quamdam proponebat populum aliis gentibus, cum τηρίαν. Οὕτω καὶ Αἴγυπτος διὰ τούτων τὴν ἄρρητον in commoditatem, tum salutem. Non dissimilem ad rationem per haec Ægyptus ineffabilem Dei potentiam didicit. Etenim in istorun perniciem, ad omnes homines fama perducens, cunctos demirari fecit, divinæ providentiæ justitiam. Hinc Rhaab scortum, cognitionis Dei splendore accepto, Cecidit, inquit, ad exploratores timor rester, et tremor vester super nos. Audivimus enim quomodo Dominus Deus vester exsiccaverit ante conspectum vestrum mare Rubens, vosque perduxerit: quoniam Dominus vester, Deus in cœlo et super terram infra³. Sic multo etiam post tempore, conspecla arca, voci ferabantur alienigenæ cum trepidatione et horrore: Hic est Deus qui percussit Egyptum, quique tot Assyriorum myriades ante monia Hierusalem trajecit, ac regem ipsorum Senacherim terga vertere cogens, cunctis mortalibus suam potentiam conspicuam reddidit: qui et in Babylone Danielem a leonum ferocia illæsun servavit, inque ardenti camino tres illos pueros retinuit, ac arrogantem istum regem Nabuchodonosor dementavit, omnesque illi subjectos docuit, quod solus Deus Israelis sit vere Deus. Cyri denique temporibus celebratissimum reditum populo suo donans, ac Hierusalem pristinæ felicitati restituens, ut et femplum splendidius quam antea fuerit exstrueretur: omnibus tam longe quain prope sitis commonstravit, quod solus ipse abunde possit et curam et præsidatum suorum agere. Porro et in Macedonibus c non semel vires suas per Macchabæos ostendit. Præterea per prophetas miracula exhibentes, ac futura prædicentes, gentium plerasque ad veritatem duxit. Hinc magnum Elisæum Syri metuerunt, tum cæcitate ab ipso percussi, tum Neenian lcprosi curationem contemplati; tanta vatem bune suut reverentia prosecuti, ut ubi rex ipsorum in agritudinem incidisset, Azaelem ad eum legarent, quem et propheta ille Syris in regem unxit. Deinde fatidicum Hieremian tanto honore dignatus est Babyloniorum rex, ut optionem illi habitationis daret; cumque alios omnes et reges et principes, captivos abduxisset, huic soli potestatem dedit sccedendi quo vellet. δύναμιν τοῦ Θεοῦ μεμάθηκε, καὶ τὸν ἐκείνων α όλεθρον εἰς ἅπαντας τοὺς ἀνθρώπους ή φήμη δ αγαγοῦσα, θαυμάζειν ἅπαντας παρεσκεύασε τῆς θείας προμηθείας τὸ δίκαιον. Ἐντεῦθεν Ῥαπό ἡ πόρνη τῆς θεογνωσίας δεξαμένη την αίγλην, ἔλεγε της κατασκόποις, ὅτι Επέπεσεν ὁ φόβος ὑμῶν, καὶ ὁ τρόμος ὑμῶν ἐφ' ἡμᾶς. Ηκούσαμεν γὰρ ὅπως κατεξήρανε Κύριος ὁ Θεὸς τὴν Ερυθρὰν θάλασ σαν ἔμπροσθεν ὑμῶν, καὶ διήγαγεν ὑμᾶς· ότι Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν, Θεὸς ἐν οὐρανῷ ἄνω, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς κάτω. Καὶ χρόνοις πολλοῖς ὕστερον τὴν κιβωτὸν οἱ ἀλλόφυλοι θεασάμενοι, μετὰ δέους καὶ φρίκης ἐβόων· Οὗτος ὁ Θεὸς ὁ πατάξας τὴν Αἴγυπτον. Καὶ τῶν Ασσυρίων δὲ κατακοντίσας τὰς τοσαύτας μυριάδας, πρὸ τῶν τῆς Ἱερουσαλὴμ περιβόλων, καὶ τὸν βασιλέα αὐτῶν Σεναχηρείμ κατ· αναγκάσας φυγεῖν, δῆλον πᾶσιν ἀνθρώποις τὴν οἰκείαν ἐποίησε δύναμιν· καὶ ἐν τῇ Βαβυλῶνι δὲ φυλάξας ἀλώβητον τοῖς λέουσι τὸν Δανιήλ, καὶ τῆς καμίνου διασώσας τοὺς τρεῖς ἐκείνους παῖδας, καὶ τὸν ἀλαζόνα βασιλέα Ναβουχοδονόσορ κατέπληξε, καὶ τοὺς ὑπ' ἐκείνῳ πάντας δι' αὐτοῦ ἐδίδαξεν, ὡς μόν νος Θεὸς, ὁ τῶν Ἰσραηλιτῶν Θεός. Καὶ ἐπὶ Κύρου δὲ τοῦ Πέρσον, τὴν πολυθρύλλητον ἐπάνοδον τῷ λαῷ δωρησάμενο;, καὶ τὴν Ἱερουσαλὴμ εἰς τὴν προτέραν ἐπαγαγών [[. ἐπαναγ.] εὐπραξίαν, ὥστε καὶ τὸν ναὸν οἰκοδομηθῆναι λαμπρότερον, δεδήλωκε πᾶσι, καὶ τοῖς ἐγγὺς καὶ τοῖς μακράν, ὡς μόνος αὐτός ἐστιν ἱκανὸς προμηθεῖσθαι καὶ προστατεῖν τῶν οἰκείων αὐτῷ. Καὶ ἐπὶ τῶν Μακεδόνων δὲ πολλάκις τὴν οἰκείαν διὰ τῶν Μακκαβαίων ὑπέδειξε δύναμιν. Καὶ μέν τοι καὶ διὰ τῶν προφητῶν θαυματουργούντων, καὶ τὰ ἐσόμενα προλεγόντων, πολλὰ τῶν ἐθνῶν πρὸς τὴν ἀλήθειαν ωδήγησεν. Οὕτω τὸν μέγαν Ελισσαίον οἱ Σύροι εφοβήθησαν, ποτὲ μὲν ἀορασία πληγέντες ὑπ' αὐτοῦ, ποτὲ δὲ τοῦ Νεεμᾶν τὴν κάτ θαρσιν θεασάμενοι· τοσοῦτον γὰρ ἔσχον πρὸς τὸν προφήτην σέβας, ὥστε τὸν βασιλέα αὐτῶν, ἀῤῥωστία περιπεσόντα, πρὸς τοῦτον ἀποστείλαι τὸν ᾿Αζαήλ, ὃν οὗτος αὐτὸς ὁ προφήτης ἔχρισε βασιλέα τοῖς Σύ ροις. Καὶ τὸν θεσπέσιον δὲ Ἱερεμίαν τοσαύτης Αξίωσε τιμῆς τῶν Βαβυλωνίων ὁ βασιλεὺς, ὡς αἱρε σιν αὐτῷ τῆς οἰκήσεως δοῦναι· καὶ τοὺς μὲν ἄλλους πάντας βασιλέα, καὶ ἄρχοντας, αἰχμαλώτους απήγαγε· τούτῳ δὲ μόνῳ δέδωκεν ἐξουσίαν διάγειν, ὅπου βούλεται. Beatum itaque Jonam non dissimilem ad modum in prophetam Ninevitarum selegit. Est autem urbs 177 Ninevitarum amplissima, regis Assyriorum regiam complexa. Cum enim unigenitus Dei Sermo per humanam naturam hominibus apparilurus esset, omnesque gentes divinæ cognitionis lumine illustraturus, auto etiam incarnatio- * Josue. 1, 3, 10. | Reg. iv, 8. Assyriis, Ex Cod. Bav. et Ven. Cod. Ven., τοσοῦτον. Οὕτω καὶ τὸν μακάριον Ἰωνᾶν Νινευΐτῶν προ φήτην ὁ τῶν ὅλων Θεὺς ἐχειροτόνησε· πόλις δὲ Νι νευϊτῶν μεγίστη, καὶ τοῦ τῶν Ἀσσυρίων βασιλέως τὰ βασίλεια δεξαμένη. Ἐπειδὴ γὰρ ἔμελλεν ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος δι' ἀνθρωπείας φύσεως ἐπιφαίνεσθαι τοῖς ἀνθρώποις, καὶ πάντα τὰ ἔθνη τῷ τῆς θεογνω σίας καταφωτίζειν φωτὶ, καὶ πρὸ τῆς οἰκείας έναν Variæ lectiones et notæ. Selegit universorum Dominus. Ex iisdem Cold

θρωτήσεως τὴν θείαν αὐτοῦ κηδεμονίαν τοῖς ἔθνε- nem suam, divinam suam ipsis sollicitudinem σιν ὑποδείκνυσιν, ἵνα τοῖς προλαβοῦσι τὰ ἐσόμενα βεβαιώσῃ, καὶ διδάξῃ πάντα, ὡς οὐκ Ἰουδαίων μένων ὁ Θεὸς, ἀλλὰ καὶ ἐθνῶν, καὶ τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Νέας Διαθήκης τὴν συγγένειαν δείξῃ. ΕΙ γὰρ μηδεμίαν τῶν ἐθνῶν ἐποιήσατο πρόνοιαν πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως, ἕτερον ἂν αὐτὸν ὑπέλαβον Ἰουδαῖοι Θεόν, ὡς ἐναντία δρῶντα τῷ δεδωκότι τὸν νόμον· ὁ μὲν γὰρ, μόνων Ἰουδαίων ἐφρόντιζεν· οὗτος δὲ, πάντων ἀνθρώπων ἐποιήσατο ἐπιμέλειαν. Ο πέπονθε Μαρκίων ὁ βδελυρός, ἄλλον τῆς Νέας Διαθήκης παρὰ [f. add. τὸν] τῆς Παλαιᾶς Θεὸν εἰπών· καὶ ταῦτα κἂν τῇ Παλαιᾷ, ὡς εἴρηται, τὴν περὶ πάντας ἀνθρώπους αὐτοῦ θεασάμενος πρόνοιαν. Διὰ ταῦτα μὲν οὖν ὁ Θεὸς, μᾶλλον δὲ διά τινας κρείττους ἀποῤῥητοτέρους λόγους, τὸν Ἰωνᾶν τοῖς Νινευίταις προφητεῦσαι ἐθέσπισεν ᾿Αλλὰ καὶ τῷ Ἰσραὴλ πολλὰ τῶν ἐσομένων προείπε, σύγχρονος γενόμενος Ἐσης, καὶ ᾿Αμώς, καὶ Μιχαίᾳ. Εἰ γὰρ καὶ μηδεὶς ἕτερος αὐτοῦ λόγος έγγραφος φέρεται, ἀλλ᾽ οὖν ἀπὸ τῆς τετάρτης τῶν Βασιλειῶν δηλοῦται, ὅτι καὶ ἑτέρας ἐποιήσατο προφητείας. Λέγει γὰρ ἡ Γραφὴ περὶ Ιεροβοάμ, οὐ τοῦ υἱοῦ Ναβάν, ὃς ἐξήμαρτε τὸν Ἰσραήλ, ὥστε προσκυνεῖν ταῖς χρυσαῖς δαμάλεσιν, ἀλλὰ περὶ ἑτέρου, ὃς τρίτος ἐξ Ιηοῦ γεγονώς, τῶν δέκα φυλῶν ἐβασίλευσεν, υἱὸς ὢν Ἰωά;· Οτι οὖτος αποκατέστησε τὸ ὅριον Ἰσραὴλ ἀπὸ εἰσόδου μάθ, ἕως θαλάσσης τῆς πρὸς ἑσπέραν, κατὰ τὸ ῥῆμα Κυρίου Θεοῦ Ἰσραήλ, ὁ ἐλάλησεν ἐν χειρὶ Ἰωνᾶ υἱοῦ ᾿Αμαθὶ τοῦ προφήτου τοῦ ἐκ Γεθεφρά. ᾿Αναγέγραπται δὲ ἡ παροῦσα προφητεία μόνη, κατὰ θείαν τάχα οἰκονομίαν ἅμα μὲν, πρὸς παι δείαν καὶ νουθεσίαν ἡμῶν, εἰς οὓς τὰ τέλη τῶν αἰών νων κατήντησεν, ἵνα μήτε ἀπογινώσκωμεν, κἂν εἰς αὐτὸ τὸ τῆς κακίας βάραθρον καταπέσωμεν, ἀλλ᾽ εἴδωμεν ὅτι φιλάνθρωπον ἔχομεν Κύριον· καὶ πρὸς μετάνοιαν δὲ ἀπονεύσαντες, γνησίως αὐτὴν μετερχώμεθα, καὶ μὴ χαύνως καὶ ἐκλελυμένως καθυποκρινώμεθα ταύτην, παράδειγμα τούτους τοὺς εθνικοὺς ἔχοντες. Γέγραπται δὲ εἰς ἔλεγχον τοῦ Ισραήλ. Ποία γὰρ αὐτοῖς οὐκ ἔσται αἰσχύνη, είγε οὗτοι μὲν ἄνθρωποι βάρβαροι, καὶ μεγάλης δυναστείας ἐπειλημμένοι, καὶ ἐν τρυφῇ ζῶντες, καὶ μηδέποτε προφήτην ἀκούσαντες, οὕτως ὑπήκουσαν τῷ κηρύ- η γματι· αὐτοὶ δὲ τῷ νόμῳ παιδαγωγούμενοι, καὶ λαὸς Θεοῦ περιούσιος ὄντες, τοὺς καταγγέλλοντας αὐτοῖς τὴν σωτηρίαν ἐφόνευον, ὥστε καὶ τὸν Υἱόν τοῦ Θεοῦ κτεῖναι, Σωτῆρα καὶ Λυτρωτὴν αὐτοῖς ἐλθόντα; Οὗ καὶ τὸ μυστήριον τῆς ταφῆς καὶ τῆς ἀναστάσεως ἐν τῇ παρούσῃ ταύτῃ προφητεία όπου σημαίνεται, καθὰ δὴ καὶ αὐτὸς Ἰουδαίοις ὁμιλῶν • IV Reg. χιν, 25. subindicat, ut per hæc futura accipientes stuliliat, doceatque in universum omnes, non Judæorum tantummodo, verumetiam gentium esse Deum, utque Veteris et Novi Testamenti cognationem ob oculos ponat. Si enim nulla gentium sive cura sive providentia tactus esset Deus ante incarnationem, alium ipsum Judæi Deum suspicari potuissent, ut qui diversa transigat ab eo qui legem tulisset: siquidem ille Judæorum solum rationem babebat, hic vero cunctorum hominum langalur cura. Qua opinione infectus fuit exsecrabilis Marcion, alium Novi Testamenti, quam Veteris Deum esse affirmans, cum Dei erga omnes homines in Veteri Testamento providentiam non observasset. Proinde hanc ob causam Deus Jonam Ninevitis prophetam allegavit, imo propter quasdam etiam excellentiores et secretiores rationes. Atqui nedum Ninevitis, verum et ipsi Israeli multa futura pradixit, contemporaneus Oseæ, Amos et Michææ. Et quanquam nullum aliud ejus litteris mandatum vaticinium circumferatur, in quarto tamen Regnorum planum fit, quod et alias prophetias ediderit *. Dicit enin Scriptura de Hieroboam, non illo filio Naba, qui peccare fecit Israelem, ut adoraret vitulas mireas, verum de alio, qui ex Jelu descendens, decem tribuum rex exstitit, filius Joas. Nam ille restituit terminos Israel ab introitu Imath ad mare usque versus occidentem, juxta verbum Domini Dei Israel, quod locutus est in manu Jona plii Amathi prophetæ ex Gethephra oriundi ³. Præsens autem prophetia sola, tum divina dispensatione memoriæ prodita est, tum ad institutionem pariter et adhortationem nostri, ad quos fines sæculorum devenerunt, ut ne despondeamus animum, etiamsi in ipsum vitiositatis barathrum deciderimus, sed enim sciamus clementem nobis esse Deum, ideoque ad vitæ nostræ et animi sententiæ emendationem reflectentes, genuine et vere ipsam aggrediamur, neque segniter, neque dissolute illam ipsam simulemus, exempli vice ethnicos istos Ninevitas nobis proponentes. Scripta sunt enim ista ad correptionen Israelis. Qut enim non rubore surfundantur, si isti homines barbari et magna potentia forentes, et in deliciis ducentes vitam, qui nullo unquam tempore aliquem prophetam audiverunt, adeo celeriter et sponte obediverunt prædicationi. ipsi vero lege Dei instituti ab ineunte ætate, et popalus Dei eximius exsistentes, eos interim, qui ipsis salutem annuntiabant, interfecerint, 178 usque adeo ut et Filium Dei neci dederint, qui et Servator et Redemptor ipsis advenerat? Cujus Variæ lectiones et notæ. Idque presertim, cum in Veteri Testamento, ut dictum est, ejus in omnes homines studium perspectum haberet. Ita ex Cod. Bav. et Ven. Έστειλε κήρυκα· Ιστέον μέντοι, ὡς ὁ προφήτης οὗτος οὐ μόνοις τοῖς ἐθνικοῖς τούτας Νινευ ταις προεφήτευσεν, ἀλλὰ καὶ τῷ Ισραήλ. Misit praes conem. Sciendum porro est, prophetam hunc non solis hisce gentilibus Ninevitis prophetasse, sed etiam Israeli, etc. Cod. Ven. Ἰησοῦ, Jesu, Cod. Bav.

Serpatur. et resurrectionis mysterium in praesenti & έλεγεν· Ἡ γενεά αὕτη σημεῖον ἐπιζητεῖ, καὶ hke prophetia adumbratur, perinde atque Dominus ipse Judæis colloquens dixit: Generatio ista signum inquirit, et signum ci non dabitur, nisi signum Jona propheta. Ut enim Jonas in alvo ceti fuit tres dies ac tres noctes, sic et Filius hominis erit in corde terra tres dies ac totidem noctes. Enimvero, quod ad reprehensionem et condemnationem Judæorum Scriptura tradita sit, testatur Dominus in Evangelio, cum ait: Viri Ninevilæ exsurgent et condemnabunt generationem hanc, quoniam resipuerunt ad prædicationem Juna. Et ecce plus quam Jonas apud vos est?. Quomodo majora sunt in Christo, quam in Jona? Quoniam ille interminatus est tantummodo Ninevitis subversionem: Dominus autem ille noster σημεῖον οὐ δοθήσεται, εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνα τοῦ προφήτου. "Ωσπερ γὰρ ἦν Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεις νύχτας· οὕτως ἔσται καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώ που ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας. ᾿Αλλὰ καὶ ἔτι [/. ἔτι] πρὸς ἔλεγχον καὶ κατάκρισιν τῶν Ἰουδαίων ἡ Γραφὴ αὕτη ἐκδίδο ται, μαρτυρεῖ αὐτὸς ὁ Κύριος ἐν Εὐαγγελίοις εἰπών *Ανδρες Νινευῖται ἀναστήσονται, καὶ κατακρι νοῦσι τὴν γενεὰν ταύτην, ὅτι μετενόησαν εἰς τὸ κήρυγμα Ἰωνᾶ. Πλεῖον δὲ Ἰωνᾶ ὧδε. Πῶς δὲ τὸ πλεῖον ἐν Χριστῷ παρὰ τὸν Ἰωνᾶν; Ὅτι ὁ μὲν ἠπείλησε μόνον Νινευίταις τὴν καταστροφήν· ὁ δέ γε Κύριος ἡμῶν, οὐκ ἐκήρυττε μέσ νον, ἀλλὰ καὶ θαύματα μυρία ἐτέλει, δι ὧν εἰκὸς ἦν ἐλκυσθῆναι αὐτοὺς πρὸς τὴν πίστιν· οἱ δὲ ἠπείθησαν. Σημαίνεται οὖν ὡς ἐν τύπῳ τῷ Ἰωνᾶ τὸ κατὰ Χριστὸν μυστήριον πλὴν οὐ διὰ πάντων δεξ ζητεῖν τὴν ὁμοιότητα· οὐδὲ καθάπαξ τῆς ἱστορίας ἀπαιτητέον ἡμᾶς πρὸς πνευματικὴν θεωρίαν στρέ φειν. Καθόλου γὰρ εἰπεῖν, ἐπειδάν τινα τῶν πάλα. ἁγίων εἰς τύπον τοῦ Χριστοῦ λέγωμεν γεγονέναι, οὐ χρὴ ζητεῖν διὰ πάντων τὴν ὁμοιότητα. Ο εν Μωϋσήν λέγομεν τύπον γεγενήσθαι Χριστοῦ, ὡς να μοθέτην, καὶ ὡς μεσίτην. Λάλει γάρ, φησί, πρὺς ἡμᾶς σύ, καὶ μὴ λαλείτω ὁ Θεὸς πρὸς ἡμᾶς, μή ποτε ἀποθάνωμεν. Καὶ Χριστὸς δὲ ἄμφω ταῦτα, nedum prædicavit, verum et innumera signa fecit, per quæ par erat ipsos ad fidem trahi, sed increduli permanserunt. Significatur igitur in Jona, tanquam in figura, de Christo mysterium. Attamen non per omnia necessum est quaerere similitudinen; neque enim a nobis postulandum est, ut omnino quae sunt historiae ad spiritualem contemnplationem vertamus. Nam ut generatim exempli vice dicam, eum aliquem priscorum sanctorum figuram Christi dixerimus fuisse, non opus est per omnia quærere similitudinem. Veluti Mosen dicimus typum fuisse Christi, ceu legislatorem et mediatorem. Loquere enim, inquit, ad nos tu, el ne loquatur Deus ad nos, ne quando moriamur. τόν τε νόμον δοὺς ἡμῖν, καὶ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνα Hunc ad modum Christus, ambo hæc, nimirum novam nobis legem ferens, et mediator Dei et hominum factus, et voluntatem Patris sui nobis denuntians, ipsique reconcilians, non tamen impeditioris linguæ fuit, neque gracilis seu exilis vocis, ut Moses nec titubavit labiis suis, nec terræ promissionis exsors fuit. Rursum Aaroņ typus Christi fuit, ceu summus sacerdos, qui in Sancta sanctorum ingrediatur, et populi peccata diluat, quæ et omnia Christo conveniunt: siquidem insignis Ponufex factus, sese ipse obtulit; ac in cœlum conscendens, peccata nostra in se transtulit et abstulit, chirographo dirupto. Atqui Aaron non caruit noxa et reprehensione, ut qui adversus Mosen cum Maria marmaraverit, ac eos qui in solitudine vitulos cou· ἡ ἐπὶ Χριστοῦ δὲ, οὐδὲν τοιοῦτον. Αμαρτίαν γὰρ flaverunt, non prohibuerit: in Christo vero nihil hujusmodi deprehenditur. Peccatum enim nullum fecit, non est inventus dolus in ore ejus. Eam ad ratione. hic amandatus est quidem Jonas, ut nuntiaret voluntatem Dei Ninevitis, ac ad cam provinciam haud erat pronus, sed in fugam sese conjiciens, illam declinabat: Christus vero a Patre missus, obediens factus est. Porro quod propheta voluntarius in pelagum projicitur, et a ceto devoratur, 179 et tertio die ab codem denuo evomitur, tandemque ad Ninevitas proficiscitur, omnia Christo sunt communia. Nam et ille sponte mortem • Matth. III, 59, 40. * 1bill. 41. • Exod. xx, θρώπων γενόμενος, καὶ τὰ περὶ τοῦ Πατρὸς ἀπαγ γείλας ἡμῖν, καὶ ἀποκαταλλάξας αὐτῷ. Αλλ' οὔτι καὶ βραδύγλωσσος ὁ Χριστὸς, ἢ ἰσχνόφωνος, ὥσπερ Μωϋσῆς· οὐδὲ διέστειλεν ἐν τοῖς χείλεσιν αὐτοῦ, καὶ παρὰ τοῦτο τῆς γῆς τῆς ἐπαγγελίας ἀπέτυχε. Πάλιν Ααρὼν εἰς τύπον τοῦ Χριστοῦ ὡς ἀρχιερεύς, καὶ εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εἰστρέχων, καὶ τὰς ἁμαρ τίας τοῦ λαοῦ λύων· ἐπεὶ καὶ ὁ Χριστὸς ταῦτα πάντα, καὶ μέγας ἀρχιερεὺς γεγονώς, καὶ ἑαυτὸν προσενεγκών, καὶ εἰς τὸν οὐρανὸν εἰσδραμών, καὶ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν αὐτὸς ἀνενεγκών, καὶ τὸ χειρός γράφον διαρρήξας. Αλλ' 'Ααρών μὲν οὐκ ἀμώμη τος, καὶ ὡς καταγογγύσας Μωσέως σὺν Μαριάμ, καὶ τοὺς ἐν τῇ ἐρήμῳ μοσχοποιήσαντας μὴ κωλύσας· οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στό, ατι αὐτοῦ. Οὕτως οὖν κἀνταῦθα· ἀπεστάλη μὲν Ἰωνᾶς κηρύξα: τοῖς Νινευίταις, ἀλλ' οὐ πρόθυμος ἦν, δρα - σμῷ δὲ ἐπεβάλλετο· ὁ δὲ Χριστὸς ἀποσταλεὶς παρά τοῦ Πατρὸς, ὑπήκοος γέγονε. Καὶ τὸ μὲν ῥιφῆναι τὸν προφήτην εἰς θάλασσαν ἑκόντα, καὶ τὸ καταπο θῆναι ὑπὸ κήτους, καὶ ἐκδοθῆναι τριήμερον, καὶ πρὸς τὴν Νινευί ἀπελθεῖν, κοινὰ πρὸς Χριστόν· καὶ γὰρ κἀκεῖνος ἐκὼν ἀπέθανε, καὶ κατεπόθη τῷ θα νάτῳ ἀληθῶς, καὶ ἐξεδόθη τριήμερος, καὶ εἰς τὴν Γαλιλαίαν ἀπελθὼν τοῦ πρὸς τὰ ἔθνη κηρύγματος ἐκέλευε ποιεῖσθαι τὴν ἀρχήν. Αλλ' Ἰωνᾶ; μὲν • Isa. Lili,

CAP. I. ἐλυπεῖτο σωθέντων Νινευΐτῶν Χριστῷ δὲ ἡ σωτη- obiit, et morte vere absorptus est, tertia die vita ρία τῶν ἐθνῶν περισπούδαστος. Ὅσον οὖν χρήσιμεν πρὸς τὸ κατὰ Χριστὸν μυστήριον ἀπανθήσαν τες ἐκ τῆς ἀνὰ χεῖρας ταύτης προφητείας, τὰ λοιπὰ τῷ γράμματι συγχωρήσωμεν, ἵνα καὶ τύπος εἴη· ὡς ἤ γε διὰ πάντων ταυτότης, οὐ τύπου οὐδὲ σκογραφίας παρὰ τοῖς ὀρθῶς κρίνουσι. est commodum, catera litteræ permittemus, ut Christo conveniat, sit penes recta judicantes, non restitutus, ac in Galilzeam profectus, initium pra dicandi Evangelii apud gentes sumendum præcepit. At Jonas, servatis Ninevitis, turbabator, Christo vero salus gentium valde jucunda fuit et grata. Decerpentes igitur ex hac prophetia, quantum satis est ad Christi mysterium, quantumque typus hujus prophetiæ, quatenus per omnia cum penes ipsam Giguram vel adumbrationem. Καὶ ἐγένετο λόγος Κυρίου πρὸς Ἰωνᾶν τὸν τοῦ Ἀμαθί. Τίνος ἕνεκεν οὕτως ἤρξατο; Εμφασιν γάρ τινα έχει τὸ, Καὶ ἐγένετο. Εοικεν οὖν, λόγου ὄντος πολλοῦ περὶ τῆς Νινευΐ, καὶ φήμης ἐπὶ πάντας κρατούσης, ὡς ἄρα τῷ πλούτῳ καὶ τῇ δυναστείᾳ βαρουμένη πολυαμάρτητος εἴη, ἀκολούθως εἰρῆσθαι τὸ, Καὶ ἐγένετο λόγος Κυρίου. Η ὡς τῶν Ισραηλιτῶν ἀπειθούντων, ὁμολογουμένως ήρξατο οὕτως, ὡς ἂν εἰ ἔλεγεν· Οἱ Ἰσραηλῖται κακῶς εἶχον καὶ ἀπειθῶς. Καὶ λοιπὸν ἐγένετο λόγος Κυρίου πρὸς Ἰωνᾶν, ὥστε εἰς τὸ ἔθνος τῶν Νινευϊτῶν σταλῆναι. Πρόσκειται δὲ τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς τοῦ προφήτου, διὰ τὰς ὁμωνυμίας. Εἰκὸς γὰρ καὶ ἄλλους οὕτω καλεῖσθαι, ἀλλ' οὐ δήπου καὶ τοῦ αὐτοῦ πα τοὺς ἂν ἦσαν. 180 CAPUT PRIMUM. VERS. 1. Et factum est, verbum Domini ad Jonarı flium Amathi. Cujus rei gratia sic quæso orsus est? Emphasim enim et latentem quamdam vin habet verbum illud, Et factum est. Apparet enim, cum multus esset sermo de Ninevi, cumque fama ejus reliquas urbes omnes exsuperaret et regna, nimirum quod, et opibus et potentia prægnans, multis flagitiis obnoxia esset atque peccatis, per consecutionem dictum, Et factum est verbum Demini. Vel quia Israelitæ ex confesso non obsequebantur verbo Dei, bune ad modum auspicatus est, perinde ac si dicat: Quoniam Israelitæ sese perperam divinis in rebus gesserunt, non obtemperantes verbo, igitur in posterum factum est verbum Donini ad Jouam, ut ad gentem Ninevitara mittatur. Adjectum est autem nomen patris prophetæ, propter nominis æqualitatem. Est enim haud absimile vero, alios sic appellatos, qui tamen ex codem patre non fuerint propagati. civitatem magnam. Maximum est indicium posteris, Λέγων· 'Ανάστηθι καὶ πορεύθητι εἰς Νινευί VERS. 2. Dicens: Surge, proficiscere in Ninert τὴν πόλιν τὴν μεγάλην. Μέγιστον δείγμα τῆς ὕστερον ἐσομένης τῶν ἐθνῶν παραδοχῆς ἡ τοῦ Ἰωνᾶ πρὸς τὴν Νινευί ἀποστολή· πόλις γὰρ αὕτη τῶν ᾿Ασσυρίων, ἡ προὔχουσα, ὡς ἐν προοιμίοις εἴ ρηται. ᾠκοδόμησε γάρ, φησίν, Ασσούρ τὴν Νινευΐ· ἐθνικοὶ δὲ πάντως οι Ασσύριοι. Ταύτην δὴ σωθῆ ναι βουλόμενος ὁ Θεός, ὡς χωρίον οὖσαν τέως εἰδω λολατρείας, καὶ πάσης γοητείας και μαγγανείας, καὶ μέντο: διὰ τοῦτο καὶ τὸν προφήτην κήρυκα με τανοίας στείλας αὐτοῖς, ἔδειξεν, ὁ ἀνωτέρω είπομεν, ὡς οὐκ ἔστιν Ἰουδαίων ὁ Θεὸς μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐθ νῶν. Καὶ ὅτι οὐκ ἔσται προσωποληψία παρ' αὐτῷ, ἀλλ᾽ ἐν παντὶ ἔθνει ὁ φοβούμενος αὐτὸν καὶ ἐργα ζόμενος δικαιοσύνην, δεκτὸς αὐτῷ ἐστι. Καθὰ καὶ Πέτρος ἐπὶ τοῦ Κορνηλίου τοῦτο ἀληθῶς καὶ αὐτοῖς πράγμασι καταλαβὼν ἀπεφήνατο. Ἐπιπευστικά [.- [-- σπευτ. ] δέ εἰσι ῥήματα τὸν ᾿Ανάσθητι καὶ πορεύθητι. Ο γὰρ μὴ βουλόμενος τὸν θάνατον τοῦ ἁμπρο τωλοῦ, ὡς τὸ ἐπιστρέψαι αὐτὸν καὶ ζῆν, ἐπιταχύνει τὸν προφήτην, εἰς τὸ τῆς μετανοίας κήρυγμα. Διδ προστίθησι, Τὴν μεγάλην, ἵνα μᾶλλον καταδυσω πήσῃ αὐτὸν ἐπιταχῦναι τὴν πορείαν. Οὐ γάρ ἐστι, φησί, χωρίδιόν τι εὐτελὲς, ἀλλὰ πόλις, οὐ μία τῶν πολλῶν, ἀλλὰ μεγάλη· ὥστε οὐ πολλοῦ δεῖ κατ 10 Act. X, de gentium ad cognitionem. Dei assumptione, ipsa Jonæ ad Ninevi urbem legatio. Est autem civitas Assyriorum eximia, ut in præfatione commemoratum est, quam Assur exstruxit. Assyrii vero increduli et fidei omnino sunt exsortes. Hanc urbem servatum iri volens Deus, ceu locum exsistentem tum temporis, idololatriæ, et omnis effascinationis et incantationis, ac prophetam idcirco poeniter. - tiæ (quæ est animi in meliorem sententiam permutatio) præconem ipsis mittens, ostendit, quol supra etiam diximus, quod non sit Judæorum tantum Deus, sed et gentium, et quod non sit personarum apud ipsum respectus, verum in omni gente, qnisquis ipsum desideraverit, et justitiam exercuerit, ei gratus est vel acceptus, quemadmodum et Petrus in Cornelio hoc vere ipsaque re aggres sus demonstravit ". Valde autem accelerantia verba sunt, Surge et proficiscere. Nolens enim mortem peccatoris, quin potius cupiens ut convertens sese ad bonum vivat, prophetam celeriter destinat ad promulgationem pœnitentiæ. Hinc etiam apponit, Civitatem magnam, ut magis ipsum inflectat, ac permoveat accelerare profectionem. Non enim Variæ lectiones et nɔtæ. Ilæc ad verbumțita sonant: Cartera litteræ concedamus, ut et figuræ sint: ut, quod in, omnibus conveniat, non figuræ (est) neque adumbrationis apud recte judicantes. Desiderantur Græca verba, quae Latinis, quae parenthesi clauduntur, respon leant. Qui ipsum timuerit. Ex Cod. Bav. et Ven. Deest utrobique particula negativa in Cod. Ven.

