IRENES AUGUSTE TYPICUM. † Ο Παλαιόλογος ἐξ ἀγορασίας ἀπὸ τῆς ᾿Απηδοῦς Καὶ ἀπὸ τὸ τέλος τῆς πυγεῖς [πηγής Καὶ ἀπὸ τὸ ἐργαστύρων [ἐργαστήριον] Καὶ ἀπὸ τὸν Γαλατάν Quæ sequuntur, vocantur in titulo Χρονικά. Εχη [ἔχει] ὁ παπᾶς ῥῶγαν λέγαν] τὸν χρόνον Εχη καὶ ὁ ἀμπεληκὸς τὸν χρόνον Ἔχη καὶ ἡ ἐκκλησία Εξοδον, κηρὸν, καὶ ἔλαιον ει μ.β Paleologus ex emptione ab Apedo Et ex vectigali fontis Et ex officina Et ex Galata Papas seu presbyter habet pro roga" quotannis llabet et vinitor quotannis Habet ecclesia prò expensa ceræ et olei Montfauconii nota. ■ 'Póya videtur significare hoc loco donarium pro solo opsonio; neque enim credibile est vinitoris mercedem toto sacerdotis donario plus quam duplo majorem fuisse. Id minime dubium existinom. nom. cerat. 19 cerat. 12 nom. 20 nom. 3 nom. 20 nom. 42 non. 12 mabit qui caput 70 leget, ubi postquam monialibus cellarææ necessaria pro pane, vino et vestitu assignata sunt, dehinc pro rogis assignantur singulis 24 nomismata. ANNO DOMINI MCXXI ELIAS ECDICUS SEU DEFENSOR ECCLESIÆ CRETENSIS NOTITIA. (Ex libro inter rariores rarissimo cui titulus: Φιλοκαλία τῶν ἱερῶν Νηπτικῶν, etc., Venetiis, 1782, fol.) Elias divus ille Pater, qui etiam dicitur Defensor, Ηλίας ὁ θεῖος οὗτος Πατὴρ, ὁ καὶ Ἔκδικος ἐτ:. utrum sit Elias Cretensis, theologicorum Gregorii scriptorum commentator, an quispiam alius, nobis incertum est. Quantum quidem ex suis eum capitibus, tanquam ex quibusdam operibus opiacen, cognoscimus, vir erat, si quis alius, perfeclus in sapientia, tum profana, tum multo magis in ea quæ nostra est et excellens. Ejus enim eloquii vim et eminentem virtutis laudem vir peritus facile in illis agnoscet. Quæ quidem nos meditati, ube. remque in eis moralis mysticæque scientiæ fructum admirati, ac delectati quasi quibusdam frondibus tegmen fructui aspectumque præbentibus amænum, id est, figurarum et verborum leporibus quibus β auctor illa optime concinnavit: ipsa lectionis amantibus largimur, eosque amice hortamur ut ingrediantur floridum hoc odoriferumque pratum (hoc enim titulo ornantur), densis altisque spiritalium oraculorum arboribus consitum, ac dulcissimis divinæ sapientiæ fluentis irriguum, utque sub umbra illius sedeant: ita ut et ipsi, non solum practicæ fluminibus inebrientur, sed etiam arborum theoriæ fructibus (ut ad cantilenæ modum loquar) adituum more efferciantur. ονομαζόμενος, πότερον Ηλίας ὁ Κρήτης, ὁ καὶ τῶν τοῦ Γρηγορίου θεολογικῶν λόγων σχολιαστής, οὗτός ἐστιν, ἢ ἕτερός τις, ἡμῖν ἄδηλον. Οσον γε μὴν ἐκ τῶν παρόντων αὐτοῦ κεφαλαίων, ὡς ἔκ τινων ἀπ:- τελεσμάτων τὸν ποιητὴν, ἐπιγνῶμαι, ἀνὴρ ἦν, εἴ τις καὶ ἄλλος, σοφίας εἰς ἄκρον ἐληλακώς, τῆς τε θύραθεν, καὶ πολλῷ μᾶλλον τῆς καθ' ἡμᾶς τε, καὶ κρείττονος. Τήν τε γὰρ ἐν λόγοις δύναμιν, καὶ τὸ περιὸν αὐτῷ τῆς ἀρετῆς κλέος ῥᾳδίως ἂν ἐν τούτοι; κριτικὸς ἀνὴρ καταμάθοι. "Α δὴ καὶ ἡμεῖς κατα ιδόντες, καὶ τὸν ἐν αὐτοῖς πολύχουν καρπὸν τῆς ἠθικῆς, καὶ γνωστικῆς διδασκαλίας θαυμάσαντες, ναὶ μὴν, καὶ ἡσθέντες οἷόν τισι φύλλοις σκέπην τε τῷ καρπῷ, καὶ ὄψιν παρεχομένοις οὐκ ἄωρον, ταῖς τῶν μεταφορῶν φημὶ, καὶ λέξεων χάρισιν, αἷς εἰς τὸ ἄριστον ὁ Πατὴρ αὐτῶν ἐχαρίτωσε, τούτοις τους φιλαναγνώστας φιλοφρονούμεθα, καὶ εἰσελθεῖν αὐ τοὺς παρακαλοῦμεν ἐν ἀγάπῃ, τὸν εὐανθῆ τουτον καὶ εὐώδη λειμῶνα, ὡς οὕτως ἐπιγράφεται, πολλαῖς μὲν καὶ ὑψηλαῖς ἀναδενδράσι τῶν πνευματικῶν λο γίων πεπυκασμένον, ῥείθροις δὲ θείας σοφίας ποτι μωτάτοις κατάρξντον· καὶ τῇ σκιᾷ τούτου ὑποκαθίσαι. ὡς ἂν καὶ αὐτοὶ, οὐ μόνον τῶν τῆς πρακτι κῆς ῥοῶν ἀπολαύσωτιν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀκροδρύων τῆς θεωρίας, ᾀσματικῶς εἰπεῖν, ζακόρως κατατού φήσωσιν.

ANTHOLOGIUM. ΑΝΘΟΛΟΓΙΟΝ ΓΝΩΜΙΚΟΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ ΣΠΟΥΔΑΙΩΝ ΣΠΟΥΔΑΣΘΕΝ ΚΑΙ ΠΟΝΗΘΕΝ ΗΛΙΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ ΚΑΙ ΕΚΔΙΚΟ Πηγὴν νάουσαν ἠθικῶν δρόσον λόγων ἐν ταῦθ᾽ ἐφεύροις εἰ μετέλθης γνησίως. ANTHOLOGIUM GNOMICUM PIORUM PHILOSOPHORUM SEDULO ELABORATUM ET ORDINATUM OPERA ELIÆ EXIGUI PRESBYTERI ET DEFENSORIS. Fontem scaturientem moralium rore verborum hic invenies, si sincere quæsieris. (Latine ap. Jac. Pontanum; Græce nunc ex Philocalia et dimidio auctius.) α΄. Εξεστι παντὶ Χριστιανῷ τῷ ὀρθῶς πιστεύοντι εἰ; τὸν Θεὸν, μὴ ἀμεριμνεῖν, ἀλλὰ πάντοτε προσδοκάν, καὶ ἐκδέχεσθαι πειρασμὸν, ἵν', ὅταν ἔλθῃ, μὴ ξενίζηκαι μηδὲ ταράσσηται, ἀλλ᾽ εὐχαρίστως ὑπομένῃ τὸν κόπον τῆς θλίψεως, καὶ ἐννοῇ τί ψάλλων σὺν τῷ Προφήτῃ λέγει· «Δοκίμασόν με, Κύριε, καὶ πείρασόν μέ· ν καὶ οὐκ εἴρηκεν ὅτι Η παιδεία σου κατο έστρεψεν, ἀλλ', ανώρθωσε με εἰς τέλος.» β'. Ἀρχὴ μὲν τῶν καλῶν, φόβος Θεοῦ. Τέλος δὲ, ὁ πόθος αὐτοῦ. γ'. Ἀρχὴ παντὸς ἀγαθοῦ, λόγος ἔμπρακτος, καὶ πρᾶξις ἐλλόγιμος. Διὸ οὔτε πρᾶξις, λόγου χωρίς, ἀγαθή· οὔτε λόγος, πράξεως ἄνευ, ὁ προερχόμενος. δ. Πρᾶξις ἐστι, σώματος μὲν, νηστεία καὶ ἀγρυ πνία· στόματος δὲ, ψαλμῳδία καὶ προσευχὴ, καὶ σιωπὴ λόγου τιμιωτέρα· καὶ χειρῶν πρᾶξις, τὸ ὑπ' ἐκείνων ἁγογγύστως γινόμενον· ποδῶν δὲ, τὸ δι' αὐτ τῶν ἐκ πρώτης προτροπῆς ἀνυόμενον. ε΄. Προηγείται πασῶν τούτων ἔλεος καὶ ἀλήθεια. Την κύημα ή ταπείνωσις, καὶ ἡ ἐκ ταύτης κατὰ τοὺς Πατέρας προσγινομένη διάκρισις· ἧς ἄνευ, οὐδ' ἑτέρα τὸ ἑαυτῆς ἰδεῖν πέρας δυνήσεται. Η μὲν γὰρ πρᾶξις τὴν τοῦ λόγου ζυγὸν ἀτιμάζουσα, ὧδε κἀκεῖσε περὶ τὰ ἀνωφελῆ οἷά τις δάμαλις περιπλανωμένη εὑρίσκεται· ὁ δὲ λόγος τῆς πρακτικῆς τοὺς ἐντίμους χιτῶνας ἀποποιούμενος, οὐκ εὐσχήμων κἂν τοιοῦτος εἶναι πως τὸ δοκεῖν σχηματίζεται. ς'. Ἡ ἀνδρεία ψυχή, ὡς γυνή παρ' ὅλον αὐτῆς τὸν βίον, ὡς δύω λύχνους τὸ πρακτικόν τε καὶ θεωρητι κὸν καιομένη, κατέχουσα, πράττει τὰ ὀφειλόμενα. Τὰ ἐναντία δὲ πάλιν, ἡ παρειμένη ταῖς ἡδοναῖς. • Psal. xxv. 2. • Psal. xvi, 36. PATROL. GR. CXXVII. ut 1. Potest unusquisque Christianus semper sollicitus ac suspensus tentationem exspectare, cum venerit, neve miretur neve terreatur; sed grato animo tribulationis laborem molestiamque sustineat, et mente psallens cum Propheta dicat: • Proba me, Domine, et tenta me.» Nec vero alibi dixit, ο Disciplina tua me subvertit, sed, • Correxit me in finem ', ) 2. Principium omnis boni, timor Domini: finis autem, amor et desillerium ejus. 3. Principium omnis boni ratio seu contemplatio actuosa, et vicissim actio contemplativa. Nec enim actio citra contemplationem est laudabilis: nec contemplatio ab actione deserta, probata est et accepta. 4. Actio est, quoad corpus, jejunium et vigiliæ; quoad os, psalmodia, precatio et silentium, sermone melius; manuum actio, quod ex ipsis sine murmuratione acquiritur; pedum, quod ex primo impulsu fit. 5. Omnes virtutes præcedunt misericordia et veritas, quaruni proles est humilitas, et quæ ex Patrum sententia inde enascitur, discretio: sine qua neutra, nec misericordia, inquam, nec veritas, finem ac terminum suum videre potest. Actio enim jugum contemplationis aspernans, huc illuc circa inutilia, instar vitulæ alicujus vagatur et oberrat. Contra contemplatio honoratam practice tunicam repudians, non est speciosa ac decora, etiamsi taClis videri per simulationem contendat. 6. Anima generosa et virilis, ut mulier attenta et sedula, tota vita sua lampades duas, practicam scilicet et contemplativam, ardentes habens, facit quæ debet; e contrario anima voluptatibus soluta ac remissa, facit quæ non debet.

ELIA ECDICI 7. Ad consummatam vindicationem a vitiis non sufficit animæ voluntaria afflictatio, nisi etiam non voluntariis inflammata, minime enervata difluat. Anima enim gladio similis est: nisi per ignem eɩ aquam transierit, hoc est per labores voluntarios et involuntarios, dum quotidianas tentationes repercutit, firma et infracta non permanebit. 8. Quemadmodum voluntariarum tentationum tres sunt causæ generalissimæ, sanitas, divitiæ et gloria, non sic voluntariarum totidem sunt, detrimcntum seu damnum, contumeliæ, invaletudines. Atque hæc quibusdam ad ædificationem, quibusdam ad destructionem contingunt. 9. Una cum anima subsistunt et cohærent cupiditas et tristitia; cum corpore voluptas et dolor. Causa doloris est voluptas. Nam dom'acerbum doloris sensum effugere volumus, ad voluptatem confagimus. Cupiditas antem tristitiæ mater est. 10. Qui virtute est præditus, intrinsecus et in animo suo inclusum possidet bonum: vanæ gloriæ cupidus, sola cogitatione conceptum et imaginatitium. At vero malum probus superficie tenus, voJuptati deditus profundum habet. 11. Praxis animæ est temperantia simplicitate, et simplicitas temperantia obfirmata. 12. Praxis spiritus est in contemplatione oratio, et in oratione contemplatio. 13. Non sape invenitur, qui vitium sollicite et cum cura non oderit, sæpius autem qui effectricibus ejus causis etiam attentius inhæreat. 14. Quibus non est seniper apud animum proposita pœnitentia, iidem etiam in peccata frequentius labuntur. At qui non ex proposito culpam contrahunt, iis certo persuasum est poenitere, et quam - obrem pœniteant, haud ita crebro causam habent. 15. Sensus et conscientia in verbis quæ ore proferuntur conveniant, ut divinum Verbum, quod se in medio in nomine suo congregatorum adfuturum promisit ³, per proterviam aut immoderatio- 'nem eorum quæ dicuntur aut fiunt, non pudefiat. 16. Non qui operibus animæ suæ injuriam non infert, hic etiam a dictis incontaminatam tuetur: nec qui linguæ moderatur, jam nulla eam impuritate inquinavit. Qui enim cogitatione delinquit, quod tertium est, facit. 17. Non poteris faciem virtutis aspicere si adhuc vitii vultum jucunde consideras. Tunc autem hic tibi odio prosequendus videbitur, si illius gustum experientiamque concupiveris, et a spectanda improbitatis forma oculos quam longissime abduxeris. 13. Per cogitationes præcipue, non per opera dæmones animæ bellum movent. Ipsa enim opera per se necessaria sunt. Et illorum quidem auditio aspectusve causa est, cogitationum autem consuetudo et diaboli. 19. In triplici animæ actu peccatum invenimus, nempe in operibus, verbis et cogitationibus. Sextuplex autem innocentiæ laus: innoxii enim ser- • Matth. xviii, 20. ζ'. Οὐκ ἀρκεῖ τῇ ψυχῇ πρὸς τελείαν κακίας ἀπαλ λαγὴν, ἡ ἑκούσιος κακοπάθεια, εἰμὴ καὶ διὰ τῆς ἀκουσίου, ἐκπυρουμένη μὴ διαλύηται. Οἷα γάρ τις μάχαιρα ἡ ψυχή, εἰ μὴ διὰ πυρὸς διέλθῃ καὶ ὕδατος, τουτέστιν ἑκουσίων πόνων καὶ ἀκουσίων, ἄθραυστος ταῖς ἀντιτυπίαις τῶν ἐπισυμβαινόντων οὐ συντη ρεῖται. η'. Ὥσπερ τῶν ἑκουσίων πειρασμῶν τρία εἰσὶ τὰ καθολικώτερα αίτια, ὑγεία, πλοῦτος, καὶ εὔκλεια, οὕτω καὶ τῶν ἀκουσίων τρία εἰσὶ, ζημίαι, λοιδορίαι, ἀσθένειαι. Γίνονται δὲ ταῦτα τισὶ μὲν εἰς οἰκοδομή, τισὶ δὲ εἰς καθαίρεσιν. θ'. Παρυφέστηκε ψυχῇ μὲν, ἐπιθυμία καὶ λύπη· σώματι δὲ, ἡδονὴ καὶ ὀδύνη. Αἴτιον δὲ τῆς μὲν ὀδύνης, ἡ ἡδονή. Θέλοντες γὰρ ἐκφυγείν τὴν κατὰ τὴν ὀδύνην ἐπίπονον αἴσθησιν, πρὸς τὴν ἡδονὴν καταφεύγομεν. Τῆς δὲ λύπης, ἐπιθυμία. ι'. Ἐνδιάθετον μὲν ὁ ἐνάρετος κέκτηται τὸ καλόν, περινενοημένον δὲ ὁ κενόδοξο;· τὸ δὲ κακὸν, ὁ μὲν σπουδαῖο;, ἐξ ἐπιπολῆς ἔχει, κατὰ βάθος δὲ ὁ φιλ. ήδονος. ια΄. Πρᾶξις ψυχῆς ἐστιν, εγκράτεια τῇ ἁπλότητι, καὶ ἀπλότης τῇ ἐγκρατείᾳ ἐνεργουμένη. ιβ. Νοῦ πρᾶξις ἐστιν, ἡ ἐν θεωρίᾳ εὐχὴ, καὶ ἡ ἐν εὐχῇ θεωρία. ιγ'. Ολιγάκις μεν, καὶ οὐκ ἐπιμελῶς πρὸς τὸ κα κὸν εὑρίσκεται ὁ τοῦτο μισῶν· πλεονάκις δὲ καὶ προσεκτικώτερον, ὁ ἐπὶ τοῖς αἰτίαις ἐκείνου προσκείμενος. ιδ'. Οἷς μὴ κατὰ πρόθεσιν τὸ μετανοείν, τούτοις συνεχῶς καὶ τὸ πλημμελεῖν. Οἷς δὲ παρὰ πρόθεσιν τὸ ἁμαρτάνειν, ἐμπληροφόρητος ἡ μετάνοια, καὶ τὸ αἴτιον ταύτης οὐχὶ συχνόν. α. Αίσθησις, καὶ συνείδησις, λόγῳ τῷ κατὰ προφοράν, συνερχέσθωσαν. Όπως ὁ εἰρηνικὸς καὶ θεῖος λόγος, ἐν μέσῳ τούτων εὑρίσκεσθαι, μή καταισχύνη. ται διὰ τῆς προπετείας, ἢ τῆς ἀμετρίας τῶν λεγω μένων. ις. Οὐχ ὁ τοῖς ἔργοις μὴ ἀδικῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, οὗτος καὶ τοῖς λόγοις αμίαντον αὐτὴν συνετήρησεν. Οὐδὲ ὁ τούτοις φυλάττων, ἤδη καὶ μολυσμοῖς οὐκ έμόλυνε. Τριττὸν γὰρ τὸ ἁμαρτάνειν καθέστηκεν. ι'. Οὐ δυνήσῃ τὸ πρόσωπον τῆς ἀρετῆς κατιδείν, ἡδέως ἔτι τὸ τῆς κακίας κατανοῶν. Μισητὸν δέ σοι τότε φανεῖται τὸ δεύτερον, ὅτε τρυφῆς ἐπιθυμητής τὴν γεῦσιν, καὶ τοιαύτης τὴν ὄψιν ἀποξενώσῃς μορφ φῆς. τηʹ. Διὰ τῶν λογισμῶν, οὐ διὰ τῶν πραγμάτων προηγουμένως πολεμοῦσιν οἱ δαίμονες τὴν ψυχήν αὐτὰ γὰρ καθ' ἑαυτὰ πολεμοῦσι τὰ πράγματα· καὶ τῶν μὲν πραγμάτων, ἡ ἀκοὴ αἴτιος, καὶ ἡ δρασις" τῶν δὲ λογισμῶν ἡ συνήθεια, καὶ οἱ δαίμονες. ιθ'. Τριττὸν μὲν τὸ ἁμαρτητικὸν μέρος τῆς ψυχῆς εὑρίσκομεν· ἐν ἔργοις, ἐν λόγοις, καὶ ἐννοίαις. Εξα· δικὸν δὲ τὸ τῆς ἀναμαρτησίας καλόν. Απταίστους

ANTHOLOGIUM. ore γὰρ τὰς πέντε αἰσθήσεις, καὶ τὸν προφορικὸν δὴ vandi sunt quinque sensus et prolatus ex συντηρεῖν λόγον· ἐν οἷς ὁ μὴ πταίων, ἀνὴρ τέλειος, δυνατός χαλιναγωγῆσαι καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τῆς ψυχῆς. κ'. Εξαχῶς τὸ ἄλογον μέρος διαιρείται τῆς ψυχῆς, εἴς τε τὰς πέντε αἰσθήσεις, καὶ εἰς τὸν κατὰ προφο ρὰν λόγον. Οι συνδιατηρεῖται μὲν ἀδιαιρέτως τῷ πάσχοντι, ἀπαθὴς. ὧν ἀναμάσσεται δὲ τὴν αὐτοῦ και κίαν, παθητικὸς εὑρισκόμενος. sermo: in quibus non offendens vir, est perfectus et capax moderandi cæteras animæ partes. κα'. Οὔτε σῶμα δύναται νηστείας, καὶ ἀγρυπνίας καθαρισθῆναι χωρὶς, οὔτε ἐλέους, καὶ ἀληθείας ψυχή ἀλλ᾽ οὔτε νοῦς ἄνευ ὁμιλίας, καὶ θεωρίας Θεοῦ. Αὖται γὰρ αἱ συζυγίαι, ἐν τούτοις ἐπισημόταται. κβ'. Κυκλοφορουμένη ταῖς εἰρημέναις ἀρεταῖς ἡ ψυχὴ, ἀπεριπτύπητον τὸ ταύτης ἐκ πειρασμῶν καθε ίστησι φρούριον, δ ἐστὶν ἡ ὑπομονή. «Ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν γὰρ κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν, ὁ λόγος φησίν. Εἰ δὲ ἑτέρως εχόμενα εἴη, οἷά τις πόλις ἀτείχιστος καὶ ὑπὸ τῶν πόῤῥωθεν ψόφων, δειλίας μοχλοῖς κατασείεσθαι είωθεν. κγ'. Οὐχ ὅσοι εἰς τὰ κατὰ λόγον εἰσὶ φρόνιμοι, οὗτ τοι καὶ εἰς τὰ κατ' ἔννοιαν· οὐδὲ ὅσοι εἰς τὰ κατ᾽ ἔννοιαν, οὗτοι καὶ εἰς τὰ κατ' αἴσθησιν τὴν ἔξωθεν εὑρεθήσονται. Εἰ γὰρ καὶ πάντας ὑποφόρους ἔχει ἡ αἴσθησις, ἀλλ᾽ οὐχ ὁμοίως αὐτῇ τοὺς φόρους ἀποδι δόασι. Ἐξ ἀφελότητος γὰρ οἱ πλείους εἰς τὰ κατ' αὐτὴν τιμᾷν αὐτὴν, ὡς αὐτὴ ἀπαιτεῖ, οὐκ ἐπίστανται. κδ. Τῇ φύσει άτμητος οὖσα ἡ φρόνησις, τέμνεται εἰς διαφόρους τομάς. Ο μὲν γὰρ δίδοται πλέον, ᾧ δὲ ἔλαττον αὐτῆς, ἕως αὐξηθεῖσα ἡ πρακτικὴ ἀρετή, συνδρόμους τε αὐτῇ τὰς γενικὰς ἔχουσα ἀρετὰς, τὸ ἐνδεχόμενον ἑκάστῃ ἀποπληρώσῃ καλόν. Οι πλείους γὰρ κατὰ τὴν ἔλλειψιν τῆς ἐμπράκτου ζωῆς, καὶ τὸ φρονεῖν ἐκληρώσαντο. κε'. Εἰς μὲν τὰ κατὰ φύσιν, ὀλίγοι φρόν μοι ευρε θήσονται· εἰς δὲ τὰ παρὰ τὴν φύσιν, πολλοί. Λέει γὰρ τῷ περὶ αὐτὰ ὅλην αὐτῶν τὴν φυσικὴν φρόνησιν ἐκκενώσαντες, ἔχουσιν ἐκεῖ μὲν τὸ φρονεῖν ὀλί γον, τὸ πλεῖστον δὲ ἐν τοῖς περιττοῖς, καὶ οὐ τῇ φύσει ἐπαινετοῖς. κς'. Τῆς εὐλόγου σιωπῆς, ὁ καιρὸς καὶ τὸ μέτρον συνεστιάτορες. Πανδαισία δὲ τούτου γίνεται ἡ ἀλή Θεια, καθ᾿ ἣν ὁ τοῦ ψεύδους πατὴρ ἐπὶ ψυχὴν ἀποδημοῦσαν ἐρχόμενος, εὑρίσκει τῶν ἐπιζητουμένων οὐδέν. κζ'. Ἐλεήμων ἀληθῆς, οὐχ ὁ παρέχων ἑκουσίως τὰ περιττά, ἀλλ' ὁ συγχωρῶν τὰ ἀναγκαῖα τοῖς ἁρπάζουσι. κη'. Οἱ μὲν, τῷ ἐνύλῳ πλούτῳ κτῶνται τὸν ἄϋλον ἐλεημοσύνης θεσμοῖς· οἱ δὲ, τῷ ἀΰλῳ ἀποκτῶνται τὸν ἔνυλον ἐν αἰσθήσει τοῦ ἀνεκλείπτου γινόμενοι. κθ'. Φίλον μὲν παντί, τὸ πλουτεῖν ἐν καλοῖς· λυπηρὸν μὲν τῷ θείως πλουτίσαντι μὲν, μὴ ἐπιπλεῖστον συγχωρηθῆναι δὲ ἐνευφρανθῆναι αὐτῷ. λ'. Εξωθεν μὲν ἡ ὑγεία δοκεῖ τῇ ψυχῇ, ἔνδοθεν δὲ ἐν τῷ τῆς αἰσθήσεως πυθμένι πέφυκε κρύπτεσθαι ἡ * Luc. xxi, 19. 20. In sex dividitur irrationabilis anima pars, scilicet in quinque sensus et in sermonem ore prolatum. Qui quidem remanet passionis expers, cum sit impassibilis; exprimit vero hujus nequitiam, cum passiones commovendi capax reperiatur. 21. Neque corpus sine jejunio et vigilia, neque anima sine veritate et misericordia, neque mens sine consuetudine et meditatione Divinitatis purgari potest. Atque hæ istarum rerum copulæ nobilissima sunt. 22. His quas diximus virtutibus in orbem exercitata anima, quietissimum sibi a tentationum strepitu castellum constituit, quod est patientia: • In patientia enim vestra possidebitis animas vestras, ait Scriptura. Sin aliter fecerit, velut non munita urbs, etiam longinquo adhuc tumultu et clamore, exterreri, et vectibus pusillanimitatis quassari atque contundi solet. 23. Non quicunque in loquendo, li in cogitando quoque prudentes et considerati sunt. Qui autem cogitando, hi etiam in sensibus exterioribus cauti ac providi inveniuntur. Etsi enim sensus nos omnes vectigales seu tributarios habet, non tamen ei ab omnibus æqualiter vectigal penditur. Complures enim, ex simplicitate naturam et conditionem ejus nescientes, quemadmodum honorem ei debitum impertiantur, ignorant. 24. Prudentia, sua natura indivisa, varie dividimur. Huic enim ejus major pars datur, huic minor, quod aucta virtus practica, et comites sibi virtutes generales adjungens, bono quantum potest quemlibet compleverit. Plures enim prout in vita in actione constituta claudicarunt, ita prudentiam quoque sortiti sunt. 25. Ad res secundum naturam pauci intelligentes deprehenduntur; ad ea quæ circa naturam sunt, multi. Nam cum timide in his cognoscendis versantes, totam suam naturalem intelligentiam exhauserint, parum in illis sapiunt, plurimum autem in supervacaneis et natura haud laudabilibus. 26. Silentii rationabilis et tempus et modus convivæ sunt, quibus omnigenas epulas apponit veritas: quæ facit ut mendacii pater, in animam peregrinantem ingrediens, nihil eorum inveniat quæ cupiebat. 27. Verus eleemosynarius est, non qui sponte ac libens erogat superflua, sed qui necessaria sua surripientibus condonat. 28. Alii per divitias materiales acquirunt immateriales, eleemosynæ ope; alii per immateriales materialibus se spoliant, æternas exspectantes. 29. Gratum cuilibet quod virtutibus dives sit; molestum vero ei qui alios divinis ditavit bonis, quod sibi plerumque non detur de hoc lætari, 30. Sanitas aniniæ exterius apparet, infirmitas vero ejus in intimis conscientiæ latebris latere

