Roberti HOLMES, theologia doctoris et professoris in Academia ()xoniensi, viri celeberrimi brevis notitia duorum codicum Euthymii, qui Oxonii inter Baroccianos codd. servantur, ex ejus ad me litteris Sept. V 1791 datis. 1. Chartaceus (*), in-4, foliis 259, continuate tus, infra, supra, Commentarium scriptum charasine columnis scriptus, cum lincis circiter 33 in quaqua pagina. Character est minutissimus et in quibusdamn locis scriptio periit. Continet Commentarium in quatuor Evangelia. Ad finem Commentarii in Joannem desunt aliqua. Singulis Evangeliis præponitur elenchus xegaraiwy. Auctorum citatorum nomina margini non sunt ascripta. II. Membranaceus ("), in-12 scriptus contiuate charactere valde minuto. Habet in margine ad la- (*) De hoc exposuit Millius in Prolegg. ad N. T. $1073-1402. ctere incredibiliter minuto. Scripsit vir quidam doctus in fine codicis hæc: Incipit cod. hic act. L. Omnia ab initio ad comma 13 capitis XI, recenti ac pessima manu descripta habet. Actus apostolorum excipiunt Epistolæ Jacobi, 1 Petr. II; Juan. 1, 11, Ill; Judas; Pauli ad Rom. Cor. I, II; Galat. Ephes. Philipp., etc. Desunt tria ultima capita Apocalypseos. (*) De hoc idem dixit ibid, § 1435, et Wetstenius in Prolegg. ad N. T. tom. II, pag. 13, num 28. TO KATA MATOAION EYATTEAION. EVANGELIUM SECUNDUM MATTHEUM. Τοῦ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγελίου τὰ κεφάλαια. α'. Περὶ τῶν Μάγων. (In editionibus vulgatis cap. II, η'. Περὶ τῆς πενθερᾶς Πέτρου. (VΙΙΙ, 14.) Πρ. Ε. v. 1.) β'. Περὶ τῶν ἀναιρεθέντων παίδων. (ΙΙ, 16.) γ'. Πρώτος Ιωάννης ἐκήρυξε βασιλείαν οὐρανῶν. (III, 1.) δ'. Περὶ τῆς διδασκαλίας τοῦ Σωτῆρος. (ΙV, 17.) ε. Περὶ τῶν μακαρισμών. (V, 1.) Δου. ιζ. ς'. Περὶ τοῦ λεπρού (VΙΙΙ, 1.) Πρ. δ'. Λου. ιβ'. ζ. Περὶ τοῦ ἑκατοντάρχου. (VIII, 5 ) Ίω. σ'. Λου. θ'. θ'. Περὶ τῶν ἰαθέντων ἀπὸ ποικίλων νόσων. (vill, 46.) Μρ. γ'. Λου. 6. ι. Περὶ τοῦ μὴ ἐπιτρεπομένου ἀκολουθεῖν. (VIII, 19.) Λου. Αγ'. ια΄. Περὶ τῆς ἐπιτιμήσεως τῶν ὑδάτων (V111, 23.) Μρ. ι. Λου. κγ'. ιβ. Πε ὶ τῶν δύο δαιμονιζομένων. (111, 28). Αρ. κ. Λου. κδ'. Capita Erangelii Matthæi. 7. De centurione. 8. De sucru Petri. 4. De Magis, 2. De pueris interſectia. 3. Primus Joannes prædicavit regnum cælorum. 4. De doctrina Christi. 5. De beatitudinibus. 6. De leproso. lane capituin aescrip'ionem per totum opus sequitur ac sæpius laudat Euthymius. In his Mp. Marcum: Aov. Lucam: 'Iw. Joannem notat, qui eadem narrant. Adjecti rutem 9. De his qui curati sunt a variis morbis. 10. De eo, cui non permisit, ut sequeretur. 11. De increpatione aquarum. 12. De duobus dæmoniacis. numeri græci respiciunt ad hanc divisionem capitum, quæ singulis evangelistis in principio est addita.

Roberti HOLMES, theologia doctoris et professoris in Academia ()xoniensi, viri celeberrimi brevis notitia duorum codicum Euthymii, qui Oxonii inter Baroccianos codd. servantur, ex ejus ad me litteris Sept. V 1791 datis. 1. Chartaceus (*), in-4, foliis 259, continuate tus, infra, supra, Commentarium scriptum charasine columnis scriptus, cum lincis circiter 33 in quaqua pagina. Character est minutissimus et in quibusdamn locis scriptio periit. Continet Commentarium in quatuor Evangelia. Ad finem Commentarii in Joannem desunt aliqua. Singulis Evangeliis præponitur elenchus xegaraiwy. Auctorum citatorum nomina margini non sunt ascripta. II. Membranaceus ("), in-12 scriptus contiuate charactere valde minuto. Habet in margine ad la- (*) De hoc exposuit Millius in Prolegg. ad N. T. $1073-1402. ctere incredibiliter minuto. Scripsit vir quidam doctus in fine codicis hæc: Incipit cod. hic act. L. Omnia ab initio ad comma 13 capitis XI, recenti ac pessima manu descripta habet. Actus apostolorum excipiunt Epistolæ Jacobi, 1 Petr. II; Juan. 1, 11, Ill; Judas; Pauli ad Rom. Cor. I, II; Galat. Ephes. Philipp., etc. Desunt tria ultima capita Apocalypseos. (*) De hoc idem dixit ibid, § 1435, et Wetstenius in Prolegg. ad N. T. tom. II, pag. 13, num 28. TO KATA MATOAION EYATTEAION. EVANGELIUM SECUNDUM MATTHEUM. Τοῦ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγελίου τὰ κεφάλαια. α'. Περὶ τῶν Μάγων. (In editionibus vulgatis cap. II, η'. Περὶ τῆς πενθερᾶς Πέτρου. (VΙΙΙ, 14.) Πρ. Ε. v. 1.) β'. Περὶ τῶν ἀναιρεθέντων παίδων. (ΙΙ, 16.) γ'. Πρώτος Ιωάννης ἐκήρυξε βασιλείαν οὐρανῶν. (III, 1.) δ'. Περὶ τῆς διδασκαλίας τοῦ Σωτῆρος. (ΙV, 17.) ε. Περὶ τῶν μακαρισμών. (V, 1.) Δου. ιζ. ς'. Περὶ τοῦ λεπρού (VΙΙΙ, 1.) Πρ. δ'. Λου. ιβ'. ζ. Περὶ τοῦ ἑκατοντάρχου. (VIII, 5 ) Ίω. σ'. Λου. θ'. θ'. Περὶ τῶν ἰαθέντων ἀπὸ ποικίλων νόσων. (vill, 46.) Μρ. γ'. Λου. 6. ι. Περὶ τοῦ μὴ ἐπιτρεπομένου ἀκολουθεῖν. (VIII, 19.) Λου. Αγ'. ια΄. Περὶ τῆς ἐπιτιμήσεως τῶν ὑδάτων (V111, 23.) Μρ. ι. Λου. κγ'. ιβ. Πε ὶ τῶν δύο δαιμονιζομένων. (111, 28). Αρ. κ. Λου. κδ'. Capita Erangelii Matthæi. 7. De centurione. 8. De sucru Petri. 4. De Magis, 2. De pueris interſectia. 3. Primus Joannes prædicavit regnum cælorum. 4. De doctrina Christi. 5. De beatitudinibus. 6. De leproso. lane capituin aescrip'ionem per totum opus sequitur ac sæpius laudat Euthymius. In his Mp. Marcum: Aov. Lucam: 'Iw. Joannem notat, qui eadem narrant. Adjecti rutem 9. De his qui curati sunt a variis morbis. 10. De eo, cui non permisit, ut sequeretur. 11. De increpatione aquarum. 12. De duobus dæmoniacis. numeri græci respiciunt ad hanc divisionem capitum, quæ singulis evangelistis in principio est addita.

ιγ. Περὶ τοῦ παραλυτικού. (ΙΧ, 5.) Μρ. δ'. Λου. λδ. Περὶ τῆς μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ. (ΧVΙΙ, 11'. 'Iw. C. 18. Περὶ Ματθαίου τοῦ τελώνου. (ΙΧ, 9.) Ηρ. ε'. Λου. ιδ'. 1.) Μρ. κε'. Λου. Χ. λε'. Περὶ τοῦ σεληνιαζομένου. (ΧVΙΙ, 14.) Μρ. κς'. Λου. λα'. μ'. Περὶ τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου. (ΙΙ, λς'. Περὶ τῶν αἰτούντων τὰ δίδραχμα. (XVII, 23.) Πρ. ιβ. Λου. κε'. ις. Περὶ τῆς αἱμορροούσης. (ΙΧ, 20.) Μρ ιγ'. Λου. κς'. 5. Περὶ τῶν δύο τυφλων. (ΙΧ, 27.) ιη'. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου χωριού. (ΙΧ, 53.) ι. Περὶ τῆς τῶν ἀποστόλων ἐκλογῆς. (Χ, 1.) Πρ. η' καὶ ιδ'. Λου. ις' καὶ κ. κ. Περὶ τῶν ἀποσταλέντων παρά Ιωάννου. (XI, 2) Aov. x'. κα'. Πε ὶ τοῦ ξηρὰν ἔχοντος τὴν χεῖρα. (ΧΙΙ, 10.) Αρ. Φ. Λου. ι8. 24.) ζ. Περὶ τῶν λεγόντων, Τίς μείζων. (XVIII, 1.) Μρ. κζ. Λου. λβ'. λη. Περὶ τῶν ἑκατὸν προβάτων. (ΧVΙΙΙ, 42.) λθ'. Περὶ τοῦ ὀφείλοντος τα μύρια τάλαντα. (XVIII, 23.) μ'. Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων, εἰ ἔξεστιν ἀπολύ σαι τὴν γυναῖκα. (ΧΙΧ, 5.) Ηρ. κη'. μα'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος τὸν Ἰησοῦν πλου σίου. (ΧΙΧ, 16.) Μρ. κδ. Δου. ξγ. μβ'. Περὶ τῶν μισθουμένων έργατών. (ΧΧ, 1.) τα. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου τυφλοῦ καὶ χωροῦ. μγ'. Περὶ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. (ΧΧ, 20.) Μρ. 3'. (XII. 22.) Aov..10. κγ'. Περὶ τῶν αιτούντων σημεῖον. (ΧΙΙ, 58.) Λου. μα. κ. Περὶ τῶν παραβολών (ΧΙΙΙ, 2.) Μρ. θ. Λου. κβ' καὶ μθ. κι'. Περὶ 'Ιωάννου καὶ Ἡρώδου. (ΧΙV, 1.) Ηρ. ιε. χα. Περὶ τῶν πέντε ἄρτων. (ΧΙν, 15.) Μρ. ις'. Δου. κη'. 'Ιω. η'. κ. Περὶ τοῦ ἐν θαλάσσῃ περιπάτου. (ΣΙΝ, 22.) Μρ. ιζ. Ἰω. Θ. χή. Περὶ τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. (ΣΥ, 1.) Μρ. ιη'. κ. Περὶ τῆς Χαναναίας. (ΠΠ, 21.) Πρ. ιθ'. λ'. Περὶ τῶν θεραπευθέντων όχλων. (ΧV, 50.) λα. Περὶ τῶν ἑπτὰ ἄρτων. (ΧV, 32.) Μρ. κα'. 23. Περὶ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουnalwr. (XVI, 5) Mp. x§º. Aov. jiď. λγ. Περὶ τῆς ἐν Καισαρείᾳ επερωτήσεως. (XVI, 15) Πρ. κι. Δου. κθ'. 13. De paralytico. 14. De Matthæo publicano. 15. De filia archisynagogi. 16. De muliere sanguinis profluvio laborante. 17. De duobus cœcis. 18. De demoniaco muto. 19. De apostolorum electione. 20. De discipulis a Joanne missis. 21. De eo qui manum habebat aridam. 23. De demoniaco caco et malo. 23. De requirentibus signum 24. De parabolis 25. De Herode tetrarcha, qui Joannem interemit. 26. De quinque panibus. 27. De ambulatione Christi super mare. 28. De transgressione pracepti Dei. 29. De Phænissa seu Chananæa. 30. De turbis sanalis. 31. De septem panibus. 32. De fermento Pharisæorum et Sadduca'orum. 53. De interrogatione apud Cesaream. 34. De transformatione Christi, μι. Περὶ τῶν δύο τυφλών. (ΧΧ, 99.) Μρ. λα'. λου. ξδ'. με'. Περὶ τῆς ὄνου καὶ τοῦ πώλου (ΧΧΙ, 1.) Ηρ. Αβ'. Λου. ξη' Ίω, ιδ'. μς'. Περὶ τῶν τυφλῶν καὶ χωλών. (ΧΧΙ, 14.) μζ'. Περὶ τῆς ξηρανθείσης συκῆς. (ΧΧΙ, 18.) Πρ. Αγ'. μη'. Περὶ τῶν επερωτησάντων τὸν Κύριον ἀρ χιερέων καὶ πρεσβυτέρων. (ΧΧΙ, 23.) Μρ. 18. Λου. ξθ'. μθ'. Περὶ τῶν δύο υἱῶν παραβολή. (ΧΧΙ, 28.) ν. Περὶ τοῦ ἀμπελῶνος παραβολή. (ΧΧΙ, 33.) Πρ. λς'. Λου. σ'. να'. Περὶ τῶν καλουμένων εἰς τὸν γάμον. (ΚΣΙ, 1.) Λου. κδ'. νβ'. Περὶ τοῦ κήνσου. (ΧΧΙΙ, 15.) Μρ. 25. Δου. oa'. νγ'. Περὶ τῶν Σαδδουκαίων. (ΧΧ, 23.) Μρ. Αη': Δου. οβ'. 35. De lunatico. 35. De exigentibus didrachma. 37. De dicentibus, quis major. 38. De centum ovibus 59. De eo qui debebat decem millia talentorum. 40. De interrogatione, an liceret divortium facere cum uxore. 41. De divile interrogante Jesum. 42. De mercede conductis operariis. 43. De filiis Zebedæi. 44. De duobus cacis. 43. De asina et pullo. 40. De cacis et claudis. 47. De ficu qua exaruit. 48. De principibus sacerdotum et senioribus Dominum interrogantibus. 49. De duobus filiis parabola. 50. De vinea parabola. 51. De vocalis ad nuptias. 52. De quarentibus occasione census. 55. De Sadducais. 34. De legis doctore.

ιγ. Περὶ τοῦ παραλυτικού. (ΙΧ, 5.) Μρ. δ'. Λου. λδ. Περὶ τῆς μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ. (ΧVΙΙ, 11'. 'Iw. C. 18. Περὶ Ματθαίου τοῦ τελώνου. (ΙΧ, 9.) Ηρ. ε'. Λου. ιδ'. 1.) Μρ. κε'. Λου. Χ. λε'. Περὶ τοῦ σεληνιαζομένου. (ΧVΙΙ, 14.) Μρ. κς'. Λου. λα'. μ'. Περὶ τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου. (ΙΙ, λς'. Περὶ τῶν αἰτούντων τὰ δίδραχμα. (XVII, 23.) Πρ. ιβ. Λου. κε'. ις. Περὶ τῆς αἱμορροούσης. (ΙΧ, 20.) Μρ ιγ'. Λου. κς'. 5. Περὶ τῶν δύο τυφλων. (ΙΧ, 27.) ιη'. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου χωριού. (ΙΧ, 53.) ι. Περὶ τῆς τῶν ἀποστόλων ἐκλογῆς. (Χ, 1.) Πρ. η' καὶ ιδ'. Λου. ις' καὶ κ. κ. Περὶ τῶν ἀποσταλέντων παρά Ιωάννου. (XI, 2) Aov. x'. κα'. Πε ὶ τοῦ ξηρὰν ἔχοντος τὴν χεῖρα. (ΧΙΙ, 10.) Αρ. Φ. Λου. ι8. 24.) ζ. Περὶ τῶν λεγόντων, Τίς μείζων. (XVIII, 1.) Μρ. κζ. Λου. λβ'. λη. Περὶ τῶν ἑκατὸν προβάτων. (ΧVΙΙΙ, 42.) λθ'. Περὶ τοῦ ὀφείλοντος τα μύρια τάλαντα. (XVIII, 23.) μ'. Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων, εἰ ἔξεστιν ἀπολύ σαι τὴν γυναῖκα. (ΧΙΧ, 5.) Ηρ. κη'. μα'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος τὸν Ἰησοῦν πλου σίου. (ΧΙΧ, 16.) Μρ. κδ. Δου. ξγ. μβ'. Περὶ τῶν μισθουμένων έργατών. (ΧΧ, 1.) τα. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου τυφλοῦ καὶ χωροῦ. μγ'. Περὶ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. (ΧΧ, 20.) Μρ. 3'. (XII. 22.) Aov..10. κγ'. Περὶ τῶν αιτούντων σημεῖον. (ΧΙΙ, 58.) Λου. μα. κ. Περὶ τῶν παραβολών (ΧΙΙΙ, 2.) Μρ. θ. Λου. κβ' καὶ μθ. κι'. Περὶ 'Ιωάννου καὶ Ἡρώδου. (ΧΙV, 1.) Ηρ. ιε. χα. Περὶ τῶν πέντε ἄρτων. (ΧΙν, 15.) Μρ. ις'. Δου. κη'. 'Ιω. η'. κ. Περὶ τοῦ ἐν θαλάσσῃ περιπάτου. (ΣΙΝ, 22.) Μρ. ιζ. Ἰω. Θ. χή. Περὶ τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. (ΣΥ, 1.) Μρ. ιη'. κ. Περὶ τῆς Χαναναίας. (ΠΠ, 21.) Πρ. ιθ'. λ'. Περὶ τῶν θεραπευθέντων όχλων. (ΧV, 50.) λα. Περὶ τῶν ἑπτὰ ἄρτων. (ΧV, 32.) Μρ. κα'. 23. Περὶ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουnalwr. (XVI, 5) Mp. x§º. Aov. jiď. λγ. Περὶ τῆς ἐν Καισαρείᾳ επερωτήσεως. (XVI, 15) Πρ. κι. Δου. κθ'. 13. De paralytico. 14. De Matthæo publicano. 15. De filia archisynagogi. 16. De muliere sanguinis profluvio laborante. 17. De duobus cœcis. 18. De demoniaco muto. 19. De apostolorum electione. 20. De discipulis a Joanne missis. 21. De eo qui manum habebat aridam. 23. De demoniaco caco et malo. 23. De requirentibus signum 24. De parabolis 25. De Herode tetrarcha, qui Joannem interemit. 26. De quinque panibus. 27. De ambulatione Christi super mare. 28. De transgressione pracepti Dei. 29. De Phænissa seu Chananæa. 30. De turbis sanalis. 31. De septem panibus. 32. De fermento Pharisæorum et Sadduca'orum. 53. De interrogatione apud Cesaream. 34. De transformatione Christi, μι. Περὶ τῶν δύο τυφλών. (ΧΧ, 99.) Μρ. λα'. λου. ξδ'. με'. Περὶ τῆς ὄνου καὶ τοῦ πώλου (ΧΧΙ, 1.) Ηρ. Αβ'. Λου. ξη' Ίω, ιδ'. μς'. Περὶ τῶν τυφλῶν καὶ χωλών. (ΧΧΙ, 14.) μζ'. Περὶ τῆς ξηρανθείσης συκῆς. (ΧΧΙ, 18.) Πρ. Αγ'. μη'. Περὶ τῶν επερωτησάντων τὸν Κύριον ἀρ χιερέων καὶ πρεσβυτέρων. (ΧΧΙ, 23.) Μρ. 18. Λου. ξθ'. μθ'. Περὶ τῶν δύο υἱῶν παραβολή. (ΧΧΙ, 28.) ν. Περὶ τοῦ ἀμπελῶνος παραβολή. (ΧΧΙ, 33.) Πρ. λς'. Λου. σ'. να'. Περὶ τῶν καλουμένων εἰς τὸν γάμον. (ΚΣΙ, 1.) Λου. κδ'. νβ'. Περὶ τοῦ κήνσου. (ΧΧΙΙ, 15.) Μρ. 25. Δου. oa'. νγ'. Περὶ τῶν Σαδδουκαίων. (ΧΧ, 23.) Μρ. Αη': Δου. οβ'. 35. De lunatico. 35. De exigentibus didrachma. 37. De dicentibus, quis major. 38. De centum ovibus 59. De eo qui debebat decem millia talentorum. 40. De interrogatione, an liceret divortium facere cum uxore. 41. De divile interrogante Jesum. 42. De mercede conductis operariis. 43. De filiis Zebedæi. 44. De duobus cacis. 43. De asina et pullo. 40. De cacis et claudis. 47. De ficu qua exaruit. 48. De principibus sacerdotum et senioribus Dominum interrogantibus. 49. De duobus filiis parabola. 50. De vinea parabola. 51. De vocalis ad nuptias. 52. De quarentibus occasione census. 55. De Sadducais. 34. De legis doctore.

ιγ. Περὶ τοῦ παραλυτικού. (ΙΧ, 5.) Μρ. δ'. Λου. λδ. Περὶ τῆς μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ. (ΧVΙΙ, 11'. 'Iw. C. 18. Περὶ Ματθαίου τοῦ τελώνου. (ΙΧ, 9.) Ηρ. ε'. Λου. ιδ'. 1.) Μρ. κε'. Λου. Χ. λε'. Περὶ τοῦ σεληνιαζομένου. (ΧVΙΙ, 14.) Μρ. κς'. Λου. λα'. μ'. Περὶ τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου. (ΙΙ, λς'. Περὶ τῶν αἰτούντων τὰ δίδραχμα. (XVII, 23.) Πρ. ιβ. Λου. κε'. ις. Περὶ τῆς αἱμορροούσης. (ΙΧ, 20.) Μρ ιγ'. Λου. κς'. 5. Περὶ τῶν δύο τυφλων. (ΙΧ, 27.) ιη'. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου χωριού. (ΙΧ, 53.) ι. Περὶ τῆς τῶν ἀποστόλων ἐκλογῆς. (Χ, 1.) Πρ. η' καὶ ιδ'. Λου. ις' καὶ κ. κ. Περὶ τῶν ἀποσταλέντων παρά Ιωάννου. (XI, 2) Aov. x'. κα'. Πε ὶ τοῦ ξηρὰν ἔχοντος τὴν χεῖρα. (ΧΙΙ, 10.) Αρ. Φ. Λου. ι8. 24.) ζ. Περὶ τῶν λεγόντων, Τίς μείζων. (XVIII, 1.) Μρ. κζ. Λου. λβ'. λη. Περὶ τῶν ἑκατὸν προβάτων. (ΧVΙΙΙ, 42.) λθ'. Περὶ τοῦ ὀφείλοντος τα μύρια τάλαντα. (XVIII, 23.) μ'. Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων, εἰ ἔξεστιν ἀπολύ σαι τὴν γυναῖκα. (ΧΙΧ, 5.) Ηρ. κη'. μα'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος τὸν Ἰησοῦν πλου σίου. (ΧΙΧ, 16.) Μρ. κδ. Δου. ξγ. μβ'. Περὶ τῶν μισθουμένων έργατών. (ΧΧ, 1.) τα. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου τυφλοῦ καὶ χωροῦ. μγ'. Περὶ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. (ΧΧ, 20.) Μρ. 3'. (XII. 22.) Aov..10. κγ'. Περὶ τῶν αιτούντων σημεῖον. (ΧΙΙ, 58.) Λου. μα. κ. Περὶ τῶν παραβολών (ΧΙΙΙ, 2.) Μρ. θ. Λου. κβ' καὶ μθ. κι'. Περὶ 'Ιωάννου καὶ Ἡρώδου. (ΧΙV, 1.) Ηρ. ιε. χα. Περὶ τῶν πέντε ἄρτων. (ΧΙν, 15.) Μρ. ις'. Δου. κη'. 'Ιω. η'. κ. Περὶ τοῦ ἐν θαλάσσῃ περιπάτου. (ΣΙΝ, 22.) Μρ. ιζ. Ἰω. Θ. χή. Περὶ τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. (ΣΥ, 1.) Μρ. ιη'. κ. Περὶ τῆς Χαναναίας. (ΠΠ, 21.) Πρ. ιθ'. λ'. Περὶ τῶν θεραπευθέντων όχλων. (ΧV, 50.) λα. Περὶ τῶν ἑπτὰ ἄρτων. (ΧV, 32.) Μρ. κα'. 23. Περὶ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουnalwr. (XVI, 5) Mp. x§º. Aov. jiď. λγ. Περὶ τῆς ἐν Καισαρείᾳ επερωτήσεως. (XVI, 15) Πρ. κι. Δου. κθ'. 13. De paralytico. 14. De Matthæo publicano. 15. De filia archisynagogi. 16. De muliere sanguinis profluvio laborante. 17. De duobus cœcis. 18. De demoniaco muto. 19. De apostolorum electione. 20. De discipulis a Joanne missis. 21. De eo qui manum habebat aridam. 23. De demoniaco caco et malo. 23. De requirentibus signum 24. De parabolis 25. De Herode tetrarcha, qui Joannem interemit. 26. De quinque panibus. 27. De ambulatione Christi super mare. 28. De transgressione pracepti Dei. 29. De Phænissa seu Chananæa. 30. De turbis sanalis. 31. De septem panibus. 32. De fermento Pharisæorum et Sadduca'orum. 53. De interrogatione apud Cesaream. 34. De transformatione Christi, μι. Περὶ τῶν δύο τυφλών. (ΧΧ, 99.) Μρ. λα'. λου. ξδ'. με'. Περὶ τῆς ὄνου καὶ τοῦ πώλου (ΧΧΙ, 1.) Ηρ. Αβ'. Λου. ξη' Ίω, ιδ'. μς'. Περὶ τῶν τυφλῶν καὶ χωλών. (ΧΧΙ, 14.) μζ'. Περὶ τῆς ξηρανθείσης συκῆς. (ΧΧΙ, 18.) Πρ. Αγ'. μη'. Περὶ τῶν επερωτησάντων τὸν Κύριον ἀρ χιερέων καὶ πρεσβυτέρων. (ΧΧΙ, 23.) Μρ. 18. Λου. ξθ'. μθ'. Περὶ τῶν δύο υἱῶν παραβολή. (ΧΧΙ, 28.) ν. Περὶ τοῦ ἀμπελῶνος παραβολή. (ΧΧΙ, 33.) Πρ. λς'. Λου. σ'. να'. Περὶ τῶν καλουμένων εἰς τὸν γάμον. (ΚΣΙ, 1.) Λου. κδ'. νβ'. Περὶ τοῦ κήνσου. (ΧΧΙΙ, 15.) Μρ. 25. Δου. oa'. νγ'. Περὶ τῶν Σαδδουκαίων. (ΧΧ, 23.) Μρ. Αη': Δου. οβ'. 35. De lunatico. 35. De exigentibus didrachma. 37. De dicentibus, quis major. 38. De centum ovibus 59. De eo qui debebat decem millia talentorum. 40. De interrogatione, an liceret divortium facere cum uxore. 41. De divile interrogante Jesum. 42. De mercede conductis operariis. 43. De filiis Zebedæi. 44. De duobus cacis. 43. De asina et pullo. 40. De cacis et claudis. 47. De ficu qua exaruit. 48. De principibus sacerdotum et senioribus Dominum interrogantibus. 49. De duobus filiis parabola. 50. De vinea parabola. 51. De vocalis ad nuptias. 52. De quarentibus occasione census. 55. De Sadducais. 34. De legis doctore.

ιγ. Περὶ τοῦ παραλυτικού. (ΙΧ, 5.) Μρ. δ'. Λου. λδ. Περὶ τῆς μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ. (ΧVΙΙ, 11'. 'Iw. C. 18. Περὶ Ματθαίου τοῦ τελώνου. (ΙΧ, 9.) Ηρ. ε'. Λου. ιδ'. 1.) Μρ. κε'. Λου. Χ. λε'. Περὶ τοῦ σεληνιαζομένου. (ΧVΙΙ, 14.) Μρ. κς'. Λου. λα'. μ'. Περὶ τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου. (ΙΙ, λς'. Περὶ τῶν αἰτούντων τὰ δίδραχμα. (XVII, 23.) Πρ. ιβ. Λου. κε'. ις. Περὶ τῆς αἱμορροούσης. (ΙΧ, 20.) Μρ ιγ'. Λου. κς'. 5. Περὶ τῶν δύο τυφλων. (ΙΧ, 27.) ιη'. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου χωριού. (ΙΧ, 53.) ι. Περὶ τῆς τῶν ἀποστόλων ἐκλογῆς. (Χ, 1.) Πρ. η' καὶ ιδ'. Λου. ις' καὶ κ. κ. Περὶ τῶν ἀποσταλέντων παρά Ιωάννου. (XI, 2) Aov. x'. κα'. Πε ὶ τοῦ ξηρὰν ἔχοντος τὴν χεῖρα. (ΧΙΙ, 10.) Αρ. Φ. Λου. ι8. 24.) ζ. Περὶ τῶν λεγόντων, Τίς μείζων. (XVIII, 1.) Μρ. κζ. Λου. λβ'. λη. Περὶ τῶν ἑκατὸν προβάτων. (ΧVΙΙΙ, 42.) λθ'. Περὶ τοῦ ὀφείλοντος τα μύρια τάλαντα. (XVIII, 23.) μ'. Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων, εἰ ἔξεστιν ἀπολύ σαι τὴν γυναῖκα. (ΧΙΧ, 5.) Ηρ. κη'. μα'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος τὸν Ἰησοῦν πλου σίου. (ΧΙΧ, 16.) Μρ. κδ. Δου. ξγ. μβ'. Περὶ τῶν μισθουμένων έργατών. (ΧΧ, 1.) τα. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου τυφλοῦ καὶ χωροῦ. μγ'. Περὶ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. (ΧΧ, 20.) Μρ. 3'. (XII. 22.) Aov..10. κγ'. Περὶ τῶν αιτούντων σημεῖον. (ΧΙΙ, 58.) Λου. μα. κ. Περὶ τῶν παραβολών (ΧΙΙΙ, 2.) Μρ. θ. Λου. κβ' καὶ μθ. κι'. Περὶ 'Ιωάννου καὶ Ἡρώδου. (ΧΙV, 1.) Ηρ. ιε. χα. Περὶ τῶν πέντε ἄρτων. (ΧΙν, 15.) Μρ. ις'. Δου. κη'. 'Ιω. η'. κ. Περὶ τοῦ ἐν θαλάσσῃ περιπάτου. (ΣΙΝ, 22.) Μρ. ιζ. Ἰω. Θ. χή. Περὶ τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. (ΣΥ, 1.) Μρ. ιη'. κ. Περὶ τῆς Χαναναίας. (ΠΠ, 21.) Πρ. ιθ'. λ'. Περὶ τῶν θεραπευθέντων όχλων. (ΧV, 50.) λα. Περὶ τῶν ἑπτὰ ἄρτων. (ΧV, 32.) Μρ. κα'. 23. Περὶ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουnalwr. (XVI, 5) Mp. x§º. Aov. jiď. λγ. Περὶ τῆς ἐν Καισαρείᾳ επερωτήσεως. (XVI, 15) Πρ. κι. Δου. κθ'. 13. De paralytico. 14. De Matthæo publicano. 15. De filia archisynagogi. 16. De muliere sanguinis profluvio laborante. 17. De duobus cœcis. 18. De demoniaco muto. 19. De apostolorum electione. 20. De discipulis a Joanne missis. 21. De eo qui manum habebat aridam. 23. De demoniaco caco et malo. 23. De requirentibus signum 24. De parabolis 25. De Herode tetrarcha, qui Joannem interemit. 26. De quinque panibus. 27. De ambulatione Christi super mare. 28. De transgressione pracepti Dei. 29. De Phænissa seu Chananæa. 30. De turbis sanalis. 31. De septem panibus. 32. De fermento Pharisæorum et Sadduca'orum. 53. De interrogatione apud Cesaream. 34. De transformatione Christi, μι. Περὶ τῶν δύο τυφλών. (ΧΧ, 99.) Μρ. λα'. λου. ξδ'. με'. Περὶ τῆς ὄνου καὶ τοῦ πώλου (ΧΧΙ, 1.) Ηρ. Αβ'. Λου. ξη' Ίω, ιδ'. μς'. Περὶ τῶν τυφλῶν καὶ χωλών. (ΧΧΙ, 14.) μζ'. Περὶ τῆς ξηρανθείσης συκῆς. (ΧΧΙ, 18.) Πρ. Αγ'. μη'. Περὶ τῶν επερωτησάντων τὸν Κύριον ἀρ χιερέων καὶ πρεσβυτέρων. (ΧΧΙ, 23.) Μρ. 18. Λου. ξθ'. μθ'. Περὶ τῶν δύο υἱῶν παραβολή. (ΧΧΙ, 28.) ν. Περὶ τοῦ ἀμπελῶνος παραβολή. (ΧΧΙ, 33.) Πρ. λς'. Λου. σ'. να'. Περὶ τῶν καλουμένων εἰς τὸν γάμον. (ΚΣΙ, 1.) Λου. κδ'. νβ'. Περὶ τοῦ κήνσου. (ΧΧΙΙ, 15.) Μρ. 25. Δου. oa'. νγ'. Περὶ τῶν Σαδδουκαίων. (ΧΧ, 23.) Μρ. Αη': Δου. οβ'. 35. De lunatico. 35. De exigentibus didrachma. 37. De dicentibus, quis major. 38. De centum ovibus 59. De eo qui debebat decem millia talentorum. 40. De interrogatione, an liceret divortium facere cum uxore. 41. De divile interrogante Jesum. 42. De mercede conductis operariis. 43. De filiis Zebedæi. 44. De duobus cacis. 43. De asina et pullo. 40. De cacis et claudis. 47. De ficu qua exaruit. 48. De principibus sacerdotum et senioribus Dominum interrogantibus. 49. De duobus filiis parabola. 50. De vinea parabola. 51. De vocalis ad nuptias. 52. De quarentibus occasione census. 55. De Sadducais. 34. De legis doctore.

νδ'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος νεμικοῦ. (ΧΧΙΙ, 56.) ξβ'. Περί τῆς ἀλειψάσης τον Κύριον μύρω. Mp. 16'. Aov. As'. ΧΧVΙ, 6.) Μέρ. μδ'. Δου. κα'. Ιω. ιβ'. ξγ'. Περὶ τῆς ἑτοιμασίας τοῦ Πάσχα. (XXVI, 17.) να'. Περὶ τῆς τοῦ Κυρίου ἐπερωτήσεως πρὸς τοὺς Φαρισαίους. (ΧΧΙΙ, 41.) Πρ. β'. Λου. ογ'. να'. Περὶ τοῦ ταλανισμοῦ τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων. (ΧΧΙΙΙ, 43.) Λου. μγ'. Πρ. με. Λου. ος. ξδ'. Περὶ Δείπνου μυστικού. (XXVI, 26.) Μρ. μς'. Λου. ος'. νζ'. Περὶ τῆς συντελείας. (ΧΧΙV, 3.) Μρ. μβ'. ξε'. Περὶ τῆς παραδόσεως τοῦ Ἰησοῦ. (ΧΧVΙ, 46.) Λου. ο'. Ηρ. με'. νη'. Περὶ τῆς ἡμέρας εκείνης καὶ ὥρας. (XXIV, ξς'. Περὶ τῆς ἀρνήσεως τοῦ Πέτρου. (XXVΙ, 69.) 30.) Μρ. μγ'. 10. Περὶ τῶν δέκα παρθένων. (ΧΧV, 1.) ξ. Περὶ τῶν τὰ τάλαντα λαβόντων. (ΧΧV, 14.) ξα'. Περὶ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Χριστοῦ (ΧΧV, 31.) 53. De interrogatione ad Pharismos. 56. De deploratione Scribarum et Pharis@orum. 57. De consummatione. 58. De die ct hora. 59. De decem virginibus. 60. De talentis. 61. De adventu Christi. Μρ. μζ. Λου. οη'. ξζ. Περὶ τῆς Ιούδα μεταμελείας. (XXVII, 3.) ξη'. Περὶ τῆς αιτήσεως τοῦ σώματος τοῦ Ἰησοῦ. (ΧΧVΙΙ, 57.) Μρ. μη· του. πβ'. Ιω. '. 62. De ea quæ unxit Dominum unguento 63. Interrogatio de preparatione Pasche. 64. De Cana mystica. 65. De traditione Jesu. 66. De negatione Petri. 67. De Juda penitentia. 68. De pe:itione corporis Domini. EVANGELI SECUNDUM. MATTHÆUM ENARRATIO diligenter ab Euthymio collecta, qui maxime quidem ex interpretatione sancti Patris nostri Joannis Chrysostomi, præterea et e diversis aliis Patribus quædam in medium altulit, et hanc explanationem in unum collegit. Amen. Primum quidem res fuisset maxime commoda, si litterarum nobis non esset opus auxilio, sed talem viveremus vitam, ut corda nostra vice librorum nobis essent, et quemadmodum hi atramento, ila illa Spiritu inscriberentur. Verum quia jam hanc repulimus gratiam, utinam vel secundum amplexi fuissemus remedium, et litteris ad id quod opus erat, usi fu.ssemus. His namque, qui sub Veteri fuere Testamento, puta Noe, Abraham, ejusque posteris, ipsi præterea Job ac Mosi, non per litteras, sed per seipsum locutus est Deus; nempe qui mentes eorumi puras reperit. Postquam autem in ipsum vitiorum barathrum cecidit universus Hebræcorum populus, tum eis tabu! ac litterat reliquæ fuerunt, ut per has præteritorum occurreret memoria. Similiter autem et his qui sub Novo fuere Testamento, quisque videre poterit idem accidisse. Neque enim apostolis tradidit Deus quidquam scriplum, sed litterarum loco, Spiritus sancti gratiam se eis daturum repromisit: Ille, inquit vobis suggeret omnia (Joan. xiv, 26). Ut autem discas longe id melius fuisse, audi, quid per prophetam dicat: Statuam eis testamentum novum, dans leges • Joan. χιν, 20. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ ΕΥΑΓΓΕΔΙΟΥ, ὑπὸ Εὐθυμίου φιλοπόνως ερανισθεῖσα, μάλιστα μὲν ἀπὸ τῆς ἐξηγήσεως τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστό μου, ἔτι δὲ καὶ ἀπὸ διαφόρων άλλων Πατέρων, συνεισενεγκόντος τινὰ καὶ τοῦ ταύτην έρανισαμένου. Αμήν Πρῶτον μὲν ἀγαθὸν ἦν, μὴ δεῖσθαι ἡμᾶς τῆς ἀπὸ τῶν γραμμάτων βοηθείας, ἀλλ' οὕτω παρέχε. σθαι βίον καθαρόν, ὥστε τὰς ἡμετέρας καρδίας ἀντὶ βιβλίων γίνεσθαι, καὶ καθάπερ ταῦτα διά μέλανος, οὕτω ταύτας διὰ Πνεύματο; ἐγγεγράφθαι. Ἐπεὶ δὲ ταύτην διακρουσάμεθα τὴν χάριν, φέρε, κἂν τὸν δεύτερον ἀσπασώμεθα πλοῦν, καὶ τοῖς γράμμασιν εἰς δέον χρησώμεθα. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἐν τῇ Παλαιᾷ, τῷ Νῶς καὶ τῷ ᾽Αβραὰμ καὶ τοῖς ἐγγό νοις τοῖς ἐκείνου, καὶ τῷ Ἰώβ, καὶ τῷ Μωϋσῇ, οὐ διὰ γραμμάτων ὁ Θεὸς, ἀλλὰ δι᾿ ἑαυτοῦ διελέγετο, καθαρὰν εὑρίσκων αὐτῶν τὴν διάνοιαν. Ἐπεὶ δὲ εἰς αὐτὸν τὸν τῆς κακίας ἐνέπεσε πυθμένα πᾶς ὁ τῶν Ἑβραίων δῆμος, τότε λοιπὸν πλάκες, καὶ γράμματα, καὶ ἡ διὰ τούτων ὑπόμνησις. Ομοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τῇ Καινῇ τοῦτο συμβάν ἴδοι τις ἄν. Οὐδὲ γὰρ τοῖς ἀποστόλοις ἔδωκέ τι γραπτὸν ὁ Θεός· ἀλλ᾽ ἀντὶ γραμμάτων τὴν τοῦ Πνεύματο; αὐτοῖς ἐπηγγείλατο δώσειν χάριν. Ἐκεῖνος γὰρ ὑμᾶς ἀναμνή σει, φησί, πάντα. Καὶ ἵνα μάθῃς, ὅτι τοῦτο πολύ ἄμεινον ἦν, ἄκουσον, διὰ τοῦ προφήτου τί φησι· Διαθήσομαι ὑμῖν διαθήκην καινήν, διδούς νό μους μου εἰς διάνοιαν αὐτῶν καὶ ἐπὶ καρδίας Vario lectiones et notæ. Loco hujus indicis in codice B. est spatium vacuum. Ὅτι πολὺ τοῦτο ἄμεινον, omisso ἦν. A. Sed illo modo habet Chrystom. tom. VII. p. 2, edit. Montefa!conii.

νδ'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος νεμικοῦ. (ΧΧΙΙ, 56.) ξβ'. Περί τῆς ἀλειψάσης τον Κύριον μύρω. Mp. 16'. Aov. As'. ΧΧVΙ, 6.) Μέρ. μδ'. Δου. κα'. Ιω. ιβ'. ξγ'. Περὶ τῆς ἑτοιμασίας τοῦ Πάσχα. (XXVI, 17.) να'. Περὶ τῆς τοῦ Κυρίου ἐπερωτήσεως πρὸς τοὺς Φαρισαίους. (ΧΧΙΙ, 41.) Πρ. β'. Λου. ογ'. να'. Περὶ τοῦ ταλανισμοῦ τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων. (ΧΧΙΙΙ, 43.) Λου. μγ'. Πρ. με. Λου. ος. ξδ'. Περὶ Δείπνου μυστικού. (XXVI, 26.) Μρ. μς'. Λου. ος'. νζ'. Περὶ τῆς συντελείας. (ΧΧΙV, 3.) Μρ. μβ'. ξε'. Περὶ τῆς παραδόσεως τοῦ Ἰησοῦ. (ΧΧVΙ, 46.) Λου. ο'. Ηρ. με'. νη'. Περὶ τῆς ἡμέρας εκείνης καὶ ὥρας. (XXIV, ξς'. Περὶ τῆς ἀρνήσεως τοῦ Πέτρου. (XXVΙ, 69.) 30.) Μρ. μγ'. 10. Περὶ τῶν δέκα παρθένων. (ΧΧV, 1.) ξ. Περὶ τῶν τὰ τάλαντα λαβόντων. (ΧΧV, 14.) ξα'. Περὶ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Χριστοῦ (ΧΧV, 31.) 53. De interrogatione ad Pharismos. 56. De deploratione Scribarum et Pharis@orum. 57. De consummatione. 58. De die ct hora. 59. De decem virginibus. 60. De talentis. 61. De adventu Christi. Μρ. μζ. Λου. οη'. ξζ. Περὶ τῆς Ιούδα μεταμελείας. (XXVII, 3.) ξη'. Περὶ τῆς αιτήσεως τοῦ σώματος τοῦ Ἰησοῦ. (ΧΧVΙΙ, 57.) Μρ. μη· του. πβ'. Ιω. '. 62. De ea quæ unxit Dominum unguento 63. Interrogatio de preparatione Pasche. 64. De Cana mystica. 65. De traditione Jesu. 66. De negatione Petri. 67. De Juda penitentia. 68. De pe:itione corporis Domini. EVANGELI SECUNDUM. MATTHÆUM ENARRATIO diligenter ab Euthymio collecta, qui maxime quidem ex interpretatione sancti Patris nostri Joannis Chrysostomi, præterea et e diversis aliis Patribus quædam in medium altulit, et hanc explanationem in unum collegit. Amen. Primum quidem res fuisset maxime commoda, si litterarum nobis non esset opus auxilio, sed talem viveremus vitam, ut corda nostra vice librorum nobis essent, et quemadmodum hi atramento, ila illa Spiritu inscriberentur. Verum quia jam hanc repulimus gratiam, utinam vel secundum amplexi fuissemus remedium, et litteris ad id quod opus erat, usi fu.ssemus. His namque, qui sub Veteri fuere Testamento, puta Noe, Abraham, ejusque posteris, ipsi præterea Job ac Mosi, non per litteras, sed per seipsum locutus est Deus; nempe qui mentes eorumi puras reperit. Postquam autem in ipsum vitiorum barathrum cecidit universus Hebræcorum populus, tum eis tabu! ac litterat reliquæ fuerunt, ut per has præteritorum occurreret memoria. Similiter autem et his qui sub Novo fuere Testamento, quisque videre poterit idem accidisse. Neque enim apostolis tradidit Deus quidquam scriplum, sed litterarum loco, Spiritus sancti gratiam se eis daturum repromisit: Ille, inquit vobis suggeret omnia (Joan. xiv, 26). Ut autem discas longe id melius fuisse, audi, quid per prophetam dicat: Statuam eis testamentum novum, dans leges • Joan. χιν, 20. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ ΕΥΑΓΓΕΔΙΟΥ, ὑπὸ Εὐθυμίου φιλοπόνως ερανισθεῖσα, μάλιστα μὲν ἀπὸ τῆς ἐξηγήσεως τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστό μου, ἔτι δὲ καὶ ἀπὸ διαφόρων άλλων Πατέρων, συνεισενεγκόντος τινὰ καὶ τοῦ ταύτην έρανισαμένου. Αμήν Πρῶτον μὲν ἀγαθὸν ἦν, μὴ δεῖσθαι ἡμᾶς τῆς ἀπὸ τῶν γραμμάτων βοηθείας, ἀλλ' οὕτω παρέχε. σθαι βίον καθαρόν, ὥστε τὰς ἡμετέρας καρδίας ἀντὶ βιβλίων γίνεσθαι, καὶ καθάπερ ταῦτα διά μέλανος, οὕτω ταύτας διὰ Πνεύματο; ἐγγεγράφθαι. Ἐπεὶ δὲ ταύτην διακρουσάμεθα τὴν χάριν, φέρε, κἂν τὸν δεύτερον ἀσπασώμεθα πλοῦν, καὶ τοῖς γράμμασιν εἰς δέον χρησώμεθα. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἐν τῇ Παλαιᾷ, τῷ Νῶς καὶ τῷ ᾽Αβραὰμ καὶ τοῖς ἐγγό νοις τοῖς ἐκείνου, καὶ τῷ Ἰώβ, καὶ τῷ Μωϋσῇ, οὐ διὰ γραμμάτων ὁ Θεὸς, ἀλλὰ δι᾿ ἑαυτοῦ διελέγετο, καθαρὰν εὑρίσκων αὐτῶν τὴν διάνοιαν. Ἐπεὶ δὲ εἰς αὐτὸν τὸν τῆς κακίας ἐνέπεσε πυθμένα πᾶς ὁ τῶν Ἑβραίων δῆμος, τότε λοιπὸν πλάκες, καὶ γράμματα, καὶ ἡ διὰ τούτων ὑπόμνησις. Ομοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τῇ Καινῇ τοῦτο συμβάν ἴδοι τις ἄν. Οὐδὲ γὰρ τοῖς ἀποστόλοις ἔδωκέ τι γραπτὸν ὁ Θεός· ἀλλ᾽ ἀντὶ γραμμάτων τὴν τοῦ Πνεύματο; αὐτοῖς ἐπηγγείλατο δώσειν χάριν. Ἐκεῖνος γὰρ ὑμᾶς ἀναμνή σει, φησί, πάντα. Καὶ ἵνα μάθῃς, ὅτι τοῦτο πολύ ἄμεινον ἦν, ἄκουσον, διὰ τοῦ προφήτου τί φησι· Διαθήσομαι ὑμῖν διαθήκην καινήν, διδούς νό μους μου εἰς διάνοιαν αὐτῶν καὶ ἐπὶ καρδίας Vario lectiones et notæ. Loco hujus indicis in codice B. est spatium vacuum. Ὅτι πολὺ τοῦτο ἄμεινον, omisso ἦν. A. Sed illo modo habet Chrystom. tom. VII. p. 2, edit. Montefa!conii.

νδ'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος νεμικοῦ. (ΧΧΙΙ, 56.) ξβ'. Περί τῆς ἀλειψάσης τον Κύριον μύρω. Mp. 16'. Aov. As'. ΧΧVΙ, 6.) Μέρ. μδ'. Δου. κα'. Ιω. ιβ'. ξγ'. Περὶ τῆς ἑτοιμασίας τοῦ Πάσχα. (XXVI, 17.) να'. Περὶ τῆς τοῦ Κυρίου ἐπερωτήσεως πρὸς τοὺς Φαρισαίους. (ΧΧΙΙ, 41.) Πρ. β'. Λου. ογ'. να'. Περὶ τοῦ ταλανισμοῦ τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων. (ΧΧΙΙΙ, 43.) Λου. μγ'. Πρ. με. Λου. ος. ξδ'. Περὶ Δείπνου μυστικού. (XXVI, 26.) Μρ. μς'. Λου. ος'. νζ'. Περὶ τῆς συντελείας. (ΧΧΙV, 3.) Μρ. μβ'. ξε'. Περὶ τῆς παραδόσεως τοῦ Ἰησοῦ. (ΧΧVΙ, 46.) Λου. ο'. Ηρ. με'. νη'. Περὶ τῆς ἡμέρας εκείνης καὶ ὥρας. (XXIV, ξς'. Περὶ τῆς ἀρνήσεως τοῦ Πέτρου. (XXVΙ, 69.) 30.) Μρ. μγ'. 10. Περὶ τῶν δέκα παρθένων. (ΧΧV, 1.) ξ. Περὶ τῶν τὰ τάλαντα λαβόντων. (ΧΧV, 14.) ξα'. Περὶ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Χριστοῦ (ΧΧV, 31.) 53. De interrogatione ad Pharismos. 56. De deploratione Scribarum et Pharis@orum. 57. De consummatione. 58. De die ct hora. 59. De decem virginibus. 60. De talentis. 61. De adventu Christi. Μρ. μζ. Λου. οη'. ξζ. Περὶ τῆς Ιούδα μεταμελείας. (XXVII, 3.) ξη'. Περὶ τῆς αιτήσεως τοῦ σώματος τοῦ Ἰησοῦ. (ΧΧVΙΙ, 57.) Μρ. μη· του. πβ'. Ιω. '. 62. De ea quæ unxit Dominum unguento 63. Interrogatio de preparatione Pasche. 64. De Cana mystica. 65. De traditione Jesu. 66. De negatione Petri. 67. De Juda penitentia. 68. De pe:itione corporis Domini. EVANGELI SECUNDUM. MATTHÆUM ENARRATIO diligenter ab Euthymio collecta, qui maxime quidem ex interpretatione sancti Patris nostri Joannis Chrysostomi, præterea et e diversis aliis Patribus quædam in medium altulit, et hanc explanationem in unum collegit. Amen. Primum quidem res fuisset maxime commoda, si litterarum nobis non esset opus auxilio, sed talem viveremus vitam, ut corda nostra vice librorum nobis essent, et quemadmodum hi atramento, ila illa Spiritu inscriberentur. Verum quia jam hanc repulimus gratiam, utinam vel secundum amplexi fuissemus remedium, et litteris ad id quod opus erat, usi fu.ssemus. His namque, qui sub Veteri fuere Testamento, puta Noe, Abraham, ejusque posteris, ipsi præterea Job ac Mosi, non per litteras, sed per seipsum locutus est Deus; nempe qui mentes eorumi puras reperit. Postquam autem in ipsum vitiorum barathrum cecidit universus Hebræcorum populus, tum eis tabu! ac litterat reliquæ fuerunt, ut per has præteritorum occurreret memoria. Similiter autem et his qui sub Novo fuere Testamento, quisque videre poterit idem accidisse. Neque enim apostolis tradidit Deus quidquam scriplum, sed litterarum loco, Spiritus sancti gratiam se eis daturum repromisit: Ille, inquit vobis suggeret omnia (Joan. xiv, 26). Ut autem discas longe id melius fuisse, audi, quid per prophetam dicat: Statuam eis testamentum novum, dans leges • Joan. χιν, 20. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ ΕΥΑΓΓΕΔΙΟΥ, ὑπὸ Εὐθυμίου φιλοπόνως ερανισθεῖσα, μάλιστα μὲν ἀπὸ τῆς ἐξηγήσεως τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστό μου, ἔτι δὲ καὶ ἀπὸ διαφόρων άλλων Πατέρων, συνεισενεγκόντος τινὰ καὶ τοῦ ταύτην έρανισαμένου. Αμήν Πρῶτον μὲν ἀγαθὸν ἦν, μὴ δεῖσθαι ἡμᾶς τῆς ἀπὸ τῶν γραμμάτων βοηθείας, ἀλλ' οὕτω παρέχε. σθαι βίον καθαρόν, ὥστε τὰς ἡμετέρας καρδίας ἀντὶ βιβλίων γίνεσθαι, καὶ καθάπερ ταῦτα διά μέλανος, οὕτω ταύτας διὰ Πνεύματο; ἐγγεγράφθαι. Ἐπεὶ δὲ ταύτην διακρουσάμεθα τὴν χάριν, φέρε, κἂν τὸν δεύτερον ἀσπασώμεθα πλοῦν, καὶ τοῖς γράμμασιν εἰς δέον χρησώμεθα. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἐν τῇ Παλαιᾷ, τῷ Νῶς καὶ τῷ ᾽Αβραὰμ καὶ τοῖς ἐγγό νοις τοῖς ἐκείνου, καὶ τῷ Ἰώβ, καὶ τῷ Μωϋσῇ, οὐ διὰ γραμμάτων ὁ Θεὸς, ἀλλὰ δι᾿ ἑαυτοῦ διελέγετο, καθαρὰν εὑρίσκων αὐτῶν τὴν διάνοιαν. Ἐπεὶ δὲ εἰς αὐτὸν τὸν τῆς κακίας ἐνέπεσε πυθμένα πᾶς ὁ τῶν Ἑβραίων δῆμος, τότε λοιπὸν πλάκες, καὶ γράμματα, καὶ ἡ διὰ τούτων ὑπόμνησις. Ομοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τῇ Καινῇ τοῦτο συμβάν ἴδοι τις ἄν. Οὐδὲ γὰρ τοῖς ἀποστόλοις ἔδωκέ τι γραπτὸν ὁ Θεός· ἀλλ᾽ ἀντὶ γραμμάτων τὴν τοῦ Πνεύματο; αὐτοῖς ἐπηγγείλατο δώσειν χάριν. Ἐκεῖνος γὰρ ὑμᾶς ἀναμνή σει, φησί, πάντα. Καὶ ἵνα μάθῃς, ὅτι τοῦτο πολύ ἄμεινον ἦν, ἄκουσον, διὰ τοῦ προφήτου τί φησι· Διαθήσομαι ὑμῖν διαθήκην καινήν, διδούς νό μους μου εἰς διάνοιαν αὐτῶν καὶ ἐπὶ καρδίας Vario lectiones et notæ. Loco hujus indicis in codice B. est spatium vacuum. Ὅτι πολὺ τοῦτο ἄμεινον, omisso ἦν. A. Sed illo modo habet Chrystom. tom. VII. p. 2, edit. Montefa!conii.

γράψω αὐτούς· καὶ ἔσονται πάντες διδακτοὶ meas in mentem eorum, et in corae scribam eus, Θεοῦ. Καὶ ὁ Παῦλος δὲ, ταύτην ἐνδεικνύμενος τὴν υπεροχήν, έλεγεν εἰληφέναι νόμον, οὐκ ἐν πλαξι λιθίναις, ἀλλ' ἐν πλαξὶ καρδίας σαρχίναις. Ἐπεὶ δὲ χρόνου προϊόντος ἐξώκειλαν, οἱ μὲν δογμάτων ἕνε κεν, οἱ δὲ βίου καὶ τρόπου, εδέησε πάλιν τῆς ἀπὸ τῶν γραμμάτων ὑπομνήσεως. Εννόησον οὖν, ἡλίκον ἐστὶ κακόν, τοὺς οὕτω καθαρῶς ὀφείλοντας ζην ὡ; μὴ δεῖσθαι γραμμάτων, ἀλλ' ἀντὶ βιβλίων παρέχειν τὰς καρδίας τῷ Πνεύματι, ἐπειδὴ τὴν τιμὴν ἀπωλέσαμεν ἐκείνην, καὶ κατέστημεν εἰς τὴν τούτων χρείαν, μηδὲ τῷ δευτέρῳ χεχρῆσθαι φαρμάκῳ, ἀλλ' εἰκῇ καὶ μάτην περιοράν κείμενα τὰ γράμματα, ὅπερ ἵνα μὴ γένηται, φέρε, προσέχωμεν τοῖς γεγραμμένοις, καὶ φιλοπονώτερον ἐξετάζωμεν τὴν ἑκάστου δύναμιν, ὥστε καὶ πλοῦτον ὀρθῶν δογμάτων ἐντεῦθεν ἀποθησαυρίζειν, καὶ συλλέγειν πολιτείας νιοῦς ὑποδείγματα. Διατί δὲ, δώδεκα τῶν ἀποστόλων ὄντων, δύο μόνοι γράφουσιν ἐξ αὐτῶν Εὐαγγέλια, Ματθαῖος καὶ Ιωάννης; Οἱ γὰρ ἕτεροι δύο ἀκόλουθοι μᾶλλον ἦσαν· Μάρκος μὲν, Πέτρου· Παύλου δὲ, Λουκᾶς. Διότι οὐδὲν ἐποίουν πρὸς φιλοτιμίαν, ἀλλὰ πάντα πρὸς χρείαν. Τὸν μὲν γὰρ Ματθαῖον οἱ ἐξ Ἰουδαίων πιστεύσαντες παρεκάλεσαν ἔγγραφον αὐτοῖς ἀφεῖναι τὴν τοῦ κηρύγματος ἱστορίαν, ἣν πρότερον διὰ γλώττης αὐτοὺς ἐδίδαξε· τὸν δὲ Μάρκον ὁμοίως οι ἐν Αἰγύπτῳ μαθητευθέντες αὐτῷ. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ τέθεικε τὴν αἰτίαν τῆς γραφῆς τοῦ Εὐαγγελίου, ἀπολογησάμενος πρὸς τὸν Θεόφιλον, ὅτι δι' ἀσφά λειαν αὐτοῦ τοῦτο συνέγραψε. Φησί γάρ· ἵνα ἐπιγνῷς, περὶ ὧν κατηχήθης λόγων, τὴν ἀσφά λειων. Ο δὲ Ἰωάννης ἐντυχών τοῖς τούτων Εὐαγ· γελίοις, καὶ ἰδὼν, ὅτι καὶ οἱ τρεῖς τῷ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Σωτῆρος, ἐνδιέτριψαν μάλιστα λόγῳ, καὶ λοιπὸν ἔμελλον ἀποσιωπηθῆναι τὰ περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ δόγματα, τοῦ Χριστοῦ κινήσαν. τος αὐτὸν, ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ Εὐαγγελίου συγγραφήν. Διὸ καὶ ἐκ προοιμίων περὶ αὐτῶν διαλέγεται. Διὰ ταῦτα γὰρ καὶ τὸ πᾶν βιβλίον συνέθηκε. Σὺ δὲ θαύ μασον, πῶς μήτε κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν τὰ Εὐαγγέλια συγγράψαντες, μήτε κατὰ τὸν αὐτὸν τόπον, μήτε κοινολογησάμενοι πρὸς ἀλλήλους, ὅμως, ὥσπερ ἀφ' ἑνὸς στόματος, οἱ τέσσαρες φθέγγονται, εν γε τοῖς καιρίοις καὶ συνεκτικοῖς τῆς πίστεως δόγμασι, καὶ πολλὴν ἐπιδείκνυνται περὶ ταῦτα τὴν συμφω νίαν, οἷον, ὅτι ὁ Θεὸς γέγονε, ἄνθρωπος, καὶ ὅτι ἐκ Παρθένου γεγέννηται, καὶ ἔτι θαύματα πεποίηκε, καὶ ὅτι σωτηριώδεις δέδωκεν ἐντολὰς, καὶ ὅτι ἐσταυ ρώθη, καὶ ὅτι ἐτάφη, καὶ ὅτι ἀνέστη, καὶ ὅτι ἀνῆλθε, καὶ ὅτι μέλλει κρῖναι πάντα;, καὶ ὅτι μονογενής ἐστιν Υἱὸς, καὶ ὅτι ὁμοούσιος καὶ ὁμοδύναμος καὶ ὁμότιμος τῷ Πατρὶ, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Εἰ δέ τι καὶ eruntque omnes edocti a Deo '. Ipse quoque Paulus hanc indicans excellentiam ', dicit acceptam esse legem non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carneis. Ubi vero temporis progressu naufragium fecerunt: quidam sane dogmatum causa, alii vero vita ac moribus: rursum memoria opus fuit, quæ a litteris subministrari solet. Cogita ergo quantum fuerit malum, qui, adeo pure vivere debuerimus, ut litteris non indigerenus, sed pro libris præberemus corda Spiritui; postquam honorem illum perdidiinus, ec nos ipsos in hanc constituimus necessitatem, ut ne altero quidem utamur pharmaco, sed quasi frustra ac in vanum jacentes despiciamus litteras. ld ergo ne fat, age sane, his quae scripta sunt animum advertamus, ac diligentius cujusque vires scrutemur, ut et rectorum dogmatum divitias, tanquam thesaurum, effodere licɛat, et sanctæ conversationis exempla colligere. Quam ob causam, obsecro, cum duodecim fuerint apostoli, soli ex eis duo, Matthæus videlicet et Joannes, Evangelia conscripsere? Siquidem reliqui duo, discipuli potius ac sectatores erant: Marcus quidem Petri, Lucas vero Pauli, ld ea causa actum est, quia nihil gloriæ causa faciebant, sed omnia exigente necessitate. Matthæum enim, qui ex Judacis crediderant, ol:secraverunt, ut sciplain relinqueret ipsis Evangelii historiam, quam prius eos verbo docuerat. Similiter et Marcum, qui in Egypto edocti fuerant. Lucas autem causam addit, cur Evangelium conscripserit, dicens ad Theophilum, se hoc propter certitudinem facere. Ait enim: Ut agnoscas (corum, de quibus imbutus fueras, certitudinem. Joannes vero horum nactus Evangelia, vidensque tres versatos in eo maxime sermone, quo Salvatoris incarnationem demonstrarent, et propterea dogmata quæ divinitatem ejus taugebant, silentio præterierant: ideo Christo ipsum ad scribendum Evangelium instigante, accessit. Unde etiam protinus ab initio de his disserit: nam ob hæc librum omnem confecit. Admirare autem quod cum neque uno tempore, neque loco co-leu scripserint, neque res inter sese communicaverint, tamen quasi ex uno ore quatuor loquuntur, in his præcipue dogmatibus quæ Gdei firmitatem ac statum spectant: veluti, quod Deus factus sit homo; quod sit e Virgine natus; quod admiranda operatus sit; quod salutis præcepta dederis; quo¿ crucifixus sit ac sepultus, quod resurrexerit, et in cœlum assumptus sit; quodque omnes sit judicaturus; quod unigenitus sit Filius ct ejusdem substantiæ, similisque potentiæ ac honoris cum Patre, cæteraque hujusmodi. Quod si aliquantum in his quæ necessari non sunt, dissoni videntur, serem. xxxvmi, 31, 35, secundum LXX qui ubique hic luudantur * Isa. Liv, 13. * II Cor. 11, 3. *lue. Variæ lectiones et nota. Μετά ακριβείας addit 1. 1. Chrysost.

γράψω αὐτούς· καὶ ἔσονται πάντες διδακτοὶ meas in mentem eorum, et in corae scribam eus, Θεοῦ. Καὶ ὁ Παῦλος δὲ, ταύτην ἐνδεικνύμενος τὴν υπεροχήν, έλεγεν εἰληφέναι νόμον, οὐκ ἐν πλαξι λιθίναις, ἀλλ' ἐν πλαξὶ καρδίας σαρχίναις. Ἐπεὶ δὲ χρόνου προϊόντος ἐξώκειλαν, οἱ μὲν δογμάτων ἕνε κεν, οἱ δὲ βίου καὶ τρόπου, εδέησε πάλιν τῆς ἀπὸ τῶν γραμμάτων ὑπομνήσεως. Εννόησον οὖν, ἡλίκον ἐστὶ κακόν, τοὺς οὕτω καθαρῶς ὀφείλοντας ζην ὡ; μὴ δεῖσθαι γραμμάτων, ἀλλ' ἀντὶ βιβλίων παρέχειν τὰς καρδίας τῷ Πνεύματι, ἐπειδὴ τὴν τιμὴν ἀπωλέσαμεν ἐκείνην, καὶ κατέστημεν εἰς τὴν τούτων χρείαν, μηδὲ τῷ δευτέρῳ χεχρῆσθαι φαρμάκῳ, ἀλλ' εἰκῇ καὶ μάτην περιοράν κείμενα τὰ γράμματα, ὅπερ ἵνα μὴ γένηται, φέρε, προσέχωμεν τοῖς γεγραμμένοις, καὶ φιλοπονώτερον ἐξετάζωμεν τὴν ἑκάστου δύναμιν, ὥστε καὶ πλοῦτον ὀρθῶν δογμάτων ἐντεῦθεν ἀποθησαυρίζειν, καὶ συλλέγειν πολιτείας νιοῦς ὑποδείγματα. Διατί δὲ, δώδεκα τῶν ἀποστόλων ὄντων, δύο μόνοι γράφουσιν ἐξ αὐτῶν Εὐαγγέλια, Ματθαῖος καὶ Ιωάννης; Οἱ γὰρ ἕτεροι δύο ἀκόλουθοι μᾶλλον ἦσαν· Μάρκος μὲν, Πέτρου· Παύλου δὲ, Λουκᾶς. Διότι οὐδὲν ἐποίουν πρὸς φιλοτιμίαν, ἀλλὰ πάντα πρὸς χρείαν. Τὸν μὲν γὰρ Ματθαῖον οἱ ἐξ Ἰουδαίων πιστεύσαντες παρεκάλεσαν ἔγγραφον αὐτοῖς ἀφεῖναι τὴν τοῦ κηρύγματος ἱστορίαν, ἣν πρότερον διὰ γλώττης αὐτοὺς ἐδίδαξε· τὸν δὲ Μάρκον ὁμοίως οι ἐν Αἰγύπτῳ μαθητευθέντες αὐτῷ. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ τέθεικε τὴν αἰτίαν τῆς γραφῆς τοῦ Εὐαγγελίου, ἀπολογησάμενος πρὸς τὸν Θεόφιλον, ὅτι δι' ἀσφά λειαν αὐτοῦ τοῦτο συνέγραψε. Φησί γάρ· ἵνα ἐπιγνῷς, περὶ ὧν κατηχήθης λόγων, τὴν ἀσφά λειων. Ο δὲ Ἰωάννης ἐντυχών τοῖς τούτων Εὐαγ· γελίοις, καὶ ἰδὼν, ὅτι καὶ οἱ τρεῖς τῷ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Σωτῆρος, ἐνδιέτριψαν μάλιστα λόγῳ, καὶ λοιπὸν ἔμελλον ἀποσιωπηθῆναι τὰ περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ δόγματα, τοῦ Χριστοῦ κινήσαν. τος αὐτὸν, ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ Εὐαγγελίου συγγραφήν. Διὸ καὶ ἐκ προοιμίων περὶ αὐτῶν διαλέγεται. Διὰ ταῦτα γὰρ καὶ τὸ πᾶν βιβλίον συνέθηκε. Σὺ δὲ θαύ μασον, πῶς μήτε κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν τὰ Εὐαγγέλια συγγράψαντες, μήτε κατὰ τὸν αὐτὸν τόπον, μήτε κοινολογησάμενοι πρὸς ἀλλήλους, ὅμως, ὥσπερ ἀφ' ἑνὸς στόματος, οἱ τέσσαρες φθέγγονται, εν γε τοῖς καιρίοις καὶ συνεκτικοῖς τῆς πίστεως δόγμασι, καὶ πολλὴν ἐπιδείκνυνται περὶ ταῦτα τὴν συμφω νίαν, οἷον, ὅτι ὁ Θεὸς γέγονε, ἄνθρωπος, καὶ ὅτι ἐκ Παρθένου γεγέννηται, καὶ ἔτι θαύματα πεποίηκε, καὶ ὅτι σωτηριώδεις δέδωκεν ἐντολὰς, καὶ ὅτι ἐσταυ ρώθη, καὶ ὅτι ἐτάφη, καὶ ὅτι ἀνέστη, καὶ ὅτι ἀνῆλθε, καὶ ὅτι μέλλει κρῖναι πάντα;, καὶ ὅτι μονογενής ἐστιν Υἱὸς, καὶ ὅτι ὁμοούσιος καὶ ὁμοδύναμος καὶ ὁμότιμος τῷ Πατρὶ, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Εἰ δέ τι καὶ eruntque omnes edocti a Deo '. Ipse quoque Paulus hanc indicans excellentiam ', dicit acceptam esse legem non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carneis. Ubi vero temporis progressu naufragium fecerunt: quidam sane dogmatum causa, alii vero vita ac moribus: rursum memoria opus fuit, quæ a litteris subministrari solet. Cogita ergo quantum fuerit malum, qui, adeo pure vivere debuerimus, ut litteris non indigerenus, sed pro libris præberemus corda Spiritui; postquam honorem illum perdidiinus, ec nos ipsos in hanc constituimus necessitatem, ut ne altero quidem utamur pharmaco, sed quasi frustra ac in vanum jacentes despiciamus litteras. ld ergo ne fat, age sane, his quae scripta sunt animum advertamus, ac diligentius cujusque vires scrutemur, ut et rectorum dogmatum divitias, tanquam thesaurum, effodere licɛat, et sanctæ conversationis exempla colligere. Quam ob causam, obsecro, cum duodecim fuerint apostoli, soli ex eis duo, Matthæus videlicet et Joannes, Evangelia conscripsere? Siquidem reliqui duo, discipuli potius ac sectatores erant: Marcus quidem Petri, Lucas vero Pauli, ld ea causa actum est, quia nihil gloriæ causa faciebant, sed omnia exigente necessitate. Matthæum enim, qui ex Judacis crediderant, ol:secraverunt, ut sciplain relinqueret ipsis Evangelii historiam, quam prius eos verbo docuerat. Similiter et Marcum, qui in Egypto edocti fuerant. Lucas autem causam addit, cur Evangelium conscripserit, dicens ad Theophilum, se hoc propter certitudinem facere. Ait enim: Ut agnoscas (corum, de quibus imbutus fueras, certitudinem. Joannes vero horum nactus Evangelia, vidensque tres versatos in eo maxime sermone, quo Salvatoris incarnationem demonstrarent, et propterea dogmata quæ divinitatem ejus taugebant, silentio præterierant: ideo Christo ipsum ad scribendum Evangelium instigante, accessit. Unde etiam protinus ab initio de his disserit: nam ob hæc librum omnem confecit. Admirare autem quod cum neque uno tempore, neque loco co-leu scripserint, neque res inter sese communicaverint, tamen quasi ex uno ore quatuor loquuntur, in his præcipue dogmatibus quæ Gdei firmitatem ac statum spectant: veluti, quod Deus factus sit homo; quod sit e Virgine natus; quod admiranda operatus sit; quod salutis præcepta dederis; quo¿ crucifixus sit ac sepultus, quod resurrexerit, et in cœlum assumptus sit; quodque omnes sit judicaturus; quod unigenitus sit Filius ct ejusdem substantiæ, similisque potentiæ ac honoris cum Patre, cæteraque hujusmodi. Quod si aliquantum in his quæ necessari non sunt, dissoni videntur, serem. xxxvmi, 31, 35, secundum LXX qui ubique hic luudantur * Isa. Liv, 13. * II Cor. 11, 3. *lue. Variæ lectiones et nota. Μετά ακριβείας addit 1. 1. Chrysost.

γράψω αὐτούς· καὶ ἔσονται πάντες διδακτοὶ meas in mentem eorum, et in corae scribam eus, Θεοῦ. Καὶ ὁ Παῦλος δὲ, ταύτην ἐνδεικνύμενος τὴν υπεροχήν, έλεγεν εἰληφέναι νόμον, οὐκ ἐν πλαξι λιθίναις, ἀλλ' ἐν πλαξὶ καρδίας σαρχίναις. Ἐπεὶ δὲ χρόνου προϊόντος ἐξώκειλαν, οἱ μὲν δογμάτων ἕνε κεν, οἱ δὲ βίου καὶ τρόπου, εδέησε πάλιν τῆς ἀπὸ τῶν γραμμάτων ὑπομνήσεως. Εννόησον οὖν, ἡλίκον ἐστὶ κακόν, τοὺς οὕτω καθαρῶς ὀφείλοντας ζην ὡ; μὴ δεῖσθαι γραμμάτων, ἀλλ' ἀντὶ βιβλίων παρέχειν τὰς καρδίας τῷ Πνεύματι, ἐπειδὴ τὴν τιμὴν ἀπωλέσαμεν ἐκείνην, καὶ κατέστημεν εἰς τὴν τούτων χρείαν, μηδὲ τῷ δευτέρῳ χεχρῆσθαι φαρμάκῳ, ἀλλ' εἰκῇ καὶ μάτην περιοράν κείμενα τὰ γράμματα, ὅπερ ἵνα μὴ γένηται, φέρε, προσέχωμεν τοῖς γεγραμμένοις, καὶ φιλοπονώτερον ἐξετάζωμεν τὴν ἑκάστου δύναμιν, ὥστε καὶ πλοῦτον ὀρθῶν δογμάτων ἐντεῦθεν ἀποθησαυρίζειν, καὶ συλλέγειν πολιτείας νιοῦς ὑποδείγματα. Διατί δὲ, δώδεκα τῶν ἀποστόλων ὄντων, δύο μόνοι γράφουσιν ἐξ αὐτῶν Εὐαγγέλια, Ματθαῖος καὶ Ιωάννης; Οἱ γὰρ ἕτεροι δύο ἀκόλουθοι μᾶλλον ἦσαν· Μάρκος μὲν, Πέτρου· Παύλου δὲ, Λουκᾶς. Διότι οὐδὲν ἐποίουν πρὸς φιλοτιμίαν, ἀλλὰ πάντα πρὸς χρείαν. Τὸν μὲν γὰρ Ματθαῖον οἱ ἐξ Ἰουδαίων πιστεύσαντες παρεκάλεσαν ἔγγραφον αὐτοῖς ἀφεῖναι τὴν τοῦ κηρύγματος ἱστορίαν, ἣν πρότερον διὰ γλώττης αὐτοὺς ἐδίδαξε· τὸν δὲ Μάρκον ὁμοίως οι ἐν Αἰγύπτῳ μαθητευθέντες αὐτῷ. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ τέθεικε τὴν αἰτίαν τῆς γραφῆς τοῦ Εὐαγγελίου, ἀπολογησάμενος πρὸς τὸν Θεόφιλον, ὅτι δι' ἀσφά λειαν αὐτοῦ τοῦτο συνέγραψε. Φησί γάρ· ἵνα ἐπιγνῷς, περὶ ὧν κατηχήθης λόγων, τὴν ἀσφά λειων. Ο δὲ Ἰωάννης ἐντυχών τοῖς τούτων Εὐαγ· γελίοις, καὶ ἰδὼν, ὅτι καὶ οἱ τρεῖς τῷ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Σωτῆρος, ἐνδιέτριψαν μάλιστα λόγῳ, καὶ λοιπὸν ἔμελλον ἀποσιωπηθῆναι τὰ περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ δόγματα, τοῦ Χριστοῦ κινήσαν. τος αὐτὸν, ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ Εὐαγγελίου συγγραφήν. Διὸ καὶ ἐκ προοιμίων περὶ αὐτῶν διαλέγεται. Διὰ ταῦτα γὰρ καὶ τὸ πᾶν βιβλίον συνέθηκε. Σὺ δὲ θαύ μασον, πῶς μήτε κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν τὰ Εὐαγγέλια συγγράψαντες, μήτε κατὰ τὸν αὐτὸν τόπον, μήτε κοινολογησάμενοι πρὸς ἀλλήλους, ὅμως, ὥσπερ ἀφ' ἑνὸς στόματος, οἱ τέσσαρες φθέγγονται, εν γε τοῖς καιρίοις καὶ συνεκτικοῖς τῆς πίστεως δόγμασι, καὶ πολλὴν ἐπιδείκνυνται περὶ ταῦτα τὴν συμφω νίαν, οἷον, ὅτι ὁ Θεὸς γέγονε, ἄνθρωπος, καὶ ὅτι ἐκ Παρθένου γεγέννηται, καὶ ἔτι θαύματα πεποίηκε, καὶ ὅτι σωτηριώδεις δέδωκεν ἐντολὰς, καὶ ὅτι ἐσταυ ρώθη, καὶ ὅτι ἐτάφη, καὶ ὅτι ἀνέστη, καὶ ὅτι ἀνῆλθε, καὶ ὅτι μέλλει κρῖναι πάντα;, καὶ ὅτι μονογενής ἐστιν Υἱὸς, καὶ ὅτι ὁμοούσιος καὶ ὁμοδύναμος καὶ ὁμότιμος τῷ Πατρὶ, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Εἰ δέ τι καὶ eruntque omnes edocti a Deo '. Ipse quoque Paulus hanc indicans excellentiam ', dicit acceptam esse legem non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carneis. Ubi vero temporis progressu naufragium fecerunt: quidam sane dogmatum causa, alii vero vita ac moribus: rursum memoria opus fuit, quæ a litteris subministrari solet. Cogita ergo quantum fuerit malum, qui, adeo pure vivere debuerimus, ut litteris non indigerenus, sed pro libris præberemus corda Spiritui; postquam honorem illum perdidiinus, ec nos ipsos in hanc constituimus necessitatem, ut ne altero quidem utamur pharmaco, sed quasi frustra ac in vanum jacentes despiciamus litteras. ld ergo ne fat, age sane, his quae scripta sunt animum advertamus, ac diligentius cujusque vires scrutemur, ut et rectorum dogmatum divitias, tanquam thesaurum, effodere licɛat, et sanctæ conversationis exempla colligere. Quam ob causam, obsecro, cum duodecim fuerint apostoli, soli ex eis duo, Matthæus videlicet et Joannes, Evangelia conscripsere? Siquidem reliqui duo, discipuli potius ac sectatores erant: Marcus quidem Petri, Lucas vero Pauli, ld ea causa actum est, quia nihil gloriæ causa faciebant, sed omnia exigente necessitate. Matthæum enim, qui ex Judacis crediderant, ol:secraverunt, ut sciplain relinqueret ipsis Evangelii historiam, quam prius eos verbo docuerat. Similiter et Marcum, qui in Egypto edocti fuerant. Lucas autem causam addit, cur Evangelium conscripserit, dicens ad Theophilum, se hoc propter certitudinem facere. Ait enim: Ut agnoscas (corum, de quibus imbutus fueras, certitudinem. Joannes vero horum nactus Evangelia, vidensque tres versatos in eo maxime sermone, quo Salvatoris incarnationem demonstrarent, et propterea dogmata quæ divinitatem ejus taugebant, silentio præterierant: ideo Christo ipsum ad scribendum Evangelium instigante, accessit. Unde etiam protinus ab initio de his disserit: nam ob hæc librum omnem confecit. Admirare autem quod cum neque uno tempore, neque loco co-leu scripserint, neque res inter sese communicaverint, tamen quasi ex uno ore quatuor loquuntur, in his præcipue dogmatibus quæ Gdei firmitatem ac statum spectant: veluti, quod Deus factus sit homo; quod sit e Virgine natus; quod admiranda operatus sit; quod salutis præcepta dederis; quo¿ crucifixus sit ac sepultus, quod resurrexerit, et in cœlum assumptus sit; quodque omnes sit judicaturus; quod unigenitus sit Filius ct ejusdem substantiæ, similisque potentiæ ac honoris cum Patre, cæteraque hujusmodi. Quod si aliquantum in his quæ necessari non sunt, dissoni videntur, serem. xxxvmi, 31, 35, secundum LXX qui ubique hic luudantur * Isa. Liv, 13. * II Cor. 11, 3. *lue. Variæ lectiones et nota. Μετά ακριβείας addit 1. 1. Chrysost.

γράψω αὐτούς· καὶ ἔσονται πάντες διδακτοὶ meas in mentem eorum, et in corae scribam eus, Θεοῦ. Καὶ ὁ Παῦλος δὲ, ταύτην ἐνδεικνύμενος τὴν υπεροχήν, έλεγεν εἰληφέναι νόμον, οὐκ ἐν πλαξι λιθίναις, ἀλλ' ἐν πλαξὶ καρδίας σαρχίναις. Ἐπεὶ δὲ χρόνου προϊόντος ἐξώκειλαν, οἱ μὲν δογμάτων ἕνε κεν, οἱ δὲ βίου καὶ τρόπου, εδέησε πάλιν τῆς ἀπὸ τῶν γραμμάτων ὑπομνήσεως. Εννόησον οὖν, ἡλίκον ἐστὶ κακόν, τοὺς οὕτω καθαρῶς ὀφείλοντας ζην ὡ; μὴ δεῖσθαι γραμμάτων, ἀλλ' ἀντὶ βιβλίων παρέχειν τὰς καρδίας τῷ Πνεύματι, ἐπειδὴ τὴν τιμὴν ἀπωλέσαμεν ἐκείνην, καὶ κατέστημεν εἰς τὴν τούτων χρείαν, μηδὲ τῷ δευτέρῳ χεχρῆσθαι φαρμάκῳ, ἀλλ' εἰκῇ καὶ μάτην περιοράν κείμενα τὰ γράμματα, ὅπερ ἵνα μὴ γένηται, φέρε, προσέχωμεν τοῖς γεγραμμένοις, καὶ φιλοπονώτερον ἐξετάζωμεν τὴν ἑκάστου δύναμιν, ὥστε καὶ πλοῦτον ὀρθῶν δογμάτων ἐντεῦθεν ἀποθησαυρίζειν, καὶ συλλέγειν πολιτείας νιοῦς ὑποδείγματα. Διατί δὲ, δώδεκα τῶν ἀποστόλων ὄντων, δύο μόνοι γράφουσιν ἐξ αὐτῶν Εὐαγγέλια, Ματθαῖος καὶ Ιωάννης; Οἱ γὰρ ἕτεροι δύο ἀκόλουθοι μᾶλλον ἦσαν· Μάρκος μὲν, Πέτρου· Παύλου δὲ, Λουκᾶς. Διότι οὐδὲν ἐποίουν πρὸς φιλοτιμίαν, ἀλλὰ πάντα πρὸς χρείαν. Τὸν μὲν γὰρ Ματθαῖον οἱ ἐξ Ἰουδαίων πιστεύσαντες παρεκάλεσαν ἔγγραφον αὐτοῖς ἀφεῖναι τὴν τοῦ κηρύγματος ἱστορίαν, ἣν πρότερον διὰ γλώττης αὐτοὺς ἐδίδαξε· τὸν δὲ Μάρκον ὁμοίως οι ἐν Αἰγύπτῳ μαθητευθέντες αὐτῷ. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ τέθεικε τὴν αἰτίαν τῆς γραφῆς τοῦ Εὐαγγελίου, ἀπολογησάμενος πρὸς τὸν Θεόφιλον, ὅτι δι' ἀσφά λειαν αὐτοῦ τοῦτο συνέγραψε. Φησί γάρ· ἵνα ἐπιγνῷς, περὶ ὧν κατηχήθης λόγων, τὴν ἀσφά λειων. Ο δὲ Ἰωάννης ἐντυχών τοῖς τούτων Εὐαγ· γελίοις, καὶ ἰδὼν, ὅτι καὶ οἱ τρεῖς τῷ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Σωτῆρος, ἐνδιέτριψαν μάλιστα λόγῳ, καὶ λοιπὸν ἔμελλον ἀποσιωπηθῆναι τὰ περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ δόγματα, τοῦ Χριστοῦ κινήσαν. τος αὐτὸν, ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ Εὐαγγελίου συγγραφήν. Διὸ καὶ ἐκ προοιμίων περὶ αὐτῶν διαλέγεται. Διὰ ταῦτα γὰρ καὶ τὸ πᾶν βιβλίον συνέθηκε. Σὺ δὲ θαύ μασον, πῶς μήτε κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν τὰ Εὐαγγέλια συγγράψαντες, μήτε κατὰ τὸν αὐτὸν τόπον, μήτε κοινολογησάμενοι πρὸς ἀλλήλους, ὅμως, ὥσπερ ἀφ' ἑνὸς στόματος, οἱ τέσσαρες φθέγγονται, εν γε τοῖς καιρίοις καὶ συνεκτικοῖς τῆς πίστεως δόγμασι, καὶ πολλὴν ἐπιδείκνυνται περὶ ταῦτα τὴν συμφω νίαν, οἷον, ὅτι ὁ Θεὸς γέγονε, ἄνθρωπος, καὶ ὅτι ἐκ Παρθένου γεγέννηται, καὶ ἔτι θαύματα πεποίηκε, καὶ ὅτι σωτηριώδεις δέδωκεν ἐντολὰς, καὶ ὅτι ἐσταυ ρώθη, καὶ ὅτι ἐτάφη, καὶ ὅτι ἀνέστη, καὶ ὅτι ἀνῆλθε, καὶ ὅτι μέλλει κρῖναι πάντα;, καὶ ὅτι μονογενής ἐστιν Υἱὸς, καὶ ὅτι ὁμοούσιος καὶ ὁμοδύναμος καὶ ὁμότιμος τῷ Πατρὶ, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Εἰ δέ τι καὶ eruntque omnes edocti a Deo '. Ipse quoque Paulus hanc indicans excellentiam ', dicit acceptam esse legem non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carneis. Ubi vero temporis progressu naufragium fecerunt: quidam sane dogmatum causa, alii vero vita ac moribus: rursum memoria opus fuit, quæ a litteris subministrari solet. Cogita ergo quantum fuerit malum, qui, adeo pure vivere debuerimus, ut litteris non indigerenus, sed pro libris præberemus corda Spiritui; postquam honorem illum perdidiinus, ec nos ipsos in hanc constituimus necessitatem, ut ne altero quidem utamur pharmaco, sed quasi frustra ac in vanum jacentes despiciamus litteras. ld ergo ne fat, age sane, his quae scripta sunt animum advertamus, ac diligentius cujusque vires scrutemur, ut et rectorum dogmatum divitias, tanquam thesaurum, effodere licɛat, et sanctæ conversationis exempla colligere. Quam ob causam, obsecro, cum duodecim fuerint apostoli, soli ex eis duo, Matthæus videlicet et Joannes, Evangelia conscripsere? Siquidem reliqui duo, discipuli potius ac sectatores erant: Marcus quidem Petri, Lucas vero Pauli, ld ea causa actum est, quia nihil gloriæ causa faciebant, sed omnia exigente necessitate. Matthæum enim, qui ex Judacis crediderant, ol:secraverunt, ut sciplain relinqueret ipsis Evangelii historiam, quam prius eos verbo docuerat. Similiter et Marcum, qui in Egypto edocti fuerant. Lucas autem causam addit, cur Evangelium conscripserit, dicens ad Theophilum, se hoc propter certitudinem facere. Ait enim: Ut agnoscas (corum, de quibus imbutus fueras, certitudinem. Joannes vero horum nactus Evangelia, vidensque tres versatos in eo maxime sermone, quo Salvatoris incarnationem demonstrarent, et propterea dogmata quæ divinitatem ejus taugebant, silentio præterierant: ideo Christo ipsum ad scribendum Evangelium instigante, accessit. Unde etiam protinus ab initio de his disserit: nam ob hæc librum omnem confecit. Admirare autem quod cum neque uno tempore, neque loco co-leu scripserint, neque res inter sese communicaverint, tamen quasi ex uno ore quatuor loquuntur, in his præcipue dogmatibus quæ Gdei firmitatem ac statum spectant: veluti, quod Deus factus sit homo; quod sit e Virgine natus; quod admiranda operatus sit; quod salutis præcepta dederis; quo¿ crucifixus sit ac sepultus, quod resurrexerit, et in cœlum assumptus sit; quodque omnes sit judicaturus; quod unigenitus sit Filius ct ejusdem substantiæ, similisque potentiæ ac honoris cum Patre, cæteraque hujusmodi. Quod si aliquantum in his quæ necessari non sunt, dissoni videntur, serem. xxxvmi, 31, 35, secundum LXX qui ubique hic luudantur * Isa. Liv, 13. * II Cor. 11, 3. *lue. Variæ lectiones et nota. Μετά ακριβείας addit 1. 1. Chrysost.

γράψω αὐτούς· καὶ ἔσονται πάντες διδακτοὶ meas in mentem eorum, et in corae scribam eus, Θεοῦ. Καὶ ὁ Παῦλος δὲ, ταύτην ἐνδεικνύμενος τὴν υπεροχήν, έλεγεν εἰληφέναι νόμον, οὐκ ἐν πλαξι λιθίναις, ἀλλ' ἐν πλαξὶ καρδίας σαρχίναις. Ἐπεὶ δὲ χρόνου προϊόντος ἐξώκειλαν, οἱ μὲν δογμάτων ἕνε κεν, οἱ δὲ βίου καὶ τρόπου, εδέησε πάλιν τῆς ἀπὸ τῶν γραμμάτων ὑπομνήσεως. Εννόησον οὖν, ἡλίκον ἐστὶ κακόν, τοὺς οὕτω καθαρῶς ὀφείλοντας ζην ὡ; μὴ δεῖσθαι γραμμάτων, ἀλλ' ἀντὶ βιβλίων παρέχειν τὰς καρδίας τῷ Πνεύματι, ἐπειδὴ τὴν τιμὴν ἀπωλέσαμεν ἐκείνην, καὶ κατέστημεν εἰς τὴν τούτων χρείαν, μηδὲ τῷ δευτέρῳ χεχρῆσθαι φαρμάκῳ, ἀλλ' εἰκῇ καὶ μάτην περιοράν κείμενα τὰ γράμματα, ὅπερ ἵνα μὴ γένηται, φέρε, προσέχωμεν τοῖς γεγραμμένοις, καὶ φιλοπονώτερον ἐξετάζωμεν τὴν ἑκάστου δύναμιν, ὥστε καὶ πλοῦτον ὀρθῶν δογμάτων ἐντεῦθεν ἀποθησαυρίζειν, καὶ συλλέγειν πολιτείας νιοῦς ὑποδείγματα. Διατί δὲ, δώδεκα τῶν ἀποστόλων ὄντων, δύο μόνοι γράφουσιν ἐξ αὐτῶν Εὐαγγέλια, Ματθαῖος καὶ Ιωάννης; Οἱ γὰρ ἕτεροι δύο ἀκόλουθοι μᾶλλον ἦσαν· Μάρκος μὲν, Πέτρου· Παύλου δὲ, Λουκᾶς. Διότι οὐδὲν ἐποίουν πρὸς φιλοτιμίαν, ἀλλὰ πάντα πρὸς χρείαν. Τὸν μὲν γὰρ Ματθαῖον οἱ ἐξ Ἰουδαίων πιστεύσαντες παρεκάλεσαν ἔγγραφον αὐτοῖς ἀφεῖναι τὴν τοῦ κηρύγματος ἱστορίαν, ἣν πρότερον διὰ γλώττης αὐτοὺς ἐδίδαξε· τὸν δὲ Μάρκον ὁμοίως οι ἐν Αἰγύπτῳ μαθητευθέντες αὐτῷ. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ τέθεικε τὴν αἰτίαν τῆς γραφῆς τοῦ Εὐαγγελίου, ἀπολογησάμενος πρὸς τὸν Θεόφιλον, ὅτι δι' ἀσφά λειαν αὐτοῦ τοῦτο συνέγραψε. Φησί γάρ· ἵνα ἐπιγνῷς, περὶ ὧν κατηχήθης λόγων, τὴν ἀσφά λειων. Ο δὲ Ἰωάννης ἐντυχών τοῖς τούτων Εὐαγ· γελίοις, καὶ ἰδὼν, ὅτι καὶ οἱ τρεῖς τῷ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Σωτῆρος, ἐνδιέτριψαν μάλιστα λόγῳ, καὶ λοιπὸν ἔμελλον ἀποσιωπηθῆναι τὰ περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ δόγματα, τοῦ Χριστοῦ κινήσαν. τος αὐτὸν, ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ Εὐαγγελίου συγγραφήν. Διὸ καὶ ἐκ προοιμίων περὶ αὐτῶν διαλέγεται. Διὰ ταῦτα γὰρ καὶ τὸ πᾶν βιβλίον συνέθηκε. Σὺ δὲ θαύ μασον, πῶς μήτε κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν τὰ Εὐαγγέλια συγγράψαντες, μήτε κατὰ τὸν αὐτὸν τόπον, μήτε κοινολογησάμενοι πρὸς ἀλλήλους, ὅμως, ὥσπερ ἀφ' ἑνὸς στόματος, οἱ τέσσαρες φθέγγονται, εν γε τοῖς καιρίοις καὶ συνεκτικοῖς τῆς πίστεως δόγμασι, καὶ πολλὴν ἐπιδείκνυνται περὶ ταῦτα τὴν συμφω νίαν, οἷον, ὅτι ὁ Θεὸς γέγονε, ἄνθρωπος, καὶ ὅτι ἐκ Παρθένου γεγέννηται, καὶ ἔτι θαύματα πεποίηκε, καὶ ὅτι σωτηριώδεις δέδωκεν ἐντολὰς, καὶ ὅτι ἐσταυ ρώθη, καὶ ὅτι ἐτάφη, καὶ ὅτι ἀνέστη, καὶ ὅτι ἀνῆλθε, καὶ ὅτι μέλλει κρῖναι πάντα;, καὶ ὅτι μονογενής ἐστιν Υἱὸς, καὶ ὅτι ὁμοούσιος καὶ ὁμοδύναμος καὶ ὁμότιμος τῷ Πατρὶ, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Εἰ δέ τι καὶ eruntque omnes edocti a Deo '. Ipse quoque Paulus hanc indicans excellentiam ', dicit acceptam esse legem non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carneis. Ubi vero temporis progressu naufragium fecerunt: quidam sane dogmatum causa, alii vero vita ac moribus: rursum memoria opus fuit, quæ a litteris subministrari solet. Cogita ergo quantum fuerit malum, qui, adeo pure vivere debuerimus, ut litteris non indigerenus, sed pro libris præberemus corda Spiritui; postquam honorem illum perdidiinus, ec nos ipsos in hanc constituimus necessitatem, ut ne altero quidem utamur pharmaco, sed quasi frustra ac in vanum jacentes despiciamus litteras. ld ergo ne fat, age sane, his quae scripta sunt animum advertamus, ac diligentius cujusque vires scrutemur, ut et rectorum dogmatum divitias, tanquam thesaurum, effodere licɛat, et sanctæ conversationis exempla colligere. Quam ob causam, obsecro, cum duodecim fuerint apostoli, soli ex eis duo, Matthæus videlicet et Joannes, Evangelia conscripsere? Siquidem reliqui duo, discipuli potius ac sectatores erant: Marcus quidem Petri, Lucas vero Pauli, ld ea causa actum est, quia nihil gloriæ causa faciebant, sed omnia exigente necessitate. Matthæum enim, qui ex Judacis crediderant, ol:secraverunt, ut sciplain relinqueret ipsis Evangelii historiam, quam prius eos verbo docuerat. Similiter et Marcum, qui in Egypto edocti fuerant. Lucas autem causam addit, cur Evangelium conscripserit, dicens ad Theophilum, se hoc propter certitudinem facere. Ait enim: Ut agnoscas (corum, de quibus imbutus fueras, certitudinem. Joannes vero horum nactus Evangelia, vidensque tres versatos in eo maxime sermone, quo Salvatoris incarnationem demonstrarent, et propterea dogmata quæ divinitatem ejus taugebant, silentio præterierant: ideo Christo ipsum ad scribendum Evangelium instigante, accessit. Unde etiam protinus ab initio de his disserit: nam ob hæc librum omnem confecit. Admirare autem quod cum neque uno tempore, neque loco co-leu scripserint, neque res inter sese communicaverint, tamen quasi ex uno ore quatuor loquuntur, in his præcipue dogmatibus quæ Gdei firmitatem ac statum spectant: veluti, quod Deus factus sit homo; quod sit e Virgine natus; quod admiranda operatus sit; quod salutis præcepta dederis; quo¿ crucifixus sit ac sepultus, quod resurrexerit, et in cœlum assumptus sit; quodque omnes sit judicaturus; quod unigenitus sit Filius ct ejusdem substantiæ, similisque potentiæ ac honoris cum Patre, cæteraque hujusmodi. Quod si aliquantum in his quæ necessari non sunt, dissoni videntur, serem. xxxvmi, 31, 35, secundum LXX qui ubique hic luudantur * Isa. Liv, 13. * II Cor. 11, 3. *lue. Variæ lectiones et nota. Μετά ακριβείας addit 1. 1. Chrysost.

hac ipsa, quæ apparet, dissonantia, maxima βt περὶ τὰ μὴ ἀναγκαῖα διαφωνεῖν ἔδοξαν, μάλλον ή veritatis demonstratio, et eos omni liberal suspicione. Si cnim in omnibus ad tempus usque, locum, ac verba conformes fuissent, nullus animum inducere potuisset, quin inter se convenissent, ut ex communi pacto scriberent, quæ scripserunt. Dissonantiam autem nunc dicimus, non contrarietatem; neque enim contrarii fuerunt, etiam in his quæ contingentia erant, sed ea diversimode locuti sunt. In quibusdam enim, tunc, inquit ille, miraculum operatus est; hic autem, alio tempore. Item, hic quidem, tali loco, ille vero tali. Rursum hic talem habuit orationem, illo autem talem, de quibus suis dicemus locis, macifeste demonstrantes, quod omnino non fuerint contrarii. Aliud siquidem est contrario modo lo. qui, aliud diverso modo loqui. Primus autem scripsit Matthæus, quod nunc præ manibus est Evangelium, post octo annos Christi in cœlum assumpti. Scripsit autem illud ad cos, qui ex Jud. is crediderant, ut pradiximus; Hebraica usus lingua ac contextura, postea vero in nostram linguam traductum est. †† Joannes autem, ut perhibent, ex Hebraico Græcum fecit. Marcus vero (scripsit) decimo post assumptionein anno, a Petro doctus; Lucas autem, post annos quindecim; Joannes deniqne, qui maxime theologiam (Christi) tractat, anno tricesimo secundo. EVANGELIUN SECUNDUM MATTHÆUM. Evangelistæ in inscriptionibus, [librorum suorum] Evangelium appellaverunt narrationem suam, quod ctiam testatur Lucas, dicens: Quoniam complures aggressi sunt contexere narrationem earum certissimæ fidei rerum, quæ in nobis completa sunt Hanc autem narrationem, Evangelium vocaverunt, quod bona hominibus nuntiet, puta, Deum hominem factum, hominem vero divinum, damonum dissolutionem, peccatorum remissionem, regenerationem, adoptionem, et regni cœlorum hæreditatein. Evangelistæ vero dicuntur, non solum bi quatuor, verum eliam omnnes simul apostoli; de quibus pariter autea locutus est Isaias: Quam pulchri, inquiens, pedes evangelisanlium pacem, evangelizantium bona '. Verum hi quatuor proprie evangelistæ vocati sunt, quasi qui per scripturam Dinnia parraverunt ac prodiderunt; cæteri vero omnes, tanquam qui hoc ipsum sine scriptura fccerunt. Cap. I, vers. 1. Liber generationis Jesu Christi. Per generationem intelligit hic Joannes Chrysostomus, nativitatem. Dictio siquidem γένεσις, cum * Luc. 1, 1. 7 Isa. Lii, 7. δοκοῦσα αὕτη διαφωνία, μεγίστη γίνεται τῆς ἀληθείας ἀπόδειξις, καὶ πάσης αὐτοὺς ὑποψίας ἀπαλλάττει. Εἰ γὰρ πάντα μέχρι καιροῦ καὶ τόπου καὶ ῥημάτων συνεφώνησαν, οὐδεὶς ἂν ἐπίστευσεν, ὅτι μή, συνελθόντες ἀλλήλοις, ἀπὸ κοινῆς συνθήκης έγραψαν, ἅπερ ἔγραψαν. Διαφωνίαν δὲ νῦν φαμεν, οὐ τὴν ἐναντιοφωνίαν· οὐδὲ γὰρ ἐναντιώθησαν ἀλλήλοις μέχρι καὶ τοῦ τυχόντος· ἀλλὰ τὴν ἄλλοιοφω νίαν. Εν τισι γὰρ ὁ μὲν, τόδε τὸ θαῦμα τέθεικεν, ὁ δὲ, τόδε· καὶ ὁ μὲν, τόνδε τὸν τόπον, ὁ δὲ, τόνδε καὶ ὁ μὲν, τήνδε τὴν λέξιν, ὁ δὲ, τήνδε· περὶ ὧν ἐροῦμεν ἐν τοῖς προσήκουσι τόποις, καὶ προδής λως ἀποδείξομεν, ὅτι οὐδ᾽ ὅλως ηναντιώθησαν. Αλλο γάρ ἐστιν ἐναντίως εἰπεῖν, καὶ ἄλλο ἑτέρως εἰπεῖν. Έγραψε δὲ πρῶτος ὁ Ματθαῖος τὸ προκείμενον Εὐαγγέλιον, μετὰ ὀκτὼ ἔτη τῆς τοῦ Σωτῆρος ἀναλήψεως. Έγραψε δὲ τοῦτο πρὸς τοὺς ἐξ Ἰουδαίων πιστεύσαντας, ὡς προέφημεν, Εβραϊκή συνθήκη χρησάμενος· ὕστερον δὲ μεθηρμηνεύθη πρὸς τὴν ἡμετέραν διάλεκτον. [Μετέφρασε δὲ τοῦτο Ιωάννης ἀπὸ τῆς Εβραί δος γλώττης εἰς τὴν Ἑλληνίδα, ὡς λέγουσι. Μάρκος δὲ, μετὰ δέκα έτη τῆς ἀναλήψεως, παρὰ τοῦ Πέτρου διδαχθείς· Λουκᾶς δὲ, μετὰ πεντεκαίδεκα· Ιωάννη; δὲ ὁ θεολογικώτατος, μετά τριάκοντα δύο. ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ. Ἐν ταῖς ἐπιγραφαῖς Εὐαγγέλιον οἱ εὐαγγελισταί τὴν διήγησιν ὠνόμασαν. Καὶ μαρτυρεί Λουκάς εἰρηκώς. Επειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ανα τάξασθαι διήγησιν περὶ τῶν πεπληροφορημένων ἐν ἡμῖν πραγμάτων. Εὐαγγέλιον δὲ ταύτην πε κλήκασι· διότι ἀγαθὰ μηνύει τοῖς ἀνθρώποις, οἷον, Θεοῦ ἐνανθρώπησιν, ἀνθρώπου θέωσιν, δαιμόνων κατάλυσιν, ἁμαρτημάτων λύσιν, ἀναγέννησιν, υἱοθε σίαν καὶ κληρονομίαν τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Εὐαγγελισταὶ δὲ εἰσιν, οὐχ οἱ τέσσαρες οὗτοι μόνοι, ἀλλὰ σύμπαντες οἱ ἀπόστολοι, περὶ ὧν κοινῇ προανε φώνησεν Ήsztaς· Ὡς ὡραῖοι, λέγων, οι πόδες τῶν ευαγγελιζομένων εἰρήνην, τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά! 'Αλλ' οἱ τέσσαρες μὲν ἰδίως εὐαγγελισταί κέκληνται, ὡς ἐγγράφως περὶ πάντων διηγησάμενοι καὶ ἱστορήσαντες· οἱ δ' ἄλλοι πάντες, ὡς ἀγράφως τοῦτο ποιήσαντες. Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ. Γένεσιν ἐνταῦθα τὴν γέννησιν ἐνόησεν ὁ Χρυσόστομος Ιωάννης. Ἡ γὰρ γένεσις καθολική λέξις οὗτα, σημαίνει Varia lectiones et notæ. Το άλλο καὶ ἄλλο, ἢ καὶ ἄλλως καὶ ἄλλως διηγείσθαι. Sic αλλοιοσχήμων. Diog. Laert. in Εpiαυτό, μ. 409. άλλοιοτροπεῖται. (:!en. in Glossis. p. 61. Mus est, ἑτέρως εἰπεῖν. Inclusa in margine habet A. Omiserat llen - tenius. Tom. VII, p. 20 C. p. 21 A.

hac ipsa, quæ apparet, dissonantia, maxima βt περὶ τὰ μὴ ἀναγκαῖα διαφωνεῖν ἔδοξαν, μάλλον ή veritatis demonstratio, et eos omni liberal suspicione. Si cnim in omnibus ad tempus usque, locum, ac verba conformes fuissent, nullus animum inducere potuisset, quin inter se convenissent, ut ex communi pacto scriberent, quæ scripserunt. Dissonantiam autem nunc dicimus, non contrarietatem; neque enim contrarii fuerunt, etiam in his quæ contingentia erant, sed ea diversimode locuti sunt. In quibusdam enim, tunc, inquit ille, miraculum operatus est; hic autem, alio tempore. Item, hic quidem, tali loco, ille vero tali. Rursum hic talem habuit orationem, illo autem talem, de quibus suis dicemus locis, macifeste demonstrantes, quod omnino non fuerint contrarii. Aliud siquidem est contrario modo lo. qui, aliud diverso modo loqui. Primus autem scripsit Matthæus, quod nunc præ manibus est Evangelium, post octo annos Christi in cœlum assumpti. Scripsit autem illud ad cos, qui ex Jud. is crediderant, ut pradiximus; Hebraica usus lingua ac contextura, postea vero in nostram linguam traductum est. †† Joannes autem, ut perhibent, ex Hebraico Græcum fecit. Marcus vero (scripsit) decimo post assumptionein anno, a Petro doctus; Lucas autem, post annos quindecim; Joannes deniqne, qui maxime theologiam (Christi) tractat, anno tricesimo secundo. EVANGELIUN SECUNDUM MATTHÆUM. Evangelistæ in inscriptionibus, [librorum suorum] Evangelium appellaverunt narrationem suam, quod ctiam testatur Lucas, dicens: Quoniam complures aggressi sunt contexere narrationem earum certissimæ fidei rerum, quæ in nobis completa sunt Hanc autem narrationem, Evangelium vocaverunt, quod bona hominibus nuntiet, puta, Deum hominem factum, hominem vero divinum, damonum dissolutionem, peccatorum remissionem, regenerationem, adoptionem, et regni cœlorum hæreditatein. Evangelistæ vero dicuntur, non solum bi quatuor, verum eliam omnnes simul apostoli; de quibus pariter autea locutus est Isaias: Quam pulchri, inquiens, pedes evangelisanlium pacem, evangelizantium bona '. Verum hi quatuor proprie evangelistæ vocati sunt, quasi qui per scripturam Dinnia parraverunt ac prodiderunt; cæteri vero omnes, tanquam qui hoc ipsum sine scriptura fccerunt. Cap. I, vers. 1. Liber generationis Jesu Christi. Per generationem intelligit hic Joannes Chrysostomus, nativitatem. Dictio siquidem γένεσις, cum * Luc. 1, 1. 7 Isa. Lii, 7. δοκοῦσα αὕτη διαφωνία, μεγίστη γίνεται τῆς ἀληθείας ἀπόδειξις, καὶ πάσης αὐτοὺς ὑποψίας ἀπαλλάττει. Εἰ γὰρ πάντα μέχρι καιροῦ καὶ τόπου καὶ ῥημάτων συνεφώνησαν, οὐδεὶς ἂν ἐπίστευσεν, ὅτι μή, συνελθόντες ἀλλήλοις, ἀπὸ κοινῆς συνθήκης έγραψαν, ἅπερ ἔγραψαν. Διαφωνίαν δὲ νῦν φαμεν, οὐ τὴν ἐναντιοφωνίαν· οὐδὲ γὰρ ἐναντιώθησαν ἀλλήλοις μέχρι καὶ τοῦ τυχόντος· ἀλλὰ τὴν ἄλλοιοφω νίαν. Εν τισι γὰρ ὁ μὲν, τόδε τὸ θαῦμα τέθεικεν, ὁ δὲ, τόδε· καὶ ὁ μὲν, τόνδε τὸν τόπον, ὁ δὲ, τόνδε καὶ ὁ μὲν, τήνδε τὴν λέξιν, ὁ δὲ, τήνδε· περὶ ὧν ἐροῦμεν ἐν τοῖς προσήκουσι τόποις, καὶ προδής λως ἀποδείξομεν, ὅτι οὐδ᾽ ὅλως ηναντιώθησαν. Αλλο γάρ ἐστιν ἐναντίως εἰπεῖν, καὶ ἄλλο ἑτέρως εἰπεῖν. Έγραψε δὲ πρῶτος ὁ Ματθαῖος τὸ προκείμενον Εὐαγγέλιον, μετὰ ὀκτὼ ἔτη τῆς τοῦ Σωτῆρος ἀναλήψεως. Έγραψε δὲ τοῦτο πρὸς τοὺς ἐξ Ἰουδαίων πιστεύσαντας, ὡς προέφημεν, Εβραϊκή συνθήκη χρησάμενος· ὕστερον δὲ μεθηρμηνεύθη πρὸς τὴν ἡμετέραν διάλεκτον. [Μετέφρασε δὲ τοῦτο Ιωάννης ἀπὸ τῆς Εβραί δος γλώττης εἰς τὴν Ἑλληνίδα, ὡς λέγουσι. Μάρκος δὲ, μετὰ δέκα έτη τῆς ἀναλήψεως, παρὰ τοῦ Πέτρου διδαχθείς· Λουκᾶς δὲ, μετὰ πεντεκαίδεκα· Ιωάννη; δὲ ὁ θεολογικώτατος, μετά τριάκοντα δύο. ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ. Ἐν ταῖς ἐπιγραφαῖς Εὐαγγέλιον οἱ εὐαγγελισταί τὴν διήγησιν ὠνόμασαν. Καὶ μαρτυρεί Λουκάς εἰρηκώς. Επειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ανα τάξασθαι διήγησιν περὶ τῶν πεπληροφορημένων ἐν ἡμῖν πραγμάτων. Εὐαγγέλιον δὲ ταύτην πε κλήκασι· διότι ἀγαθὰ μηνύει τοῖς ἀνθρώποις, οἷον, Θεοῦ ἐνανθρώπησιν, ἀνθρώπου θέωσιν, δαιμόνων κατάλυσιν, ἁμαρτημάτων λύσιν, ἀναγέννησιν, υἱοθε σίαν καὶ κληρονομίαν τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Εὐαγγελισταὶ δὲ εἰσιν, οὐχ οἱ τέσσαρες οὗτοι μόνοι, ἀλλὰ σύμπαντες οἱ ἀπόστολοι, περὶ ὧν κοινῇ προανε φώνησεν Ήsztaς· Ὡς ὡραῖοι, λέγων, οι πόδες τῶν ευαγγελιζομένων εἰρήνην, τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά! 'Αλλ' οἱ τέσσαρες μὲν ἰδίως εὐαγγελισταί κέκληνται, ὡς ἐγγράφως περὶ πάντων διηγησάμενοι καὶ ἱστορήσαντες· οἱ δ' ἄλλοι πάντες, ὡς ἀγράφως τοῦτο ποιήσαντες. Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ. Γένεσιν ἐνταῦθα τὴν γέννησιν ἐνόησεν ὁ Χρυσόστομος Ιωάννης. Ἡ γὰρ γένεσις καθολική λέξις οὗτα, σημαίνει Varia lectiones et notæ. Το άλλο καὶ ἄλλο, ἢ καὶ ἄλλως καὶ ἄλλως διηγείσθαι. Sic αλλοιοσχήμων. Diog. Laert. in Εpiαυτό, μ. 409. άλλοιοτροπεῖται. (:!en. in Glossis. p. 61. Mus est, ἑτέρως εἰπεῖν. Inclusa in margine habet A. Omiserat llen - tenius. Tom. VII, p. 20 C. p. 21 A.

hac ipsa, quæ apparet, dissonantia, maxima βt περὶ τὰ μὴ ἀναγκαῖα διαφωνεῖν ἔδοξαν, μάλλον ή veritatis demonstratio, et eos omni liberal suspicione. Si cnim in omnibus ad tempus usque, locum, ac verba conformes fuissent, nullus animum inducere potuisset, quin inter se convenissent, ut ex communi pacto scriberent, quæ scripserunt. Dissonantiam autem nunc dicimus, non contrarietatem; neque enim contrarii fuerunt, etiam in his quæ contingentia erant, sed ea diversimode locuti sunt. In quibusdam enim, tunc, inquit ille, miraculum operatus est; hic autem, alio tempore. Item, hic quidem, tali loco, ille vero tali. Rursum hic talem habuit orationem, illo autem talem, de quibus suis dicemus locis, macifeste demonstrantes, quod omnino non fuerint contrarii. Aliud siquidem est contrario modo lo. qui, aliud diverso modo loqui. Primus autem scripsit Matthæus, quod nunc præ manibus est Evangelium, post octo annos Christi in cœlum assumpti. Scripsit autem illud ad cos, qui ex Jud. is crediderant, ut pradiximus; Hebraica usus lingua ac contextura, postea vero in nostram linguam traductum est. †† Joannes autem, ut perhibent, ex Hebraico Græcum fecit. Marcus vero (scripsit) decimo post assumptionein anno, a Petro doctus; Lucas autem, post annos quindecim; Joannes deniqne, qui maxime theologiam (Christi) tractat, anno tricesimo secundo. EVANGELIUN SECUNDUM MATTHÆUM. Evangelistæ in inscriptionibus, [librorum suorum] Evangelium appellaverunt narrationem suam, quod ctiam testatur Lucas, dicens: Quoniam complures aggressi sunt contexere narrationem earum certissimæ fidei rerum, quæ in nobis completa sunt Hanc autem narrationem, Evangelium vocaverunt, quod bona hominibus nuntiet, puta, Deum hominem factum, hominem vero divinum, damonum dissolutionem, peccatorum remissionem, regenerationem, adoptionem, et regni cœlorum hæreditatein. Evangelistæ vero dicuntur, non solum bi quatuor, verum eliam omnnes simul apostoli; de quibus pariter autea locutus est Isaias: Quam pulchri, inquiens, pedes evangelisanlium pacem, evangelizantium bona '. Verum hi quatuor proprie evangelistæ vocati sunt, quasi qui per scripturam Dinnia parraverunt ac prodiderunt; cæteri vero omnes, tanquam qui hoc ipsum sine scriptura fccerunt. Cap. I, vers. 1. Liber generationis Jesu Christi. Per generationem intelligit hic Joannes Chrysostomus, nativitatem. Dictio siquidem γένεσις, cum * Luc. 1, 1. 7 Isa. Lii, 7. δοκοῦσα αὕτη διαφωνία, μεγίστη γίνεται τῆς ἀληθείας ἀπόδειξις, καὶ πάσης αὐτοὺς ὑποψίας ἀπαλλάττει. Εἰ γὰρ πάντα μέχρι καιροῦ καὶ τόπου καὶ ῥημάτων συνεφώνησαν, οὐδεὶς ἂν ἐπίστευσεν, ὅτι μή, συνελθόντες ἀλλήλοις, ἀπὸ κοινῆς συνθήκης έγραψαν, ἅπερ ἔγραψαν. Διαφωνίαν δὲ νῦν φαμεν, οὐ τὴν ἐναντιοφωνίαν· οὐδὲ γὰρ ἐναντιώθησαν ἀλλήλοις μέχρι καὶ τοῦ τυχόντος· ἀλλὰ τὴν ἄλλοιοφω νίαν. Εν τισι γὰρ ὁ μὲν, τόδε τὸ θαῦμα τέθεικεν, ὁ δὲ, τόδε· καὶ ὁ μὲν, τόνδε τὸν τόπον, ὁ δὲ, τόνδε καὶ ὁ μὲν, τήνδε τὴν λέξιν, ὁ δὲ, τήνδε· περὶ ὧν ἐροῦμεν ἐν τοῖς προσήκουσι τόποις, καὶ προδής λως ἀποδείξομεν, ὅτι οὐδ᾽ ὅλως ηναντιώθησαν. Αλλο γάρ ἐστιν ἐναντίως εἰπεῖν, καὶ ἄλλο ἑτέρως εἰπεῖν. Έγραψε δὲ πρῶτος ὁ Ματθαῖος τὸ προκείμενον Εὐαγγέλιον, μετὰ ὀκτὼ ἔτη τῆς τοῦ Σωτῆρος ἀναλήψεως. Έγραψε δὲ τοῦτο πρὸς τοὺς ἐξ Ἰουδαίων πιστεύσαντας, ὡς προέφημεν, Εβραϊκή συνθήκη χρησάμενος· ὕστερον δὲ μεθηρμηνεύθη πρὸς τὴν ἡμετέραν διάλεκτον. [Μετέφρασε δὲ τοῦτο Ιωάννης ἀπὸ τῆς Εβραί δος γλώττης εἰς τὴν Ἑλληνίδα, ὡς λέγουσι. Μάρκος δὲ, μετὰ δέκα έτη τῆς ἀναλήψεως, παρὰ τοῦ Πέτρου διδαχθείς· Λουκᾶς δὲ, μετὰ πεντεκαίδεκα· Ιωάννη; δὲ ὁ θεολογικώτατος, μετά τριάκοντα δύο. ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ. Ἐν ταῖς ἐπιγραφαῖς Εὐαγγέλιον οἱ εὐαγγελισταί τὴν διήγησιν ὠνόμασαν. Καὶ μαρτυρεί Λουκάς εἰρηκώς. Επειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ανα τάξασθαι διήγησιν περὶ τῶν πεπληροφορημένων ἐν ἡμῖν πραγμάτων. Εὐαγγέλιον δὲ ταύτην πε κλήκασι· διότι ἀγαθὰ μηνύει τοῖς ἀνθρώποις, οἷον, Θεοῦ ἐνανθρώπησιν, ἀνθρώπου θέωσιν, δαιμόνων κατάλυσιν, ἁμαρτημάτων λύσιν, ἀναγέννησιν, υἱοθε σίαν καὶ κληρονομίαν τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Εὐαγγελισταὶ δὲ εἰσιν, οὐχ οἱ τέσσαρες οὗτοι μόνοι, ἀλλὰ σύμπαντες οἱ ἀπόστολοι, περὶ ὧν κοινῇ προανε φώνησεν Ήsztaς· Ὡς ὡραῖοι, λέγων, οι πόδες τῶν ευαγγελιζομένων εἰρήνην, τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά! 'Αλλ' οἱ τέσσαρες μὲν ἰδίως εὐαγγελισταί κέκληνται, ὡς ἐγγράφως περὶ πάντων διηγησάμενοι καὶ ἱστορήσαντες· οἱ δ' ἄλλοι πάντες, ὡς ἀγράφως τοῦτο ποιήσαντες. Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ. Γένεσιν ἐνταῦθα τὴν γέννησιν ἐνόησεν ὁ Χρυσόστομος Ιωάννης. Ἡ γὰρ γένεσις καθολική λέξις οὗτα, σημαίνει Varia lectiones et notæ. Το άλλο καὶ ἄλλο, ἢ καὶ ἄλλως καὶ ἄλλως διηγείσθαι. Sic αλλοιοσχήμων. Diog. Laert. in Εpiαυτό, μ. 409. άλλοιοτροπεῖται. (:!en. in Glossis. p. 61. Mus est, ἑτέρως εἰπεῖν. Inclusa in margine habet A. Omiserat llen - tenius. Tom. VII, p. 20 C. p. 21 A.

hac ipsa, quæ apparet, dissonantia, maxima βt περὶ τὰ μὴ ἀναγκαῖα διαφωνεῖν ἔδοξαν, μάλλον ή veritatis demonstratio, et eos omni liberal suspicione. Si cnim in omnibus ad tempus usque, locum, ac verba conformes fuissent, nullus animum inducere potuisset, quin inter se convenissent, ut ex communi pacto scriberent, quæ scripserunt. Dissonantiam autem nunc dicimus, non contrarietatem; neque enim contrarii fuerunt, etiam in his quæ contingentia erant, sed ea diversimode locuti sunt. In quibusdam enim, tunc, inquit ille, miraculum operatus est; hic autem, alio tempore. Item, hic quidem, tali loco, ille vero tali. Rursum hic talem habuit orationem, illo autem talem, de quibus suis dicemus locis, macifeste demonstrantes, quod omnino non fuerint contrarii. Aliud siquidem est contrario modo lo. qui, aliud diverso modo loqui. Primus autem scripsit Matthæus, quod nunc præ manibus est Evangelium, post octo annos Christi in cœlum assumpti. Scripsit autem illud ad cos, qui ex Jud. is crediderant, ut pradiximus; Hebraica usus lingua ac contextura, postea vero in nostram linguam traductum est. †† Joannes autem, ut perhibent, ex Hebraico Græcum fecit. Marcus vero (scripsit) decimo post assumptionein anno, a Petro doctus; Lucas autem, post annos quindecim; Joannes deniqne, qui maxime theologiam (Christi) tractat, anno tricesimo secundo. EVANGELIUN SECUNDUM MATTHÆUM. Evangelistæ in inscriptionibus, [librorum suorum] Evangelium appellaverunt narrationem suam, quod ctiam testatur Lucas, dicens: Quoniam complures aggressi sunt contexere narrationem earum certissimæ fidei rerum, quæ in nobis completa sunt Hanc autem narrationem, Evangelium vocaverunt, quod bona hominibus nuntiet, puta, Deum hominem factum, hominem vero divinum, damonum dissolutionem, peccatorum remissionem, regenerationem, adoptionem, et regni cœlorum hæreditatein. Evangelistæ vero dicuntur, non solum bi quatuor, verum eliam omnnes simul apostoli; de quibus pariter autea locutus est Isaias: Quam pulchri, inquiens, pedes evangelisanlium pacem, evangelizantium bona '. Verum hi quatuor proprie evangelistæ vocati sunt, quasi qui per scripturam Dinnia parraverunt ac prodiderunt; cæteri vero omnes, tanquam qui hoc ipsum sine scriptura fccerunt. Cap. I, vers. 1. Liber generationis Jesu Christi. Per generationem intelligit hic Joannes Chrysostomus, nativitatem. Dictio siquidem γένεσις, cum * Luc. 1, 1. 7 Isa. Lii, 7. δοκοῦσα αὕτη διαφωνία, μεγίστη γίνεται τῆς ἀληθείας ἀπόδειξις, καὶ πάσης αὐτοὺς ὑποψίας ἀπαλλάττει. Εἰ γὰρ πάντα μέχρι καιροῦ καὶ τόπου καὶ ῥημάτων συνεφώνησαν, οὐδεὶς ἂν ἐπίστευσεν, ὅτι μή, συνελθόντες ἀλλήλοις, ἀπὸ κοινῆς συνθήκης έγραψαν, ἅπερ ἔγραψαν. Διαφωνίαν δὲ νῦν φαμεν, οὐ τὴν ἐναντιοφωνίαν· οὐδὲ γὰρ ἐναντιώθησαν ἀλλήλοις μέχρι καὶ τοῦ τυχόντος· ἀλλὰ τὴν ἄλλοιοφω νίαν. Εν τισι γὰρ ὁ μὲν, τόδε τὸ θαῦμα τέθεικεν, ὁ δὲ, τόδε· καὶ ὁ μὲν, τόνδε τὸν τόπον, ὁ δὲ, τόνδε καὶ ὁ μὲν, τήνδε τὴν λέξιν, ὁ δὲ, τήνδε· περὶ ὧν ἐροῦμεν ἐν τοῖς προσήκουσι τόποις, καὶ προδής λως ἀποδείξομεν, ὅτι οὐδ᾽ ὅλως ηναντιώθησαν. Αλλο γάρ ἐστιν ἐναντίως εἰπεῖν, καὶ ἄλλο ἑτέρως εἰπεῖν. Έγραψε δὲ πρῶτος ὁ Ματθαῖος τὸ προκείμενον Εὐαγγέλιον, μετὰ ὀκτὼ ἔτη τῆς τοῦ Σωτῆρος ἀναλήψεως. Έγραψε δὲ τοῦτο πρὸς τοὺς ἐξ Ἰουδαίων πιστεύσαντας, ὡς προέφημεν, Εβραϊκή συνθήκη χρησάμενος· ὕστερον δὲ μεθηρμηνεύθη πρὸς τὴν ἡμετέραν διάλεκτον. [Μετέφρασε δὲ τοῦτο Ιωάννης ἀπὸ τῆς Εβραί δος γλώττης εἰς τὴν Ἑλληνίδα, ὡς λέγουσι. Μάρκος δὲ, μετὰ δέκα έτη τῆς ἀναλήψεως, παρὰ τοῦ Πέτρου διδαχθείς· Λουκᾶς δὲ, μετὰ πεντεκαίδεκα· Ιωάννη; δὲ ὁ θεολογικώτατος, μετά τριάκοντα δύο. ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ. Ἐν ταῖς ἐπιγραφαῖς Εὐαγγέλιον οἱ εὐαγγελισταί τὴν διήγησιν ὠνόμασαν. Καὶ μαρτυρεί Λουκάς εἰρηκώς. Επειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ανα τάξασθαι διήγησιν περὶ τῶν πεπληροφορημένων ἐν ἡμῖν πραγμάτων. Εὐαγγέλιον δὲ ταύτην πε κλήκασι· διότι ἀγαθὰ μηνύει τοῖς ἀνθρώποις, οἷον, Θεοῦ ἐνανθρώπησιν, ἀνθρώπου θέωσιν, δαιμόνων κατάλυσιν, ἁμαρτημάτων λύσιν, ἀναγέννησιν, υἱοθε σίαν καὶ κληρονομίαν τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Εὐαγγελισταὶ δὲ εἰσιν, οὐχ οἱ τέσσαρες οὗτοι μόνοι, ἀλλὰ σύμπαντες οἱ ἀπόστολοι, περὶ ὧν κοινῇ προανε φώνησεν Ήsztaς· Ὡς ὡραῖοι, λέγων, οι πόδες τῶν ευαγγελιζομένων εἰρήνην, τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά! 'Αλλ' οἱ τέσσαρες μὲν ἰδίως εὐαγγελισταί κέκληνται, ὡς ἐγγράφως περὶ πάντων διηγησάμενοι καὶ ἱστορήσαντες· οἱ δ' ἄλλοι πάντες, ὡς ἀγράφως τοῦτο ποιήσαντες. Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ. Γένεσιν ἐνταῦθα τὴν γέννησιν ἐνόησεν ὁ Χρυσόστομος Ιωάννης. Ἡ γὰρ γένεσις καθολική λέξις οὗτα, σημαίνει Varia lectiones et notæ. Το άλλο καὶ ἄλλο, ἢ καὶ ἄλλως καὶ ἄλλως διηγείσθαι. Sic αλλοιοσχήμων. Diog. Laert. in Εpiαυτό, μ. 409. άλλοιοτροπεῖται. (:!en. in Glossis. p. 61. Mus est, ἑτέρως εἰπεῖν. Inclusa in margine habet A. Omiserat llen - tenius. Tom. VII, p. 20 C. p. 21 A.

CAP. J. καὶ ταύτην. Τινὲς δὲ φασιν, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ Χριστός sit generalis, ctiam hoc significat Quidam autem ὑπερφυῶς γεννηθεὶς ἐκ Παρθένου, τὴν κατὰ φύσιν γέννησιν ἐκαινοτόμησε, λοιπὸν καὶ ὁ εὐαγγελιστής ἐκαινοτόμησε τὴ κατὰ φύσιν ὄνομα τῆς γεννήσεως, γένεσιν αὐτὴν καλέσας Τὸ δὲ Ἰησοῦς ὄνομα, Εβραϊκὸν μὲν ἐστι, σημαί νεῖ δὲ τὸν Σωτήρα. Αὐτὸς γὰρ σώσει, φησὶ, τὸν λαὺν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. Ἵνα δὲ μὴ πλανηθῇς περὶ τὴν ὁμωνυμίαν, Ἰησοῦν ἀκούσας· γέγονε γὰρ καὶ ἄλλος Ἰησοῦς, ὁ τοῦ Ναυῆ· οὐκ εἶπεν Ἰησοῦ μόνον, ἀλλὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, διαστέλλων ἀπ' ἐκείνου τοῦτον. Απορήσειε δ' ἄν τις, ὅτι, καὶ μὴν ἡ βίβλος αὕτη οὐκ ἔστι μόνης τῆς γεννήσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀλλ' ὅλης αὐτοῦ τῆς οἰκονομίας και πολιτείας· λύομεν δὲ τὴν ἀπορίαν, ὅτι τὸ κεφά λαιον ὅλης τῆς οἰκονομίας καὶ πολιτείας, καὶ ἀρχὴ καὶ ῥίζα τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἡ γέννησις ἦν. Τοῦτο γὰρ ἐκπλήξεως γέμει καὶ φρίκης, καὶ ὑπὲρ Ελπίδα πᾶσαν καὶ προσδοκίαν ἐστὶ, τὸ, γενέσθαι τὸν Θεὸν ἄνθρωπον. Τούτου γὰρ γενομένου, τὰ μετὰ τοῦτο πάντα κατ' ἀκολουθίαν καὶ λόγον ἔπονται. Λοιπὸν οὖν ἀπὸ τοῦ κυριωτέρου μέρους, βίβλον γενέσεως, ὅλον τὸ βιβλίον ἐκάλεσεν. Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Μωϋσῆς, βίβλον Γενέσεως οὐρανοῦ καὶ γῆς, τὸ πρῶτον αὐτοῦ βιβλίον ὠνόμασε, καίτοι οὐ περὶ οὐ ρανοῦ καὶ γῆς μένον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἐν μέσῳ πάντων διαλεχθείς. [Η, ἐπεὶ ὁ Χριστὸς καὶ ὑπὲρ φύσιν ἐγεννήθη, ὡς ἄνευ σπέρματος, καὶ ὡς ἐκ Παρθένου, καὶ κατὰ φύσιν. ὡς ἐκ γυναικὸς, καὶ ὡς μετὰ θηλῆς· ἄνω μὲν εἶπεν Γενέσεως, τὸ ὑπὲρ φύσιν αινιττόμενος· κάτω δὲ, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, φησίν, ή γέννησις οὕτως ἦν, τῇ κατὰ φύσιν δηλῶν. Τινὲς δὲ εἶπον γένεσιν Ἰησοῦ, τὴν εἰς τὸν κόσμον παραγωγὴν αὐτοῦ, οἷον πῶς γέγονεν.] γιου Δαυίδ, υἱοῦ 'Αβραάμ. Υἱὸν μὲν τοῦ Δαυΐδ, τὸν Χριστὸν ἐκάλεσεν· υἱὸν δὲ τοῦ ᾿Αβραάμ, τὸν Δαυΐδ, ἀνάγων τὰς διανοίας τῶν ἀκροατῶν εἰς μνήμὴν τῶν ἐπαγγελιών. Πάλαι γὰρ ὁ Θεὸς ἐπηγγε! λατο, καὶ τῷ ᾽Αβραὰμ καὶ τῷ Δαυΐδ, ἀναστήσειν ἐκ τοῦ σπέρματος αὐτῶν τὸν Χριστόν. Εξ Ιουδαίων γὰρ ὄντες οἱ ἀκροαταί, καθὰ προειρήκαμεν, ἐγνώριζον (10-4) ταύτας. Πρῶτον δὲ τὸν Δαυΐδ τέθεικεν, ὅτι ἐν τοῖς ἁπάντων εφέρετο στόμασιν, ώς προφής της μέγας καὶ ὡς βασιλεὺς ἐνδοξότατος, καὶ ὡς οὐ πάλαι τετελευτηκώς. Ο γὰρ 'Αβραὰμ, εἰ καὶ αὐτὸς επίσημος ἦν ὡς πατριάρχης, ἀλλ᾽ οὖν πάλαι θανών, οὐ τοσαύτης μνήμης ἠξίωτο. Εἰ γὰρ καὶ ἀμφοτέροι; ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς, ἀλλ' ὅμως ἐκεῖνο μὲν, ὡς παι λαιὸν, ἐσιγάτο· τοῦτο δὲ ὡς νεώτερον, ὑπὸ πάντων το Matth. 1, 21. * Gen. 11, 4. !, dicunt, quod ex quo Christus supernaturaliter natus ex Virgine, naturalem renovavit nativitatem, reliquum est, ut etiam evangelista naturale nativitatis vocabulum renovaverit. generationem ipsam vorans. Jesus antem nomen Ilebraicum est; significat Ipse enim ait: Salvum faautem Salvatorem. ciet populum suum a peccatis corum ". Ne autem fallaris in nomine varia significante cum Jesus andis Siqnidem et alius fuit Jesus idcirco non simpliciter ipsum dixit Jesum, sed Jesum Christnm, bunc ab illo distinguens. Verum dubitare quispiam poterit, eo, quod hic liber non solam contineat Christi nativitatem, sed et omnem ejus conversationem ac vivendi rationem. Hanc dubitationem dissolvimus, dicentes, Omnis cjus conversationis, modique vivendi caput, et principium ac radicem nostræ salutis, fuisse nativitatem. Id enim stupore et admiratione replet, estque supra omnem spem ac exspectationem, ut Deus flat homo: quo facto, omnia qum post hoc facta sunt, es consequenti, suoque ordine consequuntur. Reliquum est ergo, ut ab bac magis præcipua parte, nempe totum librum, generationis librum vocaverit. Moses quoque primum snum librum vocavit Gencseos hoc est, creationis cœli et terræ*: cum non solum de cœlo et terra, verum etiam omnibus loquatur creaturis. Vel: cum Christus et supernaturaliter natus sit,pala sine semine, etes Virgine et naturaliter puta ex muliere, et uberibus lactatus: ideo dixit, generationis insinuans id, quod erat supernaturale. Infra autem dicit Jesu Christi nativitas sic fuit ", manifestans id, quod fuit naturale. Quidam vero dixerunt, generationem Jesu, ipsius in mundum descensionem, quo modo videlicet factus sit vel natus. Filii David. filii Abraham. Filium quidem David vocavit Christum, filium vero Abraham ipsumı David: auditorum nentes erigens ad promissionum memoriam. Olim enim promiserat Deus Abraham ac David e semine ipsorum nasciturum esse Christum. Cum autem auditores essent Judai, ut praediximus, noverant illas promissiones. Primum adtem David posuit, quod in ore omnium ferretur, utpote propheta magnus et tanquam rex gloriosissimus; quique non tanto aute tempore obiisset. Abraham autem, quanquain insignis fuerit, nempe patriarcha, attamen cum ante multa sacula e vivis excessisset, tanta memoria no colebatur. Elsi etiam utrique promiserit, de illo tamen quasi vetustiori silebatur: lioc autem tanquam recentius, 1. 10 tbid. 18. • Matth. 1. Varim lectiones et notæ. Post καλέσας leguntur in Cod. 13. ra, que ex' codicis A. margine paulo post hic ascripta yunt. 1) Το eyerim Home habet Chers ist. tom. ". Π. fnclusa in margine liabet A. (100 1. Τάς επαγγελίας.

CAP. J. καὶ ταύτην. Τινὲς δὲ φασιν, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ Χριστός sit generalis, ctiam hoc significat Quidam autem ὑπερφυῶς γεννηθεὶς ἐκ Παρθένου, τὴν κατὰ φύσιν γέννησιν ἐκαινοτόμησε, λοιπὸν καὶ ὁ εὐαγγελιστής ἐκαινοτόμησε τὴ κατὰ φύσιν ὄνομα τῆς γεννήσεως, γένεσιν αὐτὴν καλέσας Τὸ δὲ Ἰησοῦς ὄνομα, Εβραϊκὸν μὲν ἐστι, σημαί νεῖ δὲ τὸν Σωτήρα. Αὐτὸς γὰρ σώσει, φησὶ, τὸν λαὺν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. Ἵνα δὲ μὴ πλανηθῇς περὶ τὴν ὁμωνυμίαν, Ἰησοῦν ἀκούσας· γέγονε γὰρ καὶ ἄλλος Ἰησοῦς, ὁ τοῦ Ναυῆ· οὐκ εἶπεν Ἰησοῦ μόνον, ἀλλὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, διαστέλλων ἀπ' ἐκείνου τοῦτον. Απορήσειε δ' ἄν τις, ὅτι, καὶ μὴν ἡ βίβλος αὕτη οὐκ ἔστι μόνης τῆς γεννήσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀλλ' ὅλης αὐτοῦ τῆς οἰκονομίας και πολιτείας· λύομεν δὲ τὴν ἀπορίαν, ὅτι τὸ κεφά λαιον ὅλης τῆς οἰκονομίας καὶ πολιτείας, καὶ ἀρχὴ καὶ ῥίζα τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἡ γέννησις ἦν. Τοῦτο γὰρ ἐκπλήξεως γέμει καὶ φρίκης, καὶ ὑπὲρ Ελπίδα πᾶσαν καὶ προσδοκίαν ἐστὶ, τὸ, γενέσθαι τὸν Θεὸν ἄνθρωπον. Τούτου γὰρ γενομένου, τὰ μετὰ τοῦτο πάντα κατ' ἀκολουθίαν καὶ λόγον ἔπονται. Λοιπὸν οὖν ἀπὸ τοῦ κυριωτέρου μέρους, βίβλον γενέσεως, ὅλον τὸ βιβλίον ἐκάλεσεν. Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Μωϋσῆς, βίβλον Γενέσεως οὐρανοῦ καὶ γῆς, τὸ πρῶτον αὐτοῦ βιβλίον ὠνόμασε, καίτοι οὐ περὶ οὐ ρανοῦ καὶ γῆς μένον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἐν μέσῳ πάντων διαλεχθείς. [Η, ἐπεὶ ὁ Χριστὸς καὶ ὑπὲρ φύσιν ἐγεννήθη, ὡς ἄνευ σπέρματος, καὶ ὡς ἐκ Παρθένου, καὶ κατὰ φύσιν. ὡς ἐκ γυναικὸς, καὶ ὡς μετὰ θηλῆς· ἄνω μὲν εἶπεν Γενέσεως, τὸ ὑπὲρ φύσιν αινιττόμενος· κάτω δὲ, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, φησίν, ή γέννησις οὕτως ἦν, τῇ κατὰ φύσιν δηλῶν. Τινὲς δὲ εἶπον γένεσιν Ἰησοῦ, τὴν εἰς τὸν κόσμον παραγωγὴν αὐτοῦ, οἷον πῶς γέγονεν.] γιου Δαυίδ, υἱοῦ 'Αβραάμ. Υἱὸν μὲν τοῦ Δαυΐδ, τὸν Χριστὸν ἐκάλεσεν· υἱὸν δὲ τοῦ ᾿Αβραάμ, τὸν Δαυΐδ, ἀνάγων τὰς διανοίας τῶν ἀκροατῶν εἰς μνήμὴν τῶν ἐπαγγελιών. Πάλαι γὰρ ὁ Θεὸς ἐπηγγε! λατο, καὶ τῷ ᾽Αβραὰμ καὶ τῷ Δαυΐδ, ἀναστήσειν ἐκ τοῦ σπέρματος αὐτῶν τὸν Χριστόν. Εξ Ιουδαίων γὰρ ὄντες οἱ ἀκροαταί, καθὰ προειρήκαμεν, ἐγνώριζον (10-4) ταύτας. Πρῶτον δὲ τὸν Δαυΐδ τέθεικεν, ὅτι ἐν τοῖς ἁπάντων εφέρετο στόμασιν, ώς προφής της μέγας καὶ ὡς βασιλεὺς ἐνδοξότατος, καὶ ὡς οὐ πάλαι τετελευτηκώς. Ο γὰρ 'Αβραὰμ, εἰ καὶ αὐτὸς επίσημος ἦν ὡς πατριάρχης, ἀλλ᾽ οὖν πάλαι θανών, οὐ τοσαύτης μνήμης ἠξίωτο. Εἰ γὰρ καὶ ἀμφοτέροι; ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς, ἀλλ' ὅμως ἐκεῖνο μὲν, ὡς παι λαιὸν, ἐσιγάτο· τοῦτο δὲ ὡς νεώτερον, ὑπὸ πάντων το Matth. 1, 21. * Gen. 11, 4. !, dicunt, quod ex quo Christus supernaturaliter natus ex Virgine, naturalem renovavit nativitatem, reliquum est, ut etiam evangelista naturale nativitatis vocabulum renovaverit. generationem ipsam vorans. Jesus antem nomen Ilebraicum est; significat Ipse enim ait: Salvum faautem Salvatorem. ciet populum suum a peccatis corum ". Ne autem fallaris in nomine varia significante cum Jesus andis Siqnidem et alius fuit Jesus idcirco non simpliciter ipsum dixit Jesum, sed Jesum Christnm, bunc ab illo distinguens. Verum dubitare quispiam poterit, eo, quod hic liber non solam contineat Christi nativitatem, sed et omnem ejus conversationem ac vivendi rationem. Hanc dubitationem dissolvimus, dicentes, Omnis cjus conversationis, modique vivendi caput, et principium ac radicem nostræ salutis, fuisse nativitatem. Id enim stupore et admiratione replet, estque supra omnem spem ac exspectationem, ut Deus flat homo: quo facto, omnia qum post hoc facta sunt, es consequenti, suoque ordine consequuntur. Reliquum est ergo, ut ab bac magis præcipua parte, nempe totum librum, generationis librum vocaverit. Moses quoque primum snum librum vocavit Gencseos hoc est, creationis cœli et terræ*: cum non solum de cœlo et terra, verum etiam omnibus loquatur creaturis. Vel: cum Christus et supernaturaliter natus sit,pala sine semine, etes Virgine et naturaliter puta ex muliere, et uberibus lactatus: ideo dixit, generationis insinuans id, quod erat supernaturale. Infra autem dicit Jesu Christi nativitas sic fuit ", manifestans id, quod fuit naturale. Quidam vero dixerunt, generationem Jesu, ipsius in mundum descensionem, quo modo videlicet factus sit vel natus. Filii David. filii Abraham. Filium quidem David vocavit Christum, filium vero Abraham ipsumı David: auditorum nentes erigens ad promissionum memoriam. Olim enim promiserat Deus Abraham ac David e semine ipsorum nasciturum esse Christum. Cum autem auditores essent Judai, ut praediximus, noverant illas promissiones. Primum adtem David posuit, quod in ore omnium ferretur, utpote propheta magnus et tanquam rex gloriosissimus; quique non tanto aute tempore obiisset. Abraham autem, quanquain insignis fuerit, nempe patriarcha, attamen cum ante multa sacula e vivis excessisset, tanta memoria no colebatur. Elsi etiam utrique promiserit, de illo tamen quasi vetustiori silebatur: lioc autem tanquam recentius, 1. 10 tbid. 18. • Matth. 1. Varim lectiones et notæ. Post καλέσας leguntur in Cod. 13. ra, que ex' codicis A. margine paulo post hic ascripta yunt. 1) Το eyerim Home habet Chers ist. tom. ". Π. fnclusa in margine liabet A. (100 1. Τάς επαγγελίας.

CAP. J. καὶ ταύτην. Τινὲς δὲ φασιν, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ Χριστός sit generalis, ctiam hoc significat Quidam autem ὑπερφυῶς γεννηθεὶς ἐκ Παρθένου, τὴν κατὰ φύσιν γέννησιν ἐκαινοτόμησε, λοιπὸν καὶ ὁ εὐαγγελιστής ἐκαινοτόμησε τὴ κατὰ φύσιν ὄνομα τῆς γεννήσεως, γένεσιν αὐτὴν καλέσας Τὸ δὲ Ἰησοῦς ὄνομα, Εβραϊκὸν μὲν ἐστι, σημαί νεῖ δὲ τὸν Σωτήρα. Αὐτὸς γὰρ σώσει, φησὶ, τὸν λαὺν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. Ἵνα δὲ μὴ πλανηθῇς περὶ τὴν ὁμωνυμίαν, Ἰησοῦν ἀκούσας· γέγονε γὰρ καὶ ἄλλος Ἰησοῦς, ὁ τοῦ Ναυῆ· οὐκ εἶπεν Ἰησοῦ μόνον, ἀλλὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, διαστέλλων ἀπ' ἐκείνου τοῦτον. Απορήσειε δ' ἄν τις, ὅτι, καὶ μὴν ἡ βίβλος αὕτη οὐκ ἔστι μόνης τῆς γεννήσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀλλ' ὅλης αὐτοῦ τῆς οἰκονομίας και πολιτείας· λύομεν δὲ τὴν ἀπορίαν, ὅτι τὸ κεφά λαιον ὅλης τῆς οἰκονομίας καὶ πολιτείας, καὶ ἀρχὴ καὶ ῥίζα τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἡ γέννησις ἦν. Τοῦτο γὰρ ἐκπλήξεως γέμει καὶ φρίκης, καὶ ὑπὲρ Ελπίδα πᾶσαν καὶ προσδοκίαν ἐστὶ, τὸ, γενέσθαι τὸν Θεὸν ἄνθρωπον. Τούτου γὰρ γενομένου, τὰ μετὰ τοῦτο πάντα κατ' ἀκολουθίαν καὶ λόγον ἔπονται. Λοιπὸν οὖν ἀπὸ τοῦ κυριωτέρου μέρους, βίβλον γενέσεως, ὅλον τὸ βιβλίον ἐκάλεσεν. Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Μωϋσῆς, βίβλον Γενέσεως οὐρανοῦ καὶ γῆς, τὸ πρῶτον αὐτοῦ βιβλίον ὠνόμασε, καίτοι οὐ περὶ οὐ ρανοῦ καὶ γῆς μένον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἐν μέσῳ πάντων διαλεχθείς. [Η, ἐπεὶ ὁ Χριστὸς καὶ ὑπὲρ φύσιν ἐγεννήθη, ὡς ἄνευ σπέρματος, καὶ ὡς ἐκ Παρθένου, καὶ κατὰ φύσιν. ὡς ἐκ γυναικὸς, καὶ ὡς μετὰ θηλῆς· ἄνω μὲν εἶπεν Γενέσεως, τὸ ὑπὲρ φύσιν αινιττόμενος· κάτω δὲ, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, φησίν, ή γέννησις οὕτως ἦν, τῇ κατὰ φύσιν δηλῶν. Τινὲς δὲ εἶπον γένεσιν Ἰησοῦ, τὴν εἰς τὸν κόσμον παραγωγὴν αὐτοῦ, οἷον πῶς γέγονεν.] γιου Δαυίδ, υἱοῦ 'Αβραάμ. Υἱὸν μὲν τοῦ Δαυΐδ, τὸν Χριστὸν ἐκάλεσεν· υἱὸν δὲ τοῦ ᾿Αβραάμ, τὸν Δαυΐδ, ἀνάγων τὰς διανοίας τῶν ἀκροατῶν εἰς μνήμὴν τῶν ἐπαγγελιών. Πάλαι γὰρ ὁ Θεὸς ἐπηγγε! λατο, καὶ τῷ ᾽Αβραὰμ καὶ τῷ Δαυΐδ, ἀναστήσειν ἐκ τοῦ σπέρματος αὐτῶν τὸν Χριστόν. Εξ Ιουδαίων γὰρ ὄντες οἱ ἀκροαταί, καθὰ προειρήκαμεν, ἐγνώριζον (10-4) ταύτας. Πρῶτον δὲ τὸν Δαυΐδ τέθεικεν, ὅτι ἐν τοῖς ἁπάντων εφέρετο στόμασιν, ώς προφής της μέγας καὶ ὡς βασιλεὺς ἐνδοξότατος, καὶ ὡς οὐ πάλαι τετελευτηκώς. Ο γὰρ 'Αβραὰμ, εἰ καὶ αὐτὸς επίσημος ἦν ὡς πατριάρχης, ἀλλ᾽ οὖν πάλαι θανών, οὐ τοσαύτης μνήμης ἠξίωτο. Εἰ γὰρ καὶ ἀμφοτέροι; ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς, ἀλλ' ὅμως ἐκεῖνο μὲν, ὡς παι λαιὸν, ἐσιγάτο· τοῦτο δὲ ὡς νεώτερον, ὑπὸ πάντων το Matth. 1, 21. * Gen. 11, 4. !, dicunt, quod ex quo Christus supernaturaliter natus ex Virgine, naturalem renovavit nativitatem, reliquum est, ut etiam evangelista naturale nativitatis vocabulum renovaverit. generationem ipsam vorans. Jesus antem nomen Ilebraicum est; significat Ipse enim ait: Salvum faautem Salvatorem. ciet populum suum a peccatis corum ". Ne autem fallaris in nomine varia significante cum Jesus andis Siqnidem et alius fuit Jesus idcirco non simpliciter ipsum dixit Jesum, sed Jesum Christnm, bunc ab illo distinguens. Verum dubitare quispiam poterit, eo, quod hic liber non solam contineat Christi nativitatem, sed et omnem ejus conversationem ac vivendi rationem. Hanc dubitationem dissolvimus, dicentes, Omnis cjus conversationis, modique vivendi caput, et principium ac radicem nostræ salutis, fuisse nativitatem. Id enim stupore et admiratione replet, estque supra omnem spem ac exspectationem, ut Deus flat homo: quo facto, omnia qum post hoc facta sunt, es consequenti, suoque ordine consequuntur. Reliquum est ergo, ut ab bac magis præcipua parte, nempe totum librum, generationis librum vocaverit. Moses quoque primum snum librum vocavit Gencseos hoc est, creationis cœli et terræ*: cum non solum de cœlo et terra, verum etiam omnibus loquatur creaturis. Vel: cum Christus et supernaturaliter natus sit,pala sine semine, etes Virgine et naturaliter puta ex muliere, et uberibus lactatus: ideo dixit, generationis insinuans id, quod erat supernaturale. Infra autem dicit Jesu Christi nativitas sic fuit ", manifestans id, quod fuit naturale. Quidam vero dixerunt, generationem Jesu, ipsius in mundum descensionem, quo modo videlicet factus sit vel natus. Filii David. filii Abraham. Filium quidem David vocavit Christum, filium vero Abraham ipsumı David: auditorum nentes erigens ad promissionum memoriam. Olim enim promiserat Deus Abraham ac David e semine ipsorum nasciturum esse Christum. Cum autem auditores essent Judai, ut praediximus, noverant illas promissiones. Primum adtem David posuit, quod in ore omnium ferretur, utpote propheta magnus et tanquam rex gloriosissimus; quique non tanto aute tempore obiisset. Abraham autem, quanquain insignis fuerit, nempe patriarcha, attamen cum ante multa sacula e vivis excessisset, tanta memoria no colebatur. Elsi etiam utrique promiserit, de illo tamen quasi vetustiori silebatur: lioc autem tanquam recentius, 1. 10 tbid. 18. • Matth. 1. Varim lectiones et notæ. Post καλέσας leguntur in Cod. 13. ra, que ex' codicis A. margine paulo post hic ascripta yunt. 1) Το eyerim Home habet Chers ist. tom. ". Π. fnclusa in margine liabet A. (100 1. Τάς επαγγελίας.

CAP. J. καὶ ταύτην. Τινὲς δὲ φασιν, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ Χριστός sit generalis, ctiam hoc significat Quidam autem ὑπερφυῶς γεννηθεὶς ἐκ Παρθένου, τὴν κατὰ φύσιν γέννησιν ἐκαινοτόμησε, λοιπὸν καὶ ὁ εὐαγγελιστής ἐκαινοτόμησε τὴ κατὰ φύσιν ὄνομα τῆς γεννήσεως, γένεσιν αὐτὴν καλέσας Τὸ δὲ Ἰησοῦς ὄνομα, Εβραϊκὸν μὲν ἐστι, σημαί νεῖ δὲ τὸν Σωτήρα. Αὐτὸς γὰρ σώσει, φησὶ, τὸν λαὺν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. Ἵνα δὲ μὴ πλανηθῇς περὶ τὴν ὁμωνυμίαν, Ἰησοῦν ἀκούσας· γέγονε γὰρ καὶ ἄλλος Ἰησοῦς, ὁ τοῦ Ναυῆ· οὐκ εἶπεν Ἰησοῦ μόνον, ἀλλὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, διαστέλλων ἀπ' ἐκείνου τοῦτον. Απορήσειε δ' ἄν τις, ὅτι, καὶ μὴν ἡ βίβλος αὕτη οὐκ ἔστι μόνης τῆς γεννήσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀλλ' ὅλης αὐτοῦ τῆς οἰκονομίας και πολιτείας· λύομεν δὲ τὴν ἀπορίαν, ὅτι τὸ κεφά λαιον ὅλης τῆς οἰκονομίας καὶ πολιτείας, καὶ ἀρχὴ καὶ ῥίζα τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἡ γέννησις ἦν. Τοῦτο γὰρ ἐκπλήξεως γέμει καὶ φρίκης, καὶ ὑπὲρ Ελπίδα πᾶσαν καὶ προσδοκίαν ἐστὶ, τὸ, γενέσθαι τὸν Θεὸν ἄνθρωπον. Τούτου γὰρ γενομένου, τὰ μετὰ τοῦτο πάντα κατ' ἀκολουθίαν καὶ λόγον ἔπονται. Λοιπὸν οὖν ἀπὸ τοῦ κυριωτέρου μέρους, βίβλον γενέσεως, ὅλον τὸ βιβλίον ἐκάλεσεν. Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Μωϋσῆς, βίβλον Γενέσεως οὐρανοῦ καὶ γῆς, τὸ πρῶτον αὐτοῦ βιβλίον ὠνόμασε, καίτοι οὐ περὶ οὐ ρανοῦ καὶ γῆς μένον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἐν μέσῳ πάντων διαλεχθείς. [Η, ἐπεὶ ὁ Χριστὸς καὶ ὑπὲρ φύσιν ἐγεννήθη, ὡς ἄνευ σπέρματος, καὶ ὡς ἐκ Παρθένου, καὶ κατὰ φύσιν. ὡς ἐκ γυναικὸς, καὶ ὡς μετὰ θηλῆς· ἄνω μὲν εἶπεν Γενέσεως, τὸ ὑπὲρ φύσιν αινιττόμενος· κάτω δὲ, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, φησίν, ή γέννησις οὕτως ἦν, τῇ κατὰ φύσιν δηλῶν. Τινὲς δὲ εἶπον γένεσιν Ἰησοῦ, τὴν εἰς τὸν κόσμον παραγωγὴν αὐτοῦ, οἷον πῶς γέγονεν.] γιου Δαυίδ, υἱοῦ 'Αβραάμ. Υἱὸν μὲν τοῦ Δαυΐδ, τὸν Χριστὸν ἐκάλεσεν· υἱὸν δὲ τοῦ ᾿Αβραάμ, τὸν Δαυΐδ, ἀνάγων τὰς διανοίας τῶν ἀκροατῶν εἰς μνήμὴν τῶν ἐπαγγελιών. Πάλαι γὰρ ὁ Θεὸς ἐπηγγε! λατο, καὶ τῷ ᾽Αβραὰμ καὶ τῷ Δαυΐδ, ἀναστήσειν ἐκ τοῦ σπέρματος αὐτῶν τὸν Χριστόν. Εξ Ιουδαίων γὰρ ὄντες οἱ ἀκροαταί, καθὰ προειρήκαμεν, ἐγνώριζον (10-4) ταύτας. Πρῶτον δὲ τὸν Δαυΐδ τέθεικεν, ὅτι ἐν τοῖς ἁπάντων εφέρετο στόμασιν, ώς προφής της μέγας καὶ ὡς βασιλεὺς ἐνδοξότατος, καὶ ὡς οὐ πάλαι τετελευτηκώς. Ο γὰρ 'Αβραὰμ, εἰ καὶ αὐτὸς επίσημος ἦν ὡς πατριάρχης, ἀλλ᾽ οὖν πάλαι θανών, οὐ τοσαύτης μνήμης ἠξίωτο. Εἰ γὰρ καὶ ἀμφοτέροι; ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς, ἀλλ' ὅμως ἐκεῖνο μὲν, ὡς παι λαιὸν, ἐσιγάτο· τοῦτο δὲ ὡς νεώτερον, ὑπὸ πάντων το Matth. 1, 21. * Gen. 11, 4. !, dicunt, quod ex quo Christus supernaturaliter natus ex Virgine, naturalem renovavit nativitatem, reliquum est, ut etiam evangelista naturale nativitatis vocabulum renovaverit. generationem ipsam vorans. Jesus antem nomen Ilebraicum est; significat Ipse enim ait: Salvum faautem Salvatorem. ciet populum suum a peccatis corum ". Ne autem fallaris in nomine varia significante cum Jesus andis Siqnidem et alius fuit Jesus idcirco non simpliciter ipsum dixit Jesum, sed Jesum Christnm, bunc ab illo distinguens. Verum dubitare quispiam poterit, eo, quod hic liber non solam contineat Christi nativitatem, sed et omnem ejus conversationem ac vivendi rationem. Hanc dubitationem dissolvimus, dicentes, Omnis cjus conversationis, modique vivendi caput, et principium ac radicem nostræ salutis, fuisse nativitatem. Id enim stupore et admiratione replet, estque supra omnem spem ac exspectationem, ut Deus flat homo: quo facto, omnia qum post hoc facta sunt, es consequenti, suoque ordine consequuntur. Reliquum est ergo, ut ab bac magis præcipua parte, nempe totum librum, generationis librum vocaverit. Moses quoque primum snum librum vocavit Gencseos hoc est, creationis cœli et terræ*: cum non solum de cœlo et terra, verum etiam omnibus loquatur creaturis. Vel: cum Christus et supernaturaliter natus sit,pala sine semine, etes Virgine et naturaliter puta ex muliere, et uberibus lactatus: ideo dixit, generationis insinuans id, quod erat supernaturale. Infra autem dicit Jesu Christi nativitas sic fuit ", manifestans id, quod fuit naturale. Quidam vero dixerunt, generationem Jesu, ipsius in mundum descensionem, quo modo videlicet factus sit vel natus. Filii David. filii Abraham. Filium quidem David vocavit Christum, filium vero Abraham ipsumı David: auditorum nentes erigens ad promissionum memoriam. Olim enim promiserat Deus Abraham ac David e semine ipsorum nasciturum esse Christum. Cum autem auditores essent Judai, ut praediximus, noverant illas promissiones. Primum adtem David posuit, quod in ore omnium ferretur, utpote propheta magnus et tanquam rex gloriosissimus; quique non tanto aute tempore obiisset. Abraham autem, quanquain insignis fuerit, nempe patriarcha, attamen cum ante multa sacula e vivis excessisset, tanta memoria no colebatur. Elsi etiam utrique promiserit, de illo tamen quasi vetustiori silebatur: lioc autem tanquam recentius, 1. 10 tbid. 18. • Matth. 1. Varim lectiones et notæ. Post καλέσας leguntur in Cod. 13. ra, que ex' codicis A. margine paulo post hic ascripta yunt. 1) Το eyerim Home habet Chers ist. tom. ". Π. fnclusa in margine liabet A. (100 1. Τάς επαγγελίας.

in omnium ore circumferebatur: propter quod περιεφέρετο. Διὸ καὶ ἔλεγον· οὐκ ἐκ τοῦ σπέρματ etiam dicebant: Nonne e semine David, et de Bethleem castello, ubi erat David, venturus est Christus? Itaque nullus eum filium Abra - ham, sed omnes David filium vocabant. Sic ergo ab eo, quod notius erat incipiens, ad id quod erat vetustius, ascendit. τοῦ Δαυΐδ, καὶ ἀπὸ Βηθλεὲμ τῆς κώμης, ὅπου ἦν ὁ Δαυΐδ, ἔρχεται ὁ Χριστός; Καὶ οὐδεὶς αὐτὸν υἱὸν ᾿Αβραάμ, ἀλλὰ πάντες υἱὸν Δαυΐδ ἐκάλουν. Οὕτω γοῦν ἀπὸ τοῦ γνωριμωτέρου μᾶλλον ἀρξάμενος, ἐπὶ τὸν παλαιότερον ἀνῆλθεν. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν πρὸς τοὺς ἐκ περιτομής γράφων, οὐκ ἀνωτέρω τοῦ ᾿Αβραὰμ ἀνήγαγε τὴν γενεαλογίαν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τούτου ἀρξάμενος, κατήλθεν ἄχρις αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ, δεικνύων μόνον, ὅτι ἐκ σπέρματος Αβραὰμ καὶ Δαυΐδ ἐβλάστησε, κατὰ τὰς πρὸς ἐκείνους ἐπαγγελίας. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἀνέπανε τοὺς ἐξ Ἰουδαίων πεπιστευκότας, ὡς τὸ μα θεῖν, ὅτι ἐκ σπέρματος Αβραὰμ καὶ Δαυΐδ ἦν ὁ Χριστὸς, ὡς ἐκεῖθεν αὐτὸν ἀεὶ προσδοκῶντας. Ο δὲ Λουκᾶς, ἅτε, διὰ μέσου τοῦ Θεοφίλου, κοινῇ πᾶσι πιστοῖς διαλεγόμενος, ολοτελῆ ποιεῖται τὴν γενεαλογίαν, κάτωθεν ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ μᾶλλον ἀρξάμε νος, καὶ ἀναβὰς ἄχρι τοῦ Ἀδάμ, ἵνα δείξῃ, πόσαις τε γενεαῖς ἀφειστήκει τοῦ παλαιοῦ ὁ νέος Αδάμ, καὶ πότων γενεῶν ἐξασίλευσεν ἡ ἁμαρτία. Η δια φορὰ τοίνυν τῶν ἀποδεδειγμένων πραγμάτων, διαφορὰν ἐποίησε καὶ τῶν ἀποδείξεων. Ὁ μὲν γὰρ Ματθαῖος ἀναγκαίως τοῦ ᾿Αβραὰμ ἐπιμνησθείς, εἰκότως ἀπὸ τούτου κάτεισιν ἐπὶ τὸν γενεαλογούμε νον Χριστόν· ὁ δὲ Λουκᾶς, μὴ ἐλθὼν εἰς χρείαν τῆς τοιαύτης μνήμης τὸ τοῦ ᾿Αβραάμ, ἀναγκαίως ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ ἀρξάμενος, ἀνεπόδισε Σύνηθες δὲ Verum Matthæus quidem, cum ad cos qui e circumcisione erant, scriberet, non altius, quam usque ad Abraham gencalogiam reduxit, sed ab hoc sumμια principio, usque ad ipsum Christum descendit, pto ostendens solum, quod e semine Abraham et David natus esset, secundum promissa ad illos facta. Nihil enim æque delectabat eos, qui ex Judæis crediderant: atque audire quod e semine Abraham ac David natus esset Christus, utpote qui inde semper ipsum exspectassent. Lucas vero quasi per medium Theophilum simul omnibus loquens fidelibus, perfectam tradit generationem: iuferne magis ab ipso inchoans Christo, et ad ipsum usque Adam ascendens, ut demonstraret, quot generationibus separa· tus sit novus Adam a veteri, et super quot generationes regnaverit peccatum. Differentia igitur reruin demonstratarum, differentiam fecit demonstrationum. Siquidem Matthæus Abraham necessario faciens mentionem, ad hoc merito descendit ad Christum, cujus genealogia describitur. Lucas vero, qui ad hujusmodi necessitatem mentionis Abrahæ faciendæ non inducebatur, necessario a Christo inchoans, quid apud Hebræos consuetum esset, dili- τοῖς Εβραίοις, καὶ τὸ κατὰ ἀναποδισμών γενεαλο genter inquisivit, et juxta id quod inquisiverat, genealogiam contexuit. VERS. 2. Abraham fratres ejus. Moris erat per mares texcre genealogias: vir enim semen inſundit, et ita principium est et radix prolis, caputque mulieris, ut inquit Apostolus: mulier autem seiner ſovens, enutriens ac coagulans, in adjutorium viro data est. Judam vero prae filiis aliis Jacob posuit, licet primogenitus non esset, eo quod ex tribu ejus Christus descenderet. Cum autem in generationum serie unus semper ab unoquoque successor ponatur: studiose observandum est, quando plures ponuntur successores; non enim frustra plurium sit athlitio, sed statim causa agnoscitur. Fratrum siquidem Judæ hic fecit mentionem: quia unus erat Israeliticus populus, ad duodecim radices relatus, qui sunt duodecim filii Jacob: et videntur etiam hi quasi progenitores Christi nuncupari, tanquam qui tribuum Israelitici generis principia sunt, a quo genc· ratus est Christus. Η Joan. vi, 12. Γάρ, loco γοῦν. Α. γεῖν. Αβραάμ ἀδελφοὺς αὐτοῦ. Ἔθος ἦν, δι' ἀρξένων ποιεῖσθαι τὰς γενεαλογίας. ῾Ο ἀνὴρ γάρ σπείρει, καὶ οὗτός ἐστιν ἀρχὴ μὲν καὶ ρίζα τοῦ τέκνου, κεφαλὴ δὲ τῆς γυναικός· ἡ δὲ γυνή, ἐκτρέ φουσα, καὶ θάλπουσα, καὶ συναύξουσα τὸ σπέρμα, βοηθὸς δέδοται τῷ ἀνδρί. Τὸν Ἰούδιν δὲ παρέλαβεν ἀπὸ τῶν ἄλλων υἱῶν τοῦ Ἰακώβ, καίτοι μὴ πρωτά τοκον ὄντα, ὅτι ἐκ τῆς φυλῆς αὐτοῦ κατήγετο δ Χριστός. Ἐπεὶ δὲ ἐν ταῖς γενεαλογίαι;, εἷς ἀφ' ἑκάστου διάδοχος ἀεὶ τίθεται, παρατηρητέον, Ενθα παραλαμβάνονται πλείου;, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν πλειόνων προσθήκη γέγονεν, ἀλλ᾽ αἰτία τίς ἐστιν αὐτῆς. Αὐτίκα γὰρ τῶν ἀδελφῶν ἐμνημόνευσε τοῦ Ἰούδα, διότι ἐν ἔθνος ἐστὶ τὸ Ἰσραηλιτικὸν, εἰς δώδεκα ρίζας ἀναφερόμενον, αίτινές εἰσιν οἱ δώδεκα υἱοὶ τοῦ Ἰακώβ. Καὶ δοκοῦσι καὶ αὐτοὶ πρόγονος χρηματίζειν τοῦ Χριστοῦ, ὡς τοῦ Ἰσραηλιτικού γένους ὄντες φύλαρχοι, ἐξ οὗ ὁ Χριστὸς διά στησεν. Varia lectiones et no!. Hentenii codex fortasse huic corruptus erat. Nain ἀναποδίζειν et αναποδισμός, quod est, regredi, regressus, id reddidit inquirere, ac si legerit αναζητεῖν οἱ ἀναζήτησις. Sententia est expedita. Sed suit, deceptum esse Hentai mon vocis. Accepit pro εξετάζειν. Vide Harpocrat. p. 14. De re eadem codem sensu αναποδίζειν dixit Gregor. Naz. 256; quem locum Euthymnius videtur respexisse. Nam et ibi legitur, νέος και παλαιός Αδάμ. (i) Kolomittit A.

in omnium ore circumferebatur: propter quod περιεφέρετο. Διὸ καὶ ἔλεγον· οὐκ ἐκ τοῦ σπέρματ etiam dicebant: Nonne e semine David, et de Bethleem castello, ubi erat David, venturus est Christus? Itaque nullus eum filium Abra - ham, sed omnes David filium vocabant. Sic ergo ab eo, quod notius erat incipiens, ad id quod erat vetustius, ascendit. τοῦ Δαυΐδ, καὶ ἀπὸ Βηθλεὲμ τῆς κώμης, ὅπου ἦν ὁ Δαυΐδ, ἔρχεται ὁ Χριστός; Καὶ οὐδεὶς αὐτὸν υἱὸν ᾿Αβραάμ, ἀλλὰ πάντες υἱὸν Δαυΐδ ἐκάλουν. Οὕτω γοῦν ἀπὸ τοῦ γνωριμωτέρου μᾶλλον ἀρξάμενος, ἐπὶ τὸν παλαιότερον ἀνῆλθεν. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν πρὸς τοὺς ἐκ περιτομής γράφων, οὐκ ἀνωτέρω τοῦ ᾿Αβραὰμ ἀνήγαγε τὴν γενεαλογίαν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τούτου ἀρξάμενος, κατήλθεν ἄχρις αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ, δεικνύων μόνον, ὅτι ἐκ σπέρματος Αβραὰμ καὶ Δαυΐδ ἐβλάστησε, κατὰ τὰς πρὸς ἐκείνους ἐπαγγελίας. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἀνέπανε τοὺς ἐξ Ἰουδαίων πεπιστευκότας, ὡς τὸ μα θεῖν, ὅτι ἐκ σπέρματος Αβραὰμ καὶ Δαυΐδ ἦν ὁ Χριστὸς, ὡς ἐκεῖθεν αὐτὸν ἀεὶ προσδοκῶντας. Ο δὲ Λουκᾶς, ἅτε, διὰ μέσου τοῦ Θεοφίλου, κοινῇ πᾶσι πιστοῖς διαλεγόμενος, ολοτελῆ ποιεῖται τὴν γενεαλογίαν, κάτωθεν ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ μᾶλλον ἀρξάμε νος, καὶ ἀναβὰς ἄχρι τοῦ Ἀδάμ, ἵνα δείξῃ, πόσαις τε γενεαῖς ἀφειστήκει τοῦ παλαιοῦ ὁ νέος Αδάμ, καὶ πότων γενεῶν ἐξασίλευσεν ἡ ἁμαρτία. Η δια φορὰ τοίνυν τῶν ἀποδεδειγμένων πραγμάτων, διαφορὰν ἐποίησε καὶ τῶν ἀποδείξεων. Ὁ μὲν γὰρ Ματθαῖος ἀναγκαίως τοῦ ᾿Αβραὰμ ἐπιμνησθείς, εἰκότως ἀπὸ τούτου κάτεισιν ἐπὶ τὸν γενεαλογούμε νον Χριστόν· ὁ δὲ Λουκᾶς, μὴ ἐλθὼν εἰς χρείαν τῆς τοιαύτης μνήμης τὸ τοῦ ᾿Αβραάμ, ἀναγκαίως ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ ἀρξάμενος, ἀνεπόδισε Σύνηθες δὲ Verum Matthæus quidem, cum ad cos qui e circumcisione erant, scriberet, non altius, quam usque ad Abraham gencalogiam reduxit, sed ab hoc sumμια principio, usque ad ipsum Christum descendit, pto ostendens solum, quod e semine Abraham et David natus esset, secundum promissa ad illos facta. Nihil enim æque delectabat eos, qui ex Judæis crediderant: atque audire quod e semine Abraham ac David natus esset Christus, utpote qui inde semper ipsum exspectassent. Lucas vero quasi per medium Theophilum simul omnibus loquens fidelibus, perfectam tradit generationem: iuferne magis ab ipso inchoans Christo, et ad ipsum usque Adam ascendens, ut demonstraret, quot generationibus separa· tus sit novus Adam a veteri, et super quot generationes regnaverit peccatum. Differentia igitur reruin demonstratarum, differentiam fecit demonstrationum. Siquidem Matthæus Abraham necessario faciens mentionem, ad hoc merito descendit ad Christum, cujus genealogia describitur. Lucas vero, qui ad hujusmodi necessitatem mentionis Abrahæ faciendæ non inducebatur, necessario a Christo inchoans, quid apud Hebræos consuetum esset, dili- τοῖς Εβραίοις, καὶ τὸ κατὰ ἀναποδισμών γενεαλο genter inquisivit, et juxta id quod inquisiverat, genealogiam contexuit. VERS. 2. Abraham fratres ejus. Moris erat per mares texcre genealogias: vir enim semen inſundit, et ita principium est et radix prolis, caputque mulieris, ut inquit Apostolus: mulier autem seiner ſovens, enutriens ac coagulans, in adjutorium viro data est. Judam vero prae filiis aliis Jacob posuit, licet primogenitus non esset, eo quod ex tribu ejus Christus descenderet. Cum autem in generationum serie unus semper ab unoquoque successor ponatur: studiose observandum est, quando plures ponuntur successores; non enim frustra plurium sit athlitio, sed statim causa agnoscitur. Fratrum siquidem Judæ hic fecit mentionem: quia unus erat Israeliticus populus, ad duodecim radices relatus, qui sunt duodecim filii Jacob: et videntur etiam hi quasi progenitores Christi nuncupari, tanquam qui tribuum Israelitici generis principia sunt, a quo genc· ratus est Christus. Η Joan. vi, 12. Γάρ, loco γοῦν. Α. γεῖν. Αβραάμ ἀδελφοὺς αὐτοῦ. Ἔθος ἦν, δι' ἀρξένων ποιεῖσθαι τὰς γενεαλογίας. ῾Ο ἀνὴρ γάρ σπείρει, καὶ οὗτός ἐστιν ἀρχὴ μὲν καὶ ρίζα τοῦ τέκνου, κεφαλὴ δὲ τῆς γυναικός· ἡ δὲ γυνή, ἐκτρέ φουσα, καὶ θάλπουσα, καὶ συναύξουσα τὸ σπέρμα, βοηθὸς δέδοται τῷ ἀνδρί. Τὸν Ἰούδιν δὲ παρέλαβεν ἀπὸ τῶν ἄλλων υἱῶν τοῦ Ἰακώβ, καίτοι μὴ πρωτά τοκον ὄντα, ὅτι ἐκ τῆς φυλῆς αὐτοῦ κατήγετο δ Χριστός. Ἐπεὶ δὲ ἐν ταῖς γενεαλογίαι;, εἷς ἀφ' ἑκάστου διάδοχος ἀεὶ τίθεται, παρατηρητέον, Ενθα παραλαμβάνονται πλείου;, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν πλειόνων προσθήκη γέγονεν, ἀλλ᾽ αἰτία τίς ἐστιν αὐτῆς. Αὐτίκα γὰρ τῶν ἀδελφῶν ἐμνημόνευσε τοῦ Ἰούδα, διότι ἐν ἔθνος ἐστὶ τὸ Ἰσραηλιτικὸν, εἰς δώδεκα ρίζας ἀναφερόμενον, αίτινές εἰσιν οἱ δώδεκα υἱοὶ τοῦ Ἰακώβ. Καὶ δοκοῦσι καὶ αὐτοὶ πρόγονος χρηματίζειν τοῦ Χριστοῦ, ὡς τοῦ Ἰσραηλιτικού γένους ὄντες φύλαρχοι, ἐξ οὗ ὁ Χριστὸς διά στησεν. Varia lectiones et no!. Hentenii codex fortasse huic corruptus erat. Nain ἀναποδίζειν et αναποδισμός, quod est, regredi, regressus, id reddidit inquirere, ac si legerit αναζητεῖν οἱ ἀναζήτησις. Sententia est expedita. Sed suit, deceptum esse Hentai mon vocis. Accepit pro εξετάζειν. Vide Harpocrat. p. 14. De re eadem codem sensu αναποδίζειν dixit Gregor. Naz. 256; quem locum Euthymnius videtur respexisse. Nam et ibi legitur, νέος και παλαιός Αδάμ. (i) Kolomittit A.

in omnium ore circumferebatur: propter quod περιεφέρετο. Διὸ καὶ ἔλεγον· οὐκ ἐκ τοῦ σπέρματ etiam dicebant: Nonne e semine David, et de Bethleem castello, ubi erat David, venturus est Christus? Itaque nullus eum filium Abra - ham, sed omnes David filium vocabant. Sic ergo ab eo, quod notius erat incipiens, ad id quod erat vetustius, ascendit. τοῦ Δαυΐδ, καὶ ἀπὸ Βηθλεὲμ τῆς κώμης, ὅπου ἦν ὁ Δαυΐδ, ἔρχεται ὁ Χριστός; Καὶ οὐδεὶς αὐτὸν υἱὸν ᾿Αβραάμ, ἀλλὰ πάντες υἱὸν Δαυΐδ ἐκάλουν. Οὕτω γοῦν ἀπὸ τοῦ γνωριμωτέρου μᾶλλον ἀρξάμενος, ἐπὶ τὸν παλαιότερον ἀνῆλθεν. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν πρὸς τοὺς ἐκ περιτομής γράφων, οὐκ ἀνωτέρω τοῦ ᾿Αβραὰμ ἀνήγαγε τὴν γενεαλογίαν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τούτου ἀρξάμενος, κατήλθεν ἄχρις αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ, δεικνύων μόνον, ὅτι ἐκ σπέρματος Αβραὰμ καὶ Δαυΐδ ἐβλάστησε, κατὰ τὰς πρὸς ἐκείνους ἐπαγγελίας. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἀνέπανε τοὺς ἐξ Ἰουδαίων πεπιστευκότας, ὡς τὸ μα θεῖν, ὅτι ἐκ σπέρματος Αβραὰμ καὶ Δαυΐδ ἦν ὁ Χριστὸς, ὡς ἐκεῖθεν αὐτὸν ἀεὶ προσδοκῶντας. Ο δὲ Λουκᾶς, ἅτε, διὰ μέσου τοῦ Θεοφίλου, κοινῇ πᾶσι πιστοῖς διαλεγόμενος, ολοτελῆ ποιεῖται τὴν γενεαλογίαν, κάτωθεν ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ μᾶλλον ἀρξάμε νος, καὶ ἀναβὰς ἄχρι τοῦ Ἀδάμ, ἵνα δείξῃ, πόσαις τε γενεαῖς ἀφειστήκει τοῦ παλαιοῦ ὁ νέος Αδάμ, καὶ πότων γενεῶν ἐξασίλευσεν ἡ ἁμαρτία. Η δια φορὰ τοίνυν τῶν ἀποδεδειγμένων πραγμάτων, διαφορὰν ἐποίησε καὶ τῶν ἀποδείξεων. Ὁ μὲν γὰρ Ματθαῖος ἀναγκαίως τοῦ ᾿Αβραὰμ ἐπιμνησθείς, εἰκότως ἀπὸ τούτου κάτεισιν ἐπὶ τὸν γενεαλογούμε νον Χριστόν· ὁ δὲ Λουκᾶς, μὴ ἐλθὼν εἰς χρείαν τῆς τοιαύτης μνήμης τὸ τοῦ ᾿Αβραάμ, ἀναγκαίως ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ ἀρξάμενος, ἀνεπόδισε Σύνηθες δὲ Verum Matthæus quidem, cum ad cos qui e circumcisione erant, scriberet, non altius, quam usque ad Abraham gencalogiam reduxit, sed ab hoc sumμια principio, usque ad ipsum Christum descendit, pto ostendens solum, quod e semine Abraham et David natus esset, secundum promissa ad illos facta. Nihil enim æque delectabat eos, qui ex Judæis crediderant: atque audire quod e semine Abraham ac David natus esset Christus, utpote qui inde semper ipsum exspectassent. Lucas vero quasi per medium Theophilum simul omnibus loquens fidelibus, perfectam tradit generationem: iuferne magis ab ipso inchoans Christo, et ad ipsum usque Adam ascendens, ut demonstraret, quot generationibus separa· tus sit novus Adam a veteri, et super quot generationes regnaverit peccatum. Differentia igitur reruin demonstratarum, differentiam fecit demonstrationum. Siquidem Matthæus Abraham necessario faciens mentionem, ad hoc merito descendit ad Christum, cujus genealogia describitur. Lucas vero, qui ad hujusmodi necessitatem mentionis Abrahæ faciendæ non inducebatur, necessario a Christo inchoans, quid apud Hebræos consuetum esset, dili- τοῖς Εβραίοις, καὶ τὸ κατὰ ἀναποδισμών γενεαλο genter inquisivit, et juxta id quod inquisiverat, genealogiam contexuit. VERS. 2. Abraham fratres ejus. Moris erat per mares texcre genealogias: vir enim semen inſundit, et ita principium est et radix prolis, caputque mulieris, ut inquit Apostolus: mulier autem seiner ſovens, enutriens ac coagulans, in adjutorium viro data est. Judam vero prae filiis aliis Jacob posuit, licet primogenitus non esset, eo quod ex tribu ejus Christus descenderet. Cum autem in generationum serie unus semper ab unoquoque successor ponatur: studiose observandum est, quando plures ponuntur successores; non enim frustra plurium sit athlitio, sed statim causa agnoscitur. Fratrum siquidem Judæ hic fecit mentionem: quia unus erat Israeliticus populus, ad duodecim radices relatus, qui sunt duodecim filii Jacob: et videntur etiam hi quasi progenitores Christi nuncupari, tanquam qui tribuum Israelitici generis principia sunt, a quo genc· ratus est Christus. Η Joan. vi, 12. Γάρ, loco γοῦν. Α. γεῖν. Αβραάμ ἀδελφοὺς αὐτοῦ. Ἔθος ἦν, δι' ἀρξένων ποιεῖσθαι τὰς γενεαλογίας. ῾Ο ἀνὴρ γάρ σπείρει, καὶ οὗτός ἐστιν ἀρχὴ μὲν καὶ ρίζα τοῦ τέκνου, κεφαλὴ δὲ τῆς γυναικός· ἡ δὲ γυνή, ἐκτρέ φουσα, καὶ θάλπουσα, καὶ συναύξουσα τὸ σπέρμα, βοηθὸς δέδοται τῷ ἀνδρί. Τὸν Ἰούδιν δὲ παρέλαβεν ἀπὸ τῶν ἄλλων υἱῶν τοῦ Ἰακώβ, καίτοι μὴ πρωτά τοκον ὄντα, ὅτι ἐκ τῆς φυλῆς αὐτοῦ κατήγετο δ Χριστός. Ἐπεὶ δὲ ἐν ταῖς γενεαλογίαι;, εἷς ἀφ' ἑκάστου διάδοχος ἀεὶ τίθεται, παρατηρητέον, Ενθα παραλαμβάνονται πλείου;, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν πλειόνων προσθήκη γέγονεν, ἀλλ᾽ αἰτία τίς ἐστιν αὐτῆς. Αὐτίκα γὰρ τῶν ἀδελφῶν ἐμνημόνευσε τοῦ Ἰούδα, διότι ἐν ἔθνος ἐστὶ τὸ Ἰσραηλιτικὸν, εἰς δώδεκα ρίζας ἀναφερόμενον, αίτινές εἰσιν οἱ δώδεκα υἱοὶ τοῦ Ἰακώβ. Καὶ δοκοῦσι καὶ αὐτοὶ πρόγονος χρηματίζειν τοῦ Χριστοῦ, ὡς τοῦ Ἰσραηλιτικού γένους ὄντες φύλαρχοι, ἐξ οὗ ὁ Χριστὸς διά στησεν. Varia lectiones et no!. Hentenii codex fortasse huic corruptus erat. Nain ἀναποδίζειν et αναποδισμός, quod est, regredi, regressus, id reddidit inquirere, ac si legerit αναζητεῖν οἱ ἀναζήτησις. Sententia est expedita. Sed suit, deceptum esse Hentai mon vocis. Accepit pro εξετάζειν. Vide Harpocrat. p. 14. De re eadem codem sensu αναποδίζειν dixit Gregor. Naz. 256; quem locum Euthymnius videtur respexisse. Nam et ibi legitur, νέος και παλαιός Αδάμ. (i) Kolomittit A.

in omnium ore circumferebatur: propter quod περιεφέρετο. Διὸ καὶ ἔλεγον· οὐκ ἐκ τοῦ σπέρματ etiam dicebant: Nonne e semine David, et de Bethleem castello, ubi erat David, venturus est Christus? Itaque nullus eum filium Abra - ham, sed omnes David filium vocabant. Sic ergo ab eo, quod notius erat incipiens, ad id quod erat vetustius, ascendit. τοῦ Δαυΐδ, καὶ ἀπὸ Βηθλεὲμ τῆς κώμης, ὅπου ἦν ὁ Δαυΐδ, ἔρχεται ὁ Χριστός; Καὶ οὐδεὶς αὐτὸν υἱὸν ᾿Αβραάμ, ἀλλὰ πάντες υἱὸν Δαυΐδ ἐκάλουν. Οὕτω γοῦν ἀπὸ τοῦ γνωριμωτέρου μᾶλλον ἀρξάμενος, ἐπὶ τὸν παλαιότερον ἀνῆλθεν. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν πρὸς τοὺς ἐκ περιτομής γράφων, οὐκ ἀνωτέρω τοῦ ᾿Αβραὰμ ἀνήγαγε τὴν γενεαλογίαν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τούτου ἀρξάμενος, κατήλθεν ἄχρις αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ, δεικνύων μόνον, ὅτι ἐκ σπέρματος Αβραὰμ καὶ Δαυΐδ ἐβλάστησε, κατὰ τὰς πρὸς ἐκείνους ἐπαγγελίας. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἀνέπανε τοὺς ἐξ Ἰουδαίων πεπιστευκότας, ὡς τὸ μα θεῖν, ὅτι ἐκ σπέρματος Αβραὰμ καὶ Δαυΐδ ἦν ὁ Χριστὸς, ὡς ἐκεῖθεν αὐτὸν ἀεὶ προσδοκῶντας. Ο δὲ Λουκᾶς, ἅτε, διὰ μέσου τοῦ Θεοφίλου, κοινῇ πᾶσι πιστοῖς διαλεγόμενος, ολοτελῆ ποιεῖται τὴν γενεαλογίαν, κάτωθεν ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ μᾶλλον ἀρξάμε νος, καὶ ἀναβὰς ἄχρι τοῦ Ἀδάμ, ἵνα δείξῃ, πόσαις τε γενεαῖς ἀφειστήκει τοῦ παλαιοῦ ὁ νέος Αδάμ, καὶ πότων γενεῶν ἐξασίλευσεν ἡ ἁμαρτία. Η δια φορὰ τοίνυν τῶν ἀποδεδειγμένων πραγμάτων, διαφορὰν ἐποίησε καὶ τῶν ἀποδείξεων. Ὁ μὲν γὰρ Ματθαῖος ἀναγκαίως τοῦ ᾿Αβραὰμ ἐπιμνησθείς, εἰκότως ἀπὸ τούτου κάτεισιν ἐπὶ τὸν γενεαλογούμε νον Χριστόν· ὁ δὲ Λουκᾶς, μὴ ἐλθὼν εἰς χρείαν τῆς τοιαύτης μνήμης τὸ τοῦ ᾿Αβραάμ, ἀναγκαίως ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ ἀρξάμενος, ἀνεπόδισε Σύνηθες δὲ Verum Matthæus quidem, cum ad cos qui e circumcisione erant, scriberet, non altius, quam usque ad Abraham gencalogiam reduxit, sed ab hoc sumμια principio, usque ad ipsum Christum descendit, pto ostendens solum, quod e semine Abraham et David natus esset, secundum promissa ad illos facta. Nihil enim æque delectabat eos, qui ex Judæis crediderant: atque audire quod e semine Abraham ac David natus esset Christus, utpote qui inde semper ipsum exspectassent. Lucas vero quasi per medium Theophilum simul omnibus loquens fidelibus, perfectam tradit generationem: iuferne magis ab ipso inchoans Christo, et ad ipsum usque Adam ascendens, ut demonstraret, quot generationibus separa· tus sit novus Adam a veteri, et super quot generationes regnaverit peccatum. Differentia igitur reruin demonstratarum, differentiam fecit demonstrationum. Siquidem Matthæus Abraham necessario faciens mentionem, ad hoc merito descendit ad Christum, cujus genealogia describitur. Lucas vero, qui ad hujusmodi necessitatem mentionis Abrahæ faciendæ non inducebatur, necessario a Christo inchoans, quid apud Hebræos consuetum esset, dili- τοῖς Εβραίοις, καὶ τὸ κατὰ ἀναποδισμών γενεαλο genter inquisivit, et juxta id quod inquisiverat, genealogiam contexuit. VERS. 2. Abraham fratres ejus. Moris erat per mares texcre genealogias: vir enim semen inſundit, et ita principium est et radix prolis, caputque mulieris, ut inquit Apostolus: mulier autem seiner ſovens, enutriens ac coagulans, in adjutorium viro data est. Judam vero prae filiis aliis Jacob posuit, licet primogenitus non esset, eo quod ex tribu ejus Christus descenderet. Cum autem in generationum serie unus semper ab unoquoque successor ponatur: studiose observandum est, quando plures ponuntur successores; non enim frustra plurium sit athlitio, sed statim causa agnoscitur. Fratrum siquidem Judæ hic fecit mentionem: quia unus erat Israeliticus populus, ad duodecim radices relatus, qui sunt duodecim filii Jacob: et videntur etiam hi quasi progenitores Christi nuncupari, tanquam qui tribuum Israelitici generis principia sunt, a quo genc· ratus est Christus. Η Joan. vi, 12. Γάρ, loco γοῦν. Α. γεῖν. Αβραάμ ἀδελφοὺς αὐτοῦ. Ἔθος ἦν, δι' ἀρξένων ποιεῖσθαι τὰς γενεαλογίας. ῾Ο ἀνὴρ γάρ σπείρει, καὶ οὗτός ἐστιν ἀρχὴ μὲν καὶ ρίζα τοῦ τέκνου, κεφαλὴ δὲ τῆς γυναικός· ἡ δὲ γυνή, ἐκτρέ φουσα, καὶ θάλπουσα, καὶ συναύξουσα τὸ σπέρμα, βοηθὸς δέδοται τῷ ἀνδρί. Τὸν Ἰούδιν δὲ παρέλαβεν ἀπὸ τῶν ἄλλων υἱῶν τοῦ Ἰακώβ, καίτοι μὴ πρωτά τοκον ὄντα, ὅτι ἐκ τῆς φυλῆς αὐτοῦ κατήγετο δ Χριστός. Ἐπεὶ δὲ ἐν ταῖς γενεαλογίαι;, εἷς ἀφ' ἑκάστου διάδοχος ἀεὶ τίθεται, παρατηρητέον, Ενθα παραλαμβάνονται πλείου;, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν πλειόνων προσθήκη γέγονεν, ἀλλ᾽ αἰτία τίς ἐστιν αὐτῆς. Αὐτίκα γὰρ τῶν ἀδελφῶν ἐμνημόνευσε τοῦ Ἰούδα, διότι ἐν ἔθνος ἐστὶ τὸ Ἰσραηλιτικὸν, εἰς δώδεκα ρίζας ἀναφερόμενον, αίτινές εἰσιν οἱ δώδεκα υἱοὶ τοῦ Ἰακώβ. Καὶ δοκοῦσι καὶ αὐτοὶ πρόγονος χρηματίζειν τοῦ Χριστοῦ, ὡς τοῦ Ἰσραηλιτικού γένους ὄντες φύλαρχοι, ἐξ οὗ ὁ Χριστὸς διά στησεν. Varia lectiones et no!. Hentenii codex fortasse huic corruptus erat. Nain ἀναποδίζειν et αναποδισμός, quod est, regredi, regressus, id reddidit inquirere, ac si legerit αναζητεῖν οἱ ἀναζήτησις. Sententia est expedita. Sed suit, deceptum esse Hentai mon vocis. Accepit pro εξετάζειν. Vide Harpocrat. p. 14. De re eadem codem sensu αναποδίζειν dixit Gregor. Naz. 256; quem locum Euthymnius videtur respexisse. Nam et ibi legitur, νέος και παλαιός Αδάμ. (i) Kolomittit A.

CAP. I. gaudium, risus. ['Αβραάμ ερμηνεύεται, πατὴρ ἐθνῶν· Ἰσαὰκ ΐf Abraham redditur, puter gentium, Isaac vero, δὲ, χαρά, γέλως ] Ιούδας Θάμαρ. [Ζαρά ἐστιν ἀνατολή Φαρὲς δὲ, μερισμὸς ἢ διακοπή. "Οθεν καὶ οἱ Φαρ:- σαῖοι, παρὰ τὴ μερίζειν ἑαυτοὺς τὴν τῶν πολλῶν ἐπιμιξίας.] VERS.3. Judas e Thamar. ++ Zara est orient: Phares autem, separatio aut dissectio. Inde etiam Pharisæi, quod se a consuetudine multitudinis separant. Judas quartus fuit filiorum Jacob. Accepit autem primogenito filio suo uxorem; quo absque liberis defuncto, junxit eam secundo; boc autem similiter mortuo, promisit se tertium filium illi conjuncturum. Timens autein ne et hic statim moreretur, nuptias distulit. Mulier vero, cupiens vehementer ex genere Abrahanı, utpote celebri ac præclaro, semen suscipere, ubi socerum Judam promissum differre vidit, hoc pacto illum decepit. Habitum enim scorti induta, ante portas civitatis contecta sedit: quam videns Judas, nec agnoscens, ingressus est all ean, quasi al scortum; quæ cognita, geminam concepit prolem. Accedentibus autem partus doloribus, cunt Phares et Zara pariendi essent, ubi vidisset obstetrix Zara primum efferentem manum, volens primogenitum signo notare, coccino manum, quam extulerat, ligavit; alligatam autem retraxit infans, qua retracta, Phares processit, deinde Zara. Et hæc quidem rei gesta historia est. Solum autem Phares accepturus erat evangelista in genealogiam, utpote per quem ad David genus procedebat. Nunc vero cum ipso etiam Zara posuit, quasi ty. pum populi Christiani: siquidem Pliares Israelitici typus erat. Sicut enim Zara, primum quidem manum efferens, retraxit eam, deinde Phares egresso, tunc et ipse integre exivit: ita quoque vitæ evangelicae pars quidem temporibus Abraham apparuit: qua retracta, processit legalis, et post hanc perfecte apparuit evangelica. Vides igitur non frustra fuisse Zaram assumptuin. Ο Ἰούδας, τέταρτος μὲν ἦν υἱὸς τοῦ Ἰακώβ, ἔλαβε δὲ τὴν Θάμαρ νύμφην εἰς τὸν πρῶτον ἑαυτοῦ υἱὸν Ηρ]· τούτου δὲ τελευτήσαντος άπαιδος, ἔζευξεν αὐτὴν τῷ δευτέρῳ [Αὐνάν]· καὶ τούτου δὲ ὁμοίως ἀποθανόντος, ὑπέσχετο καὶ τὸν τρίτον αὐτῇ συνάψαι (Σηλώμ]. Φοβηθεὶς δὲ, μὴ καὶ οὗτος εὐθὺς ἀποθάνῃ, τὸν γάμον ὑπερετίθετο. 'Η δὲ νύμφη, λίαν ἐπιθυμοῦσα σπέρμα λαβεῖν ἀπὸ τοῦ ᾿Αβραμιαίου γένους, ὡς λαμπροῦ καὶ περιβοήτου, ἐπεὶ τὴν πενθερὸν Ἰούδαν υπερτιθέμενον ἔγνω, κατασοφίζεται τοῦτον, καὶ περιθεμένη σχῆμα πόρνης, ἐκάθισε πρὸς ταῖς πύλαις τῆς πόλεως ἐγ· καλυψαμένη. Θεασάμενος δὲ ταύτην Ἰούδας καὶ ἀγνοήσας, εἰσῆλθε πρὸς αὐτὴν, ὡς εἰς πόρνην, καὶ συμφθαρείς, ἔγκυον διδύμων τέκνων ἐποίησε. Παραγενομένων δὲ τῶν ὠδενῶν, ἐπεὶ τὸν Φαρὲς καὶ τὸν Ζαρὰ τίκτειν ἔμελλεν, ἐξήνεγκε πρῶτος ὁ Ζερά τὴν χεῖρα· εἶτα ἡ μαία θεασαμένη τοῦτο, καὶ βουληθεῖσα γνώριμον ποιῆσαι τὸν πρωτότοκον, κοκκίνῳ τὴν ἐξενεχθεῖσαν ἔδησε χεῖρα· ὡς δὲ ἐδέθη, συνέ στειλεν αὐτὴν τὸ παιδίον συσταλείσης δὲ, προήλθεν ὁ Φαρές, εἶτα ἡ Ζαρά. Η μὲν οὖν ἱστορία τοιαύτη. *Ην δὲ εἰκὸς, τὸν Φαρὲς παραλαβεῖν μόνον εἰς γενεαλογίαν, ὡς δι' αὐτοῦ βαδίζοντος τοῦ γένους ἐπὶ τὴν Δαυΐδ· νῦν δὲ καὶ τὸν Ζαρό τέθεικεν, ὡς τύπον τοῦ Χριστιανικοῦ λαοῦ. Ο γάρ Φαρὲς τύπος ἦν τοῦ Εβραϊκοῦ. Καθάπερ γὰρ ὁ Ζαρά, πρῶτος ἐξενεγ· κὼν τὴν χεῖρα, συνέστειλε ταύτην, εἶτα ἐξολισθήσαντος τοῦ Φαρές, τότε καὶ αὐτο; ἐξῆλθεν ὁλοτελῶς· οὕτω καὶ τῆ; εὐαγγελικῆς πολιτεία;, μέρος μὲν ἐφάνη ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ 'Αβραάμ, εἶτα συσταλέντος, ἦλθεν ἡ νομική, καὶ μετὰ ταύτην ἐξέλαμψεν ἐντελῶς ἡ εὐαγγελική. Ορις, ὅτι οὐ μάτην ὁ Ζαρὰ παρείληπται. Λοιπόν οὖν, οὐδὲ τῆς Θάμαρ ακαίρως εμνημό νευσεν, οὐδὲ τῶν ἄλλων τριῶν γυναικῶν, μετὰ τοῦτο. 'Αλλ' ἐπεὶ ἡ μὲν Θάμαρ ἀθεμιτόγαμος ἦν, ὡς τῷ πενθερῷ μιγεῖσα, πόρνη δὲ ἡ Ῥαάδ, ἡ δὲ Ρούθ, ἀλλόφυλος, ἡ δὲ τοῦ Οὐρίου Βηρσαβεέ, μοιχαλίς, ὡς αἱ κατ' αὐτὰς ἱστορίαι διδάσκουσιν· ἤγαγε " adultera, quemadmodum ipsarum docent historia, τὰς τοιαύτας γυναῖκας εἰς μέσον, ἵνα δείξῃ, ὅτι οὐκ ἐπησχύνετο ὁ Χριστὸς ἀπὸ τοιούτων προγόνων κατα γόμενος, ὧν ὁ μὲν ἐξ ἀθεμιτογαμίας ἦν, ὁ δὲ ἐκ πορνείας, ὁ δὲ ἐξ ἀλλοφύλου μητρὸς, ὁ δὲ ἀπὸ μοι χαλίδος. Οὐδὲν γὰρ βλάπτει τὸν ἐνάρετον ἡ τῶν προ γόνων αὐτοῦ παρανομία. Πᾶς γὰρ ἀπὸ τῶν οἰκείων πράξεων, ἀλλ' οὐκ ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων κρίνεται και luclusa in margine habet A. liaec in margine habet A. Reliquum est ostendere, quod ipsius quoque Thamar non abs re meminerit, sicut et trium postea aliarum. Sed quia Thamar quidem illicite nupta erat, utpote socero nupta; Raab antem meretrix erat, et Ruth alienigena, uxor vero Uria adduxit cas in medium, ut manifestum faceret, Christum non erubuisse ab hujusmodi descendere progenitoribus: quorum unus quidem es illicite nupta natus crat, illius autem ex fornicaria, et rursum hic ab alicuigena descenderal, ille vero ab adultera. Neque enim virtuti debito nocet progenitorum iniquitas. Quisque enim a Varia lectiones et nota. (7 Jacob nimirum. Ilæc narrantur Genes. xxXXVIII. Vide etxxix, 35. (:) In marg. A. Ita Chrysost. t. VI, 275 A: Οὕτως ὁ εἰσιών εἰς γυναῖκα ἀλλοτρίαν. Pro quo est Prov. vι, 29: Οὕτως ὁ εἰσελθὼν πρὸς γυναῖκα ὑπανδρον. Επειδή, pro επεί. 13. Βηθσαβεέ. 11 Reg. x1, 5. qu in marg. A.

CAP. I. gaudium, risus. ['Αβραάμ ερμηνεύεται, πατὴρ ἐθνῶν· Ἰσαὰκ ΐf Abraham redditur, puter gentium, Isaac vero, δὲ, χαρά, γέλως ] Ιούδας Θάμαρ. [Ζαρά ἐστιν ἀνατολή Φαρὲς δὲ, μερισμὸς ἢ διακοπή. "Οθεν καὶ οἱ Φαρ:- σαῖοι, παρὰ τὴ μερίζειν ἑαυτοὺς τὴν τῶν πολλῶν ἐπιμιξίας.] VERS.3. Judas e Thamar. ++ Zara est orient: Phares autem, separatio aut dissectio. Inde etiam Pharisæi, quod se a consuetudine multitudinis separant. Judas quartus fuit filiorum Jacob. Accepit autem primogenito filio suo uxorem; quo absque liberis defuncto, junxit eam secundo; boc autem similiter mortuo, promisit se tertium filium illi conjuncturum. Timens autein ne et hic statim moreretur, nuptias distulit. Mulier vero, cupiens vehementer ex genere Abrahanı, utpote celebri ac præclaro, semen suscipere, ubi socerum Judam promissum differre vidit, hoc pacto illum decepit. Habitum enim scorti induta, ante portas civitatis contecta sedit: quam videns Judas, nec agnoscens, ingressus est all ean, quasi al scortum; quæ cognita, geminam concepit prolem. Accedentibus autem partus doloribus, cunt Phares et Zara pariendi essent, ubi vidisset obstetrix Zara primum efferentem manum, volens primogenitum signo notare, coccino manum, quam extulerat, ligavit; alligatam autem retraxit infans, qua retracta, Phares processit, deinde Zara. Et hæc quidem rei gesta historia est. Solum autem Phares accepturus erat evangelista in genealogiam, utpote per quem ad David genus procedebat. Nunc vero cum ipso etiam Zara posuit, quasi ty. pum populi Christiani: siquidem Pliares Israelitici typus erat. Sicut enim Zara, primum quidem manum efferens, retraxit eam, deinde Phares egresso, tunc et ipse integre exivit: ita quoque vitæ evangelicae pars quidem temporibus Abraham apparuit: qua retracta, processit legalis, et post hanc perfecte apparuit evangelica. Vides igitur non frustra fuisse Zaram assumptuin. Ο Ἰούδας, τέταρτος μὲν ἦν υἱὸς τοῦ Ἰακώβ, ἔλαβε δὲ τὴν Θάμαρ νύμφην εἰς τὸν πρῶτον ἑαυτοῦ υἱὸν Ηρ]· τούτου δὲ τελευτήσαντος άπαιδος, ἔζευξεν αὐτὴν τῷ δευτέρῳ [Αὐνάν]· καὶ τούτου δὲ ὁμοίως ἀποθανόντος, ὑπέσχετο καὶ τὸν τρίτον αὐτῇ συνάψαι (Σηλώμ]. Φοβηθεὶς δὲ, μὴ καὶ οὗτος εὐθὺς ἀποθάνῃ, τὸν γάμον ὑπερετίθετο. 'Η δὲ νύμφη, λίαν ἐπιθυμοῦσα σπέρμα λαβεῖν ἀπὸ τοῦ ᾿Αβραμιαίου γένους, ὡς λαμπροῦ καὶ περιβοήτου, ἐπεὶ τὴν πενθερὸν Ἰούδαν υπερτιθέμενον ἔγνω, κατασοφίζεται τοῦτον, καὶ περιθεμένη σχῆμα πόρνης, ἐκάθισε πρὸς ταῖς πύλαις τῆς πόλεως ἐγ· καλυψαμένη. Θεασάμενος δὲ ταύτην Ἰούδας καὶ ἀγνοήσας, εἰσῆλθε πρὸς αὐτὴν, ὡς εἰς πόρνην, καὶ συμφθαρείς, ἔγκυον διδύμων τέκνων ἐποίησε. Παραγενομένων δὲ τῶν ὠδενῶν, ἐπεὶ τὸν Φαρὲς καὶ τὸν Ζαρὰ τίκτειν ἔμελλεν, ἐξήνεγκε πρῶτος ὁ Ζερά τὴν χεῖρα· εἶτα ἡ μαία θεασαμένη τοῦτο, καὶ βουληθεῖσα γνώριμον ποιῆσαι τὸν πρωτότοκον, κοκκίνῳ τὴν ἐξενεχθεῖσαν ἔδησε χεῖρα· ὡς δὲ ἐδέθη, συνέ στειλεν αὐτὴν τὸ παιδίον συσταλείσης δὲ, προήλθεν ὁ Φαρές, εἶτα ἡ Ζαρά. Η μὲν οὖν ἱστορία τοιαύτη. *Ην δὲ εἰκὸς, τὸν Φαρὲς παραλαβεῖν μόνον εἰς γενεαλογίαν, ὡς δι' αὐτοῦ βαδίζοντος τοῦ γένους ἐπὶ τὴν Δαυΐδ· νῦν δὲ καὶ τὸν Ζαρό τέθεικεν, ὡς τύπον τοῦ Χριστιανικοῦ λαοῦ. Ο γάρ Φαρὲς τύπος ἦν τοῦ Εβραϊκοῦ. Καθάπερ γὰρ ὁ Ζαρά, πρῶτος ἐξενεγ· κὼν τὴν χεῖρα, συνέστειλε ταύτην, εἶτα ἐξολισθήσαντος τοῦ Φαρές, τότε καὶ αὐτο; ἐξῆλθεν ὁλοτελῶς· οὕτω καὶ τῆ; εὐαγγελικῆς πολιτεία;, μέρος μὲν ἐφάνη ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ 'Αβραάμ, εἶτα συσταλέντος, ἦλθεν ἡ νομική, καὶ μετὰ ταύτην ἐξέλαμψεν ἐντελῶς ἡ εὐαγγελική. Ορις, ὅτι οὐ μάτην ὁ Ζαρὰ παρείληπται. Λοιπόν οὖν, οὐδὲ τῆς Θάμαρ ακαίρως εμνημό νευσεν, οὐδὲ τῶν ἄλλων τριῶν γυναικῶν, μετὰ τοῦτο. 'Αλλ' ἐπεὶ ἡ μὲν Θάμαρ ἀθεμιτόγαμος ἦν, ὡς τῷ πενθερῷ μιγεῖσα, πόρνη δὲ ἡ Ῥαάδ, ἡ δὲ Ρούθ, ἀλλόφυλος, ἡ δὲ τοῦ Οὐρίου Βηρσαβεέ, μοιχαλίς, ὡς αἱ κατ' αὐτὰς ἱστορίαι διδάσκουσιν· ἤγαγε " adultera, quemadmodum ipsarum docent historia, τὰς τοιαύτας γυναῖκας εἰς μέσον, ἵνα δείξῃ, ὅτι οὐκ ἐπησχύνετο ὁ Χριστὸς ἀπὸ τοιούτων προγόνων κατα γόμενος, ὧν ὁ μὲν ἐξ ἀθεμιτογαμίας ἦν, ὁ δὲ ἐκ πορνείας, ὁ δὲ ἐξ ἀλλοφύλου μητρὸς, ὁ δὲ ἀπὸ μοι χαλίδος. Οὐδὲν γὰρ βλάπτει τὸν ἐνάρετον ἡ τῶν προ γόνων αὐτοῦ παρανομία. Πᾶς γὰρ ἀπὸ τῶν οἰκείων πράξεων, ἀλλ' οὐκ ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων κρίνεται και luclusa in margine habet A. liaec in margine habet A. Reliquum est ostendere, quod ipsius quoque Thamar non abs re meminerit, sicut et trium postea aliarum. Sed quia Thamar quidem illicite nupta erat, utpote socero nupta; Raab antem meretrix erat, et Ruth alienigena, uxor vero Uria adduxit cas in medium, ut manifestum faceret, Christum non erubuisse ab hujusmodi descendere progenitoribus: quorum unus quidem es illicite nupta natus crat, illius autem ex fornicaria, et rursum hic ab alicuigena descenderal, ille vero ab adultera. Neque enim virtuti debito nocet progenitorum iniquitas. Quisque enim a Varia lectiones et nota. (7 Jacob nimirum. Ilæc narrantur Genes. xxXXVIII. Vide etxxix, 35. (:) In marg. A. Ita Chrysost. t. VI, 275 A: Οὕτως ὁ εἰσιών εἰς γυναῖκα ἀλλοτρίαν. Pro quo est Prov. vι, 29: Οὕτως ὁ εἰσελθὼν πρὸς γυναῖκα ὑπανδρον. Επειδή, pro επεί. 13. Βηθσαβεέ. 11 Reg. x1, 5. qu in marg. A.

CAP. I. gaudium, risus. ['Αβραάμ ερμηνεύεται, πατὴρ ἐθνῶν· Ἰσαὰκ ΐf Abraham redditur, puter gentium, Isaac vero, δὲ, χαρά, γέλως ] Ιούδας Θάμαρ. [Ζαρά ἐστιν ἀνατολή Φαρὲς δὲ, μερισμὸς ἢ διακοπή. "Οθεν καὶ οἱ Φαρ:- σαῖοι, παρὰ τὴ μερίζειν ἑαυτοὺς τὴν τῶν πολλῶν ἐπιμιξίας.] VERS.3. Judas e Thamar. ++ Zara est orient: Phares autem, separatio aut dissectio. Inde etiam Pharisæi, quod se a consuetudine multitudinis separant. Judas quartus fuit filiorum Jacob. Accepit autem primogenito filio suo uxorem; quo absque liberis defuncto, junxit eam secundo; boc autem similiter mortuo, promisit se tertium filium illi conjuncturum. Timens autein ne et hic statim moreretur, nuptias distulit. Mulier vero, cupiens vehementer ex genere Abrahanı, utpote celebri ac præclaro, semen suscipere, ubi socerum Judam promissum differre vidit, hoc pacto illum decepit. Habitum enim scorti induta, ante portas civitatis contecta sedit: quam videns Judas, nec agnoscens, ingressus est all ean, quasi al scortum; quæ cognita, geminam concepit prolem. Accedentibus autem partus doloribus, cunt Phares et Zara pariendi essent, ubi vidisset obstetrix Zara primum efferentem manum, volens primogenitum signo notare, coccino manum, quam extulerat, ligavit; alligatam autem retraxit infans, qua retracta, Phares processit, deinde Zara. Et hæc quidem rei gesta historia est. Solum autem Phares accepturus erat evangelista in genealogiam, utpote per quem ad David genus procedebat. Nunc vero cum ipso etiam Zara posuit, quasi ty. pum populi Christiani: siquidem Pliares Israelitici typus erat. Sicut enim Zara, primum quidem manum efferens, retraxit eam, deinde Phares egresso, tunc et ipse integre exivit: ita quoque vitæ evangelicae pars quidem temporibus Abraham apparuit: qua retracta, processit legalis, et post hanc perfecte apparuit evangelica. Vides igitur non frustra fuisse Zaram assumptuin. Ο Ἰούδας, τέταρτος μὲν ἦν υἱὸς τοῦ Ἰακώβ, ἔλαβε δὲ τὴν Θάμαρ νύμφην εἰς τὸν πρῶτον ἑαυτοῦ υἱὸν Ηρ]· τούτου δὲ τελευτήσαντος άπαιδος, ἔζευξεν αὐτὴν τῷ δευτέρῳ [Αὐνάν]· καὶ τούτου δὲ ὁμοίως ἀποθανόντος, ὑπέσχετο καὶ τὸν τρίτον αὐτῇ συνάψαι (Σηλώμ]. Φοβηθεὶς δὲ, μὴ καὶ οὗτος εὐθὺς ἀποθάνῃ, τὸν γάμον ὑπερετίθετο. 'Η δὲ νύμφη, λίαν ἐπιθυμοῦσα σπέρμα λαβεῖν ἀπὸ τοῦ ᾿Αβραμιαίου γένους, ὡς λαμπροῦ καὶ περιβοήτου, ἐπεὶ τὴν πενθερὸν Ἰούδαν υπερτιθέμενον ἔγνω, κατασοφίζεται τοῦτον, καὶ περιθεμένη σχῆμα πόρνης, ἐκάθισε πρὸς ταῖς πύλαις τῆς πόλεως ἐγ· καλυψαμένη. Θεασάμενος δὲ ταύτην Ἰούδας καὶ ἀγνοήσας, εἰσῆλθε πρὸς αὐτὴν, ὡς εἰς πόρνην, καὶ συμφθαρείς, ἔγκυον διδύμων τέκνων ἐποίησε. Παραγενομένων δὲ τῶν ὠδενῶν, ἐπεὶ τὸν Φαρὲς καὶ τὸν Ζαρὰ τίκτειν ἔμελλεν, ἐξήνεγκε πρῶτος ὁ Ζερά τὴν χεῖρα· εἶτα ἡ μαία θεασαμένη τοῦτο, καὶ βουληθεῖσα γνώριμον ποιῆσαι τὸν πρωτότοκον, κοκκίνῳ τὴν ἐξενεχθεῖσαν ἔδησε χεῖρα· ὡς δὲ ἐδέθη, συνέ στειλεν αὐτὴν τὸ παιδίον συσταλείσης δὲ, προήλθεν ὁ Φαρές, εἶτα ἡ Ζαρά. Η μὲν οὖν ἱστορία τοιαύτη. *Ην δὲ εἰκὸς, τὸν Φαρὲς παραλαβεῖν μόνον εἰς γενεαλογίαν, ὡς δι' αὐτοῦ βαδίζοντος τοῦ γένους ἐπὶ τὴν Δαυΐδ· νῦν δὲ καὶ τὸν Ζαρό τέθεικεν, ὡς τύπον τοῦ Χριστιανικοῦ λαοῦ. Ο γάρ Φαρὲς τύπος ἦν τοῦ Εβραϊκοῦ. Καθάπερ γὰρ ὁ Ζαρά, πρῶτος ἐξενεγ· κὼν τὴν χεῖρα, συνέστειλε ταύτην, εἶτα ἐξολισθήσαντος τοῦ Φαρές, τότε καὶ αὐτο; ἐξῆλθεν ὁλοτελῶς· οὕτω καὶ τῆ; εὐαγγελικῆς πολιτεία;, μέρος μὲν ἐφάνη ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ 'Αβραάμ, εἶτα συσταλέντος, ἦλθεν ἡ νομική, καὶ μετὰ ταύτην ἐξέλαμψεν ἐντελῶς ἡ εὐαγγελική. Ορις, ὅτι οὐ μάτην ὁ Ζαρὰ παρείληπται. Λοιπόν οὖν, οὐδὲ τῆς Θάμαρ ακαίρως εμνημό νευσεν, οὐδὲ τῶν ἄλλων τριῶν γυναικῶν, μετὰ τοῦτο. 'Αλλ' ἐπεὶ ἡ μὲν Θάμαρ ἀθεμιτόγαμος ἦν, ὡς τῷ πενθερῷ μιγεῖσα, πόρνη δὲ ἡ Ῥαάδ, ἡ δὲ Ρούθ, ἀλλόφυλος, ἡ δὲ τοῦ Οὐρίου Βηρσαβεέ, μοιχαλίς, ὡς αἱ κατ' αὐτὰς ἱστορίαι διδάσκουσιν· ἤγαγε " adultera, quemadmodum ipsarum docent historia, τὰς τοιαύτας γυναῖκας εἰς μέσον, ἵνα δείξῃ, ὅτι οὐκ ἐπησχύνετο ὁ Χριστὸς ἀπὸ τοιούτων προγόνων κατα γόμενος, ὧν ὁ μὲν ἐξ ἀθεμιτογαμίας ἦν, ὁ δὲ ἐκ πορνείας, ὁ δὲ ἐξ ἀλλοφύλου μητρὸς, ὁ δὲ ἀπὸ μοι χαλίδος. Οὐδὲν γὰρ βλάπτει τὸν ἐνάρετον ἡ τῶν προ γόνων αὐτοῦ παρανομία. Πᾶς γὰρ ἀπὸ τῶν οἰκείων πράξεων, ἀλλ' οὐκ ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων κρίνεται και luclusa in margine habet A. liaec in margine habet A. Reliquum est ostendere, quod ipsius quoque Thamar non abs re meminerit, sicut et trium postea aliarum. Sed quia Thamar quidem illicite nupta erat, utpote socero nupta; Raab antem meretrix erat, et Ruth alienigena, uxor vero Uria adduxit cas in medium, ut manifestum faceret, Christum non erubuisse ab hujusmodi descendere progenitoribus: quorum unus quidem es illicite nupta natus crat, illius autem ex fornicaria, et rursum hic ab alicuigena descenderal, ille vero ab adultera. Neque enim virtuti debito nocet progenitorum iniquitas. Quisque enim a Varia lectiones et nota. (7 Jacob nimirum. Ilæc narrantur Genes. xxXXVIII. Vide etxxix, 35. (:) In marg. A. Ita Chrysost. t. VI, 275 A: Οὕτως ὁ εἰσιών εἰς γυναῖκα ἀλλοτρίαν. Pro quo est Prov. vι, 29: Οὕτως ὁ εἰσελθὼν πρὸς γυναῖκα ὑπανδρον. Επειδή, pro επεί. 13. Βηθσαβεέ. 11 Reg. x1, 5. qu in marg. A.

CAP. I. gaudium, risus. ['Αβραάμ ερμηνεύεται, πατὴρ ἐθνῶν· Ἰσαὰκ ΐf Abraham redditur, puter gentium, Isaac vero, δὲ, χαρά, γέλως ] Ιούδας Θάμαρ. [Ζαρά ἐστιν ἀνατολή Φαρὲς δὲ, μερισμὸς ἢ διακοπή. "Οθεν καὶ οἱ Φαρ:- σαῖοι, παρὰ τὴ μερίζειν ἑαυτοὺς τὴν τῶν πολλῶν ἐπιμιξίας.] VERS.3. Judas e Thamar. ++ Zara est orient: Phares autem, separatio aut dissectio. Inde etiam Pharisæi, quod se a consuetudine multitudinis separant. Judas quartus fuit filiorum Jacob. Accepit autem primogenito filio suo uxorem; quo absque liberis defuncto, junxit eam secundo; boc autem similiter mortuo, promisit se tertium filium illi conjuncturum. Timens autein ne et hic statim moreretur, nuptias distulit. Mulier vero, cupiens vehementer ex genere Abrahanı, utpote celebri ac præclaro, semen suscipere, ubi socerum Judam promissum differre vidit, hoc pacto illum decepit. Habitum enim scorti induta, ante portas civitatis contecta sedit: quam videns Judas, nec agnoscens, ingressus est all ean, quasi al scortum; quæ cognita, geminam concepit prolem. Accedentibus autem partus doloribus, cunt Phares et Zara pariendi essent, ubi vidisset obstetrix Zara primum efferentem manum, volens primogenitum signo notare, coccino manum, quam extulerat, ligavit; alligatam autem retraxit infans, qua retracta, Phares processit, deinde Zara. Et hæc quidem rei gesta historia est. Solum autem Phares accepturus erat evangelista in genealogiam, utpote per quem ad David genus procedebat. Nunc vero cum ipso etiam Zara posuit, quasi ty. pum populi Christiani: siquidem Pliares Israelitici typus erat. Sicut enim Zara, primum quidem manum efferens, retraxit eam, deinde Phares egresso, tunc et ipse integre exivit: ita quoque vitæ evangelicae pars quidem temporibus Abraham apparuit: qua retracta, processit legalis, et post hanc perfecte apparuit evangelica. Vides igitur non frustra fuisse Zaram assumptuin. Ο Ἰούδας, τέταρτος μὲν ἦν υἱὸς τοῦ Ἰακώβ, ἔλαβε δὲ τὴν Θάμαρ νύμφην εἰς τὸν πρῶτον ἑαυτοῦ υἱὸν Ηρ]· τούτου δὲ τελευτήσαντος άπαιδος, ἔζευξεν αὐτὴν τῷ δευτέρῳ [Αὐνάν]· καὶ τούτου δὲ ὁμοίως ἀποθανόντος, ὑπέσχετο καὶ τὸν τρίτον αὐτῇ συνάψαι (Σηλώμ]. Φοβηθεὶς δὲ, μὴ καὶ οὗτος εὐθὺς ἀποθάνῃ, τὸν γάμον ὑπερετίθετο. 'Η δὲ νύμφη, λίαν ἐπιθυμοῦσα σπέρμα λαβεῖν ἀπὸ τοῦ ᾿Αβραμιαίου γένους, ὡς λαμπροῦ καὶ περιβοήτου, ἐπεὶ τὴν πενθερὸν Ἰούδαν υπερτιθέμενον ἔγνω, κατασοφίζεται τοῦτον, καὶ περιθεμένη σχῆμα πόρνης, ἐκάθισε πρὸς ταῖς πύλαις τῆς πόλεως ἐγ· καλυψαμένη. Θεασάμενος δὲ ταύτην Ἰούδας καὶ ἀγνοήσας, εἰσῆλθε πρὸς αὐτὴν, ὡς εἰς πόρνην, καὶ συμφθαρείς, ἔγκυον διδύμων τέκνων ἐποίησε. Παραγενομένων δὲ τῶν ὠδενῶν, ἐπεὶ τὸν Φαρὲς καὶ τὸν Ζαρὰ τίκτειν ἔμελλεν, ἐξήνεγκε πρῶτος ὁ Ζερά τὴν χεῖρα· εἶτα ἡ μαία θεασαμένη τοῦτο, καὶ βουληθεῖσα γνώριμον ποιῆσαι τὸν πρωτότοκον, κοκκίνῳ τὴν ἐξενεχθεῖσαν ἔδησε χεῖρα· ὡς δὲ ἐδέθη, συνέ στειλεν αὐτὴν τὸ παιδίον συσταλείσης δὲ, προήλθεν ὁ Φαρές, εἶτα ἡ Ζαρά. Η μὲν οὖν ἱστορία τοιαύτη. *Ην δὲ εἰκὸς, τὸν Φαρὲς παραλαβεῖν μόνον εἰς γενεαλογίαν, ὡς δι' αὐτοῦ βαδίζοντος τοῦ γένους ἐπὶ τὴν Δαυΐδ· νῦν δὲ καὶ τὸν Ζαρό τέθεικεν, ὡς τύπον τοῦ Χριστιανικοῦ λαοῦ. Ο γάρ Φαρὲς τύπος ἦν τοῦ Εβραϊκοῦ. Καθάπερ γὰρ ὁ Ζαρά, πρῶτος ἐξενεγ· κὼν τὴν χεῖρα, συνέστειλε ταύτην, εἶτα ἐξολισθήσαντος τοῦ Φαρές, τότε καὶ αὐτο; ἐξῆλθεν ὁλοτελῶς· οὕτω καὶ τῆ; εὐαγγελικῆς πολιτεία;, μέρος μὲν ἐφάνη ἐν τοῖς χρόνοις τοῦ 'Αβραάμ, εἶτα συσταλέντος, ἦλθεν ἡ νομική, καὶ μετὰ ταύτην ἐξέλαμψεν ἐντελῶς ἡ εὐαγγελική. Ορις, ὅτι οὐ μάτην ὁ Ζαρὰ παρείληπται. Λοιπόν οὖν, οὐδὲ τῆς Θάμαρ ακαίρως εμνημό νευσεν, οὐδὲ τῶν ἄλλων τριῶν γυναικῶν, μετὰ τοῦτο. 'Αλλ' ἐπεὶ ἡ μὲν Θάμαρ ἀθεμιτόγαμος ἦν, ὡς τῷ πενθερῷ μιγεῖσα, πόρνη δὲ ἡ Ῥαάδ, ἡ δὲ Ρούθ, ἀλλόφυλος, ἡ δὲ τοῦ Οὐρίου Βηρσαβεέ, μοιχαλίς, ὡς αἱ κατ' αὐτὰς ἱστορίαι διδάσκουσιν· ἤγαγε " adultera, quemadmodum ipsarum docent historia, τὰς τοιαύτας γυναῖκας εἰς μέσον, ἵνα δείξῃ, ὅτι οὐκ ἐπησχύνετο ὁ Χριστὸς ἀπὸ τοιούτων προγόνων κατα γόμενος, ὧν ὁ μὲν ἐξ ἀθεμιτογαμίας ἦν, ὁ δὲ ἐκ πορνείας, ὁ δὲ ἐξ ἀλλοφύλου μητρὸς, ὁ δὲ ἀπὸ μοι χαλίδος. Οὐδὲν γὰρ βλάπτει τὸν ἐνάρετον ἡ τῶν προ γόνων αὐτοῦ παρανομία. Πᾶς γὰρ ἀπὸ τῶν οἰκείων πράξεων, ἀλλ' οὐκ ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων κρίνεται και luclusa in margine habet A. liaec in margine habet A. Reliquum est ostendere, quod ipsius quoque Thamar non abs re meminerit, sicut et trium postea aliarum. Sed quia Thamar quidem illicite nupta erat, utpote socero nupta; Raab antem meretrix erat, et Ruth alienigena, uxor vero Uria adduxit cas in medium, ut manifestum faceret, Christum non erubuisse ab hujusmodi descendere progenitoribus: quorum unus quidem es illicite nupta natus crat, illius autem ex fornicaria, et rursum hic ab alicuigena descenderal, ille vero ab adultera. Neque enim virtuti debito nocet progenitorum iniquitas. Quisque enim a Varia lectiones et nota. (7 Jacob nimirum. Ilæc narrantur Genes. xxXXVIII. Vide etxxix, 35. (:) In marg. A. Ita Chrysost. t. VI, 275 A: Οὕτως ὁ εἰσιών εἰς γυναῖκα ἀλλοτρίαν. Pro quo est Prov. vι, 29: Οὕτως ὁ εἰσελθὼν πρὸς γυναῖκα ὑπανδρον. Επειδή, pro επεί. 13. Βηθσαβεέ. 11 Reg. x1, 5. qu in marg. A.

propriis operibus, non ab alienis probus judicatur & aut improbus. Nam ob id eliam venit Christus: non ut nostra fugeret opprobria, sed ut en susciperet, suisque virtutibus perimeret. Ut medicus uamque advenit Christus, non ut judex. Hæc igitur prima est causa. Altera vero, quia eo quod Judæi virtutis, quæ circa animam versatur, nulla habita cura, de progenitoribus plurimum gloriabantur, generositatem illorum sursum ac deorsum circumferentes: reprimit tumoreın ipsorum: ostendens etiam illos ex illegitimis natos nuptiis. Statim enim patriarcha eorum, ejusdem nominis Judas, ex ea quæ sibi scelesto modo copulata est, progenitorem ipsorum Phares et Zara genuit David quoque ille adeo celebris, ex adultera Solomonem generavit. Restat itaque, vanam esse de primogenitoribus jactantiam. Opinor autem ob banc etiam potissimum causam, fratrum quoque Judæ meminisse. Quatuor enim ipsorum ab ancillis Jacob naui sunt, ei tamen nulli eorum generis obfuit differentia; omnes namque similiter et patriarchæ fuerunt, et capita tribuum. Tertia vero rausa est, quod mulieres illæ fuerunt figura Ecclesiæ, quæ ex gentibus congregata est. Quemadmodum enim illas diversis subjectas peccatis viri prædici duxerunt: ita quoque Christus humanaın naturam variis oppressana peccatis, sibi ipsi univit. Et sicut genus lalium mulierum nequaquam indignum reputavit, ita nec Ecclesia secum desponsationem. Simul quoque per talia docemur, non de progenitorum peccatis, sed de propriis erubescere: neque de majoribus gloriari, sed propriæ curam habere virtutis. Neque viros egregios talibus copulatos nuptiis propter hujusmodi matrimonia vilipendere. Neque eos repellere, qui a diversis iniquitatibus ad fidem accedunt. Vers. 5. Phares autem. V. 11. Babylonica. Quartus certe Regum liber 19 ac secundus Paralipomenon ", tres Josia alios ponunt Joachan, Joacim, qui et Eliacim vocabatur, ac Sedeciam, qui et Matthanias dicebatur; ab uno autem horum, puta Joacham, descendisse Jechoniam dicunt. Liber autem Esdræ Jechoniam filium Josiæ fuisse dicit, sicut et præsens evangelisla. Quid ergo dicemus? Quod quem illi Joucham dixerunt, bic Jechoniam appellat; binominis enim erat, sicut et fratres sui. Etenim quæcunque illi circa Joacham dixerunt, hæc omnia Esdræ liber invariabiliter de Jechonia dixit: et quod matrem habuit Amitad, filiam Jeremiæ: et quod viginti trium annorum erat, cum regnare 18 II Paral. XXXV). 19 1V Reg. 111. 12' λ; ἢ φαῦλος. Καὶ γὰρ καὶ διὰ τοῦτο ἦλθεν ὁ Χρι στὸς, οὐχ ἵνα φύγῃ τὰ ἡμέτερα ονείδη, ἀλλ᾽ ἵνα δέξηται ταῦτα, καὶ ἀνέλῃ διὰ τῶν ἑαυτοῦ ἀρετῶν. Ὣς ἰατρὸς γὰρ, οὐχ ὡς κριτής, παραγέγονε. Μία μὲν οὖν αὕτη αιτία. Δευτέρα δὲ, ὅτι, ἐπειδὴ Ἰου δαῖοι τῆς κατὰ ψυχὴν ἀρετῆς ἀμελοῦντες, μέγα ἐπὶ τοῖς προγόνοις ἀκόμπαζον, τὴν εὐγένειαν ἐκείνων ἄνω καὶ κάτω περιφέροντες, καταστέλλει τὸ φύσημα τούτων, δεικνύων, ὅτι κἀκεῖνοι ἐκ παρανόμων γάμων ἐγένοντο. Αὐτίκα γὰρ ὁ πατριάρχης αὐτῶν καὶ ὁμώνυμος Ἰούδας, ἐξ ἀθεμιτογαμίας τὸν πρό γονον αὐτῶν Φαρὲς καὶ τὸν Ζαρὰ ἀπεγέννησε. Καὶ ὁ περιβόητος δὲ Δαυΐδ, ἐκ μοιχείας τον Σολομῶντα. Καὶ λοιπὸν μάτην ἐπὶ τοῖς προγόνοις μεγαλαυχοῦσιν. Οἶμαι γὰρ διὰ τὴν αἰτίαν μᾶλλον ταύτην μνημονευθῆναι καὶ τοὺς ἀδελφοὺς τοῦ Ἰούδα. Οι τέσσαρες γὰρ αὐτῶν ἀπὸ δουλίδων τῷ Ἰακὼβ ἐγεν· νήθησαν, καὶ ὅμως οὐκ ἔβλαψεν οὐδένα τούτων ή τοῦ γένους διαφορά. Πάντες γὰρ ὁμοίως ἐγένοντο καὶ πατριάρχαι, καὶ φύλαρχοι. Τρίτη δὲ αἰτία, ὅτι αἱ γυναῖκες ἐκεῖναι, τύπος ἦσαν τῆς ἐξ ἐθνῶν Εκκλησίας. Ωσπερ γὰρ ἐκείνας, διαφόροις αμαρτήμα. σιν ὑποκειμένας, οἱ δηλωθέντες ἄνδρες ἡγάγοντο· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, διαφόροις ἁμαρτήμασιν ύποπεσοῦσαν, ἡρμόσατο ἑαυτῷ. Καὶ ὥσπερ τὸ γένος τῶν τοιούτων γυναικῶν οὐκ ἀπηξίωσεν· οὕτως οὐδὲ τὴν τῆς Ἐκκλησίας νύμφευσιν. Αμα δὲ καὶ διδασκόμεθα διὰ τῶν τοιούτων, μὴ ἐπὶ ταῖς τῶν προγόνων ἁμαρτίαις, ἀλλ᾽ ἐπὶ ταῖς οἰκείαι; αἰσχύνεσθαι, μηδὲ μέγα φρονεῖν ἐπὶ προγόνοις, ἀλλ' οἰκείας ἐπιμελεῖσθαι ἀρετῆς· μηδὲ φαυλίζειν τους ἀπὸ διαβεβλημένων γάμων εναρέτους γεγενημένους, μηδὲ παρωθεῖσθαι τοὺς ἐκ διαφόρων ἁμαρτημάτων τῇ πίστει προσερχομένους. Φαρές - Βαβυλῶνος. Ἡ μὲν τετάρτη βίβλος τῶν Βασιλειῶν καὶ ἡ δευτέρα τῶν Παραλειπομένων τρεῖς υἱοὺς ἱστοροῦσι τοῦ Ἰωσίου, τὸν Ἰωάχαζ καὶ τὸν Ἰωακεὶμ, δς καὶ Ελιακεὶμ ἐκαλεῖτο, καὶ τὸν Σεδεκίαν, ὃς καὶ Ματθανίας ἐλέγετο, ἑνὸς δὲ τούτων, τοῦ Ἰωακεὶμ ἀπογεννηθῆναι τὸν Ἰεχονίαν ἡ δὲ τοῦ Ἔσρα βίβλος, τὸν Ἰεχονίαν, υἱὸν εἶναι τοῦ Ἰωσίου φησίν, ὥσπερ καὶ ὁ παρὼν εὐαγγελιστής. Τί οὖν ἐροῦμεν; Οτι ὃν ἐκεῖναι εἶπον Ἰωάχαζ, τοῦ τον αὕτη φησίν Ιεχονίαν. Διώνυμος γὰρ ἦν, ὥσπερ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ. Καὶ γὰρ, ἅπερ ἔφασαν ἐκεῖναι παράσημα τοῦ Ἰωάχαζ, ταῦτα εἴρηκεν ἀπαραλλάκτως ἡ τοῦ Ἔσρα βίβλος πάντα ἐπὶ τῷ Ἰεχονίᾳ, ὅτι τε μητέρα εἶχε τὴν 'Αμιτάδ Ουγατέρα Ιερεμίου, καὶ ὅτι εἴκοσι καὶ τριῶν ἐτῶν ἐβασίλευσε, καὶ ὅτι Variæ lectiones et notæ. Δέ, omittit. Α. Ἰωάχαζ..Λ. Videtur respicere | Esdræ 11, 32. ubi variant in nomine Ἰωάχαζ οι Ιεχονίαν. L Ι 'Αμιτάλ. Sed ibi quoque libri variant Greci.

propriis operibus, non ab alienis probus judicatur & aut improbus. Nam ob id eliam venit Christus: non ut nostra fugeret opprobria, sed ut en susciperet, suisque virtutibus perimeret. Ut medicus uamque advenit Christus, non ut judex. Hæc igitur prima est causa. Altera vero, quia eo quod Judæi virtutis, quæ circa animam versatur, nulla habita cura, de progenitoribus plurimum gloriabantur, generositatem illorum sursum ac deorsum circumferentes: reprimit tumoreın ipsorum: ostendens etiam illos ex illegitimis natos nuptiis. Statim enim patriarcha eorum, ejusdem nominis Judas, ex ea quæ sibi scelesto modo copulata est, progenitorem ipsorum Phares et Zara genuit David quoque ille adeo celebris, ex adultera Solomonem generavit. Restat itaque, vanam esse de primogenitoribus jactantiam. Opinor autem ob banc etiam potissimum causam, fratrum quoque Judæ meminisse. Quatuor enim ipsorum ab ancillis Jacob naui sunt, ei tamen nulli eorum generis obfuit differentia; omnes namque similiter et patriarchæ fuerunt, et capita tribuum. Tertia vero rausa est, quod mulieres illæ fuerunt figura Ecclesiæ, quæ ex gentibus congregata est. Quemadmodum enim illas diversis subjectas peccatis viri prædici duxerunt: ita quoque Christus humanaın naturam variis oppressana peccatis, sibi ipsi univit. Et sicut genus lalium mulierum nequaquam indignum reputavit, ita nec Ecclesia secum desponsationem. Simul quoque per talia docemur, non de progenitorum peccatis, sed de propriis erubescere: neque de majoribus gloriari, sed propriæ curam habere virtutis. Neque viros egregios talibus copulatos nuptiis propter hujusmodi matrimonia vilipendere. Neque eos repellere, qui a diversis iniquitatibus ad fidem accedunt. Vers. 5. Phares autem. V. 11. Babylonica. Quartus certe Regum liber 19 ac secundus Paralipomenon ", tres Josia alios ponunt Joachan, Joacim, qui et Eliacim vocabatur, ac Sedeciam, qui et Matthanias dicebatur; ab uno autem horum, puta Joacham, descendisse Jechoniam dicunt. Liber autem Esdræ Jechoniam filium Josiæ fuisse dicit, sicut et præsens evangelisla. Quid ergo dicemus? Quod quem illi Joucham dixerunt, bic Jechoniam appellat; binominis enim erat, sicut et fratres sui. Etenim quæcunque illi circa Joacham dixerunt, hæc omnia Esdræ liber invariabiliter de Jechonia dixit: et quod matrem habuit Amitad, filiam Jeremiæ: et quod viginti trium annorum erat, cum regnare 18 II Paral. XXXV). 19 1V Reg. 111. 12' λ; ἢ φαῦλος. Καὶ γὰρ καὶ διὰ τοῦτο ἦλθεν ὁ Χρι στὸς, οὐχ ἵνα φύγῃ τὰ ἡμέτερα ονείδη, ἀλλ᾽ ἵνα δέξηται ταῦτα, καὶ ἀνέλῃ διὰ τῶν ἑαυτοῦ ἀρετῶν. Ὣς ἰατρὸς γὰρ, οὐχ ὡς κριτής, παραγέγονε. Μία μὲν οὖν αὕτη αιτία. Δευτέρα δὲ, ὅτι, ἐπειδὴ Ἰου δαῖοι τῆς κατὰ ψυχὴν ἀρετῆς ἀμελοῦντες, μέγα ἐπὶ τοῖς προγόνοις ἀκόμπαζον, τὴν εὐγένειαν ἐκείνων ἄνω καὶ κάτω περιφέροντες, καταστέλλει τὸ φύσημα τούτων, δεικνύων, ὅτι κἀκεῖνοι ἐκ παρανόμων γάμων ἐγένοντο. Αὐτίκα γὰρ ὁ πατριάρχης αὐτῶν καὶ ὁμώνυμος Ἰούδας, ἐξ ἀθεμιτογαμίας τὸν πρό γονον αὐτῶν Φαρὲς καὶ τὸν Ζαρὰ ἀπεγέννησε. Καὶ ὁ περιβόητος δὲ Δαυΐδ, ἐκ μοιχείας τον Σολομῶντα. Καὶ λοιπὸν μάτην ἐπὶ τοῖς προγόνοις μεγαλαυχοῦσιν. Οἶμαι γὰρ διὰ τὴν αἰτίαν μᾶλλον ταύτην μνημονευθῆναι καὶ τοὺς ἀδελφοὺς τοῦ Ἰούδα. Οι τέσσαρες γὰρ αὐτῶν ἀπὸ δουλίδων τῷ Ἰακὼβ ἐγεν· νήθησαν, καὶ ὅμως οὐκ ἔβλαψεν οὐδένα τούτων ή τοῦ γένους διαφορά. Πάντες γὰρ ὁμοίως ἐγένοντο καὶ πατριάρχαι, καὶ φύλαρχοι. Τρίτη δὲ αἰτία, ὅτι αἱ γυναῖκες ἐκεῖναι, τύπος ἦσαν τῆς ἐξ ἐθνῶν Εκκλησίας. Ωσπερ γὰρ ἐκείνας, διαφόροις αμαρτήμα. σιν ὑποκειμένας, οἱ δηλωθέντες ἄνδρες ἡγάγοντο· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, διαφόροις ἁμαρτήμασιν ύποπεσοῦσαν, ἡρμόσατο ἑαυτῷ. Καὶ ὥσπερ τὸ γένος τῶν τοιούτων γυναικῶν οὐκ ἀπηξίωσεν· οὕτως οὐδὲ τὴν τῆς Ἐκκλησίας νύμφευσιν. Αμα δὲ καὶ διδασκόμεθα διὰ τῶν τοιούτων, μὴ ἐπὶ ταῖς τῶν προγόνων ἁμαρτίαις, ἀλλ᾽ ἐπὶ ταῖς οἰκείαι; αἰσχύνεσθαι, μηδὲ μέγα φρονεῖν ἐπὶ προγόνοις, ἀλλ' οἰκείας ἐπιμελεῖσθαι ἀρετῆς· μηδὲ φαυλίζειν τους ἀπὸ διαβεβλημένων γάμων εναρέτους γεγενημένους, μηδὲ παρωθεῖσθαι τοὺς ἐκ διαφόρων ἁμαρτημάτων τῇ πίστει προσερχομένους. Φαρές - Βαβυλῶνος. Ἡ μὲν τετάρτη βίβλος τῶν Βασιλειῶν καὶ ἡ δευτέρα τῶν Παραλειπομένων τρεῖς υἱοὺς ἱστοροῦσι τοῦ Ἰωσίου, τὸν Ἰωάχαζ καὶ τὸν Ἰωακεὶμ, δς καὶ Ελιακεὶμ ἐκαλεῖτο, καὶ τὸν Σεδεκίαν, ὃς καὶ Ματθανίας ἐλέγετο, ἑνὸς δὲ τούτων, τοῦ Ἰωακεὶμ ἀπογεννηθῆναι τὸν Ἰεχονίαν ἡ δὲ τοῦ Ἔσρα βίβλος, τὸν Ἰεχονίαν, υἱὸν εἶναι τοῦ Ἰωσίου φησίν, ὥσπερ καὶ ὁ παρὼν εὐαγγελιστής. Τί οὖν ἐροῦμεν; Οτι ὃν ἐκεῖναι εἶπον Ἰωάχαζ, τοῦ τον αὕτη φησίν Ιεχονίαν. Διώνυμος γὰρ ἦν, ὥσπερ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ. Καὶ γὰρ, ἅπερ ἔφασαν ἐκεῖναι παράσημα τοῦ Ἰωάχαζ, ταῦτα εἴρηκεν ἀπαραλλάκτως ἡ τοῦ Ἔσρα βίβλος πάντα ἐπὶ τῷ Ἰεχονίᾳ, ὅτι τε μητέρα εἶχε τὴν 'Αμιτάδ Ουγατέρα Ιερεμίου, καὶ ὅτι εἴκοσι καὶ τριῶν ἐτῶν ἐβασίλευσε, καὶ ὅτι Variæ lectiones et notæ. Δέ, omittit. Α. Ἰωάχαζ..Λ. Videtur respicere | Esdræ 11, 32. ubi variant in nomine Ἰωάχαζ οι Ιεχονίαν. L Ι 'Αμιτάλ. Sed ibi quoque libri variant Greci.

propriis operibus, non ab alienis probus judicatur & aut improbus. Nam ob id eliam venit Christus: non ut nostra fugeret opprobria, sed ut en susciperet, suisque virtutibus perimeret. Ut medicus uamque advenit Christus, non ut judex. Hæc igitur prima est causa. Altera vero, quia eo quod Judæi virtutis, quæ circa animam versatur, nulla habita cura, de progenitoribus plurimum gloriabantur, generositatem illorum sursum ac deorsum circumferentes: reprimit tumoreın ipsorum: ostendens etiam illos ex illegitimis natos nuptiis. Statim enim patriarcha eorum, ejusdem nominis Judas, ex ea quæ sibi scelesto modo copulata est, progenitorem ipsorum Phares et Zara genuit David quoque ille adeo celebris, ex adultera Solomonem generavit. Restat itaque, vanam esse de primogenitoribus jactantiam. Opinor autem ob banc etiam potissimum causam, fratrum quoque Judæ meminisse. Quatuor enim ipsorum ab ancillis Jacob naui sunt, ei tamen nulli eorum generis obfuit differentia; omnes namque similiter et patriarchæ fuerunt, et capita tribuum. Tertia vero rausa est, quod mulieres illæ fuerunt figura Ecclesiæ, quæ ex gentibus congregata est. Quemadmodum enim illas diversis subjectas peccatis viri prædici duxerunt: ita quoque Christus humanaın naturam variis oppressana peccatis, sibi ipsi univit. Et sicut genus lalium mulierum nequaquam indignum reputavit, ita nec Ecclesia secum desponsationem. Simul quoque per talia docemur, non de progenitorum peccatis, sed de propriis erubescere: neque de majoribus gloriari, sed propriæ curam habere virtutis. Neque viros egregios talibus copulatos nuptiis propter hujusmodi matrimonia vilipendere. Neque eos repellere, qui a diversis iniquitatibus ad fidem accedunt. Vers. 5. Phares autem. V. 11. Babylonica. Quartus certe Regum liber 19 ac secundus Paralipomenon ", tres Josia alios ponunt Joachan, Joacim, qui et Eliacim vocabatur, ac Sedeciam, qui et Matthanias dicebatur; ab uno autem horum, puta Joacham, descendisse Jechoniam dicunt. Liber autem Esdræ Jechoniam filium Josiæ fuisse dicit, sicut et præsens evangelisla. Quid ergo dicemus? Quod quem illi Joucham dixerunt, bic Jechoniam appellat; binominis enim erat, sicut et fratres sui. Etenim quæcunque illi circa Joacham dixerunt, hæc omnia Esdræ liber invariabiliter de Jechonia dixit: et quod matrem habuit Amitad, filiam Jeremiæ: et quod viginti trium annorum erat, cum regnare 18 II Paral. XXXV). 19 1V Reg. 111. 12' λ; ἢ φαῦλος. Καὶ γὰρ καὶ διὰ τοῦτο ἦλθεν ὁ Χρι στὸς, οὐχ ἵνα φύγῃ τὰ ἡμέτερα ονείδη, ἀλλ᾽ ἵνα δέξηται ταῦτα, καὶ ἀνέλῃ διὰ τῶν ἑαυτοῦ ἀρετῶν. Ὣς ἰατρὸς γὰρ, οὐχ ὡς κριτής, παραγέγονε. Μία μὲν οὖν αὕτη αιτία. Δευτέρα δὲ, ὅτι, ἐπειδὴ Ἰου δαῖοι τῆς κατὰ ψυχὴν ἀρετῆς ἀμελοῦντες, μέγα ἐπὶ τοῖς προγόνοις ἀκόμπαζον, τὴν εὐγένειαν ἐκείνων ἄνω καὶ κάτω περιφέροντες, καταστέλλει τὸ φύσημα τούτων, δεικνύων, ὅτι κἀκεῖνοι ἐκ παρανόμων γάμων ἐγένοντο. Αὐτίκα γὰρ ὁ πατριάρχης αὐτῶν καὶ ὁμώνυμος Ἰούδας, ἐξ ἀθεμιτογαμίας τὸν πρό γονον αὐτῶν Φαρὲς καὶ τὸν Ζαρὰ ἀπεγέννησε. Καὶ ὁ περιβόητος δὲ Δαυΐδ, ἐκ μοιχείας τον Σολομῶντα. Καὶ λοιπὸν μάτην ἐπὶ τοῖς προγόνοις μεγαλαυχοῦσιν. Οἶμαι γὰρ διὰ τὴν αἰτίαν μᾶλλον ταύτην μνημονευθῆναι καὶ τοὺς ἀδελφοὺς τοῦ Ἰούδα. Οι τέσσαρες γὰρ αὐτῶν ἀπὸ δουλίδων τῷ Ἰακὼβ ἐγεν· νήθησαν, καὶ ὅμως οὐκ ἔβλαψεν οὐδένα τούτων ή τοῦ γένους διαφορά. Πάντες γὰρ ὁμοίως ἐγένοντο καὶ πατριάρχαι, καὶ φύλαρχοι. Τρίτη δὲ αἰτία, ὅτι αἱ γυναῖκες ἐκεῖναι, τύπος ἦσαν τῆς ἐξ ἐθνῶν Εκκλησίας. Ωσπερ γὰρ ἐκείνας, διαφόροις αμαρτήμα. σιν ὑποκειμένας, οἱ δηλωθέντες ἄνδρες ἡγάγοντο· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, διαφόροις ἁμαρτήμασιν ύποπεσοῦσαν, ἡρμόσατο ἑαυτῷ. Καὶ ὥσπερ τὸ γένος τῶν τοιούτων γυναικῶν οὐκ ἀπηξίωσεν· οὕτως οὐδὲ τὴν τῆς Ἐκκλησίας νύμφευσιν. Αμα δὲ καὶ διδασκόμεθα διὰ τῶν τοιούτων, μὴ ἐπὶ ταῖς τῶν προγόνων ἁμαρτίαις, ἀλλ᾽ ἐπὶ ταῖς οἰκείαι; αἰσχύνεσθαι, μηδὲ μέγα φρονεῖν ἐπὶ προγόνοις, ἀλλ' οἰκείας ἐπιμελεῖσθαι ἀρετῆς· μηδὲ φαυλίζειν τους ἀπὸ διαβεβλημένων γάμων εναρέτους γεγενημένους, μηδὲ παρωθεῖσθαι τοὺς ἐκ διαφόρων ἁμαρτημάτων τῇ πίστει προσερχομένους. Φαρές - Βαβυλῶνος. Ἡ μὲν τετάρτη βίβλος τῶν Βασιλειῶν καὶ ἡ δευτέρα τῶν Παραλειπομένων τρεῖς υἱοὺς ἱστοροῦσι τοῦ Ἰωσίου, τὸν Ἰωάχαζ καὶ τὸν Ἰωακεὶμ, δς καὶ Ελιακεὶμ ἐκαλεῖτο, καὶ τὸν Σεδεκίαν, ὃς καὶ Ματθανίας ἐλέγετο, ἑνὸς δὲ τούτων, τοῦ Ἰωακεὶμ ἀπογεννηθῆναι τὸν Ἰεχονίαν ἡ δὲ τοῦ Ἔσρα βίβλος, τὸν Ἰεχονίαν, υἱὸν εἶναι τοῦ Ἰωσίου φησίν, ὥσπερ καὶ ὁ παρὼν εὐαγγελιστής. Τί οὖν ἐροῦμεν; Οτι ὃν ἐκεῖναι εἶπον Ἰωάχαζ, τοῦ τον αὕτη φησίν Ιεχονίαν. Διώνυμος γὰρ ἦν, ὥσπερ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ. Καὶ γὰρ, ἅπερ ἔφασαν ἐκεῖναι παράσημα τοῦ Ἰωάχαζ, ταῦτα εἴρηκεν ἀπαραλλάκτως ἡ τοῦ Ἔσρα βίβλος πάντα ἐπὶ τῷ Ἰεχονίᾳ, ὅτι τε μητέρα εἶχε τὴν 'Αμιτάδ Ουγατέρα Ιερεμίου, καὶ ὅτι εἴκοσι καὶ τριῶν ἐτῶν ἐβασίλευσε, καὶ ὅτι Variæ lectiones et notæ. Δέ, omittit. Α. Ἰωάχαζ..Λ. Videtur respicere | Esdræ 11, 32. ubi variant in nomine Ἰωάχαζ οι Ιεχονίαν. L Ι 'Αμιτάλ. Sed ibi quoque libri variant Greci.

propriis operibus, non ab alienis probus judicatur & aut improbus. Nam ob id eliam venit Christus: non ut nostra fugeret opprobria, sed ut en susciperet, suisque virtutibus perimeret. Ut medicus uamque advenit Christus, non ut judex. Hæc igitur prima est causa. Altera vero, quia eo quod Judæi virtutis, quæ circa animam versatur, nulla habita cura, de progenitoribus plurimum gloriabantur, generositatem illorum sursum ac deorsum circumferentes: reprimit tumoreın ipsorum: ostendens etiam illos ex illegitimis natos nuptiis. Statim enim patriarcha eorum, ejusdem nominis Judas, ex ea quæ sibi scelesto modo copulata est, progenitorem ipsorum Phares et Zara genuit David quoque ille adeo celebris, ex adultera Solomonem generavit. Restat itaque, vanam esse de primogenitoribus jactantiam. Opinor autem ob banc etiam potissimum causam, fratrum quoque Judæ meminisse. Quatuor enim ipsorum ab ancillis Jacob naui sunt, ei tamen nulli eorum generis obfuit differentia; omnes namque similiter et patriarchæ fuerunt, et capita tribuum. Tertia vero rausa est, quod mulieres illæ fuerunt figura Ecclesiæ, quæ ex gentibus congregata est. Quemadmodum enim illas diversis subjectas peccatis viri prædici duxerunt: ita quoque Christus humanaın naturam variis oppressana peccatis, sibi ipsi univit. Et sicut genus lalium mulierum nequaquam indignum reputavit, ita nec Ecclesia secum desponsationem. Simul quoque per talia docemur, non de progenitorum peccatis, sed de propriis erubescere: neque de majoribus gloriari, sed propriæ curam habere virtutis. Neque viros egregios talibus copulatos nuptiis propter hujusmodi matrimonia vilipendere. Neque eos repellere, qui a diversis iniquitatibus ad fidem accedunt. Vers. 5. Phares autem. V. 11. Babylonica. Quartus certe Regum liber 19 ac secundus Paralipomenon ", tres Josia alios ponunt Joachan, Joacim, qui et Eliacim vocabatur, ac Sedeciam, qui et Matthanias dicebatur; ab uno autem horum, puta Joacham, descendisse Jechoniam dicunt. Liber autem Esdræ Jechoniam filium Josiæ fuisse dicit, sicut et præsens evangelisla. Quid ergo dicemus? Quod quem illi Joucham dixerunt, bic Jechoniam appellat; binominis enim erat, sicut et fratres sui. Etenim quæcunque illi circa Joacham dixerunt, hæc omnia Esdræ liber invariabiliter de Jechonia dixit: et quod matrem habuit Amitad, filiam Jeremiæ: et quod viginti trium annorum erat, cum regnare 18 II Paral. XXXV). 19 1V Reg. 111. 12' λ; ἢ φαῦλος. Καὶ γὰρ καὶ διὰ τοῦτο ἦλθεν ὁ Χρι στὸς, οὐχ ἵνα φύγῃ τὰ ἡμέτερα ονείδη, ἀλλ᾽ ἵνα δέξηται ταῦτα, καὶ ἀνέλῃ διὰ τῶν ἑαυτοῦ ἀρετῶν. Ὣς ἰατρὸς γὰρ, οὐχ ὡς κριτής, παραγέγονε. Μία μὲν οὖν αὕτη αιτία. Δευτέρα δὲ, ὅτι, ἐπειδὴ Ἰου δαῖοι τῆς κατὰ ψυχὴν ἀρετῆς ἀμελοῦντες, μέγα ἐπὶ τοῖς προγόνοις ἀκόμπαζον, τὴν εὐγένειαν ἐκείνων ἄνω καὶ κάτω περιφέροντες, καταστέλλει τὸ φύσημα τούτων, δεικνύων, ὅτι κἀκεῖνοι ἐκ παρανόμων γάμων ἐγένοντο. Αὐτίκα γὰρ ὁ πατριάρχης αὐτῶν καὶ ὁμώνυμος Ἰούδας, ἐξ ἀθεμιτογαμίας τὸν πρό γονον αὐτῶν Φαρὲς καὶ τὸν Ζαρὰ ἀπεγέννησε. Καὶ ὁ περιβόητος δὲ Δαυΐδ, ἐκ μοιχείας τον Σολομῶντα. Καὶ λοιπὸν μάτην ἐπὶ τοῖς προγόνοις μεγαλαυχοῦσιν. Οἶμαι γὰρ διὰ τὴν αἰτίαν μᾶλλον ταύτην μνημονευθῆναι καὶ τοὺς ἀδελφοὺς τοῦ Ἰούδα. Οι τέσσαρες γὰρ αὐτῶν ἀπὸ δουλίδων τῷ Ἰακὼβ ἐγεν· νήθησαν, καὶ ὅμως οὐκ ἔβλαψεν οὐδένα τούτων ή τοῦ γένους διαφορά. Πάντες γὰρ ὁμοίως ἐγένοντο καὶ πατριάρχαι, καὶ φύλαρχοι. Τρίτη δὲ αἰτία, ὅτι αἱ γυναῖκες ἐκεῖναι, τύπος ἦσαν τῆς ἐξ ἐθνῶν Εκκλησίας. Ωσπερ γὰρ ἐκείνας, διαφόροις αμαρτήμα. σιν ὑποκειμένας, οἱ δηλωθέντες ἄνδρες ἡγάγοντο· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, διαφόροις ἁμαρτήμασιν ύποπεσοῦσαν, ἡρμόσατο ἑαυτῷ. Καὶ ὥσπερ τὸ γένος τῶν τοιούτων γυναικῶν οὐκ ἀπηξίωσεν· οὕτως οὐδὲ τὴν τῆς Ἐκκλησίας νύμφευσιν. Αμα δὲ καὶ διδασκόμεθα διὰ τῶν τοιούτων, μὴ ἐπὶ ταῖς τῶν προγόνων ἁμαρτίαις, ἀλλ᾽ ἐπὶ ταῖς οἰκείαι; αἰσχύνεσθαι, μηδὲ μέγα φρονεῖν ἐπὶ προγόνοις, ἀλλ' οἰκείας ἐπιμελεῖσθαι ἀρετῆς· μηδὲ φαυλίζειν τους ἀπὸ διαβεβλημένων γάμων εναρέτους γεγενημένους, μηδὲ παρωθεῖσθαι τοὺς ἐκ διαφόρων ἁμαρτημάτων τῇ πίστει προσερχομένους. Φαρές - Βαβυλῶνος. Ἡ μὲν τετάρτη βίβλος τῶν Βασιλειῶν καὶ ἡ δευτέρα τῶν Παραλειπομένων τρεῖς υἱοὺς ἱστοροῦσι τοῦ Ἰωσίου, τὸν Ἰωάχαζ καὶ τὸν Ἰωακεὶμ, δς καὶ Ελιακεὶμ ἐκαλεῖτο, καὶ τὸν Σεδεκίαν, ὃς καὶ Ματθανίας ἐλέγετο, ἑνὸς δὲ τούτων, τοῦ Ἰωακεὶμ ἀπογεννηθῆναι τὸν Ἰεχονίαν ἡ δὲ τοῦ Ἔσρα βίβλος, τὸν Ἰεχονίαν, υἱὸν εἶναι τοῦ Ἰωσίου φησίν, ὥσπερ καὶ ὁ παρὼν εὐαγγελιστής. Τί οὖν ἐροῦμεν; Οτι ὃν ἐκεῖναι εἶπον Ἰωάχαζ, τοῦ τον αὕτη φησίν Ιεχονίαν. Διώνυμος γὰρ ἦν, ὥσπερ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ. Καὶ γὰρ, ἅπερ ἔφασαν ἐκεῖναι παράσημα τοῦ Ἰωάχαζ, ταῦτα εἴρηκεν ἀπαραλλάκτως ἡ τοῦ Ἔσρα βίβλος πάντα ἐπὶ τῷ Ἰεχονίᾳ, ὅτι τε μητέρα εἶχε τὴν 'Αμιτάδ Ουγατέρα Ιερεμίου, καὶ ὅτι εἴκοσι καὶ τριῶν ἐτῶν ἐβασίλευσε, καὶ ὅτι Variæ lectiones et notæ. Δέ, omittit. Α. Ἰωάχαζ..Λ. Videtur respicere | Esdræ 11, 32. ubi variant in nomine Ἰωάχαζ οι Ιεχονίαν. L Ι 'Αμιτάλ. Sed ibi quoque libri variant Greci.