est, inquit, exiguus locus, non vile oppidulum, sed καταφρονῆσαι ταύτης. Εἰ γὰρ οὐδὲ τῶν εὐτελῶν δεῖ civitas non una ex multis, verum magna; quare καταφρονεῖν, πολλῷ μᾶλλον τῶν μεγάλων. non est quod ipsam asperneris. Si enim ne quantulacunque quidem aliqua contemnenda est civi. Licula, quanto minus ingentes et præclaræ sunt posthabendæ urbes. 181 Et concionare in ipsa, quod clamor fagitiorum ejus ascenderit ad me. Quia, inquit, non sentiunt p:oprias suas iniquitates et impietates, ideo tu sis eis præco, ac doce eos quod talia tantaque crimina perpetraverint, ut ad cœlum usque ipsorum magnitudo pervenerit, ac tantum non vocem ediderint, adversus perpetrantes clamantem: nihil enim eorum ignorat, quamvis sit minimum, qui cuncta novit priusquam fiant. Enimvero quia clemens exsistors Deus, non ob parva quædam delicta poenam adducit, sed quando ingentia, et numero digna peccata commissa fuerint, que ejus mansuetudinem ad iracundiam provocet, tum exsurgit ad vindictam eam ob rem etiam dicit, clamorem criminum ad se usque pervenisse, ceu multiplicatis ipsis et accersentibus ad sui exci· sionem et ultionem. Sic et Abeli sanguis clamat contra Caini cadem; sic et Sodomitarum turpis operatio vociferata est contra ipsos. Vere itaque summis opibus viventes Ninevitæ, nullum non vitiorum genus admiserunt, cætera lasciviis veneficio et incantationibus vacantes, quibus in rebus Chaldæi præ aliis exuberabant, perinde ac Naum dicit Scortum formosum et jucundum, ducatum præstans veneficis ". Eapropter et Dominus prophetam ad hanc urbem legavit, et si longissime ab Judaea sita esset, ut cunctis mortalibus ostenderet, quod et laqueis erroris constricti, ut qui omnium maxime atque in universis sceleribus primatum obtinentes, cognitionem Dei sint recepluri, sinibusque foturi suis. Nec enim sermo Dei est inefficax, verum magnipoteus, et magnarum virium, ut et ad Jeremiam dictum est: En dedi verba mea in os tuum, ignem, et populum tuum ligna ''. Et iteruni: Nonne sermones mei velut ignis ardens, dicit Dominus, et veluti securis cadens petram 38? Intuere porro clamoris vocem positam et in Sodomis. VERS. 3. Et surrexit Jonas ut fugeret in Tharsis u facie Domini. Ambigunt hic non parum muki, cur cum propheta sit, fugiat, ceu Deum latere Καὶ κήρυξον ἐν αὐτῇ, ὅτι ἀνέβη ή κραυγή της κακίας αὐτῆς πρός με. Επειδή, φησίν, ἀναισθη τοῦσι τῶν ἰδίων παρανομιῶν καὶ ἀσεβειῶν, σὺ γενοῦ αὐτοῖς κήρυξ, καὶ δίδαξον αὐτοὺς, ὅτι τηλικαύτην οὕτω κακίαν ἐπεδείξαντο, ὥστε ἄχρι τοῦ οὐρανοῦ φθάσαι τὸ μέγεθος αὐτῆς, καὶ μονονουχί φωνὴν ἀφιέναι, κατακράζουσαν τῶν αὐτὴν μετιόντων. Οὐκ ἀγνοεῖ μὲν γὰρ τῶν ὄντων οὐδὲν, κἂν ἐλάχιστον ᾖ, ὁ πάντα εἰδὼς πριν γενέσεως αὐτῶν· πλὴν ἐπεὶ φιλάνθρωπος ὧν, οὐκ ἐπὶ σμικροίς τισι τὴν τιμωρίαν επάγει, ἀλλ' ὅτε μεγάλα καὶ ἀξιόλογα τὰ κακὰ γένωνται, καὶ οἷα κινῆσαι τὴν αὐτοῦ χρηστό. τητα πρὸς ὀργὴν, τότε διανίσταται πρὸς ἐκδίκησιν· διὰ τοῦτο λέγει, κραυγὴν τῆς κακίας γενέσθαι πρὸς αὐτὸν, ὡς πληθυνθείσης, καὶ προσκαλουμένης εἰς ἐχε κοπήν. Οὕτω καὶ τὸ ᾿Αβελ αἷμα λέγεται καταβοἂν τῆς τοῦ Κάϊν μιαιφονίας· οὕτω καὶ ἡ τῶν Σοδόμων αἰσχρουργία, κατεκραύγασεν αὐτῶν. Τῷ ὄντι γὰρ οἱ Νινευίται ἐν πλούτῳ ζῶντες πᾶσαν παρανο μίαν μετίεσαν· τά τε ἄλλα ἀσελγώς διαγενό μενος [γ. - γιν.], καὶ φαρμακείαις σχολάζοντες καὶ μαγείαις, τοῦτο δὴ τὸ ἐν Χαλδαίοις ἐξαίρετον, καθά καὶ Ναούμ· Πόρνη καλὴ καὶ ἐπίχαρις ἡγουμένη φαρμάκων. Διὸ καὶ ὁ Κύριος τον προφήτην εἰς ταύτην ἔστειλε, καίτοι ποῤῥωτάτω τῆς Ἰουδαίας ἀπῳκισμένην· ἵνα δείξῃ πᾶσιν ἀνθρώποις, ὅτι καὶ τοῖς τῆς πλάνης βρόχοις ἐνειλημμένοι μάλιστα πάντων, καὶ κατάρχοντες πάσης παρανομίας, καὶ οὗτοι τὴν θεογνωσίαν ὑποδέξονται, καὶ τὴν ἀρετὴν ἐγκολπίσονται. Οὐ γάρ ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος ἀδρανῆς, ἀλλὰ μεγαλοδύναμος καὶ ἐνεργής, ὡς καὶ πρὸς Ἱερεμίαν είρηται· Ιδού δέδωκα τους λόγους μου εἰς τὸ στόμα σου πῦρ, καὶ τὸν λαὸν τοῦτον ξύλα· καὶ πάλιν, Οὐχ οἱ λόγοι μου ὡς πῦρ φλέγον, λέγει Κύριος, καὶ ὡς πόλυξ κόπτων πέτραν; Σκόπει δὲ καὶ τὸ τῆς κραυγής όνομα, οὕτω τεθὲν ὡς ἐπὶ τῶν Σοδομιτών. Καὶ ἀνέστη Ἰωνᾶς τοῦ φυγεῖν εἰς Θαρσείς ἀπὸ προσώπου Κυρίου. Ενταῦθα διαποροῦσι πολύ λοι, τί δήποτε προφήτης ων, φεύγει, ὡς τὸν Θεὸν queat: hoc autem nemo alius, ne mediocrium λησόμενος. Τοῦτο γὰρ οὐδ᾽ ἄλλος τις τῶν μετριωτέρων quidem, unquam putasset, quod Deum effugere possit, qui et cunela explet, et nullo loco capitur. Nonne Davidem audiit, si ipse ignorasset, dicentem: Quo proficiscar a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam 16? et que deinceps sequuntur. Videtur itaque absurde dictum hoc, vel ipse absurdus et • Nahum I, 4. ᾠήθη ἂν, ὅτι Θεὸν ἀποδράσει, τὸν πάντα πληροῦντα καὶ μηδαμοῦ χωρούμενον. Η οὐκ ἤκουσε τὸν Δαβίδ, εἴ γε καὶ αὐτὸς μὴ ᾔδει· Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός σου, καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου σου που φύγω; καὶ τὰ ἑξῆς. Εοικεν οὖν ἢ ἄτοπον εἶναι τὸ λει γόμενον, ἢ αὐτὸς ἄτοπός τις εἶναι καὶ ἀλλόκοτος τ Jerem. v, 14. 13 Ibid. 23. 14 Psal. CXXXVΙΙ, 7. Varia lectiones et nota. Πρ. γενέσεως, ante generationem, Cod. Bas. Καὶ τρυφῇ ζώντες, et in deliciis viventes, Cod. Ven. Απῄεσαν, Cod. Bav. Ενειλημμένοις, Cod. Ven. Et virtutem in sinus cxcepturi. Es cod. Ven. el Bay.

EXPOSITIO IN PROPITETAM JONAM. CAP. I. θρωπος. Εστι μὲν οὖν εἰπεῖν, ὡς σαφῶς μὲν ᾔδει, καὶ monstrosus quispiam homo esse, qui a Deo fegiat πλέον ἢ οἱ ἄλλοι, ὡς προφήτης, ὅτι πάρεστιν ὁ τῶν Dicendum igitur, quod aperte quidem et plus quam ὅλων Κύριος πανταχοῦ, καὶ οὐδεὶς τόπος ἔρημος alii, ceu propheta noverit, quod universorum Doτῆς αὐτοῦ προμηθείας· ὑπελάμβανε δὲ ὅμως τὰς minus ubique præsto sit, quodque nullus locus ejus Ενεργεστέρας (Γ. ἐναργ.] ἐπιφανείας ἐν Ἰουδαίᾳ μό- providentia et gubernationis expers sit. Cogitavit νῃ ποιεῖσθαι αὐτόν. Καὶ ὡς εἰ ταύτης πόρρω γένοιτο, autem, manifestiores suas apparitiones in sola αὐκέτι αὐτῷ ἐπιφανήσεται, ώστε προς ταύτην τὴν 182 Judza ipsum facere, unde si ab hac longe διακονίαν αὐτὸν στείλαι. Τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸν removeatur, sibi non porro appariturum Deum, ut ᾿Απὸ προσώπου Κυρίου, τουτέστιν, ἀπέφευγε την ad hoc ministerium eum mittat. Hoc enim signat, ἐναργεστέραν ἐπιφάνειαν τοῦ Θεοῦ, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ facie Domini, hoc est, deelinavit umagis perspicuam, ἀποστολήν. Ὅτι γὰρ οἱ πάλα: ἅγιοι ἐν τόποις τισὶν adeoque clariorem Dei apparitionem et functionem ἀφωρισμένοις ἐπιφαίνεσθαι τὸν Θεὸν ᾤοντο, μαρτυ legationis quæ illi ex ipso imminėbat. Quod enim μεῖ καὶ ὁ Ἰακώβ, ὅτε ίδε την κλίμακα καὶ τοὺς prisci sancti in locis quibusdam separatis apparere ἀγγέλους ἀναβαίνοντας, εἰπὼν, ὅτι Εστι Κύ Deum autumarint, et Jacob testatur, quando vidit μιος ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ, ἐγὼ δὲ οὐκ ᾔδειν. Καὶ scalas, et angelos ascendentes et descendentes, inΔαβὶδ δὲ, Εξελέξατο Κύριος τὴν Σιών, ᾑρετίσατο " quiens: Dominus est in loco hoc, ego vero ignora αὐτὴν εἰς κατοικίαν ἑαυτῷ. Καὶ νῦν δὲ ἔτι καὶ bam 's. Sic David: Selegit, inquit, Dominus Sion, ἡμεῖς οἱ τὰ τελεώτερα φρονείν διδασκόμενοι, τῷδέ secrevit ipsam in habitationem sibi 1. Porro et nos τινι τόπῳ ἐπισκιάζειν τὴν θείαν χάριν πιστεύοντες perfectiora sapere docti, ac per ista spiritum μᾶλλον, τούτῳ προσφοιτῶμεν, ὡς ἁγιασθησόμενοι, divinam gratium magis adumbrare credentes, ipsum καὶ χάρισμά τι θεῖον καρπωσόμενοι. Παραιτεῖται δὲ locum accedamus, ceu sanctificandi, et divinum τὴν διακονίαν, οὐχ ὡς ἀπειθὴς ἡ ὀκνηρὸς ἀνάξια quoddam donum decerpturi relaturique. Subterγὰρ προφήτου ἀμφότερα), ἀλλ᾽ ἅμα μὲν ὡς εἰδὼς, fugit autem functionem illam, non tanquam non ὅτι τεύξονται τῆς θείας φιλανθρωπίας οἱ Νινευίται, credens Deo, vel segnis, utraque enim prophetæ εἴ γε μεταμελείᾳ χρήσαιντο, κἀντεῦθεν συμβήσεται sunt indigna, nihil ei conveniunt: atenim simut τὴν προφητείαν ψευδή νομισθήναι, δ πάντη άπρε compertum habens, Ninevitas divinam benignita - πὲς καὶ ἀνάξιον. Τυχὸν δὲ καὶ κακῶς αὐτὸν οἱ Νιο tem et mansuetudinem, si resipiscant, consecutuνευῖται διαθήσονται, ὡς ψευδῶς αὐτοὺς ταῖς ἐκ τῆς ros, hincque eventurum at ipse pro vano vate μετανοίας κακοπαθείαις ἐμβάλλοντα. Ταύτην δὲ reputetur, quod omnino indecorum est prophetæ αὐτῷ τὴν ὑπόνοιαν τέθεικε τὸ περὶ τοῦ μηδὲν τῶν et inconveniens, nimirum quod vanus existiδεινῶν τοὺς Νινευΐτας πείσεσθαι, καὶ αὕτη ἡ ὑπόmari debeat. Forsan et Ninevitæ malo in euin θεσις τοῦ κηρύγματος. Συνελογίσατο γὰρ, ὡς οὐκ ἂν affectu concitabuntur, ceu talem qui falso et menπροεκήρυξεν, είπερ ἀπολέσαι ἡβούλετο· ἀλλὰ δῆλον daciter eos in penitentiæ amictiones conjecerit. ὡς ἐπὶ μετάνοιάν ἐστιν ἡ τροπή, ἡ τῆς τιμωρίας Hanc autem ipsi suspicionem peperit, quod videret ἀπειλή. Πρὸς δὲ τούτῳ καὶ τῶν Ἰουδαίων κατηγο nihil grave Ninevitas passuros. Atque hoc est arρίαν ὑπέλαβεν ἔσεσθαι τὴν τῶν Νινευΐτῶν εὐπείθειαν, gumentum prædicationis. Ratiocinatus est enim ὡς τῶν μὲν ἁγνῶτι καὶ ἀλλοφύλω πεπιστευκό secum, quod Deus verbum illis suun) non prænunτων ἀνδρὶ, τῶν δὲ, ἀπειθούντων ταῖς ὁμοφύλοις tiasset, si perire eos voluisset; sed perspicuum est, προφήταις, μετὰ θαυματουργιῶν τὰς προφητείας quod al penitentiam sit adhortatio, ipsa poena ποιουμένοις. Διὰ ταῦτα τὸ κελευσθὲν εὐθὺς οὐκ ἐποίη et supplicii interminatio. Præterea et Judæorum σεν, ἀλλὰ φεύγειν εἰς Θαρσεῖς ἐπεβάλλετο. Ταύτην δὲ accusationem fore cogitavit, Ninevitaruni obedienτὴν χώραν, τινὲς μὲν, τὴν Ταρσόν φασιν, ή Κιλικίας tiam, ut qui ignoto et alienigenæ fdem adhibuissent μέν ἐστι μητρόπολις, ὑπὸ δὲ τους πρόποδας viro, cum ipsi contribulibus prophetis non credeκείται Ταύρου τοῦ ὄρους· τινὲς δὲν χώραν τῆς rent, qui prophetias suas cum miraculis etiam Ἰνδίας οὕτω φασὶ καλεῖσθαι θαρσεῖς· ἐκ γὰρ θαρ- confirmarent. Haec ob causam imperatum sibè non σεῖς καὶ τὸν Σολομῶντα τοὺς πολυτελείς λίθους καὶ statim exsecutus est, sed fugere Tharsis usque est τοὺς τῶν ἐλεφάντων ὁδόντας ἐμπορεύεσθαι μετὰ καὶ conatus. Hanc regionem quidam Tharsum esse πιθήκων· ταῦτα δὲ οὐκ ἄλλοθεν, ἢ ἐξ Ινδίας δια- aiunt, quæ et Ciliciæ metropolis, sub radicibus κομίζεται, χρόνῳ διετεῖ· διὰ τοσούτου δὲ ἡ ναῦς montis Tauri sita. Alii regionem quamdam Indiæ Σολομώντος καταίρειν ἐν τῇ βίβλῳ τῶν Βασι- Tharsis appellari tradunt: ex Tharsis enim Saloλειῶν λέγεται. Σφάλλονται δὲ οἱ ταῦτα λέγοντες. Εἰ monem quoque pretiosos lapides, dentes etiam γὰρ ἐπὶ τὴν Ἰνδίαν ἔφευγεν, οὐκ ἔδει ἐπὶ τὴν eburneos una cum simiis mercatum. llæ autem 1. Gen. xxvi, 16. 16 Psal. cxxxi, 13. Varia lectiones et nota. 'Αγγέλους τοῦ Θεοῦ, angelos Dei, Cod. Ven. Εt peculiari cuidam loco obumbiare diri. nam gratiam magis credentes, accedamus ad locum hunc (nempe templum) tanquam sanctificandi, et divinum aliquod donum inde percepturi. Hæc majoris claritatis gratia addit Lonice rus; neuter vero Cod. Græca eis respondentia præbet. Πόδας, pedes. Cod. Ven.

ΤΕ Παλαιστίνης, ἐπίκειται δὲ τῇ πρὸς ἑσπέραν ἀπο νευούσῃ θαλάσσῃ. Διὰ τούτου τοῦ πελάγους οὐκ ἄν τις ναυτιλίᾳ χρώμενος, εἰς Ἰνδίαν ἔλθοι· μεταξὺ γὰρ τῆς ἡμετέρας θαλάσσης καὶ τῆς Ινδικῆς, ήπειρός ἐστι πολλή, οἰκουμένη καὶ ἀοίκητος, καὶ ὄρη πολλὰ καὶ μεγάλα, καὶ ὁ Ερυθραίος κόλπος, ᾧ συνάπτει λοιπὸν ὁ Ινδικές. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ θεία Γραφή μαρτυρεῖ, ὅτι οὐκ ἔστι τῆς Ἰνδῶν ἡ Θαρσείς, οὐδὲ Ταρσός, ἀλλὰ τῆς ᾿Αφρικής ἐστιν· ἐν γὰρ τῷ Ησαΐα, οἱ μὲν Ἑβδομήκοντα, Ολολύξατε, ἐξέδωκαν, πλοῖα Καρχηδόνος, ότι ἀπόλωλε τὸ ὀχύρωμα ὑμῶν· ὁ δὲ 'Ακύλας καὶ Σύμμαχος, Θαρσεῖς, ἀντὶ τῆς Καρχηδόνος τεθεί. κασι καὶ τοῦ Ἰεζεκιὴλ δὲ μνήμην Καρχηδόνος ποιησαμένου, καὶ ἐν τῷ Ἑβραίῳ καὶ ἐν τῷ Σύριο, Θαρσεῖς, εὕρηται. Ἐξ ὧν δῆλον, ὡς οὐκ εἰς Ἰνδίαν ὁ Ἰωνᾶς, ἀλλ᾽ εἰς Καρχηδόνα έφευγε. aliunde quaur. ex India non perferuntur, bimatus Ιοππην κατελθεῖν. Αὕτη γὰρ παραλία μέν ἐστι spatio; tanto enim tempore navis Solomonis in libro Regnorum redire dicitur. Atqui errant talia dicentes. Si enim ad Indiam fugiebat, non erat opus ad Joppen descendere, quæ est maritima Palesting, adjacetque mari ad occidentem vergenti. Per hoe pelagus nemo navi trajiciens, in Indiam pervenerit. Inter enim nostrum et Iudicum 183 mare, multum telluris est ct habitatæ et inhabifa· bilis, montesque et multi et magni, sinus item Ruber, quem deinde lulicus contingit. Praeterea di vina Scriptura testimonium dicit, Tharsis non esse ex urbibus Indicis, neque etiam Tarsum, sed Africæ esse. In Isaia enim juxta Septuaginta editionem legitur: Lugete, navigia Carchedonis, quoniam interiit munitio vestra ". Aquila tamen et Symmachus Tharsis pro Carchedone verterunt, cum et Ezechiel memoriam Carchedonis fecerit, in Hebræo vero et Syro exemplaribus, Tharsis inventum sit. Unde liquet non in Indiam, sed Africæ Carchedonas Jonam profugisse. Descendit in Joppen, et reperit navim euntem in Tharsis, ac dedit naulum suum, descenditque in ipsum, ut navigaret una cum illis Tharsis usque, a facie. Domini. Per mare fugam adornat, ratus quam celerrime sese a ministerio prophetiæ erga Ninevitas liberandum. Dedit autem et navigationis mercedem, ut ne vel line, si non daret, esset quod yemoraretur eum quominus fugeret. Omnia namque ipsi facilia videbantur, patriæ privatio, maris pericula, mercedisque abjectio, modo ab gravi et molesta prophetandi functione illa eripi queat. VERS. 4, 5. Et Dominus excitavit ventum vehementem in mari, el exorta est tempestas magna in mari, et navis periclitabatur ut contereretur: conterritique sunt nautici, et clamabant quisque ad Deum suum, feceruntque jactum vasorum navis, ea in mare ejicieules, ut levior ipsa fieret. Jouas quidem sic effugere posse divinum illud ministerium arbitrabatur: at enim terræ marisque Dominus suscitat adversus navim tempestatem, fluctuum.que nexus navigio circumjicit, ut discamus divinam functionem subterfugere nos non posse, neque retuere debere, si ad opus Deo beneplacens advocemur. Docemur juxta hinc, quod nihil citra Dei providentiam geratur, verum tempestates etiam divina voluntate, et non fortuito, vel naturaliter feri: Dominus enim, inquit, excitaril spiritum magnum. Dicat fortasse aliquis, frequentissime procellas maris naturæ quadam ratione oriri, nempe siderum conventibus et secessionibus, quandoquidem hunc Deus ordinem mundi motui indiderit. Cui respondemus. Excitantur etiam sæpe, natura non postulante, tempestates, Dei admiraulo conslio et voluntate, qui et naturam condidit, idem 37 Isa. 111, 26. Καὶ κατέβη εἰς Ιόππην, καὶ εὗρε πλοῖον βα δίζον εἰς Θαρσεῖς, καὶ ἔδωκε τὸ ναῦλον αὐτοῦ, καὶ ἀνέβη εἰς αὐτὸς τοῦ πλεῦσαι μετ' αὐτῶν εἰς Θαρσεῖς ἐκ προσώπου Κυρίου. Τὴν διὰ θαλάσσης φυγὴν ποιεῖται, νομίσας ὡς τάχιστα τῆς διακονίας τοῦ προφητεῦσαι τοῖς Νινευίταις ἀπαλλαγήσεται. Ἔδωκε δὲ καὶ τὸν τῆς ναυτιλίας μισθὸν, οὐδὲ τῆς ἐντεῦθεν ζημίας ἐπισχεῖν αὐτὸν δυνηθείσης. Πάντα γὰρ αὐτῷ κοῦφα ἐδόκει, καὶ πατρίδος στέρησις, καὶ θαλάσσης κίνδυνος, καὶ μισθοῦ καταβολή, μόνον εἰ τὴν ἐπιβαρῆ ταύτην λειτουργίαν ἐκδεδυκέναι αὐτῷ γένοιτο. Καὶ Κύριος ἐξήγειρε πνεῦμα μέγα εἰς τὴν θά λασσαν, καὶ ἐγένετο κλύδων μέγας ἐν τῇ θα λάσσῃ, καὶ τὸ πλοῖον ἐκινδύνευε συντριβῆναι, καὶ ἐφοβήθησαν οἱ ναυτικοὶ, καὶ ἀνεβόων ἔκαστις πρὸς τὸν θεὸν αὐτοῦ, καὶ ἐκβολὴν ἐποιή σαντο τῶν σκευῶν τῶν ἐν τῷ πλοίῳ εἰς τὴν θάλασσαν, τοῦ κουφισθῆναι ἀπ' αὐτῶν. Ἰωνᾶς μὲν οὕτω φυγεῖν τὴν θείαν ὑπηρεσίαν ἐνόμιζεν ἀλλ᾽ ὁ γῆς καὶ θαλάσσης Κύριος, ἐγείρει κατὰ τοῦ σκάφους κλύδωνα, καὶ τῶν κυμάτων περιβάλλει τῷ πλοίῳ δεσμὰ, ἵνα μάθωμεν μὴ φεύγειν τὴν θείαν διακονίαν, καλούμενοι πρὸς ἔργον θεάρεστον, ἀναβάλλεσθαί τε καὶ ἀναδύεσθαι. Διδασκόμεθα δὲ ἐν τεῦθεν, ὅτι οὐδὲν ἀπρονόητον· ἀλλὰ καὶ οἱ κλύδωνες θεία βουλῇ, καὶ οὐ συντυχικῶς, ἢ φυσικῶς γίνονται. Κύριος γάρ, φησὶν, ἐξήγειρε πνεῦμα μέγα. Εἰ μή τις ἄρα εἴποι, ὅτι ὡς ἐπίπαν μὲν φυσικῶς οἱ κλύδωνες γίνονται, άστρων συνόδοις καὶ ὑποχωρήσεσι, τοῦ Θεοῦ πάντως ταύτην τὴν τάξιν τῇ τοῦ κόσμου κινήσει εντεθεικότος· γίνονται μέντοι πολλάκις, καὶ ὅτε ἡ φύσις οὐκ ἀπαιτεῖ, τοῦ Θεοῦ βουλομένου, ὃς καὶ τὴν φύσιν ἐποίησε, καὶ ἀλλοιοῦν αὐτὴν πρὸς τὸ αὐτῷ βουλητὸν ἑκάστοτε δύναται. Ἐν ἀμφοτέροι; δὲ Variæ lectiones et notæ. Ἐξέδωκαν καὶ τεθείκατι. Cod. Ven.

EXPOSITIO IN PROPHETAM JONAM. CAP. I τοῖς τρόποις ἐκεῖνοι σώζονται ἢ ἀπόλλυνται, οὓς eamdem etiam alterare, secundum quod sibi visum σωθῆναι ἡ ἀπολέσθαι ἐδικαίωσε. Τὸ δὲ φοβηθῆναι τους ναυτικούς, σημεῖον τοῦ μεγέθους του κινδύνου, ὅτε καὶ οἱ τῆς θαλάσσης εμπειρότατοι, ἐδεδοίκεσαν, δῆλον ὡς ἀπεγνωκότες, καὶ ἐκβολὴν ἐποιοῦντο τῶν σκευῶν, ὡς ἂν δηλαδὴ κουφισθῆναι τὸ πλοῖον. Ικές τ.υον δὲ καὶ τοὺς αὑτῶν θεοὺς ἕκαστος, τῆς Γραφῆς οὐ μάτην ταῦτα διηγουμένης, ἀλλ᾽ ἵνα διδάξῃ, ὅτι ἀμφότερα δεῖ, καὶ τὰ ἡμέτερα ποιεῖν, καὶ τὴν θείαν ἐπικαλεῖσθαι συμμαχίαν, καὶ μήποτε τὸ πᾶν τῷ θεῷ ἐπιτρέπειν, αὐτοὺς ἀργούς καθημένους· ἀψύ χων γὰρ τοῦτο καὶ ἀκινήτων· μήτε ταῖς ἡμετέραις καθάπαξ ἐπινοίαις καὶ πραγματείαις θαῤῥεῖν· πάλιν γὰρ αὖ τοῦτο ἀθέων καὶ ἀπονενοημένων. Φασὶ δέ τινες, ὅτι περὶ τοῦτο μόνον τὸ πλοῖον ὁ κλύδων ἐγέ νετο. Οὐ γὰρ ἂν, εἴπερ κοινὸς ἦν ὁ κλύδων, κλήρῳ μαθεῖν ἐπεχείρησαν τὸν τοῦ κλύδωνος αἴτιον. Αλλ' ἐπειδὴ τοὺς ἄλλους ἑώρων ἀκινδύνως πλέοντας, καὶ ἐξ οὐρίων φερομένους, τὴν δὲ σφετέραν ὁλκάδα καταδύναι κινδυνεύουσαν, ζητοῦσι τίς ἐν αὐτοῖς ὁ τοῦ κλύδωνος αἴτιος. Καὶ ἔχειν γε ἔοικε τὸ εἰκὸς ὁ λόγος, εἴπερ καὶ ἕτερα πλοία συμπλέοντα, ἀκίνδυνα ἐφέροντο. fuerit, undelibet potest. Utroque autem modo illi servantur vel pereunt, quos divinus calculus vel servari vel interire judicavit. Quod vero terrefiant nautæ, signum est magnitudinis periculi, quando et maris peritissimi 184 sibi metuerunt: signum est evidentissimum, quod animum desponderint, et idcirco ejectionem vasorum fecerint, ut levaretur navis. Supplicabat autem quilibet diis suis, Scriptura hæc non frustra enarrante, verum uti doceat, utraque esse necessaria, et nostra facere, et divinum implorare auxilium: neque sic totum negotium Deo permittere, ut nos interim segnes plane et ignavi sedeamus (inanimatorum enim et omni motu vacantium hoc rerum est) neque nostris omnino nos confidere consiliis et institutis: hoc enim rursus impiórum hominum est, quibus reproba mens 'est. Asseverant niç quidam, quod circa istam solam navim tempestas sævierit. Neque enim, si communis tempestas, erat, conati essent sorte exquirere ejus turbationis maris auctorem. Enimvero, cum alios viderent citra periculum sulcare pelagus secundisque ventis agi, suam vero onerariam navim submergi propemodum ea periclitatione, inquirunt quisnam inter sese ejus maris sævitiæ sit auctor, quæve origo. Atque bæc opinio non erit absimilis vero, si reliqua navigia extra periculum sint acta. Ὁ Ἰωνᾶς δὲ κατέβη εἰς τὴν κοιλίαν τοῦ πλοί ου, καὶ ἐκάθευδε, καὶ ἔρεγχεν. Οὐχ οὕτως ἀμελὴς ἦν ὁ προφήτης, καὶ ῥᾳθυμίαις ἐκδεδωκώς, ὥστε τοσούτου κινδύνου ἐπηρτημένου καθεύδειν αὐτὸς, καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ᾽ οὕτω βαθέως, ὥστε καὶ ῥέγχειν, 8 μεγίστης ἀφροντησίας δεῖγμα· ἀλλὰ πρὸ τοῦ κινδύνου καὶ τοῦ χειμῶνος ὁ ὕπνος ἦν, καὶ οὗτος ἴσως ἐξ ἀθυμίας τῆς ἀπὸ τοῦ φεύγειν. Καὶ τὸ εἰς τὴν κοιλίαν δὲ τοῦ πλοίου καταβῆναι, τουτέστιν εἰς τὴν κατωτάτω χώραν, ἄξιον προφητικοῦ ἤθους· τὸ γὰρ ιδιαστικὸν καὶ μονήρες, προφητικόν. Οὕτω καὶ Δα Εἰδ, Καταμόνας εἰμὶ, φησί· καὶ Ἱερεμίας, ᾿Αγαθὸν ἀνδρὶ, ὅταν ἄρῃ τὸν ζυγὸν ἐκ νεότητος αὐτοῦ· καθίσεται καταμόνας· καὶ πάλιν, Οὐκ ἐκάθισα μετὰ συνεδρίου αὐτοῦ παιζόντων. Καταμόνας ἐκαθήμην, ὅτι πικρίας ενεπλήσθην. Καὶ προσῆλθε πρὸς αὐτὸν ὁ πρωρεὺς καὶ εἶπεν αὐτῷ· Τί σὺ ῥέγχεις; Ανάστα, ἐπικαλοῦ τὸν Θεόν σου, ὅπως σώσῃ ὁ Θεὸς ἡμᾶς, καὶ οὐ μὴ ἀπολώμεθα. Τὸ ναυτικὸν πλῆθος, ἄλλως μὲν ἀμεἐς τοῦ δέοντος καὶ ἀσύνετον· ἐνταῦθα δὲ οὕτως ἀπὸ τοῦ φόβου συνετίζεται ὥστε τον πρωρέα μή μόνον αὐτὸν εὔχεσθαι, ἀλλὰ καὶ τῷ Ἰωνᾷ προσελθέντα, καὶ τοῦτον εἰς εὐχὰς διεγείρειν· οὕτως ἡ ἀνάγκη διδάσκει τὰ δέοντα. Καὶ ὅρα, ὅπως εἰ καὶ διαφόρους ἐπεκαλοῦντο θεούς, ὅμως γνῶσιν εἶχον 18 Psal. Cl, 19 Thren. 11, 17. Συνεπαίρεσθαι, Cod. Ven. Jonas autem descendit in alvum navis, et dornfivit et stertuit. Numquid adeo ignaviæ et socordiæ deditus erat propheta, ut tanto periculo suscitato ipse dormiret, nec simpliciter dormiret, sed in altum adeo soporem deferretur, ut sterteret? quod maximæ securitatis argumentum erat. Atqui ante subortam tempestatem et periculum sopore «orreptus est, fortasse ex nimia fugæ tristitia et deſa ligatione. Porro quod in alvum navis, hoc est, in infimum locum descenderit, prophetæ hoc moribus convenit. Separation enim et solitarium degere, propheticum est. Hinc et David: Solitarius sum", inquit;-et Jeremias: Bonum est homini, ubi jugum suum tulerit, ab ineunte juventute sedere solum ''; et iterum: Non seli cum concilio illusorum ejus 30. — Solus et separatim sedi, quoniam amaritu dine repletus sum "¹. VERS. 6. Εt accessit ad eum prora gubernator, direns ei: Tu quid sterlis? Surge, invoca Deum tuum, si fors nos servet Deus, et non pereamus, Nautica multitudo, alias prorsum negligens decori, et intellectu carens, hic adeo formidine et pavore eruditur, et intelligens redditur, ut proræ observator, non ipse tantummodo preces fundat, verum Jonam adiens, eum etiam ad precandum excitet: adeo necessitas, quid deceat, belle docet. Observa hic. quod etiamsi varios deos invocaverint, cau 20 Psal. xxv, 4. 11 Turen. 1, 20. Variæ lectiones et nota.

