PG 126Theophylactus Bulgari Archiepiscopus
75 Letters from Joannes Meursius
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.

Letter IEpistola Prima

Letter IIEpistola II

col. 359–360page 1 of 72
PG 126:359Ει έπεῤῥύησαν ῥύακες. Εστι μέντοι Κύριος ἐν ἡμῖν, καὶ οὐ καταποντίσει ἡμᾶς τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυπόστατον, ἀλλ' ἀβλαβὴς ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸν χείμαρρον διελεύσεται καὶ νιψόμεθα· μᾶλλον τῷ ὕδατι τούτῳ καὶ πλυνθησόμεθα, καθαροὶ φανέντες, ἐξ ὧν ῥυπανθῆναι ἠλπίσθημεν. Τά τε γὰρ ἄλλα καὶ ὁ συνάδελφός μου, ὃ δεῖ ἀπαγγελεῖ τὴν ἐμὴν περὶ τὰ τῆς λίμνης δίκαια κακεντρέχειαν· καὶ ὅπως ἐγὼ μέγας τις ἐνταῦθα καὶ πολὺς τὴν ἰσχύν, καὶ φέρων τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως. Ος πᾶσιν εἰς ύβριν καὶ περιφρόνησιν εκκειμαι, καὶ ἐκωφώθην, καὶ ἐταπεινώθην, καὶ ἐσίγησα, ἔξω παντὸς ἀγαθοῦ παρα καῶντος γινόμενος καὶ τὸν νῶτόν μου ἔδωκα εἰς μάστιγας, τὰς δὲ σιαγόνας εἰς ῥαπίσματα. Στόμα μὲν οὖν διαβάλλειν πεφυκός, οὐδεὶς ἂν ἀποκλεῖσαι δύο ναιτο. Τοῦ δὲ σοῦ ὕψους ἀνεβη τοὺς τῶν κολοιῶν κρω γμούς, ἢ τῶν ψαρῶν τοὺς ψιθυρισμούς ὑπερκείμενον μὴ δέχεσθαι, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἔχειν Θεοῦ, τὸ πάντα ἐν κρίσει διηρευνημένα λέγειν τε καὶ ποιεῖν. "Ος γε πάντα εἰδὼς πριν γενέσεως, Καταβας, φησιν,όψο μαι. Αυτός σε τηροίη ἐν τῇ πρὸς αὐτὸν κατὰ τὸ δυνατὸν ὁμοιώσει, πάσης κακύνσεως ἀνώτερον καὶ κακώσεως. ΕΠΙΣΤ. Β'. Τῷ μαΐστορι κυρίῳ Ἰωάννη. Οὔτ᾽ ἐμοὶ σχολὴ μακρὰ καὶ ἡμᾶς τῶν ἐν οἷς ἦμεν ὅτι συνὴν ἡμῖν, ἴσως ἂν εἶχε λύπην τὸ πρᾶγμα, ὡς ἐξὸν γίνεσθαι, μὴ γινόμενον. Ἐπεὶ δὲ ἀμφότερον μὴ ἐν δέχεται, ἀνόητον ὄντως, τὸ ζητεῖν τὰ ἀδύνατα. ᾿Αλλὰ θελήσομεν θάτερον, λέγω δή, τὸ ἐκείνου κοπτομένου ἀπολαύειν αὐτὸν ἀνέσεως. Αλλ' εἰ τοῦτο ψευδόμενόν ἐστι τὴν πρὸς ἐκεῖνον ἀγάπην, καὶ φιλαύτων μᾶλλον, ή φιλαδέλφων, καὶ τοσοῦτον ἐχόντων τῆς ἐντο λῆς, ἢ τὸν πλησίον ὑπὲρ ἑαυτὸν ἀγαπᾶν διατάττεται· ὥστε μηδὲ τὸ τῆς νομικῆς ἀγάπης μέτρου πληροῦν, ἐν τῇ πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς ἰσότητι τοῖς πλη σἷον ἐπι μετρούμενον. Καὶ ταῦτα πυνθανομένου ὑπὲρ ἑαυτὸν ἡμᾶς ἀγαπήσαντος, καὶ τοῦτο δεικνύντος, οἷς αὐτὸς ἐνείχετο δαπανώμενος, ἵν᾿ ἡμεῖς ἐν πο στώνῃ τὸν βίον διάγοιμεν. Επειτα πῶς οὐκ ἄτοπον περιέχεσθαι μὲν ἐκείνου, ὅτι πρὸς ἡμᾶς εἶχε πίστιν, δι' ἦν καὶ πρὸς πᾶν δεινὸν παρεβάλλετο· ἡμᾶς δὲ μὴ τῷ κοινῷ Δεσπότῃ πιστεύειν καὶ καταθαῤῥεῖν τοῦ πρὸς τὴν λειπομένην ζωήν ἡμῖν δρόμου, ὡς κουφοτέρου σὺν Θεῷ ἐσομένου, καὶ οὐδὲν τραχύ ή πρόσαντες ἕξοντος; Ὁ αὐτός ἐστιν ἡμῶν κηδεμών, ὁ καὶ τότε δι' ἐκείνου κηδόμενος· ὁ αὐτός ἐστι, Παρακαῶντος παρακοῶν τις. — παρακαλούντος.
col. 361–362page 2 of 72
PG 126:361καὶ οὐκ ἠλλοίωται· αὐτὸς ποιμανεῖ ἡμᾶς, καὶ οὐδὲν ἡμᾶς ὑστερήσει. Μή Μωσέως αναπαυσαμένου, Ἰσραὴλ ἀνεπιτρόπευτος ἔμεινεν; Οὐχ ἵνα ἔσχον ὁδηγόν τε καὶ στρατηγὸν τὸν τύπον τοῦ μείζονος, καὶ τῶν μειζόνων διάκονον, καὶ τῆς εἰς τὴν ἐπιθυμη τὴν γῆν ἐπαγγελίας ἐκπληρωτήν, ἧς Μωσῆς οὐκ †ξίωτο; Μὴ ἀναρπασθέντος Ηλιού παραδόξως οὐκ Ελισσαῖος ἀνεφάνη προφήτης εν διστῷ Πνεύματι; Πιστεύω τοῦ λοιποῦ βέλτιον ἢ πρόσθεν ἡμῖν ἕξειν τὰ πράγματα, ἵνα μάθωμεν ὡς οὐκ ἂν ἀνθρωπίνοις ἐνα νοήμασι καὶ σπουδάσμασι, ἀλλὰ θείᾳ χρηστότητι, καὶ ρήμασι δυνάμεως, ἀνεπινοήτως διεξαγόμεθα. Ταῦτα καὶ πλείω τούτων λογιζόμενόν σε, εἰκὸς πάσης ὑπερκαθῆσθαι μικροψυχίας, καὶ λογισμῶν χθαμαλότητος. "Α καί μοι κατὰ νοῦν πεσόντα τῆς ἐπὶ τῷ συμβάντι καταπτώσεως ἀνενεγκεῖν δέδωκεν. Οὕτως " ἔχε, τιμιώτατε ἀδελφὲ, καὶ μή σου τὸν πύργον τῆς διανοίας κινείτωσαν τῶν νηπίων τὰ βέλη τῶν ἑαυτοὺς παιζόντων, ἐν οἷς καθ᾿ ἡμῶν σπουδάζουσιν. Ἐπὶ τῆς πέτρας γὰρ αὐτὸν ἔφθης θεμελιώσας, ὡς φρέσ νιμο;. Ἡ δὲ πέτρα ἐστὶ Χριστός. Τὰ μὲν οὖν πνεύματα πνεύσουσι, καὶ οἱ ποταμοὶ ἐπιῤῥεύσουσιν ἐκ τῆς ἄνωθεν βροχῆς καὶ παραχωρήσεως. Ἐκεῖνος εἰ σοι μενέτω καὶ βέβαιος καὶ ἀσάλευτος, ὥστε σε λέγειν ἐν Χριστῷ καυχώμενον Χείμαῤῥον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. 'Αρα διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυπόστατον Ὁ δὲ πάσης παρακλήσεως Θεός, αυτός σε παρακαλέσαι τὸ τελεώτερον διὰ τοῦ Παρακλήτου καὶ ὁμοδυνάμου Πνεύματος. ΕΠΙΣΤ. Γ'. Τῷ πατριάρχῃ κυρίῳ Νικολάῳ. Οὐ μᾶλλον δίδωμι χάριν, ἢ λαμβάνω διὰ τῶν τρὸς σὲ τούτων γραμμάτων, ἅγιε δέσποτα. Ητής σατο μὲν γὰρ παρ' ἡμῶν ταῦτα πρὸς τὴν σὴν ἁγιο σύνην ὁ τὰ πάντα, τιμιώτατε ἀδελφὲ ὁ Πελαγόνιος ἐπίσκοπος, οἷόν τινας ξεναγωγούς ἐπὶ τὴν τῶν σῶν ἀρετῶν ἑστίαν ἐλπισθέντος αὐτοῦ ἡγήσασθαι, καὶ τοῖς πρὸς τὴν σὴν ὁμιλίαν θερμοῖς ἱμέροις αὐ τοῦ μετρίαν δώσειν ἀνάψυξιν. Καὶ μὴ λαβὼν ἔχει χάριν, καὶ θαυμαστὸν οἷον γέγηθε. Λέληθε δι δούς μᾶλλον αὐτὸς τὰ ἡμῖν εὐκταιότατα. Τί γὰρ ἐμοὶ μεῖζον τοῦ πρὸς σὲ τοῖς τῶν γραμμάτων πτεροῖς ἀνασείεσθαι, κἂν μὴ τοσοῦτον ἐφικνοῦμαι ὅσον καὶ βούλομαι; Αὐτὸς μὲν οὖν μακάριος, ὃς ἐπὶ τὸ σὲν ἀναβὰς ὄρος ἐνίδῃ, καὶ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον τα Καὶ μὴ λαβών. καὶ δὴ λ.

Letter IVEpistola IV

col. 363–364page 3 of 72
Epistola III
PG 126:363στικωτέρων, καὶ ὧν οἱ κτηνώδεις καὶ θηριώδεις οὐκ ἄξιοι, κάτω βοσκόμενοι, καὶ περιπλανώμενοι. Ημίν δὲ ἀπόχρη τὸ δι' ἐσόπτρου βλέπειν, καὶ ἐν αἰνίγματι, καὶ ἀκούειν κατὰ τὸ ἔσχατον γοῦν ἀπόχημα [(. ἀπήχ.] Ταῦτα γὰρ ἐμοὶ ἡ διὰ γραμμάτων σὴ πρὸς ἡμᾶς συγκατάβασις. Οἶσθα οὖν 3 ποιήσεις, ὡς ἂν μὴ τὰ πάντα ὦμέν σοι ἀτυχεῖς, ἀλλ' ἔχωμεν καὶ αὐτοὶ γυμ νότερόν τι παραπολαύειν τῆς ἐν σοὶ τοῦ Πνεύματος χάριτος. Εὐχὰς δίδου τὰς ἐθάδας τοῦ δυσωπεῖν τὸν Θεόν, αἱ τοσούτου δέουσιν ὁρατῷ τινι διείργεσθαι διαστήματι, ἢ διατειχίσματι, πρὸς τὸ μὴ οὐχὶ παρ εἶναι τοῖς αὐτὸν χρήζουσιν, ὥστε καὶ τὸ στερρόν ἡμῶν διατείχισμα τῆς ἁμαρτίας μόναι καθαίρειν δύνανται· τούτων ἡμῖν ἐπιδαψιλεύου, καὶ τὰ κακὰ θεῖα ἐν σοὶ κάλλη ἔψεται, καὶ φωνῶν ἀκούσῃ μυα οὐ φοβηθησόμεθα, εἴτε τὰ κακύνοντα, εἴτε τὰ και κοῦντα, ἅγιε πάτερ καὶ δέσποτα. ΕΠΙΣΤ. Δ'. Τῷ Ταρωνίτῃ προέδρῳ κυρίῳ Γρηγορίῳ. Ἐσιώπησα, μὴ καὶ ἀεὶ σιωπήσομαι; Ἐσιώπησα μὲν, ὅτι τοῦ τῶν πονηρῶν ἡμερῶν τούτων κρατήρες εἰς κόρον σπάσας, καὶ χολῆς μεθυσθείς, ὅ φησιν ὁ Ἱερεμίας, ἐκείμην κακυρωμένως καὶ πρὸς πᾶν ἀναισθητῶν καὶ λάλημα καὶ προσφώνημα. Νῦν δὲ μετρίως τῷ χρόνῳ διαπνευσθείσης τῆς ὑπνοποιοῦ αναθυμιάσεως, καὶ τοῦ κάρου διαλυθέντος τῇ τοῦ θείου Λόγου θερμότητι, τὴν σιωπὴν ἀποτίθεμαι. "Αλλως τε καὶ τοιούτῳ διακόνῳ τοῦ πρὸς σὲ γράμματος χρώμενος. ᾿Αλλὰ πῶς ἂν μοι ἔχεις ὁ καὶ τὴν ψυχὴν ἀήττητος, καὶ τὴν ἀνδρείαν ἀσύγκριτος; καὶ τῇ μὲν, δεικνύων σώματος εὐκρασίαν, τῇ δὲ ψυχικῶν ἁρμονίαν δυνά μεων. Ὁ νοῦν μὲν ἔχων οὐδέν τι χειρῶν δεόμενον. χεῖρας δὲ κατορθούσας, & καὶ νοῦς ἂν ἀπελπίσειεν. Ο μόνης τῆς ἀνθρωπίνης ὑπεραπολογησάμενος φύσεως, ὡς οὐ γεγηρακυίας, οὐδὲ σαπρωθείσης προς ἀνδρῶν γένεσιν, ἀλλ' ἔτι ζούσης [γ. ζεούσης κεί ζώσ.] τὴν ἀκμὴν δυνάμεως. Καὶ εἰρήνης καιροῖς ὁμοίως καὶ πολέμοις ἀρχῶν [[· ἀρχῶν], ὁ μήτε τὸ πραγματικὸν, μήτε τὸ μαχητικὸν ἐφικτὸν ἔχων λόγω καὶ θαύματι· ἢ ἵνα ἀληθέστερον εἴπω, ἑκάτερον δεικνύων εκατέρων νικώμενον. Ποῦ τ᾽ ἄν μοι εἴης ὁ πανταχοῦ μοι ποθούμενος, ἡ παντὸς ἀγαθοῦ δεξα μενὴ ὁ πανδέξιο;; 'Αρα καθιστᾷς ἔθνη, καὶ γνώ μας καταρτύεις ἀνδρῶν, καὶ Προμηθεύς γίνῃ, πλάττων ἀνθρώπους πλάτιν ἡμερινὴν καὶ φιλάνθρωπον. Η λόχους υπερκαθίζεις, καὶ λοχαγούς έφι στᾶς, καὶ φάλαγγας βαθύνεις, καὶ σημαίνεις καιρούς ἐπελεύσεων, καὶ τοῖς Βαρβάροις ἐκφαίνεις μὴ θανὸν ἐν σοὶ τὸ πάλαι Ρωμαίων φρόνημα; Ἔχοις μὲν οὖν Κακυρωμένος. κεχαρωμένος.
col. 365–366page 4 of 72
PG 126:365ἀξίως αὐτοῦ, καὶ πράττεις τῶν ἡμετέρων ἐν πίθων και εὐχῶν ἄμεινον. Εἰ δὲ καὶ γράμματι δηλώσαις, χρυσούν ὄντως ἡμῖν ἐπισκευάζεις τὸν ἄροφον· καὶ τηροῖο ὑπὸ Κυρίου πάσης κακύνσεως ανώτερος και κακώσεως. ΕΠΙΣΤ. Ε΄. Τῷ χαρτοφύλακι κυρίῳ Νικηφόρο. Οὐχ οὕτως ἀφιλόκαλος, ἅγιε δέσποτα και πάτερ, οὐδ᾽ ἀπὸ δρυς, ἢ ἀπὸ πεύκης, ὁ σὸς Θεοφύλακτος, ὡς μὴ τῶν ἐν Πνεύματι ἀδικῶν χαρίτων ἡττηθῆναι β τοῦ ἁγίου Γρηγορίου, καὶ πρὸ τούτων τῆς περιστελλούσης αὐτὸν σεμνότητος· ἀλλὰ καὶ ταῖς τοῦ ἀν δρὸς ἑάλω σειρῆσι, καὶ τὸ τοῦ ἔθους ἤθους] κατηρτισμένον ἐθαύμασα, καὶ ἐπὶ τὰ ἐκτὸς διαβαῖνον, καὶ ἐπιτρέπον [ἐπιπρέπ. ] τῷ σχήματι. Διὰ ταῦτα καὶ πρὸς οὐδὲν τῶν παρ' αὐτοῦ τέως αἰτημά των ἀνένευσα, καὶ πρόθυμος ἦν ὅλον ἐμαυτὸν ἐπιδιδόναι τοῖς ἔτι τούτου θελήμασι. Τί οὖν ἐστιν ὅ πέο πονθα; Καὶ σκόπει εἰ μὴ προμηθέστερες μᾶλλον ἐγώ, ἢ δειλότερος. Οἶδεν ἡ ἁγιότης σου πηλίκῳ προσώπῳ ὑπόκειται ὁ Γρηγόριος, καὶ ὡς ἀναγκαίως τῆς αὐτοῦ πρὸς τὴν ἐκκλησιαστικὴν ὑπηρεσίαν δεξιότητος χρή ζοντι, καὶ ὡς διακόνου ἐν ἱερῷ μέλει, καὶ ὡς κορυφαίου ἐν ψάλλουσιν. Εν μὲν οὖν τοῦτο πρῶτον κείσθω μοι ῥῆμμα· δεύτερον δὲ, καὶ τοῦτο μάλιστα, πάντων οἱ θας, ὡς τοὺς ἀπὸ μοναστηρίων ἢ ἐκκλησιῶν ἑτέρων μεθισταμένους ἄνευ τῆς τῶν προεστώτων γνώμης, οὐκ ἀκίνδυνον ὑποδέχεσθαι. Πῶς τοίνυν κατέσχον ἂν αὐτὸς παρὰ τῇ ἐμῇ ἐκκλησίᾳ τὸν θαυμαζόμενον μοι τοῦτον καὶ ἀγαπώμενον ἄνθρωπον, μήτε παρὰ τοῦ τὴν μονὴν κατέχοντος προσώπου λύσιν δεξάμενον, μήτε τοῦ ἡγουμένου γοῦν γραφήν ἔχοντος, περιποι συμένην ὑμῖν τὸ ἄπραγμον; Οὐκ οἱ εἶπερ τις ἀνθρώπων, ὡς οἱ τὰ πάντα συγχέοντες· οἱ τῶν ἐπισ σκόπων κατάσκοποι, τέως μὲν τοὺς κανόνας περιορῶσιν ἐν γωνία κειμένου;, αὐχμοῦ καὶ εὐρῶτος και τάπλεως, ἢ ἐν μέσῳ διεῤῥιμμένα καταπατοῦσιν ὑπερηφάνως. Επειδὰν δὲ πρᾶξαι τι δεήσει τῶν ἐπισκοπικῶν, ἐνταῦθα λύσαντες τούτους, και βοστρυχί σαντες, καὶ ἐκθειώσαντες, ὡς τοῦ Πνεύματος ὄντες γεννήματα, ἀντικαθιστῶσιν ἡμῖν, τὴν παράβασιν πικρῶς ἐλέγχοντες. Διὰ ταῦτα μὲν οὖν οὐ κατέσχον τὸν ἄνδρα παρ' ἑαυτῷ· εἰσηγησάμην δὲ αὐτῷ, ὡς ἄρα δέον εἴη καὶ παρὰ τῶν κρειττόνων ἀπόλυσιν λα βεῖν ἔγγραφον καὶ παρὰ τοῦ ἡγουμένου τὴν οἷον ἀπολυτικὴν παράθεσιν. Ἐπεὶ δὲ νῦν, ὡς ἔμαθον διὰ γραφῆς ἑαυτοῦ, παρὰ τῶν τὴν μονὴν ἀγόντων ἐγο γράφως οὐκ ἀπολύεται, οὐκ οἶδα τί δράσω, ποθῶν μὲν, οὐδ᾽ ὅσον ἂν εἰπεῖν ἔχει μοι, προσκληρῶσαι Τὸ τοῦ ἔθους κατηρτισμένον. τὸ τοῦ Έπους κ. οὐκ οἶ. οὐκ οἶδα. Παρ' ἑαυτῷ. π. ἐμαυτῷ. Εγραφον. ἔγγραφον.

Letter VIEpistola VI

col. 367–368page 5 of 72
Epistola V
PG 126:367τοῦτον τῇ ἐπιστατουμένῃ παρ' ἡμῶν ἐκκλησία, δεδιώς δὲ τὸν φθόνον, καὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων κακόηθες. Οι καὶ ἠρεμοῦντα θυμὸν τῶν κακῶν …… δυναμένων ἀναῤῥιπίσουσι. Πλὴν εἰ καὶ τῇ σῇ ἁγιωσύνη ἱκανὸν εἶναι δοκεῖ κατακρίσεως ἡμᾶς ἐξελέσθαι τὸ γράμμα ἐν ὑπογραφῇ τοῦ ἡγουμένου μόνου πρὸς ἡμᾶς ἐνεγ κεῖν παρατιθέμενον αὐτὸν, ὡς εἰκὸς, ἐλθέτω τοῦτο συνεπαγόμενος, καὶ ἀσμένως ἡμῖν εἰσδεχθήσεται. Εἰ δ᾽ οὐδὲ τοῦτο συνορᾷς ἱκανὸν, ἀλλὰ δεῖ πάντως τῆς τῶν ὑπερεχόντων ἀφέσεως, ἁγιάσομαι μέν, τοῦ το ούτου στερούμενος, καὶ ὁ σπάνιον ευνούχοις χρηστο ήθοις καὶ ἁπλουστάτοις, καὶ τοῦτο δὴ ταῖς ἄλλαις ἐπηρείαις ὡς ἐπιθήκην προσλογισάμενος, τῷ πάντα λυποῦντα προσενεγκείν δυναμένῳ, καὶ τὴν τούτου λύκ σιν, ὡς εἰκὸς, ἀναθήσομαι. Ὑφ' οὗ τηρηθείημεν τῶν τοῦ αἰῶνος τούτου σκανδάλων ὑπέρτεροι ταῖς σαῖς ἁγίαις εὐχαῖς. ΕΠΙΣΤ. Γ'. Τῷ Καματηρῷ κυρίῳ Γρηγορίῳ. Πα Βαβαί, φαίης ἂν, Αχριδόθεν ἡμῖν καὶ γλώσσης ἀρχιεπισκοπικῆς ἐπιστόλιον πάρος γε μὲν οὔτι θά μιζεν. Ήπου μέγα τὸ τοῦ νῦν ἐπιστέλλειν αἴτιον. Οὐ γὰρ ἂν ἡγνόησεν ὁ ἀρχιεπίσκοπος τῷ ἀνδρὶ, ὂν σμῆνος περιβομβεῖ βασιλικῶν πραγμάτων, καὶ τὰ παρ ἑτέρων γράμματα παρενόχλημα οὐχ ἧττον, ἢ τὸ αὐτὸ γράφειν ἑτέροις. Πόθεν οὖν τὸ καινοφανὲς τόδε χρῆμα, καὶ ἡμῖν ἄκαιρον; Πόθεν; ἐκ τῆς σῆς περὶ πᾶν ἀγαθὸν δεξιότητος· Ώστε ἐπειδή σοι Θεὸς τῷ παρά βασιλεῖ μεγάλα δύνασθαι δέδωκεν, οὐκ ἑπαριστέρως χρᾷ τῷ θείῳ δωρήματι, ἀλλὰ φαίνεις σεαυτὸν καὶ τοῦ μείζω δύνασθαι ἄξιον, οἷς τὸ τέως δοθὲν ἀξίως Θεοῦ ᾠκονόμησας· καὶ τοῖς ἐγχειρισθεῖσι ταλάντοις τὸ σὲν δραστήριον ἐνεπιδειξάμενος, δεικνύεις ὡς ἄρα καὶ σοὶ προσήκει τὸν ἴσθι ἐπάνω δέκα πόλεων, παρὰ τοῦ δικαίου Δεσπότου καὶ διανο μέως τοῖς ἀξίοις λεγόμενον. Τὸ γὰρ ἐν τῇ προσούσῃ νῦν σοι δυνάμει ἄρχοντι δοῦναι τῷ καθ᾿ ἡμᾶς, τοῦτο μέν ἐστι τοσοῦτον τοῦ σιδηρέου γένους τῶν νῦ ἡμερῶν ἀπέχον τε, ὅσον ἐγγίζει τῷ παρ' Ησιόδ χρυσέῳ. Ος τὰ τῇ φύσει διεστηκότα παρ' ἑαυτῶν καινῶς ἤνωσεν, ὄγκον ἤθους, καὶ μετριότητα· τὸν μὲν, τοῖς πονηρευομένοις ἀποτηρῶν, τὴν δὲ, τοῖς χρηστοτέροις ἐκχέων ἡδεῖ τῷ χεύματι· καὶ τῷ μὲν τὰ μέτρα τῶν ἀδίκων κωλύων· τῇ δὲ, τοὺς ἀγαθοὺς 10) Επιδήσοι Θεὸς τῷ παρὰ βασιλεῖ. ἐπειδή σοι Θεὸς τὸ π. β'.
col. 369–370page 6 of 72
PG 126:369ὀξύνων πρὸς ἐκδηλοτέραν χρηστότητα, καὶ τὸ συντετριμμένον Ιώμενος, καὶ τὸ ἀπωσμένον ἀνακαλούμενος. Δῆλος δὲ τὴν ᾿Αχρίδα θήσων ἐξελεομένην, ὅσον οὔπω ἐπίφθονον. Τὸ δὲ τοιοῦτον ἡμῖν ἐπιστῆσαι τῶν ἁρμοστῶν, πῶς οὐ προκλητικόν ἐστί σοι μείζονος ἐκ Θεοῦ παρὰ βασιλεῖ δυνάμεως, ἵνα μείζω καὶ πόλεις εὐεργετοῦντα καὶ ἔθνη διὰ τῆς σῆς τῶν ἀρχόν των ἐπιλογῆς, καὶ παρὰ τῷ κρατοῦντι συστάσεως. Τοῦτό μοι τὴν γλῶσσαν ἔλυσε τε, καὶ μικρόν τι τὴν σὴν ἀκοὴν περιελκύσα: πρὸς τὴν ἡμετέραν λαλιάν ἔπεισεν. Οὐ γὰρ δεῖν ἔγνων τηλικοῦτον ἰδὼν ἀγαθὸν, καὶ οὕτω ξένον, ἐπιδημῆσαν ὑμῖν διὰ σοῦ, μὴ τῇ σῇ μεγαλεπιφανεία δηλῶσαι τὴν τοῦ δοθέντος συναίσθη σεν, μηδὲ λόγῳ γνωρίσαι, οπου πράγματος τετυχήκαμεν. Τά τε γὰρ ἄλλα, καὶ τὴν αὐτὸς αὐτοῦ κρίσιν ἀποδεξάμενος, καὶ οἷόν τι καλὸν γέννημα Πατὴρ ἡδέως κατασπασάμενος, ἔτι μᾶλλον πτερώσεις διὰ γραμμάτων πρὸς τὸν ἐφ᾽ ἃ εἵλετο δρόμον· ὥστε τὸν καλόν δειχθῆναι καλλίωνα, καὶ τὸν Νιρέα ἤδη καὶ Αχιλλέα διαπλασθῆναι. Εἰ δέ τι πλεῖον αἰδοῦς καὶ τῷ Φοίνικι, ἢ τῷ Νέστορι, ὁ Ἀχιλλεὺς οὗτος προσνέμειν ὑπὸ σοῦ νουθετοῖτο, ἐν οὐδενὶ μὲν ἐκεῖνος τὸν ἥρωα ψεύσαιτο. Διὰ πάντων δὲ δείξεις αὐτὸς, ὡς οἱ νῦν ἡμῖν ἐγνωσμένοι πρὸς σὲ ἄκρατον γαρύστον Διὸς πρὸς ὄρνιθα θεῖον. ΕΠΙΣΤ. Ζ'. Τῷ Πακουριάνῳ κυρίῳ Γρηγορίῳ, τῷ γαμβρῷ τοῦ μεγάλου Δρουγγαρίου. Αρά σοι θρασὺς ἐγὼ καὶ περιττὸς τὴν παῤῥησίαν, πανσέβαστε, ὅτι μήπω μηδ' ιδών, μηδ' ὀφθεὶς, εὐθὺς νουθετητής σοι καθίσταμαι; "Μ θαυμαστὸς τῆς ἁπλό τητος, ὅτι καὶ τοῖς συνήθεσι κοινωνῶ τοὺ μοῦ πλού του, καὶ τῶν ἐνόντων σοι μεταδίδωμαι; Ἐγὼ μὲν, οἶμαι, τὸ δεύτερον· εἰ δέ τις τὸ πρῶτον τίθεται, ἀλλ᾽ οὗτός γε, ἀνουθέτητος ὄντως, καὶ μηδὲν ἀγα θὰν ἀπολαύσας λόγου μηδέποτε. Φημὶ τοίνυν ἐγὼ ἀνθρώπων ἐπιστασίαν σε δεδεγμένον νέον, καὶ τὴν καρδίαν εὐτυπωτον, πάντοθεν χρῆναι συγκεκροτῆσθαι, καὶ πλείοσιν ὀφθαλμοῖς τὰ πάντα περιαθρεῖν, ἢ ὁ πανόπης Αργος τὴν ἐμπιστευθεῖσαν ἐκείνην βοῦν, ὅ τι ποτε ἐν τούτοις ὁ μῦθος βούλεται, ὡς ἂν μὴ λάθοι κακία τοὺς αὐτῆς χαρακτήρας τῇ σῇ ψυχῇ ἐντυπώσασα. Καὶ κατ' αὐτὴν μὲν ἡ νεότης χρῆμα πάντολμον, καὶ δραστήριον· ὅταν δὲ ἡ τῆς ἀρχῆς ἐξουσία παρῇ, Λέγει μετὰ ξίφους, φασίν. ᾿Αλλὰ σὺ τὸν λόγον ἔχων μετὰ σαυτοῦ τὸν μέγαν, καὶ καταρτιστὴν, ἕξεις ταῦτα πλείονος ὕλην εὐδοκι Πανόπης. πανοπτης.

Letter VIIIEpistola VIII

col. 371–372page 7 of 72
Epistola VII
PG 126:371ἐξουσίας ἀναῤῥιπιζόμενον πνεύματι, διὰ τῶν πραγ μάτων δραμεῖται, πυρσόν αἴρων τοῖς πενίᾳ βαπτιζομένοις σωτήριον. Καί σε μακάριον ἐγὼ τίθημι, ότι μήπω σχεδόν μηδὲ παραγγείλας εἰς βίου θέατρον οὔπω τοι ῥᾳδίαν ἔσχες πρόφασιν τῆς πρὸς τὸν μέγαν βασιλέα καὶ βασιλευτήν παρρησίας, τὴν πρὸς τοὺς ἀρχομένους χρηστότητα. Εὖ γὰρ ἔστω ἡ τῆς σῆς εὐγενείας μεγαλειότης, ὡς οὐδὲν οὕτως Θεῷ τὸν ἄν θρωπον ἀνακίρνησιν, ὡς τὸ χρηστόηθες καὶ φιλάνθρωπον· καὶ τὸ θαῦμα, ὅτι μηδὲν μέγα καὶ χαλεπὸν ἀπαιτούμεθα, ἀλλ᾽ ἢ μόνον τὴν φύσιν ἐπιγινώσκειν, καὶ τὴν ὑπ' αὐτῆς ἀπαιτουμένην ἀπαιτηθῆναι συμ πάθειαν. Τοιοῦτός μοι γίνοιο, καὶ κηρύττοιο, καὶ τοῦτον ἀποθησαυρίσαις τὸν πλοῦτον μᾶλλον, ἢ μυ μήσεως· καὶ τὸ τῆς νεότητος θερμουργόν, τῷ τῆς ριάδας ἄλλοι ταλάντων δακρυομένων καὶ πενθουμε. νων, κἀντεῦθεν ήδη προφαινόντων τὴν λύσιν εἰς ἦν ἐν τῷ μέλλοντι τάξουσι, καὶ πᾶσι μὲν παρέχων σαυτὸν Θεὸν τοῖς δεομένοις φιλανθρωπίας, μάλιστα καὶ [ [. δὲ ] τοῖς ἰδίᾳ Θεῷ ἀνατεθειμένοις. Οὕτω γὰρ μάλιστα δείξαις, ὡς ἐκεῖνον θεραπεύειν ἐσπούδακα. Ἐπεὶ καί σε θεραπεύει μέν τις καὶ τῶν κυνητῶν τῆς δόμενος. Αν δέ τι πλέον τοῦ ἰδίᾳ καὶ οἰκειοτέροις ὑπηρετοῦσι χαρίζεται, μᾶλλον ἐκφαίνει τὴν πρὸς σὲ συνδιάθεσιν. Τέλος λόγου τὸ πᾶν ἄκους, εκκόψεις τοῦ φθόνου τοὺς ὀφθαλμούς· οὐ τὴν γλῶτταν ἀπο στρέψεις τοῦ μώμου, εἰ τοῦ νόμου τῶν νῦν ἡμερῶν φανείης παρήκοος· καί σε ὁ τῆς ἀγαθότητος καὶ ὁ δικαιοσύνης Θεὸς τηροίη πάσης κακύνσεως ἀνώτερου καὶ κακώσεως. ΕΠΙΣΤ. Η. Τῷ ὀφευμάχῳ. Τί τοῦτο καὶ ὁ καλὸς Ἰωάννης παρηνέχθη Λαιστρυγόσι προσπαλαίτων καὶ Κύκλωψιν; οὕτω γὰρ τὰ τῶν μακαριζομένων πράξεων τίθεμαι. Αλλ' ὅπως μὴ φανείης ἐκεῖνος ὁ τοῦ Λαέρτου πολύμητις, καὶ τὸν λόγον ἔχοις τῆς κακίας ἀντίμαχον, πάντως Ερ μῆς σοι τὸ μῶλυ διδοὺς ἤδη πάντα καλῶς ἐξηγήσατο. Μὴ μέλε οὖν ἀλλὰ χρῶ τῇ τούτου δυνάμει, καὶ ἐπανατωθήσῃ τοῖς οἰκείοις φρένας ἐχούσῃ νηὶ μετὰ τιμιωτέρου πλούτου τῆς πρὸς Θεὸν παρρησίας, Αν πρὸς τοὺς ἀρχομένους ἀρετή σοι χαρίζεται. Νῦν γὰρ νόμιζε δοκιμάζεσθαι οὐχ ἧττον, ἢ οἱ πρὸς τὰ Ὀλύμ πια καταβαίνοντες, καὶ γένοιτό μοι τὸν ἐμὸν ἑταῖρε, Ὀλυμπιονίκην ἀκοῦσαι. Τάχα γὰρ ἄν σο: καὶ ἐπινικίους προτάσωμαι, οὐδὲν ἀτιμότερον τῶν Βακχυλί δων καὶ Σιμωνίδων, ἴσως καὶ πρὸς τὴν Βοιωτοῦ λύ ραν ἁρμοζομένους, πάντως δὲ καὶ λαμπροτέρας Μὴ μέλι εὖr. μή μέλλε ούν
col. 373–374page 8 of 72
PG 126:373ἔχοντος τὴν ὑπόθεσιν, καὶ ἐπὶ σεμνοτέρῳ λεγομένους ἀκρίβαντι. ΕΠΙΣΤ. Θ. Τῷ διδασκάλῳ κυρίῳ Νικήτα, τῷ Σερρών. Καὶ ὁ τοῦ Εὐαγγελίου τῆς ἀληθείας ἐξηγητής, ξάλως διαψευδόμενος· ἢ ἄλλοτι τὸ σὸν καὶ οὐ ψεῦδος θησόμεθα; οἰκονομίαν δηλαδή καταρτισθεῖσαν σοφώ-? τερον, καὶ διὰ τῶν ἐπαίνων ὥσπερ χειρῶν τὸ παι διῶδες ἡμῶν βαστάσασαν, κατὰ γῆς κυλιόμενον διὰ τὴν πρὸς τὰ πράγματα δυσαρέστησιν, καὶ τοῖς τοῦ ἀγαπῶντος στόματος Ιλαροτέροις φιλήματι, καὶ ταῖς τῶν ἐγκωμίων καταψήσεσι, κλαυθμυριζόμενον παύ ουσιν. Ἐγὼ μὲν οὕτω τὰ πράγματα διαιτῶ. Οὔτε γάρ σε ῥᾳδίως οὕτω ψεύδεσθαι θείμην τὸν πρὸς τὴν 640 ἀλήθειαν τοῖς ἄλλοις ἡγούμενον, οὐ μᾶλλον ἢ σκοτίζεσθαι τὸν ἑτέρους φωτίζοντα. Οὔτε τῶν ἡμετέρων οὕτως ἀλογεῖν, ὥστε μὴ εἰδέναι ἐν οἷς τετάχαται, εἰ Εύτα καὶ βοηθεῖν πάντως, λείπεται, βοηθεῖν καὶ ὡς ἔνεστι· τὸ δέ ἐστι διὰ τῆς τοῦ λόγου δυνάμεως. "Αρα τί τῆς εἰκώτως ἐκνευούσας παραψηφίζομαι, ἢ τοῦτό γε μόνον ἀδυνατοῦσιν οἱ πονηροί παρασφαλῆναι ἡμῖν τὸ κριτήριον. Εἰ δέ τι βαθύτερον ἄλλο σοι διεσκέπη ται, καὶ διὰ τοῦτο πολὺς ἐῤῥύης ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμῶν ἐγκωμίοις, τὴν τῆς ἄνωθεν ἀγάπης ἑκούσιον βροχὴν αθρόαν δεξάμενος, ἐξήγησαι τοῦτο καὶ ἡμῖν, ὁ καὶ τὰ Θεοῦ βάθη τῷ θείῳ λαῷ ἀνακαλύπτων διὰ τοῦ Πνεύ ματος. Πλὴν ὅπως ἂν ἔχοι τὸ πρᾶγμα τῶν νῦν, ἡμετ ρῶν πάντως ἀλλότριον ἐμοὶ φαίνεται, ὅτε διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν, τῆς ἀγάπης ψυγείσης, δάκνομεν ἀλλήλους, καὶ κατεσθίομεν· καὶ παγχάλεπον οὐχ ὅπως ἐπαινέτῃ περιτυχεῖν, ἀλλὰ καὶ λοιδόρῳ μετρίῳ· καὶ ἀγαθὸς ἡμῖν, οὐχ ὁ τῶν κεχαρισμένων ἐπιδιδούς, ἀλλ' ὁ τῶν μὴ κακούντων ἐπιδαψιλευόμενος ἁπλῶς τε μακαριστός, οὐχ ὁ τὴν ἀρετὴν θεῖος, ἀλλ' ὁ μὴ τὴν κακίαν δαιμονιώδης. Σὺ μὲν οὖν, οὕτως ἔντεινε καὶ κατευοδοῦ, καὶ διάφερε τῶν κακῶν· ἔξ εστι γάρ. Οἱ δὲ ἐμοὶ μὲν ἀδελφοί, σοὶ δὲ μαθηταί, προσκυνοῦσι τὴν σὴν τιμιότητα, καὶ πῶς ἂν εἴποις γνησιώτατα κατασπάζονται, καὶ τὸ ἐπίταγμα κατανύσαι σοι ἐπαγγέλλονται, μόνον ἐπεύχου καὶ τούτοις καὶ ἡμῖν τῶν περισπώντων πειρασμῶν ἔκβασιν. ΕΠΙΣΤ. Ι. Τῷ ᾿Οφεομάχῳ. Ἐγὼ δὲ τοῦτ' ἐκεῖνο πρὸς σέ, ὦ καλὲ Ἰωάννης, πέπονθα, ὅπερ οἱ λαγωοὶ πρὸς τοὺς βατράχους μυ

Letter XIEpistola XI

col. 375–376page 9 of 72
Epistola IX, X
PG 126:375θεύονται. Τὴν γὰρ ἄλλον ἅπαντα χρόνον τὴν αὐτὸς φιο ἐμαυτοῦ δειλίαν ἀποκλαιόμενος, καὶ διὰ ταύτης ἀξιῶν εἰς μυχὰ γῆς κατορύττεσθαι· νῦν ἐπειδή σε δειλότερον εὗρον, αἴρω τε τὸν αὐχένα, καὶ μακράσοι βαίνω κατὰ τὸν Σαλαμίνιον ήρωα. Τί γὰρ δήποτε, ὦ θαυμάσιε, οὕτω πρὸς τὴν θέαν τῶν πραγμάτων ἐξέπτη ξας, ὧν γε ἡμεῖς τὴν κακίαν ἐνεργὴν ὑφιστάμενοι χαίρομεν, καίτοι γε παντάπασιν ὄντες πρὸς ταύτην ἀπαράσκευοι τε καὶ ἀσυγκρότητοι; Οἶσθα τὸν βίον ἡμῶν, ὅπως εἶχεν ἀπραγμένως καὶ ἀνωφελῶς. Καὶ τι γὰρ, ἢ βιβλίων ὧζε καὶ πολιτείας ἀρχαίας, τῷ νέῳ τούτῳ βίῳ καὶ δραστηρίῳ μηδὲν ἐχούσης κατάλληλον; 'Αλλ' ἔτλην, καὶ ἔμεινα. Σὺ δὲ πῆ φεύγεις μετὰ νῶτα βαλὼν κακὸς ὡς ἐν ὁμίλῳ; τί πρὸς τὸν τῶν ἁρμάτων ἀπεδειλίασας κρόταλον; Οὐκ ἔχουσιν επιβάτην, οὐ παραιβάτην, οὐ μαχητὴν ἵπποι· φέρονται μόνον κείν' ὄχεα κροτέοντες, ἀνηνοχότες καὶ ἄτα κτοι. Υπόστηθι τὴν φοράν, ἀντίστηθι, καὶ αὐτίκα τοῦ δρόμου πεπαύσονται. Ηδη καὶ περιποπτύσας ἐπιβήσῃ ἐπὶ τοὺς ἵππους, καὶ ἡ ἱππασία σου σωτηρία. Αρα μή σοι γρίφους κατέλεξα, καὶ αἰν γματα, καὶ χρήζεις τῆς διαλύσεως; ἢ πρὸς τὸν λαβύρινθον σε κατήγαγον, καὶ δεῖ σου τοῦ μέσου τῆς Αριάδνης, πρὸς τὴν ἄνοδόν τε καὶ ἔξοδον; Ἐγὼ μὲν, οὐκ οἶμαι· αὐτόθι γὰρ οἶδας τὰ Βουλγάρων εἶναι πράγματα ταῦτα, ἅπερ ὁ τὴν ἀρχὴν θαῤῥήσας εξ δωλα πολέμου κατόψεται. Εἶτα καὶ κατακυριεύσει τούτων, καὶ σώσει ταῦτα, καὶ σωθήσεται τὸ μέρος ὡς ἔνεστι· καὶ τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ καὶ Θεὸν ἔχειν @ σπουδάσει σύμμαχον, ᾧ τὸ ποιεῖν δίκαια μᾶλλον ἀρε στὸν, ἢ θυσιῶν αἷμα, Σολομῶντος εἰπόντος ἐμάθου μεν. Δι' οὗ καὶ αὐτὸς τούτῳ ἀρέσειας, ἀνδρῶν ἐμοὶ φίλτατε καὶ χρηστότατε, ὡς ἂν ἀξίως τοῦ μαιευσα μένου σὲ λόγου καὶ θρεψαμένου πολιτευσάμενος, καὶ τὰς ἐμὰς ἀκοὰς εὐφραίνων, δόξαν οἰκείαν τὴν σὴν ὡς ἀγαπητοῦ υἱοῦ εὐκλειαν, καὶ τὸν δίκαιον Θεὸν ἔχεις τὴν κραταιὰν αὐτοῦ χεῖρα τῆς σῆς κελεύσεως ὑπερ έχοντα, καὶ τηροῦντά σε πάσης ἀνώτερον κακύνσεως καὶ κακώσεως. Τῷ μηπροπολίτη ΕΠΙΣΤ. ΙΑ'. Θεσσαλονίκης κυρίῳ Θεο δούλῳ. Τούτο μόνον ἔχοντες εἰς παράκλησιν, πανίερε, ἀδελφὲ καὶ δέσποτα, ἐν ταῖς πονηραῖς ταύταις ἡμέ ραις, τὸ ἀλλήλοις προσφθέγγεσθαι, καὶ τὰς ἀλλήλων ἐπικαλεῖσθαι εὐχὰς κατὰ τὸν λοιπούντων συμ μάχους, προσαγορευομέν τε τὴν ἁγιότητά σου διὰ τοῦ παρόντος γραμματίου ἡμῶν, καὶ ἀξιοῦμεν εν Καὶ ἡ παρισία σου. καὶ ἡ ἱππασία Κατά την λοιπούντων. κατὰ τῶν λε πούντων.
col. 377–378page 10 of 72
PG 126:377Έχεις βοήθειαν ἐπιπέμπειν τῇ ἀσθενείᾳ ἡμῶν, ὥσπερ στρατιώτῃ ἄλλως τε ἀσθενεῖ, καὶ καμόντι, σθε ναοὸν καὶ ἀκμῆτα σύμμαχον· τὰς σάς φημι χέρας, αἱ μόνον ἀρθεῖσαι, καταβαλοῦσι τὸν ᾿Αμαλήκ, τὸν τοῖς τοῦ Θεοῦ ἐμποδὼν ἱστάμενον, καὶ τὴν εὐθυπορίαν ἀνείργοντα. Πάσας γὰρ ὁδοὺς καταλαμβάνων, ταπεινούν σπουδάζει τὸ βασίλειον ἱεράτευμα, τὸ κράτιστον τοῦ Κυρίου σχοίνισμα. Οὐκ ἀγνοεῖς τις ἐστιν οὗτος, ὁ ἀπ' ἀρχῆς ἀποστάτης και τραχηλιαστής, ὁ τοῦ κόσμου τύραννος. Κατὰ τούτου σε και λοῦμεν, τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπε· καὶ γένοιτο καὶ ἡμῖν, καὶ πᾶσι τοῖς ὑπ' αὐτοῦ τυραννουμένοις, διὰ σοῦ λυ πούντων εὑρέσθαι ἄνεσιν. Τάχα δὲ καὶ αὐτός τι μέγα τῶν σῶν εὐχῶν ἀπολαύσεις, οὐ ταύτῃ μόνον, ὅτι νῦν τοῖς ἡμετέροις συναλγῶν συνησθήσῃ καλῶς ἐξουσιν αὖθις, ἀλλ' ὅτι καὶ ἰδίᾳ πολλαῖς ἐμπαρεὶς καὶ αὐτὸς ταῖς τῶν λοιπούντων ἀκάνθαις χρήζεις τε τῆς ἐξαιρέσεως τούτων, καὶ γενομένης οὐ μικρὸν ἀποίσῃ τὸ ὄφελος. ΕΠΙΣΤ. 18'. Τῷ Καίσαρι. Δέσποτα μου ἅγιε, ἀεί μοι τῶν σῶν γραμμάτων τῶν δρόσου ἐνταζόντων τῆς παρακλήσεως, τὸ ἕνα γχος τοῦτο διακομισθέν, ποταμεῖς ὅλοις τῆς ἀθυμίας τὴν ἐμὴν καρδίαν ἐπέκλυσε, ἀναδιδάξαν ὅπως τό τε σῶμά σοι πονήρως πέπρακε [γ. χε], καὶ ἡ ψυχὴ τῷ κήται κατεπόθη τῆς λύπης, διὰ τὴν τοῦ ἐν πᾶσι παρ ραμέλλου [γ. ἀπαρ.] τοῦ σεβαστοκράτορος θάνατον, ἀμέλει καὶ πρὸς Θεὸν εὐθὺς εἶδον τὴν ἄμφω δυνάμεναι ἐξιάσασθαι. Ὃς καὶ ψυχῆς ὢν Πατὴρ, καὶ σώ ματος κτίστης, καὶ ταύτην ὡς τέκνον παύσει κλαυ Ομυριζόμενον τοῖς ἱλαρωτάτοις μειλίγμασι, καὶ τὸ κτίσμα στηρίξει, δοὺς τῆς ἰσχύος αντέρεισιν. Αμα τε οὖν εἶδον πρὸς τοῦτον, καὶ ἡ πλείων τῆς ἀθυμίας ἀνεκόπη ἐπίρροια. Ως δὲ καὶ πρὸς τὸ σὸν ἀπό βλαψα μεγαλόγνωμον, καὶ τὴν τῆς ψυχῆς φυσι κὴν ἰσχὺν κατενόησα, εκάθισέ μοι ἡ κιβωτὸς ἐπὶ τῆς ξηρᾶς. Ελογισάμην γάρ, ὡς τὸ μεγαλεῖον τοῦ σοῦ νοῦ τὰ συμπεσόντα τῶν βελτιόνων ὕλην ποιήσεται, τήν τε τοῦ σώματος ταλαιπωρίαν ὑπόμνημα, ὥσπερ δὴ καὶ ἔστιν, ἡγήσεται. Παιδευθήσεται, μή πάντα τούτου [γ. τούτῳ χαρίζεσθαι, οὗ τὴν ἀποῤῥοὴν ἀμηχανοῦμεν στῆσαι, κἂν ἐπὶ μέγιστον ἀρθῶμεν σοφίας τε καὶ δυνάμεως· ὡς τῇ μὲν, περινοεῖν, τῇ δὲ, που ρίξειν τὰ στήσοντα. Αλλ' ἐκείνῳ διδόναι σπουδαιότερον, ἵνα μὴ πᾶσαν λέγω τὴν λειτουργίαν τῶν ἐν ἡμῖν θειοτέρων καὶ δεσποτικωτέρων. Καὶ ὁ βασιλεύει» ἐτάχθη τῶν ἐν τῷ καθ᾿ ἡμᾶς αὐτοὺς κόσμῳ πρίτως, εἶτα καὶ τῶν ἐκτὸς ἀλόγων. Καὶ δ μόνον βέβαιον ἔχομεν, καὶ ὡς ἐκ τοῦ ἀῤῥεύστου καὶ ἀνωλέθρου, ἄρξευστον καὶ ἀνώλεθρον, τόν τε τοῦ συγγενοῦς βα Λοιπούντων. λυπούντων. Απέβλαψα. ἀπέβλεψα.

