Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 903–904page 1 of 3
PG 127:903᾿Ακολουθία, εἰς τὴν ὁσίαν μητέρα ἡμῶν Θεοδώραν τὴν θαυματουργόν, βασίλισσαν τῇ ἐν τῇ ἀρτ. πονηθεῖσα παρ' ἐμοῦ Ἰὼβ μοναχοῦ. Ἡ ἀοίδιμος αὕτη καὶ μακαρία βασιλίς Θεοδώρα, τὸ μὲν γένος εἷλκεν ἐξ ἡλίου ἀνατολῶν· γεννήτορες δὲ αὐτῆς, Ἰωάννης καὶ Ἑλένη. Τὰ δὲ κατ' αὐτὴν ἔσχεν οὕτως· Αλεξίου τοῦ ἐκ φυλῆς τῶν Κομνηνών κατηγμένου Ῥωμαίων βασιλεύοντος. Μιχαήλ μὲν ὁ Κομνηνὸς ὁ καὶ πρὸς γένους αὐτῷ τε τῷ βασιλεῖ καὶ τοῖς ἀγγελωνύμοις βασιλεῦσι διαφέρων, τὴν ἀρ χὴν τῆς Πελοποννήσου πιστεύεται· Σεναχερεὶμ δὲ, πρὸς Αἰτωλίαν καὶ Νικόπολιν ἀποστέλλεται· δυσὶ πρότερον οὗτοι πρωτεξαδέλφαις συζευχθέντες, ταῖς καθ' αἷμα γνησίαις τῷ βασιλεῖ. Ἰωάννης δὲ, ὁ τῆς μακαρίας Θεοδώρας πατήρ, ᾧ Πετραλίφης τὸ ἐπι ώνυμον, γένους ὢν περιφανοῦς καὶ λαμπρού, γυναικὶ μὲν καὶ αὐτὸς παρὰ βασιλέως συζεύγνυται, τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει τὰ πρῶτα φερόντων ἐκ γένους οὔσῃ· σεβαστοκράτωρ δὲ Ῥωμαίων τιμηθεὶς, τῆς Μακεδονίας καὶ Θεσσαλίας καταρχην ἀποκαθίσταται· ἀλλὰ τῇ τοῦ Θεοῦ παραχωρήσει Λατίνων φεύ! τῆς Κωνσταντίνου κρατησάντων, ᾐχμαλώτευται μὲν παρ' ἐκείνων σὺν ἄλλοις πολλοῖς καὶ ὁ βασιλεὺς Αλέξιος. Εκτυφλοῦται δὲ Λάσκαρις ὁ παῖς ἐν τῇ ᾿Ανατολῇ, παρὰ Μιχαὴλ τοῦ Παλαιολόγου, τοῦ τὴν βασιλείαν τότε δραξαμένου· καὶ λοιπὸν ἐπλήσθη τὰ πάντα ταραχῆς καὶ συγχύσεως. Σεναχηρείμ οὖν καὶ αὐτοὺς ἐπιβουλευθεὶς παρὰ τῶν Νικοπολιτῶν, τὸν Κομνηνὸν Μιχαὴλ εἰς βοήθειαν προσεκαλέσατο· μήπω δ᾽ ἐκείνου φθάσαντος, δολοφονείται Σεναχηρείμ. Μι χαὴλ μέντοι παραγενόμενος, τοὺς φονεῖς κτείνει πάντας· λαμβάνει δὲ σὴν ἐκείνου γυναῖκα Μελισση νήν· ἔφθασε καὶ γὰρ τὴν ἰδίαν γυναῖκα, νόμῳ θανά του ἀποβαλέσθαι· καὶ λοιπὸν πᾶσαν τὴν περιουσίαν Σεναχηρείμ σὺν τῇ ἀρχῇ, ἑαυτῷ περιποιεῖται· δ; δὴ Κομνηνὸς ἐκ τῆς Κωνσταντινουπόλεως τοῦ στόλου τῶν Λατίνων κατερχομένου, καὶ τῷ τῆς Σαλαγοράς λιμένι ούτωσὶ ἐπικληθέντι προσορμίσαντο;, τὸν βασ σιλέα 'Αλέξιον μὴ γνωριζόμενον ὡς ἀνδράποδον παρ' ἐκείνων εἰς χάριν ἔλαβε καὶ ἀπέλυσε, πολλαῖς πρό τερον αὐτοὺς δεξιωσαμέναις δωρεαῖς· ἐξ οὗ βασιλέως εἰ; κλῆρον ἐδόθη αὐτῷ τε τῷ Μιχαὴλ καὶ τοῖς ἐξ αὐτοῦ, ἡ λαχοῦσα τότε τῆς ἡγεμονίας ἀρχή. γεννῶνται τοίνυν αὐτῷ ἐκ τῆς Μελισσηνῆς, υἱοὶ τέσσαρες" Μιχαὴλ ὁ Δούκας, Θεόδωρος, Μανουήλ, καὶ Κων
JOB MONACHI
ANNO DOMINI MCXV
JOB MONACHUS
In codice Namiano LXXI, p. 245 (apud Aloysium Mingarelli, Cod. Nanian.) legitur, ᾿Ακολουθία, εἰς
τὴν ὁσίαν μητέρα ἡμῶν Θεοδώραν τὴν θαυματουργόν, βασίλισσαν τῇ ἐν τῇ ἀρτ. πονηθεῖσα παρ' ἐμοῦ
Ἰὼβ μοναχοῦ. Deinde sequitur Officium S. Theodoræ regina Quoniam vero ignota plerisque est sancta
haec mulier, nonnulla exscribemus ex pagina 253, ubi post odas, canones, etc., haec leguntur:
"
Veneranda ac beata regina Theodora, in Orienti
Joanne et Helena parentibus nata, hujuscemodi
fato usa est. Cum Alexius e gente Comnena Romanis imperaret, Michael Comnenus, qui genere ab
ipso rege et regibus angeli alicujus denominatione
insignitis differebat, Peloponnesi regnum est sortitus, quo tempore Senacherim in Ætoliam ac Nicopolim mittitur. Duabus illi e sanguine regio sororibus matrimonio juncti erant. Joannes quidem beatæ Theodora pater, cognomento Petraliphes, nobili atque illustri genere satus, ex optimatum qui Constantinopoli forebant, prosapia,
uxorem duxit. Rex dein Romanorum constitulus,
rebus in Thessalia ac Macedonia compositis, Latini, proh dolor! Constantini urbem vi capiunt, et,