CAP. I. τρεῖς μόνους μῆνας βασιλεύσας εξεβλήθη παρὰ τοῦ cupisset, et tribus tantum mensibus regnavit. Φαραω, βασιλέως Αιγύπτου, καὶ κατήχθη δου λος εἰς Αἴγυπτον. Ὥστε λοιπὸν ἕτερος Ιεχονίας ἦν, ὁ υἱὸς Ἰωςκεὶμ ούτινος οὐδὲ ἀδελφοὺς οὐδεμία βίβλος ἀνέ γραψεν. Εἰκός δὲ, μετὰ τὸ κατατροπωθῆναι τοὺς Αἰγυπτίους ὑπὸ Ναβουχοδονόσορ, βασιλέως Βαβυλῶνος, μετενεχθῆναι καὶ τὸν Ιεχονίαν, εἰ; Βαβυλῶνα, καὶ ἐν ταύτῃ γεννῆσαι τὸν Σαλαθιήλ. Ἰωσίας δὲ, φησιν, εγέννησε τὸν Ιεχονίαν καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ ἐπὶ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος. Καὶ μὴν πρὸ τῆς εἰς Βαβυλώνα μετοικε σίας τῶν Ἰουδαίων, τούτους ὁ Ἰωσίας ἐγέννησε. Λοιπὴν οὖν τὸ, Επὶ τῆς μετοικεσίας, ἀντὶ τοῦ, Πλησίον τοῦ καιροῦ τῆς μετοικεσίας. Εμνημόνευσε Ejectus est enim a Pharaone rege Ægypti, et captivus migravit in Ægyptum. Reliquum est igitur, ut alius fuerit Jechonias Glius Joacim, cujus fratres nullus liber posuit. Verisimile est autem postquam Ægyptii a Nabuchodomosor, rege Babylonis, fugati sunt, translatum esse et Jechoniam in Babylonem, et in ea genuisse Salathiel. Josias, inquit. genuit Jechoniam et fratres ejus in transmigratione Babylonica. Et quidem hos ante Judæorum in Babylonian transmigrationem Josias genuerat. Reliquum est ergo, ut, in transmigratione, capiatur pro eo quod est, circa tempus transmigrationis. Meminit quoque fratrum ejns: eo quod omnes ipsi similiter regnaverunt, et pariter a Nabuchodoδὲ καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, διότι καὶ αὐτοὶ πάντες nosor captivi in Babylonem translati sunt. ἀμοιβαδόν εβασίλευσαν, καὶ μετωκίσθησαν καὶ οὗτοι ὑπὸ Ναβουχοδονόσορ αἰχμάλωτοι εἰς Βαβυλῶνα. + Quomodo autem circa mediam hanc partem tros præteriit reges, nempe Ochosiam, flium Joram, et Orhosis filium, Joas, et ipsius Joas, alium Amasiam? Amasias enim genuit Azariam, quem secundus Paralipomenon Oziam " nominavit: binominis enim erat. Quomodo ergo Matthæus ait: Joram genuit Oziam? Nam quod Joram genuerit Oziam tanquam abnepotem aut posterum suum, non tanquam filium, manifestum est. Qua igitur causa tres reges, ut dictum est, prætermissi sint, nullus hactenus dixit. Valde enim perplexa est ratio luis qui nostris nati sunt temporibus. Reverentia autem, [Τί δέ δήποτε κατὰ τὴν μέσην ταύτην μερίδα τρεῖς παρέλιπε βασιλεῖς, τόν τε τοῦ Ἰωρὰμ υἱόν, Οχοζίαν, καὶ τὸν τοῦ Οχοζίου υἱόν, Ἰωάς, καὶ τὸν τοῦ Ἰωάς υἱὸν Αμεσίαν; Αμεσίας γὰρ ἐγέννησε τὸν Αζαρίαν, κατὰ τὴν τετάρτην τῶν Βασιλειῶν βίβλον, δν Οζίαν ἡ δευτέρα τῶν Παραλειπομένων ὠνόμασε διώνυμος γὰρ ἦν. Πῶς οὖν ὁ Ματθαίος φησιν, ὅτι Ἰωρὰμ ἐγέννησε τὸν Ὀγίαν; ἀλλ᾽ ὅτι μὲν Ἰωρὰμ ἐγέννησε τὸν Ὀξίαν, ὡς ἀπόγυνον αὐ τοῦ δῆλον· διὰ τίνα δὲ λόγον οἱ τρεῖς παρειά θησαν, ὡς εἴρηται, βασιλεῖς, οὐδείς πω μέχρι καὶ νῦν εἶπε. Πάνυ γὰρ ἄπορος ὁ λόγος τοῖσγε κατά τὰς ἡμετέρας γενεάς, ὅτι μηδὲ τῶν πρὸ ἡμῶν τις quam erga majores nostros habuerunt, in causa Έλυσε τὸ ζητούμενον.] Μετὰ δὲ ὁ λεγόμενος Χριστός. Καταντήσας εἰς τὸν Ἰωσήφ, οὐκ ἔστησε μέχρι τούτου τὸν λόγον, ἀλλὰ προσέθηκεν, ὅτι τὸν ἄνδρα Μαρίας, διδάσκων, ὅτι διὰ ταύτην αὐτὸν ἐγενεαλόγησεν. Ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἦν ἔθος γενεαλογεῖσθαι γυναῖκας, ἐσπούδασεν, ἵνα καὶ τὸ ἔθος φυλάξῃ, καὶ τρόπον ἕτερον ἀποδείξῃ τὸν Χριστὸν ἐκ γένους τοῦ ᾿Αβραὰμ καὶ τοῦ Δαυΐδ κατ αγόμενον. Διὸ καὶ γενεαλογήσας τὸν μνηστήρα τῆς Θεομήτορος, διὰ τούτου τὸ σπουδαζόμενον ἀπέδει ξεν. Ἐπεὶ γὰρ ὁ Ἰωσὴν ἐκ τοῦ γένους ἐκείνων ἀπεδείχθη, πρόδηλον, ὅτι ἐκεῖθεν καὶ ἡ Θεοτόκος κατήγετο. Οὐ γὰρ ἐξῆν ἑτέρωθεν ἄγεσθαι μνηστὴν, ἀλλ' ἡ ἐκ τῆς ἑαυτοῦ φυλῆς, καὶ τῆς αὐτῆς πατριάς, εἴτουν συγγενείας. "Ανδρα δὲ αὐτῆς εἶπε τὸν Ιωσήφ, ὡς μνηστήρα. Καὶ γὰρ καὶ γυναῖκα ταύτην αὐτοῦ * 1 Paral. xxvi, 1; IV Reg. xiv, 21. fuit ut ab hac abstinerent, quæstione. Vers. 12. Ει post Vers. 16. Qui vocatur Chrisins. Ad Joseph deveniens, non in hoc verbo seriem terminavit, sed addidit, virum Mariæ, docens nos, quod ob hanc ipsam generationis ordinem contexuit. Quia enim moris non erat mulierum genealogias ponere, studuit, ut et morem servaret et alio modo Christum demonstraret ex genere Abraham et David descendere. Ideo sponsi Matris Dei genealogiam contexuit; et per hunc, quod intendebat, demonstravit. Ex quo enim Joseph de genere illorum esse demonstratus est, manifestum quoque est, Dei Matrem inde descendere. Nam aliunde sponsam ducere non licebat, nisi quæ ex cadem esset tribu, eademque familia, et ita consanguinea. Ipsum autem Joseph, virum quoque ejus Variæ lectiones et notæ. Henlenius Joacham legendum esse suspicatur. Seul uterque codex hic 'Ιωακείμ habet. Variant vero etiam in his duobus nominibus editi libri tóv 0'. In his ergo textus Hebraicus pro norma esse debet. Nescio cur dicat εικός, cum ita diserte lega tur II Parali. xxxvi, 9, 10. Δέ, omittit. A. Malim δέ, post δήποτε. (: vero bic inclusinus, ea cod. Α. in margine habet. Vulgo 'Αμασίας. Sed in hoc quoque variatur. Αὐτοῦ, omittit. Α. Καὶ μέχρι τοῦ νῦν. Α. Το ζήτημα τοῦτο. A. Plura hic de suo, ut videtur, dedit Mentenius.

CAP. I. τρεῖς μόνους μῆνας βασιλεύσας εξεβλήθη παρὰ τοῦ cupisset, et tribus tantum mensibus regnavit. Φαραω, βασιλέως Αιγύπτου, καὶ κατήχθη δου λος εἰς Αἴγυπτον. Ὥστε λοιπὸν ἕτερος Ιεχονίας ἦν, ὁ υἱὸς Ἰωςκεὶμ ούτινος οὐδὲ ἀδελφοὺς οὐδεμία βίβλος ἀνέ γραψεν. Εἰκός δὲ, μετὰ τὸ κατατροπωθῆναι τοὺς Αἰγυπτίους ὑπὸ Ναβουχοδονόσορ, βασιλέως Βαβυλῶνος, μετενεχθῆναι καὶ τὸν Ιεχονίαν, εἰ; Βαβυλῶνα, καὶ ἐν ταύτῃ γεννῆσαι τὸν Σαλαθιήλ. Ἰωσίας δὲ, φησιν, εγέννησε τὸν Ιεχονίαν καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ ἐπὶ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος. Καὶ μὴν πρὸ τῆς εἰς Βαβυλώνα μετοικε σίας τῶν Ἰουδαίων, τούτους ὁ Ἰωσίας ἐγέννησε. Λοιπὴν οὖν τὸ, Επὶ τῆς μετοικεσίας, ἀντὶ τοῦ, Πλησίον τοῦ καιροῦ τῆς μετοικεσίας. Εμνημόνευσε Ejectus est enim a Pharaone rege Ægypti, et captivus migravit in Ægyptum. Reliquum est igitur, ut alius fuerit Jechonias Glius Joacim, cujus fratres nullus liber posuit. Verisimile est autem postquam Ægyptii a Nabuchodomosor, rege Babylonis, fugati sunt, translatum esse et Jechoniam in Babylonem, et in ea genuisse Salathiel. Josias, inquit. genuit Jechoniam et fratres ejus in transmigratione Babylonica. Et quidem hos ante Judæorum in Babylonian transmigrationem Josias genuerat. Reliquum est ergo, ut, in transmigratione, capiatur pro eo quod est, circa tempus transmigrationis. Meminit quoque fratrum ejns: eo quod omnes ipsi similiter regnaverunt, et pariter a Nabuchodoδὲ καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, διότι καὶ αὐτοὶ πάντες nosor captivi in Babylonem translati sunt. ἀμοιβαδόν εβασίλευσαν, καὶ μετωκίσθησαν καὶ οὗτοι ὑπὸ Ναβουχοδονόσορ αἰχμάλωτοι εἰς Βαβυλῶνα. + Quomodo autem circa mediam hanc partem tros præteriit reges, nempe Ochosiam, flium Joram, et Orhosis filium, Joas, et ipsius Joas, alium Amasiam? Amasias enim genuit Azariam, quem secundus Paralipomenon Oziam " nominavit: binominis enim erat. Quomodo ergo Matthæus ait: Joram genuit Oziam? Nam quod Joram genuerit Oziam tanquam abnepotem aut posterum suum, non tanquam filium, manifestum est. Qua igitur causa tres reges, ut dictum est, prætermissi sint, nullus hactenus dixit. Valde enim perplexa est ratio luis qui nostris nati sunt temporibus. Reverentia autem, [Τί δέ δήποτε κατὰ τὴν μέσην ταύτην μερίδα τρεῖς παρέλιπε βασιλεῖς, τόν τε τοῦ Ἰωρὰμ υἱόν, Οχοζίαν, καὶ τὸν τοῦ Οχοζίου υἱόν, Ἰωάς, καὶ τὸν τοῦ Ἰωάς υἱὸν Αμεσίαν; Αμεσίας γὰρ ἐγέννησε τὸν Αζαρίαν, κατὰ τὴν τετάρτην τῶν Βασιλειῶν βίβλον, δν Οζίαν ἡ δευτέρα τῶν Παραλειπομένων ὠνόμασε διώνυμος γὰρ ἦν. Πῶς οὖν ὁ Ματθαίος φησιν, ὅτι Ἰωρὰμ ἐγέννησε τὸν Ὀγίαν; ἀλλ᾽ ὅτι μὲν Ἰωρὰμ ἐγέννησε τὸν Ὀξίαν, ὡς ἀπόγυνον αὐ τοῦ δῆλον· διὰ τίνα δὲ λόγον οἱ τρεῖς παρειά θησαν, ὡς εἴρηται, βασιλεῖς, οὐδείς πω μέχρι καὶ νῦν εἶπε. Πάνυ γὰρ ἄπορος ὁ λόγος τοῖσγε κατά τὰς ἡμετέρας γενεάς, ὅτι μηδὲ τῶν πρὸ ἡμῶν τις quam erga majores nostros habuerunt, in causa Έλυσε τὸ ζητούμενον.] Μετὰ δὲ ὁ λεγόμενος Χριστός. Καταντήσας εἰς τὸν Ἰωσήφ, οὐκ ἔστησε μέχρι τούτου τὸν λόγον, ἀλλὰ προσέθηκεν, ὅτι τὸν ἄνδρα Μαρίας, διδάσκων, ὅτι διὰ ταύτην αὐτὸν ἐγενεαλόγησεν. Ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἦν ἔθος γενεαλογεῖσθαι γυναῖκας, ἐσπούδασεν, ἵνα καὶ τὸ ἔθος φυλάξῃ, καὶ τρόπον ἕτερον ἀποδείξῃ τὸν Χριστὸν ἐκ γένους τοῦ ᾿Αβραὰμ καὶ τοῦ Δαυΐδ κατ αγόμενον. Διὸ καὶ γενεαλογήσας τὸν μνηστήρα τῆς Θεομήτορος, διὰ τούτου τὸ σπουδαζόμενον ἀπέδει ξεν. Ἐπεὶ γὰρ ὁ Ἰωσὴν ἐκ τοῦ γένους ἐκείνων ἀπεδείχθη, πρόδηλον, ὅτι ἐκεῖθεν καὶ ἡ Θεοτόκος κατήγετο. Οὐ γὰρ ἐξῆν ἑτέρωθεν ἄγεσθαι μνηστὴν, ἀλλ' ἡ ἐκ τῆς ἑαυτοῦ φυλῆς, καὶ τῆς αὐτῆς πατριάς, εἴτουν συγγενείας. "Ανδρα δὲ αὐτῆς εἶπε τὸν Ιωσήφ, ὡς μνηστήρα. Καὶ γὰρ καὶ γυναῖκα ταύτην αὐτοῦ * 1 Paral. xxvi, 1; IV Reg. xiv, 21. fuit ut ab hac abstinerent, quæstione. Vers. 12. Ει post Vers. 16. Qui vocatur Chrisins. Ad Joseph deveniens, non in hoc verbo seriem terminavit, sed addidit, virum Mariæ, docens nos, quod ob hanc ipsam generationis ordinem contexuit. Quia enim moris non erat mulierum genealogias ponere, studuit, ut et morem servaret et alio modo Christum demonstraret ex genere Abraham et David descendere. Ideo sponsi Matris Dei genealogiam contexuit; et per hunc, quod intendebat, demonstravit. Ex quo enim Joseph de genere illorum esse demonstratus est, manifestum quoque est, Dei Matrem inde descendere. Nam aliunde sponsam ducere non licebat, nisi quæ ex cadem esset tribu, eademque familia, et ita consanguinea. Ipsum autem Joseph, virum quoque ejus Variæ lectiones et notæ. Henlenius Joacham legendum esse suspicatur. Seul uterque codex hic 'Ιωακείμ habet. Variant vero etiam in his duobus nominibus editi libri tóv 0'. In his ergo textus Hebraicus pro norma esse debet. Nescio cur dicat εικός, cum ita diserte lega tur II Parali. xxxvi, 9, 10. Δέ, omittit. A. Malim δέ, post δήποτε. (: vero bic inclusinus, ea cod. Α. in margine habet. Vulgo 'Αμασίας. Sed in hoc quoque variatur. Αὐτοῦ, omittit. Α. Καὶ μέχρι τοῦ νῦν. Α. Το ζήτημα τοῦτο. A. Plura hic de suo, ut videtur, dedit Mentenius.

CAP. I. τρεῖς μόνους μῆνας βασιλεύσας εξεβλήθη παρὰ τοῦ cupisset, et tribus tantum mensibus regnavit. Φαραω, βασιλέως Αιγύπτου, καὶ κατήχθη δου λος εἰς Αἴγυπτον. Ὥστε λοιπὸν ἕτερος Ιεχονίας ἦν, ὁ υἱὸς Ἰωςκεὶμ ούτινος οὐδὲ ἀδελφοὺς οὐδεμία βίβλος ἀνέ γραψεν. Εἰκός δὲ, μετὰ τὸ κατατροπωθῆναι τοὺς Αἰγυπτίους ὑπὸ Ναβουχοδονόσορ, βασιλέως Βαβυλῶνος, μετενεχθῆναι καὶ τὸν Ιεχονίαν, εἰ; Βαβυλῶνα, καὶ ἐν ταύτῃ γεννῆσαι τὸν Σαλαθιήλ. Ἰωσίας δὲ, φησιν, εγέννησε τὸν Ιεχονίαν καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ ἐπὶ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος. Καὶ μὴν πρὸ τῆς εἰς Βαβυλώνα μετοικε σίας τῶν Ἰουδαίων, τούτους ὁ Ἰωσίας ἐγέννησε. Λοιπὴν οὖν τὸ, Επὶ τῆς μετοικεσίας, ἀντὶ τοῦ, Πλησίον τοῦ καιροῦ τῆς μετοικεσίας. Εμνημόνευσε Ejectus est enim a Pharaone rege Ægypti, et captivus migravit in Ægyptum. Reliquum est igitur, ut alius fuerit Jechonias Glius Joacim, cujus fratres nullus liber posuit. Verisimile est autem postquam Ægyptii a Nabuchodomosor, rege Babylonis, fugati sunt, translatum esse et Jechoniam in Babylonem, et in ea genuisse Salathiel. Josias, inquit. genuit Jechoniam et fratres ejus in transmigratione Babylonica. Et quidem hos ante Judæorum in Babylonian transmigrationem Josias genuerat. Reliquum est ergo, ut, in transmigratione, capiatur pro eo quod est, circa tempus transmigrationis. Meminit quoque fratrum ejns: eo quod omnes ipsi similiter regnaverunt, et pariter a Nabuchodoδὲ καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, διότι καὶ αὐτοὶ πάντες nosor captivi in Babylonem translati sunt. ἀμοιβαδόν εβασίλευσαν, καὶ μετωκίσθησαν καὶ οὗτοι ὑπὸ Ναβουχοδονόσορ αἰχμάλωτοι εἰς Βαβυλῶνα. + Quomodo autem circa mediam hanc partem tros præteriit reges, nempe Ochosiam, flium Joram, et Orhosis filium, Joas, et ipsius Joas, alium Amasiam? Amasias enim genuit Azariam, quem secundus Paralipomenon Oziam " nominavit: binominis enim erat. Quomodo ergo Matthæus ait: Joram genuit Oziam? Nam quod Joram genuerit Oziam tanquam abnepotem aut posterum suum, non tanquam filium, manifestum est. Qua igitur causa tres reges, ut dictum est, prætermissi sint, nullus hactenus dixit. Valde enim perplexa est ratio luis qui nostris nati sunt temporibus. Reverentia autem, [Τί δέ δήποτε κατὰ τὴν μέσην ταύτην μερίδα τρεῖς παρέλιπε βασιλεῖς, τόν τε τοῦ Ἰωρὰμ υἱόν, Οχοζίαν, καὶ τὸν τοῦ Οχοζίου υἱόν, Ἰωάς, καὶ τὸν τοῦ Ἰωάς υἱὸν Αμεσίαν; Αμεσίας γὰρ ἐγέννησε τὸν Αζαρίαν, κατὰ τὴν τετάρτην τῶν Βασιλειῶν βίβλον, δν Οζίαν ἡ δευτέρα τῶν Παραλειπομένων ὠνόμασε διώνυμος γὰρ ἦν. Πῶς οὖν ὁ Ματθαίος φησιν, ὅτι Ἰωρὰμ ἐγέννησε τὸν Ὀγίαν; ἀλλ᾽ ὅτι μὲν Ἰωρὰμ ἐγέννησε τὸν Ὀξίαν, ὡς ἀπόγυνον αὐ τοῦ δῆλον· διὰ τίνα δὲ λόγον οἱ τρεῖς παρειά θησαν, ὡς εἴρηται, βασιλεῖς, οὐδείς πω μέχρι καὶ νῦν εἶπε. Πάνυ γὰρ ἄπορος ὁ λόγος τοῖσγε κατά τὰς ἡμετέρας γενεάς, ὅτι μηδὲ τῶν πρὸ ἡμῶν τις quam erga majores nostros habuerunt, in causa Έλυσε τὸ ζητούμενον.] Μετὰ δὲ ὁ λεγόμενος Χριστός. Καταντήσας εἰς τὸν Ἰωσήφ, οὐκ ἔστησε μέχρι τούτου τὸν λόγον, ἀλλὰ προσέθηκεν, ὅτι τὸν ἄνδρα Μαρίας, διδάσκων, ὅτι διὰ ταύτην αὐτὸν ἐγενεαλόγησεν. Ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἦν ἔθος γενεαλογεῖσθαι γυναῖκας, ἐσπούδασεν, ἵνα καὶ τὸ ἔθος φυλάξῃ, καὶ τρόπον ἕτερον ἀποδείξῃ τὸν Χριστὸν ἐκ γένους τοῦ ᾿Αβραὰμ καὶ τοῦ Δαυΐδ κατ αγόμενον. Διὸ καὶ γενεαλογήσας τὸν μνηστήρα τῆς Θεομήτορος, διὰ τούτου τὸ σπουδαζόμενον ἀπέδει ξεν. Ἐπεὶ γὰρ ὁ Ἰωσὴν ἐκ τοῦ γένους ἐκείνων ἀπεδείχθη, πρόδηλον, ὅτι ἐκεῖθεν καὶ ἡ Θεοτόκος κατήγετο. Οὐ γὰρ ἐξῆν ἑτέρωθεν ἄγεσθαι μνηστὴν, ἀλλ' ἡ ἐκ τῆς ἑαυτοῦ φυλῆς, καὶ τῆς αὐτῆς πατριάς, εἴτουν συγγενείας. "Ανδρα δὲ αὐτῆς εἶπε τὸν Ιωσήφ, ὡς μνηστήρα. Καὶ γὰρ καὶ γυναῖκα ταύτην αὐτοῦ * 1 Paral. xxvi, 1; IV Reg. xiv, 21. fuit ut ab hac abstinerent, quæstione. Vers. 12. Ει post Vers. 16. Qui vocatur Chrisins. Ad Joseph deveniens, non in hoc verbo seriem terminavit, sed addidit, virum Mariæ, docens nos, quod ob hanc ipsam generationis ordinem contexuit. Quia enim moris non erat mulierum genealogias ponere, studuit, ut et morem servaret et alio modo Christum demonstraret ex genere Abraham et David descendere. Ideo sponsi Matris Dei genealogiam contexuit; et per hunc, quod intendebat, demonstravit. Ex quo enim Joseph de genere illorum esse demonstratus est, manifestum quoque est, Dei Matrem inde descendere. Nam aliunde sponsam ducere non licebat, nisi quæ ex cadem esset tribu, eademque familia, et ita consanguinea. Ipsum autem Joseph, virum quoque ejus Variæ lectiones et notæ. Henlenius Joacham legendum esse suspicatur. Seul uterque codex hic 'Ιωακείμ habet. Variant vero etiam in his duobus nominibus editi libri tóv 0'. In his ergo textus Hebraicus pro norma esse debet. Nescio cur dicat εικός, cum ita diserte lega tur II Parali. xxxvi, 9, 10. Δέ, omittit. A. Malim δέ, post δήποτε. (: vero bic inclusinus, ea cod. Α. in margine habet. Vulgo 'Αμασίας. Sed in hoc quoque variatur. Αὐτοῦ, omittit. Α. Καὶ μέχρι τοῦ νῦν. Α. Το ζήτημα τοῦτο. A. Plura hic de suo, ut videtur, dedit Mentenius.

CAP. I. τρεῖς μόνους μῆνας βασιλεύσας εξεβλήθη παρὰ τοῦ cupisset, et tribus tantum mensibus regnavit. Φαραω, βασιλέως Αιγύπτου, καὶ κατήχθη δου λος εἰς Αἴγυπτον. Ὥστε λοιπὸν ἕτερος Ιεχονίας ἦν, ὁ υἱὸς Ἰωςκεὶμ ούτινος οὐδὲ ἀδελφοὺς οὐδεμία βίβλος ἀνέ γραψεν. Εἰκός δὲ, μετὰ τὸ κατατροπωθῆναι τοὺς Αἰγυπτίους ὑπὸ Ναβουχοδονόσορ, βασιλέως Βαβυλῶνος, μετενεχθῆναι καὶ τὸν Ιεχονίαν, εἰ; Βαβυλῶνα, καὶ ἐν ταύτῃ γεννῆσαι τὸν Σαλαθιήλ. Ἰωσίας δὲ, φησιν, εγέννησε τὸν Ιεχονίαν καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ ἐπὶ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος. Καὶ μὴν πρὸ τῆς εἰς Βαβυλώνα μετοικε σίας τῶν Ἰουδαίων, τούτους ὁ Ἰωσίας ἐγέννησε. Λοιπὴν οὖν τὸ, Επὶ τῆς μετοικεσίας, ἀντὶ τοῦ, Πλησίον τοῦ καιροῦ τῆς μετοικεσίας. Εμνημόνευσε Ejectus est enim a Pharaone rege Ægypti, et captivus migravit in Ægyptum. Reliquum est igitur, ut alius fuerit Jechonias Glius Joacim, cujus fratres nullus liber posuit. Verisimile est autem postquam Ægyptii a Nabuchodomosor, rege Babylonis, fugati sunt, translatum esse et Jechoniam in Babylonem, et in ea genuisse Salathiel. Josias, inquit. genuit Jechoniam et fratres ejus in transmigratione Babylonica. Et quidem hos ante Judæorum in Babylonian transmigrationem Josias genuerat. Reliquum est ergo, ut, in transmigratione, capiatur pro eo quod est, circa tempus transmigrationis. Meminit quoque fratrum ejns: eo quod omnes ipsi similiter regnaverunt, et pariter a Nabuchodoδὲ καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, διότι καὶ αὐτοὶ πάντες nosor captivi in Babylonem translati sunt. ἀμοιβαδόν εβασίλευσαν, καὶ μετωκίσθησαν καὶ οὗτοι ὑπὸ Ναβουχοδονόσορ αἰχμάλωτοι εἰς Βαβυλῶνα. + Quomodo autem circa mediam hanc partem tros præteriit reges, nempe Ochosiam, flium Joram, et Orhosis filium, Joas, et ipsius Joas, alium Amasiam? Amasias enim genuit Azariam, quem secundus Paralipomenon Oziam " nominavit: binominis enim erat. Quomodo ergo Matthæus ait: Joram genuit Oziam? Nam quod Joram genuerit Oziam tanquam abnepotem aut posterum suum, non tanquam filium, manifestum est. Qua igitur causa tres reges, ut dictum est, prætermissi sint, nullus hactenus dixit. Valde enim perplexa est ratio luis qui nostris nati sunt temporibus. Reverentia autem, [Τί δέ δήποτε κατὰ τὴν μέσην ταύτην μερίδα τρεῖς παρέλιπε βασιλεῖς, τόν τε τοῦ Ἰωρὰμ υἱόν, Οχοζίαν, καὶ τὸν τοῦ Οχοζίου υἱόν, Ἰωάς, καὶ τὸν τοῦ Ἰωάς υἱὸν Αμεσίαν; Αμεσίας γὰρ ἐγέννησε τὸν Αζαρίαν, κατὰ τὴν τετάρτην τῶν Βασιλειῶν βίβλον, δν Οζίαν ἡ δευτέρα τῶν Παραλειπομένων ὠνόμασε διώνυμος γὰρ ἦν. Πῶς οὖν ὁ Ματθαίος φησιν, ὅτι Ἰωρὰμ ἐγέννησε τὸν Ὀγίαν; ἀλλ᾽ ὅτι μὲν Ἰωρὰμ ἐγέννησε τὸν Ὀξίαν, ὡς ἀπόγυνον αὐ τοῦ δῆλον· διὰ τίνα δὲ λόγον οἱ τρεῖς παρειά θησαν, ὡς εἴρηται, βασιλεῖς, οὐδείς πω μέχρι καὶ νῦν εἶπε. Πάνυ γὰρ ἄπορος ὁ λόγος τοῖσγε κατά τὰς ἡμετέρας γενεάς, ὅτι μηδὲ τῶν πρὸ ἡμῶν τις quam erga majores nostros habuerunt, in causa Έλυσε τὸ ζητούμενον.] Μετὰ δὲ ὁ λεγόμενος Χριστός. Καταντήσας εἰς τὸν Ἰωσήφ, οὐκ ἔστησε μέχρι τούτου τὸν λόγον, ἀλλὰ προσέθηκεν, ὅτι τὸν ἄνδρα Μαρίας, διδάσκων, ὅτι διὰ ταύτην αὐτὸν ἐγενεαλόγησεν. Ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἦν ἔθος γενεαλογεῖσθαι γυναῖκας, ἐσπούδασεν, ἵνα καὶ τὸ ἔθος φυλάξῃ, καὶ τρόπον ἕτερον ἀποδείξῃ τὸν Χριστὸν ἐκ γένους τοῦ ᾿Αβραὰμ καὶ τοῦ Δαυΐδ κατ αγόμενον. Διὸ καὶ γενεαλογήσας τὸν μνηστήρα τῆς Θεομήτορος, διὰ τούτου τὸ σπουδαζόμενον ἀπέδει ξεν. Ἐπεὶ γὰρ ὁ Ἰωσὴν ἐκ τοῦ γένους ἐκείνων ἀπεδείχθη, πρόδηλον, ὅτι ἐκεῖθεν καὶ ἡ Θεοτόκος κατήγετο. Οὐ γὰρ ἐξῆν ἑτέρωθεν ἄγεσθαι μνηστὴν, ἀλλ' ἡ ἐκ τῆς ἑαυτοῦ φυλῆς, καὶ τῆς αὐτῆς πατριάς, εἴτουν συγγενείας. "Ανδρα δὲ αὐτῆς εἶπε τὸν Ιωσήφ, ὡς μνηστήρα. Καὶ γὰρ καὶ γυναῖκα ταύτην αὐτοῦ * 1 Paral. xxvi, 1; IV Reg. xiv, 21. fuit ut ab hac abstinerent, quæstione. Vers. 12. Ει post Vers. 16. Qui vocatur Chrisins. Ad Joseph deveniens, non in hoc verbo seriem terminavit, sed addidit, virum Mariæ, docens nos, quod ob hanc ipsam generationis ordinem contexuit. Quia enim moris non erat mulierum genealogias ponere, studuit, ut et morem servaret et alio modo Christum demonstraret ex genere Abraham et David descendere. Ideo sponsi Matris Dei genealogiam contexuit; et per hunc, quod intendebat, demonstravit. Ex quo enim Joseph de genere illorum esse demonstratus est, manifestum quoque est, Dei Matrem inde descendere. Nam aliunde sponsam ducere non licebat, nisi quæ ex cadem esset tribu, eademque familia, et ita consanguinea. Ipsum autem Joseph, virum quoque ejus Variæ lectiones et notæ. Henlenius Joacham legendum esse suspicatur. Seul uterque codex hic 'Ιωακείμ habet. Variant vero etiam in his duobus nominibus editi libri tóv 0'. In his ergo textus Hebraicus pro norma esse debet. Nescio cur dicat εικός, cum ita diserte lega tur II Parali. xxxvi, 9, 10. Δέ, omittit. A. Malim δέ, post δήποτε. (: vero bic inclusinus, ea cod. Α. in margine habet. Vulgo 'Αμασίας. Sed in hoc quoque variatur. Αὐτοῦ, omittit. Α. Καὶ μέχρι τοῦ νῦν. Α. Το ζήτημα τοῦτο. A. Plura hic de suo, ut videtur, dedit Mentenius.

EUTHYMII ZIGADENI dicit, hoc est sponsum. Nain et postmodum in καλεῖ προϊών, ὡς μνηστήν. Οὕτω γὰρ ἦν ἔθος και sequentibus eam vocat uxorem, hoc est sponsam. λεῖσθαι, καὶ πρὸ τῆς συναφείας. Ita enim consuetum erat vocari etiam antequam conjungerentur. Vers. 17. Omnes igitur quatuordecim. Omnes generationes trifariam divisit, et merito. Tres enim fuerunt gubernationis modi. Siquidem ab Abraham post Mosen et Jesum Nave usque ad David, sub judicibus gubernabantur; a David usque ad transmigrationem Babylonicam, sub regibus; a transmigratione vero Babylonica usque ad Christum, sub pontificibus. Veniente autem Christo vero Judice, Rege ac Pontifce, cessaverunt dicta politiæ. Æquum est autem quærere quomodo in tertia parte, ubi duodecim tantum ponit personas, quatuordecim dicat esse generationes. Ideo videlicet, quia ipsum transmigrationis tempus in ordine generationis posuit, et similiter ipsum Christum, sicut magnus docuit Chrysostomius. Vers. 18. Jesu Christi autem ut dicturus est, seu subjacet. ita fuit. + Ita, Vers. 18. Cum esset desponsata — e Spiritu sancto. Priusquam convenirent ad coitum. Nou dixit autem, priusquam ipsa veniret ad domum illius. Jain etiam in ea erat. Multis siquidem moris erat, ut apud se haberent sponsas, propter securitatem. Reperta est autem, hoc est, apparuit: ait autem reperta est, propter inopinatum effectum. Ne quispiam vero turbetur, eo quod dixerit, reperta est esse præguans, si id solum audiat: ideo orationem contxuit, addens e Spiritu sancto. Et quam ob causam non est imprægnata, antequam desponderetur? Ne occideretur, utpote suspicione de ea habita, quod corrupta esset. Cui enim persuadere potuisset, cum viro se non esse congressam? Propter hoc ergo post desponsationem, et cum jam in domo viri esset, imprægnatur, ut verisimile sit, ex ipso concepisse: et ita periculum evadat. Præterea, ut in necessariis habeat subministratorem et procuratorem: eo maxime tempore quo in Ægyptum fugiendum erat. Tu vero ne quæras, quomodo conceperit; neque curiose scruteris, quo pacto formatus sit embryo. Bloc enim neque evangelista docuit, neque ante Πᾶσαι οὖν — δεκατέσσαρες. Εἰς τρεῖς μερίδας διεῖτε τὰς γενεὰς ἁπάσας· εἰκότως. Τρεῖς γὰρ που λιτείαι τούτων ἐγένοντο. Ἀπὸ μὲν γὰρ Αβραὰμ έως Δαυΐδ, μετὰ Μωϋσέα καὶ Ἰησοῦν τὸν τοῦ Ναυῆ, ὑπὸ τῶν κριτῶν ἡγεμονεύοντο· ἀπὸ δὲ τοῦ Δαυΐδ ἕως τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος, ὑπὸ βασιλέων Ιθύνοντος ἀπὸ δὲ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος ἕως τοῦ Χριστοῦ, ὑπὸ ἀρχιερέων ἐκυβερνῶντο. Ελθόντος δὲ τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἀληθοῦς Κριτοῦ καὶ Βασιλέως, καὶ ᾿Αρχιερέως, ἐπαύθησαν αἱ δηλωθεῖσαι πολιτείαι. "Αξιον δὲ ζητῆσαι, πῶς ἐν τῇ τρίτῃ μερίδι δώδεκα πρόσωπα θείς, δεκατέσσαρας ταῦτα γενεὰς ἐκάλεσε. Διότι καὶ τὸν χρόνον τῆς μετοικεσίας ἐν τάξει τέθεικε γενεᾶς, καὶ αὐτὸν τὸν Χριστὸν, ὡς ὁ μέγας φησὶ Χρυσόστομος. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ οὕτως ἦν. Οὕτως ὡς εἰπεῖν μέλλει, ήγουν ἀπόκειται. Μνηστευθείσης – εκ Πνεύματος ἁγίου. Πρ τοῦ συνελθεῖν αὐτοὺς εἰς συνάφειαν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Πρὸ τοῦ ἐλθεῖν αὐτὴν εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ Ενδον γὰρ ἦν. Εθος γὰρ τοῖς πολλοῖς, παρ' ἑαυτοῖς ἔχειν τὰς μνηστὰς, δι᾿ ἀσφάλειαν. Ευρέθη δὲ, ἀντὶ τοῦ, Ἐφάνη. Ευρέθη δὲ εἶπε, διὰ τὸ ἀπροσ δόκητον. Ἐπεὶ δὲ εἴρηκεν, ὅτι εὑρέθη ἐν γαστρί ἔχουσα, ἵνα μὴ θροηθῇ τις, ἀκούσας τοῦτο μόν νον, ἐθεράπευσε τὸν λόγον, προσθεὶς, ὅτι Εκ Πνεύ ματος ἁγίου. Καὶ τίνος ένεκεν οὐ γέγονεν ἔγκυος πρὸ τῆς μνη στείας; ἵνα μὴ ἀποθάνῃ, ὡς ὑποπτευθεῖσα διαφθα ρῆναι. Τίνα γὰρ ἂν ἔπεισεν, ὅτι οὐχ ὡμίλησεν ἀνα δρ!; Διὰ τοῦτο τοίνυν μετὰ τὴν μνηστείαν, καὶ ἔνδεν τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ἐγκυμονεί, ἵνα νομισθῇ συλ λαβεῖν ἐξ αὐτοῦ, καὶ οὕτω διαδράσῃ τὸν κίνδυνον, καὶ ἵνα σχῇ τοῦτον χορηγόν τε τῶν ἀναγκαίων καὶ κηδεμόνα, καὶ μάλιστα παρὰ τὸν καιρὸν τῆς εἰς Αίγυπτον φυγῆς. Σὺ δὲ μὴ ζητήσῃς, πῶς συνέλαβε, μηδὲ περιερ γάσῃ, πῶς διεπλάσθη τὸ ἔμβρυον. Τοῦτο γὰρ οὔτε ὁ εὐαγγελιστὴς ἐδίδαξεν, οὔτε πρὸ αὐτοῦ ὁ ἄγγελος, ο ipsum angelus, qui Virgini conceptum annuntiavit. εὐαγγελισάμενος τῇ Θεοτόκῳ τὴν σύλληψιν. ΗγνόηHoc siquidem ignorabant, eo quod incomprehensibile sit, solique beatæ Trinitati cognitum. Verum id tantum scito, quod Filius incarnatus est secundum Patris voluntatem, cooperante etiam Spiritu sancto. Vers. 19. Joseph dimittere eam. Justus quidem dicitur, qui avaritiam odit; dicitur etiam generali ter, qui virtutem colit. Sicut et bic Joseph justus σαν γὰρ τοῦτο καὶ αὐτοὶ, διὰ τὸ εἶναι πᾶσιν ἀκατάληπτον, καὶ μόνῃ τῇ μακαρίᾳ Τριάδι γνώριμον. Τοῦτο δὲ γίνωσκε μόνον, ὅτι σεσάρκωται ὁ Υἱὸς, εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύμα τος. Ιωσήφ ἀπολῦσαι αὐτήν. Δίκαιος λέγεται μὲν, καὶ ὁ μισῶν τὴν πλεονεξίαν, λέγεται δὲ, καὶ ὁ καθόλου ἐνάρετος, ὥσπερ καὶ νῦν ὁ Ἰωσήφ, δίκαιο; Variæ lectiones et notæ. Apud Chrysost. t. VII, p. 45 B. quem locum respicit, est αιχμαλωσίας, quod eodem redit. lioc scholium omiserat Hentenius. Transiliorat fortasse scriba istins codicis. Ηγουν ἀπόκειται, omittit. A. malim υπόκει· ται. Ενδον γὰρ ἦν, omittit. A. Plerumque in talibns adhibent θορυβηθη.

EUTHYMII ZIGADENI dicit, hoc est sponsum. Nain et postmodum in καλεῖ προϊών, ὡς μνηστήν. Οὕτω γὰρ ἦν ἔθος και sequentibus eam vocat uxorem, hoc est sponsam. λεῖσθαι, καὶ πρὸ τῆς συναφείας. Ita enim consuetum erat vocari etiam antequam conjungerentur. Vers. 17. Omnes igitur quatuordecim. Omnes generationes trifariam divisit, et merito. Tres enim fuerunt gubernationis modi. Siquidem ab Abraham post Mosen et Jesum Nave usque ad David, sub judicibus gubernabantur; a David usque ad transmigrationem Babylonicam, sub regibus; a transmigratione vero Babylonica usque ad Christum, sub pontificibus. Veniente autem Christo vero Judice, Rege ac Pontifce, cessaverunt dicta politiæ. Æquum est autem quærere quomodo in tertia parte, ubi duodecim tantum ponit personas, quatuordecim dicat esse generationes. Ideo videlicet, quia ipsum transmigrationis tempus in ordine generationis posuit, et similiter ipsum Christum, sicut magnus docuit Chrysostomius. Vers. 18. Jesu Christi autem ut dicturus est, seu subjacet. ita fuit. + Ita, Vers. 18. Cum esset desponsata — e Spiritu sancto. Priusquam convenirent ad coitum. Nou dixit autem, priusquam ipsa veniret ad domum illius. Jain etiam in ea erat. Multis siquidem moris erat, ut apud se haberent sponsas, propter securitatem. Reperta est autem, hoc est, apparuit: ait autem reperta est, propter inopinatum effectum. Ne quispiam vero turbetur, eo quod dixerit, reperta est esse præguans, si id solum audiat: ideo orationem contxuit, addens e Spiritu sancto. Et quam ob causam non est imprægnata, antequam desponderetur? Ne occideretur, utpote suspicione de ea habita, quod corrupta esset. Cui enim persuadere potuisset, cum viro se non esse congressam? Propter hoc ergo post desponsationem, et cum jam in domo viri esset, imprægnatur, ut verisimile sit, ex ipso concepisse: et ita periculum evadat. Præterea, ut in necessariis habeat subministratorem et procuratorem: eo maxime tempore quo in Ægyptum fugiendum erat. Tu vero ne quæras, quomodo conceperit; neque curiose scruteris, quo pacto formatus sit embryo. Bloc enim neque evangelista docuit, neque ante Πᾶσαι οὖν — δεκατέσσαρες. Εἰς τρεῖς μερίδας διεῖτε τὰς γενεὰς ἁπάσας· εἰκότως. Τρεῖς γὰρ που λιτείαι τούτων ἐγένοντο. Ἀπὸ μὲν γὰρ Αβραὰμ έως Δαυΐδ, μετὰ Μωϋσέα καὶ Ἰησοῦν τὸν τοῦ Ναυῆ, ὑπὸ τῶν κριτῶν ἡγεμονεύοντο· ἀπὸ δὲ τοῦ Δαυΐδ ἕως τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος, ὑπὸ βασιλέων Ιθύνοντος ἀπὸ δὲ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος ἕως τοῦ Χριστοῦ, ὑπὸ ἀρχιερέων ἐκυβερνῶντο. Ελθόντος δὲ τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἀληθοῦς Κριτοῦ καὶ Βασιλέως, καὶ ᾿Αρχιερέως, ἐπαύθησαν αἱ δηλωθεῖσαι πολιτείαι. "Αξιον δὲ ζητῆσαι, πῶς ἐν τῇ τρίτῃ μερίδι δώδεκα πρόσωπα θείς, δεκατέσσαρας ταῦτα γενεὰς ἐκάλεσε. Διότι καὶ τὸν χρόνον τῆς μετοικεσίας ἐν τάξει τέθεικε γενεᾶς, καὶ αὐτὸν τὸν Χριστὸν, ὡς ὁ μέγας φησὶ Χρυσόστομος. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ οὕτως ἦν. Οὕτως ὡς εἰπεῖν μέλλει, ήγουν ἀπόκειται. Μνηστευθείσης – εκ Πνεύματος ἁγίου. Πρ τοῦ συνελθεῖν αὐτοὺς εἰς συνάφειαν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Πρὸ τοῦ ἐλθεῖν αὐτὴν εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ Ενδον γὰρ ἦν. Εθος γὰρ τοῖς πολλοῖς, παρ' ἑαυτοῖς ἔχειν τὰς μνηστὰς, δι᾿ ἀσφάλειαν. Ευρέθη δὲ, ἀντὶ τοῦ, Ἐφάνη. Ευρέθη δὲ εἶπε, διὰ τὸ ἀπροσ δόκητον. Ἐπεὶ δὲ εἴρηκεν, ὅτι εὑρέθη ἐν γαστρί ἔχουσα, ἵνα μὴ θροηθῇ τις, ἀκούσας τοῦτο μόν νον, ἐθεράπευσε τὸν λόγον, προσθεὶς, ὅτι Εκ Πνεύ ματος ἁγίου. Καὶ τίνος ένεκεν οὐ γέγονεν ἔγκυος πρὸ τῆς μνη στείας; ἵνα μὴ ἀποθάνῃ, ὡς ὑποπτευθεῖσα διαφθα ρῆναι. Τίνα γὰρ ἂν ἔπεισεν, ὅτι οὐχ ὡμίλησεν ἀνα δρ!; Διὰ τοῦτο τοίνυν μετὰ τὴν μνηστείαν, καὶ ἔνδεν τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ἐγκυμονεί, ἵνα νομισθῇ συλ λαβεῖν ἐξ αὐτοῦ, καὶ οὕτω διαδράσῃ τὸν κίνδυνον, καὶ ἵνα σχῇ τοῦτον χορηγόν τε τῶν ἀναγκαίων καὶ κηδεμόνα, καὶ μάλιστα παρὰ τὸν καιρὸν τῆς εἰς Αίγυπτον φυγῆς. Σὺ δὲ μὴ ζητήσῃς, πῶς συνέλαβε, μηδὲ περιερ γάσῃ, πῶς διεπλάσθη τὸ ἔμβρυον. Τοῦτο γὰρ οὔτε ὁ εὐαγγελιστὴς ἐδίδαξεν, οὔτε πρὸ αὐτοῦ ὁ ἄγγελος, ο ipsum angelus, qui Virgini conceptum annuntiavit. εὐαγγελισάμενος τῇ Θεοτόκῳ τὴν σύλληψιν. ΗγνόηHoc siquidem ignorabant, eo quod incomprehensibile sit, solique beatæ Trinitati cognitum. Verum id tantum scito, quod Filius incarnatus est secundum Patris voluntatem, cooperante etiam Spiritu sancto. Vers. 19. Joseph dimittere eam. Justus quidem dicitur, qui avaritiam odit; dicitur etiam generali ter, qui virtutem colit. Sicut et bic Joseph justus σαν γὰρ τοῦτο καὶ αὐτοὶ, διὰ τὸ εἶναι πᾶσιν ἀκατάληπτον, καὶ μόνῃ τῇ μακαρίᾳ Τριάδι γνώριμον. Τοῦτο δὲ γίνωσκε μόνον, ὅτι σεσάρκωται ὁ Υἱὸς, εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύμα τος. Ιωσήφ ἀπολῦσαι αὐτήν. Δίκαιος λέγεται μὲν, καὶ ὁ μισῶν τὴν πλεονεξίαν, λέγεται δὲ, καὶ ὁ καθόλου ἐνάρετος, ὥσπερ καὶ νῦν ὁ Ἰωσήφ, δίκαιο; Variæ lectiones et notæ. Apud Chrysost. t. VII, p. 45 B. quem locum respicit, est αιχμαλωσίας, quod eodem redit. lioc scholium omiserat Hentenius. Transiliorat fortasse scriba istins codicis. Ηγουν ἀπόκειται, omittit. A. malim υπόκει· ται. Ενδον γὰρ ἦν, omittit. A. Plerumque in talibns adhibent θορυβηθη.

EUTHYMII ZIGADENI dicit, hoc est sponsum. Nain et postmodum in καλεῖ προϊών, ὡς μνηστήν. Οὕτω γὰρ ἦν ἔθος και sequentibus eam vocat uxorem, hoc est sponsam. λεῖσθαι, καὶ πρὸ τῆς συναφείας. Ita enim consuetum erat vocari etiam antequam conjungerentur. Vers. 17. Omnes igitur quatuordecim. Omnes generationes trifariam divisit, et merito. Tres enim fuerunt gubernationis modi. Siquidem ab Abraham post Mosen et Jesum Nave usque ad David, sub judicibus gubernabantur; a David usque ad transmigrationem Babylonicam, sub regibus; a transmigratione vero Babylonica usque ad Christum, sub pontificibus. Veniente autem Christo vero Judice, Rege ac Pontifce, cessaverunt dicta politiæ. Æquum est autem quærere quomodo in tertia parte, ubi duodecim tantum ponit personas, quatuordecim dicat esse generationes. Ideo videlicet, quia ipsum transmigrationis tempus in ordine generationis posuit, et similiter ipsum Christum, sicut magnus docuit Chrysostomius. Vers. 18. Jesu Christi autem ut dicturus est, seu subjacet. ita fuit. + Ita, Vers. 18. Cum esset desponsata — e Spiritu sancto. Priusquam convenirent ad coitum. Nou dixit autem, priusquam ipsa veniret ad domum illius. Jain etiam in ea erat. Multis siquidem moris erat, ut apud se haberent sponsas, propter securitatem. Reperta est autem, hoc est, apparuit: ait autem reperta est, propter inopinatum effectum. Ne quispiam vero turbetur, eo quod dixerit, reperta est esse præguans, si id solum audiat: ideo orationem contxuit, addens e Spiritu sancto. Et quam ob causam non est imprægnata, antequam desponderetur? Ne occideretur, utpote suspicione de ea habita, quod corrupta esset. Cui enim persuadere potuisset, cum viro se non esse congressam? Propter hoc ergo post desponsationem, et cum jam in domo viri esset, imprægnatur, ut verisimile sit, ex ipso concepisse: et ita periculum evadat. Præterea, ut in necessariis habeat subministratorem et procuratorem: eo maxime tempore quo in Ægyptum fugiendum erat. Tu vero ne quæras, quomodo conceperit; neque curiose scruteris, quo pacto formatus sit embryo. Bloc enim neque evangelista docuit, neque ante Πᾶσαι οὖν — δεκατέσσαρες. Εἰς τρεῖς μερίδας διεῖτε τὰς γενεὰς ἁπάσας· εἰκότως. Τρεῖς γὰρ που λιτείαι τούτων ἐγένοντο. Ἀπὸ μὲν γὰρ Αβραὰμ έως Δαυΐδ, μετὰ Μωϋσέα καὶ Ἰησοῦν τὸν τοῦ Ναυῆ, ὑπὸ τῶν κριτῶν ἡγεμονεύοντο· ἀπὸ δὲ τοῦ Δαυΐδ ἕως τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος, ὑπὸ βασιλέων Ιθύνοντος ἀπὸ δὲ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος ἕως τοῦ Χριστοῦ, ὑπὸ ἀρχιερέων ἐκυβερνῶντο. Ελθόντος δὲ τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἀληθοῦς Κριτοῦ καὶ Βασιλέως, καὶ ᾿Αρχιερέως, ἐπαύθησαν αἱ δηλωθεῖσαι πολιτείαι. "Αξιον δὲ ζητῆσαι, πῶς ἐν τῇ τρίτῃ μερίδι δώδεκα πρόσωπα θείς, δεκατέσσαρας ταῦτα γενεὰς ἐκάλεσε. Διότι καὶ τὸν χρόνον τῆς μετοικεσίας ἐν τάξει τέθεικε γενεᾶς, καὶ αὐτὸν τὸν Χριστὸν, ὡς ὁ μέγας φησὶ Χρυσόστομος. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ οὕτως ἦν. Οὕτως ὡς εἰπεῖν μέλλει, ήγουν ἀπόκειται. Μνηστευθείσης – εκ Πνεύματος ἁγίου. Πρ τοῦ συνελθεῖν αὐτοὺς εἰς συνάφειαν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Πρὸ τοῦ ἐλθεῖν αὐτὴν εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ Ενδον γὰρ ἦν. Εθος γὰρ τοῖς πολλοῖς, παρ' ἑαυτοῖς ἔχειν τὰς μνηστὰς, δι᾿ ἀσφάλειαν. Ευρέθη δὲ, ἀντὶ τοῦ, Ἐφάνη. Ευρέθη δὲ εἶπε, διὰ τὸ ἀπροσ δόκητον. Ἐπεὶ δὲ εἴρηκεν, ὅτι εὑρέθη ἐν γαστρί ἔχουσα, ἵνα μὴ θροηθῇ τις, ἀκούσας τοῦτο μόν νον, ἐθεράπευσε τὸν λόγον, προσθεὶς, ὅτι Εκ Πνεύ ματος ἁγίου. Καὶ τίνος ένεκεν οὐ γέγονεν ἔγκυος πρὸ τῆς μνη στείας; ἵνα μὴ ἀποθάνῃ, ὡς ὑποπτευθεῖσα διαφθα ρῆναι. Τίνα γὰρ ἂν ἔπεισεν, ὅτι οὐχ ὡμίλησεν ἀνα δρ!; Διὰ τοῦτο τοίνυν μετὰ τὴν μνηστείαν, καὶ ἔνδεν τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ἐγκυμονεί, ἵνα νομισθῇ συλ λαβεῖν ἐξ αὐτοῦ, καὶ οὕτω διαδράσῃ τὸν κίνδυνον, καὶ ἵνα σχῇ τοῦτον χορηγόν τε τῶν ἀναγκαίων καὶ κηδεμόνα, καὶ μάλιστα παρὰ τὸν καιρὸν τῆς εἰς Αίγυπτον φυγῆς. Σὺ δὲ μὴ ζητήσῃς, πῶς συνέλαβε, μηδὲ περιερ γάσῃ, πῶς διεπλάσθη τὸ ἔμβρυον. Τοῦτο γὰρ οὔτε ὁ εὐαγγελιστὴς ἐδίδαξεν, οὔτε πρὸ αὐτοῦ ὁ ἄγγελος, ο ipsum angelus, qui Virgini conceptum annuntiavit. εὐαγγελισάμενος τῇ Θεοτόκῳ τὴν σύλληψιν. ΗγνόηHoc siquidem ignorabant, eo quod incomprehensibile sit, solique beatæ Trinitati cognitum. Verum id tantum scito, quod Filius incarnatus est secundum Patris voluntatem, cooperante etiam Spiritu sancto. Vers. 19. Joseph dimittere eam. Justus quidem dicitur, qui avaritiam odit; dicitur etiam generali ter, qui virtutem colit. Sicut et bic Joseph justus σαν γὰρ τοῦτο καὶ αὐτοὶ, διὰ τὸ εἶναι πᾶσιν ἀκατάληπτον, καὶ μόνῃ τῇ μακαρίᾳ Τριάδι γνώριμον. Τοῦτο δὲ γίνωσκε μόνον, ὅτι σεσάρκωται ὁ Υἱὸς, εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύμα τος. Ιωσήφ ἀπολῦσαι αὐτήν. Δίκαιος λέγεται μὲν, καὶ ὁ μισῶν τὴν πλεονεξίαν, λέγεται δὲ, καὶ ὁ καθόλου ἐνάρετος, ὥσπερ καὶ νῦν ὁ Ἰωσήφ, δίκαιο; Variæ lectiones et notæ. Apud Chrysost. t. VII, p. 45 B. quem locum respicit, est αιχμαλωσίας, quod eodem redit. lioc scholium omiserat Hentenius. Transiliorat fortasse scriba istins codicis. Ηγουν ἀπόκειται, omittit. A. malim υπόκει· ται. Ενδον γὰρ ἦν, omittit. A. Plerumque in talibns adhibent θορυβηθη.

EUTHYMII ZIGADENI dicit, hoc est sponsum. Nain et postmodum in καλεῖ προϊών, ὡς μνηστήν. Οὕτω γὰρ ἦν ἔθος και sequentibus eam vocat uxorem, hoc est sponsam. λεῖσθαι, καὶ πρὸ τῆς συναφείας. Ita enim consuetum erat vocari etiam antequam conjungerentur. Vers. 17. Omnes igitur quatuordecim. Omnes generationes trifariam divisit, et merito. Tres enim fuerunt gubernationis modi. Siquidem ab Abraham post Mosen et Jesum Nave usque ad David, sub judicibus gubernabantur; a David usque ad transmigrationem Babylonicam, sub regibus; a transmigratione vero Babylonica usque ad Christum, sub pontificibus. Veniente autem Christo vero Judice, Rege ac Pontifce, cessaverunt dicta politiæ. Æquum est autem quærere quomodo in tertia parte, ubi duodecim tantum ponit personas, quatuordecim dicat esse generationes. Ideo videlicet, quia ipsum transmigrationis tempus in ordine generationis posuit, et similiter ipsum Christum, sicut magnus docuit Chrysostomius. Vers. 18. Jesu Christi autem ut dicturus est, seu subjacet. ita fuit. + Ita, Vers. 18. Cum esset desponsata — e Spiritu sancto. Priusquam convenirent ad coitum. Nou dixit autem, priusquam ipsa veniret ad domum illius. Jain etiam in ea erat. Multis siquidem moris erat, ut apud se haberent sponsas, propter securitatem. Reperta est autem, hoc est, apparuit: ait autem reperta est, propter inopinatum effectum. Ne quispiam vero turbetur, eo quod dixerit, reperta est esse præguans, si id solum audiat: ideo orationem contxuit, addens e Spiritu sancto. Et quam ob causam non est imprægnata, antequam desponderetur? Ne occideretur, utpote suspicione de ea habita, quod corrupta esset. Cui enim persuadere potuisset, cum viro se non esse congressam? Propter hoc ergo post desponsationem, et cum jam in domo viri esset, imprægnatur, ut verisimile sit, ex ipso concepisse: et ita periculum evadat. Præterea, ut in necessariis habeat subministratorem et procuratorem: eo maxime tempore quo in Ægyptum fugiendum erat. Tu vero ne quæras, quomodo conceperit; neque curiose scruteris, quo pacto formatus sit embryo. Bloc enim neque evangelista docuit, neque ante Πᾶσαι οὖν — δεκατέσσαρες. Εἰς τρεῖς μερίδας διεῖτε τὰς γενεὰς ἁπάσας· εἰκότως. Τρεῖς γὰρ που λιτείαι τούτων ἐγένοντο. Ἀπὸ μὲν γὰρ Αβραὰμ έως Δαυΐδ, μετὰ Μωϋσέα καὶ Ἰησοῦν τὸν τοῦ Ναυῆ, ὑπὸ τῶν κριτῶν ἡγεμονεύοντο· ἀπὸ δὲ τοῦ Δαυΐδ ἕως τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος, ὑπὸ βασιλέων Ιθύνοντος ἀπὸ δὲ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος ἕως τοῦ Χριστοῦ, ὑπὸ ἀρχιερέων ἐκυβερνῶντο. Ελθόντος δὲ τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἀληθοῦς Κριτοῦ καὶ Βασιλέως, καὶ ᾿Αρχιερέως, ἐπαύθησαν αἱ δηλωθεῖσαι πολιτείαι. "Αξιον δὲ ζητῆσαι, πῶς ἐν τῇ τρίτῃ μερίδι δώδεκα πρόσωπα θείς, δεκατέσσαρας ταῦτα γενεὰς ἐκάλεσε. Διότι καὶ τὸν χρόνον τῆς μετοικεσίας ἐν τάξει τέθεικε γενεᾶς, καὶ αὐτὸν τὸν Χριστὸν, ὡς ὁ μέγας φησὶ Χρυσόστομος. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ οὕτως ἦν. Οὕτως ὡς εἰπεῖν μέλλει, ήγουν ἀπόκειται. Μνηστευθείσης – εκ Πνεύματος ἁγίου. Πρ τοῦ συνελθεῖν αὐτοὺς εἰς συνάφειαν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Πρὸ τοῦ ἐλθεῖν αὐτὴν εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ Ενδον γὰρ ἦν. Εθος γὰρ τοῖς πολλοῖς, παρ' ἑαυτοῖς ἔχειν τὰς μνηστὰς, δι᾿ ἀσφάλειαν. Ευρέθη δὲ, ἀντὶ τοῦ, Ἐφάνη. Ευρέθη δὲ εἶπε, διὰ τὸ ἀπροσ δόκητον. Ἐπεὶ δὲ εἴρηκεν, ὅτι εὑρέθη ἐν γαστρί ἔχουσα, ἵνα μὴ θροηθῇ τις, ἀκούσας τοῦτο μόν νον, ἐθεράπευσε τὸν λόγον, προσθεὶς, ὅτι Εκ Πνεύ ματος ἁγίου. Καὶ τίνος ένεκεν οὐ γέγονεν ἔγκυος πρὸ τῆς μνη στείας; ἵνα μὴ ἀποθάνῃ, ὡς ὑποπτευθεῖσα διαφθα ρῆναι. Τίνα γὰρ ἂν ἔπεισεν, ὅτι οὐχ ὡμίλησεν ἀνα δρ!; Διὰ τοῦτο τοίνυν μετὰ τὴν μνηστείαν, καὶ ἔνδεν τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ἐγκυμονεί, ἵνα νομισθῇ συλ λαβεῖν ἐξ αὐτοῦ, καὶ οὕτω διαδράσῃ τὸν κίνδυνον, καὶ ἵνα σχῇ τοῦτον χορηγόν τε τῶν ἀναγκαίων καὶ κηδεμόνα, καὶ μάλιστα παρὰ τὸν καιρὸν τῆς εἰς Αίγυπτον φυγῆς. Σὺ δὲ μὴ ζητήσῃς, πῶς συνέλαβε, μηδὲ περιερ γάσῃ, πῶς διεπλάσθη τὸ ἔμβρυον. Τοῦτο γὰρ οὔτε ὁ εὐαγγελιστὴς ἐδίδαξεν, οὔτε πρὸ αὐτοῦ ὁ ἄγγελος, ο ipsum angelus, qui Virgini conceptum annuntiavit. εὐαγγελισάμενος τῇ Θεοτόκῳ τὴν σύλληψιν. ΗγνόηHoc siquidem ignorabant, eo quod incomprehensibile sit, solique beatæ Trinitati cognitum. Verum id tantum scito, quod Filius incarnatus est secundum Patris voluntatem, cooperante etiam Spiritu sancto. Vers. 19. Joseph dimittere eam. Justus quidem dicitur, qui avaritiam odit; dicitur etiam generali ter, qui virtutem colit. Sicut et bic Joseph justus σαν γὰρ τοῦτο καὶ αὐτοὶ, διὰ τὸ εἶναι πᾶσιν ἀκατάληπτον, καὶ μόνῃ τῇ μακαρίᾳ Τριάδι γνώριμον. Τοῦτο δὲ γίνωσκε μόνον, ὅτι σεσάρκωται ὁ Υἱὸς, εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύμα τος. Ιωσήφ ἀπολῦσαι αὐτήν. Δίκαιος λέγεται μὲν, καὶ ὁ μισῶν τὴν πλεονεξίαν, λέγεται δὲ, καὶ ὁ καθόλου ἐνάρετος, ὥσπερ καὶ νῦν ὁ Ἰωσήφ, δίκαιο; Variæ lectiones et notæ. Apud Chrysost. t. VII, p. 45 B. quem locum respicit, est αιχμαλωσίας, quod eodem redit. lioc scholium omiserat Hentenius. Transiliorat fortasse scriba istins codicis. Ηγουν ἀπόκειται, omittit. A. malim υπόκει· ται. Ενδον γὰρ ἦν, omittit. A. Plerumque in talibns adhibent θορυβηθη.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. I. είναι μαρτυρηθείς, διά τε τὰς ἄλλας αὐτοῦ ἀρετὰς, esse perhibetur, cum propter alias ejus virtutes, καὶ διὰ τὴν πραότητα καὶ ἀγαθωσύνην. Παραδειγματίσαι δὲ ἐλέγετο, ὅταν ἀνὴρ παρὰ τὸ συνέδριον ἦγε τὴν ὑποπτευομένην, καὶ κατηγόρει ταύτης, καὶ οὕτ τως αὐτὴν φανερῶ; ἀπέλυεν ἀπὸ τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ὅπερ μὴ θέλων ποιῆσαι ὁ Ἰωσήφ, ἠβουλήθη λάθρα ἀπολῦσαι αὐτὴν, ἵνα καὶ αὐτὸς ἀνεύθυνος ἀπὸ τοῦ νόμου μείνῃ, τοῦ κελεύοντος, ἀπολύειν τὰς κυούσας ἑτέρωθεν, κἀκείνην ἀπαθῆ κακῶν συντηρήσῃ, μὴ δημοσιεύσας τὸ γεγονός. Ταῦτα δὲ — ἐφάνη αὐτῷ. "Ορα πραότητος υπερο βολήν! οὐ μόνον γὰρ οὐκ ἐξεῖπεν ἑτέρῳ περὶ τοῦ πράγματος, ἀλλ' οὐδὲ αὐτῇ τῇ ὑποπτευομένῃ, ἀλλά καθ' ἑαυτὸν ἐνεθυμήθη, λάθρα ἀπολῦσαι αὐτήν. Καὶ διατί μὴ, πρὸ τοῦ ἐξογκωθῆναι τὴν γαστέρα αὐτῆς, ὁ ἄγγελος εἶπε τῷ Ἰωσὴφ τὰ περὶ τῆς ἀσπόρου συλ λήψεως; Διότι ἔμελλεν ἀπιστεῖσθαι, διὰ τὸ παράδοξον. Λοιπὸν οὖν, ἐρωμένου τοῦ πράγματος, μηνύει, καὶ πείθει ῥᾴδιον. Καὶ διατί μὴ ἡ Παρθένος τῷ Ιωσήφ ἀνήγγειλε, προδιδαχθεῖσα ταῦτα παρὰ τοῦ Γαβριήλ; Διότι ἐγίνωσκεν, ώ; οὐ πιστευθήσεται, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ παροξυνεῖ, ὡς ἐπιχειροῦσα συσκιάζειν τὸ πεπλημμελημένον. Καὶ διατί μὴ καὶ τῇ Παρθένω, μετὰ τὸν ὄγκον τῆς γαστρός, εμήνυσεν ὁ ἄγγελος τὴν ἐκ Πνεύματος ἁγίου σύλληψιν; Διότι, εἰ μὴ προμεμάθηκε τοῦτο, ἔμελλεν ἐν θορύβῳ εἶναι καὶ ταραχῇ, καὶ ἐπὶ βρόχον ἐλθεῖν εὖ εἰδυῖα, ὡς οὐκ ἄν ποτε πείσῃ τινά, λέγουσα, μὴ ὁμιλῆσαι ἀνα βρί. Διὰ τοῦτο, τῇ μὲν Παρθένῳ, πρὸ τῆς συλλήψεως, ὁ ἄγγελος διαλέγεται· τῷ δὲ Ἰωσήφ, ἐν τῷ καιρῷ τῶν ὠδίνων. tum propter mansuetudinem ac probitatem ejus. Traducere autem dicebatur, quando vir ad concilium ducebat uxorem, de qua suspicionem habebat, ipsamque accusabal: et ita manifeste eam a domo propria dimittebat. Quod nolens facere Joseph, voluit clam dimittere eam, ut et ipse nulli obnoxius crimini secundum legen maneret, eas jubentem dimittere, quæ aliunde in utero haberent, et illam a malorum perpessione servaret, quia id quod factum erat, nou manifestabat. Vers. 20. Hæc aulem apparuit ei. Vide mansuetudinis excellentiam. Non solum hac de re nihil alteri manifestabat, sed nec ipsi, de qua suspicionem habebat: tantum apud se cogitavit, clam dimittere eam: Εt quare non antequam venter intumesceret Virginis dixit angelus ipsi Joseph, quæ facta fuerant circa conceptionem sine semine? Quia propter mgnam rei novitatem incredulus fuisset. Cum ergo res jam appareret, indicat faciliusque persuadet. Præterea, cur non ipsa Virgo manifestavit Joseph, cum prius a Gabriele esset edocta? Quod sciebat tantum abesse ut sibi fides adbiberetur ut magis etiam irritaret (ad vindictam Josephum) si culpam conaretur celare. Ad hæc: Quare non post ventris tumorem significavit angelus Virginis conceptionem, quæ per Spirituu sanctum facta esset? Quia nisi prius rem didicisset timore ac perturbatione adeo exagitari potuit, ut mortem ipsa sibi conscisceret, plane sciens, quod nulli unquam persuadere potuisset, se nulli commi stam esse viro. Propterea Virgini quidem ante conceptionem angelus nuntiavit, Josph autem parturitionis tempore. Καὶ ὁ μὲν Ματθαῖος περὶ τοῦ ἀγγέλου τοῦ ἐπιστάντος τῷ Ἰωσὴφ ἀνέγραψεν· ὁ δὲ Λουκᾶς περὶ τοῦ εὐαγγελισαμένου τῇ Παρθένῳ τὴν θείαν σύλληψιν. Αμφότερα γάρ γεγόνασι. Καὶ διατί κατ' όναρ αὐτῷ φαίνεται ὁ ἄγγελος, καὶ μὴ φανερῶς, ὥσπερ καὶ τῇ Παρθένῳ; Διότι ἡ μὲν Παρθένος έχρηζε φανερᾶς ὄψεως, διὰ τὸ παράδοξον τοῦ μηνύματος· ὁ δὲ Ἰωσήφ, βλέπων μὲν καὶ τὸν ὄγκον τῆς γαστρός, γινώσκων δὲ καὶ τὸν βίον τῆς Παρθένου καθαρόν τε καὶ ἀνεπίληπτον, εὐχερέστερον ἔμελλε πιστεύειν. ᾿Αλλως τε δέ, καὶ ὡς εὖ εἰδὼς διακρίνειν ὀνείρους, ἐν ὀνείρῳ βλέπει τὸν ἄγγελον. Λέγων γυναῖκά σου. Υἱὸν Δαυὶδ αὐτὸν ἐκάλεσ σεν, ἀνάγων τὴν διάνοιαν αὐτοῦ ἐπὶ τὸν Δαυῖς, ἀφ' οὗ προσεδόκων Ιουδαίοι τὸν Χριστὸν ἔσεσθαι. Εἰπὼν δὲ, Μὴ φοβηθῇς, ἀνεκάλυψεν αὐτῷ τὸ τῆς καρδίας αὐτοῦ μυστήριον. Εφοβεῖτο γὰρ κατέχειν τὴν Θεοτό κον, μὴ προσκρούσῃ τῷ Θεῷ, μοιχαλίδα κατέχων παρὰ τὸν νόμον. Τί δέ ἐστι τὸ, παραλαβεῖν; Ενδον κατέχειν παρ' ἑαυτῷ, λαβεῖν αὖθις. Ηδη γὰρ αὐτῷ κατὰ διάνοιαν ἀπολέλυτο. Παραλαβεῖν δὲ οὐκ εἰ; γάμον, ἀλλ' εἰς φυλακήν. Τὴν γυναῖκά σου δὲ εἶπε, καντεῦθεν πληροφορῶν αὐτὸν, ὅτι οὐχ ὡμίλησεν ἀνδρί. Τὸ γὰρ ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἀγίου. Τὸ ἐν Et Matthæus quidem de angelo Joseph apparente conscripsit; Lucas vero, quomodo Virgini divinus conceptus sit annuntiatus; utrumque enim factum est. Rursum, quam ob causam in sumuis ipsi Joseph apparuit angelus et non manifeste, sicut Vir gini 7 Quia Virgini quidem maniiesta opus erat visione propter rei, quæ significabatur, novitatem: Joseph, aulem videns quidem uteri tumorem, cognitam tamen habens vitæ Virginis puritatem ac innocentiam, alio quoque modo facilius erat cre- «liturus, tanquam qui somnia probe noverat dijudicare: ideo in somnis angelum videt. Vers. 20. Dicens — conjugem tuam. David filium, ipsum nominat, nentem ejus ad David reducens a quo Christum esse venturum exspectabant Judæi. Dicens autem, Ne timueris, eidem manifestat proprii cordis arcanum. Timebat siquidem retinere Dei Matrem, ne Deum offenderet, retenta contra legem adultera. Quid est autem accipere? Intus retinere, vel ad se ipsum rursus capere. Jan enim mente ab eo divisa erat. Accipere vero non ad nuptias, sed ad custodiam. Uxorem quoque tuam dixit, ut inde certiorem eum faceret, quod a nullo cognita esset viro. Vers. 20. Quod enim a Sviritu sancio est. For-

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. I. είναι μαρτυρηθείς, διά τε τὰς ἄλλας αὐτοῦ ἀρετὰς, esse perhibetur, cum propter alias ejus virtutes, καὶ διὰ τὴν πραότητα καὶ ἀγαθωσύνην. Παραδειγματίσαι δὲ ἐλέγετο, ὅταν ἀνὴρ παρὰ τὸ συνέδριον ἦγε τὴν ὑποπτευομένην, καὶ κατηγόρει ταύτης, καὶ οὕτ τως αὐτὴν φανερῶ; ἀπέλυεν ἀπὸ τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ὅπερ μὴ θέλων ποιῆσαι ὁ Ἰωσήφ, ἠβουλήθη λάθρα ἀπολῦσαι αὐτὴν, ἵνα καὶ αὐτὸς ἀνεύθυνος ἀπὸ τοῦ νόμου μείνῃ, τοῦ κελεύοντος, ἀπολύειν τὰς κυούσας ἑτέρωθεν, κἀκείνην ἀπαθῆ κακῶν συντηρήσῃ, μὴ δημοσιεύσας τὸ γεγονός. Ταῦτα δὲ — ἐφάνη αὐτῷ. "Ορα πραότητος υπερο βολήν! οὐ μόνον γὰρ οὐκ ἐξεῖπεν ἑτέρῳ περὶ τοῦ πράγματος, ἀλλ' οὐδὲ αὐτῇ τῇ ὑποπτευομένῃ, ἀλλά καθ' ἑαυτὸν ἐνεθυμήθη, λάθρα ἀπολῦσαι αὐτήν. Καὶ διατί μὴ, πρὸ τοῦ ἐξογκωθῆναι τὴν γαστέρα αὐτῆς, ὁ ἄγγελος εἶπε τῷ Ἰωσὴφ τὰ περὶ τῆς ἀσπόρου συλ λήψεως; Διότι ἔμελλεν ἀπιστεῖσθαι, διὰ τὸ παράδοξον. Λοιπὸν οὖν, ἐρωμένου τοῦ πράγματος, μηνύει, καὶ πείθει ῥᾴδιον. Καὶ διατί μὴ ἡ Παρθένος τῷ Ιωσήφ ἀνήγγειλε, προδιδαχθεῖσα ταῦτα παρὰ τοῦ Γαβριήλ; Διότι ἐγίνωσκεν, ώ; οὐ πιστευθήσεται, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ παροξυνεῖ, ὡς ἐπιχειροῦσα συσκιάζειν τὸ πεπλημμελημένον. Καὶ διατί μὴ καὶ τῇ Παρθένω, μετὰ τὸν ὄγκον τῆς γαστρός, εμήνυσεν ὁ ἄγγελος τὴν ἐκ Πνεύματος ἁγίου σύλληψιν; Διότι, εἰ μὴ προμεμάθηκε τοῦτο, ἔμελλεν ἐν θορύβῳ εἶναι καὶ ταραχῇ, καὶ ἐπὶ βρόχον ἐλθεῖν εὖ εἰδυῖα, ὡς οὐκ ἄν ποτε πείσῃ τινά, λέγουσα, μὴ ὁμιλῆσαι ἀνα βρί. Διὰ τοῦτο, τῇ μὲν Παρθένῳ, πρὸ τῆς συλλήψεως, ὁ ἄγγελος διαλέγεται· τῷ δὲ Ἰωσήφ, ἐν τῷ καιρῷ τῶν ὠδίνων. tum propter mansuetudinem ac probitatem ejus. Traducere autem dicebatur, quando vir ad concilium ducebat uxorem, de qua suspicionem habebat, ipsamque accusabal: et ita manifeste eam a domo propria dimittebat. Quod nolens facere Joseph, voluit clam dimittere eam, ut et ipse nulli obnoxius crimini secundum legen maneret, eas jubentem dimittere, quæ aliunde in utero haberent, et illam a malorum perpessione servaret, quia id quod factum erat, nou manifestabat. Vers. 20. Hæc aulem apparuit ei. Vide mansuetudinis excellentiam. Non solum hac de re nihil alteri manifestabat, sed nec ipsi, de qua suspicionem habebat: tantum apud se cogitavit, clam dimittere eam: Εt quare non antequam venter intumesceret Virginis dixit angelus ipsi Joseph, quæ facta fuerant circa conceptionem sine semine? Quia propter mgnam rei novitatem incredulus fuisset. Cum ergo res jam appareret, indicat faciliusque persuadet. Præterea, cur non ipsa Virgo manifestavit Joseph, cum prius a Gabriele esset edocta? Quod sciebat tantum abesse ut sibi fides adbiberetur ut magis etiam irritaret (ad vindictam Josephum) si culpam conaretur celare. Ad hæc: Quare non post ventris tumorem significavit angelus Virginis conceptionem, quæ per Spirituu sanctum facta esset? Quia nisi prius rem didicisset timore ac perturbatione adeo exagitari potuit, ut mortem ipsa sibi conscisceret, plane sciens, quod nulli unquam persuadere potuisset, se nulli commi stam esse viro. Propterea Virgini quidem ante conceptionem angelus nuntiavit, Josph autem parturitionis tempore. Καὶ ὁ μὲν Ματθαῖος περὶ τοῦ ἀγγέλου τοῦ ἐπιστάντος τῷ Ἰωσὴφ ἀνέγραψεν· ὁ δὲ Λουκᾶς περὶ τοῦ εὐαγγελισαμένου τῇ Παρθένῳ τὴν θείαν σύλληψιν. Αμφότερα γάρ γεγόνασι. Καὶ διατί κατ' όναρ αὐτῷ φαίνεται ὁ ἄγγελος, καὶ μὴ φανερῶς, ὥσπερ καὶ τῇ Παρθένῳ; Διότι ἡ μὲν Παρθένος έχρηζε φανερᾶς ὄψεως, διὰ τὸ παράδοξον τοῦ μηνύματος· ὁ δὲ Ἰωσήφ, βλέπων μὲν καὶ τὸν ὄγκον τῆς γαστρός, γινώσκων δὲ καὶ τὸν βίον τῆς Παρθένου καθαρόν τε καὶ ἀνεπίληπτον, εὐχερέστερον ἔμελλε πιστεύειν. ᾿Αλλως τε δέ, καὶ ὡς εὖ εἰδὼς διακρίνειν ὀνείρους, ἐν ὀνείρῳ βλέπει τὸν ἄγγελον. Λέγων γυναῖκά σου. Υἱὸν Δαυὶδ αὐτὸν ἐκάλεσ σεν, ἀνάγων τὴν διάνοιαν αὐτοῦ ἐπὶ τὸν Δαυῖς, ἀφ' οὗ προσεδόκων Ιουδαίοι τὸν Χριστὸν ἔσεσθαι. Εἰπὼν δὲ, Μὴ φοβηθῇς, ἀνεκάλυψεν αὐτῷ τὸ τῆς καρδίας αὐτοῦ μυστήριον. Εφοβεῖτο γὰρ κατέχειν τὴν Θεοτό κον, μὴ προσκρούσῃ τῷ Θεῷ, μοιχαλίδα κατέχων παρὰ τὸν νόμον. Τί δέ ἐστι τὸ, παραλαβεῖν; Ενδον κατέχειν παρ' ἑαυτῷ, λαβεῖν αὖθις. Ηδη γὰρ αὐτῷ κατὰ διάνοιαν ἀπολέλυτο. Παραλαβεῖν δὲ οὐκ εἰ; γάμον, ἀλλ' εἰς φυλακήν. Τὴν γυναῖκά σου δὲ εἶπε, καντεῦθεν πληροφορῶν αὐτὸν, ὅτι οὐχ ὡμίλησεν ἀνδρί. Τὸ γὰρ ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἀγίου. Τὸ ἐν Et Matthæus quidem de angelo Joseph apparente conscripsit; Lucas vero, quomodo Virgini divinus conceptus sit annuntiatus; utrumque enim factum est. Rursum, quam ob causam in sumuis ipsi Joseph apparuit angelus et non manifeste, sicut Vir gini 7 Quia Virgini quidem maniiesta opus erat visione propter rei, quæ significabatur, novitatem: Joseph, aulem videns quidem uteri tumorem, cognitam tamen habens vitæ Virginis puritatem ac innocentiam, alio quoque modo facilius erat cre- «liturus, tanquam qui somnia probe noverat dijudicare: ideo in somnis angelum videt. Vers. 20. Dicens — conjugem tuam. David filium, ipsum nominat, nentem ejus ad David reducens a quo Christum esse venturum exspectabant Judæi. Dicens autem, Ne timueris, eidem manifestat proprii cordis arcanum. Timebat siquidem retinere Dei Matrem, ne Deum offenderet, retenta contra legem adultera. Quid est autem accipere? Intus retinere, vel ad se ipsum rursus capere. Jan enim mente ab eo divisa erat. Accipere vero non ad nuptias, sed ad custodiam. Uxorem quoque tuam dixit, ut inde certiorem eum faceret, quod a nullo cognita esset viro. Vers. 20. Quod enim a Sviritu sancio est. For-

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. I. είναι μαρτυρηθείς, διά τε τὰς ἄλλας αὐτοῦ ἀρετὰς, esse perhibetur, cum propter alias ejus virtutes, καὶ διὰ τὴν πραότητα καὶ ἀγαθωσύνην. Παραδειγματίσαι δὲ ἐλέγετο, ὅταν ἀνὴρ παρὰ τὸ συνέδριον ἦγε τὴν ὑποπτευομένην, καὶ κατηγόρει ταύτης, καὶ οὕτ τως αὐτὴν φανερῶ; ἀπέλυεν ἀπὸ τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ὅπερ μὴ θέλων ποιῆσαι ὁ Ἰωσήφ, ἠβουλήθη λάθρα ἀπολῦσαι αὐτὴν, ἵνα καὶ αὐτὸς ἀνεύθυνος ἀπὸ τοῦ νόμου μείνῃ, τοῦ κελεύοντος, ἀπολύειν τὰς κυούσας ἑτέρωθεν, κἀκείνην ἀπαθῆ κακῶν συντηρήσῃ, μὴ δημοσιεύσας τὸ γεγονός. Ταῦτα δὲ — ἐφάνη αὐτῷ. "Ορα πραότητος υπερο βολήν! οὐ μόνον γὰρ οὐκ ἐξεῖπεν ἑτέρῳ περὶ τοῦ πράγματος, ἀλλ' οὐδὲ αὐτῇ τῇ ὑποπτευομένῃ, ἀλλά καθ' ἑαυτὸν ἐνεθυμήθη, λάθρα ἀπολῦσαι αὐτήν. Καὶ διατί μὴ, πρὸ τοῦ ἐξογκωθῆναι τὴν γαστέρα αὐτῆς, ὁ ἄγγελος εἶπε τῷ Ἰωσὴφ τὰ περὶ τῆς ἀσπόρου συλ λήψεως; Διότι ἔμελλεν ἀπιστεῖσθαι, διὰ τὸ παράδοξον. Λοιπὸν οὖν, ἐρωμένου τοῦ πράγματος, μηνύει, καὶ πείθει ῥᾴδιον. Καὶ διατί μὴ ἡ Παρθένος τῷ Ιωσήφ ἀνήγγειλε, προδιδαχθεῖσα ταῦτα παρὰ τοῦ Γαβριήλ; Διότι ἐγίνωσκεν, ώ; οὐ πιστευθήσεται, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ παροξυνεῖ, ὡς ἐπιχειροῦσα συσκιάζειν τὸ πεπλημμελημένον. Καὶ διατί μὴ καὶ τῇ Παρθένω, μετὰ τὸν ὄγκον τῆς γαστρός, εμήνυσεν ὁ ἄγγελος τὴν ἐκ Πνεύματος ἁγίου σύλληψιν; Διότι, εἰ μὴ προμεμάθηκε τοῦτο, ἔμελλεν ἐν θορύβῳ εἶναι καὶ ταραχῇ, καὶ ἐπὶ βρόχον ἐλθεῖν εὖ εἰδυῖα, ὡς οὐκ ἄν ποτε πείσῃ τινά, λέγουσα, μὴ ὁμιλῆσαι ἀνα βρί. Διὰ τοῦτο, τῇ μὲν Παρθένῳ, πρὸ τῆς συλλήψεως, ὁ ἄγγελος διαλέγεται· τῷ δὲ Ἰωσήφ, ἐν τῷ καιρῷ τῶν ὠδίνων. tum propter mansuetudinem ac probitatem ejus. Traducere autem dicebatur, quando vir ad concilium ducebat uxorem, de qua suspicionem habebat, ipsamque accusabal: et ita manifeste eam a domo propria dimittebat. Quod nolens facere Joseph, voluit clam dimittere eam, ut et ipse nulli obnoxius crimini secundum legen maneret, eas jubentem dimittere, quæ aliunde in utero haberent, et illam a malorum perpessione servaret, quia id quod factum erat, nou manifestabat. Vers. 20. Hæc aulem apparuit ei. Vide mansuetudinis excellentiam. Non solum hac de re nihil alteri manifestabat, sed nec ipsi, de qua suspicionem habebat: tantum apud se cogitavit, clam dimittere eam: Εt quare non antequam venter intumesceret Virginis dixit angelus ipsi Joseph, quæ facta fuerant circa conceptionem sine semine? Quia propter mgnam rei novitatem incredulus fuisset. Cum ergo res jam appareret, indicat faciliusque persuadet. Præterea, cur non ipsa Virgo manifestavit Joseph, cum prius a Gabriele esset edocta? Quod sciebat tantum abesse ut sibi fides adbiberetur ut magis etiam irritaret (ad vindictam Josephum) si culpam conaretur celare. Ad hæc: Quare non post ventris tumorem significavit angelus Virginis conceptionem, quæ per Spirituu sanctum facta esset? Quia nisi prius rem didicisset timore ac perturbatione adeo exagitari potuit, ut mortem ipsa sibi conscisceret, plane sciens, quod nulli unquam persuadere potuisset, se nulli commi stam esse viro. Propterea Virgini quidem ante conceptionem angelus nuntiavit, Josph autem parturitionis tempore. Καὶ ὁ μὲν Ματθαῖος περὶ τοῦ ἀγγέλου τοῦ ἐπιστάντος τῷ Ἰωσὴφ ἀνέγραψεν· ὁ δὲ Λουκᾶς περὶ τοῦ εὐαγγελισαμένου τῇ Παρθένῳ τὴν θείαν σύλληψιν. Αμφότερα γάρ γεγόνασι. Καὶ διατί κατ' όναρ αὐτῷ φαίνεται ὁ ἄγγελος, καὶ μὴ φανερῶς, ὥσπερ καὶ τῇ Παρθένῳ; Διότι ἡ μὲν Παρθένος έχρηζε φανερᾶς ὄψεως, διὰ τὸ παράδοξον τοῦ μηνύματος· ὁ δὲ Ἰωσήφ, βλέπων μὲν καὶ τὸν ὄγκον τῆς γαστρός, γινώσκων δὲ καὶ τὸν βίον τῆς Παρθένου καθαρόν τε καὶ ἀνεπίληπτον, εὐχερέστερον ἔμελλε πιστεύειν. ᾿Αλλως τε δέ, καὶ ὡς εὖ εἰδὼς διακρίνειν ὀνείρους, ἐν ὀνείρῳ βλέπει τὸν ἄγγελον. Λέγων γυναῖκά σου. Υἱὸν Δαυὶδ αὐτὸν ἐκάλεσ σεν, ἀνάγων τὴν διάνοιαν αὐτοῦ ἐπὶ τὸν Δαυῖς, ἀφ' οὗ προσεδόκων Ιουδαίοι τὸν Χριστὸν ἔσεσθαι. Εἰπὼν δὲ, Μὴ φοβηθῇς, ἀνεκάλυψεν αὐτῷ τὸ τῆς καρδίας αὐτοῦ μυστήριον. Εφοβεῖτο γὰρ κατέχειν τὴν Θεοτό κον, μὴ προσκρούσῃ τῷ Θεῷ, μοιχαλίδα κατέχων παρὰ τὸν νόμον. Τί δέ ἐστι τὸ, παραλαβεῖν; Ενδον κατέχειν παρ' ἑαυτῷ, λαβεῖν αὖθις. Ηδη γὰρ αὐτῷ κατὰ διάνοιαν ἀπολέλυτο. Παραλαβεῖν δὲ οὐκ εἰ; γάμον, ἀλλ' εἰς φυλακήν. Τὴν γυναῖκά σου δὲ εἶπε, καντεῦθεν πληροφορῶν αὐτὸν, ὅτι οὐχ ὡμίλησεν ἀνδρί. Τὸ γὰρ ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἀγίου. Τὸ ἐν Et Matthæus quidem de angelo Joseph apparente conscripsit; Lucas vero, quomodo Virgini divinus conceptus sit annuntiatus; utrumque enim factum est. Rursum, quam ob causam in sumuis ipsi Joseph apparuit angelus et non manifeste, sicut Vir gini 7 Quia Virgini quidem maniiesta opus erat visione propter rei, quæ significabatur, novitatem: Joseph, aulem videns quidem uteri tumorem, cognitam tamen habens vitæ Virginis puritatem ac innocentiam, alio quoque modo facilius erat cre- «liturus, tanquam qui somnia probe noverat dijudicare: ideo in somnis angelum videt. Vers. 20. Dicens — conjugem tuam. David filium, ipsum nominat, nentem ejus ad David reducens a quo Christum esse venturum exspectabant Judæi. Dicens autem, Ne timueris, eidem manifestat proprii cordis arcanum. Timebat siquidem retinere Dei Matrem, ne Deum offenderet, retenta contra legem adultera. Quid est autem accipere? Intus retinere, vel ad se ipsum rursus capere. Jan enim mente ab eo divisa erat. Accipere vero non ad nuptias, sed ad custodiam. Uxorem quoque tuam dixit, ut inde certiorem eum faceret, quod a nullo cognita esset viro. Vers. 20. Quod enim a Sviritu sancio est. For-

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. I. είναι μαρτυρηθείς, διά τε τὰς ἄλλας αὐτοῦ ἀρετὰς, esse perhibetur, cum propter alias ejus virtutes, καὶ διὰ τὴν πραότητα καὶ ἀγαθωσύνην. Παραδειγματίσαι δὲ ἐλέγετο, ὅταν ἀνὴρ παρὰ τὸ συνέδριον ἦγε τὴν ὑποπτευομένην, καὶ κατηγόρει ταύτης, καὶ οὕτ τως αὐτὴν φανερῶ; ἀπέλυεν ἀπὸ τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ὅπερ μὴ θέλων ποιῆσαι ὁ Ἰωσήφ, ἠβουλήθη λάθρα ἀπολῦσαι αὐτὴν, ἵνα καὶ αὐτὸς ἀνεύθυνος ἀπὸ τοῦ νόμου μείνῃ, τοῦ κελεύοντος, ἀπολύειν τὰς κυούσας ἑτέρωθεν, κἀκείνην ἀπαθῆ κακῶν συντηρήσῃ, μὴ δημοσιεύσας τὸ γεγονός. Ταῦτα δὲ — ἐφάνη αὐτῷ. "Ορα πραότητος υπερο βολήν! οὐ μόνον γὰρ οὐκ ἐξεῖπεν ἑτέρῳ περὶ τοῦ πράγματος, ἀλλ' οὐδὲ αὐτῇ τῇ ὑποπτευομένῃ, ἀλλά καθ' ἑαυτὸν ἐνεθυμήθη, λάθρα ἀπολῦσαι αὐτήν. Καὶ διατί μὴ, πρὸ τοῦ ἐξογκωθῆναι τὴν γαστέρα αὐτῆς, ὁ ἄγγελος εἶπε τῷ Ἰωσὴφ τὰ περὶ τῆς ἀσπόρου συλ λήψεως; Διότι ἔμελλεν ἀπιστεῖσθαι, διὰ τὸ παράδοξον. Λοιπὸν οὖν, ἐρωμένου τοῦ πράγματος, μηνύει, καὶ πείθει ῥᾴδιον. Καὶ διατί μὴ ἡ Παρθένος τῷ Ιωσήφ ἀνήγγειλε, προδιδαχθεῖσα ταῦτα παρὰ τοῦ Γαβριήλ; Διότι ἐγίνωσκεν, ώ; οὐ πιστευθήσεται, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ παροξυνεῖ, ὡς ἐπιχειροῦσα συσκιάζειν τὸ πεπλημμελημένον. Καὶ διατί μὴ καὶ τῇ Παρθένω, μετὰ τὸν ὄγκον τῆς γαστρός, εμήνυσεν ὁ ἄγγελος τὴν ἐκ Πνεύματος ἁγίου σύλληψιν; Διότι, εἰ μὴ προμεμάθηκε τοῦτο, ἔμελλεν ἐν θορύβῳ εἶναι καὶ ταραχῇ, καὶ ἐπὶ βρόχον ἐλθεῖν εὖ εἰδυῖα, ὡς οὐκ ἄν ποτε πείσῃ τινά, λέγουσα, μὴ ὁμιλῆσαι ἀνα βρί. Διὰ τοῦτο, τῇ μὲν Παρθένῳ, πρὸ τῆς συλλήψεως, ὁ ἄγγελος διαλέγεται· τῷ δὲ Ἰωσήφ, ἐν τῷ καιρῷ τῶν ὠδίνων. tum propter mansuetudinem ac probitatem ejus. Traducere autem dicebatur, quando vir ad concilium ducebat uxorem, de qua suspicionem habebat, ipsamque accusabal: et ita manifeste eam a domo propria dimittebat. Quod nolens facere Joseph, voluit clam dimittere eam, ut et ipse nulli obnoxius crimini secundum legen maneret, eas jubentem dimittere, quæ aliunde in utero haberent, et illam a malorum perpessione servaret, quia id quod factum erat, nou manifestabat. Vers. 20. Hæc aulem apparuit ei. Vide mansuetudinis excellentiam. Non solum hac de re nihil alteri manifestabat, sed nec ipsi, de qua suspicionem habebat: tantum apud se cogitavit, clam dimittere eam: Εt quare non antequam venter intumesceret Virginis dixit angelus ipsi Joseph, quæ facta fuerant circa conceptionem sine semine? Quia propter mgnam rei novitatem incredulus fuisset. Cum ergo res jam appareret, indicat faciliusque persuadet. Præterea, cur non ipsa Virgo manifestavit Joseph, cum prius a Gabriele esset edocta? Quod sciebat tantum abesse ut sibi fides adbiberetur ut magis etiam irritaret (ad vindictam Josephum) si culpam conaretur celare. Ad hæc: Quare non post ventris tumorem significavit angelus Virginis conceptionem, quæ per Spirituu sanctum facta esset? Quia nisi prius rem didicisset timore ac perturbatione adeo exagitari potuit, ut mortem ipsa sibi conscisceret, plane sciens, quod nulli unquam persuadere potuisset, se nulli commi stam esse viro. Propterea Virgini quidem ante conceptionem angelus nuntiavit, Josph autem parturitionis tempore. Καὶ ὁ μὲν Ματθαῖος περὶ τοῦ ἀγγέλου τοῦ ἐπιστάντος τῷ Ἰωσὴφ ἀνέγραψεν· ὁ δὲ Λουκᾶς περὶ τοῦ εὐαγγελισαμένου τῇ Παρθένῳ τὴν θείαν σύλληψιν. Αμφότερα γάρ γεγόνασι. Καὶ διατί κατ' όναρ αὐτῷ φαίνεται ὁ ἄγγελος, καὶ μὴ φανερῶς, ὥσπερ καὶ τῇ Παρθένῳ; Διότι ἡ μὲν Παρθένος έχρηζε φανερᾶς ὄψεως, διὰ τὸ παράδοξον τοῦ μηνύματος· ὁ δὲ Ἰωσήφ, βλέπων μὲν καὶ τὸν ὄγκον τῆς γαστρός, γινώσκων δὲ καὶ τὸν βίον τῆς Παρθένου καθαρόν τε καὶ ἀνεπίληπτον, εὐχερέστερον ἔμελλε πιστεύειν. ᾿Αλλως τε δέ, καὶ ὡς εὖ εἰδὼς διακρίνειν ὀνείρους, ἐν ὀνείρῳ βλέπει τὸν ἄγγελον. Λέγων γυναῖκά σου. Υἱὸν Δαυὶδ αὐτὸν ἐκάλεσ σεν, ἀνάγων τὴν διάνοιαν αὐτοῦ ἐπὶ τὸν Δαυῖς, ἀφ' οὗ προσεδόκων Ιουδαίοι τὸν Χριστὸν ἔσεσθαι. Εἰπὼν δὲ, Μὴ φοβηθῇς, ἀνεκάλυψεν αὐτῷ τὸ τῆς καρδίας αὐτοῦ μυστήριον. Εφοβεῖτο γὰρ κατέχειν τὴν Θεοτό κον, μὴ προσκρούσῃ τῷ Θεῷ, μοιχαλίδα κατέχων παρὰ τὸν νόμον. Τί δέ ἐστι τὸ, παραλαβεῖν; Ενδον κατέχειν παρ' ἑαυτῷ, λαβεῖν αὖθις. Ηδη γὰρ αὐτῷ κατὰ διάνοιαν ἀπολέλυτο. Παραλαβεῖν δὲ οὐκ εἰ; γάμον, ἀλλ' εἰς φυλακήν. Τὴν γυναῖκά σου δὲ εἶπε, καντεῦθεν πληροφορῶν αὐτὸν, ὅτι οὐχ ὡμίλησεν ἀνδρί. Τὸ γὰρ ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἀγίου. Τὸ ἐν Et Matthæus quidem de angelo Joseph apparente conscripsit; Lucas vero, quomodo Virgini divinus conceptus sit annuntiatus; utrumque enim factum est. Rursum, quam ob causam in sumuis ipsi Joseph apparuit angelus et non manifeste, sicut Vir gini 7 Quia Virgini quidem maniiesta opus erat visione propter rei, quæ significabatur, novitatem: Joseph, aulem videns quidem uteri tumorem, cognitam tamen habens vitæ Virginis puritatem ac innocentiam, alio quoque modo facilius erat cre- «liturus, tanquam qui somnia probe noverat dijudicare: ideo in somnis angelum videt. Vers. 20. Dicens — conjugem tuam. David filium, ipsum nominat, nentem ejus ad David reducens a quo Christum esse venturum exspectabant Judæi. Dicens autem, Ne timueris, eidem manifestat proprii cordis arcanum. Timebat siquidem retinere Dei Matrem, ne Deum offenderet, retenta contra legem adultera. Quid est autem accipere? Intus retinere, vel ad se ipsum rursus capere. Jan enim mente ab eo divisa erat. Accipere vero non ad nuptias, sed ad custodiam. Uxorem quoque tuam dixit, ut inde certiorem eum faceret, quod a nullo cognita esset viro. Vers. 20. Quod enim a Sviritu sancio est. For-

matum in ca, genitum dixit, ut discamus non pou- αὐτῇ διαπλασθέν. Γεννηθὲν γὰρ εἶπεν, ἵνα μάθωμεν, latim, modo seminis, formatum esse: sed repente ὅτι οὐ κατὰ μικρὸν ἐμορφώθη, νόμῳ σπέρματος, quantum ad formationem perfecte factus est. Vide ἀλλ' εὐθὺς, ὅσον εἰς μόρφωσιν, τέλειον διεπλάσθη. autem, quomodo ipsum admonuit ejus, quod Da- Ορα δὲ, πῶς πρότερον ἀνέμνησεν αὐτὸν τῆς ἐκ vid exspectabatur: deinde manifestavit ipsi occul Δαυτό προσδοκίας, ἔπειτα ἐξεκάλυψεν αὐτῷ τὸν tum cordis timorem, et quid facere decrevisset: ἀπόῤῥητον φόβον τῆς καρδίας, καὶ ὁ ἐξουλήθη, εἶτα postea docuit, puram esse ejus sponsam: et ita ἐδίδαξεν, ὅτι καθαρώς μνηστή ἐστιν αὐτοῦ, καὶ τότε tandem, quod rei caput erat intulit, videlicet, quod τὸ κεφάλαιον ἐπήνεγκεν, ὅτι ἐκ Πνεύματός ἐστιν • Spiritu sancto esset, ut hoc modo facilius reci- ἁγίου, ἵνα εὐπαράδεκτον οὕτω γένηται. pi possel. a † Quod ab aliquo esse dicitur, vel est modo gene- [Τό Εκ τινος, ή γεννητικῶς κατὰ τό· Εγώ rationis, juxta illud: Ego a Deo exivi vel modo ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐξῆλθον· ης δημιουργικῶς, κατά τό creationis, juxta illud: Unus Deus et Paler, a quo Εἰς Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα· ἡ φυσικῶς, omnia; vel modo naturali, sicut effectus est ab ὡς ἡ ἐνέργεια ἐκ τοῦ ἐνεργοῦντος. Τὸ τοίνυν ἐν τῇ operante. Quod igitur in Virgine genitum est, non Παρθένῳ γεννηθέν, οὔτε γεννητικῶς ἐκ τοῦ ἁγίου generationis modo a Spiritu sancto est: quia, quod Πνεύματος· ὅτι τὸ γεννηθὲν σάρξ· οὔτε φυσικῶ;" ὅτι τὸ Πνεῦμα ἀσώματον. Δειπόμενον οὖν ἐστιν, ἐξ αὐτοῦ εἶναι, ὡς δημιούργημα και κτίσμα αὐτοῦ.] natum est, caro est: neque naturali modo: spiritus enim incorporeus est. Reliquum est igitur, ut ab eo sit, tanquam creatura, vel plasmatio ejus. Vers. 21. Pariet a pecculis eorum. Tu hune vocabis Jesum, quasi lege pater. Etsi, inquit, quæ patris sunt circa ipsum non exercueris, quamvis tuum non est, quod natum est, idcoque nomen ipse do supernis attuli: tu tamen ipsi impones. Verum quia nomen Jesus, Salvatorem significat, ostendit, merito ita vocandum esse: Ipse enim (inquit) salvum faciet populum suum, non a bellis sensäilibus, sed, quod longe majus est, a peccatis corum: quod nullus unquam fecit hominum: ut hinc quoque manifestum facial Deum esse, qui gignitur. Populum autem suum, juxta proximum quidem intellectum, vocal Judãos, ex quibus natus erat, justa arcanum vero, omnes, qui in ipsum crederent, et sibi ipsis regem hunc ascriberent. Yers. 23. Hoc autem prophetam. Etiam hoc subdit angelus. Hoc autem totum: tale, inquam, Virginem scilicet a Spiritu sancto impregnari. Deinale adducit testimonium, per prophetam quidem Isaiam prolatum, non tamen quasi ejus sis, sed Dei: Dictum enim est, inquit, a Domino per prophetam. Vers. 22. Dicentem erit gravida Hoc Judai depravant, quosdam proferentes interpretes, qui scripseruut: Ecce adolescentula. Quibus respondemus, cunctis illis interpretibus, multo fde dignius esse id, quod habent Septuaginta, non solum propter eorum multitudinem et conformitateľu, verum etiam temporis ratione. Ili siquidem ante centum et ev plures aunos ante Christi adventum interpretati sunt: ideoque omni carent suspicione. Qui autem scripserunt: Ecce adolescentula, post Christi incarnationem interpretati sunt, odio ma- "1 Joan. vi, 42. 1 1 Cor. vu, G. Τέξεται — ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. Σὺ τοῦτον καλέσεις Ἰησοῦν, ὡς νόμῳ πατὴρ, εἰ καὶ μὴ φύσει, καὶ τὰ πατρὸ; ἐπιδείξῃ περὶ αὐτὸν, εἰ καὶ μὴ σόν ἐστι γέννημα. Διὰ τοῦτο γὰρ τὸ μὲν ὄνομα αὐ τὸς ἄνωθεν εκόμισα, σὺ δὲ τοῦτο ἐπιθήσεις αὐτῷ. Ἐπεὶ δὲ τὸ Ἰησοῦς ὄνομα, Σωτῆρα σημαίνει, δεί κνυσιν, ὅτι δικαίως οὕτω κληθήσεται. Αὐτὸς γὰρ σώσει, φησί, τὸν λαὸν αὐτοῦ, οὐκ ἀπὸ πολεμίων αἰσθητῶν, ἀλλ' ὅ πολλῷ μεῖζον ἦν, ἀπὸ τῶν ἁμαρ τιῶν αὐτῶν, ὅπερ οὐδεὶς ἀνθρώπων ποτὲ πεποίηκεν. Ως εἶναι κάντεῦθεν γνώριμον, ὅτι θεός ἐστιν ὁ τικτόμενος. Δαὸν δὲ αὐτοῦ φησι, κατὰ μὲν τὴν πρόχειρον γνῶσιν, τοὺς Ἰουδαίους, ἐξ ὧν ἀνεβλά στησε· κατὰ δὲ τὴν βαθυτέραν, πάντας τοὺς αὐτῷ πιστεύσοντας, καὶ βασιλέα τοῦτον ἑαυτοῖς ἐπιγρα φομένους. Τοῦτο δὲπροφήτου. Ὁ ἄγγελο; καὶ τοῦτό φησι. Τοῦτο δὲ ὅλον, τὸ τηλικοῦτον, φημὶ δὴ τὸ ἐγκυμονῆσαι τὴν Παρθένον ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Εἶτα παράγει μαρτυρίαν, διὰ τοῦ προφήτου μὲν Ἡσαΐου ῥηθεί σαν, οὐκ αὐτοῦ δὲ οὖσαν, ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ - Τὸ ῥηθὲν γὰρ, φησὶν, ὑπὸ τοῦ Κυρίου διὰ τοῦ προφήτου. Λέγοντος -- ἐν γαστρὶ ἕξει. Ενταῦθα κακουρ γοῦσιν Ἰουδαῖοι, προβαλλόμενοί τινας ερμηνευτές. γράψαντας· Ἰδοὺ ἡ νεάνις. Πρὸς οὓς φαμεν, ὅτι μᾶλλον τῶν ἄλλων ἀπάντων ἑρμηνευτῶν τὸ ἀξιοπιστότερον οι Εβδομήκοντα έχουσιν, οὐ μόνον διὰ τὸ πλῆθος καὶ τὴν συμφωνίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν χρό νον. Οὗτοι μὲν γὰρ πρὸ ἑκατὸν ἢ καὶ πλειόνων ἐτῶν τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας ερμηνεύσαντες, πάση; εἰσὶν ὑποψίας ἀπηλλαγμένοι· οἱ δὲ γράψαντες τὸ, Ἰδοὺ ἡ νεάνις, μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ Χριστοῦ ἑρμηνεύσαντες, ἀπεχθείς μάλλον, ὡς Varia lectiones et nola. Inclusa Cod. A. habet in inarg. Tøù interponit Chrys. 1. VII, p. 58. A. :30) Toù omittit B.

matum in ca, genitum dixit, ut discamus non pou- αὐτῇ διαπλασθέν. Γεννηθὲν γὰρ εἶπεν, ἵνα μάθωμεν, latim, modo seminis, formatum esse: sed repente ὅτι οὐ κατὰ μικρὸν ἐμορφώθη, νόμῳ σπέρματος, quantum ad formationem perfecte factus est. Vide ἀλλ' εὐθὺς, ὅσον εἰς μόρφωσιν, τέλειον διεπλάσθη. autem, quomodo ipsum admonuit ejus, quod Da- Ορα δὲ, πῶς πρότερον ἀνέμνησεν αὐτὸν τῆς ἐκ vid exspectabatur: deinde manifestavit ipsi occul Δαυτό προσδοκίας, ἔπειτα ἐξεκάλυψεν αὐτῷ τὸν tum cordis timorem, et quid facere decrevisset: ἀπόῤῥητον φόβον τῆς καρδίας, καὶ ὁ ἐξουλήθη, εἶτα postea docuit, puram esse ejus sponsam: et ita ἐδίδαξεν, ὅτι καθαρώς μνηστή ἐστιν αὐτοῦ, καὶ τότε tandem, quod rei caput erat intulit, videlicet, quod τὸ κεφάλαιον ἐπήνεγκεν, ὅτι ἐκ Πνεύματός ἐστιν • Spiritu sancto esset, ut hoc modo facilius reci- ἁγίου, ἵνα εὐπαράδεκτον οὕτω γένηται. pi possel. a † Quod ab aliquo esse dicitur, vel est modo gene- [Τό Εκ τινος, ή γεννητικῶς κατὰ τό· Εγώ rationis, juxta illud: Ego a Deo exivi vel modo ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐξῆλθον· ης δημιουργικῶς, κατά τό creationis, juxta illud: Unus Deus et Paler, a quo Εἰς Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα· ἡ φυσικῶς, omnia; vel modo naturali, sicut effectus est ab ὡς ἡ ἐνέργεια ἐκ τοῦ ἐνεργοῦντος. Τὸ τοίνυν ἐν τῇ operante. Quod igitur in Virgine genitum est, non Παρθένῳ γεννηθέν, οὔτε γεννητικῶς ἐκ τοῦ ἁγίου generationis modo a Spiritu sancto est: quia, quod Πνεύματος· ὅτι τὸ γεννηθὲν σάρξ· οὔτε φυσικῶ;" ὅτι τὸ Πνεῦμα ἀσώματον. Δειπόμενον οὖν ἐστιν, ἐξ αὐτοῦ εἶναι, ὡς δημιούργημα και κτίσμα αὐτοῦ.] natum est, caro est: neque naturali modo: spiritus enim incorporeus est. Reliquum est igitur, ut ab eo sit, tanquam creatura, vel plasmatio ejus. Vers. 21. Pariet a pecculis eorum. Tu hune vocabis Jesum, quasi lege pater. Etsi, inquit, quæ patris sunt circa ipsum non exercueris, quamvis tuum non est, quod natum est, idcoque nomen ipse do supernis attuli: tu tamen ipsi impones. Verum quia nomen Jesus, Salvatorem significat, ostendit, merito ita vocandum esse: Ipse enim (inquit) salvum faciet populum suum, non a bellis sensäilibus, sed, quod longe majus est, a peccatis corum: quod nullus unquam fecit hominum: ut hinc quoque manifestum facial Deum esse, qui gignitur. Populum autem suum, juxta proximum quidem intellectum, vocal Judãos, ex quibus natus erat, justa arcanum vero, omnes, qui in ipsum crederent, et sibi ipsis regem hunc ascriberent. Yers. 23. Hoc autem prophetam. Etiam hoc subdit angelus. Hoc autem totum: tale, inquam, Virginem scilicet a Spiritu sancto impregnari. Deinale adducit testimonium, per prophetam quidem Isaiam prolatum, non tamen quasi ejus sis, sed Dei: Dictum enim est, inquit, a Domino per prophetam. Vers. 22. Dicentem erit gravida Hoc Judai depravant, quosdam proferentes interpretes, qui scripseruut: Ecce adolescentula. Quibus respondemus, cunctis illis interpretibus, multo fde dignius esse id, quod habent Septuaginta, non solum propter eorum multitudinem et conformitateľu, verum etiam temporis ratione. Ili siquidem ante centum et ev plures aunos ante Christi adventum interpretati sunt: ideoque omni carent suspicione. Qui autem scripserunt: Ecce adolescentula, post Christi incarnationem interpretati sunt, odio ma- "1 Joan. vi, 42. 1 1 Cor. vu, G. Τέξεται — ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. Σὺ τοῦτον καλέσεις Ἰησοῦν, ὡς νόμῳ πατὴρ, εἰ καὶ μὴ φύσει, καὶ τὰ πατρὸ; ἐπιδείξῃ περὶ αὐτὸν, εἰ καὶ μὴ σόν ἐστι γέννημα. Διὰ τοῦτο γὰρ τὸ μὲν ὄνομα αὐ τὸς ἄνωθεν εκόμισα, σὺ δὲ τοῦτο ἐπιθήσεις αὐτῷ. Ἐπεὶ δὲ τὸ Ἰησοῦς ὄνομα, Σωτῆρα σημαίνει, δεί κνυσιν, ὅτι δικαίως οὕτω κληθήσεται. Αὐτὸς γὰρ σώσει, φησί, τὸν λαὸν αὐτοῦ, οὐκ ἀπὸ πολεμίων αἰσθητῶν, ἀλλ' ὅ πολλῷ μεῖζον ἦν, ἀπὸ τῶν ἁμαρ τιῶν αὐτῶν, ὅπερ οὐδεὶς ἀνθρώπων ποτὲ πεποίηκεν. Ως εἶναι κάντεῦθεν γνώριμον, ὅτι θεός ἐστιν ὁ τικτόμενος. Δαὸν δὲ αὐτοῦ φησι, κατὰ μὲν τὴν πρόχειρον γνῶσιν, τοὺς Ἰουδαίους, ἐξ ὧν ἀνεβλά στησε· κατὰ δὲ τὴν βαθυτέραν, πάντας τοὺς αὐτῷ πιστεύσοντας, καὶ βασιλέα τοῦτον ἑαυτοῖς ἐπιγρα φομένους. Τοῦτο δὲπροφήτου. Ὁ ἄγγελο; καὶ τοῦτό φησι. Τοῦτο δὲ ὅλον, τὸ τηλικοῦτον, φημὶ δὴ τὸ ἐγκυμονῆσαι τὴν Παρθένον ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Εἶτα παράγει μαρτυρίαν, διὰ τοῦ προφήτου μὲν Ἡσαΐου ῥηθεί σαν, οὐκ αὐτοῦ δὲ οὖσαν, ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ - Τὸ ῥηθὲν γὰρ, φησὶν, ὑπὸ τοῦ Κυρίου διὰ τοῦ προφήτου. Λέγοντος -- ἐν γαστρὶ ἕξει. Ενταῦθα κακουρ γοῦσιν Ἰουδαῖοι, προβαλλόμενοί τινας ερμηνευτές. γράψαντας· Ἰδοὺ ἡ νεάνις. Πρὸς οὓς φαμεν, ὅτι μᾶλλον τῶν ἄλλων ἀπάντων ἑρμηνευτῶν τὸ ἀξιοπιστότερον οι Εβδομήκοντα έχουσιν, οὐ μόνον διὰ τὸ πλῆθος καὶ τὴν συμφωνίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν χρό νον. Οὗτοι μὲν γὰρ πρὸ ἑκατὸν ἢ καὶ πλειόνων ἐτῶν τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας ερμηνεύσαντες, πάση; εἰσὶν ὑποψίας ἀπηλλαγμένοι· οἱ δὲ γράψαντες τὸ, Ἰδοὺ ἡ νεάνις, μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ Χριστοῦ ἑρμηνεύσαντες, ἀπεχθείς μάλλον, ὡς Varia lectiones et nola. Inclusa Cod. A. habet in inarg. Tøù interponit Chrys. 1. VII, p. 58. A. :30) Toù omittit B.

matum in ca, genitum dixit, ut discamus non pou- αὐτῇ διαπλασθέν. Γεννηθὲν γὰρ εἶπεν, ἵνα μάθωμεν, latim, modo seminis, formatum esse: sed repente ὅτι οὐ κατὰ μικρὸν ἐμορφώθη, νόμῳ σπέρματος, quantum ad formationem perfecte factus est. Vide ἀλλ' εὐθὺς, ὅσον εἰς μόρφωσιν, τέλειον διεπλάσθη. autem, quomodo ipsum admonuit ejus, quod Da- Ορα δὲ, πῶς πρότερον ἀνέμνησεν αὐτὸν τῆς ἐκ vid exspectabatur: deinde manifestavit ipsi occul Δαυτό προσδοκίας, ἔπειτα ἐξεκάλυψεν αὐτῷ τὸν tum cordis timorem, et quid facere decrevisset: ἀπόῤῥητον φόβον τῆς καρδίας, καὶ ὁ ἐξουλήθη, εἶτα postea docuit, puram esse ejus sponsam: et ita ἐδίδαξεν, ὅτι καθαρώς μνηστή ἐστιν αὐτοῦ, καὶ τότε tandem, quod rei caput erat intulit, videlicet, quod τὸ κεφάλαιον ἐπήνεγκεν, ὅτι ἐκ Πνεύματός ἐστιν • Spiritu sancto esset, ut hoc modo facilius reci- ἁγίου, ἵνα εὐπαράδεκτον οὕτω γένηται. pi possel. a † Quod ab aliquo esse dicitur, vel est modo gene- [Τό Εκ τινος, ή γεννητικῶς κατὰ τό· Εγώ rationis, juxta illud: Ego a Deo exivi vel modo ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐξῆλθον· ης δημιουργικῶς, κατά τό creationis, juxta illud: Unus Deus et Paler, a quo Εἰς Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα· ἡ φυσικῶς, omnia; vel modo naturali, sicut effectus est ab ὡς ἡ ἐνέργεια ἐκ τοῦ ἐνεργοῦντος. Τὸ τοίνυν ἐν τῇ operante. Quod igitur in Virgine genitum est, non Παρθένῳ γεννηθέν, οὔτε γεννητικῶς ἐκ τοῦ ἁγίου generationis modo a Spiritu sancto est: quia, quod Πνεύματος· ὅτι τὸ γεννηθὲν σάρξ· οὔτε φυσικῶ;" ὅτι τὸ Πνεῦμα ἀσώματον. Δειπόμενον οὖν ἐστιν, ἐξ αὐτοῦ εἶναι, ὡς δημιούργημα και κτίσμα αὐτοῦ.] natum est, caro est: neque naturali modo: spiritus enim incorporeus est. Reliquum est igitur, ut ab eo sit, tanquam creatura, vel plasmatio ejus. Vers. 21. Pariet a pecculis eorum. Tu hune vocabis Jesum, quasi lege pater. Etsi, inquit, quæ patris sunt circa ipsum non exercueris, quamvis tuum non est, quod natum est, idcoque nomen ipse do supernis attuli: tu tamen ipsi impones. Verum quia nomen Jesus, Salvatorem significat, ostendit, merito ita vocandum esse: Ipse enim (inquit) salvum faciet populum suum, non a bellis sensäilibus, sed, quod longe majus est, a peccatis corum: quod nullus unquam fecit hominum: ut hinc quoque manifestum facial Deum esse, qui gignitur. Populum autem suum, juxta proximum quidem intellectum, vocal Judãos, ex quibus natus erat, justa arcanum vero, omnes, qui in ipsum crederent, et sibi ipsis regem hunc ascriberent. Yers. 23. Hoc autem prophetam. Etiam hoc subdit angelus. Hoc autem totum: tale, inquam, Virginem scilicet a Spiritu sancto impregnari. Deinale adducit testimonium, per prophetam quidem Isaiam prolatum, non tamen quasi ejus sis, sed Dei: Dictum enim est, inquit, a Domino per prophetam. Vers. 22. Dicentem erit gravida Hoc Judai depravant, quosdam proferentes interpretes, qui scripseruut: Ecce adolescentula. Quibus respondemus, cunctis illis interpretibus, multo fde dignius esse id, quod habent Septuaginta, non solum propter eorum multitudinem et conformitateľu, verum etiam temporis ratione. Ili siquidem ante centum et ev plures aunos ante Christi adventum interpretati sunt: ideoque omni carent suspicione. Qui autem scripserunt: Ecce adolescentula, post Christi incarnationem interpretati sunt, odio ma- "1 Joan. vi, 42. 1 1 Cor. vu, G. Τέξεται — ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. Σὺ τοῦτον καλέσεις Ἰησοῦν, ὡς νόμῳ πατὴρ, εἰ καὶ μὴ φύσει, καὶ τὰ πατρὸ; ἐπιδείξῃ περὶ αὐτὸν, εἰ καὶ μὴ σόν ἐστι γέννημα. Διὰ τοῦτο γὰρ τὸ μὲν ὄνομα αὐ τὸς ἄνωθεν εκόμισα, σὺ δὲ τοῦτο ἐπιθήσεις αὐτῷ. Ἐπεὶ δὲ τὸ Ἰησοῦς ὄνομα, Σωτῆρα σημαίνει, δεί κνυσιν, ὅτι δικαίως οὕτω κληθήσεται. Αὐτὸς γὰρ σώσει, φησί, τὸν λαὸν αὐτοῦ, οὐκ ἀπὸ πολεμίων αἰσθητῶν, ἀλλ' ὅ πολλῷ μεῖζον ἦν, ἀπὸ τῶν ἁμαρ τιῶν αὐτῶν, ὅπερ οὐδεὶς ἀνθρώπων ποτὲ πεποίηκεν. Ως εἶναι κάντεῦθεν γνώριμον, ὅτι θεός ἐστιν ὁ τικτόμενος. Δαὸν δὲ αὐτοῦ φησι, κατὰ μὲν τὴν πρόχειρον γνῶσιν, τοὺς Ἰουδαίους, ἐξ ὧν ἀνεβλά στησε· κατὰ δὲ τὴν βαθυτέραν, πάντας τοὺς αὐτῷ πιστεύσοντας, καὶ βασιλέα τοῦτον ἑαυτοῖς ἐπιγρα φομένους. Τοῦτο δὲπροφήτου. Ὁ ἄγγελο; καὶ τοῦτό φησι. Τοῦτο δὲ ὅλον, τὸ τηλικοῦτον, φημὶ δὴ τὸ ἐγκυμονῆσαι τὴν Παρθένον ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Εἶτα παράγει μαρτυρίαν, διὰ τοῦ προφήτου μὲν Ἡσαΐου ῥηθεί σαν, οὐκ αὐτοῦ δὲ οὖσαν, ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ - Τὸ ῥηθὲν γὰρ, φησὶν, ὑπὸ τοῦ Κυρίου διὰ τοῦ προφήτου. Λέγοντος -- ἐν γαστρὶ ἕξει. Ενταῦθα κακουρ γοῦσιν Ἰουδαῖοι, προβαλλόμενοί τινας ερμηνευτές. γράψαντας· Ἰδοὺ ἡ νεάνις. Πρὸς οὓς φαμεν, ὅτι μᾶλλον τῶν ἄλλων ἀπάντων ἑρμηνευτῶν τὸ ἀξιοπιστότερον οι Εβδομήκοντα έχουσιν, οὐ μόνον διὰ τὸ πλῆθος καὶ τὴν συμφωνίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν χρό νον. Οὗτοι μὲν γὰρ πρὸ ἑκατὸν ἢ καὶ πλειόνων ἐτῶν τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας ερμηνεύσαντες, πάση; εἰσὶν ὑποψίας ἀπηλλαγμένοι· οἱ δὲ γράψαντες τὸ, Ἰδοὺ ἡ νεάνις, μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ Χριστοῦ ἑρμηνεύσαντες, ἀπεχθείς μάλλον, ὡς Varia lectiones et nola. Inclusa Cod. A. habet in inarg. Tøù interponit Chrys. 1. VII, p. 58. A. :30) Toù omittit B.

matum in ca, genitum dixit, ut discamus non pou- αὐτῇ διαπλασθέν. Γεννηθὲν γὰρ εἶπεν, ἵνα μάθωμεν, latim, modo seminis, formatum esse: sed repente ὅτι οὐ κατὰ μικρὸν ἐμορφώθη, νόμῳ σπέρματος, quantum ad formationem perfecte factus est. Vide ἀλλ' εὐθὺς, ὅσον εἰς μόρφωσιν, τέλειον διεπλάσθη. autem, quomodo ipsum admonuit ejus, quod Da- Ορα δὲ, πῶς πρότερον ἀνέμνησεν αὐτὸν τῆς ἐκ vid exspectabatur: deinde manifestavit ipsi occul Δαυτό προσδοκίας, ἔπειτα ἐξεκάλυψεν αὐτῷ τὸν tum cordis timorem, et quid facere decrevisset: ἀπόῤῥητον φόβον τῆς καρδίας, καὶ ὁ ἐξουλήθη, εἶτα postea docuit, puram esse ejus sponsam: et ita ἐδίδαξεν, ὅτι καθαρώς μνηστή ἐστιν αὐτοῦ, καὶ τότε tandem, quod rei caput erat intulit, videlicet, quod τὸ κεφάλαιον ἐπήνεγκεν, ὅτι ἐκ Πνεύματός ἐστιν • Spiritu sancto esset, ut hoc modo facilius reci- ἁγίου, ἵνα εὐπαράδεκτον οὕτω γένηται. pi possel. a † Quod ab aliquo esse dicitur, vel est modo gene- [Τό Εκ τινος, ή γεννητικῶς κατὰ τό· Εγώ rationis, juxta illud: Ego a Deo exivi vel modo ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐξῆλθον· ης δημιουργικῶς, κατά τό creationis, juxta illud: Unus Deus et Paler, a quo Εἰς Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα· ἡ φυσικῶς, omnia; vel modo naturali, sicut effectus est ab ὡς ἡ ἐνέργεια ἐκ τοῦ ἐνεργοῦντος. Τὸ τοίνυν ἐν τῇ operante. Quod igitur in Virgine genitum est, non Παρθένῳ γεννηθέν, οὔτε γεννητικῶς ἐκ τοῦ ἁγίου generationis modo a Spiritu sancto est: quia, quod Πνεύματος· ὅτι τὸ γεννηθὲν σάρξ· οὔτε φυσικῶ;" ὅτι τὸ Πνεῦμα ἀσώματον. Δειπόμενον οὖν ἐστιν, ἐξ αὐτοῦ εἶναι, ὡς δημιούργημα και κτίσμα αὐτοῦ.] natum est, caro est: neque naturali modo: spiritus enim incorporeus est. Reliquum est igitur, ut ab eo sit, tanquam creatura, vel plasmatio ejus. Vers. 21. Pariet a pecculis eorum. Tu hune vocabis Jesum, quasi lege pater. Etsi, inquit, quæ patris sunt circa ipsum non exercueris, quamvis tuum non est, quod natum est, idcoque nomen ipse do supernis attuli: tu tamen ipsi impones. Verum quia nomen Jesus, Salvatorem significat, ostendit, merito ita vocandum esse: Ipse enim (inquit) salvum faciet populum suum, non a bellis sensäilibus, sed, quod longe majus est, a peccatis corum: quod nullus unquam fecit hominum: ut hinc quoque manifestum facial Deum esse, qui gignitur. Populum autem suum, juxta proximum quidem intellectum, vocal Judãos, ex quibus natus erat, justa arcanum vero, omnes, qui in ipsum crederent, et sibi ipsis regem hunc ascriberent. Yers. 23. Hoc autem prophetam. Etiam hoc subdit angelus. Hoc autem totum: tale, inquam, Virginem scilicet a Spiritu sancto impregnari. Deinale adducit testimonium, per prophetam quidem Isaiam prolatum, non tamen quasi ejus sis, sed Dei: Dictum enim est, inquit, a Domino per prophetam. Vers. 22. Dicentem erit gravida Hoc Judai depravant, quosdam proferentes interpretes, qui scripseruut: Ecce adolescentula. Quibus respondemus, cunctis illis interpretibus, multo fde dignius esse id, quod habent Septuaginta, non solum propter eorum multitudinem et conformitateľu, verum etiam temporis ratione. Ili siquidem ante centum et ev plures aunos ante Christi adventum interpretati sunt: ideoque omni carent suspicione. Qui autem scripserunt: Ecce adolescentula, post Christi incarnationem interpretati sunt, odio ma- "1 Joan. vi, 42. 1 1 Cor. vu, G. Τέξεται — ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. Σὺ τοῦτον καλέσεις Ἰησοῦν, ὡς νόμῳ πατὴρ, εἰ καὶ μὴ φύσει, καὶ τὰ πατρὸ; ἐπιδείξῃ περὶ αὐτὸν, εἰ καὶ μὴ σόν ἐστι γέννημα. Διὰ τοῦτο γὰρ τὸ μὲν ὄνομα αὐ τὸς ἄνωθεν εκόμισα, σὺ δὲ τοῦτο ἐπιθήσεις αὐτῷ. Ἐπεὶ δὲ τὸ Ἰησοῦς ὄνομα, Σωτῆρα σημαίνει, δεί κνυσιν, ὅτι δικαίως οὕτω κληθήσεται. Αὐτὸς γὰρ σώσει, φησί, τὸν λαὸν αὐτοῦ, οὐκ ἀπὸ πολεμίων αἰσθητῶν, ἀλλ' ὅ πολλῷ μεῖζον ἦν, ἀπὸ τῶν ἁμαρ τιῶν αὐτῶν, ὅπερ οὐδεὶς ἀνθρώπων ποτὲ πεποίηκεν. Ως εἶναι κάντεῦθεν γνώριμον, ὅτι θεός ἐστιν ὁ τικτόμενος. Δαὸν δὲ αὐτοῦ φησι, κατὰ μὲν τὴν πρόχειρον γνῶσιν, τοὺς Ἰουδαίους, ἐξ ὧν ἀνεβλά στησε· κατὰ δὲ τὴν βαθυτέραν, πάντας τοὺς αὐτῷ πιστεύσοντας, καὶ βασιλέα τοῦτον ἑαυτοῖς ἐπιγρα φομένους. Τοῦτο δὲπροφήτου. Ὁ ἄγγελο; καὶ τοῦτό φησι. Τοῦτο δὲ ὅλον, τὸ τηλικοῦτον, φημὶ δὴ τὸ ἐγκυμονῆσαι τὴν Παρθένον ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Εἶτα παράγει μαρτυρίαν, διὰ τοῦ προφήτου μὲν Ἡσαΐου ῥηθεί σαν, οὐκ αὐτοῦ δὲ οὖσαν, ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ - Τὸ ῥηθὲν γὰρ, φησὶν, ὑπὸ τοῦ Κυρίου διὰ τοῦ προφήτου. Λέγοντος -- ἐν γαστρὶ ἕξει. Ενταῦθα κακουρ γοῦσιν Ἰουδαῖοι, προβαλλόμενοί τινας ερμηνευτές. γράψαντας· Ἰδοὺ ἡ νεάνις. Πρὸς οὓς φαμεν, ὅτι μᾶλλον τῶν ἄλλων ἀπάντων ἑρμηνευτῶν τὸ ἀξιοπιστότερον οι Εβδομήκοντα έχουσιν, οὐ μόνον διὰ τὸ πλῆθος καὶ τὴν συμφωνίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν χρό νον. Οὗτοι μὲν γὰρ πρὸ ἑκατὸν ἢ καὶ πλειόνων ἐτῶν τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας ερμηνεύσαντες, πάση; εἰσὶν ὑποψίας ἀπηλλαγμένοι· οἱ δὲ γράψαντες τὸ, Ἰδοὺ ἡ νεάνις, μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ Χριστοῦ ἑρμηνεύσαντες, ἀπεχθείς μάλλον, ὡς Varia lectiones et nola. Inclusa Cod. A. habet in inarg. Tøù interponit Chrys. 1. VII, p. 58. A. :30) Toù omittit B.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. I. Εβραίοι, συνεσκίασαν τὴν ἀλήθειαν. "Αλλως τε δέ, gis, utpote liebri, veritatem obscuraules: alioqui καὶ τὸ τῆς νεανιότητος ὄνομα ἐπὶ τῆς παρθενίας ή Γραφὴ τίθησι. Καὶ γὰρ περὶ κόρης ἐπιβουλευομένης διαλεγομένη, φησίν, ἐὰν φωνήσῃ ἡ νεάνις, τους ἐστιν, ἡ παρθένος. Εἰ δὲ κατ᾿ αὐτοὺς νεάνις, ἡ γεγαμημένη ἐστί, τί καινὸν, τὸ τὴν γεγαμημένην έγχυ μονῆσαι καὶ τεκεῖν; Ο γὰρ προφήτης πρώτον εἶπεν· Ἰδοὺ δώσει Κύριος ὑμῖν σημεῖον. Εἶτα ἐπήγαγεν· Ἰδοὺ ἡ παρθένος. ἐν γαστρὶ ἕξει. Σημεῖον δέ ἐστι, τὸ ὑπὲρ τὴν φύσιν, ἀλλ' οὐ τὸ κατὰ φύσιν. Καὶ τέξεται – μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός. Καλέσουσι, τίνες; Ὅσοι δηλαδή πιστεύσουσιν εἰς αὐτόν. Καὶ μὴν οὐδεὶς αὐτὸν Ἐμμανουὴλ ὠνόμασεν. Ονομαστί μὲν, οὐδεὶς· πραγματικῶς δὲ, πάντες. Οἱ γὰρ πιο στεύοντες, ὅτι ὁ διαλεγόμενος αὐτοῖς, οὗτός ἐστι Θεός, ἀφ᾽ ὧν οὕτως ἐπίστευον, συνωμολόγουν, δτι Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεὸς, εἴτουν συναναστρέφεται ἡμῖν, ὡς ἄνθρωπος. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ Ἐμμανουήλ. Εθος δὲ, καὶ ἑτέρως πολλάκις τοῖς προφήταις κλήσεις ὀνομάζειν, τὰς ἀποβησομένας πράξεις. Καὶ γὰρ τουτὶ τὸ παιδίον ἐν ἄλλοις ὁ προφήτης επιτρέπεται καλέσαι, Ταχέω; σκύλευσον, Οξέως προνόμευ σου· οὐχ ὡς οὕτω κληθέντος όνομαστὶ, ἀλλ' ὡς αὐτ τίκα τὸν διάβολον κατατροπωσαμένου καὶ σκυλεύ σαντο;, οὓς εἶχεν ἐκεῖνος αἰχμαλώτους, και προνο μεύσαντος, εἴτουν, διαρπάσαντος τὰ σκεύη τὰ τὴν πονηρίαν αὐτοῦ δεξάμενα, φημι δή, τελώνας, καὶ πόρνας, καὶ λῃστὰς, καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα εὑρήσομεν. Διεγερθείς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Διατί τῷ ἐνυπνίῳ βξον ἐπίστευσε περὶ τηλικούτου πράγμα τος; Διότι ὁ φανεὶς ἄγγελος ἀνεκάλυψεν αὐτῷ τὸ τῆς καρδίας αὐτοῦ ἐνθύμημα. Συνῆκε γάρ, ότι δντης παρὰ Θεοῦ ἧκεν ὁ φανείς. Μόνος γὰρ ὁ Θεὸ; οἶδε τὰ τῶν καρδιῶν ἐνθυμήματα. Ἐπεὶ δὲ ἀνέμνησεν αὐτὸν καὶ τῆς Ησαίου προφητείας, ἔτι μᾶλλον εἰς πληροφορίαν ἐβεβαιώθη. Καὶ οὐκ πρωτότοκον. Τό, έως, ἐνταῦθα τέθει κεν, οὐχ ἵνα ὑποπτεύσῃς, ὅτι μετὰ ταῦτα ἔγνω αὐτὴν, ἀλλ' ἐπεὶ ἐκ πορνείας γεγεννῆσθαι τὸν Χριστὸν ἐφλυάρουν Ἰουδαῖοι, πρὸς τὴν βλάσφη μον ὑπόληψιν αὐτῶν ἱστάμενος ὁ εὐαγγελιστής, περὶ μόνου τοῦ μέχρι τῆς αὐτοῦ γεννήσεως ἐπληροφό ρησε χρόνου, τὸ δὲ μετὰ ταῦτα, σοὶ κατέλιπε συλ. λογίζεσθαι. Πῶς γὰρ ἂν ἐπεχείρησεν, ἢ καὶ δίως ἐνεθυμήθη γνῶναι τὴν συλλαβοῦσαν ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τοιοῦτον δοχεῖον γεγενημένην; Γνώσιν Εδ, ἐνταῦθα τὴν συνάφειαν ευφήμως εκάλεσεν. Αλλά καὶ ἰδίωμά ἐστι τῆς Γραφῆς, τὸ τὴν λέξιν πολλάκις, τὴν ἕως, μὴ ἐπὶ περιωρισμένου τιθέναι χρό του 10 ὡς τὸ ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ· Καὶ οὐκ ἐπέστρε ψεν ὁ κόραξ, ἕως οὗ ἐξη; άνθη ἡ γῆ. Οὔτε γὰρ μετὰ ταῦτα ἐπέστρεψε. Καὶ αὖθι;· Κάθου ἐκ δε 13 Deut. xx11, 27 18 Isa, vII, 14. "Isa. viii, 3. nomen etiam adolescentulæ, pro virgine ponit Scriplura. Loquens siquidem de virgine, quæ insidias perpessa est: si clamaverit, inquit, adolescentula sive puella, hoc est virgo. Quod si juxta eorum intellectum adolescentula nupta est, quid novitatis habebit eam quæ nupta sit, concepisse ac parere? Prius enim dixit propheta: Dabit Dominus ipse vobis signum ", deinde addidit: Ecce virgo erit gravida “. Signum autem dicitur, quod supra naturam est, non quod naturale. Vers. 23. Et pariet nobiscum Deus. Vocabunt: quinam? Quicunque scilicet in ipsum crediderint. Atqui nullus ipsum Enimanuel nominavit. Noniue quidem nullus, re autem omnes. Quia enim credentes, cum hic comprobaretur esse Deus, ita esse credebant confitebantur quod esset nobiscum Deus. Etenim nobiscum quasi homo conversabatur: hoc autem est, Emmanuel. Nam alias quoque hic est prophetis mos, vocationes appellare futuras actiones. Siquidem puerum bune inter alia nomina prophete precepit Deus, ut vocet: Cito pradabiCito spoliabit "": non quod nomine ita vo cate's sit, sed quod statim diabolum fugaverit, et quos ille captivos habebat, predatus sit, ac spoliaverit. Rapuit itaque vasa, quæ pravitatem ejus imbiberant: dico sane publicanos et scorta et latrones, quique ex gentibus crediderunt, et pleraque similia inveniemus. Vers. 24. Experreclue - conjugem suam. Quare somnio in re tauti momenti adeo facile credidit? Quia apparens angelua detexit ei proprii cordis cogitationem. Intellexit ergo vere a Deo venisse: solus enim Deus novit cordium arcana. Postquam vero ipsum admonuit prophetis Isaiae, magis in adimpletione confirmatus est. Vers. 25. Εt non primogenitum. Posuit hic, donec, non ut suspicio tibi suboriatur, quod postea cognoverit eam. Sed quia Judæi Christum e fornicatione natum nugabantur, blasphemiæ corum snspicione obstaus evangelista de solo tempore nativitatem præcedente plenam fecit fidem: de insequenti vero tibi reliquit conjectandum. Quomodo cnim tentasset, vel etiam cogitasset eam cognoscere, quæ de Spiritu sancto còneepisset, tantumque facta esset receptaculum? Cognitionem autem hic honeste pro carnis commistione posuit. Est præterea Scriptura idioma, dictionen, donec, ponere: non ut tempus determinet. Veluti de arca Noe: Et non est reversus corvus, donec siccata est terra; neque enim postca reversus est **. Et rursum: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum 3º Gen. viii, 7. Variæ lectiones et notæ. Videtur hoc referri ad Joan. 1, 41. Scripsi autem γεγεννήσθαι, duplici»», clsi uno recre ram.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. I. Εβραίοι, συνεσκίασαν τὴν ἀλήθειαν. "Αλλως τε δέ, gis, utpote liebri, veritatem obscuraules: alioqui καὶ τὸ τῆς νεανιότητος ὄνομα ἐπὶ τῆς παρθενίας ή Γραφὴ τίθησι. Καὶ γὰρ περὶ κόρης ἐπιβουλευομένης διαλεγομένη, φησίν, ἐὰν φωνήσῃ ἡ νεάνις, τους ἐστιν, ἡ παρθένος. Εἰ δὲ κατ᾿ αὐτοὺς νεάνις, ἡ γεγαμημένη ἐστί, τί καινὸν, τὸ τὴν γεγαμημένην έγχυ μονῆσαι καὶ τεκεῖν; Ο γὰρ προφήτης πρώτον εἶπεν· Ἰδοὺ δώσει Κύριος ὑμῖν σημεῖον. Εἶτα ἐπήγαγεν· Ἰδοὺ ἡ παρθένος. ἐν γαστρὶ ἕξει. Σημεῖον δέ ἐστι, τὸ ὑπὲρ τὴν φύσιν, ἀλλ' οὐ τὸ κατὰ φύσιν. Καὶ τέξεται – μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός. Καλέσουσι, τίνες; Ὅσοι δηλαδή πιστεύσουσιν εἰς αὐτόν. Καὶ μὴν οὐδεὶς αὐτὸν Ἐμμανουὴλ ὠνόμασεν. Ονομαστί μὲν, οὐδεὶς· πραγματικῶς δὲ, πάντες. Οἱ γὰρ πιο στεύοντες, ὅτι ὁ διαλεγόμενος αὐτοῖς, οὗτός ἐστι Θεός, ἀφ᾽ ὧν οὕτως ἐπίστευον, συνωμολόγουν, δτι Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεὸς, εἴτουν συναναστρέφεται ἡμῖν, ὡς ἄνθρωπος. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ Ἐμμανουήλ. Εθος δὲ, καὶ ἑτέρως πολλάκις τοῖς προφήταις κλήσεις ὀνομάζειν, τὰς ἀποβησομένας πράξεις. Καὶ γὰρ τουτὶ τὸ παιδίον ἐν ἄλλοις ὁ προφήτης επιτρέπεται καλέσαι, Ταχέω; σκύλευσον, Οξέως προνόμευ σου· οὐχ ὡς οὕτω κληθέντος όνομαστὶ, ἀλλ' ὡς αὐτ τίκα τὸν διάβολον κατατροπωσαμένου καὶ σκυλεύ σαντο;, οὓς εἶχεν ἐκεῖνος αἰχμαλώτους, και προνο μεύσαντος, εἴτουν, διαρπάσαντος τὰ σκεύη τὰ τὴν πονηρίαν αὐτοῦ δεξάμενα, φημι δή, τελώνας, καὶ πόρνας, καὶ λῃστὰς, καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα εὑρήσομεν. Διεγερθείς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Διατί τῷ ἐνυπνίῳ βξον ἐπίστευσε περὶ τηλικούτου πράγμα τος; Διότι ὁ φανεὶς ἄγγελος ἀνεκάλυψεν αὐτῷ τὸ τῆς καρδίας αὐτοῦ ἐνθύμημα. Συνῆκε γάρ, ότι δντης παρὰ Θεοῦ ἧκεν ὁ φανείς. Μόνος γὰρ ὁ Θεὸ; οἶδε τὰ τῶν καρδιῶν ἐνθυμήματα. Ἐπεὶ δὲ ἀνέμνησεν αὐτὸν καὶ τῆς Ησαίου προφητείας, ἔτι μᾶλλον εἰς πληροφορίαν ἐβεβαιώθη. Καὶ οὐκ πρωτότοκον. Τό, έως, ἐνταῦθα τέθει κεν, οὐχ ἵνα ὑποπτεύσῃς, ὅτι μετὰ ταῦτα ἔγνω αὐτὴν, ἀλλ' ἐπεὶ ἐκ πορνείας γεγεννῆσθαι τὸν Χριστὸν ἐφλυάρουν Ἰουδαῖοι, πρὸς τὴν βλάσφη μον ὑπόληψιν αὐτῶν ἱστάμενος ὁ εὐαγγελιστής, περὶ μόνου τοῦ μέχρι τῆς αὐτοῦ γεννήσεως ἐπληροφό ρησε χρόνου, τὸ δὲ μετὰ ταῦτα, σοὶ κατέλιπε συλ. λογίζεσθαι. Πῶς γὰρ ἂν ἐπεχείρησεν, ἢ καὶ δίως ἐνεθυμήθη γνῶναι τὴν συλλαβοῦσαν ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τοιοῦτον δοχεῖον γεγενημένην; Γνώσιν Εδ, ἐνταῦθα τὴν συνάφειαν ευφήμως εκάλεσεν. Αλλά καὶ ἰδίωμά ἐστι τῆς Γραφῆς, τὸ τὴν λέξιν πολλάκις, τὴν ἕως, μὴ ἐπὶ περιωρισμένου τιθέναι χρό του 10 ὡς τὸ ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ· Καὶ οὐκ ἐπέστρε ψεν ὁ κόραξ, ἕως οὗ ἐξη; άνθη ἡ γῆ. Οὔτε γὰρ μετὰ ταῦτα ἐπέστρεψε. Καὶ αὖθι;· Κάθου ἐκ δε 13 Deut. xx11, 27 18 Isa, vII, 14. "Isa. viii, 3. nomen etiam adolescentulæ, pro virgine ponit Scriplura. Loquens siquidem de virgine, quæ insidias perpessa est: si clamaverit, inquit, adolescentula sive puella, hoc est virgo. Quod si juxta eorum intellectum adolescentula nupta est, quid novitatis habebit eam quæ nupta sit, concepisse ac parere? Prius enim dixit propheta: Dabit Dominus ipse vobis signum ", deinde addidit: Ecce virgo erit gravida “. Signum autem dicitur, quod supra naturam est, non quod naturale. Vers. 23. Et pariet nobiscum Deus. Vocabunt: quinam? Quicunque scilicet in ipsum crediderint. Atqui nullus ipsum Enimanuel nominavit. Noniue quidem nullus, re autem omnes. Quia enim credentes, cum hic comprobaretur esse Deus, ita esse credebant confitebantur quod esset nobiscum Deus. Etenim nobiscum quasi homo conversabatur: hoc autem est, Emmanuel. Nam alias quoque hic est prophetis mos, vocationes appellare futuras actiones. Siquidem puerum bune inter alia nomina prophete precepit Deus, ut vocet: Cito pradabiCito spoliabit "": non quod nomine ita vo cate's sit, sed quod statim diabolum fugaverit, et quos ille captivos habebat, predatus sit, ac spoliaverit. Rapuit itaque vasa, quæ pravitatem ejus imbiberant: dico sane publicanos et scorta et latrones, quique ex gentibus crediderunt, et pleraque similia inveniemus. Vers. 24. Experreclue - conjugem suam. Quare somnio in re tauti momenti adeo facile credidit? Quia apparens angelua detexit ei proprii cordis cogitationem. Intellexit ergo vere a Deo venisse: solus enim Deus novit cordium arcana. Postquam vero ipsum admonuit prophetis Isaiae, magis in adimpletione confirmatus est. Vers. 25. Εt non primogenitum. Posuit hic, donec, non ut suspicio tibi suboriatur, quod postea cognoverit eam. Sed quia Judæi Christum e fornicatione natum nugabantur, blasphemiæ corum snspicione obstaus evangelista de solo tempore nativitatem præcedente plenam fecit fidem: de insequenti vero tibi reliquit conjectandum. Quomodo cnim tentasset, vel etiam cogitasset eam cognoscere, quæ de Spiritu sancto còneepisset, tantumque facta esset receptaculum? Cognitionem autem hic honeste pro carnis commistione posuit. Est præterea Scriptura idioma, dictionen, donec, ponere: non ut tempus determinet. Veluti de arca Noe: Et non est reversus corvus, donec siccata est terra; neque enim postca reversus est **. Et rursum: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum 3º Gen. viii, 7. Variæ lectiones et notæ. Videtur hoc referri ad Joan. 1, 41. Scripsi autem γεγεννήσθαι, duplici»», clsi uno recre ram.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. I. Εβραίοι, συνεσκίασαν τὴν ἀλήθειαν. "Αλλως τε δέ, gis, utpote liebri, veritatem obscuraules: alioqui καὶ τὸ τῆς νεανιότητος ὄνομα ἐπὶ τῆς παρθενίας ή Γραφὴ τίθησι. Καὶ γὰρ περὶ κόρης ἐπιβουλευομένης διαλεγομένη, φησίν, ἐὰν φωνήσῃ ἡ νεάνις, τους ἐστιν, ἡ παρθένος. Εἰ δὲ κατ᾿ αὐτοὺς νεάνις, ἡ γεγαμημένη ἐστί, τί καινὸν, τὸ τὴν γεγαμημένην έγχυ μονῆσαι καὶ τεκεῖν; Ο γὰρ προφήτης πρώτον εἶπεν· Ἰδοὺ δώσει Κύριος ὑμῖν σημεῖον. Εἶτα ἐπήγαγεν· Ἰδοὺ ἡ παρθένος. ἐν γαστρὶ ἕξει. Σημεῖον δέ ἐστι, τὸ ὑπὲρ τὴν φύσιν, ἀλλ' οὐ τὸ κατὰ φύσιν. Καὶ τέξεται – μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός. Καλέσουσι, τίνες; Ὅσοι δηλαδή πιστεύσουσιν εἰς αὐτόν. Καὶ μὴν οὐδεὶς αὐτὸν Ἐμμανουὴλ ὠνόμασεν. Ονομαστί μὲν, οὐδεὶς· πραγματικῶς δὲ, πάντες. Οἱ γὰρ πιο στεύοντες, ὅτι ὁ διαλεγόμενος αὐτοῖς, οὗτός ἐστι Θεός, ἀφ᾽ ὧν οὕτως ἐπίστευον, συνωμολόγουν, δτι Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεὸς, εἴτουν συναναστρέφεται ἡμῖν, ὡς ἄνθρωπος. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ Ἐμμανουήλ. Εθος δὲ, καὶ ἑτέρως πολλάκις τοῖς προφήταις κλήσεις ὀνομάζειν, τὰς ἀποβησομένας πράξεις. Καὶ γὰρ τουτὶ τὸ παιδίον ἐν ἄλλοις ὁ προφήτης επιτρέπεται καλέσαι, Ταχέω; σκύλευσον, Οξέως προνόμευ σου· οὐχ ὡς οὕτω κληθέντος όνομαστὶ, ἀλλ' ὡς αὐτ τίκα τὸν διάβολον κατατροπωσαμένου καὶ σκυλεύ σαντο;, οὓς εἶχεν ἐκεῖνος αἰχμαλώτους, και προνο μεύσαντος, εἴτουν, διαρπάσαντος τὰ σκεύη τὰ τὴν πονηρίαν αὐτοῦ δεξάμενα, φημι δή, τελώνας, καὶ πόρνας, καὶ λῃστὰς, καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα εὑρήσομεν. Διεγερθείς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Διατί τῷ ἐνυπνίῳ βξον ἐπίστευσε περὶ τηλικούτου πράγμα τος; Διότι ὁ φανεὶς ἄγγελος ἀνεκάλυψεν αὐτῷ τὸ τῆς καρδίας αὐτοῦ ἐνθύμημα. Συνῆκε γάρ, ότι δντης παρὰ Θεοῦ ἧκεν ὁ φανείς. Μόνος γὰρ ὁ Θεὸ; οἶδε τὰ τῶν καρδιῶν ἐνθυμήματα. Ἐπεὶ δὲ ἀνέμνησεν αὐτὸν καὶ τῆς Ησαίου προφητείας, ἔτι μᾶλλον εἰς πληροφορίαν ἐβεβαιώθη. Καὶ οὐκ πρωτότοκον. Τό, έως, ἐνταῦθα τέθει κεν, οὐχ ἵνα ὑποπτεύσῃς, ὅτι μετὰ ταῦτα ἔγνω αὐτὴν, ἀλλ' ἐπεὶ ἐκ πορνείας γεγεννῆσθαι τὸν Χριστὸν ἐφλυάρουν Ἰουδαῖοι, πρὸς τὴν βλάσφη μον ὑπόληψιν αὐτῶν ἱστάμενος ὁ εὐαγγελιστής, περὶ μόνου τοῦ μέχρι τῆς αὐτοῦ γεννήσεως ἐπληροφό ρησε χρόνου, τὸ δὲ μετὰ ταῦτα, σοὶ κατέλιπε συλ. λογίζεσθαι. Πῶς γὰρ ἂν ἐπεχείρησεν, ἢ καὶ δίως ἐνεθυμήθη γνῶναι τὴν συλλαβοῦσαν ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τοιοῦτον δοχεῖον γεγενημένην; Γνώσιν Εδ, ἐνταῦθα τὴν συνάφειαν ευφήμως εκάλεσεν. Αλλά καὶ ἰδίωμά ἐστι τῆς Γραφῆς, τὸ τὴν λέξιν πολλάκις, τὴν ἕως, μὴ ἐπὶ περιωρισμένου τιθέναι χρό του 10 ὡς τὸ ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ· Καὶ οὐκ ἐπέστρε ψεν ὁ κόραξ, ἕως οὗ ἐξη; άνθη ἡ γῆ. Οὔτε γὰρ μετὰ ταῦτα ἐπέστρεψε. Καὶ αὖθι;· Κάθου ἐκ δε 13 Deut. xx11, 27 18 Isa, vII, 14. "Isa. viii, 3. nomen etiam adolescentulæ, pro virgine ponit Scriplura. Loquens siquidem de virgine, quæ insidias perpessa est: si clamaverit, inquit, adolescentula sive puella, hoc est virgo. Quod si juxta eorum intellectum adolescentula nupta est, quid novitatis habebit eam quæ nupta sit, concepisse ac parere? Prius enim dixit propheta: Dabit Dominus ipse vobis signum ", deinde addidit: Ecce virgo erit gravida “. Signum autem dicitur, quod supra naturam est, non quod naturale. Vers. 23. Et pariet nobiscum Deus. Vocabunt: quinam? Quicunque scilicet in ipsum crediderint. Atqui nullus ipsum Enimanuel nominavit. Noniue quidem nullus, re autem omnes. Quia enim credentes, cum hic comprobaretur esse Deus, ita esse credebant confitebantur quod esset nobiscum Deus. Etenim nobiscum quasi homo conversabatur: hoc autem est, Emmanuel. Nam alias quoque hic est prophetis mos, vocationes appellare futuras actiones. Siquidem puerum bune inter alia nomina prophete precepit Deus, ut vocet: Cito pradabiCito spoliabit "": non quod nomine ita vo cate's sit, sed quod statim diabolum fugaverit, et quos ille captivos habebat, predatus sit, ac spoliaverit. Rapuit itaque vasa, quæ pravitatem ejus imbiberant: dico sane publicanos et scorta et latrones, quique ex gentibus crediderunt, et pleraque similia inveniemus. Vers. 24. Experreclue - conjugem suam. Quare somnio in re tauti momenti adeo facile credidit? Quia apparens angelua detexit ei proprii cordis cogitationem. Intellexit ergo vere a Deo venisse: solus enim Deus novit cordium arcana. Postquam vero ipsum admonuit prophetis Isaiae, magis in adimpletione confirmatus est. Vers. 25. Εt non primogenitum. Posuit hic, donec, non ut suspicio tibi suboriatur, quod postea cognoverit eam. Sed quia Judæi Christum e fornicatione natum nugabantur, blasphemiæ corum snspicione obstaus evangelista de solo tempore nativitatem præcedente plenam fecit fidem: de insequenti vero tibi reliquit conjectandum. Quomodo cnim tentasset, vel etiam cogitasset eam cognoscere, quæ de Spiritu sancto còneepisset, tantumque facta esset receptaculum? Cognitionem autem hic honeste pro carnis commistione posuit. Est præterea Scriptura idioma, dictionen, donec, ponere: non ut tempus determinet. Veluti de arca Noe: Et non est reversus corvus, donec siccata est terra; neque enim postca reversus est **. Et rursum: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum 3º Gen. viii, 7. Variæ lectiones et notæ. Videtur hoc referri ad Joan. 1, 41. Scripsi autem γεγεννήσθαι, duplici»», clsi uno recre ram.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. I. Εβραίοι, συνεσκίασαν τὴν ἀλήθειαν. "Αλλως τε δέ, gis, utpote liebri, veritatem obscuraules: alioqui καὶ τὸ τῆς νεανιότητος ὄνομα ἐπὶ τῆς παρθενίας ή Γραφὴ τίθησι. Καὶ γὰρ περὶ κόρης ἐπιβουλευομένης διαλεγομένη, φησίν, ἐὰν φωνήσῃ ἡ νεάνις, τους ἐστιν, ἡ παρθένος. Εἰ δὲ κατ᾿ αὐτοὺς νεάνις, ἡ γεγαμημένη ἐστί, τί καινὸν, τὸ τὴν γεγαμημένην έγχυ μονῆσαι καὶ τεκεῖν; Ο γὰρ προφήτης πρώτον εἶπεν· Ἰδοὺ δώσει Κύριος ὑμῖν σημεῖον. Εἶτα ἐπήγαγεν· Ἰδοὺ ἡ παρθένος. ἐν γαστρὶ ἕξει. Σημεῖον δέ ἐστι, τὸ ὑπὲρ τὴν φύσιν, ἀλλ' οὐ τὸ κατὰ φύσιν. Καὶ τέξεται – μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός. Καλέσουσι, τίνες; Ὅσοι δηλαδή πιστεύσουσιν εἰς αὐτόν. Καὶ μὴν οὐδεὶς αὐτὸν Ἐμμανουὴλ ὠνόμασεν. Ονομαστί μὲν, οὐδεὶς· πραγματικῶς δὲ, πάντες. Οἱ γὰρ πιο στεύοντες, ὅτι ὁ διαλεγόμενος αὐτοῖς, οὗτός ἐστι Θεός, ἀφ᾽ ὧν οὕτως ἐπίστευον, συνωμολόγουν, δτι Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεὸς, εἴτουν συναναστρέφεται ἡμῖν, ὡς ἄνθρωπος. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ Ἐμμανουήλ. Εθος δὲ, καὶ ἑτέρως πολλάκις τοῖς προφήταις κλήσεις ὀνομάζειν, τὰς ἀποβησομένας πράξεις. Καὶ γὰρ τουτὶ τὸ παιδίον ἐν ἄλλοις ὁ προφήτης επιτρέπεται καλέσαι, Ταχέω; σκύλευσον, Οξέως προνόμευ σου· οὐχ ὡς οὕτω κληθέντος όνομαστὶ, ἀλλ' ὡς αὐτ τίκα τὸν διάβολον κατατροπωσαμένου καὶ σκυλεύ σαντο;, οὓς εἶχεν ἐκεῖνος αἰχμαλώτους, και προνο μεύσαντος, εἴτουν, διαρπάσαντος τὰ σκεύη τὰ τὴν πονηρίαν αὐτοῦ δεξάμενα, φημι δή, τελώνας, καὶ πόρνας, καὶ λῃστὰς, καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα εὑρήσομεν. Διεγερθείς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Διατί τῷ ἐνυπνίῳ βξον ἐπίστευσε περὶ τηλικούτου πράγμα τος; Διότι ὁ φανεὶς ἄγγελος ἀνεκάλυψεν αὐτῷ τὸ τῆς καρδίας αὐτοῦ ἐνθύμημα. Συνῆκε γάρ, ότι δντης παρὰ Θεοῦ ἧκεν ὁ φανείς. Μόνος γὰρ ὁ Θεὸ; οἶδε τὰ τῶν καρδιῶν ἐνθυμήματα. Ἐπεὶ δὲ ἀνέμνησεν αὐτὸν καὶ τῆς Ησαίου προφητείας, ἔτι μᾶλλον εἰς πληροφορίαν ἐβεβαιώθη. Καὶ οὐκ πρωτότοκον. Τό, έως, ἐνταῦθα τέθει κεν, οὐχ ἵνα ὑποπτεύσῃς, ὅτι μετὰ ταῦτα ἔγνω αὐτὴν, ἀλλ' ἐπεὶ ἐκ πορνείας γεγεννῆσθαι τὸν Χριστὸν ἐφλυάρουν Ἰουδαῖοι, πρὸς τὴν βλάσφη μον ὑπόληψιν αὐτῶν ἱστάμενος ὁ εὐαγγελιστής, περὶ μόνου τοῦ μέχρι τῆς αὐτοῦ γεννήσεως ἐπληροφό ρησε χρόνου, τὸ δὲ μετὰ ταῦτα, σοὶ κατέλιπε συλ. λογίζεσθαι. Πῶς γὰρ ἂν ἐπεχείρησεν, ἢ καὶ δίως ἐνεθυμήθη γνῶναι τὴν συλλαβοῦσαν ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τοιοῦτον δοχεῖον γεγενημένην; Γνώσιν Εδ, ἐνταῦθα τὴν συνάφειαν ευφήμως εκάλεσεν. Αλλά καὶ ἰδίωμά ἐστι τῆς Γραφῆς, τὸ τὴν λέξιν πολλάκις, τὴν ἕως, μὴ ἐπὶ περιωρισμένου τιθέναι χρό του 10 ὡς τὸ ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ· Καὶ οὐκ ἐπέστρε ψεν ὁ κόραξ, ἕως οὗ ἐξη; άνθη ἡ γῆ. Οὔτε γὰρ μετὰ ταῦτα ἐπέστρεψε. Καὶ αὖθι;· Κάθου ἐκ δε 13 Deut. xx11, 27 18 Isa, vII, 14. "Isa. viii, 3. nomen etiam adolescentulæ, pro virgine ponit Scriplura. Loquens siquidem de virgine, quæ insidias perpessa est: si clamaverit, inquit, adolescentula sive puella, hoc est virgo. Quod si juxta eorum intellectum adolescentula nupta est, quid novitatis habebit eam quæ nupta sit, concepisse ac parere? Prius enim dixit propheta: Dabit Dominus ipse vobis signum ", deinde addidit: Ecce virgo erit gravida “. Signum autem dicitur, quod supra naturam est, non quod naturale. Vers. 23. Et pariet nobiscum Deus. Vocabunt: quinam? Quicunque scilicet in ipsum crediderint. Atqui nullus ipsum Enimanuel nominavit. Noniue quidem nullus, re autem omnes. Quia enim credentes, cum hic comprobaretur esse Deus, ita esse credebant confitebantur quod esset nobiscum Deus. Etenim nobiscum quasi homo conversabatur: hoc autem est, Emmanuel. Nam alias quoque hic est prophetis mos, vocationes appellare futuras actiones. Siquidem puerum bune inter alia nomina prophete precepit Deus, ut vocet: Cito pradabiCito spoliabit "": non quod nomine ita vo cate's sit, sed quod statim diabolum fugaverit, et quos ille captivos habebat, predatus sit, ac spoliaverit. Rapuit itaque vasa, quæ pravitatem ejus imbiberant: dico sane publicanos et scorta et latrones, quique ex gentibus crediderunt, et pleraque similia inveniemus. Vers. 24. Experreclue - conjugem suam. Quare somnio in re tauti momenti adeo facile credidit? Quia apparens angelua detexit ei proprii cordis cogitationem. Intellexit ergo vere a Deo venisse: solus enim Deus novit cordium arcana. Postquam vero ipsum admonuit prophetis Isaiae, magis in adimpletione confirmatus est. Vers. 25. Εt non primogenitum. Posuit hic, donec, non ut suspicio tibi suboriatur, quod postea cognoverit eam. Sed quia Judæi Christum e fornicatione natum nugabantur, blasphemiæ corum snspicione obstaus evangelista de solo tempore nativitatem præcedente plenam fecit fidem: de insequenti vero tibi reliquit conjectandum. Quomodo cnim tentasset, vel etiam cogitasset eam cognoscere, quæ de Spiritu sancto còneepisset, tantumque facta esset receptaculum? Cognitionem autem hic honeste pro carnis commistione posuit. Est præterea Scriptura idioma, dictionen, donec, ponere: non ut tempus determinet. Veluti de arca Noe: Et non est reversus corvus, donec siccata est terra; neque enim postca reversus est **. Et rursum: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum 3º Gen. viii, 7. Variæ lectiones et notæ. Videtur hoc referri ad Joan. 1, 41. Scripsi autem γεγεννήσθαι, duplici»», clsi uno recre ram.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. I. Εβραίοι, συνεσκίασαν τὴν ἀλήθειαν. "Αλλως τε δέ, gis, utpote liebri, veritatem obscuraules: alioqui καὶ τὸ τῆς νεανιότητος ὄνομα ἐπὶ τῆς παρθενίας ή Γραφὴ τίθησι. Καὶ γὰρ περὶ κόρης ἐπιβουλευομένης διαλεγομένη, φησίν, ἐὰν φωνήσῃ ἡ νεάνις, τους ἐστιν, ἡ παρθένος. Εἰ δὲ κατ᾿ αὐτοὺς νεάνις, ἡ γεγαμημένη ἐστί, τί καινὸν, τὸ τὴν γεγαμημένην έγχυ μονῆσαι καὶ τεκεῖν; Ο γὰρ προφήτης πρώτον εἶπεν· Ἰδοὺ δώσει Κύριος ὑμῖν σημεῖον. Εἶτα ἐπήγαγεν· Ἰδοὺ ἡ παρθένος. ἐν γαστρὶ ἕξει. Σημεῖον δέ ἐστι, τὸ ὑπὲρ τὴν φύσιν, ἀλλ' οὐ τὸ κατὰ φύσιν. Καὶ τέξεται – μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός. Καλέσουσι, τίνες; Ὅσοι δηλαδή πιστεύσουσιν εἰς αὐτόν. Καὶ μὴν οὐδεὶς αὐτὸν Ἐμμανουὴλ ὠνόμασεν. Ονομαστί μὲν, οὐδεὶς· πραγματικῶς δὲ, πάντες. Οἱ γὰρ πιο στεύοντες, ὅτι ὁ διαλεγόμενος αὐτοῖς, οὗτός ἐστι Θεός, ἀφ᾽ ὧν οὕτως ἐπίστευον, συνωμολόγουν, δτι Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεὸς, εἴτουν συναναστρέφεται ἡμῖν, ὡς ἄνθρωπος. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ Ἐμμανουήλ. Εθος δὲ, καὶ ἑτέρως πολλάκις τοῖς προφήταις κλήσεις ὀνομάζειν, τὰς ἀποβησομένας πράξεις. Καὶ γὰρ τουτὶ τὸ παιδίον ἐν ἄλλοις ὁ προφήτης επιτρέπεται καλέσαι, Ταχέω; σκύλευσον, Οξέως προνόμευ σου· οὐχ ὡς οὕτω κληθέντος όνομαστὶ, ἀλλ' ὡς αὐτ τίκα τὸν διάβολον κατατροπωσαμένου καὶ σκυλεύ σαντο;, οὓς εἶχεν ἐκεῖνος αἰχμαλώτους, και προνο μεύσαντος, εἴτουν, διαρπάσαντος τὰ σκεύη τὰ τὴν πονηρίαν αὐτοῦ δεξάμενα, φημι δή, τελώνας, καὶ πόρνας, καὶ λῃστὰς, καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα εὑρήσομεν. Διεγερθείς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Διατί τῷ ἐνυπνίῳ βξον ἐπίστευσε περὶ τηλικούτου πράγμα τος; Διότι ὁ φανεὶς ἄγγελος ἀνεκάλυψεν αὐτῷ τὸ τῆς καρδίας αὐτοῦ ἐνθύμημα. Συνῆκε γάρ, ότι δντης παρὰ Θεοῦ ἧκεν ὁ φανείς. Μόνος γὰρ ὁ Θεὸ; οἶδε τὰ τῶν καρδιῶν ἐνθυμήματα. Ἐπεὶ δὲ ἀνέμνησεν αὐτὸν καὶ τῆς Ησαίου προφητείας, ἔτι μᾶλλον εἰς πληροφορίαν ἐβεβαιώθη. Καὶ οὐκ πρωτότοκον. Τό, έως, ἐνταῦθα τέθει κεν, οὐχ ἵνα ὑποπτεύσῃς, ὅτι μετὰ ταῦτα ἔγνω αὐτὴν, ἀλλ' ἐπεὶ ἐκ πορνείας γεγεννῆσθαι τὸν Χριστὸν ἐφλυάρουν Ἰουδαῖοι, πρὸς τὴν βλάσφη μον ὑπόληψιν αὐτῶν ἱστάμενος ὁ εὐαγγελιστής, περὶ μόνου τοῦ μέχρι τῆς αὐτοῦ γεννήσεως ἐπληροφό ρησε χρόνου, τὸ δὲ μετὰ ταῦτα, σοὶ κατέλιπε συλ. λογίζεσθαι. Πῶς γὰρ ἂν ἐπεχείρησεν, ἢ καὶ δίως ἐνεθυμήθη γνῶναι τὴν συλλαβοῦσαν ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τοιοῦτον δοχεῖον γεγενημένην; Γνώσιν Εδ, ἐνταῦθα τὴν συνάφειαν ευφήμως εκάλεσεν. Αλλά καὶ ἰδίωμά ἐστι τῆς Γραφῆς, τὸ τὴν λέξιν πολλάκις, τὴν ἕως, μὴ ἐπὶ περιωρισμένου τιθέναι χρό του 10 ὡς τὸ ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ· Καὶ οὐκ ἐπέστρε ψεν ὁ κόραξ, ἕως οὗ ἐξη; άνθη ἡ γῆ. Οὔτε γὰρ μετὰ ταῦτα ἐπέστρεψε. Καὶ αὖθι;· Κάθου ἐκ δε 13 Deut. xx11, 27 18 Isa, vII, 14. "Isa. viii, 3. nomen etiam adolescentulæ, pro virgine ponit Scriplura. Loquens siquidem de virgine, quæ insidias perpessa est: si clamaverit, inquit, adolescentula sive puella, hoc est virgo. Quod si juxta eorum intellectum adolescentula nupta est, quid novitatis habebit eam quæ nupta sit, concepisse ac parere? Prius enim dixit propheta: Dabit Dominus ipse vobis signum ", deinde addidit: Ecce virgo erit gravida “. Signum autem dicitur, quod supra naturam est, non quod naturale. Vers. 23. Et pariet nobiscum Deus. Vocabunt: quinam? Quicunque scilicet in ipsum crediderint. Atqui nullus ipsum Enimanuel nominavit. Noniue quidem nullus, re autem omnes. Quia enim credentes, cum hic comprobaretur esse Deus, ita esse credebant confitebantur quod esset nobiscum Deus. Etenim nobiscum quasi homo conversabatur: hoc autem est, Emmanuel. Nam alias quoque hic est prophetis mos, vocationes appellare futuras actiones. Siquidem puerum bune inter alia nomina prophete precepit Deus, ut vocet: Cito pradabiCito spoliabit "": non quod nomine ita vo cate's sit, sed quod statim diabolum fugaverit, et quos ille captivos habebat, predatus sit, ac spoliaverit. Rapuit itaque vasa, quæ pravitatem ejus imbiberant: dico sane publicanos et scorta et latrones, quique ex gentibus crediderunt, et pleraque similia inveniemus. Vers. 24. Experreclue - conjugem suam. Quare somnio in re tauti momenti adeo facile credidit? Quia apparens angelua detexit ei proprii cordis cogitationem. Intellexit ergo vere a Deo venisse: solus enim Deus novit cordium arcana. Postquam vero ipsum admonuit prophetis Isaiae, magis in adimpletione confirmatus est. Vers. 25. Εt non primogenitum. Posuit hic, donec, non ut suspicio tibi suboriatur, quod postea cognoverit eam. Sed quia Judæi Christum e fornicatione natum nugabantur, blasphemiæ corum snspicione obstaus evangelista de solo tempore nativitatem præcedente plenam fecit fidem: de insequenti vero tibi reliquit conjectandum. Quomodo cnim tentasset, vel etiam cogitasset eam cognoscere, quæ de Spiritu sancto còneepisset, tantumque facta esset receptaculum? Cognitionem autem hic honeste pro carnis commistione posuit. Est præterea Scriptura idioma, dictionen, donec, ponere: non ut tempus determinet. Veluti de arca Noe: Et non est reversus corvus, donec siccata est terra; neque enim postca reversus est **. Et rursum: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum 3º Gen. viii, 7. Variæ lectiones et notæ. Videtur hoc referri ad Joan. 1, 41. Scripsi autem γεγεννήσθαι, duplici»», clsi uno recre ram.

tworum. ut Atqui post inimicorum subjectionem, a ξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον dextris ejus sedet; plurimaque similia frequenter ponuntur. Primogenitum quoque nunc dicit, non eum qui inter fratres primus fuerit, sed primum et solum. Inter varia namque primogeniti significata, tale etiam quidpiam continetur. Etenim primum quoque esse eum, qui solus est, testatur Scriptura, cum dicit: Ego Deus primus, et post me non est alter”. † Apud sacram Scripturam quatuor ponuntur significata hujus nominis, primogenitus. Denotat namque primum inter fratres genitum. Sic Ruben dicitur primogenitus in filiis Jacob”. Significat quvque primum et solum genitum, sicut in presenti loco. Ad hæc etiam denotat egregium et honoratum. Sic dicitur, Ecclesia primogenitorum in cœlis descriptorum *. Præter hæc autem omnia, significat et cum qui simpliciter præcessit, juxta illud: Primogenitus omnis creaturæ ", hoc est, ante omneju creaturam labens esse. Vers. 25. Et vocavit nomen cjus Jesum. Vocavit Joseph, quemadmodum edoctus erat ab angelo. CAP. 1. De Magis. Cap. II, Vers. 1. Cum autem genitus esset Jesus Hierosolyma. Quare et locum dicit, et tempus, ac Herodis dignitatem? Locum quidem, ut ostendat completam esse Micheæ prophetiam, qui dixit: Et In, Belhler, terra Juda, nequaquam minima es c inter principes Juda; ex te enim exibit dux qui regat populum meum Israel", Tempus vero, ut similiter doceret, impletain esse prophetiam Jacob dicentis: Non deficiet principatum tenens de Juda, necdux de femoribus ejus, donec veniant, quæ ci reposita sunt 39. Instante nempe nativitatis Christi tempore, defecit principatum tenens de Juda, ac deinceps do - minari coepit Herodes Idummus alienigena. Dignita. tent quoque posuit Herodis. Fuit enim et al er Herodes tetrarcha, qui Præcursorem interemit. Hi autem Magi erant Persæ. Siquidem Persæ maxime inter omnes nationes ntagica exercebant. Considera etiam, quomodo statim a principio geulibus in confusionem Judzorum, fidei janua aperitur. Cum enim hi prophetas habentes, qui Christi prædixerat:t - adventum, parum adverterent auimum, ideo dispositum est, ut venirent Barbari, hique Magi. et e longinqua regione, ut eos docerent, quod a propriis prophetis discere non curabant, ut s postea contendere voluerint, non habeant quod respondeant. Quid enim dicere poterunt, quando τῶν ποδῶν σου. Καίτοι, καὶ μετὰ τὴν ὑποταγήν τῶν ἐχθρῶν, ὁμοίως ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ καθεδεῖται. Καὶ πολλὰ τοιαῦτα πολλαχοῦ κείμενα. Πρωτότοκο δὲ, λέγει νῦν, οὐ τὸν πρῶτον ἐν ἀδελφοῖς, ἀλλὰ τὸν καὶ πρῶτον, καὶ μόνον. Ἔστι γάρ τι καὶ τοιοῦτον εἶδος ἐν ταῖς σημασίαις τοῦ πρωτοτόκου. Καὶ γύρ πρῶτον ἐστιν, ὅτε τὸν μόνον ἡ Γραφὴ καλεῖ· ὡς τό· 'Εγώ εἰμι Θεὶς πρῶτος, καὶ μιετ᾽ ἐμὲ οὐκ ἔστιν ἕτερος. [Τέσσερα δὲ παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ τοῦ πρωτοτό κου τὰ σημαινόμενα. Δηλοῖ γὰρ τὸν πρῶτον τεχθέντα ἐν ἀδελφοῖς, ὡς ὁ Ρουβείμ λέγεται πρωτότοκος ἐν υἱοῖς Ἰακώβ. Ἔτι δὲ καὶ τὸν πρῶτον καὶ μόνον τεχθέντα, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ῥητοῦ. Πρὸς δὲ τούτοις, καὶ τὸν ἐξαίρετον καὶ τίμιον· ὡς τό· Καὶ Εκκλησία πρωτοτόκων απογεγραμμένων ἐν οὐρανοῖς. Ἐπὶ πᾶσι δὲ, καὶ τὸν ἁπλῶς προόντα, ὡς τό· Πρωτότοκος πάσης κτίσεως, τουτέστι, προ πάσης κτίσεως ών.] Καὶ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. Εκάλησεν αὐτὸ ὁ Ἰωσήφ, ὡς ἐδιδάχθη παρὰ τοῦ ἀγγέλου. ΚΕΦ. Α'. Περὶ τῶν Μάγων. Β'. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος – Ιεροσόλυμα, Τίνος ένεκεν, καὶ τὸν τόπον λέγει, καὶ τὸν χρόνον, καὶ τὸ τοῦ Ἡρώδου ἀξίωμα; Τὸν μὲν τόπον, ἵνα δείξῃ, ὅτι πεπλήρωται ἡ τοῦ Μιχαίου προφητεία, ειρηκότος· Καὶ σὺ, Βηθλεέμ, γῆ Ἰούδα, οὐδαμῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ιούδα· ἐκ σοῦ γὰρ ἐξελεύσεται ἡγούμενος, ὅστις ποιμανεῖ τὸν λαόν μου τὸν ᾿Ισραήλ. Τὸν δὲ χρόνον, ἵνα διδάξῃ, ὅτι ὁμοίως επληρώθη καὶ ἡ προφητεία τοῦ Ἰακώβ, εἰπόντος· Οὐκ ἐκλείψει ἄρχων ἐξ Ιούδα, οὐδὲ ἡγούμενος ἐκ τῶν μηρῶν αὐτοῦ, ἕως ἂν ἔλθῃ, ᾧ ἀπόκειται. Τοῦ Χριστοῦ γὰρ γεννηθῆναι μέλλοντος, ἐξέλιπεν ἄρχων ἐξ Ἰούδα, καὶ λοιπὸν ἦρξε τῶν Ἰουδαίων Ηρώδης ὁ Ιδουμαῖος, ἀλλόφυλος. Τὸ δὲ ἀξίωμα τοῦ Ἡρώδου, διότι καὶ ἕτερος γέγονεν Ηρώ δης ὁ τετράρχης, ὁ τὸν Πρόδρομον ἀνελών. Οὗτοι δὲ οἱ Μάγοι, Πέρσαι ἦσαν. Οἱ Πέρσαι γὰρ μάλιστα τῶν ἄλλων ήσκουν τα μαγικά. Ορα δέ, ὅπως ἐκ προοιμίων ἀνοίγεται τοῖς ἔθνεσι θύρα πίστεως, εἰς αἰσχύνην τῶν Ἰουδαίων. Ἐπεὶ γὰρ τῶν προφητῶν ἀκούοντες, προαναφωνούντων τὴν Χριστοῦ παρουσίαν, οὐ σφόδρα προσεἶχον, ᾠκονομήθη, Βαρ βάρους ἐλθεῖν, καὶ τούτους Μάγους, καὶ ἐκ χώρας μακρᾶς, καὶ διδάξαι αὐτοὺς, 8 παρὰ τῶν προφητῶν μαθεῖν οὐκ ἠνέσχοντο, ἵνα, εἰ φιλονεικήσουσιν ἔτι, πάσης ἀπολογίας ὦσιν έστερημένοι. Τί γὰρ ἂν καὶ δύναιντο λέγειν, ὅταν Μάγοι μὲν ἀπὸ ὄψεως st Psal. cis, 1. * S.. XLIV, 37 Gen. xLIX, 10. 6. ** Gen. xxxv, 25. se fl: br. ΧΗ, Variæ lectiones et notæ. 23. 16 Coloss. 1, 15. s Mich. Kzí addit A. Aź omittit A. præterea hæc, quæ inclusa sunt, in margine babe..

tworum. ut Atqui post inimicorum subjectionem, a ξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον dextris ejus sedet; plurimaque similia frequenter ponuntur. Primogenitum quoque nunc dicit, non eum qui inter fratres primus fuerit, sed primum et solum. Inter varia namque primogeniti significata, tale etiam quidpiam continetur. Etenim primum quoque esse eum, qui solus est, testatur Scriptura, cum dicit: Ego Deus primus, et post me non est alter”. † Apud sacram Scripturam quatuor ponuntur significata hujus nominis, primogenitus. Denotat namque primum inter fratres genitum. Sic Ruben dicitur primogenitus in filiis Jacob”. Significat quvque primum et solum genitum, sicut in presenti loco. Ad hæc etiam denotat egregium et honoratum. Sic dicitur, Ecclesia primogenitorum in cœlis descriptorum *. Præter hæc autem omnia, significat et cum qui simpliciter præcessit, juxta illud: Primogenitus omnis creaturæ ", hoc est, ante omneju creaturam labens esse. Vers. 25. Et vocavit nomen cjus Jesum. Vocavit Joseph, quemadmodum edoctus erat ab angelo. CAP. 1. De Magis. Cap. II, Vers. 1. Cum autem genitus esset Jesus Hierosolyma. Quare et locum dicit, et tempus, ac Herodis dignitatem? Locum quidem, ut ostendat completam esse Micheæ prophetiam, qui dixit: Et In, Belhler, terra Juda, nequaquam minima es c inter principes Juda; ex te enim exibit dux qui regat populum meum Israel", Tempus vero, ut similiter doceret, impletain esse prophetiam Jacob dicentis: Non deficiet principatum tenens de Juda, necdux de femoribus ejus, donec veniant, quæ ci reposita sunt 39. Instante nempe nativitatis Christi tempore, defecit principatum tenens de Juda, ac deinceps do - minari coepit Herodes Idummus alienigena. Dignita. tent quoque posuit Herodis. Fuit enim et al er Herodes tetrarcha, qui Præcursorem interemit. Hi autem Magi erant Persæ. Siquidem Persæ maxime inter omnes nationes ntagica exercebant. Considera etiam, quomodo statim a principio geulibus in confusionem Judzorum, fidei janua aperitur. Cum enim hi prophetas habentes, qui Christi prædixerat:t - adventum, parum adverterent auimum, ideo dispositum est, ut venirent Barbari, hique Magi. et e longinqua regione, ut eos docerent, quod a propriis prophetis discere non curabant, ut s postea contendere voluerint, non habeant quod respondeant. Quid enim dicere poterunt, quando τῶν ποδῶν σου. Καίτοι, καὶ μετὰ τὴν ὑποταγήν τῶν ἐχθρῶν, ὁμοίως ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ καθεδεῖται. Καὶ πολλὰ τοιαῦτα πολλαχοῦ κείμενα. Πρωτότοκο δὲ, λέγει νῦν, οὐ τὸν πρῶτον ἐν ἀδελφοῖς, ἀλλὰ τὸν καὶ πρῶτον, καὶ μόνον. Ἔστι γάρ τι καὶ τοιοῦτον εἶδος ἐν ταῖς σημασίαις τοῦ πρωτοτόκου. Καὶ γύρ πρῶτον ἐστιν, ὅτε τὸν μόνον ἡ Γραφὴ καλεῖ· ὡς τό· 'Εγώ εἰμι Θεὶς πρῶτος, καὶ μιετ᾽ ἐμὲ οὐκ ἔστιν ἕτερος. [Τέσσερα δὲ παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ τοῦ πρωτοτό κου τὰ σημαινόμενα. Δηλοῖ γὰρ τὸν πρῶτον τεχθέντα ἐν ἀδελφοῖς, ὡς ὁ Ρουβείμ λέγεται πρωτότοκος ἐν υἱοῖς Ἰακώβ. Ἔτι δὲ καὶ τὸν πρῶτον καὶ μόνον τεχθέντα, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ῥητοῦ. Πρὸς δὲ τούτοις, καὶ τὸν ἐξαίρετον καὶ τίμιον· ὡς τό· Καὶ Εκκλησία πρωτοτόκων απογεγραμμένων ἐν οὐρανοῖς. Ἐπὶ πᾶσι δὲ, καὶ τὸν ἁπλῶς προόντα, ὡς τό· Πρωτότοκος πάσης κτίσεως, τουτέστι, προ πάσης κτίσεως ών.] Καὶ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. Εκάλησεν αὐτὸ ὁ Ἰωσήφ, ὡς ἐδιδάχθη παρὰ τοῦ ἀγγέλου. ΚΕΦ. Α'. Περὶ τῶν Μάγων. Β'. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος – Ιεροσόλυμα, Τίνος ένεκεν, καὶ τὸν τόπον λέγει, καὶ τὸν χρόνον, καὶ τὸ τοῦ Ἡρώδου ἀξίωμα; Τὸν μὲν τόπον, ἵνα δείξῃ, ὅτι πεπλήρωται ἡ τοῦ Μιχαίου προφητεία, ειρηκότος· Καὶ σὺ, Βηθλεέμ, γῆ Ἰούδα, οὐδαμῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ιούδα· ἐκ σοῦ γὰρ ἐξελεύσεται ἡγούμενος, ὅστις ποιμανεῖ τὸν λαόν μου τὸν ᾿Ισραήλ. Τὸν δὲ χρόνον, ἵνα διδάξῃ, ὅτι ὁμοίως επληρώθη καὶ ἡ προφητεία τοῦ Ἰακώβ, εἰπόντος· Οὐκ ἐκλείψει ἄρχων ἐξ Ιούδα, οὐδὲ ἡγούμενος ἐκ τῶν μηρῶν αὐτοῦ, ἕως ἂν ἔλθῃ, ᾧ ἀπόκειται. Τοῦ Χριστοῦ γὰρ γεννηθῆναι μέλλοντος, ἐξέλιπεν ἄρχων ἐξ Ἰούδα, καὶ λοιπὸν ἦρξε τῶν Ἰουδαίων Ηρώδης ὁ Ιδουμαῖος, ἀλλόφυλος. Τὸ δὲ ἀξίωμα τοῦ Ἡρώδου, διότι καὶ ἕτερος γέγονεν Ηρώ δης ὁ τετράρχης, ὁ τὸν Πρόδρομον ἀνελών. Οὗτοι δὲ οἱ Μάγοι, Πέρσαι ἦσαν. Οἱ Πέρσαι γὰρ μάλιστα τῶν ἄλλων ήσκουν τα μαγικά. Ορα δέ, ὅπως ἐκ προοιμίων ἀνοίγεται τοῖς ἔθνεσι θύρα πίστεως, εἰς αἰσχύνην τῶν Ἰουδαίων. Ἐπεὶ γὰρ τῶν προφητῶν ἀκούοντες, προαναφωνούντων τὴν Χριστοῦ παρουσίαν, οὐ σφόδρα προσεἶχον, ᾠκονομήθη, Βαρ βάρους ἐλθεῖν, καὶ τούτους Μάγους, καὶ ἐκ χώρας μακρᾶς, καὶ διδάξαι αὐτοὺς, 8 παρὰ τῶν προφητῶν μαθεῖν οὐκ ἠνέσχοντο, ἵνα, εἰ φιλονεικήσουσιν ἔτι, πάσης ἀπολογίας ὦσιν έστερημένοι. Τί γὰρ ἂν καὶ δύναιντο λέγειν, ὅταν Μάγοι μὲν ἀπὸ ὄψεως st Psal. cis, 1. * S.. XLIV, 37 Gen. xLIX, 10. 6. ** Gen. xxxv, 25. se fl: br. ΧΗ, Variæ lectiones et notæ. 23. 16 Coloss. 1, 15. s Mich. Kzí addit A. Aź omittit A. præterea hæc, quæ inclusa sunt, in margine babe..

tworum. ut Atqui post inimicorum subjectionem, a ξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον dextris ejus sedet; plurimaque similia frequenter ponuntur. Primogenitum quoque nunc dicit, non eum qui inter fratres primus fuerit, sed primum et solum. Inter varia namque primogeniti significata, tale etiam quidpiam continetur. Etenim primum quoque esse eum, qui solus est, testatur Scriptura, cum dicit: Ego Deus primus, et post me non est alter”. † Apud sacram Scripturam quatuor ponuntur significata hujus nominis, primogenitus. Denotat namque primum inter fratres genitum. Sic Ruben dicitur primogenitus in filiis Jacob”. Significat quvque primum et solum genitum, sicut in presenti loco. Ad hæc etiam denotat egregium et honoratum. Sic dicitur, Ecclesia primogenitorum in cœlis descriptorum *. Præter hæc autem omnia, significat et cum qui simpliciter præcessit, juxta illud: Primogenitus omnis creaturæ ", hoc est, ante omneju creaturam labens esse. Vers. 25. Et vocavit nomen cjus Jesum. Vocavit Joseph, quemadmodum edoctus erat ab angelo. CAP. 1. De Magis. Cap. II, Vers. 1. Cum autem genitus esset Jesus Hierosolyma. Quare et locum dicit, et tempus, ac Herodis dignitatem? Locum quidem, ut ostendat completam esse Micheæ prophetiam, qui dixit: Et In, Belhler, terra Juda, nequaquam minima es c inter principes Juda; ex te enim exibit dux qui regat populum meum Israel", Tempus vero, ut similiter doceret, impletain esse prophetiam Jacob dicentis: Non deficiet principatum tenens de Juda, necdux de femoribus ejus, donec veniant, quæ ci reposita sunt 39. Instante nempe nativitatis Christi tempore, defecit principatum tenens de Juda, ac deinceps do - minari coepit Herodes Idummus alienigena. Dignita. tent quoque posuit Herodis. Fuit enim et al er Herodes tetrarcha, qui Præcursorem interemit. Hi autem Magi erant Persæ. Siquidem Persæ maxime inter omnes nationes ntagica exercebant. Considera etiam, quomodo statim a principio geulibus in confusionem Judzorum, fidei janua aperitur. Cum enim hi prophetas habentes, qui Christi prædixerat:t - adventum, parum adverterent auimum, ideo dispositum est, ut venirent Barbari, hique Magi. et e longinqua regione, ut eos docerent, quod a propriis prophetis discere non curabant, ut s postea contendere voluerint, non habeant quod respondeant. Quid enim dicere poterunt, quando τῶν ποδῶν σου. Καίτοι, καὶ μετὰ τὴν ὑποταγήν τῶν ἐχθρῶν, ὁμοίως ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ καθεδεῖται. Καὶ πολλὰ τοιαῦτα πολλαχοῦ κείμενα. Πρωτότοκο δὲ, λέγει νῦν, οὐ τὸν πρῶτον ἐν ἀδελφοῖς, ἀλλὰ τὸν καὶ πρῶτον, καὶ μόνον. Ἔστι γάρ τι καὶ τοιοῦτον εἶδος ἐν ταῖς σημασίαις τοῦ πρωτοτόκου. Καὶ γύρ πρῶτον ἐστιν, ὅτε τὸν μόνον ἡ Γραφὴ καλεῖ· ὡς τό· 'Εγώ εἰμι Θεὶς πρῶτος, καὶ μιετ᾽ ἐμὲ οὐκ ἔστιν ἕτερος. [Τέσσερα δὲ παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ τοῦ πρωτοτό κου τὰ σημαινόμενα. Δηλοῖ γὰρ τὸν πρῶτον τεχθέντα ἐν ἀδελφοῖς, ὡς ὁ Ρουβείμ λέγεται πρωτότοκος ἐν υἱοῖς Ἰακώβ. Ἔτι δὲ καὶ τὸν πρῶτον καὶ μόνον τεχθέντα, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ῥητοῦ. Πρὸς δὲ τούτοις, καὶ τὸν ἐξαίρετον καὶ τίμιον· ὡς τό· Καὶ Εκκλησία πρωτοτόκων απογεγραμμένων ἐν οὐρανοῖς. Ἐπὶ πᾶσι δὲ, καὶ τὸν ἁπλῶς προόντα, ὡς τό· Πρωτότοκος πάσης κτίσεως, τουτέστι, προ πάσης κτίσεως ών.] Καὶ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. Εκάλησεν αὐτὸ ὁ Ἰωσήφ, ὡς ἐδιδάχθη παρὰ τοῦ ἀγγέλου. ΚΕΦ. Α'. Περὶ τῶν Μάγων. Β'. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος – Ιεροσόλυμα, Τίνος ένεκεν, καὶ τὸν τόπον λέγει, καὶ τὸν χρόνον, καὶ τὸ τοῦ Ἡρώδου ἀξίωμα; Τὸν μὲν τόπον, ἵνα δείξῃ, ὅτι πεπλήρωται ἡ τοῦ Μιχαίου προφητεία, ειρηκότος· Καὶ σὺ, Βηθλεέμ, γῆ Ἰούδα, οὐδαμῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ιούδα· ἐκ σοῦ γὰρ ἐξελεύσεται ἡγούμενος, ὅστις ποιμανεῖ τὸν λαόν μου τὸν ᾿Ισραήλ. Τὸν δὲ χρόνον, ἵνα διδάξῃ, ὅτι ὁμοίως επληρώθη καὶ ἡ προφητεία τοῦ Ἰακώβ, εἰπόντος· Οὐκ ἐκλείψει ἄρχων ἐξ Ιούδα, οὐδὲ ἡγούμενος ἐκ τῶν μηρῶν αὐτοῦ, ἕως ἂν ἔλθῃ, ᾧ ἀπόκειται. Τοῦ Χριστοῦ γὰρ γεννηθῆναι μέλλοντος, ἐξέλιπεν ἄρχων ἐξ Ἰούδα, καὶ λοιπὸν ἦρξε τῶν Ἰουδαίων Ηρώδης ὁ Ιδουμαῖος, ἀλλόφυλος. Τὸ δὲ ἀξίωμα τοῦ Ἡρώδου, διότι καὶ ἕτερος γέγονεν Ηρώ δης ὁ τετράρχης, ὁ τὸν Πρόδρομον ἀνελών. Οὗτοι δὲ οἱ Μάγοι, Πέρσαι ἦσαν. Οἱ Πέρσαι γὰρ μάλιστα τῶν ἄλλων ήσκουν τα μαγικά. Ορα δέ, ὅπως ἐκ προοιμίων ἀνοίγεται τοῖς ἔθνεσι θύρα πίστεως, εἰς αἰσχύνην τῶν Ἰουδαίων. Ἐπεὶ γὰρ τῶν προφητῶν ἀκούοντες, προαναφωνούντων τὴν Χριστοῦ παρουσίαν, οὐ σφόδρα προσεἶχον, ᾠκονομήθη, Βαρ βάρους ἐλθεῖν, καὶ τούτους Μάγους, καὶ ἐκ χώρας μακρᾶς, καὶ διδάξαι αὐτοὺς, 8 παρὰ τῶν προφητῶν μαθεῖν οὐκ ἠνέσχοντο, ἵνα, εἰ φιλονεικήσουσιν ἔτι, πάσης ἀπολογίας ὦσιν έστερημένοι. Τί γὰρ ἂν καὶ δύναιντο λέγειν, ὅταν Μάγοι μὲν ἀπὸ ὄψεως st Psal. cis, 1. * S.. XLIV, 37 Gen. xLIX, 10. 6. ** Gen. xxxv, 25. se fl: br. ΧΗ, Variæ lectiones et notæ. 23. 16 Coloss. 1, 15. s Mich. Kzí addit A. Aź omittit A. præterea hæc, quæ inclusa sunt, in margine babe..

tworum. ut Atqui post inimicorum subjectionem, a ξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον dextris ejus sedet; plurimaque similia frequenter ponuntur. Primogenitum quoque nunc dicit, non eum qui inter fratres primus fuerit, sed primum et solum. Inter varia namque primogeniti significata, tale etiam quidpiam continetur. Etenim primum quoque esse eum, qui solus est, testatur Scriptura, cum dicit: Ego Deus primus, et post me non est alter”. † Apud sacram Scripturam quatuor ponuntur significata hujus nominis, primogenitus. Denotat namque primum inter fratres genitum. Sic Ruben dicitur primogenitus in filiis Jacob”. Significat quvque primum et solum genitum, sicut in presenti loco. Ad hæc etiam denotat egregium et honoratum. Sic dicitur, Ecclesia primogenitorum in cœlis descriptorum *. Præter hæc autem omnia, significat et cum qui simpliciter præcessit, juxta illud: Primogenitus omnis creaturæ ", hoc est, ante omneju creaturam labens esse. Vers. 25. Et vocavit nomen cjus Jesum. Vocavit Joseph, quemadmodum edoctus erat ab angelo. CAP. 1. De Magis. Cap. II, Vers. 1. Cum autem genitus esset Jesus Hierosolyma. Quare et locum dicit, et tempus, ac Herodis dignitatem? Locum quidem, ut ostendat completam esse Micheæ prophetiam, qui dixit: Et In, Belhler, terra Juda, nequaquam minima es c inter principes Juda; ex te enim exibit dux qui regat populum meum Israel", Tempus vero, ut similiter doceret, impletain esse prophetiam Jacob dicentis: Non deficiet principatum tenens de Juda, necdux de femoribus ejus, donec veniant, quæ ci reposita sunt 39. Instante nempe nativitatis Christi tempore, defecit principatum tenens de Juda, ac deinceps do - minari coepit Herodes Idummus alienigena. Dignita. tent quoque posuit Herodis. Fuit enim et al er Herodes tetrarcha, qui Præcursorem interemit. Hi autem Magi erant Persæ. Siquidem Persæ maxime inter omnes nationes ntagica exercebant. Considera etiam, quomodo statim a principio geulibus in confusionem Judzorum, fidei janua aperitur. Cum enim hi prophetas habentes, qui Christi prædixerat:t - adventum, parum adverterent auimum, ideo dispositum est, ut venirent Barbari, hique Magi. et e longinqua regione, ut eos docerent, quod a propriis prophetis discere non curabant, ut s postea contendere voluerint, non habeant quod respondeant. Quid enim dicere poterunt, quando τῶν ποδῶν σου. Καίτοι, καὶ μετὰ τὴν ὑποταγήν τῶν ἐχθρῶν, ὁμοίως ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ καθεδεῖται. Καὶ πολλὰ τοιαῦτα πολλαχοῦ κείμενα. Πρωτότοκο δὲ, λέγει νῦν, οὐ τὸν πρῶτον ἐν ἀδελφοῖς, ἀλλὰ τὸν καὶ πρῶτον, καὶ μόνον. Ἔστι γάρ τι καὶ τοιοῦτον εἶδος ἐν ταῖς σημασίαις τοῦ πρωτοτόκου. Καὶ γύρ πρῶτον ἐστιν, ὅτε τὸν μόνον ἡ Γραφὴ καλεῖ· ὡς τό· 'Εγώ εἰμι Θεὶς πρῶτος, καὶ μιετ᾽ ἐμὲ οὐκ ἔστιν ἕτερος. [Τέσσερα δὲ παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ τοῦ πρωτοτό κου τὰ σημαινόμενα. Δηλοῖ γὰρ τὸν πρῶτον τεχθέντα ἐν ἀδελφοῖς, ὡς ὁ Ρουβείμ λέγεται πρωτότοκος ἐν υἱοῖς Ἰακώβ. Ἔτι δὲ καὶ τὸν πρῶτον καὶ μόνον τεχθέντα, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ῥητοῦ. Πρὸς δὲ τούτοις, καὶ τὸν ἐξαίρετον καὶ τίμιον· ὡς τό· Καὶ Εκκλησία πρωτοτόκων απογεγραμμένων ἐν οὐρανοῖς. Ἐπὶ πᾶσι δὲ, καὶ τὸν ἁπλῶς προόντα, ὡς τό· Πρωτότοκος πάσης κτίσεως, τουτέστι, προ πάσης κτίσεως ών.] Καὶ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. Εκάλησεν αὐτὸ ὁ Ἰωσήφ, ὡς ἐδιδάχθη παρὰ τοῦ ἀγγέλου. ΚΕΦ. Α'. Περὶ τῶν Μάγων. Β'. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος – Ιεροσόλυμα, Τίνος ένεκεν, καὶ τὸν τόπον λέγει, καὶ τὸν χρόνον, καὶ τὸ τοῦ Ἡρώδου ἀξίωμα; Τὸν μὲν τόπον, ἵνα δείξῃ, ὅτι πεπλήρωται ἡ τοῦ Μιχαίου προφητεία, ειρηκότος· Καὶ σὺ, Βηθλεέμ, γῆ Ἰούδα, οὐδαμῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ιούδα· ἐκ σοῦ γὰρ ἐξελεύσεται ἡγούμενος, ὅστις ποιμανεῖ τὸν λαόν μου τὸν ᾿Ισραήλ. Τὸν δὲ χρόνον, ἵνα διδάξῃ, ὅτι ὁμοίως επληρώθη καὶ ἡ προφητεία τοῦ Ἰακώβ, εἰπόντος· Οὐκ ἐκλείψει ἄρχων ἐξ Ιούδα, οὐδὲ ἡγούμενος ἐκ τῶν μηρῶν αὐτοῦ, ἕως ἂν ἔλθῃ, ᾧ ἀπόκειται. Τοῦ Χριστοῦ γὰρ γεννηθῆναι μέλλοντος, ἐξέλιπεν ἄρχων ἐξ Ἰούδα, καὶ λοιπὸν ἦρξε τῶν Ἰουδαίων Ηρώδης ὁ Ιδουμαῖος, ἀλλόφυλος. Τὸ δὲ ἀξίωμα τοῦ Ἡρώδου, διότι καὶ ἕτερος γέγονεν Ηρώ δης ὁ τετράρχης, ὁ τὸν Πρόδρομον ἀνελών. Οὗτοι δὲ οἱ Μάγοι, Πέρσαι ἦσαν. Οἱ Πέρσαι γὰρ μάλιστα τῶν ἄλλων ήσκουν τα μαγικά. Ορα δέ, ὅπως ἐκ προοιμίων ἀνοίγεται τοῖς ἔθνεσι θύρα πίστεως, εἰς αἰσχύνην τῶν Ἰουδαίων. Ἐπεὶ γὰρ τῶν προφητῶν ἀκούοντες, προαναφωνούντων τὴν Χριστοῦ παρουσίαν, οὐ σφόδρα προσεἶχον, ᾠκονομήθη, Βαρ βάρους ἐλθεῖν, καὶ τούτους Μάγους, καὶ ἐκ χώρας μακρᾶς, καὶ διδάξαι αὐτοὺς, 8 παρὰ τῶν προφητῶν μαθεῖν οὐκ ἠνέσχοντο, ἵνα, εἰ φιλονεικήσουσιν ἔτι, πάσης ἀπολογίας ὦσιν έστερημένοι. Τί γὰρ ἂν καὶ δύναιντο λέγειν, ὅταν Μάγοι μὲν ἀπὸ ὄψεως st Psal. cis, 1. * S.. XLIV, 37 Gen. xLIX, 10. 6. ** Gen. xxxv, 25. se fl: br. ΧΗ, Variæ lectiones et notæ. 23. 16 Coloss. 1, 15. s Mich. Kzí addit A. Aź omittit A. præterea hæc, quæ inclusa sunt, in margine babe..

ἑνὸς ἀστέρος πιστεύσωσιν, αὐτοὶ δὲ μηδὲ τοῖς του Magi, viso σούτοις προφήταις ἀνέχονται πιστεύειν CAP. II. unico astro, crediderunt, ipsi autem neque tot prophetis credere voluerunt. Λέγοντες Vers. 2. Dicentes προσκυνῆσαι αὐτῷ. Καὶ πόθεν ad adorandum eum. Et unde ἔγνωσαν, ὅτι ὁ ἀστὴρ ἐκεῖνος βασιλέως Ἰουδαίων cognoverunt stellam illam regis Judæorum nativiἐδήλου γέννησιν; Ἐκ τοῦ γένους τοῦ ἀστρολόγου tatem manifestare? Quia ex genere Balaam astro Βαλαάμ καταγόμενοι, καὶ τὴν ἐκείνου μετιόντες logi descendebant, et scripta illius adeuntes, inveἐπιστήμην, εύρισκον αὐτὸν προειρηκότι, ὅτι Ανα nerunt ab eo dictum: Orietur stella ex Jacob, et τελεῖ ἄστρον ἐξ Ιακώβ, καὶ ἀναστήσεται ἄνθρωπος consurget homo ex Israel ". Tali itaque prophetia ἐξ Ισραὴλ καὶ λοιπὸν ἀπὸ τῆς τοιαύτης προφητείας permoti, agnoverunt, ex Judais regem nasciturun ἐγίνωσκον, ὅτι βλαστῆσαι μέλλει ἐξ Ἰουδαίων βασι- in modum stéllæ, excelsum scilicet et clarum. Ex λεύς, δίκην ἀστέρος ὑψηλὸς καὶ λαμπρότατος. Καὶ co igitur tempore stellas observabant: tunc autem λοιπὸν ἔκτοτε παρετήρουν τοὺς ἀστέρας· τηνικαῦτα hane insuetam, et recenter apparentem videntes, δὲ τὸν ἀσυνήθη τοῦτον καὶ καινοφανή θεασάμενοι, nihil cunctando venerunt, ut eum qui natus erat, μηδὲν μελλήσαντες ἦλθον προσκυνῆσαι τῷ γεννη- adorarent, volentes a prima statim atate ipsi penθέντι, θέλοντες ἐκ πρώτης ηλικίας αὐτῷ φιλίαν dere tributa (b), ut cognito, quis esset, et in qua orκαταβαλέσθαι, καὶ ἵνα γνόντες, τίς τε εἴη, καὶ ἐν tus civitate, ubi crevisset, amicum sibi haberent. Ει ποία πόλει γεγέννηται, αὐξάνοντι φίλῳ χρήσωνται. quidem usque ad Palaestinæ regionem stella du- ᾿Αλλὰ μέχρι μὲν Παλαιστίνης ὑπὸ τοῦ ἀστέρος ὡδη catum habuerunt. Ubi autem Hierosolymis approγοῦντο· τοῖ; Ἱεροσολύμοις δὲ πλησιάσαντες, οὐκέτι pinquassent, amplius eam non viderunt. Quod faτοῦτο εἶδον, Τοῦτο δὲ γέγονεν, ἵνα τὸν ὁδηγὸν ctum est, ut duce perdito interrogare cogerentur, ἀπολέσαντες, ἀναγκασθῶσιν ἐρωτήσαι, καὶ οὕτω heretiue Judaeis manifestum natum csse Christum γένηται κατάδηλον Ιουδαίοις, ὅτι γεγέννηται ὁ Χρισ ne in posterum dicere possent: Non novimus, στὸς, ὡς μὴ δυνασθαι αὐτοὺς ἐς ὕστερον λέγειν, utrum natus sit. Significavit etiam stella Christum, ὅτι οὐκ οἴδαμεν, εἰ γεγέννηται. Εμήνυσε δὲ τὸν ut Balaam prophetia compleretur. Quia cnim proΧριστὸν ἀστὴρ, ἵνα καὶ ἡ του Βαλαάμ προφητεία phetæ, Christum præmonstrantes, Judæis persuasuri πληρωθῇ. Ἐπεὶ γὰρ οἱ προφῆται, τοῖς Ἰουδαίοις non erant, reliquum erat, ut gentibus stella indiπερὶ τοῦ Χριστοῦ προμηνύοντες, οὐκ ἔμελλον caret justitiæ Solem e terra orientem. Neque enim πείθειν, λοιπὸν τοῖ; ἔθνεσιν ἀστὴρ μηνύει τὸν ἥλιον prophetam aut nuntium viderant, ut ab eis cognoτῆς δικαιοσύνης, ἐκ τῆς γῆς ἀνατέλλοντα. Οὔτε γὰρ scerent. Soli autem Persæ stellam hanc observaveπροφήτην, οὔτε ἄγγελον ήδεισαν, ἵνα δι' αὐτῶν rant; soli namque diligentius circa astrologiam ab ἐλκυσθῶσι. Μόνοι δὲ τὸν ἀστέρα τοῦτον παρεση- infantia occupabantur. Neque tamen omnes Perse, μειώσαντο Πέρσαι, ὡς μόνοι περὶ τὴν ὀξυτέραν quia non omnes acris erant ingenii, neque æquali ἀστρολογίαν ἐκ νεότητος ἀσχολούμενοι. Οὐ πάντες ter omnes crant credituri. δὲ οἱ Πέρσαι, ὅτι οὐδὲ πάντες ἦσαν ὀξεις, οὐδὲ ἔμελλον ὁμοίως πιστεύειν Πρὸς δὲ τοὺς προβαλλομένους τὸν ἀστέρα τοῦτον εἰς συνηγορίαν τῆς γενεθλιολογίας, ῥητέον, ὅτι οὐκ ἦν οὗτος φύσει ἀστὴρ, ἀλλ' ἔψει μόνον ἀστὴρ, καὶ ὡς ἀληθῶς θεία τις δύναμις, εἰς ταύτην μετασχη ματισθεῖσα τὴν ὄψιν. Καὶ τοῦτο δῆλον ἀπὸ πολλῶν. Πρῶτον μὲν, ἀπὸ τῆς πορείας. Παντὸς γὰρ ἀστέρος ἐξ ἀνατολῆς εἰς δύσιν βαδίζοντος, οὗτος μένος ἐξ άρκτου πρὸς μεσημβρίαν εφέρετο· τοιαύτην γὰρ ἔλαχε θέσιν ἡ Παλαιστίνη προς την Περσίδα. Δεύτ τερον δὲ, ἀπὸ τῆς λαμπρότητος· οὐδενὸς γὰρ ἀστέρος ἐν ἡμέρᾳ φαινομένου, διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς ἡλιακῆς λαμπρότητος, τοῦτον μόνον, ἐν ἡμέρᾳ φαινόμενον, οὐκ ἠδύνατο ὁ ἥλιος ἀποκρύπτειν. Τρίτον, ἀπὸ τοῦ φαίνεσθαι κατὰ λόγον, καὶ πάλιν κρύπτεσθαι. Μέχρι μὲν γὰρ Παλαιστίνης ἐφαίνετο ὁδηγῶν αὐτούς· ἐπεὶ δὲ τῶν Ἱεροσολύμων ἐπέβησαν, έκρυψεν ἑαυτόν· εἶτα πάλιν ἐξελθοῦσιν αὐτοῖ; ἀπὸ τῶν Ἱεροσολύμων 18 Num. xxiv, 17. Ol, addit A. Nunc vero dicendum est contra Genethliacos, qui stellam hanc proferunt in patrocinium artis Ge ethliacæ, stellam hanc non naturam stellarum, sed figuram duntaxat babuisse. Et vere divina quædam inerat potentia in hanc figuram transformata. Et hoc quidem ex multis manifestum est. Primum a via. Nam quælibet stella ab ortu progreditur iu occasum, sola hec a septentrione in meridiem ferebatur: talem nempe sortitor Palæstina situm, si ad Persidem conferas. Secundo a splendore. Siquidem nulla in die apparet, propter excessum lucis solaris: hanc solam in die apparentem ol occultare non poterat. Tertio ex hoc quod prout opus erat apparebat, rursusque occultabatur. Usque ad Palæstinæ enim regionem ducatum illis præstans, apparuit. Ex quo autem Ilierosolyma accesserunt, seipsam occultavit: rursumque ab llierosolymis exVaria lectiones et notro. (b) Pendere tribula. Forte φόρον auit φόρους, pro φιλίαν, legit. Redde, amicitiam cxhibere. lta εὐποιίαν καταβάλλεσθαι. Alciphr. p. 43. PATROL. GR. CXXIX.

ἑνὸς ἀστέρος πιστεύσωσιν, αὐτοὶ δὲ μηδὲ τοῖς του Magi, viso σούτοις προφήταις ἀνέχονται πιστεύειν CAP. II. unico astro, crediderunt, ipsi autem neque tot prophetis credere voluerunt. Λέγοντες Vers. 2. Dicentes προσκυνῆσαι αὐτῷ. Καὶ πόθεν ad adorandum eum. Et unde ἔγνωσαν, ὅτι ὁ ἀστὴρ ἐκεῖνος βασιλέως Ἰουδαίων cognoverunt stellam illam regis Judæorum nativiἐδήλου γέννησιν; Ἐκ τοῦ γένους τοῦ ἀστρολόγου tatem manifestare? Quia ex genere Balaam astro Βαλαάμ καταγόμενοι, καὶ τὴν ἐκείνου μετιόντες logi descendebant, et scripta illius adeuntes, inveἐπιστήμην, εύρισκον αὐτὸν προειρηκότι, ὅτι Ανα nerunt ab eo dictum: Orietur stella ex Jacob, et τελεῖ ἄστρον ἐξ Ιακώβ, καὶ ἀναστήσεται ἄνθρωπος consurget homo ex Israel ". Tali itaque prophetia ἐξ Ισραὴλ καὶ λοιπὸν ἀπὸ τῆς τοιαύτης προφητείας permoti, agnoverunt, ex Judais regem nasciturun ἐγίνωσκον, ὅτι βλαστῆσαι μέλλει ἐξ Ἰουδαίων βασι- in modum stéllæ, excelsum scilicet et clarum. Ex λεύς, δίκην ἀστέρος ὑψηλὸς καὶ λαμπρότατος. Καὶ co igitur tempore stellas observabant: tunc autem λοιπὸν ἔκτοτε παρετήρουν τοὺς ἀστέρας· τηνικαῦτα hane insuetam, et recenter apparentem videntes, δὲ τὸν ἀσυνήθη τοῦτον καὶ καινοφανή θεασάμενοι, nihil cunctando venerunt, ut eum qui natus erat, μηδὲν μελλήσαντες ἦλθον προσκυνῆσαι τῷ γεννη- adorarent, volentes a prima statim atate ipsi penθέντι, θέλοντες ἐκ πρώτης ηλικίας αὐτῷ φιλίαν dere tributa (b), ut cognito, quis esset, et in qua orκαταβαλέσθαι, καὶ ἵνα γνόντες, τίς τε εἴη, καὶ ἐν tus civitate, ubi crevisset, amicum sibi haberent. Ει ποία πόλει γεγέννηται, αὐξάνοντι φίλῳ χρήσωνται. quidem usque ad Palaestinæ regionem stella du- ᾿Αλλὰ μέχρι μὲν Παλαιστίνης ὑπὸ τοῦ ἀστέρος ὡδη catum habuerunt. Ubi autem Hierosolymis approγοῦντο· τοῖ; Ἱεροσολύμοις δὲ πλησιάσαντες, οὐκέτι pinquassent, amplius eam non viderunt. Quod faτοῦτο εἶδον, Τοῦτο δὲ γέγονεν, ἵνα τὸν ὁδηγὸν ctum est, ut duce perdito interrogare cogerentur, ἀπολέσαντες, ἀναγκασθῶσιν ἐρωτήσαι, καὶ οὕτω heretiue Judaeis manifestum natum csse Christum γένηται κατάδηλον Ιουδαίοις, ὅτι γεγέννηται ὁ Χρισ ne in posterum dicere possent: Non novimus, στὸς, ὡς μὴ δυνασθαι αὐτοὺς ἐς ὕστερον λέγειν, utrum natus sit. Significavit etiam stella Christum, ὅτι οὐκ οἴδαμεν, εἰ γεγέννηται. Εμήνυσε δὲ τὸν ut Balaam prophetia compleretur. Quia cnim proΧριστὸν ἀστὴρ, ἵνα καὶ ἡ του Βαλαάμ προφητεία phetæ, Christum præmonstrantes, Judæis persuasuri πληρωθῇ. Ἐπεὶ γὰρ οἱ προφῆται, τοῖς Ἰουδαίοις non erant, reliquum erat, ut gentibus stella indiπερὶ τοῦ Χριστοῦ προμηνύοντες, οὐκ ἔμελλον caret justitiæ Solem e terra orientem. Neque enim πείθειν, λοιπὸν τοῖ; ἔθνεσιν ἀστὴρ μηνύει τὸν ἥλιον prophetam aut nuntium viderant, ut ab eis cognoτῆς δικαιοσύνης, ἐκ τῆς γῆς ἀνατέλλοντα. Οὔτε γὰρ scerent. Soli autem Persæ stellam hanc observaveπροφήτην, οὔτε ἄγγελον ήδεισαν, ἵνα δι' αὐτῶν rant; soli namque diligentius circa astrologiam ab ἐλκυσθῶσι. Μόνοι δὲ τὸν ἀστέρα τοῦτον παρεση- infantia occupabantur. Neque tamen omnes Perse, μειώσαντο Πέρσαι, ὡς μόνοι περὶ τὴν ὀξυτέραν quia non omnes acris erant ingenii, neque æquali ἀστρολογίαν ἐκ νεότητος ἀσχολούμενοι. Οὐ πάντες ter omnes crant credituri. δὲ οἱ Πέρσαι, ὅτι οὐδὲ πάντες ἦσαν ὀξεις, οὐδὲ ἔμελλον ὁμοίως πιστεύειν Πρὸς δὲ τοὺς προβαλλομένους τὸν ἀστέρα τοῦτον εἰς συνηγορίαν τῆς γενεθλιολογίας, ῥητέον, ὅτι οὐκ ἦν οὗτος φύσει ἀστὴρ, ἀλλ' ἔψει μόνον ἀστὴρ, καὶ ὡς ἀληθῶς θεία τις δύναμις, εἰς ταύτην μετασχη ματισθεῖσα τὴν ὄψιν. Καὶ τοῦτο δῆλον ἀπὸ πολλῶν. Πρῶτον μὲν, ἀπὸ τῆς πορείας. Παντὸς γὰρ ἀστέρος ἐξ ἀνατολῆς εἰς δύσιν βαδίζοντος, οὗτος μένος ἐξ άρκτου πρὸς μεσημβρίαν εφέρετο· τοιαύτην γὰρ ἔλαχε θέσιν ἡ Παλαιστίνη προς την Περσίδα. Δεύτ τερον δὲ, ἀπὸ τῆς λαμπρότητος· οὐδενὸς γὰρ ἀστέρος ἐν ἡμέρᾳ φαινομένου, διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς ἡλιακῆς λαμπρότητος, τοῦτον μόνον, ἐν ἡμέρᾳ φαινόμενον, οὐκ ἠδύνατο ὁ ἥλιος ἀποκρύπτειν. Τρίτον, ἀπὸ τοῦ φαίνεσθαι κατὰ λόγον, καὶ πάλιν κρύπτεσθαι. Μέχρι μὲν γὰρ Παλαιστίνης ἐφαίνετο ὁδηγῶν αὐτούς· ἐπεὶ δὲ τῶν Ἱεροσολύμων ἐπέβησαν, έκρυψεν ἑαυτόν· εἶτα πάλιν ἐξελθοῦσιν αὐτοῖ; ἀπὸ τῶν Ἱεροσολύμων 18 Num. xxiv, 17. Ol, addit A. Nunc vero dicendum est contra Genethliacos, qui stellam hanc proferunt in patrocinium artis Ge ethliacæ, stellam hanc non naturam stellarum, sed figuram duntaxat babuisse. Et vere divina quædam inerat potentia in hanc figuram transformata. Et hoc quidem ex multis manifestum est. Primum a via. Nam quælibet stella ab ortu progreditur iu occasum, sola hec a septentrione in meridiem ferebatur: talem nempe sortitor Palæstina situm, si ad Persidem conferas. Secundo a splendore. Siquidem nulla in die apparet, propter excessum lucis solaris: hanc solam in die apparentem ol occultare non poterat. Tertio ex hoc quod prout opus erat apparebat, rursusque occultabatur. Usque ad Palæstinæ enim regionem ducatum illis præstans, apparuit. Ex quo autem Ilierosolyma accesserunt, seipsam occultavit: rursumque ab llierosolymis exVaria lectiones et notro. (b) Pendere tribula. Forte φόρον auit φόρους, pro φιλίαν, legit. Redde, amicitiam cxhibere. lta εὐποιίαν καταβάλλεσθαι. Alciphr. p. 43. PATROL. GR. CXXIX.

