LUCÆ ABBATIS CRYPTOFERRAT. In alio Val. codice 1989, sæculi ferme x1, olim Cryptoferratæ, Græcum quoque iueditum inveniebam Panegyricum de S. Bartholomæo dictum ab anonymo monacho, divi coævo ac familiari, ut apparet ex cap. 7 et seqq., et quidem coram abbate Bartholomæi primario discipulo. Quamobrem Sciommarum in prædicto opere p. 49 de alio prorsus panegyrico loqui existimo, cujus auctorem dicit Pancratium Cryptoferratæ præpositum, qui circa medium sæculum x111 vixit, id est ducentis fere post Bartholomæum annis; et quidem in eo totam divi relatam fuisse ex ordine vitam; id quod in nostro non agnoscitur. Denique in eodem codice 1989, f. 194 b, legobam etiam sancti Phantini historiam cum viginti ejusdem miraculis; cujus divi tanquam contemporalis sæpe mentio fit in Vita Nili junioris. Auctor Petrus episcopus Occidentalis (Δυτικός). Verumtamen cum eam Vitam Latine editam inter Sanctos Siculos ab Octavio Cajetano t. I, p. 552, comperissem, paratam lucubrationem meam sponte dimisi. Rectissime vero Cajetanus in adnotationibus p. 137 observat duos fuisse Phantinos, Syracusanum unum longe antiquiorem; alterum juniorem Calabrum (SS. Nilo etiam ac Bartholomæo contemporalem). Hujus videlicet, non illius antiqui historiam scripsit Petrus Occidentalis episcopus, id est Taurianą urbis in Calabria, ut idem Cajetanus probabiliter afirmat. Titulus initiumque operis est: Πέτρου ἐπισκόπου Δυτικοῦ εἰς τὸν βίον καὶ εἰς θαύματα τοῦ ἁγίου καὶ ἐνδόξου θεράποντος τοῦ Φαντίνου. Μυστήριον βασιλέως κρύπτειν, καλόν· τὰ δὲ ἔργα τοῦ Θεοῦ ἀναγγέλλειν ἔνδοξον, etc. Οὗτος τοίνυν ἀοίδεμος τοῦ Θεοῦ θεράπων Φαντίνος, etc. οἰκέτης μὲν ὑπῆρχε πολιτευομένου τινὸς Βαλσαμίου τοὔνομα· δι᾿ εὐφυΐαν δὲ φύσεως, μᾶλλον δὲ διὰ τὴν δοθεῖσαν αὐτῷ παρὰ τῆς προγνωστικῆς τοῦ Θεοῦ δυνάμεως θείου φωτός ἔλλαμψιν, εἰς εὐσέβειαν καὶ ἄκραν φιλοθεῖαν ἐλη λακώς, etc. Sed ad Bartholomaei nostri biographiam progrediamur, qui diversus est ab alio Bartholomeo, monasterii S. Salvatoris apud Messanam fundatore, cujus historiam refert idem Cajetanus op. cit. t. 11, p. 136. ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΤΗΣ ΚΡΥΠΤΟΦΕΡΡΗΣ. S. P. N. BARTHOLOMÆI JUNIORIS CRYPTOFERRATENSIS 1. Nihil adeo excitare solet ad imitationem, ut Patrum memoria pure narrata, et studiose considerata, et auribus proborum filiorum tradita. Etenim emulationis stimulum audientium animabus subjiciens, ad amorem accendit, excitat ad i:nitationem, et ad par certamen invitat; præsertiin si de iis agitur qui ætate nostra luminarium instar splenduerunt, quique virtutum suarum fulgore ad eamdem viam terendam nos evocant. Propterea scriptis quoque res illas tradere, el annuis hisce pompis ac panegyricis honorare, · haud est indifferens hercle opus vel studium, sed apprime justissimum. Nam si homines de carnis corruptela geniti, quotiescunque nobile aliquod majorum suorum facinus audiunt, ælantur eo acroamate, neque facile se loco dimoveri patiuntur, sed tota mente dictis intendentes, illorum fortituα'. Οὐδὲν οὕτως διεγείρειν οἶδε προς μίμησιν, ὡ; Πατέρων μνήμη ειλικρινῶς ἐκδιηγουμένη, φι λοπόνως τε ἀναθεωρουμένη, καὶ ἀκοαῖς εὐγνωμή. νων τέκνων παραπεμπομένη. Ζήλου γάρ τι κέντρον ἐν ταῖς τῶν ἀκουόντων ψυχαῖς ἐνιεῖσα, διαθερμαίνει πρὸς ἔρωτα, καὶ διεγείρει προς μίμησιν, καὶ πρὸς τὸν ἴσον ἀγῶνα παρακαλεῖ, καὶ μάλιστα τῶν ἐν τῇ καθ' ἡμᾶς γενεᾷ δίκην φωστήρων διαλαμψάντων, καὶ τῇ τῶν ἐναρέτων ἔργων λαμπρότητι πρὸς τὴν αὐτὴν ὁδὸν ἐκκαλουμένων. Διὰ τοῦτο καὶ γραφή παραδιδόναι, καὶ ταῖς δι' ἔτους τιμᾶσθαι ταύταις πομπαῖς τε καὶ πανηγύρεσιν, οὐ τῶν τυχόντων ἔργον καὶ σπούδασμα, ἀλλὰ καὶ τῶν λίαν δικαιοτάτων ἂν εἴη. Εἰ γὰρ οἱ ἐκ τῆς σαρκὸς καὶ τῆς φθορᾶς γεγεννη μένοι, ἐπ' ἄν τι γενναῖον περὶ τῶν ἑαυτῶν προγόνων ἀκούωσιν, ἡδύνονται μὲν ἀκούοντες, καὶ οὔτε ὁμοίως ὑπαναχωρεῖν ἀνέχονται, ἀλλ' ὅλον τὸν νοῦν πρὸς τὰ

VITA S. BARTHOLOM.EI JUNIORIS. λεγόμενα ἑλκύσαντες, τὴν ἐκείνων ἀνδρείαν καὶ τὰ dinem ac victorias imitari nituntur; quanto magis τρόπαια μιμεῖσθαι σπουδάζουσι· πόσῳ γε μᾶλλον homines spiritaliter regenerati, et ætatis staturæque οἱ πνευματικῶς ἀναγεννηθέντες, προσθήκην τε τῆς κατὰ Θεὸν ἡλικίας καθ' ἑκάστην δεχόμενοι, καὶ εἰς μέτρον τῆς τοῦ Χριστοῦ ἡλικίας φθάσειν ἐλπίζοντες, μὴ οὐχὶ καὶ τὴν αὐτῶν πολιτείαν, τὸν ἀκραιφνῆ τε βίον, καὶ τὰ κατορθώματα ἡδέως τε ἀκούσωσιν, καὶ φιλοπονώτερον διερευνῶσιν, ἵν᾿ ἀνεξάλειπτον την τούτων μνήμην ἐν ταῖς καρδίαις περιφέροντες, καὶ τοῖς ἐκείνων ἴχνεσιν ἀκολουθοῦντες, τῶν αὐτῶν αὐτ τοῖς τύχωσι στεφάνων τε καὶ γερῶν; secundum Deum incrementum quotidie accipientes, et ad mensuram ætatis Christi ' pervenire sperantes, non et illorum conversationem, et accuratam vitam, resque bene gestas, cum voluptate audiant, et studiosius scrutentur, ut indelebilem horum memoriam in suis cordibus circumferentes, et eorumdem vestigia sequentes, easdem ac illi coronas ac præmia consequantur? 2. Quamobrem merito quæri potest, cur illi heroum suorum præclara facinora, multa cum sedalitate scripserint, tantamque curam adhibuerint, quominus quidquam ab iis gestum lateret, quanquam nihi boni in humanam vitam intulissent, nostrorum autem heroum splendida adeo, pretiosa, magna atque admirabilia, multamque cum utilitate claritatem habentia, nos in oblivionis gurgitibus obrui sinamus, et temporuin transcursu obrui. Et quamvis revera ipsi, cum nomina sua in vitæ libro scribenda curaverint, laudatione nostra non indigent; nos tamen multis hujusmodi exemplaribus egemus, qui carne in hoc mundo gravati sumus, et ab incorporeis hostibus indesinenter oppugna - mur. Illi enim cœlestia præsentibus anteponentes, et supernæ civitatis hæredes fieri cupientes, ac regali Dei throno presentari, et incorruptibili luce collustrari, caduca et fluxa omnino neglexerunt, et nullam prorsus carnis curam egerunt. Quamobrem apud homines quoque laudati, admirabiles, et venerandi evaserunt, Deoque chari, atque angelorum sorte gloriaque digne potiti sunt. β'. Ἐρ᾽ ᾧ καὶ ἐπαπορεῖν δικαίως ἔστιν, εἴπερ ἐκεῖνοι τὰ τῶν αὐτῶν ἡρώων ἀριστεύματα μετὰ πολλῆς συνεγράψαντο σπουδῆς, καὶ τοσαύτην ἀκρίβειαν εἰσηνέγκαντο, ὥστε μηδὲν τῶν ἐκείνων διαλαθεῖν, καίτοι μηδὲν ἀγαθὸν τῷ τῶν ἀνθρώπων βίῳ συνεισφερόντων· τὰ δὲ τῶν καθ' ἡμᾶς ἡρώων οὕτω τε ὄντα λαμπρά, οὕτω τίμια, οὕτω μεγάλα καὶ θαυμα στα, καὶ πολλὴν μετὰ τῆς ὠφελείας ἔχοντα καὶ τὴν λαμπρότητα, ἐῶμεν τοῖς τῆς λήθης βυθοῖς ἀμαυροῦσθαι, καὶ τῇ χρονια παραδρομή κατακαλύπτεσθαι. Εἰ γὰρ ὡς ἀληθῶς οἱ τὰ ἑαυτῶν ὀνόματα ἐν βίβλῳ ζωῆς ἔσπευσαν γραφήναι, τῆς παρ' ἡμῶν εὐφη μίας οὐκ ἐπιδέονται, ἀλλ᾽ ἡμῖν γε πολλῶν δέει τῶν παραδειγμάτων, τῷ βίῳ καὶ τῷ σαρκίῳ βαρουμέ νοις, καὶ ὑπὸ τῶν ἀσάρκων ἐχθρῶν ἀδιαλείπτως πολεμουμένοις. Ἐκεῖνοι γὰρ τὰ ἐκεῖσε τῶν ἐν χερσὶ προτιμήσαντες, τῆς τε ἄνω πόλεως κληρονόμοι γενέσθαι ἐπιποθήσαντες, καὶ αὐτῷ παρεστάναι τῷ θρόνῳ τῷ βασιλικῷ, καὶ τῷ ἀκηράτῳ φωτὶ ἐλω λάμπεσθαι, τῶν φθαρτῶν καὶ παρερχομένων τελείως ἡλόγησαν, καὶ τῆς σαρκὸς πρόνοιαν οὐδ᾽ ὅλως ἐποιήσαντο. Διὸ καὶ ἀνθρώποις ἐπαινετοὶ θαυμαστοί τε καὶ αἰδέσιμοι ἀνεδείχθησαν, καὶ Θεῷ ἑπέραστοι, καὶ τῆς ἀγγέλων κληρουχίας τε καὶ δόξης επαξίως ἔτυχον. γ΄. ἂν εἰς ὑπάρχει καὶ ὁ θεσπέσιος Πατὴρ ἡμῶν Βαρθολομαίος, καὶ τοσοῦτον θαυμασιώτερος, ὅτι οὐκ ἐν τῇ ἰδίᾳ, οὔτ᾽ ἐφ᾽ ὁμοιογλώσσοις, ἀλλ᾽ ἐν ετερογλώσσοις καὶ ξένῃ γαίῃ (οὐδὲ γὰρ τοῦτο μι κρὴν εἰς ἐγκωμίου μέρος), τοσοῦτον τῇ ἀρετῇ ἐξέλαμψεν, ὥστε ἐπ᾿ αὐτῷ πληρωθῆναι πάντα τὰ Δεσποτικά παραγγέλματα. Έλαμψε [Γ. ἔλαμ.] γὰρ τὸ ἐν αὐτῷ φῶς οὐ μόνον ἐν τῇ Ἰταλίᾳ, ἀλλ᾽ ἐν πάσῃ τῇ πλησιαζούσῃ χώρᾳ τε καὶ πόλει· λύχνος τε ἐγένετο οὐχ ὑπὸ τὸν μόδιον, ἀλλ᾽ ἐπὶ τὴν λυχνίαν τεθεὶς, καὶ τὸ λυχνιαῖον φῶς καταπυρσεῦσαν τῇ οἰκουμένῃ· καὶ πόλις οὐ κεκρυμμένη καὶ λανθά νουσα, ἀλλ᾽ ἐπάνω όρους κειμένη, καὶ ταῖς λαμ πηδώσι τῶν ἀρετῶν ἀπαστράπτουσα. Αλας τε εγένετο οὐκ ἔξω ῥιπτόμενον, ἀλλὰ μετὰ σπουδῆς ζητούμενον, καὶ ἡδέω; ἐσθιόμενον, καὶ πᾶσαν πικρίαν καὶ ἀκηδίαν ἐκ τῶν ψυχῶν ἀποδιῶκον. Διδ καὶ ἐπέραστος καὶ θαυμαστὸς γέγονε καὶ διάδηλος, οὐ μόνον ἐν τῇ περιοίκῳ, ἀλλὰ καὶ πᾶσιν ἄρχουσι καὶ πρίγκιψε καὶ βασιλεῦσιν αὐτοῖς. Τῷ δὲ τῆς Ρωμαίων Ἐκκλησίας τότε εφεδρεύοντι, καὶ τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου τοὺς οἴακας ἐπειλημμένῳ ἀρ- . Ephes. iv, 13. * Matth. v, 16. p 3. Quorum unus est divus parens noster Bartho - lomæus, tantoque admirabilior, quia non in propria ejusdemque linguæ gente sed in extranea et alieni oris regione (quod non est modicum ad laudes ejus momentum) tantopere virtute efulsit, ut in ipso omnia præcepta Dominica completa sint. Splenduit quippe lux ejus non in Italia tantummodo, sed in qualibet finitimorum regione ac urbe; fuitque lucerna, haud sub moulio, sed super candelabrun posita '; lucernarium, inquamn, lumen mundo prased lucens civitas haud occulta et abscondita, super montem fundata, ac virtutum fulgoribus radians. Sal fuit haud foras ejectum, sed studiose quæsitum, et suaviter manducatum, atque amari Ludinem omnem et nauseam ab animabus expeljens. Ideo et eximie amabilis et mirus clarusque non proximis tantum regionibus, sed et proceribus cunctis, principibus, regibusque ipsis fuit. Romanæ item Ecclesiæ tunc præsuli, id est apostolica sedis gubernacula tenenti pontifici, valde charus erat qui et ab hujus ore pendebat, cunctaque ab eodem dicta libenter audiebat et exsequebatur.

LUCÆ ABBATIS CRYPTOFERRAT. Verum hæc proprio in tempore dicentur. Nunc ιερεῖ, καὶ λίαν ἦν ἐπιπόθητος, καὶ τῆς αὐτοῦ ad ea quæ tempestiviora sunt, sermo noster pergat. 4. Hic ergo natus est in Calabrorum regione; et pios parentes sortitus, ab his monasterio jam inde a teneris unguiculis traditur: qui virtute vitæ suæ comite assumpta, in puerili vigore senilem mentem præ se ferebat. Non enim jocis et lusibus risibusque, et cursibus aut saltationibus, - quibus plerumque juventus oblectari solet, sed orationi deditus erat et lectionibus ac pietatis exercitio, et virtutis studio summopere. Inter omnia autem bona ejus opera jejunium eminebat, quod ad extremum usque spiritum observandum curavit. Per illud vero tempus cum adhuc admodum puer esset, a monasterii præfectis ad vicinuın pagum mittebatur, ceu puer famulus videlicet propter monasterii necessitates. Ibi cum sæpe prandentes deprehenderet, et ut secum pranderet invitaretur, non assentiebatur, credibili excusatione invitationem declinans: Esca enim, aiebat, in monasterio præsumpta satur sum. Sic illis repulsis, jejunus ad monasterium redibat: ibique rursus a monachis ad prandium vocatus, pari aslu, jejunii bonum servabat incolume. 5. Cum is igitur in hoc monasterio ita egregie institutus esset, beatissimi Nili fama, ceu quidam Dei nuntius, quaqueversus discurrens, cunctos virtutis studiosos ad illum convocabat. Nilum dico juniorem, Calabria oriundum, qui solitudiwis amore patriam dereliquerat, variisque mutatis sedibus, in Italiam advenerat: gloriam scilicet, tanquam virtutis impedimentum, fugiens desertioribus locis semet abdebat. Sed quia, juxta Donini oraculum, non potest civitas abscondi super montem posita, ne illic quidem latuit; tubaque acutius virtutum ejus fama resonans, manifestum hominem faciebat. Propterea in Campania quoque partibus monasterio constituto, sexaginta circiter • monachi ad ipsum confluxerunt, quos inter hic ctiam, cujus historiam scribimus, Deo charus adolescens Bartholomus. Rursus ergo monastica vita, et priorum laborum atque sudorum repetitlo, denuo, inquam, Deo gratus juvenis superioribus exercitiis semet impendebat. Nam et cum aliquando lectio fieret, et omnes dorinitarent, unus hic cum Patre vigil perseverabat, de diflicilioribus Scripturæ locis interrogans, eosque sibi a magno illo enucleari postulans: quod Pater admirans, caeterorum ignaviam increpabat, qui se somno tantopere vinci sinebant, nec cum juvenculo vigilare volebant, neque ejus strenuitatem et ad bonum alacritatem appetere. 6. Quid vero postca? oportebat magnum quoγλώσσης εξήρτητο, καὶ πάντα τὰ παρ' αὐτοῦ λεγόμενα ἡδέως ἤκουέ τε καὶ διεπράττετο. Αλλά ταῦτα μὲν ἐν ἰδίῳ καιρῷ λεκτέον· βαδιείτω δὲ νῦν ὁ λόγος ἐπὶ τὰ καιριώτερα. δ. Οὗτος ἔφυ μὲν τῆς Καλαβρῶν γῆς· εὐσεβῶν δὲ γονέων τυχῶν, ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων ἐν μοναστηρίῳ δίδοται. Τὴν ἀρετὴν δὲ συμβιώτην προανελόμενος, ἐν παιδικῷ φρυάγματι πολιὸν ἐπεδείκνυτο φρόνημα. Οὐ γὰρ παιδιαῖς ἦν σχολάζων, καὶ ἀθύρμασιν, οὐδὲ τώθοις, καὶ δρόμοις, καὶ ἄλμασιν, οἷς τὰ πολλὰ ἡ νεότης φιλεῖ τέρπεσθαι, ἀλλὰ προσευχή προκείμε νος [[. προσκ.] καὶ ἀναγνώσμασι, θεοσέβειάν τε ἐξασκούμενο;, καὶ ἀρετῆς σπεύδων εἰς τὸ ἀκρότα τον. Πάντων δὲ τῶν αὐτῷ κατορθουμένων νηστεία ἦν τὸ ἐξαίρετον, ἣν καὶ μέχρις ἐσχάτης ἀναπνοῆς τηρῆσαι ἐσπούδασε. Τότε δὲ παῖς κομιδῇ ὑπάρχων, ἐν τῇ πλησιαζούσῃ κώμῃ παρὰ τῶν ἐν τῇ μονῇ τὰ πρῶτα φερόντων ἐστέλλετο. Ἐστέλλετο μὲν οὖν ὡς παῖς, χρείας τῇ μονῇ γενομένης· ἐσθίοντας δὲ πολ λάκις τοὺς ἐκεῖσε παρατυγχάνων, καὶ συνεσθιέναι αὐτοῖς παρακαλούμενος, οὐκ ἠνείχετο, εὐπρεπεῖ ἀπολογία τὴν παράκλησιν ἀποκρουόμενος· Βείρω κὡς γὰρ ἐν τῇ μονῇ, λέγων, ἐμπεφορημένο; εἰμί. Οὕτω τούτους ἀποκρουόμενος, νηστεύων ἐν τῇ μονῇ ανθυπέστρεφε· κἀκεῖ δὲ πάλιν ὑπὸ τῶν μοναχῶν εἰς ἄριστον καλούμενος, τὰ ὅμοια δρῶν, τὸ τῆς νηστείας καλὸν ἀμείωτον διετήρει. ε'. Οὕτως οὖν αὐτοῦ ἐν τῇ τοιαύτῃ μονῇ ἄριστα ἐκπαιδευομένου, ἡ τοῦ μακαριωτάτου Νείλου φήμη, ὡς ἄγγελος Θεοῦ πανταχῆ διαθέουσα, πάντας τοὺς ἀρετὴν μεταδιώκοντας πρὸς ἑαυτὸν μετεκαλεῖτο. Νεῖλον δὲ λέγω τὸν νέον, ἐκ Καλαβρίας μὲν αὐτὸν ὡρμημένον, δι᾿ ἔρωτα δὲ ἡσυχίας, τὴν ἐνεγκαμέ την καταλιπόντα, καὶ τόπους ἐκ τόπων ἀναλα βόντα, τὴν Ἰταλίαν καταλαβεῖν. Τὴν γὰρ τῶν ἀνθρώπων δόξαν ὡς ἀρετῆς ἐμπόδιον φεύγων, τοῖς ἐρημικωτέροις ἑαυτὸν ἐξεδίδου. ᾿Αλλ' ἐπεὶ, κατά τὴν τοῦ Κυρίου φωνὴν, οὐ δύναται πόλις κρυβῆναι ἐπάνω όρους κειμένη, οὐμενοῦν οὐδὲ διελάνθανε τορώτερον δὲ σάλπιγγος ἡ τῶν τούτου ἀρετῶν φήμη ἠχοῦσα κατάδηλον τὸν ἄνδρα ἐποίει. Τοιγάρτοι καὶ ἐν τοῖς Καμπανίας μέρεσι μοναστήριον αὐτοῦ συστησαμένου, ἀφίκοντο πρὸς αὐτὸν μοναχοὶ περὶ τοὺς ἑξήκοντα· μεθ' ὧν καὶ ὁ νῦν ἡμῖν εἰς διήγη σιν προκείμενος θεάρεστος παῖς Βαρθολομαίος. Πάλιν οὖν καὶ ἐνταῦθα μοναστήριον, καὶ τῶν προτέρων κόπων καὶ ἱδρώτων ἐπανάληψις, καὶ πάλιν ὁ τῷ Θεῷ κεχαρισμένος νεανίας τοῖς προτέροις ἐπεκτεί νεσθαι ἔσπευδεν· ὡς καί ποτε ἀναγνώσεως γενομέ νης καὶ πάντων ἀφυπνωσάντων, μόνον τοῦτον μεῖναι μετὰ τοῦ Πατρὸς ἐγρηγοροῦντα, τὰ δυσχερή τε τῆς Γραφῆς ἐπιζητοῦντα, καὶ παρὰ τοῦ μεγάλου ἐπι λυόμενα· ὥστε τὸν Πατέρα θαυμάσαντα, ἐκείνοις μὲν προσονειδίσαι τὰ τῆς ῥᾳθυμίας, ἅτε τῷ ὕπνῳ δεινῶς ἡττηθεῖσι, καὶ μηδὲ ἴσα μειρακίων νήφειν ἐθέλουσιν, αὐτοῦ δὲ τὴν σπουδὴν καὶ τὴν περὶ τὰ καλὰ προθυμίαν ἀποδέξασθαι. δ. Τί οὖν ἐντεῦθεν; Εδει καὶ τὸν μέγαν Πατέρα