Deo ita placuit, Alexium cum multis aliis in captivitatem redigunt. Filius ejus Lascaris in Oriente a
Michaele Paleologo, qui tunc regnum occupabat,
oculis privatur. Sic igitur rebus omnibus ubique perturbatis, Senacherim, cui et ipsi a Nicopo
litanis insidiæ struebantur, Michaelem Comnenum
in auxilium vocavit. Qui cum moraretur, et Senacherim dolo interfectus fuisset, Michael postea
vindictam ab occisoribus sumpsit, et, cum suam
morte fatali perdidisset, illius uxorem matrimonio
duxit Melissenam, opibus Senacherim omnibus
cum regno potitus. Idem, postquam Latinorum
classis relicta Constantinopoli ad Salazorum portum ita dictum appulisset, Alexium imperatorem,
ipsi ignotum, grandi pecunia ab illis ut servum c
redemit ac postea manumisit. Ab hoc porro imperatore Michaeli et ejus filiis summa imperii concessa est. Ex Melissena quatuor suscepit filios, Michaelem Ducam, Theodorum, Manuelem et Constantinum. Ex quibus maximus natu Michael rerum
summa potitus est, vir ad res excogitandas et peragendas pariter idoneus. Albam Græcam, Janinam
ac Bonditzam fundavit; Coriphi insulam, Dyrrachium, Achrida et omnem Blachiam Græciamque
subegit, imperiique fines protulit. Sed paulo post
et ipse gladio interemptus est, fratre Theodoro
Duca in imperio relicto. Theodorus, contemplo a
Ἡ ἀοίδιμος αὕτη καὶ μακαρία βασιλίς Θεοδώρα,
τὸ μὲν γένος εἷλκεν ἐξ ἡλίου ἀνατολῶν· γεννήτορες
δὲ αὐτῆς, Ἰωάννης καὶ Ἑλένη. Τὰ δὲ κατ' αὐτὴν
ἔσχεν οὕτως· Αλεξίου τοῦ ἐκ φυλῆς τῶν Κομνηνών
κατηγμένου Ῥωμαίων βασιλεύοντος. Μιχαήλ μὲν ὁ
Κομνηνὸς ὁ καὶ πρὸς γένους αὐτῷ τε τῷ βασιλεῖ
καὶ τοῖς ἀγγελωνύμοις βασιλεῦσι διαφέρων, τὴν ἀρ
χὴν τῆς Πελοποννήσου πιστεύεται· Σεναχερεὶμ δὲ,
πρὸς Αἰτωλίαν καὶ Νικόπολιν ἀποστέλλεται· δυσὶ
πρότερον οὗτοι πρωτεξαδέλφαις συζευχθέντες, ταῖς
καθ' αἷμα γνησίαις τῷ βασιλεῖ. Ἰωάννης δὲ, ὁ τῆς
μακαρίας Θεοδώρας πατήρ, ᾧ Πετραλίφης τὸ ἐπι
ώνυμον, γένους ὢν περιφανοῦς καὶ λαμπρού, γυναικὶ
μὲν καὶ αὐτὸς παρὰ βασιλέως συζεύγνυται, τῶν ἐν
Κωνσταντινουπόλει τὰ πρῶτα φερόντων ἐκ γένους
οὔσῃ· σεβαστοκράτωρ δὲ Ῥωμαίων τιμηθεὶς, τῆς
Μακεδονίας καὶ Θεσσαλίας καταρχην (sic) αποκαθ
ίσταται· ἀλλὰ τῇ τοῦ Θεοῦ παραχωρήσει Λατίνων
φεύ! τῆς Κωνσταντίνου κρατησάντων, ᾐχμαλώτευται
μὲν παρ' ἐκείνων σὺν ἄλλοις πολλοῖς καὶ ὁ βασιλεὺς
Αλέξιος. Εκτυφλοῦται δὲ Λάσκαρις ὁ παῖς ἐν τῇ
᾿Ανατολῇ, παρὰ Μιχαὴλ τοῦ Παλαιολόγου, τοῦ τὴν
βασιλείαν τότε δραξαμένου· καὶ λοιπὸν ἐπλήσθη τὰ
πάντα ταραχῆς καὶ συγχύσεως. Σεναχηρείμ οὖν καὶ
αὐτοὺς ἐπιβουλευθεὶς παρὰ τῶν Νικοπολιτῶν, τὸν
Κομνηνὸν Μιχαὴλ εἰς βοήθειαν προσεκαλέσατο· μήπω
δ᾽ ἐκείνου φθάσαντος, δολοφονείται Σεναχηρείμ. Μι
χαὴλ μέντοι παραγενόμενος, τοὺς φονεῖς κτείνει
πάντας· λαμβάνει δὲ σὴν ἐκείνου γυναῖκα Μελισσηνήν· ἔφθασε καὶ γὰρ τὴν ἰδίαν γυναῖκα, νόμῳ θανάτου ἀποβαλέσθαι· καὶ λοιπὸν πᾶσαν τὴν περιουσίαν
Σεναχηρείμ σὺν τῇ ἀρχῇ, ἑαυτῷ περιποιεῖται· δ; δὴ
Κομνηνὸς ἐκ τῆς Κωνσταντινουπόλεως τοῦ στόλου
τῶν Λατίνων κατερχομένου, καὶ τῷ τῆς Σαλαγοράς
λιμένι ούτωσὶ ἐπικληθέντι προσορμίσαντο;, τὸν βασ
σιλέα 'Αλέξιον μὴ γνωριζόμενον ὡς ἀνδράποδον παρ'
ἐκείνων εἰς χάριν ἔλαβε καὶ ἀπέλυσε, πολλαῖς πρό
τερον αὐτοὺς δεξιωσαμέναις δωρεαῖς· ἐξ οὗ βασιλέως
εἰ; κλῆρον ἐδόθη αὐτῷ τε τῷ Μιχαὴλ καὶ τοῖς ἐξ
αὐτοῦ, ἡ λαχοῦσα τότε τῆς ἡγεμονίας ἀρχή. Γεννῶνται τοίνυν αὐτῷ ἐκ τῆς Μελισσηνῆς, υἱοὶ τέσσαρες"
Μιχαὴλ ὁ Δούκας, Θεόδωρος, Μανουήλ, καὶ ΚωνTheodora parentes habuit Joannem et Ilele.am. Vide Du Cange, Familiæ Byzantinæ. Edit. PstR.