Letter XIIEpistola XII

col. 379–380page 11 of 72
PG 126:379λιστα πάντων αὐτὸς πεπείραμαι. Ὅθεν καὶ πενθη τέος ἐμοὶ ἐκεῖνος, εἴπερ ἄλλῳ τινί· καὶ τοῦτόν γε δέξῃ ἑτοιμαστήριον. Καὶ πάντοτε μεν γάρ σε πιο στεύω, κατὰ τὸν τοῦ Παροιμιαστοῦ λόγου, ᾧ τὴν σου φίαν οὐχ ἧττον, ἢ τὴν βασιλείαν ἔχεις ταὐτὸν, έτοι μάζειν τὰ ἔργα σου εἰς τὴν ἔξοδον, καὶ αὐτὴν τὴν τοῦ σώματος φύσιν, καὶ ἁπλῶς, πᾶσαν τὴν ἀστατοῦσαν κρίσιν, καὶ μόνον ἀκίνητον τὸ ἀεικίνητον ἔχουσαν, οἷόν τινας προδρόμους τοῦ πάντως ἐλευσομένου που ούμενον. Μάλιστα δὲ νῦν ὥσπερ ἐγγυτέρους προδρόμους, καὶ ἵν' οἰκειότερον είπω, λαμπαδηφόρει πει θούμενον, ὅσον οὐκ ἔδει παρεῖναι τὸν προσδοκώμενη, καὶ διὰ τοῦτο μᾶλλον ἑτοιμαζόμενον, ὥστε σαυτοῦ περιποιήσασθαι τὸ ἀτάραχον. Οὕτως ἐγὼ παρὰ τῆς βασιλείας σου λογισάμενος, οἷα δὴ αὕτη ἀμήχανος, πάντα διατιθεῖσα καὶ τὰ πικρὰ πρὸς τὸ ἥδιον, καὶ τὰ ἀσχήμονα πρὸς τὸ κάλλιον. Ἐκ τοῦ τῶν τῆς ἀθυμίας πολλῶν ὑδάτων κατακλυσμοῦ οὐδὲ πηλὸν ὅλως ένα πο λελειμμένον ὁρῶ τῇ καρδίᾳ μου. Πάντα γὰρ ὁ ἥλιος ἀποξηράνας ἐννοηθείς μοι μόνον όπως διατεθήση πρὸς τὰ συμβάντα. Τί δὲ οὐ μέλλεις καὶ πᾶν ἀηδὲς ἡδέως διὰ τὸ μεγαλόψυχον δέχεσθαι; ὅς γε καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους τίνος οὐκ ὄντας ἀηδεστέρους ἡδίους εξα ναι πάντων ψηφίζεις. Καὶ ὁμολογεῖς ὁ ἀετὸς τοῖς χρωγμοῖς τῆς κορώνης θέλγεσθαι, καὶ τοὺς παρ' ἡμῖν ἰχθύας πιστεύεις επίσης τοῖς ἐμοῖς λόγοις ἡδεῖς που γεγενημένους ἀνεγερεῖν πρὸς πᾶν ἄλλο νεκρών θεῖσαν τὴν ὄρεξιν. Σὺ μὲν οὖν ἀξίως φθέγγῃ τῆς σῆς χρηστότητος, σαυτὸν μᾶλλον ὑψῶν, οἷς συγκαταβαίνων αἴρεις τὴν ἐμὴν χθαμαλότητα. Ἡμεῖς δὲ σύνισ μὲν ἡμῖν αὐτοῖς οὔτε λόγοις οὔτε ἔργοις οὐδὲν θελω κτήριον ἔχουσι. Πλὴν ἀλλ' ἐστάλησαν ἰχθύες· οἱ μὲν, άρτοι ταριχευτοί, οἱ δὲ, ἀρτιδίοις ἐνωπτημένοι. Καὶ ἡδυνθείη μέν σοι ή διαλογή μου, ἣν ποιοῦμαι διὰ τοῦδε τοῦ γράμματος· ἡδυνθείησαν δὲ μᾶλλον τῇ ὁρέξει σου οἱ ἰχθύες, ὡς καὶ ἀποστολὴ καὶ εὐλογία τῆς τὸν ζωοδότην ἡμῖν ἀποτεκούσης ἐν σώματι. ᾿Αναζωώσαιεν ταύτην, καὶ ἐνίσχυσις τῷ σώματι γένοιντο, πρὸς τὴν τῶν κατὰ φύσιν ἐνεργειῶν εὐστάθειαν ἐπαγαγόντες. Ἐπεὶ καὶ ὁ ἀριθμὸς τούτων τῆς κατὰ φύσιν τελειότητος σύμβολον. Είπερ δεκάδος μὲν τὸ τέλειον· ἡ δὲ φύσις πενταδικὴ διὰ τὴν ὕλην ἐν τῇ τετράδι τῶν στοιχείων θεωρουμένη, καὶ τὸ εἶ ἐξ ὧν πάντα τὰ καθ' ἡμᾶς φυσικά. σιλέως θάνατον, οὗ τῶν τῆς ἀγαθοσύνης χαρίτων μάτ
col. 381–382page 12 of 72
PG 126:381ΕΠΙΣΤ. ΙΓ. Τῷ Σεμνών. Και κεν τὸ βουλοίμην, και κεν πολύ κέρδιον ξεν Ιερωτάτη μοι κεφαλή, ή [γ. εἰ] θανάτοις ἑτέρων οἱ και κοῦντες πρὸς τὸ ἀνθρωπινώτερον ἡμᾶς συνεστέλλοντο. Νῦν δὲ οὕτως εἰσὶν ἄτρυτοι την κακίαν,. ὥστε μᾶλλον ταῖς πληγαῖς κατὰ τὸν Αἰγύπτιον ἐκεῖ νον κατασκληρύνεσθαι καὶ οὕτω [γ. οὔπω] τοῦτο ἂν ἀνδρικὸν, εἰ ταῖς τῶν οἰκείων, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ ταῖς σφῶν αὐτῶν καὶ ὅ φασι, πολλὰ τῶν θηρίων ἐπειδὰν τρωθείεν ποιεῖν, ἀφειδοῦντα μᾶλλον ἑαυτῶν, εἰσπη δἦν τοῖς τραύμασι θυμικ ύτερον· ὡς ἂν ἐπειδὴ πα θεῖν μέλλοιεν, καὶ δράσαιέν τι τοὺς πολεμοῦντας. Εἰ βούλει δέ μοι, οἳ τὸν ᾿Αντίπατρον Ηρώδην ἱστο ροῦσι, νεανιεύσασθαι ἐπιθανάτιον τι κατόρθωμα, καὶ τῆς ἐκείνου θηριωδίας άξιον, συναγαγόντα πάν τας τοὺς τῶν Ἰουδαίων λογάδας εἰς τὴν τῶν βα σιλείων αὐλὴν, ἀθρόους κατασφάξαι ὡς ἱερεῖα, ἵνα, φησί, μηδεὶς οἶκος Ἰουδαίων πένθους ἄγων σχολήν τῷ ἐμῷ ἐπικροτοίη θανάτῳ. Τοιαῦτα τοίνυν δοκῶ μοι λογιζομένους τοὺς ἐν ταῖς νῦν ἡμέραις θηριώδεις και Ηρωδιανούς, καὶ πληττομένους, προσερε θίζεσθαι, καὶ θανατουμένους, ζῶσαν τὴν κακίαν καὶ ἀθάνατον ἐπιδείκνυσθαι· ὅσῳ μᾶλλον ἐγγίζουσαν προορῶσι τὴν θείαν ἀπώλειαν, τοσούτῳ πλείους προσαπολλύναι σπουδάζοντας· ὡς ἂν προαπελθόν της, μήτ' ίδωσι τὴν ἑαυτῶν ἀπώλειαν, μήτε ταύτῃ ἐπιγελάσωσι, καὶ σχῶσιν ὅλως τοῦ διαχυθήναι και ρόν. Οὓς ἀεὶ πενθεῖν καὶ σκυθρωπάζειν ἠβούλοντο. Εἰ μὲν οὖν τῶν τινα δαιμόνων ἐλπίζεις μεταβαλεῖν τὴν προαίρεσιν πεισθέντα τοῦτ᾽ ἢ βιασθέντα ταῖς οἰκονομίαις τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγαθότητος, Ελπιζε δὲ τοὺς ἡμετέρους δημίους ἀγαθυνθῆναι ταῖς αὐστηροτέραις τῆς πολυποικίλης σοφίας ἐπεξελεύσεσιν. Εἰ δ᾽ οὐ κἀκεῖνο, πῶς τοῦτο συνιδεῖν οὐκ ἔχω. Καὶ τούτοις γὰρ εἰς ἕξιν ἡ κακία παγείσα, φύσεως δύο να μιν ἔλαβεν· ὡς, ἐξ ὧν ὁρῶσι, συμπείθομαι. Πλήν ἀλλ' ἡμᾶς τὸ ὀφειλόμενον δεῖ ποιεῖν, ἐπεύχεσθαι τούτοις ἀεὶ τὴν διόρθωσιν. Ἐπεὶ καὶ ὁ Κύριος ἐτά ζων τοὺς νεφρούς τοῦ Ἰούδα, ᾔδει μὲν αὐτὸν ἀδιόρθωτον, οὐκ ἐπαύετο δὲ τὰ τῆς ἀγαθότητος ἐνδεικνύμενος. Μὴ παύσαιο τοίνυν αὐτό; τε τούτων ὑπερ ευχόμενος, καὶ ἄλλους, ὅσους οἶδας εὐσθενεῖς, ἐπὶ τῷ ἴσῳ ἔργῳ παρακαλῶν, εἴ πως ὑπὲρ ἐλπίδας τῇ πολυχειρία τὸν λίθον μετακινήσαμεν. ΕΠΙΣΤ. ΙΔ'. Τῷ Κύπρου. Οντως τῷ πνευματικῷ πνευματικά, καὶ τὰ κοσμικά, και πάντα ἐν πᾶσιν ὁ Θεὸς τούτῳ γίνεται, ἰδοὺ γοῦν σοὶ καὶ αὐτῷ, σεβασμιώτατέ μοι δέσποτα, τὰ πρὸς τὴν ἡμετέραν σταλέντα εὐτέλειαν. Εἰ καὶ Χιν

Letter XVEpistola XV

col. 383–384page 13 of 72
Epistola XIII, XIV
PG 126:383κοσμικά εἰσι, πνευματικόν τι αινίττεται. Τὸ μὲν γὰρ ἐκ τῶν τοῦ ῥόδου σταγόνων μύρον ἐν δυσὶν ἀγο γείοις ὑελίνοις ἀπεσταλμένον, ἐνουθέτει τὴν ἐμὴν πώρωσιν, ὡς ἂν σῶμα καὶ ψυχή καθαρά καὶ δια φανῆ ὡς θελον έργασάμενος, ἀγγεῖα ταῦτα τοῦ κε νωθέντος δι' ἡμᾶς μύρου ποιήσωμεν. Οίδας πάντως τὸν ὡσεὶ σταγόνα ἐπὶ γῆς στάζοντα· οὗ καὶ στύφον, εὐῶδες, σωτήριον γάρ· καὶ τὸ εὐῶδες στύφον, οὐκ ἄνετον γάρ. Ζυγὸν μὲν γὰρ ἔχει, ἀλλὰ χρηστόν· καὶ φορτίον ἔχει, ἀλλ' ἐλαφρόν· καὶ αὖ εἰς νυμφῶνα ἄγει, ἀλλὰ διὰ στενῆς· καὶ ἀγαλλιᾶσθαι κελεύει, ἀλλὰ καὶ ἐν τρόμῳ προστίθησι. Τὰ δὲ εὐώδη ξύλα ἆρα ματαίως οὕτω καὶ ἀργῶς παρὰ τῆς πνευματικῆς σου σοφίας ἔσταλται; ᾿Αλλὰ λίαν ἂν αὐτοὶ ἀργοί εἴημεν, εἰ μὴ κἀνταῦθά τι πνευματικὸν ἐννοήσομεν. Τέτταρα γὰρ ὄντα τὰ ξύλα, τί ἄλλο, ή τετραμερές ξύλον ἐδήλουν, δ τὴν σωτηρίαν ἡμῖν ἐργάσατο; 'ρ Παῦλος καυχώμενος, καὶ ἡμᾶς τοὺς τοῦ Χριστοῦ σταυροῦν τὴν σάρκα σὺν τοῖς παθήμασι καὶ τοῖς ἐπι θυμήμασι βούλεται. Εδίδαξας οὖν προδήλως ἡμᾶς, ὅτι δεῖ σταυροῦν ἑαυτοὺς πᾶσι τοῖς κατὰ κόσμον ἡδέσι τε καὶ εὐώδεσι. Καὶ εἴποι ἄν τις αστείως, ὡς τὰ στι λέντα, καθ᾿ ἑαυτῶν ἀπεστάλησαν. Διὰ γὰρ τοῦ ἀριθμοῦ. ὡς εἴρηται, σταυροῦσθαι πρὸς τὰ τοιαῦτα βλαβερά διδα σκόμεθα· μᾶλλον δὲ προσάγειν πάντα Θεῷ καὶ διὰ τῶν τοιούτων εἰς ἐπίγνωσιν αὐτοῦ ἔρχεσθαι τοῦ καν τοῖς ἄλλοις ἀτίμοις ξύλοις τοσαύτην τιμήν διά τῆς εὐ ωδίας φυτεύσαντος. Καὶ πλείω δ᾽ ἂν εἶχον γράφειν, ὅσα κατενόησά σε διὰ τῶν σταλέντων τὴν ἐμὴν διδάσκοντα ταπεινότητα· ᾿Αλλὰ τί μοι τὸ ὄφελος, νοεῖν μὲν ταῦτα, μὴ πράττειν δέ; Γένοιτο δὲ ταῖς σαῖς εὐχαῖς, καὶ νοεῖν με καὶ πράττειν τὰ δέοντα, καὶ τὸν ἐμαυτού βίον, ὀσμὴν ζωῆς, ἀλλὰ μὴ θανάτου τῷ πρὸς ἐμὲ βλέποντι ποιμνίῳ παρέχεσθαι, Ο καὶ μὴ παύσαιο ὑπὲρ ἡμῶν ἐξαιτούμενος. α ΕΠΙΣΤ. ΙΕ΄. Τῷ Καματηροπούλῳ. Εἰ καὶ θανόντων περ καταλήθοντ' εὶν ἀΐδας, ἀλλ' αὐτός γε καὶ θανόντα φίλον τὴν ὀφειλομένην χάριν ἐν τοῖς ὑπολειφθεῖσιν αὐτῷ καταθήσομαι. Αμέλει καὶ τῷ τρισμακαριωτάτῳ ὑπερτίμῳ τῷ Ψελλῷ, καὶ παραμίλλῳ τὴν γλῶτταν, ὀφείλω μὲν ὡς εἰκὸς, οὐκ εὐαποδότους χάριτας. Πολλὰ γὰρ οἶδα τῆς μούσης τοῦ ἀνδρὸς ἀπονάμενος, Οὐκ ἔχων δὲ ὅπως ὅλῳ τούτῳ χαρισαίμην τῷ μέλει αὐτοῦ, Απαραμίλλῳ Ει.
col. 385–386page 14 of 72
PG 126:385ὡς ἔξεστι, διὰ τῆς σῆς περὶ ἡμᾶς ἀγάπης χαρίζομαι. Ο γάρ τοι τὸ παρὸν ἡμῶν ἐγχειρίζων τη στ λαμπρότητι γραμματίδιον, θυγατριδοῦς μὲν ἐκείνου, πικρᾶς δὲ πειραθείς της τύχης, συμφορά κέχρηται, ὅπως οὖν αὐτῷ καταλλάξῃς την τύραννον. Εἰ γὰρ μὴ μόνον συνεύσεις, προσμειδιάσει τε τούτῳ, καὶ περιπτύξεται ή που καὶ τὴν αὐτοῦ εἰς τὸν κόλπον αὐτῆς εἰσαγαγοῦσα, δώσει τῶν ἀγαθῶν αὐτὸν δρά ξεσθαι. Καὶ μή τί με οἷου ἄλλως ἀφοσιούμενον ταῦτά σοι γράφειν. ᾿Αλλὰ γὰρ μήτε των λίγων ὀναίμην, μήτε τοῦ ἐπὶ τῇ σωτηρία τῆς ψυχῆς μου θελήματος, εἰ μὴ ἐγὼ ταῦτά σοι ἐκ βαθείας καρδίας γράφω, ἐλεῶ γὰρ τὸν νεανίαν, ὡς πάλαι ποτὲ ἐν ἐλβίοις ἰδὼν, καὶ τὴν τοῦ πάππου τούτου ψυχὴν δέδοικα, μήπως ὀνειδίσῃ ἐμοὶ τὸ σκληρὸν καὶ ἀτέ ραμνον. Οκνῶ γὰρ εἰπεῖν τέως τὸν ταῖς ἀριστεραῖς ἐρίφοις τὸ ἀπάνθρωπον ἐν κρίσει προφέροντα. Εἰ γάρ μει φανείη κατ' ὄναρ, καὶ τὴν γλῶσσαν ἐπαφήσει τὴν δωδεκάχρημον ἆρά με οἴει καὶ τὴν τῆς ἐπιπλήξεως φαντασίαν ὑποστῆναι φρίκης Στερ καὶ ταραχῆς; Εἰ δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις τὸν Θεὸν παρεισάγῃ διὰ Δαβίδ, καίτοι τεθνηκότα, τῆς Ἱε ρουσαλήμ προασπίζοντα, κἂν ἄλλως ἦν ἀνάξια, καὶ χωρὶς αἱμάτων, τί πρὸς ταῦτα, ὅ πρὸς τῶν ἐκείνου χαρίτων πείσομαι, καὶ τῷ δικαίῳ καὶ τῷ Θεῷ καὶ Ψελλοῦ γλώσσῃ θλιβόμενος; Αλλά με τού των ῥῦσαι τῶν ἀναγκῶν, ἔν τιν: δουλείᾳ τάξας τὸν στελλόμενόν σοι τοῦτον. Πάντως γὰρ πολλῶν σου ἀνατεθεισῶν, ῥᾴδιον εἰ τὸ μὴ μᾶλλον, τὸν γοῦν ὑπὸ τοσούτων συνιστάμενόν σοι ὠφελείας αξιω θέντα ἀποκαταστῆσαι ἡμῖν· οὐ γὰρ ἐστενοχώρηται *, σοι τὰ τῆς ὁδοῦ. Καί σε Θεός εἴη πάσης τηρῶν ἀνώ τερον κακίας καὶ κακώσεως. ΕΠΙΣΤ. ΙΓ'. Τῷ Αγκυραίς. Μὴ καὶ τὴν γλῶτταν ἐπεδήθης ὁ σοφὸς πρόεδρος, ὑπὲρ, φεῦ! τῶν νῦν καιρῶν, οἱ τῇ ποδάγρᾳ καὶ γλώττας δεσμεῖν διδόασιν; Οὕτω πάντα πρὸς τὸ χεῖρον ἐξαγριαίνουσιν. ᾿Αλλὰ μὴ, τοῦτο μὲν, οὔθ᾽ ὑπὸ τῶν καιρῶν ἐνεωχμώθη, οὔτ᾽ αὐτὸς πέπονθας. Αφοσιοὶ δὲ τὰς πρὸς ἡμᾶς ὁμιλίας, οἷς τῷ ἀδελφῷ ἡμῶν ὁμιλεῖς, ἐμβιβάζων αὐτὸν καὶ συνετίζων ἐν ὁδῷ ταύτῃ ᾗ πρὸς τὰς φιλοσοφίας πορεύεται· δέχο μαι τοῦτο, καὶ πάσης τῆς πρὸς ἡμᾶς ὁμιλίας τίθε μαι ήδιον. Όπως οὖν συνεχέστερον ὁμιλοίης τῷ νέῳ, εἰ τί σοι μέλλει τοῦ ἡμᾶς εὐφραίνειν που κνότερον, ἀπολαυέτω μὲν οὖν καὶ τῶν κοινῶν σου τῆς σοφίας κρατήρων, καὶ τῶν θυμάτων ἑστιάσθω σὺν τοῖς λοιποῖς καλῶς ἄφροσιν. Εθέλω δέ τι τούτῳ Δωδεκάχρομον. δωδεκάχρουνον. Μέλλει. μέλει.

Letter XVIIEpistola XVII

col. 387–388page 15 of 72
Epistola XVI
PG 126:387ἂν αὐτῷ λάθρα χαρίζηται. Ἐπεὶ καὶ μητέρες πολ λάκις ἓν ἀπολαβοῦσαι τῶν τέκνων ἰδίᾳ, τῶν τι γλυκασμάτων αὐτῷ παρατίθενται. Βούλει δώσω κανόνα τοῦ λεγομένου; Ὅσον ὁ Θεοφύλακτος ἐξῄρητα: σο τῶν λοιπῶν εἰς φιλίαν, τοσαύτας οφείλεις ἰδίᾳ τῷ ἀδελφῷ χάριτα;, τοσοῦτον ἀγαπώμενόν σοι δέξει; [[. δείξ.] ὑπὲρ τοὺς ἄλλους τὸν Θεοφύλακτον. Δείξω καὶ ἕτερον μέτρον. Ὁποῖον ἂν ἐβούλου με εἶναι τῷ σῷ Παύλῳ ὑπ' ἐμοὶ τελουμένῳ σοφίας τι μυστήριον, τοιοῦτος γενοῦ τῷ ἐμῷ Δημητρίῳ, τὰ φιλοσοφίας ὑπὸ σοῦ ὀργιάζοντι. Εῤῥωμένος διαβιοίης εύθυμος, ἀνθρώπων ἐμοὶ χαριέστατα. καὶ ἰδίᾳ παρ' αὐτῆς γίνεσθαι, ῖν ἔχοι κέρδος, ὅ τι ΕΠΙΣΤ. ΙΖ'. Τῷ Κερκύρας. Πῶς ἂν εἴποις ἡδέως ἐδεξάμην σου τὴν ἐπιστολὴν τιμιώτατε δέσποτα. Καὶ πάντα μὲν καλά ἐν καιρῷ αὐτῶν· λόγος δὲ μᾶλλον. Καὶ λόγος, του αὐτῆς μὲν γνώμης γέννημα, τοιαύτης δὲ γλώττης μαίευμα. Ἐν ἀθυμίᾳ γὰρ ὄντι μοι, τὸ λαθικηδες ἐκεῖνο ἀνέχεας φάρμακον· καὶ διψώντι, τῷ ἐκ τῆς πέτρας κατεγλύκανας νάματι. Καὶ ὡς ὑποφήτης τοῦ Παρακλήτου τὴν κατώδυνόν μου ψυχήν παρεκάλεσας. Καθ᾽ ὑπερβολὴν γὰρ ἐβαρύνθημεν, ὥστε ἐξαπορηθῆναι ἡμᾶς καὶ τοῦ ζῆν. Εξωθεν μάχαι, ἔσωθεν φόβοι. Οι τε γὰρ ἐχθροὶ κεκραταίωνται· καὶ οἱ φίλ λοι καὶ οἱ πλησίον, οἱ μὲν, ἀντέστησαν, οἱ δὲ, ἀπὸ μακρόθεν ἔστησαν τὸ φιλανθρωπότερον. 'Αλλ' ὁ πιο ρακαλῶν τοὺς ταπεινούς, καὶ ἰώμενὸς τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν, παρεκάλεσεν ἡμᾶς εἷς ὡμίλησεν. Καὶ ἡ δρόσος ή παρὰ σοῦ ἴαμα ἡμῖν γέγονε· καὶ χάρις τῷ Πατρὶ τῶν οἰκτιρμῶν, καὶ Θεῷ πάσης παρακλήσεως, ὅτι ἐν οὕτως ἡμέραις που ντραῖς, καὶ ἐν καιροῖς ἀφίλοις καὶ θηριώδεσι, τὴν σὴν ἱερότητα δέδωκεν ἡμῖν τῇ φιλαδελφίς φιλόστοργον, σπλάγχνοις Ἰησοῦ δικαιωμένην. Μὴ κάμοις οὖν, ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, ᾗ παρὰ τοῦ Κυρίου ἐπλου τίσθης γνώμῃ καὶ σοφίᾳ πρὸς ἡμᾶς χρώμενος, καὶ τὸν θησαυρὸν ἂν ἔχοντες ἐν ὀστρακίνῳ σκεύει, τῷ τῆς ταπεινώσεως σώματι, χορηγῶν ἀφθόνως τοῖς χρήζουσιν· ὡς ἐμέ γε οὔτε πρόσοδοι λυποῦσιν, ἐν αἷς ἦν ποτε τὰ τῆς ἀρχιεπισκοπῆς ἄλκιμα, οὔτε ἡ ἀπὸ ποταμῶν ἕως περάτων θαλάσσης διατεταμένη εξου σία καὶ ἐπικράτεια. Τῆς μὲν γὰρ αὐτάρκως ἔχομεν τὸ δὲ περισσὸν ἐκ τίνος ἐστὶ, μεμαθήκαμεν τῆς δὲ, ἀῤῥωστότερον ἢ ὥστε ἀντέχεσθαι. Ὁ δὲ τῶν φροντίδων περικλυσμὸς, καὶ ὁ πονηρὸς περισπασ μᾶς, καὶ τὸ μάτην ταράττεσθαι, καὶ μήπω πραξ ναι ἀφ' ἡμερῶν πονηρῶν, ταῦτά μοι σῆς ὀστέων, 'Ηδέως έδεξαν μήν σου τὴν ἐπιστολήν. ἡδέως έδεξάμην σου τὴν ἐν "Ον ἔχοντες. δν ἔχων τ' εἴ
col. 389–390page 16 of 72
PG 126:389ταῦτά μοι τοὺς μυελοὺς δαπανᾷ. Οὔπω γὰρ τελείως πεφευγόσι τὸν λέοντα, ἡ ἄματος ἡμῖν συναντῇ· καὶ ταύτην ἀποδρᾶσι, καὶ ἐπὶ τοὺς τοίχους τῆς οἰκίας τὰς χεῖρας ἐρείσασιν, ὄφις ἐκ τῆς ὁπῆς προκύπτει ἐπίβουλος· ὃ καὶ μᾶλλον ἐμοὶ τὰς ὀδύνας δριμυτέρας ἐργάζεται. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν, καίτοι μάλα σφόδρα βουλόμενος ἐκπτύσαι, ἵνα μικρόν τι τὴν καρδίαν κουφίσαιμι, ἐν πείστη στέγω τετληότι θυμῷ. Φυλακήν τε καὶ νῦν τῷ στόματι τίθεμαι, ὡς κάν τῷ συστῆναι τὴν ἁμαρτωλὸν ἐναντίον μου, ἵνα μὴ κατα αισχύνω τὸ μέγα τῆς ἀρχιεροσύνης πράγμα, ἢ ὄνο Τὸ γὰρ τῆς ἐπιστολῆς χρῆμα λάλον, ὡς οἶσθα, καὶ οὐκ ἐχέμυθον. Ἐπεὶ παρὰ συνιερέων, καὶ συν επισκόπων, οι δοκοῦσι κρίνειν τὸν λαὸν, ἐκτέτακται τὰ τῶν θλίψεων ἡμῶν δίκτυα. Σὺ δὲ εὔχου, τίμιε πάτερ καὶ δέσποτα, ἡμῖν μὲν, τοὺς ἐν τοῖς ψευδαδέλ μα. φοις τούτοις κινδύνους ὑπεκφυγεῖν, αὐτοῖς δὲ ἐκείνοις, ἐκ τῆς παγίδος ἀνανῆψαι τοῦ διαβόλου, ἐν ᾗ ἐζωγράφησαν. Πάντως δὲ τὸν ἀπ' ἐναντίας ἡμῶν αἰσχυνο θῆναι, καὶ διὰ πάντων τὸν Θεὸν δοξασθῆναι. Οἱ ἡ χάρις εἴη μετὰ τοῦ πνεύματός σου, πανίερε καὶ ἅγιε δέσποτα. ΕΠΙΣΤ. ΙΗ'. Τῷ Μερμεντλῶν. Οὔ τίς τοι θεός εἰμι, τί μ' ἀθανάτοισιν είσκεις; Αλλὰ σοὶ μὲν ὁ φίλος καὶ ψεύδεσθαι δίδωσι, καὶ ταῦτα τὴν ἀλήθειαν ἐν ταῖς Θέμιδος ἀποκρίσεσιν, ὧν εἶ προστάτης, ἀσκήσαντι. Ἡμῖν δὲ ἀπόχρη μέσ νειν ἐφ' ἧς ποτε ἦμεν τάξεως, δεκαδάρχαι τεταγμέναι, ἢ τὴν χάριν, τριακοντάρχαι· χιλιαρχίας δὲ καὶ στρατηγίας κλέος οἷον ἀκούομεν. Μή μοι οὖν τὰς Λογγίνου κρίσει; περίαπτε, μὴ καὶ δόξῃς τισὶν αὐτός γε οἱ κατὰ Λογγίνον κρίνειν. Τοσοῦτον γὰρ νῦν τῆς ἡμῶν αὐτῶν ὑστεροῦμεν δυνάμεως, καθ᾽ ἦν ποτ' ἦμεν πάλαι ἄλκιμοι, ὅσον τότε τῆς τῶν ἀρχαίων ἀπελειπόμεθα ἔξεως. Οὔτε γὰρ τὰ χωρία ταῦτα ἐθέλει με εἰδάσκειν [ [. ἐθέλοιμεν διδ.]· καὶ τὰ βιβλία "Αρπυιαι ανηρείψαντο. Χείρες πρακτόρων οὐχ ἧττον ἡμῶν πᾶσαν ἀνάγνωσιν ἀφαιρούμεναι, ή ἐκεῖναι τοῦ Φινέως τα βρώματα. Αὐτοὺς μὲν οὖν ἀπὸ τοῦ περιπατεῖν πρὸς τὴν ᾿Ακαδημίαν μετάσαι νε, καὶ πρὸς τὴν Στοάν, καὶ τὰ ταύτη; κάλλη διά βαινε. Εντρύφα δέ μοι καὶ τοῖς Ἰωνικοῖς λειμῶσι, Εν πείστη στέγω. Εμπης τε στέγω.

Letter XIXEpistola XIX

col. 391–392page 17 of 72
Epistola XVIII
PG 126:391καὶ διὰ τούτων Ζεφύρους δέχου ενέτῳ ἀνέτῳ] τῇ εἰσπνόῃ. Δρέπου δέ μοι καὶ τῶν τῆς Ἰλιάδος ρόλων, ὅσα σοι καὶ διὰ τούτων καὶ βουλομένῳ ἐστί. Κάθου δὲ θεατής τραγικοῦ, καὶ βωμολοχία κωμική πρόσ παιζε, μηδὲ τὴν βουκολικὴν ἀπανήνῃ σύριγγα, πηγάς τινας καὶ πίτυος ψιθυρίσματα καὶ ἔργ᾽ ἄττα διάφορα ποιουμένην ἐμμελῆ· κἂν ὅσον ἐρωτικὸν ταύτης, ταῖς σαῖς Μούσαις δοκῇ κατάπτυστον. Σύ μὲν οὖν ταῦτα καὶ σὺν τούτοις, ἢ καὶ πρὸ τούτων ἄρτι τρέφου, τῷ ἐν τῇ καρδίᾳ στηρίζοντι. Ος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβας τούς τε πάλαι διὰ τῆς ἐρήμου τῶν κακῶν ἀγωγῆς βαδίσαντας ἔρεψε, καὶ νῦν τρό φειν ἔτι ἐπαγγέλλεταί τε καὶ δύναται· καὶ μή μοι τοῦτο μὲν, τὰς Μωσαϊκὰς πλάκας περιεργάζου, τό τε ἔξω λαμβάνων αὐτόθι καὶ τὸ ἔσω ἀνερευνώμενο; τοῦτο δὲ, τὰς προφητικὰς δράσεις, ἢ ὁμοιώσεις ὡς δυνατὸν φανταζόμενος, καὶ τῇ χειραγω ῷ ἱστορία πρὸς τὴν τῶν παλαιῶν καθοδηγούμενος μίμησιν. Ετι βλέπε τὸν τῆς χάριτος Ἥλιον, καὶ τῶν τούτου ἀκτίνων κατὰ τὸ ἐγχωροῦν ἐπαπόλαυς. Συγγίνου δὲ Γρηγορίοις καὶ Βασιλείοις, καὶ τῷ μακαρίῳ περι τούτους χορῷ. Καὶ τούτων μὲν ἁπάντων τῶν ἁγα θῶν αὐτὸς εὐωχοῦ· ἡμῖν δὲ συνεύχου, τὸ μὴ καὶ τὸ ἔπληνα φθόγγον ἀποβαλεῖν. Οὕτω πάνυ που νήρως πέπραγε 'Αλλ' ίδοιμί σε τὴν που θουμένην ἔψιν, καὶ τῆς λαλιᾶς ἐκείνης ἀκούσαιμι, ἣν πάντοτε καὶ πρὸ πάντων ἔχω θαυμάζων, ᾧ καὶ λόγοις καὶ ἔργοις ἐμοὶ πανυπέρλαμπρο. Καὶ τὸ ἔπληνα φθόγγοι. καὶ τὸν ἐπε λένα φ. ΕΠΙΣΤ. ΙΘ'. Τῷ ᾿Ανέμῳ. Φίλον λόγου θέλγητρον, ἐπίκουρον νόσου Ὡς ἡδύ μοι προσῆλθες ἐν δέοντί γε. Ταῦτα Ορέστου ὄντα, ώς οἶσθα, φιλτάτη μοι κεφα λή, μικρόν τι παρῳδήσας ἐπὶ σοὶ λέγω. Βούλει σοι προσθήσω καὶ τὸ τοῦ κωμικοῦ Ὡς ἤδομαι, καὶ τέρπομαι, καὶ βούλομαι χο [ρεύειν. ᾿Αλλὰ τί τῷ τῶν ἁμαρτωλῶν ἐλαίῳ λιπαίνῳ μου τα γράμματα, ἐξόν τοι τῆς καλλιελαίου δώροις φαιδρύνεσθαι· Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον, καὶ ἠγαλλίασε τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ Θεῷ. Ὅτι ἐνέ δυσέ με ἱμάτιον εὐφροσύνης, καὶ καταστολήν δόξης, ἀντὶ Πνεύματος ἀκηδίας. Διέρρηξε τον σάκκον μου, καὶ περιέζωσε με τὴν εὐφροσύνην. Οτι τοὺς ἐχθρούς μου ἔδωκέ μοι νῶτον, καὶ τοὺς μισοῦντας με εξωλόθρευσε, καὶ ἀπέστειλεν ἄνθρωπον Πέπραγε. πέπραγα,
col. 393–394page 18 of 72
PG 126:393ἡμῶν ἔμπροσθεν τοὺς συντετριμμένους ἰασόμενον, 1. τοὺς ἀσθενοῦντας ἐπισκεψόμενον, πᾶσι τὰ πάντα πρὸς σωτηρίαν ἐσόμενον. Αλλ' εἶγε ὅτι τοῖς καθ' ἡμᾶς ἐπεφάνης μέρεσιν ἀλεξίκακος ὡς ταῦτά γε ἤδη ἀπέγνωστο. Καὶ Λυσίας ἂν εἶπεν· Ἐξεις γα στο ηγεμόνων κακότης. Καὶ νῦν μὲν ὁ καστρο κτίστης καθῄρει τὰ τῶν ἐλεεινῶν· νῦν δὲ ὁ κατεπά νος, καὶ τὸν χοῦν ἐλικμᾶτο. Ην τι καὶ τρία αὐτοῖς τῷ Φαραώ τις προσήκων ἀπὸ τῆς κλήσεως. Οὐκ εἶδα εἰ τῶν προλεχθέντων όπως τι οὖν ἀνεκτότερον, ἀλλὰ νῦν ἐπεσκέφθησαν ἐπισκοπῇ ἐξ ὕψους, καὶ ὁ λόγος ἐπιστατήσει αὐτῶν, εἰ μή πω ἐγὼ τοῦ ἐμοῦ καὶ τοῦ παντὸς ἡδέος Νικολάου ἐπιλέλησμαι. Καὶ ἀγαλλιάζονται ἀνθ' ὧν ἡμερῶν ἐταπεινώθησαν ἐκ τῶν ὧν εἴδοσαν κακῶν. Τοῦτο μὲν αὐτοῖς ἔσται καὶ μηνυτὴς ἐγὼ τῶν ἐσομένων εὐάγγελος. ΕΠΙΣΤ. Κ'. Τῷ Μερμενιλών. Τὸν βραχύν μου τοῦτον χρόνον, ἐν σεσιώπησας, εἰς ἑκατονταετηρίδας ἴσθι μετρούμενον. Οὕτως ἐγὼ τῆς σῆς ἐρῶ λαλιᾶς, ὦ πάντων ἐμοὶ πανυπέρλαμπρε καί μοι τὸ σὸν γράμμα φανέν ὁ ἡλίου ποτὲ φοινίς ἐστιν. 'Αλλ', ὦ μακάριε, μὴ τοῦτον φοίνικα, τὸ τοῖς Αἰγυπτίοις σπάνιον θέαμα· τὸν ἥλιον δὲ μιμούμενος καθημέραν ἐπίλαμπέ μοι γράμμασιν μᾶλλον καὶ ἡμέραν μοι ποίει μακροτέραν, ἄλλως νύκτα κατακρύπτων. Οὐ γὰρ δὴ προφίση [. φα σέσῃ τὴν περὶ τὰς νύκτας τριβὴν· ἢ ἀδικήσεις γε τὴν σαυτοῦ ἀλήθειαν, κἀκείναις ἀρκεῖν καὶ τοῖ; πρὸς ἡμᾶς δυνάμενος γράμμασιν. Οὐ μᾶλλον γὰρ τῷ τοῦ Ὁμήρου Παίονι περὶ πολέμους, ἢ σοὶ περὶ λόγους τὸ ἀμφιδέξιον. "Ος γε καὶ τοὺς αὐτοσχεδίους ἀναπνεῖς κάλλιόν τε καὶ ἥδιον, ἢ οἱ τοὺς τῶν ἐλλυχνίων ἀπόζοντας ἀποτίκτοντες· οὓς βοστρυχίζουσι, καὶ κτενίζουσι, καὶ περιαρτῶσιν ἐκ σαπφείρου ἐνα ώτια. Καὶ τέω; μέν τι δοκοῦσι παρὰ θεάτρῳ μεθύοντι. Ηέλιος δ' ἀνόρουσε λιπών περικαλλέα λίμνην καὶ οὐδὲ τὸν Εῷον ὁρῶμεν. Εἰ μὲν οὖν ἔδει σο: χρόνου καὶ περιόδων ἐπὶ τοὺς τόκους τῶν λόγων, εἶχεν ἂν λόγον σοι τὰ σπάνια καὶ χρόνια γράμματα· ἐπεὶ δὲ διαπετάσας τὰ θύρας τοῦ νήφοντος στόματος θεσπιωδεῖ; χρυσηλάτους, ὁρᾷς, ὅπως ἀδικεῖς τοὺς ἐμοὺς ἔρωτας τῆς Θέμιδος προνοούμενος. ᾿Αλλὰ μὴ σύ γε τοῦ λοι τοῦ. Ἐπίπεμπε δέ μοι τοὺς σοὺς Ζεφύρους κακῶς κεκαφυτὸ θυμῷ Οἶσθα τὰ καθ᾿ ἡμῶν ἀῤῥω στήματα, καὶ μᾶλλον τὰ νῦν, ὅτε ὁ Κύριος ἡμῖν ἐπι Γαλὼν καύσωνα, πᾶσαν ικμάδα ζωογόνον ἐξέτηξεν. ᾿Αλλὰ τοῦτον μέν, ὦ μόνον εἶχον, ήμυνάμην στίχοις ιαμβείοις, πολλὰς ἐλεγείας ᾆσαι δι᾿ ὅλου ἐνιαυτοῦ ᾿Αλεξίκακος, ὁ Τὸ σὺν γράμμα φαμήν. τ. σ. γράμμα φανέν. γ', ν. Κεκαφυτό θυμῷ. κεκαφηότι θ. Ζώγρει ἐπι πνείουσα κακῶς κεκαφηότα θυμόν.