solet. Si autem omnino oportet istam infirmitatem dρωστία αὐτῆς. Εἰ δὲ δεῖ πάντως ἔξωθεν μὲν τὴν cauterio confessionis exterius prodire, sanitatem vero illam intro induci renovatione mentis: ergo demens est ille qui confessionem abjicit, et in pigritiæ valetudinario semper jacere non erubescit. 31. Ne exaspereris adversus eum qui tibi nolenti manus medicas admovit: sed ad detractam molestiam respiciens, te miserum judica; illum lauda qui, Deo ita providente, hujus levationis ac sanitatis causa fuit. 52. Ne propter morbi acrimoniam turbidiore sis animo: sed per industriam medicamentis efficacibus adhibitis, cum depelle, qui sanitatis animæ curam geris. 33. Ne refugias illum qui te opportune verberat, sed accede ad eum, et ostendet tibi quam bona sit, virga sensum emungens tuum. Et comedes dulcem sanitatis escam, postquam consumpseris rejiculum amaritudinis cibum. 54. Quantum senseris labores, tantum tibi placeat, qui tui probandi eos tibi creal: perfectæ enim purgationis causa tibi fiunt, sine qua mens puram. fundere orationem non potest. 35. Cum reprehenderis, aut, taceas, oportet, aut sedate leniterquo adversus reprebendentem te defendus: non ut tua commendes, sed ut castigatorem ex ignorantia fortasse errantem corrigas, et velut lapsum erigas. 56. Qui juste molestatus, antequam a corripiente citetur, resipiscit, nihil decentia amittit; qui post citationem tantum, dimidium patientiæ perdit; lucratur tamen quidquid amisit, qui molestiæ causa Ecclesiam nunquam deserit; ac demum mercedem insuper meretur, qui in omnibus culpam in se rejicit. 37. Nec superbus sua vitia, nec humilis suas virtutes cognoscit; tegit enim vitia quidem illius mala, hujus autem bona ac Deo placens ignorantia. 38. Honore paribus superbus exæquari se non patitur in bonis; in malis autem suam infirmitatem cum improbissimis comparans, tolerabilem putat. 59. Vituperatio animam robustam ac solidam, laudatio ad bona languidam et inertem reddit. 40. Divitiae in auro, virtus in humilitate consistit. Quomodo igitur qui auro caret, pauper est, quanquam. foris non apparet: sic qui sine humilitate in certamine monastico versatur, Deo non placet. 41. Sicut absque auro non est mercator, etiamsi ad mercaturam faciendam valde sit idoneus, ita nec absque humilitate monachus jucunda virtutum possidebit, quamvis prudentiæ suæ multum fidat. 42. Qui ad humilitatem redit, demissius quam antea de seipso sentit; elatius vero, qui eam deserit; qui quidem non libenter patitur se cum mi- ἀῤῥωστίαν ἐκείνην τῷ ἀναθερισμῷ τῶν ἐλέγχων γενέσθαι, ἔνδοθεν δὲ τὴν ὑγείαν δηλονότι ταύτην τῷ ἀνακαινισμῷ τοῦ νοός. ῎Αφρων ὁ τοὺς ἐλέγχους ἀπο σειόμενος, καὶ ἐν τῷ τῆς ἀναλγησίας πάντοτε ἀνακεῖσθαι νοσοκομείῳ μὴ αἰσχυνόμενος. λα'. Μὴ τραχυνθῇς κατὰ τοῦ ἀκουσίως σε χειρουρ γήσαντος· ἀλλὰ πρὸς τὴν ἐκκενωθεῖσαν ἀηδίαν ἀποβλεψάμενος, ταλάνισον μὲν σεαυτόν, μακάρισον δὲ τὸν αἰτιόν σοι ταύτης γενόμενον τῆς ὠφελείας, οικονομία Θεοῦ. λβ'. Μὴ πρός τι δεινὸν ἀπευδοκήσῃς τῆς ἀρρω στίας σου, ἀλλὰ διὰ τῶν τῆς φιλοπονίας δραστικώ τέρων φαρμάκων, πόρρω γενοῦ ταύτης, ὁ τῆς κατὰ ψυχὴν ὑγεία; ἐπιμελούμενος. λγ'. Μὴ συσταλῇς ἀπὸ τοῦ καιρίως σε πλήττοντας πρόσιθι δὲ τούτῳ καὶ ὑποδείξει σοι, ὅσον τὸ ὑποσμή χαν τὴν αἴσθησιν σου καλόν. Καὶ φάγῃ δόμον τοὺ τὸ ἐκ τῆς ὑγείας, μετὰ τὸ ἀναλωθῆναι τὸ ἐκ πικρία; ἀπόβλητον. λε'. Οσον αἰσθάνῃ τῶν πόνων, τοσοῦτον ἀποδέχου τὸν τούτους διὰ τῶν ἐλέγχων ὑποδεικνύοντά σο Καθάρσεως γὰρ τελείας αίτιός σοι καθίσταται ἧς ἄνευ, ἐν καθαρῷ χωρίῳ τῷ τῆς εὐχῆς, οὐ δύναται γενέσθαι ὁ νοῦς. λε'. Ἐν τῷ ἐλέγχεσθαι, ἢ σιωπᾷν δεῖ, ἢ ἡπίως ἀπολογεῖσθαι τῷ καταλέγοντι· οὐ διὰ τὸ συστῆσαι τὰ οἰκεῖα τὸν ἐλεγχόμενον, διὰ δὲ τὸ ἀναστῆσαι ἴσως προσκώψαντα τὸν ἐν ἀγνοίᾳ ἐλέγχοντα. λς'. Τῷ λυπήσαντι δικαίως, ὁ πρὸ τοῦ προσκλη θῆναι ὑπ' αὐτοῦ μετανοῶν, ἐζημίωται τῶν ἀνηκόν των οὐδέν· ὁ δὲ μετὰ τὴν πρόσκλησιν, τῆς εὐφορίας τὸ ἥμισυ. Κερδαίνει μέντοι ὅλον τὸ προκαταβληθέν, ὁ μηδέποτε διὰ λύπην ἀποσυνάγωγος εὑρισκόμενος προστίθησι δὲ καὶ μισθὸν ἑαυτῷ, ὁ τῷ σφάλμα βάλε λων ἐπάνω αὐτοῦ ἐν παντί. λζ'. Οὔτε ὁ ὑψηλόφρων ἐπιγινώσκει οἷα τὰ ἑαυτοῦ ἐλαττώματα, οὔτε τὰ οἰκεῖα ὁ ταπεινόφρων καλά. Καλύπτει γὰρ τὸν μὲν ἄνοια φαύλη, τὸν δὲ ἡ θεάρεστος. λη. Τοῖς ἰσοτίμοις ὁ ὑπερήφανος, ἐν καλοῖς παραμετρεῖσθαι οὐ βούλεται· ἐν δὲ τοῖς ἐναντίοις, πρὸς τοὺς ὑπερέχοντας, φορητόν, τὸ ἑαυτοῦ παραβαλλό μενος ἡγεῖται ἐλάττωμα. λθ'. Ὁ μὲν ψόγος, στεῤῥάν· ἔκλυτον δὲ ὁ ἔπαινος τὴν ψυχὴν ἀπεργάζεται· καὶ νωθροτέραν προς τα καλά. μ'. Ὑπόστασις μὲν πλούτου, χρυσός· ἀρετῆς δὲ, ἡ ταπείνωσις. Ὡς οὖν ὁ χρυσοῦ ἀπορῶν πένης ἐστί, κἂν μὴ τοῖς ἔξωθεν φαίνηται· οὕτω ταπεινώσεως ἄνευ, ἐνάρετος οὐκ ἔσται ὁ ἀγωνιζόμενος. μα'. Χρυσοῦ δίχα, ὥσπερ ὁ ἔμπορος οὐ πέφυκεν ἔμπορος, κἂν λίαν πρὸς ἐμπορίαν ἐστὶν ἐπιτήδειος, οὕτως οὐδὲ ταπεινοφροσύνης χωρὶς, ἐν κατασχέσει τῶν τῆς ἀρετῆς ἡδέων εὑρεθήσεται ὁ ἀσκούμενος, κἂν πάνυ τῇ ἑαυτοῦ νουνεχεία θαῤῥα. μβ'. Τῇ ταπεινοφροσύνῃ ὁ ἀνιών, κατώτερος του ἑαυτοῦ φρονήματος γίνεται· ἀνώτερος δὲ, ὁ ἐκείνης χωρί;· ὃς οὐδὲ παραμετρεῖσθαι τοῖς ἐλαχίστοις ἐκο·

ANTHOLOGIUM. σίως ἀνέχεται. Καὶ διὰ τοῦτο ἐν ταῖς πρωτοκλισίας, nimis conferri. Ideoque in primis discubitibus maτὰ λυπηρὸν ἐπιδείκνυται. ror reperitur. μγ'. Καλὸν τῷ ἀγωνιστῇ φρονεῖν μὲν, ἥττονα τῆς ἐργασίας αὐτοῦ· πράττειν δὲ, κρείττονα τῆς δειλίας αὐτοῦ. Οὕτω γὰρ ἂν καὶ ἀνθρώποις αἰδέσιμο;, καὶ Θεῷ ἐργάτης εὑρίσκεται ἀνεπαίσχυντος. μδ'. Η κατορθοῦσθαι δεῖ πρὸς πάσας τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. ἢ μιᾶς ἀντιποιεῖσθαι τῆς ταπεινοφροσύνης, τὸν δεδιότα μὴ ξένον τῶν ἐν τῷ νυμφῶνι ἀνακειμέν νων ὀφθήσεσθαι. με'. Νίξον τῇ ἁπλότητι τὴν ἐγκράτειαν, καὶ σύο ζεύξον τῇ ταπεινοφροσύνῃ τὴν ἀλήθειαν, καὶ ὀφθήσῃ δικαιοσύνης συνέστιος. Ης ἐπὶ τραπέζης, ἄλλη πᾶσα τελεῖ συνάγεσθαι ἀρετή. μς'. Τυφλὴ τῆς ταπεινοφροσύνης χωρίς, ἡ ἀλήθεια. Διὰ τοῦτο καὶ τῇ ἀντιλογίᾳ χρῆται χειραγωγῷ· ἐρεῖ σαι μὲν αὐτῇ ἐπὶ τι μοχθούσῃ, μὴ εὑρισκούσῃ δὲ, εἰ μὴ τὸ τῆς μνησικακίας οχύρωμα. μι. Πθος χρηστόν, ὡραιότητα μαρτυρεῖ ἀρετῆ; μελῶν δὲ εὐστάθεια, εἰρηναίαν ψυχήν. μη'. Πρῶτον μὲν καλόν, τὸ ἐν μηδενί μέρει προσ πταίειν· δεύτερον δέ. τὸ μὴ αἰδοί κατακρύπτειν τὸ σφάλμα αὐτοῦ, μήτε μὴν ἀναδύεσθαι ἐν αὐτῷ· μᾶλ λον δὲ ταπεινοῦσθαι, καὶ κατηγορουμένου ἑαυτοῦ συγκατηγορεῖν, καὶ δέχεσθαι ἀσμένως τὸ ἐπιτίμιον. Τούτου δὲ μὴ γινομένου, ἀνίσχυρον ἅπαν τὸ τῷ Θεῷ προσφερόμενον. μθ'. Πρὸς τῇ ἐκουσίᾳ κακοπαθείᾳ, χρὴ καὶ τὴν ἀκούσιον καταδέχεσθαι, τὴν ἐκ διαβόλων λέγω, ζημιῶν τε, καὶ ἀσθενειῶν. Ταῦτα γὰρ ὁ μὴ καταδε χόμενος, ἀλλὰ ἀποδυσπετῶν, ὅμοιός ἔστι τῷ μὴ μετὰ ἁλος, μετὰ δὲ μέλιτος μόνου βουλομένου ἐσθίειν τὸν ἄρτον αὐτοῦ· ὃς οὐ πάντοτε μὲν τὴν ἡδονὴν ἔχει σύντροφον, τὴν δὲ κόρον ἀεὶ γείτονα κέκτηται. ν'. Δεσπότης ὢν δούλου σχῆμα περιβαλλόμενος φαίνεται. ὁ τὸ διεῤῥωγός πλύνων τοῦ πλησίον λόγοις ἐνθέοις ἱμάτιον, ἢ καταῤῥάπτων ταῖς μεταδόσεσι. Σκοπείτω δὲ δ' τοῦτο ποιῶν, μήποτε διὰ τὸ μὴ, ὡς δοῦλος τοῦτο τελεῖν, συναπολέσῃ καὶ τὸν μισθὸν καὶ τὸ προσὸν αὐτῷ τῆς ἐξουσίας διὰ κενοδοξίαν ἀξίωμα να'. Ωσπερ ἡ πίστις ἐλπιζομένων ὑπόστασις πέ φυκεν, οὕτω ψυχῆς μὲν ἡ φρόνησις, ἀρετῆς δὲ ἡ ταπείνωσις. Καὶ θαῦμα πῶς τὰ αὐτοτελῆ τῶν συμ6εξηκότων δίχα, ἀτελῆ καθεστήκασιν. νβ'. ο Κύριος φυλάξει τὴν εἴσοδόν σου, φησί, καὶ τὴν ἔξοδόν σου, ο τῶν βρωμάτων δηλονότι καὶ τῶν ῥημάτων, τῇ ἐγκρατείᾳ. Ἐγκρατῶς γὰρ ὁ ἔχων περὶ τὴν τῶν βρωμάτων καὶ ῥημάτων εἰσοδόν τε καὶ ἔξω οδον, ἐπιθυμίαν μὲν τὴν ἐξ ὀφθαλμῶν ἀποδιδράσκει· θυμὸν δὲ τὸν ἐξ ἀπονοίας καταπραΰνει. ἂν καὶ δεῖ πρὸ πάντων ποιεῖσθαι τὴν ἐπιμέλειαν τὸν ἀγωνιζό μενον, καὶ παντὶ τρόπῳ σπουδαστέον. Εν τούτοις γὰρ τὸ μὲν πρακτικὸν ἔρωται, τὸ δὲ θεωρητικών ἑστερέωται. νγ'. Τινὲς μὲν περὶ τὴν εἴσοδον τῶν βρωμάτων πολλὴν ποιοῦνται τὴν ἐπιμέλειαν· περὶ δὲ τὴν ἔξοδον • Psal. cxx, 8. 43. Expedit athletæ spirituali ninora factis suits cogitare, et majora quam pro pusillanimitate sua facere. Si enim hominibus venerationi erit, et apud Deum ut fidelis operarius non erubescet. 44. Qui timnet ne inter discumbentes in thalamo nuptiali peregrinus appareat, eum aut oninia Dei mandata probe servare, aut ad unam humilitatem eniti oportet. 45. Conjunge simplicitati continentiam, veritatemque humilitati copula, et videberis contubernalis justitiæ, ad cujus mensam omnes reliquæ virtutes amant congregari. 46. Ceca est sine humilitate veritas. Ideo duce utitur controversia, quæ ipsa, fulcrum aliquod laboriose quærens, nihil aliud invenit quam simultatis adminiculum. 47. Mitis et clemens natura speciosam animam, membrorum autem stabilitas et quietudo quietam demonstrat. 48. Primum bonum est, non labi in ulla rẻ. Secundum, lapsum suum præ verecundia non celare, nec se impudentem in eo ostendere; quin potius humiliari, et idcirco reprehensum se quoque pariter reprehendere. Quod nisi frat, quidquid Deo offertur, parum valet. 49. Ad afflictiones voluntarias, etiam non voluntarias adjungere oportet, detrimenta, inquam, et invaletudines, quæ a diabolo nobis importantur. Quas qui non permittit, sed recalcitrat et stomachatur, perinde facit ac qui panem suum non cum sale, sed cum melle tantummodo comedere velit; qui panis non voluptatem semper socialem, sed satiétatem semper vicinam habet. 50. Dominus formam servi indutus videtur ille qui lacerum proximi panniculum divinis lavat sermonibus aut eleemosynis resarcit. Videat autem hoc faciens ne forte, quia id non facit ut servus, propter superbiam amittat et mercedem et ipsam libertatis qua gaudet dignitatem. 51. Sicut fides est sperandarum substantia rerum, ita substantia animæ est prudentia, et virtutis, b1militas. Et mirum quomodo perfecta sine accidentibus fiant imperfecta. 52. • Dominus, inquit, custodiat introitum tuum et exitum tuum ",» epulatum scilicet, et verborum introitum, et exitum, in continentia. Nam qui in his duobus est moderatus et continens, cupiditatem. oculorum fugit, iram vero ex vecordia' natam mitigat: quibus cavendis monaclio ante omnia et omnis ratione studenduin' est diligenter, sic enim et in. actione firmior et in contemplatione evadit solidier. 53. Quidam circa introitum escarum admodumr diligenter et cauti sunt, circa exitum autem verbo-

ELLE ECDICI rum negligentes. Tales nesciunt • auferre iram a τῶν ῥημάτων ἀμελῶς διατίθενται. Οἱ τοιοῦτοι οὐκ sorde suo, et amovere malitiam a carue sua, o ut est apud Ecclesiasten •, per quæ cor mundum ab innovante Spiritu creari consuevit'. 54. Ciborum quidem simplicitas in inferiore alimentorum qualitate, verborum autem irreprehensibilitas in superiore silentii qualitate reperitur. 55. Ure renes tuos abstinentia ciborum, et scrutare cor tuum verborum temperantia, et habebis in virtutis ministerium partes animæ concupiscibilem et irascibilem. 56. Voluptas eorum quæ sub ventre sunt, in iis qui religiosis institutis exercentur, corpore marcescente desinit; at vero gutturis et palati manet. Danda igitur opera, ut per causam ablatam tollatur probrum ac dedecus quod ex causa consequitur, ne in futuro sæculo alienus a virtute continentiæ inventus erubescas. 57. Necesse est nosse ascetam, quando et quibus cibis corpus suum ut hostem alere, quando ut amicum ad epulas invitare, iterumque ut imbecillum et ægrotum consolari debeat: ne per impruden - tiam, et quæ debentur inimico, ea amico, et quæ amico debita, inimico apponens, utrumque offendal, et tempore tentationis oppugnatores habeat. 58. Cum is qui alitur nudum alimentum potius ducit omnibus deliciis, tum veniens gratia lacryinarum, eum consolari incipit, ut omnis alterius suavitatis obliviscatur, utpote quam incomparabilis harum suavitas jam absorpserit. 59. Qui per latam viam incedendo se dilatal, ei in angustum contrabuntur lacrymæ; scaturiunt autem illi qui arctam et angustam viam diligit *. 60. Et peccatori et justo ægre est. Sed huic quidem, quia nondum penitus deseruit malum, il i quia nondumi apprehendit verum bonuin. 61. Inter virtutes quæ penes nos sunt, eæ quæ vires nostras non superant, sunt oratio et silentium; inter eas vero quæ non sunt penes nos, at plerumque a corporis constitutione pendent, sunt jejunium et vigilia. Quod igitur athleta facilius consequi potest, hoc persequi debet. 62. Domus animæ patientia, continetur enim illa: facultates autem, victus humilitas, alitur enim per illam. 63. Qui vituperationes non tolerat, laudibus non ornabitur; et qui ante voluptatem animum convertit ad dolorem, illius molestiam et sollicitationem effugiet. 64. Ne te alliges modico, et non servies grandiori: ex parvo enim peccato inagnum exsistere et eflingi quodammodo formarique consuevit. 65. Ad majora tendens, terribilis eris ninoribus; contemnendus vero his videberis, si ab illis deficias. 66. Non poteris ad superiores ascendere virtutes, quandiu faciliorum apicem adeptus non fueris. • Eccle. x', 10. 7 Psal. L, 12. 8 Matth. vn, 1.1. ἐπίστανται παράγειν θυμὸν ἀπὸ καρδίας, ἐπιθυμίαν δὲ ἀπὸ σαρκὸς, κατὰ τὸν Ἐκκλησιαστήν· δι᾽ ὧν καθαρὰ καρδία κτίζεσθαι είωθε παρὰ τοῦ καινουργού Πνεύματος. νδ'. Τὸ μὲν τῶν βρωμάτων ἀπέριττον, περὶ τὴν ἥττω τροφῆς ποιότητα· τὸ δὲ τῶν ῥημάτων ἀνέγκλη τον, περὶ τὴν κρείττω σιωπῆς ποιότητα ευρεθήσεται. νε'. Πύρωσον τους νεφρούς σου ἀσιτίᾳ βρωμάτων, καὶ ἔτασον τὴν καρδίαν σου ἐγκρατείᾳ ῥημάτων, καὶ ἕξεις ἐπὶ ὑπηρεσίαν καλῶν, τὸ ἐπιθυμητικόν τε καὶ θυμικόν. νς'. Ἡ μὲν τῶν ὑπογαστρίων ἡδονὴ καταπίπτει ἐν ἀσκουμένοις, τοῦ σώματος παρακμάσαντος· ἔτι δὲ παραμένει ἡ τοῦ φάρυγγος, τῷ μὴ φθάσαντι ταύτην ἐνδίκως κολάσαι. Σπουδάσαι οὖν χρὴ διὰ τοῦ αἰτίου, τοῦ αἰτιατοῦ τὸν ὀνειδισμὸν ἀποτρέψασθαι· ὡς ἂν μὴ ξένος ἐκεῖσε τῆς κατὰ τὴν ἐγκράτειαν ἀρετῆς εὐρε θεὶς, αἰσχύνῃ περιβληθῇς. νζ'. ᾿Αναγκαῖον εἰδέναι τὸν ἀσκητὴν, πότε καὶ τίπι βρώμασι δεῖ τὸ σῶμα ὡς ἐχθρὸν τρέφειν· πότε δὲ ὡς φίλον παρακαλεῖν, καὶ πότε παραμυθεῖσθαι ὡς ἀσθενῆ, ἵνα μὴ λάθῃ τὰ μὲν τοῦ ἐχθροῦ τῷ φίλ τὰ δὲ τοῦ φίλου τῷ ἐχθρῷ, καὶ τὰ τούτου πάλιν τῷ ἀσθενεῖ παρατιθεὶς, καὶ ἑκατέρους ὡς σκανδαλίσας, καιρῷ πειρασμοῦ εὑρήσει πολεμοῦντας αὐτόν. νη'. Οταν τῆς τρυφῆς τὴν τροφὴν ὁ τρεφόμενος προτιμωτέραν ποιήσηται, τότε ἡ τῶν δακρύων ἐπιδημήσασα χάρις αὐτῷ, παρακαλεῖν ἄρχεται, καὶ ἄλ λης πάσης ἡδύτητος ἐπιλανθάνεσθαι, ὡς ἤδη τῇ τού των καταποθείσης ἀσυγκρίτως ήδύτητι. νθ'. Τῷ μὲν πλατυνομένῳ, συνεστάλη τὰ δάκρυα ἐξεβλήθη δὲ ταῦτα, τῷ τὴν στενὴν ὁδὸν ἀγαπήσαντι. ξ'. Οὐκ ἔστι λύπης ἐκτὸς, οὔτε ἁμαρτωλὸς, οὔτε δίκαιος· ἀλλ' ὁ μὲν, ὅτι μὴ πάντη ἀπέλιπε τὸ κακὸν, ὁ δὲ, ὅτι οὔπω τῆς τελειότητος ἥψατο. ξα'. Τῶν ἐφ' ἡμῖν, αἱ κατὰ δύναμιν ἀρεταὶ, εὐχή τε, καὶ σιωπή· τῶν οὐκ ἐφ' ἡμῖν δὲ, ἀλλ᾿ ὡς τὰ πολλὰ τῆς τοῦ σώματος κατασκευῆς, νηστεία, και ἀγρυπνία εἰσί. Οπερ οὖν τῷ ἀγωνιστῇ εὐληπτότερον, τοῦτο μετέρχεσθαι χρή. ξβ'. Οἶκος μὲν ψυχῆς, ἡ ὑπομονή· περικρατεῖ:α: γὰρ ἐν αὐτῇ. Χρῆμα δὲ, ἡ ταπείνωσις· τρέφεται γὰρ δι' αὐτῆς. ξγ'. Πόνοις μή καρτερῶν, ἐπαίνοις οὐ τιμηθήση πρὸ δὲ τῆς ἡδονῆς τὴν ὀδύνην ἀποσκοπῶν, ἐκφεύξη ταύτης τὸ λυπηρόν. ξδ'. Μὴ δεσμευθῇς τῷ μικρῷ, καὶ οὐ δουλεύσεις τῷ μείζονι· οὐ γὰρ πέφυκε τὸ μεῖζον κακόν, τοῦ μικροῦ διαπλάττεσθαι. πρ ξε'. 'Αφορῶν πρὸς τὰ μείζονα, φοβερὸς ἔσῃ τοῖς ἥττοσιν. Εὐκαταφρόνητος δὲ τούτοις ὀφθήσῃ, προς ἐκεῖνα ἀπειρηκώς. ἐς΄. Οὐ δυνήσῃ ἐπὶ τὰς μείζους φθάσαι τῶν ἀρετῶν, μὴ τῶν κατὰ δύναμιν καταλαβὼν τὴν ἀκρότητα.