ἑνὸς ἀστέρος πιστεύσωσιν, αὐτοὶ δὲ μηδὲ τοῖς του Magi, viso σούτοις προφήταις ἀνέχονται πιστεύειν CAP. II. unico astro, crediderunt, ipsi autem neque tot prophetis credere voluerunt. Λέγοντες Vers. 2. Dicentes προσκυνῆσαι αὐτῷ. Καὶ πόθεν ad adorandum eum. Et unde ἔγνωσαν, ὅτι ὁ ἀστὴρ ἐκεῖνος βασιλέως Ἰουδαίων cognoverunt stellam illam regis Judæorum nativiἐδήλου γέννησιν; Ἐκ τοῦ γένους τοῦ ἀστρολόγου tatem manifestare? Quia ex genere Balaam astro Βαλαάμ καταγόμενοι, καὶ τὴν ἐκείνου μετιόντες logi descendebant, et scripta illius adeuntes, inveἐπιστήμην, εύρισκον αὐτὸν προειρηκότι, ὅτι Ανα nerunt ab eo dictum: Orietur stella ex Jacob, et τελεῖ ἄστρον ἐξ Ιακώβ, καὶ ἀναστήσεται ἄνθρωπος consurget homo ex Israel ". Tali itaque prophetia ἐξ Ισραὴλ καὶ λοιπὸν ἀπὸ τῆς τοιαύτης προφητείας permoti, agnoverunt, ex Judais regem nasciturun ἐγίνωσκον, ὅτι βλαστῆσαι μέλλει ἐξ Ἰουδαίων βασι- in modum stéllæ, excelsum scilicet et clarum. Ex λεύς, δίκην ἀστέρος ὑψηλὸς καὶ λαμπρότατος. Καὶ co igitur tempore stellas observabant: tunc autem λοιπὸν ἔκτοτε παρετήρουν τοὺς ἀστέρας· τηνικαῦτα hane insuetam, et recenter apparentem videntes, δὲ τὸν ἀσυνήθη τοῦτον καὶ καινοφανή θεασάμενοι, nihil cunctando venerunt, ut eum qui natus erat, μηδὲν μελλήσαντες ἦλθον προσκυνῆσαι τῷ γεννη- adorarent, volentes a prima statim atate ipsi penθέντι, θέλοντες ἐκ πρώτης ηλικίας αὐτῷ φιλίαν dere tributa (b), ut cognito, quis esset, et in qua orκαταβαλέσθαι, καὶ ἵνα γνόντες, τίς τε εἴη, καὶ ἐν tus civitate, ubi crevisset, amicum sibi haberent. Ει ποία πόλει γεγέννηται, αὐξάνοντι φίλῳ χρήσωνται. quidem usque ad Palaestinæ regionem stella du- ᾿Αλλὰ μέχρι μὲν Παλαιστίνης ὑπὸ τοῦ ἀστέρος ὡδη catum habuerunt. Ubi autem Hierosolymis approγοῦντο· τοῖ; Ἱεροσολύμοις δὲ πλησιάσαντες, οὐκέτι pinquassent, amplius eam non viderunt. Quod faτοῦτο εἶδον, Τοῦτο δὲ γέγονεν, ἵνα τὸν ὁδηγὸν ctum est, ut duce perdito interrogare cogerentur, ἀπολέσαντες, ἀναγκασθῶσιν ἐρωτήσαι, καὶ οὕτω heretiue Judaeis manifestum natum csse Christum γένηται κατάδηλον Ιουδαίοις, ὅτι γεγέννηται ὁ Χρισ ne in posterum dicere possent: Non novimus, στὸς, ὡς μὴ δυνασθαι αὐτοὺς ἐς ὕστερον λέγειν, utrum natus sit. Significavit etiam stella Christum, ὅτι οὐκ οἴδαμεν, εἰ γεγέννηται. Εμήνυσε δὲ τὸν ut Balaam prophetia compleretur. Quia cnim proΧριστὸν ἀστὴρ, ἵνα καὶ ἡ του Βαλαάμ προφητεία phetæ, Christum præmonstrantes, Judæis persuasuri πληρωθῇ. Ἐπεὶ γὰρ οἱ προφῆται, τοῖς Ἰουδαίοις non erant, reliquum erat, ut gentibus stella indiπερὶ τοῦ Χριστοῦ προμηνύοντες, οὐκ ἔμελλον caret justitiæ Solem e terra orientem. Neque enim πείθειν, λοιπὸν τοῖ; ἔθνεσιν ἀστὴρ μηνύει τὸν ἥλιον prophetam aut nuntium viderant, ut ab eis cognoτῆς δικαιοσύνης, ἐκ τῆς γῆς ἀνατέλλοντα. Οὔτε γὰρ scerent. Soli autem Persæ stellam hanc observaveπροφήτην, οὔτε ἄγγελον ήδεισαν, ἵνα δι' αὐτῶν rant; soli namque diligentius circa astrologiam ab ἐλκυσθῶσι. Μόνοι δὲ τὸν ἀστέρα τοῦτον παρεση- infantia occupabantur. Neque tamen omnes Perse, μειώσαντο Πέρσαι, ὡς μόνοι περὶ τὴν ὀξυτέραν quia non omnes acris erant ingenii, neque æquali ἀστρολογίαν ἐκ νεότητος ἀσχολούμενοι. Οὐ πάντες ter omnes crant credituri. δὲ οἱ Πέρσαι, ὅτι οὐδὲ πάντες ἦσαν ὀξεις, οὐδὲ ἔμελλον ὁμοίως πιστεύειν Πρὸς δὲ τοὺς προβαλλομένους τὸν ἀστέρα τοῦτον εἰς συνηγορίαν τῆς γενεθλιολογίας, ῥητέον, ὅτι οὐκ ἦν οὗτος φύσει ἀστὴρ, ἀλλ' ἔψει μόνον ἀστὴρ, καὶ ὡς ἀληθῶς θεία τις δύναμις, εἰς ταύτην μετασχη ματισθεῖσα τὴν ὄψιν. Καὶ τοῦτο δῆλον ἀπὸ πολλῶν. Πρῶτον μὲν, ἀπὸ τῆς πορείας. Παντὸς γὰρ ἀστέρος ἐξ ἀνατολῆς εἰς δύσιν βαδίζοντος, οὗτος μένος ἐξ άρκτου πρὸς μεσημβρίαν εφέρετο· τοιαύτην γὰρ ἔλαχε θέσιν ἡ Παλαιστίνη προς την Περσίδα. Δεύτ τερον δὲ, ἀπὸ τῆς λαμπρότητος· οὐδενὸς γὰρ ἀστέρος ἐν ἡμέρᾳ φαινομένου, διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς ἡλιακῆς λαμπρότητος, τοῦτον μόνον, ἐν ἡμέρᾳ φαινόμενον, οὐκ ἠδύνατο ὁ ἥλιος ἀποκρύπτειν. Τρίτον, ἀπὸ τοῦ φαίνεσθαι κατὰ λόγον, καὶ πάλιν κρύπτεσθαι. Μέχρι μὲν γὰρ Παλαιστίνης ἐφαίνετο ὁδηγῶν αὐτούς· ἐπεὶ δὲ τῶν Ἱεροσολύμων ἐπέβησαν, έκρυψεν ἑαυτόν· εἶτα πάλιν ἐξελθοῦσιν αὐτοῖ; ἀπὸ τῶν Ἱεροσολύμων 18 Num. xxiv, 17. Ol, addit A. Nunc vero dicendum est contra Genethliacos, qui stellam hanc proferunt in patrocinium artis Ge ethliacæ, stellam hanc non naturam stellarum, sed figuram duntaxat babuisse. Et vere divina quædam inerat potentia in hanc figuram transformata. Et hoc quidem ex multis manifestum est. Primum a via. Nam quælibet stella ab ortu progreditur iu occasum, sola hec a septentrione in meridiem ferebatur: talem nempe sortitor Palæstina situm, si ad Persidem conferas. Secundo a splendore. Siquidem nulla in die apparet, propter excessum lucis solaris: hanc solam in die apparentem ol occultare non poterat. Tertio ex hoc quod prout opus erat apparebat, rursusque occultabatur. Usque ad Palæstinæ enim regionem ducatum illis præstans, apparuit. Ex quo autem Ilierosolyma accesserunt, seipsam occultavit: rursumque ab llierosolymis exVaria lectiones et notro. (b) Pendere tribula. Forte φόρον auit φόρους, pro φιλίαν, legit. Redde, amicitiam cxhibere. lta εὐποιίαν καταβάλλεσθαι. Alciphr. p. 43. PATROL. GR. CXXIX.

ἑνὸς ἀστέρος πιστεύσωσιν, αὐτοὶ δὲ μηδὲ τοῖς του Magi, viso σούτοις προφήταις ἀνέχονται πιστεύειν CAP. II. unico astro, crediderunt, ipsi autem neque tot prophetis credere voluerunt. Λέγοντες Vers. 2. Dicentes προσκυνῆσαι αὐτῷ. Καὶ πόθεν ad adorandum eum. Et unde ἔγνωσαν, ὅτι ὁ ἀστὴρ ἐκεῖνος βασιλέως Ἰουδαίων cognoverunt stellam illam regis Judæorum nativiἐδήλου γέννησιν; Ἐκ τοῦ γένους τοῦ ἀστρολόγου tatem manifestare? Quia ex genere Balaam astro Βαλαάμ καταγόμενοι, καὶ τὴν ἐκείνου μετιόντες logi descendebant, et scripta illius adeuntes, inveἐπιστήμην, εύρισκον αὐτὸν προειρηκότι, ὅτι Ανα nerunt ab eo dictum: Orietur stella ex Jacob, et τελεῖ ἄστρον ἐξ Ιακώβ, καὶ ἀναστήσεται ἄνθρωπος consurget homo ex Israel ". Tali itaque prophetia ἐξ Ισραὴλ καὶ λοιπὸν ἀπὸ τῆς τοιαύτης προφητείας permoti, agnoverunt, ex Judais regem nasciturun ἐγίνωσκον, ὅτι βλαστῆσαι μέλλει ἐξ Ἰουδαίων βασι- in modum stéllæ, excelsum scilicet et clarum. Ex λεύς, δίκην ἀστέρος ὑψηλὸς καὶ λαμπρότατος. Καὶ co igitur tempore stellas observabant: tunc autem λοιπὸν ἔκτοτε παρετήρουν τοὺς ἀστέρας· τηνικαῦτα hane insuetam, et recenter apparentem videntes, δὲ τὸν ἀσυνήθη τοῦτον καὶ καινοφανή θεασάμενοι, nihil cunctando venerunt, ut eum qui natus erat, μηδὲν μελλήσαντες ἦλθον προσκυνῆσαι τῷ γεννη- adorarent, volentes a prima statim atate ipsi penθέντι, θέλοντες ἐκ πρώτης ηλικίας αὐτῷ φιλίαν dere tributa (b), ut cognito, quis esset, et in qua orκαταβαλέσθαι, καὶ ἵνα γνόντες, τίς τε εἴη, καὶ ἐν tus civitate, ubi crevisset, amicum sibi haberent. Ει ποία πόλει γεγέννηται, αὐξάνοντι φίλῳ χρήσωνται. quidem usque ad Palaestinæ regionem stella du- ᾿Αλλὰ μέχρι μὲν Παλαιστίνης ὑπὸ τοῦ ἀστέρος ὡδη catum habuerunt. Ubi autem Hierosolymis approγοῦντο· τοῖ; Ἱεροσολύμοις δὲ πλησιάσαντες, οὐκέτι pinquassent, amplius eam non viderunt. Quod faτοῦτο εἶδον, Τοῦτο δὲ γέγονεν, ἵνα τὸν ὁδηγὸν ctum est, ut duce perdito interrogare cogerentur, ἀπολέσαντες, ἀναγκασθῶσιν ἐρωτήσαι, καὶ οὕτω heretiue Judaeis manifestum natum csse Christum γένηται κατάδηλον Ιουδαίοις, ὅτι γεγέννηται ὁ Χρισ ne in posterum dicere possent: Non novimus, στὸς, ὡς μὴ δυνασθαι αὐτοὺς ἐς ὕστερον λέγειν, utrum natus sit. Significavit etiam stella Christum, ὅτι οὐκ οἴδαμεν, εἰ γεγέννηται. Εμήνυσε δὲ τὸν ut Balaam prophetia compleretur. Quia cnim proΧριστὸν ἀστὴρ, ἵνα καὶ ἡ του Βαλαάμ προφητεία phetæ, Christum præmonstrantes, Judæis persuasuri πληρωθῇ. Ἐπεὶ γὰρ οἱ προφῆται, τοῖς Ἰουδαίοις non erant, reliquum erat, ut gentibus stella indiπερὶ τοῦ Χριστοῦ προμηνύοντες, οὐκ ἔμελλον caret justitiæ Solem e terra orientem. Neque enim πείθειν, λοιπὸν τοῖ; ἔθνεσιν ἀστὴρ μηνύει τὸν ἥλιον prophetam aut nuntium viderant, ut ab eis cognoτῆς δικαιοσύνης, ἐκ τῆς γῆς ἀνατέλλοντα. Οὔτε γὰρ scerent. Soli autem Persæ stellam hanc observaveπροφήτην, οὔτε ἄγγελον ήδεισαν, ἵνα δι' αὐτῶν rant; soli namque diligentius circa astrologiam ab ἐλκυσθῶσι. Μόνοι δὲ τὸν ἀστέρα τοῦτον παρεση- infantia occupabantur. Neque tamen omnes Perse, μειώσαντο Πέρσαι, ὡς μόνοι περὶ τὴν ὀξυτέραν quia non omnes acris erant ingenii, neque æquali ἀστρολογίαν ἐκ νεότητος ἀσχολούμενοι. Οὐ πάντες ter omnes crant credituri. δὲ οἱ Πέρσαι, ὅτι οὐδὲ πάντες ἦσαν ὀξεις, οὐδὲ ἔμελλον ὁμοίως πιστεύειν Πρὸς δὲ τοὺς προβαλλομένους τὸν ἀστέρα τοῦτον εἰς συνηγορίαν τῆς γενεθλιολογίας, ῥητέον, ὅτι οὐκ ἦν οὗτος φύσει ἀστὴρ, ἀλλ' ἔψει μόνον ἀστὴρ, καὶ ὡς ἀληθῶς θεία τις δύναμις, εἰς ταύτην μετασχη ματισθεῖσα τὴν ὄψιν. Καὶ τοῦτο δῆλον ἀπὸ πολλῶν. Πρῶτον μὲν, ἀπὸ τῆς πορείας. Παντὸς γὰρ ἀστέρος ἐξ ἀνατολῆς εἰς δύσιν βαδίζοντος, οὗτος μένος ἐξ άρκτου πρὸς μεσημβρίαν εφέρετο· τοιαύτην γὰρ ἔλαχε θέσιν ἡ Παλαιστίνη προς την Περσίδα. Δεύτ τερον δὲ, ἀπὸ τῆς λαμπρότητος· οὐδενὸς γὰρ ἀστέρος ἐν ἡμέρᾳ φαινομένου, διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς ἡλιακῆς λαμπρότητος, τοῦτον μόνον, ἐν ἡμέρᾳ φαινόμενον, οὐκ ἠδύνατο ὁ ἥλιος ἀποκρύπτειν. Τρίτον, ἀπὸ τοῦ φαίνεσθαι κατὰ λόγον, καὶ πάλιν κρύπτεσθαι. Μέχρι μὲν γὰρ Παλαιστίνης ἐφαίνετο ὁδηγῶν αὐτούς· ἐπεὶ δὲ τῶν Ἱεροσολύμων ἐπέβησαν, έκρυψεν ἑαυτόν· εἶτα πάλιν ἐξελθοῦσιν αὐτοῖ; ἀπὸ τῶν Ἱεροσολύμων 18 Num. xxiv, 17. Ol, addit A. Nunc vero dicendum est contra Genethliacos, qui stellam hanc proferunt in patrocinium artis Ge ethliacæ, stellam hanc non naturam stellarum, sed figuram duntaxat babuisse. Et vere divina quædam inerat potentia in hanc figuram transformata. Et hoc quidem ex multis manifestum est. Primum a via. Nam quælibet stella ab ortu progreditur iu occasum, sola hec a septentrione in meridiem ferebatur: talem nempe sortitor Palæstina situm, si ad Persidem conferas. Secundo a splendore. Siquidem nulla in die apparet, propter excessum lucis solaris: hanc solam in die apparentem ol occultare non poterat. Tertio ex hoc quod prout opus erat apparebat, rursusque occultabatur. Usque ad Palæstinæ enim regionem ducatum illis præstans, apparuit. Ex quo autem Ilierosolyma accesserunt, seipsam occultavit: rursumque ab llierosolymis exVaria lectiones et notro. (b) Pendere tribula. Forte φόρον auit φόρους, pro φιλίαν, legit. Redde, amicitiam cxhibere. lta εὐποιίαν καταβάλλεσθαι. Alciphr. p. 43. PATROL. GR. CXXIX.

euntibus, demonstratur. Et illis quidem euntibus, επεφάνη, καὶ βαδιζόντων μὲν προηγεῖτο, ἱσταμένων precedebat, stantibus vero circummanebal, justa illorum necessitatem suum præbens motum. Quarto ex co quod terræ proxima incedebat, neque enim speluncam aut diversorium demonstrasset, si aliis proxima stellis, sublimis lata fuisset: nunc autem venicus, stetit supra locum, in quo erat puer. Vers. 3. Cum audisset autem-cum illo. Herodes quidem jure turbatus est, nempe timens de regno suo, filiorumque suorum; tota autem civitas, quæ llierosolyma appellantur, quare turbata est? Atqui gaudere ipsam magis oportuit, quod ¡psis Rex naLus esset, quem olim prophetæ Salvatorem ac Redemptorem Israel prenuntiaverant, et gloriari tanquam propinquos, quod statim a cunabulis Persas ad sui adorationem attraheret. Verum excmcavit illos invidia, statimque audientes, turLati sunt quasi timentes, ne forte salutem consequerentur. Persæ vero cuin essent extranei, non solum Nato non inviderunt; imo a finibus suæ regionis usque Bethleem propter eum venerunt. Judzi autem cum essent cognati, etiam gloriæ ejus inviderunt, ne forte magnus futurus esset: et cum Bethleem prope haberent, ita invidi fuerunt ac pigri, ut ad eam non accederent (c). Vers. 4. Et congregatis-Christus nasceretur. Auqui Magi non dixerunt se Christum quærere; cur igitur Herodes de Christo interrogat? quia jamdudum audiebat, in proximo nasciturum esse Christum regem Israel, statimque audiens in Judæa natum esse regem, et quod bunc stella Persis indicasset, intellexit eum esse, qui diceba. tur Christus; et convocat principes sacerdotum ac scribas, utpote dicta prophetica, librosque in oro habentes, et interrogat, ubi Christus nasçeretur, hoc est, in quo terræ loco nasciturus inveniretur. Illi vero et locum dicunt, et testem citaut prophetam. Scire autem oportet, quod mominatim Christum esse Deum, cæteris manifestins scripsit Daniel. δὲ περιέμενε, πρὸς τὴν χρείαν αὐτῶν τὴν ἑαυτοῦ ποιούμενος κίνησιν. Τέταρτον, ἀπὸ τοῦ βαδίζειν πρόσγεια· οὐ γὰρ ἂν ἔδειξε τὸ σπήλαιον, εἰ παραπλησίως τοῖς ἄλλοις ἄστρασιν ὑψηλὸς ἐφέρετο. Οὗτος δὲ, ἐλθὼν ἔστη ἐπάνω, οὗ ἦν τὸ παιδίον. Ακούσας δὲ – μετ' αὐτοῦ. Ὁ μὲν Ηρώδης ἐταράχθη, δειλιάσας περὶ τῆς βασιλείας ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν παίδων αὐτοῦ. Πᾶσα δὲ ἡ πόλις, ἡ καλοι μένη Ἱεροσόλυμα, διατί τετάρακται; καίτοι χαίρειν αὐτὴν ἔδει μᾶλλον, ὅτι ἐγεννήθη αὐτοῖς βασιλεύς, ἄν οἱ προφῆται πάλαι προκατήγγειλαν Σωτῆρα καὶ Λυτρωτὴν τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ ἐγκαλλωπίζεσθαι ὡς συγγενεῖς, ὅτι εὐθὺς ἐκ σπαργάνων τους Πέρσας εἴχυσεν εἰς προσκύνησιν· ἀλλ' ἡ βασκανία τετύ φλωκεν αὐτοῦ;, καὶ εὐθὺς ἀκούσαντε; ἐταράχθησαν, ὥσπερ δεδοικότες, μήποτε σωτηρίας τύχωσιν. Αλλά Πέρσαι μὲν, ἀλλογενεῖς ὄντες, οὐ μόνον οὐκ ἐφθέντ σαν τῷ γεννηθέντι, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν περάτων τῆς οἰκουμένης μέχρι τῆς Βηθλεὲμ ἦλθον δι' αὐτόν. Ιουδαῖοι δὲ, συγγενεῖ; τυγχάνοντε;, καὶ ἐφθόνησαν αὐτῷ τῆς δόξης. εἰ μέλλοι μέγας ἔσεσθαι, καὶ τὴν Βηθλεὲμ ἐγγὺς ἔχοντες, οὐκ ἀπῆλθον. Οὕτω καὶ φθονεροὶ ἦσαν καὶ ὀκνηροί. Καὶ Και συναγαγών - ὁ Χριστὸς γεννᾶται. Καὶ μὴν οἱ Μάγοι οὐκ εἶπον, ὅτι τὸν Χριστὸν ζητοῦσι. Πῶς οὖν ὁ Ἡρώδης περὶ τοῦ Χριστοῦ ἐρωτᾷ; Διότι πάλαι ήκουεν, ὅτι μέλλει γεννηθῆναι ὁ Χριστὸς βασιλεὺς τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ εὐθὺς ἀκούσας, ὅτι βασιλεὺς ἐγεννήθη ἐν Ἰουδαίᾳ, καὶ ὅτι ἀστὴρ τοῦτον Πέρσαις ἐμήνυσε, συνῆκεν, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ λεγόμενος Χριστός, καὶ συγκαλεῖ τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς Γραμματεῖς, ὡς τὰς προφητικές βίβλους καὶ βήσεις διὰ στόματος έχοντας, καὶ διερωτᾷ που ὁ Χριστὸς γεννᾶται, τουτέστιν, ἐν ποίῳ τόπῳ τῆς γῆς εὑρίσκεται, ὅτι γεννᾶται· οἱ δὲ καὶ τὸν τόπον λέγουσι, καὶ μάρτυρα παράγουσι τον προφήτην. Χρή δὲ γινώσκειν, ὅτι όνομαστὶ Χριστὸν τὸν Χρισ στον φανερώτερον τῶν ἄλλων προφητῶν ὁ Δανιὴλ ἀνέγραψεν. Οἱ δὲ — Ισραήλ. Μιχαίου μὲν ἡ προφητεία, καθ ὡς ἀνωτέρω δεδηλώκαμεν· ἀπαγγέλλουσι δὲ αὐτὴν κατ' ἐπιτομὴν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ Γραμματείς. Ορα Vers. 5. At illi – Vers. G. Israel. Michææ prophetia cut, ut prædiximus. Recitant autem ipsam pontifices et scribe sub compendium. Vide ergo, que in laudem Bethleem Dominus per prophetam η δὲ, ὁποῖα περὶ τῆς Βηθλεὲμ διὰ τοῦ προφήτου προ annuntiaverit. Etsi, inquit, vilis appares ad aspoetum, quantum tamen ad id, quod animo concipitur, non es minima inter principes tribus Juda. Quælibet namque tribus diversos habebat in propriis civitatibus principes. Et vere noniinalissima fuit post Salvatoris Nativitatem. Quoανεφώνησεν ὁ Θεὸς, ὅτι Εἰ καὶ τὸ φαινόμενον εὐ· τελὴς εἶ ἀλλά γε τὸ νοούμενον οὐκ ἐλαχίστη τις ὑπάρχεις ἐν ὅλαις ταῖς ἡγεμονίαις τῆς τοῦ Ἰούδα φυλῆς. Εκάστη γὰρ φυλή διαφόρους εἶχεν ἡγεμονίας ἐν ταῖς οἰκείαις πόλεσι. Καὶ ὄντως ἐνο μαστοτάτη γέγονε, μετὰ τὴν γέννησιν τοῦ Σωτῆρος. Variæ lectiones et notæ. Καλύβην appellat Chrysostom. L. VII, p 88; κατάλυμα, seu diversorium, de suo videtur adjecisse interpres Hentenius. Vide infra ad vers. 11. lta interpres. Conjici tainen possit, συγγενεῖ. Hos tamen est αλλογενεί; et rursus συγγενεῖς. Καὶ ρήσεις, omittit A. Hentenius videtur legisse Θεόν. Δοκεῖς, pro εἶ. Α. (c) Accederent. Videtur legisse ἐπῆλθον, quod non displicet.

euntibus, demonstratur. Et illis quidem euntibus, επεφάνη, καὶ βαδιζόντων μὲν προηγεῖτο, ἱσταμένων precedebat, stantibus vero circummanebal, justa illorum necessitatem suum præbens motum. Quarto ex co quod terræ proxima incedebat, neque enim speluncam aut diversorium demonstrasset, si aliis proxima stellis, sublimis lata fuisset: nunc autem venicus, stetit supra locum, in quo erat puer. Vers. 3. Cum audisset autem-cum illo. Herodes quidem jure turbatus est, nempe timens de regno suo, filiorumque suorum; tota autem civitas, quæ llierosolyma appellantur, quare turbata est? Atqui gaudere ipsam magis oportuit, quod ¡psis Rex naLus esset, quem olim prophetæ Salvatorem ac Redemptorem Israel prenuntiaverant, et gloriari tanquam propinquos, quod statim a cunabulis Persas ad sui adorationem attraheret. Verum excmcavit illos invidia, statimque audientes, turLati sunt quasi timentes, ne forte salutem consequerentur. Persæ vero cuin essent extranei, non solum Nato non inviderunt; imo a finibus suæ regionis usque Bethleem propter eum venerunt. Judzi autem cum essent cognati, etiam gloriæ ejus inviderunt, ne forte magnus futurus esset: et cum Bethleem prope haberent, ita invidi fuerunt ac pigri, ut ad eam non accederent (c). Vers. 4. Et congregatis-Christus nasceretur. Auqui Magi non dixerunt se Christum quærere; cur igitur Herodes de Christo interrogat? quia jamdudum audiebat, in proximo nasciturum esse Christum regem Israel, statimque audiens in Judæa natum esse regem, et quod bunc stella Persis indicasset, intellexit eum esse, qui diceba. tur Christus; et convocat principes sacerdotum ac scribas, utpote dicta prophetica, librosque in oro habentes, et interrogat, ubi Christus nasçeretur, hoc est, in quo terræ loco nasciturus inveniretur. Illi vero et locum dicunt, et testem citaut prophetam. Scire autem oportet, quod mominatim Christum esse Deum, cæteris manifestins scripsit Daniel. δὲ περιέμενε, πρὸς τὴν χρείαν αὐτῶν τὴν ἑαυτοῦ ποιούμενος κίνησιν. Τέταρτον, ἀπὸ τοῦ βαδίζειν πρόσγεια· οὐ γὰρ ἂν ἔδειξε τὸ σπήλαιον, εἰ παραπλησίως τοῖς ἄλλοις ἄστρασιν ὑψηλὸς ἐφέρετο. Οὗτος δὲ, ἐλθὼν ἔστη ἐπάνω, οὗ ἦν τὸ παιδίον. Ακούσας δὲ – μετ' αὐτοῦ. Ὁ μὲν Ηρώδης ἐταράχθη, δειλιάσας περὶ τῆς βασιλείας ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν παίδων αὐτοῦ. Πᾶσα δὲ ἡ πόλις, ἡ καλοι μένη Ἱεροσόλυμα, διατί τετάρακται; καίτοι χαίρειν αὐτὴν ἔδει μᾶλλον, ὅτι ἐγεννήθη αὐτοῖς βασιλεύς, ἄν οἱ προφῆται πάλαι προκατήγγειλαν Σωτῆρα καὶ Λυτρωτὴν τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ ἐγκαλλωπίζεσθαι ὡς συγγενεῖς, ὅτι εὐθὺς ἐκ σπαργάνων τους Πέρσας εἴχυσεν εἰς προσκύνησιν· ἀλλ' ἡ βασκανία τετύ φλωκεν αὐτοῦ;, καὶ εὐθὺς ἀκούσαντε; ἐταράχθησαν, ὥσπερ δεδοικότες, μήποτε σωτηρίας τύχωσιν. Αλλά Πέρσαι μὲν, ἀλλογενεῖς ὄντες, οὐ μόνον οὐκ ἐφθέντ σαν τῷ γεννηθέντι, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν περάτων τῆς οἰκουμένης μέχρι τῆς Βηθλεὲμ ἦλθον δι' αὐτόν. Ιουδαῖοι δὲ, συγγενεῖ; τυγχάνοντε;, καὶ ἐφθόνησαν αὐτῷ τῆς δόξης. εἰ μέλλοι μέγας ἔσεσθαι, καὶ τὴν Βηθλεὲμ ἐγγὺς ἔχοντες, οὐκ ἀπῆλθον. Οὕτω καὶ φθονεροὶ ἦσαν καὶ ὀκνηροί. Καὶ Και συναγαγών - ὁ Χριστὸς γεννᾶται. Καὶ μὴν οἱ Μάγοι οὐκ εἶπον, ὅτι τὸν Χριστὸν ζητοῦσι. Πῶς οὖν ὁ Ἡρώδης περὶ τοῦ Χριστοῦ ἐρωτᾷ; Διότι πάλαι ήκουεν, ὅτι μέλλει γεννηθῆναι ὁ Χριστὸς βασιλεὺς τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ εὐθὺς ἀκούσας, ὅτι βασιλεὺς ἐγεννήθη ἐν Ἰουδαίᾳ, καὶ ὅτι ἀστὴρ τοῦτον Πέρσαις ἐμήνυσε, συνῆκεν, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ λεγόμενος Χριστός, καὶ συγκαλεῖ τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς Γραμματεῖς, ὡς τὰς προφητικές βίβλους καὶ βήσεις διὰ στόματος έχοντας, καὶ διερωτᾷ που ὁ Χριστὸς γεννᾶται, τουτέστιν, ἐν ποίῳ τόπῳ τῆς γῆς εὑρίσκεται, ὅτι γεννᾶται· οἱ δὲ καὶ τὸν τόπον λέγουσι, καὶ μάρτυρα παράγουσι τον προφήτην. Χρή δὲ γινώσκειν, ὅτι όνομαστὶ Χριστὸν τὸν Χρισ στον φανερώτερον τῶν ἄλλων προφητῶν ὁ Δανιὴλ ἀνέγραψεν. Οἱ δὲ — Ισραήλ. Μιχαίου μὲν ἡ προφητεία, καθ ὡς ἀνωτέρω δεδηλώκαμεν· ἀπαγγέλλουσι δὲ αὐτὴν κατ' ἐπιτομὴν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ Γραμματείς. Ορα Vers. 5. At illi – Vers. G. Israel. Michææ prophetia cut, ut prædiximus. Recitant autem ipsam pontifices et scribe sub compendium. Vide ergo, que in laudem Bethleem Dominus per prophetam η δὲ, ὁποῖα περὶ τῆς Βηθλεὲμ διὰ τοῦ προφήτου προ annuntiaverit. Etsi, inquit, vilis appares ad aspoetum, quantum tamen ad id, quod animo concipitur, non es minima inter principes tribus Juda. Quælibet namque tribus diversos habebat in propriis civitatibus principes. Et vere noniinalissima fuit post Salvatoris Nativitatem. Quoανεφώνησεν ὁ Θεὸς, ὅτι Εἰ καὶ τὸ φαινόμενον εὐ· τελὴς εἶ ἀλλά γε τὸ νοούμενον οὐκ ἐλαχίστη τις ὑπάρχεις ἐν ὅλαις ταῖς ἡγεμονίαις τῆς τοῦ Ἰούδα φυλῆς. Εκάστη γὰρ φυλή διαφόρους εἶχεν ἡγεμονίας ἐν ταῖς οἰκείαις πόλεσι. Καὶ ὄντως ἐνο μαστοτάτη γέγονε, μετὰ τὴν γέννησιν τοῦ Σωτῆρος. Variæ lectiones et notæ. Καλύβην appellat Chrysostom. L. VII, p 88; κατάλυμα, seu diversorium, de suo videtur adjecisse interpres Hentenius. Vide infra ad vers. 11. lta interpres. Conjici tainen possit, συγγενεῖ. Hos tamen est αλλογενεί; et rursus συγγενεῖς. Καὶ ρήσεις, omittit A. Hentenius videtur legisse Θεόν. Δοκεῖς, pro εἶ. Α. (c) Accederent. Videtur legisse ἐπῆλθον, quod non displicet.

euntibus, demonstratur. Et illis quidem euntibus, επεφάνη, καὶ βαδιζόντων μὲν προηγεῖτο, ἱσταμένων precedebat, stantibus vero circummanebal, justa illorum necessitatem suum præbens motum. Quarto ex co quod terræ proxima incedebat, neque enim speluncam aut diversorium demonstrasset, si aliis proxima stellis, sublimis lata fuisset: nunc autem venicus, stetit supra locum, in quo erat puer. Vers. 3. Cum audisset autem-cum illo. Herodes quidem jure turbatus est, nempe timens de regno suo, filiorumque suorum; tota autem civitas, quæ llierosolyma appellantur, quare turbata est? Atqui gaudere ipsam magis oportuit, quod ¡psis Rex naLus esset, quem olim prophetæ Salvatorem ac Redemptorem Israel prenuntiaverant, et gloriari tanquam propinquos, quod statim a cunabulis Persas ad sui adorationem attraheret. Verum excmcavit illos invidia, statimque audientes, turLati sunt quasi timentes, ne forte salutem consequerentur. Persæ vero cuin essent extranei, non solum Nato non inviderunt; imo a finibus suæ regionis usque Bethleem propter eum venerunt. Judzi autem cum essent cognati, etiam gloriæ ejus inviderunt, ne forte magnus futurus esset: et cum Bethleem prope haberent, ita invidi fuerunt ac pigri, ut ad eam non accederent (c). Vers. 4. Et congregatis-Christus nasceretur. Auqui Magi non dixerunt se Christum quærere; cur igitur Herodes de Christo interrogat? quia jamdudum audiebat, in proximo nasciturum esse Christum regem Israel, statimque audiens in Judæa natum esse regem, et quod bunc stella Persis indicasset, intellexit eum esse, qui diceba. tur Christus; et convocat principes sacerdotum ac scribas, utpote dicta prophetica, librosque in oro habentes, et interrogat, ubi Christus nasçeretur, hoc est, in quo terræ loco nasciturus inveniretur. Illi vero et locum dicunt, et testem citaut prophetam. Scire autem oportet, quod mominatim Christum esse Deum, cæteris manifestins scripsit Daniel. δὲ περιέμενε, πρὸς τὴν χρείαν αὐτῶν τὴν ἑαυτοῦ ποιούμενος κίνησιν. Τέταρτον, ἀπὸ τοῦ βαδίζειν πρόσγεια· οὐ γὰρ ἂν ἔδειξε τὸ σπήλαιον, εἰ παραπλησίως τοῖς ἄλλοις ἄστρασιν ὑψηλὸς ἐφέρετο. Οὗτος δὲ, ἐλθὼν ἔστη ἐπάνω, οὗ ἦν τὸ παιδίον. Ακούσας δὲ – μετ' αὐτοῦ. Ὁ μὲν Ηρώδης ἐταράχθη, δειλιάσας περὶ τῆς βασιλείας ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν παίδων αὐτοῦ. Πᾶσα δὲ ἡ πόλις, ἡ καλοι μένη Ἱεροσόλυμα, διατί τετάρακται; καίτοι χαίρειν αὐτὴν ἔδει μᾶλλον, ὅτι ἐγεννήθη αὐτοῖς βασιλεύς, ἄν οἱ προφῆται πάλαι προκατήγγειλαν Σωτῆρα καὶ Λυτρωτὴν τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ ἐγκαλλωπίζεσθαι ὡς συγγενεῖς, ὅτι εὐθὺς ἐκ σπαργάνων τους Πέρσας εἴχυσεν εἰς προσκύνησιν· ἀλλ' ἡ βασκανία τετύ φλωκεν αὐτοῦ;, καὶ εὐθὺς ἀκούσαντε; ἐταράχθησαν, ὥσπερ δεδοικότες, μήποτε σωτηρίας τύχωσιν. Αλλά Πέρσαι μὲν, ἀλλογενεῖς ὄντες, οὐ μόνον οὐκ ἐφθέντ σαν τῷ γεννηθέντι, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν περάτων τῆς οἰκουμένης μέχρι τῆς Βηθλεὲμ ἦλθον δι' αὐτόν. Ιουδαῖοι δὲ, συγγενεῖ; τυγχάνοντε;, καὶ ἐφθόνησαν αὐτῷ τῆς δόξης. εἰ μέλλοι μέγας ἔσεσθαι, καὶ τὴν Βηθλεὲμ ἐγγὺς ἔχοντες, οὐκ ἀπῆλθον. Οὕτω καὶ φθονεροὶ ἦσαν καὶ ὀκνηροί. Καὶ Και συναγαγών - ὁ Χριστὸς γεννᾶται. Καὶ μὴν οἱ Μάγοι οὐκ εἶπον, ὅτι τὸν Χριστὸν ζητοῦσι. Πῶς οὖν ὁ Ἡρώδης περὶ τοῦ Χριστοῦ ἐρωτᾷ; Διότι πάλαι ήκουεν, ὅτι μέλλει γεννηθῆναι ὁ Χριστὸς βασιλεὺς τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ εὐθὺς ἀκούσας, ὅτι βασιλεὺς ἐγεννήθη ἐν Ἰουδαίᾳ, καὶ ὅτι ἀστὴρ τοῦτον Πέρσαις ἐμήνυσε, συνῆκεν, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ λεγόμενος Χριστός, καὶ συγκαλεῖ τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς Γραμματεῖς, ὡς τὰς προφητικές βίβλους καὶ βήσεις διὰ στόματος έχοντας, καὶ διερωτᾷ που ὁ Χριστὸς γεννᾶται, τουτέστιν, ἐν ποίῳ τόπῳ τῆς γῆς εὑρίσκεται, ὅτι γεννᾶται· οἱ δὲ καὶ τὸν τόπον λέγουσι, καὶ μάρτυρα παράγουσι τον προφήτην. Χρή δὲ γινώσκειν, ὅτι όνομαστὶ Χριστὸν τὸν Χρισ στον φανερώτερον τῶν ἄλλων προφητῶν ὁ Δανιὴλ ἀνέγραψεν. Οἱ δὲ — Ισραήλ. Μιχαίου μὲν ἡ προφητεία, καθ ὡς ἀνωτέρω δεδηλώκαμεν· ἀπαγγέλλουσι δὲ αὐτὴν κατ' ἐπιτομὴν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ Γραμματείς. Ορα Vers. 5. At illi – Vers. G. Israel. Michææ prophetia cut, ut prædiximus. Recitant autem ipsam pontifices et scribe sub compendium. Vide ergo, que in laudem Bethleem Dominus per prophetam η δὲ, ὁποῖα περὶ τῆς Βηθλεὲμ διὰ τοῦ προφήτου προ annuntiaverit. Etsi, inquit, vilis appares ad aspoetum, quantum tamen ad id, quod animo concipitur, non es minima inter principes tribus Juda. Quælibet namque tribus diversos habebat in propriis civitatibus principes. Et vere noniinalissima fuit post Salvatoris Nativitatem. Quoανεφώνησεν ὁ Θεὸς, ὅτι Εἰ καὶ τὸ φαινόμενον εὐ· τελὴς εἶ ἀλλά γε τὸ νοούμενον οὐκ ἐλαχίστη τις ὑπάρχεις ἐν ὅλαις ταῖς ἡγεμονίαις τῆς τοῦ Ἰούδα φυλῆς. Εκάστη γὰρ φυλή διαφόρους εἶχεν ἡγεμονίας ἐν ταῖς οἰκείαις πόλεσι. Καὶ ὄντως ἐνο μαστοτάτη γέγονε, μετὰ τὴν γέννησιν τοῦ Σωτῆρος. Variæ lectiones et notæ. Καλύβην appellat Chrysostom. L. VII, p 88; κατάλυμα, seu diversorium, de suo videtur adjecisse interpres Hentenius. Vide infra ad vers. 11. lta interpres. Conjici tainen possit, συγγενεῖ. Hos tamen est αλλογενεί; et rursus συγγενεῖς. Καὶ ρήσεις, omittit A. Hentenius videtur legisse Θεόν. Δοκεῖς, pro εἶ. Α. (c) Accederent. Videtur legisse ἐπῆλθον, quod non displicet.

euntibus, demonstratur. Et illis quidem euntibus, επεφάνη, καὶ βαδιζόντων μὲν προηγεῖτο, ἱσταμένων precedebat, stantibus vero circummanebal, justa illorum necessitatem suum præbens motum. Quarto ex co quod terræ proxima incedebat, neque enim speluncam aut diversorium demonstrasset, si aliis proxima stellis, sublimis lata fuisset: nunc autem venicus, stetit supra locum, in quo erat puer. Vers. 3. Cum audisset autem-cum illo. Herodes quidem jure turbatus est, nempe timens de regno suo, filiorumque suorum; tota autem civitas, quæ llierosolyma appellantur, quare turbata est? Atqui gaudere ipsam magis oportuit, quod ¡psis Rex naLus esset, quem olim prophetæ Salvatorem ac Redemptorem Israel prenuntiaverant, et gloriari tanquam propinquos, quod statim a cunabulis Persas ad sui adorationem attraheret. Verum excmcavit illos invidia, statimque audientes, turLati sunt quasi timentes, ne forte salutem consequerentur. Persæ vero cuin essent extranei, non solum Nato non inviderunt; imo a finibus suæ regionis usque Bethleem propter eum venerunt. Judzi autem cum essent cognati, etiam gloriæ ejus inviderunt, ne forte magnus futurus esset: et cum Bethleem prope haberent, ita invidi fuerunt ac pigri, ut ad eam non accederent (c). Vers. 4. Et congregatis-Christus nasceretur. Auqui Magi non dixerunt se Christum quærere; cur igitur Herodes de Christo interrogat? quia jamdudum audiebat, in proximo nasciturum esse Christum regem Israel, statimque audiens in Judæa natum esse regem, et quod bunc stella Persis indicasset, intellexit eum esse, qui diceba. tur Christus; et convocat principes sacerdotum ac scribas, utpote dicta prophetica, librosque in oro habentes, et interrogat, ubi Christus nasçeretur, hoc est, in quo terræ loco nasciturus inveniretur. Illi vero et locum dicunt, et testem citaut prophetam. Scire autem oportet, quod mominatim Christum esse Deum, cæteris manifestins scripsit Daniel. δὲ περιέμενε, πρὸς τὴν χρείαν αὐτῶν τὴν ἑαυτοῦ ποιούμενος κίνησιν. Τέταρτον, ἀπὸ τοῦ βαδίζειν πρόσγεια· οὐ γὰρ ἂν ἔδειξε τὸ σπήλαιον, εἰ παραπλησίως τοῖς ἄλλοις ἄστρασιν ὑψηλὸς ἐφέρετο. Οὗτος δὲ, ἐλθὼν ἔστη ἐπάνω, οὗ ἦν τὸ παιδίον. Ακούσας δὲ – μετ' αὐτοῦ. Ὁ μὲν Ηρώδης ἐταράχθη, δειλιάσας περὶ τῆς βασιλείας ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν παίδων αὐτοῦ. Πᾶσα δὲ ἡ πόλις, ἡ καλοι μένη Ἱεροσόλυμα, διατί τετάρακται; καίτοι χαίρειν αὐτὴν ἔδει μᾶλλον, ὅτι ἐγεννήθη αὐτοῖς βασιλεύς, ἄν οἱ προφῆται πάλαι προκατήγγειλαν Σωτῆρα καὶ Λυτρωτὴν τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ ἐγκαλλωπίζεσθαι ὡς συγγενεῖς, ὅτι εὐθὺς ἐκ σπαργάνων τους Πέρσας εἴχυσεν εἰς προσκύνησιν· ἀλλ' ἡ βασκανία τετύ φλωκεν αὐτοῦ;, καὶ εὐθὺς ἀκούσαντε; ἐταράχθησαν, ὥσπερ δεδοικότες, μήποτε σωτηρίας τύχωσιν. Αλλά Πέρσαι μὲν, ἀλλογενεῖς ὄντες, οὐ μόνον οὐκ ἐφθέντ σαν τῷ γεννηθέντι, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν περάτων τῆς οἰκουμένης μέχρι τῆς Βηθλεὲμ ἦλθον δι' αὐτόν. Ιουδαῖοι δὲ, συγγενεῖ; τυγχάνοντε;, καὶ ἐφθόνησαν αὐτῷ τῆς δόξης. εἰ μέλλοι μέγας ἔσεσθαι, καὶ τὴν Βηθλεὲμ ἐγγὺς ἔχοντες, οὐκ ἀπῆλθον. Οὕτω καὶ φθονεροὶ ἦσαν καὶ ὀκνηροί. Καὶ Και συναγαγών - ὁ Χριστὸς γεννᾶται. Καὶ μὴν οἱ Μάγοι οὐκ εἶπον, ὅτι τὸν Χριστὸν ζητοῦσι. Πῶς οὖν ὁ Ἡρώδης περὶ τοῦ Χριστοῦ ἐρωτᾷ; Διότι πάλαι ήκουεν, ὅτι μέλλει γεννηθῆναι ὁ Χριστὸς βασιλεὺς τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ εὐθὺς ἀκούσας, ὅτι βασιλεὺς ἐγεννήθη ἐν Ἰουδαίᾳ, καὶ ὅτι ἀστὴρ τοῦτον Πέρσαις ἐμήνυσε, συνῆκεν, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ λεγόμενος Χριστός, καὶ συγκαλεῖ τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς Γραμματεῖς, ὡς τὰς προφητικές βίβλους καὶ βήσεις διὰ στόματος έχοντας, καὶ διερωτᾷ που ὁ Χριστὸς γεννᾶται, τουτέστιν, ἐν ποίῳ τόπῳ τῆς γῆς εὑρίσκεται, ὅτι γεννᾶται· οἱ δὲ καὶ τὸν τόπον λέγουσι, καὶ μάρτυρα παράγουσι τον προφήτην. Χρή δὲ γινώσκειν, ὅτι όνομαστὶ Χριστὸν τὸν Χρισ στον φανερώτερον τῶν ἄλλων προφητῶν ὁ Δανιὴλ ἀνέγραψεν. Οἱ δὲ — Ισραήλ. Μιχαίου μὲν ἡ προφητεία, καθ ὡς ἀνωτέρω δεδηλώκαμεν· ἀπαγγέλλουσι δὲ αὐτὴν κατ' ἐπιτομὴν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ Γραμματείς. Ορα Vers. 5. At illi – Vers. G. Israel. Michææ prophetia cut, ut prædiximus. Recitant autem ipsam pontifices et scribe sub compendium. Vide ergo, que in laudem Bethleem Dominus per prophetam η δὲ, ὁποῖα περὶ τῆς Βηθλεὲμ διὰ τοῦ προφήτου προ annuntiaverit. Etsi, inquit, vilis appares ad aspoetum, quantum tamen ad id, quod animo concipitur, non es minima inter principes tribus Juda. Quælibet namque tribus diversos habebat in propriis civitatibus principes. Et vere noniinalissima fuit post Salvatoris Nativitatem. Quoανεφώνησεν ὁ Θεὸς, ὅτι Εἰ καὶ τὸ φαινόμενον εὐ· τελὴς εἶ ἀλλά γε τὸ νοούμενον οὐκ ἐλαχίστη τις ὑπάρχεις ἐν ὅλαις ταῖς ἡγεμονίαις τῆς τοῦ Ἰούδα φυλῆς. Εκάστη γὰρ φυλή διαφόρους εἶχεν ἡγεμονίας ἐν ταῖς οἰκείαις πόλεσι. Καὶ ὄντως ἐνο μαστοτάτη γέγονε, μετὰ τὴν γέννησιν τοῦ Σωτῆρος. Variæ lectiones et notæ. Καλύβην appellat Chrysostom. L. VII, p 88; κατάλυμα, seu diversorium, de suo videtur adjecisse interpres Hentenius. Vide infra ad vers. 11. lta interpres. Conjici tainen possit, συγγενεῖ. Hos tamen est αλλογενεί; et rursus συγγενεῖς. Καὶ ρήσεις, omittit A. Hentenius videtur legisse Θεόν. Δοκεῖς, pro εἶ. Α. (c) Accederent. Videtur legisse ἐπῆλθον, quod non displicet.

COMMENT. IN MATTHIEUM. CAP. II. visuri, locumque, ubi Christus natus est, adoraturi. Deinde magnæ famæ ac nominis causam ponit: Ex te enim exibit, hoc est, nascetur dux. Ducem autem ac pastorem sive rectorem, dixit regem. Nam Christus et secundum divinitatem Rex erat; Reguum (ait) meum non est ex hoc mundo”; et secundum humanitatem: siquidem regis exercebat opera, leges videlicet subditis condens, corrigens illos ac fovens, et pro eis moriens: quæ maxime eùm, qui vere rex est, insigniunt. Diadema enim et purpura, rcliquaque similia, fastus magis sunt et arrogantiæ. Εκάστοτε γὰρ ἐκ περάτων τῆς οἰκουμένης ἔρχον- tidie enim ab universo orbe accedunt, ipsam και ταύτην οψόμενοι, καὶ προσκυνήσοντες τὸν τό που, ἔνθα ὁ Χριστός γεγέννηται. Εἶτα τίθησι καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐνδοξότητος· ὅτι Ἐκ σοῦ ἐξελεύ σεται, εἴτουν βλαστήσει, ἡγούμενος. Ηγούμενον δὲ καὶ ποιμένα ἐκάλεσε τὸν βασιλέα. Ο γὰρ Χριστὸς ἦν μὲν βασιλεύς, καὶ ὡς Θεός. Η βασιλεία γάρ, φησίν, ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου· ἦν δὲ καὶ, ὡς ἄνθρωπος. Εἶχε γὰρ ἔργα βασιλέως, τὸ νομοθετεῖν τοῖς ὑπηκόοις αὐτοῦ, τὸ ῥυθμίζειν, τὸ περιέπειν, τὸ ὑπεραποθνή σκειν αὐτῶν, ὦ μάλιστα χαρακτηρίζουσι τὸν ἀληθῆ βασιλέα. Τὸ γὰρ διάδημα, καὶ ἡ πορφυρίς, καὶ τὰ τοιαῦτα, τύπου μᾶλλον καὶ ἀλαζονείας εἰσί. Καὶ πῶς εἶπεν αὐτὸν ποιμένα τοῦ Ἰσραήλ; σύμπασαν γὰρ τὴν οἰκουμένην εποίμανε Πώς; Ἵνα μὴ σκανδαλισθώσιν Ἰουδαῖοι, ὡς μηδέν τι πλέον τῶν ἄλλων ἔχοντες, ἀλλ᾽ ἵνα μᾶλλον ἔχωσιν ἀφορμὴν οικειώσεως, ἐπεὶ καὶ ἐξ αὐτῶν ἐβλάστησε, καὶ παρ' αὐτοῖ; ἐγεννήθη. Εἰ δέ τις είποι· Καὶ πῶς οὐκ ἐποίμανεν αὐτού;; οὗτοι γάρ εἰσιν Ισραήλ• ἀκούσει, ὅτι καὶ τοῦτο πεποίηκεν. Ὅσοι γὰρ ἐξ αὐτῶν ἐπίστευσαν, ἐποίμανε τούτους. Αλλως τε δὲ, Ισραήλ ἐστι πᾶς εἰδὼς Θεόν. Ισραήλ γὰρ ἐρμηνεύεται, ἐρῶν Θεόν. Φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος, ὅτι οὐ πάντες οἱ ἐξ Ισραήλ, οὗτοι Ισραήλ. Εἰ δὲ μὴ πάντας τοὺς Εβραίους ἐποίμανεν, ἐκείνων ἐστὶ τὸ ἔγκλημα, μὴ θελησάντων ὑπ' αὐτοῦ ποιμαίνεσθαι. Εἴρηκε γάρ· Οὐκ ἀπεστάλην, εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. Καὶ ὁ εὐαγγε λιστής δέ φησιν Ιωάννης, ὅτι Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε, καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον. Κάνταῦθα δὲ κακουργοῦσιν Ἰουδαῖοι λέγοντες, ὅτι περὶ τοῦ Ζοροβάβελ εἶπε ταῦτα ή προφητεία. Πρὸς οὓς φαμεν, ὅτι καὶ μὴν ὁ Ζοροβάβελ οὐκ ἐν Βηθλεέμ, ἀλλ' ἐν Βαβυλῶνι γεγέννηται. Σὺ δὲ θαύ μασον τὴν οἰκονομίαν τοῦ Θεοῦ, πῶς παρεσκεύασεν ὑπὸ μὲν τῶν Μάγων διδαχθῆναι τοὺς Ἰουδαίους, ὅτι καὶ ἀστὴρ τὸν Χριστὸν ἐκήρυξεν, ὑπὸ δὲ τῶν Ιουδαίων τοὺς Μάγους, ὅτι καὶ προφῆται τοῦτον προκατήγγειλαν. Τότε Ηρώδης -ἀστέρος. Διατί λάθρα τούτους ἐκάλεσε; διότι υπώπτευε τοὺς Ἰουδαίου;, ὡς συγγεQuomodo autem eum dixit pastorem sive recloremn Israel (utrumque enim signifcat verbum ποιμαίνω, et regere et pascere), cum universam paverit orbem? Ne ofendantur Judzi, quasi cæteris nihil amplius habentes, sed occasionem magis habeant familiaritatis ejus: quod ab ipsis genitus, et apud eos natus sit. Si quis aulein dicat: Quomodo ergo illos non pavit, cum sint ipsi Israel? Andiat, quod etiam hoc fecit: pavit enim illos qui ex ipsis crediderunt; alioqui etiam Israel est omnis qui videt Deum. Israel namque, si quis interpretetur, idem sonat quod videns Deum. Dicit autem Paulus: Non omnes qui ab Israel descendunt, hi sunt Israelita s. Quod si iron onnes pavit Hebreos, illorum culpa est, qui ab eo pasci noluerunt. Dixit enim: Non sum missus, nisi ad oves perditas domus Israel". Evangelista autem Joannes: In sua, inquit, venit, et sui eum non receperunt Hoc quoque depravant Judæi, dicentes, de Zornbabel loculam esse prophetiam. Quibus nos e diverso dicimus, Zorobabel non in Bethleem, scd in Babylonia natum esse. Tu vero Dei admirare gubernationem: quomodo ordinavit, a Magis quidem doceri Judæos, quod ipsum stella prædicaverit: a Judæis autem Magos, quod et prophetæ ipsum prænuntiaverint. Vers. 7. Tunc Herodes—stella. Quare hos clam vocavit? Quia suspectos habebat Judæos, nempe νεῖς τοῦ Χριστοῦ, καὶ οὐκ ἤθελεν ἀκούειν αὐτοὺς, & Christi cognatos: nec volebat, ut ipsi audirent, ἔμελλεν ερωτῆσαι καὶ παραγγείλαι, μήποτε νοήσαν τες, ὅτι ἐπιβουλεύει αὐτῷ, διασῶσιν αὐτὸν, ὡς ἴδιον βασιλέα. Ακρίβωσε δὲ, ἀντὶ τοῦ ᾿Ακριβῶς ἔμαθεν. Ἡκρίβωσε δὲ τὸν χρόνον τοῦ ἀστέρος, ὅτε ἐφάνη αὐτοῖς, ἵνα ἐκεῖθεν ἀριθμήσῃ τὸν χρόνον τῆς τοῦ Χρισ στοῦ γεννήσεως. Προσεδόκησε γὰρ, ὅτι ὅτι οὗτος ἐν φάνη, τότε πάντως ἐγεννήθη καὶ ὁ Χριστός. ** Joan. xviii, 36. • Roni. 13, G. Δέ, omittit A. l'ost μέν, rursus habet γάρ Δ. οι Matth. xν, quæ interrogalurus aut præcepturus erat: ne forte intelligentes quod ei insidiaretur, servarent ipsum. lanquam proprium regem. Exacte autem perquisivit, sive didicit tempus stella, quando scilicet eis apparuerit, ut inde tempus Nativitatis Christi numeraret. Cogitavit enim, tune procul dubio natum esse Christum, quando stella apparuerat. 3 Joan. I, 11. Varie lectiones el uola. 'Εγενήθη Α. Εποίμανε τούτους Λ.

COMMENT. IN MATTHIEUM. CAP. II. visuri, locumque, ubi Christus natus est, adoraturi. Deinde magnæ famæ ac nominis causam ponit: Ex te enim exibit, hoc est, nascetur dux. Ducem autem ac pastorem sive rectorem, dixit regem. Nam Christus et secundum divinitatem Rex erat; Reguum (ait) meum non est ex hoc mundo”; et secundum humanitatem: siquidem regis exercebat opera, leges videlicet subditis condens, corrigens illos ac fovens, et pro eis moriens: quæ maxime eùm, qui vere rex est, insigniunt. Diadema enim et purpura, rcliquaque similia, fastus magis sunt et arrogantiæ. Εκάστοτε γὰρ ἐκ περάτων τῆς οἰκουμένης ἔρχον- tidie enim ab universo orbe accedunt, ipsam και ταύτην οψόμενοι, καὶ προσκυνήσοντες τὸν τό που, ἔνθα ὁ Χριστός γεγέννηται. Εἶτα τίθησι καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐνδοξότητος· ὅτι Ἐκ σοῦ ἐξελεύ σεται, εἴτουν βλαστήσει, ἡγούμενος. Ηγούμενον δὲ καὶ ποιμένα ἐκάλεσε τὸν βασιλέα. Ο γὰρ Χριστὸς ἦν μὲν βασιλεύς, καὶ ὡς Θεός. Η βασιλεία γάρ, φησίν, ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου· ἦν δὲ καὶ, ὡς ἄνθρωπος. Εἶχε γὰρ ἔργα βασιλέως, τὸ νομοθετεῖν τοῖς ὑπηκόοις αὐτοῦ, τὸ ῥυθμίζειν, τὸ περιέπειν, τὸ ὑπεραποθνή σκειν αὐτῶν, ὦ μάλιστα χαρακτηρίζουσι τὸν ἀληθῆ βασιλέα. Τὸ γὰρ διάδημα, καὶ ἡ πορφυρίς, καὶ τὰ τοιαῦτα, τύπου μᾶλλον καὶ ἀλαζονείας εἰσί. Καὶ πῶς εἶπεν αὐτὸν ποιμένα τοῦ Ἰσραήλ; σύμπασαν γὰρ τὴν οἰκουμένην εποίμανε Πώς; Ἵνα μὴ σκανδαλισθώσιν Ἰουδαῖοι, ὡς μηδέν τι πλέον τῶν ἄλλων ἔχοντες, ἀλλ᾽ ἵνα μᾶλλον ἔχωσιν ἀφορμὴν οικειώσεως, ἐπεὶ καὶ ἐξ αὐτῶν ἐβλάστησε, καὶ παρ' αὐτοῖ; ἐγεννήθη. Εἰ δέ τις είποι· Καὶ πῶς οὐκ ἐποίμανεν αὐτού;; οὗτοι γάρ εἰσιν Ισραήλ• ἀκούσει, ὅτι καὶ τοῦτο πεποίηκεν. Ὅσοι γὰρ ἐξ αὐτῶν ἐπίστευσαν, ἐποίμανε τούτους. Αλλως τε δὲ, Ισραήλ ἐστι πᾶς εἰδὼς Θεόν. Ισραήλ γὰρ ἐρμηνεύεται, ἐρῶν Θεόν. Φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος, ὅτι οὐ πάντες οἱ ἐξ Ισραήλ, οὗτοι Ισραήλ. Εἰ δὲ μὴ πάντας τοὺς Εβραίους ἐποίμανεν, ἐκείνων ἐστὶ τὸ ἔγκλημα, μὴ θελησάντων ὑπ' αὐτοῦ ποιμαίνεσθαι. Εἴρηκε γάρ· Οὐκ ἀπεστάλην, εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. Καὶ ὁ εὐαγγε λιστής δέ φησιν Ιωάννης, ὅτι Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε, καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον. Κάνταῦθα δὲ κακουργοῦσιν Ἰουδαῖοι λέγοντες, ὅτι περὶ τοῦ Ζοροβάβελ εἶπε ταῦτα ή προφητεία. Πρὸς οὓς φαμεν, ὅτι καὶ μὴν ὁ Ζοροβάβελ οὐκ ἐν Βηθλεέμ, ἀλλ' ἐν Βαβυλῶνι γεγέννηται. Σὺ δὲ θαύ μασον τὴν οἰκονομίαν τοῦ Θεοῦ, πῶς παρεσκεύασεν ὑπὸ μὲν τῶν Μάγων διδαχθῆναι τοὺς Ἰουδαίους, ὅτι καὶ ἀστὴρ τὸν Χριστὸν ἐκήρυξεν, ὑπὸ δὲ τῶν Ιουδαίων τοὺς Μάγους, ὅτι καὶ προφῆται τοῦτον προκατήγγειλαν. Τότε Ηρώδης -ἀστέρος. Διατί λάθρα τούτους ἐκάλεσε; διότι υπώπτευε τοὺς Ἰουδαίου;, ὡς συγγεQuomodo autem eum dixit pastorem sive recloremn Israel (utrumque enim signifcat verbum ποιμαίνω, et regere et pascere), cum universam paverit orbem? Ne ofendantur Judzi, quasi cæteris nihil amplius habentes, sed occasionem magis habeant familiaritatis ejus: quod ab ipsis genitus, et apud eos natus sit. Si quis aulein dicat: Quomodo ergo illos non pavit, cum sint ipsi Israel? Andiat, quod etiam hoc fecit: pavit enim illos qui ex ipsis crediderunt; alioqui etiam Israel est omnis qui videt Deum. Israel namque, si quis interpretetur, idem sonat quod videns Deum. Dicit autem Paulus: Non omnes qui ab Israel descendunt, hi sunt Israelita s. Quod si iron onnes pavit Hebreos, illorum culpa est, qui ab eo pasci noluerunt. Dixit enim: Non sum missus, nisi ad oves perditas domus Israel". Evangelista autem Joannes: In sua, inquit, venit, et sui eum non receperunt Hoc quoque depravant Judæi, dicentes, de Zornbabel loculam esse prophetiam. Quibus nos e diverso dicimus, Zorobabel non in Bethleem, scd in Babylonia natum esse. Tu vero Dei admirare gubernationem: quomodo ordinavit, a Magis quidem doceri Judæos, quod ipsum stella prædicaverit: a Judæis autem Magos, quod et prophetæ ipsum prænuntiaverint. Vers. 7. Tunc Herodes—stella. Quare hos clam vocavit? Quia suspectos habebat Judæos, nempe νεῖς τοῦ Χριστοῦ, καὶ οὐκ ἤθελεν ἀκούειν αὐτοὺς, & Christi cognatos: nec volebat, ut ipsi audirent, ἔμελλεν ερωτῆσαι καὶ παραγγείλαι, μήποτε νοήσαν τες, ὅτι ἐπιβουλεύει αὐτῷ, διασῶσιν αὐτὸν, ὡς ἴδιον βασιλέα. Ακρίβωσε δὲ, ἀντὶ τοῦ ᾿Ακριβῶς ἔμαθεν. Ἡκρίβωσε δὲ τὸν χρόνον τοῦ ἀστέρος, ὅτε ἐφάνη αὐτοῖς, ἵνα ἐκεῖθεν ἀριθμήσῃ τὸν χρόνον τῆς τοῦ Χρισ στοῦ γεννήσεως. Προσεδόκησε γὰρ, ὅτι ὅτι οὗτος ἐν φάνη, τότε πάντως ἐγεννήθη καὶ ὁ Χριστός. ** Joan. xviii, 36. • Roni. 13, G. Δέ, omittit A. l'ost μέν, rursus habet γάρ Δ. οι Matth. xν, quæ interrogalurus aut præcepturus erat: ne forte intelligentes quod ei insidiaretur, servarent ipsum. lanquam proprium regem. Exacte autem perquisivit, sive didicit tempus stella, quando scilicet eis apparuerit, ut inde tempus Nativitatis Christi numeraret. Cogitavit enim, tune procul dubio natum esse Christum, quando stella apparuerat. 3 Joan. I, 11. Varie lectiones el uola. 'Εγενήθη Α. Εποίμανε τούτους Λ.

COMMENT. IN MATTHIEUM. CAP. II. visuri, locumque, ubi Christus natus est, adoraturi. Deinde magnæ famæ ac nominis causam ponit: Ex te enim exibit, hoc est, nascetur dux. Ducem autem ac pastorem sive rectorem, dixit regem. Nam Christus et secundum divinitatem Rex erat; Reguum (ait) meum non est ex hoc mundo”; et secundum humanitatem: siquidem regis exercebat opera, leges videlicet subditis condens, corrigens illos ac fovens, et pro eis moriens: quæ maxime eùm, qui vere rex est, insigniunt. Diadema enim et purpura, rcliquaque similia, fastus magis sunt et arrogantiæ. Εκάστοτε γὰρ ἐκ περάτων τῆς οἰκουμένης ἔρχον- tidie enim ab universo orbe accedunt, ipsam και ταύτην οψόμενοι, καὶ προσκυνήσοντες τὸν τό που, ἔνθα ὁ Χριστός γεγέννηται. Εἶτα τίθησι καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐνδοξότητος· ὅτι Ἐκ σοῦ ἐξελεύ σεται, εἴτουν βλαστήσει, ἡγούμενος. Ηγούμενον δὲ καὶ ποιμένα ἐκάλεσε τὸν βασιλέα. Ο γὰρ Χριστὸς ἦν μὲν βασιλεύς, καὶ ὡς Θεός. Η βασιλεία γάρ, φησίν, ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου· ἦν δὲ καὶ, ὡς ἄνθρωπος. Εἶχε γὰρ ἔργα βασιλέως, τὸ νομοθετεῖν τοῖς ὑπηκόοις αὐτοῦ, τὸ ῥυθμίζειν, τὸ περιέπειν, τὸ ὑπεραποθνή σκειν αὐτῶν, ὦ μάλιστα χαρακτηρίζουσι τὸν ἀληθῆ βασιλέα. Τὸ γὰρ διάδημα, καὶ ἡ πορφυρίς, καὶ τὰ τοιαῦτα, τύπου μᾶλλον καὶ ἀλαζονείας εἰσί. Καὶ πῶς εἶπεν αὐτὸν ποιμένα τοῦ Ἰσραήλ; σύμπασαν γὰρ τὴν οἰκουμένην εποίμανε Πώς; Ἵνα μὴ σκανδαλισθώσιν Ἰουδαῖοι, ὡς μηδέν τι πλέον τῶν ἄλλων ἔχοντες, ἀλλ᾽ ἵνα μᾶλλον ἔχωσιν ἀφορμὴν οικειώσεως, ἐπεὶ καὶ ἐξ αὐτῶν ἐβλάστησε, καὶ παρ' αὐτοῖ; ἐγεννήθη. Εἰ δέ τις είποι· Καὶ πῶς οὐκ ἐποίμανεν αὐτού;; οὗτοι γάρ εἰσιν Ισραήλ• ἀκούσει, ὅτι καὶ τοῦτο πεποίηκεν. Ὅσοι γὰρ ἐξ αὐτῶν ἐπίστευσαν, ἐποίμανε τούτους. Αλλως τε δὲ, Ισραήλ ἐστι πᾶς εἰδὼς Θεόν. Ισραήλ γὰρ ἐρμηνεύεται, ἐρῶν Θεόν. Φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος, ὅτι οὐ πάντες οἱ ἐξ Ισραήλ, οὗτοι Ισραήλ. Εἰ δὲ μὴ πάντας τοὺς Εβραίους ἐποίμανεν, ἐκείνων ἐστὶ τὸ ἔγκλημα, μὴ θελησάντων ὑπ' αὐτοῦ ποιμαίνεσθαι. Εἴρηκε γάρ· Οὐκ ἀπεστάλην, εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. Καὶ ὁ εὐαγγε λιστής δέ φησιν Ιωάννης, ὅτι Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε, καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον. Κάνταῦθα δὲ κακουργοῦσιν Ἰουδαῖοι λέγοντες, ὅτι περὶ τοῦ Ζοροβάβελ εἶπε ταῦτα ή προφητεία. Πρὸς οὓς φαμεν, ὅτι καὶ μὴν ὁ Ζοροβάβελ οὐκ ἐν Βηθλεέμ, ἀλλ' ἐν Βαβυλῶνι γεγέννηται. Σὺ δὲ θαύ μασον τὴν οἰκονομίαν τοῦ Θεοῦ, πῶς παρεσκεύασεν ὑπὸ μὲν τῶν Μάγων διδαχθῆναι τοὺς Ἰουδαίους, ὅτι καὶ ἀστὴρ τὸν Χριστὸν ἐκήρυξεν, ὑπὸ δὲ τῶν Ιουδαίων τοὺς Μάγους, ὅτι καὶ προφῆται τοῦτον προκατήγγειλαν. Τότε Ηρώδης -ἀστέρος. Διατί λάθρα τούτους ἐκάλεσε; διότι υπώπτευε τοὺς Ἰουδαίου;, ὡς συγγεQuomodo autem eum dixit pastorem sive recloremn Israel (utrumque enim signifcat verbum ποιμαίνω, et regere et pascere), cum universam paverit orbem? Ne ofendantur Judzi, quasi cæteris nihil amplius habentes, sed occasionem magis habeant familiaritatis ejus: quod ab ipsis genitus, et apud eos natus sit. Si quis aulein dicat: Quomodo ergo illos non pavit, cum sint ipsi Israel? Andiat, quod etiam hoc fecit: pavit enim illos qui ex ipsis crediderunt; alioqui etiam Israel est omnis qui videt Deum. Israel namque, si quis interpretetur, idem sonat quod videns Deum. Dicit autem Paulus: Non omnes qui ab Israel descendunt, hi sunt Israelita s. Quod si iron onnes pavit Hebreos, illorum culpa est, qui ab eo pasci noluerunt. Dixit enim: Non sum missus, nisi ad oves perditas domus Israel". Evangelista autem Joannes: In sua, inquit, venit, et sui eum non receperunt Hoc quoque depravant Judæi, dicentes, de Zornbabel loculam esse prophetiam. Quibus nos e diverso dicimus, Zorobabel non in Bethleem, scd in Babylonia natum esse. Tu vero Dei admirare gubernationem: quomodo ordinavit, a Magis quidem doceri Judæos, quod ipsum stella prædicaverit: a Judæis autem Magos, quod et prophetæ ipsum prænuntiaverint. Vers. 7. Tunc Herodes—stella. Quare hos clam vocavit? Quia suspectos habebat Judæos, nempe νεῖς τοῦ Χριστοῦ, καὶ οὐκ ἤθελεν ἀκούειν αὐτοὺς, & Christi cognatos: nec volebat, ut ipsi audirent, ἔμελλεν ερωτῆσαι καὶ παραγγείλαι, μήποτε νοήσαν τες, ὅτι ἐπιβουλεύει αὐτῷ, διασῶσιν αὐτὸν, ὡς ἴδιον βασιλέα. Ακρίβωσε δὲ, ἀντὶ τοῦ ᾿Ακριβῶς ἔμαθεν. Ἡκρίβωσε δὲ τὸν χρόνον τοῦ ἀστέρος, ὅτε ἐφάνη αὐτοῖς, ἵνα ἐκεῖθεν ἀριθμήσῃ τὸν χρόνον τῆς τοῦ Χρισ στοῦ γεννήσεως. Προσεδόκησε γὰρ, ὅτι ὅτι οὗτος ἐν φάνη, τότε πάντως ἐγεννήθη καὶ ὁ Χριστός. ** Joan. xviii, 36. • Roni. 13, G. Δέ, omittit A. l'ost μέν, rursus habet γάρ Δ. οι Matth. xν, quæ interrogalurus aut præcepturus erat: ne forte intelligentes quod ei insidiaretur, servarent ipsum. lanquam proprium regem. Exacte autem perquisivit, sive didicit tempus stella, quando scilicet eis apparuerit, ut inde tempus Nativitatis Christi numeraret. Cogitavit enim, tune procul dubio natum esse Christum, quando stella apparuerat. 3 Joan. I, 11. Varie lectiones el uola. 'Εγενήθη Α. Εποίμανε τούτους Λ.

COMMENT. IN MATTHIEUM. CAP. II. visuri, locumque, ubi Christus natus est, adoraturi. Deinde magnæ famæ ac nominis causam ponit: Ex te enim exibit, hoc est, nascetur dux. Ducem autem ac pastorem sive rectorem, dixit regem. Nam Christus et secundum divinitatem Rex erat; Reguum (ait) meum non est ex hoc mundo”; et secundum humanitatem: siquidem regis exercebat opera, leges videlicet subditis condens, corrigens illos ac fovens, et pro eis moriens: quæ maxime eùm, qui vere rex est, insigniunt. Diadema enim et purpura, rcliquaque similia, fastus magis sunt et arrogantiæ. Εκάστοτε γὰρ ἐκ περάτων τῆς οἰκουμένης ἔρχον- tidie enim ab universo orbe accedunt, ipsam και ταύτην οψόμενοι, καὶ προσκυνήσοντες τὸν τό που, ἔνθα ὁ Χριστός γεγέννηται. Εἶτα τίθησι καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐνδοξότητος· ὅτι Ἐκ σοῦ ἐξελεύ σεται, εἴτουν βλαστήσει, ἡγούμενος. Ηγούμενον δὲ καὶ ποιμένα ἐκάλεσε τὸν βασιλέα. Ο γὰρ Χριστὸς ἦν μὲν βασιλεύς, καὶ ὡς Θεός. Η βασιλεία γάρ, φησίν, ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου· ἦν δὲ καὶ, ὡς ἄνθρωπος. Εἶχε γὰρ ἔργα βασιλέως, τὸ νομοθετεῖν τοῖς ὑπηκόοις αὐτοῦ, τὸ ῥυθμίζειν, τὸ περιέπειν, τὸ ὑπεραποθνή σκειν αὐτῶν, ὦ μάλιστα χαρακτηρίζουσι τὸν ἀληθῆ βασιλέα. Τὸ γὰρ διάδημα, καὶ ἡ πορφυρίς, καὶ τὰ τοιαῦτα, τύπου μᾶλλον καὶ ἀλαζονείας εἰσί. Καὶ πῶς εἶπεν αὐτὸν ποιμένα τοῦ Ἰσραήλ; σύμπασαν γὰρ τὴν οἰκουμένην εποίμανε Πώς; Ἵνα μὴ σκανδαλισθώσιν Ἰουδαῖοι, ὡς μηδέν τι πλέον τῶν ἄλλων ἔχοντες, ἀλλ᾽ ἵνα μᾶλλον ἔχωσιν ἀφορμὴν οικειώσεως, ἐπεὶ καὶ ἐξ αὐτῶν ἐβλάστησε, καὶ παρ' αὐτοῖ; ἐγεννήθη. Εἰ δέ τις είποι· Καὶ πῶς οὐκ ἐποίμανεν αὐτού;; οὗτοι γάρ εἰσιν Ισραήλ• ἀκούσει, ὅτι καὶ τοῦτο πεποίηκεν. Ὅσοι γὰρ ἐξ αὐτῶν ἐπίστευσαν, ἐποίμανε τούτους. Αλλως τε δὲ, Ισραήλ ἐστι πᾶς εἰδὼς Θεόν. Ισραήλ γὰρ ἐρμηνεύεται, ἐρῶν Θεόν. Φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος, ὅτι οὐ πάντες οἱ ἐξ Ισραήλ, οὗτοι Ισραήλ. Εἰ δὲ μὴ πάντας τοὺς Εβραίους ἐποίμανεν, ἐκείνων ἐστὶ τὸ ἔγκλημα, μὴ θελησάντων ὑπ' αὐτοῦ ποιμαίνεσθαι. Εἴρηκε γάρ· Οὐκ ἀπεστάλην, εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. Καὶ ὁ εὐαγγε λιστής δέ φησιν Ιωάννης, ὅτι Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε, καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον. Κάνταῦθα δὲ κακουργοῦσιν Ἰουδαῖοι λέγοντες, ὅτι περὶ τοῦ Ζοροβάβελ εἶπε ταῦτα ή προφητεία. Πρὸς οὓς φαμεν, ὅτι καὶ μὴν ὁ Ζοροβάβελ οὐκ ἐν Βηθλεέμ, ἀλλ' ἐν Βαβυλῶνι γεγέννηται. Σὺ δὲ θαύ μασον τὴν οἰκονομίαν τοῦ Θεοῦ, πῶς παρεσκεύασεν ὑπὸ μὲν τῶν Μάγων διδαχθῆναι τοὺς Ἰουδαίους, ὅτι καὶ ἀστὴρ τὸν Χριστὸν ἐκήρυξεν, ὑπὸ δὲ τῶν Ιουδαίων τοὺς Μάγους, ὅτι καὶ προφῆται τοῦτον προκατήγγειλαν. Τότε Ηρώδης -ἀστέρος. Διατί λάθρα τούτους ἐκάλεσε; διότι υπώπτευε τοὺς Ἰουδαίου;, ὡς συγγεQuomodo autem eum dixit pastorem sive recloremn Israel (utrumque enim signifcat verbum ποιμαίνω, et regere et pascere), cum universam paverit orbem? Ne ofendantur Judzi, quasi cæteris nihil amplius habentes, sed occasionem magis habeant familiaritatis ejus: quod ab ipsis genitus, et apud eos natus sit. Si quis aulein dicat: Quomodo ergo illos non pavit, cum sint ipsi Israel? Andiat, quod etiam hoc fecit: pavit enim illos qui ex ipsis crediderunt; alioqui etiam Israel est omnis qui videt Deum. Israel namque, si quis interpretetur, idem sonat quod videns Deum. Dicit autem Paulus: Non omnes qui ab Israel descendunt, hi sunt Israelita s. Quod si iron onnes pavit Hebreos, illorum culpa est, qui ab eo pasci noluerunt. Dixit enim: Non sum missus, nisi ad oves perditas domus Israel". Evangelista autem Joannes: In sua, inquit, venit, et sui eum non receperunt Hoc quoque depravant Judæi, dicentes, de Zornbabel loculam esse prophetiam. Quibus nos e diverso dicimus, Zorobabel non in Bethleem, scd in Babylonia natum esse. Tu vero Dei admirare gubernationem: quomodo ordinavit, a Magis quidem doceri Judæos, quod ipsum stella prædicaverit: a Judæis autem Magos, quod et prophetæ ipsum prænuntiaverint. Vers. 7. Tunc Herodes—stella. Quare hos clam vocavit? Quia suspectos habebat Judæos, nempe νεῖς τοῦ Χριστοῦ, καὶ οὐκ ἤθελεν ἀκούειν αὐτοὺς, & Christi cognatos: nec volebat, ut ipsi audirent, ἔμελλεν ερωτῆσαι καὶ παραγγείλαι, μήποτε νοήσαν τες, ὅτι ἐπιβουλεύει αὐτῷ, διασῶσιν αὐτὸν, ὡς ἴδιον βασιλέα. Ακρίβωσε δὲ, ἀντὶ τοῦ ᾿Ακριβῶς ἔμαθεν. Ἡκρίβωσε δὲ τὸν χρόνον τοῦ ἀστέρος, ὅτε ἐφάνη αὐτοῖς, ἵνα ἐκεῖθεν ἀριθμήσῃ τὸν χρόνον τῆς τοῦ Χρισ στοῦ γεννήσεως. Προσεδόκησε γὰρ, ὅτι ὅτι οὗτος ἐν φάνη, τότε πάντως ἐγεννήθη καὶ ὁ Χριστός. ** Joan. xviii, 36. • Roni. 13, G. Δέ, omittit A. l'ost μέν, rursus habet γάρ Δ. οι Matth. xν, quæ interrogalurus aut præcepturus erat: ne forte intelligentes quod ei insidiaretur, servarent ipsum. lanquam proprium regem. Exacte autem perquisivit, sive didicit tempus stella, quando scilicet eis apparuerit, ut inde tempus Nativitatis Christi numeraret. Cogitavit enim, tune procul dubio natum esse Christum, quando stella apparuerat. 3 Joan. I, 11. Varie lectiones el uola. 'Εγενήθη Α. Εποίμανε τούτους Λ.

Vers. 8. Et missis iliis—adorem eum. Vide doJum Herodis, et considera ejus insipientiam. Si cnim vere adoraturus erat, quare hoc clanculo precipiebat? Si vero ipsum occidere parabat, quomodo non intelligebat, ex secreto præcepto hos in doli suspicionem adducendos? Primum autem de stella diligenter perquisivit, et tunc præcepit ut, si ei non manifestarent cum, de quo sibi renuntiari praecipiebat cognito tempore stella, paratas insidias exercere posset. Sed, ο Herodes, qui contra Deum pugnam susciis, redi, quæso, ad teipsum. Quomodo occidere para immortalem (d)? Quomodo non intelligis, quod, quem prophetæ olim annuntiaveruut, stellaque significavit, et Magi ad adorandum inducti sunt, huic te superstitem esse (c) omnino sit impossibile? Vers. 9. Qui eum audissent-eral puer. Postquam jam locum didicerant, quare rursum ipsis stella apparuit? Ut puerum demonstraret. Quomodo enim aliter eum agnovissent in tugurio natumi, nec cubile splendidum habentem? Ob hoc igitur veniens stetit supra locum in quo erat puer, divišim ostendens esse partum. Vers. 10. Visa autem stella-valde. Gavisi sunt, utpote reperto duce, nequaquam fallaci. Ex hoc enim certam habuerunt fiduciani, quod quaesitum invenirent. Vers. 11. Et ingressi· Matre ejus. Donium hic tugnrium vocat, quod Lucas diversorium vixit *. Domnus mempe erat, quod utrunque inhabitaretur; diversorium auteml, tanquam seules ne mausio in.. gredientium. Diversorium enim dicimus, etiam ipsum tentorium. Cum enim concurrissent in civitatem Bethleem omnes qui a l'avid descendebant, causa census quem Cæsar fieri jusserat, prout seripsit Lucas ", non invenerunt, qui cum Virgine erant domum 1.beram ad hospitandum, ideo ad diversorium quoddam declinaverunt, in quo pr.esepe erat jumentorum. Statim autem peperit Virgo Christum: et quia alius locus non erat in diverso rio, involutum fasciis infantem, reclinavit in præsepe, juxta Lucam 3. Καὶ πέμψας αὐτους –προσκυνήσω αὐτῷ. Ορα τὸν δόλον τοῦ Ἡρώδου, καὶ διάσυρε τὴν ἄνοιαν απο τοῦ. Εἰ μὲν γὰρ ἀληθῶς ἔμελλεν αὐτῷ προσκυνῆσε:, διατί λάθρα τοῦτο παρήγγειλεν; εἰ δὲ ἀνελεῖν αὐτὸν ἐβούλετο, πῶς οὐ συνείδεν, ὅτι ἐκ τοῦ λάθρα παραγγέλλειν εἰς ὑποψίαν δόλου τούτους ενίησι; Πρῶτον δὲ ἠκρίβωσε περὶ τοῦ ἀστέρος, καὶ τότε παρήγγειλεν, ἵνα εἰ μὴ δηλώσουσιν αὐτῷ, περὶ οὗ παρήγγειλεν, ἀπὸ τοῦ χρόνου τοῦ ἀστέρος δυνη, 0, θηρᾶσαι τὸν ἐπιβουλευόμενον. Ἀλλ᾽, ὦ θεομάχε, φαίην ἂν πρὸς αὐτὸν, πῶς ἐπιχειρεῖς ἀνελεῖν τὸν ἀνάλωτον; πῶς οὐ συνῆκας, ὅτι ἐν προφῆται πάλαι κατήγγειλαν, καὶ ἀστὴρ ἐμήνυσε, καὶ Μάγοι προς κυνεῖν ἐπείγονται, τούτου περιγενέσθαι παντελῶς ἀδύνατον; Οἱ δὲ ἀκούσαντες —ἦν τὸ παιδίον. Ἐπεὶ τὸ χωρίον ἔμαθον, τίνος ἕνεκεν ὁ ἀστὴρ πάλιν ἐφάνη αὐτοῖς; "Ινα ὑποδείξῃ τὸ παιδίον. Πῶς γὰρ ἂν ἐπἔγνωσαν αὐτὸ ἐν καλύβῃ γεγεννημένον, καὶ μήτε μητέρα ἔχον λαμπράν; Διὰ τοῦτο τοίνυν ἐλθὼν ἔστη ἐπάνω, ὅπου ἦν τὸ παιδίον, δεικνύων, ὅτι θεῖόν ἐστ: τὸ γεννηθέν. Ἰδύντες δὲ τὸν ἀστέρα-σφόδρα. Έχάρησαν, ὡς εὑρόντες τὸν ἀψευδέστατον ἐδηγόν. ἐπληροφορήθησαν γὰρ λοιπὸν, ὅτι καὶ τὸ ζητούμενον εὑρί σουσι. Καὶ ἐλθόντες εἰς--τῆς μητρὸς αὐτοῦ. Οἰκίαν ἐνταῦθα τὴν καλύβην εἴρηκεν, ἣν ὁ Λουκᾶς κατά λυμα εἶπεν. Οἰκία μὲν γὰρ ἦν, διὰ τὸ ἐπωσδήποτε Ο οἰκεῖσθαι· κατάλυμα δὲ ὡς καταγωγὴ τῶν εἰσερ χομένων. Καταλύειν γὰρ λέγομεν καὶ τὸ κατασκ νοῦν. Πάντων γὰρ τῶν ἐκ Δαυΐδ καταγομένων συνδεδραμηκότων εἰς τὴν πόλιν αὐτοῦ, τὴν Βηθλεέμ, διά τὴν παρὰ Καίσαρος ἀπογραφήν, ὡς ὁ Λουκᾶς ἱστό. ρησεν, οὐχ εὗρον ἐλεύθερον οἶκον ξενίας οἱ περὶ τὴν Παρ´ένων· διὸ καὶ εἰς καλύβην τινὰ κατέλυσαν, ἐν ᾗ φάτνη ἀλόγων ἦν. Αὐτίκα δὲ γεννήσατα των Χριστὸν ἡ Παρθένος, ἐπεὶ οὐκ ἦν τόπος ἄλλος ἐν τῷ καταλύματι ἐκείνη, σπαργανώσασα ἀνέκλινε τὸ βρέφος ἐν τῇ φάτνῃ, κατὰ τὸν Λουκᾶν. Deinde, sicut ait Chrysostomus, ipsum tuiit (f): et quando ingressi sunt Magi, ipsum super genua habebat. Nec enim more aliarum matrumi partus colores sustinuit; quia neque ex viro pepererat. " Vers. 11. Ει prostrati - myrrham. Et quomodo ipsum esse crediderunt, cum nihil viderent circa eum præter tugurium, et matrem pauperculam, vilemque puerulum fasciis involutum? Quomodo? Trimum quidem a stela, quae supra ipsum permane33 Luc. 11, 7. * Ibid. 1. 38 lbid. 7. Έτοιμον, σχολάζοντα. Εἶτα, καθώς φησιν ὁ Χρυσόστομος, ἀνείλετο τοῦτο, καὶ ἐπὶ τῶν γονάτων εἶχεν, ὅτε οἱ Μάγος εἰσῄεσαν. Οὐδὲ γὰρ ἐν ὀδύναις ἦν, ὡς αἱ ἄλλαι μητέρες, διότι οὐκ ἐξ ἀνδρὸς ἐγέννησε. Καὶ πεσόντες — σμύρναν. Καὶ πῶς ἐπείσθησαν ὅτι οὗτός ἐστιν, οὐδὲν μέγα περὶ αὐτὸν ἐρῶντες, ἀλλὰ καλύβην, καὶ μητέρα πενιχράν, καὶ τὸ παιδίων εὐτελῶς ἐσπαργανωμένον; Πώς; Πρῶτα μὲν, ἀπὸ τοῦ ἐφισταμένου ἀστέρος, ἔπειτα δὲ καὶ θεία τις Vario lectiones et nola. (c) Immortalem. 'Ανάλωτον, qui capi nequit. Item vocabulum occurrit pag. 71 penult. (col. 147 €). (e) Superstitem es. Περιγενέσθαι, superare, vinTom. Vil, p. 118. cere. () Tulit. Suscepit, sustulit.

Vers. 8. Et missis iliis—adorem eum. Vide doJum Herodis, et considera ejus insipientiam. Si cnim vere adoraturus erat, quare hoc clanculo precipiebat? Si vero ipsum occidere parabat, quomodo non intelligebat, ex secreto præcepto hos in doli suspicionem adducendos? Primum autem de stella diligenter perquisivit, et tunc præcepit ut, si ei non manifestarent cum, de quo sibi renuntiari praecipiebat cognito tempore stella, paratas insidias exercere posset. Sed, ο Herodes, qui contra Deum pugnam susciis, redi, quæso, ad teipsum. Quomodo occidere para immortalem (d)? Quomodo non intelligis, quod, quem prophetæ olim annuntiaveruut, stellaque significavit, et Magi ad adorandum inducti sunt, huic te superstitem esse (c) omnino sit impossibile? Vers. 9. Qui eum audissent-eral puer. Postquam jam locum didicerant, quare rursum ipsis stella apparuit? Ut puerum demonstraret. Quomodo enim aliter eum agnovissent in tugurio natumi, nec cubile splendidum habentem? Ob hoc igitur veniens stetit supra locum in quo erat puer, divišim ostendens esse partum. Vers. 10. Visa autem stella-valde. Gavisi sunt, utpote reperto duce, nequaquam fallaci. Ex hoc enim certam habuerunt fiduciani, quod quaesitum invenirent. Vers. 11. Et ingressi· Matre ejus. Donium hic tugnrium vocat, quod Lucas diversorium vixit *. Domnus mempe erat, quod utrunque inhabitaretur; diversorium auteml, tanquam seules ne mausio in.. gredientium. Diversorium enim dicimus, etiam ipsum tentorium. Cum enim concurrissent in civitatem Bethleem omnes qui a l'avid descendebant, causa census quem Cæsar fieri jusserat, prout seripsit Lucas ", non invenerunt, qui cum Virgine erant domum 1.beram ad hospitandum, ideo ad diversorium quoddam declinaverunt, in quo pr.esepe erat jumentorum. Statim autem peperit Virgo Christum: et quia alius locus non erat in diverso rio, involutum fasciis infantem, reclinavit in præsepe, juxta Lucam 3. Καὶ πέμψας αὐτους –προσκυνήσω αὐτῷ. Ορα τὸν δόλον τοῦ Ἡρώδου, καὶ διάσυρε τὴν ἄνοιαν απο τοῦ. Εἰ μὲν γὰρ ἀληθῶς ἔμελλεν αὐτῷ προσκυνῆσε:, διατί λάθρα τοῦτο παρήγγειλεν; εἰ δὲ ἀνελεῖν αὐτὸν ἐβούλετο, πῶς οὐ συνείδεν, ὅτι ἐκ τοῦ λάθρα παραγγέλλειν εἰς ὑποψίαν δόλου τούτους ενίησι; Πρῶτον δὲ ἠκρίβωσε περὶ τοῦ ἀστέρος, καὶ τότε παρήγγειλεν, ἵνα εἰ μὴ δηλώσουσιν αὐτῷ, περὶ οὗ παρήγγειλεν, ἀπὸ τοῦ χρόνου τοῦ ἀστέρος δυνη, 0, θηρᾶσαι τὸν ἐπιβουλευόμενον. Ἀλλ᾽, ὦ θεομάχε, φαίην ἂν πρὸς αὐτὸν, πῶς ἐπιχειρεῖς ἀνελεῖν τὸν ἀνάλωτον; πῶς οὐ συνῆκας, ὅτι ἐν προφῆται πάλαι κατήγγειλαν, καὶ ἀστὴρ ἐμήνυσε, καὶ Μάγοι προς κυνεῖν ἐπείγονται, τούτου περιγενέσθαι παντελῶς ἀδύνατον; Οἱ δὲ ἀκούσαντες —ἦν τὸ παιδίον. Ἐπεὶ τὸ χωρίον ἔμαθον, τίνος ἕνεκεν ὁ ἀστὴρ πάλιν ἐφάνη αὐτοῖς; "Ινα ὑποδείξῃ τὸ παιδίον. Πῶς γὰρ ἂν ἐπἔγνωσαν αὐτὸ ἐν καλύβῃ γεγεννημένον, καὶ μήτε μητέρα ἔχον λαμπράν; Διὰ τοῦτο τοίνυν ἐλθὼν ἔστη ἐπάνω, ὅπου ἦν τὸ παιδίον, δεικνύων, ὅτι θεῖόν ἐστ: τὸ γεννηθέν. Ἰδύντες δὲ τὸν ἀστέρα-σφόδρα. Έχάρησαν, ὡς εὑρόντες τὸν ἀψευδέστατον ἐδηγόν. ἐπληροφορήθησαν γὰρ λοιπὸν, ὅτι καὶ τὸ ζητούμενον εὑρί σουσι. Καὶ ἐλθόντες εἰς--τῆς μητρὸς αὐτοῦ. Οἰκίαν ἐνταῦθα τὴν καλύβην εἴρηκεν, ἣν ὁ Λουκᾶς κατά λυμα εἶπεν. Οἰκία μὲν γὰρ ἦν, διὰ τὸ ἐπωσδήποτε Ο οἰκεῖσθαι· κατάλυμα δὲ ὡς καταγωγὴ τῶν εἰσερ χομένων. Καταλύειν γὰρ λέγομεν καὶ τὸ κατασκ νοῦν. Πάντων γὰρ τῶν ἐκ Δαυΐδ καταγομένων συνδεδραμηκότων εἰς τὴν πόλιν αὐτοῦ, τὴν Βηθλεέμ, διά τὴν παρὰ Καίσαρος ἀπογραφήν, ὡς ὁ Λουκᾶς ἱστό. ρησεν, οὐχ εὗρον ἐλεύθερον οἶκον ξενίας οἱ περὶ τὴν Παρ´ένων· διὸ καὶ εἰς καλύβην τινὰ κατέλυσαν, ἐν ᾗ φάτνη ἀλόγων ἦν. Αὐτίκα δὲ γεννήσατα των Χριστὸν ἡ Παρθένος, ἐπεὶ οὐκ ἦν τόπος ἄλλος ἐν τῷ καταλύματι ἐκείνη, σπαργανώσασα ἀνέκλινε τὸ βρέφος ἐν τῇ φάτνῃ, κατὰ τὸν Λουκᾶν. Deinde, sicut ait Chrysostomus, ipsum tuiit (f): et quando ingressi sunt Magi, ipsum super genua habebat. Nec enim more aliarum matrumi partus colores sustinuit; quia neque ex viro pepererat. " Vers. 11. Ει prostrati - myrrham. Et quomodo ipsum esse crediderunt, cum nihil viderent circa eum præter tugurium, et matrem pauperculam, vilemque puerulum fasciis involutum? Quomodo? Trimum quidem a stela, quae supra ipsum permane33 Luc. 11, 7. * Ibid. 1. 38 lbid. 7. Έτοιμον, σχολάζοντα. Εἶτα, καθώς φησιν ὁ Χρυσόστομος, ἀνείλετο τοῦτο, καὶ ἐπὶ τῶν γονάτων εἶχεν, ὅτε οἱ Μάγος εἰσῄεσαν. Οὐδὲ γὰρ ἐν ὀδύναις ἦν, ὡς αἱ ἄλλαι μητέρες, διότι οὐκ ἐξ ἀνδρὸς ἐγέννησε. Καὶ πεσόντες — σμύρναν. Καὶ πῶς ἐπείσθησαν ὅτι οὗτός ἐστιν, οὐδὲν μέγα περὶ αὐτὸν ἐρῶντες, ἀλλὰ καλύβην, καὶ μητέρα πενιχράν, καὶ τὸ παιδίων εὐτελῶς ἐσπαργανωμένον; Πώς; Πρῶτα μὲν, ἀπὸ τοῦ ἐφισταμένου ἀστέρος, ἔπειτα δὲ καὶ θεία τις Vario lectiones et nola. (c) Immortalem. 'Ανάλωτον, qui capi nequit. Item vocabulum occurrit pag. 71 penult. (col. 147 €). (e) Superstitem es. Περιγενέσθαι, superare, vinTom. Vil, p. 118. cere. () Tulit. Suscepit, sustulit.

Vers. 8. Et missis iliis—adorem eum. Vide doJum Herodis, et considera ejus insipientiam. Si cnim vere adoraturus erat, quare hoc clanculo precipiebat? Si vero ipsum occidere parabat, quomodo non intelligebat, ex secreto præcepto hos in doli suspicionem adducendos? Primum autem de stella diligenter perquisivit, et tunc præcepit ut, si ei non manifestarent cum, de quo sibi renuntiari praecipiebat cognito tempore stella, paratas insidias exercere posset. Sed, ο Herodes, qui contra Deum pugnam susciis, redi, quæso, ad teipsum. Quomodo occidere para immortalem (d)? Quomodo non intelligis, quod, quem prophetæ olim annuntiaveruut, stellaque significavit, et Magi ad adorandum inducti sunt, huic te superstitem esse (c) omnino sit impossibile? Vers. 9. Qui eum audissent-eral puer. Postquam jam locum didicerant, quare rursum ipsis stella apparuit? Ut puerum demonstraret. Quomodo enim aliter eum agnovissent in tugurio natumi, nec cubile splendidum habentem? Ob hoc igitur veniens stetit supra locum in quo erat puer, divišim ostendens esse partum. Vers. 10. Visa autem stella-valde. Gavisi sunt, utpote reperto duce, nequaquam fallaci. Ex hoc enim certam habuerunt fiduciani, quod quaesitum invenirent. Vers. 11. Et ingressi· Matre ejus. Donium hic tugnrium vocat, quod Lucas diversorium vixit *. Domnus mempe erat, quod utrunque inhabitaretur; diversorium auteml, tanquam seules ne mausio in.. gredientium. Diversorium enim dicimus, etiam ipsum tentorium. Cum enim concurrissent in civitatem Bethleem omnes qui a l'avid descendebant, causa census quem Cæsar fieri jusserat, prout seripsit Lucas ", non invenerunt, qui cum Virgine erant domum 1.beram ad hospitandum, ideo ad diversorium quoddam declinaverunt, in quo pr.esepe erat jumentorum. Statim autem peperit Virgo Christum: et quia alius locus non erat in diverso rio, involutum fasciis infantem, reclinavit in præsepe, juxta Lucam 3. Καὶ πέμψας αὐτους –προσκυνήσω αὐτῷ. Ορα τὸν δόλον τοῦ Ἡρώδου, καὶ διάσυρε τὴν ἄνοιαν απο τοῦ. Εἰ μὲν γὰρ ἀληθῶς ἔμελλεν αὐτῷ προσκυνῆσε:, διατί λάθρα τοῦτο παρήγγειλεν; εἰ δὲ ἀνελεῖν αὐτὸν ἐβούλετο, πῶς οὐ συνείδεν, ὅτι ἐκ τοῦ λάθρα παραγγέλλειν εἰς ὑποψίαν δόλου τούτους ενίησι; Πρῶτον δὲ ἠκρίβωσε περὶ τοῦ ἀστέρος, καὶ τότε παρήγγειλεν, ἵνα εἰ μὴ δηλώσουσιν αὐτῷ, περὶ οὗ παρήγγειλεν, ἀπὸ τοῦ χρόνου τοῦ ἀστέρος δυνη, 0, θηρᾶσαι τὸν ἐπιβουλευόμενον. Ἀλλ᾽, ὦ θεομάχε, φαίην ἂν πρὸς αὐτὸν, πῶς ἐπιχειρεῖς ἀνελεῖν τὸν ἀνάλωτον; πῶς οὐ συνῆκας, ὅτι ἐν προφῆται πάλαι κατήγγειλαν, καὶ ἀστὴρ ἐμήνυσε, καὶ Μάγοι προς κυνεῖν ἐπείγονται, τούτου περιγενέσθαι παντελῶς ἀδύνατον; Οἱ δὲ ἀκούσαντες —ἦν τὸ παιδίον. Ἐπεὶ τὸ χωρίον ἔμαθον, τίνος ἕνεκεν ὁ ἀστὴρ πάλιν ἐφάνη αὐτοῖς; "Ινα ὑποδείξῃ τὸ παιδίον. Πῶς γὰρ ἂν ἐπἔγνωσαν αὐτὸ ἐν καλύβῃ γεγεννημένον, καὶ μήτε μητέρα ἔχον λαμπράν; Διὰ τοῦτο τοίνυν ἐλθὼν ἔστη ἐπάνω, ὅπου ἦν τὸ παιδίον, δεικνύων, ὅτι θεῖόν ἐστ: τὸ γεννηθέν. Ἰδύντες δὲ τὸν ἀστέρα-σφόδρα. Έχάρησαν, ὡς εὑρόντες τὸν ἀψευδέστατον ἐδηγόν. ἐπληροφορήθησαν γὰρ λοιπὸν, ὅτι καὶ τὸ ζητούμενον εὑρί σουσι. Καὶ ἐλθόντες εἰς--τῆς μητρὸς αὐτοῦ. Οἰκίαν ἐνταῦθα τὴν καλύβην εἴρηκεν, ἣν ὁ Λουκᾶς κατά λυμα εἶπεν. Οἰκία μὲν γὰρ ἦν, διὰ τὸ ἐπωσδήποτε Ο οἰκεῖσθαι· κατάλυμα δὲ ὡς καταγωγὴ τῶν εἰσερ χομένων. Καταλύειν γὰρ λέγομεν καὶ τὸ κατασκ νοῦν. Πάντων γὰρ τῶν ἐκ Δαυΐδ καταγομένων συνδεδραμηκότων εἰς τὴν πόλιν αὐτοῦ, τὴν Βηθλεέμ, διά τὴν παρὰ Καίσαρος ἀπογραφήν, ὡς ὁ Λουκᾶς ἱστό. ρησεν, οὐχ εὗρον ἐλεύθερον οἶκον ξενίας οἱ περὶ τὴν Παρ´ένων· διὸ καὶ εἰς καλύβην τινὰ κατέλυσαν, ἐν ᾗ φάτνη ἀλόγων ἦν. Αὐτίκα δὲ γεννήσατα των Χριστὸν ἡ Παρθένος, ἐπεὶ οὐκ ἦν τόπος ἄλλος ἐν τῷ καταλύματι ἐκείνη, σπαργανώσασα ἀνέκλινε τὸ βρέφος ἐν τῇ φάτνῃ, κατὰ τὸν Λουκᾶν. Deinde, sicut ait Chrysostomus, ipsum tuiit (f): et quando ingressi sunt Magi, ipsum super genua habebat. Nec enim more aliarum matrumi partus colores sustinuit; quia neque ex viro pepererat. " Vers. 11. Ει prostrati - myrrham. Et quomodo ipsum esse crediderunt, cum nihil viderent circa eum præter tugurium, et matrem pauperculam, vilemque puerulum fasciis involutum? Quomodo? Trimum quidem a stela, quae supra ipsum permane33 Luc. 11, 7. * Ibid. 1. 38 lbid. 7. Έτοιμον, σχολάζοντα. Εἶτα, καθώς φησιν ὁ Χρυσόστομος, ἀνείλετο τοῦτο, καὶ ἐπὶ τῶν γονάτων εἶχεν, ὅτε οἱ Μάγος εἰσῄεσαν. Οὐδὲ γὰρ ἐν ὀδύναις ἦν, ὡς αἱ ἄλλαι μητέρες, διότι οὐκ ἐξ ἀνδρὸς ἐγέννησε. Καὶ πεσόντες — σμύρναν. Καὶ πῶς ἐπείσθησαν ὅτι οὗτός ἐστιν, οὐδὲν μέγα περὶ αὐτὸν ἐρῶντες, ἀλλὰ καλύβην, καὶ μητέρα πενιχράν, καὶ τὸ παιδίων εὐτελῶς ἐσπαργανωμένον; Πώς; Πρῶτα μὲν, ἀπὸ τοῦ ἐφισταμένου ἀστέρος, ἔπειτα δὲ καὶ θεία τις Vario lectiones et nola. (c) Immortalem. 'Ανάλωτον, qui capi nequit. Item vocabulum occurrit pag. 71 penult. (col. 147 €). (e) Superstitem es. Περιγενέσθαι, superare, vinTom. Vil, p. 118. cere. () Tulit. Suscepit, sustulit.

Vers. 8. Et missis iliis—adorem eum. Vide doJum Herodis, et considera ejus insipientiam. Si cnim vere adoraturus erat, quare hoc clanculo precipiebat? Si vero ipsum occidere parabat, quomodo non intelligebat, ex secreto præcepto hos in doli suspicionem adducendos? Primum autem de stella diligenter perquisivit, et tunc præcepit ut, si ei non manifestarent cum, de quo sibi renuntiari praecipiebat cognito tempore stella, paratas insidias exercere posset. Sed, ο Herodes, qui contra Deum pugnam susciis, redi, quæso, ad teipsum. Quomodo occidere para immortalem (d)? Quomodo non intelligis, quod, quem prophetæ olim annuntiaveruut, stellaque significavit, et Magi ad adorandum inducti sunt, huic te superstitem esse (c) omnino sit impossibile? Vers. 9. Qui eum audissent-eral puer. Postquam jam locum didicerant, quare rursum ipsis stella apparuit? Ut puerum demonstraret. Quomodo enim aliter eum agnovissent in tugurio natumi, nec cubile splendidum habentem? Ob hoc igitur veniens stetit supra locum in quo erat puer, divišim ostendens esse partum. Vers. 10. Visa autem stella-valde. Gavisi sunt, utpote reperto duce, nequaquam fallaci. Ex hoc enim certam habuerunt fiduciani, quod quaesitum invenirent. Vers. 11. Et ingressi· Matre ejus. Donium hic tugnrium vocat, quod Lucas diversorium vixit *. Domnus mempe erat, quod utrunque inhabitaretur; diversorium auteml, tanquam seules ne mausio in.. gredientium. Diversorium enim dicimus, etiam ipsum tentorium. Cum enim concurrissent in civitatem Bethleem omnes qui a l'avid descendebant, causa census quem Cæsar fieri jusserat, prout seripsit Lucas ", non invenerunt, qui cum Virgine erant domum 1.beram ad hospitandum, ideo ad diversorium quoddam declinaverunt, in quo pr.esepe erat jumentorum. Statim autem peperit Virgo Christum: et quia alius locus non erat in diverso rio, involutum fasciis infantem, reclinavit in præsepe, juxta Lucam 3. Καὶ πέμψας αὐτους –προσκυνήσω αὐτῷ. Ορα τὸν δόλον τοῦ Ἡρώδου, καὶ διάσυρε τὴν ἄνοιαν απο τοῦ. Εἰ μὲν γὰρ ἀληθῶς ἔμελλεν αὐτῷ προσκυνῆσε:, διατί λάθρα τοῦτο παρήγγειλεν; εἰ δὲ ἀνελεῖν αὐτὸν ἐβούλετο, πῶς οὐ συνείδεν, ὅτι ἐκ τοῦ λάθρα παραγγέλλειν εἰς ὑποψίαν δόλου τούτους ενίησι; Πρῶτον δὲ ἠκρίβωσε περὶ τοῦ ἀστέρος, καὶ τότε παρήγγειλεν, ἵνα εἰ μὴ δηλώσουσιν αὐτῷ, περὶ οὗ παρήγγειλεν, ἀπὸ τοῦ χρόνου τοῦ ἀστέρος δυνη, 0, θηρᾶσαι τὸν ἐπιβουλευόμενον. Ἀλλ᾽, ὦ θεομάχε, φαίην ἂν πρὸς αὐτὸν, πῶς ἐπιχειρεῖς ἀνελεῖν τὸν ἀνάλωτον; πῶς οὐ συνῆκας, ὅτι ἐν προφῆται πάλαι κατήγγειλαν, καὶ ἀστὴρ ἐμήνυσε, καὶ Μάγοι προς κυνεῖν ἐπείγονται, τούτου περιγενέσθαι παντελῶς ἀδύνατον; Οἱ δὲ ἀκούσαντες —ἦν τὸ παιδίον. Ἐπεὶ τὸ χωρίον ἔμαθον, τίνος ἕνεκεν ὁ ἀστὴρ πάλιν ἐφάνη αὐτοῖς; "Ινα ὑποδείξῃ τὸ παιδίον. Πῶς γὰρ ἂν ἐπἔγνωσαν αὐτὸ ἐν καλύβῃ γεγεννημένον, καὶ μήτε μητέρα ἔχον λαμπράν; Διὰ τοῦτο τοίνυν ἐλθὼν ἔστη ἐπάνω, ὅπου ἦν τὸ παιδίον, δεικνύων, ὅτι θεῖόν ἐστ: τὸ γεννηθέν. Ἰδύντες δὲ τὸν ἀστέρα-σφόδρα. Έχάρησαν, ὡς εὑρόντες τὸν ἀψευδέστατον ἐδηγόν. ἐπληροφορήθησαν γὰρ λοιπὸν, ὅτι καὶ τὸ ζητούμενον εὑρί σουσι. Καὶ ἐλθόντες εἰς--τῆς μητρὸς αὐτοῦ. Οἰκίαν ἐνταῦθα τὴν καλύβην εἴρηκεν, ἣν ὁ Λουκᾶς κατά λυμα εἶπεν. Οἰκία μὲν γὰρ ἦν, διὰ τὸ ἐπωσδήποτε Ο οἰκεῖσθαι· κατάλυμα δὲ ὡς καταγωγὴ τῶν εἰσερ χομένων. Καταλύειν γὰρ λέγομεν καὶ τὸ κατασκ νοῦν. Πάντων γὰρ τῶν ἐκ Δαυΐδ καταγομένων συνδεδραμηκότων εἰς τὴν πόλιν αὐτοῦ, τὴν Βηθλεέμ, διά τὴν παρὰ Καίσαρος ἀπογραφήν, ὡς ὁ Λουκᾶς ἱστό. ρησεν, οὐχ εὗρον ἐλεύθερον οἶκον ξενίας οἱ περὶ τὴν Παρ´ένων· διὸ καὶ εἰς καλύβην τινὰ κατέλυσαν, ἐν ᾗ φάτνη ἀλόγων ἦν. Αὐτίκα δὲ γεννήσατα των Χριστὸν ἡ Παρθένος, ἐπεὶ οὐκ ἦν τόπος ἄλλος ἐν τῷ καταλύματι ἐκείνη, σπαργανώσασα ἀνέκλινε τὸ βρέφος ἐν τῇ φάτνῃ, κατὰ τὸν Λουκᾶν. Deinde, sicut ait Chrysostomus, ipsum tuiit (f): et quando ingressi sunt Magi, ipsum super genua habebat. Nec enim more aliarum matrumi partus colores sustinuit; quia neque ex viro pepererat. " Vers. 11. Ει prostrati - myrrham. Et quomodo ipsum esse crediderunt, cum nihil viderent circa eum præter tugurium, et matrem pauperculam, vilemque puerulum fasciis involutum? Quomodo? Trimum quidem a stela, quae supra ipsum permane33 Luc. 11, 7. * Ibid. 1. 38 lbid. 7. Έτοιμον, σχολάζοντα. Εἶτα, καθώς φησιν ὁ Χρυσόστομος, ἀνείλετο τοῦτο, καὶ ἐπὶ τῶν γονάτων εἶχεν, ὅτε οἱ Μάγος εἰσῄεσαν. Οὐδὲ γὰρ ἐν ὀδύναις ἦν, ὡς αἱ ἄλλαι μητέρες, διότι οὐκ ἐξ ἀνδρὸς ἐγέννησε. Καὶ πεσόντες — σμύρναν. Καὶ πῶς ἐπείσθησαν ὅτι οὗτός ἐστιν, οὐδὲν μέγα περὶ αὐτὸν ἐρῶντες, ἀλλὰ καλύβην, καὶ μητέρα πενιχράν, καὶ τὸ παιδίων εὐτελῶς ἐσπαργανωμένον; Πώς; Πρῶτα μὲν, ἀπὸ τοῦ ἐφισταμένου ἀστέρος, ἔπειτα δὲ καὶ θεία τις Vario lectiones et nola. (c) Immortalem. 'Ανάλωτον, qui capi nequit. Item vocabulum occurrit pag. 71 penult. (col. 147 €). (e) Superstitem es. Περιγενέσθαι, superare, vinTom. Vil, p. 118. cere. () Tulit. Suscepit, sustulit.

COMMENT. IN MATTH.EUM. CAP. II. ἔλλαμψις ἐπληροφόρησε τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Καὶ bat: deinde autem splendor quidam divinus anim τοῦτο δῆλον, ἀφ᾽ ὧν προσήνεγκαν δώρων. Σύμβολον γάρ, ὁ μὲν χρυσός, βασιλεία; χρυσὸν γὰρ οἱ ὑπήκοοι τοῖς βασιλεῦσι δασμοφοροῦσιν· ὁ δὲ λίβανος, θεότητος λίβανος γὰρ τῷ Θεῷ ἐθυμᾶτο· ἡ δὲ σμύρο ναι νεκρώσεως· ταύτῃ γὰρ οἱ πάλαι τους νεκρούς ἤλειφον, χάριν τοῦ μὴ σήπεσθαι, μηδὲ ὄζειν. Εδει ξαν οὖν, ἀφ᾽ ὧν προσήγαγον, ὅτι τὸ φαινόμενον τοῦτο παιδίον καὶ βασιλεύς ἐστι, καὶ Θεό;, καὶ νεπρωθήσεται, ὡς ἄνθρωπος, διὰ τοὺς ἀνθρώπους. Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι ἐπεὶ οἱ βασιλεῖς Βαβυλώνος τὴν Ἱερουσαλὴμ πάλαι πολιορκήσαντες, τά τα θεία κειμήλια ἀπεσύλησαν, καὶ τὰς θυσίας ἔπαυ· σαν, καὶ τὸν λαὸν κατέσφαξαν· ἡ δὲ τῆς Βαβυλῶνος βασιλεία μετά καὶ τῶν χρημάτων εἰς τοὺς Πέρσας μετέπεσε· κομίζουσι λοιπὸν οἱ Πέρσαι, διάδοχοι τῶν Βαβυλωνίων γεγονότες, τῷ Δεσπότῃ τοῦ ἀτιμασθέν τος τότε ναυς χρυσὸν μὲν, ἀντὶ τῶν ἀφαιρεθέντων χρυσών κειμηλίων· λίβανον δὲ, ἀντὶ τῶν θυσιῶν· σμύρναν δὲ, ὑπὲρ τῶν κατασφαγέντων. Σὺ δὲ γίνωσκε, ὅτι ὥσπερ οἱ Μάγοι, εἰ μὴ πόρρω τῆς ἑαυτῶν ἐγένοντο γῆς, οὐκ ἂν εἶδον τὸν Χριστόν οὕτως οὐδὲ αὐτὸς τούτον ἴδῃ;, εἰ μὴ πόρξω τῶν γηίνων σχέσεων ἀποστῇς. Αφες καὶ σὺ τὴν ἐπίδουλον βασιλέα, καὶ τὴν ταραττομένην πόλιν, λέγω δὴ τὸν ἐνεδρεύοντα κοσμοκράτορα, καὶ τὴν πολιτικὴν τύρβην, καὶ σπεῦσον ἐπὶ τὸν Χριστόν. Κἂν μάγος περίεργος είης, και ποιμὴν ἁπλοῦς, οὐδέν σε κωλύ σει τοῦτο, μόνον ἐὰν, ἄξιον σεαυτόν τοιαύτης θέας ἀπεργασάμενος, ἐπὶ τῷ προσκυνῆστε ἥκῃς, καὶ μὴ ἐπὶ τῷ ἀτιμάσαι. Καὶ γὰρ ἀτιμάζει τὸν Χριστὸν ὁ ἀναξίως αὐτοῦ μεταλαμβάνων. Καὶ προσάγαγε αὐτῷ, ἀντὶ μὲν χρυσού, λαμπρότητα καθαρῶν πρά ξεων καὶ τιμίων λόγων· ἀντὶ δὲ λιβάνου, προσευχήν Κατευθυνθήτω γάρ, φησίν, ἡ προσευχή μου, ὡς θυμίαμα ἐνώπιόν σου· ἀντὶ δὲ σμύρνης, νέκρωσιν παθῶν, ἥτις μάλιστα συνέχει τὴν οὐσίαν τῆς ψυ χῆς, καὶ εὐωδίας ἐμπίπλησ.. Σκόπει δὲ, ὅτι τῶν Μάγων ἐλθόντων εἰς Ἱεροσή λυμα, καὶ περὶ τοῦ ἀστέρος εἰπόντων, εὐθὺς ἐθορβήθη πᾶσα ἡ πόλις, καὶ ὁ προφήτης εἰς μέσον ἤγετο, καὶ ὁ τοῦ τόκου τόπο; ἐφανεροῦτο, καὶ ἄλλα τινά ἐγίνετο, τὰ κατὰ τοὺς ἀγραυλοῦντας ποιμένας, τὰ κατὰ τοὺς αἰνοῦντας τὸν Θεὸν ἀγγέλους, τὰ κατά τὸν Συμεών, τὰ κατὰ τὴν ᾿Αννα, ἅπερ Λουκᾶς ἀνέγραψε. Ταῦτα δὲ πάντα ἐτελεῖτο, ἵνα, καθὼς προειρήκαμεν, μὴ δύνωνται λέγειν εἰς ὕστερον Ἰου δαῖοι, ὅτι οὐκ ἔγνωσαν, πότε γεγέννηται. Καὶ γὰρ, ὥς φησιν ὁ Χρυσόστομος ἄχρι συμπληρώσεως τῶν ἡμερῶν τοῦ καθαρισμού, τουτέστιν ἐπὶ τεσσαράκοντα ημέρα;, ἐν Βηθλεὲμ ἦν τὸ παιδίον. Καὶ εἰ 8 Psai. cst., 2. 27 Luc. 11, 8-38. Τom. VI, ρ. 105. mas ipsorun illustrabat, et hunc manifestabat. Propterea obtulerunt ei hæc munera. Aurum siqu dem regiæ dignitatis erat symbolum; subditi enim auro tributa regibus pendant; thus autem divini - tatis, tlure namque Deo adoletur; myrrha vero mortalitatis, hac enim veteres ungebant mortuos, με putrescerent, aut gravem redderent odorem. Al his igitur, quæ protulerunt, muneribus, demonstrarunt eum qui apparuit puerum, et Regem esse et Deum, ac tanquam hominem propter bomines moriturum. Potest quoque et alio modo dici, quod quia Reges Babylonis Jerusalem quondam expugnarcrant, ac divinos thesauros depra dati fuerant, et hostias cessare fecerant, populumque jugulaverant; regnum autem Babylonis una cuin suis thesauris ad Persas devolutum erat: ideo afferun: Pers Babyloniorum hæredes Domino templi, quod tunc contumelia affectum fuerat, aurum quidem pro sublatis auri thesauris, thus autem pro hostiis, myrrham vero pro jugulatis. Tu itidem observa, quod quemadmodum Magi, nisi longe a propria terra recessissent, Christum nequaquam vidissent, ita neque tu ipsum videre peteris, nisi longe a terrenis affectibus recesseris. Dimitte et tu quoque regem insidias parantem ac turbatam civitatem; dico sane insidiantem mundi rectorem, tumultumque civitatis, et ad Christumi festina. Sive enim Magus fueris curiosa sectatus, sive pastor simplex, nibil id tibi obfuerit, modo təli visione teipsum dignum reddens, ad eum vcnias adorandum, et non ad inhonorandum. Christum siquidem inhonorat, qui ipsum indigne recipit. Sicque offer ipsi pro auro quiden purorum operum splendorem; pro thure autem orationem: Dirigatur enim oratio mea, inquit, sicut incensum in conspectu tuo 3. Pro myrrha vero affectionum mortificationem, quæ magis conservat animæ substantiam, et suavi implet odore. Considera etiam, quod Magis Hierosolyma ingredientibus, et de stella loquen:ibus, statim tol civitas turbata est, prophetaque in medium adductus est, ac locus partus manifestatus. Et alia quedam facta sunt: tum circa pastores in agro degentes, tum circa angelos Deum laud intes, tum circa Simeonein el Annam, quæ Lucas scripsit ". Hæc autem omnia completa sunt ut, quemadmodum diximus, non possent in posterum dicere Judei: Nos, quando natus est, non cognovimus. Etenim, sicut dicit Chrysostomus, usque ad impletionem dierum Purification's, hoc est ad quadraginta dies, mansit puer Bethleem; ut nisi vun Variæ lectiones et notæ.

COMMENT. IN MATTH.EUM. CAP. II. ἔλλαμψις ἐπληροφόρησε τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Καὶ bat: deinde autem splendor quidam divinus anim τοῦτο δῆλον, ἀφ᾽ ὧν προσήνεγκαν δώρων. Σύμβολον γάρ, ὁ μὲν χρυσός, βασιλεία; χρυσὸν γὰρ οἱ ὑπήκοοι τοῖς βασιλεῦσι δασμοφοροῦσιν· ὁ δὲ λίβανος, θεότητος λίβανος γὰρ τῷ Θεῷ ἐθυμᾶτο· ἡ δὲ σμύρο ναι νεκρώσεως· ταύτῃ γὰρ οἱ πάλαι τους νεκρούς ἤλειφον, χάριν τοῦ μὴ σήπεσθαι, μηδὲ ὄζειν. Εδει ξαν οὖν, ἀφ᾽ ὧν προσήγαγον, ὅτι τὸ φαινόμενον τοῦτο παιδίον καὶ βασιλεύς ἐστι, καὶ Θεό;, καὶ νεπρωθήσεται, ὡς ἄνθρωπος, διὰ τοὺς ἀνθρώπους. Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι ἐπεὶ οἱ βασιλεῖς Βαβυλώνος τὴν Ἱερουσαλὴμ πάλαι πολιορκήσαντες, τά τα θεία κειμήλια ἀπεσύλησαν, καὶ τὰς θυσίας ἔπαυ· σαν, καὶ τὸν λαὸν κατέσφαξαν· ἡ δὲ τῆς Βαβυλῶνος βασιλεία μετά καὶ τῶν χρημάτων εἰς τοὺς Πέρσας μετέπεσε· κομίζουσι λοιπὸν οἱ Πέρσαι, διάδοχοι τῶν Βαβυλωνίων γεγονότες, τῷ Δεσπότῃ τοῦ ἀτιμασθέν τος τότε ναυς χρυσὸν μὲν, ἀντὶ τῶν ἀφαιρεθέντων χρυσών κειμηλίων· λίβανον δὲ, ἀντὶ τῶν θυσιῶν· σμύρναν δὲ, ὑπὲρ τῶν κατασφαγέντων. Σὺ δὲ γίνωσκε, ὅτι ὥσπερ οἱ Μάγοι, εἰ μὴ πόρρω τῆς ἑαυτῶν ἐγένοντο γῆς, οὐκ ἂν εἶδον τὸν Χριστόν οὕτως οὐδὲ αὐτὸς τούτον ἴδῃ;, εἰ μὴ πόρξω τῶν γηίνων σχέσεων ἀποστῇς. Αφες καὶ σὺ τὴν ἐπίδουλον βασιλέα, καὶ τὴν ταραττομένην πόλιν, λέγω δὴ τὸν ἐνεδρεύοντα κοσμοκράτορα, καὶ τὴν πολιτικὴν τύρβην, καὶ σπεῦσον ἐπὶ τὸν Χριστόν. Κἂν μάγος περίεργος είης, και ποιμὴν ἁπλοῦς, οὐδέν σε κωλύ σει τοῦτο, μόνον ἐὰν, ἄξιον σεαυτόν τοιαύτης θέας ἀπεργασάμενος, ἐπὶ τῷ προσκυνῆστε ἥκῃς, καὶ μὴ ἐπὶ τῷ ἀτιμάσαι. Καὶ γὰρ ἀτιμάζει τὸν Χριστὸν ὁ ἀναξίως αὐτοῦ μεταλαμβάνων. Καὶ προσάγαγε αὐτῷ, ἀντὶ μὲν χρυσού, λαμπρότητα καθαρῶν πρά ξεων καὶ τιμίων λόγων· ἀντὶ δὲ λιβάνου, προσευχήν Κατευθυνθήτω γάρ, φησίν, ἡ προσευχή μου, ὡς θυμίαμα ἐνώπιόν σου· ἀντὶ δὲ σμύρνης, νέκρωσιν παθῶν, ἥτις μάλιστα συνέχει τὴν οὐσίαν τῆς ψυ χῆς, καὶ εὐωδίας ἐμπίπλησ.. Σκόπει δὲ, ὅτι τῶν Μάγων ἐλθόντων εἰς Ἱεροσή λυμα, καὶ περὶ τοῦ ἀστέρος εἰπόντων, εὐθὺς ἐθορβήθη πᾶσα ἡ πόλις, καὶ ὁ προφήτης εἰς μέσον ἤγετο, καὶ ὁ τοῦ τόκου τόπο; ἐφανεροῦτο, καὶ ἄλλα τινά ἐγίνετο, τὰ κατὰ τοὺς ἀγραυλοῦντας ποιμένας, τὰ κατὰ τοὺς αἰνοῦντας τὸν Θεὸν ἀγγέλους, τὰ κατά τὸν Συμεών, τὰ κατὰ τὴν ᾿Αννα, ἅπερ Λουκᾶς ἀνέγραψε. Ταῦτα δὲ πάντα ἐτελεῖτο, ἵνα, καθὼς προειρήκαμεν, μὴ δύνωνται λέγειν εἰς ὕστερον Ἰου δαῖοι, ὅτι οὐκ ἔγνωσαν, πότε γεγέννηται. Καὶ γὰρ, ὥς φησιν ὁ Χρυσόστομος ἄχρι συμπληρώσεως τῶν ἡμερῶν τοῦ καθαρισμού, τουτέστιν ἐπὶ τεσσαράκοντα ημέρα;, ἐν Βηθλεὲμ ἦν τὸ παιδίον. Καὶ εἰ 8 Psai. cst., 2. 27 Luc. 11, 8-38. Τom. VI, ρ. 105. mas ipsorun illustrabat, et hunc manifestabat. Propterea obtulerunt ei hæc munera. Aurum siqu dem regiæ dignitatis erat symbolum; subditi enim auro tributa regibus pendant; thus autem divini - tatis, tlure namque Deo adoletur; myrrha vero mortalitatis, hac enim veteres ungebant mortuos, με putrescerent, aut gravem redderent odorem. Al his igitur, quæ protulerunt, muneribus, demonstrarunt eum qui apparuit puerum, et Regem esse et Deum, ac tanquam hominem propter bomines moriturum. Potest quoque et alio modo dici, quod quia Reges Babylonis Jerusalem quondam expugnarcrant, ac divinos thesauros depra dati fuerant, et hostias cessare fecerant, populumque jugulaverant; regnum autem Babylonis una cuin suis thesauris ad Persas devolutum erat: ideo afferun: Pers Babyloniorum hæredes Domino templi, quod tunc contumelia affectum fuerat, aurum quidem pro sublatis auri thesauris, thus autem pro hostiis, myrrham vero pro jugulatis. Tu itidem observa, quod quemadmodum Magi, nisi longe a propria terra recessissent, Christum nequaquam vidissent, ita neque tu ipsum videre peteris, nisi longe a terrenis affectibus recesseris. Dimitte et tu quoque regem insidias parantem ac turbatam civitatem; dico sane insidiantem mundi rectorem, tumultumque civitatis, et ad Christumi festina. Sive enim Magus fueris curiosa sectatus, sive pastor simplex, nibil id tibi obfuerit, modo təli visione teipsum dignum reddens, ad eum vcnias adorandum, et non ad inhonorandum. Christum siquidem inhonorat, qui ipsum indigne recipit. Sicque offer ipsi pro auro quiden purorum operum splendorem; pro thure autem orationem: Dirigatur enim oratio mea, inquit, sicut incensum in conspectu tuo 3. Pro myrrha vero affectionum mortificationem, quæ magis conservat animæ substantiam, et suavi implet odore. Considera etiam, quod Magis Hierosolyma ingredientibus, et de stella loquen:ibus, statim tol civitas turbata est, prophetaque in medium adductus est, ac locus partus manifestatus. Et alia quedam facta sunt: tum circa pastores in agro degentes, tum circa angelos Deum laud intes, tum circa Simeonein el Annam, quæ Lucas scripsit ". Hæc autem omnia completa sunt ut, quemadmodum diximus, non possent in posterum dicere Judei: Nos, quando natus est, non cognovimus. Etenim, sicut dicit Chrysostomus, usque ad impletionem dierum Purification's, hoc est ad quadraginta dies, mansit puer Bethleem; ut nisi vun Variæ lectiones et notæ.

COMMENT. IN MATTH.EUM. CAP. II. ἔλλαμψις ἐπληροφόρησε τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Καὶ bat: deinde autem splendor quidam divinus anim τοῦτο δῆλον, ἀφ᾽ ὧν προσήνεγκαν δώρων. Σύμβολον γάρ, ὁ μὲν χρυσός, βασιλεία; χρυσὸν γὰρ οἱ ὑπήκοοι τοῖς βασιλεῦσι δασμοφοροῦσιν· ὁ δὲ λίβανος, θεότητος λίβανος γὰρ τῷ Θεῷ ἐθυμᾶτο· ἡ δὲ σμύρο ναι νεκρώσεως· ταύτῃ γὰρ οἱ πάλαι τους νεκρούς ἤλειφον, χάριν τοῦ μὴ σήπεσθαι, μηδὲ ὄζειν. Εδει ξαν οὖν, ἀφ᾽ ὧν προσήγαγον, ὅτι τὸ φαινόμενον τοῦτο παιδίον καὶ βασιλεύς ἐστι, καὶ Θεό;, καὶ νεπρωθήσεται, ὡς ἄνθρωπος, διὰ τοὺς ἀνθρώπους. Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι ἐπεὶ οἱ βασιλεῖς Βαβυλώνος τὴν Ἱερουσαλὴμ πάλαι πολιορκήσαντες, τά τα θεία κειμήλια ἀπεσύλησαν, καὶ τὰς θυσίας ἔπαυ· σαν, καὶ τὸν λαὸν κατέσφαξαν· ἡ δὲ τῆς Βαβυλῶνος βασιλεία μετά καὶ τῶν χρημάτων εἰς τοὺς Πέρσας μετέπεσε· κομίζουσι λοιπὸν οἱ Πέρσαι, διάδοχοι τῶν Βαβυλωνίων γεγονότες, τῷ Δεσπότῃ τοῦ ἀτιμασθέν τος τότε ναυς χρυσὸν μὲν, ἀντὶ τῶν ἀφαιρεθέντων χρυσών κειμηλίων· λίβανον δὲ, ἀντὶ τῶν θυσιῶν· σμύρναν δὲ, ὑπὲρ τῶν κατασφαγέντων. Σὺ δὲ γίνωσκε, ὅτι ὥσπερ οἱ Μάγοι, εἰ μὴ πόρρω τῆς ἑαυτῶν ἐγένοντο γῆς, οὐκ ἂν εἶδον τὸν Χριστόν οὕτως οὐδὲ αὐτὸς τούτον ἴδῃ;, εἰ μὴ πόρξω τῶν γηίνων σχέσεων ἀποστῇς. Αφες καὶ σὺ τὴν ἐπίδουλον βασιλέα, καὶ τὴν ταραττομένην πόλιν, λέγω δὴ τὸν ἐνεδρεύοντα κοσμοκράτορα, καὶ τὴν πολιτικὴν τύρβην, καὶ σπεῦσον ἐπὶ τὸν Χριστόν. Κἂν μάγος περίεργος είης, και ποιμὴν ἁπλοῦς, οὐδέν σε κωλύ σει τοῦτο, μόνον ἐὰν, ἄξιον σεαυτόν τοιαύτης θέας ἀπεργασάμενος, ἐπὶ τῷ προσκυνῆστε ἥκῃς, καὶ μὴ ἐπὶ τῷ ἀτιμάσαι. Καὶ γὰρ ἀτιμάζει τὸν Χριστὸν ὁ ἀναξίως αὐτοῦ μεταλαμβάνων. Καὶ προσάγαγε αὐτῷ, ἀντὶ μὲν χρυσού, λαμπρότητα καθαρῶν πρά ξεων καὶ τιμίων λόγων· ἀντὶ δὲ λιβάνου, προσευχήν Κατευθυνθήτω γάρ, φησίν, ἡ προσευχή μου, ὡς θυμίαμα ἐνώπιόν σου· ἀντὶ δὲ σμύρνης, νέκρωσιν παθῶν, ἥτις μάλιστα συνέχει τὴν οὐσίαν τῆς ψυ χῆς, καὶ εὐωδίας ἐμπίπλησ.. Σκόπει δὲ, ὅτι τῶν Μάγων ἐλθόντων εἰς Ἱεροσή λυμα, καὶ περὶ τοῦ ἀστέρος εἰπόντων, εὐθὺς ἐθορβήθη πᾶσα ἡ πόλις, καὶ ὁ προφήτης εἰς μέσον ἤγετο, καὶ ὁ τοῦ τόκου τόπο; ἐφανεροῦτο, καὶ ἄλλα τινά ἐγίνετο, τὰ κατὰ τοὺς ἀγραυλοῦντας ποιμένας, τὰ κατὰ τοὺς αἰνοῦντας τὸν Θεὸν ἀγγέλους, τὰ κατά τὸν Συμεών, τὰ κατὰ τὴν ᾿Αννα, ἅπερ Λουκᾶς ἀνέγραψε. Ταῦτα δὲ πάντα ἐτελεῖτο, ἵνα, καθὼς προειρήκαμεν, μὴ δύνωνται λέγειν εἰς ὕστερον Ἰου δαῖοι, ὅτι οὐκ ἔγνωσαν, πότε γεγέννηται. Καὶ γὰρ, ὥς φησιν ὁ Χρυσόστομος ἄχρι συμπληρώσεως τῶν ἡμερῶν τοῦ καθαρισμού, τουτέστιν ἐπὶ τεσσαράκοντα ημέρα;, ἐν Βηθλεὲμ ἦν τὸ παιδίον. Καὶ εἰ 8 Psai. cst., 2. 27 Luc. 11, 8-38. Τom. VI, ρ. 105. mas ipsorun illustrabat, et hunc manifestabat. Propterea obtulerunt ei hæc munera. Aurum siqu dem regiæ dignitatis erat symbolum; subditi enim auro tributa regibus pendant; thus autem divini - tatis, tlure namque Deo adoletur; myrrha vero mortalitatis, hac enim veteres ungebant mortuos, με putrescerent, aut gravem redderent odorem. Al his igitur, quæ protulerunt, muneribus, demonstrarunt eum qui apparuit puerum, et Regem esse et Deum, ac tanquam hominem propter bomines moriturum. Potest quoque et alio modo dici, quod quia Reges Babylonis Jerusalem quondam expugnarcrant, ac divinos thesauros depra dati fuerant, et hostias cessare fecerant, populumque jugulaverant; regnum autem Babylonis una cuin suis thesauris ad Persas devolutum erat: ideo afferun: Pers Babyloniorum hæredes Domino templi, quod tunc contumelia affectum fuerat, aurum quidem pro sublatis auri thesauris, thus autem pro hostiis, myrrham vero pro jugulatis. Tu itidem observa, quod quemadmodum Magi, nisi longe a propria terra recessissent, Christum nequaquam vidissent, ita neque tu ipsum videre peteris, nisi longe a terrenis affectibus recesseris. Dimitte et tu quoque regem insidias parantem ac turbatam civitatem; dico sane insidiantem mundi rectorem, tumultumque civitatis, et ad Christumi festina. Sive enim Magus fueris curiosa sectatus, sive pastor simplex, nibil id tibi obfuerit, modo təli visione teipsum dignum reddens, ad eum vcnias adorandum, et non ad inhonorandum. Christum siquidem inhonorat, qui ipsum indigne recipit. Sicque offer ipsi pro auro quiden purorum operum splendorem; pro thure autem orationem: Dirigatur enim oratio mea, inquit, sicut incensum in conspectu tuo 3. Pro myrrha vero affectionum mortificationem, quæ magis conservat animæ substantiam, et suavi implet odore. Considera etiam, quod Magis Hierosolyma ingredientibus, et de stella loquen:ibus, statim tol civitas turbata est, prophetaque in medium adductus est, ac locus partus manifestatus. Et alia quedam facta sunt: tum circa pastores in agro degentes, tum circa angelos Deum laud intes, tum circa Simeonein el Annam, quæ Lucas scripsit ". Hæc autem omnia completa sunt ut, quemadmodum diximus, non possent in posterum dicere Judei: Nos, quando natus est, non cognovimus. Etenim, sicut dicit Chrysostomus, usque ad impletionem dierum Purification's, hoc est ad quadraginta dies, mansit puer Bethleem; ut nisi vun Variæ lectiones et notæ.

COMMENT. IN MATTH.EUM. CAP. II. ἔλλαμψις ἐπληροφόρησε τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Καὶ bat: deinde autem splendor quidam divinus anim τοῦτο δῆλον, ἀφ᾽ ὧν προσήνεγκαν δώρων. Σύμβολον γάρ, ὁ μὲν χρυσός, βασιλεία; χρυσὸν γὰρ οἱ ὑπήκοοι τοῖς βασιλεῦσι δασμοφοροῦσιν· ὁ δὲ λίβανος, θεότητος λίβανος γὰρ τῷ Θεῷ ἐθυμᾶτο· ἡ δὲ σμύρο ναι νεκρώσεως· ταύτῃ γὰρ οἱ πάλαι τους νεκρούς ἤλειφον, χάριν τοῦ μὴ σήπεσθαι, μηδὲ ὄζειν. Εδει ξαν οὖν, ἀφ᾽ ὧν προσήγαγον, ὅτι τὸ φαινόμενον τοῦτο παιδίον καὶ βασιλεύς ἐστι, καὶ Θεό;, καὶ νεπρωθήσεται, ὡς ἄνθρωπος, διὰ τοὺς ἀνθρώπους. Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι ἐπεὶ οἱ βασιλεῖς Βαβυλώνος τὴν Ἱερουσαλὴμ πάλαι πολιορκήσαντες, τά τα θεία κειμήλια ἀπεσύλησαν, καὶ τὰς θυσίας ἔπαυ· σαν, καὶ τὸν λαὸν κατέσφαξαν· ἡ δὲ τῆς Βαβυλῶνος βασιλεία μετά καὶ τῶν χρημάτων εἰς τοὺς Πέρσας μετέπεσε· κομίζουσι λοιπὸν οἱ Πέρσαι, διάδοχοι τῶν Βαβυλωνίων γεγονότες, τῷ Δεσπότῃ τοῦ ἀτιμασθέν τος τότε ναυς χρυσὸν μὲν, ἀντὶ τῶν ἀφαιρεθέντων χρυσών κειμηλίων· λίβανον δὲ, ἀντὶ τῶν θυσιῶν· σμύρναν δὲ, ὑπὲρ τῶν κατασφαγέντων. Σὺ δὲ γίνωσκε, ὅτι ὥσπερ οἱ Μάγοι, εἰ μὴ πόρρω τῆς ἑαυτῶν ἐγένοντο γῆς, οὐκ ἂν εἶδον τὸν Χριστόν οὕτως οὐδὲ αὐτὸς τούτον ἴδῃ;, εἰ μὴ πόρξω τῶν γηίνων σχέσεων ἀποστῇς. Αφες καὶ σὺ τὴν ἐπίδουλον βασιλέα, καὶ τὴν ταραττομένην πόλιν, λέγω δὴ τὸν ἐνεδρεύοντα κοσμοκράτορα, καὶ τὴν πολιτικὴν τύρβην, καὶ σπεῦσον ἐπὶ τὸν Χριστόν. Κἂν μάγος περίεργος είης, και ποιμὴν ἁπλοῦς, οὐδέν σε κωλύ σει τοῦτο, μόνον ἐὰν, ἄξιον σεαυτόν τοιαύτης θέας ἀπεργασάμενος, ἐπὶ τῷ προσκυνῆστε ἥκῃς, καὶ μὴ ἐπὶ τῷ ἀτιμάσαι. Καὶ γὰρ ἀτιμάζει τὸν Χριστὸν ὁ ἀναξίως αὐτοῦ μεταλαμβάνων. Καὶ προσάγαγε αὐτῷ, ἀντὶ μὲν χρυσού, λαμπρότητα καθαρῶν πρά ξεων καὶ τιμίων λόγων· ἀντὶ δὲ λιβάνου, προσευχήν Κατευθυνθήτω γάρ, φησίν, ἡ προσευχή μου, ὡς θυμίαμα ἐνώπιόν σου· ἀντὶ δὲ σμύρνης, νέκρωσιν παθῶν, ἥτις μάλιστα συνέχει τὴν οὐσίαν τῆς ψυ χῆς, καὶ εὐωδίας ἐμπίπλησ.. Σκόπει δὲ, ὅτι τῶν Μάγων ἐλθόντων εἰς Ἱεροσή λυμα, καὶ περὶ τοῦ ἀστέρος εἰπόντων, εὐθὺς ἐθορβήθη πᾶσα ἡ πόλις, καὶ ὁ προφήτης εἰς μέσον ἤγετο, καὶ ὁ τοῦ τόκου τόπο; ἐφανεροῦτο, καὶ ἄλλα τινά ἐγίνετο, τὰ κατὰ τοὺς ἀγραυλοῦντας ποιμένας, τὰ κατὰ τοὺς αἰνοῦντας τὸν Θεὸν ἀγγέλους, τὰ κατά τὸν Συμεών, τὰ κατὰ τὴν ᾿Αννα, ἅπερ Λουκᾶς ἀνέγραψε. Ταῦτα δὲ πάντα ἐτελεῖτο, ἵνα, καθὼς προειρήκαμεν, μὴ δύνωνται λέγειν εἰς ὕστερον Ἰου δαῖοι, ὅτι οὐκ ἔγνωσαν, πότε γεγέννηται. Καὶ γὰρ, ὥς φησιν ὁ Χρυσόστομος ἄχρι συμπληρώσεως τῶν ἡμερῶν τοῦ καθαρισμού, τουτέστιν ἐπὶ τεσσαράκοντα ημέρα;, ἐν Βηθλεὲμ ἦν τὸ παιδίον. Καὶ εἰ 8 Psai. cst., 2. 27 Luc. 11, 8-38. Τom. VI, ρ. 105. mas ipsorun illustrabat, et hunc manifestabat. Propterea obtulerunt ei hæc munera. Aurum siqu dem regiæ dignitatis erat symbolum; subditi enim auro tributa regibus pendant; thus autem divini - tatis, tlure namque Deo adoletur; myrrha vero mortalitatis, hac enim veteres ungebant mortuos, με putrescerent, aut gravem redderent odorem. Al his igitur, quæ protulerunt, muneribus, demonstrarunt eum qui apparuit puerum, et Regem esse et Deum, ac tanquam hominem propter bomines moriturum. Potest quoque et alio modo dici, quod quia Reges Babylonis Jerusalem quondam expugnarcrant, ac divinos thesauros depra dati fuerant, et hostias cessare fecerant, populumque jugulaverant; regnum autem Babylonis una cuin suis thesauris ad Persas devolutum erat: ideo afferun: Pers Babyloniorum hæredes Domino templi, quod tunc contumelia affectum fuerat, aurum quidem pro sublatis auri thesauris, thus autem pro hostiis, myrrham vero pro jugulatis. Tu itidem observa, quod quemadmodum Magi, nisi longe a propria terra recessissent, Christum nequaquam vidissent, ita neque tu ipsum videre peteris, nisi longe a terrenis affectibus recesseris. Dimitte et tu quoque regem insidias parantem ac turbatam civitatem; dico sane insidiantem mundi rectorem, tumultumque civitatis, et ad Christumi festina. Sive enim Magus fueris curiosa sectatus, sive pastor simplex, nibil id tibi obfuerit, modo təli visione teipsum dignum reddens, ad eum vcnias adorandum, et non ad inhonorandum. Christum siquidem inhonorat, qui ipsum indigne recipit. Sicque offer ipsi pro auro quiden purorum operum splendorem; pro thure autem orationem: Dirigatur enim oratio mea, inquit, sicut incensum in conspectu tuo 3. Pro myrrha vero affectionum mortificationem, quæ magis conservat animæ substantiam, et suavi implet odore. Considera etiam, quod Magis Hierosolyma ingredientibus, et de stella loquen:ibus, statim tol civitas turbata est, prophetaque in medium adductus est, ac locus partus manifestatus. Et alia quedam facta sunt: tum circa pastores in agro degentes, tum circa angelos Deum laud intes, tum circa Simeonein el Annam, quæ Lucas scripsit ". Hæc autem omnia completa sunt ut, quemadmodum diximus, non possent in posterum dicere Judei: Nos, quando natus est, non cognovimus. Etenim, sicut dicit Chrysostomus, usque ad impletionem dierum Purification's, hoc est ad quadraginta dies, mansit puer Bethleem; ut nisi vun Variæ lectiones et notæ.

EUTHYMII Z:GABENI luntarie obsurduissent, oculosque clausissent ad ea, μὴ ἐχόντες εκώφευαν καὶ ἔμυον πρὸς τὰ λεγόμενα quæ dictɩ vel visa sunt, venissent utique Bethleem, ipsumque vidissent. Nunc autem Persæ a finibus terræ usque Bethleem venerunt: Hebræi vero Bethleem circumadjacentes, ipsam ingredi DOFuerunt, neque ea videre, quæ ab his qui viderant, fuerant divulgala. Nam et pastores omnibus sibi occurrentibus nuntiaverunt, quæ viderant, sicut dixit Lucas ". Persæ quoque, qui ante populum Hebræorum Christum viderunt, quasi facto (g) sign fcarunt gentes ante populum Hebrzorum ipsum agnituras; quod etiam Paulus dixit Judeis: Vobis quidem oportuit primum loqui verbum Dei; ex quo autem indignos vos judicastis, ecce convertimur ad gentes. Vers. 12. Ει oraculo accepto regionem suam. Antequam puerum vidissent, stella ducatum eis præstitit: postquam autem viderunt, angelus deinceps quasi jam sanctifcatos aloquitur. Oraculo, inquit, accepto, hoc est, Admonitione suscepta; reversi vero sunt, citius credientes tanquam fideles, in regionem suam, futuri doctores eorum, quæ facta sunt. Nec ad Herodem redierunt, ut frustra se insidiari intelli eret et ab incepto desisteret. Vers. 13. Qui cum recessissent· Egyptum. Completis quadraginta diebus purificationis, sicut dicit Lucas ", adduxerunt Jesum Ilierosolyma, al sisterent illum Domino, sicut scriplum est in lege G Domini. Et ut perfecerunt omnia, quæ secundum legem Domini erant, reversi sunt in Galilæam, în civitatem suam Nazareth “. Et exinde statim angelus apparet Joseph in somnis, jubens cos in Εgyptum fugere. Que ergo Matthaeus, brevitatis amator, prætermisit, hæc Lucas tanquam diligens conscripsit. καὶ ὁρώμενα, πάντως ἂν εἰσῆλθον εἰς Βηθλεέμ, καὶ εἶδον αὐτό. Νῦν δὲ Πέρσαι μὲν ἀπὸ περάτων τῆς οἰκουμένης ἦλθον ἕως τῆς Βηθλεέμ, Ἑβραῖοι δὲ παρακαθήμενοι τῇ Βηθλεέμ, οὐκ ἠθέλησαν εἰσελ θεῖν εἰς αὐτὴν, οὐδὲ ἰδεῖν τὰ παρὰ τῶν ὁρώντων θρυλλούμενα. Καὶ γὰρ καὶ οἱ ποιμένες πάσιν, οἷς ενετύγχανον, ἀνήγγελον, ἃ εἶδον, ὡς εἴρηκεν ὁ Λουκας. Οἱ μέντοι Πέρσαι, πρὸ τοῦ δήμου τῶν Ἑβραίων Ιδόντες τὸν Χριστὸν ἐσήμαναν, ὡς ἐν συμβόλοις, ὅτι τὰ ἔθνη πρὸ τοῦ δήμου τῶν Ἑβραίων ἐπιγνώ σονται αὐτόν. Οπερ καὶ ὁ Παῦλος ἔλεγε πρὸς Ἰουδαίους· ὅτι ὑμῖν ἀναγκαῖον ἦν πρῶτον λαληθῆναι τὸν λόγον τοῦ Κυρίου· ἐπειδὴ δὲ ἀνα ξίους ἑαυτοὺς ἐκρίνατε. ἰδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ Εθνη. Καὶ χρηματισθέντες χώραν αὐτῶν. Πρὸ μὲν τοῦ ἰδεῖν τὸ παιδίον, ἀστὴρ αὐτοὺς ὡδήγει· μετὰ δὲ τὸ ἰδεῖν, ἄγγελος αὐτοῖς λοιπόν, ὡς ἁγιασθεῖσιν, όμιλεί. Χρηματισθέντες δὲ, ἀντὶ τοῦ, Παραγγελθέν τες. 'Ανεχώρησαν δὲ εὐπειθῶς, ὡς πιστοί, καὶ ἀπῆλθον εἰς τὴν χώραν αὐτῶν, ἐσόμενοι διδάσκαλοι τῶν γεγενημένων, καὶ οὐκ ἀνέκαμψαν πρὸς Ηρώδην, ἵνα συνήσῃ, ὅτι μάτην ἐπιβουλεύει, καὶ παυθῇ τῆς ἐπιχειρήσεως. Αναχωρησάντων δὲ αὐτῶν — Αίγυπτον. Πλη ρωθεισῶν τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν τοῦ καθαρι σμοῦ, ὡς φησιν ὁ Λουκᾶς, ἀνήγαγον τὸν Ἰησοῦν εἰς Ιεροσόλυμα, παραστῆσαι τῷ Κυρίῳ, καθώς γέγραπται ἐν νόμῳ Κυρίου. Καὶ, ὡς ἐτέλεσαν ἅπαντα τὰ κατὰ τὸν νόμον Κυρίου, ὑπέστρεψαν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, εἰς τὴν πόλιν αὐτῶν Ναζαρέτ. Καὶ λοιπὸν εὐθὺς ἄγγελος φαίνεται τῷ Ἰωσήφ κατ' ὄναρ, κελεύων φυγεῖν αὐτοὺς εἰς Αἴγυπτον. "Α τοίνυν, ώς φιλοσύντομος, παρῆκεν ὁ Ματθαῖος, ταῦτα, ὡς ἀκριβῆς, ὁ Λουκᾶς ἀνέγραψε δ Quare autem non mansit Christus Nazareth, sic Καὶ διατί οὐκ ἔμεινεν ὁ Χριστὸς ἀνάλωτος ἐν τῇ ut occidi non posset? Quia, si hoc factum esset, Ναζαρέτ; Διότι, εἰ τοῦτο γέγονεν, ἔλεγον ἄν τινες aliqui affirmassent bumanitatem juxta plantasiam ἰσχυρῶς, ὅτι κατά φαντασίαν ἐνηνθρώπησε, μὴ tantum assuinptam fuisse, humanis videlicet non ὑποκείμενος ἀνθρωπίνοις πάθεσι. Καὶ μὴν τοὺς ἐν subjectam affectibus. Atqui eos tantum pueros oc- Βηθλεὲμ καὶ τοῖς ὁρίοις αὐτῆς παῖδας ἀνεῖλεν Ἡρώ cidit Herodes, qui in Bethleem, et in finibus ejus δης, οὐ μὴν τοὺς ἐν Ναζαρέτ· ἀλλὰ προεγίνωσκεν erant, non qui in Nazareth. Sed præviderat Deus, ὁ Θεὸς, ὅτι μένων ἐν Ναζαρέτ καταμηνυθήσεται τῷ si in Nazareth mansisset, indicandum Herodi; ideo Ηρώδῃ· διὸ καὶ ἀπὸ ταύτης φεύγειν προσέταξεν. etiam ab ipsa fugere jussit. In Ægyptum autem Εἰς Αἴγυπτον, δὲ πέμπεται, ἅμα μὲν διὰ τὴν αἰτίαν, mittitur: simul quidem propter causam, quam dixit ὴν εἶπεν ὁ Εὐαγγελιστής, ὅτι Ἵνα πληρωθῇ τὸ evangelista, Ut compleretur videlicet, quod dictum ῥηθὲν ὑπὸ τοῦ Κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος - est a Domino per prophetam dicentem: Ex Egy- Ἐξ Αἰγύπτου εκάλεσα τὸν Υἱόν μου· ἅμα δὲ, plo vocavi Filium meum simul etiam, quia Ba- ἐπειδὴ ἡ Βαβυλὼν καὶ ἡ Αίγυπτος μάλιστα τῆς οἰ 30 Luc. viii, 18. " Act. sit, 46. " Luc. 1, 22. σε Ibid. 39. * Osee XI, Varia lectiones et notæ. Πρός τούς Ἰουδαίου:Α. *Hv, ante àvayxzľov, habet Chrysostom. t. VII, p. 111. In reliquis consentit. Nemo tamen Quasi facto. Quasi signis, quasi ominibus. Criticus ex hoc loco importabitlectiones variantes contextui sacro. Citius credentes. Obedientes.

EUTHYMII Z:GABENI luntarie obsurduissent, oculosque clausissent ad ea, μὴ ἐχόντες εκώφευαν καὶ ἔμυον πρὸς τὰ λεγόμενα quæ dictɩ vel visa sunt, venissent utique Bethleem, ipsumque vidissent. Nunc autem Persæ a finibus terræ usque Bethleem venerunt: Hebræi vero Bethleem circumadjacentes, ipsam ingredi DOFuerunt, neque ea videre, quæ ab his qui viderant, fuerant divulgala. Nam et pastores omnibus sibi occurrentibus nuntiaverunt, quæ viderant, sicut dixit Lucas ". Persæ quoque, qui ante populum Hebræorum Christum viderunt, quasi facto (g) sign fcarunt gentes ante populum Hebrzorum ipsum agnituras; quod etiam Paulus dixit Judeis: Vobis quidem oportuit primum loqui verbum Dei; ex quo autem indignos vos judicastis, ecce convertimur ad gentes. Vers. 12. Ει oraculo accepto regionem suam. Antequam puerum vidissent, stella ducatum eis præstitit: postquam autem viderunt, angelus deinceps quasi jam sanctifcatos aloquitur. Oraculo, inquit, accepto, hoc est, Admonitione suscepta; reversi vero sunt, citius credientes tanquam fideles, in regionem suam, futuri doctores eorum, quæ facta sunt. Nec ad Herodem redierunt, ut frustra se insidiari intelli eret et ab incepto desisteret. Vers. 13. Qui cum recessissent· Egyptum. Completis quadraginta diebus purificationis, sicut dicit Lucas ", adduxerunt Jesum Ilierosolyma, al sisterent illum Domino, sicut scriplum est in lege G Domini. Et ut perfecerunt omnia, quæ secundum legem Domini erant, reversi sunt in Galilæam, în civitatem suam Nazareth “. Et exinde statim angelus apparet Joseph in somnis, jubens cos in Εgyptum fugere. Que ergo Matthaeus, brevitatis amator, prætermisit, hæc Lucas tanquam diligens conscripsit. καὶ ὁρώμενα, πάντως ἂν εἰσῆλθον εἰς Βηθλεέμ, καὶ εἶδον αὐτό. Νῦν δὲ Πέρσαι μὲν ἀπὸ περάτων τῆς οἰκουμένης ἦλθον ἕως τῆς Βηθλεέμ, Ἑβραῖοι δὲ παρακαθήμενοι τῇ Βηθλεέμ, οὐκ ἠθέλησαν εἰσελ θεῖν εἰς αὐτὴν, οὐδὲ ἰδεῖν τὰ παρὰ τῶν ὁρώντων θρυλλούμενα. Καὶ γὰρ καὶ οἱ ποιμένες πάσιν, οἷς ενετύγχανον, ἀνήγγελον, ἃ εἶδον, ὡς εἴρηκεν ὁ Λουκας. Οἱ μέντοι Πέρσαι, πρὸ τοῦ δήμου τῶν Ἑβραίων Ιδόντες τὸν Χριστὸν ἐσήμαναν, ὡς ἐν συμβόλοις, ὅτι τὰ ἔθνη πρὸ τοῦ δήμου τῶν Ἑβραίων ἐπιγνώ σονται αὐτόν. Οπερ καὶ ὁ Παῦλος ἔλεγε πρὸς Ἰουδαίους· ὅτι ὑμῖν ἀναγκαῖον ἦν πρῶτον λαληθῆναι τὸν λόγον τοῦ Κυρίου· ἐπειδὴ δὲ ἀνα ξίους ἑαυτοὺς ἐκρίνατε. ἰδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ Εθνη. Καὶ χρηματισθέντες χώραν αὐτῶν. Πρὸ μὲν τοῦ ἰδεῖν τὸ παιδίον, ἀστὴρ αὐτοὺς ὡδήγει· μετὰ δὲ τὸ ἰδεῖν, ἄγγελος αὐτοῖς λοιπόν, ὡς ἁγιασθεῖσιν, όμιλεί. Χρηματισθέντες δὲ, ἀντὶ τοῦ, Παραγγελθέν τες. 'Ανεχώρησαν δὲ εὐπειθῶς, ὡς πιστοί, καὶ ἀπῆλθον εἰς τὴν χώραν αὐτῶν, ἐσόμενοι διδάσκαλοι τῶν γεγενημένων, καὶ οὐκ ἀνέκαμψαν πρὸς Ηρώδην, ἵνα συνήσῃ, ὅτι μάτην ἐπιβουλεύει, καὶ παυθῇ τῆς ἐπιχειρήσεως. Αναχωρησάντων δὲ αὐτῶν — Αίγυπτον. Πλη ρωθεισῶν τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν τοῦ καθαρι σμοῦ, ὡς φησιν ὁ Λουκᾶς, ἀνήγαγον τὸν Ἰησοῦν εἰς Ιεροσόλυμα, παραστῆσαι τῷ Κυρίῳ, καθώς γέγραπται ἐν νόμῳ Κυρίου. Καὶ, ὡς ἐτέλεσαν ἅπαντα τὰ κατὰ τὸν νόμον Κυρίου, ὑπέστρεψαν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, εἰς τὴν πόλιν αὐτῶν Ναζαρέτ. Καὶ λοιπὸν εὐθὺς ἄγγελος φαίνεται τῷ Ἰωσήφ κατ' ὄναρ, κελεύων φυγεῖν αὐτοὺς εἰς Αἴγυπτον. "Α τοίνυν, ώς φιλοσύντομος, παρῆκεν ὁ Ματθαῖος, ταῦτα, ὡς ἀκριβῆς, ὁ Λουκᾶς ἀνέγραψε δ Quare autem non mansit Christus Nazareth, sic Καὶ διατί οὐκ ἔμεινεν ὁ Χριστὸς ἀνάλωτος ἐν τῇ ut occidi non posset? Quia, si hoc factum esset, Ναζαρέτ; Διότι, εἰ τοῦτο γέγονεν, ἔλεγον ἄν τινες aliqui affirmassent bumanitatem juxta plantasiam ἰσχυρῶς, ὅτι κατά φαντασίαν ἐνηνθρώπησε, μὴ tantum assuinptam fuisse, humanis videlicet non ὑποκείμενος ἀνθρωπίνοις πάθεσι. Καὶ μὴν τοὺς ἐν subjectam affectibus. Atqui eos tantum pueros oc- Βηθλεὲμ καὶ τοῖς ὁρίοις αὐτῆς παῖδας ἀνεῖλεν Ἡρώ cidit Herodes, qui in Bethleem, et in finibus ejus δης, οὐ μὴν τοὺς ἐν Ναζαρέτ· ἀλλὰ προεγίνωσκεν erant, non qui in Nazareth. Sed præviderat Deus, ὁ Θεὸς, ὅτι μένων ἐν Ναζαρέτ καταμηνυθήσεται τῷ si in Nazareth mansisset, indicandum Herodi; ideo Ηρώδῃ· διὸ καὶ ἀπὸ ταύτης φεύγειν προσέταξεν. etiam ab ipsa fugere jussit. In Ægyptum autem Εἰς Αἴγυπτον, δὲ πέμπεται, ἅμα μὲν διὰ τὴν αἰτίαν, mittitur: simul quidem propter causam, quam dixit ὴν εἶπεν ὁ Εὐαγγελιστής, ὅτι Ἵνα πληρωθῇ τὸ evangelista, Ut compleretur videlicet, quod dictum ῥηθὲν ὑπὸ τοῦ Κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος - est a Domino per prophetam dicentem: Ex Egy- Ἐξ Αἰγύπτου εκάλεσα τὸν Υἱόν μου· ἅμα δὲ, plo vocavi Filium meum simul etiam, quia Ba- ἐπειδὴ ἡ Βαβυλὼν καὶ ἡ Αίγυπτος μάλιστα τῆς οἰ 30 Luc. viii, 18. " Act. sit, 46. " Luc. 1, 22. σε Ibid. 39. * Osee XI, Varia lectiones et notæ. Πρός τούς Ἰουδαίου:Α. *Hv, ante àvayxzľov, habet Chrysostom. t. VII, p. 111. In reliquis consentit. Nemo tamen Quasi facto. Quasi signis, quasi ominibus. Criticus ex hoc loco importabitlectiones variantes contextui sacro. Citius credentes. Obedientes.

EUTHYMII Z:GABENI luntarie obsurduissent, oculosque clausissent ad ea, μὴ ἐχόντες εκώφευαν καὶ ἔμυον πρὸς τὰ λεγόμενα quæ dictɩ vel visa sunt, venissent utique Bethleem, ipsumque vidissent. Nunc autem Persæ a finibus terræ usque Bethleem venerunt: Hebræi vero Bethleem circumadjacentes, ipsam ingredi DOFuerunt, neque ea videre, quæ ab his qui viderant, fuerant divulgala. Nam et pastores omnibus sibi occurrentibus nuntiaverunt, quæ viderant, sicut dixit Lucas ". Persæ quoque, qui ante populum Hebræorum Christum viderunt, quasi facto (g) sign fcarunt gentes ante populum Hebrzorum ipsum agnituras; quod etiam Paulus dixit Judeis: Vobis quidem oportuit primum loqui verbum Dei; ex quo autem indignos vos judicastis, ecce convertimur ad gentes. Vers. 12. Ει oraculo accepto regionem suam. Antequam puerum vidissent, stella ducatum eis præstitit: postquam autem viderunt, angelus deinceps quasi jam sanctifcatos aloquitur. Oraculo, inquit, accepto, hoc est, Admonitione suscepta; reversi vero sunt, citius credientes tanquam fideles, in regionem suam, futuri doctores eorum, quæ facta sunt. Nec ad Herodem redierunt, ut frustra se insidiari intelli eret et ab incepto desisteret. Vers. 13. Qui cum recessissent· Egyptum. Completis quadraginta diebus purificationis, sicut dicit Lucas ", adduxerunt Jesum Ilierosolyma, al sisterent illum Domino, sicut scriplum est in lege G Domini. Et ut perfecerunt omnia, quæ secundum legem Domini erant, reversi sunt in Galilæam, în civitatem suam Nazareth “. Et exinde statim angelus apparet Joseph in somnis, jubens cos in Εgyptum fugere. Que ergo Matthaeus, brevitatis amator, prætermisit, hæc Lucas tanquam diligens conscripsit. καὶ ὁρώμενα, πάντως ἂν εἰσῆλθον εἰς Βηθλεέμ, καὶ εἶδον αὐτό. Νῦν δὲ Πέρσαι μὲν ἀπὸ περάτων τῆς οἰκουμένης ἦλθον ἕως τῆς Βηθλεέμ, Ἑβραῖοι δὲ παρακαθήμενοι τῇ Βηθλεέμ, οὐκ ἠθέλησαν εἰσελ θεῖν εἰς αὐτὴν, οὐδὲ ἰδεῖν τὰ παρὰ τῶν ὁρώντων θρυλλούμενα. Καὶ γὰρ καὶ οἱ ποιμένες πάσιν, οἷς ενετύγχανον, ἀνήγγελον, ἃ εἶδον, ὡς εἴρηκεν ὁ Λουκας. Οἱ μέντοι Πέρσαι, πρὸ τοῦ δήμου τῶν Ἑβραίων Ιδόντες τὸν Χριστὸν ἐσήμαναν, ὡς ἐν συμβόλοις, ὅτι τὰ ἔθνη πρὸ τοῦ δήμου τῶν Ἑβραίων ἐπιγνώ σονται αὐτόν. Οπερ καὶ ὁ Παῦλος ἔλεγε πρὸς Ἰουδαίους· ὅτι ὑμῖν ἀναγκαῖον ἦν πρῶτον λαληθῆναι τὸν λόγον τοῦ Κυρίου· ἐπειδὴ δὲ ἀνα ξίους ἑαυτοὺς ἐκρίνατε. ἰδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ Εθνη. Καὶ χρηματισθέντες χώραν αὐτῶν. Πρὸ μὲν τοῦ ἰδεῖν τὸ παιδίον, ἀστὴρ αὐτοὺς ὡδήγει· μετὰ δὲ τὸ ἰδεῖν, ἄγγελος αὐτοῖς λοιπόν, ὡς ἁγιασθεῖσιν, όμιλεί. Χρηματισθέντες δὲ, ἀντὶ τοῦ, Παραγγελθέν τες. 'Ανεχώρησαν δὲ εὐπειθῶς, ὡς πιστοί, καὶ ἀπῆλθον εἰς τὴν χώραν αὐτῶν, ἐσόμενοι διδάσκαλοι τῶν γεγενημένων, καὶ οὐκ ἀνέκαμψαν πρὸς Ηρώδην, ἵνα συνήσῃ, ὅτι μάτην ἐπιβουλεύει, καὶ παυθῇ τῆς ἐπιχειρήσεως. Αναχωρησάντων δὲ αὐτῶν — Αίγυπτον. Πλη ρωθεισῶν τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν τοῦ καθαρι σμοῦ, ὡς φησιν ὁ Λουκᾶς, ἀνήγαγον τὸν Ἰησοῦν εἰς Ιεροσόλυμα, παραστῆσαι τῷ Κυρίῳ, καθώς γέγραπται ἐν νόμῳ Κυρίου. Καὶ, ὡς ἐτέλεσαν ἅπαντα τὰ κατὰ τὸν νόμον Κυρίου, ὑπέστρεψαν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, εἰς τὴν πόλιν αὐτῶν Ναζαρέτ. Καὶ λοιπὸν εὐθὺς ἄγγελος φαίνεται τῷ Ἰωσήφ κατ' ὄναρ, κελεύων φυγεῖν αὐτοὺς εἰς Αἴγυπτον. "Α τοίνυν, ώς φιλοσύντομος, παρῆκεν ὁ Ματθαῖος, ταῦτα, ὡς ἀκριβῆς, ὁ Λουκᾶς ἀνέγραψε δ Quare autem non mansit Christus Nazareth, sic Καὶ διατί οὐκ ἔμεινεν ὁ Χριστὸς ἀνάλωτος ἐν τῇ ut occidi non posset? Quia, si hoc factum esset, Ναζαρέτ; Διότι, εἰ τοῦτο γέγονεν, ἔλεγον ἄν τινες aliqui affirmassent bumanitatem juxta plantasiam ἰσχυρῶς, ὅτι κατά φαντασίαν ἐνηνθρώπησε, μὴ tantum assuinptam fuisse, humanis videlicet non ὑποκείμενος ἀνθρωπίνοις πάθεσι. Καὶ μὴν τοὺς ἐν subjectam affectibus. Atqui eos tantum pueros oc- Βηθλεὲμ καὶ τοῖς ὁρίοις αὐτῆς παῖδας ἀνεῖλεν Ἡρώ cidit Herodes, qui in Bethleem, et in finibus ejus δης, οὐ μὴν τοὺς ἐν Ναζαρέτ· ἀλλὰ προεγίνωσκεν erant, non qui in Nazareth. Sed præviderat Deus, ὁ Θεὸς, ὅτι μένων ἐν Ναζαρέτ καταμηνυθήσεται τῷ si in Nazareth mansisset, indicandum Herodi; ideo Ηρώδῃ· διὸ καὶ ἀπὸ ταύτης φεύγειν προσέταξεν. etiam ab ipsa fugere jussit. In Ægyptum autem Εἰς Αἴγυπτον, δὲ πέμπεται, ἅμα μὲν διὰ τὴν αἰτίαν, mittitur: simul quidem propter causam, quam dixit ὴν εἶπεν ὁ Εὐαγγελιστής, ὅτι Ἵνα πληρωθῇ τὸ evangelista, Ut compleretur videlicet, quod dictum ῥηθὲν ὑπὸ τοῦ Κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος - est a Domino per prophetam dicentem: Ex Egy- Ἐξ Αἰγύπτου εκάλεσα τὸν Υἱόν μου· ἅμα δὲ, plo vocavi Filium meum simul etiam, quia Ba- ἐπειδὴ ἡ Βαβυλὼν καὶ ἡ Αίγυπτος μάλιστα τῆς οἰ 30 Luc. viii, 18. " Act. sit, 46. " Luc. 1, 22. σε Ibid. 39. * Osee XI, Varia lectiones et notæ. Πρός τούς Ἰουδαίου:Α. *Hv, ante àvayxzľov, habet Chrysostom. t. VII, p. 111. In reliquis consentit. Nemo tamen Quasi facto. Quasi signis, quasi ominibus. Criticus ex hoc loco importabitlectiones variantes contextui sacro. Citius credentes. Obedientes.

EUTHYMII Z:GABENI luntarie obsurduissent, oculosque clausissent ad ea, μὴ ἐχόντες εκώφευαν καὶ ἔμυον πρὸς τὰ λεγόμενα quæ dictɩ vel visa sunt, venissent utique Bethleem, ipsumque vidissent. Nunc autem Persæ a finibus terræ usque Bethleem venerunt: Hebræi vero Bethleem circumadjacentes, ipsam ingredi DOFuerunt, neque ea videre, quæ ab his qui viderant, fuerant divulgala. Nam et pastores omnibus sibi occurrentibus nuntiaverunt, quæ viderant, sicut dixit Lucas ". Persæ quoque, qui ante populum Hebræorum Christum viderunt, quasi facto (g) sign fcarunt gentes ante populum Hebrzorum ipsum agnituras; quod etiam Paulus dixit Judeis: Vobis quidem oportuit primum loqui verbum Dei; ex quo autem indignos vos judicastis, ecce convertimur ad gentes. Vers. 12. Ει oraculo accepto regionem suam. Antequam puerum vidissent, stella ducatum eis præstitit: postquam autem viderunt, angelus deinceps quasi jam sanctifcatos aloquitur. Oraculo, inquit, accepto, hoc est, Admonitione suscepta; reversi vero sunt, citius credientes tanquam fideles, in regionem suam, futuri doctores eorum, quæ facta sunt. Nec ad Herodem redierunt, ut frustra se insidiari intelli eret et ab incepto desisteret. Vers. 13. Qui cum recessissent· Egyptum. Completis quadraginta diebus purificationis, sicut dicit Lucas ", adduxerunt Jesum Ilierosolyma, al sisterent illum Domino, sicut scriplum est in lege G Domini. Et ut perfecerunt omnia, quæ secundum legem Domini erant, reversi sunt in Galilæam, în civitatem suam Nazareth “. Et exinde statim angelus apparet Joseph in somnis, jubens cos in Εgyptum fugere. Que ergo Matthaeus, brevitatis amator, prætermisit, hæc Lucas tanquam diligens conscripsit. καὶ ὁρώμενα, πάντως ἂν εἰσῆλθον εἰς Βηθλεέμ, καὶ εἶδον αὐτό. Νῦν δὲ Πέρσαι μὲν ἀπὸ περάτων τῆς οἰκουμένης ἦλθον ἕως τῆς Βηθλεέμ, Ἑβραῖοι δὲ παρακαθήμενοι τῇ Βηθλεέμ, οὐκ ἠθέλησαν εἰσελ θεῖν εἰς αὐτὴν, οὐδὲ ἰδεῖν τὰ παρὰ τῶν ὁρώντων θρυλλούμενα. Καὶ γὰρ καὶ οἱ ποιμένες πάσιν, οἷς ενετύγχανον, ἀνήγγελον, ἃ εἶδον, ὡς εἴρηκεν ὁ Λουκας. Οἱ μέντοι Πέρσαι, πρὸ τοῦ δήμου τῶν Ἑβραίων Ιδόντες τὸν Χριστὸν ἐσήμαναν, ὡς ἐν συμβόλοις, ὅτι τὰ ἔθνη πρὸ τοῦ δήμου τῶν Ἑβραίων ἐπιγνώ σονται αὐτόν. Οπερ καὶ ὁ Παῦλος ἔλεγε πρὸς Ἰουδαίους· ὅτι ὑμῖν ἀναγκαῖον ἦν πρῶτον λαληθῆναι τὸν λόγον τοῦ Κυρίου· ἐπειδὴ δὲ ἀνα ξίους ἑαυτοὺς ἐκρίνατε. ἰδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ Εθνη. Καὶ χρηματισθέντες χώραν αὐτῶν. Πρὸ μὲν τοῦ ἰδεῖν τὸ παιδίον, ἀστὴρ αὐτοὺς ὡδήγει· μετὰ δὲ τὸ ἰδεῖν, ἄγγελος αὐτοῖς λοιπόν, ὡς ἁγιασθεῖσιν, όμιλεί. Χρηματισθέντες δὲ, ἀντὶ τοῦ, Παραγγελθέν τες. 'Ανεχώρησαν δὲ εὐπειθῶς, ὡς πιστοί, καὶ ἀπῆλθον εἰς τὴν χώραν αὐτῶν, ἐσόμενοι διδάσκαλοι τῶν γεγενημένων, καὶ οὐκ ἀνέκαμψαν πρὸς Ηρώδην, ἵνα συνήσῃ, ὅτι μάτην ἐπιβουλεύει, καὶ παυθῇ τῆς ἐπιχειρήσεως. Αναχωρησάντων δὲ αὐτῶν — Αίγυπτον. Πλη ρωθεισῶν τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν τοῦ καθαρι σμοῦ, ὡς φησιν ὁ Λουκᾶς, ἀνήγαγον τὸν Ἰησοῦν εἰς Ιεροσόλυμα, παραστῆσαι τῷ Κυρίῳ, καθώς γέγραπται ἐν νόμῳ Κυρίου. Καὶ, ὡς ἐτέλεσαν ἅπαντα τὰ κατὰ τὸν νόμον Κυρίου, ὑπέστρεψαν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, εἰς τὴν πόλιν αὐτῶν Ναζαρέτ. Καὶ λοιπὸν εὐθὺς ἄγγελος φαίνεται τῷ Ἰωσήφ κατ' ὄναρ, κελεύων φυγεῖν αὐτοὺς εἰς Αἴγυπτον. "Α τοίνυν, ώς φιλοσύντομος, παρῆκεν ὁ Ματθαῖος, ταῦτα, ὡς ἀκριβῆς, ὁ Λουκᾶς ἀνέγραψε δ Quare autem non mansit Christus Nazareth, sic Καὶ διατί οὐκ ἔμεινεν ὁ Χριστὸς ἀνάλωτος ἐν τῇ ut occidi non posset? Quia, si hoc factum esset, Ναζαρέτ; Διότι, εἰ τοῦτο γέγονεν, ἔλεγον ἄν τινες aliqui affirmassent bumanitatem juxta plantasiam ἰσχυρῶς, ὅτι κατά φαντασίαν ἐνηνθρώπησε, μὴ tantum assuinptam fuisse, humanis videlicet non ὑποκείμενος ἀνθρωπίνοις πάθεσι. Καὶ μὴν τοὺς ἐν subjectam affectibus. Atqui eos tantum pueros oc- Βηθλεὲμ καὶ τοῖς ὁρίοις αὐτῆς παῖδας ἀνεῖλεν Ἡρώ cidit Herodes, qui in Bethleem, et in finibus ejus δης, οὐ μὴν τοὺς ἐν Ναζαρέτ· ἀλλὰ προεγίνωσκεν erant, non qui in Nazareth. Sed præviderat Deus, ὁ Θεὸς, ὅτι μένων ἐν Ναζαρέτ καταμηνυθήσεται τῷ si in Nazareth mansisset, indicandum Herodi; ideo Ηρώδῃ· διὸ καὶ ἀπὸ ταύτης φεύγειν προσέταξεν. etiam ab ipsa fugere jussit. In Ægyptum autem Εἰς Αἴγυπτον, δὲ πέμπεται, ἅμα μὲν διὰ τὴν αἰτίαν, mittitur: simul quidem propter causam, quam dixit ὴν εἶπεν ὁ Εὐαγγελιστής, ὅτι Ἵνα πληρωθῇ τὸ evangelista, Ut compleretur videlicet, quod dictum ῥηθὲν ὑπὸ τοῦ Κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος - est a Domino per prophetam dicentem: Ex Egy- Ἐξ Αἰγύπτου εκάλεσα τὸν Υἱόν μου· ἅμα δὲ, plo vocavi Filium meum simul etiam, quia Ba- ἐπειδὴ ἡ Βαβυλὼν καὶ ἡ Αίγυπτος μάλιστα τῆς οἰ 30 Luc. viii, 18. " Act. sit, 46. " Luc. 1, 22. σε Ibid. 39. * Osee XI, Varia lectiones et notæ. Πρός τούς Ἰουδαίου:Α. *Hv, ante àvayxzľov, habet Chrysostom. t. VII, p. 111. In reliquis consentit. Nemo tamen Quasi facto. Quasi signis, quasi ominibus. Criticus ex hoc loco importabitlectiones variantes contextui sacro. Citius credentes. Obedientes.

CAP. II. κουμένης ἁπάσης τῇ φλογὶ τῆς ἀσεβείας ἦσαν εκκε- bylonia et Ægyptus in orbe terrarum maxime καυμέναι, τῇ μὲν τοὺς μάγους ἀπέστειλε, τῆς δὲ αὐτὸς ἐπέβη, βουλόμενος ἀμφοτέρας διορθώσασθαι. Διδάσκει δὲ ἡμᾶς ἐντεῦθεν, καὶ ὅτι χρὴ τὴν πιστὸν εὐθὺς ἐκ προοιμίων πειρασμούς προσδοκᾷν. Ορα οὖν αὐτὸν ἐκ σπαργάνων ἐπιβουλευόμενον καὶ φεύγοντα πρὸς τὴν ὑπερορίαν· φεύγει δὲ καὶ ἡ μήτηρ καὶ ὁ Ἰωσήφ. Καὶ οἱ μάγοι δὲ ἐν τάξει φυγάδων λελ: θότως ἀνεχώρησαν. Καὶ μυρίους ἅπαντες ὑπέστησαν πειρασμούς, ἵνα, ὅταν καὶ σὺ διακονῇς πνευματικῷ πράγματι, καὶ περιπίπτης πειρασμοῖς, ἔχῃς ὑπόδειγμα, καὶ μὴ δυσφορῇς, ἀλλὰ γινώσκῃς, ὅτι πειρασμοὶ τοῖς ἀγαθοῖς πράγμασι συγκεκλήρωνται, τοῦ διαβόλου μὲν εἰς ἐμπόδιον αὐτούς ἐπεγείροντος, τοῦ Θεοῦ δὲ παραχωροῦντο;, εἰς δι κίμιον τῶν ἀγαπώντων αὐτόν. Καὶ βλέπε παράδοξον. Παλαιστίνη μὲν ἐπιβουλεύει, Αίγυπτο; δὲ σώζει τὸν φεύγοντα· ἵνα μάθης, ὅτι ὁ Θεὸς τοῖς ἐπιπόνοις τὰ ἡδέα συνέζευξε, καὶ ἀμφοτέρωθεν ὑφαίνεται τῶν ἁγίων ὁ βίος δ δὴ καὶ ἐνταῦθα γέγονε. Πρῶτον, ὑποψία περὶ τὴν Παρθένον· εἶτα, μετὰ τὸν τόκον, χαρά· πάλιν φυγὴ εἰς Αίγυπτον, εἶτα ἐκεῖθεν ἀνάκλησις· αὖθις φόβος, διὰ τὸν Αρχέλαον· ἔπειτα ἐν τῇ Ναζαρέτ ἄνεσις. Οὔπω γὰρ ἦν τοῦ θαυματουργείν καιρός. Εἰ γὰρ ἐκ πρώτης ἡλικία; ἐπεδείξατο θαύματα, οὐκ ἂν ἐπιστεύθη γεγονέναι ἄνθρωπος, ὡς προέφημεν. Διὰ τοῦτο κύησις ἐννεάμηνος, καὶ γέννησις, καὶ γαλακτοτροφία, καὶ τὰ ἑξῆς, ἵνα διὰ πάντων εὐπαράδεκτος ή ένανθρώπησις αὐτοῦ γένηται. Οὐκ ἔτι δὲ ὁ ἄγγελος ὀνομά ζει τὴν Παρθένον γυναῖκα τοῦ Ἰωσήφ, ἀλλὰ μητέρα τοῦ παιδίου. Ελύθη γὰρ ἤδη ἡ ὑποψία, καὶ πεπληροφόρητο λοιπόν Ἰωσήφ, ὅτι θεῖός ἐστιν ὁ τόπος. Εἰπὼν δὲ, ὅτι φεύγε εἰς Αἴγυπτον, οὐκ ἐπηγγείλατο συνοδεύσειν αὐτοῖς, αινιττόμενος, ὅτι μέγαν έχουσι συνοδοιπόρον τὸ παιδίον, δ καὶ εἰς Αἴγυπτον ύπερορισθέν, δέδωκε τοῖς Αἰγυπτίοις ἀφορμὴν οἰκειώσεως. Ὕστερον γὰρ ἅπαντες οὗτοι δεξάμενοι τὸ κήρ ρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου, μέγα ἐφρόνουν ἐπὶ τῷ ὑποδέξασθαι φεύγοντα τὸν Κύριον. erant incensæ impietatis flamına. Ab illa ergo Magos attraxit, in hanc autem intravit, utram. que volens ad rectam viam reduci. Hinc quoque docet nos, quod et fidelem statim a primordiis tentationes exspectare oporteat. Vide enim quomodo ipse statim a cunis appetitur insidiis, abitque in exsilium: fugit quoque mater ac Joseph. Sed et Magi in modum fugientium clam discesserunt, omnesque justi innumeras sustinuerunt tentationes, ut si quando rei spirituali operam dederis, atque in tentationes incideris, habeas exemplum, et ne moleste feras, scd agnoscas, quod tentationes in sortem bonis operibus dabe sunt: diabolo quidem in obstaculum adducente, Deo vero ad probationem eorum qui illum diligunt, ordinante. Vide autem rei novitatem: siquidem Palæstina insidiatur, Ægyptus vero servat fugientem, ut discas Deum tristibus læta conjunxisse. Nam ab utrisque sanctorum vita probatur, quod sane et hic factum est. Primum suspicio habita est de Virgine; deinde ex partu gaudium. Rursum fuga in Ægyptum; postea autem illinc revocatio. Iterum metus propter Archelaum; deinde requics in Nazareth. Necdum enim edendi miracula tempus erat. Nam si a prima statim ætate stupenda demonstrasset, nequaquam homo creditus esset, ut prædiximus. In hunc enim finem novem mensibus utero gestatus, natus ac lacte nutritus est, cæteraque suo facta sunt ordine, ut per hæc omnia facile ejus incarnatio suscipiatur. Angelus autem deinceps Virginem non nominat uxorem Joseph, sed pueri matrem. Jam enim soluta erat suspicio, et Joseph certior effectus, divinum esse partum. Dicens autem: Fuge in Egyptum, non promisit comitem se fore itineris, insinuans, quod magnum haberent viæ comitem, puta puerunt. llæc præterea ejus in Ægyptum relegatio, magnam dedit Ægyptiis occasionem familiaritatis. Postea enim omnes hi, suscepta Evangelii prædicatione, plurimum gloriabantur animoque gestiebant, eo, quod fugientem Dominun suscɩpissent. Καὶ ἴε; τοῦ ἀπολέσαι αὐτό. Ισθι ἐκεῖ, ἀντὶ τοῦ Οἰκει, διέτριβε. Ταῦτα δὲ ἀκούσας Ἰωσὴν, οὐκ ἐσκανδαλίσθη. Συνῆκε γὰρ, ὅτι, ἐπεὶ ἄγγελοι διακονοῦσιν εἰς τὰ κατὰ τὸ παιδίον, οἰκονομικῶς πάντα γίνεται, καὶ οὐ χρὴ περιεργάζεσθαι, οὐδὲ ἀντιλέγειν, ἀλλ᾽ εὐπειθῶς εἴχειν, οἷς ἂν ὁ Θεὸς κελεύῃ. Ὁ δὲ τον Υιόν μου. Τὰ δὲ, Εξ Αἰγύπτου ἐκάλεσα τὸν Υἱόν μου, περὶ τῆς ἀνακλήσεως ἑαυ τῶν Ἰουδαῖοι ῥηθήναι λέγουσι. Πρὸς οὓς φαμεν, Vers. 13. Et esto — ad perdendum euin. Esto, hoc est, Habita, conversare. Hæc autem audiens Joseph, non passus est offendiculum. Nam intellexit quod, cum angeli ministri essent ad ea quæ circa puerum ɔgebantur, omnia administratorie fiebant; nec in his curiosum esse oportebat, sed facile ad omnia quæ Dominus jussisset, obedire. Vers. 14. Ille vero—V. 15. Filium meum. Dictum, illud Ex Egypto vocavi filium meum, Judæi de sua ipsorum revocatione dictum asserunt. Quibus Varim lectiones et not. Aliquid hic deest. flutenius habet justi. Forw ergo et δίκαιο: legerit. Sual πιστοί, ἐνάρετοι, et similia, etiam non sunt abena. Mox legitur Άγιοι. Έχει, omittit Α. Vide Chrysost. L. VII, ρ. 124.

CAP. II. κουμένης ἁπάσης τῇ φλογὶ τῆς ἀσεβείας ἦσαν εκκε- bylonia et Ægyptus in orbe terrarum maxime καυμέναι, τῇ μὲν τοὺς μάγους ἀπέστειλε, τῆς δὲ αὐτὸς ἐπέβη, βουλόμενος ἀμφοτέρας διορθώσασθαι. Διδάσκει δὲ ἡμᾶς ἐντεῦθεν, καὶ ὅτι χρὴ τὴν πιστὸν εὐθὺς ἐκ προοιμίων πειρασμούς προσδοκᾷν. Ορα οὖν αὐτὸν ἐκ σπαργάνων ἐπιβουλευόμενον καὶ φεύγοντα πρὸς τὴν ὑπερορίαν· φεύγει δὲ καὶ ἡ μήτηρ καὶ ὁ Ἰωσήφ. Καὶ οἱ μάγοι δὲ ἐν τάξει φυγάδων λελ: θότως ἀνεχώρησαν. Καὶ μυρίους ἅπαντες ὑπέστησαν πειρασμούς, ἵνα, ὅταν καὶ σὺ διακονῇς πνευματικῷ πράγματι, καὶ περιπίπτης πειρασμοῖς, ἔχῃς ὑπόδειγμα, καὶ μὴ δυσφορῇς, ἀλλὰ γινώσκῃς, ὅτι πειρασμοὶ τοῖς ἀγαθοῖς πράγμασι συγκεκλήρωνται, τοῦ διαβόλου μὲν εἰς ἐμπόδιον αὐτούς ἐπεγείροντος, τοῦ Θεοῦ δὲ παραχωροῦντο;, εἰς δι κίμιον τῶν ἀγαπώντων αὐτόν. Καὶ βλέπε παράδοξον. Παλαιστίνη μὲν ἐπιβουλεύει, Αίγυπτο; δὲ σώζει τὸν φεύγοντα· ἵνα μάθης, ὅτι ὁ Θεὸς τοῖς ἐπιπόνοις τὰ ἡδέα συνέζευξε, καὶ ἀμφοτέρωθεν ὑφαίνεται τῶν ἁγίων ὁ βίος δ δὴ καὶ ἐνταῦθα γέγονε. Πρῶτον, ὑποψία περὶ τὴν Παρθένον· εἶτα, μετὰ τὸν τόκον, χαρά· πάλιν φυγὴ εἰς Αίγυπτον, εἶτα ἐκεῖθεν ἀνάκλησις· αὖθις φόβος, διὰ τὸν Αρχέλαον· ἔπειτα ἐν τῇ Ναζαρέτ ἄνεσις. Οὔπω γὰρ ἦν τοῦ θαυματουργείν καιρός. Εἰ γὰρ ἐκ πρώτης ἡλικία; ἐπεδείξατο θαύματα, οὐκ ἂν ἐπιστεύθη γεγονέναι ἄνθρωπος, ὡς προέφημεν. Διὰ τοῦτο κύησις ἐννεάμηνος, καὶ γέννησις, καὶ γαλακτοτροφία, καὶ τὰ ἑξῆς, ἵνα διὰ πάντων εὐπαράδεκτος ή ένανθρώπησις αὐτοῦ γένηται. Οὐκ ἔτι δὲ ὁ ἄγγελος ὀνομά ζει τὴν Παρθένον γυναῖκα τοῦ Ἰωσήφ, ἀλλὰ μητέρα τοῦ παιδίου. Ελύθη γὰρ ἤδη ἡ ὑποψία, καὶ πεπληροφόρητο λοιπόν Ἰωσήφ, ὅτι θεῖός ἐστιν ὁ τόπος. Εἰπὼν δὲ, ὅτι φεύγε εἰς Αἴγυπτον, οὐκ ἐπηγγείλατο συνοδεύσειν αὐτοῖς, αινιττόμενος, ὅτι μέγαν έχουσι συνοδοιπόρον τὸ παιδίον, δ καὶ εἰς Αἴγυπτον ύπερορισθέν, δέδωκε τοῖς Αἰγυπτίοις ἀφορμὴν οἰκειώσεως. Ὕστερον γὰρ ἅπαντες οὗτοι δεξάμενοι τὸ κήρ ρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου, μέγα ἐφρόνουν ἐπὶ τῷ ὑποδέξασθαι φεύγοντα τὸν Κύριον. erant incensæ impietatis flamına. Ab illa ergo Magos attraxit, in hanc autem intravit, utram. que volens ad rectam viam reduci. Hinc quoque docet nos, quod et fidelem statim a primordiis tentationes exspectare oporteat. Vide enim quomodo ipse statim a cunis appetitur insidiis, abitque in exsilium: fugit quoque mater ac Joseph. Sed et Magi in modum fugientium clam discesserunt, omnesque justi innumeras sustinuerunt tentationes, ut si quando rei spirituali operam dederis, atque in tentationes incideris, habeas exemplum, et ne moleste feras, scd agnoscas, quod tentationes in sortem bonis operibus dabe sunt: diabolo quidem in obstaculum adducente, Deo vero ad probationem eorum qui illum diligunt, ordinante. Vide autem rei novitatem: siquidem Palæstina insidiatur, Ægyptus vero servat fugientem, ut discas Deum tristibus læta conjunxisse. Nam ab utrisque sanctorum vita probatur, quod sane et hic factum est. Primum suspicio habita est de Virgine; deinde ex partu gaudium. Rursum fuga in Ægyptum; postea autem illinc revocatio. Iterum metus propter Archelaum; deinde requics in Nazareth. Necdum enim edendi miracula tempus erat. Nam si a prima statim ætate stupenda demonstrasset, nequaquam homo creditus esset, ut prædiximus. In hunc enim finem novem mensibus utero gestatus, natus ac lacte nutritus est, cæteraque suo facta sunt ordine, ut per hæc omnia facile ejus incarnatio suscipiatur. Angelus autem deinceps Virginem non nominat uxorem Joseph, sed pueri matrem. Jam enim soluta erat suspicio, et Joseph certior effectus, divinum esse partum. Dicens autem: Fuge in Egyptum, non promisit comitem se fore itineris, insinuans, quod magnum haberent viæ comitem, puta puerunt. llæc præterea ejus in Ægyptum relegatio, magnam dedit Ægyptiis occasionem familiaritatis. Postea enim omnes hi, suscepta Evangelii prædicatione, plurimum gloriabantur animoque gestiebant, eo, quod fugientem Dominun suscɩpissent. Καὶ ἴε; τοῦ ἀπολέσαι αὐτό. Ισθι ἐκεῖ, ἀντὶ τοῦ Οἰκει, διέτριβε. Ταῦτα δὲ ἀκούσας Ἰωσὴν, οὐκ ἐσκανδαλίσθη. Συνῆκε γὰρ, ὅτι, ἐπεὶ ἄγγελοι διακονοῦσιν εἰς τὰ κατὰ τὸ παιδίον, οἰκονομικῶς πάντα γίνεται, καὶ οὐ χρὴ περιεργάζεσθαι, οὐδὲ ἀντιλέγειν, ἀλλ᾽ εὐπειθῶς εἴχειν, οἷς ἂν ὁ Θεὸς κελεύῃ. Ὁ δὲ τον Υιόν μου. Τὰ δὲ, Εξ Αἰγύπτου ἐκάλεσα τὸν Υἱόν μου, περὶ τῆς ἀνακλήσεως ἑαυ τῶν Ἰουδαῖοι ῥηθήναι λέγουσι. Πρὸς οὓς φαμεν, Vers. 13. Et esto — ad perdendum euin. Esto, hoc est, Habita, conversare. Hæc autem audiens Joseph, non passus est offendiculum. Nam intellexit quod, cum angeli ministri essent ad ea quæ circa puerum ɔgebantur, omnia administratorie fiebant; nec in his curiosum esse oportebat, sed facile ad omnia quæ Dominus jussisset, obedire. Vers. 14. Ille vero—V. 15. Filium meum. Dictum, illud Ex Egypto vocavi filium meum, Judæi de sua ipsorum revocatione dictum asserunt. Quibus Varim lectiones et not. Aliquid hic deest. flutenius habet justi. Forw ergo et δίκαιο: legerit. Sual πιστοί, ἐνάρετοι, et similia, etiam non sunt abena. Mox legitur Άγιοι. Έχει, omittit Α. Vide Chrysost. L. VII, ρ. 124.

CAP. II. κουμένης ἁπάσης τῇ φλογὶ τῆς ἀσεβείας ἦσαν εκκε- bylonia et Ægyptus in orbe terrarum maxime καυμέναι, τῇ μὲν τοὺς μάγους ἀπέστειλε, τῆς δὲ αὐτὸς ἐπέβη, βουλόμενος ἀμφοτέρας διορθώσασθαι. Διδάσκει δὲ ἡμᾶς ἐντεῦθεν, καὶ ὅτι χρὴ τὴν πιστὸν εὐθὺς ἐκ προοιμίων πειρασμούς προσδοκᾷν. Ορα οὖν αὐτὸν ἐκ σπαργάνων ἐπιβουλευόμενον καὶ φεύγοντα πρὸς τὴν ὑπερορίαν· φεύγει δὲ καὶ ἡ μήτηρ καὶ ὁ Ἰωσήφ. Καὶ οἱ μάγοι δὲ ἐν τάξει φυγάδων λελ: θότως ἀνεχώρησαν. Καὶ μυρίους ἅπαντες ὑπέστησαν πειρασμούς, ἵνα, ὅταν καὶ σὺ διακονῇς πνευματικῷ πράγματι, καὶ περιπίπτης πειρασμοῖς, ἔχῃς ὑπόδειγμα, καὶ μὴ δυσφορῇς, ἀλλὰ γινώσκῃς, ὅτι πειρασμοὶ τοῖς ἀγαθοῖς πράγμασι συγκεκλήρωνται, τοῦ διαβόλου μὲν εἰς ἐμπόδιον αὐτούς ἐπεγείροντος, τοῦ Θεοῦ δὲ παραχωροῦντο;, εἰς δι κίμιον τῶν ἀγαπώντων αὐτόν. Καὶ βλέπε παράδοξον. Παλαιστίνη μὲν ἐπιβουλεύει, Αίγυπτο; δὲ σώζει τὸν φεύγοντα· ἵνα μάθης, ὅτι ὁ Θεὸς τοῖς ἐπιπόνοις τὰ ἡδέα συνέζευξε, καὶ ἀμφοτέρωθεν ὑφαίνεται τῶν ἁγίων ὁ βίος δ δὴ καὶ ἐνταῦθα γέγονε. Πρῶτον, ὑποψία περὶ τὴν Παρθένον· εἶτα, μετὰ τὸν τόκον, χαρά· πάλιν φυγὴ εἰς Αίγυπτον, εἶτα ἐκεῖθεν ἀνάκλησις· αὖθις φόβος, διὰ τὸν Αρχέλαον· ἔπειτα ἐν τῇ Ναζαρέτ ἄνεσις. Οὔπω γὰρ ἦν τοῦ θαυματουργείν καιρός. Εἰ γὰρ ἐκ πρώτης ἡλικία; ἐπεδείξατο θαύματα, οὐκ ἂν ἐπιστεύθη γεγονέναι ἄνθρωπος, ὡς προέφημεν. Διὰ τοῦτο κύησις ἐννεάμηνος, καὶ γέννησις, καὶ γαλακτοτροφία, καὶ τὰ ἑξῆς, ἵνα διὰ πάντων εὐπαράδεκτος ή ένανθρώπησις αὐτοῦ γένηται. Οὐκ ἔτι δὲ ὁ ἄγγελος ὀνομά ζει τὴν Παρθένον γυναῖκα τοῦ Ἰωσήφ, ἀλλὰ μητέρα τοῦ παιδίου. Ελύθη γὰρ ἤδη ἡ ὑποψία, καὶ πεπληροφόρητο λοιπόν Ἰωσήφ, ὅτι θεῖός ἐστιν ὁ τόπος. Εἰπὼν δὲ, ὅτι φεύγε εἰς Αἴγυπτον, οὐκ ἐπηγγείλατο συνοδεύσειν αὐτοῖς, αινιττόμενος, ὅτι μέγαν έχουσι συνοδοιπόρον τὸ παιδίον, δ καὶ εἰς Αἴγυπτον ύπερορισθέν, δέδωκε τοῖς Αἰγυπτίοις ἀφορμὴν οἰκειώσεως. Ὕστερον γὰρ ἅπαντες οὗτοι δεξάμενοι τὸ κήρ ρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου, μέγα ἐφρόνουν ἐπὶ τῷ ὑποδέξασθαι φεύγοντα τὸν Κύριον. erant incensæ impietatis flamına. Ab illa ergo Magos attraxit, in hanc autem intravit, utram. que volens ad rectam viam reduci. Hinc quoque docet nos, quod et fidelem statim a primordiis tentationes exspectare oporteat. Vide enim quomodo ipse statim a cunis appetitur insidiis, abitque in exsilium: fugit quoque mater ac Joseph. Sed et Magi in modum fugientium clam discesserunt, omnesque justi innumeras sustinuerunt tentationes, ut si quando rei spirituali operam dederis, atque in tentationes incideris, habeas exemplum, et ne moleste feras, scd agnoscas, quod tentationes in sortem bonis operibus dabe sunt: diabolo quidem in obstaculum adducente, Deo vero ad probationem eorum qui illum diligunt, ordinante. Vide autem rei novitatem: siquidem Palæstina insidiatur, Ægyptus vero servat fugientem, ut discas Deum tristibus læta conjunxisse. Nam ab utrisque sanctorum vita probatur, quod sane et hic factum est. Primum suspicio habita est de Virgine; deinde ex partu gaudium. Rursum fuga in Ægyptum; postea autem illinc revocatio. Iterum metus propter Archelaum; deinde requics in Nazareth. Necdum enim edendi miracula tempus erat. Nam si a prima statim ætate stupenda demonstrasset, nequaquam homo creditus esset, ut prædiximus. In hunc enim finem novem mensibus utero gestatus, natus ac lacte nutritus est, cæteraque suo facta sunt ordine, ut per hæc omnia facile ejus incarnatio suscipiatur. Angelus autem deinceps Virginem non nominat uxorem Joseph, sed pueri matrem. Jam enim soluta erat suspicio, et Joseph certior effectus, divinum esse partum. Dicens autem: Fuge in Egyptum, non promisit comitem se fore itineris, insinuans, quod magnum haberent viæ comitem, puta puerunt. llæc præterea ejus in Ægyptum relegatio, magnam dedit Ægyptiis occasionem familiaritatis. Postea enim omnes hi, suscepta Evangelii prædicatione, plurimum gloriabantur animoque gestiebant, eo, quod fugientem Dominun suscɩpissent. Καὶ ἴε; τοῦ ἀπολέσαι αὐτό. Ισθι ἐκεῖ, ἀντὶ τοῦ Οἰκει, διέτριβε. Ταῦτα δὲ ἀκούσας Ἰωσὴν, οὐκ ἐσκανδαλίσθη. Συνῆκε γὰρ, ὅτι, ἐπεὶ ἄγγελοι διακονοῦσιν εἰς τὰ κατὰ τὸ παιδίον, οἰκονομικῶς πάντα γίνεται, καὶ οὐ χρὴ περιεργάζεσθαι, οὐδὲ ἀντιλέγειν, ἀλλ᾽ εὐπειθῶς εἴχειν, οἷς ἂν ὁ Θεὸς κελεύῃ. Ὁ δὲ τον Υιόν μου. Τὰ δὲ, Εξ Αἰγύπτου ἐκάλεσα τὸν Υἱόν μου, περὶ τῆς ἀνακλήσεως ἑαυ τῶν Ἰουδαῖοι ῥηθήναι λέγουσι. Πρὸς οὓς φαμεν, Vers. 13. Et esto — ad perdendum euin. Esto, hoc est, Habita, conversare. Hæc autem audiens Joseph, non passus est offendiculum. Nam intellexit quod, cum angeli ministri essent ad ea quæ circa puerum ɔgebantur, omnia administratorie fiebant; nec in his curiosum esse oportebat, sed facile ad omnia quæ Dominus jussisset, obedire. Vers. 14. Ille vero—V. 15. Filium meum. Dictum, illud Ex Egypto vocavi filium meum, Judæi de sua ipsorum revocatione dictum asserunt. Quibus Varim lectiones et not. Aliquid hic deest. flutenius habet justi. Forw ergo et δίκαιο: legerit. Sual πιστοί, ἐνάρετοι, et similia, etiam non sunt abena. Mox legitur Άγιοι. Έχει, omittit Α. Vide Chrysost. L. VII, ρ. 124.

CAP. II. κουμένης ἁπάσης τῇ φλογὶ τῆς ἀσεβείας ἦσαν εκκε- bylonia et Ægyptus in orbe terrarum maxime καυμέναι, τῇ μὲν τοὺς μάγους ἀπέστειλε, τῆς δὲ αὐτὸς ἐπέβη, βουλόμενος ἀμφοτέρας διορθώσασθαι. Διδάσκει δὲ ἡμᾶς ἐντεῦθεν, καὶ ὅτι χρὴ τὴν πιστὸν εὐθὺς ἐκ προοιμίων πειρασμούς προσδοκᾷν. Ορα οὖν αὐτὸν ἐκ σπαργάνων ἐπιβουλευόμενον καὶ φεύγοντα πρὸς τὴν ὑπερορίαν· φεύγει δὲ καὶ ἡ μήτηρ καὶ ὁ Ἰωσήφ. Καὶ οἱ μάγοι δὲ ἐν τάξει φυγάδων λελ: θότως ἀνεχώρησαν. Καὶ μυρίους ἅπαντες ὑπέστησαν πειρασμούς, ἵνα, ὅταν καὶ σὺ διακονῇς πνευματικῷ πράγματι, καὶ περιπίπτης πειρασμοῖς, ἔχῃς ὑπόδειγμα, καὶ μὴ δυσφορῇς, ἀλλὰ γινώσκῃς, ὅτι πειρασμοὶ τοῖς ἀγαθοῖς πράγμασι συγκεκλήρωνται, τοῦ διαβόλου μὲν εἰς ἐμπόδιον αὐτούς ἐπεγείροντος, τοῦ Θεοῦ δὲ παραχωροῦντο;, εἰς δι κίμιον τῶν ἀγαπώντων αὐτόν. Καὶ βλέπε παράδοξον. Παλαιστίνη μὲν ἐπιβουλεύει, Αίγυπτο; δὲ σώζει τὸν φεύγοντα· ἵνα μάθης, ὅτι ὁ Θεὸς τοῖς ἐπιπόνοις τὰ ἡδέα συνέζευξε, καὶ ἀμφοτέρωθεν ὑφαίνεται τῶν ἁγίων ὁ βίος δ δὴ καὶ ἐνταῦθα γέγονε. Πρῶτον, ὑποψία περὶ τὴν Παρθένον· εἶτα, μετὰ τὸν τόκον, χαρά· πάλιν φυγὴ εἰς Αίγυπτον, εἶτα ἐκεῖθεν ἀνάκλησις· αὖθις φόβος, διὰ τὸν Αρχέλαον· ἔπειτα ἐν τῇ Ναζαρέτ ἄνεσις. Οὔπω γὰρ ἦν τοῦ θαυματουργείν καιρός. Εἰ γὰρ ἐκ πρώτης ἡλικία; ἐπεδείξατο θαύματα, οὐκ ἂν ἐπιστεύθη γεγονέναι ἄνθρωπος, ὡς προέφημεν. Διὰ τοῦτο κύησις ἐννεάμηνος, καὶ γέννησις, καὶ γαλακτοτροφία, καὶ τὰ ἑξῆς, ἵνα διὰ πάντων εὐπαράδεκτος ή ένανθρώπησις αὐτοῦ γένηται. Οὐκ ἔτι δὲ ὁ ἄγγελος ὀνομά ζει τὴν Παρθένον γυναῖκα τοῦ Ἰωσήφ, ἀλλὰ μητέρα τοῦ παιδίου. Ελύθη γὰρ ἤδη ἡ ὑποψία, καὶ πεπληροφόρητο λοιπόν Ἰωσήφ, ὅτι θεῖός ἐστιν ὁ τόπος. Εἰπὼν δὲ, ὅτι φεύγε εἰς Αἴγυπτον, οὐκ ἐπηγγείλατο συνοδεύσειν αὐτοῖς, αινιττόμενος, ὅτι μέγαν έχουσι συνοδοιπόρον τὸ παιδίον, δ καὶ εἰς Αἴγυπτον ύπερορισθέν, δέδωκε τοῖς Αἰγυπτίοις ἀφορμὴν οἰκειώσεως. Ὕστερον γὰρ ἅπαντες οὗτοι δεξάμενοι τὸ κήρ ρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου, μέγα ἐφρόνουν ἐπὶ τῷ ὑποδέξασθαι φεύγοντα τὸν Κύριον. erant incensæ impietatis flamına. Ab illa ergo Magos attraxit, in hanc autem intravit, utram. que volens ad rectam viam reduci. Hinc quoque docet nos, quod et fidelem statim a primordiis tentationes exspectare oporteat. Vide enim quomodo ipse statim a cunis appetitur insidiis, abitque in exsilium: fugit quoque mater ac Joseph. Sed et Magi in modum fugientium clam discesserunt, omnesque justi innumeras sustinuerunt tentationes, ut si quando rei spirituali operam dederis, atque in tentationes incideris, habeas exemplum, et ne moleste feras, scd agnoscas, quod tentationes in sortem bonis operibus dabe sunt: diabolo quidem in obstaculum adducente, Deo vero ad probationem eorum qui illum diligunt, ordinante. Vide autem rei novitatem: siquidem Palæstina insidiatur, Ægyptus vero servat fugientem, ut discas Deum tristibus læta conjunxisse. Nam ab utrisque sanctorum vita probatur, quod sane et hic factum est. Primum suspicio habita est de Virgine; deinde ex partu gaudium. Rursum fuga in Ægyptum; postea autem illinc revocatio. Iterum metus propter Archelaum; deinde requics in Nazareth. Necdum enim edendi miracula tempus erat. Nam si a prima statim ætate stupenda demonstrasset, nequaquam homo creditus esset, ut prædiximus. In hunc enim finem novem mensibus utero gestatus, natus ac lacte nutritus est, cæteraque suo facta sunt ordine, ut per hæc omnia facile ejus incarnatio suscipiatur. Angelus autem deinceps Virginem non nominat uxorem Joseph, sed pueri matrem. Jam enim soluta erat suspicio, et Joseph certior effectus, divinum esse partum. Dicens autem: Fuge in Egyptum, non promisit comitem se fore itineris, insinuans, quod magnum haberent viæ comitem, puta puerunt. llæc præterea ejus in Ægyptum relegatio, magnam dedit Ægyptiis occasionem familiaritatis. Postea enim omnes hi, suscepta Evangelii prædicatione, plurimum gloriabantur animoque gestiebant, eo, quod fugientem Dominun suscɩpissent. Καὶ ἴε; τοῦ ἀπολέσαι αὐτό. Ισθι ἐκεῖ, ἀντὶ τοῦ Οἰκει, διέτριβε. Ταῦτα δὲ ἀκούσας Ἰωσὴν, οὐκ ἐσκανδαλίσθη. Συνῆκε γὰρ, ὅτι, ἐπεὶ ἄγγελοι διακονοῦσιν εἰς τὰ κατὰ τὸ παιδίον, οἰκονομικῶς πάντα γίνεται, καὶ οὐ χρὴ περιεργάζεσθαι, οὐδὲ ἀντιλέγειν, ἀλλ᾽ εὐπειθῶς εἴχειν, οἷς ἂν ὁ Θεὸς κελεύῃ. Ὁ δὲ τον Υιόν μου. Τὰ δὲ, Εξ Αἰγύπτου ἐκάλεσα τὸν Υἱόν μου, περὶ τῆς ἀνακλήσεως ἑαυ τῶν Ἰουδαῖοι ῥηθήναι λέγουσι. Πρὸς οὓς φαμεν, Vers. 13. Et esto — ad perdendum euin. Esto, hoc est, Habita, conversare. Hæc autem audiens Joseph, non passus est offendiculum. Nam intellexit quod, cum angeli ministri essent ad ea quæ circa puerum ɔgebantur, omnia administratorie fiebant; nec in his curiosum esse oportebat, sed facile ad omnia quæ Dominus jussisset, obedire. Vers. 14. Ille vero—V. 15. Filium meum. Dictum, illud Ex Egypto vocavi filium meum, Judæi de sua ipsorum revocatione dictum asserunt. Quibus Varim lectiones et not. Aliquid hic deest. flutenius habet justi. Forw ergo et δίκαιο: legerit. Sual πιστοί, ἐνάρετοι, et similia, etiam non sunt abena. Mox legitur Άγιοι. Έχει, omittit Α. Vide Chrysost. L. VII, ρ. 124.

EUTHYMII ZIGABENT λάκις βηθῆναι μὲν ἐπ' ἄλλων, πληρωθῆναι δὲ ἐ ἑτέρων· ὡς τὸ ἐπὶ τοῦ Συμεὼν καὶ τοῦ Λει ῥηθὲν, ὅτι Διαμεριῶ αὐτοὺς ἐν Ἰακώβ, καὶ δια σπερῶ αὐτοὺς ἐν Ἰσραήλ. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἐκγόνων αὐτῶν ἐξέβη. Καὶ τὸ ἐπὶ τοῦ Ἰακὼν δὲ εἰρη μένον, ὅτι Γίνου κύριος τοῦ ἀδελφοῦ σου, καὶ προσκυνησάτωσάν σε υἱοὶ τοῦ πατρός σου, οὐκ ἐπ' αὐτοῦ τέλος ἔσχε· πῶς γὰρ, τοῦ δεδοικότο; καὶ τρέμοντος και μυριάκις προσκυνοῦντος τὴν ἀδελφὸν αὐτοῦ τὸν Ἡσαῦ; ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν ἐκγόνων αὐτοῦ. Καὶ τὸ παρὰ τοῦ Νῶς δὲ λεχθὲν ἐπὶ τοῦ Χα ναάν, ἐπὶ τῶν ἐκγόνων αὐτοῦ πεπλήρωται. Οὕτω δὴ κανταῦθα λέγομεν. Τις γὰρ ἀληθέστερος γιος Θεοῦ; ὁ τὸν μόσχον προσκυνήσας, καὶ τελεσθείς τῷ Βεελφεγώρ, καὶ θύσας τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καὶ τας w. dicimus, hanc quoque prophetia normam ὅτι καὶ τοῦτο προφητείας νόμος ἐστί, τὰ πολλὰ πολ esse, ut multa frequenter de aliis dicantur, et in aliis compleantur. Quemadmodum de Simeone et Levi: Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel”: siquidem id posteris eorum arcidit. Similiter et illud dictum ad Jacob: Esto dominus fratrum tuorum, et adorent te filii patris tui“, non est in eo completum, maxime cum ipse timeret ac tren:eret, totiesque ante fratrem suum Esau genu flecteret: sed in posteris ejus completum est. Sed et maledictio Noe adversus Chanaan, in posteris ejus impleta est. Sic ergo et hic dicimus. Uter enim verius dici potest Dei Filius, isne qui vitulum adoravit, et initiatus est Beelphegor, filiosque suos ac filias dæmoniis sacrificavit: an qui natura Filius est, æqualis in honore cum eo qui genuit? θυγατέρας τοῖς δαιμονίοις, ἢ ὁ φύσει Υἱὸς καὶ ὁμότιμος τῷ γεγεννηκότι; † Hoc de ipso quidem Israel dicitur, ut asserit R Nyssenus; verum in multis exemplaribus non habetur, post publicatum videlicet Evangelium, a Judæis rejectum. CAP. II. De pueris interfectis. Vers. 16. Tunc Herodes - valde. Tunc, quando? Postquam videlicet, qui Jesu curam habebant, in Ægyptum fugerunt. Usque ad id enim temporis circa curas alias occupatus fuit Herodes: uxore propria ac filiis molientibus contra eum insidias: sicque Magorum oblitus erat. Id autem divina Providentia factuın est, ut in Ægypto puer servaretur. Magi itaque angelo obedientes reversi sunt: sed hic illusisse sibi credidit, quia non indicaverant, sicut promiserant. Oportuit autem non irasci, sed timere et cogitare, quod frustra diligentiam adbiberet. Etenim prius quoque audierat: a Magis quidem, quod stella natum eum significasset; a pontifcibus autem et scribis, quod prophet de illo prædixerant. Ipse tamen maxime insaniebat, ut tandem ejus ostenderetur malitia uc dementia. [Τοῦτο τοῦ Ἰωήλ μέν ἐστιν, ὡς ὁ Νύσσης λέγει· ἐν πολλοῖς δὲ τῶν ἀντιγράφων οὐγ εὕρηται, παρ' Ἰουδαίων ἐκβληθέν, μετὰ τὸ Εὐαγγέ λιον.] ΚΕΦ. Β'. Περὶ τῶν ἀναιρεθέντων παίδων Τότε Ηρώδης λίαν. Τότε, πότε; Μεθό δηλαδὴ οἱ περὶ τὸν Ἰησοῦν ἔφυγον εἰς Αἴγυπτον. Αχρι γὰρ τότε περὶ φροντίδας ἑτέρας ο Ηρώδης ἀσχολούμενος, οἷα τῆς γυναικὸς αὐτοῦ καὶ τῶν παί δων, συσκευασαμένων ἐπιβουλὴν κατ᾿ αὐτοῦ, τῶν Μάγων ἐπελάθετο, κατὰ θείαν πρόνοιαν, ἵνα διασω Οῇ εἰς Αἴγυπτον τὸ παιδίον. Οἱ μὲν οὖν Μάγοι, τῷ ἀγγέλῳ πεισθέντες, ἀνεχώρησαν· οὗτος δὲ ὑπέλαδεν, ὅτι ἐνέπαιξαν αὐτῷ, μὴ μηνύσαντες, ὡς ὑπέ σχοντο. Εδει δὲ μὴ θυμωθῆναι, ἀλλὰ φοβηθῆναι καὶ συνιδεῖν, ὅτι μάτην σπεύδει. Καὶ γὰρ καὶ πρός τερον ήκουσε παρὰ μὲν τῶν Μάγων, ὅτι ἀστὴρ τὸν γεννηθέντα μεμήνυκε· παρὰ δὲ τῶν ἀρχιερέων καὶ Γραμματέων, ὅτι προφῆται περὶ αὐτοῦ προανεφών νησαν· ὁ δὲ μάλιστα μαίνεται, ἵνα δειχθῇ τέλεον ἡ πονηρία καὶ ἄνοια αὐτοῦ. Καὶ παρὰ τῶν Μάγων. Εντεῦθεν ὁρμώμενοι τινες εἶπον, δύο ἐνιαυτῶν εἶναι τὸν Χριστὸν, ἐπη· νίκα ὑπὸ τῶν Μάγων προσεχυνήθη. Φανῆναι μὲν γὰρ τὸν ἀστέρα ἅμα τῇ γεννήσει αὐτοῦ, τοὺς δύο ἱὲ ἐνιαυτοὺς ἀναλωθῆναι κατὰ τὴν τῶν Μάγων έδει πο ρίαν. Ὁ δὲ Χρυσόστομος επιστομίζει τους οὕτω λέγοντας. Πῶς γὰρ ἦν εἰκός, διετή χρόνον αύτ τοὺς ὀδεύειν, εἰ καὶ δι' ἐθνῶν καὶ τόπων ἀσυνήθων Ο εβάδιζον; Τίνο; δὲ καὶ χάριν οἱ περὶ τὸν Χριστὸν δύο ἐνιαυτοὺς ἔμελλον ἐνδημεῖν τῇ Βηθλεέμ, μετά τὴν ἀπογραφήν, ἧς χάριν ἦλθον ἐκεῖ; ᾿Αλλὰ φανήναι μὲν τὸν ἀστέρα πρλ χρόνου, δι' ὅπου ἔμελλον Vers 16. Ει a Magis. Ilinc ausi sunt quidam dicere, Christum fuisse duorum annorum, quando a Magis adoratus est, et stellam tempore nativitatis ejus apparuisse, duosque annos in itinere Magorum consumptos esse. Chrysostomus vero silentium imponit hæc astruentibus. Quomodo enim verisimile esset, ad duorum tempusannorum illos iter fecisse, etiamsi per gentes locaque extranea venissent? Qua ctiam causa, qui Christi curam habebant, " duobus annis in Bethleem permansissent post censui, cujus gratia eo venerant? Sed dicit tanto tempore stellam antea apparuisse, quanto possent 65 Gen. xLis, 7. * Gen. xxvi, 29. Variæ lectiones et note. Chrys. L. VII, p. 135. Α. Τῷ Βεελφεγώρ τελού μενος, et p. 162. Β. Τῷ Βεελφεγώρ ετελέσθησαν. Inclusa in margine habet A. Ientenius pro Ἰωήλ, videtur legisse, Ἰήλ, id est Ισραήλ. Gregorius Nyssenus. Tom. VII, pag. 103. Α. Πελλεν addit 1. 1. Chrysost Forte τόσο.

EUTHYMII ZIGABENT λάκις βηθῆναι μὲν ἐπ' ἄλλων, πληρωθῆναι δὲ ἐ ἑτέρων· ὡς τὸ ἐπὶ τοῦ Συμεὼν καὶ τοῦ Λει ῥηθὲν, ὅτι Διαμεριῶ αὐτοὺς ἐν Ἰακώβ, καὶ δια σπερῶ αὐτοὺς ἐν Ἰσραήλ. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἐκγόνων αὐτῶν ἐξέβη. Καὶ τὸ ἐπὶ τοῦ Ἰακὼν δὲ εἰρη μένον, ὅτι Γίνου κύριος τοῦ ἀδελφοῦ σου, καὶ προσκυνησάτωσάν σε υἱοὶ τοῦ πατρός σου, οὐκ ἐπ' αὐτοῦ τέλος ἔσχε· πῶς γὰρ, τοῦ δεδοικότο; καὶ τρέμοντος και μυριάκις προσκυνοῦντος τὴν ἀδελφὸν αὐτοῦ τὸν Ἡσαῦ; ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν ἐκγόνων αὐτοῦ. Καὶ τὸ παρὰ τοῦ Νῶς δὲ λεχθὲν ἐπὶ τοῦ Χα ναάν, ἐπὶ τῶν ἐκγόνων αὐτοῦ πεπλήρωται. Οὕτω δὴ κανταῦθα λέγομεν. Τις γὰρ ἀληθέστερος γιος Θεοῦ; ὁ τὸν μόσχον προσκυνήσας, καὶ τελεσθείς τῷ Βεελφεγώρ, καὶ θύσας τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καὶ τας w. dicimus, hanc quoque prophetia normam ὅτι καὶ τοῦτο προφητείας νόμος ἐστί, τὰ πολλὰ πολ esse, ut multa frequenter de aliis dicantur, et in aliis compleantur. Quemadmodum de Simeone et Levi: Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel”: siquidem id posteris eorum arcidit. Similiter et illud dictum ad Jacob: Esto dominus fratrum tuorum, et adorent te filii patris tui“, non est in eo completum, maxime cum ipse timeret ac tren:eret, totiesque ante fratrem suum Esau genu flecteret: sed in posteris ejus completum est. Sed et maledictio Noe adversus Chanaan, in posteris ejus impleta est. Sic ergo et hic dicimus. Uter enim verius dici potest Dei Filius, isne qui vitulum adoravit, et initiatus est Beelphegor, filiosque suos ac filias dæmoniis sacrificavit: an qui natura Filius est, æqualis in honore cum eo qui genuit? θυγατέρας τοῖς δαιμονίοις, ἢ ὁ φύσει Υἱὸς καὶ ὁμότιμος τῷ γεγεννηκότι; † Hoc de ipso quidem Israel dicitur, ut asserit R Nyssenus; verum in multis exemplaribus non habetur, post publicatum videlicet Evangelium, a Judæis rejectum. CAP. II. De pueris interfectis. Vers. 16. Tunc Herodes - valde. Tunc, quando? Postquam videlicet, qui Jesu curam habebant, in Ægyptum fugerunt. Usque ad id enim temporis circa curas alias occupatus fuit Herodes: uxore propria ac filiis molientibus contra eum insidias: sicque Magorum oblitus erat. Id autem divina Providentia factuın est, ut in Ægypto puer servaretur. Magi itaque angelo obedientes reversi sunt: sed hic illusisse sibi credidit, quia non indicaverant, sicut promiserant. Oportuit autem non irasci, sed timere et cogitare, quod frustra diligentiam adbiberet. Etenim prius quoque audierat: a Magis quidem, quod stella natum eum significasset; a pontifcibus autem et scribis, quod prophet de illo prædixerant. Ipse tamen maxime insaniebat, ut tandem ejus ostenderetur malitia uc dementia. [Τοῦτο τοῦ Ἰωήλ μέν ἐστιν, ὡς ὁ Νύσσης λέγει· ἐν πολλοῖς δὲ τῶν ἀντιγράφων οὐγ εὕρηται, παρ' Ἰουδαίων ἐκβληθέν, μετὰ τὸ Εὐαγγέ λιον.] ΚΕΦ. Β'. Περὶ τῶν ἀναιρεθέντων παίδων Τότε Ηρώδης λίαν. Τότε, πότε; Μεθό δηλαδὴ οἱ περὶ τὸν Ἰησοῦν ἔφυγον εἰς Αἴγυπτον. Αχρι γὰρ τότε περὶ φροντίδας ἑτέρας ο Ηρώδης ἀσχολούμενος, οἷα τῆς γυναικὸς αὐτοῦ καὶ τῶν παί δων, συσκευασαμένων ἐπιβουλὴν κατ᾿ αὐτοῦ, τῶν Μάγων ἐπελάθετο, κατὰ θείαν πρόνοιαν, ἵνα διασω Οῇ εἰς Αἴγυπτον τὸ παιδίον. Οἱ μὲν οὖν Μάγοι, τῷ ἀγγέλῳ πεισθέντες, ἀνεχώρησαν· οὗτος δὲ ὑπέλαδεν, ὅτι ἐνέπαιξαν αὐτῷ, μὴ μηνύσαντες, ὡς ὑπέ σχοντο. Εδει δὲ μὴ θυμωθῆναι, ἀλλὰ φοβηθῆναι καὶ συνιδεῖν, ὅτι μάτην σπεύδει. Καὶ γὰρ καὶ πρός τερον ήκουσε παρὰ μὲν τῶν Μάγων, ὅτι ἀστὴρ τὸν γεννηθέντα μεμήνυκε· παρὰ δὲ τῶν ἀρχιερέων καὶ Γραμματέων, ὅτι προφῆται περὶ αὐτοῦ προανεφών νησαν· ὁ δὲ μάλιστα μαίνεται, ἵνα δειχθῇ τέλεον ἡ πονηρία καὶ ἄνοια αὐτοῦ. Καὶ παρὰ τῶν Μάγων. Εντεῦθεν ὁρμώμενοι τινες εἶπον, δύο ἐνιαυτῶν εἶναι τὸν Χριστὸν, ἐπη· νίκα ὑπὸ τῶν Μάγων προσεχυνήθη. Φανῆναι μὲν γὰρ τὸν ἀστέρα ἅμα τῇ γεννήσει αὐτοῦ, τοὺς δύο ἱὲ ἐνιαυτοὺς ἀναλωθῆναι κατὰ τὴν τῶν Μάγων έδει πο ρίαν. Ὁ δὲ Χρυσόστομος επιστομίζει τους οὕτω λέγοντας. Πῶς γὰρ ἦν εἰκός, διετή χρόνον αύτ τοὺς ὀδεύειν, εἰ καὶ δι' ἐθνῶν καὶ τόπων ἀσυνήθων Ο εβάδιζον; Τίνο; δὲ καὶ χάριν οἱ περὶ τὸν Χριστὸν δύο ἐνιαυτοὺς ἔμελλον ἐνδημεῖν τῇ Βηθλεέμ, μετά τὴν ἀπογραφήν, ἧς χάριν ἦλθον ἐκεῖ; ᾿Αλλὰ φανήναι μὲν τὸν ἀστέρα πρλ χρόνου, δι' ὅπου ἔμελλον Vers 16. Ει a Magis. Ilinc ausi sunt quidam dicere, Christum fuisse duorum annorum, quando a Magis adoratus est, et stellam tempore nativitatis ejus apparuisse, duosque annos in itinere Magorum consumptos esse. Chrysostomus vero silentium imponit hæc astruentibus. Quomodo enim verisimile esset, ad duorum tempusannorum illos iter fecisse, etiamsi per gentes locaque extranea venissent? Qua ctiam causa, qui Christi curam habebant, " duobus annis in Bethleem permansissent post censui, cujus gratia eo venerant? Sed dicit tanto tempore stellam antea apparuisse, quanto possent 65 Gen. xLis, 7. * Gen. xxvi, 29. Variæ lectiones et note. Chrys. L. VII, p. 135. Α. Τῷ Βεελφεγώρ τελού μενος, et p. 162. Β. Τῷ Βεελφεγώρ ετελέσθησαν. Inclusa in margine habet A. Ientenius pro Ἰωήλ, videtur legisse, Ἰήλ, id est Ισραήλ. Gregorius Nyssenus. Tom. VII, pag. 103. Α. Πελλεν addit 1. 1. Chrysost Forte τόσο.

EUTHYMII ZIGABENT λάκις βηθῆναι μὲν ἐπ' ἄλλων, πληρωθῆναι δὲ ἐ ἑτέρων· ὡς τὸ ἐπὶ τοῦ Συμεὼν καὶ τοῦ Λει ῥηθὲν, ὅτι Διαμεριῶ αὐτοὺς ἐν Ἰακώβ, καὶ δια σπερῶ αὐτοὺς ἐν Ἰσραήλ. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἐκγόνων αὐτῶν ἐξέβη. Καὶ τὸ ἐπὶ τοῦ Ἰακὼν δὲ εἰρη μένον, ὅτι Γίνου κύριος τοῦ ἀδελφοῦ σου, καὶ προσκυνησάτωσάν σε υἱοὶ τοῦ πατρός σου, οὐκ ἐπ' αὐτοῦ τέλος ἔσχε· πῶς γὰρ, τοῦ δεδοικότο; καὶ τρέμοντος και μυριάκις προσκυνοῦντος τὴν ἀδελφὸν αὐτοῦ τὸν Ἡσαῦ; ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν ἐκγόνων αὐτοῦ. Καὶ τὸ παρὰ τοῦ Νῶς δὲ λεχθὲν ἐπὶ τοῦ Χα ναάν, ἐπὶ τῶν ἐκγόνων αὐτοῦ πεπλήρωται. Οὕτω δὴ κανταῦθα λέγομεν. Τις γὰρ ἀληθέστερος γιος Θεοῦ; ὁ τὸν μόσχον προσκυνήσας, καὶ τελεσθείς τῷ Βεελφεγώρ, καὶ θύσας τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καὶ τας w. dicimus, hanc quoque prophetia normam ὅτι καὶ τοῦτο προφητείας νόμος ἐστί, τὰ πολλὰ πολ esse, ut multa frequenter de aliis dicantur, et in aliis compleantur. Quemadmodum de Simeone et Levi: Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel”: siquidem id posteris eorum arcidit. Similiter et illud dictum ad Jacob: Esto dominus fratrum tuorum, et adorent te filii patris tui“, non est in eo completum, maxime cum ipse timeret ac tren:eret, totiesque ante fratrem suum Esau genu flecteret: sed in posteris ejus completum est. Sed et maledictio Noe adversus Chanaan, in posteris ejus impleta est. Sic ergo et hic dicimus. Uter enim verius dici potest Dei Filius, isne qui vitulum adoravit, et initiatus est Beelphegor, filiosque suos ac filias dæmoniis sacrificavit: an qui natura Filius est, æqualis in honore cum eo qui genuit? θυγατέρας τοῖς δαιμονίοις, ἢ ὁ φύσει Υἱὸς καὶ ὁμότιμος τῷ γεγεννηκότι; † Hoc de ipso quidem Israel dicitur, ut asserit R Nyssenus; verum in multis exemplaribus non habetur, post publicatum videlicet Evangelium, a Judæis rejectum. CAP. II. De pueris interfectis. Vers. 16. Tunc Herodes - valde. Tunc, quando? Postquam videlicet, qui Jesu curam habebant, in Ægyptum fugerunt. Usque ad id enim temporis circa curas alias occupatus fuit Herodes: uxore propria ac filiis molientibus contra eum insidias: sicque Magorum oblitus erat. Id autem divina Providentia factuın est, ut in Ægypto puer servaretur. Magi itaque angelo obedientes reversi sunt: sed hic illusisse sibi credidit, quia non indicaverant, sicut promiserant. Oportuit autem non irasci, sed timere et cogitare, quod frustra diligentiam adbiberet. Etenim prius quoque audierat: a Magis quidem, quod stella natum eum significasset; a pontifcibus autem et scribis, quod prophet de illo prædixerant. Ipse tamen maxime insaniebat, ut tandem ejus ostenderetur malitia uc dementia. [Τοῦτο τοῦ Ἰωήλ μέν ἐστιν, ὡς ὁ Νύσσης λέγει· ἐν πολλοῖς δὲ τῶν ἀντιγράφων οὐγ εὕρηται, παρ' Ἰουδαίων ἐκβληθέν, μετὰ τὸ Εὐαγγέ λιον.] ΚΕΦ. Β'. Περὶ τῶν ἀναιρεθέντων παίδων Τότε Ηρώδης λίαν. Τότε, πότε; Μεθό δηλαδὴ οἱ περὶ τὸν Ἰησοῦν ἔφυγον εἰς Αἴγυπτον. Αχρι γὰρ τότε περὶ φροντίδας ἑτέρας ο Ηρώδης ἀσχολούμενος, οἷα τῆς γυναικὸς αὐτοῦ καὶ τῶν παί δων, συσκευασαμένων ἐπιβουλὴν κατ᾿ αὐτοῦ, τῶν Μάγων ἐπελάθετο, κατὰ θείαν πρόνοιαν, ἵνα διασω Οῇ εἰς Αἴγυπτον τὸ παιδίον. Οἱ μὲν οὖν Μάγοι, τῷ ἀγγέλῳ πεισθέντες, ἀνεχώρησαν· οὗτος δὲ ὑπέλαδεν, ὅτι ἐνέπαιξαν αὐτῷ, μὴ μηνύσαντες, ὡς ὑπέ σχοντο. Εδει δὲ μὴ θυμωθῆναι, ἀλλὰ φοβηθῆναι καὶ συνιδεῖν, ὅτι μάτην σπεύδει. Καὶ γὰρ καὶ πρός τερον ήκουσε παρὰ μὲν τῶν Μάγων, ὅτι ἀστὴρ τὸν γεννηθέντα μεμήνυκε· παρὰ δὲ τῶν ἀρχιερέων καὶ Γραμματέων, ὅτι προφῆται περὶ αὐτοῦ προανεφών νησαν· ὁ δὲ μάλιστα μαίνεται, ἵνα δειχθῇ τέλεον ἡ πονηρία καὶ ἄνοια αὐτοῦ. Καὶ παρὰ τῶν Μάγων. Εντεῦθεν ὁρμώμενοι τινες εἶπον, δύο ἐνιαυτῶν εἶναι τὸν Χριστὸν, ἐπη· νίκα ὑπὸ τῶν Μάγων προσεχυνήθη. Φανῆναι μὲν γὰρ τὸν ἀστέρα ἅμα τῇ γεννήσει αὐτοῦ, τοὺς δύο ἱὲ ἐνιαυτοὺς ἀναλωθῆναι κατὰ τὴν τῶν Μάγων έδει πο ρίαν. Ὁ δὲ Χρυσόστομος επιστομίζει τους οὕτω λέγοντας. Πῶς γὰρ ἦν εἰκός, διετή χρόνον αύτ τοὺς ὀδεύειν, εἰ καὶ δι' ἐθνῶν καὶ τόπων ἀσυνήθων Ο εβάδιζον; Τίνο; δὲ καὶ χάριν οἱ περὶ τὸν Χριστὸν δύο ἐνιαυτοὺς ἔμελλον ἐνδημεῖν τῇ Βηθλεέμ, μετά τὴν ἀπογραφήν, ἧς χάριν ἦλθον ἐκεῖ; ᾿Αλλὰ φανήναι μὲν τὸν ἀστέρα πρλ χρόνου, δι' ὅπου ἔμελλον Vers 16. Ει a Magis. Ilinc ausi sunt quidam dicere, Christum fuisse duorum annorum, quando a Magis adoratus est, et stellam tempore nativitatis ejus apparuisse, duosque annos in itinere Magorum consumptos esse. Chrysostomus vero silentium imponit hæc astruentibus. Quomodo enim verisimile esset, ad duorum tempusannorum illos iter fecisse, etiamsi per gentes locaque extranea venissent? Qua ctiam causa, qui Christi curam habebant, " duobus annis in Bethleem permansissent post censui, cujus gratia eo venerant? Sed dicit tanto tempore stellam antea apparuisse, quanto possent 65 Gen. xLis, 7. * Gen. xxvi, 29. Variæ lectiones et note. Chrys. L. VII, p. 135. Α. Τῷ Βεελφεγώρ τελού μενος, et p. 162. Β. Τῷ Βεελφεγώρ ετελέσθησαν. Inclusa in margine habet A. Ientenius pro Ἰωήλ, videtur legisse, Ἰήλ, id est Ισραήλ. Gregorius Nyssenus. Tom. VII, pag. 103. Α. Πελλεν addit 1. 1. Chrysost Forte τόσο.