Letter XXI, XXIIEpistola XXI, XXII

col. 395–396page 19 of 72
Epistola XX
PG 126:395με καταναγκάσαντος. Σὺ δὲ ἐπεὶ κακοποιῶν ἐπιφαν σεις οὔποτε ἡμᾶς ἐπιλείψουσιν, οὐκ οἶδ᾽ εἴτε διὰ τὴν ἀναγκαίαν τοῦ περιέχοντος νῦν περίοδον, εἴτε τὴν τῶν ἁμαρτιῶν πρὸς τὸν Θεὸν ἄνοδον, μὴ παύσειο ψυχαγωγίας ἡμῖν προμηθεύμενος. Πάντως οὐδ' αύ τόν σε οἱ Ζέφυροι ἐπιλείψουσιν, ἢ πρότερον ἂν τὴν ἀρωματοφόρον ἡ εὐωδία. ΕΠΙΣΤ. ΚΑ'. Τῷ Ἀνέμῳ. Τὸ ἐμὸν ὄναρ μοι λέγεις, ἀνδρῶν ἐμοὶ ποθεινότατε, ἐκβεβαρβαρῶσθαι λέγων ἐν μέσοις Βουλγάροι; Σκόπει γὰρ ὅσον ἐγὼ τοῦ τῆς ἀγροικίας κρατῆρος πέπωκα, τοσούτων ἐτῶν τῶν τῆς σοφίας χωρίων ἀπο δημῶν, καὶ ὡς ἐμεθύσθην τῆς ἀμουσίας. ᾿Αλλὰ γὰρ τίς ἡμῖν δῴη τὴν ἐναντίαν μεθυσθῆναι μέθην ἐκ τοῦ τῆς σοφίας κρατήρος, ὃν αὕτη παρὰ τῷ Σολομώντι κίρνησιν, Εμφρονας ἀποδεικνύουσα τοὺς τέως ἄφρο νας; Ποσάκις πρὸς αὐτὴν εἶπον ταῦτα δὴ τὰ καὶ τοῦ ] "Ασματος· Δεῖξόν μοι τὴν ὄψιν σου, καὶ σκούτισόν μοι τὴν φωνήν σου; Ἡ δέ με ὑποφεύγει, καὶ ὑποκρύπτεται καὶ ὑποκνίζει μᾶλλον τους ἐμοὺς ἔρωτας. Ἐγὼ δύσερω;, ἀθεράπευτος, κινδυνεύων μῦθος γενέσθαι τῷ βίῳ, καθάπερ ὁ τῆς Ἠχοῦ; ἐρῶν, εἴτε δαίμων εἴτε, θεὸς, ἢ ὁ πολυλάλητος Τάν ταλος, ἀεὶ μὲν διψῶν, ἀεὶ δὲ τὴν πόσιν ἐξαπατώμενος. Αύθις μοι τὸ τοῦ Σολομῶντος ἔπεισι λέγειν· Σουι σθήσομαι, καὶ αὕτη ἐμακρύνθη ἀπ' ἐμοῦ μακρὰν ὑπὲρ ὃ ἦν. Καὶ λέγων ταῦτα, οὐδὲν ἀλλ' ἡ ἐπὶ τοῖς ἐμοῖς ἔοικα πάθεσιν, ιατρείαν δέ τινα πολλοῦ γε δεῖ μηχανάσθαι. Ἡμῖν μὲν οὖν, ὡς χρονίοις οὖσιν ἐν γῇ Βουλγάρων, ὁμότροφος ἤδη ἡ ἀγροικία καὶ ὁμοέστιος. Σὺ δὲ μὴ οὕτω θρύπτου πρὸς τοὺς εἰδότας εἰρωνευόμενος. Χθες γάρ που τὰς βίβλους παρῆκα ταῖν χει ροῖν, ὥστε σοι ἔτι παρεῖναι τὰ τῶν σοφῶν ἐνηχή ματα. Πλὴν ἀλλὰ καὶ νῦν σοι βίβλον Χρυσοστομικήν διεπέμψαμεν. Ἡ δὲ τῆς σοφίας πηγή, ἡ σοφία Χρισ στὸς, εἴη σε συνετίζων καὶ συμβιβάζων ἐν ὁδῷ ταύτῃ ᾗ πορεύῃ, καὶ διδάσκων τὴν αὑτοῦ γνῶσιν μετὰ τῆς πράξεως. ΕΠΙΣΤ. ΚΒ'. Τῷ Κερκύρας. Καὶ πάλιν ἡμῖν ἐξ ὕψους ἐπισκοπὴ, ὅτι πάλιν ἐκ ῾Υποκρύπτεται. προκρύπτει τε.
col. 397–398page 20 of 72
PG 126:397σου μοι γράμματα, τιμιώτατε δέσποτα· ὧν ἡ δύνα μις οὕτως ἐπὶ τὴν ἐμὴν κατέβη διάνοιαν, ὡς οὐ νιφετὸς ἐπὶ χλόην, οὐδὲ ὄμβρος ἐπ' ἄγρωστιν. Ηδύνθη γάρ μοι ή διαλογή σου, φιλαδελφίας ηρτυμένη κάτ ριτί τε καὶ ἄλατι. Καὶ ὡς παρόντα περιεπλάκην, καὶ κατησπασάμην τὸν ἐμὸν δεσπότην καὶ πατέρα ἀγάπης στόματι. Αλλ', ὦ φθόνε, πῶς ἡμᾶς ἀλλήλων μακροῖς οὕτω τοῖς θριγκίοις διέστησας, ἵνα κατὰ μένας κεντῆς ἑκάτερον, καὶ ᾗ οὐαὶ τῷ ἑνὶ ἀνὰ μέρος, καὶ αὖθις τῷ ἑνὶ, καὶ μὴ ἄῤῥηκτον γένηται τὸ καθ' ἡμᾶς σπαρτίον τῇ πλοκῇ δυναμούμενον; Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὃς καὶ τοὺς μακρὰν ἐγγὺς ποιεῖ τῇ τοῦ λόγου δυνάμει, καὶ τῶν γραμμάτων τῇ χάριτι καὶ διαψεύδεσθαι ποιεῖ τὰ τοῦ φθόνου σοφί σματα. Εἰ γὰρ καὶ ἀπωρφανίσθημεν ἀπ' ἀλλήλων, προσώπῳ δὲ τοῦτο, καὶ οὐ καρδίᾳ, ἀλλ' ὁμιλοῦμεν ἀλλήλοις διὰ τοῦ τῶν ἐπιστολῶν στόματος, καὶ ἀπὸ τοῦ καύσωνος τῶν λυπηρῶν ἕτερος ἕτερον ἀπαψύ χομεν [ γ. ἀναψ. ], ἡχοῦς μὲν ἔργον ποιοῦντες, καὶ ἀντιδιδόντες ἃς περὶ τῶν θλιβόντων φωνὰς λαμβάνομεν, ἀποκουφίζοντες δ' ὅμως ἑαυτοὺς διὰ τῶν ἐρι γῶν τοῦ λόγου τοῦ τῆς καρδίας βαρέος πνεύματος. Οὐκοῦν ἐπειδή μοι τὸ τῆς τῶν περὶ σὲ διηγήσεως ποτήριον προύπιες, ἀντιπροπίνων καγώ σοι τοι αὐτην πρόποσιν. Ὡς ἀπόλοιτο ἡ ἄμπελος ἐξ ἧς ἡμῖν τοὺς τοιαῦτα πόματα Εξέθλιψε μὲν ἡμᾶς Σενα χηρεὶμ ὁ ᾿Ασσύριος, ὃν ἐν μέσῃ τῶν ποταμῶν ἡμῖν ἀμείλικτον ἐπαπέστειλεν. Ο δεύτερος δὲ πολλῷ τῷ μέτρῳ βαρύτερος, ὅσῳ καὶ ἀφρονέστερος (τά τε γὰρ ἄλλα ἡ μωρία καὶ τὴν κακίαν ἀθλάστους ποιεῖ τοὺς αὐτῆς τροφίμους καὶ ἀτεράμονας), οὕτως ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων σπλάγχνων ἀντιστᾶσιν αὐτῷ εἴ γε δεῖ σπλάγχνα καλεῖν τοὺς ὕστερον ἐπιβούλους), καὶ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ κοπτομένου καὶ μελιζομένου βραχέα τινά λαλήλασιν, ἐγκοτήσας, κατέφαγέ με, ἐμελίσατό με, ἐνέπλησέ με πικρίας, ἐμέθυσέ με χολῆς. Ενὶ λόγῳ οὗτος μὲν αὐτῷ τίμιος, ὃς ἂν ἢ εἶπέ τι κατὰ τῆς Ἐκ κλησίας, ἢ έδρασεν· οὗτος δὲ ἄτιμος, καὶ τίνος οὐ κάκιον πράττων, ὃς ἢ ὁμιλήσας ἡμῖν κατεμηνύθη, ἢ πρὸς τὴν ἐκκλησίαν ἐν ἑορτῇ γοῦν εἰσελθών. Καὶ γὰρ καὶ τούτου τοῖς Χριστιανοῖς ἐφθόνησεν, ἵν᾿ ἐν τῷ κοινῷ τὸ κατ' αὐτὸν κρύπτηται. Αὐτὸς γὰρ οὐδὲ τοῦ προσκυνῆσαι τὴν Θεομήτορα ἑαυτὴν ἠξίωσεν ὡς μὲν ᾤετο, ἑαυτῷ προμηθούμενος τὸ πρὸς ἡμᾶς ἀταπείνωτον καὶ ἀνένδοτον (οὕτω γὰρ ἀπονενόηται ) ὡς δ' ἐγὼ κρίνω τοῦτο μόνον πάσχων ἑαυτοῦ ἄξιον, καὶ αὐτόθι ἔχων τὴν δίκην, ἐξ ὧν ἐπάλω; φασι, μαίνεται, οὔτ᾽ ἀνέρας τίσειν εἰδὼ, οὔτε Θεόν, ἀλλ' ὅλος τῆς ὑποδύσης αὐτὸν λύσσης γινόμενος. Εκ τούτου πῶς δοκεῖς ἡμᾶς διατεθῆναι τοὺς ἐνταυθοί ἀπαξάπαντας; Οἱ μὲν ἀπεστάλησαν μόνον, οἱ δὲ καὶ ἐπανέστησαν· πᾶσι δὲ ἁπλῶς ἡ κακία ενεκυδίστησεν. 'Αντιπροπίνων. ἀντιπροπίνω. Ἐξῆς ἡμῖν τοὺς τοιαῦτα πόματα. ἐξ ἧς ἡμῖν τὰ τοιαῦτα π. Επάλως ἐκπάγλως. ι', ν. Μαίνεται ἐκπάγλως, πίτυος Διί, οὐδέ τι τίει 'Ανέρας οὐδὲ θεούς.
col. 399–400page 21 of 72
PG 126:399Ἡμῖν δὲ Ἰησοῦς ὑπελείφθη, τὸ σωτήριον καὶ πράγμα καὶ ὄνομα, καὶ μετὰ τούτου συλληφθέντες, τῶν ἄλλων σκορπισθέντων, ηνέγκαμεν ὅσα δὴ καὶ ἐπά σχομεν. Υπεφώνει δὲ ἄρ' ἡμῖν τὴν γλυκεῖαν ἐκείνη φωνήν· θαῤῥεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον. Μετά ταύτης ἔτι καὶ νῦν βουκολῶν ἡμᾶς εἰς τόπον χλόης ἐκεῖ με κατασκηνοῖ, καὶ ἐπὶ ὕδατος ἐκτρέφει με ἀναπαύσεως. Τί ἔτι; Ωσπερ οὐκ ἠρκέσθη, ἀπ' ἀρ χῆς ἀνθρωποκτόνος πολέμιος, ταῖς ἀγχόθι τρώσεσί τε καὶ πλήξεσιν, ἐπισκοπικὸν βέλος καθ' ἡμῶν ὤξυνεν Περὶ οὗ καὶ πρότερον γράψας τῇ ἁγιωσύνη σου να ξάμην. Τὸν γάρ μοι τῆς δεῖνα πόλεως ἐπίσκοπος, ἄνθρωπον πάσης κακοτεχνίας εργάτην ἅμα καὶ ἐρω γαστήριον, ἐπαναστήσας, ἐμὲ μὲν, μικροῦ μετὰ τῶν καταβαινόντων ἐν τάφοις ἔθετο. Ἐκεῖνον δὲ φονέα (φεῦ τῶν ἐμῶν κακῶν!) ἀπειργάσατο. Αλλά τα κατ' ἐκεῖνον ἐκτραγῳδεῖν μακρότερον μὲν ἢ κατά τὴν οὖσαν σχολὴν ἐμοὶ λέγειν· ἀνιαρώτερον δὲ, κατὰ τὴν ἐνοῦσάν σοι ἀλυπίαν ἀκούειν, ἵνα μὴ λύπην ἐπὶ λύπῃ σχῇς, διὰ τὸ οὐχ ἧττον εἰς ἐκεῖνον, ἢ εἰς ἐμὲ φιλάδελφον. Κατὰ γὰρ τὴν σοφὴν νουθεσίαν, ὁ κακῶς δρῶν ἐστιν ὁ πάσχων κακῶς, καὶ διὰ τοῦτό σοι και ελεεινότατον· κἀντεῦθεν ὁ περὶ τούτου λόγος σοι λυπηρότερος. Παύσομαι γοῦν περὶ τούτου λέγων, ὡς ἂν μὴ διπλῇ τὴν ἀρχιερωσύνην ὑβρίζωμεν, οἶ; τε ποιῶμεν, ἃ μηδὲ λέγειν ἄξιον, καὶ οἷς λέγομεν, & μηδὲ ἐννοεῖν προσῆκον. Αὐτοῦ γὰρ δεῖ τὰ τοιαῦτα καταχωννύεσθαι, ἵνα μὴ δῶμεν πλατυτέραν χώραν τοῖς τοῦ λαοῦ πάθεσι. Καὶ ἄλλος [γ. ἄλλως] δέ, σπει σάμενος τῷ ἀδελφῷ, κἂν αὐτὸς ἄσπονδος μένῃ, καὶ κατάστικτος τοῖς ποικίλμασιν, ἀνακόλουθον ἂν δρώ ην, ἀναξαίνων τὴν ἀηδίαν. Πλὴν ἀλλὰ καὶ τὰ αίτια τῶν λυπηρῶν τῇ σῇ τιμιότητι δηλοῦν ἀμυδρώς θέ λοντες, τοσοῦτον αὐτῶν ἐπεμνήσθημεν. Διὰ ταῦτά μοι ἀναγκαῖον, τὴν ἐπὶ τὸν βασιλέα στέλλεσθαι, ταυτὸν δὲ εἰπεῖν, τὴν ὀλοήν αὖθις αναμετρείν Χάρυβδιν, ἢ Αἴγυπτον διέναι, χαλεπὴν ὁδὸν ἀργαλέην τε. Μὴ γὰρ οἴου με, τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπε, τὴν ἰδὲν ταύτην ἐλάττω νομίζειν πασῶν ὧν ὑπέστην θλίψεων, ἢ τὴν δοκοῦσαν λύσιν τῶν δυσχερῶν, μὴ δεσμὸν δοκεῖν ἀρξηκτότε ρον. Οὐ ταύτην [[. ταύτῃ] μόνον, ὅτι στρατοπέδῳ παραβάλλων ἐπίσκοπος χρῆμα ἐπίφθονον, ἢ μισητόν ταῖς ἁμαρτωλαῖς ταύταις ἡμέραις· οὐδ᾽ ὅτι δεῖ μὲν ἡμῖν τοὺς ἵππους τρὶς τοῦ ἔτους τίκτειν (οἷον τὸ τοῦ μύθου Ηλύσιον ἐμανθάνομέν τε ἡνίκα ἐν σπαρ γάνοις τῆς παιδείας ἦμεν, καὶ ἐδιδάσκομεν, ότ' ἐσπαργανοῦμεν ἑτέρους), ἵν' ἔχοιμεν πάντα; ἐφίπ τους ποιεῖν, οἷς ἂν ὁμιλήσαιμεν· τὰς δὲ ἀρούρας χρυσὸν θέρος ἡμῖν ἀνιέναι, ἢ καὶ τὰ δένδρα χρυσοῦς προβάλλειν καρπούς, οἷα τὰ τῶν Εσπερίδων μήλα τῇ ποιήσει κεκαρποφόρηται. "Η γὰρ οὐ τοιαῦτα παρὰ παντὸς οὗτινος οὖν ἀπαιτούμεθα, κἂν μὴ παρῇ τοὺς πικροὺς τούτους εκθεραπεύειν τοῖς ποθευμένοις μειλίγμασιν ὡς κατορύττοντες βλασφημούμεθα, ὡς ἄ λόν γε ἐκείνους τοὺς ταῦτα λέγοντας; Ούκουν ταῦτα μόνα τὴν πρὸς τὸ στρατόπεδον ὁδὸν ἀνάντη ποιοῦσιν ἡμῖν ἢ στενήν τε καὶ τεθλιμμένην, καὶ οὐδὲ τὰ τέλος
col. 401–402page 22 of 72
PG 126:401ἀγαθὸν ἔχουσαν· ἀλλὰ καὶ τὸ ἀραχνῶδες τουτί μοι σῶμα, ὅπερ, ὡς οἶδας, καὶ πρὸς πάντα μὲν πόνον, μάλιστα δὲ καὶ τὸν ἐν ταῖς ὁδοῖς, ἀσθενές τε καὶ εὐδιάλυτον. Εἰ δὲ σύ γε δύσαις ἀλκήν, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν τὴν τῶν εὐχῶν περιζώσῃ δύναμιν, πάντα βάω ἡμῖν γενήσεται, τὸ θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιοῦντος Θεοῦ, ὁδοποιοῦντος ἡμῖν διὰ τῶν σῶν ἀγγελικῶν εὐχῶν, καὶ τοὺς λίθους ἐκ τῆς ὁδοῦ διαῤῥίπτοντος. ΕΠΙΣΤ. ΚΓ'. Τῷ αὐτῷ. Οὐδὲν ἐμοὶ λοιπὸν δυσχερές, ὅτι τῆς πάντων ή δίονος καὶ γνώμης καὶ γλώττης ἐδεξάμην προσφώνημα, καὶ οὐ πρόσκαιρον, ὡς ὑψηλὴν ἀέρος πληγήν δε χομένην ἅμα τῇ συστάσει καὶ τὴν διάλυσιν, ἀλλ' ὑφεστι και παράμονον. Γράμματι γὰρ ἐποχούμενον ἐκ τῆς στις μεγαλοπρεπείας διέβη πρὸς τὴν ἐμὴν ταπεινότητα, ὥστε παρεῖναί μοι προσφωνεῖσθαι παρὰ σοῦ, ὁσάκις ἂν ἐθελήσαιμι, τὸ εἰλητάριον ἀνελίττοντι. Ὅπερ ἐστὶ εξον εὐθὺς ἔχειν ἀποτινασσομένῳ τὰς ἐπικειμένας βαρύτητας. Διεξιόντι δέ μοι τῇ ἀναγνώσει καὶ τὰ σὰ τρόπαια, οὐδὲν ἀλλ᾽ ἢ τὸ λαθυμηδὲς ἐκεῖνο πίνεται φάρμακον, ἢ ἵνα τὸ οἰκειότερον εἴπω, διὰ τὴν ἀπο λαύουσάν σου νῦν γῆν τῶν Κολχῶν τῇ τῆς Κολχίδος Μηδείας τέχνῃ τὸ γῆρας μοι ἀποξύεται, καὶ ἡ νεό. της ανακαινίζεται. Ορᾷς ὁπόσων ἐν καιροῖς δυστυχιῶν κοινῶν αὐτὸς εὐτυχῶ διὰ σὲ καὶ τὰς τὰς εὐτυχίας, αἳ καὶ τὰς ὑμνουμένας τῶν παλαιῶν ὑπερ βάλλουσιν; Ἐγὼ δὲ καὶ τὸν καιρὸν τῆς ὑποδοχῆς τοῦ προσφωνητικοῦ δεξιὸν οἰωνὸν ἐθέμην. Κατὰ λό. γον τοῦτο, ἐπεὶ καὶ ἀετὸς ὁ προσφωνῶν, ἐπιδέξιος. Απιόντι γὰρ πρὸς τὸν μέγαν ᾿Αχίλλιον, ὡς ἂν τῇ πανηγύρει συνεορτάσαιμι, κατὰ τὴν ὁδὸν ἐνεχειρίσθη τὸ γράμμα σου. Σὺ δὲ καὶ αὐτόθι ἐμπικραίνῃ τοῖς ἡμᾶς θλίβουσι, τοῖς τῆς ἁπληστίας θεραπευταῖς, τοῖς πολεμίοις τοῦ Εὐαγγελικοῦ ἐπαγγέλματος, τοῖς ἀλιτηρίοις τοῦ Χριστιανικού τάγματος. “Ο μόνον ἔχεις τοῦτο βέλος ἐπέπεμψον τοῖς καταράτοις, οι τὴν γαστέρα τοῦ πανδοχέως ᾅδου στενὴν ἀποδεικνύοντες, ἐπιγαυριῶσι τῷ προτερήματι. Τούτους

Letter XXIVEpistola XXIV

col. 403–404page 23 of 72
Epistola XXIII
PG 126:403ὑπὸ τὴν οἰκείαν χεῖρα ποιήσαιτο· καὶ τῆς γαστρός αὐτῶν ἀψάμενος, συστείλαι τὸν μέγαν όγκον, δια φορήσας τὸ οίδημα, εἴτε ὥσπερ τὴν Ζακχέου α στέρα διωκονόμησεν, εἴτε ὡς τὰς τῶν παρ' του δαίοις ἀθεραπεύτων ἄλλως ἀρχόντων. Οἷς ἐπαφῆκε τοὺς ἀποτόμους ιατρούς Ρωμαίους, τέμνοντάς τε καὶ καίοντας. Σὺ δὲ θέμος [[. Σοῦ δὲ θέμενος, Ἰησοῦς] ἄμωμον τὴν ὁδὸν, προορῶντος αὐτὸν ἀεὶ ἐκ δεξιῶν, ἵνα μὴ σαλευθῇς, καὶ διὰ τῶν πενήτων, καὶ διὰ τῶν ἄλλως αὐτῷ ἀνακειμένων, μᾶλλον δὲ αὐτὸν εἰκονιζόντων, ὑποδεχομένου γνη σίως τε καὶ πλουσίως, καὶ τοῖς ἔργοις τὸ φίλτρον δεικνύοντος, θείη τόξον χαλκοῦν τοὺς βραχίονας ο καὶ περιζωννύων σε δύναμιν, διασκορπίσαιεν ἐν σοὶ Εθνη τὰ τοὺς πολέμους θέλοντα· τόξον συντρίβων, καὶ συνθλῶς ὅπλον, καὶ θυρεοὺς κατακαίων ἐν πυρὶ τῷ τῆς σῆς προθυμίας δραστηριότητος ζέοντι· καὶ ἐν τῷ ἐγγίζειν ἐπὶ σὲ κακοῦντας, καὶ παρατάσσεσθαι παρεμβολὴν τῶν τοῦ Κυρίου ἐχθρῶν, αὐτοὶ ἀσθενήσαιεν, καὶ τῶν διαβουλίων αὐτῶν ἐκ πέσοιεν· καὶ καταδιώξαις αὐτοὺς, καὶ καταλάβοι, καὶ ἐκθλίψαις. καὶ ὡς πηλὸν τῶν πλατειῶν λεάναις τοὺς τὴν πλατείαν τοῦ ἀθέου Μωάμετ. στέρξαντας. Καὶ ταῦτά σοι οὐκ ἐπεύχομαι μόνον, ἀλλὰ καὶ πέτ ποι θα ὅτι ἔσονται. Οὐ γὰρ ἄδικος ὁ Θεὸς ὥστε μὴ καὶ ψυχῆς καθαρότητι, καὶ χειρῶν γενναιότητι, ἐκ περιουσίας προσκληθέντα, δοῦναι τῆς νίκης τὸν στέ φανον. Ἐγὼ δέ σοι ἤδη καὶ τὸν ἐπινίκιον ἀνακρούσομαι· Επάταξε Δαβὶδ ἐν μυριάσιν, ὁ πραότατος τῶν νῦν καὶ μαχιμώτατος, ὁ πατάξας τὴν τῆς ἐπιθυμίας ἄρτον, καὶ τὸν τοῦ μωμητοῦ θυμοῦ λέοντα ἀφ' οὗ τὸ ἔλεος μὴ διασκεδάσῃ ὁ δικαιοσύνας ἀγαπῶν, καὶ ὁρῶν εὐθύτητας Κύριος, ἀεὶ τηρῶν καὶ κακύνο σεως πάσης ἀνώτερον καὶ κακώσεως. μὲν ὁ κἀκεῖνο τὸ μέγα κήτος χειρωσάμενος Ἰησοῦς Ο Θέμος. θυμός. ΕΠΙΣΤ. ΚΑ'. Τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ κυρίῳ 'Αδριανῷ. Ἐγὼ δὲ καὶ νεκρός ήδη γενόμενος, πανσέβαστε μέγιστέ μου ἀντιλήπτορ, καὶ τοῖς κατωτάτω τοῦ ᾅδου τεθείς, παρὰ σοῦ νῦν ἐξεγείρομαι, καὶ ἀποκαθε ιστῶν τὸ ψυχίδιον, συνάγεις μοι τὰ ὀστᾶ καὶ συναρ μολογεῖς τὴν διάλυσιν, καὶ σάρκας ἀνατρέφεις, καὶ δέρμα περιτείνεις, καὶ γίνῃ μοι ζωοπάροχος. Βού λει συνελκύσω τῆς ἀσαφείας τὸ παραπέτασμα, καὶ
col. 405–406page 24 of 72
PG 126:405δείξω σοι τοῦ λόγου τὸ βούλημα; Ἐμοὶ τοῦ νῦν βίου Αν τὴν σύγχυσιν βλέποντι, καὶ τὴν ὕβριν τῆς πλεονεξίας, καὶ τὴν ἀναίδειαν, οὕτως ἀπηρυθριασμένως ἐκπορ νευτάτης, καὶ μιαινομένης τὰ πράγματα· καὶ τοὺς μὲν τὰ δημόσια πράττοντας, πορθητές μᾶλλον, ἢ φορολόγους· καὶ θείους ὁμοῦ νόμους καὶ βασιλικάς ἐντολὰς ἀράχνης ἡγουμένους ὑφάσματα, τοῦτο δὴ τοῦ ᾿Αναχάρσιδος πρὸς τὸν Σόλωνα, μυίας μὲν κρα τοῦντα, σφηξὶ δὲ ῥηγνύμενα· τὰ δὲ τοῦ λαοῦ τῶν Χριστιανῶν ἀγόμενα και φερόμενα, μὴ ὄντος αυ τρουμένου μηδὲ σώζοντος· πᾶσα μὲν σωτηρίας ελα πὶς περιῄρητο· ἣν πνεῦμα ψυχῆς συμφοραῖς ἐμ παγείσης εἰπών τις οὐχ ἁμαρτήσεται. Πάντες δὲ λογισμοί διελύθησαν, καὶ νεκρωθεὶς ἐκείμην τῇ ἀπογνώσει τῆς τοῦ κακοῦ διορθώσεως. Ως δ᾽ ὁ πανευγενέστατός σου γαμβρος, τὸ τῆς ἀγαθοθελείας ἔρνος, τὸ ἐν ταῖς κοιλάσι τῆς νῦν τῶν κακῶν συρ βοίας κρίνον, τὸ ἐν ταῖς πάντας κνιζούσαις ἀκάνθαις ξόδου, ἡ θεόπνευστος ὄντως ψυχή, τοῖς ἐγγὺς ἡμῶν πράγμασιν ἐπιστάς, ξένον ὡράθη μοι θέαμα, ποτα μὸς δι᾿ ἄλμης ῥέων γλυκὺς, καὶ ὁδοιπόρος διὰ βορ Γόμου ῥέων ἀμόλυντος (& τῶν σῶν πάντως ἐντολῶν ἀποτελέσματα κατενόησα) ἐνταῦτά μοι τό τε ἀποπτὰν πνεῦμα τῆς χρηστοτέρας ἐλπίδος εἰσέπτη πάλιν, καὶ πάντα συνετελέσθη περὶ ἐμὲ, ὅσα τῆς τοῦ Ἰεζεκιήλ φρικτῆς ἐκείνης δράσεως. Αρά σου μετρίας ὀφείλω τὰς ἐν εὐχαῖς καὶ ἐπαίνοις χάριτας τῷ ψυχοδότῃ, τῷ ζωογόνῳ; ἢ τοσαύτας ὅσας, εἰ θέμις εί. πεῖν, κατάρας τοῖς ἀδιορθώτοις ἐχθροῖς τῆς χρηστότητος, τοῖς ψυχοφθόροις, τοῖς ζωολύταις; ᾿Αλλὰ γὰρ οἷα πεπόνθαμεν! Κρίνον ἀτεχνῶς ὁ νεανίας, καὶ ῥόδον ἐπ' ὀλίγον εὐωδιάτας, μᾶλλον δὲ τῷ Θεῷ διὰ τῶν πενήτων εὐώδης γενόμενος, ἥδιον οσφρανθέντι τῆς ἀποφορᾶς τῶν ἔργων αὐτοῦ, ἢ τῆς τοῦ πάλαι Νῶε θυσίας. Εἶτα πρὸς τὸν ὑμέτερον ἀέρα διέβη, μόνην ἡμῖν τὴν μνήμην ἐγκαταλιπὼν ἀπαράκλητον. Τίς γὰρ τοῦ λοιποῦ τοῖς μὴ κτηματίταις τὰ περιόντα συνάξει, τοὺς δ' ἐν πόματι τῆς ἀπορίας πρὸς τὴν τῆς εὐπορίας τάξιν ἀνάξει; Τίς ὀρφανοί; δώσει μικροῦ καὶ χάριν ὁμολογεῖν τῷ θανάτῳ, δι᾿ ἂν πατέρων ἀσθενῶν στερηθέντες ἀντέλαβον τὸν τηνικαῦτα δυο νάμενον; Τίνος προστάγματα, θείας ἀπηχήματα ἀγαθότητος, στηρίσουσι χήρας ὅριον; Τίνος ὀφθαλ μελὶ τοῖς ἀδικούμενοις δάκρυον ἀποστάζοντες τους ἀδικοῦντας πλέον θρηνήσουσιν, ὥς γε μειουμέ. τους τα μείζονα, καὶ σπεύσει λοιπόν οὗτος λῦσαι τὰς ζημίας ἀμφοτέροις τοῖς μέρεσι, τῷ μὲν τὴν μεί ξονα, τῷ δὲ τὴν ἐλάττονα; Τίνα καὶ πένης ευρή σει κατὰ τῶν πλουσίων ἁρπάγων ἔκδικον, καὶ πλούσιος κατὰ πενήτων κακοήθων καὶ συκοφαντῶν σύνδικον; Τίνα θεραπευτὴν εὑρήσει τὸ τάγμα τῶν τοῦ θείου θεραπευτῶν, οὐ φιλοκρινοῦντα τὰς ἀξίας, ὁ τοῖς ἀθέοις σπουδάζεται· οι πρὸς τὸ μισόθεον αὐτῶν, τῇ ἀτιμίᾳ τῶν τοῦ Θεοῦ δούλων ἀναγκαίως συνεκφαινόμενον, ἀπολογίαν πορίζονται τῶν τιμά. σθαι δικαιουμένων ἀναξιότητα; ᾿Αλλὰ πάντας ὡς αὑτοῦ κρείττονας βλέποντα, καὶ ἁγιασθῆναι διὰ τούτων τῷ τοῦ Πνεύματος χρίσματι, καὶ ἔτι τελεῖσθαι τὰ θεῖα, καὶ ἁγιαστικά πιστεύοντα, καὶ τοὺς
col. 407–408page 25 of 72
PG 126:407μὲ οὕτω τῆς γνώμης ἔχοντας, ἀμυήτους καὶ ἀτε λέπτους τιθέμενον, καὶ πάσης ἁγιαστικῆς ἀμετόχους χάριτος. Οἱ γὰρ ἁγιαστὴν εἶναι τὸν ἱερέα πιστεύοντες, καὶ ἑαυτοὺς ὑπὸ τούτου ἁγιαζομένους ἐπιγινώσκοντες, ἀνότιοι λοιπόν εἰσ: τὴν ἁγιαστὴν ἀτιμάζοντες· ἢ μὴ τοιοῦτον αὐτὴν νομίζοντες, ἄμοιροι τοῦ κατὰ Χριστὸν ἁγιασμοῦ δεικνύονται· ὁ γὰρ ἁγιαζί μενος ἁγιαστῇ ἁγιάζει. Καὶ τί δεῖ τούτοις πρὸς τὰ Χριστιανῶν εἰσωθίζεσθαι; Τίς ὁ καὶ ἰδεῖν οὐχ ὅπως ἐνωτίσασθαι ἄπιστον ἐν τηλικούτῳ ὕψει τῶν ἀναγ καίων στερήσεται, ὡς ἂν μηδὲ γογγύσαιεν Βούλγαροι; Εν μόνον μέρος ἐλύπησεν ὁ πανσέβαστος, τοὺς αὐτῷ γνησίως δουλεύοντας, ὡς οὐ μόνον κερδών στερηθέντας, ἀλλὰ καὶ ἃ προεῖχον ἐκδαπανήσαντας, καὶ κατὰ τὴν παροιμίαν, ἄνθρακας εὑρόντας τὸν θησαυρὸν, καὶ κατακαέντας ἀπὸ τῶν ἐντρυφῆναι προσδοκησάντων. Μᾶλλον δὲ, τ' ἀληθέστερον εἰπεῖν, οὐδὲ τούτους λελύπηκε, μείζον πάντων κερδῶν ἡγησαμέν νους, καὶ πλούτου πρόσκτησιν, οὐκ ἀπώλειαν, τὴν τῶν τοιούτων ἔργων τοῦ νεανία μεγαλοπρέπειαν τοῦτο γὰρ δούλων ἀγαθῶν, πενίαν αἱρεῖσθαι μᾶλλον τὸν δεσπότην ἐν εὐφημίαις πλουτίζουσαν, ἢ πλοῦτον διὰ δυσφημίας πτωχίζοντα. ᾿Αλλὰ τῷ μὲν καλ κἀγαθῷ σεβαστῷ φευκτὸς ὁ τῆς ἀρχῆς τόπος, ὡς τῷ ὄντι τύπος κακύνσεως, ή σκήνωμα Κηδάρ, ἢ σιδηρᾶ κάμινος· καὶ διὰ τοῦτο πρὸς τὴν ὑμετέραν μακαριότητα μονονουχι πτηνος φέρεται. Οἱ δὲ τῆς αὐτοῦ χρηστότητος ἀπολαύσαντες, πενθοῦντες ἑαυ τοὺς, ὡς βαρυτέρως ἢ πρόσθεν πειρασομένους τῶν δυσχερῶν (τὸ γὰρ κακὸν μετὰ τὴν τοῦ ἀγαθοῦ πεῖραν κάκιον), σοὶ, καὶ τοῖς σοῖς, ὡς οὕτω διδά σκοντι, καὶ οὕτω διδασκομένοις, παντὸς ἀγαθοῦ ἐπίῤῥοιαν παρὰ Κυρίου ἐπεύξονται. ἂν αὐτὸς τὰ πρῶτα τάττεσθαι οὐκ αἰσχύνομαι· καὶ δοίη Θεὸς ὑμῖν τε αὐτοῖς, καὶ τοῖς ὑμετέροις καὶ τοῖς περὶ ὑμᾶς, ἐν τῷ ἀγαθῷ τελείωσιν, εὐξίαν εὕροιαν, πάσης ἁπλῶς τηρῶν ἀνώτερον κακύνσεως καὶ κακώσεως. Εξιαν. εὐεξίαν.
col. 409–410page 26 of 72
PG 126:409ΕΠΙΣΤ. ΚΕ'. Τῷ σεβαστῷ Πακουριάνῳ. Καὶ Κύριος παρεβίβασε τὸ ἁμάρτημά σου, άλλως τα μηδὲ τηλικοῦτον ὄν, ἡλίκον ἀεὶ πρὸ τῶν ἐκείνου ὀφθαλμῶν ἱστασθαι. Ἐγὼ δέ σου καὶ τοῦτο ἄγαμαι, πανσέβαστέ μου υἱὲ, ὅτι καὶ τοὺς τῶν ἁμαρτημάτ των κώνωπας ὡς καμήλους ὁρᾶς, ἐναντίως ἢ παρὰ τῆς θείας γλώττης οι Φαρισαῖοι κατωνειδίζοντο καὶ τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ κάρφος ὡς βαρεῖαν δοκὸν λελόγισαι. "Ο μεγάλην κρηπίδα τῆς ἀρετῆς ὁ καθ' ἡμᾶς λόγος τίθεται· εἴπερ ἀρχὴν εἶναι σωτηρίας τὴν ἑαυτοῦ τινος κατάγνωσιν πεπιστεύκαμεν. Καὶ βάλλ' οὕτως, αἱ κέν τι ψάος μερόπεσσι γίνοιο. Καὶ μή σε τῆς ἀγαθαθελείας παρακινήσειέ τι τῶν ἐκ τοῦ κόσμου, οἷς οἱ κουφότεροι πεττευόμεθα· τοῦτο πεπεισμένον ἀμεταστάτως, ὡς ἁπλῶς μὲν αἰσχύνη Χριστιανούς νομοθετεῖσθαι ὠνομαθετῆσθαι] παρὰ τοῦ [γ. τὸ] μηδένα λυπεῖν αἱρεῖσθαι. Τοῦτο γὰρ καὶ τῆς φύσεως ἔνταλμα, ἣν ὑπερβαίνειν ὁ τοῦ Εὐαγγελίου μαθητὴς ἐπιτάττεται. Ὁ μὲν γὰρ νόμος ἀπὸ τοῦ παρὰ φύσιν εἰς τὴν φύσιν ἀποκαθίστησι τὸν ἄνθρωπον· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ λόγος καὶ ὑπὲρ τὴν φύσιν τοὺς αὐτῷ πειθομένους τίθησι· τοῦτο γὰρ δὴ τῆς πρὸς τὴν φύσιν ἑνώσεως αὐτοῦ κατόρθωμα καὶ ἐκνίκημα. Πλὴν ἀλλ᾽ ἡ τῶν πολλῶν θηριωδία τοῖς ὁμογενέσιν ἐπιλυττώντων, ἀπαιτεῖσθαι νῦν τοῦτο τοὺς χρηστοτέρους ὡς μεγάλην συντέλειαν παρεσκεύασε, τὸ μηδενὶ λύπην ἐθέλειν λέγω. ᾿Αλλὰ σέ τοι ἀξιοῦμεν καὶ πᾶσι τὰ ἀγαθὰ διαρκῶς συμβουλεύεσθαι, οὕτω τε τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως ἐν τῷ συνδέσμῳ τῆς ἀγάπης τηρεῖν· ὡς τό γε δάκνειν ἀλλήλους καὶ κατεσθίειν οὔτε τῆς φύσεως ὅλως, οὔτε πολλοῦ δὴ τῆς πίστεως. Οὕτω γὰρ ἐπὶ σεαυτὸν καὶ δαψιλέστερον ἑλκύσαις τὰς τοῦ ἀγαθοῦ Θεοῦ χάριτας, ὑφ' οὗ τηροῖο πάσης κακύνσεως ἀνώτερος καὶ κακώσεως ΕΠΙΣΤ. ΚΑΤ' Τῷ Ταρωνίτη κυρίῳ Γρηγορίῳ. Καὶ πόθεν ἄν, καὶ ποίας ἀποτίσαιμί σοι τὰς χά ριτας, μεγαλεπιφανέστατέ μοι ἐν Κυρίῳ υἱὲ καὶ αὐ-? θέντα, ότι με πάντων ἀνθρώπων ἀληθέστατον δεικνύεις ἑκάστοτε, καί μοι τοὺς ἐπαίνους, οἷς ἀποσεμνύνειν δοκῶ σε, μᾶλλον ἀποτεμνύνεις αὐτὸς, ἀπο φαίνων τούτους, οὐ ῥήτορος σοφιστικά κολακεύματα, ἀλλὰ καὶ Πνεύματος συνηδομένου τοῖς ὄντως καλοῖς σκιρτήματα, καὶ στόματος εὐφημεῖν εἰδότος ἀρετὴν ᾄσματα; Ἰδοὺ γὰρ ὅπερ ἠγγέλη μοι πρὸ βραχέων, πόσου τιμήσαιντ' ἂν ἀκοαὶ φιλάληθοί τε καὶ ἄφθονοι. Ενὶ γὰρ τροπαίῳ δυοῖν ἐθνῶν ὀφρύας κατέσπασας,

Letter XXV, XXVIEpistola XXV, XXVI

col. 411–412page 27 of 72
PG 126:411καὶ τῷ τῆς Περσικῆς ἀπονοίας πύργῳ συγκαθεῖλες τὸ τῆς Φραγγικῆς ἀπονοίας ύψωμα. Καὶ Φινεές ἐδείχθης νέος ἡμῖν τῷ δυνατῷ σου σειρομάστῃ δύο συνεκκεντήσας ἤθη ἔθνη] παρὰ Κυρίῳ ἀκά θαρτα. Ο τε γὰρ τὰ Νεσμᾶν φορολογεῖν εἰωθώς, τάς τε ἄλλας περὶ τὸν Πόντον Ελληνίδος [γ. - δας] πόλεις ἐντὸς Τανάϊδος ποταμοῦ καὶ λίμνης Μαιώτιδος καὶ δὴ τὴν τῶν Κόλχων προκαθημένην, καὶ αὐτῷ γε ὁριζομένην τῷ Φάσιδι· ἀλλὰ μὴν καὶ τὴν τῆς μικρᾶς ᾿Αρμενίας υπερκειμένην ὑφ' [. ἐφ'] ὑψηλού κολωνοῦ, καὶ αὐτήν γε σύμπασαν Αρμενίαν. ρυανδηνοὺς γὰρ καὶ Γαλάτας, καὶ τοὺς ὁμόρους τούτοις Καππαδόκας παρίημι)· καὶ παχὺς ἤδη καὶ βαρὺς ταῖς φορολογίαις γενόμενος, ἐξεκόπη τὰς φορολόγους χεῖρας τῇ τοῦ ξίφους ἀκμῇ, καὶ φορολογεῖσθαι μᾶλλον μετέμαθε, τάς τε εκδρομάς συν σταλείς, ἃς λῃστῶν [[. λῃστεύων] ἀπεθρασύνετο, καὶ τῶν ἐνεδρῶν ἀπογνούς, ἃς ἐκδηλῶν τῷ Τάρων. μᾶλλον, ἢ πόλις ἐπάνω όρους κειμένη· πρὸς δὲ τοὺς συστάδην πολέμους ξηρόχειρα διαγνοὺς ἑαυτὸν ἦ ἄχειρα, καὶ πόλεις δὲ ἤδη μυριάνδρους, ἃς αὐτὸς μόλις είλε, τάχιον ἢ λόγος ἀποβαλών οὕτω τῆς τύχης ὁ κύδος αὐτῷ πρὸς τὸ βαρυ συμφορώτατον μεταπέπτωκε. Μᾶλλον δὲ τὰ τοῦ Θεοῦ ζυγά, την πλάστιγγα τῶν σῶν ἀρετῶν βαρυτέραν αὐτῷ ἐπ έκλινεν, οὐχ ἧττον ἢ τὰς τῶν ἐντρυφηθέντων αὐτῷ πρὸ τῆς σῆς ἀρχῆς). Εντεῦθεν καὶ πέπεισται, μὴ μῦθον εἶναι τὰ πάλαι Ρωμαίων ὑμνούμενα τρόπαια, μᾶλλον δὲ καὶ τῆς ἀληθείας ἐλάττω τὰ περὶ ἐκείνων λεγόμενα. Εν σοὶ δὲ ὁρῶ τὴν ἀληθείαν. Ερῶ δὲ, ὅτι καὶ τοσοῦτον ὑπερέχειν ἐκείνων ἡγεῖται σε, ὅσον ἐξ ἐνδεεστέρων τῶν παρασκευῶν ὡρμημένος ἀντι σηκοῖς ἐκείνοις σαυτόν· οὕτω μεγαλοδύναμον δίδως τὴν σὴν ῥοπὴν τῷ τῶν πραγμάτων ἐνδέοντι. Καὶ βούλεται μέν σε μηδ' ἂν ὅλως γενέσθαι· θαυμάζει δὲ ὡς καλὸν γενόμενον, καὶ καταρᾶται μὲν τῇ σῇ γεννήσει, εὐδαιμονίζει δὲ τοὺς γεννησαμένους, καὶ σοῦ μὲν ἀτεκνίαν κατεύχεται, ὥστε περιγραφῆναι τὸ σὸν μὲν γένος ἐν σοί· ἑαυτῷ δὲ γενέσεις τοιούτων παίδων ἐπεύχεται. Καὶ νῦν πρώτως αἰσθάνεται δυσ τυχῶς ἐπὶ τοσοῦτον ταῖς πρὸ εὐτυχίαις ἀρθεὶς, ἵνα καὶ πλεῖον ἀλγήσῃ πλειόνων ἀποστερούμενος. Εν μόνον εἰς παράκλησιν ἔχει, τὸ παρὰ τοῦ γενναιοτάτου Ῥωμαίων τὰ τοσαῦτα παθεῖν· ἐπεὶ καὶ φιλεῖ δοξάζεσθαι τὸν νικώμενον τῇ τῶν νικώντων μεγαλειότητι. Καὶ εἰ παρῆν Ομηρος, εἶπεν ἂν καὶ νῦνἐφ' ὑμῖν. Πρόσθε μὲν ἐσθλὸς ἔφευγε, δίωκε δέ μιν μεγ [ἀμείνων Εὔελπις ὅσο καὶ σύ, πόλεων καλλίστη Νεοκαισάρεια, οὐκ εἰς μακρὰν ἕξειν τὸν ἐλευθερωτήν σοι Γρηγό
col. 413–414page 28 of 72
PG 126:413ριον. Οὐκ λήθης εἶ τοῦ παρὰ Γρηγορίων εὐεργετεῖσθαι· καὶ τὸ γῆρας ἀποξυσαμένη τῆς νῦν κακότητος, φανήσῃ ὄντως Νεοκαισάρεια. Ἔχεις ἀρραβῶνας τὰς γείτονας, προσεύχου τὸν καλὸν νυμφίον τῇ ἐπὶ σοὶ νίκῃ συναφθησόμενον, καὶ στεφανωθησόμενον στεφάνῳ τῷ ἐκ λίθου τιμίου· Χριστὸς γὰρ ἐστῷ τῷ Ταρωνίτῃ τὰ τρόπαια. Ἀλλ᾿ ὁ μὲν ἀθεώτατος Τοῦρκος διὰ σὲ κάτω νεύει, καὶ τὰ ἐν ποσὶ μόνα βλέπει, ὁ πανταχόσε χθὲς περιάγων τὰς σοβάδας κόρας τῶν ὀφθαλμῶν, καὶ περινοῶν ἐξαλείφειν γῆν ὁμοῦ τε πᾶσαν καὶ θάλασσαν. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ πρὸς τους συμβατηρίους λόγους ὡς μόνους ἐπικόρους σωτηρίας ὁρᾷ· καὶ τὰς χεῖρας οὐκ ἔτι πρὸς ξιφυλ κίαν [γ. ξιφουλ.], ἀλλὰ πρὸς τὰς πίστεις εκτείνει, καὶ τὸ τόξον ἀνεῖς, ἀναλαμβάνει κηρύκειον· καὶ φίλον σχεῖν ἐπιθυμεῖ βέβαιον, ὃν ἐχθρὸν ἔχων εὗρεν ἅμαχον. Ὁ δὲ Φράγγος, ὁ τὸν τράχηλον τέως στο δήρεος, κηροῦ χλιαροῦ φανείς μαλακώτερος, ἐκ περι ουσίας σε προσκυνεῖ, καὶ διὰ σοῦ τὸν κράτιστον ἡμῶν βασιλέα. Τί δὲ οὐ μέλλει, ὁρῶν προσκυνοῦντα τὸν αὐτῷ προσκυνούμενον, καὶ τὸν δεσμοῦντα δεν σμεῖς ἀρξηκτοτέροις ἐχόμενον τοῖς Ταρωνιτείοις θελήματι; Καὶ οὕτω τυραννούμενον ὑπὸ τούτων, ὥστε καὶ τῶν βασιλέων τὴν αὐτοῦ χαρίζεσθαι λύ τρωσιν καὶ πάλαι μὲν ταύτην σπουδάζοντι, καὶ πρᾶγμα τιθεμένῳ τοῦ παντὸς ἄξιον, δοῦλον σχεῖν ὠνητόν, τὸν πάσης Εῴας ἐλευθερωτὴν εἶναι ποιούμενον. Καὶ οὕτω τοι μακροῖς τοῖς ὀνειρώγμασιν ἐμπλανώμενον, ὡς μηδὲ τὰ δευτερεία τῆς βασιλείου τιμῆς ἀνέχεσθαι, σὲ δὲ μόνον τοῦ σπουδαζομένου πρόξενον εὐτυχήσαντα. Ταῖς σαῖς γὰρ ἐκβιασθείς ὁ Τοῦρκος χερσί, τὰς ἀνοχὰς καὶ ἄχων συνέθετο, Επί τε ἄλλαις ὁμολογίαις, καὶ τῷ τὸν Φράγγον ἀπο δόσθαι πρὸς τὸν ἀήττητον ἡμῶν αὐτῶν αὐτοκράτ τορα. Ἐπὶ τούτοις ὀφείλω μὲν καὶ ἄλλως ἐγώ σοι χάριτας· οὐ γὰρ μόνον ὡς ἀληθῆς ὑπὸ σοῦ δεικνύμενος προείρηται, ἀλλὰ καὶ ὡς κοινῇ τῶν κοινῶν ἀπολαύων. Οφείλουσι δέ σοι καὶ πάντες ὅσοι τὸ Χριστοῦ φέρουσιν ὄνομα, καὶ τῇ Ῥωμαίων ἀρχῇ τἀγαθὰ συμβουλεύονται καὶ συνεύχονται. Περὶ γὰρ τοῦ παναγάθου βασιλέως ἡμῶν τί δεῖ καὶ λέγειν, ὅπως τὴν σὴν ἀξίως ἀμείψεται καὶ εὐ βουλίαν καὶ γενναιότητα; "Ος σε προτιθεὶς ἁπάντων ἀε! (καὶ τίς γὰρ βασιλέων περὶ τὸ κρίνειν ἄνδρας τούτου δεξιώτερος γέγονε;), τοῖς μάλιστα δεομένοις ἐπιστασίας δραστικωτέρας δίδωσι πράγμασιν, οἷόν τινα τεχνικώτατον ἰατρὸν δεινοῖς ἀντιτάττων νοσή μασι, καὶ κυβερνήτην ἀνθιστῶν κλύδωνι. Αλλά γὰρ οἷον τὸ τῆς ἐπιστολῆς χρῆμα! Χαλινός ἐστιν ἀτεχνῶς κατέχων στόμα ῥητορικὸν, καὶ μὴ συγχω μῶν ἐγκροαίνειν ἀγαθοῖς ἔργοις μακρότερα. Υφ' οὗ κἀγὼ τὴν πρὸς τὸ πλεῖον λέγειν προθυμία, ανασει ράζομαι· ὡς εἴ γέ μοι παρῆν ἀνέτῳ λέγειν, ἕδρα μον ἄν σοι δρόμους τοὺς λογικούς, τοῦ μὲν ἁρματός σου τῶν ἀρετῶν οὐδ᾽ ὅσον εἰπεῖν ἔστιν ὑστερίζοντας Επικέρους. επικούρους.

