PREFATIO. Jo. Albertus FABRICIUS in Bibliotheca Græca vol. VII, pag. 474. Hamburgi 1727, 4. quod non magis credibile, quam eorum conjectura, qui vel Ecumenio vel Amimonio nescio cui vel Theophylacto ascribere voluerunt. Commentarius (Euthymii Zigabeni) in quatuor & sed recentioris manus scriptura Nicetæ tribuitu“, Evangelia, ex Chrysostomo et aliis priscis Patribus non sine judicio delectus. Hoc quoque eximium opus nec dum Græce lucem vidit, licet id affirment viri docti, Caveus, Elias du Pin, atque alii. Latine e præclaro Codice Bibl. cœnobii Deiparæ Virginis Guadalupensis Ord. D. Hieronymi in regno Castellæ, transtulit J. Hentenius, accuratior Zino, Sauloque interpres, cajus versio prodiit primum Lovanii 1544. fol. recusa (q) Paris. 1547, 1560, 1602, 8, et in Bibliotheca Patrum, tom. XIX. edit. Lugd. Duos codices ms. Græcos hujus Commentaril similibus qualia Hentenius in suo reperit scholiis instructos in Bibl. Regia Parisiensi evolvisse se testatur Rich. Simon., lib. in Historiæ Criticæ (r) Novi Test. cap. 29, in quorum altero Mazariniano, (q) Voigtio in Catalogo Hist. Crit. lib. rar. p. 734, et ab aliis memoratur etiam ex Theoph. Sinceri Biblioth. Hist. crit. lib. rar. p. 123 seq. editio Parisina anni 1544 in-8. apud Joannem Reigny. Excudebat Carol. Guillard. Sed in Indice injus editionis, quein integrum videtur exhibuisse Voigtius, non legitur: Liber hic neque Græce neque Latine antea typis unquam excusus est: quæ leguntur Plura loca Græce ex hoc Commentario producit Simonius, tum hoc capite tum (s) lib. 1, p. 120, 145; et lib. m, p. 84, et magni eum facit in primis, assentiturque Maldonato, qui ad Matth. XVII, 8, Euthymium in verborum proprietatibus observandis diligentissimum esse observavit. Inter scriptores e quibus Aurea Thomæ Aquinatis Catena in Evangelia collecta est, Euthymii nomen in recentioribus quibusdam editionibus additum, in antiquioribus et in Romana anni 1670. desideratur. Vide Simonis Hist. Criticain Novi Test. lib. 11, p. 409 et 473. in editione Lovaniensi. Ergo ut videtur, Lovaniensis tamen est princeps, etsi reperiatur Parisina ejusdem anni, Forte autem erratum est in numeris, ac pro 1544 legendum est 1547. In tanta libri raritate nihil hac de re certum habeo. (r) Commentatorum. (s) De textu N. Test. Ex tomo primo Dissertationis historicæ in Bellarminum P. Phil. LABBE. Euthymius Zigabenus, monacnus Græcus, vixit prete Joanne Hentenio Mechliniensi. conversas per R. P. Philippum Saulium, episcopum Îneunte sæculo xu superstesque adhuc erat anno Brugnatensem; Commentaria in Evangelia, inter1118, quo Alexius Comnenus imperator obiit. Scripsit orthodoxæ fidei Panopliam adversus omnes bæreses, in duas partes tributam, interprete Petro Francisco Zino Veronensi canonico: Commentatio. nes in omnes 150 Psalmos, et decem sacræ Scripturæ cantica, e Græco in Latinum sermonem Hic auctor a Sixto Senensi diligens Scripturarum expositor, a cardinale. Baronio accuratissimus earumdem interpres a Joanne Maldonato, in observandis verborum proprietatibus diligentissimus appellatur. Jo. Augustus ERNESTI in Institutione interpr. N. Test. Pars II, cap. 9, § 24. Nec prætereundus Euthymius Zigabenas, Panopliæ Dogmaticæ scriptor, e sæc. x11; cujus (Commentarios in Evangelia Latine editos a Joan. Hentenio habemus, pariter e Chrysostomo maxime, sed tamen et aliis ductos, et doctis valde probatos, ut Apud Sadoletum 1. 1. in edit. Veron. 1737,4, nihil nisi hoc reperi: Ab Euthymio, cui ego sentenSadoleto quem vid. Epist. p. 214 edit. nov. add. Fabric. Bibl. Græc. t. VII, p. 484. Et memorantur codices scrivti Comment. in Epist. Pauli, item Gatholicas. tias Basilii, Chrysostomique referenti, in Epistolis Pauli enotandis tribuo permultum. Jo. Augustus NOESSELT De Catenis Patrum Græcorum. Halæ ad Salam 1762, 4, pag. 23 seqq. Ex eodem genere (*) est Euthymii Zigabeni sæc. minatl τῆς περιβλέπτου, Panoplize dogmatica scri xı monachi monasterii Constantinopolitani, cogno- ploris, Commentarius in iv Evangelia, quem (♥) Exposuerat proxime ante hunc de Theophylacto.