ANTHOLOGIUM. Εξ'. Ἐν οἷς κρατεῖ ἔλεος, καὶ ἀλήθεια, ἐν ἐκείνοις, καὶ πᾶν εἴ τι θεάρεστον. Ἡ μὲν γὰρ οὐδένα κρίνει, ἐλέους χωρίς· ὁ δὲ φιλανθρωπεύεται ἐν οὐδενὶ, ἀλη θείας εκτός. ξη'. Τῇ ἁπλότητι κερασάμενος τὴν ἐγκράτειαν, ἐν περιλήψει γενήσῃ τῆς ἐκεῖθεν μακαριότητος. ξθ'. Οὐκ ὄψει πάντως τὰ πολεμοῦντά σε πάθη, εἰ μὴ πρότερον τὴν γῆν, ἐξ ἧς ἐτρέφοντο ἐάσῃς ἀνήρότον. σ. Οἱ μὲν τὴν τοῦ σώματος ὕλην μόνον ἐκκαθάραι σπεύδουσιν· οἱ δὲ καὶ τῆς ψυχῆς. Οἱ μὲν γὰρ πρὸς μόνην τὴν κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτίαν ἰσχὺν ἔλαβον· οἱ δὲ πρὸς τὸ πάθος. Πρὸς δὲ τὴν κατ' ἐπιθυμίαν, πάνυ ἐλάχιστοι. θα'. Ὕλη πονηρὰ σώματος, ἐμπάθεια ψυχῆς δὲ ηδυπάθεια· προσπάθεια δὲ, τοῦ νοός. Κατηγορείται δὲ τῆς μὲν, ἀφή· τῆς δὲ, αἱ λοιπαὶ αἰσθήσεις· τῆς δὲ τελευταίας, ἐναντία διάθεσις. οβ'. Ο μὲν ἡδυπαθής πλησίον ἐστὶ τοῦ ἐμπαθούς ὁ δὲ προσπαθὴς τοῦ ἡδυπαθούς· μακρὰν δὲ ἀμφοτέρων ὁ ἀπαθής. δ ογ'. Εμπαθής ἐστιν, ὁ τὸ ἁμαρτητικὸν τοῦ λο γισμοῦ βιαιότερον ἔχων, κἂν τέως μὴ ἁμαρτάνῃ ἐκτός· ἡδυπαθὴς δὲ, ὁ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἁμαρτίας ἔχων τοῦ λογισμοῦ, κἂν πάσχῃ ἐντός· προσπαθὴς δὲ, ὁ τῇ ἐλευθερίᾳ μᾶλλον ἢ τῇ δουλείᾳ τῶν μέσων προσκείμενος· ἀπαθὴς δ᾽ ἂν εἴη, ὁ τούτων πάντων τὴν διαφορὰν ἀγνοῶν. οδ. Απόλλυται ἐκ ψυχῆς ἐμπάθεια μὲν, διὰ νηστείας, καὶ προσευχῆς· ἡδυπάθεια δε, δι᾿ ἀγρυπνίας, καὶ σιωπῆς· ἡ δὲ προσπάθεια, διὰ ἡσυχίας, καὶ προσοχῆς· ἀπάθεια δὲ συνίσταται ἐκ μνήμης Θεοῦ. οι'. Τῆς ἀπαθείας ἀπὸ χειλέων, κηρεία μέλιτος οἷα λόγοι τῆς αἰωνίου ζωῆς ἀποστάζουσι. Τίς οὖν ἀξιωθείη τοῖς χείλεσιν ἐκείνης προσάψαι τὰ ἴδια· καὶ μασθοὺς ἀναμέσον αὐτῆς αὐλισθῆναι, καὶ ὀσμῆς ἡδείας μεταλαβεῖν ἱματίων ἐκείνης· τουτέστι νόμοις ἐνηδυνθῆναι τῶν ἀρετῶν, τῶν ὑπὲρ πάντα, φησί, τὰ ἀρώματα ὄντων τῆς αἰσθητικῆς διαγνώσεως. ος΄. Γυμνοί τοῦ μὲν τῆς φιλαυτίας χιτῶνος. ἴσως πολλοί· ὀλίγοι δὲ τοῦ τῆς φιλοκοσμίας εἰσι· τοῦ δὲ τῆς κενοδοξίας, ὃς καὶ ἔσχατος λέγεται, γυμνούς εύ ρήσεις τοὺς ἀπαθεῖς. οζ'. Τοῦ μὲν ὁρωμένου σώματος, πᾶσα ψυχὴ γυα μνωθήσεται· τοῦ δὲ τῆς ἁμαρτίας, ἡ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς ὀλίγον τῶν ἡδέων προσαπολαύσασα. οη'. Νεκροὶ μὲν ἐκ ζώντων, πάντες ὀφθήσονται. Νεκρωθήσονται δὲ τῆς ἁμαρτίας, μόνοι οἱ ἐκ δια θέσεως ταύτην μισήσαντες. οθ'. Τίς ἑαυτὸν πρὸ τοῦ κοινοῦ θανάτου τοῦ σώμα τος ἴδῃ τῆς ἁμαρτίας γυμνόν; καὶ τίς ὁ γνοὺς ἑαυτόν τε καὶ τὴν ἰδίαν φύσιν, ὁποία ἐστὶ πρὸ τῆς μελλούσης γυμνώσεως; Ψυχὴν ἔρωτι νυμφικῷ τετρωμένην, Εὐχὴ συνάπτειν οἶδεν ὧδε νυμφίῳ. π'. Τοῦ αἰσθητοῦ τε, καὶ νοεροῦ φωτὸς ἡ λογική ἐν μεθορίῳ κειμένη ψυχή, διὰ μὲν τούτου καὶ πράττειν τὰ τοῦ σώματος ἐπετράπη· δι᾽ ἐκείνου δὲ, τὰ 67. In quibus regnat misericordia et veritas, iu eis inest quidquid Deo placet: bæc enim neminem judicat absque misericordia, illa vero nemini be nefacit sine justitia. 68. Qui simplicitati jungit temperantiam, futuram comprehendet felicitatem. 69. Non prius passiones omnes succides quam terram, unde illis incrementum, inaralam reliqueris. 70. Quidam corpus duntaxat, quidam animam præterea expurgare laborant. Alii siquidem adver sus peccatum operis tantummodo vires ac robur acceperunt, alii item adversus perturbationes, adversus cupiditatem vero seu concupiscentiam longe paucissimi.. 71. Materia vitiosa corporis est affectio; anima autem, voluptas: spiritus denique, cupiditas. Causa prima est tactus; secundae, cateri sensus: ultime, contraria dispositio.. 72. Voluptuosus proximus est affecto, et cupidus νoluptuoso sed longe remotus ab utroque impessibilis 73. Εμπαθής est, in quo vis peccandi in radionem dominatur, etsi interea foris non pecoetur; ἡδυπαθής, in quo efficientia peccati ratione infr mior est, licet intus aliciatur; προσπαθής, qui libertati seu potĭus servituti mediorum adhæret; ἀπαθὴς, qui horum omnium discrimnen ignorat. 74. Ab anima exstirpatur affectio per jejunium. et orationem, voluptas per vigiliam et silentium, et cupiditas per quietem et auentionem; impassibilitas vero constituitur per Dei memoriam.. 75. Ab impassibilitatis labiis ut faxus- mellis di-- stillant verba vitæ æternæ. Quis- igitur dignus habebitur qui labiis illius propria figat labia, et interejus ubera requiescat, suavesque vestimentorum. ipsius aspiret odores, id est, legibus delectetur virtutum, quæ omnia superant aromala sensibilis. perceptionis. 76. Nudali vestimento proprii amoris forsal multi sunt; amoris vero mundi, paucissimi; inani. autem gloria exutum invenies quemvis impassibilem, illum etiam qui dicitur extremus. 77. Visibili quidem corpore omnis anima exue-. tur; corpore autem peccati, ea tantum qua vita præsentis voluptatibus parum indulsit.. 78. Mortui ex vivis omnes fient; peecato autem. ii tantum morientur qui istud ex. corde fuerint detesta li. corporis. 79. Quis seipsum ante communem mortem peccato exutum videbit? Quis cognoscetseipsum suamque naturam qualis sit, ante futuram nudationem? Animam amore Sponsi vulneratam Oratio cum Sponso consociare solet. 80. Animæ rationali, sensibile. ac-spirituale lumen interjacenti, bujus ope vel corporalia, et ope illius etiam spiritualia faciendi cura fuit commissa.

Sed postquam ipsi obscuratum quidem est illud, hoc vero clarius effectum, vi antiquæ consuetudinis, niši tota spírituali lumine illustretur in oratione anima, res inspicere divinas non potest. Necesse autem ut medią maneat inter tenebras et lumen, per suam natuiram versus hoc, per imaginationem versus illas sese convertens. 81. Per angustam portam orationis mens perturbationibus agitata intrare non potest, ni prius cognatas sollicitudines posuerit: sed in his quæ circum tabernaculum ejtis, hoc est circa corpus, sunt, sumper occupata cruciatuir. 82. Ut sol nunquam est sine radio, sic in mente semper sit et maneat oratio, sine qua sollicitudines rerum sub sensus cadentium velut quædam nubes non aquosæ circumvolantes, mentem a perfruenda clarítate sua impediunt. 88. Virtus orationis fames ciborum voluntaria: fames autein illa est, ut rerum mundanarum sine summa necessitate nihil neque audias neque videas. Qui huic rei non providet, jejunii sui ædillcium consolidare ac stabilire nequit, facitque eo orationem tampi ac dissolvi. 84 Mens, nisi in omnibus quæ sensu percipiuntur moderata et parca fuerit, attollere sese in superna, dignitatemque suam cognoscere non potest. 85. Diet symbolum est jejunium, utpote manifestum; noctis autem, oratio, utpote abscondita. Utriusque igitur hujus exercitii in utroque tempore studiosus quæsitam continget civitatem, unde exsulant dolor, tristitia et gemitus. 86. Spiritualis actio etiam sine corporis actione commendari solet. Beatus igitur, qui spirituale opus corporali præstantius censuit: per 'ipsum enim hujus defectum supplet, absconditam vitain in orationé Deóque manifestaṁ vivens. 87. Hortatur nos Apostolus ", ut simus in fide patientes, spe gaudentes, orationi instantes, ut bonum gaudii apud nos perduret. Quod si hoc ita est, utique qui non est patiens, non est fidelis; qui non gaudet, non sperat; causam enim ˝gaüðii orationem abjicit dum ei non instat, `88. Si mens ab initio cum mundanis cogitationibus commercium habens, tantam sibi earum amicitiam peperit, quomodo ex assiduitate orationis non perinde ejus familiaritatem adipiscetur? »am in quibus quis diu moratur, inquit, in his et dilatari consuevit. 89. Sicut e propria domo avulsus olim animus splendoris quo illa refulget oblitus est, ita oportet eum terrestris hujus babitationis pariter oblitum, ad illam per orationem transvolare. 90. Sicut infans se habet ad ubera natris exstinctæ, ita mens ad orationem, quæ ipsam consolari non potest; ad eam autem quæ potest, ut pueruJus in' maternis ulnis suavissime obdormiscēns. • Rom. xII. τοῦ πνεύματος. Αλλ' ἐπειδὴ ἡμαυρώθη μὲν αὐτῇ ἐκεῖνο, ἔτρανώθη δὲ τοῦτο, διὰ τὴν ἀρχῆθεν συν ήθειαν, εἰ μὴ ὅλως μετὰ τοῦ νοεροῦ ἐν τῇ εὐχῇ γέν νηται, ὁλικῶς τοῖς θείοις ἐνατενίζειν οὐ δύναται. Ανάγκη δὲ εἶναι αὐτὴν ἐν μεταιχμίῳ, σκότους καὶ φωτός· κατὰ σχέσιν μὲν τούτου, κατὰ δὲ φαντασίαν ἐκείνου ἀναστρεφομένην. πα'. Ενδον τῆς κατὰ τὴν εὐχὴν στενῆς πύλης, νοῦς παθητικὸς οὐ δύναται εἰσελθεῖν, πρὸ τοῦ τὴν κατὰ σχέσιν ἀπολιπεῖν μέριμναν. Περὶ δὲ τὰ περισκήνια ἐκείνης, οδυνηθήσεται διαπαντὸς ἀσχολούμενος. πβ'. Συμπαραμενέτω τῷ νῷ ἡ εὐχὴ, ὡς ἐν ἡλίῳ ἀκτίς ἧς ἄνευ αἱ κατ' αἴσθησιν μέριμναι, οίά τινες ἄνυδροι νεφέλαι περιπετόμεναι, τὸν νοῦν εἰργουσι τῆς οἰκείας λαμπρότητος. πγ΄. Δύναμις μὲν εὐχῆς, πεῖνα βρωμάτων ἐκού σιος· πείνης δὲ, τὸ μήτε ἀκούειν, μήτε ὁρᾷν· ὅτι μὴ πᾶσα ἀνάγκη τῶν ἐγκοσμίων μηδέν. Τούτων ὁ μὴ ποιούμενος πρόνοιαν, τὸ μὲν τῆς νηστείας οὐκ ἐστε ρέωσεν οἰκοδόμημα· τὸ δὲ τῆς εὐχῆς ἐν αὐτῇ περιβ ῥαγῆναι ἐποίησεν. πδ΄. Απέριττος εἰ μὴ ἐκ πάντων ὁ νοῦς τῶν κατ' αἴσθησιν γένηται, ἀνωτερης γενέσθαι οὐ δύναται, καὶ τὸ οἰκεῖον γνωρίσαι ἀξίωμα. πε'. Ἡμέρας μὲν σύμβολον ἡ νηστεία, διὰ τὸ ἔκδηλον· νυκτὸς δὲ διὰ τὸ ἄδηλον, ἡ εὐχή. Εκατέρων ὧν τούτων ἐν ἑκατέρᾳ ἐνδίκως ὁ μετερχόμενος, πρὸς τὴν κατὰ σκοπὸν ἀπαντήσεται πόλιν· ἐν ᾗ ἀπέδρα ὀδύνη, λύπη καὶ στεναγμός. πς'. Η πνευματικὴ ἐργασία, καὶ σωματικῆς ἐπιπόνου ἐκτὸς, συνίστασθαι πέφυκε. Μακάριος οὖν, κρείττονα τοῦ ἐνύλου ἔργου τὴν ἄϋλον ἡγησάμενος ἐργασίαν. Δι' αὐτῆς γὰρ τὴν τοῦ ἔργου ἀνεπλήρωσεν Έλλειψιν, ζήσας τὴν κεκρυμμένην ζωὴν τῆς εὐχῆς, καὶ φανερὰν τῷ Θεῷ. τζ'. Ὑπομένειν μὲν ἡμᾶς τῇ πίστει, παρακαλεῖ ὁ θεῖος Απόστολος· χαίρειν δὲ τῇ ἐλπίδι· τῇ εὐχῇ δὲ προσκαρτερεῖν, ἵνα τὸ τῆς χαρᾶς ἡμῖν παραμείνῃ καλόν. Εἰ δὲ τοῦτο, ἄρα ὁ μὴ ὑπομένων, οὐ πιστός· ὁ δὲ μὴ χαίρων, οὐκ εὔελπις. Ἀπεβάλετο γὰρ τὴν αἰτίαν τῆς χαρᾶ; τὴν προσευχὴν, ἐν τῷ μὴ προσ καρτερεῖν ἐν αὐτῇ. πη'. Εἰ ἐν τοῖς ἐγκοσμίοις λογισμοῖς ὁ νοῦς ἐξ ἀρχῆς συναναστραφείς, τοσαύτην ἐν αὐτοῖς τὴν φιλίαν ἐκτήσατο, πόσην οὐκ ἂν οἰκειότητα σχῇ ἐν εὐχῇ συνεχεί; Καὶ γὰρ ἐν οἷς, φησὶ, χρονίζει, ἐν αὐτ τοῖς καὶ πλατύνεσθαι είωθεν. πθ'. Ωσπερ τοῦ ἰδίου οἰκητηρίου πάλαι διαιρεθείς ὁ νοῦς τῆς ἐκεῖθεν λαμπρότητος ἐπελάθετο, οὕτω δεῖ τοῦτον αὖθις ἐν λήθῃ τῶν ὧδε γενόμενον, πρὸς ἐκεῖνε ἀναδραμεῖν δι' εὐχῆς. κ'. Καθάπερ τί νήπιον πρὸς μαστοὺς ἐναποψυγέν τας μητρός, εὑρεθήσεται νοῦς πρὸς προσευχὴν, τὴν μὴ δυναμένην παρακαλέσαι αὐτόν· πρὸς δὲ τὴν ἄλ λως ἔχουσαν, ὡς παιδίον τὸ ὑφ᾽ ἡδονῆς ἐναφυπνοῦν ἐν ταῖς ἀγκάλαις αὐτῆς.