Letter XXVIIEpistola XXVII

col. 415–416page 29 of 72
PG 126:415(πτηνόν γάρ σοι τοῦτο ἐλαύνεται) δ δ' οὖν εἰς ἡμᾶς ἦχον ἱκανῶς ἔχοντας, καὶ οὐκ ἀξίους ἴσως τῷ θεά τρῳ τοῦ λόγου συρίττεσθαι, τοῦτο μόνον εἰπὼν καὶ δὴ παύσομαι. Αἱρέ σου τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὰ ὄρη, ὅθεν ήκει σοι ἡ βοήθεια, καὶ ἥξει ἔτι, καὶ ἔτι βάλῃς τούτους κάτω, μὴ τρέψῃς πρὸς ἑαυτόν. Οὐ γὰρ ἀνθρωπίνης ἰσχύος τὰ τηλικαῦτα, ἢ μόνον ἀλλὰ τὸ πᾶν, ἢ τὸ πλεῖον τῆς θείας χάριτος. Καὶ ἐν τῷ Θεῷ ποιεῖς δύναμιν, τῷ τοὺς πολεμίους συντρίβοντι. "Ην σαυτῷ ἐμβεβαιώσεις, ἢ καὶ πλείονα ἐπισπάσει, εὐγνώμων τῷ χαριτοῦντι γενόμενος. Γίνοιο [γ. Γέν.] δ' ἄν, εἰ πρὸς αὐτὸν διὰ τῆς ἀγαθότητος εἰκονίζοιο, ἐκχεομένης καὶ πλουσίοις καὶ πένησι, τοῖς ἱερώτερον ζῶσι καὶ τοῖς κοινότερον, εἴτουν θειότερον καὶ ἀνθρωπικώτερον, καθ' ὅσον ἕκαστοι ταύτης χρή ζουσι. Δι' ἦν καὶ ῥυσθείης τῶν πονηρῶν καὶ τοῦ Πονηροῦ, ὡς μήτε κακοῖο, μήτε κακύνοια. Αι ΕΠΙΣΤ. ΚΖ'. Τῷ τῆς Χαλκηδόνος κυρίῳ Μιχαήλ. Ἕως μὲν μόνα τα χρηματικὰ τῶν Ἐκκλησιῶν διηρπάζοντο, τιμιώτατε ἀδελφὲ καὶ δέσποτα, ἠχθόμεθα μέν, πλὴν ἀλλὰ τὸ ἄχθος ἡμῖν ἑτέρωθι έχου φίζετο, ὁρῶσι τὰ πνευματικώτερα μὴ λυόμενα, καντεῦθεν παρακαλουμένοις τὰ μέγιστα. Νῦν δὲ καὶ τούτων ἡμῖν λυομένων, οίχεται πᾶσα παράκλησις. Οταν γὰρ οἱ μὲν θεῖοι καὶ ἱεροὶ κανόνες οὐδὲν ἄλλο περὶ πλείονος ἐποιήσαντο τοῦ τὰς ἑκάστων ἐνορίας ἀκαινοτομήτους φυλάττεσθαι, καὶ μὴ τύφον κοσμικῆς ἐξουσία; τοῖς τοῦ Πνεύματος παρεισδύεσθαι· οἱ δὲ τούτοις [[. τούτους] καὶ τοῖς ἄλλοις διαγγέλλειν διδαχθέντες, καὶ τοὺς σφαλλομένους ἐπανορθοῦσθαι, οἱ δὲ τούτους μάλιστα πάντων τὴν πρὸς αὐτοὺς ἀν ηκοΐαν τρέφουσι καὶ ἀδρύνουσι, καὶ πρὸς ἀλλο τρίας ἐνορίας εἰσωθιζόμενοι πάντα φύρουσι καὶ θεῖα καὶ ἀνθρώπινα δίκαια· οὐκ οἶδα ποίαν ἄλλην παρά η κλησιν ἕξομεν, ἢ μόνην τὴν τῶν γενομένων κακῶς διόρθωσιν. Πρὸς ἦν καὶ τὸν ἡμετέρον ζῆλον οὐ μικρὰν ἡμῖν εἰπείσει, πιστεύοντες τὴν συντέλειαν, γνωρίζομεν τῇ σῇ ἱερότητι τὸ παρὰ κανόνας γινε μενον Κίττασα. Αλλ' όπως μή μοι γελάσης προς τὸ βάρβαρον ὄνομα. Ενορία τίς ἐστι, τῇ καθ᾿ ἡμῶν ἀρχιεπισκοπῇ διαφέρουσα, ἐν ᾗ τῶν τις μοναχῶν ἀνεγείρων οἶκον εὐκτήριον, ἐκωλύθη παρ' ἡμῶν, ὡς παρά γνώμην ἡμετέραν τοῦ ἔργου ἀρξάμενος, καὶ μήτε τοῖς κανόσι, μήτε τοῖς τῆς πολιτείας νόμοις ἐγνωσμένα ποιῶν. Ὁ δὲ σταυροπήγιον πατριαρχικὸν λαβεῖν ἔφησε καὶ οὕτω τοῦ ἔργου ἄρξασθαι. Ἐκεῖνος μὲν οὖν ἀκοινωνησία; παρ' ἡμῶν ἐνεδέθη
col. 417–418page 30 of 72
PG 126:417Αι δεσμοῖς, τὰ τοῖς κανόσιν, ὡς οἶσθα, διωρισμένα ἐπι- & βαλόντων αὐτῷ. Ἡμεῖς καὶ [γ. δὲ] οὐ περὶ ἐλαχίστου τὸ πρᾶγμα τιθέμενοι, καὶ τῷ τιμιωτάτῳ μὲν χαρτοφύλακι, κυρίῳ Πέτρῳ, περὶ τούτου ἐγράψα μεν, ὅσα τὸ μέτρον τῆς ἐπιστολῆς ἐνεδίδον· καὶ τῇ σῇ δὲ φιλοθέῳ, καὶ διὰ τοῦτο φιλοκάνονι, τιμιότητί γράφομεν, ὡς ἂν καὶ αὐτὸς περὶ τούτου τῷ ἀνδρὶ ὁμιλήσῃς, εἰδότι μὲν οὐδενὸς ἧττον & τοῖς κανέσι διώρισται, καὶ ἥτις ἐπίκειται ποινὴ τοῖς ταῦτα παραλύειν ἐθέλουσι, πλὴν οὐκ οἶδ' ὅπως συγκ χωροῦντι τοιαῦτα γίνεσθαι, ὑφ' ὧν πᾶσα εὐταξία καὶ εἰρήνη τῶν Ἐκκλησιῶν ἀπελαύνεται, καὶ τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ χυθέν, ἵνα εἰρηνοποιήσῃ τὰ πάντα, κενὸν ἀποδείκνυται. Τίς γὰρ ἐν Βουλγάροις μετουσίᾳ τῷ Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχη, μήτε χειροτονίας ἐπ' αὐτῇ δίκαια ἔχοντι, λαχούσῃ τὸν ἀρχιεπίσκοπον αὐτοκέφαλον, μήτ' ἄλλο τι διαδεξαμένῳ κατὰ ταύτης προνόμιον; Διὰ τίνος δὲ καὶ τὰ σφάλματα τῶν μοναχῶν τῆς κατὰ γνώμην αὐτοῦ συστάσης μονῆς τηρηθήσεται και διορθωθήσεται; Διὰ τοῦ τὰ τῶν ὑποκειμένων αὐτοῦ ἄλλων μοναχών ἐπικρατοῦντο;, καὶ διευθύνοντος, ἂν ἔξαρχον ἀνομά ζομεν. Καὶ ποῖος οὕτω Κρονίων όζων κεκςτέληνας ἱερῷ, τὸ τοῦ κωμικού ἐν τραγικοῖς πάθεσιν, ὃς Κωνσταντινουπολίτου παρουσίαν ἐξάρχου ἐν Βουλ γάροις μετρίως οἴσει, καὶ οὐχ ὡς μοιχῷ χρήσεται, μεστὸν ζήλου θυμόν, ὅ φησι Σολομών, ἐνδεικνύμενος; Ἐγὼ μὲν οὖν οὐκ οἶμαι. Τίς δ' ἂν ἄλλος καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν ἀπαγγελίαν οὐ δυσχεραίνοι τοῦ ἀνομήματος, εὐσεβείας γοῦν ἐμπεριπατούσης ἡμῖν, ε καὶ κανόνων δοκούντων ἐμπνεῖν ἔτι τῷ καθ᾿ ἡμᾶς πολιτεύματι; Εἰ μὲν οὖν καὶ τὸ ἡμέτερον γράμμα, καὶ ὁ σὸς λόγος, τὸ σπουδαζόμενον ἐξανύσειε, χάρις μὲν τῷ τῆς εὐταξίας καὶ εἰρήνης Θεῷ· χάρις δὲ καὶ τῇ ὑμετέρᾳ ἀγάπῃ, ἧς καὶ αὐτῷ καὶ αὐτὸς Θεὸς εἶναι καὶ λέγεται καὶ πιστεύεται. Εἰ δὲ κωφεύσαιεν πρὸς ταῦτα οἱ δύναμοι τὰ κακῶς γινόμενα διορθώσασθαι, ἀνάγκη καὶ κοινότερον ἐκβοῆσαι, καὶ πρὸς πλείους ἐκλαλῆσαι τὸ ἄλγημα· εἴ γέ τινες εύρεσ θεῖεν οἱ τοῦτο Ιάσασθαι βουλησόμενοί τε καὶ δυνησόμενοι. Πλὴν ἀλλ' εὔχου ἡμῖν τὸ ἀπραγμονέστερον καὶ εἰρηνικώτερον. Οὐ πώποτε γὰρ, οὔτε αὐτοὶ πράγματα ἔχειν, οὔτε ἄλλοις παρέχειν ἐπεθυμήσαμεν. Ο καὶ νῦν ἡμῖν προσείη ταῖς σαῖς εὐχαῖς, πανίερε δέσποτα. ΕΠΙΣΤ. ΚΑ'. Τῷ χαρτοφύλακι κυρίῳ Νικήτα. Διαπτᾶσά τις φήμη περὶ ὑμῶν, ἅγιε Πάτερ καὶ Κεκεσέληνος ἱερῷ τὸ τοῦ κωμικοῦ. βερεσέληνος ἐν ἱερῷ τὸ τ. κ. Καὶ πῶς, ὦ μωρέ σύ, καὶ Κρονίων όζων, καὶ [βεκεσέληνο. Οι δύναμοι. δυνάμενοι,

Letter XXIXEpistola XXIX

col. 419–420page 31 of 72
Epistola XXVIII
PG 126:419δέσποτα, οὐ μετρίως τὴν ἡμῶν ἀσθένειαν συνεκλόνη σεν. Εἰ γὰρ καὶ τῇ ὑμετέρᾳ στερρότητι τῆς πέτρας ἀσφαλῶς ἐχομένων, οὐδὲν ἱκανὸν ὥστε μικρὸν τον ἐμποιῆσαι κλόνον· πλὴν γὰρ εἴ γε μᾶλλον ὑπέθεσιν τὰ τοιαῦτα, τοῦ στερεώτεροι καθίσθαι, τίθεσθε· άλ λά γε ἡμεῖς τοῖς τυχοῦσι δονούμεθα, σαθροτέραν πάντως τὴν οἰκοδομὴν ἐργασάμενοι. Ἡ δὲ φήμη, ὅτι πονηροί και γόητες ἄνθρωποι, τῷ πατρὶ τοῦ ψεύδους υπηρετούμενοι, τῷ τῶν βασιλέων ὕψει περι ὑμῶν ἀξίας αὐτῶν ἐρυγὰς ἀνέπεμψαν, καὶ ἀεὶ τὸν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν ἀναφύροντες βόρβορον, τὴν δυσωδίαν παχύνουσιν· ὥστε ἤδη καὶ τοὺς βασιλεῖ; ἀηδίσθαι, καίτοι ἄλλως ἡδομένους ὑμῖν, ὡς Χριστοῦ ἀληθεῖ εὐωδία. Ἀξιῶ τοίνυν δηλωθῆναι μοι περὶ τῆς σῆς ἁγιωσύνης, εἰ κατὰ τὴν φήμην ταύ την τὰ πράγματα. Περιττὸν μὲν οὖν οἶδα τοῦτο κρι νούσης, καὶ μᾶλλον όχλουν, ἢ τῶν διαβαλλόντων οἱ λόγοι. Ἐμοὶ δ' οὖν ἀναγκαῖον ὄν, οὐ περὶ τῇ σῇ τι μιότητι δεδοικότι, περὶ δὲ τῇ ἐμῇ ἀθλιότητα. "Ος ἐν ταῖς νῦν τῶν θλίψεων ἡμέραις μετὰ πάντων σχεδόν τι Χριστιανῶν τὴν ἐκ τῶν σῶν λόγων δρόσον λαμ βάνων, ἴαμα καὶ παρακλητόν σε τίθεμαι μετὰ τὸν πρῶτον Παράκλητον. Ἀλλὰ τοὺς μὲν κατὰ σοῦ θέν τας μέσος ἀντὶ τῆς ἀγαπήσεως, καὶ ἐνδιαβάλλων τας ἀγαθωσύνην, καταδιώκοντας, ὁ τῆς ἀληθείας διορθώσαιτο Κύριος. Σὺ δὲ τηρηθείης ἡμῖν καὶ ἄλ λοις, καὶ φῶς, καὶ ζύμη, καὶ ἀπολάβοι μέν σου πρὸς ὅπερ ἕκαστος χρήζομεν. ΕΠΙΣΤ. ΚΘ'. Τῷ μαθητῇ αὐτοῦ Νικήτα, διακόνῳ τῷ τοῦ Χαλ κηδόνος. Τὸν ᾿Αντίλοχον οἶσθα, ὦ παῖ ἱερώτατε, τοῦ πα τρὸς ὑπερκονδεύσαντα Νέστορος, ὅτε πρὸς τὰς ἐκεί νου τὴν τοῦ Αἰθίοπος λόγχην αὐτὸς ἐδέξατο. Ἐγὼ δέ σε οὐ πρὸς κινδύνους ὁ τὸς καλῶ Πατήρ, ἀλλὰ πρὸς διακονίαν ἀκίνδυνον. Αποδειλιάσεις οὖν, καὶ απαγορεύσεις τὴν οὕτω ῥᾳδίαν βοήθειαν; Αλλ᾽ οὔ τω γ' ἂν καταισχύναις καὶ τὰς ὠδῖνας τοῦ λόγου, καὶ τὴν ἀπότευξιν, καὶ τὴν μαίευσιν, καὶ θρέψιν ἐκείνην ὅσην τε ἐν γάλαξι, καὶ ὅσην ἐν στερεωτέ ραις τροφαῖς ἐποιήσατο. ᾿Αλλὰ μὲν [Γ. μήν] τοῦτο οὐκ ἔσται· τοιγαροῦν οὐδὲ τὸ ἡγούμενον. Τίς οὖν ἡ βοήθεια, ἣν ὁ γλυκύς σε πράκτωρ λόγος εἰσπράττεται Πρὸς τὴν ἡγιασμένην Αυθέντριαν, τὴν μη τέρα τῆς ἁγίας δεσποίνης, γράμμα μοι ἐκτέθειται, οὐ μᾶλλον ἡμῖν ἢ αὐτῇ συντελεῖν, ὦ φίλε. Αξιο γὰρ κανόσι βοηθῆσαι ταύτην ὑπὸ τοῦ πανσεβάστου αὐτῆς υἱοῦ τοῦ πρωτοστράτωρος θλιβομένοις· μᾶλο λον δὲ ἐκείνῳ αὐτῷ βοηθῆσαι τῷ θλίβοντι. Τοῖς μὲν γὰρ οὐδὲν δεινὸν τὸ πιέζεσθαι· θεῖον γάρ εἰσι χρή μα, κἀκείνου θέσπισμα καὶ ἀποστομάτισμα, οὗ την δύναμιν ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦσθαι πιστεύομεν. Εκεί νῳ δὲ πολὺς καὶ βαρὺς ὁ κίνδυνος, καὶ ὅσος καὶ Απολάβοι μέν σου. ἀπελαύοιμέν σου.
col. 421–422page 32 of 72
PG 126:421οἷες τοῖς Θεοῦ διαταγάς λύουσιν. Εἴτε γοῦν ὡς Υἱῷ Ει Θεοῦ συμμαχούσα, οὗ νόμοι ἐπηρεάζονται, εἴτε ὡς οἰκεῖον υἱὸν τῆς τοῦ ἐπηρεάζειν ἐπηρείας ἐκλύουσα, πάντως δὲ κερδαίνει τὰ μέγιστα. Τοῦτο δὲ τὸ γράμ με δικαιοῦμεν ἐμφανισθῆναι διὰ σοῦ τῇ τοῦ Θεοῦ δούλῃ, καὶ κοινῇ κυρίᾳ ἡμῶν. Ἐπεὶ δὲ καὶ πρὸς τὴν πανσέβαστων πρωτοστράτωρα περὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως ἔγραψα, καὶ τὸ πρὸς τοῦτον γράμμα ταύτῃ ἐμφανισθήτω, ὡς ἂν δι' αὐτῆς ἐκείνῳ δοθῇ. Καὶ τοῦτο γὰρ ἀξιοῦμεν τὴν ὁσιωτάτην γυναικών ἐν τῷ πρὸς αὐτὴν γράμματι τὸ τῆς διακονίας ἐπίσ ταγμα, πάσης ἀπηλλαγμένον βαρύτητος, καὶ Πατρὶ προσῆκον ὄντως φειδομένῳ παιδὸς δυνάμεως, τοῦτό μοι τελέσειν, καὶ πᾶν ἀπέχω τὸ ὀφειλόμενον. Αὐτὸς μὲν οὖν καὶ μείζω καὶ κρείττω δύναιο, ἡμεῖς δὲ καὶ τῶν δοκούντων μικρῶν καὶ εὐφόρων πειρασμῶν ἐκτὸς εἴημεν, ὡς ἂν μηδὲ τοὐλάχιστον μήτ' ἄλλοις μήθ' ὑμῖν ἐνοχλοίημεν. ΕΠΙΣΤ. Λ'. Τῷ μεγάλῳ δομεστίκῳ κυρίῳ 'Αδριανῷ, τῷ ἀδελφῷ τοῦ βασιλέως. ταιτί. Τίς εἰμι ἐγώ, κύριέ μου, κύριε, ὅτι ἠγάπησάς με ἕως τούτων, ἵνα πρὸς σὲ νῦν ἃ Δαβίδ ποτε πρὸς Θεόν, φθέγξωμαι; Τί μοι τηλικοῦτον ἀνετίθης φορ τίων, κατεαγότι πᾶσαν τὴν φορταγωγόν δύναμιν; ο Τοῦτο αἱ κίονες ἄντικρυς αἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν, ἐφ᾽ ἂς τῆς ᾿Ατλαντος δεῖ δυνάμεως, ἐμὲ διασχεῖν κελεύεις τὰς νεφέλας τοῦ προφητικοῦ γράμματος, καὶ γυμνὸν παραδεικνύναι τὸν ἥλιον. Ἐμοὶ δὲ τίς ἀποφυσήσει τὴν τῶν πραγμάτων νεφέλην, ἢν αἱ τῶν συκοφαντῶν ἀναφορα! παχείαν ἀνέθρεψαν έκθυ μιωτῷ καθ᾿ ἡμᾶς ἡλίῳ; Ὅστις ποτὲ οὗτος ὁ ἥλιος, ὅς καλὸς μὲν ὡς νυμφίος, ευμεγέθης δὲ ὡς γίγας, καὶ πάντα τῇ καύσει καὶ τῇ θάλψει ζωογονῶν καὶ νικῶν. Δέον ἐκτήκειν ταύτας, ὡς μηδ', εἰ γένοιντο, φαίνεσθαι, ὁ δὲ παχύνει καὶ εἰς νεφελῶν σύστασιν, τυχὸν μὲν κατὰ λόγον, ὡς δὲ τοῖς πολλοῖς δοκεῖ, παρὰ λόγον. Ούπω γὰρ ἐκ τῶν προτέρων αιθρίαν ἔχομεν, αὖθις σὺν δ' εὗρός τε νότος τ' ἔπεσε, ζέφυ μας τε δυσαής, ὁρώδει δ' οὐρανόθεν νύξ "Ο μοι καὶ πλείους καὶ πικροτέρας τὰς ἀκίδας τῆς ἀθυμίας ἐμπήγνυσιν, ὅταν ἄνωθεν ἔχω τὴν νύκτα, ὅθεν φῶς ἐπήλπισα. ᾿Αλλὰ γὰρ ἵνα καὶ αὐτὸς συνιστῶν νεφέ λας τῇ ἀταφείᾳ, καὶ σκιάζω τοῦ λόγου τὸν ἥλιον, οἱ χθὲς καὶ πρώην μοι ἐπαναστάντες άδικοι μάρτυρες, οἷς ὁ κράτιστος ἡμῶν βασιλεὺς, καὶ σὺς παμπόθητός ἀδελφὸς, τὸ ψεῦδος φωράσας ἀποπεσεῖν τῶν διαβουλιῶν αὐτῶν πεποίηκεν, ὡς ψεύσασθαι τὴν ἀδι κίαν ἑαυτήν. Οὗτοι νῦν πάλιν αὐτῷ προσελθόντες, καὶ τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν εἰπόντες, τοσοῦτον η Ορώδει δ' οὐρανόθεν νύξ. δρώρει δ' ού. Ορώρει δ' οὐρανόθεν νύξ, Σύν δ' εὑρός τε νότος τ᾽ ἔπεσε ζέφυρός τε δυσαής, Καὶ βορέης αιθρηγενέτης.

Letter XXXEpistola XXX

col. 423–424page 33 of 72
PG 126:423ίσχυσαν, ὥστε καὶ τὰς λευκὰς ἐκείνας ψήφους, δς β νὸς οὐ κάκιον ἐπὶ τοῖς προτέροις ἐλεγμοῖς πράττου τοῖς δικαίοις ἡμῖν ἐχαρίσατο, νῦν πεῖσαι κατὰ χάους βαλόντα μελαίνας ἀντεξενεγκεῖν, καὶ πολλῆς γεμούσας στυγνότητος. Καὶ τὴν τῷ ὄντι βασιλικὴν ἐκείνην κρίσιν τὸν τῆς Πηνελόπης ἱστὸν φανῆναι, τῇ μὲν ἡμέρᾳ τῆς ἀληθείας ἐξυφανθέντα, τῇ δὲ νυκτὶ τοῦ ψεύδους ἀναλυθέντα· καὶ τὸ δεινότατον, ὅτι καὶ ἐρή μην αιρούμεθα. Ως γὰρ ἐπυθόμην, ὁ ἐπαφεθείς ἡμῖν ἀναγραφεὺς ἀφελέσθαι τοῦ ἐν ᾿Αγρίδι τῆς Ἐκκλησίας χωρίου διώρισται· χωρίου, ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἀνταλλαγῆς ἔγγραφα προββησαν τῆς Ἐκκλησίας ἀντὶ τῶν πλανητών, ὧν δεσπόζουσα ὑπεξέστη το δημοσίῳ, τοῦτο λαβούσης διὰ τὴν παροικικὴν δου λείαν. Χρῆμα πάντων ἀναγκαιότερον, καὶ χρυσόβου λος ἑδράζων τὴν ἀνταλλαγὴν προσεγένετο. Καὶ βα σιλικὸν ἐπαπειλήθη σημείωμα, ὅτε τὸν Ἡρακλέα έρεσχελοῦντες ἦσαν οἱ Κέρκωπες. Ἐπὶ τούτων τίνα με οίει ψυχὴν ἔχειν; Πῶς δ᾽ οὐχὶ, κατὰ τὸν θεῖον Ἱερεμίαν, καὶ τὴν κοιλίαν ἀλγεῖν, καὶ τὰς αἰσθήσεις μαιμάσσεσθαι, καταθορυβούμενον πάντοθεν, καὶ οἷον ἐκβακχευόμενον; Δουλοῖ γὰρ τὸ φρόνημα, τὸ αἰφνίδιον καὶ ἀπροσδόκητον, καὶ πλείστῳ παρὰ λόγον ξυμβαίνον, ὁ σεμνὸς Θουκυδίδης φησίν· ἔγωγέ τοι καὶ ταῖς χθιζοῖς συκοφαντίαις, εἰ καὶ μὴ έβρι ζώθην βεβαίως, πλὴν ἀλλ' ὅτι τοῦτο μόνον ἐσπάρησαν κατὰ γῆς ἀγαθῆς τῆς βασιλικῆς ἀκοῆς, ὡς τι κώνειον, ἢ ἀκόνιτον, ἢ ἄλλο τι δηλητηριώδες φυτόν. Κακείναις τοίνυν οὕτω κατεκάμφθην τεταλαιπωρη. κώς, ὡς συγκύπτειν χαμαι, καὶ κάτω νεύειν, μηδὲν ἀξιωματικὴν ἔχων δίαρμα, καὶ φέρειν παρὰ δούλων τυπτόμενος. "Ω βασιλεύων ἐν τοῖς βασιλείοις Χριστέ, καὶ μηδ' ὅτε κρινόμενο; ἐῤῥαπίσθης, πρᾶος τὴν ἐκ δούλου ῥαπισμὸν ἀνενεγκών. Τίνα γὰρ ἐκ ήσειν οἴει τὸ μὴ οὐχὶ καὶ χεῖρας ἐπιβάλλειν ἡμῖν ὁρῶντα τοὺς κατειπόντας, οὕτω παριόντας ὡς ἡμιθέους ἐν ἡμιόνοις φασί, καὶ παροίνιον ποιουμένους διήγημα, τὸ, τάδε καὶ τάδε τῶν βασιλέων εὐσεβεστάτων κατὰ ἀρχιερέως συμπλασαμένους εἰπεῖν, καὶ ἀπο δρᾶναι τὴν δίκην, εἶτα τούτῳ ἐπικαγχάζοντας; Τετέλεσται γὰρ κἀνταῦθα ἐπ' ἐμοὶ τὸ Δαβιτικόν Κατ᾿ ἐμοῦ ἠδολέσχουν οι καθήμενοι ἐν πύλαις, καὶ εἰς ἐμὲ ἔψαλλον οι πίνοντες οἶνον. Πάνυ γοῦν ἀνέξονταί μου, ἢ ἐλέγχοντος, ἡ ἐπιτιμῶντος, ἢ παρακαλοῦντος, εἴτε τοῦ λαοῦ μέρος εἶεν, εἴτε τῆς ἐκκλησιαστικῆς συγκληρώσεως, ἰδόντες τι τα, δι' οὓς ἐκθηριωθέντες οἱ τούτοις ὑπεύθυνοι, λόγοις μίσους ἐκύκλωσαν με καὶ ἐπολέμησαν με δωρεάν. Καὶ ἐπὶ πᾶσιν οὐχ ὅπως ποινὴν οὐκ ἔδο σαν, ἀλλὰ καὶ ὡς τροπαίῳ τῇ κακίᾳ ἐλλάμπονται καὶ φόβος οὐδαμοῦ· μένουσι δὲ ὥσπερ πρόβατα αἰώνια, καὶ συνετέλεσαν ἐν ἀγαθοῖς τὸν βίον αὐτ τῶν. Οὐκ ἄκαιρον γὰρ τὸ τοῦ πολυπαθοῦς Ἰὼβ φθέγ ξασθαι. Ἐγὼ γὰρ τὴν Λερναίαν ύδραν ᾔδειν, καὶ ταῖς τομαῖς διπλασίω ἑαυτῆς γινομένην, καὶ πρά γματα παρασχοῦσαν Ἡρακλεῖ τῷ γενναίῳ, ξίφος μόνον ἐπ' αὐτὴν αἴροντι. Κἂν ἐκινδύνευσεν ὁ ἔρως,
col. 425–426page 34 of 72
PG 126:425ἢ καὶ πάντιο; γε ὁ ἄθλος τῷ ἤρωί, εἰ μὴ καὶ τὸν καλόν Πόλεων πυρφόρον προσεταιρίσατο, τὰς τομές ἐπιχέοντα. Τί τοῦ μύθου δηλοῦντος; Ἐμοὶ δοκεῖν, ὡς ἐπὶ τὴν κακίαν (τοῦτο γὰρ ἡ Υδρα) οὐκ ἐπιπολαίου δεῖ τομῆς καὶ κολάσεως. Κακούς γὰρ ἂν τοὺς οὕτω κολαζομένους ἀπηργασάμεθα, οἰομένους ἐμπαῖξαι τῇ δίκῃ, καὶ διὰ τοῦτο τοῦ λοιποῦ τὴν πονηρίαν παῤῥησιαζομένους ἀδεέστερον καὶ γυμνότερον. πολυπλασιάζεται γὰρ ἡ τόλμα τοῖς πονηροῖς, ὅταν μαλακωτέρας τῆς ποινῆς πειρασθῶσιν, ἣν αὐστηρὰν εὑρεῖν ἤλπισαν. Οὔκουν ἀποτμητέον μόνον τὰς τῆς κακίας ἐκχύσεις, ἀλλὰ καὶ τὰς πηγὰς ἀποξηραντέον τοῦ τὰς θηριώδεις κεφαλὰς καὶ φύοντος καὶ τρέφοντος αἵματος. Εἰ δὲ μηδ' ἁπλῶς οὕτως αἱ κακαὶ προ Γαλαὶ τέμνοιντο, τοῦτ' αὐτὸ τὸ τῆς παροιμίας, Δέρ τη κακῶν. Ἀλλ' οὕτω μὲν καὶ ἐπὶ ταῖς προγεγο νυίαις ὕβρεσι καὶ ἡ καρδία μου ἐγκατέλιπέ με· ὅπερ ἐστὶν ἡ ζέσις τοῦ πνεύματος, ᾗ κατὰ πάσης κακο ηθείας ἐχρώμην, καὶ τὴν γλῶσσαν ὄντως ἐδείκνυον κυρίνων γλωσσών μαθήτριαν. Εἰ δὲ τὰς παρὰ τοῦ νῦν καταγραψαμένου πληγὰς προσλάβοιμι, βαρείαν, ὡς φασιν, ἐκδεξαμένου παρὰ τῶν βασιλείων χειρῶν τὴν μάστιγα, καὶ κελευσθέντος τοῦ Ἡσαΐου ἀλλο τρίως τοῖς ἡμετέροις χρήσασθαι· τοῦτο γὰρ ἤνυσαν, ὡς ἀπειλοῦσιν οἱ μισοῦντες ἐν πύλαις ἐλέγχοντας, καὶ λόγον ὅσιον βδελυσσόμενοι. 'Αλλ' ἐνταῦθά μοι παρέστω Βαρούχ υπογραμματεύων Ἱερεμία ὑρηνοῦντι, καὶ τῷ μέλλοντι χρόνῳ φυλάττων ἀοιδίμους τὰς συμφοράς. Εἶτα τοιούτων κηλίδων καὶ τος ούτων ἡμῖν ἐνσπιληθεισῶν, οίει θείας ἐμφάσεις τοῦ νοῦ τὸ κάτοπτρον δέξασθαι, οἷς καὶ τὸ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν καὶ αὐτὸ οὐκ ἔστι μετ' ἐμοῦ. Τοῦτο μὲν εἰκός τε καὶ κατὰ λόγον. Πλὴν ἐπεὶ τῷ Θεῷ, καὶ τῷ ἐξ αὐτοῦ καὶ δι' αὑτοῦ βασιλεύοντι, καὶ τῇ τῆς ὑμετέρας μεγαλειότητος ἀγαθότητι τῆς καθ' ἡμᾶς ἀνεθήκαμεν· πεποίθαμεν ὡς ἡ ἐλπὶς ἡμῶν οὐ κατα αισχυνθήσεται, οὐδ᾽ ἀπολεῖται εἰς τέλος ἡ τῶν πε νήτων ὑπομονή, οὐδέ τι κατισχύσει σοφίας κακία, εἴ τι δεῖ, τῇ σοφίᾳ τοῦτο ὑποφαινομένῃ πείθεσθαι. Καὶ τὸ δὲ ῥᾴους γενόμενοι, ἐγχειρίσομεν τῇ ἐργασία τοῦ ἐπιτάγματος, καὶ γεῦμα στελοῦμεν τοῖς τὴν γεῦσιν κριτικωτάτοις ὑμῖν. Κἂν μὲν ἀνθοσμίας δόξῃ τὸ γεῦμα, καὶ τῆς ἀμπέλου ἐκείνης γέννημα, ἧς ὁ οὐ ράνιος Πατήρ γεωργός ἐστι, καὶ τοὺς λειπομένου; ἐκθλίψομεν βότρυας. Εἰ δ᾽ ὀξίνου καὶ τὴν γεῦσιν δριμύσσοντος, οἷοις δὴ Χριστὸς παρὰ τῶν σταυρω τῶν παίζεται, ἀποκτενούντων αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπε λῶνος, καὶ τοῦ τῶν Γραφῶν βουλήματος, ματαιοπονοῦντες εἰσόμεθα. Τὸ δ᾽ οὖν παρὸν ἀνασχέσθω τῆς ἡμῶν ἀσθενείας ἡ σὴ φιλανθρωπία, ἄχρις οὗ μικρόν τι κουφισθέντων ἡμῶν αἱ παραιμίαι χεῖρες καὶ τὰ παραλελυμένα ισχύσωσι γόνατα, Χριστοῦ, ὅς ἐστι δύναμις, ἡμᾶς ἐνισχύοντος, τοῦ τῆς ἀσθενείας καὶ ψυχικῆς καὶ σωματικῆς ἀνωτέρου, ὅπερ ἐστὶ και κύνσεως καὶ κακώσεως. Παραιμίαι. παρειμέναι.

Letter XXXIEpistola XXXI

col. 427–428page 35 of 72
PG 126:427ΕΠΙΣΤ. ΛΑ'. Τῷ Βρυεννίῳ, τῷ συμπενθές ῳ τοῦ βασιλέως. Αφ' οὗ πρώτως ἐγευσάμην τοῦ τῆς σῆς χρηστότητος μέλιτος, μεγαλεπιφανέστατε μου αὐθέντα, ἔγο κειται μέν μου τῷ τῆς καρδίας στόματι ὁ ταύτης χυμός • γλυκείας δὲ τὰς ἀναφοράς ποιούμενος, οὐκ ἔστιν ὅτε μὴ μνημονεύειν με ποιεῖ τοῦ τῆς σῆς μεγαλειότητος ύψους. Αμέλει καὶ ἀεί σω: ποθῶν διαλέγεσθαι· μὴ ἔχων δὲ ὁ δύσερως ὅπως δροσίσω τὸν πόθον (ἀδικεῖ γάρ με περὶ τὸν δροσισμὸν τὸ διάστημα), γράμμασι τοῦτον σοφίζομαι. Καὶ διὰ τούτου σύνειμί σοι, καὶ τὰ εἰκότα προσφθέγγομαι. Υγιαίνου οὖν καὶ σώματι καὶ ψυχῇ, καὶ εὐοδοῖς τοῖς περὶ σὲ, ἵνα σοι διὰ πάντων ὁ χαρακτήρ τῆς εὐδαιμονίας ἐμφαίνοιτο, καὶ ἀκούοιμι περὶ σοῦ, ἅττα καὶ Θεῷ φίλα, καὶ σοὶ προσήκοντα, καὶ ἡμῖν δι᾿ εὐω χῆς ἀγόμενα· ἱερέων τιμᾶς, ὡς πατέρων· λαοῦ ἀνά παυσιν, κἀκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐπαναγωγήν, ὡς ἐλευθερωτοῦ ἥκοντος· βαρβαρικῶν χωρῶν καταδουλώσεις χρηστότητα μᾶλλον χρηστότητι ἐπαγομένων, ἢ δί ματι. Τὸ μὲν γὰρ ἐστι κινητικὸν πρὸς ἀπέδρασιν· ἡ δὲ χρηστότης, μόνης ἐχέγγυον ἀγάπης χειρὶ της ρούμενον. Ταῦτα καὶ πλείω τούτων ἥ τε φήμη πρὸς ἡμᾶς ἄγοι, καὶ ἡμεῖς αὖ τῷ μεγαλοφώνω στόματι τοῦ λόγου κηρύττοιμεν, τοῖς σοῖς κατορθώμασιν ἐφηδόμενοι, καὶ τοῖς εὖ πάσχουσι συνηδόμενοι· ἵνα τοῦτο γοῦν εὐτυχοίμεν, τὸ πρὸς γείτονας ὁρᾶν μακα ρίους, τοῦ φθόνου τάς κόρας σβεννύοντες· ὡς τά γε ἡμέτερα καὶ λίαν ἔχει πικρῶς. Εἰ δὲ ποθεῖς ταῦτα μαθεῖν διὰ τὴν περὶ ἡμᾶς σου χρηστότητα, ὁ τὸ γράμμα διακομίζων, ἃ περὶ τὸ γράμμα, ταῦτα ἐκε διηγήσεται. Ημέτερος γὰρ ἂν καὶ διὰ τοῦτο παρών ἡμῖν, καὶ ἀπαγγελλομένων τούτων ἀκούσας, συν έπαθε τὴν ψυχὴν, καὶ τῇ μνήμῃ παρακατέχων 1 ἤκουσεν, ἠκελευσθείη ἐξειπεῖν, ἕξει τὴν γλῶσσαν διδασκαλικῶν συμφορῶν διδάσκαλον. Ἀλλὰ γὰρ ἡμεῖς μὲν τῷ Πατρὶ μαστιζόμενοι, παρ' ἐκείνου περιμε Ἡκελευσθείη. εἰ κελευσθείη.
col. 429–430page 36 of 72
PG 126:429νοῦμεν καὶ τὴν παράκλησιν· ἐπεὶ καὶ Πατὴρ πάσης παρακλήσεως λέγεται. Αὐτὸς δὲ τὸν Ὕψιστον και ταφυγὴν ἑαυτοῦ ποιησάμενος, οὐκ ὄψῃ κακά προς ερχόμενά σου, καὶ μάστιξ οὐκ ἐγγιεῖ τῷ σκηνώματί σου, τηρουμένου πάσης ἀνωτέρου κακύνσεως καὶ κακώσεως. ΕΠΙΣΤ. ΛΒ'. Τῷ ἐπισκόπῳ Τριαδίτης. Εδεξάμεθά σου την γραφήν, τιμιώτατε ἀδελφέ, ἐν ᾗ εὐγνώμονα μὲν σαυτόν συνίστης ἡμῖν, καὶ ὡμο λόγεις εὐεργέτας, καὶ κρείττους πατρὸς καὶ μητρὸς καὶ λοιπῶν συγγενών. Ηξίους δὲ καὶ τοῦ δεσμοῦ λύ σιν λαβεῖν, δ; παρὰ τῆς συνελθούσης ἡμῖν ἀδελφότητος ἐπετέθη σοι, ὡς μὴ καὶ αὐτῷ συνελθόντι, καὶ ταῦτα κληθέντι, καντεῦθεν πραγμάτων ἀναγκαίων οικονομίας κωλύσαντι. Ἐπὶ μὲν τῇ τῆς εὐγνωμοσύνης προσποιήσει, καθ᾽ ὑπερβολὴν ἐβαρύνθημεν, ὅτι οὕτως ἀπολωλεν ἐκ μέσων ἡμῶν ἡ ἀλήθεια, καὶ ὁ δόλος μετὰ τῆς αὐτοῦ ποικιλοβαφοῦς ἀμπερόνης τῆς ὑπου κρίσεως τῷ θεάτρῳ ἡμῶν ἐμπαῤῥησιάζεται, καὶ σκηνικῶς παίζει τὰ φρίκης άξια, εἰρήνην μὲν λαλῶν μετὰ τῶν πλησίον, κακὰ δὲ τεκταίνων ἐν τῇ καρδίᾳ. Τίς γὰρ οὐκ οἶδε, ὅπως εἰς τὴν μεγαλόπολιν εἰσελθοῦσα ἡ τιμιότης σου μυρίας επαφῆκε τὰς τῶν δια βολῶν βολίδας τοῖς νῦν ἀναγραφομένοις εὐεργέταις ἡμῖν ἐν τῷ γράμματι, καὶ ὡς οὐδεὶς ὑπελείφθη σχε δὸν, οὔτε μείζων, οὔτε μείων, 8; μὴ ταῖς παρὰ τῆς τῆς γλώττης καθ᾿ ἡμῶν δυσφημίαις τὰς ἀκοὰς Εκκενώνεται; Τούτων οὐκ ὀλίγοι οὐδ᾽ ἀναξιόπιστοι μάρτυρες. ᾿Αλλὰ γὰρ ταῦτα μὲν καὶ λόγου μακρότερα καὶ καιροῦ ἐκτραγῳδεῖν τε καὶ ἀνακλαίεσθαι, συλλογιζομένοις ἐντεῦθεν ὡς οὐ μακροὶ οἱ τῆς ἀπο στασίας καιροί, οὐδὲ μέλλουσι τὰ κατ' αὐτοὺς ἀπει λούμενα. Διὸ καὶ πρὸς τὸν δυνάμενον ταῦτα παῦσαι μόνον Θεὸν τοὺς ὀφθαλμούς αίρομεν, καὶ πρὸς τὰ τῆς ἐκείνου δικαιοσύνης ὄρη, ὅθεν ἥξει ἡμῖν ἡ βοή θεια. Ο γὰρ διδάξας πάντως καὶ οἷς ἐποίει, καὶ οἷς ἐλάλει, εὐχαρίστους εἶναι ἡμᾶς (τί μὲν οὖν εὐχα ρίστους λόγω; Καὶ τοῖς κακῶς ποιοῦσιν, ἀγαθῶν χορηγούς), οὗτος ἢ διορθώσεται τὰ στρεβλά, ἢ κλαύσει πάντως ἰδὼν ἀδιόρθωτα, ὥσπερ αὐτοῦ νόμος ἄνωθεν. ". Ταῦτα μὲν οὖν ἐφ' οἷς ἡμῖν καινῶς τε καὶ ἀσυνήθως ταπεινολόγον σαυτὸν ἐφάντασας. Τὴν δὲ λοιπήν σου ἀξίωσιν, ὡς Χριστοῦ μαθηταί, εἰ καὶ ἀνάξιοι, προσηκάμεθα· “ὺς καὶ λοιδορούμενος, οὐκ ἀντελοιδός ρει, καὶ πάσχων, οὐκ ἠπείλει· παρεδίδου δὲ τῷ κρίνοντι δικαίως·· καὶ τὴν τοῦ Πέτρου μικρολογίαν καταγνούς, ἑπτάκις ἀφιέναι δικαιοῦντος τῷ ἁμαρτάνοντι, αὐτὸς τὴν τοῦ ἑβδομηκοντάκις ἑπτὰ φιλο τίμως, ὁ ἐν ἐλέει πλούσιος, ἐπεδαψιλεύσατο. ἐδεξάμεθα γοῦν, ὡς εἴρηται, τὴν ἀξίωσίν σου, ἄλλως τε καὶ βαρείᾳ νόσῳ πεπεδημένου, ὡς ἔγραψες, καὶ τὸν τοῦ θανάτου ἐπανατεινομένῃ σοι κίνδυνον, καὶ ὅσον