EUTHYMII ZIGABENT λάκις βηθῆναι μὲν ἐπ' ἄλλων, πληρωθῆναι δὲ ἐ ἑτέρων· ὡς τὸ ἐπὶ τοῦ Συμεὼν καὶ τοῦ Λει ῥηθὲν, ὅτι Διαμεριῶ αὐτοὺς ἐν Ἰακώβ, καὶ δια σπερῶ αὐτοὺς ἐν Ἰσραήλ. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἐκγόνων αὐτῶν ἐξέβη. Καὶ τὸ ἐπὶ τοῦ Ἰακὼν δὲ εἰρη μένον, ὅτι Γίνου κύριος τοῦ ἀδελφοῦ σου, καὶ προσκυνησάτωσάν σε υἱοὶ τοῦ πατρός σου, οὐκ ἐπ' αὐτοῦ τέλος ἔσχε· πῶς γὰρ, τοῦ δεδοικότο; καὶ τρέμοντος και μυριάκις προσκυνοῦντος τὴν ἀδελφὸν αὐτοῦ τὸν Ἡσαῦ; ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν ἐκγόνων αὐτοῦ. Καὶ τὸ παρὰ τοῦ Νῶς δὲ λεχθὲν ἐπὶ τοῦ Χα ναάν, ἐπὶ τῶν ἐκγόνων αὐτοῦ πεπλήρωται. Οὕτω δὴ κανταῦθα λέγομεν. Τις γὰρ ἀληθέστερος γιος Θεοῦ; ὁ τὸν μόσχον προσκυνήσας, καὶ τελεσθείς τῷ Βεελφεγώρ, καὶ θύσας τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καὶ τας w. dicimus, hanc quoque prophetia normam ὅτι καὶ τοῦτο προφητείας νόμος ἐστί, τὰ πολλὰ πολ esse, ut multa frequenter de aliis dicantur, et in aliis compleantur. Quemadmodum de Simeone et Levi: Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel”: siquidem id posteris eorum arcidit. Similiter et illud dictum ad Jacob: Esto dominus fratrum tuorum, et adorent te filii patris tui“, non est in eo completum, maxime cum ipse timeret ac tren:eret, totiesque ante fratrem suum Esau genu flecteret: sed in posteris ejus completum est. Sed et maledictio Noe adversus Chanaan, in posteris ejus impleta est. Sic ergo et hic dicimus. Uter enim verius dici potest Dei Filius, isne qui vitulum adoravit, et initiatus est Beelphegor, filiosque suos ac filias dæmoniis sacrificavit: an qui natura Filius est, æqualis in honore cum eo qui genuit? θυγατέρας τοῖς δαιμονίοις, ἢ ὁ φύσει Υἱὸς καὶ ὁμότιμος τῷ γεγεννηκότι; † Hoc de ipso quidem Israel dicitur, ut asserit R Nyssenus; verum in multis exemplaribus non habetur, post publicatum videlicet Evangelium, a Judæis rejectum. CAP. II. De pueris interfectis. Vers. 16. Tunc Herodes - valde. Tunc, quando? Postquam videlicet, qui Jesu curam habebant, in Ægyptum fugerunt. Usque ad id enim temporis circa curas alias occupatus fuit Herodes: uxore propria ac filiis molientibus contra eum insidias: sicque Magorum oblitus erat. Id autem divina Providentia factuın est, ut in Ægypto puer servaretur. Magi itaque angelo obedientes reversi sunt: sed hic illusisse sibi credidit, quia non indicaverant, sicut promiserant. Oportuit autem non irasci, sed timere et cogitare, quod frustra diligentiam adbiberet. Etenim prius quoque audierat: a Magis quidem, quod stella natum eum significasset; a pontifcibus autem et scribis, quod prophet de illo prædixerant. Ipse tamen maxime insaniebat, ut tandem ejus ostenderetur malitia uc dementia. [Τοῦτο τοῦ Ἰωήλ μέν ἐστιν, ὡς ὁ Νύσσης λέγει· ἐν πολλοῖς δὲ τῶν ἀντιγράφων οὐγ εὕρηται, παρ' Ἰουδαίων ἐκβληθέν, μετὰ τὸ Εὐαγγέ λιον.] ΚΕΦ. Β'. Περὶ τῶν ἀναιρεθέντων παίδων Τότε Ηρώδης λίαν. Τότε, πότε; Μεθό δηλαδὴ οἱ περὶ τὸν Ἰησοῦν ἔφυγον εἰς Αἴγυπτον. Αχρι γὰρ τότε περὶ φροντίδας ἑτέρας ο Ηρώδης ἀσχολούμενος, οἷα τῆς γυναικὸς αὐτοῦ καὶ τῶν παί δων, συσκευασαμένων ἐπιβουλὴν κατ᾿ αὐτοῦ, τῶν Μάγων ἐπελάθετο, κατὰ θείαν πρόνοιαν, ἵνα διασω Οῇ εἰς Αἴγυπτον τὸ παιδίον. Οἱ μὲν οὖν Μάγοι, τῷ ἀγγέλῳ πεισθέντες, ἀνεχώρησαν· οὗτος δὲ ὑπέλαδεν, ὅτι ἐνέπαιξαν αὐτῷ, μὴ μηνύσαντες, ὡς ὑπέ σχοντο. Εδει δὲ μὴ θυμωθῆναι, ἀλλὰ φοβηθῆναι καὶ συνιδεῖν, ὅτι μάτην σπεύδει. Καὶ γὰρ καὶ πρός τερον ήκουσε παρὰ μὲν τῶν Μάγων, ὅτι ἀστὴρ τὸν γεννηθέντα μεμήνυκε· παρὰ δὲ τῶν ἀρχιερέων καὶ Γραμματέων, ὅτι προφῆται περὶ αὐτοῦ προανεφών νησαν· ὁ δὲ μάλιστα μαίνεται, ἵνα δειχθῇ τέλεον ἡ πονηρία καὶ ἄνοια αὐτοῦ. Καὶ παρὰ τῶν Μάγων. Εντεῦθεν ὁρμώμενοι τινες εἶπον, δύο ἐνιαυτῶν εἶναι τὸν Χριστὸν, ἐπη· νίκα ὑπὸ τῶν Μάγων προσεχυνήθη. Φανῆναι μὲν γὰρ τὸν ἀστέρα ἅμα τῇ γεννήσει αὐτοῦ, τοὺς δύο ἱὲ ἐνιαυτοὺς ἀναλωθῆναι κατὰ τὴν τῶν Μάγων έδει πο ρίαν. Ὁ δὲ Χρυσόστομος επιστομίζει τους οὕτω λέγοντας. Πῶς γὰρ ἦν εἰκός, διετή χρόνον αύτ τοὺς ὀδεύειν, εἰ καὶ δι' ἐθνῶν καὶ τόπων ἀσυνήθων Ο εβάδιζον; Τίνο; δὲ καὶ χάριν οἱ περὶ τὸν Χριστὸν δύο ἐνιαυτοὺς ἔμελλον ἐνδημεῖν τῇ Βηθλεέμ, μετά τὴν ἀπογραφήν, ἧς χάριν ἦλθον ἐκεῖ; ᾿Αλλὰ φανήναι μὲν τὸν ἀστέρα πρλ χρόνου, δι' ὅπου ἔμελλον Vers 16. Ει a Magis. Ilinc ausi sunt quidam dicere, Christum fuisse duorum annorum, quando a Magis adoratus est, et stellam tempore nativitatis ejus apparuisse, duosque annos in itinere Magorum consumptos esse. Chrysostomus vero silentium imponit hæc astruentibus. Quomodo enim verisimile esset, ad duorum tempusannorum illos iter fecisse, etiamsi per gentes locaque extranea venissent? Qua ctiam causa, qui Christi curam habebant, " duobus annis in Bethleem permansissent post censui, cujus gratia eo venerant? Sed dicit tanto tempore stellam antea apparuisse, quanto possent 65 Gen. xLis, 7. * Gen. xxvi, 29. Variæ lectiones et note. Chrys. L. VII, p. 135. Α. Τῷ Βεελφεγώρ τελού μενος, et p. 162. Β. Τῷ Βεελφεγώρ ετελέσθησαν. Inclusa in margine habet A. Ientenius pro Ἰωήλ, videtur legisse, Ἰήλ, id est Ισραήλ. Gregorius Nyssenus. Tom. VII, pag. 103. Α. Πελλεν addit 1. 1. Chrysost Forte τόσο.

CAP. 11. ἐξεύοντες φθάσαι, καὶ ἐπιστῆναι αὐτίκα γεννηθέν- Ailli gradientes pervenire: statimque nato Christo τι τῷ Χριστῷ. Διὰ τοῦτο γὰρ προέλαβεν ὁ ἀστὴρ, ἶν: φθάσαντες εὕρωσιν αὐτὸν ἐν σπαργάνοις. Τοῦτο γὰρ ἦν τὸ παράδοξον. Ὥστε ἄδηλον, εἴτε οὗτοι πρὸ τῶν ποιμένων, εἴτε πρὸ τούτων οἱ ποιμένες εἶδον τὴν Χριστόν. Οπότερον γὰρ ἂν εἶπος, ἀκινδύνω; ἐρεῖς. Εἰ δὲ ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω τοὺς παῖδας δ Ηρώδης ἀναιρεί, μὴ θαυμάσῃς. Υπώπτευσε γάρ, μὴ εὐθὺς ἐραθῆναι τὴν ἀστέρα τοῖς Μάγοις, ἀλλ ίσως προλαβεῖν, καὶ διὰ τοῦτο, ἀσφαλείας ένεκεν, ἱπλάτυνε τε τὸν καιρὸν, καὶ μέχρι τῶν ὁρίων τῆς Βηθλεὲ τὸν φόνον ἐξέτεινε, ἵνα συγκλείσῃ πανταχόθεν τὸ θήραμα, καὶ τῷ πλήθει τῶν ἀναιρουμένων συνανέλῃ καὶ τὸν Χριστόν. Καὶ τοὺς μὲν διετείς ἀναιρεί, ἵνα ἔχῃ πλάτος ο χρόνος, καθώς ειρήκαμεν τοὺς κατωτέρω δὲ φονεύει, κατά τον χρόνον, Ακρίβωσε παρά των Μάγων. Ωστε καὶ τὸν χρόνον, ὃν ἔμαθε παρὰ τῶν Μάγων, ἐτήρησε, καὶ πλάτος ἔπρον αὐτὸς προσέθηκε. Λοιπόν οὖν τὸν Κατὰ τὸν χρόνον, ἴν ἡκρίβωσε παρὰ τῶν Μάγων, ή πρ τὸ ἀπὸ διετοῖς νοήσῃς, ἀλλὰ πρὸς τὸ κατωτέρω σύνταξον. Χρή γάρ μετὰ τὸ ἀπὸ διετούς στίζειν, εἶτα τὸ ἐξῆ; ὅλον ἀναγινώσκειν. Εἰ γάρ, ως φασιν, ἔμαθε καρὰ τῶν Μάγων διετή πληρωθήναι χρόνον, οὐκ ἂν ἀνεῖλε τοὺς κατωτέρω. a.fuisse. Propter hoc enim stella tempus anticipavit, ut prævenientes, in fascils cum invenirent. Nam . læc res erat plena mysterii. Incertum igitur, venerintne hi ante pastores, an pastores ante ipsos: utrumvis enim dixeris, secure dicere poteΑπορούσι δέ τινες, διατί, τοῦ Χριστοῦ φυγαδευ θέντος, περιώφθησαν οἱ παῖδες ἀδίκως ἀντ᾿ αὐτοῦ κατασταττόμενοι. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι πολλο μὲν οἱ ἀδικοῦντες, οὐδεὶς δὲ ὁ ἀδικούμενος. Πας γὰρ ἀδικεῖσθαι τοχῶν, ἢ διὰ λύσιν οἰκείων ἁμαρτημάτων πάσχει κακῶς, καὶ οὐκ ἀδικεῖται, εἰ μὴ καὶ μᾶλἐν εὐεργετείται· ἢ δι᾽ ἀφορμὴν στεφάνων, καὶ ὁμοίως εὐεργετεῖται, προσκαίρου κακοπαθείας αιω νίαν ἀνάπαυσιν ἀντικομιζόμενος. Καὶ ὁ μὲν ἀδικῶν ἀδικεῖ· ὁ δὲ κακώς πάσχων οὐκ ἀδικεῖται. Ἐπεὶ τοίνυν οἱ παῖδες οὗτοι διὰ λύσιν οἰκείων ἁμαρτημά των οὐκ ἀνηρέθησαν, πρόδηλον, ότι δι' ἀφορμὴν στε φάνων πεπόνθασι, καὶ οὐκ ἠδικήθησαν. Ἴσως δὲ καὶ οὐδ' ἔμελλον ἀποδήναι χρηστοί. Εἰ γὰρ τοὺς ἁμαρτ τάνοντας οὐκ ἐκκύπτει πολλάκις ἀπὸ τῆς ζωῆς ὁ θας, ἀναμένων τὴν ἐπιστροφὴν αὐτῶν, πολλῷ μάλλον οὐκ ἂν ἐριζοτόμησε τους μέλλοντας ἔσεσθαι μεγάλους εἰς ἀρετήν. Οὐκ εἰς μακρὰν δὲ καὶ ὁ παιδοκτόνος Ηρώδης δίκην ἔδωκε τῆς τοιαύτης μια φο νίας, πικρῷ θανάτῳ καταλύσας τὸν βίον, ὡς Ιώσηπος ἱστορεί. ότε επληρώθη οὐκ εἰσίν. Ενθα φησίν, ὅτι Τότε ἐπληρώθη τὸ ῥηθὲν, δείκνυσιν, ὅτι τοῦτο γέγους, προειδάτης τοῦ Θεοῦ, καὶ προαναφωνήσαντος αὐτὴ διὰ τοῦ προφήτου, καὶ συγχωρήσαντος γενέris. Quod si a bimatu et infra jussit Herodes pueros interimi, ne mireris: suspicabatur enim, non statim apparuisse Magis stellam, sed fortassis puerum ante ejus apparitionem natum fuisse. Ideo securitatis causa tempus anticipavit, et usque ad fines Bethleem cædem extendit, ut undique, quod venabatur, concluderet, et una cum interfectorun multitudine etiam Christum interficeret. Eos erge, qui bimuli erant, occidit, ut tempus ampliationem haberet, sicut prædiximus; illos vero, qui minoris erant aetatis, secundum tempus quod exquisicrat a Magis. ltaque et tempus, quod a Magis didicit, observavit: et latitudinem alteram ipse adjecit. Restat igitur, ut verba illa, Secundum tempus, quod exquisierat a Mugis, non in co, quod dicitur, a bimatu, intelligas; sed in eo, φuod additur, et infra. Oportet enim post id, quod dicitur, a bimaiu, distinctionem ponere, deinde totum quod sequitur simul legere. Si enim, sicut dicunt, duorum annorum tempus expictum esse didicisset, nequaquam eos perdidissel, qui minoris erant ætatis. Dubitant autem quidam, quam ob causain, cum Christus fugam arripuisset, curam non habuit puerorum, qui pro ipso-jugulati sunt. Quibus nos dicimus multos injuste agere: nullum autem injuste pati. Οmnis enim, qui injuste pati videtur, aut patitur, ut propria diluat delicta; et ita malum quilem sustinet, verum non injuste, quin potius beneficio afficitur; au! ut coron:e occasionem habeat, et ita quoque beneficium, propter tempestivam mali tolerantiam, ob quam perpetuam referet requiem. Itaque, qui alteri irrogat injuriam, facit quidem injuriam: qui vero malum sustinet, nequaquam injuria afficitur. Quia ergo hi pueri non propter absolutionem propriorum delictorum interempti sunt, manifestum est passos esse, ut occasionem, qua coronarentur, haberent, nec passos esse injuriam. Fortassis autem et hi pueri probi futuri non erant. Si enim cos qui peccant, Deus in vita sustinet, ipsorum exspectans conver - sionem: multo magis credendus est, eos qui virtute magni futuri essent nequaquam vita privaturum fuisse. Neque multo post puerorum interfector Herodes pœnas dedit violentæ cædis, acerba moite vitam solvens, prout scribit Jos:phus. Vers. 17. Tunc completum est-Vers. 18. non sint. Quando dicit: Tunc completum est quod dictum est, significat, hoc providente Deo factum esse ac per Prophetam prædicente, et ita fieri permitente, Varia lectiones et notæ. Josephus, De bello Judaico, lib. 1, cap. 21, p. 772.

CAP. 11. ἐξεύοντες φθάσαι, καὶ ἐπιστῆναι αὐτίκα γεννηθέν- Ailli gradientes pervenire: statimque nato Christo τι τῷ Χριστῷ. Διὰ τοῦτο γὰρ προέλαβεν ὁ ἀστὴρ, ἶν: φθάσαντες εὕρωσιν αὐτὸν ἐν σπαργάνοις. Τοῦτο γὰρ ἦν τὸ παράδοξον. Ὥστε ἄδηλον, εἴτε οὗτοι πρὸ τῶν ποιμένων, εἴτε πρὸ τούτων οἱ ποιμένες εἶδον τὴν Χριστόν. Οπότερον γὰρ ἂν εἶπος, ἀκινδύνω; ἐρεῖς. Εἰ δὲ ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω τοὺς παῖδας δ Ηρώδης ἀναιρεί, μὴ θαυμάσῃς. Υπώπτευσε γάρ, μὴ εὐθὺς ἐραθῆναι τὴν ἀστέρα τοῖς Μάγοις, ἀλλ ίσως προλαβεῖν, καὶ διὰ τοῦτο, ἀσφαλείας ένεκεν, ἱπλάτυνε τε τὸν καιρὸν, καὶ μέχρι τῶν ὁρίων τῆς Βηθλεὲ τὸν φόνον ἐξέτεινε, ἵνα συγκλείσῃ πανταχόθεν τὸ θήραμα, καὶ τῷ πλήθει τῶν ἀναιρουμένων συνανέλῃ καὶ τὸν Χριστόν. Καὶ τοὺς μὲν διετείς ἀναιρεί, ἵνα ἔχῃ πλάτος ο χρόνος, καθώς ειρήκαμεν τοὺς κατωτέρω δὲ φονεύει, κατά τον χρόνον, Ακρίβωσε παρά των Μάγων. Ωστε καὶ τὸν χρόνον, ὃν ἔμαθε παρὰ τῶν Μάγων, ἐτήρησε, καὶ πλάτος ἔπρον αὐτὸς προσέθηκε. Λοιπόν οὖν τὸν Κατὰ τὸν χρόνον, ἴν ἡκρίβωσε παρὰ τῶν Μάγων, ή πρ τὸ ἀπὸ διετοῖς νοήσῃς, ἀλλὰ πρὸς τὸ κατωτέρω σύνταξον. Χρή γάρ μετὰ τὸ ἀπὸ διετούς στίζειν, εἶτα τὸ ἐξῆ; ὅλον ἀναγινώσκειν. Εἰ γάρ, ως φασιν, ἔμαθε καρὰ τῶν Μάγων διετή πληρωθήναι χρόνον, οὐκ ἂν ἀνεῖλε τοὺς κατωτέρω. a.fuisse. Propter hoc enim stella tempus anticipavit, ut prævenientes, in fascils cum invenirent. Nam . læc res erat plena mysterii. Incertum igitur, venerintne hi ante pastores, an pastores ante ipsos: utrumvis enim dixeris, secure dicere poteΑπορούσι δέ τινες, διατί, τοῦ Χριστοῦ φυγαδευ θέντος, περιώφθησαν οἱ παῖδες ἀδίκως ἀντ᾿ αὐτοῦ κατασταττόμενοι. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι πολλο μὲν οἱ ἀδικοῦντες, οὐδεὶς δὲ ὁ ἀδικούμενος. Πας γὰρ ἀδικεῖσθαι τοχῶν, ἢ διὰ λύσιν οἰκείων ἁμαρτημάτων πάσχει κακῶς, καὶ οὐκ ἀδικεῖται, εἰ μὴ καὶ μᾶλἐν εὐεργετείται· ἢ δι᾽ ἀφορμὴν στεφάνων, καὶ ὁμοίως εὐεργετεῖται, προσκαίρου κακοπαθείας αιω νίαν ἀνάπαυσιν ἀντικομιζόμενος. Καὶ ὁ μὲν ἀδικῶν ἀδικεῖ· ὁ δὲ κακώς πάσχων οὐκ ἀδικεῖται. Ἐπεὶ τοίνυν οἱ παῖδες οὗτοι διὰ λύσιν οἰκείων ἁμαρτημά των οὐκ ἀνηρέθησαν, πρόδηλον, ότι δι' ἀφορμὴν στε φάνων πεπόνθασι, καὶ οὐκ ἠδικήθησαν. Ἴσως δὲ καὶ οὐδ' ἔμελλον ἀποδήναι χρηστοί. Εἰ γὰρ τοὺς ἁμαρτ τάνοντας οὐκ ἐκκύπτει πολλάκις ἀπὸ τῆς ζωῆς ὁ θας, ἀναμένων τὴν ἐπιστροφὴν αὐτῶν, πολλῷ μάλλον οὐκ ἂν ἐριζοτόμησε τους μέλλοντας ἔσεσθαι μεγάλους εἰς ἀρετήν. Οὐκ εἰς μακρὰν δὲ καὶ ὁ παιδοκτόνος Ηρώδης δίκην ἔδωκε τῆς τοιαύτης μια φο νίας, πικρῷ θανάτῳ καταλύσας τὸν βίον, ὡς Ιώσηπος ἱστορεί. ότε επληρώθη οὐκ εἰσίν. Ενθα φησίν, ὅτι Τότε ἐπληρώθη τὸ ῥηθὲν, δείκνυσιν, ὅτι τοῦτο γέγους, προειδάτης τοῦ Θεοῦ, καὶ προαναφωνήσαντος αὐτὴ διὰ τοῦ προφήτου, καὶ συγχωρήσαντος γενέris. Quod si a bimatu et infra jussit Herodes pueros interimi, ne mireris: suspicabatur enim, non statim apparuisse Magis stellam, sed fortassis puerum ante ejus apparitionem natum fuisse. Ideo securitatis causa tempus anticipavit, et usque ad fines Bethleem cædem extendit, ut undique, quod venabatur, concluderet, et una cum interfectorun multitudine etiam Christum interficeret. Eos erge, qui bimuli erant, occidit, ut tempus ampliationem haberet, sicut prædiximus; illos vero, qui minoris erant aetatis, secundum tempus quod exquisicrat a Magis. ltaque et tempus, quod a Magis didicit, observavit: et latitudinem alteram ipse adjecit. Restat igitur, ut verba illa, Secundum tempus, quod exquisierat a Mugis, non in co, quod dicitur, a bimatu, intelligas; sed in eo, φuod additur, et infra. Oportet enim post id, quod dicitur, a bimaiu, distinctionem ponere, deinde totum quod sequitur simul legere. Si enim, sicut dicunt, duorum annorum tempus expictum esse didicisset, nequaquam eos perdidissel, qui minoris erant ætatis. Dubitant autem quidam, quam ob causain, cum Christus fugam arripuisset, curam non habuit puerorum, qui pro ipso-jugulati sunt. Quibus nos dicimus multos injuste agere: nullum autem injuste pati. Οmnis enim, qui injuste pati videtur, aut patitur, ut propria diluat delicta; et ita malum quilem sustinet, verum non injuste, quin potius beneficio afficitur; au! ut coron:e occasionem habeat, et ita quoque beneficium, propter tempestivam mali tolerantiam, ob quam perpetuam referet requiem. Itaque, qui alteri irrogat injuriam, facit quidem injuriam: qui vero malum sustinet, nequaquam injuria afficitur. Quia ergo hi pueri non propter absolutionem propriorum delictorum interempti sunt, manifestum est passos esse, ut occasionem, qua coronarentur, haberent, nec passos esse injuriam. Fortassis autem et hi pueri probi futuri non erant. Si enim cos qui peccant, Deus in vita sustinet, ipsorum exspectans conver - sionem: multo magis credendus est, eos qui virtute magni futuri essent nequaquam vita privaturum fuisse. Neque multo post puerorum interfector Herodes pœnas dedit violentæ cædis, acerba moite vitam solvens, prout scribit Jos:phus. Vers. 17. Tunc completum est-Vers. 18. non sint. Quando dicit: Tunc completum est quod dictum est, significat, hoc providente Deo factum esse ac per Prophetam prædicente, et ita fieri permitente, Varia lectiones et notæ. Josephus, De bello Judaico, lib. 1, cap. 21, p. 772.

CAP. 11. ἐξεύοντες φθάσαι, καὶ ἐπιστῆναι αὐτίκα γεννηθέν- Ailli gradientes pervenire: statimque nato Christo τι τῷ Χριστῷ. Διὰ τοῦτο γὰρ προέλαβεν ὁ ἀστὴρ, ἶν: φθάσαντες εὕρωσιν αὐτὸν ἐν σπαργάνοις. Τοῦτο γὰρ ἦν τὸ παράδοξον. Ὥστε ἄδηλον, εἴτε οὗτοι πρὸ τῶν ποιμένων, εἴτε πρὸ τούτων οἱ ποιμένες εἶδον τὴν Χριστόν. Οπότερον γὰρ ἂν εἶπος, ἀκινδύνω; ἐρεῖς. Εἰ δὲ ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω τοὺς παῖδας δ Ηρώδης ἀναιρεί, μὴ θαυμάσῃς. Υπώπτευσε γάρ, μὴ εὐθὺς ἐραθῆναι τὴν ἀστέρα τοῖς Μάγοις, ἀλλ ίσως προλαβεῖν, καὶ διὰ τοῦτο, ἀσφαλείας ένεκεν, ἱπλάτυνε τε τὸν καιρὸν, καὶ μέχρι τῶν ὁρίων τῆς Βηθλεὲ τὸν φόνον ἐξέτεινε, ἵνα συγκλείσῃ πανταχόθεν τὸ θήραμα, καὶ τῷ πλήθει τῶν ἀναιρουμένων συνανέλῃ καὶ τὸν Χριστόν. Καὶ τοὺς μὲν διετείς ἀναιρεί, ἵνα ἔχῃ πλάτος ο χρόνος, καθώς ειρήκαμεν τοὺς κατωτέρω δὲ φονεύει, κατά τον χρόνον, Ακρίβωσε παρά των Μάγων. Ωστε καὶ τὸν χρόνον, ὃν ἔμαθε παρὰ τῶν Μάγων, ἐτήρησε, καὶ πλάτος ἔπρον αὐτὸς προσέθηκε. Λοιπόν οὖν τὸν Κατὰ τὸν χρόνον, ἴν ἡκρίβωσε παρὰ τῶν Μάγων, ή πρ τὸ ἀπὸ διετοῖς νοήσῃς, ἀλλὰ πρὸς τὸ κατωτέρω σύνταξον. Χρή γάρ μετὰ τὸ ἀπὸ διετούς στίζειν, εἶτα τὸ ἐξῆ; ὅλον ἀναγινώσκειν. Εἰ γάρ, ως φασιν, ἔμαθε καρὰ τῶν Μάγων διετή πληρωθήναι χρόνον, οὐκ ἂν ἀνεῖλε τοὺς κατωτέρω. a.fuisse. Propter hoc enim stella tempus anticipavit, ut prævenientes, in fascils cum invenirent. Nam . læc res erat plena mysterii. Incertum igitur, venerintne hi ante pastores, an pastores ante ipsos: utrumvis enim dixeris, secure dicere poteΑπορούσι δέ τινες, διατί, τοῦ Χριστοῦ φυγαδευ θέντος, περιώφθησαν οἱ παῖδες ἀδίκως ἀντ᾿ αὐτοῦ κατασταττόμενοι. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι πολλο μὲν οἱ ἀδικοῦντες, οὐδεὶς δὲ ὁ ἀδικούμενος. Πας γὰρ ἀδικεῖσθαι τοχῶν, ἢ διὰ λύσιν οἰκείων ἁμαρτημάτων πάσχει κακῶς, καὶ οὐκ ἀδικεῖται, εἰ μὴ καὶ μᾶλἐν εὐεργετείται· ἢ δι᾽ ἀφορμὴν στεφάνων, καὶ ὁμοίως εὐεργετεῖται, προσκαίρου κακοπαθείας αιω νίαν ἀνάπαυσιν ἀντικομιζόμενος. Καὶ ὁ μὲν ἀδικῶν ἀδικεῖ· ὁ δὲ κακώς πάσχων οὐκ ἀδικεῖται. Ἐπεὶ τοίνυν οἱ παῖδες οὗτοι διὰ λύσιν οἰκείων ἁμαρτημά των οὐκ ἀνηρέθησαν, πρόδηλον, ότι δι' ἀφορμὴν στε φάνων πεπόνθασι, καὶ οὐκ ἠδικήθησαν. Ἴσως δὲ καὶ οὐδ' ἔμελλον ἀποδήναι χρηστοί. Εἰ γὰρ τοὺς ἁμαρτ τάνοντας οὐκ ἐκκύπτει πολλάκις ἀπὸ τῆς ζωῆς ὁ θας, ἀναμένων τὴν ἐπιστροφὴν αὐτῶν, πολλῷ μάλλον οὐκ ἂν ἐριζοτόμησε τους μέλλοντας ἔσεσθαι μεγάλους εἰς ἀρετήν. Οὐκ εἰς μακρὰν δὲ καὶ ὁ παιδοκτόνος Ηρώδης δίκην ἔδωκε τῆς τοιαύτης μια φο νίας, πικρῷ θανάτῳ καταλύσας τὸν βίον, ὡς Ιώσηπος ἱστορεί. ότε επληρώθη οὐκ εἰσίν. Ενθα φησίν, ὅτι Τότε ἐπληρώθη τὸ ῥηθὲν, δείκνυσιν, ὅτι τοῦτο γέγους, προειδάτης τοῦ Θεοῦ, καὶ προαναφωνήσαντος αὐτὴ διὰ τοῦ προφήτου, καὶ συγχωρήσαντος γενέris. Quod si a bimatu et infra jussit Herodes pueros interimi, ne mireris: suspicabatur enim, non statim apparuisse Magis stellam, sed fortassis puerum ante ejus apparitionem natum fuisse. Ideo securitatis causa tempus anticipavit, et usque ad fines Bethleem cædem extendit, ut undique, quod venabatur, concluderet, et una cum interfectorun multitudine etiam Christum interficeret. Eos erge, qui bimuli erant, occidit, ut tempus ampliationem haberet, sicut prædiximus; illos vero, qui minoris erant aetatis, secundum tempus quod exquisicrat a Magis. ltaque et tempus, quod a Magis didicit, observavit: et latitudinem alteram ipse adjecit. Restat igitur, ut verba illa, Secundum tempus, quod exquisierat a Mugis, non in co, quod dicitur, a bimatu, intelligas; sed in eo, φuod additur, et infra. Oportet enim post id, quod dicitur, a bimaiu, distinctionem ponere, deinde totum quod sequitur simul legere. Si enim, sicut dicunt, duorum annorum tempus expictum esse didicisset, nequaquam eos perdidissel, qui minoris erant ætatis. Dubitant autem quidam, quam ob causain, cum Christus fugam arripuisset, curam non habuit puerorum, qui pro ipso-jugulati sunt. Quibus nos dicimus multos injuste agere: nullum autem injuste pati. Οmnis enim, qui injuste pati videtur, aut patitur, ut propria diluat delicta; et ita malum quilem sustinet, verum non injuste, quin potius beneficio afficitur; au! ut coron:e occasionem habeat, et ita quoque beneficium, propter tempestivam mali tolerantiam, ob quam perpetuam referet requiem. Itaque, qui alteri irrogat injuriam, facit quidem injuriam: qui vero malum sustinet, nequaquam injuria afficitur. Quia ergo hi pueri non propter absolutionem propriorum delictorum interempti sunt, manifestum est passos esse, ut occasionem, qua coronarentur, haberent, nec passos esse injuriam. Fortassis autem et hi pueri probi futuri non erant. Si enim cos qui peccant, Deus in vita sustinet, ipsorum exspectans conver - sionem: multo magis credendus est, eos qui virtute magni futuri essent nequaquam vita privaturum fuisse. Neque multo post puerorum interfector Herodes pœnas dedit violentæ cædis, acerba moite vitam solvens, prout scribit Jos:phus. Vers. 17. Tunc completum est-Vers. 18. non sint. Quando dicit: Tunc completum est quod dictum est, significat, hoc providente Deo factum esse ac per Prophetam prædicente, et ita fieri permitente, Varia lectiones et notæ. Josephus, De bello Judaico, lib. 1, cap. 21, p. 772.

CAP. 11. ἐξεύοντες φθάσαι, καὶ ἐπιστῆναι αὐτίκα γεννηθέν- Ailli gradientes pervenire: statimque nato Christo τι τῷ Χριστῷ. Διὰ τοῦτο γὰρ προέλαβεν ὁ ἀστὴρ, ἶν: φθάσαντες εὕρωσιν αὐτὸν ἐν σπαργάνοις. Τοῦτο γὰρ ἦν τὸ παράδοξον. Ὥστε ἄδηλον, εἴτε οὗτοι πρὸ τῶν ποιμένων, εἴτε πρὸ τούτων οἱ ποιμένες εἶδον τὴν Χριστόν. Οπότερον γὰρ ἂν εἶπος, ἀκινδύνω; ἐρεῖς. Εἰ δὲ ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω τοὺς παῖδας δ Ηρώδης ἀναιρεί, μὴ θαυμάσῃς. Υπώπτευσε γάρ, μὴ εὐθὺς ἐραθῆναι τὴν ἀστέρα τοῖς Μάγοις, ἀλλ ίσως προλαβεῖν, καὶ διὰ τοῦτο, ἀσφαλείας ένεκεν, ἱπλάτυνε τε τὸν καιρὸν, καὶ μέχρι τῶν ὁρίων τῆς Βηθλεὲ τὸν φόνον ἐξέτεινε, ἵνα συγκλείσῃ πανταχόθεν τὸ θήραμα, καὶ τῷ πλήθει τῶν ἀναιρουμένων συνανέλῃ καὶ τὸν Χριστόν. Καὶ τοὺς μὲν διετείς ἀναιρεί, ἵνα ἔχῃ πλάτος ο χρόνος, καθώς ειρήκαμεν τοὺς κατωτέρω δὲ φονεύει, κατά τον χρόνον, Ακρίβωσε παρά των Μάγων. Ωστε καὶ τὸν χρόνον, ὃν ἔμαθε παρὰ τῶν Μάγων, ἐτήρησε, καὶ πλάτος ἔπρον αὐτὸς προσέθηκε. Λοιπόν οὖν τὸν Κατὰ τὸν χρόνον, ἴν ἡκρίβωσε παρὰ τῶν Μάγων, ή πρ τὸ ἀπὸ διετοῖς νοήσῃς, ἀλλὰ πρὸς τὸ κατωτέρω σύνταξον. Χρή γάρ μετὰ τὸ ἀπὸ διετούς στίζειν, εἶτα τὸ ἐξῆ; ὅλον ἀναγινώσκειν. Εἰ γάρ, ως φασιν, ἔμαθε καρὰ τῶν Μάγων διετή πληρωθήναι χρόνον, οὐκ ἂν ἀνεῖλε τοὺς κατωτέρω. a.fuisse. Propter hoc enim stella tempus anticipavit, ut prævenientes, in fascils cum invenirent. Nam . læc res erat plena mysterii. Incertum igitur, venerintne hi ante pastores, an pastores ante ipsos: utrumvis enim dixeris, secure dicere poteΑπορούσι δέ τινες, διατί, τοῦ Χριστοῦ φυγαδευ θέντος, περιώφθησαν οἱ παῖδες ἀδίκως ἀντ᾿ αὐτοῦ κατασταττόμενοι. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι πολλο μὲν οἱ ἀδικοῦντες, οὐδεὶς δὲ ὁ ἀδικούμενος. Πας γὰρ ἀδικεῖσθαι τοχῶν, ἢ διὰ λύσιν οἰκείων ἁμαρτημάτων πάσχει κακῶς, καὶ οὐκ ἀδικεῖται, εἰ μὴ καὶ μᾶλἐν εὐεργετείται· ἢ δι᾽ ἀφορμὴν στεφάνων, καὶ ὁμοίως εὐεργετεῖται, προσκαίρου κακοπαθείας αιω νίαν ἀνάπαυσιν ἀντικομιζόμενος. Καὶ ὁ μὲν ἀδικῶν ἀδικεῖ· ὁ δὲ κακώς πάσχων οὐκ ἀδικεῖται. Ἐπεὶ τοίνυν οἱ παῖδες οὗτοι διὰ λύσιν οἰκείων ἁμαρτημά των οὐκ ἀνηρέθησαν, πρόδηλον, ότι δι' ἀφορμὴν στε φάνων πεπόνθασι, καὶ οὐκ ἠδικήθησαν. Ἴσως δὲ καὶ οὐδ' ἔμελλον ἀποδήναι χρηστοί. Εἰ γὰρ τοὺς ἁμαρτ τάνοντας οὐκ ἐκκύπτει πολλάκις ἀπὸ τῆς ζωῆς ὁ θας, ἀναμένων τὴν ἐπιστροφὴν αὐτῶν, πολλῷ μάλλον οὐκ ἂν ἐριζοτόμησε τους μέλλοντας ἔσεσθαι μεγάλους εἰς ἀρετήν. Οὐκ εἰς μακρὰν δὲ καὶ ὁ παιδοκτόνος Ηρώδης δίκην ἔδωκε τῆς τοιαύτης μια φο νίας, πικρῷ θανάτῳ καταλύσας τὸν βίον, ὡς Ιώσηπος ἱστορεί. ότε επληρώθη οὐκ εἰσίν. Ενθα φησίν, ὅτι Τότε ἐπληρώθη τὸ ῥηθὲν, δείκνυσιν, ὅτι τοῦτο γέγους, προειδάτης τοῦ Θεοῦ, καὶ προαναφωνήσαντος αὐτὴ διὰ τοῦ προφήτου, καὶ συγχωρήσαντος γενέris. Quod si a bimatu et infra jussit Herodes pueros interimi, ne mireris: suspicabatur enim, non statim apparuisse Magis stellam, sed fortassis puerum ante ejus apparitionem natum fuisse. Ideo securitatis causa tempus anticipavit, et usque ad fines Bethleem cædem extendit, ut undique, quod venabatur, concluderet, et una cum interfectorun multitudine etiam Christum interficeret. Eos erge, qui bimuli erant, occidit, ut tempus ampliationem haberet, sicut prædiximus; illos vero, qui minoris erant aetatis, secundum tempus quod exquisicrat a Magis. ltaque et tempus, quod a Magis didicit, observavit: et latitudinem alteram ipse adjecit. Restat igitur, ut verba illa, Secundum tempus, quod exquisierat a Mugis, non in co, quod dicitur, a bimatu, intelligas; sed in eo, φuod additur, et infra. Oportet enim post id, quod dicitur, a bimaiu, distinctionem ponere, deinde totum quod sequitur simul legere. Si enim, sicut dicunt, duorum annorum tempus expictum esse didicisset, nequaquam eos perdidissel, qui minoris erant ætatis. Dubitant autem quidam, quam ob causain, cum Christus fugam arripuisset, curam non habuit puerorum, qui pro ipso-jugulati sunt. Quibus nos dicimus multos injuste agere: nullum autem injuste pati. Οmnis enim, qui injuste pati videtur, aut patitur, ut propria diluat delicta; et ita malum quilem sustinet, verum non injuste, quin potius beneficio afficitur; au! ut coron:e occasionem habeat, et ita quoque beneficium, propter tempestivam mali tolerantiam, ob quam perpetuam referet requiem. Itaque, qui alteri irrogat injuriam, facit quidem injuriam: qui vero malum sustinet, nequaquam injuria afficitur. Quia ergo hi pueri non propter absolutionem propriorum delictorum interempti sunt, manifestum est passos esse, ut occasionem, qua coronarentur, haberent, nec passos esse injuriam. Fortassis autem et hi pueri probi futuri non erant. Si enim cos qui peccant, Deus in vita sustinet, ipsorum exspectans conver - sionem: multo magis credendus est, eos qui virtute magni futuri essent nequaquam vita privaturum fuisse. Neque multo post puerorum interfector Herodes pœnas dedit violentæ cædis, acerba moite vitam solvens, prout scribit Jos:phus. Vers. 17. Tunc completum est-Vers. 18. non sint. Quando dicit: Tunc completum est quod dictum est, significat, hoc providente Deo factum esse ac per Prophetam prædicente, et ita fieri permitente, Varia lectiones et notæ. Josephus, De bello Judaico, lib. 1, cap. 21, p. 772.

secundum suam gubernationem. Rhama nomen σθαι δι' οικονομίαν. Ῥαμὰ μὲν οὖν όνομα ἦν τύπου, erat loci in Bethleem. Nominavit autem Bethleem Rachel, propter Rachel uxorem Jacob, quæ in Bethleem sepulta est. Postquam autem dixit: Vox in Rhama audita est, subdens declarat, quæ vox fuerit, nempe lamentatio, ploratus, et fletus multus, propter crudelissimam puerorum exstinctionem. Et noluit Bethleem consolationem admittere, quia pneri sui non sunt, hoc est, non vivunt. Ilinc autem calamitatis aperuit magnitudinem. Vers. 19. Μortuo Vers. 20. Pueri. Terram Israel simpliciter dixit Palæstinam. Quærentes autem ɔnimam pueri, ut eam auferrent, et a corpore separarent, dicit eos qui Herodem contingebant. † Mortem acerbam habuit llerodes. Febre enim, dysenteria, scabie, podagra ac verendurum putredine, generatione vermium, spirandi difficultate, ac tremore membrorum malam solvit animam. Vers. 21. Qui excitatus - Vers. 22. Ire. Volebat quidem habitare in partibus Judææ, siquidem Juda'a et Galilea Palestinæ regiones erant. Verum propter Ar. helaum timuit illo ire, ne forte et ipse patrem imitaretur. Neque enim determinate significaverat angelus habitationis locum, ut fiduciaın habere posset. Scire autem oportet, quod, mortuo puerorum interfecture Herode, quatuor filiis ejus electis, divisit Cæsar Augustus regnum ipsius. Archelao quidem Judææ regionem distribuit; aliis vero partes alias, sicut dicit Lucas ". Ens autem reges tetrarchas nominavit, quoniam quisque corum quartæ partis principatum tenebat. Quod si Lucas Pontium Pilatum Judzæ præsidem scripsit, nihil nirum. Postmodum enim Archelao e regno propter accusationes ejecto, in posterum nemo rix, sed procurator dicebatur. Itaque Pilatus in præsiden› Judæ sub Tiberio Cæsarea Roma missus est (i). Vers. 29. Οraculo autem accepto Vers. 23. Nazareth. Atqui si in Judæam ire metuebat propter Archelaum, oportebat et Galilæam timere propter fratrem ejus Herodem, qui in ea tetrarcha erat, sicut dicit Lucas. Verum Bethleem, sita in Judæa, suspecta erat. Vers. 23. U vocabitur. Et ubinam hoc prophetæ dixerunt? Ne quæras; neque enim invenies. Plurima enim propheticorum voluminum perierunt: partim quidem per frequentes captivitates; partim autem propter Hebræorum negligen - tiam; nonnulla quoque propter malitiam. ss Luc. 111, 1. ἐν Βηθλεέμ· Ραχήλ δὲ τὴν Βηθλεὲμ ὠνόμασεν, ἀπὸ Ραχήλ, τῆς γυναικός Ἰακώβ, ταφείσης ἐν Βηθλεέμ. Εἰπὼν δὲ, ὅτι φωνὴ ἐν Ῥαμὰ ἠκούσθη, ἐφερμηνεύει, τίς ἦν ἡ φωνὴ, ὅτι θρήνος, καὶ τὰ ἑξῆς, διὰ τὴν ὠμοτάτην ἀναίρεσιν τῶν παιδίων. Καὶ οὐκ ἤθελεν ἡ Βηθλεὲμ παρηγορηθήναι, διότι οὐκ εἰσὶ τὰ παιδία αὐτῆς, τουτέστιν, οὐ ζῶσιν. Εντεῦθεν δὲ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ πάθους ἐνέφηνε. Τελευτήσαντος - παιδίου. Γὴν Ἰσραήλ, ἁπλῶς εἶπε τὴν Παλαιστίνην ζητοῦντας δὲ τὴν ψυχὴν τοῦ παιδίου, τοῦ ἐξᾶραι αὐτὴν, καὶ διαζεύξαι τοῦ σώ ματός, φησὶ τοὺς περὶ τὸν Ηρώδην. + Μικράν τελευτὴν ἔσχεν ὁ Ἡρώδης, πυρετῷ καὶ δυσεντερίᾳ, καὶ κνησμῷ καὶ ὄγκῳ ποδῶν, καὶ σήψει τοῦ αἰδοίου σκώληκας γεννώσῃ, καὶ δυσπνοία, καὶ τρόμῳ, καὶ σπασμῷ τῶν μελῶν, ἀποῤῥήξας τὴν πονηρὰν ψυχήν. Ο δὲ ἐγερθεὶς — ἀπελθεῖν. Ἑβούλετο μὲν κατοι κῆσαι ἐν τοῖς μέρεσι τῆς Ἰουδαίας χώραι γὰρ ἦσαν τῆς Παλαιστίνης, ἥ τε Ἰουδαία καὶ ἡ Γαλιλαία· διὰ ή δὲ τὸν ᾿Αρχέλαον ἐφοβήθη ἐκεῖ ἀπελθεῖν, μήποτε καὶ αὐτὸς μιμήσηται τὸν πατέρα. Οὐ γὰρ ἰδικῶς ἐσήμανεν ὁ ἄγγελος τὸν τόπον τῆς κατοικίας, ἵνα έχοι θαῤῥεῖν. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι, τοῦ παιδοκτόνου Ηρώδου τελευτήσαντος, τοῖς προκριθείσι τέσσαρσι τούτου παισὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ διείλεν ὁ Καίσαρ Αύγου στος· καὶ τῷ μὲν Ἀρχελάῳ τὴν Ἰουδαίαν χώραν ἀπένειμε, τοῖς ἄλλοις δὲ τὰς ἄλλας μερίδας, ως φησιν ὁ Λουκᾶς. Ονόμασε δὲ αὐτοὺς βασιλεῖς τε τράρχας, διότι έκαστος τετάρτης μερίδος ήρχεν. Εἰ δὲ ὁ Λουκᾶς τὸν Πόντιον Πιλάτον ἡγεμονεύειν τῆς Ἰουδαίας ἀνέγραψεν, οὐδὲν καινόν. Ὕστερον γάρ, Αρχελάου τῆς βασιλείας ἐκπεσόντος ἐκ κατηγορίας, οὐκέτι βασιλεὺς, ἀλλ' ἐπίτροπος, εἴτουν ἡγεμὼν τῆς Ἰουδαίας ὁ Πιλάτος ὑπὸ Τιβερίου Καίσαρος ἀπὸ Ρώμης ἐξαπεστάλη. Χρηματισθεὶς δὲ Ναζαρέτ. Καὶ μὴν, εἰ τὴν Ἰουδαίαν ἐφοβήθη, δι' 'Αρχέλαον, ἔδει φοβηθῆναι καὶ τὴν Γαλιλαίαν, διὰ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Ἡρώδην, τετραρχούντα αὐτῆς, ὡς φησι Λουκάς· ἀλλ' ἡ Βη θλεὲμ ἦν ὕποπτος, ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ κειμένη. Όπως — κληθήσεται. Καὶ ποῖοι προφῆται τοῦτο εἶπον, μὴ ζητήσῃς· οὐχ εὑρήσεις γὰρ, διότι πολλὰ τῶν προφητικών βιβλίων ἀπώλοντο, τὰ μὲν ἐν ταῖς αἰχμαλωσίαις, τὰ δὲ καὶ ἐξ ἀμελείας των Εβραίων, τινὰ δὲ καὶ ἐκ κακουργίας. Varia lectiones et nola. Alec fentenius in codicis sui margine repererat. In neutro meorum comparent. Sunt autem repetita ex Theophylacto, e quo addidi. Vide edit. Paris. 1951, in-fol. p. 16. Β. (*) Amplius non rex (eral), sed procurator seu preses Ju lew Pilatus a Tiberio Caesare Roma uis. sus erat.

secundum suam gubernationem. Rhama nomen σθαι δι' οικονομίαν. Ῥαμὰ μὲν οὖν όνομα ἦν τύπου, erat loci in Bethleem. Nominavit autem Bethleem Rachel, propter Rachel uxorem Jacob, quæ in Bethleem sepulta est. Postquam autem dixit: Vox in Rhama audita est, subdens declarat, quæ vox fuerit, nempe lamentatio, ploratus, et fletus multus, propter crudelissimam puerorum exstinctionem. Et noluit Bethleem consolationem admittere, quia pneri sui non sunt, hoc est, non vivunt. Ilinc autem calamitatis aperuit magnitudinem. Vers. 19. Μortuo Vers. 20. Pueri. Terram Israel simpliciter dixit Palæstinam. Quærentes autem ɔnimam pueri, ut eam auferrent, et a corpore separarent, dicit eos qui Herodem contingebant. † Mortem acerbam habuit llerodes. Febre enim, dysenteria, scabie, podagra ac verendurum putredine, generatione vermium, spirandi difficultate, ac tremore membrorum malam solvit animam. Vers. 21. Qui excitatus - Vers. 22. Ire. Volebat quidem habitare in partibus Judææ, siquidem Juda'a et Galilea Palestinæ regiones erant. Verum propter Ar. helaum timuit illo ire, ne forte et ipse patrem imitaretur. Neque enim determinate significaverat angelus habitationis locum, ut fiduciaın habere posset. Scire autem oportet, quod, mortuo puerorum interfecture Herode, quatuor filiis ejus electis, divisit Cæsar Augustus regnum ipsius. Archelao quidem Judææ regionem distribuit; aliis vero partes alias, sicut dicit Lucas ". Ens autem reges tetrarchas nominavit, quoniam quisque corum quartæ partis principatum tenebat. Quod si Lucas Pontium Pilatum Judzæ præsidem scripsit, nihil nirum. Postmodum enim Archelao e regno propter accusationes ejecto, in posterum nemo rix, sed procurator dicebatur. Itaque Pilatus in præsiden› Judæ sub Tiberio Cæsarea Roma missus est (i). Vers. 29. Οraculo autem accepto Vers. 23. Nazareth. Atqui si in Judæam ire metuebat propter Archelaum, oportebat et Galilæam timere propter fratrem ejus Herodem, qui in ea tetrarcha erat, sicut dicit Lucas. Verum Bethleem, sita in Judæa, suspecta erat. Vers. 23. U vocabitur. Et ubinam hoc prophetæ dixerunt? Ne quæras; neque enim invenies. Plurima enim propheticorum voluminum perierunt: partim quidem per frequentes captivitates; partim autem propter Hebræorum negligen - tiam; nonnulla quoque propter malitiam. ss Luc. 111, 1. ἐν Βηθλεέμ· Ραχήλ δὲ τὴν Βηθλεὲμ ὠνόμασεν, ἀπὸ Ραχήλ, τῆς γυναικός Ἰακώβ, ταφείσης ἐν Βηθλεέμ. Εἰπὼν δὲ, ὅτι φωνὴ ἐν Ῥαμὰ ἠκούσθη, ἐφερμηνεύει, τίς ἦν ἡ φωνὴ, ὅτι θρήνος, καὶ τὰ ἑξῆς, διὰ τὴν ὠμοτάτην ἀναίρεσιν τῶν παιδίων. Καὶ οὐκ ἤθελεν ἡ Βηθλεὲμ παρηγορηθήναι, διότι οὐκ εἰσὶ τὰ παιδία αὐτῆς, τουτέστιν, οὐ ζῶσιν. Εντεῦθεν δὲ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ πάθους ἐνέφηνε. Τελευτήσαντος - παιδίου. Γὴν Ἰσραήλ, ἁπλῶς εἶπε τὴν Παλαιστίνην ζητοῦντας δὲ τὴν ψυχὴν τοῦ παιδίου, τοῦ ἐξᾶραι αὐτὴν, καὶ διαζεύξαι τοῦ σώ ματός, φησὶ τοὺς περὶ τὸν Ηρώδην. + Μικράν τελευτὴν ἔσχεν ὁ Ἡρώδης, πυρετῷ καὶ δυσεντερίᾳ, καὶ κνησμῷ καὶ ὄγκῳ ποδῶν, καὶ σήψει τοῦ αἰδοίου σκώληκας γεννώσῃ, καὶ δυσπνοία, καὶ τρόμῳ, καὶ σπασμῷ τῶν μελῶν, ἀποῤῥήξας τὴν πονηρὰν ψυχήν. Ο δὲ ἐγερθεὶς — ἀπελθεῖν. Ἑβούλετο μὲν κατοι κῆσαι ἐν τοῖς μέρεσι τῆς Ἰουδαίας χώραι γὰρ ἦσαν τῆς Παλαιστίνης, ἥ τε Ἰουδαία καὶ ἡ Γαλιλαία· διὰ ή δὲ τὸν ᾿Αρχέλαον ἐφοβήθη ἐκεῖ ἀπελθεῖν, μήποτε καὶ αὐτὸς μιμήσηται τὸν πατέρα. Οὐ γὰρ ἰδικῶς ἐσήμανεν ὁ ἄγγελος τὸν τόπον τῆς κατοικίας, ἵνα έχοι θαῤῥεῖν. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι, τοῦ παιδοκτόνου Ηρώδου τελευτήσαντος, τοῖς προκριθείσι τέσσαρσι τούτου παισὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ διείλεν ὁ Καίσαρ Αύγου στος· καὶ τῷ μὲν Ἀρχελάῳ τὴν Ἰουδαίαν χώραν ἀπένειμε, τοῖς ἄλλοις δὲ τὰς ἄλλας μερίδας, ως φησιν ὁ Λουκᾶς. Ονόμασε δὲ αὐτοὺς βασιλεῖς τε τράρχας, διότι έκαστος τετάρτης μερίδος ήρχεν. Εἰ δὲ ὁ Λουκᾶς τὸν Πόντιον Πιλάτον ἡγεμονεύειν τῆς Ἰουδαίας ἀνέγραψεν, οὐδὲν καινόν. Ὕστερον γάρ, Αρχελάου τῆς βασιλείας ἐκπεσόντος ἐκ κατηγορίας, οὐκέτι βασιλεὺς, ἀλλ' ἐπίτροπος, εἴτουν ἡγεμὼν τῆς Ἰουδαίας ὁ Πιλάτος ὑπὸ Τιβερίου Καίσαρος ἀπὸ Ρώμης ἐξαπεστάλη. Χρηματισθεὶς δὲ Ναζαρέτ. Καὶ μὴν, εἰ τὴν Ἰουδαίαν ἐφοβήθη, δι' 'Αρχέλαον, ἔδει φοβηθῆναι καὶ τὴν Γαλιλαίαν, διὰ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Ἡρώδην, τετραρχούντα αὐτῆς, ὡς φησι Λουκάς· ἀλλ' ἡ Βη θλεὲμ ἦν ὕποπτος, ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ κειμένη. Όπως — κληθήσεται. Καὶ ποῖοι προφῆται τοῦτο εἶπον, μὴ ζητήσῃς· οὐχ εὑρήσεις γὰρ, διότι πολλὰ τῶν προφητικών βιβλίων ἀπώλοντο, τὰ μὲν ἐν ταῖς αἰχμαλωσίαις, τὰ δὲ καὶ ἐξ ἀμελείας των Εβραίων, τινὰ δὲ καὶ ἐκ κακουργίας. Varia lectiones et nola. Alec fentenius in codicis sui margine repererat. In neutro meorum comparent. Sunt autem repetita ex Theophylacto, e quo addidi. Vide edit. Paris. 1951, in-fol. p. 16. Β. (*) Amplius non rex (eral), sed procurator seu preses Ju lew Pilatus a Tiberio Caesare Roma uis. sus erat.

secundum suam gubernationem. Rhama nomen σθαι δι' οικονομίαν. Ῥαμὰ μὲν οὖν όνομα ἦν τύπου, erat loci in Bethleem. Nominavit autem Bethleem Rachel, propter Rachel uxorem Jacob, quæ in Bethleem sepulta est. Postquam autem dixit: Vox in Rhama audita est, subdens declarat, quæ vox fuerit, nempe lamentatio, ploratus, et fletus multus, propter crudelissimam puerorum exstinctionem. Et noluit Bethleem consolationem admittere, quia pneri sui non sunt, hoc est, non vivunt. Ilinc autem calamitatis aperuit magnitudinem. Vers. 19. Μortuo Vers. 20. Pueri. Terram Israel simpliciter dixit Palæstinam. Quærentes autem ɔnimam pueri, ut eam auferrent, et a corpore separarent, dicit eos qui Herodem contingebant. † Mortem acerbam habuit llerodes. Febre enim, dysenteria, scabie, podagra ac verendurum putredine, generatione vermium, spirandi difficultate, ac tremore membrorum malam solvit animam. Vers. 21. Qui excitatus - Vers. 22. Ire. Volebat quidem habitare in partibus Judææ, siquidem Juda'a et Galilea Palestinæ regiones erant. Verum propter Ar. helaum timuit illo ire, ne forte et ipse patrem imitaretur. Neque enim determinate significaverat angelus habitationis locum, ut fiduciaın habere posset. Scire autem oportet, quod, mortuo puerorum interfecture Herode, quatuor filiis ejus electis, divisit Cæsar Augustus regnum ipsius. Archelao quidem Judææ regionem distribuit; aliis vero partes alias, sicut dicit Lucas ". Ens autem reges tetrarchas nominavit, quoniam quisque corum quartæ partis principatum tenebat. Quod si Lucas Pontium Pilatum Judzæ præsidem scripsit, nihil nirum. Postmodum enim Archelao e regno propter accusationes ejecto, in posterum nemo rix, sed procurator dicebatur. Itaque Pilatus in præsiden› Judæ sub Tiberio Cæsarea Roma missus est (i). Vers. 29. Οraculo autem accepto Vers. 23. Nazareth. Atqui si in Judæam ire metuebat propter Archelaum, oportebat et Galilæam timere propter fratrem ejus Herodem, qui in ea tetrarcha erat, sicut dicit Lucas. Verum Bethleem, sita in Judæa, suspecta erat. Vers. 23. U vocabitur. Et ubinam hoc prophetæ dixerunt? Ne quæras; neque enim invenies. Plurima enim propheticorum voluminum perierunt: partim quidem per frequentes captivitates; partim autem propter Hebræorum negligen - tiam; nonnulla quoque propter malitiam. ss Luc. 111, 1. ἐν Βηθλεέμ· Ραχήλ δὲ τὴν Βηθλεὲμ ὠνόμασεν, ἀπὸ Ραχήλ, τῆς γυναικός Ἰακώβ, ταφείσης ἐν Βηθλεέμ. Εἰπὼν δὲ, ὅτι φωνὴ ἐν Ῥαμὰ ἠκούσθη, ἐφερμηνεύει, τίς ἦν ἡ φωνὴ, ὅτι θρήνος, καὶ τὰ ἑξῆς, διὰ τὴν ὠμοτάτην ἀναίρεσιν τῶν παιδίων. Καὶ οὐκ ἤθελεν ἡ Βηθλεὲμ παρηγορηθήναι, διότι οὐκ εἰσὶ τὰ παιδία αὐτῆς, τουτέστιν, οὐ ζῶσιν. Εντεῦθεν δὲ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ πάθους ἐνέφηνε. Τελευτήσαντος - παιδίου. Γὴν Ἰσραήλ, ἁπλῶς εἶπε τὴν Παλαιστίνην ζητοῦντας δὲ τὴν ψυχὴν τοῦ παιδίου, τοῦ ἐξᾶραι αὐτὴν, καὶ διαζεύξαι τοῦ σώ ματός, φησὶ τοὺς περὶ τὸν Ηρώδην. + Μικράν τελευτὴν ἔσχεν ὁ Ἡρώδης, πυρετῷ καὶ δυσεντερίᾳ, καὶ κνησμῷ καὶ ὄγκῳ ποδῶν, καὶ σήψει τοῦ αἰδοίου σκώληκας γεννώσῃ, καὶ δυσπνοία, καὶ τρόμῳ, καὶ σπασμῷ τῶν μελῶν, ἀποῤῥήξας τὴν πονηρὰν ψυχήν. Ο δὲ ἐγερθεὶς — ἀπελθεῖν. Ἑβούλετο μὲν κατοι κῆσαι ἐν τοῖς μέρεσι τῆς Ἰουδαίας χώραι γὰρ ἦσαν τῆς Παλαιστίνης, ἥ τε Ἰουδαία καὶ ἡ Γαλιλαία· διὰ ή δὲ τὸν ᾿Αρχέλαον ἐφοβήθη ἐκεῖ ἀπελθεῖν, μήποτε καὶ αὐτὸς μιμήσηται τὸν πατέρα. Οὐ γὰρ ἰδικῶς ἐσήμανεν ὁ ἄγγελος τὸν τόπον τῆς κατοικίας, ἵνα έχοι θαῤῥεῖν. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι, τοῦ παιδοκτόνου Ηρώδου τελευτήσαντος, τοῖς προκριθείσι τέσσαρσι τούτου παισὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ διείλεν ὁ Καίσαρ Αύγου στος· καὶ τῷ μὲν Ἀρχελάῳ τὴν Ἰουδαίαν χώραν ἀπένειμε, τοῖς ἄλλοις δὲ τὰς ἄλλας μερίδας, ως φησιν ὁ Λουκᾶς. Ονόμασε δὲ αὐτοὺς βασιλεῖς τε τράρχας, διότι έκαστος τετάρτης μερίδος ήρχεν. Εἰ δὲ ὁ Λουκᾶς τὸν Πόντιον Πιλάτον ἡγεμονεύειν τῆς Ἰουδαίας ἀνέγραψεν, οὐδὲν καινόν. Ὕστερον γάρ, Αρχελάου τῆς βασιλείας ἐκπεσόντος ἐκ κατηγορίας, οὐκέτι βασιλεὺς, ἀλλ' ἐπίτροπος, εἴτουν ἡγεμὼν τῆς Ἰουδαίας ὁ Πιλάτος ὑπὸ Τιβερίου Καίσαρος ἀπὸ Ρώμης ἐξαπεστάλη. Χρηματισθεὶς δὲ Ναζαρέτ. Καὶ μὴν, εἰ τὴν Ἰουδαίαν ἐφοβήθη, δι' 'Αρχέλαον, ἔδει φοβηθῆναι καὶ τὴν Γαλιλαίαν, διὰ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Ἡρώδην, τετραρχούντα αὐτῆς, ὡς φησι Λουκάς· ἀλλ' ἡ Βη θλεὲμ ἦν ὕποπτος, ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ κειμένη. Όπως — κληθήσεται. Καὶ ποῖοι προφῆται τοῦτο εἶπον, μὴ ζητήσῃς· οὐχ εὑρήσεις γὰρ, διότι πολλὰ τῶν προφητικών βιβλίων ἀπώλοντο, τὰ μὲν ἐν ταῖς αἰχμαλωσίαις, τὰ δὲ καὶ ἐξ ἀμελείας των Εβραίων, τινὰ δὲ καὶ ἐκ κακουργίας. Varia lectiones et nola. Alec fentenius in codicis sui margine repererat. In neutro meorum comparent. Sunt autem repetita ex Theophylacto, e quo addidi. Vide edit. Paris. 1951, in-fol. p. 16. Β. (*) Amplius non rex (eral), sed procurator seu preses Ju lew Pilatus a Tiberio Caesare Roma uis. sus erat.

secundum suam gubernationem. Rhama nomen σθαι δι' οικονομίαν. Ῥαμὰ μὲν οὖν όνομα ἦν τύπου, erat loci in Bethleem. Nominavit autem Bethleem Rachel, propter Rachel uxorem Jacob, quæ in Bethleem sepulta est. Postquam autem dixit: Vox in Rhama audita est, subdens declarat, quæ vox fuerit, nempe lamentatio, ploratus, et fletus multus, propter crudelissimam puerorum exstinctionem. Et noluit Bethleem consolationem admittere, quia pneri sui non sunt, hoc est, non vivunt. Ilinc autem calamitatis aperuit magnitudinem. Vers. 19. Μortuo Vers. 20. Pueri. Terram Israel simpliciter dixit Palæstinam. Quærentes autem ɔnimam pueri, ut eam auferrent, et a corpore separarent, dicit eos qui Herodem contingebant. † Mortem acerbam habuit llerodes. Febre enim, dysenteria, scabie, podagra ac verendurum putredine, generatione vermium, spirandi difficultate, ac tremore membrorum malam solvit animam. Vers. 21. Qui excitatus - Vers. 22. Ire. Volebat quidem habitare in partibus Judææ, siquidem Juda'a et Galilea Palestinæ regiones erant. Verum propter Ar. helaum timuit illo ire, ne forte et ipse patrem imitaretur. Neque enim determinate significaverat angelus habitationis locum, ut fiduciaın habere posset. Scire autem oportet, quod, mortuo puerorum interfecture Herode, quatuor filiis ejus electis, divisit Cæsar Augustus regnum ipsius. Archelao quidem Judææ regionem distribuit; aliis vero partes alias, sicut dicit Lucas ". Ens autem reges tetrarchas nominavit, quoniam quisque corum quartæ partis principatum tenebat. Quod si Lucas Pontium Pilatum Judzæ præsidem scripsit, nihil nirum. Postmodum enim Archelao e regno propter accusationes ejecto, in posterum nemo rix, sed procurator dicebatur. Itaque Pilatus in præsiden› Judæ sub Tiberio Cæsarea Roma missus est (i). Vers. 29. Οraculo autem accepto Vers. 23. Nazareth. Atqui si in Judæam ire metuebat propter Archelaum, oportebat et Galilæam timere propter fratrem ejus Herodem, qui in ea tetrarcha erat, sicut dicit Lucas. Verum Bethleem, sita in Judæa, suspecta erat. Vers. 23. U vocabitur. Et ubinam hoc prophetæ dixerunt? Ne quæras; neque enim invenies. Plurima enim propheticorum voluminum perierunt: partim quidem per frequentes captivitates; partim autem propter Hebræorum negligen - tiam; nonnulla quoque propter malitiam. ss Luc. 111, 1. ἐν Βηθλεέμ· Ραχήλ δὲ τὴν Βηθλεὲμ ὠνόμασεν, ἀπὸ Ραχήλ, τῆς γυναικός Ἰακώβ, ταφείσης ἐν Βηθλεέμ. Εἰπὼν δὲ, ὅτι φωνὴ ἐν Ῥαμὰ ἠκούσθη, ἐφερμηνεύει, τίς ἦν ἡ φωνὴ, ὅτι θρήνος, καὶ τὰ ἑξῆς, διὰ τὴν ὠμοτάτην ἀναίρεσιν τῶν παιδίων. Καὶ οὐκ ἤθελεν ἡ Βηθλεὲμ παρηγορηθήναι, διότι οὐκ εἰσὶ τὰ παιδία αὐτῆς, τουτέστιν, οὐ ζῶσιν. Εντεῦθεν δὲ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ πάθους ἐνέφηνε. Τελευτήσαντος - παιδίου. Γὴν Ἰσραήλ, ἁπλῶς εἶπε τὴν Παλαιστίνην ζητοῦντας δὲ τὴν ψυχὴν τοῦ παιδίου, τοῦ ἐξᾶραι αὐτὴν, καὶ διαζεύξαι τοῦ σώ ματός, φησὶ τοὺς περὶ τὸν Ηρώδην. + Μικράν τελευτὴν ἔσχεν ὁ Ἡρώδης, πυρετῷ καὶ δυσεντερίᾳ, καὶ κνησμῷ καὶ ὄγκῳ ποδῶν, καὶ σήψει τοῦ αἰδοίου σκώληκας γεννώσῃ, καὶ δυσπνοία, καὶ τρόμῳ, καὶ σπασμῷ τῶν μελῶν, ἀποῤῥήξας τὴν πονηρὰν ψυχήν. Ο δὲ ἐγερθεὶς — ἀπελθεῖν. Ἑβούλετο μὲν κατοι κῆσαι ἐν τοῖς μέρεσι τῆς Ἰουδαίας χώραι γὰρ ἦσαν τῆς Παλαιστίνης, ἥ τε Ἰουδαία καὶ ἡ Γαλιλαία· διὰ ή δὲ τὸν ᾿Αρχέλαον ἐφοβήθη ἐκεῖ ἀπελθεῖν, μήποτε καὶ αὐτὸς μιμήσηται τὸν πατέρα. Οὐ γὰρ ἰδικῶς ἐσήμανεν ὁ ἄγγελος τὸν τόπον τῆς κατοικίας, ἵνα έχοι θαῤῥεῖν. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι, τοῦ παιδοκτόνου Ηρώδου τελευτήσαντος, τοῖς προκριθείσι τέσσαρσι τούτου παισὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ διείλεν ὁ Καίσαρ Αύγου στος· καὶ τῷ μὲν Ἀρχελάῳ τὴν Ἰουδαίαν χώραν ἀπένειμε, τοῖς ἄλλοις δὲ τὰς ἄλλας μερίδας, ως φησιν ὁ Λουκᾶς. Ονόμασε δὲ αὐτοὺς βασιλεῖς τε τράρχας, διότι έκαστος τετάρτης μερίδος ήρχεν. Εἰ δὲ ὁ Λουκᾶς τὸν Πόντιον Πιλάτον ἡγεμονεύειν τῆς Ἰουδαίας ἀνέγραψεν, οὐδὲν καινόν. Ὕστερον γάρ, Αρχελάου τῆς βασιλείας ἐκπεσόντος ἐκ κατηγορίας, οὐκέτι βασιλεὺς, ἀλλ' ἐπίτροπος, εἴτουν ἡγεμὼν τῆς Ἰουδαίας ὁ Πιλάτος ὑπὸ Τιβερίου Καίσαρος ἀπὸ Ρώμης ἐξαπεστάλη. Χρηματισθεὶς δὲ Ναζαρέτ. Καὶ μὴν, εἰ τὴν Ἰουδαίαν ἐφοβήθη, δι' 'Αρχέλαον, ἔδει φοβηθῆναι καὶ τὴν Γαλιλαίαν, διὰ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Ἡρώδην, τετραρχούντα αὐτῆς, ὡς φησι Λουκάς· ἀλλ' ἡ Βη θλεὲμ ἦν ὕποπτος, ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ κειμένη. Όπως — κληθήσεται. Καὶ ποῖοι προφῆται τοῦτο εἶπον, μὴ ζητήσῃς· οὐχ εὑρήσεις γὰρ, διότι πολλὰ τῶν προφητικών βιβλίων ἀπώλοντο, τὰ μὲν ἐν ταῖς αἰχμαλωσίαις, τὰ δὲ καὶ ἐξ ἀμελείας των Εβραίων, τινὰ δὲ καὶ ἐκ κακουργίας. Varia lectiones et nola. Alec fentenius in codicis sui margine repererat. In neutro meorum comparent. Sunt autem repetita ex Theophylacto, e quo addidi. Vide edit. Paris. 1951, in-fol. p. 16. Β. (*) Amplius non rex (eral), sed procurator seu preses Ju lew Pilatus a Tiberio Caesare Roma uis. sus erat.

CAP. III. ΚΕΦ. Γ'. Πρώτος Ἰωάννης ἐκήρυξε βασιλείαν CAP. III. Primus Joannes prædicavit regnum οὐρανῶν. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις - Ἰουδαίας. Εν ποίαι; ἡμέτ ραις; Οὐ γὰρ ὁπότε, παῖς ὢν ὁ Ἰησοῦς, εἰς Ναζαρετ ἦλθεν ἐξ Αἰγύπτου, ἀλλ' ἐν τῷ τριακοστῷ αὐω τοῦ πάντως ἔτει, καθώς ἱστορεῖ Λουκᾶς. Αλλ' ἔθος ἐπὶ τῇ Γραφῇ, τὸ ἐν ταῖς ἡμέραις εκείναις έχωλύτως λέγειν, ἐφ' οὗ ἂν ἐθελήσῃ χρόνου, δηλούσῃ μόν τον τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, ἐν ᾧ γέγονεν, & διηγήσασθαι βούλεται, καθάπερ καὶ νῦν ὁ Εὐαγγελιστὴς ἐποίησε, τὰ ἐν μέσῳ παραδραμών. Καὶ διατί μετὰ τριακοστὸν ἔτος ὁ Χριστὸς ἦλθεν ἐπὶ τὸ βάπτισμα; Διότι ἡ ἡλικία αὕτη στερεοῦ καὶ καθεστηκότος ἐστὶ φρονήματος. Ἐπεὶ γὰρ ἔμελλε μεταποιεῖν μὲν τὸν παλαιὸν νόμον, νομοθετεῖν δὲ τὸν νέον, τὸ δὲ μεταποιεῖν καὶ νομοθετεῖν τοιούτου δεῖται φρονήματος, ἀνέμεινε ταύτην τὴν ἡλικίαν. Δι ελθὼν γὰρ πρότερον τὰς ἐπισφαλεῖς ἡλικίας, λέγω δὴ τὴν παιδικὴν, ἐν ᾗ πολὺ τὸ ἀνόητον, καὶ τὴν μειρακιώδη, ἐν ᾗ σφοδρὸν τὸ φιλήδονον, καὶ τὴν νεανικήν, ἐν ᾗ λίαν τὸ φιλοχρήματον, ἐν τῇ ἀνδρικῇ, κατά τε σῶμα καὶ φρόνημα, λοιπὸν ἦλθεν ἐπὶ τὸ βάπτισμα, ἵνα, ἀπὸ τούτου ἀναδειχθεὶς, ἐντεῦθεν ἄρξηται τοῦ διδάσκειν καὶ σημεῖα ποιεῖν. Διὰ τοῦτο γὰρ τότε καὶ ὁ Ἰωάννης ὑπὸ Θεοῦ πέμπεται πρὸς τὸν Ἰορδάνην κηρύσσων βάπτισμα, ἵνα διὰ τὸ βάπτισμα συν δράμωσι πολλοὶ, καὶ ἐπιστὰς ὁ Χριστὸς μέσον πολύ λῶν μαρτυρηθῇ, κάτωθεν μὲν περὶ Ἰωάννου, ἄνωθεν δὲ παρὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ ἐντεῦθεν, ἐπισπασάμενο; αὐτοὺς ἄρξηται - σταγωγεῖν καὶ θαυματουργεῖν. Καὶ πόθεν ὁ Ἰωάννης παραγέγονεν; Ἀπὸ τῆς ἐνα δοτέρας ερήμου. Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, ὅτι Εγένετο ῥῆμα Θεοῦ ἐπὶ Ἰωάννην τὸν τοῦ Ζαχαρίου υἱὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν περίχωρον τοῦ Ιορδάνου. Ταύτην τοίνυν τὴν περίχωρον ὁ Ματθαῖος ἔρημον τῆς Ἰουδαίας ὠνόμασε. Δύο γὰρ νοοί μεν ἐρήμους· μίαν μὲν τὴν ἐνδοτέραν, ἀφ' ἧς ἦλθε δευτέραν δε, τὴν παρὰ τὸν Ἰορδάνην, ἐφ᾽ ἣν ἐξ· ἢ θε. Καὶ λέγων - ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Με τανοεῖτε, φησίν, ἐφ᾽ οἷς ἡμαρτήκατε ἤγγικε γὰρ ὁ Χριστός, ὀπίσω μου ερχόμενος (τοῦτον γὰρ νῦν ὄνο μάζει βασιλείαν οὐρανῶν, ὡς βασιλέα οὐράνιον, κατά τὴν θεότητα), δ, εὑρίσκων ὑμᾶς μετανοούντας, δω ρήσεται ἄφεσιν τῶν ἡμαρτημένων. Η βασιλείαν οὐρανῶν λέγει τὴν πολιτείαν τῶν ἀγγέλων, ἣν ὁ Χριστὸς ὅσον οὔπω νομοθετεῖν ἔμελλε διὰ τῶν εὐαγγελικῶν ἐντολῶν. Λέγεται δὲ βασιλεία οὐρανῶν καὶ ἡ ἀπόλαυσις τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν. Δηλοῖ δὲ καὶ ἄλλα πλείονα τὸ ὄνομα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, πολυσήμαντον ὂν, ὡς προϊόντες εύρήσομεν. * Luc. 111, 23. 47 L. 111, 25. Variæ lectiones Ita uterque Coles. Hentenius id non expres sit. Mibi in nientem veniebat, ἀπολύτως. absolute. Ex Chrysostomo, qui hæc tractal t. VII, p. 139 nihil in hanc rem efficitur. culorum. Cap. III, vers. 1. In diebus autem Judaa. In quibus diebus? Neque enim quando Jesus puer adhuc ex Ægypto venit Nazareth, sed cum jam triginta esset annorum, sicut narrat Lucas ". Verum Scripturæ mos est, In diebus illis dicere, hoc est, sequentibus, de quolibet tempore, manifestando solum tempus illud, quo facia sun', quæ narrare vult: quemadmodum nunc fecit Evangelista, quæ in medio´sunt prætermittens. Et quare post tricesimum annum venit Christus ad baptisma? Quia ætas hæc solidæ atque perfect:e prudentiæ est. Quia enim futurum erat, ut veterem transmutaret legein, novamque conderet; ad transmutandum autem et statuendum tali opus crat sapientia: ideo tantam exspectavit ætatem. Primum siquidem lubricas pertransiens atates, nempe pueritiam, quæ multam habet insipientiam adolescentiam, cujus est vehementia voluptatum; juventutem, in qua nimia est avaritia; postea in ætate virili, tam quoad corpus, quam quoad prudentiaun, venit ad baptisma: ut ab hoc demonstra - tus, deinceps docere inciperet, signaque facere. Propter hoc enim etiam tune Joannes a Deo mittitur ad Jordanen, predicans baptismum, ut baptisini causa multi concurrerent, et in medio multorum astans Christus, testimonium acciperet, inferne quidem a Juanne, superne vero a Patre et Spiritu sancto, et hinc eus attrabens, inciperet sacris initiare, miracula edere. Unde autem venit Joannes? Ab interiori eremo. Ait enim Lucas: Factum est verbum Domini super Joannem, Zachariæ filium, in deserto; et venit in regionem, quæ circa Jurdanem erat ". Hanc igitur regionem, quæ circa Jordanem erat, Matthæus desertum nominavit Judææ. Duas siquidem innuit eremos: unam interiorem, a qua venit Joannes; alteram, quæ circa Jordanem erat ad quam venit. Vers. 2. Ει dicens regnum cœlorum. Pœniteat, inquit, vos errorum vestrorum; instat enim Christus, qui post ne venturus est (uam hunc nominat hic regnum cœlorum, utpote crelestem Regem, secundum divinitatem): qui si vos invenerit resipiscentes, donabit peccatorum remissionem. Vel regnum coelorum dicit politiam angelicam, quam Christus paulo post conditurus erat per evangelica præcepta. Dicitur quoque regnumi calorum, fruitio coelestium bonorum. Signilicat et alia plura nomen varie significativum regnum cœlorum, prout in sequentibus erit invenire. et notæ. Κηρύσσειν Β. Περὶ τόν Α, Τῶν ἁμαρτημάτων Α.

CAP. III. ΚΕΦ. Γ'. Πρώτος Ἰωάννης ἐκήρυξε βασιλείαν CAP. III. Primus Joannes prædicavit regnum οὐρανῶν. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις - Ἰουδαίας. Εν ποίαι; ἡμέτ ραις; Οὐ γὰρ ὁπότε, παῖς ὢν ὁ Ἰησοῦς, εἰς Ναζαρετ ἦλθεν ἐξ Αἰγύπτου, ἀλλ' ἐν τῷ τριακοστῷ αὐω τοῦ πάντως ἔτει, καθώς ἱστορεῖ Λουκᾶς. Αλλ' ἔθος ἐπὶ τῇ Γραφῇ, τὸ ἐν ταῖς ἡμέραις εκείναις έχωλύτως λέγειν, ἐφ' οὗ ἂν ἐθελήσῃ χρόνου, δηλούσῃ μόν τον τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, ἐν ᾧ γέγονεν, & διηγήσασθαι βούλεται, καθάπερ καὶ νῦν ὁ Εὐαγγελιστὴς ἐποίησε, τὰ ἐν μέσῳ παραδραμών. Καὶ διατί μετὰ τριακοστὸν ἔτος ὁ Χριστὸς ἦλθεν ἐπὶ τὸ βάπτισμα; Διότι ἡ ἡλικία αὕτη στερεοῦ καὶ καθεστηκότος ἐστὶ φρονήματος. Ἐπεὶ γὰρ ἔμελλε μεταποιεῖν μὲν τὸν παλαιὸν νόμον, νομοθετεῖν δὲ τὸν νέον, τὸ δὲ μεταποιεῖν καὶ νομοθετεῖν τοιούτου δεῖται φρονήματος, ἀνέμεινε ταύτην τὴν ἡλικίαν. Δι ελθὼν γὰρ πρότερον τὰς ἐπισφαλεῖς ἡλικίας, λέγω δὴ τὴν παιδικὴν, ἐν ᾗ πολὺ τὸ ἀνόητον, καὶ τὴν μειρακιώδη, ἐν ᾗ σφοδρὸν τὸ φιλήδονον, καὶ τὴν νεανικήν, ἐν ᾗ λίαν τὸ φιλοχρήματον, ἐν τῇ ἀνδρικῇ, κατά τε σῶμα καὶ φρόνημα, λοιπὸν ἦλθεν ἐπὶ τὸ βάπτισμα, ἵνα, ἀπὸ τούτου ἀναδειχθεὶς, ἐντεῦθεν ἄρξηται τοῦ διδάσκειν καὶ σημεῖα ποιεῖν. Διὰ τοῦτο γὰρ τότε καὶ ὁ Ἰωάννης ὑπὸ Θεοῦ πέμπεται πρὸς τὸν Ἰορδάνην κηρύσσων βάπτισμα, ἵνα διὰ τὸ βάπτισμα συν δράμωσι πολλοὶ, καὶ ἐπιστὰς ὁ Χριστὸς μέσον πολύ λῶν μαρτυρηθῇ, κάτωθεν μὲν περὶ Ἰωάννου, ἄνωθεν δὲ παρὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ ἐντεῦθεν, ἐπισπασάμενο; αὐτοὺς ἄρξηται - σταγωγεῖν καὶ θαυματουργεῖν. Καὶ πόθεν ὁ Ἰωάννης παραγέγονεν; Ἀπὸ τῆς ἐνα δοτέρας ερήμου. Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, ὅτι Εγένετο ῥῆμα Θεοῦ ἐπὶ Ἰωάννην τὸν τοῦ Ζαχαρίου υἱὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν περίχωρον τοῦ Ιορδάνου. Ταύτην τοίνυν τὴν περίχωρον ὁ Ματθαῖος ἔρημον τῆς Ἰουδαίας ὠνόμασε. Δύο γὰρ νοοί μεν ἐρήμους· μίαν μὲν τὴν ἐνδοτέραν, ἀφ' ἧς ἦλθε δευτέραν δε, τὴν παρὰ τὸν Ἰορδάνην, ἐφ᾽ ἣν ἐξ· ἢ θε. Καὶ λέγων - ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Με τανοεῖτε, φησίν, ἐφ᾽ οἷς ἡμαρτήκατε ἤγγικε γὰρ ὁ Χριστός, ὀπίσω μου ερχόμενος (τοῦτον γὰρ νῦν ὄνο μάζει βασιλείαν οὐρανῶν, ὡς βασιλέα οὐράνιον, κατά τὴν θεότητα), δ, εὑρίσκων ὑμᾶς μετανοούντας, δω ρήσεται ἄφεσιν τῶν ἡμαρτημένων. Η βασιλείαν οὐρανῶν λέγει τὴν πολιτείαν τῶν ἀγγέλων, ἣν ὁ Χριστὸς ὅσον οὔπω νομοθετεῖν ἔμελλε διὰ τῶν εὐαγγελικῶν ἐντολῶν. Λέγεται δὲ βασιλεία οὐρανῶν καὶ ἡ ἀπόλαυσις τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν. Δηλοῖ δὲ καὶ ἄλλα πλείονα τὸ ὄνομα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, πολυσήμαντον ὂν, ὡς προϊόντες εύρήσομεν. * Luc. 111, 23. 47 L. 111, 25. Variæ lectiones Ita uterque Coles. Hentenius id non expres sit. Mibi in nientem veniebat, ἀπολύτως. absolute. Ex Chrysostomo, qui hæc tractal t. VII, p. 139 nihil in hanc rem efficitur. culorum. Cap. III, vers. 1. In diebus autem Judaa. In quibus diebus? Neque enim quando Jesus puer adhuc ex Ægypto venit Nazareth, sed cum jam triginta esset annorum, sicut narrat Lucas ". Verum Scripturæ mos est, In diebus illis dicere, hoc est, sequentibus, de quolibet tempore, manifestando solum tempus illud, quo facia sun', quæ narrare vult: quemadmodum nunc fecit Evangelista, quæ in medio´sunt prætermittens. Et quare post tricesimum annum venit Christus ad baptisma? Quia ætas hæc solidæ atque perfect:e prudentiæ est. Quia enim futurum erat, ut veterem transmutaret legein, novamque conderet; ad transmutandum autem et statuendum tali opus crat sapientia: ideo tantam exspectavit ætatem. Primum siquidem lubricas pertransiens atates, nempe pueritiam, quæ multam habet insipientiam adolescentiam, cujus est vehementia voluptatum; juventutem, in qua nimia est avaritia; postea in ætate virili, tam quoad corpus, quam quoad prudentiaun, venit ad baptisma: ut ab hoc demonstra - tus, deinceps docere inciperet, signaque facere. Propter hoc enim etiam tune Joannes a Deo mittitur ad Jordanen, predicans baptismum, ut baptisini causa multi concurrerent, et in medio multorum astans Christus, testimonium acciperet, inferne quidem a Juanne, superne vero a Patre et Spiritu sancto, et hinc eus attrabens, inciperet sacris initiare, miracula edere. Unde autem venit Joannes? Ab interiori eremo. Ait enim Lucas: Factum est verbum Domini super Joannem, Zachariæ filium, in deserto; et venit in regionem, quæ circa Jurdanem erat ". Hanc igitur regionem, quæ circa Jordanem erat, Matthæus desertum nominavit Judææ. Duas siquidem innuit eremos: unam interiorem, a qua venit Joannes; alteram, quæ circa Jordanem erat ad quam venit. Vers. 2. Ει dicens regnum cœlorum. Pœniteat, inquit, vos errorum vestrorum; instat enim Christus, qui post ne venturus est (uam hunc nominat hic regnum cœlorum, utpote crelestem Regem, secundum divinitatem): qui si vos invenerit resipiscentes, donabit peccatorum remissionem. Vel regnum coelorum dicit politiam angelicam, quam Christus paulo post conditurus erat per evangelica præcepta. Dicitur quoque regnumi calorum, fruitio coelestium bonorum. Signilicat et alia plura nomen varie significativum regnum cœlorum, prout in sequentibus erit invenire. et notæ. Κηρύσσειν Β. Περὶ τόν Α, Τῶν ἁμαρτημάτων Α.

CAP. III. ΚΕΦ. Γ'. Πρώτος Ἰωάννης ἐκήρυξε βασιλείαν CAP. III. Primus Joannes prædicavit regnum οὐρανῶν. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις - Ἰουδαίας. Εν ποίαι; ἡμέτ ραις; Οὐ γὰρ ὁπότε, παῖς ὢν ὁ Ἰησοῦς, εἰς Ναζαρετ ἦλθεν ἐξ Αἰγύπτου, ἀλλ' ἐν τῷ τριακοστῷ αὐω τοῦ πάντως ἔτει, καθώς ἱστορεῖ Λουκᾶς. Αλλ' ἔθος ἐπὶ τῇ Γραφῇ, τὸ ἐν ταῖς ἡμέραις εκείναις έχωλύτως λέγειν, ἐφ' οὗ ἂν ἐθελήσῃ χρόνου, δηλούσῃ μόν τον τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, ἐν ᾧ γέγονεν, & διηγήσασθαι βούλεται, καθάπερ καὶ νῦν ὁ Εὐαγγελιστὴς ἐποίησε, τὰ ἐν μέσῳ παραδραμών. Καὶ διατί μετὰ τριακοστὸν ἔτος ὁ Χριστὸς ἦλθεν ἐπὶ τὸ βάπτισμα; Διότι ἡ ἡλικία αὕτη στερεοῦ καὶ καθεστηκότος ἐστὶ φρονήματος. Ἐπεὶ γὰρ ἔμελλε μεταποιεῖν μὲν τὸν παλαιὸν νόμον, νομοθετεῖν δὲ τὸν νέον, τὸ δὲ μεταποιεῖν καὶ νομοθετεῖν τοιούτου δεῖται φρονήματος, ἀνέμεινε ταύτην τὴν ἡλικίαν. Δι ελθὼν γὰρ πρότερον τὰς ἐπισφαλεῖς ἡλικίας, λέγω δὴ τὴν παιδικὴν, ἐν ᾗ πολὺ τὸ ἀνόητον, καὶ τὴν μειρακιώδη, ἐν ᾗ σφοδρὸν τὸ φιλήδονον, καὶ τὴν νεανικήν, ἐν ᾗ λίαν τὸ φιλοχρήματον, ἐν τῇ ἀνδρικῇ, κατά τε σῶμα καὶ φρόνημα, λοιπὸν ἦλθεν ἐπὶ τὸ βάπτισμα, ἵνα, ἀπὸ τούτου ἀναδειχθεὶς, ἐντεῦθεν ἄρξηται τοῦ διδάσκειν καὶ σημεῖα ποιεῖν. Διὰ τοῦτο γὰρ τότε καὶ ὁ Ἰωάννης ὑπὸ Θεοῦ πέμπεται πρὸς τὸν Ἰορδάνην κηρύσσων βάπτισμα, ἵνα διὰ τὸ βάπτισμα συν δράμωσι πολλοὶ, καὶ ἐπιστὰς ὁ Χριστὸς μέσον πολύ λῶν μαρτυρηθῇ, κάτωθεν μὲν περὶ Ἰωάννου, ἄνωθεν δὲ παρὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ ἐντεῦθεν, ἐπισπασάμενο; αὐτοὺς ἄρξηται - σταγωγεῖν καὶ θαυματουργεῖν. Καὶ πόθεν ὁ Ἰωάννης παραγέγονεν; Ἀπὸ τῆς ἐνα δοτέρας ερήμου. Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, ὅτι Εγένετο ῥῆμα Θεοῦ ἐπὶ Ἰωάννην τὸν τοῦ Ζαχαρίου υἱὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν περίχωρον τοῦ Ιορδάνου. Ταύτην τοίνυν τὴν περίχωρον ὁ Ματθαῖος ἔρημον τῆς Ἰουδαίας ὠνόμασε. Δύο γὰρ νοοί μεν ἐρήμους· μίαν μὲν τὴν ἐνδοτέραν, ἀφ' ἧς ἦλθε δευτέραν δε, τὴν παρὰ τὸν Ἰορδάνην, ἐφ᾽ ἣν ἐξ· ἢ θε. Καὶ λέγων - ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Με τανοεῖτε, φησίν, ἐφ᾽ οἷς ἡμαρτήκατε ἤγγικε γὰρ ὁ Χριστός, ὀπίσω μου ερχόμενος (τοῦτον γὰρ νῦν ὄνο μάζει βασιλείαν οὐρανῶν, ὡς βασιλέα οὐράνιον, κατά τὴν θεότητα), δ, εὑρίσκων ὑμᾶς μετανοούντας, δω ρήσεται ἄφεσιν τῶν ἡμαρτημένων. Η βασιλείαν οὐρανῶν λέγει τὴν πολιτείαν τῶν ἀγγέλων, ἣν ὁ Χριστὸς ὅσον οὔπω νομοθετεῖν ἔμελλε διὰ τῶν εὐαγγελικῶν ἐντολῶν. Λέγεται δὲ βασιλεία οὐρανῶν καὶ ἡ ἀπόλαυσις τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν. Δηλοῖ δὲ καὶ ἄλλα πλείονα τὸ ὄνομα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, πολυσήμαντον ὂν, ὡς προϊόντες εύρήσομεν. * Luc. 111, 23. 47 L. 111, 25. Variæ lectiones Ita uterque Coles. Hentenius id non expres sit. Mibi in nientem veniebat, ἀπολύτως. absolute. Ex Chrysostomo, qui hæc tractal t. VII, p. 139 nihil in hanc rem efficitur. culorum. Cap. III, vers. 1. In diebus autem Judaa. In quibus diebus? Neque enim quando Jesus puer adhuc ex Ægypto venit Nazareth, sed cum jam triginta esset annorum, sicut narrat Lucas ". Verum Scripturæ mos est, In diebus illis dicere, hoc est, sequentibus, de quolibet tempore, manifestando solum tempus illud, quo facia sun', quæ narrare vult: quemadmodum nunc fecit Evangelista, quæ in medio´sunt prætermittens. Et quare post tricesimum annum venit Christus ad baptisma? Quia ætas hæc solidæ atque perfect:e prudentiæ est. Quia enim futurum erat, ut veterem transmutaret legein, novamque conderet; ad transmutandum autem et statuendum tali opus crat sapientia: ideo tantam exspectavit ætatem. Primum siquidem lubricas pertransiens atates, nempe pueritiam, quæ multam habet insipientiam adolescentiam, cujus est vehementia voluptatum; juventutem, in qua nimia est avaritia; postea in ætate virili, tam quoad corpus, quam quoad prudentiaun, venit ad baptisma: ut ab hoc demonstra - tus, deinceps docere inciperet, signaque facere. Propter hoc enim etiam tune Joannes a Deo mittitur ad Jordanen, predicans baptismum, ut baptisini causa multi concurrerent, et in medio multorum astans Christus, testimonium acciperet, inferne quidem a Juanne, superne vero a Patre et Spiritu sancto, et hinc eus attrabens, inciperet sacris initiare, miracula edere. Unde autem venit Joannes? Ab interiori eremo. Ait enim Lucas: Factum est verbum Domini super Joannem, Zachariæ filium, in deserto; et venit in regionem, quæ circa Jurdanem erat ". Hanc igitur regionem, quæ circa Jordanem erat, Matthæus desertum nominavit Judææ. Duas siquidem innuit eremos: unam interiorem, a qua venit Joannes; alteram, quæ circa Jordanem erat ad quam venit. Vers. 2. Ει dicens regnum cœlorum. Pœniteat, inquit, vos errorum vestrorum; instat enim Christus, qui post ne venturus est (uam hunc nominat hic regnum cœlorum, utpote crelestem Regem, secundum divinitatem): qui si vos invenerit resipiscentes, donabit peccatorum remissionem. Vel regnum coelorum dicit politiam angelicam, quam Christus paulo post conditurus erat per evangelica præcepta. Dicitur quoque regnumi calorum, fruitio coelestium bonorum. Signilicat et alia plura nomen varie significativum regnum cœlorum, prout in sequentibus erit invenire. et notæ. Κηρύσσειν Β. Περὶ τόν Α, Τῶν ἁμαρτημάτων Α.

CAP. III. ΚΕΦ. Γ'. Πρώτος Ἰωάννης ἐκήρυξε βασιλείαν CAP. III. Primus Joannes prædicavit regnum οὐρανῶν. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις - Ἰουδαίας. Εν ποίαι; ἡμέτ ραις; Οὐ γὰρ ὁπότε, παῖς ὢν ὁ Ἰησοῦς, εἰς Ναζαρετ ἦλθεν ἐξ Αἰγύπτου, ἀλλ' ἐν τῷ τριακοστῷ αὐω τοῦ πάντως ἔτει, καθώς ἱστορεῖ Λουκᾶς. Αλλ' ἔθος ἐπὶ τῇ Γραφῇ, τὸ ἐν ταῖς ἡμέραις εκείναις έχωλύτως λέγειν, ἐφ' οὗ ἂν ἐθελήσῃ χρόνου, δηλούσῃ μόν τον τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, ἐν ᾧ γέγονεν, & διηγήσασθαι βούλεται, καθάπερ καὶ νῦν ὁ Εὐαγγελιστὴς ἐποίησε, τὰ ἐν μέσῳ παραδραμών. Καὶ διατί μετὰ τριακοστὸν ἔτος ὁ Χριστὸς ἦλθεν ἐπὶ τὸ βάπτισμα; Διότι ἡ ἡλικία αὕτη στερεοῦ καὶ καθεστηκότος ἐστὶ φρονήματος. Ἐπεὶ γὰρ ἔμελλε μεταποιεῖν μὲν τὸν παλαιὸν νόμον, νομοθετεῖν δὲ τὸν νέον, τὸ δὲ μεταποιεῖν καὶ νομοθετεῖν τοιούτου δεῖται φρονήματος, ἀνέμεινε ταύτην τὴν ἡλικίαν. Δι ελθὼν γὰρ πρότερον τὰς ἐπισφαλεῖς ἡλικίας, λέγω δὴ τὴν παιδικὴν, ἐν ᾗ πολὺ τὸ ἀνόητον, καὶ τὴν μειρακιώδη, ἐν ᾗ σφοδρὸν τὸ φιλήδονον, καὶ τὴν νεανικήν, ἐν ᾗ λίαν τὸ φιλοχρήματον, ἐν τῇ ἀνδρικῇ, κατά τε σῶμα καὶ φρόνημα, λοιπὸν ἦλθεν ἐπὶ τὸ βάπτισμα, ἵνα, ἀπὸ τούτου ἀναδειχθεὶς, ἐντεῦθεν ἄρξηται τοῦ διδάσκειν καὶ σημεῖα ποιεῖν. Διὰ τοῦτο γὰρ τότε καὶ ὁ Ἰωάννης ὑπὸ Θεοῦ πέμπεται πρὸς τὸν Ἰορδάνην κηρύσσων βάπτισμα, ἵνα διὰ τὸ βάπτισμα συν δράμωσι πολλοὶ, καὶ ἐπιστὰς ὁ Χριστὸς μέσον πολύ λῶν μαρτυρηθῇ, κάτωθεν μὲν περὶ Ἰωάννου, ἄνωθεν δὲ παρὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ ἐντεῦθεν, ἐπισπασάμενο; αὐτοὺς ἄρξηται - σταγωγεῖν καὶ θαυματουργεῖν. Καὶ πόθεν ὁ Ἰωάννης παραγέγονεν; Ἀπὸ τῆς ἐνα δοτέρας ερήμου. Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, ὅτι Εγένετο ῥῆμα Θεοῦ ἐπὶ Ἰωάννην τὸν τοῦ Ζαχαρίου υἱὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν περίχωρον τοῦ Ιορδάνου. Ταύτην τοίνυν τὴν περίχωρον ὁ Ματθαῖος ἔρημον τῆς Ἰουδαίας ὠνόμασε. Δύο γὰρ νοοί μεν ἐρήμους· μίαν μὲν τὴν ἐνδοτέραν, ἀφ' ἧς ἦλθε δευτέραν δε, τὴν παρὰ τὸν Ἰορδάνην, ἐφ᾽ ἣν ἐξ· ἢ θε. Καὶ λέγων - ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Με τανοεῖτε, φησίν, ἐφ᾽ οἷς ἡμαρτήκατε ἤγγικε γὰρ ὁ Χριστός, ὀπίσω μου ερχόμενος (τοῦτον γὰρ νῦν ὄνο μάζει βασιλείαν οὐρανῶν, ὡς βασιλέα οὐράνιον, κατά τὴν θεότητα), δ, εὑρίσκων ὑμᾶς μετανοούντας, δω ρήσεται ἄφεσιν τῶν ἡμαρτημένων. Η βασιλείαν οὐρανῶν λέγει τὴν πολιτείαν τῶν ἀγγέλων, ἣν ὁ Χριστὸς ὅσον οὔπω νομοθετεῖν ἔμελλε διὰ τῶν εὐαγγελικῶν ἐντολῶν. Λέγεται δὲ βασιλεία οὐρανῶν καὶ ἡ ἀπόλαυσις τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν. Δηλοῖ δὲ καὶ ἄλλα πλείονα τὸ ὄνομα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, πολυσήμαντον ὂν, ὡς προϊόντες εύρήσομεν. * Luc. 111, 23. 47 L. 111, 25. Variæ lectiones Ita uterque Coles. Hentenius id non expres sit. Mibi in nientem veniebat, ἀπολύτως. absolute. Ex Chrysostomo, qui hæc tractal t. VII, p. 139 nihil in hanc rem efficitur. culorum. Cap. III, vers. 1. In diebus autem Judaa. In quibus diebus? Neque enim quando Jesus puer adhuc ex Ægypto venit Nazareth, sed cum jam triginta esset annorum, sicut narrat Lucas ". Verum Scripturæ mos est, In diebus illis dicere, hoc est, sequentibus, de quolibet tempore, manifestando solum tempus illud, quo facia sun', quæ narrare vult: quemadmodum nunc fecit Evangelista, quæ in medio´sunt prætermittens. Et quare post tricesimum annum venit Christus ad baptisma? Quia ætas hæc solidæ atque perfect:e prudentiæ est. Quia enim futurum erat, ut veterem transmutaret legein, novamque conderet; ad transmutandum autem et statuendum tali opus crat sapientia: ideo tantam exspectavit ætatem. Primum siquidem lubricas pertransiens atates, nempe pueritiam, quæ multam habet insipientiam adolescentiam, cujus est vehementia voluptatum; juventutem, in qua nimia est avaritia; postea in ætate virili, tam quoad corpus, quam quoad prudentiaun, venit ad baptisma: ut ab hoc demonstra - tus, deinceps docere inciperet, signaque facere. Propter hoc enim etiam tune Joannes a Deo mittitur ad Jordanen, predicans baptismum, ut baptisini causa multi concurrerent, et in medio multorum astans Christus, testimonium acciperet, inferne quidem a Juanne, superne vero a Patre et Spiritu sancto, et hinc eus attrabens, inciperet sacris initiare, miracula edere. Unde autem venit Joannes? Ab interiori eremo. Ait enim Lucas: Factum est verbum Domini super Joannem, Zachariæ filium, in deserto; et venit in regionem, quæ circa Jurdanem erat ". Hanc igitur regionem, quæ circa Jordanem erat, Matthæus desertum nominavit Judææ. Duas siquidem innuit eremos: unam interiorem, a qua venit Joannes; alteram, quæ circa Jordanem erat ad quam venit. Vers. 2. Ει dicens regnum cœlorum. Pœniteat, inquit, vos errorum vestrorum; instat enim Christus, qui post ne venturus est (uam hunc nominat hic regnum cœlorum, utpote crelestem Regem, secundum divinitatem): qui si vos invenerit resipiscentes, donabit peccatorum remissionem. Vel regnum coelorum dicit politiam angelicam, quam Christus paulo post conditurus erat per evangelica præcepta. Dicitur quoque regnumi calorum, fruitio coelestium bonorum. Signilicat et alia plura nomen varie significativum regnum cœlorum, prout in sequentibus erit invenire. et notæ. Κηρύσσειν Β. Περὶ τόν Α, Τῶν ἁμαρτημάτων Α.

Vers. 3. Hic semitas ejns. Vox clamantis, defectiva est oratio. Intelligitur enim: Fur subaudi (est mihi viri clamantis in deserto), ille scilicet, quod est apud Jordanem; chumanlis attem, quæ sequuntur: Parate viam Domini, etc. Viam autem Douni, et semitas ejus vocat animas, aique: venturum erat verbum Evangelii: quas etiam parare exhortatur, sive mundare instrumento prouitentia, alfectionum spinas extrahendo, peccati lapides ejiciendo, et ita suaves ac molles ad ipsius susceptionein efficiendo. Vers. 4. Ipse — mel silvestre. Meminit et vestis, et cibi ejus, ostendens et pannum, et simplicilalem corum (j): et per hac docens corporis minimam habendam esse curam, despiciendamque sumptuositatem. Ne quæras autem, quis illi vestem texebat, ant unde zonam habebat. Multo enim magis admirandum est, quomodo in eremo a puero aeris inæqualitati per talem ætatem assuefactus est. id autem unum scito, quod etiam illa, divina ei provisione subministrabantur, et it amictiones sufferendo perseverabat. Locustas vero quidam herbarum esse virgulta (k) dixerunt; quidam autem herbamı dictain locustam; alii vero ipsum insecti genus. Dicunt enim usque ad hodiernum diem, in illis partibus plerosque illud edere fumo siccatum; et ipsum inter animalia munda legislatorem adnumerasse: liabere autem gravem odorem, malumque gustum. Primum tamen potius tenendum est. Mel quoque silvestre in petrarum scissuris ab agrestibus apibus conficitur: sed amarum est ac insuave. + Habitu eliam prædicabat, vestem gerens lagubrem. Dicunt autem camelum medium esse inter munda animalia et immunda; licet enin ruminct tanquam mundum, inferne tamen ungulum non habet fissam. Quia igitur Joannes populum Judaicum qui misere mundus apparebat, ac gentilem, qui inmundus erat, ad Deum adducebat, idcirco pilos ferebat camelorum. Omnes sancti cincti a Scriptura inducuntur, vel tanquam semper in opere posit: negligentes 13) Οὗτος — τάς τρίβους αὐτοῦ. Τ, Φωνή τος ἐν τῇ ἐρήμῳ, ελλειπτικόν ἐστι. Νοεῖται γάρ, ὅτι φωνὴ ἐξακούεταί μοι ἀνδρὸς βοῶντος ἐν τῇ ἐρή για, δηλαδή τῇ παρὰ τὸν Ἰορδάνην· βοῶντος δὲ ταῦτα· Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, καὶ τὰ ἐξῆ;. 'Οδόν δὲ Κυρίου καὶ τρίβους αὐτοῦ καλεῖ τὰς ψυχὰς, ὧν ἐπιβαίνειν ἔμελλεν ὁ λόγος τοῦ Εὐαγγελίου, ας καὶ προτρέπεται ἑτοιμάζειν, ήγουν καθαίρειν, τῷ ἐργαλείῳ τῆς μετανοίας ἀνασπῶντας μὲν τὰς ἀκάνθας τῶν παθῶν, ἐκρίπτοντας δὲ τοὺς λίθους τῆς ἁμαρ τίας, καὶ οὕτω; εὐθείας καὶ ὁμαλὰς αὐτὰς ἀπεργάζεσθαι πρὸς ὑποδοχὴν αὐτοῦ. Αὐτὲς-μέλι άγριον. Εμνημόνευσε καὶ τῆς στον λῆς, καὶ τῆς τροφῆς αὐτοῦ, δεικνύων τὸ λιτὸν καὶ σχέδιον αὐτῶν, καὶ διδάσκων, μικρὰ μὲν φροντίζειν τοῦ σώματος, καταφρονεῖν δὲ τῆς πολυτελείας. Μὴ ζητήσῃς δέ, τίς ὕφηνεν αὐτῷ τὸ ἔνδυμα, ἢ πόθεν ἔσχε τὴν ζώνην· ἐπεὶ θαυμασιώτερον μᾶλλον, πῶς ἐν ἐρήμῳ νηπιόθεν ἀέρος ἀνωμαλίαις μετά τοιαύτης ἡλικία; ἐπάλαιε· γίνωσκε δὲ μόνον, ὅτι κατὰ θείαν πρόνοιαν ἐκεῖνά τε ἐκτήσατο, καὶ διήρκει ταλαι πωρούμενος. Ακρίδας, δε τινὲς μὲν ἀκρέμονας βοτανῶν εἶναι εἶπον, τινὰς δὲ, βοτάνην ἀκρίδα καλουμένην, ἄλλοι δὲ τὸ ζῶον αὐτό. Φασὶ γὰρ, μέχρι καὶ σήμερον ἐν ταῖς μέρεσιν ἐκείνοις πολλοὺς ἐσθίειν αὐτὸ τεταριχευμένον. Καὶ γὰρ μετὰ τῶν καθαρών ζώων καὶ τοῦτο τάξαι τὴν νομοθέτην· ἔχειν δὲ δυσώδη καὶ πο νηρὰν γεύσιν. Κρείττον δὲ τὸ πρῶτον. Μέλι δὲ ἄγριον, τὸ ἐν ταῖς τῶν πετρῶν σχισμαῖς ὑπὸ τῶν ἀγρίων μελισσών γεωργούμενον, πικρὸν καὶ ἀηδὲς δν. † Εἰς μετάνοιαν παρεκάλει καὶ ἀπὸ τοῦ σχήματος. Πενθικὴν γὰρ εἶχε τὴν στολήν. Λέγουσι δὲ, τὴν κάμηλον μεταξύ είναι καθαροῦ καὶ μή. Καθὸ μὲν γὰρ μηρυκίζει, καθαρόν ἐστι· καθό δὲ οὐκ ἔστι διχηλὸν κατὰ τοὺς ὄνυχας, οὐκ ἔστι και θαρόν. Ἐπεὶ οὖν καὶ ὁ Ἰωάννης τόν τε καθα ρὸν δοκοῦντα λαόν, τὸν Ἰουδαϊκὸν, καὶ τὸν ἀκάθαρ του, τὸν ἐθνικὸν, προσῆγε τῷ Θεῷ, διὰ τοῦτο ἐφόρει τας τρίχας τῆς καμήλου. + Πάντες οἱ ἅγιοι εζωσμένοι εἰσάγονται παρά τῇ Γραφῇ, ὡς ἀεὶ ἐν ἔργῳ ὄντες. Οἱ γὰρ ἀμελεῖς καὶ enim et delicati non cinguntur: vel quia concu- τρυφηλα, οὐ ζώννυνται "Η ὅτι ἐνέκρωσαν τὰ Varia lectiones et nota. i. e. διαρκώς ενεκαρτέρει τῇ ταλαιπωρίᾳ καὶ σκληραγωγία. Quo sensu habet Philo, pag. 475. lloc et proximum scholium in margine sui codicis reperit Hentenius; mei non agnoscunt. Est ex Theophylaeto, p. 17, 18. livec supplenda sunt apud Hentenium, qui tamen ἐκήρυσσε videtur legisse. Forte κάτω reperit Hentenius. (j) Pannum et simplicitatem eorum. Pannum habet etiam editio princeps Lovaniensis. Habeban pro errore typothetr, credebamque interpreter. voluisse parcum. Reddo: Meminit etiam victus et Nescio, unde misere hauserit lientenius. Forte pro τόν τε, legit οἰκτρώς. Nam ἐλεεινῶς mimis recedit. Δεινῶς vere prorsus alienum est. Hic auctior est Theophylactus. llic omissum: @; νῦν οἱ Σαρακηνοί. Nisi supra etiam omissa essent quædam ab codeiu scriba, crederem, metu Turcarum hæc omissa esse, quod codicem illis in locis scribebat. amictus ejus, ostendens eum tenuem et facile parabilem (subitariam). (k) Virgultu. Cacumina. Ita apud Philon. p.

Vers. 3. Hic semitas ejns. Vox clamantis, defectiva est oratio. Intelligitur enim: Fur subaudi (est mihi viri clamantis in deserto), ille scilicet, quod est apud Jordanem; chumanlis attem, quæ sequuntur: Parate viam Domini, etc. Viam autem Douni, et semitas ejus vocat animas, aique: venturum erat verbum Evangelii: quas etiam parare exhortatur, sive mundare instrumento prouitentia, alfectionum spinas extrahendo, peccati lapides ejiciendo, et ita suaves ac molles ad ipsius susceptionein efficiendo. Vers. 4. Ipse — mel silvestre. Meminit et vestis, et cibi ejus, ostendens et pannum, et simplicilalem corum (j): et per hac docens corporis minimam habendam esse curam, despiciendamque sumptuositatem. Ne quæras autem, quis illi vestem texebat, ant unde zonam habebat. Multo enim magis admirandum est, quomodo in eremo a puero aeris inæqualitati per talem ætatem assuefactus est. id autem unum scito, quod etiam illa, divina ei provisione subministrabantur, et it amictiones sufferendo perseverabat. Locustas vero quidam herbarum esse virgulta (k) dixerunt; quidam autem herbamı dictain locustam; alii vero ipsum insecti genus. Dicunt enim usque ad hodiernum diem, in illis partibus plerosque illud edere fumo siccatum; et ipsum inter animalia munda legislatorem adnumerasse: liabere autem gravem odorem, malumque gustum. Primum tamen potius tenendum est. Mel quoque silvestre in petrarum scissuris ab agrestibus apibus conficitur: sed amarum est ac insuave. + Habitu eliam prædicabat, vestem gerens lagubrem. Dicunt autem camelum medium esse inter munda animalia et immunda; licet enin ruminct tanquam mundum, inferne tamen ungulum non habet fissam. Quia igitur Joannes populum Judaicum qui misere mundus apparebat, ac gentilem, qui inmundus erat, ad Deum adducebat, idcirco pilos ferebat camelorum. Omnes sancti cincti a Scriptura inducuntur, vel tanquam semper in opere posit: negligentes 13) Οὗτος — τάς τρίβους αὐτοῦ. Τ, Φωνή τος ἐν τῇ ἐρήμῳ, ελλειπτικόν ἐστι. Νοεῖται γάρ, ὅτι φωνὴ ἐξακούεταί μοι ἀνδρὸς βοῶντος ἐν τῇ ἐρή για, δηλαδή τῇ παρὰ τὸν Ἰορδάνην· βοῶντος δὲ ταῦτα· Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, καὶ τὰ ἐξῆ;. 'Οδόν δὲ Κυρίου καὶ τρίβους αὐτοῦ καλεῖ τὰς ψυχὰς, ὧν ἐπιβαίνειν ἔμελλεν ὁ λόγος τοῦ Εὐαγγελίου, ας καὶ προτρέπεται ἑτοιμάζειν, ήγουν καθαίρειν, τῷ ἐργαλείῳ τῆς μετανοίας ἀνασπῶντας μὲν τὰς ἀκάνθας τῶν παθῶν, ἐκρίπτοντας δὲ τοὺς λίθους τῆς ἁμαρ τίας, καὶ οὕτω; εὐθείας καὶ ὁμαλὰς αὐτὰς ἀπεργάζεσθαι πρὸς ὑποδοχὴν αὐτοῦ. Αὐτὲς-μέλι άγριον. Εμνημόνευσε καὶ τῆς στον λῆς, καὶ τῆς τροφῆς αὐτοῦ, δεικνύων τὸ λιτὸν καὶ σχέδιον αὐτῶν, καὶ διδάσκων, μικρὰ μὲν φροντίζειν τοῦ σώματος, καταφρονεῖν δὲ τῆς πολυτελείας. Μὴ ζητήσῃς δέ, τίς ὕφηνεν αὐτῷ τὸ ἔνδυμα, ἢ πόθεν ἔσχε τὴν ζώνην· ἐπεὶ θαυμασιώτερον μᾶλλον, πῶς ἐν ἐρήμῳ νηπιόθεν ἀέρος ἀνωμαλίαις μετά τοιαύτης ἡλικία; ἐπάλαιε· γίνωσκε δὲ μόνον, ὅτι κατὰ θείαν πρόνοιαν ἐκεῖνά τε ἐκτήσατο, καὶ διήρκει ταλαι πωρούμενος. Ακρίδας, δε τινὲς μὲν ἀκρέμονας βοτανῶν εἶναι εἶπον, τινὰς δὲ, βοτάνην ἀκρίδα καλουμένην, ἄλλοι δὲ τὸ ζῶον αὐτό. Φασὶ γὰρ, μέχρι καὶ σήμερον ἐν ταῖς μέρεσιν ἐκείνοις πολλοὺς ἐσθίειν αὐτὸ τεταριχευμένον. Καὶ γὰρ μετὰ τῶν καθαρών ζώων καὶ τοῦτο τάξαι τὴν νομοθέτην· ἔχειν δὲ δυσώδη καὶ πο νηρὰν γεύσιν. Κρείττον δὲ τὸ πρῶτον. Μέλι δὲ ἄγριον, τὸ ἐν ταῖς τῶν πετρῶν σχισμαῖς ὑπὸ τῶν ἀγρίων μελισσών γεωργούμενον, πικρὸν καὶ ἀηδὲς δν. † Εἰς μετάνοιαν παρεκάλει καὶ ἀπὸ τοῦ σχήματος. Πενθικὴν γὰρ εἶχε τὴν στολήν. Λέγουσι δὲ, τὴν κάμηλον μεταξύ είναι καθαροῦ καὶ μή. Καθὸ μὲν γὰρ μηρυκίζει, καθαρόν ἐστι· καθό δὲ οὐκ ἔστι διχηλὸν κατὰ τοὺς ὄνυχας, οὐκ ἔστι και θαρόν. Ἐπεὶ οὖν καὶ ὁ Ἰωάννης τόν τε καθα ρὸν δοκοῦντα λαόν, τὸν Ἰουδαϊκὸν, καὶ τὸν ἀκάθαρ του, τὸν ἐθνικὸν, προσῆγε τῷ Θεῷ, διὰ τοῦτο ἐφόρει τας τρίχας τῆς καμήλου. + Πάντες οἱ ἅγιοι εζωσμένοι εἰσάγονται παρά τῇ Γραφῇ, ὡς ἀεὶ ἐν ἔργῳ ὄντες. Οἱ γὰρ ἀμελεῖς καὶ enim et delicati non cinguntur: vel quia concu- τρυφηλα, οὐ ζώννυνται "Η ὅτι ἐνέκρωσαν τὰ Varia lectiones et nota. i. e. διαρκώς ενεκαρτέρει τῇ ταλαιπωρίᾳ καὶ σκληραγωγία. Quo sensu habet Philo, pag. 475. lloc et proximum scholium in margine sui codicis reperit Hentenius; mei non agnoscunt. Est ex Theophylaeto, p. 17, 18. livec supplenda sunt apud Hentenium, qui tamen ἐκήρυσσε videtur legisse. Forte κάτω reperit Hentenius. (j) Pannum et simplicitatem eorum. Pannum habet etiam editio princeps Lovaniensis. Habeban pro errore typothetr, credebamque interpreter. voluisse parcum. Reddo: Meminit etiam victus et Nescio, unde misere hauserit lientenius. Forte pro τόν τε, legit οἰκτρώς. Nam ἐλεεινῶς mimis recedit. Δεινῶς vere prorsus alienum est. Hic auctior est Theophylactus. llic omissum: @; νῦν οἱ Σαρακηνοί. Nisi supra etiam omissa essent quædam ab codeiu scriba, crederem, metu Turcarum hæc omissa esse, quod codicem illis in locis scribebat. amictus ejus, ostendens eum tenuem et facile parabilem (subitariam). (k) Virgultu. Cacumina. Ita apud Philon. p.

Vers. 3. Hic semitas ejns. Vox clamantis, defectiva est oratio. Intelligitur enim: Fur subaudi (est mihi viri clamantis in deserto), ille scilicet, quod est apud Jordanem; chumanlis attem, quæ sequuntur: Parate viam Domini, etc. Viam autem Douni, et semitas ejus vocat animas, aique: venturum erat verbum Evangelii: quas etiam parare exhortatur, sive mundare instrumento prouitentia, alfectionum spinas extrahendo, peccati lapides ejiciendo, et ita suaves ac molles ad ipsius susceptionein efficiendo. Vers. 4. Ipse — mel silvestre. Meminit et vestis, et cibi ejus, ostendens et pannum, et simplicilalem corum (j): et per hac docens corporis minimam habendam esse curam, despiciendamque sumptuositatem. Ne quæras autem, quis illi vestem texebat, ant unde zonam habebat. Multo enim magis admirandum est, quomodo in eremo a puero aeris inæqualitati per talem ætatem assuefactus est. id autem unum scito, quod etiam illa, divina ei provisione subministrabantur, et it amictiones sufferendo perseverabat. Locustas vero quidam herbarum esse virgulta (k) dixerunt; quidam autem herbamı dictain locustam; alii vero ipsum insecti genus. Dicunt enim usque ad hodiernum diem, in illis partibus plerosque illud edere fumo siccatum; et ipsum inter animalia munda legislatorem adnumerasse: liabere autem gravem odorem, malumque gustum. Primum tamen potius tenendum est. Mel quoque silvestre in petrarum scissuris ab agrestibus apibus conficitur: sed amarum est ac insuave. + Habitu eliam prædicabat, vestem gerens lagubrem. Dicunt autem camelum medium esse inter munda animalia et immunda; licet enin ruminct tanquam mundum, inferne tamen ungulum non habet fissam. Quia igitur Joannes populum Judaicum qui misere mundus apparebat, ac gentilem, qui inmundus erat, ad Deum adducebat, idcirco pilos ferebat camelorum. Omnes sancti cincti a Scriptura inducuntur, vel tanquam semper in opere posit: negligentes 13) Οὗτος — τάς τρίβους αὐτοῦ. Τ, Φωνή τος ἐν τῇ ἐρήμῳ, ελλειπτικόν ἐστι. Νοεῖται γάρ, ὅτι φωνὴ ἐξακούεταί μοι ἀνδρὸς βοῶντος ἐν τῇ ἐρή για, δηλαδή τῇ παρὰ τὸν Ἰορδάνην· βοῶντος δὲ ταῦτα· Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, καὶ τὰ ἐξῆ;. 'Οδόν δὲ Κυρίου καὶ τρίβους αὐτοῦ καλεῖ τὰς ψυχὰς, ὧν ἐπιβαίνειν ἔμελλεν ὁ λόγος τοῦ Εὐαγγελίου, ας καὶ προτρέπεται ἑτοιμάζειν, ήγουν καθαίρειν, τῷ ἐργαλείῳ τῆς μετανοίας ἀνασπῶντας μὲν τὰς ἀκάνθας τῶν παθῶν, ἐκρίπτοντας δὲ τοὺς λίθους τῆς ἁμαρ τίας, καὶ οὕτω; εὐθείας καὶ ὁμαλὰς αὐτὰς ἀπεργάζεσθαι πρὸς ὑποδοχὴν αὐτοῦ. Αὐτὲς-μέλι άγριον. Εμνημόνευσε καὶ τῆς στον λῆς, καὶ τῆς τροφῆς αὐτοῦ, δεικνύων τὸ λιτὸν καὶ σχέδιον αὐτῶν, καὶ διδάσκων, μικρὰ μὲν φροντίζειν τοῦ σώματος, καταφρονεῖν δὲ τῆς πολυτελείας. Μὴ ζητήσῃς δέ, τίς ὕφηνεν αὐτῷ τὸ ἔνδυμα, ἢ πόθεν ἔσχε τὴν ζώνην· ἐπεὶ θαυμασιώτερον μᾶλλον, πῶς ἐν ἐρήμῳ νηπιόθεν ἀέρος ἀνωμαλίαις μετά τοιαύτης ἡλικία; ἐπάλαιε· γίνωσκε δὲ μόνον, ὅτι κατὰ θείαν πρόνοιαν ἐκεῖνά τε ἐκτήσατο, καὶ διήρκει ταλαι πωρούμενος. Ακρίδας, δε τινὲς μὲν ἀκρέμονας βοτανῶν εἶναι εἶπον, τινὰς δὲ, βοτάνην ἀκρίδα καλουμένην, ἄλλοι δὲ τὸ ζῶον αὐτό. Φασὶ γὰρ, μέχρι καὶ σήμερον ἐν ταῖς μέρεσιν ἐκείνοις πολλοὺς ἐσθίειν αὐτὸ τεταριχευμένον. Καὶ γὰρ μετὰ τῶν καθαρών ζώων καὶ τοῦτο τάξαι τὴν νομοθέτην· ἔχειν δὲ δυσώδη καὶ πο νηρὰν γεύσιν. Κρείττον δὲ τὸ πρῶτον. Μέλι δὲ ἄγριον, τὸ ἐν ταῖς τῶν πετρῶν σχισμαῖς ὑπὸ τῶν ἀγρίων μελισσών γεωργούμενον, πικρὸν καὶ ἀηδὲς δν. † Εἰς μετάνοιαν παρεκάλει καὶ ἀπὸ τοῦ σχήματος. Πενθικὴν γὰρ εἶχε τὴν στολήν. Λέγουσι δὲ, τὴν κάμηλον μεταξύ είναι καθαροῦ καὶ μή. Καθὸ μὲν γὰρ μηρυκίζει, καθαρόν ἐστι· καθό δὲ οὐκ ἔστι διχηλὸν κατὰ τοὺς ὄνυχας, οὐκ ἔστι και θαρόν. Ἐπεὶ οὖν καὶ ὁ Ἰωάννης τόν τε καθα ρὸν δοκοῦντα λαόν, τὸν Ἰουδαϊκὸν, καὶ τὸν ἀκάθαρ του, τὸν ἐθνικὸν, προσῆγε τῷ Θεῷ, διὰ τοῦτο ἐφόρει τας τρίχας τῆς καμήλου. + Πάντες οἱ ἅγιοι εζωσμένοι εἰσάγονται παρά τῇ Γραφῇ, ὡς ἀεὶ ἐν ἔργῳ ὄντες. Οἱ γὰρ ἀμελεῖς καὶ enim et delicati non cinguntur: vel quia concu- τρυφηλα, οὐ ζώννυνται "Η ὅτι ἐνέκρωσαν τὰ Varia lectiones et nota. i. e. διαρκώς ενεκαρτέρει τῇ ταλαιπωρίᾳ καὶ σκληραγωγία. Quo sensu habet Philo, pag. 475. lloc et proximum scholium in margine sui codicis reperit Hentenius; mei non agnoscunt. Est ex Theophylaeto, p. 17, 18. livec supplenda sunt apud Hentenium, qui tamen ἐκήρυσσε videtur legisse. Forte κάτω reperit Hentenius. (j) Pannum et simplicitatem eorum. Pannum habet etiam editio princeps Lovaniensis. Habeban pro errore typothetr, credebamque interpreter. voluisse parcum. Reddo: Meminit etiam victus et Nescio, unde misere hauserit lientenius. Forte pro τόν τε, legit οἰκτρώς. Nam ἐλεεινῶς mimis recedit. Δεινῶς vere prorsus alienum est. Hic auctior est Theophylactus. llic omissum: @; νῦν οἱ Σαρακηνοί. Nisi supra etiam omissa essent quædam ab codeiu scriba, crederem, metu Turcarum hæc omissa esse, quod codicem illis in locis scribebat. amictus ejus, ostendens eum tenuem et facile parabilem (subitariam). (k) Virgultu. Cacumina. Ita apud Philon. p.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. III. τάθη τῆς ἐπιθυμίας· τὸ γὰρ δέρμα, νεκρού ζώου piscentire alcctiones mortifcarunt. Pellis namque, εστό μέρος. moraui animalis pars est. Τότε — τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. 'Ανεπτέρωσε γὰρ ἅπαντας, πρῶτα μὲν, ἡ τοῦ βαπτίζοντος ὑπόληψις ἀρχιερέως γὰρ ἦν υἱὸς, καὶ ἄρτι πρῶτον ἐκ τῆς ἐρήμου κατέβη, πολλὰς ἀρετὰς ἐπικομιζόμενος, καὶ ἀπὸ μόνης όψεως πολλὴν ἀπέστραπτεν εὐλάβειαν δεύτερον δὲ, ἡ τοῦ κηρύγματος καινοφάνεια· βασιλείαν γὰρ οὐρανῶν κατήγγειλε, περὶ ἧς τότε πρῶ τον ήκουον· τρίτον δὲ καὶ πλεῖον, ὁ προφήτης Ησαίας, τό· Φωνή βοώντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, περὶ αὐτοῦ προαναφωνήσας. Καὶ πῶς οὐδεὶς τῶν εὐαγγελιστῶν ἀνέγραψεν, ὅτι ὁ Ἰωάννης ἐβόησε πρὸς τοὺς ὄχλους· Ετοιμά σατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, ὡς ὁ προφήτης περὶ αὐτοῦ φησι; Ρητῶς μὲν οὐδεὶς ἀνέγραψε τοῦτο, εἰκὸς δὲ βοῆσαι μὲν αὐτὸν καὶ τοῦτο, μὴ ἀναγραφήναι δὲ, ὡς ἔξωθεν νοούμενον. "Αλλως τε δέ, τό, Μετανοεῖτε, καὶ τὸν Ποιήσατε καρποὺς ἀξίους τῆς μετ τανοίας, ἴσα εἰσὶ τῷ, Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυ ρίου. Ετοιμασία γὰρ καὶ ἀνακάθαρσις τῆς δήλω θείσης ὁδοῦ ἡ μετάνοια, καὶ ἡ καρποφορία τῶν ἀφε τῶν. Vers. 5. Tunc Vers. 6. Peccata sua. Primum quidem laptizantis opinio spem omnibus erigebat. Erat enim pontificis filius, et nunc primum ab cremo descenderat, multis ornatus virtutibus, suloque visu non parum avertebat metum Deo inde autem nova prædicationis apparentia regnum cœlorum annuntiabat: de quo tunc primum audiebant. Tertio vero, quod etiam magis urgebat, propheta Isaiæ dictum illud: Vox clamantis in deserto, de illo praedixerat. Et quomodo nullus Evangelista scribit, quod Joannes turbis clamaverit: Parate viam Domini, sicut de illo propheta ait? Manifeste quidem nullus scribit. Verisimile est tamen et hoc clamavisse, quanquam scriptum non sit, utpote per so intellectum. Verumtamen etiam illud: Resipiscite et facite fructus dignos pœnitentiæ tantumdem valet, quantum: Parale viam Donini. Est enim prepa ratio ac repurgatio prædictæ vize ipsa resipiscentia, ac virtutum fructificatio. Exibat autem ad ipsum Hierosolyma civitas, sive Hierosolymitæ, ita enim dixit Marcus *. Quam autem habuerit virtutem Joannis baptisma, quamque differentiam a baptismate, quod Christus statuit, diligenter apertum invenies in explanatione Evangelii secundum Marcum. Nam in ea convenienΕξεπορεύετο δὲ πρὸς αὐτὸν Ἱεροσόλυμα ἡ πόλις, εἴτουν οἱ Ἱεροσολυμίται. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Μάρκος. Οποίαν δὲ δύναμιν εἶχε τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰωάννου, καὶ τίνα διαφορὰν πρὸς τὸ βάπτισμα τὸ νομοθετηθέν ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ, ἀκριβῶς εὐρήσεις ἐν τῇ ἐξηγήσει το κατά Μάρκον Εὐαγγελίου. Επιτηδειότερον γὰρ ἦν, ἐν ἐκείνῃ ταύτην ερμηνευθῆναι, ἔνθα κεῖται tius visum est, rem hanc declarare, ubi scriptum τό· Καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφε σιν ἁμαρτιῶν. Ἰδὼν δὲ ὀργῆς. Τὸ γένος τῶν Ἰουδαίων και λεῖται διαφόροις ονόμασι. Λέγονται γὰρ Εβαίοι μὲν, ἀπὸ τοῦ Εβερ, ὡς κεχρημένοι τῇ διαλέκτῳ αὐτοῦ· μόνου γὰρ ἐκείνου τὴν γλῶσσαν ἀσύγχυτων διετήρησεν ὁ Θεὸς, μὴ θελήσαντος κοινωνῆσαι τοῖς τὸν πύργον τῆς χαλάνη; οἰκοδομοῦσι. Πρόγονος δὲ ἦν οὗτος τοῦ Αβραάμ. Ἰσραηλῖται δὲ, ἀπὸ τοῦ Ἰακώβ, ὅς, ἰδὼν ἐν τῇ κλίμακι τὸν Θεὸν, ἐπωνομάσθη καὶ Ἰσραήλ. Τὸ γὰρ Ισραήλ, ὁρῶν Θεόν έρω μηνεύεται. Ἰουδαῖοι δὲ ἀπὸ τοῦ Δαυλό, ὃν ἐκ τῆς Ἰούδα φυλῆς ἐπιλεξάμενος ὁ Θεὸς εἰς τὴν βασι λείαν, καὶ τοῖς ἀπ' αὐτοῦ καταγομένοις τὸ βασιλεύειν ἀποκληρώσας, ὀνομαστὴν ἄγαν τὴν φυλὴν " ταύτην, ὡς τοῦ λοιποῦ βασιλικὴν, ἐποίησεν, ὥστε καὶ τοὺς ἐκ τῶν ἄλλων φυλῶν χρόνῳ ὕστερον Ιουδαίους κοινῶς ἀπὸ ταύτης λέγεσθαι. Τούτων οὕτως εὐκρινηθέντων εἰπεῖν χρὴ καὶ • Marc. 1, 5. so Ibid. 4. est: Prædicans baptismum pœnitentiæ in remissionem peccatorum 5. Vers. 7. Porro cum vidisset ira. Judæorum genus variis appellatur nominibus. Siquidem llebræi dicuntur ab Heber, utpote lingua ejus utentes, hujus enim solius linguam servavit Deus inconfusam: quia communicare noluerat cum illis, qui turrim adificabant. Ab hoc autem descenderat Abrabam. Israelitæ vero dicti sunt a Jacob, qui Deum in scala vidit, et Israel appellatus est. Israel enim tantumdem valet, quantum Videns Deum. Judæi autem a David, quem postquam de tribu Juda ad rcgnum elegit Deus, ejusque posteris dedit, ut hære. ditario jure regnarent, tribum illam claram reddidit, ut pote ab eo tempore regiam: ita ut etiam, qui abaliis tribubus descenderent, postea Judæi quoque ab hac communi vocabulo dicerentur, His ita distinctis, dicere etiam oportet de duabus Varia lectiones et nota. Respicit Genes. xi. Quid autem sit χαλάνης, ignoro. Hentenius id prætermisit. Nescio utrum sit corruptum vocabulum Hebraicum, an Græcum. Forte πλάνης voluit. Ex Hebraicis 522 et 552 Dihil exscalpi potest. Χαλάνης est ex Gen. x. 10, ubi Lamnem scribitur χαλάννη. Ita etiam Epiphan. L. I, p. 75; sed Cyrillus Alex. t. VI, p. 2 B, n Coll.ciu- neis habet: Οἱ τὸν τῆς χαλάνης πύργον οἰκοδομούν. τες. Επ Addendis. Ἀπὸ τοῦ Ἰούδα Β. Εὐκριθέντων A. Male. Est enim ab εύχρινές, quod habet Xenoph. p. 515. Ε. Frequentius occur - rit διευκρινείν. (l) Non paruɔi avertebat mctum. Ac solus visus multa refulgebat pietate.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. III. τάθη τῆς ἐπιθυμίας· τὸ γὰρ δέρμα, νεκρού ζώου piscentire alcctiones mortifcarunt. Pellis namque, εστό μέρος. moraui animalis pars est. Τότε — τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. 'Ανεπτέρωσε γὰρ ἅπαντας, πρῶτα μὲν, ἡ τοῦ βαπτίζοντος ὑπόληψις ἀρχιερέως γὰρ ἦν υἱὸς, καὶ ἄρτι πρῶτον ἐκ τῆς ἐρήμου κατέβη, πολλὰς ἀρετὰς ἐπικομιζόμενος, καὶ ἀπὸ μόνης όψεως πολλὴν ἀπέστραπτεν εὐλάβειαν δεύτερον δὲ, ἡ τοῦ κηρύγματος καινοφάνεια· βασιλείαν γὰρ οὐρανῶν κατήγγειλε, περὶ ἧς τότε πρῶ τον ήκουον· τρίτον δὲ καὶ πλεῖον, ὁ προφήτης Ησαίας, τό· Φωνή βοώντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, περὶ αὐτοῦ προαναφωνήσας. Καὶ πῶς οὐδεὶς τῶν εὐαγγελιστῶν ἀνέγραψεν, ὅτι ὁ Ἰωάννης ἐβόησε πρὸς τοὺς ὄχλους· Ετοιμά σατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, ὡς ὁ προφήτης περὶ αὐτοῦ φησι; Ρητῶς μὲν οὐδεὶς ἀνέγραψε τοῦτο, εἰκὸς δὲ βοῆσαι μὲν αὐτὸν καὶ τοῦτο, μὴ ἀναγραφήναι δὲ, ὡς ἔξωθεν νοούμενον. "Αλλως τε δέ, τό, Μετανοεῖτε, καὶ τὸν Ποιήσατε καρποὺς ἀξίους τῆς μετ τανοίας, ἴσα εἰσὶ τῷ, Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυ ρίου. Ετοιμασία γὰρ καὶ ἀνακάθαρσις τῆς δήλω θείσης ὁδοῦ ἡ μετάνοια, καὶ ἡ καρποφορία τῶν ἀφε τῶν. Vers. 5. Tunc Vers. 6. Peccata sua. Primum quidem laptizantis opinio spem omnibus erigebat. Erat enim pontificis filius, et nunc primum ab cremo descenderat, multis ornatus virtutibus, suloque visu non parum avertebat metum Deo inde autem nova prædicationis apparentia regnum cœlorum annuntiabat: de quo tunc primum audiebant. Tertio vero, quod etiam magis urgebat, propheta Isaiæ dictum illud: Vox clamantis in deserto, de illo praedixerat. Et quomodo nullus Evangelista scribit, quod Joannes turbis clamaverit: Parate viam Domini, sicut de illo propheta ait? Manifeste quidem nullus scribit. Verisimile est tamen et hoc clamavisse, quanquam scriptum non sit, utpote per so intellectum. Verumtamen etiam illud: Resipiscite et facite fructus dignos pœnitentiæ tantumdem valet, quantum: Parale viam Donini. Est enim prepa ratio ac repurgatio prædictæ vize ipsa resipiscentia, ac virtutum fructificatio. Exibat autem ad ipsum Hierosolyma civitas, sive Hierosolymitæ, ita enim dixit Marcus *. Quam autem habuerit virtutem Joannis baptisma, quamque differentiam a baptismate, quod Christus statuit, diligenter apertum invenies in explanatione Evangelii secundum Marcum. Nam in ea convenienΕξεπορεύετο δὲ πρὸς αὐτὸν Ἱεροσόλυμα ἡ πόλις, εἴτουν οἱ Ἱεροσολυμίται. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Μάρκος. Οποίαν δὲ δύναμιν εἶχε τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰωάννου, καὶ τίνα διαφορὰν πρὸς τὸ βάπτισμα τὸ νομοθετηθέν ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ, ἀκριβῶς εὐρήσεις ἐν τῇ ἐξηγήσει το κατά Μάρκον Εὐαγγελίου. Επιτηδειότερον γὰρ ἦν, ἐν ἐκείνῃ ταύτην ερμηνευθῆναι, ἔνθα κεῖται tius visum est, rem hanc declarare, ubi scriptum τό· Καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφε σιν ἁμαρτιῶν. Ἰδὼν δὲ ὀργῆς. Τὸ γένος τῶν Ἰουδαίων και λεῖται διαφόροις ονόμασι. Λέγονται γὰρ Εβαίοι μὲν, ἀπὸ τοῦ Εβερ, ὡς κεχρημένοι τῇ διαλέκτῳ αὐτοῦ· μόνου γὰρ ἐκείνου τὴν γλῶσσαν ἀσύγχυτων διετήρησεν ὁ Θεὸς, μὴ θελήσαντος κοινωνῆσαι τοῖς τὸν πύργον τῆς χαλάνη; οἰκοδομοῦσι. Πρόγονος δὲ ἦν οὗτος τοῦ Αβραάμ. Ἰσραηλῖται δὲ, ἀπὸ τοῦ Ἰακώβ, ὅς, ἰδὼν ἐν τῇ κλίμακι τὸν Θεὸν, ἐπωνομάσθη καὶ Ἰσραήλ. Τὸ γὰρ Ισραήλ, ὁρῶν Θεόν έρω μηνεύεται. Ἰουδαῖοι δὲ ἀπὸ τοῦ Δαυλό, ὃν ἐκ τῆς Ἰούδα φυλῆς ἐπιλεξάμενος ὁ Θεὸς εἰς τὴν βασι λείαν, καὶ τοῖς ἀπ' αὐτοῦ καταγομένοις τὸ βασιλεύειν ἀποκληρώσας, ὀνομαστὴν ἄγαν τὴν φυλὴν " ταύτην, ὡς τοῦ λοιποῦ βασιλικὴν, ἐποίησεν, ὥστε καὶ τοὺς ἐκ τῶν ἄλλων φυλῶν χρόνῳ ὕστερον Ιουδαίους κοινῶς ἀπὸ ταύτης λέγεσθαι. Τούτων οὕτως εὐκρινηθέντων εἰπεῖν χρὴ καὶ • Marc. 1, 5. so Ibid. 4. est: Prædicans baptismum pœnitentiæ in remissionem peccatorum 5. Vers. 7. Porro cum vidisset ira. Judæorum genus variis appellatur nominibus. Siquidem llebræi dicuntur ab Heber, utpote lingua ejus utentes, hujus enim solius linguam servavit Deus inconfusam: quia communicare noluerat cum illis, qui turrim adificabant. Ab hoc autem descenderat Abrabam. Israelitæ vero dicti sunt a Jacob, qui Deum in scala vidit, et Israel appellatus est. Israel enim tantumdem valet, quantum Videns Deum. Judæi autem a David, quem postquam de tribu Juda ad rcgnum elegit Deus, ejusque posteris dedit, ut hære. ditario jure regnarent, tribum illam claram reddidit, ut pote ab eo tempore regiam: ita ut etiam, qui abaliis tribubus descenderent, postea Judæi quoque ab hac communi vocabulo dicerentur, His ita distinctis, dicere etiam oportet de duabus Varia lectiones et nota. Respicit Genes. xi. Quid autem sit χαλάνης, ignoro. Hentenius id prætermisit. Nescio utrum sit corruptum vocabulum Hebraicum, an Græcum. Forte πλάνης voluit. Ex Hebraicis 522 et 552 Dihil exscalpi potest. Χαλάνης est ex Gen. x. 10, ubi Lamnem scribitur χαλάννη. Ita etiam Epiphan. L. I, p. 75; sed Cyrillus Alex. t. VI, p. 2 B, n Coll.ciu- neis habet: Οἱ τὸν τῆς χαλάνης πύργον οἰκοδομούν. τες. Επ Addendis. Ἀπὸ τοῦ Ἰούδα Β. Εὐκριθέντων A. Male. Est enim ab εύχρινές, quod habet Xenoph. p. 515. Ε. Frequentius occur - rit διευκρινείν. (l) Non paruɔi avertebat mctum. Ac solus visus multa refulgebat pietate.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. III. τάθη τῆς ἐπιθυμίας· τὸ γὰρ δέρμα, νεκρού ζώου piscentire alcctiones mortifcarunt. Pellis namque, εστό μέρος. moraui animalis pars est. Τότε — τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. 'Ανεπτέρωσε γὰρ ἅπαντας, πρῶτα μὲν, ἡ τοῦ βαπτίζοντος ὑπόληψις ἀρχιερέως γὰρ ἦν υἱὸς, καὶ ἄρτι πρῶτον ἐκ τῆς ἐρήμου κατέβη, πολλὰς ἀρετὰς ἐπικομιζόμενος, καὶ ἀπὸ μόνης όψεως πολλὴν ἀπέστραπτεν εὐλάβειαν δεύτερον δὲ, ἡ τοῦ κηρύγματος καινοφάνεια· βασιλείαν γὰρ οὐρανῶν κατήγγειλε, περὶ ἧς τότε πρῶ τον ήκουον· τρίτον δὲ καὶ πλεῖον, ὁ προφήτης Ησαίας, τό· Φωνή βοώντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, περὶ αὐτοῦ προαναφωνήσας. Καὶ πῶς οὐδεὶς τῶν εὐαγγελιστῶν ἀνέγραψεν, ὅτι ὁ Ἰωάννης ἐβόησε πρὸς τοὺς ὄχλους· Ετοιμά σατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, ὡς ὁ προφήτης περὶ αὐτοῦ φησι; Ρητῶς μὲν οὐδεὶς ἀνέγραψε τοῦτο, εἰκὸς δὲ βοῆσαι μὲν αὐτὸν καὶ τοῦτο, μὴ ἀναγραφήναι δὲ, ὡς ἔξωθεν νοούμενον. "Αλλως τε δέ, τό, Μετανοεῖτε, καὶ τὸν Ποιήσατε καρποὺς ἀξίους τῆς μετ τανοίας, ἴσα εἰσὶ τῷ, Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυ ρίου. Ετοιμασία γὰρ καὶ ἀνακάθαρσις τῆς δήλω θείσης ὁδοῦ ἡ μετάνοια, καὶ ἡ καρποφορία τῶν ἀφε τῶν. Vers. 5. Tunc Vers. 6. Peccata sua. Primum quidem laptizantis opinio spem omnibus erigebat. Erat enim pontificis filius, et nunc primum ab cremo descenderat, multis ornatus virtutibus, suloque visu non parum avertebat metum Deo inde autem nova prædicationis apparentia regnum cœlorum annuntiabat: de quo tunc primum audiebant. Tertio vero, quod etiam magis urgebat, propheta Isaiæ dictum illud: Vox clamantis in deserto, de illo praedixerat. Et quomodo nullus Evangelista scribit, quod Joannes turbis clamaverit: Parate viam Domini, sicut de illo propheta ait? Manifeste quidem nullus scribit. Verisimile est tamen et hoc clamavisse, quanquam scriptum non sit, utpote per so intellectum. Verumtamen etiam illud: Resipiscite et facite fructus dignos pœnitentiæ tantumdem valet, quantum: Parale viam Donini. Est enim prepa ratio ac repurgatio prædictæ vize ipsa resipiscentia, ac virtutum fructificatio. Exibat autem ad ipsum Hierosolyma civitas, sive Hierosolymitæ, ita enim dixit Marcus *. Quam autem habuerit virtutem Joannis baptisma, quamque differentiam a baptismate, quod Christus statuit, diligenter apertum invenies in explanatione Evangelii secundum Marcum. Nam in ea convenienΕξεπορεύετο δὲ πρὸς αὐτὸν Ἱεροσόλυμα ἡ πόλις, εἴτουν οἱ Ἱεροσολυμίται. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Μάρκος. Οποίαν δὲ δύναμιν εἶχε τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰωάννου, καὶ τίνα διαφορὰν πρὸς τὸ βάπτισμα τὸ νομοθετηθέν ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ, ἀκριβῶς εὐρήσεις ἐν τῇ ἐξηγήσει το κατά Μάρκον Εὐαγγελίου. Επιτηδειότερον γὰρ ἦν, ἐν ἐκείνῃ ταύτην ερμηνευθῆναι, ἔνθα κεῖται tius visum est, rem hanc declarare, ubi scriptum τό· Καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφε σιν ἁμαρτιῶν. Ἰδὼν δὲ ὀργῆς. Τὸ γένος τῶν Ἰουδαίων και λεῖται διαφόροις ονόμασι. Λέγονται γὰρ Εβαίοι μὲν, ἀπὸ τοῦ Εβερ, ὡς κεχρημένοι τῇ διαλέκτῳ αὐτοῦ· μόνου γὰρ ἐκείνου τὴν γλῶσσαν ἀσύγχυτων διετήρησεν ὁ Θεὸς, μὴ θελήσαντος κοινωνῆσαι τοῖς τὸν πύργον τῆς χαλάνη; οἰκοδομοῦσι. Πρόγονος δὲ ἦν οὗτος τοῦ Αβραάμ. Ἰσραηλῖται δὲ, ἀπὸ τοῦ Ἰακώβ, ὅς, ἰδὼν ἐν τῇ κλίμακι τὸν Θεὸν, ἐπωνομάσθη καὶ Ἰσραήλ. Τὸ γὰρ Ισραήλ, ὁρῶν Θεόν έρω μηνεύεται. Ἰουδαῖοι δὲ ἀπὸ τοῦ Δαυλό, ὃν ἐκ τῆς Ἰούδα φυλῆς ἐπιλεξάμενος ὁ Θεὸς εἰς τὴν βασι λείαν, καὶ τοῖς ἀπ' αὐτοῦ καταγομένοις τὸ βασιλεύειν ἀποκληρώσας, ὀνομαστὴν ἄγαν τὴν φυλὴν " ταύτην, ὡς τοῦ λοιποῦ βασιλικὴν, ἐποίησεν, ὥστε καὶ τοὺς ἐκ τῶν ἄλλων φυλῶν χρόνῳ ὕστερον Ιουδαίους κοινῶς ἀπὸ ταύτης λέγεσθαι. Τούτων οὕτως εὐκρινηθέντων εἰπεῖν χρὴ καὶ • Marc. 1, 5. so Ibid. 4. est: Prædicans baptismum pœnitentiæ in remissionem peccatorum 5. Vers. 7. Porro cum vidisset ira. Judæorum genus variis appellatur nominibus. Siquidem llebræi dicuntur ab Heber, utpote lingua ejus utentes, hujus enim solius linguam servavit Deus inconfusam: quia communicare noluerat cum illis, qui turrim adificabant. Ab hoc autem descenderat Abrabam. Israelitæ vero dicti sunt a Jacob, qui Deum in scala vidit, et Israel appellatus est. Israel enim tantumdem valet, quantum Videns Deum. Judæi autem a David, quem postquam de tribu Juda ad rcgnum elegit Deus, ejusque posteris dedit, ut hære. ditario jure regnarent, tribum illam claram reddidit, ut pote ab eo tempore regiam: ita ut etiam, qui abaliis tribubus descenderent, postea Judæi quoque ab hac communi vocabulo dicerentur, His ita distinctis, dicere etiam oportet de duabus Varia lectiones et nota. Respicit Genes. xi. Quid autem sit χαλάνης, ignoro. Hentenius id prætermisit. Nescio utrum sit corruptum vocabulum Hebraicum, an Græcum. Forte πλάνης voluit. Ex Hebraicis 522 et 552 Dihil exscalpi potest. Χαλάνης est ex Gen. x. 10, ubi Lamnem scribitur χαλάννη. Ita etiam Epiphan. L. I, p. 75; sed Cyrillus Alex. t. VI, p. 2 B, n Coll.ciu- neis habet: Οἱ τὸν τῆς χαλάνης πύργον οἰκοδομούν. τες. Επ Addendis. Ἀπὸ τοῦ Ἰούδα Β. Εὐκριθέντων A. Male. Est enim ab εύχρινές, quod habet Xenoph. p. 515. Ε. Frequentius occur - rit διευκρινείν. (l) Non paruɔi avertebat mctum. Ac solus visus multa refulgebat pietate.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. III. τάθη τῆς ἐπιθυμίας· τὸ γὰρ δέρμα, νεκρού ζώου piscentire alcctiones mortifcarunt. Pellis namque, εστό μέρος. moraui animalis pars est. Τότε — τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. 'Ανεπτέρωσε γὰρ ἅπαντας, πρῶτα μὲν, ἡ τοῦ βαπτίζοντος ὑπόληψις ἀρχιερέως γὰρ ἦν υἱὸς, καὶ ἄρτι πρῶτον ἐκ τῆς ἐρήμου κατέβη, πολλὰς ἀρετὰς ἐπικομιζόμενος, καὶ ἀπὸ μόνης όψεως πολλὴν ἀπέστραπτεν εὐλάβειαν δεύτερον δὲ, ἡ τοῦ κηρύγματος καινοφάνεια· βασιλείαν γὰρ οὐρανῶν κατήγγειλε, περὶ ἧς τότε πρῶ τον ήκουον· τρίτον δὲ καὶ πλεῖον, ὁ προφήτης Ησαίας, τό· Φωνή βοώντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, περὶ αὐτοῦ προαναφωνήσας. Καὶ πῶς οὐδεὶς τῶν εὐαγγελιστῶν ἀνέγραψεν, ὅτι ὁ Ἰωάννης ἐβόησε πρὸς τοὺς ὄχλους· Ετοιμά σατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, ὡς ὁ προφήτης περὶ αὐτοῦ φησι; Ρητῶς μὲν οὐδεὶς ἀνέγραψε τοῦτο, εἰκὸς δὲ βοῆσαι μὲν αὐτὸν καὶ τοῦτο, μὴ ἀναγραφήναι δὲ, ὡς ἔξωθεν νοούμενον. "Αλλως τε δέ, τό, Μετανοεῖτε, καὶ τὸν Ποιήσατε καρποὺς ἀξίους τῆς μετ τανοίας, ἴσα εἰσὶ τῷ, Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυ ρίου. Ετοιμασία γὰρ καὶ ἀνακάθαρσις τῆς δήλω θείσης ὁδοῦ ἡ μετάνοια, καὶ ἡ καρποφορία τῶν ἀφε τῶν. Vers. 5. Tunc Vers. 6. Peccata sua. Primum quidem laptizantis opinio spem omnibus erigebat. Erat enim pontificis filius, et nunc primum ab cremo descenderat, multis ornatus virtutibus, suloque visu non parum avertebat metum Deo inde autem nova prædicationis apparentia regnum cœlorum annuntiabat: de quo tunc primum audiebant. Tertio vero, quod etiam magis urgebat, propheta Isaiæ dictum illud: Vox clamantis in deserto, de illo praedixerat. Et quomodo nullus Evangelista scribit, quod Joannes turbis clamaverit: Parate viam Domini, sicut de illo propheta ait? Manifeste quidem nullus scribit. Verisimile est tamen et hoc clamavisse, quanquam scriptum non sit, utpote per so intellectum. Verumtamen etiam illud: Resipiscite et facite fructus dignos pœnitentiæ tantumdem valet, quantum: Parale viam Donini. Est enim prepa ratio ac repurgatio prædictæ vize ipsa resipiscentia, ac virtutum fructificatio. Exibat autem ad ipsum Hierosolyma civitas, sive Hierosolymitæ, ita enim dixit Marcus *. Quam autem habuerit virtutem Joannis baptisma, quamque differentiam a baptismate, quod Christus statuit, diligenter apertum invenies in explanatione Evangelii secundum Marcum. Nam in ea convenienΕξεπορεύετο δὲ πρὸς αὐτὸν Ἱεροσόλυμα ἡ πόλις, εἴτουν οἱ Ἱεροσολυμίται. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Μάρκος. Οποίαν δὲ δύναμιν εἶχε τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰωάννου, καὶ τίνα διαφορὰν πρὸς τὸ βάπτισμα τὸ νομοθετηθέν ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ, ἀκριβῶς εὐρήσεις ἐν τῇ ἐξηγήσει το κατά Μάρκον Εὐαγγελίου. Επιτηδειότερον γὰρ ἦν, ἐν ἐκείνῃ ταύτην ερμηνευθῆναι, ἔνθα κεῖται tius visum est, rem hanc declarare, ubi scriptum τό· Καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφε σιν ἁμαρτιῶν. Ἰδὼν δὲ ὀργῆς. Τὸ γένος τῶν Ἰουδαίων και λεῖται διαφόροις ονόμασι. Λέγονται γὰρ Εβαίοι μὲν, ἀπὸ τοῦ Εβερ, ὡς κεχρημένοι τῇ διαλέκτῳ αὐτοῦ· μόνου γὰρ ἐκείνου τὴν γλῶσσαν ἀσύγχυτων διετήρησεν ὁ Θεὸς, μὴ θελήσαντος κοινωνῆσαι τοῖς τὸν πύργον τῆς χαλάνη; οἰκοδομοῦσι. Πρόγονος δὲ ἦν οὗτος τοῦ Αβραάμ. Ἰσραηλῖται δὲ, ἀπὸ τοῦ Ἰακώβ, ὅς, ἰδὼν ἐν τῇ κλίμακι τὸν Θεὸν, ἐπωνομάσθη καὶ Ἰσραήλ. Τὸ γὰρ Ισραήλ, ὁρῶν Θεόν έρω μηνεύεται. Ἰουδαῖοι δὲ ἀπὸ τοῦ Δαυλό, ὃν ἐκ τῆς Ἰούδα φυλῆς ἐπιλεξάμενος ὁ Θεὸς εἰς τὴν βασι λείαν, καὶ τοῖς ἀπ' αὐτοῦ καταγομένοις τὸ βασιλεύειν ἀποκληρώσας, ὀνομαστὴν ἄγαν τὴν φυλὴν " ταύτην, ὡς τοῦ λοιποῦ βασιλικὴν, ἐποίησεν, ὥστε καὶ τοὺς ἐκ τῶν ἄλλων φυλῶν χρόνῳ ὕστερον Ιουδαίους κοινῶς ἀπὸ ταύτης λέγεσθαι. Τούτων οὕτως εὐκρινηθέντων εἰπεῖν χρὴ καὶ • Marc. 1, 5. so Ibid. 4. est: Prædicans baptismum pœnitentiæ in remissionem peccatorum 5. Vers. 7. Porro cum vidisset ira. Judæorum genus variis appellatur nominibus. Siquidem llebræi dicuntur ab Heber, utpote lingua ejus utentes, hujus enim solius linguam servavit Deus inconfusam: quia communicare noluerat cum illis, qui turrim adificabant. Ab hoc autem descenderat Abrabam. Israelitæ vero dicti sunt a Jacob, qui Deum in scala vidit, et Israel appellatus est. Israel enim tantumdem valet, quantum Videns Deum. Judæi autem a David, quem postquam de tribu Juda ad rcgnum elegit Deus, ejusque posteris dedit, ut hære. ditario jure regnarent, tribum illam claram reddidit, ut pote ab eo tempore regiam: ita ut etiam, qui abaliis tribubus descenderent, postea Judæi quoque ab hac communi vocabulo dicerentur, His ita distinctis, dicere etiam oportet de duabus Varia lectiones et nota. Respicit Genes. xi. Quid autem sit χαλάνης, ignoro. Hentenius id prætermisit. Nescio utrum sit corruptum vocabulum Hebraicum, an Græcum. Forte πλάνης voluit. Ex Hebraicis 522 et 552 Dihil exscalpi potest. Χαλάνης est ex Gen. x. 10, ubi Lamnem scribitur χαλάννη. Ita etiam Epiphan. L. I, p. 75; sed Cyrillus Alex. t. VI, p. 2 B, n Coll.ciu- neis habet: Οἱ τὸν τῆς χαλάνης πύργον οἰκοδομούν. τες. Επ Addendis. Ἀπὸ τοῦ Ἰούδα Β. Εὐκριθέντων A. Male. Est enim ab εύχρινές, quod habet Xenoph. p. 515. Ε. Frequentius occur - rit διευκρινείν. (l) Non paruɔi avertebat mctum. Ac solus visus multa refulgebat pietate.

Σαδδουκαίοι τάλλα μὲν Ἰουδαῖοι ἦσαν, Πνεῦμα δὲ ἅγιον καὶ ἀγγέλους καὶ νεκρῶν ἀνάστασιν ἀθετοῦσι, καὶ οὐδ᾽ ὅλως εἶναί φασιν. Οἱ Φαρισαῖοι δὲ, καὶ αὐτοὶ τἆλλα μὲν Ιουδαίοι εἶχον δὲ περιττάς τινας παρατηρήσεις, οἷον, νηστείαν δὶς τῆς ἑβδομάδες, ἀποδεκατώσεις τῆς οὐσία; εἰ, τους πένητας, βαπτι σμούς καὶ καθαρισμούς ξεστῶν, καὶ πινάκων, καὶ ποτηρίων, καὶ τοιαῦτα ἔτερα ἔθη. Ωσπερ δὲ οἱ νομικοὶ καὶ διδάσκαλοι διαφορώτεροι τῶν ἄλλων ἦσαν, οὕτω δὴ καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ Σαδδουκαίοι μέγα ἐχρόνουν, ὡς περιττότεροι τῶν ἄλλων. Judaeorum scctis, quæ hic ponuntur. Sadducæi in περὶ τῶν προκειμένων δύο Ιουδαϊκῶν αἱρέσεων. υἱ cæteris quidem Judæi erant: verum Spiritum sanctum et angelos, ac resurrectionem mortuorum negabant, neque omnino esse credebant. Pharisæi vero et ipsi quoque in cæteris Judæi, habebant quasdəm Observationes cateris non communes, ut jejunium bino in hebbomade die; substantiæ decimas, quas pauperibus erogabant; lotiones ac purificationes urceorum, parousidum, ac scyphorum, aliosque bajusmodi mores. Sicut autem scribæ sive legisperit ac doctores aliis præstantiores erant: ita sane et Pharisæi ac Sadducæi tanquam aliis superiores sese jactabant. Hos igitur Joannes accedere videns, ipsosque agnoscens, tum per inhabitantem in se gratiam, tum vero a veste habituque insigni, liberius eus arguit; siquidem fiduciam in eo habebat, qui se miserat. Miscet autem reprehensionis asperitati laudem, ut inde quidem humilientur, hinc autem consolationem accipiant. Nam ipsos alloquens, Progenics viperarum appellavit. Sicut enim viperarum proles, cum pariuntur, suas occidunt matres, exeso eorum ventre, ita sane et Judæi suos patres spirituales, puta prophetas occiderant. Laudavit autem ipsos dicens: Quis demonstravil vobis fugere a ventura ira? Apparebat enim, quod sola ipsorum prudentia. Futuram vero iram dicit, vel quæ a Romanis c in obsidione futura erat; vel quæ a Deo in die judicii: quam, ad poenitentiam properando, κα gicbant. Erumpendo (m) igitur ad Pharismos ac Sadductos dirigit sermonem (*): eos autem spirita discernens, hæc illis dicebat, qui in Christum credituri erant, et ita prædictam iram omninó evasuri. Quod si Lucas hæc turbis illum dixisse ait, ad se ut baptizarentur veuientibus, nihil inde turberis. Verisimile est enim bis hæc Joannem dixisse: nunc quidem his, nunc vero illis. Admirabatur autem Joannes magnam ipsorum mutationem: quomodo bi qui prophetas occiderant, ipsum quoque non occiderent, sed magis ad pœnitentiam venirent. Vers. 8. Facile — penitentia. Quia ergo resipiscitis, scitote, quod non sulleit pravitatem duntaxat fugere: sed oportet virtutem quoque operari. Declina. inquit, a malo, et fac boVers. 9. Et ne - Abraham. Νe videamini, hoc * Luc. 111, 7. ss Psal. XXXIII, 15. "Ησαν, addit A. Γάρ, pro δέ Α. Ot, omittit B. Τούτου; προσιόντας ἰδὼν ὁ Ιωάννη, καὶ ἐπιγνοὺς αὐτούς, τοῦτο μὲν, ἐκ τῆς ἐνοικούσης αὐτῷ θείας χάριτος, τοῦτο δὲ καὶ ἐκ τῶν παρασήμων τῆς σο λῆς καὶ τοῦ σχήματος, παρρησιαστικώτερον αὐτοῖς διαλέγεται. Καὶ γὰρ ἐθάῤῥει τῷ ἀποστείλαντι αὐτόν. Μίγνυσι δὲ τῇ αὐστηρίᾳ τῶν ἐλέγχων καὶ ἔπαινον, ἵνα τῇ μὲν ταπεινωθῶσι, τῷ δὲ παρηγορηθώσιν. Ήλεγξε μὲν γὰρ αὐτοὺς, Γεννήματα εχιδνών τούτους προσαγορεύσας. Ωσπερ γὰρ τὰ γεννήματα τῶν ἐχιδνῶν ἀποκτείνουσι τὰς ἑαυτῶν μητέρας, διαβιβρώσκονται τὰς τούτων γαστέρα; ἐν τῷ κυίσκε σθαι· οὕτω δὴ καὶ οἱ Ἰουδαῖει τους πνευματικούς αὐτῶν πατέρας, τους προφήτας, ἀπέκτενον. Ἐπῄνεσε δὲ αὐτοὺς, εἰπών· Τίς ὑπέδειξεν ὑμῖν φυγείν ἀπὸ τῆς μελλούσης ὀργῆς; Ενέφηνε γάρ, ὅτι οὐδεὶς ἄλλος εἰ μή ή σύνεσις αὐτῶν. Μέλλουσαν δὲ ὀργὴν λέγει, ἢ τὴν ἀπὸ Ῥωμαίων ἐν τῇ πολιορκία, ἢ τὴν ἀπὸ Θεοῦ ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἦν ἔφευγον ερχόμενοι εἰς μετάνοιαν. Προηγουμένως μὲν οὖν πρὸς τοὺς Φαρισαίους καὶ Σαδδουκαίους ἀπέτεινε τὸν λόγον, ὡς δοκοῦντας φρονιμωτέρους· διὰ μέσου δὲ αὐτῶν ἔλεγε ταῦτα πρὸς τοὺς μέλλον τας εἰς Χριστὸν πιστεύειν, οἱ πάντως καὶ τὴν δηλω θεῖσαν ὀργὴν ἔμελλον ἐκφυγείν. Εἰ δὲ ὁ Λουκάς φησιν, ὅτι ἔλεγε ταῦτα τοῖς ἐκπορευομένοις όχλοις βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ, μὴ ταραχθής. Εικός γάρ, δις ταῦτα τὸν Ἰωάννην εἰπεῖν, νῦν μὲν τούτοις, νῦν δὲ ἐκείνοις. Ἐκπλήττεται δὲ ὁ Ιωάννης τὴν ἀθρόαν αὐτῶν μεταβολὴν, πῶς προφητοκτόνος όντες, οὐκ ἀναιροῦσι καὶ αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἔρχονται εἰς μετά νοιαν. Ποιήσατε - μετανοίας. Ἐπεὶ τοίνυν μετανοείτε, γινώσκετε, ὅτι οὐκ ἀρκεῖ μόνον τὸ φυγεῖν τὴν και κίαν, ἀλλὰ χρὴ καὶ ἀρετὴν ἐπιδείξασθαι. Εκκλινον γὰρ, φησὶν, ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθόν. Καὶ μὴ — Αβραάμ. - Μὴ δόξητε, ἀντὶ τοῦ, Με Varia lectiones et notæ. (*) Προηγουμένως, non est, erump do, sed pracipue, in primis. intell. ὑπέδειξεν. Γάρ, interponit B. (n) Post sermonem, ita legendum, iis que sæpterliores videbantur, per eos autem hac illis, etc.

Σαδδουκαίοι τάλλα μὲν Ἰουδαῖοι ἦσαν, Πνεῦμα δὲ ἅγιον καὶ ἀγγέλους καὶ νεκρῶν ἀνάστασιν ἀθετοῦσι, καὶ οὐδ᾽ ὅλως εἶναί φασιν. Οἱ Φαρισαῖοι δὲ, καὶ αὐτοὶ τἆλλα μὲν Ιουδαίοι εἶχον δὲ περιττάς τινας παρατηρήσεις, οἷον, νηστείαν δὶς τῆς ἑβδομάδες, ἀποδεκατώσεις τῆς οὐσία; εἰ, τους πένητας, βαπτι σμούς καὶ καθαρισμούς ξεστῶν, καὶ πινάκων, καὶ ποτηρίων, καὶ τοιαῦτα ἔτερα ἔθη. Ωσπερ δὲ οἱ νομικοὶ καὶ διδάσκαλοι διαφορώτεροι τῶν ἄλλων ἦσαν, οὕτω δὴ καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ Σαδδουκαίοι μέγα ἐχρόνουν, ὡς περιττότεροι τῶν ἄλλων. Judaeorum scctis, quæ hic ponuntur. Sadducæi in περὶ τῶν προκειμένων δύο Ιουδαϊκῶν αἱρέσεων. υἱ cæteris quidem Judæi erant: verum Spiritum sanctum et angelos, ac resurrectionem mortuorum negabant, neque omnino esse credebant. Pharisæi vero et ipsi quoque in cæteris Judæi, habebant quasdəm Observationes cateris non communes, ut jejunium bino in hebbomade die; substantiæ decimas, quas pauperibus erogabant; lotiones ac purificationes urceorum, parousidum, ac scyphorum, aliosque bajusmodi mores. Sicut autem scribæ sive legisperit ac doctores aliis præstantiores erant: ita sane et Pharisæi ac Sadducæi tanquam aliis superiores sese jactabant. Hos igitur Joannes accedere videns, ipsosque agnoscens, tum per inhabitantem in se gratiam, tum vero a veste habituque insigni, liberius eus arguit; siquidem fiduciam in eo habebat, qui se miserat. Miscet autem reprehensionis asperitati laudem, ut inde quidem humilientur, hinc autem consolationem accipiant. Nam ipsos alloquens, Progenics viperarum appellavit. Sicut enim viperarum proles, cum pariuntur, suas occidunt matres, exeso eorum ventre, ita sane et Judæi suos patres spirituales, puta prophetas occiderant. Laudavit autem ipsos dicens: Quis demonstravil vobis fugere a ventura ira? Apparebat enim, quod sola ipsorum prudentia. Futuram vero iram dicit, vel quæ a Romanis c in obsidione futura erat; vel quæ a Deo in die judicii: quam, ad poenitentiam properando, κα gicbant. Erumpendo (m) igitur ad Pharismos ac Sadductos dirigit sermonem (*): eos autem spirita discernens, hæc illis dicebat, qui in Christum credituri erant, et ita prædictam iram omninó evasuri. Quod si Lucas hæc turbis illum dixisse ait, ad se ut baptizarentur veuientibus, nihil inde turberis. Verisimile est enim bis hæc Joannem dixisse: nunc quidem his, nunc vero illis. Admirabatur autem Joannes magnam ipsorum mutationem: quomodo bi qui prophetas occiderant, ipsum quoque non occiderent, sed magis ad pœnitentiam venirent. Vers. 8. Facile — penitentia. Quia ergo resipiscitis, scitote, quod non sulleit pravitatem duntaxat fugere: sed oportet virtutem quoque operari. Declina. inquit, a malo, et fac boVers. 9. Et ne - Abraham. Νe videamini, hoc * Luc. 111, 7. ss Psal. XXXIII, 15. "Ησαν, addit A. Γάρ, pro δέ Α. Ot, omittit B. Τούτου; προσιόντας ἰδὼν ὁ Ιωάννη, καὶ ἐπιγνοὺς αὐτούς, τοῦτο μὲν, ἐκ τῆς ἐνοικούσης αὐτῷ θείας χάριτος, τοῦτο δὲ καὶ ἐκ τῶν παρασήμων τῆς σο λῆς καὶ τοῦ σχήματος, παρρησιαστικώτερον αὐτοῖς διαλέγεται. Καὶ γὰρ ἐθάῤῥει τῷ ἀποστείλαντι αὐτόν. Μίγνυσι δὲ τῇ αὐστηρίᾳ τῶν ἐλέγχων καὶ ἔπαινον, ἵνα τῇ μὲν ταπεινωθῶσι, τῷ δὲ παρηγορηθώσιν. Ήλεγξε μὲν γὰρ αὐτοὺς, Γεννήματα εχιδνών τούτους προσαγορεύσας. Ωσπερ γὰρ τὰ γεννήματα τῶν ἐχιδνῶν ἀποκτείνουσι τὰς ἑαυτῶν μητέρας, διαβιβρώσκονται τὰς τούτων γαστέρα; ἐν τῷ κυίσκε σθαι· οὕτω δὴ καὶ οἱ Ἰουδαῖει τους πνευματικούς αὐτῶν πατέρας, τους προφήτας, ἀπέκτενον. Ἐπῄνεσε δὲ αὐτοὺς, εἰπών· Τίς ὑπέδειξεν ὑμῖν φυγείν ἀπὸ τῆς μελλούσης ὀργῆς; Ενέφηνε γάρ, ὅτι οὐδεὶς ἄλλος εἰ μή ή σύνεσις αὐτῶν. Μέλλουσαν δὲ ὀργὴν λέγει, ἢ τὴν ἀπὸ Ῥωμαίων ἐν τῇ πολιορκία, ἢ τὴν ἀπὸ Θεοῦ ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἦν ἔφευγον ερχόμενοι εἰς μετάνοιαν. Προηγουμένως μὲν οὖν πρὸς τοὺς Φαρισαίους καὶ Σαδδουκαίους ἀπέτεινε τὸν λόγον, ὡς δοκοῦντας φρονιμωτέρους· διὰ μέσου δὲ αὐτῶν ἔλεγε ταῦτα πρὸς τοὺς μέλλον τας εἰς Χριστὸν πιστεύειν, οἱ πάντως καὶ τὴν δηλω θεῖσαν ὀργὴν ἔμελλον ἐκφυγείν. Εἰ δὲ ὁ Λουκάς φησιν, ὅτι ἔλεγε ταῦτα τοῖς ἐκπορευομένοις όχλοις βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ, μὴ ταραχθής. Εικός γάρ, δις ταῦτα τὸν Ἰωάννην εἰπεῖν, νῦν μὲν τούτοις, νῦν δὲ ἐκείνοις. Ἐκπλήττεται δὲ ὁ Ιωάννης τὴν ἀθρόαν αὐτῶν μεταβολὴν, πῶς προφητοκτόνος όντες, οὐκ ἀναιροῦσι καὶ αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἔρχονται εἰς μετά νοιαν. Ποιήσατε - μετανοίας. Ἐπεὶ τοίνυν μετανοείτε, γινώσκετε, ὅτι οὐκ ἀρκεῖ μόνον τὸ φυγεῖν τὴν και κίαν, ἀλλὰ χρὴ καὶ ἀρετὴν ἐπιδείξασθαι. Εκκλινον γὰρ, φησὶν, ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθόν. Καὶ μὴ — Αβραάμ. - Μὴ δόξητε, ἀντὶ τοῦ, Με Varia lectiones et notæ. (*) Προηγουμένως, non est, erump do, sed pracipue, in primis. intell. ὑπέδειξεν. Γάρ, interponit B. (n) Post sermonem, ita legendum, iis que sæpterliores videbantur, per eos autem hac illis, etc.

Σαδδουκαίοι τάλλα μὲν Ἰουδαῖοι ἦσαν, Πνεῦμα δὲ ἅγιον καὶ ἀγγέλους καὶ νεκρῶν ἀνάστασιν ἀθετοῦσι, καὶ οὐδ᾽ ὅλως εἶναί φασιν. Οἱ Φαρισαῖοι δὲ, καὶ αὐτοὶ τἆλλα μὲν Ιουδαίοι εἶχον δὲ περιττάς τινας παρατηρήσεις, οἷον, νηστείαν δὶς τῆς ἑβδομάδες, ἀποδεκατώσεις τῆς οὐσία; εἰ, τους πένητας, βαπτι σμούς καὶ καθαρισμούς ξεστῶν, καὶ πινάκων, καὶ ποτηρίων, καὶ τοιαῦτα ἔτερα ἔθη. Ωσπερ δὲ οἱ νομικοὶ καὶ διδάσκαλοι διαφορώτεροι τῶν ἄλλων ἦσαν, οὕτω δὴ καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ Σαδδουκαίοι μέγα ἐχρόνουν, ὡς περιττότεροι τῶν ἄλλων. Judaeorum scctis, quæ hic ponuntur. Sadducæi in περὶ τῶν προκειμένων δύο Ιουδαϊκῶν αἱρέσεων. υἱ cæteris quidem Judæi erant: verum Spiritum sanctum et angelos, ac resurrectionem mortuorum negabant, neque omnino esse credebant. Pharisæi vero et ipsi quoque in cæteris Judæi, habebant quasdəm Observationes cateris non communes, ut jejunium bino in hebbomade die; substantiæ decimas, quas pauperibus erogabant; lotiones ac purificationes urceorum, parousidum, ac scyphorum, aliosque bajusmodi mores. Sicut autem scribæ sive legisperit ac doctores aliis præstantiores erant: ita sane et Pharisæi ac Sadducæi tanquam aliis superiores sese jactabant. Hos igitur Joannes accedere videns, ipsosque agnoscens, tum per inhabitantem in se gratiam, tum vero a veste habituque insigni, liberius eus arguit; siquidem fiduciam in eo habebat, qui se miserat. Miscet autem reprehensionis asperitati laudem, ut inde quidem humilientur, hinc autem consolationem accipiant. Nam ipsos alloquens, Progenics viperarum appellavit. Sicut enim viperarum proles, cum pariuntur, suas occidunt matres, exeso eorum ventre, ita sane et Judæi suos patres spirituales, puta prophetas occiderant. Laudavit autem ipsos dicens: Quis demonstravil vobis fugere a ventura ira? Apparebat enim, quod sola ipsorum prudentia. Futuram vero iram dicit, vel quæ a Romanis c in obsidione futura erat; vel quæ a Deo in die judicii: quam, ad poenitentiam properando, κα gicbant. Erumpendo (m) igitur ad Pharismos ac Sadductos dirigit sermonem (*): eos autem spirita discernens, hæc illis dicebat, qui in Christum credituri erant, et ita prædictam iram omninó evasuri. Quod si Lucas hæc turbis illum dixisse ait, ad se ut baptizarentur veuientibus, nihil inde turberis. Verisimile est enim bis hæc Joannem dixisse: nunc quidem his, nunc vero illis. Admirabatur autem Joannes magnam ipsorum mutationem: quomodo bi qui prophetas occiderant, ipsum quoque non occiderent, sed magis ad pœnitentiam venirent. Vers. 8. Facile — penitentia. Quia ergo resipiscitis, scitote, quod non sulleit pravitatem duntaxat fugere: sed oportet virtutem quoque operari. Declina. inquit, a malo, et fac boVers. 9. Et ne - Abraham. Νe videamini, hoc * Luc. 111, 7. ss Psal. XXXIII, 15. "Ησαν, addit A. Γάρ, pro δέ Α. Ot, omittit B. Τούτου; προσιόντας ἰδὼν ὁ Ιωάννη, καὶ ἐπιγνοὺς αὐτούς, τοῦτο μὲν, ἐκ τῆς ἐνοικούσης αὐτῷ θείας χάριτος, τοῦτο δὲ καὶ ἐκ τῶν παρασήμων τῆς σο λῆς καὶ τοῦ σχήματος, παρρησιαστικώτερον αὐτοῖς διαλέγεται. Καὶ γὰρ ἐθάῤῥει τῷ ἀποστείλαντι αὐτόν. Μίγνυσι δὲ τῇ αὐστηρίᾳ τῶν ἐλέγχων καὶ ἔπαινον, ἵνα τῇ μὲν ταπεινωθῶσι, τῷ δὲ παρηγορηθώσιν. Ήλεγξε μὲν γὰρ αὐτοὺς, Γεννήματα εχιδνών τούτους προσαγορεύσας. Ωσπερ γὰρ τὰ γεννήματα τῶν ἐχιδνῶν ἀποκτείνουσι τὰς ἑαυτῶν μητέρας, διαβιβρώσκονται τὰς τούτων γαστέρα; ἐν τῷ κυίσκε σθαι· οὕτω δὴ καὶ οἱ Ἰουδαῖει τους πνευματικούς αὐτῶν πατέρας, τους προφήτας, ἀπέκτενον. Ἐπῄνεσε δὲ αὐτοὺς, εἰπών· Τίς ὑπέδειξεν ὑμῖν φυγείν ἀπὸ τῆς μελλούσης ὀργῆς; Ενέφηνε γάρ, ὅτι οὐδεὶς ἄλλος εἰ μή ή σύνεσις αὐτῶν. Μέλλουσαν δὲ ὀργὴν λέγει, ἢ τὴν ἀπὸ Ῥωμαίων ἐν τῇ πολιορκία, ἢ τὴν ἀπὸ Θεοῦ ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἦν ἔφευγον ερχόμενοι εἰς μετάνοιαν. Προηγουμένως μὲν οὖν πρὸς τοὺς Φαρισαίους καὶ Σαδδουκαίους ἀπέτεινε τὸν λόγον, ὡς δοκοῦντας φρονιμωτέρους· διὰ μέσου δὲ αὐτῶν ἔλεγε ταῦτα πρὸς τοὺς μέλλον τας εἰς Χριστὸν πιστεύειν, οἱ πάντως καὶ τὴν δηλω θεῖσαν ὀργὴν ἔμελλον ἐκφυγείν. Εἰ δὲ ὁ Λουκάς φησιν, ὅτι ἔλεγε ταῦτα τοῖς ἐκπορευομένοις όχλοις βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ, μὴ ταραχθής. Εικός γάρ, δις ταῦτα τὸν Ἰωάννην εἰπεῖν, νῦν μὲν τούτοις, νῦν δὲ ἐκείνοις. Ἐκπλήττεται δὲ ὁ Ιωάννης τὴν ἀθρόαν αὐτῶν μεταβολὴν, πῶς προφητοκτόνος όντες, οὐκ ἀναιροῦσι καὶ αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἔρχονται εἰς μετά νοιαν. Ποιήσατε - μετανοίας. Ἐπεὶ τοίνυν μετανοείτε, γινώσκετε, ὅτι οὐκ ἀρκεῖ μόνον τὸ φυγεῖν τὴν και κίαν, ἀλλὰ χρὴ καὶ ἀρετὴν ἐπιδείξασθαι. Εκκλινον γὰρ, φησὶν, ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθόν. Καὶ μὴ — Αβραάμ. - Μὴ δόξητε, ἀντὶ τοῦ, Με Varia lectiones et notæ. (*) Προηγουμένως, non est, erump do, sed pracipue, in primis. intell. ὑπέδειξεν. Γάρ, interponit B. (n) Post sermonem, ita legendum, iis que sæpterliores videbantur, per eos autem hac illis, etc.

Σαδδουκαίοι τάλλα μὲν Ἰουδαῖοι ἦσαν, Πνεῦμα δὲ ἅγιον καὶ ἀγγέλους καὶ νεκρῶν ἀνάστασιν ἀθετοῦσι, καὶ οὐδ᾽ ὅλως εἶναί φασιν. Οἱ Φαρισαῖοι δὲ, καὶ αὐτοὶ τἆλλα μὲν Ιουδαίοι εἶχον δὲ περιττάς τινας παρατηρήσεις, οἷον, νηστείαν δὶς τῆς ἑβδομάδες, ἀποδεκατώσεις τῆς οὐσία; εἰ, τους πένητας, βαπτι σμούς καὶ καθαρισμούς ξεστῶν, καὶ πινάκων, καὶ ποτηρίων, καὶ τοιαῦτα ἔτερα ἔθη. Ωσπερ δὲ οἱ νομικοὶ καὶ διδάσκαλοι διαφορώτεροι τῶν ἄλλων ἦσαν, οὕτω δὴ καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ Σαδδουκαίοι μέγα ἐχρόνουν, ὡς περιττότεροι τῶν ἄλλων. Judaeorum scctis, quæ hic ponuntur. Sadducæi in περὶ τῶν προκειμένων δύο Ιουδαϊκῶν αἱρέσεων. υἱ cæteris quidem Judæi erant: verum Spiritum sanctum et angelos, ac resurrectionem mortuorum negabant, neque omnino esse credebant. Pharisæi vero et ipsi quoque in cæteris Judæi, habebant quasdəm Observationes cateris non communes, ut jejunium bino in hebbomade die; substantiæ decimas, quas pauperibus erogabant; lotiones ac purificationes urceorum, parousidum, ac scyphorum, aliosque bajusmodi mores. Sicut autem scribæ sive legisperit ac doctores aliis præstantiores erant: ita sane et Pharisæi ac Sadducæi tanquam aliis superiores sese jactabant. Hos igitur Joannes accedere videns, ipsosque agnoscens, tum per inhabitantem in se gratiam, tum vero a veste habituque insigni, liberius eus arguit; siquidem fiduciam in eo habebat, qui se miserat. Miscet autem reprehensionis asperitati laudem, ut inde quidem humilientur, hinc autem consolationem accipiant. Nam ipsos alloquens, Progenics viperarum appellavit. Sicut enim viperarum proles, cum pariuntur, suas occidunt matres, exeso eorum ventre, ita sane et Judæi suos patres spirituales, puta prophetas occiderant. Laudavit autem ipsos dicens: Quis demonstravil vobis fugere a ventura ira? Apparebat enim, quod sola ipsorum prudentia. Futuram vero iram dicit, vel quæ a Romanis c in obsidione futura erat; vel quæ a Deo in die judicii: quam, ad poenitentiam properando, κα gicbant. Erumpendo (m) igitur ad Pharismos ac Sadductos dirigit sermonem (*): eos autem spirita discernens, hæc illis dicebat, qui in Christum credituri erant, et ita prædictam iram omninó evasuri. Quod si Lucas hæc turbis illum dixisse ait, ad se ut baptizarentur veuientibus, nihil inde turberis. Verisimile est enim bis hæc Joannem dixisse: nunc quidem his, nunc vero illis. Admirabatur autem Joannes magnam ipsorum mutationem: quomodo bi qui prophetas occiderant, ipsum quoque non occiderent, sed magis ad pœnitentiam venirent. Vers. 8. Facile — penitentia. Quia ergo resipiscitis, scitote, quod non sulleit pravitatem duntaxat fugere: sed oportet virtutem quoque operari. Declina. inquit, a malo, et fac boVers. 9. Et ne - Abraham. Νe videamini, hoc * Luc. 111, 7. ss Psal. XXXIII, 15. "Ησαν, addit A. Γάρ, pro δέ Α. Ot, omittit B. Τούτου; προσιόντας ἰδὼν ὁ Ιωάννη, καὶ ἐπιγνοὺς αὐτούς, τοῦτο μὲν, ἐκ τῆς ἐνοικούσης αὐτῷ θείας χάριτος, τοῦτο δὲ καὶ ἐκ τῶν παρασήμων τῆς σο λῆς καὶ τοῦ σχήματος, παρρησιαστικώτερον αὐτοῖς διαλέγεται. Καὶ γὰρ ἐθάῤῥει τῷ ἀποστείλαντι αὐτόν. Μίγνυσι δὲ τῇ αὐστηρίᾳ τῶν ἐλέγχων καὶ ἔπαινον, ἵνα τῇ μὲν ταπεινωθῶσι, τῷ δὲ παρηγορηθώσιν. Ήλεγξε μὲν γὰρ αὐτοὺς, Γεννήματα εχιδνών τούτους προσαγορεύσας. Ωσπερ γὰρ τὰ γεννήματα τῶν ἐχιδνῶν ἀποκτείνουσι τὰς ἑαυτῶν μητέρας, διαβιβρώσκονται τὰς τούτων γαστέρα; ἐν τῷ κυίσκε σθαι· οὕτω δὴ καὶ οἱ Ἰουδαῖει τους πνευματικούς αὐτῶν πατέρας, τους προφήτας, ἀπέκτενον. Ἐπῄνεσε δὲ αὐτοὺς, εἰπών· Τίς ὑπέδειξεν ὑμῖν φυγείν ἀπὸ τῆς μελλούσης ὀργῆς; Ενέφηνε γάρ, ὅτι οὐδεὶς ἄλλος εἰ μή ή σύνεσις αὐτῶν. Μέλλουσαν δὲ ὀργὴν λέγει, ἢ τὴν ἀπὸ Ῥωμαίων ἐν τῇ πολιορκία, ἢ τὴν ἀπὸ Θεοῦ ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἦν ἔφευγον ερχόμενοι εἰς μετάνοιαν. Προηγουμένως μὲν οὖν πρὸς τοὺς Φαρισαίους καὶ Σαδδουκαίους ἀπέτεινε τὸν λόγον, ὡς δοκοῦντας φρονιμωτέρους· διὰ μέσου δὲ αὐτῶν ἔλεγε ταῦτα πρὸς τοὺς μέλλον τας εἰς Χριστὸν πιστεύειν, οἱ πάντως καὶ τὴν δηλω θεῖσαν ὀργὴν ἔμελλον ἐκφυγείν. Εἰ δὲ ὁ Λουκάς φησιν, ὅτι ἔλεγε ταῦτα τοῖς ἐκπορευομένοις όχλοις βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ, μὴ ταραχθής. Εικός γάρ, δις ταῦτα τὸν Ἰωάννην εἰπεῖν, νῦν μὲν τούτοις, νῦν δὲ ἐκείνοις. Ἐκπλήττεται δὲ ὁ Ιωάννης τὴν ἀθρόαν αὐτῶν μεταβολὴν, πῶς προφητοκτόνος όντες, οὐκ ἀναιροῦσι καὶ αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἔρχονται εἰς μετά νοιαν. Ποιήσατε - μετανοίας. Ἐπεὶ τοίνυν μετανοείτε, γινώσκετε, ὅτι οὐκ ἀρκεῖ μόνον τὸ φυγεῖν τὴν και κίαν, ἀλλὰ χρὴ καὶ ἀρετὴν ἐπιδείξασθαι. Εκκλινον γὰρ, φησὶν, ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθόν. Καὶ μὴ — Αβραάμ. - Μὴ δόξητε, ἀντὶ τοῦ, Με Varia lectiones et notæ. (*) Προηγουμένως, non est, erump do, sed pracipue, in primis. intell. ὑπέδειξεν. Γάρ, interponit B. (n) Post sermonem, ita legendum, iis que sæpterliores videbantur, per eos autem hac illis, etc.

CAP. III. θελήσητε. Παραινεῖ δὲ, μὴ λέγειν ἐν ταῖς ἑαυτῶν est, Ne vel tis. Admonet autem, ne in cordibus suis ψυχαῖς, ὅτι Πατέρα ἔχομεν τὸν Αβραάμ, και ἀρχεῖ ἡμῖν εἰς ἀρετήν, τὸ ἀπ' ἐκείνου κατάγεσθαι. Οὐ χρὴ γὰρ, μέγα φρονοῦντας ἐπὶ ταῖς τῶν προγό νων ἀρεταῖς, αὐτοὺς ἀμελεῖν οἰκείων κατορθωμάτων. Λέγω – Αβραάμ. Μὴ νομίσητε, φησίν, ὅτι, ἐὰν ὑμεῖς ἀπόλησθε, ὡς ἄκαρποι ἀρετῆς, οὐκέτι ἕξει τέχνα ὁ ᾿Αβραάμ· δύναται γὰρ ὁ Θεὸς ἐκ τῶν ἀψύχων τούτων λίθων ἐγεῖραι τέκνα τῷ 'Αβραάμ. Καὶ γὰρ καὶ τὸν Ἰσαὰκ ἐκ τῆς ἀψύχου καὶ λιθώδους μήτρας της Σάρρας ἤγειρεν αὐτῷ. Εστι δὲ καὶ ἑτέ μως εἰπεῖν, Μὴ κομπάζετε ἐπὶ τῷ ἔχειν ῥίζαν γένους τὸν ᾿Αβραάμ. Τοῦτο γὰρ οὐχ ὑμέτερόν ἐστι κατόρθωμα, ἀλλὰ θεοῦ δῶρον, ὃς δύναται μὴ μόνον ἐξ ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν φαινομένων τούτων λίθων ἐγεῖραι τέκνα τῷ ᾿Αβραμ, οἷα παντοδύναμος. Τινές δέ φασι, τοὺς ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκότας αἰνίττεσθαι τὸν λόγον, οι, πεπωρωμένοι καὶ ἀναίσθητου ὄντες τῆς ἀληθείας πρότερον, διὰ τῆς πίστεως υἱοθε τήθησαν ὕστερον. Αλλοι δὲ λέγουσι, παραδηλοῦσθαι τοὺς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πάθους τοῦ Σωτῆρος, ἀπὸ τοῦ σχίζεσθαι τὰς πέτρας, διὰ πίστεως υἱοθετηθέντας. Καὶ οὗτοι δὲ κἀκεῖνοι τῷ ᾽Αβραὰμ υἱοθετήθησαν, ὡς τοῦ κατ' αὐτὸν αἰωνίου κλήρου μεταλαχόντες. Κυρίως γὰρ τέκνα τοῦ Αβραάμ εἰσιν οἱ τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ μιμούμενοι, καὶ τῆς αὐτῆς αὐτῷ καταξιούμε να μερίδος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, κἂν ἐξ Ἰουδαίων εἶεν, κἂν ἐξ ἐθνῶν. Μείζων γὰρ ἡ ἐξ ἀρετῆς συγγένεια τῆς ἐξ αἵματος οἰκειώσεως, ὅσον καὶ ἡ ψυχὴ τιμιωτέρα του σώματος. Ηδη – εἰς πῦρ βάλλεται. [Αξίνη μὲν, ἡ εὐαγγελική τομή, ἐκτέμνουσα του; ἀκάρπους εἰς ἀρετὰς καὶ πίστιν Ιουδαίους ἀπὸ τοῦ νόμου, οὐ μὴν ἐκριζοῦσα. Ρίζα γὰρ αὐτῶν ὁ νόμος, ᾧ ἀντ᾽ ἐκεί. των οἱ πιστεύσαντες εγκεντρίζονται· δένδρα δὲ οἱ Ἰσραηλῖται.] Φυδήσας δὲ αὐτούς, ὡς ἀποπεσουμένους τοῦ γένους τοῦ ᾿Αβραάμ, εἰ μὴ προσέχοιεν, επιτείνει τὸν φίλον ἔτι. Οὐ μόνον γάρ, φησὶν, ἀποπεσεῖσθε τοῦ τοιούτου γένου;, ἀλλ', ὡς ἀνίατοι λοιπόν, ταχέως ἀποκοπέντες τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ ἐκεῖ τιμωρη θήσεσθε. Αξίνην μὲν γὰρ τροπικώς ὠνόμασε τὸν θάνατον· δένδρα δὲ τοὺς ἀνθρώπους· ρίζαν δὲ αὐτῶν, τὴν ζωήν. Πύρ δὲ εἶπε τὸ τῆς γεέννης. Τινὲς δὲ ρίζαν μὲν ἡρμήνευσαν, τὸν ᾿Αβραάμ, δένδρα δὲ, τούτους τοὺς ἀναβλαστήσαντας ἐξ αὐτοῦ Ἰουδαίους, ἀξίνην δὲ, τὸν Χριστὸν, δς ἔμελλεν ἀποτεμεῖν μὲν αὐτοὺς, μένοντας ἀκάρπους εἰς τὴν πίστιν τοῦ Εὐαγγελίου, εγκεντρίσαι δὲ τοὺς ἐξ ἐθνῶν. Οὕτως οὖν κατασείσας αὐτων τὸ φρόνημα, καὶ μα λάξας τῆς τούτων καρδίας τὸ σκληρόν, τῷ φόβῳ τῆς εκπτώσεως τοῦ γένους 'Αβραάμ, καὶ τῇ ἐκτομῃ, καὶ τῷ πυρί, λοιπὸν εἰσάγει τὸν περὶ τοῦ Χριστοῦ λόγου μετά πολλῆς τῆς ὑπεροχής, ἵνα φανέντι προσδρά μωσιν αὐτῷ. ▷ dicant: Patrem habemus Abraham: et sufficit nobis ad virtutem, quod ab illo descendiamus. Neque enim ullos oportet, de progenitorum virtutibns gloriari: cum ipsi negligentes sint de propriaru: operibus virtutum. Vers. 9. Dico - Abraha. Ne putet's, inquit, quod si vos abeque fructu virtutum perieritis, nulli reliqui erunt Abrahæ filii. Potest enim Deus de inanimatis his lapidibus suscitare filios ipsi Abrahæ. Etenim ipsum quoque Isaac suscitavit ei, de inanimato ac lapideo Saræ utero. Potest et alio modo dici: Ne gloriemini, quod originem habeatis ipsum Abraham. Neque enim hoc vestrum bonum opus est, sed Del donum: qui potest, nempe omnipoteus, de apparentibus his lapidibus, suscitate Glios ipsi Abraha. Quidam autem dicunt eos qui e gentibus crediderunt, bis verbis insinuari: qui primum ad yeritatem obdurati et insensati, postca per fidem in filios adoptati sunt. Alii vero illos designari dicunt, qui tempore Passionis Christi ob petrarum scissionem per fidem in filios adoptati sunt; et hi autem et illi in Abrahæ filios cooptati sunt, utpote cum ipso æternæ hæreditatis participes. Proprie enim Abrah: filii sunt, qui virtutes ejus imitantur, ac sorte ipsius in regno ccelorum digni babentur, sive ex Judzis sint, sive ex gentibus. Nam tanto major est virtutis cognatio, quam sanguinis, quanto anima corpore præstanLior est. Vers. 10. Jam - in ignem mittitur. H Securis, evangelica est amputatio, quæ amputat steriles ad virtutes et fideni Judæos a lege, nec tamen prorsus eradicat. Radix enim illorum lex, cui illorum loco inscruntur credentes. Arbores autem sunt Israe lilz. Cum jam eos terruisset dicens, quod nisi caverent, a genere Abraham exciderent, auget adhuc metum. Non solum, inquit, a tali genere excidetis, verum etiam irremediabili modo, citius a præsenti vita excisi, etiam ibi in futuro pœnain luetis. Securim enim figurative mortem appellavit, arbores autem homines, radices vero vitam ipsorum, ignem etiam dixit ipsius gehennæ. Quidam vero radicem interpretantur ipsum Abraham, arbores autem Judæos qui ab ipso pullularunt, securim quoque Christum, qui ipsos quidem excisurus erat, fructum ad Evangelii âdem non ſerentes: inserturus autem illos, qui e gentibus crederent. Postquam ergo fastum ipsorum terruit, ac cordis eorum duritiem timore cadendi a genero Abraham, excisione ac igne emollivit: deinceps sermonem de Christo cum multa dignitate inducit, ut ipsi apparenti occurrerent. Varia lectiones Inclusa in marg. habet A. Eadem omiserat Beulenius. et nola. Δέ, omittit Α.

CAP. III. θελήσητε. Παραινεῖ δὲ, μὴ λέγειν ἐν ταῖς ἑαυτῶν est, Ne vel tis. Admonet autem, ne in cordibus suis ψυχαῖς, ὅτι Πατέρα ἔχομεν τὸν Αβραάμ, και ἀρχεῖ ἡμῖν εἰς ἀρετήν, τὸ ἀπ' ἐκείνου κατάγεσθαι. Οὐ χρὴ γὰρ, μέγα φρονοῦντας ἐπὶ ταῖς τῶν προγό νων ἀρεταῖς, αὐτοὺς ἀμελεῖν οἰκείων κατορθωμάτων. Λέγω – Αβραάμ. Μὴ νομίσητε, φησίν, ὅτι, ἐὰν ὑμεῖς ἀπόλησθε, ὡς ἄκαρποι ἀρετῆς, οὐκέτι ἕξει τέχνα ὁ ᾿Αβραάμ· δύναται γὰρ ὁ Θεὸς ἐκ τῶν ἀψύχων τούτων λίθων ἐγεῖραι τέκνα τῷ 'Αβραάμ. Καὶ γὰρ καὶ τὸν Ἰσαὰκ ἐκ τῆς ἀψύχου καὶ λιθώδους μήτρας της Σάρρας ἤγειρεν αὐτῷ. Εστι δὲ καὶ ἑτέ μως εἰπεῖν, Μὴ κομπάζετε ἐπὶ τῷ ἔχειν ῥίζαν γένους τὸν ᾿Αβραάμ. Τοῦτο γὰρ οὐχ ὑμέτερόν ἐστι κατόρθωμα, ἀλλὰ θεοῦ δῶρον, ὃς δύναται μὴ μόνον ἐξ ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν φαινομένων τούτων λίθων ἐγεῖραι τέκνα τῷ ᾿Αβραμ, οἷα παντοδύναμος. Τινές δέ φασι, τοὺς ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκότας αἰνίττεσθαι τὸν λόγον, οι, πεπωρωμένοι καὶ ἀναίσθητου ὄντες τῆς ἀληθείας πρότερον, διὰ τῆς πίστεως υἱοθε τήθησαν ὕστερον. Αλλοι δὲ λέγουσι, παραδηλοῦσθαι τοὺς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πάθους τοῦ Σωτῆρος, ἀπὸ τοῦ σχίζεσθαι τὰς πέτρας, διὰ πίστεως υἱοθετηθέντας. Καὶ οὗτοι δὲ κἀκεῖνοι τῷ ᾽Αβραὰμ υἱοθετήθησαν, ὡς τοῦ κατ' αὐτὸν αἰωνίου κλήρου μεταλαχόντες. Κυρίως γὰρ τέκνα τοῦ Αβραάμ εἰσιν οἱ τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ μιμούμενοι, καὶ τῆς αὐτῆς αὐτῷ καταξιούμε να μερίδος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, κἂν ἐξ Ἰουδαίων εἶεν, κἂν ἐξ ἐθνῶν. Μείζων γὰρ ἡ ἐξ ἀρετῆς συγγένεια τῆς ἐξ αἵματος οἰκειώσεως, ὅσον καὶ ἡ ψυχὴ τιμιωτέρα του σώματος. Ηδη – εἰς πῦρ βάλλεται. [Αξίνη μὲν, ἡ εὐαγγελική τομή, ἐκτέμνουσα του; ἀκάρπους εἰς ἀρετὰς καὶ πίστιν Ιουδαίους ἀπὸ τοῦ νόμου, οὐ μὴν ἐκριζοῦσα. Ρίζα γὰρ αὐτῶν ὁ νόμος, ᾧ ἀντ᾽ ἐκεί. των οἱ πιστεύσαντες εγκεντρίζονται· δένδρα δὲ οἱ Ἰσραηλῖται.] Φυδήσας δὲ αὐτούς, ὡς ἀποπεσουμένους τοῦ γένους τοῦ ᾿Αβραάμ, εἰ μὴ προσέχοιεν, επιτείνει τὸν φίλον ἔτι. Οὐ μόνον γάρ, φησὶν, ἀποπεσεῖσθε τοῦ τοιούτου γένου;, ἀλλ', ὡς ἀνίατοι λοιπόν, ταχέως ἀποκοπέντες τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ ἐκεῖ τιμωρη θήσεσθε. Αξίνην μὲν γὰρ τροπικώς ὠνόμασε τὸν θάνατον· δένδρα δὲ τοὺς ἀνθρώπους· ρίζαν δὲ αὐτῶν, τὴν ζωήν. Πύρ δὲ εἶπε τὸ τῆς γεέννης. Τινὲς δὲ ρίζαν μὲν ἡρμήνευσαν, τὸν ᾿Αβραάμ, δένδρα δὲ, τούτους τοὺς ἀναβλαστήσαντας ἐξ αὐτοῦ Ἰουδαίους, ἀξίνην δὲ, τὸν Χριστὸν, δς ἔμελλεν ἀποτεμεῖν μὲν αὐτοὺς, μένοντας ἀκάρπους εἰς τὴν πίστιν τοῦ Εὐαγγελίου, εγκεντρίσαι δὲ τοὺς ἐξ ἐθνῶν. Οὕτως οὖν κατασείσας αὐτων τὸ φρόνημα, καὶ μα λάξας τῆς τούτων καρδίας τὸ σκληρόν, τῷ φόβῳ τῆς εκπτώσεως τοῦ γένους 'Αβραάμ, καὶ τῇ ἐκτομῃ, καὶ τῷ πυρί, λοιπὸν εἰσάγει τὸν περὶ τοῦ Χριστοῦ λόγου μετά πολλῆς τῆς ὑπεροχής, ἵνα φανέντι προσδρά μωσιν αὐτῷ. ▷ dicant: Patrem habemus Abraham: et sufficit nobis ad virtutem, quod ab illo descendiamus. Neque enim ullos oportet, de progenitorum virtutibns gloriari: cum ipsi negligentes sint de propriaru: operibus virtutum. Vers. 9. Dico - Abraha. Ne putet's, inquit, quod si vos abeque fructu virtutum perieritis, nulli reliqui erunt Abrahæ filii. Potest enim Deus de inanimatis his lapidibus suscitare filios ipsi Abrahæ. Etenim ipsum quoque Isaac suscitavit ei, de inanimato ac lapideo Saræ utero. Potest et alio modo dici: Ne gloriemini, quod originem habeatis ipsum Abraham. Neque enim hoc vestrum bonum opus est, sed Del donum: qui potest, nempe omnipoteus, de apparentibus his lapidibus, suscitate Glios ipsi Abraha. Quidam autem dicunt eos qui e gentibus crediderunt, bis verbis insinuari: qui primum ad yeritatem obdurati et insensati, postca per fidem in filios adoptati sunt. Alii vero illos designari dicunt, qui tempore Passionis Christi ob petrarum scissionem per fidem in filios adoptati sunt; et hi autem et illi in Abrahæ filios cooptati sunt, utpote cum ipso æternæ hæreditatis participes. Proprie enim Abrah: filii sunt, qui virtutes ejus imitantur, ac sorte ipsius in regno ccelorum digni babentur, sive ex Judzis sint, sive ex gentibus. Nam tanto major est virtutis cognatio, quam sanguinis, quanto anima corpore præstanLior est. Vers. 10. Jam - in ignem mittitur. H Securis, evangelica est amputatio, quæ amputat steriles ad virtutes et fideni Judæos a lege, nec tamen prorsus eradicat. Radix enim illorum lex, cui illorum loco inscruntur credentes. Arbores autem sunt Israe lilz. Cum jam eos terruisset dicens, quod nisi caverent, a genere Abraham exciderent, auget adhuc metum. Non solum, inquit, a tali genere excidetis, verum etiam irremediabili modo, citius a præsenti vita excisi, etiam ibi in futuro pœnain luetis. Securim enim figurative mortem appellavit, arbores autem homines, radices vero vitam ipsorum, ignem etiam dixit ipsius gehennæ. Quidam vero radicem interpretantur ipsum Abraham, arbores autem Judæos qui ab ipso pullularunt, securim quoque Christum, qui ipsos quidem excisurus erat, fructum ad Evangelii âdem non ſerentes: inserturus autem illos, qui e gentibus crederent. Postquam ergo fastum ipsorum terruit, ac cordis eorum duritiem timore cadendi a genero Abraham, excisione ac igne emollivit: deinceps sermonem de Christo cum multa dignitate inducit, ut ipsi apparenti occurrerent. Varia lectiones Inclusa in marg. habet A. Eadem omiserat Beulenius. et nola. Δέ, omittit Α.

CAP. III. θελήσητε. Παραινεῖ δὲ, μὴ λέγειν ἐν ταῖς ἑαυτῶν est, Ne vel tis. Admonet autem, ne in cordibus suis ψυχαῖς, ὅτι Πατέρα ἔχομεν τὸν Αβραάμ, και ἀρχεῖ ἡμῖν εἰς ἀρετήν, τὸ ἀπ' ἐκείνου κατάγεσθαι. Οὐ χρὴ γὰρ, μέγα φρονοῦντας ἐπὶ ταῖς τῶν προγό νων ἀρεταῖς, αὐτοὺς ἀμελεῖν οἰκείων κατορθωμάτων. Λέγω – Αβραάμ. Μὴ νομίσητε, φησίν, ὅτι, ἐὰν ὑμεῖς ἀπόλησθε, ὡς ἄκαρποι ἀρετῆς, οὐκέτι ἕξει τέχνα ὁ ᾿Αβραάμ· δύναται γὰρ ὁ Θεὸς ἐκ τῶν ἀψύχων τούτων λίθων ἐγεῖραι τέκνα τῷ 'Αβραάμ. Καὶ γὰρ καὶ τὸν Ἰσαὰκ ἐκ τῆς ἀψύχου καὶ λιθώδους μήτρας της Σάρρας ἤγειρεν αὐτῷ. Εστι δὲ καὶ ἑτέ μως εἰπεῖν, Μὴ κομπάζετε ἐπὶ τῷ ἔχειν ῥίζαν γένους τὸν ᾿Αβραάμ. Τοῦτο γὰρ οὐχ ὑμέτερόν ἐστι κατόρθωμα, ἀλλὰ θεοῦ δῶρον, ὃς δύναται μὴ μόνον ἐξ ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν φαινομένων τούτων λίθων ἐγεῖραι τέκνα τῷ ᾿Αβραμ, οἷα παντοδύναμος. Τινές δέ φασι, τοὺς ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκότας αἰνίττεσθαι τὸν λόγον, οι, πεπωρωμένοι καὶ ἀναίσθητου ὄντες τῆς ἀληθείας πρότερον, διὰ τῆς πίστεως υἱοθε τήθησαν ὕστερον. Αλλοι δὲ λέγουσι, παραδηλοῦσθαι τοὺς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πάθους τοῦ Σωτῆρος, ἀπὸ τοῦ σχίζεσθαι τὰς πέτρας, διὰ πίστεως υἱοθετηθέντας. Καὶ οὗτοι δὲ κἀκεῖνοι τῷ ᾽Αβραὰμ υἱοθετήθησαν, ὡς τοῦ κατ' αὐτὸν αἰωνίου κλήρου μεταλαχόντες. Κυρίως γὰρ τέκνα τοῦ Αβραάμ εἰσιν οἱ τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ μιμούμενοι, καὶ τῆς αὐτῆς αὐτῷ καταξιούμε να μερίδος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, κἂν ἐξ Ἰουδαίων εἶεν, κἂν ἐξ ἐθνῶν. Μείζων γὰρ ἡ ἐξ ἀρετῆς συγγένεια τῆς ἐξ αἵματος οἰκειώσεως, ὅσον καὶ ἡ ψυχὴ τιμιωτέρα του σώματος. Ηδη – εἰς πῦρ βάλλεται. [Αξίνη μὲν, ἡ εὐαγγελική τομή, ἐκτέμνουσα του; ἀκάρπους εἰς ἀρετὰς καὶ πίστιν Ιουδαίους ἀπὸ τοῦ νόμου, οὐ μὴν ἐκριζοῦσα. Ρίζα γὰρ αὐτῶν ὁ νόμος, ᾧ ἀντ᾽ ἐκεί. των οἱ πιστεύσαντες εγκεντρίζονται· δένδρα δὲ οἱ Ἰσραηλῖται.] Φυδήσας δὲ αὐτούς, ὡς ἀποπεσουμένους τοῦ γένους τοῦ ᾿Αβραάμ, εἰ μὴ προσέχοιεν, επιτείνει τὸν φίλον ἔτι. Οὐ μόνον γάρ, φησὶν, ἀποπεσεῖσθε τοῦ τοιούτου γένου;, ἀλλ', ὡς ἀνίατοι λοιπόν, ταχέως ἀποκοπέντες τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ ἐκεῖ τιμωρη θήσεσθε. Αξίνην μὲν γὰρ τροπικώς ὠνόμασε τὸν θάνατον· δένδρα δὲ τοὺς ἀνθρώπους· ρίζαν δὲ αὐτῶν, τὴν ζωήν. Πύρ δὲ εἶπε τὸ τῆς γεέννης. Τινὲς δὲ ρίζαν μὲν ἡρμήνευσαν, τὸν ᾿Αβραάμ, δένδρα δὲ, τούτους τοὺς ἀναβλαστήσαντας ἐξ αὐτοῦ Ἰουδαίους, ἀξίνην δὲ, τὸν Χριστὸν, δς ἔμελλεν ἀποτεμεῖν μὲν αὐτοὺς, μένοντας ἀκάρπους εἰς τὴν πίστιν τοῦ Εὐαγγελίου, εγκεντρίσαι δὲ τοὺς ἐξ ἐθνῶν. Οὕτως οὖν κατασείσας αὐτων τὸ φρόνημα, καὶ μα λάξας τῆς τούτων καρδίας τὸ σκληρόν, τῷ φόβῳ τῆς εκπτώσεως τοῦ γένους 'Αβραάμ, καὶ τῇ ἐκτομῃ, καὶ τῷ πυρί, λοιπὸν εἰσάγει τὸν περὶ τοῦ Χριστοῦ λόγου μετά πολλῆς τῆς ὑπεροχής, ἵνα φανέντι προσδρά μωσιν αὐτῷ. ▷ dicant: Patrem habemus Abraham: et sufficit nobis ad virtutem, quod ab illo descendiamus. Neque enim ullos oportet, de progenitorum virtutibns gloriari: cum ipsi negligentes sint de propriaru: operibus virtutum. Vers. 9. Dico - Abraha. Ne putet's, inquit, quod si vos abeque fructu virtutum perieritis, nulli reliqui erunt Abrahæ filii. Potest enim Deus de inanimatis his lapidibus suscitare filios ipsi Abrahæ. Etenim ipsum quoque Isaac suscitavit ei, de inanimato ac lapideo Saræ utero. Potest et alio modo dici: Ne gloriemini, quod originem habeatis ipsum Abraham. Neque enim hoc vestrum bonum opus est, sed Del donum: qui potest, nempe omnipoteus, de apparentibus his lapidibus, suscitate Glios ipsi Abraha. Quidam autem dicunt eos qui e gentibus crediderunt, bis verbis insinuari: qui primum ad yeritatem obdurati et insensati, postca per fidem in filios adoptati sunt. Alii vero illos designari dicunt, qui tempore Passionis Christi ob petrarum scissionem per fidem in filios adoptati sunt; et hi autem et illi in Abrahæ filios cooptati sunt, utpote cum ipso æternæ hæreditatis participes. Proprie enim Abrah: filii sunt, qui virtutes ejus imitantur, ac sorte ipsius in regno ccelorum digni babentur, sive ex Judzis sint, sive ex gentibus. Nam tanto major est virtutis cognatio, quam sanguinis, quanto anima corpore præstanLior est. Vers. 10. Jam - in ignem mittitur. H Securis, evangelica est amputatio, quæ amputat steriles ad virtutes et fideni Judæos a lege, nec tamen prorsus eradicat. Radix enim illorum lex, cui illorum loco inscruntur credentes. Arbores autem sunt Israe lilz. Cum jam eos terruisset dicens, quod nisi caverent, a genere Abraham exciderent, auget adhuc metum. Non solum, inquit, a tali genere excidetis, verum etiam irremediabili modo, citius a præsenti vita excisi, etiam ibi in futuro pœnain luetis. Securim enim figurative mortem appellavit, arbores autem homines, radices vero vitam ipsorum, ignem etiam dixit ipsius gehennæ. Quidam vero radicem interpretantur ipsum Abraham, arbores autem Judæos qui ab ipso pullularunt, securim quoque Christum, qui ipsos quidem excisurus erat, fructum ad Evangelii âdem non ſerentes: inserturus autem illos, qui e gentibus crederent. Postquam ergo fastum ipsorum terruit, ac cordis eorum duritiem timore cadendi a genero Abraham, excisione ac igne emollivit: deinceps sermonem de Christo cum multa dignitate inducit, ut ipsi apparenti occurrerent. Varia lectiones Inclusa in marg. habet A. Eadem omiserat Beulenius. et nola. Δέ, omittit Α.

CAP. III. θελήσητε. Παραινεῖ δὲ, μὴ λέγειν ἐν ταῖς ἑαυτῶν est, Ne vel tis. Admonet autem, ne in cordibus suis ψυχαῖς, ὅτι Πατέρα ἔχομεν τὸν Αβραάμ, και ἀρχεῖ ἡμῖν εἰς ἀρετήν, τὸ ἀπ' ἐκείνου κατάγεσθαι. Οὐ χρὴ γὰρ, μέγα φρονοῦντας ἐπὶ ταῖς τῶν προγό νων ἀρεταῖς, αὐτοὺς ἀμελεῖν οἰκείων κατορθωμάτων. Λέγω – Αβραάμ. Μὴ νομίσητε, φησίν, ὅτι, ἐὰν ὑμεῖς ἀπόλησθε, ὡς ἄκαρποι ἀρετῆς, οὐκέτι ἕξει τέχνα ὁ ᾿Αβραάμ· δύναται γὰρ ὁ Θεὸς ἐκ τῶν ἀψύχων τούτων λίθων ἐγεῖραι τέκνα τῷ 'Αβραάμ. Καὶ γὰρ καὶ τὸν Ἰσαὰκ ἐκ τῆς ἀψύχου καὶ λιθώδους μήτρας της Σάρρας ἤγειρεν αὐτῷ. Εστι δὲ καὶ ἑτέ μως εἰπεῖν, Μὴ κομπάζετε ἐπὶ τῷ ἔχειν ῥίζαν γένους τὸν ᾿Αβραάμ. Τοῦτο γὰρ οὐχ ὑμέτερόν ἐστι κατόρθωμα, ἀλλὰ θεοῦ δῶρον, ὃς δύναται μὴ μόνον ἐξ ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν φαινομένων τούτων λίθων ἐγεῖραι τέκνα τῷ ᾿Αβραμ, οἷα παντοδύναμος. Τινές δέ φασι, τοὺς ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκότας αἰνίττεσθαι τὸν λόγον, οι, πεπωρωμένοι καὶ ἀναίσθητου ὄντες τῆς ἀληθείας πρότερον, διὰ τῆς πίστεως υἱοθε τήθησαν ὕστερον. Αλλοι δὲ λέγουσι, παραδηλοῦσθαι τοὺς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πάθους τοῦ Σωτῆρος, ἀπὸ τοῦ σχίζεσθαι τὰς πέτρας, διὰ πίστεως υἱοθετηθέντας. Καὶ οὗτοι δὲ κἀκεῖνοι τῷ ᾽Αβραὰμ υἱοθετήθησαν, ὡς τοῦ κατ' αὐτὸν αἰωνίου κλήρου μεταλαχόντες. Κυρίως γὰρ τέκνα τοῦ Αβραάμ εἰσιν οἱ τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ μιμούμενοι, καὶ τῆς αὐτῆς αὐτῷ καταξιούμε να μερίδος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, κἂν ἐξ Ἰουδαίων εἶεν, κἂν ἐξ ἐθνῶν. Μείζων γὰρ ἡ ἐξ ἀρετῆς συγγένεια τῆς ἐξ αἵματος οἰκειώσεως, ὅσον καὶ ἡ ψυχὴ τιμιωτέρα του σώματος. Ηδη – εἰς πῦρ βάλλεται. [Αξίνη μὲν, ἡ εὐαγγελική τομή, ἐκτέμνουσα του; ἀκάρπους εἰς ἀρετὰς καὶ πίστιν Ιουδαίους ἀπὸ τοῦ νόμου, οὐ μὴν ἐκριζοῦσα. Ρίζα γὰρ αὐτῶν ὁ νόμος, ᾧ ἀντ᾽ ἐκεί. των οἱ πιστεύσαντες εγκεντρίζονται· δένδρα δὲ οἱ Ἰσραηλῖται.] Φυδήσας δὲ αὐτούς, ὡς ἀποπεσουμένους τοῦ γένους τοῦ ᾿Αβραάμ, εἰ μὴ προσέχοιεν, επιτείνει τὸν φίλον ἔτι. Οὐ μόνον γάρ, φησὶν, ἀποπεσεῖσθε τοῦ τοιούτου γένου;, ἀλλ', ὡς ἀνίατοι λοιπόν, ταχέως ἀποκοπέντες τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ ἐκεῖ τιμωρη θήσεσθε. Αξίνην μὲν γὰρ τροπικώς ὠνόμασε τὸν θάνατον· δένδρα δὲ τοὺς ἀνθρώπους· ρίζαν δὲ αὐτῶν, τὴν ζωήν. Πύρ δὲ εἶπε τὸ τῆς γεέννης. Τινὲς δὲ ρίζαν μὲν ἡρμήνευσαν, τὸν ᾿Αβραάμ, δένδρα δὲ, τούτους τοὺς ἀναβλαστήσαντας ἐξ αὐτοῦ Ἰουδαίους, ἀξίνην δὲ, τὸν Χριστὸν, δς ἔμελλεν ἀποτεμεῖν μὲν αὐτοὺς, μένοντας ἀκάρπους εἰς τὴν πίστιν τοῦ Εὐαγγελίου, εγκεντρίσαι δὲ τοὺς ἐξ ἐθνῶν. Οὕτως οὖν κατασείσας αὐτων τὸ φρόνημα, καὶ μα λάξας τῆς τούτων καρδίας τὸ σκληρόν, τῷ φόβῳ τῆς εκπτώσεως τοῦ γένους 'Αβραάμ, καὶ τῇ ἐκτομῃ, καὶ τῷ πυρί, λοιπὸν εἰσάγει τὸν περὶ τοῦ Χριστοῦ λόγου μετά πολλῆς τῆς ὑπεροχής, ἵνα φανέντι προσδρά μωσιν αὐτῷ. ▷ dicant: Patrem habemus Abraham: et sufficit nobis ad virtutem, quod ab illo descendiamus. Neque enim ullos oportet, de progenitorum virtutibns gloriari: cum ipsi negligentes sint de propriaru: operibus virtutum. Vers. 9. Dico - Abraha. Ne putet's, inquit, quod si vos abeque fructu virtutum perieritis, nulli reliqui erunt Abrahæ filii. Potest enim Deus de inanimatis his lapidibus suscitare filios ipsi Abrahæ. Etenim ipsum quoque Isaac suscitavit ei, de inanimato ac lapideo Saræ utero. Potest et alio modo dici: Ne gloriemini, quod originem habeatis ipsum Abraham. Neque enim hoc vestrum bonum opus est, sed Del donum: qui potest, nempe omnipoteus, de apparentibus his lapidibus, suscitate Glios ipsi Abraha. Quidam autem dicunt eos qui e gentibus crediderunt, bis verbis insinuari: qui primum ad yeritatem obdurati et insensati, postca per fidem in filios adoptati sunt. Alii vero illos designari dicunt, qui tempore Passionis Christi ob petrarum scissionem per fidem in filios adoptati sunt; et hi autem et illi in Abrahæ filios cooptati sunt, utpote cum ipso æternæ hæreditatis participes. Proprie enim Abrah: filii sunt, qui virtutes ejus imitantur, ac sorte ipsius in regno ccelorum digni babentur, sive ex Judzis sint, sive ex gentibus. Nam tanto major est virtutis cognatio, quam sanguinis, quanto anima corpore præstanLior est. Vers. 10. Jam - in ignem mittitur. H Securis, evangelica est amputatio, quæ amputat steriles ad virtutes et fideni Judæos a lege, nec tamen prorsus eradicat. Radix enim illorum lex, cui illorum loco inscruntur credentes. Arbores autem sunt Israe lilz. Cum jam eos terruisset dicens, quod nisi caverent, a genere Abraham exciderent, auget adhuc metum. Non solum, inquit, a tali genere excidetis, verum etiam irremediabili modo, citius a præsenti vita excisi, etiam ibi in futuro pœnain luetis. Securim enim figurative mortem appellavit, arbores autem homines, radices vero vitam ipsorum, ignem etiam dixit ipsius gehennæ. Quidam vero radicem interpretantur ipsum Abraham, arbores autem Judæos qui ab ipso pullularunt, securim quoque Christum, qui ipsos quidem excisurus erat, fructum ad Evangelii âdem non ſerentes: inserturus autem illos, qui e gentibus crederent. Postquam ergo fastum ipsorum terruit, ac cordis eorum duritiem timore cadendi a genero Abraham, excisione ac igne emollivit: deinceps sermonem de Christo cum multa dignitate inducit, ut ipsi apparenti occurrerent. Varia lectiones Inclusa in marg. habet A. Eadem omiserat Beulenius. et nola. Δέ, omittit Α.

CAP. III. θελήσητε. Παραινεῖ δὲ, μὴ λέγειν ἐν ταῖς ἑαυτῶν est, Ne vel tis. Admonet autem, ne in cordibus suis ψυχαῖς, ὅτι Πατέρα ἔχομεν τὸν Αβραάμ, και ἀρχεῖ ἡμῖν εἰς ἀρετήν, τὸ ἀπ' ἐκείνου κατάγεσθαι. Οὐ χρὴ γὰρ, μέγα φρονοῦντας ἐπὶ ταῖς τῶν προγό νων ἀρεταῖς, αὐτοὺς ἀμελεῖν οἰκείων κατορθωμάτων. Λέγω – Αβραάμ. Μὴ νομίσητε, φησίν, ὅτι, ἐὰν ὑμεῖς ἀπόλησθε, ὡς ἄκαρποι ἀρετῆς, οὐκέτι ἕξει τέχνα ὁ ᾿Αβραάμ· δύναται γὰρ ὁ Θεὸς ἐκ τῶν ἀψύχων τούτων λίθων ἐγεῖραι τέκνα τῷ 'Αβραάμ. Καὶ γὰρ καὶ τὸν Ἰσαὰκ ἐκ τῆς ἀψύχου καὶ λιθώδους μήτρας της Σάρρας ἤγειρεν αὐτῷ. Εστι δὲ καὶ ἑτέ μως εἰπεῖν, Μὴ κομπάζετε ἐπὶ τῷ ἔχειν ῥίζαν γένους τὸν ᾿Αβραάμ. Τοῦτο γὰρ οὐχ ὑμέτερόν ἐστι κατόρθωμα, ἀλλὰ θεοῦ δῶρον, ὃς δύναται μὴ μόνον ἐξ ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν φαινομένων τούτων λίθων ἐγεῖραι τέκνα τῷ ᾿Αβραμ, οἷα παντοδύναμος. Τινές δέ φασι, τοὺς ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκότας αἰνίττεσθαι τὸν λόγον, οι, πεπωρωμένοι καὶ ἀναίσθητου ὄντες τῆς ἀληθείας πρότερον, διὰ τῆς πίστεως υἱοθε τήθησαν ὕστερον. Αλλοι δὲ λέγουσι, παραδηλοῦσθαι τοὺς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πάθους τοῦ Σωτῆρος, ἀπὸ τοῦ σχίζεσθαι τὰς πέτρας, διὰ πίστεως υἱοθετηθέντας. Καὶ οὗτοι δὲ κἀκεῖνοι τῷ ᾽Αβραὰμ υἱοθετήθησαν, ὡς τοῦ κατ' αὐτὸν αἰωνίου κλήρου μεταλαχόντες. Κυρίως γὰρ τέκνα τοῦ Αβραάμ εἰσιν οἱ τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ μιμούμενοι, καὶ τῆς αὐτῆς αὐτῷ καταξιούμε να μερίδος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, κἂν ἐξ Ἰουδαίων εἶεν, κἂν ἐξ ἐθνῶν. Μείζων γὰρ ἡ ἐξ ἀρετῆς συγγένεια τῆς ἐξ αἵματος οἰκειώσεως, ὅσον καὶ ἡ ψυχὴ τιμιωτέρα του σώματος. Ηδη – εἰς πῦρ βάλλεται. [Αξίνη μὲν, ἡ εὐαγγελική τομή, ἐκτέμνουσα του; ἀκάρπους εἰς ἀρετὰς καὶ πίστιν Ιουδαίους ἀπὸ τοῦ νόμου, οὐ μὴν ἐκριζοῦσα. Ρίζα γὰρ αὐτῶν ὁ νόμος, ᾧ ἀντ᾽ ἐκεί. των οἱ πιστεύσαντες εγκεντρίζονται· δένδρα δὲ οἱ Ἰσραηλῖται.] Φυδήσας δὲ αὐτούς, ὡς ἀποπεσουμένους τοῦ γένους τοῦ ᾿Αβραάμ, εἰ μὴ προσέχοιεν, επιτείνει τὸν φίλον ἔτι. Οὐ μόνον γάρ, φησὶν, ἀποπεσεῖσθε τοῦ τοιούτου γένου;, ἀλλ', ὡς ἀνίατοι λοιπόν, ταχέως ἀποκοπέντες τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ ἐκεῖ τιμωρη θήσεσθε. Αξίνην μὲν γὰρ τροπικώς ὠνόμασε τὸν θάνατον· δένδρα δὲ τοὺς ἀνθρώπους· ρίζαν δὲ αὐτῶν, τὴν ζωήν. Πύρ δὲ εἶπε τὸ τῆς γεέννης. Τινὲς δὲ ρίζαν μὲν ἡρμήνευσαν, τὸν ᾿Αβραάμ, δένδρα δὲ, τούτους τοὺς ἀναβλαστήσαντας ἐξ αὐτοῦ Ἰουδαίους, ἀξίνην δὲ, τὸν Χριστὸν, δς ἔμελλεν ἀποτεμεῖν μὲν αὐτοὺς, μένοντας ἀκάρπους εἰς τὴν πίστιν τοῦ Εὐαγγελίου, εγκεντρίσαι δὲ τοὺς ἐξ ἐθνῶν. Οὕτως οὖν κατασείσας αὐτων τὸ φρόνημα, καὶ μα λάξας τῆς τούτων καρδίας τὸ σκληρόν, τῷ φόβῳ τῆς εκπτώσεως τοῦ γένους 'Αβραάμ, καὶ τῇ ἐκτομῃ, καὶ τῷ πυρί, λοιπὸν εἰσάγει τὸν περὶ τοῦ Χριστοῦ λόγου μετά πολλῆς τῆς ὑπεροχής, ἵνα φανέντι προσδρά μωσιν αὐτῷ. ▷ dicant: Patrem habemus Abraham: et sufficit nobis ad virtutem, quod ab illo descendiamus. Neque enim ullos oportet, de progenitorum virtutibns gloriari: cum ipsi negligentes sint de propriaru: operibus virtutum. Vers. 9. Dico - Abraha. Ne putet's, inquit, quod si vos abeque fructu virtutum perieritis, nulli reliqui erunt Abrahæ filii. Potest enim Deus de inanimatis his lapidibus suscitare filios ipsi Abrahæ. Etenim ipsum quoque Isaac suscitavit ei, de inanimato ac lapideo Saræ utero. Potest et alio modo dici: Ne gloriemini, quod originem habeatis ipsum Abraham. Neque enim hoc vestrum bonum opus est, sed Del donum: qui potest, nempe omnipoteus, de apparentibus his lapidibus, suscitate Glios ipsi Abraha. Quidam autem dicunt eos qui e gentibus crediderunt, bis verbis insinuari: qui primum ad yeritatem obdurati et insensati, postca per fidem in filios adoptati sunt. Alii vero illos designari dicunt, qui tempore Passionis Christi ob petrarum scissionem per fidem in filios adoptati sunt; et hi autem et illi in Abrahæ filios cooptati sunt, utpote cum ipso æternæ hæreditatis participes. Proprie enim Abrah: filii sunt, qui virtutes ejus imitantur, ac sorte ipsius in regno ccelorum digni babentur, sive ex Judzis sint, sive ex gentibus. Nam tanto major est virtutis cognatio, quam sanguinis, quanto anima corpore præstanLior est. Vers. 10. Jam - in ignem mittitur. H Securis, evangelica est amputatio, quæ amputat steriles ad virtutes et fideni Judæos a lege, nec tamen prorsus eradicat. Radix enim illorum lex, cui illorum loco inscruntur credentes. Arbores autem sunt Israe lilz. Cum jam eos terruisset dicens, quod nisi caverent, a genere Abraham exciderent, auget adhuc metum. Non solum, inquit, a tali genere excidetis, verum etiam irremediabili modo, citius a præsenti vita excisi, etiam ibi in futuro pœnain luetis. Securim enim figurative mortem appellavit, arbores autem homines, radices vero vitam ipsorum, ignem etiam dixit ipsius gehennæ. Quidam vero radicem interpretantur ipsum Abraham, arbores autem Judæos qui ab ipso pullularunt, securim quoque Christum, qui ipsos quidem excisurus erat, fructum ad Evangelii âdem non ſerentes: inserturus autem illos, qui e gentibus crederent. Postquam ergo fastum ipsorum terruit, ac cordis eorum duritiem timore cadendi a genero Abraham, excisione ac igne emollivit: deinceps sermonem de Christo cum multa dignitate inducit, ut ipsi apparenti occurrerent. Varia lectiones Inclusa in marg. habet A. Eadem omiserat Beulenius. et nola. Δέ, omittit Α.

Vers. 11. Ego quidem — Spiritu sancto. In pœni- Ἐγὼ μὲν Πνεύματι ἁγίῳ. Εἰς μετάνοιαν. tentiam, hoc est, Propter pœnitentiam, ipsos enim ἀντὶ τοῦ, Διὰ τὴν μετάνοιαν. Εξομολογουμένους γὰρ confitentes sive resipiscentes baptizabat, quia eos αὐτούς, είτουν μετανοοῦντας, ἐβάπτιζε, διότι μεταpœnitebat; eratque tale baptisma pœnitentiæ de- νόησαν. Καὶ ἦν τὸ τοιοῦτον βάπτισμα ἀπόδειξις monstratio. Post se autem venturum dicit Jesum, μετανοίας. Οπίσω δὲ αὐτοῦ ἐρχόμενον λέγει τὸν ante quem ipse viam illi præparabat, clamans: Pa- Ἰησοῦν, εὖ ἔμπροσθεν αὐτὸς κατεσκεύαζε τὴν ὁδὸν rate viam Domini, ut supra narravimus. Dixit quo- αὐτοῦ βοῶν· Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, ὡς que Christum se furtiorem, utpote divinitati uni- ἀνωτέρω εξηγησάμεθα. Ἰσχυρότερον δὲ αὐτὸν εἴρηκεν, tum. ad vero: Non sum idoneus calceamenta ὡς ἡνω μένον θεότητι. Τὸ δὲ, Οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ portare, excellentem ejus, qui prædicabatur ex- ὑποδήματα βαστάσαι, τὴν ὑπερβάλλουσαν primit dignitatem. Tantumden enim est ac si di- ὑπεροχὴν τοῦ κηρυσσομένου παρίστησι. Λέγει γάρ, ceret Neque inter extremos ipsius servos nuine- ὅτι οὐδὲ εἰς τοὺς ἐσχάτους αὐτοῦ δούλους ταγήναι rari possum, propter magnitudinem Divinitatis δύναμαι, διὰ τὸ μέγεθος τῆς ἡνωμένης αὐτῷ θε ipsi unite; postremis siquidem servis bujusmodi τητος· τοῖς γὰρ ἐσχάτοις οἰκέταις ἐπιτέτραπται ή commissum est obsequium. τοιαύτη υπηρεσία. Reliqui vero Evangelista, Corrigiam calceamen Οἱ δὲ λοιποὶ εὐαγγελισταί λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν lurum ejus solvere dixerunt *; ut manifestum sit ὑποδημάτων αὐτοῦ εἶπον, ὡς εἶναι δῆλον, ὅτι καὶ utrumque dixisse, nunc quidem hoc, nunc vero ἀμφότερα ὁ Ἰωάννης εἶπε, νῦν μὲν τοῦτο, νῦν δὲ illud. Dicens autem, Ipse vos baptizabit in Spiritu ἐκεῖνο. Εἰπὼν δὲ, ὅτι αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν sancto, palam fecit Dominici baptismatis digni- Πνεύματι ἁγίῳ, ἐδήλωσε καὶ τὴν τοῦ Δεσποτικοῦ tatem. Meum, inquit, baptisma abstinentiam a pec- βαπτίσματος ὑπεροχήν. Τὸ μὲν ἐμὸν, φησί, βά catis operatur; illius vero, Spiritus sancti parti- πτισμα ἀποχὴν ἁμαρτιῶν ἐνεργεῖ, τὸ δὲ τούτου μετ cipem facit. Matthæus sane, Marcus et Joannes di- τοχὴν Πνεύματος αγίου παρέχει. Ματθαῖος μὲν οὖν, xerunt: In Spiritu sancto“. Lucas vero: In Spi- καὶ Μάρκος, καὶ Ἰωάννης εἶπον, ὅτι Ἐν Πνεύματι ritu sancto el igni”; unde rursum manifestum fit, ἁγίῳ· Λουκᾶς δὲ, ὅτι Ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ περί· et hoc, et illud Baptistam variis dixisse tempo- καὶ δῆλον πάλιν, ὅτι καὶ τοῦτο κἀκεῖνο είρηκεν ἐ ribas. Nostris quidam najoribus (ο) bic sermo de- Βαπτιστής, ἐν διαφόροις καιροῖς. Ἐμφαίνει δὲ ὁ monstrat, Spiritus sancti super apostolos in igneis λόγος προηγουμένως μὲν τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, linguis descensum. Tunc enim in Spiritn sancto et ἐν εἴδε: πυρίνων γλωσσῶν, ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους κάθigni baptizati sunt. Postea vero idem operatur οδον· τηνικαῦτα γὰρ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί constitutum a Christo baptisma. Etenim cuique – ἐβαπτίσθησαν· ἔπειτα δὲ καὶ τὸ νομοθετηθὲν ὑπὸ baptizato advolat Spiritus sanctus non solum ipsum sanctificans, verum etiam invisibiliter animæ ejus sordes consumens. Non sum autem ioneus, hoc est, Non sum dignus "; ita enim scripsit Juannes. Ipse vos baptizabil. Per metaphoram dictionis, gratiæ abundantiam refert Baptista. Et ignis repetitione, gratie vehementia ac incomprehensibilitas denionstratur. Vers. 12. Cujus inexstinguibili. Ex his demonstrat, quod judex etiam sit futuri sæculi. El arcam quidem vocat universalem orbis Ecclesiam, ad quam omnes operatores a Domini providentia conducuntur. Ventilabruin autem justum ejus judi- η cium, quod eos sane, qui omni iniquitatis vento agitantur, quasi paleaccos, tradit igni gehenna inexstinguibili; illos vero, qui virtutum habent gravitatem, in apothecam cœlestium tabernacularum colligit. sa Marc. 1, Χριστού βάπτισμα. Καὶ γὰρ ἐφίπταται παντί βαπτιζομένῳ Πνεῦμα ἅγιον, οὐ μόνον ἁγιάζον, ἀλλὰ καὶ ὡ; πῦρ ἀοράτως ἀναλίσκον τὸν ῥύπον τῆς ψυ χῆς αὐτοῦ. Οὐκ εἰμὶ δὲ ἱκανὸς, ἀντὶ τοῦ, Οὐκ εἰμὶ ἄξιος· οὕτω γὰρ ἔγραψεν ὁ Ἰωάννης. [Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει· τῇ μεταφορά της λέξεως τὸ δαψιλὲς τῆς χάριτος ἐμφαίνει ὁ Βαπτιστής, καὶ τῇ ἐπεξηγήσει τοῦ πυρὸς πάλιν τὸ σφοδρὸν καὶ ἀκάθεκτον τῆς χάριτος ενδείκνυται. Οὗ ἀσβέστῳ. Ἐκ τούτων παριστᾷ, ὅτι καὶ κριτής ἐστιν οὗτος τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Και ἄλωνα μὲν ὀνομάζει τὴν πάνδημον Ἐκκλησίαν τῆς οἰκουμένης, εἰς ἣν πάντες οἱ γεωργηθέντες ὑπὸ τῆς Δεσποτικῆς ἐπιμελείας συνάγονται· πτύον δὲ, τὴν δικαίαν αὐτοῦ κρίσιν, ἥτις τοὺς μὲν παντὶ ἀνέμω τῆς ἁμαρτία; ῥιπιζομένους, ὡς ἀχυρώδεις, ἐκδίδωσι πυρὶ ἀσβέστῳ τῆς γεέννης τοὺς δὲ βάρος ἔχεινα τας ἀρετῆς συλλέγει εἰς τὴν ἀποθήκην τῶν οὐ κανίων σκηνών. 7; Luc. 111, 16; Joan. 1, 27. ss Marc. 1, 8; Joan. 1, 33. Varia lectiones et notæ. Αρχήν, pro υπεροχήν. Α. Αοράτως, omittit Α. Inclusa in margine habet A; omittit B. (ο) Vestris quidem maioribus. Redde, Polissimum autem. (γ) Operaiores. Υπὸ ad γεωργ. non ad συναγ. * Luc. 11, 16. Οὗτος, abest A. Τῆς. addit B. σε Joan. 1, 27. refertur. Aa quam omnes (homines) Domini cura (tauquam agri, segetes aut fructus) culți. Ita Cɔrinthii appellantur & Cor. 111, 9, Γεοῦ γεώργιον.