ANTHOLOGIUM. κα'. Ἐκεῖ, φησὶν, ἐν τῇ πενθηρῷ δηλονότι εὐνῇ τῆς ἐναρέτου ζωῆς, κατὰ τὴν ἐν τῷ ᾿Ασματι. φήσειε καὶ ἡ νύμφη εὐχὴ πρὸς τὸν ἑαυτῆς ἐραστήν· Δώσω τοὺς μασθούς μου σοι, εἰ ὁλικῶς μοι ἀνατολής. κ 13. Φιλίαν πρὸς τὴν εὐχὴν ἔχειν οὐ δύναται, ὁ μὴ πᾶσαν ἀπαρνησάμενος ὕλην. Αγ. Πλήν ζωής, καὶ πνοῆς, ἔξω τῶν ἄλλων γενοῦ ἐν εὐχῇ, εἰ θέλεις μετὰ μόνον γενέσθαι τοῦ νοῦ. Εδ'. Νοῦ θεοφιλοῦς μαρτύριον, εὐχὴ μονολόγιστος, καὶ λόγος καίριος, έμφρονος λογισμοῦ· μονοειδὴς δὲ γεῦσις, τῆς ἐλευθέρας εἴη αἰσθήσεως. Ἐν τούτοις οὖν τοῖς τρισὶν ἐῤῥῶσθαι τὰ τῆς ψυχῆς λέγεται. με. Λεανθῆναι καλῶς δεῖ, καὶ ἀπαλυνθῆναι, ὥσπερ τῶν παιδίων, τὴν φύσιν τοῦ εὐχομένου· ὡς ἂν κατὰ τὴν ἐκείνων, καὶ ἡ τούτου εὐείκτως δέξηται τὴν ἐκ τῆς εὐχῆς ἐνταττομένην ἀνάπτυξιν. Διὸ μὴ ἀμέλει ὁ συναφθῆναι ταύτῃ φιλῶν. κς'. Οὐ πάντες τὸν αὐτὸν σκοπὸν ἐν εὐχῇ κέκτην ται· ὁ μὲν τοῦτον, ὁ δὲ ἄλλον. Ὁ μὲν εὔχεται, εἰ οἷόν τε, μετὰ τῆς εὐχῆς εἶναι τὴν καρδίαν αὐτοῦ πάντοτε· ὁ δὲ καὶ πρὸς τὸ ὑπερβῆναι αὐτήν· ὁ δὲ, ἵνα μὴ λογισμοῖς ἐν εὐχῇ περικόπτηται. Πάντες δὲ εύχονται, ἢ συντηρηθῆναι ἐν ἀγαθοῖς, ἢ μὴ συναπο αχθῆναι κακοῖς. ιζ. Εἰ ἐξ εὐχῆς οὐδεὶς ἀταπείνωτος (συντρίβεται ἐν ταπεινώσει, καὶ γὰρ ὁ εὐχόμενος), οὐκ ἄρα ἐν τα πεινώσει προσεύχεται ὁ ἔξωθεν θρασυνόμενος. μη'. Πρὸς τὴν χήραν τὴν πρὸς τὸν ὠμὸν τὴν δίκην κινοῦσαν κριτὴν ἀφορῶν ὁ εὐχόμενος, οὐκ ἐκκακήσει ποτὲ διὰ τὴν βραδυτητα τῶν ἀγαθῶν ὑποσχέσεων. Εθ'. Οὐ παραμείνῃ σοι εὐχὴ, τῷ πρὸς τὰ συλλο γιζόμενα ἔσωθεν, καὶ ὁμιλούμενα ἔξωθεν εμβραδύ νοντι. Ἡ αὐτὴ δὲ ὀφθήσεται ὑποστρέφουσα, τῷ δι' αὐτὴν ὑποτεμνομένῳ τὰ πλείονα. ρ'. Εἰ μὴ εἰς λαγόνας ψυχῆς εἰσδύνουσι τὰ ῥήματα τῆς εὐχῆς, οὐκ ἂν εἰς τὰς τοῦ προσώπου σιαγόνας τὰ δάκρυα περικλυσθῆναι συγχωρηθήσονται. ρα'. ᾿Ανατελοῦσι γεωργῷ μὲν τὰ δράγματα, μὴ κατ᾿ ὄψιν τῶν σπερμάτων ῥιφέντων τῆς γῆς. Μοναχῷ δὲ τὰ δάκρυα ἀναβλύσουσιν, οὐκ ἀπονητὶ τῷ μετερχομένῳ τὰ ῥήματα τῆς εὐχῆς. ρβʹ. Κλεὶς οὐρανῶν βασιλείας, εὐχή. Ταύτην ὁ κατέχων ὡς δεῖ, ὁρᾷ τὰ ἐν αὐτῇ ἀποκείμενα ἀγαθὰ τοῖς φίλοις αὐτῆς. Μόνα δὲ τὰ παρόντα περισκοπεῖ, ὁ παῤῥησίαν ἐν ἐκείνῃ μὴ ἐσχηκώς. ργ'. Οὐ δύναται ὁ νοῦς ἐν καιρῷ τῆς εὐχῆς μετὰ παῤῥησίας λέγειν πρὸς τὸν Θεόν· • Διέρρηξας τους δεσμούς μου· σοὶ θύσω θυσίαν αἰνέσεως, ο εἰ μὴ δειλίας, καὶ ῥαθυμίας, πολυϋπνίας, καὶ ἡδυφαγίας, ἐξ ὧν τὸ πταίειν, ἐπιθυμίᾳ τῶν κρειττόνων, ἀπορ μαγα. ρδ'. Εξω τοῦ πρώτου καταπετάσματος ἴσταται ἐν εὐχῃ ὁ ρεμβόμενος· ἔνδοθεν δὲ γίνεται, ὁ μονολό γιστον ἐξανύων αὐτήν. Μόνος δὲ εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων παρέκυψεν, ὁ μετὰ τῆς εἰρήνης τῶν φυσικῶν 1º Cant. vii, 1. 11 Psal. cxv. 10, 17. 31. Post sponsam quæ in Canticis introducitur, petest etiam oratio sponsa amatori suo dicere, • Llic (in lugubri videlicet cubiculo, vite virtutibus dedita) dabo tibi ubera mea 10, si toto affectu me dilexeris. 92. Studium orationis habere non potest qui non cunctis renuntiavit materialibus. 93. Prater vitam et spiritum, omnia foras emitte in oratione, si vis solus cum solo esse animo. 94. Spiritus feum diligentis testis est oratio soliloqua: sanæ rationis, sermo tempestivus; et liberi sensus gustus uniformis. In his igitur tribus tota vis animæ constare dicitur. 95. Perpoliri oportet ac molliri, sicut puerorum, naturam orantis, ut hujus sicut et illorum natura 1 dociliter accipiat proveniens ex oratione incrementum. Quare non negligens est qui huic conjungi cupit. 96. Non omnes eumdem Anem in oratione obtinent; sed hic nnum, et ille alterum. Alius precatur ut, si feri possit, sua mens in oratione per. petua perseveret; alius, ut suum vincat animum; alius, ut non turbetur distractionibus. Omnes alltem rogant se vel in bono perseverare, vel a malo djvertere. 97. Si ex oratione nemo non fit humilis (humiliter enim conteritur qui orat), non igitur cum hueur de rebus exterioribus gloriatur. milita 98. Si viduam illam, quæ litem suam ad immitem detulerat judicem, respexerit qui orat, non despondebit animum propter moras bonarum promissionum. 99. Non permanebit oratio tibi, cogitationibus internis externisque sermonibus immoranti; eadem vero tibi redire cernetur, plura propter eam intermittenti. 100. Nisi verba orationis in ipsa anine viscera penetrarint, lacrymæ per vultum manare non poterunt. 101. Agricolæ respondent segetes, quamvis non inspectis antea quæ terræ committit seminibus; ast monachio enixius verba orationis secum periractanti, lacrymarum rivi profluunt. 102. Clavis regni cœlorum oratio est. Ilanc qui tenet pro eo ac decet, quæ sunt in ea amicis ipsius bona reposita cernit; sola autem præsentia circumspicit, qui in ea libertatem fiduciamque non est consecutus. 103. Non potest animus inter orandum Deo fidenter dicere: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis '', ο nisi a pusillanimitate, socordia, voracitate, et ingluvie, quibus delinquitur, desiderio meliorum sese asseruerit. 104. Extra primum velum stat qui in oratione distrahitur; intra vero, qui eam sibi soli. Joquendo absolvit. Solus autem in ipsa Sancta sanctorum introspicit, qui naturalibus cogitationibus pace

compositis, et de felicitate omnem intelligentiam λογισμῶν, καὶ τὰ περὶ τῆς πάντα νοῦν ὑπερεχούσης superante meditatur, et inde quasi divina quadam διασκεπτόμενος καί τινος ἐκεῖθεν θεοφανείας καταapparitione honoratur. ξιούμενος. 105. Cum ab externis anima sese vacuam prastiterit, tam cam flamma quædam undique complexa quodammodo, ceu ignis ferrum, totam candentem efficit; et cum sit anima eadem, non tamen est contrectabilis, ut neque ferrum ignitum manibus contingi potest. 106. Beatus qui in hac vita talis spectari meruit, et simulacrum suum (hoc est animam Dei imaginem), natura velut luteum, gratia igneum aspexit. 107. Novitiis adhuc seu tironibus lex orańdi tanquain molestus aliquis et morosus dominus imponi - tur; provectioribus autem est amor, quo esurientes velut ad convivium sumptuosum compelluntur. 108. Qui probe in vita activa versantur, eos oratio interdum, ut nubes obumbrans, urentes cogitationum radios ab illis arcet ac defendit: interdum lacrymarum quasi stillicidiis eos perfundit, ac spiritualia quæ contemplentur demonstrat. 109. Suavis quidem reperietur sonus ab aliquo forinsecus pulsatæ; anima vero, non consonante sibi intra orationem mystica Spiritus allocutione, sanctam sentire nequit compunctionem. Hæc enim verba, Quid oremus sicut oportet nescimus, › ad hoc inducunt orantem. ρεʹ, Οπόταν ἀπὸ τῶν ἔξωθεν σχολάσασα ἡ ψυχή συναφθῇ τῇ εὐχῃ, τότε οἷά τις φλόξ περικυκλώσασα ταύτην ἐκείνη, σίδηρον καθάπερ τὸ πῦρ, πεπυρακτωμένην ὅλην καθίστησιν. Καὶ ἔστι ψυχὴ μὲν ἡ αὐτὴ, οὐκ ἔτι δὲ καὶ ἁπτή· οὐδὲ γὰρ ὁ πυρακτωθείς σίδηρος, ταῖς ἔξωθεν ἐπαφαῖς. ρς'. Μακάριος ὁ ἐν τῷ βίῳ τούτῳ ούτωσι θεωρη θῆναι καταξιωθεὶς, καὶ τὸν αὐτοῦ φύσει πήλινον ἀνδριάντα, χάριτι πύρινον κατιδών. ρι'. Τοῖς μὲν εἰσαγομένοις, βαρὺς οἷά τις δεσπότης ὁ νόμος ἐπίκειται τῆς εὐχῆς· τοῖς προκόψασι δὲ, ὡς ἔρως, ὁ συνελαύνων πεινῶντα καθάπερ πολυτελή προς ἑστίασιν. ρηʹ. Τοῖς καλῶς μετερχομένοις τὴν πρακτικήν, ποτὲ μὲν ἡ εὐχὴ νεφέλη καθάπερ ἐπισκιάζουσα, τους καυστικοὺς ἀπείργει ἐξ αὐτῶν λογισμούς· ποτὲ δὲ σταγόνας οἷα δακρύων τούτους ἐπιψεκάζουσα, δεί κνυσι τὰ πνευματικά θεωρήματα. ρθ'. Ηοὺ μὲν ἡδυσμα κιθάρας τῆς κρουομένης ὑπό τινος ἔξωθεν εὑρεθήσεται· ψυχὴ δὲ, μὴ συνηχού σης αὐτῇ ἐν εὐχῇ τῆς ἐν πνεύματι μυστικῆς προσ φωνήσεως, εὐκατάνυκτος οὐ πέφυκε γίνεσθαι. Το γὰρ, «Τί προσευξόμεθα καθὸ δεῖ, οὐκ οἴδαμεν,» καὶ τὰ ἑξῆς, εἰς τοῦτο ἐνάγει τὸν προσευχόμενον. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΓΝΩΣΤΙΚΑ. Φωτίζεται νοῦς γνωστικῆς θεωρίας Πρὸς ὕψος ἀρθείς, τοῖς δ᾽ ἐπεντυχών λόγοις· Σκοτίζεται δ' αὖ, ἐγκλυσθεὶς εἰς πάθος. EJUSDEM GNOSTICÆ SENTENTIÆ. Illuminatur animus ad gnosticæ theoriæ Fastigium elevatus, et rationes rerum detegit; Recidit vero in caliginem, si demergatur in cupiditates. 1. Scire debet gnosticus quando animus in idearum, quando in ratiociniorum, quando in sensa - tionum versetur regione, ac rursus in hac ultima, utrum in tempestivis, an in intempestivis sensationibus magis reperiatur. 2. Quando aninus in ideis non est, in ratiociniis est semper; quando in ratiociniis est, in ideis non est; quando denique est in sensationibus, cum utrisque est. 3. fer cogitationem mens ad intellectualia transit, per ratiocinationem ad rationalia ratio, ad actionem per imaginationem sensus. α'. Αναγκαῖον εἰδέναι τὸν γνωστικόν, πότε μὲν δ νοῦς αὐτοῦ εἰς τὴν χώραν τῶν νοημάτων ἐστὶ, πότε δὲ, εἰς τὴν τῶν λογισμῶν, καὶ πότε εἰς τὴν κατ' αἴσθησιν· καὶ ἐν ταύτῃ πάλιν, εἰ ἐν τοῖς κατά καιρὸν, ἢ ἐν τοῖς παρὰ καιρὸν μᾶλλον εὑρίσκε ται. β'. Ἐν νοήμασιν οὐκ ἂν ὁ νοῦς, ἐν λογισμοῖς πάνω τως ἐστίν. Ἐν λογισμοῖς δὲ ὤν, ἐν νοήμασιν οὐκ ἔστιν· ἐν δὲ τῇ αἰσθήσει γινόμενος, μετὰ πάντων ἐστίν. γ'. Διὰ τοῦ νοήματος μὲν ὁ νοῦς διέρχεται πρὸς τὰ νοητά· διὰ δὲ τοῦ λογισμοῦ, πρὸς τὰ λογικὰ ὁ λόγος, πρὸς δὲ τὰ πρακτικὰ, διὰ τῆς φαντασίας κ αἴσθησις.

114) GNOSTICA SENTENTIA. δ. Εἰς ἑαυτὸν ὁ νοῦς συναγόμενος, οὐδὲν, οὔτε τῶν κατ' αἴσθησιν, οὔτε τῶν κατὰ λογισμὸν θεωρεῖ· γυ μινοὺς δὲ νέας καὶ θείας αὐγὰς βλυζούσας εἰρήνην τε καὶ χαράν. ε'. Αλλο ὁ νοῦς τοῦ πράγματος, καὶ ἄλλο ὁ λόγος αὐτοῦ, καὶ ἕτερον τὸ ὑπὸ τὴν αἴσθησιν ἀναγόμενον· καὶ τὸ μέν ἐστιν οὐσία, τὸ δὲ, συμβεβηκός· τὸ δὲ, ἡ τοῦ ὑποκειμένου διαφορά. 5. Πολλὰς ὁδοὺς ἀνατέμνων ὁ νοῦς, ἀκόρεστος δείκνυται· πρὸς μίαν δὲ συναγόμενος τῆς εὐχῆς, πρὸ τῆς ἐντελείας, στενοχωρούμενος φαίνεται, λιπα ρῶν τὸν μέτοχον ἀπολυθῆναι πρὸς τὰ ἀφ᾽ ὧν ἐξελήλυθεν. ζ. Ανωθεν ἡγμένος ὁ νοῦς, οὐκ ἀναδραμεῖται αὖθις ἐκεῖσε, εἰ μὴ τελείαν τὴν κάτω ποιήσεται καταφρόνησιν, διὰ τῆς περὶ τὰ θεῖα σχολῆς. η΄. Εἰ μὴ τὴν ψυχήν σου δύνῃ μετὰ μόνων ποιῆσαι τῶν περὶ αὐτὴν λογισμῶν, κἂν τὸ σῶμά σου μονάζειν ἀνάγκασον, τὴν περὶ αὐτὸ ἀθλιότητα διαπαντὸς ἐν νοούμενος. Οὕτω γὰρ τῷ χρόνῳ, ἐλέει Θεοῦ, καὶ πρὸς τὸ πρῶτον ἀναδραμεῖν δυνήσῃ, τῆς εὐγενείας ἀξίωμα. θ'. Ὁ μὲν πρακτικὸς, ὑποτάσσειν τὸν νοῦν εὐκό· λως δύναται τῇ εὐχῇ· ὁ δὲ θεωρητικός, τὴν εὐχὴν τῷ νοΐ· ὁ μὲν ἀπὸ τῶν φαινομένων συστέλλων σχημάτων τὴν αἴσθησιν, ὁ δὲ τὴν ψυχὴν πρὸς τοὺς ἐγε κεκρυμμένους τοῖς σχήμασι λόγους μεταβιβάζων. Καὶ ὁ μὲν σωμάτων πείθει λόγους τὸν νοῦν ἀγνοεῖν, ὁ δὲ ἀσωμάτων κατανοεῖν. Ασώματα δέ εἰσι λό γοι σωμάτων, ιδιότητές τε, καὶ οὐσίαι αὐτῶν. ι. Ὅταν τὸν νοῦν σου τῆς τῶν σωμάτων, καὶ χρημάτων, καὶ βρωμάτων ηδυπαθείας ἐλευθερώσῃς. τότε καὶ ὅπερ ἂν ποιῇς, δῶρον καθαρὸν τῷ Θεῷ λο γισθήσεται, ἀντιδοθήσεται δέ σοι, τὸ διανοιγῆναι τοὺς τῆς καρδίας σου ὀφθαλμούς, καὶ τρανῶς ἐμμε λετῶν τοὺς ἐγγεγραμμένους ἐν αὐτῷ λόγους Θεοῦ· οἵτινες ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον, τῷ νοητῷ σου λογια σθήσονται λάρυγγι, τῇ ἀπ' αὐτῶν ἐκδιδομένῃ ἡδύ τητι. ια΄. Οὐ δυνήσῃ σωμάτων καὶ χρημάτων καὶ τῆς τῶν οὐκ ἀναγκαίων βρωμάτων ἐπιθυμίας ὑπέρτερον ποιῆσαι τὸν νοῦν, εἰ μὴ ἐν τῇ καθαρὰ τῶν δικαίων χώρᾳ εἰσάξῃς αὐτόν· καθ᾽ ἣν ἥ τε τοῦ θανάτου, καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ μνήμη ἐπαναβλύσασα, ἀπὸ γηΐνης καρδίας ἀπαλείψει πᾶν ἐπιθυμίας ἀνάστημα. ιβ'. Οὐδὲν, οὔτε ἐννοίας θανάτου φοβερώτερον, οὔτε Θεοῦ μνήμης θαυμασιώτερον· ἡ μὲν γάρ ἐστι λύπης σωτηριώδους παρεκτική, ἡ δὲ εὐφροσύνης χαριστική. «Εμνήσθην γάρ, φησὶν, ὁ Προφήτης, τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐφράνθην, καὶ ὁ Σοφός· ο Μιμνήσκου τα ἔσχατά σου, καὶ οὐχ ἁμαρτήσῃ.» Αδύνατον δὲ τοῦ δευτέρου τινὰ ἐν κατασχέσει γενέσθαι, μὴ πεῖραν τῆς τοῦ προτέρου λαβόντα στρυφνότητος. 4. In seipsum animus recollectus, nihil ex sensationibus, nihil ex ratiociniis perspicit, sed nudas ideas divinosque splendores a quibus emanant pax et laetitia. aliud 5. Aliud idea rei, aliud ejus ratio, et sensibiles ejus proprietates: primum est essentia; secundum, accidentia; tertium, subjecti differentia. 6. Multas vias secans animus, insatiabilis videtur; redactus autem ad unam orationis viam, priusquam perfectus sit, est velut viator angustia pressus, qui flagitat comitem ut redeat eo unde exiit. 7. Ubi descendit animus, non iterum ascendit, nisi quæ deorsum sunt perfecte despiciat, rebus β divinis vacando. 8. Si efficere nequeas ut anima tua de se sola cogitet, ipsummet corpus invitum duc in solitudinem, de sola ejus miseria semper meditans. Sic enim tandem, Dei misericordia, ad primævam originis dignitatem redire poteris. 9. Practicus quidem facile subjicere potest animum orationi, theoreticus vero orationem animo: ille ex apparentibus formis colligens sensationem, hic animam ad latentes sub formis rationes transferens. Unus menti suadet ut corporum rationes ignoret; alter, ut incorporalia concipiat: incorporalia autem sunt corporum rationes, proprietates el essentia. 10. Cum mentem tuam a perturbatione circa corpora, circa escam et pecuniam liberaveris, tunc Deus, quod feceris pro munere puro agnoscel, et te remunerans aperiet oculos cordis tui, ut in absconditis in eo divinis legibus perspicue mediteris quæ intellectuali gutturi tuo propter emissam ex se suavitatem super mel et favum dulciora crunt. 11. Non poteris animum a corporum, pecuniarum, epularum concupiscentia invictum reddere, nisi eum in puram justorum regionem introduxeris, ubi mortis et Dei memoria super eum scaturiginis instar erumpens, e terreno corde omnem cogitationem insurgentem eluet. 12. Nihil neque cogitatione mortis horribilius, neque recordatione Dei mirabilius est. Illa tristitiam salutarem continet; hæc lætitiam donat. Ait quippe Propheta 19: • Memor fui Dei, et delectatus sum. › Et Sapiens: Memorare novissima tua, et in æternum non peccabis. › Est porro impossibile quemquam secundum illud obtinere, nisi antea prioris amaritiem gustaverit. 13. Quandiu mens gloriam Dei revelata facie 14 non videt, non potest anima ejus affecta sensu dicere: Ego autem exsultabo in Domino, et delectabor super salutari suo 18., Velamen enim philautia positum est super cor ejus, quod ei non 15 Psal. XXXIV, ιγ'. Ἕως ἂν τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν ἀνακεκαλυμ μένῳ προσώπῳ ἴδῃ ὁ νοῦς, οὐ δύναται ἡ ψυχὴ λέγειν ἐν αἰσθήσει αὐτῆς, • Ἐγὼ δὲ ἀγαλλιάσομαι ἐπὶ τῷ Κυρίῳ, τερφθήσομαι ἐπὶ τῷ σωτηρίῳ αὐτοῦ.» Κά λυμμα γὰρ κεῖται τὸ τῆς φιλαυτίας ἐπὶ τὴν καρδίαν 13 Eccli. vii, 40. 43 11 Cor. 11, 18. » Psal Lxxvi, 4.

sunt revelata fundamenta mundi, qui sunt sermo- αὐτῆς, πρὸς τὴ μὴ ἀνακαλυφθῆναι αὐτῇ τὰ θεμέλια nes majorum. Atque isluc velamen absque voluntariis et non voluntariis laboribus ab ea non auferetur. 14. Non post ex Ægypto fugam, quæ est roboris defectus, nec post transitum maris, id est status servitutis, sed post vitam in deserto actam, seu virtutem inter et vitium interjacentem, dux Israelis speculari potest terram promissionis, scilicet impassibilitatem, præmittens vires suas visuales et speculatrices. 15. Alii in deserto considentes, id est, in cupiditatum inertia, solo auditu possident felicis illius terræ bona. Alii, ejusdem bono speculati, in mera visorum contemplatione sistunt. Alii denique, digui! jaiṇ habiti qui illam ingrediantur, omnes sensus intellectuales intelligibilibus bonis ex ipsamet prima secundaque theoria, lactis mellisque instar, effluentibus satiant. 16. Non est cum Christo crucifixus '', qui notiones carnis adhuc sentit; nec illi consepultus, qui cogitationes adhuc animales post se trabit. Quonam igitur modo talis cum eo resurgat, ut in novitate vitæ ambulet? 17. Cum tres sint generaliores animæ virtutes, jejunium, oratio et silentium, necesse est ut qui per orationem vult liberarf, in quadam naturæ contemplatione requiescat; qui vero per silentium, in moralibus sermonibus; qui autem per jejunium, in secundo suavi cibo. 18. Quandiu circa res divinas versatur spiritus, servat similitudinem cum Deo, bonus et misericors remanens; circa res autem sensibiles versatus, si tempestive et convenienter ad eas descendit, experientiam dans et accipiens, vigore plenus ad se revertitur; si vero intempestive et ultra utilitatem, similis est duci inexperto, qui permultas vires suas recidit inter pugnandum. 19. Absconditus. in nobis impassibilitatis paradisus est, imago illius qui justos manet. Non tamen omnes ab hoc paradiso excludentur, qui spiritualeın illum intrare non potuerunt. 20. Sol quem cernimus, radios suos in domum þ clausam non immittit; contra sol quem animo videmus, radios suos in animam, quæ sensus rebus aspectabilibus apertos habet, minime projicit. 21. Gnosticus est qui descensiones suas magnifice, humiliter vero ascensiones animæ suæ disponit. 22. Apis prata pervolitans, inde generandi mellis materiam colligit: anima vero secula perlustrans ac circumspiciens, variam inde dulcedinem nienti comparat. 23. Cervus ubi serpentes comederit, ad fontes aquarum veneni restinguendi currit, anima divis Rom. v, 6. τῆς οἰκουμένης, ἅτινά εἰσιν οἱ λόγοι τῶν γεγονότων. Οπερ ἐξ αὐτῆς οὐ περιαιρεῖται, ἑκουσίων πόνων, καὶ ἀκουσίων χωρίς. ιδ'. Οὐ μετὰ τὴν ἐξ Αἰγύπτου φυγὴν, ἥτις ἐστὶν ἡ κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτία, οὐδὲ μετὰ τὴν τῆς θαλάσσης διάβασιν, τῆς κατὰ σχέσιν λέγω δουλείας, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐν ἐρήμῳ διατριβὴν μεταξύ κειμένην ἐνεργημάτ των, καὶ κινημάτων κακίας, τοῦ Ἰσραὴλ ὁ δημαγω γος κατασκοπεῖν δύναται τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ἥτις ἐστὶν ἡ ἀπάθεια, τὴν ὀπτικὴν ἀποστέλλων και ἐποπτικὴν αὐτοῦ δύναμιν. ιε'. Οἱ μὲν ἐν τῇ ἐρήμῳ καθήμενοι, τουτέστιν ἐν τῇ τῶν παθῶν ἀνενεργησίᾳ, ἀκοῇ μόνῃ τῆς μακα ρίας ἐκείνης ἔχουσι τὰ ἀγαθὰ γῆς. Οἱ δὲ, τὰ ἐν ἐκείνῃ σκοπήσαντες, ἐν περινοίᾳ δηλονότι ψιλῇ τῆς τῶν ὁρωμένων θεωρίας γεγόνασιν· οἱ δὲ καταξίω θέντες ἐν αὐτῇ εἰσελθεῖν, ὅλῃ αἰσθήσει τῶν ἐξ αὐτῆ; ἀποῤῥεόντων, ὡς γάλα καὶ μέλι, τῆς πρώτης, φημί, καὶ δευτέρας θεωρίας λόγων, ενεφορήθησαν. ις'. Οὔπω συνεσταυρώθη Χριστῷ, ὁ ἔτι φυσικές κινήσεις ἔχων σαρκός· οὐδὲ συνετάφη ὁ ψυχικά; ἐνθυμήσεις ἐπισυρόμενος. Πῶς οὖν συναναστῇ αὐτῷ ὁ τοιοῦτος, ἐν καινότητι ζωής πολιτεύεσθαι. ιζ'. Τριῶν, οὐσῶν τῇ ψυχῇ περιεκτικωτέρων ἀρε τῶν, νηπείας, εὐχῆς τε, καὶ σιωπῆς, ἀναγκαῖον τὸν μὲν ἐξ εὐχῆς λύεσθαι μέλλοντα, εἰς τινα φυσικής θεωρίαν· ἐπαναπαύεσθαι, τὸν δὲ ἐκ σιωπῆς, εἰς ἠθικὴν ὁμιλίαν, εἰς δευτέραν δὲ κεχαρισμένην τρο φὴν τὸν νηστεύοντα. τηʹ. Ἐν τοῖς θείοις ἕως ὑπάρχει ὁ νοῦς, σώζει τὰ καθ᾽ ὁμοίωσιν, ἀγαθός τε καὶ συμπαθής εὑρισκό μενος, ἐν δὲ τοῖς κατ' αἴσθησιν γεγονώς, εἰ μὲν εὐχαίο ρως, καὶ προσηκόντως κατέρχεται, πεῖραν διδοὺς καὶ λαμβάνων, εύρωστων αὖθις, πρὸς ἑαυτὸν ἐπανέρχεται. Παρὰ δὲ τὸν καιρὸν, καὶ τὴν χρείαν, ὅς τις στρατηγός, ἀπερίσκεπτος εὑρεθήσεται, τὸ πολὺ αὐτοῦ ὑποτεμνόμενος τῆς δυνάμεως, ἐν τῷ μάχεσθαι; ιθ'. Ὁ ἐν ἡμῖν ἐγκεκρυμμένος τῆς ἀπαθείας Παν ράδεισος, εἰκών ἐστι τοῦ μέλλοντος τους δικαίους ὑποδέχεσθαι. Πλὴν οὐ πάντες ἐκείνου ἐκτὸς εὑρεθή σονται, ὅσοι ἐντὸς τοῦ ἐμπεριεχομένου γενέσθαι οὐκ ίσχυσαν. κ. Ὁ μὲν αἰσθητός ἥλιος, ξένας τὰς ἑαυτοῦ ἀκτῖνας ἐξ οἰκίας κεκλεισμένης καθίστησι. Οὐκ ἂν δὲ τὰς γλυκείας ὁ νοητὸς ἐπαφήσῃ τῇ προσδεχομένη μὲν, μὴ κεκλεισμένας δὲ ἐχούσῃ τὰς αἰσθήσεις ἀπὸ τῶν ὁρωμένων, ψυχῇ. κα'. Γνωστικός ἐστιν ὁ τὰς μὲν καταβάσεις αὐτοῦ μεγαλοπρεπώς, ταπεινοπρεπῶς δὲ τῆς ψυχῆς τὰς ἀναβάσεις διατιθέμενος. κβ'. Μέλιττα μὲν λειμῶνας περινοστοῦσα, ἐκεῖθεν τῷ μέλιτι τὰς ἀφορμάς προσπορίζεται ψυχὴ δὲ αἰῶνας περινοστοῦσα ποικίλους, αὐτόθεν τὸν γλυκα σμὸν τῇ διανοίᾳ ἐνίησιν. κγ'. Η ἐμφαγοῦσα μὲν ἔλαφος ἔφεις, Ιόν, του σβέσαι, πρὸς ὑδάτων τρέχει πηγάς· ψυχὴ δὲ ἡ βέλεσι