Letter XXXIIIEpistola XXXIII

col. 431–432page 37 of 72
Epistola XXXII
PG 126:431γε τὸ εἰς ἡμᾶς ἦκον, ἴσθι λελυμένο; ἐν ἁγίῳ Πνεύ ματι, καὶ πᾶν ἀρχιερατικὸν ἔργον ἀνέτως τελών. Πλὴν ἐπεὶ καὶ παρὰ πλειόνων ἀδελφῶν ὁ δεσμός ἐπεβλήθη σοι, καθὰ καὶ τὸ συνοδικῶς ἐκτεθὲν πρὸς σὲ γράμμα ἐδήλου· ἔγραψα μὲν ταῦτα καὶ πρὸς τὸν Στρομβίτζης, καὶ πρὸς τὸν Μαλεσόβης, δι' ὧν ὁ σὺς ὑπηρέτης την πάροδον δή που ποιήσεται. Καὶ οὐδ᾽ ὅτι καὶ αὐτοῖς δύσει ἡ σὴ ἀξίωσις οὐκ ἀπό βλητος, καὶ λήσουσι δεσμόν, ἂν ἐπέβαλον, ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ κινούμενοι πνεύματι. Γράψομεν δὲ καὶ πρὸς τοὺς λοιποὺ;, καὶ πάντως παρ' ἐκείνων αὐτῶν μαθήσῃ τὸ ἐκείνοις παραστησόμενον. Το δ' οὖν ἡμέτερον, ὡς ἔφημεν, λέλυται· καὶ λοιπὸν ὑπὲρ ἡμῶν εὔχου, εὐλογῶν τοὺς ἀγαπῶντάς σε, καὶ μὴ καταρώμενος, αἰσχυνόμενος παρὰ τοσοῦτον ἐλθεῖν τῆς εὐαγγελικῆς ἐντολῆς, ἢ καὶ τοὺς διώκοντας εὐλογεῖν καὶ μὴ καταράσθαι βούλεται. ΧΧΧΙΙΙ. Δόσει. δόξει. Λήσουσι. λύσουσι. ΕΠΙΣΤ. ΑΓ. Τῷ κυρίῳ Ἰωάννῃ, τῷ γραμματικῷ τοῦ Παλαιολόγου. Αρα καὶ αὐτὸς τὸ τῶν πολλῶν πείσῃ, θεοτίμητε ἀδελφὲ καὶ δέσποτα, καὶ τὸ παρὸν καταμείψῃ γράμμα, ἐν καιροῖς ἀνάγκης πρὸς σὲ γινόμενον, οὔπω πρότερον γεγονός, ὅτι μὴ ἀνάγκη δηλαδὴ παρὴν ἐκκαλουμένη βοήθειαν. Η ὡς λόγῳ σύντροφος, καὶ κρίσει τὰ πάντα διδούς, οὐκ ἐπιλήψῃ τῶν ἐν καιρῷ τῆς νότ σου καλούντων τὸν ἰᾶσθαι δυνάμενον, περιττόν κρι νόντων ἐνοχλεῖν αὐτῷ ὁπηνίκα ὑγιῶς τὸ σῶμα διά κειται. Τοῦτο εἶμαι, μᾶλλον δὲ ἀσφαλῶς πέπεισμαι, εἰ μή τί γε ἐγὼ τῆς σῆς σταθερότητος ἐπιλέλησμαι. Αλλ' ἐπεὶ τοῦτο οὕτως ἔχον ἐστὶν ἡμῖν, ἄκουε λοι πὶν καὶ τὴν τοῦ γραμματίου ὑπέθεσιν· Χωρίον τῇ καθ' ἡμᾶς Ἐκκλησία διαφέρον, περὶ τὸν Βαρδάριον διακείμενον, τοῖς ἀθεωτάτοις πράκτορσιν ἐφόδιον πρὸς τὴν ἡμετέραν κάκωσιν γίνεται, καὶ μάλιστα τῷ μὴ τὴν ἀπληστίαν ἰασίμην Ἰασίτῃ, ὅς οὔτ᾽ ἀνέ μας τίειν οἶδεν, οὔτε Θεόν. Χαλεπὴ δὲ ἑλύσσα δέδοκεν Οὗτος γείτοσιν ἡμῶν πονηροῖς, σαγή ναι, εἴποι ἄν τις, καὶ πανάγιοις, πρὸς τὸ τῆς ψυχῆς αὐτῷ βουλόμενον συγχρησάμενος, συνέλαβε τε σχεδόν πάντα τὰ τοῦ χωρίου, καὶ κατέφαγέ με, ἐμερίσατό με, ὥσπερ ἐγκοτῶν τῷ λόγῳ ἀλογώτατος. Ἐπεὶ τοίνυν, ὡς ἐπυθόμεθα, τῷ τοῦ πανσεβάστου αὐθέντου ἡμῶν υἱῷ ἡ περὶ τὸν Βαρδάριον ἀρχὴ νῦν ἀνετέθη, ἔγραψα μέν τῷ κοινῷ ἡμῶν αὐτένθῃ, ὥστε συνήθως ἀντιλαβά σθαι ἡμῶν, καὶ ὑποθέσθαι τῷ περιποθήτῳ υἱῷ αὐτοῦ Χαλεπὴ δὲ ἐλύσσα δέδωκεν. χ. δέ Ελύσσα δέδυκεν. Οὐδέ τι τίει Ανέρας, οὐδὲ θεούς, κρατερὴ δέ ἐλύσσα δέδυκεν.
col. 433–434page 38 of 72
PG 126:433περὶ ἡμῶν τὰ χρηστότερα. Χρηστεύσεται δὲ, εἰ τά τε άλλα ανεπηρεάστους ἡμᾶς περὶ τὸ χωρίον τοῦτο δια τηρήσει. Καὶ δὴ καὶ τοῦτο ἡμῖν, μᾶλλον δὲ καὶ τῷ Θεῷ χαρίσεται, τὸ μὴ ἀναγραφεῖς ἐπιπέμψαι τῷ χωρίῳ τοῦτο γὰρ καὶ οἱ ἀπανθρωπότατοι τῶν πρακτόρων ἡμῖν ἐχαρίσαντο. Ταῦτα μὲν οὖν τοῦ αὐθέντου ἡμῶν ἐν τῷ πρὸς αὐτὸν ἐδεήθημεν γράμματι. Γράφομεν δὲ καὶ τῇ τῆς σῆς ἱερότητος τιμιότητι, ὡς ἂν αὐτῷ ἀκολουθήσαις, τῇ τε ἀγάπῃ ὑπουργήσαις εἰκότα, καὶ τῷ τῆς ἀγάπης Θεῷ, καὶ τοῦτο λειτουργήσεις, τὸ ἐμφανίσαι μὲν τῷ πανσεβάστῳ τὸ ἡμέτερον γράμμα κέντριζε δὲ αὐτὸν ἀεὶ ἐπὶ τὸ πέρας ἐπιθεῖναι τοῖς ζητουμένοις διὰ τοῦ γράμματος, ὀχηρῶ [[ Οχληρός), σοι δοκῶ, ἀδελφόν θαυμάσιε ᾿Αλλὰ τί πάθω, πρὸς ἀνάγκην οὐκ ἔχων μάχεσθαι, ἦν καὶ τοῦ θείου, γένους κραταιοτέραν ή παροιμία πεποίηκεν; Υπό στηθι τοίνυν τὸν ἄλλον τοῦτον, καὶ γενοῦ ἡμῖν Ηρακλής λῃστοτόνος λῃστὰς γὰρ ἐγὼ τῆς ἀληθείας, τοὺς ἀναγραφεῖς τίθημι. Θεός, ᾧ καὶ διὰ τοῦ λόγου καὶ διὰ τοῦ ἐπαγγέλματος καθωσίωσας, τηροίη σε πάσης κακύνσεως ἀνώτερον καὶ κακώ σεως. ΕΠΙΣΤ. ΑΔ'. Τῷ ἀδεν ῷ βασιλέως κυρίῳ 'Αδριανῷ. "Αγιέ μου αὐθέντα, διὰ μὲν τοῦ ἔναγχος πρὸς τὴν μεγαλειότητά σου σταλέντος γράμματος, νεφελῶν ἀπετραγώδουν ζοφεράν περὶ ἐμὲ σύστασιν. Καὶ δυσφόρως ἔχων ἐπὶ ταύτῃ μόνον οὐ δάκρυσι τὴν ἐπιστολὴν διεχάραξα. Νῦν δὲ καὶ χαλάζης εἶδον και τα φοράν, θρηνούσης ἐλεεινῶς τὰ ἡμέτερα. Καὶ οὐκ ἔχω πῶς ἀξίως τὴν συμφορὰν ἀποκλαύσωμαι. Και αὐτὴ γὰρ ἡ τῆς γλώττης ἰσχὺς ἐθραύσθη μοι, ὅσῳ καὶ γυμνότερον ἔχουσα οἱονεὶ σκοπὸς ταῖς βολαῖς Εξέκειτο. Πλὴν ἕν γε τοῦτο μόνον λέγειν ἰσχύω, ὅτι παντάπασιν ὑπὸ τοῦ ψεύδους παρευημέρηται ἡ ἀλή θεια, καὶ ἡ συκοφαντία στεφανωσαμένη, κατὰ τῆς δίκης πομπεύει λαμπρὰ λαμπρῶς ἐπὶ πορφυρέου η τοῦ ἅρματος. Διὰ τοῦτο ἐν ἡμῖν πολλοὶ ἀσθενεῖς, καὶ ἄρρωστοι, καὶ κοιμῶνται οἱ κανοί Εμὲ γὰρ, ὦ γῆ καὶ ἥλιε, ἐμὲ Βουλγάροιν δυοῖν παιζόμενον ἡ σκηνὴ τοῦ ἐνεστῶτος βίου προδείκνυσιν. Ο δ' Οἰδίπους ποῦ, καὶ τὰ κλείν' αἰνίγματα; 'Αλλ' αὐτός γε ὁ τῆς ἀληθείας μαθητής τε και φίλος, καὶ σύμμαχος, βοήθησαν αὐτῇ κινδυνευούσῃ, ὡς ἔνεστιν. Εσται δὲ τοῦτο, εἰ εὐδοκήσεις ὑπερλαλῆσαι ταύτης εἰς τὰ ὦτα τοῦ βασιλέως καὶ ἀδελφοῦ. Δεινὸν γὰρ, δεινὸν ΧΙ, 22. Οχηρῶ σοι δοκῶ, ἀδελφὸν θαυμάσιε. εἰ χρειώ σοι δοκῇ, ἀδελφῶν 0. Ληστοτόνος. λῃστοκτόνος, Καὶ κοιμώνται οἱ κανοί. και κοι μῶνται ἱκανοί.

Letter XXXV, XXXVIEpistola XXXV, XXXVI

col. 435–436page 39 of 72
Epistola XXXIV
PG 126:435θείοις καὶ βασιλικοῖς δεθέντος δεσμοῖς, καὶ φορβες τοὺς βρυχηθμοὺς ἐκκοπέντος, οἷς καὶ μόνοις ἐκφο δεῖν δύναται. Δεινὸν ξυρηθήναι τῷ τῆς διαβολῆς ξυρῷ τὸν Σαμψών, ἔπειτα παραδοθῆναι τοῖς ἀλλοφύλοις, ὥστε καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐξορυγήναι, οἷς ἑώρα τα ἐπουράνια, καὶ ἀλήθειν τὰ τοὺς ἀθέους ἐκείνους τρέφοντα, ἀεὶ περὶ τὰ αὐτὰ δινεύοντα, καὶ προκα τῆς ἀνειργμένον. Οὐκέτι μοι λέγειν περαιτέρω τού του ἰσχύς, οὕτω καὶ ψιλῇ τῇ μνήμῃ τῶν γινομένων συγχέομαι. Εἰ δ' ἡ τοῦ βασιλέως δικαιοσύνη διὰ τῆς σῆς δυνατωτάτης ὑπὲρ ἡμῶν ὁμιλίας συστολὴν ἐπι τάξει τοῖς νῦν τολμωμένοις ὑβριστικῶς καθ' ἡμῶν, τάχ' ἂν οἱ ξυρηθέντες τὴν κόμην ἀναθαλήσαιμεν, καὶ τὸν τῆς ὕβρεως οἶκον ἐπὶ τοὺς ἀλλοφύλους ἐντρυφῶντας ἡμῖν κατασπάσαντες, τὸν μακρὸν μὲν κάτ αύλον παύσοιμεν, αὐτοὶ δὲ μετὰ τῆς αἰσχύνης καὶ τὸν θάνατον ἐκφευξοίμεθα. ᾿Ανθ' ὧν τηροῖο ὑπὸ τοῦ δικαίου, καὶ ταῖς ἀκρωρείαις νεμεσώντος Θεοῦ, πά σης ἀνώτερος κακύνσεως καὶ κακώσεως. τεθνηκότας κύνας ζῶντος λέοντος κατεπαίρεσθαι, ΕΠΙΣΤ. ΛΕ. Τῷ χαρτοφύλακι. Αὐτὸ τοῦτο, καὶ τὸν ἀδελφόν μου στείλασθαι, μέ σον χειμῶνας δολιχὴν ὁδὸν ἀργαλέην τε, τεκμήριον τῆς καθ' ἡμᾶς ἀνάγκης γενέσθω σοι, ἅγιε πάτερ καὶ δέσποτα. Πρὸς ἢν μόνοις ἡμῖν δεῖ τῆς τῶν σῶν εὐχῶν βοηθείας· ὡς τά γε ἄλλα συκίνη, φασὶν, ἐπι κουρία. Οὕτω πολυφόρῳ συγκεκράμεθα δαίμονι, ὡς ἔμοιγε πολλῶν συμπεσόντων ἀνιαρῶν, ἀφ' οὗ παρ ᾤχησα μετὰ τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ, τὰ νῦν ταῦτα τοσοῦτον προτεροῦσιν ἐκείνων τῇ τῆς πικρίας ὑπερο βολῇ, ὅσον ἐκεῖνα τῶν εὐφραινόντων ψυχήν. Καὶ νῦν ἐμπράκτως ἔγνων, εἴπερ ποτέ, ὅτι τῷ τοῦ Θεοῦ ἀποστάτῃ, καὶ τραχηλιαστῇ, πρὸς τὸ καταλιπεῖν τὰς Εκκλησίας συνελαυνομένας, ὡς μικρόψυχοι· ν ἐρήμοις αὐταῖς ἐγκυβιστήσῃ, καὶ παίξῃ τὰ θεῖα καὶ ἐπουράνια. Ἀλλὰ βοήθειαν τοῖς διὰ τὴν ὀλιγοπιστίαν διστάζουσι, καὶ τοῖς ἐν μέσῳ πελάγει δο κοῦσι καταβαπτίζεσθαι, τὸν λιμένα παρά σφίσιν αὐτοῖς ὄντα ἐδείκνυε. Τοῦ λόγου ἐντὸς γινόμεναι καθιστάμεθα, καὶ τῷ ὄντι τὴν βασιλείαν τῶν οὐρα νῶν ἐν τοῖς (α) ἡμῶν ἔχοντε; εὑρισκόμεθα. Καὶ διὰ πάντων δίδαξον τὸν τὰς τρικυμίας ἡμῖν ἐπεγείροντα, ὅτι μάτην ογκοῖ τὴν θάλασσαν, παρόντος ἡμῖν διὰ σοῦ τοῦ ἐπιτάσσοντος αὐτῇ, καὶ λέγοντος Σιώπα, πεφίμωσο, καὶ ἐν σεαυτῇ συντριβήσονται σου τα κύματα. ΕΠΙΣΤ. ΑΓ. Τῷ διδασκάλῳ τῆς μεγάλης Εκκλησίας. Ε: με φλεγόμενον εώρακας, τιμιώτατέ μοι ἐν (α) Εντός ἐν τοῖς
col. 437–438page 40 of 72
PG 126:437Κυρίῳ υἱὲ, αὐτὸς ταῖν χεροῖν ὑδρίαν κατέχων, ἆρ' ἂν τοῖς φλεγομένοις μέλεσιν ἐπεκένωσας, ἢ παρ ἦλθες, ὑπερηφάνοις, ἢ ἀπηνέσιν ὀφθαλμοῖς θεασάμενος; Οὐκ οἶμαι τὸ δεύτερον. Είτε ἄλλο τι τὰ παρόντα νομίζεις ἡμῖν, ὅτι μὴ καὶ φλογὸς καὶ ἀν θράκων χείρονα, μὴ σύγε. βοήθει νῦν, ἐπειδὴ ταῖς πηγαῖς παρακάθησαι. Εἰ δέ τοι σκοτεινούς λόγους λαλῶ, καὶ αἰνίγματα, τάχα μὲν οὐδὲν ἀπεικὸς ποιῶν ἐλεγχθήσομαι, τῷ τοιαῦτα λύειν ἐθισθέντι καὶ ἡσκη κάτι τοιαῦτα φθεγγόμενος. Πλὴν ἀλλ᾽ εἰ καὶ δυσ ξενέτως τῶν λεγομένων ἀκούσῃ, πυθοῦ τοῦ μας θη τοῦ σου, τοῦ ἐμοῦ ἀδελφοῦ, καὶ διδάσκαλον εὐφή σεις τῶν ἡμετέρων επηρειῶν. "Ας διασκεδάσαι Κύριος ταῖς ὑμῶν ὑπὲρ ἡμῶν εὐχαῖς καὶ σπουδαῖς, ὁ ἐν πᾶσι τῆς ἡμετέρας ασθενείας κηδόμενος. ΕΠΙΣΤ. ΛΖ΄. Τῷ Ταρωνίτη, κυρίῳ Γρηγορίῳ. Ἐν μέσῳ δυεῖν εἰλημμένος παθῶν, οὐκ ἔχω με γαλεπιφανέστατέ μοι ἐν Κυρίῳ υἱὲ καὶ αὐθέντα, ποτέρῳ μᾶλλον ἐμαυτὸν ἐπικλίναιμι. Επανιόντα γάρ σε τῆς Κολχίδας ἀκούσας, ἡδονῇ καὶ λύπῃ μερί ζομαι· τῇ μὲν, ὅτι σε εγγύτερον ἔχομεν, καὶ ἀπο λαύσει σοι πόλις ή βασιλίς, οἷον ἐκ χειμῶνος τῆς τῆς ἀπουσίας τῇ παρουσίᾳ ἐνεαρίζουσα· καὶ βασι λεὺς ὁ πάντων ἐν πᾶσι κράτιστος φρουρὸν ἄγρυπνον ἔχει, καὶ κοινὸν σκεμμάτων καὶ φροντίδων μερι στην, καὶ γνησιότατον σύμβουλον. Τῇ δὲ τῆς ἀσπι δίσκης πόρπακι, μᾶλλον δὲ οὐδὲ τῷ ἵππῳ ἐπινυστά ξε, ἀλλ' ἐπὶ στρωμνῆς ἀνέτως ἀνακλινθήσεται· καὶ τώ πόδε ἀποτενεῖ, καὶ εὐενείρου; εύον.] ὕπνους ὑπνώσει· καὶ οὐ φεύξεται Ταρωνίτης κἂν τοῖς φά σμασιν. Αἱ δὲ τοῦ Πόντου πόλεις νῦν ὄντως ἐξουσι κακῶν θάλασσαν. Καὶ μετὰ τὴν ἐπὶ σοῦ καὶ παρὰ σοῦ γαλήνην ἡ πρὸ σοῦ ζάλη τούτοις αὖθις ἐπιπε. σοῦσα ἀκατεύναστον ἐγκώσει τὸν τάριχον [γ. τάραχ ]. Ὁ δὲ τοῖς ἀθλίοις ἄλγιον· δυστυχία γάρ, ἐπειδὰν εὐτυχία διακοπεῖσα, πάλιν εἰς ἑαυτὴν ἐπανέλθοι, λυπηροτέρα καθίσταται, ὥσπερ καὶ ψύχος μετὰ θέρμανσιν κρυερότερον. "Ω δείλαιοι δειλαίων ἐκεῖνοι, οἷς ἡ περιουσία τῶν ἀγαθῶν, ὧν ἀπήλαυσαν, εἰς κακοδαιμονίας ὑπερβολὴν περιίσταται· καὶ ἀναθα λήσαντες τῷ εὐκραεί τῆς σῆς ὥρας, εἶτα ἀθρόον ἀπεξηράνθησαν, καὶ γεγόνασιν ὡς τὸ ἀπ᾿ ἀρχῆς, ὅτε οὐκ ἦρξας αὐτῶν· τοῦτό γε πλέον ἔχοντες νῦν, τὸ πλέον τῶν συμφορῶν ἐπαισθάνεσθαι, καὶ τὸ τὰς χρηστοτέρας τῶν ἐλπίδων ἀφαιρεθῆναι. Τίνα γὰρ εὑρεῖν ἐλπίσουσι τοῦ λοιποῦ, ὅς τοῖς μὲν πολιτικοῖς οὕτως ἐπιστατήσει, ὡς τῶν πολεμικῶν ἀγνοεῖν καὶ τὸ ὄνομα· τοῖς δὲ πολεμικοῖς οὕτως ἡρωϊκῶς ἐπι πρέπει, ὡς μηδὲ τὴν πόλιν ἁπλῶς θεασάμενός τις, πτωχίσει μὲν τὸ ἀντίπαλον, πλουτίσει δὲ τὸ ὑπὸ ήκοον; Τίς πτηνούς μὲν τοὺς στρατιώτας προϊόντας ἐπὶ τὸν πόλεμον, βαρεῖς δὲ καὶ δυσκινήτους ἐπ. ανιόντας ἐργάσεται, τὸ μὲν, τῷ κούτῳ τῆς προθυμίας καὶ τῆς ἐλπίδος, τὸ δὲ, τῇ τῶν λαφύρων περι Ο μ Δυσξενέτως. δυσξυνέτω;.

Letter XXXVIIIEpistola XXXVIII

col. 439–440page 41 of 72
Epistola XXXVII
PG 126:439ουσία τινί, τῆς Ἐκκλησίας μέρος ἐπαναπαύσεται, καὶ παῖδα γηροκόμον ἕξει, στηρίζεσθαι ταῖς εὐλο γίαις πιστεύοντα, καὶ τοῖς σωματικοῖς ἀντιστηρίζειν σπουδάζοντα; Τίνος σωφροσύνη καὶ τοὺς τῆς ἐφη μίας μοναχούς καταπλήξει, ὡς ἡττωμένους τοσοῦτον τῇ τοῦ σώματος καθαρότητι, ὅσῳ καὶ πῦρ ὁρῶσιν ἐν ὅλῃ τοσαύτῃ τὴν φύσιν ἀρνούμενον; Αλλὰ μικρού με καὶ τραγῳδὸν τὸ πάθος ἐποίησε. Εκείνοις μὲν οὖν ἱκανῶς καὶ ταῦτα διὰ τὸ φιλάδελφον ἀφωσίωται σὺ δ' ἐπειδὴ τοῖς ποθοῦσιν ἤγγισας, καὶ πάντες καθ' ὅσον ἔνεστιν ἀπολαύουσι, καὶ αὐτὸς δὲ, εἴπερ τις ἄλλος, ἀπολαύειν σου ἄξιος, μηκέτι μπ ἐκ διαλειμμάτων ἐπιμέτρει τὰς ἐκ τῶν Γραφῶν χάριτας μηδ' ἀνέχου κατὰ στράγγα τὰς τῆς εὐφροσύνης ἐπιστάζειν ἡμῖν, ἀλλ' ὅλοις ποταμοῖς τὴν ἐμὴν ἐπίσ κλυζε ταπεινότητα, καὶ δήλου μοι τὰ σὰ τῷ πρὸς σὲ δυσέρωτι θαμινώτερα. Οὐ γὰρ δήπου τοῦ λοιποῦ Πόντον αἰτιάσῃ, καὶ διάστημα δυσδιόδευτον· καὶ ἀγγέλλοις μὲν περὶ σαυτοῦ χρηστότερα καὶ ἡδίονα ἵν᾽ οὕτω γοῦν καταψύχοις τὴν ἐμὴν γλῶτταν τοῦ πλουσίου ταῖς ἐκ τῶν συκοφαντῶν ἐπηρείαις, καὶ διὰ ταῦτα ὀδυνωμένου ἐν τῇ ἄλλῃ ἀκατασβέστη ταύτη φλογέ. Ως ἔγωγε, όπηνίκα τι τῶν σῶν ἀκούω, ὑετὸν ἀτεχνῶς ἡ διακεκαυμένη γῆ δέχομαι. Ακούω δὲ ἑκάστοτε ἀεί μοι ταῦτα τοῦ Θεοδοσίου διηγουμένου γλώττῃ, εὐγνώμονι μὲν, ἐλαττουμένῃ δὲ τῆς ἀξίας εὐφημίας τῶν ἔργων. "Ος σύνεστιν ἡμῖν τὰ μέγιστα χαριζόμενος, οἷς ἐξυμνεί σου τὴν δεξιότητα. Ην καὶ ἔτι καὶ ἔτι χαριτώσας ὁ Κύριος ἀεί σε δεικνύοι λαμπρότερον ἐν ἀρεταῖς πάσαις, ὅσαι ψυχῆς, ὅσαι σώματος, καὶ φυλάττοι πάσης κακύνσεως ἀνώτερον καὶ κακώσεως. ΕΠΙΣΤ. ΛΗ. Τῷ ἀρχιατρῷ κυρίῳ Νικολάῳ τῷ Καλλικλεῖ. Μισούμεθ' οὕτως, ὥστε μή προσενέπειν; 'Αλλ αὐτός γε προσφωνώ, μὴ μισῶν δηλαδή. Υγιαίνοις οὖν, καὶ ἀπολαύοις τῆς τε φιλανθρώπου ἰατρικῆς, καὶ τῶν βασιλείων, ὅσα καὶ ἀμφότερα χρηστά. Τῶν δ' ἐναντίων πόρρω φυλάττοιο, ἵνα ταύτῃ καὶ τῷ δι εγγίζοις (α), καὶ τοῦ κεραυνού τηροῖο ἀπείραστος. ᾿Αλλὰ μετάδος φίλοις σῆς εὐπραξίας, καὶ μὴ μόνος τὸ χρηστὸν ἀπολαβὼν ἔχε. Μεταδοίης δ' ἂν, εἰ τῷ ἀδελφῷ μου συνεργήσεις, εἰς ἅ σου δεῖται, ὡς ἔνεστιν. "Ον ἰδὼν ἐν τοιούτῳ καιρῷ πρὸς τοσο αὐτὴν ὁδὸν παραβαλλόμενον, συλλογίσῃ τὸ τῆς ἀνάγκης μέγεθος, ὑφ᾽ ἧς ἐντεῦθεν ελήλαται. Δείξον (α) τῷ Διὶ ἐγγίζεις Πόρρω Διός τε καὶ κεραυνοῦ,
col. 441–442page 42 of 72
PG 126:441οὖν ἡμῖν ὅσον δύνασαι· οὕτω γὰρ ἂν σοι καὶ τὸ μείζονα δυνήσεσθαι συνεξώμεθα. ΕΠΙΣΤ. ΑΘ. Τῷ αὐτῷ. Σὺ δὲ, εἰ καὶ τὸν ᾿Αλκμαίωνα εἶδες ἐκεῖνον, τὸν διὰ τὴν μητροκτονίαν οὐδενὶ μέρες γῆς δεκτὸν νομιζόμενον· ἀλλ᾽ ἐμέ γε ἰδὼν, τὴν ἐκείνου κατόψει τοῦ κακοδαίμονος ἀθλιότητα. Εμὲ γὰρ τῆς ἐν Ἀχρίδι γῆς ἀπελαύνων ὁ τὰς τῶν ἀνθρώπων ευημερίας χω λύων δήμιος, καὶ τὰς τούτων συμφορὰς ἐκκαρπούς μενοι, εἶτα πρὸς Πελαγονίαν φεύγοντα συναισθόμενος, οὐδὲ ταύτην πατεῖν ἀξιοῖ· οὐδὲ μὲν ἔχων προτείνειν δίκαια, ὅτι δὲ δημόσιος εἴη δήμιος. Τι τοίνυν ταῦτά σοι ἀποδύρομαι; Ἵνα στήσῃς μοι τὴν πλάνην αὐτός. Πάντως ὁ ῥοῦς σου τῆς ἀγαθότητος οὐκ ἐλάττων, ἢ ὁ τοῦ Αχελώου, τοῦ νέαν γῆν ὑπο στήσαντος τῷ ᾿Αλκμαίων. Εἰ δὲ ζητοίης τὸν τρόπον, δι' οὗ στησόμεθα, μαθήσῃ παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ μου, ὖν εἰς αὐτὸ τοῦτο ἐστείλαμεν, τὸ ταῖς συμφοραῖς ἡμῶν λύσιν εὑρέσθαι· ταῖς μὲν ἄλλαις, δι᾿ ἄλλων τῇ δὲ τῆς ἀτιμίας ταύτῃ, διὰ τῆς σῆς δεξιότητος. Οπως οὖν μοι κὰν τῷ πάθει τούτῳ δείξῃς τὸν ἰατρὸν τὸν Παιήονα. ΕΠΙΣΤ. Μ'. Τῷ ὑπάτῳ τῶν φιλοσόφων, τῷ Ἀμυρναίῳ Εἰ μὲν τραγῳδιῶν ἀκούειν ποθεῖς, ὦ τῶν ἐν φιλο- ' σόφοις Χριστιανῶν, ἢ τῶν ἐν Χριστιανοῖς φιλοσόφων ὕπατε, ἐπαίτει τὴν ὑμετέραν φιλίαν γράμματα. Οὐδὲν γὰρ, ἀλλ᾽ ἢ ἀναποτνιασμούς και θρήνους ταῦτά σοι ἔξουσι· ἐπεὶ καὶ τοιούτων τὰ παρόντα ἡμῖν ὑπόθεσις. Εἰ δ᾽ ἄλλοις σοι τῶν τραγῳδιῶν καὶ ἐγγύθεν αὐτῶν ἀπολαύων δαψιλεστάτων, οὐκ ἂν καὶ Βουλγαρόθεν δεήσῃ προσερανίσασθαι. Μηδὲ γράμματα πρᾶττε ἡμᾶς δηλοῦντά σοι τὰ ἡμέτερα. Ούδε γάρ, οὐδὲ βουλομένοις ἡμῖν ἀλλοιότερα γράφειν ἔνεστιν. Ἀλλ᾿ αὐτόματος ἡ τῶν συμφορῶν ἀγγελία ὑπὸ τὸν γραφέα γίνεται κάλαμον. Καὶ ἅμα γράφο μεν, καὶ συμφορὰς γράφομεν. 'Αλλ' αὐτός γε ῥᾷον τῶν τοιούτων ἔχοις, ἵνα μὴ πάντα εὐτυχοίεν οἱ τὴν ἀρετὴν θλίβοντες. ἂν καὶ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν ἐξέλοιτο Κύριος· οὐ διὰ τὰς δικαιοσύνας ἡμῶν, &ς ἐποιήσαμεν, ἀλλὰ διὰ τὴν οἰκείαν χρηστότητα. ΕΠΙΣΤ. ΜΑ'. Τῷ πανυπερσεβάστῳ Βρυεννίῳ, τῷ γαμβρῷ τοῦ βασιλέως. Δεῦτε, ἀκούσατε, καὶ διηγήσομαι ὑμῖν, πάντες οἱ Αμυρναίῳ. τῷ Σμυρναίῳ, 57, Παρὰ τοῦ παγκάλου Σμυρναίου τῇ ἀγάπῃ σου συσταθήσεται. 59, Ὣς καὶ τοῦ φιλοσοφωτάτου καὶ πανδεξίου Σμυρναίου φησινεἶναι συγγενής. Εἰ δ' ἄλλοις σοι τῶν τραγωδιών. εἰ δ' ἄλις σου το το

Letter XXXIX-XLIEpistola XXXIX - XLI

col. 443–444page 43 of 72
PG 126:443ὄντι πανυπερσέβαστος· ἤδη δὲ καὶ οἱ μὴ φοβούμενοι· οἱ μὲν, ὡς συνησθέντες ἔτι προκόπτοιτε, και πρὸς ἐκεῖνον βλέποιτε μόνον, ᾧ καὶ ἡμεῖς θα ή σαντες οὐκ ἐψεύσθημεν· καὶ ὁ πανάγαθος οὗτος τὰ πρὸς ἀγαθοποιίαν διακονοι δραστικώτερον. Μετά γάρ τοι τῶν εἰς ᾅδου καταβαινόντων τεταγμένον με ἤδη, καὶ τῷ σκότῳ τῆς ἀθυμίας ἐγκατεχόμενον, ἐπὶ τὸ τῆς ζωῆς εὐθυμίας φῶς ἀνήγαγε καὶ ἀποκατέστησε· καὶ τὸν βασιλέα ἥλιον περιεποιήσατό μοι θαλπνότερόν τε καὶ ζωτικώτερον· καὶ οὐκ ἔδωκε τῇ κακίᾳ κεφαλὴν ἄρα: κατὰ τῆς ἀληθείας, καὶ στε φανώσασθαι, καίτοι ἀνοιγούσῃ στόμα, υποστρουθι ζούσῃ καὶ ἀλαζονευομένῃ ὡς καταλελειμμένα ως ἀρεῖν τὰ ἡμέτερα. Τοιαῦτα γὰρ ἐφρόνει διὰ τῶν αὐτ τῆς ὑπουργῶν· οἶ, Τὴν γλῶσσαν ἡμῶν, εἰπόντες, μεγαλύνωμεν, τὰ χείλη ἡμῶν παρ' ἡμῖν ἐστι τίς ἡμῶν Κύριος ἐστιν; ιόν τε ἀσπίδων καθ᾿ ἡμῶν ἀποπτύσαντες, τὴν διειδεστάτην τοῦ βασιλέως φυ χὴν ἐπίκραναν, καὶ τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν ἐνέκρωσαν. Καὶ τούτων πάντων αἰτία ἡ τῶν πρακτ ρων ἀπληστία καὶ κακοήθεια· οἳ τὴν κοπίδι τῆς ἐμῆς γλώττης τὰ νεῦρα τῆς ἀδικίας αὐτῶν ὑπο τεμνομένην οὐ φέροντες, συνέλαβόν τε πόνον, καὶ ἔτεκον ἀνομίαν. Καὶ τοῦτο μὲν αὐτοπροσώπως τῷ κρατίστῳ ἡμῶν βασιλεῖ κατὰ τῆς ἐμῆς ἐνέτυχον αὐτ θενότητος, τὰ ἀνούσια οὐσιώσαντες, τὸ ψεῦδος στο λίσαντες πομπικώτερον, καὶ ἰσχὺν ἡμῖν ἀνίκητον ἐπιμαρτυρήσαντες· καὶ τοὺς τοῦ μύθου Ἑκατόγχειρας ἐκείνους, ἢ ἑκατογκεφάλους Βριάρεως, ή Τυφώς λήρους εἶναι πρὸς ἡμᾶς πείσαντες, ὡς ἂν τούτῳ τὴν παρρησίαν ἡμῶν κωλύσωσιν, ἧς ἡ ὀξύτης ταῖς αὐτ τῶν καρδίαις ἐνδύνουσα, φρίττειν ἐποίει, καὶ τὰς χεῖρας συστέλλεσθαι· τοῦτο δὲ καὶ διαπαρενθέν των [. διὰ παρενθέτων] προσώπων την συκοφαντίαν οὐρανώσαντες οἱ Ταρτάρου ἄξιοι, τὸν Λάζαρον, ὃς πάροικος ὢν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ φρονῶν ἐλευ θεριώτερον, ἐπίθει τὸν τῆς παροικίας ἀπαυχενίσαι ζυγόν, τοῦτον καθ' ἡμῶν ἐπιῤῥώσαντες, καὶ ὅσα δὲ λέγων [λέγειν] καὶ οἷα διδάξαντες, καὶ τὰς ἀκοὰς τοῦ βασιλέως ἐπλήρωσαν, καὶ τὴν καρδίαν τὴν τέως λευκὴν ἡμῖν ἐμελάνωσαν. φοβούμενοι τὸν Θεὸν, ὅσα ἐποίησε τῇ ψυχῇ μου ὁ τῷ *Απαξ οὖν οὗτος ὁ Λάζαρος ἰδὼν ἑαυτῷ μὲν κατὰ ῥοῦν χωροῦντα τὰ πλάσματα, ἡμῖν δὲ πρὸς ἀνί βουν βιαζόμενα τὰ τῆς ἀληθείας πράγματα, οὐχ ἀνίησι τῇ φύσει καθ' ἡμῶν χρώμενος. Φύσις καὶ [. γὰρ εἰ δὲ] Βουλγαρική, πάσης κακίας τιθηνό -. "Ος γε, ἀποχρῶν αὐτῷ εἰ συνασπιστὰς Αχριδιώτας ἐπὶ τὸν πρὸς ἡμᾶς ἐπάγοιτο πόλεμον, καὶ τὰς ἄλλας της Βουλγαρίας χώρας περινοστεί, καὶ ζητεῖ λίαν
col. 445–446page 44 of 72
PG 126:445ἐπιμελῶς, εἴ τις εἴη καθ' ἡμῶν ἐπὶ αἱρέσει κατα γνωσθείς, ἢ ὡς πολύγαμος, ἢ ἀθεμιτόγαμος, έχε κλησιαστικοῖς δεσμοῖς ἐνδεθείς. Εὑρὼν δὲ πολλούς τοιούτους ἐπάγεται καθ᾿ ἡμᾶς ὡς Αχριδιώτας, ἐπ' ἀργύραις καὶ ἀμπελῶνι παρ' ἡμῶν ἡρπασμένους, τὰς ψυχὰς διαπεπονημένους. Εστι δ' οὖς καὶ ἐν τῇ πόλει εὗρον ἐπ' ἄλλαις αἰτίαις δεομένους τοῦ βασιλέως συνεπιβοᾷν πείθει, ὥστε δυσφημεῖν τὸ ἐμὸν ὄνομα· οἶδε γὰρ, κατὰ τῶν μηνίγγων με τύ πτων, εἰ μόνον ἐκβοήσεις ποιοῖτε κατὰ τοῦ ἀρχι επισκόπου τὸν βασιλέα ἐπικαλούμενος· δι' ὧν ἡ ἐμὴ δόξα καταῤῥυπαίνεται· ἢ, ἵνα τὰ τοῦ Πνεύματος εἴπω, εἰς χοῦν κατασκηνοῦται. Εναγχος γοῦν ἐμπρησθῆναι παρ' ἐμοῦ ἰσχυρίσατο, καίτοι μηδ όλως μηδ' ὑφ' οὗτινος οὖν ἐμπρησθείς, μηδ' ἔχων ὅ τι καὶ ἀπολέσαι. "Ατε γὰρ μηδὲν ἐργαζόμενος, ἀλλὰ περιεργαζόμενος, καὶ τὸ τοῖς πράκτορσι προσ αναχρώννυσθαι τέχνην ποιούμενος, καὶ κατὰ τῶν κυνῶν τοὺς τραπεζεῖς καὶ συναμόρους, πρὸς ἐν μόν νον ὁρῶν, ὅ τι ἂν ἐπιῤῥιφείη παρ' ἐκείνων αὐτῷ, καθυλακτοῦντι μὲν πρότερον, ὑπερυλακτοῦντι δὲ ὕστερον, καρκινάδος ἐστὶ γυμνότερος. Καὶ εἰ ἐνα επρήσθη δὲ, οὐδὲν πρὸς ἐμὲ τοῦτο, οὐ μᾶλλον ἢ τὰ ἐν Λιβύῃ πρὸς τοὺς κατὰ τὴν Νύσσαν Ἰνδούς. Τῆς Αχρίδος ἀποδημῶν, ὅτε φησὶ τὸ δεινὸν αὐτὸς παι θεῖν ἐκεῖνο τὸ ἀνυπόστατον, τρόπον ἕτερον τῇ Πελαγονία ἐνεδήμει, νόσῳ βαρείᾳ κατάσχετος. Εἶτα τί οὐκ ἂν εἴποι τῶν ἀδηλοτέρων, καὶ ἐλεγγύως πιστώ σπίτο, ὁ τοῖς οὕτως ἐναργέσιν ὁμόσε χωρῶν; Τόν δέ γε βασιλέα, καίτοι στεγανώτατον ἄνθρωπον ὄντα, καὶ οὐ ῥᾴδιον διδόναι ψευδολογίας, όμως κατεμάλα θαζεν ὁ παμπόνηρος, τί μὲν οὐ σχηματισάμενος, τί δ' οὐκ ἀνακλαυσάμενος, τίνος δ' όρκου φεισάμενος, ἵν᾽ ἐξάρῃ τὸν ἐμπρησμόν, καὶ πείσῃ, ὡς τὰ τοιαῦτα παρὰ τοῦ ἀρχιεπισκόπου ὑπέστη, τῆς πρὸς τὸν εὐνοίας ὃν ἔχειρεν ἐκεῖνος, ἀντίποινα· ἔτι καὶ χέεσθαι μέντοι τὰς ὁδοὺς τυρῷ, τὰ δὲ ὄρη μου χέεσθαι γάλακτι. Καὶ ταλάντων οὐκ οἶδ᾽ ὁπόσων συμ τορισμοῖς ἁδρὸν εἶναι με καὶ βαθύπλουτον διωμόσατο. Καὶ ἄγειν σατραπικῶς, μᾶλλον δὲ καὶ πικρο πρεπή [/. μικρ.] φανῆναι ἂν καὶ τὰ Μηδικά, τοῖς ἀρε χιεπισκόποις [[. ἀρχιεπισκοπικοῖς παραθεωρούμενα, καὶ τὰ ἐν Σούσοις καὶ Εκβατάνοις βασίλεια καλύ α; ἀτεχνῶς πρὸς τὰ ἐμὰ πολυόροφα, καὶ τοὺς βιο πιστοὺς οἴκους, οἷς ἐνθερίζων, ἀναψύχω τὴν τῶν ἐπιφαινομένων μοι σαρχῶν κάμινον. "Α δὴ πάντα καὶ γνώμης δαιμονιώδους συμπλάσματα, καὶ γλώσ της κακολογεῖν μόνον μαθούσης φάσματα. Ἐκτὸς γὰρ τῆς περιλαλήτου γῆς οὐδὲν τῶν δημοσιακῶν εὑρέθην κατέχων, ὁ πολὺς ἐγὼ τὴν ἰσχύν, καὶ τοῖς Αλωάδαις ἐφάμιλλος· καίτοι ἐπηρεαστικῶς ἐρευ νώμενος καὶ λογοπραγούμενος. Μὴ γάρ με τις ἐρή μην αἱρείτω τὰς τοῦ πράκτορος κατ' ἐμοῦ διαβολὰς πιστὰς αὐτόθεν δεχόμενος· ἀλλὰ πρὸς ἅπερ ἂν ἐκεῖ Εὗρον. εδρών. Τόνου εννοίας. τον δε μόσιον εὐνοίας. 15. Καὶ ταῦτα τὰ πάνδεινα παθεῖν ἀνεκλαύσατο, διὰ τὸ εὔνους εἶναι τῷ δημοσίῳ.
col. 447–448page 45 of 72
PG 126:447νος ἐρεῖ, μεινάτω καὶ τὰς τοῦ τῆς Ἐκκλησίας μέσ ρους ἀπολογίας. διώρυχας, Τῷ τῷ δη μοσίῳ.. Πρῶτον μὲν ὅτι οὐδὲ πρότερον παρ' ἡμῶν ἐκερδαίνοντο, ἀλλ' ἐν ζευγάριον ἕκαστος ἐξκουσε σεύοντες, τὰ ἐπέκεινα τούτων ἐπετέλουν τῷ δημο σ΄ω. εὐγνωμονῶν “Ο δὴ καὶ μάλιστα τῆς βασιλείας σου δέομαι, οὐ δὲν καινῶν -νὸν] αἰτῶν· οὐδὲ τῇ ἁγίᾳ καὶ θειο τάτῃ ψυχῇ τοῦ βασιλέως ἀσύνηθες, ἀλλ' ὅπερ ἐπὶ πᾶσι τηρεῖ καὶ πάντοτε, τοῦτο καὶ ἐπ' ἐμοὶ ζητῶ τηρηθῆναι, καὶ μὴ προληφθῆναι τοῖς λόγοις τοῦ ἔχθρου καὶ ἐκδικητοῦ. Εἰ μὲν γὰρ ἐκ τῶν κληρικῶν προσαγαγεῖν φήσει κέρδη τῷ οὐ φροντίς Ιπποκλείδῃ. Οὐ γὰρ παρὰ τοῦτο ἐγὼ ὑπεύθυνος πρῶτον μὲν, ὅτι οὐδὲ πρότερον παρ' ἡμῶν ἐκερδαί νοντο, ἀλλ' ἐν ζευγάριον ἕκαστος ἐξκουστεύοντες, τὰ ἐπέκεινα τούτων ἐπετέλουν τῷ δημοσίῳ· ἔπειτα ὅτι ἐπὶ πᾶσι τοῖς ζώοις πρὸ τούτου εἶχον ἀτέλειαν δεκατώσεως. Καὶ τοῦτο οὐ κλοπήν δήπου του ἡμίου θείη ἄν τις ἀγνωμονῶν (α) κριτής, ἀλλὰ βασιλική φιλοτιμίᾳ ἀπροσδιόριστον, ᾗ ἀφθόνως ἀπο ήλαυον οἱ ταύτην εὑρίσκοντες. Νῦν δὲ τῆς φιλοτιμίας ταύτη; ὅρον λαβούσης, καὶ πῆξιν γνώριμον, εἰκότως ἐπέκεινα τοῦ προ[σ]διορισμοῦ τῷ δημοσίῳ τε προσε πορίσθησαν, καί τινα ὄγκον τῇ ἀπαιτήσει προσέθηκαν. Τρίτον, ὁ καὶ δακρύων ἄξιον, ὅτι οὐδὲ τῆς ἐφ' ἑνὶ ζευγαρίῳ ἀτελείας οἱ πλείους, οὐδὲ τῆς ἐπὶ τοῖς ζώοις ὁρισθείσης εξουσείου ἀπήλαυσαν, ἀλλὰ καὶ προστεθέντων αὐτοῖς παρὰ τοῦ μᾶλλον καταγραφέως, ἢ ἀναγραφέως, ἵν' εἴπω τι καὶ γελοῖον, ζευγαρίων καὶ ζώων, οὐ μόνον ἀπῃτήθησαν ἐφ᾽ οἷς ἐδικαιοῦντο ἀτελεῖς μεῖναι, ἀλλὰ καὶ ὑπεραπῃτήθησαν. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ κεφαλαίων ἄλλων ἔπαθον ἀνομώτατα. Καὶ γὰρ ἐπί τε τοῖς μύλοις διπλασίω οἱ κληρικοί, ἢ οἱ λαϊκοὶ ὑπετέλεσαν, καὶ ἐπὶ ταῖς Βουλγάρων μὲν γλώτταις λεγομέναις στρούγαις, Ελλην δ' ανήρ, διώρυχας ἂν ταύτας ἐρεῖ, ἰχθύων ἄγραν προξενούσαις, καὶ ἐπὶ ταύταις δὲ πολλαπλασίω τῶν τοῦ κο νοῦ πλήθους ἐζημιώθησαν. Καὶ ταῦτα ἐπετεχνάσατο ὁ πιστὸς καὶ εὐσεβὴς, ὡς ἂν ογκωθεῖεν τὰ ἐκ τῶν κληρικῶν προσαχθέντα κέρδη τῷ δημοσίῳ, καὶ δια βληθείην ἐγώ, ὡς τοσαύτην ἐτίσασαν ζημίαν τῷ εὐεργέτῃ καὶ ἀντιλήπτορί μου περιποιούμενος, ὁ ἀχάριστές τε καὶ ἄπληστος. Ταὐτὸ δὲ τοῦτο λέγω καὶ περὶ τελῶν, ἃ τοὺς ἀνθρώπους τῆς Ἐκκλησίας ἀπῄτησε· καὶ γὰρ καὶ οὗτοι ἀδικωτάτως ἀπητήθη Τοῦ ἡμόου. τοῦ δημοσίου. Εξουσείου. ἐξουσείας. Τῆς Ἐκκλησίας τῶν ζώων ἐξκουσείαν ἀδρῶν τε καὶ λεπτῶν λαβούσης.
col. 449–450page 46 of 72
PG 126:449σαν, μοναχοί τε ὄντες, καὶ εὐνοῦχοι ἱερωμένοι· ἔτι δὲ καὶ λαϊκοί τινες, οὐ πλείους, οἶμαι, τῶν πέντε, ἅπαντες μηθὲν τοῦ δημοσίου νεμόμενοι, οι πῶς ἂν ἄξιοι νομισθείεν φορολογεῖσθαι; Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ βα σιλεὺς τοῦτο δύναται. Ἐμὲ δὲ αὐτὴν οὕτω μεγαλο πληθέστερον εἰσεπράξατο, ὡς μή μοι καταισχύνῃ τὸν ὄγκον τοῦ ἀξιώματος. Ὥστε ὑπὲρ μὲν καθῃρημένων πρόπαλαι μύλων πάντα ἀπῄτησεν· ὑπὲρ δὲ συνισταμένων διπλασίω ἢ τοὺς Βουλγάρους. Καὶ ἐπί τινι τοπαρίῳ λιμναίῳ, ἰχθύων ἄγραν διδόντι πένησσας, τρισκαίδεκα κεφαλαίων ὀκτὼ καταθέσθαι ἐξεδιά σατο, οὐ πλείους ἢ ἑνὸς διωβόλου ἀξίους χθύας ἐκεῖθεν λαβόντα, καὶ ταῦτα τῶν ἄλλων ἑκάστου ἐν διώβολον καταβαλλομένων ἐπὶ τοῖς ὁμοίοις τόποις. Ἔτι τῆς Ἐκκλησίας τῶν ζώων ἐξκουσείαν ἀδρῶν τε καὶ λεπτῶν ἐχούσης ἐκ δωρεάς βασιλικῆς, οἱ ῥηθέντες ἄνθρωποι ταῦτα ἐδεκατώθησαν, ἐφ᾽ οἷς εἶχον ζώοις ὀλίγοις πάνυ, παρ' ἐμοῦ δοθεῖσιν αὐτοῖς εἰς βραχείαν παράκλησιν. Καὶ ἵνα τὰ πλείω παρῶ, μὴ καὶ λογισθείην ὁ τῆς παῤῥημίας Αράβιος αθλητής, τὴν ἔναγχος ἀπολυθεῖναι τῆς ἀγαθότητος ὑμῶν πρόσταξιν, ἄχριστον ἐπὶ πᾶσιν ἐποίησεν· ἐπὶ μὲν τῷ χω ρίῳ μυριοτρόπως ἐκφοβῶν τε τοὺς χωρίτας, ὡς ἐπιθήσων αὐτοῖς τέλη ἑκάστῳ, μείζονα τῆς δυνά μεως, εἰ τὴν ἀρχιεπισκοπὴν αὖθις δεσπότην αἱρή σονται. Καὶ ἄλλο δὲ κακουργῶν τὸ μὴ παραδιδόναι τῇ Ἐκκλησίᾳ τοὺς ἐν τῷ χωρίῳ περισσούς· ὑπὲρ ὧν ὀφείλει τελεῖν τοιαύτην βασιλικήν πρόσταξιν. Ζητούντων γὰρ ἡμῶν ἀναγραφῆναι τούτους, καθὰ ἕκαστος εὐπορεί, εἶτα παραδοθῆναι ἡμῖν, αὐτὸς ἀγριαίνων, καὶ πρὸς μόνην τὴν ἡμετέραν ἀξίωσιν ὑβριοπαθῶν, Κἂν τὸν πρῶτον, φησίν, ὡς ἔνδομον τελεσθῆναι παρὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐν καιρῷ συντελείας αἰτήσω, καὶ ἄκοντες τοσοῦτον ὑποτελέσετε. Τίς γὰρ τῷ βουλήματί μου ἀνθέστηκε; τίς δέ με κρινεῖ, εἰ τὸν τόπου ἄξιον τοσοῦδε τιμῶμαι; Καίτοι τὴν σοφωτάτην Ιουδήθ ἐγίνωσκον ἔγωγε μόνῳ Θεῷ προσᾴδουσαν τὸ, Εἶπες, καὶ ἐγένοντο. Ενενόησας, καὶ παρέστησαν. Ὁ δὲ ἑαυτὸν μερίτην ποιεῖται τῆς μακαριότητος ταύτης, ὁ τίς; ὁ ποῖος; ὁ πόσος; ὁ πηλίκος; οὗ ὑποκάτω αὐτοῦ σήψιν στρώσουσιν. Ετι καὶ ταῦτα προστίθησιν, ὅτι καὶ ἐπὶ τοῖς δε δωρημένοις τῇ Ἐκκλησίᾳ παροίκοις, οὓς καὶ αὑτοὺς ἀδικώτατα ἀναγραψάμενος ηύξησεν, οὐδενὸς ἄλλου Χθύας. ἰχθύας. Παρῥημίας. παροιμίας. Απολυθεῖναι.Scrib. ἀποδοθεῖσαιν. Αχριστον. ἄχρηστον.