VITA S. BARTHOLOMÆI JUNIORIS. ἡμών Νείλον τῶν μακρῶν πόνων λυθέντα τὰς ἐπι- que Patrem nostrum Nilum corpore solutum diuκαρπίας κομίσασθαι, καὶ πρὸς τὴν ἀμείνω ζωὴν μεταχωρήσαντα, τῆς ἀκηράτου ἐντρυφῶν ἀϊδιότητος. Οπερ καὶ γέγονεν· ἐν γήρα γὰρ καλῷ καταλύει τὸν βίον, καὶ πρὸς ἂν ἠγάπησε Κύριον ἐκδημεῖ. Διό τε μετὰ τοῦτον, τὴν τῶν ἀδελφῶν ἡγεμονίαν διαδεξα μένων, τρίτος ὁ θαυμάσιος Βαρθολομαῖος τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν ἡγεμονίαν διαδέχεται· οὐ διώξας τὴν ἀρχὴν, ἀλλ' ὑπὸ τῆς ἀρχῆς διωχθεὶς, καὶ πολλῷ μᾶλλον ὑπὸ τῆς κατὰ Θεὸν συνοδίας βιαζόμενος, καίτοι ἀτελὴς τῇ ἡλικίᾳ. Καὶ πρὸς τοιαύτην ἐγχείρησιν ἀποδέων, ὅμως κἀντεῦθεν τὸ ταπεινὸν δεικνύων καὶ μέτριον, οὐ μόνος τοιοῦτος [γ. τοιούτου] συστήματος ἡγεῖσθαι κατεδέξατο, ἕνα δὲ τούτων συνέσει τε καὶ ἀγχινοία διαφέροντα εἰς ἐπιστασίαν συμπαραλαβεῖν ἐξητήσατο εἰ καὶ ὁ φθόνος ἐπὶ πολὺ τοῦτο παρεκτείνασθαι οὐκ εἴασεν. ζ'. Ἐπεὶ δὲ ἐπὶ τῇ λυχνίᾳ τὸ φῶς ἐτέθη, καὶ φαίνειν καλῶς παρ[εσ]κευάσθη, τί δεῖ καὶ λέγειν, οἷος μὲν ἦν τοῖς ὑπ' αὐτοῦ ποιμαινομένοις ποθεινότατος, οἷος δὲ τοῖς ξένοις εὐπρόσιτος, ἀξιοθαύμαστος τοῖς πόρξω, τοῖς πλησίον ἑπέραστος, ἡδὺς τῷ λόγῳ, σοφὸς ἐν γνώσει, καὶ περὶ τὴν τῶν ᾀσμάς των ποίησιν ἄκρως πονούμενος; Μαρτυροῦσι γὰρ αὐτοῦ τὰ πάνσοφα μελωδήματα, ἃ πρός τε αὐτὴν τὴν ὑπεράχραντον τοῦ Θεοῦ Λόγου Μητέρα, καὶ πρὸς τοὺς λοιποὺς ἁγίους ἐξέθετο, πάσης γέμοντας [f. — τα] γνώσεως καὶ εὐαρμοστίας· καὶ τὸ δὴ θαυμασιώτατον, ὅτι καὶ ταῖς φροντίσι τῶν ἐν χερσὶ σχολάζων ἦν καὶ κηδόμενος. Οὕτως οὖν αὐτῷ σοφῶς τε καὶ πνευματικῶς τὰ τῆς ἀρχῆς διακυβερνῶντι, καὶ τῶν τῆς μονῆς εἰς ἐπίδοσιν ἰόντων, καὶ πλῆθος συνηθροίζετο μοναχῶν· καὶ τοσοῦτον αὐτῷ ἡ τοῦ Θεοῦ χάρις συνεργοῦσα ἦν, καὶ τὰ κατὰ γνώμην εὐοδοῦσα, ὡς ἐν ἀλλοδαπῇ γῇ ναὸν ἐπ' ὀνόματι τῆς τοῦ Θεοῦ Μητρὸς ἀνεγείραι μέγιστόν τε καὶ περικαλλῆ (τοῦτον δὴ λέγω τὸν παρὰ πᾶσι ξένοις τε καὶ αὐτόχθοσιν ὁρώμενον, καὶ ἐν ᾧ τὰς πρὸς Θεὸν δο ξολογίας ποιεῖν παρειλήφαμεν, εἰκόσι τε τοῦτον κατακοσμῆσαι, καὶ ἱεροῖς σκεύεσι καὶ πέπλοις πολυτίμοις καὶ τερπνοῖς. η'. ᾿Αλλὰ τὸ κατὰ τὴν οἰκοδομὴν γεγονός θαῦμα, οὐκ ἄκαιρον γραφῇ παραδοῦναι· οἷος γὰρ ὑπῆρχεν ὁ μακάριος, τοιούτοις δήπου καὶ ὑπηκόοι; ἐκέ χρητο. Τοῦτον δὴ τὸν ναὸν κίοσι στηρίζεσθαι ὁ πανόσιος ἐβουλήθη. Ἑνὸς δὲ τούτων ἐν ὑψηλῷ τόπῳ ὑπάρχοντος, οἱ τοῦτον μετακομίσαι ἐπιτετραμμένοι, ἐπὶ τὸ κάταντες ἑλκύσαντες, ἄνευ χειρῶν κατελθεῖν παρεσκεύασαν. Του δὲ μετὰ σφοδροῦ τοῦ πνεύματος κατερχομένου, εἷς τῶν τῆς μονῆς μοναχῶν, τὴν τοῦ λίθου ἀγνοῶν κάθοδον, ἐν τῇ ὁδῷ τοῦ λίθου ἵστατο, ἄλλη θεωρῶν, καὶ τὸ πραττόμενον παντελῶς ἀγνοῶν. ὡς δὲ οἱ τὸν λίθον μετεωρίσαντες, αὐτὸν μὲν εὐθυβόλως κατερχόμενον έβλεπον, τὸν μοναχὸν δὲ Sumptas fuisse has columnas ex villa Tuscalana Ciceronis, recte admonet Sciomniarus in not. 23, quam villam in loco præsentis monasterii fuisse, docet idem in not. 33; luculentius autem P. Basilius Cardonius in disceptatione de argumento hoc. turnorum laborum fructum percipere, atque ad meliorem vitam migrantem, incorruptibili immortalitate frui. Quod et contigit; namque in bona senectute vitam absolvit, atque ad dilectum sibi Dominum transiit. Proinde post hunc, ex iis qui fratrum regimini successerunt, tertius eum gradum occupavit admirabilis Bartholomæus, haud ipse equidem dominatum expetens, sed a dominatu potius expetitus, multoque magis a religioso conventu, quanquam immaturæ adhuc ætatis, coactus. Jam huic officio semet addicens, suæ tamen humilitatis atque modestiæ specimen edidit, dum haud solus illius cœtus regimen voluit suscipere, sed alterum prudentia et sagacitate pollentem sibi dari præfecturæ socium postulavit: quanquam invidia haud diu hunc in eo gradu permanere sivit. 7. Postquam itaque super candelabrum lumen positum fuit, et ad bene relucendum comp..- ratum, quid dicere opus est, quam esset subditis suis pergratus, quam extrancis aſſabilis, quanta in admiratione longinquis, quam proximis charus, scrmone dulcis, mente sapiens, et quam etiam canticorum compositioni summopere deditus? Testes sunt scitissimi hymni, quos de ipsa purissima Dei Verbi Matre cæterisque sanctis edidit, omnimodis sententiis harmoniaque pleni. Quodque mirabilius est, manuum quoque laboribus curam impendebat. Sic igitur sapienter illo ac spiritaliter regimen administrante, et monasterii rebus in nielius proficientibus, monachorum numerus augebatur: tantumque eum Dei gratia adjuvit, et consi liis ejusdem favit, ut in peregrina sibi regione templum Deipare nomini dicatum excitaverit maximum et pulcherrimum. De hoc, inquam, loquor, quod omnes peregrini et indigenæ vident, in quo divinam psalmodiam peragendam suscepimus. Idem etiam pictis tabulis exornavit, et sacris vasis, et venustis pretiosisque vestibus instruxit. 8. Sed enim miraculum quoque quod inter ædifi– candum accidit, scripto commendare intempestivum non sit. Nam qualis ipse erat beatus hic, talibus nimirum et subditis utebatur. Templum hoc vir sanctissimus columnis sustentare volebat. Horum una in altiore loco cum esset, hi quibus illius transferendæ cura commissa erat, in arduum declivemque situm pertractam, sine manuum opera per se præcipitem ire siverunt: quæ dum magno impetu rueret, monachus de conventu quidam, lapidis descensum ignorans, in ipso lapidis calle consistebat, aliud spectans et agens, et omnino rei quæ agebatur ignarus. Cumque ii qui lapidem illuc Aliam Ciceronis villam, in qua ipse natum se dicit, occupant trappenses monachi asceterii S. Dominici prope urbem Soram ad Fibrenum (Cic., De leg. 11, 1 et 3.)

LUCÆ ABBATIS CRYPTOFERRAT. elevaverant, hunc cernererit recta ruentem, mona- μηδ' όλως ἐπιστρεφόμενον, μήτε τὴν ἐπὶ θάτερα τῆς chum autem aversa facie stantem, neque interim in alterutrum latus cursum lapidis detorqueri, clamoribus monachum ut lapidis incursum vitaret, admonebant. Tum ille tranquille conversus, et columnam ruentem spectans, Sta, inquit: statimque inanimis lapis, tanquam monachi verbo impeditus, cursum suum motumque inhibuit. Atque hoc tale tantumque et mirabilissimum prodigium ita se habuit. 9. Sed et aliud haud minoris momenti accidit. Prope templum murus erat luto saxisque compactus; cujus sub umbra beatus idem monachus lectulo suo collocato brevem corpori quietem concedebat. Verum hic murus, sive antiqui hostis diaboli malitia, sive casu ut plerumque fieri solet, dormienti illic proxime monacho insidiosus futurus erat. Nam quadam nocte repentę bumi dejectus apparuit. Sed, o peramantem Dei tutelam, et paratissimum erga famulos suos auxilium ecce enim murum in eo loco prostratum cernere erat, ubi monachi lectulus fuerat; ipse autem monachus in suo grabato dormiebat, totiusque rei eventuræ ignarus, alio in loco incolumis servabatur. Deinceps et reliqua narrabimus. ὁδοῦ τὸν λίθον ἐγκλίναντα, βοαῖς πρὸς αὐτὸν ἐκέ χρηντο, τῆς τοῦ λίθου καθόδου ἐκχωρεί, προτρεπό μενοι. Ο δὲ ἠρέμα επιστραφεὶς καὶ τὸν κίονα κατερχόμενον ἰδων, Στήθι ἔφη· καὶ παρευθύς ὁ άψυχος λίθος τῷ ῥήματι τοῦ μοναχοῦ ὥσπερ πεδηθεὶς ἴστατο τῆς φορᾶς καὶ τοῦ κινήματος. Καὶ τοῦτο μὲν τοιοῦτον, καὶ οὕτως ἔχον θαυμασιώτατον θ'. Ἕτερον δὲ τούτου οὐκ ἔλαττον· Εγγιστα τοῦ ναοῦ τοῖχος ὑπῆρχεν ἐκ πηλοῦ καὶ λίθων τὴν δόμησ σιν ἔχων· οὗτινος ὑπὸ τὴν σκιὰν ὁ μακάριο; οὗτος μοναχὸς τὸ ἑαυτοῦ σκίμποδον θεὶς, τὸ σῶμα δὲ [γ. δὴ vel γε] ὅσον μικρόν διανέπαυεν. ᾿Αλλ' ὁ τοῖ χος οὗτος εἴτε ἐξ ἐπιβουλῆς τοῦ ἀρχεκάκου διαβόλου, εἴτε ἐκ τοῦ συμβεβηκότως [/. Εκ του συμβεβηκότος], ὡς τὰ πολλὰ συμβαίνειν εἴωθε, τῷ τούτου γείτονι μοναχῷ ἐπίβουλος γίνεσθαι ήμελλε. Μιᾶς γὰρ τῶν νυκτῶν ἄφνω κατενεχθεὶς ἐπὶ γῆς ἐῤῥιμο μένος ὡρᾶτο· ἀλλ᾽ (ὢ τῆς τοῦ Θεοῦ θερμῆς ἀντιλήψεως, καὶ τῆς εἰς τοὺς αὐτοῦ δούλους ταχυτάτης ἐπικουρία; 1) ό· μὲν τοῖχος ἐν τῷ τόπῳ, ἐν ᾧ ὁ τοῦ μοναχοῦ κράβατος, ὡρᾶτο κείμενος, ὁ δὲ μοναχὸς μετὰ τοῦ κραβάτου ὑπνώττων, καὶ ὅλως τὸ πραχθησόμενον ἀγνοῶν ἐν ἑτέρῳ τόπῳ διεφυλάττετο. Έπειτα μὲν οὖν λέξωμεν [ 7. λέξομ. ] καὶ τὰ λοιπά. ι. ᾿Αλλὰ νῦν ἐπανιτέον ὅθεν ἐξέβημεν, καὶ [f. add. τά] κατὰ τὸν θεσπέσιον Πατέρα ἡμῶν ἀναλαβόντες ὅπως τε αἰδέσιμον αὐτὸν τοῖς πᾶσιν ἡ ἀρετὴ πεποίηκεν, ὡς ἀνωτέρω εἰρήκαμεν, ἐναργώς παραστήσομεν 1. - σωμ.]. Ὁ τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου τῷ τότε καιρῷ ἐφεδρεύων νέος ὤν, ὡς μὴ ὤφελε, καὶ ταῖς ἡδοναῖς ἡττώμενος, ἀνθρωπίνῳ περιπέπτωκεν ἐγκλήματι. Οψὲ δὲ τοῦ πάθους ἀν ενεγκών, καὶ τοῦ ἤδη πραχθέντος λύσιν ἐπιζητῶν, τοῦτον ἔγνω μεσίτην καὶ διαλλακτήριον εὑρεῖν. Διδ καὶ εἰσκαλεῖται τὸν ἄνδρα μεθ' ὅσης ἂν εἴποις τῆς αἰδοῦς καὶ φιλοφροσύνης" γνωρίζει τοῦτο [. τούτῳ τὸ πάθος, τὴν προσήκουσαν θεραπείαν ἐπιζητεί. Ὁ δὲ οὐ τὸ τοῦ θρόνου ὑψηλὸν ἐπτοήθη, οὐκ εἰς τὸ υπερέχον τῆς ἀξίας ἔβλεψεν, οὐκ εἰς δῶρα ἀπεῖδε καὶ τιμᾶς, ὅπερ οἱ πολλοὶ πάσχουσι τῶν ψυχῶν Ιατροί, ἀλλὰ πρὸς τὸ τοῦ πάθους δυσίατον καιρία καὶ τὴν τομὴν διδοὺς αὐτῷ ἔφη· Οὐκ ἔξεστί σοι 10. Nunc tamen illuc redeundum est, unde discessimus; et de divo Patre nostro resumentes historiam, quomodo scilicet eum virtus cunctis venerabilem fecerit, ut supra diximus, perspicue demonstrandum. Qui apostolica sedi tunc temporis præerat, juvenili ætate cum esset, voluptatibus contra fas vincebatur, et humano prolapsu in culpam incurrerat. Sero demum passionem omittens, et actæ rei absolutionem quærens, Parentem nostrum voluit habere mediatorem ac reconciliatorem. Quainobrem vocato ad se homini summo cum pudore atque fiducia vitium suum detegens, congruam medelam expostulavit. Is autem sedis excelsitatem, haud veritus est, neque ad fastigium dignitatis suspexit, neque ad dona honoresvo animum intendit, ut plerique animarum medici faciunt: sed aegre medicabili vulneri idoneam amputationem adhibens, ait: Haud tibi fungi sacerdotio lieet; sed vacare decet potius, ac Deum placare, ἱερουργεῖν, σχολάσα: δὲ μᾶλλον, καὶ τὸ θεῖον quem peccato exasperasti. Ille autem nulla interposita mora, sedem illico deserens, privati personam induit. Sic itaque se gessit pontifex. Prodigium hoc cohibitæ uno verbo Tullianæ columnæ postulare epigramma videtur, quod ita nos subitaneum ludente calamo fundimus: Dive, brevi lapsam cohibes quam voce columNAM, Haud Cicero immenso sisteret eloquio. Erat hujus miraculi pictura, cum aliis stupendæ artis ac venustatis, manu Dominici Sampierii, in insigni sacello, quod indigenæ et exteri omnes invisunt, juxta templum monasterii. Erat hic Benedictus IX ex nobilissima gente εξιλεώσασθαι, ο πλημμελήσας παρώξυνας. Ὁ δὲ οὐ μέλλων ἦν, οὐδ' ἀναβαλλόμενος, ἀλλὰ παρευθὺς τὸν · θρόνον καταλιπών, ἰδιωτεύων ἐδείκνυτο. Καὶ οὕτω μὲν ὁ ἀρχιερεύς. comitum Tusculanorum, cujus pontificis sepulcrum, a gentis stemmate et pontificiis clavibus satis demonstratum, superest adhuc in templo Cryptoferratensi; de quo monumento exstat typis impressus liber P. Gregorii Placentinii in eodem monasterio monachi, præter ea quæ scribit Sciommarus in proprio opere, p. 165 seqq. Particulam hanc biographiæ, ubi de Benedicto agitur, habuit ex cod. Crypt. Latinam factam Baronius, retulitque ad an. MXLIV, n. 4.