TREFATIO. Joan. Hentenio in cœnobiu regni Castellæ repertuin ▲ e margine in contextum irrepsisse explora'um est. et e Græco in Latinum sermonem translatum babeinus tom. XIX Bibl. PP. maximæ Lugd., p, 475 seqq. Concinnata est hæc expositio ex Origenis, Basilii, Gregorii Nazianzeni et Chrysostomi potissimun scriptis, ea ratione, ut prætermissis omnibus digressionibus, quæ vel dictionis venustatem subolent, vel ad corrigendos mores spectant, ea in primis breviter et succincte tradat, quæ ad sensum grammaticum intelligendum maxime faciunt. Quod auctoris nostri consilium cum aliis viris doctis, tuin Maldonato præsertim acceptum fuit, qui in com. að Matth. xvii, 8, in verborum proprietatibus diligentissimum eam esse monuit. Dubitarunt autem alii, utrum Euthymius, an alius quispiam auctoris laude ornandus sit; ad quos pertinet Joan. Hentenius, qui in epist. nuncup. refert, plurimis auctorem hujus Catena visum fuisse ŒŒEcumenium. Refert enim Hententus in præf margini exemplaris ascriptas fuisse adnotationes (z), quæ deinde in relique scripturæ ordinem redactæ atque post ejus particulæ textus enarrationem, ad quam ponebantur, ab ipso locatæ sint. Unde etiam hand miram, quod toties cum exemplari (a) Complutensi Græco et Vulgato interprete congruat, praesertim cum ipse editor mala fide in corrigendo subinde egerit. Ita in recensione locorum quorumdam, in quibus exemplar Hentenii alia habebat, quam ea, quæ valgo circumferuntur, exemplaria, ipse loco cit. pag. 485, narrat, verba Luc. xix, 15. of Edwxɛ t ápyúptov apud Euthymium non exstitisse: Quod tamen, inquit addidimus sicut quibusdam aliis in locis idem fecimus, quod in aliis exemplaribus et in Complut. editione habeatur. Hisce navis facile mederi potuissent editores, si textum Euthymii collegissent e codicibus Græcis, præsertim Parisiensibus et Barocciano 28, qui Millio quondam in conquirendis lectionibus magno adjumento fuit. Illud quoque sciendum est, Euthymium iis in locis, ubi argumentum se offert, quod in alio evangelista jam dilucidatum erat, transmittere lectorem ad dictam expositionem, citato nimirum juxta Græcorum supputationem capite; cujus allegandi rationis secundum ninjora xɛçálata institutæ mentionem injiciens Sixtus Senensis, Bibl. S. L. III, p. 166, refert: Euthymius seu, ut quibusdam videtur, OŒEcumenius distribuit Evangelium Matthæi in titulos seu capita (c) 86. Cujusmodi distinctiones apud Marcum exstant 48; Lucam 83; Joannem denique 18; non numerata sectione de muliere in adulterio comprehensa, quæ narratio quanquam a Græcis doctoribus passim omissa, ab Euthymio explicatur (d). Neque etiam intactas relinquit sententias, quibus stant, qui Græcæ Ecclesiæ addictos sese profitontur. Qualis est illa, quæ progenuit contentionem inter Græcos et Latinos diu olim agitatam: quo scilicet die Christus agnum paschalem comederit? porro doctrina de operum