Vers. 11. Ego quidem — Spiritu sancto. In pœni- Ἐγὼ μὲν Πνεύματι ἁγίῳ. Εἰς μετάνοιαν. tentiam, hoc est, Propter pœnitentiam, ipsos enim ἀντὶ τοῦ, Διὰ τὴν μετάνοιαν. Εξομολογουμένους γὰρ confitentes sive resipiscentes baptizabat, quia eos αὐτούς, είτουν μετανοοῦντας, ἐβάπτιζε, διότι μεταpœnitebat; eratque tale baptisma pœnitentiæ de- νόησαν. Καὶ ἦν τὸ τοιοῦτον βάπτισμα ἀπόδειξις monstratio. Post se autem venturum dicit Jesum, μετανοίας. Οπίσω δὲ αὐτοῦ ἐρχόμενον λέγει τὸν ante quem ipse viam illi præparabat, clamans: Pa- Ἰησοῦν, εὖ ἔμπροσθεν αὐτὸς κατεσκεύαζε τὴν ὁδὸν rate viam Domini, ut supra narravimus. Dixit quo- αὐτοῦ βοῶν· Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, ὡς que Christum se furtiorem, utpote divinitati uni- ἀνωτέρω εξηγησάμεθα. Ἰσχυρότερον δὲ αὐτὸν εἴρηκεν, tum. ad vero: Non sum idoneus calceamenta ὡς ἡνω μένον θεότητι. Τὸ δὲ, Οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ portare, excellentem ejus, qui prædicabatur ex- ὑποδήματα βαστάσαι, τὴν ὑπερβάλλουσαν primit dignitatem. Tantumden enim est ac si di- ὑπεροχὴν τοῦ κηρυσσομένου παρίστησι. Λέγει γάρ, ceret Neque inter extremos ipsius servos nuine- ὅτι οὐδὲ εἰς τοὺς ἐσχάτους αὐτοῦ δούλους ταγήναι rari possum, propter magnitudinem Divinitatis δύναμαι, διὰ τὸ μέγεθος τῆς ἡνωμένης αὐτῷ θε ipsi unite; postremis siquidem servis bujusmodi τητος· τοῖς γὰρ ἐσχάτοις οἰκέταις ἐπιτέτραπται ή commissum est obsequium. τοιαύτη υπηρεσία. Reliqui vero Evangelista, Corrigiam calceamen Οἱ δὲ λοιποὶ εὐαγγελισταί λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν lurum ejus solvere dixerunt *; ut manifestum sit ὑποδημάτων αὐτοῦ εἶπον, ὡς εἶναι δῆλον, ὅτι καὶ utrumque dixisse, nunc quidem hoc, nunc vero ἀμφότερα ὁ Ἰωάννης εἶπε, νῦν μὲν τοῦτο, νῦν δὲ illud. Dicens autem, Ipse vos baptizabit in Spiritu ἐκεῖνο. Εἰπὼν δὲ, ὅτι αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν sancto, palam fecit Dominici baptismatis digni- Πνεύματι ἁγίῳ, ἐδήλωσε καὶ τὴν τοῦ Δεσποτικοῦ tatem. Meum, inquit, baptisma abstinentiam a pec- βαπτίσματος ὑπεροχήν. Τὸ μὲν ἐμὸν, φησί, βά catis operatur; illius vero, Spiritus sancti parti- πτισμα ἀποχὴν ἁμαρτιῶν ἐνεργεῖ, τὸ δὲ τούτου μετ cipem facit. Matthæus sane, Marcus et Joannes di- τοχὴν Πνεύματος αγίου παρέχει. Ματθαῖος μὲν οὖν, xerunt: In Spiritu sancto“. Lucas vero: In Spi- καὶ Μάρκος, καὶ Ἰωάννης εἶπον, ὅτι Ἐν Πνεύματι ritu sancto el igni”; unde rursum manifestum fit, ἁγίῳ· Λουκᾶς δὲ, ὅτι Ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ περί· et hoc, et illud Baptistam variis dixisse tempo- καὶ δῆλον πάλιν, ὅτι καὶ τοῦτο κἀκεῖνο είρηκεν ἐ ribas. Nostris quidam najoribus (ο) bic sermo de- Βαπτιστής, ἐν διαφόροις καιροῖς. Ἐμφαίνει δὲ ὁ monstrat, Spiritus sancti super apostolos in igneis λόγος προηγουμένως μὲν τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, linguis descensum. Tunc enim in Spiritn sancto et ἐν εἴδε: πυρίνων γλωσσῶν, ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους κάθigni baptizati sunt. Postea vero idem operatur οδον· τηνικαῦτα γὰρ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί constitutum a Christo baptisma. Etenim cuique – ἐβαπτίσθησαν· ἔπειτα δὲ καὶ τὸ νομοθετηθὲν ὑπὸ baptizato advolat Spiritus sanctus non solum ipsum sanctificans, verum etiam invisibiliter animæ ejus sordes consumens. Non sum autem ioneus, hoc est, Non sum dignus "; ita enim scripsit Juannes. Ipse vos baptizabil. Per metaphoram dictionis, gratiæ abundantiam refert Baptista. Et ignis repetitione, gratie vehementia ac incomprehensibilitas denionstratur. Vers. 12. Cujus inexstinguibili. Ex his demonstrat, quod judex etiam sit futuri sæculi. El arcam quidem vocat universalem orbis Ecclesiam, ad quam omnes operatores a Domini providentia conducuntur. Ventilabruin autem justum ejus judi- η cium, quod eos sane, qui omni iniquitatis vento agitantur, quasi paleaccos, tradit igni gehenna inexstinguibili; illos vero, qui virtutum habent gravitatem, in apothecam cœlestium tabernacularum colligit. sa Marc. 1, Χριστού βάπτισμα. Καὶ γὰρ ἐφίπταται παντί βαπτιζομένῳ Πνεῦμα ἅγιον, οὐ μόνον ἁγιάζον, ἀλλὰ καὶ ὡ; πῦρ ἀοράτως ἀναλίσκον τὸν ῥύπον τῆς ψυ χῆς αὐτοῦ. Οὐκ εἰμὶ δὲ ἱκανὸς, ἀντὶ τοῦ, Οὐκ εἰμὶ ἄξιος· οὕτω γὰρ ἔγραψεν ὁ Ἰωάννης. [Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει· τῇ μεταφορά της λέξεως τὸ δαψιλὲς τῆς χάριτος ἐμφαίνει ὁ Βαπτιστής, καὶ τῇ ἐπεξηγήσει τοῦ πυρὸς πάλιν τὸ σφοδρὸν καὶ ἀκάθεκτον τῆς χάριτος ενδείκνυται. Οὗ ἀσβέστῳ. Ἐκ τούτων παριστᾷ, ὅτι καὶ κριτής ἐστιν οὗτος τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Και ἄλωνα μὲν ὀνομάζει τὴν πάνδημον Ἐκκλησίαν τῆς οἰκουμένης, εἰς ἣν πάντες οἱ γεωργηθέντες ὑπὸ τῆς Δεσποτικῆς ἐπιμελείας συνάγονται· πτύον δὲ, τὴν δικαίαν αὐτοῦ κρίσιν, ἥτις τοὺς μὲν παντὶ ἀνέμω τῆς ἁμαρτία; ῥιπιζομένους, ὡς ἀχυρώδεις, ἐκδίδωσι πυρὶ ἀσβέστῳ τῆς γεέννης τοὺς δὲ βάρος ἔχεινα τας ἀρετῆς συλλέγει εἰς τὴν ἀποθήκην τῶν οὐ κανίων σκηνών. 7; Luc. 111, 16; Joan. 1, 27. ss Marc. 1, 8; Joan. 1, 33. Varia lectiones et notæ. Αρχήν, pro υπεροχήν. Α. Αοράτως, omittit Α. Inclusa in margine habet A; omittit B. (ο) Vestris quidem maioribus. Redde, Polissimum autem. (γ) Operaiores. Υπὸ ad γεωργ. non ad συναγ. * Luc. 11, 16. Οὗτος, abest A. Τῆς. addit B. σε Joan. 1, 27. refertur. Aa quam omnes (homines) Domini cura (tauquam agri, segetes aut fructus) culți. Ita Cɔrinthii appellantur & Cor. 111, 9, Γεοῦ γεώργιον.

Vers. 11. Ego quidem — Spiritu sancto. In pœni- Ἐγὼ μὲν Πνεύματι ἁγίῳ. Εἰς μετάνοιαν. tentiam, hoc est, Propter pœnitentiam, ipsos enim ἀντὶ τοῦ, Διὰ τὴν μετάνοιαν. Εξομολογουμένους γὰρ confitentes sive resipiscentes baptizabat, quia eos αὐτούς, είτουν μετανοοῦντας, ἐβάπτιζε, διότι μεταpœnitebat; eratque tale baptisma pœnitentiæ de- νόησαν. Καὶ ἦν τὸ τοιοῦτον βάπτισμα ἀπόδειξις monstratio. Post se autem venturum dicit Jesum, μετανοίας. Οπίσω δὲ αὐτοῦ ἐρχόμενον λέγει τὸν ante quem ipse viam illi præparabat, clamans: Pa- Ἰησοῦν, εὖ ἔμπροσθεν αὐτὸς κατεσκεύαζε τὴν ὁδὸν rate viam Domini, ut supra narravimus. Dixit quo- αὐτοῦ βοῶν· Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, ὡς que Christum se furtiorem, utpote divinitati uni- ἀνωτέρω εξηγησάμεθα. Ἰσχυρότερον δὲ αὐτὸν εἴρηκεν, tum. ad vero: Non sum idoneus calceamenta ὡς ἡνω μένον θεότητι. Τὸ δὲ, Οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ portare, excellentem ejus, qui prædicabatur ex- ὑποδήματα βαστάσαι, τὴν ὑπερβάλλουσαν primit dignitatem. Tantumden enim est ac si di- ὑπεροχὴν τοῦ κηρυσσομένου παρίστησι. Λέγει γάρ, ceret Neque inter extremos ipsius servos nuine- ὅτι οὐδὲ εἰς τοὺς ἐσχάτους αὐτοῦ δούλους ταγήναι rari possum, propter magnitudinem Divinitatis δύναμαι, διὰ τὸ μέγεθος τῆς ἡνωμένης αὐτῷ θε ipsi unite; postremis siquidem servis bujusmodi τητος· τοῖς γὰρ ἐσχάτοις οἰκέταις ἐπιτέτραπται ή commissum est obsequium. τοιαύτη υπηρεσία. Reliqui vero Evangelista, Corrigiam calceamen Οἱ δὲ λοιποὶ εὐαγγελισταί λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν lurum ejus solvere dixerunt *; ut manifestum sit ὑποδημάτων αὐτοῦ εἶπον, ὡς εἶναι δῆλον, ὅτι καὶ utrumque dixisse, nunc quidem hoc, nunc vero ἀμφότερα ὁ Ἰωάννης εἶπε, νῦν μὲν τοῦτο, νῦν δὲ illud. Dicens autem, Ipse vos baptizabit in Spiritu ἐκεῖνο. Εἰπὼν δὲ, ὅτι αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν sancto, palam fecit Dominici baptismatis digni- Πνεύματι ἁγίῳ, ἐδήλωσε καὶ τὴν τοῦ Δεσποτικοῦ tatem. Meum, inquit, baptisma abstinentiam a pec- βαπτίσματος ὑπεροχήν. Τὸ μὲν ἐμὸν, φησί, βά catis operatur; illius vero, Spiritus sancti parti- πτισμα ἀποχὴν ἁμαρτιῶν ἐνεργεῖ, τὸ δὲ τούτου μετ cipem facit. Matthæus sane, Marcus et Joannes di- τοχὴν Πνεύματος αγίου παρέχει. Ματθαῖος μὲν οὖν, xerunt: In Spiritu sancto“. Lucas vero: In Spi- καὶ Μάρκος, καὶ Ἰωάννης εἶπον, ὅτι Ἐν Πνεύματι ritu sancto el igni”; unde rursum manifestum fit, ἁγίῳ· Λουκᾶς δὲ, ὅτι Ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ περί· et hoc, et illud Baptistam variis dixisse tempo- καὶ δῆλον πάλιν, ὅτι καὶ τοῦτο κἀκεῖνο είρηκεν ἐ ribas. Nostris quidam najoribus (ο) bic sermo de- Βαπτιστής, ἐν διαφόροις καιροῖς. Ἐμφαίνει δὲ ὁ monstrat, Spiritus sancti super apostolos in igneis λόγος προηγουμένως μὲν τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, linguis descensum. Tunc enim in Spiritn sancto et ἐν εἴδε: πυρίνων γλωσσῶν, ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους κάθigni baptizati sunt. Postea vero idem operatur οδον· τηνικαῦτα γὰρ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί constitutum a Christo baptisma. Etenim cuique – ἐβαπτίσθησαν· ἔπειτα δὲ καὶ τὸ νομοθετηθὲν ὑπὸ baptizato advolat Spiritus sanctus non solum ipsum sanctificans, verum etiam invisibiliter animæ ejus sordes consumens. Non sum autem ioneus, hoc est, Non sum dignus "; ita enim scripsit Juannes. Ipse vos baptizabil. Per metaphoram dictionis, gratiæ abundantiam refert Baptista. Et ignis repetitione, gratie vehementia ac incomprehensibilitas denionstratur. Vers. 12. Cujus inexstinguibili. Ex his demonstrat, quod judex etiam sit futuri sæculi. El arcam quidem vocat universalem orbis Ecclesiam, ad quam omnes operatores a Domini providentia conducuntur. Ventilabruin autem justum ejus judi- η cium, quod eos sane, qui omni iniquitatis vento agitantur, quasi paleaccos, tradit igni gehenna inexstinguibili; illos vero, qui virtutum habent gravitatem, in apothecam cœlestium tabernacularum colligit. sa Marc. 1, Χριστού βάπτισμα. Καὶ γὰρ ἐφίπταται παντί βαπτιζομένῳ Πνεῦμα ἅγιον, οὐ μόνον ἁγιάζον, ἀλλὰ καὶ ὡ; πῦρ ἀοράτως ἀναλίσκον τὸν ῥύπον τῆς ψυ χῆς αὐτοῦ. Οὐκ εἰμὶ δὲ ἱκανὸς, ἀντὶ τοῦ, Οὐκ εἰμὶ ἄξιος· οὕτω γὰρ ἔγραψεν ὁ Ἰωάννης. [Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει· τῇ μεταφορά της λέξεως τὸ δαψιλὲς τῆς χάριτος ἐμφαίνει ὁ Βαπτιστής, καὶ τῇ ἐπεξηγήσει τοῦ πυρὸς πάλιν τὸ σφοδρὸν καὶ ἀκάθεκτον τῆς χάριτος ενδείκνυται. Οὗ ἀσβέστῳ. Ἐκ τούτων παριστᾷ, ὅτι καὶ κριτής ἐστιν οὗτος τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Και ἄλωνα μὲν ὀνομάζει τὴν πάνδημον Ἐκκλησίαν τῆς οἰκουμένης, εἰς ἣν πάντες οἱ γεωργηθέντες ὑπὸ τῆς Δεσποτικῆς ἐπιμελείας συνάγονται· πτύον δὲ, τὴν δικαίαν αὐτοῦ κρίσιν, ἥτις τοὺς μὲν παντὶ ἀνέμω τῆς ἁμαρτία; ῥιπιζομένους, ὡς ἀχυρώδεις, ἐκδίδωσι πυρὶ ἀσβέστῳ τῆς γεέννης τοὺς δὲ βάρος ἔχεινα τας ἀρετῆς συλλέγει εἰς τὴν ἀποθήκην τῶν οὐ κανίων σκηνών. 7; Luc. 111, 16; Joan. 1, 27. ss Marc. 1, 8; Joan. 1, 33. Varia lectiones et notæ. Αρχήν, pro υπεροχήν. Α. Αοράτως, omittit Α. Inclusa in margine habet A; omittit B. (ο) Vestris quidem maioribus. Redde, Polissimum autem. (γ) Operaiores. Υπὸ ad γεωργ. non ad συναγ. * Luc. 11, 16. Οὗτος, abest A. Τῆς. addit B. σε Joan. 1, 27. refertur. Aa quam omnes (homines) Domini cura (tauquam agri, segetes aut fructus) culți. Ita Cɔrinthii appellantur & Cor. 111, 9, Γεοῦ γεώργιον.

Vers. 11. Ego quidem — Spiritu sancto. In pœni- Ἐγὼ μὲν Πνεύματι ἁγίῳ. Εἰς μετάνοιαν. tentiam, hoc est, Propter pœnitentiam, ipsos enim ἀντὶ τοῦ, Διὰ τὴν μετάνοιαν. Εξομολογουμένους γὰρ confitentes sive resipiscentes baptizabat, quia eos αὐτούς, είτουν μετανοοῦντας, ἐβάπτιζε, διότι μεταpœnitebat; eratque tale baptisma pœnitentiæ de- νόησαν. Καὶ ἦν τὸ τοιοῦτον βάπτισμα ἀπόδειξις monstratio. Post se autem venturum dicit Jesum, μετανοίας. Οπίσω δὲ αὐτοῦ ἐρχόμενον λέγει τὸν ante quem ipse viam illi præparabat, clamans: Pa- Ἰησοῦν, εὖ ἔμπροσθεν αὐτὸς κατεσκεύαζε τὴν ὁδὸν rate viam Domini, ut supra narravimus. Dixit quo- αὐτοῦ βοῶν· Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, ὡς que Christum se furtiorem, utpote divinitati uni- ἀνωτέρω εξηγησάμεθα. Ἰσχυρότερον δὲ αὐτὸν εἴρηκεν, tum. ad vero: Non sum idoneus calceamenta ὡς ἡνω μένον θεότητι. Τὸ δὲ, Οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ portare, excellentem ejus, qui prædicabatur ex- ὑποδήματα βαστάσαι, τὴν ὑπερβάλλουσαν primit dignitatem. Tantumden enim est ac si di- ὑπεροχὴν τοῦ κηρυσσομένου παρίστησι. Λέγει γάρ, ceret Neque inter extremos ipsius servos nuine- ὅτι οὐδὲ εἰς τοὺς ἐσχάτους αὐτοῦ δούλους ταγήναι rari possum, propter magnitudinem Divinitatis δύναμαι, διὰ τὸ μέγεθος τῆς ἡνωμένης αὐτῷ θε ipsi unite; postremis siquidem servis bujusmodi τητος· τοῖς γὰρ ἐσχάτοις οἰκέταις ἐπιτέτραπται ή commissum est obsequium. τοιαύτη υπηρεσία. Reliqui vero Evangelista, Corrigiam calceamen Οἱ δὲ λοιποὶ εὐαγγελισταί λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν lurum ejus solvere dixerunt *; ut manifestum sit ὑποδημάτων αὐτοῦ εἶπον, ὡς εἶναι δῆλον, ὅτι καὶ utrumque dixisse, nunc quidem hoc, nunc vero ἀμφότερα ὁ Ἰωάννης εἶπε, νῦν μὲν τοῦτο, νῦν δὲ illud. Dicens autem, Ipse vos baptizabit in Spiritu ἐκεῖνο. Εἰπὼν δὲ, ὅτι αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν sancto, palam fecit Dominici baptismatis digni- Πνεύματι ἁγίῳ, ἐδήλωσε καὶ τὴν τοῦ Δεσποτικοῦ tatem. Meum, inquit, baptisma abstinentiam a pec- βαπτίσματος ὑπεροχήν. Τὸ μὲν ἐμὸν, φησί, βά catis operatur; illius vero, Spiritus sancti parti- πτισμα ἀποχὴν ἁμαρτιῶν ἐνεργεῖ, τὸ δὲ τούτου μετ cipem facit. Matthæus sane, Marcus et Joannes di- τοχὴν Πνεύματος αγίου παρέχει. Ματθαῖος μὲν οὖν, xerunt: In Spiritu sancto“. Lucas vero: In Spi- καὶ Μάρκος, καὶ Ἰωάννης εἶπον, ὅτι Ἐν Πνεύματι ritu sancto el igni”; unde rursum manifestum fit, ἁγίῳ· Λουκᾶς δὲ, ὅτι Ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ περί· et hoc, et illud Baptistam variis dixisse tempo- καὶ δῆλον πάλιν, ὅτι καὶ τοῦτο κἀκεῖνο είρηκεν ἐ ribas. Nostris quidam najoribus (ο) bic sermo de- Βαπτιστής, ἐν διαφόροις καιροῖς. Ἐμφαίνει δὲ ὁ monstrat, Spiritus sancti super apostolos in igneis λόγος προηγουμένως μὲν τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, linguis descensum. Tunc enim in Spiritn sancto et ἐν εἴδε: πυρίνων γλωσσῶν, ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους κάθigni baptizati sunt. Postea vero idem operatur οδον· τηνικαῦτα γὰρ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί constitutum a Christo baptisma. Etenim cuique – ἐβαπτίσθησαν· ἔπειτα δὲ καὶ τὸ νομοθετηθὲν ὑπὸ baptizato advolat Spiritus sanctus non solum ipsum sanctificans, verum etiam invisibiliter animæ ejus sordes consumens. Non sum autem ioneus, hoc est, Non sum dignus "; ita enim scripsit Juannes. Ipse vos baptizabil. Per metaphoram dictionis, gratiæ abundantiam refert Baptista. Et ignis repetitione, gratie vehementia ac incomprehensibilitas denionstratur. Vers. 12. Cujus inexstinguibili. Ex his demonstrat, quod judex etiam sit futuri sæculi. El arcam quidem vocat universalem orbis Ecclesiam, ad quam omnes operatores a Domini providentia conducuntur. Ventilabruin autem justum ejus judi- η cium, quod eos sane, qui omni iniquitatis vento agitantur, quasi paleaccos, tradit igni gehenna inexstinguibili; illos vero, qui virtutum habent gravitatem, in apothecam cœlestium tabernacularum colligit. sa Marc. 1, Χριστού βάπτισμα. Καὶ γὰρ ἐφίπταται παντί βαπτιζομένῳ Πνεῦμα ἅγιον, οὐ μόνον ἁγιάζον, ἀλλὰ καὶ ὡ; πῦρ ἀοράτως ἀναλίσκον τὸν ῥύπον τῆς ψυ χῆς αὐτοῦ. Οὐκ εἰμὶ δὲ ἱκανὸς, ἀντὶ τοῦ, Οὐκ εἰμὶ ἄξιος· οὕτω γὰρ ἔγραψεν ὁ Ἰωάννης. [Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει· τῇ μεταφορά της λέξεως τὸ δαψιλὲς τῆς χάριτος ἐμφαίνει ὁ Βαπτιστής, καὶ τῇ ἐπεξηγήσει τοῦ πυρὸς πάλιν τὸ σφοδρὸν καὶ ἀκάθεκτον τῆς χάριτος ενδείκνυται. Οὗ ἀσβέστῳ. Ἐκ τούτων παριστᾷ, ὅτι καὶ κριτής ἐστιν οὗτος τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Και ἄλωνα μὲν ὀνομάζει τὴν πάνδημον Ἐκκλησίαν τῆς οἰκουμένης, εἰς ἣν πάντες οἱ γεωργηθέντες ὑπὸ τῆς Δεσποτικῆς ἐπιμελείας συνάγονται· πτύον δὲ, τὴν δικαίαν αὐτοῦ κρίσιν, ἥτις τοὺς μὲν παντὶ ἀνέμω τῆς ἁμαρτία; ῥιπιζομένους, ὡς ἀχυρώδεις, ἐκδίδωσι πυρὶ ἀσβέστῳ τῆς γεέννης τοὺς δὲ βάρος ἔχεινα τας ἀρετῆς συλλέγει εἰς τὴν ἀποθήκην τῶν οὐ κανίων σκηνών. 7; Luc. 111, 16; Joan. 1, 27. ss Marc. 1, 8; Joan. 1, 33. Varia lectiones et notæ. Αρχήν, pro υπεροχήν. Α. Αοράτως, omittit Α. Inclusa in margine habet A; omittit B. (ο) Vestris quidem maioribus. Redde, Polissimum autem. (γ) Operaiores. Υπὸ ad γεωργ. non ad συναγ. * Luc. 11, 16. Οὗτος, abest A. Τῆς. addit B. σε Joan. 1, 27. refertur. Aa quam omnes (homines) Domini cura (tauquam agri, segetes aut fructus) culți. Ita Cɔrinthii appellantur & Cor. 111, 9, Γεοῦ γεώργιον.

CAP. III. Nunc siquid:m) in area juista sunt triticum et palea; tunc autem omnino discernentur, quando frumentum in apothecam deferendum est. In manit autein sua dixit, co quod promptus ac paratus est ad dijudicandum. Vide autem quod postquami ba - plizaverit in Spiritu sancto, expurgat adhuc arcam suam, ne suscepto baptismo torpeas. Νῦν μὲν γάρ, ὡς ἐν ἅλων, ἀναμιξ ο σίτος καὶ τὸ Λ ἄχυρον· τότε δὲ, πολλὴ ἔσται ή διάκρισις, ὅτι μέλλει ὁ σἶτος εἰς τὴν ἀποθήκην συγκομισθήναι. Ἐν τῇ χειρὶ δὲ αὐτοῦ εἶπε, διὰ τὸ εἶναι πρόχειρον και ἕτοιμον εἰς τὸ διακρίνει. Ορα δὲ, ὅτι μετὰ τὸ βαπτίζειν ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί, διακαθαίρει τὴν ἄλωνα, ἵνα μὴ μετὰ τὸ βάπτισμα ῥᾳθυμήσῃς. Τότε ὑπ' αὐτοῦ. Μετὰ τῶν δούλων ὁ Δεσπότης ἀλλ' ἐκεῖνοι μὲν, ἵνα μετανοήσωσι, παρεγίνοντο· οὗτος δὲ, ἵνα ἀναδειχθῇ τῷ λαῷ Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Ιωάννης εἶπεν, ὅτι Ἵνα φανερωθῇ τῷ Ἰσραήλ. 'Ο δὲ 'Ιωάννης - πρός με. Ἔγνω τις ἦν, ὑπὸ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτῷ θείου Πνεύματος. Φησὶ γὰρ ὁ εὐαγγελιστής Ιωάννης, ὅτι Βλέπει ὁ Ιωάννης τὸν Ἰησοῦν ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν, καὶ λέγει· Ἴδε ὁ ᾿Αμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, καὶ τὰ ἑξῆς. Νῦν δὲ διεκώλυεν αὐτὸν, λέγων· 'Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι. Ἐγὼ, ὁ ὑπεύθυνος ἁμαρτίαις, ὑπὸ τοῦ ἀναμαρτήτου, ὁ βαπτίζων ἐν ψιλῷ ὕδατι, ὑπὸ τοῦ βαπτίζοντος ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί, ὁ δοῦλος, ὑπὸ τοῦ Δεσπότου, ὁ ἄνθρωπος, ὑπὸ τοῦ Θεοῦ· καὶ σὺ λοιπόν ἀνάπαλιν ἔρχῃ πρός με. Οἱ μὲν οὖν ἄλλοι κατ' ἐρώ τησιν ἀναγινώσκουσι τὴ, καὶ Σὺ ἔρχῃ πρός με; ὁ Θεολόγος δὲ Γρηγόριος κατὰ ἀπόφασιν, ὡς προφη τεύσαντος, ὅτι 'Ακολουθήσεις μοι ἀναιρουμένῳ, τουτέστιν ἀναιρεθήσῃ καὶ σύ. Αποκριθεὶς – ἀρει. Παραχώρησον τόγε νῦν ἔχον, μὴ προβαλλόμενος εἰς παραίτησιν τὰ τῆς ἐμῆς ἀναμαρτησίας καὶ θεότητος. Νῦν γὰρ οὐκ ἔστι τούτων καιρός· ἀλλ' οἰκονομικῶς ὑπὸ σοῦ βαπτίζομαι. Ὥσπερ γὰρ διὰ τοὺς ἀνθρώπους γέγονα ἄνθρωπος, ἵνα ὡς ἄνθρωπος καταβαλῶ τὸν καταβαλόντα αὐτοὺς διάβολον· οὕτω δι' αὐτούς, ὡς αὐτοί, βαπτίζομαι, ἵνα ἐνθάψω τοῖς ὕδασι τὸν ῥύπον τῶν μελλόντων ἀναγεν νηθῆναι δι' ύδατος καὶ Πνεύματος. Αμα δὲ καὶ ἑτερόν τι οἰκονομῶ, τὸ ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος ἀναδειχθῆνα! με τῷ λαῷ. Vers. 15. Tunc ab eo. Cum servis veuit Duminus: sed illi quidem, ut pœnitentiæ actus demonstrarent accesserunt, ipse vero ut populo manifestaretur. Ita enim dixit Joannes, quod (r) ut manifestaretur Israeli ". Vers. 14. Joannes autem – ad me. Cognovit quis esset per inhabitantem in se Spiritum sanctum. Ait enim Joannes evangelista: Videt Joannes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, qui tollit peccata mundi³, etc. Nunc vero prohibebat ipsum dicens; Mihi opus est ut abs te baptizer. Ego peccatis obnoxius, ab eo qui peccare non potest; in muda aqua baptizans, ab co qui baptizat in Spiritu sancto et igui; servus a Domino; homo a Deo, et tu tamen e diverso venis ad me? Alii enim per interrogationem legunt verba illa: Tu venis ad me? Theologus autein Gregorius per affirmationem quasi prophetantis ac dicentis: Sequeris me qui occidar, hoc est, occideris et tu. ers. 15. Responaens - modo. Desine modo im percabilitatis ac divinitatis meæ velamenta obtendere; neque enim sunt hæc præsentis temporis, sed dispensatorio modo a te baptizor. Quemadmodam enim propter homines homo factus sum, ut tanquam homo fallam (s) diabolum ipsos decipientem: ita propter ipsos, sicut ipsi baptizor, ut in aquis eorum sordes sepeliam, qui regenerandi sunt per aquam et spiritum. Simul autem et hoc dispensatorie ago, ut videlicet per baptismum populo denionstrer. Vers. 15. Sic justitiam. Sic congruit ut com· plean omne Dei præceptum: hic enim justitiam præceptum Dei appellat. Omnia, inquit, quæ jussit lex complevi præcepta. Solum nempe id reliquum est, ut baptizer. Sic itaque decet, ut compleam Οὕτω — δικαιοσύνην. Οὕτως ἀρμόζει μοι, πληρῶται πᾶσαν ἐντολὴν Θεοῦ. Δικαιοσύνην γὰρ νῦν, τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ λέγει· Πάσας τὰς ἐντολάς, φησίν, ἐξεπλήρωσα, ὅσας ὁ νόμος ἐκέλευσεν· αὕτη δὲ μόνη ὑπελείφθη, ἡ περὶ τοῦ βαπτισθῆναι· λοιπὸν οὖν οὕτω πρέπει μοι πληρῶσαι πᾶσαν ἐντολὴν, η οmnem justitiam, videlicet per baptismum, ut quia ήγουν, διὰ τοῦ βαπτισθῆναι· ἵνα, ἐπεὶ ὁ παλαιὸς Αδάμ τὴν μίαν ἐντολὴν οὐκ ἐπλήρωσεν, ἐγὼ λοιπὸν, *7 Joan. 1, 31. se Ibid. 29. Εστιν ή. Β. Παρεγένοντο, Δ. vetus Adam unicum non complevit præceptum, ege novus Adam pro ipso omnia adimpleam, illiusVariæ lectiones et notæ. (89 Pro ἀκολουθεῖς et ἀναιρῇ, quod repereram, dedi, ἀκολουθήσεις ἀναιρεθήσῃ. Particulam negativam μή, quam sensus postulabat, addidi. (q) Panit. act. demonstrarent. Ut resipiscerent, ut aliam mentem induerent. {r} "=t in versione omittendum erat, non reddendum quoa. PATROL. GR. CXXIX. Chrysostom. t. VII. p. 140. B. Thy txnλto ρωσιν τῶν ἐντολῶν. In his offendo. Particula ήγουν enim similia jungit. Dissimilia autem πληρώσαι εἰ διὰ τοῦ βαπτι σθῆναι. Conjicio igitur, levi mutatione, διὰ σοῦ βαπτισθῆναι. Καταβάλλειν non recte redditum est fallere decipere, quanquam prius ferri possit. Καταβάλλειν est hostem de statu dejicere, vincere. Ergo uɩ opprimam — qui oppressit.

CAP. III. Nunc siquid:m) in area juista sunt triticum et palea; tunc autem omnino discernentur, quando frumentum in apothecam deferendum est. In manit autein sua dixit, co quod promptus ac paratus est ad dijudicandum. Vide autem quod postquami ba - plizaverit in Spiritu sancto, expurgat adhuc arcam suam, ne suscepto baptismo torpeas. Νῦν μὲν γάρ, ὡς ἐν ἅλων, ἀναμιξ ο σίτος καὶ τὸ Λ ἄχυρον· τότε δὲ, πολλὴ ἔσται ή διάκρισις, ὅτι μέλλει ὁ σἶτος εἰς τὴν ἀποθήκην συγκομισθήναι. Ἐν τῇ χειρὶ δὲ αὐτοῦ εἶπε, διὰ τὸ εἶναι πρόχειρον και ἕτοιμον εἰς τὸ διακρίνει. Ορα δὲ, ὅτι μετὰ τὸ βαπτίζειν ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί, διακαθαίρει τὴν ἄλωνα, ἵνα μὴ μετὰ τὸ βάπτισμα ῥᾳθυμήσῃς. Τότε ὑπ' αὐτοῦ. Μετὰ τῶν δούλων ὁ Δεσπότης ἀλλ' ἐκεῖνοι μὲν, ἵνα μετανοήσωσι, παρεγίνοντο· οὗτος δὲ, ἵνα ἀναδειχθῇ τῷ λαῷ Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Ιωάννης εἶπεν, ὅτι Ἵνα φανερωθῇ τῷ Ἰσραήλ. 'Ο δὲ 'Ιωάννης - πρός με. Ἔγνω τις ἦν, ὑπὸ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτῷ θείου Πνεύματος. Φησὶ γὰρ ὁ εὐαγγελιστής Ιωάννης, ὅτι Βλέπει ὁ Ιωάννης τὸν Ἰησοῦν ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν, καὶ λέγει· Ἴδε ὁ ᾿Αμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, καὶ τὰ ἑξῆς. Νῦν δὲ διεκώλυεν αὐτὸν, λέγων· 'Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι. Ἐγὼ, ὁ ὑπεύθυνος ἁμαρτίαις, ὑπὸ τοῦ ἀναμαρτήτου, ὁ βαπτίζων ἐν ψιλῷ ὕδατι, ὑπὸ τοῦ βαπτίζοντος ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί, ὁ δοῦλος, ὑπὸ τοῦ Δεσπότου, ὁ ἄνθρωπος, ὑπὸ τοῦ Θεοῦ· καὶ σὺ λοιπόν ἀνάπαλιν ἔρχῃ πρός με. Οἱ μὲν οὖν ἄλλοι κατ' ἐρώ τησιν ἀναγινώσκουσι τὴ, καὶ Σὺ ἔρχῃ πρός με; ὁ Θεολόγος δὲ Γρηγόριος κατὰ ἀπόφασιν, ὡς προφη τεύσαντος, ὅτι 'Ακολουθήσεις μοι ἀναιρουμένῳ, τουτέστιν ἀναιρεθήσῃ καὶ σύ. Αποκριθεὶς – ἀρει. Παραχώρησον τόγε νῦν ἔχον, μὴ προβαλλόμενος εἰς παραίτησιν τὰ τῆς ἐμῆς ἀναμαρτησίας καὶ θεότητος. Νῦν γὰρ οὐκ ἔστι τούτων καιρός· ἀλλ' οἰκονομικῶς ὑπὸ σοῦ βαπτίζομαι. Ὥσπερ γὰρ διὰ τοὺς ἀνθρώπους γέγονα ἄνθρωπος, ἵνα ὡς ἄνθρωπος καταβαλῶ τὸν καταβαλόντα αὐτοὺς διάβολον· οὕτω δι' αὐτούς, ὡς αὐτοί, βαπτίζομαι, ἵνα ἐνθάψω τοῖς ὕδασι τὸν ῥύπον τῶν μελλόντων ἀναγεν νηθῆναι δι' ύδατος καὶ Πνεύματος. Αμα δὲ καὶ ἑτερόν τι οἰκονομῶ, τὸ ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος ἀναδειχθῆνα! με τῷ λαῷ. Vers. 15. Tunc ab eo. Cum servis veuit Duminus: sed illi quidem, ut pœnitentiæ actus demonstrarent accesserunt, ipse vero ut populo manifestaretur. Ita enim dixit Joannes, quod (r) ut manifestaretur Israeli ". Vers. 14. Joannes autem – ad me. Cognovit quis esset per inhabitantem in se Spiritum sanctum. Ait enim Joannes evangelista: Videt Joannes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, qui tollit peccata mundi³, etc. Nunc vero prohibebat ipsum dicens; Mihi opus est ut abs te baptizer. Ego peccatis obnoxius, ab eo qui peccare non potest; in muda aqua baptizans, ab co qui baptizat in Spiritu sancto et igui; servus a Domino; homo a Deo, et tu tamen e diverso venis ad me? Alii enim per interrogationem legunt verba illa: Tu venis ad me? Theologus autein Gregorius per affirmationem quasi prophetantis ac dicentis: Sequeris me qui occidar, hoc est, occideris et tu. ers. 15. Responaens - modo. Desine modo im percabilitatis ac divinitatis meæ velamenta obtendere; neque enim sunt hæc præsentis temporis, sed dispensatorio modo a te baptizor. Quemadmodam enim propter homines homo factus sum, ut tanquam homo fallam (s) diabolum ipsos decipientem: ita propter ipsos, sicut ipsi baptizor, ut in aquis eorum sordes sepeliam, qui regenerandi sunt per aquam et spiritum. Simul autem et hoc dispensatorie ago, ut videlicet per baptismum populo denionstrer. Vers. 15. Sic justitiam. Sic congruit ut com· plean omne Dei præceptum: hic enim justitiam præceptum Dei appellat. Omnia, inquit, quæ jussit lex complevi præcepta. Solum nempe id reliquum est, ut baptizer. Sic itaque decet, ut compleam Οὕτω — δικαιοσύνην. Οὕτως ἀρμόζει μοι, πληρῶται πᾶσαν ἐντολὴν Θεοῦ. Δικαιοσύνην γὰρ νῦν, τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ λέγει· Πάσας τὰς ἐντολάς, φησίν, ἐξεπλήρωσα, ὅσας ὁ νόμος ἐκέλευσεν· αὕτη δὲ μόνη ὑπελείφθη, ἡ περὶ τοῦ βαπτισθῆναι· λοιπὸν οὖν οὕτω πρέπει μοι πληρῶσαι πᾶσαν ἐντολὴν, η οmnem justitiam, videlicet per baptismum, ut quia ήγουν, διὰ τοῦ βαπτισθῆναι· ἵνα, ἐπεὶ ὁ παλαιὸς Αδάμ τὴν μίαν ἐντολὴν οὐκ ἐπλήρωσεν, ἐγὼ λοιπὸν, *7 Joan. 1, 31. se Ibid. 29. Εστιν ή. Β. Παρεγένοντο, Δ. vetus Adam unicum non complevit præceptum, ege novus Adam pro ipso omnia adimpleam, illiusVariæ lectiones et notæ. (89 Pro ἀκολουθεῖς et ἀναιρῇ, quod repereram, dedi, ἀκολουθήσεις ἀναιρεθήσῃ. Particulam negativam μή, quam sensus postulabat, addidi. (q) Panit. act. demonstrarent. Ut resipiscerent, ut aliam mentem induerent. {r} "=t in versione omittendum erat, non reddendum quoa. PATROL. GR. CXXIX. Chrysostom. t. VII. p. 140. B. Thy txnλto ρωσιν τῶν ἐντολῶν. In his offendo. Particula ήγουν enim similia jungit. Dissimilia autem πληρώσαι εἰ διὰ τοῦ βαπτι σθῆναι. Conjicio igitur, levi mutatione, διὰ σοῦ βαπτισθῆναι. Καταβάλλειν non recte redditum est fallere decipere, quanquam prius ferri possit. Καταβάλλειν est hostem de statu dejicere, vincere. Ergo uɩ opprimam — qui oppressit.

CAP. III. Nunc siquid:m) in area juista sunt triticum et palea; tunc autem omnino discernentur, quando frumentum in apothecam deferendum est. In manit autein sua dixit, co quod promptus ac paratus est ad dijudicandum. Vide autem quod postquami ba - plizaverit in Spiritu sancto, expurgat adhuc arcam suam, ne suscepto baptismo torpeas. Νῦν μὲν γάρ, ὡς ἐν ἅλων, ἀναμιξ ο σίτος καὶ τὸ Λ ἄχυρον· τότε δὲ, πολλὴ ἔσται ή διάκρισις, ὅτι μέλλει ὁ σἶτος εἰς τὴν ἀποθήκην συγκομισθήναι. Ἐν τῇ χειρὶ δὲ αὐτοῦ εἶπε, διὰ τὸ εἶναι πρόχειρον και ἕτοιμον εἰς τὸ διακρίνει. Ορα δὲ, ὅτι μετὰ τὸ βαπτίζειν ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί, διακαθαίρει τὴν ἄλωνα, ἵνα μὴ μετὰ τὸ βάπτισμα ῥᾳθυμήσῃς. Τότε ὑπ' αὐτοῦ. Μετὰ τῶν δούλων ὁ Δεσπότης ἀλλ' ἐκεῖνοι μὲν, ἵνα μετανοήσωσι, παρεγίνοντο· οὗτος δὲ, ἵνα ἀναδειχθῇ τῷ λαῷ Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Ιωάννης εἶπεν, ὅτι Ἵνα φανερωθῇ τῷ Ἰσραήλ. 'Ο δὲ 'Ιωάννης - πρός με. Ἔγνω τις ἦν, ὑπὸ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτῷ θείου Πνεύματος. Φησὶ γὰρ ὁ εὐαγγελιστής Ιωάννης, ὅτι Βλέπει ὁ Ιωάννης τὸν Ἰησοῦν ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν, καὶ λέγει· Ἴδε ὁ ᾿Αμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, καὶ τὰ ἑξῆς. Νῦν δὲ διεκώλυεν αὐτὸν, λέγων· 'Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι. Ἐγὼ, ὁ ὑπεύθυνος ἁμαρτίαις, ὑπὸ τοῦ ἀναμαρτήτου, ὁ βαπτίζων ἐν ψιλῷ ὕδατι, ὑπὸ τοῦ βαπτίζοντος ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί, ὁ δοῦλος, ὑπὸ τοῦ Δεσπότου, ὁ ἄνθρωπος, ὑπὸ τοῦ Θεοῦ· καὶ σὺ λοιπόν ἀνάπαλιν ἔρχῃ πρός με. Οἱ μὲν οὖν ἄλλοι κατ' ἐρώ τησιν ἀναγινώσκουσι τὴ, καὶ Σὺ ἔρχῃ πρός με; ὁ Θεολόγος δὲ Γρηγόριος κατὰ ἀπόφασιν, ὡς προφη τεύσαντος, ὅτι 'Ακολουθήσεις μοι ἀναιρουμένῳ, τουτέστιν ἀναιρεθήσῃ καὶ σύ. Αποκριθεὶς – ἀρει. Παραχώρησον τόγε νῦν ἔχον, μὴ προβαλλόμενος εἰς παραίτησιν τὰ τῆς ἐμῆς ἀναμαρτησίας καὶ θεότητος. Νῦν γὰρ οὐκ ἔστι τούτων καιρός· ἀλλ' οἰκονομικῶς ὑπὸ σοῦ βαπτίζομαι. Ὥσπερ γὰρ διὰ τοὺς ἀνθρώπους γέγονα ἄνθρωπος, ἵνα ὡς ἄνθρωπος καταβαλῶ τὸν καταβαλόντα αὐτοὺς διάβολον· οὕτω δι' αὐτούς, ὡς αὐτοί, βαπτίζομαι, ἵνα ἐνθάψω τοῖς ὕδασι τὸν ῥύπον τῶν μελλόντων ἀναγεν νηθῆναι δι' ύδατος καὶ Πνεύματος. Αμα δὲ καὶ ἑτερόν τι οἰκονομῶ, τὸ ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος ἀναδειχθῆνα! με τῷ λαῷ. Vers. 15. Tunc ab eo. Cum servis veuit Duminus: sed illi quidem, ut pœnitentiæ actus demonstrarent accesserunt, ipse vero ut populo manifestaretur. Ita enim dixit Joannes, quod (r) ut manifestaretur Israeli ". Vers. 14. Joannes autem – ad me. Cognovit quis esset per inhabitantem in se Spiritum sanctum. Ait enim Joannes evangelista: Videt Joannes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, qui tollit peccata mundi³, etc. Nunc vero prohibebat ipsum dicens; Mihi opus est ut abs te baptizer. Ego peccatis obnoxius, ab eo qui peccare non potest; in muda aqua baptizans, ab co qui baptizat in Spiritu sancto et igui; servus a Domino; homo a Deo, et tu tamen e diverso venis ad me? Alii enim per interrogationem legunt verba illa: Tu venis ad me? Theologus autein Gregorius per affirmationem quasi prophetantis ac dicentis: Sequeris me qui occidar, hoc est, occideris et tu. ers. 15. Responaens - modo. Desine modo im percabilitatis ac divinitatis meæ velamenta obtendere; neque enim sunt hæc præsentis temporis, sed dispensatorio modo a te baptizor. Quemadmodam enim propter homines homo factus sum, ut tanquam homo fallam (s) diabolum ipsos decipientem: ita propter ipsos, sicut ipsi baptizor, ut in aquis eorum sordes sepeliam, qui regenerandi sunt per aquam et spiritum. Simul autem et hoc dispensatorie ago, ut videlicet per baptismum populo denionstrer. Vers. 15. Sic justitiam. Sic congruit ut com· plean omne Dei præceptum: hic enim justitiam præceptum Dei appellat. Omnia, inquit, quæ jussit lex complevi præcepta. Solum nempe id reliquum est, ut baptizer. Sic itaque decet, ut compleam Οὕτω — δικαιοσύνην. Οὕτως ἀρμόζει μοι, πληρῶται πᾶσαν ἐντολὴν Θεοῦ. Δικαιοσύνην γὰρ νῦν, τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ λέγει· Πάσας τὰς ἐντολάς, φησίν, ἐξεπλήρωσα, ὅσας ὁ νόμος ἐκέλευσεν· αὕτη δὲ μόνη ὑπελείφθη, ἡ περὶ τοῦ βαπτισθῆναι· λοιπὸν οὖν οὕτω πρέπει μοι πληρῶσαι πᾶσαν ἐντολὴν, η οmnem justitiam, videlicet per baptismum, ut quia ήγουν, διὰ τοῦ βαπτισθῆναι· ἵνα, ἐπεὶ ὁ παλαιὸς Αδάμ τὴν μίαν ἐντολὴν οὐκ ἐπλήρωσεν, ἐγὼ λοιπὸν, *7 Joan. 1, 31. se Ibid. 29. Εστιν ή. Β. Παρεγένοντο, Δ. vetus Adam unicum non complevit præceptum, ege novus Adam pro ipso omnia adimpleam, illiusVariæ lectiones et notæ. (89 Pro ἀκολουθεῖς et ἀναιρῇ, quod repereram, dedi, ἀκολουθήσεις ἀναιρεθήσῃ. Particulam negativam μή, quam sensus postulabat, addidi. (q) Panit. act. demonstrarent. Ut resipiscerent, ut aliam mentem induerent. {r} "=t in versione omittendum erat, non reddendum quoa. PATROL. GR. CXXIX. Chrysostom. t. VII. p. 140. B. Thy txnλto ρωσιν τῶν ἐντολῶν. In his offendo. Particula ήγουν enim similia jungit. Dissimilia autem πληρώσαι εἰ διὰ τοῦ βαπτι σθῆναι. Conjicio igitur, levi mutatione, διὰ σοῦ βαπτισθῆναι. Καταβάλλειν non recte redditum est fallere decipere, quanquam prius ferri possit. Καταβάλλειν est hostem de statu dejicere, vincere. Ergo uɩ opprimam — qui oppressit.

CAP. III. Nunc siquid:m) in area juista sunt triticum et palea; tunc autem omnino discernentur, quando frumentum in apothecam deferendum est. In manit autein sua dixit, co quod promptus ac paratus est ad dijudicandum. Vide autem quod postquami ba - plizaverit in Spiritu sancto, expurgat adhuc arcam suam, ne suscepto baptismo torpeas. Νῦν μὲν γάρ, ὡς ἐν ἅλων, ἀναμιξ ο σίτος καὶ τὸ Λ ἄχυρον· τότε δὲ, πολλὴ ἔσται ή διάκρισις, ὅτι μέλλει ὁ σἶτος εἰς τὴν ἀποθήκην συγκομισθήναι. Ἐν τῇ χειρὶ δὲ αὐτοῦ εἶπε, διὰ τὸ εἶναι πρόχειρον και ἕτοιμον εἰς τὸ διακρίνει. Ορα δὲ, ὅτι μετὰ τὸ βαπτίζειν ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί, διακαθαίρει τὴν ἄλωνα, ἵνα μὴ μετὰ τὸ βάπτισμα ῥᾳθυμήσῃς. Τότε ὑπ' αὐτοῦ. Μετὰ τῶν δούλων ὁ Δεσπότης ἀλλ' ἐκεῖνοι μὲν, ἵνα μετανοήσωσι, παρεγίνοντο· οὗτος δὲ, ἵνα ἀναδειχθῇ τῷ λαῷ Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Ιωάννης εἶπεν, ὅτι Ἵνα φανερωθῇ τῷ Ἰσραήλ. 'Ο δὲ 'Ιωάννης - πρός με. Ἔγνω τις ἦν, ὑπὸ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτῷ θείου Πνεύματος. Φησὶ γὰρ ὁ εὐαγγελιστής Ιωάννης, ὅτι Βλέπει ὁ Ιωάννης τὸν Ἰησοῦν ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν, καὶ λέγει· Ἴδε ὁ ᾿Αμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, καὶ τὰ ἑξῆς. Νῦν δὲ διεκώλυεν αὐτὸν, λέγων· 'Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι. Ἐγὼ, ὁ ὑπεύθυνος ἁμαρτίαις, ὑπὸ τοῦ ἀναμαρτήτου, ὁ βαπτίζων ἐν ψιλῷ ὕδατι, ὑπὸ τοῦ βαπτίζοντος ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί, ὁ δοῦλος, ὑπὸ τοῦ Δεσπότου, ὁ ἄνθρωπος, ὑπὸ τοῦ Θεοῦ· καὶ σὺ λοιπόν ἀνάπαλιν ἔρχῃ πρός με. Οἱ μὲν οὖν ἄλλοι κατ' ἐρώ τησιν ἀναγινώσκουσι τὴ, καὶ Σὺ ἔρχῃ πρός με; ὁ Θεολόγος δὲ Γρηγόριος κατὰ ἀπόφασιν, ὡς προφη τεύσαντος, ὅτι 'Ακολουθήσεις μοι ἀναιρουμένῳ, τουτέστιν ἀναιρεθήσῃ καὶ σύ. Αποκριθεὶς – ἀρει. Παραχώρησον τόγε νῦν ἔχον, μὴ προβαλλόμενος εἰς παραίτησιν τὰ τῆς ἐμῆς ἀναμαρτησίας καὶ θεότητος. Νῦν γὰρ οὐκ ἔστι τούτων καιρός· ἀλλ' οἰκονομικῶς ὑπὸ σοῦ βαπτίζομαι. Ὥσπερ γὰρ διὰ τοὺς ἀνθρώπους γέγονα ἄνθρωπος, ἵνα ὡς ἄνθρωπος καταβαλῶ τὸν καταβαλόντα αὐτοὺς διάβολον· οὕτω δι' αὐτούς, ὡς αὐτοί, βαπτίζομαι, ἵνα ἐνθάψω τοῖς ὕδασι τὸν ῥύπον τῶν μελλόντων ἀναγεν νηθῆναι δι' ύδατος καὶ Πνεύματος. Αμα δὲ καὶ ἑτερόν τι οἰκονομῶ, τὸ ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος ἀναδειχθῆνα! με τῷ λαῷ. Vers. 15. Tunc ab eo. Cum servis veuit Duminus: sed illi quidem, ut pœnitentiæ actus demonstrarent accesserunt, ipse vero ut populo manifestaretur. Ita enim dixit Joannes, quod (r) ut manifestaretur Israeli ". Vers. 14. Joannes autem – ad me. Cognovit quis esset per inhabitantem in se Spiritum sanctum. Ait enim Joannes evangelista: Videt Joannes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, qui tollit peccata mundi³, etc. Nunc vero prohibebat ipsum dicens; Mihi opus est ut abs te baptizer. Ego peccatis obnoxius, ab eo qui peccare non potest; in muda aqua baptizans, ab co qui baptizat in Spiritu sancto et igui; servus a Domino; homo a Deo, et tu tamen e diverso venis ad me? Alii enim per interrogationem legunt verba illa: Tu venis ad me? Theologus autein Gregorius per affirmationem quasi prophetantis ac dicentis: Sequeris me qui occidar, hoc est, occideris et tu. ers. 15. Responaens - modo. Desine modo im percabilitatis ac divinitatis meæ velamenta obtendere; neque enim sunt hæc præsentis temporis, sed dispensatorio modo a te baptizor. Quemadmodam enim propter homines homo factus sum, ut tanquam homo fallam (s) diabolum ipsos decipientem: ita propter ipsos, sicut ipsi baptizor, ut in aquis eorum sordes sepeliam, qui regenerandi sunt per aquam et spiritum. Simul autem et hoc dispensatorie ago, ut videlicet per baptismum populo denionstrer. Vers. 15. Sic justitiam. Sic congruit ut com· plean omne Dei præceptum: hic enim justitiam præceptum Dei appellat. Omnia, inquit, quæ jussit lex complevi præcepta. Solum nempe id reliquum est, ut baptizer. Sic itaque decet, ut compleam Οὕτω — δικαιοσύνην. Οὕτως ἀρμόζει μοι, πληρῶται πᾶσαν ἐντολὴν Θεοῦ. Δικαιοσύνην γὰρ νῦν, τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ λέγει· Πάσας τὰς ἐντολάς, φησίν, ἐξεπλήρωσα, ὅσας ὁ νόμος ἐκέλευσεν· αὕτη δὲ μόνη ὑπελείφθη, ἡ περὶ τοῦ βαπτισθῆναι· λοιπὸν οὖν οὕτω πρέπει μοι πληρῶσαι πᾶσαν ἐντολὴν, η οmnem justitiam, videlicet per baptismum, ut quia ήγουν, διὰ τοῦ βαπτισθῆναι· ἵνα, ἐπεὶ ὁ παλαιὸς Αδάμ τὴν μίαν ἐντολὴν οὐκ ἐπλήρωσεν, ἐγὼ λοιπὸν, *7 Joan. 1, 31. se Ibid. 29. Εστιν ή. Β. Παρεγένοντο, Δ. vetus Adam unicum non complevit præceptum, ege novus Adam pro ipso omnia adimpleam, illiusVariæ lectiones et notæ. (89 Pro ἀκολουθεῖς et ἀναιρῇ, quod repereram, dedi, ἀκολουθήσεις ἀναιρεθήσῃ. Particulam negativam μή, quam sensus postulabat, addidi. (q) Panit. act. demonstrarent. Ut resipiscerent, ut aliam mentem induerent. {r} "=t in versione omittendum erat, non reddendum quoa. PATROL. GR. CXXIX. Chrysostom. t. VII. p. 140. B. Thy txnλto ρωσιν τῶν ἐντολῶν. In his offendo. Particula ήγουν enim similia jungit. Dissimilia autem πληρώσαι εἰ διὰ τοῦ βαπτι σθῆναι. Conjicio igitur, levi mutatione, διὰ σοῦ βαπτισθῆναι. Καταβάλλειν non recte redditum est fallere decipere, quanquam prius ferri possit. Καταβάλλειν est hostem de statu dejicere, vincere. Ergo uɩ opprimam — qui oppressit.

EUTHYMIJ ZIGABENI que posteritatem perfciam, et a condemnatione ὁ νέος Αδάμ, ἀντ᾿ αὐτοῦ πληρώσω πάσας, καὶ ἀναquam ille a se descendentibus distribuit, illos liberem, qui me imitabuntur. Præceptum autem eral Dei, et baptismus Joannis. Ait enim: Qui misit me ad baptizandum in aqua”, elc. πληρώσω τὸ ἐκείνου ὑστέρημα· καὶ ἧς ἐκεῖνος πάλαι καταδίκης τοῖς ἐξ αὐτοῦ μετέδωκε, ταύτης ἐγὼ νῦν ἀπαλλάξω τοὺς ἐξ ἐμοῦ. Ἐντολὴ δὲ ἦν Θεοῦ, καὶ τὸ Ιωάννου βάπτισμα· εἴρηκε γὰρ αὐτό, ὅτι ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπε, καὶ τὰ ἑξῆς. Τότε ὕδατος. Φασί τινες, ὅτι ἕκαστον τῶν βαπτιζομένων, χαλῶν ὁ βαπτιστής ἄχρι τραχήλου, κατεῖχεν αὐτὸν, ἕως ἂν ἐξωμολογήσατο τάς ἁμαρτίας αὐτοῦ, καὶ τότε ἀφεθεί, ἀνέδυεν ἀπὸ τοῦ ὕδατος· ὁ δὲ Χριστός, μὴ ἔχων ἁμαρτίαν, οὐκ ἐνεβράδυνε τῷ ὕδατι, καὶ τούτων χάριν εἰπεῖν τὸν εὐαγγελιστήν, ὅτι εὐθὺς ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος. Καὶ ἰδοὺ εὐδόκησα. Η μὲν παρακοὴ τοῦ πάλαι Ἀδὰμ ἀπέκλεισεν ἡμῖν τὸν παράδεισον, ἡ δ' ὑπακοὴ τοῦ νέου, ήνοιξε τοὺς οὐρανούς, περιπκιησαμένου ἡμῖν ἀπόλαυσιν μείζονα τῆς ἀπολωλυίας. Ορα δὲ, πῶς ὁ Χριστὸς ἀναδείκνυται τῷ λαῷ λαμπρῶς τε καὶ μεγαλοπρεπῶς. Ἐπεὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης προείπε περὶ αὐτοῦ τοῖς ὄχλοις, καὶ ἠρέμα τούτῳ προσείχαν, ὡς εἶδον καὶ αὐτὸν βαπτιζόμενον, ὡς ἕνα τῶν πολλῶν, έσκανδαλίσθησαν. Καὶ λοιπὸν ἀνοίγονται μὲν οἱ οὐ ρανοί, δεικνύοντε;, ὅτι ἐξ αὐτῶν κατῆλθε καὶ ἡ πε ριστερά, καὶ ἡ φωνή. Κάτεισι δὲ ἡ μὲν φωνὴ, ἵνα μάθωσιν οἱ παρόντες, τίς ἐστιν ὁ βαπτιζόμενος· ἡ δὲ περιστερά, ἵνα ἐλκύσῃ τὴν φωνὴν ἐπ' αὐτὸν, καὶ μὴ νομίσωσιν, ὅτι περὶ Ἰωάννου μαρτυρεῖ ἡ φωνή. Καὶ Vers. 16. Tunc aqua. Dicunt aliqui, quod unumquemque baptizatorum is qui baptizabat in aquam ad collum usque immissum detinebat, quousque peccata sua confessus esset, et post confessionm (t) ascendebat de aqua. Christus autem cum peccatum non haberet, non est detentus in aqua: et ob hanc causam aiunt evangelistam dicere, quod statim ascendit de aqua. Vers. 16. Εt ecce complacitum est. Veteris Adam inobedientia paradisum nobis clausit, novi autem obedientia cœlum nobis aperuit. Majorem enim bonorum fruitionem nobis acquisivit, quan: fuerit perditio. Et vide quo pacto Christus populo demonstratus est: clare videlicet ac manifeste. Postquam enim Joannes de ipso turbis prædixerat, ac sensim ad bujus dicta animum advertebant, ut viderunt etiam ipsum quasi unum de populo baptizari, offendiculum passi sunt. Et idcirco cœli quidem aperiuntur, ostendentes, quod ab ipsis descenderit columba, ut super eum vocem derivaret, ne ipsam de Joanne testificari putarent. Et ita Pater testimonium dedit Filio; Spiritus sanclus vero super eum descendit, quasi digito demon-ὁ μὲν Πατὴρ ἄνωθεν ἐμαρτύρησε περὶ τοῦ Υἱοῦ· τὸ strans hunc esse, de quo ferretur testimonium. In specie autem columbæ. Hoc enim animal in multis Spiritum sanctum imitatur. Siquidem homini amicumn est, nec facile irritatur ad iram, pullis quoque privatum patienter sustinet, neque minus ad eos qui se privaverunt, accedit; mundissimum etiam est, et bono gaudet odore. Hujus quoque columbæ figura erat ila, quæ Noe finem diluvii nuntiavit. Quemadmodum enim tunc erat diluvium ab aqua, ita et nunc a peccato: et sicut illa denuntiavit cessationem illius diluvii, ita et ista hujus præsentis. Aperti sunt autem cœli, et super baptizatum descendit Spiritus sanctus, ut discamus super omnem hominem baptizatum cœlos aperiri, vocantes ipsum ad supernam habitationem. Ad eum quoque accedit Spiritus sanctus. Quodsi hæc sensibilibus oculis non videmus, ne diffidas. Signa namque fidelibus non dantur, sed infidelibus; mobis antem signorum loco sufficit fides. s» Juan, 1, 33. δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κατέβη ἐπ' αὐτὸν, ἀντὶ δακτύλου δεικνύον, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ μαρτυρούμενος. Εν είδει δὲ περιστερά;, διότι τουτὶ τὸ ζῶον ἐκ φύσεως μιμή ματα έχει τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Φιλάνθρωπον γάρ ἐστι καὶ ἀνεξίκακον. 'Αποστερούμενον γὰρ τῶν νεοσσῶν ὑπομένει, καὶ οὐδὲν ἧττον τοὺς ἀποστερούν τας προσίεται. Καὶ καθαρώτατόν ἐστι, καὶ τῇ εὐ ωδία χαίρει. Αμα δὲ ταύτης τῆς περιστεράς τύπος ἦν ἐκείνη, ἡ τῷ Νῶς τοῦ κατακλυσμοῦ τὴν λύσιν εὐαγγελισαμένη. Ωσπερ γὰρ τότε κατακλυσμὸς ἦν ἐξ ὕδατος, οὕτω καὶ νῦν ἐξ ἁμαρτίας. Καὶ ὥσπερ ἐκείνη εύτγ γελίσατο τὴν κόπασιν ἐκείνου τοῦ κατακλυσμού, οὕτω καὶ αὕτη τοῦ παρόντος. Ηνεώχθησαν δὲ οἱ οὐ ρανοὶ, καὶ κατῆλθεν ἐπὶ τὸν βαπτιζόμενον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἵνα μάθωμεν ὅτι ἐπὶ παντὸ; ἀνθρώπου βαπτιζομένου ἀνοίγονται μὲν οἱ οὐρανοὶ, καλοῦντες αὐτὸν εἰς τὴν ἄνω κατοικίαν· ἐπιφοιτᾷ δὲ τούτῳ καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Εἰ δὲ μὴ τοῖς αἰσθητοῖς ταῦτα βλέπομεν ὀφθαλμοῖς, μὴ ἀπιστήσῃς. Τὰ σημεῖα γὰρ οὐ τοῖς πιστεύουσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀπίστοις· ἡμῖν δὲ ἀρκεῖ ἡ πίστις, ἀντὶ σημείων. Variæ lectiones et notæ. Conjici possit εξομολογήσαιτο, etsi non ignoro, memorari exempla particule av cum indicalivo. Έβράδυνε Α. Από κοινοῦ τὸ φασίν. (ε) Αφεθείς non est, post confessionem, sed, et tunc missus, dimissus.

EUTHYMIJ ZIGABENI que posteritatem perfciam, et a condemnatione ὁ νέος Αδάμ, ἀντ᾿ αὐτοῦ πληρώσω πάσας, καὶ ἀναquam ille a se descendentibus distribuit, illos liberem, qui me imitabuntur. Præceptum autem eral Dei, et baptismus Joannis. Ait enim: Qui misit me ad baptizandum in aqua”, elc. πληρώσω τὸ ἐκείνου ὑστέρημα· καὶ ἧς ἐκεῖνος πάλαι καταδίκης τοῖς ἐξ αὐτοῦ μετέδωκε, ταύτης ἐγὼ νῦν ἀπαλλάξω τοὺς ἐξ ἐμοῦ. Ἐντολὴ δὲ ἦν Θεοῦ, καὶ τὸ Ιωάννου βάπτισμα· εἴρηκε γὰρ αὐτό, ὅτι ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπε, καὶ τὰ ἑξῆς. Τότε ὕδατος. Φασί τινες, ὅτι ἕκαστον τῶν βαπτιζομένων, χαλῶν ὁ βαπτιστής ἄχρι τραχήλου, κατεῖχεν αὐτὸν, ἕως ἂν ἐξωμολογήσατο τάς ἁμαρτίας αὐτοῦ, καὶ τότε ἀφεθεί, ἀνέδυεν ἀπὸ τοῦ ὕδατος· ὁ δὲ Χριστός, μὴ ἔχων ἁμαρτίαν, οὐκ ἐνεβράδυνε τῷ ὕδατι, καὶ τούτων χάριν εἰπεῖν τὸν εὐαγγελιστήν, ὅτι εὐθὺς ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος. Καὶ ἰδοὺ εὐδόκησα. Η μὲν παρακοὴ τοῦ πάλαι Ἀδὰμ ἀπέκλεισεν ἡμῖν τὸν παράδεισον, ἡ δ' ὑπακοὴ τοῦ νέου, ήνοιξε τοὺς οὐρανούς, περιπκιησαμένου ἡμῖν ἀπόλαυσιν μείζονα τῆς ἀπολωλυίας. Ορα δὲ, πῶς ὁ Χριστὸς ἀναδείκνυται τῷ λαῷ λαμπρῶς τε καὶ μεγαλοπρεπῶς. Ἐπεὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης προείπε περὶ αὐτοῦ τοῖς ὄχλοις, καὶ ἠρέμα τούτῳ προσείχαν, ὡς εἶδον καὶ αὐτὸν βαπτιζόμενον, ὡς ἕνα τῶν πολλῶν, έσκανδαλίσθησαν. Καὶ λοιπὸν ἀνοίγονται μὲν οἱ οὐ ρανοί, δεικνύοντε;, ὅτι ἐξ αὐτῶν κατῆλθε καὶ ἡ πε ριστερά, καὶ ἡ φωνή. Κάτεισι δὲ ἡ μὲν φωνὴ, ἵνα μάθωσιν οἱ παρόντες, τίς ἐστιν ὁ βαπτιζόμενος· ἡ δὲ περιστερά, ἵνα ἐλκύσῃ τὴν φωνὴν ἐπ' αὐτὸν, καὶ μὴ νομίσωσιν, ὅτι περὶ Ἰωάννου μαρτυρεῖ ἡ φωνή. Καὶ Vers. 16. Tunc aqua. Dicunt aliqui, quod unumquemque baptizatorum is qui baptizabat in aquam ad collum usque immissum detinebat, quousque peccata sua confessus esset, et post confessionm (t) ascendebat de aqua. Christus autem cum peccatum non haberet, non est detentus in aqua: et ob hanc causam aiunt evangelistam dicere, quod statim ascendit de aqua. Vers. 16. Εt ecce complacitum est. Veteris Adam inobedientia paradisum nobis clausit, novi autem obedientia cœlum nobis aperuit. Majorem enim bonorum fruitionem nobis acquisivit, quan: fuerit perditio. Et vide quo pacto Christus populo demonstratus est: clare videlicet ac manifeste. Postquam enim Joannes de ipso turbis prædixerat, ac sensim ad bujus dicta animum advertebant, ut viderunt etiam ipsum quasi unum de populo baptizari, offendiculum passi sunt. Et idcirco cœli quidem aperiuntur, ostendentes, quod ab ipsis descenderit columba, ut super eum vocem derivaret, ne ipsam de Joanne testificari putarent. Et ita Pater testimonium dedit Filio; Spiritus sanclus vero super eum descendit, quasi digito demon-ὁ μὲν Πατὴρ ἄνωθεν ἐμαρτύρησε περὶ τοῦ Υἱοῦ· τὸ strans hunc esse, de quo ferretur testimonium. In specie autem columbæ. Hoc enim animal in multis Spiritum sanctum imitatur. Siquidem homini amicumn est, nec facile irritatur ad iram, pullis quoque privatum patienter sustinet, neque minus ad eos qui se privaverunt, accedit; mundissimum etiam est, et bono gaudet odore. Hujus quoque columbæ figura erat ila, quæ Noe finem diluvii nuntiavit. Quemadmodum enim tunc erat diluvium ab aqua, ita et nunc a peccato: et sicut illa denuntiavit cessationem illius diluvii, ita et ista hujus præsentis. Aperti sunt autem cœli, et super baptizatum descendit Spiritus sanctus, ut discamus super omnem hominem baptizatum cœlos aperiri, vocantes ipsum ad supernam habitationem. Ad eum quoque accedit Spiritus sanctus. Quodsi hæc sensibilibus oculis non videmus, ne diffidas. Signa namque fidelibus non dantur, sed infidelibus; mobis antem signorum loco sufficit fides. s» Juan, 1, 33. δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κατέβη ἐπ' αὐτὸν, ἀντὶ δακτύλου δεικνύον, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ μαρτυρούμενος. Εν είδει δὲ περιστερά;, διότι τουτὶ τὸ ζῶον ἐκ φύσεως μιμή ματα έχει τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Φιλάνθρωπον γάρ ἐστι καὶ ἀνεξίκακον. 'Αποστερούμενον γὰρ τῶν νεοσσῶν ὑπομένει, καὶ οὐδὲν ἧττον τοὺς ἀποστερούν τας προσίεται. Καὶ καθαρώτατόν ἐστι, καὶ τῇ εὐ ωδία χαίρει. Αμα δὲ ταύτης τῆς περιστεράς τύπος ἦν ἐκείνη, ἡ τῷ Νῶς τοῦ κατακλυσμοῦ τὴν λύσιν εὐαγγελισαμένη. Ωσπερ γὰρ τότε κατακλυσμὸς ἦν ἐξ ὕδατος, οὕτω καὶ νῦν ἐξ ἁμαρτίας. Καὶ ὥσπερ ἐκείνη εύτγ γελίσατο τὴν κόπασιν ἐκείνου τοῦ κατακλυσμού, οὕτω καὶ αὕτη τοῦ παρόντος. Ηνεώχθησαν δὲ οἱ οὐ ρανοὶ, καὶ κατῆλθεν ἐπὶ τὸν βαπτιζόμενον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἵνα μάθωμεν ὅτι ἐπὶ παντὸ; ἀνθρώπου βαπτιζομένου ἀνοίγονται μὲν οἱ οὐρανοὶ, καλοῦντες αὐτὸν εἰς τὴν ἄνω κατοικίαν· ἐπιφοιτᾷ δὲ τούτῳ καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Εἰ δὲ μὴ τοῖς αἰσθητοῖς ταῦτα βλέπομεν ὀφθαλμοῖς, μὴ ἀπιστήσῃς. Τὰ σημεῖα γὰρ οὐ τοῖς πιστεύουσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀπίστοις· ἡμῖν δὲ ἀρκεῖ ἡ πίστις, ἀντὶ σημείων. Variæ lectiones et notæ. Conjici possit εξομολογήσαιτο, etsi non ignoro, memorari exempla particule av cum indicalivo. Έβράδυνε Α. Από κοινοῦ τὸ φασίν. (ε) Αφεθείς non est, post confessionem, sed, et tunc missus, dimissus.

EUTHYMIJ ZIGABENI que posteritatem perfciam, et a condemnatione ὁ νέος Αδάμ, ἀντ᾿ αὐτοῦ πληρώσω πάσας, καὶ ἀναquam ille a se descendentibus distribuit, illos liberem, qui me imitabuntur. Præceptum autem eral Dei, et baptismus Joannis. Ait enim: Qui misit me ad baptizandum in aqua”, elc. πληρώσω τὸ ἐκείνου ὑστέρημα· καὶ ἧς ἐκεῖνος πάλαι καταδίκης τοῖς ἐξ αὐτοῦ μετέδωκε, ταύτης ἐγὼ νῦν ἀπαλλάξω τοὺς ἐξ ἐμοῦ. Ἐντολὴ δὲ ἦν Θεοῦ, καὶ τὸ Ιωάννου βάπτισμα· εἴρηκε γὰρ αὐτό, ὅτι ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπε, καὶ τὰ ἑξῆς. Τότε ὕδατος. Φασί τινες, ὅτι ἕκαστον τῶν βαπτιζομένων, χαλῶν ὁ βαπτιστής ἄχρι τραχήλου, κατεῖχεν αὐτὸν, ἕως ἂν ἐξωμολογήσατο τάς ἁμαρτίας αὐτοῦ, καὶ τότε ἀφεθεί, ἀνέδυεν ἀπὸ τοῦ ὕδατος· ὁ δὲ Χριστός, μὴ ἔχων ἁμαρτίαν, οὐκ ἐνεβράδυνε τῷ ὕδατι, καὶ τούτων χάριν εἰπεῖν τὸν εὐαγγελιστήν, ὅτι εὐθὺς ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος. Καὶ ἰδοὺ εὐδόκησα. Η μὲν παρακοὴ τοῦ πάλαι Ἀδὰμ ἀπέκλεισεν ἡμῖν τὸν παράδεισον, ἡ δ' ὑπακοὴ τοῦ νέου, ήνοιξε τοὺς οὐρανούς, περιπκιησαμένου ἡμῖν ἀπόλαυσιν μείζονα τῆς ἀπολωλυίας. Ορα δὲ, πῶς ὁ Χριστὸς ἀναδείκνυται τῷ λαῷ λαμπρῶς τε καὶ μεγαλοπρεπῶς. Ἐπεὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης προείπε περὶ αὐτοῦ τοῖς ὄχλοις, καὶ ἠρέμα τούτῳ προσείχαν, ὡς εἶδον καὶ αὐτὸν βαπτιζόμενον, ὡς ἕνα τῶν πολλῶν, έσκανδαλίσθησαν. Καὶ λοιπὸν ἀνοίγονται μὲν οἱ οὐ ρανοί, δεικνύοντε;, ὅτι ἐξ αὐτῶν κατῆλθε καὶ ἡ πε ριστερά, καὶ ἡ φωνή. Κάτεισι δὲ ἡ μὲν φωνὴ, ἵνα μάθωσιν οἱ παρόντες, τίς ἐστιν ὁ βαπτιζόμενος· ἡ δὲ περιστερά, ἵνα ἐλκύσῃ τὴν φωνὴν ἐπ' αὐτὸν, καὶ μὴ νομίσωσιν, ὅτι περὶ Ἰωάννου μαρτυρεῖ ἡ φωνή. Καὶ Vers. 16. Tunc aqua. Dicunt aliqui, quod unumquemque baptizatorum is qui baptizabat in aquam ad collum usque immissum detinebat, quousque peccata sua confessus esset, et post confessionm (t) ascendebat de aqua. Christus autem cum peccatum non haberet, non est detentus in aqua: et ob hanc causam aiunt evangelistam dicere, quod statim ascendit de aqua. Vers. 16. Εt ecce complacitum est. Veteris Adam inobedientia paradisum nobis clausit, novi autem obedientia cœlum nobis aperuit. Majorem enim bonorum fruitionem nobis acquisivit, quan: fuerit perditio. Et vide quo pacto Christus populo demonstratus est: clare videlicet ac manifeste. Postquam enim Joannes de ipso turbis prædixerat, ac sensim ad bujus dicta animum advertebant, ut viderunt etiam ipsum quasi unum de populo baptizari, offendiculum passi sunt. Et idcirco cœli quidem aperiuntur, ostendentes, quod ab ipsis descenderit columba, ut super eum vocem derivaret, ne ipsam de Joanne testificari putarent. Et ita Pater testimonium dedit Filio; Spiritus sanclus vero super eum descendit, quasi digito demon-ὁ μὲν Πατὴρ ἄνωθεν ἐμαρτύρησε περὶ τοῦ Υἱοῦ· τὸ strans hunc esse, de quo ferretur testimonium. In specie autem columbæ. Hoc enim animal in multis Spiritum sanctum imitatur. Siquidem homini amicumn est, nec facile irritatur ad iram, pullis quoque privatum patienter sustinet, neque minus ad eos qui se privaverunt, accedit; mundissimum etiam est, et bono gaudet odore. Hujus quoque columbæ figura erat ila, quæ Noe finem diluvii nuntiavit. Quemadmodum enim tunc erat diluvium ab aqua, ita et nunc a peccato: et sicut illa denuntiavit cessationem illius diluvii, ita et ista hujus præsentis. Aperti sunt autem cœli, et super baptizatum descendit Spiritus sanctus, ut discamus super omnem hominem baptizatum cœlos aperiri, vocantes ipsum ad supernam habitationem. Ad eum quoque accedit Spiritus sanctus. Quodsi hæc sensibilibus oculis non videmus, ne diffidas. Signa namque fidelibus non dantur, sed infidelibus; mobis antem signorum loco sufficit fides. s» Juan, 1, 33. δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κατέβη ἐπ' αὐτὸν, ἀντὶ δακτύλου δεικνύον, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ μαρτυρούμενος. Εν είδει δὲ περιστερά;, διότι τουτὶ τὸ ζῶον ἐκ φύσεως μιμή ματα έχει τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Φιλάνθρωπον γάρ ἐστι καὶ ἀνεξίκακον. 'Αποστερούμενον γὰρ τῶν νεοσσῶν ὑπομένει, καὶ οὐδὲν ἧττον τοὺς ἀποστερούν τας προσίεται. Καὶ καθαρώτατόν ἐστι, καὶ τῇ εὐ ωδία χαίρει. Αμα δὲ ταύτης τῆς περιστεράς τύπος ἦν ἐκείνη, ἡ τῷ Νῶς τοῦ κατακλυσμοῦ τὴν λύσιν εὐαγγελισαμένη. Ωσπερ γὰρ τότε κατακλυσμὸς ἦν ἐξ ὕδατος, οὕτω καὶ νῦν ἐξ ἁμαρτίας. Καὶ ὥσπερ ἐκείνη εύτγ γελίσατο τὴν κόπασιν ἐκείνου τοῦ κατακλυσμού, οὕτω καὶ αὕτη τοῦ παρόντος. Ηνεώχθησαν δὲ οἱ οὐ ρανοὶ, καὶ κατῆλθεν ἐπὶ τὸν βαπτιζόμενον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἵνα μάθωμεν ὅτι ἐπὶ παντὸ; ἀνθρώπου βαπτιζομένου ἀνοίγονται μὲν οἱ οὐρανοὶ, καλοῦντες αὐτὸν εἰς τὴν ἄνω κατοικίαν· ἐπιφοιτᾷ δὲ τούτῳ καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Εἰ δὲ μὴ τοῖς αἰσθητοῖς ταῦτα βλέπομεν ὀφθαλμοῖς, μὴ ἀπιστήσῃς. Τὰ σημεῖα γὰρ οὐ τοῖς πιστεύουσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀπίστοις· ἡμῖν δὲ ἀρκεῖ ἡ πίστις, ἀντὶ σημείων. Variæ lectiones et notæ. Conjici possit εξομολογήσαιτο, etsi non ignoro, memorari exempla particule av cum indicalivo. Έβράδυνε Α. Από κοινοῦ τὸ φασίν. (ε) Αφεθείς non est, post confessionem, sed, et tunc missus, dimissus.

EUTHYMIJ ZIGABENI que posteritatem perfciam, et a condemnatione ὁ νέος Αδάμ, ἀντ᾿ αὐτοῦ πληρώσω πάσας, καὶ ἀναquam ille a se descendentibus distribuit, illos liberem, qui me imitabuntur. Præceptum autem eral Dei, et baptismus Joannis. Ait enim: Qui misit me ad baptizandum in aqua”, elc. πληρώσω τὸ ἐκείνου ὑστέρημα· καὶ ἧς ἐκεῖνος πάλαι καταδίκης τοῖς ἐξ αὐτοῦ μετέδωκε, ταύτης ἐγὼ νῦν ἀπαλλάξω τοὺς ἐξ ἐμοῦ. Ἐντολὴ δὲ ἦν Θεοῦ, καὶ τὸ Ιωάννου βάπτισμα· εἴρηκε γὰρ αὐτό, ὅτι ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπε, καὶ τὰ ἑξῆς. Τότε ὕδατος. Φασί τινες, ὅτι ἕκαστον τῶν βαπτιζομένων, χαλῶν ὁ βαπτιστής ἄχρι τραχήλου, κατεῖχεν αὐτὸν, ἕως ἂν ἐξωμολογήσατο τάς ἁμαρτίας αὐτοῦ, καὶ τότε ἀφεθεί, ἀνέδυεν ἀπὸ τοῦ ὕδατος· ὁ δὲ Χριστός, μὴ ἔχων ἁμαρτίαν, οὐκ ἐνεβράδυνε τῷ ὕδατι, καὶ τούτων χάριν εἰπεῖν τὸν εὐαγγελιστήν, ὅτι εὐθὺς ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος. Καὶ ἰδοὺ εὐδόκησα. Η μὲν παρακοὴ τοῦ πάλαι Ἀδὰμ ἀπέκλεισεν ἡμῖν τὸν παράδεισον, ἡ δ' ὑπακοὴ τοῦ νέου, ήνοιξε τοὺς οὐρανούς, περιπκιησαμένου ἡμῖν ἀπόλαυσιν μείζονα τῆς ἀπολωλυίας. Ορα δὲ, πῶς ὁ Χριστὸς ἀναδείκνυται τῷ λαῷ λαμπρῶς τε καὶ μεγαλοπρεπῶς. Ἐπεὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης προείπε περὶ αὐτοῦ τοῖς ὄχλοις, καὶ ἠρέμα τούτῳ προσείχαν, ὡς εἶδον καὶ αὐτὸν βαπτιζόμενον, ὡς ἕνα τῶν πολλῶν, έσκανδαλίσθησαν. Καὶ λοιπὸν ἀνοίγονται μὲν οἱ οὐ ρανοί, δεικνύοντε;, ὅτι ἐξ αὐτῶν κατῆλθε καὶ ἡ πε ριστερά, καὶ ἡ φωνή. Κάτεισι δὲ ἡ μὲν φωνὴ, ἵνα μάθωσιν οἱ παρόντες, τίς ἐστιν ὁ βαπτιζόμενος· ἡ δὲ περιστερά, ἵνα ἐλκύσῃ τὴν φωνὴν ἐπ' αὐτὸν, καὶ μὴ νομίσωσιν, ὅτι περὶ Ἰωάννου μαρτυρεῖ ἡ φωνή. Καὶ Vers. 16. Tunc aqua. Dicunt aliqui, quod unumquemque baptizatorum is qui baptizabat in aquam ad collum usque immissum detinebat, quousque peccata sua confessus esset, et post confessionm (t) ascendebat de aqua. Christus autem cum peccatum non haberet, non est detentus in aqua: et ob hanc causam aiunt evangelistam dicere, quod statim ascendit de aqua. Vers. 16. Εt ecce complacitum est. Veteris Adam inobedientia paradisum nobis clausit, novi autem obedientia cœlum nobis aperuit. Majorem enim bonorum fruitionem nobis acquisivit, quan: fuerit perditio. Et vide quo pacto Christus populo demonstratus est: clare videlicet ac manifeste. Postquam enim Joannes de ipso turbis prædixerat, ac sensim ad bujus dicta animum advertebant, ut viderunt etiam ipsum quasi unum de populo baptizari, offendiculum passi sunt. Et idcirco cœli quidem aperiuntur, ostendentes, quod ab ipsis descenderit columba, ut super eum vocem derivaret, ne ipsam de Joanne testificari putarent. Et ita Pater testimonium dedit Filio; Spiritus sanclus vero super eum descendit, quasi digito demon-ὁ μὲν Πατὴρ ἄνωθεν ἐμαρτύρησε περὶ τοῦ Υἱοῦ· τὸ strans hunc esse, de quo ferretur testimonium. In specie autem columbæ. Hoc enim animal in multis Spiritum sanctum imitatur. Siquidem homini amicumn est, nec facile irritatur ad iram, pullis quoque privatum patienter sustinet, neque minus ad eos qui se privaverunt, accedit; mundissimum etiam est, et bono gaudet odore. Hujus quoque columbæ figura erat ila, quæ Noe finem diluvii nuntiavit. Quemadmodum enim tunc erat diluvium ab aqua, ita et nunc a peccato: et sicut illa denuntiavit cessationem illius diluvii, ita et ista hujus præsentis. Aperti sunt autem cœli, et super baptizatum descendit Spiritus sanctus, ut discamus super omnem hominem baptizatum cœlos aperiri, vocantes ipsum ad supernam habitationem. Ad eum quoque accedit Spiritus sanctus. Quodsi hæc sensibilibus oculis non videmus, ne diffidas. Signa namque fidelibus non dantur, sed infidelibus; mobis antem signorum loco sufficit fides. s» Juan, 1, 33. δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κατέβη ἐπ' αὐτὸν, ἀντὶ δακτύλου δεικνύον, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ μαρτυρούμενος. Εν είδει δὲ περιστερά;, διότι τουτὶ τὸ ζῶον ἐκ φύσεως μιμή ματα έχει τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Φιλάνθρωπον γάρ ἐστι καὶ ἀνεξίκακον. 'Αποστερούμενον γὰρ τῶν νεοσσῶν ὑπομένει, καὶ οὐδὲν ἧττον τοὺς ἀποστερούν τας προσίεται. Καὶ καθαρώτατόν ἐστι, καὶ τῇ εὐ ωδία χαίρει. Αμα δὲ ταύτης τῆς περιστεράς τύπος ἦν ἐκείνη, ἡ τῷ Νῶς τοῦ κατακλυσμοῦ τὴν λύσιν εὐαγγελισαμένη. Ωσπερ γὰρ τότε κατακλυσμὸς ἦν ἐξ ὕδατος, οὕτω καὶ νῦν ἐξ ἁμαρτίας. Καὶ ὥσπερ ἐκείνη εύτγ γελίσατο τὴν κόπασιν ἐκείνου τοῦ κατακλυσμού, οὕτω καὶ αὕτη τοῦ παρόντος. Ηνεώχθησαν δὲ οἱ οὐ ρανοὶ, καὶ κατῆλθεν ἐπὶ τὸν βαπτιζόμενον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἵνα μάθωμεν ὅτι ἐπὶ παντὸ; ἀνθρώπου βαπτιζομένου ἀνοίγονται μὲν οἱ οὐρανοὶ, καλοῦντες αὐτὸν εἰς τὴν ἄνω κατοικίαν· ἐπιφοιτᾷ δὲ τούτῳ καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Εἰ δὲ μὴ τοῖς αἰσθητοῖς ταῦτα βλέπομεν ὀφθαλμοῖς, μὴ ἀπιστήσῃς. Τὰ σημεῖα γὰρ οὐ τοῖς πιστεύουσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀπίστοις· ἡμῖν δὲ ἀρκεῖ ἡ πίστις, ἀντὶ σημείων. Variæ lectiones et notæ. Conjici possit εξομολογήσαιτο, etsi non ignoro, memorari exempla particule av cum indicalivo. Έβράδυνε Α. Από κοινοῦ τὸ φασίν. (ε) Αφεθείς non est, post confessionem, sed, et tunc missus, dimissus.

CAP. IV. Simul etiam attende: quod sicut in Paschate sive Caena mystica (u), in una mensa Judaicam pascha adimplevit ac finivit, et suo dedit initiam: isa quoque in baptismate, in eodem flumine fecit utrumque. Cœlorum enim apertio, et Spiritus sancti descensio, Christiani baptismatis dona erant. Quid est autem, In quo mihi complacitum est? Hoc est in quo oblector. Vel, quia nato ipso laudes cecinerunt angeli, dicentes: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax, in hominibus beneplacitum “, id est, bona voluntas. Bona autem voluntas erat ut homines salvarentur ideo nunc dicit: Hic est, in quo bomimibus bona volui, hoc est, per quem est boni - Σὺ δὲ προσεπιθεώρησον, ὅτι, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Πάσχα ἐν μιᾷ τραπέζῃ πεπλήρωκε μὲν καὶ ἔπαυσε τὸ Ἰουδαϊκὸν Πάσχα, ἀρχὴν δὲ τῷ οἰκείῳ δέδωκεν οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος, ἐν ἐνὶ ποταμῷ καὶ ἄμφω πεποίηκεν. "Η τε γὰρ ἄνοιξις τῶν οὐρα νῶν, καὶ ἡ ἐπιφοίτησις τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τοῦ Χριστιανικού βαπτίσματος ἦσαν προχαράγματα. Τί δέ ἐστι τὸ, Εν ᾧ εὐδόκησα; Ἀντὶ τοῦ, ᾧ ἐπαναπαύομαι· ἡ ἐπειδή, γεννηθέντος αὐτοῦ, οἱ ἄγγελοι ὕμνουν λέγοντες· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰ ρίνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία· Εὐδοκία δέ ἐστιν, ἡ ἀγαθὴ θέλησις· ἀγαθὴ δὲ θέλησις ἦν, τὸ σωθῆναι τοὺς ἀνθρώπους· νῦν εἶπεν, ὅτι οὗτός ἐστιν, ἐν ᾧ τὰ ἀγαθὰ ἐθέλησα, τουτέστι, δι' οὗ ἡ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. Τότε ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Επειδή, ὡς ἄνθρωπος, πάντα πρὸς διδασκαλίαν τῶν ἀνθρώπων καὶ ἔπραττε καὶ ὑπέμενεν, ἐκδίδωσιν ἑαυτὸν μετὰ τὸ βάπτισμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, καὶ ὑπ' αὐτοῦ ἄγεται, πρὸς ὅ ἂν ἐκεῖνο κελεύῃ, καὶ ἀνάγεται εἰς τὴν ἔρημον, ἐπὶ τῷ πολεμηθῆναι ὑπὸ τοῦ διαβόλου, ἵνα καὶ σὺ μετὰ τὸ βάπτισμα μηκέτι σεαυτὸν ἄγῃς, ἀλλὰ ἄγῃ μᾶλλον ὑπὸ τοῦ Πνεύματος, καὶ ἵνα, μετὰ τὸ βάπτισμα περιπίπτων πειρασμοῖς, μὴ ταράττῃ. Διὰ τοῦτο γὰρ Επίσης, ἵνα πολεμής. Όθεν οὐδὲ κωλύει τους πειρασμούς ἐπιόντας ὁ Θεός. Πρῶτον μὲν, ἵνα γνῷς τὴν δύναμιν τῆς περιτεθείσης σοι πανοπλίας. Επειτα, Ένα μάθης πολεμεῖν· εἶτα, ἵνα γένῃ δόκιμος· εἶθ οὕτως, ἵνα μὴ ὑψηλοφρονῇς· ἐπὶ δὲ τούτοις, ἵνα εἰδῆς, ἔτι μέγαν ἐνεπιστεύθης θησαυρόν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἦν, οὐκ ἂν προσέβαλε μάτην ὁ ἐχθρός. Ένθα γὰρ 18ῃ πλοῦτον, ἐκεῖ παρατάττεται. Ανήχθη δὲ εἰς ἔρημον ἄβατον· ὁ δηλῶν ὁ Μάρ πος, εἴρηκεν, ὅτι καὶ ἦν ἐκεῖ μετὰ τῶν θηρίων, ἔνθα καὶ μᾶλλον ὁ πόλεμος. Τότε γὰρ ἐπιτίθεται μάλλον ὁ διάβολος, ὅταν ἴδῃ μεμονωμένον τὸν ἄνθρωπον, καὶ παρακλήσεως πάσης έστερημένον. Καὶ — ἐπείνασεν. Ἐνήστευσε πρῶτον, διδά σκων, δτι μέγα προπύργιον ή νηστεία τοῖς ἀνταγω-. πιζομένοις τῷ δαίμονι. Οὐχ ὑπερέβη δὲ τὸ μέτρον, ὁ ἐνήστευσε πρὸ αὐτοῦ Ἠλίας, καὶ πρὸ ἐκείνου Μωϋσῆς, ἵνα μὴ ὑπερελάσας τὴν δύναμιν τῆς ἀνθρω πίνης φύσεως, ἀπιστηθῇ, ὅτι ἄνθρωπος ἐστιν. "Οθεν ὕστερον επείνασε, μεσαιῶν, ὅτι ἀνθρωπός ἐστιν. Ιδιον γὰρ ἀνθρώπου τὸ ἐκ νηστείας πειναν. Περιττὸν δὲ δοκεῖ, τὸ περὶ τῶν νυκτῶν· οἶμαι δὲ διὰ τὰς νηστείας των Εβραίων τοῦτο προστεθῆναι, οἳ τὰς ἡμέρας νηστεύοντες, ἐν ταῖς νυξὶν ἐσθίουσιν. Ὁ δὲ Μάρκος καὶ ὁ Λουκᾶς παρῆκαν τὰς νύκτας, ὡς ναουμένας. Καὶ γένωνται. Ο δὲ Μάκρος καὶ ὁ Λουκᾶς εἶπον, ὅτι καὶ ἐν ταῖς τεσσαράκοντα ἡμέραις ἦν num salus Cap. IV, v. 1. Tunc - a diabolo. Postquam lanquam homo omnia ad hominum doctrinam et fecit, et tulit, semetipsum post baptismum Spiritui sanelo tradit, ut ab eo ducatur, quocunque ille jusserit. Ducitur autem in desertum, ut a diabolo oppugnetur, ut et tu post baptismum nequaquam tui ipsius ductor sis, sed ducaris potius a Spiritu et post baptismum in tentationes incidens non turberis. Ad hoc enim armatus es, ut prælieris. Et hinc est, quod accedentes tentationes Deus non prohibet. Primum quidem, ut virtutem armatur, qua induHis es agnoscas. Deinde ut bellare discas. Ad hæc ut probatus fias. Præterea ut hoc modo non extollaris. Demum ut scias magnum tibi concreditum esse thesaurum. Nisi enim ita fuisset, nequaquam frustra tecum confligeret inimicus. Nam ubi divitias videt, ibi aciem ex adverso instruit. Ductus est autem în desertum inaccessum; quod manifestans Marcus ", dicit etiam fuisse ibi cum bestiis, unde majus quoque bellum demonstratur. Tunc enim magis irruſt diabolus, cum hominem magis viderit solitarium, omnique privatum consoIatione. Vers. 2. Ει - esuriit. Primum jejunavit, innuens quod niagnum propugnaculum si jejunium, his qui dæmoni repugnant. Non excessît autem mensuram, quam ante ipsum attigerat Ellas, et ante illumi Moses: ne virtutem humanæ naturæ supergrediens, incredibile faceret se hominem esse; et hinc est. quod postea esuriit, hominem se esse confirmans. Siquidem homini proprium est ex jejunio esurire. Superflue autem addi videtur de noctibus. Puto tamen propter Hebræorum jejunia additum esse, qui diebus jejunantes, noctibus edebant. Marcus tamen et Lucas, noctes tanquam subintellectas præterierunt. Vers. 5. Ει - fant. Marcus autem et Lucas dis xerunt, quod etiam in quadraginta diebus tenta!.. * Luc. 11, 14. οι Marc. Varim lectiones el nole. (*) Sive cana mystica. Hæc de suo videtur addidisse. In meis pou est ήτοι του μυστικού δείπνου.

CAP. IV. Simul etiam attende: quod sicut in Paschate sive Caena mystica (u), in una mensa Judaicam pascha adimplevit ac finivit, et suo dedit initiam: isa quoque in baptismate, in eodem flumine fecit utrumque. Cœlorum enim apertio, et Spiritus sancti descensio, Christiani baptismatis dona erant. Quid est autem, In quo mihi complacitum est? Hoc est in quo oblector. Vel, quia nato ipso laudes cecinerunt angeli, dicentes: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax, in hominibus beneplacitum “, id est, bona voluntas. Bona autem voluntas erat ut homines salvarentur ideo nunc dicit: Hic est, in quo bomimibus bona volui, hoc est, per quem est boni - Σὺ δὲ προσεπιθεώρησον, ὅτι, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Πάσχα ἐν μιᾷ τραπέζῃ πεπλήρωκε μὲν καὶ ἔπαυσε τὸ Ἰουδαϊκὸν Πάσχα, ἀρχὴν δὲ τῷ οἰκείῳ δέδωκεν οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος, ἐν ἐνὶ ποταμῷ καὶ ἄμφω πεποίηκεν. "Η τε γὰρ ἄνοιξις τῶν οὐρα νῶν, καὶ ἡ ἐπιφοίτησις τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τοῦ Χριστιανικού βαπτίσματος ἦσαν προχαράγματα. Τί δέ ἐστι τὸ, Εν ᾧ εὐδόκησα; Ἀντὶ τοῦ, ᾧ ἐπαναπαύομαι· ἡ ἐπειδή, γεννηθέντος αὐτοῦ, οἱ ἄγγελοι ὕμνουν λέγοντες· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰ ρίνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία· Εὐδοκία δέ ἐστιν, ἡ ἀγαθὴ θέλησις· ἀγαθὴ δὲ θέλησις ἦν, τὸ σωθῆναι τοὺς ἀνθρώπους· νῦν εἶπεν, ὅτι οὗτός ἐστιν, ἐν ᾧ τὰ ἀγαθὰ ἐθέλησα, τουτέστι, δι' οὗ ἡ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. Τότε ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Επειδή, ὡς ἄνθρωπος, πάντα πρὸς διδασκαλίαν τῶν ἀνθρώπων καὶ ἔπραττε καὶ ὑπέμενεν, ἐκδίδωσιν ἑαυτὸν μετὰ τὸ βάπτισμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, καὶ ὑπ' αὐτοῦ ἄγεται, πρὸς ὅ ἂν ἐκεῖνο κελεύῃ, καὶ ἀνάγεται εἰς τὴν ἔρημον, ἐπὶ τῷ πολεμηθῆναι ὑπὸ τοῦ διαβόλου, ἵνα καὶ σὺ μετὰ τὸ βάπτισμα μηκέτι σεαυτὸν ἄγῃς, ἀλλὰ ἄγῃ μᾶλλον ὑπὸ τοῦ Πνεύματος, καὶ ἵνα, μετὰ τὸ βάπτισμα περιπίπτων πειρασμοῖς, μὴ ταράττῃ. Διὰ τοῦτο γὰρ Επίσης, ἵνα πολεμής. Όθεν οὐδὲ κωλύει τους πειρασμούς ἐπιόντας ὁ Θεός. Πρῶτον μὲν, ἵνα γνῷς τὴν δύναμιν τῆς περιτεθείσης σοι πανοπλίας. Επειτα, Ένα μάθης πολεμεῖν· εἶτα, ἵνα γένῃ δόκιμος· εἶθ οὕτως, ἵνα μὴ ὑψηλοφρονῇς· ἐπὶ δὲ τούτοις, ἵνα εἰδῆς, ἔτι μέγαν ἐνεπιστεύθης θησαυρόν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἦν, οὐκ ἂν προσέβαλε μάτην ὁ ἐχθρός. Ένθα γὰρ 18ῃ πλοῦτον, ἐκεῖ παρατάττεται. Ανήχθη δὲ εἰς ἔρημον ἄβατον· ὁ δηλῶν ὁ Μάρ πος, εἴρηκεν, ὅτι καὶ ἦν ἐκεῖ μετὰ τῶν θηρίων, ἔνθα καὶ μᾶλλον ὁ πόλεμος. Τότε γὰρ ἐπιτίθεται μάλλον ὁ διάβολος, ὅταν ἴδῃ μεμονωμένον τὸν ἄνθρωπον, καὶ παρακλήσεως πάσης έστερημένον. Καὶ — ἐπείνασεν. Ἐνήστευσε πρῶτον, διδά σκων, δτι μέγα προπύργιον ή νηστεία τοῖς ἀνταγω-. πιζομένοις τῷ δαίμονι. Οὐχ ὑπερέβη δὲ τὸ μέτρον, ὁ ἐνήστευσε πρὸ αὐτοῦ Ἠλίας, καὶ πρὸ ἐκείνου Μωϋσῆς, ἵνα μὴ ὑπερελάσας τὴν δύναμιν τῆς ἀνθρω πίνης φύσεως, ἀπιστηθῇ, ὅτι ἄνθρωπος ἐστιν. "Οθεν ὕστερον επείνασε, μεσαιῶν, ὅτι ἀνθρωπός ἐστιν. Ιδιον γὰρ ἀνθρώπου τὸ ἐκ νηστείας πειναν. Περιττὸν δὲ δοκεῖ, τὸ περὶ τῶν νυκτῶν· οἶμαι δὲ διὰ τὰς νηστείας των Εβραίων τοῦτο προστεθῆναι, οἳ τὰς ἡμέρας νηστεύοντες, ἐν ταῖς νυξὶν ἐσθίουσιν. Ὁ δὲ Μάρκος καὶ ὁ Λουκᾶς παρῆκαν τὰς νύκτας, ὡς ναουμένας. Καὶ γένωνται. Ο δὲ Μάκρος καὶ ὁ Λουκᾶς εἶπον, ὅτι καὶ ἐν ταῖς τεσσαράκοντα ἡμέραις ἦν num salus Cap. IV, v. 1. Tunc - a diabolo. Postquam lanquam homo omnia ad hominum doctrinam et fecit, et tulit, semetipsum post baptismum Spiritui sanelo tradit, ut ab eo ducatur, quocunque ille jusserit. Ducitur autem in desertum, ut a diabolo oppugnetur, ut et tu post baptismum nequaquam tui ipsius ductor sis, sed ducaris potius a Spiritu et post baptismum in tentationes incidens non turberis. Ad hoc enim armatus es, ut prælieris. Et hinc est, quod accedentes tentationes Deus non prohibet. Primum quidem, ut virtutem armatur, qua induHis es agnoscas. Deinde ut bellare discas. Ad hæc ut probatus fias. Præterea ut hoc modo non extollaris. Demum ut scias magnum tibi concreditum esse thesaurum. Nisi enim ita fuisset, nequaquam frustra tecum confligeret inimicus. Nam ubi divitias videt, ibi aciem ex adverso instruit. Ductus est autem în desertum inaccessum; quod manifestans Marcus ", dicit etiam fuisse ibi cum bestiis, unde majus quoque bellum demonstratur. Tunc enim magis irruſt diabolus, cum hominem magis viderit solitarium, omnique privatum consoIatione. Vers. 2. Ει - esuriit. Primum jejunavit, innuens quod niagnum propugnaculum si jejunium, his qui dæmoni repugnant. Non excessît autem mensuram, quam ante ipsum attigerat Ellas, et ante illumi Moses: ne virtutem humanæ naturæ supergrediens, incredibile faceret se hominem esse; et hinc est. quod postea esuriit, hominem se esse confirmans. Siquidem homini proprium est ex jejunio esurire. Superflue autem addi videtur de noctibus. Puto tamen propter Hebræorum jejunia additum esse, qui diebus jejunantes, noctibus edebant. Marcus tamen et Lucas, noctes tanquam subintellectas præterierunt. Vers. 5. Ει - fant. Marcus autem et Lucas dis xerunt, quod etiam in quadraginta diebus tenta!.. * Luc. 11, 14. οι Marc. Varim lectiones el nole. (*) Sive cana mystica. Hæc de suo videtur addidisse. In meis pou est ήτοι του μυστικού δείπνου.

CAP. IV. Simul etiam attende: quod sicut in Paschate sive Caena mystica (u), in una mensa Judaicam pascha adimplevit ac finivit, et suo dedit initiam: isa quoque in baptismate, in eodem flumine fecit utrumque. Cœlorum enim apertio, et Spiritus sancti descensio, Christiani baptismatis dona erant. Quid est autem, In quo mihi complacitum est? Hoc est in quo oblector. Vel, quia nato ipso laudes cecinerunt angeli, dicentes: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax, in hominibus beneplacitum “, id est, bona voluntas. Bona autem voluntas erat ut homines salvarentur ideo nunc dicit: Hic est, in quo bomimibus bona volui, hoc est, per quem est boni - Σὺ δὲ προσεπιθεώρησον, ὅτι, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Πάσχα ἐν μιᾷ τραπέζῃ πεπλήρωκε μὲν καὶ ἔπαυσε τὸ Ἰουδαϊκὸν Πάσχα, ἀρχὴν δὲ τῷ οἰκείῳ δέδωκεν οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος, ἐν ἐνὶ ποταμῷ καὶ ἄμφω πεποίηκεν. "Η τε γὰρ ἄνοιξις τῶν οὐρα νῶν, καὶ ἡ ἐπιφοίτησις τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τοῦ Χριστιανικού βαπτίσματος ἦσαν προχαράγματα. Τί δέ ἐστι τὸ, Εν ᾧ εὐδόκησα; Ἀντὶ τοῦ, ᾧ ἐπαναπαύομαι· ἡ ἐπειδή, γεννηθέντος αὐτοῦ, οἱ ἄγγελοι ὕμνουν λέγοντες· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰ ρίνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία· Εὐδοκία δέ ἐστιν, ἡ ἀγαθὴ θέλησις· ἀγαθὴ δὲ θέλησις ἦν, τὸ σωθῆναι τοὺς ἀνθρώπους· νῦν εἶπεν, ὅτι οὗτός ἐστιν, ἐν ᾧ τὰ ἀγαθὰ ἐθέλησα, τουτέστι, δι' οὗ ἡ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. Τότε ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Επειδή, ὡς ἄνθρωπος, πάντα πρὸς διδασκαλίαν τῶν ἀνθρώπων καὶ ἔπραττε καὶ ὑπέμενεν, ἐκδίδωσιν ἑαυτὸν μετὰ τὸ βάπτισμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, καὶ ὑπ' αὐτοῦ ἄγεται, πρὸς ὅ ἂν ἐκεῖνο κελεύῃ, καὶ ἀνάγεται εἰς τὴν ἔρημον, ἐπὶ τῷ πολεμηθῆναι ὑπὸ τοῦ διαβόλου, ἵνα καὶ σὺ μετὰ τὸ βάπτισμα μηκέτι σεαυτὸν ἄγῃς, ἀλλὰ ἄγῃ μᾶλλον ὑπὸ τοῦ Πνεύματος, καὶ ἵνα, μετὰ τὸ βάπτισμα περιπίπτων πειρασμοῖς, μὴ ταράττῃ. Διὰ τοῦτο γὰρ Επίσης, ἵνα πολεμής. Όθεν οὐδὲ κωλύει τους πειρασμούς ἐπιόντας ὁ Θεός. Πρῶτον μὲν, ἵνα γνῷς τὴν δύναμιν τῆς περιτεθείσης σοι πανοπλίας. Επειτα, Ένα μάθης πολεμεῖν· εἶτα, ἵνα γένῃ δόκιμος· εἶθ οὕτως, ἵνα μὴ ὑψηλοφρονῇς· ἐπὶ δὲ τούτοις, ἵνα εἰδῆς, ἔτι μέγαν ἐνεπιστεύθης θησαυρόν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἦν, οὐκ ἂν προσέβαλε μάτην ὁ ἐχθρός. Ένθα γὰρ 18ῃ πλοῦτον, ἐκεῖ παρατάττεται. Ανήχθη δὲ εἰς ἔρημον ἄβατον· ὁ δηλῶν ὁ Μάρ πος, εἴρηκεν, ὅτι καὶ ἦν ἐκεῖ μετὰ τῶν θηρίων, ἔνθα καὶ μᾶλλον ὁ πόλεμος. Τότε γὰρ ἐπιτίθεται μάλλον ὁ διάβολος, ὅταν ἴδῃ μεμονωμένον τὸν ἄνθρωπον, καὶ παρακλήσεως πάσης έστερημένον. Καὶ — ἐπείνασεν. Ἐνήστευσε πρῶτον, διδά σκων, δτι μέγα προπύργιον ή νηστεία τοῖς ἀνταγω-. πιζομένοις τῷ δαίμονι. Οὐχ ὑπερέβη δὲ τὸ μέτρον, ὁ ἐνήστευσε πρὸ αὐτοῦ Ἠλίας, καὶ πρὸ ἐκείνου Μωϋσῆς, ἵνα μὴ ὑπερελάσας τὴν δύναμιν τῆς ἀνθρω πίνης φύσεως, ἀπιστηθῇ, ὅτι ἄνθρωπος ἐστιν. "Οθεν ὕστερον επείνασε, μεσαιῶν, ὅτι ἀνθρωπός ἐστιν. Ιδιον γὰρ ἀνθρώπου τὸ ἐκ νηστείας πειναν. Περιττὸν δὲ δοκεῖ, τὸ περὶ τῶν νυκτῶν· οἶμαι δὲ διὰ τὰς νηστείας των Εβραίων τοῦτο προστεθῆναι, οἳ τὰς ἡμέρας νηστεύοντες, ἐν ταῖς νυξὶν ἐσθίουσιν. Ὁ δὲ Μάρκος καὶ ὁ Λουκᾶς παρῆκαν τὰς νύκτας, ὡς ναουμένας. Καὶ γένωνται. Ο δὲ Μάκρος καὶ ὁ Λουκᾶς εἶπον, ὅτι καὶ ἐν ταῖς τεσσαράκοντα ἡμέραις ἦν num salus Cap. IV, v. 1. Tunc - a diabolo. Postquam lanquam homo omnia ad hominum doctrinam et fecit, et tulit, semetipsum post baptismum Spiritui sanelo tradit, ut ab eo ducatur, quocunque ille jusserit. Ducitur autem in desertum, ut a diabolo oppugnetur, ut et tu post baptismum nequaquam tui ipsius ductor sis, sed ducaris potius a Spiritu et post baptismum in tentationes incidens non turberis. Ad hoc enim armatus es, ut prælieris. Et hinc est, quod accedentes tentationes Deus non prohibet. Primum quidem, ut virtutem armatur, qua induHis es agnoscas. Deinde ut bellare discas. Ad hæc ut probatus fias. Præterea ut hoc modo non extollaris. Demum ut scias magnum tibi concreditum esse thesaurum. Nisi enim ita fuisset, nequaquam frustra tecum confligeret inimicus. Nam ubi divitias videt, ibi aciem ex adverso instruit. Ductus est autem în desertum inaccessum; quod manifestans Marcus ", dicit etiam fuisse ibi cum bestiis, unde majus quoque bellum demonstratur. Tunc enim magis irruſt diabolus, cum hominem magis viderit solitarium, omnique privatum consoIatione. Vers. 2. Ει - esuriit. Primum jejunavit, innuens quod niagnum propugnaculum si jejunium, his qui dæmoni repugnant. Non excessît autem mensuram, quam ante ipsum attigerat Ellas, et ante illumi Moses: ne virtutem humanæ naturæ supergrediens, incredibile faceret se hominem esse; et hinc est. quod postea esuriit, hominem se esse confirmans. Siquidem homini proprium est ex jejunio esurire. Superflue autem addi videtur de noctibus. Puto tamen propter Hebræorum jejunia additum esse, qui diebus jejunantes, noctibus edebant. Marcus tamen et Lucas, noctes tanquam subintellectas præterierunt. Vers. 5. Ει - fant. Marcus autem et Lucas dis xerunt, quod etiam in quadraginta diebus tenta!.. * Luc. 11, 14. οι Marc. Varim lectiones el nole. (*) Sive cana mystica. Hæc de suo videtur addidisse. In meis pou est ήτοι του μυστικού δείπνου.

CAP. IV. Simul etiam attende: quod sicut in Paschate sive Caena mystica (u), in una mensa Judaicam pascha adimplevit ac finivit, et suo dedit initiam: isa quoque in baptismate, in eodem flumine fecit utrumque. Cœlorum enim apertio, et Spiritus sancti descensio, Christiani baptismatis dona erant. Quid est autem, In quo mihi complacitum est? Hoc est in quo oblector. Vel, quia nato ipso laudes cecinerunt angeli, dicentes: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax, in hominibus beneplacitum “, id est, bona voluntas. Bona autem voluntas erat ut homines salvarentur ideo nunc dicit: Hic est, in quo bomimibus bona volui, hoc est, per quem est boni - Σὺ δὲ προσεπιθεώρησον, ὅτι, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Πάσχα ἐν μιᾷ τραπέζῃ πεπλήρωκε μὲν καὶ ἔπαυσε τὸ Ἰουδαϊκὸν Πάσχα, ἀρχὴν δὲ τῷ οἰκείῳ δέδωκεν οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος, ἐν ἐνὶ ποταμῷ καὶ ἄμφω πεποίηκεν. "Η τε γὰρ ἄνοιξις τῶν οὐρα νῶν, καὶ ἡ ἐπιφοίτησις τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τοῦ Χριστιανικού βαπτίσματος ἦσαν προχαράγματα. Τί δέ ἐστι τὸ, Εν ᾧ εὐδόκησα; Ἀντὶ τοῦ, ᾧ ἐπαναπαύομαι· ἡ ἐπειδή, γεννηθέντος αὐτοῦ, οἱ ἄγγελοι ὕμνουν λέγοντες· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰ ρίνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία· Εὐδοκία δέ ἐστιν, ἡ ἀγαθὴ θέλησις· ἀγαθὴ δὲ θέλησις ἦν, τὸ σωθῆναι τοὺς ἀνθρώπους· νῦν εἶπεν, ὅτι οὗτός ἐστιν, ἐν ᾧ τὰ ἀγαθὰ ἐθέλησα, τουτέστι, δι' οὗ ἡ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. Τότε ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Επειδή, ὡς ἄνθρωπος, πάντα πρὸς διδασκαλίαν τῶν ἀνθρώπων καὶ ἔπραττε καὶ ὑπέμενεν, ἐκδίδωσιν ἑαυτὸν μετὰ τὸ βάπτισμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, καὶ ὑπ' αὐτοῦ ἄγεται, πρὸς ὅ ἂν ἐκεῖνο κελεύῃ, καὶ ἀνάγεται εἰς τὴν ἔρημον, ἐπὶ τῷ πολεμηθῆναι ὑπὸ τοῦ διαβόλου, ἵνα καὶ σὺ μετὰ τὸ βάπτισμα μηκέτι σεαυτὸν ἄγῃς, ἀλλὰ ἄγῃ μᾶλλον ὑπὸ τοῦ Πνεύματος, καὶ ἵνα, μετὰ τὸ βάπτισμα περιπίπτων πειρασμοῖς, μὴ ταράττῃ. Διὰ τοῦτο γὰρ Επίσης, ἵνα πολεμής. Όθεν οὐδὲ κωλύει τους πειρασμούς ἐπιόντας ὁ Θεός. Πρῶτον μὲν, ἵνα γνῷς τὴν δύναμιν τῆς περιτεθείσης σοι πανοπλίας. Επειτα, Ένα μάθης πολεμεῖν· εἶτα, ἵνα γένῃ δόκιμος· εἶθ οὕτως, ἵνα μὴ ὑψηλοφρονῇς· ἐπὶ δὲ τούτοις, ἵνα εἰδῆς, ἔτι μέγαν ἐνεπιστεύθης θησαυρόν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἦν, οὐκ ἂν προσέβαλε μάτην ὁ ἐχθρός. Ένθα γὰρ 18ῃ πλοῦτον, ἐκεῖ παρατάττεται. Ανήχθη δὲ εἰς ἔρημον ἄβατον· ὁ δηλῶν ὁ Μάρ πος, εἴρηκεν, ὅτι καὶ ἦν ἐκεῖ μετὰ τῶν θηρίων, ἔνθα καὶ μᾶλλον ὁ πόλεμος. Τότε γὰρ ἐπιτίθεται μάλλον ὁ διάβολος, ὅταν ἴδῃ μεμονωμένον τὸν ἄνθρωπον, καὶ παρακλήσεως πάσης έστερημένον. Καὶ — ἐπείνασεν. Ἐνήστευσε πρῶτον, διδά σκων, δτι μέγα προπύργιον ή νηστεία τοῖς ἀνταγω-. πιζομένοις τῷ δαίμονι. Οὐχ ὑπερέβη δὲ τὸ μέτρον, ὁ ἐνήστευσε πρὸ αὐτοῦ Ἠλίας, καὶ πρὸ ἐκείνου Μωϋσῆς, ἵνα μὴ ὑπερελάσας τὴν δύναμιν τῆς ἀνθρω πίνης φύσεως, ἀπιστηθῇ, ὅτι ἄνθρωπος ἐστιν. "Οθεν ὕστερον επείνασε, μεσαιῶν, ὅτι ἀνθρωπός ἐστιν. Ιδιον γὰρ ἀνθρώπου τὸ ἐκ νηστείας πειναν. Περιττὸν δὲ δοκεῖ, τὸ περὶ τῶν νυκτῶν· οἶμαι δὲ διὰ τὰς νηστείας των Εβραίων τοῦτο προστεθῆναι, οἳ τὰς ἡμέρας νηστεύοντες, ἐν ταῖς νυξὶν ἐσθίουσιν. Ὁ δὲ Μάρκος καὶ ὁ Λουκᾶς παρῆκαν τὰς νύκτας, ὡς ναουμένας. Καὶ γένωνται. Ο δὲ Μάκρος καὶ ὁ Λουκᾶς εἶπον, ὅτι καὶ ἐν ταῖς τεσσαράκοντα ἡμέραις ἦν num salus Cap. IV, v. 1. Tunc - a diabolo. Postquam lanquam homo omnia ad hominum doctrinam et fecit, et tulit, semetipsum post baptismum Spiritui sanelo tradit, ut ab eo ducatur, quocunque ille jusserit. Ducitur autem in desertum, ut a diabolo oppugnetur, ut et tu post baptismum nequaquam tui ipsius ductor sis, sed ducaris potius a Spiritu et post baptismum in tentationes incidens non turberis. Ad hoc enim armatus es, ut prælieris. Et hinc est, quod accedentes tentationes Deus non prohibet. Primum quidem, ut virtutem armatur, qua induHis es agnoscas. Deinde ut bellare discas. Ad hæc ut probatus fias. Præterea ut hoc modo non extollaris. Demum ut scias magnum tibi concreditum esse thesaurum. Nisi enim ita fuisset, nequaquam frustra tecum confligeret inimicus. Nam ubi divitias videt, ibi aciem ex adverso instruit. Ductus est autem în desertum inaccessum; quod manifestans Marcus ", dicit etiam fuisse ibi cum bestiis, unde majus quoque bellum demonstratur. Tunc enim magis irruſt diabolus, cum hominem magis viderit solitarium, omnique privatum consoIatione. Vers. 2. Ει - esuriit. Primum jejunavit, innuens quod niagnum propugnaculum si jejunium, his qui dæmoni repugnant. Non excessît autem mensuram, quam ante ipsum attigerat Ellas, et ante illumi Moses: ne virtutem humanæ naturæ supergrediens, incredibile faceret se hominem esse; et hinc est. quod postea esuriit, hominem se esse confirmans. Siquidem homini proprium est ex jejunio esurire. Superflue autem addi videtur de noctibus. Puto tamen propter Hebræorum jejunia additum esse, qui diebus jejunantes, noctibus edebant. Marcus tamen et Lucas, noctes tanquam subintellectas præterierunt. Vers. 5. Ει - fant. Marcus autem et Lucas dis xerunt, quod etiam in quadraginta diebus tenta!.. * Luc. 11, 14. οι Marc. Varim lectiones el nole. (*) Sive cana mystica. Hæc de suo videtur addidisse. In meis pou est ήτοι του μυστικού δείπνου.

EUTHYMIJ ZIGABENI fur ", ut manifestum sit, quod in illis quidem ipsum πειραζόμενος, ὡς εἶναι δῆλον, ὅτι ἐν ἐκείναις μὲν e longinquo tentabat: nempe per somnum, per tristitiam, per ignaviam, et similia. Postquam autem ipsum esurire cognovit, jam prope ac manifeste appetivit: idque per vitium fami conveniens pusa gulam. Considera vero quid faciat. Audierat et a Joanne, et per vocem cœlitus delapsam, hunc esse Dei Filium; ignorans ergo quod Dei Filius carnem assumpsisset, siquidem latuit eum arcanum incarnationis mysterium, suspicatus est hominem quidem esse, a Deo tamen ob virtutes ipsius adoptatuin. Itaque ei jam tantum invidit honorem, sicut et veteri Adam: nisusque est hunc, velut illum ab ipso dejicere. Et idcirco propius accedens, primam producit tentationem, nempe gulositatem, per quam cepit el primum Adam. Quia ergo nullus aderat cibus, eo quod desertus nimis esset locus, sciebat autem fami convenientem esse panein ipse, quidem non affert, eo quod ab adversario Christus sumpturus non erat, sed jubet ut de lapidibus panes efficiat. Et ne Christus insidias agnosceret, observa technas ejus ac malitiæ magnitudinem. Non dixit simpliciter: Facito, ut isti lapides panes fiant, sed præmisit: Si Filius Dei es, ut appareat quod ut demonstretur, an Filius Dei sit, petit (v) lapidumn in panes fieri transformationem. Putat enim hujus - modi verbis pungendum, tanquam rubore suffundatur, si Filius Dei non esse credatur, ut ignorato dolo, lapides in panes transformet, accepta certe (π) a Deo potestate; ac postinodum videns jam ipsos, magna altractus esuric, dejiciatur. Sed non latuit illum, qui sapientes comprehendit in astutia sua πόρρωθεν αὐτὸν ἐπείραζε δι᾽ ὕπνου, δι' ἀκηδίας, διὰ δειλίας καὶ τῶν τοιούτων· ἐπεὶ δὲ ἔγνω τοῦτον πεινάσαντα, λοιπὸν προσῆλθεν ἐγγύς, καὶ φανερῶς αὐτῷ προσβάλλει διὰ τοῦ ἐπιτηδείου τῇ πείνῃ πάθους, λέγω δή, τῆς γαστριμαργίας. Καὶ σκόπει, τί ποιεῖ. Ήκουσε καὶ παρὰ τοῦ Ἰωά νου, καὶ παρὰ τῆς κατενεχθείσης ἄνωθεν φωνῆς, ὅτι οὗτος Υιός ἐστι τοῦ Θεοῦ καὶ ἀγνοῶν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐνηνθρώπησεν· ἔλαβε γὰρ αὐτὸν ἡ ἀπόῤῥητος αὐτοῦ ἐνανθρώπησις· ὑπέλαβεν ὅτι, ἄνθρωπος ων, υἱοθετήθη τῷ Θεῷ διὰ τὰς ἀρετὰς αὐτ τοῦ, καὶ λοιπὸν ἐφθόνησεν αὐτῷ τῆς τηλικαύτης τιμῆς, ὥσπερ καὶ τῷ παλαιῷ 'Αδάμ, καὶ ἔσπευσεν έχε βαλεῖν καὶ τοῦτον ταύτης, ὡς ἐκεῖνον ἐκείνης. Διὸ καὶ προσελθὼν ἐγγὺς, πρώτην προσαγει πεῖραν, τὴν γαστριμαργίαν, δι' ἧς ἐἷλε καὶ τὸν πρῶτον Αδάμ· καὶ ἐπεὶ οὐδαμοῦ βρῶσις ἦν, διὰ τὴν ἄγαν ἐρημίαν, ἐγίνωσκε δὲ τῇ πείνῃ τὸν ἄρτον εἶναι κατάλληλον, αὐτὸς μὲν οὐ προσφέρει, διότι οὐκ ἔμελλεν αὐτὸν παρὰ τοῦ πολεμίου λαβεῖν ὁ Χριστὸς, ἐπιτάττει δὲ αὐτῷ, ποιῆσαι τοὺς ὑποδεικνυμένους λίθους, ἄρτους· καὶ ἵνα μὴ νοήσῃ τὴν ἐπιβουλὴν ἡ Χριστός, δρα μηχανὴν καὶ πονηρίας υπερβολήν· οὐκ εἶπεν ἁπλῶς ὅτι, Ποίησον τους λίθους ἄρτους, ἀλλὰ προέταξε τό· Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, ἵνα δόξῃ. ὅτι πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν Θεοῦ ζητεί γενέσθαι τὴν μεταποίησιν τῶν λίθων εἰς ἄρτους. Πετο γάρ, ὅτι παρακνισθήσεται τῷ λόγῳ, καθάπερ ὀνειδισθεὶς ἐπὶ τῷ μὴ εἶναι Υἱὸς Θεοῦ, καὶ ἀγνοῶν τὸν δόλον, μεταβαλεῖ τοὺς λίθους. εἰς ἄρτους, ὡς ἔχων ἐκ Θεοῦ δύναμιν, καὶ λοιπὸν, ἰδὼν αὐτοὺς, πάνυ πεινῶν ἡττηθήσεται τῆς γαστρός· ἀλλ᾽ οὐκ ἔλαβε τὸν δρασσόμενον τους σοφούς ἐν τῇ πανουργία αὐτῶν. Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς Θεοῦ. Συνεὶς τὴν πανουρ γίαν αὐτοῦ, τὸ μὲν ἐπιζητηθὲν σημεῖον οὐκ ἐποίησε διότι τὰ σημεῖα δι' ὠφέλειαν τῶν ὁρώντων εἴωθε γίνεσθαι, ο δὲ διάβολος οὐδὲν ἔμελλεν ἐντεῦθεν ὠφε ληθῆναι· καὶ γὰρ ὕστερον, ἰδὼν πάντα, ὅσα ἐποίησ σεν ὁ Χριστός, οὐδὲν μετεβλήθη· πρὸς δὲ τὸν κεκρυμμένον αὐτοῦ σκοπὸν ἀπολογεῖται, καὶ ἀπὸ τῆς ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Δευτερονομίου Γραφῆς ἐπιστη μίζει αὐτὸν, ὡσανεὶ λέγων· Τί μοι ποιεῖν ἄρτου; Vers. 4. Qui — Dei. Intellecta illius astutia, signum non edidit requisitum. Nain signa ad commodum intuentium fieri consueverunt: diabolus autem nullam inde relaturus erat utilitatem. Etenim neque visis postmodum omnibus quæ fecit Christus, in aliquo mutatus est. Sed ad occultam ipsius respondet cogitationem, et ex libri Deuteronomi¡ “ Scriptura ei silentium imponit. Ac si diceret: Ad quid mihi opus est panes ex lapidibus facere, propter famem que me urget. Ut illis visis alliciar esca? ἐκ λίθων ἐπιτάττεις; Πάντως διὰ τὴν συνέχουσαν Atqui non solo pane hominum vita servari potest; sed et alio praeterea cibi genere. Omne siquidem verbum ab ore Dei egrediens ad eum qui fame premitur, loco cibi vitam ejus sustinet, et sufficit ei. Ita sane gastrimargiæ dolum longanimitate ac tolerantia repulit. Observandum vero Mallhæum με πείναν, ἵνα φανέντων δελεασθῶ; 'Αλλ' οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνω ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἔστι καὶ ἕτερος τρόπο; τροφῆς. Καὶ γὰρ πᾶν ῥῆμα, ἐκπορευόμενον διὰ στόματος Θεοῦ ἐπὶ τὸν πεινώντα, δίκην τροφής συνέχει τὴν ζωὴν αὐτοῦ, καὶ ἀρκεῖ αὐτῷ. Οὕτω μακροθύμως ἀπεκρούσατο την μηχανήν της γαστρι s Deut. vult, 5 of Marc. 1, 13; Luc. vi, 2. " Job v, 13; I Cor. 111, 19. Varim lectiones et nolm. Τούτῳ Α. (v) Ut videatur, ad demonstrandum eum esse Filium Dei, petere. (*) Certe. Forte post ἔχων reperit δῆθεν, idque reddidit certe. Observandum. Videtur legisse παρατηρητέον. Infra ἀπαρατηρήτως prorsus neglexit.

EUTHYMIJ ZIGABENI fur ", ut manifestum sit, quod in illis quidem ipsum πειραζόμενος, ὡς εἶναι δῆλον, ὅτι ἐν ἐκείναις μὲν e longinquo tentabat: nempe per somnum, per tristitiam, per ignaviam, et similia. Postquam autem ipsum esurire cognovit, jam prope ac manifeste appetivit: idque per vitium fami conveniens pusa gulam. Considera vero quid faciat. Audierat et a Joanne, et per vocem cœlitus delapsam, hunc esse Dei Filium; ignorans ergo quod Dei Filius carnem assumpsisset, siquidem latuit eum arcanum incarnationis mysterium, suspicatus est hominem quidem esse, a Deo tamen ob virtutes ipsius adoptatuin. Itaque ei jam tantum invidit honorem, sicut et veteri Adam: nisusque est hunc, velut illum ab ipso dejicere. Et idcirco propius accedens, primam producit tentationem, nempe gulositatem, per quam cepit el primum Adam. Quia ergo nullus aderat cibus, eo quod desertus nimis esset locus, sciebat autem fami convenientem esse panein ipse, quidem non affert, eo quod ab adversario Christus sumpturus non erat, sed jubet ut de lapidibus panes efficiat. Et ne Christus insidias agnosceret, observa technas ejus ac malitiæ magnitudinem. Non dixit simpliciter: Facito, ut isti lapides panes fiant, sed præmisit: Si Filius Dei es, ut appareat quod ut demonstretur, an Filius Dei sit, petit (v) lapidumn in panes fieri transformationem. Putat enim hujus - modi verbis pungendum, tanquam rubore suffundatur, si Filius Dei non esse credatur, ut ignorato dolo, lapides in panes transformet, accepta certe (π) a Deo potestate; ac postinodum videns jam ipsos, magna altractus esuric, dejiciatur. Sed non latuit illum, qui sapientes comprehendit in astutia sua πόρρωθεν αὐτὸν ἐπείραζε δι᾽ ὕπνου, δι' ἀκηδίας, διὰ δειλίας καὶ τῶν τοιούτων· ἐπεὶ δὲ ἔγνω τοῦτον πεινάσαντα, λοιπὸν προσῆλθεν ἐγγύς, καὶ φανερῶς αὐτῷ προσβάλλει διὰ τοῦ ἐπιτηδείου τῇ πείνῃ πάθους, λέγω δή, τῆς γαστριμαργίας. Καὶ σκόπει, τί ποιεῖ. Ήκουσε καὶ παρὰ τοῦ Ἰωά νου, καὶ παρὰ τῆς κατενεχθείσης ἄνωθεν φωνῆς, ὅτι οὗτος Υιός ἐστι τοῦ Θεοῦ καὶ ἀγνοῶν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐνηνθρώπησεν· ἔλαβε γὰρ αὐτὸν ἡ ἀπόῤῥητος αὐτοῦ ἐνανθρώπησις· ὑπέλαβεν ὅτι, ἄνθρωπος ων, υἱοθετήθη τῷ Θεῷ διὰ τὰς ἀρετὰς αὐτ τοῦ, καὶ λοιπὸν ἐφθόνησεν αὐτῷ τῆς τηλικαύτης τιμῆς, ὥσπερ καὶ τῷ παλαιῷ 'Αδάμ, καὶ ἔσπευσεν έχε βαλεῖν καὶ τοῦτον ταύτης, ὡς ἐκεῖνον ἐκείνης. Διὸ καὶ προσελθὼν ἐγγὺς, πρώτην προσαγει πεῖραν, τὴν γαστριμαργίαν, δι' ἧς ἐἷλε καὶ τὸν πρῶτον Αδάμ· καὶ ἐπεὶ οὐδαμοῦ βρῶσις ἦν, διὰ τὴν ἄγαν ἐρημίαν, ἐγίνωσκε δὲ τῇ πείνῃ τὸν ἄρτον εἶναι κατάλληλον, αὐτὸς μὲν οὐ προσφέρει, διότι οὐκ ἔμελλεν αὐτὸν παρὰ τοῦ πολεμίου λαβεῖν ὁ Χριστὸς, ἐπιτάττει δὲ αὐτῷ, ποιῆσαι τοὺς ὑποδεικνυμένους λίθους, ἄρτους· καὶ ἵνα μὴ νοήσῃ τὴν ἐπιβουλὴν ἡ Χριστός, δρα μηχανὴν καὶ πονηρίας υπερβολήν· οὐκ εἶπεν ἁπλῶς ὅτι, Ποίησον τους λίθους ἄρτους, ἀλλὰ προέταξε τό· Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, ἵνα δόξῃ. ὅτι πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν Θεοῦ ζητεί γενέσθαι τὴν μεταποίησιν τῶν λίθων εἰς ἄρτους. Πετο γάρ, ὅτι παρακνισθήσεται τῷ λόγῳ, καθάπερ ὀνειδισθεὶς ἐπὶ τῷ μὴ εἶναι Υἱὸς Θεοῦ, καὶ ἀγνοῶν τὸν δόλον, μεταβαλεῖ τοὺς λίθους. εἰς ἄρτους, ὡς ἔχων ἐκ Θεοῦ δύναμιν, καὶ λοιπὸν, ἰδὼν αὐτοὺς, πάνυ πεινῶν ἡττηθήσεται τῆς γαστρός· ἀλλ᾽ οὐκ ἔλαβε τὸν δρασσόμενον τους σοφούς ἐν τῇ πανουργία αὐτῶν. Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς Θεοῦ. Συνεὶς τὴν πανουρ γίαν αὐτοῦ, τὸ μὲν ἐπιζητηθὲν σημεῖον οὐκ ἐποίησε διότι τὰ σημεῖα δι' ὠφέλειαν τῶν ὁρώντων εἴωθε γίνεσθαι, ο δὲ διάβολος οὐδὲν ἔμελλεν ἐντεῦθεν ὠφε ληθῆναι· καὶ γὰρ ὕστερον, ἰδὼν πάντα, ὅσα ἐποίησ σεν ὁ Χριστός, οὐδὲν μετεβλήθη· πρὸς δὲ τὸν κεκρυμμένον αὐτοῦ σκοπὸν ἀπολογεῖται, καὶ ἀπὸ τῆς ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Δευτερονομίου Γραφῆς ἐπιστη μίζει αὐτὸν, ὡσανεὶ λέγων· Τί μοι ποιεῖν ἄρτου; Vers. 4. Qui — Dei. Intellecta illius astutia, signum non edidit requisitum. Nain signa ad commodum intuentium fieri consueverunt: diabolus autem nullam inde relaturus erat utilitatem. Etenim neque visis postmodum omnibus quæ fecit Christus, in aliquo mutatus est. Sed ad occultam ipsius respondet cogitationem, et ex libri Deuteronomi¡ “ Scriptura ei silentium imponit. Ac si diceret: Ad quid mihi opus est panes ex lapidibus facere, propter famem que me urget. Ut illis visis alliciar esca? ἐκ λίθων ἐπιτάττεις; Πάντως διὰ τὴν συνέχουσαν Atqui non solo pane hominum vita servari potest; sed et alio praeterea cibi genere. Omne siquidem verbum ab ore Dei egrediens ad eum qui fame premitur, loco cibi vitam ejus sustinet, et sufficit ei. Ita sane gastrimargiæ dolum longanimitate ac tolerantia repulit. Observandum vero Mallhæum με πείναν, ἵνα φανέντων δελεασθῶ; 'Αλλ' οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνω ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἔστι καὶ ἕτερος τρόπο; τροφῆς. Καὶ γὰρ πᾶν ῥῆμα, ἐκπορευόμενον διὰ στόματος Θεοῦ ἐπὶ τὸν πεινώντα, δίκην τροφής συνέχει τὴν ζωὴν αὐτοῦ, καὶ ἀρκεῖ αὐτῷ. Οὕτω μακροθύμως ἀπεκρούσατο την μηχανήν της γαστρι s Deut. vult, 5 of Marc. 1, 13; Luc. vi, 2. " Job v, 13; I Cor. 111, 19. Varim lectiones et nolm. Τούτῳ Α. (v) Ut videatur, ad demonstrandum eum esse Filium Dei, petere. (*) Certe. Forte post ἔχων reperit δῆθεν, idque reddidit certe. Observandum. Videtur legisse παρατηρητέον. Infra ἀπαρατηρήτως prorsus neglexit.

EUTHYMIJ ZIGABENI fur ", ut manifestum sit, quod in illis quidem ipsum πειραζόμενος, ὡς εἶναι δῆλον, ὅτι ἐν ἐκείναις μὲν e longinquo tentabat: nempe per somnum, per tristitiam, per ignaviam, et similia. Postquam autem ipsum esurire cognovit, jam prope ac manifeste appetivit: idque per vitium fami conveniens pusa gulam. Considera vero quid faciat. Audierat et a Joanne, et per vocem cœlitus delapsam, hunc esse Dei Filium; ignorans ergo quod Dei Filius carnem assumpsisset, siquidem latuit eum arcanum incarnationis mysterium, suspicatus est hominem quidem esse, a Deo tamen ob virtutes ipsius adoptatuin. Itaque ei jam tantum invidit honorem, sicut et veteri Adam: nisusque est hunc, velut illum ab ipso dejicere. Et idcirco propius accedens, primam producit tentationem, nempe gulositatem, per quam cepit el primum Adam. Quia ergo nullus aderat cibus, eo quod desertus nimis esset locus, sciebat autem fami convenientem esse panein ipse, quidem non affert, eo quod ab adversario Christus sumpturus non erat, sed jubet ut de lapidibus panes efficiat. Et ne Christus insidias agnosceret, observa technas ejus ac malitiæ magnitudinem. Non dixit simpliciter: Facito, ut isti lapides panes fiant, sed præmisit: Si Filius Dei es, ut appareat quod ut demonstretur, an Filius Dei sit, petit (v) lapidumn in panes fieri transformationem. Putat enim hujus - modi verbis pungendum, tanquam rubore suffundatur, si Filius Dei non esse credatur, ut ignorato dolo, lapides in panes transformet, accepta certe (π) a Deo potestate; ac postinodum videns jam ipsos, magna altractus esuric, dejiciatur. Sed non latuit illum, qui sapientes comprehendit in astutia sua πόρρωθεν αὐτὸν ἐπείραζε δι᾽ ὕπνου, δι' ἀκηδίας, διὰ δειλίας καὶ τῶν τοιούτων· ἐπεὶ δὲ ἔγνω τοῦτον πεινάσαντα, λοιπὸν προσῆλθεν ἐγγύς, καὶ φανερῶς αὐτῷ προσβάλλει διὰ τοῦ ἐπιτηδείου τῇ πείνῃ πάθους, λέγω δή, τῆς γαστριμαργίας. Καὶ σκόπει, τί ποιεῖ. Ήκουσε καὶ παρὰ τοῦ Ἰωά νου, καὶ παρὰ τῆς κατενεχθείσης ἄνωθεν φωνῆς, ὅτι οὗτος Υιός ἐστι τοῦ Θεοῦ καὶ ἀγνοῶν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐνηνθρώπησεν· ἔλαβε γὰρ αὐτὸν ἡ ἀπόῤῥητος αὐτοῦ ἐνανθρώπησις· ὑπέλαβεν ὅτι, ἄνθρωπος ων, υἱοθετήθη τῷ Θεῷ διὰ τὰς ἀρετὰς αὐτ τοῦ, καὶ λοιπὸν ἐφθόνησεν αὐτῷ τῆς τηλικαύτης τιμῆς, ὥσπερ καὶ τῷ παλαιῷ 'Αδάμ, καὶ ἔσπευσεν έχε βαλεῖν καὶ τοῦτον ταύτης, ὡς ἐκεῖνον ἐκείνης. Διὸ καὶ προσελθὼν ἐγγὺς, πρώτην προσαγει πεῖραν, τὴν γαστριμαργίαν, δι' ἧς ἐἷλε καὶ τὸν πρῶτον Αδάμ· καὶ ἐπεὶ οὐδαμοῦ βρῶσις ἦν, διὰ τὴν ἄγαν ἐρημίαν, ἐγίνωσκε δὲ τῇ πείνῃ τὸν ἄρτον εἶναι κατάλληλον, αὐτὸς μὲν οὐ προσφέρει, διότι οὐκ ἔμελλεν αὐτὸν παρὰ τοῦ πολεμίου λαβεῖν ὁ Χριστὸς, ἐπιτάττει δὲ αὐτῷ, ποιῆσαι τοὺς ὑποδεικνυμένους λίθους, ἄρτους· καὶ ἵνα μὴ νοήσῃ τὴν ἐπιβουλὴν ἡ Χριστός, δρα μηχανὴν καὶ πονηρίας υπερβολήν· οὐκ εἶπεν ἁπλῶς ὅτι, Ποίησον τους λίθους ἄρτους, ἀλλὰ προέταξε τό· Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, ἵνα δόξῃ. ὅτι πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν Θεοῦ ζητεί γενέσθαι τὴν μεταποίησιν τῶν λίθων εἰς ἄρτους. Πετο γάρ, ὅτι παρακνισθήσεται τῷ λόγῳ, καθάπερ ὀνειδισθεὶς ἐπὶ τῷ μὴ εἶναι Υἱὸς Θεοῦ, καὶ ἀγνοῶν τὸν δόλον, μεταβαλεῖ τοὺς λίθους. εἰς ἄρτους, ὡς ἔχων ἐκ Θεοῦ δύναμιν, καὶ λοιπὸν, ἰδὼν αὐτοὺς, πάνυ πεινῶν ἡττηθήσεται τῆς γαστρός· ἀλλ᾽ οὐκ ἔλαβε τὸν δρασσόμενον τους σοφούς ἐν τῇ πανουργία αὐτῶν. Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς Θεοῦ. Συνεὶς τὴν πανουρ γίαν αὐτοῦ, τὸ μὲν ἐπιζητηθὲν σημεῖον οὐκ ἐποίησε διότι τὰ σημεῖα δι' ὠφέλειαν τῶν ὁρώντων εἴωθε γίνεσθαι, ο δὲ διάβολος οὐδὲν ἔμελλεν ἐντεῦθεν ὠφε ληθῆναι· καὶ γὰρ ὕστερον, ἰδὼν πάντα, ὅσα ἐποίησ σεν ὁ Χριστός, οὐδὲν μετεβλήθη· πρὸς δὲ τὸν κεκρυμμένον αὐτοῦ σκοπὸν ἀπολογεῖται, καὶ ἀπὸ τῆς ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Δευτερονομίου Γραφῆς ἐπιστη μίζει αὐτὸν, ὡσανεὶ λέγων· Τί μοι ποιεῖν ἄρτου; Vers. 4. Qui — Dei. Intellecta illius astutia, signum non edidit requisitum. Nain signa ad commodum intuentium fieri consueverunt: diabolus autem nullam inde relaturus erat utilitatem. Etenim neque visis postmodum omnibus quæ fecit Christus, in aliquo mutatus est. Sed ad occultam ipsius respondet cogitationem, et ex libri Deuteronomi¡ “ Scriptura ei silentium imponit. Ac si diceret: Ad quid mihi opus est panes ex lapidibus facere, propter famem que me urget. Ut illis visis alliciar esca? ἐκ λίθων ἐπιτάττεις; Πάντως διὰ τὴν συνέχουσαν Atqui non solo pane hominum vita servari potest; sed et alio praeterea cibi genere. Omne siquidem verbum ab ore Dei egrediens ad eum qui fame premitur, loco cibi vitam ejus sustinet, et sufficit ei. Ita sane gastrimargiæ dolum longanimitate ac tolerantia repulit. Observandum vero Mallhæum με πείναν, ἵνα φανέντων δελεασθῶ; 'Αλλ' οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνω ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἔστι καὶ ἕτερος τρόπο; τροφῆς. Καὶ γὰρ πᾶν ῥῆμα, ἐκπορευόμενον διὰ στόματος Θεοῦ ἐπὶ τὸν πεινώντα, δίκην τροφής συνέχει τὴν ζωὴν αὐτοῦ, καὶ ἀρκεῖ αὐτῷ. Οὕτω μακροθύμως ἀπεκρούσατο την μηχανήν της γαστρι s Deut. vult, 5 of Marc. 1, 13; Luc. vi, 2. " Job v, 13; I Cor. 111, 19. Varim lectiones et nolm. Τούτῳ Α. (v) Ut videatur, ad demonstrandum eum esse Filium Dei, petere. (*) Certe. Forte post ἔχων reperit δῆθεν, idque reddidit certe. Observandum. Videtur legisse παρατηρητέον. Infra ἀπαρατηρήτως prorsus neglexit.

EUTHYMIJ ZIGABENI fur ", ut manifestum sit, quod in illis quidem ipsum πειραζόμενος, ὡς εἶναι δῆλον, ὅτι ἐν ἐκείναις μὲν e longinquo tentabat: nempe per somnum, per tristitiam, per ignaviam, et similia. Postquam autem ipsum esurire cognovit, jam prope ac manifeste appetivit: idque per vitium fami conveniens pusa gulam. Considera vero quid faciat. Audierat et a Joanne, et per vocem cœlitus delapsam, hunc esse Dei Filium; ignorans ergo quod Dei Filius carnem assumpsisset, siquidem latuit eum arcanum incarnationis mysterium, suspicatus est hominem quidem esse, a Deo tamen ob virtutes ipsius adoptatuin. Itaque ei jam tantum invidit honorem, sicut et veteri Adam: nisusque est hunc, velut illum ab ipso dejicere. Et idcirco propius accedens, primam producit tentationem, nempe gulositatem, per quam cepit el primum Adam. Quia ergo nullus aderat cibus, eo quod desertus nimis esset locus, sciebat autem fami convenientem esse panein ipse, quidem non affert, eo quod ab adversario Christus sumpturus non erat, sed jubet ut de lapidibus panes efficiat. Et ne Christus insidias agnosceret, observa technas ejus ac malitiæ magnitudinem. Non dixit simpliciter: Facito, ut isti lapides panes fiant, sed præmisit: Si Filius Dei es, ut appareat quod ut demonstretur, an Filius Dei sit, petit (v) lapidumn in panes fieri transformationem. Putat enim hujus - modi verbis pungendum, tanquam rubore suffundatur, si Filius Dei non esse credatur, ut ignorato dolo, lapides in panes transformet, accepta certe (π) a Deo potestate; ac postinodum videns jam ipsos, magna altractus esuric, dejiciatur. Sed non latuit illum, qui sapientes comprehendit in astutia sua πόρρωθεν αὐτὸν ἐπείραζε δι᾽ ὕπνου, δι' ἀκηδίας, διὰ δειλίας καὶ τῶν τοιούτων· ἐπεὶ δὲ ἔγνω τοῦτον πεινάσαντα, λοιπὸν προσῆλθεν ἐγγύς, καὶ φανερῶς αὐτῷ προσβάλλει διὰ τοῦ ἐπιτηδείου τῇ πείνῃ πάθους, λέγω δή, τῆς γαστριμαργίας. Καὶ σκόπει, τί ποιεῖ. Ήκουσε καὶ παρὰ τοῦ Ἰωά νου, καὶ παρὰ τῆς κατενεχθείσης ἄνωθεν φωνῆς, ὅτι οὗτος Υιός ἐστι τοῦ Θεοῦ καὶ ἀγνοῶν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐνηνθρώπησεν· ἔλαβε γὰρ αὐτὸν ἡ ἀπόῤῥητος αὐτοῦ ἐνανθρώπησις· ὑπέλαβεν ὅτι, ἄνθρωπος ων, υἱοθετήθη τῷ Θεῷ διὰ τὰς ἀρετὰς αὐτ τοῦ, καὶ λοιπὸν ἐφθόνησεν αὐτῷ τῆς τηλικαύτης τιμῆς, ὥσπερ καὶ τῷ παλαιῷ 'Αδάμ, καὶ ἔσπευσεν έχε βαλεῖν καὶ τοῦτον ταύτης, ὡς ἐκεῖνον ἐκείνης. Διὸ καὶ προσελθὼν ἐγγὺς, πρώτην προσαγει πεῖραν, τὴν γαστριμαργίαν, δι' ἧς ἐἷλε καὶ τὸν πρῶτον Αδάμ· καὶ ἐπεὶ οὐδαμοῦ βρῶσις ἦν, διὰ τὴν ἄγαν ἐρημίαν, ἐγίνωσκε δὲ τῇ πείνῃ τὸν ἄρτον εἶναι κατάλληλον, αὐτὸς μὲν οὐ προσφέρει, διότι οὐκ ἔμελλεν αὐτὸν παρὰ τοῦ πολεμίου λαβεῖν ὁ Χριστὸς, ἐπιτάττει δὲ αὐτῷ, ποιῆσαι τοὺς ὑποδεικνυμένους λίθους, ἄρτους· καὶ ἵνα μὴ νοήσῃ τὴν ἐπιβουλὴν ἡ Χριστός, δρα μηχανὴν καὶ πονηρίας υπερβολήν· οὐκ εἶπεν ἁπλῶς ὅτι, Ποίησον τους λίθους ἄρτους, ἀλλὰ προέταξε τό· Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, ἵνα δόξῃ. ὅτι πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν Θεοῦ ζητεί γενέσθαι τὴν μεταποίησιν τῶν λίθων εἰς ἄρτους. Πετο γάρ, ὅτι παρακνισθήσεται τῷ λόγῳ, καθάπερ ὀνειδισθεὶς ἐπὶ τῷ μὴ εἶναι Υἱὸς Θεοῦ, καὶ ἀγνοῶν τὸν δόλον, μεταβαλεῖ τοὺς λίθους. εἰς ἄρτους, ὡς ἔχων ἐκ Θεοῦ δύναμιν, καὶ λοιπὸν, ἰδὼν αὐτοὺς, πάνυ πεινῶν ἡττηθήσεται τῆς γαστρός· ἀλλ᾽ οὐκ ἔλαβε τὸν δρασσόμενον τους σοφούς ἐν τῇ πανουργία αὐτῶν. Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς Θεοῦ. Συνεὶς τὴν πανουρ γίαν αὐτοῦ, τὸ μὲν ἐπιζητηθὲν σημεῖον οὐκ ἐποίησε διότι τὰ σημεῖα δι' ὠφέλειαν τῶν ὁρώντων εἴωθε γίνεσθαι, ο δὲ διάβολος οὐδὲν ἔμελλεν ἐντεῦθεν ὠφε ληθῆναι· καὶ γὰρ ὕστερον, ἰδὼν πάντα, ὅσα ἐποίησ σεν ὁ Χριστός, οὐδὲν μετεβλήθη· πρὸς δὲ τὸν κεκρυμμένον αὐτοῦ σκοπὸν ἀπολογεῖται, καὶ ἀπὸ τῆς ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Δευτερονομίου Γραφῆς ἐπιστη μίζει αὐτὸν, ὡσανεὶ λέγων· Τί μοι ποιεῖν ἄρτου; Vers. 4. Qui — Dei. Intellecta illius astutia, signum non edidit requisitum. Nain signa ad commodum intuentium fieri consueverunt: diabolus autem nullam inde relaturus erat utilitatem. Etenim neque visis postmodum omnibus quæ fecit Christus, in aliquo mutatus est. Sed ad occultam ipsius respondet cogitationem, et ex libri Deuteronomi¡ “ Scriptura ei silentium imponit. Ac si diceret: Ad quid mihi opus est panes ex lapidibus facere, propter famem que me urget. Ut illis visis alliciar esca? ἐκ λίθων ἐπιτάττεις; Πάντως διὰ τὴν συνέχουσαν Atqui non solo pane hominum vita servari potest; sed et alio praeterea cibi genere. Omne siquidem verbum ab ore Dei egrediens ad eum qui fame premitur, loco cibi vitam ejus sustinet, et sufficit ei. Ita sane gastrimargiæ dolum longanimitate ac tolerantia repulit. Observandum vero Mallhæum με πείναν, ἵνα φανέντων δελεασθῶ; 'Αλλ' οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνω ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἔστι καὶ ἕτερος τρόπο; τροφῆς. Καὶ γὰρ πᾶν ῥῆμα, ἐκπορευόμενον διὰ στόματος Θεοῦ ἐπὶ τὸν πεινώντα, δίκην τροφής συνέχει τὴν ζωὴν αὐτοῦ, καὶ ἀρκεῖ αὐτῷ. Οὕτω μακροθύμως ἀπεκρούσατο την μηχανήν της γαστρι s Deut. vult, 5 of Marc. 1, 13; Luc. vi, 2. " Job v, 13; I Cor. 111, 19. Varim lectiones et nolm. Τούτῳ Α. (v) Ut videatur, ad demonstrandum eum esse Filium Dei, petere. (*) Certe. Forte post ἔχων reperit δῆθεν, idque reddidit certe. Observandum. Videtur legisse παρατηρητέον. Infra ἀπαρατηρήτως prorsus neglexit.

COMMENT. IN MATTHEUM. CAP. IV. μαργίας. Απαρατήρητον δὲ τό, τὸν Ματθαίον pluraliter lapides dicere; Lucam vero lapidem sit. μὲν λίθους εἰπεῖν πληθυντικῶς, τὸν δὲ Λουκάν gulariter 6. Frequenter enim apud evangelistas Αίθον ἐνικῶς. Πολλαχοῦ γὰρ τῶν εὐαγγελιστῶν τοιαύτας εὑρήσεις ἀβλαβεῖς ἀδιαφορίας. † Από τῆς Παλαιᾶς ἐστιν ἡ μαρτυρία· Μωυ σέως γὰρ ὁ λόγος. Καὶ γὰρ καὶ οἱ Εβραίοι τῳ μάννα ἐτράφησαν, οὐκ ἄρτῳ ὄντι, ἀλλὰ διὰ ῥήματος Θεοῦ πᾶσαν χρείαν τῶν Ἑβραίων πληροῦντι, και πάντα γινομένῳ, ὅσα ἂν φαγεῖν τις ἐπεθύμει. Είτε γὰρ ἰχθύος, εἴτε ὡοῦ, εἴτε τυροῦ ἐπεθύμει ὁ Ἰου δαῖος, τοιαύτην γεῦσιν παρείχεν αὐτῷ τὸ μάννα. Τότε Πόλιν. Παραλαμβάνει, ἀντὶ τοῦ παραλαβὼν ἄγει. Καὶ γὰρ ἀφῆκε τὸν ἐχθρὸν ἄγειν αὐτὸν, ὅπου θέλει, καὶ πολεμεῖν, ὡς βούλεται, ἵνα πανταχόθεν ήττηθείς, μόνος δραπετεύσῃ. Αγίαν δὲ πόλιν λέγει, τὴν Ἱερουσαλήμ, ὡς τῷ Θεῷ ἀφωρισμένην, καὶ διὰ τοῦτο σεβασμίαν· ἡ ὡς τὸν ἅγιον ναὸν ἔχουσαν. Καὶ — ἱεροῦ. Τὸ πτερύγιον, οἰκοδόμημα ἦν ύψη λὸν ἄγαν, παρῳκοδομημένον τῇ πλευρᾷ τοῦ ἱεροῦ, ἤτοι τοῦ ναοῦ. Καὶ — πόδι σου. Ηττηθεὶς τὴν πρώτην πεῖραν, ἐπὶ δεύτερον ἀγῶνα χωρεῖ, καὶ διὰ κενοδοξίας ἑλεῖν αὐτὸν ἐπιχειρεῖ. Διὸ καὶ ἐπιτάττει, κατακρημνίσαι ἑαυτὸν καὶ διασωθῆναι. Ἵνα δὲ παρακνίσῃ πάλιν αὐτὸν, πάλιν προτάττει τὴ Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, ὡς ἂν δόξῃ πάλιν ζητεῖν καὶ τοῦτο τὸ σημεῖον, εἰς ἀπόδειξιν τοῦ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἅτε τοῦ προτέρου μὴ γεγονότος. "Πετο γὰρ ὅτι ῥᾷον πεισθή hujusmodi, quæ nihil officiant, diversitates reperies. Veteri Testamento depromptum est; est enim verbum Mosis. Nam et Hebræi manna comederunt, quod cum non esset panis, omnem tainen corum supplebat indigentiam: mutatum in omnia quæ optabat quisque edere, sive piscem, sive ovum, sive caseum concupisceret Judæus, illius gustum manna ei præbebat. Vers. 5. Tunc civitatem. Assunit, hue est, assumendo ducit. Permisit enim inimico ducere se quo liberet, et pugnare sicut vellet, ut unlequa - que victus solus aufugeret. Sanetam autem civitatem vocal Jerusalem, utpote a Deo delectam, et ideo in reverentia habitam: aut eo quod sanctum haberet templum. Vers. 5. Et templi. Pinnaculum domuncula crat excelsa valde, ad latus templi superstructa. Vers. 6. Ει — pedem tuum. Prima victus tentatio. ne, ad secundum procedit certamen, et per vanam gloriam ipsum nititur attrahere, ideoque jubet ut seipsum præcipitet ac servet, Utque ipsum rursus pungat, praemittit iterum: Si Filius Dei quasi denuo videatur hoc signum ad hoc procedere (aa), ut se Filium Dei esse demonstret, quanquam idl prius non fecerit putabat nempe facilius illi σεται, εἰ καὶ μὴ δι' ἕτερον, ἀλλά γε διὰ τοὺς μέλ- posse persuaderi, et si non ob aliud, at sallen λοντας αὐτὸν ὁρᾷν οὕτω τερατουργοῦντα· πολλοί γάρ ἦταν τότε κάτω παρόντες· καὶ λοιπὸν περιπεσεῖται τῷ ὑφαπλωθέντι δικτύῳ τῆς κενοδοξίας, ὡς τοῦ ἐπαινεθῆναι παρ' αὐτῶν ἕνεκεν κάτω βαλών ἑαυτόν. Ἐφέλκεται δὲ τοῦτον καὶ ἀπὸ τῆς Δαυῒτικής Γραφής, ἵνα δόξῃ καὶ αὐτὸς ἀπὸ Γραφῆς πείθειν ἀξιοπίστως· ἀλλ' οὐδ᾽ ἐνταῦθα λέληθε κακ ουργών. Εφη Θεόν σου. Γέγραπτα: ἐν τῷ Δευτερονομίῳ καὶ τοῦτο· Ἐκπειράζει δὲ τὸν Θεὸν, ὁ μηδε μιᾶς ἀνάγκης επικειμένης επιρρίπτων ἑαυτὸν εἰς προφανή κίνδυνον, ἐν τῷ θαῤῥεῖν τῷ Θεῷ. Πάλιν – προσκυνήσῃς με. Περιττόν ἦν, ἀναγραφῆναι καὶ τὸ ὄνομα τοῦ ὄρους. Ποια γὰρ ἐκεῖθεν ὠφέλεια; τέως δ' οὖν, ἀποτυχὼν καὶ τῆς δευτέρας προσβολῆς ὁ ἐχθρὸς, καὶ εἰς τρίτην παρασκευάζεται, τὴν διὰ φιλαργυρίας, ἣν καὶ τελευταῖαν ἐτήρησεν, ὡς χαλεπωτέραν. Καὶ ἀνάγει αὐτὸν εἰς ὄρος ὑψη λέτατον, καὶ τῷ δακτύλῳ δείκνυσιν αὐτῷ, ἐν στιγμή χρόνου, καθὼς προσέθηκεν ὁ Λουκᾶς, τουτέστιν, ἐν » Luc. ¡v, ** Deut. vi, 16. propter illos qui eum mirabilia operantem visuņ erant, tunc enim multi inferius aderant et ita in expassam vanæ gloriæ nassam incideret, utpote seip. sum idcirco pracipitando, utabeis laudaretur. Ipsun quoque Davidica attrahit Scriptura, ut videretur etiam a Scriptura divina verisimiliter persuadere. Verum hi ejus doli Christum nequaquain latuerunt. Vers. 7. Dixit — Deum tuum. Et hoc scriptum cst in Deuteronomio". Tentat autem Deum qui, nulla instante necessitate, seipsum in manifestum præcipitat periculum, ob habitam in Deum fiduciam. Vers. 8. Iterum. V. 9. Adoraveris me. Supervacuum fuisset nomen ascribi montis: que enim fuisset iude consecuta utilitas? Interin frustratus secundo quoque impetu inimicus, ad tertium insuper præparatur, et per avaritiam quam novissimaın servabat, utpote periculosiorem, dejicere conatur. et in montem ducit excelsum valde, ac digito ei demonstrat, in momento temporis, quod etiam Variæ lectiones et notæ. Ι. ε. μὴ δέον παρατηρήσεως ἀκριβεστέρας. Haec in neutro meorum convarent. Suspla sunt ex Theophyl. p. 22. (an) Procedere. luto, quaerere, petere Quanquam, elc.; cum prius non fecerit, non factum sit.

COMMENT. IN MATTHEUM. CAP. IV. μαργίας. Απαρατήρητον δὲ τό, τὸν Ματθαίον pluraliter lapides dicere; Lucam vero lapidem sit. μὲν λίθους εἰπεῖν πληθυντικῶς, τὸν δὲ Λουκάν gulariter 6. Frequenter enim apud evangelistas Αίθον ἐνικῶς. Πολλαχοῦ γὰρ τῶν εὐαγγελιστῶν τοιαύτας εὑρήσεις ἀβλαβεῖς ἀδιαφορίας. † Από τῆς Παλαιᾶς ἐστιν ἡ μαρτυρία· Μωυ σέως γὰρ ὁ λόγος. Καὶ γὰρ καὶ οἱ Εβραίοι τῳ μάννα ἐτράφησαν, οὐκ ἄρτῳ ὄντι, ἀλλὰ διὰ ῥήματος Θεοῦ πᾶσαν χρείαν τῶν Ἑβραίων πληροῦντι, και πάντα γινομένῳ, ὅσα ἂν φαγεῖν τις ἐπεθύμει. Είτε γὰρ ἰχθύος, εἴτε ὡοῦ, εἴτε τυροῦ ἐπεθύμει ὁ Ἰου δαῖος, τοιαύτην γεῦσιν παρείχεν αὐτῷ τὸ μάννα. Τότε Πόλιν. Παραλαμβάνει, ἀντὶ τοῦ παραλαβὼν ἄγει. Καὶ γὰρ ἀφῆκε τὸν ἐχθρὸν ἄγειν αὐτὸν, ὅπου θέλει, καὶ πολεμεῖν, ὡς βούλεται, ἵνα πανταχόθεν ήττηθείς, μόνος δραπετεύσῃ. Αγίαν δὲ πόλιν λέγει, τὴν Ἱερουσαλήμ, ὡς τῷ Θεῷ ἀφωρισμένην, καὶ διὰ τοῦτο σεβασμίαν· ἡ ὡς τὸν ἅγιον ναὸν ἔχουσαν. Καὶ — ἱεροῦ. Τὸ πτερύγιον, οἰκοδόμημα ἦν ύψη λὸν ἄγαν, παρῳκοδομημένον τῇ πλευρᾷ τοῦ ἱεροῦ, ἤτοι τοῦ ναοῦ. Καὶ — πόδι σου. Ηττηθεὶς τὴν πρώτην πεῖραν, ἐπὶ δεύτερον ἀγῶνα χωρεῖ, καὶ διὰ κενοδοξίας ἑλεῖν αὐτὸν ἐπιχειρεῖ. Διὸ καὶ ἐπιτάττει, κατακρημνίσαι ἑαυτὸν καὶ διασωθῆναι. Ἵνα δὲ παρακνίσῃ πάλιν αὐτὸν, πάλιν προτάττει τὴ Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, ὡς ἂν δόξῃ πάλιν ζητεῖν καὶ τοῦτο τὸ σημεῖον, εἰς ἀπόδειξιν τοῦ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἅτε τοῦ προτέρου μὴ γεγονότος. "Πετο γὰρ ὅτι ῥᾷον πεισθή hujusmodi, quæ nihil officiant, diversitates reperies. Veteri Testamento depromptum est; est enim verbum Mosis. Nam et Hebræi manna comederunt, quod cum non esset panis, omnem tainen corum supplebat indigentiam: mutatum in omnia quæ optabat quisque edere, sive piscem, sive ovum, sive caseum concupisceret Judæus, illius gustum manna ei præbebat. Vers. 5. Tunc civitatem. Assunit, hue est, assumendo ducit. Permisit enim inimico ducere se quo liberet, et pugnare sicut vellet, ut unlequa - que victus solus aufugeret. Sanetam autem civitatem vocal Jerusalem, utpote a Deo delectam, et ideo in reverentia habitam: aut eo quod sanctum haberet templum. Vers. 5. Et templi. Pinnaculum domuncula crat excelsa valde, ad latus templi superstructa. Vers. 6. Ει — pedem tuum. Prima victus tentatio. ne, ad secundum procedit certamen, et per vanam gloriam ipsum nititur attrahere, ideoque jubet ut seipsum præcipitet ac servet, Utque ipsum rursus pungat, praemittit iterum: Si Filius Dei quasi denuo videatur hoc signum ad hoc procedere (aa), ut se Filium Dei esse demonstret, quanquam idl prius non fecerit putabat nempe facilius illi σεται, εἰ καὶ μὴ δι' ἕτερον, ἀλλά γε διὰ τοὺς μέλ- posse persuaderi, et si non ob aliud, at sallen λοντας αὐτὸν ὁρᾷν οὕτω τερατουργοῦντα· πολλοί γάρ ἦταν τότε κάτω παρόντες· καὶ λοιπὸν περιπεσεῖται τῷ ὑφαπλωθέντι δικτύῳ τῆς κενοδοξίας, ὡς τοῦ ἐπαινεθῆναι παρ' αὐτῶν ἕνεκεν κάτω βαλών ἑαυτόν. Ἐφέλκεται δὲ τοῦτον καὶ ἀπὸ τῆς Δαυῒτικής Γραφής, ἵνα δόξῃ καὶ αὐτὸς ἀπὸ Γραφῆς πείθειν ἀξιοπίστως· ἀλλ' οὐδ᾽ ἐνταῦθα λέληθε κακ ουργών. Εφη Θεόν σου. Γέγραπτα: ἐν τῷ Δευτερονομίῳ καὶ τοῦτο· Ἐκπειράζει δὲ τὸν Θεὸν, ὁ μηδε μιᾶς ἀνάγκης επικειμένης επιρρίπτων ἑαυτὸν εἰς προφανή κίνδυνον, ἐν τῷ θαῤῥεῖν τῷ Θεῷ. Πάλιν – προσκυνήσῃς με. Περιττόν ἦν, ἀναγραφῆναι καὶ τὸ ὄνομα τοῦ ὄρους. Ποια γὰρ ἐκεῖθεν ὠφέλεια; τέως δ' οὖν, ἀποτυχὼν καὶ τῆς δευτέρας προσβολῆς ὁ ἐχθρὸς, καὶ εἰς τρίτην παρασκευάζεται, τὴν διὰ φιλαργυρίας, ἣν καὶ τελευταῖαν ἐτήρησεν, ὡς χαλεπωτέραν. Καὶ ἀνάγει αὐτὸν εἰς ὄρος ὑψη λέτατον, καὶ τῷ δακτύλῳ δείκνυσιν αὐτῷ, ἐν στιγμή χρόνου, καθὼς προσέθηκεν ὁ Λουκᾶς, τουτέστιν, ἐν » Luc. ¡v, ** Deut. vi, 16. propter illos qui eum mirabilia operantem visuņ erant, tunc enim multi inferius aderant et ita in expassam vanæ gloriæ nassam incideret, utpote seip. sum idcirco pracipitando, utabeis laudaretur. Ipsun quoque Davidica attrahit Scriptura, ut videretur etiam a Scriptura divina verisimiliter persuadere. Verum hi ejus doli Christum nequaquain latuerunt. Vers. 7. Dixit — Deum tuum. Et hoc scriptum cst in Deuteronomio". Tentat autem Deum qui, nulla instante necessitate, seipsum in manifestum præcipitat periculum, ob habitam in Deum fiduciam. Vers. 8. Iterum. V. 9. Adoraveris me. Supervacuum fuisset nomen ascribi montis: que enim fuisset iude consecuta utilitas? Interin frustratus secundo quoque impetu inimicus, ad tertium insuper præparatur, et per avaritiam quam novissimaın servabat, utpote periculosiorem, dejicere conatur. et in montem ducit excelsum valde, ac digito ei demonstrat, in momento temporis, quod etiam Variæ lectiones et notæ. Ι. ε. μὴ δέον παρατηρήσεως ἀκριβεστέρας. Haec in neutro meorum convarent. Suspla sunt ex Theophyl. p. 22. (an) Procedere. luto, quaerere, petere Quanquam, elc.; cum prius non fecerit, non factum sit.

COMMENT. IN MATTHEUM. CAP. IV. μαργίας. Απαρατήρητον δὲ τό, τὸν Ματθαίον pluraliter lapides dicere; Lucam vero lapidem sit. μὲν λίθους εἰπεῖν πληθυντικῶς, τὸν δὲ Λουκάν gulariter 6. Frequenter enim apud evangelistas Αίθον ἐνικῶς. Πολλαχοῦ γὰρ τῶν εὐαγγελιστῶν τοιαύτας εὑρήσεις ἀβλαβεῖς ἀδιαφορίας. † Από τῆς Παλαιᾶς ἐστιν ἡ μαρτυρία· Μωυ σέως γὰρ ὁ λόγος. Καὶ γὰρ καὶ οἱ Εβραίοι τῳ μάννα ἐτράφησαν, οὐκ ἄρτῳ ὄντι, ἀλλὰ διὰ ῥήματος Θεοῦ πᾶσαν χρείαν τῶν Ἑβραίων πληροῦντι, και πάντα γινομένῳ, ὅσα ἂν φαγεῖν τις ἐπεθύμει. Είτε γὰρ ἰχθύος, εἴτε ὡοῦ, εἴτε τυροῦ ἐπεθύμει ὁ Ἰου δαῖος, τοιαύτην γεῦσιν παρείχεν αὐτῷ τὸ μάννα. Τότε Πόλιν. Παραλαμβάνει, ἀντὶ τοῦ παραλαβὼν ἄγει. Καὶ γὰρ ἀφῆκε τὸν ἐχθρὸν ἄγειν αὐτὸν, ὅπου θέλει, καὶ πολεμεῖν, ὡς βούλεται, ἵνα πανταχόθεν ήττηθείς, μόνος δραπετεύσῃ. Αγίαν δὲ πόλιν λέγει, τὴν Ἱερουσαλήμ, ὡς τῷ Θεῷ ἀφωρισμένην, καὶ διὰ τοῦτο σεβασμίαν· ἡ ὡς τὸν ἅγιον ναὸν ἔχουσαν. Καὶ — ἱεροῦ. Τὸ πτερύγιον, οἰκοδόμημα ἦν ύψη λὸν ἄγαν, παρῳκοδομημένον τῇ πλευρᾷ τοῦ ἱεροῦ, ἤτοι τοῦ ναοῦ. Καὶ — πόδι σου. Ηττηθεὶς τὴν πρώτην πεῖραν, ἐπὶ δεύτερον ἀγῶνα χωρεῖ, καὶ διὰ κενοδοξίας ἑλεῖν αὐτὸν ἐπιχειρεῖ. Διὸ καὶ ἐπιτάττει, κατακρημνίσαι ἑαυτὸν καὶ διασωθῆναι. Ἵνα δὲ παρακνίσῃ πάλιν αὐτὸν, πάλιν προτάττει τὴ Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, ὡς ἂν δόξῃ πάλιν ζητεῖν καὶ τοῦτο τὸ σημεῖον, εἰς ἀπόδειξιν τοῦ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἅτε τοῦ προτέρου μὴ γεγονότος. "Πετο γὰρ ὅτι ῥᾷον πεισθή hujusmodi, quæ nihil officiant, diversitates reperies. Veteri Testamento depromptum est; est enim verbum Mosis. Nam et Hebræi manna comederunt, quod cum non esset panis, omnem tainen corum supplebat indigentiam: mutatum in omnia quæ optabat quisque edere, sive piscem, sive ovum, sive caseum concupisceret Judæus, illius gustum manna ei præbebat. Vers. 5. Tunc civitatem. Assunit, hue est, assumendo ducit. Permisit enim inimico ducere se quo liberet, et pugnare sicut vellet, ut unlequa - que victus solus aufugeret. Sanetam autem civitatem vocal Jerusalem, utpote a Deo delectam, et ideo in reverentia habitam: aut eo quod sanctum haberet templum. Vers. 5. Et templi. Pinnaculum domuncula crat excelsa valde, ad latus templi superstructa. Vers. 6. Ει — pedem tuum. Prima victus tentatio. ne, ad secundum procedit certamen, et per vanam gloriam ipsum nititur attrahere, ideoque jubet ut seipsum præcipitet ac servet, Utque ipsum rursus pungat, praemittit iterum: Si Filius Dei quasi denuo videatur hoc signum ad hoc procedere (aa), ut se Filium Dei esse demonstret, quanquam idl prius non fecerit putabat nempe facilius illi σεται, εἰ καὶ μὴ δι' ἕτερον, ἀλλά γε διὰ τοὺς μέλ- posse persuaderi, et si non ob aliud, at sallen λοντας αὐτὸν ὁρᾷν οὕτω τερατουργοῦντα· πολλοί γάρ ἦταν τότε κάτω παρόντες· καὶ λοιπὸν περιπεσεῖται τῷ ὑφαπλωθέντι δικτύῳ τῆς κενοδοξίας, ὡς τοῦ ἐπαινεθῆναι παρ' αὐτῶν ἕνεκεν κάτω βαλών ἑαυτόν. Ἐφέλκεται δὲ τοῦτον καὶ ἀπὸ τῆς Δαυῒτικής Γραφής, ἵνα δόξῃ καὶ αὐτὸς ἀπὸ Γραφῆς πείθειν ἀξιοπίστως· ἀλλ' οὐδ᾽ ἐνταῦθα λέληθε κακ ουργών. Εφη Θεόν σου. Γέγραπτα: ἐν τῷ Δευτερονομίῳ καὶ τοῦτο· Ἐκπειράζει δὲ τὸν Θεὸν, ὁ μηδε μιᾶς ἀνάγκης επικειμένης επιρρίπτων ἑαυτὸν εἰς προφανή κίνδυνον, ἐν τῷ θαῤῥεῖν τῷ Θεῷ. Πάλιν – προσκυνήσῃς με. Περιττόν ἦν, ἀναγραφῆναι καὶ τὸ ὄνομα τοῦ ὄρους. Ποια γὰρ ἐκεῖθεν ὠφέλεια; τέως δ' οὖν, ἀποτυχὼν καὶ τῆς δευτέρας προσβολῆς ὁ ἐχθρὸς, καὶ εἰς τρίτην παρασκευάζεται, τὴν διὰ φιλαργυρίας, ἣν καὶ τελευταῖαν ἐτήρησεν, ὡς χαλεπωτέραν. Καὶ ἀνάγει αὐτὸν εἰς ὄρος ὑψη λέτατον, καὶ τῷ δακτύλῳ δείκνυσιν αὐτῷ, ἐν στιγμή χρόνου, καθὼς προσέθηκεν ὁ Λουκᾶς, τουτέστιν, ἐν » Luc. ¡v, ** Deut. vi, 16. propter illos qui eum mirabilia operantem visuņ erant, tunc enim multi inferius aderant et ita in expassam vanæ gloriæ nassam incideret, utpote seip. sum idcirco pracipitando, utabeis laudaretur. Ipsun quoque Davidica attrahit Scriptura, ut videretur etiam a Scriptura divina verisimiliter persuadere. Verum hi ejus doli Christum nequaquain latuerunt. Vers. 7. Dixit — Deum tuum. Et hoc scriptum cst in Deuteronomio". Tentat autem Deum qui, nulla instante necessitate, seipsum in manifestum præcipitat periculum, ob habitam in Deum fiduciam. Vers. 8. Iterum. V. 9. Adoraveris me. Supervacuum fuisset nomen ascribi montis: que enim fuisset iude consecuta utilitas? Interin frustratus secundo quoque impetu inimicus, ad tertium insuper præparatur, et per avaritiam quam novissimaın servabat, utpote periculosiorem, dejicere conatur. et in montem ducit excelsum valde, ac digito ei demonstrat, in momento temporis, quod etiam Variæ lectiones et notæ. Ι. ε. μὴ δέον παρατηρήσεως ἀκριβεστέρας. Haec in neutro meorum convarent. Suspla sunt ex Theophyl. p. 22. (an) Procedere. luto, quaerere, petere Quanquam, elc.; cum prius non fecerit, non factum sit.

COMMENT. IN MATTHEUM. CAP. IV. μαργίας. Απαρατήρητον δὲ τό, τὸν Ματθαίον pluraliter lapides dicere; Lucam vero lapidem sit. μὲν λίθους εἰπεῖν πληθυντικῶς, τὸν δὲ Λουκάν gulariter 6. Frequenter enim apud evangelistas Αίθον ἐνικῶς. Πολλαχοῦ γὰρ τῶν εὐαγγελιστῶν τοιαύτας εὑρήσεις ἀβλαβεῖς ἀδιαφορίας. † Από τῆς Παλαιᾶς ἐστιν ἡ μαρτυρία· Μωυ σέως γὰρ ὁ λόγος. Καὶ γὰρ καὶ οἱ Εβραίοι τῳ μάννα ἐτράφησαν, οὐκ ἄρτῳ ὄντι, ἀλλὰ διὰ ῥήματος Θεοῦ πᾶσαν χρείαν τῶν Ἑβραίων πληροῦντι, και πάντα γινομένῳ, ὅσα ἂν φαγεῖν τις ἐπεθύμει. Είτε γὰρ ἰχθύος, εἴτε ὡοῦ, εἴτε τυροῦ ἐπεθύμει ὁ Ἰου δαῖος, τοιαύτην γεῦσιν παρείχεν αὐτῷ τὸ μάννα. Τότε Πόλιν. Παραλαμβάνει, ἀντὶ τοῦ παραλαβὼν ἄγει. Καὶ γὰρ ἀφῆκε τὸν ἐχθρὸν ἄγειν αὐτὸν, ὅπου θέλει, καὶ πολεμεῖν, ὡς βούλεται, ἵνα πανταχόθεν ήττηθείς, μόνος δραπετεύσῃ. Αγίαν δὲ πόλιν λέγει, τὴν Ἱερουσαλήμ, ὡς τῷ Θεῷ ἀφωρισμένην, καὶ διὰ τοῦτο σεβασμίαν· ἡ ὡς τὸν ἅγιον ναὸν ἔχουσαν. Καὶ — ἱεροῦ. Τὸ πτερύγιον, οἰκοδόμημα ἦν ύψη λὸν ἄγαν, παρῳκοδομημένον τῇ πλευρᾷ τοῦ ἱεροῦ, ἤτοι τοῦ ναοῦ. Καὶ — πόδι σου. Ηττηθεὶς τὴν πρώτην πεῖραν, ἐπὶ δεύτερον ἀγῶνα χωρεῖ, καὶ διὰ κενοδοξίας ἑλεῖν αὐτὸν ἐπιχειρεῖ. Διὸ καὶ ἐπιτάττει, κατακρημνίσαι ἑαυτὸν καὶ διασωθῆναι. Ἵνα δὲ παρακνίσῃ πάλιν αὐτὸν, πάλιν προτάττει τὴ Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, ὡς ἂν δόξῃ πάλιν ζητεῖν καὶ τοῦτο τὸ σημεῖον, εἰς ἀπόδειξιν τοῦ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἅτε τοῦ προτέρου μὴ γεγονότος. "Πετο γὰρ ὅτι ῥᾷον πεισθή hujusmodi, quæ nihil officiant, diversitates reperies. Veteri Testamento depromptum est; est enim verbum Mosis. Nam et Hebræi manna comederunt, quod cum non esset panis, omnem tainen corum supplebat indigentiam: mutatum in omnia quæ optabat quisque edere, sive piscem, sive ovum, sive caseum concupisceret Judæus, illius gustum manna ei præbebat. Vers. 5. Tunc civitatem. Assunit, hue est, assumendo ducit. Permisit enim inimico ducere se quo liberet, et pugnare sicut vellet, ut unlequa - que victus solus aufugeret. Sanetam autem civitatem vocal Jerusalem, utpote a Deo delectam, et ideo in reverentia habitam: aut eo quod sanctum haberet templum. Vers. 5. Et templi. Pinnaculum domuncula crat excelsa valde, ad latus templi superstructa. Vers. 6. Ει — pedem tuum. Prima victus tentatio. ne, ad secundum procedit certamen, et per vanam gloriam ipsum nititur attrahere, ideoque jubet ut seipsum præcipitet ac servet, Utque ipsum rursus pungat, praemittit iterum: Si Filius Dei quasi denuo videatur hoc signum ad hoc procedere (aa), ut se Filium Dei esse demonstret, quanquam idl prius non fecerit putabat nempe facilius illi σεται, εἰ καὶ μὴ δι' ἕτερον, ἀλλά γε διὰ τοὺς μέλ- posse persuaderi, et si non ob aliud, at sallen λοντας αὐτὸν ὁρᾷν οὕτω τερατουργοῦντα· πολλοί γάρ ἦταν τότε κάτω παρόντες· καὶ λοιπὸν περιπεσεῖται τῷ ὑφαπλωθέντι δικτύῳ τῆς κενοδοξίας, ὡς τοῦ ἐπαινεθῆναι παρ' αὐτῶν ἕνεκεν κάτω βαλών ἑαυτόν. Ἐφέλκεται δὲ τοῦτον καὶ ἀπὸ τῆς Δαυῒτικής Γραφής, ἵνα δόξῃ καὶ αὐτὸς ἀπὸ Γραφῆς πείθειν ἀξιοπίστως· ἀλλ' οὐδ᾽ ἐνταῦθα λέληθε κακ ουργών. Εφη Θεόν σου. Γέγραπτα: ἐν τῷ Δευτερονομίῳ καὶ τοῦτο· Ἐκπειράζει δὲ τὸν Θεὸν, ὁ μηδε μιᾶς ἀνάγκης επικειμένης επιρρίπτων ἑαυτὸν εἰς προφανή κίνδυνον, ἐν τῷ θαῤῥεῖν τῷ Θεῷ. Πάλιν – προσκυνήσῃς με. Περιττόν ἦν, ἀναγραφῆναι καὶ τὸ ὄνομα τοῦ ὄρους. Ποια γὰρ ἐκεῖθεν ὠφέλεια; τέως δ' οὖν, ἀποτυχὼν καὶ τῆς δευτέρας προσβολῆς ὁ ἐχθρὸς, καὶ εἰς τρίτην παρασκευάζεται, τὴν διὰ φιλαργυρίας, ἣν καὶ τελευταῖαν ἐτήρησεν, ὡς χαλεπωτέραν. Καὶ ἀνάγει αὐτὸν εἰς ὄρος ὑψη λέτατον, καὶ τῷ δακτύλῳ δείκνυσιν αὐτῷ, ἐν στιγμή χρόνου, καθὼς προσέθηκεν ὁ Λουκᾶς, τουτέστιν, ἐν » Luc. ¡v, ** Deut. vi, 16. propter illos qui eum mirabilia operantem visuņ erant, tunc enim multi inferius aderant et ita in expassam vanæ gloriæ nassam incideret, utpote seip. sum idcirco pracipitando, utabeis laudaretur. Ipsun quoque Davidica attrahit Scriptura, ut videretur etiam a Scriptura divina verisimiliter persuadere. Verum hi ejus doli Christum nequaquain latuerunt. Vers. 7. Dixit — Deum tuum. Et hoc scriptum cst in Deuteronomio". Tentat autem Deum qui, nulla instante necessitate, seipsum in manifestum præcipitat periculum, ob habitam in Deum fiduciam. Vers. 8. Iterum. V. 9. Adoraveris me. Supervacuum fuisset nomen ascribi montis: que enim fuisset iude consecuta utilitas? Interin frustratus secundo quoque impetu inimicus, ad tertium insuper præparatur, et per avaritiam quam novissimaın servabat, utpote periculosiorem, dejicere conatur. et in montem ducit excelsum valde, ac digito ei demonstrat, in momento temporis, quod etiam Variæ lectiones et notæ. Ι. ε. μὴ δέον παρατηρήσεως ἀκριβεστέρας. Haec in neutro meorum convarent. Suspla sunt ex Theophyl. p. 22. (an) Procedere. luto, quaerere, petere Quanquam, elc.; cum prius non fecerit, non factum sit.

addidit Lucas er, hoc est, in parvo tempore, partes βραχεῖ καιρῷ, τὰ μέρη τῆς οἰκουμένης, ἐν οἷς ἔκειντο orbis, in quibus mundi regna sita erant, dicens, in bac quidem parte positum est regnum) Romanorum: in ista vero Persarum, et in illa Assyriorum, ac pari modo de cæteris. Et item, hoc præcipuam habet gloriam, si formas spectas ac species; aliud vero in aliis, et ut semel dicam, omnia recenset. Deinde ait: Hæc omnia tibi dubo; puta que in regnis mundi continentur, si prostratus adoraveris me. Quomodo, o dolose, tot ac talia commutas unica adoratione? Utique; ut ubi prrcepti facilitate deceperis avaritiæ hamo euin transfigas, videlicet, cum amore possidendi regnorum divitias te adoraverit. Manifestius autem ait Lucas, dixisse ci diabolum: Tibi dabo potestatem hanc universam et yloriam eorum, quia mihi tradita est, et cuicunque volo do eam; tu igitur si provolutus coram me advvaveris, erunt tua omnia “. Matthæus quidem hæc præteriit tanquam non necessaria: Lucas vero addidit, quia hoc loco dicta. αἱ βασιλεῖαι τοῦ κόσμου, λέγων· Ἐν τούτῳ μὲν τῷ μέρει κεῖται ἡ βασιλεία τῶν Ῥωμαίων, ἐν τούτῳ δὲ, ἡ τῶν Περσῶν, ἐν ἐκείνῳ δὲ, ἡ τῶν Ασσυρίων καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως· καὶ ὅτι ἡ μὲν ἔχει δόξαν ἐπὶ τοῖσδε τοῖς εἰδεσιν, ἡ δὲ ἐπὶ τοῖσδε, καὶ ἄλλη, ἐπ' ἄλλοις, καὶ ἁπλῶς πάντα καταλέγει. Εἶτά φησι· Γαῦτα πάντα σοι δώσω, δηλαδὴ τὰ τῶν βασιλειῶν τοῦ κόσμου, ἐὰν πεσὼν προσκυνήσῃς με. Πῶς, ὦ δήλιε, τὰ τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα προσκυνήματος ενός ἀπεμπολεῖς; Πάντως, ἵνα, τῇ εὐκολίᾳ τοῦ ἐπιτά γματος ἀπατήσας, περιπείρῃς αὐτὸν τῷ ἀγκίστρω τῆς φιλαργυρίας, ὡς ἔρωτι τοῦ κτήσασθαι τὸν πλοῦτον τῶν βασιλειῶν προσκυνήσαντά σε. Πλατύ τερον δέ φησιν ὁ Λουκᾶς, ὅτι εἶπεν αὐτῷ ὁ διάβ ολο; Σol δώσω τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἅπασαν, καὶ τὴν δόξαν αὐτῶν, ὅτι ἐμοὶ παραδέδοται, καὶ ᾧ ἐὰν θέλω, δίδωμι αὐτήν. Σὺ οὖν, ἐὰν προσκυνή σῃς ἐνώπιόν μου, ἔσται σου πᾶσα. Ὁ μὲν οὖν Ματθαῖος ταῦτα παρέλειψεν, ὡς οὐκ ἀναγκαῖα· ὁ Πολλὰς δὲ τοιαύτας παραλείψεις και προσθήκας ἐν δι Λουκᾶς προσέθηκεν αὐτὰ, ὡς τηνικαῦτα ρηθέντα. τοῖς εὐαγγελισταῖς εὑρήσεις, καὶ ἐπὶ πασῶν ἔχε λύσιν τὰς δηλωθείσας αἰτίας. Plerasque autem hujusmodi omissiones ac additiones apud evangelistas reperies, et in omnibus pro solutione prædictas adhibe causas. Vers. 10. Tunc - solum coles. Hoc quoque in Deuteronomio scriptum est ". Considera vero quod in prioribus quidem tentationibus patienter responderit. Ubi autem vidit ipsum impudenter Dei ad se adorationem aurahere, divinumque expetere honorem, tunc ipsum increpavit, dicens: Abi, Satana, hoc est, Hecede, adversarie. Lucas vero scripsit: Ali post me, Satana ', hoc est, e conspectu meo te aufer; quod enim post aliqueni ponitur, ipsi non apparet. Neque sustinuit ut mendacii argueret dicentem omnia sibi tradita esse, sed denuo ipsum a Scriptura repulit, et versulo flagellum facta est increpatio, neque enim amplius toleravit. Et ideo (cc) Matthæus quidem postremam scripsit avaritiæ tentationem: Lucas autem potius vanæ [11 χρονική στιγμὴ τῆς ἀστρονομίας, οὐ πάνυ τι βραχὺ διάστημα κέκτηται. ρκε: οὖν εἰς μύνον τὸ δεῖξαι τὰ μέρη τῆς οἰκουμένης, ἐν οἷς ἔκειντο αἱ βασιλεῖαι, καὶ εἰς τὸ εἰπεῖν ὀλίγα περί τῆς δόξης αὐτῶν.] Tórs μόνῳ λατρεύσεις. Καὶ τοῦτο ἐν τῷ Δευτερονομίῳ γέγραπται. Σκόπει δὲ, ὅτι ἐπὶ μὲν τοῖς προλαβοῦσι πειρασμοῖς μακροθύμως ἀπεκρί νετο, ὅτε δὲ εἶδεν αὐτὸν τὴν τοῦ Θεοῦ προσκύνησιν εἰς ἑαυτὸν ἀναισχύντως ἔλκοντα, καὶ Θεοῦ τιμὴν ἀπαιτοῦντα, τότε επετίμησεν αὐτῷ εἰπών· Υπο άγε Σατανᾶ, τουτέστιν, ἀναχώρει, ἀντικείμενε. Ο δὲ Λουκᾶς· Υπαγε ὀπίσω μου, ἔγραψεν, ὅ ἐστιν Αφανίσθητι. Ο γὰρ ἐπίσω τινός γενόμενος, οὐ φαίνεται αὐτῷ. Οὐκ ἠνέχετο δὲ ἐλέγξαι αὐτὸν ψευ σάμενον, ὅτι ὁ κόσμος αὐτῷ παραδέδοται, ἀλλὰ πάν λιν ἀπὸ τῆς Γραφῆς αὐτὸν καταισχύνει. Καὶ λοιπὸν μάστιξ τῷ πονηρῶ γέγονεν ἡ ἐπιτίμησις. Οὐκέτι γὰρ ἑκαρτέρησε. Καὶ διατὶ Ματθαῖος μὲν τελευταῖον ἔγραψε τον πειρασμὸν τῆς φιλαργυρίας, ὁ δὲ Λουκάς μᾶλλον glorie, quia Matthæus sane etiam orchinis tenta- τὸν τῆς κενοδοξίας; Διότι Ματθαῖος μὲν καὶ τῆς tioneni curam habuit, Lucas vero solins narrationis earum. In quo ergo a tentationibus Salvatoris instituemur? Ut certe inimico nunquam fidem habeamus: ne si utilia quidem ac necessaria σε Luc. 1, τάξεως τῶν πειρασμῶν ἐφρόντισε· Λουκᾶς δὲ μόνης τῆς διηγήσεως αὐτῶν. Τί οὖν ἀπὸ τῶν πειρασμῶν τοῦ Σωτῆρος παιδευόμεθα; Τὸ μὴ πείθεσθαι τῷ ἐχθρῷ μηδέποτε, μηδὲ εἰ χρήσιμα καὶ ἀναγκαία 7 Luc. IV, Varia lectiones et not. • Ibidl. 6, 7. «Deut. vi. 5. 193) Intell, τον χρημάτων καὶ πραγμάτων, Παραδίδοται Β. Hoc in utroque codice leguntur in margine nc referuntur ad vocabulum στιγμής, quod e l.uoa landatur in schol´o proximo. Chrysost. t. VII, p. 472. A. B. hunc locum (cc) Ideo. Cur. interpretans, bis habet οπίσω μου. Sed ista voca bula nou tam Chrysostomi, quam codicum auctoritate nituntur. Namn Chrysostomus sæpius diversa loca invicem jungit. Οπίσω μου, ut ad h. 1. docui, expulsum est auctoritate Origenis, quem side 1. 111. p. 540.

addidit Lucas er, hoc est, in parvo tempore, partes βραχεῖ καιρῷ, τὰ μέρη τῆς οἰκουμένης, ἐν οἷς ἔκειντο orbis, in quibus mundi regna sita erant, dicens, in bac quidem parte positum est regnum) Romanorum: in ista vero Persarum, et in illa Assyriorum, ac pari modo de cæteris. Et item, hoc præcipuam habet gloriam, si formas spectas ac species; aliud vero in aliis, et ut semel dicam, omnia recenset. Deinde ait: Hæc omnia tibi dubo; puta que in regnis mundi continentur, si prostratus adoraveris me. Quomodo, o dolose, tot ac talia commutas unica adoratione? Utique; ut ubi prrcepti facilitate deceperis avaritiæ hamo euin transfigas, videlicet, cum amore possidendi regnorum divitias te adoraverit. Manifestius autem ait Lucas, dixisse ci diabolum: Tibi dabo potestatem hanc universam et yloriam eorum, quia mihi tradita est, et cuicunque volo do eam; tu igitur si provolutus coram me advvaveris, erunt tua omnia “. Matthæus quidem hæc præteriit tanquam non necessaria: Lucas vero addidit, quia hoc loco dicta. αἱ βασιλεῖαι τοῦ κόσμου, λέγων· Ἐν τούτῳ μὲν τῷ μέρει κεῖται ἡ βασιλεία τῶν Ῥωμαίων, ἐν τούτῳ δὲ, ἡ τῶν Περσῶν, ἐν ἐκείνῳ δὲ, ἡ τῶν Ασσυρίων καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως· καὶ ὅτι ἡ μὲν ἔχει δόξαν ἐπὶ τοῖσδε τοῖς εἰδεσιν, ἡ δὲ ἐπὶ τοῖσδε, καὶ ἄλλη, ἐπ' ἄλλοις, καὶ ἁπλῶς πάντα καταλέγει. Εἶτά φησι· Γαῦτα πάντα σοι δώσω, δηλαδὴ τὰ τῶν βασιλειῶν τοῦ κόσμου, ἐὰν πεσὼν προσκυνήσῃς με. Πῶς, ὦ δήλιε, τὰ τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα προσκυνήματος ενός ἀπεμπολεῖς; Πάντως, ἵνα, τῇ εὐκολίᾳ τοῦ ἐπιτά γματος ἀπατήσας, περιπείρῃς αὐτὸν τῷ ἀγκίστρω τῆς φιλαργυρίας, ὡς ἔρωτι τοῦ κτήσασθαι τὸν πλοῦτον τῶν βασιλειῶν προσκυνήσαντά σε. Πλατύ τερον δέ φησιν ὁ Λουκᾶς, ὅτι εἶπεν αὐτῷ ὁ διάβ ολο; Σol δώσω τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἅπασαν, καὶ τὴν δόξαν αὐτῶν, ὅτι ἐμοὶ παραδέδοται, καὶ ᾧ ἐὰν θέλω, δίδωμι αὐτήν. Σὺ οὖν, ἐὰν προσκυνή σῃς ἐνώπιόν μου, ἔσται σου πᾶσα. Ὁ μὲν οὖν Ματθαῖος ταῦτα παρέλειψεν, ὡς οὐκ ἀναγκαῖα· ὁ Πολλὰς δὲ τοιαύτας παραλείψεις και προσθήκας ἐν δι Λουκᾶς προσέθηκεν αὐτὰ, ὡς τηνικαῦτα ρηθέντα. τοῖς εὐαγγελισταῖς εὑρήσεις, καὶ ἐπὶ πασῶν ἔχε λύσιν τὰς δηλωθείσας αἰτίας. Plerasque autem hujusmodi omissiones ac additiones apud evangelistas reperies, et in omnibus pro solutione prædictas adhibe causas. Vers. 10. Tunc - solum coles. Hoc quoque in Deuteronomio scriptum est ". Considera vero quod in prioribus quidem tentationibus patienter responderit. Ubi autem vidit ipsum impudenter Dei ad se adorationem aurahere, divinumque expetere honorem, tunc ipsum increpavit, dicens: Abi, Satana, hoc est, Hecede, adversarie. Lucas vero scripsit: Ali post me, Satana ', hoc est, e conspectu meo te aufer; quod enim post aliqueni ponitur, ipsi non apparet. Neque sustinuit ut mendacii argueret dicentem omnia sibi tradita esse, sed denuo ipsum a Scriptura repulit, et versulo flagellum facta est increpatio, neque enim amplius toleravit. Et ideo (cc) Matthæus quidem postremam scripsit avaritiæ tentationem: Lucas autem potius vanæ [11 χρονική στιγμὴ τῆς ἀστρονομίας, οὐ πάνυ τι βραχὺ διάστημα κέκτηται. ρκε: οὖν εἰς μύνον τὸ δεῖξαι τὰ μέρη τῆς οἰκουμένης, ἐν οἷς ἔκειντο αἱ βασιλεῖαι, καὶ εἰς τὸ εἰπεῖν ὀλίγα περί τῆς δόξης αὐτῶν.] Tórs μόνῳ λατρεύσεις. Καὶ τοῦτο ἐν τῷ Δευτερονομίῳ γέγραπται. Σκόπει δὲ, ὅτι ἐπὶ μὲν τοῖς προλαβοῦσι πειρασμοῖς μακροθύμως ἀπεκρί νετο, ὅτε δὲ εἶδεν αὐτὸν τὴν τοῦ Θεοῦ προσκύνησιν εἰς ἑαυτὸν ἀναισχύντως ἔλκοντα, καὶ Θεοῦ τιμὴν ἀπαιτοῦντα, τότε επετίμησεν αὐτῷ εἰπών· Υπο άγε Σατανᾶ, τουτέστιν, ἀναχώρει, ἀντικείμενε. Ο δὲ Λουκᾶς· Υπαγε ὀπίσω μου, ἔγραψεν, ὅ ἐστιν Αφανίσθητι. Ο γὰρ ἐπίσω τινός γενόμενος, οὐ φαίνεται αὐτῷ. Οὐκ ἠνέχετο δὲ ἐλέγξαι αὐτὸν ψευ σάμενον, ὅτι ὁ κόσμος αὐτῷ παραδέδοται, ἀλλὰ πάν λιν ἀπὸ τῆς Γραφῆς αὐτὸν καταισχύνει. Καὶ λοιπὸν μάστιξ τῷ πονηρῶ γέγονεν ἡ ἐπιτίμησις. Οὐκέτι γὰρ ἑκαρτέρησε. Καὶ διατὶ Ματθαῖος μὲν τελευταῖον ἔγραψε τον πειρασμὸν τῆς φιλαργυρίας, ὁ δὲ Λουκάς μᾶλλον glorie, quia Matthæus sane etiam orchinis tenta- τὸν τῆς κενοδοξίας; Διότι Ματθαῖος μὲν καὶ τῆς tioneni curam habuit, Lucas vero solins narrationis earum. In quo ergo a tentationibus Salvatoris instituemur? Ut certe inimico nunquam fidem habeamus: ne si utilia quidem ac necessaria σε Luc. 1, τάξεως τῶν πειρασμῶν ἐφρόντισε· Λουκᾶς δὲ μόνης τῆς διηγήσεως αὐτῶν. Τί οὖν ἀπὸ τῶν πειρασμῶν τοῦ Σωτῆρος παιδευόμεθα; Τὸ μὴ πείθεσθαι τῷ ἐχθρῷ μηδέποτε, μηδὲ εἰ χρήσιμα καὶ ἀναγκαία 7 Luc. IV, Varia lectiones et not. • Ibidl. 6, 7. «Deut. vi. 5. 193) Intell, τον χρημάτων καὶ πραγμάτων, Παραδίδοται Β. Hoc in utroque codice leguntur in margine nc referuntur ad vocabulum στιγμής, quod e l.uoa landatur in schol´o proximo. Chrysost. t. VII, p. 472. A. B. hunc locum (cc) Ideo. Cur. interpretans, bis habet οπίσω μου. Sed ista voca bula nou tam Chrysostomi, quam codicum auctoritate nituntur. Namn Chrysostomus sæpius diversa loca invicem jungit. Οπίσω μου, ut ad h. 1. docui, expulsum est auctoritate Origenis, quem side 1. 111. p. 540.

addidit Lucas er, hoc est, in parvo tempore, partes βραχεῖ καιρῷ, τὰ μέρη τῆς οἰκουμένης, ἐν οἷς ἔκειντο orbis, in quibus mundi regna sita erant, dicens, in bac quidem parte positum est regnum) Romanorum: in ista vero Persarum, et in illa Assyriorum, ac pari modo de cæteris. Et item, hoc præcipuam habet gloriam, si formas spectas ac species; aliud vero in aliis, et ut semel dicam, omnia recenset. Deinde ait: Hæc omnia tibi dubo; puta que in regnis mundi continentur, si prostratus adoraveris me. Quomodo, o dolose, tot ac talia commutas unica adoratione? Utique; ut ubi prrcepti facilitate deceperis avaritiæ hamo euin transfigas, videlicet, cum amore possidendi regnorum divitias te adoraverit. Manifestius autem ait Lucas, dixisse ci diabolum: Tibi dabo potestatem hanc universam et yloriam eorum, quia mihi tradita est, et cuicunque volo do eam; tu igitur si provolutus coram me advvaveris, erunt tua omnia “. Matthæus quidem hæc præteriit tanquam non necessaria: Lucas vero addidit, quia hoc loco dicta. αἱ βασιλεῖαι τοῦ κόσμου, λέγων· Ἐν τούτῳ μὲν τῷ μέρει κεῖται ἡ βασιλεία τῶν Ῥωμαίων, ἐν τούτῳ δὲ, ἡ τῶν Περσῶν, ἐν ἐκείνῳ δὲ, ἡ τῶν Ασσυρίων καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως· καὶ ὅτι ἡ μὲν ἔχει δόξαν ἐπὶ τοῖσδε τοῖς εἰδεσιν, ἡ δὲ ἐπὶ τοῖσδε, καὶ ἄλλη, ἐπ' ἄλλοις, καὶ ἁπλῶς πάντα καταλέγει. Εἶτά φησι· Γαῦτα πάντα σοι δώσω, δηλαδὴ τὰ τῶν βασιλειῶν τοῦ κόσμου, ἐὰν πεσὼν προσκυνήσῃς με. Πῶς, ὦ δήλιε, τὰ τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα προσκυνήματος ενός ἀπεμπολεῖς; Πάντως, ἵνα, τῇ εὐκολίᾳ τοῦ ἐπιτά γματος ἀπατήσας, περιπείρῃς αὐτὸν τῷ ἀγκίστρω τῆς φιλαργυρίας, ὡς ἔρωτι τοῦ κτήσασθαι τὸν πλοῦτον τῶν βασιλειῶν προσκυνήσαντά σε. Πλατύ τερον δέ φησιν ὁ Λουκᾶς, ὅτι εἶπεν αὐτῷ ὁ διάβ ολο; Σol δώσω τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἅπασαν, καὶ τὴν δόξαν αὐτῶν, ὅτι ἐμοὶ παραδέδοται, καὶ ᾧ ἐὰν θέλω, δίδωμι αὐτήν. Σὺ οὖν, ἐὰν προσκυνή σῃς ἐνώπιόν μου, ἔσται σου πᾶσα. Ὁ μὲν οὖν Ματθαῖος ταῦτα παρέλειψεν, ὡς οὐκ ἀναγκαῖα· ὁ Πολλὰς δὲ τοιαύτας παραλείψεις και προσθήκας ἐν δι Λουκᾶς προσέθηκεν αὐτὰ, ὡς τηνικαῦτα ρηθέντα. τοῖς εὐαγγελισταῖς εὑρήσεις, καὶ ἐπὶ πασῶν ἔχε λύσιν τὰς δηλωθείσας αἰτίας. Plerasque autem hujusmodi omissiones ac additiones apud evangelistas reperies, et in omnibus pro solutione prædictas adhibe causas. Vers. 10. Tunc - solum coles. Hoc quoque in Deuteronomio scriptum est ". Considera vero quod in prioribus quidem tentationibus patienter responderit. Ubi autem vidit ipsum impudenter Dei ad se adorationem aurahere, divinumque expetere honorem, tunc ipsum increpavit, dicens: Abi, Satana, hoc est, Hecede, adversarie. Lucas vero scripsit: Ali post me, Satana ', hoc est, e conspectu meo te aufer; quod enim post aliqueni ponitur, ipsi non apparet. Neque sustinuit ut mendacii argueret dicentem omnia sibi tradita esse, sed denuo ipsum a Scriptura repulit, et versulo flagellum facta est increpatio, neque enim amplius toleravit. Et ideo (cc) Matthæus quidem postremam scripsit avaritiæ tentationem: Lucas autem potius vanæ [11 χρονική στιγμὴ τῆς ἀστρονομίας, οὐ πάνυ τι βραχὺ διάστημα κέκτηται. ρκε: οὖν εἰς μύνον τὸ δεῖξαι τὰ μέρη τῆς οἰκουμένης, ἐν οἷς ἔκειντο αἱ βασιλεῖαι, καὶ εἰς τὸ εἰπεῖν ὀλίγα περί τῆς δόξης αὐτῶν.] Tórs μόνῳ λατρεύσεις. Καὶ τοῦτο ἐν τῷ Δευτερονομίῳ γέγραπται. Σκόπει δὲ, ὅτι ἐπὶ μὲν τοῖς προλαβοῦσι πειρασμοῖς μακροθύμως ἀπεκρί νετο, ὅτε δὲ εἶδεν αὐτὸν τὴν τοῦ Θεοῦ προσκύνησιν εἰς ἑαυτὸν ἀναισχύντως ἔλκοντα, καὶ Θεοῦ τιμὴν ἀπαιτοῦντα, τότε επετίμησεν αὐτῷ εἰπών· Υπο άγε Σατανᾶ, τουτέστιν, ἀναχώρει, ἀντικείμενε. Ο δὲ Λουκᾶς· Υπαγε ὀπίσω μου, ἔγραψεν, ὅ ἐστιν Αφανίσθητι. Ο γὰρ ἐπίσω τινός γενόμενος, οὐ φαίνεται αὐτῷ. Οὐκ ἠνέχετο δὲ ἐλέγξαι αὐτὸν ψευ σάμενον, ὅτι ὁ κόσμος αὐτῷ παραδέδοται, ἀλλὰ πάν λιν ἀπὸ τῆς Γραφῆς αὐτὸν καταισχύνει. Καὶ λοιπὸν μάστιξ τῷ πονηρῶ γέγονεν ἡ ἐπιτίμησις. Οὐκέτι γὰρ ἑκαρτέρησε. Καὶ διατὶ Ματθαῖος μὲν τελευταῖον ἔγραψε τον πειρασμὸν τῆς φιλαργυρίας, ὁ δὲ Λουκάς μᾶλλον glorie, quia Matthæus sane etiam orchinis tenta- τὸν τῆς κενοδοξίας; Διότι Ματθαῖος μὲν καὶ τῆς tioneni curam habuit, Lucas vero solins narrationis earum. In quo ergo a tentationibus Salvatoris instituemur? Ut certe inimico nunquam fidem habeamus: ne si utilia quidem ac necessaria σε Luc. 1, τάξεως τῶν πειρασμῶν ἐφρόντισε· Λουκᾶς δὲ μόνης τῆς διηγήσεως αὐτῶν. Τί οὖν ἀπὸ τῶν πειρασμῶν τοῦ Σωτῆρος παιδευόμεθα; Τὸ μὴ πείθεσθαι τῷ ἐχθρῷ μηδέποτε, μηδὲ εἰ χρήσιμα καὶ ἀναγκαία 7 Luc. IV, Varia lectiones et not. • Ibidl. 6, 7. «Deut. vi. 5. 193) Intell, τον χρημάτων καὶ πραγμάτων, Παραδίδοται Β. Hoc in utroque codice leguntur in margine nc referuntur ad vocabulum στιγμής, quod e l.uoa landatur in schol´o proximo. Chrysost. t. VII, p. 472. A. B. hunc locum (cc) Ideo. Cur. interpretans, bis habet οπίσω μου. Sed ista voca bula nou tam Chrysostomi, quam codicum auctoritate nituntur. Namn Chrysostomus sæpius diversa loca invicem jungit. Οπίσω μου, ut ad h. 1. docui, expulsum est auctoritate Origenis, quem side 1. 111. p. 540.

COMMENT. IN MATTH.EUM. CAP. IV. επιτάττει. Σαίνει μὲν γὰρ τῷ χρηστῷ, τελευτᾷ δὲ jubeat. Siquidem per ea quæ commoda sunt, εἰς πονηρόν τὸ μὴ διὰ λιμὸν ἢ τοιαύτην ἄλλην adulatur: finit vero in malum. Utque nec propter ἀνάγκην ποιεῖν θέλημα του δαίμονος, ἀλλὰ κατα- famem, aliamve urgentem necessitatem, faciamus φεύγειν ἐπὶ τὸν Θεόν· τὸ μὴ ἐκπειράζειν τὸν Θεὸν, dæmonis voluntatem, sed ad Deum confugiamus: καὶ τὸ μὴ προσέχειν τῷ διαβόλῳ σημεία ζητοῦντι. ne Deum tentemus, neque diabolo signa petenti Δήλων γὰρ τούτοις εναποκρύψας αἰτεῖ. Τινὲς δὲ intendamus. Hæc enim occultato sub eis dolo φασι, τὸν διάβολον ὑποδεῖξαι τῷ Χριστῷ πάσας τάς postulat. Quidam autem dicunt diabolum Christo βασιλείας τοῦ κόσμου καὶ τὴν δίξαν αὐτῶν, οὐ demonstrasse omnia regna mundi et gloriam κατ' αίσθησιν τοπικῶς, ἀλλὰ κατὰ διάνοιαν υπογρα eorum, non ad sensum localiter, sed ad intellectum φικών. Τοῦτο δὲ εἶπον, διὰ τὸ ἐν στιγμῇ χρόνου designando. Hoc autem dixerunt propter id quod ταύτας ὑποδείξει. scriptum est, hæc in momento temporis demon- Τότε – διάβολος. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι και συντελέσας πάντα πειρασμὸν ὁ διάβολος, ἀπο ἐπη ἀπ' αὐτοῦ ἄχρι καιροῦ. Καὶ φαίνεται, ὅτι οἱ ἀπαριθμηθέντες τρεῖς πειρασμοί, κεφάλαια πάντων εἰσὶ τῶν πειρασμῶν. Ἐκ τούτων γὰρ καὶ οἱ ἄλλοι πάντες ἀπογεννώνται, καὶ ὁ τὰ πάθη ταῦτα νικήτα;, ἔχει κατὰ πάντων τὰ νικητήρια. Τὸ δὲ Αχρι καιρού, σημαίνει, ὅτι μέχρι τῆς παρὰ τῶν Ἰουδαί ων ἐπιβουλῆς. Τότε γὰρ πάλιν προσέβαλεν, οὐ δι' ἑαυτοῦ, ἀλλὰ διὰ τῶν Ἰουδαίων, ὡς δι᾿ ὀργάνων τίνων. † Τους τρεῖς πειρασμού; ἐνίκησεν ὁ Κύ ριος, τὸν τῆς γαστριμαργίας, τὸν τῆς κενοδο ξίας, καὶ τὸν τῆς φιλοχρηματίας, ήγουν φιλοπλου τίας. Οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ ἄρχοντες τῶν παθῶν. Τούτους οὖν νικήσας, καὶ τοὺς ἄλλους πολλῷ μᾶλλον. Οθεν ὁ Λουκᾶς φησιν, ὅτι πάντα πειρασμὸν ἐτέλεσε. Οτι δὲ ἄγγελοι διακονοῦσιν αὐτῷ, δείκνυσιν, ὅτι καὶ ἡμῖν μετὰ τὴν νίκην ἄγγελοι ὑπηρετοῦσι. Πάντα γὰρ δι' ἡμᾶς καὶ ποιεῖ καὶ δείκνυσιν ὁ Χριστὸς, ἐπεὶ αὐτῷ, ὡς Θεῷ, ἀεὶ οἱ ἄγγελοι ὑπουργοῦσιν. Καὶ — διηκόνουν αὐτῷ. Οτε μὲν οἱ ἀγῶνες ἦσαν, οὐκ εἴασεν αὐτοὺς φαίνεσθαι, ἵνα μὴ ἀπολέσῃ τὴν ἄγραν· ὅτε δὲ τὸν ἀνταγωνιστὴν ἐνίκησε κατά κράτος, καὶ φυγεῖν παρεσκεύασε, τότε φαίνονται λοιπόν, ἵνα μάθῃς ὅτι καὶ σὲ μετὰ τὰς κατ᾽ ἐκείνου νίκας, ἄγγελοι δέξονται καὶ δορυφορήσουσιν. Ακούσας Γαλιλαίαν. 'Ακούσας, ὅτι παρ εδέθη εἰς τὸ δεσμωτήριον ὑπὸ Ηρώδου τοῦ τετρ άρχου, καθὼς ἐρεῖ προϊών. ˙ strasse. " Vers. 11. Tunc - diabolus. Lucas autem scripsit quod completa omni tentatione, diabolus abscessit ab eo usque ad tempus. Apparet autem tres enumeratas tentationes, capita omnium esse tentationum. Ab his namque cæteræ omnes oriuntur, us qui hos devicerit effectus, contra omnes victoriam obtineat. Quod autem additur: Usque ad tcmpus, significat, usque ad Judæorum insidias. Tunc enim rursum oppugnavit, non per seipsum, sed per Judeos, tanquam per organa quædamn. ᾿Ανεχώρησε δὲ, παιδεύων ἡμᾶς, φεύγειν τους πειρασμούς. Οὐκ ἔστι γὰρ ἔγκλημα, τὸ μὴ ἐπιῤῥί. πτειν ἑαυτὸν εἰς κίνδυνον, ἀλλὰ τὸ, ἐμπετόντα μὴ 14 Luc. 19, 13 lbid. Tres tentationes sustinuit Dominus, nempe gulæ, vanæ gloriæ et avaritiæ. Sunt etenim hæc omnium malorum affectuum capita: qui has devicerit, in multis quoque aliis magis victor evadet. Lucas itaque dicit”, quod omnem compleverit tentationem, eo quod tentationum capita consummavit. Quod autem etiam angeli ei ministrant, significat nobis quoque angelos post victoriam ministraturos. Omnia siquidem propter nos et facit et ostendit Dominus, cui veluti Deo semper angeli ministrant. Vers. 11. Ει- ministrabant ei. Tempore quidemn. tentationum non permisit eos apparere, ne prædam (dd) perderet: postquam autem adversarium propria devicit auctoritate, ac fugere coegit, tunc jam apparent, ut noveris quod postquam in modum cjus viceris, et te suscipient ac stipabunt angeli. Vers. 12. Cum audisset Galileam. Postquam audisset quod in carcerem traditus esset ab Herode tetrarcha, sicut in sequentibus dicturus est. Secessit autem instruens nos, ut tentationes fugiamnus. Neque enim vitium est, seipsum periculo non objicere: sed ubi inciderit, non stare viriliter. Variæ lectiones et notæ. Etiam hae peudent ex superioribus, τί και νόμεθα; llae in nullo meorum reperiuntur. Repetita sunt ex Theophylact. p. 23 B. Υπέμεινεν videtur legisse Hentenius. (dd) Prædam. Non repugnabo, si quis acceperit de Christo capiente et vincente diabolum, qui Christum capere et vincere voluerat. Locus similis est etiam Chrysost. tom XII, p. 556: Μόνη διελέ. Chrysost. tom. VII, p. 172. Ε. Ωστε μὴ ταύτῃ σοβῆσαι τὴν ἄγραν, eodem sensu. Άγρα» antenn intelligit, την προσαγομένην παρὰ τοῦ διαβόλου. Κατά, omittis. Α. γετο, [τῇ Σαμαρείτιδ:] τους μαθητὰς ἐπίτηδες εἰς τὴν ἀγορὰν πέμψας· ἵνα μὴ πτήσῃ τὴν ἄγραν. Item ibid. p. 39: Καὶ μὴ σοβήσῃ τὴν ἄγραν.

COMMENT. IN MATTH.EUM. CAP. IV. επιτάττει. Σαίνει μὲν γὰρ τῷ χρηστῷ, τελευτᾷ δὲ jubeat. Siquidem per ea quæ commoda sunt, εἰς πονηρόν τὸ μὴ διὰ λιμὸν ἢ τοιαύτην ἄλλην adulatur: finit vero in malum. Utque nec propter ἀνάγκην ποιεῖν θέλημα του δαίμονος, ἀλλὰ κατα- famem, aliamve urgentem necessitatem, faciamus φεύγειν ἐπὶ τὸν Θεόν· τὸ μὴ ἐκπειράζειν τὸν Θεὸν, dæmonis voluntatem, sed ad Deum confugiamus: καὶ τὸ μὴ προσέχειν τῷ διαβόλῳ σημεία ζητοῦντι. ne Deum tentemus, neque diabolo signa petenti Δήλων γὰρ τούτοις εναποκρύψας αἰτεῖ. Τινὲς δὲ intendamus. Hæc enim occultato sub eis dolo φασι, τὸν διάβολον ὑποδεῖξαι τῷ Χριστῷ πάσας τάς postulat. Quidam autem dicunt diabolum Christo βασιλείας τοῦ κόσμου καὶ τὴν δίξαν αὐτῶν, οὐ demonstrasse omnia regna mundi et gloriam κατ' αίσθησιν τοπικῶς, ἀλλὰ κατὰ διάνοιαν υπογρα eorum, non ad sensum localiter, sed ad intellectum φικών. Τοῦτο δὲ εἶπον, διὰ τὸ ἐν στιγμῇ χρόνου designando. Hoc autem dixerunt propter id quod ταύτας ὑποδείξει. scriptum est, hæc in momento temporis demon- Τότε – διάβολος. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι και συντελέσας πάντα πειρασμὸν ὁ διάβολος, ἀπο ἐπη ἀπ' αὐτοῦ ἄχρι καιροῦ. Καὶ φαίνεται, ὅτι οἱ ἀπαριθμηθέντες τρεῖς πειρασμοί, κεφάλαια πάντων εἰσὶ τῶν πειρασμῶν. Ἐκ τούτων γὰρ καὶ οἱ ἄλλοι πάντες ἀπογεννώνται, καὶ ὁ τὰ πάθη ταῦτα νικήτα;, ἔχει κατὰ πάντων τὰ νικητήρια. Τὸ δὲ Αχρι καιρού, σημαίνει, ὅτι μέχρι τῆς παρὰ τῶν Ἰουδαί ων ἐπιβουλῆς. Τότε γὰρ πάλιν προσέβαλεν, οὐ δι' ἑαυτοῦ, ἀλλὰ διὰ τῶν Ἰουδαίων, ὡς δι᾿ ὀργάνων τίνων. † Τους τρεῖς πειρασμού; ἐνίκησεν ὁ Κύ ριος, τὸν τῆς γαστριμαργίας, τὸν τῆς κενοδο ξίας, καὶ τὸν τῆς φιλοχρηματίας, ήγουν φιλοπλου τίας. Οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ ἄρχοντες τῶν παθῶν. Τούτους οὖν νικήσας, καὶ τοὺς ἄλλους πολλῷ μᾶλλον. Οθεν ὁ Λουκᾶς φησιν, ὅτι πάντα πειρασμὸν ἐτέλεσε. Οτι δὲ ἄγγελοι διακονοῦσιν αὐτῷ, δείκνυσιν, ὅτι καὶ ἡμῖν μετὰ τὴν νίκην ἄγγελοι ὑπηρετοῦσι. Πάντα γὰρ δι' ἡμᾶς καὶ ποιεῖ καὶ δείκνυσιν ὁ Χριστὸς, ἐπεὶ αὐτῷ, ὡς Θεῷ, ἀεὶ οἱ ἄγγελοι ὑπουργοῦσιν. Καὶ — διηκόνουν αὐτῷ. Οτε μὲν οἱ ἀγῶνες ἦσαν, οὐκ εἴασεν αὐτοὺς φαίνεσθαι, ἵνα μὴ ἀπολέσῃ τὴν ἄγραν· ὅτε δὲ τὸν ἀνταγωνιστὴν ἐνίκησε κατά κράτος, καὶ φυγεῖν παρεσκεύασε, τότε φαίνονται λοιπόν, ἵνα μάθῃς ὅτι καὶ σὲ μετὰ τὰς κατ᾽ ἐκείνου νίκας, ἄγγελοι δέξονται καὶ δορυφορήσουσιν. Ακούσας Γαλιλαίαν. 'Ακούσας, ὅτι παρ εδέθη εἰς τὸ δεσμωτήριον ὑπὸ Ηρώδου τοῦ τετρ άρχου, καθὼς ἐρεῖ προϊών. ˙ strasse. " Vers. 11. Tunc - diabolus. Lucas autem scripsit quod completa omni tentatione, diabolus abscessit ab eo usque ad tempus. Apparet autem tres enumeratas tentationes, capita omnium esse tentationum. Ab his namque cæteræ omnes oriuntur, us qui hos devicerit effectus, contra omnes victoriam obtineat. Quod autem additur: Usque ad tcmpus, significat, usque ad Judæorum insidias. Tunc enim rursum oppugnavit, non per seipsum, sed per Judeos, tanquam per organa quædamn. ᾿Ανεχώρησε δὲ, παιδεύων ἡμᾶς, φεύγειν τους πειρασμούς. Οὐκ ἔστι γὰρ ἔγκλημα, τὸ μὴ ἐπιῤῥί. πτειν ἑαυτὸν εἰς κίνδυνον, ἀλλὰ τὸ, ἐμπετόντα μὴ 14 Luc. 19, 13 lbid. Tres tentationes sustinuit Dominus, nempe gulæ, vanæ gloriæ et avaritiæ. Sunt etenim hæc omnium malorum affectuum capita: qui has devicerit, in multis quoque aliis magis victor evadet. Lucas itaque dicit”, quod omnem compleverit tentationem, eo quod tentationum capita consummavit. Quod autem etiam angeli ei ministrant, significat nobis quoque angelos post victoriam ministraturos. Omnia siquidem propter nos et facit et ostendit Dominus, cui veluti Deo semper angeli ministrant. Vers. 11. Ει- ministrabant ei. Tempore quidemn. tentationum non permisit eos apparere, ne prædam (dd) perderet: postquam autem adversarium propria devicit auctoritate, ac fugere coegit, tunc jam apparent, ut noveris quod postquam in modum cjus viceris, et te suscipient ac stipabunt angeli. Vers. 12. Cum audisset Galileam. Postquam audisset quod in carcerem traditus esset ab Herode tetrarcha, sicut in sequentibus dicturus est. Secessit autem instruens nos, ut tentationes fugiamnus. Neque enim vitium est, seipsum periculo non objicere: sed ubi inciderit, non stare viriliter. Variæ lectiones et notæ. Etiam hae peudent ex superioribus, τί και νόμεθα; llae in nullo meorum reperiuntur. Repetita sunt ex Theophylact. p. 23 B. Υπέμεινεν videtur legisse Hentenius. (dd) Prædam. Non repugnabo, si quis acceperit de Christo capiente et vincente diabolum, qui Christum capere et vincere voluerat. Locus similis est etiam Chrysost. tom XII, p. 556: Μόνη διελέ. Chrysost. tom. VII, p. 172. Ε. Ωστε μὴ ταύτῃ σοβῆσαι τὴν ἄγραν, eodem sensu. Άγρα» antenn intelligit, την προσαγομένην παρὰ τοῦ διαβόλου. Κατά, omittis. Α. γετο, [τῇ Σαμαρείτιδ:] τους μαθητὰς ἐπίτηδες εἰς τὴν ἀγορὰν πέμψας· ἵνα μὴ πτήσῃ τὴν ἄγραν. Item ibid. p. 39: Καὶ μὴ σοβήσῃ τὴν ἄγραν.

COMMENT. IN MATTH.EUM. CAP. IV. επιτάττει. Σαίνει μὲν γὰρ τῷ χρηστῷ, τελευτᾷ δὲ jubeat. Siquidem per ea quæ commoda sunt, εἰς πονηρόν τὸ μὴ διὰ λιμὸν ἢ τοιαύτην ἄλλην adulatur: finit vero in malum. Utque nec propter ἀνάγκην ποιεῖν θέλημα του δαίμονος, ἀλλὰ κατα- famem, aliamve urgentem necessitatem, faciamus φεύγειν ἐπὶ τὸν Θεόν· τὸ μὴ ἐκπειράζειν τὸν Θεὸν, dæmonis voluntatem, sed ad Deum confugiamus: καὶ τὸ μὴ προσέχειν τῷ διαβόλῳ σημεία ζητοῦντι. ne Deum tentemus, neque diabolo signa petenti Δήλων γὰρ τούτοις εναποκρύψας αἰτεῖ. Τινὲς δὲ intendamus. Hæc enim occultato sub eis dolo φασι, τὸν διάβολον ὑποδεῖξαι τῷ Χριστῷ πάσας τάς postulat. Quidam autem dicunt diabolum Christo βασιλείας τοῦ κόσμου καὶ τὴν δίξαν αὐτῶν, οὐ demonstrasse omnia regna mundi et gloriam κατ' αίσθησιν τοπικῶς, ἀλλὰ κατὰ διάνοιαν υπογρα eorum, non ad sensum localiter, sed ad intellectum φικών. Τοῦτο δὲ εἶπον, διὰ τὸ ἐν στιγμῇ χρόνου designando. Hoc autem dixerunt propter id quod ταύτας ὑποδείξει. scriptum est, hæc in momento temporis demon- Τότε – διάβολος. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι και συντελέσας πάντα πειρασμὸν ὁ διάβολος, ἀπο ἐπη ἀπ' αὐτοῦ ἄχρι καιροῦ. Καὶ φαίνεται, ὅτι οἱ ἀπαριθμηθέντες τρεῖς πειρασμοί, κεφάλαια πάντων εἰσὶ τῶν πειρασμῶν. Ἐκ τούτων γὰρ καὶ οἱ ἄλλοι πάντες ἀπογεννώνται, καὶ ὁ τὰ πάθη ταῦτα νικήτα;, ἔχει κατὰ πάντων τὰ νικητήρια. Τὸ δὲ Αχρι καιρού, σημαίνει, ὅτι μέχρι τῆς παρὰ τῶν Ἰουδαί ων ἐπιβουλῆς. Τότε γὰρ πάλιν προσέβαλεν, οὐ δι' ἑαυτοῦ, ἀλλὰ διὰ τῶν Ἰουδαίων, ὡς δι᾿ ὀργάνων τίνων. † Τους τρεῖς πειρασμού; ἐνίκησεν ὁ Κύ ριος, τὸν τῆς γαστριμαργίας, τὸν τῆς κενοδο ξίας, καὶ τὸν τῆς φιλοχρηματίας, ήγουν φιλοπλου τίας. Οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ ἄρχοντες τῶν παθῶν. Τούτους οὖν νικήσας, καὶ τοὺς ἄλλους πολλῷ μᾶλλον. Οθεν ὁ Λουκᾶς φησιν, ὅτι πάντα πειρασμὸν ἐτέλεσε. Οτι δὲ ἄγγελοι διακονοῦσιν αὐτῷ, δείκνυσιν, ὅτι καὶ ἡμῖν μετὰ τὴν νίκην ἄγγελοι ὑπηρετοῦσι. Πάντα γὰρ δι' ἡμᾶς καὶ ποιεῖ καὶ δείκνυσιν ὁ Χριστὸς, ἐπεὶ αὐτῷ, ὡς Θεῷ, ἀεὶ οἱ ἄγγελοι ὑπουργοῦσιν. Καὶ — διηκόνουν αὐτῷ. Οτε μὲν οἱ ἀγῶνες ἦσαν, οὐκ εἴασεν αὐτοὺς φαίνεσθαι, ἵνα μὴ ἀπολέσῃ τὴν ἄγραν· ὅτε δὲ τὸν ἀνταγωνιστὴν ἐνίκησε κατά κράτος, καὶ φυγεῖν παρεσκεύασε, τότε φαίνονται λοιπόν, ἵνα μάθῃς ὅτι καὶ σὲ μετὰ τὰς κατ᾽ ἐκείνου νίκας, ἄγγελοι δέξονται καὶ δορυφορήσουσιν. Ακούσας Γαλιλαίαν. 'Ακούσας, ὅτι παρ εδέθη εἰς τὸ δεσμωτήριον ὑπὸ Ηρώδου τοῦ τετρ άρχου, καθὼς ἐρεῖ προϊών. ˙ strasse. " Vers. 11. Tunc - diabolus. Lucas autem scripsit quod completa omni tentatione, diabolus abscessit ab eo usque ad tempus. Apparet autem tres enumeratas tentationes, capita omnium esse tentationum. Ab his namque cæteræ omnes oriuntur, us qui hos devicerit effectus, contra omnes victoriam obtineat. Quod autem additur: Usque ad tcmpus, significat, usque ad Judæorum insidias. Tunc enim rursum oppugnavit, non per seipsum, sed per Judeos, tanquam per organa quædamn. ᾿Ανεχώρησε δὲ, παιδεύων ἡμᾶς, φεύγειν τους πειρασμούς. Οὐκ ἔστι γὰρ ἔγκλημα, τὸ μὴ ἐπιῤῥί. πτειν ἑαυτὸν εἰς κίνδυνον, ἀλλὰ τὸ, ἐμπετόντα μὴ 14 Luc. 19, 13 lbid. Tres tentationes sustinuit Dominus, nempe gulæ, vanæ gloriæ et avaritiæ. Sunt etenim hæc omnium malorum affectuum capita: qui has devicerit, in multis quoque aliis magis victor evadet. Lucas itaque dicit”, quod omnem compleverit tentationem, eo quod tentationum capita consummavit. Quod autem etiam angeli ei ministrant, significat nobis quoque angelos post victoriam ministraturos. Omnia siquidem propter nos et facit et ostendit Dominus, cui veluti Deo semper angeli ministrant. Vers. 11. Ει- ministrabant ei. Tempore quidemn. tentationum non permisit eos apparere, ne prædam (dd) perderet: postquam autem adversarium propria devicit auctoritate, ac fugere coegit, tunc jam apparent, ut noveris quod postquam in modum cjus viceris, et te suscipient ac stipabunt angeli. Vers. 12. Cum audisset Galileam. Postquam audisset quod in carcerem traditus esset ab Herode tetrarcha, sicut in sequentibus dicturus est. Secessit autem instruens nos, ut tentationes fugiamnus. Neque enim vitium est, seipsum periculo non objicere: sed ubi inciderit, non stare viriliter. Variæ lectiones et notæ. Etiam hae peudent ex superioribus, τί και νόμεθα; llae in nullo meorum reperiuntur. Repetita sunt ex Theophylact. p. 23 B. Υπέμεινεν videtur legisse Hentenius. (dd) Prædam. Non repugnabo, si quis acceperit de Christo capiente et vincente diabolum, qui Christum capere et vincere voluerat. Locus similis est etiam Chrysost. tom XII, p. 556: Μόνη διελέ. Chrysost. tom. VII, p. 172. Ε. Ωστε μὴ ταύτῃ σοβῆσαι τὴν ἄγραν, eodem sensu. Άγρα» antenn intelligit, την προσαγομένην παρὰ τοῦ διαβόλου. Κατά, omittis. Α. γετο, [τῇ Σαμαρείτιδ:] τους μαθητὰς ἐπίτηδες εἰς τὴν ἀγορὰν πέμψας· ἵνα μὴ πτήσῃ τὴν ἄγραν. Item ibid. p. 39: Καὶ μὴ σοβήσῃ τὴν ἄγραν.

En Galilaeam vero abit, simul quidem ut compleretur στῆναι γενναίως. Εἰς τὴν Γαλιλαίαν δὲ ἄπεισιν, quæ de ea scribitur prophetia, sicut inferius dicetur; utque inde piscatores piscaretur, apostolos dico, qui ibi morabantur. Unde et angeli sublevato in calum Christo, Galilzos appellaverunt eos, dicentes: Viri Galilei, quid statis aspiciemes in calum ". Vers. 13. Ει – Nephlalim. Relicta, hoc est, prææterita. Tunc enim non est ingressus Nazareth. Vers. 14. Ut compleretur IV. 16. eis. Galilæa quidem regio erat Palæstinæ. Olim autem data est in sortem duabus tribubus Zabulon et Nephthalim: partem tamen ejus inhabitabant gentes alienigenæ. Et videtor borum propheticorum verborum ordo d.ficilis, tum propter defectum quorumdain, tum propterignoratuın eorum intellectum. Ego tamen a prophetico libro illum requirens, intellexi quomodo ca ordinare oporteat: nempe ita convenit. O terra Zabulon, et o terra Nephthalim (Intelligit autem Galilæam, sicut dictum est), et, o vos qui circa viam maris, id est, circa mare Galilææ habitatis; et o vos qui trans Jordanem: et o Galilæa gentium. (Vocal autem Galilæam gentium, cam Galilæræ partem quam gentes incolebant. ) Deinde comprehendens omnes qui in prædictis locis habitabant, res illis salutares denuntiavit, Populus qui sedebat in tenebris vidit lucem magnam, etc. Et tenebras vocavit errorem. Errabant enim Judæi quidem circa Scripturas, gentes vero circa cuktum divinum. dicens: Lucem autem magnam Christum nominavit”, qui frequenter lux vera appellatur: ipse etenim hos ab errore eduxit, Illustrans eos in modum lucis. Deinde iterum hujusmodi tenebras interpretatur regionem mortis, et umbram mortis, his vocans nominibus, quia sicut mortis regio ac umbra, est sepulcrum: regio quidem quasi locus, umbra vero quasi tenebræ. Nam tenebræ umbra est. Ita et mortis spiritualis regio ac umbra, erat ille error; regio sane, veluti more sepulcri eos continens, qui in ipsum incidissent, mortui, quoad sensum veritatis; umbra vero, utpote tenebris eos offundens. Ne mireris autem, si prophetica eloquia integre non posuerit. Universaliter enim scire oportet, evangelistas interdum quidem integre dictorum mentionem facere, quandoque autem illa abbreviare, et aliquando verborum quidem sensum integruın servare, quasdam vero dictiones mutare, quando id in nullo sermonem potest corrumpere. Το Act. 1, 11. 76 Joan. 1, 9. ἅμα μὲν, ἵνα πληρωθῇ ἡ περὶ αὐτῆς προφητεία, ὡς βηθήσεται· ἅμα δὲ, ἵνα ἐκεῖθεν ἀλιεύσῃ τοὺς ἁλιεῖς, λέγω δὴ τοὺς ἀποστόλους. Ἐκεῖ γὰρ δι έτριβον. Καὶ γὰρ καὶ οἱ ἄγγελοι ὕστερον, εἰς οὐρα νὰν ἀναλαμβανομένου τοῦ Χριστοῦ, Γαλιλαίους αὐτοὺς ἐκάλεσαν, εἰπόντες, ὅτι "Ανδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε ἐμβλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν, Καὶ — Νεφθαλείμ. Καταλιπών, ἀντὶ τοῦ, παραδραμών. Τότε γὰρ οὐκ εἰσῆλθεν εἰς τὴν Ναζαρέτ. Ίνα πληρωθῇ αὐτοῖς. Η Γαλιλαία χώρα μὲν ἦν τῆς Παλαιστίνης, ὡς προειρήκαμεν· ἐκληροδοτήθη δὲ πάλαι ταῖς δυσὶ φυλαίς, τῇ τοῦ Ζαβου λών, καὶ τῇ τοῦ Νεφθαλείμ· μέρος δὲ αὐτῆς ἔθνη κατώκουν ἀλλόφυλα. Καὶ δοκεῖ μὲν ἡ τῶν προφη τικῶν τούτων ῥητῶν σύνταξις δυσχερής, διά τε τὸ ἐλλείπειν τινά. καὶ διὰ τὸ ἀγνοεῖσθαι τὴν ἔν νοιαν αὐτῶν. Ἐγὼ δὲ ταύτην ἀπὸ τῆς προφητ τικῆς βίβλου διαγνούς, ἔγνων, πως χρή ταῦτα συντάττειν. Προσήκει γὰρ οὕτως. Ο γῆ τοῦ Ζα βουλὼν! καὶ ὦ γῆ τοῦ Νεφθαλείμ! λέγει δὲ τὴν Γαλιλαίαν, ὡς εἴρηται· καὶ, ὦ οἱ κατὰ τὴν ἰδὲν τῆς θαλάσσης, τουτέστιν, οἱ παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας οἰκοῦντες· καὶ ὦ οἱ πέραν τοῦ Ἰορδάνου! καὶ ὦ Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν! ἐκάλεσε δὲ Γαλιλαίαν τῶν ἐθνῶν, τὸ μέρος τῆς Γαλιλαίας, δ τὰ ἔθνη κατῴκουν· εἶτα, ἐπισυνάψας πάντας τοὺς ἐν τοῖς δηλωθεῖσι τόποις, εὐηγελίσατο τὰ σωτήρια, εἰπών· ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει, 188 φως μέγα, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ σκότος μὲν ὠν μασε, τὴν πλάνην. Ἐπλανῶντο γὰρ Ἰουδαῖοι μὲν περὶ τὰς Γραφάς, τὰ ἔθνη δὲ περὶ τὸ σέβας. Φῶς δὲ μέγα, τὸν Χριστὸν, ὃς ἀλλαχοῦ φῶς ἀλη θινὸν προσηγόρευται. Καὶ γὰρ αὐτὸς τούτους ἐξ. ήγαγεν ἐκ τῆς πλάνης, δίκην φωτὸς αὐτοῖς ἐπιλάμ ψας. Εἶτα πάλιν ἐφηρμήνευσε τὸ τοιοῦτον σκότης, Χώραν θανάτου καὶ σκιὰν θανάτου τοῦτο καλέ σας. Ωσπερ γὰς τοῦ σωματικοῦ θανάτου χώρα καὶ σκιὰ ὁ τάφος ἐστί· χώρα μὲν, ὡς τόπος· σκιὰ δὲ, ὡς σκότος· σκότος γὰρ ἡ σκιά· οὕτω καὶ τοῦ ψυχι κοῦ θανάτου χώρα καὶ σκιά, ἡ πλάνη ἐκείνη ἦν· χώρα μέν, ὡς τρόπον τάφου συνέχουσα τοὺς ἐμπε πτωκότας αὐτῇ νενεκρωμένους εἰς αἴσθησιν ἀληθείας σκιὰ δὲ, ὡς σκοτίζουσα αὐτούς. Εἰ δὲ μὴ ἀκέραια τὰ προφητικὰ τέθεικε ρητά, μὴ θαυ μάσῃ;. Χρὴ γὰρ καθολικῶς γινώσκειν, ὅτι οἱ εὐαγγελισταί ποτὲ μὲν ἀκεραίων τῶν ῥητῶν ἀπομνημονεύουσι, ποτὲ δὲ, ἐπιτέμνουσιν αὐτὰ, ποτὲ δὲ τὴν μὲν τῶν ῥητῶν διάνοιαν ολόκληρος ἀποσώζουσι, λέξεις δέ τινας ἀπαρατηρήτως ὑπαλλάττουσιν, ὅταν οὐδέν τι μέλλοι τῷ λόγῳ τοῦτο δυμαίνεσθαι. Varia lectiones et notæ. Sicut uterque codex etiam in textu, pro vulgari εἶδε. Δt omittit A. Διδάσκειν μιο γινώσκειν Α. Μνημονεύουσι Α.