col. 905–906page 2 of 3
PG 127:905σταντίνος. Μιχαὴλ δὲ ὁ τῶν υἱῶν πρῶτος μετὰ τὴν τοῦ πατρὸς τελευτήν, πᾶσαν τὴν ἐκείνου ἀρχὴν δι εξώσατο· ἀνὴρ δραστήριος, καὶ ὀξὺ; νοῆσαι, καὶ πραγμάτων έμπειρότατος οἰκονόμος· ὃς δὴ Βελλάγραδα τε καὶ Ἰωάννινα καὶ τὴν Βίνδιτζαν ἔκτησε τὴν νῆσόν τε Κορυφὼ καὶ Δυρράχιον καὶ ᾿Αχρίδα, καὶ πᾶσαν τὴν Βλαχίαν καὶ τὴν Ἑλλάδα περιεποιήσατο, καὶ εἰς πολὺ πλάτος επέτεινε τὴν ἀρχήν. Ἀλλὰ ταχέως καὶ οὗτος ἔργον ῥομφαίας γενόμενος, ἐξ ἀντ θρώπων ἐγένετο· τὸν ἴδιον αὐτάδελφον Θεόδωρον τὸν δούκαν, διάδοχον ἑαυτοῦ καταλιπών· ὅς δὲ, Θεός δωρος βρεφύλλιον τὸ ἐκ τοῦ ἰδίου ἀδελφοῦ Μιχαὴλ τὸν Δούκαν εὑρηκώς παρείδε μὲν τοῦτον ὡς ἀτελῆ τὴν ἀρχὴν δὲ πᾶσαν δραξάμενος, καὶ ἐπὶ εὐτυχίᾳ πραγμάτων ἀρθείς, δόλον κατὰ τοῦ παιδὸς ἐμελέτης σεν· ὅνπερ ἡ μήτηρ αἰσθομένη, προέλαβε διαπεράσασα μετὰ τοῦ νηπίου, ἐν τῇ νήσῳ τοῦ Πέλοπος. Θεόδωρος δὲ δοκιμώτατος ἐν μάχαις φανεὶς, καὶ τὴν Θεσσαλονίκην ἐλευθερώσας τῆς Λατινικῆς τυ ραννίδος, βασιλεὺς ἀνηγόρευται· καὶ πάντων τῶν Δυτικῶν ἕως αὐτῆς ἐκράτησε Χριστουπόλεως. Ο μένα το σεβαστοκράτωρ Πετραλίφης, υἱοὺς γεννήσας ἐν Θετταλίᾳ, καὶ τὴν ἀείμνηστον ἀπέτεκε Θεοδώραν καὶ τὸν βίον ἐν Χριστῷ καταλύσας, τὴν ἰδίαν ἀρχὴν τοῖς υἱέτι κατέλιπεν· οἱ καὶ τῷ βασιλεῖ Θεοδώρῳ δεξιῶς τελοῦντες, τὴν ἰδίαν ἀδελφὴν νηπιάζουσαν, ὡς κόρην ἐφύλαττον ὀφθαλμοῦ. Τί τὸ μετὰ ταῦτα Τῇ Ζαγορά Θεόδωρος ἐπιστρατεύσας ὁ βασιλεὺς, πόλεμον ἐποίει μετὰ Ἀσάν, τοῦ βασιλέως Βουλγάρων, καὶ νικηθείς, παρ' ἐκείνου χειροῦται, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς στερεῖται· Μιχαὴλ δὲ εἰς νεανίας ἤδη τελῶν, τῆς ἐξορίας ἀνακαλεῖται, καὶ τὴν πατρικὴν πᾶσαν παραλαβὼν ἀρχὴν, τῇ Βλαχίᾳ ἐπιδημεῖ· καὶ περὶ τὸ κάστρο. Σερβίον γενόμενος, τὴν καλὴν βλέπει νεάνιδα Θεοδώραν, ἧς ἄκρως ἁλους, τοῖς ἀδελφοῖς συμφωνεί Πετραλίφαις, καὶ ταύτην νομίμῳ γάμῳ λαβὼν, εἰς ᾿Αχαρνανίαν ατείχιστον τότε οὖσαν, σὺν αὐτῇ λαμπρῶς ἐπανέζευξεν. Ἀλλ᾿ ὁ μὲν, τῆς ἰδίας ἦν φροντίζων ἀρχῆς, Θεοδώρα δὲ, οὐ παρεσύρη τῇ δόξῃ, οὐχ εάλω τῇ νεότητι, οὔτε μὴν πρὸς του φὰς οἶδε κατασπαταλᾷν. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τῷ τῆς ἀρχῆς ὄγκῳ ἐπήρθη· τῷ Θεῷ δὲ μᾶλλον ἔγνω προκεῖσθαι, καὶ ἀρετῆς ἐπιμελεῖσθαι, σωφρόνως ζῶσαι· ταπεινοφροσύνην ἀσπαζομένη, ἀοργησίαν, ἀγάπην, πραό τητα, συμπάθειάν τε καὶ ἐλεημοσύνην, ὡς ἄλλος οὐδεὶς κατορθοῦσα, καὶ τὸν Θεὸν ὁλοψύχως διαπαν τὰς θεραπεύουσα. Οὐκ ἔφερε δὲ πάντως ὁρᾶν ταύτα, ὁ τῶν δικαίων ἐχθρός, οὐδὲ τὴν καλὴν ταύτην τῆς νεάνιδος ὁδὸν βλέπειν ἡνέσχετο· ἀλλ' ὅλος ὁπλίζεται κατ᾿ αὐτῆς, καὶ θηλυμανίαις τὸν ἄνδρα καταμαλάξας, πειρασμὸν τῇ μακαρίᾳ ἐγείρει, τῶν πώποτε μνημονευσομένων δεινότατον· γυναικὶ γάρ τινι ἐξ εὐγενῶν Γαγγρηνῇ τὸ ἐπώνυμον, πορνικῶς ὁ Μιχαὴλ ἐπιμανείς, καὶ τὸ τῆς αἰσθήσεως ὑγιές μαγίαις ὑπ' ἐκείνης ὑποκλαπείς, μέσος ἄσπονδον κατὰ τῆς ἰδίας ἐκτήσατο γυναικός· καὶ ταύτην ἀπωσάμενος, τὴν μαινάδα φρενοβλαβῶς συνηγάγετο· τοῖς ὑπηκόοις ρον θέμενο; μὴ προσκεῖσθαι τῇ Θεο ώρᾳ· μὴ θερα πεία; ἀξιοῦν ταύτην τινός μήτε μὴν ἐπὶ γλώσσης αὐτῆς φέρειν τὸ ὄνομα. Τούτοις γενναία τοῖς δεινοῖς ἐμπεσοῦσα, οὐκ ἐσαλεύθη ὅλως τὸν λογισμὸν, οὐδὲ παρετράπη τῆς ἀγαθῆς πολιτείας, ἀλλ' ὅλη ὡς ἀδάμας ἦν καρτεροῦσα, καὶ τὸν Θεὸν ὁμοίως θεμα τεύουσα· ξενιτευομένη δακρύει καὶ καύσωνι, αίθριος ταλαιπωροῦσα· λιμῷ τε καὶ δίψῃ καὶ τῇ λοιπῇ και
VITA S. THEODORE REGINA.
σταντίνος. Μιχαὴλ δὲ ὁ τῶν υἱῶν πρῶτος μετὰ τὴν Michaele fratre relicto puerulo et summa rerum
τοῦ πατρὸς τελευτήν, πᾶσαν τὴν ἐκείνου ἀρχὴν δι- politus, quia fortuna ipsi favebal, allos spiritus suεξώσατο· ἀνὴρ δραστήριος, καὶ ὀξὺ; νοῆσαι, καὶ mere et puero ad successionem nato insidiari cœpit.
πραγμάτων έμπειρότατος οἰκονόμος· ὃς δὴ Βελλά- Quod ubi sensisset mater, ut illius insidiis illaγραδά τε καὶ Ἰωάννινα καὶ τὴν Βίνδιτζαν ἔκτησε deret, cum filio Peloponnesum petiit,
τὴν νῆσόν τε Κορυφὼ καὶ Δυρράχιον καὶ ᾿Αχρίδα, καὶ πᾶσαν τὴν Βλαχίαν καὶ τὴν Ἑλλάδα περιεποιή
σατο, καὶ εἰς πολὺ πλάτος επέτεινε τὴν ἀρχήν. Ἀλλὰ ταχέως καὶ οὗτος ἔργον ῥομφαίας γενόμενος, ἐξ ἀντ
θρώπων ἐγένετο· τὸν ἴδιον αὐτάδελφον Θεόδωρον τὸν δούκαν, διάδοχον ἑαυτοῦ καταλιπών· ὅς δὲ, Θεός
δωρος βρεφύλλιον τὸ ἐκ τοῦ ἰδίου ἀδελφοῦ Μιχαὴλ τὸν Δούκαν εὑρηκώς παρείδε μὲν τοῦτον ὡς ἀτελῆ·
τὴν ἀρχὴν δὲ πᾶσαν δραξάμενος, καὶ ἐπὶ εὐτυχίᾳ πραγμάτων ἀρθείς, δόλον κατὰ τοῦ παιδὸς ἐμελέτης
σεν· ὅνπερ ἡ μήτηρ αἰσθομένη, προέλαβε διαπεράσασα μετὰ τοῦ νηπίου, ἐν τῇ νήσῳ τοῦ Πέλοπος.