Όπως σώσωσιν ἡμᾶς οἱ θεοὶ, ἀλλ', Ὁ Θεὸς, ὅτι ἕνα ἐνόμιζον· καὶ τοῦ Ἰωνᾶ μετά πάντων εὐχομένω τῷ οἰκείῳ Θεῷ, ἕνα τινὰ ἴσως ἐκ τῶν πολλῶν εἰς βοήθειαν καλουμένων ἐπακούσαντα, δυνηθήναι σῶσαι αὐτοὺς, τυχὰν τοῦτον ὄντα Ποσειδώνα, ἢ τῶν Νηρέα, ἢ τὴν Θέτιν, ἢ ἄλλον τινὰ τοιοῦτον ἐνάλιον δαίμονα κατὰ τὴν Ἑλληνικὴν πλάνην. Lauren cognitionem habuerint, uum esse quempiam τοῦ ἕνα Θεὸν εἶναι τὸν μείζω πάντων. Οὐ γὰρ εἶπεν, Peum, cæteris omnibus majorem præstantioremque. Non enim dixit, Ut servent nos dii, sed, Deus; vel quod unum existimaverint, Jona cum omnibus illis peculiarem suum Deum adorante, atque unUM fortasse ex multis in 185 auxilium vocaveriuf qui eos exaudiret ac incolumes conservare posset, forsan Neptunum, vel Nerea, seu Thetin, seu alium quempiam marinum deum juxta Græcum errorem. Vers. 7. Dixit porro quilibet ad proximum suum: Agite, faciamus sortes. Et cecidit sors super Jonam. Oxemperavit Jonas prore observatori, et oravit. Quanquam enim hoe Scriptura non expresserit, intelligitur tamen quando neque, quod e somno surrexerit, indicavit, nemo tamen ambigit ipsum exspergefactum) surrexisse. At precibus suis ad Deum fusis, non est exauditus. Neque enim par ekat inobedientem Deo, exauditum iri. Jam et furga ejus a Deo fiduciam ad Deum ademerat. Cum igitur auxilia ex precibus vana tum dijudicarentur, ad sortem confugiunt, cui gentes assueverant. Noverant enim naturæ quodam ductu, peccantibus esse adjectam pœnam, ac digna nos ob peccata nostra supplicia ferre, nec hujusmodi expertia esse curæ Dei: proinde credebant quod Providentia illa per sortis jactum manifestaret sibi auctorem, jamque hoc arbitrabantur, quod quem fortuita sors probasset, vel etiam prodidisset, apprehendendum, ceu sortis, oraculo expetitum. Cæterum nos intelligamus, quod Deus quemlibet a propriis, a domestīcis, a contribulibus, cognatis et cognitis, ad se addueat perinde ac tenemus Magos stellæ ductu perductos ad cunas Christi, et Azotios in Veteri Testameulo per symbolum boum aream perferetium tandem servatos, cum quid in posterum Geri vellet, subindicasset. Sic Dominus noster repertis piscatoribus, Agie, inquit, sequimini me, faciam ex vobis piscatores hominum **: consuetum ipsis nomen prætendens. Cum igitur Baulis consuetum esset eeu ethnicis sortiri, condescendens et consentiens ipsis Deus, per minime obscurum ipsis indicium, tempestatis ipsis auctorem notum reddidit. Præterea sortem non esse Spiritualem rem, apostoli indicant, qui sorte, priusquam Spiritu perfusi essent, usi sunt: post Spiritus Paracleti accessionem, haudquaquam sortem admittentes. Quidam vero neque apostolos tali sorte usos affirmant, sed enim divinioribus quibusdam signis quæ indicarent eis, quinam a Deo electus esset. * Math. iv, 19. Καὶ εἶπεν ἕκαστος πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ· Δεῦτε, βάλωμεν τους κλήρους Καὶ ἔπεσεν ὁ κλῆρος ἐπὶ Ἰωνᾶν. Υπήκουσε μὲν ἂν ὁ Ἰωνὰς τῷ πρωρεῖ, καὶ ηύξατο. Εἰ γὰρ καὶ μὴ εἶπε τοῦτο ἡ Γραφή, ἀλλ᾽ οὖν νοεῖται ὅπου γε ὅτι οὐδὲ ἀνέστη ἐκ τοῦ ὕπνου εἶπεν, ὅμως οὐδεὶς ἀμφιβάλλει ἀναστῆναι αὐτόν. Ευξάμενος δὲ, οὐκ εἰσηκούσθη οὐδὲ γὰρ ἦν εἰκὸς τὸν παρήκοον ἀκουσθῆναι. Αλλ' ή φυγὴ τὴν πρὸς Θεὸν αὐτοῦ παρρησίαν ἀφαιρεῖται. Ἐπεὶ οὖν ἀπὸ τῶν εὐχῶν ἡ βοήθεια κοινῇ ἀπηλέγ χετο, ἐπὶ τὸν κλῆρον καταφεύγουσιν, ὁ τοῖς ἐθνικοίς σύνηθες. "Ηδεσαν γὰρ φυσικῶς, ὡς ἔστι τοῖς ἁμαρτ τάνουσιν ἐπικειμένη ποινή, καὶ δίκας τενεύομεν ἀξίας ὧν ἁμαρτάνομεν, καὶ οὐκ ἀπρονόητα τὰ τῇδε Διὸ καὶ ἐπίστευον, ὡς ἡ Πρόνοια, διὰ τοῦ κλήρου. γνωρίσει αὐτοῖς τὸ αἴτιον. Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο ἔαντο, ὅτι συντυχικῶς ὁ κλῆρος ὑποδείξει αὐτοῖ; τὸν ἁμαρ τάνοντα. Μὴ μέντοι ὁ ἀκούων, ὅτι παρ' ἐκείνοις ὁ κλῆρας εὐδοκίμησε, δεξάσθω ἤδη ὡς ἐφειμένον τὸ τοῦ κλήρου χρήμα. ᾿Αλλ' ἐννοείτω ὅτι ὁ Θεὸς ἔκαστον ἀπὸ τῶν οἰκείων, καὶ συμφύλων, και γνωρίμων απ τῷ ἐπάγεται· ὥσπερ τοὺς μάγους δι' ἀστέρας, καὶ τοὺς ᾿Αζώτους ἐν τῇ Παλαιά, διὰ τοῦ συμβόλου τοῦ ἀπὸ τῶν βοῶν, τῶν τὴν κιβωτόν διακομιζουσῶν, ἐπειδὴ ἐκεῖνος ὑπέδειξε τὰ μέλλοντα περὶ αὐτὸν ἔστ σθαι. Οὕτω καὶ ἁλιεῖς εὑρών, Δεῦτε ὀπίσω μου, £!- πε, καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων, τὸ σύνο ηθες αὐτοῖς ὑποτείνας ὄνομα. Κανταῦθα τοίνυν, ἐπειδὴ σύνηθες ἦν τὸ κληροῦσθαι τοῖς ναυτικοῖς ὡς ἐθνικοῖς, συγκαταβαίνων ὁ Θεὸς αὐτοῖς διὰ τοῦ ἐγε νωσμένου αὐτοῖς συμβόλου, τὸν αἴτιον τοῦ κινδύνου εγνώρισεν. Επεί γε [ Οτι δὲ? ] ὁ κλῆρος οὐ πνευματικόν ἐστι, δηλοῦσιν οἱ ἀπόστολοι, ὅτε οὔπω Πνεύ μα παρἦν αὐτοῖς, τότε τῷ κλήρῳ χρησάμενοι· μετά μέντοι τὴν τοῦ Πνεύματος κάθοδον, οὐδαμοῦ τὴν κλῆρον παραδεξάμενοι. Καίτοι γε τοὺς ἀποστόλους οὐδὲ κλήρῳ τοιούτῳ χρήσασθαί τινες διισχυρίζονται, ἀλλά τισι θειοτέροις σημείας, δηλοῦσιν αὐτοῖς τὸν ὑπὸ Θεοῦ ἐκλεγέντα. Varia lectiones et nota. Deest Eva in Cod. Ven. et recte quidem, ut mihi videtur; delendumque propterea punctum post ενόμιζον, eritque loci hujus sensus: Non enim dixit, Ui servent nos dii, sed Deus: quia existimabant, Jona quoque cum cæteris Deum suum orante, unum fortasse aliquem ex multis qui in auxilium vocarentur¸ exaudientem, salvare ipsos posse, et hunc esse forte Neptunum, vel Nereum. Καὶ ἐπιγνῶμεν τίνος ἕνεκα ἡ κακία αὕτη ἔστιν ἐν ἡμῖν, καὶ ἔβαλον κλήρους, et videamus, qua de causa malum hoc in nobis sit; et miserant sortem, Coil. Ven. Non enim existimabant, sortem temere fortuito subindicaturam delinquentem. Ne itaque putet quispiam sortis jactum esse licitum, si apud eos in usu fuisse audiat. Sed consideret, Deum trahere singulos consuesse per ea quæ ipsis usitata sint, familiaria et cognita, ut Magos per stellas, etc. Ex Cod. Ven. Εξωτικούς, extraneos. Cod. Bar.

EXPOSITIO IN PROPHETAM JONAM. CAP. I. Καὶ εἶπον πρὸς αὐτόν· Απάγγειλον δὴ ἡμῖν, τίνος ἕνεκεν ἡ κακία αὕτη ἐν ἡμῖν· τίς σου ἡ ἐργασία ἐστὶ, καὶ πόθεν ἔρχῃ, καὶ τοῦ πορεύῃ, καὶ ἐκ ποίας χώρας, καὶ ἐκ ποίου λαοῦ εἶ σύ; Ορα βαρβάρους ἀνθρώπους ἐπιεικεῖς. Οὐ γὰρ ἅμα τῷ ἐπιγνῶναι τῆς ζάλης αἴτιον τὸν Ἰωνᾶν, ἀγριαί νουσι πρὸς αὐτὸν, ἀλλ' ἡπίως καὶ πράως ἐρωτῶσι· Τίνος ἕνεκεν ἡ κακία αὕτη; τουτέστιν, Η κάκωσις αὕτη ἐκ ποίου ἁμαρτήματος ὑπὸ σοῦ πραχθέντος ἐπε ῆλθεν ἡμῖν; Ερωτῶσι δὲ, ἵνα μαθόντες, πειράσωντα: διορθώσασθαι τὸ ἁμάρτημα, ὡς ἔνεστι. Πυνθά νονται δὲ καὶ τίνα εργασίαν μέτεισι, τουτέστι, ποῖον ἐπιτήδευμα βίου ἔχει, καὶ ποίου ἔθνους ἐστὶ, καὶ τὴν ἐδων, πόθεν, ποῖ βαδίζει· ὡς ἂν καὶ ἐκ τοῦ ἐπιτηδεύματος αὐτοῦ, καὶ ἐκ τῶν κοινῶν τοῦ ἔθνους επιτηδευμάτων, καὶ τῆς ὁδοῦ ἦν βαδίζει, τεκμήρωνται τὸν βίον αὐτοῦ, καὶ οὕτως ἐξιλεώσονται [f.-σωντ. ] τὸν Θεὸν, ᾧ προσεκεκρούκει. "Ποντο γὰρ ὅτι τὸν λελυπημένον ἐπ' αὐτῷ ἐκθεραπεύσαντες δαίμονα, τυχὸν ὄντα θαλάσσιον, τὴν ἐκ τοῦ χειμῶνας διαφεύξονται βλάβην. Μιμησώμεθα οὖν τὸ τῶν ἀνδρῶν μέσ τριον καὶ ἐπιεικὲς ἦθος, οἱ τὰ κρείττονα ἀπαι τούμενοι. Καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· Δοῦλος Κυρίου ἐγώ εἰ μι, καὶ τὸν Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ ἐγὼ σέβομαι, δς ἐποίησε τὴν θάλασσαν καὶ τὴν ξηράν. Ταῦτο, φησὶν, ἐμοὶ ἐπιτήδευμα, καὶ αὕτη μου ἡ έργασία, τὸ δουλεύειν τῷ ἀληθινῷ Θεῷ διὰ τῶν πράξεων, G εἰ καὶ νῦν ἠπείθησα αὐτῷ, καὶ σέβεσθαι αὐτὸν διὰ τῆς εἰς αὐτὸν πίστεως. Πολλοὶ γὰρ σέβονται μὲν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν, οὐκ εἰσὶ δὲ δοῦλοι αὐτοῦ, ὡς μὴ τὰ ἀρεστὰ αὐτῷ ἔργα ποιοῦντες. Τάχα δὲ καὶ διὰ τούτου, καὶ ποίας χώρας ἐστὶν ἔδειξεν, ὅτι τῆς Ἰου δείας. Οὐ γὰρ ἄλλο ἔθνος τοῦτον ἐσέβοντα τὸν Θεόν. θαύματος δὲ ἄξιος ὁ προφήτης, ὅτι καὶ θανάτου ἐγ γύ; ὤν, κηρύττει την δύναμιν τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῖς ναυτικοῖς κτισματολάτραις καὶ εἰδωλολάτραις οὖσιν ἀποκαλύπτει τὸ μεγαλεῖον αὐτοῦ, Ποιητήν πάντων τοῦτον ἀποκαλῶν τοῦ τε οὐρανοῦ καὶ τῶν κάτω. Διὰ μέντοι τοῦ εἰπεῖν, "Ος ἐποίησε τὴν θά λασσαν, δίδωσιν αὐτοῖς συλλογίσασθαι, ὅτι ἐπειδὴ τὴν Ποιητὴν θαλάσσης σέβεται, δῆλον ὡς προσκε κρουκὼς αὐτῷ, τὸν κλύδωνα τοῦτον ἤγειρε. Καὶ ἐφοβήθησαν οἱ ἄνδρες φόβον μέγαν, καὶ εἶπον πρὸς αὐτόν· Τί τοῦτο ἐποίησας; Διότι ἔγνωσαν οἱ ἄνδρες, ὅτι ἐκ προσώπου Κυρίου ἦν φεύγων, ὅτι ἀπήγγειλεν αὐτοῖς. Ἐκ τούτου, φησὶν, ἔγνωσαν ότι φεύγει προσκρούσας τῷ Θεῷ, ἐκ τοῦ ἀπαγγεῖλαι αὐτοῖς, ὅτι δοῦλος Κυρίου ἐστίν. Επει δὴ γὰρ εἶπεν, ὅτι τὸν ἀληθινὸν Θεὸν σέβεται, συνῆκαν ὅτι Ἰουδαῖός ἐστιν. Ἰουδαίοις δὲ οὐκ ἐξῆν ἀλλοφύλοις ἐπιμίσγεσθαι, καὶ πόλεσιν εἰδωλολάτραις παραβάλλειν· ὥστε δῆλον ὡς προσκεκρουκε τῷ οι VERS. 8. Ει dixerunt ad ipsum: Denuntia nobis, quam ob causam isthac mali nos apprehenderit. Quæ tua negotiatio est? Et unde venis? Et quo proficisceris? Et ex qua terra, quove populo tu es? Intuere bic barbarorum hominum æquitatem. Non enim statim ut agnoverunt Jonam esse auctorem turbinis et tempestatis maris, agrestibus in ipsum moribus ferebantur, verum blande et mansuete interrogant: Cujus causa malum hoc? 186 id est, afffictio ista, ex quo peccato abs te commisso, nos accessit, super nos venit? Percontantur autem, ut ubi didicerint delictum, experiantur expiare et emendare. Scrutantur autem et quam operationem exerceat, hoc est, quale vitæ suæ studium et artificium habeat, et ex qua gente sit; et viani, unde et quo vadat, tanquam ex studiis ipsius, et ex communibus gentis moribus vel opificiis, et ex itinere quod ingreditur, vitam ejus observare queant, sicque tandem Deum placeat, in quem impegerat. Existimabant enim quod si turbatum ab ipso numen, marinum fortasse, reconciliassent, hanc tempestatis ipsi noxam effugere possent. Imitemur igitur et nos horum nautarum mansuetudinem et mitiorem animum, si quando excellentiora longe quam ipsi deposcamus. VERS. 9. Qui respondit ipsis: Servua Domini ego sum, ac Deum coli ego cole, qui fecit mare et aridam. Hoe, inquit, studium, haec mea negotiatio est, servire Deo vero, per mea opera et actiones, elsi nunc illi non obtemperaveris, et colere ipsum per fidem in ipsum. Multi quidem colunt Deum, sed on sum servi ejus, ut qui non faciant opera ipsi placentia. Per hoc autem mox etiam ex quanam terra sit demonstravit, nimirum Judæa: nec enim alia gens hunc Deum colebat. Admiratione autem dignus est propheta, ut qui morti proximus exsistens. prædieet Dei potentiam, et nauticis creaturarum et idolorum cultoribus revelet magnificentiam ejus, Conditorem omnium ipsum appellans, hoc est, caeli et eorum quæ sub cœlo sunt. Per hoc enim quod ait, Qui fecit mare, ansam illis simul præbet ratiocinandi, quod, quandoquidem maris Creatorem colat, planum sit, quod adversus eum impingens, tempestatem hanc excitarit. VER3. 10. Timuerunt itaque pavore magno conterriti, dicentes ad ipsum: Gur hoc fecisti? Cognoverunt enim viri, quod a facie Domini fugeret, quoniam denuntiaverat eis. Ex hoc, inquit, agnoverunt quod adversus Deum delinquens, a conspectu ejus fugeret, quod confiteretur ipsis servum Dei se esse. Simul atque enim dixisset, quod verum Deum colat, intellexerunt eum Judæum esse. Judæis autem non licebat exteris et alienigenis admiscere sese, neque applicare se urbibus idolorum Variæ lectiones et notæ. Κύριον τὸν Θεόν, Dominum Deum, Col. Bay. Κοσμολάτραις, mundi cultoribus, Cod. Bav.

ΤΣΟ παραιτείται ζωὴν, καὶ τοῖς Ἑλλήνων ἔθεσιν ἐπιδι δοὺς ἑαυτὸν, φεύγει ἐκ προσώπου τοῦ τῶν Ἰουδαίων Θεοῦ. Διὸ ἐφοβήθησαν, μὴ ὡς τοῦ Θεοῦ τούτου δυνατοῦ ὄντος καὶ ἀναποδράστου, καὶ αὐτοὶ τῷ τού του δραπέτῃ συναπόλωνται. Ότι δὲ Ἰουδαίοις Εξω νόμου ἐδόκει τὸ ῾Ελλησι μίσγεσθαι, δῆλον μὲν ἀπὸ τῆς Παλαιᾶς δήπου, δῆλον δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ Εὐαγγε λίου. Φάσκοντος γὰρ τοῦ Κυρίου τοῖς Ἰουδαίοις· *Οπου ἐγὼ ὑπάγω, ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν, ἔλεγον ἐκεῖνοι ἀνοήτως· Ποῦ μέλλει οὗτος πο ρεύεσθαι, ὅτι ἡμεῖς οὐχ εὑρήσομεν αὐτόν; μὴ εἰς τὴν διασπορὰν τῶν Ἑλλήνων μέλλει πορείε σθαι, καὶ διδάσκειν τοὺς Ελληνας; «ultricibus; perspicuum itaque erat quod in Deum κείῳ Θεῷ. Τάχα δὲ ὑπέλαβον ὅτι καὶ τὴν ἐν νόμῳ suum deliquisset. Fortasse etiam cogitarunt, quod vitam, quæ in lege præscribatur declinans, ac Græcorum moribus sese admovens, fugiat a facie Judæorum Dei. Terrefacti sunt igitur, quandoquidem arbitrarentur potentem illum Deum esse, e cujus manibus quisquam evadere non posset: juxta mctuentes, ne una cum transfuga isto intereant. Porro quod non liceret Jadæis decreto 187 legis suæ gentibus adjungere sese, ex Veteri Testamento cons'at, tumex Evangelio quoque. Dicente enim Domino Judaeis, Quo ego vado, vos venire non potestis 18: respondebant illi imprudenter: Quonam iturus est, ubi nos eum non inveniemus? numquid ad dispersionem Græcorum iturus est, et docturus Grecos? VERS. 11. Dixerunt ad ipsum: Quid faciemus lacum, ut cesset a nobis mare? Et hic demirari dlignum est, nauticorum hominum mansuelos et mites adeo mores. Neque enim insurrexerunt in ipsum, neque dixerunt: O sceleste et omnium sceIeratissime, propter te peribimus. Sed ipsum judicem faciunt, ut pronuntiet quid secum faciendum sit. Sive ergo antea clementes adeo exstiterunt et æquabiles, digni sunt quos æmulemur: sive præ pavore ad mansuetudinem translati sunt, vel sic etiam imitandi sunt: ubi sæpenumero nos in calamitates incidentes plane efferamur, nedum adversum calamitatum auctores solos, verum et Καὶ εἶπον πρὸς αὐτόν· Τί ποιήσομεν καὶ και πάσει ἡ θάλασσα ἀφ᾿ ἡμῶν; Καὶ ἔτι θαυμάσα: ἄξιον τὸ τῶν ναυτικῶν τούτων ἀνθρώπων ἦθος, ήμερον οὕτω καὶ πρᾶον δν. Οὐ γὰρ ἐπενέβησαν αὐτῷ, οὐδ᾽ εἶπον· Ω μιαρὲ καὶ παμμίαρε, διὰ σὲ ἀπολούμεθα· ἀλλ' αὐτὸν ποιοῦνται τοῦ ἐπ' αὐτῷ ποιητέου κριτήν. Εἴτε οὖν καὶ πρότερον οὕτως ἦταν ἐπιεικεῖς, ἀξιοζήλωτοι· εἴτε ὑπὸ τοῦ φόβου πρὸς τὸ πραΰτερον μετεπλάσθησαν, καὶ οὕτω μιμητέοι ὅπου γε πολλάκις ἡμεῖς, συμφοραῖς περιπεσόν τες, εκθηριούμεθα, οὐ πρὸς τοὺς αἰτίους μόνους τῶν συμφορῶν, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ πρὸς αὐτοὺς τοὺς εἰκειοτάτους, καὶ τῶν συμφορῶν παρακλήτορας. 05contra ipsos familiarissimos nostros in calamitati- χουν ἐκεῖνοι τοιοῦτοι· ἀλλὰ τὰς γνώμας μερίζονται, bus consolatores. Proinde nauta illi tales sunt. At sententias suas partiuntur: nec enim audent morti adjudicare, maxime cum servum eum esse Judæo - rum Dei audivissent. (Horribilis autem ille Deus jam olim ipsis ex fama innotuerat), nec rursum præsens periculum despicere possunt, quare ipsum ceu Dei servum hortantur dicere quid oporteat secum agi. Perspicuum enim videbatur eis quod minime ignoraret ejus mali medicinam. Nam mare ibat, et excitabat vehementius tempestatem. Post sortem, inquit, vehementior impetuosiorque tempestas exorta est. Mare enim ibat, hoc est, plus agitabatur et intumescebat. Quædam bic exemplaria pro Ibat, Admodum concitabatur, habent, lioc est, horrendum strepebat, tremendum murmur edebat, quasi fluctus inter se mutuo navi illisi essent atque hi post sortitionem magis tumultuati sunt, Deo palam indicante, per quem ista provenerit amictio. VERS. 12. Ει ait Jonas ad ipsos: Tollile me et injicite in mare, tum cessabit mare, vosque deseret. Cognovi enim ego, quod meå causa tempestas illa magna vos petiverit. Talem sese gerit bonis consiliis prædita anima. Cognito peccato suo, rubore 23 Joan. suit, 53. Δούλον, servum, Cod: Ven. ούτε καταψηφίσασθαι αὐτοῦ θάνατον ἀποθαῤῥοῦσιν, ἄλλως τε καὶ δοῦλον ἀκούσαντες εἶναι τοῦ Ἰουδαίων Θεοῦ (φοβερὸς δὲ οὗτος αὐτοῖς ἐπεφήμιστο)· οὔτε πάν λιν τοῦ κινδύνου καταφρονῆσαι δύνανται. Διὸ ὡς Θεοῦ δοῦλον παρακαλοῦσιν αὐτὸν εἰπεῖν, τί δεῖ ἐπ' αὐτῷ ποιῆσαι· δῆλον γὰρ ὄντα μηδὲ τὴν ἰατρείαν τοῦ κακοῦ ἀγνοεῖν. *Οτι ἡ θάλασσα ἐπορεύετο καὶ ἐξήγειρε μᾶλο λον κλύδωνα. Μετὰ τὸν κλήρον στο δρότερον, φησίν, ὁ κλύδων ἐγένετο. 'Η γὰρ θάλασσα ἐπο ρεύετο· τουτέστι, πλέον ἐκινεῖτο καὶ ὠγκοῦτο. Τι δὲ τῶν ἀντιγράφων, Επωρύετο, ἔχει, ἀντὶ τοῦ, φοβερὸν ἔχει, ἅτε τῶν κυμάτων ἀλλήλοις καὶ τῷ πλοίῳ προσαραττομένων Εγίνετο δὲ ταῦτα σφα δρότερα μετὰ τὸν κλῆρον, τοῦ Θεοῦ σαφῶς δεικνύν τος, διὰ τίνα ἡ κάκωσις ἦν. Καὶ εἶπεν Ἰωνᾶς πρὸς αὐτούς· "Αρατέ με, καὶ ἐμβάλετε εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ κοπάσει ἡ θά λασσα ἀφ' ὑμῶν. Διότι ἔγνων κἀγὼ, ὅτι δι' ἐμὲ ὁ κλύδων οὗτος ὁ μέγας ἐφ' ὑμᾶς. Τοιοῦτόν ἐστιν εὐγνώμων ψυχή. Επιγνούς γὰρ ὁ προφήτης τὸ Varia lectiones et nolæ. Προσαραττόντων, Cod. Ven.

CAP I. οἰκεῖον ἁμάρτημα, ἐπαισχύνεται μὲν οἷς ἐπλημμέλησε quidem sufunditur propheta quod deliquerit, non παρακούσα: Θεοῦ· εἰδὼς δὲ ὅτι σπείσεται ἡ θά λασσα δουλεύουσα τῷ θείῳ προστάγματι, εἶπερ · λάβοι τὸν παρακούσαντα Θεοῦ, καταψηφίζεται τὸν θάνατον αὐτὸς ἑαυτοῦ. Ἀλλ᾿ οὐχ ἡμεῖς τοιοῦτοί ποθεν, ἀλλὰ καὶ σαφῶς εἰδότες πολλάκις τὰ ἡμαρτημένα ἡμῖν τιμωρίας άξια, ἐπειδάν τινα μακρὰν κά κασιν ὑποστῶμεν, ὡς ἀναμάρτητοι καταγογγύζομεν τῆς Προνοίας· τοσούτου δέομεν τὴν ἀξίαν ποινὴν ἑαυτῶν καταψηφίσασθαι. Καὶ παρεβιάζοντο οἱ ἄνδρες τοῦ ἐπιστρέψαι εἰς τὴν γῆν, καὶ οὐκ ἠδύναντο, ὅτι ἡ θάλασσα ἐπορεύετο καὶ ἐξηγείρετο μᾶλλον ἐπ' αὐτοὺς, καὶ ἀνεβόησαν πρὸς Κύριον, καὶ εἶπον· Μηδαμῶς, Κύριε, απολώμεθα ἔνεκεν τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώ που τούτου, καὶ μὴ δῶς ἐφ' ἡμᾶς αἷμα δίκαιον· διότι σύ, Κύριε, ὃν τρόπον ἐβούλου πεποίηκας. Φιλανθρωπότατοι καὶ χρηστοήθεις, ὡς εἴπομεν, οἱ ἄνδρες οὗτοι. Καὶ γὰρ τοῦ Ἰωνᾶ ἑαυτὸν ἐκδόντος εἰς θάνατον, οὗτο: καὶ ἔτι προσβιάζονται πρὸς τὴν γῆν κατᾶραι ταῖς κώπαις χρώμενοι, ἀλλ᾽ ἦν αὐτοῖς ὁ κόπος κενός. Η γὰρ θάλασσα μᾶλλον ἐπηγείρετο, καὶ οὐδὲ οὕτως ποιοῦσί τι κατὰ τοῦ προφήτου, καίτοι τὸ δίκαιον ἔχοντες, ὡς αὐτοῦ ἑαυτὸν κατακρίναντος. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ ὅλως ὑπηρετεῖν τοιαῦτα τῇ ἐκείνου βουλῇ, φονικόν κρίνουσι. Διὸ προηγουμένως μὲν εύχονται ῥυσθῆναι ἀπὸ τοῦ κλύδωνος, καὶ μὴ ἀπολέσθαι ἕνεκεν τοῦ περιποιεῖσθαι τὴν ψυχὴν τοῦ προφήτου, ἀλλὰ συγχωρηθῆναι καὶ αὐτὸν ζῆν καὶ αὐτούς. Εἰ δ᾽ ἀναγκαῖον, φησὶν, ἔστι, τοῦτον θανεῖν, μηδαμῶς ἐφ' ἡμᾶς αἷμα δίκαιον, τουτέστι, τὸ αἷμα αὐτοῦ, μὴ εἰς κατάκρισιν ἡμῶν ποιήσῃς γενέσθαι, δίκαιον ἦν, ὡς δούλου σου. Οὐ γὰρ ὡς φονικοὶ τοῦ τον θανατοῦμεν, ἀλλὰ τῷ σῷ υπηρετούμενοι βουλή ματι· σὺ γὰρ, ὡς ἠβούλου, πεποίηκας ταῦτα. Όρα δὲ τοὺς Βαρβάρους, πῶς οὐ λογοπραγοῦσι· Πῶς ταῦτα γίνονται; ἄρα μιαιφόνος οὗτος ὁ Θεός; ἆρα αιμοχαρής; Ἀλλὰ τὴν τοῦ Θεοῦ βουλὴν στέργουσι, καὶ προσκυνοῦσι, μὴ περιεργαζόμενοι τὰς αἰτίας τῶν γινομένων. voluntatem amplexantur, diligunt et venerantur, liant. Καὶ ἔλαβον τὸν Ἰωνᾶν, καὶ ἔβαλον αὐτὸν εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ ἔστη ἡ θάλασσα ἐκ τοῦ σά λου αὐτῆς· καὶ ἐφοβήθησαν οἱ ἄνδρες φόβῳ μετ γάλῳ τὸν Κύριον, καὶ ἔθυσαν θυσίαν τῷ Κυρίῳ, καὶ ηύξαντο ευχάς. Μόγις ποτὲ ἐπιτολμῶσι τῷ ἔργῳ, καὶ εὐθὺς ἡ θάλασσα γαληνιᾷ· οἱ δὲ, ἐπιγινώσκουσι τὸν Κύριον τελεώτερον ἢ πρόσθεν, καὶ φοβοῦνται αὐτ τὴν οὐ μικρῶς, ὡς ἀδιάφυκτον ὄντα δηλαδή, καὶ ἰδότα σφοδρῶς τοῖς πρὸς αὐτὸν ἁμαρτάνουσιν ἐπξέρχεσθαι. Καὶ τὰ μὲν τῶν εἰς θείαν τιμὴν φερόντων ποίησαν. "Εθυσαν γάρ, φησί, θυσίας· ἴσως καὶ εἰς ὴν γῆν ἀποβεβηκότες· παρεῖχε γὰρ ἡ θάλασσα. Η αν το δὲ εὐχάς, τουτέστιν, ὑπέσχοντο τάδε τινὰ ποιή- Π morem gerens Deo: non ignorans autem quod mare obtemperet, serviens divino mandato, si quod acceperit, sc ipsum inobedientem Deo morte condemnat. Atqui nos haudquaquam tales sumus, quin potius aperte palam scientes crebro peccata nostra suppliciis digna, ubi magnam aliquam afflictionem sustinuerimus, adversus Dei providentiam murmuramus tanquam impeccabiles essemus, tantum abest, ut digna nos pœna condemnemus. 188 VERS. 13, 14. Et vi conabantur nautæ ad terram appellere navem, et non potuerunt. Mare enim ibal, et excitabatur magis super ipsos. Et clamaverunt ad Dominum et dixerunt: Nequaquam, Domine, pereamus, propter animam hominis hujus, et ne des super nos sanguinem justum. Quoniam tu, Domine, ut voluisti, sic egisti. Humanissimi, et mansuetissimorum morum homines illi, ut diximus. Etenim Jonam, qui seipse in mortem tradiderat, adhuc ad terram remigio usi, traducere moliuntur; atenim nequicquam laborabant. Nam mare vehementius crescebat excitabaturque. Neque sic tamen quidquam adversus prophetam aggrediuntur, cum id jure possent, simul atque seipse condemnarat: verum omnino tali ejus voluntati obsecundare, sanguinolentum judicant ac cædem spirans: propterea in præcedentibus precantur, ut a tempestate illa et commoto mari liberentur, neque pereant eo quod foverint animam prophetæ, sed concedat Deus eum, sescque vivere. Sin autem necessarium est hunc mori, nequaquam super nos sanguinem justum, hoc est, sanguinem ejus, ne adl condemnationem, precamur, nostram, sanguinem illum justum, ceu servi tui, cedere facias. Non enim hunc tanquam latrones, aut sanguinolenti homicidæ occidimus, verum tuæ obsequentes voluntati. Tu enim ut voluisti, sic fecisti hæc. llic Barbaros contemplare, quomodo non contra hæc ogganniant: Igitur cruentus et sanguinis avidus ille Deus est? sanguine igitur gaudet? verum Dei non curiose indagantes causam, cur ista sic VERS. 15, 16. Acceperuntque Jonam et injecerunt ipsum in mare, et stetit mare a commotione sua. Ac timuerunt viri timore magno Dominum, et sacrificarunt sacrificia Domino, et voverunt vota. Vix tandem audent opus aggredi, quo peracto, statim tranquillum mare redditur. Illi vero cognoscunt Dominum perfectius quam antehac: nec parum ipsum metuunt, ut cui sese nemo subducere queat, qui acriter in ipsum peccantes adoriri possit: ac quæ ad divinum cultum pertinent, exhibuerunt. Sacrificarunt enim sacrificia, fors ubi in terram appulsi fuere: destiterat enim savitia maris. Torerunt autem et_vola, hoc est, promiserunt se talia Variæ lectiones et notæ. cipial, etc. Non ignorans aulem mare placidum iri factum ivino serviens mandato, si Deo non obedientem acΔιάφευκτον, Cod. Bas.