Letter XLIIEpistola XLII

col. 451–452page 47 of 72
PG 126:451ὅτι μὴ ζευγαρίου μόνου παραχωρήσῃ τῇ Ἐκκλησία. Τῶν δὲ ἄλλων πάντων κεφαλαίων, αὐτὸς ἀνθέξεσθαι ἀπειλεῖ. Ο προδήλως οὐ βούλεται ἡ ἐπὶ τῇ παρα δόσει τοῦ χωρίου πρόσταξις. Καὶ ταῦτα ποιεῖ ὡς ἂν ἀγδισθεὶς ἐγὼ διὰ ταῦτα περὶ τὴν τοῦ χωρίου παρά κλησιν ἀργότερος γένωμαι, κάντεῦθεν δεσπόσῃ τού των ὁ τῶν ἑταίρων χαριέστατος αὐτοῦ Λάζαρος. Ἐπὶ δὲ τῇ παραδόσει τῆς γῆς, τό τε τῆς σχοίνου μέτρον κολοβοί, καὶ ἔτι περὶ τὴν τοῦ μοδισμοῦ συνο αρίθμησιν ἀμαθέστατα πράττει. Ποῦ γὰρ αὐτῷ γεωμετρίας λόγους εἰδέναι; Καὶ τί ψάμμου ἀριθμὸν, καὶ σταγόνας ὑετοῦ ἀναγράφομαι; Κατά πάντα τρό πον, καὶ τόπον, καὶ αἰτίαν, καὶ χρόνον, καὶ πρᾶγμα, καὶ πρόσωπον, ζημίας μοι καὶ βλάβας ἐπιτεκτονεῖ ὁ δικαιότατος· καὶ μώμους ἐπιτρίβειν τεχνάζεται, δι' ὧν οἶδε μάλιστα τὰ οἰκεῖα σκέμματα κατορθούμενα. Εφ᾽ οἷς ἅπασι δέομαι τόπον ἀπολογίας τηρηθῆναι καμοί, ὡς εἴρηται, καὶ μὴ τοὺς τούτου λόγους ὡς χρησμούς ὑποδεχθῆναι. Λυθεισῶν γὰρ τῶν σκιών, περισπάσει μὲν ἡ ἀλήθεια τὸ προσωπεῖον τοῦ λέον της, δείξει δὲ πίθηκον ὑποκαθήμενον δύσμορφον. Ἐπὶ πᾶν δέομαι, πρόσταξιν γενέσθαι ἐφιεῖσάν μας ἀκώλυτον τὴν ἐντεῦθεν ἐξέλευσιν, ἢ ἀνάγουσιν, ὡς ἂν μὴ τῇ ἀθυμίᾳ καταποθῶ· οὐ γὰρ δὴ λίθων ἰσχὺς, ἡ ἰσχύς μου. Αφαιρεθείην τὴν ψυχὴν ἄωρον, ὁ μηδὲν μήτε Θεὸν τοῦτό γε τὸ μέρος, μήτε τὴν βασιλείαν ὑμῶν παρανομήσας ὅλως, ὡς οἶμαι. ΕΠΙΣΤ. ΜΒ'. Τῷ Κυρίῳ Ἰωάννῃ τῷ Περιβλεπτηνών Τί δέ; οὐ μέλλω ἀφεῖναι τῷ οὕτω μὲν εὑρόντι τὴν ἁμαρτίαν, οὕτω δὲ καὶ μισήσαντι, ὥστε δημοσιεῦσαι ταύτην διὰ τῆς δικαιούσης ἀγορεύσεως; Ει δὲ δεῖ τἀληθὲς ἐρεῖν, οὐδὲ ἀφεἶναι τοῦτό ἐστιν· οὐ γὰρ ἔγκλησις προηγήσατο, ἀλλὰ καὶ τοῦτο τῆς σῆς εὐγνωμοσύνης ἂν θείμεν, δι᾿ ἣν σαυτοῦ κατήγορος ἐν πρωτολογίαις γέγονας· ὡς ἔγωγε τὴν μακράν ἐκείνην ἀποσιώπησιν οὐ σὺν ἐποιούμην Εγκλημα, ἀλλὰ τῶν ἐμῶν ἁμαρτιῶν ἔνδειγμα. Δι' ἂς τῶν φίλων καὶ τῶν πλησίον οἱ μὲν ἐξ ἐναντίας ἔστησαν, καὶ ταῦτα δὴ τὰ τοῦ Ἰὼβ ἔλεγον· Οὐ προσεποιήσαντό με οἱ ἐγγύτατοι· καὶ οἱ εἰδότες μου τὸ ὄνομα επελάθοντό μου, καὶ ὁ Κύριος ἐποίησέ μοι οὕτως° δεινῶς δέ μοι ὀργῇ ἐχρήσατο. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐπειδὴ τὰς πύλες του φίλου καὶ προσηγόρου στόματος ἡμῖν ἀνεπέτασας, μή μοι μηκέτι κλείσῃς ταύτας ἀπον στάξας· ἢ νῦν ἂν ἐγκληθείσης θείης] ἑτοιμότερον τε καὶ δικαιότερον, οὐ διὰ τὴν ὑπόληψιν μόνον, ἣν ἐγκατέθου τῷ τὴν συγγνώμην αὐτοῦντι γράμματι καὶ γὰρ οἷδας ὡς οὐ μικρά σοι ἡ ἐκ τῆς παραμα σία; [Γ. -βασίας] προστίμησις, εἰ μή με διακ[ρ]ούσα σθαι μελετῴης ταῖς περὶ τῶν ἐπερωτήσεων μικρο
col. 453–454page 48 of 72
PG 126:453λογίαις, καὶ διαστίξεσι, αἷς ὑμεῖς τοὺς ἀγροικοτέρους ἡμᾶς ἀπάγετε, οἱ τοῖς Λατίνων λόγοις ένσεμ νυνόμενοι· οὔκουν διὰ τὴν ἐπαγγελίαν μόνον τοῦ γράφειν μὴ γράφων ὕστερον ἐγκληθήσῃ, ἀλλ' ὅτι οὐδὲ ἀγνοεῖς ἡμᾶς νῦν, εἴπερ ποτέ, τῆς τῶν φίλων λαλιᾶς χρήζοντας, οὐχ ἧττον ἢ τοὺς νοσοῦντας νό σαν δυσίατον Ασκληπιού τινος ἢ Παιήονος. Μὴ γάρ μοι τὰ παρ' ἐμοὶ λέγε φάρμακα, μηδ' ἔτι παρ' ἐμαυτῷ τὰς πυξίδας τούτων ἔχων, ἀταλαιπώρως τὸ πρόσφορον ἀναλέξομαι. Καὶ ἡ ἐγκεράσας, ἢ ἐπι χρίσα;, ἢ ἐπιπλάσας τῷ νοσήματι ἀντιπαλαμήσομαι. Οὐδὲ γάρ, οὐδὲ τοὺς τοῦ σώματος ιατρούς ἑαυτοῖς ἀρκοῦντας κατὰ τῶν οἰκείων νοσημάτων εὑρίσκομεν, ἀλλ᾽ αὐτὸ δὲ τοῦτο ποιοῦντας τὸ τῶν ὀφθαλμῶν, οἱ τὰ τῶν ἄλλων ἐρῶντες, πρός γε τὸ σφᾶς αὐτοὺς ἰδεῖν, ἄλλων δέονται. Γράφων τοίνυν ὡς ἔνεστι θαμινώτερον, τὰ φλεγμαίνοντό μοι κατάψυχε, καὶ τρόπους ὑποτίθει φαρμακειῶν, καὶ πάντοθεν βοήθει τῷ κάμνοντι. Οὕτω γὰρ ἂν τῷ τε λόγῳ κεχαρισμένα τελοίης, ᾧ σαυτὸν ἀνατέθεικας, καὶ σεαυτῷ ἀκολουθῶν εὑρίσκοιο, οὓς παρὰ σοῦ τιμάσθαι λέγεις, καὶ τῆς σῆς ἀξιῶν παρακλήσεως· εἰ μὲν πολλοῦ καὶ μεγάλου, ὅτι τοιούτων ἄξιοι· εἰ δ᾽ ὀλίγης τε καὶ μικρᾶς, ὅτι οὐδὲ τὰ τοιαῦτα παρωθοῦνται οι γε άλη- 683 θῶς ἄξιοι. ΕΠΙΣΤ. ΜΓ. Τῷ ἀδελφῷ τοῦ βασιλέως κυρίῳ 'Αδριανῷ. Καὶ ἐβοηθήθην παρὰ τῆς σῆς ἀσυγκρίτου μεγα λειότητος, καὶ ἀνέβαλεν ἡ σάξ μου καὶ χάρις τῷ τὴν σὴν χαρτώσαντι ὥστε ταύτης ἔλεος καὶ ἀλήθειαν προπορεύεσθαι, αἷς πάσας τὰς θείας ὁδοὺς περιορίζεσθαι μεμαθήκαμεν· ὡς ἔμοιγε ἐξετάκη μὲν ἡ ψυχὴ ὡς ἀράχνη· ὁ δὲ βίος, τοῦτο δὴ τοῦ Ἰώβ, λαλιᾶς ἦν ἐλαφρότερος· καὶ κατὰ τὸν Ἀσης, παράκλησις ἐκρύβη ἐξ ὀφθαλμοῦ, ὅτι οἱ τῆς ἀπαθεία; ἀπειθ.] υἱοί, διὰ τοῦτο δὲ καὶ τῆς ἀπωλείας, οἱ ἄστοργοι, καὶ ἄσπονδοι, καὶ ἀσύνθετοι. Καλὸν γὰρ αὐτοὺς τοῖς ἐκ τοῦ Παύλου καὶ τοῦ Πνεύματος ονομάζεσθαι. Ηγάπησαν μὲν πάντα ῥήματα καποντισμού γλώσσης δολίας· ἐνέτειναν δὲ τόξον αὐτῶν πρᾶγμα πικρόν, τοῦ κατατοξεύ. Ο σαι ἐν ἀποκρύφοις ἄμωμον· καὶ μέντοι κατεξεύ σαν καὶ ἐπὶ τὸ ἄλγος τῶν τραυμάτων μου προς έθηκαν. Σὺ δὲ ὑπέλαβές με, καὶ οὐκ εὔφρανας τοὺς ἐχθρούς μου ἐπ' ἐμέ. Αλλ' ἐνεδύσω ὡ; πανοπλίαν τὸν ζῆλόν σου, καὶ διελες συντριμμέν ἐπ᾿ ἰσχύν, ὅ φησιν ὁ θεῖος Αμώς, καὶ ταλαιπωρίαν ἐπήγαγες ἐπὶ τὸ τῆς συκοφαντίας οχύρωμα, δ έθε μελίωσε μὲν περαιτέρω κακοτεχνία. "Ων ὁ Μηδενός 'Ανέβαλεν ἡ σάξ μου. ἀνέβαλεν ἡ σάρξ μου. Χαρτώσαντι. χαριτώσαντ.. Καποντισμοῦ. καταποντισμού. Κατεξεύσαν. κατετόξευσαν.

Letter XLIIIEpistola XLIII

col. 455–456page 49 of 72
PG 126:455δυσαποκινήτους λίθους ὑπέθηκε, ῥητὰ καὶ ἄῤῥητα καθ᾿ ἡμῶν συμφορήσας, καὶ ῥίψας κατὰ τῶν βασιλικῶν ἀκοῶν. Ἐπῳκοδόμησαν δὲ καὶ ὕψωσαν οἱ μετ' αὐτὸν τὰ τῆς ᾿Αχρίδος ἄχρι καὶ ἐπ᾽ ἔδαφος κατασκάψαντες. Οἷς εἰς ἔλεγχον ὢν ἐγώ, ὁ πάντα περιττές και περίεργος, καὶ ἀπεχόμενος τῶν ὁδῶν αὐτῶν, ὡς ἀπὸ ἀκαθαρσιῶν, βαρὺς ἦν αὐτοῖς καὶ βλεπόμενος. Διὸ καὶ τὴν τιμήν μου ἐβουλεύσαντο ἀπώσασθαι, δραμον ἐν δίψει, καὶ αὐτοί τε τῷ κρατίστῳ ἡμῶν βασιλεῖ, καὶ περιποθήτῳ σου ἀδελφῷ ὡς πολυδύναμον τινα καὶ μεγαλοδύναμόν με διέβαλον, καὶ τόσαις καὶ τόσαις προσόδοις κερδαλέαις ἐμπλατυνόμενον, καὶ ταῖς ὁδοῖς ἐπιβρίθοντα· τοῦτο πάντως τεχναζόμενοι, τῆς πρὸς αὐτὸν παῤῥησίας με ἐκβαλεῖν, ἐφ' ἧς ὡς ὑπερδεξίου ἐπιβάθρας ἱστάμενος αὐτοῖς δι επύκτευον, καὶ ἀποπίπτειν τῶν διαβουλίων αὐτῶν ἠνάγκαζον, ὅτα χερσὶ δραστηρίοις τῷ λόγῳ χρώμενος, καὶ τοῦτο ποικίλως κατὰ τὴν τῆς οἰκονομίας διάκρισιν. ὡς ἀρχιτέκτων τὰ πρῶτα φερόμενος, βαρεῖς, καὶ (α Τούτῳ δὲ τῷ Λαζάρῳ (οἶσθα δὲ τοῦτον· τίνι δὲ οὐ γνωστὸς ἐκ τῶν περὶ ἐμὲ κακουργημάτων; ὡς ἐκεῖνος ὁ περιπόνηρος, ὅς ἐξ ἀσήμων ἐπίσημος γενέσθαι βουλόμενος, τὸν ναὸν ἐνέπρησε τῆς Ἐφεσ σίας Αρτέμιδος)· τούτῳ τοίνυν ὑπηρέτῃ χρησάμενοι, πάντα όσα βουλομένοις ἦν αὐτοῖς, δι' αὐτοῦ κατειργάσαντο. Ος τ' ἄλλα μέν ἐστι κηρήνεσσι καθούροις είκελος ὁρμὴν εἰς τοῦτο εὐκαιρών, τὸ τοῖς πράκτορσι συμπράττειν, καὶ παρασιτεῖν αὐτ τοῖς, ἱμάτιά τε παρ' αὐτῶν, τῆς αὐτοῦ τέχνης ἐλευθεριωτέρα καὶ καθαριώτερα, καὶ τὰς ἄλλας δεξιώσεις ἐκδέχεσθαι, τροφὴν καὶ τρυφὴν ποιεῖται τὴν ἐμὴν μώμησιν. Καὶ δὴ συνιδών, ὅτι πᾶν ἐμοὶ μάλ λον φορητόν, ἢ τούνομα βλασφημούμενον, τὴν ὀξείαν μάχαιραν τὴν γλῶτταν αὐτοῦ τῷ τῶν ἐμῶν και ριωτέρῳ ἐμπήγνυσι. Καὶ ταῖς βασιλικαῖς ἀκοαῖς (ὢ πώς είπω!) τὸν βόρβορον τῆς αὐτοῦ ψυχῆς ἐνα απογενόμενος [. -πορευγόμ.], πληροῖ μὲν ἀηδίας ἐκεῖνον τὸν ἡδὺν τῇ χρηστότητι, ποιεῖ δὲ ἀποναυτιᾷν πρὸς τὸν εἰς ἡμᾶς πολὺν ἔλεον. Εναχός γε του ἐμπρησθῆναι παρ' ἐμοῦ ἰσχυρίσατο, καίτοι μηδ ὅλως μηδ' ὑπό τινος οὖν ἐμπρησμὸν ὑποστάς, μηδ ἔχων ἁπλῶς ὅ τι καὶ ὕλην τῷ πυρὶ δώσει, ἢ ἀπόλεσε:, οὐ μᾶλλον ἢ κηφήνες κηρίον μέλιτος· ἀλλὰ "Ακεντρον καὶ νωθρον καὶ ἀφῆκα
col. 457–458page 50 of 72
PG 126:457μηδ' ἐμοῦ ᾿Αχρίδι ἐνδημοῦντος, ἡνίκα φησὶν αὐτὸς ὑποστῆναι τὸν ἐμπρησμόν· ὅμως οὕτω τὴν ἔγκλησιν ἐμόρφωσε, καὶ εἰδοποίησε τὴν ἀνείδεον, δακρύων τε κρουνισμοῖς, καὶ κεφαλῆς ἐπὶ γῆς ἐναῤῥαγαῖς, καὶ θρήνων ἀναποτνιασμοῖς, καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς ἐπι ποιήτοις Βουλγάροις, καὶ ταῦτα τὰ πάνδεινα παθεῖν ἀνεκλαύσατο διὰ τὸ εὔνους εἶναι τῷ δημοσίῳ, καὶ πρὸς τὴν ἀρχιεπισκοπὴν -πισκοπικὴν] τυραννίδα πόλεμον ἄρασθαι· ὥστε κατ᾿ ἄκρας Ελεῖν τὴν τοῦ βασιλέως συμπάθειαν. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ ἐνεχειρίσθη τῷ πράκτορι τῶν πρα κτόρων καθητής καὶ τοῦ κυριεύοντος ἡμῶν κύριος. Φέρονται τοίνυν καὶ ἄγονται τὰ ἡμέτερα τοῦ μὲν ὑποβάλλοντος τὰ τερατώδη βουλεύματα τοῦ δὲ τὰ ὑποβληθέντα γνησιώτερα ἀνατρέφοντος, καὶ ἀδρύνοντος· καὶ τοῦ μὲν τὸν σπόρον τῶν ζιζανίων τῇ καθαρότητα των δικαιωμάτων τῆς ἐκκλησίας παρεισφοροῦντος, οὐκ εἰ; τριάκοντα, οὐδ᾽ εἰς ἑξήκοντα (οὐ γὰρ οὗτος οὕτως] οὔτε ἡμεῖς εὐτο χεῖς, οὔτε ἡ ἐκείνου γῇ μικρολόγος), ἀλλ᾽ εἰς ἑκατόν που καὶ πλείονα. Καὶ πάντας ἡμῖν ἐπανίστησιν, ὁ δὴ πιστός τε καὶ εὐσεβής, μισθοὺς τῆς ἐπαναστάσεως καὶ κατεγκλήσεως μέλι καὶ ποθητόν αὐτοῖς ἐπαγγελλόμενος τὸν κουφισμὸν τῶν ἐπικειμένων τελῶν. Τί δ' οὐκ ἂν ἐξανύσειε πράκτωρε ξουσίαν τοῦτον ταπεινοῦν καὶ τοῦτον ὑψοῦν, καὶ τοσαῦτα παρὰ τῇ βασιλικῇ καρδίᾳ δυνάμενος, διὰ τὴν ζύμην τῶν Φαρισαίων, καὶ τὴν ὑπόκρισιν, ᾗπερ ὅλον ἑαυ τὸν συνέφυρεν, ὁ μηδὲν ἄζυμον ἔχων εἰλικρινείας καὶ ἀληθείας; «Ἐπὶ τούτοις πᾶσιν οὐκ ἀπεστράφη ὁ θυμὸς αὐτοῦ, κατὰ τὸν ἅγιον εἰπεῖν Ἡσαΐαν, ἀλλ᾽ ἔτι ἡ χεὶρ αὐτοῦ ὑψηλή.» "Ος γε καὶ νῦν πάλιν τὸν Λάζαρον ἀναπέμψας σκέπτεται μετά τινων οἰκητόρων τοῦ χωρίου ἀποστατεῖν. Οὓς ὅ τι δεῖ λέγειν ἐδί δαξε, πειρώμενος τὴν ἐπὶ τῷ χωρίῳ τῆς τοῦ βασι λέως χρηστότητος πρόστασιν ἄχρηστον ἐκτελέσαι τῇ Ἐκκλησίᾳ, καὶ τὴν ἡμετέραν ἀντίληψιν κενὴν ἡμῖν καὶ ἀνόνητον· μᾶλλον δὲ συμπεῖσαι τὸν βασιλέα τοῖς ψεύσμασιν, ἃ ἐκ τῶν ἰδίων καλεῖ, τὰς ἐπὶ τῇ ἀνταλλαγῇ προστάξεις διώσασθαι, καὶ τὸν ἐπ᾿ αὐταῖς ἡ γεγονότα χρυσόβουλον λόγον, αράχνης ἱστὸν ἡγήσασθαι. Καὶ συνωμοσίας συγκροτεί, καὶ βόθρους ὑπου ρύττει, καὶ διηγείται τοῦ κρύψαι παγίδα. Είπε, Τίς ὄψεται αὐτόν; καὶ τὸ πᾶν ὥς τισιν ἑτεροδόξοις ἡμῖν ἀποκέχρηται. Εἶτα οὐ δεινὸν, εἰ οὗτος μὲν ἄτρυτος μένει τὴν κακίαν, καὶ ἀδαμάντινος· ἡ δὲ ὑμῶν ἀγα θέτης πρὸς τὴν τοῦ καλοῦ ἐξεργασίαν ἀποκαμεῖται, καὶ φανεῖται πλέον ἔχων ὁ κοσμοκράτωρ τοῦ παντο Καθητής. καθηγητής. π. ἐξουσίαν ἔχων τοῦ Πράκτωρε ξουσίαν τούτον ταπεινοῦν. τον το

Letter XLIVEpistola XLIV

col. 459–460page 51 of 72
PG 126:459κράτορος Εγώ μὲν οὖν οἶμαι. Οὐκοῦν δυσχεράνασα ή μισοπόνηρός σου ψυχὴ τὴν πρὸς ἡμᾶς τοῦ ἀνθρώπου ἐμπάθειαν, ἀνεμνήσατο τὸν κραταιὸν καὶ ἅγιο ἡμῶν βασιλέα τῆς αὐτοῦ βαθυγνωμοσύνης. Δι' ήν οὔτε τῆς ἡμῶν ἀθλιότητος αὐτόθι καταψηφιεῖται διὰ τὴν ἐπὶ τῷ πράκτορι πρόληψιν, ἀλλὰ καὶ ἡμῖν της ρήσει θατέραν τῶν ἀκοῶν ἀκεραίαν (8 καὶ τῶν τις Ἑλλήνων βασιλεὺς ποιῶν ὕμνηται, καὶ τῷ παν τὸς ἀγαθοῦ καὶ ἀρχηγῷ καὶ τελειωτῇ Εὐαγγελίῳ ἔχομεν διδασκόμενοι, Μὴ ὁ νόμος ὑμῶν, λέγοντι, κρίνει τὸν ἄνθρωπον, ἐὰν μὴ αὐτοῦ ἀκούσῃ πρότ τερον, καὶ γνῷ τί ποιεῖ;), οὔτε & κατηρτίσατο, διὰ βεβαίων καὶ ἀπαραλογίστων προστάξεων τοῖς καθα αιροῦσι προήσεται. Θεὸς δὲ, ὁ καὶ τοὺς ἀδικουμένους ἐκ χειρὸς στερεωτέρας δυόμενος, ἢ αὐτόθι, ἢ διὰ τῶν ἀξίων ἀγαθουργεῖν, καὶ τοῖς ἀγαθοῖς ἀγαπ θύνων, ἀποτηροίη μέν σοι τοὺς ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας αναῤῥύσεως μισθούς εἰς τὸ μέλλον ἐντελεστέρους, τηροίη δέ σε καὶ νῦν πάσης ἀνώτερον κακύνσεως καὶ κακώσεως. ΕΠΙΣΤ. ΜΔ'. Τῷ ἱατρῷ τοῦ βασιλέως τῷ Παντέχνη. Χάρις πολλὴ τῷ λόγῳ, ὅτι τοιούτους υἱοὺς ἡμῖν ἔτεκε, τοὺς αὐτοῦ χαρακτῆρας ἀκριβῶς σώζοντα; ὁποῖος καὶ αὐτὸς εὑρέθης μοι, φίλτατε· καὶ ταῦτα ἐν οὕτω πονηραῖς ταῖς ἡμέραις, καὶ τέρατα τικτούσαις, ὁποῖα τὰ τοῦ Ἐμπεδοκλέους βουγενῆ ἀνδρός πρωρα, ἧς γε καὶ ὑπερμαχεῖς ἡμῶν ἐκθυμότατα, καὶ μεγαλοπρεπὲς ἀποτιννύεις τὰς ἀντιδόσεις τῆς λογικῆς μαιεύσεώ, τε καὶ ἀναθρέψεως, κἂν μὴ ἀρχῆς τελέως Εξελάαν ἐνθένδε κύνας κηρεσσιφορήτους οι κατέφαγον με, εμερίσαντό με, οὐκ ἦ του, ἢ τὸν ᾿Ακταίωνα οἱ ἐκείνῳ τρεφόμενοι. μὲν οὖν πρὸς τὰς ὑλακὰς ἐκείνων ἐσχεδιάσαμεν, ὥστε τῷ βασι λεῖ ἀκουσθῆναι, ἀναγνώσῃ πάντως. Θεοῦ δ᾽ ἂν εἴη, τοῦ τῆς ἀληθείας Πατρός, τὴν βασιλικὴν καὶ πρὸς ταῦτα φωτίσαι διάνοιαν, καὶ ἀπελάσαι μὲν τὸ τοῦ ψεύδους σκότος, πρόσπτα δὲ θεῖναι τα πρέ γματα. Οὕτω γὰρ ὁ τῶν ἁμαρτωλῶν βραχίων συντριβήσεται, ὁ δίκαιος κατευθυνθήσεται· ὡς νῦν γε τῆς ἐκείνων χειρὸς ἐνεργούσης ἅττα καὶ βούλεται, δέος μὴ διαστραφῇ καὶ ὁ δίκαιος, καὶ μάθῃ κακίαν, τῆς ῥάβδου τῶν πονηρῶν ἐπὶ τὸν αὐτοῦ κλῆρον ἀφιεμένης πληκτικώτερον. Ταῦτα μὲν οὖν ἐκείνῳ ἀναθετέον, οὗ τῇ δικαιοσύνῃ καὶ τῇ φιλανθρωπία πεποίθαμεν τῇ μὲν, ὅτι οὐδὲν αὐτοῖς ἡμῖν συνείαμεν συνοίδα μεν ] τῶν ἐφ᾽ οἷς δυσφημούμεθα· τῇ δὲ, ὅτι ἐκεῖνον εἴα μεν [ 1. οἴδαμεν] τοῖς ἰδίοις νόμοις εψόμενον, τῆς δὲ Θ, γ. Πρόσπτα δὲ θεῖναι. προπτα δὲ θ
col. 461–462page 52 of 72
PG 126:461ἄλλης ἀνομίας ἡμῶν παραψόμενον [γ. παροψ]. Αὐτοῖς μέντοι χρῶ τοῖς τῆς γλώττης βέλεσιν, ἃ παρὰ τοῦ λόγου λαβὼν ἔχεις εἰς καιρὸν ἀποτινασσόμενα· καὶ βάλλε τους Αιθίοπας ὁ ἐμὸς Αντίλοχος, τοῦ σοῦ προϊστάμενος Νέστορος. ΕΠΙΣΤ. ΜΕ. Τῷ φιλοσόφῳ κερίῳ Ἰωάννη Οὐκ ἄρα μάτην ἐγὼ τὸν ἐμὸν, μᾶλλον δὲ τοῦ Θεοῦ, Ἰωάννην πάντων τῶν φιλοσόφων ἀεὶ προέκρινα. Ὅς με τοσούτου δέησε τούτων εἷς φανῆναι τῶν ποιουμένων νῦν τὸν φιλόσοφον, ὥστε τοῖς ἔργοι; δεῖξαι τὴν πρὸς ἐκείνους ἀπόστασιν, τὴν δις διὰ πασῶν λόγῳ σώζουσαν. Τοῖς μὲν γὰρ οὐδὲν οὕτω σπουδαζόμενον ὁρῶμεν ὡς τὸ μισάδελφον, διὰ τοῦτο δὲ καὶ τὸ μισόθεον· τῷ δὲ, τοῦ φιλοθέου προστέθη κάτοπτρον, τὸ φιλάδελφον. Ημᾶς γέ τοι πολὺς ἐξ οὗ χρόνος μήτ' ἰδὼν μήτ᾽ ἐν τοῖς ἀναγκαιοτάτοις ἄγων, ἐπειδὴ συμφοραῖς εἶδες χρωμένους, καὶ συχο φαντίας επηρείᾳ παλαίοντα; (ή πολλῶν τε καὶ ἐσθλῶν γούνατ' ἔλυσεν, ἠδ᾽ ἔτι καὶ λύσει· τῆς γὰρ κράτος ἐστὶ μέγιστον), ἐξίωσε +ξ.] τοῦ πρώτου λόγου· καὶ ὡς αὐτὸς πάσχων καὶ πρὸς τοὺς λύσαι δυναμένους τὰς συμφοράς, ὑπὲρ τῆς τούτων ἀπαλ λαγῆς πᾶσαν σπουδήν εἰσηνέγκατο, καὶ τῆς ἡμῶν υπερηγόρησεν ἀθλιότητος· καὶ πᾶν ὅσον ἔδει αὐτής με κατήνυσεν. Οὐ ταύτην δὲ μόνον τὴν σοφίαν ἐχαρακτήρισεν, ἧς ἔχε [. ἔσχε ] δηλαδὴ τὴν φιλοσοφίας ἐπίβασιν· ἀλλὰ καὶ λόγοις επέῤῥωσε πρὸς τὸ φέρειν εὐκόλως τὴν τῶν βαρυνόντων ἐπίθεσιν, λόγοις τίνος μὲν οὐχ ἡδυτέροις κηρίου; τίνος δὲ γεωμετρικῆς οὐ πειστικωτέροις ἀνάγκης; Οὐ γὰρ πρὸς αὐτ τοῦ τὸ μὴ οὐχὶ τὸν σοφὸν φαίνειν άρτιον, πράξει δὲ καὶ λόγῳ συντελειούμενον· ἀλλὰ γὰρ αὐτὸς μὲν αι θέριος, ἢ καὶ ὑπερουράνιος ἵπτασο, πτέρυγας ἀετοῦ περιαρμοσάμενος (ὅπις ποτὲ οὗτος ὁ ἀετὸς, οἶμαι δὲ, ὁ κρείττων Λόγος, καὶ Βασιλεὺς πάντων ὅσοι πρὸς τὸ ἄνω κουφίζονται )· τούσδε δὲ ἄφθι νύ θεε» Ένα ή δύο· κἂν ἔτι βλασφημούντων ἡμᾶ; τῶν τῆς ἀληθείας ἐχθρῶν ἀκούσῃς, καὶ κατατοξευόντων ἐν σκοτομήνῃ, καὶ τῷ τοῦ ψεύδους σκιάσματι τους τά γε πρὸς αὐτοὺς ἐσθεῖς [ [. εὐθεῖς ] τῇ καρ είᾳ, μὴ κάμοις τὴν γλώτταν διδοὺς τῷ λόγῳ καὶ Θεῷ, ὅς ἐστιν ἀληθείας σύμμαχος· ἀλλ' ὁ πραΰς γε νοῦ μαχητής, καὶ περίζωσαι τὴν ῥομφαίαν σου ἐπὶ τὸν μηρόν σου, καὶ τὸ τῆς διανοητικής δυνάμεως γόνιμον· καὶ τοὺς μὲν ἐχθροὺς ἀποκέντει, ἡμῖν δὲ τὴν τῶν ἐν χρηστότητι παραμίλλων [ [. ἀπαρ.] σιλέων εὐμένειαν σταθηρότερον εκάστοτε παρεχόμενος, ἐκδέχου παρὰ Κυρίου τὰς ἀμοιβὰς, τοῦ τοῖς ἀγαθοῖς ἀγαθύνοντο;, ὑφ' οὗ καὶ τηροῖο ἐν πάσῃ ἄφθε νύθειν. αὖ φθινύθειν. και

Letter XLVI, XLVIIEpistola XLVI, XLVII

col. 463–464page 53 of 72
Epistola LXV
PG 126:463ἀγαθωσύνῃ, καὶ δικαιοσύνῃ, καὶ ἀληθείᾳ, οἷς ὁ καρπὸς τοῦ Πνεύματος ἐπιπεπαίνεται. β ΕΠΙΣΤ. ΜϚ'. Τῷ Περιβλεπτηνῷ κυρίῳ Ἰωάννῃ. Τὸ σκαμβὸν ξύλον, ὦ καλὲ Ἰωάννη, οὐδέποτ' ὀρθὸν, ἀμέλει καὶ οὐδὲν βέλτιον, ὅτι μὴ κάκιον πέτ πραγα. Ο γὰρ ἐχθρὸς ὁ αὐτός ἐστι, καὶ οὐκ ἠλλοίωται· μᾶλλον μὲν οὖν κατὰ τῶν θηρίων, ὅσα διὰ τὸ ἀπορηθῆναι πλέον ἀγριαίνουσι, καὶ οἷον μεμήνασιν, ἀφειδῶς τοῖς θυμοῖς κατακέχρηται, καὶ προφανώς θανατῶν δαιμονᾷ τὸ κάθαρμα. Μόνην οὖν ἐπικλητέον ἐπὶ τὸν οὕτως ἔχοντα τὴν ἐλάτειραν τῶν δαιμόνων δύναμιν. Ἐκείνη γὰρ τῇ τούτου λεγεῶνι ἐπιτιμή σασα, τοῖς ἐδίταις ἡμῖν παρέξει τὴν τοῦ βίου ὁδὸν δειμάτων οδεύειν ἐκτός. Εἰ δὲ καὶ τοῖς χοίροις ἐπι πέμψει τὸν τούτου φόρτον, καὶ τοὺς ἐπιστατουμένους ἀξίως ὑπὸ τούτου Βουλγάρους ώσει κατὰ τοῦ προς ήκοντος αὐτοῖς κρημνοῦ, οὐδὲν τοῦτο πράγμα, μόν νον ἡμεῖς ἀκωλύτως τὴν οἰκείαν ὁδὸν ὁδεύοιμεν καὶ Θεῷ τὰ διαβήματα κατευθυνοίμεθα. Ὑφ' οὗ καὶ αὐτὸς πρὸς πᾶν ὁδηγεῖο καλόν, τὰς τοῦ πονηροῦ παγίδας ὑπερπηδῶν. ΕΠΙΣΤ. ΜΖ'. Τῷ μαθητῇ αὐτοῦ, τῷ Παντέχνη, κυρίῳ Μιχαὴλ, τῷ ἰατρῷ. Οὐκ οἶδα πότερον συνησθήσομαί σοι, τέκνον μου, κύριε Μιχαήλ, ή συναλγήσω, ἐπὶ τῇ εἰς τὰ βασίλεια εἰσόδῳ. Η μὲν γὰρ τῶν πολλῶν δόξα, τὸ πρότερον ἡμῖν δίδωσιν· ἡ δὲ τῶν πραγμάτων ἀλήθεια, τὸ δεύ τερον, ὡς μὴ ὠφελεν. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐπειδὴ γέγονεν δ γέγονε, καὶ ἀναλύειν οὐκ ἔνεστι, φρονήσεως δεί, ὥστε τὸ γεγονὸς μεταχειρίζεσθαι δεξιώτερον. Γένοιτο δ' ἂν τοῦτο, εἰ προσέχοιμέν τε πᾶσιν ὡς μέσῳ σκορ πίων οἰκοῦντες, καὶ τοῖς ὑψηλοτέροις ἢ οὐσιν, ἢ δοκοῦσιν, ὑφιζάνοιμεν ταπεινούμενοι· δεινὸν γὰρ ἡ πρόληψις, καὶ δυσεκμόχλευτον, ὡς ἂν ὑμεῖς φαίητε, καὶ μάλιστα, εἰ κακοήθει καὶ ὑπούλῳ τρέφοντα καὶ ἀδρύνοιτο. Ξύνες ὅ τι λέγω· Ξεῖνε, τυράννοις ἐκ ποδῶν μεθίστασο, μή νύ τοι οὐ χραίσμῃ σκῆπτρον καὶ σκέμμα θεοῖο Ταῦτα μὲν, ταύτῃ. Σὺ δέ μοι μὴ πρὸς τὴν πεῖραν ἀναξιοπαθήσῃς, ἀλλ' ὑποκλέ πιων σαυτὸν, ὡς ἔνεστιν, ἄχρι καὶ τῶν ἐσχάτων συγκ κατάβαινε, καὶ πᾶσιν ἤπιος ἴσθι, καὶ ἡμέρως καὶ τιμητικῶς ὁμίλει, καὶ σπουδὴν καὶ ἐπιμέλειαν τοῖς ἐν χερσὶν ἀρρώστοις ἐνεπιδείκνυε. Καὶ ὁ Θεὸς λαμ στέμμα σκέμμα.
col. 465–466page 54 of 72
PG 126:465πρυνεῖ σε, εἴ τι στοχαστικὸς ἐγώ, καὶ οἷος τεκμαί μεσθαι. Εὔφημος ἔστω σοι γλῶττα. Και Κύριος τηροίη σε πάσης κακύνσεως ἀνώτερον καὶ κακώς σεως. ΕΠΙΣΤ. ΜΗ. Τοῖς παιδευθεῖσιν ὑπ' αὐτοῦ Βουλγάροις. Εκλείπει μέν μοι ἡ ψυχὴ τῷ πόθῳ τῶν τοῦ Θεοῦ σκηνωμάτων· καὶ διὰ τοῦτο πτεροῖς ἂν ἐχρησάμην, εἰ οἷόν τ' ἦν, πρὸς τὴν αὐτόσ᾽ ἔλευσιν, καὶ τῶν ποθουμένων ἀπόλαυσιν. Ἀλλὰ γὰρ τῆς ἰσχιάδος ἀκούειν δοκῶ ἐκβοώτης· Μέν᾽, ὦ ταλαίπωρε, σοῖς ἐν δεμνίοις. Διαγγείλατε οὖν οἱ ἐμοὶ τοῖς ἐμοῖς τε καὶ οὐκ ἐμοῖς ὡς ἐξ ἐμοῦ στόματος. Μείνατέ μου πρὸς βραχὺ τὴν ἀσθένειαν, ἐμὲ μὲν τὸν βαρὺν μετ' οὐ πολὺ κάτω θήσουσαν, ὑμᾶς δὲ τοὺς βαρουμένους ἀποφορτίσουσαν· καὶ μὴ δυνάμει κακίας πρὸς τὴν ἀπόθεσιν χρώμενοι, τοῦ τε βουλήματος ἀποτύχοιτε [f.—χητε] (οὐκ εὔκαιρον γάρ), καὶ τὸ κακοὶ φανῆναι προσκτήσεσθε [[. — σησθε]· ἀκόλουθον γάρ. Τοῦτο δὲ πάντως ἄλλου βάρους βαρύτερον, τοῖς γε τὸν ἀγαθὸν ἐπονομαζομένοις Χριστόν, ὑφ' οὗ δυ κοῦσι καὶ πλασθῆναι καὶ πλάττεσθαι. ΕΠΙΣΤ. ΜΘ'. Τῷ αὐτοκράτορι τοῦ δουκὸς 'Ατταλίας, κυρίῳ Ιωάννῃ τῷ Ἀτταλιάτη. Οἶμαι σε χάριτας ὀφείλειν ἐμοὶ, λαμπρότατέ μοι ἐν Κυρίῳ υἱὲ, ὅτι σε νέαν ἔτι τὴν ἡλικίαν ἄγοντα πρὸς τὰς τῶν Μουσῶν θείας χάριτας ἤνεγκα, κἀξ έσωσα, κἀξεθρεψάμην. Καὶ τοῦτο τὸ χρέος οὐδ' ἂν αὐτὸς ἀπαρνήσαιο· ἢ ἀλλότριόν γε Μουσῶν ἐπιδείξεις σαυτόν. Ἐπεὶ οὖν ὁμολογεῖς, ἅπαν μοι τοῦτο διάλυσον ἐν τῷ τοῦ ἱερωτάτου μητροπολίτου Σίδης ἀντιλαμβάνεσθαι. Οὗτος γὰρ δὴ τοσοῦτον ἡμῖν ἢνω ται, ὥστε μηδὲ ἄλλος δοκεῖν παρ' ἐμὲ, ἀλλ' αὐτὸς ἐγὼ εἶναι. Οσα οὖν πρὸς τὸ ἀγαθοποιεῖν δέδωκέ σοι ὁ ἀγαθὸς Θεὸς δύναμιν, πᾶσαν μοι συγκίνησον ἐπὶ ἀγαθῆναι θῦναι] τῷ τὰ πάντα καλῷ κάτ γαθῷ τοῦ Θεοῦ τούτῳ θεράποντι. Ναι, χρηστότατε μοι υἱὲ, οὕτως ἀναίμην τῶν ἐπὶ σοὶ πόνων, οὕτως τὰ θρέπτρα παρὰ σοῦ ἀπολάβοιμι· καὶ γένοιτό μοι μαθόντι διὰ γραφῆς αὐτοῦ, ὅσης καὶ οἵας τῆς σῆς ἀπολαύει χειραγωγίας, ἐπευλογήσαι σε ταῖς εὐχαῖς, εἰ μή τι ἄλλο, πατρικαῖς γοῦν, καὶ δυναμέναις οἴκους τέκνων στηρίζειν. "Ος γε καὶ ἀεὶ τοῦτο ποιῶν, εὖ οοιμι τὸν τοῦ ἀληθινοῦ Λόγου ἀληθινὸν Πατέρα Πάντως άλλου βάρους. πάντως ἄλλου β.