GNOSTICE SENTENTIE. θείοις τρωθεῖσα, ἅπαυστον ἕλκει τὸν πρὸς τὸν τρώ- bis jaculis saucia, irrequieto amore in eum a qu σαντα έρωτα. κδ'. Ψιλοὶ μὲν λογισμοί, τῇ μοναδικῇ ζωῇ ἐπι φύονται· ἐπιλογισμοὶ δὲ τῇ δυαδικῇ· τῇ δὲ πολυσχε δεῖ ψυχῇ, λογισμοὶ μὲν ἀπελήλανται· νόες δὲ μόνον γυμνοὶ σωμάτων αὐτῇ προσπελάζοντες τοὺς περὶ προνοίας καὶ κρίσεως λόγους, ὥς τινα θεμέλια γῆς ἀνακαλύπτοντες αὐτῇ ἐμφανίζουσιν. κε'. Ἐν τῇ δυαδική ζωή, τὸ ἄῤῥεν καὶ τὸ θῆλυ, ἁπλῶς ὁρᾶσθαι οὐ πέφυκε, τοῦτο γὰρ ἐν τῇ μοναδική εὑρεθήσεται, καθ᾽ ἣν ἄῤῥενος, καὶ θηλείας διαφορά, διὰ τὸ καθ᾽ ὁμοίωσιν, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ οὐ γνωσθή σεται. κς'. Οἱ λογισμοὶ οὔτε τοῦ ἀλόγου μέρους εἰσὶ τῆς ψυχῆς οὐ γὰρ ἐστι λογισμὸς ἐν ἀλόγοις), οὔτε του νοεροῦ (ἐπεὶ μηδὲ ἐν ἀγγέλοις)· αὐτῆς δὲ τῆς λο γικῆς ὄντες γεννήματα, ὡς κλίμακι, τῇ φαντασία χρώμενοι, ἀναβαίνουσι μὲν πρὸς τὸν νοῦν ἀπὸ τῆς αἰσθήσεως, τὰ ἐκείνης αὐτῷ ἀπαγγέλλοντες, κατα {αίνουσι δὲ πρὸς αὐτὴν ἐξ αὐτοῦ, τὰ ἐκείνου ὑποτι θέμενοι. κζ'. Ως τινες ἐκ βυθοῦ ἀναφερόμενοι, καί τινος εἰς βοήθειαν ἐπιλαβέσθαι πειρώμενοι, οἱ πονηροί λογισμοὶ εὑρεθήσονται, ὁλκάδος καθάπερ κινδυνευούσης τῆς κακίας, δακρύων κατακλυσμῷ. κη'. Κατὰ τὴν ὑποκειμένην ποιότητα τῆς ψυχῆς, ἡ ὡς πειραταὶ καταποντίζειν, ἢ ὡς ἐρεται συμβοηθεῖν κινδυνευούσῃ, οἱ περὶ αὐτὴν συνάγονται λογισμοί, οἱ μὲν πρὸς πέλαγος ἕλκοντες τῶν ἀπρεπῶν λογι σμῶν, οἱ δὲ τὴν ἄσον παρεκλεγόμενοι, πρὸς γαλη νίους ἀκτὰς τὴν ναῦν ἀποκείλουσιν. κθ'. Εβδομον τὸν τῆς κενοδοξίας λογισμὸν ὄντα, ἡ ἐφιεμένη ὡς ἔσχατον ἀποβαλέσθαι ψυχή, εἰ μὴ τοὺς πρὸ αὐτοῦ ἀπεκδύσεται, οὐ δυνήσεται τὸν μετ' αυτ τοὺς ὄγδοον ἐπενδύσασθαι· ὃν καὶ οἰκητήριον οὐρά νιον καλεῖν οἶδεν ὁ θεῖος ᾿Απόστολος. Καὶ διὰ στενα γμῶν ἐπενδύεσθαι δύνασθαι τοῖς δι' αὐτὸ τῶν ὑλικῶν γυμνητεύουσιν. λ'. Τῇ μὲν τελείᾳ εὐχῇ ἀγγελικοὶ παραβάλλειν περ φύκασι λογισμοί· τῇ δὲ μέσῃ, πνευματικοί. Τῇ εἰσο αγωγική δέ, οἱ φυσιολογικοί. λα'. Ωσπερ τὸ εὐγενὲς τοῦ κόκκου διὰ τοῦ στά χυος, οὕτω καὶ τὸ εἰλικρινὲς τῆς θεωρίας, διὰ προς ευχῆς ἐμφανίζεσθαι εἴωθε. Κέκτηται δὲ ὁ μὲν εἰς ἀποτροπὴν ὀρνέων τῶν σπερμολόγων, οἷά τινα δόματα, τοὺς περιστοιχούντας ανθέρικας· ὁ δὲ τοὺς φι λοσοφοῦντας ἐν πειρασμοῖς λογισμούς, πρὸς τὴν ἐκείνων ἀναίρεσιν λβ'. Τὰ μὲν ὁρώμενα τῆς ψυχῆς διὰ τὴν πρᾶξιν, περιηργυρωμένα πτέρυγες περιστερᾶς, καθάπερ εἰσί· τὰ δὲ νοούμενα, φημὶ δὴ τὰ μετάφρενα διὰ τὴν θεωρίαν, ὡς ἐν χλωρότητι χρυσίου, καθίστανται. Η γὰρ μὴ ὡρα:ωθεῖσα ψυχή, πετασθῆναι, καὶ καταπαῦσαι οὐ δύναται ἔνθα πάντων τῶν εὐφραινομένων ἡ κατοικία ἐστίν. λγ'. Απαρχὰς ἅλωνος, καὶ ληνού, πάλαι μὲν τοῖς παλαιοῖς προσφέρειν ἐν τῷ ναῷ προσετέτακτο. Νυ! δὲ ἡρεῖς πρακτικῆς μὲν ἀπαρχὰς, εγκράτειαν χρέ 1 Deut. xvi. vulnerata est fertur. 24 Vite monadicæ meræ cogitationes innascuAtur. dyadica vero, reflexiones; ab anima autem in multa divisa exsulant ratiocinia, sed nudæ soJummodo corporum ideæ ad eam accedentes. sermones de providentia et judicio, quasi terræ fundamenta revelantes, ipsi patefaciunt. 25. In dyadica vila, masculinum et femininum non simpliciter videntur; hoc enim in monadica reperietur, in qua masculi et feminæ discrimen, quia nempe consimiles sunt in Christo Jesu, non cognoscetur. 20. Ratiocinia non sunt in parte animæ irrationali (non enim est ratiocinium in irrationalibus), nec in intellectuali (siquidem non est in angelis); sed ab ipsa rationali generata, et imaginatione velut scala utentia, ascendunt quidem a sensibus ad intellectum, cui sensationem annuntiant, descendunt vero ab intellectu ad sensus, idea in principio posita. 27. Hominibus ex abysso emergentibus et aliquid arripere ad salutem tentantibus similes invenientur malæ cogitationes, quia, navis iustar, vitium periclitatur lacrymarum diluvio. 23. Pro qualitate anine insita, vel sicut pirate eam immersuri, vel sicut remiges periclitantis aux:liares, congregantur circa illam cogitationes, aliæ quidem ipsam attrahentes in mare pravorum cogitatorum, dum aliæ ad tuta 1 ttora navem appellunt. 29. Septiua cum sit inanis gloriæ cogitatio, hanc ut ultimam abjicere cupiens anima, nisi eas .qui ipsam præcedunt non exuerit, non poterit sequentem easdem octavam superindui, quam habitationem coelestem vocat divus Apostolus. Et hanc per gemitus superindui posse eorum est qui propter eam materialibus sese exspoliant. 30. Orationi perfectæ cogitationes angelicæ, mediæ, spirituales, introductoriæ, seu novitiæ adhuc, naturales comparari solent. 31. Quemadmodum graui praestantia e spica, ita sincera comtemplatio per orationem declarari consuevit. Habet autem spica quidem circumdantes sese aristas, velut quasdam hastulas, ad arcendas aves seminilegas: contemplator vero sapientes rationes in tentationibus, quibus eas perimit. 52. Que sunt visibilia animæ per praxim, sunt velut deargentalæ pennæ columbæ; quæ vero cogitata, sicut posteriora dorsi in pallore auri. Anima enim non decorata volare et requiescere non potest, ubi lætantium omnium habitatio est. 33. Olim veteres de area et torculari primitias in templo offerre jubebantur ": nunc nos virtutis practicæ primitias continentiam et veritatem: con-

templativa autem charitatem et orationem Deo Θεῷ προσφέρειν, καὶ τὴν ἀλήθειαν, θεωρητικῆς δὲ offerre oportet: et per illas irrationabilis cupiditatis atque iræ impetus retundere, per has autem cogitationes inanes proximorumque insidias. 34. Practices initium est temperantia et veritas: medium, prudentia et humilitas; tinis, cogitationum pax et consecratio corporis. 35. Praxis est, non tantum bona posse bene facere, sed etiam ea ut oportet facere: cum nimirum is qui facit, opportunitatem temporis, et modum, sive mensuram agendis adhibet. 36. Theoria non consistit tantum in considerando qualia sint corpora, sed etiam eorum rationes ad quid tendant. 57. Non est tuta praxis absque theoria, neque theo. ria vera sine praxi. Oportet enim et praxim rationabilem esse, et theoriam efficacem, ut debilitetur vilium, altera vero confirmetur virtus in bonis desideriis. 38. Terminus practicorum, mortificatio cupiditatum; finis gnosticorum, theoria virtutum. 59. Quod materia est forma, hoc praxis theoria; et quod oculus vultui, hoc theoria praxi. 40. In stadio virtutis duce practica multi currunt, unus autem bravium accipit, is nempe qui ad illius terminum duce theoria pervenire cupit. 41. Compunctionis quidem poculum bibit practi cus in oratione, calice autem dulcissimo inebriatur theoreticus; hic de rebus naturalibus sapienter disserit, ille semetipsum ignorat in orando. 42. Non potest practicus in spirituali theoria diu permanere; similis est enim homini hospitanti apud aliquem, et ex hujus domo brevi exeunti. 43. Quasi januas mandatorum Dei ingrediuntur practici in oratione, theoretici vero quasi atria virtutis in hymnis et gratiarum actionibus; illi quidem, quia vinculis soluti sunt; hi autem, quia captivos abduxerunt ipsos hostes. 44. Oportet viribus practicæ respondere theoriæ vires, ne, navis instar non parallelis circumcinctæ velis, vel periclitetur nimio ventorum impetui ob illorum immodicam amplitudinem, vel penuriam ventorum patiatur, quia eadem sunt pro navigio angustiora. 45. Ut remiges spiritualis navigii habe pias cogitationes; ut remos vero, vitales animæ potentias, irascibilem et concupiscibilem, voluntatem et electionem. His practicus semper indiget, non semper autem theoreticus. Hic enim tempore orationis omnibus valedicens, et gnosticæ insidens gubernaculo, per totam noctem theoricam vigilat, omnium laudes ad continentem appellens; et quasi eroticum Is Ο ἀρετῆς, ἀγάπην, καὶ προσευχήν. Δι' ἐκείνων μὲν, ἐπιθυμίας ἀλόγου καὶ τοῦ θυμοῦ τὰς ὁρμᾶς ἀνακό πτοντα διὰ τούτων δὲ, ἐννοίας κενάς, καὶ τὰς ἐκ τοῦ πλησίον ἐπιβουλάς. λδ'. Πρακτικῆς μὲν ἀρχὴ, εγκράτεια καὶ ἀλήθεια· μεσότης δέ, σωφροσύνη, καὶ ταπεινοφροσύνη - τέλος δὲ αὐτῆς, λογισμῶν εἰρήνη, καὶ ἁγιασμός σώματος. λε'. Πρᾶξις ἐστιν, οὐ τὸ πράττειν ἁπλῶς δύνασθα: τὰ καλὰ, ἀλλὰ καὶ τὸ ὡς δεῖ πράττειν αὐτὰ, τὸν καιρὸν, καὶ τὸ μέτρον πρὸς τὰ πρακτὰ συνεπιφέρε μένου τοῦ πράττοντος. λς'. θεωρία ἐστὶν, οὐ τὴ θεωρεῖν μόνον ὡς ἔχουσι τὰ σώματα, ἀλλὰ καὶ τὸ τοὺς λόγους αὐτῶν, πρὸς το βλέπουσιν. λζ'. Οὐκ ἔστιν οὔτε πρᾶξις ἀσφαλής, θεωρίας ἐκτες, οὔτε θεωρία ἀληθὴς, ἄνευ πράξεως. Χρὴ γὰρ καὶ πρᾶξιν ἐλλόγιμον εἶναι, καὶ θεωρίαν ἔμπρακτον, ἵνα τῇ μὲν, ἀνίσχυρος εὑρίσκηται ἡ κακία, τῇ δὲ, δυνατή ἡ ἀρετὴ ἐν εὐδοκίαις χρηστότητος λη. Πέρας μὲν πρακτικών, η νέκρωσις των παθῶν· τέλος δὲ γνωστικῶν, ἡ θεωρία τῶν ἀρε τῶν. λθ'. Ως ὕλη τῷ εἴδει, οὕτω πρᾶξις τῇ θεωρίᾳ, καὶ ὡς ὀφθαλμὸς προσώπῳ, οὕτω θεωρία τῇ πράξει ὀφθήσεται. μ'. Ἐν τῷ τῆς κατὰ τὴν πρακτικὴν ἀρετῆς στα δίῳ, πολλοὶ μὲν τρέχουσιν, εἷς δὲ λαμβάνει τὸ βρα βεῖον, ὁ πρὸς τὸ πέρας αὐτῆς ἐλθεῖν τῇ θεωρίᾳ ἐπι· θυμῶν. μα'. Κατανύξεως μὲν πήμα πίνει ὁ πρακτικὸς ἐν εὐχῇ· ποτηρίῳ δὲ κρατίστῳ μεθύσκεται ὁ θεωρητι κός· ὁ μὲν ἐν τοῖς κατὰ φύσιν φιλοσοφῶν, ὁ δὲ καὶ ἑαυτὸν ἀγνοῶν ἐν τῷ εὔχεσθαι. μβ'. Οὐ συγχωρεῖται ὁ πρακτικὸς εἰς πνευματικὴν θεωρίαν ἐπὶ πολὺ ἐγκαρτερεῖν· εὑρίσκεται γὰρ ὡς ἐπιξενωθείς τινι, καὶ ἐκ τῆς ἐκείνου οἰκίας ταχέως ὑπεξερχόμενος. μγ'. Ὡς ἐν πύλαις μὲν εἰσέρχονται οἱ πρακτικοί τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, ἐν τῷ εὐχεσθαι· ὡς ἐν αὐτ λαῖς δὲ ἀρετῶν ἐν ὕμνοις, οἱ θεωρητικοί, εὐχαρι στοῦντες· οἱ μὲν, ὅτι ἐλύθησαν τῶν δεσμῶν, οἱ δὲ, ὅτι καὶ αἰχμαλώτους εἰλήφασι τοὺς πολεμοῦντας αὐτ τούς. μδ'. Χρὴ κατὰ τὸ τῆς πρακτικῆς κράτος, και το τῆς θεωρίας εὑρίσκεσθαι, ἵνα μὴ καθ' ομοιότητα πλοίου τοῦ μὴ κατάλληλα τὰ ἱστία περιφερομένου, ἢ κίνδυνον ὑπομείνῃ ἀνέμων σφοδρότητι διὰ τὴν ἀμετρίαν αὐτῶν, ἢ ζημίαν πνευμάτων διὰ τὴν πρὸς τὸ σκάφος σμικρότητα. με'. Ερέτας μὲν τοῦ νοητοῦ πλοίου νόει, τοὺς εὐσεβεῖς λογισμούς· κώπας δὲ, τὰς ζωτικὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς, θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν, βούλησιν καὶ προ αίρεσιν. Τούτων, ὁ μὲν πρακτικὸς ἐν χρείᾳ ἐστὶ πάντοτε· οὐ πάντοτε δὲ καὶ ὁ θεωρητικός. Εν γὰρ τῷ καιρῷ τῆς εὐχῆς χαίρειν οὗτος πᾶσιν εἰπὼν, αὐτὸς ἑαυτὸν ἐπὶ τῶν τῆς διαγνώσεως οἰάκων καθίζων, διὰ πάσης ἐγρήγορα τῆς κατὰ θεωρίαν να

GNOSTICE SENTENTIAE. κτος, αινέσεις προσάγων τῷ συνοχεῖ τοῦ παντός: melos inchoans, suæ ipsius concinit anima, salsi και που τί καὶ μέλος ἐρωτικὸν ἀναλαβόμενος, τῇ ἑαυτοῦ προσεπάδει ψυχῇ, τοὺς τῆς ἄλης θαλάσσης ἀποσκοπῶν μετεωρισμούς, καὶ ῥοθέους κινήσεις, τὰ θεῖα καταπληττόμενος κρίματά τε καὶ δικαιών ματα. μς'. 'Ο μέσως ἔχων περὶ πρᾶξιν καὶ θεωρίαν, οὔτε πάντῃ ταῖς κώπαις κατὰ τοὺς ναυτικούς ποιεῖται τὸν πλοῦν, οὔθ᾽ ὅλως τοῖς νοητοῖς ἱστίοις, ἀλλὰ δι' ἀμφοτέρων τὴν χρείαν τῆς εὐπλοΐας ἐργάζεται, ἡδέως φέρων καὶ τοὺς πόνους τῆς πράξεως, διὰ τὸ μέτρον τῆς θεωρίας, καὶ τοὺς λόγους τῆς ἀτελοῦς θεωρίας, διὰ τὸ βοηθεῖσθαι ὑπὸ τῆς πράξεως. μζ'. Ο μὲν θεωρητικὸς τῇ γνώμῃ τὴν φύσιν ἔχειν συντρέχουσαν, ὡς οἷόν τι ῥεῦμα ἀπόνως ποιεῖται τὸ πλώϊμον, ὁ δὲ πρακτικὸς ἐναντιουμένην εὑρίσκων τῇ προαιρέσει τὴν σχέσιν, πολὺν λογισμῶν ὑφίσταται κλύδωνα, καὶ εἰς ἀπευδοκίαν, μικροῦ δεῖν, κινδυ νεύει διὰ τὸ βάρος ἐλθεῖν. μη'. Οὔτε χώρα μὴ καλῶς κατεργασθεῖσα, πολύχουν καὶ καθαρὸν ἀντιπαρέχειν τὸ σπέρμα τῷ σπεί ροντι εἴωθεν, οὔτε ὁ τὴν πρακτικὴν μετερχόμενος, εἰ μὴ ἐπιμελῶς ταύτην, καὶ φανητίας ἄνευ, μετέρχεται, τὸν ἐξ εὐχῆς ὄψεται καρπόν πολύν τε καὶ καθαρόν. μθ'. Τῇ πατουμένῃ συχνῶς ἔοικε γῇ, διάνοια ἡ ἀδιαλείπτοις εὐχῆς ίχνεσι τριβομένη. Εκείνη τε γὰρ λεία ἔσται, καὶ αὕτη εὐθεῖα πρὸς ὑποδοχήν· ἐκείνη μὲν ποδῶν τρυφερῶν, καὶ αὕτη εὐχῶν καθα ρῶν. ν. Ἐπὶ μὲν τῶν ἐνύλων, ὁ νοῦς συνεργὸν ἔχει τὸν λογισμὸν, ἐπὶ δὲ τῶν ἀθλων, εἰ μὴ αὐτὸν παραιτήσεται, ὡς σκόλοπα ἕξει τον κολαφί ζοντα. να'. Κάλυμμα μὲν ἔχει ὁ πρακτικὸς ἐπὶ τῆς καρ δίας αὐτοῦ ἐν εὐχῇ, τὴν γνῶσιν τῶν αἰσθητῶν, ἀνακαλυφθῆναι διὰ τὴν σχέσιν μὴ δυνάμενον, μόνος δὲ ὁ θεωρητικὸς διὰ τὸ ἄσχετον, ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ ὁρᾶν ἀπὸ μέρους δύναται τὴν δίξαν τοῦ Θεοῦ. νβ'. Ἡ μετα πνευματικῆς θεωρίας εὐχὴ, ἡ γῆ τῆς ἐπαγγελίας ἐστί, καθ᾽ ἣν μέει, ὡς γάλα καὶ μέλι, ἡ γνῶσις τῶν περὶ προνοίας, καὶ κρίσεως λόγων Θεοῦ. Ἡ δὲ μετά τινος φυσικῆς, ἡ Αἴγυπτος, ἐν ᾗ τῶν παχυτέρων ἐπιθυμιῶν μνήμη τοῖς εὐχομένοις ἐγγίνεται. Η δέ γε ἁπλῆ, τὸ μάννα ἐστὶ τὸ ἐν τῇ ἐρήμῳ. τὸ διὰ τὸ μονοειδές, τοῖς μὲν ἀκαρτερήτοις, εναπο κλεῖον τὰ δι᾽ ἐπιθυμίας τῶν ἐπηγγελμένων καλά ο τοῖς δὲ ἐγκαρτεροῦσι τῇ τοιαύτῃ ἀπεστενωμένη τροφῇ, προξενοῦν τὴν κρείττω γεῦσιν, καὶ μένουσαν. νγ'. Πρᾶξις σὺν θεωρίᾳ μὲν, ὡς σῶμα μετὰ πνεύ ματος ἡγεμονικοῦ, ἄνευ δὲ θεωρίας, ὡς σὰρξ μετά πνεύματος προαιρετικοῦ λογισθήσεται. νδ'. Τῆς λογικῆς ψυχῆς, αὐλὴ μὲν ἡ αἴσθησις, ναὸς δὲ ἡ διάνοια, ἀρχιερεὺς δὲ ὁ νοῦς· ἐν τῇ αὐλῇ μὲν ἴσταται, ὁ ὑπ' ἀκαίρων νοῦς περικοπτόμενος λου γισμῶν· ἐν τῷ ναῷ δὲ, ὁ ὑπ᾽ εὐκαίρων· ὑπ᾽ οὐδενὸς δὲ τούτων, ὁ εἰς τὸ θεῖον ἱερατεῖον ἀξιωθεὶς εἰσελθεῖν. maris contemplans elationes fragososque motus, Deique stupens judicia et justificationes. 46. Qui praxim theoriamque interjacet, neque omnino remis more nautarum navigat, neque omnino spiritualibus remis, sed amborum ope felicem peragit cursum, jucunde ferens et labores praxis, quippe quos moderatur theoria, et sermones imperfectæ theoriæ, quippe quam adjuvat praxis. 47. Theoreticus voluntati naturam habens consentaneam, fluenti instar sine labore navigal, practicus autem oppositum reperiens voluntati habitum, multam subit cogitationum perturbationem, ac pene periclitatur ne in reprobationem tanta mole obrutus demergatur. 48. Sicut ager male cultus multiplicem purumque reddere semen serenti non solet, ita qui practicam percurrit, nisi diligenter eam et absque ¡nani gloria peragret, multum purumque non per. cipiet ex oratione fructum. 49. Terræ frequenter calcatæ similis est animus continuis orationis tritus vestigiis. Illa enim plana est et hic rectus, ut suscipiat, illa pedes delicatos, hic preces puras. 50. In materialibus rebus, adjutricem habet animus rationem; in immaterialibus vero, nisi eam removeat, in ipsa crucem inveniet et colaphos. 51. Practicus in precibus velamen habet super cor suum, nempe notitiam rerum sensibilium, quod quidem tolli ac revelari propter habitum non potest. At contemplativus, quoniam eo non tenetur, Dei gloriæ revelata facie partem aliquam videre potest. 52. Oratio cum spirituali theoria, est terra promissionis, in qua fluit, uti lac et mel, scientia sermonum de providentia et judicio Dei. Oratio cum aliqua physica, est Ægyptus, ubi crassiorum desideriorum recordatio precantibus succurrit. Oratio simplex est deserti manna, quod, uniforme cum sit, eos quidem qui eo contenti non sunt, privat deliciis ex promissionum desiderio nascentibus, iis vero qui cibos ita exiguos sufferunt, affert gustum suaviorem ac permanentem. 33. Praxis cum theoria est veluti corpus cum spiritu imperante; sine theoria, velut corpus cum spiritu mere libero habebitur. 54. Rationalis animæ atrium est sensorium, templum intellectus, et summus sacerdos spiritus. In atrio stat spiritus qui intempestivis debilitatur cogitationibus; in templo autem, qui tenpestivis; neutris vero debilitatur qui divinum sanctuarium meruit ingredi.