retributione non statim a morte cujusvis initium capiente, sed differenda ad diem judicii: denique etiam de Spiritu sancto a solo Patre procedente. cui opinioni inhæsisse scriptorem nostrum arguunt loca, quibus Spiritum sanctum a Patre procedere Sed cum illud videtur maxime ambiguum sit, ita nec certius quid evincit adducta a Rich. Simone 1. c. pag. 410, conjectura, qua, Theophylactum auctorem esse sibi persuadet. Qui enim inter utrunique intercedit consensus, vel a Chrysostomo, tanquam communi fonte, fluxit, vel si singularem dogmatumi quorumdam tractationem spectes, (a stabilitis in Ecclesia Orientali fidei capitibus. Verum sæpius discedere Euthymium a Theophylacto cum in interpretatione, tum in lectione, exempla comprobant. Ita e. c. cum Theophylacto quidem et aliis codicibus conspirat in lectionibus supra (x) memoratis Matth. 111, 11; v, 47; Luc. vii, 31 et aliis. Haud raro tamen singulari lectione gaudet, in quibusdam tantummodo N. T. codicibus obvia; ut Joan. vin, 40, ubi loco παρὰ τοῦ θεοῦ Euthymius legit: Παρά τοῦ πατρὸς isque solus, et x!!!, 25, voci ἐκεῖνος subjungit oftw;. Cum ergo ille recumberet ita super pectus Jesu, ctc. Quod interpretatur: Ita sicuti recumbebat, hoc est non elevatus; sed tantum conversus. Similiter Joan. xix, 16, legit yayov siç ed xpairŵpiov. Matth. xiii, 27, deest σ (y); et Luc. v. 19 omissum deprehendimus dɩž ante molzg. II. Luc. xxn, 35, recte cum codd. quibusdam omittit xal únodrµátwv. Sed cautio hic adhibenda est ac diligentia, propterea, quod omnes lectionum varietates minime ab Euthymio proficisci, sed multas potius (x) Pag. 16. Sunt autem hæ: Matth. 111, 11 omittitur καὶ πυρί. Ν. 37. φίλους, pro αδελφούς. Luc. VII, 3d, absunt, sims &è & Kúp:0;. (y) Servat id uterque codex meus. Idem quoque de Parisinis codd. refert Simonius. Id intelligitur etiam ex hac editione et ex codicibus Mosquensibus. Sed ista additamenta in marginibus scholia spectant, non contextum. (a) Complutensem editionem Hentenius ad manus babuit, ex qua etiam disputat contra editionem Erasmi. Sæpius etiam versionem Latinam Vulgatam pro Euthymio expressit. In co autem secutus est consuetudinem illorum temporum. Servat hæc uterque Mosquensis. (c) Imo 68. (a) Addit vero Euthymius in fine cap. VII Joan: Scire autem oportet, quod ea, quæ ab hoc loco haben - tur,usque ad eum, quo dicitur. Iterum ergo loculus est illis Jesus, dicens: Ego sum lux mundi, › in exactioribus exemplaribus aut non inveniantur, ani obelo confossa sint, eo, quod illegitima videantur et addita. Et hujus argumentum est, quod nullus ea sit interpretatus. Sed minus recte verborum Euthyn:ii sensum percepisse videtur Hentenius, quoniam in duobus mss. codicibus, huic exemplari admodum similibus, quos commemorat Rich. Simon, l. c. pag. 422, verba ita se habent: Mydè rov Xpusós:0μον ὅλως μνημονεῦσαι αὐτῷ. Για Noesselt in neta ad h. 1.