Letter LEpistola L

col. 467–468page 55 of 72
Epistola XLVIII, XLIX
PG 126:467επήκοον, τηροῦντά σε πάσης ἀνώτερον κακώσεως καὶ κακύνσεως. ΕΠΙΣΤ. Ν'. Τῷ δουκὶ Δυρραχίου, τῷ Βρυεγγίῳ. Εἰ καὶ μικρὰν καὶ ὀλίγην τὴν τῶν ἰχθύων ἀποστολὴν ἡ τοῦ Λόγου Μήτηρ ποιείται πρὸς τὸ τῆς σῆς ύψος μεγαλειότητος, αλλά με συμβολικήν και τι περιττὸν καὶ τῶν πολλῶν ὑψηλότερον ἐν ἑαυτῇ φέ ρουσαν. Δεῖ γὰρ τῇ τεκούσῃ τὸν λόγον, τὸν πάντα ἐν σοφίᾳ ποιήσαντα, μηδὲν ἄσοφον εἶναι καὶ ἄλο γον. Αὐτὰ μὲν γάρ σοι τὰ σταλέντα τὴν πρὸς ἀρε τὴν ἐμφαίνει συνδιάθεσιν. Ἐξ ἧς καὶ δι' ἧς ὅσον ὑγρὸν τῆς ψυχῆς, καὶ τοῖς κάτω ὕδασιν ἐντρεφόμενον, οἷς ὁ Λεβιαθὰν ἐνδυναστεύων γινώσκεται, ἀνε ἐσπασάς τε τῷ ἀγκίστρῳ τοῦ λόγου εἰς ἑαυτὸν περιηγμένου καὶ ἐπιστρέφοντος· καὶ τῷ ἄλατι καταρτίσας [Γ. — τύσας], ὃ ἐν ἑαυτοῖς ἔχειν ὡρίσθη μεν, ἐξέτηξάς τε καὶ ἐταρίχευσας, καὶ ξηρὸν καὶ κοῦφον ἀπέδειξας. Ο δέ γε τούτων ἀριθμὸς, τῆς ἐν καλοῖς τελειότητος σύμβολον, γέννημα ὂν τέλειον τῆς πάντων ἀριθμῶν δεκάδος καὶ περατώσεως. ᾿Αλλὰ γὰρ οὕτω μοι ζῴης, καὶ τοιοῦτον ἀεὶ διάγοις τὸν βίον, πρὸς τὸν Θεὸν μόνον ὁρῶν, τὸν ὑψύθεν μὲν ἐπὶ τὴν ἡμετέραν καταβεβηκότα ἐσχατιάν, ἀνα βάντα δὲ εἰς ὕψος, ἵν᾽ ἑλκύσῃ τοὺς συγκουφιζομέ νους, ὡς ὑπόσχεσις· μικρὰ δὲ, ἢ οὐδὲν φροντίζων τοῦ κοσμοκράτορος, καὶ πολλὴν αὑτῷ καταγινώσκων πενίαν, κἂν βασιλείαν ἔχειν ἀλαζονεύηται, καὶ τῆς δόσεως τούτων ἀνταπαιτῇ τὴν προσκύνησιν. Καὶ πᾶς μὲν ἱλαρὸς καὶ παντὸς ἀγαθοῦ δότης καὶ γινό μενος καὶ φαινόμενος, οὐχ ἥκιστα δὲ τῷ λειτουρ γικῷ τοῦ Θεοῦ τάγματι καὶ συστήματι· ᾧ σπείρων τὰ σαρκικά, θερίσει; τὰ πνευματικά, κατὰ τὸν θεῖον εἰπεῖν ᾿Απόστολον, καὶ Θεὸν ἀντεισοικίσῃ τῶν παρατρεχόντων τὸν μένοντα. Ὑφ' οὗ καὶ τηροῖο πάσης κακύνσεως ἀνώτερος και κακώσεως. ΕΠΙΣΤ. ΝΑ'. Μακρότερα γράφειν τῇ σῇ ἀγάπῃ, ὑπέρλαμπρέ μοι ἀδελφὲ καὶ αὐθέντα, μὴ διδόντος ἡμῖν τοῦ καιροῦ, οὐκ ἂν δριμύ προσβλέψεις τῷ βραχεῖ γράμ ματι, ἀλλὰ καὶ τούτῳ προσγελάσεις ὡς πολυστίχο, καὶ φίλου ψυχὴν ἐπευφραίνοντι. Πῶς ἂν οὖν μοι ἔχοις, ὁ καὶ ὑγιῶς ἔχειν καὶ ἀλύπως καὶ σῶμα καὶ πνεῦμα ἄξιος; "Αρα δυσχεραίνεις τὸν τῶν πραγμάτ των όχλον ὡς κηφήνων ἐσμόν, βληττόντων βλεπτ.] σοι τὸ μέλι τῆς εἰρηναίας κατὰ νοῦν ἕξεως ἢ τοῦτο μὲν οὐδὲ προσποιῇ, κἂν περιβομβῇ ἀη δέστερον, τηρεῖς δὲ τὸν γλυκὺν σαυτοῦ θησαυρὸν ἄσυλον καὶ ἀμείωτον; Τοῦτο μὲν οὖν καὶ βουλόμεθα Βληττόντων σοι τὸ μέλι. κλεπτόντων τοι τ.
col. 469–470page 56 of 72
PG 126:469καὶ εὐχόμεθα τὰ δὲ ἡμέτερα· ἀλλ᾽ ἴσθι ταῦτα μυρμηκιὰν συμφορῶν, ἃς αἱ ἁμαρτίας ἡμῶν ἐπισωρεύουσι καθημένοι διακόνῳ τῷ πράκτορι χρώ μεναι. Βουκολεῖ δὲ ἡμᾶς ταῖς χρηστοτέραις ἐλπίσιν 5 μέγας ποιμὴν Χριστός· ᾧ ποιμαινόμενός τις οὔτε τῶν ἀγαθῶν οὐδὲν ὑστερήσεται, καὶ ἐπὶ χλόης ἀνα παύσεως καὶ ὕδατος ζωοῦντος κατακλινθήσεται. Υφ' οὗ καὶ αὐτὸς φυλάττοιο τῶν ἀωρὶ ἐπιτιθεμένων λύκων πάσης ἐπηρείας ἀνώτερος. ΕΠΙΣΤ. ΝΒ΄. Τῇ δεσποίνῃ, ἐπισκεψαμένῃ αὐτῷ ἀῤῥωστήσαντι. Εγκαινίζεις ἀεὶ τοῖς ἔργοις τὴν τοῦ Θεοῦ ἐναν θρώπησιν, καὶ δεικνύεις, ἐν σοὶ μὲν ἐκεῖνον ἀνθρω πιζόμενον, ἐν ἐκείνῳ δὲ τὸν σὸν θεούμενον ἀνθρώπου· * γε πᾶσι συγκαταβαίνουσα, κἀμὲ τὸν αὐτό χρημα γῆν εὐδόκησας ἐπισκέψασθαι, και μεθύσαι τῆς γῆς χρηστότητος καὶ τὸν σὸν ἴδιον, τὸν ἄλλως νεκρόν, ἀνεζώωσας καὶ ἀνέστησας. ᾿Ανθ' ὧν τί ἄν σος ἐπευξαίμην μεῖζον, ἢ τὸ μὴ λῆξαί ποτε ἐν σαυτῇ δεικνῦσαν τὸ θεῖον μυστήριον, ἵν' ᾗ σοι τὸ αὐτὸ κατόρθωμά τε καὶ μίσθωμα; ΕΠΙΣΤ. ΝΓ. Τῷ Μακρεμβολίτῃ, τῆς Πρέσπας ἄρχοντι. Οὔπω μὲν καθαρῶς τῆς κατακλινήσεως ἡμεῖς ἀπηλλάγημεν νόσου, ἐπιφανέστατέ μοι ἐν Κυρίῳ υἱέ· πλὴν ἀλλ' ἡ τῶν κανόνων φωνὴ διακελευομένη τὴν ἱερὰν ἡμῖν σύνοδον, φωνὴ πάντως οὖσα Χρι στοῦ, ἐξανίστησι τε τῆς κλίνης, καὶ πρὸς τὴν κίνη σιν ἐνισχύει, καὶ τὸν κράββατον φέρειν δίδωσι. Προσδέχου τοίνυν ἡμᾶς, σὺν αὐτῷ γε φάναι τῷ τοιαῦτα θαυματουργοῦντι, κατὰ τὴν Πρέσπας (ένα ταῦθα γὰρ ἡ συνέλευσις), καὶ περιπλακησομένους, καὶ προσφυσομένους, καὶ τῆς υἱϊκῆς καταπολαύσον τας διαθέσεως. 'Αλλ' ὅρα μὴ καταλιπόντες ἀσυνερ γητον τὸν πρὸς τὴν συλλογὴν τῶν χρειωδῶν ἀπο εσταλμένον ἐκκλησιαστικὸν, τοὺς τὰ τῆς ἑορτῆς άποντας, τέττιγας ἀτεχνῶς ἀποδείξητε, καὶ ἐν παντ ηγύρει μεθυόντων αὐτῶν λιμώξωμεν. Εἶτα, ποί καταδύσῃ γῆς, ἵνα τὰς τοῦ λόγου φύγης βαλάς; Αἷς αὐτὸς μὲν οὕτω καὶ τήμερον ἐμπαρέσχες σαυτόν, ὡς ὄντως κατὰ λόγον κινούμενος, ἄλλοι δὲ πειρασθέντες, πικράς αὐτὰς καταγγέλλουσιν, ου; καὶ ἔτι ταύταις ὑποπίπτειν καταλιπών ὡς ἐθάδας τε καὶ ἀξίους, αὐτὸς εἴης ὑπὸ τούτου ἀνθοβολούμενος. Τοῦτο γὰρ δή σοι καὶ συμπέφυκε, καὶ συνηύξηται. ΕΠΙΣΤ. ΝΔ'. Τῷ ἐπὶ τῶν δεήσεων. Σὺ μὲν πρὸς ἡμᾶς, & πρὸς Ορέστην οἱ Μυκη Καθημέναι. καθημέραν. Τῆς γῆς χρηστότητος. τῆς σῆς χο

Letter LVEpistola LV

col. 471–472page 57 of 72
Epistola LI - LIV
PG 126:471Λ ναῖοι, ποιεῖς· καί σοι μισούμεθ' οὕτως ὥστε μή προς εννέπειν. Ἐγὼ δὲ τοσοῦτον ἀπέχω τοῦ πρὸς σὲ φρονεῖν τι ἀσύνηθες, ὥστε καὶ προσφωνῶ, καὶ τὰ συνήθη χαριεντίζομαι. Τὰ δέ ἐστι, βραχέα μὲν, ἀλλὰ τοιαῦτα, οἷα θεσπίσματα μᾶλλον, ἢ βήματα κοινὰ κρίνεσθαι. 'Ανάπτεται κάμινος ἐπὶ σὲ τὰ ἐπὶ τῇ βραδύτητι σκώμματα· αὐτὸς δὲ οὐ μόνην κληματίδα καὶ στυπείον χορηγεῖς, οὐδὲ τοῦτο τῆς πεύκης δάκρυον, ἀλλά σοι καὶ Ὀνάφθας μετακομίζεται ὑπερόριος, καὶ καταρδεύεις τούτῳ τὴν κάμινον οὕτω ποθεῖς ὁρᾶν τὴν φλόγα αἱρομένην πρὸς τὸ μεγαλειότερον. Εἰ μὲν οὖν ἀπολύσεις τῆς ἐν τῷ στρατοπέδῳ διατριβῆς τὸν Τορνίκιον, ὃν ἔχω γαμ βρὸν ἐπ' ἀδελφιδῇ, τὸν Νεῖλον ὅλον ἐπαφῆκας το τέως αἱρομένῃ φλογί· εἰ δ' οὖν, ἀλλὰ καὶ τὴν πηγὴν αὐτοῦ τοῦ θαυμασίου νάφθα ἐκ Βαβυλώνος μετακο μίζεις. Μῶν ἠνιξάμην; ἢ οὐδὲν δεῖ σοι Οἰδίποδος; Ἐγὼ μὲν οἶμαι. Τά τε γὰρ ἄλλα τίνος οὐκ ἀγχινοί στερος σύ καὶ τὰ σὰ μᾶλλον ἂν συνείης, ἢ τἄλλα. Αλλά μοι τῶν τε ἄλλων κακῶν τηροῖο ἀνώτερος, καὶ τῆς δεινῆς θηρὸς βραδύτητος· εἴθ᾿ ἑκὼν, ὅπερ οὐ πείθομαι, εἴτε καὶ ἄκων ταύτῃ ἑάλωκας. Καὶ ἀεί μοι ἀγγέλλοιο ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν ὑψούμενος. ΕΠΙΣΤ. ΝΕ'. Τῷ ἰατρῷ τοῦ βασιλέως κυρίῳ Νικήτα. Πολλὰ μὲν τὰ βιαζόμενα με πρὸς τὰς ἡμετέρας [[. ὑμ.] διαβῆναι σκηνάς, ἃς ὁ νέος Ἰσραὴλ πής γνυσθε, ἐν τῇ δι' ὑμᾶς ἐρήμῳ περιφερόμενοι· ἀνακά πτε: δέ μοι τὴν διάβασιν δύο ρεύματα· ἓν μὲν, τὸ κοινόν τε καὶ ἐπιδήμιον· δ, τοῦ ἐγκεφάλου πληρωθέντος, κατάρξους δημιουργῆσαν καὶ βήχας, καὶ τὸν περὶ τοῖς θωρακικοίς νοσήματι φόβον οὐκ ἀλόγως ἐφίστησι. Τί γὰρ οὐκ ἄν μοι γένοιτο αιθριάσαντι, ὅπου φωλεύων οὕτω διάκειμαι; θάτερον δὲ τὸ τοῦ γείτονος ποταμοῦ, ἐν ἡ παλαιὰ μὲν καὶ Ἑλληνίς Αξιον η νέα δὲ καὶ βάρβαρος ονομάζει Βαρ δουάριον Οὗτος γὰρ διὰ πολλῶν μὲν ῥέων ὁρῶν, τῇ δ' ἐν τούτοις χιόνι τακείσῃ νῦν όγκωθείς, καὶ μήτε πεζοῖς μήτ' εφίπποις διαβαίνειν διδούς, μήτε γέφυραν ἔχων, διὰ τὰ κακῶς ἀπολούμενα ποταμοτε λώνια, σκαψιδίῳ μονοπήχει πορεύσιμος γίνεται. Το δὲ σκαφίδιον τοῦτο καὶ τρίτον τῷ ποταμῷ παρ' ἐμεί τίθησιν ὄνομα, καὶ ἀξιῶ γε καλεῖσθαι τοῦτον 'Αχέ ζοντα, δν ῥεῖν ἐν ᾅδου ποιητῶν οἱ παῖδες μυθεύονται. Καὶ πάντας μὲν γὰρ τοὺς ἐφ' ὧν δήποτε πλέον της δακτύλου, φασί, πάχος διατειχίζει πρὸς τοὺς νεκρούς· καὶ τοῦτ' αὐτοῖς τὸ πλατὺ καὶ μακρὸν δια τείχισμα. Οἱ δ' ἐμβάντες τῷ σκαφιδίῳ τούτῳ, προς Καὶ Ονάφθας μετακομίζεται. καὶ ὁ νάφθας Ονομάζει Βαρδονάριον. 6. Βαρδαρίων. τη Βαρδαριώται.
col. 473–474page 58 of 72
PG 126:473τὸν κάτω βίον ἀραχνίῳ διατειχίζονται. Διὰ ταῦτά σοι στέλλω τὸν ἀδελφὸν, ᾧ τὴν πρὸς ὑμᾶς ἔλευσιν οὐδέ τερον τῶν ρευμάτων ἀνείργει. Τῷ μὲν γὰρ, οὐκ ἔτ᾽ ἐνοχλεῖται, τὴ δ', οὐδέποτε δέδοικε· καὶ πολλοῦ δὴ νῦν, ὅτε τοῖς τοῦ πρὸς ὑμᾶς πόθου πτεροῖς κουφίζεται. "Ος γε οὐδὲ τὴν σκάφην, σκάφην λέγειν ἀνέχεται, ὥσπερ ἡμεῖς οἱ ἀρχαῖοι καὶ ἄγροικοι, καὶ τῆς τῶν νῦν ἡμερῶν σοφίας, εἴτουν σοφιστικῆς, άγευστοι, ἀλλὰ μυριοφόρον ὁλκάδα τίθεται, καὶ πλεῖ θαρραλεώτερον, ἢ ὅτε κατὰ χέρσου βαδίζει. Τοῦτον ἔστειλά σοι οἴκοθεν οἴκαδε (οὕτω γὰρ ἐγὼ κρίνω τὰ καθ᾿ ἡμᾶς), πᾶσαν τὴν τῆς ἐμῆς παρουσίας χρείαν σοι ἀποπλήσοντα, καὶ ἀντ᾿ ἐμοῦ τῆς ἀγάπης καὶ σοφῆς σου ψυχῆς ἀπολαύσοντα (δι' ἣν ἔγωγε τὸν ἐν ᾅδου τειρεσίαν ἀποκαλῶν, οἷος πέπνυται ἀναφαίνομαι τοὶ δὲ, σκιαὶ ἀΐσσουσιν, "Ατης ἐν λειμώνι κατὰ σκότου ηλάσκοντες. Τοῦτο γὰρ ἐμοὶ τὰ τοῖς πολλοῖς μακάρια καὶ οὐ δαίμονα ἢ καὶ τηροῖτό σου [γ. σοι] ὑπὸ τοῦ σοφοῦ τε καὶ ἀγαθοῦ Θεοῦ πάσης ἀνώτερον κακώσεως καὶ κακύνσεως. ΕΠΙΣΤ. ΝΤ'. Τῷ κυρίῳ Νικολάῳ τῷ Καλλικλεῖ. ᾿Αλλὰ σύ μοι δραστικὰς τὰς ἀντιδότους ἐπὶ τὰ προσβάλλοντα νοσήματα, καὶ μὴ πεφεισμένως ἐγχεῖν ταῖς κύλιξι τὴν Θεοδώρητόν σου καὶ τὴν πανάκειαν καὶ τὸ κεφάλαιον, τὴν δι' ἐχιδναίων σαρχῶν. Ἐν μὲν Θεσσαλονίκη προσδοκᾶται μοι πλήρωσις· ἐν δὲ ταῖς Ἐκκλησίαις (χωρὶς δὲ αὗται τῆς ἀρχιεπισκο πῆς), κένωσις· ἐξ ἀμφοῖν δὲ, πάρεσις καὶ παράλυσις. Αρα μή μάτην ἐπικαλοῦμαι τὸν ἐμὲν Ἀσκληπιὸν ἐπὶ τηλικαύτην ἐνόχλησιν. Τοῦτο μὲν, οὐ μάτ την· ἐκεῖνο δὲ ὄρα, μή τις φαίη μάτην με ῥαψῳδεῖν, γρίφους πλέκοντα. Δέον ἐξειπεῖν τὴν χρείαν λευκότερον· τοῦτο δὴ καὶ ποιήσω, καὶ μάνθανε· Οἰκίδιον ἡμῖν ἔστιν ἐν ᾧ ἐγκαταλύομεν, καὶ τὰ χρειώδη ἐν αποτίθεμεν. Τούτο πληροῦν ἐπιχειροῦσί τινες τῶν ὑπὸ τὸν πανσέβαστον αὐθέντην ἡμῶν. Ταύτην σύ μοι την πλήρωσιν προανάστειλον. Δεινὸν γὰρ, εἰ τοῖς ἡμετέροις ἄλλων ἐναποπαυομένων [Γ. ένανα παυομ.], αὐτοὶ θύρας ἀλλοτρίας περινοστοίημεν. Το χωρίον αἱ Ἐκκλησίαι, εἰ μὴ ἀνεπηρέαστον ἐσθείη ἐαθ.], εὖ ἴσθι ὡς κενωθήσεται. Επίσχες αὐτός μοι καὶ ταύτην τὴν κένωσιν. Ο δὲ τρόπος τῆς ἐπισχέ. σεως, μήπω μὲν περὶ τοῦ χωρίου μηδέν, μήτε μεί ζον μήτε μεῖον ἐρεῖς. "Οτε δέ σοι ἐν τῷ χωρίῳ ἡμέ τεροι, ἢ ὡς ἐπηρεασμοῦ ἐγγὺς ὄντες, ἢ ὡς ἐπηρεα Μακάρια καὶ οὐ δαίμονα. μ. καὶ εὐδαίμονα. Χωρὶς δὲ αὗται. χώραι δὲ αὗται.

Letters LVII, LVIIIEpistola LVII, LVIII

col. 475–476page 59 of 72
Epistola LVI
PG 126:475μήτε ῥήματο; ὑπὲρ ἡμῶν, μήτε πράγματος. Εἴρηκά σοι ταμά· δός μοι καὶ πρὸς ἄλλους λέγειν τὰ ἐπὶ τούτοις σὰ τῶν ἐλπίδων ἄξια, ἃς ὁ τάττων σε λόγος βεβαία; ἐν ἐμοὶ πήγνυσιν. Ὁ ἀδελφός μου προσ αγορεύει σε, ἀλλ' ἐκ τοῦ Ταινάρου, δι' οὗ πρὸς τὸν μην κατάγεται, τῇ φθίσει χειραγωγούμενος. Πρὸς ἣν χειραγωγίαν ἐγὼ θεόθεν ἐξαιτῶ πρόσ κόμμα. ζόμενοι, προσελεύσονται, τότε μηδενός φείδεσθαι ΕΠΙΣΤ. ΝΖ. Τῷ αὐτῷ. Βίαιον ἐγώ σοι χρῆμα αεί τι λαμβάνειν δικαιών παρὰ σοῦ. Χθὲς γοῦν αἰτήσας τὴν πρὸς τοὺς αὐτόθι ἡμετέρους χρηστότητα, καὶ μέντοι καὶ λαβὼν (οὐ γὰρ κατὰ πετρῶν ἐγὼ σπείρειν ἔμαθον), αὖθις ἐνα οχλώ σου τῇ ἀρούρῃ τῇ ἐριβώλακι, καὶ καταβάλλω λόγον αἰτήσεως. Ἡ δ' ἔστι, τῶν τι Γαλείων βι βλίων χρησθῆναι ἡμῖν, οὐ τοσοῦτον εἰς πρᾶξιν Ιατρικὴν συμβαλλόμενον (οὐ γὰρ ὡραῖος ἐγὼ ταῖς τῶν ἔργων τῆς τέχνης μαθήσεσιν), ὅσον εἰς δογμά των ἐπιστήμην καὶ τέχνωσιν. Είτε τοίνυν μονόβιδιά σοι παρῇ, εἴτε ἐξηγήσεις Ιπποκρατείων, ἴσθι ταῦτά σοι βουλομένους ἡμᾶς καρπίσασθαι. Ὅπως οὖν μήτε πτηνόν τι καὶ ὑπέρωρον φρόνημα, μήτε πέτρα καὶ σκληρότης ψυχῆς ἀδυσώπητος, μήτ' ἀκανθαι προς φάσεων, τὰς τῶν τεχνικῶν ἔργων φροντίδας ἐφ' & τῶν βιβλίων προβαλλόμεναι, τὸν ἐπὶ τῷ σπέρματι πόνον ἡμῖν ματαιώσωσιν. ᾿Αλλά μοι καρποφόρησον, ἡ ἀγαθὴ γῆ, ἐν τριάκοντα καὶ ἑξήκοντα· εἰ δὲ τὴν περὶ τῶν Ἱπποκράτους καὶ Πλάτωνος δογμάτων πραγματείαν δεξοίμεθα, καὶ εἰς ἑκατόν σε καρποφορήσαντα θήσομεν. Ο δὲ τὸν καρπόν μου κομίσων, παρὰ τοῦ παγκάλου Σμυρναίου τῇ ἀγάπῃ σου συ σταθήσεται. "Ην καὶ ὁ τῆς αὐτοαγάπης Πατὴρ της ροίη ἄδολόν τε καὶ ἀκαπήλευτον. ΕΠΙΣΤ. ΝΗ'. Τῷ Κίτρου. Οὕτω μοι κρειττόνως σύνετε σύνες], πανίερε ἀδελφὲ καὶ δέσποτα, καὶ οὐ μελήσει μοι τοῦ ἀχύρου τὸν σἶτον ἔχοντι. 'Η δὲ ἐνταῦθα ἐπιμονὴ τέως μὲν ἐδόκει καμοὶ εὖ τε καὶ κατὰ λόγον ᾠκονομῆσθαι. *Ησαν δὲ ἄρα δειλοὶ τῶν ἀνθρώπων οἱ λογισμοί, καὶ βέλτιον ἦν ἐμοὶ πρὸς τὴν πόλιν ἀναδραμείν, κἀκεῖσε τοὐμὸν τὸ σῶμα θεραπείας ἀξιῶσαι, καὶ τοὺς σὺν Γαλείων βιβλίων. Γαληνείων β.
col. 477–478page 60 of 72
PG 126:477ἐμοὶ τῆς τῶν ἐνταῦθα καυσώνων πείρας θέσθαι μακράν. ἂν οὐδὲν νῦν ἀγαθῶν ἀπολαύουσι, καὶ μάλιστά μοι ὁ ἀδελφὸς, ὃν ἔχω λοιπόν σπινθῆρας παρακλητικῆς ἀναψύξεως. Τοῦ γὰρ ἐν Ἀχρίδι ἀέμος τὸν ἐνταῦθα ἀλλαξάμενος, τοῦ τ' ἐν ἐκείνῃ ὀλιγο φόρου οίνου, καὶ λεπτοτάτου, καὶ τῶν ἄλλων ὑγιει νοτέρων τροφών στερηθείς, κακῶς ἔχει τὸ σῶμα, καὶ πάνυ πονήρως πέπραγεν· ἀνορεξίας μὲν εἰς ἔσχατον ήκων, κεφαλαλγές προπαλαίων, καὶ τὴν γαστέρα χυρῶν ἔμπλεω περιπτώμενος. "Ων πρὸς τὴν τομὴν οὐδενὶ ἄλλῳ τοῦ καιροῦ διδόντος χρήσ σθαι, οξυτάκχαρο χρώμεθα, καὶ τούτῳ πεφεισμένως, κἂν εἰ καὶ ἑτέροις χρῆσθαι εἴχομεν. 'Αλλ' οὗτός γε πρὸς πᾶν ἰατρικὸν δυσχεραίνει πρός. αρμα. Διὰ ταῦτα, πειθῶ, καὶ σκυθρωπάζω, τίμιε τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπε, καὶ τὴν ἐνταῦθα αἰτιῶμαι ἐπι. μονὴν, μικρότερον κρίνων ἢ δικαιότερον. Εἰ γὰρ Θεῷ δέδοκτο λυπηθῆναι ἡμᾶς, ὅπου δ' ἂν ἦμεν, ἐλυ πήθημεν ἄν. Πλὴν ἀλλ' αὐτὸς τοῦτον ἡμῖν ἐξιλέωσαι. Ο δε γὰρ ἀνομίας ὑπερβαίνειν, καὶ ἁμαρτίας καταδύειν ἐν τῇ θαλάσσῃ· ἥντινά ποτε οἶδεν ὁ Μι χαίας ταύτην τὴν θάλασσαν, εἴτε τὴν τοῦ βαπτίσμα της, εἴτε τὴν τῆς μετανοίας, εἴτε τὴν τῶν αὐτοῦ οἰκτιρμῶν. Μπερ δὴ καὶ ταῖς ἄλλαις τὸ εἶναι σω τήριον δίδωσι, ταύτην ἡμῖν ἐπαναχύσας αὐτός, ἀνασώσεις ἡμῶν τὴν ἀσθένειαν, βυθίσας ὅσον ἐν ἡμῖν καὶ ψυχικῶν νόσων καὶ σωματικῶν νότων Αἰγύπτιον καὶ πολέμιον. Μή τοίνυν μέλε ἀλλὰ τοὺς ἄνωθεν καταρράκτας ἄνοιγε. ΕΠΙΣΤ. ΝΘ. Τῷ προέδρῳ, καὶ Προξίμῳ τῷ Παντέχνη. Συ μοι αἴτιος ὄχλου. Αισθανόμενοι γάρ τινες ὅλον ἐμὸν ὄντα τὸν τὰ πάντα καλὸν κἀγαθόν τε, οὐ παύοντες [[. παύονται] θυροκοποῦντες τὴν ἐμὴν ἀπραγμοσύνην, ὥστε διαναστᾶσαν προσαγαγεῖν σοι αὐτούς. Ἐγὼ δὲ καὶ ἄλλως νωχελής ὤν, ἅμα δὲ καὶ τὸ μὴ τοσαῦτά σε δύνασθαι σαφῶς πεπεισμένος, ὅσα οἱ πολλοὶ οίονται, ὀκνῶ μὲν τὴν ἀρχὴν ὑπακοῦσαι τούτοις. Ὡς δὲ βίαν ἐπάγουσιν, ὑπενδίδωμι, καὶ γραφὰς αὐτοῖς πρὸς τὴν σὴν ὑπισχνούμαι λαμπρότητα. Τοιοῦτός τις, καὶ ὁ τὸ παρὸν γράμμα τῆς ἐμῆς ταπεινότητος ἐγχειρίζων σοι. Ὃς καὶ τοῦ φιλοσοφωτάτου καὶ πανδεξίου Σμυρναίου φησὶν εἶναι συγγενής. Εἰ μὲν οὖν ἔστι χώρα σοι τοῦτον τοῦ τὸν] ἄνθρωπον ὠφελῆσαί τι, δόξα τῷ δόντι τοῦ ὠφελεῖν δύναμιν· εἰ δ᾽ οὔ, καὶ οὕτως μὲν ἐκείνῳ δέξα· τὸ δὲ σὸν πάντως ἀναίτιον, ὃς πάντα πᾶσι Μέλε. μέλλε.

Letters LX - LXIIIEpistola LX - LXIII

col. 479–480page 61 of 72
Epistola LIX
PG 126:479βουλόμενος τἀγαθὰ, τὴν δύναμιν οὐκ ἔχεις τῷ βου λήματι σύνδρομον. ΕΠΙΣΤ. Σ. Ποθοῦμεν μαθεῖν ὡς ἔχετε, ὑπέρλαμπρέ μοι ἐν Κυρίῳ υἱέ· οὐχ ὡς ἡσθησόμενοι διὰ τοῦ μαθεῖν (οί δαμεν γὰρ ὡς εὐθελήτως· καὶ τί γὰρ οὐ καλῶς ἔχουσιν;), ἀλλ' ὡς λυπηθησόμενοι μετριώτερον, εἴ γε τῶν ἡμῖν ὑπολαμβανομένων ἔχουσι μετριώτερα. Εἰ δὲ καὶ αὐτὸς ποθεῖς μαθεῖν τὰ ἡμέτερα, κανόνα σου δώσω τὰ σὰ, πρὸς ἃ βλέπων, οὐκ ἀγνοήσεις ὡς ἔχου μεν. Εἰ μὲν γὰρ ἐν μέσοις ταῦτα κακοῖς, ἐν ἄκρας γίνωσκε τὰ ἡμέτερα. Εἰ δὲ καὶ τὰ σὰ τὴν ἀκρώρειαν εδυστύχησε, τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ἴσθι οὐρανῷ χάρη στηρίζοντα. ᾿Αλλὰ βούλει δώσω κανόνα; Ὑπὶ ταῖς ὀφρύσι τοῦ εὐθυμεῖν κείμεθα· ᾖπερ ἂν νεύσαιεν, ταύτῃ φερόμενοι· ὅποι δὲ νεύουσιν, ὁ ἀεὶ ξυντυχών ἐπίσταται. Οὗ ῥύσαιτο ἡμᾶς Κύριος, ὁ καὶ τοῖς ἐν ᾅδῃ αἰχμαλώτοις κηρύξας ἄφεσιν, τηρῶν καὶ αὐτὸν σὲ πάσης δυσχερείας πραγμάτων ἀνώτερον. ΕΠΙΣΤ. ΞΑ΄. Τῷ αὐτῷ. εξ Αρκεῖ πρὸς τὸ γνωρίσαι σοι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς δ ἀδελφός μου, ὑπέρλαμπρέ μοι ἐν Κυρίῳ υἱὲ, εἴ τε [γ. εἴ γε] τέως χρήζεις γνωριστοῦ, ἀλλὰ μὴ αὐτὸς γνωρίζεις ταῦτα καὶ ἄλλοις, ὡς πάλαι ταῦτα ματ θών· εἰ μὴ ταῦτα φαίη τις, ὡς ἄρα τὸ μὲν ποιὸν τούτων οἶδας, τὸ δὲ πηλίκον ἀγνοεῖς. Ὅπερ οὐδὲ αὐτ τὸν εἰκὸς ἀγνοεῖν σε τὸν εἰδότα, ὅπως ἐπὶ τὸ μεγα λειότερον νῦν τὰ τῶν κακώσεων αίρεται, ὡς ἔγωγε τοῖς ἐμοῖς, καὶ τὰ σὰ συλλογίζομαι. Ἐπὶ πάντα δὲ καλῶ βοηθὸν τὸν Κύριον· ὑφ' ου τηρεῖο πάσης ἀνώ τερος κακώσεως καὶ κακύνσεως. ΕΠΙΣΤ. ΞΒ'. Τῷ αὐτῷ. Μὴ θαυμάσῃς, εἰ λακωνίζω σοι. Εἰ δὲ θαυμάσεις, πυθοῦ τοῦ γραμματοκομιστοῦ, καὶ μαθήσῃ τὸ Λα κωνισμού αἴτιον. Τὸ δέ ἐστιν αὐτός. Ος μόνον οὐ πτεροίς κεχρημένον ἑαυτὸν πρὸς τὴν δι' ἡμῶν πρόσο οδον δηλώσας, τὰς γραφὰς ᾔτησε. Αλλ' υγιαίνοις μοι, καὶ εὐθυμοίης, και μήτε τῆς λύπης νόσος σε καταλάβοι, μήτε φαρμάκων δεηθείης, κἂν ὦσι τοιαῦτα, οἷα ἡ σὴ γλώττα τὰ τῆς ἀγάπης ἐξω ύμνησε. ΕΠΙΣΤ. ΕΝ Τῷ σεβαστῷ κυρίῳ Κωνσταντίνῳ τῷ Δούκα. Εἰ μὲν ἥ τε τοῦ σώματος ἰσχὺς καὶ τὸ τοῦ καιροῦ εὐχραὲς [Γ. εὐκρ.], πανσέβαστε ἐμοῦ αὐθέντα καὶ μέγιστε ἀντιλήπτορ, ὁδεύειν συνεχώρουν τῇ ἐμῆ
col. 481–482page 62 of 72
PG 126:481ταπεινότητι, ταχὺς ἂν πρὸς τὴν σὴν ἀναδραμών περιωπὴν τὴν ὀφειλομένην ἀπέδωκά σοι προσκύνησιν. Νῦν δὲ (οὐ γὰρ συγχωρεῖται μοι ὑφ' ὧν εἶπον, οὐδὲ τὸ ὑπερβῆναι γοῦν τὴν ὁδὸν τοὐμοῦ δωματίου) τῷ παρόντι γράμματι μεσίτῃ χρῶμαι τῆς προσκυνήσεως. Πάντως δὲ καὶ τὴν διὰ τοῦ γράμματος δέξῃ, ὡς καὶ τὴν διὰ τοῦ σώματος· εἴπερ εἷς ἐγώ σοι καὶ ὁ αὐτὸς ὁ κἀκείνην προσαγαγών, καὶ ταύτην προσ άγων σοι. Ταύτην μὲν οὖν ὅτι δέξῃ, σαφῶς πέπεισμαι· μᾶλλον δὲ καὶ ἤδη ἐδέξω· καὶ χαριέστατά μοι προσβλέπει, ὡς εἴωθεν, καὶ ἐρωτᾷς λοιπὸν ὅπου [/. ὅτου] δέομαι. "Αρ' οὖν ἐρῶ σοι τὴν χρείαν, ἡ αἰσχυνοίμην ἂν, εἴ σε τοῦ Βαρδαρίου ἁρμοστὴν ἐπιστάντα πράγμασιν, ἔχων, αὐτὸς ἐν τῷ Βαρδαρίῳ χωρίον, πρὸς τὸν ἀντιλαβέσθαι τούτου φιλανθρωπότ τερον διεγείραιμι. "Ο; γε καὶ πρὸς ἄλλους βοηθεῖν μοι δυναμένους ἀεὶ μεσίτης γίνῃ τῇ ἐμῇ ἀσθενείᾳ. Τοῦτο μὲν οὖν τὸ εἰκὸς ἀπαιτεῖ· πλὴν ἀλλ' ἐπειδὴ καὶ τοὺς εὐδρομοῦντας πτεροῦν εἰώθαμε, τοῖς ὑπο φωνήμασι, κἀγὼ τὴν περὶ τοῦ ἀντιλαβέσθαι τῶν αὐτόθι ἡμετέρων ὡς δουλικῶν σου ἀξίωσιν πρὸς αὐτὸ τοῦτο τεταμένῳ οἷόν τινα προσάγω σοι πτέ ρωσιν. Καί γε δεῖξον ἅπασιν, ὡς καὶ πατρῷον μὲν κλῆρον ἔχεις, τὴν χρηστὴν πρὸς τὸν ἀρχιεπίσκοπον συνδιάθεσιν· πολλαπλασίω δὲ ταύτην αὐτὸς περ ποίηκας, ἵνα σοι καὶ Θεὸς, ᾧ χαρίζῃ, ὅσα ἐμοὶ κα ρίζῃ, πολλαπλασίω τῆς πατρώας δόξης ἐπιβραβεύ σῃ, καὶ πᾶσιν ἀγαθοῖς ἀποδείξῃ μακαριώτερον, τηρῶν καὶ πάσης ἀνώτερον κακώσεως καὶ κακύν σεως. ΕΠΙΣΤ. ΞΑ. Τῷ αὐτῷ. Εἰ καὶ μικράν τινα Ιχθύων ἀποστολὴν, καὶ οὐκ ἀξίαν τῆς σῆς μεγαλειότητος, ποιούμεθα, πανσέβαστε μου αὐθέντα, καὶ μέγιστε ἀντιλήπτορ, ἀλλ' οὖν εἰδότες ὅτι καὶ διακριτικὴς σύ, καὶ περὶ τὰ τοῦ Θεοῦ σφόδρα εὐλαβής, ἅτε ἄμφω ταῦτα πατρῴζων καὶ ὅτι ἐκ μὲν τοῦ, λογίσῃ, τὸ μηδεμίαν ἡμᾶς ἐξου σίαν τῆς καθ' ἡμᾶς λίμνης ἔχειν, ἐκ δὲ τοῦ, ὡς εὐλογίαν τῆς Δεσποίνης ἡμῶν καὶ Θεοτόκου Μητρὸς, ἀποδέξῃ τὰ σμικρὰ ταῦτα. Εὐλογίαν δὲ πᾶσαν ἡλίκη ἂν εἴη μέλλῃ τίθεσθαι. Διὰ τοῦτο καὶ τεθαρρηκότες τὴν ἀποστολὴν πεποιήμεθα. Εἰ μὲν οὖν καλῶς οἶδε τὰ κατὰ σὲ ὁ ἀρχιεπίσκοπος, δείξεις δὲ, ἡδέως ταῦτα η δεξάμενος· εἰ δ' αὖ, καὶ τοῦτο τῶν ἁμαρτιῶν θήσομαι. Πλὴν ἀλλὰ πέποιθα ὡς τὸ πρῶτον ἔσται, καὶ ὡς εὐλογίας ταῦτα προσείσῃ [[. προσήσῃ] τῆς ἀπειρογάμου τοῦ Θεοῦ Νύμφης. Η καὶ εἴη τοι φρουρὸς ἐν βίῳ παντί, πάσης ἀνώτερόν σε τηροῦσα κακύνσεως καὶ κακώσεως.