En Galilaeam vero abit, simul quidem ut compleretur στῆναι γενναίως. Εἰς τὴν Γαλιλαίαν δὲ ἄπεισιν, quæ de ea scribitur prophetia, sicut inferius dicetur; utque inde piscatores piscaretur, apostolos dico, qui ibi morabantur. Unde et angeli sublevato in calum Christo, Galilzos appellaverunt eos, dicentes: Viri Galilei, quid statis aspiciemes in calum ". Vers. 13. Ει – Nephlalim. Relicta, hoc est, prææterita. Tunc enim non est ingressus Nazareth. Vers. 14. Ut compleretur IV. 16. eis. Galilæa quidem regio erat Palæstinæ. Olim autem data est in sortem duabus tribubus Zabulon et Nephthalim: partem tamen ejus inhabitabant gentes alienigenæ. Et videtor borum propheticorum verborum ordo d.ficilis, tum propter defectum quorumdain, tum propterignoratuın eorum intellectum. Ego tamen a prophetico libro illum requirens, intellexi quomodo ca ordinare oporteat: nempe ita convenit. O terra Zabulon, et o terra Nephthalim (Intelligit autem Galilæam, sicut dictum est), et, o vos qui circa viam maris, id est, circa mare Galilææ habitatis; et o vos qui trans Jordanem: et o Galilæa gentium. (Vocal autem Galilæam gentium, cam Galilæræ partem quam gentes incolebant. ) Deinde comprehendens omnes qui in prædictis locis habitabant, res illis salutares denuntiavit, Populus qui sedebat in tenebris vidit lucem magnam, etc. Et tenebras vocavit errorem. Errabant enim Judæi quidem circa Scripturas, gentes vero circa cuktum divinum. dicens: Lucem autem magnam Christum nominavit”, qui frequenter lux vera appellatur: ipse etenim hos ab errore eduxit, Illustrans eos in modum lucis. Deinde iterum hujusmodi tenebras interpretatur regionem mortis, et umbram mortis, his vocans nominibus, quia sicut mortis regio ac umbra, est sepulcrum: regio quidem quasi locus, umbra vero quasi tenebræ. Nam tenebræ umbra est. Ita et mortis spiritualis regio ac umbra, erat ille error; regio sane, veluti more sepulcri eos continens, qui in ipsum incidissent, mortui, quoad sensum veritatis; umbra vero, utpote tenebris eos offundens. Ne mireris autem, si prophetica eloquia integre non posuerit. Universaliter enim scire oportet, evangelistas interdum quidem integre dictorum mentionem facere, quandoque autem illa abbreviare, et aliquando verborum quidem sensum integruın servare, quasdam vero dictiones mutare, quando id in nullo sermonem potest corrumpere. Το Act. 1, 11. 76 Joan. 1, 9. ἅμα μὲν, ἵνα πληρωθῇ ἡ περὶ αὐτῆς προφητεία, ὡς βηθήσεται· ἅμα δὲ, ἵνα ἐκεῖθεν ἀλιεύσῃ τοὺς ἁλιεῖς, λέγω δὴ τοὺς ἀποστόλους. Ἐκεῖ γὰρ δι έτριβον. Καὶ γὰρ καὶ οἱ ἄγγελοι ὕστερον, εἰς οὐρα νὰν ἀναλαμβανομένου τοῦ Χριστοῦ, Γαλιλαίους αὐτοὺς ἐκάλεσαν, εἰπόντες, ὅτι "Ανδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε ἐμβλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν, Καὶ — Νεφθαλείμ. Καταλιπών, ἀντὶ τοῦ, παραδραμών. Τότε γὰρ οὐκ εἰσῆλθεν εἰς τὴν Ναζαρέτ. Ίνα πληρωθῇ αὐτοῖς. Η Γαλιλαία χώρα μὲν ἦν τῆς Παλαιστίνης, ὡς προειρήκαμεν· ἐκληροδοτήθη δὲ πάλαι ταῖς δυσὶ φυλαίς, τῇ τοῦ Ζαβου λών, καὶ τῇ τοῦ Νεφθαλείμ· μέρος δὲ αὐτῆς ἔθνη κατώκουν ἀλλόφυλα. Καὶ δοκεῖ μὲν ἡ τῶν προφη τικῶν τούτων ῥητῶν σύνταξις δυσχερής, διά τε τὸ ἐλλείπειν τινά. καὶ διὰ τὸ ἀγνοεῖσθαι τὴν ἔν νοιαν αὐτῶν. Ἐγὼ δὲ ταύτην ἀπὸ τῆς προφητ τικῆς βίβλου διαγνούς, ἔγνων, πως χρή ταῦτα συντάττειν. Προσήκει γὰρ οὕτως. Ο γῆ τοῦ Ζα βουλὼν! καὶ ὦ γῆ τοῦ Νεφθαλείμ! λέγει δὲ τὴν Γαλιλαίαν, ὡς εἴρηται· καὶ, ὦ οἱ κατὰ τὴν ἰδὲν τῆς θαλάσσης, τουτέστιν, οἱ παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας οἰκοῦντες· καὶ ὦ οἱ πέραν τοῦ Ἰορδάνου! καὶ ὦ Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν! ἐκάλεσε δὲ Γαλιλαίαν τῶν ἐθνῶν, τὸ μέρος τῆς Γαλιλαίας, δ τὰ ἔθνη κατῴκουν· εἶτα, ἐπισυνάψας πάντας τοὺς ἐν τοῖς δηλωθεῖσι τόποις, εὐηγελίσατο τὰ σωτήρια, εἰπών· ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει, 188 φως μέγα, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ σκότος μὲν ὠν μασε, τὴν πλάνην. Ἐπλανῶντο γὰρ Ἰουδαῖοι μὲν περὶ τὰς Γραφάς, τὰ ἔθνη δὲ περὶ τὸ σέβας. Φῶς δὲ μέγα, τὸν Χριστὸν, ὃς ἀλλαχοῦ φῶς ἀλη θινὸν προσηγόρευται. Καὶ γὰρ αὐτὸς τούτους ἐξ. ήγαγεν ἐκ τῆς πλάνης, δίκην φωτὸς αὐτοῖς ἐπιλάμ ψας. Εἶτα πάλιν ἐφηρμήνευσε τὸ τοιοῦτον σκότης, Χώραν θανάτου καὶ σκιὰν θανάτου τοῦτο καλέ σας. Ωσπερ γὰς τοῦ σωματικοῦ θανάτου χώρα καὶ σκιὰ ὁ τάφος ἐστί· χώρα μὲν, ὡς τόπος· σκιὰ δὲ, ὡς σκότος· σκότος γὰρ ἡ σκιά· οὕτω καὶ τοῦ ψυχι κοῦ θανάτου χώρα καὶ σκιά, ἡ πλάνη ἐκείνη ἦν· χώρα μέν, ὡς τρόπον τάφου συνέχουσα τοὺς ἐμπε πτωκότας αὐτῇ νενεκρωμένους εἰς αἴσθησιν ἀληθείας σκιὰ δὲ, ὡς σκοτίζουσα αὐτούς. Εἰ δὲ μὴ ἀκέραια τὰ προφητικὰ τέθεικε ρητά, μὴ θαυ μάσῃ;. Χρὴ γὰρ καθολικῶς γινώσκειν, ὅτι οἱ εὐαγγελισταί ποτὲ μὲν ἀκεραίων τῶν ῥητῶν ἀπομνημονεύουσι, ποτὲ δὲ, ἐπιτέμνουσιν αὐτὰ, ποτὲ δὲ τὴν μὲν τῶν ῥητῶν διάνοιαν ολόκληρος ἀποσώζουσι, λέξεις δέ τινας ἀπαρατηρήτως ὑπαλλάττουσιν, ὅταν οὐδέν τι μέλλοι τῷ λόγῳ τοῦτο δυμαίνεσθαι. Varia lectiones et notæ. Sicut uterque codex etiam in textu, pro vulgari εἶδε. Δt omittit A. Διδάσκειν μιο γινώσκειν Α. Μνημονεύουσι Α.

En Galilaeam vero abit, simul quidem ut compleretur στῆναι γενναίως. Εἰς τὴν Γαλιλαίαν δὲ ἄπεισιν, quæ de ea scribitur prophetia, sicut inferius dicetur; utque inde piscatores piscaretur, apostolos dico, qui ibi morabantur. Unde et angeli sublevato in calum Christo, Galilzos appellaverunt eos, dicentes: Viri Galilei, quid statis aspiciemes in calum ". Vers. 13. Ει – Nephlalim. Relicta, hoc est, prææterita. Tunc enim non est ingressus Nazareth. Vers. 14. Ut compleretur IV. 16. eis. Galilæa quidem regio erat Palæstinæ. Olim autem data est in sortem duabus tribubus Zabulon et Nephthalim: partem tamen ejus inhabitabant gentes alienigenæ. Et videtor borum propheticorum verborum ordo d.ficilis, tum propter defectum quorumdain, tum propterignoratuın eorum intellectum. Ego tamen a prophetico libro illum requirens, intellexi quomodo ca ordinare oporteat: nempe ita convenit. O terra Zabulon, et o terra Nephthalim (Intelligit autem Galilæam, sicut dictum est), et, o vos qui circa viam maris, id est, circa mare Galilææ habitatis; et o vos qui trans Jordanem: et o Galilæa gentium. (Vocal autem Galilæam gentium, cam Galilæræ partem quam gentes incolebant. ) Deinde comprehendens omnes qui in prædictis locis habitabant, res illis salutares denuntiavit, Populus qui sedebat in tenebris vidit lucem magnam, etc. Et tenebras vocavit errorem. Errabant enim Judæi quidem circa Scripturas, gentes vero circa cuktum divinum. dicens: Lucem autem magnam Christum nominavit”, qui frequenter lux vera appellatur: ipse etenim hos ab errore eduxit, Illustrans eos in modum lucis. Deinde iterum hujusmodi tenebras interpretatur regionem mortis, et umbram mortis, his vocans nominibus, quia sicut mortis regio ac umbra, est sepulcrum: regio quidem quasi locus, umbra vero quasi tenebræ. Nam tenebræ umbra est. Ita et mortis spiritualis regio ac umbra, erat ille error; regio sane, veluti more sepulcri eos continens, qui in ipsum incidissent, mortui, quoad sensum veritatis; umbra vero, utpote tenebris eos offundens. Ne mireris autem, si prophetica eloquia integre non posuerit. Universaliter enim scire oportet, evangelistas interdum quidem integre dictorum mentionem facere, quandoque autem illa abbreviare, et aliquando verborum quidem sensum integruın servare, quasdam vero dictiones mutare, quando id in nullo sermonem potest corrumpere. Το Act. 1, 11. 76 Joan. 1, 9. ἅμα μὲν, ἵνα πληρωθῇ ἡ περὶ αὐτῆς προφητεία, ὡς βηθήσεται· ἅμα δὲ, ἵνα ἐκεῖθεν ἀλιεύσῃ τοὺς ἁλιεῖς, λέγω δὴ τοὺς ἀποστόλους. Ἐκεῖ γὰρ δι έτριβον. Καὶ γὰρ καὶ οἱ ἄγγελοι ὕστερον, εἰς οὐρα νὰν ἀναλαμβανομένου τοῦ Χριστοῦ, Γαλιλαίους αὐτοὺς ἐκάλεσαν, εἰπόντες, ὅτι "Ανδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε ἐμβλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν, Καὶ — Νεφθαλείμ. Καταλιπών, ἀντὶ τοῦ, παραδραμών. Τότε γὰρ οὐκ εἰσῆλθεν εἰς τὴν Ναζαρέτ. Ίνα πληρωθῇ αὐτοῖς. Η Γαλιλαία χώρα μὲν ἦν τῆς Παλαιστίνης, ὡς προειρήκαμεν· ἐκληροδοτήθη δὲ πάλαι ταῖς δυσὶ φυλαίς, τῇ τοῦ Ζαβου λών, καὶ τῇ τοῦ Νεφθαλείμ· μέρος δὲ αὐτῆς ἔθνη κατώκουν ἀλλόφυλα. Καὶ δοκεῖ μὲν ἡ τῶν προφη τικῶν τούτων ῥητῶν σύνταξις δυσχερής, διά τε τὸ ἐλλείπειν τινά. καὶ διὰ τὸ ἀγνοεῖσθαι τὴν ἔν νοιαν αὐτῶν. Ἐγὼ δὲ ταύτην ἀπὸ τῆς προφητ τικῆς βίβλου διαγνούς, ἔγνων, πως χρή ταῦτα συντάττειν. Προσήκει γὰρ οὕτως. Ο γῆ τοῦ Ζα βουλὼν! καὶ ὦ γῆ τοῦ Νεφθαλείμ! λέγει δὲ τὴν Γαλιλαίαν, ὡς εἴρηται· καὶ, ὦ οἱ κατὰ τὴν ἰδὲν τῆς θαλάσσης, τουτέστιν, οἱ παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας οἰκοῦντες· καὶ ὦ οἱ πέραν τοῦ Ἰορδάνου! καὶ ὦ Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν! ἐκάλεσε δὲ Γαλιλαίαν τῶν ἐθνῶν, τὸ μέρος τῆς Γαλιλαίας, δ τὰ ἔθνη κατῴκουν· εἶτα, ἐπισυνάψας πάντας τοὺς ἐν τοῖς δηλωθεῖσι τόποις, εὐηγελίσατο τὰ σωτήρια, εἰπών· ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει, 188 φως μέγα, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ σκότος μὲν ὠν μασε, τὴν πλάνην. Ἐπλανῶντο γὰρ Ἰουδαῖοι μὲν περὶ τὰς Γραφάς, τὰ ἔθνη δὲ περὶ τὸ σέβας. Φῶς δὲ μέγα, τὸν Χριστὸν, ὃς ἀλλαχοῦ φῶς ἀλη θινὸν προσηγόρευται. Καὶ γὰρ αὐτὸς τούτους ἐξ. ήγαγεν ἐκ τῆς πλάνης, δίκην φωτὸς αὐτοῖς ἐπιλάμ ψας. Εἶτα πάλιν ἐφηρμήνευσε τὸ τοιοῦτον σκότης, Χώραν θανάτου καὶ σκιὰν θανάτου τοῦτο καλέ σας. Ωσπερ γὰς τοῦ σωματικοῦ θανάτου χώρα καὶ σκιὰ ὁ τάφος ἐστί· χώρα μὲν, ὡς τόπος· σκιὰ δὲ, ὡς σκότος· σκότος γὰρ ἡ σκιά· οὕτω καὶ τοῦ ψυχι κοῦ θανάτου χώρα καὶ σκιά, ἡ πλάνη ἐκείνη ἦν· χώρα μέν, ὡς τρόπον τάφου συνέχουσα τοὺς ἐμπε πτωκότας αὐτῇ νενεκρωμένους εἰς αἴσθησιν ἀληθείας σκιὰ δὲ, ὡς σκοτίζουσα αὐτούς. Εἰ δὲ μὴ ἀκέραια τὰ προφητικὰ τέθεικε ρητά, μὴ θαυ μάσῃ;. Χρὴ γὰρ καθολικῶς γινώσκειν, ὅτι οἱ εὐαγγελισταί ποτὲ μὲν ἀκεραίων τῶν ῥητῶν ἀπομνημονεύουσι, ποτὲ δὲ, ἐπιτέμνουσιν αὐτὰ, ποτὲ δὲ τὴν μὲν τῶν ῥητῶν διάνοιαν ολόκληρος ἀποσώζουσι, λέξεις δέ τινας ἀπαρατηρήτως ὑπαλλάττουσιν, ὅταν οὐδέν τι μέλλοι τῷ λόγῳ τοῦτο δυμαίνεσθαι. Varia lectiones et notæ. Sicut uterque codex etiam in textu, pro vulgari εἶδε. Δt omittit A. Διδάσκειν μιο γινώσκειν Α. Μνημονεύουσι Α.

En Galilaeam vero abit, simul quidem ut compleretur στῆναι γενναίως. Εἰς τὴν Γαλιλαίαν δὲ ἄπεισιν, quæ de ea scribitur prophetia, sicut inferius dicetur; utque inde piscatores piscaretur, apostolos dico, qui ibi morabantur. Unde et angeli sublevato in calum Christo, Galilzos appellaverunt eos, dicentes: Viri Galilei, quid statis aspiciemes in calum ". Vers. 13. Ει – Nephlalim. Relicta, hoc est, prææterita. Tunc enim non est ingressus Nazareth. Vers. 14. Ut compleretur IV. 16. eis. Galilæa quidem regio erat Palæstinæ. Olim autem data est in sortem duabus tribubus Zabulon et Nephthalim: partem tamen ejus inhabitabant gentes alienigenæ. Et videtor borum propheticorum verborum ordo d.ficilis, tum propter defectum quorumdain, tum propterignoratuın eorum intellectum. Ego tamen a prophetico libro illum requirens, intellexi quomodo ca ordinare oporteat: nempe ita convenit. O terra Zabulon, et o terra Nephthalim (Intelligit autem Galilæam, sicut dictum est), et, o vos qui circa viam maris, id est, circa mare Galilææ habitatis; et o vos qui trans Jordanem: et o Galilæa gentium. (Vocal autem Galilæam gentium, cam Galilæræ partem quam gentes incolebant. ) Deinde comprehendens omnes qui in prædictis locis habitabant, res illis salutares denuntiavit, Populus qui sedebat in tenebris vidit lucem magnam, etc. Et tenebras vocavit errorem. Errabant enim Judæi quidem circa Scripturas, gentes vero circa cuktum divinum. dicens: Lucem autem magnam Christum nominavit”, qui frequenter lux vera appellatur: ipse etenim hos ab errore eduxit, Illustrans eos in modum lucis. Deinde iterum hujusmodi tenebras interpretatur regionem mortis, et umbram mortis, his vocans nominibus, quia sicut mortis regio ac umbra, est sepulcrum: regio quidem quasi locus, umbra vero quasi tenebræ. Nam tenebræ umbra est. Ita et mortis spiritualis regio ac umbra, erat ille error; regio sane, veluti more sepulcri eos continens, qui in ipsum incidissent, mortui, quoad sensum veritatis; umbra vero, utpote tenebris eos offundens. Ne mireris autem, si prophetica eloquia integre non posuerit. Universaliter enim scire oportet, evangelistas interdum quidem integre dictorum mentionem facere, quandoque autem illa abbreviare, et aliquando verborum quidem sensum integruın servare, quasdam vero dictiones mutare, quando id in nullo sermonem potest corrumpere. Το Act. 1, 11. 76 Joan. 1, 9. ἅμα μὲν, ἵνα πληρωθῇ ἡ περὶ αὐτῆς προφητεία, ὡς βηθήσεται· ἅμα δὲ, ἵνα ἐκεῖθεν ἀλιεύσῃ τοὺς ἁλιεῖς, λέγω δὴ τοὺς ἀποστόλους. Ἐκεῖ γὰρ δι έτριβον. Καὶ γὰρ καὶ οἱ ἄγγελοι ὕστερον, εἰς οὐρα νὰν ἀναλαμβανομένου τοῦ Χριστοῦ, Γαλιλαίους αὐτοὺς ἐκάλεσαν, εἰπόντες, ὅτι "Ανδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε ἐμβλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν, Καὶ — Νεφθαλείμ. Καταλιπών, ἀντὶ τοῦ, παραδραμών. Τότε γὰρ οὐκ εἰσῆλθεν εἰς τὴν Ναζαρέτ. Ίνα πληρωθῇ αὐτοῖς. Η Γαλιλαία χώρα μὲν ἦν τῆς Παλαιστίνης, ὡς προειρήκαμεν· ἐκληροδοτήθη δὲ πάλαι ταῖς δυσὶ φυλαίς, τῇ τοῦ Ζαβου λών, καὶ τῇ τοῦ Νεφθαλείμ· μέρος δὲ αὐτῆς ἔθνη κατώκουν ἀλλόφυλα. Καὶ δοκεῖ μὲν ἡ τῶν προφη τικῶν τούτων ῥητῶν σύνταξις δυσχερής, διά τε τὸ ἐλλείπειν τινά. καὶ διὰ τὸ ἀγνοεῖσθαι τὴν ἔν νοιαν αὐτῶν. Ἐγὼ δὲ ταύτην ἀπὸ τῆς προφητ τικῆς βίβλου διαγνούς, ἔγνων, πως χρή ταῦτα συντάττειν. Προσήκει γὰρ οὕτως. Ο γῆ τοῦ Ζα βουλὼν! καὶ ὦ γῆ τοῦ Νεφθαλείμ! λέγει δὲ τὴν Γαλιλαίαν, ὡς εἴρηται· καὶ, ὦ οἱ κατὰ τὴν ἰδὲν τῆς θαλάσσης, τουτέστιν, οἱ παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας οἰκοῦντες· καὶ ὦ οἱ πέραν τοῦ Ἰορδάνου! καὶ ὦ Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν! ἐκάλεσε δὲ Γαλιλαίαν τῶν ἐθνῶν, τὸ μέρος τῆς Γαλιλαίας, δ τὰ ἔθνη κατῴκουν· εἶτα, ἐπισυνάψας πάντας τοὺς ἐν τοῖς δηλωθεῖσι τόποις, εὐηγελίσατο τὰ σωτήρια, εἰπών· ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει, 188 φως μέγα, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ σκότος μὲν ὠν μασε, τὴν πλάνην. Ἐπλανῶντο γὰρ Ἰουδαῖοι μὲν περὶ τὰς Γραφάς, τὰ ἔθνη δὲ περὶ τὸ σέβας. Φῶς δὲ μέγα, τὸν Χριστὸν, ὃς ἀλλαχοῦ φῶς ἀλη θινὸν προσηγόρευται. Καὶ γὰρ αὐτὸς τούτους ἐξ. ήγαγεν ἐκ τῆς πλάνης, δίκην φωτὸς αὐτοῖς ἐπιλάμ ψας. Εἶτα πάλιν ἐφηρμήνευσε τὸ τοιοῦτον σκότης, Χώραν θανάτου καὶ σκιὰν θανάτου τοῦτο καλέ σας. Ωσπερ γὰς τοῦ σωματικοῦ θανάτου χώρα καὶ σκιὰ ὁ τάφος ἐστί· χώρα μὲν, ὡς τόπος· σκιὰ δὲ, ὡς σκότος· σκότος γὰρ ἡ σκιά· οὕτω καὶ τοῦ ψυχι κοῦ θανάτου χώρα καὶ σκιά, ἡ πλάνη ἐκείνη ἦν· χώρα μέν, ὡς τρόπον τάφου συνέχουσα τοὺς ἐμπε πτωκότας αὐτῇ νενεκρωμένους εἰς αἴσθησιν ἀληθείας σκιὰ δὲ, ὡς σκοτίζουσα αὐτούς. Εἰ δὲ μὴ ἀκέραια τὰ προφητικὰ τέθεικε ρητά, μὴ θαυ μάσῃ;. Χρὴ γὰρ καθολικῶς γινώσκειν, ὅτι οἱ εὐαγγελισταί ποτὲ μὲν ἀκεραίων τῶν ῥητῶν ἀπομνημονεύουσι, ποτὲ δὲ, ἐπιτέμνουσιν αὐτὰ, ποτὲ δὲ τὴν μὲν τῶν ῥητῶν διάνοιαν ολόκληρος ἀποσώζουσι, λέξεις δέ τινας ἀπαρατηρήτως ὑπαλλάττουσιν, ὅταν οὐδέν τι μέλλοι τῷ λόγῳ τοῦτο δυμαίνεσθαι. Varia lectiones et notæ. Sicut uterque codex etiam in textu, pro vulgari εἶδε. Δt omittit A. Διδάσκειν μιο γινώσκειν Α. Μνημονεύουσι Α.

(ΚΕΦ Δ'.) Περὶ τῆς διδασκαλίας τοῦ Σωτῆρος. Από τότε – οὐρανῶν. Τοῦτο πρὸ τοῦ Σωτῆρος ὁ Ἰωάννης ἐκήρυξεν. "Αρχεται δὲ καὶ ὁ Χριστὸς ἐνα τεῦθεν, ἵνα δείξῃ, ὅτι προοίμιον αὐτοῦ ἦν ὁ Ἰωάννην, καὶ δει οὐκ ἔστιν οὗτος ἐναντίος ἐκείνῳ. Καὶ γὰρ ἔδει πρῶτον ἄλλον μαρτυρῆσαι περὶ αὐτοῦ, καὶ τότε αὐτὸν ἐλθεῖν. Τινὲς δὲ λέγουσιν, ὅτι δοκεῖ μὲν ὁ Χριστὸς τὰ αὐτὰ τῷ Ἰωάννῃ κηρύσσειν, οἷον τὸ Μετανοεῖτε, καὶ τὸ Ἡγγικεν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, οὐκ ἔστι δέ. Ο μὲν γὰρ Ιωάννης, Μεσ τανοεῖτε, ἔλεγεν, ἐφ᾽ οἷς ἡμαρτήκατε· ὁ δὲ Χριστις, Μετανοεῖτε, ἀντὶ τοῦ, Μεταβάλλεσθε ἀπὸ τῆς παλαιᾶς ἐπὶ τὴν καινήν. Καὶ παράγουσι μάρτυρα τὸν Μάρκον, προσθέντα τό· καὶ πιστεύετε ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. Καὶ ὁ μὲν Ἰωάννης, φασί, βασιλείαν εὐρανῶν, τὸν Χριστὸν ὠνόμασεν· ὁ δὲ Χριστὸς τὴν οὐράνιον καὶ ἀγγελικὴν πολιτείαν, ἦν αὐτὸς Εμελίς νομοθετεῖν, ὡς προειρήκαμεν. Ο μέντοι Μάρκος, ἀντὶ τοῦ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν, Η βασιλεία τοῦ Θεοῦ εἶπε. Καὶ νοεῖται ὅτι, ὅτι ἤγγικεν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἵνα βασιλεύσῃ τῶν πιστευόν των Τῶν μὲν γὰρ ἀπίστων φύσει ἐστὶ βασιλεὺς ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος· τῶν δὲ πιστευόντων, καὶ φύσει καὶ προαιρέσει, εκουσίως δεχομένων τὸ ὑπ' αὐτοῦ βασιλεύεσθαι. Περιπατῶν — αὐτῷ. Ματθαῖος μὲν ἐνταῦθά φησιν, ὅτι μετὰ τὸ παραδοθῆναι τὸν Ιωάννην ἠκολούΘησαν οὗτοι τῷ Ἰησοῦ· ὁ δ᾽ εὐαγγελιστής Ιωάννης μάλλον, ὅτι πρὸ τοῦ παραδοθῆναι. Καὶ Ματθαῖος μὲν εἶπεν, ὅτι καὶ ἀμφοτέρους ὁ Ἰησοῦς ἐκάλεσεν· ὁ δὲ Ιωάννης, ὅτι τὸν μὲν Ανδρέαν, ὁ Ἰησοῦς, τὸν δὲ Πέτρον, ὁ ᾿Ανδρέα;. Οθεν φανερόν, ότι δευτέρα αὕτη ἡ κλῆσις ἦν. Καὶ γὰρ ἀκολουθήσαντες αὐτῷ, πρὸ τοῦ παραδοθῆναι τὸν Ἰωάννην, ἐπανῆλθον πάλιν εἰ; τὴν ἰδίαν πατρίδα, καὶ τὴν προτέραν τέχνην με το σχειρίζοντο, ἅτε τὸν μὲν Ιωάννην ιδόντες παραδοθέντα, τὴν δὲ Ἰησοῦν ἀναχωρήσαντα. Λοιπὸν οὖν ὁ Χριστὸς, ἐνδοὺς αὐτοῖς τὸ πρῶτον, ἔρχεται πάλιν ἀνακτησόμενος καὶ κελεύει ἀκολουθεῖν, ἵνα, ἀνθ' ὧν εἶχαν δικτύων, λαβόντες παρ' αὐτοῦ τὴν λογικὴν σαγήνην, καὶ βάλλοντες εἰς τὴν θάλασσαν τοῦ βίου, τοὺς ἀνθρώπους θηρεύσωσιν, ἀντὶ τῶν ἰχθύων. Σκόπει δὲ, τῶς εὐθέως ὑπήκουσαν, καὶ ἀφῆκαν ἃ εἶχον, μηδέν τι προφασισάμενοι. Καὶ γὰρ οὕτως ὁ Χριστὸς βούλεται, παντὸς ἀναγκαίου προτιμὴν τὸ ἀκολουθεῖν αὐτῷ. Δεῦτε δὲ, ὀπίσω μου, εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, ᾿Ακολουθήσατέ μοι. [Αδελφοί δύο, γεγόνασι πρώτη κλήσις τῷ Χριστῷ, διδάσκοντι καὶ διὰ τούτου τὸ προσήκειν ἀδελφικῶς πολιτεύεσθαι, καὶ ἀδελφὰ φρονεῖν, τοὺς μαθητευομένους αὐτῷ. ] CAP. IV. (CAP. 1V.) De doctrina Christi. Vers. 17. Εx eo tempore cœlorum. Hæc ante Salvatorem Joannes prædicavit. Incipit autem etiam inde Christus, ut ostendat principium suum fuisse Joannem, et nequaquam illi contrarium esse. Opera pretium enim erat, ut priinum alius de eo ferret testimonium, et tunc veniret ipse. Quidam autem dicunt, videri quidem eadem prædicare Christum, quæ Joannes, puta: Resipiscite, et instal regnum cœlorum, non tamen ita esse. Joaunes siquidem dixit: Resipiscite, propter peccata in quibus offendistis. Christus vero: Resipiscite, ut transferri mereamini a veteri Testamento (ee) in novum. Et Marcum pro teste adducunt, qui addit: Et credits Evangelio ". Et Joannes, inquiunt, Christum vocavit regnum cœlorum. Christus autem cœlestem angelicamque politiam, quam ¡pre conditurus erat, vt prædiximus. Marcus sane pro Regno coelorum dixit, Regnum Dei ". Intelligitur præterea regnum Dei instare, ut super credentes regnet. Siquidem incredulorum natura Rex est Filius Dei et Verbum, credentium vero utroque modo, natura videlicet et voluntate, cum sponte gubernationem ejus suscipiant. Vers. 18. Ambulans V. 20. Eum. Matthæus quidem in hoc loco dicit, postquam traditus est Joannes hos esse Christum seculos. Evangelista vero Joannes, quod potius antequam traderetur”, Præterea Matthaeus asserit simul utrumque vocasse Jesum; Joannes autem, quod Andream quidem Jesus, Petrum vero Andreas vocaverit. Unde manifestum est hanc secundam fuisse vocationem. Etenim cum eum secuti fuissent ante Joannis traditionem, rursum ad patriam reversi sunt, artemque priorem exercuerunt: utpote videntes Joannem quidem traditum esse, Jesum vero secessisse. Postmodum igitur Christus, primum eis factum Ignoscens, venit ut rursum eos recuperet: jubetque ut sequantur, et pro retibus quæ possidebant, sumant ab eo rationalem sagenam: et in mare szculi mittentes, pru piscibus homines capiant. Εt vide quomodo statim, his quæ possidebant relictis obedierunt, nihil tergiversantes. Ita nempe vult Christus, ut cuivis necessitati suus præponatur discipulatus. Dixit autem: Venite post me, hoc est, Seqnimini me. Fratres fuerunt, qui primum a Christo docente vocati sunt: tum quia huic convenit fraterno modo gubernare tum quia fraterno modo sapere oporteat eos qui ab ipso docentur. 10 Marc. 1, 15. το Ibid. 17 Juall. 1, 35 song. Varia lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. Καὶ Λόγος ὁ Υἱός. Α. θηρεύωσιν. Β. (cc) Testamento. Vix putem, Διαθήκης repertum csse ab Hentenio in codice. Malim equidem intelligere πολιτείας, quod paulo inferius legitur.

(ΚΕΦ Δ'.) Περὶ τῆς διδασκαλίας τοῦ Σωτῆρος. Από τότε – οὐρανῶν. Τοῦτο πρὸ τοῦ Σωτῆρος ὁ Ἰωάννης ἐκήρυξεν. "Αρχεται δὲ καὶ ὁ Χριστὸς ἐνα τεῦθεν, ἵνα δείξῃ, ὅτι προοίμιον αὐτοῦ ἦν ὁ Ἰωάννην, καὶ δει οὐκ ἔστιν οὗτος ἐναντίος ἐκείνῳ. Καὶ γὰρ ἔδει πρῶτον ἄλλον μαρτυρῆσαι περὶ αὐτοῦ, καὶ τότε αὐτὸν ἐλθεῖν. Τινὲς δὲ λέγουσιν, ὅτι δοκεῖ μὲν ὁ Χριστὸς τὰ αὐτὰ τῷ Ἰωάννῃ κηρύσσειν, οἷον τὸ Μετανοεῖτε, καὶ τὸ Ἡγγικεν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, οὐκ ἔστι δέ. Ο μὲν γὰρ Ιωάννης, Μεσ τανοεῖτε, ἔλεγεν, ἐφ᾽ οἷς ἡμαρτήκατε· ὁ δὲ Χριστις, Μετανοεῖτε, ἀντὶ τοῦ, Μεταβάλλεσθε ἀπὸ τῆς παλαιᾶς ἐπὶ τὴν καινήν. Καὶ παράγουσι μάρτυρα τὸν Μάρκον, προσθέντα τό· καὶ πιστεύετε ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. Καὶ ὁ μὲν Ἰωάννης, φασί, βασιλείαν εὐρανῶν, τὸν Χριστὸν ὠνόμασεν· ὁ δὲ Χριστὸς τὴν οὐράνιον καὶ ἀγγελικὴν πολιτείαν, ἦν αὐτὸς Εμελίς νομοθετεῖν, ὡς προειρήκαμεν. Ο μέντοι Μάρκος, ἀντὶ τοῦ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν, Η βασιλεία τοῦ Θεοῦ εἶπε. Καὶ νοεῖται ὅτι, ὅτι ἤγγικεν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἵνα βασιλεύσῃ τῶν πιστευόν των Τῶν μὲν γὰρ ἀπίστων φύσει ἐστὶ βασιλεὺς ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος· τῶν δὲ πιστευόντων, καὶ φύσει καὶ προαιρέσει, εκουσίως δεχομένων τὸ ὑπ' αὐτοῦ βασιλεύεσθαι. Περιπατῶν — αὐτῷ. Ματθαῖος μὲν ἐνταῦθά φησιν, ὅτι μετὰ τὸ παραδοθῆναι τὸν Ιωάννην ἠκολούΘησαν οὗτοι τῷ Ἰησοῦ· ὁ δ᾽ εὐαγγελιστής Ιωάννης μάλλον, ὅτι πρὸ τοῦ παραδοθῆναι. Καὶ Ματθαῖος μὲν εἶπεν, ὅτι καὶ ἀμφοτέρους ὁ Ἰησοῦς ἐκάλεσεν· ὁ δὲ Ιωάννης, ὅτι τὸν μὲν Ανδρέαν, ὁ Ἰησοῦς, τὸν δὲ Πέτρον, ὁ ᾿Ανδρέα;. Οθεν φανερόν, ότι δευτέρα αὕτη ἡ κλῆσις ἦν. Καὶ γὰρ ἀκολουθήσαντες αὐτῷ, πρὸ τοῦ παραδοθῆναι τὸν Ἰωάννην, ἐπανῆλθον πάλιν εἰ; τὴν ἰδίαν πατρίδα, καὶ τὴν προτέραν τέχνην με το σχειρίζοντο, ἅτε τὸν μὲν Ιωάννην ιδόντες παραδοθέντα, τὴν δὲ Ἰησοῦν ἀναχωρήσαντα. Λοιπὸν οὖν ὁ Χριστὸς, ἐνδοὺς αὐτοῖς τὸ πρῶτον, ἔρχεται πάλιν ἀνακτησόμενος καὶ κελεύει ἀκολουθεῖν, ἵνα, ἀνθ' ὧν εἶχαν δικτύων, λαβόντες παρ' αὐτοῦ τὴν λογικὴν σαγήνην, καὶ βάλλοντες εἰς τὴν θάλασσαν τοῦ βίου, τοὺς ἀνθρώπους θηρεύσωσιν, ἀντὶ τῶν ἰχθύων. Σκόπει δὲ, τῶς εὐθέως ὑπήκουσαν, καὶ ἀφῆκαν ἃ εἶχον, μηδέν τι προφασισάμενοι. Καὶ γὰρ οὕτως ὁ Χριστὸς βούλεται, παντὸς ἀναγκαίου προτιμὴν τὸ ἀκολουθεῖν αὐτῷ. Δεῦτε δὲ, ὀπίσω μου, εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, ᾿Ακολουθήσατέ μοι. [Αδελφοί δύο, γεγόνασι πρώτη κλήσις τῷ Χριστῷ, διδάσκοντι καὶ διὰ τούτου τὸ προσήκειν ἀδελφικῶς πολιτεύεσθαι, καὶ ἀδελφὰ φρονεῖν, τοὺς μαθητευομένους αὐτῷ. ] CAP. IV. (CAP. 1V.) De doctrina Christi. Vers. 17. Εx eo tempore cœlorum. Hæc ante Salvatorem Joannes prædicavit. Incipit autem etiam inde Christus, ut ostendat principium suum fuisse Joannem, et nequaquam illi contrarium esse. Opera pretium enim erat, ut priinum alius de eo ferret testimonium, et tunc veniret ipse. Quidam autem dicunt, videri quidem eadem prædicare Christum, quæ Joannes, puta: Resipiscite, et instal regnum cœlorum, non tamen ita esse. Joaunes siquidem dixit: Resipiscite, propter peccata in quibus offendistis. Christus vero: Resipiscite, ut transferri mereamini a veteri Testamento (ee) in novum. Et Marcum pro teste adducunt, qui addit: Et credits Evangelio ". Et Joannes, inquiunt, Christum vocavit regnum cœlorum. Christus autem cœlestem angelicamque politiam, quam ¡pre conditurus erat, vt prædiximus. Marcus sane pro Regno coelorum dixit, Regnum Dei ". Intelligitur præterea regnum Dei instare, ut super credentes regnet. Siquidem incredulorum natura Rex est Filius Dei et Verbum, credentium vero utroque modo, natura videlicet et voluntate, cum sponte gubernationem ejus suscipiant. Vers. 18. Ambulans V. 20. Eum. Matthæus quidem in hoc loco dicit, postquam traditus est Joannes hos esse Christum seculos. Evangelista vero Joannes, quod potius antequam traderetur”, Præterea Matthaeus asserit simul utrumque vocasse Jesum; Joannes autem, quod Andream quidem Jesus, Petrum vero Andreas vocaverit. Unde manifestum est hanc secundam fuisse vocationem. Etenim cum eum secuti fuissent ante Joannis traditionem, rursum ad patriam reversi sunt, artemque priorem exercuerunt: utpote videntes Joannem quidem traditum esse, Jesum vero secessisse. Postmodum igitur Christus, primum eis factum Ignoscens, venit ut rursum eos recuperet: jubetque ut sequantur, et pro retibus quæ possidebant, sumant ab eo rationalem sagenam: et in mare szculi mittentes, pru piscibus homines capiant. Εt vide quomodo statim, his quæ possidebant relictis obedierunt, nihil tergiversantes. Ita nempe vult Christus, ut cuivis necessitati suus præponatur discipulatus. Dixit autem: Venite post me, hoc est, Seqnimini me. Fratres fuerunt, qui primum a Christo docente vocati sunt: tum quia huic convenit fraterno modo gubernare tum quia fraterno modo sapere oporteat eos qui ab ipso docentur. 10 Marc. 1, 15. το Ibid. 17 Juall. 1, 35 song. Varia lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. Καὶ Λόγος ὁ Υἱός. Α. θηρεύωσιν. Β. (cc) Testamento. Vix putem, Διαθήκης repertum csse ab Hentenio in codice. Malim equidem intelligere πολιτείας, quod paulo inferius legitur.

(ΚΕΦ Δ'.) Περὶ τῆς διδασκαλίας τοῦ Σωτῆρος. Από τότε – οὐρανῶν. Τοῦτο πρὸ τοῦ Σωτῆρος ὁ Ἰωάννης ἐκήρυξεν. "Αρχεται δὲ καὶ ὁ Χριστὸς ἐνα τεῦθεν, ἵνα δείξῃ, ὅτι προοίμιον αὐτοῦ ἦν ὁ Ἰωάννην, καὶ δει οὐκ ἔστιν οὗτος ἐναντίος ἐκείνῳ. Καὶ γὰρ ἔδει πρῶτον ἄλλον μαρτυρῆσαι περὶ αὐτοῦ, καὶ τότε αὐτὸν ἐλθεῖν. Τινὲς δὲ λέγουσιν, ὅτι δοκεῖ μὲν ὁ Χριστὸς τὰ αὐτὰ τῷ Ἰωάννῃ κηρύσσειν, οἷον τὸ Μετανοεῖτε, καὶ τὸ Ἡγγικεν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, οὐκ ἔστι δέ. Ο μὲν γὰρ Ιωάννης, Μεσ τανοεῖτε, ἔλεγεν, ἐφ᾽ οἷς ἡμαρτήκατε· ὁ δὲ Χριστις, Μετανοεῖτε, ἀντὶ τοῦ, Μεταβάλλεσθε ἀπὸ τῆς παλαιᾶς ἐπὶ τὴν καινήν. Καὶ παράγουσι μάρτυρα τὸν Μάρκον, προσθέντα τό· καὶ πιστεύετε ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. Καὶ ὁ μὲν Ἰωάννης, φασί, βασιλείαν εὐρανῶν, τὸν Χριστὸν ὠνόμασεν· ὁ δὲ Χριστὸς τὴν οὐράνιον καὶ ἀγγελικὴν πολιτείαν, ἦν αὐτὸς Εμελίς νομοθετεῖν, ὡς προειρήκαμεν. Ο μέντοι Μάρκος, ἀντὶ τοῦ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν, Η βασιλεία τοῦ Θεοῦ εἶπε. Καὶ νοεῖται ὅτι, ὅτι ἤγγικεν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἵνα βασιλεύσῃ τῶν πιστευόν των Τῶν μὲν γὰρ ἀπίστων φύσει ἐστὶ βασιλεὺς ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος· τῶν δὲ πιστευόντων, καὶ φύσει καὶ προαιρέσει, εκουσίως δεχομένων τὸ ὑπ' αὐτοῦ βασιλεύεσθαι. Περιπατῶν — αὐτῷ. Ματθαῖος μὲν ἐνταῦθά φησιν, ὅτι μετὰ τὸ παραδοθῆναι τὸν Ιωάννην ἠκολούΘησαν οὗτοι τῷ Ἰησοῦ· ὁ δ᾽ εὐαγγελιστής Ιωάννης μάλλον, ὅτι πρὸ τοῦ παραδοθῆναι. Καὶ Ματθαῖος μὲν εἶπεν, ὅτι καὶ ἀμφοτέρους ὁ Ἰησοῦς ἐκάλεσεν· ὁ δὲ Ιωάννης, ὅτι τὸν μὲν Ανδρέαν, ὁ Ἰησοῦς, τὸν δὲ Πέτρον, ὁ ᾿Ανδρέα;. Οθεν φανερόν, ότι δευτέρα αὕτη ἡ κλῆσις ἦν. Καὶ γὰρ ἀκολουθήσαντες αὐτῷ, πρὸ τοῦ παραδοθῆναι τὸν Ἰωάννην, ἐπανῆλθον πάλιν εἰ; τὴν ἰδίαν πατρίδα, καὶ τὴν προτέραν τέχνην με το σχειρίζοντο, ἅτε τὸν μὲν Ιωάννην ιδόντες παραδοθέντα, τὴν δὲ Ἰησοῦν ἀναχωρήσαντα. Λοιπὸν οὖν ὁ Χριστὸς, ἐνδοὺς αὐτοῖς τὸ πρῶτον, ἔρχεται πάλιν ἀνακτησόμενος καὶ κελεύει ἀκολουθεῖν, ἵνα, ἀνθ' ὧν εἶχαν δικτύων, λαβόντες παρ' αὐτοῦ τὴν λογικὴν σαγήνην, καὶ βάλλοντες εἰς τὴν θάλασσαν τοῦ βίου, τοὺς ἀνθρώπους θηρεύσωσιν, ἀντὶ τῶν ἰχθύων. Σκόπει δὲ, τῶς εὐθέως ὑπήκουσαν, καὶ ἀφῆκαν ἃ εἶχον, μηδέν τι προφασισάμενοι. Καὶ γὰρ οὕτως ὁ Χριστὸς βούλεται, παντὸς ἀναγκαίου προτιμὴν τὸ ἀκολουθεῖν αὐτῷ. Δεῦτε δὲ, ὀπίσω μου, εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, ᾿Ακολουθήσατέ μοι. [Αδελφοί δύο, γεγόνασι πρώτη κλήσις τῷ Χριστῷ, διδάσκοντι καὶ διὰ τούτου τὸ προσήκειν ἀδελφικῶς πολιτεύεσθαι, καὶ ἀδελφὰ φρονεῖν, τοὺς μαθητευομένους αὐτῷ. ] CAP. IV. (CAP. 1V.) De doctrina Christi. Vers. 17. Εx eo tempore cœlorum. Hæc ante Salvatorem Joannes prædicavit. Incipit autem etiam inde Christus, ut ostendat principium suum fuisse Joannem, et nequaquam illi contrarium esse. Opera pretium enim erat, ut priinum alius de eo ferret testimonium, et tunc veniret ipse. Quidam autem dicunt, videri quidem eadem prædicare Christum, quæ Joannes, puta: Resipiscite, et instal regnum cœlorum, non tamen ita esse. Joaunes siquidem dixit: Resipiscite, propter peccata in quibus offendistis. Christus vero: Resipiscite, ut transferri mereamini a veteri Testamento (ee) in novum. Et Marcum pro teste adducunt, qui addit: Et credits Evangelio ". Et Joannes, inquiunt, Christum vocavit regnum cœlorum. Christus autem cœlestem angelicamque politiam, quam ¡pre conditurus erat, vt prædiximus. Marcus sane pro Regno coelorum dixit, Regnum Dei ". Intelligitur præterea regnum Dei instare, ut super credentes regnet. Siquidem incredulorum natura Rex est Filius Dei et Verbum, credentium vero utroque modo, natura videlicet et voluntate, cum sponte gubernationem ejus suscipiant. Vers. 18. Ambulans V. 20. Eum. Matthæus quidem in hoc loco dicit, postquam traditus est Joannes hos esse Christum seculos. Evangelista vero Joannes, quod potius antequam traderetur”, Præterea Matthaeus asserit simul utrumque vocasse Jesum; Joannes autem, quod Andream quidem Jesus, Petrum vero Andreas vocaverit. Unde manifestum est hanc secundam fuisse vocationem. Etenim cum eum secuti fuissent ante Joannis traditionem, rursum ad patriam reversi sunt, artemque priorem exercuerunt: utpote videntes Joannem quidem traditum esse, Jesum vero secessisse. Postmodum igitur Christus, primum eis factum Ignoscens, venit ut rursum eos recuperet: jubetque ut sequantur, et pro retibus quæ possidebant, sumant ab eo rationalem sagenam: et in mare szculi mittentes, pru piscibus homines capiant. Εt vide quomodo statim, his quæ possidebant relictis obedierunt, nihil tergiversantes. Ita nempe vult Christus, ut cuivis necessitati suus præponatur discipulatus. Dixit autem: Venite post me, hoc est, Seqnimini me. Fratres fuerunt, qui primum a Christo docente vocati sunt: tum quia huic convenit fraterno modo gubernare tum quia fraterno modo sapere oporteat eos qui ab ipso docentur. 10 Marc. 1, 15. το Ibid. 17 Juall. 1, 35 song. Varia lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. Καὶ Λόγος ὁ Υἱός. Α. θηρεύωσιν. Β. (cc) Testamento. Vix putem, Διαθήκης repertum csse ab Hentenio in codice. Malim equidem intelligere πολιτείας, quod paulo inferius legitur.

(ΚΕΦ Δ'.) Περὶ τῆς διδασκαλίας τοῦ Σωτῆρος. Από τότε – οὐρανῶν. Τοῦτο πρὸ τοῦ Σωτῆρος ὁ Ἰωάννης ἐκήρυξεν. "Αρχεται δὲ καὶ ὁ Χριστὸς ἐνα τεῦθεν, ἵνα δείξῃ, ὅτι προοίμιον αὐτοῦ ἦν ὁ Ἰωάννην, καὶ δει οὐκ ἔστιν οὗτος ἐναντίος ἐκείνῳ. Καὶ γὰρ ἔδει πρῶτον ἄλλον μαρτυρῆσαι περὶ αὐτοῦ, καὶ τότε αὐτὸν ἐλθεῖν. Τινὲς δὲ λέγουσιν, ὅτι δοκεῖ μὲν ὁ Χριστὸς τὰ αὐτὰ τῷ Ἰωάννῃ κηρύσσειν, οἷον τὸ Μετανοεῖτε, καὶ τὸ Ἡγγικεν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, οὐκ ἔστι δέ. Ο μὲν γὰρ Ιωάννης, Μεσ τανοεῖτε, ἔλεγεν, ἐφ᾽ οἷς ἡμαρτήκατε· ὁ δὲ Χριστις, Μετανοεῖτε, ἀντὶ τοῦ, Μεταβάλλεσθε ἀπὸ τῆς παλαιᾶς ἐπὶ τὴν καινήν. Καὶ παράγουσι μάρτυρα τὸν Μάρκον, προσθέντα τό· καὶ πιστεύετε ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. Καὶ ὁ μὲν Ἰωάννης, φασί, βασιλείαν εὐρανῶν, τὸν Χριστὸν ὠνόμασεν· ὁ δὲ Χριστὸς τὴν οὐράνιον καὶ ἀγγελικὴν πολιτείαν, ἦν αὐτὸς Εμελίς νομοθετεῖν, ὡς προειρήκαμεν. Ο μέντοι Μάρκος, ἀντὶ τοῦ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν, Η βασιλεία τοῦ Θεοῦ εἶπε. Καὶ νοεῖται ὅτι, ὅτι ἤγγικεν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἵνα βασιλεύσῃ τῶν πιστευόν των Τῶν μὲν γὰρ ἀπίστων φύσει ἐστὶ βασιλεὺς ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος· τῶν δὲ πιστευόντων, καὶ φύσει καὶ προαιρέσει, εκουσίως δεχομένων τὸ ὑπ' αὐτοῦ βασιλεύεσθαι. Περιπατῶν — αὐτῷ. Ματθαῖος μὲν ἐνταῦθά φησιν, ὅτι μετὰ τὸ παραδοθῆναι τὸν Ιωάννην ἠκολούΘησαν οὗτοι τῷ Ἰησοῦ· ὁ δ᾽ εὐαγγελιστής Ιωάννης μάλλον, ὅτι πρὸ τοῦ παραδοθῆναι. Καὶ Ματθαῖος μὲν εἶπεν, ὅτι καὶ ἀμφοτέρους ὁ Ἰησοῦς ἐκάλεσεν· ὁ δὲ Ιωάννης, ὅτι τὸν μὲν Ανδρέαν, ὁ Ἰησοῦς, τὸν δὲ Πέτρον, ὁ ᾿Ανδρέα;. Οθεν φανερόν, ότι δευτέρα αὕτη ἡ κλῆσις ἦν. Καὶ γὰρ ἀκολουθήσαντες αὐτῷ, πρὸ τοῦ παραδοθῆναι τὸν Ἰωάννην, ἐπανῆλθον πάλιν εἰ; τὴν ἰδίαν πατρίδα, καὶ τὴν προτέραν τέχνην με το σχειρίζοντο, ἅτε τὸν μὲν Ιωάννην ιδόντες παραδοθέντα, τὴν δὲ Ἰησοῦν ἀναχωρήσαντα. Λοιπὸν οὖν ὁ Χριστὸς, ἐνδοὺς αὐτοῖς τὸ πρῶτον, ἔρχεται πάλιν ἀνακτησόμενος καὶ κελεύει ἀκολουθεῖν, ἵνα, ἀνθ' ὧν εἶχαν δικτύων, λαβόντες παρ' αὐτοῦ τὴν λογικὴν σαγήνην, καὶ βάλλοντες εἰς τὴν θάλασσαν τοῦ βίου, τοὺς ἀνθρώπους θηρεύσωσιν, ἀντὶ τῶν ἰχθύων. Σκόπει δὲ, τῶς εὐθέως ὑπήκουσαν, καὶ ἀφῆκαν ἃ εἶχον, μηδέν τι προφασισάμενοι. Καὶ γὰρ οὕτως ὁ Χριστὸς βούλεται, παντὸς ἀναγκαίου προτιμὴν τὸ ἀκολουθεῖν αὐτῷ. Δεῦτε δὲ, ὀπίσω μου, εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, ᾿Ακολουθήσατέ μοι. [Αδελφοί δύο, γεγόνασι πρώτη κλήσις τῷ Χριστῷ, διδάσκοντι καὶ διὰ τούτου τὸ προσήκειν ἀδελφικῶς πολιτεύεσθαι, καὶ ἀδελφὰ φρονεῖν, τοὺς μαθητευομένους αὐτῷ. ] CAP. IV. (CAP. 1V.) De doctrina Christi. Vers. 17. Εx eo tempore cœlorum. Hæc ante Salvatorem Joannes prædicavit. Incipit autem etiam inde Christus, ut ostendat principium suum fuisse Joannem, et nequaquam illi contrarium esse. Opera pretium enim erat, ut priinum alius de eo ferret testimonium, et tunc veniret ipse. Quidam autem dicunt, videri quidem eadem prædicare Christum, quæ Joannes, puta: Resipiscite, et instal regnum cœlorum, non tamen ita esse. Joaunes siquidem dixit: Resipiscite, propter peccata in quibus offendistis. Christus vero: Resipiscite, ut transferri mereamini a veteri Testamento (ee) in novum. Et Marcum pro teste adducunt, qui addit: Et credits Evangelio ". Et Joannes, inquiunt, Christum vocavit regnum cœlorum. Christus autem cœlestem angelicamque politiam, quam ¡pre conditurus erat, vt prædiximus. Marcus sane pro Regno coelorum dixit, Regnum Dei ". Intelligitur præterea regnum Dei instare, ut super credentes regnet. Siquidem incredulorum natura Rex est Filius Dei et Verbum, credentium vero utroque modo, natura videlicet et voluntate, cum sponte gubernationem ejus suscipiant. Vers. 18. Ambulans V. 20. Eum. Matthæus quidem in hoc loco dicit, postquam traditus est Joannes hos esse Christum seculos. Evangelista vero Joannes, quod potius antequam traderetur”, Præterea Matthaeus asserit simul utrumque vocasse Jesum; Joannes autem, quod Andream quidem Jesus, Petrum vero Andreas vocaverit. Unde manifestum est hanc secundam fuisse vocationem. Etenim cum eum secuti fuissent ante Joannis traditionem, rursum ad patriam reversi sunt, artemque priorem exercuerunt: utpote videntes Joannem quidem traditum esse, Jesum vero secessisse. Postmodum igitur Christus, primum eis factum Ignoscens, venit ut rursum eos recuperet: jubetque ut sequantur, et pro retibus quæ possidebant, sumant ab eo rationalem sagenam: et in mare szculi mittentes, pru piscibus homines capiant. Εt vide quomodo statim, his quæ possidebant relictis obedierunt, nihil tergiversantes. Ita nempe vult Christus, ut cuivis necessitati suus præponatur discipulatus. Dixit autem: Venite post me, hoc est, Seqnimini me. Fratres fuerunt, qui primum a Christo docente vocati sunt: tum quia huic convenit fraterno modo gubernare tum quia fraterno modo sapere oporteat eos qui ab ipso docentur. 10 Marc. 1, 15. το Ibid. 17 Juall. 1, 35 song. Varia lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. Καὶ Λόγος ὁ Υἱός. Α. θηρεύωσιν. Β. (cc) Testamento. Vix putem, Διαθήκης repertum csse ab Hentenio in codice. Malim equidem intelligere πολιτείας, quod paulo inferius legitur.

Vers. 21. Et progressus . V. 22. Eium. Horuin quoque fidem intuere, qua patrem etiam despexerunt. Necesse enim est parentibus quoque præpo. nere Christuin. Neque parva virtutis ipsorum demonstratio est, quod paupertatem adeo facile tulerint, ac propriis manibus victum quæsierint, et mutuo inter se amore colligati fuerint, patrem quoque una secum habuerint, illique inservierint. Verisimile est autem, audisse eos a Petro et Andrea, promisisse Christumn, quod sequentes se, redderel hominum piscatores. Vers. 23. Ει synagogis eorum. In synagogis eorum docebat: partim quidem ut plures attraheret, partim vero ne quis dicere posset, quod rudes clanculo docens deciperet, palam non ausus docere. Vers. 23. Ει prædicans regui. Marcus vero scripsit: Regni Dei. ' Est autem Evangelium regni Dei, Novum Testamentum, utpote de regno Dei disputans, aut ad regnum Dei, ipsi obedientes inducens. Vers. 23. ΕΙ· populo. Nócv; quidem (pro quo nos morbum vertimus) est diutina perversio habitudinis corporis: Malaxia vero (quam diximus languorem) principium est laxationis corporis, morbi præænuntia. Et in corpore sanc ita est. Jo anima autem morbus quidem est peccati actus: languor vero inductio cogitationis ad actus consensum. Vers. 24. Divulgata - Syriam. Marcus vero dixit: Erivit autem rumor de eo in totam undique regionem Galilaæ finitimam ". Lucas vero: Εt egrediebatur sonus de eo in omnem locum finitimæ regionis **. Rumor autem et sonus significant famam ejus. Præterea quam dixit Matthæus Syriam, hanc cæteri Gali!ææ Gnitinam regionon appellaverunt. Dimanavit autem de eo fama, quod talia doceret qualia nunquam audivissent, et quod sermones miraculis confirmaret, quodque cum auctoritate doceret ac operaretur, sicut in Marco manifestius invenies. Καὶ προβὰς — αὐτῷ. Ορα καὶ τὴν τούτων πίστιν, δι' ἦν καὶ τοῦ Πατρός κατεφρόνησαν. Χρὴ γὰρ καὶ τῶν γονέων προτιμὴν τὸν Χριστόν. Οὐ μικρὰ δὲ ἀπόδειξις τῆς ἀρετῆς αὐτῶν, τὸ πενίαν φέρειν εὐκό. λω;, καὶ τὸ ἀπὸ τῶν οἰκείων τρέφεσθαι χειρῶν, καὶ τὸ συνδεδέσθαι ἀλλήλοις, καὶ τὸ τὸν Πατέρα μεθο ἑαυτῶν ἔχειν καὶ θεραπεύειν. Εἰκὸς δὲ, καὶ τούτους ἀκοῦσαι παρὰ Πέτρου καὶ ᾿Ανδρέου, ὅτι ὑπέσχετο ποιῆσαι τοὺς ἀκολουθοῦντας αὐτῷ, ἁλιεῖς ἀνθρώπων. Kal συναγωγαῖς αὐτῶν. Περιήγεν, ἀντὶ τοῦ, Περιήρχετο. Ἐν ταῖς συναγωγαῖς δὲ ἐδίδασκε· τοῦτο μὲν, ἵνα πλείονας ἐφελκύσηται· τοῦτο δὲ, ἵνα μηδείς ἔχοι λέγειν, ὅτι λάθρα διδάσκων τοὺς ἀμαθεῖς, ἐξαπατᾷ τούτους, μὴ θαῤῥῶν ἐν πλήθει διδάσκειν. Καὶ κηρύσσων -- βασιλείας. Ὁ δὲ Μάρκος, τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ ἔγραψεν. Εὐαγγέλιον δὲ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἡ Καινή Διαθήκη, ὡς περὶ τῆς βασ σιλείας τοῦ Θεοῦ διαλαμβάνουσα, ἢ ὡς εἰσάγουσα εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ τοὺς πειθομένους αὐτῇ. Καὶ — λαῷ. Νόσο; μέν ἐστι, ἡ χρονια παρατρική τῆς τοῦ σώματος ἕξεως· μαλακία δὲ, ἀρχὴ χαυνώ σεως σώματος, προάγγελος νόσου. Αλλ' οὕτω μὲν ἐπὶ σώματος. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς, νόσος μὲν, ἁμαρτίας ἐνέργεια· μαλακία δὲ, χαύνωσις λογισμού, πρὸς συγκατάθεσιν ενεργείας. Καὶ ἀπῆλθεν Συρίαν· 'Ο δὲ Μάρκος εἶπεν· Εξῆλθε δὲ ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ εὐθὺς εἰς ὅλην τὴν πε ρίχωρον τῆς Γαλιλαίας. Ὁ δὲ Λουκᾶς· Καὶ ἐξεπε ρεύετο ἦχος περὶ αὐτοῦ εἰς πάντα τόπον τῆς περιχώρου. Ακοὴν δὲ καὶ ἦχον, τὴν περὶ αὐτοῦ φήμην λέγουσιν. "Ην δὲ εἶπε Συρίαν ἡ Ματθαίος, ταύτην εἶπον οἱ ἄλλοι περίχωρον τῆς Γαλιλαία;· Απῆλθε δὲ ἡ περὶ αὐτοῦ ἀκοὴ, διότι τοιαῦτα ἐδίδασκεν, οἷα οὐδέποτε ἤκουσαν, καὶ ὅτι τοὺς λόγους ἐβεβαίου τοῖς θαύμασι, καὶ ὅτι ἐξουσιαστικῶς καὶ ἐδίδασκε, καὶ ἐθαυματούργει, ὡς εὑρήσεις φανερώ τερον ἐν τῷ Μάρκῳ. Kal ἐθεράπευσεν αὐτούς. Μετὰ τὸ, ποικίλαις νόσοις, στικτέον τελείαν. Βασάνους δὲ λέγει, τὰς ἀπὸ τῶν νόσων ἐδύνας. Ο δὲ σεληνιασμός πάθος Vers. 24. Et sanavit eos. Post verba illa, variis morbis, distinctio ponenda est. Tormina autem vocat morborum dolores. Lunatici vero tenentur affectione corruptorum humorum. Quia enim luna ὺ ἐστὶν ἀπὸ σεσηπότων χυμών συνιστάμενος. Ἐπεὶ cum ad plenum lumen devenerit, naturam habet per splendorem suum attractivam humorum, qui in corporibus sunt, fit ut hi tune turbentur. Frequens etenim ac pravus vapor ab ipsis elevatus, cerebrum dilaniat, hominemque contorquet; cumque hæc a luna patiantur, lunatici appellantur. Verum enr a nullo horum priusquam curaret, de Ade requisivit, quemadmodum postea fecit a plu18 Marc. 1, 14.”Ibid. 28 60 Luc. 1, 57. γὰρ ἡ σελήνη, πλησιφαής γινομένη, φύσιν έχει, διὰ τῆς ἐκεῖθεν πεμπομένης αὐγῆς ἀνασχεῖν τὰς ἐν τοῖς σώμασιν ὑγρότητας, ταράσσοντας τηνικαῦτα καὶ οὗτοι, καὶ λοιπὸν ἐξ αὐτῶν ἀτμὸς δριμὺς καὶ πονηρὸς ἀναφερόμενος, σπαράσσει τὸν ἐγκέφαλον, καὶ διαστρέφει τὸν ἄνθρωπον. Διότι δὲ ταῦτα πάσχου σιν ὑπὸ σελήνης, λέγεται σεληνιασμός. Διατί δὲ παρ' οὐδενὸς τούτων πρὸ τῆς θεραπείας οὐκ ἐπεζήτησε Varia lectiones et notæ. Quatuor priora vocabula non agnoscit Hen tenius. Δέ ριο γάρ Α.

Vers. 21. Et progressus . V. 22. Eium. Horuin quoque fidem intuere, qua patrem etiam despexerunt. Necesse enim est parentibus quoque præpo. nere Christuin. Neque parva virtutis ipsorum demonstratio est, quod paupertatem adeo facile tulerint, ac propriis manibus victum quæsierint, et mutuo inter se amore colligati fuerint, patrem quoque una secum habuerint, illique inservierint. Verisimile est autem, audisse eos a Petro et Andrea, promisisse Christumn, quod sequentes se, redderel hominum piscatores. Vers. 23. Ει synagogis eorum. In synagogis eorum docebat: partim quidem ut plures attraheret, partim vero ne quis dicere posset, quod rudes clanculo docens deciperet, palam non ausus docere. Vers. 23. Ει prædicans regui. Marcus vero scripsit: Regni Dei. ' Est autem Evangelium regni Dei, Novum Testamentum, utpote de regno Dei disputans, aut ad regnum Dei, ipsi obedientes inducens. Vers. 23. ΕΙ· populo. Nócv; quidem (pro quo nos morbum vertimus) est diutina perversio habitudinis corporis: Malaxia vero (quam diximus languorem) principium est laxationis corporis, morbi præænuntia. Et in corpore sanc ita est. Jo anima autem morbus quidem est peccati actus: languor vero inductio cogitationis ad actus consensum. Vers. 24. Divulgata - Syriam. Marcus vero dixit: Erivit autem rumor de eo in totam undique regionem Galilaæ finitimam ". Lucas vero: Εt egrediebatur sonus de eo in omnem locum finitimæ regionis **. Rumor autem et sonus significant famam ejus. Præterea quam dixit Matthæus Syriam, hanc cæteri Gali!ææ Gnitinam regionon appellaverunt. Dimanavit autem de eo fama, quod talia doceret qualia nunquam audivissent, et quod sermones miraculis confirmaret, quodque cum auctoritate doceret ac operaretur, sicut in Marco manifestius invenies. Καὶ προβὰς — αὐτῷ. Ορα καὶ τὴν τούτων πίστιν, δι' ἦν καὶ τοῦ Πατρός κατεφρόνησαν. Χρὴ γὰρ καὶ τῶν γονέων προτιμὴν τὸν Χριστόν. Οὐ μικρὰ δὲ ἀπόδειξις τῆς ἀρετῆς αὐτῶν, τὸ πενίαν φέρειν εὐκό. λω;, καὶ τὸ ἀπὸ τῶν οἰκείων τρέφεσθαι χειρῶν, καὶ τὸ συνδεδέσθαι ἀλλήλοις, καὶ τὸ τὸν Πατέρα μεθο ἑαυτῶν ἔχειν καὶ θεραπεύειν. Εἰκὸς δὲ, καὶ τούτους ἀκοῦσαι παρὰ Πέτρου καὶ ᾿Ανδρέου, ὅτι ὑπέσχετο ποιῆσαι τοὺς ἀκολουθοῦντας αὐτῷ, ἁλιεῖς ἀνθρώπων. Kal συναγωγαῖς αὐτῶν. Περιήγεν, ἀντὶ τοῦ, Περιήρχετο. Ἐν ταῖς συναγωγαῖς δὲ ἐδίδασκε· τοῦτο μὲν, ἵνα πλείονας ἐφελκύσηται· τοῦτο δὲ, ἵνα μηδείς ἔχοι λέγειν, ὅτι λάθρα διδάσκων τοὺς ἀμαθεῖς, ἐξαπατᾷ τούτους, μὴ θαῤῥῶν ἐν πλήθει διδάσκειν. Καὶ κηρύσσων -- βασιλείας. Ὁ δὲ Μάρκος, τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ ἔγραψεν. Εὐαγγέλιον δὲ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἡ Καινή Διαθήκη, ὡς περὶ τῆς βασ σιλείας τοῦ Θεοῦ διαλαμβάνουσα, ἢ ὡς εἰσάγουσα εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ τοὺς πειθομένους αὐτῇ. Καὶ — λαῷ. Νόσο; μέν ἐστι, ἡ χρονια παρατρική τῆς τοῦ σώματος ἕξεως· μαλακία δὲ, ἀρχὴ χαυνώ σεως σώματος, προάγγελος νόσου. Αλλ' οὕτω μὲν ἐπὶ σώματος. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς, νόσος μὲν, ἁμαρτίας ἐνέργεια· μαλακία δὲ, χαύνωσις λογισμού, πρὸς συγκατάθεσιν ενεργείας. Καὶ ἀπῆλθεν Συρίαν· 'Ο δὲ Μάρκος εἶπεν· Εξῆλθε δὲ ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ εὐθὺς εἰς ὅλην τὴν πε ρίχωρον τῆς Γαλιλαίας. Ὁ δὲ Λουκᾶς· Καὶ ἐξεπε ρεύετο ἦχος περὶ αὐτοῦ εἰς πάντα τόπον τῆς περιχώρου. Ακοὴν δὲ καὶ ἦχον, τὴν περὶ αὐτοῦ φήμην λέγουσιν. "Ην δὲ εἶπε Συρίαν ἡ Ματθαίος, ταύτην εἶπον οἱ ἄλλοι περίχωρον τῆς Γαλιλαία;· Απῆλθε δὲ ἡ περὶ αὐτοῦ ἀκοὴ, διότι τοιαῦτα ἐδίδασκεν, οἷα οὐδέποτε ἤκουσαν, καὶ ὅτι τοὺς λόγους ἐβεβαίου τοῖς θαύμασι, καὶ ὅτι ἐξουσιαστικῶς καὶ ἐδίδασκε, καὶ ἐθαυματούργει, ὡς εὑρήσεις φανερώ τερον ἐν τῷ Μάρκῳ. Kal ἐθεράπευσεν αὐτούς. Μετὰ τὸ, ποικίλαις νόσοις, στικτέον τελείαν. Βασάνους δὲ λέγει, τὰς ἀπὸ τῶν νόσων ἐδύνας. Ο δὲ σεληνιασμός πάθος Vers. 24. Et sanavit eos. Post verba illa, variis morbis, distinctio ponenda est. Tormina autem vocat morborum dolores. Lunatici vero tenentur affectione corruptorum humorum. Quia enim luna ὺ ἐστὶν ἀπὸ σεσηπότων χυμών συνιστάμενος. Ἐπεὶ cum ad plenum lumen devenerit, naturam habet per splendorem suum attractivam humorum, qui in corporibus sunt, fit ut hi tune turbentur. Frequens etenim ac pravus vapor ab ipsis elevatus, cerebrum dilaniat, hominemque contorquet; cumque hæc a luna patiantur, lunatici appellantur. Verum enr a nullo horum priusquam curaret, de Ade requisivit, quemadmodum postea fecit a plu18 Marc. 1, 14.”Ibid. 28 60 Luc. 1, 57. γὰρ ἡ σελήνη, πλησιφαής γινομένη, φύσιν έχει, διὰ τῆς ἐκεῖθεν πεμπομένης αὐγῆς ἀνασχεῖν τὰς ἐν τοῖς σώμασιν ὑγρότητας, ταράσσοντας τηνικαῦτα καὶ οὗτοι, καὶ λοιπὸν ἐξ αὐτῶν ἀτμὸς δριμὺς καὶ πονηρὸς ἀναφερόμενος, σπαράσσει τὸν ἐγκέφαλον, καὶ διαστρέφει τὸν ἄνθρωπον. Διότι δὲ ταῦτα πάσχου σιν ὑπὸ σελήνης, λέγεται σεληνιασμός. Διατί δὲ παρ' οὐδενὸς τούτων πρὸ τῆς θεραπείας οὐκ ἐπεζήτησε Varia lectiones et notæ. Quatuor priora vocabula non agnoscit Hen tenius. Δέ ριο γάρ Α.

Vers. 21. Et progressus . V. 22. Eium. Horuin quoque fidem intuere, qua patrem etiam despexerunt. Necesse enim est parentibus quoque præpo. nere Christuin. Neque parva virtutis ipsorum demonstratio est, quod paupertatem adeo facile tulerint, ac propriis manibus victum quæsierint, et mutuo inter se amore colligati fuerint, patrem quoque una secum habuerint, illique inservierint. Verisimile est autem, audisse eos a Petro et Andrea, promisisse Christumn, quod sequentes se, redderel hominum piscatores. Vers. 23. Ει synagogis eorum. In synagogis eorum docebat: partim quidem ut plures attraheret, partim vero ne quis dicere posset, quod rudes clanculo docens deciperet, palam non ausus docere. Vers. 23. Ει prædicans regui. Marcus vero scripsit: Regni Dei. ' Est autem Evangelium regni Dei, Novum Testamentum, utpote de regno Dei disputans, aut ad regnum Dei, ipsi obedientes inducens. Vers. 23. ΕΙ· populo. Nócv; quidem (pro quo nos morbum vertimus) est diutina perversio habitudinis corporis: Malaxia vero (quam diximus languorem) principium est laxationis corporis, morbi præænuntia. Et in corpore sanc ita est. Jo anima autem morbus quidem est peccati actus: languor vero inductio cogitationis ad actus consensum. Vers. 24. Divulgata - Syriam. Marcus vero dixit: Erivit autem rumor de eo in totam undique regionem Galilaæ finitimam ". Lucas vero: Εt egrediebatur sonus de eo in omnem locum finitimæ regionis **. Rumor autem et sonus significant famam ejus. Præterea quam dixit Matthæus Syriam, hanc cæteri Gali!ææ Gnitinam regionon appellaverunt. Dimanavit autem de eo fama, quod talia doceret qualia nunquam audivissent, et quod sermones miraculis confirmaret, quodque cum auctoritate doceret ac operaretur, sicut in Marco manifestius invenies. Καὶ προβὰς — αὐτῷ. Ορα καὶ τὴν τούτων πίστιν, δι' ἦν καὶ τοῦ Πατρός κατεφρόνησαν. Χρὴ γὰρ καὶ τῶν γονέων προτιμὴν τὸν Χριστόν. Οὐ μικρὰ δὲ ἀπόδειξις τῆς ἀρετῆς αὐτῶν, τὸ πενίαν φέρειν εὐκό. λω;, καὶ τὸ ἀπὸ τῶν οἰκείων τρέφεσθαι χειρῶν, καὶ τὸ συνδεδέσθαι ἀλλήλοις, καὶ τὸ τὸν Πατέρα μεθο ἑαυτῶν ἔχειν καὶ θεραπεύειν. Εἰκὸς δὲ, καὶ τούτους ἀκοῦσαι παρὰ Πέτρου καὶ ᾿Ανδρέου, ὅτι ὑπέσχετο ποιῆσαι τοὺς ἀκολουθοῦντας αὐτῷ, ἁλιεῖς ἀνθρώπων. Kal συναγωγαῖς αὐτῶν. Περιήγεν, ἀντὶ τοῦ, Περιήρχετο. Ἐν ταῖς συναγωγαῖς δὲ ἐδίδασκε· τοῦτο μὲν, ἵνα πλείονας ἐφελκύσηται· τοῦτο δὲ, ἵνα μηδείς ἔχοι λέγειν, ὅτι λάθρα διδάσκων τοὺς ἀμαθεῖς, ἐξαπατᾷ τούτους, μὴ θαῤῥῶν ἐν πλήθει διδάσκειν. Καὶ κηρύσσων -- βασιλείας. Ὁ δὲ Μάρκος, τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ ἔγραψεν. Εὐαγγέλιον δὲ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἡ Καινή Διαθήκη, ὡς περὶ τῆς βασ σιλείας τοῦ Θεοῦ διαλαμβάνουσα, ἢ ὡς εἰσάγουσα εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ τοὺς πειθομένους αὐτῇ. Καὶ — λαῷ. Νόσο; μέν ἐστι, ἡ χρονια παρατρική τῆς τοῦ σώματος ἕξεως· μαλακία δὲ, ἀρχὴ χαυνώ σεως σώματος, προάγγελος νόσου. Αλλ' οὕτω μὲν ἐπὶ σώματος. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς, νόσος μὲν, ἁμαρτίας ἐνέργεια· μαλακία δὲ, χαύνωσις λογισμού, πρὸς συγκατάθεσιν ενεργείας. Καὶ ἀπῆλθεν Συρίαν· 'Ο δὲ Μάρκος εἶπεν· Εξῆλθε δὲ ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ εὐθὺς εἰς ὅλην τὴν πε ρίχωρον τῆς Γαλιλαίας. Ὁ δὲ Λουκᾶς· Καὶ ἐξεπε ρεύετο ἦχος περὶ αὐτοῦ εἰς πάντα τόπον τῆς περιχώρου. Ακοὴν δὲ καὶ ἦχον, τὴν περὶ αὐτοῦ φήμην λέγουσιν. "Ην δὲ εἶπε Συρίαν ἡ Ματθαίος, ταύτην εἶπον οἱ ἄλλοι περίχωρον τῆς Γαλιλαία;· Απῆλθε δὲ ἡ περὶ αὐτοῦ ἀκοὴ, διότι τοιαῦτα ἐδίδασκεν, οἷα οὐδέποτε ἤκουσαν, καὶ ὅτι τοὺς λόγους ἐβεβαίου τοῖς θαύμασι, καὶ ὅτι ἐξουσιαστικῶς καὶ ἐδίδασκε, καὶ ἐθαυματούργει, ὡς εὑρήσεις φανερώ τερον ἐν τῷ Μάρκῳ. Kal ἐθεράπευσεν αὐτούς. Μετὰ τὸ, ποικίλαις νόσοις, στικτέον τελείαν. Βασάνους δὲ λέγει, τὰς ἀπὸ τῶν νόσων ἐδύνας. Ο δὲ σεληνιασμός πάθος Vers. 24. Et sanavit eos. Post verba illa, variis morbis, distinctio ponenda est. Tormina autem vocat morborum dolores. Lunatici vero tenentur affectione corruptorum humorum. Quia enim luna ὺ ἐστὶν ἀπὸ σεσηπότων χυμών συνιστάμενος. Ἐπεὶ cum ad plenum lumen devenerit, naturam habet per splendorem suum attractivam humorum, qui in corporibus sunt, fit ut hi tune turbentur. Frequens etenim ac pravus vapor ab ipsis elevatus, cerebrum dilaniat, hominemque contorquet; cumque hæc a luna patiantur, lunatici appellantur. Verum enr a nullo horum priusquam curaret, de Ade requisivit, quemadmodum postea fecit a plu18 Marc. 1, 14.”Ibid. 28 60 Luc. 1, 57. γὰρ ἡ σελήνη, πλησιφαής γινομένη, φύσιν έχει, διὰ τῆς ἐκεῖθεν πεμπομένης αὐγῆς ἀνασχεῖν τὰς ἐν τοῖς σώμασιν ὑγρότητας, ταράσσοντας τηνικαῦτα καὶ οὗτοι, καὶ λοιπὸν ἐξ αὐτῶν ἀτμὸς δριμὺς καὶ πονηρὸς ἀναφερόμενος, σπαράσσει τὸν ἐγκέφαλον, καὶ διαστρέφει τὸν ἄνθρωπον. Διότι δὲ ταῦτα πάσχου σιν ὑπὸ σελήνης, λέγεται σεληνιασμός. Διατί δὲ παρ' οὐδενὸς τούτων πρὸ τῆς θεραπείας οὐκ ἐπεζήτησε Varia lectiones et notæ. Quatuor priora vocabula non agnoscit Hen tenius. Δέ ριο γάρ Α.

Vers. 21. Et progressus . V. 22. Eium. Horuin quoque fidem intuere, qua patrem etiam despexerunt. Necesse enim est parentibus quoque præpo. nere Christuin. Neque parva virtutis ipsorum demonstratio est, quod paupertatem adeo facile tulerint, ac propriis manibus victum quæsierint, et mutuo inter se amore colligati fuerint, patrem quoque una secum habuerint, illique inservierint. Verisimile est autem, audisse eos a Petro et Andrea, promisisse Christumn, quod sequentes se, redderel hominum piscatores. Vers. 23. Ει synagogis eorum. In synagogis eorum docebat: partim quidem ut plures attraheret, partim vero ne quis dicere posset, quod rudes clanculo docens deciperet, palam non ausus docere. Vers. 23. Ει prædicans regui. Marcus vero scripsit: Regni Dei. ' Est autem Evangelium regni Dei, Novum Testamentum, utpote de regno Dei disputans, aut ad regnum Dei, ipsi obedientes inducens. Vers. 23. ΕΙ· populo. Nócv; quidem (pro quo nos morbum vertimus) est diutina perversio habitudinis corporis: Malaxia vero (quam diximus languorem) principium est laxationis corporis, morbi præænuntia. Et in corpore sanc ita est. Jo anima autem morbus quidem est peccati actus: languor vero inductio cogitationis ad actus consensum. Vers. 24. Divulgata - Syriam. Marcus vero dixit: Erivit autem rumor de eo in totam undique regionem Galilaæ finitimam ". Lucas vero: Εt egrediebatur sonus de eo in omnem locum finitimæ regionis **. Rumor autem et sonus significant famam ejus. Præterea quam dixit Matthæus Syriam, hanc cæteri Gali!ææ Gnitinam regionon appellaverunt. Dimanavit autem de eo fama, quod talia doceret qualia nunquam audivissent, et quod sermones miraculis confirmaret, quodque cum auctoritate doceret ac operaretur, sicut in Marco manifestius invenies. Καὶ προβὰς — αὐτῷ. Ορα καὶ τὴν τούτων πίστιν, δι' ἦν καὶ τοῦ Πατρός κατεφρόνησαν. Χρὴ γὰρ καὶ τῶν γονέων προτιμὴν τὸν Χριστόν. Οὐ μικρὰ δὲ ἀπόδειξις τῆς ἀρετῆς αὐτῶν, τὸ πενίαν φέρειν εὐκό. λω;, καὶ τὸ ἀπὸ τῶν οἰκείων τρέφεσθαι χειρῶν, καὶ τὸ συνδεδέσθαι ἀλλήλοις, καὶ τὸ τὸν Πατέρα μεθο ἑαυτῶν ἔχειν καὶ θεραπεύειν. Εἰκὸς δὲ, καὶ τούτους ἀκοῦσαι παρὰ Πέτρου καὶ ᾿Ανδρέου, ὅτι ὑπέσχετο ποιῆσαι τοὺς ἀκολουθοῦντας αὐτῷ, ἁλιεῖς ἀνθρώπων. Kal συναγωγαῖς αὐτῶν. Περιήγεν, ἀντὶ τοῦ, Περιήρχετο. Ἐν ταῖς συναγωγαῖς δὲ ἐδίδασκε· τοῦτο μὲν, ἵνα πλείονας ἐφελκύσηται· τοῦτο δὲ, ἵνα μηδείς ἔχοι λέγειν, ὅτι λάθρα διδάσκων τοὺς ἀμαθεῖς, ἐξαπατᾷ τούτους, μὴ θαῤῥῶν ἐν πλήθει διδάσκειν. Καὶ κηρύσσων -- βασιλείας. Ὁ δὲ Μάρκος, τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ ἔγραψεν. Εὐαγγέλιον δὲ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἡ Καινή Διαθήκη, ὡς περὶ τῆς βασ σιλείας τοῦ Θεοῦ διαλαμβάνουσα, ἢ ὡς εἰσάγουσα εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ τοὺς πειθομένους αὐτῇ. Καὶ — λαῷ. Νόσο; μέν ἐστι, ἡ χρονια παρατρική τῆς τοῦ σώματος ἕξεως· μαλακία δὲ, ἀρχὴ χαυνώ σεως σώματος, προάγγελος νόσου. Αλλ' οὕτω μὲν ἐπὶ σώματος. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς, νόσος μὲν, ἁμαρτίας ἐνέργεια· μαλακία δὲ, χαύνωσις λογισμού, πρὸς συγκατάθεσιν ενεργείας. Καὶ ἀπῆλθεν Συρίαν· 'Ο δὲ Μάρκος εἶπεν· Εξῆλθε δὲ ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ εὐθὺς εἰς ὅλην τὴν πε ρίχωρον τῆς Γαλιλαίας. Ὁ δὲ Λουκᾶς· Καὶ ἐξεπε ρεύετο ἦχος περὶ αὐτοῦ εἰς πάντα τόπον τῆς περιχώρου. Ακοὴν δὲ καὶ ἦχον, τὴν περὶ αὐτοῦ φήμην λέγουσιν. "Ην δὲ εἶπε Συρίαν ἡ Ματθαίος, ταύτην εἶπον οἱ ἄλλοι περίχωρον τῆς Γαλιλαία;· Απῆλθε δὲ ἡ περὶ αὐτοῦ ἀκοὴ, διότι τοιαῦτα ἐδίδασκεν, οἷα οὐδέποτε ἤκουσαν, καὶ ὅτι τοὺς λόγους ἐβεβαίου τοῖς θαύμασι, καὶ ὅτι ἐξουσιαστικῶς καὶ ἐδίδασκε, καὶ ἐθαυματούργει, ὡς εὑρήσεις φανερώ τερον ἐν τῷ Μάρκῳ. Kal ἐθεράπευσεν αὐτούς. Μετὰ τὸ, ποικίλαις νόσοις, στικτέον τελείαν. Βασάνους δὲ λέγει, τὰς ἀπὸ τῶν νόσων ἐδύνας. Ο δὲ σεληνιασμός πάθος Vers. 24. Et sanavit eos. Post verba illa, variis morbis, distinctio ponenda est. Tormina autem vocat morborum dolores. Lunatici vero tenentur affectione corruptorum humorum. Quia enim luna ὺ ἐστὶν ἀπὸ σεσηπότων χυμών συνιστάμενος. Ἐπεὶ cum ad plenum lumen devenerit, naturam habet per splendorem suum attractivam humorum, qui in corporibus sunt, fit ut hi tune turbentur. Frequens etenim ac pravus vapor ab ipsis elevatus, cerebrum dilaniat, hominemque contorquet; cumque hæc a luna patiantur, lunatici appellantur. Verum enr a nullo horum priusquam curaret, de Ade requisivit, quemadmodum postea fecit a plu18 Marc. 1, 14.”Ibid. 28 60 Luc. 1, 57. γὰρ ἡ σελήνη, πλησιφαής γινομένη, φύσιν έχει, διὰ τῆς ἐκεῖθεν πεμπομένης αὐγῆς ἀνασχεῖν τὰς ἐν τοῖς σώμασιν ὑγρότητας, ταράσσοντας τηνικαῦτα καὶ οὗτοι, καὶ λοιπὸν ἐξ αὐτῶν ἀτμὸς δριμὺς καὶ πονηρὸς ἀναφερόμενος, σπαράσσει τὸν ἐγκέφαλον, καὶ διαστρέφει τὸν ἄνθρωπον. Διότι δὲ ταῦτα πάσχου σιν ὑπὸ σελήνης, λέγεται σεληνιασμός. Διατί δὲ παρ' οὐδενὸς τούτων πρὸ τῆς θεραπείας οὐκ ἐπεζήτησε Varia lectiones et notæ. Quatuor priora vocabula non agnoscit Hen tenius. Δέ ριο γάρ Α.

CAP. V. πίστιν, ὡς παρὰ πολλῶν ἄλλων ὕστερον; Διότι οὔπω ribus? Quia nondum manifestam sum potentia doτῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως ἀπόδειξιν σαφή δέδωκεν. monstrationem dederat: alioque modo idem pro- 'Αλλως τε δὲ αὐτὸ τοῦτο, τὸ προσιέναι καὶ προσ ducere et adhibere poterat, fide etiam non accedente. ἄγειν, οὗ τῆς τυχούσης πίστεως ἦν. Καὶ ἠκολούθησαν - πέραν τοῦ Ἰορδάνου. Και ἀπὸ τοῦ τόπου δηλαδή, τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. ΚΕΦ. Ε. Περὶ τῶν μακαρισμών. Νεών – όρος. | Εις δρος ἀναβὰς ἐξέθετο τοὺς μακαρισμούς ὁ Κύριος, διδάσκων κἀντεῦθεν, ὅτι χρὴ τὸν μακαρισμού τυχεῖν ἐφιέμενον ἀποστῆναι τῶν χαμαιζήλων, καὶ πρὸς τὰ ὑψηλότερα μετεωρισθῆναι.] Ανέβη δὲ εἰς τὸ ὄρος τὸ πλησίον, ἅμα μὲν ἐκκλίνων τοὺς ἐν μέσῳ θορύβους, ἅμα δὲ καὶ ἀπε ρίσπαστον τὴν διδασκαλίαν ποιήσασθαι βουλόμενος. Μετέβη γὰρ ἀπὸ τῆς θεραπείας τῶν σωμάτων ἐπὶ τὴν ἰατρείαν τῶν ψυχῶν. Οὕτω γὰρ ἀεὶ ποιῶν διετέ λει, μεταβαίνων ἀπ' ἐκείνης ἐπὶ ταύτην, καὶ αὖθις ἀπὸ ταύτης ἐπ' ἐκείνην, καὶ ποικίλην παρεχόμενος τὴν ὠφέλειαν, Καὶ καθίσαντος — αὐτοῦ. Συνανῆλθον μὲν καὶ οἱ ὄχλοι, προσῆλθον δὲ οἱ μαθηταὶ, ὡς οἰκειότερον αὐτῷ διακείμενοι, θέλοντες διδαχθῆναι τι παρ' αὐτοῦ. Καὶ ἀνοίξας — ἐδίδασκεν αὐτούς. Τίνος ένεκεν εἶπεν, ὅτι καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ; Διότι καὶ μὴ ἀνοίγων αὐτὸ ἐδίδασκεν αὐτούς, ἀφ᾽ ὧν ἔπραττε. Πρὸς μὲν οὖν τοὺς μαθητὲς ἀποτείνει τους λόγους, ἵνα ἀνεπαχθῆς δόξῃ τοῖς ὄχλοις, κοινοὺς δὲ αὐτοὺς ποιεῖται πρὸς πάντας ἀνθρώπους καὶ καθολικούς. Λέγων οὐρανῶν. Οὐκ εἶπεν, οἱ πτωχοὶ τοῖς χρήμασιν, ἀλλ' οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι· τουτέστιν οἱ ταπεινοὶ τῇ προαιρέσει καὶ τῇ ψυχῇ, ταῦτα νῦν πνεῦμα ὀνομάσας. Οὐ γὰρ ὁ ἐκ περιστάσεώς τινος ταπεινός, οὗτος μακαριστὸς, διότι οὐδὲν τῶν ἀπροαιρέτων μακαριστόν. Πάσα γὰρ ἀρετὴ τῷ ἑκουσίῳ χαρακτηρίζεται. Πτωχὸν δὲ ἐνταῦθα, τὸν ταπεινὸν ἐκάλεσεν ἀπὸ τοῦ κατεπτηχέναι, ὅ ἐστι περοβῆσθαι. Ο γὰρ ταπεινόφρων ἀεὶ φοβεῖται τὸν Θεὸν, ὡς μηδέποτε εὐαρεστήσας αὐτῷ. Σκόπει δὲ, ὁποῖον θεμέλιον τῆς διδασκαλίας κατεβάλετο. Ἐπεὶ γὰρ ή ὑψηλοφροσύνη τόν τε διάβολον κατέβαλε, καὶ τὸν πρωτόπλαστον ἐξέβαλεν, οἰηθέντα θεὸν ἔσεσθαι μετά τὴν τοῦ ξύλου βρῶσιν, καὶ ρίζα καὶ πηγὴ τῶν xaκῶν ἁπάντων γέγονεν αὕτη, ἀντίπαλον αὐτῇ κατασκευάζει φάρμακον, την ταπεινοφροσύνην, καὶ ῥίζαν ταύτην καὶ κρηπίδα τῶν ἀρετῶν ὑποτίθησιν, ἧς ὑποσπασθείσης ἅπαντα τάλλα, καὶ εἰ μέχρι τοῦ οὐ ρανοῦ φθάνουσιν, ὑποσύρονται καὶ καταπίπτουσιν, ὡς ἐπὶ τοῦ Φαρισαίου. Vers. 25. Εt secuta trans Jordanem sitis. Πέραν τοῦ Ἰορδάνου, etiam videlicet a regione quæ sila erat trans Jordanem. CAP. V. De beatitudinibus. Cap. V, vers. 1. Cum vidisset montem. + In monte beatitudines exposuit Dominus, docens ex hoc oportere cupientem autingere beatitudinem, a depressis humi rebus abstrahi, et ad sublimia elevari. In montem proximum ascendit, simul quidem tumultus, qui in imo erant declinans; simul etiam absque ulla distractione docere cupiens. Transit enim a cura corporum ad curam animarum. Nam ita semper ab illa transit ad istam, et rursus ab hac ad illam, ut variam præstet utilitatem. Vers. 1. Cumque sedisset ipsins. Simul quidem turbæ ascenderunt, discipull autem accesserunt, tanquam familiarius erga eum affecti, et quippiam ab eo discere cupientes. Vers. 2. Εt aperto docebat eos. Quam ob causam dicit, quod os suum aperuit? Quia etiam non aperto ore docebat eos operibus. Ad discipulos quidem dirigit sermonem, no turbis molestus esse videatur, communiter tamen illum proponit ad universos ac singulos homines. Vers. 5. Dicens calorum. Non dixit, pauperes possessionibus, sed Pauperes spiritu, hoc est, humiles animo ac voluntate; animum namque πνέυμα, id est, spiritum nominavit. Neque enim qui infortunio quovis humiliatur, hic beatus est, quia nihil quod involuntarium est, beatifcat. Omnis enimn virtus per id quod voluntarium est, imprimitur (M). Pauperem autem hic vocavit animo humilem; ul πτωχός, id est, pauper, dicatur ἀπὸ τοῦ πατεπτηχέναι, quod est timuisse sive territum esse. Siqui dem humilis aut modestus animo, Deum semper timet, tanquam qui nibil unquam juxta illius bencplacitum peregerit. Considera vero, quale fundam p mentum doctrina suæ substernat. Quia enim superbia diabolum dejecit; ac protoplastum, putantem quod postquam de ligno comedisset, Deus feret, continuo prostravit; radixque et fous omnium facta est malorum; contrarium ipsi præparat pharmacum, animi videlicet modestiam, et hanc radicem ac fundamentum substruit virtutum; quo dejecto, reliqua omnia etiam si ad cœlum usque pertingant, detrahuntur ac decidunt, quemadmodum in PhariGeo ostensum est. Varia lectiones et nolæ. Δ£ abest A. Τῇ ψυχῇ καὶ τῇ προαιρέσει Α. in his prorsus abhorret versio llentenii. Inclusa in margine habet A. ((0) Imprimitur. Noscitur, signatur. Χαρακτηρίζειν, notum re imprimere, sigure.

CAP. V. πίστιν, ὡς παρὰ πολλῶν ἄλλων ὕστερον; Διότι οὔπω ribus? Quia nondum manifestam sum potentia doτῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως ἀπόδειξιν σαφή δέδωκεν. monstrationem dederat: alioque modo idem pro- 'Αλλως τε δὲ αὐτὸ τοῦτο, τὸ προσιέναι καὶ προσ ducere et adhibere poterat, fide etiam non accedente. ἄγειν, οὗ τῆς τυχούσης πίστεως ἦν. Καὶ ἠκολούθησαν - πέραν τοῦ Ἰορδάνου. Και ἀπὸ τοῦ τόπου δηλαδή, τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. ΚΕΦ. Ε. Περὶ τῶν μακαρισμών. Νεών – όρος. | Εις δρος ἀναβὰς ἐξέθετο τοὺς μακαρισμούς ὁ Κύριος, διδάσκων κἀντεῦθεν, ὅτι χρὴ τὸν μακαρισμού τυχεῖν ἐφιέμενον ἀποστῆναι τῶν χαμαιζήλων, καὶ πρὸς τὰ ὑψηλότερα μετεωρισθῆναι.] Ανέβη δὲ εἰς τὸ ὄρος τὸ πλησίον, ἅμα μὲν ἐκκλίνων τοὺς ἐν μέσῳ θορύβους, ἅμα δὲ καὶ ἀπε ρίσπαστον τὴν διδασκαλίαν ποιήσασθαι βουλόμενος. Μετέβη γὰρ ἀπὸ τῆς θεραπείας τῶν σωμάτων ἐπὶ τὴν ἰατρείαν τῶν ψυχῶν. Οὕτω γὰρ ἀεὶ ποιῶν διετέ λει, μεταβαίνων ἀπ' ἐκείνης ἐπὶ ταύτην, καὶ αὖθις ἀπὸ ταύτης ἐπ' ἐκείνην, καὶ ποικίλην παρεχόμενος τὴν ὠφέλειαν, Καὶ καθίσαντος — αὐτοῦ. Συνανῆλθον μὲν καὶ οἱ ὄχλοι, προσῆλθον δὲ οἱ μαθηταὶ, ὡς οἰκειότερον αὐτῷ διακείμενοι, θέλοντες διδαχθῆναι τι παρ' αὐτοῦ. Καὶ ἀνοίξας — ἐδίδασκεν αὐτούς. Τίνος ένεκεν εἶπεν, ὅτι καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ; Διότι καὶ μὴ ἀνοίγων αὐτὸ ἐδίδασκεν αὐτούς, ἀφ᾽ ὧν ἔπραττε. Πρὸς μὲν οὖν τοὺς μαθητὲς ἀποτείνει τους λόγους, ἵνα ἀνεπαχθῆς δόξῃ τοῖς ὄχλοις, κοινοὺς δὲ αὐτοὺς ποιεῖται πρὸς πάντας ἀνθρώπους καὶ καθολικούς. Λέγων οὐρανῶν. Οὐκ εἶπεν, οἱ πτωχοὶ τοῖς χρήμασιν, ἀλλ' οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι· τουτέστιν οἱ ταπεινοὶ τῇ προαιρέσει καὶ τῇ ψυχῇ, ταῦτα νῦν πνεῦμα ὀνομάσας. Οὐ γὰρ ὁ ἐκ περιστάσεώς τινος ταπεινός, οὗτος μακαριστὸς, διότι οὐδὲν τῶν ἀπροαιρέτων μακαριστόν. Πάσα γὰρ ἀρετὴ τῷ ἑκουσίῳ χαρακτηρίζεται. Πτωχὸν δὲ ἐνταῦθα, τὸν ταπεινὸν ἐκάλεσεν ἀπὸ τοῦ κατεπτηχέναι, ὅ ἐστι περοβῆσθαι. Ο γὰρ ταπεινόφρων ἀεὶ φοβεῖται τὸν Θεὸν, ὡς μηδέποτε εὐαρεστήσας αὐτῷ. Σκόπει δὲ, ὁποῖον θεμέλιον τῆς διδασκαλίας κατεβάλετο. Ἐπεὶ γὰρ ή ὑψηλοφροσύνη τόν τε διάβολον κατέβαλε, καὶ τὸν πρωτόπλαστον ἐξέβαλεν, οἰηθέντα θεὸν ἔσεσθαι μετά τὴν τοῦ ξύλου βρῶσιν, καὶ ρίζα καὶ πηγὴ τῶν xaκῶν ἁπάντων γέγονεν αὕτη, ἀντίπαλον αὐτῇ κατασκευάζει φάρμακον, την ταπεινοφροσύνην, καὶ ῥίζαν ταύτην καὶ κρηπίδα τῶν ἀρετῶν ὑποτίθησιν, ἧς ὑποσπασθείσης ἅπαντα τάλλα, καὶ εἰ μέχρι τοῦ οὐ ρανοῦ φθάνουσιν, ὑποσύρονται καὶ καταπίπτουσιν, ὡς ἐπὶ τοῦ Φαρισαίου. Vers. 25. Εt secuta trans Jordanem sitis. Πέραν τοῦ Ἰορδάνου, etiam videlicet a regione quæ sila erat trans Jordanem. CAP. V. De beatitudinibus. Cap. V, vers. 1. Cum vidisset montem. + In monte beatitudines exposuit Dominus, docens ex hoc oportere cupientem autingere beatitudinem, a depressis humi rebus abstrahi, et ad sublimia elevari. In montem proximum ascendit, simul quidem tumultus, qui in imo erant declinans; simul etiam absque ulla distractione docere cupiens. Transit enim a cura corporum ad curam animarum. Nam ita semper ab illa transit ad istam, et rursus ab hac ad illam, ut variam præstet utilitatem. Vers. 1. Cumque sedisset ipsins. Simul quidem turbæ ascenderunt, discipull autem accesserunt, tanquam familiarius erga eum affecti, et quippiam ab eo discere cupientes. Vers. 2. Εt aperto docebat eos. Quam ob causam dicit, quod os suum aperuit? Quia etiam non aperto ore docebat eos operibus. Ad discipulos quidem dirigit sermonem, no turbis molestus esse videatur, communiter tamen illum proponit ad universos ac singulos homines. Vers. 5. Dicens calorum. Non dixit, pauperes possessionibus, sed Pauperes spiritu, hoc est, humiles animo ac voluntate; animum namque πνέυμα, id est, spiritum nominavit. Neque enim qui infortunio quovis humiliatur, hic beatus est, quia nihil quod involuntarium est, beatifcat. Omnis enimn virtus per id quod voluntarium est, imprimitur (M). Pauperem autem hic vocavit animo humilem; ul πτωχός, id est, pauper, dicatur ἀπὸ τοῦ πατεπτηχέναι, quod est timuisse sive territum esse. Siqui dem humilis aut modestus animo, Deum semper timet, tanquam qui nibil unquam juxta illius bencplacitum peregerit. Considera vero, quale fundam p mentum doctrina suæ substernat. Quia enim superbia diabolum dejecit; ac protoplastum, putantem quod postquam de ligno comedisset, Deus feret, continuo prostravit; radixque et fous omnium facta est malorum; contrarium ipsi præparat pharmacum, animi videlicet modestiam, et hanc radicem ac fundamentum substruit virtutum; quo dejecto, reliqua omnia etiam si ad cœlum usque pertingant, detrahuntur ac decidunt, quemadmodum in PhariGeo ostensum est. Varia lectiones et nolæ. Δ£ abest A. Τῇ ψυχῇ καὶ τῇ προαιρέσει Α. in his prorsus abhorret versio llentenii. Inclusa in margine habet A. ((0) Imprimitur. Noscitur, signatur. Χαρακτηρίζειν, notum re imprimere, sigure.

CAP. V. πίστιν, ὡς παρὰ πολλῶν ἄλλων ὕστερον; Διότι οὔπω ribus? Quia nondum manifestam sum potentia doτῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως ἀπόδειξιν σαφή δέδωκεν. monstrationem dederat: alioque modo idem pro- 'Αλλως τε δὲ αὐτὸ τοῦτο, τὸ προσιέναι καὶ προσ ducere et adhibere poterat, fide etiam non accedente. ἄγειν, οὗ τῆς τυχούσης πίστεως ἦν. Καὶ ἠκολούθησαν - πέραν τοῦ Ἰορδάνου. Και ἀπὸ τοῦ τόπου δηλαδή, τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. ΚΕΦ. Ε. Περὶ τῶν μακαρισμών. Νεών – όρος. | Εις δρος ἀναβὰς ἐξέθετο τοὺς μακαρισμούς ὁ Κύριος, διδάσκων κἀντεῦθεν, ὅτι χρὴ τὸν μακαρισμού τυχεῖν ἐφιέμενον ἀποστῆναι τῶν χαμαιζήλων, καὶ πρὸς τὰ ὑψηλότερα μετεωρισθῆναι.] Ανέβη δὲ εἰς τὸ ὄρος τὸ πλησίον, ἅμα μὲν ἐκκλίνων τοὺς ἐν μέσῳ θορύβους, ἅμα δὲ καὶ ἀπε ρίσπαστον τὴν διδασκαλίαν ποιήσασθαι βουλόμενος. Μετέβη γὰρ ἀπὸ τῆς θεραπείας τῶν σωμάτων ἐπὶ τὴν ἰατρείαν τῶν ψυχῶν. Οὕτω γὰρ ἀεὶ ποιῶν διετέ λει, μεταβαίνων ἀπ' ἐκείνης ἐπὶ ταύτην, καὶ αὖθις ἀπὸ ταύτης ἐπ' ἐκείνην, καὶ ποικίλην παρεχόμενος τὴν ὠφέλειαν, Καὶ καθίσαντος — αὐτοῦ. Συνανῆλθον μὲν καὶ οἱ ὄχλοι, προσῆλθον δὲ οἱ μαθηταὶ, ὡς οἰκειότερον αὐτῷ διακείμενοι, θέλοντες διδαχθῆναι τι παρ' αὐτοῦ. Καὶ ἀνοίξας — ἐδίδασκεν αὐτούς. Τίνος ένεκεν εἶπεν, ὅτι καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ; Διότι καὶ μὴ ἀνοίγων αὐτὸ ἐδίδασκεν αὐτούς, ἀφ᾽ ὧν ἔπραττε. Πρὸς μὲν οὖν τοὺς μαθητὲς ἀποτείνει τους λόγους, ἵνα ἀνεπαχθῆς δόξῃ τοῖς ὄχλοις, κοινοὺς δὲ αὐτοὺς ποιεῖται πρὸς πάντας ἀνθρώπους καὶ καθολικούς. Λέγων οὐρανῶν. Οὐκ εἶπεν, οἱ πτωχοὶ τοῖς χρήμασιν, ἀλλ' οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι· τουτέστιν οἱ ταπεινοὶ τῇ προαιρέσει καὶ τῇ ψυχῇ, ταῦτα νῦν πνεῦμα ὀνομάσας. Οὐ γὰρ ὁ ἐκ περιστάσεώς τινος ταπεινός, οὗτος μακαριστὸς, διότι οὐδὲν τῶν ἀπροαιρέτων μακαριστόν. Πάσα γὰρ ἀρετὴ τῷ ἑκουσίῳ χαρακτηρίζεται. Πτωχὸν δὲ ἐνταῦθα, τὸν ταπεινὸν ἐκάλεσεν ἀπὸ τοῦ κατεπτηχέναι, ὅ ἐστι περοβῆσθαι. Ο γὰρ ταπεινόφρων ἀεὶ φοβεῖται τὸν Θεὸν, ὡς μηδέποτε εὐαρεστήσας αὐτῷ. Σκόπει δὲ, ὁποῖον θεμέλιον τῆς διδασκαλίας κατεβάλετο. Ἐπεὶ γὰρ ή ὑψηλοφροσύνη τόν τε διάβολον κατέβαλε, καὶ τὸν πρωτόπλαστον ἐξέβαλεν, οἰηθέντα θεὸν ἔσεσθαι μετά τὴν τοῦ ξύλου βρῶσιν, καὶ ρίζα καὶ πηγὴ τῶν xaκῶν ἁπάντων γέγονεν αὕτη, ἀντίπαλον αὐτῇ κατασκευάζει φάρμακον, την ταπεινοφροσύνην, καὶ ῥίζαν ταύτην καὶ κρηπίδα τῶν ἀρετῶν ὑποτίθησιν, ἧς ὑποσπασθείσης ἅπαντα τάλλα, καὶ εἰ μέχρι τοῦ οὐ ρανοῦ φθάνουσιν, ὑποσύρονται καὶ καταπίπτουσιν, ὡς ἐπὶ τοῦ Φαρισαίου. Vers. 25. Εt secuta trans Jordanem sitis. Πέραν τοῦ Ἰορδάνου, etiam videlicet a regione quæ sila erat trans Jordanem. CAP. V. De beatitudinibus. Cap. V, vers. 1. Cum vidisset montem. + In monte beatitudines exposuit Dominus, docens ex hoc oportere cupientem autingere beatitudinem, a depressis humi rebus abstrahi, et ad sublimia elevari. In montem proximum ascendit, simul quidem tumultus, qui in imo erant declinans; simul etiam absque ulla distractione docere cupiens. Transit enim a cura corporum ad curam animarum. Nam ita semper ab illa transit ad istam, et rursus ab hac ad illam, ut variam præstet utilitatem. Vers. 1. Cumque sedisset ipsins. Simul quidem turbæ ascenderunt, discipull autem accesserunt, tanquam familiarius erga eum affecti, et quippiam ab eo discere cupientes. Vers. 2. Εt aperto docebat eos. Quam ob causam dicit, quod os suum aperuit? Quia etiam non aperto ore docebat eos operibus. Ad discipulos quidem dirigit sermonem, no turbis molestus esse videatur, communiter tamen illum proponit ad universos ac singulos homines. Vers. 5. Dicens calorum. Non dixit, pauperes possessionibus, sed Pauperes spiritu, hoc est, humiles animo ac voluntate; animum namque πνέυμα, id est, spiritum nominavit. Neque enim qui infortunio quovis humiliatur, hic beatus est, quia nihil quod involuntarium est, beatifcat. Omnis enimn virtus per id quod voluntarium est, imprimitur (M). Pauperem autem hic vocavit animo humilem; ul πτωχός, id est, pauper, dicatur ἀπὸ τοῦ πατεπτηχέναι, quod est timuisse sive territum esse. Siqui dem humilis aut modestus animo, Deum semper timet, tanquam qui nibil unquam juxta illius bencplacitum peregerit. Considera vero, quale fundam p mentum doctrina suæ substernat. Quia enim superbia diabolum dejecit; ac protoplastum, putantem quod postquam de ligno comedisset, Deus feret, continuo prostravit; radixque et fous omnium facta est malorum; contrarium ipsi præparat pharmacum, animi videlicet modestiam, et hanc radicem ac fundamentum substruit virtutum; quo dejecto, reliqua omnia etiam si ad cœlum usque pertingant, detrahuntur ac decidunt, quemadmodum in PhariGeo ostensum est. Varia lectiones et nolæ. Δ£ abest A. Τῇ ψυχῇ καὶ τῇ προαιρέσει Α. in his prorsus abhorret versio llentenii. Inclusa in margine habet A. ((0) Imprimitur. Noscitur, signatur. Χαρακτηρίζειν, notum re imprimere, sigure.

CAP. V. πίστιν, ὡς παρὰ πολλῶν ἄλλων ὕστερον; Διότι οὔπω ribus? Quia nondum manifestam sum potentia doτῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως ἀπόδειξιν σαφή δέδωκεν. monstrationem dederat: alioque modo idem pro- 'Αλλως τε δὲ αὐτὸ τοῦτο, τὸ προσιέναι καὶ προσ ducere et adhibere poterat, fide etiam non accedente. ἄγειν, οὗ τῆς τυχούσης πίστεως ἦν. Καὶ ἠκολούθησαν - πέραν τοῦ Ἰορδάνου. Και ἀπὸ τοῦ τόπου δηλαδή, τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. ΚΕΦ. Ε. Περὶ τῶν μακαρισμών. Νεών – όρος. | Εις δρος ἀναβὰς ἐξέθετο τοὺς μακαρισμούς ὁ Κύριος, διδάσκων κἀντεῦθεν, ὅτι χρὴ τὸν μακαρισμού τυχεῖν ἐφιέμενον ἀποστῆναι τῶν χαμαιζήλων, καὶ πρὸς τὰ ὑψηλότερα μετεωρισθῆναι.] Ανέβη δὲ εἰς τὸ ὄρος τὸ πλησίον, ἅμα μὲν ἐκκλίνων τοὺς ἐν μέσῳ θορύβους, ἅμα δὲ καὶ ἀπε ρίσπαστον τὴν διδασκαλίαν ποιήσασθαι βουλόμενος. Μετέβη γὰρ ἀπὸ τῆς θεραπείας τῶν σωμάτων ἐπὶ τὴν ἰατρείαν τῶν ψυχῶν. Οὕτω γὰρ ἀεὶ ποιῶν διετέ λει, μεταβαίνων ἀπ' ἐκείνης ἐπὶ ταύτην, καὶ αὖθις ἀπὸ ταύτης ἐπ' ἐκείνην, καὶ ποικίλην παρεχόμενος τὴν ὠφέλειαν, Καὶ καθίσαντος — αὐτοῦ. Συνανῆλθον μὲν καὶ οἱ ὄχλοι, προσῆλθον δὲ οἱ μαθηταὶ, ὡς οἰκειότερον αὐτῷ διακείμενοι, θέλοντες διδαχθῆναι τι παρ' αὐτοῦ. Καὶ ἀνοίξας — ἐδίδασκεν αὐτούς. Τίνος ένεκεν εἶπεν, ὅτι καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ; Διότι καὶ μὴ ἀνοίγων αὐτὸ ἐδίδασκεν αὐτούς, ἀφ᾽ ὧν ἔπραττε. Πρὸς μὲν οὖν τοὺς μαθητὲς ἀποτείνει τους λόγους, ἵνα ἀνεπαχθῆς δόξῃ τοῖς ὄχλοις, κοινοὺς δὲ αὐτοὺς ποιεῖται πρὸς πάντας ἀνθρώπους καὶ καθολικούς. Λέγων οὐρανῶν. Οὐκ εἶπεν, οἱ πτωχοὶ τοῖς χρήμασιν, ἀλλ' οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι· τουτέστιν οἱ ταπεινοὶ τῇ προαιρέσει καὶ τῇ ψυχῇ, ταῦτα νῦν πνεῦμα ὀνομάσας. Οὐ γὰρ ὁ ἐκ περιστάσεώς τινος ταπεινός, οὗτος μακαριστὸς, διότι οὐδὲν τῶν ἀπροαιρέτων μακαριστόν. Πάσα γὰρ ἀρετὴ τῷ ἑκουσίῳ χαρακτηρίζεται. Πτωχὸν δὲ ἐνταῦθα, τὸν ταπεινὸν ἐκάλεσεν ἀπὸ τοῦ κατεπτηχέναι, ὅ ἐστι περοβῆσθαι. Ο γὰρ ταπεινόφρων ἀεὶ φοβεῖται τὸν Θεὸν, ὡς μηδέποτε εὐαρεστήσας αὐτῷ. Σκόπει δὲ, ὁποῖον θεμέλιον τῆς διδασκαλίας κατεβάλετο. Ἐπεὶ γὰρ ή ὑψηλοφροσύνη τόν τε διάβολον κατέβαλε, καὶ τὸν πρωτόπλαστον ἐξέβαλεν, οἰηθέντα θεὸν ἔσεσθαι μετά τὴν τοῦ ξύλου βρῶσιν, καὶ ρίζα καὶ πηγὴ τῶν xaκῶν ἁπάντων γέγονεν αὕτη, ἀντίπαλον αὐτῇ κατασκευάζει φάρμακον, την ταπεινοφροσύνην, καὶ ῥίζαν ταύτην καὶ κρηπίδα τῶν ἀρετῶν ὑποτίθησιν, ἧς ὑποσπασθείσης ἅπαντα τάλλα, καὶ εἰ μέχρι τοῦ οὐ ρανοῦ φθάνουσιν, ὑποσύρονται καὶ καταπίπτουσιν, ὡς ἐπὶ τοῦ Φαρισαίου. Vers. 25. Εt secuta trans Jordanem sitis. Πέραν τοῦ Ἰορδάνου, etiam videlicet a regione quæ sila erat trans Jordanem. CAP. V. De beatitudinibus. Cap. V, vers. 1. Cum vidisset montem. + In monte beatitudines exposuit Dominus, docens ex hoc oportere cupientem autingere beatitudinem, a depressis humi rebus abstrahi, et ad sublimia elevari. In montem proximum ascendit, simul quidem tumultus, qui in imo erant declinans; simul etiam absque ulla distractione docere cupiens. Transit enim a cura corporum ad curam animarum. Nam ita semper ab illa transit ad istam, et rursus ab hac ad illam, ut variam præstet utilitatem. Vers. 1. Cumque sedisset ipsins. Simul quidem turbæ ascenderunt, discipull autem accesserunt, tanquam familiarius erga eum affecti, et quippiam ab eo discere cupientes. Vers. 2. Εt aperto docebat eos. Quam ob causam dicit, quod os suum aperuit? Quia etiam non aperto ore docebat eos operibus. Ad discipulos quidem dirigit sermonem, no turbis molestus esse videatur, communiter tamen illum proponit ad universos ac singulos homines. Vers. 5. Dicens calorum. Non dixit, pauperes possessionibus, sed Pauperes spiritu, hoc est, humiles animo ac voluntate; animum namque πνέυμα, id est, spiritum nominavit. Neque enim qui infortunio quovis humiliatur, hic beatus est, quia nihil quod involuntarium est, beatifcat. Omnis enimn virtus per id quod voluntarium est, imprimitur (M). Pauperem autem hic vocavit animo humilem; ul πτωχός, id est, pauper, dicatur ἀπὸ τοῦ πατεπτηχέναι, quod est timuisse sive territum esse. Siqui dem humilis aut modestus animo, Deum semper timet, tanquam qui nibil unquam juxta illius bencplacitum peregerit. Considera vero, quale fundam p mentum doctrina suæ substernat. Quia enim superbia diabolum dejecit; ac protoplastum, putantem quod postquam de ligno comedisset, Deus feret, continuo prostravit; radixque et fous omnium facta est malorum; contrarium ipsi præparat pharmacum, animi videlicet modestiam, et hanc radicem ac fundamentum substruit virtutum; quo dejecto, reliqua omnia etiam si ad cœlum usque pertingant, detrahuntur ac decidunt, quemadmodum in PhariGeo ostensum est. Varia lectiones et nolæ. Δ£ abest A. Τῇ ψυχῇ καὶ τῇ προαιρέσει Α. in his prorsus abhorret versio llentenii. Inclusa in margine habet A. ((0) Imprimitur. Noscitur, signatur. Χαρακτηρίζειν, notum re imprimere, sigure.

Κατάλληλον δὲ, καὶ τὸ ταύτης Επαθλον. Αντί γαρ τῆς ἄκρας ἀτιμίας, ἄκρα τιμή. καὶ οὐκ ἔστιν εὑρεῖν ἐπέκεινα. Εν τάξει δὲ μακαρισμοῦ τὰς ἐντολὰς ταύτας εἰσήγαγεν, ἀνεπαχθέστερον τὸν λόγον ποιῶν. Εδει γὰρ ἐν ἀρχῇ πραότερον αὐτοῖς ὁμιλῆσαι, καὶ οὕτως ἠρέμα προβαίνειν εἰς τὸ ἐπιτάττειν. Aptum quoque præmium buic rependitur: pro extrema videlicet abjectione sumnius honor, et quo nullus major reperiri potest. Per modum autem beatitudinum præcepta hæc induxit, invidios::m devitans sermonem. Oportebat enim ut in principio mansuete cum eis loqueretur, et ita paulatim ad præcipiendum deveniret. Quam ob causam dixit pauperes, et non humiles? Quia pauperem esse plus est, quam bunilem esse. Sunt enim varii humilitatis modi: hic quidem mediocriter animo modestus est, ille vero cum excellentia; quam humilitatem etiam David commendat, dicens: Cor contritum et humiliatum Deus non despicies *. Vers. 4. Beati consolationem accipient. Quia omnes putabant eos esse Dealos, qui in gaudio essent, miseros vero qui in affictione, hujusmodi op'nionem radicitus evellit, contrariam substituens. Lugentes autem dicit, non qui simpliciter lugent, sed qui pro peccatis lugent. Miserum enim ac prohibitum est lugere ob es quæ quis patitur Tristitia enim mundi, ait Paulus, mortem operatur: ea vero, quæ secundum Deum est, penitentiam in salutem stabilemª. Quomodo ergo alio loco dịcit Paulus Gaudete in Domino semper 85? Quia et ille gaudium dicit, quod e luctu oritur. Habet namque luctus repensum sibi gaudium. Quemadmodum enim postquam vebemens pluvia impetuose descenderit, serenitas stabilior esse solet: itaquoque deductis lacrymis, tranquillitas et gaudium animi succedit. Vult autem hic sermo, non modo de propriis nos lugere delictis, verum etiam de alienis: et talis erat Mosis animus, Davidis, Danielis (hh), Pauli cæterorumque hujusmodi, Consolationem vero accipient, sive lalabuntur. Ubi? Et in praesenti, et in futuro. In præsenti quidem ea spe, quod peccata sua luctu redimant; in futuro vero non sola horum remissione, verum etiam beatitudine. † Nam qui filios aut uxores mortuas lugent, non possessiones aut propria amant corpora (ii), nec eo turbinis tempore ullo modo concupiscunt, non injuriis exasperantur, nec alia obsidentur affectione: quanto magis qui suas lugent gritudines (j), eo modo quo eas lugere dignum est. Vers. 5. Beati terram. Quoniam olim ab hominibus magno studio affectabatur terræ possessio, hanc etiam pro virtutis præmio ponit. Quidam sane Ο Τίνος ένεκεν οὐκ εἶπεν, Οι ταπεινοί, ἀλλ' οι πτωχοί; Ὅτι τοῦτο ἐκείνου πλέον. Καὶ γὰρ πολλοί τῆς ταπεινοφροσύνης οι τρόποι. Καὶ ὁ μέν ἐστι τα πεινὸς συμμέτρως· ὁ δὲ μεθ᾽ ὑπερβολῆς ἁπάσης. Ταύτην καὶ ὁ μακάριος Δαυίδ ἐπαινεῖ λέγων· Καρ δίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει. Μακάριοι – παρακληθήσονται. Ἐπεὶ πάντες υπελάμβανον μακαρίους μὲν, τοὺς ἐν χαρᾷ, ἀθλίους δὲ τοὺς ἐν θλίψει, πρόῤῥιζον ἀναστῇ τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν, τοὐναντίον ὑποτιθέμενος. Πενθούντας δὲ λέγει, οὐ τοὺς ἁπλῶς πενθοῦντας, ἀλλὰ τοὺς ὑπὲρ ἁμαρτημάτων. Τὸ γὰρ ὑπὲρ βιωτικού πράγμα. τος πενθεῖν, ἄθλιον καὶ κεκωλυμένον. Φησὶ γὰρ δ Παῦλος, ὅτι 'Η μὲν τοῦ κόσμου λύπη, θάνατον κατεργάζεται· ἡ δὲ κατὰ Θεὸν, μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν αμεταμέλητον. Καὶ πῶς ὁ Παῦλος πάλιν εἶπε· Χαίρετε ἐν Κυρίῳ πάντοτε; Διότι κάκείνος τὴν ἐκ τοῦ πένθους λέγει χαράν. Έχει γὰρ τοῦτο χαρὰν συγκεκληρωμένην. Καθάπερ γάρ, ὑετοῦ σφοδροῦ καταρραγέντος, εὐξία γίνεσθαι είωθεν, οὕτω καὶ, δακρύων κατενεχθέντων, γαλήνη καὶ χαρὰ τῇ ψυχῇ ἐγγίνεται. Βούλεται δὲ νῦν ὁ λόγος πενθεῖν ἡμᾶς μὴ μόνον ὑπὲρ τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἀλλοτρίων, οἷα ἦν ἡ ψυχὴ Μωϋσέως καὶ Δαυὶὸ καὶ Παύλου καὶ τῶν τοιούτων. Παρακληθήσονται δὲ, ήγουν εὐφρανθήσονται. Ποῦ; Καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ. Ἐν ταῦθα μὲν, τῇ ἐλπίδι τῆς ἀπολυτρώσεως αὐτῶν· ἐκεῖ δὲ, οὐ μόνον τῇ ἀφέσει τούτων, ἀλλὰ καὶ τῇ μακαριότητι. Οἱ γὰρ παῖδας καὶ γυναῖκας ἀποθανόντας θρηνοῦντες, οὐ χρημάτων, οὐ σωμάτων ἐρῶσιν, οὐδὲ κατ' ἐκεῖνον τῆς ὀδύνης τὸν καιρὸν ἄλλου τινός ἐφίενται, οὐχ ὕβρεσι παροξύνονται, οὐχ ὑπὸ ἄλλου πολιορκοῦνται τινος πάθους· πόσῳ μᾶλλον οἱ τὰ ἁμαρτήματα πενθούντες τὰ ἑαυτῶν, ὡς πενθεῖν Ο άξιον; Μακάριοι - τὴν γῆν. Ἐπεὶ πάλαι τοῖς ἀνθρώ ποις περισπούδαστος ἦν ἡ κληρονομία τῆς γῆς, τίθησι καὶ ταύτην ἔπαθλον ἀρετῆς. Καί τινες μὲν γῆν νοη81 Psal. L, 19.» II Cor. vii, 40. * Philipp. iv, 4. Varia lectiones et notæ. Hoc scholium in neutro mcorun legitur. Excerptum autem est ex Chrys. tom. VII, p. 185. E. Πάντες Β. (ga) Ob ea quae quis patitur. Ob rem terrestrell ob casum, ob infortunium humanum, (hh) Δανιήλ in nullo meorum legitur. Φάσκει Α. Hoc in nullo meorum comparet. Repetitum est ex Chrysost. tom. VII, p. 187. D. (i) Forte invenit σωμάτων ἰδίων. (jj) Suas ægritudines. Peccata sua.

Κατάλληλον δὲ, καὶ τὸ ταύτης Επαθλον. Αντί γαρ τῆς ἄκρας ἀτιμίας, ἄκρα τιμή. καὶ οὐκ ἔστιν εὑρεῖν ἐπέκεινα. Εν τάξει δὲ μακαρισμοῦ τὰς ἐντολὰς ταύτας εἰσήγαγεν, ἀνεπαχθέστερον τὸν λόγον ποιῶν. Εδει γὰρ ἐν ἀρχῇ πραότερον αὐτοῖς ὁμιλῆσαι, καὶ οὕτως ἠρέμα προβαίνειν εἰς τὸ ἐπιτάττειν. Aptum quoque præmium buic rependitur: pro extrema videlicet abjectione sumnius honor, et quo nullus major reperiri potest. Per modum autem beatitudinum præcepta hæc induxit, invidios::m devitans sermonem. Oportebat enim ut in principio mansuete cum eis loqueretur, et ita paulatim ad præcipiendum deveniret. Quam ob causam dixit pauperes, et non humiles? Quia pauperem esse plus est, quam bunilem esse. Sunt enim varii humilitatis modi: hic quidem mediocriter animo modestus est, ille vero cum excellentia; quam humilitatem etiam David commendat, dicens: Cor contritum et humiliatum Deus non despicies *. Vers. 4. Beati consolationem accipient. Quia omnes putabant eos esse Dealos, qui in gaudio essent, miseros vero qui in affictione, hujusmodi op'nionem radicitus evellit, contrariam substituens. Lugentes autem dicit, non qui simpliciter lugent, sed qui pro peccatis lugent. Miserum enim ac prohibitum est lugere ob es quæ quis patitur Tristitia enim mundi, ait Paulus, mortem operatur: ea vero, quæ secundum Deum est, penitentiam in salutem stabilemª. Quomodo ergo alio loco dịcit Paulus Gaudete in Domino semper 85? Quia et ille gaudium dicit, quod e luctu oritur. Habet namque luctus repensum sibi gaudium. Quemadmodum enim postquam vebemens pluvia impetuose descenderit, serenitas stabilior esse solet: itaquoque deductis lacrymis, tranquillitas et gaudium animi succedit. Vult autem hic sermo, non modo de propriis nos lugere delictis, verum etiam de alienis: et talis erat Mosis animus, Davidis, Danielis (hh), Pauli cæterorumque hujusmodi, Consolationem vero accipient, sive lalabuntur. Ubi? Et in praesenti, et in futuro. In præsenti quidem ea spe, quod peccata sua luctu redimant; in futuro vero non sola horum remissione, verum etiam beatitudine. † Nam qui filios aut uxores mortuas lugent, non possessiones aut propria amant corpora (ii), nec eo turbinis tempore ullo modo concupiscunt, non injuriis exasperantur, nec alia obsidentur affectione: quanto magis qui suas lugent gritudines (j), eo modo quo eas lugere dignum est. Vers. 5. Beati terram. Quoniam olim ab hominibus magno studio affectabatur terræ possessio, hanc etiam pro virtutis præmio ponit. Quidam sane Ο Τίνος ένεκεν οὐκ εἶπεν, Οι ταπεινοί, ἀλλ' οι πτωχοί; Ὅτι τοῦτο ἐκείνου πλέον. Καὶ γὰρ πολλοί τῆς ταπεινοφροσύνης οι τρόποι. Καὶ ὁ μέν ἐστι τα πεινὸς συμμέτρως· ὁ δὲ μεθ᾽ ὑπερβολῆς ἁπάσης. Ταύτην καὶ ὁ μακάριος Δαυίδ ἐπαινεῖ λέγων· Καρ δίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει. Μακάριοι – παρακληθήσονται. Ἐπεὶ πάντες υπελάμβανον μακαρίους μὲν, τοὺς ἐν χαρᾷ, ἀθλίους δὲ τοὺς ἐν θλίψει, πρόῤῥιζον ἀναστῇ τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν, τοὐναντίον ὑποτιθέμενος. Πενθούντας δὲ λέγει, οὐ τοὺς ἁπλῶς πενθοῦντας, ἀλλὰ τοὺς ὑπὲρ ἁμαρτημάτων. Τὸ γὰρ ὑπὲρ βιωτικού πράγμα. τος πενθεῖν, ἄθλιον καὶ κεκωλυμένον. Φησὶ γὰρ δ Παῦλος, ὅτι 'Η μὲν τοῦ κόσμου λύπη, θάνατον κατεργάζεται· ἡ δὲ κατὰ Θεὸν, μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν αμεταμέλητον. Καὶ πῶς ὁ Παῦλος πάλιν εἶπε· Χαίρετε ἐν Κυρίῳ πάντοτε; Διότι κάκείνος τὴν ἐκ τοῦ πένθους λέγει χαράν. Έχει γὰρ τοῦτο χαρὰν συγκεκληρωμένην. Καθάπερ γάρ, ὑετοῦ σφοδροῦ καταρραγέντος, εὐξία γίνεσθαι είωθεν, οὕτω καὶ, δακρύων κατενεχθέντων, γαλήνη καὶ χαρὰ τῇ ψυχῇ ἐγγίνεται. Βούλεται δὲ νῦν ὁ λόγος πενθεῖν ἡμᾶς μὴ μόνον ὑπὲρ τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἀλλοτρίων, οἷα ἦν ἡ ψυχὴ Μωϋσέως καὶ Δαυὶὸ καὶ Παύλου καὶ τῶν τοιούτων. Παρακληθήσονται δὲ, ήγουν εὐφρανθήσονται. Ποῦ; Καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ. Ἐν ταῦθα μὲν, τῇ ἐλπίδι τῆς ἀπολυτρώσεως αὐτῶν· ἐκεῖ δὲ, οὐ μόνον τῇ ἀφέσει τούτων, ἀλλὰ καὶ τῇ μακαριότητι. Οἱ γὰρ παῖδας καὶ γυναῖκας ἀποθανόντας θρηνοῦντες, οὐ χρημάτων, οὐ σωμάτων ἐρῶσιν, οὐδὲ κατ' ἐκεῖνον τῆς ὀδύνης τὸν καιρὸν ἄλλου τινός ἐφίενται, οὐχ ὕβρεσι παροξύνονται, οὐχ ὑπὸ ἄλλου πολιορκοῦνται τινος πάθους· πόσῳ μᾶλλον οἱ τὰ ἁμαρτήματα πενθούντες τὰ ἑαυτῶν, ὡς πενθεῖν Ο άξιον; Μακάριοι - τὴν γῆν. Ἐπεὶ πάλαι τοῖς ἀνθρώ ποις περισπούδαστος ἦν ἡ κληρονομία τῆς γῆς, τίθησι καὶ ταύτην ἔπαθλον ἀρετῆς. Καί τινες μὲν γῆν νοη81 Psal. L, 19.» II Cor. vii, 40. * Philipp. iv, 4. Varia lectiones et notæ. Hoc scholium in neutro mcorun legitur. Excerptum autem est ex Chrys. tom. VII, p. 185. E. Πάντες Β. (ga) Ob ea quae quis patitur. Ob rem terrestrell ob casum, ob infortunium humanum, (hh) Δανιήλ in nullo meorum legitur. Φάσκει Α. Hoc in nullo meorum comparet. Repetitum est ex Chrysost. tom. VII, p. 187. D. (i) Forte invenit σωμάτων ἰδίων. (jj) Suas ægritudines. Peccata sua.

Κατάλληλον δὲ, καὶ τὸ ταύτης Επαθλον. Αντί γαρ τῆς ἄκρας ἀτιμίας, ἄκρα τιμή. καὶ οὐκ ἔστιν εὑρεῖν ἐπέκεινα. Εν τάξει δὲ μακαρισμοῦ τὰς ἐντολὰς ταύτας εἰσήγαγεν, ἀνεπαχθέστερον τὸν λόγον ποιῶν. Εδει γὰρ ἐν ἀρχῇ πραότερον αὐτοῖς ὁμιλῆσαι, καὶ οὕτως ἠρέμα προβαίνειν εἰς τὸ ἐπιτάττειν. Aptum quoque præmium buic rependitur: pro extrema videlicet abjectione sumnius honor, et quo nullus major reperiri potest. Per modum autem beatitudinum præcepta hæc induxit, invidios::m devitans sermonem. Oportebat enim ut in principio mansuete cum eis loqueretur, et ita paulatim ad præcipiendum deveniret. Quam ob causam dixit pauperes, et non humiles? Quia pauperem esse plus est, quam bunilem esse. Sunt enim varii humilitatis modi: hic quidem mediocriter animo modestus est, ille vero cum excellentia; quam humilitatem etiam David commendat, dicens: Cor contritum et humiliatum Deus non despicies *. Vers. 4. Beati consolationem accipient. Quia omnes putabant eos esse Dealos, qui in gaudio essent, miseros vero qui in affictione, hujusmodi op'nionem radicitus evellit, contrariam substituens. Lugentes autem dicit, non qui simpliciter lugent, sed qui pro peccatis lugent. Miserum enim ac prohibitum est lugere ob es quæ quis patitur Tristitia enim mundi, ait Paulus, mortem operatur: ea vero, quæ secundum Deum est, penitentiam in salutem stabilemª. Quomodo ergo alio loco dịcit Paulus Gaudete in Domino semper 85? Quia et ille gaudium dicit, quod e luctu oritur. Habet namque luctus repensum sibi gaudium. Quemadmodum enim postquam vebemens pluvia impetuose descenderit, serenitas stabilior esse solet: itaquoque deductis lacrymis, tranquillitas et gaudium animi succedit. Vult autem hic sermo, non modo de propriis nos lugere delictis, verum etiam de alienis: et talis erat Mosis animus, Davidis, Danielis (hh), Pauli cæterorumque hujusmodi, Consolationem vero accipient, sive lalabuntur. Ubi? Et in praesenti, et in futuro. In præsenti quidem ea spe, quod peccata sua luctu redimant; in futuro vero non sola horum remissione, verum etiam beatitudine. † Nam qui filios aut uxores mortuas lugent, non possessiones aut propria amant corpora (ii), nec eo turbinis tempore ullo modo concupiscunt, non injuriis exasperantur, nec alia obsidentur affectione: quanto magis qui suas lugent gritudines (j), eo modo quo eas lugere dignum est. Vers. 5. Beati terram. Quoniam olim ab hominibus magno studio affectabatur terræ possessio, hanc etiam pro virtutis præmio ponit. Quidam sane Ο Τίνος ένεκεν οὐκ εἶπεν, Οι ταπεινοί, ἀλλ' οι πτωχοί; Ὅτι τοῦτο ἐκείνου πλέον. Καὶ γὰρ πολλοί τῆς ταπεινοφροσύνης οι τρόποι. Καὶ ὁ μέν ἐστι τα πεινὸς συμμέτρως· ὁ δὲ μεθ᾽ ὑπερβολῆς ἁπάσης. Ταύτην καὶ ὁ μακάριος Δαυίδ ἐπαινεῖ λέγων· Καρ δίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει. Μακάριοι – παρακληθήσονται. Ἐπεὶ πάντες υπελάμβανον μακαρίους μὲν, τοὺς ἐν χαρᾷ, ἀθλίους δὲ τοὺς ἐν θλίψει, πρόῤῥιζον ἀναστῇ τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν, τοὐναντίον ὑποτιθέμενος. Πενθούντας δὲ λέγει, οὐ τοὺς ἁπλῶς πενθοῦντας, ἀλλὰ τοὺς ὑπὲρ ἁμαρτημάτων. Τὸ γὰρ ὑπὲρ βιωτικού πράγμα. τος πενθεῖν, ἄθλιον καὶ κεκωλυμένον. Φησὶ γὰρ δ Παῦλος, ὅτι 'Η μὲν τοῦ κόσμου λύπη, θάνατον κατεργάζεται· ἡ δὲ κατὰ Θεὸν, μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν αμεταμέλητον. Καὶ πῶς ὁ Παῦλος πάλιν εἶπε· Χαίρετε ἐν Κυρίῳ πάντοτε; Διότι κάκείνος τὴν ἐκ τοῦ πένθους λέγει χαράν. Έχει γὰρ τοῦτο χαρὰν συγκεκληρωμένην. Καθάπερ γάρ, ὑετοῦ σφοδροῦ καταρραγέντος, εὐξία γίνεσθαι είωθεν, οὕτω καὶ, δακρύων κατενεχθέντων, γαλήνη καὶ χαρὰ τῇ ψυχῇ ἐγγίνεται. Βούλεται δὲ νῦν ὁ λόγος πενθεῖν ἡμᾶς μὴ μόνον ὑπὲρ τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἀλλοτρίων, οἷα ἦν ἡ ψυχὴ Μωϋσέως καὶ Δαυὶὸ καὶ Παύλου καὶ τῶν τοιούτων. Παρακληθήσονται δὲ, ήγουν εὐφρανθήσονται. Ποῦ; Καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ. Ἐν ταῦθα μὲν, τῇ ἐλπίδι τῆς ἀπολυτρώσεως αὐτῶν· ἐκεῖ δὲ, οὐ μόνον τῇ ἀφέσει τούτων, ἀλλὰ καὶ τῇ μακαριότητι. Οἱ γὰρ παῖδας καὶ γυναῖκας ἀποθανόντας θρηνοῦντες, οὐ χρημάτων, οὐ σωμάτων ἐρῶσιν, οὐδὲ κατ' ἐκεῖνον τῆς ὀδύνης τὸν καιρὸν ἄλλου τινός ἐφίενται, οὐχ ὕβρεσι παροξύνονται, οὐχ ὑπὸ ἄλλου πολιορκοῦνται τινος πάθους· πόσῳ μᾶλλον οἱ τὰ ἁμαρτήματα πενθούντες τὰ ἑαυτῶν, ὡς πενθεῖν Ο άξιον; Μακάριοι - τὴν γῆν. Ἐπεὶ πάλαι τοῖς ἀνθρώ ποις περισπούδαστος ἦν ἡ κληρονομία τῆς γῆς, τίθησι καὶ ταύτην ἔπαθλον ἀρετῆς. Καί τινες μὲν γῆν νοη81 Psal. L, 19.» II Cor. vii, 40. * Philipp. iv, 4. Varia lectiones et notæ. Hoc scholium in neutro mcorun legitur. Excerptum autem est ex Chrys. tom. VII, p. 185. E. Πάντες Β. (ga) Ob ea quae quis patitur. Ob rem terrestrell ob casum, ob infortunium humanum, (hh) Δανιήλ in nullo meorum legitur. Φάσκει Α. Hoc in nullo meorum comparet. Repetitum est ex Chrysost. tom. VII, p. 187. D. (i) Forte invenit σωμάτων ἰδίων. (jj) Suas ægritudines. Peccata sua.

Κατάλληλον δὲ, καὶ τὸ ταύτης Επαθλον. Αντί γαρ τῆς ἄκρας ἀτιμίας, ἄκρα τιμή. καὶ οὐκ ἔστιν εὑρεῖν ἐπέκεινα. Εν τάξει δὲ μακαρισμοῦ τὰς ἐντολὰς ταύτας εἰσήγαγεν, ἀνεπαχθέστερον τὸν λόγον ποιῶν. Εδει γὰρ ἐν ἀρχῇ πραότερον αὐτοῖς ὁμιλῆσαι, καὶ οὕτως ἠρέμα προβαίνειν εἰς τὸ ἐπιτάττειν. Aptum quoque præmium buic rependitur: pro extrema videlicet abjectione sumnius honor, et quo nullus major reperiri potest. Per modum autem beatitudinum præcepta hæc induxit, invidios::m devitans sermonem. Oportebat enim ut in principio mansuete cum eis loqueretur, et ita paulatim ad præcipiendum deveniret. Quam ob causam dixit pauperes, et non humiles? Quia pauperem esse plus est, quam bunilem esse. Sunt enim varii humilitatis modi: hic quidem mediocriter animo modestus est, ille vero cum excellentia; quam humilitatem etiam David commendat, dicens: Cor contritum et humiliatum Deus non despicies *. Vers. 4. Beati consolationem accipient. Quia omnes putabant eos esse Dealos, qui in gaudio essent, miseros vero qui in affictione, hujusmodi op'nionem radicitus evellit, contrariam substituens. Lugentes autem dicit, non qui simpliciter lugent, sed qui pro peccatis lugent. Miserum enim ac prohibitum est lugere ob es quæ quis patitur Tristitia enim mundi, ait Paulus, mortem operatur: ea vero, quæ secundum Deum est, penitentiam in salutem stabilemª. Quomodo ergo alio loco dịcit Paulus Gaudete in Domino semper 85? Quia et ille gaudium dicit, quod e luctu oritur. Habet namque luctus repensum sibi gaudium. Quemadmodum enim postquam vebemens pluvia impetuose descenderit, serenitas stabilior esse solet: itaquoque deductis lacrymis, tranquillitas et gaudium animi succedit. Vult autem hic sermo, non modo de propriis nos lugere delictis, verum etiam de alienis: et talis erat Mosis animus, Davidis, Danielis (hh), Pauli cæterorumque hujusmodi, Consolationem vero accipient, sive lalabuntur. Ubi? Et in praesenti, et in futuro. In præsenti quidem ea spe, quod peccata sua luctu redimant; in futuro vero non sola horum remissione, verum etiam beatitudine. † Nam qui filios aut uxores mortuas lugent, non possessiones aut propria amant corpora (ii), nec eo turbinis tempore ullo modo concupiscunt, non injuriis exasperantur, nec alia obsidentur affectione: quanto magis qui suas lugent gritudines (j), eo modo quo eas lugere dignum est. Vers. 5. Beati terram. Quoniam olim ab hominibus magno studio affectabatur terræ possessio, hanc etiam pro virtutis præmio ponit. Quidam sane Ο Τίνος ένεκεν οὐκ εἶπεν, Οι ταπεινοί, ἀλλ' οι πτωχοί; Ὅτι τοῦτο ἐκείνου πλέον. Καὶ γὰρ πολλοί τῆς ταπεινοφροσύνης οι τρόποι. Καὶ ὁ μέν ἐστι τα πεινὸς συμμέτρως· ὁ δὲ μεθ᾽ ὑπερβολῆς ἁπάσης. Ταύτην καὶ ὁ μακάριος Δαυίδ ἐπαινεῖ λέγων· Καρ δίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει. Μακάριοι – παρακληθήσονται. Ἐπεὶ πάντες υπελάμβανον μακαρίους μὲν, τοὺς ἐν χαρᾷ, ἀθλίους δὲ τοὺς ἐν θλίψει, πρόῤῥιζον ἀναστῇ τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν, τοὐναντίον ὑποτιθέμενος. Πενθούντας δὲ λέγει, οὐ τοὺς ἁπλῶς πενθοῦντας, ἀλλὰ τοὺς ὑπὲρ ἁμαρτημάτων. Τὸ γὰρ ὑπὲρ βιωτικού πράγμα. τος πενθεῖν, ἄθλιον καὶ κεκωλυμένον. Φησὶ γὰρ δ Παῦλος, ὅτι 'Η μὲν τοῦ κόσμου λύπη, θάνατον κατεργάζεται· ἡ δὲ κατὰ Θεὸν, μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν αμεταμέλητον. Καὶ πῶς ὁ Παῦλος πάλιν εἶπε· Χαίρετε ἐν Κυρίῳ πάντοτε; Διότι κάκείνος τὴν ἐκ τοῦ πένθους λέγει χαράν. Έχει γὰρ τοῦτο χαρὰν συγκεκληρωμένην. Καθάπερ γάρ, ὑετοῦ σφοδροῦ καταρραγέντος, εὐξία γίνεσθαι είωθεν, οὕτω καὶ, δακρύων κατενεχθέντων, γαλήνη καὶ χαρὰ τῇ ψυχῇ ἐγγίνεται. Βούλεται δὲ νῦν ὁ λόγος πενθεῖν ἡμᾶς μὴ μόνον ὑπὲρ τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἀλλοτρίων, οἷα ἦν ἡ ψυχὴ Μωϋσέως καὶ Δαυὶὸ καὶ Παύλου καὶ τῶν τοιούτων. Παρακληθήσονται δὲ, ήγουν εὐφρανθήσονται. Ποῦ; Καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ. Ἐν ταῦθα μὲν, τῇ ἐλπίδι τῆς ἀπολυτρώσεως αὐτῶν· ἐκεῖ δὲ, οὐ μόνον τῇ ἀφέσει τούτων, ἀλλὰ καὶ τῇ μακαριότητι. Οἱ γὰρ παῖδας καὶ γυναῖκας ἀποθανόντας θρηνοῦντες, οὐ χρημάτων, οὐ σωμάτων ἐρῶσιν, οὐδὲ κατ' ἐκεῖνον τῆς ὀδύνης τὸν καιρὸν ἄλλου τινός ἐφίενται, οὐχ ὕβρεσι παροξύνονται, οὐχ ὑπὸ ἄλλου πολιορκοῦνται τινος πάθους· πόσῳ μᾶλλον οἱ τὰ ἁμαρτήματα πενθούντες τὰ ἑαυτῶν, ὡς πενθεῖν Ο άξιον; Μακάριοι - τὴν γῆν. Ἐπεὶ πάλαι τοῖς ἀνθρώ ποις περισπούδαστος ἦν ἡ κληρονομία τῆς γῆς, τίθησι καὶ ταύτην ἔπαθλον ἀρετῆς. Καί τινες μὲν γῆν νοη81 Psal. L, 19.» II Cor. vii, 40. * Philipp. iv, 4. Varia lectiones et notæ. Hoc scholium in neutro mcorun legitur. Excerptum autem est ex Chrys. tom. VII, p. 185. E. Πάντες Β. (ga) Ob ea quae quis patitur. Ob rem terrestrell ob casum, ob infortunium humanum, (hh) Δανιήλ in nullo meorum legitur. Φάσκει Α. Hoc in nullo meorum comparet. Repetitum est ex Chrysost. tom. VII, p. 187. D. (i) Forte invenit σωμάτων ἰδίων. (jj) Suas ægritudines. Peccata sua.

COMMENT. IN MATTHAEUM. CAP. V. τὴν ἐν οὐρανῷ λέγουσιν, ὁ δὲ Χρυσόστομος φησι, terram iutellectualein, caelum esse dicunt. Chry ὅτι καὶ αἰσθητὸν τέθεικεν ἔπαθλον, διὰ τοὺς παχυ· τέρους, τοὺς τὰ αἰσθητὰ πρὸ τῶν νοητῶν ζητοῦντας. Εἴωθε γὰρ δι᾿ ὅλου τοῦ Εὐαγγελίου προτρέπειν εἰς ἀρετὴν, ποτὲ μὲν, ἀπὸ τῶν μελλόντων, ποτὲ δὲ, ἀπὸ τῶν παρόντων, καὶ οὔτε ὅταν νοητὰ ἔπαθλα τίτ θησιν, ἀποστερεῖ τῶν αἰσθητῶν, οὔτε, ὅταν αισθητά, ἀφαιρεῖται τὰ νοητά. Ζητεῖτε γὰρ, φησί, τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. Καὶ αὖθις· Οὐδεὶς ἐστιν ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ἢ γονεῖς, καὶ τὰ ἑξῆς, ὃς οὐ μὴ ἀπολάβη πολλαπλασίονα ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ, καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ μέλλοντι ζωὴν αἰώνιον. Πραεῖς λέγονται, οὐχ οἱ μηδόλως ὀργιζόμεVOL. οἱ τοιοῦτοι γὰρ ἀναίσθητοι· ἀλλ᾽ οἱ θυμὸν μὲν ἔχοντες, κρατοῦντες δὲ, καὶ ὅτε δεῖ ὀργιζόμενοι, ὡς καὶ Δαυίδ εἶπεν· Οργίζεσθε, καὶ μὴ ἁμαρτάνετε. Μακάριοι - χορτασθήσονται. Ἐπεὶ μέλλει περὶ ἐλεημοσύνης εἰπεῖν, προαναιρεῖ τὴν πλεονεξίαν, ἵνα καθαρὸς ὁ ἔλεος γίνηται. Η δικαιοσύνη γὰρ, ἀντί παλός ἐστι τῇ πλεονεξία. Οι πεινώντες δὲ καὶ δι ψώντες εἶπεν, ἀντὶ τοῦ. Οἱ σφόδρα ἐπιθυμοῦντες, ἵνα ὁ σφοδρὸς ἔρως τῆς πλεονεξίας, ἐπὶ τὴν δικαιο σύνην μεταστάς, ἀνέλῃ ἐκείνην. Χορτασθήσονται δὲ, παντὸς ἀγαθοῦ. Ἐπειδὴ οἱ πλεονέκται δοκοῦσιν εὔποροι εἶ ναι καὶ χορτάζεσθαι, διὰ τοῦτό φησιν, ὅτι οἱ δίκαιοι μᾶλλον χορτασθήσονται. Μακάριοι - ἐλεηθήσονται. Παρὰ τοῦ Θεοῦ, δηλονότι. Πλὴν οὐ τοσοῦτον, ὅσον ηλέησαν. Οση γάρ ἐστι διαφορά πονηρίας καὶ ἀγαθότητος, ἢ μᾶλλου, ὅση ἀνθρώπου καὶ Θεοῦ, τοσαύτη καὶ ἀνα θρωπίνης καὶ θείας ἐλεημοσύνης. Οὐχὶ διὰ χρημάτων μόνον ἔστιν ἐλεεῖν, ἀλλὰ καὶ λόγου, καν μηδὲν ἔχῃς, διὰ δακρύων. Ποικίλος γὰρ ὁ τῆς ἐλεημοσύνης τρόπος, καὶ πλατεία αὕτη ἡ ἐντολή. Ἐλεηθήσονται δὲ ἐνταῦθα μὲν, παρὰ ἀνθρώπων· ἐκεῖ, δὲ, παρὰ τοῦ Θεοῦ. sostomus vero ait, quod et sensibilem pro præmio posuerit, propter crassiores, qui sensibilia potius quam intelligibilia quærunt. Toto namque Evangelio ad virtutem solet adhortari, quandoque per ſutura, interdum quoque et per przsentia. Quanquam neque ubi intelligibilia ponit præmia, privat sensibilibus: neque e diverso, cum sensibilia pollicetur, intelligibilia aufert. Quærite enim, inquit, primum regnum Dei et justitiam ejus, et hac omnia adjicientur vobis ". Et rursus: Nemo est qui reliquerit domum aut patrem s, etc., qui non fruatur multo pluribus in hoc tempore, et in futuro sæculo, vila æterna. + Mites dicuntur, non qui penitus non irascuntur: hujusmodi enim insensati sunt, sed qui iram quidem sentiunt, sese tamen continent, quando autem oportet irascuntur, sicut dicit David: Irascimini et nolite pescare 86 Vers. 6. Beati-saturabuntur. Quia de eleemosyna dicturus est, aufert primum avaritiam ut pura fiat misericordia, justitia enim avaritiæ contraria est. Dixit autern, esurientes et sitientes, hoc est, plurimum concupiscentes, ut vehemens avaritiæ amor in justitiam translatus, illam perimat. Saturabuntur autem, omni videlicet bono. † Quia avari abundantes esse videntur et saturati, ideo ait justos potius saturandos esse. Vers. 7. Beati misericordiam consequentur. Deo certe, sed non tantam duntaxat, quantam ipsi præstiterunt. Quantum enim interest inter malum et bonum, aut potius quantum inter hominem et Deum, tantum humana misericordia distat a divina. † Non possessionibus tantum præstatur misericordia, sed et sermonibus. Quod si nihil habueris, etiam lacrymis præstatur: varius est enim eleemosynæ modus, latumque præceptum. Misericordiam vero consequentur, hic ab hominibus et in futurum a Deo. Vers. 8. Beati. videbunt. Puros corde intelligit qui nullius peccati sibi conscii sunt: aut qui cor servant a voluptatibus impollutum, quam sanctiΜακάριοι – διψονται. Καθαρούς τῇ καρδίᾳ νόει, τοὺς μηδέν τι πονηρὸν ἑαυτοῖ; συνειδότας, ἢ τοὺς φυλάσσοντας τὴν καρδίαν ἀμόλυντον ἀπὸ τῶν ἡδυ παθειῶν, ὅπερ ὁ Παῦλος ἁγιασμὸν ἐκάλεσεν, εἰπών· moniam vocat Paulus, dicens ": Pacem sectamimi ad Ειρήνην διώκετε μετὰ πάντων, καὶ τὸν ἁγιασμόν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον. Όψονται δὲ τὸν Θεόν, ὡς δυνατὸν ἀνθρωπίνη φύσει. Τέθεικε δὲ τὸν μακαρισμὸν τοῦτον μετὰ τὸν τῆς ἐλεημοσύνης, • Matth. νι, 55. ** Luc. xvIII, 29, 30. omnes el sanctimoniam; sine qua nemo videbis Deum. Videbit autem Deum, dixit, tanquam humana natura potentem (kk). Hanc vero beatitudinem post eleemosynam posuit, nam multi justitiam ac elees Psal. iv. 5. * Hebr. sit, 14. Varia lectiones et notæ. Tom. VII, p. 188. C. Huc in meis non legitur. Ex Theophyl. p. 26. desumptum. Etiam hoc ex Theophylact. p. 26 D. Mei non agnoscunt. Theophylact. p. 26 et Chrysostom. t. VII, pag. 189 D. (kk) Tanquam — potentem. Ut concessum creaturæ bumanæ.

COMMENT. IN MATTHAEUM. CAP. V. τὴν ἐν οὐρανῷ λέγουσιν, ὁ δὲ Χρυσόστομος φησι, terram iutellectualein, caelum esse dicunt. Chry ὅτι καὶ αἰσθητὸν τέθεικεν ἔπαθλον, διὰ τοὺς παχυ· τέρους, τοὺς τὰ αἰσθητὰ πρὸ τῶν νοητῶν ζητοῦντας. Εἴωθε γὰρ δι᾿ ὅλου τοῦ Εὐαγγελίου προτρέπειν εἰς ἀρετὴν, ποτὲ μὲν, ἀπὸ τῶν μελλόντων, ποτὲ δὲ, ἀπὸ τῶν παρόντων, καὶ οὔτε ὅταν νοητὰ ἔπαθλα τίτ θησιν, ἀποστερεῖ τῶν αἰσθητῶν, οὔτε, ὅταν αισθητά, ἀφαιρεῖται τὰ νοητά. Ζητεῖτε γὰρ, φησί, τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. Καὶ αὖθις· Οὐδεὶς ἐστιν ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ἢ γονεῖς, καὶ τὰ ἑξῆς, ὃς οὐ μὴ ἀπολάβη πολλαπλασίονα ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ, καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ μέλλοντι ζωὴν αἰώνιον. Πραεῖς λέγονται, οὐχ οἱ μηδόλως ὀργιζόμεVOL. οἱ τοιοῦτοι γὰρ ἀναίσθητοι· ἀλλ᾽ οἱ θυμὸν μὲν ἔχοντες, κρατοῦντες δὲ, καὶ ὅτε δεῖ ὀργιζόμενοι, ὡς καὶ Δαυίδ εἶπεν· Οργίζεσθε, καὶ μὴ ἁμαρτάνετε. Μακάριοι - χορτασθήσονται. Ἐπεὶ μέλλει περὶ ἐλεημοσύνης εἰπεῖν, προαναιρεῖ τὴν πλεονεξίαν, ἵνα καθαρὸς ὁ ἔλεος γίνηται. Η δικαιοσύνη γὰρ, ἀντί παλός ἐστι τῇ πλεονεξία. Οι πεινώντες δὲ καὶ δι ψώντες εἶπεν, ἀντὶ τοῦ. Οἱ σφόδρα ἐπιθυμοῦντες, ἵνα ὁ σφοδρὸς ἔρως τῆς πλεονεξίας, ἐπὶ τὴν δικαιο σύνην μεταστάς, ἀνέλῃ ἐκείνην. Χορτασθήσονται δὲ, παντὸς ἀγαθοῦ. Ἐπειδὴ οἱ πλεονέκται δοκοῦσιν εὔποροι εἶ ναι καὶ χορτάζεσθαι, διὰ τοῦτό φησιν, ὅτι οἱ δίκαιοι μᾶλλον χορτασθήσονται. Μακάριοι - ἐλεηθήσονται. Παρὰ τοῦ Θεοῦ, δηλονότι. Πλὴν οὐ τοσοῦτον, ὅσον ηλέησαν. Οση γάρ ἐστι διαφορά πονηρίας καὶ ἀγαθότητος, ἢ μᾶλλου, ὅση ἀνθρώπου καὶ Θεοῦ, τοσαύτη καὶ ἀνα θρωπίνης καὶ θείας ἐλεημοσύνης. Οὐχὶ διὰ χρημάτων μόνον ἔστιν ἐλεεῖν, ἀλλὰ καὶ λόγου, καν μηδὲν ἔχῃς, διὰ δακρύων. Ποικίλος γὰρ ὁ τῆς ἐλεημοσύνης τρόπος, καὶ πλατεία αὕτη ἡ ἐντολή. Ἐλεηθήσονται δὲ ἐνταῦθα μὲν, παρὰ ἀνθρώπων· ἐκεῖ, δὲ, παρὰ τοῦ Θεοῦ. sostomus vero ait, quod et sensibilem pro præmio posuerit, propter crassiores, qui sensibilia potius quam intelligibilia quærunt. Toto namque Evangelio ad virtutem solet adhortari, quandoque per ſutura, interdum quoque et per przsentia. Quanquam neque ubi intelligibilia ponit præmia, privat sensibilibus: neque e diverso, cum sensibilia pollicetur, intelligibilia aufert. Quærite enim, inquit, primum regnum Dei et justitiam ejus, et hac omnia adjicientur vobis ". Et rursus: Nemo est qui reliquerit domum aut patrem s, etc., qui non fruatur multo pluribus in hoc tempore, et in futuro sæculo, vila æterna. + Mites dicuntur, non qui penitus non irascuntur: hujusmodi enim insensati sunt, sed qui iram quidem sentiunt, sese tamen continent, quando autem oportet irascuntur, sicut dicit David: Irascimini et nolite pescare 86 Vers. 6. Beati-saturabuntur. Quia de eleemosyna dicturus est, aufert primum avaritiam ut pura fiat misericordia, justitia enim avaritiæ contraria est. Dixit autern, esurientes et sitientes, hoc est, plurimum concupiscentes, ut vehemens avaritiæ amor in justitiam translatus, illam perimat. Saturabuntur autem, omni videlicet bono. † Quia avari abundantes esse videntur et saturati, ideo ait justos potius saturandos esse. Vers. 7. Beati misericordiam consequentur. Deo certe, sed non tantam duntaxat, quantam ipsi præstiterunt. Quantum enim interest inter malum et bonum, aut potius quantum inter hominem et Deum, tantum humana misericordia distat a divina. † Non possessionibus tantum præstatur misericordia, sed et sermonibus. Quod si nihil habueris, etiam lacrymis præstatur: varius est enim eleemosynæ modus, latumque præceptum. Misericordiam vero consequentur, hic ab hominibus et in futurum a Deo. Vers. 8. Beati. videbunt. Puros corde intelligit qui nullius peccati sibi conscii sunt: aut qui cor servant a voluptatibus impollutum, quam sanctiΜακάριοι – διψονται. Καθαρούς τῇ καρδίᾳ νόει, τοὺς μηδέν τι πονηρὸν ἑαυτοῖ; συνειδότας, ἢ τοὺς φυλάσσοντας τὴν καρδίαν ἀμόλυντον ἀπὸ τῶν ἡδυ παθειῶν, ὅπερ ὁ Παῦλος ἁγιασμὸν ἐκάλεσεν, εἰπών· moniam vocat Paulus, dicens ": Pacem sectamimi ad Ειρήνην διώκετε μετὰ πάντων, καὶ τὸν ἁγιασμόν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον. Όψονται δὲ τὸν Θεόν, ὡς δυνατὸν ἀνθρωπίνη φύσει. Τέθεικε δὲ τὸν μακαρισμὸν τοῦτον μετὰ τὸν τῆς ἐλεημοσύνης, • Matth. νι, 55. ** Luc. xvIII, 29, 30. omnes el sanctimoniam; sine qua nemo videbis Deum. Videbit autem Deum, dixit, tanquam humana natura potentem (kk). Hanc vero beatitudinem post eleemosynam posuit, nam multi justitiam ac elees Psal. iv. 5. * Hebr. sit, 14. Varia lectiones et notæ. Tom. VII, p. 188. C. Huc in meis non legitur. Ex Theophyl. p. 26. desumptum. Etiam hoc ex Theophylact. p. 26 D. Mei non agnoscunt. Theophylact. p. 26 et Chrysostom. t. VII, pag. 189 D. (kk) Tanquam — potentem. Ut concessum creaturæ bumanæ.

COMMENT. IN MATTHAEUM. CAP. V. τὴν ἐν οὐρανῷ λέγουσιν, ὁ δὲ Χρυσόστομος φησι, terram iutellectualein, caelum esse dicunt. Chry ὅτι καὶ αἰσθητὸν τέθεικεν ἔπαθλον, διὰ τοὺς παχυ· τέρους, τοὺς τὰ αἰσθητὰ πρὸ τῶν νοητῶν ζητοῦντας. Εἴωθε γὰρ δι᾿ ὅλου τοῦ Εὐαγγελίου προτρέπειν εἰς ἀρετὴν, ποτὲ μὲν, ἀπὸ τῶν μελλόντων, ποτὲ δὲ, ἀπὸ τῶν παρόντων, καὶ οὔτε ὅταν νοητὰ ἔπαθλα τίτ θησιν, ἀποστερεῖ τῶν αἰσθητῶν, οὔτε, ὅταν αισθητά, ἀφαιρεῖται τὰ νοητά. Ζητεῖτε γὰρ, φησί, τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. Καὶ αὖθις· Οὐδεὶς ἐστιν ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ἢ γονεῖς, καὶ τὰ ἑξῆς, ὃς οὐ μὴ ἀπολάβη πολλαπλασίονα ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ, καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ μέλλοντι ζωὴν αἰώνιον. Πραεῖς λέγονται, οὐχ οἱ μηδόλως ὀργιζόμεVOL. οἱ τοιοῦτοι γὰρ ἀναίσθητοι· ἀλλ᾽ οἱ θυμὸν μὲν ἔχοντες, κρατοῦντες δὲ, καὶ ὅτε δεῖ ὀργιζόμενοι, ὡς καὶ Δαυίδ εἶπεν· Οργίζεσθε, καὶ μὴ ἁμαρτάνετε. Μακάριοι - χορτασθήσονται. Ἐπεὶ μέλλει περὶ ἐλεημοσύνης εἰπεῖν, προαναιρεῖ τὴν πλεονεξίαν, ἵνα καθαρὸς ὁ ἔλεος γίνηται. Η δικαιοσύνη γὰρ, ἀντί παλός ἐστι τῇ πλεονεξία. Οι πεινώντες δὲ καὶ δι ψώντες εἶπεν, ἀντὶ τοῦ. Οἱ σφόδρα ἐπιθυμοῦντες, ἵνα ὁ σφοδρὸς ἔρως τῆς πλεονεξίας, ἐπὶ τὴν δικαιο σύνην μεταστάς, ἀνέλῃ ἐκείνην. Χορτασθήσονται δὲ, παντὸς ἀγαθοῦ. Ἐπειδὴ οἱ πλεονέκται δοκοῦσιν εὔποροι εἶ ναι καὶ χορτάζεσθαι, διὰ τοῦτό φησιν, ὅτι οἱ δίκαιοι μᾶλλον χορτασθήσονται. Μακάριοι - ἐλεηθήσονται. Παρὰ τοῦ Θεοῦ, δηλονότι. Πλὴν οὐ τοσοῦτον, ὅσον ηλέησαν. Οση γάρ ἐστι διαφορά πονηρίας καὶ ἀγαθότητος, ἢ μᾶλλου, ὅση ἀνθρώπου καὶ Θεοῦ, τοσαύτη καὶ ἀνα θρωπίνης καὶ θείας ἐλεημοσύνης. Οὐχὶ διὰ χρημάτων μόνον ἔστιν ἐλεεῖν, ἀλλὰ καὶ λόγου, καν μηδὲν ἔχῃς, διὰ δακρύων. Ποικίλος γὰρ ὁ τῆς ἐλεημοσύνης τρόπος, καὶ πλατεία αὕτη ἡ ἐντολή. Ἐλεηθήσονται δὲ ἐνταῦθα μὲν, παρὰ ἀνθρώπων· ἐκεῖ, δὲ, παρὰ τοῦ Θεοῦ. sostomus vero ait, quod et sensibilem pro præmio posuerit, propter crassiores, qui sensibilia potius quam intelligibilia quærunt. Toto namque Evangelio ad virtutem solet adhortari, quandoque per ſutura, interdum quoque et per przsentia. Quanquam neque ubi intelligibilia ponit præmia, privat sensibilibus: neque e diverso, cum sensibilia pollicetur, intelligibilia aufert. Quærite enim, inquit, primum regnum Dei et justitiam ejus, et hac omnia adjicientur vobis ". Et rursus: Nemo est qui reliquerit domum aut patrem s, etc., qui non fruatur multo pluribus in hoc tempore, et in futuro sæculo, vila æterna. + Mites dicuntur, non qui penitus non irascuntur: hujusmodi enim insensati sunt, sed qui iram quidem sentiunt, sese tamen continent, quando autem oportet irascuntur, sicut dicit David: Irascimini et nolite pescare 86 Vers. 6. Beati-saturabuntur. Quia de eleemosyna dicturus est, aufert primum avaritiam ut pura fiat misericordia, justitia enim avaritiæ contraria est. Dixit autern, esurientes et sitientes, hoc est, plurimum concupiscentes, ut vehemens avaritiæ amor in justitiam translatus, illam perimat. Saturabuntur autem, omni videlicet bono. † Quia avari abundantes esse videntur et saturati, ideo ait justos potius saturandos esse. Vers. 7. Beati misericordiam consequentur. Deo certe, sed non tantam duntaxat, quantam ipsi præstiterunt. Quantum enim interest inter malum et bonum, aut potius quantum inter hominem et Deum, tantum humana misericordia distat a divina. † Non possessionibus tantum præstatur misericordia, sed et sermonibus. Quod si nihil habueris, etiam lacrymis præstatur: varius est enim eleemosynæ modus, latumque præceptum. Misericordiam vero consequentur, hic ab hominibus et in futurum a Deo. Vers. 8. Beati. videbunt. Puros corde intelligit qui nullius peccati sibi conscii sunt: aut qui cor servant a voluptatibus impollutum, quam sanctiΜακάριοι – διψονται. Καθαρούς τῇ καρδίᾳ νόει, τοὺς μηδέν τι πονηρὸν ἑαυτοῖ; συνειδότας, ἢ τοὺς φυλάσσοντας τὴν καρδίαν ἀμόλυντον ἀπὸ τῶν ἡδυ παθειῶν, ὅπερ ὁ Παῦλος ἁγιασμὸν ἐκάλεσεν, εἰπών· moniam vocat Paulus, dicens ": Pacem sectamimi ad Ειρήνην διώκετε μετὰ πάντων, καὶ τὸν ἁγιασμόν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον. Όψονται δὲ τὸν Θεόν, ὡς δυνατὸν ἀνθρωπίνη φύσει. Τέθεικε δὲ τὸν μακαρισμὸν τοῦτον μετὰ τὸν τῆς ἐλεημοσύνης, • Matth. νι, 55. ** Luc. xvIII, 29, 30. omnes el sanctimoniam; sine qua nemo videbis Deum. Videbit autem Deum, dixit, tanquam humana natura potentem (kk). Hanc vero beatitudinem post eleemosynam posuit, nam multi justitiam ac elees Psal. iv. 5. * Hebr. sit, 14. Varia lectiones et notæ. Tom. VII, p. 188. C. Huc in meis non legitur. Ex Theophyl. p. 26. desumptum. Etiam hoc ex Theophylact. p. 26 D. Mei non agnoscunt. Theophylact. p. 26 et Chrysostom. t. VII, pag. 189 D. (kk) Tanquam — potentem. Ut concessum creaturæ bumanæ.

COMMENT. IN MATTHAEUM. CAP. V. τὴν ἐν οὐρανῷ λέγουσιν, ὁ δὲ Χρυσόστομος φησι, terram iutellectualein, caelum esse dicunt. Chry ὅτι καὶ αἰσθητὸν τέθεικεν ἔπαθλον, διὰ τοὺς παχυ· τέρους, τοὺς τὰ αἰσθητὰ πρὸ τῶν νοητῶν ζητοῦντας. Εἴωθε γὰρ δι᾿ ὅλου τοῦ Εὐαγγελίου προτρέπειν εἰς ἀρετὴν, ποτὲ μὲν, ἀπὸ τῶν μελλόντων, ποτὲ δὲ, ἀπὸ τῶν παρόντων, καὶ οὔτε ὅταν νοητὰ ἔπαθλα τίτ θησιν, ἀποστερεῖ τῶν αἰσθητῶν, οὔτε, ὅταν αισθητά, ἀφαιρεῖται τὰ νοητά. Ζητεῖτε γὰρ, φησί, τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. Καὶ αὖθις· Οὐδεὶς ἐστιν ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ἢ γονεῖς, καὶ τὰ ἑξῆς, ὃς οὐ μὴ ἀπολάβη πολλαπλασίονα ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ, καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ μέλλοντι ζωὴν αἰώνιον. Πραεῖς λέγονται, οὐχ οἱ μηδόλως ὀργιζόμεVOL. οἱ τοιοῦτοι γὰρ ἀναίσθητοι· ἀλλ᾽ οἱ θυμὸν μὲν ἔχοντες, κρατοῦντες δὲ, καὶ ὅτε δεῖ ὀργιζόμενοι, ὡς καὶ Δαυίδ εἶπεν· Οργίζεσθε, καὶ μὴ ἁμαρτάνετε. Μακάριοι - χορτασθήσονται. Ἐπεὶ μέλλει περὶ ἐλεημοσύνης εἰπεῖν, προαναιρεῖ τὴν πλεονεξίαν, ἵνα καθαρὸς ὁ ἔλεος γίνηται. Η δικαιοσύνη γὰρ, ἀντί παλός ἐστι τῇ πλεονεξία. Οι πεινώντες δὲ καὶ δι ψώντες εἶπεν, ἀντὶ τοῦ. Οἱ σφόδρα ἐπιθυμοῦντες, ἵνα ὁ σφοδρὸς ἔρως τῆς πλεονεξίας, ἐπὶ τὴν δικαιο σύνην μεταστάς, ἀνέλῃ ἐκείνην. Χορτασθήσονται δὲ, παντὸς ἀγαθοῦ. Ἐπειδὴ οἱ πλεονέκται δοκοῦσιν εὔποροι εἶ ναι καὶ χορτάζεσθαι, διὰ τοῦτό φησιν, ὅτι οἱ δίκαιοι μᾶλλον χορτασθήσονται. Μακάριοι - ἐλεηθήσονται. Παρὰ τοῦ Θεοῦ, δηλονότι. Πλὴν οὐ τοσοῦτον, ὅσον ηλέησαν. Οση γάρ ἐστι διαφορά πονηρίας καὶ ἀγαθότητος, ἢ μᾶλλου, ὅση ἀνθρώπου καὶ Θεοῦ, τοσαύτη καὶ ἀνα θρωπίνης καὶ θείας ἐλεημοσύνης. Οὐχὶ διὰ χρημάτων μόνον ἔστιν ἐλεεῖν, ἀλλὰ καὶ λόγου, καν μηδὲν ἔχῃς, διὰ δακρύων. Ποικίλος γὰρ ὁ τῆς ἐλεημοσύνης τρόπος, καὶ πλατεία αὕτη ἡ ἐντολή. Ἐλεηθήσονται δὲ ἐνταῦθα μὲν, παρὰ ἀνθρώπων· ἐκεῖ, δὲ, παρὰ τοῦ Θεοῦ. sostomus vero ait, quod et sensibilem pro præmio posuerit, propter crassiores, qui sensibilia potius quam intelligibilia quærunt. Toto namque Evangelio ad virtutem solet adhortari, quandoque per ſutura, interdum quoque et per przsentia. Quanquam neque ubi intelligibilia ponit præmia, privat sensibilibus: neque e diverso, cum sensibilia pollicetur, intelligibilia aufert. Quærite enim, inquit, primum regnum Dei et justitiam ejus, et hac omnia adjicientur vobis ". Et rursus: Nemo est qui reliquerit domum aut patrem s, etc., qui non fruatur multo pluribus in hoc tempore, et in futuro sæculo, vila æterna. + Mites dicuntur, non qui penitus non irascuntur: hujusmodi enim insensati sunt, sed qui iram quidem sentiunt, sese tamen continent, quando autem oportet irascuntur, sicut dicit David: Irascimini et nolite pescare 86 Vers. 6. Beati-saturabuntur. Quia de eleemosyna dicturus est, aufert primum avaritiam ut pura fiat misericordia, justitia enim avaritiæ contraria est. Dixit autern, esurientes et sitientes, hoc est, plurimum concupiscentes, ut vehemens avaritiæ amor in justitiam translatus, illam perimat. Saturabuntur autem, omni videlicet bono. † Quia avari abundantes esse videntur et saturati, ideo ait justos potius saturandos esse. Vers. 7. Beati misericordiam consequentur. Deo certe, sed non tantam duntaxat, quantam ipsi præstiterunt. Quantum enim interest inter malum et bonum, aut potius quantum inter hominem et Deum, tantum humana misericordia distat a divina. † Non possessionibus tantum præstatur misericordia, sed et sermonibus. Quod si nihil habueris, etiam lacrymis præstatur: varius est enim eleemosynæ modus, latumque præceptum. Misericordiam vero consequentur, hic ab hominibus et in futurum a Deo. Vers. 8. Beati. videbunt. Puros corde intelligit qui nullius peccati sibi conscii sunt: aut qui cor servant a voluptatibus impollutum, quam sanctiΜακάριοι – διψονται. Καθαρούς τῇ καρδίᾳ νόει, τοὺς μηδέν τι πονηρὸν ἑαυτοῖ; συνειδότας, ἢ τοὺς φυλάσσοντας τὴν καρδίαν ἀμόλυντον ἀπὸ τῶν ἡδυ παθειῶν, ὅπερ ὁ Παῦλος ἁγιασμὸν ἐκάλεσεν, εἰπών· moniam vocat Paulus, dicens ": Pacem sectamimi ad Ειρήνην διώκετε μετὰ πάντων, καὶ τὸν ἁγιασμόν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον. Όψονται δὲ τὸν Θεόν, ὡς δυνατὸν ἀνθρωπίνη φύσει. Τέθεικε δὲ τὸν μακαρισμὸν τοῦτον μετὰ τὸν τῆς ἐλεημοσύνης, • Matth. νι, 55. ** Luc. xvIII, 29, 30. omnes el sanctimoniam; sine qua nemo videbis Deum. Videbit autem Deum, dixit, tanquam humana natura potentem (kk). Hanc vero beatitudinem post eleemosynam posuit, nam multi justitiam ac elees Psal. iv. 5. * Hebr. sit, 14. Varia lectiones et notæ. Tom. VII, p. 188. C. Huc in meis non legitur. Ex Theophyl. p. 26. desumptum. Etiam hoc ex Theophylact. p. 26 D. Mei non agnoscunt. Theophylact. p. 26 et Chrysostom. t. VII, pag. 189 D. (kk) Tanquam — potentem. Ut concessum creaturæ bumanæ.

KUTHYMII ZIGABENI moryuam assecuti, circa voluptates devicti sunt. διότι πολλοὶ δικαιοσύνην καὶ ἐλεημοσύνην κατορ Ostendit itaque solas illas non sufficere virtutes. + Mundi corde sunt, qui continenter degunt; Sine continentia autem nemo videbit Deum. Quem admodum enim speculum si purum sit, guras recipit: ita et anima pura Dei suscipit visio- Vers. 10. Beati vocabuntur. Qui non solum ipsi seditiones non movent, sed et alios moventes ad pacem reducunt, filii Dei vocabuntur, utpote Filium ejus unigenitum imitantes: cujus opus fuit dissidentia in unum reducere, ac inimicos reconciliare. Erit profecto etiam beatus pacifcus, hoc est, in pace servans voluntatem propriæ carnis cum voluntate animæ sum, et quod pravum ill) est meliori subjiciens. † Non solum pacem cum omnibus habentes, verum etiam seditiosos mutuo inter se pacifcantes. Dicuntur autem pacifici, et qui per doctrinam inimicos ad Deum (mm) convertunt: qui filii Dei appellantur. Nam et Unigenitus Deo nos reconci tiavil. Vers. 10. Beati calorum. + Regnum calorum, alii quidem dicunt, vitam quam in coelis degunt; alii vero, qualem angelis statim in coelis; terui autem, speciem divinæ visionis (ux), que cuique rependitur juxta qualitatem ac quantitatem suæ justitiæ; quarti vero regnum cœlorum dicunt remunerationem, quæ secundum habitam gratiam, datur his qui ex se ad Deum bonum accedunt (oo). + Ex " his quatuor tertium et quartum regnum Dei etiam appellant. Hoc dixit ne putes ubique pulchram. esse pacem. Justitiam autem hic universaliter omnem virtutem nominavit. Quodsi hujus quoque egregii facinoris premium posuit regnum coelorum: ne his indigneris, quasi præmium alienum sumentibus. Qanquam enim variæ videntur accepts (pp) retributiones, propter nominum varietatem, omnes tamen regnum cœlorum designant. Siquidem omnes qui bis digni habentur retributionibus, regno quoque cœlorum fruuntur, ideo etiam omnes beati dicti sunt. θοῦντες, ἡττῶνται τῆς ἠδυπαθείας, καὶ δείκνυσιν, ὅτι οὐκ ἀρκοῦσιν ἐκεῖναι μόναι αἱ ἀρεταί. Καθαροί τῇ καρδίᾳ εἰσὶν οἱ σώφρονες. Τοῦ αγιασμοῦ γὰρ, ἤτοι τῆς σωφροσύνης χωρίς, οὐδεὶς δίνεται τὸν Κύριον. Ωσπερ γὰρ τὸ κάτοπτρον, ἐὰν ᾖ καθαρόν, τότε δέχεται τὰς ἐμφάσεις, οὕτω καὶ ἡ καθαρὰ ψυχή δέχεται όψιν Θεού. Μακάριοι — κληθήσονται. Οἱ μὴ μόνον αὐτοὶ μὴ στασιάζοντε;, ἀλλὰ καὶ ἑτέρους στασιάζοντας συν ἄγοντε; εἰς εἰρήνην. Υἱοὶ δὲ Θεοῦ κληθήσονται, ὡς μιμησάμενοι τὸν μονογενῆ Υἱὸν αὐτοῦ, ᾧ γέγονεν ἔργον, συναγαγεῖν τὰ διεστῶτα, καὶ καταλλάξαι τὰ έκπεπολεμωμένα. Είη δ' ἂν μεμακαρισμένος είρη νοποιός, καὶ ὁ εἰρηνεύσας τὸ θέλημα τῆς ἰδίας σαρ κὸς μετὰ τοῦ θελήματος τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, καὶ ὑπου τάξας τὸ χεῖρον τῷ κρείττονι. Οὐ μόνον οἱ εἰρηνεύοντες αὐτοὶ πρὸς πάντας, ἀλλὰ καὶ οἱ ἑτέρους στασιάζοντας καταλλάσσοντες. Είρη νοποιοὶ δὲ εἰσι καὶ οἱ διὰ διδασκαλίας τοὺς ἐχθροὺς τοῦ Θεοῦ ἐπιστρέφοντες· υἱοὶ δὲ Θεοῦ οἱ τοιοῦ τοι. Καὶ γὰρ καὶ ὁ μονογενής κατήλλαξεν ἡμᾶς τῷ Θεῷ. Μακάριοι -- οὐρανῶν. Βασιλείαν τῶν οὐρα νῶν, οἱ μὲν λέγουσι τὴν ἐν οὐρανοῖς διαγωγήν, οἱ δὲ, τὴν ἰσάγγελον ἐν οὐρανοῖς κατάστασιν, οἱ δὲ, τὸ εἶδος τῆς θεϊκῆς ὡραιότητος τῶν φορεσάντων τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου, ἥτις δίδοται κατὰ τὸ ποιόν τε καὶ ποσὸν τῆς ἐν ἑκάστῳ δικαιοσύνης, οἱ δὲν τὴν κατὰ χάριν μετάδοσιν τῶν φυσικῶς προστ όντων τῷ Θεῷ ἀγαθῶν (54).. Τῶν τεσσάρων δὲ, τὸ τρίτον καὶ τὸ τέταρτον, καὶ βασιλείαν τοῦ Θεοῦ λέγουσιν. Τοῦτο εἶπεν, ἵνα μὴ νομίσῃς, ὅτι πανταχού και λεν ἡ εἰρήνη. Δικαιοσύνην δὲ νῦν, καθόλου πᾶσαν ἀρετὴν ὠνόμασεν. Ἐπεὶ δὲ καὶ τούτου τοῦ κατορθώματος ἔπαθλον τέθεικε τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, μὴ δυσχεράνῃς ἐπὶ τοῖς ἀλλοῖον ἔχουσιν ἔπαθλον. Εἰ γὰρ καὶ διάφοροι δοκοῦσιν αἱ ῥηθεῖσαι ἀμοιβαί, διὰ τὴν ἑτερότητα τῶν ὀνομάτων, ἀλλ' οὖν πᾶσαι τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν αἰνίττονται. Πάντες γὰρ οἱ τούτων ἀξιωθέντες, καὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἀπολαύουσι· διὸ καὶ πάντες μακάριοι ὠνομάσθησαν. + Non soli martyres persecutionen sustinent, Οὐ μόνον οἱ μάρτυρες διώκονται, ἀλλὰ καὶ Hebr. xII, 14. Ex Theoph. p. 26 Ε. Theophyl. p. 27 A. Varim lectiones et nolæ. Inclusa codex uterque habet in margine. Vehementer discrepat Hentenius, qui haud dubie προσιόντων legit. Pravum. Delerius. (min) Ad Deum. Dei. (nx) Speciem visionis. Imaginem divinæ formæ eorum qui habuerunt imaginem coelestis. Sine ullo dubio Gt allusio ad 1 Cor. xv, 49. Igitur dubito de integritate lectionis. Aat enim φορεσόντων legendum, aut loco επουρανίου corrigendum χοϊκοῦ. Το Ah τῶν ad λέγουσιν omittit Henlenius. Nov, omittit. A. Hæc in margine Codicis reperit Hentenius. Mei bóc scholio carent. Theophylacti es:, p. 27 B. istud facilius est. Hentenius hæc prorsus prætermisit. (oo) Remunerationem accedunt. Communicationem, quæ fit per gratiam, eorum bonorum, quæ Deus per naturam habet. (pp) Acceptæ. Memoratæ.

KUTHYMII ZIGABENI moryuam assecuti, circa voluptates devicti sunt. διότι πολλοὶ δικαιοσύνην καὶ ἐλεημοσύνην κατορ Ostendit itaque solas illas non sufficere virtutes. + Mundi corde sunt, qui continenter degunt; Sine continentia autem nemo videbit Deum. Quem admodum enim speculum si purum sit, guras recipit: ita et anima pura Dei suscipit visio- Vers. 10. Beati vocabuntur. Qui non solum ipsi seditiones non movent, sed et alios moventes ad pacem reducunt, filii Dei vocabuntur, utpote Filium ejus unigenitum imitantes: cujus opus fuit dissidentia in unum reducere, ac inimicos reconciliare. Erit profecto etiam beatus pacifcus, hoc est, in pace servans voluntatem propriæ carnis cum voluntate animæ sum, et quod pravum ill) est meliori subjiciens. † Non solum pacem cum omnibus habentes, verum etiam seditiosos mutuo inter se pacifcantes. Dicuntur autem pacifici, et qui per doctrinam inimicos ad Deum (mm) convertunt: qui filii Dei appellantur. Nam et Unigenitus Deo nos reconci tiavil. Vers. 10. Beati calorum. + Regnum calorum, alii quidem dicunt, vitam quam in coelis degunt; alii vero, qualem angelis statim in coelis; terui autem, speciem divinæ visionis (ux), que cuique rependitur juxta qualitatem ac quantitatem suæ justitiæ; quarti vero regnum cœlorum dicunt remunerationem, quæ secundum habitam gratiam, datur his qui ex se ad Deum bonum accedunt (oo). + Ex " his quatuor tertium et quartum regnum Dei etiam appellant. Hoc dixit ne putes ubique pulchram. esse pacem. Justitiam autem hic universaliter omnem virtutem nominavit. Quodsi hujus quoque egregii facinoris premium posuit regnum coelorum: ne his indigneris, quasi præmium alienum sumentibus. Qanquam enim variæ videntur accepts (pp) retributiones, propter nominum varietatem, omnes tamen regnum cœlorum designant. Siquidem omnes qui bis digni habentur retributionibus, regno quoque cœlorum fruuntur, ideo etiam omnes beati dicti sunt. θοῦντες, ἡττῶνται τῆς ἠδυπαθείας, καὶ δείκνυσιν, ὅτι οὐκ ἀρκοῦσιν ἐκεῖναι μόναι αἱ ἀρεταί. Καθαροί τῇ καρδίᾳ εἰσὶν οἱ σώφρονες. Τοῦ αγιασμοῦ γὰρ, ἤτοι τῆς σωφροσύνης χωρίς, οὐδεὶς δίνεται τὸν Κύριον. Ωσπερ γὰρ τὸ κάτοπτρον, ἐὰν ᾖ καθαρόν, τότε δέχεται τὰς ἐμφάσεις, οὕτω καὶ ἡ καθαρὰ ψυχή δέχεται όψιν Θεού. Μακάριοι — κληθήσονται. Οἱ μὴ μόνον αὐτοὶ μὴ στασιάζοντε;, ἀλλὰ καὶ ἑτέρους στασιάζοντας συν ἄγοντε; εἰς εἰρήνην. Υἱοὶ δὲ Θεοῦ κληθήσονται, ὡς μιμησάμενοι τὸν μονογενῆ Υἱὸν αὐτοῦ, ᾧ γέγονεν ἔργον, συναγαγεῖν τὰ διεστῶτα, καὶ καταλλάξαι τὰ έκπεπολεμωμένα. Είη δ' ἂν μεμακαρισμένος είρη νοποιός, καὶ ὁ εἰρηνεύσας τὸ θέλημα τῆς ἰδίας σαρ κὸς μετὰ τοῦ θελήματος τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, καὶ ὑπου τάξας τὸ χεῖρον τῷ κρείττονι. Οὐ μόνον οἱ εἰρηνεύοντες αὐτοὶ πρὸς πάντας, ἀλλὰ καὶ οἱ ἑτέρους στασιάζοντας καταλλάσσοντες. Είρη νοποιοὶ δὲ εἰσι καὶ οἱ διὰ διδασκαλίας τοὺς ἐχθροὺς τοῦ Θεοῦ ἐπιστρέφοντες· υἱοὶ δὲ Θεοῦ οἱ τοιοῦ τοι. Καὶ γὰρ καὶ ὁ μονογενής κατήλλαξεν ἡμᾶς τῷ Θεῷ. Μακάριοι -- οὐρανῶν. Βασιλείαν τῶν οὐρα νῶν, οἱ μὲν λέγουσι τὴν ἐν οὐρανοῖς διαγωγήν, οἱ δὲ, τὴν ἰσάγγελον ἐν οὐρανοῖς κατάστασιν, οἱ δὲ, τὸ εἶδος τῆς θεϊκῆς ὡραιότητος τῶν φορεσάντων τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου, ἥτις δίδοται κατὰ τὸ ποιόν τε καὶ ποσὸν τῆς ἐν ἑκάστῳ δικαιοσύνης, οἱ δὲν τὴν κατὰ χάριν μετάδοσιν τῶν φυσικῶς προστ όντων τῷ Θεῷ ἀγαθῶν (54).. Τῶν τεσσάρων δὲ, τὸ τρίτον καὶ τὸ τέταρτον, καὶ βασιλείαν τοῦ Θεοῦ λέγουσιν. Τοῦτο εἶπεν, ἵνα μὴ νομίσῃς, ὅτι πανταχού και λεν ἡ εἰρήνη. Δικαιοσύνην δὲ νῦν, καθόλου πᾶσαν ἀρετὴν ὠνόμασεν. Ἐπεὶ δὲ καὶ τούτου τοῦ κατορθώματος ἔπαθλον τέθεικε τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, μὴ δυσχεράνῃς ἐπὶ τοῖς ἀλλοῖον ἔχουσιν ἔπαθλον. Εἰ γὰρ καὶ διάφοροι δοκοῦσιν αἱ ῥηθεῖσαι ἀμοιβαί, διὰ τὴν ἑτερότητα τῶν ὀνομάτων, ἀλλ' οὖν πᾶσαι τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν αἰνίττονται. Πάντες γὰρ οἱ τούτων ἀξιωθέντες, καὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἀπολαύουσι· διὸ καὶ πάντες μακάριοι ὠνομάσθησαν. + Non soli martyres persecutionen sustinent, Οὐ μόνον οἱ μάρτυρες διώκονται, ἀλλὰ καὶ Hebr. xII, 14. Ex Theoph. p. 26 Ε. Theophyl. p. 27 A. Varim lectiones et nolæ. Inclusa codex uterque habet in margine. Vehementer discrepat Hentenius, qui haud dubie προσιόντων legit. Pravum. Delerius. (min) Ad Deum. Dei. (nx) Speciem visionis. Imaginem divinæ formæ eorum qui habuerunt imaginem coelestis. Sine ullo dubio Gt allusio ad 1 Cor. xv, 49. Igitur dubito de integritate lectionis. Aat enim φορεσόντων legendum, aut loco επουρανίου corrigendum χοϊκοῦ. Το Ah τῶν ad λέγουσιν omittit Henlenius. Nov, omittit. A. Hæc in margine Codicis reperit Hentenius. Mei bóc scholio carent. Theophylacti es:, p. 27 B. istud facilius est. Hentenius hæc prorsus prætermisit. (oo) Remunerationem accedunt. Communicationem, quæ fit per gratiam, eorum bonorum, quæ Deus per naturam habet. (pp) Acceptæ. Memoratæ.

KUTHYMII ZIGABENI moryuam assecuti, circa voluptates devicti sunt. διότι πολλοὶ δικαιοσύνην καὶ ἐλεημοσύνην κατορ Ostendit itaque solas illas non sufficere virtutes. + Mundi corde sunt, qui continenter degunt; Sine continentia autem nemo videbit Deum. Quem admodum enim speculum si purum sit, guras recipit: ita et anima pura Dei suscipit visio- Vers. 10. Beati vocabuntur. Qui non solum ipsi seditiones non movent, sed et alios moventes ad pacem reducunt, filii Dei vocabuntur, utpote Filium ejus unigenitum imitantes: cujus opus fuit dissidentia in unum reducere, ac inimicos reconciliare. Erit profecto etiam beatus pacifcus, hoc est, in pace servans voluntatem propriæ carnis cum voluntate animæ sum, et quod pravum ill) est meliori subjiciens. † Non solum pacem cum omnibus habentes, verum etiam seditiosos mutuo inter se pacifcantes. Dicuntur autem pacifici, et qui per doctrinam inimicos ad Deum (mm) convertunt: qui filii Dei appellantur. Nam et Unigenitus Deo nos reconci tiavil. Vers. 10. Beati calorum. + Regnum calorum, alii quidem dicunt, vitam quam in coelis degunt; alii vero, qualem angelis statim in coelis; terui autem, speciem divinæ visionis (ux), que cuique rependitur juxta qualitatem ac quantitatem suæ justitiæ; quarti vero regnum cœlorum dicunt remunerationem, quæ secundum habitam gratiam, datur his qui ex se ad Deum bonum accedunt (oo). + Ex " his quatuor tertium et quartum regnum Dei etiam appellant. Hoc dixit ne putes ubique pulchram. esse pacem. Justitiam autem hic universaliter omnem virtutem nominavit. Quodsi hujus quoque egregii facinoris premium posuit regnum coelorum: ne his indigneris, quasi præmium alienum sumentibus. Qanquam enim variæ videntur accepts (pp) retributiones, propter nominum varietatem, omnes tamen regnum cœlorum designant. Siquidem omnes qui bis digni habentur retributionibus, regno quoque cœlorum fruuntur, ideo etiam omnes beati dicti sunt. θοῦντες, ἡττῶνται τῆς ἠδυπαθείας, καὶ δείκνυσιν, ὅτι οὐκ ἀρκοῦσιν ἐκεῖναι μόναι αἱ ἀρεταί. Καθαροί τῇ καρδίᾳ εἰσὶν οἱ σώφρονες. Τοῦ αγιασμοῦ γὰρ, ἤτοι τῆς σωφροσύνης χωρίς, οὐδεὶς δίνεται τὸν Κύριον. Ωσπερ γὰρ τὸ κάτοπτρον, ἐὰν ᾖ καθαρόν, τότε δέχεται τὰς ἐμφάσεις, οὕτω καὶ ἡ καθαρὰ ψυχή δέχεται όψιν Θεού. Μακάριοι — κληθήσονται. Οἱ μὴ μόνον αὐτοὶ μὴ στασιάζοντε;, ἀλλὰ καὶ ἑτέρους στασιάζοντας συν ἄγοντε; εἰς εἰρήνην. Υἱοὶ δὲ Θεοῦ κληθήσονται, ὡς μιμησάμενοι τὸν μονογενῆ Υἱὸν αὐτοῦ, ᾧ γέγονεν ἔργον, συναγαγεῖν τὰ διεστῶτα, καὶ καταλλάξαι τὰ έκπεπολεμωμένα. Είη δ' ἂν μεμακαρισμένος είρη νοποιός, καὶ ὁ εἰρηνεύσας τὸ θέλημα τῆς ἰδίας σαρ κὸς μετὰ τοῦ θελήματος τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, καὶ ὑπου τάξας τὸ χεῖρον τῷ κρείττονι. Οὐ μόνον οἱ εἰρηνεύοντες αὐτοὶ πρὸς πάντας, ἀλλὰ καὶ οἱ ἑτέρους στασιάζοντας καταλλάσσοντες. Είρη νοποιοὶ δὲ εἰσι καὶ οἱ διὰ διδασκαλίας τοὺς ἐχθροὺς τοῦ Θεοῦ ἐπιστρέφοντες· υἱοὶ δὲ Θεοῦ οἱ τοιοῦ τοι. Καὶ γὰρ καὶ ὁ μονογενής κατήλλαξεν ἡμᾶς τῷ Θεῷ. Μακάριοι -- οὐρανῶν. Βασιλείαν τῶν οὐρα νῶν, οἱ μὲν λέγουσι τὴν ἐν οὐρανοῖς διαγωγήν, οἱ δὲ, τὴν ἰσάγγελον ἐν οὐρανοῖς κατάστασιν, οἱ δὲ, τὸ εἶδος τῆς θεϊκῆς ὡραιότητος τῶν φορεσάντων τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου, ἥτις δίδοται κατὰ τὸ ποιόν τε καὶ ποσὸν τῆς ἐν ἑκάστῳ δικαιοσύνης, οἱ δὲν τὴν κατὰ χάριν μετάδοσιν τῶν φυσικῶς προστ όντων τῷ Θεῷ ἀγαθῶν (54).. Τῶν τεσσάρων δὲ, τὸ τρίτον καὶ τὸ τέταρτον, καὶ βασιλείαν τοῦ Θεοῦ λέγουσιν. Τοῦτο εἶπεν, ἵνα μὴ νομίσῃς, ὅτι πανταχού και λεν ἡ εἰρήνη. Δικαιοσύνην δὲ νῦν, καθόλου πᾶσαν ἀρετὴν ὠνόμασεν. Ἐπεὶ δὲ καὶ τούτου τοῦ κατορθώματος ἔπαθλον τέθεικε τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, μὴ δυσχεράνῃς ἐπὶ τοῖς ἀλλοῖον ἔχουσιν ἔπαθλον. Εἰ γὰρ καὶ διάφοροι δοκοῦσιν αἱ ῥηθεῖσαι ἀμοιβαί, διὰ τὴν ἑτερότητα τῶν ὀνομάτων, ἀλλ' οὖν πᾶσαι τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν αἰνίττονται. Πάντες γὰρ οἱ τούτων ἀξιωθέντες, καὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἀπολαύουσι· διὸ καὶ πάντες μακάριοι ὠνομάσθησαν. + Non soli martyres persecutionen sustinent, Οὐ μόνον οἱ μάρτυρες διώκονται, ἀλλὰ καὶ Hebr. xII, 14. Ex Theoph. p. 26 Ε. Theophyl. p. 27 A. Varim lectiones et nolæ. Inclusa codex uterque habet in margine. Vehementer discrepat Hentenius, qui haud dubie προσιόντων legit. Pravum. Delerius. (min) Ad Deum. Dei. (nx) Speciem visionis. Imaginem divinæ formæ eorum qui habuerunt imaginem coelestis. Sine ullo dubio Gt allusio ad 1 Cor. xv, 49. Igitur dubito de integritate lectionis. Aat enim φορεσόντων legendum, aut loco επουρανίου corrigendum χοϊκοῦ. Το Ah τῶν ad λέγουσιν omittit Henlenius. Nov, omittit. A. Hæc in margine Codicis reperit Hentenius. Mei bóc scholio carent. Theophylacti es:, p. 27 B. istud facilius est. Hentenius hæc prorsus prætermisit. (oo) Remunerationem accedunt. Communicationem, quæ fit per gratiam, eorum bonorum, quæ Deus per naturam habet. (pp) Acceptæ. Memoratæ.

KUTHYMII ZIGABENI moryuam assecuti, circa voluptates devicti sunt. διότι πολλοὶ δικαιοσύνην καὶ ἐλεημοσύνην κατορ Ostendit itaque solas illas non sufficere virtutes. + Mundi corde sunt, qui continenter degunt; Sine continentia autem nemo videbit Deum. Quem admodum enim speculum si purum sit, guras recipit: ita et anima pura Dei suscipit visio- Vers. 10. Beati vocabuntur. Qui non solum ipsi seditiones non movent, sed et alios moventes ad pacem reducunt, filii Dei vocabuntur, utpote Filium ejus unigenitum imitantes: cujus opus fuit dissidentia in unum reducere, ac inimicos reconciliare. Erit profecto etiam beatus pacifcus, hoc est, in pace servans voluntatem propriæ carnis cum voluntate animæ sum, et quod pravum ill) est meliori subjiciens. † Non solum pacem cum omnibus habentes, verum etiam seditiosos mutuo inter se pacifcantes. Dicuntur autem pacifici, et qui per doctrinam inimicos ad Deum (mm) convertunt: qui filii Dei appellantur. Nam et Unigenitus Deo nos reconci tiavil. Vers. 10. Beati calorum. + Regnum calorum, alii quidem dicunt, vitam quam in coelis degunt; alii vero, qualem angelis statim in coelis; terui autem, speciem divinæ visionis (ux), que cuique rependitur juxta qualitatem ac quantitatem suæ justitiæ; quarti vero regnum cœlorum dicunt remunerationem, quæ secundum habitam gratiam, datur his qui ex se ad Deum bonum accedunt (oo). + Ex " his quatuor tertium et quartum regnum Dei etiam appellant. Hoc dixit ne putes ubique pulchram. esse pacem. Justitiam autem hic universaliter omnem virtutem nominavit. Quodsi hujus quoque egregii facinoris premium posuit regnum coelorum: ne his indigneris, quasi præmium alienum sumentibus. Qanquam enim variæ videntur accepts (pp) retributiones, propter nominum varietatem, omnes tamen regnum cœlorum designant. Siquidem omnes qui bis digni habentur retributionibus, regno quoque cœlorum fruuntur, ideo etiam omnes beati dicti sunt. θοῦντες, ἡττῶνται τῆς ἠδυπαθείας, καὶ δείκνυσιν, ὅτι οὐκ ἀρκοῦσιν ἐκεῖναι μόναι αἱ ἀρεταί. Καθαροί τῇ καρδίᾳ εἰσὶν οἱ σώφρονες. Τοῦ αγιασμοῦ γὰρ, ἤτοι τῆς σωφροσύνης χωρίς, οὐδεὶς δίνεται τὸν Κύριον. Ωσπερ γὰρ τὸ κάτοπτρον, ἐὰν ᾖ καθαρόν, τότε δέχεται τὰς ἐμφάσεις, οὕτω καὶ ἡ καθαρὰ ψυχή δέχεται όψιν Θεού. Μακάριοι — κληθήσονται. Οἱ μὴ μόνον αὐτοὶ μὴ στασιάζοντε;, ἀλλὰ καὶ ἑτέρους στασιάζοντας συν ἄγοντε; εἰς εἰρήνην. Υἱοὶ δὲ Θεοῦ κληθήσονται, ὡς μιμησάμενοι τὸν μονογενῆ Υἱὸν αὐτοῦ, ᾧ γέγονεν ἔργον, συναγαγεῖν τὰ διεστῶτα, καὶ καταλλάξαι τὰ έκπεπολεμωμένα. Είη δ' ἂν μεμακαρισμένος είρη νοποιός, καὶ ὁ εἰρηνεύσας τὸ θέλημα τῆς ἰδίας σαρ κὸς μετὰ τοῦ θελήματος τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, καὶ ὑπου τάξας τὸ χεῖρον τῷ κρείττονι. Οὐ μόνον οἱ εἰρηνεύοντες αὐτοὶ πρὸς πάντας, ἀλλὰ καὶ οἱ ἑτέρους στασιάζοντας καταλλάσσοντες. Είρη νοποιοὶ δὲ εἰσι καὶ οἱ διὰ διδασκαλίας τοὺς ἐχθροὺς τοῦ Θεοῦ ἐπιστρέφοντες· υἱοὶ δὲ Θεοῦ οἱ τοιοῦ τοι. Καὶ γὰρ καὶ ὁ μονογενής κατήλλαξεν ἡμᾶς τῷ Θεῷ. Μακάριοι -- οὐρανῶν. Βασιλείαν τῶν οὐρα νῶν, οἱ μὲν λέγουσι τὴν ἐν οὐρανοῖς διαγωγήν, οἱ δὲ, τὴν ἰσάγγελον ἐν οὐρανοῖς κατάστασιν, οἱ δὲ, τὸ εἶδος τῆς θεϊκῆς ὡραιότητος τῶν φορεσάντων τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου, ἥτις δίδοται κατὰ τὸ ποιόν τε καὶ ποσὸν τῆς ἐν ἑκάστῳ δικαιοσύνης, οἱ δὲν τὴν κατὰ χάριν μετάδοσιν τῶν φυσικῶς προστ όντων τῷ Θεῷ ἀγαθῶν (54).. Τῶν τεσσάρων δὲ, τὸ τρίτον καὶ τὸ τέταρτον, καὶ βασιλείαν τοῦ Θεοῦ λέγουσιν. Τοῦτο εἶπεν, ἵνα μὴ νομίσῃς, ὅτι πανταχού και λεν ἡ εἰρήνη. Δικαιοσύνην δὲ νῦν, καθόλου πᾶσαν ἀρετὴν ὠνόμασεν. Ἐπεὶ δὲ καὶ τούτου τοῦ κατορθώματος ἔπαθλον τέθεικε τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, μὴ δυσχεράνῃς ἐπὶ τοῖς ἀλλοῖον ἔχουσιν ἔπαθλον. Εἰ γὰρ καὶ διάφοροι δοκοῦσιν αἱ ῥηθεῖσαι ἀμοιβαί, διὰ τὴν ἑτερότητα τῶν ὀνομάτων, ἀλλ' οὖν πᾶσαι τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν αἰνίττονται. Πάντες γὰρ οἱ τούτων ἀξιωθέντες, καὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἀπολαύουσι· διὸ καὶ πάντες μακάριοι ὠνομάσθησαν. + Non soli martyres persecutionen sustinent, Οὐ μόνον οἱ μάρτυρες διώκονται, ἀλλὰ καὶ Hebr. xII, 14. Ex Theoph. p. 26 Ε. Theophyl. p. 27 A. Varim lectiones et nolæ. Inclusa codex uterque habet in margine. Vehementer discrepat Hentenius, qui haud dubie προσιόντων legit. Pravum. Delerius. (min) Ad Deum. Dei. (nx) Speciem visionis. Imaginem divinæ formæ eorum qui habuerunt imaginem coelestis. Sine ullo dubio Gt allusio ad 1 Cor. xv, 49. Igitur dubito de integritate lectionis. Aat enim φορεσόντων legendum, aut loco επουρανίου corrigendum χοϊκοῦ. Το Ah τῶν ad λέγουσιν omittit Henlenius. Nov, omittit. A. Hæc in margine Codicis reperit Hentenius. Mei bóc scholio carent. Theophylacti es:, p. 27 B. istud facilius est. Hentenius hæc prorsus prætermisit. (oo) Remunerationem accedunt. Communicationem, quæ fit per gratiam, eorum bonorum, quæ Deus per naturam habet. (pp) Acceptæ. Memoratæ.

CAP. V. πολλοὶ ἔνεκεν τοῦ βοηθεῖν τοῖς ἀδικουμένοις, καὶ sed pluriuni quoque alii, quia illis sunt auxilio qui πάσης ἁπλῶς ἀρετῆς. Δικαιοσύνη γὰρ, ἡ πᾶσα ἀρε afficiuntur injuria, et universaliter propter quamτή. Ἐπεὶ καὶ κλέπται καὶ φονεῖς διώκονται ἀλλ᾽ οὐ cunque virtutem. Justitia siquidem omnis virtus μακάριοι. est. Fures vero et etiam homicidæ perfectionem pa, tiuntur, non tamen beati dicuntur. Μακάριοι ἕνεκεν ἐμοῦ. Ινα μὴ ὑπολά - 6ης, ὅτι τὸ ἁπλῶς πονηροῖς ρήμασι βάλλεσθαι μα κάριον, δύο προσέθηκε διορισμούς, τό, ψευδὴ τὰ λεγόμενα εἶναι, καὶ διὰ τὸν Χριστὸν ταῦτα λέγεσθαι. Εἰ γὰρ μὴ ταῦτα οὕτως ἔχει, μᾶλλον ἄθλιος ὁ και κῶς ἀκούων. Τί τῶν ῥηθεισῶν τούτων παραινέσεων παραδοξότερον γένοιτ' ἄν, ὅταν τὰ πᾶοι φευκτά, πάει ποθεινὰ γίνηται, διὰ τὴν τῶν ἐπάθλων μεγαλειότητα; Ὁ δὲ καὶ φορτικά, καὶ ἐναντία τῇ μέχρι τότε συνηθεία τῶν ἀνθρώπων δογματίσας, ὅμως καὶ Επεισε, καὶ πείθει σχεδόν πᾶσαν τὴν οἰκουμένην. fant omnibus desiderabilia Nam qui gravia ac poris contraria præscripsit, persuasit tamen et persuadet universo fere orbi. Χαίρετε – οὐρανοῖς. Χαίρετε καὶ ἀγαλλιάσθε, πάντες οἱ ὀνειδιζόμενοι, καὶ διωκόμενοι, καὶ κακῶς ἀκούοντες, ὡς εἴρηται. Εἰπὼν δὲ, ὅτι ὁ Μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐ ανοῖς, ἐπήγαγε καὶ ἑτέραν παι ράκλησιν. Vers. 11. Beati - propter me. Ad apostolos qui aderant, sermonem dirigit, ostendens doctoribus proprium esse probris affici. Ne autem suspiceris quod simpliciter verbis inalis impeti sit beatum, idcirco addidit, quæ plane distinctionem faciunt, videlicet ut quæ dicuntur mendacia sint, et propter Christum ea dicantur. Quodsi hæc non ita se habent miser potius est qui male audit, utpote plurimos suis malis operibus oftendens. Quid ergo his admonitionibus mirabilius esse potest? utinam vero quæ ab omnibus evitantur, præmiorum magnitudine molesta et hominum consuetudini ad id usque tem- † 1ὸ γὰρ ὑπομεῖναι όνειδος, μέγα καὶ χαλεπώτατον. Διὰ καὶ ὁ Ἰώβ, τοὺς ἄλλους ὑπομείνας πει ρασμούς, τότε μάλιστα εταράχθη, ότι ώνείδιζον αὐτῷ οἱ φίλοι, ως δι' ἁμαρτίας πάσχοντι. Οὕτω τοὺς πρὸ ὑμῶν. Εντεῦθεν φανερόν, ὅτι τό Μακάριοι ἐστε, καὶ τὰ ἑξῆς, ἰδίως πρὸς τοὺς μαθητὰς είρηκε, διὰ μέσου δὲ αὐτῶν, καὶ πρὸς ἅπαν τας, όσοι μέλλουσι μιμεῖσθαι τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ. Οὕτω γὰρ ἐδίωξαν, φησί, τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν. Πῶς οὕτως; Ονειδίζοντες δηλονότι, καὶ διώκοντες, καὶ λέγοντες πᾶν πονηρὸν ῥῆμα κατ' αὐτῶν ψευδόμενοι, ἕνεκεν τοῦ Θεοῦ. Ὥσπερ γὰρ ὑμεῖς παρ' ἐμοῦ ἀποσταλήσεσθε, κηρύξοντες, ὅσα ἐντελοῦμαι· οὕτω δὴ κἀκεῖνοι παρὰ τοῦ Θεοῦ ἀπε στάλησαν. Εἰπὼν δὲ, ὅτι τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν, ἐνέφηνεν, ὅτι καὶ οὗτοι προφητεύσουσιν. [Εἰ τοίνυν ἐκείνοις οὐκ ἦν ἐπίψογον, τὸ πάσχειν διὰ Θεόν, πάντως οὐδ᾽ ὑμῖν.] Οὕτω τοῖ; προφήταις παρισώσας αὐτούς, ἀνέστησεν αὐτῶν τὰ φρονήματα. Vers. 12. Gaudele calis. Gaudete et exsultate spiritu, quicunque probra ac persecutiones sustinetis: et modo quo dictum est male auditis. Dicens autem Merces vestra mulia est in cælis aliam quoque consolationem induxit. + Nam opprobria sustinere magnum est, et grave admodum. Unde et Job postquam alias tentationes patienter toleraverat, tunc maxime turbatus est, quando ab amicis opprobriis afficiebatur, tanquam propter peccata sua pateretur. Vers. 12. Για qui vos præcesserunt. Hinc manifestum est quod illud: Beati estis, etc., proprie ad discipulus dixerit, et ipsis mediantibus, etiam ad onnes, qui discipulos suos essent imitaturi. Ita enim inquit, persecuti sunt prophetas,qui vos precesserun. Quo modo ita? opprobrio videlicet afficientes et persequentes et dicentes omne malum verbum mentiendo, propter Deum. Sicut enim vos a we mitteminî prædicaturi quæcunque præcepero, ita et illt a Deo missi erant. Dicens autem: Prophetas qui vos præcesserunt, manifestat quod etiam bi prophetabunt. Si ergo, inquit, non erat illis indecorum pati propter Deum, neque omnino vobis. Ita prophetis eos adæquando, mentes erexit ipsorum. Observa autem post quot præcepta posuerit beaΒλέπε δὲ, μετὰ πόσας ἐντολὰς τὸν μακαρισμὸν τοῦ διωγμοῦ τοῦ ἔνεκεν δικαιοσύνης, καὶ τὸν τοῦ ὄνει- p titudinem tolerandæ persecutionis, quæ fit propter δισμοῦ, καὶ τῆς διώξεως, καὶ τῆς κακολογίας τέθεικε, δηλῶν, ὅτι χρὴ πάσαις ταῖς προλαβούσαις ἐν τολαῖς συγκεκροτῆσθαι τὸν εἰς τούτους τοὺς ἀγῶνας ἀποδυόμενον. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τάξει τινὶ χρησάμενος χρυσῆν ἡμῖν σειρὰν ἔφηνεν. Ὁ μὲν γὰρ τα justitiam, et exprobrationis, detractionis, ac maledictorum, quod omnibus prædictis virtutibus oporteal adjutum esse eum qui hæc certamina aggreditur. Nam ideo quoque certo usus ordine, auream nobis catenam contexuit. Qui enim animo humiVariæ lectiones et notæ. Ante hæc ex Theophyl. p. 27 addit versio Hentenii, quæ tamen nei non habent: Πρὸς πομόντας τοὺς ἀποστόλους ἀποτείνεται, δεικνύς, ὅτι μάτ λιστα τῶν διδασκάλων ἴδιον τὸ ὀνειδίζεσθαι. Ἵνα δὲ (qg) Utinam μή κ. τ. λ. Theophylact. p. 27 C. Ρήμα omittit B. Inclusa omittit A. desiderabilia. Cum ea quæ omnibus videntur fugienda, omnibus fiunt expetenda, propter præmiorum magnitudinem.

CAP. V. πολλοὶ ἔνεκεν τοῦ βοηθεῖν τοῖς ἀδικουμένοις, καὶ sed pluriuni quoque alii, quia illis sunt auxilio qui πάσης ἁπλῶς ἀρετῆς. Δικαιοσύνη γὰρ, ἡ πᾶσα ἀρε afficiuntur injuria, et universaliter propter quamτή. Ἐπεὶ καὶ κλέπται καὶ φονεῖς διώκονται ἀλλ᾽ οὐ cunque virtutem. Justitia siquidem omnis virtus μακάριοι. est. Fures vero et etiam homicidæ perfectionem pa, tiuntur, non tamen beati dicuntur. Μακάριοι ἕνεκεν ἐμοῦ. Ινα μὴ ὑπολά - 6ης, ὅτι τὸ ἁπλῶς πονηροῖς ρήμασι βάλλεσθαι μα κάριον, δύο προσέθηκε διορισμούς, τό, ψευδὴ τὰ λεγόμενα εἶναι, καὶ διὰ τὸν Χριστὸν ταῦτα λέγεσθαι. Εἰ γὰρ μὴ ταῦτα οὕτως ἔχει, μᾶλλον ἄθλιος ὁ και κῶς ἀκούων. Τί τῶν ῥηθεισῶν τούτων παραινέσεων παραδοξότερον γένοιτ' ἄν, ὅταν τὰ πᾶοι φευκτά, πάει ποθεινὰ γίνηται, διὰ τὴν τῶν ἐπάθλων μεγαλειότητα; Ὁ δὲ καὶ φορτικά, καὶ ἐναντία τῇ μέχρι τότε συνηθεία τῶν ἀνθρώπων δογματίσας, ὅμως καὶ Επεισε, καὶ πείθει σχεδόν πᾶσαν τὴν οἰκουμένην. fant omnibus desiderabilia Nam qui gravia ac poris contraria præscripsit, persuasit tamen et persuadet universo fere orbi. Χαίρετε – οὐρανοῖς. Χαίρετε καὶ ἀγαλλιάσθε, πάντες οἱ ὀνειδιζόμενοι, καὶ διωκόμενοι, καὶ κακῶς ἀκούοντες, ὡς εἴρηται. Εἰπὼν δὲ, ὅτι ὁ Μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐ ανοῖς, ἐπήγαγε καὶ ἑτέραν παι ράκλησιν. Vers. 11. Beati - propter me. Ad apostolos qui aderant, sermonem dirigit, ostendens doctoribus proprium esse probris affici. Ne autem suspiceris quod simpliciter verbis inalis impeti sit beatum, idcirco addidit, quæ plane distinctionem faciunt, videlicet ut quæ dicuntur mendacia sint, et propter Christum ea dicantur. Quodsi hæc non ita se habent miser potius est qui male audit, utpote plurimos suis malis operibus oftendens. Quid ergo his admonitionibus mirabilius esse potest? utinam vero quæ ab omnibus evitantur, præmiorum magnitudine molesta et hominum consuetudini ad id usque tem- † 1ὸ γὰρ ὑπομεῖναι όνειδος, μέγα καὶ χαλεπώτατον. Διὰ καὶ ὁ Ἰώβ, τοὺς ἄλλους ὑπομείνας πει ρασμούς, τότε μάλιστα εταράχθη, ότι ώνείδιζον αὐτῷ οἱ φίλοι, ως δι' ἁμαρτίας πάσχοντι. Οὕτω τοὺς πρὸ ὑμῶν. Εντεῦθεν φανερόν, ὅτι τό Μακάριοι ἐστε, καὶ τὰ ἑξῆς, ἰδίως πρὸς τοὺς μαθητὰς είρηκε, διὰ μέσου δὲ αὐτῶν, καὶ πρὸς ἅπαν τας, όσοι μέλλουσι μιμεῖσθαι τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ. Οὕτω γὰρ ἐδίωξαν, φησί, τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν. Πῶς οὕτως; Ονειδίζοντες δηλονότι, καὶ διώκοντες, καὶ λέγοντες πᾶν πονηρὸν ῥῆμα κατ' αὐτῶν ψευδόμενοι, ἕνεκεν τοῦ Θεοῦ. Ὥσπερ γὰρ ὑμεῖς παρ' ἐμοῦ ἀποσταλήσεσθε, κηρύξοντες, ὅσα ἐντελοῦμαι· οὕτω δὴ κἀκεῖνοι παρὰ τοῦ Θεοῦ ἀπε στάλησαν. Εἰπὼν δὲ, ὅτι τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν, ἐνέφηνεν, ὅτι καὶ οὗτοι προφητεύσουσιν. [Εἰ τοίνυν ἐκείνοις οὐκ ἦν ἐπίψογον, τὸ πάσχειν διὰ Θεόν, πάντως οὐδ᾽ ὑμῖν.] Οὕτω τοῖ; προφήταις παρισώσας αὐτούς, ἀνέστησεν αὐτῶν τὰ φρονήματα. Vers. 12. Gaudele calis. Gaudete et exsultate spiritu, quicunque probra ac persecutiones sustinetis: et modo quo dictum est male auditis. Dicens autem Merces vestra mulia est in cælis aliam quoque consolationem induxit. + Nam opprobria sustinere magnum est, et grave admodum. Unde et Job postquam alias tentationes patienter toleraverat, tunc maxime turbatus est, quando ab amicis opprobriis afficiebatur, tanquam propter peccata sua pateretur. Vers. 12. Για qui vos præcesserunt. Hinc manifestum est quod illud: Beati estis, etc., proprie ad discipulus dixerit, et ipsis mediantibus, etiam ad onnes, qui discipulos suos essent imitaturi. Ita enim inquit, persecuti sunt prophetas,qui vos precesserun. Quo modo ita? opprobrio videlicet afficientes et persequentes et dicentes omne malum verbum mentiendo, propter Deum. Sicut enim vos a we mitteminî prædicaturi quæcunque præcepero, ita et illt a Deo missi erant. Dicens autem: Prophetas qui vos præcesserunt, manifestat quod etiam bi prophetabunt. Si ergo, inquit, non erat illis indecorum pati propter Deum, neque omnino vobis. Ita prophetis eos adæquando, mentes erexit ipsorum. Observa autem post quot præcepta posuerit beaΒλέπε δὲ, μετὰ πόσας ἐντολὰς τὸν μακαρισμὸν τοῦ διωγμοῦ τοῦ ἔνεκεν δικαιοσύνης, καὶ τὸν τοῦ ὄνει- p titudinem tolerandæ persecutionis, quæ fit propter δισμοῦ, καὶ τῆς διώξεως, καὶ τῆς κακολογίας τέθεικε, δηλῶν, ὅτι χρὴ πάσαις ταῖς προλαβούσαις ἐν τολαῖς συγκεκροτῆσθαι τὸν εἰς τούτους τοὺς ἀγῶνας ἀποδυόμενον. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τάξει τινὶ χρησάμενος χρυσῆν ἡμῖν σειρὰν ἔφηνεν. Ὁ μὲν γὰρ τα justitiam, et exprobrationis, detractionis, ac maledictorum, quod omnibus prædictis virtutibus oporteal adjutum esse eum qui hæc certamina aggreditur. Nam ideo quoque certo usus ordine, auream nobis catenam contexuit. Qui enim animo humiVariæ lectiones et notæ. Ante hæc ex Theophyl. p. 27 addit versio Hentenii, quæ tamen nei non habent: Πρὸς πομόντας τοὺς ἀποστόλους ἀποτείνεται, δεικνύς, ὅτι μάτ λιστα τῶν διδασκάλων ἴδιον τὸ ὀνειδίζεσθαι. Ἵνα δὲ (qg) Utinam μή κ. τ. λ. Theophylact. p. 27 C. Ρήμα omittit B. Inclusa omittit A. desiderabilia. Cum ea quæ omnibus videntur fugienda, omnibus fiunt expetenda, propter præmiorum magnitudinem.

CAP. V. πολλοὶ ἔνεκεν τοῦ βοηθεῖν τοῖς ἀδικουμένοις, καὶ sed pluriuni quoque alii, quia illis sunt auxilio qui πάσης ἁπλῶς ἀρετῆς. Δικαιοσύνη γὰρ, ἡ πᾶσα ἀρε afficiuntur injuria, et universaliter propter quamτή. Ἐπεὶ καὶ κλέπται καὶ φονεῖς διώκονται ἀλλ᾽ οὐ cunque virtutem. Justitia siquidem omnis virtus μακάριοι. est. Fures vero et etiam homicidæ perfectionem pa, tiuntur, non tamen beati dicuntur. Μακάριοι ἕνεκεν ἐμοῦ. Ινα μὴ ὑπολά - 6ης, ὅτι τὸ ἁπλῶς πονηροῖς ρήμασι βάλλεσθαι μα κάριον, δύο προσέθηκε διορισμούς, τό, ψευδὴ τὰ λεγόμενα εἶναι, καὶ διὰ τὸν Χριστὸν ταῦτα λέγεσθαι. Εἰ γὰρ μὴ ταῦτα οὕτως ἔχει, μᾶλλον ἄθλιος ὁ και κῶς ἀκούων. Τί τῶν ῥηθεισῶν τούτων παραινέσεων παραδοξότερον γένοιτ' ἄν, ὅταν τὰ πᾶοι φευκτά, πάει ποθεινὰ γίνηται, διὰ τὴν τῶν ἐπάθλων μεγαλειότητα; Ὁ δὲ καὶ φορτικά, καὶ ἐναντία τῇ μέχρι τότε συνηθεία τῶν ἀνθρώπων δογματίσας, ὅμως καὶ Επεισε, καὶ πείθει σχεδόν πᾶσαν τὴν οἰκουμένην. fant omnibus desiderabilia Nam qui gravia ac poris contraria præscripsit, persuasit tamen et persuadet universo fere orbi. Χαίρετε – οὐρανοῖς. Χαίρετε καὶ ἀγαλλιάσθε, πάντες οἱ ὀνειδιζόμενοι, καὶ διωκόμενοι, καὶ κακῶς ἀκούοντες, ὡς εἴρηται. Εἰπὼν δὲ, ὅτι ὁ Μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐ ανοῖς, ἐπήγαγε καὶ ἑτέραν παι ράκλησιν. Vers. 11. Beati - propter me. Ad apostolos qui aderant, sermonem dirigit, ostendens doctoribus proprium esse probris affici. Ne autem suspiceris quod simpliciter verbis inalis impeti sit beatum, idcirco addidit, quæ plane distinctionem faciunt, videlicet ut quæ dicuntur mendacia sint, et propter Christum ea dicantur. Quodsi hæc non ita se habent miser potius est qui male audit, utpote plurimos suis malis operibus oftendens. Quid ergo his admonitionibus mirabilius esse potest? utinam vero quæ ab omnibus evitantur, præmiorum magnitudine molesta et hominum consuetudini ad id usque tem- † 1ὸ γὰρ ὑπομεῖναι όνειδος, μέγα καὶ χαλεπώτατον. Διὰ καὶ ὁ Ἰώβ, τοὺς ἄλλους ὑπομείνας πει ρασμούς, τότε μάλιστα εταράχθη, ότι ώνείδιζον αὐτῷ οἱ φίλοι, ως δι' ἁμαρτίας πάσχοντι. Οὕτω τοὺς πρὸ ὑμῶν. Εντεῦθεν φανερόν, ὅτι τό Μακάριοι ἐστε, καὶ τὰ ἑξῆς, ἰδίως πρὸς τοὺς μαθητὰς είρηκε, διὰ μέσου δὲ αὐτῶν, καὶ πρὸς ἅπαν τας, όσοι μέλλουσι μιμεῖσθαι τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ. Οὕτω γὰρ ἐδίωξαν, φησί, τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν. Πῶς οὕτως; Ονειδίζοντες δηλονότι, καὶ διώκοντες, καὶ λέγοντες πᾶν πονηρὸν ῥῆμα κατ' αὐτῶν ψευδόμενοι, ἕνεκεν τοῦ Θεοῦ. Ὥσπερ γὰρ ὑμεῖς παρ' ἐμοῦ ἀποσταλήσεσθε, κηρύξοντες, ὅσα ἐντελοῦμαι· οὕτω δὴ κἀκεῖνοι παρὰ τοῦ Θεοῦ ἀπε στάλησαν. Εἰπὼν δὲ, ὅτι τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν, ἐνέφηνεν, ὅτι καὶ οὗτοι προφητεύσουσιν. [Εἰ τοίνυν ἐκείνοις οὐκ ἦν ἐπίψογον, τὸ πάσχειν διὰ Θεόν, πάντως οὐδ᾽ ὑμῖν.] Οὕτω τοῖ; προφήταις παρισώσας αὐτούς, ἀνέστησεν αὐτῶν τὰ φρονήματα. Vers. 12. Gaudele calis. Gaudete et exsultate spiritu, quicunque probra ac persecutiones sustinetis: et modo quo dictum est male auditis. Dicens autem Merces vestra mulia est in cælis aliam quoque consolationem induxit. + Nam opprobria sustinere magnum est, et grave admodum. Unde et Job postquam alias tentationes patienter toleraverat, tunc maxime turbatus est, quando ab amicis opprobriis afficiebatur, tanquam propter peccata sua pateretur. Vers. 12. Για qui vos præcesserunt. Hinc manifestum est quod illud: Beati estis, etc., proprie ad discipulus dixerit, et ipsis mediantibus, etiam ad onnes, qui discipulos suos essent imitaturi. Ita enim inquit, persecuti sunt prophetas,qui vos precesserun. Quo modo ita? opprobrio videlicet afficientes et persequentes et dicentes omne malum verbum mentiendo, propter Deum. Sicut enim vos a we mitteminî prædicaturi quæcunque præcepero, ita et illt a Deo missi erant. Dicens autem: Prophetas qui vos præcesserunt, manifestat quod etiam bi prophetabunt. Si ergo, inquit, non erat illis indecorum pati propter Deum, neque omnino vobis. Ita prophetis eos adæquando, mentes erexit ipsorum. Observa autem post quot præcepta posuerit beaΒλέπε δὲ, μετὰ πόσας ἐντολὰς τὸν μακαρισμὸν τοῦ διωγμοῦ τοῦ ἔνεκεν δικαιοσύνης, καὶ τὸν τοῦ ὄνει- p titudinem tolerandæ persecutionis, quæ fit propter δισμοῦ, καὶ τῆς διώξεως, καὶ τῆς κακολογίας τέθεικε, δηλῶν, ὅτι χρὴ πάσαις ταῖς προλαβούσαις ἐν τολαῖς συγκεκροτῆσθαι τὸν εἰς τούτους τοὺς ἀγῶνας ἀποδυόμενον. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τάξει τινὶ χρησάμενος χρυσῆν ἡμῖν σειρὰν ἔφηνεν. Ὁ μὲν γὰρ τα justitiam, et exprobrationis, detractionis, ac maledictorum, quod omnibus prædictis virtutibus oporteal adjutum esse eum qui hæc certamina aggreditur. Nam ideo quoque certo usus ordine, auream nobis catenam contexuit. Qui enim animo humiVariæ lectiones et notæ. Ante hæc ex Theophyl. p. 27 addit versio Hentenii, quæ tamen nei non habent: Πρὸς πομόντας τοὺς ἀποστόλους ἀποτείνεται, δεικνύς, ὅτι μάτ λιστα τῶν διδασκάλων ἴδιον τὸ ὀνειδίζεσθαι. Ἵνα δὲ (qg) Utinam μή κ. τ. λ. Theophylact. p. 27 C. Ρήμα omittit B. Inclusa omittit A. desiderabilia. Cum ea quæ omnibus videntur fugienda, omnibus fiunt expetenda, propter præmiorum magnitudinem.