σαν. Καὶ οἱ πολλούς πρότερον νομίζοντες θεούς, καὶ ἕκαστος ἐν τῷ καιρῷ τοῦ κλύδωνος, νῦν ἕνα ἐπιγνή τες τὸν δεσπόζοντα τοῦ κράτους τῆς θαλάσσης, καὶ τὸν σάλον τῶν κυμάτων αὐτῆς καταπραΰνονται αὐτῷ καὶ θύουσι, καὶ τὰς ὑποσχέσεις ποιοῦνται. Ομως τὰς θείας οἰκονομίας; Έφυγεν ὁ Ἰωνᾶς, ἵνα μὴ σωθῶσιν οἱ Νινευΐται, καὶ ἰδοὺ σώζονται οι ναυτικ, ἔπειτα κἀκεῖνος, καὶ πλεῖον τὸ ἀγαθὸν γίνεται. Οὕτως ἡ Πρόνοια καὶ τοῖς ἡμετέροις ἁμαρτήμασι πρὸς ἀγαθὸν ἀποκέχρηται. quaedam et talia facturos, ubi in patriam remea- σειν τυχὸν, εἰ τῆς πατρίδος ἐπιβαλεν. Οὕτως ἐβελτιώθη veriut. Hac ratione illi in melius permutati sunt. Et qui antea quisque pro sese multos putabant esse deos, tempore metus maris, nunc unum agnoscentes, dominantem potentiæ maris, concussionemque fluctuum ejus pacantem, ipsi sacrum faciant, et vota edunt. Viden' hic divinam dispensationem atque consilium? Fugit Jonas ut ne serventur Ninevicæ, et ecce servantur maulici, dein et ipse, el exuberantins 189 bonum perficitur. Sic et nostris divina Providentia delictis ad bona usa est. CAPUT 1. Vers. 1. Εt imperavit Deus balanæ magnæ devorare Jonam. Eratque Jonas in alvo balenæ tres dies ac tres nucles. - Imperavit, hoc est, voluit a ceto devorari prophetam. Non enim quemadmodum hominibus ant angelis præcipit Deus, in mentem ipsis insonans, quid agendum sit, sic ceto jam nunc demandavit; sed velle aliquid Ɖeum, lex est et mandatum necessario complendum. Atque hic obedientiæ modus est inexplicabilis quidem nobis, ipsi vero cognitus. Devoratur ergo a ceto Jonas, aresque dies ac totidem noctes in eo permanet vales quæ res omnem excedere fidem audientibus videtur, maxime iis qui ex Græcorum scholis, sapienteque doctrina ad hanc historiam accedunt. Quos equidem non satis demirari possum, qui fial quod bæc non intelligant, cuin suis ipsorum alis capiantur. Apud ipsos enim nonnihil tale de Herc Καὶ προσέταξε Κύριος κήτει μεγάλῳ καταπιείς τὸν Ἰωνᾶν· καὶ ἦν Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κύ τους τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας. Τό, Προσέτα ξεν, ἀντὶ τοῦ, ἠθέλησεν ὑπὸ κήτους καταποθήναι τὸν προφήτην· καὶ γέγονε τοῦτο. Οὐ γὰρ ὥσπερ ἀνθρώποις ἢ ἀγγέλοις εντέλλεται Θεός, εἰς νοῦν αὐτοῖς ἐνηχῶν τὸ πρακτέον, οὕτω καὶ τῷ κήτει ἐν ετείλατο· ἀλλὰ τὸ θελῆσαί τι Θεὸν, νόμος ἐστὶ καὶ πρόσταγμα, ἀναγκαίως ἀποπληρούμενον. Καὶ ἀπύρα ῥητος ἡμῖν ὁ τῆς ὑπακοῆς τρόπος· αὐτῷ δ' ὧν ἐγνωσμένος. Καταπίνεται οὖν ὁ προφήτης ὑπὸ τοῦ κήτους, οὐδὲν ἠδικημένος ἐν τῇ καταπόσει· καὶ διαγίνεται ἐν τῇ τοῦ ζώου κοιλίᾳ τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας· ὃ πέρα πάσης πίστεως δοκεῖ τοῖς ἀκεύ. ουσι, καὶ μάλιστα τοῖς ἐξ Ἑλληνικῶν ὡρμημένας παρακουσμάτων· οἱ καὶ θαυμάζω πῶς οὐ συνιούσιν αὐτοί, τοῖς σφῶν αὐτῶν πτεροῖς ἁλισκόμενοι. Επι γὰρ καὶ παρ' αὐτοῖς τι τοιοῦτον περὶ Ηρακλέος με γόμενον, ὡς κήτει καταποθέντος, εἶτα ἐπδοθέντος ἀλωβήτου μὲν τ' ἄλλα πάντα, τὰς δὲ τρίχας μόνες ἀποβαλόντος, καὶ ταῦτα, τῇ ἐμφύτῳ τοῦ ζώου θερμ τητι. Η γοῦν καὶ τὰ ἡμέτερα παραδέξονται, ή καὶ τὰ οἰκεῖα συναθετήσουσιν. Ἐπεὶ δὲ δεῖ μὴ ἀπὸ τῆς τῶν παρ' ἐκείνοις μύθων σαθρότητος τὴν τῆς ἡμετέ ρας ἀληθείας στερρότητα συνιστᾷν, ἐννοητέον, ότι πρῶτον μὲν, τί οὐκ ἂν γένοιτο, Θεοῦ βουλομένου; Επειτα καὶ τὰ περὶ τὸ ἔμβρυον θαυματουργούμενα σκοπητέον, ὁ ὑγρότητι μὲν ἐννήχεται τῇ φυσική κατέχωσται δὲ ὥσπερ τῇ τῆς κυοφορούσης ντ δύϊ· ζῇ δὲ ὅμως καὶ σώζεται τοῖς τοῦ Θεοῦ παρα έως τιθηνούμενον νεύμασι. Καὶ λόγος μὲν οὐδεὶς cule narratur, nempe quod et ipse a balæna devoratus, incolumis remanserit, nisi quod tantummodo depilatus redierit, idque ob ingenitam et internam hettuæ caliditatem. Aut igitur nostra suscipiant, aut sua rejiciant. Atqui cum non oporteat a Græcarum fabularum putredine, nostræ veritatis soliditatem commendare, cogitandum primum, Deo volente et præcipiente nihil non fieri posse. Deinde hic consideranda sunt, quæ circa in utero materno foetum miranda contingant, ubi foetus naturali quidem innatat humiditati, estque veluti absorptus et obrutus prægnantis alvo, vivit tamen et conservatur, Dei humanum ingenii captum excedente nutu et consilio. Neque enim ulla humana ratio ista percipere potest, credit tauen, ἀνθρώπινος τούτων ἐφικνεῖται· πιστεύεται δὲ, ὡς ut quæ ubique conspiciantur ita sese habere, reque ipsa rata sint et indubitata. Proinde neque Jonæ eventui fides detrectanda est, verum enimvero, ita factum ut Scriptura nobis tradit, citra ambiguita tem credendum: estque in majoris adeoque divinioris sacramenti vel arcani figuram suscipiendum. Fugit enim et humana natura a facie Domini per inobedientiam, et occultata est, ne videretur, ut ideo Adamum Deus vocaverit: Ubi es "? quo te s Gen. 111, καθ᾿ ἑκάστην ὁρώμενα, καὶ τῇ ἐνεργείᾳ πιστούμενα. Οὐ τοίνυν οὐδὲ τοῖς κατὰ τὸν Ἰωνᾶν ἀπιστητές, ἀλλὰ καὶ γενέσθαι ταῦτα πιστευτέον, καὶ εἰς τύπων μυστηρίου μείζονος καὶ θειοτέρου παραδεχτέον. Έφευγε μὲν γὰρ ἡ ἀνθρωπίνη φύσις ἀπὸ προσώπω Κυρίου, διὰ τὴν παρακοὴν, καὶ ἀπεκρύβη ἀπ' αὐτοῦ, ὥστε ἀκοῦσαι· 'Αδάμ, ποῦ εἶ; Απέρριψε δὲ ἑαυτὴν τῇ τοῦ βίου τούτου θαλάσση, πλοία, χρισ μένη τῷ σώματι, ᾧ καὶ τὸ ναῦλον δέδωκε, τὴν ὑπο Variæ lectiones et notæ. Etiam illi. Ex Cod. Bav. Cæterum Lonicerus legisse videtur κἀκεῖνο:, et ille, ut in Cod. Ven. Κατακεχώρισται, Col. Ven. Απεκρούσθη, Cod. Ven.

CAP. I. ηρεσίαν δηλαδή, ἣν ὑπηρέτει αὐτῷ, πρόνοιαν αὐτοῦ proripuisti? Injecitque ipsam vitae hujus mari, εἰς πᾶσαν ποιουμένη ἐπιθυμίαν. Τῶν οὖν πνευμάτ των τῆς πονηρίας ταραττόντων τὴν θάλασσαν, τὰ κύματα τῶν ἡδονῶν ἐπανίσταντο, καὶ κατεβάπτιζον τὸ σῶμα σὺν τῇ ψυχῇ. Ην οὖν ἀναγκαῖον θανεῖν τινα τῶν ἐν τῷ πλοίῳ, τῷ σώματι δηλαδή λέγω. Ο οὖν τὴν φύσιν ἡμῶν ἐνδυσάμενος Κύριος, καὶ εἰς ἐξ ἡμῶν γεγονώς, καὶ εἰς τὸ πλοῖον ἡμῶν εἰσελθὼν, τουτέστι, τὸ σῶμα τῆς ταπεινώσεως φορέσας, καὶ σκηνώσας ἐν ἡμῖν, ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας ἀποθνήσκει κατὰ κλῆρον, τουτέστι, κατὰ προορισ σμόν, ὃν προώρισεν ὁ Πατήρ, ἀποκληρώσας καὶ προθέμενος πρὸ πάντων τῶν αἰώνων τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανεῖν τὸν αὐτοῦ Υἱὸν, ὡς ὁ Πέτρος λέγει καὶ Παῦλος. Καὶ ἄρα· Ἰωνᾶς ἑρμηνεύεται, 'Υψίστου πονοῦντος, ἢ περιστερά. Ο γοῦν Ὕψιστος ἐπόνησεν ὑπὲρ ἡμῶν πόνους, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὀδυνα ται ἐκών μέν, οὐ μὴν ἀποσφάττει ἑαυτὸν, ἀλλὰ διὰ χειρῶν ἀνόμων προσπήγνυται τῷ σταυρῷ· ὥσπερ καὶ Ἰωνᾶς, καίτοι αὐτὸς ἑαυτῷ καταψηφισάμενος θάνατον, οὐ ῥίπτει ἑαυτὸν, ἀλλὰ ῥίπτεται διδάσκοντος καὶ ἡμᾶς τοῦ λόγου, μή ριψοκινδυνεῖν, μηδὲ τοῖς θανάτοις περιπίπτειν παραβολώτερον. Θανόντος οὖν Χριστοῦ, καὶ τῷ κήτει τῷ παμφάγω παραδοθέντος, τὰ μὲν πνεύματα τῆς πονηρίας ἐκόπασε, τὰ δὲ κύματα τῶν ἡδονῶν κατεστορέσθη, καὶ γαλήνη πᾶσα καὶ εἰρήνη τῷ βίῳ ἐνεπολιτεύθη, καὶ ταῖς ψυχαῖς καὶ τοῖς σώμασι, καθὰ καὶ αὐτὸς ἔλε γεν· Εἰρήνην ἀφίημι ὑμῖν· καὶ αὖθις ἀναστάς, Εἰρήνη ὑμῖν, τοῖς μαθηταῖς προσεφώνησε. Καὶ ἄλλως δέ φασί τινες, τὸν μὲν προφήτην, τύπον Χριστοῦ· τὸ πλοῖον, τῆς Ἰουδαίων Συναγωγῆς· τὸν πρωρέα, τοῦ Μωσέως· τους ναύτας, τῶν προφητῶν· τὴν θάλασσαν, τῶν παθῶν, ἃ παρ' ἡμῶν ὑπῆρχε χρεωστούμενα· τὸν κλῆρον, τῆς βουλῆς τοῦ Πατρὸς, καθ᾽ ἦν ὁ Χριστὸς εἰς τὴν θάλασσαν τῶν παθημάτων ρίπτεται, καὶ εἰς τὴν κοιλίαν τοῦ μεγάλου κήτους τοῦ θανάτου εἰσέρχεται· ἔνθα τρεῖς ἡμέρας διατρίψας, ἀνέστη, καὶ τοῖς ἔθνεσιν ἐκήρυξε, τὰ δὲ μετανοήσαντα ἐσώθη. corpore navis loco usam, cui et nauium dedit, ministerium videlicet, que ipsi obsecuta est, CH ram ejus et providentiam ad omnem eupiditatem faciens. Ventis igitur et spiritibus nequitiæ, mare istoc turbantibus, fluctus voluptatum insurrexerunt, corpusque una cum animo merserunt. Necessarium igitur fuit, mortem obire quempiam ex iis qui in eo navigio 190 erant: corpore dico. Proinde naturam nostram induens Dominus, unus ex nobis factus, et navim nostram ingressus, hoĉ est, corpus humile ferens, et inter nos demorans, in similitudine carnis peccati, moritur per sortem, hoc est, juxta prædefinitionem quam prædefinivit atque decrevit Pater: qui hoc sortitus est, atque ante omne avum, ante cuncta sacula decrevit, constituit, proposuit, ut Filius ille suus pro nobis moreretur, perinde ac Petrus et Paulus dicunt. Animadvertite hic Jonæ nomen, si interpreteris, valere, Altissimo laborante, vel columbam significare. Altissimus igitur pro nobis laboribus defati· gatus est, et pro nobis luget, angitur, dolet, voluntarius quidem. Nec tamen sese ipse jugulat, verum per manus iniquorum affigitur cruci, quemadmodum et Jouas, qui etiamsi seipsum að mortem condemnaret, non tamen seipsum projicit, sed projicitur: docente nos hoc verbo, ne nas temere in pericula conjiciamus, neve incaute et stolide in mortes incidamus. Mortuo itaque Chri¸ sto, ac omnia deglutienti balenæ tradito, spirit - Hes nequitiæ cessarunt, procellæ voluptatum prostratæ sunt, tranquillitas tota et pax in vita versata est, et animis et corporibus, æque ac ipse dixit: Pacem relinquo vobis”. Et rursum a resurrectione discipulis suis salutem impertiens: Pax inter vos είς ", ait. Quin etiam quidam hic inquiumt prophetam esse figuram Christi, navim esse typu Judæorum Synagoge, proræ observatoren es e Mosen, nautas esse prophetas, mare affliction '8 quæ a nobis debebantur, sortem voluntatem Patris, secundum quam Christus in mare ærumnarum præcipitatur, et alvum ingentis ceti, hoc est, tis ingreditur, ubi tridun commoratus resurrexit, gentibusque Evangelium annuntiavit, ex quibus credentes conservati sunt. Καὶ προσηύξατο Ἰωνᾶς πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν αὐτοῦ ἐκ τῆς κοιλίας τοῦ κήτους, καὶ εἶπεν· sit ΠΟΓ VERS. 2, 3. Et oravit Jonas ad Dominum Deum suum ex ventre ceti, dicens: Clamavi in tribulatione Εβόησα ἐν θλίψει μου πρὸς Κύριον τόν Θεόν nea ad Dominum Deum meum, et audivit me. Επ rentre inferni auscultasti clamori vocis meæ. Nihil damni passus a celo vates, sed veluti pro domo ceto usus, neque corporis neque mentis jactura facta, Dei præsentem opem sentit. Non ignorans auten, quod offenderit Deum per hoc, quod ministerio legationis noluerit fungi, convertitur ad precationem. Quique olim in sola Hierusalem Deum μου, καὶ εἰσήκουσέ μου. Εκ κοιλίας ᾅδου κρανγῆς μου ἤκουσας φωνῆς μου. Οὐδὲν ὑπὸ τοῦ κήτους ἀδικηθεὶς ὁ προφήτης, ἀλλ᾿ ὥσπερ οἴκῳ τῷ κήτει χρησάμενος, καὶ μήτε τὸ σῶμα λωβηθείς, μήτε τὰς φρένας, αἰσθάνεται τῆς τοῦ Θεοῦ βοηθείας. Οὐκ ἀγνοήσας δὲ καὶ ὅτι προσέκρουσεν αὐτῷ ἐκ τοῦ κατοκνῆσαι τὴν διακονίαν, τρέπεται πρὸς εὐχάς· καὶ ὁ πάλαι ἐν Ἱερουσαλὴμ μόνῃ τὸν Θεὸν ἐναργώς aperte apparere arbitrabatur, nunc ipsum in alvo 30 Juan. Σιν, 27. ** Marc. ix, 49. Variæ lectiones et notæ. ὑπομένει τοὺς ὑπὲρ ἡμῶν πόνους, καὶ περὶ ἡμῶν Χωρίς ἁμαρτίας, sine peccato, Cod. Ven. Καὶ ὡς περιστερὰ διὰ τὴν ἀκακίαν, ἀκάκως ὀδυνᾶται, Cod. Ven.

Ceti presentem reperit, gratiasque agit illi quod επιφαίνεσθαι οἰόμενος, νῦν εὑρίσκει αὐτὸν ἐν και se servaverit, ac preces suas susceptas esse ait, λίᾳ τοῦ κήτους παρόντα, καὶ εὐχαριστεῖ τῷ σεσω sive tanquam propheta Spiritu hoc intelligens, κάτι, καί φησιν, ὅτι ἐδέχθη αὐτῷ ἡ προσευχή, ἢ ὡς sive per verisimile hoc dicens. Non enim usque προφητικῷ Πνεύματι συνεὶς τοῦτο, ἢ καὶ κατὰ τὰ nunc vivus, inquit, permansissem, nisi exaudisses εἰκὸς τοῦτο λέγων. Οὐ γὰρ ἂν διετέλεσα ζῶν, φησί, precationem meam. Inferni porro ventrem, ipsam μέχρι τοῦ νῦν, εἰ μὴ εἰσήκουσας τῆς προσευχής ceti alvum nominavit, tum quod bellua sit lethalis μου. Αδου δὲ κοιλίαν, τὴν τοῦ κήτους ὠνόμασε, ac mortifera, tum quod 191 ex natura facti καὶ ὅτι τὸ ζῶον θανατηφόρον, καὶ ὅτι τῇ φύσει mortuus esset, viveret autem sola Dei gratia. Alias τοῦ γεγονότος νεκρὸς ἦν· ἔζη δὲ μόνῃ Θεοῦ χάριτι. ceu typus Christi, qui in corde terræ tres dies ac "Αλλως τε καὶ ὡς τύπος Χριστοῦ, ἐν καρδίᾳ τῆς γῆς tres noctes egit, non immerito se in ventre înferni τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας διαγεγονότος, είχα. fuisse ait. Intuere hic rem admirandam. Qui vere τως ἐν κοιλίᾳ ᾅδου διαγεγενῆσθαί φησι. Καὶ ὅρα το gustavit mortem Christus, prædixit in corde terræ παράδοξον· Ὁ μὲν ἀληθῶς τοῦ θανάτου γευσάμενος, se tridui et trinoctii spatio futurum, neque mor- ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς ἔφη ἔσεσθαι τρεῖς ἡμέρας καὶ tem neque infernum recordatus. Ilic vero in umτρεῖς νύκτας, μὴ μνημονεύσας ᾅδου, ἢ θανάτου· ὁ bra mortis constitutus Jonas, fou vere mortuus, δὲ ἐν σκιᾷ τοῦ θανάτου ὢν Ἰωνᾶς, καὶ μὴ ἀληθῶς inferorum mentionem facit: ut discas Domino no- θανών, ᾅδου μνημονεύει· ἵνα μάθης, ὅτι τῷ μὲν stro, tanquam Deo, mortem fuisse ultroneam, et Κυρίῳ ὡς Θεῷ καὶ ὁ θάνατος αυθαίρετος, καὶ ἡ suæ voluntatis, ac resurrectionem in ipsius pote- ἀνάστασις αὐτεξούσιος· διὸ καρδίαν γῆς ὠνόμασεν, state vel arbitratu fuisse: eam ob causam cor οὐχὶ θάνατον, οὐδὲ ᾅδην. Τῷ δὲ Ἰωνᾷ, οὐκ ἐν τῇ ἐξουσίᾳ ἦν ἡ ζωή· διὸ ὡς ἐν ᾅδῃ ὤν, ὅσον γε κατά τὴν φύσιν τοῦ γινομένου, κοιλίας ᾅδου ἐμνήσθη. Ἐβόησε δὲ καὶ ὁ Κύριος ἐν τῇ θλίψει τῇ κατὰ τὸν σταυρόν, πρὸς τὸν Πατέρα· Πάτερ, ἄρες αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν· καὶ εἰσηκούσθη πάντως. Αφείθη γὰρ τοῖς μὴ τῇ ἀπιστίᾳ ἐμμείνασι. Κοιλίαν δὲ ᾅδου τάχ' ἄν τις εἴποι καὶ τὸν σταυρόν· οὗτος γὰρ τὸν ὑπὲρ ἡμῶν τοῦ Κυρίου θάνατον ἐγέννησεν. illa enim pro nostra salute Domini 1:ortem peperi'. terra dixit, non mortem, neque Plutonis regiam. Jonæ vero non erat in propria potestate vita: propterea veluti apud inferos exsistens, quantum attinet ad naturam ejus facti sui, alvi Plutonis meminit. Clamavit etiam Dominus in tribulatione sua in cruce ad Patrem, Pater, dimitte illis peccatumº¹, et omnino exauditus est. Dimissum est enim peccatum iis qui in incredulitate sua non permanserunt. Forsan et alvum inferni dicere quis crucem possit: - VERS. 4. Dejecisti me in profunda cordis maris, el Tumina circumierunt me. Cor maris audiens, memento Domini dicentis se futurum in corde terræ, videque typum veritati consonantem. Variis autem modis vales quod secum contigit enuntiat, maguificans Dei gratiam quæ sibi obvenit: juxta indieans potentiam Dei, ut qui ex quovis malo servare possit, etiamsi terribilissimum fuerit. Non enim simpliciter dixit, în profunda, sed apposuit etiam Cordis. Cum enim cor videatur esse intimum animantis, et præcipua pars, hyperbolen hic ostendens, In profundu cordis, dixit, pro intimis, ac si dicat: in maris intima me dejecisti (balana enim in profundo moratur), ipsius balenæ me intima comprehenderunt. Flumina vero dixit, fluctuum insultus, sive quol fumina sese in mare exonerent. Jam qui a mari cingitur, a fluminibus certe circumfluitur juxta. Cuncta sublimitates tuæ super me transierunt. Quando, inquit, in navi eram, sublimitates habebam, ceu navi a fluctibus in altum sublata. Tuæ vero istæ sublimationes fuerunt et fluctus, veluti ex tuo mandato suscitati. 37 Luc. xx111, 44. Απέρριψας με εἰς βάθη καρδίας θαλάσσης, καὶ ποταμοὶ ἐκύκλωσάν με. Καρδίαν θαλάσσης ἀκούων, μνήσθητι τοῦ Κυρίου εἰπόντος, ὅτι ἔσται ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς, καὶ ὅρα τὸν τύπον τῇ ἀληθείᾳ συμφωνοῦντα. Πολυτρόπως δὲ ἐξηγεῖται τὸ συμβἂν ὁ προφήτης, μεγαλύνων τὴν εἰς αὐτὸν γενομένην χάριν τοῦ Θεοῦ, καὶ δεικνὺς ἅμα τὴν δύναμιν αὐτοῦ, ὡς ἰσχύοντος ἐκ παντὸς κακοῦ σώζειν, κἂν φοβερώ τατον εἴη· οὐ γὰρ εἶπεν ἁπλῶς, Εἰς τὰ βάθη, ἀλλὰ προσέθηκε και, Καρδίας. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ καρδία δοκεῖ τὸ ἐσώτατον εἶναι τοῦ ζώου καὶ κυριώτατον, ὑπερβολὴν ἐνταῦθα δεικνύς, Εἰς βάθη καρδίας, εἶπεν, εἰς τὰ ἐσώτατα· ὡς ἂν εἰ ἔλεγε· Τῶν ἐσωτάτων της θαλάσσης με ἀπέρριψας (τὸ γὰρ κῆτος ἐν τοῖ; βάθεσ διατρίβει)· αὐτοῦ δὲ τοῦ κήτους τὰ ἐσώτατά με περι έσχον. Ποταμοὺς δὲ λέγει τῶν κυμάτων τὰς προς βολάς. Η ἐπειδὴ καὶ ποταμοὶ ἐμβάλλουσι τῇ θα λάσσῃ, ὁ ὑπὸ τῆς θαλάσσης κυκλούμενος, δηλαδή και ὑπὸ τῶν ποταμῶν κυκλοῦται. Πάντες οι μετεωρισμοί σου, καὶ τὰ κύματά σου ἐπ' ἐμὲ διῆλθον. Ὅτε ἤμην, φησίν, ἐν τῷ πλοίῳ, μετεωρισμοὺς εἶχον, ἅτε τῆς νεώς μετεώρι γινομένης ὑπὸ τῶν κυμάτων. Σοὶ δὲ ἦσαν οἱ τοιοῦτο μετεωρισμοὶ καὶ τὰ κύματα, ὡς κατὰ τὴν σὴν πρόσ ταξιν συνιστάμενα. Variæ lectiones et notæ. Τὴν ἁμαρτίαν ταύτην, peccatum hoc, Cod. Ven. maris intimis me ejecisti. Uterque cod. addit, et fluctus tui.

EXPOSITIO IN PROPHETAM JONAM. - CAP. II. VERS. 5. Egoque dixi: Depulsus sum ex oculis tuis. Proinde apponamne ego intueri in templum sanctum tuum? Tum, inquit, cum in medio periculorum essem, cogitabam me ab oculis tuis, visitatione, ab inspectione projectum esse, ac basitabam: Vivaune,192 et posthac apponam, hoc est, conabor, desiderabo, cupiam intueri templum sanclum tuum Hierosolymis? Sunt qui sic intelligant: Novi cquidem in alvo ceti exsistens, quod me mirifice præter opinionem etiam meam servaris, verumtamen dubito num hinc sim egressurus, reversurusque in lucem, ut vel in ipsum divinum templum perveniam, inque ipso glorificem te. Accesserunt et ad Dominum sublimationes, umbræ videlicet sublimis et arrogantis et inconsistentis Synagoga et fuctus, hoc est, variae aflictionis species. Quæ cum juxta Patris consilium ipsum invaserint, ipsius esse dicuntur. Unde tum etiam dixit: Uiquid me dereliquisti "8? Quod simile est huic, quod hic ait: Projectus, seu depulsus sum ab oculiş tuis ". Atque hoc humano more prolocutus est. Homines enim ubi in tam grandia pericula inciderint, se derelictos aiunt. Quod igitur verisimile erat alios homines de ipso dicere, ipse hæc de sese loquitur. Quare ad hanc veluti sententiam dicit: Respiciamne adhuc ad corpus, quod templum suum sanctum est, tanquam abs te apparatum exstructumque mihi? Seu veluti te in me etiam capiens, et recipiam ipsum rursus ex resurrectione mea? Nemo autem hic insurgat sermoni, Dominum ceu Κἀγὼ εἶπον· Ἀπῶσμαι ἐξ ὀφθαλμῶν σου. 'Αρα προσθήσω τοῦ ἐπιβλέψαι πρὸς ναὸν τὸν ἅγιόν σου; Τηνικαῦτα, φησίν, ἐν μέσοις ὢν τοῖς δεινοίς, ὑπενόουν, ὅτι τῶν σῶν ὀφθαλμῶν καὶ τῆς σῆς ἐπισκο τῆς καὶ ἐφορίας ἀπέῤῥιμμαι, καὶ ἐνεδοίαζον· "Αρα ἀπὸ τοῦ νῦν ζήσω, καὶ προσθήσω, τουτέστι, σπου δάσω καὶ προθυμήσομαι, ἀξιωθήσομαι ἐπιβλέψαι τὸν ἅγιόν σου ναὸν τὸν ἐν Ἱεροσολύμοις; Τινὲς δὲ, οὕτως· Οἶδα μὲν, ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους ὤν, ὅτι σέσωκάς με παραδόξως· πλὴν ἐνδοιάζω, εἰ καὶ ἐκδοθήσομαι, καὶ εἰς φῶ; ἥξω, ὥστε καὶ εἰς αὐτὸν φθάσαι τὸν θεῖον ναὸν, καὶ ἐν αὐτῷ δοξολογῆσαί σε. Καὶ ἐπὶ τὸν Κύριον δὲ μετεωρισμοὶ ἐπῆλθον αἱ σκιαὶ τῆς μετεώρου καὶ ὑπερηφάνου καὶ ἀστάτου Συναγωγῆς· καὶ κύματα, τὰ ποικίλα τοῦ πάθους εἴδη, ἃ ὡς κατὰ γνώμην τοῦ Πατρὸς ἐπελθόντα, ἐκείνου είναι λέγονται. Τότε δὴ καὶ εἶπεν· "Ινα τί με εγκατέλιπες; ὅμοιον τῷ ἐνταῦθα, ᾿Απῶσμαι ἐξ ὀφθαλμῶν σου. Εἶπε δὲ τοῦτο ἀνθρωπίνως. Οἱ γὰρ ἄνθρωποι έγκα. ταλελείφθαι τοὺς εἰς τὰ τοιαῦτα περιπίπτοντας λέγουσιν. γοῦν εἰκὸς ἦν τοὺς ἄλλους λέγειν ἀνθρώπους περὶ αὐτοῦ, αὐτὸς ταῦτά φησι περὶ ἑαυτοῦ. Διὸ καὶ ὡς πρὸς τὴν τοιαύτην διάνοιαν, λέγει· "Αρα οὖν καὶ ἐπιβλέψω ἔτι πρὸς τὸ σῶμα, ο σός ἐστιν ἅγιος το ναός, ὡς ὑπὸ σοῦ κατασκευασθείς μοι; "Η ὡς καὶ σὲ ἐν ἐμοὶ χωρῶν, καὶ ἀναλήψομαι αὖθις αὐτὸ ἐξ ἀναστάσεως; Μηδεὶς δὲ ἐπιφυέσθω τῷ λόγῳ, ὡς ἀγνοοῦντα τὸν Κύριον παρεισάγοντι, εἰ καὶ ἀναστή σεται· ἀλλὰ προσεχέτω οἶ; είπομεν, ὅτι κατὰ τοὺς ἀνθρωπίνου; λογισμούς ταῦτα εἴρηται. ignorantem, num sit resurrecturus necne, introducenti: verum animadvertat quæ supra memoṛavimus, quod talia juxta humanas cogitationes dicta sint. Περιεχύθη μοι ὕδωρ ἕως ψυχῆς μου· ἄβυσσος ἐκύκλωσέ με ἐσχάτη· ἔδυ ἡ κεφαλή μου εἰς σχι σμὰς ὀρέων. Κατέβην εἰς γῆν, ἧς οι μοχλοί αὐτ τῆς, κάτοχοι αἰώνιοι. Τὴν περὶ αὐτὸν τοῦ Θεοῦ χάριν ποικίλως ὁ προφήτης ἐξυμνῶν, καὶ ὑπὸ ὕδατος περισχεθῆναι φησιν, ὁ φύσιν εἶχε τὴν ψυχὴν ἀφαι ρεῖσθαι, καὶ ὑπὸ τῆς ἐσχάτης ἀβύσσου κυκλωθῆναι, καὶ ἐν σχισμαῖς ὀρέων γενέσθαι. Αἰνίττεται δὲ διὰ τούτου καὶ τὸ τοῦ κήτους μέγεθος· καὶ ὄρη τινὰ καὶ σπήλαια, οἷς εἰκὸς τὸ κῆτος εγκαταδύεσθαι. Ταῦτα γὰρ ἐν τῇ θαλάσσης πολλὰ, οἷς τὰ σκάφη προσαρατο τόμενα διαφθείρονται. Ο δεδιότες οἱ ἐμπειρότατοι τῶν ναυτῶν, τὰς ὑφάλους πέτρας ἐκκλίνειν σπουδά ζουσιν. Εἰς γῆν δὲ λέγει καταβῆναι τὴν τοῦ ᾅδου, οὐχ ὅτι ἐκεῖ κατέβη (οὐ γὰρ ἀπέθανεν ἀληθῶς), ἀλλ' ὅτι τοῦ κινδύνου τὸ μέγεθος τοῦτο ἀπῄτες, τὸ τεθνάναι δοκεῖν, καὶ εἰς αὐτὸν ἀφικέσθαι τὸν ᾄδην, εἰς ὃν και ταβας, ὥσπερ ὑπό τινων μοχλών κατέχεται. Οὗτοι δέ εἰσι κάτοχοι αιώνιοι, τουτέστιν, εἰς αἰῶνα κατέχοντες τοὺς ἐμπεσόντας. Ἢ ἀντὶ τοῦ, ἀσφαλῶς καὶ ἀῤῥήτως ἐῤῥιζωμένοι, καὶ ὑπ' οὐδενὸς ἐξ αἰῶνος ss Matth. χχνη, 46.» Marc. xv, 34. VERS. 6. Circumfusa est miki aqua usque ad animam meaw, abyssus extrema me circumdedit, subiit capul meum ad rimas montium. Descendi in terram, cujus vectes detentiones æternæ. Gratiam Dei erga sese propheta variis modis celebrans, ab aqua se circumſusum ait: cui, aquæ dico, natura est auferre animam et vitam, seque ab ultima abysso cinctum, et in fissuris montium fuisse inquit: per quod subobscure ceti magnitudinem exhibet. Montes dein et spelæa nominat, quæ verisimile est subire balænam: hujusmodi enim in mari pleraque sunt, quibus illisæ scaphæ pereunt. Quod peritiores nautæ formidantes, petras sub mari exstantes declinare student. In terram autem se Ditis descendisse ait, non quod illuc descenderit (nec enim vere mortuus erat), cæterum quod periculi magnitudo exposceret, ut mortuus ille videretur, et ad ipsum Plutonem atque infernum pervenisse; ad quem qui descenderit, ceu a quibusdam vectibus detinetur. Illi porro sunt detentiones æternæ, hoc est, in æterna sæcula eos qui inciderint reținentes. Variæ lectiones et notæ. Verbum, ἐξ αἰῶνος, a saculo, deest in Cod. Ven. PATROL. GR. CXXVI.