FLIE ECDICI 55. Lamentatio, et carmen, et væ 18 in domo animæ practicæ propter laborem inveniuntur: contra, vos exsultationis et confessionis '', propter cognitionem in tabernaculo contemplantis exaudiuntur. 56. Practicus quidem hortantibus molestiis dissolvi s cupit, et esse cum Christo; contemplativo placitum est magis in carne permanere ", tum propter gaudium quod ex precibus exspectat, tum propter utilitatem,quæ per illum ad proximos derivatur. 57. Apud peritiores theoria praxin, apud rudiores praxis theoriam antecedit, et ambæ in finem bonum desinunt: id quod promptius est videre in his quibus contemplatio actione prior est. 58. Hortus quidem et paradisus est intellectualium contemplatio, in quæ cognitionis sectator cum precibus ut in domum ingreditur: practicus autem videtur tanquam viator præteriens velle inspicere, sed non permitti, quia id ultra spiritualis ætatis ejus sepem est. 59. Passiones corporem feris bestiis, ad animam vero pertinentes, volueribus sunt similes. Verum illas a terrena vinea fugare ac dispellere practicus potest,non etiain genus volatile, nisi theoriæ possessionem adierit, quamvis ad interna sua custodienda summum studium diligentiamque adhibuerit. 60. Moralem honestatem superare non potest practicus, nisi et ipse, ut patriarcha Abraham, tanquam ex propria terra, ex lege naturali; et tanquam ex cognatione, ex iis qui consocii sunt vitæ habitu. Sic enim et ipse iit siguum accipiet circumcisionem genitalis voluptatis, quæ, ut præputium a nativitate circumductum, obstat quin perfecta nobis præstetur libertas. 61. Sicut pullus tempore verno intra præsepe manere in eoque mandere non potest, ita spiritus in virtute novitius orationis angustiam diu perferre nequit, multo satius arbitrans in campum physicæ theoriæ egredi quæ in psalmodia et lectione invenitur. 62. Quasi lumbos habet cinctos jejunio et vigilia practice vitales suas potentias; theorica autem virtus intellectuales vires habet ut lucernas silentio et oratione accensas: una quidem illis præponit ratiocinium ut pæ·lagogum, altera vero his præheit internam rationem ut sponsam pro sponso ornet. 65. Mens nondum perfecta in fructiferam orationis vineam intrare non sinitur, sed ei velut mendico racemario sola et nuda, et vix etiam, psalmorum decantatio conceditur. 64. Quemadmodum non omnes qui ad regis colloquiunt admittuntur, cum co prandere possunt, sic neque qui cum oratione miscent colloquia, omnes ad eam quam habet theoriam aspirant. 19 Ezech. 11, 9. 1 Psal. ** Philip. 1, 23. 116) νε'. Θρήνος μέν, καὶ μέλος, καὶ οὐαι ἐν οἴκῳ τῆς πρακτικῆς ψυχῆς διὰ τὸν κόπον εὑρίσκεται· φωνὴ δὲ ἀγαλλιάσεως καὶ ἐξομολογήσεως διὰ τὴν γνῶσιν, ἐν τῷ τῆς θεωρητικῆς ἐξακούεται. νς'. Ο πρακτικὸ; μὲν, ἐπιθυμεῖ ἀναλῦσαι διὰ τοὺς πόνους, καὶ συγγενέσθαι Χριστῷ· ὁ δὲ θεωρητικός, εὐδοκεῖ μᾶλλον σαρκὶ παραμένειν, καὶ διὰ τὴν χαρὰν, ἣν δέχεται ἐξ εὐχῆς, καὶ διὰ τὴν τοῦ πλησίον προσγινομένην ὠφέλειαν. νζ'. Ἐπὶ μὲν τῶν λογικωτέρων, ή θεωρία προἡγεῖται τῆς πράξεως· ἐπὶ δὲ τῶν ἀγροικοτέρων, τῆς θεωρίας ἡ πρᾶξις. Εἰς ἐν δὲ τέλος χρηστὸν ἀμφότεραι καταλήγουσαι· συντομώτερον δὲ τοῦτο ὀφθήσεται, οἷς ἡ θεωρία προηγείται τῆς πράξεως. νηʹ. Παράδεισός ἐστιν, ἡ θεωρία τῶν νοητῶν. Ἐν τούτῳ ὁ μὲν γνωστικός, ὡς ἐν οἰκείῳ οι ῳ ἔνδοθεν εἰσέρχεται ἐν εὐχῇ, ὁ δὲ πρακτικός, ὡς παροδίτης ὀφθήσεται, ἐπιθυμῶν μὲν, ἔνδοθεν παρακύπτειν, μή συγχωρούμενος δὲ, διὰ τὸ ὑπερανεστηκέναι τὸν φραγμὸν τῆς πνευματικῆς ἡλικίας αὐτοῦ. νθ'. Τὰ μὲν σωματικά πάθη θηρίοις ἐοίκασι, πτηνοῖς δὲ τὰ ψυχικά· ἀλλὰ τὰ μὲν ἀποτειχίζει ἀπὸ τοῦ λογικοῦ ἀμπελῶνος ὁ πρακτικὸς, οὐκ ἔτι δὲ καὶ τὰ πετεινὰ, εἰ μὴ ἐν θεωρίᾳ πνευματικῇ γένηται· κἂν ὅτι μάλιστα πολλὴν ποιεῖται σπουδὴν πρὸς τὴν τῶν ἔνδον φυλακήν. ξ. Ηθικῆς εὐπρεπείας κρείττων, πρακτικὸς γενέσθα: οὐ δύναται, εἰ μὴ καὶ αὐτὸς, κατὰ τὸν πα· τριάρχην ᾿Αβραὰμ ἔξω γένηται, ὡς μὲν γῆς οἰκείας, του φυσικού νόμου· ὡς δὲ συγγενείας, τῆς ἤλικος αὐτῷ κατὰ σχέσιν ζωῆς. Οὕτω γὰρ καὶ οὗτος ὡς σφραγίδα λήψεται τῆς γενικῆς ἡδονῆς τὴν ἀφαίρεσιν, καθ᾽ ἦν τὸ ἀπὸ γενέσεως κάλυμμα περικείμενον, τὴν παντελῆ ἐλευθερίαν οὐ συγχωρεί παρασχεθῆναι ἡμῖν. ξα'. Οὔτε πῶλος ἐν ἔαρι, ἔνδον φάτνης μένειν, καὶ τὰ ἐκείνης ἐσθίειν ἀνέχεται, οὔτε νεοτελὴς νοῦς τὸ ἀπεστενωμένον ἐπιπολὺ καρτερεῖν τῆς εὐχῆς οὐ δύναται, ἡδέως μᾶλλον κατ' ἐκεῖνον ἔχων, ἐπὶ τὸ πλάτος τῆς φυσικῆς θεωρίας εξέρχεσθαι τῆς κατὰ τὴν ψαλμῳδίαν εὑρισκομένης, καὶ τὴν ἀνά γνωσιν. ξβ'· Ω; μὲν ὀσφύας έχει περιεζωσμένας νηστεία καὶ ἀγρυπνίᾳ ἡ πρακτική, τὰς ζωτικὰς δυνάμεις αὐτῆς· ὡς λύχνους δὲ καιομένους, σιωπῇ τε καὶ προσευχῇ τὰς γνωστικὰς ἡ θεωρητικὴ ἀρετὴ ἐφιστῶσα ἡ μὲν ἐκείναις, τὸν λογισμὸν ὡς παιδαγωγόν ἡ δὲ, ταύταις ὡς νυμφοστόλον λόγον τὸν ἐνδιά θετον. ξγ'. Νοῦς ἀτελῆς εἰς τὸν κατάκαρπον ἀμπελῶνα τὸν τῆς εὐχῆς, οὐ συγχωρεῖται εἰσέρχεσθαι· εἰς μόνα δὲ καὶ μόλις, ὡς πρὸς ἐπιφυλλίδας πτωχής, τὰ ψιλὰ τῶν ψαλμῶν ἀπηχήματα. ξδ'. Ωσπερ οὐ πάντες οἱ εἰς βασιλέως ὁμιλίαν ἐρο χόμενοι συναριστῶν αὐτῷ δύνανται, οὕτως οὐδὲ οἱ εἰς ἐντυχίαν εὐχῆς ἤκοντες, ἐν θεωρίᾳ τῇ κατ' ἐκεί νὴν ὀφθήσονται. es ibid. 24.

65. Frenum iræ, opportunum silentium; cupiditatis a ratione aversæ, cibus moderatus; impotentis animi, oratio distractione carens. GNOSTICE SENTENTIÆ. ξε'. Θυμοῦ μὲν χαλινός, ἡ εὔκαιρος γίνεται σιωπή ἐπιθυμίας δὲ ἀλόγου, ἡ σύμμετρος έδωδή· δυσκαθ έκτου δὲ λογισμοῦ, ἡ μονολόγιστος προσευχή. ξς'. Καὶ ὁ εἰς τὸν κάτω βυθὸν εἰσδύνων διὰ τὸν αἰσθητὸν, καὶ ὁ εἰς τὸν γνωστικὸν διὰ τὸν νοητὸν μαργαρίτην, ἵνα αὐτὸν ἀνιμήσηται, εἰ μὴ γυμνωθῇ ἐκεῖνος μὲν τῆς ἐσθῆτος, οὗτος δὲ τῆς αἰσθήσεω;, ἀμφότεροι τοῦ ἐπιζητουμένου διαμαρτήσονται. Εζ'. Ὁ μὲν ἔνδοθεν τῆς διανοίας αὐτοῦ γινόμενος νοῦς, ἐν τῷ εὔχεσθαι, ὡς μετὰ νύμφης νυμφίως ἐν τῷ νυμφῶνι διαλεγόμενος, ευρεθήσεται, ὁ δὲ μὴ συγκ χωρούμενος εἰσελθεῖν, ἔξωθεν ἱστάμενος στενάζων βολ· ι Τίς ἀπάξει με εἰς πόλιν περιοχῆς;» ἢ τίς ὁδο ηγήσει με ἕως τοῦ μὴ βλέπειν εἰς ματαιότητας, καὶ μανίας ψευδεῖς ἐν τῷ εὔχεσθαι; ξη'. 'Οποία ή χωρὶς ἁλὸς τῷ λάρυγγι λογιζομένη τροφή, τοιαύτη, καὶ ἡ ἐκτὸς κατανύξεως λογισθήσε ται τῷ νῷ μετερχομένη εὐχή. ξθ'. 'Η μὲν ἔτι καταδιώκουσα ψυχὴ τὴν εὐχήν, τῇ ὠδινούσῃ ὑπάρχει παρεμφερής. Η δὲ καταλαβοῦσα, τῇ κνησάσῃ, καὶ πλήρει γενομένῃ διὰ τὸν τόκον χαρᾶς. ο. Πάλαι μὲν ὁ Ἀμοῤῥαῖος ἐν τῷ ὄρει οἰκῶν, ἐτίτρωσκεν ἐξερχόμενος τους παραβιαζομένους διέρ χεσθαι· νυνὶ δὲ ἡ πονηρὰ λήθη διώκει τοὺς πρὸ τῆς ἁγνείας ἐπὶ τὴν ὑψηλοτέραν ἐπιχειροῦντας ἀναβαί νειν εὐχὴν τῆς ἁπλότητος. οα'. Τῆς καθαρᾶς εὐχῆς, ἐν ἔχθρα πολλῇ πεφύκασιν εἶναι οἱ δαίμονες· καταπλήττει δὲ τούτους, οὐχ ἡ πληθὺς τῶν ψαλμῶν ὡς τοὺς ἔξωθεν πολεμίους τὸ στράτευμα, ἀλλ' ἡ τριῶν συμφωνία, νοῦ πρὸς λόγον, καὶ λόγου πρὸς αἴσθησιν. οβ'. Ἡ μὲν ψιλὴ εὐχὴ ὡς ἄρτος ὀφθήσεται τοῖς εὐχομένοις, στηρίζουσα, ἡ δὲ μετά τινος θεωρίας, ὡς ἔλαιον πιαίνουσα· ἡ δὲ ἀνείδεως, ὡς οἶνος ειώδης· οὗ αἱ ἐμφορούμενοι ἀπλήστως ἐξίστανται. Ογ. "Αγριος μὲν ὄνος, πόλεως λέγεται πολυοχλίας καταγελάν, καὶ μονόκερως δὲ ὑπ᾽ οὐδενὸς δεσμεῖσθαι δυνάμενος. Νοῦς δὲ φύσεως, καὶ τῶν παρὰ φύσιν βασιλεύσας λογισμών, ματαιότητος μὲν καταγελῇ λογισμῶν, προσευχόμενος, παρ' οὐδενὸς δὲ δύναται τῶν ὑπὸ αἴσθησιν κατεξουσιά ζεσθαι. οδ. Ράβδον μὲν ὁ κυσὶν ἐπισείων, ἡγρίωσε καθ' ἑαυτοῦ, δαίμονας δὲ, ὁ καθαρῶς ἐκβιαζόμενος˙ εύχεσθαι. σε'. Χρὴ τὸν ἀγωνιζόμενον, τὴν μὲν αἴσθησιν αὐτοῦ, εἰς τὴν μονοειδή συστέλλειν τροφήν, τὸν δὲ νοῦν, εἰς τὴν μονολόγιστον προσευχήν. Οὕτω γὰρ ἄσχετος γεγονώς ἐκ παθῶν, καὶ ἐπὶ τὸ ἁρπάζεσθαι πρὸς Κύριον ἥξει ἐν τῷ προσεύχεσθαι. ος΄. Οἱ μὲν ἡδυπαθείς προσευχόμενοι, ἅτε ὑλώδεις ὄντες, ὡς βατράχους ἔχουσι τους λογισμούς περι σπῶντας αὐτούς· οἱ δὲ μετριοπαθεῖς, τὰς θεωρία; ὡς ἀηδόνας κατατερπούσας αὐτοὺς, τῇ, ἀπ᾿ ἄλλων εἰς ἄλλους ἀκρέμονας, τουτέστι, ποικίλας θεωρίας, es psal. crit, 11. ss Jos. Χ. PATROL. GR. CXXVI 66. Et qui altum infra et qui altum supra subire vult, ille ut sensibilem, hic ut intellectualem margaritam acquirat, nisi nudentur, unus veste, alter sensu, ambo suo volo frustrabuntur. 67. Qui apud se est inter orandum animus, velut sponsus cum sponsa in thalamo colloquitur. Qui autem ingredi non sinitur, stans foris, cum gemitu clamat Quis me deducet in civitatem munitam *?» aut quis ne ducet, donec in precibus meis faciendis in vanitates et insanias falsas amplius non respiciam? 68. Qualis est palato cibus sine sale, talis est animo sine animadversione et intelligentia usurpala oratio. 69. Anima quæ orationem adhuc consectatur et persequitur, parientis gerit imaginem: quæ vero eam comprehendit, puerperæ, quam partus suus gaudio implevit. 70. Olim Amorrhus in montibus habitans, egressus ascendere contendentes vulnerabat”. Nunc improbitas eos repellit qui ante expiationem simplicitate sua altiorem orationis gradum conantur ascendere. 71. Puram orationem dæmones natura oderunt, quos percellit non psalmorum multitudo, ut externos hostes integer exercitus sed horum trium consensus, atque concordia animi cum ratione, rationis eum sensu. 72. Oratio nuda orantes tanquam panis confirmat. Quæ cum aliqua contemplatione conjuncta est, impinguat. Quæ vacat specie et simulacris, vini odorati instar est, quo repleti, insatiabiliter admirantur et obstupescunt. 75. Onager dicitur turban deridere, et unicornis a nemine ligari posse. Spiritus autem naturam et naturæ contrarias regnans cogitationes, vana quidem ridet cogitata in oratione, a nullo vero sensibilium potest superari. 74. Super canibus virgam quatiens eos in se irrital, damones autem qui puram oferre orationem nititur. 75. Certatorem necesse est sensum suum ad simplicem et uniformem alimoniam contrahere, mentem autem ad orationem, cui se distractio non admisceat. Sic enim passionibus expeditus ac liber eo veniet, ut inter preces ad Dominum rapiatur. 76. Libidinosi in orando, utpote materiales, a cogitationibus velut a ranis divelluntur. Eos vero qui moderati sunt in cupiditalibus, contemplationes ut luscinia delectant, de ramis in ramos, id est in varias contemplationes transeundo. Denique

impassibilibus inest silentium et multa quies a μεταβάσει. Σιγὴ δὲ πρόσεστι τοῖς ἀπαθέσι, καὶ ἠρε cunctis cogitationum distractionibus in oratione. μία πολλὴ ἐκ λογισμῶν, καὶ νοημάτων ἐν τῷ προσεύχεσθαι. 77. Olim soror Moysis Maria, hostium clade visa, tympanum sumens, cantatricibus præcinuit victoriæ canticum; nunc vero ad laudem animæ cupiditatum victricis, ardentior in virtutibus caritas excitata, manibus assumit theoriam velut citharam, eo pulchriorem quod magnis empta est labo - ribus, eique cantum maritans, non desinit cum sociis exsultans laudare Deum. 78. Quando continua oratione conservantur psalmorum oracula in corde orantis, tunc, velut hona terra, hoc incipit ultro producere, ut rosas contemplationem rerum incorporalium; ut lilia, fulgorem corporum; ut violas, divinorum judiciorum varietatem et obscuritatem. 79. In materia alligatus ignis Lucifer efficitur; es materia autem solutus animus Deifer invenitur. Ille ascenditusque ad combustionem, hic usque ad consumunalionem amoris divini. 80. Anima quæ sese perfecte abnegavit, ac totam se orationi dedit, cum superior sit creatione, non quando sibi placet inferior fit, sed quando æquum videtur illà qui omnia nostra in pondere et mensura disponit. 81. Cum ex anima expulsa est acedia, et ex mente malitia est excussa, tunc spiritus nudus effectus simplicitate vitæque candore, et exutus destinato pudendis tegmine, cantat ipse canticum novum Deo, et gratias agit, concentum in lætitia modulans ad celebrandam vitæ futuræ dedicaLionem. 82. Cum in diviuiores virtutes invalescere coepit anima oraus, tunc et ipsa, sicut sponsa Canticorum, ad vitæ socias dicit: Dilectus meus misit manum suam per foramen, et venter meus intremuit ad tactum ejus 83. Ut miles e bello redux armorum pondus exuit, ita practicus ratiocinia, ubi ad theoriam pervenit. Neque enim ille, nisi in bello, armis indiget, neque hic ratiociniis, nisi in sensibilium fuga. | 84. Practici corporum positionem considerant, ac theoretici eorum naturam; utriusque autem rationes soli vident gnostici. 85. In rationibus corporum agnoscuntur quæ sunt incorporalia; in incorporalibus autem, Verbum supersubstantiale, ad quod properat omnis anima cupiens dissolvi. 86. Rationes incorporalium sunt velut ossa in sensibilibus absconditæ, et oculos fugiunt eorum qui non exierunt ex cupiditate sensibilium. as Cant. V, οζ'. Πάλαι μὲν ἡ τοῦ Μωσέως Μαρία τῶν πολεμίων τὴν πτῶσιν θεασαμένη, τὸ τύμπανον ἀραμένη, ἐξῆρχε ταῖς ἀδούσαις τὰ ἐπινίκια· νυνὶ δὲ εἰς εὐφη μίαν τῆς νικησάσης τὰ πάθη ψυχῆς, ἡ κρείττων ἐν ἀρεταῖς ἀγάπη διεγερθεῖσα, τὴν μετ' ᾠδῆς κιθάραν ως τινα θεωρίαν μεταχειριζομένη ταύτῃ, πάλαι τὴν πονηθεῖσαν εἰς κάλλους περιουσίαν, οὐ παύεται συν ταῖς περὶ αὐτὴν ἀγαλλιωμένη αἰνεῖν τὸν Θεόν. οη. Οπόταν συνεχείας τῆς κατὰ τὴν εὐχὴν κατα σχεθῇ τὰ λόγια τῶν ψαλμῶν ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ εὐχο μένου, τότε καὶ αὐτὴ ἡ γῆ καθάπερ ἀγαθῆ, ἄρχεται αυτομάτη ἀναφέρειν· ὡς μὲν ῥόδα, την θεωρίαν τῶν ἀσωμάτων, ὡς δὲ κρίνα, τὰ τηλαυγή των σωμάτων, ὡς δὲ ἴα, τὸ ποικίλον τῶν θείων κριμάτων καὶ δυσθεώρητον. οθ'. Ἐν ὕλῃ μὲν δεσμευθείσα φλόξ, φωτοφόρος καθε ίσταται. Εξ ύλης δὲ λυθεῖσα ψυχή, Θεοφόρος είν ρίσκεται, κἀκείνη αίρεσθαι πέφυκεν, ἄχρι τοῦ ὑπερκαύματος, αὕτη δὲ, μέχρι τοῦ κατὰ τὸν θεῖον ἔρωτα συμπεράσματος. π. Η τελείως ἑαυτὴν ἀρνησαμένη ψυχή, καὶ ἐλι κῶς ἀναταθεῖσα πρὸς προσευχήν, αὐτὴ οὐχ ὅτε βού λεται κάτω γίνεται, ἄνωθεν εὑρισκομένη της κτίσεως, ἀλλ' ὅτε δίκαιον εἶναι δόξει, τῷ πάντι σταθμῷ καὶ μέτρῳ διεξάγοντι τὰ ἡμέτερα. τα'. Ὅταν ἐκ ψυχῆς μὲν ἀκηδία ἀπελαθῇ, ἐκ δια νοίας δὲ ἡ πονηρία ἐκτιναχθῇ, τότε ὁ νοῦς γυμνός γενόμενος τῇ ἁπλότητι, ζωῇ τε τῇ ἀτέχνῳ, καὶ δέχε παντὸς τοῦ κατὰ τὴν αἰσχύνην ἐπικαλύμματος, ᾆσμα μὲν ᾄδει καὶ οὗτος καινὸν τῷ Θεῷ, εὐχαριστεῖ δὲ μέλος ἀνακρουόμενος ἐν εὐφροσύνῃ τῷ τῆς μελ λούσης τὰ ἐγκαίνια ἑορτάζειν βιώσεως. πβ'. Όταν εἰς θειοτέρας ενεργείας ἐνεργεῖσθαι ἄρξηται, ἡ εὐχομένη ψυχή, τότε καὶ αὐτή, κατὰ τὴν ἐν Ἄσματι νύμφην, πρὸς τὰς ὁμοιοτρόπους τοιαῦτα ὑποφωνεί, ο 'Αδελφιδούς μου ἀπέστειλε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ὁπῆς, καὶ ἡ κοιλία μου ἐθραήθη ἐπ' αὐτόν. ο πγ'. Καὶ στρατιώτης ἐκ τοῦ πολέμου ἐπαναλύσας, τὸ βάρος τῶν ὅπλων ἀποσκευάζεται, καὶ πρακτικό; τοὺς λογισμούς, εἰς θεωρίαν ἐρχόμενος. Οὔτε γὰρ ἐκεῖνος, εἰ μὴ ἐν πολέμῳ, χρείαν ἔχει τῶν ὅπλων. οὔτε οὗτο, τῶν λογισμῶν, εἰ μὴ ὑποχωριάζει τοῖς ὑπὸ αἴσθησιν. πδ΄. Οἱ μὲν πρακτικοὶ ὡς ἔχουσι θέσεως θεωροῦσι τὰ σώματα, οἱ δὲ θεωρητικοὶ ὡς ἔχουσι φύσεως μόνοι δὲ τοὺς λόγους ἀμφοτέρων ὁρῶσιν οἱ γνω στικοί. πε. Ἐν μὲν τοῖς λόγοις τῶν σωμάτων, γινώσκον ται τὰ ἀσώματα, ἐν ἀσωμάτοις δὲ, ὁ λόγος ὁ ὑπερού σιος, πρὸς ὅν ἐπείγεται πᾶσα σπουδαία ἀναλύσαι ψυχή. πϛ΄. Οι λόγοι τῶν ἀσωμάτων, ὡς ὀστᾶ εἰσι τοῖς αἰσθητοῖς ἐπικαλυπτόμενοι, οὓς ἴδῃ οὐδεὶς, των ἔξω μὴ γενομένων τῆς προσπαθείας τῶν αἰσθη τῶν.