VITA S. BARTHOLOMÆI JUNIORIS. ια΄. Ὅπως δὲ καὶ τους ἄρχουσι παθεινὸς ἦν, ὁ λόγος δηλώσει· Ὁ τοῦ Σαλερηνοῦ πρίγκιψ, τῷ τῆς Γαΐτας ἄρχοντι τυραννικῶς ἐπιθέμενος, πολέμῳ τοῦτον εἷλε, καὶ δέσμιον ἐν τῷ Σαλερνῷ ἀπήγαγεν. Οἱ οὖν τῷ ἄρχοντι προσήκοντες πάντα λίθον, τὸ τοῦ λόγου, κινοῦντες πρὸς τὸ τῶν δεσμῶν καὶ τῶν τυραν νικωτάτων χειρῶν ἐξελέσθαι, ἴσχυον οὐδαμῶς, καὶ δ' [γ. καί γε vel καὶ δή] εἰς ἀνόνητον αὐτοῖς τὸ πᾶν περιέστη, καὶ ἐπικουρία ἦν οὐδαμοῦ. Τῶν ἄλ λων ἀπογνόντες, ἐπὶ τὸν γαληνότατον λιμένα, τὸν ἡμέτερον λέγω καταφεύγουσι Πατέρα. Τοῖς ἄρχουσιν οὖν τοῖ; ἐν τῷ ἄστει Τουσκουλάνης πρότερον περὶ τούτου κοινολογησάμενοι, ἐκεῖσε τὸν ὅσιον εἰσκαλοῦνται, τί μὲν οὐ λέγοντες, τί δὲ οὐ πράττοντες τῶν κάμψαι ψυχήν δυναμένων; Εκλαιον ἐλεεινῶς, Αντιβόουν θερμώς, κατησπάζοντο χεῖρας, ἐκαλινδοῦντο ποσί, φάσκοντες μὴ μεθήσειν μηδὲ ἀφίστασθαι, ὅτι μηδέν [[. μηδὲ] ἐστιν ἄλλοθεν ἐλπὶς λυτρώσεως τῷ ἀθλίῳ. Κάμπτεται ταῖς τούτων ἱκεσίαις ὁ μὴ φέρων ψυχὴν κατώδυνον καθορᾷν· τὸν τῆς ὁδοῦ κόπον ἀναδέχεται· ἀπέρχεται τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τοῦ φίλου θήσων, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν. Τί οὖν τὸ ἐνα τεῦθεν; καὶ τί ὁ τοὺς δοξάζοντας αὐτὸν μειζόνως ἀντιδοξάζων, καὶ περὶ τούτου οἰκονομεῖ; Ως πλη σιάζειν τοῦτον ὁ πρίγκιψ ἔμαθε, μεθ' ὅπλου πολλού πρὸς ὑπαντὴν αὐτοῦ ἐξελήλυθεν· ἦν γὰρ προγια νώσκων τὸν ἅγιον, καὶ τὰ περὶ τῆς ἀρετῆς αὐτοῦ ἱκανῶς πεπληροφορημένος. Δέχεται τοῦτον εὐμενῶς, κατασπάζεται προσηνῶς. Ἀλλ᾿ ἐνταῦθά μοι τὸ τῆς διηγήσεως χαριέστατον· εἰ γὰρ καὶ παρεκβατικώτερος ἡμῖν ὁ λόγος, ἀλλ' ὅμως θαυμασιών τατο ιβ. Μοναχός τις πλησίον τοῦ ἄστεως τοῦ Σαλέρηνοῦ οἰκῶν, τὴν τοῦ ἁγίου φήμην μεγάλην παρὰ πᾶ σιν ἀκούων, περί τε τῆς ἀσκήσεως αὐτοῦ καὶ τῆ; ἀκριβοῦς πολιτείας, τοῦ ἀκατασκευάστου τε καὶ ἀκαλλοῦς βίου καὶ τῆς ταπεινώσεως· τότε δὲ οὔτ τως αὐτὸν ὀψικευόμενον ἰδὼν, καὶ ὑπὸ τῶν ἀρχόντων δορυφορούμενον, ἔπαθέ τι ἀνθρώπινον, ψευδῆ τα φημιζόμενα ὑποτοπάσας. Οὐ γὰρ ἄν ποτε ὁ ἐν τοσαύτῃ δόξῃ καὶ δορυφορία ὤν, καὶ ἀρετῶν ὧν ἀκήκοα ἐργάτης εἶναι νομίσαιτο. Οὕτως ὁ μοναχὸς λογισμοῦ ἔχων, εσπέρας καταλαβούσης, εἰς ὕπνων ἐτράπη καὶ παραυτίκα ονειρός αὐτῷ παρίσταται τοῖος· Ἐδόκει γυναῖκα ὁρᾷν τῷ κάλλει ὑπεραστράπτουσαν, σχήμα πορφυραίον -φύρεον?] ἀναβεβλημένην, καὶ ἱσταμένην αὐτῷ καὶ τὰ τοῦ λογισμοῦ ὀνει δίζουσαν, καὶ, Τί μὴ ἀπελθὼν προσεκύνησας τῷ ἐρημίτῃ μου; λέγουσαν. Τοῦ δὲ πρὸς τὴν ὄψιν ἐκπλαγέντος, ὑπὸ δὲ τοῦ σχήματος καὶ τῆς ἐκεῖθεν ἐκπεμπομένης χάριτος, τὴν ἁγίαν Θεοτόκον εἶναι αἰσθόμενος, σὺν φόβῳ πολλῷ καὶ δέει πρὸς αὐτὴν ἀπεκρίνατο· Καὶ τίς, ὦ δέσποινα, ὁ σὸς ἐρημίτης ὑπάρχει; Η δὲ πρὸς αὐτόν· Ὁ νυνὶ τῇ πόλει ταύτῃ ἐπιδεδημηκώς μοναχός Βαρθολομαῖος· ἐγὼ γὰρ τοῦτον ἐρημίτην, καὶ ἔχω, καὶ ἀποκαλῶ. Ο τως ὁ μοναχὸς ἀκούσας, Εξυπνός τε γενόμενος, καὶ δ τὸ ἐραθὲν συγκρίνας, σπουδῇ πρὸς τὸν ἅγιον παραγίνεται, τὰ τοῦ λογισμοῦ τε αὐτῷ ἀνακαλύπτει, καὶ 11. Quod autem et principibus clarus fuerit Bartholomæus, oratio nostra demonstrabil. Salerni princeps dominum Cajeta tyrannice aggrediens, belli captivum cepit, vinetumque Salernum abduxit. Ergo domini Cajetani propinqui, cum omnem lapidem, ut vulgo dicitur, movissent, ut hune vik - culis et tyrannicis manibus eriperent, mihil profecerunt, et cassa omnia ipsis evenerunt, nullaque auxilii spes affulgebat. Quapropter de reliquo despe - rantes, ad tutissimum portum, nostrum, inquam, Parentem confugerunt. Ergo communicato prius cum civitatis Tusculanæ dominis consilio, sanctum illuc virum evocant, nihil ei non d centes, nihil non conantes, ut ejus animum flecterent: flebant misera· biliter, fervide erabant, manus osculabantur, pedibus advolvebantur, precantes ue se repelleret aut abnueret, quandoquidem nulla aliunde spes misero redemptionis erat. Flectitur illorum precibus is qui nullius animam in dolore versari patiebatur. Viæ laborem suscipit, pergit animam pro amico ponere paratus, juxta Domini dictum. Quid inde? Quidve Deus, glorificantes eum magis glorificare solitus, in hoc quoque negotio præstitit? Statim ac sanctum virum Salerni princeps propinquare cognovit, multis`cum armigeris in ejus occursum prodiit: jam enim sanctum præcognoverat, virtusque ejus satis erat ipsi explorata. Benigne ergo recipit, amanter amplectitur. Verumtamen hic jucundissima cujusdam narrationis mihi causa oboritur; quæ etsi per digressionem fet, nihilo tamen minus mirabi lis videbitur. 12. Monachus quidam prope urbem Salernum incolens, cum magnam sancti viri famam a cunctis audisset, et de ascetica ejus professione, et eximia conversatione, de sui neglectu, et de iuornato atque humili vivendi genere; nunc autem ita stipatum videns, et a principibus quasi satellitio circumdatum, Lunarum quid passus est, fal sam ejus famam suspicando. Neque enim homo, aiebat, in ea gloria et comitatu versans, virtutum quas audivi operator crederetur. Hæc monachus anivio versans, facto vespere somno se tradidit. Ecce autem hujusmodi ei somnium oblatum est, Videbatur sibi cernere mulierem pulchritudine eximia fulgentem, veste purpurea indutam, coram astantem, eique cogitationes illas exprobran - tein, dicentemque: Cur tu ad eremitam meum reverenter salutandum non venisti? Ille autem visione perterritus, et ex vestimento, ‘atque illinc manante gratia, sanctam Deiparam esse persontiens, multo cum metu ac tremore, huic respondebat: Quisnam vero est, o Domina, eremita tuus? Illa ait Ipse est qui ad banc urbem nunc venit monachus Bartholomæus: ego enim hunc eremitam meum habeo et appello. Hæc audiens monachus, et experrectus, et visionem considerans, cursim ad sanctum virum accessit, eique cogitatationes illas suas revelavit, necnon visionem nar-

LUCE ABBATIS CRYPTOFERRAT. ravit, veniaque petita et impetrata, domum lælus τὰ τῆς ὀπτασίας ἀπαγγέλλει· συγγνώμην τε αιτήreversus est. Et monachus quidem sanctæ Deiparæ apparitione convictus, pristinamı de sancto viro opinionem fidemque recuperavit. Cajetæ vero dominus, non modo vinculis solutus fuit atque custodia, sed et alterius ditionis dominio a principe auctus fuit, sancti viri intercessione. Atque ita cum gaudio in propria rediit, Deum laudans, sanctoque ejus plurimas gratias agens. σας καὶ λαβὼν, οἴκαδε χαίρων ὑπέστρεφε. Καὶ ὁ μὲν μοναχὸς, τῇ ἐπιστασία τῆς ἁγίας Θεοτόκου πληρο φορηθεὶς, τῇ πρὸς τὸν ἅγιον προτέρα πίστει καὶ ὑπολήψει είχετο. Ο δὲ Γαΐτας ἄρχων οὐ μόνον τῶν δεσμῶν ἀνήθη [[. ἀνείθη] καὶ τῆς φρουρᾶς, ἀλλὰ καὶ ἑτέρας ἀρχῆς ἐξουσίαν παρὰ τοῦ πρίγκιπος ταῖς μεσιτείαις τοῦ ἁγίου ἐδέξατο. Καὶ οὕτω μετὰ χαρᾶς ἐν τοῖς ἰδίοις ὑπέστρεφε, δοξάζων τὸν Θεὸν, καὶ τὸν ὅσιον αὐτοῦ πλεῖστα ἀπευχαριστῶν. ιγ'. Προσκείσθω δὲ πρὸς πληροφορίαν τῶν λεγο μένων καὶ ὁ σχολαστικός Ιωάννης τὰ εἰρημένα βεβαιῶν, καὶ τὴν πρὸς τὸν ὅσιον ἀγάπην τῶν ἁγίων ἐμφαίνων. Οὗτος ἐκ τῆς νήσου τῆς Σικελίας δρμώμενος, τῶν ἀρετῶν τε καὶ τῆς εὐφυΐας και λογιότητος τοῦ ἁγίου κατήκοος ὢν, ἐπεπέθει καὶ ὄψιν ἐκεί νου ἰδεῖν, καὶ λόγων ἀπολαῦσαι τῶν αὐτοῦ καὶ εὐ χῶν. Τὸ βουλευθὲν οὖν εἰς ἔργον διαπεράνας, ὁδοῦ εἴχετο, καὶ τὸ μοναστήριον ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν κατέλαβε, τοῦ ποθουμένου τε ὡς ἐφετὸν ἀπολαύσας, καὶ ὑπὲρ τὴν φήμην μᾶλλον ἰδὼν τὰ ἐλπιζόμενα, καὶ πρὸς τὴν Ῥώμην ἀπάρας έβουλεύσατο, καὶ τοῖς κορυφαίοις τῶν ἀποστόλων Πέτρῳ καὶ Παύλῳ προσκύνησιν ἀπονείμαι· δ δὴ καὶ πεποίηκε. Προσκυ - νήσας οὖν, καὶ ἡμέρας οὐ συχνὰς ἐν Ῥώμῃ διατρί ψας, καὶ μὴ τῆς παρὰ τοῦ δικαίου τυχών προνοίας καὶ ἐπισκέψεως (ἐξ οἰκονομίας ἴσως θειοτέρας, ὅπως καὶ ἣν εἶχον οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι πρὸς τὸν δίκαιον ἀγάπην καὶ τῷ κόσμῳ τούτῳ ἐνδημοῦντα κατάδηλος γένηται), ἀσπλαγχνίαν τῷ ἁγίῳ κατέγνω, καὶ πρὸς τὰ οἰκεῖα, συνταγῆς ἄτερ καὶ εὐχῆς τούτου, πάλιν νοστῆσαι διενοήθη. Πλοίου οὖν ἐπιβὰς, ὁδοῦ κ πτετο. Αλλ' ἐκεῖνος οὕτω μὲν καὶ ἐβουλεύσατο καὶ ἐποίει· ἡ δὲ Πρόνοια έτερα ποικίλλουσα ἦν. Ως γὰρ τῷ πελάγει ἡ ναῦς προσώρμησεν, εναντίος ἄνε μος ἐπελθὼν, ἄλλοις ἀλλαχόθεν τόποις ταύτην ημει βεν. Ἐν ἱκαναῖς δ᾽ ἡμέραις τούτου ἐν τῷ πελάγει κακῶς περιφερομένου, στένωσις καὶ ἀπορία πάντο θεν τοῦτον ἐλάμβανεν. Οὐδὲ γὰρ ἕτερόν τι ἦν τὸ προσδοκώμενον ἢ ὁ δι᾽ ὕδατος θάνατος. Οὕτως οὖν αὐτ τῶν ἐν ἀμηχανίᾳ καὶ σκοτοδινίᾳ πλεόντων ναῦς ἐτέρα φαίνεται πλησιάζουσα τούτοις· ἐρωτήσας δὲ, καὶ μαθὼν Αμαλφινούς είναι, πρὸς τὴν Ῥώμην δὲ τὴν [[. τὸν] ἀπόπλουν ποιεῖσθαι, δυσωπεῖ συμπαραλα 13. Accedat' nunc ad faciendam dictorum fidem scholasticus quoque Joannes, simul narrata confirmans, et sanctorum erga sanctum nostrum dilectionem ostendens. Hic ex insula Sicilia digre. diens, quia sancti viri virtutes et ingenium et cloquentiam fando audiverat, cjus quoque conspectum exoptabiat, ejusdemque alloquio et precibus frui. Ergo propositum suum in rem conferens, iter arripuit, et intra paucos dies ad monasterium pervenit, optatique viri præsentiam adeptus, et supra famam esse ea quæ exspectaverat agnoscens, Romam quoque adire voluit, et apostolorum principes Petrum ac Paulum venerari, quod et fecit. Quibus adoratis, paucisque diebus Romæ versatus, neque a justo viro providentiam aut curam aliquam consecutus (dispositione fortasse divina, ut quam habebant sancti apostoli erga justum nostrum dilectio patesceret, dum adhuc in hoc mundo degeret), scholasticus, inquam, inhumanitatis sanctum virum apud se accusabat; ideoque insalutato illo, neque precibus ejus expetitis, postliminio in patriam reverti decrevit. Quare inscenso navigio iter faciebat. Sed enim ille quidem sic decreverat et agebat; at Dei providentiæ diversa consilia erant. Simul ac enim navis progredi in mari cœpit, contrarius ventus coortus, in alia atque alia loca hanc transtulit: cumque hic ita multis diebus in mari moleste jactaretur, angustiæ et anxietas eum arripuerunt; neque aliud jam exspectabat quam in aquis necem. Dum ergo hi incerti et turbine obsiti navigarent, navis altera in proximo apparuit: quam percontatus scholasticus, et Amalphitanorum esse comperieus, qui Romam contendebant, ut se quoque acciperent rogavit quo impetrato, et illis prospere navigantibus et Romanum portum in- βεῖν καὶ αὐτόν. Οὗ γεναμένου, καὶ καλῶς ἐκείνων gressis, Joannes scholasticus navi in quemdam littoris locum egressus, illic solitudine et quiete fruebatur, curis tamen æstuans ac mœrens, et quid ageret ambigens. 14. Sic ergo mœsto et animi amictionem patienti viri duo apparuerunt per maris superficiem ad eum venientes, qui sanctis apostolorum principibus Petro et Paulo similes videbantur. Et prope jam accedentes, Salve, o amice, dixerunt; unde venis? et quo proficisceris? vel cur hic solitarius jaces? Ille De vocabulo scholasticus, docte Sciommarus in adn. XXVII. Est enim plerumque officii vel δ πλευσάντων, καὶ τῷ λιμένι τῆς Ρώμης προσορμησάντων [1. - μισ.], τοῦ πλοίου Ἰωάννης ὁ σχολαστι κὸς ἐξελθὼν, ἐν τόπῳ τινὶ παραθαλασσίῳ ηρεμίας καὶ ἀναπαύλης ἐτύγχανεν, ἀδολεσχῶν καὶ ἀχθόμε νος καὶ τῇ πράξει διαπορούμενος. ιδ. Ασχάλλοντι οὖν αὐτῷ καὶ τὴν ψυχὴν παθαι νομένῳ, ἄνδρες δύο ἐπιφαίνονται ἐπὶ τοῦ ὕδατος τῆς θαλάσσης, καὶ πρὸς αὐτὸν ἐρχόμενοι· εἰ καὶ τοῖς ἁγίοις καὶ κορυφαίοις τῶν ἀποστόλων Πέτρῳ καὶ Παύλῳ ἐῴκεσαν, εγγύς τε γενόμενοι, Χαίροις, εἶπον, ἑταῖρε· πόθεν ἔρχῃ; καὶ ποῦ πορεύῃ; καὶ πῶς μου dignitatis titulus. Interdum etiam simpliciter litteralum significat.