μονιμότητος. "Αβυσσος ἐσχάτη τῷ Κυρίῳ ὁ θάνατος, δν ἔσχατον ὑπὲρ ὑμῶν ὑπέστη, μετὰ τὰς μυρίας ἐπιβουλάς. Εδω δὲ ἡ κεφαλὴ αὐτοῦ εἰς τὸ τοῦ τάφου σπήλαιον. Vel æternæ, hoc est, firmiter et ita ut infringi ne- παραλελυμένοι, καὶ τῆς οἰκείας ἐκστάντες ἔδρας καὶ queant radicat, atque nemine jam iude a principio dissolutæ, neque ullo unquam sæculo a propria sede vel mansione motæ. Abyssus extrema Domino mors est, quam postremam pro nobis sustinuit, post innumeras insidias. Subiit autem caput ejus sepulcri speleum. 193 Et ascendat ex corruptione vita mea ad te, Domine Deus meus. Per hoc, quod in ceto servatus est, incipit credere, quod vitam denuo sit recepturus: eam ob rem hoc etiam exoptat, non utique exoptaturus, nisi ex illo hoc peræque Deo possibile credidisset. Cum enim ambo sint impossibilia, qui hoc potest, alterum itidem potest omnino. Vita igitur mea in ceto, ab hac corruptione qua jam interiisse videor, ascendat ad le, hoc est ad templum sanctum tuum, in quo cerneris et glorificaris, ut vel in hoc ego gratia tua fruar. Sic et Domini vita, non es corruptione sui, quam nullam vidit, sed ex corruptione mortis, ascendit ad supercaleste templum, perinde ac dixit: Ascendo ad Patrem meum 3. VERS. 8. Cum deficeret anima mea a me. Dominum-recordatus sum. Et veniat, obsecro, oratio mea, ad templum sanctum tuum. Non abeunt sanctis tribulationes citra lucrum. Hinc et David: In tribulolione, inquit, mea invocari Dominum, et exaudivit me ad latitudinem ". Ει Isaias: In aflictione, inquit, tui mentionem feci 3. Tum Paulus: Tribulatio patientiam efficit, patientia rero probationem ". Consimilem ad modum Jonas, quando anima ejus periculi magnitudine deficeret, non ad convicia delapsus est, sed, Dominum recordatus sum, ait: hoc est, Invocavi ipsum, ut esset adjutor meus. Vel memini equidem Domini, quod amico erga mortales adfectu est, ac negligat peccatum quod patravi, non obtemperans ipsi: propterea et precatus sum ipsum, ut posthac sim dignus quo perveniat ad te oratio inea, quam faciam ad templum sanctum tuum, quando prorsus revixero. Si enim vitam recuperavero, veniam ad templum Hierososolymorum, et preces meas ad te fundam. Vel bæc ipsa precatio, qua etiamnum te precatus suin, ut ascendat vita mea ex corruptione, et veniat ad te, sive ad templum sancium tuum, sive supercaleste, sive illud quod in Jerusalem est. In eo enim solo, ut in præfatione dictum, credebant perspicuas Dei visiones et apparitiones fieri, omniumque in eo orationes suscipi. Dominus etiam, cum animam exhalaturus esset, meminit Patris sui, dicens: Pater, in mauus tuas depono spiritum meum *. Ascendensque in cœlum corpore interpellat pro nobis apud Patrem, corpore legationis vice obtinente, quod pro magnæ supplicationis symbolo osten30 Joan. xx, 17. οι Psal. xvi, 7. Καὶ ἀναβήτω ἐκ φθορᾶς ἡ ζωή μου προς σέ, Κύριε ὁ Θεός μου. Ἐκ τοῦ ἐν τῷ κήτει σεσῶσθαι ἄρχεται πιστεύειν, ὅτι καὶ τοῦ ἀναζῆσαι τεύξεται· διὸ καὶ εὔχεται τοῦτο, οὐκ ἂν ευξάμενος, εἰ μὴ ἐξ ἐκείνου καὶ τοῦτο ἐπίστευσε δυνατὸν εἶναι τῷ Θεῷ. Αδυνάτων γὰρ ὄντων ἀμφοῖν ἐπίσης, ᾧ τὸ ἕτερο δυνατὸν, καὶ τὸ ἕτερον πάντως. Η ζωή μου τοίνυν ή ἐν τῷ κήτει, ἀπὸ ταύτης τῆς φθορᾶς ἐν δοκώ φθα ρῆναι, ἀναβήτω πρὸς σὲ, τουτέστι, πρὸς τὸν ναὸν τὸν άγιόν σου, ἐν ᾧ σὺ ὀπτάνῃ καὶ δοξολογῇ, ὥστε κἀμὲ ἐν τούτῳ ἀπολαύειν τῆς σῆς χάριτος. Καὶ τοῦ Κυ ρίου δὲ ἡ ζωή, οὐκ ἐκ φθορᾶς (οὐ γὰρ εἶδε ταύτην), ἀλλ᾽ ἐκ τῆς φθορᾶς τοῦ θανάτου, ἀνέβη πρὸς τὸν ἐπουράνιον ναὸν καὶ τὸν Πατέρα, καθὰ καὶ ἔλεγεν Αναβαίνω πρὸς τὴν Πατέρα μου. Ἐν τῷ ἐκλείπειν τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ τοῦ Κυρίου ἐμνήσθην. Καὶ ἔλθοιπρὸς σὲ ἡ προςευχή μου, πρὸς ναὸν τὸν ἅγιόν σου. Οὐκ ἀκερδεῖς τοῖς ἁγίοις αἱ θλίψεις· οὕτω καὶ Δαβίδ φησιν· Εν θλίψει ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύριον, καὶ ἐπο ήκουσέ μου εἰς πλατυσμόν. Καὶ Ησαΐας, Εν θλίψει εμνήσθην σου. Καὶ ὁ Παῦλος, Ὑπομονὴν ἡ θλίψις κατεργάζεται· ἡ δὲ ὑπομονὴ, δοκιμήν. Καὶ Ἰωνᾶς τοίνυν ὅτε ἐξελίμπανεν ἡ ψυχὴ αὐτῷ ὑπὸ τοῦ φόβου τοῦ κινδύνου, οὐκ, Εἰς βλασφημίαν ἐξέπε σον, φησὶν, ἀλλ', Εμνήσθην τοῦ Κυρίου· τη ἐστιν, Επεκαλεσάμην αὐτὸν βοηθόν. "Η, ότι Εμνή σθην, ὅτι φιλάνθρωπός ἐστι, καὶ παράγεται την ἁμαρτίαν ἣν έδρασα παρακούσας αὐτοῦ· διὸ καὶ ἐδεήθην αὐτοῦ, καὶ λοιπὸν γενοίμην ἄξιος τοῦ ἀνελθεῖν πρὸς σὲ τὴν προσευχήν μου, ἣν ποιήσομαι πρὸς τὸν ναὸν τὸν ἁγιόν σου, ὅτε πάντως ἀναβιώσομα:. Εἰ γὰρ ἀναζήσω, καὶ ἐλεύσομαι πρὸς τὸν ἐν Ἱερο σολύμοις ναὸν, καὶ προσεύξομαί σοι. Η καὶ, Αύτη ἡ νῦν προσευχή, ἣν προσηυξάμην σοι, ὥστε ἀναί ναι τὴν ζωήν μου ἐκ φθορᾶς, καὶ ἔλθο: πρὸς σέ, ἤτοι πρὸς τὸν ναὸν τὸν ἅγιόν σου, ἢ τὸν ἐπουράνιο ἢ τὸν κάτω. Ἐν τούτῳ γὰρ μόνῳ, ὡς καὶ ἐν προ μίοις εἴρηται, ἐπίστευον τὰς ἐναργεῖς ἐμφανεία; ποιεῖσθαι τὸν Θεὸν, καὶ τὰς πάντων εὐχὰς ἐν τούτῳ δέχεσθαι. Ἀλλὰ καὶ ὁ Κύριος ὅτε έμελλε θανείν, ἐμνήσθη τοῦ Πατρός, εἰπών· Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθημι τὸ πνεῦμά μου. Καὶ ἀναβὰς εἰς τὸν οὐρανὸν μετὰ σώματος, εντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν τῷ Πατρί, τοῦ σώματος εἰς πρεσβείαν ὄντος, καὶ ἀντί μεγάλης ικετηρίας προσδεικνυμένου τῷ Πατρί, πρὸς τὸ ἐλεηθῆναι ἡμᾶς, δι' οὗ τοῦτο ὑπὸ τοῦ •3 Romn. v, 3, 4. * Luc. xx!!!, 46. 84 [sa. xxvi. 5. Variæ lectio es et notæ. Ἐξ ἐμοῦ τὴν ψυχήν μου, Cod. Ven. Δι' ους, γιοpler quos, Cod. Ven.

- CAP. III. Υἱοῦ προσελήφθη. Η γοῦν μετὰ σώματος ἀνάβασις dit Patri, ut nostri misereatur ipse, cujus rei gratia πρὺς τὸν θεῖον καὶ οὐράνιον ναὸν προσευχὴ νοηθήσεται τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν, ὡς εἴρηται, διὰ τοῦ σώματος ἐντυγχάνοντος. Φυλασσόμενοι μάταια καὶ ψευδῆ, ἔλεον αὐτῶν ἐγκατέλιπον· ἐγὼ δὲ μετὰ φωνῆς αἰνέσεως καὶ ἐξομολογήσεως θύσω σοι. "Οσα ηύξάμην ἀποδώσω σοι εἰς σωτηρίαν μου τῷ Κυρίῳ. "Αλλοι μὲν, φησί, τὰ μάταια καὶ ψευδῆ διώκοντες εἴδωλα, καὶ ταῖς μὴ οὔσι θεοῖς λατρεύοντες, οὐκ ἐξαιτοῦσι παρὰ σοῦ τὸν ἔλεον. Η, ὅτι Ελεηθέντες παρὰ σοῦ, καὶ ῥυσθέντες ἐκ συμφορῶν, οὐχ ὑμνοῦσι καὶ με γαλύνουσι τὸν ἔλεον ἂν ἐποίησας μετ' αὐτῶν. "Η και, Σὲ τὸν ἔλεον αὐτῶν ἐγκατέλιπον· διὰ γὰρ τὸν σὸν ἔλεον ζῶσιν· ὡς Εἴ γε παρανομίας παρατηρήσῃ, εἰς ὑποστήσεται; Ἐγὼ δὲ σωθεὶς, σοὶ θυσίας προσάξω, μετὰ εὐχαριστηρίων φωνῶν· καὶ ὅσα ηὐξά μην, τουτέστιν, ὑπεσχόμην ἕνεκα τῆς σωτηρίας μου ταύτης, ἀποδώσω σοι. "Ησαν γὰρ θυσίαι σωτηρίου παρὰ τῷ νόμῳ· διὸ καί τινα τῶν ἀντιγράφων, εἰς σωτήριον, ἔχουσι. Τινὲς δὲ οὕτως· Ἐκεῖνα, φησίν, ἀποδώσω σοι, ὅσα την σωτηρίαν προξενεῖ, καὶ τὴν ἐμὴν ὠφελεῖ ψυχήν· ταῦτα δέ εἰσι, τὸ ὑπακούειν τοι, καὶ τὸ τῆς προφητικῆς διανοίας ἔργον ἐκτελεῖν. Καὶ οἱ τὸν Κύριον δὲ φυλάττοντες, μάταια και ψευδῆ ἐφύλαττον, οἱ καὶ τὸν ἔλεον αὐτῶν, τὸ τῆς ἀναστά σεως δηλαδή μυστήριον, τὸ ὑπὲρ πάσης ἀνθρωπίνης φύσεως τελεσθέν, καὶ ὑπὲρ αὐτῶν δὲ πάντως, ἐπείπερ καὶ αὐτοὶ ἄνθρωπος ἐγκατέλιπον, μὴ θελήσαντες πιστεῦσαι, ὅτι ἀνέστη ὁ ὑπ' αὐτῶν φυλασσόμενος. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος ἔλεος ἦν αὐτῶν, ἀλλ' οὐκ ἠθέλησαν αὐτόν. Ἐγὼ δὲ, φησίν, ὁ Υἱός σου, ούτω σοι, τουτέστιν, αἴτιος γενήσομαι τοῦ θύεσθαί τοι ἐν τῷ κόσμῳ τὴν μυστικὴν θυσίαν, καὶ ἀποδώσω σοι τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων, ἣν ἡ ἐμὴ σάρκωσις ἐπηγγέλλετο. ᾿Αλλὰ καὶ προσηύξατο πρὸ τοῦ πάν θους· Πάτερ, τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου, ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ᾧς.. Καὶ προσετάγη ἀπὸ Κυρίου τῷ κήτει, καὶ ἐξέβαλε τὸν Ἰωνᾶν ἐπὶ τὴν ξηράν. Καὶ ἐγένετο λόγος Κυρίου πρὸς Ἰωνᾶν ἐκ δευτέρου, λέγων Ανάστηθι καὶ πορεύου εἰς Νινευΐ τὴν πόλιν τὴν μεγάλην, καὶ κήρυξον ἐν αὐτῇ κατὰ τὸ κήρυγμα τὸ ἔμπροσθεν, ὁ ἐγὼ λελάληκα πρὸς σέ. Καὶ ἀνέστη Ἰωνᾶς, καὶ ἐπορεύθη εἰς Νινευΐ, καθὰ καὶ ἐλάλησεν ὁ Κύριος. Προστάττεται πάλιν τὸ κῆτος, τουτέστι, θείᾳ δυνάμει καὶ ἀποῤῥήτῳ πρὸς τὸ δοκοῦν τῷ Θεῷ κινεῖται, καὶ ἐκ λαγόνων ἀβλαβή τὸν προφήτην ἀνίησιν, ἐκ τοῦ παθεῖν κερδάναντα τὸ μαθεῖν τὴν ὑπακοήν. Προσταχθεὶς γὰρ ἐκ δευτέρου ἀπελθεῖν πρὸς τὴν Νινευί, καὶ κηρύξαι κατὰ τὸ ἔμ ss Psal. cxΧΙΣ, 3. 30 Joan. xvult, 11. a Filio quoque assumptum est. Ascensus itaque cum corpore ad divinum et superceleste templum, oratio intelligetur ejus qui pro nobis, ut commemoratum est, per corpus intercedit. VERS. 9, 10. Custodientes mendacia et vana, misericordiam suipsorum reliquerunt, ego autem 194 voce laudis el confessionis sacrum tibi faciam. Quæ - cunque vovi, reddam tibi ad salutem meam Domino, Alii sane, inquit, vana et mendacia idola sectantes, et servientes iis qui non sunt dii, misericordiam abs te non postulant. Vel misericordiam a te consecuti, et liberati a calamitatibus, non celebrant, neque magnifaciunt misericordiam quam fecisti cum ipsis. Vel, te misericordiam ipsorum rcliquerunt: per tuam enim misericordiam vivunt. Nam si tu iniquitates observaveris, quis sustinebit s? Atenin ego servatus, tibi victimas et sacrificia adducam cum gratiarum actione: ac quæcunque vovi, hoc est, promisi propter salutem meam hanc, reddam tibi. Fuerunt autem et in lege sacrificia salutaris: propterea et exemplaria quædam ad salutare babent. Quidam sic accipiunt: Illa, inquit, reddam tibi, quæcunque salutem mihi conciliant, et animam meam juvant. Hæc autem sunt obedire tibi, et prophetici ministerii opus perficere. Jam et Dominum custodientes, vane et frustra observabant, qui misericordiam suipsorum, nempe arcanum resurrectionis, pro universa bumana natura peractum, adeoque pro ipsis custodibus omnino, quandoquidem et ipsi homines, reliquerunt, nolenLes credere, quod resurrexisset ab ipsis custoditus. Porro Dominus etiam ipse misericordia ipsorum erat, verum noluerunt eum. Ego vero, inquit, Filius tuus, sacrum tibi faciam: hoc est, auctor ero, ut tibi in mundo sacrificetur sacrificium spirituale, reddamque tibi salutem hominum, quam tibi mea incarnatio promisit. Insuper et ante afflictionem suam et crucem oravit: Pater, serva illos in nomine tuo, ut et ipsi unum sint **. CAPUT 11. CAP. 11, VERS. 11. CAP. 111, VERS. 1, 2. Datumque est a Domino mandatum ceto, et ejecit Jonam super aridam. Factumque est verbum Domini secundo ad Jonam dicens: Surge et vade in Ninevi civitatem magnam, et concionare in ipsa juxta priorem concionem, quam ego locutus sum ad te. Præcipitur per divinam potentiam balænæ, quæ statim inexplicabili quadam ratione, ad diving majestatis voluntatem movetur, eque lateribus et ventre suo incolumem atque illæsum vatem reddit. Qui ex ea passione sua lucratus erat, ut disceret obtemperare Deo. Injuncto enim ei, secunda vice proficisci in urbem Ninevi, et prædicare juxta priorem prædicaVaria lectiones et not. Et surrexit Jonas, et profectus est Ninite, quemadmodum locutus est ei Dominus. Ex Cod. Ven. et Bav.

τῆς πρὸς τὸν Θεὸν), οὐκ ἀναδύεται, ἀλλ᾽ εὐθὺς ἀν ίσταται, οὐ σώματι μόνον, ἀλλὰ καὶ προθυμές, καὶ ἀναστάσει ψυχῆς, καὶ τὸ κελευσθὲν ποιεῖ. Οὕτως ἄφα τοῖς προσέχουσιν αἱ θλίψεις μέγα παίδευμα προς τη πράττειν τὰ δοκοῦντα Θεοῦ. Παραθεώρει δέ μοι και τὰ τοῦ Κυρίου πρὸς τὰ τοῦ Ἰωνᾶ. Οὗτος πρὸς τοῦ παθεῖν ἃ ἔπαθεν, ἀποδιδράσκει τὴν Νινευί - καὶ ὁ Κύριος πρὸ τοῦ πάθους, κατώκνει κηρύττειν τοῖς ἔθνεσιν, ὅς γε καὶ ταῖς μαθηταῖς ἀπηγόρευεν εἰς ὁδὸν ἐθνῶν μὴ ἐλθεῖν· πορεύεσθαι δὲ μᾶλλον ἐνετέλ· λετο πρὸς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραή ἐπεὶ μηδὲ αὐτὸς ἀλλαχόσε, ἢ εἰς ταῦτα, ἀποστι· λῆναι. Ἐπεὶ δὲ παθὼν, ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς ταῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας γέγονε, καὶ τἆλλα, ὅσα προετύπου Ἰωνᾶς, κατεδέξατο, καὶ ἀνέβη αὐτῷ ἐκ φθορᾶς ἡ ζωή· κηρύττει λοιπόν καὶ τοῖς Εύνε τι διά τῶν ἀποστόλων, κατὰ τὸ κήρυγμα τὸ ἔμπροσθεν. Ο γὰρ ἄλλα μὲν τοῖς ἐξ Ισραήλ πρὸ τοῦ πάθους, αλλα δὲ τοῖς ἔθνεσι μετὰ τὸ πάθος παρέδωκεν· ἀλλ' ἐν ἐπὶ πάντας τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ μία ἡ πίστις, καὶ ἐν τὸ βάπτισμα. tionem, quæ crat, quod ascendissent flagitia ejus προσθεν κήρυγμα (τὸ δὲ ἦν, ὅτι ἀνέβη ἡ κακία αὐτ ad Deum, non tergiversatur, sed illico surgit non corpore solum, sed animi etiam promptitudine, et resurrectione mentis: sibique demandatum perſicit. Hunc ad nodum non dissimiliter, tribulationes magna sunt eruditio animadvertentibus, 195 κι quæ divinæ voluntati placuerunt, persequantur. Atque hic contemplare, qui res gestæ Servatoris nostri Jesu cum Jona hisce factis conveniant. Siquidem Jonas priusquam pateretur quæ est perpessus, fugit, ne Ninevi perveniret: sic Doninus ante crucem et passionem suam cunctabatur gentibus annuntiare æternum regnum: unde discipulis suis etiam praccipiebat, In viam gentium ue catis. Ite autem potius ad oves, mandabat, quæ in domo Israel perierunt ": quandoquidem neque ipse alio, præterquam ad has solas missus esset. Ubi vero ab afflictione et morte sua in corde terræ triduum et trinoctium egisset, tum alia, quorumcunque Jonas typus exstitit, suscepit. Siquidem ascendit et prodiit ipse ex interitu vita; prædicat dcin gentibus per apostolos, juxta priorem prædicationem: non enim alia Israelitis ante passionem suam, alia vero gentibus post passionem tradidit: sed enim unum super omnes Evangelium est, una fides, idem baptisma. Η VERS. 3. Ninevi autem urbs ingens erat Dev, veluti tridui iter complexa. Grandis erat Ninevi magnitudine, ac propterea apud Deum quoque ingens erat, plurimique faciebat ejus salutem, ut qui non parum multos in ea homines finxisset, quos omnes servatum iri vellet. Quod ait: velut iter profectionis trium dierum, aliqui sane de spatio urbis intellexerunt, ceu trium dierum intervallo tota urbs circumiri potuerit. VeRs. 4. Orsus est ergo Jonas ingredi in urbem, ceu profectionem itineris diei unius, et concionatus est, et dixit: Post tres dies Ninevi subvertetur. Non recta per urbem iter faciens concionabatur, sel per forum, vicos et plateas ingrediens. Ingens autem miraculum erat, virum Hebræum ex alia terra venientem, nemini cognitum, per urbem ingredi et vociferari: Adhuc tres dies et Ninevi subvertetur. Sed quærat hic aliquis, quomodo Deus juxta priorem concionem prædicare jusserit. Licet igitur hic dicere, quod prophetæ hoc tantummodo breviter nobis enarrent, quod missi sint. Non enim omnia verba quæ Deus ad ipsos, et illi ad ipsum fecerunt, expresse et plane annuntiant. Proinde et in principio vaticinii hujus videmus prophetam hune ad Deum nihil locutum esse, et interim tamen inveniemus dicentem: Domine, nonne hi sermones mei, cum adhuc in terra mea essem? propterea præveni ut fugerem in Tharsis. Cognovi enim, quod iu or Matth. x, 5, Ἡ δὲ Νινευί ἦν πόλις μεγάλη τῷ Θεῷ ὡσεὶ πορείας ὁδοῦ τριῶν ἡμερῶν. Μεγάλη ἦν Ν νευῖ τῷ μεγέθει, καὶ διὰ τοῦτο καὶ παρὰ τῷ Θεῷ μεγάλη ἦν, καὶ περὶ πολλοῦ ἐποιεῖτο τὴν αὐτῆς σω τηρίαν, ἅτε δὴ πολλοὺς ἐν αὐτῇ διαπλάσας ἀνθρώ πους, καὶ τούτους πάντας σωθῆναι θέλων. Τὸ δὲ, Ωσεὶ πορείας ὁδὸν ἡμερῶν τριῶν, τινὲς μὲν περὶ τοῦ διαστήματος τῆς πόλεως ἐξειλήφασιν, ὡς διὰ τριῶν ἡμερῶν πᾶσαν περινοστήσαι δυναμένου τὴν πόλιν. Καὶ ἤρξατο Ἰωνᾶς τοῦ εἰσπορεύεσθαι εἰς τὴν πόλιν ὡσεὶ πορείας ὁδοῦ ἡμέρας μιᾶς. Καὶ ἐκή ρυξε, καὶ εἶπεν· Ετι τρεῖς ἡμέραι, καὶ Νινευί καταστραφήσεται. Οὐ κατ' εὐθὺ τῆς πόλεων έδειων ἐκήρυττεν, ἀλλ᾽ ἀγορὰς καὶ ἀγυιάς, καὶ ῥύμα, που ρινοστῶν. Θαῦμα δὲ ἦν, ἀνὴρ Ἑβραῖος, καὶ ἐξ ἀλα λοδαπής ἥκων, καὶ οὐδενὶ διεγνωσμένος, διὰ τοῦ ἄστεως καὶ βαδίζων καὶ κεκραγώς· "Ετι τρεις ἡμέραι, καὶ Νινευΐ καταστραφήσεται. ᾿Αλλὰ ζη τήσει τις ἂν, πῶς ὁ μὲν Θεὸς κηρύττειν ἐκέλευε κατὰ τὸ κήρυγμα τὸ ἔμπροσθεν. Εστι τοίνυν εἰπεῖν, ὅτι οἱ προφῆται τοῦτο μόνον συνοπτικῶς ἡμῖν δ ηγοῦνται, ὅτι ἀπεστάλησαν· οὐ μέντι πάντας τους λόγους, οὓς ὅ τε Θεὸς πρὸς αὐτούς, καὶ αὐτοὶ πρὸς τὸν Θεὸν ἐποιήσαντο, διεξοδικῶς καὶ πλατέως απαγ γέλλουσιν. Αμέλει καὶ ἐν ἀρχῇ μὲν τῆς προφητείας οὐδὲν λαλήσας ὁ προφήτης οὗτος προς Βεν ἐπίγνωστα.· πλην εύρήσομεν λέγοντα· 'Ο Κύρε, οὐχ οὗτοι οἱ λόγοι μου, ἔτι ὄντος μου ἐπὶ τῇ γα Varia lectiones et notæ. Μεγάλη, φησιν, ἦν, magna, inquit, crat, Col. Ven. Ως διά τριῶν ἡμερῶν ἐδν, κατά τε τὸ μῆκος καὶ εὗρος ἔχουσαν. Τινὲς δὲ τοῦ κηρύσσοντος δια τριῶν ἡμερῶν πᾶσαν. 1. est οὗτος in Cod. Ven.

EXPOSITIO IN PROPHETAM JONAM. - CAP. III. dum, dictum fuisse a Deo in principio ad subvatem hune: Adhuc tres dies et Nineri subvertetur: nec tamen ab ipso subvertendam. Ol:servandum hic quod reliqui interpretes, quadraginta dies pro tribus dixerunt, ac quosdam cet convenientem 196 numerum hunc recepisse. Siquidem in tribus diebus ille primum totam urbem cireumivit, dein laboriosam illam poenitentiam Ninevita Deo obtulerunt: postea ante portas urbis sedens propheta, prophetiæ suæ finem exspectavit hine et quadraginta dierum spatium verius esse dicunt. Atqui verisimile est Septuaginta primum quadraginta posuisse dies, ac cos qui principio descripserunt errasse, postea et in cuncta exemplaria errorem esse transfusum. Attamen vide, quod neque tres dies accipientibus, aliquid absurdi obveniat. Neque enim totam urbem circumire prophetam necessum erat, verum simul unius diei iter profectus est prædicans, ut ista prædicatio ad omnes perferretur, atque ad ipsum usque regem perveniret, Atque ut gravis ista et anxia Ninevitarem poenitentia demonstraretur, aque Deo susci - peretur, sufficiebant post prædicationem dies, sive tres illas statuamus, sive duas. Quandoquidem una dies satis fuisset, ostendere homines germane resipuisse, et meliorem induisse mentem. Sedit autem ante portas urbis Jonas, sive ne intueretur in eos adeo ad pœnitentiam conversos, sive post prinam statim prædicationis diem, seu post tridui completionem, cognoscens quod propitius esset illis Deus, et non subverteret, hoc est, funditus perderet: verumtamen exspectabat fortasse leniorem aliquam pœnam illis adducendam. Diximus quæ nobis visa sunt, ne rejiciatur de tribus dicbus vetus scriptura. Qui hæc nostra legerit, quæ judicabit meliora, seligat. μου; Διὰ τοῦτο προέφθασα τοῦ φυγεῖν εἰς Θαρ- misericors et miserator estes. Nihil igitur miranσεῖς, διότι ἔγνων, ὅτι σὺ ἐλεήμων καὶ οἱκτίρ μων. Οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν καὶ τὸν Ἔτι τρεῖς ἡμέ ραι καὶ Νινευί καταστραφήσεται, εἰρῆσθαι μὲν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν ὑποφήτην ὑπὸ Θεοῦ, μὴ ἀναγρα φῆνα: δὲ ὑπ' αὐτοῦ. Ιστέον δὲ, ὅτι οἱ λοιποὶ ἑρμη νευταί, Τεσσαράκοντα ἡμέρας, ἀντὶ τῶν τριῶν, ἔφησαν. Καί τινες ὡς ἔχοντά γε τὸ εἰκὸς τὸν ἀρι θμὸν τοῦτον ἐδέξαντο. Ἐν γὰρ τρισὶν ἡμέραις, φασί, πότε μὲν αὐτὸς πᾶσαν περιενόστησε τὴν πόλιν· πότε δὲ τὴν ἐπίπονον ἐκείνην μετάνοιαν οἱ Νινευίται τῷ Θεῷ προσήνεγκαν· πότε δὲ πρὸ τῶν πυλῶν καθήμενος ὁ Ἰωνᾶς, τὸ τῆς προφητείας ἀνέμεινε [[. -μενε] τέλος. Διὸ τὸ τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν, ἀληθέστερον εἶναί φασιν. Εἰκὸς δὲ καὶ τοὺς Εβδο μήκοντα τεσσαράκοντα θεῖναι ἡμέρας· τοὺς δὲ τὴν ἀρχὴν γράψαντας, σφαλῆναι, εἶτα ἐν πᾶσι τοῖς ἀντ τιγράφοις τὸ σφάλμα διαδοθῆναι. Πλὴν ὅρα, ὅτι οὐδὲ τὰς τρεῖς ἡμέρας παραδεχομένοις ἀπαντήσει τι ἄτο που. Οὔτε γὰρ πᾶσαν τὴν πόλιν περινοστῆσαι τὸν προφήτην επάναγκες ἦν, ἀλλ᾽ ἅμα τε μιᾶς ἡμέρας ὁδὸν ἐπορεύθη κηρύττων, καὶ εἰς πάντας διεδόθη τὸ κήρυγμα, ὥστε καὶ εἰς τὸν βασιλέα φθάσαι, καὶ πρὸς τὸ ἐπιδειχθῆναι τὴν ἐπίπονον τῶν Νινευΐτῶν μετάνοιαν, καὶ παρὰ Θεοῦ προσδεχθῆναι, ἤρχουν καὶ αἱ μετὰ τὸ κήρυγμα ἡμέραι, εἴτε τρεῖς ταύτας Οπ. μεν, εἴτε δύο· ὅπου γε καὶ μία ἡμέρα ήρκει δεῖξαι τοὺς ἀνθρώπους γνησίως μεταγνόντας. Εκάθισε δὲ πρὸ τῶν πυλῶν ὁ Ἰωνᾶς, εἴτε μεθ᾽ εἶδε τούτους οὕτω μετανοεῖν ἐπιβαλλομένους ήτοι μετὰ τὴν πρώτην εὐθὺς τοῦ κηρύγματος ἡμέραν, ἤτοι μετὰ την συμπλήρωσιν τῶν τριῶν ἡμερῶν, γινώσκων μὲν ἔτι ἱλαρὸς πρὸς αὐτοὺς διετέθη ὁ Θεὸς, καὶ οὐ και ταστρέψει, τουτέστι, παντελῶς ἀπολέσει· πλὴν ἀλλ᾽ ἀναμένων ἴσως ελαφροτέραν τινὰ τιμωρίαν αὐτοῖς ἐπαχθήσεσθαι. Εἴρηται τὰ ἡμῖν δοκοῦντα πρὸς τὸ μὴ ἀθετηθῆναι τὴν περὶ τῶν τριῶν ἡμερῶν ἀρχαίαν γρα φήν· ὁ δ᾽ ἀναγινώσκων, & κρινεί κρείττονα, προ ελέσθω. G VERS. 5. Ει crediderunt viri Ninevi Deo, et indixerunt jejunium, et induti sunt sacco, a magno ipsorum usque ad parvum. Significanter dictum est, viri Ninevi, hoc est, nihil non absurdi antea Καὶ ἐπίστευσαν οἱ ἄνδρες Νινευΐ τῷ Θεῷ, καὶ ἐκήρυξαν νηστείαν, καὶ ἐνεδύσαντο σάκκους, ἀπὸ μεγάλου αὐτῶν ἕως μικροῦ αὐτῶν. Ἐμφαντικῶς εἴρηται τὸ, Οἱ ἄνδρες Νινευΐ, τουτέστιν, οἱ πᾶν ἄτοπον ὁρῶντες πρώην, οἱ γόητες, οἱ φαρμα- facientes, venefici et incantatores, dæmonibus κεῖς, οἱ δαιμονοφόρητοι, ἐπίστευσαν τῷ ἀληθεῖ Θεῷ· οἱ πάσης τρυφῆς καὶ ἀσελγείας γέμοντες, ενήστευ σαν· οἱ βλάκες, καὶ τρυφεροί τὴν ἀμφίασιν, σάκχους ἐνεδύσαντο. Καὶ οὐκ ἀπὸ τῶν μικρῶν καὶ πενεστέρων ἤρξατο ἡ τοιαύτη ἀγωγή· ἀλλ' ἀπὸ τῶν μεγάλων καὶ πλουσιωτέρων αρξαμένη, οὕτως ήδη καὶ ἐπὶ τοὺς μικρούς διέβη. Νόει μέντοι καὶ τὸ ἁπλῶς προσπίπτον, ὅτι ἀπὸ τῶν μεγάλων, τουτέστι, τῶν ἀνδρῶν, ἄχρι καὶ τῶν μικρῶν, ὅ ἐστι νηπίων, agitati, crediderunt vero Deo; omnibus deliciis et lasciviis referti, jejunio se macerarunt; molles et delicati, sacci induerunt habitum. Neque tale stu dium a tenuioribus et pauperioribus initium duxit: verum a magnis et opulentioribus exordio sumpto, ad tenuiores etiam pervenit et minores. Observa autem hic simpliciter contingens, quod a magnis nempe viris, ad parvos, hoe est ad infantes usque pœnitentiæ indicia sint exhibita. Sie illi, qui neque Variæ lectiones et notæ. Minime tamen fuisse ab eo descriptum. Sic ex utroque Cod. Ven et Bav. Lonicerus autem legisse videtur αναστραφήναι, cum subvertendum reddiderit. Προφήτην, vatem,Cod. Ven. Sive postquam cos ita penitentes vidit, etc. Μεταβαλλομένους, Codl. Baν.