GNOSTICE SENTENTIÆ. πζ'. Αποτίθεται καὶ στρατιώτης τὰ ὅπλα, καταλείψας τὸν πόλεμον, καὶ θεωρητικός, τους λογισμούς, ἀναλύων πρὸς Κύριον πηʹ. Καὶ στρατηγὸς ἐν πολέμῳ σκύλων διαμαρτ τάνων, ἐν ἀθυμίᾳ καθίσταται, καὶ πρακτικὸς ἐν εὐχῇ, θεωρίας πνευματικῆς. πθ'. Ἔλαφος μὲν ἐπὶ σωματικὰς ὑδάτων τρέχει πηγὰς, ὑπὸ θηρίου δηχθείσα· ψυχὴ δὲ ἡ τῷ γλυκυτάτῳ βέλει τρωθεῖσα τῆς εὐχῆς, ἐπὶ ἀσωμάτων αυγάς. Ε΄. Οὔτε σωματικὸς ὀφθαλμὸς τὸν κόκκον τοῦ σίτου ἰδεῖν δύναται, οὔτε νοῦς πρακτικὸς τὴν φύσιν τὴν ἑαυτοῦ, εἰ μὴ γυμνωθῇ ἐκεῖνος μὲν ἐλύτρου, οὗτος δὲ σχέσεως τῆς περικαλυπτούσης αὐτόν. κα'. Κρύπτονται αστέρες μὲν, ηλίου ἀνατολῇ, λογισμοὶ δὲ ἐκλιμπάνουσι, τοῦ νοῦ πρὸς τὴν οἰκείαν βασιλείαν ἐπαναστρέφοντος. Ιβ'. Μετὰ τὸ τέλος τῆς πρακτικής, αἱ πνευματικαί θεωρίαι περιχυθεῖσαι τῷ νῷ, οἷά τινες ἀκτίνες τοῦ ἡλίου ἐκ τοῦ ὁρίζοντος ὑπερκύψασαι, δοκοῦσιν ἔξω θεν αὐτοῦ προσβάλλειν οἰκεῖαι οὖσαι, καὶ διὰ καθα ρύτητα ἐκεῖνον περιπτυσσόμεναι. Αγ'. Τοιαῦτα καὶ νοῦς θεωρητικὸς ἐκλαλεῖν δύναται, ὅταν ἄνωθεν ἀπ᾿ οὐρανοῦ καταβῇ φύσεως ἀνάγ καις ἐπικλιθείς, οἷς καὶ ὁ φθεγξάμενος, θείου κάλο λους τί ὑπάρχει θαυμασιώτερον; καὶ τίς ἔννοια τῆς τοῦ Θεοῦ μεγαλοπρεπείας χαριεστέρα; ποῖος δὲ οὕτω πόθος δριμύς, καὶ ἀφόρητος, ὡς ὁ ἀπὸ Θεοῦ ἐγγινόμενος τῇ ἀπὸ πάσης κακίας κεκαθαρμένῃ ψυχῇ; καὶ ἀπὸ διαθέσεως λεγούσῃ, ὅτι ο Πετρωμένη ἀγάπης ἐγώ;» 48. Ἐκείνου ἐστὶ τὸ λέγειν, «Εθερμάνθη ἡ κάρ δία μου ἐντός μου, καὶ ἐν τῇ μελέτῃ μου ἐκκαυθήσε ται πῦρ, ο τοῦ μὴ κοπιῶντος ἐπίσω τοῦ Θεοῦ καταχολουθεῖν δι' εὐχῆς, μηδὲ ἡμέραν ἀνθρώπου ἐπιθυμοῦντο, θεάσασθαι. με. Λεγέτω καὶ ψυχή πρακτικὴ μετὰ τὴν ἀπόθε σιν τῶν κακῶν, κατὰ τὴν ἐν τῷ ᾿Ασματι, ἐπὶ τῶν ἐκβιαζομένων αὖθις αὐτὴν πονηρῶν δαιμόνων, καὶ λογισμῶν, ἐπιβλέπειν εἰς ματαιότητας καὶ μανίας ψευδεῖ;· Ἐξεδυσάμην τὸν χιτῶνά μου, πῶς ἐνδύσωμαι αὐτόν; ἐνιψάμην τους πόδας μου, πῶς μολυνῶ αὐτούς;» μς'. Ψυχῆς θεοφιλούς τῆς λέγειν τολμώσης προς τὸν Θεὸν, ο Απάγγειλόν μοι ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς ποῦ ποιμαίνεις τὰ πρόβατά σου; καὶ ποῦ κοιτάζεις ἐν μετ σημβρία τοὺς ἄρνας σου; ἵνα τούτοις ἀκολουθοῦσα, μὴ γένωμαι ὡς περιβαλλομένη ἐν ἀγέλαις ἑταίρων σου. Ο Αζ'. Ζητοῦσα τὸν τῆς εὐχῆς ἡ πρακτική κρατῆσαι λόγον ψυχή, καὶ μὴ δυναμένη, τοιαῦτα κατὰ τὴν ἐν Ασματι καὶ αὐτὴ βοᾷ· Ἐπικοίτην μου ἐν νυξιν ἐζήτησα, ὃν ἠγάπησα, ἐζήτησα, καὶ οὐχ εὗρον αὐτόν· ἐκάλεσα αὐτὸν, καὶ οὐχ ὑπήκουσέ μου.» Αναστήσομαι δὴ δι' εὐχῆς ἐπιπονωτέρας· καὶ κυκλώσασα ἐν τῇ πόλει ἐν ταῖς πλατείαις, καὶ ἐν ταῖς ἀγοραῖς, ζητήσω δν ἠγάπησα· ἴσως ευρεθήσεταί μοι ὁ ἐν τῷ παντὶ ss Cant. v, 5. 15 Joan. x. 11; Ezech. xxxiV, 87. Ut miles deponit arma cum bellum deseruit, sic theoreticus ratiocinia, ad Deum abiens. 88. Ut miles in bello spolia non consecutus, animum despondet, sic practicus in oratione, spiri tualem non obtinens contemplationem. 89. Ut cervus, fera persequente, ad corporeos aquarum fontes currit, sic anima dulcissimo vulnerata orationis telo, ad incorporalium splendores. 90. Ut corporalis oculus germen frumenti videre non potest, nisi sua exuatur palpebra, ita nec animus practicus suanı naturam, nisi exuatur malo quo involvitur habitu. 91. Ut absconduntur astra oriente sole, sic ratiocinia deficiunt, spiritu ad suum regnum revertente. 92. Ubi desiit practica, spirituales theoriæ menti circumfusæ, quales radii solis in horizonte emicantes, videntur extra illam eradiare, cum simul et ipsi intimæ sint, et eam ob suam puritatem circumplectantur. 93. Talia animus theoreticus dicere potest, cum summo de cœlo descendit necessitatibus naturæ inclinatus, qualia qui dicit: Divina pulchritudine quid mirabilius? et quid excogitari potest ejus magnificentia jucundius? quodnam ita vehemens et intolerabile desiderium quam quod inspirat Deus animæ ab omni malo purificatæ ac dicenti ex corde: C' • Vulnerata sum amore?, 94. Ille dicere potest, • Conturbatum est cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis, › qui non cessat vestigia Dei per orationem sequi, nec diem hominis cupit videre. 45. Etiam anima practica, depositis perturbationibus, cum ab improbis dæmonibus et cogitationibus urgetur, ut ad vanitates et insanias falsas respiciat, cum illa in Canticis ait ":. Exspoliavi me tunica mea, quomodo induar illa? Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos? › 96. Ο Dei amantem animam, cui dicere audet, Narra mihi, pastor bone ", ubi pascis oves tuas, et ubi accubare facis in meridie agnos tuos 16 ut eos sequens, non sim errabunda in alienis gregibus. 97. Anima practica rationem orationis tenere desiderans, nec valens, etiam ipsa cum sponsa in Canticis ita clamat: ‹ In lectulo meo per noctes quæsivi quem diligit anima mea: quæsivi, et non inveni illum; vocavi, et non respondit mihi. Surgam (per orationem ferventiorem) et circuibo civitatem per vicos et plateas, et quæram quem diligit anima mea. › Æque inveniam illum in hoc ss Cant. 1, 6. 17 Cant. 111, 1,

muco, et ex hoc mundo egressus, satiabor cum τῷδε ὢν, καὶ τοῦ παντὶς ἔξω, χορτασθήσομαι ἐν τῷ mihi apparuerit gloria ejus. ὀφθη ναί μοι τὴν δόξαν αὐτοῦ. 98. Cum ob gaudium ex oratione perceptum auina tota in lacrymias solvi coeperit, tum ipsa quoque cum libertate sponsum sic alloquitur 20 ⚫ Descendat dilectus meus in hortum suum, et comedat velut fructum pomorum suum, › quæsitum labore solatium. 99. Cum anima activa ex praestantia et pulchritudine rerum conditarum ipsum Conditorem admirari cœperit, et in voluptate inde hausta suas habere delicias, tum ipsa quoque obstupefacta sic exclamat: Quam speciosus es, ni sponse, paradise patris tui, «Flos campi, et cedri ejus, ut cedri Libani. Sub umbra illius quem desideraveram sedi: el fructus ejus dulcis gutturi meo 39. 100. Si enim qui regem in domicilium suum recipit, adeo fit conspicuus et illustris, et id omni gaudio anteponit, quid sentire par est aninam, quæ cum purgata est, Regem regum suscipit, ut habet ejus minime fallax promissio 30. Et quid non foras projiciet quod ejus quietem impedire videatur? quid autem non introducet quod illi placeat? 101. Qui se cras a rege vocandum exspectal, quid aliud cogitabit, quid meditabitur, nisi orationem, qua illi placere queat? Hoc si faciat anima quelibet, ad illius tribunal imparata non veniet. 102. Beata animna, quæ hodie Domini sui adventum exspectans, totius diei atque etiam noctis laborem plane pro nihilo ducit, quod stati:m sibi mane appariturus sit. 105. Omnes videt leus; vident autem Deum, qui dum orant, nihil vident. Et quicunque Deum vident, etiam exaudiuntur ab illo. Qui non exaudiuntur, nec vident illum. Beatus porro qui credit se videri a Deo, quoniam pes ejus co nolente non commovebitur 31. 4η'. "Οταν ὅλη δακρύων ἐκ τῆς περὶ τὴν εὐχὴν χαρᾶς ἄρξητα: γίνεσθαι ἡ ψυχή, τότε καὶ αὐτὴ παρ ῥησιαζομένη, ὡς πρὸς τὸν ἑαυτῆς νυμφίον νύμφη, βοᾷ. Καταβήτω ὁ ἀδελφιδούς μου εἰς κῆπον αὐτοῦ, καὶ φαγέτω τῶν ἐμῶν δακρύων, ὡς ἀκροδρύων, τὴν πονηθεῖσαν παράκλησιν. Εθ'. "Οταν ή πρακτική ψυχή εκ μεγέθους καὶ και λονῆς κτισμάτων θαυμάζειν ἄρξηται τον Δημιουργόν, καὶ τῆς ἐκ τούτων κατατρυφᾷν ἡδονῆς, ταῦτα καὶ αὐτὴ ἐκπληττομένη βοᾷ·: Τί ὡραιώθης, νυμφίε, πατ ράδεισε πατρός σου; ἄνθος του παιδίου, καὶ κέδρος αὐτοῦ ὡς κέδροι τοῦ Λιβάνου. Ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ ἐπεθύμησα, καὶ ἐκάθισα, καὶ ὁ καρπὸς ὤφθη γλυκὺς ἐν τῷ λάρυγγί μου. ρ'. Εἰ ὁ βασιλεὺς ὑποδεχόμενος εἰς τὸ δωμάτιον ἑαυτοῦ, οὕτω περιφανής εὑρίσκεται, καὶ περίβλε πτος καὶ πάσης χαρᾶς ἔμπλεως, πόσῳ μᾶλλον ψυχή ἡ τὸν βασιλέα τῶν βασιλέων ἐν τῷ καθαρθήναι ὑποδεξαμένη, κατὰ τὴν ἀψευδῆ ἐκείνου ὑπόσχεσιν. Πλὴν, εὐλαβῶς ἄγαν ἡ τοιαύτη ἑαυτὴν ἀσφαλίζεσθαι ὀφείλει· ἔξω μὲν βάλλουσα, πᾶν τὸ μὴ εἰς ἀνάπαυ σιν ἐκείνου δοκοῦν· ἔνδοθεν δὲ εἰσάγουσα πᾶν τὸ εἰς ἐκείνου ἀρέσκειαν. ρα'. Ο κληθῆναι προσδοκῶν παρὰ βασιλέως τῇ αύριον, τίνος ἐν φροντίδι ἄλλου ὀφθήσεται; ἢ λόγων μελέτης, τῶν εἰ; ἐκείνου τυγχανόντων ἀρέσκειαν; τοῦτο τηροῦσα ψυχή, οὐκ ὀφθήσεται ἀπαρασκεύαστις πρὸς τὸ ἐκεῖθεν κριτήριον. ρβ'. Μακαρία ψυχὴ ἡ διὰ τὸ σήμερον ήξειν προσ δοκᾶν τὸν Κύριον ἑαυτῆς, μηδὲν ἡγουμένη ὅλον τὸν κόπον τῆς ἡμέρας, μηδὲ τὸν τῆς νυκτὸς, διὰ τὰ εὐθὺς ἐπὶ τὸ πρωΐ τοῦτον μέλλειν ἐμφανίζεσθαι. ργ'. Πάντας μὲν ὁρᾷ ὁ Θεὸς, ὁρῶσι δὲ τὸν Θεὸν, οἱ θεωροῦντες μηδὲν, ἐν τῷ εὔχεσθαι, καὶ ὅσοι μὲν ὁρῶσι τὸν Θεὸν, καὶ εἰσακούονται παρ' αὐτοῦ· ὅσοι δὲ οὐκ εἰσακούονται, οὐδὲ ὁρῶσιν αὐτόν. Μακάριο; δὲ ὁ πιστεύων, ὅτι βλέπεται ὑπὸ τοῦ Θεοῦ· οὐ σα λευθήσεται γὰρ ὁ ποὺς αὐτοῦ, τῆς ἀρεσκείας ἐκεί νου χωρίς. ρδ'. Τῆς ἐντὸς ἡμῶν οὔσης βασιλείας τὰ ἀγαθά, Ο φιλόκαλος ὀφθαλμὸς οὐκ οἶδε, καὶ ἀκοὴ φιλότιμος οὐκ ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν Πνεύματος ἁγίου κενήν 101. Regni quod intra nos est” bona, quæ oculus pulchritudinis cupidus non vidit, auris ambitiosa non audivit, et in cor Spiritu sancto vacuum non ascenderunt ", auctoramenta quaedam οὐκ ἀνέβη, ἀῤῥαβῶνές εἰσι τῶν μελλόντων δίδοσθαι et arrhabones sunt bonorum quæ justis in futuro Christi regno dabuntur. Et qui in his quæ dixi, queque sunt fructus Spiritus, non obiectatur, futuris illis perfrui non poterit. 105. Cogitationes practicorum similes sunt cervis sicut enim hi modo ascendunt super montes propter metum venatorum, modo descendunt in valles, quippe quas depasci cupiunt; ita et illæ nec semper remanere possunt in theoria spirituali, ob suam vilitatem, nec semper in physica, utpote requiem semper quærentes. Econtra theoreticorum ss Cant. v, 1. 63 1 Cor. 1, 9. "Cant. 1; Eccli. xxiv; Cant. 11. τοῖς δικαίοις ἀγαθῶν, ἐν τῇ μελλούσῃ βασιλείᾳ παρά Θεοῦ. Καὶ ὁ μὴ ἐν τούτως τρυφῶν, οἵτινές εἰσ: οἱ καρποὶ τοῦ Πνεύματος, ἐν ἀπολαύσει ἐκείνων γεο νέσθαι οὐ δύναται. ρε'. Οἱ τῶν πρακτικῶν λογισμοί, ἐλάτοις ἐσίκασιν' ὡς γὰρ ἐκεῖναι ποτὲ μὲν ἄνω εἰσὶν ἐν τοῖς ὄρεσι, διὰ τὸν φόβον τῶν θηρατῶν, ποτὲ δὲ κάτω ἐν ταῖς κοιλάσι διὰ τὸν πόθον τῶν ἐν αὐταῖς, οὕτω καὶ οὗ τοι· οὔτε πάντοτε ἐν θεωρίᾳ πνευματικῇ δύνανται εἶναι, διὰ τὸ αὐτῶν εὐτελές· οὔτε ἀεὶ ἐν τῇ φυσική, διὰ τὸ μὴ τὴν ἀνάπαυσιν διώκειν ἀεί· τῶν μέντα 30 Joan. xiv. st Psal. Lxx11, 2. *ª Luc. xvii, 20.

GNOSTICE SENTENTI E. θεωρητικών, περιπεζίων ὑπερόπται θεωρημάτων cogitationes despiciunt objecta sub pedibus jacantia. καθίστανται. ρς΄. Βόλοι μὲν δρόσου, γῆς μεθύσκουσιν αύλακας· διαθέσεις δὲ ψυχῆς ἐν εὐχῇ, ἔμβροχοι στενα μοὶ ἀπὸ καρδίας αναδιδόμεναι. ρι. Τῆς ἐν Τριάδι νοουμένης θεότητος, οὐδεὶς ἐν θεωρίᾳ ὀφθήσεται, υλικῆς δυάδος, καὶ τῆς γείτονας μονάδος ἄνωθεν μὴ ὀφθείς· οὐδὲ ταύτης γενήσεται ὑψηλότερος, μὴ μοναδικὸν τὸν ἑαυτοῦ ἐν νοουμένοις ἐργασάμενος νοῦν. 106. Gutta roris terra sulcos inebriant, affectiones autem animæ, inter orandum e corde emissi gemitus irrigui. 107. Nemo Deitatem in Trinitate conceptam contemplari poterit, nisi supereminuerit materiali dyadi, et vicinæ ejus monadi: hac autem superior non et, nisi simplicem in cogitationibus suum reddiderit animum. 108. Non tan difficile est cohibere fluminis Impetum, ne deorsum feratur, quam præcipitem retrahere et compescere animum, ne se in ea quæ oculis cernuntur effundat ac dispergat, et ad superna cognataque cum voluerit se precando colliρηʹ. Οὐ τοσοῦτον δυσχερές εὑρεθήσεται, τοῦ ποταμοῦ ἀνακόψαι ἐδὲν ἐπὶ τὰ κάτω μὴ φέρεσθαι, ὅσον νοῦ ῥύμην ἀναχαιτίσαι, μὴ ἐν τοῖς ὁρωμένοις σκεδάννυσθαι, πρὸς δὲ τὸν ἄνω, καὶ συγγενή, οτε βούλεται, τῷ εὐχομένῳ συνάγεσθαι· κἂν τοῦτο μὲν κατὰ φύσιν, ἐκεῖνο δὲ παρὰ φύσιν καθέστηκεν. gere: tametsi hoc secundum, illud autem præter μθ'. Τὸν νοῦν οἱ καθαιρόμενοι εἴσω τῶν ὑρωμένων παραπέμποντες, τοσούτου πίμπλανται θάμβους, καὶ τοσαύτης πληροῦνται χαρᾶς, ὡς μηδὲν ἕτερον χωρῆσαι τῶν ἐπιγείων δύνασθαι, μηδ᾽ ἂν εἰ πάντα πρὸς αὐτοὺς συῤῥεύσειε τὰ περιμάχητα. μι'. Εξαρκοῦσι καὶ μόνον οἱ νόμοι ῥηθέντες, τῆς φύσεως πρὸς τὸ λίαν θαυμάζεσθαι· κατανοούμενοι δὲ, λειμώνες εὑρίσκονται ευανθεῖς, ὡς ἐξ οὐρανίου νέκταρος, ἀκράτοις βρύοντες άνθεσι τῆς πνευματι κῆς πανδαισίας τὸν γλυκασμόν. ρια. Ἐν δροσεροῖς μὲν ἄνθεσι λειμώνων τὴν βα σελίδα τοῦ σμήνους περιζάνουσι μέλιτται. Ἐν και τανύξει δὲ τῇ γινομένῃ ἀδιαλείπτως ψυχῇ, ὡς οἰκεῖαι, αἱ νοεραὶ δυνάμεις περικυκλοῦσαι, συνεκπονοῦσι τὰ καταθύμια. ριβ'. Ἐν μὲν τῷ ὁρωμένῳ κόσμῳ, ὡς ἄλλος τις ὁρᾶται κόσμο;, ὁ ἄνθροπως· ἐν δὲ τῷ νοουμένῳ, ὁ λογισμός. Οὐρανοῦ μὲν γὰρ, καὶ γῆς, καὶ τῶν ἐν μέσῳ, οὗτος ἐκείνων καταγγελεύς· νοῦ δὲ, καὶ αἰ σθήσεως, καὶ τῶν περὶ αὐτὴν, υποφήτης υπάρχει ὁ λογισμός, ὧν ἄνευ, ἀμφότεροι κόσμοι Εκκενώ φωντο ἄν. ριγ'. Οὐχ οὕτω μετὰ χαρᾶς ἀπολυθεὶς αἰχμάλω τος διὰ χρόνου, πορεύεται, ὡς νοῦς σχέσεως ελευ θερωθεὶς πρὸς τὰ οὐράνια ὡς πρὸς οἰκεῖα πορεύε ται, ἀγαλλομένῳ ποδί. naturam est. 109. Purificati mentem intro visibilia mittentes, tanta replentur admiratione ac tanta perfunduntur lætitia, ut nihil aliud terrestrium capere possint, etiamsi ad eos confluerent quæque maxime concupiscibilia. 110. Pascua quæ naturalia dicuntur, sola sufficiunt ad magnanı admirationem commovendam; prata autem spiritualia sunt floridula, et e puris foribus, velut e coelesti nectare, spiritualis convivii stillant suavitatem. 111. In roridis pratorum floribus reginam examinis circumvolitant apes; animam autem in comο punctione indesinenter irrorantem spirituales potentiæ velut domesticæ circumcingentes, cum ea elaborant quidquid ei succurrit. 112. In mundo hoc aspectabili, velut alius quidam mundus videtur homo, in intellectuali autem mundo velut alius quidam mundus ratio. Etenim coeli, et terræ, et eorum quæ in medio sunt ille huic quidam nuntius est: animi autem et sensuuin et quæ cuin eis conjuncta sunt, interpres et explanatrix cst ratio, siue quibus mundi ambo surdi essent. 113. Non il gaudens incedit captivus post longum tempus liber factus, ut mens ab affectibus vindicata, að eœlestia, tanquam propria, exsultanti pede graditur. ριδ'. Τῷ μὴ μετὰ προσοχῆς εὐχομένῳ, ἀλλὰ δια114. Qui non orat, sed magis orando vagatur χεομένῳ, βάρβαρος μὲν ὁ ψαλμὸς λογισθήσεται· animo, ei psalmus barbarus apparet, et ipse psalmo αὐτὸς δὲ τῷ ψαλμῷ ὡς βάρβαρος, καὶ ὡς μαινόμε νοι ἀμφότεροι δαίμοσιν. ριε'. Οὐ ταὐτόν ἐστιν, οἷς ἐσταυρώθη ὁ κόσμος, καὶ οἱ τινες τῷ κόσμῳ ἐσταύρωνται· τοῖς γάρ, όλοι, νηστεία, καὶ ἀγρυπνία· τοῖς δὲ, ἀκτημοσύνη, καὶ ἐξουδένωσις· τῶν δὲ δευτέρων χωρίς, οι πόνοι τῶν προτέρων ἀνωφελεῖς. ρις'. Οὐδεὶς καθαρῶς εὔξασθαι δύναται, φίλε κάλῳ πάθει καὶ φιλοτίμῳ κρατούμενος· περὶ ταῦτα γὰρ αἱ σχέσεις καὶ οἱ τῆς ματαιότητος λογια σμοὶ τὴν οἰκειότητα ἔχοντες, σχοινία καθάπερ ἐκείνῳ περιπλεκόμενα γίνονται· κατασπώντες ὡς οἷα στρουθίῳ δεδεμένῳ ἀναπτῆναι πειρωμένῳ τῷ νῷ, ἐν τῷ καιρῷ τῆς εὐχῆς. barbarus ambo autem furiosi dæmonibus. 115. Non idem est, quibus crucifixus est mundus, et qui mundo crucifixi sunt. Illis enim clavi sunt jejunium et vigiliæ, his inopia et contemptus: et absque his labores priorum sunt inutiles. 116. Nemo pure orare potest, in quo regat pulchritudinis et honoris amor. His enim habitus vanæque cogitationes circumligantur, eique fiunt quasi junci ipsum circumplicantes, ac tempore orationis distrahentes mentem alligatæ instar avis volare tentantem.