CAP. V. πολλοὶ ἔνεκεν τοῦ βοηθεῖν τοῖς ἀδικουμένοις, καὶ sed pluriuni quoque alii, quia illis sunt auxilio qui πάσης ἁπλῶς ἀρετῆς. Δικαιοσύνη γὰρ, ἡ πᾶσα ἀρε afficiuntur injuria, et universaliter propter quamτή. Ἐπεὶ καὶ κλέπται καὶ φονεῖς διώκονται ἀλλ᾽ οὐ cunque virtutem. Justitia siquidem omnis virtus μακάριοι. est. Fures vero et etiam homicidæ perfectionem pa, tiuntur, non tamen beati dicuntur. Μακάριοι ἕνεκεν ἐμοῦ. Ινα μὴ ὑπολά - 6ης, ὅτι τὸ ἁπλῶς πονηροῖς ρήμασι βάλλεσθαι μα κάριον, δύο προσέθηκε διορισμούς, τό, ψευδὴ τὰ λεγόμενα εἶναι, καὶ διὰ τὸν Χριστὸν ταῦτα λέγεσθαι. Εἰ γὰρ μὴ ταῦτα οὕτως ἔχει, μᾶλλον ἄθλιος ὁ και κῶς ἀκούων. Τί τῶν ῥηθεισῶν τούτων παραινέσεων παραδοξότερον γένοιτ' ἄν, ὅταν τὰ πᾶοι φευκτά, πάει ποθεινὰ γίνηται, διὰ τὴν τῶν ἐπάθλων μεγαλειότητα; Ὁ δὲ καὶ φορτικά, καὶ ἐναντία τῇ μέχρι τότε συνηθεία τῶν ἀνθρώπων δογματίσας, ὅμως καὶ Επεισε, καὶ πείθει σχεδόν πᾶσαν τὴν οἰκουμένην. fant omnibus desiderabilia Nam qui gravia ac poris contraria præscripsit, persuasit tamen et persuadet universo fere orbi. Χαίρετε – οὐρανοῖς. Χαίρετε καὶ ἀγαλλιάσθε, πάντες οἱ ὀνειδιζόμενοι, καὶ διωκόμενοι, καὶ κακῶς ἀκούοντες, ὡς εἴρηται. Εἰπὼν δὲ, ὅτι ὁ Μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐ ανοῖς, ἐπήγαγε καὶ ἑτέραν παι ράκλησιν. Vers. 11. Beati - propter me. Ad apostolos qui aderant, sermonem dirigit, ostendens doctoribus proprium esse probris affici. Ne autem suspiceris quod simpliciter verbis inalis impeti sit beatum, idcirco addidit, quæ plane distinctionem faciunt, videlicet ut quæ dicuntur mendacia sint, et propter Christum ea dicantur. Quodsi hæc non ita se habent miser potius est qui male audit, utpote plurimos suis malis operibus oftendens. Quid ergo his admonitionibus mirabilius esse potest? utinam vero quæ ab omnibus evitantur, præmiorum magnitudine molesta et hominum consuetudini ad id usque tem- † 1ὸ γὰρ ὑπομεῖναι όνειδος, μέγα καὶ χαλεπώτατον. Διὰ καὶ ὁ Ἰώβ, τοὺς ἄλλους ὑπομείνας πει ρασμούς, τότε μάλιστα εταράχθη, ότι ώνείδιζον αὐτῷ οἱ φίλοι, ως δι' ἁμαρτίας πάσχοντι. Οὕτω τοὺς πρὸ ὑμῶν. Εντεῦθεν φανερόν, ὅτι τό Μακάριοι ἐστε, καὶ τὰ ἑξῆς, ἰδίως πρὸς τοὺς μαθητὰς είρηκε, διὰ μέσου δὲ αὐτῶν, καὶ πρὸς ἅπαν τας, όσοι μέλλουσι μιμεῖσθαι τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ. Οὕτω γὰρ ἐδίωξαν, φησί, τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν. Πῶς οὕτως; Ονειδίζοντες δηλονότι, καὶ διώκοντες, καὶ λέγοντες πᾶν πονηρὸν ῥῆμα κατ' αὐτῶν ψευδόμενοι, ἕνεκεν τοῦ Θεοῦ. Ὥσπερ γὰρ ὑμεῖς παρ' ἐμοῦ ἀποσταλήσεσθε, κηρύξοντες, ὅσα ἐντελοῦμαι· οὕτω δὴ κἀκεῖνοι παρὰ τοῦ Θεοῦ ἀπε στάλησαν. Εἰπὼν δὲ, ὅτι τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν, ἐνέφηνεν, ὅτι καὶ οὗτοι προφητεύσουσιν. [Εἰ τοίνυν ἐκείνοις οὐκ ἦν ἐπίψογον, τὸ πάσχειν διὰ Θεόν, πάντως οὐδ᾽ ὑμῖν.] Οὕτω τοῖ; προφήταις παρισώσας αὐτούς, ἀνέστησεν αὐτῶν τὰ φρονήματα. Vers. 12. Gaudele calis. Gaudete et exsultate spiritu, quicunque probra ac persecutiones sustinetis: et modo quo dictum est male auditis. Dicens autem Merces vestra mulia est in cælis aliam quoque consolationem induxit. + Nam opprobria sustinere magnum est, et grave admodum. Unde et Job postquam alias tentationes patienter toleraverat, tunc maxime turbatus est, quando ab amicis opprobriis afficiebatur, tanquam propter peccata sua pateretur. Vers. 12. Για qui vos præcesserunt. Hinc manifestum est quod illud: Beati estis, etc., proprie ad discipulus dixerit, et ipsis mediantibus, etiam ad onnes, qui discipulos suos essent imitaturi. Ita enim inquit, persecuti sunt prophetas,qui vos precesserun. Quo modo ita? opprobrio videlicet afficientes et persequentes et dicentes omne malum verbum mentiendo, propter Deum. Sicut enim vos a we mitteminî prædicaturi quæcunque præcepero, ita et illt a Deo missi erant. Dicens autem: Prophetas qui vos præcesserunt, manifestat quod etiam bi prophetabunt. Si ergo, inquit, non erat illis indecorum pati propter Deum, neque omnino vobis. Ita prophetis eos adæquando, mentes erexit ipsorum. Observa autem post quot præcepta posuerit beaΒλέπε δὲ, μετὰ πόσας ἐντολὰς τὸν μακαρισμὸν τοῦ διωγμοῦ τοῦ ἔνεκεν δικαιοσύνης, καὶ τὸν τοῦ ὄνει- p titudinem tolerandæ persecutionis, quæ fit propter δισμοῦ, καὶ τῆς διώξεως, καὶ τῆς κακολογίας τέθεικε, δηλῶν, ὅτι χρὴ πάσαις ταῖς προλαβούσαις ἐν τολαῖς συγκεκροτῆσθαι τὸν εἰς τούτους τοὺς ἀγῶνας ἀποδυόμενον. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τάξει τινὶ χρησάμενος χρυσῆν ἡμῖν σειρὰν ἔφηνεν. Ὁ μὲν γὰρ τα justitiam, et exprobrationis, detractionis, ac maledictorum, quod omnibus prædictis virtutibus oporteal adjutum esse eum qui hæc certamina aggreditur. Nam ideo quoque certo usus ordine, auream nobis catenam contexuit. Qui enim animo humiVariæ lectiones et notæ. Ante hæc ex Theophyl. p. 27 addit versio Hentenii, quæ tamen nei non habent: Πρὸς πομόντας τοὺς ἀποστόλους ἀποτείνεται, δεικνύς, ὅτι μάτ λιστα τῶν διδασκάλων ἴδιον τὸ ὀνειδίζεσθαι. Ἵνα δὲ (qg) Utinam μή κ. τ. λ. Theophylact. p. 27 C. Ρήμα omittit B. Inclusa omittit A. desiderabilia. Cum ea quæ omnibus videntur fugienda, omnibus fiunt expetenda, propter præmiorum magnitudinem.

lis est, propria lugebit errata; qui vero luget, πεινὸς, καὶ τὰ οἰκεῖα πενθήσει παραπτώματα· etiam mitis erit; et qui mansuetus est, justus quoque erit omnino: justus vero, etiam miserebitur. His autem omnibus opere perfectis, etiam mundus erit corde, talis vero pacificus quoque erit; qui autem huc usque profecit, ad pericula etiam extendetur, ac cætera quæ sequuntur magno animo tolerabit. Postquam ergo quæ opportuna erant admonuit, rursus laudibus eos recreat dicens. Vers. 13. Vos - terra. Terram hic homines appellavit, quasi e terra formatos. Est autem tantum ac si diceret Homines in peccatis putrefacti sunt corrupti ab humnore affectionum. Vos igitur a me electi ad curandam hanc totius mundi putredinem, estis sal terra:: accepta virtute ad constringendum ' ipsos et coarctandum, præterea ac occidendum, vernes invisibiles, hoc est, ut per bonam famam, rationales affectus a gravi peccatorum odore liberetis. VOS + Prophetæ ad unam gentem missi sunt, autem sal estis universi orbis, per doctrinam arguendo ac stringendo dissolutos, ne æternos producant vernies. Non ergo mordacitatem reprehensionum abjiciatis, sed et opprobria ac persecutiones sustinete. Ideo subdit: Si autem sal infatuatus fuerit, in quo salietur? Ad nihil amplius valet, nisi ut foras projiciatur, ab hominibus conculcetur. Si enim is qui docet infatuatus fuerit, hoc est, non arguit ac stringit, sed emollitus est, in quo salietur, id est corrigetur? Ex eo tempore igitur foras projicitur a magistri dignitate, et conculcatur, hoc est, despicitur. Vers. 13. Quod si salietur. Salis fatuitas est debilitas mordacitatis ipsius. Dicit ergo: Videte quale ministerium yobis committendum est, et contendite ne laxemini persecutionibus, opprobriis ac maledictis, ut prædictum est, neque utilem mordacitatem respuatis. Si enim sal infatuutus ὁ δὲ ταῦτα πενθῶν, καὶ πρᾶος ἔσται· ὁ δὲ πράκ, πάντως ἔσται καὶ δίκαιος· ὁ δὲ δίκαιος, καὶ ἐλεήσει ὁ δὲ ταῦτα πάντα κατορθώσας, καὶ καθαρός ἔσται τῇ καρδία· ὁ δὲ τοιοῦτος, καὶ εἰρηνοποιός· ὁ δὲ μέχρι τούτου προκόψας, καὶ πρὸ; κινδύνους παι ρατάξεται, καὶ τὰ ἑξῆς ὑποστήσεται μεγαλοψύχως. Παραινέσας τοίνυν & προσῆκεν, ἀναπαύει πάλιν αὐτ τοὺς τοῖς ἐγκωμίοις. Ὑμεῖς γῆς. Γὴν ἐνταῦθα, τοὺς ἀνθρώπους ἐκάλεσεν, ὡς ἐκ γῆς πλασθέντας. Ο δὲ λέγει, το:- οῦτόν ἐστιν. Οἱ ἄνθρωποι πάντες σεσήπασι ταῖς ἁμαρτίαι;, διαφθαρέντες ὑπὸ τῆς ὑγρότητος τῶν παθῶν· ὑμεῖς οὖν, ἐκλεγέντες παρ' ἐμοῦ πρὸς ἰατρείαν τῆς παγκοσμίου ταύτης σηπεδόνος, ἐστὲ τὸ ἅλας τῶν ἀνθρώπων, δύναμιν λογικὴν ἐξ ἐμοῦ λαμβάνοντες στύφειν αὐτοὺς καὶ ἐπισφίγγειν, καὶ ἀποκτείνειν μὲν τοὺς ἀοράτους σκώληκας, φημὶ δὴ τοὺς ἐμπαθεῖς λογισμούς, ἀπαλλάττειν δὲ τῆς δυσσ ωδίας τῶν ἁμαρτημάτων. † Οἱ μὲν προφῆται εἰς ἐν ἔθνος ἀπεστάλησαν ὑμεῖς δὲ τῆς γῆς ἁπάσης ἐστὶ τὸ ἄλας, διὰ τῆς διδα καλίας καὶ τῶν ἐλέγχων στύφοντες τους χαύνους, ἵνα μὴ γεννήσωσι τοὺς ἀτελευτήτους σκώληκας. Ωστε μὴ ἀποβάλλητε τὴν στυφνότητα τῶν ἐλέγχων, κἂν διώκησθε. Διό φησιν· Εάν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι αλισθήσεται; Εἰς οὐδὲν ἰσχύει ἔτι, εἰ μὴ βληθῆναι ἔξω, καὶ καταπατεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀν θρώπων. Ο γὰρ διδάσκαλος ἐὰν μωρανθῇ, τουτέστιν, εἰ οὐκ ἐλέγχει καὶ στύφει, ἀλλὰ χαυνωθῇ, ἐν τίνι ἁλισθήσεται, τουτέστι, διορθωθήσεται; Ἀπὸ τότε οὖν ἔξω ρίπτεται τοῦ διδασκαλικοῦ ἀξιώματος καὶ καταπατεῖται, τουτέστι, καταφρονείται. Εάν – αλισθήσεται. Μωρία ἅλατός ἐστιν, ἡ ἀσθένεια τῆς ποιότητος αὐτοῦ. Λέγει τοίνυν, ὅτι Βλέπετε, οταν διακονίαν ἐγχειρίζεσθαι μέλλετε, καὶ ἀγωνίζεσθε, μή χαυνωθῆναι διωγμοί, ἡ ὀνειδισμούς, ἡ κακολογίαις, ὡς προδεδήλωται, μηδ' ἀποβαλεῖν τὴν ὠφέλιμον ποιότητα. Ἐὰν γὰρ τὸ ἅλας μωραν θῇ, ἐν τίνι ἁλισθήσεται, τουτέστιν, Ἐὰν ὑμεῖς χαυνωθῆτε, ἢ τὴν ὠφέλιμον ποιότητα ἀποβάλητε,ἐν τίνι ἑτέρῳ ἄλατι ἀλισθήσεσθε, εἴτουν ἀρτυθήσεσθε, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν. Υμεῖς γάρ ἐστε τὸ ἐκλε fuerit, quo salietur? Hoc est, si ros molles effecti fueritis, aut utilem mordacitatem neglexeritis, quo alio sale saliemini, sive condiemini, sicut habet Marcus? Vos enim sal electus estis, nec alius reliquus est. Quanto igitur præ cæteris ad hu- γὲν ἄλας, καὶ οὐχ ὑπολέλειπται ἕτερον. Οσῳ τοίνυν jusmodi ministerium electi estis, tanto amplius cavere debetis, ne ob propriam mollitiem ac inucilitatem, et putrefactorum perditionem, ut dictum est, accusari possitis. Vers. 15. Ad hominibus. Ad nihil amplius uti- * Marc. 1x, 50. "Αμαρτήματα Α΄ Kal, omittit A. προεκρίθητε πάντων εἰς τὴν τοιαύτην διακονίαν,τοσο ούτῳ προσέχειν ὀφείλετε, ἵνα μὴ καὶ τῆς ἑαυτῶν χαυνότητος, καὶ ἀνενεργησίας, καὶ τῆς τῶν σεσημε μένων, ὡς εἴρηται, ἀπωλείας ἀπαιτηθῆτε δίκην. Εἰς ἀνθρώπων. Εἰς οὐδὲν ἔτι χρησιμεύει, Varim lectiones et nota. Δύναμιν στύφειν non cohæret. Aut ergo του, aut ὥστε interponendum aule στύφειν. Ex Theophylact. p. 27 E. Δέ μεν γάρ Α. Scilicet Marcus babet αρτύσετε. Sed mutavis tempus, ut æquiparare posset Matthæi vocabulo. Sed αρτυθήσεται lamen ex aliquo scholio occupavit nonnullos Marci codices, in his meum cuin scholiis, quem appello 12.

lis est, propria lugebit errata; qui vero luget, πεινὸς, καὶ τὰ οἰκεῖα πενθήσει παραπτώματα· etiam mitis erit; et qui mansuetus est, justus quoque erit omnino: justus vero, etiam miserebitur. His autem omnibus opere perfectis, etiam mundus erit corde, talis vero pacificus quoque erit; qui autem huc usque profecit, ad pericula etiam extendetur, ac cætera quæ sequuntur magno animo tolerabit. Postquam ergo quæ opportuna erant admonuit, rursus laudibus eos recreat dicens. Vers. 13. Vos - terra. Terram hic homines appellavit, quasi e terra formatos. Est autem tantum ac si diceret Homines in peccatis putrefacti sunt corrupti ab humnore affectionum. Vos igitur a me electi ad curandam hanc totius mundi putredinem, estis sal terra:: accepta virtute ad constringendum ' ipsos et coarctandum, præterea ac occidendum, vernes invisibiles, hoc est, ut per bonam famam, rationales affectus a gravi peccatorum odore liberetis. VOS + Prophetæ ad unam gentem missi sunt, autem sal estis universi orbis, per doctrinam arguendo ac stringendo dissolutos, ne æternos producant vernies. Non ergo mordacitatem reprehensionum abjiciatis, sed et opprobria ac persecutiones sustinete. Ideo subdit: Si autem sal infatuatus fuerit, in quo salietur? Ad nihil amplius valet, nisi ut foras projiciatur, ab hominibus conculcetur. Si enim is qui docet infatuatus fuerit, hoc est, non arguit ac stringit, sed emollitus est, in quo salietur, id est corrigetur? Ex eo tempore igitur foras projicitur a magistri dignitate, et conculcatur, hoc est, despicitur. Vers. 13. Quod si salietur. Salis fatuitas est debilitas mordacitatis ipsius. Dicit ergo: Videte quale ministerium yobis committendum est, et contendite ne laxemini persecutionibus, opprobriis ac maledictis, ut prædictum est, neque utilem mordacitatem respuatis. Si enim sal infatuutus ὁ δὲ ταῦτα πενθῶν, καὶ πρᾶος ἔσται· ὁ δὲ πράκ, πάντως ἔσται καὶ δίκαιος· ὁ δὲ δίκαιος, καὶ ἐλεήσει ὁ δὲ ταῦτα πάντα κατορθώσας, καὶ καθαρός ἔσται τῇ καρδία· ὁ δὲ τοιοῦτος, καὶ εἰρηνοποιός· ὁ δὲ μέχρι τούτου προκόψας, καὶ πρὸ; κινδύνους παι ρατάξεται, καὶ τὰ ἑξῆς ὑποστήσεται μεγαλοψύχως. Παραινέσας τοίνυν & προσῆκεν, ἀναπαύει πάλιν αὐτ τοὺς τοῖς ἐγκωμίοις. Ὑμεῖς γῆς. Γὴν ἐνταῦθα, τοὺς ἀνθρώπους ἐκάλεσεν, ὡς ἐκ γῆς πλασθέντας. Ο δὲ λέγει, το:- οῦτόν ἐστιν. Οἱ ἄνθρωποι πάντες σεσήπασι ταῖς ἁμαρτίαι;, διαφθαρέντες ὑπὸ τῆς ὑγρότητος τῶν παθῶν· ὑμεῖς οὖν, ἐκλεγέντες παρ' ἐμοῦ πρὸς ἰατρείαν τῆς παγκοσμίου ταύτης σηπεδόνος, ἐστὲ τὸ ἅλας τῶν ἀνθρώπων, δύναμιν λογικὴν ἐξ ἐμοῦ λαμβάνοντες στύφειν αὐτοὺς καὶ ἐπισφίγγειν, καὶ ἀποκτείνειν μὲν τοὺς ἀοράτους σκώληκας, φημὶ δὴ τοὺς ἐμπαθεῖς λογισμούς, ἀπαλλάττειν δὲ τῆς δυσσ ωδίας τῶν ἁμαρτημάτων. † Οἱ μὲν προφῆται εἰς ἐν ἔθνος ἀπεστάλησαν ὑμεῖς δὲ τῆς γῆς ἁπάσης ἐστὶ τὸ ἄλας, διὰ τῆς διδα καλίας καὶ τῶν ἐλέγχων στύφοντες τους χαύνους, ἵνα μὴ γεννήσωσι τοὺς ἀτελευτήτους σκώληκας. Ωστε μὴ ἀποβάλλητε τὴν στυφνότητα τῶν ἐλέγχων, κἂν διώκησθε. Διό φησιν· Εάν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι αλισθήσεται; Εἰς οὐδὲν ἰσχύει ἔτι, εἰ μὴ βληθῆναι ἔξω, καὶ καταπατεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀν θρώπων. Ο γὰρ διδάσκαλος ἐὰν μωρανθῇ, τουτέστιν, εἰ οὐκ ἐλέγχει καὶ στύφει, ἀλλὰ χαυνωθῇ, ἐν τίνι ἁλισθήσεται, τουτέστι, διορθωθήσεται; Ἀπὸ τότε οὖν ἔξω ρίπτεται τοῦ διδασκαλικοῦ ἀξιώματος καὶ καταπατεῖται, τουτέστι, καταφρονείται. Εάν – αλισθήσεται. Μωρία ἅλατός ἐστιν, ἡ ἀσθένεια τῆς ποιότητος αὐτοῦ. Λέγει τοίνυν, ὅτι Βλέπετε, οταν διακονίαν ἐγχειρίζεσθαι μέλλετε, καὶ ἀγωνίζεσθε, μή χαυνωθῆναι διωγμοί, ἡ ὀνειδισμούς, ἡ κακολογίαις, ὡς προδεδήλωται, μηδ' ἀποβαλεῖν τὴν ὠφέλιμον ποιότητα. Ἐὰν γὰρ τὸ ἅλας μωραν θῇ, ἐν τίνι ἁλισθήσεται, τουτέστιν, Ἐὰν ὑμεῖς χαυνωθῆτε, ἢ τὴν ὠφέλιμον ποιότητα ἀποβάλητε,ἐν τίνι ἑτέρῳ ἄλατι ἀλισθήσεσθε, εἴτουν ἀρτυθήσεσθε, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν. Υμεῖς γάρ ἐστε τὸ ἐκλε fuerit, quo salietur? Hoc est, si ros molles effecti fueritis, aut utilem mordacitatem neglexeritis, quo alio sale saliemini, sive condiemini, sicut habet Marcus? Vos enim sal electus estis, nec alius reliquus est. Quanto igitur præ cæteris ad hu- γὲν ἄλας, καὶ οὐχ ὑπολέλειπται ἕτερον. Οσῳ τοίνυν jusmodi ministerium electi estis, tanto amplius cavere debetis, ne ob propriam mollitiem ac inucilitatem, et putrefactorum perditionem, ut dictum est, accusari possitis. Vers. 15. Ad hominibus. Ad nihil amplius uti- * Marc. 1x, 50. "Αμαρτήματα Α΄ Kal, omittit A. προεκρίθητε πάντων εἰς τὴν τοιαύτην διακονίαν,τοσο ούτῳ προσέχειν ὀφείλετε, ἵνα μὴ καὶ τῆς ἑαυτῶν χαυνότητος, καὶ ἀνενεργησίας, καὶ τῆς τῶν σεσημε μένων, ὡς εἴρηται, ἀπωλείας ἀπαιτηθῆτε δίκην. Εἰς ἀνθρώπων. Εἰς οὐδὲν ἔτι χρησιμεύει, Varim lectiones et nota. Δύναμιν στύφειν non cohæret. Aut ergo του, aut ὥστε interponendum aule στύφειν. Ex Theophylact. p. 27 E. Δέ μεν γάρ Α. Scilicet Marcus babet αρτύσετε. Sed mutavis tempus, ut æquiparare posset Matthæi vocabulo. Sed αρτυθήσεται lamen ex aliquo scholio occupavit nonnullos Marci codices, in his meum cuin scholiis, quem appello 12.

lis est, propria lugebit errata; qui vero luget, πεινὸς, καὶ τὰ οἰκεῖα πενθήσει παραπτώματα· etiam mitis erit; et qui mansuetus est, justus quoque erit omnino: justus vero, etiam miserebitur. His autem omnibus opere perfectis, etiam mundus erit corde, talis vero pacificus quoque erit; qui autem huc usque profecit, ad pericula etiam extendetur, ac cætera quæ sequuntur magno animo tolerabit. Postquam ergo quæ opportuna erant admonuit, rursus laudibus eos recreat dicens. Vers. 13. Vos - terra. Terram hic homines appellavit, quasi e terra formatos. Est autem tantum ac si diceret Homines in peccatis putrefacti sunt corrupti ab humnore affectionum. Vos igitur a me electi ad curandam hanc totius mundi putredinem, estis sal terra:: accepta virtute ad constringendum ' ipsos et coarctandum, præterea ac occidendum, vernes invisibiles, hoc est, ut per bonam famam, rationales affectus a gravi peccatorum odore liberetis. VOS + Prophetæ ad unam gentem missi sunt, autem sal estis universi orbis, per doctrinam arguendo ac stringendo dissolutos, ne æternos producant vernies. Non ergo mordacitatem reprehensionum abjiciatis, sed et opprobria ac persecutiones sustinete. Ideo subdit: Si autem sal infatuatus fuerit, in quo salietur? Ad nihil amplius valet, nisi ut foras projiciatur, ab hominibus conculcetur. Si enim is qui docet infatuatus fuerit, hoc est, non arguit ac stringit, sed emollitus est, in quo salietur, id est corrigetur? Ex eo tempore igitur foras projicitur a magistri dignitate, et conculcatur, hoc est, despicitur. Vers. 13. Quod si salietur. Salis fatuitas est debilitas mordacitatis ipsius. Dicit ergo: Videte quale ministerium yobis committendum est, et contendite ne laxemini persecutionibus, opprobriis ac maledictis, ut prædictum est, neque utilem mordacitatem respuatis. Si enim sal infatuutus ὁ δὲ ταῦτα πενθῶν, καὶ πρᾶος ἔσται· ὁ δὲ πράκ, πάντως ἔσται καὶ δίκαιος· ὁ δὲ δίκαιος, καὶ ἐλεήσει ὁ δὲ ταῦτα πάντα κατορθώσας, καὶ καθαρός ἔσται τῇ καρδία· ὁ δὲ τοιοῦτος, καὶ εἰρηνοποιός· ὁ δὲ μέχρι τούτου προκόψας, καὶ πρὸ; κινδύνους παι ρατάξεται, καὶ τὰ ἑξῆς ὑποστήσεται μεγαλοψύχως. Παραινέσας τοίνυν & προσῆκεν, ἀναπαύει πάλιν αὐτ τοὺς τοῖς ἐγκωμίοις. Ὑμεῖς γῆς. Γὴν ἐνταῦθα, τοὺς ἀνθρώπους ἐκάλεσεν, ὡς ἐκ γῆς πλασθέντας. Ο δὲ λέγει, το:- οῦτόν ἐστιν. Οἱ ἄνθρωποι πάντες σεσήπασι ταῖς ἁμαρτίαι;, διαφθαρέντες ὑπὸ τῆς ὑγρότητος τῶν παθῶν· ὑμεῖς οὖν, ἐκλεγέντες παρ' ἐμοῦ πρὸς ἰατρείαν τῆς παγκοσμίου ταύτης σηπεδόνος, ἐστὲ τὸ ἅλας τῶν ἀνθρώπων, δύναμιν λογικὴν ἐξ ἐμοῦ λαμβάνοντες στύφειν αὐτοὺς καὶ ἐπισφίγγειν, καὶ ἀποκτείνειν μὲν τοὺς ἀοράτους σκώληκας, φημὶ δὴ τοὺς ἐμπαθεῖς λογισμούς, ἀπαλλάττειν δὲ τῆς δυσσ ωδίας τῶν ἁμαρτημάτων. † Οἱ μὲν προφῆται εἰς ἐν ἔθνος ἀπεστάλησαν ὑμεῖς δὲ τῆς γῆς ἁπάσης ἐστὶ τὸ ἄλας, διὰ τῆς διδα καλίας καὶ τῶν ἐλέγχων στύφοντες τους χαύνους, ἵνα μὴ γεννήσωσι τοὺς ἀτελευτήτους σκώληκας. Ωστε μὴ ἀποβάλλητε τὴν στυφνότητα τῶν ἐλέγχων, κἂν διώκησθε. Διό φησιν· Εάν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι αλισθήσεται; Εἰς οὐδὲν ἰσχύει ἔτι, εἰ μὴ βληθῆναι ἔξω, καὶ καταπατεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀν θρώπων. Ο γὰρ διδάσκαλος ἐὰν μωρανθῇ, τουτέστιν, εἰ οὐκ ἐλέγχει καὶ στύφει, ἀλλὰ χαυνωθῇ, ἐν τίνι ἁλισθήσεται, τουτέστι, διορθωθήσεται; Ἀπὸ τότε οὖν ἔξω ρίπτεται τοῦ διδασκαλικοῦ ἀξιώματος καὶ καταπατεῖται, τουτέστι, καταφρονείται. Εάν – αλισθήσεται. Μωρία ἅλατός ἐστιν, ἡ ἀσθένεια τῆς ποιότητος αὐτοῦ. Λέγει τοίνυν, ὅτι Βλέπετε, οταν διακονίαν ἐγχειρίζεσθαι μέλλετε, καὶ ἀγωνίζεσθε, μή χαυνωθῆναι διωγμοί, ἡ ὀνειδισμούς, ἡ κακολογίαις, ὡς προδεδήλωται, μηδ' ἀποβαλεῖν τὴν ὠφέλιμον ποιότητα. Ἐὰν γὰρ τὸ ἅλας μωραν θῇ, ἐν τίνι ἁλισθήσεται, τουτέστιν, Ἐὰν ὑμεῖς χαυνωθῆτε, ἢ τὴν ὠφέλιμον ποιότητα ἀποβάλητε,ἐν τίνι ἑτέρῳ ἄλατι ἀλισθήσεσθε, εἴτουν ἀρτυθήσεσθε, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν. Υμεῖς γάρ ἐστε τὸ ἐκλε fuerit, quo salietur? Hoc est, si ros molles effecti fueritis, aut utilem mordacitatem neglexeritis, quo alio sale saliemini, sive condiemini, sicut habet Marcus? Vos enim sal electus estis, nec alius reliquus est. Quanto igitur præ cæteris ad hu- γὲν ἄλας, καὶ οὐχ ὑπολέλειπται ἕτερον. Οσῳ τοίνυν jusmodi ministerium electi estis, tanto amplius cavere debetis, ne ob propriam mollitiem ac inucilitatem, et putrefactorum perditionem, ut dictum est, accusari possitis. Vers. 15. Ad hominibus. Ad nihil amplius uti- * Marc. 1x, 50. "Αμαρτήματα Α΄ Kal, omittit A. προεκρίθητε πάντων εἰς τὴν τοιαύτην διακονίαν,τοσο ούτῳ προσέχειν ὀφείλετε, ἵνα μὴ καὶ τῆς ἑαυτῶν χαυνότητος, καὶ ἀνενεργησίας, καὶ τῆς τῶν σεσημε μένων, ὡς εἴρηται, ἀπωλείας ἀπαιτηθῆτε δίκην. Εἰς ἀνθρώπων. Εἰς οὐδὲν ἔτι χρησιμεύει, Varim lectiones et nota. Δύναμιν στύφειν non cohæret. Aut ergo του, aut ὥστε interponendum aule στύφειν. Ex Theophylact. p. 27 E. Δέ μεν γάρ Α. Scilicet Marcus babet αρτύσετε. Sed mutavis tempus, ut æquiparare posset Matthæi vocabulo. Sed αρτυθήσεται lamen ex aliquo scholio occupavit nonnullos Marci codices, in his meum cuin scholiis, quem appello 12.

lis est, propria lugebit errata; qui vero luget, πεινὸς, καὶ τὰ οἰκεῖα πενθήσει παραπτώματα· etiam mitis erit; et qui mansuetus est, justus quoque erit omnino: justus vero, etiam miserebitur. His autem omnibus opere perfectis, etiam mundus erit corde, talis vero pacificus quoque erit; qui autem huc usque profecit, ad pericula etiam extendetur, ac cætera quæ sequuntur magno animo tolerabit. Postquam ergo quæ opportuna erant admonuit, rursus laudibus eos recreat dicens. Vers. 13. Vos - terra. Terram hic homines appellavit, quasi e terra formatos. Est autem tantum ac si diceret Homines in peccatis putrefacti sunt corrupti ab humnore affectionum. Vos igitur a me electi ad curandam hanc totius mundi putredinem, estis sal terra:: accepta virtute ad constringendum ' ipsos et coarctandum, præterea ac occidendum, vernes invisibiles, hoc est, ut per bonam famam, rationales affectus a gravi peccatorum odore liberetis. VOS + Prophetæ ad unam gentem missi sunt, autem sal estis universi orbis, per doctrinam arguendo ac stringendo dissolutos, ne æternos producant vernies. Non ergo mordacitatem reprehensionum abjiciatis, sed et opprobria ac persecutiones sustinete. Ideo subdit: Si autem sal infatuatus fuerit, in quo salietur? Ad nihil amplius valet, nisi ut foras projiciatur, ab hominibus conculcetur. Si enim is qui docet infatuatus fuerit, hoc est, non arguit ac stringit, sed emollitus est, in quo salietur, id est corrigetur? Ex eo tempore igitur foras projicitur a magistri dignitate, et conculcatur, hoc est, despicitur. Vers. 13. Quod si salietur. Salis fatuitas est debilitas mordacitatis ipsius. Dicit ergo: Videte quale ministerium yobis committendum est, et contendite ne laxemini persecutionibus, opprobriis ac maledictis, ut prædictum est, neque utilem mordacitatem respuatis. Si enim sal infatuutus ὁ δὲ ταῦτα πενθῶν, καὶ πρᾶος ἔσται· ὁ δὲ πράκ, πάντως ἔσται καὶ δίκαιος· ὁ δὲ δίκαιος, καὶ ἐλεήσει ὁ δὲ ταῦτα πάντα κατορθώσας, καὶ καθαρός ἔσται τῇ καρδία· ὁ δὲ τοιοῦτος, καὶ εἰρηνοποιός· ὁ δὲ μέχρι τούτου προκόψας, καὶ πρὸ; κινδύνους παι ρατάξεται, καὶ τὰ ἑξῆς ὑποστήσεται μεγαλοψύχως. Παραινέσας τοίνυν & προσῆκεν, ἀναπαύει πάλιν αὐτ τοὺς τοῖς ἐγκωμίοις. Ὑμεῖς γῆς. Γὴν ἐνταῦθα, τοὺς ἀνθρώπους ἐκάλεσεν, ὡς ἐκ γῆς πλασθέντας. Ο δὲ λέγει, το:- οῦτόν ἐστιν. Οἱ ἄνθρωποι πάντες σεσήπασι ταῖς ἁμαρτίαι;, διαφθαρέντες ὑπὸ τῆς ὑγρότητος τῶν παθῶν· ὑμεῖς οὖν, ἐκλεγέντες παρ' ἐμοῦ πρὸς ἰατρείαν τῆς παγκοσμίου ταύτης σηπεδόνος, ἐστὲ τὸ ἅλας τῶν ἀνθρώπων, δύναμιν λογικὴν ἐξ ἐμοῦ λαμβάνοντες στύφειν αὐτοὺς καὶ ἐπισφίγγειν, καὶ ἀποκτείνειν μὲν τοὺς ἀοράτους σκώληκας, φημὶ δὴ τοὺς ἐμπαθεῖς λογισμούς, ἀπαλλάττειν δὲ τῆς δυσσ ωδίας τῶν ἁμαρτημάτων. † Οἱ μὲν προφῆται εἰς ἐν ἔθνος ἀπεστάλησαν ὑμεῖς δὲ τῆς γῆς ἁπάσης ἐστὶ τὸ ἄλας, διὰ τῆς διδα καλίας καὶ τῶν ἐλέγχων στύφοντες τους χαύνους, ἵνα μὴ γεννήσωσι τοὺς ἀτελευτήτους σκώληκας. Ωστε μὴ ἀποβάλλητε τὴν στυφνότητα τῶν ἐλέγχων, κἂν διώκησθε. Διό φησιν· Εάν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι αλισθήσεται; Εἰς οὐδὲν ἰσχύει ἔτι, εἰ μὴ βληθῆναι ἔξω, καὶ καταπατεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀν θρώπων. Ο γὰρ διδάσκαλος ἐὰν μωρανθῇ, τουτέστιν, εἰ οὐκ ἐλέγχει καὶ στύφει, ἀλλὰ χαυνωθῇ, ἐν τίνι ἁλισθήσεται, τουτέστι, διορθωθήσεται; Ἀπὸ τότε οὖν ἔξω ρίπτεται τοῦ διδασκαλικοῦ ἀξιώματος καὶ καταπατεῖται, τουτέστι, καταφρονείται. Εάν – αλισθήσεται. Μωρία ἅλατός ἐστιν, ἡ ἀσθένεια τῆς ποιότητος αὐτοῦ. Λέγει τοίνυν, ὅτι Βλέπετε, οταν διακονίαν ἐγχειρίζεσθαι μέλλετε, καὶ ἀγωνίζεσθε, μή χαυνωθῆναι διωγμοί, ἡ ὀνειδισμούς, ἡ κακολογίαις, ὡς προδεδήλωται, μηδ' ἀποβαλεῖν τὴν ὠφέλιμον ποιότητα. Ἐὰν γὰρ τὸ ἅλας μωραν θῇ, ἐν τίνι ἁλισθήσεται, τουτέστιν, Ἐὰν ὑμεῖς χαυνωθῆτε, ἢ τὴν ὠφέλιμον ποιότητα ἀποβάλητε,ἐν τίνι ἑτέρῳ ἄλατι ἀλισθήσεσθε, εἴτουν ἀρτυθήσεσθε, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν. Υμεῖς γάρ ἐστε τὸ ἐκλε fuerit, quo salietur? Hoc est, si ros molles effecti fueritis, aut utilem mordacitatem neglexeritis, quo alio sale saliemini, sive condiemini, sicut habet Marcus? Vos enim sal electus estis, nec alius reliquus est. Quanto igitur præ cæteris ad hu- γὲν ἄλας, καὶ οὐχ ὑπολέλειπται ἕτερον. Οσῳ τοίνυν jusmodi ministerium electi estis, tanto amplius cavere debetis, ne ob propriam mollitiem ac inucilitatem, et putrefactorum perditionem, ut dictum est, accusari possitis. Vers. 15. Ad hominibus. Ad nihil amplius uti- * Marc. 1x, 50. "Αμαρτήματα Α΄ Kal, omittit A. προεκρίθητε πάντων εἰς τὴν τοιαύτην διακονίαν,τοσο ούτῳ προσέχειν ὀφείλετε, ἵνα μὴ καὶ τῆς ἑαυτῶν χαυνότητος, καὶ ἀνενεργησίας, καὶ τῆς τῶν σεσημε μένων, ὡς εἴρηται, ἀπωλείας ἀπαιτηθῆτε δίκην. Εἰς ἀνθρώπων. Εἰς οὐδὲν ἔτι χρησιμεύει, Varim lectiones et nota. Δύναμιν στύφειν non cohæret. Aut ergo του, aut ὥστε interponendum aule στύφειν. Ex Theophylact. p. 27 E. Δέ μεν γάρ Α. Scilicet Marcus babet αρτύσετε. Sed mutavis tempus, ut æquiparare posset Matthæi vocabulo. Sed αρτυθήσεται lamen ex aliquo scholio occupavit nonnullos Marci codices, in his meum cuin scholiis, quem appello 12.

CAP. V. μωρανθέν τὸ δηλωθὲν ἄλα;, εἰ μὴ εἰς τὸ ῥιφῆναι lis est sal infatuatus, nisi ut extra Dominicam auΈξω τῆς Δεσποτικῆς αὐλῆς, καὶ καταπατεῖσθαι, ὅ lam projiciatur, et conculcetur, hoc est, despicia - ἐστι καταφρονεῖσθαι παρὰ τῶν ἀνθρώπων. tur ab hominibus. Ὑμεῖς — κόσμου. Κόσμον πάλιν τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ εἶπεν ἀνθρώπους, ὧν σκοτισθέντων τῷ ζόφῳ τῆς πλάνης, Ὑμεῖς, φησίν, ἐξελέγητε εἶναι φῶς αὐτῶν, ὥστε φωτίζειν τὰ ὄμματα τῶν ψυχῶν αὐτῶν, φωτὶ διδασκαλίας καὶ φωτὶ γνώσεως, χειραγωγεῖν αὐτοῦ; ἐπὶ τὴν ὀρθὴν τρίβον τῆς εὐσεβείας. Δύο το νυν διακονίας ενεχειρίσθησαν, τὸ ἁλίξειν καὶ τὸ φωτίζειν. Δεῖ γὰρ πρῶτον ἀπαλλαγῆνα: τῆς σηπεδόνος, εἶτα συνετισθῆναι. Οὐ – κειμένη. Διὰ ταύτης τῆς παραβολῆς, καὶ τῆς μετὰ ταύτην, εἰς ἀκρίβειαν καὶ ἀσφάλειαν βίου τούτους ἀνάγει, καὶ ἐναγωνίους εἶναι κελεύει, ὡς ὑπὸ τοῖς ἁπάντων ὀφθαλμοῖς τοῦ λοιποῦ κειμένους, καὶ ἐν μέσῳ τῷ θεάτρῳ τῆς οἰκουμένης ἀγωνιζομένως. Οὐ δύναται, φησί, πόλις κρυβῆναι ἐπάνω δρους κειμένη· οὐδὲ ὑμεῖς δύνασθε κρυβῆναι, ἐπὶ τοῦ ὕψους τῆς διδασκαλίας τεθέντες. Λοιπόν οὖν προσο έχετε, πῶς πολιτεύεσθε καὶ γίνεσθε τοῖς ἀποβλέ πουσιν εἰς ὑμᾶς κάλλιστον ἀρχέτυπον καὶ βίου και λόγου. Οὐδὲ τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ. Οὐδ᾽ ἀναπτουσίτινες λύχνον, καὶ τὰ ἑξῆς. Λοιπὲν οὖν οὐδ᾽ ἐγώ, ἀνάψας ὑμᾶς φωτὶ θεογνωσίας, βούλομαι ὑμᾶς κρύπτεσθαι· ἀλλ᾿ ἰδοὺ τίθημι ὑμᾶς ἐπὶ τὴν λυχνίαν, λέγω δὴ, ἐπὶ τὸν ὑψηλὸν τόπον τῆς διδασκαλίας, ὥστε φωτί ζειν πάντας τοὺς ἐν τῇ οἰκουμένῃ. Οὕτω – τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. [Λαμψάτω οὖν εἰπὼν, οὐ κελεύει θεατρίζειν τὴν ἀρετὴν, ἀλλ' ἐργάζεσθαι αὐτήν, εἰωθυῖαν ἀφ' ἑαυτῆς λάμπειν, καὶ ἑαυτὴν δημοσιεύειν κατὰ τὴν τοῦ μύρου φύσιν.] Διὰ τοῦτο δὲ λαμψάτω ή καθαρότης τοῦ βίου καὶ λόγου ὑμῶν ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, οὐχ ἕνεκεν ἀνθρωπαρεσκεία;, ἀλλ᾽ ἵνα ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα, τὰ ἐν πράξεσι καὶ λόγοις, καὶ μιμήσωντας ταῦτα. Ἔτι δὲ καὶ ἵνα δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἤτοι τὸν Θεὸν, ᾧτινι διὰ πίστεως υἱοθετήθητε, υἱοὶ μὲν αὐτοῦ, ἀδελφοὶ δὲ ἐμοῦ γενόμενοι. Ὑμνήσουσι γὰρ αὐτὸν, ὡς τοιαύτην ἐντειλάμενον πολιτείαν. Καὶ μὴν αὐτὸς ταύτην ἐνετείλατο, ἀλλ᾽ εἴωθε τὰ ἑαυτοῦ κατορθώματα τῷ Πατρὶ πολλάκις ἀνατιθέναι, ὡς προϊόντες εὑρήσομεν, τιμῶν ὡς Πατέρα, καὶ ἅμα δεικνύων, ὅτι ἐν εἰσιν, ὥσπερ τῇ φύσει, οὕτω καὶ τῷ θελήματι. [Υμῶν, φησίν, ἐργαζομένων τὰ καλὰ, λαμ φάτω τὸ ἀπ' αὐτῶν φῶς ὑμῶν, δ και, μηδενός δημοσ σιεύοντος, εἴωθεν αὐτὸ ἑαυτὸ θριαμβεύειν ἀποπαλλό μενον τῶν καλῶν.] Μή πληρῶσαι. Ἐπειδὴ μείζονα τῶν παλαιῶν ᾗ Vers. 14. Vos-mundi. Mundum rursus dixit homines in mundo habitantes: quibus erroris caligine obscuratis, Vos, inquit, electi estis, ut lux eorum sitis, utque oculos animarum ipsorum luce doctrinæ ac scientiæ illuminetis, et ad semitas rectas divini cultus deducatis. Ideo nempe ministerium saliendi ac illuminandi eis commissum erat. Primum enim oportet a putredine liberari, deinde erudiri. Vers. 14. Non posita. Per hanc sequentemque parabolam ad vitæ perfectionem ac munitionem ipsos inducit (rr), et certaminum præfectos csse jubet, tanquam sub omnium oculis in posterum ponendos, et in medio hujus mundi theatro certantes. Non potest, inquit, civitas abscondi super montem posita. Neque vos occultari potestis in doctrinæ altitudine collocati. Reliquum est igitur, ut solliciti sitis, quomodo gubernctis, et aliis oculos in vos figentibus, optimum sitis exemplar vilæ ac doctrina. Vers. 15. Neque — qui in domo sunt. Neque accendit quisquam lucernam, etc. Restat igitur, at neque ego vos eo fine divina scientia accenderim, ut absconderem: sed ecce pono vos super candelabrum, hoc est, super excelsum doctrinæ locum, ut omnes qui in domo sunt, illuminetis. Vers. 16. Sic qui in calis est. Luccat sane dicens, non jubet ut in spectaculum virtus ponatur, sed ut ipsa opere compleatur, quæ per se lucere solet, ac seipsam unguenti more propalure: ideo luceat puritas vitæ, ac sermonis vestri coram hominibus, non ob studium hominibus placendi, sed ut videant vestra opera bona, quæ operibus ac sermonibus imitentur, et præterea at glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est, hoc est Deum, a quo per fidem adoptati estis; filii quidem ejus, fratres autem mei effecti: laudant enim ipsum, ut qui hujusmodi politiamn ordinaverit. Ipse tamen Christus banc constituit, sed propria opera solet Patri frequenter attribuere, ut in sequentibus erit invenire: Patrem videlicet honorans, et similiter demonstrans, quod unum sint sicut natura, ita et voluntate. + Vobis, inquit, bona opera facientibus, luccat ab eis lux vestra: quæ nullo etiam publicante, per seipsam triumphare solet (ss), a bonis operibus prosiliens. Vers. 17. Ne ad complendum. Quia majora Varia lectiones et nota. luclusa in marg. habet A. 'Αλλ' ἐργάζεσθαι αὐτήν, absunt Α. (rr) Malim ad vitam caule sen prudenter ac tulo egendam. Εναγωνίους autem reddiderim, fortes, PATROL. GR. CXXIX. 8, omittit A. Inclusa Codex uterque habet in margine. constantes. Pcr - solet.Se ipsam illustrare, patefacere.

CAP. V. μωρανθέν τὸ δηλωθὲν ἄλα;, εἰ μὴ εἰς τὸ ῥιφῆναι lis est sal infatuatus, nisi ut extra Dominicam auΈξω τῆς Δεσποτικῆς αὐλῆς, καὶ καταπατεῖσθαι, ὅ lam projiciatur, et conculcetur, hoc est, despicia - ἐστι καταφρονεῖσθαι παρὰ τῶν ἀνθρώπων. tur ab hominibus. Ὑμεῖς — κόσμου. Κόσμον πάλιν τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ εἶπεν ἀνθρώπους, ὧν σκοτισθέντων τῷ ζόφῳ τῆς πλάνης, Ὑμεῖς, φησίν, ἐξελέγητε εἶναι φῶς αὐτῶν, ὥστε φωτίζειν τὰ ὄμματα τῶν ψυχῶν αὐτῶν, φωτὶ διδασκαλίας καὶ φωτὶ γνώσεως, χειραγωγεῖν αὐτοῦ; ἐπὶ τὴν ὀρθὴν τρίβον τῆς εὐσεβείας. Δύο το νυν διακονίας ενεχειρίσθησαν, τὸ ἁλίξειν καὶ τὸ φωτίζειν. Δεῖ γὰρ πρῶτον ἀπαλλαγῆνα: τῆς σηπεδόνος, εἶτα συνετισθῆναι. Οὐ – κειμένη. Διὰ ταύτης τῆς παραβολῆς, καὶ τῆς μετὰ ταύτην, εἰς ἀκρίβειαν καὶ ἀσφάλειαν βίου τούτους ἀνάγει, καὶ ἐναγωνίους εἶναι κελεύει, ὡς ὑπὸ τοῖς ἁπάντων ὀφθαλμοῖς τοῦ λοιποῦ κειμένους, καὶ ἐν μέσῳ τῷ θεάτρῳ τῆς οἰκουμένης ἀγωνιζομένως. Οὐ δύναται, φησί, πόλις κρυβῆναι ἐπάνω δρους κειμένη· οὐδὲ ὑμεῖς δύνασθε κρυβῆναι, ἐπὶ τοῦ ὕψους τῆς διδασκαλίας τεθέντες. Λοιπόν οὖν προσο έχετε, πῶς πολιτεύεσθε καὶ γίνεσθε τοῖς ἀποβλέ πουσιν εἰς ὑμᾶς κάλλιστον ἀρχέτυπον καὶ βίου και λόγου. Οὐδὲ τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ. Οὐδ᾽ ἀναπτουσίτινες λύχνον, καὶ τὰ ἑξῆς. Λοιπὲν οὖν οὐδ᾽ ἐγώ, ἀνάψας ὑμᾶς φωτὶ θεογνωσίας, βούλομαι ὑμᾶς κρύπτεσθαι· ἀλλ᾿ ἰδοὺ τίθημι ὑμᾶς ἐπὶ τὴν λυχνίαν, λέγω δὴ, ἐπὶ τὸν ὑψηλὸν τόπον τῆς διδασκαλίας, ὥστε φωτί ζειν πάντας τοὺς ἐν τῇ οἰκουμένῃ. Οὕτω – τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. [Λαμψάτω οὖν εἰπὼν, οὐ κελεύει θεατρίζειν τὴν ἀρετὴν, ἀλλ' ἐργάζεσθαι αὐτήν, εἰωθυῖαν ἀφ' ἑαυτῆς λάμπειν, καὶ ἑαυτὴν δημοσιεύειν κατὰ τὴν τοῦ μύρου φύσιν.] Διὰ τοῦτο δὲ λαμψάτω ή καθαρότης τοῦ βίου καὶ λόγου ὑμῶν ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, οὐχ ἕνεκεν ἀνθρωπαρεσκεία;, ἀλλ᾽ ἵνα ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα, τὰ ἐν πράξεσι καὶ λόγοις, καὶ μιμήσωντας ταῦτα. Ἔτι δὲ καὶ ἵνα δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἤτοι τὸν Θεὸν, ᾧτινι διὰ πίστεως υἱοθετήθητε, υἱοὶ μὲν αὐτοῦ, ἀδελφοὶ δὲ ἐμοῦ γενόμενοι. Ὑμνήσουσι γὰρ αὐτὸν, ὡς τοιαύτην ἐντειλάμενον πολιτείαν. Καὶ μὴν αὐτὸς ταύτην ἐνετείλατο, ἀλλ᾽ εἴωθε τὰ ἑαυτοῦ κατορθώματα τῷ Πατρὶ πολλάκις ἀνατιθέναι, ὡς προϊόντες εὑρήσομεν, τιμῶν ὡς Πατέρα, καὶ ἅμα δεικνύων, ὅτι ἐν εἰσιν, ὥσπερ τῇ φύσει, οὕτω καὶ τῷ θελήματι. [Υμῶν, φησίν, ἐργαζομένων τὰ καλὰ, λαμ φάτω τὸ ἀπ' αὐτῶν φῶς ὑμῶν, δ και, μηδενός δημοσ σιεύοντος, εἴωθεν αὐτὸ ἑαυτὸ θριαμβεύειν ἀποπαλλό μενον τῶν καλῶν.] Μή πληρῶσαι. Ἐπειδὴ μείζονα τῶν παλαιῶν ᾗ Vers. 14. Vos-mundi. Mundum rursus dixit homines in mundo habitantes: quibus erroris caligine obscuratis, Vos, inquit, electi estis, ut lux eorum sitis, utque oculos animarum ipsorum luce doctrinæ ac scientiæ illuminetis, et ad semitas rectas divini cultus deducatis. Ideo nempe ministerium saliendi ac illuminandi eis commissum erat. Primum enim oportet a putredine liberari, deinde erudiri. Vers. 14. Non posita. Per hanc sequentemque parabolam ad vitæ perfectionem ac munitionem ipsos inducit (rr), et certaminum præfectos csse jubet, tanquam sub omnium oculis in posterum ponendos, et in medio hujus mundi theatro certantes. Non potest, inquit, civitas abscondi super montem posita. Neque vos occultari potestis in doctrinæ altitudine collocati. Reliquum est igitur, ut solliciti sitis, quomodo gubernctis, et aliis oculos in vos figentibus, optimum sitis exemplar vilæ ac doctrina. Vers. 15. Neque — qui in domo sunt. Neque accendit quisquam lucernam, etc. Restat igitur, at neque ego vos eo fine divina scientia accenderim, ut absconderem: sed ecce pono vos super candelabrum, hoc est, super excelsum doctrinæ locum, ut omnes qui in domo sunt, illuminetis. Vers. 16. Sic qui in calis est. Luccat sane dicens, non jubet ut in spectaculum virtus ponatur, sed ut ipsa opere compleatur, quæ per se lucere solet, ac seipsam unguenti more propalure: ideo luceat puritas vitæ, ac sermonis vestri coram hominibus, non ob studium hominibus placendi, sed ut videant vestra opera bona, quæ operibus ac sermonibus imitentur, et præterea at glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est, hoc est Deum, a quo per fidem adoptati estis; filii quidem ejus, fratres autem mei effecti: laudant enim ipsum, ut qui hujusmodi politiamn ordinaverit. Ipse tamen Christus banc constituit, sed propria opera solet Patri frequenter attribuere, ut in sequentibus erit invenire: Patrem videlicet honorans, et similiter demonstrans, quod unum sint sicut natura, ita et voluntate. + Vobis, inquit, bona opera facientibus, luccat ab eis lux vestra: quæ nullo etiam publicante, per seipsam triumphare solet (ss), a bonis operibus prosiliens. Vers. 17. Ne ad complendum. Quia majora Varia lectiones et nota. luclusa in marg. habet A. 'Αλλ' ἐργάζεσθαι αὐτήν, absunt Α. (rr) Malim ad vitam caule sen prudenter ac tulo egendam. Εναγωνίους autem reddiderim, fortes, PATROL. GR. CXXIX. 8, omittit A. Inclusa Codex uterque habet in margine. constantes. Pcr - solet.Se ipsam illustrare, patefacere.

CAP. V. μωρανθέν τὸ δηλωθὲν ἄλα;, εἰ μὴ εἰς τὸ ῥιφῆναι lis est sal infatuatus, nisi ut extra Dominicam auΈξω τῆς Δεσποτικῆς αὐλῆς, καὶ καταπατεῖσθαι, ὅ lam projiciatur, et conculcetur, hoc est, despicia - ἐστι καταφρονεῖσθαι παρὰ τῶν ἀνθρώπων. tur ab hominibus. Ὑμεῖς — κόσμου. Κόσμον πάλιν τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ εἶπεν ἀνθρώπους, ὧν σκοτισθέντων τῷ ζόφῳ τῆς πλάνης, Ὑμεῖς, φησίν, ἐξελέγητε εἶναι φῶς αὐτῶν, ὥστε φωτίζειν τὰ ὄμματα τῶν ψυχῶν αὐτῶν, φωτὶ διδασκαλίας καὶ φωτὶ γνώσεως, χειραγωγεῖν αὐτοῦ; ἐπὶ τὴν ὀρθὴν τρίβον τῆς εὐσεβείας. Δύο το νυν διακονίας ενεχειρίσθησαν, τὸ ἁλίξειν καὶ τὸ φωτίζειν. Δεῖ γὰρ πρῶτον ἀπαλλαγῆνα: τῆς σηπεδόνος, εἶτα συνετισθῆναι. Οὐ – κειμένη. Διὰ ταύτης τῆς παραβολῆς, καὶ τῆς μετὰ ταύτην, εἰς ἀκρίβειαν καὶ ἀσφάλειαν βίου τούτους ἀνάγει, καὶ ἐναγωνίους εἶναι κελεύει, ὡς ὑπὸ τοῖς ἁπάντων ὀφθαλμοῖς τοῦ λοιποῦ κειμένους, καὶ ἐν μέσῳ τῷ θεάτρῳ τῆς οἰκουμένης ἀγωνιζομένως. Οὐ δύναται, φησί, πόλις κρυβῆναι ἐπάνω δρους κειμένη· οὐδὲ ὑμεῖς δύνασθε κρυβῆναι, ἐπὶ τοῦ ὕψους τῆς διδασκαλίας τεθέντες. Λοιπόν οὖν προσο έχετε, πῶς πολιτεύεσθε καὶ γίνεσθε τοῖς ἀποβλέ πουσιν εἰς ὑμᾶς κάλλιστον ἀρχέτυπον καὶ βίου και λόγου. Οὐδὲ τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ. Οὐδ᾽ ἀναπτουσίτινες λύχνον, καὶ τὰ ἑξῆς. Λοιπὲν οὖν οὐδ᾽ ἐγώ, ἀνάψας ὑμᾶς φωτὶ θεογνωσίας, βούλομαι ὑμᾶς κρύπτεσθαι· ἀλλ᾿ ἰδοὺ τίθημι ὑμᾶς ἐπὶ τὴν λυχνίαν, λέγω δὴ, ἐπὶ τὸν ὑψηλὸν τόπον τῆς διδασκαλίας, ὥστε φωτί ζειν πάντας τοὺς ἐν τῇ οἰκουμένῃ. Οὕτω – τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. [Λαμψάτω οὖν εἰπὼν, οὐ κελεύει θεατρίζειν τὴν ἀρετὴν, ἀλλ' ἐργάζεσθαι αὐτήν, εἰωθυῖαν ἀφ' ἑαυτῆς λάμπειν, καὶ ἑαυτὴν δημοσιεύειν κατὰ τὴν τοῦ μύρου φύσιν.] Διὰ τοῦτο δὲ λαμψάτω ή καθαρότης τοῦ βίου καὶ λόγου ὑμῶν ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, οὐχ ἕνεκεν ἀνθρωπαρεσκεία;, ἀλλ᾽ ἵνα ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα, τὰ ἐν πράξεσι καὶ λόγοις, καὶ μιμήσωντας ταῦτα. Ἔτι δὲ καὶ ἵνα δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἤτοι τὸν Θεὸν, ᾧτινι διὰ πίστεως υἱοθετήθητε, υἱοὶ μὲν αὐτοῦ, ἀδελφοὶ δὲ ἐμοῦ γενόμενοι. Ὑμνήσουσι γὰρ αὐτὸν, ὡς τοιαύτην ἐντειλάμενον πολιτείαν. Καὶ μὴν αὐτὸς ταύτην ἐνετείλατο, ἀλλ᾽ εἴωθε τὰ ἑαυτοῦ κατορθώματα τῷ Πατρὶ πολλάκις ἀνατιθέναι, ὡς προϊόντες εὑρήσομεν, τιμῶν ὡς Πατέρα, καὶ ἅμα δεικνύων, ὅτι ἐν εἰσιν, ὥσπερ τῇ φύσει, οὕτω καὶ τῷ θελήματι. [Υμῶν, φησίν, ἐργαζομένων τὰ καλὰ, λαμ φάτω τὸ ἀπ' αὐτῶν φῶς ὑμῶν, δ και, μηδενός δημοσ σιεύοντος, εἴωθεν αὐτὸ ἑαυτὸ θριαμβεύειν ἀποπαλλό μενον τῶν καλῶν.] Μή πληρῶσαι. Ἐπειδὴ μείζονα τῶν παλαιῶν ᾗ Vers. 14. Vos-mundi. Mundum rursus dixit homines in mundo habitantes: quibus erroris caligine obscuratis, Vos, inquit, electi estis, ut lux eorum sitis, utque oculos animarum ipsorum luce doctrinæ ac scientiæ illuminetis, et ad semitas rectas divini cultus deducatis. Ideo nempe ministerium saliendi ac illuminandi eis commissum erat. Primum enim oportet a putredine liberari, deinde erudiri. Vers. 14. Non posita. Per hanc sequentemque parabolam ad vitæ perfectionem ac munitionem ipsos inducit (rr), et certaminum præfectos csse jubet, tanquam sub omnium oculis in posterum ponendos, et in medio hujus mundi theatro certantes. Non potest, inquit, civitas abscondi super montem posita. Neque vos occultari potestis in doctrinæ altitudine collocati. Reliquum est igitur, ut solliciti sitis, quomodo gubernctis, et aliis oculos in vos figentibus, optimum sitis exemplar vilæ ac doctrina. Vers. 15. Neque — qui in domo sunt. Neque accendit quisquam lucernam, etc. Restat igitur, at neque ego vos eo fine divina scientia accenderim, ut absconderem: sed ecce pono vos super candelabrum, hoc est, super excelsum doctrinæ locum, ut omnes qui in domo sunt, illuminetis. Vers. 16. Sic qui in calis est. Luccat sane dicens, non jubet ut in spectaculum virtus ponatur, sed ut ipsa opere compleatur, quæ per se lucere solet, ac seipsam unguenti more propalure: ideo luceat puritas vitæ, ac sermonis vestri coram hominibus, non ob studium hominibus placendi, sed ut videant vestra opera bona, quæ operibus ac sermonibus imitentur, et præterea at glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est, hoc est Deum, a quo per fidem adoptati estis; filii quidem ejus, fratres autem mei effecti: laudant enim ipsum, ut qui hujusmodi politiamn ordinaverit. Ipse tamen Christus banc constituit, sed propria opera solet Patri frequenter attribuere, ut in sequentibus erit invenire: Patrem videlicet honorans, et similiter demonstrans, quod unum sint sicut natura, ita et voluntate. + Vobis, inquit, bona opera facientibus, luccat ab eis lux vestra: quæ nullo etiam publicante, per seipsam triumphare solet (ss), a bonis operibus prosiliens. Vers. 17. Ne ad complendum. Quia majora Varia lectiones et nota. luclusa in marg. habet A. 'Αλλ' ἐργάζεσθαι αὐτήν, absunt Α. (rr) Malim ad vitam caule sen prudenter ac tulo egendam. Εναγωνίους autem reddiderim, fortes, PATROL. GR. CXXIX. 8, omittit A. Inclusa Codex uterque habet in margine. constantes. Pcr - solet.Se ipsam illustrare, patefacere.

CAP. V. μωρανθέν τὸ δηλωθὲν ἄλα;, εἰ μὴ εἰς τὸ ῥιφῆναι lis est sal infatuatus, nisi ut extra Dominicam auΈξω τῆς Δεσποτικῆς αὐλῆς, καὶ καταπατεῖσθαι, ὅ lam projiciatur, et conculcetur, hoc est, despicia - ἐστι καταφρονεῖσθαι παρὰ τῶν ἀνθρώπων. tur ab hominibus. Ὑμεῖς — κόσμου. Κόσμον πάλιν τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ εἶπεν ἀνθρώπους, ὧν σκοτισθέντων τῷ ζόφῳ τῆς πλάνης, Ὑμεῖς, φησίν, ἐξελέγητε εἶναι φῶς αὐτῶν, ὥστε φωτίζειν τὰ ὄμματα τῶν ψυχῶν αὐτῶν, φωτὶ διδασκαλίας καὶ φωτὶ γνώσεως, χειραγωγεῖν αὐτοῦ; ἐπὶ τὴν ὀρθὴν τρίβον τῆς εὐσεβείας. Δύο το νυν διακονίας ενεχειρίσθησαν, τὸ ἁλίξειν καὶ τὸ φωτίζειν. Δεῖ γὰρ πρῶτον ἀπαλλαγῆνα: τῆς σηπεδόνος, εἶτα συνετισθῆναι. Οὐ – κειμένη. Διὰ ταύτης τῆς παραβολῆς, καὶ τῆς μετὰ ταύτην, εἰς ἀκρίβειαν καὶ ἀσφάλειαν βίου τούτους ἀνάγει, καὶ ἐναγωνίους εἶναι κελεύει, ὡς ὑπὸ τοῖς ἁπάντων ὀφθαλμοῖς τοῦ λοιποῦ κειμένους, καὶ ἐν μέσῳ τῷ θεάτρῳ τῆς οἰκουμένης ἀγωνιζομένως. Οὐ δύναται, φησί, πόλις κρυβῆναι ἐπάνω δρους κειμένη· οὐδὲ ὑμεῖς δύνασθε κρυβῆναι, ἐπὶ τοῦ ὕψους τῆς διδασκαλίας τεθέντες. Λοιπόν οὖν προσο έχετε, πῶς πολιτεύεσθε καὶ γίνεσθε τοῖς ἀποβλέ πουσιν εἰς ὑμᾶς κάλλιστον ἀρχέτυπον καὶ βίου και λόγου. Οὐδὲ τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ. Οὐδ᾽ ἀναπτουσίτινες λύχνον, καὶ τὰ ἑξῆς. Λοιπὲν οὖν οὐδ᾽ ἐγώ, ἀνάψας ὑμᾶς φωτὶ θεογνωσίας, βούλομαι ὑμᾶς κρύπτεσθαι· ἀλλ᾿ ἰδοὺ τίθημι ὑμᾶς ἐπὶ τὴν λυχνίαν, λέγω δὴ, ἐπὶ τὸν ὑψηλὸν τόπον τῆς διδασκαλίας, ὥστε φωτί ζειν πάντας τοὺς ἐν τῇ οἰκουμένῃ. Οὕτω – τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. [Λαμψάτω οὖν εἰπὼν, οὐ κελεύει θεατρίζειν τὴν ἀρετὴν, ἀλλ' ἐργάζεσθαι αὐτήν, εἰωθυῖαν ἀφ' ἑαυτῆς λάμπειν, καὶ ἑαυτὴν δημοσιεύειν κατὰ τὴν τοῦ μύρου φύσιν.] Διὰ τοῦτο δὲ λαμψάτω ή καθαρότης τοῦ βίου καὶ λόγου ὑμῶν ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, οὐχ ἕνεκεν ἀνθρωπαρεσκεία;, ἀλλ᾽ ἵνα ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα, τὰ ἐν πράξεσι καὶ λόγοις, καὶ μιμήσωντας ταῦτα. Ἔτι δὲ καὶ ἵνα δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἤτοι τὸν Θεὸν, ᾧτινι διὰ πίστεως υἱοθετήθητε, υἱοὶ μὲν αὐτοῦ, ἀδελφοὶ δὲ ἐμοῦ γενόμενοι. Ὑμνήσουσι γὰρ αὐτὸν, ὡς τοιαύτην ἐντειλάμενον πολιτείαν. Καὶ μὴν αὐτὸς ταύτην ἐνετείλατο, ἀλλ᾽ εἴωθε τὰ ἑαυτοῦ κατορθώματα τῷ Πατρὶ πολλάκις ἀνατιθέναι, ὡς προϊόντες εὑρήσομεν, τιμῶν ὡς Πατέρα, καὶ ἅμα δεικνύων, ὅτι ἐν εἰσιν, ὥσπερ τῇ φύσει, οὕτω καὶ τῷ θελήματι. [Υμῶν, φησίν, ἐργαζομένων τὰ καλὰ, λαμ φάτω τὸ ἀπ' αὐτῶν φῶς ὑμῶν, δ και, μηδενός δημοσ σιεύοντος, εἴωθεν αὐτὸ ἑαυτὸ θριαμβεύειν ἀποπαλλό μενον τῶν καλῶν.] Μή πληρῶσαι. Ἐπειδὴ μείζονα τῶν παλαιῶν ᾗ Vers. 14. Vos-mundi. Mundum rursus dixit homines in mundo habitantes: quibus erroris caligine obscuratis, Vos, inquit, electi estis, ut lux eorum sitis, utque oculos animarum ipsorum luce doctrinæ ac scientiæ illuminetis, et ad semitas rectas divini cultus deducatis. Ideo nempe ministerium saliendi ac illuminandi eis commissum erat. Primum enim oportet a putredine liberari, deinde erudiri. Vers. 14. Non posita. Per hanc sequentemque parabolam ad vitæ perfectionem ac munitionem ipsos inducit (rr), et certaminum præfectos csse jubet, tanquam sub omnium oculis in posterum ponendos, et in medio hujus mundi theatro certantes. Non potest, inquit, civitas abscondi super montem posita. Neque vos occultari potestis in doctrinæ altitudine collocati. Reliquum est igitur, ut solliciti sitis, quomodo gubernctis, et aliis oculos in vos figentibus, optimum sitis exemplar vilæ ac doctrina. Vers. 15. Neque — qui in domo sunt. Neque accendit quisquam lucernam, etc. Restat igitur, at neque ego vos eo fine divina scientia accenderim, ut absconderem: sed ecce pono vos super candelabrum, hoc est, super excelsum doctrinæ locum, ut omnes qui in domo sunt, illuminetis. Vers. 16. Sic qui in calis est. Luccat sane dicens, non jubet ut in spectaculum virtus ponatur, sed ut ipsa opere compleatur, quæ per se lucere solet, ac seipsam unguenti more propalure: ideo luceat puritas vitæ, ac sermonis vestri coram hominibus, non ob studium hominibus placendi, sed ut videant vestra opera bona, quæ operibus ac sermonibus imitentur, et præterea at glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est, hoc est Deum, a quo per fidem adoptati estis; filii quidem ejus, fratres autem mei effecti: laudant enim ipsum, ut qui hujusmodi politiamn ordinaverit. Ipse tamen Christus banc constituit, sed propria opera solet Patri frequenter attribuere, ut in sequentibus erit invenire: Patrem videlicet honorans, et similiter demonstrans, quod unum sint sicut natura, ita et voluntate. + Vobis, inquit, bona opera facientibus, luccat ab eis lux vestra: quæ nullo etiam publicante, per seipsam triumphare solet (ss), a bonis operibus prosiliens. Vers. 17. Ne ad complendum. Quia majora Varia lectiones et nota. luclusa in marg. habet A. 'Αλλ' ἐργάζεσθαι αὐτήν, absunt Α. (rr) Malim ad vitam caule sen prudenter ac tulo egendam. Εναγωνίους autem reddiderim, fortes, PATROL. GR. CXXIX. 8, omittit A. Inclusa Codex uterque habet in margine. constantes. Pcr - solet.Se ipsam illustrare, patefacere.

RUTHYMI ZİGABENI praecepta conditurus erat bis, que erant in Veteri παραγγελμάτων ἔμελλε νομοθετεῖν, λέγων Testamento, dicens: Audistis quod dictum est antiquis: Non occides: qui aulem occiderit, reus erit judicio. Ego autem dico vobis: Omnis qui lemere irascitur fratri suo, reus erit judicio w, etc., et divina cujusdam cœlestisque politiæ viam incidere (u) volebat: ne qui propter novitatem suspicarentur, quod nova condens, vetera auferebat, cumique contrarium illis esse putarent: primum huic medeLur suspicioni. Sed videamus quomodo legem compleverit ac prophetas. Propbetas quidem complevit. omnibus quæ de ipso scripserunt propbete, opere completis. Nam ob id quoque frequenter addiderunt evangelista Ut compleretur quod dictum est per prophetam. Legem autem uno quidem modo complevit, nihil transgrediendo eorum quæ lex jusserat. Dixerat enim prius ad Joannem: Sic decet nos complere omnem justitiam "; alio autem modo, addens ipsi quæ prætermissa erant: quod etiam hic magis congruum est intelligere. Cum enim lex peccatorum fines prohibeat, Christus principia quoque vetuit. Siquidem des fructus est peccati, radix autem ejus est ira: nisi vero quis radicem abstulerit, quandoque tandem fructum producet. Patet igitur maṇcum fuisse præceptum, quod sołum occidere vetabat. Hoc autem Christus complevit, præcipiens non irasci, quod et in aliis præceptis procedendo licebit invenire. Hxovσατε ὅτι ἐβάθη τοῖς ἀρχαίοις· Οὐ φονεύσεις ὃς δ᾽ ἂν φονεύσῃ ἔνυχος ἔσται τῇ κρίσει· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι πᾶς ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ εἰκῇ, ἔνοχος ἔσται τῇ κρίσει, καὶ τὰ ἑξῆς " καὶ θείας τινὸς καὶ οὐρανίου πολιτείας εβούλετο τεμεῖν ὁδὸν, ἵνα μή τινες, διὰ τὸ ξενίζον, ὑπολάβω σιν, ὅτι ἀναιρών τὰ παλαιά, νομοθετεί νέα, καὶ νομίσωσιν αὐτὸν ἀντίθεον, προτεραπεύει τὴν τοιαύτην υπόληψιν. Αλλά, πῶς ἐπλήρωσε τὸν νόμον καὶ τοὺς προφή τας, ίδωμεν. Τοὺς προφήτας μὲν ἐπλήρωσε, πληρώ σας έργοις πάντα, ὅσα περὶ αὐτοῦ προεφήτευσαν· διὸ καὶ καί ἕκαστον τῶν προφητευθέντων προσέ θηκαν οἱ εὐαγγελισταὶ τό· ο Ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου· ο τὸν δὲ νόμον ἐνὶ μὲν τρόπῳ πεπλήρωκεν, ἐν τῷ μηδὲν νόμιμον παραβῆναι. Είρηκε γὰρ πρὸς τὸν Ἰωάννην, ὅτι οὕτω πρέπον ἐστὶν ἡμῖν, πληρώσαι πᾶσαν δικαιοσύνην· ἑτέρῳ δὲ, ἐν τῷ προσθεἶναι αὐτῷ τὰ λείποντα, δ καὶ μᾶλλον ἐνταῦθα νοεῖν ἁρμόδιον. Τοῦ νόμου γὰρ τὰ τέλη τῶν ἁμαρτημάτων κωλύοντος, ὁ Χριστὸς καὶ τὰς ἀρχὰς εκώλυσεν. Ο φόνος μὲν γὰρ καρπός ἐστιν ἁμαρτίας· ρίζα δὲ ταύτης ἡ ὀργή. Καὶ εἰ μή τις ἀνέλῃ τὴν ρίζαν, ἔστιν ὅτε καρποφορήσει. Δέδεικται τοίνυν, ὅτι ἐλλιπής ἦν ή περὶ τοῦ μὴ φονεύειν ἐντολή. Ανεπλήρωσε δὲ ταύτην ὁ Χριστὸς, εντειλάμενος με ὀργίζεσθαι. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐντολῶν εὑρήσεις προϊών. Καὶ διατί ἀτελῆς ἦν ὁ παλαιός νόμος; Διότι Et quare vetus lex erat imperfecta? Quis Hebraei duree cervicis erant, nec ferebant grave " σκληροτράχηλοι ἦσαν οἱ Ἑβραῖοι, καὶ οὐκ ἠνεί jugum: illos itaque velut infantes lacte potavit, nobis autem tanquam viris solidum apposuit cibum. Quomodo vero alibi dixit Christus: Jugum meum snave est, et onus meum leve "? Quia leve facit loc laborum remuneratio ac præmiorum magnitudo. Lex enim se servantibus bona terræ promittebat. Christus autem bona coelestia. χοντο ζυγὸν βαρύν. Τοίνυν ἐκείνους μὲν, ὡς νηπίους εἰς ἀρετὴν, γάλα ἐπότισεν· ἡμῖν δὲ, ὡς ἀνδράσι, προσήγαγε στερεάν τροφήν. Καὶ πῶς ὁ Χριστὸς εἴρηκεν ἀλλαχοῦ, ὅτι Ο ζυ γός μου χρηστὸς, καὶ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν; Διότι ἐλαφρύνει τοῦτον ἡ τῶν πόνων ἀντίδοσις, καὶ ἡ μεγαλειότης τῶν ἐπάθλων. Ο νόμος μὲν γὰρ τοῖς κατορθοῦσιν αὐτὸν τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς ἐπηγ γείλατο δώσειν· ὁ δὲ Χριστὸς, τὰ ἀγαθὰ τοῦ οὐρα γου. [Αλλως τε, οὐ κατέλυσεν, ἀλλ᾽ ἐπλήρωσε τὸν παλαιὸν νόμον ὁ Χριστός. Οὐδὲ γὰρ ἀντέκειτο τῷ Εὐαγγελίῳ, μᾶλλον μὲν οὖν ὁδὸς ἦν οὗτος ἐπὶ τὸ Alio ctiam modo, non solvit, sed complevit potius legem veterem: neque enim Evangelio coutraria erat, sed potius via ad ipsum, ac preco pravius et umbra typusque; veniente auten Evan- Εὐαγγέλιον, καὶ προκήρυξις αὐτοῦ, καὶ σκιά, καὶ gelio, completa est ac cessavit, sicut nox appetente die, sicut umbra additis coloribus. Oportebat enim prædagogum præceptori concedere. ** Matth. v, 21, 22. * Matth. IH, 15. τύπος. Ελθόντος δὲ τοῦ Εὐαγγελίου, επληρώθη οὗτος, καὶ πέπαυται, ὡς νύξ, ἡμέρας φανείσης, ὡς σκιά, χρωμάτων ἐπιβληθέντων. Έδει γὰρ τὸν παιδαγωγὸν τῷ διδασκάλῳ παραχωρή σαι. os Matth. x1, Varia lectiones et not. Inclusa in margine habet A. 32) Hentenius, coloribus. Recte ergo χρωμάτων, correxi, pro χρημάτων. Sic επιβάλλειν χρώματα Gregor. Nazianz. p. 35. Respicit Gal. m, 24. (ε) incidere. Munire. Grece eleganter, τέμνειν ἐξόν. Sed hunc tropum Latini non sunt imitati, nisi forte ubi sermo sit de rupibus.

RUTHYMI ZİGABENI praecepta conditurus erat bis, que erant in Veteri παραγγελμάτων ἔμελλε νομοθετεῖν, λέγων Testamento, dicens: Audistis quod dictum est antiquis: Non occides: qui aulem occiderit, reus erit judicio. Ego autem dico vobis: Omnis qui lemere irascitur fratri suo, reus erit judicio w, etc., et divina cujusdam cœlestisque politiæ viam incidere (u) volebat: ne qui propter novitatem suspicarentur, quod nova condens, vetera auferebat, cumique contrarium illis esse putarent: primum huic medeLur suspicioni. Sed videamus quomodo legem compleverit ac prophetas. Propbetas quidem complevit. omnibus quæ de ipso scripserunt propbete, opere completis. Nam ob id quoque frequenter addiderunt evangelista Ut compleretur quod dictum est per prophetam. Legem autem uno quidem modo complevit, nihil transgrediendo eorum quæ lex jusserat. Dixerat enim prius ad Joannem: Sic decet nos complere omnem justitiam "; alio autem modo, addens ipsi quæ prætermissa erant: quod etiam hic magis congruum est intelligere. Cum enim lex peccatorum fines prohibeat, Christus principia quoque vetuit. Siquidem des fructus est peccati, radix autem ejus est ira: nisi vero quis radicem abstulerit, quandoque tandem fructum producet. Patet igitur maṇcum fuisse præceptum, quod sołum occidere vetabat. Hoc autem Christus complevit, præcipiens non irasci, quod et in aliis præceptis procedendo licebit invenire. Hxovσατε ὅτι ἐβάθη τοῖς ἀρχαίοις· Οὐ φονεύσεις ὃς δ᾽ ἂν φονεύσῃ ἔνυχος ἔσται τῇ κρίσει· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι πᾶς ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ εἰκῇ, ἔνοχος ἔσται τῇ κρίσει, καὶ τὰ ἑξῆς " καὶ θείας τινὸς καὶ οὐρανίου πολιτείας εβούλετο τεμεῖν ὁδὸν, ἵνα μή τινες, διὰ τὸ ξενίζον, ὑπολάβω σιν, ὅτι ἀναιρών τὰ παλαιά, νομοθετεί νέα, καὶ νομίσωσιν αὐτὸν ἀντίθεον, προτεραπεύει τὴν τοιαύτην υπόληψιν. Αλλά, πῶς ἐπλήρωσε τὸν νόμον καὶ τοὺς προφή τας, ίδωμεν. Τοὺς προφήτας μὲν ἐπλήρωσε, πληρώ σας έργοις πάντα, ὅσα περὶ αὐτοῦ προεφήτευσαν· διὸ καὶ καί ἕκαστον τῶν προφητευθέντων προσέ θηκαν οἱ εὐαγγελισταὶ τό· ο Ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου· ο τὸν δὲ νόμον ἐνὶ μὲν τρόπῳ πεπλήρωκεν, ἐν τῷ μηδὲν νόμιμον παραβῆναι. Είρηκε γὰρ πρὸς τὸν Ἰωάννην, ὅτι οὕτω πρέπον ἐστὶν ἡμῖν, πληρώσαι πᾶσαν δικαιοσύνην· ἑτέρῳ δὲ, ἐν τῷ προσθεἶναι αὐτῷ τὰ λείποντα, δ καὶ μᾶλλον ἐνταῦθα νοεῖν ἁρμόδιον. Τοῦ νόμου γὰρ τὰ τέλη τῶν ἁμαρτημάτων κωλύοντος, ὁ Χριστὸς καὶ τὰς ἀρχὰς εκώλυσεν. Ο φόνος μὲν γὰρ καρπός ἐστιν ἁμαρτίας· ρίζα δὲ ταύτης ἡ ὀργή. Καὶ εἰ μή τις ἀνέλῃ τὴν ρίζαν, ἔστιν ὅτε καρποφορήσει. Δέδεικται τοίνυν, ὅτι ἐλλιπής ἦν ή περὶ τοῦ μὴ φονεύειν ἐντολή. Ανεπλήρωσε δὲ ταύτην ὁ Χριστὸς, εντειλάμενος με ὀργίζεσθαι. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐντολῶν εὑρήσεις προϊών. Καὶ διατί ἀτελῆς ἦν ὁ παλαιός νόμος; Διότι Et quare vetus lex erat imperfecta? Quis Hebraei duree cervicis erant, nec ferebant grave " σκληροτράχηλοι ἦσαν οἱ Ἑβραῖοι, καὶ οὐκ ἠνεί jugum: illos itaque velut infantes lacte potavit, nobis autem tanquam viris solidum apposuit cibum. Quomodo vero alibi dixit Christus: Jugum meum snave est, et onus meum leve "? Quia leve facit loc laborum remuneratio ac præmiorum magnitudo. Lex enim se servantibus bona terræ promittebat. Christus autem bona coelestia. χοντο ζυγὸν βαρύν. Τοίνυν ἐκείνους μὲν, ὡς νηπίους εἰς ἀρετὴν, γάλα ἐπότισεν· ἡμῖν δὲ, ὡς ἀνδράσι, προσήγαγε στερεάν τροφήν. Καὶ πῶς ὁ Χριστὸς εἴρηκεν ἀλλαχοῦ, ὅτι Ο ζυ γός μου χρηστὸς, καὶ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν; Διότι ἐλαφρύνει τοῦτον ἡ τῶν πόνων ἀντίδοσις, καὶ ἡ μεγαλειότης τῶν ἐπάθλων. Ο νόμος μὲν γὰρ τοῖς κατορθοῦσιν αὐτὸν τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς ἐπηγ γείλατο δώσειν· ὁ δὲ Χριστὸς, τὰ ἀγαθὰ τοῦ οὐρα γου. [Αλλως τε, οὐ κατέλυσεν, ἀλλ᾽ ἐπλήρωσε τὸν παλαιὸν νόμον ὁ Χριστός. Οὐδὲ γὰρ ἀντέκειτο τῷ Εὐαγγελίῳ, μᾶλλον μὲν οὖν ὁδὸς ἦν οὗτος ἐπὶ τὸ Alio ctiam modo, non solvit, sed complevit potius legem veterem: neque enim Evangelio coutraria erat, sed potius via ad ipsum, ac preco pravius et umbra typusque; veniente auten Evan- Εὐαγγέλιον, καὶ προκήρυξις αὐτοῦ, καὶ σκιά, καὶ gelio, completa est ac cessavit, sicut nox appetente die, sicut umbra additis coloribus. Oportebat enim prædagogum præceptori concedere. ** Matth. v, 21, 22. * Matth. IH, 15. τύπος. Ελθόντος δὲ τοῦ Εὐαγγελίου, επληρώθη οὗτος, καὶ πέπαυται, ὡς νύξ, ἡμέρας φανείσης, ὡς σκιά, χρωμάτων ἐπιβληθέντων. Έδει γὰρ τὸν παιδαγωγὸν τῷ διδασκάλῳ παραχωρή σαι. os Matth. x1, Varia lectiones et not. Inclusa in margine habet A. 32) Hentenius, coloribus. Recte ergo χρωμάτων, correxi, pro χρημάτων. Sic επιβάλλειν χρώματα Gregor. Nazianz. p. 35. Respicit Gal. m, 24. (ε) incidere. Munire. Grece eleganter, τέμνειν ἐξόν. Sed hunc tropum Latini non sunt imitati, nisi forte ubi sermo sit de rupibus.

RUTHYMI ZİGABENI praecepta conditurus erat bis, que erant in Veteri παραγγελμάτων ἔμελλε νομοθετεῖν, λέγων Testamento, dicens: Audistis quod dictum est antiquis: Non occides: qui aulem occiderit, reus erit judicio. Ego autem dico vobis: Omnis qui lemere irascitur fratri suo, reus erit judicio w, etc., et divina cujusdam cœlestisque politiæ viam incidere (u) volebat: ne qui propter novitatem suspicarentur, quod nova condens, vetera auferebat, cumique contrarium illis esse putarent: primum huic medeLur suspicioni. Sed videamus quomodo legem compleverit ac prophetas. Propbetas quidem complevit. omnibus quæ de ipso scripserunt propbete, opere completis. Nam ob id quoque frequenter addiderunt evangelista Ut compleretur quod dictum est per prophetam. Legem autem uno quidem modo complevit, nihil transgrediendo eorum quæ lex jusserat. Dixerat enim prius ad Joannem: Sic decet nos complere omnem justitiam "; alio autem modo, addens ipsi quæ prætermissa erant: quod etiam hic magis congruum est intelligere. Cum enim lex peccatorum fines prohibeat, Christus principia quoque vetuit. Siquidem des fructus est peccati, radix autem ejus est ira: nisi vero quis radicem abstulerit, quandoque tandem fructum producet. Patet igitur maṇcum fuisse præceptum, quod sołum occidere vetabat. Hoc autem Christus complevit, præcipiens non irasci, quod et in aliis præceptis procedendo licebit invenire. Hxovσατε ὅτι ἐβάθη τοῖς ἀρχαίοις· Οὐ φονεύσεις ὃς δ᾽ ἂν φονεύσῃ ἔνυχος ἔσται τῇ κρίσει· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι πᾶς ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ εἰκῇ, ἔνοχος ἔσται τῇ κρίσει, καὶ τὰ ἑξῆς " καὶ θείας τινὸς καὶ οὐρανίου πολιτείας εβούλετο τεμεῖν ὁδὸν, ἵνα μή τινες, διὰ τὸ ξενίζον, ὑπολάβω σιν, ὅτι ἀναιρών τὰ παλαιά, νομοθετεί νέα, καὶ νομίσωσιν αὐτὸν ἀντίθεον, προτεραπεύει τὴν τοιαύτην υπόληψιν. Αλλά, πῶς ἐπλήρωσε τὸν νόμον καὶ τοὺς προφή τας, ίδωμεν. Τοὺς προφήτας μὲν ἐπλήρωσε, πληρώ σας έργοις πάντα, ὅσα περὶ αὐτοῦ προεφήτευσαν· διὸ καὶ καί ἕκαστον τῶν προφητευθέντων προσέ θηκαν οἱ εὐαγγελισταὶ τό· ο Ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου· ο τὸν δὲ νόμον ἐνὶ μὲν τρόπῳ πεπλήρωκεν, ἐν τῷ μηδὲν νόμιμον παραβῆναι. Είρηκε γὰρ πρὸς τὸν Ἰωάννην, ὅτι οὕτω πρέπον ἐστὶν ἡμῖν, πληρώσαι πᾶσαν δικαιοσύνην· ἑτέρῳ δὲ, ἐν τῷ προσθεἶναι αὐτῷ τὰ λείποντα, δ καὶ μᾶλλον ἐνταῦθα νοεῖν ἁρμόδιον. Τοῦ νόμου γὰρ τὰ τέλη τῶν ἁμαρτημάτων κωλύοντος, ὁ Χριστὸς καὶ τὰς ἀρχὰς εκώλυσεν. Ο φόνος μὲν γὰρ καρπός ἐστιν ἁμαρτίας· ρίζα δὲ ταύτης ἡ ὀργή. Καὶ εἰ μή τις ἀνέλῃ τὴν ρίζαν, ἔστιν ὅτε καρποφορήσει. Δέδεικται τοίνυν, ὅτι ἐλλιπής ἦν ή περὶ τοῦ μὴ φονεύειν ἐντολή. Ανεπλήρωσε δὲ ταύτην ὁ Χριστὸς, εντειλάμενος με ὀργίζεσθαι. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐντολῶν εὑρήσεις προϊών. Καὶ διατί ἀτελῆς ἦν ὁ παλαιός νόμος; Διότι Et quare vetus lex erat imperfecta? Quis Hebraei duree cervicis erant, nec ferebant grave " σκληροτράχηλοι ἦσαν οἱ Ἑβραῖοι, καὶ οὐκ ἠνεί jugum: illos itaque velut infantes lacte potavit, nobis autem tanquam viris solidum apposuit cibum. Quomodo vero alibi dixit Christus: Jugum meum snave est, et onus meum leve "? Quia leve facit loc laborum remuneratio ac præmiorum magnitudo. Lex enim se servantibus bona terræ promittebat. Christus autem bona coelestia. χοντο ζυγὸν βαρύν. Τοίνυν ἐκείνους μὲν, ὡς νηπίους εἰς ἀρετὴν, γάλα ἐπότισεν· ἡμῖν δὲ, ὡς ἀνδράσι, προσήγαγε στερεάν τροφήν. Καὶ πῶς ὁ Χριστὸς εἴρηκεν ἀλλαχοῦ, ὅτι Ο ζυ γός μου χρηστὸς, καὶ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν; Διότι ἐλαφρύνει τοῦτον ἡ τῶν πόνων ἀντίδοσις, καὶ ἡ μεγαλειότης τῶν ἐπάθλων. Ο νόμος μὲν γὰρ τοῖς κατορθοῦσιν αὐτὸν τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς ἐπηγ γείλατο δώσειν· ὁ δὲ Χριστὸς, τὰ ἀγαθὰ τοῦ οὐρα γου. [Αλλως τε, οὐ κατέλυσεν, ἀλλ᾽ ἐπλήρωσε τὸν παλαιὸν νόμον ὁ Χριστός. Οὐδὲ γὰρ ἀντέκειτο τῷ Εὐαγγελίῳ, μᾶλλον μὲν οὖν ὁδὸς ἦν οὗτος ἐπὶ τὸ Alio ctiam modo, non solvit, sed complevit potius legem veterem: neque enim Evangelio coutraria erat, sed potius via ad ipsum, ac preco pravius et umbra typusque; veniente auten Evan- Εὐαγγέλιον, καὶ προκήρυξις αὐτοῦ, καὶ σκιά, καὶ gelio, completa est ac cessavit, sicut nox appetente die, sicut umbra additis coloribus. Oportebat enim prædagogum præceptori concedere. ** Matth. v, 21, 22. * Matth. IH, 15. τύπος. Ελθόντος δὲ τοῦ Εὐαγγελίου, επληρώθη οὗτος, καὶ πέπαυται, ὡς νύξ, ἡμέρας φανείσης, ὡς σκιά, χρωμάτων ἐπιβληθέντων. Έδει γὰρ τὸν παιδαγωγὸν τῷ διδασκάλῳ παραχωρή σαι. os Matth. x1, Varia lectiones et not. Inclusa in margine habet A. 32) Hentenius, coloribus. Recte ergo χρωμάτων, correxi, pro χρημάτων. Sic επιβάλλειν χρώματα Gregor. Nazianz. p. 35. Respicit Gal. m, 24. (ε) incidere. Munire. Grece eleganter, τέμνειν ἐξόν. Sed hunc tropum Latini non sunt imitati, nisi forte ubi sermo sit de rupibus.

RUTHYMI ZİGABENI praecepta conditurus erat bis, que erant in Veteri παραγγελμάτων ἔμελλε νομοθετεῖν, λέγων Testamento, dicens: Audistis quod dictum est antiquis: Non occides: qui aulem occiderit, reus erit judicio. Ego autem dico vobis: Omnis qui lemere irascitur fratri suo, reus erit judicio w, etc., et divina cujusdam cœlestisque politiæ viam incidere (u) volebat: ne qui propter novitatem suspicarentur, quod nova condens, vetera auferebat, cumique contrarium illis esse putarent: primum huic medeLur suspicioni. Sed videamus quomodo legem compleverit ac prophetas. Propbetas quidem complevit. omnibus quæ de ipso scripserunt propbete, opere completis. Nam ob id quoque frequenter addiderunt evangelista Ut compleretur quod dictum est per prophetam. Legem autem uno quidem modo complevit, nihil transgrediendo eorum quæ lex jusserat. Dixerat enim prius ad Joannem: Sic decet nos complere omnem justitiam "; alio autem modo, addens ipsi quæ prætermissa erant: quod etiam hic magis congruum est intelligere. Cum enim lex peccatorum fines prohibeat, Christus principia quoque vetuit. Siquidem des fructus est peccati, radix autem ejus est ira: nisi vero quis radicem abstulerit, quandoque tandem fructum producet. Patet igitur maṇcum fuisse præceptum, quod sołum occidere vetabat. Hoc autem Christus complevit, præcipiens non irasci, quod et in aliis præceptis procedendo licebit invenire. Hxovσατε ὅτι ἐβάθη τοῖς ἀρχαίοις· Οὐ φονεύσεις ὃς δ᾽ ἂν φονεύσῃ ἔνυχος ἔσται τῇ κρίσει· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι πᾶς ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ εἰκῇ, ἔνοχος ἔσται τῇ κρίσει, καὶ τὰ ἑξῆς " καὶ θείας τινὸς καὶ οὐρανίου πολιτείας εβούλετο τεμεῖν ὁδὸν, ἵνα μή τινες, διὰ τὸ ξενίζον, ὑπολάβω σιν, ὅτι ἀναιρών τὰ παλαιά, νομοθετεί νέα, καὶ νομίσωσιν αὐτὸν ἀντίθεον, προτεραπεύει τὴν τοιαύτην υπόληψιν. Αλλά, πῶς ἐπλήρωσε τὸν νόμον καὶ τοὺς προφή τας, ίδωμεν. Τοὺς προφήτας μὲν ἐπλήρωσε, πληρώ σας έργοις πάντα, ὅσα περὶ αὐτοῦ προεφήτευσαν· διὸ καὶ καί ἕκαστον τῶν προφητευθέντων προσέ θηκαν οἱ εὐαγγελισταὶ τό· ο Ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου· ο τὸν δὲ νόμον ἐνὶ μὲν τρόπῳ πεπλήρωκεν, ἐν τῷ μηδὲν νόμιμον παραβῆναι. Είρηκε γὰρ πρὸς τὸν Ἰωάννην, ὅτι οὕτω πρέπον ἐστὶν ἡμῖν, πληρώσαι πᾶσαν δικαιοσύνην· ἑτέρῳ δὲ, ἐν τῷ προσθεἶναι αὐτῷ τὰ λείποντα, δ καὶ μᾶλλον ἐνταῦθα νοεῖν ἁρμόδιον. Τοῦ νόμου γὰρ τὰ τέλη τῶν ἁμαρτημάτων κωλύοντος, ὁ Χριστὸς καὶ τὰς ἀρχὰς εκώλυσεν. Ο φόνος μὲν γὰρ καρπός ἐστιν ἁμαρτίας· ρίζα δὲ ταύτης ἡ ὀργή. Καὶ εἰ μή τις ἀνέλῃ τὴν ρίζαν, ἔστιν ὅτε καρποφορήσει. Δέδεικται τοίνυν, ὅτι ἐλλιπής ἦν ή περὶ τοῦ μὴ φονεύειν ἐντολή. Ανεπλήρωσε δὲ ταύτην ὁ Χριστὸς, εντειλάμενος με ὀργίζεσθαι. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐντολῶν εὑρήσεις προϊών. Καὶ διατί ἀτελῆς ἦν ὁ παλαιός νόμος; Διότι Et quare vetus lex erat imperfecta? Quis Hebraei duree cervicis erant, nec ferebant grave " σκληροτράχηλοι ἦσαν οἱ Ἑβραῖοι, καὶ οὐκ ἠνεί jugum: illos itaque velut infantes lacte potavit, nobis autem tanquam viris solidum apposuit cibum. Quomodo vero alibi dixit Christus: Jugum meum snave est, et onus meum leve "? Quia leve facit loc laborum remuneratio ac præmiorum magnitudo. Lex enim se servantibus bona terræ promittebat. Christus autem bona coelestia. χοντο ζυγὸν βαρύν. Τοίνυν ἐκείνους μὲν, ὡς νηπίους εἰς ἀρετὴν, γάλα ἐπότισεν· ἡμῖν δὲ, ὡς ἀνδράσι, προσήγαγε στερεάν τροφήν. Καὶ πῶς ὁ Χριστὸς εἴρηκεν ἀλλαχοῦ, ὅτι Ο ζυ γός μου χρηστὸς, καὶ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν; Διότι ἐλαφρύνει τοῦτον ἡ τῶν πόνων ἀντίδοσις, καὶ ἡ μεγαλειότης τῶν ἐπάθλων. Ο νόμος μὲν γὰρ τοῖς κατορθοῦσιν αὐτὸν τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς ἐπηγ γείλατο δώσειν· ὁ δὲ Χριστὸς, τὰ ἀγαθὰ τοῦ οὐρα γου. [Αλλως τε, οὐ κατέλυσεν, ἀλλ᾽ ἐπλήρωσε τὸν παλαιὸν νόμον ὁ Χριστός. Οὐδὲ γὰρ ἀντέκειτο τῷ Εὐαγγελίῳ, μᾶλλον μὲν οὖν ὁδὸς ἦν οὗτος ἐπὶ τὸ Alio ctiam modo, non solvit, sed complevit potius legem veterem: neque enim Evangelio coutraria erat, sed potius via ad ipsum, ac preco pravius et umbra typusque; veniente auten Evan- Εὐαγγέλιον, καὶ προκήρυξις αὐτοῦ, καὶ σκιά, καὶ gelio, completa est ac cessavit, sicut nox appetente die, sicut umbra additis coloribus. Oportebat enim prædagogum præceptori concedere. ** Matth. v, 21, 22. * Matth. IH, 15. τύπος. Ελθόντος δὲ τοῦ Εὐαγγελίου, επληρώθη οὗτος, καὶ πέπαυται, ὡς νύξ, ἡμέρας φανείσης, ὡς σκιά, χρωμάτων ἐπιβληθέντων. Έδει γὰρ τὸν παιδαγωγὸν τῷ διδασκάλῳ παραχωρή σαι. os Matth. x1, Varia lectiones et not. Inclusa in margine habet A. 32) Hentenius, coloribus. Recte ergo χρωμάτων, correxi, pro χρημάτων. Sic επιβάλλειν χρώματα Gregor. Nazianz. p. 35. Respicit Gal. m, 24. (ε) incidere. Munire. Grece eleganter, τέμνειν ἐξόν. Sed hunc tropum Latini non sunt imitati, nisi forte ubi sermo sit de rupibus.

CΑΡ. V. Alio quoque modo Christus legem complevit. servatis ipsius praceptis, finemque imposuit: quia abstracta imperfectione perfecit (un). Un!e contraria non sunt evangelica præcepta his quæ lex jussit, sed consona: lex enim initłum erat, Eva:‹- gelium vero perfectio. · Καὶ ἄλλως δὲ πεπλήρωκεν ὁ Χριστός τον νόμον, τα διατάγματα τούτου φυλάξας, καὶ πέπαυκε, διὰ τοῦ τελείου τὸ ἀτελὲς ἀποκρύψας. Οθεν οὐκ ἀντίκεινται τοῖς τοῦ νόμου τὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλὰ συμφωνούσιν. Ὁ μὲν γὰρ προτέλειον ἦν, τὸ δὲ τελειότης.] Ἀμὴν — γένηται. Τὸ ᾿Αμήν, ἐπὶ ῥημά ἐστι βεβαιωτικὴν, ἀντὶ τοῦ ἀληθῶ;. Ἡ δὲ τῶν ἐφεξῆς ῥητῶν διάνοια, τοιαύτη ἐστίν, ὅτι ἕως ἂν ὁ κόσμος διαμένῃ τοῦτο γὰρ δηλοῖ τό· "Εως ἂν παρέλθη ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ), οὐ μὴ παρέλθῃ ἀτέλεστον οὐδὲ τὸ εὐτελέστατον ἐπίταγμα τοῦ νόμου, ἕως ἂν πάντα τὰ νόμιμα γένηται, ήτοι πληρωθῇ ἔργοις παρ' ἐμοῦ. Διὰ γὰρ τοῦ ἰῶτα καὶ τῆς κεραίας, τὸ εὐτελέστατον ἐδήλωσεν. Ἐν γὰρ ταῖς γραμμαῖς ταῦτά εἰσιν εὐτελέστατα, ὡς εὐχερέστερον τῶν ἄλλων ἐγχαρασσόμενα. Εστι δὲ τὸ μὲν ἰῶτα γραμμή ὀρθή· ἡ δὲ κεραία, γραμμή πλαγία. Σχῆμα δέ ἐστι βεβαιώσεως τὸ λέγειν, ὅτι Εως ἂν παρέλθη οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ, οὐ μὴ ἐάσω τόδε. Εἴρηκε δὲ τοῦτο ὁ Χριστὸς, βεβαιῶν, ὅτι οὐ μεταποιεῖ τὴν νόμον, ὡς μὴ δυνάμενος ποιεῖν, ὦ ἐκεῖνος ἐντέλλεται. Καὶ γὰρ μέχρι θανάτου τοῦτον ἐξετέλει. Ος – οὐρανῶν. [Τῶν μικροτέρων, ἵνα μὴ λίγω τῶν μειζόνων.] Ἐπείπερ δὲ ἀπήλλαξεν ἑαυτὸν τῆς πονηρᾶς ὑπο ψίας, λοιπὸν ἐκφοβεῖ, καὶ ἀπειλήν τίθησι μεγίστην, ὑπὲρ τῆς μελλούσης νομοθεσίας αὐτοῦ. Ὅστις ἀθετήσῃ, φησί, μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων, ὧν μέλλω νομοθετήσαι, καὶ μή μόνον ἀθετήσῃ, ἀλλὰ καὶ ἑτέροις ὑπόδειγμα τοιοῦτον γένηται· ἐλαχίστας δὲ ταύτας ἐκάλεσε, τοῦτο μὲν, μετριοφρονῶν, τοῦτο δὲ, ἵνα μὴ ἐπαίρωνται οι κατορθοῦντες αὐτάς· ἅμα δὲ καὶ παιδεύων ἡμᾶς, ἐξευτελίζειν τὰ οἰκεῖα, ἐπεὶ μεγάλαι εἰσὶ καὶ ὑψηλαί· ὁ τοιοῦτος οὖν ἐλάχιστο; κληθήσεται, τουτέστιν, ἔσχατος πάντων, φαυλότατος, ἀπεῤῥιμμένος, ὅ ἐστιν, εἰς τὴν κόλασιν ἐμβληθήσε· ται. Βασιλείαν δὲ τῶν οὐρανῶν νῦν τὴν δευτέραν παρουσίαν αὐτοῦ φησιν, ἐν ᾗ βασιλεὺς οὗτος ἀπάντων ἀναφανήσεται. *Ος· οὐρανῶν. Ορα πῶς εἶπεν, ὅτι χρὴ πρῶτ τον ποιεῖν, εἶτα διδάσκειν, καὶ μὴ μόνον ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ διδάσκειν. "Ωσπερ γὰρ μεμπτόν, τὸ μὴ ποιεῖν μὲν, διδάσκειν δέ· οὕτω πάλιν ἀτελὲς τὸ ποιεῖν μὲν, μὴ διδάσκειν δέ. Τελεία δὲ ἀρετή, τὸ μὴ μόνον ἑαυτῷ χρησιμεύειν, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἑτέροις. Σὺ δὲ οὐκ ἂν ὀρθῶς διδάξῃς, δ μή πεποίηκας, οὐδ' εὐχερῶς πείσῃς ποιεῖν, δ μὴ σὺ πεποίηκα;. Ακούσεις γάρ· Ἰατρέ,θεράπευσον σεαυτόν. Λέγω Vers. 18. Amen-facta sint. Dictio Amen, adverbium est confimativum, idem significans, quod vere. Intellectus autem corum, quæ ordine dicuntur, hic est: Quandiu mundus permanserit (loc enim indicat, dicendo: Donec transeat cœlum et terra), nequaquam prætermittetur imperfectum vel levissimum legis præceptum, donec omnia legalia facta, sive opere completa sint a me. Per iota siquidem, aut apicem, quod abjectissimum est significavit: hæc enim in litteris levissima sunt, Liuquam que cleris facilius describi possunt. Est autem iota linea recta, apex vero linea obliqua, Modus quoque confirmationis est dicere: Doncc transeat cœlum et terra, hoc non permittam. D.xit autem hoc Christus, confirmans quod legem non corrigeret, tanquam non potens quæ illa jusserat opère complere; nam usque ad morteın ipsam complevit. Vers. 19. Quicunque - calorum. + De minimis. ut ne dicam de majoribus. Postquam seipsum prava suspicione liberavit, deinceps exterret, minasque ponit maximas pro fue tura legislatione sua. Quicunque, inquit, unum ho rum præceptorum spreverit, quæ ego stabiliturus sun: nec solum ipse spreverit, sed et aliis exemplo tale quid faciendi fuerit: minima vero hæc præcept± vocavit, partim quidem modestiae causa, partim vero ne extollerentur qui ea servarent: simul quaque docens nos propria attenuare, quamvis magna sint et excelsa; talis ergo minimus vocabitur, hoc est, omnium postremus, vilissimus, abjectissimus. Quod tantumdem valet ac si diceret, in suppliciun projicietur. Regnum autern calorum hoc in loco secundum suum dicit adventum, in quo rex omniumı apparebit. Vers. 19. Qui- culorum. Vide quemadmodum dixerit oportere primum facere, et postea docere: nec solum facere, sed etiam docere. Quemadmo dum enim reprehensibile est docere et non facere. ita rursum imperfectum est faccre et non docere; perfecta autem virtus est, ut non soli sibi quispiam utilis sit, sed et aliis. Tu vero nequaquam recle docebis, quæ opere non complesti; Dec facile aliis persuadebis, ut faciant quod ipse non fecisti. Audies enim: Medice, cura teipsum”. · cœlorum. Illi siquidem docent Vers. 20. Dico οὐρανῶν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ οὐ ποιοῦσιν, »Luc. IV, Inclusa in marg. habet A. Variæ lectiones et notæ. (κα) Quia - perfecit. Imperfecto per perfectum superato. Αποκρύπτειν notionem superandi habet, quod orto sole cæteræ stellæ evanescunt. (vv) Quamvis excelsa. Videtur legisse, aut certe ita reddidisse, ac si legerit, κἂν μεγάλαι ὦσι, quod mili valde probatur.

CΑΡ. V. Alio quoque modo Christus legem complevit. servatis ipsius praceptis, finemque imposuit: quia abstracta imperfectione perfecit (un). Un!e contraria non sunt evangelica præcepta his quæ lex jussit, sed consona: lex enim initłum erat, Eva:‹- gelium vero perfectio. · Καὶ ἄλλως δὲ πεπλήρωκεν ὁ Χριστός τον νόμον, τα διατάγματα τούτου φυλάξας, καὶ πέπαυκε, διὰ τοῦ τελείου τὸ ἀτελὲς ἀποκρύψας. Οθεν οὐκ ἀντίκεινται τοῖς τοῦ νόμου τὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλὰ συμφωνούσιν. Ὁ μὲν γὰρ προτέλειον ἦν, τὸ δὲ τελειότης.] Ἀμὴν — γένηται. Τὸ ᾿Αμήν, ἐπὶ ῥημά ἐστι βεβαιωτικὴν, ἀντὶ τοῦ ἀληθῶ;. Ἡ δὲ τῶν ἐφεξῆς ῥητῶν διάνοια, τοιαύτη ἐστίν, ὅτι ἕως ἂν ὁ κόσμος διαμένῃ τοῦτο γὰρ δηλοῖ τό· "Εως ἂν παρέλθη ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ), οὐ μὴ παρέλθῃ ἀτέλεστον οὐδὲ τὸ εὐτελέστατον ἐπίταγμα τοῦ νόμου, ἕως ἂν πάντα τὰ νόμιμα γένηται, ήτοι πληρωθῇ ἔργοις παρ' ἐμοῦ. Διὰ γὰρ τοῦ ἰῶτα καὶ τῆς κεραίας, τὸ εὐτελέστατον ἐδήλωσεν. Ἐν γὰρ ταῖς γραμμαῖς ταῦτά εἰσιν εὐτελέστατα, ὡς εὐχερέστερον τῶν ἄλλων ἐγχαρασσόμενα. Εστι δὲ τὸ μὲν ἰῶτα γραμμή ὀρθή· ἡ δὲ κεραία, γραμμή πλαγία. Σχῆμα δέ ἐστι βεβαιώσεως τὸ λέγειν, ὅτι Εως ἂν παρέλθη οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ, οὐ μὴ ἐάσω τόδε. Εἴρηκε δὲ τοῦτο ὁ Χριστὸς, βεβαιῶν, ὅτι οὐ μεταποιεῖ τὴν νόμον, ὡς μὴ δυνάμενος ποιεῖν, ὦ ἐκεῖνος ἐντέλλεται. Καὶ γὰρ μέχρι θανάτου τοῦτον ἐξετέλει. Ος – οὐρανῶν. [Τῶν μικροτέρων, ἵνα μὴ λίγω τῶν μειζόνων.] Ἐπείπερ δὲ ἀπήλλαξεν ἑαυτὸν τῆς πονηρᾶς ὑπο ψίας, λοιπὸν ἐκφοβεῖ, καὶ ἀπειλήν τίθησι μεγίστην, ὑπὲρ τῆς μελλούσης νομοθεσίας αὐτοῦ. Ὅστις ἀθετήσῃ, φησί, μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων, ὧν μέλλω νομοθετήσαι, καὶ μή μόνον ἀθετήσῃ, ἀλλὰ καὶ ἑτέροις ὑπόδειγμα τοιοῦτον γένηται· ἐλαχίστας δὲ ταύτας ἐκάλεσε, τοῦτο μὲν, μετριοφρονῶν, τοῦτο δὲ, ἵνα μὴ ἐπαίρωνται οι κατορθοῦντες αὐτάς· ἅμα δὲ καὶ παιδεύων ἡμᾶς, ἐξευτελίζειν τὰ οἰκεῖα, ἐπεὶ μεγάλαι εἰσὶ καὶ ὑψηλαί· ὁ τοιοῦτος οὖν ἐλάχιστο; κληθήσεται, τουτέστιν, ἔσχατος πάντων, φαυλότατος, ἀπεῤῥιμμένος, ὅ ἐστιν, εἰς τὴν κόλασιν ἐμβληθήσε· ται. Βασιλείαν δὲ τῶν οὐρανῶν νῦν τὴν δευτέραν παρουσίαν αὐτοῦ φησιν, ἐν ᾗ βασιλεὺς οὗτος ἀπάντων ἀναφανήσεται. *Ος· οὐρανῶν. Ορα πῶς εἶπεν, ὅτι χρὴ πρῶτ τον ποιεῖν, εἶτα διδάσκειν, καὶ μὴ μόνον ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ διδάσκειν. "Ωσπερ γὰρ μεμπτόν, τὸ μὴ ποιεῖν μὲν, διδάσκειν δέ· οὕτω πάλιν ἀτελὲς τὸ ποιεῖν μὲν, μὴ διδάσκειν δέ. Τελεία δὲ ἀρετή, τὸ μὴ μόνον ἑαυτῷ χρησιμεύειν, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἑτέροις. Σὺ δὲ οὐκ ἂν ὀρθῶς διδάξῃς, δ μή πεποίηκας, οὐδ' εὐχερῶς πείσῃς ποιεῖν, δ μὴ σὺ πεποίηκα;. Ακούσεις γάρ· Ἰατρέ,θεράπευσον σεαυτόν. Λέγω Vers. 18. Amen-facta sint. Dictio Amen, adverbium est confimativum, idem significans, quod vere. Intellectus autem corum, quæ ordine dicuntur, hic est: Quandiu mundus permanserit (loc enim indicat, dicendo: Donec transeat cœlum et terra), nequaquam prætermittetur imperfectum vel levissimum legis præceptum, donec omnia legalia facta, sive opere completa sint a me. Per iota siquidem, aut apicem, quod abjectissimum est significavit: hæc enim in litteris levissima sunt, Liuquam que cleris facilius describi possunt. Est autem iota linea recta, apex vero linea obliqua, Modus quoque confirmationis est dicere: Doncc transeat cœlum et terra, hoc non permittam. D.xit autem hoc Christus, confirmans quod legem non corrigeret, tanquam non potens quæ illa jusserat opère complere; nam usque ad morteın ipsam complevit. Vers. 19. Quicunque - calorum. + De minimis. ut ne dicam de majoribus. Postquam seipsum prava suspicione liberavit, deinceps exterret, minasque ponit maximas pro fue tura legislatione sua. Quicunque, inquit, unum ho rum præceptorum spreverit, quæ ego stabiliturus sun: nec solum ipse spreverit, sed et aliis exemplo tale quid faciendi fuerit: minima vero hæc præcept± vocavit, partim quidem modestiae causa, partim vero ne extollerentur qui ea servarent: simul quaque docens nos propria attenuare, quamvis magna sint et excelsa; talis ergo minimus vocabitur, hoc est, omnium postremus, vilissimus, abjectissimus. Quod tantumdem valet ac si diceret, in suppliciun projicietur. Regnum autern calorum hoc in loco secundum suum dicit adventum, in quo rex omniumı apparebit. Vers. 19. Qui- culorum. Vide quemadmodum dixerit oportere primum facere, et postea docere: nec solum facere, sed etiam docere. Quemadmo dum enim reprehensibile est docere et non facere. ita rursum imperfectum est faccre et non docere; perfecta autem virtus est, ut non soli sibi quispiam utilis sit, sed et aliis. Tu vero nequaquam recle docebis, quæ opere non complesti; Dec facile aliis persuadebis, ut faciant quod ipse non fecisti. Audies enim: Medice, cura teipsum”. · cœlorum. Illi siquidem docent Vers. 20. Dico οὐρανῶν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ οὐ ποιοῦσιν, »Luc. IV, Inclusa in marg. habet A. Variæ lectiones et notæ. (κα) Quia - perfecit. Imperfecto per perfectum superato. Αποκρύπτειν notionem superandi habet, quod orto sole cæteræ stellæ evanescunt. (vv) Quamvis excelsa. Videtur legisse, aut certe ita reddidisse, ac si legerit, κἂν μεγάλαι ὦσι, quod mili valde probatur.

CΑΡ. V. Alio quoque modo Christus legem complevit. servatis ipsius praceptis, finemque imposuit: quia abstracta imperfectione perfecit (un). Un!e contraria non sunt evangelica præcepta his quæ lex jussit, sed consona: lex enim initłum erat, Eva:‹- gelium vero perfectio. · Καὶ ἄλλως δὲ πεπλήρωκεν ὁ Χριστός τον νόμον, τα διατάγματα τούτου φυλάξας, καὶ πέπαυκε, διὰ τοῦ τελείου τὸ ἀτελὲς ἀποκρύψας. Οθεν οὐκ ἀντίκεινται τοῖς τοῦ νόμου τὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλὰ συμφωνούσιν. Ὁ μὲν γὰρ προτέλειον ἦν, τὸ δὲ τελειότης.] Ἀμὴν — γένηται. Τὸ ᾿Αμήν, ἐπὶ ῥημά ἐστι βεβαιωτικὴν, ἀντὶ τοῦ ἀληθῶ;. Ἡ δὲ τῶν ἐφεξῆς ῥητῶν διάνοια, τοιαύτη ἐστίν, ὅτι ἕως ἂν ὁ κόσμος διαμένῃ τοῦτο γὰρ δηλοῖ τό· "Εως ἂν παρέλθη ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ), οὐ μὴ παρέλθῃ ἀτέλεστον οὐδὲ τὸ εὐτελέστατον ἐπίταγμα τοῦ νόμου, ἕως ἂν πάντα τὰ νόμιμα γένηται, ήτοι πληρωθῇ ἔργοις παρ' ἐμοῦ. Διὰ γὰρ τοῦ ἰῶτα καὶ τῆς κεραίας, τὸ εὐτελέστατον ἐδήλωσεν. Ἐν γὰρ ταῖς γραμμαῖς ταῦτά εἰσιν εὐτελέστατα, ὡς εὐχερέστερον τῶν ἄλλων ἐγχαρασσόμενα. Εστι δὲ τὸ μὲν ἰῶτα γραμμή ὀρθή· ἡ δὲ κεραία, γραμμή πλαγία. Σχῆμα δέ ἐστι βεβαιώσεως τὸ λέγειν, ὅτι Εως ἂν παρέλθη οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ, οὐ μὴ ἐάσω τόδε. Εἴρηκε δὲ τοῦτο ὁ Χριστὸς, βεβαιῶν, ὅτι οὐ μεταποιεῖ τὴν νόμον, ὡς μὴ δυνάμενος ποιεῖν, ὦ ἐκεῖνος ἐντέλλεται. Καὶ γὰρ μέχρι θανάτου τοῦτον ἐξετέλει. Ος – οὐρανῶν. [Τῶν μικροτέρων, ἵνα μὴ λίγω τῶν μειζόνων.] Ἐπείπερ δὲ ἀπήλλαξεν ἑαυτὸν τῆς πονηρᾶς ὑπο ψίας, λοιπὸν ἐκφοβεῖ, καὶ ἀπειλήν τίθησι μεγίστην, ὑπὲρ τῆς μελλούσης νομοθεσίας αὐτοῦ. Ὅστις ἀθετήσῃ, φησί, μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων, ὧν μέλλω νομοθετήσαι, καὶ μή μόνον ἀθετήσῃ, ἀλλὰ καὶ ἑτέροις ὑπόδειγμα τοιοῦτον γένηται· ἐλαχίστας δὲ ταύτας ἐκάλεσε, τοῦτο μὲν, μετριοφρονῶν, τοῦτο δὲ, ἵνα μὴ ἐπαίρωνται οι κατορθοῦντες αὐτάς· ἅμα δὲ καὶ παιδεύων ἡμᾶς, ἐξευτελίζειν τὰ οἰκεῖα, ἐπεὶ μεγάλαι εἰσὶ καὶ ὑψηλαί· ὁ τοιοῦτος οὖν ἐλάχιστο; κληθήσεται, τουτέστιν, ἔσχατος πάντων, φαυλότατος, ἀπεῤῥιμμένος, ὅ ἐστιν, εἰς τὴν κόλασιν ἐμβληθήσε· ται. Βασιλείαν δὲ τῶν οὐρανῶν νῦν τὴν δευτέραν παρουσίαν αὐτοῦ φησιν, ἐν ᾗ βασιλεὺς οὗτος ἀπάντων ἀναφανήσεται. *Ος· οὐρανῶν. Ορα πῶς εἶπεν, ὅτι χρὴ πρῶτ τον ποιεῖν, εἶτα διδάσκειν, καὶ μὴ μόνον ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ διδάσκειν. "Ωσπερ γὰρ μεμπτόν, τὸ μὴ ποιεῖν μὲν, διδάσκειν δέ· οὕτω πάλιν ἀτελὲς τὸ ποιεῖν μὲν, μὴ διδάσκειν δέ. Τελεία δὲ ἀρετή, τὸ μὴ μόνον ἑαυτῷ χρησιμεύειν, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἑτέροις. Σὺ δὲ οὐκ ἂν ὀρθῶς διδάξῃς, δ μή πεποίηκας, οὐδ' εὐχερῶς πείσῃς ποιεῖν, δ μὴ σὺ πεποίηκα;. Ακούσεις γάρ· Ἰατρέ,θεράπευσον σεαυτόν. Λέγω Vers. 18. Amen-facta sint. Dictio Amen, adverbium est confimativum, idem significans, quod vere. Intellectus autem corum, quæ ordine dicuntur, hic est: Quandiu mundus permanserit (loc enim indicat, dicendo: Donec transeat cœlum et terra), nequaquam prætermittetur imperfectum vel levissimum legis præceptum, donec omnia legalia facta, sive opere completa sint a me. Per iota siquidem, aut apicem, quod abjectissimum est significavit: hæc enim in litteris levissima sunt, Liuquam que cleris facilius describi possunt. Est autem iota linea recta, apex vero linea obliqua, Modus quoque confirmationis est dicere: Doncc transeat cœlum et terra, hoc non permittam. D.xit autem hoc Christus, confirmans quod legem non corrigeret, tanquam non potens quæ illa jusserat opère complere; nam usque ad morteın ipsam complevit. Vers. 19. Quicunque - calorum. + De minimis. ut ne dicam de majoribus. Postquam seipsum prava suspicione liberavit, deinceps exterret, minasque ponit maximas pro fue tura legislatione sua. Quicunque, inquit, unum ho rum præceptorum spreverit, quæ ego stabiliturus sun: nec solum ipse spreverit, sed et aliis exemplo tale quid faciendi fuerit: minima vero hæc præcept± vocavit, partim quidem modestiae causa, partim vero ne extollerentur qui ea servarent: simul quaque docens nos propria attenuare, quamvis magna sint et excelsa; talis ergo minimus vocabitur, hoc est, omnium postremus, vilissimus, abjectissimus. Quod tantumdem valet ac si diceret, in suppliciun projicietur. Regnum autern calorum hoc in loco secundum suum dicit adventum, in quo rex omniumı apparebit. Vers. 19. Qui- culorum. Vide quemadmodum dixerit oportere primum facere, et postea docere: nec solum facere, sed etiam docere. Quemadmo dum enim reprehensibile est docere et non facere. ita rursum imperfectum est faccre et non docere; perfecta autem virtus est, ut non soli sibi quispiam utilis sit, sed et aliis. Tu vero nequaquam recle docebis, quæ opere non complesti; Dec facile aliis persuadebis, ut faciant quod ipse non fecisti. Audies enim: Medice, cura teipsum”. · cœlorum. Illi siquidem docent Vers. 20. Dico οὐρανῶν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ οὐ ποιοῦσιν, »Luc. IV, Inclusa in marg. habet A. Variæ lectiones et notæ. (κα) Quia - perfecit. Imperfecto per perfectum superato. Αποκρύπτειν notionem superandi habet, quod orto sole cæteræ stellæ evanescunt. (vv) Quamvis excelsa. Videtur legisse, aut certe ita reddidisse, ac si legerit, κἂν μεγάλαι ὦσι, quod mili valde probatur.

CΑΡ. V. Alio quoque modo Christus legem complevit. servatis ipsius praceptis, finemque imposuit: quia abstracta imperfectione perfecit (un). Un!e contraria non sunt evangelica præcepta his quæ lex jussit, sed consona: lex enim initłum erat, Eva:‹- gelium vero perfectio. · Καὶ ἄλλως δὲ πεπλήρωκεν ὁ Χριστός τον νόμον, τα διατάγματα τούτου φυλάξας, καὶ πέπαυκε, διὰ τοῦ τελείου τὸ ἀτελὲς ἀποκρύψας. Οθεν οὐκ ἀντίκεινται τοῖς τοῦ νόμου τὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλὰ συμφωνούσιν. Ὁ μὲν γὰρ προτέλειον ἦν, τὸ δὲ τελειότης.] Ἀμὴν — γένηται. Τὸ ᾿Αμήν, ἐπὶ ῥημά ἐστι βεβαιωτικὴν, ἀντὶ τοῦ ἀληθῶ;. Ἡ δὲ τῶν ἐφεξῆς ῥητῶν διάνοια, τοιαύτη ἐστίν, ὅτι ἕως ἂν ὁ κόσμος διαμένῃ τοῦτο γὰρ δηλοῖ τό· "Εως ἂν παρέλθη ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ), οὐ μὴ παρέλθῃ ἀτέλεστον οὐδὲ τὸ εὐτελέστατον ἐπίταγμα τοῦ νόμου, ἕως ἂν πάντα τὰ νόμιμα γένηται, ήτοι πληρωθῇ ἔργοις παρ' ἐμοῦ. Διὰ γὰρ τοῦ ἰῶτα καὶ τῆς κεραίας, τὸ εὐτελέστατον ἐδήλωσεν. Ἐν γὰρ ταῖς γραμμαῖς ταῦτά εἰσιν εὐτελέστατα, ὡς εὐχερέστερον τῶν ἄλλων ἐγχαρασσόμενα. Εστι δὲ τὸ μὲν ἰῶτα γραμμή ὀρθή· ἡ δὲ κεραία, γραμμή πλαγία. Σχῆμα δέ ἐστι βεβαιώσεως τὸ λέγειν, ὅτι Εως ἂν παρέλθη οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ, οὐ μὴ ἐάσω τόδε. Εἴρηκε δὲ τοῦτο ὁ Χριστὸς, βεβαιῶν, ὅτι οὐ μεταποιεῖ τὴν νόμον, ὡς μὴ δυνάμενος ποιεῖν, ὦ ἐκεῖνος ἐντέλλεται. Καὶ γὰρ μέχρι θανάτου τοῦτον ἐξετέλει. Ος – οὐρανῶν. [Τῶν μικροτέρων, ἵνα μὴ λίγω τῶν μειζόνων.] Ἐπείπερ δὲ ἀπήλλαξεν ἑαυτὸν τῆς πονηρᾶς ὑπο ψίας, λοιπὸν ἐκφοβεῖ, καὶ ἀπειλήν τίθησι μεγίστην, ὑπὲρ τῆς μελλούσης νομοθεσίας αὐτοῦ. Ὅστις ἀθετήσῃ, φησί, μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων, ὧν μέλλω νομοθετήσαι, καὶ μή μόνον ἀθετήσῃ, ἀλλὰ καὶ ἑτέροις ὑπόδειγμα τοιοῦτον γένηται· ἐλαχίστας δὲ ταύτας ἐκάλεσε, τοῦτο μὲν, μετριοφρονῶν, τοῦτο δὲ, ἵνα μὴ ἐπαίρωνται οι κατορθοῦντες αὐτάς· ἅμα δὲ καὶ παιδεύων ἡμᾶς, ἐξευτελίζειν τὰ οἰκεῖα, ἐπεὶ μεγάλαι εἰσὶ καὶ ὑψηλαί· ὁ τοιοῦτος οὖν ἐλάχιστο; κληθήσεται, τουτέστιν, ἔσχατος πάντων, φαυλότατος, ἀπεῤῥιμμένος, ὅ ἐστιν, εἰς τὴν κόλασιν ἐμβληθήσε· ται. Βασιλείαν δὲ τῶν οὐρανῶν νῦν τὴν δευτέραν παρουσίαν αὐτοῦ φησιν, ἐν ᾗ βασιλεὺς οὗτος ἀπάντων ἀναφανήσεται. *Ος· οὐρανῶν. Ορα πῶς εἶπεν, ὅτι χρὴ πρῶτ τον ποιεῖν, εἶτα διδάσκειν, καὶ μὴ μόνον ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ διδάσκειν. "Ωσπερ γὰρ μεμπτόν, τὸ μὴ ποιεῖν μὲν, διδάσκειν δέ· οὕτω πάλιν ἀτελὲς τὸ ποιεῖν μὲν, μὴ διδάσκειν δέ. Τελεία δὲ ἀρετή, τὸ μὴ μόνον ἑαυτῷ χρησιμεύειν, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἑτέροις. Σὺ δὲ οὐκ ἂν ὀρθῶς διδάξῃς, δ μή πεποίηκας, οὐδ' εὐχερῶς πείσῃς ποιεῖν, δ μὴ σὺ πεποίηκα;. Ακούσεις γάρ· Ἰατρέ,θεράπευσον σεαυτόν. Λέγω Vers. 18. Amen-facta sint. Dictio Amen, adverbium est confimativum, idem significans, quod vere. Intellectus autem corum, quæ ordine dicuntur, hic est: Quandiu mundus permanserit (loc enim indicat, dicendo: Donec transeat cœlum et terra), nequaquam prætermittetur imperfectum vel levissimum legis præceptum, donec omnia legalia facta, sive opere completa sint a me. Per iota siquidem, aut apicem, quod abjectissimum est significavit: hæc enim in litteris levissima sunt, Liuquam que cleris facilius describi possunt. Est autem iota linea recta, apex vero linea obliqua, Modus quoque confirmationis est dicere: Doncc transeat cœlum et terra, hoc non permittam. D.xit autem hoc Christus, confirmans quod legem non corrigeret, tanquam non potens quæ illa jusserat opère complere; nam usque ad morteın ipsam complevit. Vers. 19. Quicunque - calorum. + De minimis. ut ne dicam de majoribus. Postquam seipsum prava suspicione liberavit, deinceps exterret, minasque ponit maximas pro fue tura legislatione sua. Quicunque, inquit, unum ho rum præceptorum spreverit, quæ ego stabiliturus sun: nec solum ipse spreverit, sed et aliis exemplo tale quid faciendi fuerit: minima vero hæc præcept± vocavit, partim quidem modestiae causa, partim vero ne extollerentur qui ea servarent: simul quaque docens nos propria attenuare, quamvis magna sint et excelsa; talis ergo minimus vocabitur, hoc est, omnium postremus, vilissimus, abjectissimus. Quod tantumdem valet ac si diceret, in suppliciun projicietur. Regnum autern calorum hoc in loco secundum suum dicit adventum, in quo rex omniumı apparebit. Vers. 19. Qui- culorum. Vide quemadmodum dixerit oportere primum facere, et postea docere: nec solum facere, sed etiam docere. Quemadmo dum enim reprehensibile est docere et non facere. ita rursum imperfectum est faccre et non docere; perfecta autem virtus est, ut non soli sibi quispiam utilis sit, sed et aliis. Tu vero nequaquam recle docebis, quæ opere non complesti; Dec facile aliis persuadebis, ut faciant quod ipse non fecisti. Audies enim: Medice, cura teipsum”. · cœlorum. Illi siquidem docent Vers. 20. Dico οὐρανῶν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ οὐ ποιοῦσιν, »Luc. IV, Inclusa in marg. habet A. Variæ lectiones et notæ. (κα) Quia - perfecit. Imperfecto per perfectum superato. Αποκρύπτειν notionem superandi habet, quod orto sole cæteræ stellæ evanescunt. (vv) Quamvis excelsa. Videtur legisse, aut certe ita reddidisse, ac si legerit, κἂν μεγάλαι ὦσι, quod mili valde probatur.

et non faciunt, vitam viventes doctrine contrariam: ἀλλὰ μόνον διδάσκουσιν, ἀντιφθεγγόμενον τῇ διδάvos autem et docere et facere debetis, ut verbis facta concordeut. Aut etiam aliter hoc intelliges: INi quidem peccatorum fines observant: vos autem principia quoque observare debetis. Scribas namque et Pharisæos hic recte operantes, et non transgredientes accipito. Justitiam vero simpliciter dixit omnem virtutem. Considera autem quomodo et per præsentia verba, et per ea quæ superius dicta sunt, non calumnietur legen veteremn, sed ipsam potius augeat. Verum si illa irreprehensibilis est, cur salvos non facit illos qui ipsam servant? Usque ad Chri- ›ti quidem adventum salvos eos faciebat, qui gnaviter ipsam custodiebant: postea vero cum infantia vin virilem jam profecerit ætatem, et copiosa gratia hominibus data sit, maximaque proposita sint præmia pro bonorum retributione operum (neque enim amplius possessio terræ promittitur, aut bonorum terrenorum, neque prolis fecunditas, aut longa vila seu victoria de inimicis, seu cœli hæreditas, bonorumque cœlestium, et Dei adoptatio, ac fraternitas cum Unigenito ejus, victoria quoque contra dæmones, et perpetui regni communicatio): merito sane magna exiguntur certamina ab omnibus qui hujusmodi præmia forte sunt accepturi; et his certaminibus supposita sunt Christi præcepta (xx), qui prædicta promisit præmia: magnitudinem enim laborum ad magnitudinem opposuit (yy) præ- c miorum. Vers. 21. Αuditis V. 22. judicio. † In libro Exodi dicitur: Non occides"; et post multa: Si quis aliquem percusserit, morte moriatur, " etc. Postquam corda ipsorum beatitudinibus præmollivit, et ad virtutem exacuit, majora deinceps addit præcepta. Incipit autem ab affectibus, qui naturaliores sunt, puta ira et concupiscentia. Et primum de ir disserit, deinde etiam de concupiscentia tractat. Dignum est autem ut inquiramus, quare non ab co inceperit quod in lege primum erat positum præceptum. Quia cum illud de divinitate ioqueretur, oportebat quidem illud etiam complere, et aliquid de sui ipsius dignitate manifeste addere. Nondum autem tempus erat. Etenim si etiam post doctrinam atque signa dæmonium dicebant eum habere, cum tamen nihil de ipsa manifeste diceret: quid, obsecro, non dixissent atque fecissent, si ante hac ones Exod. xx, 13. * Exod. xxı, 12. σκαλίῃ τὸν βίον ἔχοντες· ὑμεῖς δὲ καὶ ποιεῖν, καὶ διδάσκειν ὀφείλετε, ἵνα συνάδωσι τὰ ἔργα τοῖς λό γοι;. Η καὶ ἑτέρως τοῦτο νοήσεις, ὅτι Ἐκεῖνοι μὲν τὰ τέλη τῶν ἁμαρτημάτων φυλάττουσιν· ὑμεῖς δὲ καὶ τὰς ἀρχὰς φυλάττειν ὀφείλετε, είγε Γραμματείς καὶ Φαρισαίους ἐνταῦθα τους κατορθοῦντας, καὶ οὐ τοὺς παρανομούντας λάβοις. Δικαιοσύνην δὲ εἶπεν ἁπλῶς πᾶσαν ἀρετήν. Ολα δὲ, ὅπως καὶ διὰ τῶν παρόντων ρημάτων, καὶ διὰ τῶν ἀνωτέρω εἰρημένων, οὐ διαβάλλει τὴν παλαιὰν νομοθεσίαν, ἀλλ᾽ ἐπιτείνει μᾶλλον αὐτήν. Καὶ εἰ ἀδιάβλητός ἐστι, διατί οὐ σώζει τοὺς μετερ χομένους αὐτήν; Μέχρι μὲν τῆς τοῦ Χριστοῦ παι ρουσίας έσωζε τοὺς ἀκριβεῖς φύλακας αὐτῆς, μετά τοῦτο δὲ, τῆς νηπιότητος εἰς ἀνδρότητα προκαψάσης, καὶ πολλῆς χάριτος δοθείσης τοῖς ἀνθρώποις, καὶ μεγίστων επάθλων προτεθέντων εἰς ἀμοιβὴν τῶν κατορθωμάτων· οὐκέτι γὰρ κληρονομία γῆς, καὶ τῶν ἐκ γῆς ἀγαθῶν, οὐδὲ πολυπαιδία, καὶ γῆρας, καὶ νἶκαι κατ' ἐχθρῶν, ἀλλ' οὐρανοῦ κληρονομία καὶ τῶν οὐρανίων ἀγαθῶν, καὶ υἱοθεσία Θεοῦ, καὶ ἀδελφότης πρὸς τὸν Μονογενῆ, καὶ νῖκαι κατὰ δαιμόνων, καὶ κοινωνία βασιλείας ατελευτήτου· εἰκότως καὶ μεγά λους ἀγῶνας ἀπαιτοῦνται πάντες οἱ τῶν τοιούτων ἐπάθλων τυχεῖν μέλλοντες, καὶ οἴους ὑποτίθενται αἱ ἐντολαί τοῦ Χριστοῦ, τοῦ καὶ τὰ δηλωθέντα Έπαθλα επαγγειλαμένου. Τὰ γὰρ μεγέθη τῶν ἀγώνων, πρὸς τὰ μεγέθη τῶν ἐπάθλων ἐνομοθέτησεν. ακούσατε-κρίσει. [Τη; βίβλου της Εξόδου Οὐ φονεύσεις. Καὶ μετὰ πολλά· ᾿Εὰν κατάξῃ εἰς τινα, θανάτω θανατούσθω, καὶ τὰ ἑξῆς.] Προαπαλύνας τας καρδίας αὐτῶν ἐν τοῖς μακα ρισμοί;, καὶ παραθήξας εἰς ἀρετὴν, άπτεται λοιπὸν καὶ μειζόνων ἐντολῶν. Ἀπὸ τῶν φυσικωτέρων δὲ ἄρχεται παθῶν, θυμοῦ λέγω καὶ ἐπιθυμίας. Καὶ πρῶτον μὲν περὶ τοῦ θυμοῦ διαλέγεται, εἶτα διαλαμβάνει καὶ περὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αξιον δὲ ζητῆσαι, διατί μὴ ἤρξατο ἀπὸ τῆς ἐν τῷ νόμῳ πρώτης κειμένης ἐντολῆ. Διότι, περὶ τῆς θεό τητος οὖσαν, ἔδει καὶ αὐτὴν ἀναπληρῶσαι, καὶ προσ θεῖναι φανερῶς περὶ τῆς ἑαυτοῦ θεότητος. Ούπω δὲ καιρὸς ἦν. Εἰ γὰρ καὶ μετὰ τὴν διδασκαλίαν καὶ τὰ σημεῖα, δαιμονῶντα αὐτὸν ἐκάλουν, καίτοι μηδὲν περὶ αὐτῆς φανερὸν εἰπόντα· τί οὐκ ἂν καὶ εἶπον, καὶ ἐποίησαν, εἰ πρὸ τούτων ἁπάντων ἐπεχείρησε τι τοιοῦτον φθέγξασθαι; Καὶ διατί μὴ φανερώ; ἔλεγεν, Varia lectiones et nola. luclusa in margine habet codex uterque. Et his... pracepta, Εt cujusmodi (certamina) præcipiunt mandata Christi. Est uberior explicatio τοῦ μεγάλους ἀγώνας. προσθῆναι. Δ. (yy) Opposuit. Pro magnitudine jussit, constituit.

et non faciunt, vitam viventes doctrine contrariam: ἀλλὰ μόνον διδάσκουσιν, ἀντιφθεγγόμενον τῇ διδάvos autem et docere et facere debetis, ut verbis facta concordeut. Aut etiam aliter hoc intelliges: INi quidem peccatorum fines observant: vos autem principia quoque observare debetis. Scribas namque et Pharisæos hic recte operantes, et non transgredientes accipito. Justitiam vero simpliciter dixit omnem virtutem. Considera autem quomodo et per præsentia verba, et per ea quæ superius dicta sunt, non calumnietur legen veteremn, sed ipsam potius augeat. Verum si illa irreprehensibilis est, cur salvos non facit illos qui ipsam servant? Usque ad Chri- ›ti quidem adventum salvos eos faciebat, qui gnaviter ipsam custodiebant: postea vero cum infantia vin virilem jam profecerit ætatem, et copiosa gratia hominibus data sit, maximaque proposita sint præmia pro bonorum retributione operum (neque enim amplius possessio terræ promittitur, aut bonorum terrenorum, neque prolis fecunditas, aut longa vila seu victoria de inimicis, seu cœli hæreditas, bonorumque cœlestium, et Dei adoptatio, ac fraternitas cum Unigenito ejus, victoria quoque contra dæmones, et perpetui regni communicatio): merito sane magna exiguntur certamina ab omnibus qui hujusmodi præmia forte sunt accepturi; et his certaminibus supposita sunt Christi præcepta (xx), qui prædicta promisit præmia: magnitudinem enim laborum ad magnitudinem opposuit (yy) præ- c miorum. Vers. 21. Αuditis V. 22. judicio. † In libro Exodi dicitur: Non occides"; et post multa: Si quis aliquem percusserit, morte moriatur, " etc. Postquam corda ipsorum beatitudinibus præmollivit, et ad virtutem exacuit, majora deinceps addit præcepta. Incipit autem ab affectibus, qui naturaliores sunt, puta ira et concupiscentia. Et primum de ir disserit, deinde etiam de concupiscentia tractat. Dignum est autem ut inquiramus, quare non ab co inceperit quod in lege primum erat positum præceptum. Quia cum illud de divinitate ioqueretur, oportebat quidem illud etiam complere, et aliquid de sui ipsius dignitate manifeste addere. Nondum autem tempus erat. Etenim si etiam post doctrinam atque signa dæmonium dicebant eum habere, cum tamen nihil de ipsa manifeste diceret: quid, obsecro, non dixissent atque fecissent, si ante hac ones Exod. xx, 13. * Exod. xxı, 12. σκαλίῃ τὸν βίον ἔχοντες· ὑμεῖς δὲ καὶ ποιεῖν, καὶ διδάσκειν ὀφείλετε, ἵνα συνάδωσι τὰ ἔργα τοῖς λό γοι;. Η καὶ ἑτέρως τοῦτο νοήσεις, ὅτι Ἐκεῖνοι μὲν τὰ τέλη τῶν ἁμαρτημάτων φυλάττουσιν· ὑμεῖς δὲ καὶ τὰς ἀρχὰς φυλάττειν ὀφείλετε, είγε Γραμματείς καὶ Φαρισαίους ἐνταῦθα τους κατορθοῦντας, καὶ οὐ τοὺς παρανομούντας λάβοις. Δικαιοσύνην δὲ εἶπεν ἁπλῶς πᾶσαν ἀρετήν. Ολα δὲ, ὅπως καὶ διὰ τῶν παρόντων ρημάτων, καὶ διὰ τῶν ἀνωτέρω εἰρημένων, οὐ διαβάλλει τὴν παλαιὰν νομοθεσίαν, ἀλλ᾽ ἐπιτείνει μᾶλλον αὐτήν. Καὶ εἰ ἀδιάβλητός ἐστι, διατί οὐ σώζει τοὺς μετερ χομένους αὐτήν; Μέχρι μὲν τῆς τοῦ Χριστοῦ παι ρουσίας έσωζε τοὺς ἀκριβεῖς φύλακας αὐτῆς, μετά τοῦτο δὲ, τῆς νηπιότητος εἰς ἀνδρότητα προκαψάσης, καὶ πολλῆς χάριτος δοθείσης τοῖς ἀνθρώποις, καὶ μεγίστων επάθλων προτεθέντων εἰς ἀμοιβὴν τῶν κατορθωμάτων· οὐκέτι γὰρ κληρονομία γῆς, καὶ τῶν ἐκ γῆς ἀγαθῶν, οὐδὲ πολυπαιδία, καὶ γῆρας, καὶ νἶκαι κατ' ἐχθρῶν, ἀλλ' οὐρανοῦ κληρονομία καὶ τῶν οὐρανίων ἀγαθῶν, καὶ υἱοθεσία Θεοῦ, καὶ ἀδελφότης πρὸς τὸν Μονογενῆ, καὶ νῖκαι κατὰ δαιμόνων, καὶ κοινωνία βασιλείας ατελευτήτου· εἰκότως καὶ μεγά λους ἀγῶνας ἀπαιτοῦνται πάντες οἱ τῶν τοιούτων ἐπάθλων τυχεῖν μέλλοντες, καὶ οἴους ὑποτίθενται αἱ ἐντολαί τοῦ Χριστοῦ, τοῦ καὶ τὰ δηλωθέντα Έπαθλα επαγγειλαμένου. Τὰ γὰρ μεγέθη τῶν ἀγώνων, πρὸς τὰ μεγέθη τῶν ἐπάθλων ἐνομοθέτησεν. ακούσατε-κρίσει. [Τη; βίβλου της Εξόδου Οὐ φονεύσεις. Καὶ μετὰ πολλά· ᾿Εὰν κατάξῃ εἰς τινα, θανάτω θανατούσθω, καὶ τὰ ἑξῆς.] Προαπαλύνας τας καρδίας αὐτῶν ἐν τοῖς μακα ρισμοί;, καὶ παραθήξας εἰς ἀρετὴν, άπτεται λοιπὸν καὶ μειζόνων ἐντολῶν. Ἀπὸ τῶν φυσικωτέρων δὲ ἄρχεται παθῶν, θυμοῦ λέγω καὶ ἐπιθυμίας. Καὶ πρῶτον μὲν περὶ τοῦ θυμοῦ διαλέγεται, εἶτα διαλαμβάνει καὶ περὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αξιον δὲ ζητῆσαι, διατί μὴ ἤρξατο ἀπὸ τῆς ἐν τῷ νόμῳ πρώτης κειμένης ἐντολῆ. Διότι, περὶ τῆς θεό τητος οὖσαν, ἔδει καὶ αὐτὴν ἀναπληρῶσαι, καὶ προσ θεῖναι φανερῶς περὶ τῆς ἑαυτοῦ θεότητος. Ούπω δὲ καιρὸς ἦν. Εἰ γὰρ καὶ μετὰ τὴν διδασκαλίαν καὶ τὰ σημεῖα, δαιμονῶντα αὐτὸν ἐκάλουν, καίτοι μηδὲν περὶ αὐτῆς φανερὸν εἰπόντα· τί οὐκ ἂν καὶ εἶπον, καὶ ἐποίησαν, εἰ πρὸ τούτων ἁπάντων ἐπεχείρησε τι τοιοῦτον φθέγξασθαι; Καὶ διατί μὴ φανερώ; ἔλεγεν, Varia lectiones et nola. luclusa in margine habet codex uterque. Et his... pracepta, Εt cujusmodi (certamina) præcipiunt mandata Christi. Est uberior explicatio τοῦ μεγάλους ἀγώνας. προσθῆναι. Δ. (yy) Opposuit. Pro magnitudine jussit, constituit.

et non faciunt, vitam viventes doctrine contrariam: ἀλλὰ μόνον διδάσκουσιν, ἀντιφθεγγόμενον τῇ διδάvos autem et docere et facere debetis, ut verbis facta concordeut. Aut etiam aliter hoc intelliges: INi quidem peccatorum fines observant: vos autem principia quoque observare debetis. Scribas namque et Pharisæos hic recte operantes, et non transgredientes accipito. Justitiam vero simpliciter dixit omnem virtutem. Considera autem quomodo et per præsentia verba, et per ea quæ superius dicta sunt, non calumnietur legen veteremn, sed ipsam potius augeat. Verum si illa irreprehensibilis est, cur salvos non facit illos qui ipsam servant? Usque ad Chri- ›ti quidem adventum salvos eos faciebat, qui gnaviter ipsam custodiebant: postea vero cum infantia vin virilem jam profecerit ætatem, et copiosa gratia hominibus data sit, maximaque proposita sint præmia pro bonorum retributione operum (neque enim amplius possessio terræ promittitur, aut bonorum terrenorum, neque prolis fecunditas, aut longa vila seu victoria de inimicis, seu cœli hæreditas, bonorumque cœlestium, et Dei adoptatio, ac fraternitas cum Unigenito ejus, victoria quoque contra dæmones, et perpetui regni communicatio): merito sane magna exiguntur certamina ab omnibus qui hujusmodi præmia forte sunt accepturi; et his certaminibus supposita sunt Christi præcepta (xx), qui prædicta promisit præmia: magnitudinem enim laborum ad magnitudinem opposuit (yy) præ- c miorum. Vers. 21. Αuditis V. 22. judicio. † In libro Exodi dicitur: Non occides"; et post multa: Si quis aliquem percusserit, morte moriatur, " etc. Postquam corda ipsorum beatitudinibus præmollivit, et ad virtutem exacuit, majora deinceps addit præcepta. Incipit autem ab affectibus, qui naturaliores sunt, puta ira et concupiscentia. Et primum de ir disserit, deinde etiam de concupiscentia tractat. Dignum est autem ut inquiramus, quare non ab co inceperit quod in lege primum erat positum præceptum. Quia cum illud de divinitate ioqueretur, oportebat quidem illud etiam complere, et aliquid de sui ipsius dignitate manifeste addere. Nondum autem tempus erat. Etenim si etiam post doctrinam atque signa dæmonium dicebant eum habere, cum tamen nihil de ipsa manifeste diceret: quid, obsecro, non dixissent atque fecissent, si ante hac ones Exod. xx, 13. * Exod. xxı, 12. σκαλίῃ τὸν βίον ἔχοντες· ὑμεῖς δὲ καὶ ποιεῖν, καὶ διδάσκειν ὀφείλετε, ἵνα συνάδωσι τὰ ἔργα τοῖς λό γοι;. Η καὶ ἑτέρως τοῦτο νοήσεις, ὅτι Ἐκεῖνοι μὲν τὰ τέλη τῶν ἁμαρτημάτων φυλάττουσιν· ὑμεῖς δὲ καὶ τὰς ἀρχὰς φυλάττειν ὀφείλετε, είγε Γραμματείς καὶ Φαρισαίους ἐνταῦθα τους κατορθοῦντας, καὶ οὐ τοὺς παρανομούντας λάβοις. Δικαιοσύνην δὲ εἶπεν ἁπλῶς πᾶσαν ἀρετήν. Ολα δὲ, ὅπως καὶ διὰ τῶν παρόντων ρημάτων, καὶ διὰ τῶν ἀνωτέρω εἰρημένων, οὐ διαβάλλει τὴν παλαιὰν νομοθεσίαν, ἀλλ᾽ ἐπιτείνει μᾶλλον αὐτήν. Καὶ εἰ ἀδιάβλητός ἐστι, διατί οὐ σώζει τοὺς μετερ χομένους αὐτήν; Μέχρι μὲν τῆς τοῦ Χριστοῦ παι ρουσίας έσωζε τοὺς ἀκριβεῖς φύλακας αὐτῆς, μετά τοῦτο δὲ, τῆς νηπιότητος εἰς ἀνδρότητα προκαψάσης, καὶ πολλῆς χάριτος δοθείσης τοῖς ἀνθρώποις, καὶ μεγίστων επάθλων προτεθέντων εἰς ἀμοιβὴν τῶν κατορθωμάτων· οὐκέτι γὰρ κληρονομία γῆς, καὶ τῶν ἐκ γῆς ἀγαθῶν, οὐδὲ πολυπαιδία, καὶ γῆρας, καὶ νἶκαι κατ' ἐχθρῶν, ἀλλ' οὐρανοῦ κληρονομία καὶ τῶν οὐρανίων ἀγαθῶν, καὶ υἱοθεσία Θεοῦ, καὶ ἀδελφότης πρὸς τὸν Μονογενῆ, καὶ νῖκαι κατὰ δαιμόνων, καὶ κοινωνία βασιλείας ατελευτήτου· εἰκότως καὶ μεγά λους ἀγῶνας ἀπαιτοῦνται πάντες οἱ τῶν τοιούτων ἐπάθλων τυχεῖν μέλλοντες, καὶ οἴους ὑποτίθενται αἱ ἐντολαί τοῦ Χριστοῦ, τοῦ καὶ τὰ δηλωθέντα Έπαθλα επαγγειλαμένου. Τὰ γὰρ μεγέθη τῶν ἀγώνων, πρὸς τὰ μεγέθη τῶν ἐπάθλων ἐνομοθέτησεν. ακούσατε-κρίσει. [Τη; βίβλου της Εξόδου Οὐ φονεύσεις. Καὶ μετὰ πολλά· ᾿Εὰν κατάξῃ εἰς τινα, θανάτω θανατούσθω, καὶ τὰ ἑξῆς.] Προαπαλύνας τας καρδίας αὐτῶν ἐν τοῖς μακα ρισμοί;, καὶ παραθήξας εἰς ἀρετὴν, άπτεται λοιπὸν καὶ μειζόνων ἐντολῶν. Ἀπὸ τῶν φυσικωτέρων δὲ ἄρχεται παθῶν, θυμοῦ λέγω καὶ ἐπιθυμίας. Καὶ πρῶτον μὲν περὶ τοῦ θυμοῦ διαλέγεται, εἶτα διαλαμβάνει καὶ περὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αξιον δὲ ζητῆσαι, διατί μὴ ἤρξατο ἀπὸ τῆς ἐν τῷ νόμῳ πρώτης κειμένης ἐντολῆ. Διότι, περὶ τῆς θεό τητος οὖσαν, ἔδει καὶ αὐτὴν ἀναπληρῶσαι, καὶ προσ θεῖναι φανερῶς περὶ τῆς ἑαυτοῦ θεότητος. Ούπω δὲ καιρὸς ἦν. Εἰ γὰρ καὶ μετὰ τὴν διδασκαλίαν καὶ τὰ σημεῖα, δαιμονῶντα αὐτὸν ἐκάλουν, καίτοι μηδὲν περὶ αὐτῆς φανερὸν εἰπόντα· τί οὐκ ἂν καὶ εἶπον, καὶ ἐποίησαν, εἰ πρὸ τούτων ἁπάντων ἐπεχείρησε τι τοιοῦτον φθέγξασθαι; Καὶ διατί μὴ φανερώ; ἔλεγεν, Varia lectiones et nola. luclusa in margine habet codex uterque. Et his... pracepta, Εt cujusmodi (certamina) præcipiunt mandata Christi. Est uberior explicatio τοῦ μεγάλους ἀγώνας. προσθῆναι. Δ. (yy) Opposuit. Pro magnitudine jussit, constituit.

et non faciunt, vitam viventes doctrine contrariam: ἀλλὰ μόνον διδάσκουσιν, ἀντιφθεγγόμενον τῇ διδάvos autem et docere et facere debetis, ut verbis facta concordeut. Aut etiam aliter hoc intelliges: INi quidem peccatorum fines observant: vos autem principia quoque observare debetis. Scribas namque et Pharisæos hic recte operantes, et non transgredientes accipito. Justitiam vero simpliciter dixit omnem virtutem. Considera autem quomodo et per præsentia verba, et per ea quæ superius dicta sunt, non calumnietur legen veteremn, sed ipsam potius augeat. Verum si illa irreprehensibilis est, cur salvos non facit illos qui ipsam servant? Usque ad Chri- ›ti quidem adventum salvos eos faciebat, qui gnaviter ipsam custodiebant: postea vero cum infantia vin virilem jam profecerit ætatem, et copiosa gratia hominibus data sit, maximaque proposita sint præmia pro bonorum retributione operum (neque enim amplius possessio terræ promittitur, aut bonorum terrenorum, neque prolis fecunditas, aut longa vila seu victoria de inimicis, seu cœli hæreditas, bonorumque cœlestium, et Dei adoptatio, ac fraternitas cum Unigenito ejus, victoria quoque contra dæmones, et perpetui regni communicatio): merito sane magna exiguntur certamina ab omnibus qui hujusmodi præmia forte sunt accepturi; et his certaminibus supposita sunt Christi præcepta (xx), qui prædicta promisit præmia: magnitudinem enim laborum ad magnitudinem opposuit (yy) præ- c miorum. Vers. 21. Αuditis V. 22. judicio. † In libro Exodi dicitur: Non occides"; et post multa: Si quis aliquem percusserit, morte moriatur, " etc. Postquam corda ipsorum beatitudinibus præmollivit, et ad virtutem exacuit, majora deinceps addit præcepta. Incipit autem ab affectibus, qui naturaliores sunt, puta ira et concupiscentia. Et primum de ir disserit, deinde etiam de concupiscentia tractat. Dignum est autem ut inquiramus, quare non ab co inceperit quod in lege primum erat positum præceptum. Quia cum illud de divinitate ioqueretur, oportebat quidem illud etiam complere, et aliquid de sui ipsius dignitate manifeste addere. Nondum autem tempus erat. Etenim si etiam post doctrinam atque signa dæmonium dicebant eum habere, cum tamen nihil de ipsa manifeste diceret: quid, obsecro, non dixissent atque fecissent, si ante hac ones Exod. xx, 13. * Exod. xxı, 12. σκαλίῃ τὸν βίον ἔχοντες· ὑμεῖς δὲ καὶ ποιεῖν, καὶ διδάσκειν ὀφείλετε, ἵνα συνάδωσι τὰ ἔργα τοῖς λό γοι;. Η καὶ ἑτέρως τοῦτο νοήσεις, ὅτι Ἐκεῖνοι μὲν τὰ τέλη τῶν ἁμαρτημάτων φυλάττουσιν· ὑμεῖς δὲ καὶ τὰς ἀρχὰς φυλάττειν ὀφείλετε, είγε Γραμματείς καὶ Φαρισαίους ἐνταῦθα τους κατορθοῦντας, καὶ οὐ τοὺς παρανομούντας λάβοις. Δικαιοσύνην δὲ εἶπεν ἁπλῶς πᾶσαν ἀρετήν. Ολα δὲ, ὅπως καὶ διὰ τῶν παρόντων ρημάτων, καὶ διὰ τῶν ἀνωτέρω εἰρημένων, οὐ διαβάλλει τὴν παλαιὰν νομοθεσίαν, ἀλλ᾽ ἐπιτείνει μᾶλλον αὐτήν. Καὶ εἰ ἀδιάβλητός ἐστι, διατί οὐ σώζει τοὺς μετερ χομένους αὐτήν; Μέχρι μὲν τῆς τοῦ Χριστοῦ παι ρουσίας έσωζε τοὺς ἀκριβεῖς φύλακας αὐτῆς, μετά τοῦτο δὲ, τῆς νηπιότητος εἰς ἀνδρότητα προκαψάσης, καὶ πολλῆς χάριτος δοθείσης τοῖς ἀνθρώποις, καὶ μεγίστων επάθλων προτεθέντων εἰς ἀμοιβὴν τῶν κατορθωμάτων· οὐκέτι γὰρ κληρονομία γῆς, καὶ τῶν ἐκ γῆς ἀγαθῶν, οὐδὲ πολυπαιδία, καὶ γῆρας, καὶ νἶκαι κατ' ἐχθρῶν, ἀλλ' οὐρανοῦ κληρονομία καὶ τῶν οὐρανίων ἀγαθῶν, καὶ υἱοθεσία Θεοῦ, καὶ ἀδελφότης πρὸς τὸν Μονογενῆ, καὶ νῖκαι κατὰ δαιμόνων, καὶ κοινωνία βασιλείας ατελευτήτου· εἰκότως καὶ μεγά λους ἀγῶνας ἀπαιτοῦνται πάντες οἱ τῶν τοιούτων ἐπάθλων τυχεῖν μέλλοντες, καὶ οἴους ὑποτίθενται αἱ ἐντολαί τοῦ Χριστοῦ, τοῦ καὶ τὰ δηλωθέντα Έπαθλα επαγγειλαμένου. Τὰ γὰρ μεγέθη τῶν ἀγώνων, πρὸς τὰ μεγέθη τῶν ἐπάθλων ἐνομοθέτησεν. ακούσατε-κρίσει. [Τη; βίβλου της Εξόδου Οὐ φονεύσεις. Καὶ μετὰ πολλά· ᾿Εὰν κατάξῃ εἰς τινα, θανάτω θανατούσθω, καὶ τὰ ἑξῆς.] Προαπαλύνας τας καρδίας αὐτῶν ἐν τοῖς μακα ρισμοί;, καὶ παραθήξας εἰς ἀρετὴν, άπτεται λοιπὸν καὶ μειζόνων ἐντολῶν. Ἀπὸ τῶν φυσικωτέρων δὲ ἄρχεται παθῶν, θυμοῦ λέγω καὶ ἐπιθυμίας. Καὶ πρῶτον μὲν περὶ τοῦ θυμοῦ διαλέγεται, εἶτα διαλαμβάνει καὶ περὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αξιον δὲ ζητῆσαι, διατί μὴ ἤρξατο ἀπὸ τῆς ἐν τῷ νόμῳ πρώτης κειμένης ἐντολῆ. Διότι, περὶ τῆς θεό τητος οὖσαν, ἔδει καὶ αὐτὴν ἀναπληρῶσαι, καὶ προσ θεῖναι φανερῶς περὶ τῆς ἑαυτοῦ θεότητος. Ούπω δὲ καιρὸς ἦν. Εἰ γὰρ καὶ μετὰ τὴν διδασκαλίαν καὶ τὰ σημεῖα, δαιμονῶντα αὐτὸν ἐκάλουν, καίτοι μηδὲν περὶ αὐτῆς φανερὸν εἰπόντα· τί οὐκ ἂν καὶ εἶπον, καὶ ἐποίησαν, εἰ πρὸ τούτων ἁπάντων ἐπεχείρησε τι τοιοῦτον φθέγξασθαι; Καὶ διατί μὴ φανερώ; ἔλεγεν, Varia lectiones et nola. luclusa in margine habet codex uterque. Et his... pracepta, Εt cujusmodi (certamina) præcipiunt mandata Christi. Est uberior explicatio τοῦ μεγάλους ἀγώνας. προσθῆναι. Δ. (yy) Opposuit. Pro magnitudine jussit, constituit.

CAP. V. ὅτι θεός ἐστι; Διότι θορυβεῖν ἔμελλε τοὺς ἀκροπ- & nia tale quippiam loqui tcnlasscl? Cur autcm τάς. Εἰ γὰρ οἱ μαθηταί, συνόντες αὐτῷ, καὶ καθεκάστην διδασκόμενοι, καὶ θαυματουργοῦντα βλέποντες, καὶ τῶν ἀποβλήτων κοινωνοῦντες, καὶ δύναμιν παρ' αὐτοῦ τοσαύτην λαβόντες, ὡς καὶ νεκρούς ἀνιστῶν, οὐκ ἐδύναντο πάντα βαστάζειν πρὸ τῆς ἐπιδημίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος· πῶς δῆμος ἀσύνε τῆς, καὶ τοσαύτης ἀρετῆς ἀπολιμπανόμενος, ἔμελλε μὴ ταραχθῆναι, καὶ μὴ μάλιστα νομίσαι τοῦτον ἀντίθεον, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ τιμὴν ἀναισχύντως σφετεριζόμενον; Διὰ τοῦτο σοφῶς τε καὶ οἶκονομικῶς, ποτὲ μὲν, θεοπρεπεῖς ἐργαζόμενος παρα δοξοποιίας, ταύτας ἀφίησι κηρύττειν, ὅτι θεός ἐστι· ποτὲ δὲ, παρακιρνᾷ καὶ ῥήματα τοῖς λόγοις, ἐμφαντικὰ τῆς αὐτοῦ θεότητος· ἐκ τοῦ φανεροῦ δὲ, καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ταπεινὰ περὶ ἑαυτοῦ φθέγγεται, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀκροατῶν. Ἐγίνωσκε γὰρ, ὅτι τὰ ἔργα τοῦτον φανερώσουσιν, ἃ οὐ δεὶς ἄλλος ἐποίησεν. 'Αλαζονικὸν γὰρ, τὸ περὶ ἑαυτοῦ τινα μεγάλα λέγειν, καὶ ὑποπτον. η 'Αλλ' ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανελθόντες, θεατ σώμεθα, πῶς οὐ καταλύει τὸν νόμον, ἀλλὰ μᾶλλον ἀναπληροί, ὡς ἐλλιπῶς ἔχοντα. Φησί γάρ, ὅτι Ελέχθη παρὰ τοῦ νομοθέτου πρὸς τοὺς ἀρχαίους Εβραίους, ὅτι οὐ φονεύσεις ὁμόφυλον, ὦ ἄνθρωπε· ὃς δ᾿ ἂν φονεύσῃ, ὑπεύθυνος ἔσται τῇ κατακρίσει, εἰς τὸ δοῦναι δίκην ἀξίαν τοῦ φόνου· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι πᾶς ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ μάτην, ἀκαίρως (ταῦτα γὰρ δηλοῖ τὸ εἰκῆς, ἔνοχος ἔσται τῇ κατακρίσει. Προσθεὶς δὲ τὸ εἰκῇ, οὐκ ἀνεῖλε παντάπασι τὴν ὀργὴν, ἀλλὰ μόνην τὴν ἄκαιρον ἐξέβαλεν. Η γὰρ εὔκαιρος, ὠφέλιμος. Εστι δὲ εὐκαιρος ὀργὴ ἡ γινομένη κατὰ τῶν πολιτευομένων εναντίως τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, ὅταν μὴ πρὸς ἐκδίκησιν ἡμετέραν, ἀλλὰ πρὸς ὠφέλειαν τῶν κακῶς βιούντων ἐξ ἀγάπη; καὶ φιλαδελφίας ὀργιζώμεθα, μετὰ τῆς προσηκούσης ευσχημοσύνης. Οργίζεσθε γάρ, φησί, καὶ μὴ ἁμαρ τάνετε, τουτέστι, Μὴ ἐν τῷ ὀργίζεσθαι πταίετε, κακώς χρώμενοι τῇ ὀργῇ. Αδελφοὺς δὲ ἡμᾶς ἀλλή λων ἐκάλεσεν, ὡς τὸν αὐτὸν ἔχοντας Θεὸν, καὶ τὸν αὐτὸν προπάτορα, καὶ τὴν αὐτὴν φύσιν, καὶ τὴν αὐτὴν πίστιν, καὶ τὰς αὐτὰς ἐντολὰς καὶ τὰς αὐτὰς ἐπαγγελίας τῶν ἐπάθλων Είδες τί προσέταξε. Του φόνου τὴν ρίζαν εξέκοψεν. Ο γὰρ μὴ οὕτως ὀργιζόμενος, οὐχ ἥξει ποτὲ πρὸς φόνον, ὥσπερ οὐδ᾽ ὁ βίζαν ἐκκόπτων, βάσει κλάδων φυναί ποτε. manifeste non dixit se Deum esse? Quia ex hoc turbandi erant auditores. Si enim discipuli ipsum cognoscentes, et ab eo quotidie edocti, videntes quoque mirabilia operantem, ac rebus ineffabilibus communicantes, tanta etiam ab eo accepta virtute, ut et mortuos suscitarent, nequaquam tamen priusquam Spiritus sanctus adveniret, omnis ferre poterant: quomodo populus insipiens, tanteque expers virtutis, poterat non turbari, aut non putare ipsum magis esse Deo contrarium, ejusque honorem sibi impudenter vindicare? Ideo sapienter ac dispensatorio modo, quandoque Deo proprias et admirabiles actiones operatur, bisque relinquit ut se Deum esse prælicent: quandoque vero doctrinæ suæ verba admiscet, quæ suam indicent divinitatem. Manifeste autem et ut plurimuni humilia de seipso loquitur,, propter auditorum imbecillitatem; sciebat enim quod postmodum sua ipsum manifestarent opera, qualia nullus alius focerat. Arrogantis enim est, nec suspicione caret. magna quædam de seipso dicere. Sed ad propositum redeuntes, videamus quomodo legem non solvat, sed compleat potius tanquam imperfectam. Ait enim: Dictum est a legislatore veteribus Hebræis: Non occides, o homo, alterum tui generis. Quicunque autem occiderit, obnoxius erit condemnationi, ut pœnam cædi convenientem luat. Ego autem dico vobis, quod omnis qui irascitur fratri suo incassum, nec congruo tempore (hæc enim indicat dictio εἰκῆ, quam nos temere vertimus) obnoxius erit condemnationi. Addens autem temere, non omnimodam abstulit iram, sed intempestivam tantum abjecit: quæ enim opportuna est, utilis est. Dicitur autem ira opportuna quæ sumitur adversus eos qui contra Dei præcepta vivunt quando non ad vindicandum nos, sed ad utilitatem eorum qui male vivunt, ex dilectione et amore fraterno irascimur, cum congrua honestate. Irascimini enim, inquit, et nolite peccare hoc est, Ne in irascendo errelis, ira male utentes. Nos quoque fratres inter nos invicem vocavit, utpote eumdem habentes Deum, eumdemque primum parentem, eamdem naturam, et eandémi fidem, eadem præcepta, et eadem promissa præmiorum. Vide autem quid addiderit. Radicem sane cædis incidit: qui enim ita non irascitur, nunquam ad cædem perveniet: sicut neque is qui radicem amputat, ramum unquam germinare sinet, ' Psal. iv, 15. Varia lectiones et notæ. Referuntur hæc ad Matth. x, 8, ubi nonnulli legant νεκροὺς ἐγείρετε. Sed ista lectio invecta est 2 Chrysostomo, vel ante eum ab Origene. σαφῶς. Β. αὐτόν malim, uti Henlenius videtur legisse. ἐπὶ δὲ τό. Α. μή, omittit C. άθλων. Β. Hasque relinquit. Hisque relinquit, hisque concedit et permittit.

CAP. V. ὅτι θεός ἐστι; Διότι θορυβεῖν ἔμελλε τοὺς ἀκροπ- & nia tale quippiam loqui tcnlasscl? Cur autcm τάς. Εἰ γὰρ οἱ μαθηταί, συνόντες αὐτῷ, καὶ καθεκάστην διδασκόμενοι, καὶ θαυματουργοῦντα βλέποντες, καὶ τῶν ἀποβλήτων κοινωνοῦντες, καὶ δύναμιν παρ' αὐτοῦ τοσαύτην λαβόντες, ὡς καὶ νεκρούς ἀνιστῶν, οὐκ ἐδύναντο πάντα βαστάζειν πρὸ τῆς ἐπιδημίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος· πῶς δῆμος ἀσύνε τῆς, καὶ τοσαύτης ἀρετῆς ἀπολιμπανόμενος, ἔμελλε μὴ ταραχθῆναι, καὶ μὴ μάλιστα νομίσαι τοῦτον ἀντίθεον, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ τιμὴν ἀναισχύντως σφετεριζόμενον; Διὰ τοῦτο σοφῶς τε καὶ οἶκονομικῶς, ποτὲ μὲν, θεοπρεπεῖς ἐργαζόμενος παρα δοξοποιίας, ταύτας ἀφίησι κηρύττειν, ὅτι θεός ἐστι· ποτὲ δὲ, παρακιρνᾷ καὶ ῥήματα τοῖς λόγοις, ἐμφαντικὰ τῆς αὐτοῦ θεότητος· ἐκ τοῦ φανεροῦ δὲ, καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ταπεινὰ περὶ ἑαυτοῦ φθέγγεται, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀκροατῶν. Ἐγίνωσκε γὰρ, ὅτι τὰ ἔργα τοῦτον φανερώσουσιν, ἃ οὐ δεὶς ἄλλος ἐποίησεν. 'Αλαζονικὸν γὰρ, τὸ περὶ ἑαυτοῦ τινα μεγάλα λέγειν, καὶ ὑποπτον. η 'Αλλ' ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανελθόντες, θεατ σώμεθα, πῶς οὐ καταλύει τὸν νόμον, ἀλλὰ μᾶλλον ἀναπληροί, ὡς ἐλλιπῶς ἔχοντα. Φησί γάρ, ὅτι Ελέχθη παρὰ τοῦ νομοθέτου πρὸς τοὺς ἀρχαίους Εβραίους, ὅτι οὐ φονεύσεις ὁμόφυλον, ὦ ἄνθρωπε· ὃς δ᾿ ἂν φονεύσῃ, ὑπεύθυνος ἔσται τῇ κατακρίσει, εἰς τὸ δοῦναι δίκην ἀξίαν τοῦ φόνου· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι πᾶς ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ μάτην, ἀκαίρως (ταῦτα γὰρ δηλοῖ τὸ εἰκῆς, ἔνοχος ἔσται τῇ κατακρίσει. Προσθεὶς δὲ τὸ εἰκῇ, οὐκ ἀνεῖλε παντάπασι τὴν ὀργὴν, ἀλλὰ μόνην τὴν ἄκαιρον ἐξέβαλεν. Η γὰρ εὔκαιρος, ὠφέλιμος. Εστι δὲ εὐκαιρος ὀργὴ ἡ γινομένη κατὰ τῶν πολιτευομένων εναντίως τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, ὅταν μὴ πρὸς ἐκδίκησιν ἡμετέραν, ἀλλὰ πρὸς ὠφέλειαν τῶν κακῶς βιούντων ἐξ ἀγάπη; καὶ φιλαδελφίας ὀργιζώμεθα, μετὰ τῆς προσηκούσης ευσχημοσύνης. Οργίζεσθε γάρ, φησί, καὶ μὴ ἁμαρ τάνετε, τουτέστι, Μὴ ἐν τῷ ὀργίζεσθαι πταίετε, κακώς χρώμενοι τῇ ὀργῇ. Αδελφοὺς δὲ ἡμᾶς ἀλλή λων ἐκάλεσεν, ὡς τὸν αὐτὸν ἔχοντας Θεὸν, καὶ τὸν αὐτὸν προπάτορα, καὶ τὴν αὐτὴν φύσιν, καὶ τὴν αὐτὴν πίστιν, καὶ τὰς αὐτὰς ἐντολὰς καὶ τὰς αὐτὰς ἐπαγγελίας τῶν ἐπάθλων Είδες τί προσέταξε. Του φόνου τὴν ρίζαν εξέκοψεν. Ο γὰρ μὴ οὕτως ὀργιζόμενος, οὐχ ἥξει ποτὲ πρὸς φόνον, ὥσπερ οὐδ᾽ ὁ βίζαν ἐκκόπτων, βάσει κλάδων φυναί ποτε. manifeste non dixit se Deum esse? Quia ex hoc turbandi erant auditores. Si enim discipuli ipsum cognoscentes, et ab eo quotidie edocti, videntes quoque mirabilia operantem, ac rebus ineffabilibus communicantes, tanta etiam ab eo accepta virtute, ut et mortuos suscitarent, nequaquam tamen priusquam Spiritus sanctus adveniret, omnis ferre poterant: quomodo populus insipiens, tanteque expers virtutis, poterat non turbari, aut non putare ipsum magis esse Deo contrarium, ejusque honorem sibi impudenter vindicare? Ideo sapienter ac dispensatorio modo, quandoque Deo proprias et admirabiles actiones operatur, bisque relinquit ut se Deum esse prælicent: quandoque vero doctrinæ suæ verba admiscet, quæ suam indicent divinitatem. Manifeste autem et ut plurimuni humilia de seipso loquitur,, propter auditorum imbecillitatem; sciebat enim quod postmodum sua ipsum manifestarent opera, qualia nullus alius focerat. Arrogantis enim est, nec suspicione caret. magna quædam de seipso dicere. Sed ad propositum redeuntes, videamus quomodo legem non solvat, sed compleat potius tanquam imperfectam. Ait enim: Dictum est a legislatore veteribus Hebræis: Non occides, o homo, alterum tui generis. Quicunque autem occiderit, obnoxius erit condemnationi, ut pœnam cædi convenientem luat. Ego autem dico vobis, quod omnis qui irascitur fratri suo incassum, nec congruo tempore (hæc enim indicat dictio εἰκῆ, quam nos temere vertimus) obnoxius erit condemnationi. Addens autem temere, non omnimodam abstulit iram, sed intempestivam tantum abjecit: quæ enim opportuna est, utilis est. Dicitur autem ira opportuna quæ sumitur adversus eos qui contra Dei præcepta vivunt quando non ad vindicandum nos, sed ad utilitatem eorum qui male vivunt, ex dilectione et amore fraterno irascimur, cum congrua honestate. Irascimini enim, inquit, et nolite peccare hoc est, Ne in irascendo errelis, ira male utentes. Nos quoque fratres inter nos invicem vocavit, utpote eumdem habentes Deum, eumdemque primum parentem, eamdem naturam, et eandémi fidem, eadem præcepta, et eadem promissa præmiorum. Vide autem quid addiderit. Radicem sane cædis incidit: qui enim ita non irascitur, nunquam ad cædem perveniet: sicut neque is qui radicem amputat, ramum unquam germinare sinet, ' Psal. iv, 15. Varia lectiones et notæ. Referuntur hæc ad Matth. x, 8, ubi nonnulli legant νεκροὺς ἐγείρετε. Sed ista lectio invecta est 2 Chrysostomo, vel ante eum ab Origene. σαφῶς. Β. αὐτόν malim, uti Henlenius videtur legisse. ἐπὶ δὲ τό. Α. μή, omittit C. άθλων. Β. Hasque relinquit. Hisque relinquit, hisque concedit et permittit.

CAP. V. ὅτι θεός ἐστι; Διότι θορυβεῖν ἔμελλε τοὺς ἀκροπ- & nia tale quippiam loqui tcnlasscl? Cur autcm τάς. Εἰ γὰρ οἱ μαθηταί, συνόντες αὐτῷ, καὶ καθεκάστην διδασκόμενοι, καὶ θαυματουργοῦντα βλέποντες, καὶ τῶν ἀποβλήτων κοινωνοῦντες, καὶ δύναμιν παρ' αὐτοῦ τοσαύτην λαβόντες, ὡς καὶ νεκρούς ἀνιστῶν, οὐκ ἐδύναντο πάντα βαστάζειν πρὸ τῆς ἐπιδημίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος· πῶς δῆμος ἀσύνε τῆς, καὶ τοσαύτης ἀρετῆς ἀπολιμπανόμενος, ἔμελλε μὴ ταραχθῆναι, καὶ μὴ μάλιστα νομίσαι τοῦτον ἀντίθεον, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ τιμὴν ἀναισχύντως σφετεριζόμενον; Διὰ τοῦτο σοφῶς τε καὶ οἶκονομικῶς, ποτὲ μὲν, θεοπρεπεῖς ἐργαζόμενος παρα δοξοποιίας, ταύτας ἀφίησι κηρύττειν, ὅτι θεός ἐστι· ποτὲ δὲ, παρακιρνᾷ καὶ ῥήματα τοῖς λόγοις, ἐμφαντικὰ τῆς αὐτοῦ θεότητος· ἐκ τοῦ φανεροῦ δὲ, καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ταπεινὰ περὶ ἑαυτοῦ φθέγγεται, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀκροατῶν. Ἐγίνωσκε γὰρ, ὅτι τὰ ἔργα τοῦτον φανερώσουσιν, ἃ οὐ δεὶς ἄλλος ἐποίησεν. 'Αλαζονικὸν γὰρ, τὸ περὶ ἑαυτοῦ τινα μεγάλα λέγειν, καὶ ὑποπτον. η 'Αλλ' ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανελθόντες, θεατ σώμεθα, πῶς οὐ καταλύει τὸν νόμον, ἀλλὰ μᾶλλον ἀναπληροί, ὡς ἐλλιπῶς ἔχοντα. Φησί γάρ, ὅτι Ελέχθη παρὰ τοῦ νομοθέτου πρὸς τοὺς ἀρχαίους Εβραίους, ὅτι οὐ φονεύσεις ὁμόφυλον, ὦ ἄνθρωπε· ὃς δ᾿ ἂν φονεύσῃ, ὑπεύθυνος ἔσται τῇ κατακρίσει, εἰς τὸ δοῦναι δίκην ἀξίαν τοῦ φόνου· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι πᾶς ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ μάτην, ἀκαίρως (ταῦτα γὰρ δηλοῖ τὸ εἰκῆς, ἔνοχος ἔσται τῇ κατακρίσει. Προσθεὶς δὲ τὸ εἰκῇ, οὐκ ἀνεῖλε παντάπασι τὴν ὀργὴν, ἀλλὰ μόνην τὴν ἄκαιρον ἐξέβαλεν. Η γὰρ εὔκαιρος, ὠφέλιμος. Εστι δὲ εὐκαιρος ὀργὴ ἡ γινομένη κατὰ τῶν πολιτευομένων εναντίως τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, ὅταν μὴ πρὸς ἐκδίκησιν ἡμετέραν, ἀλλὰ πρὸς ὠφέλειαν τῶν κακῶς βιούντων ἐξ ἀγάπη; καὶ φιλαδελφίας ὀργιζώμεθα, μετὰ τῆς προσηκούσης ευσχημοσύνης. Οργίζεσθε γάρ, φησί, καὶ μὴ ἁμαρ τάνετε, τουτέστι, Μὴ ἐν τῷ ὀργίζεσθαι πταίετε, κακώς χρώμενοι τῇ ὀργῇ. Αδελφοὺς δὲ ἡμᾶς ἀλλή λων ἐκάλεσεν, ὡς τὸν αὐτὸν ἔχοντας Θεὸν, καὶ τὸν αὐτὸν προπάτορα, καὶ τὴν αὐτὴν φύσιν, καὶ τὴν αὐτὴν πίστιν, καὶ τὰς αὐτὰς ἐντολὰς καὶ τὰς αὐτὰς ἐπαγγελίας τῶν ἐπάθλων Είδες τί προσέταξε. Του φόνου τὴν ρίζαν εξέκοψεν. Ο γὰρ μὴ οὕτως ὀργιζόμενος, οὐχ ἥξει ποτὲ πρὸς φόνον, ὥσπερ οὐδ᾽ ὁ βίζαν ἐκκόπτων, βάσει κλάδων φυναί ποτε. manifeste non dixit se Deum esse? Quia ex hoc turbandi erant auditores. Si enim discipuli ipsum cognoscentes, et ab eo quotidie edocti, videntes quoque mirabilia operantem, ac rebus ineffabilibus communicantes, tanta etiam ab eo accepta virtute, ut et mortuos suscitarent, nequaquam tamen priusquam Spiritus sanctus adveniret, omnis ferre poterant: quomodo populus insipiens, tanteque expers virtutis, poterat non turbari, aut non putare ipsum magis esse Deo contrarium, ejusque honorem sibi impudenter vindicare? Ideo sapienter ac dispensatorio modo, quandoque Deo proprias et admirabiles actiones operatur, bisque relinquit ut se Deum esse prælicent: quandoque vero doctrinæ suæ verba admiscet, quæ suam indicent divinitatem. Manifeste autem et ut plurimuni humilia de seipso loquitur,, propter auditorum imbecillitatem; sciebat enim quod postmodum sua ipsum manifestarent opera, qualia nullus alius focerat. Arrogantis enim est, nec suspicione caret. magna quædam de seipso dicere. Sed ad propositum redeuntes, videamus quomodo legem non solvat, sed compleat potius tanquam imperfectam. Ait enim: Dictum est a legislatore veteribus Hebræis: Non occides, o homo, alterum tui generis. Quicunque autem occiderit, obnoxius erit condemnationi, ut pœnam cædi convenientem luat. Ego autem dico vobis, quod omnis qui irascitur fratri suo incassum, nec congruo tempore (hæc enim indicat dictio εἰκῆ, quam nos temere vertimus) obnoxius erit condemnationi. Addens autem temere, non omnimodam abstulit iram, sed intempestivam tantum abjecit: quæ enim opportuna est, utilis est. Dicitur autem ira opportuna quæ sumitur adversus eos qui contra Dei præcepta vivunt quando non ad vindicandum nos, sed ad utilitatem eorum qui male vivunt, ex dilectione et amore fraterno irascimur, cum congrua honestate. Irascimini enim, inquit, et nolite peccare hoc est, Ne in irascendo errelis, ira male utentes. Nos quoque fratres inter nos invicem vocavit, utpote eumdem habentes Deum, eumdemque primum parentem, eamdem naturam, et eandémi fidem, eadem præcepta, et eadem promissa præmiorum. Vide autem quid addiderit. Radicem sane cædis incidit: qui enim ita non irascitur, nunquam ad cædem perveniet: sicut neque is qui radicem amputat, ramum unquam germinare sinet, ' Psal. iv, 15. Varia lectiones et notæ. Referuntur hæc ad Matth. x, 8, ubi nonnulli legant νεκροὺς ἐγείρετε. Sed ista lectio invecta est 2 Chrysostomo, vel ante eum ab Origene. σαφῶς. Β. αὐτόν malim, uti Henlenius videtur legisse. ἐπὶ δὲ τό. Α. μή, omittit C. άθλων. Β. Hasque relinquit. Hisque relinquit, hisque concedit et permittit.

CAP. V. ὅτι θεός ἐστι; Διότι θορυβεῖν ἔμελλε τοὺς ἀκροπ- & nia tale quippiam loqui tcnlasscl? Cur autcm τάς. Εἰ γὰρ οἱ μαθηταί, συνόντες αὐτῷ, καὶ καθεκάστην διδασκόμενοι, καὶ θαυματουργοῦντα βλέποντες, καὶ τῶν ἀποβλήτων κοινωνοῦντες, καὶ δύναμιν παρ' αὐτοῦ τοσαύτην λαβόντες, ὡς καὶ νεκρούς ἀνιστῶν, οὐκ ἐδύναντο πάντα βαστάζειν πρὸ τῆς ἐπιδημίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος· πῶς δῆμος ἀσύνε τῆς, καὶ τοσαύτης ἀρετῆς ἀπολιμπανόμενος, ἔμελλε μὴ ταραχθῆναι, καὶ μὴ μάλιστα νομίσαι τοῦτον ἀντίθεον, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ τιμὴν ἀναισχύντως σφετεριζόμενον; Διὰ τοῦτο σοφῶς τε καὶ οἶκονομικῶς, ποτὲ μὲν, θεοπρεπεῖς ἐργαζόμενος παρα δοξοποιίας, ταύτας ἀφίησι κηρύττειν, ὅτι θεός ἐστι· ποτὲ δὲ, παρακιρνᾷ καὶ ῥήματα τοῖς λόγοις, ἐμφαντικὰ τῆς αὐτοῦ θεότητος· ἐκ τοῦ φανεροῦ δὲ, καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ταπεινὰ περὶ ἑαυτοῦ φθέγγεται, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀκροατῶν. Ἐγίνωσκε γὰρ, ὅτι τὰ ἔργα τοῦτον φανερώσουσιν, ἃ οὐ δεὶς ἄλλος ἐποίησεν. 'Αλαζονικὸν γὰρ, τὸ περὶ ἑαυτοῦ τινα μεγάλα λέγειν, καὶ ὑποπτον. η 'Αλλ' ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανελθόντες, θεατ σώμεθα, πῶς οὐ καταλύει τὸν νόμον, ἀλλὰ μᾶλλον ἀναπληροί, ὡς ἐλλιπῶς ἔχοντα. Φησί γάρ, ὅτι Ελέχθη παρὰ τοῦ νομοθέτου πρὸς τοὺς ἀρχαίους Εβραίους, ὅτι οὐ φονεύσεις ὁμόφυλον, ὦ ἄνθρωπε· ὃς δ᾿ ἂν φονεύσῃ, ὑπεύθυνος ἔσται τῇ κατακρίσει, εἰς τὸ δοῦναι δίκην ἀξίαν τοῦ φόνου· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι πᾶς ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ μάτην, ἀκαίρως (ταῦτα γὰρ δηλοῖ τὸ εἰκῆς, ἔνοχος ἔσται τῇ κατακρίσει. Προσθεὶς δὲ τὸ εἰκῇ, οὐκ ἀνεῖλε παντάπασι τὴν ὀργὴν, ἀλλὰ μόνην τὴν ἄκαιρον ἐξέβαλεν. Η γὰρ εὔκαιρος, ὠφέλιμος. Εστι δὲ εὐκαιρος ὀργὴ ἡ γινομένη κατὰ τῶν πολιτευομένων εναντίως τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, ὅταν μὴ πρὸς ἐκδίκησιν ἡμετέραν, ἀλλὰ πρὸς ὠφέλειαν τῶν κακῶς βιούντων ἐξ ἀγάπη; καὶ φιλαδελφίας ὀργιζώμεθα, μετὰ τῆς προσηκούσης ευσχημοσύνης. Οργίζεσθε γάρ, φησί, καὶ μὴ ἁμαρ τάνετε, τουτέστι, Μὴ ἐν τῷ ὀργίζεσθαι πταίετε, κακώς χρώμενοι τῇ ὀργῇ. Αδελφοὺς δὲ ἡμᾶς ἀλλή λων ἐκάλεσεν, ὡς τὸν αὐτὸν ἔχοντας Θεὸν, καὶ τὸν αὐτὸν προπάτορα, καὶ τὴν αὐτὴν φύσιν, καὶ τὴν αὐτὴν πίστιν, καὶ τὰς αὐτὰς ἐντολὰς καὶ τὰς αὐτὰς ἐπαγγελίας τῶν ἐπάθλων Είδες τί προσέταξε. Του φόνου τὴν ρίζαν εξέκοψεν. Ο γὰρ μὴ οὕτως ὀργιζόμενος, οὐχ ἥξει ποτὲ πρὸς φόνον, ὥσπερ οὐδ᾽ ὁ βίζαν ἐκκόπτων, βάσει κλάδων φυναί ποτε. manifeste non dixit se Deum esse? Quia ex hoc turbandi erant auditores. Si enim discipuli ipsum cognoscentes, et ab eo quotidie edocti, videntes quoque mirabilia operantem, ac rebus ineffabilibus communicantes, tanta etiam ab eo accepta virtute, ut et mortuos suscitarent, nequaquam tamen priusquam Spiritus sanctus adveniret, omnis ferre poterant: quomodo populus insipiens, tanteque expers virtutis, poterat non turbari, aut non putare ipsum magis esse Deo contrarium, ejusque honorem sibi impudenter vindicare? Ideo sapienter ac dispensatorio modo, quandoque Deo proprias et admirabiles actiones operatur, bisque relinquit ut se Deum esse prælicent: quandoque vero doctrinæ suæ verba admiscet, quæ suam indicent divinitatem. Manifeste autem et ut plurimuni humilia de seipso loquitur,, propter auditorum imbecillitatem; sciebat enim quod postmodum sua ipsum manifestarent opera, qualia nullus alius focerat. Arrogantis enim est, nec suspicione caret. magna quædam de seipso dicere. Sed ad propositum redeuntes, videamus quomodo legem non solvat, sed compleat potius tanquam imperfectam. Ait enim: Dictum est a legislatore veteribus Hebræis: Non occides, o homo, alterum tui generis. Quicunque autem occiderit, obnoxius erit condemnationi, ut pœnam cædi convenientem luat. Ego autem dico vobis, quod omnis qui irascitur fratri suo incassum, nec congruo tempore (hæc enim indicat dictio εἰκῆ, quam nos temere vertimus) obnoxius erit condemnationi. Addens autem temere, non omnimodam abstulit iram, sed intempestivam tantum abjecit: quæ enim opportuna est, utilis est. Dicitur autem ira opportuna quæ sumitur adversus eos qui contra Dei præcepta vivunt quando non ad vindicandum nos, sed ad utilitatem eorum qui male vivunt, ex dilectione et amore fraterno irascimur, cum congrua honestate. Irascimini enim, inquit, et nolite peccare hoc est, Ne in irascendo errelis, ira male utentes. Nos quoque fratres inter nos invicem vocavit, utpote eumdem habentes Deum, eumdemque primum parentem, eamdem naturam, et eandémi fidem, eadem præcepta, et eadem promissa præmiorum. Vide autem quid addiderit. Radicem sane cædis incidit: qui enim ita non irascitur, nunquam ad cædem perveniet: sicut neque is qui radicem amputat, ramum unquam germinare sinet, ' Psal. iv, 15. Varia lectiones et notæ. Referuntur hæc ad Matth. x, 8, ubi nonnulli legant νεκροὺς ἐγείρετε. Sed ista lectio invecta est 2 Chrysostomo, vel ante eum ab Origene. σαφῶς. Β. αὐτόν malim, uti Henlenius videtur legisse. ἐπὶ δὲ τό. Α. μή, omittit C. άθλων. Β. Hasque relinquit. Hisque relinquit, hisque concedit et permittit.

*Ος – συνεδρίῳ. Ανωτέρω μὲν τὸν ψιλῶς ὀργι ζόμενον κατέκρινεν· ἐνταῦθα δὲ, τὸν καὶ μέχρι λόγου προϊόντα. Τὸ ῥακὰ δὲ, Ἑβραϊκή ἐστι φωνή, δηλοῦσα τὸ, σύ. Ἐπεὶ γὰρ ὀργιζόμενός τις κατά τι μας οὐκ ἀξιοῖ καλέσαι τοῦτον ἐξ ὀνόματος, ὡς ἀνάξιον ὀνόματος· ἀντὶ ὀνόματος δὲ τὸ σὺ τίθησιν, εἰς ἔνδειγμα τῆς ὀργῆς καὶ βδελύξεως· κατέκρινε καὶ τοῦτον, ὡς τὴν κοινὴν φύσιν βδελυσσόμενον, καὶ ἔνοχον αὐτὸν τῷ συνεδρίῳ τῶν πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ κατέστησεν, εἰς τὸ παρ' αὐτῶν ἐπιτιμηθῆναι. Vers. 22. Quicunque — consilio. Superius quidem eum, qui tantum irascebatur condemnavit: hic aurem eum, qui ad verba usque procedit. Raca altem vox est flebraica, idem significans quodziu. Cum enim irascitur quispiam in alterum, ex nomine ipsum nolens appellare, quasi nomine indignani, loco nominis ponit, tu, in signum ir et abominationis. Huuc autem condemnavit, velut cominunem naturam abominantem: el seniorum populi consilio, reum ipsum constituit, ut ab cis objurgelar. Vers. 22. Quicunque ignis. Hunc magis eondemnavit, utpote auferentem a fratre mentem, qua ab irrationalibus distamus: vel potius tanquam injuriosum contra fidem. Si enim fidelis frater fatuus est, ut ille dicit, fatua est fides ejus. Hic autem primum manifestatur nomen gebennæ ignis. Hanc vero gehennam vocari dicunt quiclary, quasi semper γεννώσαν, id est, generantem ignem. Ali vero Hebraicum nomen dicunt, hujusmodi supplicium significans. Si igitur has quæ a nobis leves judicantur, injurias ita punivit, qua condemnatione digni sumus, qui graves contra fratres incessanter effundimus? Eas itaque quæ leves videntur, propter graves punivit, ut illas timendas judicantes, ducamus has formidabiliores; tum etiam qula iratos non magnæ solum injuria, sed et parva frequenter ad cædes provocant, iram ad scintillæ modum accendentes. Ὃς – πυρός. Τοῦτον μεγάλως κατέκρινεν, ὡς ἀφαιρούμενον ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ τὴν φρόνησιν, καθ' ὴν τῶν ἀλόγων διαφέρομεν, ἢ μᾶλλον, ὡς εἰς τὴν πίστιν ὑβρίζοντα. Εἰ γὰρ ὁ πιστὸς ἀδελφὸς μωρός ἐστιν, ὡς οὗτός φησι, μωρὰ καὶ ἡ πίστις αὐτοῦ. Ἐνταῦθα δὲ πρῶτον ἐξέφηνε τὸ ὄνομα τῆς γεέννης τοῦ πυρός. Γέενναν δὲ καλεῖσθαι ταύτην φασίν, οἱ μὲν, ὡς ἀεὶ γεννῶσαν τὸ πῦρ· οἱ δὲ Ἑβραϊκὸν ὄνομα τοῦτο λέγουσι, δηλοῦν τὴν τοιαύτην κόλασιν. Εἰ τοίνυν τὰς δοκούσας παρ' ἡμῖν ἐλαφρὰς ὕβρεις οὕτως ἐκόλασε, ποίας ἐσμὲν ἄξιοι καταδίκης, οι τάς βαρείας κατὰ τῶν ἀδελφῶν ἀφειδῶς ἐκχέοντες; Ἐκόλασεν οὖν τὰς δοκούσας ελαφράς, διὰ τὰς βα ρείας, ἵνα ταύτας φοβερὰς κρίνοντες, ἐκείνας φοβε ρωτέρας νομίζωμεν. "Αλλως τε καὶ, διότι τοῖς ὀργι ζομένοις οὐ μόνον αἱ μεγάλαι ὕβρεις, ἀλλὰ καὶ αἱ με ρικαὶ φόνους εξαρτύουσι πολλάκις, δίκην σπιν θῆρος ἐξάπτουσα: τὴν ὀργήν. Εάν - δωρόν σου. Πάντα, όσα τε ἀνωτέρω εἶπε, καὶ ὅσα νῦν λέγει, καὶ ὅσα μετὰ τοῦτο ἐρεῖ, ὑπὲρ ἀγάπης εἰσὶν, ἣν μάλιστα περὶ πολλοῦ τίθεται, καὶ διαφερόντως ἐπαινεῖ, ὡς ἐν πολλοῖς προβαίνοντες εὑρήσομεν. Θεὶς γὰρ ῶν, ἀγαπῶν ἡμᾶς, ἐνηνθρώ πησε, και πάντα πέπονθεν, ἵνα καὶ ἡμεῖς τὸν Θεόν τε καὶ ἑαυτοὺς ἀγαπῶμεν, καὶ διὰ τῆς ἀγάπης συνδε θῶμεν ἀλλήλοις, καὶ γενώμεθα ἂν σῶμα, κεφαλὴν ἔχοντες αὐτὸν τὸν Χριστόν. Διὸ καὶ πρῶτον τὰ νεύρα τῆς μάχης ὑποτέμνων, τα λυμαντικά τῆς ἀγάπης ἀπέλαυνε. Καὶ ἄρα φιλανθρωπία; ὑπερβολήν. Κατα φρονεῖ τῆς εἰς αὐτὸν τιμῆς, ὑπὲρ τῆς εἰς τὸν ἀδελφὸν ἀγάπης, μονονουχί λέγων· Εγκοπτέσθω ἡ ἐμὴ λατρεία, ἵνα σὺ διαλλαγῇς πρὸς τὸν ἀδελφόν σου. Καὶ γὰρ θυσία ἐστὶ καὶ ἡ πρὸς τὸν ἀδελφὸν καταλλαγή, Ο καὶ χωρὶς ταύτης οὐδὲ ἐκείνην προσδέχεται. Vers. 23. Si — V. 24. Munus tuum Omnia quæ superius dixit, et quæ nunc dicit, quæque postea dicturus est, de dilectione sunt, quam frequenter ponit, ac diversimode laudat, sicut in progressu sæpius inveniemus. Cum enim esset Deus, nostri amore homo factus est, omniaque passus, ut et nos Deum, ac nos invicem ansremus, et per dilectionem nobis mutuo colligaremur, unumque corpus ficeremur, capur babentes Christum. Ideoque pugnae nervos præcidens, quæ dilecti:nen corruipant, aufert. Considera ergo amoris erga homines ragnitudinem. Despicit honorem, qui sibi calibe tur præe amore erga fratrem, tantum non dicens: Auferatur servitus mea, ut tu fratri reconcilieris; Ham sacrificium etiam est erga fratrem reconciliatio, neque illam absque bac suscipit. Restat igitur, ut sive laudes Deo reddas, sive orationem (siquidem etiam hac sacrifcia sunt), sive aliu:t quodcunque, ne proferas illa, fratri tuo irreconciliatus, sciens quod nihil horam sit susceptu - rus, nisi prius reconcilieris. Fertur autem indißerenter sermo, et ad eum qui affectus est injuria, et ad cum qui injuriam irrogavit. Et si quidem male passus es, injuriam illi remitte, et patiens esto; quod si injuriam irrogasti, medere iujuriæ, nihilque Λοιπὸν οὖν, κἂν ὕμνον προςάγῃς Θεῷ, κἂν εὐχήν. καὶ ταῦτα γὰρ ουσία ἐστι· κἂν ὁτιοῦν ἕτερον, μὴ ἀκατάλλακτος ταῦτα προσαγάγης, εἰδὼς, ὅτι οὐδὲν προσδέξεται τούτων, εἰ μὴ πρῶτον διαλλα ᾖς. Αξιο ρίστως δὲ καὶ πρὸς τὸν ἀδικήσαντα ὁ λόγος, καὶ πρὸς τὴν κακῶς πεπονθότα. Καὶ εἰ μὲν κακῶς πέπενίας, ἄψες αὐτῷ τὴν ἀδικίαν, και συγγνωμόνησον· εἰ δὲ ἡδίκησας, θεράπευσαν τὴν ἀδικίαν, καὶ ((1) μηδὲν ἐλλείψῃς, ίσα πρὸς καταλλαγήν φέρουσιν. Variæ lectiones et notæ. μερικαί πon recte opponitur τῷ μεγάλαι. flentesias parea. Forte erro legit μικραί Negligentius hac scripta sunt, θεράπευσαν μηδὲν ἐλλείψης, στα.

*Ος – συνεδρίῳ. Ανωτέρω μὲν τὸν ψιλῶς ὀργι ζόμενον κατέκρινεν· ἐνταῦθα δὲ, τὸν καὶ μέχρι λόγου προϊόντα. Τὸ ῥακὰ δὲ, Ἑβραϊκή ἐστι φωνή, δηλοῦσα τὸ, σύ. Ἐπεὶ γὰρ ὀργιζόμενός τις κατά τι μας οὐκ ἀξιοῖ καλέσαι τοῦτον ἐξ ὀνόματος, ὡς ἀνάξιον ὀνόματος· ἀντὶ ὀνόματος δὲ τὸ σὺ τίθησιν, εἰς ἔνδειγμα τῆς ὀργῆς καὶ βδελύξεως· κατέκρινε καὶ τοῦτον, ὡς τὴν κοινὴν φύσιν βδελυσσόμενον, καὶ ἔνοχον αὐτὸν τῷ συνεδρίῳ τῶν πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ κατέστησεν, εἰς τὸ παρ' αὐτῶν ἐπιτιμηθῆναι. Vers. 22. Quicunque — consilio. Superius quidem eum, qui tantum irascebatur condemnavit: hic aurem eum, qui ad verba usque procedit. Raca altem vox est flebraica, idem significans quodziu. Cum enim irascitur quispiam in alterum, ex nomine ipsum nolens appellare, quasi nomine indignani, loco nominis ponit, tu, in signum ir et abominationis. Huuc autem condemnavit, velut cominunem naturam abominantem: el seniorum populi consilio, reum ipsum constituit, ut ab cis objurgelar. Vers. 22. Quicunque ignis. Hunc magis eondemnavit, utpote auferentem a fratre mentem, qua ab irrationalibus distamus: vel potius tanquam injuriosum contra fidem. Si enim fidelis frater fatuus est, ut ille dicit, fatua est fides ejus. Hic autem primum manifestatur nomen gebennæ ignis. Hanc vero gehennam vocari dicunt quiclary, quasi semper γεννώσαν, id est, generantem ignem. Ali vero Hebraicum nomen dicunt, hujusmodi supplicium significans. Si igitur has quæ a nobis leves judicantur, injurias ita punivit, qua condemnatione digni sumus, qui graves contra fratres incessanter effundimus? Eas itaque quæ leves videntur, propter graves punivit, ut illas timendas judicantes, ducamus has formidabiliores; tum etiam qula iratos non magnæ solum injuria, sed et parva frequenter ad cædes provocant, iram ad scintillæ modum accendentes. Ὃς – πυρός. Τοῦτον μεγάλως κατέκρινεν, ὡς ἀφαιρούμενον ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ τὴν φρόνησιν, καθ' ὴν τῶν ἀλόγων διαφέρομεν, ἢ μᾶλλον, ὡς εἰς τὴν πίστιν ὑβρίζοντα. Εἰ γὰρ ὁ πιστὸς ἀδελφὸς μωρός ἐστιν, ὡς οὗτός φησι, μωρὰ καὶ ἡ πίστις αὐτοῦ. Ἐνταῦθα δὲ πρῶτον ἐξέφηνε τὸ ὄνομα τῆς γεέννης τοῦ πυρός. Γέενναν δὲ καλεῖσθαι ταύτην φασίν, οἱ μὲν, ὡς ἀεὶ γεννῶσαν τὸ πῦρ· οἱ δὲ Ἑβραϊκὸν ὄνομα τοῦτο λέγουσι, δηλοῦν τὴν τοιαύτην κόλασιν. Εἰ τοίνυν τὰς δοκούσας παρ' ἡμῖν ἐλαφρὰς ὕβρεις οὕτως ἐκόλασε, ποίας ἐσμὲν ἄξιοι καταδίκης, οι τάς βαρείας κατὰ τῶν ἀδελφῶν ἀφειδῶς ἐκχέοντες; Ἐκόλασεν οὖν τὰς δοκούσας ελαφράς, διὰ τὰς βα ρείας, ἵνα ταύτας φοβερὰς κρίνοντες, ἐκείνας φοβε ρωτέρας νομίζωμεν. "Αλλως τε καὶ, διότι τοῖς ὀργι ζομένοις οὐ μόνον αἱ μεγάλαι ὕβρεις, ἀλλὰ καὶ αἱ με ρικαὶ φόνους εξαρτύουσι πολλάκις, δίκην σπιν θῆρος ἐξάπτουσα: τὴν ὀργήν. Εάν - δωρόν σου. Πάντα, όσα τε ἀνωτέρω εἶπε, καὶ ὅσα νῦν λέγει, καὶ ὅσα μετὰ τοῦτο ἐρεῖ, ὑπὲρ ἀγάπης εἰσὶν, ἣν μάλιστα περὶ πολλοῦ τίθεται, καὶ διαφερόντως ἐπαινεῖ, ὡς ἐν πολλοῖς προβαίνοντες εὑρήσομεν. Θεὶς γὰρ ῶν, ἀγαπῶν ἡμᾶς, ἐνηνθρώ πησε, και πάντα πέπονθεν, ἵνα καὶ ἡμεῖς τὸν Θεόν τε καὶ ἑαυτοὺς ἀγαπῶμεν, καὶ διὰ τῆς ἀγάπης συνδε θῶμεν ἀλλήλοις, καὶ γενώμεθα ἂν σῶμα, κεφαλὴν ἔχοντες αὐτὸν τὸν Χριστόν. Διὸ καὶ πρῶτον τὰ νεύρα τῆς μάχης ὑποτέμνων, τα λυμαντικά τῆς ἀγάπης ἀπέλαυνε. Καὶ ἄρα φιλανθρωπία; ὑπερβολήν. Κατα φρονεῖ τῆς εἰς αὐτὸν τιμῆς, ὑπὲρ τῆς εἰς τὸν ἀδελφὸν ἀγάπης, μονονουχί λέγων· Εγκοπτέσθω ἡ ἐμὴ λατρεία, ἵνα σὺ διαλλαγῇς πρὸς τὸν ἀδελφόν σου. Καὶ γὰρ θυσία ἐστὶ καὶ ἡ πρὸς τὸν ἀδελφὸν καταλλαγή, Ο καὶ χωρὶς ταύτης οὐδὲ ἐκείνην προσδέχεται. Vers. 23. Si — V. 24. Munus tuum Omnia quæ superius dixit, et quæ nunc dicit, quæque postea dicturus est, de dilectione sunt, quam frequenter ponit, ac diversimode laudat, sicut in progressu sæpius inveniemus. Cum enim esset Deus, nostri amore homo factus est, omniaque passus, ut et nos Deum, ac nos invicem ansremus, et per dilectionem nobis mutuo colligaremur, unumque corpus ficeremur, capur babentes Christum. Ideoque pugnae nervos præcidens, quæ dilecti:nen corruipant, aufert. Considera ergo amoris erga homines ragnitudinem. Despicit honorem, qui sibi calibe tur præe amore erga fratrem, tantum non dicens: Auferatur servitus mea, ut tu fratri reconcilieris; Ham sacrificium etiam est erga fratrem reconciliatio, neque illam absque bac suscipit. Restat igitur, ut sive laudes Deo reddas, sive orationem (siquidem etiam hac sacrifcia sunt), sive aliu:t quodcunque, ne proferas illa, fratri tuo irreconciliatus, sciens quod nihil horam sit susceptu - rus, nisi prius reconcilieris. Fertur autem indißerenter sermo, et ad eum qui affectus est injuria, et ad cum qui injuriam irrogavit. Et si quidem male passus es, injuriam illi remitte, et patiens esto; quod si injuriam irrogasti, medere iujuriæ, nihilque Λοιπὸν οὖν, κἂν ὕμνον προςάγῃς Θεῷ, κἂν εὐχήν. καὶ ταῦτα γὰρ ουσία ἐστι· κἂν ὁτιοῦν ἕτερον, μὴ ἀκατάλλακτος ταῦτα προσαγάγης, εἰδὼς, ὅτι οὐδὲν προσδέξεται τούτων, εἰ μὴ πρῶτον διαλλα ᾖς. Αξιο ρίστως δὲ καὶ πρὸς τὸν ἀδικήσαντα ὁ λόγος, καὶ πρὸς τὴν κακῶς πεπονθότα. Καὶ εἰ μὲν κακῶς πέπενίας, ἄψες αὐτῷ τὴν ἀδικίαν, και συγγνωμόνησον· εἰ δὲ ἡδίκησας, θεράπευσαν τὴν ἀδικίαν, καὶ ((1) μηδὲν ἐλλείψῃς, ίσα πρὸς καταλλαγήν φέρουσιν. Variæ lectiones et notæ. μερικαί πon recte opponitur τῷ μεγάλαι. flentesias parea. Forte erro legit μικραί Negligentius hac scripta sunt, θεράπευσαν μηδὲν ἐλλείψης, στα.

*Ος – συνεδρίῳ. Ανωτέρω μὲν τὸν ψιλῶς ὀργι ζόμενον κατέκρινεν· ἐνταῦθα δὲ, τὸν καὶ μέχρι λόγου προϊόντα. Τὸ ῥακὰ δὲ, Ἑβραϊκή ἐστι φωνή, δηλοῦσα τὸ, σύ. Ἐπεὶ γὰρ ὀργιζόμενός τις κατά τι μας οὐκ ἀξιοῖ καλέσαι τοῦτον ἐξ ὀνόματος, ὡς ἀνάξιον ὀνόματος· ἀντὶ ὀνόματος δὲ τὸ σὺ τίθησιν, εἰς ἔνδειγμα τῆς ὀργῆς καὶ βδελύξεως· κατέκρινε καὶ τοῦτον, ὡς τὴν κοινὴν φύσιν βδελυσσόμενον, καὶ ἔνοχον αὐτὸν τῷ συνεδρίῳ τῶν πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ κατέστησεν, εἰς τὸ παρ' αὐτῶν ἐπιτιμηθῆναι. Vers. 22. Quicunque — consilio. Superius quidem eum, qui tantum irascebatur condemnavit: hic aurem eum, qui ad verba usque procedit. Raca altem vox est flebraica, idem significans quodziu. Cum enim irascitur quispiam in alterum, ex nomine ipsum nolens appellare, quasi nomine indignani, loco nominis ponit, tu, in signum ir et abominationis. Huuc autem condemnavit, velut cominunem naturam abominantem: el seniorum populi consilio, reum ipsum constituit, ut ab cis objurgelar. Vers. 22. Quicunque ignis. Hunc magis eondemnavit, utpote auferentem a fratre mentem, qua ab irrationalibus distamus: vel potius tanquam injuriosum contra fidem. Si enim fidelis frater fatuus est, ut ille dicit, fatua est fides ejus. Hic autem primum manifestatur nomen gebennæ ignis. Hanc vero gehennam vocari dicunt quiclary, quasi semper γεννώσαν, id est, generantem ignem. Ali vero Hebraicum nomen dicunt, hujusmodi supplicium significans. Si igitur has quæ a nobis leves judicantur, injurias ita punivit, qua condemnatione digni sumus, qui graves contra fratres incessanter effundimus? Eas itaque quæ leves videntur, propter graves punivit, ut illas timendas judicantes, ducamus has formidabiliores; tum etiam qula iratos non magnæ solum injuria, sed et parva frequenter ad cædes provocant, iram ad scintillæ modum accendentes. Ὃς – πυρός. Τοῦτον μεγάλως κατέκρινεν, ὡς ἀφαιρούμενον ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ τὴν φρόνησιν, καθ' ὴν τῶν ἀλόγων διαφέρομεν, ἢ μᾶλλον, ὡς εἰς τὴν πίστιν ὑβρίζοντα. Εἰ γὰρ ὁ πιστὸς ἀδελφὸς μωρός ἐστιν, ὡς οὗτός φησι, μωρὰ καὶ ἡ πίστις αὐτοῦ. Ἐνταῦθα δὲ πρῶτον ἐξέφηνε τὸ ὄνομα τῆς γεέννης τοῦ πυρός. Γέενναν δὲ καλεῖσθαι ταύτην φασίν, οἱ μὲν, ὡς ἀεὶ γεννῶσαν τὸ πῦρ· οἱ δὲ Ἑβραϊκὸν ὄνομα τοῦτο λέγουσι, δηλοῦν τὴν τοιαύτην κόλασιν. Εἰ τοίνυν τὰς δοκούσας παρ' ἡμῖν ἐλαφρὰς ὕβρεις οὕτως ἐκόλασε, ποίας ἐσμὲν ἄξιοι καταδίκης, οι τάς βαρείας κατὰ τῶν ἀδελφῶν ἀφειδῶς ἐκχέοντες; Ἐκόλασεν οὖν τὰς δοκούσας ελαφράς, διὰ τὰς βα ρείας, ἵνα ταύτας φοβερὰς κρίνοντες, ἐκείνας φοβε ρωτέρας νομίζωμεν. "Αλλως τε καὶ, διότι τοῖς ὀργι ζομένοις οὐ μόνον αἱ μεγάλαι ὕβρεις, ἀλλὰ καὶ αἱ με ρικαὶ φόνους εξαρτύουσι πολλάκις, δίκην σπιν θῆρος ἐξάπτουσα: τὴν ὀργήν. Εάν - δωρόν σου. Πάντα, όσα τε ἀνωτέρω εἶπε, καὶ ὅσα νῦν λέγει, καὶ ὅσα μετὰ τοῦτο ἐρεῖ, ὑπὲρ ἀγάπης εἰσὶν, ἣν μάλιστα περὶ πολλοῦ τίθεται, καὶ διαφερόντως ἐπαινεῖ, ὡς ἐν πολλοῖς προβαίνοντες εὑρήσομεν. Θεὶς γὰρ ῶν, ἀγαπῶν ἡμᾶς, ἐνηνθρώ πησε, και πάντα πέπονθεν, ἵνα καὶ ἡμεῖς τὸν Θεόν τε καὶ ἑαυτοὺς ἀγαπῶμεν, καὶ διὰ τῆς ἀγάπης συνδε θῶμεν ἀλλήλοις, καὶ γενώμεθα ἂν σῶμα, κεφαλὴν ἔχοντες αὐτὸν τὸν Χριστόν. Διὸ καὶ πρῶτον τὰ νεύρα τῆς μάχης ὑποτέμνων, τα λυμαντικά τῆς ἀγάπης ἀπέλαυνε. Καὶ ἄρα φιλανθρωπία; ὑπερβολήν. Κατα φρονεῖ τῆς εἰς αὐτὸν τιμῆς, ὑπὲρ τῆς εἰς τὸν ἀδελφὸν ἀγάπης, μονονουχί λέγων· Εγκοπτέσθω ἡ ἐμὴ λατρεία, ἵνα σὺ διαλλαγῇς πρὸς τὸν ἀδελφόν σου. Καὶ γὰρ θυσία ἐστὶ καὶ ἡ πρὸς τὸν ἀδελφὸν καταλλαγή, Ο καὶ χωρὶς ταύτης οὐδὲ ἐκείνην προσδέχεται. Vers. 23. Si — V. 24. Munus tuum Omnia quæ superius dixit, et quæ nunc dicit, quæque postea dicturus est, de dilectione sunt, quam frequenter ponit, ac diversimode laudat, sicut in progressu sæpius inveniemus. Cum enim esset Deus, nostri amore homo factus est, omniaque passus, ut et nos Deum, ac nos invicem ansremus, et per dilectionem nobis mutuo colligaremur, unumque corpus ficeremur, capur babentes Christum. Ideoque pugnae nervos præcidens, quæ dilecti:nen corruipant, aufert. Considera ergo amoris erga homines ragnitudinem. Despicit honorem, qui sibi calibe tur præe amore erga fratrem, tantum non dicens: Auferatur servitus mea, ut tu fratri reconcilieris; Ham sacrificium etiam est erga fratrem reconciliatio, neque illam absque bac suscipit. Restat igitur, ut sive laudes Deo reddas, sive orationem (siquidem etiam hac sacrifcia sunt), sive aliu:t quodcunque, ne proferas illa, fratri tuo irreconciliatus, sciens quod nihil horam sit susceptu - rus, nisi prius reconcilieris. Fertur autem indißerenter sermo, et ad eum qui affectus est injuria, et ad cum qui injuriam irrogavit. Et si quidem male passus es, injuriam illi remitte, et patiens esto; quod si injuriam irrogasti, medere iujuriæ, nihilque Λοιπὸν οὖν, κἂν ὕμνον προςάγῃς Θεῷ, κἂν εὐχήν. καὶ ταῦτα γὰρ ουσία ἐστι· κἂν ὁτιοῦν ἕτερον, μὴ ἀκατάλλακτος ταῦτα προσαγάγης, εἰδὼς, ὅτι οὐδὲν προσδέξεται τούτων, εἰ μὴ πρῶτον διαλλα ᾖς. Αξιο ρίστως δὲ καὶ πρὸς τὸν ἀδικήσαντα ὁ λόγος, καὶ πρὸς τὴν κακῶς πεπονθότα. Καὶ εἰ μὲν κακῶς πέπενίας, ἄψες αὐτῷ τὴν ἀδικίαν, και συγγνωμόνησον· εἰ δὲ ἡδίκησας, θεράπευσαν τὴν ἀδικίαν, καὶ ((1) μηδὲν ἐλλείψῃς, ίσα πρὸς καταλλαγήν φέρουσιν. Variæ lectiones et notæ. μερικαί πon recte opponitur τῷ μεγάλαι. flentesias parea. Forte erro legit μικραί Negligentius hac scripta sunt, θεράπευσαν μηδὲν ἐλλείψης, στα.

*Ος – συνεδρίῳ. Ανωτέρω μὲν τὸν ψιλῶς ὀργι ζόμενον κατέκρινεν· ἐνταῦθα δὲ, τὸν καὶ μέχρι λόγου προϊόντα. Τὸ ῥακὰ δὲ, Ἑβραϊκή ἐστι φωνή, δηλοῦσα τὸ, σύ. Ἐπεὶ γὰρ ὀργιζόμενός τις κατά τι μας οὐκ ἀξιοῖ καλέσαι τοῦτον ἐξ ὀνόματος, ὡς ἀνάξιον ὀνόματος· ἀντὶ ὀνόματος δὲ τὸ σὺ τίθησιν, εἰς ἔνδειγμα τῆς ὀργῆς καὶ βδελύξεως· κατέκρινε καὶ τοῦτον, ὡς τὴν κοινὴν φύσιν βδελυσσόμενον, καὶ ἔνοχον αὐτὸν τῷ συνεδρίῳ τῶν πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ κατέστησεν, εἰς τὸ παρ' αὐτῶν ἐπιτιμηθῆναι. Vers. 22. Quicunque — consilio. Superius quidem eum, qui tantum irascebatur condemnavit: hic aurem eum, qui ad verba usque procedit. Raca altem vox est flebraica, idem significans quodziu. Cum enim irascitur quispiam in alterum, ex nomine ipsum nolens appellare, quasi nomine indignani, loco nominis ponit, tu, in signum ir et abominationis. Huuc autem condemnavit, velut cominunem naturam abominantem: el seniorum populi consilio, reum ipsum constituit, ut ab cis objurgelar. Vers. 22. Quicunque ignis. Hunc magis eondemnavit, utpote auferentem a fratre mentem, qua ab irrationalibus distamus: vel potius tanquam injuriosum contra fidem. Si enim fidelis frater fatuus est, ut ille dicit, fatua est fides ejus. Hic autem primum manifestatur nomen gebennæ ignis. Hanc vero gehennam vocari dicunt quiclary, quasi semper γεννώσαν, id est, generantem ignem. Ali vero Hebraicum nomen dicunt, hujusmodi supplicium significans. Si igitur has quæ a nobis leves judicantur, injurias ita punivit, qua condemnatione digni sumus, qui graves contra fratres incessanter effundimus? Eas itaque quæ leves videntur, propter graves punivit, ut illas timendas judicantes, ducamus has formidabiliores; tum etiam qula iratos non magnæ solum injuria, sed et parva frequenter ad cædes provocant, iram ad scintillæ modum accendentes. Ὃς – πυρός. Τοῦτον μεγάλως κατέκρινεν, ὡς ἀφαιρούμενον ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ τὴν φρόνησιν, καθ' ὴν τῶν ἀλόγων διαφέρομεν, ἢ μᾶλλον, ὡς εἰς τὴν πίστιν ὑβρίζοντα. Εἰ γὰρ ὁ πιστὸς ἀδελφὸς μωρός ἐστιν, ὡς οὗτός φησι, μωρὰ καὶ ἡ πίστις αὐτοῦ. Ἐνταῦθα δὲ πρῶτον ἐξέφηνε τὸ ὄνομα τῆς γεέννης τοῦ πυρός. Γέενναν δὲ καλεῖσθαι ταύτην φασίν, οἱ μὲν, ὡς ἀεὶ γεννῶσαν τὸ πῦρ· οἱ δὲ Ἑβραϊκὸν ὄνομα τοῦτο λέγουσι, δηλοῦν τὴν τοιαύτην κόλασιν. Εἰ τοίνυν τὰς δοκούσας παρ' ἡμῖν ἐλαφρὰς ὕβρεις οὕτως ἐκόλασε, ποίας ἐσμὲν ἄξιοι καταδίκης, οι τάς βαρείας κατὰ τῶν ἀδελφῶν ἀφειδῶς ἐκχέοντες; Ἐκόλασεν οὖν τὰς δοκούσας ελαφράς, διὰ τὰς βα ρείας, ἵνα ταύτας φοβερὰς κρίνοντες, ἐκείνας φοβε ρωτέρας νομίζωμεν. "Αλλως τε καὶ, διότι τοῖς ὀργι ζομένοις οὐ μόνον αἱ μεγάλαι ὕβρεις, ἀλλὰ καὶ αἱ με ρικαὶ φόνους εξαρτύουσι πολλάκις, δίκην σπιν θῆρος ἐξάπτουσα: τὴν ὀργήν. Εάν - δωρόν σου. Πάντα, όσα τε ἀνωτέρω εἶπε, καὶ ὅσα νῦν λέγει, καὶ ὅσα μετὰ τοῦτο ἐρεῖ, ὑπὲρ ἀγάπης εἰσὶν, ἣν μάλιστα περὶ πολλοῦ τίθεται, καὶ διαφερόντως ἐπαινεῖ, ὡς ἐν πολλοῖς προβαίνοντες εὑρήσομεν. Θεὶς γὰρ ῶν, ἀγαπῶν ἡμᾶς, ἐνηνθρώ πησε, και πάντα πέπονθεν, ἵνα καὶ ἡμεῖς τὸν Θεόν τε καὶ ἑαυτοὺς ἀγαπῶμεν, καὶ διὰ τῆς ἀγάπης συνδε θῶμεν ἀλλήλοις, καὶ γενώμεθα ἂν σῶμα, κεφαλὴν ἔχοντες αὐτὸν τὸν Χριστόν. Διὸ καὶ πρῶτον τὰ νεύρα τῆς μάχης ὑποτέμνων, τα λυμαντικά τῆς ἀγάπης ἀπέλαυνε. Καὶ ἄρα φιλανθρωπία; ὑπερβολήν. Κατα φρονεῖ τῆς εἰς αὐτὸν τιμῆς, ὑπὲρ τῆς εἰς τὸν ἀδελφὸν ἀγάπης, μονονουχί λέγων· Εγκοπτέσθω ἡ ἐμὴ λατρεία, ἵνα σὺ διαλλαγῇς πρὸς τὸν ἀδελφόν σου. Καὶ γὰρ θυσία ἐστὶ καὶ ἡ πρὸς τὸν ἀδελφὸν καταλλαγή, Ο καὶ χωρὶς ταύτης οὐδὲ ἐκείνην προσδέχεται. Vers. 23. Si — V. 24. Munus tuum Omnia quæ superius dixit, et quæ nunc dicit, quæque postea dicturus est, de dilectione sunt, quam frequenter ponit, ac diversimode laudat, sicut in progressu sæpius inveniemus. Cum enim esset Deus, nostri amore homo factus est, omniaque passus, ut et nos Deum, ac nos invicem ansremus, et per dilectionem nobis mutuo colligaremur, unumque corpus ficeremur, capur babentes Christum. Ideoque pugnae nervos præcidens, quæ dilecti:nen corruipant, aufert. Considera ergo amoris erga homines ragnitudinem. Despicit honorem, qui sibi calibe tur præe amore erga fratrem, tantum non dicens: Auferatur servitus mea, ut tu fratri reconcilieris; Ham sacrificium etiam est erga fratrem reconciliatio, neque illam absque bac suscipit. Restat igitur, ut sive laudes Deo reddas, sive orationem (siquidem etiam hac sacrifcia sunt), sive aliu:t quodcunque, ne proferas illa, fratri tuo irreconciliatus, sciens quod nihil horam sit susceptu - rus, nisi prius reconcilieris. Fertur autem indißerenter sermo, et ad eum qui affectus est injuria, et ad cum qui injuriam irrogavit. Et si quidem male passus es, injuriam illi remitte, et patiens esto; quod si injuriam irrogasti, medere iujuriæ, nihilque Λοιπὸν οὖν, κἂν ὕμνον προςάγῃς Θεῷ, κἂν εὐχήν. καὶ ταῦτα γὰρ ουσία ἐστι· κἂν ὁτιοῦν ἕτερον, μὴ ἀκατάλλακτος ταῦτα προσαγάγης, εἰδὼς, ὅτι οὐδὲν προσδέξεται τούτων, εἰ μὴ πρῶτον διαλλα ᾖς. Αξιο ρίστως δὲ καὶ πρὸς τὸν ἀδικήσαντα ὁ λόγος, καὶ πρὸς τὴν κακῶς πεπονθότα. Καὶ εἰ μὲν κακῶς πέπενίας, ἄψες αὐτῷ τὴν ἀδικίαν, και συγγνωμόνησον· εἰ δὲ ἡδίκησας, θεράπευσαν τὴν ἀδικίαν, καὶ ((1) μηδὲν ἐλλείψῃς, ίσα πρὸς καταλλαγήν φέρουσιν. Variæ lectiones et notæ. μερικαί πon recte opponitur τῷ μεγάλαι. flentesias parea. Forte erro legit μικραί Negligentius hac scripta sunt, θεράπευσαν μηδὲν ἐλλείψης, στα.

COMMENT. IN MATT/BUM. CAP. V. άλλαξε τοίνυν, ὅτι οὗ ἡ θυσία δι' ἔχθραν ἀπρέσβε- reliquas corum quae ad reconciliatiorem factant. κιος, τούτου καὶ ὁ βίος ἅπας βδελυκτός ἐστι τῷ Θεῷ. Docuit igitur, quod cujus sacrificium propter in:- micitiam non suscipitur, hujus quoque vita omnis Deo est,abominabilis. Ισθι--κοδράντην. [Αντίδικόν τινες τὸ συνειδές λέγουσι, ὡς ἀντικείμενον ἀεὶ τῷ πονηρῷ θελή - ματι. καὶ κατηγοροῦν τοῦ ποιοῦντος τὸ κακόν· ἐδὸν δὲ, τὸν παρόντα βίον, ᾧ χρὴ εὐνοεῖν (GG) ήγουν πείθεσθαι, τὰ μὲν κατὰ ἐπιτρέποντι, τῶν δὲ κακῶν ἀποτρέποντι.] Ώσπερ είωθε προτρέπειν εἰς ἀρετὴν, οὐ μόνον ἀπὸ τῶν μελλόντων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν παρόντων, καθὼς ἐν τοῖς Μακαρισμοί; εἰρήκαμεν· οὕτω πάλιν εξωθεν ἀποτρέπειν τῆς κακίας, οὐ μόνον ἀπὸ τῶν μελλόντων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν παρόντων. Αποτρέψας γὰρ τῆς ἔχθρας, διὰ τῆς μελλούσης γεέννης, νῦν αποτρέπει ταύτης καὶ φοβεῖ, καὶ διὰ τοῦ παρόντος κριτοῦ, καὶ τῶν καθεκάστην γινομένων. Φησὶν οὖν, ὅτι καὶ ἐὰν εἰς δικαστήριον έλκυσθῇς, ἴσθι εὐνοῶν τῷ ἐκτιδίκ; σου, τουτέστι, γένου εἶνους αὐτῷ καὶ φίλος, ἐν ὅσῳ τυγχάνεις ἐν τῇ ὁδῷ μετ' αὐτοῦ, τῇ πρὸς τὸν δικαστήν φερούσῃ, ὅ ἐστι, πρὸ τοῦ ἐλθεῖν εἰς τὴν δικαστήν. Εξεστι γάρ σοι τηνικαῦτα καταλο λαγήναι, χρήματα καταβαλλομένῳ, ἅπερ ὁ Λουκάς εργασίαν ἐκάλεσεν, ὡς ἐργαζόμενα, ο βουλόμεθα, καὶ ἀνύοντα τὸ σπουδαζόμενον. Κρείσσον γὰρ ζημιωθῆναι, ἢ δικασθῆναι. Ζημιωθεὶς μὲν γὰρ διά την ἀγάπην, τρία κερανείς κάλλιστα, τὸ μὴ ἐκβληθῆναι τῇ φυλακῇ τὸ μὴ ζημιωθῆναι τὰ ἔσχατα, καὶ ε) καταλλαγῆναι τῷ ἐχθρῷ δικασθεὶς δὲ, τρία του ναντίον υποστήσῃ τὰ κάκιστα τὸ ἐμβληθῆναι τῇ φυλακῇ, τὸ ἀποδοῦναι τὸν ἔσχατον κοδράντην ὅντινα ἔσχατον λεπτὸν εἶπεν ὁ Λουκᾶς, τουτέστι καὶ τὸ λεπτότατον εἶδος, ὧν δοῦναι κατεδικάσθης· καὶ τρίτον, τὸ μηδὲ οὕτω καταλλαγήναι. Εἰκὸς γὰρ τὸν ἀντίδικον ὁπωσδήποτε περιγενέσθαι σου. Εἰσὶ δέ τι νες αναγωγικῶς ἑρμηνεύοντες τὰ ῥηθέντα, ὅπερ ὁ Χρυσόστομος ἐπὶ τοῦ παρόντος οὐκ ἀπεδέξατο. quantumcunque te vicerit (a). Sunt autem quidam, quod Chrysostomus ad præsens non recipit. Ηκούσατε ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ νόμῳ μετὰ τὸ, Οὐ φονεύσεις, τὸ Οὐ μοιχεύσεις κεῖται. Λοιπὸν οὖν ἀπαρτίσας τὴν προτέραν ἐντολὴν, καὶ ἐπὶ τὴν μετ' ἐκείνην πρόεισι, καὶ τὸν θυμὸν ρυθμίσας, παιδαγωγεῖ καὶ τὴν ἐπιθυμίαν. Ωσπερ δὲ ἐπὶ τῆς προτέρας ἐντολῆς, προσθεὶς τὸ εἰκῇ, διέστειλε » Luc. xii, 58. or ibid. 50 Vers. 25. Esto - V. 26. quadrantem. † Adversarium quidam conscientiam dicunt, quasi male voluntati semper oppositam et accusantem eun, qui male operatur; viam autem, pr.rsentem vitam, in qua benevolum esse oportet sive obedienteni, honesta concedenti, et a ma¡is deterrenti. Quemiadinodum ad virtutem exhortari solet, nou soluin per ca quæ futura sunt, sed etiam per præsentia, sicut in Beatitudinibus diximus: ita rursum a malo solet avertere, non per futura solum, sed ctiam per praesentia. Postquam enim ab odio revecavit per futuram gehennam: nunc idem dissuadet et territat per præsentem judicem, et ea quæ quotidie accidunt. Dicit ergo: Si etiam ad tribunal traDaris, esto benevolus erga adversarium tuum, c»l, flas ipsi amicus, quandocunque cum ipso fueris in vis, quæ te ducit ad judicem: priusquamn videlicet ad judicem venias, tunc enim tibi licet rcconciliari exsolvendo pécunías, quas Lucas ¿pyaøízy, id est, operaın “dixit”, quia operantur quæ volumus, ac perficiunt quod optamus. (Nam et hoc εργασία ab εργάζομαι dicitur, sicut opera ab ope rando.) Melius est enim dcbitum sive mullam exsolvere, quam judicio contendere; multatus enim tria maxima referes commoda: pola, in carcerem nan projicieris, nec ad ultimum pœnæ aut multæ ex clio a te fiet, et inimico reconciliaberis. Judicio autem contendens, tria e diverso pessima sustinebis incommoda: videlicet, in carcerem projicieris, ac novissimum perdes quadrantem, quem Lucas postremum minutum dixit ", hoc est, minutissimum genus eorum ad quæ solvenda fueris condemnatus: et tertium, quod nec ita reconciliaberis. Verisimile est enim adversarium permaucre, qui ea quæ dicta sunt, anagogice interpretantur, Vers. 27. Audistis- V. 28. in corde suo. In lege quoque postquam dictum est: Non occides, ponitur etiam Non committes adulterium. Restat igitur ut postquam prius explevit præceptum, transcat ad sequens; et postquam irain correxit, etiam concupiscentiam moderetur. Sicut autem in priori Varia lectiones et nota. Inclusa, in margine habet Codex uterque. εὐνομεῖν Β. Ita quoque Hentenius reperit. Reddidit enim concedenti. lloc ideo monui, ne quis προτρέπειν ἐπὶ τα καλά conjiceret. Επιτρέπειν alibi etiam babet, pro suadere, jubere. (α) Verisimile vicerit. Henlenius ita reddidit, ac si repererit, εἰκὸς γὰρ ἀντίδικον διαμένειν καὶ όπωςδήποτε περιγενόμενόν σου. Quod etsi mou ὅτι ἐὰν και Α. ¿ Aouxd;, omittit A. in textu βληθῆναι εἰς φυλακήν. Certe ἐμβληθῆναι legendum, ut inos. υποστήσῃ κακά Α. Tom. VII, p. 219 C. ineptum est, tamen nulla adest causa idonca cur lectio meorum codicum sollicitetur.

COMMENT. IN MATT/BUM. CAP. V. άλλαξε τοίνυν, ὅτι οὗ ἡ θυσία δι' ἔχθραν ἀπρέσβε- reliquas corum quae ad reconciliatiorem factant. κιος, τούτου καὶ ὁ βίος ἅπας βδελυκτός ἐστι τῷ Θεῷ. Docuit igitur, quod cujus sacrificium propter in:- micitiam non suscipitur, hujus quoque vita omnis Deo est,abominabilis. Ισθι--κοδράντην. [Αντίδικόν τινες τὸ συνειδές λέγουσι, ὡς ἀντικείμενον ἀεὶ τῷ πονηρῷ θελή - ματι. καὶ κατηγοροῦν τοῦ ποιοῦντος τὸ κακόν· ἐδὸν δὲ, τὸν παρόντα βίον, ᾧ χρὴ εὐνοεῖν (GG) ήγουν πείθεσθαι, τὰ μὲν κατὰ ἐπιτρέποντι, τῶν δὲ κακῶν ἀποτρέποντι.] Ώσπερ είωθε προτρέπειν εἰς ἀρετὴν, οὐ μόνον ἀπὸ τῶν μελλόντων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν παρόντων, καθὼς ἐν τοῖς Μακαρισμοί; εἰρήκαμεν· οὕτω πάλιν εξωθεν ἀποτρέπειν τῆς κακίας, οὐ μόνον ἀπὸ τῶν μελλόντων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν παρόντων. Αποτρέψας γὰρ τῆς ἔχθρας, διὰ τῆς μελλούσης γεέννης, νῦν αποτρέπει ταύτης καὶ φοβεῖ, καὶ διὰ τοῦ παρόντος κριτοῦ, καὶ τῶν καθεκάστην γινομένων. Φησὶν οὖν, ὅτι καὶ ἐὰν εἰς δικαστήριον έλκυσθῇς, ἴσθι εὐνοῶν τῷ ἐκτιδίκ; σου, τουτέστι, γένου εἶνους αὐτῷ καὶ φίλος, ἐν ὅσῳ τυγχάνεις ἐν τῇ ὁδῷ μετ' αὐτοῦ, τῇ πρὸς τὸν δικαστήν φερούσῃ, ὅ ἐστι, πρὸ τοῦ ἐλθεῖν εἰς τὴν δικαστήν. Εξεστι γάρ σοι τηνικαῦτα καταλο λαγήναι, χρήματα καταβαλλομένῳ, ἅπερ ὁ Λουκάς εργασίαν ἐκάλεσεν, ὡς ἐργαζόμενα, ο βουλόμεθα, καὶ ἀνύοντα τὸ σπουδαζόμενον. Κρείσσον γὰρ ζημιωθῆναι, ἢ δικασθῆναι. Ζημιωθεὶς μὲν γὰρ διά την ἀγάπην, τρία κερανείς κάλλιστα, τὸ μὴ ἐκβληθῆναι τῇ φυλακῇ τὸ μὴ ζημιωθῆναι τὰ ἔσχατα, καὶ ε) καταλλαγῆναι τῷ ἐχθρῷ δικασθεὶς δὲ, τρία του ναντίον υποστήσῃ τὰ κάκιστα τὸ ἐμβληθῆναι τῇ φυλακῇ, τὸ ἀποδοῦναι τὸν ἔσχατον κοδράντην ὅντινα ἔσχατον λεπτὸν εἶπεν ὁ Λουκᾶς, τουτέστι καὶ τὸ λεπτότατον εἶδος, ὧν δοῦναι κατεδικάσθης· καὶ τρίτον, τὸ μηδὲ οὕτω καταλλαγήναι. Εἰκὸς γὰρ τὸν ἀντίδικον ὁπωσδήποτε περιγενέσθαι σου. Εἰσὶ δέ τι νες αναγωγικῶς ἑρμηνεύοντες τὰ ῥηθέντα, ὅπερ ὁ Χρυσόστομος ἐπὶ τοῦ παρόντος οὐκ ἀπεδέξατο. quantumcunque te vicerit (a). Sunt autem quidam, quod Chrysostomus ad præsens non recipit. Ηκούσατε ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ νόμῳ μετὰ τὸ, Οὐ φονεύσεις, τὸ Οὐ μοιχεύσεις κεῖται. Λοιπὸν οὖν ἀπαρτίσας τὴν προτέραν ἐντολὴν, καὶ ἐπὶ τὴν μετ' ἐκείνην πρόεισι, καὶ τὸν θυμὸν ρυθμίσας, παιδαγωγεῖ καὶ τὴν ἐπιθυμίαν. Ωσπερ δὲ ἐπὶ τῆς προτέρας ἐντολῆς, προσθεὶς τὸ εἰκῇ, διέστειλε » Luc. xii, 58. or ibid. 50 Vers. 25. Esto - V. 26. quadrantem. † Adversarium quidam conscientiam dicunt, quasi male voluntati semper oppositam et accusantem eun, qui male operatur; viam autem, pr.rsentem vitam, in qua benevolum esse oportet sive obedienteni, honesta concedenti, et a ma¡is deterrenti. Quemiadinodum ad virtutem exhortari solet, nou soluin per ca quæ futura sunt, sed etiam per præsentia, sicut in Beatitudinibus diximus: ita rursum a malo solet avertere, non per futura solum, sed ctiam per praesentia. Postquam enim ab odio revecavit per futuram gehennam: nunc idem dissuadet et territat per præsentem judicem, et ea quæ quotidie accidunt. Dicit ergo: Si etiam ad tribunal traDaris, esto benevolus erga adversarium tuum, c»l, flas ipsi amicus, quandocunque cum ipso fueris in vis, quæ te ducit ad judicem: priusquamn videlicet ad judicem venias, tunc enim tibi licet rcconciliari exsolvendo pécunías, quas Lucas ¿pyaøízy, id est, operaın “dixit”, quia operantur quæ volumus, ac perficiunt quod optamus. (Nam et hoc εργασία ab εργάζομαι dicitur, sicut opera ab ope rando.) Melius est enim dcbitum sive mullam exsolvere, quam judicio contendere; multatus enim tria maxima referes commoda: pola, in carcerem nan projicieris, nec ad ultimum pœnæ aut multæ ex clio a te fiet, et inimico reconciliaberis. Judicio autem contendens, tria e diverso pessima sustinebis incommoda: videlicet, in carcerem projicieris, ac novissimum perdes quadrantem, quem Lucas postremum minutum dixit ", hoc est, minutissimum genus eorum ad quæ solvenda fueris condemnatus: et tertium, quod nec ita reconciliaberis. Verisimile est enim adversarium permaucre, qui ea quæ dicta sunt, anagogice interpretantur, Vers. 27. Audistis- V. 28. in corde suo. In lege quoque postquam dictum est: Non occides, ponitur etiam Non committes adulterium. Restat igitur ut postquam prius explevit præceptum, transcat ad sequens; et postquam irain correxit, etiam concupiscentiam moderetur. Sicut autem in priori Varia lectiones et nota. Inclusa, in margine habet Codex uterque. εὐνομεῖν Β. Ita quoque Hentenius reperit. Reddidit enim concedenti. lloc ideo monui, ne quis προτρέπειν ἐπὶ τα καλά conjiceret. Επιτρέπειν alibi etiam babet, pro suadere, jubere. (α) Verisimile vicerit. Henlenius ita reddidit, ac si repererit, εἰκὸς γὰρ ἀντίδικον διαμένειν καὶ όπωςδήποτε περιγενόμενόν σου. Quod etsi mou ὅτι ἐὰν και Α. ¿ Aouxd;, omittit A. in textu βληθῆναι εἰς φυλακήν. Certe ἐμβληθῆναι legendum, ut inos. υποστήσῃ κακά Α. Tom. VII, p. 219 C. ineptum est, tamen nulla adest causa idonca cur lectio meorum codicum sollicitetur.

COMMENT. IN MATT/BUM. CAP. V. άλλαξε τοίνυν, ὅτι οὗ ἡ θυσία δι' ἔχθραν ἀπρέσβε- reliquas corum quae ad reconciliatiorem factant. κιος, τούτου καὶ ὁ βίος ἅπας βδελυκτός ἐστι τῷ Θεῷ. Docuit igitur, quod cujus sacrificium propter in:- micitiam non suscipitur, hujus quoque vita omnis Deo est,abominabilis. Ισθι--κοδράντην. [Αντίδικόν τινες τὸ συνειδές λέγουσι, ὡς ἀντικείμενον ἀεὶ τῷ πονηρῷ θελή - ματι. καὶ κατηγοροῦν τοῦ ποιοῦντος τὸ κακόν· ἐδὸν δὲ, τὸν παρόντα βίον, ᾧ χρὴ εὐνοεῖν (GG) ήγουν πείθεσθαι, τὰ μὲν κατὰ ἐπιτρέποντι, τῶν δὲ κακῶν ἀποτρέποντι.] Ώσπερ είωθε προτρέπειν εἰς ἀρετὴν, οὐ μόνον ἀπὸ τῶν μελλόντων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν παρόντων, καθὼς ἐν τοῖς Μακαρισμοί; εἰρήκαμεν· οὕτω πάλιν εξωθεν ἀποτρέπειν τῆς κακίας, οὐ μόνον ἀπὸ τῶν μελλόντων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν παρόντων. Αποτρέψας γὰρ τῆς ἔχθρας, διὰ τῆς μελλούσης γεέννης, νῦν αποτρέπει ταύτης καὶ φοβεῖ, καὶ διὰ τοῦ παρόντος κριτοῦ, καὶ τῶν καθεκάστην γινομένων. Φησὶν οὖν, ὅτι καὶ ἐὰν εἰς δικαστήριον έλκυσθῇς, ἴσθι εὐνοῶν τῷ ἐκτιδίκ; σου, τουτέστι, γένου εἶνους αὐτῷ καὶ φίλος, ἐν ὅσῳ τυγχάνεις ἐν τῇ ὁδῷ μετ' αὐτοῦ, τῇ πρὸς τὸν δικαστήν φερούσῃ, ὅ ἐστι, πρὸ τοῦ ἐλθεῖν εἰς τὴν δικαστήν. Εξεστι γάρ σοι τηνικαῦτα καταλο λαγήναι, χρήματα καταβαλλομένῳ, ἅπερ ὁ Λουκάς εργασίαν ἐκάλεσεν, ὡς ἐργαζόμενα, ο βουλόμεθα, καὶ ἀνύοντα τὸ σπουδαζόμενον. Κρείσσον γὰρ ζημιωθῆναι, ἢ δικασθῆναι. Ζημιωθεὶς μὲν γὰρ διά την ἀγάπην, τρία κερανείς κάλλιστα, τὸ μὴ ἐκβληθῆναι τῇ φυλακῇ τὸ μὴ ζημιωθῆναι τὰ ἔσχατα, καὶ ε) καταλλαγῆναι τῷ ἐχθρῷ δικασθεὶς δὲ, τρία του ναντίον υποστήσῃ τὰ κάκιστα τὸ ἐμβληθῆναι τῇ φυλακῇ, τὸ ἀποδοῦναι τὸν ἔσχατον κοδράντην ὅντινα ἔσχατον λεπτὸν εἶπεν ὁ Λουκᾶς, τουτέστι καὶ τὸ λεπτότατον εἶδος, ὧν δοῦναι κατεδικάσθης· καὶ τρίτον, τὸ μηδὲ οὕτω καταλλαγήναι. Εἰκὸς γὰρ τὸν ἀντίδικον ὁπωσδήποτε περιγενέσθαι σου. Εἰσὶ δέ τι νες αναγωγικῶς ἑρμηνεύοντες τὰ ῥηθέντα, ὅπερ ὁ Χρυσόστομος ἐπὶ τοῦ παρόντος οὐκ ἀπεδέξατο. quantumcunque te vicerit (a). Sunt autem quidam, quod Chrysostomus ad præsens non recipit. Ηκούσατε ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ νόμῳ μετὰ τὸ, Οὐ φονεύσεις, τὸ Οὐ μοιχεύσεις κεῖται. Λοιπὸν οὖν ἀπαρτίσας τὴν προτέραν ἐντολὴν, καὶ ἐπὶ τὴν μετ' ἐκείνην πρόεισι, καὶ τὸν θυμὸν ρυθμίσας, παιδαγωγεῖ καὶ τὴν ἐπιθυμίαν. Ωσπερ δὲ ἐπὶ τῆς προτέρας ἐντολῆς, προσθεὶς τὸ εἰκῇ, διέστειλε » Luc. xii, 58. or ibid. 50 Vers. 25. Esto - V. 26. quadrantem. † Adversarium quidam conscientiam dicunt, quasi male voluntati semper oppositam et accusantem eun, qui male operatur; viam autem, pr.rsentem vitam, in qua benevolum esse oportet sive obedienteni, honesta concedenti, et a ma¡is deterrenti. Quemiadinodum ad virtutem exhortari solet, nou soluin per ca quæ futura sunt, sed etiam per præsentia, sicut in Beatitudinibus diximus: ita rursum a malo solet avertere, non per futura solum, sed ctiam per praesentia. Postquam enim ab odio revecavit per futuram gehennam: nunc idem dissuadet et territat per præsentem judicem, et ea quæ quotidie accidunt. Dicit ergo: Si etiam ad tribunal traDaris, esto benevolus erga adversarium tuum, c»l, flas ipsi amicus, quandocunque cum ipso fueris in vis, quæ te ducit ad judicem: priusquamn videlicet ad judicem venias, tunc enim tibi licet rcconciliari exsolvendo pécunías, quas Lucas ¿pyaøízy, id est, operaın “dixit”, quia operantur quæ volumus, ac perficiunt quod optamus. (Nam et hoc εργασία ab εργάζομαι dicitur, sicut opera ab ope rando.) Melius est enim dcbitum sive mullam exsolvere, quam judicio contendere; multatus enim tria maxima referes commoda: pola, in carcerem nan projicieris, nec ad ultimum pœnæ aut multæ ex clio a te fiet, et inimico reconciliaberis. Judicio autem contendens, tria e diverso pessima sustinebis incommoda: videlicet, in carcerem projicieris, ac novissimum perdes quadrantem, quem Lucas postremum minutum dixit ", hoc est, minutissimum genus eorum ad quæ solvenda fueris condemnatus: et tertium, quod nec ita reconciliaberis. Verisimile est enim adversarium permaucre, qui ea quæ dicta sunt, anagogice interpretantur, Vers. 27. Audistis- V. 28. in corde suo. In lege quoque postquam dictum est: Non occides, ponitur etiam Non committes adulterium. Restat igitur ut postquam prius explevit præceptum, transcat ad sequens; et postquam irain correxit, etiam concupiscentiam moderetur. Sicut autem in priori Varia lectiones et nota. Inclusa, in margine habet Codex uterque. εὐνομεῖν Β. Ita quoque Hentenius reperit. Reddidit enim concedenti. lloc ideo monui, ne quis προτρέπειν ἐπὶ τα καλά conjiceret. Επιτρέπειν alibi etiam babet, pro suadere, jubere. (α) Verisimile vicerit. Henlenius ita reddidit, ac si repererit, εἰκὸς γὰρ ἀντίδικον διαμένειν καὶ όπωςδήποτε περιγενόμενόν σου. Quod etsi mou ὅτι ἐὰν και Α. ¿ Aouxd;, omittit A. in textu βληθῆναι εἰς φυλακήν. Certe ἐμβληθῆναι legendum, ut inos. υποστήσῃ κακά Α. Tom. VII, p. 219 C. ineptum est, tamen nulla adest causa idonca cur lectio meorum codicum sollicitetur.