unquan aning commodantem sermonem audivere, τὰ τῆς μετανοίας γνωρίσματα ἐπεδείξαντο. Αλλ' discipuli sunt facti hominis pauperis et ignoti: Judai vero, et Musen et prophetas deridentes, tandem et ipsi Deo minime obsequentes deicidae, ut ita dicam, facti sunt. 197 VERS. 6, 7. Et appropinquavit sermo ad regem Ninevi, surrexitque a solio suo, et deposuit stolam suam a sese, et amictus est sacco, et sedit in cinere. Et promulgatum est, et indictum in Ninevi, a rege, tum proceribus ejus, dicentibus: flomines et jumenta et boves et oves non gustent quidquam, neque pascua carpant, et aquam non bibant. Postquam magnates primi orsi sunt pœnitentiam, merito celeriter etiam ad ipsum usque regem perducta est fama prædicationis. Ac vide hic prudentem hominem, et propria mala agnoscentem. Non increduJus fuit, neque subsannavit sermonem, nec ægre tulit duram istam intermi: ationem, ac cognoscens quod male vixisset exacto tempore (natura enim ita comparatum est, ut conscientia peccatum indicel), desil:t quidem a throno in quo sederal prius, multaque non optime judicaverat, mandaveratque, sedet in cinere et pulvere, ac auro interspersani, et gemmis glutinatam, delicatamque vestein exuit, aspero induto sacco, virosum et intolerabilem odorem præbente; adeo plane fit philosophus, severam vitam sumendo, omnibusque ostendit, nequidquam eos consuetudinem proponere, ut quæ vincire ipsos possit etiamnum ac perdere. Divulgatque, ut et bruta pecora simul jejunent: non veluti Deus hoc inquirat a jumentis, sed veluti illis magnitudinem alacritatis circa jejunium ostendentibus, propterea et bruta et jejuna manere animalia cogunt. Norant etiam alias, quod conferret eis ad majorem et operosiorem mentium suarum correctionem, jumentorum etiam afflictio. Cogitant autem secum in animo, quod si animantia, peccati expertia, jejunent, multo magis sese idem facere debere, ut qui peccatis sint obnoxii. Simul etiam hoc ratiocinabantur: quod irrationalibus animantibus fame pressis, aliis quidem balantibus, aliis vero mugientibus, et quibuslibet naturali usis voce, ipsi ad uberiores ardentioresque` lacrymas, præ compassione, permoveantur: Deus autem eo pronius misertus, suam bonitatem im pertiat. Quidam hic per jumenta efferos homines, atque ratione alieniores, monstrose putarunt. VERS. 8. Circumjeceruntque saccos homines et jumenta. Per saccos, amictionem illam intellige. Neque enim jumenta saccis amiciebantur. Et clamaverunt ad Dominum extense. Si clama verunt accipias, ut communiter hominibus et junentis tribuas (etenim et famelicorum animantium οὗτοι μὲν οἱ μηδέποτε μηδενός λόγου ψυχωφελούς ἀκροασάμενοι, μαθηταὶ γεγόνασιν ἀνθρώπου πένητος καὶ ἀγνῶτος· Ἰουδαῖοι δὲ, καὶ Μωσέως καὶ προ φητῶν καταγελώντες, τελευταῖον καὶ αὐτῷ τῷ 20 τῆρι Θεῷ ἀπιστήσαντες, Θεοκτόνοι γεγόνασιν. Καὶ ἤγγισεν ὁ λόγος πρὸς τὸν βασιλέα τῆς Νινευΐ, καὶ ἐξανέστη ἀπὸ τοῦ θρόνου αὐτοῦ, καὶ περιείλετο τὴν στολὴν αὐτοῦ ἀφ' ἑαυτοῦ καὶ περιεβάλετο σάκκον, καὶ ἐκάθισεν ἐπὶ σπο δοῦ. Καὶ ἐκηρύχθη, καὶ ἐῤῥέθη τῇ Νινευί παρά τοῦ βασιλέως καὶ τῶν μεγιστάνων αὐτοῦ, λεγόν. των· Οἱ ἄνθρωποι, καὶ τὰ κτήνη, καὶ οἱ βόες, καὶ τὰ πρόβατα, μὴ γευσάσθωσαν μηδέν, μηδὲ νεμέ τωσαν, καὶ ὕδωρ μὴ πιέτωσαν. Επειδή οι μεγι στάνες πρῶτοι τῆς μετανοίας ήρξαντο, εἰκότως ἀνηνέχθη ταχέως καὶ ἐπὶ τὸν βασιλέα ὁ λόγος τοῦ κηρύγματος. Καὶ ὅρα εὐγνώμονα ἄνθρωπον, καὶ τῶν οἰκείων κακῶν ἐπιγνώμονα· Οὐκ ἠπίστησεν, οὐ διεχλεύασε τὸν λόγον, οὐκ ἠγρίανεν ἐπὶ τῇ ἀποτομές τῆς ἀπειλῆς· ἀλλὰ γνούς, ὅτι κακῶς ἔζησε τὸν προδιανυσθέντα χρόνον (φυσικῶς γὰρ τὸ συνειδός τὴν ἁμαρτίαν ἐπιδεικνύει), ἀποπηδῇ μὲν τοῦ θρόνου, εφ' οὗ καθήμενος πρὶν, πολλὰ κακῶς ἔκρινέ τε καὶ διετάξατο, κάθηται δὲ ἐπὶ σποδοῦ καὶ κόνεως· καὶ τὴν μὲν χρυσόπαστον, καὶ λιθοκόλλητον, καὶ τρ φεραν στολὴν ἐκδύεται, ἐνδύεται δὲ σάκκον τραχύν, καὶ οὐκ ἀνεκτῶς ὁδωδότα. Οὕτως ἀθρόον φιλόσοφος γίνεται, καὶ δείκνυσι πᾶσιν, ὅτι μάτην προβάλλονται την συνήθειαν, ὡς δεσμεῖν δυναμένην, καὶ κηρύττει ἵνα καὶ τὰ ἄλογα συνηστεύσωσιν· οὐχ ὡς τοῦ Θεοῦ τοῦτο ζητοῦντος παρὰ τῶν κτηνῶν, ἀλλ' ὡς ἐκείνων τὴν ὑπερβολὴν τῆς περὶ τὴν νηστείαν προθυμίας δεικνυόντων, διὰ τοῦ καὶ τὰ ἄλογα καταναγκά σαι νηστεύειν. Καὶ ἄλλως δὲ ἔδεσαν, ὡς συμβαλείται αὐτοῖς εἰς ἐπιπονωτέραν μετάνοιαν ἡ τῶν κτηνών κακοπάθεια, ἐννοοῦσιν, ὡς εἰ τὰ ἀναμάρτητα κτήνη νηστεύουσι, πολλῷ μᾶλλον αὐτοὶ τοῦτο ποιεῖν ὀφεί λουσιν, οἱ ταῖς ἁμαρτίαις ὑπεύθυνοι ἅμα δὲ καὶ τοῦτο ἐλογίζοντο, ὡς τῶν ἀλόγων ζώων τῷ λιμῷ πιεζομένων, καὶ ἑκάστων τῇ φυσικῇ κεχρημένων φωνῇ, αὐτοὶ μὲν πρὸς θερμότερα δάκρυα ὑπὸ τῆς συμπαθείας ἀπενεχθήσονται· ὁ δὲ Θεὸς σπλαγχνική. μενος, έτοιμότερον τὴν οἰκείαν ἐπιδώσει χρηστότητα. Τινὲς δὲ, κτήνη, τοὺς ἀλογωτέρους τῶν ἀνθρώπων λέγεσθαι ἐνταῦθα ἐτερατεύσαντο. Καὶ περιεβάλλοντο σάκκους οἱ ἄνθρωποι καὶ τὰ κτήνη. Σάκκους, την κακοπάθειαν νόει· οὐ γὰρ δὴ τὰ κτήνη ἐσακκοφόρουν. Καὶ ἀνεβόησαν πρὸς τὸν Θεὸν ἐκτενῶς. Εἰ μὲν τό, ἀνεβόησαν, κοινὸν λαμβάνεις, ἐπί τε τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν κτηνῶν (καὶ γὰρ καὶ αἱ τῶν ζώων Variæ lectiones et notæ. Ven. Credentes. Ex God. Ven. et Bar. Lonicerus forte legit ἀπειθήσαντες. Verba ἀφ' ἑαυτοῦ, a seipso, desunt in Cod. Προδιηνυσθέντα. Cod. Rav. Διὰ τοῦτο καὶ, propterea et, Cod. Ven.

EXPOSITIO IN PROPHETAM JONAM. - CAP.III. τῶν λιμωττόντων φωναί, οἷα ἱκετηρία τις ἦσαν τῇ voces, ceu quædan supplicatio fuerunt erga Dei τοῦ Θεοῦ χρηστότητι), τὸν Ἐκτενῶς, νοήσεις, ἀντὶ τοῦ, συντεταμένως, ὑπερβολικῶς· εἰ δὲ ἐπὶ τῶν ἀν θρώπων μόνων, νόει ὅτι καὶ τὰς χεῖρας ἐκτείνοντες, ἀνεβόων, ὁ φυσικὸν ὥσπερ ἐστὶν ἡμῖν ἐκτείνειν τὰς χεῖρας, ὅτε ικετεύομεν, οἱονεὶ δράξασθαι ἐπιποθοῦσι τοῦ ἱκετευομένου, καὶ λαβεῖν τάχιον ἀπ' αὐτοῦ ὅ αἰτοῦμεν. Καὶ ἀπέστρεψεν ἕκαστος ἀπὸ τῆς ὁδοῦ αὐτοῦ τῆς πονηρᾶς, καὶ ἀπὸ τῆς κακίας τῆς ἐν χερσὶν αὐτῶν. Οὐ μόνον τῇ νηστείᾳ καὶ τῷ σάκο κῳ, ἤτοι τῇ κακοπαθείᾳ χρώμενοι τὸν Θεὸν ἱκέ τευον, ἀλλὰ καὶ τρόπους διωρθώσαντο· οὗτος γὰρ τῆς ἀληθοῦς μετανοίας ὁ ὅρος, ὡς ἐν Ηταῖα λέγει· Οὐ ταύτην τὴν νηστείαν ἐγὼ ἐξελεξάμην, καὶ ἡμέραν, ταπεινοῦν ἄνθρωπον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ. ᾿Αλλὰ λύε πάντα σύνδεσμον ἀδικίας. Καὶ πάλιν, Μάθε καλὸν ποιεῖν. Οἱ μὲν οὖν πενέστεροι ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς πονηρᾶς ἀπέστρεψαν μέθης, ψεύδους, ἀσελγείας, ὕβρεως, καὶ τῶν τοιούτων· οἱ δὲ δυνα τώτεροι, καὶ ἀπὸ τῆς ἀδικίας τῆς ἐν χερσὶν αὐτῶν, τῆς ἐν βίᾳ και καταδυναστείᾳ τελουμένης· τὴν γὰρ βίαν αι χείρες σημαίνουσιν. Οὕτω καὶ ἐν τῇ συνήθει ὁμιλία λέγομεν· Ο δεῖνα χειρὶ ἔπραξε τόδε τι. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ ἀδίκως κρίνων διὰ δῶρα, ἐν χερσὶν ἔχει τὴν ἀδικίαν, ἄδικον τὴν ψῆφον τιθείς· καὶ ὁ ἐκ τοῦ ἁρπάζειν πλουτῶν, ἐν χερσὶν ἔχει τὴν ἀδι κίαν. Οταν δὲ ὁ μὲν ψηφηφορεῖ ἐννόμως, ὁ δὲ ἀποκτᾶται φιλανθρώπως, ἀποστρέφουσιν ἀπὸ τῆς ἀδικίας τῆς ἐν χερσὶν αὐτῶν. Λέγοντες, Τίς οἶδεν, εἰ μετανοήσει καὶ παρακληθήσεται ὁ Θεὸς, καὶ ἀποστρέψει ἐξ ὀργῆς θυμοῦ αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ ἀπολώμεθα; Ορα συν ετοὺς ἀνθρώπους· Οὐκ εἰς ἀπόγνωσιν ἔῤῥιψαν έαυ τοὺς, αἰσθόμενοι τοῦ μεγέθους τῶν ἁμαρτιῶν, ἀλλὰ συνελογίσαντο καὶ τὴν ἡμερότητα τοῦ Κριτοῦ, καὶ ὅτι μετανοήσει, τουτέστι μεταβουλεύσεται, καὶ με ταβαλεῖ τὴν ἀπειλὴν, καὶ παρακληθήσεται, τουτ ἐστιν ἡμερωθήσεται. Αλλ' οὐχ οἱ Ἰσραηλίτα: τοιοῦτοι· ἀλλὰ τί ἔλεγον, ἄκουσον· Αἱ ἀνομίαι ἡμῶν ἐφ' ἡμῖν εἰσι, καὶ ἐν αὐταῖς ἡμεῖς τηκόμεθα, καὶ πως ζησόμεθα; Ταῦτα δὲ ἔλεγον, μὴ θέλοντες ἀπο στρέψαι ἀπὸ τῶν πονηρῶν, ἀλλ' ἐνηδόμενοι ταύταις, καὶ ἐπίτηδες προβαλλόμενοι τὸ ἀνίπτον ἐξ ἀπογνώσεως. Αλλ' ὁ Θεὸς ἔλεγεν αὐτοῖ;· Απο στροφῇ ἀποστρέψατε ἀπὸ τῆς ὁδοῦ ὑμῶν τῆς πονηρᾶς, καὶ ἵνα τί ἀποθνήσκετε, οἶκος Ἰσραήλ; Οὕτω δεῖ καὶ ἡμᾶς μετανοεῖν, ὡς οἱ Νινευίται, ὅσῳ μείζω ἔχομεν κακά, τοσούτῳ μᾶλλον ἐννοοῦντες καὶ τὴν τοῦ Δεσπότου φιλανθρωπίαν, ἢ οὐδ᾽ ἔστιν εἰπεῖν, ὅπου μέτρῳ ὑπερβάλλει τὸ πλῆθος τῶν ἡμετέρων ἁμαρτιῶν. ss fbid. 36 Isa. Lull, 6. Αδικίας, injustitia, Cod. Ven. (92. Υπέστρεψαν, Cod. Br. Τουτέστι τῆς ἐν βία, Col. Ven. benignitatem), extense intelliges pro impense, hyperbolice. Sin hominibus tantum accommodes, intellige, quod extensis manibus clamaverint. Natura enim veluti nobis adhærescit, expassis manibus supplicare, 198 ceu accepturis quidquam ab eo, cui supplicamus, ac velocius sumpturis id quod ab eo petimus. Ac reversus est quisque a via sua prava, aque malo quod erat in manibus ipsorum. Non tantum jejunio el sacco, vel maceratione sui utentes, Deum supplices precabantur, cæterum et mores suos, et vitæ rationes correxerunt, quæ veræ est pœnitentiæ finitio, veluti in Isaia dicit: Non hoc jejunium elegi, nec diem, quod humiliaret homo animam suam. Enimvero solve omnem iniquitatis et injuriæ copulam 3. Et iterum: Discite benefacere s. Paulperiores ergo a via prava reversi sunt, nimirum ab ebrietate, mendacio, lascivia, injuria, ac talibus. Potentiores autem ab iniquitate discesserunt, quæ in manibus ipsorum erat, quam violenter et injuste, freti potentia sua, peregerunt; nam manus vim significant. Sic et in consueto et familiari colloquio dicimus: Quidam manu sua hoc egit. Jam qui injuste judicat, muneribus corruptus, in manibus habet iniquitatem, injustum calculum ponens: sic qui ex rapina ditescit, in manibus iniquitatem seu injuriam tenet. At quando alius sententiam fert legitime, et alius amice et humaniter obtinet, revertuntur ab injuria sua quæ in manibus ipsorum eral. VERS. 9. Dicentes: Quis novit, si mutel sententiam et concilietur Deus, et avertat se ab ira indiguationis suæ, et non pereamus? Vide prudentes homines. Non ad desperationem projecerunt se, sentientes magnitudinem peccatorum, sed judicis mansuetudinem simu. considerarunt, quod sententiam mutabit, hoc est, aliud deliberabil, et transmutabit minas, et adhortationem admittet: hoc est, tranquillus crit et mansuetus, pacabitur. Atqui Israelitæ tales non sunt, sed quid dixerint, audi: Iniquitates, inquiunt, nostrae, super nos sunt, et nos in ipsis liquescimus. Et quando vivemus? Hæc autem dixerunt, nolentes avertere sese a pravitate, sed in ea se oblectantes, ac studiose tx desperatione opponentes immedicabilem partem, nulla in se pharmaca quidquam posse autumantes. Deus tamen eis hunc in modum locutus est: Revertimini efficaciter a via vestra prava, Et cur mortem obitis, domus Israel? Sic igitur nos Ninevitarum instar vitam nostram corrigere par est. Quanto majora mala habemus, tantò magis Domini mansuettylinem reputantes, quam nullis verbis exprimere licet, quanta mensura exsuperet multitudinem peccatorum nostrorum. Variae lectiones et notæ Desiferantur in Cod. Ven. et Bav. verba, quæ latinis hisce nulla in se pharmaca quidquam posse autumantes respondeant.

THEOPHYLACTI BULGARIB ARCHIEP. Et revertatur ab ira indignationis suæ, et non ▲ periamus. Indignatio quidem est judicium, quod tristitia quædam adducat ei qui demeruerit, Ira vero est labor jam et ipsa punitio, quæ ab jasto judice adducitur. Perinde ac medicus, simul ar flammantem 199 et sanie refertam partem, laten - Lean tamen observaverit, judicat necessariam esse sectionem, hoc ipsum Scriptura indignationem nominat: post hoc judicium, insequitur sectio, cruciatum parans in eo qui scinditur, atque istırd ira nominata est. Avertetur igitur, inquit, Deus, ne laborem et pœnam super nos ducat, quæ indignationis ejus effectus est. Consimilem ad modum David inquit: Quoniam ira in indignatione ejus **. Vers. 10. Respexit aulem Deus opera ipsorum, quod reversi essent a viis suis pravis. Jejunium ipsorum non aspexit, sed opera ipsorum, videlicet bona quæ fecerunt, eo quod declinassent a via scclerosa. Declina, inquit, David, a malo et fac bonum *. Proinde jejunium non fuit per sese sumciens at propitium redderet, ut placaret Deurn, nisi et mores correxissent, et bona opera exhibais - sent. Alteravitque séntentiam super mało, quoa locutus erat ut faceret eis, et non fecit. Super pœnitentła Ninevitarum, et ipse Deus alterat institutum animi sui: non quod æque atque nos, eum alicujus rei poeniteat (non enim jam hoc, jam illud vult), sed permutationem minarum, ut supra dictum Καὶ ἀποστρέψει ἐξ ὀργῆς θυμοῦ αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ ἀπυλώμεθα. Θυμός μέν ἐστιν ἡ κρίσις τοῦ ἐπαχθῆναι τάδε τινὰ σκυθρωπὰ τῷ ἀξίῳ· ὀργὴ δὲ, ὁ πόνος ἤδη καὶ ἡ κόλασις, ἡ ἀπὸ τοῦ δικαίου Κριτοῦ ἐπαγομένη. Οἷον, ο ιατρός σημειωσάμενος τι φλεγμαῖνον μέρος καὶ ὕπουλον, κρίνει αναγκαίαν εἶναι τὴν τομήν· τοῦτο θυμὸν ὀνομάζει ἡ Γραφή. Μετὰ δὲ ταύτην τὴν κρίσιν ἐπακολουθεῖ καὶ ἡ τομή, ἐδύνην ἐμποιοῦσα τῷ διακοπτομένῳ· τοῦτο ὀργή Θεοῦ ὠνόμασται. Αποστρέψει ουν, φησίν, ὁ Θεὸς ἀπὸ τοῦ πόνον ἐπαγαγεῖν ἡμῖν καὶ κόλασιν, ἥτις κόλασις τοῦ θυμοῦ αὐτοῦ ἀποτέλεσμά ἐστι. Τοιοῦτον καὶ Δαβὶδ εἶπεν· "Οτι ὀργὴ ἐν τῷ θυμῷ αὐτοῦ. Εἶδεν ὁ Θεὸς τὰ ἔργα αὐτῶν, ὅτι ἀπέστρε ψαν ἀπὸ τῶν ὁδῶν αὐτῶν τῶν πονηρῶν. Οὐ τὴν νηστείαν αὐτῶν εἶδεν, ἀλλὰ τὰ ἔργα αὐτῶν, δηλον. ότι τὰ ἀγαθὰ ὁ ἐποίησαν, διότι ἀπέστρεψαν ἀπὸ τῶν πονηρῶν. Εκκλινον γάρ, φησίν, ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθόν. Ως ἤ γε νηστεία οὐκ αὐτάρ της ἦν ἐξιλεώσασθαι τὸν Θεὸν, εἰ μὴ καὶ τὰ ἤθη διωρθώθησαν καὶ ἔργα ἀγαθὰ ἐπεδείξαντο. Καὶ μετενόησεν ἐπὶ τῇ κακίᾳ ᾗ ἐλάλησε τοῦ ποιῆσαι αὐτοῖς. Τῇ μετανοίᾳ τῶν Νινευΐτῶν χαρίζεται καὶ ὁ Θεὸς μετάνοιαν, οὐχ ὡς ὁμοίως ἡμῖν μετανοῶν (οὐ γὰρ νῦν μὲν τοῦτο, νῦν δὲ ἐκεῖνο βού λεται), ἀλλὰ τὴν μεταβολὴν τῆς ἀπειλῆς, ὡς ἀνωτέρω εἴρηται, μετάνοιαν ὁ λόγος ονομάζει· τούτου γὰρ ἕνεκα οὐκ ἠπείλησεν ἂν ἀλλ᾽ ἐτιμωρήσατο εὐθύς. Αλλ' ἐπειδὴ τῇ σωτηρίᾳ χαίρει, ἀπειλεῖ τὰ φοβερά, ἵνα μὴ ἐπάγῃ αὐτά. Κακίαν δὲ ἀκούων, μὴ φαυλότητα ἐννοήσῃς. Οὐ γάρ ἐστι κακῶν ἐργά τῆς ὁ τῆς κακίας ἀναιρέτης· ἀλλὰ κακίαν ἐνταῦθα τὴν κάκωσιν ὁ λόγος δηλοῖ, ἣν ἀπειλήσας ὁ Θεὸς αὐτοῖς πρότερον, οὐκέτι ἔμελλεν ἐπαγαγεῖν ὡς μετανοήσασιν, ὡς ἐν ἄλλῳ προφήτῃ εἴρηται· Οὐκ ἔστι κακία ἐν πόλει, ἣν Κύριος οὐκ ἐποίησε καὶ ἀλλαχοῦ, Πρόσθες αὐτοῖς κακά, Κύριε, τους ἐστι τὰ κακοῦντα καὶ ἀνιῶντα. Καὶ παρὰ τούτῳ δὲ αὐτῷ τῷ Ἰωνᾷ, μικρὸν κατωτέρω, Τοῦ σκιάζειν αὐτῷ, φησὶν, ἀπὸ τῶν κακῶν αὐτοῦ. est, μετάνοια», hoc est sententia animi alteratio. nem propheticus serino nominat. Si enim Deus, hominis instar mutaretur, jam tum non interminattis fuisset, sed enim statim punivisset. At cum salute mortalium gaudeat, interminatur horrenda, it ne eadem tandem adducere occasionem sumat. Malum autem hic, seu malitiam audiens, non intelliges pravitatem: non enim vitiorum operator est Deus, qui vitiositatis est destructor: verum per malitiam hic sermo propheticus afflictionem indicat, quam Deus ipsis antea interminatus, non erat super cos ducturus, ut qui resipuerint, itidem ut in alio propheta dictum est: Non est malum in urbe, quod Domius non fecerit ss. Et alio in loco: Appone eis mala, Domine, hoc csl, amigetia et perturbantia. Ac præter hos, paulo infra dicit de ipso Jona et cucurbita Scriptura, Ut minbram præberet ei a malis, hoc est ab afflictione ejus. CAPUT IV. VERS. 1, 2. Constristatus est igitur Jonas tristitia magna, et confusus, oravit ad Dominum, ac dixit: Domine, nonne hi sermones mei, cum adhuc essem in terra mea? Propterea anteverti, ut fugerem in Tharsis. Quandoquidem cognovissem te esse miseri- ** Psal. xxix, 6. 61 Psal. xxxvi, 27. Καὶ ἐλυπήθη Ἰωνᾶς λύπην μεγάλην, καὶ συνεχύθη, καὶ προσηύξατο πρὸς Κύριον, καὶ εἶ πεν· Ω δὴ Κύριε, οὐχ οὗτοι οἱ λόγοι μου, ἔτι ὄντος μου ἐν τῇ γῇ μου; Διὰ τοῦτο προέφθασα τοῦ φυγεῖν εἰς Θαρσείς, διότι ἔγνων, ὅτι σὺ ἐλε * Amos III, Varia lectiones et nola. "Ωσπερ δὲ καὶ ὀργή, Cod. Ven. Καὶ εἶδεν, et vidit, seu novit, Cod. Ven. Verba et non fecit desunt in utroque laudato Col. Τούτου γὰρ ἕνεκα ηπείλησεν, ἵνα μὴ κολάσῃ, ὡς εἴγε κολάσαι βούλετο, οὐδ' ηπείλησεν ἄν. Hac enim de causa minitatus est, ut ne puniret: quemadmodum si punire voluisset, ne minitatus quidem essel, Cod. Ven.

CAP. IV. ή ήμων καὶ μακρόθυμος, καὶ πολυέλεος καὶ μετα- cordem et longanimem, et multa miserationis, mεια νεῶν ἐπὶ κακίαις Αἱ μὲν τρεῖς ἡμέραι συνεπληρώθησαν, μεθ' ἂς ἡ καταστροφὴ τῇ Νινευί ἠπείλητο· τοῦ δὲ Θεοῦ μηδὲν τοιοῦτον ἐπενεγκόντος τοῖς πικρῶς μετανοήσασι, καὶ σφᾶς αὐτοὺς κολασαμέ νοις, διὰ τῆς συντονωτάτης κακοπαθείας λυπεῖται ὁ Ἰωνᾶς, οὐχ ὡς φθονῶν τοῖς σωθεῖτιν, οὐδὲ ὡς ἐφηδόμενος ἀπωλείαις ἀνθρώπων (πόῤῥω γὰρ ταῦτα τοῦ ἀγαθοῦ καὶ πραέος Πνεύματος, οὗ καταγώγιον ἦν οὗτος), ἀλλ' ὅτι ἐκινδύνευε ψεύστης λογισθῆναι, καὶ αὐτὸ τοῦτο ἀγύρτης, μάτην αὐτοὺς τεθορυβηκώς, · καὶ οὐκ ἀπὸ στόματος Κυρίου λαλῶν, ἀλλ' ἀπὸ κοιλίας φωνῶν. Ἔνθεν τοι καὶ δικαιολογεῖται πρὸς τὸν φιλάνθρωπον, και, Οὐχὶ ταῦτα, φησίν, ἔλεγον, ἔτι ὢν ἐν τῇ Ἰσραηλίτιδι γῇ, ὅτι σὺ ἐλεήμων εἶ; Εώρων γάρ σε καὶ περὶ τὸν Ισραήλ πολλὴν μας κροθυμίαν ἐπιδεικνύμενον, καὶ πείρᾳ διεγίνωσκον τὰ σὰ σπλάγχνα· καὶ διὰ τοῦτο τὴν προφητικὴν ἀξίαν ἀπέφευγον, ὅτι ἐγίνωσκόν σε μετανοοῦντα ἐπὶ ταῖς κακίαις, τουτέστι ταῖς κακώσεσιν, ὥστε μὴ ταύτας ἐπάγειν τοῖς τέως δόξασιν ἀξίοις. tantemque animi sententiam super malo. Tres dies completi fuere, post quas subversio Niuevi, juxa vatis Jona minas, secutura erat. Deo vero nihil tale adducente super Ninevitas, amare pœnitentes, seque 200 ipsos punientes vehementissima amictione mærore afficitur Jonas: non tanquam servatis invidens neque tanquam internecionibus hominum voluptatem capiens (procul enim hæc a bono et mansueto Spiritu, cujus domicilium et habitaculum erat ille), cæterum, quia periculum erat, ne ipse etiam mendax reputaretur, quique ceu præstigiator aliquis frustra turbaverit, non ex ore Domini locutus, sed ex concavitate vocum, hinc et apud clementem Dominum sese defendens: Nonne, inquit, hæc dixi, cum adhuc in terra Israclitide cram, quod tu miserator es? Videbam namque te Israeli multam magnanimitatem exhibere, atque experientia tua misericordiæ viscera cognoscebam, eamque ob causam prophetæ functionem fugiebam: quandoquidem agnoscerem te mutare sententiam super malis, hoc est afflictionibus, ut eas non induceres super eos, qui sedulo commeruissent. VERS. 3. Nunc itaque, Domine Deus, accipe animam meam a me, quoniam satius est mihi mori, quam vivere. Antea, inquit, cum essem a balena devoratus, precabar ascendere ex corruptione vitam meam: nunc contrarium desidero, nempe obire diem hoc enim melius est, quam viventem Νῦν Δέσποτα Κύριε, λάβε τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ, ὅτι καλόν τὸ ἀποθανεῖν με, ἢ ζῇν. Πρότερον μὲν, φησί, κήτει καταποθείς, ηὐχόμην ἀναβῆναι ἐκ φθορᾶς τὴν ζωήν μου. Νῦν δὲ τούναντἷον ἀποθανεῖν ἱμείρομαι· τοῦτο γὰρ κάλλιον, ἢ ζώντα ψευδή με νομίζεσθαι, καὶ βλασφημεῖσθαι τῆς προφητείας τὸ χάρισμα. Τάχα μὲν οὖν ἄν τινι δόξειε ς mendacem reputari, ac prophetiæ donum vitupeμικρόψυχος ὁ προφήτης, καὶ μὴ τῷ Θεῷ παραχωρῶν τῶν αὐτοῦ κριμάτων. Καὶ ἴσως οὐ θαυμαστόν· ἄνθρωπος γὰρ ἦν, καὶ ταῦτα τῆς Παλαιᾶς, ἔνθα καὶ οἱ δοκοῦντες τέλειοι, ἀτελεῖς ἔτι. Τάχα δὲ καὶ οὐχ ὡς μικρόψυχος ἀθυμεῖ· οὐ γὰρ ὑπὲρ τῆς οἰκείας δόξης, ἀλλ' ὑπὲρ τῆς τοῦ Θεοῦ, εἴπερ ἐκείνου χάρις ἡ προφητεία, ἧς διαπιπτούσης, ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραὴλ ἐβλασφημήθη ἂν παρὰ τοῖς ἔθνεσι. Καὶ εἶπε Κύριος· Εἰ σφόδρα λελύπησαι σύ; Λυπούμενον τὸν προφήτην ἀνακτᾶται ὁ Θεός, διὰ τοῦ ἐρωτᾷν, εἴπερ λελύπηται· ἐρωτῶν γὰρ, ἐπιπλήττειν αὐτῷ δοκεῖ, ὡς οὐ καλῶς λυπηθέντι. Τοῦτο δὲ σαφέστερον ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσεν. Εφη γάρ "Αρα δικαίως ἐλυπήθης; Καί· Εἰ καλῶς ἐλυπήθης; τουτέστι, Σκόπησον παρὰ σαυτῷ εί δικαίως ἔχεις τὰς τῆς λύπης ἀφορμάς. Αλλ' ἐνταῦθα μὲν αὐτὸν ἑαυτῷ καθιστῇ Ιατρόν, διεγείρων λογίσασθαι, ὅτι ἀδίκως λελύπηται, καὶ παύσασθαι τῆς ἀθυμίας. Ἐπεὶ δὲ οὐ συνῆκεν ὁ προφήτης, πρὸς τῷ τέλει αὐτὸς ὁ Κύριος τὴν αἰτίαν τοῦ μὴ δεῖν λυπεῖσθαι ἀριδηλότατα παρίστησιν αὐτῷ, rari. Forsan cuipiam pusillanimis propheta videri queat, qui Deo sua judicia non permittat. Neque hoc fors mirandum foret: homo enim erat, idque Veleris Testamenti, ubi et qui perfecti videbantur, imperfecti erant. Attamen non sic fortasse pusil lanimis est, ut animum despondeat: non enim hoc pro sua gloria Dei facit. Siquidem illius gratia et donum prophetia est, qua intercidente, Deus Israelis a gentibus vituperaretur. VERS. 4. Dixitque Deus: Nonne tu vehementer constristatus es? Conturbatum prophetam refovet Deus, interrogando, num sit contristatus. Interrogatus enim, terrere ipsum videtur, ceu non recte moerore affectum. Atque hoc apertius Symmachus. Dixit enim: Nunquid jure contristatus es? Et: Num recte contristatus es? hoc est, cousidera penes teipsum, an justam habeas mœroris ansam hicque ipsum sibi medicum constituit, excitans considerare, quod injuste conturbatus sit, ac a desperatione ita cesset. Quæ dum propheta non intellexit, ipse tandem Dominus causam, cur minime tristari debeat, manifestissime ipsi exhibet, Variæ lectiones et notæ. Sed e ventre loquens, tanquam εγγαστρίμυ θος. lla graeca sonant. Προφητείαν, prophetiam, Cod. Bay. Καὶ νῦν, et nunc, Cod. Ven. Παραχωρεῖν, Cod. Β.ιν. Interrogans enim, ei vitio vertere videtur, quod non recle mareret. Περὶ σεαυτοῦ, de teipso, Gorl. Ven. Δίκας, Cod. Ven. sed scribendum puto δικαίας, justus. 'Ezvrov, sui ipsius, Cod. Ven.