Θεόδωρος δὲ δοκιμώτατος ἐν μάχαις φανεὶς, καὶ Theodorus militarem adeptus gloriam, post
τὴν Θεσσαλονίκην ἐλευθερώσας τῆς Λατινικῆς τυ quam Thessalonicen a Latinorum impotenti domiραννίδος, βασιλεὺς ἀνηγόρευται· καὶ πάντων τῶν natione liberasset, imperator est proclamatus: jam
Δυτικῶν ἕως αὐτῆς ἐκράτησε Χριστουπόλεως. Ο μένα enim toto Occidente atque Christopoli ipsa potitus
το σεβαστοκράτωρ Πετραλίφης, υἱοὺς γεννήσας ἐν erat. Joannes porro Petraliphes, præter filios quos
Θετταλίᾳ, καὶ τὴν ἀείμνηστον ἀπέτεκε Θεοδώραν· in Thessalia genuerat, Theodoram quoque virtuκαὶ τὸν βίον ἐν Χριστῷ καταλύσας, τὴν ἰδίαν ἀρχὴν tibus egregiam suscepit, et vita in Christo functus
τοῖς υἱέτι κατέλιπεν· οἱ καὶ τῷ βασιλεῖ Θεοδώρῳ regnum filiis reliquit; qui Theodoro imp. rite satisδεξιῶς τελοῦντες, τὴν ἰδίαν ἀδελφὴν νηπιάζουσαν, facientes, sororem suam teneram summo amore
ὡς κόρην ἐφύλαττον ὀφθαλμοῦ. Τί τὸ μετὰ ταῦτα; prosequebantur. Interjecto deinde tempore TheodoΤῇ Ζαγορά Θεόδωρος ἐπιστρατεύσας ὁ βασιλεὺς, rus apud Zagoram cum Asan, rege Bulgarorum, belπόλεμον ἐποίει μετὰ Ἀσάν, τοῦ βασιλέως Βουλγά lum gessit; a quo pugna victus captusque oculorum
ρων, καὶ νικηθείς, παρ' ἐκείνου χειροῦται, καὶ τοὺς lumine privatus est, Michael jam adultus ab exsilio
ὀφθαλμοὺς στερεῖται· Μιχαὴλ δὲ εἰς νεανίας ἤδη revocatus regno paterno recuperato in Blachiam seτελῶν, τῆς ἐξορίας ἀνακαλεῖται, καὶ τὴν πατρικὴν obtinuisset, in urbe Acharnarum tum temporis
πᾶσαν παραλαβὼν ἀρχὴν, τῇ Βλαχίᾳ ἐπιδημεῖ· καὶ cessit. Cum postea in castro Servii Theodoræ ado❤
περὶ τὸ κάστρο. Σερβίον γενόμενος, τὴν καλὴν βλέπει lescentulæ amore captus ejusdem fratrum consensum
νεάνιδα Θεοδώραν, ἧς ἄκρως ἁλους, τοῖς ἀδελφοῖς nondum munita, nuptias splendidas complevit. Sed
συμφωνεί Πετραλίφαις, καὶ ταύτην νομίμῳ γάμῳ dum ipse regno firmando intentus esset, Theodora,
λαβὼν, εἰς ᾿Αχαρνανίαν ατείχιστον τότε οὖσαν, σὺν gloriæ minime avida, nec rerum novarum cupida,
αὐτῇ λαμπρῶς ἐπανέζευξεν. Ἀλλ᾿ ὁ μὲν, τῆς ἰδίας nedum luxuriæ ainans aut regali spiritu allata,
ἦν φροντίζων ἀρχῆς, Θεοδώρα δὲ, οὐ παρεσύρη τῇ Dei potius partes amplexa, virtutis sectatris, huδόξῃ, οὐχ εάλω τῇ νεότητι, οὔτε μὴν πρὸς του
militatem, charitatem, modestiam atque pia opera
φὰς οἶδε κατασπαταλᾷν. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τῷ τῆς ἀρχῆς exercere totanique se Deo dedere satius ha.
ὄγκῳ ἐπήρθη· τῷ Θεῷ δὲ μᾶλλον ἔγνω προκεῖσθαι, buit. Hoc vero minime justorum inimico placuit,
καὶ ἀρετῆς ἐπιμελεῖσθαι, σωφρόνως ζῶσαι· ταπεινο qui Theodoram per virtutis semitas incedere ægre
φροσύνην ἀσπαζομένη, ἀοργησίαν, ἀγάπην, πραό tulit. Inde sunmo eam odio persecutus, marito quiτητα, συμπάθειάν τε καὶ ἐλεημοσύνην, ὡς ἄλλος dem libidinum retibus constricto uxori beatæ insidias
οὐδεὶς κατορθοῦσα, καὶ τὸν Θεὸν ὁλοψύχως διαπαν inextricabiles struxit. Feminæ namque cui Gangræna
τὰς θεραπεύουσα. Οὐκ ἔφερε δὲ πάντως ὁρᾶν ταύτα, nomen, illecebris magicisque artibus adeo est caὁ τῶν δικαίων ἐχθρός, οὐδὲ τὴν καλὴν ταύτην τῆς plus, ut lelali in legitimam uxorem odio saviret,
νεάνιδος ὁδὸν βλέπειν ἡνέσχετο· ἀλλ' ὅλος ὁπλίζεται eaque crudeliter dimissa bacchantem illam amens inκατ᾿ αὐτῆς, καὶ θηλυμανίαις τὸν ἄνδρα καταμα
troduceret. Huc accedit quod quemquam illi honorem
λάξας, πειρασμὸν τῇ μακαρίᾳ ἐγείρει, τῶν πώποτε aliquem afferre aut honoris causa ejus nomen pronun
μνημονευσομένων δεινότατον· γυναικὶ γάρ τινι ἐξ tiare noluerit. Sed nec his omnibus tribulationibus
εὐγενῶν Γαγγρηνῇ τὸ ἐπώνυμον, πορνικῶς ὁ Μιχαὴλ mulier nobilis a morum integritate ac perseverantią
ἐπιμανείς, καὶ τὸ τῆς αἰσθήσεως ὑγιές μαγίαις ὑπ' potuit avocari; ino, sicut adamas, inconcussi
ἐκείνης ὑποκλαπείς, μέσος ἄσπονδον κατὰ τῆς ἰδίας Deum eodem fervore colere nunquam destitit. In
ἐκτήσατο γυναικός· καὶ ταύτην ἀπωσάμενος, τὴν
servitutem, ut ita dicam, redacta, caloris aestu,
μαινάδα φρενοβλαβῶς συνηγάγετο· τοῖς ὑπηκόοις fame, siti et quibuscumque vitæ miseriis circum=
venta, sine domicilio, per quinque annos pessima
quæque experta, nihil quod ipsa indignum esset,
pronuntiavit; imo sine querela virtutem etiam
ferventius amplexa patientiæ et magnanimitalis
specimina quotidie edebat, puerum quem, in exsilium acta, in utero gestabat, educando, Die quadamn
sacerdos ejus regionis, Prenestes nomine, olera in
agris colligentem, comitante puero, invenit. qua
ρον θέμενο; μὴ προσκεῖσθαι τῇ Θεο ώρᾳ· μὴ θερα
πεία; ἀξιοῦν ταύτην τινός μήτε μὴν ἐπὶ γλώσσης
αὐτῆς φέρειν τὸ ὄνομα. Τούτοις γενναία τοῖς δεινοῖς
ἐμπεσοῦσα, οὐκ ἐσαλεύθη ὅλως τὸν λογισμὸν, οὐδὲ
παρετράπη τῆς ἀγαθῆς πολιτείας, ἀλλ' ὅλη ὡς
ἀδάμας ἦν καρτεροῦσα, καὶ τὸν Θεὸν ὁμοίως θεμα
τεύουσα· ξενιτευομένη δακρύει καὶ καύσωνι, αίθριος
ταλαιπωροῦσα· λιμῷ τε καὶ δίψῃ καὶ τῇ λοιπῇ και
PATROL. GR. CXXVII,
col. 907–908page 3 of 3
PG 127:907κουχία πιεζομένη, καὶ ὑπὸ στέγην εἰσελθεῖν ἐπιθυμοῦσα. Ἐπὶ πέντε οὖν ἔτεσι τοῖς ἀπείροις δεινοίς προσπαλαίσασα, οὐδὲν ἐφθέγξατο ἀγεννές, οὔτε μὴν κατωλιγώρησε, ῥῆμά τι πρὸς κύριον εἰπεῖν, ἀλλ᾽ ἔτι μᾶλλον πρὸς ἀρετὴν ἐπετείνετο, καὶ πρὸς αὐτὸν ὑψοῦτο καθ᾿ ἑκάστην ἑαυτήν, δι' ὑπομονῆς ἀνάγουσα φέρουσα καὶ βρέφος ἐν ταῖς χερσὶν ὅπερ ἐκβληθείσα εἶχεν ἐγγάστριον. Ἱερεὺς δέ τις ἐκ χωρίου Πρενίτη», λαχανευομένην ἐν ἀγρῷ ταύτην εὑρὼν, καὶ τὸ βρέ φος βαστάζουσαν, ὅρκοις ἐπύθετο τὸ ἑαυτῆς εἰπεῖν ὄνομα· καὶ γνούς ἥτις ἦν, ταύτην οίκαδε φέρων κατά έκρυψε, πάσης ἐπιμελείας ἀξιώσας. Τῶν οὖν μεγι στάνων καὶ τὰ πρῶτα παρὰ Μιχαὴλ τῷ Δούκα φερόν των, αίφνης ἁρπασάντων τὴν κακόσχολον ἐκείνηνγυναῖκα, καὶ ἀπαιωρισάντων, ἡ πονηρὰ πᾶσα εἰς φῶς ἤχθη πρᾶξις· καὶ ἐν νῷ γενόμενος ἐνσεῖσθεν ὁ Μιχαήλ, την μακαρίαν αὖθις ηγάγετο· καὶ λοιπὸν ἐπλήσθη χαρᾶς τὰ πάντα, καὶ ἀγαλλιάσεως. Διήγον οὖν ἄμφω τὸν βίον, ἐν εἰρήνῃ καὶ ἀγάπῃ τῇ κατὰ Θεὸν, τῆς ἑαυτῶν ἐπιμελούμενοι σωτηρίας ἀξιώματι δεσποτών τιμηθέντες, καὶ παῖδας τεκόντες, καὶ πρὸς ὕψος μεγίστης ευκλείας ὑπεραρθέντες καὶ τὴν πρὸς ἀρετὴν ἁμιλλώμενοι καλὴν ἀμφότεροι ἅμιλλαν. Τὸν μέντοι δεσπότην και σύνευνον ἡ ἀοίδι μας Θεοδώρα τὰς περικαλλεῖς καὶ εὐαγεῖς ἰδοῦσα συστησάμενον δύο μονάς, τὴν τῆς Παντανάσσης φημί καὶ τῆς Παναγίας ἐπικεκλημένας, τῷ μεγαλομάρτυρι καὶ αὐτὴ Γεωργίῳ θεῖον ἀνήγειρε σεμνεῖον, καὶ εἰς γυναικεῖον τοῦτο συνεστήσατο. Τοῦ συνεύνου δὲ καὶ δεσπότου Μιχαὴλ καλῶς καὶ θεοφιλῶς βιώσαντος, καὶ πρὸς μονὰς μεταστάντος τὰς οὐρανίους, τὸ τῶν μοναχῶν καὶ αὐτὴ εὐθὺς περιβάλλεται σχῆμα· καὶ χρόνους ἐπιβιοῦσα, τὸν ναὸν μὲν παντοίως κατεχό σμει καὶ ἀναθήμασι καὶ σκεύεσι καὶ πέπλοις κατ εκάλλυνε προσετίθει δὲ καὶ τῷ βίῳ, τοῖς πόνοις ἑαυτὴν ἐγγυμνάζουσα, καὶ τὴν τῶν ἀρετῶν καρπὸν ἐπαύξουσα· ἀγρυπνίαις καὶ στάσεσι παννύχοις σχο λάζουσα, ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις προσομιλοῦσα· τὸ σῶμα νηστείαις κατατήκουσα· καὶ πάσαις ταῖς ἀδελ φαῖς ἀῤῥαθύμως δουλεύουσα, ἀδικουμένων προϊσταμένη· ὀρφανῶν καὶ χηρῶν ἀντιλαμβανομένη· πω χοῖς ἐπικουροῦσα· Ολιβομένοις παραμυθουμένη· καὶ πᾶσι γενομένη τὰ πάντα, ἐν ταπεινώσει καρδία:. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὴν αὐτῆς προέγνω τελευτήν, δάκρυσιν ᾐτήσατο τῇ Πανάγνω Θεομήτορι, καὶ τῷ πανενδόξω μάρτυρι Γεωργίῳ, ἐξαμηναῖον αὐτῇ πρὸς Θεὸν δια πρεσβεύσασθαι χρόνον πρὸς τὴν τοῦ ναοῦ τελείαν ἀπάρτησιν· ὅ καὶ γέγονε. Καὶ τοῦ καιροῦ φθάσαντος, τὰς ἀδελφὰς προσεκαλέσατο· καὶ περὶ ὧν ἔδει καλῶς ἐντειλαμένη, καὶ ταύταις ἐπευξαμένη σωτη ρίαν, χαίρουσα τὸ πνεῦμα εἰς χεῖρας Θεοῦ παρέθετο· καὶ κατετέθη ἐν αὐτῇ τῇ παρ' αὐτῆς ἀνεγερθείσῃ μονῇ. Τοῦ Θεοῦ δὲ ταύτην δοξάσαντος ὕστερον, πολλῶν καὶ μεγίστων θαυμάτων ὤφθη αὐτουργός, ἀσθε νείας καὶ νόσους τῶν προσερχομένων αὐτῇ ἰατρεύουσα, καὶ δαίμονας ἐξ ἀνθρώπων ἐλαύνουσα· καὶ ποι κίλα πάθη ἀνίατα καθεκάστην θεραπεύουσα. Ἐθεράπευσε δὲ καὶ καρκίνου πάθος, καὶ ἕτερα τεράστια φρικτὰ πεποίηκε, καὶ εἰς ἔτι φαίνεται ποιοῦσα, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Οὐ μόνον γὰρ τοῖς ἐν τῷ σεπτῷ αὐτῆς τάφῳ προσπίπτουσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐγγὺς καὶ τοῖς μακρὰν καὶ ἐν θαλάσσῃ· καὶ ἐν νήσοις, φθάνει ἐπικληθεῖσα, καὶ τοῖς πέρασι θερμῶς βοηθοῦσα. "Ης ταῖς πρὸς τὸν Θεὸν ἁγίαις εὐχαῖς ἀξιωθείημεν καὶ ἡμεῖς σωτηρίας τυχεῖν· καὶ τῆς...
JOB MONACHI VITA S. THEODORE.
cum nomen inquirendo didicisset domum secum κουχία πιεζομένη, καὶ ὑπὸ στέγην εἰσελθεῖν ἐπιθυ
abductam abdidit, omni eam cura prosequendo. μοῦσα. Ἐπὶ πέντε οὖν ἔτεσι τοῖς ἀπείροις δεινοίς
Ubi postea principes in regno viri ac Michaelis
προσπαλαίσασα, οὐδὲν ἐφθέγξατο ἀγεννές, οὔτε μὴν
Ducæ ministri malas feminæ artes detexissent et
κατωλιγώρησε, ῥῆμά τι πρὸς κύριον εἰπεῖν, ἀλλ᾽ ἔτι
tormentis adhibitis id quod erat verum didicissent, μᾶλλον πρὸς ἀρετὴν ἐπετείνετο, καὶ πρὸς αὐτὸν
Michael ad meliorem animum reversus mulierem
ὑψοῦτο καθ᾿ ἑκάστην ἑαυτήν, δι' ὑπομονῆς ἀνάγουσα·
vere sanctam iterum uxoris loco recepit, cum im- φέρουσα καὶ βρέφος ἐν ταῖς χερσὶν ὅπερ ἐκβληθείσα
menso omnium gaudio. Ambo deinde vitam in pace εἶχεν ἐγγάστριον. Ἱερεὺς δέ τις ἐκ χωρίου Πρενίτη»,
et claritate transigentes salutis sua curam ha- λαχανευομένην ἐν ἀγρῷ ταύτην εὑρὼν, καὶ τὸ βρέ
buerunt. Ad altissimum namque dominationis
φος βαστάζουσαν, ὅρκοις ἐπύθετο τὸ ἑαυτῆς εἰπεῖν
fastigium erecti liberos genuerunt ac pulcherri- ὄνομα· καὶ γνούς ἥτις ἦν, ταύτην οίκαδε φέρων κατά
mum virtutis certamen certarunt. Veneranda Theaέκρυψε, πάσης ἐπιμελείας ἀξιώσας. Τῶν οὖν μεγι
dora cum herum ac maritum duo insignia mona- στάνων καὶ τὰ πρῶτα παρὰ Μιχαὴλ τῷ Δούκα φερόν
steria omnipotentis et sanctissimæ Virginis nomini των, αίφνης ἁρπασάντων τὴν κακόσχολον ἐκείνην
dedicata construxisse vidisset, ipsa quoque-Georgio γυναῖκα, καὶ ἀπαιωρισάντων, ἡ πονηρὰ πᾶσα εἰς
martyri coenobium monialium exstruxit. Michaele
φῶς ἤχθη πρᾶξις· καὶ ἐν νῷ γενόμενος ἐνσεῖσθεν
deinceps pie defuncto et ad coelestes mansiones (sic) ὁ Μιχαήλ, την μακαρίαν αὖθις ηγάγετο· καὶ
translato, monasticum et ipsa habitum sumpsit, λοιπὸν ἐπλήσθη χαρᾶς τὰ πάντα, καὶ ἀγαλλιάσεως.
ædemque sacram, usquedum vixit, donis votivis, Διήγον οὖν ἄμφω τὸν βίον, ἐν εἰρήνῃ καὶ ἀγάπῃ τῇ
vasis vestimentisque sacris ornavit. Non enim s0- κατὰ Θεὸν, τῆς ἑαυτῶν ἐπιμελούμενοι σωτηρίας·
Jum corpus laborando exercebat, sed et virtutis
ἀξιώματι δεσποτών τιμηθέντες, καὶ παῖδας τεκόντες,
eximie colendæ studiosa, noctes integras stando καὶ πρὸς ὕψος μεγίστης ευκλείας ὑπεραρθέντες καὶ
lymnosque et psalmos cantando agebat. Nihil ipsi τὴν πρὸς ἀρετὴν ἁμιλλώμενοι καλὴν ἀμφότεροι
antiquius quam corpus jejuniis marerare, consor- ἅμιλλαν. Τὸν μέντοι δεσπότην και σύνευνον ἡ ἀοίδιtibus officia præstare, injuria afflictos adjuvare, μας Θεοδώρα τὰς περικαλλεῖς καὶ εὐαγεῖς ἰδοῦσα
orphanorum ac viduarum partes agere, pauperi- συστησάμενον δύο μονάς, τὴν τῆς Παντανάσσης φημί
bus opem ferre, maestos consolari, ut brevi dicam καὶ τῆς Παναγίας ἐπικεκλημένας, τῷ μεγαλομάρ
omnibus omnia Geri in cordis humilitate. Cum po- τυρι καὶ αὐτὴ Γεωργίῳ θεῖον ἀνήγειρε σεμνεῖον, καὶ
stremam ipsius quoque horam prope esse cerne- εἰς γυναικεῖον τοῦτο συνεστήσατο. Τοῦ συνεύνου δὲ
ret, lacrymabunda a sanctissima Deipara et Georgio καὶ δεσπότου Μιχαὴλ καλῶς καὶ θεοφιλῶς βιώσαντος,
martyre petiit, ut, ipsis intereedentibus, Deus
καὶ πρὸς μονὰς μεταστάντος τὰς οὐρανίους, τὸ τῶν
semestre sibi tempus ad templum terminandum μοναχῶν καὶ αὐτὴ εὐθὺς περιβάλλεται σχῆμα· καὶ
concederet. lloc ubi datum supplicantibus esset, χρόνους ἐπιβιοῦσα, τὸν ναὸν μὲν παντοίως κατεχόsorores convocatas de officiis religiose præstandis σμει καὶ ἀναθήμασι καὶ σκεύεσι καὶ πέπλοις κατ
admonuit. Postremo salutem iisdem augurata læto εκάλλυνε προσετίθει δὲ καὶ τῷ βίῳ, τοῖς πόνοις
spiritum animo reddidit. Sepulta est in monaste- ἑαυτὴν ἐγγυμνάζουσα, καὶ τὴν τῶν ἀρετῶν καρπὸν
rio ab ipsa ædificato. Deus porro egregiis hanc ἐπαύξουσα· ἀγρυπνίαις καὶ στάσεσι παννύχοις σχο
sanctam mulierem miraculis et ægrorum sanationi- λάζουσα, ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις προσομιλοῦσα· τὸ
bus insignem reddidit. Sic etiam morbum quem σῶμα νηστείαις κατατήκουσα· καὶ πάσαις ταῖς ἀδελ
cancri vocant medicorum filii, præter multos alios φαῖς ἀῤῥαθύμως δουλεύουσα, ἀδικουμένων προϊστα
sanare sategit, et ad hanc usque diem sanat. Non μένη· ὀρφανῶν καὶ χηρῶν ἀντιλαμβανομένη· πω·
enim iis tantum opitulatur qui sepulcrum ejus χοῖς ἐπικουροῦσα· Ολιβομένοις παραμυθουμένη· καὶ
adeunt, sed navigantibus quoque in alto mari πᾶσι γενομένη τὰ πάντα, ἐν ταπεινώσει καρδία:.
præsto est, nec insulanis deest implorantibus. Quare Ἐπεὶ δὲ καὶ τὴν αὐτῆς προέγνω τελευτήν, δάκρυσιν
nos quoque Deum supplices adeamus, ut æterna ᾐτήσατο τῇ Πανάγνω Θεομήτορι, καὶ τῷ πανενδόξω
salute digni æstimemur, etc.
μάρτυρι Γεωργίῳ, ἐξαμηναῖον αὐτῇ πρὸς Θεὸν δια
πρεσβεύσασθαι χρόνον πρὸς τὴν τοῦ ναοῦ τελείαν ἀπάρτησιν· ὅ καὶ γέγονε. Καὶ τοῦ καιροῦ φθάσαν
τος, τὰς ἀδελφὰς προσεκαλέσατο· καὶ περὶ ὧν ἔδει καλῶς ἐντειλαμένη, καὶ ταύταις ἐπευξαμένη σωτη
ρίαν, χαίρουσα τὸ πνεῦμα εἰς χεῖρας Θεοῦ παρέθετο· καὶ κατετέθη ἐν αὐτῇ τῇ παρ' αὐτῆς ἀνεγερθείσῃ
μονῇ. Τοῦ Θεοῦ δὲ ταύτην δοξάσαντος ὕστερον, πολλῶν καὶ μεγίστων θαυμάτων ὤφθη αὐτουργός, ἀσθε
νείας καὶ νόσους τῶν προσερχομένων αὐτῇ ἰατρεύουσα, καὶ δαίμονας ἐξ ἀνθρώπων ἐλαύνουσα· καὶ ποικίλα πάθη ἀνίατα καθεκάστην θεραπεύουσα. Ἐθεράπευσε δὲ καὶ καρκίνου πάθος, καὶ ἕτερα τεράστια
φρικτὰ πεποίηκε, καὶ εἰς ἔτι φαίνεται ποιοῦσα, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Οὐ μόνον γὰρ τοῖς ἐν τῷ σεπτῷ
αὐτῆς τάφῳ προσπίπτουσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐγγὺς καὶ τοῖς μακρὰν καὶ ἐν θαλάσσῃ· καὶ ἐν νήσοις, φθάνει
ἐπικληθεῖσα, καὶ τοῖς πέρασι θερμῶς βοηθοῦσα. "Ης ταῖς πρὸς τὸν Θεὸν ἁγίαις εὐχαῖς ἀξιωθείημεν καὶ
ἡμεῖς σωτηρίας τυχεῖν· καὶ τῆς...
Reliqua desunt in codice, pauca tamen, ut perspicuum est.
Continue reading PG 127: Petrus Chrysolanus →≣ entire volume