VITA S. BARTHOLOM.EI JUNIORIS. νώτατος ἐνταυθοί κατάκεισαι; Ο δὲ σὺν φόβῳ τά τε autem absque metu res actas et nunc etiam a se πραχθέντα καὶ συμβησόμενα ἀπήγγειλεν. Οἱ φαινόμενοι δὲ τὰ τῆς ἀβουλίας αὐτῷ ὡς δῆθεν ἐπονειδί ζοντες ἔλεγον· Οὐ καλῶς τῇ βουλῇ ἐχρήσω· διὰ τί γὰρ μὴ ἀπελθὼν ταῖς εὐχαῖς τοῦ Πατρὸς ἐφωδιάσθης Βαρθολομαίου; Οὕτω γὰρ σὺν τάχει καὶ χαρᾷ ἐν τοῖς οἰκείοις ἐπέπλευσας; Ὁ δὲ πρὸς τὸ τῶν ἀνδρῶν ὑπέρλαμπρον καταπλαγείς, Υμεῖς δὲ τίνες ἐστὲ, ὦ κύριοι; σὺν φόβῳ ήρετο. Εὐθὺς οὖν ὁ μὲν εἰς τὴν δεξιὰν ἐκτείνας χεῖρα τὸν τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Παύ λου, ναὸν ὑπεδείκνυεν, Ἐμοὶ, λέγων, ἐκεῖνος οἶκός ἐστιν· ἕτερος δὲ πρὸς τῇ Ῥώμῃ δακτυλοδεικτών, τὸν τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Πέτρου ναὸν ὑπεσήμαινε, Εμοί, λέγων, ὁ μέγας ἐκεῖνος ἀποκεκλήρωται οἶκος. Οὕτως εἰπόντες, ἐξ ὀφθαλμῶν αὐτοῦ ἐγένοντο. Ως οὖν ἔκ τε τοῦ σχήματος καὶ τῶν λόγων τοὺς κορυ φαίους τῶν ἀποστόλων ἐπέγνω, ἐν νῷ τὰ παρ' αὐτῶν λαβὼν, καὶ τί βούλεται τὰ λεχθέντα συνεὶς, τὴν 'Ρώ μην καὶ αὖθις καταλαμβάνει, καὶ τῷ ἁγίῳ ἅπαντα κατάδηλα διὰ γραφῆς ἰδιοχείρου ποιεῖ, συγγνώμην τε τῆς σφαλείσης εννοίας ζητεῖ, καὶ τὴν πρὸς τὰ οἰκεῖα μετ᾿ εὐχῆς ἐπάνοδον ἐξαιτεῖ. ἂν καὶ τυχών, χαίρων καὶ εὐθυπλοῶν πρὸς τὰ οἰκεῖα ἐφέρετο. α deliberatas exposuit. Qui autem apparuerant, inconsiderantiam ejus arguentes dixerunt: Non Dono usus es consilio; cur enim discedens, precum Patris Bartholomæi viaticum non expetisti? Sic enim celeriter et cum gaudio in patriam reversarus eras. Ille autem virorum illorum majestate attonitus, Vos vero, inquit, quinam estis, o domini? non sine metu sciscitatus est. Statim itaque unus corum dextera extenta, sancti apostoli Pauli templum ostendebat: Mea, inquiens, illa domus est. Alter vero Romam versus digitum intendens, sancti apostoli Petri templum demonstrabat, Ad mc, inquiens, magnum illud pertinet adificium. Sic fati, ex ejus oculis evanuerunt. Postquam igitur et figura et verbis principes apostolorum esse agnovit, horum dicta mente revolvens, et quid verba innuerent intelligens, Romam rursus venit, sanctoque viro omnia scriptis manu propria litteris patefccit, et veniam injustæ cogitationis petit; nec non reditum in patriam precibus ejus fortunari poposcit; quibus impetratis, laetus cursu prospero in patriam delatus est. 15. Igitur sancti viri fama quaqueversus diffusa, et innumerabili multitudine quotidie confluente, quorum alii divinæ gratiæ verbo alebantur, aliorum etiam corporalibus necessitatibus consuleba. tur, imo utrique in utraque parte juvabantur; οportuit ipsum quoque sanctum virum hominem esse coargui. Fame enim aliquando coorta, atque ad monasterium indigenis peregrinisque cunctis tanquam ad portum confugientibus, ipsius vero monasterii incolis summam penuriam patientibus (contingit enim quandoque justis etiam derelictio, judicio ejus qui omnia oculis spectat), populi multitudinem cernens beatus vir, et corporalis alimoniæ penuria monasterium laborans; nanique horrea propter accurrentium multitudinem defecerant; et venalia item una cum agricolis deerant, amicis insuper opem negantibus; non patiens homo Dei, amictas animas et famis calamitate prostratas cer· nere, fugere decrevit, quod et fecit, iter Romam versus cum duobus aliis monach's aggressus. Sed ιε'. Τῆς οὖν τοῦ ἁγίου φήμης πανταχόσε διαδοθεί σης, καὶ ἀπείρου πλήθους καθ᾿ ἑκάστην συῤῥέοντος, καὶ τῶν μὲν τῷ λόγῳ τῆς χάριτος τρεφομένων, τῶν δὲ καὶ τὰς σωματικάς χρείας ἀφθόνως ποριζομέ νων, ἀμφοτέρων δὲ κατ' ἄμφω στηριζομένων· ἔδει καὶ αὐτὸν ἄνθρωπον ὄντα ἐλεγχθῆναι. Λιμοῦ γάρ ποτε γενομένου, καὶ πρὸς τὴν μονὴν πάντων τῶν τε αὐτοχθόνων, καὶ τῶν ἐπιδημούντων ξένων, ὥσπερ ἐπὶ λιμένα καταφευγόντων, τῶν τῆς μονῆς δὲ εἰς ἄκρον. στενωθέντων (γίνεται γὰρ καὶ τοῖς δικαίοις ἐγ κατάλειψις, κρίμασιν οἷς οἶδεν ὁ πάντα ἐφορῶν ὀφθαλ μοῖς [[. μός]· πλῆθος λαοῦ ἰδὼν ὁ μακάριος, προ φῶν δὲ σωματικῶν τὴν μονὴν ἀποροῦσαν (οι τε γὰρ σιτῶνες ἐξέλιπον τῇ πολυπληθείᾳ τῶν προσερχομέ νων, τῶν πρὸς ὤνησιν δὲ ἅμα τοῖς γεωργίοις [f. γοῖς] ἐκλελοιπότων, τῶν φίλων τε προσεπικουρεῖν ἀποκρουσάντων [Αναγορευσ.?] ), μὴ φέρων ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, ψυχάς τε τεθλιμμένας τῇ τοῦ λιμοῦ ἐπηρείᾳ ὁρᾶν, φυγείν βούλεται· ὁ δὴ καὶ πεποίηκε, τὴν ἐπὶ Ῥώμην φέρουσαν μεθ᾿ ἑτέρων δύο μοναχῶν ἐπιλαθόμενος. ᾿Αλλὰ τίς σου, Χριστέ, τὰ θαυμάσια enim quisnam tua, Christe, prodigia non obsiuμὴ ἐκπλαγείη, καὶ τὴν ἐπὶ τῶν ἀπόρων μετὰ σοφῆς τῆς προνοίας λύσιν τε καὶ ἐπίδοσιν; Οδεύοντι του γαροῦν τῷ μακαρίῳ, νυσταγμῷ λέγεται συσχεθῆναι, καὶ τοῖς ἀμφ' αὐτὸν, Μικρὸν τῆς ὁδοῦ ἐκκλίναντες, εἶπεν, ὑπνῶσαι με παρασκευάσατε. Οὗ δὴ γενομένου, καὶ τοῦ μακαρίου ἐπ' ἐδάφους ὑπνώττοντος, ὄνειρος αὐτῷ παρίσταται θεῖος· ὁ δὲ ὄνειρο; τοιαύτην είχε τὴν ὄψιν. Εδόκει τινὰ ἱεροπρεπῆ ὁρᾷν, στολήν τε Ιερατικὴν ἡμφιεσμένον, παριστάναι [/. παρεστ.] τε αὐτῷ, καὶ τὴν φυγὴν ἐπεγκαλούντα, καὶ ὑποστρέφειν ἐν τῷ μοναστηρίῳ παρακελευόμενον, τοῖς ἀφά τοις τοῦ Θεοῦ οἰκτιρμοῖς πεποιθότα, καὶ μὴ παροξύνειν δι' όλιγοψυχίας τὴν ὑπανοίγοντα χεῖρα, καὶ ἐμπιπλῶντα πᾶν ζῶον εὐδοκίας. Εῴκει δὲ μέγας PATROL. GR. CXXVII. pescel, simulque angustiarum providenter solutionem factam, cuin beneficii incremento? Progredien· tem itaque beatum somnolentia correptum aiunt, et itineris comitibus dixisse: Vos aliquantulum de via declinantes, parale mihi dormitandi locum. Quo facto, et beato viro humi somnum capiente, somnium ei divinitus immissum obtigit; in somnio autem hujusmodi visio: Videbatur sibi quemdam cernere sacerdotem, veluti sacro ornatu indutum, sibique astantem et fugam illam exprobrantem, atque ut ad monasterium rediret hortantem, ineffabili Dei misericordiæ fidentem atque ut caveret quominus illum pusillanimitate sua irritaret, qui manum suam aperit, et implet omne animal

LUCE ABBATIS CRYPTOFERRAT. benedictione 3. lic autem magnus videbatur Gre- Γρηγόριος ούτος εἶναι ὁ Διάλογος, δ; καὶ ὀσφράδιόν gorius, cognomento Dialogus, qui et odoram quamıdam pyxiden beati viri manibus tradidit, peregrinum quemdam odoren spirantem. Sommo igitur non sine stupore solutus, jussum sine dubitatione fecit atque ad inonasterium se recepit, bona spe repletus. Reversus autem, quemdam vidit de Tusculana civitate ad monasterium venientem; quem spectans, dixit ad astantes placide convereus: Hic bonum nuntium affert; reque, vera centum tritici modios ab urbis domino donari beato viro nuntiabat. Proinde larga deinceps manu abundanter largiebatur, Deo fretus, et eo qui se per visionem confortaverat pontifice iilius. Atque harc sufficiunt ob demonstrandam Dei erga sanctum virum dilectionem, itemque gloriam qua ab eodem ornatus fuit, et denique quantam¸sancti cum ipso habuerint familiaritatem. 16. Age vero postulat oratio, ut miracula quoque commemorentur, non ea solum, quæ Léato viro adhuc superstite Deus per illum operatus est, verum etiam quæ in ejus ad Deum transitu, et post transitum stupenda simul et omnino credibilia acciderunt.Miramur sane Eliam Thesbitem coelos claudendi et aperiendi facultate donatum. Miramur Gedeonem, cui concessum fuit in vellere et area experimentum capere. Et cum priore quidem ob populi incredulitatem cordisque duritiem sic actum fuit; cum altero autem ob exercitus tenuitatem, vel diviniorem fortasse aliquam dispensationem. Neque tamen abest ab horum similitudine id quod sub sancto Patre actum est, ut sermo noster demonstrabit. Estivum tempus erat, et area spicis plena, haud quidem incolumibus et in spe adhuc positis, sed jam desectis, et ad tritici secretionein paratis. Ut autem sape contingit, en repente nubium conglobationes, et turbines atque tonitrua, et tenebræ æerem obscurantes. Nigrescebat cœlum, et pluvia non solum imminebat, sed jam circum pluere cernebatur. Desperatio vero mœrorque gravis operarios invadebat; ut jam blasphemiæ emicarent, et cætera quæ dolorem comitantur. Aderat vir ipse Dei operarios confortans, et alacritatem operi subjiciens. Ac primo quidem monitoriis verbis ab ejusmodi dicteriis prohibebat, et dolorem mitigabat, deinde ad prandium invitans: Venite, inquit, prandete, filii, et Dominus vobiscum faciet misericordias suas. Sic operarios exhortatus, et cum uno in area relictus, genu ad orientem flexo, et labiis preces obmurmurans cum lacrymis, Deum propitium fieri exorabat, atque ut pluviam cum damno et exterminio fructuum imminentem alio transferret. Quid ergo? Qui cito subvenit, et voluntatem timentium se facit *,» nam famulum suum despexit, aut exaudire moratus est? Minime enimvero, sed priscum miraculum nunc renovavit: nam pluvia, tanquam jussui obsequens, circumstantia late inundavit, • Psal. cxLIV, 16. * ibid. 19. τι ἐν τῇ χειρὶ τῷ μακαρίῳ δέδωκε, ξένην τινὰ εὐωδίαν ἀποπέμπον. Τοῦ ὕπνου οὖν σὺν θαύματι ἀνεθεὶς, τὸ κελευσθὲν ἀδιστάκτως ἐποίει, καὶ ἐν τῷ μοναστηρίῳ ὑπέστρεφε χρηστῶν ἐλπίδων, εμπεπλη σμένος. Υποστρέφων δὲ ὁρᾷ τινα τοῦ ἄστεως Τουσκουλάνης κατερχόμενον· δν ἰδὼν, τοῖς συνοῦσιν ἠρέμα ἐπιστραφείς, οὗτος, ἔφη, εὐαγγέλια ἥκει και μίζων. Καὶ γὰρ ἦν ἀληθῶς εὐαγγελιζόμενος ἑκατὴν μοδίους σίτου παρὰ τοῦ ἄρχοντος δωρεῖσθαι τῷ μακαρίῳ. Εκτοτε οὖν ἄνετον ἔχων τὴν χεῖρα, ἀφθό - νως ἦν χορηγός, Θεῷ πεποιθὼς, καὶ τῷ δι᾿ ὄψεως αὐτὸν παραθαῤῥώναντι ἱεράρχῃ αὐτοῦ. Ἀπόχρη ταῦτα πρὸς ἀπόδειξιν τῆς τε παρὰ τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν ὅσιον ἀγάπης, καὶ τῆς δόξης ἧς παρ' αὐτοῦ ἐδοξάσθη, καὶ οίαν καὶ οἱ ἅγιοι πρὸς αὐτὸν εἶχον τὴν οἰκειότητα. ις'. Ὁ δὲ λόγος βούλεται καὶ θαυμάτων ἐπιμνησθῆναι, ὧν οὐ μόνον τῷ βίῳ περιόντο; τοῦ μακαρίου ὁ Θεὸς δι' αὐτοῦ εἰργάσατο, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ πρὸς αὐτὸν ἐκδημίᾳ, καὶ μετὰ τῆς ἐκδημία; [/. την... αν], πολλὴν ἔχοντα μετὰ τοῦ θαύματος καὶ τὴν πληρο φορίαν. Ηλίας μὲν ὁ Θεσβίτης θαυμάζεται οὐρανοὺς κλείειν καὶ ἀνοίγειν λαχών, καὶ Γεδεών πειράζειν ἐπὶ πόκῳ καὶ ἄλωνι· πλὴν, ὁ μὲν πρὸς λαοῦ ἀπείθειαν καὶ σκληροκαρδίαν, ὁ δὲ δι᾿ ἀσθένειαν παρατάξεως καὶ θειοτέραν ἴσως οἰκονομίαν. Οὐχ ἧττον δὲ καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ ὁσίου Πατρὸς πρὸς ἐμφέρειαν τούτων, καὶ ὅπως, ὁ λόγος δηλώσει. Καιρὸς ἦν θέρους τὸ ἀκμαιότατον, καὶ ἡ ἅλως πυρῶν ἐπέπληστο, καὶ πυρῶν οὐχ ὑγειῶν καὶ ἐλπίδα ἐχόντων ἀνακλήσεως, ἀλλ᾽ ἤδη κατακοπέντων, καὶ πρὸς χωρισμόν του σίτου κατεπειγόντων. Οἷα δὲ ὡς τὰ πολλὰ συμβαίνειν είωθεν, ἐξαίφνης συνδρομα: νεφῶν, λαῖλαψ τε, καὶ βρονταί, καὶ σκότος τὴν αέρα ἐκάλυπτεν. Εμε λαίνετο μὲν ὁ οὐρανὸς, καὶ ὁ ὑετὸς ὅσον ούπω προσδοκήσιμος ἦν, ἢ μᾶλλον καὶ ὑετίζειν τὰ κύκλῳ ὡρᾶτο. ᾿Αθυμία δὲ τοὺς ἐργάτας καὶ λύπη δεινῶς, κατέτρυχεν, ἐξ ὧν καὶ βλασφημίαι καὶ ἕτερα ἅπαντα τὰ ἐκ λύπης φερόμενα. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος (συμπαρὴν γὰρ καὶ αὐτὸς τοὺς ἐργάτας ἐπιῤῥωννύς, καὶ προθυμίαν διδοὺς τοῦ ἐργάζεσθαι, πρῶτα μὲν λόγοις παραινετικοῖς τῶν τοιούτων ἀπεσόδει λόγων καὶ τὴν ἀθυμίαν κατήψα, ἔπειτα καὶ πρὸς ἄριστον αὐτοὺς ἐκκαλεῖται, ᾿Απέλθατε, λέγων, ἀριστήσατε, τέκνα, καὶ Κύριος ποιήσει τὰ ἐλέη αὐτοῦ μεθ' ὑμῶν. Οὕτως τοὺς ἐργάτας προτρεψάμενος, καὶ μεθ᾿ ἑνὸς ἐν τῇ ὅλῳ ὑπολειφθεὶς, γόνυ μὲν πρὸς ἀνατολάς ἔκλινε, τοῖς χείλεσι δὲ ὑποψιθυρίζων σὺν δάκρυσιν, ἵλεον [/. - ων] τὸν Θεὸν γενέσθαι ἱκέτευε, καὶ ὑετὸν παρενέγκαι ἐπὶ βλάβῃ καὶ ἀπωλείᾳ καρπῶν ἐπερχόμενον. Τί οὖν; ὁ ταχὺς πρὸς ἐπικουρίαν, καὶ ι τὸ θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιῶν,» ἆρα παρἤκουσε τοῦ αὐτοῦ θεράποντος καὶ ἐβράδυνε τοῦ εἰσἀκοῦσαι; Οὐμενοῦν, ἀλλὰ θαῦμα παλαιὸν ἐνταῦθα

VITA S. BARTHOLOMEI JUNIORIS. καινίζων ἦν· ὁ γὰρ νετὸς ὥσπερ ἐξ ἐπιτάγματος, justi tamen areæ ne tantillum quidem propinquare τοῖς κύκλῳ μὲν ῥαγδαῖος ἐφέρετο, τῇ ἄλωνι δὲ τοῦ δικαίου οὐδὲ μικρὸν προσεγγίσα. ἐτόλμα. Απερ πάντες θεασάμενοι, εἰς εὐθυμίαν ἐκ τῆς πολλῆς ἀθυμίας ἐτράποντο, εὐχαριστηρίους το φωνὰς τῷ Θεῷ ἀνέπεμπον, καὶ τὸν ὅσιον αὐτοῦ ἐμεγάλυνον (β). ιζ. Ο δὲ ταπεινόφρων τῷ ὄντι, καὶ τῶν τοῦ Χρι στοῦ ἐντολῶν ἀκριβέστατος φύλαξ, καὶ αὖθις ταπει· νόφρων ἐδείκνυτο, καὶ οἷς ειώθει τὸ θεῖον θερα πεύειν ἐπεκτείνετο, νηστεία συζῶν ὡς μόνοις τοῖς ἀναγκαίοις τρέφεσθαι, ταπεινώσει δὲ ἑαυτὸν ἐξευ τελίζειν, ὡς μηδὲ γνωρίζεσθαι εἰ αὐτός ἐστιν ὁ προς στάτης· ἀγρυπνίαις τε ἑαυτὸν κατατρύχων, ὡς μια κροῦ τοῖς ἀσωμάτοις συναμιλλᾶσθαι· σὺν τούτοις καὶ ταῖς χερσὶ κοπιῶν, καὶ ἀδιαλείπτως πονούμενος. Έγραφε γὰρ ὁ θαυμάσιος καὶ εἰς κάλλος, εἰ καὶ [ὡσεὶ καὶ εἰ εἰ καὶ μὴ?] συγγράφων ἦν, καὶ οὕτως ἄμεμπτα, ὡς μηδεμίαν λαβὴν διδόναι τοῖς περὶ ταῦτα κομψοῖς Ενὸς ἔτι μνησθεὶς, ἐπὶ τὴν αὐτοῦ τέτ λευτὴν, καὶ τῶν ἐκείνης θαυμάτων τὸν λόγον κατα παύτω. ausa est: quam rem cuncti aspicientes, ad lætitiam ex gravi mœstiùìa conversi, gratiarum actiones Deo extollebant, sanctumque ejus magnificabant. 17. Ipse autem vere humilis, et Christi maudatorum diligentissimus custos, bumiliorem adhuc se præbebat, et consueto Dei servitio semet intendebat, jejunium vitæ comitem habens, ita ut necessario tantum cibo uteretur: animi demissione semet vilificans, ita ut nemo eum monasterii prælaturis esse cognosceret. Vigilis quoque se atterebat, ut cum incorporeis prope certaret. Manibus item operabatur, indesinenter laborans. Scribebat etiam venustissime vir hic mirabilis, quasi amanuensis esset, atque adeo emendate, ut nullam reprehensioni ansam præberet iis qui in hac arte excellunt. Uno adhuc dicto, orationem meam in ejus obitu editisque per id tempus miraculis concludam. 18. Cum ergo monasterium, auxiliante Dco, ad ingentem numerum provectum esset, animalibus quoque ad monachorum servitium et cæteros usus indigebat, in hisque equi erant; quorum unus solitarius relictus, sancto viro tunc monasterium non incolente, furibus facilis præda fuit. Sequebatur hic equus fures aliquanto tempore, Deo sic disponente, ut¦et ipsi emendarentur et Dei sanctus absens quoque glorificaretur. Fures, inquam, sequente equo, læti cursim abibant. Sed narrationi attendamus, non enim invenusta est, sed multam cum prodigio habet jucunditatem. Nam eum ipsi furti sui fructum consecuti viderentur, et lucrum in crumenis habere, speque pleni decurrerent, repente equus substitit saxo similis prorsus, et omnino immobilis. Illis autem virga cædentibus, calces impingentibus, et capistrum sigillatim capientibus valideque trahentibus, ille ceu inanimis stabat, nullatenus ipsis obtemperans, neque ulterius progredi consentiens. Desperantes itaque fures via qua venerant progredi, equum experimenti causa converterunt; qui ut se retro pergere sensit (o miraculum velocissimus gradiebatur, et alacritate ιη'. Τῆς μονῆς τοιγαροῦν, τοῦ Θεοῦ συνεργούν τος, εἰς πλῆθος ἐπιδούσης, ἔδει καὶ ζῶα εἰς ὑπουργίαν τῶν μοναχῶν καὶ τῶν ἑτέρων χρειών συν υπάρχειν, μεθ' ὧν καὶ ἵπποι. Εἷς δὲ τούτων ποτὲ μονώτατος ἀπολειφθείς, μὴ τοῦ ἁγίου τότε τῇ μονῇ ἐνδημοῦντος, φρεσιν ευάλωτος ἐγεγόνει. Ήκολούθει οὗτος [οὖν?] ὁ ἵππος τοῖς φρεσι μέχρι τινός, τοῦ Θεοῦ οὕτως οἰκονομήσαντος, ὥστε καὶ αὐτοὺς διορθω θῆναι, καὶ τὸν ὅσιον αὐτοῦ, καὶ μὴ παρόντα, δοξάσαι. Ο Οἱ φῶρες δὲ, τοῦ ἵπποι αὐτοῖς ἑπομένου, χαίροντες ἔθεον. ᾿Αλλὰ προσεκτέον τῷ διηγήματι· οὐκ ἄχαρι γὰρ, ἀλλὰ πολὺ μετὰ τοῦ θαύματος ἔχον καὶ τὸ χαρίεν. ὡς γὰρ τὰ τῆς κλοπῆς, ὡς αὐτοῖς ἐδόκει, πέρας ἔσχε, καὶ τὸ κέρδος ἦν ἐν μυχοῖς, καὶ ἐλπίδων ἐμπεπλησμένοι ἔθεον, ἄφνω ἔστη ὁ ἵππος ἐοι κώς, καὶ μηδ' ὅλως τὸ παράπαν κινούμενος. Τῶν δὲ ῥαπιζόντων καὶ προπηλακιζόντων καὶ τῆς φορῆ:ᾶς θάτερος θατέρου εἰλημμένοι, καὶ ὡς εἶχον ἕλκοντε;, αὐτὸς ὥς τινων αψύχων ἵστατο, μηδ' ὅλως αὐτοῖ; ὑπακούων, μήτε μὴν βαδίζειν ὅλως ἐπὶ τὰ πρόσω ἀνεχόμενος. Απογνόντες οὖν οἱ φῶρες τῆς ἐπὶ τὰ πρόσω πορείας, δι' ἧς ἤρχοντο, τὸν ἵππον δοκιμά ζοντες ὑπέστρεφον. ὡς δὲ τοῖς ὄπισθεν βαδίζειν ᾔσθετο (ὦ τοῦ θαύματος!) οξύτατος ἔβαινε καὶ προ- plenus viam qua venerat terebat. Hoc illi videntes, θυμίας πεπλησμένος τὴν ἐφ᾿ ἣν ήρχετο ήλαυνε. Τοῦτο ἐκεῖνοι ἰδόντες, τέως μὲν ἐκπλήξει καὶ θάμ δει συνείχοντο· ἀνενεγκόντες δὲ, καὶ τὸ θαῦμα συλ. λογισάμενοι, τὸν ἵππον φέροντες, τὸ μοναστήριον κατέλαβον ἐξομολογούμενοι καὶ διομνύμενοι μηκέτι τοῖς προτέροις ἐπιχειρεῖν, ἀλλὰ ταῖς χερσὶ πονουμένοις τὰς τῆς ζωῆς ἀφορμάς πορίζεσθαι. Καὶ οὗτοι μὲν οὕτως· διὰ πάντων δὲ θεὸς ἐδοξάζετο ὁ μειζόνω; ἀντιδοξάζων. Hoc quoque miraculum visitur in Sampierii pictura, retro p. 519, appellata. Rei hujus testem in manibus habeo codicem sancti viri manu exaratum, ut epigraphe autographa in calce testatur; quem codicem in hac nova tunc quidem metu ac stupore perculsi fuerunt: mox animis collectis, et prodigium considerantes, equum reportantes ad monasterium venerunt, remque confessi, jurarunt nunquam ut antea talia ausuros, sed manuum labore victum sibi comparaturos. Ita se isti gesserunt. In cunctis autem glorificabatur Deus, qui vicissim eum glorificantes luculentius glorificat. bibliotheca vulgabo. Est, inquam, hic codex pers venuste scriptus, mendisque plerumque carens, exceptis aliquot quæ a pronuntiandi ratione mas nant, puta, iotacismis...

LUCA ABBATIS CRYPTOFERRAT. 13. Jam quia oportebat ipsum quoque Bartholon.æum, cursu consummato et fide, ut ait divus Paulus, servata ³, complurium laborum atque sudorum finem facere, ac resolvi, et esse cum Christo ', et vivificæ Trinitati præsentari, in eum morbum incidit, quo beatum exitum adeptus est. Ipsa autem die, qua de hoc tabernaculo migraturus erat, monachus quidam, nomine Leontius, dignitate presbyter et inter monasterii primates, matutinis bymnis de more finem habentibus, somno se tradens, vocem audivit tonitrui similem, que ita aiebat: • Paratus est Patri Bartholomæo thronus perpetuus. › Pavore ille correptus et ex cella saltu se proripiens, percontabatur occurrentes num et ipsi vocem illam audissent: quibus negantibus, Atqui, inquit ille, vocem ejusmodi Tusculi quoque auditam existimo. Profecto ea vox parata sancto viro bona et gloriam qua mox potiturus erat, nobis significabat. Jamique die inclinante, beatus vir ad Dominum migravit. Et nunc in cœlis est, Deumque cernit et cernitur: Deum cernit videlicet quem amavit, cui inservivit, quem proxime adstans pro nobis de precatur. 20. Porro æquum non est, miraculum, post illius transitum editum, indictum prætermittere, prasertim quia voci a monacho Leontio audit aquipollet, eique fidem confirmat. Alius quidam monachus, Francus nomine, in morbum delapsus, mortem, ut videbatur, jam oppetebat; et voce deliciente, exstinctus apparebat, sine respiratione, sine motu, nullam vitalem facultatem præ se ferens. Facto itaque fratrum, ut inos est, concursu, et aliis quidem tumulandum dicentibus, aliis id diflerentibus, dies jam nocti propinquabat; ille nihilominus mortuus videbatur. Quamobrem funebrem lotioncin aggredientes, dum in eum aquam injicerent et hinc inde converterent, repente mortuus, jam vivus erat; et qui paulo ante nutus, nunc loquebatur, lavantesque reprehendens aiebat: Cur mihi, fratres, vim facitis? Cur me suaviter dormientem escitastis? Hique ad illum: Mortuum te integra die conspicati, nunc lavare voluimus. Rursus autem qui jacebat, disserere capit: Ego, sive in corpore ſuerim sive extra corpus, videbam me solitariuın ad quemdam pergere locum, duabus me præcedentibus columbis; quarum una alba, altera nigra, circumvolabant me; alba quidem dextrorsum, nigra sinistrorsum. Sic ergo præeuntibus illis, meque subsequente, in campum quemdam devenimus, inenarrabili luce et fragrantia plenum; quo in campo dum animo attenderem, Patrem nostrum stantem conspexi, circaque eum pauperum multitudinem, quibus ille panem elargiebatur. Cum autem converso oculo me vidisset: Quid agis lic, inquit, France? quisve te huc adduxit? Ego vero illi, quo- * II Tim. 1v, 7. • Philipp. 1, 25. ιθ'. Ἐπειδὴ δὲ ἔδει καὶ αὐτὸν, τὸν δρόμον τελέσαντα καὶ τὴν πίστιν, κατὰ τὸν θεσπέσιον Παῦλον, τηρήσαντα, τῶν πολλῶν πόνων καὶ ἱδρώτων λυθῆναι, ἀναλύσαί τε, καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι καὶ τῇ ζωαρχική Τριάδι παρίστασθαι, νόσῳ περιπίπτει, ἐν ᾗ τὸ ματ χάριον τέλος ἐδέξατο. Αὐτῇ δὲ τῇ ἡμέρᾳ, ἐν ᾗ του σκήνους ἐκδημεῖν ἔμελλε, μοναχός τις ονόματι Λεόν τιος, πρεσβύτερός τε τὴν ἀξίαν καὶ τῶν ἐν τῇ μονῇ τὰ πρῶτα φερόντων, τῶν ἐρθρινῶν ὕμνων, ὡς ἔθος, πέρας λαβόντων, ὕπνῳ ἑαυτὸν ἐκδεδωκώς, φωνῆς ἀκούει βροντῇ παραπλησίας· ἡ δὲ φωνὴ τάδε ἐδήλου·. Ητοίμασται τῷ Πατρὶ Βαρθολομαίῳ θρόνος ἀδιάδοχος. ο Σύντρομο; οὖν γενόμενος, καὶ τῆς κέλ λης ἀναστὰς, καὶ ἄλματι ἐκπηδήσας, ἤρετο τοὺς παρατυγχάνοντας, εἰ καὶ αὐτοὶ τῆς φωνῆς ἡκηκόεισαν; Τῶν δὲ μηδὲν ἀκηκοέναι φησάντων, ἐκεῖ. νος, Καὶ μὴν, ἔφη, ἐν τῇ Τουσκουλάνῃ τὴν φωνὴν ἐκείνην νομίζω ἀκουτισθῆναι. Καὶ ταῦτα μὲν ἡ φωνὴ, τὰ τῷ ἁγίῳ ἑτοιμασθέντα ἀγαθὰ, καὶ ἧς ἀπο λαβεῖν [[. ἀπολαύειν] ἔμελλε δόξης καὶ ἡμῖν κατά δηλα ποιοῦσα. Ἡμέρας δὲ ἤδη κλινούσης, καὶ ὁ μα κάριος πρὸς Κύριον ἐξεδήμησεν· καὶ νῦν ἐστιν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Θεὸν ὁρῶν καὶ ὁρώμενος, ἂν ἠγάπησεν, ὃν ἐθεράπευσεν, ᾧ καὶ ἐντυγχάνει ἀμέσως τὰς ὑπὲρ ἡμῶν ἱκετηρίας ποιούμενος. κ'. Οὐ δίκαιον δὲ τὸ μετὰ τὴν αὐτοῦ ἐκδημίαν γενόμενον θαῦμα παιδεῖν ἀδιήγητον, τῇ φωνῇ μᾶλ λον, τῇ τῷ μοναχῷ Λεοντίῳ ἀκουτισθείσῃ, ἰσοδυναμοῦν, καὶ ταύτῃ τοῦτο πιστούμενον. Ετερός τις Ο μοναχός, Φράγγος λεγόμενος, ἀσθενείᾳ περιπεσὼν, έκλιπούσης, νεκρὸς ἑωρᾶτο, ἄπνους, ἀκίνητος, μητὸ χρεών, ὡς ἐδόκει, ἀπῄτει· καὶ τῆς φωνῆς αὐτῷ δεμίαν ζωτικὴν δύναμιν ἐμφαίνων. Συνδρομῆς οὖν τῶν ἀδελφῶν, ὡς εἰκὸς, γενομένης, καὶ τῶν μὲν ταφῇ παραδιδόναι λεγόντων, τῶν δὲ ἐπὶ τούτῳ ἀναβαλλομένων, ἡ μὲν ἡμέρα ταῖς ἀρχαῖς τῆς νυκτός ἤδη ἐπλησίαζεν· ὁ κείμενος δὲ αὖθις νεκρὸς ἑωρᾶτο. Λοῦσαι τοίνυν αὐτὸν τὸ ἐπιτάφιον προθυμηθέντων, ὡς τὸ ὕδωρ αὐτῷ ἔβαλον, καὶ περιστρέφειν ἔνθεν κἀκεῖθεν ἐπειρῶντο, ἄφνω ὁ νεκρὸς ζῶν ἦν, καὶ [f. add. ἐ] πρὸ μικροῦ ἄφωνος, λαλῶν ἐδείκνυτο, καὶ τοῖς λούουσιν ἐπιμεμφόμενος ἔλεγε· Τί με, ἀδελ φο!, βιᾶσαι ἐπεχειρήσατε; Διὰ τί δέ με ἡδέως ὑπνώτα τοντα διυπνύσατε; Οἱ δὲ πρὸς αὐτόν· Νεκρόν σε ὅλην τὴν ἡμέραν βλέποντες, νυνὶ λοῦσαι διενοήθημεν. Αὖθις οὖν ὁ κείμενος διηγεῖσθαι ἀπήρξατο· Ἐγώ, εἴτε ἐνδημῶν εἴτε ἐκδημῶν τοῦ σώματος, ἑώρων ἐμαυτὸν ἔν τινι τόπῳ μόνον πορευόμενον· δύο δὲ περιστερὰς προπορευομένας μου, ὧν ἡ μὲν μία λευκή, θατέρα δὲ μέλαινα, περιίπταντό με, ἡ μὲν λευκὴ δεξιά, ἡ δὲ μέλαινα ἐξ ἀριστερῶν. Οὔτως οὖν ἐκείνων προπορευομένων, κἀμοῦ ἑπομένου, ἔν τινι χώρῳ κατηντήσαμεν, ὁ δὲ χῶρος φωτὸς ἀρ ῥήτου καὶ εὐωδίας ἐπέπληστο, ἐν ᾧ χώρῳ προσ εσχηκώς, τὸν Πατέρα ἡμῶν τεθέαμαι ἱστάμενον· κύκλῳ δὲ αὐτοῦ πλῆθος πενήτων, αὐτὸν δὲ μέσον τὴν χεῖρα ἐκτείνοντα, καὶ ὡς δὴ ἐπιχορηγοῦντα αὐτο

VITA S. BARTHOLOMEL JUNIORIS. τοῖς ἄρτον· ὡς δὲ τὸ ὄμμα περιστρέψας ἐθεάσατό modo pervenissem, nuntiavi. Tum denuo Paler dixit: Et quomodo fratres nostri se habent? Bere, per Dcum, ego dixi. Ille autem: Redi in monasterium, et dic fratribus, ut in traditione perseverent, quam ego ipsis tradidi. His dictis, ad interiora loca proficisci visus est. με, τί σοι ἐνταῦθα, Φράγγε, ἔφη, καὶ τίς ὁ ἐνταῦθα ἀγαγών σε; Ἐγὼ δὲ πρὸς αὐτὸν ὅπως παρεγενόμην ἀπήγγελλον· ὁ δὲ πατὴρ αὖθις ἤρητο· Καὶ πῶς οἱ ἀδελφοὶ ἡμῶν διάγουσι; Καλῶς, διὰ τοῦ Θεοῦ, ἔφην ἐγώ· ὁ δὲ, Υπόστρεφε εἰς τὸ μοναστήριον, καὶ εἰπὲ τοῖς ἀδελφοῖς ἐμμένειν τῇ παραδόσει ᾗ παρέδωκα αὐτοῖς. Ταῦτα εἰπὼν ἐνδοτέρω χωρεῖν ἐδέχει. κα'. Πορευομένου οὖν αὐτοῦ, καμοῦ ἑπομένου, οὐ γὰρ ἤθελον χωρισθῆναι ἀπ' αὐτοῦ, εἰς τινα πόλιν κατηντήσαμεν, ἧς τὸ κάλλος ἐξειπεῖν γλώσσῃ ἀν θρωπίνῃ ἀδύνατον. Ἐν ἑνὶ δὲ τῶν ἐκεῖσε ἀνακτόρων τοῦ Πατρὸς εἰσελθόντος, κἀγὼ συνεισῆλθον αὐτῷ, ἐν ᾧ θρόνον ἐθεασάμεθα ἐνδοξότατον πάνυ, εἰς ὃν ἀνελθὼν ὁ Πατὴρ κεκάθικεν. Δύο δέ τινες αὐτῷ παρ. ειστήκεισαν, ὧν τὰ πρόσωπα ὑπὲρ τὸν ἥλιον. Επιστραφεὶς οὖν καὶ θεασάμενός με, φησί· Καὶ ἐνταῦθα, Φράγγε, ἥκεις; Υπόστρεφε εἰς τὸ μοναστήριον καὶ καθὼς εἶπόν σοι εἰπὲ τοῖς ἀδελφοῖς ἐμμένειν ἐν ἀρετῇ καὶ τῇ τῶν καλῶν ἐργασίᾳ καὶ ἐπιμονῇ· καὶ ἐν τῇ κυρίᾳ μου ἐλπίζω καὶ δεσποίνῃ, τὸ ὄμμα ὑπεράνωθεν ἐρείσας, ὅτι οὐκ ἐγκαταλει φθήσεσθε, οὔτε χωρισθήσομαι ὑμῶν, οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι. Οὕτως τῶν Πατρὸς εἰδ πόντος, κἀγὼ τὸ ὄμμα ὑπὲρ κεφαλῆς αὐτοῦ ἐρεισά. μενος, γυναῖκα εἶδον ἐπὶ θρόνου φοβερού καθεζομέ νην, ἧς τὸ κάλλος καὶ τὴν ἐξ αὐτῆς ἐκπεμπομένην λαμπρότητα εξειπεῖν ἀμηχανῶ. Κύκλῳ δὲ αὐτῆς λαμπρούς τινας ἐν φόβῳ παρεστώτας καὶ σεβάσματι, ἦν καὶ ὑπενόησα τὴν ἁγίαν Θεοτόκον εἶναι. Ταῦτα θεασάμενος καὶ ἀκούσας ἐξῆλθον τοῦ παλατίου, καὶ πάλιν τῶν περιστερῶν ἐκείνων προπορευομένων μου, τὰ ἐνταῦθα κατέλαβον. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ μοναχὸς καὶ θεασάμενος καὶ ἀκούσας ἀπήγγειλεν. κβ'. Ἡμεῖς δὲ δι᾿ ἀμφοῖν πληροφορηθέντες, ἀπό τε τοῦ ἐναρέτου καὶ ἡκριβωμένου βίου αὐτοῦ, ἀπό τε τῶν θαυμασίων ὧν δι' αὐτοῦ πεποίηκεν ὁ Θεὸς, ἀδιστάκτῳ τῇ γνώμῃ καὶ πόθῳ ζέοντι τὴν μνήμην αὐτοῦ ἑορτάζοντες, καὶ τὴν σορὸν τῶν λειψάνων κατασπαζόμενοι, μεσίτην αὐτὸν καὶ πρέσβιν πρὸς τὸν Σωτῆρα ἡμῶν καὶ Θεὸν ἔχειν ἐξαιτούμεθα, ἵνα ταῖς τούτου πρεσβείαις, καὶ τῆς Κυρίας ἡμῶν καὶ Δεσποίνης ἀειπαρθένου Θεοτόκου, τῶν ἐκείνῳ κληρωθέντων ἀγαθῶν μὴ ἀποτύχωμεν, ἀλλ' εύρωμεν κλῆρον καὶ μερίδα μετά πάντων τῶν ἁγίων τῶν εὐαρεστησάντων αὐτῷ Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα σὺν τῷ προανάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ συνανάρχῳ καὶ ζωαρχικῷ καὶ ζωοποιῷ καὶ ἀγαθῷ Πνεύ ματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν Τέλος τοῦ Βίου τοῦ ἁγίου Πατρός. 21. Quem abeuntemn secutus ego, neque enim ab co separari volebam, ad urbem quamdam devenimus, cujus pulchritudinem humana lingua nequit effari. In unum autem illic palatium ingresso Patre, ego quoque subsecutus sum vidique illic magnificentissimum thronum, in quem conscendens Pater resedit. Duo vero illi assistebant, quorum vultus sole lucidiores. Porro conversus, meque videns, ait: Huc etiam, France, venis? Redi ad monasterium, atque, ut tibi dixi, fratres admone, ut perseverent in virtute et operibus bonis vitæque constantia speroque a domina ac regina mea (quod dicens, oculos sursum intendit) nunquan vos derelictum iri, neque me sine vobis futurum, sive in præsenti sæculo sive in futuro. Dum sic Pater loqueretur, ego quoque supra caput ejus oculum intendens, formidabili in throno sedentem, mulierem aspexi, cujus pulchritudinem et emicantem ex ea splendorein effari nequeo; circa vero ipsam splendidos quosdam, cum timore ac reverentia stantes; quam esse sanctam Deiparam suspicatus sum. His visis atque auditis, palatio exivi, et illis denuo columbis mihi præeuntibus, huc adveni. Hæc monachus de visu audituque testis narravit. 22. Nos vero dupliciter persuasi, tumn a vitæ ejus virtutibus, tum etiam a patratis per eum a Deo miraculis, memoriam ejus indubitante judicio ſer· ridoque amore celebrantes, et reliquiarum ejusdem loculum venerantes, mediatorem ipsum atque oratorem apud Salvatorem Deumque nostrum babere postulamus; cujus intercessionibus, nec non dominæ nostræ ac reginæ semper virginis Deiparæ, bonis sancto viro jam assignatis, utinam non excludamur; sed sortem partemque cum sanctis omnibus, Christo Deo nostro charis, consequamur. Cui gloria, cum sempiterno ejus Patre, et cum coæterno et vitæ auctore vivificoque et bono Spiritu, nunc et semper et per sæcula sæculorum. Amen. Explicit sancti Patris Vita.

ANONYMI ΕΙΣ ΤΟΝ ΟΣΙΟΝ ΠΑΤΕΡΑ ΗΜΩΝ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΝ. ENCOMIUM IN SANCTUM PATREM NOSTRUM BARTHOLOMÆUM *. T. Admirabilis est Deus in sanctis suis: decet enim a carminibus psalmicis dicendi exordium facere, et quia tempori maxime convenit. Vere admirabilis est Deus in omnibus sanctis suis: et ut Triniratem in hoc quoque veneremur, admirabilis est Deus in omnibus servis suis. Neque enim solum in prophetis et apostolis et martyribus, sed jam in sanctis quoque et ascetis admirandus exstitit Dominus: neque tune solum cum in corpore vitam angelicant viverent, sed etiamnum per processionemi annuain, qua, stellart:m orientium instar, illorum memoria recurrit, ipse Deus in iis gloriacatur, eorumque certamina ærumnæque celebran - tur, ac fidelium cœtus, illorum preconiis incitatus, ad eundem zelum adducitur. Memoria enim, inquit,- justi præconiis coronatur. 2. Vos igitur, o concio divinitus collecta, quoιquot Gliorum spiritualium Patres facti et quotquot Patres Patrum esse dignati, et quotquot filiorum sortem nacti estis, agite gaudio spirituali exsulte - mus. Neque enim Patris solummodo, sed Patris patrun, et pastoris pastorum, et ductoris duetorum, memoriam hodie celebramus. Patris autem, et præsertim ejusmodi, memoriam recolere, omnino magnum est debitum: Patris, inquam, qui non ex sanguine neque ex voluntate carnis nos genuit, sed qui ex Deo per Spiritum nos regeneravit. Jam vero quis mihi dabit forcipe spirituali us aperiri, et carbone purgare labia? Quænam ( enim lingua humana viri illius virtutes digno modo efferre valebit? 3. Jam quidem scio me magnum incurrere periculum, utpote parvus ego comparatus cum illo magno quem Patris denominatio cunctis, et regibus et magistratibus et universo populo illustrem ac notum reddidit, imo, qui Patris nomen per divina opera jure meritoque adeptus est et cognomen rebus gestis maxime conveniens acquisivit. Scio, inquam, scio et persuasum habeo, me, illius virtutes laudare aggredientem, juxta currum 4 Psal. EXVII 36. α'. Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. Καλὸν γὰρ ἀπὸ ψαλμικών ᾠδῶν τοῦ λέγειν ἀπάρω ξασθαι, καὶ λίαν τῷ καιρῷ προσφορώτατον· θαυ μαστὸς ὁ Θεὸς ἀληθῶς ἐν πᾶσι τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ· καὶ ἵνα τὴν Τριάδα κἂν τούτῳ τιμήσωμεν, θαυμα στὸς ὁ Θεὸς ἐν πᾶσι τοῖς δούλοις αὐτοῦ. Οὐ γὰρ μόν νεν ἐν προφήταις καὶ ἀποστόλοις καὶ μάρτυσιν, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ ἐν ὁσίοις καὶ ἀσκητοῖς ἐθαυμαστώθη ὁ Κύριος· καὶ οὐ τότε μόνον, οπότε ἐν σώματι τὸν ἰσάγγελον βίον ἐπολιτεύοντο, ἀλλὰ καὶ νῦν διὰ τῆς ετησίου περιδρομής, οἷον ἀστέρων ἀνατολῆς τῆς μνήμης ἐπιδημούσης αὐτῶν, αὐτός τε δοξάζεται ἐν αὐτοῖς ὁ Θεὸς, καὶ οἱ τούτων ἀγῶνες καὶ κήποι σαλ τίζονται, καὶ τὰ συστήματα τῶν πιστῶν εἰς ζῆλον παρακινοῦνται τὸν ὅμοιον τοῖς εἰς ἐκείνους ἐγκωμίοις ἑλκόμενοι· μνήμη γάρ, φησί, δικαίου τοῖς ἐγκωμίοις ἐμπέπλεκται. β'. Ὑμεῖς τοίνυν, ὦ θεοσύλλεκτον άθροισμα, ὅσοι τε Πατέρες παίδων πνευματικῶν ἐγεγόνειτε, καὶ ὅσοι Πατέρες Πατέρων εἶναι ἠξιώθητε, καὶ ὅσοι τῆς μοίρας τῶν τέκνων ὑπάρχετε, δεῦτε καὶ ἀγαλλιασώμεθα πνευματικὴν ἀγαλλίασιν· Πατρὸς γὰρ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ πατέρων Πατρὸς, καὶ ποιμένων ποιμένος, καὶ ὁδηγῶν ὁδηγοῦ, τὸ μνημόσυνον ἑορτάζομεν σήμερον. Τὸ δὲ πατρὸς τὴν μνήμην ἐπιτελεῖν, καὶ μᾶλλον τοιούτου, κατάχρεως πάντως ἐποφειλόμενον· καὶ Πατρός, οὐχ ὃς ἡμᾶς ἐξ αἱμάτων καὶ ἐκ θελήματος ἐγέννησε τῆς σαρκὸς, ἀλλ' ὅ; ἐκ Θεοῦ διὰ Πνεύματος ἀνεγέννησεν. ᾿Αλλὰ τίς μοι δώσει λαβίδι ἐντομῶσθα: προφητικῇ, καὶ τῷ ἄνθρακι τὰ χείλη καθάρασθαι; ποία γὰρ ἀνθρωπίνη γλῶσσα τρανῶσαι κατ' ἀξίαν δυνήσεται τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου τὰ κατορθώματα; γ'. Οἶδα μὲν ὅτι μέγαν ἀναῤῥιπτῶ κίνδυνον, ὁ βραχύς τις ἐγὼ τῷ μεγάλῳ ἐκείνῳ παραμετρούμε να;· ἂν ἡ τοῦ Πατρὸς προσηγορία τοῖς πᾶσιν ἐγνώ ρ:σε, καὶ βασιλεῦσι καὶ ἄρχουσιν καὶ τῷ κοινῷ τοῦ πλήθους δῆλον κατέστησε· μᾶλλον δὲ, ὅς τὴν τοῦ Πατρὸς προσηγορίαν ἐκ τῶν ἐνθέων ἔργων ἀξίως ἐκτήσατο, καὶ προσφορώτατον εὗρε τῇ πράξει τὸ Ενομα· οἷον μὲν οὖν, οἶδα καὶ πέπεισμαι ὅτι πεζός δραμοῦμαι παρὰ λύδιον ἄρμα τὰ ἐκείνου σεμνύν Diogenianus cent. VI, 28, dicit proverbium in eos qui longo intervallo in certamine relinquitur. Ex interpretatione nostra. Edit. Patr.

LAUDATIO S. BARTHOLOM.EI. νειν βουλόμενος· ὁ γὰρ μηδὲ τῶν φαινομένων καὶ Lydium, ut proverbium habet, decurrere: cum αἰσθητῶν τοὺς λόγους εἰδέναι δυνάμενος, πῶς διὰ γλώττης ἐκφᾶναι τὰ κατ' ἐκεῖνον τὸν μύστην νοουμένων ἰσχύσειςν; Ἀλλ᾿ ἐπειδήπερ ή σή με θειότης, Πάτερ πατέρων κοινὴ καὶ ἡμέτερε, ἐπὶ τοὺς λόγους τούτους κεκίνηκε, καὶ ταῦτα νοσερῶς πως καὶ ἀθλίως τοῦ σώματος ἔχοντα, ἔνθους ὥσπερ τις γίνομαι τῷ παρὰ σοῦ μοι ἐμπνεόντι πνεύματι· καὶ ἐπείπερ κινεῖ μὲν βορρᾶς καὶ ταράττει τὴν θάλασσαν, ἡ δὲ κυμαίνεται καὶ διεγείρεται· εἰ δ' ἀθρόον ἐπιλίποι τὸ πνεῦμα, καθίσταται· δεῖ γὰρ τοῖς ὑπό τινων διο εγειρομένοις συνεχούς τῆς κινήσεως· διὰ ταῦτά μοι αὐτὸς, ὦ Πάτερ καὶ δέσποτα, ἡ μετὰ Θεὸν ἐμὴ ζωὴ ἢ καὶ πνοὴ, μὴ ἅπαξ μου τοῦ σου θειοτάτου πνεύματος ματαδούς, ἐπίχει, ἀδιαλείπτως ἐπίπνεε, ἵνα μοι ὁ τῆς ψυχῆς τόνος εὐτονώτερος πρὸς τὴν ἅμιλ λαν γένηται· ἅμιλλα γάρ μοι καὶ μέγα στάδιον ἀνέῳκται. Σὺ δὲ, καὶ οἱ σὺν σοί τε, καὶ μετὰ σὲ τὰ ἐκείνου γινώσκοντες ἀκριβέστατα, προκάθῃ τῶν ἐμῶν λόγων ἀκροατὴς καὶ ἐξεταστής· ἐγὼ δὲ διὰ τοῦτο δρόμον τρέχω διπλοῦν· τὸ μὲν, τῷ μεγάλῳ συνθέων Πατρί· τὸ δὲ, ὑπὸ σοὶ τῷ ἐκείνου μὲν ἐκλεκτῷ καὶ πρωτοτόκῳ παιδί, ἐν ᾧ καὶ ηὐδόκησεν, ἡμετέρῳ δὲ πατρὶ καὶ καθηγητῇ τὸν δρόμον τοῦ λόγου ποιούμενος. δ'. Τί τοίνυν καὶ δράσομεν, ἀδελφοὶ, κάτω που ἐῤῥιμμένοι τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἀσυγκρίτου μεγαλειότη τος; Τὴν τοῦ λόγου φλέβα ἀναστομώσωμεν; Αλλ' ὅπερ ἂν εἰπεῖν δυνηθείημεν, ἧττον ἐκείνου φανή. enim ne ea quidem quæ apparent et sensibus per - cipiuntur, intelligere queam, qui potero eloqui i¦lius viri mystici res gestas animum spectantes? At quoniam tua sanctitas, Pater patrum communis ac noster, ad hunc sermonem me, quamvis infelici corporis morbo oppressum, provocavit, spiritu tuo in me transeunte quasi inspiratum me sentio: et quoniam boreas quidem movet mare atque excitat, ita ut spumet et exagitetur, ubi vero procella subito deficit, ad quietem redigatur (siquidem omnibus ab alio excitatis perpetuo opus est impulsu ), propterea tu, ο Paler atque domine, post Deum vita mea vel halitus, tu qui haud semel divini tui spiritus participem me esse voluisti, affunde et continuo aspira, ut animi vigor vigorosior fiat ad certamen subeundum. Certamen enim et magna arena me exspectant: tu vero et qui cum te et post te illius virtutes accuratissime noverunt, tanquam præses et judex sermoni meo ades. Proplerea duplicem cursum perfcere debeo: primun quidem currens cum magno Patre, secundum autem, te auspice qui illius electus es ac primogenitus filius, in quo etiam sibi conplacuit, nostro Patre ac præceptore stadium sermonis emensurus. 4. Quid jam faciemus, fratres, incomparabilis istius viri magnitudine depressi? Aperiemusne sermonis fontem? At quidquid dixerimus, illo inferius apparebit et quasi detrahere ejus virtutibus censebimur: ubi enim non attingimus, insultamus. An silebimus? Ubi vero obedientiæ promissio? quomodo promptæ voluntatis documentum exhibebimus? Videtisne quomodo duplex nos periculum urgeat? cernitisne quomodo et sermo et silentium in accusationem mihi cedant? Attamen vel sic velut in trutina jactatus, atque buc et illuc circumactus, placidissimo tuo, uti jam dixi, Spiritu confsus, Pater reverendissime, sermonis velum cum fiducia pandam. Tu autem, qui pèr Deum deus nobis manifestatus es, suavissimo spiritus tui zephyro me affa: et si tu dixeris, Ego deus non sum, audacter tibi contradicam, ut propter hoc potius deus: divinitatem enim tuam demon - σεται, καὶ τρόπον τινὰ ἀτιμάζειν τὰ ἐκείνου λογι σθησόμεθα. Οἷς γὰρ οὐκ ἐφικνούμεθα, καθυβρίζομεν. Ἀλλὰ σιγήσωμεν; Καὶ ποῦ τῆς ὑπακοῆς ἡ ὑπόσχε σις; Πῶς δὲ ἄρα καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην ἐπιδειξήμεθα; Ορᾶτε ὅπως διπλοῦς ἡμῖν ὁ κίνδυνος ἑκατέ ρωθεν; Σκοπεῖτε ὅπως καὶ λόγος καὶ σιωπὴ εἰς Εγκλημά μοι καθίσταται; ᾿Αλλὰ καὶ οὕτως ταλαν τευόμενος, καὶ οὕτω τρυτανιζόμενος, καὶ τῇδε κἀκεῖσε περιφερόμενος, θαῤῥήσας ὡς εἴρηται τῷ γαληνωτάτῳ σου πνεύματι, σεβασμιώτατε Πάτερ, τὸ τοῦ λόγου ἱστίον πεποιθότως ἀναπετάσαιμι· σὺ δέ μοι ἐμπνέοις τὸν τοῦ παρὰ σοὶ πνεύματος γλυκύτα τον ζέφυρον, ὁ διὰ Θεὸν, θεὸς ἡμῖν γνωριζόμενος· κἂν σὺ λέγῃς ὅτι Οὐκ ἐγὼ θεός είμι, θαρρούντως σου ἀντιφθέγξομαι, ὡς διὰ τοῦτο μᾶλλον θεός· εἰκονίζει strat modestiæ virtus accuratissima Divinitatis γάρ σου τὴν θέωσιν καὶ ὁ τῆς μετριοφροσύνης όρος, ἀκριβεστάτη εἰκὼν τῆς θεώσεως· ἀλλὰ πῶς οὐ θεός, Ο τοῖς θείοις κεκοσμημένος πλεονεκτήμασιν, οἷς ὁ Θείος με μόρφωται ἄνθρωπος· εἶτα καὶ πρὸς τὰ τῇδε ἐπεστρεμμένος, ὥσπερ τις νοερὰ δύναμις, καὶ ἡμῶν τῶν γηίνων ἐπιμελούμενος; ε'. Αρκεῖ μὲν οὖν, ὦ παρόντες, τῷ μακαρίῳ ἐκεί νῳ καὶ ἀοιδίμῳ Πατρὶ εἰς ἐγκωμίων ὑπόθεσιν, ὁ Πατὴρ ἡ ἡμέτερος καὶ ὁ θεῖος οὗτος ὑμέτερος σύλ λόγος, ὁ νοητὸς οὗτος παράδεισος· οὗ μέσον μὲν ίσταται ὡς τι δένδρον ὑψίχομον, ζωοποιοὺς ἡμῖν παρέχων διὰ γλώττης καρπούς· αὐτὸς οὗτος ὁ ποιμὴν ὁ ἡμέτερος· κύκλοθεν δὲ τούτου ὑμεῖς ὡς τινα θεῖα φυτά και στερέμνια, τῆς ἐκείνου γλυκείας ῥίζης imago. Sed quomodo non deus, qui est ornatus virtutibus divinis quibus homo divinus repræsentatur, deinde etiam ad terrena conversus, velut intellectualis quædam potestas, nostri mortalium curam habet? 1 5. Sufficit igitur, auditores, beato illi ac venerando Patri ad præconiorum argumentum, Pater noster et præcellens cœtus vester, intellectualis iste paradisus, in cujus medio collocatus est tanquam arbor altis frondibus eminens, vivificos ex ore suo nobis suppeditans fructus: bic ipse est pastor noster, circum eum autem vos uti divini ac fortes surculi, ex illius suavi radice proger-

ANONYMI 50% mitantes, et si nos νεόφυτο (recens plantati) inter ἀναδιδόμενα· εἰ δὲ καὶ ἡμεῖς οἱ νεόφυτοι ὑμῖν συνvos recipiamur, valde gaudebo: caterum lignum amarum simul ac dulce longe abigatur. Hunc cœlestem paradisum cum Deo ille plantavit laboribus suis. Etenim si vos omnes ex co qui nobis jam adest progerininastis, et ille primus plantavit, hic autem ex illo latices accipiens irrigavit: etiam hoc rursus gloriæ incrementum est illi. Deus autem, secundum meritum crescere fecit, idque per Patrem nostrum: hic enim vitam asceticam velut ditissimum talentum a summo viro accipiens, non in terra abscondidit et defodit, sed vobis probatis nummulariis tradidit ac Deo adjutore multis vieibus auxit. Atque hoc etiam, quod nimirum talis filii pater fuerit, illi in præconiorum locum eedit. 6. Si vero oportet etiam secundum alias virtutes illum depingere, quis in suderibus et labo - ribus pro Deo subeundis proprio corpori non pepercit? quis oculum: somni expertem conservavit uti bonus pastor, ad gregis sui securitatem? Cum enim sciret hanc ærumnosain vitam vere magi vicem tener, et, quia propria pulchritudine, qua naturam nostram seducere queat, omnino destituitur, variis illecebris et quasi incantamentis, insuper deliciis fictitiis ac speciosis prætextibus allicere ad se conari, ille hujus turpitudinem omnino manifestam reddidit, falsamque voluptatem removil atque refutato apparatu scenico mendacium apparere fecit. Quis subtilitate ingenii, quis vigore mentis æquiparavit illum qui animo vegeto quæ ad Deum resque divinas pertinent semper versabat? quis Lamn suavis in loquendo, promptus ad respondendum, hilaris in conversando? Quis tam aptus ad difficultates Scripturæ enucleandas verumque sensum delegendum? quis, illius instar, cum optimis degens, nec infirmorum discipulorum salutem negligebat? Sed quo excellebat ingenio, in medio divinarum humanarumque rerum constitutus, neque omnino inferiora omisit, et illis hæc temperare optime polluit. Quis tanta præditus experientia exstitit animarum medicus qui semper ad indirmitatis gradum miscere medicinam calleret? Modo enim balneis atque cataplastris, modo incisionibus et exustionibus ægrotum curabat; nunc medicamentis lenioribus, nunc acrioribus efficacioribusque utebatur; et sicubi morbi affectionem ulcerosam et periculosissimam deprehendisset, haud leviter illam etigit, neque videres trementem eum vel palpitantem accedere, imo usque ad intimos`animæ recessus ferrum infixit, 7. Quis æque divinis suavibusque sermonibus auditorum animas demulsit? quis æque tumentes depressit, lapsos autem crexit et a præcipitiis in planitiem reduxit? quis illius instar in omni rerum statu constans fuit, neque celeri abreptus est impetu? Multum enim abfuit quin omnibus cede τετάγμεθα, ἀγαπῴην ἄν· τὸ δὲ πικρόγλυκον ξύλον μακρὰν ἀπελήλατο· τοῦτον τὸν θεῖον παράδεισον, ἐκεῖνος μὲν σὺν Θεῷ κόποις ἰδίοις ἐφύτευσε· εἰ γὰρ ἐκ τούτου τοῦ νῦν συνόντος ἡμῖν πάντες ὑμεῖς ἀναφύητε· τὸν δὲ, πρῶτος ἐκεῖνος ἐφύτευσεν, ἤρίευσε πάλιν οὗτος ἐξ ἐκείνου τὸ ῥεῦμα δεξάμενος· καὶ τοῦτο δ' αὖθις, ἄλλη δέξης ἐκείνῳ προσθήκη προς γίνεται· ὁ δὲ Θεὸς κατ᾿ ἀξίαν ἐπηύξησεν· ἐπηύξησε δὲ διὰ τοῦ ἡμετέρου Πατρός· οὗτος γὰρ τὴν ἀσκη τικὴν πολιτείαν ἐκ τοῦ μεγάλου διαδεξάμενος ὡς πολύολβον τάλαντον, οὐκ εἰς γῆν κατέκρυψε καὶ κατέχωσεν, ἀλλ' ὑμῖν τοῖς καλοῖς τραπεζίταις καταβαλών, κατὰ τὸ πολυπλάσιον ηύξησεν ὑπὸ Θεοῦ συνεργούμενος. Καὶ τοῦτο δὲ πάντως προσθήκη τῶν ἐγκωμίων ἐκείνῳ, τὸ τοιούτου γενέσθαι πατέρα παιδός. ς'. Εἰ δὲ δεῖ καὶ τοῖς ἄλλοις ἐκεῖνον καλοῖς κατὰ μέρος χαρακτηρίζεσθαι· τίς μὲν ἐν τοῖς κατὰ Θεὸν ἱδρῶσι καὶ πόνοις τοῦ οἰκείου σώματος οὐκ ἐφεί σατο; τίς δὲ τὸ ὄμμα διετήρησεν ἄγρυπνον ὡς ποιμὴν ἀγαθὸς, πρὸς τὴν τοῦ οἰκείου ποιμνίου ἀσφά λειαν; Εἰδὼς γὰρ ὡς ἀτεχνῶς μάγος ἐστὶν ἡ τοῦ πολυμόχθου τοῦδε βίου ζωή, διὰ δὲ τὸ, κάλλους ο κείον αὐτὴν ἀπορεῖν, δι' οὗ τὴν φύσιν ἡμῶν θέλγειν δυνήσεται, Εγξί τέ τιτι καὶ θελγήτροις, ἀλλὰ μὲν καὶ κάλλεσιν ἐπιθέτοις, καὶ κατατέχνοις ἰδέαις πρὸς αὐτὸν ῥίπτειν ποιεῖ, ἐκεῖνος τὸ αἶσχο; αὐτοῦ διὰ παντὸς ἀνεκάλυπτε, τὴν ἐπίπλαστον ἀφαιρούμενος ήδονήν· καὶ ἀπελέγχων τὸ δράμα αὐτοῦ, καὶ ὑποδεικνὺς τὴν ὑπόκρισιν· τίς τοσοῦτον ὀξὺς ἐν φρονή - σει, καὶ ἀγχινούστατος ἐν συνέσει, καὶ ἐσπουδασμέ νον ἀεὶ πρὸς τὰ περὶ Θεοῦ καὶ τὰ θεῖα, καὶ ἄσχολον περιφέρων τὸ φρόνημα; Τίς οὕτω γλυκὺς ἐν τῷ λέγειν, ταχὺς ἐν τῷ ἀποκρίνεσθαι, καὶ ἱλαρὸς ἐν τῷ τυγχάνεσθαι; Τίς οὕτως ἐφευρετὴς ἀποριῶν Γραφι κῶν καὶ διαλύσεων ἀληθῶν; τίς οὕτω μετὰ τῶν κρειττόνων γενόμενος, ἢ καὶ τοῦ κρείττονος τῶν κάτω μαθητῶν οὐκ ἐπελάθετο; Ἀλλ᾽ οἷον ἦν ἐκείν τὸ τῆς φύσεως περιδέξιον, ὅτι θείων καὶ ἀνθρωπί νων πραγμάτων ὑπάρχων μεταίχμιον, οὔτε πάντη τῶν κάτω ἀφίστατο, καὶ τὴν πρὸς ἐκεῖνα ἀνάκρασιν ἐπλούτησε καθαρῶς· τίς οὕτω θεραπευτή; ὑπῆρχε ψυχῶν ἐμπειρότατος, καὶ πρὸς τὸ τοῦ νοσήματος μέτρον την θεραπείαν ἐπάγων; Καὶ πῆ μὲν, λευ τροῖς τισι καὶ μαλάγμασι τὸν νοσοῦντα ἰώμενος, πῆ δὲ τομαῖς τε καὶ καύσεσι· καί ποτε μὲν φαρμάκοις ἡ πιωτέροις, ποτὲ δὲ δραστικωτέροις καὶ δηκτικοῖς· εἰ δὲ καὶ ἴσως ὑποῦλον ἐπέγνω τὸ τοῦ νοσήματος πάθος, καὶ ὅλως κακόηθες, οὐκ ἐπιπολαίως τούτου ἐφήπτετο· οὐδ' οἱ ἐπιμύσσον ὡρατο τὸ ὑπογάστριον, ἀλλ᾽ ἄχρι καὶ ἁρμονίας καὶ ψυχῆς μυελῶν τὴν τίδημου ἐνεβάθυνε. ζ. Τίς οὕτω ταῖς θείαις καὶ μελιρρύτοις αὐτοῦ ἐπῳδαῖς κατέθελγε τὰς τῶν ἀκουόντων ψυχάς; καὶ κατέστελλε μὲν οιδούσας, ἀνήγειρε δὲ πεπτωκυίας, καὶ ἀπὸ τῶν ἀκροτήτων περιῆγεν εἰς τὴν μεσότητα; Τίς οὕτως οὐ πάντη μὲν τοῖς πράγμασι μετεβάλλετο, οὐδὲ ταχείας ἐλάμβανε τὰς ῥοτάς; ἐφυλάττετο δὲ

LAUDATIO S. BARTHOLOM.ΕΙ. μὴ πᾶσιν εἶναι ἐνδόσιμος· ἀλλὰ γὰρ τίς οὕτως ὕψη- rel. Quis porro cum excelso æquavit animo? λότατος μὲν ὑπῆρχε τὸν νοῦν, τὴν δ᾽ αὖ ἁρμονίαν, quis comparari poterit cum concinno ejus honeἢ καὶ τὸ κάλλος τῆς φράσεως προέφερεν ἀπαράμιλ stoque dicendi genere? Mellifluum illius os animas λον; Μελιχρὸν ἐκείνου τὸ στόμα, τῶν καρδιῶν θέλο delectabat ex omnibus ejus sententiis ingenium γητρον· μοῦσα τοῖς πᾶσι τῶν ἐννοιῶν ἐγινώσκετο, elucebat atque suuma suavitas et naturæ constanγλεύκος γλυκάζων, ἀμετάβλητος φύσις· ὁ αὐτὸς γὰρ tia. Ubique idem erat, neque varians, neque arroἦν ἀπανταχοῦ, οὐ μεταβάλλων, οὐδὲ μεταποιούμε gans: in docendo perspicua attollebat; in dicendo νος· ἐν τῷ διδάσκειν τὰ σαφῆ ὑψηλολογῶν· ἐν δὲ τῷ ardua optime explicabat; in scribendis autem litλέγειν, τὰ ὑψηλὰ τελέως διασαφῶν· ἀλλ᾽ ἐπιστέλλων, teris, qualis tandem suavitas! Adeo enim leporiὑπέρευγε τῆς γλυκύτητος· τοιαύτην γὰρ ἐπλούτησε, bus facetis et sententiis amoenis abundavit, uti καὶ γλῶτταν ἐν λέξεσι, καὶ φύσιν ἐν τοῖς νοήμασιν, hac nostra ætate nemo alius. Deus mihi testis est, εἶεν οὐδεὶς τῆς καθ' ἡμᾶς γενιᾶς· αὐτὸς γάρ μο me nunquam discessisse ab ejus colloquio, quin μάρτυς ὁ ἐκείνου Θεὸς, ὡς οὐδεπώποτε συνομιλήσας admiratione illius ingenii perculsus essem, ac tanta ἐκείνῳ ἀπῆλθον μὴ θαυμάσας καὶ ἐκπλαγείς τὴν erat ejus suavitas, ut auditores nunquam tædio τούτου ψυχὴν καὶ διάνοιαν· καὶ τοσοῦτον ἔσχε θνητή alicerentur, imo dulcis somni, cibi polusque prorγλυκύτητι, ὡς μηδέποτε κόρον λαμβάνειν τῆς αὐτῶν sus obliviscerentur, et ut diem cum co transactum ἀκροάσεως· ὡς ἐπιλανθάνεσθαι ὕπνου νηδύμου πό velut unam horam cœlestemque conversationem σιός τε καὶ ἐδ'ίτυος, μηδὲ μιμνήσκεσθαι· ὡς μίαν reputarem. δέ μοι τῶν εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν τοῦ νυχθημέρου, οὐρανίαν εἶναι περίοδον. η'. Καί μοι τῶν ἠθῶν αὐτοῦ τύπος ἔτι ἐγκάθηται τῇ ψυχῇ, καὶ ἐνεσφράγισται ταύτῃ τὰ ἴχνη τῶν αὐτ τοῦ διαλέξεων, καὶ ἡ τῆς ἁρμονίας ἠχὼ ἔτι μου τα ὦτα περιβομβεῖ, καὶ μακάριον ἀληθῶς τῷ τηνικαῦτα ἐνόμιζον ἐμαυτὸν, ὡς τῶν ἀπὸ τοῦ σωφρονοῦντος προϊόντων στόματος ὄντα ἐπήκοον, δι' οὗ Θεὸς φθέγγεται, καὶ πνεῦμα σοφίας ἐπιχωρηγεῖται καὶ γνώσεως· οὐδὲν γὰρ ἀπεῖχε ὄντι σεραφικού τινος ὄμματης ἐξύτατα βλέποντος, καὶ εἰς κύκλον τὴν ὅρασιν ἀπαρτίζοντος. Ἵνα δὲ καὶ ὑμεῖς εἰδῆτε τὴν ἄκραν τῶν λεγομένων ἀλήθειαν, καὶ μὴ τούτοις διὰ τὸ ὑπέρογκον ἀπιστήσητε, ἔν τι τῶν ἀπομνημονευμάτων ἐκείνου τοῖς φιλοτοιούτοις ὑμῖν ἀκροαταίς παρα θέμενος. Πρὸς δὲ καὶ μικρά τινα τῶν ἐκείνου κατορθωμάτων τούτοις ἐπενεγκών, τὸ μὲν, διὰ τὸν πολέμιον κόρον ταῖς ἀκοπῖς, τὸ δὲ, διὰ τὴν συνέχουσαν νόσον τοῦ σώματος (πέφυκε γάρ πως τὸ νοερὸν τῆς ψυχῆς συγκάμνειν τῷ σώματι, διὰ τὴν ξένην καὶ ἄῤῥητον ἕνωσιν), τῷ λιμένι τῆς σιωπῆς, τὸ τοῦ λόγου πλοιά ριον καθορμίσαιμι. θ'. Ἄλλουν ποτὲ τὸν μακάριον κατ' ἰδίαν γενόμε νας σὺν αὐτῷ, καὶ Γραφικῶν τινων ζητημάτων ἀπο ήσουν σαφήνειαν. Ὁ δὲ προσηνεῖ μοι ἐμβλέψας τῷ ὄμματι, καὶ μικρὸν δὲ ὑπομειδιάσας, ὡς ἐν τοῖς χαρίεσιν εἴθιστο, Φορολόγος μοι ἀτεχνῶς, ἔφησεν ἔοικας εἶναι, τέκνον, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν λογοφόρο;. Ἐγὼ δὲ, εἰ καὶ πρὸς βραχὺ παραιτούμαι τὴν αἴτησιν, σκόπησον ὡς ἀγχίνους αὐτὸς, μή ποτε ὁ δυσχεραίνω φιλῶ, καὶ δ παραιτοῦμαι ποθῶ· καὶ οὐ μέμψῃ μου τὴν ὑπέρθε σιν. Ἐὰν γὰρ ψυχὰς εἶχον αἱ τῶν ὑδάτων πηγαί, ηὐφράνθησαν ἂν ἐξαντλούμεναι· ἀπεκρίθησαν δ' ὅμως τῷ λόγῳ, ὡς ἐπαχθῶς ἔχουσιν ἀρυόμεναι. Κἀγὼ τοίνυν προθύμως τὴν σὴν λεκανίδα καὶ κάλπιν προσδέχομαι· τὸ γὰρ νάμα τῶν λόγων οὐ δέδια μὴ ἐπιλείψει με· ἐπεί τοί γε τὸ ἐμὸν παρέοικε τῶν Hujusmodi facetias nonnisi rarissime in aliam linguam transferri posse dubio caret, ideoque duas voces Græcas in quibus auctor lepidis8. Adhuc memoriæ leret morum illius ratio; adhuc animo impressa sunt sermonum ejus vesti - gia; adhuc harmoniæ sonus circumstrepit aures meas: nam vere beatum me existimabam illo tempore quo audire mihi licebat dicta provenientia ex sapiente ore per quod Deus loquitur et spiritus sapientiæ intelligentiæque donatur. Vere enimn seraphico acutissimoque præditus fuit oculo quo omnia circum sese accuratissime perspiciebat. Ut autem vos quoque eorum quæ dico exactam intel· ligatis veritatem neque quasi exaggeranti fidem denegetis, unam rem ex illius vita memoria dignam vobis velut auditoribus gratificaturus enarrabo nec non leviora quædam ab eo dicta addam, partim ut tædium audiendo contrarium depellam, partim quia corpus minus bene valet (propter miram enim illam et infandam unionem ita a natura es' constitutum, ut cum corpore sinul anima rationalis doleat) et sic tandem sermovis naviculam ad silentii portum appellam. 9. Accidit aliquando ut beatum virum, cum soli essemus, urgerem et quæstiones quasdam biblicas ut explicaret ab eo peterem. Ille vero, leni me intuens oculo et paululum, uti in rebus gratis solebat, subridens: Revera, inquit, tu φορολο γος (vectigalium exacior), aut potius λογοφόρος (qui verba profert esse videris. Quod si ego ad breve tempus quæstionem rejicio, tu velut prudens considera, quæso, annon illud quod reprobo diligam, et quod rejicio desiderem, atque sic dilationem haud reprehendes. Nam si aquarum fontes haberent animas, exhausti gauderent quidem, attamen quod exantlati sint, moleste se ferre dicerent. Igitur ego quoque libenter vasculum tuum accipio: neque enim fontem verborum mih, uusime genio indulget, retinendas esse censuimus.

ANONYMI quam defuturum esse scio, siquidem iste fons γυναικών ταῖς θηλαῖς (καὶ μή μοι τὸ παράδειγμα mulierum mammis similis est (noli autem hac comparatione offendi: nihil enim turpe quod natura producit). Quonrodo igitur illæ lac illinc scaturiens effundunt? non est enim tale neque tantum in carne, sed labia parvalorum sugentium manmam exsugentia et summam mamillam comprimentia humores in profundo latentes hauriendo educunt atque profluere faciunt, estque sane evidens ex eo quod, simul atque parvulus sugere desinit, mamma arescit neque amplius lac ſluit: eodemque modo se habent putei, in quibus per effossionem aqua educitur, neque, ut nonnulli opinantur, apparet agglomerata in quibusdam convallibus, sed fatices fodiendo compressæ abundanter proma - nant: sic ego quoque iis qui verba mea effodiunt, rationales fontes suppedito, et quando me fodiun!, scaturio. 10. Quibus auditis, protinus obticui læsique animo ac mecum sic fere reputavi: Quomodo tandem fit ut hic vir. morali ac politica philosophia optime instructus, et in theologia versatissimus, nec in rerum naturalium scientia hospes sit? Jam vero animam ejus comparavi cum margarita, candidissima et fulgente et sursum coeunte et ad Deuin vergente. Naturæ enim studio incumbens, velut quibusdam vinculis se constrinxit, ut ad instar lapidis, digitorum compressione in altum emissi, atque ad modum sagittæ a perito sagittario projectæ, ad cœlestem scopum dirigeretur. 11. Ar tu, ο Pater patrum, solitariæ vile dux et magister (ignorabatur enim, cum inter nos versa· retur, tanquam vas abjectum), qui hine discessisti, et asceticis alis sublatus nunc apud Deum degis, jata haud amplius de terrenis curam agis: imo lex, opinor, vos in cœlum receptos ad nostram terram reverti prohibet: nos autem, ut filii ac discipuli, supplicamus, primogenitum tuum filium et zelatorem et Patrem nostrum tanquam mediatorein tibi adducentes, et precamur ut, siquidem divina mansuetudo, cujus a pueris tenebaris desiderio, te recepit et in divinis immutabilibusque Labitationibus summa te voluptate imbui voluit, haud obliviscaris intercedere apud Dominum pro nobis, cumque precibus tuis propitium reddas nobis qui, quamvis adhuc in terra, tui sumus. Tu aur tem, Pater nostras, te ipsum accusa, si sermonis nostri amplitudo nauseam tibi creet: tu enin ipse profundum hoc poculum tibi nos miscere jus sisti. 12. Nos vero, o Patres et fratres, venerandum illum Patrem ac sempiterna memoria recolendum imitari studcamus: habemus enim ducem imitationis huncce nostrum preceptorem ac magistrum, qui ad illius vitam et mentem, ut nemo alius corum qui adsunt, se formavit, ejusque imaginem simillimam et mores sincerissimos exhibet. Habemus, ἐπιμέμψοιο· οὐδὲν γὰρ ἀπόβλητον ἔργον τῆς φύσεως). Πῶς οὖν ἐκεῖναι τοῦτο πηγάζουσιν αὐτὸ τὸ γάλα τὸ βλύζον ἐκεῖθεν; Οὐ τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ' οὐδὲ τοσοῦ τιν ἐν ταῖς σαρξὶ, τὰ δὲ τῶν θηλαζόντων στόματα βρεφυλλίων τὸν μασθὸν ἐκπιέζοντα, καὶ τὸν ἔμπρο σθεν μῖν ἐπιθλίβοντα, τὰς μὲν ἐγκατεσπαρμένας τῷ βάθει νοτίδας τῷ ἑλκυσμῷ ἀνυγραίνουσιν, εἰς ῥεῦμα δὲ μεταποιοῦσιν αὐτό· καὶ τεκμήριον, ὅτι ἐὰν ἐπιλίποι τὸ θηλάζων βρεφύλλιον, κατέψυκται ὁ μα στὸς, καὶ οὐδαμοῦ τὸ γάλα προχέεται· καὶ δοκεῖ πῶς τὸ πᾶν ἐοικέναι φρεωρυχίᾳ· κἀκεῖθεν γὰρ ἡ διωρυχή τὸ ὕδωρ ἐκθλίβει, καὶ οὐκ ἀναφαίνει, καθώς τινες οἴονται, εντεθαυρισμένον κάτω που τοῖς κοιλώμασιν, ἀλλὰ νοτίδες συνθλιβόμεναι τοῖς ὀρύγμασι, τὰς ἐπιρ ῥοὰς ἐπιλείβουσιν. Οὕτω τοίνυν κἀγὼ τοῖς τῶν λόγων μου φρεωρύχοις τας λογικὰς ἀποδίδωμι πίδακας. Εἰ γὰρ ὁρύττομαι παρ' αὐτῶν, ἀνυγραίνομαι. ι'. Τούτων ἀκούσας ἐγώ, παραχρῆμα γέγονα ἐνες, καὶ διηπόρουν κατ' ἐμαυτὸν, καὶ ὥσπερ ὑπενθεγγό μην τῷ λογισμῷ· Πόθεν ἄρα ὁ ἄνθρωπος οὗτος την δ ἠθικήν τε καὶ οἰκονομικὴν φιλοσοφίαν εἰς ἄκρον ἐξασκηκώς, ἤδη δὲ καὶ τὴν θεολογίαν κατωρθωκώς, οὐδὲ τῆς φυσιολογίας αὐτῆς ἀπολέλειπται; Αλλὰ καὶ μαργαρίτην ἀπείκαζον εἶναι τὴν ἐκείνου ψυχήν, λευκότατόν τε καὶ στίλβοντα καὶ εἰς ἄκρον σφαιρούμε νον, καὶ πρὸς Θεὸν ἄνω πεμπόμενον. Συνέσφιγγε γὰρ ἑαυτὸν οἷά τισι πείσμασι ταῖς τῶν ὄντων περιπλο καῖς, ἵνα ὥσπερ οι πυρήνες, διὰ τοῦ τῶν δακτύλων Ο πιέσματος πρὸς οὐρανὸν ἀφεθεὶς, οἷα δὴ μέλος ἐνα τέχνου τοξότου χειρί, πρὸς τὸν ἄνω σκοπὸν ἀποτο· ξευθείη. η ια΄. 'Αλλ', ὦ Πάτερ πατέρων, καὶ τῆς μοναδικῆς πολιτείας καθηγητὰ καὶ διδάσκαλε (ἠγνώητο γὰρ παρ' ἡμῖν, καὶ ὥς τι σκεῦος ἀπεριττοάχρηστον), σύ μὲν ἀπάρας ἐντεῦθεν. καὶ ἀσκητικοῖς πτεροῖς κου φισθεὶς, καὶ τῷ Κρείττονι συγγενόμενος, ἧττον φρον τίζεις τῶν λογυδρίων ἡμῶν· ἀλλὰ καὶ νόμος ἐστὶν, ὡς ἀκούω, τοῖς ἀποθεωθείσιν ὑμῖν, μηκέτι πρὸς τήνδε ἡμῶν τὴν ἐσχατιὰν ἐπιστρέφεσθαι. Ἡμεῖς δὲ καὶ παῖδες καὶ μαθηταὶ ἱκετεύομεν, τὸν σὸν πρωτότοκον παῖδα καὶ ζηλωτὴν καὶ Πατέρα ἡμέτερον εἰς μεσιτείαν σοι προβαλλόμενοι· καὶ ἀξιοῦμεν ὡς ἐπείπερ ἡ θεία γλυκύτης ἦν, ἣν ἐκ νεότητος ἐπεπόθησα. πρὸς ἑαυτὴν ἀνειλκύσατο, καὶ ταῖς θείαις καὶ ἀκηράτοις μοναῖς ἐπεντρυφᾷν σε ἠξίωσε· μὴ ἐπιλάθῃ πρεσβεύειν τὸν Δεσπότην ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ ἵλεων του τον διατιθέναι ἡμῖν τοῖς κάτω καὶ σοῖς, ταῖς πρὸς αὐτὸν ἱκεσίαις σου· ἀλλ' ἐνεπλήσθη;, ὦ Πάτερ ἡμε δαπὲ, τῆς ἄλμης τῶν λόγων μου· σαυτὸν αἰτιῷ· αὐτὸς γὰρ ἐπελέξω τὸ θαλάττιον πόμα τόδε κεράσαι σε. ιβ'. Ἡμεῖς δ᾽, ὦ Πατέρες καὶ ἀδελφοὶ, τὸν ἀοίδι μον ἐκεῖνον Πατέρα καὶ ἀείμνηστον μιμήσασθαι σπουδάσωμεν· ἔχομεν γὰρ ὁδηγοῦντα ἡμᾶς προς την μίμησιν τὸν ἡμέτερον τόνδε καθηγητὴν καὶ δι δάσκαλον, ἐκείνου καὶ βίον καὶ λόγον ὡς οὐχ ἕτερες τῶν συνόντων ἀναμαξάμενον, καὶ εἰκόνα ἀπαράλ λακτον και χαρακτήρα απαράγραπτον αὐτοῦ χρη-

LAUDATIO S. BARTHOLOMÆI. seu Patris nostri actualem rationem quæ nos conducit et illuminat, ita ut duabus columnis splen didissimis ab eo dirigamur, vel potius duplici disciplina, nimirum doctrinæ et actionis. Rene namque novit unde beatitudinem acquisiverit. Utinam igitur nunquam velut spurii reputemur, aut paterna fortuna misere excidamus! Quemadmodnın enim ex antiquis historicis comperinus fuvium quemdam exsistere Celticum, qui spuria a genuinis discernit, ita a nostris quoque novimus alium esse fluvium igneum, quo genuini infantes ab alienis separantur. ματίσαντα. Ἔχομεν εἰ βουλόμεθα τὴν μετὰ λόγου si libet, actionem cum ratione et intelligentia, καὶ θεωρία; πρᾶξιν· ἢ καὶ τὸν ἔμπρακτον λόγον τοῦ ἡμετέρου Πατρός, καθοδηγοῦντα ἡμᾶς καὶ φω τίζοντα, καὶ δυσὶ τοῖς στύλοις φαεινοτάτοις παρ' αὐτοῦ ποδηγούμεθα· ἢ τό γε ἀληθέστερον εἰπεῖν, διπλῇ τῇ διδασκαλίᾳ, τῇ διὰ λόγου καὶ τῇ διὰ πρά ξέως. οἶδε γὰρ ἀσφαλῶς ὑπόθεν κτήσαιτο τὸ μακάριον. Μὴ τοίνυν ὡς νόθοι τινὲς κατά καιρὸν λεχθείη. μεν, καὶ τῆς πατρικῆς οὐσίας ἐλεεινῶς ἀποκληρωθείημεν. ὡς γὰρ ἐκ τῶν παλαιοτέρων ιστοριογράφων μανθάνομεν εἶναι τινὰ ποταμὸν κελτικὸν τὸν τὰ νόθα τῶν γνησίων ἐκκρίνοντα οὕτω καὶ παρά τῶν ἡμετέρων μανθάνομεν, ἄλλον εἶναι πύρινον ποταμὸν, ἐν ᾧ τὰ οἰκεῖα τέκνα τῶν ἀλλοτρίων χωρίζονται. 15. Metuamus igitur separationem, et si primas illas promissiones quas Deo dedimus, animi levitate seducti obliti sumus, ne etiam bujus ultimæ simus immemores, post quam promissionibus haud amplius erit loeus. Doleamus paululum ut æterno gaudio perfundamur: ingrediamur per angustum tramitem, ut per eum æterno ac spatioso poliamur: ut per angustias dilatemur, ut per ærumnas ad requiem perveniamus. Sic et Lazarus per ærumnas adeptus est quietem: sic dives per quietem invenit panam. Reputemus, fratres, ærumnas corporis momentaneas, et afflictionem animæ infinitam: voluptatem et quietem temporalem, et gaudium æternum et indissolubile. Quis tandem, si modo mentis suæ compos est, brevi gaudio longum doloren prætulerit? quis propter parvum dolorem summum gaudium aspernabitur? Intolerabilis est gehenna ignis quam ignea mali tela nobis preparabunt. Caveamus, charissimi, ne in pectore et ventre nostro ambulet ille qui in istis ambulare consuevit, et qui semper nos edocere conatur eam vivendi rationem qua nobis accenditur ignis, et progignitur vermis ille nunquam dormiens. Deus ignem urentem non fecit: ue igitur nos ipsi illum temere nobis accendamus, et si accenderimus, per vitam honestam exstinguere studeamus. Accen ditur per effuses risus nimiamque hilaritatem, exstinguitur per dolores, affictiones calidasque lacrymas. Vermis ille nunquam dormit; at nos vigiliis quas ob Deam subimus, sopire eum conemur: stridor dentium βncm non habet, at nos peniten tiæ stridore ei finem imponere studeamus: plancin len:porali efugiamus æternum planctum: in imis recessibus putredo gliscit, at nos vulnera medico ostendamus. ιγ'. Φοβηθώμεν τοίνυν τὸν χωρισμέν· καν γὰρ τὰς πρώτας ὑποσχέσεις ἐκείνας, ἅς πρὸς Θεὸν πετ ποιήκαμεν, ἐκ ῥαθυμίας διεψευσάμεθα, ἀλλὰ μὴ καὶ ταύτης τὰς τελευταίας, μεθ᾽ ἃς οὐκ ἔστι ἑτέρων ἀφορμὴ ὑποσχέσεων, ὀδυνηθῶμεν προσκαίρως, ἵνα ἡδυνθῶμεν αἰωνίως. Στενοχωρηθῶμεν τὴν λυομένην στενοχωρίαν, ἵνα δι' αὐτῆς τὴν ἀκατάλυτον εὐρυχω μίαν κερδήσωμεν· ἵνα πλατυνθῶμεν διὰ στενώσεως· ἵνα διὰ τόνου ἀναπαυσώμεθα. Οὕτω καὶ Λάζαρος διὰ πόνου εὗρε τὴν ἀνάπαυσιν· οὕτως ὁ πλούσιος δι' ἀναπαύσεως εὗρε τὴν κόλασιν. Αναλογισώμεθα, ἀδελφοί, πόνον τοῦ σώματος πρόσκαιρον, καὶ θλίψιν τῆς ψυχῆς ἀτελεύτητον· τρυφήν καιρικὴν καὶ ἀνά παυσιν, καὶ χαρὰν αἰωνίαν καὶ ἀναφαίρετον· τίς ὅλως κύριος ὢν λογισμοῦ, διὰ μικρὰν ἡδονὴν τὴν μακρὰν ὁδύνην ἀλλάξαιτο; Η καὶ διὰ μικρὰν ὁδύνην τὴν μεγίστην ἡδονὴν παραιτήσαιτο; Αστεκτος ἡ γέεννα τοῦ πυρὸς, ἣν ἡμῖν προξενεῖ τὰ πεπυρακτω‐ μένα βέλη τοῦ πονηροῦ. Φοβηθῶμεν, ἀγαπητοί, μὴ τῷ στήθει καὶ τῇ κοιλίᾳ ἡμῶν ἐμπεριπατήσει ὁ τούτοῖς ἀεὶ ἐμπεριπατεῖν πεφυκώς, καὶ ἡμᾶς τὴν ὁμοίαν σπουδάζων ἐκδιδάσκειν διατριβήν, δι' ἧς ἡμῖν ἐκπ μονται τὸ πῦρ, καὶ ὁ σκώληξ ἐκεῖνος γεννᾶται ἀκοίμητος. ῾Ο Θεός πῦρ καυστικὸν οὐκ ἐποίησε· μὴ τοίνυν ἡμεῖς ἑαυτοῖς ἐξ ἀβουλίας ἐκεῖνο ἀνάψωμεν· εἰ δὲ καὶ ἀνάψωμεν, σβέσαι τοῦτο δι' εὐβουλίας σπου δάσωμεν. Ανάπτεται δι' ἡδονῶν, καὶ βρασμωδών γελώτων καὶ διαχύσεων, σβέννυται δι᾿ ὀδυνῶν καὶ θερμῶν δακρύων καὶ θλίψεων. Ο σκώληξ ἀκοίμης τος· ἀλλ' ἡμεῖς κατακοιμίσαι τοῦτον ταῖς διὰ Θεὸν ἀγρυπνίαις ἀγωνισώμεθα. Ὁ τῶν ὀδόντων βρυγμός ἀκατάπαυστος, ἀλλ᾽ ἑτέρῳ βρυγμῷ τῷ διὰ μεταμεσ λείας καταπαῦσαι αὐτὸν ἐπειξώμεθα· κλαυθμῷ καιρικῷ τὸν αἰώνιον κλαυθμόν καταπαύσωμεν· ἔρπει διὰ βάθους σηπεδών, ἀλλ' ἡμεῖς τὰς πληγές τῷ ἰατρῶ ὑποδείξωμεν. ιε'. Οὐκ ἀκούομεν τοῦ Δαβὶδ λέγοντος, ἀνύποιστον ἀνθρώποις εἶναι τὴν τῶν ἀνομιῶν ἡμῶν τοῦ Θεοῦ παρατήρησιν; Φρίξωμεν τοιγαροῦν τὴν φρι κτήν ταύτην Δεσποτικὴν παρατήρησιν. Πάντα γὰρ τὰ ἔργα ἡμῶν ὁποῖα ἐστι, τὸ πῦρ δοκιμάσει· μὴ 14. Nonne audimus Davidem dicentem quod divina peccatorum nostrorum observatio hominibus sit intolerabilis? Horreamus igitur horrendam istam Domini observationem. Omnia opera nostra qualia sint, ignis probabit: ne igitur Christi fundIntelligit Rhenum, cujus aquas vim habuisse legitimos partus a spuriis discernendi fabulantur varii auctores.