et scite admodum et valde sapienter cucurbitam pro- εὐμεθόδως καὶ παντόρως τὰ περὶ τὴν κολόκυνθαν ducens. διασκευάσας. VERS. 5. Egressus Jonas cx urbe, sedit ex adverso urbis, fecitque sibi attegiam, ac sedit sub ea, usque dum videret, quidnam obventurum esset civitati. Iloc primo factum, 201 ut quidam dicunt, postremo posuit propheta. Explicata enim Ninevitarum correctione animi, huic simul divinam clementiam annectere voluit, ac moerorem ex eo sibi factum, eaque verba, quibus Dominum convenit: quocirca eum posterius narrare apparet, quæ prius conti - gcrunt. Jonas, concione sua peracta, exiit urbem: fixoque tabernaculo, exspectavit concionis suæ eventum. Perspicuum enim, quod ista præ animi turbatione acciderint. Exactis enim definitis diebus, nihil eorum quæ minatus erat, evenire contemplatus, nec interire urbem, dolet animum. Hanc igitur ex mœrore ad Deum precationem facit, veluti cum Deo expostulans. Alii sunt diversæ sententiæ: nimirum, quod ista ex adverso sessio post animi desponsionen sive luctum contigerit, co ordine, quem hic præ se fert Scriptura. Cum namque vidisset propheta Ninevi urben non subverti, mente languit: dein egressus urbem ante ipsam sedit, non porro eversionem sperans, cæterum aliam quampiam mitiorem vindictam exspectans, perinde ac supra commemoravimus. Neque enim credere vatem aiunt, ipsam urbem in triduo delere posse tantos delictorum libellos. Καὶ ἐξῆλθεν Ιωνᾶς ἐκ τῆς πόλεως. καὶ ἐκάθε ισεν ἀπέναντι τῆς πόλεως, καὶ ἐποίησεν ἑαυτῷ ἐκεῖ σκηνὴν, καὶ ἐκάθητο ὑποκάτω αὐτῆς, ἕως οὗ ἀπίδῃ, τί ἔσται τῇ πόλει. Τοῦτο πρῶτον γενόμενον, ὥς τινες λέγουσι, τελευταῖον ἔθηκεν ὁ προφή της· διηγησάμενος γὰρ τῶν Νινευΐτῶν τὴν μετάνοιαν, ἠβουλήθη ταύτῃ συνάψαι τὴν θείαν φιλανθρω πίαν, καὶ τὴν ἀπὸ ταύτης αὐτῷ συμβᾶσαν ἀθυμίαν, καὶ οὓς εἶπε πρὸς τὸν Θεὸν λόγους. Διὸ φαίνεται ὕστερον ταῦτα λέγων, ἃ πρότερον ἐγένοντο. Κηρύξας γὰρ ὁ Ἰωνᾶς, ἐξῆλθε τοῦ ἄστεος, καὶ πηξάμενο; σκηνὴν, τὸ τέλος ἀνέμενε τῆς προρρήσεως. Τούτο γὰρ δῆλον ὡς πρὸ τῆς ἀθυμίας ἐγένετο. Μετὰ γὰρ τὸ τέλος τῶν ὡρισμένων ἡμερῶν, θεασάμενος μηδὲν τῶν ἠπειλημένων ὑπομείνασαν τὴν πόλιν, ἀθυμεῖ, καὶ τὴν μετ' ὀδύνης ἐκείνην ποιεῖται προσευχὴν, δικαιολογούμενος πρὸς τὸν Θεόν. Τινὲς δὲ εὐχ οὕτω φασὶν, ἀλλὰ τοῦτο, ὁ ἐκάθισεν ἀπέναντι τῆς πόλεως, μετὰ τὴν ἀθυμίαν γενέσθαι, ὥσπερ κατὰ τὴν Γρα φὴν τέτακται· ἰδόντα γὰρ ὡς οὐ κατεστράφη ἡ Νι νευί, ἀθυμῆσαι τὸν προφήτην, καὶ εἰπεῖν ἃ εἶπε πρὸς τὸν Θεόν· εἶτα ἐξελθόντα τῆς πόλεως, πρὸ αὐτῆς καθῆσθαι, καταστροφὴν μὲν οὐκέτι ἐλπίζοντα, πλὴν ἀλλά τινα ἑτέραν τιμωρίαν μετριω τέραν καραδοκοῦντα, ὡς καὶ ἀνωτέρω εἴπομεν μηδὲ γὰρ πιστεύειν, ὡς διὰ τριῶν ἡμερῶν ἴσχυ σαν ἐξαλείψαι τοσούτων γραμματεία πλημμελημάτ VERS. 6. Porro mandavit Dominus Deus cucure bitæ, ascenditque super caput Jona, ut umbram praberet capiti ejus, ipsumque obumbrando refocil. laret a malis suis. Gavisus est ergo Jonas super cucurbita gaudio magno. Consolationem ac refocillationem vati machinatur Deus, datque mandatum cucurbitæ æque atque ceto, hoc est, vult cucurbitam crescere, ac statim prodit germinans, ac hirsutam comam ex latis foliis extendens, demonstransque, ut opacam umbram Jona capiti subministraret, eumque refoveret a malis, hoc est afflictione solaris æstus. Atqui turbari prophetam ob salutem Ninevitarum, gaudere vero super oleris germinatione, simplicis hominis mores demonstrat, iugeniumque puerorum, adeoque infantium άκακίμ, hoc est, vitiorum ignorantia, quæ in pueris dum est, proximum. Pueri enim facile, qualicunque etiam occasione adveniente, ad gaudium et dolorem transmutantur. VERS. 7, 8. Mandavitque Deus vermi matutino in crastinum adfuturo, ac percussit cucurbitam, et exaruit. Exorto dein sole, daloque negotio a Deo, vento per asium comburenti, verberavit sol caput Jona, adeo ut viribus deficiens, ac vitam perosus των. Καὶ προσέταξε Κύριος ὁ Θεὸς κολοκύνθη, καὶ ἀνέβη ὑπὲρ κεφαλῆς ᾿Ιωνᾶ, τοῦ εἶναι σκιάν ὑπεράνω τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ, τοῦ σκιάζειν αὐτῷ ἀπὸ τῶν κακῶν αὐτοῦ. Καὶ ἐχάρη Ἰωνᾶς ἐπὶ τῇ κολοκύνθη χαραν μεγάλην. Παραψυχήν του προφήτου μηχανᾶται ὁ Θεὸς, καὶ προστάττει κολοκύνθῃ, ὥσπερ τῷ κήτει, τουτέστι, βούλεται καλοκύνθην φύναι, καὶ εὐθὺς γίνεται, ἅμα τε βλαστή σασα, καὶ ἐκταθεῖσα, καὶ κόμην δασεῖαν ἐκ φύλλων πλατέων ἐπιδειξαμένη, ὥστε σκιάζειν τὴν Ἰωνί κεφαλὴν ἀπὸ τῶν κακῶν, τουτέστι τῶν κακώσεων τῆς ἡλιοκαΐας. Τὸ δὲ, λυπηθέντα ἐπὶ σωτηρία των Νινευΐτῶν τὸν προφήτην, χαρῆναι ἐπὶ τῇ τοῦ λαχά νου αναβλαστήσει, ἐμφαίνει τὸ ἦθος τοῦ ἀνδρὸς ἁπλοῦν, καὶ τῇ τῶν νηπίων ἀκακίᾳ ἐγγίζουν. Και ταῦτα γὰρ ῥᾳδίως καὶ ὑπὸ τῆς προστυχούσης ε oιασδηποτοῦν αἰτίας πρός τε τὸ χαίρειν καὶ πρὸς ἀλγεῖν μεταφέρονται. Καὶ προσέταξεν ὁ Θεὸς σκώληκι ἑωθινῇ τῇ ἐπαύριον, καὶ ἐπάταξε τὴν κολοκύνθην, και ἐξηράνθη· καὶ ἐγένετο ἅμα τῷ ἀνατεῖλαι τὸν ἥλιον, καὶ προσέταξεν ὁ Θεὸς πνεύματι καύσεως συγκαίοντι, καὶ ἐπάταξεν ὁ ἥλιος ἐπὶ τὴν κεVaria lectiones et notæ. Prædictionis suæ eventum: perspicuum enim ire quæ minitatus ei fuerat, etc. est hoc factum fuisse ante animi turbationem; cunctis cuim præfinitis diebus, cernens urbem n t corum subΤυχούσης, Col. Ven.

CAP. IV. φαλὴν Ἰωνᾶ, καὶ ὠλιγοψύχει, καὶ ἀπελέγετο diceret: Melius est mihi mori, quam vivere. Ver τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, καὶ εἶπε· Καλόν μοι τὸ ἀποθανεῖν με, ἢ ζήν με. Σκώληκα μὲν ἑωθινὴν ὄν μάζει την κάμπην, διὰ τὸ ἐκ δρόσου τῆς ὑπὸ τὴν ἕω πιπτούσης τὰς τῆς γενέσεως ἔχειν ἀρχάς. Προστάτ τεται δὲ καὶ αὕτη, ὥσπερ εἴρηται, τοῦ βουλήματος τοῦ θείου προστάγματος όνομαζομένου, ὥστε τὴν βίζαν τῆς κολοκύνθης φαγεῖν. Καὶ δὴ γέγονε τοῦτο, καὶ ἐξηράνθη τὸ λάχανον. Προστάττει δὲ Θεὸς, καὶ γίνεται πνεῦμα καύσεως (οὐ γὰρ ὁ ἥλιος μόνον ἦν φλογώδης, ἀλλὰ καὶ πνεῦμα καύσεως ἐπεγένετο, πλεονάζον τὴν φλόγωσιν), καὶ πατάσσεται μὲν ἡ Ἰωνᾶ κεφαλὴ ὑπό τε τοῦ ἡλίου, καὶ τοῦ καυσώδους ἐκείνου πνεύματος· ὁ δὲ δυσθυμῶν, ἀπολέγεται τὴν ζωήν. Πανσόφως δὲ ταῦτα οἰκονομεῖται, ἵνα μάθωμεν τὴν ἀνθρωπίνην ἀσθένειαν, καὶ μὴ περιεργαζώ- 18 μεθα τους λόγους τῶν ὑπὸ Θεοῦ γενομένων (f. γιν.] ἑκάστοτε. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Ιωναν Εἰ σφόδρα ε λύπησαι σὺ ἐπὶ τῇ κολοκύνθῃ; Καὶ εἶπε· Στό δρα λελύπημαι ἐγὼ ἕως θανάτου. Καὶ εἶτε Κύριος· Σὺ ἐγείσω ὑπὲρ τῆς κολοκύνθης, ὑπὲρ ῆς οὐκ ἐκακοπάθησας, οὐδὲ ἐξέθρεψας αὐτὴν, ἡ ἐγεννήθη ὑπὸ νύκτα, καὶ ὑπὸ νύκτα ἀπώλετο ἐγὼ δὲ οὐ φείσομαι ὑπὲρ τῆς Νινευΐ πόλεως τῆς μεγάλης, ἐν ᾗ κατοικοῦσι πλείους ἢ δώδεκα μυριάδες ανθρώπων, οἵτινες οὐκ ἔγνωσαν δεξιὰν αὐτῶν, ἢ ἀριστερὰν αὐτῶν, καὶ κτήνη πολλά; Λυπηθέντα τὸν προφήτην ἐρωτᾷ ὁ τῶν ἁμαρτωλῶν κηδόμενος καὶ τῶν δικαίων προμηθούμενος Κύριος, mnem matutinum erucam nominat, quod ex rore, sub auroram decidente, generationis suæ principium ducat. Datur autem et ipsi mandatum (divina voluntate praecepto, ut 202 dictum est, appellato) ut cucurbitæ radicem arrodat. Factumque est hoc, et exaruit olus. Jubet porro, ac statim oritur ventus urens. Nedum enim sol flammis æstuabat, cæterum et ventus urens excitabatur, æstum ipsum majorem reddens: verberaturque caput Jon a sole, et urente illo spiritu. ls vero animo æger, vitam suam deponere avet. Ilæc autem sapientissime divino ita consilio geruntur, ut discamus humanam imbecillitaten, neutiquam omnibus in locis, circa sermones ab Deo factos curiosam esse debcre. VER. 9-11. Dixit ergo Dominus ad Jonam: Vehementerne contristatus es ob cucurbitam? Qui respondit: Vehementer ego, Domine, etium adus. que mortem contristatus sum. Cui Dominus: Tu misericordiæ affectu tangeris erga cucurbitam, cujus tamen causa nihil duri perpessus es, neque educasti ipsam, quæ ut sub noctem nata est, ita sub noctem periit. Et ego nulla miseratione movebor erga Ninevi urbem magnam, in qua plura quum centum viginti millia hominum commorantur, qui neque dextram, neque sinistram agnoverunt, tum jumenta multa? Maxstitia gravatum prophetam εἰ σφόδρα λελύπηται, οὐχ ὡς ἀγνοῶν, ἀλλ' ὡς μέλα – interrogat peccatores curans, et justorum radioλων διδάξαι αὐτὸν, ὅτι οὐ δεῖ λυπεῖσθαι. Ομολογήσαντος γὰρ οὕτω λυπεῖσθαι, ὡς καὶ θανάτου ἐπιθυ μεῖν, Σο!, φησὶν ὁ Θεὸς, χρῶμαι κριτῇ. Σκόπησον τοίνυν, εἰ δίκαιον, σὲ μὲν ὑπὲρ τῆς κολοκύνθης αλ γεῖν, ἧς οὐ γέγονας γεωργός· οὔτε γὰρ ἐφύτευσα:, οὔτε ἤρδευσα:, ἀλλ' ὑπὸ τὸν ὄρθρον γενομένη, πάλιν τῇ ὑστεραίᾳ ὑπὸ τὸν ὄρθρον, σκώληκος γέγονε παρανάλωμα· ἐμὲ δὲ ἐβούλου ἀφειδώς τηλικαύτη χρήσ σασθαι τῇ πόλει, ὑπ' ἐμοῦ τὸ εἶναι λαβούσῃ; Θαύμασον τοίνυν τὴν φιλανθρωπίαν μου, ὡς τὸ εὔλογου ἔχουσαν, καὶ μὴ ἀθύμει, ὡς τῆς προφητείας δια πιπτούσης. Τὸ δὲ, Οὐκ ἔγνωσαν δεξιὰν αὐτῶν, ἢ ἀριστεράν, τινὲς μὲν ἐπὶ τῆς ἁπλότητος τῶν Νινευί τῶν ἀνδρῶν εἰρῆσθαι ἐνόμισαν, δοκεῖ δὲ μᾶλλον η περὶ τῶν ἐν τῇ πόλει νηπίων λέγεσθαι τοῦτο, ἐξ οὗ τὸ πλῆθος τῆς πόλεως συλλογίζεσθαι πάρεστιν. Εἰ γὰρ οἱ νήπιοι μόνοι, πλείους, ἢ δώδεκα μυριάδες, τὸ λοιπὸν πλῆθος, πόσον; Καὶ ὁ σκοπὸς δὲ τῶν εἰρημένων ὑπὸ Θεοῦ, πρὸς ταύτην ἡμᾶς ποδηγεῖ τὴν διάνοιαν. Εἰ γὰρ οὐκ ἔδει, φησί, δέξασθαι τὴν τῶν ἁμαρτωλῶν μετάνοιαν, ἐχρῆν γοῦν οἶκτον λαβεῖν τινα τοσούτων μυριάδων νηπίων, οι διὰ τὸ νέον τῆς ἡλικίας οὐκ οἴδασι ποία μὲν αὐτοῖς ἡ δεξιά, ποία δὲ ἡ εὐώνυμος, καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ ἁμαρτίας ὄντες ἔνοχοι, οὐκ ὤφειλον πάντως δοῦναι δίκας ἢ ἀπολέσθαι Ωσαύτως καὶ τῶν κτηνῶν ἔδει φείσαΚαὶ ἀπολέσθαι, Cod. Ven. nem habens Dominus, anne valde contristatus sit: non veluti ignorans, veruni enim ceu docturus ipsum, non oportere eum esse maestum. Cum enim fassus esset sese adeo perturbatum, ut vel mortem expelat: Te, inquit Deus, judice utar. Reputa ergo tecum, num jure propter cucurbitam doleas, cujus non fuisti cultor: neque enim plantasti, neque rigasti, sed sub diluculum nata, postero die rarsum sub diluculum vermibus cibus facta est. Me vero noluisti ulla miseratione tangi erga talem tantamque urbem quæ esse suum a me acceperit? Admirare igitur benignitatem meam atque clementiam, utque commode sese habeat, neque animo langueas, perinde quasi prophetia intercidat. Q 101 autem non agnoverunt dextram quam, vel sinistram, quidam de simplicitate Ninevitarum dictum putarunt. Videtur aut hoc ipsum magis de infantibus, qui sunt in urbe, dici: ex quo urbis frequentiam ratiocinari licet. Si enim soli infantes et pueri duodecim myriades excedunt, reliqua multitudo quanta? Ac scopus eorum, quæ a Domino dicta sunt, ad hanc nos perducit sententiam. Si enim non oportuit suscipere pœnitentiam a peccatoribus, decebat tamen miseratione permoveri in tot myriades infantium, qui propter puerilem ætatem ignorant qualis dextra, quæve sinistra, ac proVariæ lectiones et notæ.

οὐδὲ γὰρ αὐτὰ δίκην ὑπὲρ ἁμαρτημάτων ὤφειλεν. Εἰ οὖν ὁ οὖν ὁ δίκαιος οικτείρει ψυχές κτηνῶν, πόσω μᾶλλον ὁ ποιητὴς τούτων φείσεται τοῦ οἰκείου κτήματος; "Ωσπερ οὖν καὶ τὰ κτήνη διά τοῦτο προστέθεικεν, ἵνα δείξῃ δικαίως σωθεῖσαν τὴν πόλιν· οὕτω καὶ τὴν ἄωρον ἡλικίαν προστέθει κεν ὡς μήτε τούτων, μήτε ἐκείνων ποινές ὑπὲρ ἁμαρτημάτων δικαίως εισπραττομένων. Τῆς μὲν οὖν προφητείας τοῦτο τὸ τέλος· ἡμεῖς δὲ τὸν ἀγα Ο Δεσπότην ἡμῶν ὑμνήσωμεν, δς μὴ βουλόμενος τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ὡς τὸ ἐπιστρέψαι καὶ ζῆν αὐτὸν, καὶ λυπεῖν ἔστιν ὅτε τοὺς εὐαρεστοῦντας αὐτῷ ἁγίους ἄνδρας ἀνέχεται, καὶ μὴ βουλομένων αὐτῶν, ὀρέγειν τὸν ἔλεον. Οὕτως Ἠλιοῦ τοῦ πάνω τὸν ὑετὸν ἐπισχόντος, αὐτὸς οἷά τε πρεσβευτής perca, neque peccati rei, non omnino luere σθαι poenam debuerunt, vel interire. Sumiliter et jumentis parcendum erat; neque enim ipsa prenam peccatorum nomine debuerunt. Si igitur justas Deus miseratur animas jumentorum, quanto potius 203 conditor horum propriae suae possessioni parcet? Quemadmodum igitur jumenta apposuit, ut ostenderet jure servatam urbem: sic et immaturam ætatem præposuit, ceu neque horum, neque illorum supplicia pro peccatis juste exigantur. Proinde hujus prophetiæ hic est finis. Nos vero benignum Dominum nostrum celebremus, qui nolens mortem peccatoris, vult ut convertatur et vitam ducat: qui interdum bene placentes ipsi sanetos contristare sustinet, contraque ipsorum voluntatem aliis misericordiam impertit. Sic cum Elias παραγίνεται πρὸς τὸν δοῦλον, καὶ, Πορεύθητε φησί τῷ ᾿Αχαάβ, καὶ δώσω τὸν ὑτὸν ἐπὶ προσώπου τῆς γῆς. Ἀλλ' οὕτω μὲν ἡ Νινευΐ σὺν τοῖς κτήνεσι διεσώθη· οὕτω δὲ καὶ ὁ Χριστὸς τοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον, πάντας ἔσωσε, σοφοὺς καὶ ἀσία φους, πλουσίους καὶ πένητας, πρὸς ἐν λέγεσθαι ὑπὸ τοῦ Δαβὶδ πιστεύομεν· Ανθρώπους καὶ κτήση σώσεις, Κύριε· ὡς ἐπλήθυνας τὸ ἔλεός σου, ὁ Θεός· οἱ δὲ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων ἐν σκέπῃ των πτερύγων σου ἐλπιοῦσι. Καὶ τ᾿ ἄλλα μὲν τῆς προφητείας ταύτης, θαύματος ἄξια· οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ τὸ ἦθος τοῦ προφήτου, ὃ ἐν ταύτῃ διαφαίνεται, οὕτως εὐγνώμον καὶ ἀληθὲς ὅν, ὥστε πάντα ἀπερι καλύπτως εἰπεῖν, καὶ ἀπογυμνώσαι τὰ ἑαυτοῦ ἑλατ· τώματα, τὴν ἀπείθειαν, τὴν φυγήν, τὴν μικροψυχίαν, καὶ μὴ ἐπαισχυνθῆναι τούτοις, ἀλλὰ στηλιτεῦσαι ταῦτα πρὸς ἡμετέραν· ὠφέλειαν. Τοιοῦτοι πάντες ἦσαν οἱ ἅγιοι, οὐ τὸ ἑαυτῶν ζητοῦντες, ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν, ἵνα σωθώσιν. Οὕτω τοι καὶ Δαβὶδ τὴν οἰκείαν ἑστη λίτευσεν ἁμαρτίαν, ἵνα τοῖς ὀψιγόνοις ὠφέλειαν πραγματεύσηται, καὶ τὸν πεντηκοστὸν ψαλμὸν ἐνε γράψατο, πάσης μὲν κατανύξεως γέμοντα, χρηστές δὲ τοῖς ἀπογινώσκουσιν ἐλπίδας ὑποτιθέντα, ὡς οὐδέν ἐστι τῶν ἁμαρτημάτων οὕτω μέγα τε καὶ πολὺ, δ μὴ δάκρυσιν ἐξαλείφεται. Καὶ γὰρ ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ ψαλμῷ, ἐν ᾧ τὴν ἁμαρτίαν θρηνεί, προφητεύε περὶ μεγάλων μυστηρίων καὶ οὐρανίων τῆς τε ἄω Σιὼν καὶ τοῦ ἐκεῖσε θυσιαστηρίου, καὶ θυμάτων ἀποῤῥητοτέρων καὶ ἀξίων ἐκείνου, ἐκ περιουσίας omnino pluviam cohibuisset, ad servum ipse Deus tanquam legatus accedit: et. Vade, inquit, ad Achab, daboque pluviam super faciem terræ ". Hune ad modum Ninevi una cum jumentis servata est. Sic et Christus, dans se pretium redemptionis, omnes conservavit, sapientes et insipientes, divites et pauperes. Ad quem a Davide etiam dici nihil dubitamus: Homines et jumenta servabis, Domine. Quoniam multiplicasti misericordiam tuam, Deus, filii hominum in protectione alarum tuarum sperabunt. Porro cætera quæ in hac sunt prophetia, digna sunt admiratione: maxime vero ipsius prophetæ mores, adeo placidos et veros, hic mirari par est, ut omnia citra tegumentum aperte dicat, suosque defectus denudet, nimirum inobedientiam, fugam, pusillanimitatem: nec horum ipsum, quominus aperiret, puderet, quin potius litteris mandaret ad nostram commoditatein Tales certe omnes fuerunt sancti, non quod suum erat quærentes, sed quod multorum, ut servarentur. Sic David proprium quoque memoriæ prodidit peccatum, ut posteris utilitatem operaretur, quinquagesimo psalmo exarato, omni quidem compunctione referto, bonas autem spes desperantibus suggerente: nempe, nullum peccatum adeo esse grande et multum, quod lacrymis non deleatur. Etenim in hoc ipso psalmo in quo peccatum luget, de magnis adeoque cœlestibus mysteriis vaticinatur supernæ illius Sion, et altaris quod illic erat, atque sacrifi- δεικνύων, ὡς οὐχ ἁμαρτημάτων μόνον συγχώρησιν ciorum secretiorum ac ineffabilium, neque non ipso dignorum, abunde ostendens, quod non delictorum tantummodo condonationem animi correctio, sive pœnitentia efficiat, verum et donorum communicationem. Nec hic ignoranter prætereundum, quod quidam hanc Jonæ inobedientiam 4 III Reg. xv, 1. • Psal. xxxv, ἡ μετάνοια πραγματεύεται, ἀλλὰ καὶ χαρισμάτων ἐπίδοσιν. Οὐκ ἀγνοητέον δὲ, ὡς τὴν τοῦ Ἰωνᾶ παρακοὴν, καὶ φυγὴν, καὶ τ᾿ ἄλλα, οὐδόλως παρεδέξαντό τινες καθ' ἱστορίαν γενέσθαι. 'Αλλ' ἐπειδήπερ, φα σὶν, ἑώρα τὴν τοῦ Ἰσραὴλ ἔκπτωσιν, καὶ μεταβαίνουσαν εἰς τὰ ἔθνη την προφητικὴν χάριν ᾐσθάνετο, Variæ lectiones et notæ. Desunt in Cod. Ven. verba hæc: ἵνα δείξῃ δικαίως σωθεῖσαν τὴν πόλιν, οὕτω καὶ τὴν ἄωρου ἡλικίαν προστέθεικε, ut ostenderet jure serratam urbem sic et immaturam ætatem apposuit. Οἷά τις. In Col. Ven. πορεύθητε, φησί, και άφθησαν Ignorandum vero non est, nonnullos Jonce inobedientiam, et fugam cæteraque, non ita vere contigisse putare, quemadmodum historia narral. Sic ex utroque Cod. Ven. et Bav. Lonicerus autem legisse videtur υπούλως, μια οὐδόλως, cum ciira dolum reddiderit.

CAP. IV. διὰ τοῦτο ὑποχωρεῖ τῷ κηρύγματι, καὶ ἀναβάλλεται et fugam, cateraque, vere citraque dolum contigisse, τὸ ἐπίταγμα· καὶ τὴν κατασκοπὴν τῆς χαρᾶς ἀφεὶς (τοῦτο γὰρ Εβραίοις Ιόππη δύναται), τὸ παλαιὸν ὕψος λέγω καὶ τὸ ἀξίωμα, εἰς τὸ τῆς λύπης ἑαυτὸν Έρριψε πέλαγος, καὶ χειμάζεται τοῖς λογισμοῖς, καὶ ναυαγεί, τουτέστι κυμαίνεται, ἐννοούμενος, πῶς τὸν υἱὸν τὸν πρωτότοκον, τὸ βασίλειον ιεράτευμα, τὸν περιούσιον λαὸν παραιτεῖται τὸ Πνεῦμα, καὶ ἐπὶ τοὺς ἀκαθάρτους κύνας τὰ ἔθνη χωρεῖ. Εἶτα ὑπνώτ τει ὁ Ἰωνᾶς, ὅ ἐστιν, ἐξαπορεῖται παντάπασι, καὶ παύει τὰς οἰκείας αἰσθήσεις, ὡς μηκέτι νοεῖν ἔχων, πῶς τοῦτο γίνεται. Ἐπεὶ καὶ Παῦλος ἐπ' αὐτῷ τούτῳ ἐξαπορηθεὶς, ἐκδοᾷ· "Ω βάθος πλούτου, καὶ σογίας, καὶ γνώσεως Θεοῦ! ὡς ἀνεξερεύνητα τὰ κρίματα αὐτοῦ, καὶ ἀνεξιχνίαστοι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ! ᾿Αλλ' ὁ πρωρεὺς αὐτὸν διϋπνίζει, ὁ πάντα προορῶν Λόγος, ὃς αὐτῷ προϋπέδειξεν, ὡς ἄρα Θεοκτόνοι μὲν ἔσονται οἱ αὐτοῦ ὁμόφυλοι, δικαίως δὲ αὐτῶν ἀποφοι - τήσει ἡ χάρις. Καὶ οὕτως ὑποπίπτει τῷ κλήρῳ, τῇ ἄνωθεν δή, λέγω, ἀποκληρώσει, καὶ τῇ δικαίᾳ τοῦ Θεοῦ κρίσει, ἢ [?] τὸ καθαρὸν καὶ ἅγιον πνεῦμα τοῖς ἀκαθάρτοις τοῦ Θεοῦ σταυρωταῖς δωρεῖσθαι οὐ δικαιοῖ. Εἶτα καὶ τῷ κήτει καταπίνεται μέν, οὐκ ἀναλίσκεται δέ· ἐννοεῖ μὲν γὰρ τὴν ἔκπτωσιν τοῦ ἀπιστήσαντος Ισραήλ, ἀλλὰ προσεννοεῖ καὶ τὴν σωτηρίαν τοῦ κατ' ἐκλογὴν λείμματος· οὐ γὰρ ἀπώσατο ὁ Θεὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ ἂν προέγνω. Καὶ τὸ θαῦμα, Χριστῷ τριήμερος συνεκδίδοται· πιστεύει γὰρ ὅτι διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας οἱ εἰς τὴν τριήμερον ἀνάστασιν βαπτιζόμενοι, ἀναζήσουσιν, οὐδὲν ὑπὸ τοῦ κήτους τῆς δευτέρας ἀπιστίας παραβλαβέντες. Εἶτα τὸ κή ρυγμα τρανότερον προβλέπει εἰς τὰ ἔθνη ἐρχόμενον, καὶ μετανοοῦντα ταῦτα, καὶ ἄφεσιν ἁμαρ τιῶν ἐκ Θεοῦ δεχόμενα· καὶ λυπεῖται, οὐχ ὅτι οὗτοι σώζονται, ἀλλ' ὅτι οἱ αὐτοῦ φυλέται καὶ συγγενείς ἀποβάλλονται. Καὶ μὴ θαυμάσῃς, ἐπεὶ καὶ Παύλῳ λύπη καὶ ἀδιάλειπτος ὀδύνη τῇ καρδίᾳ, ἡ τοῦ Ἰσραήλ ἔκπτωσις. Αἰνιττόμενος δὲ Ἰωνᾶς καὶ τοὺς ἐν τοῖς καιροῖς τῶν ἀποστόλων ἔτι τοῦ νόμου ἐξεχομένους οἷος καὶ Πέτρος ἦν, πρὶν ἢ τὴν σινδόνα ἰδεῖν, ἀθέμι· τον εἶναι οἱ μενος ἀνδρὶ Ἰουδαίῳ κολλᾶσθαι ἔθνεσι, τῆς πόλεως ἔξεισι, τῆς τῶν ἐθνῶν, φημί, Εκκλησίας, οὐ παραδεκτέους τούτους κρίνων ἐπὶ τὴν πίστιν, εἰ μὴ καὶ Ἰουδαῖσαι καὶ ὑπὸ τῇ σκηνῇ κάθηται, τῇ περιδική διαθήκῃ περιέπων ταύτην, καὶ δεῖν O λέγων περιτέμνεσθαι καὶ τὰ Μωσέως ἔθη τηρεῖν, καὶ τῇ σκιᾷ τῆς κολοκύνθης ἐπαναπαύεται, ἣν εἶναι τὸν νόμον μανθάνομεν, ὑπὸ νύκτα τε γεννηθέντα, ὅτε δηλαδὴ νὺς ἐκράτει τῆς ἁμαρτίας (νόμος γὰρ τῶν παραβάσεων χάριν προσετέλεσε), καὶ ἀπολλύμενον ὑπὸ νύκτα· κατήργηται γάρ, ὅτε οὐκ ἠδύνατο τῆς ῥηθείσης νυκτὸς ἔξω γενέσθαι. Πρὸς γὰρ τῷ ἐξ ἔργων * Rom. xi, 33. – ut historia babet, susceperunt, sed enim allegoriam adjiciendo. Postquam videbat, inquiunt, Israelis ruinam, lapsum, ac transeuntem ad gentes propheticam gratiam sentiebat, eapropter cedit prædicationi, non exsequitur, et rejicit mandatum; ac dimissa gratiæ contemplatione (hoc enim Hebræis Joppe valet), vetere altitudine dico et dignitate, in tristilie pelagus sese ipse projecit, suisque cogitationibus et mente 204 tempestatem et luctam sustinet, et periclitatur in navi, hoc est fluctuat: reputans secum, quomodo filium primogenitum, sacerdotium regale, eximium populum declinet Spiritus, et ad immundos canes, gentes nempe, vadal. Deinde indormiscit Jonas, id est, ambigit omnino, ac proprioš sensus sedat, ut qui non amplius cogitare possit, quomodo hoc fiat. Quando quidem et Paulus ob illam ipsam rem exclamnat: O profunditatem divitiarum, sapientiæ et cognitionis Dei! quam inscrutabilia judicia ejus, et impervestiabiles viæ ¯cjus*! Atqui proræ observator expergefacit ipsum, omnia scilicet prospiciens Verbum, quod ipsi prædemonstravit, deicidas quidem fore ipsos contribules ejus, jure itaque ab ípsis gratiam decedere. Hinc sub sortem cadit vales, delectui videlicet obnoxius, a supernis advenienti: justoque Dei judicio, quod purum sanctunique spiritum immun dls Dei crucifixoribus dari, non justum arbitratur. Deinde et a balæua quidem devoratur, verum non capitur contineturve. Intellige enim lapsum Israelis in incredulitate remanentis, deinde perpende etiam salutem reliquiarum secundum electionem. Non enim repulit populum suum quem prædefinivit. Et en rem mirandam, tertio die una cum Christo redditur a balæna, et in lucem redit; credit enim, quod qui per lavacrum regenerationis in Christum tertio die resurgentem baptizati, reviviscent, nihil damni passi a balæna secundæ incredulitatis. Posthac prædicationem certiorem prævidet ad gentes cuntem, easque resipiscentes, suorumque peccatorum dimissionem a Deo accipientes. Turbatur itaque, non quod serventur illa, caplerum quod sui contribules et cognati rejiciantur. Nec hoc mireris, postquam et Paulo moeror et inces- «abilis dolor cordi ejus sit Israelis elapsio. Praterea adumbrans Jonas, et typum gerens eorum qui temporibus apostolorum adhuc lege teneban tur, qualis et Petrus erat priusquam sindonem videret, illicitum esse ratus homini Judæo gentibus associari, adhærescereve: urbem egreditur, gentium dico Ecclesian, eos ad fidem non recipiendos judicans, nisi Judaismum assumant ac sub Varia lectiones Intelligit enim: et paulo post: Sed etiam perpendit (vates nimirum). Τῆς προτέρας ἀπιστίας, prioris incredulitatis, Coil. Ven. Πραότερον, Cod. Ven. et notæ. Εχομένους, Cod. Bas. " Ιουδαΐσειέ τις, julaismum quis assumiut, Coil. Ven. Ιδεῖν, Cod. Ven. "Οτι, quia, Cod. Ven.