Letter LXVEpistola LXV

col. 483–484page 63 of 72
Epistola LXIV
PG 126:483ΕΠΙΣΤ. ΞΕ. Τῷ μαγίστρῳ κυρίῳ Ἰωάννῃ τῷ Παντέ την Καὶ τί ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Διήγαγε διὰ τῆς ὑγρᾶς οὕτως ἀσφαλῶς, ὡς οὐδὲ διὰ ξηρᾶς. Ἐπέταξε τῇ καταιγίδι, καὶ ἔστη εἰς αὑραν· ἀσθενείας πολυημέρου ἐρύσατο, καὶ περιέζωσε δύναμιν· ὡς τοῖς πάλαι εἶναι τὰ νῦν ἐφάμιλλα, οἷον τοῖς περὶ τὸν Εζεκίαν λέγω καὶ τοῖς ἐν τῷ ποταμῷ Χαβαρ τῷ τῶν μεγάλων ἐπίπτῃ θεωρηθῆναι Ἰεζεκιήλ· ὅτε δηλαδὴ πνεῦμα ζωῆς καὶ παλιγγενεσίας, νεκροῖς ὀστέοις ένεκαιν ξετο· ἵνα μὴ λέγω τὰ τοῦ ἐμοῦ Ἰωάννου, πενθεραν Πέτρου, καὶ βασιλικοῦ υἱὸν, καὶ ὑδρωπικὸν, καὶ παν ράλυτον, ἐκ πυρετοῦ ἀναψυχομένους, ἐκ καχεξίας εὐκρατουμένους, ἐκ παρέσεως συναρμοζομένους. Χάρις οὖν τῷ δωρεάν σώζοντι, καὶ μὴ κατὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν ποιοῦντι, ἀλλ᾽ ἁμαρτίας παρορώντι, καὶ ἐγκλήματα ὑπερβαίνοντι. Ἐμοὶ γὰρ, λαμπρότατε μου αὐθέντα, ἐπιβάντι τοῦ πλοίου (ἡμέρα δὲ ἦν καθ' ἦν μοι ἡ περίοδος προσδοκήσιμος), ἐπισυνέβη πρᾶ γμα πάσης ἐλπίδος ἐξώτερον· ναυτία, καὶ σιελι σμὸς, καὶ τὸ παρακολούθημα ἔμετος, καὶ τὸ ἐκφιο ρούμενον ὑγρὸν ὠμὸν καὶ ἀσύστατον κἀπὶ τῷ τέσ λει, χολῆς τι μέρος. Μικρὸν δὲ διαλιποῦσι, πάλιν τὰ αὐτὰ, πλὴν ὅσον ἡ χολὴ πλείων, κάν τῇ διεξόδω πλέον δριμύττουσα. Προσεδόκων μὲν οὖν καὶ τὴν ἐπι σημασίαν τοῦ τεταρταίου συμβῆναι κατὰ τὸ σύνηθε Ὁ δὲ ἄρα τῷ χυμῷ καὶ τῇ χολῇ συναπέπτυτο [. πυστο], καὶ φόβον ἄφοδον ηλέγχθην φοβούμενος. Ηκεν αὖθις ἡμέρα περιόδου, καὶ δυσελπίσας ὁ πάντα δει λὸς ἐγώ, καὶ ὁ Θεὸς ὁ αὐτὸς ἦν, καὶ οὐκ ἠλλοίωτο καὶ φροῦδον τὸ κακόν καὶ οὐχ εὑρέθη ὁ τόπος αὐτοῦ. Καὶ νῦν ἀποσέσωσμαί σοι κατὰ τὴν Θείσα λονίκην ὁ βαρύνοσος ἄνεσος Καὶ τοῦτ' ἐκεῖνο ἦν ἄρα τῆς παροιμίας σοφόν, ὡς ἔστι τι καὶ χολῆς ὄφελος. Και που τοῖς μετὰ ταῦτα χρόνοις δώσω παρώδημα, ὅτι κλύδων εἰδίαν χαρίζεται, καὶ τάρι χας εἰρήνην· καὶ ῥώνονται σῶμα ταῖς του στομάχου κακώσεσιν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ταύτῃ. Τὰ δὲ κατὰ τὴν ᾿Αχρίδα πάντα φόδου μεστά. Καὶ τὸ τοῦ Μ κρου μέρος (ὁ δὲ Μάκρος τῆς Αχρίδος τμήμα), παρὰ τοῦ δούλου καὶ ἀπεστάτου λελήϊσται. Ἡ δὲ Βαγορά (ὄρος δὲ αὕτη τάμμεγα, καὶ τοῖς Βουλγαρ κοῖς καὶ Δυῤῥαχικοῖς ὄρεσι μεσιτεύον), παρὰ τοῦ αντάρτου φυλάττεται. Και συνόλως εἰπεῖν, πάντη ΣΥΚΗ, κακὸν κακῶς ἐστήρικται. Αλλά θαρρούμεν θεον, καὶ τοῖς τοῦ κρατίστου βασιλέως ἀγῶσιν, ὅτι τῇ σαύρα γοῦν ταύτῃ θαλφθείη ταῖς τῶν εὐεργεσιών τοῦ βασιλέως ἀκτῖσι, καὶ διὰ τοῦτο κεφαλὴν ἀράσσῃ, σὐδ' ἔστιν ὅπου ἔσται κατάδυσις. Ο γάρ τοι παντές βαστος σεβαστός καὶ πρωτοστράτωρ, κύριος Μια χαὴλ, παρὰ τοῦ βασιλέως ἐστάλη, ἐφ᾽ ᾧ συλλέξει τε ἄνδρας, καὶ τῷ καθάρματι ἀντιτάξασθαι. Καὶ Ανεσος. ἄνοτος.
col. 485–486page 64 of 72
PG 126:485δὴ συλλέγει, καὶ δὴ προσβαλεῖ τε αὐτῷ, καὶ τῇ χώρᾳ αὐτοῦ ἐμβαλεῖ. Καὶ ὁ ἀμύνων ἡμῖν Θεὸς ἥξει, καὶ οὐ χρονιεῖ· καὶ ὁ δοῦλος Ἱεροβοάμ τῇ ἀποστασίᾳ κατὰ τοὺς Σολομῶντος χρόνους ἐπιβαλόμενος, οὐδὲν πλέον δράσει του κακῶς βουλεύσασθαι. Παθῶν δὲ βασιλείαν, ὦ γῆ καὶ ἥλιε, καὶ βασιλείας ἀγένεια, καὶ ὕψος ἀρχῆς ἀσύγκριτον, οὐδὲ τοῦ δοῦ λος εἶναι βασιλέως ἀξιωθήσεται. Ἐγὼ δὲ ἅμα τῷ τὴν Θεσσαλονίκην καταλαβεῖν, εἴ που Δαίδαλον εξ ρον, πτερὰ ἂν ἐμαυτῷ περιηρμοσάμην, καὶ ἐπετά σθην, καὶ πρὸς τὴν ᾿Αχρίδα κατέπαυσα. Αλλ' οὔτε Δαίδαλον εἶχον, οὔτε φίλον τῇ χρεία μου συμβαλλόμενον. "Αλογα τοίνυν μισθωσάμενος, ἤδη άπειμι. ΕΠΙΣΤ. ΕΦ'. Τῷ ἐπισκόπῳ Κίτρου. Ἔστι καὶ γράφοντα μὴ ἀγαπᾶν, καὶ μὴ γράφοντα ἀγαπᾷν, τιμιώτατε ἀδελφὲ καὶ δέσποτα· τὸ μὲν, τῇ ζύμῃ τῶν Φαρισαίων χρώμενον, ἣν εἶναι τὴν ὑπόκρισιν ἐδιδάχθημεν· τὸ δ' ασχολίας περιελκόμενον, ᾶς ἡμῖν ἐπιφέρει τοῖς κουφοτέροις ἡ καθ᾿ ἡμῶν τοῦ βίου μεγάλη δύναμις. Μή μοι τοίνυν τὴν ἀγραφίαν, ἔχειν ἐν λόγῳ, ἀλλὰ τοῦ μείζονος ἀπολαύειν τοῦ τῆς ἀγάπης καλοῦ, ἐλάττονος φροντίδος ἀξιοῦν δι καίῳ, τὸ ἔλαττον καὶ τὴν τῶν εὐχῶν προτείνειν χεῖρα τοῖς πανταχόθεν βαπτίζεσθαι κινδυνεύουσιν. Ως γὰρ οὐκ ἀρκούντων τῇ ἀσθενείᾳ τῆς ἐμῆς ψυχῆς τῶν ἄλλων βαρῶν, ἐπετέθη καὶ ὁ τοῦ ἀδελφοῦ θάνατος" ἀδελφοῦ, ἐμῆς ἐξηρτημένου πνοῆς, καὶ πάντα δυο τοῦ ἐμοὶ καὶ παραβαλλομένου, καὶ πρὸς αὐτὸ, φασί, πῦρ καὶ κατὰ ξιφῶν κυβιστῶντος, ἵν᾽ αὐτὸς ἐν ἀραθυμίᾳ καὶ ἀλυπίᾳ (99') διάγοιμι. Οι στερηθείς, ὅσης χρήζω τῆς ἄλλοθεν βοηθείας, οὐκ ἂν δυναίμην λόγῳ δηλῶσαι. Ταύτης οὖν τὸ μεῖζον μέρος αἱ τῆς σῆς τιμιότατε εὐχαί μοι γενέσθωσαν, ἀεὶ πλείους τῶν συνήθων ἐπιδιδόμεναι. Τάχα δ᾽ ἂν ἐπ' ὀλίγον ἐπιδοθεῖεν. Ἴσως γὰρ τῷ χρηστοτάτῳ ἀδελφῷ πρὸς τὴν αὐτὴν ἀποδημίαν εψόμεθα. Αισθανόμεθα γὰρ τοῦ σώματος εἰς παντελῆ ἀσθένειαν ὑποῤῥέοντος, καὶ πεισομένου ὅπερ εἰς αὐτὸ δρᾷν ἡ συνεζευγμένη βοὴ πέφυκεν· εἰ μὴ ἄρα τότε μάλιστα τοῦ ῥηθέντος βοηθήματος δεηθησόμεθα· ἵνα μὴ πάνυ τοι πολλὰ ἐν ἡμῖν ὁ ἐδοστάτης εὕροι, μηδὲ σφόδρα μεγάλα, ἐξ οὗ σημείου τοὺς κατ' ἐμὲ τῇ αὐτοῦ μερίδι προστίθησι, ἀλλ᾽ εὑρεθῶμεν δοῦλοι τοῦ ἀλήπτου Δεσπότου, Ἐν ἀραθυμίᾳ καὶ ἀλυπίᾳ, ἐν ῥᾳθυμίᾳ καὶ ἀ. Τεμιότατε. τιμιότητος.

Letters LXVII, LXVIIIEpistola LXVII. LXVIII

col. 487–488page 65 of 72
Epistola LXVI
PG 126:487πρὸς τὴν ἀποδημίαν ἀπρόσκοποι χειραγωγηθείημεν, ὡς δεξιᾶς τοῦ Πατρὸς πάντας τοὺς ἀνθέλκειν βου λομένους ἀποῤῥαπίζοντος. Λ ἐν ᾧ οὐδὲν εὗρεν οὗτος ὁ λήσταρχος· ὑφ' οὗ καὶ ΕΠΙΣΤ. ΞΖ'. Τῷ ἐπισκόπῳ Δέβρης. Ο μὲν χρηστότατός μοι ἀδελφός, τιμιώτατε συνεπίσκοπε, ὑπὸ Κυρίου προσληφθείς, μακάριος ὄντως ἐστὶ τῆς προσλήψεως. Αὐτοὶ δὲ ὑπελείφθημεν ἐν τῷ τῆς λύπης χωρίῳ, τοῖς τοῦ σκοτασμοῦ σκηνώμασι, τῇ κοιλάδι τοῦ κλαυθμῶνος, πᾶσιν ἐκκείμενοι τοῖς τῆς λύπης χωρίῳ πονηρίας πνεύμασιν· ἀποκλαυσάμενοι μὲν τὸν ἀδελφὸν, ὅσον ἡ φύσις ἀπῄτει, καὶ ὁ παλαιὸς Ἀδάμ· ταχὺ δὲ πρὸς τὸν τῆς φύσεως καινιστὴν ἀποβλέψαντες Λόγον, τὸν δεύτερον 'Αδάμ, καὶ τὸν πρότερον Θεόν· ὃς καὶ πένθους ἡμῖν νό μους ὥρισεν. Ο καὶ πεποίθαμεν, ὅτι τὴν πάντα γενόμενον ἀδελφὸν προσλαβών, οὐδὲ τοῦ λοιποῦ ἑάσει ἀβοηθήτους, ἀλλὰ δώσει πάντως τοῖς ἀσθε νοῦσιν ἰσχὺν οἷς οἶδε τρόποις ὁ καὶ διὰ τ' ἀδελ φοῦ ἐνισχύων πρότερον. Καὶ αὐτὸς δὲ τοῦτ' αὐτὸ ζήτει ὑπὲρ ἡμῶν παρ' αὐτοῦ, προσεπιζητῶν τὸ καὶ εἰς τὴν λαχοῦσαν σε τάχιον ἐπανελθεῖν, τὰ τῆς αὐτοῦ ποίμνης ἣν ἐνεχειρίσθης, ἐπισκεψόμενον πρόβατα. ΕΠΙΣΤ. ΞΗ. Τῷ σεβαστῷ καὶ δονκὶ Βεῤῥοίας, κυρίῳ Κων σταντίνῳ, τῷ υἱῷ τοῦ σεβαστοκράτορος. Ὁρῶν μου τὸν ἀδελφὸν διακεχυμένον, όπηνίκα ἡμῶν ἐχωρίζετο, καὶ τὸ τῆς ψυχῆς γῆθος τῷ προσ ώπῳ ἐπισημαίνοντα, ἐθαύμαζον τὸ ἄηθες τοῦ ὁρά ματος, καὶ μέχρι μέν τινος τὸν θαυμασμόν κατ' ἐμαυτὸν ἔπεπτον. Ἐπεὶ δέ μοι ἐξενίκα τὴν τοῦ λογισμοῦ δύναμιν, ἐπυθόμην τ᾿ ἀδελφοῦ τὸ τῆς φαιδρότητος αἴτιον· καὶ ὅτι ἐθαύμαζον, ἀπεκάλυψα. Ὁ δὲ, μᾶλλον αὐτὸς θαυμάζειν ἔφησεν, ὅτι ἐθαύ ματα. Οὐ γὰρᾔδεις, εἶπεν, ὡς ἐλπίζω τὸν σεβαστὸν ὄψεσθαι. Η δ' ἐλπὶς ἥδε πηγὴν εὐφροσύνης ἐντό; μοι τῆς καρδίας ἀνέγρηξεν. Ης αἱ φλέβες καὶ ἄχρι τοῦ πρωσώπου ἀναπιδύουσιν. ᾿Ανέδακον τα χείλη τούτων ἀκούσας ἐγώ, καί τι μικρὸν τὴν κε φαλὴν ἔνευσα, ὥσπερ οἱ ἀναμιμνησκόμενοι. Εἶτε καὶ περιλαβὼν τὸν ἀδελφὸν, μακάριζον, ὅτι τοιούτου καταπολαύσει θεάματος, και του της
col. 489–490page 66 of 72
PG 126:489τε ἤθους ἀμβροσίτας κατευωχήσεται, καὶ τοῦ νέκταρος ἐμφορηθήσεται. Οὕτω πάντας ελκύεις πρὸς αὐτὸν τῇ ἀληθῶς χρυσῇ σειρά τῆς χρηστότητος. Μὴ παύσαιο τοίνυν ἐπιπλέκειν ἀεὶ ταύτῃ, ἵνα πλείους ἐλκύειν δύναιο. Τὸ γὰρ ἐπὶ τῷ μὴ ἀναλύειν παρακαλεῖν, οὔτε τῆς σῆς αἰσθανομένου μεγαλογνώμονος φύσεως, οὔτε τὰς ἐπὶ σοὶ ἐλπίδας ἀδρὰς καὶ εὐγενείς τρέφοντος. ΕΠΙΣΤ. ΞΘ'. Τῷ ἀποχαρτοφύλακι κυρίῳ Νικηφόρο. Αὐτοῦ μου τοῦ σώματος κακῶς ἔχοντος, παν άγιε δέσποτα, βραχὺ τὸ γράμμα εἰκότως γίνεται, καὶ ὅσον ἱκανὸν πρὸς τὸ τὰς σὰς εὐχὰς μόνον βοηθούς ἐξαιτήσασθαι. Ας καὶ αἰτοῦσι δίδου νῦν μάλιστα, ὁ καὶ ἀεὶ πάντα ἡμῖν τ᾿ ἀγαθὰ βουλόμενός τε και ἐπευχόμενος. ΕΠΙΣΤ. Ο'. Τῷ Παλαιολόγω. Διὰ τῆς μεγίστης σου ἀντιλήψεως, πανσέβαστέ μου αὐθέντα, μετρίας ετύχομεν ἀναπαύσεως ἔν γε τοῖς κατὰ τὴν ᾿Αχρίδα ὑπολειφθεῖσι τῇ Ἐκκλησίᾳ ὀλιγοστοῖς. Εμελλες γὰρ ἀνῦσαί τι κατεπάδων τοῦ 703 πράκτορος ἡμῶν ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας ὅθεν οὐ παυόμεθα ὅπερ ἔχομεν εἰσφέροντες τῇ παραμίλλῳ σου ἀγαθότητι· πρὸς μὲν Θεόν, εὐχὰς, ὡς αὐτοῦ λειτουργοί· πρὸς δὲ ἀνθρώπους, εὐχαριστίας καὶ εὐφημίαν· κἂν εἰ μικρά σοι μέλει τῆς εὐφημίας διὰ τὴν τῆς ἀνθρωπίνης ἀσθενείας συναί. σθησιν, ἣν ὁ λόγος ἐνειργάσατο· ἀλλὰ μὴ παύσαιο τὴν ἔρημον ταύτην ἡμῖν ἑξημερῶν οίμωγῆς, ταῖς σαῖς ὑπὲρ ἡμῶν ἀεὶ θαυματουργίαις. Οὕτω γὰρ ἐγὼ τὰς σὰς ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας Εκκλησίας ἐναὸν τίθε μαι, αἷς οἱ τῶν ἑκάστοτε πρακτόρων σκοποὶ ἀμβλύνονται. Εἰ μὴ γὰρ αὐτὸς ἡμῶν καθέστηκε βοηθός, οὐδὲν τὸ κωλύον ἡμᾶς καταναλωθῆναι ὑπὸ τῶν ὄψεων, οὓς πολλοὺς ἡ ἔρημος αὕτη τρέφει, ζωουμέ νους καὶ ἀδρυνομένους τῇ ἄνωθεν εκχωρήσει, ἣν αἱ ἁμαρτίας ἡμῶν ἐπεισάγουσιν. Οὕτω γάρ σοι καὶ πλείους τους στεφάνους ὁ δίκαιος πλέξει Κριτής τε καὶ βραβευτής ἐν ἡμέρᾳ ἀνταποδόσεως, τηρῶν κανταῦθα πάσης κακώσεως ἀνώτερον καὶ κακύν σεως. ΕΠΙΣΤ. ΟΛ'. Τῷ πρωτασηκρήτι κυρίῳ Γρηγορίῳ τῷ Καματηρῷ. Πάντων ἐγὼ μακαριώτατος νῦν, εἴ σε διά τε τ' ἀδελφοῦ καὶ τῆς ἐπιστολῆς εὐεργέτησα, τὸν δύο 'Αμβροσίτας. ἀμβροσίας. ἀπαραμίλλῳ

Letters LXIX - LXXXIEpistola LXIX - LXXXI

col. 491–492page 67 of 72
PG 126:491Λ λαχόντα μακαριότητας. Καί τινι μὲν ἐλαχίστῳ, καθά φησιν ὁ Κύριος, ἀγαθύνοντες, οὔτε νῷ ληπὰς οὔτε λόγῳ ῥητὰς ἀμοιβὰς ἐλπίζομεν. Εἰ δὲ τηλικούτους εὐεργετοίμεν [[.—τοῦμεν], ἡλίκον αὐτόν σε τότε τοῦ λογοθέτου ἀξίωμα τέθεικε, τοῦ πάλαι βασιλ συνεδρεύοντος, καὶ τὸ τοῦ πρωτασηκρήτις ἐφφίκιον, τοῦ ἀεὶ τοῖς αὐτοκράτορσιν ὑπογραμματεύοντος, καὶ μάλιστα νῦν ὅσῳ καὶ σοφώτερος ὁ αὐτοκράτωρ καὶ εμμελέστερος, ὥστε καὶ τά τε ἄπια ἄλλα καὶ τοὺς λόγους αὐτουργεῖν· βαβαί μοι τοῦ πλήθους καὶ μεγέθους τῶν ἀμοιβῶν ὧν ἤδη καὶ ἀῤῥαβῶνας δέ χομαι. Καὶ εἰ μή σε ᾔδειν ἀποκναίσων τῷ μήκει τοῦ γράμματος, ἱκανῶς ὑπὸ τῶν γραμμάτων κεντούμενον, ἃ καὶ παθήματα τῆς ψυχῆς δριμέως ἡρμήνευσας, ἄλλον τρόπον τοῖς τοῦ Σταγειρίτου χρησάμενος, ἀπηριθμησαίμην ἂν σοι τοὺς ἀῤῥαβῶνας κατ' εἶδο ἕκαστον. Νῦν δὲ ἀλλ᾽ ἑνός σοι ἐπιμνησθήσομαι. 704 Ἐπειθόμην τοῖς Βαρδαριώταις ἐπαφεθῆναι τὸν παν σέβαστον υἱὸν τοῦ πρωτοστράτορος, τά τε άλλα πατρώζοντα, καὶ τὴν πρὸς τοὺς λόγους διάθεσιν, τὰ ἐμὰ παιδικά. Οΰ; τιμῶν ἀξίως τῆς σπουδῆς, ἐν ἐπ' αὐτοὺς κατεβάλετο, οὐδὲ ἡμᾶς δοκοῦντας μὲν ἐν τούτοις εἶναί τι, ὑπὸ δὲ τὰς αὐτοῦ γενομένους χεῖρας ἀπειράτους ἐάσει τῆς ἰδίας μεγαλειότητος· ἀλλ᾽ ἀπ' λαύσομεν ἡλίκων ἀεὶ μεμνησόμεθα. "Αρά σοι μικρές οὗτος ὁ ἀῤῥαβών, ἢ καὶ πραγματείας κερδαλεωτάτης κεφάλαιον; Ἐγὼ μὲν οὐδ᾽ ἔχω χωρῆσαι τοῦτον τοσοῦτόν ἐστι τῆς ἐμῆς στενοχωρίας πλατύτερος. Οὕτω γοῦν μεγάλα κερδάνας, ἐφ' οἷς σε εὐηργέτησα, ἡδέως εὐεργετήσω καὶ ἕτερον, καὶ γνω ριῶ σοι τὸν ἐμὸν Κύκλωπα τοῦθ᾽ ὅπερ ᾔτησαν διὰ τοῦ καθαροῦ καὶ μαργαρώδους σου γράμματος. Ἔστι τοίνυν οὗτος ὁ πρὸς τῇ ἀνδροφαγίᾳ καὶ ἕνα μοι ἀεὶ δεικνύων ὀφθαλμόν, οὐδέποτε τῇ ἐμῇ κα κώσει ἐπιδιάζοντα, κἂν συναχθείη πρὸς τὸ συν ούστερον συννούστ.], κἂν διαχθείη [/. — χυθ.] πρὸς τὸ ἁπλούστερον, κἂν χαριεντίσωμαι πρὸς αὐτ τὸν, ἂν πλήρει τῷ γαύλῳ προσοίσω τον Πράμνειον, ἄν μοι δῶκε μερῶν εὐώδεος υἱὸς τὸν ἔτι παραμέν νοντά μοι λόγον ἐν τῷ ἀσκίῳ τοῦ σώματος τὸ πᾶσαν μαραῖνον ἀνίαν φάρμακον· ὁ δὲ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ἐπιβάλλει μοι ὀφθαλμόν, μιᾶς ἐνδεικτικὸν διαθέσεως. Καὶ ὡς εὐσεβῶν ἐπὶ τούτοις κομῶ, περιαρθρήσας Ο ίδε τίς ἔχει πρός με τοιουτοτρόπως· κἂν εὕροις τοῦτον, τὸν ἐμὸν ἂν ἔγνως Πολύφημον. Ορᾷς, μονονοὺ τῷ δακτύλῳ τοῦτόν σοι ἔδειξα. Ἐπὶ τούτων κρῖνον, εἰ μάτην ἐπιβοῶμαι τὴν ἐμὴν Παρθένον, καὶ τὸν Κριὸν τὸν προσδεθέντα τῷ φυτῷ τῆς ἀφέσεως. Δέδοικα γὰρ, μή με φθάσῃ ξενίσας ὡς ἐπαγγέλλεται. Οὕτω; οὖν ἔχοντι χρηστότατον ἐποίησας ἔργον, ἀφείς οὔτε νῷ ληπάς. οὔτε νῷ ληπτάς. Περιαρθρήσας. περιαθρήσας.
col. 493–494page 68 of 72
PG 126:493μοι τὸ τῆς ὕβρεως ἔγκλημα· τοῦτο γὰρ ἐκεῖνο, οὐκ επανέσης κειμένω, οὐδὲ νεκρὸν ᾐκίσω τὸν Εκτορα. Καὶ τοῦτ᾽ ἀπονάμενος, ἔχεις τῆς παρὰ τῷ βασιλεῖ προσεδρίας, οὗ τῆς χρηστότητος καὶ οἱ πολέμιοι μάρτυρες. Διὸ καὶ ὁ Θεός σε τῆς φιλανθρωπίας ἀμείβεται, τὴν ψυχαγωγὸν ἀντιδοὺς παράκλησιν, τὸν ἡδὺν Θεόδωρον, τὸν ὄντως Χρυσήλιον, τὸν ἐκ δυοῖν ἀσυγκρίτων ἐν κόσμῳ πραγμάτων τὴν ἐπωνυμίαν ἐρανισάμενον, καὶ φυγόντα μὲν τὴν ἡμετέραν τὴν καματη ρὰν ἀληθῶς, ἀκάματον δὲ γενόμενον. Η πῶς ἄν σοι τοσαύτας τέχνας καὶ οὕτω πεπαίδευτο, εἰ τὴν φύσιν εἶχε καματηρὰν καὶ ἐκλάζουσαν; πῶς δ᾽ ἂν στρατιωτικὴν καὶ γεωμετρικὴν εἰς ταὐτὸ συνήγαγε, καὶ συνήψε τὰ μακροῖς θριγγίοις ἔκπαλαι διειργόμενα, μετ᾿ Αρχύταν, μετὰ Φιλόλαον, μετὰ τὸν Αίλιον Αδρια-, νν, μετὰ τὸν ἔκπτωτον ἡμῖν Ιουλιανόν; ἀριθμητικόν μὲν οὖν αὐτὸν ᾔδειν, ἀφ᾽ οὗ τοὺς Βαρδαριώτας ἐπράττειν· ὅς γε καὶ μέσων ἠρίθμει νυκτῶν. Ἐξ έπληττε γὰρ αὐτὸν τοῦ ὕπνου ἀριθμητικόν τι θεώ ρημα, ἐπεὶ μηδὲ τοῖς ὕπνοις ἐνεβυθίζετο. Αλλ' εἶχε καὶ αὐτὸς ἀληθῶς λέγειν· Εγώ καθ εύδω, καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ. Καὶ ἀεὶ δέ τι Ακριβολογεῖτο, καὶ ὅπως τὴν μονάδα εἰς μέρη τέμῃ, καὶ ἀμαθεῖς δείξῃ τοὺς ἀμετρῆ λέγοντας. Ὁ δὲ καὶ κύβους ἔδει [/. ᾔδει], καὶ κυβοκύβους, καὶ τοῖς μή εἰδόσιν ἡρμήνευε. Γεωμέτρην δὲ οὔπω ᾔδειν. Καίτοι τό γε εἰκὸς αὐτὸν ἀπῄτει τὴν γῆν συχνάκις μετρεῖν, ἀεί τι σφαλλόμενον, εἰ δή τι καὶ μου σικός γένοιτο. Δίκαιον δέ· τὸ γὰρ ἀριθμητικὸν τῷ ἁρμονικῷ συγγενές· ἐπεὶ καὶ περὶ τὸ διωρισμένον ποσὸν ἄμφω ἔχετον. Γένοιτο δ' ἂν, εἰ πρῶτον μὲν ἐπιβαίη τῶν ἀσκημάτων, τῶν τὸ πνεῦμα χειρο ηγούντων τοῖς χαλκοῖς δόναξι, καὶ μάθῃ ταῦτα πρὸς ῥυθμὸν διαστέλλειν τε καὶ συστέλλειν· ὥστε τῇ μὲν, πληροῦν, τῇ δ', ἀποκενοῦν. Ἔπειτα καὶ τοὺς κανόνας ἀμφιψηλαφῴη· καὶ ἁπλῶς τοῖς τε ἄλλοις ἐμπνευ στοῖς ὀργάνοις, καὶ τοῖς ἑντατοῖς καὶ νευροσπάστοις Ανασκηθείη. Τότε δὲ καὶ ἐπὶ τὴν πολυύμνητον σφαιρικὴν, ἢ ἀστρολογίαν ἀΐξει, οὐχ ὡς ἀδελφὴν μόνον οὖσαν γεωμετρίας (ὕλη γὰρ τὸ πηλίκον ἀμφοῖν), ἀλλὰ καὶ ὡς προεπιτηδεύσας αὐτὸς τὴν ὁμώνυμον σφαιρικὴν, ἣν καὶ ἔφιππος ἡμῖν ἐπεδείξατο. Καὶ δὴ τὰς τύχας λέγων ταῖς γυναιξὶν, οὐκ ἐν ταῖς τριόδοι;, κατὰ τοὺς μάντεις τούτους δὴ τοὺς ἀγύρτας, ἀλλ' ἐπ' ἐργαστήριον, ὡς ἂν σεμνύνοι τὸ μάθημα, αὐτός θεν τε χρηματίσεται - σητ.].
col. 495–496page 69 of 72
PG 126:495Καὶ ἔτι οὐδὲ θησαυρὸς αὐτὸν λήσεται ὅπου δὴ τῆς γῆς κατορωρυγμένος, θησαυρῶν αὐτὸν κορέσαι δυνάμενος, κατ' ἐκεῖνον τὸν ᾿Αττικοῦ, τοῦ τὸν σοφι στην τεκόντος Ηρώδην. Καὶ δεῆσαν δή ποτε ἐπι δείξασθαί τι ὧν οἶδε πολλῶν ἐπιτηδευμάτων, οὐκ ἀγνοήσει τὸν πολεύοντα καὶ τὸν διέποντα, καὶ τὸν κύριον τοῦ ὡροσκόπου καὶ τὸν τῆς σελήνης οἰκοδεσπότην· ἐξων ἴσως ἔσται αὐτῷ τὰ κακοδαιμόνια. Καὶ μαθὼν ἐκκλινεῖ τὸν κληματῆρα καὶ τὸν κακοποιόν διακρούσεται καὶ Πτολεμαῖον ἕξομεν ἄλλον, εἰ δὲ βούλει, καὶ Αρατον καὶ μάλιστα νῦν, ὅτε τὸ χρῆμα τῆς ἐπιστήμης νόμοις ελήλαται. Τηρήσας δὲ καὶ τὰς τοῦ ἡλίου διφρηλασίας τὸ ἅρμα ἐλαύνοντος τὸ πτηνὸν, καὶ τὴν ἡνιοχικήν ἐκμαθήσεται. Καὶ οὕτως ἔσται οὐ μᾶλλον ἐπωνύμως ἢ φερωνύμως Χρυσήλιος. Κἂν αἰτήση σθέ ποτε καὶ τοῦτ' ἐπιδείξασθαι, ὑπο ζεύξει τῷ ἄρματι τὴν ἡμίονον τὴν ἡλικιῶτιν ἐκείνων, αἳ τὸν Πρίαμον ἐπὶ τὰς ᾿Αχιλλέως σκηνὰς ἑπόρευ σαν. 'Η δὲ δραμείται Αρπυίαις ἴσα, μὴ βαρουμένη σαρξίν, ἀλλ᾽ οὗτα κούφη και περιδετισμένη τὸ σῶμα, καὶ μάλιστα εἰ νύσσαν προστήσεσθε θημονιάς και θῶν, ἅ; ἔψεται καινὸν καὶ ποθητόν θέαμα. [] που καὶ ἡ γαστὴρ ἀναδραμείται κατὰ τὰς χάνας καὶ τοὺς συνόδοντας Εἰ δὲ καὶ πνεῦμα εἴη σφοδρὸν, ἀρεῖ ταύτην μετέωρον, καὶ τὸν διφρηλάτην δηλαδή τοῦτον, ὡς ἐκείνης κουφότερον, ἐκτὸς εἰ μὴ περιο έξωνται στατήρας, ὡς εἴωθεν. Εἰ τοίνυν μέλει σοι καὶ ἁρματηλάτην τοῦτον ἰδεῖν δοκιμώτατον, καὶ τοῖς τῶν χρωμάτων επωνύμοις δήμοις περιμάχητον θήραμα, καὶ πᾶσι φιλίπποις εὔφημον λάλημα, μηκέτι τοιαύτην ἔχε φύσιν ἐν τῇ τῆς ἐχούσης ἡμᾶς Μακεδονίας στενοχωρίᾳ· ἀλλὰ λῦσον ἐπὶ τὴν Λάρισσαν. Η γὰρ Θεσσαλία τούτου οἰκειοτέρα, καὶ ἡ πεδιὰς ἡ Φαρσάλιος· ὧν τῷ πλάτει τὰς μὲν ἐπιδείξεται τῶν ἐπιστημῶν καὶ τεχνῶν τὰς δὲ, πρὸς τὸ μαθεῖν συνεργῷ χρήσεται· πρὸς ἡμᾶς δὲ διαβὰς, οὔτε ταῖς ἄλλαις, οὔτε τῇ γεωμετρικὴ ἐμφιλοτιμήσεται. Τῶν μὲν γὰρ ἀνεράστως ἔχω τῆς ἐπιδείξεως· τῆς δὲ τόπος ἔντως οὐκ ἔστι παρ' ἐμοί. Πάντες γὰρ ἡμῖν ὑπὸ τῶν ἄνωθεν κατακλυσμῶν ἀπεθαλαττώθησαν. Μίαν μοι τέχνην ἔχων ἕξει χρησίμην, εἴ γε ἐπίσταται τὴν ἀσματικήν τε και χοροστατικήν· μέρος μὲν οὖσαν καὶ αὐτὴν ἢ εἶδος ἁρμονικῆς, οὐ πᾶσι δὲ πάντως σπουδαζομένη, ὅτι μὴ μόνον τοῖς καθ' ἡμᾶς. Ωστ᾽ ἢ μὴ παραβι Κληματῆρα. κλιμακτήρα. λέτω τῇδε, ἢ ὡς ἐπ' ἐκκλησίας ατόμενος ποικιλί τερον καὶ περισσότερον, καὶ χορού κορυφαῖος ἐσό μενος, δακτύλων τε περιαγωγαῖς ἐπισημαίνων τὴν τέχνην, καὶ τῶν ἄλλων μελῶν στροφαῖς καὶ λυγίσμασι. Πρότερο; οὖν αὐτός μοι τοῦτο βασάνισον, Συνόδοντας. κυνόδοντας.
col. 497–498page 70 of 72
PG 126:497κἂν γνωριεῖ σοι τὸν τεχνίτην, καὶ κριθῇ δόκιμος, μηδ' οὕτω τὴν ὁδὸν θαῤῥησάτω τὴν πρὸς τὴν Ἀχε ρουσίαν τὴν λίμνην, τὴν ἐμὴν Λύχνιδον, εἰ μὴ πρό τερον σύνθοιτο τῷ ἀδελφῷ μου Δημητρίῳ περὶ τοῦ τῶν ᾀσμάτων μισθοῦ. Ὁ δὲ ἔσται μελίγης μελαμπύρου εμπορικὸν ἡμιμέδιμνον. Τοσοῦτον γὰρ ὅ τε ᾀσόμενος ὅ τε ἀκουσόμενος· ὁ μὲν, λαβεῖν ἄξιος· ὁ δὲ, δώσειν εὔπορος. Ορᾷς παρ' ὅσον ἦλθον εὐλαβείας γεροντικῆς καὶ σεμνότητος, ἵνα χαρίσωμαί σοι, καὶ τῷ γλυκεῖ Θεο δώρῳ συνεντρυφήσωμεν· ἐπεὶ καὶ ἀμφότεροι ψυχ αγωγησόντων δεόμεθα· ἐγὼ μὲν διὰ πάντα τἀμὰ κακά· σὺ δὲ διὰ τὴν δυσχεραινομένην σοι ἀποδημίαν, ταύτην δὴ τὴν, ὡς ἔφης, μακράν. Πρὸς ἢν μηδὲ πάνυ σφόδρα δυσφόρως ἔχε, εἰδὼς, εἴπερ τις άλλος, γινομέ την κοινωφελῶς, καὶ δεικνῦσαν τὸ τοῦ βασιλέως ἡμῶν μηδεμνικὸν καὶ φερέπονον. Ὃς ἵνα τοὺς ἐχθροὺς ἐγε γύθεν δειδίττηται, πόλεως μὲν ἐκείνης, καὶ βασιλείων ἐκείνων, καὶ τῶν ἄλλων ἐκείνης ἀπολαυσμάτων ὀλιγώρει, ἀγροτικῶν κακῶν ἀνεχόμενος. Εκκειται μεν ψύχεσι τε καὶ θάλπεσιν, ύπαιθρος δὲ φέρει τὰς ἐναντίας ὥρας σὺν τοῖς φιλτάτοις· καὶ ἅμα τὰς χώρας, αἷς ἂν ἐπισταίη, καθιστα μεγαλοπρεπῶς καὶ βασιλικῶς, τῶν τε ἄλλων ἁρμοστῆς, καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν διαφερόντως γινόμενος. Ταῦτα καὶ ἄλλα μυρία τῆς μακρᾶς ἀποδημίας ὑμῶν καὶ ἀγροὶ καὶ πόλεις ἐγίνανται· ὥστ᾽ εἰ μὴ φιλαίτης [[. - τιός τις] είης, ἀλλὰ φιλάνθρωπος καὶ φιλάδελφος, οὐ μόνον οὐ ουσ χερείς [γ. — ρανεῖς] πρὸς τὴν ἀποδημίαν οὐκέτι, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐπεκταθῆναι ταύτην ἐπεύξῃ, ἵνα πλείους καὶ πλείω εὐεργετώμεθα. ΕΠΙΣΤ. ΟΒ'. Τῷ προέδρῳ τῷ Παντέχνῃ. Τὸν κολοφῶνα ἐπέθηκας, ὑπέρλαμπρέ μοι ἐν Κυρίῳ υἱὲ, ταῖς περιεχούσαις με θλίψεσι, καὶ αὐτὸς εἰπὼν συνέχεσθαι θλίψεσιν. Ο γοῦν ἐμαυτῷ φάρμακον διὰ τῶν τοῦ λόγου βοτανῶν ἤρτυσα, τοῦτο καὶ σοὶ χρήσιμον εἰδὼς, στελῶ καιροῦ δραξάμενος· ὡς νῦν γε ὑπὸ φωτὶ τουτί σοι τὸ γραμμάτιον συντάξας, οὐκ εἶχον ὅπως ἐκ τῆς πυξίδος τὸ φάρμακον ἀναλήψομαι· οὐχ οὕτως ἀνειμένης ἁπλῶς, οὐδὲ πᾶσιν ἐκκειμένης, ἀλλὰ περιεργοτέρας χειρός δεομένης πρὸς τὸ ἀνοί γεσθαι. Πλὴν ὅσον τοῦτο μόνον νῦν ἔχω σοι συντελεῖν, ὡς μετὰ τὸν χειμῶνα πάντως ἔαρ, καὶ ὅσα τοῦ ἔαρος. Ο δέ γε τοῦ Ἡλίου παῖς Φοίνιξ, καὶ τεφρωθεὶς ἐξανίσταται, ἵνα μηδὲν εἴπω θειότερον καὶ ἡμέτερον. Με λίγης. μελίνης.

Letters LXXXIII - LXXXVEpistola LXXXIII - LXXXV

col. 499–500page 71 of 72
Epistola LXXXII
PG 126:499ΕΠΙΣΤ. ΟΓ. Τῷ ἱατρῷ τοῦ βασιλέως κυρία Μιχαήλ τῷ Παντέχνῃ. Ὑμεῖς δὲ ἀεὶ μὲν ἡμᾶς ταῖς ἐλπίσι σανεῖτε, ὡς ἥξοντες καὶ ἐπισκεψόμενοι, ἀεὶ δὲ ἐξαπατήσετε οὕτως ἡμᾶς περιφρονεῖτε τοὺς χαμαὶ ἐρχομένους οι αεροβατοῦντες ὑμεῖς. Ἀλλὰ γὰρ ὄψέ ποτε ἐχέκολλον ἀποῤῥίψαντες, ᾧ πρὸς τὰ αὐτόθι ἔχεσθε, παράκλησις ἡμῶν γένεσθε. Τὰ δὲ φόβητρα, ἃ ἡμῖν ἐπανατείνεσθε, μορμολυκεία παίδων εἰσὶν, ήγουν πτωχών τινων ἐπισκόπων. Ὁ δὲ πάσης Βουλγαρίας ἀρχιεπίσκοπος, ὃν ὅσοιπερ ὁρῶσι τε καὶ ἀκούουσιν, οἷονται μεδίμνοις ἐκμετρεῖσθαι τοὺς χρυσίνους ἑκάστης ἡμέρας, τὴν ὑμετέραν παρουσίαν ὡς πτωχού τινος σἰήσεται, ὃς περίεισιν Αιτίζων ἀκόλους οὐκ ἄορας οὐδὲ λέβητας, κἂν μικρόν τι λάβῃ, τῷ ληφθέντι ἀρκούμενος. Μόνον ἐλθὲ, καὶ οἱ πάροικοι μόνοι, οἱπαρὰ τοῦ Βλαχερνίτου ἀποκρυβέντες, πλουτίσουσί σε, ἀνὰ ἕν σκόρδον δόν τες. Τηροῖο ὑπὸ Κυρίου πάσης κακίας ἀνώτερος. ΕΠΙΣΤ. ΟΔ. Τῷ αὐτῷ. Χαίρω μὴ δεχόμενος ἐκ σοῦ γράμματα. τεκμαίρομαι γάρ σοι προσείναι πράγματα, οἷς τι καὶ κερδαλέον υπεστιν. Εἰ μὲν οὖν τυγχάνω τοῦ σκοποῦ, καὶ οὐ παρατοξεύω, ἔχω τοσαύτην ἐκ τῶν σῶν ἐν τοῖς ἐμοῖς λυπηροῖς παράκλησιν· εἰ δὲ καὶ τὸ σὸν δυστυχῶ, δίπαλτος ἡμῖν ὁ πονηρὸς ἔπεισιν. "Ο μόνο; ὁ ἀγαθὸς Θεὸς καὶ κρατικὸς ἀντιστήσεται. ὑφ' οὗ καὶ αὐτὸς ἀνώτερος τῆς ἐκείνου κακομηχανίας φυλάττοιο. ΕΠΙΣΤ. ΟΕ. Τῷ αὐτῷ. ἀξίοις τῶν ἐλπίδων αἷς ἐτρεφόμεθα. Διψώντί μοι μαθεῖν τὰ κατὰ σὲ λευκότερον, ὑπέρ λαμπρέ μοι ἐν Κυρίῳ υἱὲ, αὐτὸς σταγόνας ἐπιπέμ πεις θολώδεις, ἐξ ὧν οὐκ ἰῶμαι τὴν δίψαν. Γράψον οὖν μοι ἀριδηλότερον ἐνίοις τε εἶ, καὶ εἰ ἐν Ενίοις τε. ἐν οἷς τε.
col. 501–502page 72 of 72
PG 126:501ΘΕΟΦΥΛΑΚΤΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΑΙ ΛΕ. ΕΠΙΣΤ. Α΄. Τῇ δεσποίνῃ κυρά Μαρία. Δέσποινά μου ἁγία, πολλοῖς μέν με τοῖς λυπηροῖς ἐξ οὗ τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων ᾿Αχριδόθεν επεδήμησα, αἱ πολλαί μου ἁμαρτίαι προσεπαττάλευσαν· οὔπω δὲ τοιοῦτον οὐδὲν οἷον νῦν ὁ ἄθλιος ἔπαθον, μὴ δυ νηθεὶς ἀποδοῦναι τὴν τελευταίαν καὶ συντακτήριον τῇ βασιλείᾳ προσκύνησιν. Ἐκεῖνα μὲν γάρ μοι τὰ λυπηρὰ ἡ σὴ γαληνίτης ἐκούφιζε, μᾶλλον δὲ τελείως ἐξήλειψεν, ὡς μηδὲ ἴχνος τούτων ἐμφαίνεσθαι, καὶ τὸ θαῦμα εἰς ἱλαρότητα μετεβάλλοντο, ἀλλοιούσης αὐτὰ τῆς θειοτάτης σου δεξιᾶς, ὥστε τὰ πρὸς Θεὸν τῷ Δαβὶδ λεχθέντα, καμοὶ πρὸς τὴν βασιλείαν σου λέγεσθαι· Κατὰ τὸ πλῆθος τῶν ὀδυνῶν μου ἐν τῇ καρδίᾳ μου αἱ παρακλήσεις σου εὔφραναν τὴν ψυχήν μου. Τὸ δὲ νῦν τοῦτο πάθος τίς ὁ ἐπι κουφίσων τῇ ἐμῇ ταπεινότητι; τίς ὁ θήσων τῇ ἀσθενείᾳ μου φορητότερα; Ἐκτὸς εἰ μὲν μή] τὴν σὴν ὑπολογισάμενος ἀγαθότητα, ταύτην ἔξω καν τούτῳ παράκλησιν. Πιστεύω γὰρ, κατὰ τὸ εἰκός, ὡς καὶ τὸ παρὸν γράμμα δέξαιο, καθάπερ ἐκείνην αὐτὴν τὴν διὰ τοῦ σώματος ἐντυχίαν, ἣν ὑστερήσα μεν ἄκοντες. Ἴστω γὰρ ἡ ἐλεοῦσά με βασιλεία σου, ὡς ἀπὸ Νικομηδείας επανερχόμενος (κἀκεῖσε γάρ με τὰ τῶν κακῶν μου διεπόρθμευσε κύματα), πολλὰ μὲν καὶ πολλάκις ἐβιασάμην τους ναύτας, ὥστε πρὸς τὸ τῆς βασιλείας σου εὐτυχῶς ἔχοντες τῆς Πρίγκιπος νησί διον, καὶ τοὺς οἴακας ἐπιστρέψαι, καὶ τὸ οθόνιον μεταστείλασθαι· ἀλλ᾽ οὗτοί γε τῶν ἐμῶν βιαίων ῥημάτων οὐδὲ κέλευσμα ἐπαΐουσιν, οἶμαι, βιαιοτέρας βοῆς τῆς τοῦ βορέου τὰ ὦτα καταβομβούσης αὐτῶν, ὃς ἀπὸ τοῦ παντειχίου καταβαίνων λαμπρός, ἀπόρευτον ετίθει τὸ πέραμα, πλὴν εἰ μὴ πρὸς τὴν ᾿Απολλωνιάδα καταίρειν ἐμέλλομεν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴ πρὸς τὴν μεγαλόπολιν διασωθῆναι. Διεσώθημεν δὲ, μόνον οὐχὶ τῆς γῆς ταῖς κώπαις προσψαύοντες'
Page scan enlarged

Notebook

Full View