117. Impossibile est tempore orationis pace frui animum qui non amicam adeptus est temperantiam et charitatem illa enim odium animæ per ipsum corpus, hæc autem odium proximi per Deum destruere conatur. Et exinde profluens pax illa quæ exsuperat omnem sensum, mansionem facere dicitur apud eum qui talem acquisiit tranquillitatein. 118. Si quis in regnum Dei enititur introire, necesse est superabundare in bonis opus justitiæ cjus in eleemosynis quidem, per largitiones de superfluo; in laboribus autem pro pace susceptis, per exspectationem judiciorum Domini. 119. Nec cui virtutis parum est, propter ignaviam, nec cui nimium est, propter arrogantiam, apathiæ portum tenebit. Quia enim ibi omissio, hic exsuperantia intercedit, neuter bonis ex justitia debitis fruetur. 120. Sicut terra si solum semen, aut modico cum fenore reddat, et agricolæ labori non multiplici proventu respondeat, non ipsum copiosum et beatum facit: ita nec practicum opus, nisi voluntatis erga Deum singulare ac præstans studium accesserit, quempiam justum efficere queat. 121. Nec omnes qui non diligunt proximum, eum odisse possunt, nec qui eum oderunt, diligere: et aliud est invidere ejus progressui, aliud, et quidem supremæ nequitiæ gradus, non solum cruciari ob ea quibus ille præcellit ac superior est, sed etia bona ejus, quasi talia non sint, calumniari. 122. Aliæ sunt passiones corporeæ, aliæ animæ, aliæ secundum naturam, aliæ præter naturam. Qui igitur alias quidem repellit, alias non curat, perinde facit, ut qui sepem altam ac densam contra feras excitat, volucribus autem conspicuos rationalis vineæ botros depascentibus collætatur. 123. Malum in animam irrepens primo versatur in imaginatione, postea in concupiscentia, tum in delectatione vel tristitia, deinde in sensatione, et post hanc in tactu visibili et invisibili: atque in omnibus his comitantur cogitationes, secluso motu p imo, qui si rejiciatur, omne malum ex eo consequens inefficax invenietur. 124. Qui impassibilitati propinquant, solis turbantur imaginationibus; desideriis vero qui moderati sunt in cupiditatibus; sensatione mali, qui abutuntur rebus nescessariis, postea autem de hoc dolent; in tactu demum, quos iisdem abusos non poenitet. 125. In omnibus membris corporis voluptas sedem habet, sed non omnes æque turbat. Aliis quippe magis secundum concupiscentem animæ partem molesta est, aliis secundum irascentem, ριζ'. 'Αδύνατον ἐν τῷ καιρῷ τῆς εὐχῆς, εἰρηνι κὸν γενέσθαι τὸν νοῦν, τὸν μὴ τὴν φίλην κτησάμε νον ἐγκράτειαν, καὶ ἀγάπην· ἡ μὲν γὰρ τὴν κατά τῆς ψυχῆς ἐκ τοῦ σώματος ἔχθραν καθαλύειν ἐπι αγωνίζεται, ἡ δὲ τὴν πρὸς τὸν πλησίον διὰ τὸν Θεόν. Κἀντεῦθεν ἡ ὑπερέχουσα πάντα νοῦν εἰρήνη ἐπι δημοῦσα, μονὴν ποιεῖσθαι πρὸς τὸν οὕτωσὶ κατει ρηνεύσαντα ἐπαγγέλλεται. ριη'. Ανάγκη τὸν εἰς βασιλειαν Θεοῦ ἀγωνιζόμενον εἰσελθεῖν, περισσεύειν ἐν ἀγαθοῖς, τὸ ἔργον αὐτοῦ τῆς δικαιοσύνης· ἐν ἐλεημοσύναις μὲν, διὰ τῆς ἐκ τοῦ ὑστερήματος παροχῆς, ἐν πόνοις δὲ τοῖς ὑπὲρ εἰρήνης, διὰ τοῦ ἀποκρίματος τῆς ἐν Κυρίῳ ὑπομονῆς. ριθ'. Οὔτε ὁ ἐνδεῶς πρὸς ἀρετὴν ἔχων δι' ἀμέ λειαν, οὔτε ὁ περιττῶς διὰ τὴν οἴησιν, εἴσω λιμένος τοῦ κατὰ τὴν ἀπάθειαν εὑρεθήσονται, οὐδ᾽ ἕτερος γὰρ τῶν ἐκ δικαιοσύνης ἐν ἀπολαύσει γέγονεν άγαθῶν, μεσίτιδος εὑρισκομένης αὐτοῖς ἐλλείψεως, καὶ ὑπερβολῆς. ρκ'. Οὔτε ἡ γῆ, εἰ μὴ πολυπλασίονα τῷ γεωργῷ τὸν σπόρον χαρίσεται, πλούσιον δύναται ἀπεργά σασθαι αὐτὸν, μόνον τὸν σπόρον παρεχομένη, ἢ καὶ μικράν τινα προσθήκην, οὔτε τῷ πρακτικῷ τὸ ἀνυόμενον, εἰ μὴ κρείττων τῆς προαιρέσεως αὐτοῦ σπουδὴ πρὸς τὸν Θεὸν εὑρεθῇ, δίκαιον ἀπεργάσασθαι δύναται. ρκα. Οὔτε πάντες οἱ μὴ ἀγαπῶντες τὸν πλησίον, μισεῖν δύνανται· οὔτε οἱ μή μισοῦντες αὐτὸν, ἀγαπᾶν. Καὶ ἄλλο μέν έστι, τὸ βασκαίνειν ἐκείνου τὴν προκοπήν, ἕτερον δὲ τὸ μὴ ἐμποδὼν αὐτῷ γίνεσθαι πρὸς τὴν προκοπήν. Ἐσχάτης δὲ κακίας βαθμὸς εὑρεθήσεται, τὸ μὴ μόνον δάκνεσθαι ἐν τοῖς ἐκείνου προτερήμασιν, ἀλλὰ καὶ διαβάλλειν τὰ ἐκείνου καλὰ, ὡς μὴ τοιαῦτα τυγχάνοντα ρκβ'. Αλλα τα σωματικά πάθη, καὶ ἄλλα τὰ κατὰ φύσιν, καὶ ἄλλα τὰ παρὰ φύσιν. Ὁ δὲ τὰ μὲν ἀπωθούμενος, τῶν δὲ πρόνοιαν μὴ ποιούμενος, ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ, φραγμὸν μὲν ὑψηλὸν καὶ συνηρεφῆ κατὰ τῶν θηρίων ἱστῶντι· συνηδομένῳ δὲ τοῖς πτηνοῖς ἐσθίουσι τὰς τοῦ λογικοῦ ἀμπελῶνος σταφυλὰς, τὰς ὄντως περιφανεῖς. ρκγ'. Εν πρώτοις ἡ ψυχὴ ἐν φαντασίᾳ γίνεται τοῦ κακοῦ, εἶτα ἐν ἐπιθυμίᾳ, ἔπειτα ἐν ἡδονῇ, λύπῃ, εἴθ' οὕτως ἐν αἰσθήσει, καὶ μετ' αὐτὴν, ἐν ἀφῇ τῇ φαινομένῃ καὶ ἀφανεῖ, ἐν πᾶσι συνεπομέ νων τῶν λογισμῶν, πλὴν τῆς προτέρας κινήσεως, ἧς μὴ παραδεχθείσης, πᾶν τὸ μετ' αὐτὴν κακὸν ἀνενέργητον εὑρεθήσεται. ρκδ'. Οἱ μὲν τῇ ἀπαθείᾳ ἐγγίζοντες, φαντασίαις μόναις σαλεύονται· ἐπιθυμίαις δὲ, οἱ μετριοπαθείς " ἐν αἰσθήσει δὲ γίνονται τοῦ κακοῦ, οι παραχρώμενο μὲν τὰ τῆς χρείας, λυπούμενοι δέ· ἐν δὲ ἀφῇ, οἱ ἀλύπως αὐτῇ συγγινόμενοι. ρκε'. Ἡ ἡδονὴ ἐν πᾶσι μὲν τοῖς τοῦ σώματος ἐγκαθίδρυται μέλεσιν, οὗ πᾶσι δὲ ὡσαύτως παρεν οχλοῦσα φαίνεται, ἀλλὰ τοῖς μὲν μᾶλλον εἰς τὸ ἐπιθυμητικὸν τῆς ψυχῆς μέρος, τοῖς δὲ εἰς τὰ θυ

GNOSTICE SENTENTIÆ. ." μικόν, ἑτέροις δὲ, εἰς τὸ ταύτης λογιστικών· διὰ aliis secundum ratiocinantem, per malitiam scilicet, γαστριμαργίας, οξυχολίας καὶ πονηρίας, τῆς πάντων quæ passio est omnium deterrima. αἰτίας τῶν ἀνοσίων παθῶν. ρκς'. 'Ανάγκη μὲν τὰ αἰσθητήρια, ὡς πύλας ἀνοί γειν πόλεως· ἀνάγκη δὲ μὴ συγχωρεῖν ἐν τῇ ἀνοίξει τῶν ἀναγκαίων, συνεισέρχεσθαι ἔθνη τὰ τοὺς πολέμους θέλοντα, καὶ μάχης αἴτια καθιστάμενα. ρκζ'. Ηδονὴ μὲν, μήτηρ ἐπιθυμίας· θυμοῦ δὲ, οξυχολία, βασκανίας δὲ, πονηρία καθίσταται. Οὐκ εἰρηνεύει δὲ μετὰ τῶν ἐσχάτων ὁ μὴ κατὰ τῶν ἀρο χοντων ἀγωνιζόμενος· οὐδὲ εἰς τὸν τῆς μετριοπαθείας δύναται λιμένα εἰσέρχεσθαι, ὁ βίᾳ τὰς ἐντολὰς μετερχόμενος. ρκη'. Τὰς προςβολάς οἱ ἀποκρουόμενοι, οὐ συγ χωροῦσιν ἔνδοθεν τοῦ λογικοῦ ἀμπελῶνος, ὡς θηρία τοὺς λογισμοὺς εἰσέρχεσθαι, καὶ τῶν ἐκείνου ἐν λύμῃ καθίστασθαι. Οἱ δὲ συνδιάζοντες μὲν, μή συνηδόμενοι δὲ, ἁπλῶς εἰσέρχεσθαι αὐτοὺς συγχωροῦσι, μὴ ἅπτεσθαι δὲ μηδενὸς τῶν αὐτοῦ· οἱ δὲ ἡδέως μὲν. συνομιλοῦντες τοῖς πάθεσι διὰ τῶν λογισμῶν, εἰς συγκατάθεσιν δὲ μὴ ἐρχόμενοι, ώμοιώθησαν τοῖς ἐάσασι τὸν μονιὸν ἔνδοθεν τοῦ ἀγροῦ, καὶ τοῦ φραγμοῦ εἰσελθεῖν, ἐν κόρῳ δὲ αὐτὸν τῶν τοῦ ἀμπελῶνος γενέσθαι βοτρύων μή συγχωρήσασιν· εἶτα εὗρον αὐτ τὸν τῆς ἑαυτῶν δυνάμεως ισχυρότερον, ἐν συγκαταθέσει πολλάκις παθῶν εὑρισκόμενοι. ρκθ'. Οὔπω ἔφθασεν εἰς ἀπλότητα, ὁ ἔτι δεόμενος ἐπιμελείας φραγμοῦ τοῦ κατὰ τὴν ἐγκράτειαν· ὁ τέ 126. Necesse quidem est sensoria seu organa sensuum tanquam urbis alicujus portas aperire; necesse est autem, dum necessario aperiuntur, non ingredi causas, quibus bella et pugnæ in anima excitantur. 127. Opus concupiscentiæ voluptas est, iracundiæ repentina et acris ira, perversitatis invidia. Nec vero est in pace cum infimis, qui non cum summis decertat; nec in portum mediocritatis passionum invehi potest, qui vi et coactus Dei mandala serval. 128. Qui tentationes repellunt, non permittunt intro vineam spiritualem bestiarum instar cogitationes ingredi camque vastare. Qui autem illis connivent, nec tamen eis delectantur, simpliciter ipsas intrare sinunt, ea lege ut nihil in illa tangant. Qui tandem amant cum cupiditatibus per cogitationes colloqui, licet usque ad consensum non deveniant, similes sunt illis qui patientes feram introire agrum vel sepem, eam satiari vineæ uvis non sinunt, sed postea eam inveniunt seipsis fortiorem, et se cupiditatibus sæpius consentientes deprehendunt: 199. Nondum ad simplicitatem pervenit, cui adhuc opus est ut sepe temperantiæ muniatur: λειος γάρ, φησὶν, οὐκ ἐγκρατεύεται, ἀλλ' ὁ ἔτι αγω- ς nam se continere non est perfecti, sed ejus qui νιζόμενος. Εοικε δὲ τῷ ἔχοντι ἄμπελον, ἢ ἄρουραν οὐ μέσον πολλῶν ἄλλων ἀμπελώνων ἢ χώρων, ἀλλ' ἐν γωνίᾳ που· καὶ διὰ τοῦτο δεόμενον πολλῆς τῆς φυ λακῆς, καὶ τῆς νήψεως. Τοῦ γὰρ εἰς ἁπλότητα φθά σαντος, ἐκ παντὸς ἡ ἄμπελος ἀνέπαφος γίνεται· καθάπερ βασιλέως ἢ τινὸς ἄλλου παραδυναστεύοντος φοβεροῦ, καὶ μόνης ἐξ ἀκοῆς, τούς τε κλέπτας καὶ παροδίτας, φρίττειν ποιοῦντος τὴν ἐπιχείρησιν. ρλʹ. Πολλοὶ μὲν εἰς τὸν τῆς κακοπαθείας σταυρὸν ἀνέρχονται, ὀλίγοι δὲ καὶ τοὺς ἤλους αὐτοῦ καταδέ χονται· τῶν μὲν γὰρ κατὰ προαίρεσιν πόνων καὶ θλίψεων, ὑπήκοοι πολλοί· τῶν ἀπροαιρέτως δὲ ἐρχομένων, μόνοι οἱ τῷ κόσμῳ τούτῳ τελείως ἀπο θανόντες καὶ τῇ ἀναπαύσει αὐτοῦ. ρλα'. Πάντας μὲν τοὺς δερματίνους χιτῶνας πολύ λοὶ ἐξεδύσαντο, τὸν ἔσχατον δὲ τὸν τῆς κενοδοξίας, μόνοι οἱ τὴν αὐτῆς μητέρα την αυταρέσκειαν βδελυ ξάμενοι. ρλβ'. Επαινον ἀνθρώπων, καὶ ἄνεσιν σώματος, ὁ ἀποδεχόμενος μὲν, μὴ καταδεχόμενος δὲ, οὗτος τοῦ ἐσχάτου τῆς κενοδοξίας χιτῶνος γυμνός γεγονώς, τοῦ ἐν πολλοῖς στεναγμοῖς ἐπιζητούμενος οἰκητηρίου, τοῦ ἐξ οὐρανοῦ τὴν λαμπρότητα, ἀπ' ἐντεῦθεν ἠξιώθη ἐνδύσασθαι. ρλγ'. Αλλο ενέργεια, καὶ ἄλλο ἐνέργημα· καὶ τὸ μὲν, ἁμαρτίας ἀπηρτισμένης ἐστὶ δεικτικόν· ἡ δὲ, ηδυπαθείας μόνης τῆς ἔνδοθεν ἐνεργουμένης, ἀλλ᾽ οὐκ ἐκτός· ὡς οἱ τῆς ἰδίας μὲν μὴ μετακινούμενοι γῆς, δασμοφορούντες δὲ ὅμως τοῖς καταδυναστεύουσι τὰ αὐτοῖς καταθύμια. adhuc militat. Ille autem similis est homini babenti vineam vel agrum sitos, non inter multos alios campos et vineas, sed in angulo quodam, ideoque indigentes multa custodia et vigilantia. Qui ením ad simplicitatem pervenit, omnino tutam habet vineam, ut rex vel alius princeps formidabilis et sola voce fures et viatores ab invasione deterrens. 150. Multi in crucem amictionis ascendunt, pauci ejusdem clavos admittunt. Voluntariis et animi judicio susceptis incommodis ac mortificationibus multi se subjiciunt, non voluntariis autem et ultro oblatis ii tantum qui honoris desiderium ex animo ejecerunt. 131. Omnes pelliceas tunicas multi exuerunt, sed vanæ gloriæ tanquam ultimam illi duntaxat qui sui complacentiam velut ejus matrem detestati sunt. 132. Qui laudem hominum et corporis quietem accipit, non vero acceptat, hic ultimo inanis gloriæ vestimento spoliatus, in multisque gemitibus quærens habitationis quæ de cœlo est splendorem, illam meruit superindui. 133. Aliud vis operans, aliud opus. Hoc peccati consummati est index, illa tantum cupiditatis intus agentis, non vero ad extra: quales illi qui a propria terra non pelluntur, sed principibus in tributum solvunt quæ his placent.

ELIÆ ECDICI GNOSTICA SENTENTIÆ. 134. Gustu in voluptatibus dominante, impossibile est non comitari cæteros sensus; etsi frigidiorum quiescere videantur abdomina, verbi gratia, sennm, qui calorem præ macilentia non subeunt; at, eo quod non parit, non ideo pudica reputabitur steri - lis meretrix, sed illum dicemus pudicom, qui snimo non uritur, nec oculis seducitur. 133. Cibis, formis et sonis, sive amnis, sive aliter sese habentibus, in gusta, visu et anditu pars animæ concupiscibilis ostenditur qualis sit, an videlicet illis utatur, an abutatur, an medium inter utrumque teneat. 156. In quibus timor non præcedit, sicut oves non habentes pastorem inordinatæ reperientur co gitationes; si vero ille sequatur vel præcedat, in bono reperientur ordine et intra stabulum lætis pingue pabulis. 137. Fidei filius est timor; hic autem præceptorum pastor; qui vero hajus matrem non possidet, ovis pascuæ Domini non merebit haberi. 138. Alii solam habent virtutum inchoationem, alii earumdem medium, alii illarum perfectionem. Sine qua unusquisque invenietar sicut miles inermis vel princeps pane indigens, quorum proinde unus duntaxat propriam domum ab hostibus eam vastare tentantibus custodit, alter non convenienti colitur honore anud eos quibuscum versatur. 139-140. Qui nos adhuc imperfectos invitant ut voluptatibus gulæ consentiamus, eos imitantur qui impellunt ad urenda cauterio vulnera jam sanala, vel ad lepras oblectamenti gratia radendas, vel ad comedendum ea quæ febrim excitant, vel ad sepiendum vineam suam, simulque permittendum ut eam ingrediatur; quasi fera sensus carnalis, et quasi uvas devoret bonas cogitationes. Illios non oportet credere, nec importunis cedere hominum cupiditatumque adulationibus, sed potius munire sepem temperantia, donec desinant ferarum rita carnales cupiditates ululare, et more volucrum vanæ cogitationes descendere ad devastandum vineæ instar animam bene directam contemplationibus quæ sunt in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria in secula. Aumen. ρλδ'. Τῆς γεύσεως κρατούσης ἐν ἡδοναῖς, ἀδύνα τον μὴ καὶ πάσας τὰς αἰσθήσεις συνέπεσθαι· καν τῶν ψυχροτέρων εἰρηνεύειν δοκῶσι τὰ ὑπογάστρια, ὡς τὰ τῶν γεγηρακότων, πύρωσιν μὴ ὑπομενόντων ἐκ μαρασμοῦ· ἀλλ᾽ οὐ παρὰ τὸ μὴ γενναν, σώφρων ἡ στείρα μοιχευομένη κριθήσεται· σωφρονεῖν δὲ πάντα τὸν μὴ παθαινόμενον ἔνδοθεν εἴποιμεν ἂν, . μηδὲ ὁράσει κατακυλούμενον. ρλε'. Ἐν τροφαῖς, καὶ μορφαῖς, καὶ φωναῖς, τὸ ἐπιθυμητικὸν τῆς ψυχῆς ἐλέγχεται οἷόν ἐστι· ταῖς θελκτικαῖς τε καὶ ταῖς ἄλλως ἐχούσαις, ἐν γεύσει, καὶ ὄψει, καὶ ἀκοῇ, εἴτε ὡς χρώμενον αὐταῖς, εἴτε ὡς παραχρώμενον, εἴτε μέσως πρὸς τὰ ἀμφότερα εὑρισκόμενον. ρλς'. Ἐν οἷς ὁ φόβος οὐ προηγείται, ὡς πρόβατα μὴ ἔχοντα ποιμένα, ἐν συγχύσει οἱ λογισμοὶ εὑρεθή σονται· ἐν εὐταξίᾳ δὲ, καὶ μάνδρας εἴσω τῆς κατά εὐνομίαν, ἐφεπομένου, ἢ προηγουμένου αὐτοῦ. ρλζ'. Τῆς πίστεως, ο φόβος υἱός· τῶν ἐντελῶν δὲ οὗτος νομεύς· καὶ ὁ μὴ τὴν μητέρα τούτου κτησάμενος, πρόβατον ὀφθῆναι· τῆς κατὰ Κύριον νομῆς οὐκ ἀξιωθήσεται. φλη'. Οἱ μὲν τὰς ἀρχὰς μόνας ἔχουσι τῶν καλῶν, οἱ δὲ καὶ τὰς τούτων μεσότητας, οἱ δὲ καὶ τὰ τέλη αὐτῶν. Τὴν ἄνευ, ὡς στρατιώτης ψιλός ἕκαστος ενο ρεθήσεται, ἢ ἀξιωματικός, τῶν σιτηρεσίων ἐκτός· καὶ διὰ τοῦτο, ὁ μὲν τὴν ἑαυτοῦ μόνον οἰκίαν ἀπὸ τῶν ἐπιχειρούντων αὐτὴν ἐπηρεάζειν συντηρών ὁ δὲ, οὐκ ἐν τιμῇ τῇ προσηκούσῃ εὐρισκόμενος ἐν οἷς ἂν συνέρχηται. ρμ΄. Οἱ ταῖς ἡδοναῖς ἡμᾶς συνέρχεσθαι παρακαλοῦντες τοῦ φάρυγγος, ἀτελεῖς ὄντας, ὁμοιόν τι ποιοῦσι τοῖς ἀναθερίζειν παρακελευομένοις τὰς εἰς ὑγείαν πληγὰς ἤδη ἐλθούσας, ἢ τὰς ψώρας διὰ τὴν ἡδύτητα κνίθζειν, ἢ τὰ τὸν πυρετὸν ἐσθίειν ἀνάπτοντα, ἢ ἀποφράττειν τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ, καὶ συγχωρεῖν εἰσέρχεσθαι, ὡς μονιὸν ἄγριον, τὸ φρόνημα της σαρκὸς, καὶ τὰς ἐννοίας τὰς ἀγαθὰς ὡς σταφυλάς διαβόσκεσθαι· οἷς οὐ πείθεσθαι χρή, οὐδὲ ταῖς ἀκαίρος κάμπτεσθαι κολακείαις, ἀνθρώπων τε καὶ παθῶν· κατοχυροῦν δὲ μᾶλλον τὸν φραγμὸν δι᾽ ἐγκρατείας ἕως παύσωνται οἵ τε θῆρες· τὰ σαρκικά πάθη ὠρύεσθαι, καὶ ὡς πετεινὰ, οἱ μάταιοι λογισμοί, μὴ καταβαίνειν λυμαίνεσθαι τὴν ἄμπελον εὐθυνουμένην ψυχὴν θεωρίαις ταῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.