τὸ παράπτωμα· χωρὶς γὰρ νόμου, ἁμαρτία νεκρά. Πῶς δὲ καὶ ἀπώλετο; Διὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ σκέ ληκος τοῦ ἑωθινοῦ, τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ τῆς μετ γάλης, τῆς χάριτος τοῦ φωτεινοῦ καὶ φωτοδότου Ἰησοῦ, τοῦ ἐπιλάμψαντος ἡμῖν, καὶ τὴν ἕω τῆς τε θεογνωσίας καὶ τοῦ ὀρθοῦ βίου ποιήσαντος, τοῦ λέγοντος· Ἐγὼ δὲ εἰμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος· αὕτη γὰρ ἡ τὸν νόμον κατάξασά τε καὶ καταργήσασα. Καὶ τότε δὴ μανθάνει ὁ Ἰωνᾶς τελεώτερον τὸ μυσ στήριον, ὅτι δικαίως τὰ ἔθνη παραλαμβάνεται καὶ σώζεται. "Η οὐχὶ καὶ ἐν ταῖς Πράξεσιν οἵ τε ἄλλοι, καὶ αὐτὸς ὁ Πέτρος πρὸς τοὺς ἐθνικούς διακρίνονται πρότερον; Εἶτα μανθάνει Πέτρος διὰ τῆς σινδόνος τὴν τῶν ἐθνῶν καθαρότητα, καὶ τοὺς ἄλλους διδάσκει, ὅτι καὶ ζυγὸς ὀνομάζεται ὁ νόμος, ὃν οὔτε αὐτοὶ, οὔτε οἱ πατέρες αὐτῶν ἠδυνήθησαν βαστάσαι. Ταῦτα πάντα αινιττόμενος Ἰωνᾶς, οὕτω διεσκεύασε την προφητείαν. ᾿Αλλὰ γὰρ τά τε άλλα ὠφεληθείημεν ἐκ ταύτης, καὶ τὸ μαθεῖν πικρὰν εἶναι τὴν ἀντιμισθίαν τοῦ παρακούειν προσταγμάτων Θεοῦ. Διὰ γὰρ τὸ προσκρούειν Θεῷ, καὶ πειρασμῶν θαλάσσαις ἐκδιδό μεθα, καὶ κλύξωσι προσπαλαίομεν. Καὶ δοκεῖ μὲν τὸ κῆτος παμφάγον, ὁ εἰς πειρασμούς ἡμᾶς ἐκδότου; λαμβάνων, καταπιεῖν ἡμᾶς καὶ ἀπολέσαι διὰ τοῦ βλασφημήσαι τυχὸν καὶ καταγογγύσαι τῆς Προνοίας" πλὴν ἀλλ' ἡμεῖς ἀκεραίους ἑαυτοὺς διασώσωμεν. Τοῦτο δὲ ἔσται εἰ εὐχόμενα τῷ δυναμένῳ ἀνάγειν ἐκ φθορᾶς τὴν ζωὴν ἡμῶν, καὶ ὑπισχνούμεθα αὐτῷ θυσίας πνευματικάς, τὰς εἰς σωτηρίαν ἡμῶν πράξει; φημί. Οὕτω γὰρ ἔχοντες, οὐ φυλαξόμεθα μάταια καὶ ψευδή, ὦ πάσχουσιν οἱ τὸν ἔλεον τὸν θεῖον ἐγκαταλιμπάνοντες, καὶ εἰς βλασφημίας χωροῦντες. Οὗτοι γὰρ τῷ ὄντι μάταιοι, μήτε τὰς θλίψεις διὰ του βλασφημεῖν ἀνιέντες, καὶ ἔτι τὸν Θεὸν παροξύνοντες, καὶ βαρυτέρας τὰς μάστιγας προκαλούμενοι, δέον τὸν ἔλεον τοῦ Θεοῦ ἐπικαλεῖσθαι. Η οὐχὶ καὶ οἱ κατὰ κόσμον δοῦλοι, ἐπειδὰν ὑπὸ τῶν δεσποτών παι δευόμενοι βλασφημῶσιν, ἔτι μᾶλλον τὴν δεσποτικὴν ὀργὴν προσεκκαίουσιν· οἱ μέντοι, Ελέησον, λέγον τες, πραΰνουσιν ταύτην, καὶ τὸ ἐπιπλέον κολάζεσθαι διαφεύγουσιν; Οὕτω φρονοῦντες, καὶ εἰς τὸν παθόντα ὑπὲρ ἡμῶν ἀφορῶντες καὶ τριήμερον ἀναστάντα, καὶ αὐτοὶ τριήμεροι αναστησόμεθα, πίστιν, ἐλπίδα, tabernaculo sedens, juxta viam, istud applicans νόμου μὴ δικαιοῦσθαί τινα ἔτι ἐπλεόνα. ε δι' αὐτοῦ testamento, oportere circumcidi gentes ratus, et Moseam servare legem: acquiescit sub umbra encurbitæ, quam esse legem discimus, sub nocte natam, quando scilicet nox peccati sceptris potiretur: quippe quia lex transgressionum causa lata est. Eademque sub nocte periit, siquidem destructa est, quando non potuit extra dictam peccati noctem, veniente luce, permanere. Cum enim ex operibus legis non potuerit justificari quisquam, per ipsam co magis exuberabat delictum: nam sine lege peccatum est mortuum. Quomodo vero periit? 205 Per efficacian vermis matutini, hoc est, potentiam Dei magnam, per gratiam illustrantis et lumen praebentis Jesu, qui super nos respleniluit, at: auroram cognitionis Dei rectæque vitæ peperit, ubi ait: Ego aulem sum vermis, et non homo 46. Ipsa, inquam, Dei gratia legem percussit et abolevit. Tumque Jonas perfectius discit sacramentum, sive arcanum hoc, quod gentes jure et assumantur et serventur. Nonne et in Actis apostolorum, et alii et ipse Petrus ad gentes secernuntur prius? Deinde Fetrus quoque cx velo gentium puritatem discit, aliosque doeet, quod jugum nominetur lex, quod neque ipsi, neque patres i; snrum gestare potuerunt. llac omnia ceu per ænigma adumbrans Jonas, hanc ad rationem, hanc suain digessit prophetiam. Præterea et in cateris ex hac prophetia commoditatem capere queamus, disce"- do, amaram esse retributionem transgressionis jussuum Dei. Quia enim Deo resistimus, tradimur tentationibus atque periculis maris, cumque tenpestatibus luctamur: ac videtur quidem balæna omnia vorans, nos in tentationes traditus deglutire, perdereque, quod vituperemus forsan et obmurmuremus divinæ Providentiæ: verumtamen integros nos conservenius. Hoc autem continget, si precemur eum, qui ex interitu poterit reducere vitam nostram, ac polliceamur ei sacrificia spiritalia, operationes ad salutem nostram dico. Si enim ita nos gesserimus, non observabimus mendacia et vana, quod patiuntur illi qui misericordiam Dei relinquunt, et ad blasphemias se conferunt. Hi enim vere sunt vani, neque a tribulatiouibus propter blasphemiam se liberantes, Deum. ἀγάπην, τὰ τρία ταῦτα φωτίζοντα ἡμᾶς ἐν τῇ νυκτὶ que magis exacerbantes, ac graviora super se flagra provocantes, cum misericordiam potius Dei invocare debuissent. Nonne et in hoc mundo servi, cum ab leris suis castigati rebellaverint, vel convicia in eos regesserint, vehementius herilem iram accendunt? at vero qui dicunt, Miserere mei, candem sedant, pacant, mitiorem reddunt, majora. que supplicia effugiunt? Cum in modum prudentes animæ, et in eum qui pro nobis supplicium subiit, defigentes oculos, tertio die suscitatum, et ipsi nos ** Psal. xx1, 7. Μήτε, Cod. Ven. μήποτε. τῶν θλίψεων ἔχοντες, Πιστός τε ὁ Θεὸς, λέγοντες, 8; οὐκ ἐάσει ἡμᾶς πειρασθῆναι, καὶ διὰ τοῦτο ὑπομένον τες, καὶ τὴν δοκιμὴν ἐκ τῆς ὑπομονῆς, καὶ ἐκ ταύτης τὴν ἐλπίδα δεχόμενοι. Ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει πάντως. Καὶ οὕτως εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ Πατρὸς τῶν οἰκτιρμῶν φθάνοντες ἐν τῷ ἐννοεῖν, ὅτι Τις ἐστιν υἱὸς, ὃν οὐ παιδεύει πατήρ; καὶ, Ὃν άγα πᾷ, παιδεύει· ὥστε καὶ ἡμᾶς ὀφείλειν αὐτὸν ἀγαπᾶν μετὰ τοῦ λέγοντος· Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ; Variæ lectiones et notæ. "Or: deest in Cod. Ven,

CAP. IV. Ἐὰν ταῦτα κατορθώσωμεν, καὶ κήρυκες ἐτό- excitabimur triduani, fidem, spem, claritatem, tria hæc illuminantia nos, in afflictionum nocte habentes, Fidelisque Deus, dicentes, qui non sinet nos tentați: ac propterea sustinentes, probationem ex patientia et ex hac spem accipientes. Spes autem prorsus non afficit contumelia, non pudefacit. Sique tandem ad dilectionem Patris miserationum venientes, intelligendo id quod in Proverbis dicitur: Quis est filius, quem non castigat paler? Ε!: Quem diligit filium pater, hunc castigat". Ut adeo ipsum amore prosequamur cum eo qui ait: Quis separabit nos a dilectione Dei, quæ est in Christo Jesu? Si hæc rite perfecerimus, et præcones 206 erimus aliis, et servalinus eos per exenplum nostrum, tum extra urbem habitabimus, μεθα ἄλλοις ἁμαρτάνουσι, καὶ σώσομεν τούτους διὰ τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς παραδείγματος. Οὕτω καὶ ἔξω τῆς πόλεως γενησόμεθα, τοῦ κόσμου δηλαδὴ τούτου, ὡς ὁ Παῦλος παραινεῖ, ἔξω κελεύων ἔρχεσθαι, τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ φέροντας, τουτέστι πᾶσαν ἀτιμίαν, καὶ πᾶσαν κάκωσιν· οὕτω καὶ ἐν σκηνῇ ἀναπαυσόμεθα, οὐ μόνιμον, ἀλλὰ παροδικὴν ἐνταῦθα δια τριβὴν νομίζοντες, ὡς ᾿Αβραὰμ καὶ οἱ λοιποί πατριάρχαι, οι συγκληρονόμοι τῆς ἐπαγγελίας, οἵ ἐν σκηναῖς παρῴκησαν, ὡς τὴν τοὺς θεμελίους ἔχου σαν πόλιν εκδεχόμενοι. Καὶ ἡ σκιὰ τῆς κολοκύνθης, τοῦ κόσμου τούτου τῆς δόξης (Πᾶσα γὰρ δόξα ἀνθρώπου ὡς ἄνθος χόρτου), ἀναψύχειν δοκεῖ ἐν τῷ τῶν θλίψεων καύσωνι, καὶ διὰ τοῦτο ποθεῖται ἡμῖν. ᾿Αλλὰ πατασσέτω αὐτὴν ἡ σκώληξ ἡ ἑωθινή, mundum videlicet hunc, perinde atque Paulus ἡ συνείδησις ἡμῶν, οὐδὲν τῶν ἡμετέρων σκοτεινὸν καὶ ἀφανές. Διὸ καὶ σκώληξ ἐστὶν, ἀεὶ τῶν ἁμαρ τημάτων ἡμῖν αἴσθησιν διδοῦσα. Σῆς γὰρ ἐστέων, καρδία αισθητική. Αὕτη πρὸ ὀφθαλμῶν ἡμῖν τιθεῖσα τὰ ἡμέτερα κακά, καὶ διδάσκουσα, ὡς ἄξιοι έσμεν καὶ βαρυτέρων θλίψεων διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, πατάξει τὴν ἐπιθυμίαν τῆς δόξης, καὶ πείσει λέγειν μετὰ τοῦ προφήτου. Οργὴν Κυρίου ὑποίσω, ότι ἥμαρτεν αὐτῷ· καὶ αὖ, Ολίγα ὧν ἥμαρτον, μεΔιαστίγωμαι. Χάρις οὖν τῷ διὰ πάντων ὠφελοῦντι ἡμᾶς Πνεύματι, καὶ μυστήρια μὲν ἀποκαλύπτοντα διὰ τῆς τοῦ γράμματος περιαιρέσεω;, οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ διὰ τοῦ γράμματος διορθουμένῳ τὰς τῶν προσχόντων ψυχάς. Αὐτίκα γοῦν ἵνα ἐξ ἑνὸς τὸ πᾶν παραστήσωμεν, τό, Ετι τρεῖς ἡμέραι, καὶ Νινευί καταστραφήσεται, μυστικώτερον μὲν σημαίνει την διὰ τῆς τοῦ Κυρίου τριημέρου ταφῆς καταστροφὴν τῆς πονηρᾶς ἀντικειμένης βασιλείας τῆς πάλαι κρατ τούτης καὶ δυναστευούσης, ὥσπερ ἡ Νινευΐ ἐν τοῖς ἔθνεσι, πρὸς ἦν ἐμάχετο μὲν ὁ νόμος, ἀλλ' ἀσθενής ἦν· διὸ καὶ εἴρηται, Ετι τρεῖς ἡμέραι, καὶ ἡ τελεία αὕτη καταστροφή ὅτι ἀπεκδύσεται τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας, θριαμβεύσας αὐτὰς ἐν τῷ σταυρῷ, ὁ μέλλων διὰ τοῦ θανάτου καταργῆσαι τὴν τὸ κά τος ἔχοντα τοῦ θανάτου. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦ Ἰησοῦ τὰς ἐν τῇ γῇ ποιουμένου διατριβάς, κατελύετο μὲν οὕτως ή τῶν δαιμόνων ἀρχή· ἐσκύλευε δὲ τὸν ἰσχυρὸν, τὰ σκεύη αὐτοῦ διαρπάζων, καὶ τοὺς δαιμονῶντας ἰώς μενος· πλὴν ἡ τελεία καταστροφὴ τῆς δαιμονικῆς dies, et Nineri subvertetur: secretiore quodam τυραννίδος διὰ τῆς τριημέρου ἀναστάσεως ἐτελέσθη. ᾿Αλλὰ καὶ διὰ τῆς ἐν τῷ βαπτίσματι τριττῆς κατα δύσεως, τῆς ὄντως ἡμερινῆς καὶ φωτιστικῆς, ἡ ἁμαρτία καταστρέφεται. Σημαίνεται μὲν οὖν καὶ ταῦτα μυστικῶς διὰ τοῦ, Ετι τρεῖς ἡμέραι, καὶ * Hebr. xn, 6. * Rom. vIII, 35. hortatur, præcipiens egredi, improperium Christi ferentes, hoc est omnem ignominiam et omnem malitiam. Sic et in tabernaculo requiescemus, non stabiliter quidem, sed obiter et transitorie commorando, quemadmodum Abraham et reliqui patriarchæ, cohæredes promissionis, qui in attegiis peregrinati sunt, veluti urbem fundamenta habentem exspectantes. Proinde et umbra cucurbitæ, hoc est, gloriae hujus mundi (siquidem omnis gloria hominis, sicut flos feni") refrigerare nos videtur, in hoc afflictionum æstu, ideoque a nobis expetitur. Enimvero feriat eam vermis matutinus, ipsa nimirum conscientia nostra, cui nihil eorum, quæ nostra sunt, tenebricosum, aut obscurum est. Hinc et vermis est, nunquam non peccatorum nobis sensum exhibens. Ipsa enim sensibilis tinea ossium cordisque, ob oculos nobis ponens nostra scelera, docens juxta nos vel gravioribus poenis dignos, peccatorum nostrorum causa; feriet cupiditatem gloriæ, persuadebitque dicere cumi propheta: Iram Domini sustinebo, quippe quin peccavi ipsi s. Εt paulo post: Eo quod peccavi, cæsus sum flagris. Gratiam igitur habemus et agimus Spiritui, per omnia nos adjuvanti, ac mysteria quidem per litteræ considerationens revelanti, non minime vero et per litteram animadver – tentium animas dirigenti. Ut igitur statim ex uno totum exhibeamus: quod ait propheta, Adhuc tres "Isa. XL, 6. modo, per sepulturam, in qua Dominus noster trie duum quievit, excidium pravi et opponentis sese regni, quod olim viguit ac præpotens fuit, perinde afque Ninevi inter gentes, significat. Adversus quod pugnabat lex, sed imbecilla erat, unde et 30 Micheæ VII, 9. Varia lectiones et nota. 163) Τοῦ Χριστοῦ· ἐὰν ταῦτα, Coll. Ven. Tinea enim ossium est cor sensitivum. lloc ele. Sic habent Greca verba. Detractionem revelanti, necnon et per litteram elc. Sic Græce habetur. Ἔτι τρεῖς ἡμέραι, τοῦ λόγου δηλοῦντος, ὡς τὴν κακίαν καὶ ὁ λόγος μὲν κολάζει, πλὴν ἔτι τρεῖς ἡμέραι· καὶ τηνικαῦτα ἡ τελεία ταύτης καταστροφή, ότι κ. τ. λ. Aulae tres dies, docente sermone puniri quitem et ab lege nequitiam: verumtamen adhuc tres dies, atque tum perfecta nequitiæ ipsius eversio continget, cum etc. Cod. Ven. Sed scribendum puto νόμος, lex, pro λόγος, verbum.

dictum est: Adhuc tres dies, et extrema sequetur η Νινευί καταστραφήσεται. Πλὴν οὐδὲ τὸ γράμμα eversio, quippe quia cxuet plane principatus et ἡμῖν ἄχρηστον, μανθάνουσι μὴ ἀπογινώσκειν, ἀλλὰ potestates, triumphans eas in cruce, qui per mor- θα ῤῥεῖν τῇ τοῦ Κυρίου φιλανθρωπία, δ; διὰ μετά tem suam destructurus est eum, cui est imperium νοιαν τριῶν ἡμερῶν, πολλῶν ἐτῶν κακίας παρεῖδεν. mortis. Quin etiam Servatore Jesu in terris agente, Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ipsum adeo dæmonum imperium dissolvebatur: spoliabat namque fortem, direptis armis ejus, dæmonibusque obsessos curabat. Attamen novissima subversio pravorum spirituum tyrannidis, per tri. duanam istam resurrectionem consummata est. Præterea per triplicem in baptismate submersione revera diurnam et lucidam, peccatum subvertitur: quæ hic etiam mystice indicantur, dum ait: Adhuc tres dies et Ninevi subvertetur. Atqui neque littera nobis inutilis est, discentibus ex ca nobis non de sperandum 207 esse, sed Domini clementiæ et benignitati confidendum, ut qui propter trium dierum pœnitentiam, multorum annorum vitia, neque non flagitia neglexerit, ipsi gloria in sæcula Sxculorum. Amen. Jonas, si interpreteris, valet Altissimo laborante, sive columbam. Hic ex terra fuit Cariathiarim, ut Ἰωνᾶς ἑρμηνεύεται, Υψίστου πονοῦντος, ἡ περιστερά. Ἰωνᾶς ἦν ἐκ γῆς Καραθιαρίμ quidam aiunt, prope Azotum urbem maritimam. ὥς τινές φασι, πλησίον Αζώτου πόλεως, κατὰ θάc Ejectus e balæna, profectus in Ninevi, illic concionatus est, ac postea in terrain suam reversus istuc manere noluit: cæterum, assumpta matre sua, peregrinus fuit in terra Assur, regione alienigenarum gentium. Dixit enim: Hoc pacto aufcram opprobrium meum, quippe quia mentitus sum, prophetiam contra Ninevi edisserens, civitatem magnam. Porro Elias propheta castigans regem Aclab, accersita super terram fame, aufugit, Ubi ergo venisset Sarephta, reperit viduam una cum filio suo; neque enim cum incircumcisis ducere spiritum potuit: beneque illi precatus est, Deique bonam voluntatem et benignitatem ei impetravit, hospitalitatis nomine. Hinc et filium ejus vita lefunctum ([70]) qui hic Jonas fuisse menoratur) resuscitavit ex morte, vita illi restituta, Hic itaque Jonas in Judæam venit, ubi mater ipsius diem suum obiit, quam et juxta glandem Deboræ Lumularunt in via: commoratusque est tandem in terra Saraam, ac extremum ibidem fati diem sustinuit, funeratus in spelunca Cenez Deditque prodigium multum Israeli ac universæ terræ, inquiens: Quando viderint lapidem clamantem miserabiliter, ac ligni vermiculum ad Deum edentem vocem, tunc appetet ipsa sulus, tumque videbant, Jerusalem obscuratam et exstinciam ad fundamenta usque penitus, ac in ipsa omnes gentes adorabunt Dominum, transponentque lapides occasum solis versus: ibique adorabunt Deum, qui relicti fuerint, eo quod Jerusalem exsecrabilis facta sit, cum per bestias, tum omnem impuritatem vastata. Tum demum veniet finis universi spiritus. * λασσαν. Καὶ ἐκβρασθεὶς ἐκ τοῦ κήτους, ἀπελθὼν εἰς Νινευί, καὶ κηρύξας, καὶ ἀνακάμψας, οὐκ ἔμεινεν ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ· ἀλλὰ παραλαβὼν τὴν μητέρα αὐτοῦ, παρώκησεν ἐν γῇ Ασούρ, χώρᾳ ἀλλοφύλων ἐθνῶν. Ελεγε γάρ, ὅτι οὕτως ἀφελῶ τὸ ὄνειδός μου, ὅτι ἐψευσάμην, προφητεύσεις κατὰ Νινευί τῆς πόλεως τῆς μεγάλης. Ην δὲ τότε Ηλίας ὁ προ φήτης ἐλέγχων τὸν ᾿Αχαάβ, καὶ καλέσας λιμὸν ἐπὶ τὴν γῆν, ἔφυγε. Καὶ ἐλθὼν εἰς Σάρεφθα, εὗρε τὴν χήραν μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτῆς, καὶ ἔμεινε παρ' αὐτοῖς· οὐδὲ γὰρ ἐδύνατο μένειν μετὰ τῶν ἀπερ τμήτων, καὶ εὐλόγησεν αὐτὴν διὰ τὴν ξενοδοχίαν εν γὰρ προγινώσκων αὐτὴν ἐκ πρώτου. Θανόντος δὲ τοῦ υἱοῦ αὐτῆς ἐν μέσῳ ἀπεριτμήτων, πάλιν ήγειρεν ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Ἠλία ἐκεῖ νεκρόν· ἡ θέλησε γάρ δεῖξαι αὐτῷ, ὅτι οὐ δύναταί τις διαδρᾶναι Θεόν, Καὶ ἀναστὰς Ἰωνᾶ; μετὰ τὸν λιμὸν ἦλθεν εἰς τὴν Ἰουδαίαν, καὶ ἀπέθανεν ἡ μήτηρ αὐτοῦ κατὰ τὴν ὁδὸν, καὶ ἔθαψαν αὐτὴν ἐχόμενα τῆς βαλάνου Δεδώμας· καὶ κατῴκησεν ἐν γῇ Σαμαάμ. Απέθανε δὲ έκεῖ, καὶ ἐτάφη ἐν σπηλαίῳ Κενέζ, κριτοῦ γενομένου ἐν ἡμέραις τῆς ἀναρχίας. Καὶ ἔδωκε τέρας πολὺ ἐν Ἰσραὴλ, καὶ ἐφ' ὅλην τὴν γῆν. "Οταν, φησίν, ἔδωσε λίθον βοῶντα οἰκτρῶς, καὶ κάνθαρον ἀπὸ ξύλου πρὸς Θεὸν φθεγγόμενον, τότε ἐγγίζειν τὴν σωτη ρίαν, τότε ὄψονται τὴν Ἱερουσαλὴμ ηφανισμότην ἕως θεμελίων ὅλην· καὶ εἰς αὐτὴν πάντα τὰ ἔθνη προσκυνήσει τῷ Κυρίῳ, καὶ μεταθής σουσι τοὺς λίθους κατὰ δυσμὰς ἡλίου, καὶ ἐκεῖ ἔσται ἡ προσκύνησις τοῦ ἡλειμμένου, διὰ τὸ Ἱερουσαλὴμ βδελυχθῆναι, ἐν ἐρημώσει θηρίων καὶ πάσης ἀκαθαρσίας· καὶ τότε ἥξει τὸ τέλος πάσης πνοής. Variæ, lectiones et notæ. Καριαθαίμ, Cod. Ven. Erat vero tum Elias propheta reprehendens Achabum; et accersita ete. Ex Ven. Cod. et Bav. Hæc ita sonaut: Et mansit apud ipsos (non enim cum incircumcisis manere potuít) benedixitque ci propter hospitalitatem (erat enim prænoscens ipsam e:s primo). Vita vero functo ejus filio in medio incircumcisorum, rursus suscitavit eum Deus, ibi wortuum, per Eliam; etc. Ei quipe ostendere vulni!, neminem effugere Deum posse, etc. Frustra quæras in Cod. Ven. et Bav. verba latinis, ea parenthesi clausis, respondentia. Qui judex fuit in diebus vacationis imperii. Hae ex Coll. v. et Ven.

EXPOSITIO IN PROPHETAM NAUM. ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ ΝΑΟΥΜ. EJUSDEM THEOPHYLACTI ARCHIEPISCOPI BULGARIÆ EXPOSITIO IN NAUM PROPHETAM. Εκήρυξε μὲν Ἰωνᾶς ὁ θαυμάσιος τοῖς Νινευίταις, ὡς εἰ μὴ μετανοήσαιεν, ἀπολοῦνται· Νινευί δὲ, πόλις τῶν ᾿Ασσυρίων ή προύχουσα. Πεισθέντες δὲ οὗτοι, καὶ διὰ τῆς μετανοίας τὴν θείαν ὀργὴν ἀποστρέψαντες, τότε μὲν οὐδενὸς τῶν ἀπειληθέντων δεινῶν ἐπειράθησαν· οἷα δὲ [τα] τῆς ἀνθρωπίνης ἀσθε νείας, ὕστερον ἀπεῤῥᾳθυμηκότες, καὶ εἰς τὴν προτέ ραν πονηρίαν ἐπανελθόντες, ἄλλα τε παράνομα μυ ρία δεδράκασι, καὶ τὰς κατὰ τοῦ Ἰσραὴλ τετολμή - πασιν ἐκστρατείας. Καὶ τὰς μὲν δέκα φυλὰς, ὅ τε Θεγλαθφαλα τὰρ καὶ ὁ Σαλμανασὰρ ἐξανδραποδίσαντες, αἰχμαλώτους ἀπήγαγον. Τῇ δὲ τοῦ Ἰούδα φυλῇ Σε ναχηρεὶμ ἐπιστρατεύσας, πολλὰς πόλεις ἑλων, καὶ τὴν Ἱερουσαλὴμ αὐτὴν πολιορκήσας, κατ' αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ τὴν γλῶτταν κινήσας, ἀπέβαλε μὲν τὰς τοσαύτας χιλιάδας ἐν μιᾷ νυκτί· αὐτὸς δὲ διὰ ταύτην διαφυγὼν τὴν πληγὴν, καὶ οἴκοι γενόμενος, ἵνα κηρύξῃ τὴν θείαν δύναμιν (τούτου γὰρ ἕνεκα διεφυλάχθη), ἐν αὐτοῖς τοῖς βασιλείοις ὑπὸ τῶν ἰδίων υἱῶν δέχεται τὴν πληγήν. Εἶτα μικρὸν ὕστερον εἰς Πέρσας καὶ Μήδους τῆς βασιλείας μετατεθείσης, πανωλε βρίᾳ παρεδόθη ἡ Νινευί, ὅτε καὶ Κῦρος τοὺς Ισραηλίτας ελευθέρους ἀφήκεν. Ο τοίνυν ἀνὰ χειρα προφήτης Ναούμ, τοῦτον τὸν ἔλεθρον τῆς Νινευί προαναφωνεῖ· ἅμα μὲν διδάσκων πάντας, ὡς δίκαιος ὧν ὁ Θεὸς, οὐδὲν ἀπρονόητον, ἐξ, ἀλλ᾽ ἑκάστοις τὰς πρεπούσας ἐπιτίθησι δίκας. Διὸ τὸν μὲν Ἰσραὴλ ήσεβηκότα παρέδωκεν Ασσυρίοις αὐτοὺς δὲ τούτους πάλιν τοῖς Πέρσαις, διότι παρα λαβόντες τὸν Ἰσραήλ, θηριωδῶς αὐτοῖς ἐχρήσαντο. Οὐ γὰρ ὡς τῇ θείᾳ διακονοῦντες ὀργῇ, κατὰ τοῦ Ισραὴλ ἐστράτευσαν, ἀλλὰ τὴν οἰκείαν πλεονεξίαν PATROL. GR. CXXVI. ARGUMENTUM. Prædicavit admirandus ille Jonas Ninevitis, cum interitum, tum perniciem sui, nisi resipiscant, sano. tioribusque moribus imbuantur. Erat autern Nine vi eximia Assyriorum civitas. Persuasi autem a vate, perque vitæ suæ correctionem divinam iram avertentes, nibil malorum quæ Jonas interminatus erat, sunt perpessi. At postea, ex humana imbecillitate, ut fit, desidiosi facti, ad priorem omnino pravitatem reversi, innumera alia flagitia patrarunt, adeo ut et adversus Israelem movere copias, eumque expugnare sint ausi: quo in prælio 210 Thaglathphalasar et Salmanasar, decem sibi tribus subjugantes, captivas abduxerunt. Sic adversus tribum Juda Sennacherim bellum faciens, plerisque civitatibus captis, ipsaque Jerusalem obsidione cincta, contra ipsum Deum linguam concitans, una etiam nocte tot tantasque suas chiliades amisit: ipse vero eam plagam, divinam videlicet ultionem fugiens, domum rediit, ut illic divinam potentiam evulgaret, ejus enim rei gratia servatus est: ubi et a propriis liberis, in regia captus, jugulatur. Paulo post ad Persas et Medos translato regno, funditus Ninevi interiit, quandoquidem et Cyrus Israelitas liberos dimisit. Proinde hæc, quæ in manibus nostris est, prophetia Naum, hanc Ninevitis perniciem prænuntiat: cunctos mortales pariter docens, quod justus exsistens Deus, nihil extra suam providentiam relinquat, sed quibuslibet merita supplicia imponat. Eam ob causam Israelem negligentem Dei tradidit Assyriis, eos autem rursum Persis, quod assumptum ex captivitate Israelen, ceu feras tractaverint. Non enim tanquam divinæ iræ inservientes,