COMMENT. IN MATT/BUM. CAP. V. άλλαξε τοίνυν, ὅτι οὗ ἡ θυσία δι' ἔχθραν ἀπρέσβε- reliquas corum quae ad reconciliatiorem factant. κιος, τούτου καὶ ὁ βίος ἅπας βδελυκτός ἐστι τῷ Θεῷ. Docuit igitur, quod cujus sacrificium propter in:- micitiam non suscipitur, hujus quoque vita omnis Deo est,abominabilis. Ισθι--κοδράντην. [Αντίδικόν τινες τὸ συνειδές λέγουσι, ὡς ἀντικείμενον ἀεὶ τῷ πονηρῷ θελή - ματι. καὶ κατηγοροῦν τοῦ ποιοῦντος τὸ κακόν· ἐδὸν δὲ, τὸν παρόντα βίον, ᾧ χρὴ εὐνοεῖν (GG) ήγουν πείθεσθαι, τὰ μὲν κατὰ ἐπιτρέποντι, τῶν δὲ κακῶν ἀποτρέποντι.] Ώσπερ είωθε προτρέπειν εἰς ἀρετὴν, οὐ μόνον ἀπὸ τῶν μελλόντων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν παρόντων, καθὼς ἐν τοῖς Μακαρισμοί; εἰρήκαμεν· οὕτω πάλιν εξωθεν ἀποτρέπειν τῆς κακίας, οὐ μόνον ἀπὸ τῶν μελλόντων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν παρόντων. Αποτρέψας γὰρ τῆς ἔχθρας, διὰ τῆς μελλούσης γεέννης, νῦν αποτρέπει ταύτης καὶ φοβεῖ, καὶ διὰ τοῦ παρόντος κριτοῦ, καὶ τῶν καθεκάστην γινομένων. Φησὶν οὖν, ὅτι καὶ ἐὰν εἰς δικαστήριον έλκυσθῇς, ἴσθι εὐνοῶν τῷ ἐκτιδίκ; σου, τουτέστι, γένου εἶνους αὐτῷ καὶ φίλος, ἐν ὅσῳ τυγχάνεις ἐν τῇ ὁδῷ μετ' αὐτοῦ, τῇ πρὸς τὸν δικαστήν φερούσῃ, ὅ ἐστι, πρὸ τοῦ ἐλθεῖν εἰς τὴν δικαστήν. Εξεστι γάρ σοι τηνικαῦτα καταλο λαγήναι, χρήματα καταβαλλομένῳ, ἅπερ ὁ Λουκάς εργασίαν ἐκάλεσεν, ὡς ἐργαζόμενα, ο βουλόμεθα, καὶ ἀνύοντα τὸ σπουδαζόμενον. Κρείσσον γὰρ ζημιωθῆναι, ἢ δικασθῆναι. Ζημιωθεὶς μὲν γὰρ διά την ἀγάπην, τρία κερανείς κάλλιστα, τὸ μὴ ἐκβληθῆναι τῇ φυλακῇ τὸ μὴ ζημιωθῆναι τὰ ἔσχατα, καὶ ε) καταλλαγῆναι τῷ ἐχθρῷ δικασθεὶς δὲ, τρία του ναντίον υποστήσῃ τὰ κάκιστα τὸ ἐμβληθῆναι τῇ φυλακῇ, τὸ ἀποδοῦναι τὸν ἔσχατον κοδράντην ὅντινα ἔσχατον λεπτὸν εἶπεν ὁ Λουκᾶς, τουτέστι καὶ τὸ λεπτότατον εἶδος, ὧν δοῦναι κατεδικάσθης· καὶ τρίτον, τὸ μηδὲ οὕτω καταλλαγήναι. Εἰκὸς γὰρ τὸν ἀντίδικον ὁπωσδήποτε περιγενέσθαι σου. Εἰσὶ δέ τι νες αναγωγικῶς ἑρμηνεύοντες τὰ ῥηθέντα, ὅπερ ὁ Χρυσόστομος ἐπὶ τοῦ παρόντος οὐκ ἀπεδέξατο. quantumcunque te vicerit (a). Sunt autem quidam, quod Chrysostomus ad præsens non recipit. Ηκούσατε ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ νόμῳ μετὰ τὸ, Οὐ φονεύσεις, τὸ Οὐ μοιχεύσεις κεῖται. Λοιπὸν οὖν ἀπαρτίσας τὴν προτέραν ἐντολὴν, καὶ ἐπὶ τὴν μετ' ἐκείνην πρόεισι, καὶ τὸν θυμὸν ρυθμίσας, παιδαγωγεῖ καὶ τὴν ἐπιθυμίαν. Ωσπερ δὲ ἐπὶ τῆς προτέρας ἐντολῆς, προσθεὶς τὸ εἰκῇ, διέστειλε » Luc. xii, 58. or ibid. 50 Vers. 25. Esto - V. 26. quadrantem. † Adversarium quidam conscientiam dicunt, quasi male voluntati semper oppositam et accusantem eun, qui male operatur; viam autem, pr.rsentem vitam, in qua benevolum esse oportet sive obedienteni, honesta concedenti, et a ma¡is deterrenti. Quemiadinodum ad virtutem exhortari solet, nou soluin per ca quæ futura sunt, sed etiam per præsentia, sicut in Beatitudinibus diximus: ita rursum a malo solet avertere, non per futura solum, sed ctiam per praesentia. Postquam enim ab odio revecavit per futuram gehennam: nunc idem dissuadet et territat per præsentem judicem, et ea quæ quotidie accidunt. Dicit ergo: Si etiam ad tribunal traDaris, esto benevolus erga adversarium tuum, c»l, flas ipsi amicus, quandocunque cum ipso fueris in vis, quæ te ducit ad judicem: priusquamn videlicet ad judicem venias, tunc enim tibi licet rcconciliari exsolvendo pécunías, quas Lucas ¿pyaøízy, id est, operaın “dixit”, quia operantur quæ volumus, ac perficiunt quod optamus. (Nam et hoc εργασία ab εργάζομαι dicitur, sicut opera ab ope rando.) Melius est enim dcbitum sive mullam exsolvere, quam judicio contendere; multatus enim tria maxima referes commoda: pola, in carcerem nan projicieris, nec ad ultimum pœnæ aut multæ ex clio a te fiet, et inimico reconciliaberis. Judicio autem contendens, tria e diverso pessima sustinebis incommoda: videlicet, in carcerem projicieris, ac novissimum perdes quadrantem, quem Lucas postremum minutum dixit ", hoc est, minutissimum genus eorum ad quæ solvenda fueris condemnatus: et tertium, quod nec ita reconciliaberis. Verisimile est enim adversarium permaucre, qui ea quæ dicta sunt, anagogice interpretantur, Vers. 27. Audistis- V. 28. in corde suo. In lege quoque postquam dictum est: Non occides, ponitur etiam Non committes adulterium. Restat igitur ut postquam prius explevit præceptum, transcat ad sequens; et postquam irain correxit, etiam concupiscentiam moderetur. Sicut autem in priori Varia lectiones et nota. Inclusa, in margine habet Codex uterque. εὐνομεῖν Β. Ita quoque Hentenius reperit. Reddidit enim concedenti. lloc ideo monui, ne quis προτρέπειν ἐπὶ τα καλά conjiceret. Επιτρέπειν alibi etiam babet, pro suadere, jubere. (α) Verisimile vicerit. Henlenius ita reddidit, ac si repererit, εἰκὸς γὰρ ἀντίδικον διαμένειν καὶ όπωςδήποτε περιγενόμενόν σου. Quod etsi mou ὅτι ἐὰν και Α. ¿ Aouxd;, omittit A. in textu βληθῆναι εἰς φυλακήν. Certe ἐμβληθῆναι legendum, ut inos. υποστήσῃ κακά Α. Tom. VII, p. 219 C. ineptum est, tamen nulla adest causa idonca cur lectio meorum codicum sollicitetur.

praecepto addens, temere, distinxit iraia oppor- τὴν εὔκαιρον ὀργὴν ἀπὸ τῆς ἀκαίρου· οὕτω δὴ καὶ tunam ab intempestiva; ita et in præsenti addens, nd concupiscendum, distinxit aspectum sine affectu, ab eo qui vitio afficitur. Neque enim simpliciter dixit, qui videt: sed, qui videt ad concupiscendum, hoc est, qui curiose videt, et cum animi agritudine, quasi coitum concupiscendo: talis enim jam cor suum animi affectione implevit, ideoque voluntste adulterium conimisit. Vel, qui ad hoc videt ut concupiscat. iste nempe adfecufonum perturbationem quaesivit, et ad concupiscentiam transfugit, ac seipsum animi perturbationi tradidit. Quodsi corpore alterius uxorem non tetigit, at saltem voluntate. Qui autem in transitu videt, aut alia quapiam necessitate, crimine vacut. Mulierem vero dixit, sive viro conjunctam, sive ab eo solutam, sive virginem. Scire autem oportet hujusmodi præcepta, etsi ad viros dirigi videntur, mulieres quoque respicere. Siquidem vir caput est mulieris", caput autem et membra unita sunt. Prohibuit ergo aspectum curiosum; a tali enim affectio ad cor defluit quod ubi ægrotat, incendit et corpus ad coitum. Itaque radicem abscidit, ne producto ramo fructum quoque proferat. Vers. 49. Si Vers. 50. gehennam. Non de corporis membris loquitur; illa enim culpa vacant. Nam corporis membra ab anima ducuntur, et quocunque illa jusserit moventur. Sed dextrum quidem oculum vocat idoneum amicum, qui instar oculi amatur: manum autem dextram, ministrum commodum, qui in modum manus utilis est, sive viri sint, sive mulieres. Dicit igitur: Si bi tibi fucrint offendiculo, aliquam afferentes mentis porturbationem, nec eis pareas, sed amputa ipsos omni quæ adversus te est affectione, et projice abs te. Neque dixit, Percule, sed Amputa, manifestans omnimodam separationem. Dicens quoque: Amputa, non ibi permansit; sed ulterius sermonem extendit, ad dens: Ει projice abs te, ne in proximo remaneus, fial rursus familiaris. Quia autem rem duram præceperat, lucrum in posterum demonstravit ab eo quod utile est. e ἐπὶ τῆς παρούσης, τὸ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι προσθεὶς. διέστειλε τὴν ἀπαθὴ ὄψιν ἀπὸ τῆς ἐμπαθούς. Ούκ εἶπε γὰρ, ὅτι ὁ βλέπων ἁπλῶς, ἀλλ' ὁ βλέπων πρὸς τὸ ἐπιθυμήσαι, τουτέστιν, ὁ βλέπων περιέρ γως, ὁ βλέπων ἐμπαθῶς, ὥστε ἐπιθυμήσει συνουσίας. Ο τοιοῦτος γὰρ ἤδη τοῦ πάθους ἐνέπλησε τὴν καρ δίαν ἑαυτοῦ, καὶ λοιπὸν τῇ προαιρέσει ἐμοίχευσεν. Η, ὁ διὰ τοῦτο βλέπων, ἵνα ἐπιθυμήσῃ. Ὁ τοιοῦτος γὰρ ἐζήτησε τὸ πάθος, καὶ αὐτομόλησε πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ προδέδωκεν ἑαυτὸν τῷ πάθει, καὶ εἰ καὶ μὴ τῷ σώματι ήψατο τῆς γυναικός, αλλά γε τῇ προαιρέσει. Ο δὲ κατὰ πάροδον βλέπων, ἢ κατά τινα χρείαν ἄλλην, ἀνέγκλητος. Γυναῖκα δὲ νῦν λέγει, καὶ τὴν ἐζευγμένην ἀνδρὶ, καὶ τὴν ἀπολελυμένην, καὶ τὴν παρθένον. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι τὰ τοιαῦτα παραγγέλματα, εἰ καὶ πρὸς ἄνδρας ἀποτείνεσθαι δοκοῦσιν, ἀλλά γε καὶ πρὸς γυναῖκας ὁρῶσιν. Ο γὰρ ἀνὴρ κεφαλὴ τῆς γυναικός ἐστι· τῇ δὲ κεφαλῇ καὶ τὰ μέλη ἤνωνται. Ἐκόλασε τοίνυν τὴν περίεργον θέαν, διότι ἐκ ταύτης καταῤῥεῖ πάθος ἐπὶ τὴν καρδίαν· αὕτη δὲ παθούσα, παροξύνει τὸ σῶμα προς συνουσίαν. Προανείλεν οὖν τὴν ρίζαν, ἵνα μὴ κλάδος φυεὶς ἐνέγκῃ καρπόν. Εἰ δὲ — γέενναν. Οὐ περὶ μελῶν σώματός φησιν· ἀνέγκλητα γὰρ τὰ μέλη τοῦ σώματος· ὑπὸ γὰρ τῆς ψυχῆς ἄγονται, καὶ πρὸς ὁ ἂν αὕτη κελεύσῃ κι νοῦνται· ἀλλ᾽ ὀφθαλμὸν μὲν δεξιὸν καλεῖ τὸν δίκην ὀφθαλμοῦ στεργόμενον δεξιόν φίλον· χεῖρα δὲ δεξιάν, τὸν δίκην χειρὸς χρησιμεύοντα δεξιὸν ὑπηρέτην, καὶ εἴτε ἄνδρες είεν, είτε γυναίκες. Λέγει τοίνυν, ὅτι Ἐὰν οἱ τοιοῦτοι σκανδαλίζωσί σε πρὸς ἐμπάθειαν, μηδὲ τούτων φείσῃ· ἀλλ' ἔκκοψον αὐτοὺς τῆς πρὸς σὲ σχέσεως, καὶ ῥίψον πόρρω σου. Καὶ οὐκ εἶπε, Κόψον, ἀλλ', Εκκοψον, την παντελή διάζευξιν έμφήνας. Καὶ εἰπὼν, ᾿Εκκοψον, οὐκ ἔστη μέχρι τούτου, ἀλλ' επέτεινε τὸν λόγον, προσθεὶς τὸ, Καὶ βάλε ἀπὸ σου, ἵνα μὴ πλησίον τυγχάνων αὖθις οἰκειωθῇ. Ἐπεὶ δὲ ἀποτόμως ἐκέλευσεν, έδειξε λοιπὸν τὸ ἐντεῦθεν κέρδος, ἀπὸ τοῦ συμφέροντος. Vers. 31. Dictum est autem. V. 32. adulterium Εῤῥέθη δε - μοιχάται. Ἰδοὺ καὶ ἕτερον εἶδος committit. Ecce et aliud adulterii genus demonstrat. Ο μοιχείας δείκνυσι. Νόμος γὰρ ἦν παλαιὸς κελεύων Jubebat enim lex vetus, ut quomodocunque odisset quispiam uxorem propriam, ne eam retineret, sed dato ipsi libello repudii, dimitteret. Jubebat antem abjicere sive repudiare, ne occiderent eam; ægre enim reconciliabantur Judæi, non modo erga uxores, sed etiam erga filios. Unde et Christus quadragesimo capite dixit ad eos: Moyses propter duritiam cordis vestri permisit vobis repudiare uxores vestras ". Jussit autem dare libellum repudii, ne postea alteri jam nuptam viro, posset * Ephes. v, 23.» Matth. xix, 8. τὸν ὁπωσδήποτε μισοῦντα τὴν ἰδίαν γυναῖκα, μὴ κατέχειν, ἀλλ' ἐκβάλλειν αὐτὴν, δόντα αὐτῇ ἀποστά σιον, δ ἐστιν ἔγγραφον ἀπολύσεως, καὶ ἐκβάλλειν μὲν αὐτὴν, ἵνα μὴ φόνος γένηται. Δυσκατάλλακτος γὰρ ἦσαν Ἰουδαῖοι, οὐ πρὸς τὰς γαμετάς μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ τέκνα. Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς εἴρηκε πρὸς αὐτοὺς ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ κεφαλαίῳ, ὅτι Μωϋσῆς πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἐπέτρε ψεν ὑμῖν ἀπολύσαι τὰς γυναῖκας ὑμῶν· διδόναι δὲ ἀποστάσιον, ἵνα μετὰ τοῦτο, γαμηθείσης Varia lectiones et notæ. μή addit, et mox, post ἀνδρὶ, omittit Δ.

praecepto addens, temere, distinxit iraia oppor- τὴν εὔκαιρον ὀργὴν ἀπὸ τῆς ἀκαίρου· οὕτω δὴ καὶ tunam ab intempestiva; ita et in præsenti addens, nd concupiscendum, distinxit aspectum sine affectu, ab eo qui vitio afficitur. Neque enim simpliciter dixit, qui videt: sed, qui videt ad concupiscendum, hoc est, qui curiose videt, et cum animi agritudine, quasi coitum concupiscendo: talis enim jam cor suum animi affectione implevit, ideoque voluntste adulterium conimisit. Vel, qui ad hoc videt ut concupiscat. iste nempe adfecufonum perturbationem quaesivit, et ad concupiscentiam transfugit, ac seipsum animi perturbationi tradidit. Quodsi corpore alterius uxorem non tetigit, at saltem voluntate. Qui autem in transitu videt, aut alia quapiam necessitate, crimine vacut. Mulierem vero dixit, sive viro conjunctam, sive ab eo solutam, sive virginem. Scire autem oportet hujusmodi præcepta, etsi ad viros dirigi videntur, mulieres quoque respicere. Siquidem vir caput est mulieris", caput autem et membra unita sunt. Prohibuit ergo aspectum curiosum; a tali enim affectio ad cor defluit quod ubi ægrotat, incendit et corpus ad coitum. Itaque radicem abscidit, ne producto ramo fructum quoque proferat. Vers. 49. Si Vers. 50. gehennam. Non de corporis membris loquitur; illa enim culpa vacant. Nam corporis membra ab anima ducuntur, et quocunque illa jusserit moventur. Sed dextrum quidem oculum vocat idoneum amicum, qui instar oculi amatur: manum autem dextram, ministrum commodum, qui in modum manus utilis est, sive viri sint, sive mulieres. Dicit igitur: Si bi tibi fucrint offendiculo, aliquam afferentes mentis porturbationem, nec eis pareas, sed amputa ipsos omni quæ adversus te est affectione, et projice abs te. Neque dixit, Percule, sed Amputa, manifestans omnimodam separationem. Dicens quoque: Amputa, non ibi permansit; sed ulterius sermonem extendit, ad dens: Ει projice abs te, ne in proximo remaneus, fial rursus familiaris. Quia autem rem duram præceperat, lucrum in posterum demonstravit ab eo quod utile est. e ἐπὶ τῆς παρούσης, τὸ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι προσθεὶς. διέστειλε τὴν ἀπαθὴ ὄψιν ἀπὸ τῆς ἐμπαθούς. Ούκ εἶπε γὰρ, ὅτι ὁ βλέπων ἁπλῶς, ἀλλ' ὁ βλέπων πρὸς τὸ ἐπιθυμήσαι, τουτέστιν, ὁ βλέπων περιέρ γως, ὁ βλέπων ἐμπαθῶς, ὥστε ἐπιθυμήσει συνουσίας. Ο τοιοῦτος γὰρ ἤδη τοῦ πάθους ἐνέπλησε τὴν καρ δίαν ἑαυτοῦ, καὶ λοιπὸν τῇ προαιρέσει ἐμοίχευσεν. Η, ὁ διὰ τοῦτο βλέπων, ἵνα ἐπιθυμήσῃ. Ὁ τοιοῦτος γὰρ ἐζήτησε τὸ πάθος, καὶ αὐτομόλησε πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ προδέδωκεν ἑαυτὸν τῷ πάθει, καὶ εἰ καὶ μὴ τῷ σώματι ήψατο τῆς γυναικός, αλλά γε τῇ προαιρέσει. Ο δὲ κατὰ πάροδον βλέπων, ἢ κατά τινα χρείαν ἄλλην, ἀνέγκλητος. Γυναῖκα δὲ νῦν λέγει, καὶ τὴν ἐζευγμένην ἀνδρὶ, καὶ τὴν ἀπολελυμένην, καὶ τὴν παρθένον. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι τὰ τοιαῦτα παραγγέλματα, εἰ καὶ πρὸς ἄνδρας ἀποτείνεσθαι δοκοῦσιν, ἀλλά γε καὶ πρὸς γυναῖκας ὁρῶσιν. Ο γὰρ ἀνὴρ κεφαλὴ τῆς γυναικός ἐστι· τῇ δὲ κεφαλῇ καὶ τὰ μέλη ἤνωνται. Ἐκόλασε τοίνυν τὴν περίεργον θέαν, διότι ἐκ ταύτης καταῤῥεῖ πάθος ἐπὶ τὴν καρδίαν· αὕτη δὲ παθούσα, παροξύνει τὸ σῶμα προς συνουσίαν. Προανείλεν οὖν τὴν ρίζαν, ἵνα μὴ κλάδος φυεὶς ἐνέγκῃ καρπόν. Εἰ δὲ — γέενναν. Οὐ περὶ μελῶν σώματός φησιν· ἀνέγκλητα γὰρ τὰ μέλη τοῦ σώματος· ὑπὸ γὰρ τῆς ψυχῆς ἄγονται, καὶ πρὸς ὁ ἂν αὕτη κελεύσῃ κι νοῦνται· ἀλλ᾽ ὀφθαλμὸν μὲν δεξιὸν καλεῖ τὸν δίκην ὀφθαλμοῦ στεργόμενον δεξιόν φίλον· χεῖρα δὲ δεξιάν, τὸν δίκην χειρὸς χρησιμεύοντα δεξιὸν ὑπηρέτην, καὶ εἴτε ἄνδρες είεν, είτε γυναίκες. Λέγει τοίνυν, ὅτι Ἐὰν οἱ τοιοῦτοι σκανδαλίζωσί σε πρὸς ἐμπάθειαν, μηδὲ τούτων φείσῃ· ἀλλ' ἔκκοψον αὐτοὺς τῆς πρὸς σὲ σχέσεως, καὶ ῥίψον πόρρω σου. Καὶ οὐκ εἶπε, Κόψον, ἀλλ', Εκκοψον, την παντελή διάζευξιν έμφήνας. Καὶ εἰπὼν, ᾿Εκκοψον, οὐκ ἔστη μέχρι τούτου, ἀλλ' επέτεινε τὸν λόγον, προσθεὶς τὸ, Καὶ βάλε ἀπὸ σου, ἵνα μὴ πλησίον τυγχάνων αὖθις οἰκειωθῇ. Ἐπεὶ δὲ ἀποτόμως ἐκέλευσεν, έδειξε λοιπὸν τὸ ἐντεῦθεν κέρδος, ἀπὸ τοῦ συμφέροντος. Vers. 31. Dictum est autem. V. 32. adulterium Εῤῥέθη δε - μοιχάται. Ἰδοὺ καὶ ἕτερον εἶδος committit. Ecce et aliud adulterii genus demonstrat. Ο μοιχείας δείκνυσι. Νόμος γὰρ ἦν παλαιὸς κελεύων Jubebat enim lex vetus, ut quomodocunque odisset quispiam uxorem propriam, ne eam retineret, sed dato ipsi libello repudii, dimitteret. Jubebat antem abjicere sive repudiare, ne occiderent eam; ægre enim reconciliabantur Judæi, non modo erga uxores, sed etiam erga filios. Unde et Christus quadragesimo capite dixit ad eos: Moyses propter duritiam cordis vestri permisit vobis repudiare uxores vestras ". Jussit autem dare libellum repudii, ne postea alteri jam nuptam viro, posset * Ephes. v, 23.» Matth. xix, 8. τὸν ὁπωσδήποτε μισοῦντα τὴν ἰδίαν γυναῖκα, μὴ κατέχειν, ἀλλ' ἐκβάλλειν αὐτὴν, δόντα αὐτῇ ἀποστά σιον, δ ἐστιν ἔγγραφον ἀπολύσεως, καὶ ἐκβάλλειν μὲν αὐτὴν, ἵνα μὴ φόνος γένηται. Δυσκατάλλακτος γὰρ ἦσαν Ἰουδαῖοι, οὐ πρὸς τὰς γαμετάς μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ τέκνα. Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς εἴρηκε πρὸς αὐτοὺς ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ κεφαλαίῳ, ὅτι Μωϋσῆς πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἐπέτρε ψεν ὑμῖν ἀπολύσαι τὰς γυναῖκας ὑμῶν· διδόναι δὲ ἀποστάσιον, ἵνα μετὰ τοῦτο, γαμηθείσης Varia lectiones et notæ. μή addit, et mox, post ἀνδρὶ, omittit Δ.

praecepto addens, temere, distinxit iraia oppor- τὴν εὔκαιρον ὀργὴν ἀπὸ τῆς ἀκαίρου· οὕτω δὴ καὶ tunam ab intempestiva; ita et in præsenti addens, nd concupiscendum, distinxit aspectum sine affectu, ab eo qui vitio afficitur. Neque enim simpliciter dixit, qui videt: sed, qui videt ad concupiscendum, hoc est, qui curiose videt, et cum animi agritudine, quasi coitum concupiscendo: talis enim jam cor suum animi affectione implevit, ideoque voluntste adulterium conimisit. Vel, qui ad hoc videt ut concupiscat. iste nempe adfecufonum perturbationem quaesivit, et ad concupiscentiam transfugit, ac seipsum animi perturbationi tradidit. Quodsi corpore alterius uxorem non tetigit, at saltem voluntate. Qui autem in transitu videt, aut alia quapiam necessitate, crimine vacut. Mulierem vero dixit, sive viro conjunctam, sive ab eo solutam, sive virginem. Scire autem oportet hujusmodi præcepta, etsi ad viros dirigi videntur, mulieres quoque respicere. Siquidem vir caput est mulieris", caput autem et membra unita sunt. Prohibuit ergo aspectum curiosum; a tali enim affectio ad cor defluit quod ubi ægrotat, incendit et corpus ad coitum. Itaque radicem abscidit, ne producto ramo fructum quoque proferat. Vers. 49. Si Vers. 50. gehennam. Non de corporis membris loquitur; illa enim culpa vacant. Nam corporis membra ab anima ducuntur, et quocunque illa jusserit moventur. Sed dextrum quidem oculum vocat idoneum amicum, qui instar oculi amatur: manum autem dextram, ministrum commodum, qui in modum manus utilis est, sive viri sint, sive mulieres. Dicit igitur: Si bi tibi fucrint offendiculo, aliquam afferentes mentis porturbationem, nec eis pareas, sed amputa ipsos omni quæ adversus te est affectione, et projice abs te. Neque dixit, Percule, sed Amputa, manifestans omnimodam separationem. Dicens quoque: Amputa, non ibi permansit; sed ulterius sermonem extendit, ad dens: Ει projice abs te, ne in proximo remaneus, fial rursus familiaris. Quia autem rem duram præceperat, lucrum in posterum demonstravit ab eo quod utile est. e ἐπὶ τῆς παρούσης, τὸ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι προσθεὶς. διέστειλε τὴν ἀπαθὴ ὄψιν ἀπὸ τῆς ἐμπαθούς. Ούκ εἶπε γὰρ, ὅτι ὁ βλέπων ἁπλῶς, ἀλλ' ὁ βλέπων πρὸς τὸ ἐπιθυμήσαι, τουτέστιν, ὁ βλέπων περιέρ γως, ὁ βλέπων ἐμπαθῶς, ὥστε ἐπιθυμήσει συνουσίας. Ο τοιοῦτος γὰρ ἤδη τοῦ πάθους ἐνέπλησε τὴν καρ δίαν ἑαυτοῦ, καὶ λοιπὸν τῇ προαιρέσει ἐμοίχευσεν. Η, ὁ διὰ τοῦτο βλέπων, ἵνα ἐπιθυμήσῃ. Ὁ τοιοῦτος γὰρ ἐζήτησε τὸ πάθος, καὶ αὐτομόλησε πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ προδέδωκεν ἑαυτὸν τῷ πάθει, καὶ εἰ καὶ μὴ τῷ σώματι ήψατο τῆς γυναικός, αλλά γε τῇ προαιρέσει. Ο δὲ κατὰ πάροδον βλέπων, ἢ κατά τινα χρείαν ἄλλην, ἀνέγκλητος. Γυναῖκα δὲ νῦν λέγει, καὶ τὴν ἐζευγμένην ἀνδρὶ, καὶ τὴν ἀπολελυμένην, καὶ τὴν παρθένον. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι τὰ τοιαῦτα παραγγέλματα, εἰ καὶ πρὸς ἄνδρας ἀποτείνεσθαι δοκοῦσιν, ἀλλά γε καὶ πρὸς γυναῖκας ὁρῶσιν. Ο γὰρ ἀνὴρ κεφαλὴ τῆς γυναικός ἐστι· τῇ δὲ κεφαλῇ καὶ τὰ μέλη ἤνωνται. Ἐκόλασε τοίνυν τὴν περίεργον θέαν, διότι ἐκ ταύτης καταῤῥεῖ πάθος ἐπὶ τὴν καρδίαν· αὕτη δὲ παθούσα, παροξύνει τὸ σῶμα προς συνουσίαν. Προανείλεν οὖν τὴν ρίζαν, ἵνα μὴ κλάδος φυεὶς ἐνέγκῃ καρπόν. Εἰ δὲ — γέενναν. Οὐ περὶ μελῶν σώματός φησιν· ἀνέγκλητα γὰρ τὰ μέλη τοῦ σώματος· ὑπὸ γὰρ τῆς ψυχῆς ἄγονται, καὶ πρὸς ὁ ἂν αὕτη κελεύσῃ κι νοῦνται· ἀλλ᾽ ὀφθαλμὸν μὲν δεξιὸν καλεῖ τὸν δίκην ὀφθαλμοῦ στεργόμενον δεξιόν φίλον· χεῖρα δὲ δεξιάν, τὸν δίκην χειρὸς χρησιμεύοντα δεξιὸν ὑπηρέτην, καὶ εἴτε ἄνδρες είεν, είτε γυναίκες. Λέγει τοίνυν, ὅτι Ἐὰν οἱ τοιοῦτοι σκανδαλίζωσί σε πρὸς ἐμπάθειαν, μηδὲ τούτων φείσῃ· ἀλλ' ἔκκοψον αὐτοὺς τῆς πρὸς σὲ σχέσεως, καὶ ῥίψον πόρρω σου. Καὶ οὐκ εἶπε, Κόψον, ἀλλ', Εκκοψον, την παντελή διάζευξιν έμφήνας. Καὶ εἰπὼν, ᾿Εκκοψον, οὐκ ἔστη μέχρι τούτου, ἀλλ' επέτεινε τὸν λόγον, προσθεὶς τὸ, Καὶ βάλε ἀπὸ σου, ἵνα μὴ πλησίον τυγχάνων αὖθις οἰκειωθῇ. Ἐπεὶ δὲ ἀποτόμως ἐκέλευσεν, έδειξε λοιπὸν τὸ ἐντεῦθεν κέρδος, ἀπὸ τοῦ συμφέροντος. Vers. 31. Dictum est autem. V. 32. adulterium Εῤῥέθη δε - μοιχάται. Ἰδοὺ καὶ ἕτερον εἶδος committit. Ecce et aliud adulterii genus demonstrat. Ο μοιχείας δείκνυσι. Νόμος γὰρ ἦν παλαιὸς κελεύων Jubebat enim lex vetus, ut quomodocunque odisset quispiam uxorem propriam, ne eam retineret, sed dato ipsi libello repudii, dimitteret. Jubebat antem abjicere sive repudiare, ne occiderent eam; ægre enim reconciliabantur Judæi, non modo erga uxores, sed etiam erga filios. Unde et Christus quadragesimo capite dixit ad eos: Moyses propter duritiam cordis vestri permisit vobis repudiare uxores vestras ". Jussit autem dare libellum repudii, ne postea alteri jam nuptam viro, posset * Ephes. v, 23.» Matth. xix, 8. τὸν ὁπωσδήποτε μισοῦντα τὴν ἰδίαν γυναῖκα, μὴ κατέχειν, ἀλλ' ἐκβάλλειν αὐτὴν, δόντα αὐτῇ ἀποστά σιον, δ ἐστιν ἔγγραφον ἀπολύσεως, καὶ ἐκβάλλειν μὲν αὐτὴν, ἵνα μὴ φόνος γένηται. Δυσκατάλλακτος γὰρ ἦσαν Ἰουδαῖοι, οὐ πρὸς τὰς γαμετάς μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ τέκνα. Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς εἴρηκε πρὸς αὐτοὺς ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ κεφαλαίῳ, ὅτι Μωϋσῆς πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἐπέτρε ψεν ὑμῖν ἀπολύσαι τὰς γυναῖκας ὑμῶν· διδόναι δὲ ἀποστάσιον, ἵνα μετὰ τοῦτο, γαμηθείσης Varia lectiones et notæ. μή addit, et mox, post ἀνδρὶ, omittit Δ.

praecepto addens, temere, distinxit iraia oppor- τὴν εὔκαιρον ὀργὴν ἀπὸ τῆς ἀκαίρου· οὕτω δὴ καὶ tunam ab intempestiva; ita et in præsenti addens, nd concupiscendum, distinxit aspectum sine affectu, ab eo qui vitio afficitur. Neque enim simpliciter dixit, qui videt: sed, qui videt ad concupiscendum, hoc est, qui curiose videt, et cum animi agritudine, quasi coitum concupiscendo: talis enim jam cor suum animi affectione implevit, ideoque voluntste adulterium conimisit. Vel, qui ad hoc videt ut concupiscat. iste nempe adfecufonum perturbationem quaesivit, et ad concupiscentiam transfugit, ac seipsum animi perturbationi tradidit. Quodsi corpore alterius uxorem non tetigit, at saltem voluntate. Qui autem in transitu videt, aut alia quapiam necessitate, crimine vacut. Mulierem vero dixit, sive viro conjunctam, sive ab eo solutam, sive virginem. Scire autem oportet hujusmodi præcepta, etsi ad viros dirigi videntur, mulieres quoque respicere. Siquidem vir caput est mulieris", caput autem et membra unita sunt. Prohibuit ergo aspectum curiosum; a tali enim affectio ad cor defluit quod ubi ægrotat, incendit et corpus ad coitum. Itaque radicem abscidit, ne producto ramo fructum quoque proferat. Vers. 49. Si Vers. 50. gehennam. Non de corporis membris loquitur; illa enim culpa vacant. Nam corporis membra ab anima ducuntur, et quocunque illa jusserit moventur. Sed dextrum quidem oculum vocat idoneum amicum, qui instar oculi amatur: manum autem dextram, ministrum commodum, qui in modum manus utilis est, sive viri sint, sive mulieres. Dicit igitur: Si bi tibi fucrint offendiculo, aliquam afferentes mentis porturbationem, nec eis pareas, sed amputa ipsos omni quæ adversus te est affectione, et projice abs te. Neque dixit, Percule, sed Amputa, manifestans omnimodam separationem. Dicens quoque: Amputa, non ibi permansit; sed ulterius sermonem extendit, ad dens: Ει projice abs te, ne in proximo remaneus, fial rursus familiaris. Quia autem rem duram præceperat, lucrum in posterum demonstravit ab eo quod utile est. e ἐπὶ τῆς παρούσης, τὸ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι προσθεὶς. διέστειλε τὴν ἀπαθὴ ὄψιν ἀπὸ τῆς ἐμπαθούς. Ούκ εἶπε γὰρ, ὅτι ὁ βλέπων ἁπλῶς, ἀλλ' ὁ βλέπων πρὸς τὸ ἐπιθυμήσαι, τουτέστιν, ὁ βλέπων περιέρ γως, ὁ βλέπων ἐμπαθῶς, ὥστε ἐπιθυμήσει συνουσίας. Ο τοιοῦτος γὰρ ἤδη τοῦ πάθους ἐνέπλησε τὴν καρ δίαν ἑαυτοῦ, καὶ λοιπὸν τῇ προαιρέσει ἐμοίχευσεν. Η, ὁ διὰ τοῦτο βλέπων, ἵνα ἐπιθυμήσῃ. Ὁ τοιοῦτος γὰρ ἐζήτησε τὸ πάθος, καὶ αὐτομόλησε πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ προδέδωκεν ἑαυτὸν τῷ πάθει, καὶ εἰ καὶ μὴ τῷ σώματι ήψατο τῆς γυναικός, αλλά γε τῇ προαιρέσει. Ο δὲ κατὰ πάροδον βλέπων, ἢ κατά τινα χρείαν ἄλλην, ἀνέγκλητος. Γυναῖκα δὲ νῦν λέγει, καὶ τὴν ἐζευγμένην ἀνδρὶ, καὶ τὴν ἀπολελυμένην, καὶ τὴν παρθένον. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι τὰ τοιαῦτα παραγγέλματα, εἰ καὶ πρὸς ἄνδρας ἀποτείνεσθαι δοκοῦσιν, ἀλλά γε καὶ πρὸς γυναῖκας ὁρῶσιν. Ο γὰρ ἀνὴρ κεφαλὴ τῆς γυναικός ἐστι· τῇ δὲ κεφαλῇ καὶ τὰ μέλη ἤνωνται. Ἐκόλασε τοίνυν τὴν περίεργον θέαν, διότι ἐκ ταύτης καταῤῥεῖ πάθος ἐπὶ τὴν καρδίαν· αὕτη δὲ παθούσα, παροξύνει τὸ σῶμα προς συνουσίαν. Προανείλεν οὖν τὴν ρίζαν, ἵνα μὴ κλάδος φυεὶς ἐνέγκῃ καρπόν. Εἰ δὲ — γέενναν. Οὐ περὶ μελῶν σώματός φησιν· ἀνέγκλητα γὰρ τὰ μέλη τοῦ σώματος· ὑπὸ γὰρ τῆς ψυχῆς ἄγονται, καὶ πρὸς ὁ ἂν αὕτη κελεύσῃ κι νοῦνται· ἀλλ᾽ ὀφθαλμὸν μὲν δεξιὸν καλεῖ τὸν δίκην ὀφθαλμοῦ στεργόμενον δεξιόν φίλον· χεῖρα δὲ δεξιάν, τὸν δίκην χειρὸς χρησιμεύοντα δεξιὸν ὑπηρέτην, καὶ εἴτε ἄνδρες είεν, είτε γυναίκες. Λέγει τοίνυν, ὅτι Ἐὰν οἱ τοιοῦτοι σκανδαλίζωσί σε πρὸς ἐμπάθειαν, μηδὲ τούτων φείσῃ· ἀλλ' ἔκκοψον αὐτοὺς τῆς πρὸς σὲ σχέσεως, καὶ ῥίψον πόρρω σου. Καὶ οὐκ εἶπε, Κόψον, ἀλλ', Εκκοψον, την παντελή διάζευξιν έμφήνας. Καὶ εἰπὼν, ᾿Εκκοψον, οὐκ ἔστη μέχρι τούτου, ἀλλ' επέτεινε τὸν λόγον, προσθεὶς τὸ, Καὶ βάλε ἀπὸ σου, ἵνα μὴ πλησίον τυγχάνων αὖθις οἰκειωθῇ. Ἐπεὶ δὲ ἀποτόμως ἐκέλευσεν, έδειξε λοιπὸν τὸ ἐντεῦθεν κέρδος, ἀπὸ τοῦ συμφέροντος. Vers. 31. Dictum est autem. V. 32. adulterium Εῤῥέθη δε - μοιχάται. Ἰδοὺ καὶ ἕτερον εἶδος committit. Ecce et aliud adulterii genus demonstrat. Ο μοιχείας δείκνυσι. Νόμος γὰρ ἦν παλαιὸς κελεύων Jubebat enim lex vetus, ut quomodocunque odisset quispiam uxorem propriam, ne eam retineret, sed dato ipsi libello repudii, dimitteret. Jubebat antem abjicere sive repudiare, ne occiderent eam; ægre enim reconciliabantur Judæi, non modo erga uxores, sed etiam erga filios. Unde et Christus quadragesimo capite dixit ad eos: Moyses propter duritiam cordis vestri permisit vobis repudiare uxores vestras ". Jussit autem dare libellum repudii, ne postea alteri jam nuptam viro, posset * Ephes. v, 23.» Matth. xix, 8. τὸν ὁπωσδήποτε μισοῦντα τὴν ἰδίαν γυναῖκα, μὴ κατέχειν, ἀλλ' ἐκβάλλειν αὐτὴν, δόντα αὐτῇ ἀποστά σιον, δ ἐστιν ἔγγραφον ἀπολύσεως, καὶ ἐκβάλλειν μὲν αὐτὴν, ἵνα μὴ φόνος γένηται. Δυσκατάλλακτος γὰρ ἦσαν Ἰουδαῖοι, οὐ πρὸς τὰς γαμετάς μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ τέκνα. Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς εἴρηκε πρὸς αὐτοὺς ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ κεφαλαίῳ, ὅτι Μωϋσῆς πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἐπέτρε ψεν ὑμῖν ἀπολύσαι τὰς γυναῖκας ὑμῶν· διδόναι δὲ ἀποστάσιον, ἵνα μετὰ τοῦτο, γαμηθείσης Varia lectiones et notæ. μή addit, et mox, post ἀνδρὶ, omittit Δ.

CAP. V. αὐτῆς ἑτέρῳ ἀνδρὶ, μὴ δυνηθῇ ὡς οἰκείας γυ- rursus apprehendere, quasi propriam, et binc ori ναικός, πάλιν ἐπιλαμβάνεσθαι, καὶ γίνωνται συγχύ rentur turbationes ac seditiones. σεις καὶ στάσεις ἐντεῦθεν. Ὁ δὲ Χριστὸς νῦν, ἡμερωτέρους αὐτοὺς διὰ τῶν προλαβόντων λόγων καταστήσας, κελεύει, μὴ ἀπο λύειν τὴν γυναῖκα, παρεκτός λόγου πορνείας, τουςἐπι, δίχα αἰτίας πορνείας· πορνείαν ἐνταῦθα, τὴν μοιχείαν ὀνομάσα;· ἀλλὰ μηδ' ἀπολελυμένην ὑφ' ἑτέρου ἀνδρὸς γαμεῖν. Δίχα γὰρ λόγου πορνεία; ὁ μὲν ἀπολύσας τὴν ἑαυτοῦ, ποιεῖ αὐτὴν μοιχεύειν, συμπλεκομένην ἑτέρῳ ἀνδρὶ· ὁ δὲ γαμήσας ἀπολελυμένην ὑφ' ἑτέρου, μοιχεύει τὴν ἀλλοτρίαν. Ταῦτα δὲ νομοθετήσας,σώφρονα καὶ τὴν γυναῖκα πεποίηκεν. Ακούσασα γὰρ, ὅτι ἀπολυθεῖσαν αὐτὴν οὐδεὶς γα μήσει, στέρξει τὴν οἰκεῖον ἄνδρα, καὶ θεραπεύσει. Οὕτω μοιχείας ὑποβαλὼν ἐγκλήματι καὶ τὸν ἀλόγως ἐκβάλλοντα τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα, καὶ τὸν γαμοῦντα τὴν ἀπολελυμένην ἑτέρῳ, ἐπέσφιγξε τὴν εἰρήνην τῶν συζύγων, καὶ τὸ μὴ μοιχεύειν μᾶλλον ἐπέτει νεν. Ο γὰρ μὴ ἐκβάλλων, ἀλλὰ στέργων τὴν ἑαυτοῦ, οὐκ ἂν ἐπιθυμήσῃ τῆς ἀλλοτρίας· καὶ ὁ κωλυόμενος γαμεῖν τὴν ἀπολελυμένην ἑτέρῳ, οὐκ ἂν ἀπολύσῃ τὴν ἑαυτοῦ. Πάλιν — ὅλως. [Τὸ μὴν, Οὐκ ἐπιορκήσεις, γέγραπται ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Ἐξόδου· τὸ δὲ, Αποδώσεις τῷ Κυρίῳ τοὺς ὅρκους σου, ἐν τῇ βιβλῳ τοῦ Δευτερονομίου, πλὴν δι' ἑτέρων λέξεων· Καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ὀμῇ. Τοῦτο δὲ προσέταξεν, ἵνα μὴ κατὰ τῶν ψευδωνύμων θεῶν ὀμνύωσι. Τὸ μὴ ἐμύσαι, καὶ τὸ μὴ ἀπαιτῆσαι ὅρκον συνεισἀγει. Ο γάρ σὺ φεύγεις, πῶς ἐπάξεις τῷ ἀδελφῷ σου, είπερ φιλάδελφος εἶ, καὶ οὐ φιλοχρήματος;] Christus vero prædictis verbis magsuctius eos instituens, jubet ne uxorem repudient, nisi stupri causa. Stuprum autem vocat hic adulterium; sed neque dimissam permittit alteri viro nubere. Qui enim, extra stupri causam, suam reputial, facit eani adulteram esse, cum alteri viro commisceatur. Qui vero sic ab altero repudiatam duxerit, adulterium cum aliena committit. His autem datis præceptis, uxorem etiam cordatiorem ac modectiorem reddidit. Audito namque quod se repudiatam nullus in uxorem ducturus est, proprium amabit virum, eique inserviet: et ita criminis adulterii admonens, tam cum qui sine causa propriam repudiat uxorem, quam eum, qui ab alio repudiatam ducit, pacem conjunctorum constrinxit, magisque ne committeretur adulterium curavit. Qui enim suam non abjicit, sed aunat potius, alienam nequaquain concupiscet: siuniliter et qui ab alio repudiatam proble belur ducere, suam non facile repudiabit. Vers. 33. Rursum Vers. 34. omnino. + Illud quidem, Non pejerabis ', in libro Exodi scribitur: hoc autem, Reddes Domino juramenta tua ³, in libro Deuteronomii, sed per alia verba. Præcepit autem hoc, ne per falsi nominis deos jurarent. + Non jurare, et juramentum non petere, ad idem inducunt. Quomodo enim ad id quod tu fugis, fratrem tuum induces, si tamen fratris amator es, et non magis pecuniæ? Vetus quidem lex dicit: Non pejerabis; offeres autem Domino juramenta tua. Quod addit ut juranti timorem incuteret, ne pejeraret, sciens Deum ipsum, qui omnia novit, juramentum suscipere. Ego autem dico vobis: Ne juretis omnino. Qui enim facile jurat, aliquando fortasse pejerabit ob jurandi consuetudinem: qui autem nullo modo jurat, non pejerabit unquam. Præterea quoque jurans ita ne pejeres, cultum divinum observas; at nullo modo jurans, ipsum maxime provehis, et illud mediocris et imperfect philosophia est, hoc autem summæ ac Ο μὲν παλαιός νόμος φησιν, ὅτι οὐκ ἐπιορκήσεις, προσενέγκης δὲ τῷ Θεῷ τοὺς ὅρκους σου. Τοῦτο δὲ εἶπε, φόβον τοῦ μὴ ἐπιορκῆσαι ἐπικρεμαννύς τῷ ὀμνύοντι, γινώσκοντι, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸς δέχεται τὸν ὅρκον, ὁ πάντα γινώσκων. Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, μὴ ομόσαι όλως. Ὁ μὲν γὰρ εὐορκῶν, ἴσως ἐπιορκήσει πατὶ [τῇ συνηθείᾳ τοῦ ὀμνύειν· ὁ δὲ μηδέποτε ὀμνύων, οὐκ ἐπιορκήσει ποτέ]. "Αλλως τε δὲ, καὶ τὸ μὲν ὀμνύοντα μὴ ἐπιορκεῖν, εὐσέβειαν εἰς θεὸν ἐπαίδευε· τὸ δὲ μὴ ὀμνύειν ὅλως, ἐπιτείνει μάλιστα τὴν εὐσέβειαν. Κἀκεῖνο μὲν τῆς μέσης καὶ ἀτελοῦς ἦν φιλοσοφίας· τοῦτο δὲ τῆς ἄκρας perfecta. καὶ τελείας ἐστί. Μήτε – βασιλέως. Ινα μη νομίσωσιν, ὅτι μόνον τὸ κατὰ Θεοῦ ὀμνύειν εκώλυσε, λέγω δὴ τὸ, μὰ τὸν θεόν, προστίθησι λοιπὸν καὶ τἄλλα εἴδη τῶν όρκων, ἐν οἷς Ἰουδαῖοι τηνικαῦτα ὤμνυον. Ο γὰρ κατὰ τούτων ομνύων, ομνύει πάλιν κατὰ τοῦ Θεοῦ, τοῦ ' Exod. xx, 7. δυνηθείη Β. • Deut. xxı, 21, Inclusa in marg. habet A. Vers. 54. Neque — V. 55. regis est. Ne putarent quod adversus Deum solum jurare prohiberet, dicendo, μὲ τὸν Θεόν, id est per Deum, addit et alias juramentorum species, quibus tunc Judæi jurabant qui enim per hæc jurat, rursus per Deuin Varia lectiones et nolæ. καὶ τῷ· όμῇ omisit llentenius. Notum autem est, uaec non reperiri αυτολεξε! in V. Τ. Aoristus conjunctivi pro futuro προσοίσεις. Quae hic inclusimus, ea ex cod. A, haud dybie ob duplex ποτέ, exciderant.

CAP. V. αὐτῆς ἑτέρῳ ἀνδρὶ, μὴ δυνηθῇ ὡς οἰκείας γυ- rursus apprehendere, quasi propriam, et binc ori ναικός, πάλιν ἐπιλαμβάνεσθαι, καὶ γίνωνται συγχύ rentur turbationes ac seditiones. σεις καὶ στάσεις ἐντεῦθεν. Ὁ δὲ Χριστὸς νῦν, ἡμερωτέρους αὐτοὺς διὰ τῶν προλαβόντων λόγων καταστήσας, κελεύει, μὴ ἀπο λύειν τὴν γυναῖκα, παρεκτός λόγου πορνείας, τουςἐπι, δίχα αἰτίας πορνείας· πορνείαν ἐνταῦθα, τὴν μοιχείαν ὀνομάσα;· ἀλλὰ μηδ' ἀπολελυμένην ὑφ' ἑτέρου ἀνδρὸς γαμεῖν. Δίχα γὰρ λόγου πορνεία; ὁ μὲν ἀπολύσας τὴν ἑαυτοῦ, ποιεῖ αὐτὴν μοιχεύειν, συμπλεκομένην ἑτέρῳ ἀνδρὶ· ὁ δὲ γαμήσας ἀπολελυμένην ὑφ' ἑτέρου, μοιχεύει τὴν ἀλλοτρίαν. Ταῦτα δὲ νομοθετήσας,σώφρονα καὶ τὴν γυναῖκα πεποίηκεν. Ακούσασα γὰρ, ὅτι ἀπολυθεῖσαν αὐτὴν οὐδεὶς γα μήσει, στέρξει τὴν οἰκεῖον ἄνδρα, καὶ θεραπεύσει. Οὕτω μοιχείας ὑποβαλὼν ἐγκλήματι καὶ τὸν ἀλόγως ἐκβάλλοντα τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα, καὶ τὸν γαμοῦντα τὴν ἀπολελυμένην ἑτέρῳ, ἐπέσφιγξε τὴν εἰρήνην τῶν συζύγων, καὶ τὸ μὴ μοιχεύειν μᾶλλον ἐπέτει νεν. Ο γὰρ μὴ ἐκβάλλων, ἀλλὰ στέργων τὴν ἑαυτοῦ, οὐκ ἂν ἐπιθυμήσῃ τῆς ἀλλοτρίας· καὶ ὁ κωλυόμενος γαμεῖν τὴν ἀπολελυμένην ἑτέρῳ, οὐκ ἂν ἀπολύσῃ τὴν ἑαυτοῦ. Πάλιν — ὅλως. [Τὸ μὴν, Οὐκ ἐπιορκήσεις, γέγραπται ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Ἐξόδου· τὸ δὲ, Αποδώσεις τῷ Κυρίῳ τοὺς ὅρκους σου, ἐν τῇ βιβλῳ τοῦ Δευτερονομίου, πλὴν δι' ἑτέρων λέξεων· Καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ὀμῇ. Τοῦτο δὲ προσέταξεν, ἵνα μὴ κατὰ τῶν ψευδωνύμων θεῶν ὀμνύωσι. Τὸ μὴ ἐμύσαι, καὶ τὸ μὴ ἀπαιτῆσαι ὅρκον συνεισἀγει. Ο γάρ σὺ φεύγεις, πῶς ἐπάξεις τῷ ἀδελφῷ σου, είπερ φιλάδελφος εἶ, καὶ οὐ φιλοχρήματος;] Christus vero prædictis verbis magsuctius eos instituens, jubet ne uxorem repudient, nisi stupri causa. Stuprum autem vocat hic adulterium; sed neque dimissam permittit alteri viro nubere. Qui enim, extra stupri causam, suam reputial, facit eani adulteram esse, cum alteri viro commisceatur. Qui vero sic ab altero repudiatam duxerit, adulterium cum aliena committit. His autem datis præceptis, uxorem etiam cordatiorem ac modectiorem reddidit. Audito namque quod se repudiatam nullus in uxorem ducturus est, proprium amabit virum, eique inserviet: et ita criminis adulterii admonens, tam cum qui sine causa propriam repudiat uxorem, quam eum, qui ab alio repudiatam ducit, pacem conjunctorum constrinxit, magisque ne committeretur adulterium curavit. Qui enim suam non abjicit, sed aunat potius, alienam nequaquain concupiscet: siuniliter et qui ab alio repudiatam proble belur ducere, suam non facile repudiabit. Vers. 33. Rursum Vers. 34. omnino. + Illud quidem, Non pejerabis ', in libro Exodi scribitur: hoc autem, Reddes Domino juramenta tua ³, in libro Deuteronomii, sed per alia verba. Præcepit autem hoc, ne per falsi nominis deos jurarent. + Non jurare, et juramentum non petere, ad idem inducunt. Quomodo enim ad id quod tu fugis, fratrem tuum induces, si tamen fratris amator es, et non magis pecuniæ? Vetus quidem lex dicit: Non pejerabis; offeres autem Domino juramenta tua. Quod addit ut juranti timorem incuteret, ne pejeraret, sciens Deum ipsum, qui omnia novit, juramentum suscipere. Ego autem dico vobis: Ne juretis omnino. Qui enim facile jurat, aliquando fortasse pejerabit ob jurandi consuetudinem: qui autem nullo modo jurat, non pejerabit unquam. Præterea quoque jurans ita ne pejeres, cultum divinum observas; at nullo modo jurans, ipsum maxime provehis, et illud mediocris et imperfect philosophia est, hoc autem summæ ac Ο μὲν παλαιός νόμος φησιν, ὅτι οὐκ ἐπιορκήσεις, προσενέγκης δὲ τῷ Θεῷ τοὺς ὅρκους σου. Τοῦτο δὲ εἶπε, φόβον τοῦ μὴ ἐπιορκῆσαι ἐπικρεμαννύς τῷ ὀμνύοντι, γινώσκοντι, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸς δέχεται τὸν ὅρκον, ὁ πάντα γινώσκων. Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, μὴ ομόσαι όλως. Ὁ μὲν γὰρ εὐορκῶν, ἴσως ἐπιορκήσει πατὶ [τῇ συνηθείᾳ τοῦ ὀμνύειν· ὁ δὲ μηδέποτε ὀμνύων, οὐκ ἐπιορκήσει ποτέ]. "Αλλως τε δὲ, καὶ τὸ μὲν ὀμνύοντα μὴ ἐπιορκεῖν, εὐσέβειαν εἰς θεὸν ἐπαίδευε· τὸ δὲ μὴ ὀμνύειν ὅλως, ἐπιτείνει μάλιστα τὴν εὐσέβειαν. Κἀκεῖνο μὲν τῆς μέσης καὶ ἀτελοῦς ἦν φιλοσοφίας· τοῦτο δὲ τῆς ἄκρας perfecta. καὶ τελείας ἐστί. Μήτε – βασιλέως. Ινα μη νομίσωσιν, ὅτι μόνον τὸ κατὰ Θεοῦ ὀμνύειν εκώλυσε, λέγω δὴ τὸ, μὰ τὸν θεόν, προστίθησι λοιπὸν καὶ τἄλλα εἴδη τῶν όρκων, ἐν οἷς Ἰουδαῖοι τηνικαῦτα ὤμνυον. Ο γὰρ κατὰ τούτων ομνύων, ομνύει πάλιν κατὰ τοῦ Θεοῦ, τοῦ ' Exod. xx, 7. δυνηθείη Β. • Deut. xxı, 21, Inclusa in marg. habet A. Vers. 54. Neque — V. 55. regis est. Ne putarent quod adversus Deum solum jurare prohiberet, dicendo, μὲ τὸν Θεόν, id est per Deum, addit et alias juramentorum species, quibus tunc Judæi jurabant qui enim per hæc jurat, rursus per Deuin Varia lectiones et nolæ. καὶ τῷ· όμῇ omisit llentenius. Notum autem est, uaec non reperiri αυτολεξε! in V. Τ. Aoristus conjunctivi pro futuro προσοίσεις. Quae hic inclusimus, ea ex cod. A, haud dybie ob duplex ποτέ, exciderant.

CAP. V. αὐτῆς ἑτέρῳ ἀνδρὶ, μὴ δυνηθῇ ὡς οἰκείας γυ- rursus apprehendere, quasi propriam, et binc ori ναικός, πάλιν ἐπιλαμβάνεσθαι, καὶ γίνωνται συγχύ rentur turbationes ac seditiones. σεις καὶ στάσεις ἐντεῦθεν. Ὁ δὲ Χριστὸς νῦν, ἡμερωτέρους αὐτοὺς διὰ τῶν προλαβόντων λόγων καταστήσας, κελεύει, μὴ ἀπο λύειν τὴν γυναῖκα, παρεκτός λόγου πορνείας, τουςἐπι, δίχα αἰτίας πορνείας· πορνείαν ἐνταῦθα, τὴν μοιχείαν ὀνομάσα;· ἀλλὰ μηδ' ἀπολελυμένην ὑφ' ἑτέρου ἀνδρὸς γαμεῖν. Δίχα γὰρ λόγου πορνεία; ὁ μὲν ἀπολύσας τὴν ἑαυτοῦ, ποιεῖ αὐτὴν μοιχεύειν, συμπλεκομένην ἑτέρῳ ἀνδρὶ· ὁ δὲ γαμήσας ἀπολελυμένην ὑφ' ἑτέρου, μοιχεύει τὴν ἀλλοτρίαν. Ταῦτα δὲ νομοθετήσας,σώφρονα καὶ τὴν γυναῖκα πεποίηκεν. Ακούσασα γὰρ, ὅτι ἀπολυθεῖσαν αὐτὴν οὐδεὶς γα μήσει, στέρξει τὴν οἰκεῖον ἄνδρα, καὶ θεραπεύσει. Οὕτω μοιχείας ὑποβαλὼν ἐγκλήματι καὶ τὸν ἀλόγως ἐκβάλλοντα τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα, καὶ τὸν γαμοῦντα τὴν ἀπολελυμένην ἑτέρῳ, ἐπέσφιγξε τὴν εἰρήνην τῶν συζύγων, καὶ τὸ μὴ μοιχεύειν μᾶλλον ἐπέτει νεν. Ο γὰρ μὴ ἐκβάλλων, ἀλλὰ στέργων τὴν ἑαυτοῦ, οὐκ ἂν ἐπιθυμήσῃ τῆς ἀλλοτρίας· καὶ ὁ κωλυόμενος γαμεῖν τὴν ἀπολελυμένην ἑτέρῳ, οὐκ ἂν ἀπολύσῃ τὴν ἑαυτοῦ. Πάλιν — ὅλως. [Τὸ μὴν, Οὐκ ἐπιορκήσεις, γέγραπται ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Ἐξόδου· τὸ δὲ, Αποδώσεις τῷ Κυρίῳ τοὺς ὅρκους σου, ἐν τῇ βιβλῳ τοῦ Δευτερονομίου, πλὴν δι' ἑτέρων λέξεων· Καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ὀμῇ. Τοῦτο δὲ προσέταξεν, ἵνα μὴ κατὰ τῶν ψευδωνύμων θεῶν ὀμνύωσι. Τὸ μὴ ἐμύσαι, καὶ τὸ μὴ ἀπαιτῆσαι ὅρκον συνεισἀγει. Ο γάρ σὺ φεύγεις, πῶς ἐπάξεις τῷ ἀδελφῷ σου, είπερ φιλάδελφος εἶ, καὶ οὐ φιλοχρήματος;] Christus vero prædictis verbis magsuctius eos instituens, jubet ne uxorem repudient, nisi stupri causa. Stuprum autem vocat hic adulterium; sed neque dimissam permittit alteri viro nubere. Qui enim, extra stupri causam, suam reputial, facit eani adulteram esse, cum alteri viro commisceatur. Qui vero sic ab altero repudiatam duxerit, adulterium cum aliena committit. His autem datis præceptis, uxorem etiam cordatiorem ac modectiorem reddidit. Audito namque quod se repudiatam nullus in uxorem ducturus est, proprium amabit virum, eique inserviet: et ita criminis adulterii admonens, tam cum qui sine causa propriam repudiat uxorem, quam eum, qui ab alio repudiatam ducit, pacem conjunctorum constrinxit, magisque ne committeretur adulterium curavit. Qui enim suam non abjicit, sed aunat potius, alienam nequaquain concupiscet: siuniliter et qui ab alio repudiatam proble belur ducere, suam non facile repudiabit. Vers. 33. Rursum Vers. 34. omnino. + Illud quidem, Non pejerabis ', in libro Exodi scribitur: hoc autem, Reddes Domino juramenta tua ³, in libro Deuteronomii, sed per alia verba. Præcepit autem hoc, ne per falsi nominis deos jurarent. + Non jurare, et juramentum non petere, ad idem inducunt. Quomodo enim ad id quod tu fugis, fratrem tuum induces, si tamen fratris amator es, et non magis pecuniæ? Vetus quidem lex dicit: Non pejerabis; offeres autem Domino juramenta tua. Quod addit ut juranti timorem incuteret, ne pejeraret, sciens Deum ipsum, qui omnia novit, juramentum suscipere. Ego autem dico vobis: Ne juretis omnino. Qui enim facile jurat, aliquando fortasse pejerabit ob jurandi consuetudinem: qui autem nullo modo jurat, non pejerabit unquam. Præterea quoque jurans ita ne pejeres, cultum divinum observas; at nullo modo jurans, ipsum maxime provehis, et illud mediocris et imperfect philosophia est, hoc autem summæ ac Ο μὲν παλαιός νόμος φησιν, ὅτι οὐκ ἐπιορκήσεις, προσενέγκης δὲ τῷ Θεῷ τοὺς ὅρκους σου. Τοῦτο δὲ εἶπε, φόβον τοῦ μὴ ἐπιορκῆσαι ἐπικρεμαννύς τῷ ὀμνύοντι, γινώσκοντι, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸς δέχεται τὸν ὅρκον, ὁ πάντα γινώσκων. Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, μὴ ομόσαι όλως. Ὁ μὲν γὰρ εὐορκῶν, ἴσως ἐπιορκήσει πατὶ [τῇ συνηθείᾳ τοῦ ὀμνύειν· ὁ δὲ μηδέποτε ὀμνύων, οὐκ ἐπιορκήσει ποτέ]. "Αλλως τε δὲ, καὶ τὸ μὲν ὀμνύοντα μὴ ἐπιορκεῖν, εὐσέβειαν εἰς θεὸν ἐπαίδευε· τὸ δὲ μὴ ὀμνύειν ὅλως, ἐπιτείνει μάλιστα τὴν εὐσέβειαν. Κἀκεῖνο μὲν τῆς μέσης καὶ ἀτελοῦς ἦν φιλοσοφίας· τοῦτο δὲ τῆς ἄκρας perfecta. καὶ τελείας ἐστί. Μήτε – βασιλέως. Ινα μη νομίσωσιν, ὅτι μόνον τὸ κατὰ Θεοῦ ὀμνύειν εκώλυσε, λέγω δὴ τὸ, μὰ τὸν θεόν, προστίθησι λοιπὸν καὶ τἄλλα εἴδη τῶν όρκων, ἐν οἷς Ἰουδαῖοι τηνικαῦτα ὤμνυον. Ο γὰρ κατὰ τούτων ομνύων, ομνύει πάλιν κατὰ τοῦ Θεοῦ, τοῦ ' Exod. xx, 7. δυνηθείη Β. • Deut. xxı, 21, Inclusa in marg. habet A. Vers. 54. Neque — V. 55. regis est. Ne putarent quod adversus Deum solum jurare prohiberet, dicendo, μὲ τὸν Θεόν, id est per Deum, addit et alias juramentorum species, quibus tunc Judæi jurabant qui enim per hæc jurat, rursus per Deuin Varia lectiones et nolæ. καὶ τῷ· όμῇ omisit llentenius. Notum autem est, uaec non reperiri αυτολεξε! in V. Τ. Aoristus conjunctivi pro futuro προσοίσεις. Quae hic inclusimus, ea ex cod. A, haud dybie ob duplex ποτέ, exciderant.

CAP. V. αὐτῆς ἑτέρῳ ἀνδρὶ, μὴ δυνηθῇ ὡς οἰκείας γυ- rursus apprehendere, quasi propriam, et binc ori ναικός, πάλιν ἐπιλαμβάνεσθαι, καὶ γίνωνται συγχύ rentur turbationes ac seditiones. σεις καὶ στάσεις ἐντεῦθεν. Ὁ δὲ Χριστὸς νῦν, ἡμερωτέρους αὐτοὺς διὰ τῶν προλαβόντων λόγων καταστήσας, κελεύει, μὴ ἀπο λύειν τὴν γυναῖκα, παρεκτός λόγου πορνείας, τουςἐπι, δίχα αἰτίας πορνείας· πορνείαν ἐνταῦθα, τὴν μοιχείαν ὀνομάσα;· ἀλλὰ μηδ' ἀπολελυμένην ὑφ' ἑτέρου ἀνδρὸς γαμεῖν. Δίχα γὰρ λόγου πορνεία; ὁ μὲν ἀπολύσας τὴν ἑαυτοῦ, ποιεῖ αὐτὴν μοιχεύειν, συμπλεκομένην ἑτέρῳ ἀνδρὶ· ὁ δὲ γαμήσας ἀπολελυμένην ὑφ' ἑτέρου, μοιχεύει τὴν ἀλλοτρίαν. Ταῦτα δὲ νομοθετήσας,σώφρονα καὶ τὴν γυναῖκα πεποίηκεν. Ακούσασα γὰρ, ὅτι ἀπολυθεῖσαν αὐτὴν οὐδεὶς γα μήσει, στέρξει τὴν οἰκεῖον ἄνδρα, καὶ θεραπεύσει. Οὕτω μοιχείας ὑποβαλὼν ἐγκλήματι καὶ τὸν ἀλόγως ἐκβάλλοντα τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα, καὶ τὸν γαμοῦντα τὴν ἀπολελυμένην ἑτέρῳ, ἐπέσφιγξε τὴν εἰρήνην τῶν συζύγων, καὶ τὸ μὴ μοιχεύειν μᾶλλον ἐπέτει νεν. Ο γὰρ μὴ ἐκβάλλων, ἀλλὰ στέργων τὴν ἑαυτοῦ, οὐκ ἂν ἐπιθυμήσῃ τῆς ἀλλοτρίας· καὶ ὁ κωλυόμενος γαμεῖν τὴν ἀπολελυμένην ἑτέρῳ, οὐκ ἂν ἀπολύσῃ τὴν ἑαυτοῦ. Πάλιν — ὅλως. [Τὸ μὴν, Οὐκ ἐπιορκήσεις, γέγραπται ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Ἐξόδου· τὸ δὲ, Αποδώσεις τῷ Κυρίῳ τοὺς ὅρκους σου, ἐν τῇ βιβλῳ τοῦ Δευτερονομίου, πλὴν δι' ἑτέρων λέξεων· Καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ὀμῇ. Τοῦτο δὲ προσέταξεν, ἵνα μὴ κατὰ τῶν ψευδωνύμων θεῶν ὀμνύωσι. Τὸ μὴ ἐμύσαι, καὶ τὸ μὴ ἀπαιτῆσαι ὅρκον συνεισἀγει. Ο γάρ σὺ φεύγεις, πῶς ἐπάξεις τῷ ἀδελφῷ σου, είπερ φιλάδελφος εἶ, καὶ οὐ φιλοχρήματος;] Christus vero prædictis verbis magsuctius eos instituens, jubet ne uxorem repudient, nisi stupri causa. Stuprum autem vocat hic adulterium; sed neque dimissam permittit alteri viro nubere. Qui enim, extra stupri causam, suam reputial, facit eani adulteram esse, cum alteri viro commisceatur. Qui vero sic ab altero repudiatam duxerit, adulterium cum aliena committit. His autem datis præceptis, uxorem etiam cordatiorem ac modectiorem reddidit. Audito namque quod se repudiatam nullus in uxorem ducturus est, proprium amabit virum, eique inserviet: et ita criminis adulterii admonens, tam cum qui sine causa propriam repudiat uxorem, quam eum, qui ab alio repudiatam ducit, pacem conjunctorum constrinxit, magisque ne committeretur adulterium curavit. Qui enim suam non abjicit, sed aunat potius, alienam nequaquain concupiscet: siuniliter et qui ab alio repudiatam proble belur ducere, suam non facile repudiabit. Vers. 33. Rursum Vers. 34. omnino. + Illud quidem, Non pejerabis ', in libro Exodi scribitur: hoc autem, Reddes Domino juramenta tua ³, in libro Deuteronomii, sed per alia verba. Præcepit autem hoc, ne per falsi nominis deos jurarent. + Non jurare, et juramentum non petere, ad idem inducunt. Quomodo enim ad id quod tu fugis, fratrem tuum induces, si tamen fratris amator es, et non magis pecuniæ? Vetus quidem lex dicit: Non pejerabis; offeres autem Domino juramenta tua. Quod addit ut juranti timorem incuteret, ne pejeraret, sciens Deum ipsum, qui omnia novit, juramentum suscipere. Ego autem dico vobis: Ne juretis omnino. Qui enim facile jurat, aliquando fortasse pejerabit ob jurandi consuetudinem: qui autem nullo modo jurat, non pejerabit unquam. Præterea quoque jurans ita ne pejeres, cultum divinum observas; at nullo modo jurans, ipsum maxime provehis, et illud mediocris et imperfect philosophia est, hoc autem summæ ac Ο μὲν παλαιός νόμος φησιν, ὅτι οὐκ ἐπιορκήσεις, προσενέγκης δὲ τῷ Θεῷ τοὺς ὅρκους σου. Τοῦτο δὲ εἶπε, φόβον τοῦ μὴ ἐπιορκῆσαι ἐπικρεμαννύς τῷ ὀμνύοντι, γινώσκοντι, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸς δέχεται τὸν ὅρκον, ὁ πάντα γινώσκων. Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, μὴ ομόσαι όλως. Ὁ μὲν γὰρ εὐορκῶν, ἴσως ἐπιορκήσει πατὶ [τῇ συνηθείᾳ τοῦ ὀμνύειν· ὁ δὲ μηδέποτε ὀμνύων, οὐκ ἐπιορκήσει ποτέ]. "Αλλως τε δὲ, καὶ τὸ μὲν ὀμνύοντα μὴ ἐπιορκεῖν, εὐσέβειαν εἰς θεὸν ἐπαίδευε· τὸ δὲ μὴ ὀμνύειν ὅλως, ἐπιτείνει μάλιστα τὴν εὐσέβειαν. Κἀκεῖνο μὲν τῆς μέσης καὶ ἀτελοῦς ἦν φιλοσοφίας· τοῦτο δὲ τῆς ἄκρας perfecta. καὶ τελείας ἐστί. Μήτε – βασιλέως. Ινα μη νομίσωσιν, ὅτι μόνον τὸ κατὰ Θεοῦ ὀμνύειν εκώλυσε, λέγω δὴ τὸ, μὰ τὸν θεόν, προστίθησι λοιπὸν καὶ τἄλλα εἴδη τῶν όρκων, ἐν οἷς Ἰουδαῖοι τηνικαῦτα ὤμνυον. Ο γὰρ κατὰ τούτων ομνύων, ομνύει πάλιν κατὰ τοῦ Θεοῦ, τοῦ ' Exod. xx, 7. δυνηθείη Β. • Deut. xxı, 21, Inclusa in marg. habet A. Vers. 54. Neque — V. 55. regis est. Ne putarent quod adversus Deum solum jurare prohiberet, dicendo, μὲ τὸν Θεόν, id est per Deum, addit et alias juramentorum species, quibus tunc Judæi jurabant qui enim per hæc jurat, rursus per Deuin Varia lectiones et nolæ. καὶ τῷ· όμῇ omisit llentenius. Notum autem est, uaec non reperiri αυτολεξε! in V. Τ. Aoristus conjunctivi pro futuro προσοίσεις. Quae hic inclusimus, ea ex cod. A, haud dybie ob duplex ποτέ, exciderant.

EUTHYMI ZIGABEN! ταῦτα οὐ δι' ἑαυτὰ, ἀλλὰ δι' αὐτόν. Προφητικὸν δὲ, 'Ο ουρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ τῇ ὑποπόδιον τῶν ποδών μου· δηλοῦν, ὅτι ὁ Θεὸς τὰ πάντα πληροί. Φησί γάρ' Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ; Δαυϊτικὴν δέ· Η πόλις τοῦ βασιλέως τοῦ μεγάλου. jurat, qui hæc implet, eisque dominatur. Nam πληροῦντος αὐτὰ, καὶ δεσπόζοντος αὐτῶν. Τίμια γὰρ hæc propter cum in honore habentur,, et non per seipsa. Dicit autem per prophetam: Cœlum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meo - rum ³, manifestans per hoc propheta, quod ournia Deus impleat. Ait enim: Nonne cælum et terram ego impleo *? David quoque dicit: Civilas regis magni". Vers. 36. Neque facere. Neque vilissimum ideoque paratissimum juramentum juraveris, dico sane per proprium caput, ne etiam að majora procedas. Alio quoque modo. Creatura namque etiam Dei possessio est: ot rursum per Deum fit juramentuin, qui ipsum in sua habet potestate Licet enim Luum quoque sit, non est tamen tum opus quod ex β eo manifestum est, quia non potes unum capillum aibum facere vel nigrum. Vers. 37. Sic est. Sit, inqui!, sermo veste, quando affirmatis: Est; quando vero regatis, Now: bisque solis pro juramentis ad confirmat'onem utamini, et nullo alio quam Est et Non. Quod præter hæc adjungitur, dicit juramentum. Si autem juramentum a diabolo est, quomodo ipsum lex vetus permittebat? Quia et animalium sacrificia a málo qnidem erant et deceptione idoJorum, ea tamen permisit lex propter Hebræorum infirmitatem. Cum enim glutones essent ac lurcones (b), idolothyta amabant. Et item cum essent increduli, juramentum quoque diligebant. Ut autem deinceps neque idolis sacrificarent, neque per idola jurarent, permisit quidem lex sacrificare ac jurare, et si quid aliud est simile: omnia vero ad Deum transtulit. Futurum autem erat ut successu temporis etiam hæc sublimiori legislatione amputaret. Quia et lactere infantibus quidem utile est, viris autem admodum ineptum:idcoque infantium more viventibus(c) hoc concedinus; viriles vero ab eo abducimus ac prohibemus. Quid igitur agendum, si quis juramentum expetat, imno jurare cogat? Sit tibi Dei timor violentior, quam hæc necessitas; omniaque pali cligas potius, quam præceptum transgredi. In omni siquidem praecepto vis ac violentum periculum tibi saepius occurret: et nisi ubique violentius ducas divinum præceptum, omnia a te vacua et infecta discedent. In sequentibus enim dicit Dominus: Regnum cœlorum vim patitur, et violenti rapiunt illud *. Vers. 38. Audistis — V. 39, malo. Quidam veteri legi indignantur, jubenti oculum pro oculo, • Isa. Lxvi, 1. * Jerem. xxi, 24. Μήτε – ποιῆσαι. Μηδὲ τὸν εὐτελέστατον, καὶ διὰ τοῦτο προχειρότατον όρκον ομόσῃς, φημὶ δῆ, τὸν κατὰ τῆς ἰδίας κεφαλῆς, ἵνα μὴ καὶ εἰς μείζονα προβής, άλλως τε δὲ, καὶ αὕτη κτίσμα, καὶ κτῆμα Θεοῦ ἐστι, καὶ πάλιν κατὰ τοῦ Θεοῦ, τοῦ ἐξουσιάζον τος αὐτῆς, γίνεται ὁ ὅρκος. Εἰ γὰρ καὶ σή ἐστι, ἀλλ' οὐ σόν ποίημα. Καὶ δῆλον, ἀπὸ τοῦ μὴ δύνασθαί σε μίαν τρίχα ποιῆσαι λευκήν ή μέλαιναν. Εστω — ἐστιν. Επτω, φησίν, ὁ λόγος ὑμῶν, 4 βεβαιωτικός, ὅτι μὲν κατατίθεσθε, ναί· ὅτε δὲ ἀρνεῖσθε, οὔ. Καὶ τούτοις μόνοις εἰς βεβαίωσιν ἀντὶ ἄρχων χρήσασθε, καὶ μηδὲν πλέον τοῦ καὶ καὶ οῦ. Περισσὴν δὲ τούτων λέγει τὸν ὅρκον. Καὶ εἰ ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστὶν ὁ ὅρκος, πῶς ὁ παλαιός νόμος αὐτὸν ἐπέτρεψε; Διότι καὶ αἱ ζωοθυσίαι ἐκ τοῦ πονηροῦ μὲν ἦσαν, καὶ τῆς εἰδωλικής πλάνης ἐτύγχανον, ἐπέτρεψε δὲ ὅμως αὐτὰς ὁ νόμος τηνικαῦτα, διὰ τὴν τῶν Ἑβραίων ἀσθένειαν, οἰκονομίᾳ σοφῇ. Ἐπεὶ γὰρ λαίμαργοι μὲν ὄντες, ἠγάπων τὸ ζωοθυτεῖν· ἀπειθεῖς δὲ τυγχάνοντες, ἐφίλουν τὸν ὅρκον, ἵνα λοιπόν μήτε τοῖς εἰδώλοις θύωσι, μήτε κατὰ εἰδώλων ομνύωσι, συνεχώρησε μὲν καὶ τὸ θύειν, καὶ τὸ ὀμνύειν, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· ἐπὶ τὸν Θεὸν δὲ πάντα μετέστησεν. Έμελλε γὰρ, καιροῦ καλοῦντος, ἐκκόψαι καὶ ταῦτα, δι' υψηλοτέρας νομοθεσίας. Ἐπεὶ καὶ τὸ θηλάζειν νηπίοις μὲν λυσιτελές, ἀνδράσι δὲ καὶ λίαν ἀνεπι τήδειον, καὶ διὰ τοῦτο νηπιάζουσι μὲν τούτου παρ ραχωροῦμεν, ἀνδρουμένους δὲ λοιπὸν ἀπάγομεν αὐτοῦ καὶ κωλύομεν. Τί οὖν, ἐάν τις ὅρκον ἀπαιτῇ καὶ καταναγκάζῃ; Ἔστω σοι τῆς ἀνάγκη; ταύτης ὁ τοῦ Θεοῦ φόβος ἀναγκαιότερος, καὶ πάντα παθεῖν ὁλου μᾶλλον, ἢ παραβῆναι τὴν ἐντολήν. Καὶ γὰρ ἐπὶ πάσης ἐντολῆς πολλάκις ἀπαντήσεται σοι βία, καὶ βιωτικός κίνδυνος, καὶ εἰ μὴ πανταχοῦ βιαιοτέ ραν νομίσῃς τὴν θείαν ἐντολὴν, οἰχήσονταί σοι πᾶσαι κεναὶ καὶ ἄπρακτοι. Προϊών γὰρ εἶπεν ὁ Κύριος, ὅτι Βιαστή ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, καὶ βια· σταὶ ἁρπάζουσιν αὐτήν. Ηκούσατε πονηρῷ. Τινὲς μέμφονται τῷ πα λαιῷ νόμῳ, κελεύοντι ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ καὶ • Matth. x1, 12. • Psal. XLVII, Variæ lectiones et notæ. εστί, addit A. Duobus vocabulis expressit λαίμαργοι. Nec tamen mihi probabile est, duo fuisse in Graco. Nec proximum ἀπειθής sollicito. Απειθής, qui diſficulter sibi persuaderi patitur. Non ergo o; us est altero άπιστοι. ic) Infantium more viventibus. Sed νηπιάζοντες ει νήπια no: differunt.

EUTHYMI ZIGABEN! ταῦτα οὐ δι' ἑαυτὰ, ἀλλὰ δι' αὐτόν. Προφητικὸν δὲ, 'Ο ουρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ τῇ ὑποπόδιον τῶν ποδών μου· δηλοῦν, ὅτι ὁ Θεὸς τὰ πάντα πληροί. Φησί γάρ' Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ; Δαυϊτικὴν δέ· Η πόλις τοῦ βασιλέως τοῦ μεγάλου. jurat, qui hæc implet, eisque dominatur. Nam πληροῦντος αὐτὰ, καὶ δεσπόζοντος αὐτῶν. Τίμια γὰρ hæc propter cum in honore habentur,, et non per seipsa. Dicit autem per prophetam: Cœlum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meo - rum ³, manifestans per hoc propheta, quod ournia Deus impleat. Ait enim: Nonne cælum et terram ego impleo *? David quoque dicit: Civilas regis magni". Vers. 36. Neque facere. Neque vilissimum ideoque paratissimum juramentum juraveris, dico sane per proprium caput, ne etiam að majora procedas. Alio quoque modo. Creatura namque etiam Dei possessio est: ot rursum per Deum fit juramentuin, qui ipsum in sua habet potestate Licet enim Luum quoque sit, non est tamen tum opus quod ex β eo manifestum est, quia non potes unum capillum aibum facere vel nigrum. Vers. 37. Sic est. Sit, inqui!, sermo veste, quando affirmatis: Est; quando vero regatis, Now: bisque solis pro juramentis ad confirmat'onem utamini, et nullo alio quam Est et Non. Quod præter hæc adjungitur, dicit juramentum. Si autem juramentum a diabolo est, quomodo ipsum lex vetus permittebat? Quia et animalium sacrificia a málo qnidem erant et deceptione idoJorum, ea tamen permisit lex propter Hebræorum infirmitatem. Cum enim glutones essent ac lurcones (b), idolothyta amabant. Et item cum essent increduli, juramentum quoque diligebant. Ut autem deinceps neque idolis sacrificarent, neque per idola jurarent, permisit quidem lex sacrificare ac jurare, et si quid aliud est simile: omnia vero ad Deum transtulit. Futurum autem erat ut successu temporis etiam hæc sublimiori legislatione amputaret. Quia et lactere infantibus quidem utile est, viris autem admodum ineptum:idcoque infantium more viventibus(c) hoc concedinus; viriles vero ab eo abducimus ac prohibemus. Quid igitur agendum, si quis juramentum expetat, imno jurare cogat? Sit tibi Dei timor violentior, quam hæc necessitas; omniaque pali cligas potius, quam præceptum transgredi. In omni siquidem praecepto vis ac violentum periculum tibi saepius occurret: et nisi ubique violentius ducas divinum præceptum, omnia a te vacua et infecta discedent. In sequentibus enim dicit Dominus: Regnum cœlorum vim patitur, et violenti rapiunt illud *. Vers. 38. Audistis — V. 39, malo. Quidam veteri legi indignantur, jubenti oculum pro oculo, • Isa. Lxvi, 1. * Jerem. xxi, 24. Μήτε – ποιῆσαι. Μηδὲ τὸν εὐτελέστατον, καὶ διὰ τοῦτο προχειρότατον όρκον ομόσῃς, φημὶ δῆ, τὸν κατὰ τῆς ἰδίας κεφαλῆς, ἵνα μὴ καὶ εἰς μείζονα προβής, άλλως τε δὲ, καὶ αὕτη κτίσμα, καὶ κτῆμα Θεοῦ ἐστι, καὶ πάλιν κατὰ τοῦ Θεοῦ, τοῦ ἐξουσιάζον τος αὐτῆς, γίνεται ὁ ὅρκος. Εἰ γὰρ καὶ σή ἐστι, ἀλλ' οὐ σόν ποίημα. Καὶ δῆλον, ἀπὸ τοῦ μὴ δύνασθαί σε μίαν τρίχα ποιῆσαι λευκήν ή μέλαιναν. Εστω — ἐστιν. Επτω, φησίν, ὁ λόγος ὑμῶν, 4 βεβαιωτικός, ὅτι μὲν κατατίθεσθε, ναί· ὅτε δὲ ἀρνεῖσθε, οὔ. Καὶ τούτοις μόνοις εἰς βεβαίωσιν ἀντὶ ἄρχων χρήσασθε, καὶ μηδὲν πλέον τοῦ καὶ καὶ οῦ. Περισσὴν δὲ τούτων λέγει τὸν ὅρκον. Καὶ εἰ ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστὶν ὁ ὅρκος, πῶς ὁ παλαιός νόμος αὐτὸν ἐπέτρεψε; Διότι καὶ αἱ ζωοθυσίαι ἐκ τοῦ πονηροῦ μὲν ἦσαν, καὶ τῆς εἰδωλικής πλάνης ἐτύγχανον, ἐπέτρεψε δὲ ὅμως αὐτὰς ὁ νόμος τηνικαῦτα, διὰ τὴν τῶν Ἑβραίων ἀσθένειαν, οἰκονομίᾳ σοφῇ. Ἐπεὶ γὰρ λαίμαργοι μὲν ὄντες, ἠγάπων τὸ ζωοθυτεῖν· ἀπειθεῖς δὲ τυγχάνοντες, ἐφίλουν τὸν ὅρκον, ἵνα λοιπόν μήτε τοῖς εἰδώλοις θύωσι, μήτε κατὰ εἰδώλων ομνύωσι, συνεχώρησε μὲν καὶ τὸ θύειν, καὶ τὸ ὀμνύειν, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· ἐπὶ τὸν Θεὸν δὲ πάντα μετέστησεν. Έμελλε γὰρ, καιροῦ καλοῦντος, ἐκκόψαι καὶ ταῦτα, δι' υψηλοτέρας νομοθεσίας. Ἐπεὶ καὶ τὸ θηλάζειν νηπίοις μὲν λυσιτελές, ἀνδράσι δὲ καὶ λίαν ἀνεπι τήδειον, καὶ διὰ τοῦτο νηπιάζουσι μὲν τούτου παρ ραχωροῦμεν, ἀνδρουμένους δὲ λοιπὸν ἀπάγομεν αὐτοῦ καὶ κωλύομεν. Τί οὖν, ἐάν τις ὅρκον ἀπαιτῇ καὶ καταναγκάζῃ; Ἔστω σοι τῆς ἀνάγκη; ταύτης ὁ τοῦ Θεοῦ φόβος ἀναγκαιότερος, καὶ πάντα παθεῖν ὁλου μᾶλλον, ἢ παραβῆναι τὴν ἐντολήν. Καὶ γὰρ ἐπὶ πάσης ἐντολῆς πολλάκις ἀπαντήσεται σοι βία, καὶ βιωτικός κίνδυνος, καὶ εἰ μὴ πανταχοῦ βιαιοτέ ραν νομίσῃς τὴν θείαν ἐντολὴν, οἰχήσονταί σοι πᾶσαι κεναὶ καὶ ἄπρακτοι. Προϊών γὰρ εἶπεν ὁ Κύριος, ὅτι Βιαστή ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, καὶ βια· σταὶ ἁρπάζουσιν αὐτήν. Ηκούσατε πονηρῷ. Τινὲς μέμφονται τῷ πα λαιῷ νόμῳ, κελεύοντι ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ καὶ • Matth. x1, 12. • Psal. XLVII, Variæ lectiones et notæ. εστί, addit A. Duobus vocabulis expressit λαίμαργοι. Nec tamen mihi probabile est, duo fuisse in Graco. Nec proximum ἀπειθής sollicito. Απειθής, qui diſficulter sibi persuaderi patitur. Non ergo o; us est altero άπιστοι. ic) Infantium more viventibus. Sed νηπιάζοντες ει νήπια no: differunt.

EUTHYMI ZIGABEN! ταῦτα οὐ δι' ἑαυτὰ, ἀλλὰ δι' αὐτόν. Προφητικὸν δὲ, 'Ο ουρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ τῇ ὑποπόδιον τῶν ποδών μου· δηλοῦν, ὅτι ὁ Θεὸς τὰ πάντα πληροί. Φησί γάρ' Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ; Δαυϊτικὴν δέ· Η πόλις τοῦ βασιλέως τοῦ μεγάλου. jurat, qui hæc implet, eisque dominatur. Nam πληροῦντος αὐτὰ, καὶ δεσπόζοντος αὐτῶν. Τίμια γὰρ hæc propter cum in honore habentur,, et non per seipsa. Dicit autem per prophetam: Cœlum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meo - rum ³, manifestans per hoc propheta, quod ournia Deus impleat. Ait enim: Nonne cælum et terram ego impleo *? David quoque dicit: Civilas regis magni". Vers. 36. Neque facere. Neque vilissimum ideoque paratissimum juramentum juraveris, dico sane per proprium caput, ne etiam að majora procedas. Alio quoque modo. Creatura namque etiam Dei possessio est: ot rursum per Deum fit juramentuin, qui ipsum in sua habet potestate Licet enim Luum quoque sit, non est tamen tum opus quod ex β eo manifestum est, quia non potes unum capillum aibum facere vel nigrum. Vers. 37. Sic est. Sit, inqui!, sermo veste, quando affirmatis: Est; quando vero regatis, Now: bisque solis pro juramentis ad confirmat'onem utamini, et nullo alio quam Est et Non. Quod præter hæc adjungitur, dicit juramentum. Si autem juramentum a diabolo est, quomodo ipsum lex vetus permittebat? Quia et animalium sacrificia a málo qnidem erant et deceptione idoJorum, ea tamen permisit lex propter Hebræorum infirmitatem. Cum enim glutones essent ac lurcones (b), idolothyta amabant. Et item cum essent increduli, juramentum quoque diligebant. Ut autem deinceps neque idolis sacrificarent, neque per idola jurarent, permisit quidem lex sacrificare ac jurare, et si quid aliud est simile: omnia vero ad Deum transtulit. Futurum autem erat ut successu temporis etiam hæc sublimiori legislatione amputaret. Quia et lactere infantibus quidem utile est, viris autem admodum ineptum:idcoque infantium more viventibus(c) hoc concedinus; viriles vero ab eo abducimus ac prohibemus. Quid igitur agendum, si quis juramentum expetat, imno jurare cogat? Sit tibi Dei timor violentior, quam hæc necessitas; omniaque pali cligas potius, quam præceptum transgredi. In omni siquidem praecepto vis ac violentum periculum tibi saepius occurret: et nisi ubique violentius ducas divinum præceptum, omnia a te vacua et infecta discedent. In sequentibus enim dicit Dominus: Regnum cœlorum vim patitur, et violenti rapiunt illud *. Vers. 38. Audistis — V. 39, malo. Quidam veteri legi indignantur, jubenti oculum pro oculo, • Isa. Lxvi, 1. * Jerem. xxi, 24. Μήτε – ποιῆσαι. Μηδὲ τὸν εὐτελέστατον, καὶ διὰ τοῦτο προχειρότατον όρκον ομόσῃς, φημὶ δῆ, τὸν κατὰ τῆς ἰδίας κεφαλῆς, ἵνα μὴ καὶ εἰς μείζονα προβής, άλλως τε δὲ, καὶ αὕτη κτίσμα, καὶ κτῆμα Θεοῦ ἐστι, καὶ πάλιν κατὰ τοῦ Θεοῦ, τοῦ ἐξουσιάζον τος αὐτῆς, γίνεται ὁ ὅρκος. Εἰ γὰρ καὶ σή ἐστι, ἀλλ' οὐ σόν ποίημα. Καὶ δῆλον, ἀπὸ τοῦ μὴ δύνασθαί σε μίαν τρίχα ποιῆσαι λευκήν ή μέλαιναν. Εστω — ἐστιν. Επτω, φησίν, ὁ λόγος ὑμῶν, 4 βεβαιωτικός, ὅτι μὲν κατατίθεσθε, ναί· ὅτε δὲ ἀρνεῖσθε, οὔ. Καὶ τούτοις μόνοις εἰς βεβαίωσιν ἀντὶ ἄρχων χρήσασθε, καὶ μηδὲν πλέον τοῦ καὶ καὶ οῦ. Περισσὴν δὲ τούτων λέγει τὸν ὅρκον. Καὶ εἰ ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστὶν ὁ ὅρκος, πῶς ὁ παλαιός νόμος αὐτὸν ἐπέτρεψε; Διότι καὶ αἱ ζωοθυσίαι ἐκ τοῦ πονηροῦ μὲν ἦσαν, καὶ τῆς εἰδωλικής πλάνης ἐτύγχανον, ἐπέτρεψε δὲ ὅμως αὐτὰς ὁ νόμος τηνικαῦτα, διὰ τὴν τῶν Ἑβραίων ἀσθένειαν, οἰκονομίᾳ σοφῇ. Ἐπεὶ γὰρ λαίμαργοι μὲν ὄντες, ἠγάπων τὸ ζωοθυτεῖν· ἀπειθεῖς δὲ τυγχάνοντες, ἐφίλουν τὸν ὅρκον, ἵνα λοιπόν μήτε τοῖς εἰδώλοις θύωσι, μήτε κατὰ εἰδώλων ομνύωσι, συνεχώρησε μὲν καὶ τὸ θύειν, καὶ τὸ ὀμνύειν, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· ἐπὶ τὸν Θεὸν δὲ πάντα μετέστησεν. Έμελλε γὰρ, καιροῦ καλοῦντος, ἐκκόψαι καὶ ταῦτα, δι' υψηλοτέρας νομοθεσίας. Ἐπεὶ καὶ τὸ θηλάζειν νηπίοις μὲν λυσιτελές, ἀνδράσι δὲ καὶ λίαν ἀνεπι τήδειον, καὶ διὰ τοῦτο νηπιάζουσι μὲν τούτου παρ ραχωροῦμεν, ἀνδρουμένους δὲ λοιπὸν ἀπάγομεν αὐτοῦ καὶ κωλύομεν. Τί οὖν, ἐάν τις ὅρκον ἀπαιτῇ καὶ καταναγκάζῃ; Ἔστω σοι τῆς ἀνάγκη; ταύτης ὁ τοῦ Θεοῦ φόβος ἀναγκαιότερος, καὶ πάντα παθεῖν ὁλου μᾶλλον, ἢ παραβῆναι τὴν ἐντολήν. Καὶ γὰρ ἐπὶ πάσης ἐντολῆς πολλάκις ἀπαντήσεται σοι βία, καὶ βιωτικός κίνδυνος, καὶ εἰ μὴ πανταχοῦ βιαιοτέ ραν νομίσῃς τὴν θείαν ἐντολὴν, οἰχήσονταί σοι πᾶσαι κεναὶ καὶ ἄπρακτοι. Προϊών γὰρ εἶπεν ὁ Κύριος, ὅτι Βιαστή ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, καὶ βια· σταὶ ἁρπάζουσιν αὐτήν. Ηκούσατε πονηρῷ. Τινὲς μέμφονται τῷ πα λαιῷ νόμῳ, κελεύοντι ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ καὶ • Matth. x1, 12. • Psal. XLVII, Variæ lectiones et notæ. εστί, addit A. Duobus vocabulis expressit λαίμαργοι. Nec tamen mihi probabile est, duo fuisse in Graco. Nec proximum ἀπειθής sollicito. Απειθής, qui diſficulter sibi persuaderi patitur. Non ergo o; us est altero άπιστοι. ic) Infantium more viventibus. Sed νηπιάζοντες ει νήπια no: differunt.

EUTHYMI ZIGABEN! ταῦτα οὐ δι' ἑαυτὰ, ἀλλὰ δι' αὐτόν. Προφητικὸν δὲ, 'Ο ουρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ τῇ ὑποπόδιον τῶν ποδών μου· δηλοῦν, ὅτι ὁ Θεὸς τὰ πάντα πληροί. Φησί γάρ' Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ; Δαυϊτικὴν δέ· Η πόλις τοῦ βασιλέως τοῦ μεγάλου. jurat, qui hæc implet, eisque dominatur. Nam πληροῦντος αὐτὰ, καὶ δεσπόζοντος αὐτῶν. Τίμια γὰρ hæc propter cum in honore habentur,, et non per seipsa. Dicit autem per prophetam: Cœlum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meo - rum ³, manifestans per hoc propheta, quod ournia Deus impleat. Ait enim: Nonne cælum et terram ego impleo *? David quoque dicit: Civilas regis magni". Vers. 36. Neque facere. Neque vilissimum ideoque paratissimum juramentum juraveris, dico sane per proprium caput, ne etiam að majora procedas. Alio quoque modo. Creatura namque etiam Dei possessio est: ot rursum per Deum fit juramentuin, qui ipsum in sua habet potestate Licet enim Luum quoque sit, non est tamen tum opus quod ex β eo manifestum est, quia non potes unum capillum aibum facere vel nigrum. Vers. 37. Sic est. Sit, inqui!, sermo veste, quando affirmatis: Est; quando vero regatis, Now: bisque solis pro juramentis ad confirmat'onem utamini, et nullo alio quam Est et Non. Quod præter hæc adjungitur, dicit juramentum. Si autem juramentum a diabolo est, quomodo ipsum lex vetus permittebat? Quia et animalium sacrificia a málo qnidem erant et deceptione idoJorum, ea tamen permisit lex propter Hebræorum infirmitatem. Cum enim glutones essent ac lurcones (b), idolothyta amabant. Et item cum essent increduli, juramentum quoque diligebant. Ut autem deinceps neque idolis sacrificarent, neque per idola jurarent, permisit quidem lex sacrificare ac jurare, et si quid aliud est simile: omnia vero ad Deum transtulit. Futurum autem erat ut successu temporis etiam hæc sublimiori legislatione amputaret. Quia et lactere infantibus quidem utile est, viris autem admodum ineptum:idcoque infantium more viventibus(c) hoc concedinus; viriles vero ab eo abducimus ac prohibemus. Quid igitur agendum, si quis juramentum expetat, imno jurare cogat? Sit tibi Dei timor violentior, quam hæc necessitas; omniaque pali cligas potius, quam præceptum transgredi. In omni siquidem praecepto vis ac violentum periculum tibi saepius occurret: et nisi ubique violentius ducas divinum præceptum, omnia a te vacua et infecta discedent. In sequentibus enim dicit Dominus: Regnum cœlorum vim patitur, et violenti rapiunt illud *. Vers. 38. Audistis — V. 39, malo. Quidam veteri legi indignantur, jubenti oculum pro oculo, • Isa. Lxvi, 1. * Jerem. xxi, 24. Μήτε – ποιῆσαι. Μηδὲ τὸν εὐτελέστατον, καὶ διὰ τοῦτο προχειρότατον όρκον ομόσῃς, φημὶ δῆ, τὸν κατὰ τῆς ἰδίας κεφαλῆς, ἵνα μὴ καὶ εἰς μείζονα προβής, άλλως τε δὲ, καὶ αὕτη κτίσμα, καὶ κτῆμα Θεοῦ ἐστι, καὶ πάλιν κατὰ τοῦ Θεοῦ, τοῦ ἐξουσιάζον τος αὐτῆς, γίνεται ὁ ὅρκος. Εἰ γὰρ καὶ σή ἐστι, ἀλλ' οὐ σόν ποίημα. Καὶ δῆλον, ἀπὸ τοῦ μὴ δύνασθαί σε μίαν τρίχα ποιῆσαι λευκήν ή μέλαιναν. Εστω — ἐστιν. Επτω, φησίν, ὁ λόγος ὑμῶν, 4 βεβαιωτικός, ὅτι μὲν κατατίθεσθε, ναί· ὅτε δὲ ἀρνεῖσθε, οὔ. Καὶ τούτοις μόνοις εἰς βεβαίωσιν ἀντὶ ἄρχων χρήσασθε, καὶ μηδὲν πλέον τοῦ καὶ καὶ οῦ. Περισσὴν δὲ τούτων λέγει τὸν ὅρκον. Καὶ εἰ ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστὶν ὁ ὅρκος, πῶς ὁ παλαιός νόμος αὐτὸν ἐπέτρεψε; Διότι καὶ αἱ ζωοθυσίαι ἐκ τοῦ πονηροῦ μὲν ἦσαν, καὶ τῆς εἰδωλικής πλάνης ἐτύγχανον, ἐπέτρεψε δὲ ὅμως αὐτὰς ὁ νόμος τηνικαῦτα, διὰ τὴν τῶν Ἑβραίων ἀσθένειαν, οἰκονομίᾳ σοφῇ. Ἐπεὶ γὰρ λαίμαργοι μὲν ὄντες, ἠγάπων τὸ ζωοθυτεῖν· ἀπειθεῖς δὲ τυγχάνοντες, ἐφίλουν τὸν ὅρκον, ἵνα λοιπόν μήτε τοῖς εἰδώλοις θύωσι, μήτε κατὰ εἰδώλων ομνύωσι, συνεχώρησε μὲν καὶ τὸ θύειν, καὶ τὸ ὀμνύειν, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· ἐπὶ τὸν Θεὸν δὲ πάντα μετέστησεν. Έμελλε γὰρ, καιροῦ καλοῦντος, ἐκκόψαι καὶ ταῦτα, δι' υψηλοτέρας νομοθεσίας. Ἐπεὶ καὶ τὸ θηλάζειν νηπίοις μὲν λυσιτελές, ἀνδράσι δὲ καὶ λίαν ἀνεπι τήδειον, καὶ διὰ τοῦτο νηπιάζουσι μὲν τούτου παρ ραχωροῦμεν, ἀνδρουμένους δὲ λοιπὸν ἀπάγομεν αὐτοῦ καὶ κωλύομεν. Τί οὖν, ἐάν τις ὅρκον ἀπαιτῇ καὶ καταναγκάζῃ; Ἔστω σοι τῆς ἀνάγκη; ταύτης ὁ τοῦ Θεοῦ φόβος ἀναγκαιότερος, καὶ πάντα παθεῖν ὁλου μᾶλλον, ἢ παραβῆναι τὴν ἐντολήν. Καὶ γὰρ ἐπὶ πάσης ἐντολῆς πολλάκις ἀπαντήσεται σοι βία, καὶ βιωτικός κίνδυνος, καὶ εἰ μὴ πανταχοῦ βιαιοτέ ραν νομίσῃς τὴν θείαν ἐντολὴν, οἰχήσονταί σοι πᾶσαι κεναὶ καὶ ἄπρακτοι. Προϊών γὰρ εἶπεν ὁ Κύριος, ὅτι Βιαστή ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, καὶ βια· σταὶ ἁρπάζουσιν αὐτήν. Ηκούσατε πονηρῷ. Τινὲς μέμφονται τῷ πα λαιῷ νόμῳ, κελεύοντι ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ καὶ • Matth. x1, 12. • Psal. XLVII, Variæ lectiones et notæ. εστί, addit A. Duobus vocabulis expressit λαίμαργοι. Nec tamen mihi probabile est, duo fuisse in Graco. Nec proximum ἀπειθής sollicito. Απειθής, qui diſficulter sibi persuaderi patitur. Non ergo o; us est altero άπιστοι. ic) Infantium more viventibus. Sed νηπιάζοντες ει νήπια no: differunt.

COMMENT. IN MATTHBUM. CAP. V. eruit, eandem denuntianti calamitatem. Est autem hæc lex homini maxime amica. Id enim jussit, ut timore siinilis alictionis caverent, ne illius temporis homines qui ad plagas mutuo inferendas anbelabant, oculos aut dentes sibi invicem eruerent. Christus autem homini benevolentior ἐδόντα ἀντὶ ὀδόντος ἐκβάλλειν, καὶ ἀσυμπαθῶς κατὰ ac dentem pro dente eruere, et sine compassione τοῦ ἐκβαλόντος ὀφθαλμὲν ἡ ὀδόντα τινὸς τὴν ταυτο contra eum qui oculum aut dentem quempiaın πάθειαν ἀποφηναμένῳ· ἔστι δὲ μάλιστα φιλάνθρωτης οὗτος ὁ νόμος. Τοῦτο γὰρ ἐκέλευσεν, ἵνα φόβῳ τῆς ταυτοπαθείας μὴ τοὺς ἀλλήλων εκκόπτωσιν ὀφθαλμοὺς καὶ ἐδόντας οἱ τότε ἄνθρωποι, σφόδρα λυττώντες εἰς τὰς κατ' ἀλλήλων πληγάς. Ο δὲ Χριστὸς φιλανθρωπότερον νομοθετῶν, οὐκ ἐκ τῆς ταυ τοπαθείας ἀνεχαίτισε τὰ τοιαῦτα, ἀλλ' ἐκ τῆς μελ. λούσης κολάσεως. Εἰρηκὼς γὰρ ἐν τοῖς προλαβοῦσιν, ὅτι Ὃς δ' ἂν εἴπῃ τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ, Μωρέ, ἔνοχος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρὸς, δέδωκε νοεῖν, ὅτι ὁ πλήξας μεῖζον τιμωρηθήσεται, ὁ δὲ πηρώτας, ἔτι πλεῖον. Οθεν ἐκέλευσε μὴ ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ. Πονηρὸν δὲ νῦν, τινὲς μὲν τὸν πλήξαντα εἶπον· ὁ δὲ Χρυσόστομος τὸν διάβολον είρηκε. Τοῦτο δὲ εἶπεν ὁ Χριστός, διδάσκων, ὅτι ἐκείνου παροξύναντος, ταῦτα ἐτολμήθη, καὶ ἐπὶ τοῦτον μεθιστάς τον θυμόν τοῦ πεπονθότος, ἀγριούμενον κατὰ τοῦ τολμήσαντος. Τί οὖν; Οι δεῖ ἀντιστήναι τῷ διαβόλῳ; Ναί· ἀλλὰ μὴ ἐν τῷ ἀμύνεσθαι τὸν ἀδελφόν ταύτην γὰρ τὴν ἀντίστασιν εκώλυσεν· ἀλλ' ἐν τῷ μακροθυμεῖν τε καὶ ὑπομένειν. Οὐ γὰρ θυμῷ σβέννυται θυμὸς, ὥστ περ οὐδὲ πυρί, πῦρ· ἀλλὰ τὰ ἐναντία γίνονται τῶν εναντίων ἰάματα. Αλλ' — άλλην. Κελεύει, μή μόνον μὴ ἀμύνεσθαι, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐμπαρέχειν ἑαυτὸν τῷ παίο οντι, καὶ διὰ τῆς ἀνεξικακίας καὶ μεγαλοψυχίας ἀναστέλλειν αὐτόν. Βλέπων γὰρ ταῦτα ἐκεῖνο;, οὐ ς μόνον οὐκ ἐπάξει πληγὴν δευτέραν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ πρώτη μεταμελήσεται, καὶ καταλλαγήσεται· ἀντιδρῶντος δέ σου, μᾶλλον ἐξαφθήσεται καὶ ἀγριωθήσεται. Καὶ διατί, πολλῶν ὄντων μελῶν τοῦ σώματος, περὶ μόνου τοῦ ὀφθαλμοῦ καὶ τοῦ ὀδόντος διέλαβεν ὁ νόμος; Διότι κατὰ τούτων μάλιστα τῶν μερῶν ειώθασιν ἐπάγειν τάς πληγάς οἱ μαχόμενοι, ὡς ἀφυ λάκτων καὶ προχείρων καὶ ῥᾳδίως τραυματιζομέν νων. Ο δ' ἐπὶ τούτοις νόμος καὶ ἐπὶ πάντα τὰ λοιπά εκτείνεται μέλη. Καὶ ἡ δεξιὰ δὲ σιαγὼν πρό χειρος εἰς ὕβριν, ἐπιτηδειότερον ἐμπίπτουσα τῇ δεξιᾷ χειρὶ τοῦ ὑβρίζοντος. Καὶ ἡ ἐπὶ ταύτῃ ἐνα τολὴ καὶ ἐπὶ τὰ λοιπὰ ὁμοίως διήκει, Καὶ τῷ Ιμάτιον. Βούλεται σε τὴν ἀνεξικακίαν καὶ μεγαλοψυχίαν ταύτην, μὴ μόνον ἐπὶ πληγῶν καὶ ὕβρεων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ κτημάτων καὶ χρημάτων παρέχεσθαι. Ο γὰρ περὶ τοῦ χιτώνος λόγος, ὡς προ χείρου εἰς τὸ ἀφαιρεῖσθαι, καὶ ἐπὶ ταῦτα διήκει. Φησὶ γὰρ, ὅτι Τῷ θέλοντί σοι δικάσασθαι καὶ τὸν για τῶνα σου λαβεῖν, ἄφες αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάτιον, καὶ νίκησον τὴν αὐτοῦ πλεονεξίαν, μὴ μόνον τῇ ἑκουσίῳ t. VII, p. 234. quam legislator, bujusmodi mals non similis metu afictionis, sed futura damnationis timore dissuasit. Cam enim in præcedentibus dixerit quod (d) quicunque dixerit fratri suo, Falue, reus erit gelennæ ignis: manifeste innuit eum qui verberaret, plusquam desipere (e), qui autem membro mutilaret, adhuc amplius (f). Undle jussit non resistere malo, Malum vero quidam hic illum dixerunt, qui verberasset. Chrysostomus vero diabolum intelligit. Hoc autem dixit Christus, docens quod eo instigante hæc attentata sunt, et in hunc transniisit iram ejus, qui injuria affectus est, exasperatam adversus enm, qui hæc ausus fuerat. Quid ergo? neque diabolo resistere licebit? Utique, sed non in ulciscendo fatre; hanc enim resistentiam prohibuit, sed in patiendo ac sustinendo. Neque enim per iram exstinguitur ira: sicut nec ignis igni, sed contraria funt contrariis medicamenta. Vers. 39. Sed alteram. Jubet ut non solum non vindicemus, sed potius, ut nos ipsos cædenti præbeamus, les per patientiam ac magnaninitatem ipsum refrenemus. Hæc enim ille videns, non solum non infliget plagam alteram, sed de prima quoque resipiscet ac reconciliabitur: quod si restiteris, accendetur magis et exasperabitur. Quare autem, cum multa sint corporis membra, de solo oculo ac dente distinxit (g) lex? Quia his præcipue partibus solent pugnantes plagas inferre, utpote minus servatis, queque magis in prompta sunt, ac facilius vulnerantur. Per hæc autem ad cætera quoque membra lex extenditur. Dextra quoque maxilla maxime idonea est ad sustinendam injuriam, quæ et commodius pulsatur manu dextra injuriam irrogantis: et de hac est præceptum, quod etiam ad reliqua membra similiter pertingit. Vers. 40. Ει — pallium. Vult ut tolerantiam ac magnanimitatem banc non ad plagas solum et injurias, sed ad possessiones quoque prabeas: ad ista nempe pertingit etiam sermo, qui fit de tunica, utpote commodiori ut auferatur: dicit enim: Volenti te in jus trahere, tuamque auferre tunicam, relinquas etiam et pallium, ac vincas illius avaritiam, non tantum substantiae quam petit cessione, Variæ lectiones et notæ. (d) Miror, interpretem & expressisse per quod, cum id in talibus redundet. (e) Plus quam desipere. Severins, gravius punitum iri. Adhuc amplius. Etiam gravius. (g) Distinxit. Separatim dixit, præcepit.

COMMENT. IN MATTHBUM. CAP. V. eruit, eandem denuntianti calamitatem. Est autem hæc lex homini maxime amica. Id enim jussit, ut timore siinilis alictionis caverent, ne illius temporis homines qui ad plagas mutuo inferendas anbelabant, oculos aut dentes sibi invicem eruerent. Christus autem homini benevolentior ἐδόντα ἀντὶ ὀδόντος ἐκβάλλειν, καὶ ἀσυμπαθῶς κατὰ ac dentem pro dente eruere, et sine compassione τοῦ ἐκβαλόντος ὀφθαλμὲν ἡ ὀδόντα τινὸς τὴν ταυτο contra eum qui oculum aut dentem quempiaın πάθειαν ἀποφηναμένῳ· ἔστι δὲ μάλιστα φιλάνθρωτης οὗτος ὁ νόμος. Τοῦτο γὰρ ἐκέλευσεν, ἵνα φόβῳ τῆς ταυτοπαθείας μὴ τοὺς ἀλλήλων εκκόπτωσιν ὀφθαλμοὺς καὶ ἐδόντας οἱ τότε ἄνθρωποι, σφόδρα λυττώντες εἰς τὰς κατ' ἀλλήλων πληγάς. Ο δὲ Χριστὸς φιλανθρωπότερον νομοθετῶν, οὐκ ἐκ τῆς ταυ τοπαθείας ἀνεχαίτισε τὰ τοιαῦτα, ἀλλ' ἐκ τῆς μελ. λούσης κολάσεως. Εἰρηκὼς γὰρ ἐν τοῖς προλαβοῦσιν, ὅτι Ὃς δ' ἂν εἴπῃ τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ, Μωρέ, ἔνοχος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρὸς, δέδωκε νοεῖν, ὅτι ὁ πλήξας μεῖζον τιμωρηθήσεται, ὁ δὲ πηρώτας, ἔτι πλεῖον. Οθεν ἐκέλευσε μὴ ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ. Πονηρὸν δὲ νῦν, τινὲς μὲν τὸν πλήξαντα εἶπον· ὁ δὲ Χρυσόστομος τὸν διάβολον είρηκε. Τοῦτο δὲ εἶπεν ὁ Χριστός, διδάσκων, ὅτι ἐκείνου παροξύναντος, ταῦτα ἐτολμήθη, καὶ ἐπὶ τοῦτον μεθιστάς τον θυμόν τοῦ πεπονθότος, ἀγριούμενον κατὰ τοῦ τολμήσαντος. Τί οὖν; Οι δεῖ ἀντιστήναι τῷ διαβόλῳ; Ναί· ἀλλὰ μὴ ἐν τῷ ἀμύνεσθαι τὸν ἀδελφόν ταύτην γὰρ τὴν ἀντίστασιν εκώλυσεν· ἀλλ' ἐν τῷ μακροθυμεῖν τε καὶ ὑπομένειν. Οὐ γὰρ θυμῷ σβέννυται θυμὸς, ὥστ περ οὐδὲ πυρί, πῦρ· ἀλλὰ τὰ ἐναντία γίνονται τῶν εναντίων ἰάματα. Αλλ' — άλλην. Κελεύει, μή μόνον μὴ ἀμύνεσθαι, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐμπαρέχειν ἑαυτὸν τῷ παίο οντι, καὶ διὰ τῆς ἀνεξικακίας καὶ μεγαλοψυχίας ἀναστέλλειν αὐτόν. Βλέπων γὰρ ταῦτα ἐκεῖνο;, οὐ ς μόνον οὐκ ἐπάξει πληγὴν δευτέραν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ πρώτη μεταμελήσεται, καὶ καταλλαγήσεται· ἀντιδρῶντος δέ σου, μᾶλλον ἐξαφθήσεται καὶ ἀγριωθήσεται. Καὶ διατί, πολλῶν ὄντων μελῶν τοῦ σώματος, περὶ μόνου τοῦ ὀφθαλμοῦ καὶ τοῦ ὀδόντος διέλαβεν ὁ νόμος; Διότι κατὰ τούτων μάλιστα τῶν μερῶν ειώθασιν ἐπάγειν τάς πληγάς οἱ μαχόμενοι, ὡς ἀφυ λάκτων καὶ προχείρων καὶ ῥᾳδίως τραυματιζομέν νων. Ο δ' ἐπὶ τούτοις νόμος καὶ ἐπὶ πάντα τὰ λοιπά εκτείνεται μέλη. Καὶ ἡ δεξιὰ δὲ σιαγὼν πρό χειρος εἰς ὕβριν, ἐπιτηδειότερον ἐμπίπτουσα τῇ δεξιᾷ χειρὶ τοῦ ὑβρίζοντος. Καὶ ἡ ἐπὶ ταύτῃ ἐνα τολὴ καὶ ἐπὶ τὰ λοιπὰ ὁμοίως διήκει, Καὶ τῷ Ιμάτιον. Βούλεται σε τὴν ἀνεξικακίαν καὶ μεγαλοψυχίαν ταύτην, μὴ μόνον ἐπὶ πληγῶν καὶ ὕβρεων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ κτημάτων καὶ χρημάτων παρέχεσθαι. Ο γὰρ περὶ τοῦ χιτώνος λόγος, ὡς προ χείρου εἰς τὸ ἀφαιρεῖσθαι, καὶ ἐπὶ ταῦτα διήκει. Φησὶ γὰρ, ὅτι Τῷ θέλοντί σοι δικάσασθαι καὶ τὸν για τῶνα σου λαβεῖν, ἄφες αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάτιον, καὶ νίκησον τὴν αὐτοῦ πλεονεξίαν, μὴ μόνον τῇ ἑκουσίῳ t. VII, p. 234. quam legislator, bujusmodi mals non similis metu afictionis, sed futura damnationis timore dissuasit. Cam enim in præcedentibus dixerit quod (d) quicunque dixerit fratri suo, Falue, reus erit gelennæ ignis: manifeste innuit eum qui verberaret, plusquam desipere (e), qui autem membro mutilaret, adhuc amplius (f). Undle jussit non resistere malo, Malum vero quidam hic illum dixerunt, qui verberasset. Chrysostomus vero diabolum intelligit. Hoc autem dixit Christus, docens quod eo instigante hæc attentata sunt, et in hunc transniisit iram ejus, qui injuria affectus est, exasperatam adversus enm, qui hæc ausus fuerat. Quid ergo? neque diabolo resistere licebit? Utique, sed non in ulciscendo fatre; hanc enim resistentiam prohibuit, sed in patiendo ac sustinendo. Neque enim per iram exstinguitur ira: sicut nec ignis igni, sed contraria funt contrariis medicamenta. Vers. 39. Sed alteram. Jubet ut non solum non vindicemus, sed potius, ut nos ipsos cædenti præbeamus, les per patientiam ac magnaninitatem ipsum refrenemus. Hæc enim ille videns, non solum non infliget plagam alteram, sed de prima quoque resipiscet ac reconciliabitur: quod si restiteris, accendetur magis et exasperabitur. Quare autem, cum multa sint corporis membra, de solo oculo ac dente distinxit (g) lex? Quia his præcipue partibus solent pugnantes plagas inferre, utpote minus servatis, queque magis in prompta sunt, ac facilius vulnerantur. Per hæc autem ad cætera quoque membra lex extenditur. Dextra quoque maxilla maxime idonea est ad sustinendam injuriam, quæ et commodius pulsatur manu dextra injuriam irrogantis: et de hac est præceptum, quod etiam ad reliqua membra similiter pertingit. Vers. 40. Ει — pallium. Vult ut tolerantiam ac magnanimitatem banc non ad plagas solum et injurias, sed ad possessiones quoque prabeas: ad ista nempe pertingit etiam sermo, qui fit de tunica, utpote commodiori ut auferatur: dicit enim: Volenti te in jus trahere, tuamque auferre tunicam, relinquas etiam et pallium, ac vincas illius avaritiam, non tantum substantiae quam petit cessione, Variæ lectiones et notæ. (d) Miror, interpretem & expressisse per quod, cum id in talibus redundet. (e) Plus quam desipere. Severins, gravius punitum iri. Adhuc amplius. Etiam gravius. (g) Distinxit. Separatim dixit, præcepit.

COMMENT. IN MATTHBUM. CAP. V. eruit, eandem denuntianti calamitatem. Est autem hæc lex homini maxime amica. Id enim jussit, ut timore siinilis alictionis caverent, ne illius temporis homines qui ad plagas mutuo inferendas anbelabant, oculos aut dentes sibi invicem eruerent. Christus autem homini benevolentior ἐδόντα ἀντὶ ὀδόντος ἐκβάλλειν, καὶ ἀσυμπαθῶς κατὰ ac dentem pro dente eruere, et sine compassione τοῦ ἐκβαλόντος ὀφθαλμὲν ἡ ὀδόντα τινὸς τὴν ταυτο contra eum qui oculum aut dentem quempiaın πάθειαν ἀποφηναμένῳ· ἔστι δὲ μάλιστα φιλάνθρωτης οὗτος ὁ νόμος. Τοῦτο γὰρ ἐκέλευσεν, ἵνα φόβῳ τῆς ταυτοπαθείας μὴ τοὺς ἀλλήλων εκκόπτωσιν ὀφθαλμοὺς καὶ ἐδόντας οἱ τότε ἄνθρωποι, σφόδρα λυττώντες εἰς τὰς κατ' ἀλλήλων πληγάς. Ο δὲ Χριστὸς φιλανθρωπότερον νομοθετῶν, οὐκ ἐκ τῆς ταυ τοπαθείας ἀνεχαίτισε τὰ τοιαῦτα, ἀλλ' ἐκ τῆς μελ. λούσης κολάσεως. Εἰρηκὼς γὰρ ἐν τοῖς προλαβοῦσιν, ὅτι Ὃς δ' ἂν εἴπῃ τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ, Μωρέ, ἔνοχος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρὸς, δέδωκε νοεῖν, ὅτι ὁ πλήξας μεῖζον τιμωρηθήσεται, ὁ δὲ πηρώτας, ἔτι πλεῖον. Οθεν ἐκέλευσε μὴ ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ. Πονηρὸν δὲ νῦν, τινὲς μὲν τὸν πλήξαντα εἶπον· ὁ δὲ Χρυσόστομος τὸν διάβολον είρηκε. Τοῦτο δὲ εἶπεν ὁ Χριστός, διδάσκων, ὅτι ἐκείνου παροξύναντος, ταῦτα ἐτολμήθη, καὶ ἐπὶ τοῦτον μεθιστάς τον θυμόν τοῦ πεπονθότος, ἀγριούμενον κατὰ τοῦ τολμήσαντος. Τί οὖν; Οι δεῖ ἀντιστήναι τῷ διαβόλῳ; Ναί· ἀλλὰ μὴ ἐν τῷ ἀμύνεσθαι τὸν ἀδελφόν ταύτην γὰρ τὴν ἀντίστασιν εκώλυσεν· ἀλλ' ἐν τῷ μακροθυμεῖν τε καὶ ὑπομένειν. Οὐ γὰρ θυμῷ σβέννυται θυμὸς, ὥστ περ οὐδὲ πυρί, πῦρ· ἀλλὰ τὰ ἐναντία γίνονται τῶν εναντίων ἰάματα. Αλλ' — άλλην. Κελεύει, μή μόνον μὴ ἀμύνεσθαι, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐμπαρέχειν ἑαυτὸν τῷ παίο οντι, καὶ διὰ τῆς ἀνεξικακίας καὶ μεγαλοψυχίας ἀναστέλλειν αὐτόν. Βλέπων γὰρ ταῦτα ἐκεῖνο;, οὐ ς μόνον οὐκ ἐπάξει πληγὴν δευτέραν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ πρώτη μεταμελήσεται, καὶ καταλλαγήσεται· ἀντιδρῶντος δέ σου, μᾶλλον ἐξαφθήσεται καὶ ἀγριωθήσεται. Καὶ διατί, πολλῶν ὄντων μελῶν τοῦ σώματος, περὶ μόνου τοῦ ὀφθαλμοῦ καὶ τοῦ ὀδόντος διέλαβεν ὁ νόμος; Διότι κατὰ τούτων μάλιστα τῶν μερῶν ειώθασιν ἐπάγειν τάς πληγάς οἱ μαχόμενοι, ὡς ἀφυ λάκτων καὶ προχείρων καὶ ῥᾳδίως τραυματιζομέν νων. Ο δ' ἐπὶ τούτοις νόμος καὶ ἐπὶ πάντα τὰ λοιπά εκτείνεται μέλη. Καὶ ἡ δεξιὰ δὲ σιαγὼν πρό χειρος εἰς ὕβριν, ἐπιτηδειότερον ἐμπίπτουσα τῇ δεξιᾷ χειρὶ τοῦ ὑβρίζοντος. Καὶ ἡ ἐπὶ ταύτῃ ἐνα τολὴ καὶ ἐπὶ τὰ λοιπὰ ὁμοίως διήκει, Καὶ τῷ Ιμάτιον. Βούλεται σε τὴν ἀνεξικακίαν καὶ μεγαλοψυχίαν ταύτην, μὴ μόνον ἐπὶ πληγῶν καὶ ὕβρεων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ κτημάτων καὶ χρημάτων παρέχεσθαι. Ο γὰρ περὶ τοῦ χιτώνος λόγος, ὡς προ χείρου εἰς τὸ ἀφαιρεῖσθαι, καὶ ἐπὶ ταῦτα διήκει. Φησὶ γὰρ, ὅτι Τῷ θέλοντί σοι δικάσασθαι καὶ τὸν για τῶνα σου λαβεῖν, ἄφες αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάτιον, καὶ νίκησον τὴν αὐτοῦ πλεονεξίαν, μὴ μόνον τῇ ἑκουσίῳ t. VII, p. 234. quam legislator, bujusmodi mals non similis metu afictionis, sed futura damnationis timore dissuasit. Cam enim in præcedentibus dixerit quod (d) quicunque dixerit fratri suo, Falue, reus erit gelennæ ignis: manifeste innuit eum qui verberaret, plusquam desipere (e), qui autem membro mutilaret, adhuc amplius (f). Undle jussit non resistere malo, Malum vero quidam hic illum dixerunt, qui verberasset. Chrysostomus vero diabolum intelligit. Hoc autem dixit Christus, docens quod eo instigante hæc attentata sunt, et in hunc transniisit iram ejus, qui injuria affectus est, exasperatam adversus enm, qui hæc ausus fuerat. Quid ergo? neque diabolo resistere licebit? Utique, sed non in ulciscendo fatre; hanc enim resistentiam prohibuit, sed in patiendo ac sustinendo. Neque enim per iram exstinguitur ira: sicut nec ignis igni, sed contraria funt contrariis medicamenta. Vers. 39. Sed alteram. Jubet ut non solum non vindicemus, sed potius, ut nos ipsos cædenti præbeamus, les per patientiam ac magnaninitatem ipsum refrenemus. Hæc enim ille videns, non solum non infliget plagam alteram, sed de prima quoque resipiscet ac reconciliabitur: quod si restiteris, accendetur magis et exasperabitur. Quare autem, cum multa sint corporis membra, de solo oculo ac dente distinxit (g) lex? Quia his præcipue partibus solent pugnantes plagas inferre, utpote minus servatis, queque magis in prompta sunt, ac facilius vulnerantur. Per hæc autem ad cætera quoque membra lex extenditur. Dextra quoque maxilla maxime idonea est ad sustinendam injuriam, quæ et commodius pulsatur manu dextra injuriam irrogantis: et de hac est præceptum, quod etiam ad reliqua membra similiter pertingit. Vers. 40. Ει — pallium. Vult ut tolerantiam ac magnanimitatem banc non ad plagas solum et injurias, sed ad possessiones quoque prabeas: ad ista nempe pertingit etiam sermo, qui fit de tunica, utpote commodiori ut auferatur: dicit enim: Volenti te in jus trahere, tuamque auferre tunicam, relinquas etiam et pallium, ac vincas illius avaritiam, non tantum substantiae quam petit cessione, Variæ lectiones et notæ. (d) Miror, interpretem & expressisse per quod, cum id in talibus redundet. (e) Plus quam desipere. Severins, gravius punitum iri. Adhuc amplius. Etiam gravius. (g) Distinxit. Separatim dixit, præcepit.

COMMENT. IN MATTHBUM. CAP. V. eruit, eandem denuntianti calamitatem. Est autem hæc lex homini maxime amica. Id enim jussit, ut timore siinilis alictionis caverent, ne illius temporis homines qui ad plagas mutuo inferendas anbelabant, oculos aut dentes sibi invicem eruerent. Christus autem homini benevolentior ἐδόντα ἀντὶ ὀδόντος ἐκβάλλειν, καὶ ἀσυμπαθῶς κατὰ ac dentem pro dente eruere, et sine compassione τοῦ ἐκβαλόντος ὀφθαλμὲν ἡ ὀδόντα τινὸς τὴν ταυτο contra eum qui oculum aut dentem quempiaın πάθειαν ἀποφηναμένῳ· ἔστι δὲ μάλιστα φιλάνθρωτης οὗτος ὁ νόμος. Τοῦτο γὰρ ἐκέλευσεν, ἵνα φόβῳ τῆς ταυτοπαθείας μὴ τοὺς ἀλλήλων εκκόπτωσιν ὀφθαλμοὺς καὶ ἐδόντας οἱ τότε ἄνθρωποι, σφόδρα λυττώντες εἰς τὰς κατ' ἀλλήλων πληγάς. Ο δὲ Χριστὸς φιλανθρωπότερον νομοθετῶν, οὐκ ἐκ τῆς ταυ τοπαθείας ἀνεχαίτισε τὰ τοιαῦτα, ἀλλ' ἐκ τῆς μελ. λούσης κολάσεως. Εἰρηκὼς γὰρ ἐν τοῖς προλαβοῦσιν, ὅτι Ὃς δ' ἂν εἴπῃ τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ, Μωρέ, ἔνοχος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρὸς, δέδωκε νοεῖν, ὅτι ὁ πλήξας μεῖζον τιμωρηθήσεται, ὁ δὲ πηρώτας, ἔτι πλεῖον. Οθεν ἐκέλευσε μὴ ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ. Πονηρὸν δὲ νῦν, τινὲς μὲν τὸν πλήξαντα εἶπον· ὁ δὲ Χρυσόστομος τὸν διάβολον είρηκε. Τοῦτο δὲ εἶπεν ὁ Χριστός, διδάσκων, ὅτι ἐκείνου παροξύναντος, ταῦτα ἐτολμήθη, καὶ ἐπὶ τοῦτον μεθιστάς τον θυμόν τοῦ πεπονθότος, ἀγριούμενον κατὰ τοῦ τολμήσαντος. Τί οὖν; Οι δεῖ ἀντιστήναι τῷ διαβόλῳ; Ναί· ἀλλὰ μὴ ἐν τῷ ἀμύνεσθαι τὸν ἀδελφόν ταύτην γὰρ τὴν ἀντίστασιν εκώλυσεν· ἀλλ' ἐν τῷ μακροθυμεῖν τε καὶ ὑπομένειν. Οὐ γὰρ θυμῷ σβέννυται θυμὸς, ὥστ περ οὐδὲ πυρί, πῦρ· ἀλλὰ τὰ ἐναντία γίνονται τῶν εναντίων ἰάματα. Αλλ' — άλλην. Κελεύει, μή μόνον μὴ ἀμύνεσθαι, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐμπαρέχειν ἑαυτὸν τῷ παίο οντι, καὶ διὰ τῆς ἀνεξικακίας καὶ μεγαλοψυχίας ἀναστέλλειν αὐτόν. Βλέπων γὰρ ταῦτα ἐκεῖνο;, οὐ ς μόνον οὐκ ἐπάξει πληγὴν δευτέραν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ πρώτη μεταμελήσεται, καὶ καταλλαγήσεται· ἀντιδρῶντος δέ σου, μᾶλλον ἐξαφθήσεται καὶ ἀγριωθήσεται. Καὶ διατί, πολλῶν ὄντων μελῶν τοῦ σώματος, περὶ μόνου τοῦ ὀφθαλμοῦ καὶ τοῦ ὀδόντος διέλαβεν ὁ νόμος; Διότι κατὰ τούτων μάλιστα τῶν μερῶν ειώθασιν ἐπάγειν τάς πληγάς οἱ μαχόμενοι, ὡς ἀφυ λάκτων καὶ προχείρων καὶ ῥᾳδίως τραυματιζομέν νων. Ο δ' ἐπὶ τούτοις νόμος καὶ ἐπὶ πάντα τὰ λοιπά εκτείνεται μέλη. Καὶ ἡ δεξιὰ δὲ σιαγὼν πρό χειρος εἰς ὕβριν, ἐπιτηδειότερον ἐμπίπτουσα τῇ δεξιᾷ χειρὶ τοῦ ὑβρίζοντος. Καὶ ἡ ἐπὶ ταύτῃ ἐνα τολὴ καὶ ἐπὶ τὰ λοιπὰ ὁμοίως διήκει, Καὶ τῷ Ιμάτιον. Βούλεται σε τὴν ἀνεξικακίαν καὶ μεγαλοψυχίαν ταύτην, μὴ μόνον ἐπὶ πληγῶν καὶ ὕβρεων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ κτημάτων καὶ χρημάτων παρέχεσθαι. Ο γὰρ περὶ τοῦ χιτώνος λόγος, ὡς προ χείρου εἰς τὸ ἀφαιρεῖσθαι, καὶ ἐπὶ ταῦτα διήκει. Φησὶ γὰρ, ὅτι Τῷ θέλοντί σοι δικάσασθαι καὶ τὸν για τῶνα σου λαβεῖν, ἄφες αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάτιον, καὶ νίκησον τὴν αὐτοῦ πλεονεξίαν, μὴ μόνον τῇ ἑκουσίῳ t. VII, p. 234. quam legislator, bujusmodi mals non similis metu afictionis, sed futura damnationis timore dissuasit. Cam enim in præcedentibus dixerit quod (d) quicunque dixerit fratri suo, Falue, reus erit gelennæ ignis: manifeste innuit eum qui verberaret, plusquam desipere (e), qui autem membro mutilaret, adhuc amplius (f). Undle jussit non resistere malo, Malum vero quidam hic illum dixerunt, qui verberasset. Chrysostomus vero diabolum intelligit. Hoc autem dixit Christus, docens quod eo instigante hæc attentata sunt, et in hunc transniisit iram ejus, qui injuria affectus est, exasperatam adversus enm, qui hæc ausus fuerat. Quid ergo? neque diabolo resistere licebit? Utique, sed non in ulciscendo fatre; hanc enim resistentiam prohibuit, sed in patiendo ac sustinendo. Neque enim per iram exstinguitur ira: sicut nec ignis igni, sed contraria funt contrariis medicamenta. Vers. 39. Sed alteram. Jubet ut non solum non vindicemus, sed potius, ut nos ipsos cædenti præbeamus, les per patientiam ac magnaninitatem ipsum refrenemus. Hæc enim ille videns, non solum non infliget plagam alteram, sed de prima quoque resipiscet ac reconciliabitur: quod si restiteris, accendetur magis et exasperabitur. Quare autem, cum multa sint corporis membra, de solo oculo ac dente distinxit (g) lex? Quia his præcipue partibus solent pugnantes plagas inferre, utpote minus servatis, queque magis in prompta sunt, ac facilius vulnerantur. Per hæc autem ad cætera quoque membra lex extenditur. Dextra quoque maxilla maxime idonea est ad sustinendam injuriam, quæ et commodius pulsatur manu dextra injuriam irrogantis: et de hac est præceptum, quod etiam ad reliqua membra similiter pertingit. Vers. 40. Ει — pallium. Vult ut tolerantiam ac magnanimitatem banc non ad plagas solum et injurias, sed ad possessiones quoque prabeas: ad ista nempe pertingit etiam sermo, qui fit de tunica, utpote commodiori ut auferatur: dicit enim: Volenti te in jus trahere, tuamque auferre tunicam, relinquas etiam et pallium, ac vincas illius avaritiam, non tantum substantiae quam petit cessione, Variæ lectiones et notæ. (d) Miror, interpretem & expressisse per quod, cum id in talibus redundet. (e) Plus quam desipere. Severins, gravius punitum iri. Adhuc amplius. Etiam gravius. (g) Distinxit. Separatim dixit, præcepit.

verum etiam addendo quod non petit. Cum enim & παραχωρήσει τοῦ ἀπαιτουμένου, ἀλλὰ καὶ τῇ προσθέ hæc feceris, vel relinquet quod petebat, tantam veritus Christianam tuam philosophiam, vel eo quod petit ablato, non attinget quod non petebat; frequenter autem avaritiam suam redarguet. Si autem cum eo ad judicium quidem non accesseris, vorum id tantum quod petit dederis: quod tibi ipsi solum utile est fecisti. Si vero addideris et aliud, animam quoque illius lucrifecisti, duplex. que bonum perfecisti. Nam et tribunal devitasti, et avaritiam convertisti. Pallium quidem est, quod super alias vestes gestamus, tunica vero quam interius. Sæpius autem ὁ χιτῶν τὸ ἱμάτιον dicitur et a contrario, id est, tunica pallium, ac pallium tunica. Interdumn quoque omnis vestis nunc ιμάτιον nunc χιτών, erodo pallium, modo Tunica appellatur. Et licet dicat Lucas: Ab eo qui anfert a te pallium, et tunicam ne prohibeas ', nulla tamen est contradictio. Hæc enim utraque dixit Christus; hoc quidem in monte, quod vero apud Lucam est, in loco campestri. Quid ergo? nudum oportet ineedere? An tibi magnum videtur, ut ob fratris utilitatem nudus incedas? Neque tamen ad tantam impellet inhumanitatem: tuam enim, ut dictum est, verebitur magnanimitatem. Vers. 41. Εt duo. Vetus quidem Testamentum juxta solam gravitatem vitii species distinguens, levia præteribat. Christus vero de his quoque legem tulit, incipiens sane a graviori, et desinens in id, quod levius est. Gravius siquidem est oculi aut dentis excussionem pati, quam viæ ducem se præbere, aut cibum subministrare (h), deinde in maxillam injuris, quæ maximo ducitur opprobrio, postea vestis ablatio: bis autem levius est violenta coactio. Quemadmodum autem in aliis vexation's speciebus cum additameuto virtuti vacare jussit: ita et in coactione jubet vincere desiderium ejus, qui prave facit injuriam, patique amplius, quam ille facere volebat. Agnovisti in corpore patibili insertam ad affectiones immobilitatem? Considerasti angelicam in hominibus disseminatam politiam? Non concupiscere enim juxta affectus, neque secundum perturbationes irasci, coelestis sunt politiz, de quibus per dicta præcepta Christus legem dedit. In eo enim quod jussit fratri temere non irasci, neque ipsi dicere, Raca, neque fatuum hunc appellare, neque Deo munus offerre ante reconciliationem erga fratrem, ac benevolum esse adversario: affectui animi commoti nervos amputavit. In eo vero quod præcepit mulierem * Luc. vi, 29. & κῃ τοῦ μὴ ἀπαιτουμένου· τοῦτο γάρ σου ποιοῦντος, ἢ καταλείψει τὸ ἀπαιτούμενον, αἰδεσθεὶς τὴν τηλικαύ την σου φιλοσοφίαν, ἢ τὸ ἀπαιτούμενον μόνον λα βών, οὐχ ἄζεται μὲν τοῦ μὴ ἀπαιτουμένου, καταγνώ σεται δὲ πολλὰ τῆς ἑαυτοῦ πλεονεξίας. Καὶ εἰ μὲν μὴ συνδικασθῇς αὐτῷ, ἀλλὰ δώσῃς, τὸ σεαυτοῦ συμφέρον μόνον ἐποίησας· εἰ δὲ προσθήσης, κακείνου τὴν ψυχὴν ὠφέλησας, καὶ διπλοῦν ἀγαθὸν κατώρθω σας, αὐτός τε δικαστηρίων ἀπαλλαγεῖς, καὶ τὸν πλεονέκτην εντρέψας. Ιμάτιον μὲν οὖν ἐστι τὸ παρ' ἡμῖν ἐπανωφόριον· χιτών δὲ τὸ ἔνδον. 'Αδιαφόρως δὲ πολλάκις λέγεται καὶ ὁ χιτῶν ἱμάτιον, καὶ τὸ ἱμάτιον χιτών. Εστι δὲ ὅτι καὶ πάντα χιτῶνες, καὶ πάντα ἱμάτια. Εἰ δὲ ὁ Λουκᾶς φησιν, ὅτι ᾿Απὸ τοῦ αἵροντός σου τὸ ἱμάτιον, καὶ τὸν χιτῶνα μὴ κωλύσῃς, οὐκ ἔστιν ἐνεντιολογία. Καὶ ἄμφω γὰρ τὰ ῥητὰ εἶπεν ὁ Χριστὸς, ἐκεῖνο μὲν, ἐπὶ τοῦ ὄρους, τὸ δὲ παρὰ τῷ Λουκᾶ, ἐπὶ τόπου πεδινού. Τί οὖν; γυμνὸν δεῖ περιιέναι; μέγα μὲν οὖν, τὸ δι᾽ ὠφέλειαν τοῦ ἀδελ φοῦ περιιέναι γυμνόν; οὐκ ἂν δὲ εἰς τοσαύτην ἐκεῖ νος ἀπανθρωπίαν ἐλάσῃ, δυσωπηθείς, ὡς εἴρηται, τὴν σὴν μεγαλοψυχίαν. Καὶ ὅστις — δύο. Ὁ μὲν παλαιός νόμος περὶ μόνου τοῦ βαρυτέρη" εἴδους τῆς κακώσεως διαλαβών, τὰ ἐλαφρὰ παρέδραμεν· ὁ δὲ Χριστὸς καὶ περὶ τούτων ἐνομοθέτησεν, ἀρξάμενος μὲν ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου, καταλήξας δὲ εἰς τὸ ἐλαφρότερον. Βαρύτερον μὲν γὰρ τῶν ἄλλων, ἡ τοῦ ὀφθαλμοῦ καὶ τοῦ ὀδόντος ἐκκοπή· τοῦ μὲν ἐδηγοῦντος, τοῦ δὲ τῇ τροφή διακονοῦντος· εἶτα ἡ κατὰ τῆς σιαγόνος ὕβρις, ὡς ἐπονειδιστοτάτη· ἔπειτα ἡ τοῦ χιτῶνος ἀφαίρεσις· ἐλαφρότερον δὲ τούτων, ἡ ἀγγαρεία. Ωσπερ δὲ ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς κακώσεως μετά προσθήκης φιλοσοφεῖν ἐκέλευσεν· οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἀγγαρείας, καὶ ὑπερβῆναι τὴν ἄδικον τοῦ κακῶς ποιοῦντος ἐπιθυμίαν, καὶ πλέον παθεῖν, ἢ ἐκεῖνος ποιῆσαι βούλε ται. Εἶδες ἐν σώματι παθητῷ φυτευομένην ἀπάθειαν κατενόησας ἀγγελικὴν πολιτείαν, ἐν ἀνθρώποι; κατασπειρομένην. Τὸ γὰρ μὴ ἐπιθυμεῖν ἐμπαθῶς, μηδὲ θυμοῦσθαι [ κατὰ πάθος, τῆς οὐρανίου πολιτείας εἰσὶν, ἃ διὰ τῶν εἰρημένων ἐντολῶν ἐνομοθέτησεν ὁ Χριστός]. Εν μὲν γὰρ τῷ κελεῦσαι μὴ ὀργίζεσθαι τῷ ἀδελφῷ εἰκῆ, μηδὲ λέγειν αὐτῷ Ῥακά, μηδὲ ὀνομάζειν τοῦτον μωρόν, μηδὲ προσά γειν Θεῷ τὸ δῶρον πρὸ τῆς εἰς τὸν ἀδελφὸν διαλλαγῆς, καὶ εὐνοεῖν τῷ ἀντιδίκῳ, τὰ νεύρα τοῦ ἐμπαθοῦς ἐξέκοψε θυμοῦ· ἐν δὲ τῷ προστάξαι, μὴ Variæ lectiones et notæ. Quæ leguntur ab αδιαφόρως ad πάντα ἱμάτια, ea Benten us in margine sui codicis repererat ac rejecerat ad Gnem scholii post μεγαλοψυχίαν. (*) Quam via Inclusa omittit A. Usitatius, πρός. subministrare. Cum ille (oculus) vitæ dux sit, hic (Deus) alimentorum minister.

verum etiam addendo quod non petit. Cum enim & παραχωρήσει τοῦ ἀπαιτουμένου, ἀλλὰ καὶ τῇ προσθέ hæc feceris, vel relinquet quod petebat, tantam veritus Christianam tuam philosophiam, vel eo quod petit ablato, non attinget quod non petebat; frequenter autem avaritiam suam redarguet. Si autem cum eo ad judicium quidem non accesseris, vorum id tantum quod petit dederis: quod tibi ipsi solum utile est fecisti. Si vero addideris et aliud, animam quoque illius lucrifecisti, duplex. que bonum perfecisti. Nam et tribunal devitasti, et avaritiam convertisti. Pallium quidem est, quod super alias vestes gestamus, tunica vero quam interius. Sæpius autem ὁ χιτῶν τὸ ἱμάτιον dicitur et a contrario, id est, tunica pallium, ac pallium tunica. Interdumn quoque omnis vestis nunc ιμάτιον nunc χιτών, erodo pallium, modo Tunica appellatur. Et licet dicat Lucas: Ab eo qui anfert a te pallium, et tunicam ne prohibeas ', nulla tamen est contradictio. Hæc enim utraque dixit Christus; hoc quidem in monte, quod vero apud Lucam est, in loco campestri. Quid ergo? nudum oportet ineedere? An tibi magnum videtur, ut ob fratris utilitatem nudus incedas? Neque tamen ad tantam impellet inhumanitatem: tuam enim, ut dictum est, verebitur magnanimitatem. Vers. 41. Εt duo. Vetus quidem Testamentum juxta solam gravitatem vitii species distinguens, levia præteribat. Christus vero de his quoque legem tulit, incipiens sane a graviori, et desinens in id, quod levius est. Gravius siquidem est oculi aut dentis excussionem pati, quam viæ ducem se præbere, aut cibum subministrare (h), deinde in maxillam injuris, quæ maximo ducitur opprobrio, postea vestis ablatio: bis autem levius est violenta coactio. Quemadmodum autem in aliis vexation's speciebus cum additameuto virtuti vacare jussit: ita et in coactione jubet vincere desiderium ejus, qui prave facit injuriam, patique amplius, quam ille facere volebat. Agnovisti in corpore patibili insertam ad affectiones immobilitatem? Considerasti angelicam in hominibus disseminatam politiam? Non concupiscere enim juxta affectus, neque secundum perturbationes irasci, coelestis sunt politiz, de quibus per dicta præcepta Christus legem dedit. In eo enim quod jussit fratri temere non irasci, neque ipsi dicere, Raca, neque fatuum hunc appellare, neque Deo munus offerre ante reconciliationem erga fratrem, ac benevolum esse adversario: affectui animi commoti nervos amputavit. In eo vero quod præcepit mulierem * Luc. vi, 29. & κῃ τοῦ μὴ ἀπαιτουμένου· τοῦτο γάρ σου ποιοῦντος, ἢ καταλείψει τὸ ἀπαιτούμενον, αἰδεσθεὶς τὴν τηλικαύ την σου φιλοσοφίαν, ἢ τὸ ἀπαιτούμενον μόνον λα βών, οὐχ ἄζεται μὲν τοῦ μὴ ἀπαιτουμένου, καταγνώ σεται δὲ πολλὰ τῆς ἑαυτοῦ πλεονεξίας. Καὶ εἰ μὲν μὴ συνδικασθῇς αὐτῷ, ἀλλὰ δώσῃς, τὸ σεαυτοῦ συμφέρον μόνον ἐποίησας· εἰ δὲ προσθήσης, κακείνου τὴν ψυχὴν ὠφέλησας, καὶ διπλοῦν ἀγαθὸν κατώρθω σας, αὐτός τε δικαστηρίων ἀπαλλαγεῖς, καὶ τὸν πλεονέκτην εντρέψας. Ιμάτιον μὲν οὖν ἐστι τὸ παρ' ἡμῖν ἐπανωφόριον· χιτών δὲ τὸ ἔνδον. 'Αδιαφόρως δὲ πολλάκις λέγεται καὶ ὁ χιτῶν ἱμάτιον, καὶ τὸ ἱμάτιον χιτών. Εστι δὲ ὅτι καὶ πάντα χιτῶνες, καὶ πάντα ἱμάτια. Εἰ δὲ ὁ Λουκᾶς φησιν, ὅτι ᾿Απὸ τοῦ αἵροντός σου τὸ ἱμάτιον, καὶ τὸν χιτῶνα μὴ κωλύσῃς, οὐκ ἔστιν ἐνεντιολογία. Καὶ ἄμφω γὰρ τὰ ῥητὰ εἶπεν ὁ Χριστὸς, ἐκεῖνο μὲν, ἐπὶ τοῦ ὄρους, τὸ δὲ παρὰ τῷ Λουκᾶ, ἐπὶ τόπου πεδινού. Τί οὖν; γυμνὸν δεῖ περιιέναι; μέγα μὲν οὖν, τὸ δι᾽ ὠφέλειαν τοῦ ἀδελ φοῦ περιιέναι γυμνόν; οὐκ ἂν δὲ εἰς τοσαύτην ἐκεῖ νος ἀπανθρωπίαν ἐλάσῃ, δυσωπηθείς, ὡς εἴρηται, τὴν σὴν μεγαλοψυχίαν. Καὶ ὅστις — δύο. Ὁ μὲν παλαιός νόμος περὶ μόνου τοῦ βαρυτέρη" εἴδους τῆς κακώσεως διαλαβών, τὰ ἐλαφρὰ παρέδραμεν· ὁ δὲ Χριστὸς καὶ περὶ τούτων ἐνομοθέτησεν, ἀρξάμενος μὲν ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου, καταλήξας δὲ εἰς τὸ ἐλαφρότερον. Βαρύτερον μὲν γὰρ τῶν ἄλλων, ἡ τοῦ ὀφθαλμοῦ καὶ τοῦ ὀδόντος ἐκκοπή· τοῦ μὲν ἐδηγοῦντος, τοῦ δὲ τῇ τροφή διακονοῦντος· εἶτα ἡ κατὰ τῆς σιαγόνος ὕβρις, ὡς ἐπονειδιστοτάτη· ἔπειτα ἡ τοῦ χιτῶνος ἀφαίρεσις· ἐλαφρότερον δὲ τούτων, ἡ ἀγγαρεία. Ωσπερ δὲ ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς κακώσεως μετά προσθήκης φιλοσοφεῖν ἐκέλευσεν· οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἀγγαρείας, καὶ ὑπερβῆναι τὴν ἄδικον τοῦ κακῶς ποιοῦντος ἐπιθυμίαν, καὶ πλέον παθεῖν, ἢ ἐκεῖνος ποιῆσαι βούλε ται. Εἶδες ἐν σώματι παθητῷ φυτευομένην ἀπάθειαν κατενόησας ἀγγελικὴν πολιτείαν, ἐν ἀνθρώποι; κατασπειρομένην. Τὸ γὰρ μὴ ἐπιθυμεῖν ἐμπαθῶς, μηδὲ θυμοῦσθαι [ κατὰ πάθος, τῆς οὐρανίου πολιτείας εἰσὶν, ἃ διὰ τῶν εἰρημένων ἐντολῶν ἐνομοθέτησεν ὁ Χριστός]. Εν μὲν γὰρ τῷ κελεῦσαι μὴ ὀργίζεσθαι τῷ ἀδελφῷ εἰκῆ, μηδὲ λέγειν αὐτῷ Ῥακά, μηδὲ ὀνομάζειν τοῦτον μωρόν, μηδὲ προσά γειν Θεῷ τὸ δῶρον πρὸ τῆς εἰς τὸν ἀδελφὸν διαλλαγῆς, καὶ εὐνοεῖν τῷ ἀντιδίκῳ, τὰ νεύρα τοῦ ἐμπαθοῦς ἐξέκοψε θυμοῦ· ἐν δὲ τῷ προστάξαι, μὴ Variæ lectiones et notæ. Quæ leguntur ab αδιαφόρως ad πάντα ἱμάτια, ea Benten us in margine sui codicis repererat ac rejecerat ad Gnem scholii post μεγαλοψυχίαν. (*) Quam via Inclusa omittit A. Usitatius, πρός. subministrare. Cum ille (oculus) vitæ dux sit, hic (Deus) alimentorum minister.

verum etiam addendo quod non petit. Cum enim & παραχωρήσει τοῦ ἀπαιτουμένου, ἀλλὰ καὶ τῇ προσθέ hæc feceris, vel relinquet quod petebat, tantam veritus Christianam tuam philosophiam, vel eo quod petit ablato, non attinget quod non petebat; frequenter autem avaritiam suam redarguet. Si autem cum eo ad judicium quidem non accesseris, vorum id tantum quod petit dederis: quod tibi ipsi solum utile est fecisti. Si vero addideris et aliud, animam quoque illius lucrifecisti, duplex. que bonum perfecisti. Nam et tribunal devitasti, et avaritiam convertisti. Pallium quidem est, quod super alias vestes gestamus, tunica vero quam interius. Sæpius autem ὁ χιτῶν τὸ ἱμάτιον dicitur et a contrario, id est, tunica pallium, ac pallium tunica. Interdumn quoque omnis vestis nunc ιμάτιον nunc χιτών, erodo pallium, modo Tunica appellatur. Et licet dicat Lucas: Ab eo qui anfert a te pallium, et tunicam ne prohibeas ', nulla tamen est contradictio. Hæc enim utraque dixit Christus; hoc quidem in monte, quod vero apud Lucam est, in loco campestri. Quid ergo? nudum oportet ineedere? An tibi magnum videtur, ut ob fratris utilitatem nudus incedas? Neque tamen ad tantam impellet inhumanitatem: tuam enim, ut dictum est, verebitur magnanimitatem. Vers. 41. Εt duo. Vetus quidem Testamentum juxta solam gravitatem vitii species distinguens, levia præteribat. Christus vero de his quoque legem tulit, incipiens sane a graviori, et desinens in id, quod levius est. Gravius siquidem est oculi aut dentis excussionem pati, quam viæ ducem se præbere, aut cibum subministrare (h), deinde in maxillam injuris, quæ maximo ducitur opprobrio, postea vestis ablatio: bis autem levius est violenta coactio. Quemadmodum autem in aliis vexation's speciebus cum additameuto virtuti vacare jussit: ita et in coactione jubet vincere desiderium ejus, qui prave facit injuriam, patique amplius, quam ille facere volebat. Agnovisti in corpore patibili insertam ad affectiones immobilitatem? Considerasti angelicam in hominibus disseminatam politiam? Non concupiscere enim juxta affectus, neque secundum perturbationes irasci, coelestis sunt politiz, de quibus per dicta præcepta Christus legem dedit. In eo enim quod jussit fratri temere non irasci, neque ipsi dicere, Raca, neque fatuum hunc appellare, neque Deo munus offerre ante reconciliationem erga fratrem, ac benevolum esse adversario: affectui animi commoti nervos amputavit. In eo vero quod præcepit mulierem * Luc. vi, 29. & κῃ τοῦ μὴ ἀπαιτουμένου· τοῦτο γάρ σου ποιοῦντος, ἢ καταλείψει τὸ ἀπαιτούμενον, αἰδεσθεὶς τὴν τηλικαύ την σου φιλοσοφίαν, ἢ τὸ ἀπαιτούμενον μόνον λα βών, οὐχ ἄζεται μὲν τοῦ μὴ ἀπαιτουμένου, καταγνώ σεται δὲ πολλὰ τῆς ἑαυτοῦ πλεονεξίας. Καὶ εἰ μὲν μὴ συνδικασθῇς αὐτῷ, ἀλλὰ δώσῃς, τὸ σεαυτοῦ συμφέρον μόνον ἐποίησας· εἰ δὲ προσθήσης, κακείνου τὴν ψυχὴν ὠφέλησας, καὶ διπλοῦν ἀγαθὸν κατώρθω σας, αὐτός τε δικαστηρίων ἀπαλλαγεῖς, καὶ τὸν πλεονέκτην εντρέψας. Ιμάτιον μὲν οὖν ἐστι τὸ παρ' ἡμῖν ἐπανωφόριον· χιτών δὲ τὸ ἔνδον. 'Αδιαφόρως δὲ πολλάκις λέγεται καὶ ὁ χιτῶν ἱμάτιον, καὶ τὸ ἱμάτιον χιτών. Εστι δὲ ὅτι καὶ πάντα χιτῶνες, καὶ πάντα ἱμάτια. Εἰ δὲ ὁ Λουκᾶς φησιν, ὅτι ᾿Απὸ τοῦ αἵροντός σου τὸ ἱμάτιον, καὶ τὸν χιτῶνα μὴ κωλύσῃς, οὐκ ἔστιν ἐνεντιολογία. Καὶ ἄμφω γὰρ τὰ ῥητὰ εἶπεν ὁ Χριστὸς, ἐκεῖνο μὲν, ἐπὶ τοῦ ὄρους, τὸ δὲ παρὰ τῷ Λουκᾶ, ἐπὶ τόπου πεδινού. Τί οὖν; γυμνὸν δεῖ περιιέναι; μέγα μὲν οὖν, τὸ δι᾽ ὠφέλειαν τοῦ ἀδελ φοῦ περιιέναι γυμνόν; οὐκ ἂν δὲ εἰς τοσαύτην ἐκεῖ νος ἀπανθρωπίαν ἐλάσῃ, δυσωπηθείς, ὡς εἴρηται, τὴν σὴν μεγαλοψυχίαν. Καὶ ὅστις — δύο. Ὁ μὲν παλαιός νόμος περὶ μόνου τοῦ βαρυτέρη" εἴδους τῆς κακώσεως διαλαβών, τὰ ἐλαφρὰ παρέδραμεν· ὁ δὲ Χριστὸς καὶ περὶ τούτων ἐνομοθέτησεν, ἀρξάμενος μὲν ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου, καταλήξας δὲ εἰς τὸ ἐλαφρότερον. Βαρύτερον μὲν γὰρ τῶν ἄλλων, ἡ τοῦ ὀφθαλμοῦ καὶ τοῦ ὀδόντος ἐκκοπή· τοῦ μὲν ἐδηγοῦντος, τοῦ δὲ τῇ τροφή διακονοῦντος· εἶτα ἡ κατὰ τῆς σιαγόνος ὕβρις, ὡς ἐπονειδιστοτάτη· ἔπειτα ἡ τοῦ χιτῶνος ἀφαίρεσις· ἐλαφρότερον δὲ τούτων, ἡ ἀγγαρεία. Ωσπερ δὲ ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς κακώσεως μετά προσθήκης φιλοσοφεῖν ἐκέλευσεν· οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἀγγαρείας, καὶ ὑπερβῆναι τὴν ἄδικον τοῦ κακῶς ποιοῦντος ἐπιθυμίαν, καὶ πλέον παθεῖν, ἢ ἐκεῖνος ποιῆσαι βούλε ται. Εἶδες ἐν σώματι παθητῷ φυτευομένην ἀπάθειαν κατενόησας ἀγγελικὴν πολιτείαν, ἐν ἀνθρώποι; κατασπειρομένην. Τὸ γὰρ μὴ ἐπιθυμεῖν ἐμπαθῶς, μηδὲ θυμοῦσθαι [ κατὰ πάθος, τῆς οὐρανίου πολιτείας εἰσὶν, ἃ διὰ τῶν εἰρημένων ἐντολῶν ἐνομοθέτησεν ὁ Χριστός]. Εν μὲν γὰρ τῷ κελεῦσαι μὴ ὀργίζεσθαι τῷ ἀδελφῷ εἰκῆ, μηδὲ λέγειν αὐτῷ Ῥακά, μηδὲ ὀνομάζειν τοῦτον μωρόν, μηδὲ προσά γειν Θεῷ τὸ δῶρον πρὸ τῆς εἰς τὸν ἀδελφὸν διαλλαγῆς, καὶ εὐνοεῖν τῷ ἀντιδίκῳ, τὰ νεύρα τοῦ ἐμπαθοῦς ἐξέκοψε θυμοῦ· ἐν δὲ τῷ προστάξαι, μὴ Variæ lectiones et notæ. Quæ leguntur ab αδιαφόρως ad πάντα ἱμάτια, ea Benten us in margine sui codicis repererat ac rejecerat ad Gnem scholii post μεγαλοψυχίαν. (*) Quam via Inclusa omittit A. Usitatius, πρός. subministrare. Cum ille (oculus) vitæ dux sit, hic (Deus) alimentorum minister.

verum etiam addendo quod non petit. Cum enim & παραχωρήσει τοῦ ἀπαιτουμένου, ἀλλὰ καὶ τῇ προσθέ hæc feceris, vel relinquet quod petebat, tantam veritus Christianam tuam philosophiam, vel eo quod petit ablato, non attinget quod non petebat; frequenter autem avaritiam suam redarguet. Si autem cum eo ad judicium quidem non accesseris, vorum id tantum quod petit dederis: quod tibi ipsi solum utile est fecisti. Si vero addideris et aliud, animam quoque illius lucrifecisti, duplex. que bonum perfecisti. Nam et tribunal devitasti, et avaritiam convertisti. Pallium quidem est, quod super alias vestes gestamus, tunica vero quam interius. Sæpius autem ὁ χιτῶν τὸ ἱμάτιον dicitur et a contrario, id est, tunica pallium, ac pallium tunica. Interdumn quoque omnis vestis nunc ιμάτιον nunc χιτών, erodo pallium, modo Tunica appellatur. Et licet dicat Lucas: Ab eo qui anfert a te pallium, et tunicam ne prohibeas ', nulla tamen est contradictio. Hæc enim utraque dixit Christus; hoc quidem in monte, quod vero apud Lucam est, in loco campestri. Quid ergo? nudum oportet ineedere? An tibi magnum videtur, ut ob fratris utilitatem nudus incedas? Neque tamen ad tantam impellet inhumanitatem: tuam enim, ut dictum est, verebitur magnanimitatem. Vers. 41. Εt duo. Vetus quidem Testamentum juxta solam gravitatem vitii species distinguens, levia præteribat. Christus vero de his quoque legem tulit, incipiens sane a graviori, et desinens in id, quod levius est. Gravius siquidem est oculi aut dentis excussionem pati, quam viæ ducem se præbere, aut cibum subministrare (h), deinde in maxillam injuris, quæ maximo ducitur opprobrio, postea vestis ablatio: bis autem levius est violenta coactio. Quemadmodum autem in aliis vexation's speciebus cum additameuto virtuti vacare jussit: ita et in coactione jubet vincere desiderium ejus, qui prave facit injuriam, patique amplius, quam ille facere volebat. Agnovisti in corpore patibili insertam ad affectiones immobilitatem? Considerasti angelicam in hominibus disseminatam politiam? Non concupiscere enim juxta affectus, neque secundum perturbationes irasci, coelestis sunt politiz, de quibus per dicta præcepta Christus legem dedit. In eo enim quod jussit fratri temere non irasci, neque ipsi dicere, Raca, neque fatuum hunc appellare, neque Deo munus offerre ante reconciliationem erga fratrem, ac benevolum esse adversario: affectui animi commoti nervos amputavit. In eo vero quod præcepit mulierem * Luc. vi, 29. & κῃ τοῦ μὴ ἀπαιτουμένου· τοῦτο γάρ σου ποιοῦντος, ἢ καταλείψει τὸ ἀπαιτούμενον, αἰδεσθεὶς τὴν τηλικαύ την σου φιλοσοφίαν, ἢ τὸ ἀπαιτούμενον μόνον λα βών, οὐχ ἄζεται μὲν τοῦ μὴ ἀπαιτουμένου, καταγνώ σεται δὲ πολλὰ τῆς ἑαυτοῦ πλεονεξίας. Καὶ εἰ μὲν μὴ συνδικασθῇς αὐτῷ, ἀλλὰ δώσῃς, τὸ σεαυτοῦ συμφέρον μόνον ἐποίησας· εἰ δὲ προσθήσης, κακείνου τὴν ψυχὴν ὠφέλησας, καὶ διπλοῦν ἀγαθὸν κατώρθω σας, αὐτός τε δικαστηρίων ἀπαλλαγεῖς, καὶ τὸν πλεονέκτην εντρέψας. Ιμάτιον μὲν οὖν ἐστι τὸ παρ' ἡμῖν ἐπανωφόριον· χιτών δὲ τὸ ἔνδον. 'Αδιαφόρως δὲ πολλάκις λέγεται καὶ ὁ χιτῶν ἱμάτιον, καὶ τὸ ἱμάτιον χιτών. Εστι δὲ ὅτι καὶ πάντα χιτῶνες, καὶ πάντα ἱμάτια. Εἰ δὲ ὁ Λουκᾶς φησιν, ὅτι ᾿Απὸ τοῦ αἵροντός σου τὸ ἱμάτιον, καὶ τὸν χιτῶνα μὴ κωλύσῃς, οὐκ ἔστιν ἐνεντιολογία. Καὶ ἄμφω γὰρ τὰ ῥητὰ εἶπεν ὁ Χριστὸς, ἐκεῖνο μὲν, ἐπὶ τοῦ ὄρους, τὸ δὲ παρὰ τῷ Λουκᾶ, ἐπὶ τόπου πεδινού. Τί οὖν; γυμνὸν δεῖ περιιέναι; μέγα μὲν οὖν, τὸ δι᾽ ὠφέλειαν τοῦ ἀδελ φοῦ περιιέναι γυμνόν; οὐκ ἂν δὲ εἰς τοσαύτην ἐκεῖ νος ἀπανθρωπίαν ἐλάσῃ, δυσωπηθείς, ὡς εἴρηται, τὴν σὴν μεγαλοψυχίαν. Καὶ ὅστις — δύο. Ὁ μὲν παλαιός νόμος περὶ μόνου τοῦ βαρυτέρη" εἴδους τῆς κακώσεως διαλαβών, τὰ ἐλαφρὰ παρέδραμεν· ὁ δὲ Χριστὸς καὶ περὶ τούτων ἐνομοθέτησεν, ἀρξάμενος μὲν ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου, καταλήξας δὲ εἰς τὸ ἐλαφρότερον. Βαρύτερον μὲν γὰρ τῶν ἄλλων, ἡ τοῦ ὀφθαλμοῦ καὶ τοῦ ὀδόντος ἐκκοπή· τοῦ μὲν ἐδηγοῦντος, τοῦ δὲ τῇ τροφή διακονοῦντος· εἶτα ἡ κατὰ τῆς σιαγόνος ὕβρις, ὡς ἐπονειδιστοτάτη· ἔπειτα ἡ τοῦ χιτῶνος ἀφαίρεσις· ἐλαφρότερον δὲ τούτων, ἡ ἀγγαρεία. Ωσπερ δὲ ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς κακώσεως μετά προσθήκης φιλοσοφεῖν ἐκέλευσεν· οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἀγγαρείας, καὶ ὑπερβῆναι τὴν ἄδικον τοῦ κακῶς ποιοῦντος ἐπιθυμίαν, καὶ πλέον παθεῖν, ἢ ἐκεῖνος ποιῆσαι βούλε ται. Εἶδες ἐν σώματι παθητῷ φυτευομένην ἀπάθειαν κατενόησας ἀγγελικὴν πολιτείαν, ἐν ἀνθρώποι; κατασπειρομένην. Τὸ γὰρ μὴ ἐπιθυμεῖν ἐμπαθῶς, μηδὲ θυμοῦσθαι [ κατὰ πάθος, τῆς οὐρανίου πολιτείας εἰσὶν, ἃ διὰ τῶν εἰρημένων ἐντολῶν ἐνομοθέτησεν ὁ Χριστός]. Εν μὲν γὰρ τῷ κελεῦσαι μὴ ὀργίζεσθαι τῷ ἀδελφῷ εἰκῆ, μηδὲ λέγειν αὐτῷ Ῥακά, μηδὲ ὀνομάζειν τοῦτον μωρόν, μηδὲ προσά γειν Θεῷ τὸ δῶρον πρὸ τῆς εἰς τὸν ἀδελφὸν διαλλαγῆς, καὶ εὐνοεῖν τῷ ἀντιδίκῳ, τὰ νεύρα τοῦ ἐμπαθοῦς ἐξέκοψε θυμοῦ· ἐν δὲ τῷ προστάξαι, μὴ Variæ lectiones et notæ. Quæ leguntur ab αδιαφόρως ad πάντα ἱμάτια, ea Benten us in margine sui codicis repererat ac rejecerat ad Gnem scholii post μεγαλοψυχίαν. (*) Quam via Inclusa omittit A. Usitatius, πρός. subministrare. Cum ille (oculus) vitæ dux sit, hic (Deus) alimentorum minister.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. V. βλέπειν ἀκολάστοις ὀφθαλμοῖς γυναῖκα, καὶ ἀποῤῥί. lascivis oculis non respicere, et abjicere eos casψαι τὸν σκανδαλίζοντα καὶ τὴν σκανδαλίζουσαν, καὶ μὴ ἀπολύειν ἀλόγως τὴν ἰδίαν γυναῖκα, μηδὲ γαμεῖν ἀπολελυμένην ἑτέρῳ, τῆς ἐμπαθοῦς ἐπιθυμίας ἀνέ σπασε τις ρίζας. Καὶ πάλιν ἐν μὲν τῷ ἐπιτάξαι, μὴ ὁμνύειν ὅλως, τὴν περὶ τὰ χρήματα και κτήματα ἐπιθυμίαν ἐξήλασεν· ἐν δὲ τῷ ἐντείλασθαι, μὴ ἀνθί στασθαι τῷ πονηρῷ, καὶ στρέφειν καὶ τὴν ἄλλην σιαγένα, καὶ ἀφιέναι καὶ τὸ ἱμάτιον, καὶ ὑπάγειν μίλια δύο, τὸν εἰς τὸ ἀμύνασθαι θυμὸν κατέστειλε. Τῷ αἰτοῦντι — δίδου. Οτε δὲ ἴστατο ἐπὶ τόπου πεδινοῦ διδάσκων, φανερώτερον εἶπεν, ὅτι Παντί τῷ αἰτοῦντί σε δίδου, ὡς ὁ Λουκά; ἔγραψε. Κελεύει δὲ, μὴ διακρῖναι τὸν ἄξιον ἀπὸ τοῦ ἀναξίου. Εν ὅσῳ γὰρ αἰτεῖ, δεόμενός ἐστιν, οἷος ἂν καὶ εἴη. Ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς πάντα τὰ πρὸς σύστασιν τῆς ζωῆς πᾶσιν ἀνθρώποις ὁμοίως ἀνῆκεν, ἀγαθοῖς τε καὶ πονηροῖς, πιστοῖς τε καὶ ἀπίστοις. Kal· ἀποστραφῇς. Νῦν μὲν δίχα τόκου δανεί ζειν ἐνετείλατο· ὅτε δὲ, ὡς ἔφαμεν, ἐδίδασκεν ἐπὶ τόπου πεδινού, προσέταξε, μηδὲ τὸ δανειζόμενον ἀπαιτεῖν. Ἐὰν γὰρ δανείζητε, φησί, παρ' ὧν ἐλπίζετε ἀπολαβεῖν, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; ὡς εἶναι τὸ μὲν πρὸς ἀτελεστέρους, τὸ δὲ πρὸς τελειοτέμους. Ηκούσατε que qui sunt offendiculo, neque propriam sine causa repudiare uxorem, neque ab altero repudiatam ducere ægrotantis concupiscentiæ radires avulsit. Rursum in eo quod jussit omnino non jurare, cupiditatem circa lectiones ac pecunias expulit. Præcipiendo vero non resistere malo, et alium quoque maxillam obvertere, ac pallinm etiam dimittere, duoque milliaria alire: animum ab ulciscendo continuit. Vers. 42. Pelenti dato. Quando certe in loco campestri docens stetit, manifestius dixit: Omni abs te petenti dato, veluti scripsit Lucas *. Jubet autem non dijudicare dignum ab indigno. Eo enim quod petit, indigus est qualiscunque sit. Nam et Deus oninis ad vitæ sustentationem æqualiter omnibus contulit bominibus, bonis et malis, fidelibus et infidelibus. Vers. 42. Et-averseris. Nunc quidem absque fœnore mutuare jussit: quando autem, sicut diximus, in loco campestri docebat, jussit neque id quod mutuatum est repetere. Si enim, inquit, mutuum dederitis his a quibus vos recepturos speratis, quæ vobis est gratia "? Sed hoc quidem nd imperfectiores dirigitur; illud vero Lucæ ad perfectiores. Vers. 43. Audistis ὑμᾶς. Καταμαράνας, ώς είρηται, Vers. 44. vos. Postquam, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ παντὸς τοιούτου ut dictum est, iram ac concupiscentiam exstirpaπάθους ἀπαλλάξας τὸν πειθόμενον, λοιπὸν ἐκέλευσε vit, omnique simili affectu sibi obedientes liberaκαὶ εὐεργετεῖν, ἐν τῷ διδόναι τοῖς αἰτοῦσι, καὶ vit, deinceps etiam benefacere jubet, dando videδανείζειν τοῖς χρήζουσιν· εἶτα, προϊών, ἀνήγαγεν licet petentibus, ac mutuando indigentibus. Deindo εἰς τὴν ἄκραν ἀρετήν. Κυρωνὶς γὰρ καὶ κορυφή procedendo, ad extremam perduxit virtutem. Om - πάσης ἀρετῆς, τὸ ἀγαπᾶν τοὺς ἐχθροὺς, καὶ τὰ ἑξῆς. nis enim virtutis coronis ac vertex est, inimicos ᾿Αγαπᾷν δὲ αὐτοὺς, οὐ καθό εἰσιν ἐχθροὶ, ἀλλὰ καθό amare, et catera quæ sequuntur. Amare, inquam, εἰσιν ἄνθρωποι. Να μη μόνον ἀγαπᾷν, ἀλλὰ καὶ ipsos,non quatenus inimici sunt, sed quatenus homiὑπερεύχεσθαι. Τῷ δὲ ἀγαπᾶν τοὺς ἐχθροὺς ἔπει nes. Nec solum amare, sed et pro eis obsecrare. Ad ται καὶ τἆλλα, λέγω δὴ τὸ εὐλογεῖν τοὺς καταρωamorem autem inimicorum consequuntur et alia: μένους, καὶ καλῶς ποιεῖν τοῖς μισοῦσι, καὶ εὐχε dico sane, bene precari devorentibus, ac benefe σθαι ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων. Ταῦτα γὰρ ἡ τελεία cere his qui oderunt, et orare pro lædentibus. ἀγάπη. Σκόπει δὲ καὶ τὸ ἔπαθλον τῆς τηλικαύτης Nam hæc perfecta sunt dilectionis. Considera ἀρετῆς, ὡς μέγιστον. Ἐπεὶ γὰρ τὸ τοιοῦτον vero el præmium hujusmodi virtutis. Quia enim κατόρθωμα μεῖζον ἦν παντὸς, τίθησιν αὐτῷ καὶ τὸν tam præclarum facinus omni alio majus erat, μισθὸν μείζονα παντός. Φησί γάρ præmium quoque omni majus ipsi rependit. Ait enim: Όπως ἀδίκους. Πατὴρ μὲν τῶν ἀνθρώπων ἐστὶν ὁ Θεὸς, ὡς ποιητὴς αὐτῶν· πατέρας γὰρ λέγομεν καὶ τοὺς ἔργων τινῶν ποιητά;· ἔτι δὲ καὶ, ὡς κηδεμὼν καὶ προνοητὴς αὐτῶν· ἴδιον γὰρ πα τρὸς κήδεσθαι καὶ προνοείσθαι τοῦ οἰκείου παιδός. Υἱοὶ δὲ τοῦ Θεοῦ γίνονται οἱ ὁμοιούμενοι αὐτῷ δι' ἀρετῆς, καθόσον ἐστὶν ἀνθρώπῳ δυνατόν. Ιδιον γὰρ υἱοῦ ὁμοιοῦσθαι τῷ οἰκείῳ πατρί. Όπως, φησί, * Luc. vi, • Luc. vi, 34. Vers. 45. Ut injustos. Pater quidem hominum Deus est tanquam plasmator eorum (nam patres quoque dicimus operum aliquorum poetas, hoc est effectores), tanquam etiam provisor ac procurator ipsorum: patris siquidem proprium est filio suo providere ac procurare. Filii autem Dei funt, qui per virtutem similes ipsi efliciuntur, quantum est homini possibile; nam filii proprium Varia lectiones et notæ. τά, omittit A. mox deest quoque τῆς. Correxi, ἔπεται, pro ἔπειτα. Nam ei Hentepius habet, consequuntur. τοιαύτης Α. τον abest A.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. V. βλέπειν ἀκολάστοις ὀφθαλμοῖς γυναῖκα, καὶ ἀποῤῥί. lascivis oculis non respicere, et abjicere eos casψαι τὸν σκανδαλίζοντα καὶ τὴν σκανδαλίζουσαν, καὶ μὴ ἀπολύειν ἀλόγως τὴν ἰδίαν γυναῖκα, μηδὲ γαμεῖν ἀπολελυμένην ἑτέρῳ, τῆς ἐμπαθοῦς ἐπιθυμίας ἀνέ σπασε τις ρίζας. Καὶ πάλιν ἐν μὲν τῷ ἐπιτάξαι, μὴ ὁμνύειν ὅλως, τὴν περὶ τὰ χρήματα και κτήματα ἐπιθυμίαν ἐξήλασεν· ἐν δὲ τῷ ἐντείλασθαι, μὴ ἀνθί στασθαι τῷ πονηρῷ, καὶ στρέφειν καὶ τὴν ἄλλην σιαγένα, καὶ ἀφιέναι καὶ τὸ ἱμάτιον, καὶ ὑπάγειν μίλια δύο, τὸν εἰς τὸ ἀμύνασθαι θυμὸν κατέστειλε. Τῷ αἰτοῦντι — δίδου. Οτε δὲ ἴστατο ἐπὶ τόπου πεδινοῦ διδάσκων, φανερώτερον εἶπεν, ὅτι Παντί τῷ αἰτοῦντί σε δίδου, ὡς ὁ Λουκά; ἔγραψε. Κελεύει δὲ, μὴ διακρῖναι τὸν ἄξιον ἀπὸ τοῦ ἀναξίου. Εν ὅσῳ γὰρ αἰτεῖ, δεόμενός ἐστιν, οἷος ἂν καὶ εἴη. Ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς πάντα τὰ πρὸς σύστασιν τῆς ζωῆς πᾶσιν ἀνθρώποις ὁμοίως ἀνῆκεν, ἀγαθοῖς τε καὶ πονηροῖς, πιστοῖς τε καὶ ἀπίστοις. Kal· ἀποστραφῇς. Νῦν μὲν δίχα τόκου δανεί ζειν ἐνετείλατο· ὅτε δὲ, ὡς ἔφαμεν, ἐδίδασκεν ἐπὶ τόπου πεδινού, προσέταξε, μηδὲ τὸ δανειζόμενον ἀπαιτεῖν. Ἐὰν γὰρ δανείζητε, φησί, παρ' ὧν ἐλπίζετε ἀπολαβεῖν, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; ὡς εἶναι τὸ μὲν πρὸς ἀτελεστέρους, τὸ δὲ πρὸς τελειοτέμους. Ηκούσατε que qui sunt offendiculo, neque propriam sine causa repudiare uxorem, neque ab altero repudiatam ducere ægrotantis concupiscentiæ radires avulsit. Rursum in eo quod jussit omnino non jurare, cupiditatem circa lectiones ac pecunias expulit. Præcipiendo vero non resistere malo, et alium quoque maxillam obvertere, ac pallinm etiam dimittere, duoque milliaria alire: animum ab ulciscendo continuit. Vers. 42. Pelenti dato. Quando certe in loco campestri docens stetit, manifestius dixit: Omni abs te petenti dato, veluti scripsit Lucas *. Jubet autem non dijudicare dignum ab indigno. Eo enim quod petit, indigus est qualiscunque sit. Nam et Deus oninis ad vitæ sustentationem æqualiter omnibus contulit bominibus, bonis et malis, fidelibus et infidelibus. Vers. 42. Et-averseris. Nunc quidem absque fœnore mutuare jussit: quando autem, sicut diximus, in loco campestri docebat, jussit neque id quod mutuatum est repetere. Si enim, inquit, mutuum dederitis his a quibus vos recepturos speratis, quæ vobis est gratia "? Sed hoc quidem nd imperfectiores dirigitur; illud vero Lucæ ad perfectiores. Vers. 43. Audistis ὑμᾶς. Καταμαράνας, ώς είρηται, Vers. 44. vos. Postquam, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ παντὸς τοιούτου ut dictum est, iram ac concupiscentiam exstirpaπάθους ἀπαλλάξας τὸν πειθόμενον, λοιπὸν ἐκέλευσε vit, omnique simili affectu sibi obedientes liberaκαὶ εὐεργετεῖν, ἐν τῷ διδόναι τοῖς αἰτοῦσι, καὶ vit, deinceps etiam benefacere jubet, dando videδανείζειν τοῖς χρήζουσιν· εἶτα, προϊών, ἀνήγαγεν licet petentibus, ac mutuando indigentibus. Deindo εἰς τὴν ἄκραν ἀρετήν. Κυρωνὶς γὰρ καὶ κορυφή procedendo, ad extremam perduxit virtutem. Om - πάσης ἀρετῆς, τὸ ἀγαπᾶν τοὺς ἐχθροὺς, καὶ τὰ ἑξῆς. nis enim virtutis coronis ac vertex est, inimicos ᾿Αγαπᾷν δὲ αὐτοὺς, οὐ καθό εἰσιν ἐχθροὶ, ἀλλὰ καθό amare, et catera quæ sequuntur. Amare, inquam, εἰσιν ἄνθρωποι. Να μη μόνον ἀγαπᾷν, ἀλλὰ καὶ ipsos,non quatenus inimici sunt, sed quatenus homiὑπερεύχεσθαι. Τῷ δὲ ἀγαπᾶν τοὺς ἐχθροὺς ἔπει nes. Nec solum amare, sed et pro eis obsecrare. Ad ται καὶ τἆλλα, λέγω δὴ τὸ εὐλογεῖν τοὺς καταρωamorem autem inimicorum consequuntur et alia: μένους, καὶ καλῶς ποιεῖν τοῖς μισοῦσι, καὶ εὐχε dico sane, bene precari devorentibus, ac benefe σθαι ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων. Ταῦτα γὰρ ἡ τελεία cere his qui oderunt, et orare pro lædentibus. ἀγάπη. Σκόπει δὲ καὶ τὸ ἔπαθλον τῆς τηλικαύτης Nam hæc perfecta sunt dilectionis. Considera ἀρετῆς, ὡς μέγιστον. Ἐπεὶ γὰρ τὸ τοιοῦτον vero el præmium hujusmodi virtutis. Quia enim κατόρθωμα μεῖζον ἦν παντὸς, τίθησιν αὐτῷ καὶ τὸν tam præclarum facinus omni alio majus erat, μισθὸν μείζονα παντός. Φησί γάρ præmium quoque omni majus ipsi rependit. Ait enim: Όπως ἀδίκους. Πατὴρ μὲν τῶν ἀνθρώπων ἐστὶν ὁ Θεὸς, ὡς ποιητὴς αὐτῶν· πατέρας γὰρ λέγομεν καὶ τοὺς ἔργων τινῶν ποιητά;· ἔτι δὲ καὶ, ὡς κηδεμὼν καὶ προνοητὴς αὐτῶν· ἴδιον γὰρ πα τρὸς κήδεσθαι καὶ προνοείσθαι τοῦ οἰκείου παιδός. Υἱοὶ δὲ τοῦ Θεοῦ γίνονται οἱ ὁμοιούμενοι αὐτῷ δι' ἀρετῆς, καθόσον ἐστὶν ἀνθρώπῳ δυνατόν. Ιδιον γὰρ υἱοῦ ὁμοιοῦσθαι τῷ οἰκείῳ πατρί. Όπως, φησί, * Luc. vi, • Luc. vi, 34. Vers. 45. Ut injustos. Pater quidem hominum Deus est tanquam plasmator eorum (nam patres quoque dicimus operum aliquorum poetas, hoc est effectores), tanquam etiam provisor ac procurator ipsorum: patris siquidem proprium est filio suo providere ac procurare. Filii autem Dei funt, qui per virtutem similes ipsi efliciuntur, quantum est homini possibile; nam filii proprium Varia lectiones et notæ. τά, omittit A. mox deest quoque τῆς. Correxi, ἔπεται, pro ἔπειτα. Nam ei Hentepius habet, consequuntur. τοιαύτης Α. τον abest A.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. V. βλέπειν ἀκολάστοις ὀφθαλμοῖς γυναῖκα, καὶ ἀποῤῥί. lascivis oculis non respicere, et abjicere eos casψαι τὸν σκανδαλίζοντα καὶ τὴν σκανδαλίζουσαν, καὶ μὴ ἀπολύειν ἀλόγως τὴν ἰδίαν γυναῖκα, μηδὲ γαμεῖν ἀπολελυμένην ἑτέρῳ, τῆς ἐμπαθοῦς ἐπιθυμίας ἀνέ σπασε τις ρίζας. Καὶ πάλιν ἐν μὲν τῷ ἐπιτάξαι, μὴ ὁμνύειν ὅλως, τὴν περὶ τὰ χρήματα και κτήματα ἐπιθυμίαν ἐξήλασεν· ἐν δὲ τῷ ἐντείλασθαι, μὴ ἀνθί στασθαι τῷ πονηρῷ, καὶ στρέφειν καὶ τὴν ἄλλην σιαγένα, καὶ ἀφιέναι καὶ τὸ ἱμάτιον, καὶ ὑπάγειν μίλια δύο, τὸν εἰς τὸ ἀμύνασθαι θυμὸν κατέστειλε. Τῷ αἰτοῦντι — δίδου. Οτε δὲ ἴστατο ἐπὶ τόπου πεδινοῦ διδάσκων, φανερώτερον εἶπεν, ὅτι Παντί τῷ αἰτοῦντί σε δίδου, ὡς ὁ Λουκά; ἔγραψε. Κελεύει δὲ, μὴ διακρῖναι τὸν ἄξιον ἀπὸ τοῦ ἀναξίου. Εν ὅσῳ γὰρ αἰτεῖ, δεόμενός ἐστιν, οἷος ἂν καὶ εἴη. Ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς πάντα τὰ πρὸς σύστασιν τῆς ζωῆς πᾶσιν ἀνθρώποις ὁμοίως ἀνῆκεν, ἀγαθοῖς τε καὶ πονηροῖς, πιστοῖς τε καὶ ἀπίστοις. Kal· ἀποστραφῇς. Νῦν μὲν δίχα τόκου δανεί ζειν ἐνετείλατο· ὅτε δὲ, ὡς ἔφαμεν, ἐδίδασκεν ἐπὶ τόπου πεδινού, προσέταξε, μηδὲ τὸ δανειζόμενον ἀπαιτεῖν. Ἐὰν γὰρ δανείζητε, φησί, παρ' ὧν ἐλπίζετε ἀπολαβεῖν, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; ὡς εἶναι τὸ μὲν πρὸς ἀτελεστέρους, τὸ δὲ πρὸς τελειοτέμους. Ηκούσατε que qui sunt offendiculo, neque propriam sine causa repudiare uxorem, neque ab altero repudiatam ducere ægrotantis concupiscentiæ radires avulsit. Rursum in eo quod jussit omnino non jurare, cupiditatem circa lectiones ac pecunias expulit. Præcipiendo vero non resistere malo, et alium quoque maxillam obvertere, ac pallinm etiam dimittere, duoque milliaria alire: animum ab ulciscendo continuit. Vers. 42. Pelenti dato. Quando certe in loco campestri docens stetit, manifestius dixit: Omni abs te petenti dato, veluti scripsit Lucas *. Jubet autem non dijudicare dignum ab indigno. Eo enim quod petit, indigus est qualiscunque sit. Nam et Deus oninis ad vitæ sustentationem æqualiter omnibus contulit bominibus, bonis et malis, fidelibus et infidelibus. Vers. 42. Et-averseris. Nunc quidem absque fœnore mutuare jussit: quando autem, sicut diximus, in loco campestri docebat, jussit neque id quod mutuatum est repetere. Si enim, inquit, mutuum dederitis his a quibus vos recepturos speratis, quæ vobis est gratia "? Sed hoc quidem nd imperfectiores dirigitur; illud vero Lucæ ad perfectiores. Vers. 43. Audistis ὑμᾶς. Καταμαράνας, ώς είρηται, Vers. 44. vos. Postquam, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ παντὸς τοιούτου ut dictum est, iram ac concupiscentiam exstirpaπάθους ἀπαλλάξας τὸν πειθόμενον, λοιπὸν ἐκέλευσε vit, omnique simili affectu sibi obedientes liberaκαὶ εὐεργετεῖν, ἐν τῷ διδόναι τοῖς αἰτοῦσι, καὶ vit, deinceps etiam benefacere jubet, dando videδανείζειν τοῖς χρήζουσιν· εἶτα, προϊών, ἀνήγαγεν licet petentibus, ac mutuando indigentibus. Deindo εἰς τὴν ἄκραν ἀρετήν. Κυρωνὶς γὰρ καὶ κορυφή procedendo, ad extremam perduxit virtutem. Om - πάσης ἀρετῆς, τὸ ἀγαπᾶν τοὺς ἐχθροὺς, καὶ τὰ ἑξῆς. nis enim virtutis coronis ac vertex est, inimicos ᾿Αγαπᾷν δὲ αὐτοὺς, οὐ καθό εἰσιν ἐχθροὶ, ἀλλὰ καθό amare, et catera quæ sequuntur. Amare, inquam, εἰσιν ἄνθρωποι. Να μη μόνον ἀγαπᾷν, ἀλλὰ καὶ ipsos,non quatenus inimici sunt, sed quatenus homiὑπερεύχεσθαι. Τῷ δὲ ἀγαπᾶν τοὺς ἐχθροὺς ἔπει nes. Nec solum amare, sed et pro eis obsecrare. Ad ται καὶ τἆλλα, λέγω δὴ τὸ εὐλογεῖν τοὺς καταρωamorem autem inimicorum consequuntur et alia: μένους, καὶ καλῶς ποιεῖν τοῖς μισοῦσι, καὶ εὐχε dico sane, bene precari devorentibus, ac benefe σθαι ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων. Ταῦτα γὰρ ἡ τελεία cere his qui oderunt, et orare pro lædentibus. ἀγάπη. Σκόπει δὲ καὶ τὸ ἔπαθλον τῆς τηλικαύτης Nam hæc perfecta sunt dilectionis. Considera ἀρετῆς, ὡς μέγιστον. Ἐπεὶ γὰρ τὸ τοιοῦτον vero el præmium hujusmodi virtutis. Quia enim κατόρθωμα μεῖζον ἦν παντὸς, τίθησιν αὐτῷ καὶ τὸν tam præclarum facinus omni alio majus erat, μισθὸν μείζονα παντός. Φησί γάρ præmium quoque omni majus ipsi rependit. Ait enim: Όπως ἀδίκους. Πατὴρ μὲν τῶν ἀνθρώπων ἐστὶν ὁ Θεὸς, ὡς ποιητὴς αὐτῶν· πατέρας γὰρ λέγομεν καὶ τοὺς ἔργων τινῶν ποιητά;· ἔτι δὲ καὶ, ὡς κηδεμὼν καὶ προνοητὴς αὐτῶν· ἴδιον γὰρ πα τρὸς κήδεσθαι καὶ προνοείσθαι τοῦ οἰκείου παιδός. Υἱοὶ δὲ τοῦ Θεοῦ γίνονται οἱ ὁμοιούμενοι αὐτῷ δι' ἀρετῆς, καθόσον ἐστὶν ἀνθρώπῳ δυνατόν. Ιδιον γὰρ υἱοῦ ὁμοιοῦσθαι τῷ οἰκείῳ πατρί. Όπως, φησί, * Luc. vi, • Luc. vi, 34. Vers. 45. Ut injustos. Pater quidem hominum Deus est tanquam plasmator eorum (nam patres quoque dicimus operum aliquorum poetas, hoc est effectores), tanquam etiam provisor ac procurator ipsorum: patris siquidem proprium est filio suo providere ac procurare. Filii autem Dei funt, qui per virtutem similes ipsi efliciuntur, quantum est homini possibile; nam filii proprium Varia lectiones et notæ. τά, omittit A. mox deest quoque τῆς. Correxi, ἔπεται, pro ἔπειτα. Nam ei Hentepius habet, consequuntur. τοιαύτης Α. τον abest A.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. V. βλέπειν ἀκολάστοις ὀφθαλμοῖς γυναῖκα, καὶ ἀποῤῥί. lascivis oculis non respicere, et abjicere eos casψαι τὸν σκανδαλίζοντα καὶ τὴν σκανδαλίζουσαν, καὶ μὴ ἀπολύειν ἀλόγως τὴν ἰδίαν γυναῖκα, μηδὲ γαμεῖν ἀπολελυμένην ἑτέρῳ, τῆς ἐμπαθοῦς ἐπιθυμίας ἀνέ σπασε τις ρίζας. Καὶ πάλιν ἐν μὲν τῷ ἐπιτάξαι, μὴ ὁμνύειν ὅλως, τὴν περὶ τὰ χρήματα και κτήματα ἐπιθυμίαν ἐξήλασεν· ἐν δὲ τῷ ἐντείλασθαι, μὴ ἀνθί στασθαι τῷ πονηρῷ, καὶ στρέφειν καὶ τὴν ἄλλην σιαγένα, καὶ ἀφιέναι καὶ τὸ ἱμάτιον, καὶ ὑπάγειν μίλια δύο, τὸν εἰς τὸ ἀμύνασθαι θυμὸν κατέστειλε. Τῷ αἰτοῦντι — δίδου. Οτε δὲ ἴστατο ἐπὶ τόπου πεδινοῦ διδάσκων, φανερώτερον εἶπεν, ὅτι Παντί τῷ αἰτοῦντί σε δίδου, ὡς ὁ Λουκά; ἔγραψε. Κελεύει δὲ, μὴ διακρῖναι τὸν ἄξιον ἀπὸ τοῦ ἀναξίου. Εν ὅσῳ γὰρ αἰτεῖ, δεόμενός ἐστιν, οἷος ἂν καὶ εἴη. Ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς πάντα τὰ πρὸς σύστασιν τῆς ζωῆς πᾶσιν ἀνθρώποις ὁμοίως ἀνῆκεν, ἀγαθοῖς τε καὶ πονηροῖς, πιστοῖς τε καὶ ἀπίστοις. Kal· ἀποστραφῇς. Νῦν μὲν δίχα τόκου δανεί ζειν ἐνετείλατο· ὅτε δὲ, ὡς ἔφαμεν, ἐδίδασκεν ἐπὶ τόπου πεδινού, προσέταξε, μηδὲ τὸ δανειζόμενον ἀπαιτεῖν. Ἐὰν γὰρ δανείζητε, φησί, παρ' ὧν ἐλπίζετε ἀπολαβεῖν, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; ὡς εἶναι τὸ μὲν πρὸς ἀτελεστέρους, τὸ δὲ πρὸς τελειοτέμους. Ηκούσατε que qui sunt offendiculo, neque propriam sine causa repudiare uxorem, neque ab altero repudiatam ducere ægrotantis concupiscentiæ radires avulsit. Rursum in eo quod jussit omnino non jurare, cupiditatem circa lectiones ac pecunias expulit. Præcipiendo vero non resistere malo, et alium quoque maxillam obvertere, ac pallinm etiam dimittere, duoque milliaria alire: animum ab ulciscendo continuit. Vers. 42. Pelenti dato. Quando certe in loco campestri docens stetit, manifestius dixit: Omni abs te petenti dato, veluti scripsit Lucas *. Jubet autem non dijudicare dignum ab indigno. Eo enim quod petit, indigus est qualiscunque sit. Nam et Deus oninis ad vitæ sustentationem æqualiter omnibus contulit bominibus, bonis et malis, fidelibus et infidelibus. Vers. 42. Et-averseris. Nunc quidem absque fœnore mutuare jussit: quando autem, sicut diximus, in loco campestri docebat, jussit neque id quod mutuatum est repetere. Si enim, inquit, mutuum dederitis his a quibus vos recepturos speratis, quæ vobis est gratia "? Sed hoc quidem nd imperfectiores dirigitur; illud vero Lucæ ad perfectiores. Vers. 43. Audistis ὑμᾶς. Καταμαράνας, ώς είρηται, Vers. 44. vos. Postquam, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ παντὸς τοιούτου ut dictum est, iram ac concupiscentiam exstirpaπάθους ἀπαλλάξας τὸν πειθόμενον, λοιπὸν ἐκέλευσε vit, omnique simili affectu sibi obedientes liberaκαὶ εὐεργετεῖν, ἐν τῷ διδόναι τοῖς αἰτοῦσι, καὶ vit, deinceps etiam benefacere jubet, dando videδανείζειν τοῖς χρήζουσιν· εἶτα, προϊών, ἀνήγαγεν licet petentibus, ac mutuando indigentibus. Deindo εἰς τὴν ἄκραν ἀρετήν. Κυρωνὶς γὰρ καὶ κορυφή procedendo, ad extremam perduxit virtutem. Om - πάσης ἀρετῆς, τὸ ἀγαπᾶν τοὺς ἐχθροὺς, καὶ τὰ ἑξῆς. nis enim virtutis coronis ac vertex est, inimicos ᾿Αγαπᾷν δὲ αὐτοὺς, οὐ καθό εἰσιν ἐχθροὶ, ἀλλὰ καθό amare, et catera quæ sequuntur. Amare, inquam, εἰσιν ἄνθρωποι. Να μη μόνον ἀγαπᾷν, ἀλλὰ καὶ ipsos,non quatenus inimici sunt, sed quatenus homiὑπερεύχεσθαι. Τῷ δὲ ἀγαπᾶν τοὺς ἐχθροὺς ἔπει nes. Nec solum amare, sed et pro eis obsecrare. Ad ται καὶ τἆλλα, λέγω δὴ τὸ εὐλογεῖν τοὺς καταρωamorem autem inimicorum consequuntur et alia: μένους, καὶ καλῶς ποιεῖν τοῖς μισοῦσι, καὶ εὐχε dico sane, bene precari devorentibus, ac benefe σθαι ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων. Ταῦτα γὰρ ἡ τελεία cere his qui oderunt, et orare pro lædentibus. ἀγάπη. Σκόπει δὲ καὶ τὸ ἔπαθλον τῆς τηλικαύτης Nam hæc perfecta sunt dilectionis. Considera ἀρετῆς, ὡς μέγιστον. Ἐπεὶ γὰρ τὸ τοιοῦτον vero el præmium hujusmodi virtutis. Quia enim κατόρθωμα μεῖζον ἦν παντὸς, τίθησιν αὐτῷ καὶ τὸν tam præclarum facinus omni alio majus erat, μισθὸν μείζονα παντός. Φησί γάρ præmium quoque omni majus ipsi rependit. Ait enim: Όπως ἀδίκους. Πατὴρ μὲν τῶν ἀνθρώπων ἐστὶν ὁ Θεὸς, ὡς ποιητὴς αὐτῶν· πατέρας γὰρ λέγομεν καὶ τοὺς ἔργων τινῶν ποιητά;· ἔτι δὲ καὶ, ὡς κηδεμὼν καὶ προνοητὴς αὐτῶν· ἴδιον γὰρ πα τρὸς κήδεσθαι καὶ προνοείσθαι τοῦ οἰκείου παιδός. Υἱοὶ δὲ τοῦ Θεοῦ γίνονται οἱ ὁμοιούμενοι αὐτῷ δι' ἀρετῆς, καθόσον ἐστὶν ἀνθρώπῳ δυνατόν. Ιδιον γὰρ υἱοῦ ὁμοιοῦσθαι τῷ οἰκείῳ πατρί. Όπως, φησί, * Luc. vi, • Luc. vi, 34. Vers. 45. Ut injustos. Pater quidem hominum Deus est tanquam plasmator eorum (nam patres quoque dicimus operum aliquorum poetas, hoc est effectores), tanquam etiam provisor ac procurator ipsorum: patris siquidem proprium est filio suo providere ac procurare. Filii autem Dei funt, qui per virtutem similes ipsi efliciuntur, quantum est homini possibile; nam filii proprium Varia lectiones et notæ. τά, omittit A. mox deest quoque τῆς. Correxi, ἔπεται, pro ἔπειτα. Nam ei Hentepius habet, consequuntur. τοιαύτης Α. τον abest A.

est, sno'assimilari patri. Ut sitis, inquit, alii Dei: & γένησθε υἱοὶ τοῦ Θεοῦ, οὐ φυσει, ἀλλ' ὁμοιώσει, διὰ non natura, sed similitudine, anando videlicet inimicos vestros: quia et ille a malis ac iniquis, blasphemiis tanquam jaculis petitus, et contumelia affectus, proprioque honore privatus, tamen ob amorem, quo eos prosequitur, solem suum oriri facit super malos ac bonos, et pluit super justos ac injustos. At tu quidem a conservis pateris ille vero a servis. Et tu sane panca ac modica eis præstabis bona: ille autem plurima ac maxima; et tamen tribuit tibi ut ob talem imitationen ipsi similis eficiaris, ejusque flius nomineris. Per solem sane ac pluviam omniɔ ad vitam convenientia significavit; his enim omnia e terra generantur, nutriuntur, augentur, ac perfciunPotest quoque et alio modo dici: Ut sitis filii Dei, assimilati videlicet Filio ejus, qui innumeras ab inimicis suis passus injurias, ipsos amabat, et beneficia eos docendo ac sanando conferebat; linguarum sagittis petitus, et tandem ab eis crucifixus pro cis orabat dicens: Pater, dimille illis, non enim sciunt quid faciunt". Vult itaque Christus amicis te reconciliari: Abi, inquit, prius reconciliare fratri tuo; inimicos vero jubet diligere, ac pro eis orare, ut prædictum est. Vers. 46. Si enim — V. 47. faciunt. Non est virtus amantem se redaniare, sed naturæ consentaneum. Nam et publicani hoc faciunt, apud quos ne vestigium quidem est virtutis. Sunt autem publicani, qui vectigalia colligunt, ac commerciarii (ut sic loquamur) qui scilicet mercibus vivunt commutaudis (i). Erant autem maxime infames, qui artes hujusmodi exercebant, tanquam injusti, avari, ac scelerati. Unde et in doctrina, quæ in loco campestri data est, pro publicanis dixit peccatores Cum autem neque diligentes nos diligamus, sed invideamus potius his qui nobis bene cupiunt, qua tandem, obsecro, digni erimus condemnatione, cum super Scribas et Pharisæos in justitia abundare jussi, etiam illis inferiores sumus, qui apud eos infames erant? Ο τοῦ ἀγαπᾶν τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν. Ἐπείπερ ἐκεῖνος, ὑπὸ τῶν πονηρῶν καὶ τὴν ἀδίκων βλασφημίαις, ὡς βέλεσι, βαλλόμενο, καὶ ὑβριζόμενος, καὶ τῆς οἰκείας τιμῆς ἀποστερούμενος, ὅμως ἀγαπῶν αὐτοὺς, ἀνατέλλει τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς. καὶ βρέχει επίσης ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους. Ἀλλὰ σὺ μὲν παρὰ τῶν ὁμοδούλων πάσχεις κακῶς· ἐκεῖ νος δὲ, παρὰ τῶν δούλων. Καὶ σὺ μὲν ὀλίγα καὶ μικρὰ τούτους ευεργετήσεις· ἐκεῖνος δὲ πολλὰ καὶ μεγάλα. Καὶ ὅμως δίδω τί σοι όμοιον αὐτῷ διά τῆς τοιαύτης μιμήσεως γενέσθαι, καὶ υἱὸν αὐτοῦ ὀνομάζεσθαι. Διὰ μέντοι τοῦ ἡλίου καὶ τῆς βροχῆς πάντα τὰ πρὸς ζωὴν ἐπιτήδεια δεδήλωκε. Διὰ τούτων γὰρ πάντα τὰ ἐκ γῆς γεννώνται, καὶ τρέφονται, καὶ απ ξυνται, καὶ τελειοῦνται. Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν· Όπως γένησθε υἱοὶ τοῦ Θεοῦ, ἐν τῷ ὁμοιωθῆναι τῷ Υἱῷ αὐτοῦ, ὅς μυρία δεινὰ παρὰ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ παθών, ἡγάτα αυτ τοὺς καὶ εὐηργέτει, διδάσκων καὶ ἰώμενος, καὶ τέλος ὑπ' αὐτῶν σταυρωθείς, ηύχετο ὑπὲρ αὐτῶν, λέ γων· Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οίδασι εἰ ποιοῦσι. Βούλεται σε τοίνυν ὁ Χριστὸς τοῖς φίλοις μὲν διαλλάττεσθαι· Υπαγε γὰρ, φησί, πρώτον διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σου· τοὺς ἐχθροὺς δὲ ἀγα πῶν καὶ εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτῶν, ὡς προείρηται. ᾿Εὰν γὰρ - ποιοῦσιν. Οὐκ ἔστιν ἀρετὴ τὸ ἀγαπᾶν τὸν ἀγαπῶντα, ἀλλὰ φύσεως ἀκολουθία. Καὶ γὰρ καὶ οἱ τελώναι τοῦτο ποιούσι, παρ' οἷς οὐδὲ ίχνος ἀρετῆς. Τελῶναι δέ εἰσιν, οἱ φορολόγοι καὶ οἱ κομμερκιάριοι. Σφόδρα δὲ διεβάλλοντο τὰ τοιαῦτα ἐπιτηδεύματα, ὡς ἄδικα καὶ πλεονεκτικὰ καὶ ἀσυμκαθῆ. Ἐπεὶ καὶ ἐν τῇ ἐπὶ τοῦ πεδινοῦ τόπου διδασκαλίᾳ, ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν, οἱ τελῶναι, οι αμαρτωλοί εἶπεν. Ὅταν δὲ μηδὲ τοὺς ἀγαπῶντας ἀγαπῶμεν, ἐν τῷ φθονεῖν εὐδοκιμοῦσιν αὐτοῖς, τίνος οὐκ ἂν εἴημεν ἄξιοι κατακρίσεως, οι περισσεύειν τῶν Γραμμα τέων καὶ Φαρισαίων ἐν δικαιοσύνῃ κεκελευσμένοι, ἐλλείποντες καὶ τῶν παρ' ἐκείνοις διαβεβλημένων τελωνών; Βσεσθε · ἐστιν. Οἱ μὲν ἀγαπῶντες τοὺς ἀγαVers. 48. Eritis — est. Qui diligentes se diligunt, hi certe in dilectione imperfecti sunt; qui vero πῶντας αὐτοὺς, ἀτελεῖς εἰσιν εἰς ἀγάπην· οἱ δὲ etiam inimicos amant, hi sane perfecti sunt. τοὺς ἐχθρούς, οὗτοι τέλειοι. Cap. VI, vers. 1, Allendile qui in cœlis est. Plantatis jam virtutibus, tollit deinceps affectum, qui eis adnascitur et molestus est, puta inanem 1º Luc. xx111, 34. 1ª Luc. vi, 32. Τῶν abest A. Προσέχετε --- τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Φυτεύσας ἤδη τὰς ἀρετὰς, λοιπὸν ἀναιρεῖ καὶ τὸ παραφυόμε νον καὶ ἐνοχλοῦν αὐταῖς πάθος, λέγω δὴ τὴν κενο Varia lectiones et untæ. όμοιος ergo est interpretationis. Sed Chrysostomus id textui intulit. ὁ φυτεύσας. A. Articulus abesse potest. τεύσας ήδη, intell. ὁ Χριστός. Credidit scriba, in principio deesse litteram majusculam. Pinxit ergo 0. Ut sic commutandis. Hæc aliena sunt. Euthymius hic tantum explicabat =sìivat, vocabulo Sua ætate consacto, commerciarii,

est, sno'assimilari patri. Ut sitis, inquit, alii Dei: & γένησθε υἱοὶ τοῦ Θεοῦ, οὐ φυσει, ἀλλ' ὁμοιώσει, διὰ non natura, sed similitudine, anando videlicet inimicos vestros: quia et ille a malis ac iniquis, blasphemiis tanquam jaculis petitus, et contumelia affectus, proprioque honore privatus, tamen ob amorem, quo eos prosequitur, solem suum oriri facit super malos ac bonos, et pluit super justos ac injustos. At tu quidem a conservis pateris ille vero a servis. Et tu sane panca ac modica eis præstabis bona: ille autem plurima ac maxima; et tamen tribuit tibi ut ob talem imitationen ipsi similis eficiaris, ejusque flius nomineris. Per solem sane ac pluviam omniɔ ad vitam convenientia significavit; his enim omnia e terra generantur, nutriuntur, augentur, ac perfciunPotest quoque et alio modo dici: Ut sitis filii Dei, assimilati videlicet Filio ejus, qui innumeras ab inimicis suis passus injurias, ipsos amabat, et beneficia eos docendo ac sanando conferebat; linguarum sagittis petitus, et tandem ab eis crucifixus pro cis orabat dicens: Pater, dimille illis, non enim sciunt quid faciunt". Vult itaque Christus amicis te reconciliari: Abi, inquit, prius reconciliare fratri tuo; inimicos vero jubet diligere, ac pro eis orare, ut prædictum est. Vers. 46. Si enim — V. 47. faciunt. Non est virtus amantem se redaniare, sed naturæ consentaneum. Nam et publicani hoc faciunt, apud quos ne vestigium quidem est virtutis. Sunt autem publicani, qui vectigalia colligunt, ac commerciarii (ut sic loquamur) qui scilicet mercibus vivunt commutaudis (i). Erant autem maxime infames, qui artes hujusmodi exercebant, tanquam injusti, avari, ac scelerati. Unde et in doctrina, quæ in loco campestri data est, pro publicanis dixit peccatores Cum autem neque diligentes nos diligamus, sed invideamus potius his qui nobis bene cupiunt, qua tandem, obsecro, digni erimus condemnatione, cum super Scribas et Pharisæos in justitia abundare jussi, etiam illis inferiores sumus, qui apud eos infames erant? Ο τοῦ ἀγαπᾶν τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν. Ἐπείπερ ἐκεῖνος, ὑπὸ τῶν πονηρῶν καὶ τὴν ἀδίκων βλασφημίαις, ὡς βέλεσι, βαλλόμενο, καὶ ὑβριζόμενος, καὶ τῆς οἰκείας τιμῆς ἀποστερούμενος, ὅμως ἀγαπῶν αὐτοὺς, ἀνατέλλει τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς. καὶ βρέχει επίσης ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους. Ἀλλὰ σὺ μὲν παρὰ τῶν ὁμοδούλων πάσχεις κακῶς· ἐκεῖ νος δὲ, παρὰ τῶν δούλων. Καὶ σὺ μὲν ὀλίγα καὶ μικρὰ τούτους ευεργετήσεις· ἐκεῖνος δὲ πολλὰ καὶ μεγάλα. Καὶ ὅμως δίδω τί σοι όμοιον αὐτῷ διά τῆς τοιαύτης μιμήσεως γενέσθαι, καὶ υἱὸν αὐτοῦ ὀνομάζεσθαι. Διὰ μέντοι τοῦ ἡλίου καὶ τῆς βροχῆς πάντα τὰ πρὸς ζωὴν ἐπιτήδεια δεδήλωκε. Διὰ τούτων γὰρ πάντα τὰ ἐκ γῆς γεννώνται, καὶ τρέφονται, καὶ απ ξυνται, καὶ τελειοῦνται. Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν· Όπως γένησθε υἱοὶ τοῦ Θεοῦ, ἐν τῷ ὁμοιωθῆναι τῷ Υἱῷ αὐτοῦ, ὅς μυρία δεινὰ παρὰ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ παθών, ἡγάτα αυτ τοὺς καὶ εὐηργέτει, διδάσκων καὶ ἰώμενος, καὶ τέλος ὑπ' αὐτῶν σταυρωθείς, ηύχετο ὑπὲρ αὐτῶν, λέ γων· Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οίδασι εἰ ποιοῦσι. Βούλεται σε τοίνυν ὁ Χριστὸς τοῖς φίλοις μὲν διαλλάττεσθαι· Υπαγε γὰρ, φησί, πρώτον διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σου· τοὺς ἐχθροὺς δὲ ἀγα πῶν καὶ εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτῶν, ὡς προείρηται. ᾿Εὰν γὰρ - ποιοῦσιν. Οὐκ ἔστιν ἀρετὴ τὸ ἀγαπᾶν τὸν ἀγαπῶντα, ἀλλὰ φύσεως ἀκολουθία. Καὶ γὰρ καὶ οἱ τελώναι τοῦτο ποιούσι, παρ' οἷς οὐδὲ ίχνος ἀρετῆς. Τελῶναι δέ εἰσιν, οἱ φορολόγοι καὶ οἱ κομμερκιάριοι. Σφόδρα δὲ διεβάλλοντο τὰ τοιαῦτα ἐπιτηδεύματα, ὡς ἄδικα καὶ πλεονεκτικὰ καὶ ἀσυμκαθῆ. Ἐπεὶ καὶ ἐν τῇ ἐπὶ τοῦ πεδινοῦ τόπου διδασκαλίᾳ, ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν, οἱ τελῶναι, οι αμαρτωλοί εἶπεν. Ὅταν δὲ μηδὲ τοὺς ἀγαπῶντας ἀγαπῶμεν, ἐν τῷ φθονεῖν εὐδοκιμοῦσιν αὐτοῖς, τίνος οὐκ ἂν εἴημεν ἄξιοι κατακρίσεως, οι περισσεύειν τῶν Γραμμα τέων καὶ Φαρισαίων ἐν δικαιοσύνῃ κεκελευσμένοι, ἐλλείποντες καὶ τῶν παρ' ἐκείνοις διαβεβλημένων τελωνών; Βσεσθε · ἐστιν. Οἱ μὲν ἀγαπῶντες τοὺς ἀγαVers. 48. Eritis — est. Qui diligentes se diligunt, hi certe in dilectione imperfecti sunt; qui vero πῶντας αὐτοὺς, ἀτελεῖς εἰσιν εἰς ἀγάπην· οἱ δὲ etiam inimicos amant, hi sane perfecti sunt. τοὺς ἐχθρούς, οὗτοι τέλειοι. Cap. VI, vers. 1, Allendile qui in cœlis est. Plantatis jam virtutibus, tollit deinceps affectum, qui eis adnascitur et molestus est, puta inanem 1º Luc. xx111, 34. 1ª Luc. vi, 32. Τῶν abest A. Προσέχετε --- τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Φυτεύσας ἤδη τὰς ἀρετὰς, λοιπὸν ἀναιρεῖ καὶ τὸ παραφυόμε νον καὶ ἐνοχλοῦν αὐταῖς πάθος, λέγω δὴ τὴν κενο Varia lectiones et untæ. όμοιος ergo est interpretationis. Sed Chrysostomus id textui intulit. ὁ φυτεύσας. A. Articulus abesse potest. τεύσας ήδη, intell. ὁ Χριστός. Credidit scriba, in principio deesse litteram majusculam. Pinxit ergo 0. Ut sic commutandis. Hæc aliena sunt. Euthymius hic tantum explicabat =sìivat, vocabulo Sua ætate consacto, commerciarii,

est, sno'assimilari patri. Ut sitis, inquit, alii Dei: & γένησθε υἱοὶ τοῦ Θεοῦ, οὐ φυσει, ἀλλ' ὁμοιώσει, διὰ non natura, sed similitudine, anando videlicet inimicos vestros: quia et ille a malis ac iniquis, blasphemiis tanquam jaculis petitus, et contumelia affectus, proprioque honore privatus, tamen ob amorem, quo eos prosequitur, solem suum oriri facit super malos ac bonos, et pluit super justos ac injustos. At tu quidem a conservis pateris ille vero a servis. Et tu sane panca ac modica eis præstabis bona: ille autem plurima ac maxima; et tamen tribuit tibi ut ob talem imitationen ipsi similis eficiaris, ejusque flius nomineris. Per solem sane ac pluviam omniɔ ad vitam convenientia significavit; his enim omnia e terra generantur, nutriuntur, augentur, ac perfciunPotest quoque et alio modo dici: Ut sitis filii Dei, assimilati videlicet Filio ejus, qui innumeras ab inimicis suis passus injurias, ipsos amabat, et beneficia eos docendo ac sanando conferebat; linguarum sagittis petitus, et tandem ab eis crucifixus pro cis orabat dicens: Pater, dimille illis, non enim sciunt quid faciunt". Vult itaque Christus amicis te reconciliari: Abi, inquit, prius reconciliare fratri tuo; inimicos vero jubet diligere, ac pro eis orare, ut prædictum est. Vers. 46. Si enim — V. 47. faciunt. Non est virtus amantem se redaniare, sed naturæ consentaneum. Nam et publicani hoc faciunt, apud quos ne vestigium quidem est virtutis. Sunt autem publicani, qui vectigalia colligunt, ac commerciarii (ut sic loquamur) qui scilicet mercibus vivunt commutaudis (i). Erant autem maxime infames, qui artes hujusmodi exercebant, tanquam injusti, avari, ac scelerati. Unde et in doctrina, quæ in loco campestri data est, pro publicanis dixit peccatores Cum autem neque diligentes nos diligamus, sed invideamus potius his qui nobis bene cupiunt, qua tandem, obsecro, digni erimus condemnatione, cum super Scribas et Pharisæos in justitia abundare jussi, etiam illis inferiores sumus, qui apud eos infames erant? Ο τοῦ ἀγαπᾶν τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν. Ἐπείπερ ἐκεῖνος, ὑπὸ τῶν πονηρῶν καὶ τὴν ἀδίκων βλασφημίαις, ὡς βέλεσι, βαλλόμενο, καὶ ὑβριζόμενος, καὶ τῆς οἰκείας τιμῆς ἀποστερούμενος, ὅμως ἀγαπῶν αὐτοὺς, ἀνατέλλει τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς. καὶ βρέχει επίσης ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους. Ἀλλὰ σὺ μὲν παρὰ τῶν ὁμοδούλων πάσχεις κακῶς· ἐκεῖ νος δὲ, παρὰ τῶν δούλων. Καὶ σὺ μὲν ὀλίγα καὶ μικρὰ τούτους ευεργετήσεις· ἐκεῖνος δὲ πολλὰ καὶ μεγάλα. Καὶ ὅμως δίδω τί σοι όμοιον αὐτῷ διά τῆς τοιαύτης μιμήσεως γενέσθαι, καὶ υἱὸν αὐτοῦ ὀνομάζεσθαι. Διὰ μέντοι τοῦ ἡλίου καὶ τῆς βροχῆς πάντα τὰ πρὸς ζωὴν ἐπιτήδεια δεδήλωκε. Διὰ τούτων γὰρ πάντα τὰ ἐκ γῆς γεννώνται, καὶ τρέφονται, καὶ απ ξυνται, καὶ τελειοῦνται. Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν· Όπως γένησθε υἱοὶ τοῦ Θεοῦ, ἐν τῷ ὁμοιωθῆναι τῷ Υἱῷ αὐτοῦ, ὅς μυρία δεινὰ παρὰ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ παθών, ἡγάτα αυτ τοὺς καὶ εὐηργέτει, διδάσκων καὶ ἰώμενος, καὶ τέλος ὑπ' αὐτῶν σταυρωθείς, ηύχετο ὑπὲρ αὐτῶν, λέ γων· Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οίδασι εἰ ποιοῦσι. Βούλεται σε τοίνυν ὁ Χριστὸς τοῖς φίλοις μὲν διαλλάττεσθαι· Υπαγε γὰρ, φησί, πρώτον διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σου· τοὺς ἐχθροὺς δὲ ἀγα πῶν καὶ εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτῶν, ὡς προείρηται. ᾿Εὰν γὰρ - ποιοῦσιν. Οὐκ ἔστιν ἀρετὴ τὸ ἀγαπᾶν τὸν ἀγαπῶντα, ἀλλὰ φύσεως ἀκολουθία. Καὶ γὰρ καὶ οἱ τελώναι τοῦτο ποιούσι, παρ' οἷς οὐδὲ ίχνος ἀρετῆς. Τελῶναι δέ εἰσιν, οἱ φορολόγοι καὶ οἱ κομμερκιάριοι. Σφόδρα δὲ διεβάλλοντο τὰ τοιαῦτα ἐπιτηδεύματα, ὡς ἄδικα καὶ πλεονεκτικὰ καὶ ἀσυμκαθῆ. Ἐπεὶ καὶ ἐν τῇ ἐπὶ τοῦ πεδινοῦ τόπου διδασκαλίᾳ, ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν, οἱ τελῶναι, οι αμαρτωλοί εἶπεν. Ὅταν δὲ μηδὲ τοὺς ἀγαπῶντας ἀγαπῶμεν, ἐν τῷ φθονεῖν εὐδοκιμοῦσιν αὐτοῖς, τίνος οὐκ ἂν εἴημεν ἄξιοι κατακρίσεως, οι περισσεύειν τῶν Γραμμα τέων καὶ Φαρισαίων ἐν δικαιοσύνῃ κεκελευσμένοι, ἐλλείποντες καὶ τῶν παρ' ἐκείνοις διαβεβλημένων τελωνών; Βσεσθε · ἐστιν. Οἱ μὲν ἀγαπῶντες τοὺς ἀγαVers. 48. Eritis — est. Qui diligentes se diligunt, hi certe in dilectione imperfecti sunt; qui vero πῶντας αὐτοὺς, ἀτελεῖς εἰσιν εἰς ἀγάπην· οἱ δὲ etiam inimicos amant, hi sane perfecti sunt. τοὺς ἐχθρούς, οὗτοι τέλειοι. Cap. VI, vers. 1, Allendile qui in cœlis est. Plantatis jam virtutibus, tollit deinceps affectum, qui eis adnascitur et molestus est, puta inanem 1º Luc. xx111, 34. 1ª Luc. vi, 32. Τῶν abest A. Προσέχετε --- τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Φυτεύσας ἤδη τὰς ἀρετὰς, λοιπὸν ἀναιρεῖ καὶ τὸ παραφυόμε νον καὶ ἐνοχλοῦν αὐταῖς πάθος, λέγω δὴ τὴν κενο Varia lectiones et untæ. όμοιος ergo est interpretationis. Sed Chrysostomus id textui intulit. ὁ φυτεύσας. A. Articulus abesse potest. τεύσας ήδη, intell. ὁ Χριστός. Credidit scriba, in principio deesse litteram majusculam. Pinxit ergo 0. Ut sic commutandis. Hæc aliena sunt. Euthymius hic tantum explicabat =sìivat, vocabulo Sua ætate consacto, commerciarii,

est, sno'assimilari patri. Ut sitis, inquit, alii Dei: & γένησθε υἱοὶ τοῦ Θεοῦ, οὐ φυσει, ἀλλ' ὁμοιώσει, διὰ non natura, sed similitudine, anando videlicet inimicos vestros: quia et ille a malis ac iniquis, blasphemiis tanquam jaculis petitus, et contumelia affectus, proprioque honore privatus, tamen ob amorem, quo eos prosequitur, solem suum oriri facit super malos ac bonos, et pluit super justos ac injustos. At tu quidem a conservis pateris ille vero a servis. Et tu sane panca ac modica eis præstabis bona: ille autem plurima ac maxima; et tamen tribuit tibi ut ob talem imitationen ipsi similis eficiaris, ejusque flius nomineris. Per solem sane ac pluviam omniɔ ad vitam convenientia significavit; his enim omnia e terra generantur, nutriuntur, augentur, ac perfciunPotest quoque et alio modo dici: Ut sitis filii Dei, assimilati videlicet Filio ejus, qui innumeras ab inimicis suis passus injurias, ipsos amabat, et beneficia eos docendo ac sanando conferebat; linguarum sagittis petitus, et tandem ab eis crucifixus pro cis orabat dicens: Pater, dimille illis, non enim sciunt quid faciunt". Vult itaque Christus amicis te reconciliari: Abi, inquit, prius reconciliare fratri tuo; inimicos vero jubet diligere, ac pro eis orare, ut prædictum est. Vers. 46. Si enim — V. 47. faciunt. Non est virtus amantem se redaniare, sed naturæ consentaneum. Nam et publicani hoc faciunt, apud quos ne vestigium quidem est virtutis. Sunt autem publicani, qui vectigalia colligunt, ac commerciarii (ut sic loquamur) qui scilicet mercibus vivunt commutaudis (i). Erant autem maxime infames, qui artes hujusmodi exercebant, tanquam injusti, avari, ac scelerati. Unde et in doctrina, quæ in loco campestri data est, pro publicanis dixit peccatores Cum autem neque diligentes nos diligamus, sed invideamus potius his qui nobis bene cupiunt, qua tandem, obsecro, digni erimus condemnatione, cum super Scribas et Pharisæos in justitia abundare jussi, etiam illis inferiores sumus, qui apud eos infames erant? Ο τοῦ ἀγαπᾶν τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν. Ἐπείπερ ἐκεῖνος, ὑπὸ τῶν πονηρῶν καὶ τὴν ἀδίκων βλασφημίαις, ὡς βέλεσι, βαλλόμενο, καὶ ὑβριζόμενος, καὶ τῆς οἰκείας τιμῆς ἀποστερούμενος, ὅμως ἀγαπῶν αὐτοὺς, ἀνατέλλει τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς. καὶ βρέχει επίσης ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους. Ἀλλὰ σὺ μὲν παρὰ τῶν ὁμοδούλων πάσχεις κακῶς· ἐκεῖ νος δὲ, παρὰ τῶν δούλων. Καὶ σὺ μὲν ὀλίγα καὶ μικρὰ τούτους ευεργετήσεις· ἐκεῖνος δὲ πολλὰ καὶ μεγάλα. Καὶ ὅμως δίδω τί σοι όμοιον αὐτῷ διά τῆς τοιαύτης μιμήσεως γενέσθαι, καὶ υἱὸν αὐτοῦ ὀνομάζεσθαι. Διὰ μέντοι τοῦ ἡλίου καὶ τῆς βροχῆς πάντα τὰ πρὸς ζωὴν ἐπιτήδεια δεδήλωκε. Διὰ τούτων γὰρ πάντα τὰ ἐκ γῆς γεννώνται, καὶ τρέφονται, καὶ απ ξυνται, καὶ τελειοῦνται. Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν· Όπως γένησθε υἱοὶ τοῦ Θεοῦ, ἐν τῷ ὁμοιωθῆναι τῷ Υἱῷ αὐτοῦ, ὅς μυρία δεινὰ παρὰ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ παθών, ἡγάτα αυτ τοὺς καὶ εὐηργέτει, διδάσκων καὶ ἰώμενος, καὶ τέλος ὑπ' αὐτῶν σταυρωθείς, ηύχετο ὑπὲρ αὐτῶν, λέ γων· Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οίδασι εἰ ποιοῦσι. Βούλεται σε τοίνυν ὁ Χριστὸς τοῖς φίλοις μὲν διαλλάττεσθαι· Υπαγε γὰρ, φησί, πρώτον διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σου· τοὺς ἐχθροὺς δὲ ἀγα πῶν καὶ εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτῶν, ὡς προείρηται. ᾿Εὰν γὰρ - ποιοῦσιν. Οὐκ ἔστιν ἀρετὴ τὸ ἀγαπᾶν τὸν ἀγαπῶντα, ἀλλὰ φύσεως ἀκολουθία. Καὶ γὰρ καὶ οἱ τελώναι τοῦτο ποιούσι, παρ' οἷς οὐδὲ ίχνος ἀρετῆς. Τελῶναι δέ εἰσιν, οἱ φορολόγοι καὶ οἱ κομμερκιάριοι. Σφόδρα δὲ διεβάλλοντο τὰ τοιαῦτα ἐπιτηδεύματα, ὡς ἄδικα καὶ πλεονεκτικὰ καὶ ἀσυμκαθῆ. Ἐπεὶ καὶ ἐν τῇ ἐπὶ τοῦ πεδινοῦ τόπου διδασκαλίᾳ, ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν, οἱ τελῶναι, οι αμαρτωλοί εἶπεν. Ὅταν δὲ μηδὲ τοὺς ἀγαπῶντας ἀγαπῶμεν, ἐν τῷ φθονεῖν εὐδοκιμοῦσιν αὐτοῖς, τίνος οὐκ ἂν εἴημεν ἄξιοι κατακρίσεως, οι περισσεύειν τῶν Γραμμα τέων καὶ Φαρισαίων ἐν δικαιοσύνῃ κεκελευσμένοι, ἐλλείποντες καὶ τῶν παρ' ἐκείνοις διαβεβλημένων τελωνών; Βσεσθε · ἐστιν. Οἱ μὲν ἀγαπῶντες τοὺς ἀγαVers. 48. Eritis — est. Qui diligentes se diligunt, hi certe in dilectione imperfecti sunt; qui vero πῶντας αὐτοὺς, ἀτελεῖς εἰσιν εἰς ἀγάπην· οἱ δὲ etiam inimicos amant, hi sane perfecti sunt. τοὺς ἐχθρούς, οὗτοι τέλειοι. Cap. VI, vers. 1, Allendile qui in cœlis est. Plantatis jam virtutibus, tollit deinceps affectum, qui eis adnascitur et molestus est, puta inanem 1º Luc. xx111, 34. 1ª Luc. vi, 32. Τῶν abest A. Προσέχετε --- τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Φυτεύσας ἤδη τὰς ἀρετὰς, λοιπὸν ἀναιρεῖ καὶ τὸ παραφυόμε νον καὶ ἐνοχλοῦν αὐταῖς πάθος, λέγω δὴ τὴν κενο Varia lectiones et untæ. όμοιος ergo est interpretationis. Sed Chrysostomus id textui intulit. ὁ φυτεύσας. A. Articulus abesse potest. τεύσας ήδη, intell. ὁ Χριστός. Credidit scriba, in principio deesse litteram majusculam. Pinxit ergo 0. Ut sic commutandis. Hæc aliena sunt. Euthymius hic tantum explicabat =sìivat, vocabulo Sua ætate consacto, commerciarii,

CAP. VI plantavit virtutumn opera: non enim prius pullulat, sed post ipsa. Est mamque inanis gloria bene quippiam operari ad hominum ostentatione:n. Et vide unde eam incipiat expellere; ab eleemosyna videlicet, oratione et jejunio; quia his maxime benis operibus libenter insidiatur. Sicut Phariseus cum inani gloria orabal, dicens: Jejuno bis in Sabbato: decimus do omnium quæ possideo". εξίαν, ἣν και, μετὰ τὸ φυτεῦσαι τὰ κατορθώματα, gloriam, quam ctiam avellit, postquam egregia ἀνασπᾷ, διότι οὐ πρὸ τούτων, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα παραφύεται. Κενοδοξία γάρ, τὸ πρὸς ἐπίδειξιν ἀνα θρώπων κατορθούν τι. Καὶ ἔρα, πόθεν ἄρχεται διώκειν αὐτήν· ἀπὸ τῆς ἐλεημοσύνης, καὶ τῆς εὐ χῆς, καὶ τῆς νηστείας. Διότι τούτοις μάλιστα τοῖς κατορθώμασιν εμφιλοχωρεί. Ο γοῦν Φαρισαΐος προσηύχετό τε κενοδόξως ἐπιδεικνύμενος τῷ τελώνῃ, καὶ κομπάζων ἔλεγε· Νηστεύω δὶς τῆς ἑβδομάδος· ἀποδεκατώ μου παντα τὰ ὑπάρχοντα. Προσέχετε δὲ εἶπεν, ἐμφαίνων, ὅτι τὸ θηρίον τοῦ το λεληθότως παρεισδύεται, δίκην κλέπτου. Εἰπὼν Β. Προσέχετε, τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν μὴ ποιεῖν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, οὐκ ἔστη μέχρι τους του, ἵνα μὴ, διὰ τὸ βλέπειν τινάς, παραδράμῃς τὸν δεόμενον· ἀλλὰ προσέθηκε, Πρὸς τὸ θεαθῆναι αὐτ τοῖς λέγων, Προσέχετε, μὴ διὰ τοῦτο ποιεῖν αὐτήν ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, διὰ τὸ θεαθῆναι αὐτοῖς. Εἰ γὰρ μὴ διὰ τοῦτο ταύτην ποιήσετε, οὐδὲν κω λύει καὶ ἔμπροσθεν αὐτῶν ταύτην ποιεῖν. Ο σκο τὸς γὰρ αὐτῆς ἐξετάζεται, οὐχ ὁ τρόπος. Εστι γὰρ καὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων ποιοῦντα, μὴ ποιεῖν πρὸς ἐπίδειξ:ν, [όταν τις διὰ μόνην ποιῇ συμπάθειαν· καὶ μὴ ἔμπροσθεν αὐτῶν ποιοῦντα, ποιεῖν πρὸς ἐπίδειξιν,] ὅταν μὴ διὰ ταύτην ποιῇ, ἀλλὰ διὰ τὸ κηρυχθῆναι ὑπὸ τοῦ ἐλεηθέντος. Μισθὼν δὲ, φησίν, οὐκ ἔχετε παρὰ τῷ Θεῷ, διότι παρὰ ἀνθρώποις ἐζητήσατε μισθὸν τῆς τοιαύτης ἐλεημοσύνης, τὸν ὑπὲρ ταύτης ἔπαινον. Συνεχῶς δὲ τίθησιν ἐν τοῖς λόγοις τὸν Πατέρα τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἐντρέπων αὐτοὺς, ὅτι Πατέρα ἔχοντες οὐρανιον, γήϊνα φρονοῦσι, καὶ ἅμα παραθήγων εἰς τῇ πολιτεύεσθαι ἀξίως τοιούτου Πατρός. Όταν αὐτῶν. Ἐπιτείνει τὴν ἀποτροπὴν τῆς πρὸς ἐπίδειξιν ἐλεημοσύνης. Μὴ σαλπίσης δὲ, ἀντὶ τοῦ, μὴ δημοσιεύσῃς, πρὸς τὸ γνωσθῆναι τοῖς ἀνθρώποις. Οἱ γὰρ σαλπίζοντες πρὸς τὸ ἀκουσ σθῆναι τῷ πλήθει σαλπίζουσι. Φασὶ δέ τινες, ὅτι οἱ ὑποκριταὶ τότε διὰ σάλπιγγος συνεκάλουν τους δε εμένους. Υποκριτής δέ ἐστιν, ὁ ἕτερον μὲν ὤν, ἕτερον δὲ φαινόμενος, δι᾿ ἀνθρωπίνην ἀρέσκειαν. Κακείνων γὰρ τὸ μὲν προσωπεῖον ἐλεημοσύνης ἦν τὸ δὲ πρόσωπον, δοξομανίας. Ἀπέχουσι δὲ, ἀντὶ τοῦ, ἔχουσι. Σοῦ δέσοι Εἰπὼν, πῶς δεῖ μὴ ποιεῖν, λοι- 1 τὸν λέγει, καὶ πῶς δεῖ ποιεῖν. Ἐνταῦθα δὲ, διὰ τῆς ἀριστερᾶς χειρός, τοὺς ἐγ γυτάτω καὶ οἰκειοτάτους ηνίξατο. Οὐδὲν γάρ σοι τῆς χειρός σου ἐγγύτερόν τε καὶ οἰκειότερον. Μηδὲ " Luc. xvını, 12. τότε, pro τε Α. Dicit autem Attendite, insinuans fersin hanc latenter in modum furis irrepere. Dicens vero: Attendite ne eleemosynam vestram præstetis coram hominibus, non ili permansit, quasi vellet ut indigentem prætereas, ne qui hoc videant, sed addidit: Ut conspiciamini ab eis; nc si diceret: Auendite ne propter hoc eam coram hominibus tribuatis, ut conspiciamini ab cis; si enim non propter hoc eam dederitis, nihil vetat etiam coram ipsis cam tradere. Finis namque ejus quæritur, uo: modus. Contingit enim et coram hominibus tribuentem non ad ostentationem præbere, quando quis sola motus compassione præbet; et non tribuentem coram hominibus, ad ostentationem tribuere, quando n:on juductus compassione præbet, sed ut pro compassivo prædicetur (j). Premium, inquit, non habetis apud Deum, quia apud homines talis eleemosynæ præmium quaesivistis, puta laudem propter ipsam. Pouil autem scmper inter alia verba Patrem qui in ciis est, admonens ipsos, ut Patrem in cœlis habentes, terrenum despiciant, simul etiam incitaris, ut hujusmodi Patre digne conversentur. Vers. 2. Cum suam. Auget dehortationem eleemosynæ ad ostentationem præstite. Ne tuba canas, id est, ne publices. ut ab hominibus agnoscatur. Qui enim tuba canunt, ut a multitudine audiantur, buccinant. Quidam autem dicunt, quod illo tempore hypocritæ tuba convocabant indigentes. Est autem hypocrita qui alius apparet propter hun:anan comitatem (k). Vultus siquidem, aut potius larva illorum, misericordiæ est, natura vero persone. insanam gloriæ appetentiam indicat. Referunt autem, hoc est, auferunt, habent mercedem suam. Vers. 3. Te vero reddet tibi. Postquam dixit, quomodo oporteat non præbere, nunc dicit quomodo præstare oporteat. Per sinistram autem mánum, cos qut in proximo sunt ac familiares significavit: nihil enim manu lua vicinius ac familiarius est. Neque hi, inquit, dextera Variæ lectiones et notæ. Qum est interpretatio vocabuli του Σαββάτου. Ita etiam Chrysost. tom. VII, p. 55%. Forte ποιήσητε. (*) Pro compassico prædicetur. Ab co, cujus mi pertus est, prædicetur. inclusa exciderunt, ob duplex όταν, Α. intell. τὴν συμπάθειαν. Uterque meus in une versus omittit, ἐν τῷ φανερῷ. Hentenius tamcn babebat, in propatulo. (*) Propter humanam comitatcm. Studio placardi boninibus.

CAP. VI plantavit virtutumn opera: non enim prius pullulat, sed post ipsa. Est mamque inanis gloria bene quippiam operari ad hominum ostentatione:n. Et vide unde eam incipiat expellere; ab eleemosyna videlicet, oratione et jejunio; quia his maxime benis operibus libenter insidiatur. Sicut Phariseus cum inani gloria orabal, dicens: Jejuno bis in Sabbato: decimus do omnium quæ possideo". εξίαν, ἣν και, μετὰ τὸ φυτεῦσαι τὰ κατορθώματα, gloriam, quam ctiam avellit, postquam egregia ἀνασπᾷ, διότι οὐ πρὸ τούτων, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα παραφύεται. Κενοδοξία γάρ, τὸ πρὸς ἐπίδειξιν ἀνα θρώπων κατορθούν τι. Καὶ ἔρα, πόθεν ἄρχεται διώκειν αὐτήν· ἀπὸ τῆς ἐλεημοσύνης, καὶ τῆς εὐ χῆς, καὶ τῆς νηστείας. Διότι τούτοις μάλιστα τοῖς κατορθώμασιν εμφιλοχωρεί. Ο γοῦν Φαρισαΐος προσηύχετό τε κενοδόξως ἐπιδεικνύμενος τῷ τελώνῃ, καὶ κομπάζων ἔλεγε· Νηστεύω δὶς τῆς ἑβδομάδος· ἀποδεκατώ μου παντα τὰ ὑπάρχοντα. Προσέχετε δὲ εἶπεν, ἐμφαίνων, ὅτι τὸ θηρίον τοῦ το λεληθότως παρεισδύεται, δίκην κλέπτου. Εἰπὼν Β. Προσέχετε, τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν μὴ ποιεῖν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, οὐκ ἔστη μέχρι τους του, ἵνα μὴ, διὰ τὸ βλέπειν τινάς, παραδράμῃς τὸν δεόμενον· ἀλλὰ προσέθηκε, Πρὸς τὸ θεαθῆναι αὐτ τοῖς λέγων, Προσέχετε, μὴ διὰ τοῦτο ποιεῖν αὐτήν ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, διὰ τὸ θεαθῆναι αὐτοῖς. Εἰ γὰρ μὴ διὰ τοῦτο ταύτην ποιήσετε, οὐδὲν κω λύει καὶ ἔμπροσθεν αὐτῶν ταύτην ποιεῖν. Ο σκο τὸς γὰρ αὐτῆς ἐξετάζεται, οὐχ ὁ τρόπος. Εστι γὰρ καὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων ποιοῦντα, μὴ ποιεῖν πρὸς ἐπίδειξ:ν, [όταν τις διὰ μόνην ποιῇ συμπάθειαν· καὶ μὴ ἔμπροσθεν αὐτῶν ποιοῦντα, ποιεῖν πρὸς ἐπίδειξιν,] ὅταν μὴ διὰ ταύτην ποιῇ, ἀλλὰ διὰ τὸ κηρυχθῆναι ὑπὸ τοῦ ἐλεηθέντος. Μισθὼν δὲ, φησίν, οὐκ ἔχετε παρὰ τῷ Θεῷ, διότι παρὰ ἀνθρώποις ἐζητήσατε μισθὸν τῆς τοιαύτης ἐλεημοσύνης, τὸν ὑπὲρ ταύτης ἔπαινον. Συνεχῶς δὲ τίθησιν ἐν τοῖς λόγοις τὸν Πατέρα τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἐντρέπων αὐτοὺς, ὅτι Πατέρα ἔχοντες οὐρανιον, γήϊνα φρονοῦσι, καὶ ἅμα παραθήγων εἰς τῇ πολιτεύεσθαι ἀξίως τοιούτου Πατρός. Όταν αὐτῶν. Ἐπιτείνει τὴν ἀποτροπὴν τῆς πρὸς ἐπίδειξιν ἐλεημοσύνης. