Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
Against the False Religion of the ArmeniansAdversus Falsam Armenorum Religionem
On the Fast of the Most Glorious Mother of GodDe Jejunio Gloriosissimae Deiparae
col. 519–520page 1 of 6
PG 127:519ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗΣ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΝΗΣΤΕΙΑΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΕΝΔΟΞΟΥ ΘΕΟΤΟΚΟΥ, Καὶ ὅτι χρῆ ταύτην φυλάττειν ὡς ἔνθεσμον. Αναστασίου ἐπισκόπου Καισαρείας τῆς Παλαιστίνης. ᾿Αναστασίου ἐπισκόπου Καισαρείας Παλαιστίνης, περὶ τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων τῶν νηστειῶν.: "Οτε δὲ λοιπὸν ἐτελεσιουργήθη ἡ τούτων ἔνωσίς τε καὶ συνάφεια, Επείπερ ἡ εἰς ἐμέ σου αἴτησις. πνευματικέ ἀδελφὲ, περὶ τῆς νηστείας τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου ἦν, ὅπως ἔχῃ; ταύτην εἰς εὐλογίαν ἐγγράφως· ἐγὼ δὲ εἰ καὶ ἀνάξιος, πλὴν ὡς πάντες οἱ ὀρθόδοξοι, οὕτω κἀγὼ ἀχρεῖος δοῦλος ὑπάρχων τῆς Θεομήτορος, καθώ ὡς παρέλαβον φυλάττειν ἐπείγομαι· καὶ μάλισθ ὅτι καὶ ἐν ᾧ παροικοῦμεν τόπῳ, τῆς ἁγίας μου Θεο τόκου μονῆς ναός ἐστι καὶ ὁ ομάζεται. Δεῖ οὖν ἀκρι βέστερον ταύτην φυλάττειν, οὐ μόνον ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς Χριστιανούς, καθὼς καὶ ἀπὸ τῶν θείων Γραφῶν ἔχομεν τὰς μαρτυρίας. Τὸ γὰρ ἀμά τυρον, ἀβέβαιον, καὶ τὸ οἰκειοθελὲς, ἐπιβλαβές τυγ χάνει· τὸ δὲ Γραφικὰς καὶ ἐνθέσμους ἔχον τὰς μας τυρίας, βέβαιον ὁμοῦ καὶ ἐπωφελές καθέστηκε. Περὶ δὲ τῆς ἐνθέσμου ταύτης νηστείας, εἴρηται εἰς τὸ λεγόμενον Συνοδικὸν βιβλίον. Τρείς δὲ καὶ μόνας συνόδους ἔχει τὸ τοιοῦτον βιβλίον· καὶ αἱ μὲν δύο τούτων περὶ πίστεως διαλέγονται, ἡ δὲ ἑτέρα περί γάμων διαφορᾶς, ἐξ οὗ καὶ τῆς Ενώσεως λέγεται. Ετερον δέ ἐστι τὸ τοιοῦτον συνοδικὸν παρὰ τὸ λεγό μενον Νομοκάνονον· ὡς τοῦ μὲν, πάσας ὁμοῦ τὰς ἁγίας συνόδους καὶ τοὺς θείους κανόνα; καὶ τοὺς πολιτικούς νόμους κατέχοντο,· τοῦ δὲ, μόνας της πρὸς τὸν αἰτησάμενον παρ' αὐτοῦ περὶ τῆς ὑπερονο δόξου Θεοτόκου νηστείας.
ANASTASII C.ESARIENSIS
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗΣ
ΠΕΡΙ
ΤΗΣ ΝΗΣΤΕΙΑΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΕΝΔΟΞΟΥ ΘΕΟΤΟΚΟΥ,
Καὶ ὅτι χρῆ ταύτην φυλάττειν ὡς ἔνθεσμον.
ANASTASII
EPISCOPI CÆSAREE PALESTINE'
DE JEJUNIO GLORIOSISSIMÆ DEIPARÆ,
Quodque servandum sit ut legitimum
(COTELERIUS, Monumenta Ecclesiæ Græcæ, tom. III,.p. 452 sqq.)
Quoniam tua erga me postulatio, frater spiritualis, erat de jejunio gloriosissimæ Dei Genitricis,
ut ea de re scripto acciperes in benedictionem et
munus; ego vero licet indignus, attamen ut omnes
orthodoxi, ego quoque inutilis servus Matris Dei,
quemadmodum accepi, observare connitor; tum
maxime quia in loco ubi habitamus, sanctæ meæ
Dei Genitricis monasterii templum est ac vocatur.
Oportet ergo illud jejunium diligentius custodire,
non solum nos, verum etiam Christianos omnes,
quemadmodum a divinis Scripturis testimonia habcmus. Quod enim caret testimonio, firmitate «lestituitur, et quod propria voluntate suscipitur,
noxium est; quod autem ex Scripturis et legibus
habct testimonia, firmum simul atque utile exsistit.
Ceterum de legitimno hoc jejunio dictum est in
opere quod Synodicum appellatur. Continet autem
ille liber tres duntaxat synodos, quarum duæ de
lide disserunt, tertia vero de nuptiarum differentia
et dissidio, unde et Unionis nuncupatur. Aliud
porto est hujusmodi synodicum ab eo quod dicitur
Nomocanon; quod scilicet hoc quidem omnes simul sanctas synodos et divinos canones, legesque
Αναστασίου ἐπισκόπου Καισαρείας τῆς
Παλαιστίνης. In doctissimi Lambecii Cesarea Bibliotheca, lib. vi, parte i, cod. ult., et sine nonine
auctoris lib. vui, ms. 45, p. 450, 451, ubi et memorat fragmentum ᾿Αναστασίου ἐπισκόπου Καισα
ρείας Παλαιστίνης, περὶ τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων τῶν
νηστειῶν. Principium: "Οτε δὲ λοιπὸν ἐτελεσιουργήθη ἡ τούτων ἔνωσίς τε καὶ συνάφεια, etc. Ejusdem Anastasii Cæsariensis opusculum de Artzību,
rio exstat ad finem Typici S. Sabæ. Ipse autem hic
dum agit de patriarchis Antiochenis, indicat ataΕπείπερ ἡ εἰς ἐμέ σου αἴτησις. πνευματικέ
ἀδελφὲ, περὶ τῆς νηστείας τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου
ἦν, ὅπως ἔχῃ; ταύτην εἰς εὐλογίαν ἐγγράφως· ἐγὼ
δὲ εἰ καὶ ἀνάξιος, πλὴν ὡς πάντες οἱ ὀρθόδοξοι, οὕτω
κἀγὼ ἀχρεῖος δοῦλος ὑπάρχων τῆς Θεομήτορος, καθώ
ὡς παρέλαβον φυλάττειν ἐπείγομαι· καὶ μάλισθ
ὅτι καὶ ἐν ᾧ παροικοῦμεν τόπῳ, τῆς ἁγίας μου Θεο
τόκου μονῆς ναός ἐστι καὶ ὁ ομάζεται. Δεῖ οὖν ἀκρι
βέστερον ταύτην φυλάττειν, οὐ μόνον ἡμᾶς, ἀλλὰ
καὶ πάντας τοὺς Χριστιανούς, καθὼς καὶ ἀπὸ τῶν
θείων Γραφῶν ἔχομεν τὰς μαρτυρίας. Τὸ γὰρ ἀμά
τυρον, ἀβέβαιον, καὶ τὸ οἰκειοθελὲς, ἐπιβλαβές τυγχάνει· τὸ δὲ Γραφικὰς καὶ ἐνθέσμους ἔχον τὰς μας
τυρίας, βέβαιον ὁμοῦ καὶ ἐπωφελές καθέστηκε. Περὶ
δὲ τῆς ἐνθέσμου ταύτης νηστείας, εἴρηται εἰς τὸ
λεγόμενον Συνοδικὸν βιβλίον. Τρείς δὲ καὶ μόνας
συνόδους ἔχει τὸ τοιοῦτον βιβλίον· καὶ αἱ μὲν δύο
τούτων περὶ πίστεως διαλέγονται, ἡ δὲ ἑτέρα περί
γάμων διαφορᾶς, ἐξ οὗ καὶ τῆς Ενώσεως λέγεται.
Ετερον δέ ἐστι τὸ τοιοῦτον συνοδικὸν παρὰ τὸ λεγό
μενον Νομοκάνονον· ὡς τοῦ μὲν, πάσας ὁμοῦ τὰς
ἁγίας συνόδους καὶ τοὺς θείους κανόνα; καὶ τοὺς
πολιτικούς νόμους κατέχοντο,· τοῦ δὲ, μόνας της
tem qua vixit, finem videlicet sæculi undecimi.
Praeterea non dissimulandum modo quod non ita
pridem comperi, cum beneficio clarissimi humanissimique Thevenoti, hominis multiplici eruditione
instructissimi, retractarem thesauri Regii codicem
3027, eo contineri istud opusculum, sed multo lon -
gius, cumque varietatibus non paucis, atque adeo
sub nomine ac titulo Niconis monachi Rbaith usts
πρὸς τὸν αἰτησάμενον παρ' αὐτοῦ περὶ τῆς ὑπερονο
δόξου Θεοτόκου νηστείας.
col. 521–522page 2 of 6
PG 127:521τρείς συνέους, καθώς προείπομεν. Ἐκεῖ τοιγαροῦν ἐν τῇ τῆς ἑνώσεως συνόδῳ, μετὰ τὸ εἰπεῖν καὶ ἀπο φήνασθαι περὶ τοῦ ἐπιτιμίου τῶν τριγάμων, τόν τε ῖρον καὶ χρόνον τῆς τούτων ἀκοινωνησίας, ἐπάγει λέγων, ὅτι, Τρεῖς μόνους καιροὺς ἀπολαύσονται τῆς τῶν θείων μυστηρίων μεταλήψεως· ἅπαξ μὲν, ἐν τῇ σωτηρία Αναστάσει τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν· δεύτερον δὲ, ἐν τοῖς Χριστουγέννοις καὶ τρίτον, ἐν τῇ Κοιμήσει τῆς ὑπερενδόξου Θεο τόκου· διὰ τὸ προηγεῖσθαι, φησίν, ἐν ταύταις νηστείαν, καὶ τὸ ἐκ ταύτης ὄφελος. Ἰδοὺ ὧδε ώ; ἀναγκαιοτέραν προτιμᾷ ταύτην, παρὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων τὴν νηστείαν. Καὶ πάλιν εἰς λόγον Ιωάννου μητροπολίτου Νικαίας γραφέντα στην λιτευτικῶς πρὸς τὸν καθολικὸν τῆς μεγάλης Αρ μενίας κατὰ τῆς τοῦ ᾿Αρτζιβουρίου νηστείας, ἀνατρέπων ταύτην ώς παράνομον· ἐν οἷς φησίν, ὅτι Μήτε τῶν ἁγίων ἀποστόλων γραψάντων τὴν τοιαύτην νηστείαν, μήτε τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου, μήτε ἄλλου τινὸς τῶν Πατέρων, παρεκτός τετράδος καὶ παρασκευῆς καὶ τῆς μεγάλης τεσσαρακοστῆς καὶ τῆς ἑβδομάδος τοῦ Πάθους τοῦ Κυρίου, καὶ τῆς τῶν Χριστουγέννων νηστείας, καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων, καὶ τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, τίς ὁ διδάξας ὑμᾶς νηστείαν νηστεύειν ἐθνῶν; Ορᾷς πῶς καὶ ὧδε ῥητῶς καὶ ἠκριβωμένως συναριθμεῖ τὴν τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου νηστεία, ταῖς λοιπαῖς τῶν ὀρθοδόξων νηστείαις; Ἐγὼ δὲ καὶ ἄλλαις περὶ ταύτης ἐνέτυχον μαρτυρίαις· ἀλλ' ἀρκεῖν ἡγημαι ταύτας ταύται;],ὡς γέγραπται, ὅτι, Ἐπὶ στόματος δύο ἢ τριῶν μαρτύρων πᾶν ῥῆμα σταθήσεται. Οτι δὲ μετὰ τὰς προγραφείσας μαρτυρίας πολλοί ταύτην κρατοῦσι καὶ ἐκ παραδόσεως ἁγίων καὶ ἀρχαίων Πατέρων καὶ εὐσεβῶν, δῆλον ἡμῖν ἔκ τε τῶν εἰρημένων, καὶ πάλιν ἑτέρου τινὸς τῶν Πατέρων ἰσχυρῶς ἀνατρέποντος τὰς τῶν ἐναντίων ψευδεῖς καὶ ἐπικινδύνους νηστείας. Όμως οὖν λέγομεν καὶ ἡμεῖς ὧδε, ὅτι ἐνταῦθα τὸ ὄνομα τῆς Θεομήτορος ἐν τῇ ταύτης νηστείᾳ ὁμολογούμενον, οὐ συνεσκιασμένως, ἀλλὰ τρανῶς καὶ φανερῶς, τῆς ὑπερενδόξου Θεοτό που λέγεται. Οὐδὲ γὰρ εἰς ὄνομά τινος τῶν παρ' Ελλησι μυθευομένων παρ' αὐτῶν καὶ τιμωμένων λέγεται ἡ τοιαύτη νηστεία, οὔτε πάλιν τῶν τινῶν αἱρέσεων, ὥσπερ ἡ τοῦ Ἀρτζιβουρίου, καὶ ἄλλων τοιούτων ψευδῶν. 'Αλλ' οὐδὲ ψιλῶς τῆς ἁγίας Μα μίας λέγεται, καθῶς οἱ τῶν αἱρετικῶν παῖδες φρο νοῦσι καὶ λέγουσιν· οὔτε ἄλλως καὶ ἄλλως καθ' εξονδήποτε ἐπιτήδευμα και συνεσκιασμένως, καθάπερ οἱ τὰ τοιαῦτα ποιοῦσι πρὸς ἀπάτην καὶ ἀπώλειαν τῶν ἁπλουστέρων· ἀλλὰ φανερῶς, ὡς εἴρηται, εἰς Εἰς λόγον Ιωάννου. Λυ Καθολικός τῆς μεγάλης Αρμενίας. Συμμίκτων Καὶ τῆς μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, καὶ τῆς ἑβδομάδος τοῦ Πάθους τοῦ Κυρίου.
DE JEJUNIO SS. DEIPAR.E.
tres solas synodos. Illic igitur in synodo Unionis,
postquam dixit ac pronuntiavit de pana irroganda
trigamis, modo et tempore excommunicationis eorum, subjungit hæc verba; Tribus solum temporibus
fruentur participatione divinorum mysteriorum:
semel, in salutari Christi Deique nostri Resurrectione; secundo,.in Natali Christi; tertio, in Obdor·
mitione gloriosissima Dei Genitricis quia, inquit,
in his jejunium præcedit, et emolumentum ex eo
proveniens. Ecce hic velut magis necessarium præfert istud jejunio Sanctorum Apostolorum. Et adhuc in Invectiva quam Joannes metropolita Nicææ
scripsit ad Catholicum magnæ Armeniæ contra
jejunium Artzilurii, quod tanquam illegitimum
evertit; ubi ait: Cum nec sancti apostoli hoc jejuτρείς συνέους, καθώς προείπομεν. Ἐκεῖ τοιγαροῦν civiles complectatur; illud autem, ut jam diximus,
ἐν τῇ τῆς ἑνώσεως συνόδῳ, μετὰ τὸ εἰπεῖν καὶ ἀποφήνασθαι περὶ τοῦ ἐπιτιμίου τῶν τριγάμων, τόν τε
ῖρον καὶ χρόνον τῆς τούτων ἀκοινωνησίας, ἐπάγει
λέγων, ὅτι, Τρεῖς μόνους καιροὺς ἀπολαύσονται
τῆς τῶν θείων μυστηρίων μεταλήψεως· ἅπαξ
μὲν, ἐν τῇ σωτηρία Αναστάσει τοῦ Χριστοῦ καὶ
Θεοῦ ἡμῶν· δεύτερον δὲ, ἐν τοῖς Χριστουγέννοις
καὶ τρίτον, ἐν τῇ Κοιμήσει τῆς ὑπερενδόξου Θεο
τόκου· διὰ τὸ προηγεῖσθαι, φησίν, ἐν ταύταις
νηστείαν, καὶ τὸ ἐκ ταύτης ὄφελος. Ἰδοὺ ὧδε ώ;
ἀναγκαιοτέραν προτιμᾷ ταύτην, παρὰ τῶν ἁγίων
ἀποστόλων τὴν νηστείαν. Καὶ πάλιν εἰς λόγον
Ιωάννου μητροπολίτου Νικαίας γραφέντα στην
λιτευτικῶς πρὸς τὸν καθολικὸν τῆς μεγάλης Αρμενίας κατὰ τῆς τοῦ ᾿Αρτζιβουρίου νηστείας,
ἀνατρέπων ταύτην ώς παράνομον· ἐν οἷς φησίν, ὅτι
Μήτε τῶν ἁγίων ἀποστόλων γραψάντων τὴν
τοιαύτην νηστείαν, μήτε τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου,
μήτε ἄλλου τινὸς τῶν Πατέρων, παρεκτός τετρά
δος καὶ παρασκευῆς καὶ τῆς μεγάλης Τεσσαρα
κοστῆς καὶ τῆς ἑβδομάδος τοῦ Πάθους τοῦ
Κυρίου, καὶ τῆς τῶν Χριστουγέννων νηστείας, καὶ
τῶν ἁγίων ἀποστόλων, καὶ τῆς ὑπερενδόξου
Θεοτόκου, τίς ὁ διδάξας ὑμᾶς νηστείαν νηστεύειν
ἐθνῶν; Ορᾷς πῶς καὶ ὧδε ῥητῶς καὶ ἠκριβωμένως
συναριθμεῖ τὴν τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου νηστεία,
ταῖς λοιπαῖς τῶν ὀρθοδόξων νηστείαις; Ἐγὼ δὲ καὶ
ἄλλαις περὶ ταύτης ἐνέτυχον μαρτυρίαις· ἀλλ'
ἀρκεῖν ἡγημαι ταύτας [al. ταύται;],ὡς γέγραπται,
ὅτι, Ἐπὶ στόματος δύο ἢ τριῶν μαρτύρων πᾶν
ῥῆμα σταθήσεται.
Οτι δὲ μετὰ τὰς προγραφείσας μαρτυρίας πολλοί
ταύτην κρατοῦσι καὶ ἐκ παραδόσεως ἁγίων καὶ
ἀρχαίων Πατέρων καὶ εὐσεβῶν, δῆλον ἡμῖν ἔκ τε τῶν
εἰρημένων, καὶ πάλιν ἑτέρου τινὸς τῶν Πατέρων
ἰσχυρῶς ἀνατρέποντος τὰς τῶν ἐναντίων ψευδεῖς καὶ
ἐπικινδύνους νηστείας. Όμως οὖν λέγομεν καὶ ἡμεῖς
ὧδε, ὅτι ἐνταῦθα τὸ ὄνομα τῆς Θεομήτορος ἐν τῇ
ταύτης νηστείᾳ ὁμολογούμενον, οὐ συνεσκιασμένως,
ἀλλὰ τρανῶς καὶ φανερῶς, τῆς ὑπερενδόξου Θεοτό
που λέγεται. Οὐδὲ γὰρ εἰς ὄνομά τινος τῶν παρ'
Ελλησι μυθευομένων παρ' αὐτῶν καὶ τιμωμένων
λέγεται ἡ τοιαύτη νηστεία, οὔτε πάλιν τῶν τινῶν
αἱρέσεων, ὥσπερ ἡ τοῦ Ἀρτζιβουρίου, καὶ ἄλλων
τοιούτων ψευδῶν. 'Αλλ' οὐδὲ ψιλῶς τῆς ἁγίας Μα
μίας λέγεται, καθῶς οἱ τῶν αἱρετικῶν παῖδες φρο
νοῦσι καὶ λέγουσιν· οὔτε ἄλλως καὶ ἄλλως καθ'
εξονδήποτε ἐπιτήδευμα και συνεσκιασμένως, καθάπερ
οἱ τὰ τοιαῦτα ποιοῦσι πρὸς ἀπάτην καὶ ἀπώλειαν
τῶν ἁπλουστέρων· ἀλλὰ φανερῶς, ὡς εἴρηται, εἰς
1 Deut. XIX,
15, Matth. xv, 16; 11 Cor. XIII, 4.
Εἰς λόγον Ιωάννου. Errato memoriæ citat
Joannem Nicænum, loco Isaac: Catholici; cujus
verba sunt invectiva i in Armenios, cap. 14, Λυ
etarit Il Combefis:ani col. 372. Scripsit ergo uterqne ante Anastasium, non multo tamen anfe, at
videlur.
Καθολικός τῆς μεγάλης Αρμενίας. Hormeni
PATROL. GR. CXXVII,
uium scripto consignarint, neque Nicæna synodus,
neque alius quispiam ex Patribus, sed tantummodo
tetradem et parasceven, sive quartam et sextam feriam,
et magnam Quadragesimam, et hebdomadem Pussionis Dominicæ, atque jejunium Natalis Christi,
necnon jejunium Sanctorum Apostolorum, itemque
gloriosissimæ Deipara, quis docuit vos jejunare ac
peragere gentium jejunium? Vides quomodo etiam
hic ad verbum et accurate reliquis recte de lide
sentientium jejuniis connumeret jejunium gloriosæ
admodum Deiparæ? Ego vero alia quoque de eodem
nactus sum testimonia; sed hæc arbitror sufficere,
sicut scriptum est: In ore duorum aut trium testium
stabit omne verbum '.
Quod autem post superius scripta testimonia,
multi hoc jejunium ex traditione sanctorum et veterum Patrum piorumque teneant, nobis liquet
tum ex memoratis, tum præterea ex alio quodam
Patre, qui adversariorum falsa periculosaque jejunia fortiter evertit. Attamen nos quoque hoc loco
dicimus, nomen Matris Dei hic in ejus jejunio professum, non obumbrate et obscure, sed clare ac
aperte nominari gloriosæ supra modum Virginis.
Neque enim jejunium hoc profertur nomine alicujus ex iis qui a Græcis seu gentilibus fabulose excogitati sunt atque honorati, nec etiam ex iis quarumdam hæresum, sicut jejunium Artziburii, aliorumque
pariter mendacium; sed nec simpliciter´ sanctæ
Mariæ dicitur, uti sentiunt aiuntque bæreticorum
filii seu hæretici; neque aliter juxta ullum artificium
aut tenebricose, quemadmodum ii similia faciunt
ad deceptionem exitiumque simpliciorum; at manifesto, ut dictum est, in nomine Deiparæ effertur
seu Hormenii specialem habent papam, quem ipsi
sua lingua Katelcoste appellant. In Itinerario Wilebrandi ab Oldemborg., ubi archiepiscopus et episcopus appellatur, lib. 1 Συμμίκτων Allatii.
Καὶ τῆς μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, καὶ τῆς
ἑβδομάδος τοῦ Πάθους τοῦ Κυρίου. All ConstituLones apostolicas, lib. v, capp. 13 seq.
col. 523–524page 3 of 6
PG 127:523; όνομα τῆς Θεοτόκου λέγεται καὶ τελεῖται ἡ τοιαύτη νηστεία· ὥσπερ οὖν καὶ αἱ λοιπαὶ, εἰς ὄνομα τοῦ Υἱοῦ καὶ Θεοῦ αὐτῆς ὀνομάζονται· σκοπὸν ἐχούσης τῆς Ἐκκλησίας τοῦ προαγνίζεσθαι τοὺς Χριστιανούς, εἰς τὴν ἀπαντὴν τῶν ἑορτῶν τοῦ Κυρίου καὶ τῆς Μητρὸς αὐτοῦ· ἐκ θλίψεως εἰς χαρὰν μεταβαίνοντας, καὶ εὐφροσύνην πνευματικήν εὐσεβῶς ἀναθεωροῦντας τὰ ἐν ταῖς τοιαύται; ἑορταῖς, ἐπὶ σωτηρία ἡμῶν παρὰ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ τελούμενα οικονομικώς ἅμα καὶ φιλανθρώπως. Εορτάσαι γάρ ἐστιν, ὡς τῷ τῆς θεολογίας προύχοντι, ἡμῖν τε καὶ τῇ ἀληθεί δοκεῖ, τὸ γνῶναι τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν. Οἱ δὲ μὴ οὕτω διακείμενοι, λελήθασιν ἑαυτοὺς Ἰουδαϊκῶς ἑορτάζοντες. Εἰ δέ τις ζητοίη, ποῦ καὶ πότε καὶ παρὰ τίνος ἡ τῆς ἑνώσεως γέγονε σύνοδος, ἀκουέτω παρ' ἡμῶν, ὅτι οὐκ ἐν γωνία φημί, οὔτε εἰς τὴν τυ χοῦσαν πόλιν καὶ παρὰ τοῦ τυχόντος, ἀλλ' ἐν τῇ βασιλευούσῃ τῶν πόλεων, τῇ Κωνσταντίνου φημί, καὶ παρὰ εὐσεβοῦ; πατριάρχου καὶ ἐπισκόπων, καὶ τοῦ λοιποῦ πληρώματος τῆς Ἐκκλησίας, καὶ παρὰ εὐσεβὼν καὶ ὀρθοδόξων βασιλέων, Ῥωμανοῦ τε τοῦ γέροντος, καὶ Κωνσταντίνου, καὶ τῶν λοιπῶν εὐσε Τῶν σοφῶν τε καὶ γνωστικῶν ἀνδρῶν. Οὗτοι γὰρ ἅπαντες ἐν ἁγίῳ Πνεύματι συναχθέντες, τὴν Ἐκε κλησίαν ἐσχισμένην οὖσαν ἐξ αἰτίας τῶν διαφέ μων γάμων, τῇ τοῦ Θεοῦ χάρ:τ: ἥνωσαν· ἐξ οὗπερ καὶ τὴν τῆς Ενώσεως προσωνυμίαν εἴληφε προσηκόντως. Η τοιαύτη τοίνυν ἁγία σύνοδος, μετὰ τὸ τέλος πάσης διατάξεως, ἐπικυροῦσα ὥσπερ καὶ σφραγίζουσα τὰ διὰ τῶν πρώην συνόδων διαταχθέντα, ἐπά γει λέγουσα· Κανών πρῶτος "Απαντα τὰ παρὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν καὶ τὴν διδασκαλίαν καὶ ὑποτύπωσιν τῶν ἁγίων καὶ ἀοιδίμων Πατέ ρων καινοτομηθέντα καὶ πραχθέντα, ἢ μετά τοῦτο πραχθησόμενα, ἀνάθεμα. Κανὼν τέταρτος Τοῖς ἐν καταφρονήσει τιθεμένοις τοὺς ἱερούς οἱ καὶ τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίων ὑπερείδουσι, καὶ πρὸς θείαν ὁδηγοῦσιν εὐλάβειαν, ἀνάθεμα. καὶ θείους κανόνας τῶν μακαρίων Πατέρων ἡμῶν, ὅλην τὴν Χριστιανικὴν πολιτείαν κοσμοῦσι, καὶ Την Εκκλησίαν ἐσχισμένην. ὁπότε οὕτως ακούομεν σφάζεσθαι καὶ σχίζειθαι τὴν Ἐκκλησίαν. Αλλ' οὕτω μὲν αἱ γραφικαί μαρτυρία: συνιστῶσιν, ἔνθεσμον εἶναι τὴν τῆς παναχράντου Θεοτόκου νηστείαν. Εἰσὶ δέ μοι καὶ κατὰ παράδοσιν διὰ ζώσης φωνῆς, οὐχ ἧττον τούτων καταπολύ. Ο γὰρ πα τριάρχης Αντιοχείας καὶ πάσης Ἀνατολῆς ὁ ἐν μα καρίᾳ τῇ λήξει κύρι; Πέτρος, αὐτὸς ταῦτα ἐφύλαττε, καὶ τοῖς λοιποῖς παρεδίδου· ὁμοίως καὶ ὁ κῦρις Θεσ δίσιο;· πρὸς δὲ καὶ ὁ νυνὶ πατριάρχης κυρις Ιωάν νῆς καὶ ἀγιώτατος, πᾶσι παρέδωκε ταύτην, ἐγγράφως ἔχων τὰς μαρτυρίας. Καὶ οὗτοι δὲ πάντες τὸν τοῦ κορυφαίου θρόνον ἐπέχοντες, οὐκ ἀφ' ἑαυτῶν ὁρμώμενοι, ταύτην ἐφύλαττον, ἀλλὰ τοῖς πρὸ αὐτῶν πᾶσιν ἑπόμενοι· οἷς καὶ ἡμεῖς οἱ εὐτελεῖς ἐπακολουθοῦντες, ἀπαρχὴν Αὐγούστου φυλάττομεν, ήγουν μετὰ τὸ τελέσαι τὴν τῶν ἁγίων Μακκαβαίων έορα τήν. Εἰ δὲ καὶ συμβαίνοι νήστιμος ἡ ἡμέρα, τετρὸς ὁπότε οὕτως ἀκούομεν σχίζεσθαι εἰς μέρη τὴν Ἐκκλησίαν. σφάζεσθαι σχάζεσθαι, το
NICONIS MONACHI
Ꭺ
ac peragitur hujusmodi jejunium; quo nempe nodlo όνομα τῆς Θεοτόκου λέγεται καὶ τελεῖται ἡ τοιαύτη
reliqua nomen Filii Deique ejusdem Virginis ge- νηστεία· ὥσπερ οὖν καὶ αἱ λοιπαὶ, εἰς ὄνομα τοῦ
runt: cum Ecclesia sibi proponat, Christianos prius Υἱοῦ καὶ Θεοῦ αὐτῆς ὀνομάζονται· σκοπὸν ἐχούσης
purificari, ad occursum festorum Domini ejusque τῆς Ἐκκλησίας τοῦ προαγνίζεσθαι τοὺς Χριστιανούς,
Matris, ex afflictione ad gaudium et spiritualem εἰς τὴν ἀπαντὴν τῶν ἑορτῶν τοῦ Κυρίου καὶ τῆς
Iscitiam transeuntes, pie considerantes ea quæ in Μητρὸς αὐτοῦ· ἐκ θλίψεως εἰς χαρὰν μεταβαίνοντας,
´ejusmodi solemnitatibus a Servatore Christo pro- καὶ εὐφροσύνην πνευματικήν εὐσεβῶς ἀναθεωρούν
pter salutem ex di-peusatione simal ac benignitate τας τὰ ἐν ταῖς τοιαύται; ἑορταῖς, ἐπὶ σωτηρία ἡμῶν
peracta sunt. Est enim festum celebrare, ut illi qui παρὰ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ τελούμενα οικονομικώς
in theologia præcellit (Gregorio), et nobis ac veritati ἅμα καὶ φιλανθρώπως. Εορτάσαι γάρ ἐστιν, ὡς τῷ
placet, cognoscere vim mysterii. Porro qui non ita τῆς θεολογίας προύχοντι, ἡμῖν τε καὶ τῇ ἀληθεί
affecti sunt, non a!vertunt se Judaice festa peragere. δοκεῖ, τὸ γνῶναι τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν. Οἱ δὲ
Quod si quis quaesierit, ubinam et quando, et a quo μὴ οὕτω διακείμενοι, λελήθασιν ἑαυτοὺς Ἰουδαϊκῶς
synodus Unionis celebrata sit, audiat a nobis, non ἑορτάζοντες. Εἰ δέ τις ζητοίη, ποῦ καὶ πότε καὶ
in angulo, inquam, neque in civitate una e multis, παρὰ τίνος ἡ τῆς ἑνώσεως γέγονε σύνοδος, ἀκουέτω
neque a vili quodam, sed in regia urbe, hoc est Conπαρ' ἡμῶν, ὅτι οὐκ ἐν γωνία φημί, οὔτε εἰς τὴν τυ
stant nopoli, et a religioso patriarcha, et episcopis, χοῦσαν πόλιν καὶ παρὰ τοῦ τυχόντος, ἀλλ' ἐν τῇ
cateroque Ecclesiæ coetu, ac per pios orthodoxosque βασιλευούσῃ τῶν πόλεων, τῇ Κωνσταντίνου φημί,
imperatores, Romanum senem et Constantinum, καὶ παρὰ εὐσεβοῦ; πατριάρχου καὶ ἐπισκόπων, καὶ
perque ref:quos religiosos, sapientes ct cognitione τοῦ λοιποῦ πληρώματος τῆς Ἐκκλησίας, καὶ παρὰ
præditos viros. li quippe omnes in Spiritu sancto εὐσεβὼν καὶ ὀρθοδόξων βασιλέων, Ῥωμανοῦ τε τοῦ
co: gregati, Eccles am ex causa diversarum nuptia- γέροντος, καὶ Κωνσταντίνου, καὶ τῶν λοιπῶν εὐσε
rum scissam, Dei gratia unierunt, quo factum est
Τῶν σοφῶν τε καὶ γνωστικῶν ἀνδρῶν. Οὗτοι γὰρ
ut convenienter appellationem Unionis acceperit, ἅπαντες ἐν ἁγίῳ Πνεύματι συναχθέντες, τὴν Ἐκε
Sancta ergo hæc synodus, post finem totius conκλησίαν ἐσχισμένην οὖσαν ἐξ αἰτίας τῶν διαφέ
stitutionis, velut confirmans et obsignans ea quæ a
μων γάμων, τῇ τοῦ Θεοῦ χάρ:τ: ἥνωσαν· ἐξ οὗπερ καὶ
superioribus synodis fuerant statuta, hujusmodi τὴν τῆς Ενώσεως προσωνυμίαν εἴληφε προσηκόνverba subjungit: Canon primus: Universa quæ τως. Η τοιαύτη τοίνυν ἁγία σύνοδος, μετὰ τὸ τέλος
præter ecclesiasticam traditionem, et doctrinam ac
πάσης διατάξεως, ἐπικυροῦσα ὥσπερ καὶ σφραγί
dispositionem sanctorum celebriumque Patrum inno- ζουσα τὰ διὰ τῶν πρώην συνόδων διαταχθέντα, ἐπά
vala gestaque sunt, vel in posterum gerentur, anaγει λέγουσα· Κανών πρῶτος "Απαντα τὰ παρὰ τὴν
thema. Canon quartus: Contemptui haben'ibus sacros
ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν καὶ τὴν διδασκαλίαν
divinosque canones beatorum Patrum nostrorum, καὶ ὑποτύπωσιν τῶν ἁγίων καὶ ἀοιδίμων Πατέ
qui et sanctam Ecclesiam fulciunt, totamque rempu- ρων καινοτομηθέντα καὶ πραχθέντα, ἢ μετά
blicam Christianum ornant, et ad dirinam pictatem τοῦτο πραχθησόμενα, ἀνάθεμα. Κανὼν τέταρτος
dirigunt, anathema.
Τοῖς ἐν καταφρονήσει τιθεμένοις τοὺς ἱερούς
οἱ καὶ τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίων ὑπερείδουσι, καὶ
πρὸς θείαν ὁδηγοῦσιν εὐλάβειαν, ἀνάθεμα.
καὶ θείους κανόνας τῶν μακαρίων Πατέρων ἡμῶν,
ὅλην τὴν Χριστιανικὴν πολιτείαν κοσμοῦσι, καὶ
Atque ita quidem scripta testimonia constituunt,
legitimum esse immaculatæ prorsus Deiparæ jeju -
nium. Non minori vero multum apud me loco ea sunt
quit ex traditione per vivam vocem accepi. Namque
patriarcha Antiochiae totiusque Orientis, beatæ mnemoriæ domnus Petrus, ipse hæc observabət trade -
latque cateris. Simili quoque modo domnus Theodosius; prætereaque qui nunc patriarchatum tenet
sanctissimus domnus Joannes, hoc omnibus tradidit jejunium, scriptis usus testimoniis. Atque illi
omnes, coryphæi seu apostolorumi principis seem
obtinentes, non a se exorsi illud servaverunt, sed
cunctos prædecessores suos secuti: quibus nos
etiam viles obsequendo, initium Augusti custodimus, sive postquam sanctorum Maccabæorum soleminitatem peregerimus. Siu vero esurialis dies
Την Εκκλησίαν ἐσχισμένην. Epist. add
Nestorium Celestinus papa, ὁπότε οὕτως ακούομεν
σφάζεσθαι καὶ σχίζειθαι τὴν Ἐκκλησίαν. Concil.
Ephes. part. 1, cap. 48. Et Latine, cum sic scindi
in partes audiamus Ecclesiam. Rectius ergo in ediΑλλ' οὕτω μὲν αἱ γραφικαί μαρτυρία: συνιστώ
σιν, ἔνθεσμον εἶναι τὴν τῆς παναχράντου Θεοτόκου
νηστείαν. Εἰσὶ δέ μοι καὶ κατὰ παράδοσιν διὰ ζώσης
φωνῆς, οὐχ ἧττον τούτων καταπολύ. Ο γὰρ πατριάρχης Αντιοχείας καὶ πάσης Ἀνατολῆς ὁ ἐν μα
καρίᾳ τῇ λήξει κύρι; Πέτρος, αὐτὸς ταῦτα ἐφύλαττε,
καὶ τοῖς λοιποῖς παρεδίδου· ὁμοίως καὶ ὁ κῦρις Θεσ
δίσιο;· πρὸς δὲ καὶ ὁ νυνὶ πατριάρχης κυρις Ιωάν
νῆς καὶ ἀγιώτατος, πᾶσι παρέδωκε ταύτην, ἐγγρά
φως ἔχων τὰς μαρτυρίας. Καὶ οὗτοι δὲ πάντες τὸν
τοῦ κορυφαίου θρόνον ἐπέχοντες, οὐκ ἀφ' ἑαυτῶν
ὁρμώμενοι, ταύτην ἐφύλαττον, ἀλλὰ τοῖς πρὸ αὐτῶν
πᾶσιν ἑπόμενοι· οἷς καὶ ἡμεῖς οἱ εὐτελεῖς ἐπακολουθοῦντες, ἀπαρχὴν Αὐγούστου φυλάττομεν, ήγουν
μετὰ τὸ τελέσαι τὴν τῶν ἁγίων Μακκαβαίων έορα
τήν. Εἰ δὲ καὶ συμβαίνοι νήστιμος ἡ ἡμέρα, τετρὸς
Lione Commelini, ὁπότε οὕτως ἀκούομεν σχίζεσθαι
εἰς μέρη τὴν Ἐκκλησίαν. Forte σφάζεσθαι posium
fuerit pro σχάζεσθαι, quod sit varia lectio, vel το
spondeat ad verbum findi et scindi.
col. 525–526page 4 of 6
PG 127:525ή παρασκευή, προλαμβάνοντες εἰς τρίτην καὶ εἰς τὴν πέμπτην ἢ εἰς τὴν προλαβοῦσαν Κυριακήν, ἀποτυ ρούσθωσαν, καὶ τοῦ λοιποῦ τὴν νηστείαν κρατείτωσαν καὶ μὴ ἡ τῶν Μακκαβαίων νηστείας οὔσης ἡμέρα, πρόφασις γένοιτο ἡ ἑορτὴ αὐτῶν, ἐν τῷ και ταλεύειν τὴν νηστείαν. Καὶ μακάριοι καὶ εὐλογημέν νοι, οἱ τῆς εὐλογημένης Θεοτόκου την Τεσσαρακοστὴν φυλάττοντες ἐν τῇ κοιμήσει αὐτῆς. Τῷ δὲ Θεῷ ἡμῶν δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. 'Αλλως, περὶ τῆς αὐτῆς νηστείας. Ἡ πρὸ τῆς Κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου νηστεία παραδεδομένη ἐστὶν ἐξ ἁγίων Πατέρων καὶ θείων πατριαρχῶν, καὶ ἐντίμως ταύτην φυλάττουσι πᾶσαι αἱ πόλεις καὶ χῶραι τῶν ὀρθοδόξων, ἐξαιρέτως ή μεγαλόπολις καὶ εὐδαίμων Κωνσταντινούπο· η λις, καὶ ἡ Μεγάλη Εκκλησία. Πλὴν καὶ ὕστερον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Φιλοσόφου κυροῦ Λέοντος και βασιλέως, τῆς ἑορτῆς τῆς Μεταμορφώσεως έφευρε θείσης, κατὰ ταύτας δὴ τὰς ἡμέρας, τῆς νηστείας φημὶ, παρ' ἐκείνου τυπωθείσης εορτάζεσθαι, εδρά ξαντο τῶν φιληδόνων τινὲς ἀφορμῆς, ὡς δῆθεν τιμῶντες τὴν τοῦ Σωτῆρος ἑορτὴν, ἤσθιον τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ τὸ κρέας. Ο καὶ ὁ σοφώτατος καταλύσας ἐνθέσμως, ὅλη ἡ νηστεία τῶν δεκαπέντε ἡμερῶν φυλάττεται παρὰ πᾶσι καὶ καθαρῶς νηστεύεται· οἱ καὶ παρὰ τῆς τοῦ κόσμου σκέπης καὶ ὑπεραγίας Θεοτόκου μᾶλλον καὶ πλέον φυλάττονται. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΩΝΟΣ. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς νηστείας τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου εἴρηται. Ορῶμεν δὲ καὶ ἑτέραν νηστείαν γινομένην· καὶ περὶ ταύτης οὐκ ἠδυνήθημεν τιπο τοῦν ἐγγράφω; εὑρεῖν· πλὴν πάντη καὶ πανταχοῦ ταύτην νηστεύουσι· λέγω δὴ τὴν Ὕψωσιν τοῦ τις μίου σταυροῦ. Καὶ καθὼς ἄνωθεν προείρηται περί τῶν μεγάλων ἁγίων τῶν ἐκ πίστεως εἰς τὰς ἑορτὰς αὐτῶν προαγνιζόντων, οὕτω καὶ περὶ ταύτης τῆς ἑορτῆς φασίν, ὅτι τινὲς μὲν ἐκ πίστεως προαγνίζον ται, διὰ τὸν ἀσπασμὸν τοῦ τιμίου σταυροῦ, καὶ πάν λιν αὐτὴν τὴν ἡμέραν, διὰ τὸν ἀσπασμὸν, καὶ ὅτι καὶ σταυρώσιμα πάντα ψάλλονται καὶ ἀναγινώσκονται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ, ὅτε 'Απόστολος καὶ τὸ Εὐαγ γέλιον, καὶ ἁπλῶς ὅλη ἡ τάξις σταυρώσιμος γίνε ται· καὶ ὅτι μία ἡμέρα ἐν ταῖς καθολικαῖς ἐκκλησίαις τελεῖται, καὶ εὐλογός ἐστιν ἡ νηστεία. Περὶ δὲ τὴν νηστείαν τῆς δευτέρας ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, εἰς τε τὸ νομοκάνονον τοῦ Νηστευτοῦ καὶ εἰς τὸν τύ τον τῶν Ἱεροσολύμων, ταύτην διαγορεύει· ὁμοίως καθὼς καὶ ὄπισθεν ὁ λόγος ἀπέδειξε τὴν τῆς ὑπερ ενδόξου Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου νηστείαν, εἰς τὸ Συνοδικὸν ἐν τῷ ἐπιτιμίῳ τῶν τριγάμων ἀναφέρει ταύτην. Αὗται δὲ αἱ καθολικαὶ νηστείαι τῶν Χρι στιανῶν, ἐκ τῶν θείων Γραφών, δευτέρα, καὶ τετράς, καὶ παρασκευή ὅλου τοῦ ἐνιαυτοῦ, παρεκτός εὐλόγου αἰτίας, καὶ ἡ μεγάλη Τεσσαρακοστή, καὶ ἡ Ἑτέραν νηστείαν. η Δευτέρα καὶ τετρὰς καὶ παρασκευή. δευτέρα καὶ τετραδοτης ρασκευή, οι δευτεροτετραδοπαρασκευαί.
DE JEJUNIO SS. DEIPARE.
ή παρασκευή, προλαμβάνοντες εἰς τρίτην καὶ εἰς τὴν contigerit, quarta aut sexta feria, prævenientes die
πέμπτην ἢ εἰς τὴν προλαβοῦσαν Κυριακήν, ἀποτυ
ρούσθωσαν, καὶ τοῦ λοιποῦ τὴν νηστείαν κρατείτωσαν
καὶ μὴ ἡ τῶν Μακκαβαίων νηστείας οὔσης
ἡμέρα, πρόφασις γένοιτο ἡ ἑορτὴ αὐτῶν, ἐν τῷ και
ταλεύειν τὴν νηστείαν. Καὶ μακάριοι καὶ εὐλογημέν
νοι, οἱ τῆς εὐλογημένης Θεοτόκου την Τεσσαρακοστὴν
φυλάττοντες ἐν τῇ κοιμήσει αὐτῆς. Τῷ δὲ Θεῷ ἡμῶν
δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
'Αλλως, περὶ τῆς αὐτῆς νηστείας.
Ἡ πρὸ τῆς Κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου
νηστεία παραδεδομένη ἐστὶν ἐξ ἁγίων Πατέρων καὶ
θείων πατριαρχῶν, καὶ ἐντίμως ταύτην φυλάττουσι
πᾶσαι αἱ πόλεις καὶ χῶραι τῶν ὀρθοδόξων, ἐξαιρέτως ή μεγαλόπολις καὶ εὐδαίμων Κωνσταντινούπο· η
λις, καὶ ἡ Μεγάλη Εκκλησία. Πλὴν καὶ ὕστερον
ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Φιλοσόφου κυροῦ Λέοντος και
βασιλέως, τῆς ἑορτῆς τῆς Μεταμορφώσεως έφευρεθείσης, κατὰ ταύτας δὴ τὰς ἡμέρας, τῆς νηστείας
φημὶ, παρ' ἐκείνου τυπωθείσης εορτάζεσθαι, εδρά
ξαντο τῶν φιληδόνων τινὲς ἀφορμῆς, ὡς δῆθεν
τιμῶντες τὴν τοῦ Σωτῆρος ἑορτὴν, ἤσθιον τῇ
αὐτῇ ἡμέρᾳ τὸ κρέας. Ο καὶ ὁ σοφώτατος καταλύσας ἐνθέσμως, ὅλη ἡ νηστεία τῶν δεκαπέντε ἡμερῶν
φυλάττεται παρὰ πᾶσι καὶ καθαρῶς νηστεύεται· οἱ
καὶ παρὰ τῆς τοῦ κόσμου σκέπης καὶ ὑπεραγίας
Θεοτόκου μᾶλλον καὶ πλέον φυλάττονται.
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΩΝΟΣ.
Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς νηστείας τῆς ὑπεραγίας
Θεοτόκου εἴρηται. Ορῶμεν δὲ καὶ ἑτέραν νηστείαν
γινομένην· καὶ περὶ ταύτης οὐκ ἠδυνήθημεν τιποτοῦν ἐγγράφω; εὑρεῖν· πλὴν πάντη καὶ πανταχοῦ
ταύτην νηστεύουσι· λέγω δὴ τὴν Ὕψωσιν τοῦ τις
μίου σταυροῦ. Καὶ καθὼς ἄνωθεν προείρηται περί
τῶν μεγάλων ἁγίων τῶν ἐκ πίστεως εἰς τὰς ἑορτὰς
αὐτῶν προαγνιζόντων, οὕτω καὶ περὶ ταύτης τῆς
ἑορτῆς φασίν, ὅτι τινὲς μὲν ἐκ πίστεως προαγνίζον
ται, διὰ τὸν ἀσπασμὸν τοῦ τιμίου σταυροῦ, καὶ πάν
λιν αὐτὴν τὴν ἡμέραν, διὰ τὸν ἀσπασμὸν, καὶ ὅτι
καὶ σταυρώσιμα πάντα ψάλλονται καὶ ἀναγινώσκονται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ, ὅτε 'Απόστολος καὶ τὸ Εὐαγ
γέλιον, καὶ ἁπλῶς ὅλη ἡ τάξις σταυρώσιμος γίνε
ται· καὶ ὅτι μία ἡμέρα ἐν ταῖς καθολικαῖς Εκκλησίαις τελεῖται, καὶ εὐλογός ἐστιν ἡ νηστεία. Περὶ δὲ
τὴν νηστείαν τῆς δευτέρας ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος,
εἰς τε τὸ νομοκάνονον τοῦ Νηστευτοῦ καὶ εἰς τὸν τύ
τον τῶν Ἱεροσολύμων, ταύτην διαγορεύει· ὁμοίως
καθὼς καὶ ὄπισθεν ὁ λόγος ἀπέδειξε τὴν τῆς ὑπερ·
ενδόξου Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου νηστείαν, εἰς τὸ
Συνοδικὸν ἐν τῷ ἐπιτιμίῳ τῶν τριγάμων ἀναφέρει
ταύτην. Αὗται δὲ αἱ καθολικαὶ νηστείαι τῶν Χρι
στιανῶν, ἐκ τῶν θείων Γραφών, δευτέρα, καὶ τετράς,
καὶ παρασκευή ὅλου τοῦ ἐνιαυτοῦ, παρεκτός
εὐλόγου αἰτίας, καὶ ἡ μεγάλη Τεσσαρακοστή, καὶ ἡ
Ἑτέραν νηστείαν. Quo de jejunio etiam Typicum et Anthologium, cum Horologio. Lorus Nicomis exsistat quoque cod. Regio 2424, in ejus
Pandecte, serm. 57.
η
tertio vel quinto, aut præcedente Deminica, a lacticiuiis abstineant, et deinceps jejunium teneant;
neque Maccabæorum dies, si in jejunium inciderit,
prætextus fiat solvendi jejunium ob festum eorum.
Atque beati et benedicti ii qui Quadragesimam benedictæ Deiparæ in obitu ejus observaverint, Deo
autem nostro sit gloria in sæcula, Amen.
Aliter, de eodem jejunio.
Jejunium quod præcedit sanctissimæ Deipar.3
Dormitionem, a sanctis Patribus divinisque pa,
triarchis traditum est, et honorifice illud servant
cunctæ urbes ac regiones orthodoxorum, præsertim
magna felisque civitas Constantinopolis, Magnaque
Ecclesia. Verum postea ætate domini Leonis Philosophi et imperatoris, adinvento festo Transtigu❤
rationis, cum ille constituisset ut id celebraretur,
per hosce dies, jejunii inquam, occasionem ceperunt quidam voluptatis studiosi, et quasi honore
persequerentur solennitatem Servatoris, eo die
carne vescebantur. Quod sapientissimus imperator
lege lata prohibuit; unde integrum jejunium quindecim dierumn a cunctis servatur, et jejunatur pure;
qui etiam a sanctissima Deipara, totius mundi proteatrice, magis magisque defenduntur,
SANCTI NICONIS.
Atque hæc quidem de jejunio sanctissimæ Dei.
paræ dicta sint. Porro aliud quoqué jejunium agi
videmus, de quo nihil scripto traditum invenire
potuimus; tametsi illud penitus et ubique jejunent.
Loquor autem de Exaltatione venerandæ crucis. Et
sicut superius de magnis sanctis dictum fuit, quod
quidam fideles ad festa eorum per purifcationem
se præparent, ita etiam de hoc festo aiunt, quesdam ex fidelibus ɔnte purificari, ob pretiosæ crucis
salutationem ac venerationem, adbucque per ipsum
diem, propter eamdem salutationem, quodque co
die omnia quæ de cruce sunt psalluntur et leguntur,
tum Apostolus, tum Evangelium; uno verbo totum
peragitur crucis officium; atque unum diem in catholicis Ecclesiis celebrari, et rationi consentaneum esse
jejunium. Caeterum de jejunio secundi diei hebdom
madis, et in Nomocanone Jejunatoris, et in Typo
Hierosolymitano illud edicitur: parique modo, sicut
antea sermo demonstravit, jejunium Obdormitionis
gloriosissimæ Deiparæ, in Synodico, ubi de pœna
et pœnitentia tertiis nuptiis iniplicitorum, refertur.
Sunt autem hæc universalia Cbristianorum jejunia
ex divinis scriptis: secunda feria, tetras, parasceve, per totum annum, nisi obstet causa æquo
congruens, magna Quadragesima, hebdomas Passionis Domini, Natalis Christi Quadragesima vel
Δευτέρα καὶ τετρὰς καὶ παρασκευή. In Gre
cis Penitentialibus etiam δευτέρα καὶ τετραδοτης
ρασκευή, οι δευτεροτετραδοπαρασκευαί.
col. 527–528page 5 of 6
PG 127:527ἑβδομάς τοῦ Πάθους τοῦ Κυρίου, καὶ ἡ τῶν Χρισ στουγέννων Τεσσαρακοστή, καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων, καὶ ἡ τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου. Τοῦ δὲ τιμίου σταυροῦ οὐκ ἀπὸ τῶν γραφῶν, ἀλλ' ἐκ κοινῆς παρα δόσεως παρελάβομεν, καθώς προεγράφη. Καὶ αὕτη μὲν ἡ ἀκρίβεια περὶ τῶν νηστειῶν. Πρευνήσαμεν δὲ περὶ τῆς τῆς Θεοτόκου νηστείας. Καὶ οἱ μὲν λέγουσιν, ἔνθεσμός ἐστι καὶ κανονική ἕτερο: δὲ ὁμολογοῦσι μὲν αὐτὴν, λέγουσι δὲ μὴ φυ λάττειν· ἄλλοι δὲ οὐδόλως αὐτὴν παραδέχονται, ἀλλὰ καὶ κατηγοροῦσι τῶν φυλαττόντων. Καὶ οἱ μὲν δεν χόμενοι καὶ φυλάττοντες ταύτην, ἔχουσι μαρτυρίας ἃς προειρήκαμεν. Οἱ δὲ μὴ δεχόμενοι ταύτην, ἀλλὰ καὶ κατηγοροῦντες, ἀμαρτύρως τοῦτο ποιοῦσι. Οἱ δὲ ὁμολογοῦντες καὶ μὴ φυλάττοντες, φασὶν ὅτι πολλαί νηστείαι οὐκ ἐκ παραδόσεως θείων κανόνων, ἀλλ' ἐκ συνηθείας τινὸς καὶ διαδοχῆς εἰς τινὰς χώρας φυλάτο τεσθαι εὑρίσκονται, καί τινες οὐ κακῷ λογισμῷ, ἀλλὰ πίστει καὶ ἀγάπῃ τινῶν μεγάλων ἁγίων προαγνίζονται, ἵνα ἐν ταῖς ἑαυτῶν ἑορταῖς καθαρῶς ὑπαντήσωσι· καὶ αἱ τοιαῦται νηστεῖαι οὐκ εἰσὶ και θολικαὶ, ἀλλ' ὁ καθεὶς, ὡς προῄρηται καὶ βούλεται. Περὶ δὲ τῆς νηστείας τῆς Θεοτόκου τάδε φαμέν· Η ἑορτὴ τῆς Μεταμορφώσεως καὶ τῆς Ὑπαπαντής, οὐκ ἐξ ἀρχῆς παρεδόθησαν παρὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων, ἀλλ' ἐν ὑστέροις καιροῖ;. Διὸ καὶ καταλύομεν τὴν νηστείαν τῆς Θεοτόκου χαίροντες ἐπὶ τῇ πονη γύρει τῆς Μεταμορφώσεως. Λέγουσι δὲ ὅτι τὰ τυ πικὰ τῶν μεγάλων μοναστηρίων, ὥσπερ τὰ τῶν Ἱεροσολύμων, ὀκτὼ ἡμέρας ἑορτάζειν ὁρίζουσι· τὸ δὲ Στουδιτικών, τέσσαρας· ὁ δὲ τύπος τοῦ πατριαρχείου τῆς Ἐκκλησίας Αντιοχέων, μίαν ἡμέραν ἑορτάζει· ἔνθα καὶ πολλοὶ ὁλοκλήρως την νηστείαν τῆς Θεοτόκου φυλάττουσιν. Ο ῶμεν δὲ καὶ ἑτέραν νηστείαν γινομένην· περὶ ἧς οὐκ ἠδυνήθημεν ἐγγράφως τι εὑρεῖν. Πολλοὶ γὰρ πρὸ τῆς Ὑψώσεως τοῦ τιμίου σταυροῦ προαγνίζονται, καὶ πάλιν κατ' αὐτὴν τὴν ἡμέραν, διὰ τὸν ἀσπασμὸν, καὶ ὅτι πάντα τὰ σταυρώσιμα τηνικαῦτα ψάλλονται καὶ ἀναγινώσκονται. Τὰ μέντοι τυπικὰ τὸ Στουδιτικὸν καὶ τὸ Ἱερο σολυμιτικόν, δύο ἡμέρας ἑορτάζουσιν, ήγουν αὐτήν τε τὴν ἑορτήν, και μεθέορτα. Ἔστι τοίνυν ἡ νησ στεία τοῦ τιμίου σταυροῦ οὐκ ἀπό τίνων γραφών παραδοθεῖσα, ἀλλ' ἐκ κοινῆς παραδόσεως. Καὶ τὰ μὲν περὶ νηστειῶν, ὧδε τὸ πέρας ἐχέτω. Οὐκ ὀλίγους δὲ περὶ τῆς νηστείας τῆς Θεοτόκου ἐπηρωτήσαμεν, καὶ οὐκ οἶδα ὅπως, ἀσυμφώνους εύρομεν τούτων τὰς ἀποκρίσεις. Καὶ εἰ μὲν λέγουσιν ὅτι ἔνθεσμός ἐστι καὶ κανονικὴ νηστεία, καὶ ἐν ἀκριβεία φυλάττεται παρ' αὐτῶν· ἕτεροι δὲ ὁμολογοῦσι μὲν αὐτὴν εἶναι, λέγουσι δὲ μὴ φυλάττειν αὐτ τὴν ὡς ἔκθεσμον οὖσαν· ἄλλοι δὲ οὐδὲ ὅπως αὐτὴν παρ δέχονται, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον κατηγοροῦσι τῶν φυλασσόντων ταύτην. Καὶ οἱ μὲν δεχόμενοι καὶ φύ
NICONIS MONAGHI
jejunium, Sanctorum Apostolorum, necnon glorio- ἑβδομάς τοῦ Πάθους τοῦ Κυρίου, καὶ ἡ τῶν Χρισ
sissimæ Deiparæ. At jejunium bonorandæ crucis,
non a scripturis, sed ex communi traditione accepimus, sicut supra scriptum est. Atque ita habet
exacta de jejuniis exploratio et observatio.
στουγέννων Τεσσαρακοστή, καὶ τῶν ἁγίων ἀποστό
λων, καὶ ἡ τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου. Τοῦ δὲ τιμίου
σταυροῦ οὐκ ἀπὸ τῶν γραφῶν, ἀλλ' ἐκ κοινῆς παραδόσεως παρελάβομεν, καθώς προεγράφη. Καὶ αὕτη
μὲν ἡ ἀκρίβεια περὶ τῶν νηστειῶν.
Nicon in Pandecte, sermone 57, cod. Reg. 2123, postquam meminit Synodici Unionis, et
Antirrhetici Joannis Nicæni, subdit.
Πρευνήσαμεν δὲ περὶ τῆς τῆς Θεοτόκου νηστείας.
Καὶ οἱ μὲν λέγουσιν, ἔνθεσμός ἐστι καὶ κανονική
ἕτερο: δὲ ὁμολογοῦσι μὲν αὐτὴν, λέγουσι δὲ μὴ φυ
λάττειν· ἄλλοι δὲ οὐδόλως αὐτὴν παραδέχονται, ἀλλὰ
καὶ κατηγοροῦσι τῶν φυλαττόντων. Καὶ οἱ μὲν δεν
χόμενοι καὶ φυλάττοντες ταύτην, ἔχουσι μαρτυρίας
ἃς προειρήκαμεν. Οἱ δὲ μὴ δεχόμενοι ταύτην, ἀλλὰ
καὶ κατηγοροῦντες, ἀμαρτύρως τοῦτο ποιοῦσι. Οἱ δὲ
ὁμολογοῦντες καὶ μὴ φυλάττοντες, φασὶν ὅτι πολλαί
νηστείαι οὐκ ἐκ παραδόσεως θείων κανόνων, ἀλλ' ἐκ
συνηθείας τινὸς καὶ διαδοχῆς εἰς τινὰς χώρας φυλάτο
τεσθαι εὑρίσκονται, καί τινες οὐ κακῷ λογισμῷ,
ἀλλὰ πίστει καὶ ἀγάπῃ τινῶν μεγάλων ἁγίων
προαγνίζονται, ἵνα ἐν ταῖς ἑαυτῶν ἑορταῖς καθαρῶς
ὑπαντήσωσι· καὶ αἱ τοιαῦται νηστεῖαι οὐκ εἰσὶ και
θολικαὶ, ἀλλ' ὁ καθεὶς, ὡς προῄρηται καὶ βούλεται.
Investigavimus autem de jejunio Deiparæ. Et alii
quidem dicunt legitimum esse et canonicum; alii
vero agnoscunt illud, at observari a se negant;
alii denique nullatenus admittunt, sed etiam observatores illius accusant. Et ii quidem qui admittunt
servantque, testimoniis utuntur supra allatis: qui
autem non recipiunt, verum iucusant, sine testimonio id agunt: qui demum agnoscunt, nec observant, aiunt multa jejunia, non ex divinorum canonum traditione, sed ex consuetudine quadam et
successione in nonnullis regionibus observata reperiri; tum quosdam homines, non prava mente,
sed fide ac amore in nonnullos maguos sanctos,
præpurgari, quo pure ad festa eorum veniant; atque
hujusmodi jejunia nequaquam esse universalia, sed
ad uniuscujusque nutum ac voluntatem. Porro de
jejunio Deiparae dicimus hæc: Festum Traustigu- Περὶ δὲ τῆς νηστείας τῆς Θεοτόκου τάδε φαμέν· Η
rationis, et festum Occursus non tradita fuere ab
initio per sanctos apostolos, verum posterioribus
tempo ibus. Unde jejunium Deipara solvimus, gaudentes in festivitate Transfigurationis. Aiunt autem
quod magnorum monasteriorum Typica, ut illa
Hierosolymorum, per dies octo festum agere constituant, Studliticum vero quatuor; at patriarchii
Ecclesiæ Antiochenæ Typus, unum diem festum
habet; ubi multi jejunium Deiparæ integrum servant. Cæterum aliud quoque jejunium peragi cernimus; de qua nihil scriptum nancisci potuimus.
Complures enim ante Exaltationem venerandæ crucis purificant se, iterumque ipso die, propter crucis
salutationem, et quia tunc omnia ad crucem speClantia canuntur et leguntur. Typica porro, Suditicum et Hierosolymiticum, duos dies celebrant,
ipsum nempe festum et diem consequentem. Preiosæ igitur crucis jejunium quibusdam scriptis
traditum non fuit, sed communi traditione tenetur.
Atque de jejuniis hic finis sit.
Et codice Regio 2424.
Non paucos vero de Deiparæ jejunio interrogavimus; et nescio qua ratione illorum responsa invenimus dissona. Ali quippe dicunt jejunium legitimum esse et canonicum, atque a se accurate
servari; alii autem illud esse fatentur, negant
tamen a se observari, quia præter legem est; alii
nullatenus recipiunt, quin imo cos qui observant
reprehendunt. Et ii quidem qui suscipiunt ac servant, habent, quemadmodum supra dictum fit,
ἑορτὴ τῆς Μεταμορφώσεως καὶ τῆς Ὑπαπαντής,
οὐκ ἐξ ἀρχῆς παρεδόθησαν παρὰ τῶν ἁγίων ἀποστό
λων, ἀλλ' ἐν ὑστέροις καιροῖ;. Διὸ καὶ καταλύομεν
τὴν νηστείαν τῆς Θεοτόκου χαίροντες ἐπὶ τῇ πονηγύρει τῆς Μεταμορφώσεως. Λέγουσι δὲ ὅτι τὰ τυ
πικὰ τῶν μεγάλων μοναστηρίων, ὥσπερ τὰ τῶν
Ἱεροσολύμων, ὀκτὼ ἡμέρας ἑορτάζειν ὁρίζουσι· τὸ
δὲ Στουδιτικών, τέσσαρας· ὁ δὲ τύπος τοῦ πατριαρ
χείου τῆς Ἐκκλησίας Αντιοχέων, μίαν ἡμέραν
ἑορτάζει· ἔνθα καὶ πολλοὶ ὁλοκλήρως την νηστείαν
τῆς Θεοτόκου φυλάττουσιν. Ο ῶμεν δὲ καὶ ἑτέραν
νηστείαν γινομένην· περὶ ἧς οὐκ ἠδυνήθημεν ἐγγρά
φως τι εὑρεῖν. Πολλοὶ γὰρ πρὸ τῆς Ὑψώσεως τοῦ
τιμίου σταυροῦ προαγνίζονται, καὶ πάλιν κατ' αὐτὴν
τὴν ἡμέραν, διὰ τὸν ἀσπασμὸν, καὶ ὅτι πάντα τὰ
σταυρώσιμα τηνικαῦτα ψάλλονται καὶ ἀναγινώσκον
ται. Τὰ μέντοι τυπικὰ τὸ Στουδιτικὸν καὶ τὸ Ἱερο
σολυμιτικόν, δύο ἡμέρας ἑορτάζουσιν, ήγουν αὐτήν
τε τὴν ἑορτήν, και μεθέορτα. Ἔστι τοίνυν ἡ νησ
στεία τοῦ τιμίου σταυροῦ οὐκ ἀπό τίνων γραφών
παραδοθεῖσα, ἀλλ' ἐκ κοινῆς παραδόσεως. Καὶ τὰ
μὲν περὶ νηστειῶν, ὧδε τὸ πέρας ἐχέτω.
Idem, codem sermone.
Οὐκ ὀλίγους δὲ περὶ τῆς νηστείας τῆς Θεοτόκου
ἐπηρωτήσαμεν, καὶ οὐκ οἶδα ὅπως, ἀσυμφώνους
εύρομεν τούτων τὰς ἀποκρίσεις. Καὶ εἰ μὲν λέγου
σιν ὅτι ἔνθεσμός ἐστι καὶ κανονικὴ νηστεία, καὶ ἐν
ἀκριβεία φυλάττεται παρ' αὐτῶν· ἕτεροι δὲ ὁμολογοῦσι μὲν αὐτὴν εἶναι, λέγουσι δὲ μὴ φυλάττειν αὐτ
τὴν ὡς ἔκθεσμον οὖσαν· ἄλλοι δὲ οὐδὲ ὅπως αὐτὴν
παρ δέχονται, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον κατηγοροῦσι τῶν
φυλασσόντων ταύτην. Καὶ οἱ μὲν δεχόμενοι καὶ φύ
col. 529–530page 6 of 6
PG 127:529λάσσοντες ταύτην, ἔχουσιν, ὡς προείρηται, ἐκ τῶν θείων Γραφών μαρτυρίας, ἀκριβέστερον δὲ εἰς τὰς λοιπάς νενομισμένας νηστείας εὑρίσκονται διακείμενοι, καὶ μετ' εὐνοίας φυλάττοντες ταύτας. Οἱ δὲ μὴ δεχόμενοι ταύτην, καὶ μάλιστα ταύτης κατηγοροῦσιν, οὔτε μαρτυρίαν τινὰ γραφικὴν εἰσδεχόμενοι, οὔτε πάλιν εἰσφέροντες, ἀλλ᾽ ἁπλῶς πάλιν ταύτην ἀναπολογήτως ἀποστρέφονται. Ετεροι δὲ πάλιν οι τινες καὶ ὁμολογοῦσιν αὐτήν, οὐ φυλάττουσι δὲ ὅλως, οὐκ ἔχουσί τινα μαρτυρίαν γραφικήν οὐδὲ οὗτοι, ἀλλ᾽ ἢ τοῦτο μόνον ἀγράφως ἡμῖν κατὰ συμ δουλὴν παραινούσι. Φατὶ γὰρ ὅτι Πολλὰς νηστείας, οὐκ ἐκ παραδόσεως θείων κανόνων, ἀλλ᾽ ἐκ συνη θείας τινῶν καὶ ἐκ διαδοχῆς εἰς τινάς χώρας φυλάτ τ' σθαι εὑρίσκομεν· οὐ κακῷ δὲ λογισμῷ, ἀλλὰ πίστει καὶ ἀγάπῃ τινῶν μεγάλων ἁγίων προαγνιζομένων των νηστευόντων, ἵνα καθαρῶς ταῖς ἑαυτῶν ἑορταῖς ὑπαντήσωσι. Τὰ δὲ τοιαῦτα οὐκ ἐπιτρέπονται ἐπὶ πάντων παραδίδοσθαι εἰς τὸ κοινὸν, ἀλλ' ὁ καθείς ὡς προαιρεῖται καὶ βούλεται· μόνον μὴ κεκωλυμένον ἔστω παρὰ τῶν θείων Πατέρων· οἷον ἡ νηστεία του Αρτζιβουρίου, ἢ τοῦ Δωδεκαημέρου, ἢ τῆς τετράδος καὶ παρασκευῆς τῆς· τυροφάγου, καὶ ἄλλαι τῶν αἱρετικῶν διά [φοροι] νηστείαι. Ἐν ταῖς τοιαύ ταις γὰρ νηστείαις οὐχ ἁπλῶς οἱ αἱρετικοί νηστεύουσιν, ἀλλ᾽ αἱρετικῷ δόγματι, καὶ ἔξω τῆς καθο λικῆς Ἐκκλησίας συμμιγνύντες παράδοσιν· καὶ οὐκ ἔξεστιν ἡμῖν τὰ ἐκείνων ἐν τοῖς τοιούτοις. Περὶ τῆς νη στείας τῆς Θεοτόκου,τοιοῦτον οἴδαμεν τρόπον. Ἡ ἑορτὴ δὲ τῆς Μεταμορφώσεως καὶ τῆς Ὑπαπαντῆς, οὐκ ἐξ ἀρχῆς παρεδόθησαν παρὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων, ἐν ὑπτέροις δὲ καιροῖς παρὰ τῶν θείων Πατέρων, καὶ διὰ τὸ ἑστάναι τὴν ἑορτὴν τῆς Μεταμορφώσεως εἰς τὰς δ' τοῦ Αὐγούστου μηνός. Ἑορτάζομεν δὲ ταύτην εἰς τὸ κοινὸν ἐπὶ μέσου ἡμέρας ὀκτώ· τούτου χάριν καταλύομεν ἐπὶ μέσου εἰς τὸ κοινὸν τὴν τοιαύτην νηστείαν. Καὶ ὅτι καθὼς καὶ προείρηται περὶ τῶν ἑτέρων νηστειῶν τῶν μεγάλων ἁγίων, φυλάττεσθαι καὶ ταύτην τὸν καθ' ἕνα ὡς βούλεται ἔξεστιν· εἰς τὸ κοινὸν δὲ ἀνάρμοστὸν ἐστι παραδίδοσθαι. Καὶ ταῦτα μὲν οἱ νυνὶ Πατέρες ἡμῖν συμβουλεύουσι. Λέγουσι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι, Ευρίσκομεν εἰς τὸ τυπικὸν τῶν μετ γάλων μοναστηρίων τὴν ἑορτὴν τῆς Μεταμορφών σεως ὀκτὼ ἡμέρας ἑορτάζειν, καὶ αὖθις ἑστᾶναι τὴν τῆς Θεοτόκου ἑορτὴν, καὶ οὐ χωρεῖται καθολικῶς ἐπὶ μέσου νηστεία εἰς τὸ κοινόν. Τοῦτο δὲ ἕτερον λογισμὸν ἡμῖν ἐντίθησι πάλιν. Καὶ γὰρ τῶν Ἱερο σολύμων μὲν τὸ τυπικὸν, ἡμέρας ὀκτὼ ἑορτάζει τῶν δὲ Στουδίων, τέσσαρας· τῆς δὲ μεγάλης ἐκκλησίας Αντιοχείας, ἤτοι τοῦ πατριάρχου ὁ τύπος, μίαν ἡμέραν ἑορτάζει· καὶ ταῦτα δὲ καὶ πολλοὶ ταύτην νηστεύουσι τὴν νηστείαν καὶ εὐγνωμόνως φυλάττουσι, καὶ μάλιστα τῶν γνωστικωτάτων οι προύχοντες τῆς αὐτῆς μεγαλοπόλεως. Καθώς γὰρ καὶ προείπομεν, ἐκ τοῦ Συνοδικοῦ, ὅπερ καὶ ἐπὶ ἄμβωνος ἐν τῷ πατριαρχείῳ ἀναγινώσκεται, την μαρτυρίαν λαμβάνοντες· οἱ μὲν ἀπ' ἀρχῆς τὴν Αύ γούστου μηνὸς τὴν νηστείαν ταύτην κρατοῦσι, καὶ εἰ; τὴν ἑορτὴν τῆς Μεταμορφώσεως καταλύουσι,
DE JEJUNIO SS. DEIPARÆ:
λάσσοντες ταύτην, ἔχουσιν, ὡς προείρηται, ἐκ τῶν testimonia ex divinis Scriptis sumpta, prætereaque
θείων Γραφών μαρτυρίας, ἀκριβέστερον δὲ εἰς τὰς
λοιπάς νενομισμένας νηστείας εὑρίσκονται διακείμενοι, καὶ μετ' εὐνοίας φυλάττοντες ταύτας. Οἱ δὲ μὴ
δεχόμενοι ταύτην, καὶ μάλιστα ταύτης κατηγορού
σιν, οὔτε μαρτυρίαν τινὰ γραφικὴν εἰσδεχόμενοι,
οὔτε πάλιν εἰσφέροντες, ἀλλ᾽ ἁπλῶς πάλιν ταύτην
ἀναπολογήτως ἀποστρέφονται. Ετεροι δὲ πάλιν οι
τινες καὶ ὁμολογοῦσιν αὐτήν, οὐ φυλάττουσι δὲ
ὅλως, οὐκ ἔχουσί τινα μαρτυρίαν γραφικήν οὐδὲ
οὗτοι, ἀλλ᾽ ἢ τοῦτο μόνον ἀγράφως ἡμῖν κατὰ συμ
δουλὴν παραινούσι. Φατὶ γὰρ ὅτι Πολλὰς νηστείας,
οὐκ ἐκ παραδόσεως θείων κανόνων, ἀλλ᾽ ἐκ συνηθείας τινῶν καὶ ἐκ διαδοχῆς εἰς τινάς χώρας φυλάτ
τ' σθαι εὑρίσκομεν· οὐ κακῷ δὲ λογισμῷ, ἀλλὰ πίστει
καὶ ἀγάπῃ τινῶν μεγάλων ἁγίων προαγνιζομένων
των νηστευόντων, ἵνα καθαρῶς ταῖς ἑαυτῶν ἑορταῖς
ὑπαντήσωσι. Τὰ δὲ τοιαῦτα οὐκ ἐπιτρέπονται ἐπὶ
πάντων παραδίδοσθαι εἰς τὸ κοινὸν, ἀλλ' ὁ καθείς
ὡς προαιρεῖται καὶ βούλεται· μόνον μὴ κεκωλυμέ
νον ἔστω παρὰ τῶν θείων Πατέρων· οἷον ἡ νηστεία
του Αρτζιβουρίου, ἢ τοῦ Δωδεκαημέρου, ἢ τῆς
τετράδος καὶ παρασκευῆς τῆς· τυροφάγου, καὶ ἄλλαι
τῶν αἱρετικῶν διά [φοροι] νηστείαι. Ἐν ταῖς τοιαύταις γὰρ νηστείαις οὐχ ἁπλῶς οἱ αἱρετικοί νηστεύουσιν, ἀλλ᾽ αἱρετικῷ δόγματι, καὶ ἔξω τῆς καθο
λικῆς Ἐκκλησίας συμμιγνύντες παράδοσιν· καὶ οὐκ
ἔξεστιν ἡμῖν τὰ ἐκείνων ἐν τοῖς τοιούτοις. Περὶ τῆς νηστείας τῆς Θεοτόκου,τοιοῦτον οἴδαμεν τρόπον. Ἡ ἑορτὴ
δὲ τῆς Μεταμορφώσεως καὶ τῆς Ὑπαπαντῆς, οὐκ ἐξ
ἀρχῆς παρεδόθησαν παρὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων, ἐν
ὑπτέροις δὲ καιροῖς παρὰ τῶν θείων Πατέρων, καὶ διὰ
τὸ ἑστάναι τὴν ἑορτὴν τῆς Μεταμορφώσεως εἰς τὰς δ'
τοῦ Αὐγούστου μηνός. Ἑορτάζομεν δὲ ταύτην εἰς
τὸ κοινὸν ἐπὶ μέσου ἡμέρας ὀκτώ· τούτου χάριν
καταλύομεν ἐπὶ μέσου εἰς τὸ κοινὸν τὴν τοιαύτην
νηστείαν. Καὶ ὅτι καθὼς καὶ προείρηται περὶ τῶν
ἑτέρων νηστειῶν τῶν μεγάλων ἁγίων, φυλάττεσθαι
καὶ ταύτην τὸν καθ' ἕνα ὡς βούλεται ἔξεστιν· εἰς τὸ
κοινὸν δὲ ἀνάρμοστὸν ἐστι παραδίδοσθαι. Καὶ ταῦτα
μὲν οἱ νυνὶ Πατέρες ἡμῖν συμβουλεύουσι. Λέγουσι
δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι, Ευρίσκομεν εἰς τὸ τυπικὸν τῶν μετ
γάλων μοναστηρίων τὴν ἑορτὴν τῆς Μεταμορφών
σεως ὀκτὼ ἡμέρας ἑορτάζειν, καὶ αὖθις ἑστᾶναι τὴν
τῆς Θεοτόκου ἑορτὴν, καὶ οὐ χωρεῖται καθολικῶς
ἐπὶ μέσου νηστεία εἰς τὸ κοινόν. Τοῦτο δὲ ἕτερον
λογισμὸν ἡμῖν ἐντίθησι πάλιν. Καὶ γὰρ τῶν Ἱερο
σολύμων μὲν τὸ τυπικὸν, ἡμέρας ὀκτὼ ἑορτάζει
τῶν δὲ Στουδίων, τέσσαρας· τῆς δὲ μεγάλης Εκκλησίας Αντιοχείας, ἤτοι τοῦ πατριάρχου ὁ τύπος,
μίαν ἡμέραν ἑορτάζει· καὶ ταῦτα δὲ καὶ πολλοὶ
ταύτην νηστεύουσι τὴν νηστείαν καὶ εὐγνωμόνως
φυλάττουσι, καὶ μάλιστα τῶν γνωστικωτάτων οι
προύχοντες τῆς αὐτῆς μεγαλοπόλεως. Καθώς γὰρ
καὶ προείπομεν, ἐκ τοῦ Συνοδικοῦ, ὅπερ καὶ ἐπὶ
ἄμβωνος ἐν τῷ πατριαρχείῳ ἀναγινώσκεται, την
μαρτυρίαν λαμβάνοντες· οἱ μὲν ἀπ' ἀρχῆς τὴν Αύ
γούστου μηνὸς τὴν νηστείαν ταύτην κρατοῦσι, καὶ
εἰ; τὴν ἑορτὴν τῆς Μεταμορφώσεως καταλύουσι,
ad reliqua solemnia jejunia seduli magis ae prompti
reperiuntur, eaque libenter peragunt. Qui vero
nequaquam admittunt, imo maxime accusant, mec
ullum scriptam testimonium recipientes, nec vice
versa afferentes, temere adhuc sine prætextu jejuuium illud aversantur. Tertii denique qui agnitum
nequaquam retinent, neque ipsi aliquod producunt
scripto traditum testimonium, verum eo destituti,
hoc duntaxat nobis ut consilium tradunt; sic eni:n
loquuntur: Multa jejunia, non ex divinorum canonum traditione, sed per quorumdam hominum consuetudinem, atque ex successione, nonnullis in
regionibus observari reperimus; dum non mala
mente, at fide ac amore erga quosdam magnos
f sanctos, ii qui jejunant præpurgantur, ut cum puritate ad eorum festa perveniant. Quæ porro ejusmodi sunt, non permittuntur in commune tradi
apud cunctos, cum unusquisque prout statuit ac
vult agat; dummodo non sit a divinis Patribus
prohibitum; quale est jejunium Artziburii, iteu
Dodecaemeri, vel felradis et parasceves hebdo
madæ Lacticinii, variaque alia bæreticorum jeju·
nia. Hæc namque jejunia non simpliciter usurpant
hæretici, sed liæretico dogmate, atque extra calliolicam Ecclesiam commiscentes traditionem; neque
in hujusmodi rebus licet nobis eorum gesta inxtari. De jejunio Deiparæ, hunc in modum novimus.
Festum vero Transfigurationis, et festum occursus
ab initio tradita non fuere per sanctos apostolos,
verum per sanctos Patres posterioribus temporibus,
et quod Transfigurationis festum sexto mensis
Augusti celebretur. Ceterum hoc festum communiter in medio octo diebus agimus; ideoque in medio in commune jejunium illud solvimus. Et sicut
superius dictum fuit de aliis jejuniis magnorum
sanctorum, hoc quoque qui voluerit poterit observare; in commune tamen tradi non decet. Atque
hæc nostri temporis Patres nobis suadent. Addunt
etiam istud: Ex Typico magnorum monasteriorum.
discimus festum Transfigurationis octo diebus celebrare, adhucque instare Deiparae festum; et generaliter in medio tenetur jejunium ad commune.
Iloc porro aliam rursus nobis cogitationem indit.
Siquidem llierosolymorum Typicum octo dies festog habet, Studii quatuor; verum magnæ Ecclesia:
Antiochiæ, seu patriarchæ Typus unicum diem celebrat; ad hæc etiam multi hoc jejunium agunt, et
grate servant, præsertimque qui in ea magna urbe
inter maxima cognitione præditos eminent. Nam,
uti antea diximus, testimonium sumentes ex Synodico, quod ex ambone in patriarchio legitur, alii
quidem ab initio mensis Augusti jejunium colunt,
et festo Transfigurationis illud solvunt, unum diem
honorando, iterumque jejunium usque ad ipsumns
purissimae et omnino immaculata Dominæ nostra
Dei Genitricis festum tenent; alii autem post celebratum Transûgurationis festum, jejunium inchoant;
uno ve: bo a singulis, quemadmodum jam dixi, ob-
Continue reading PG 127: Nicetas Serronius →≣ entire volume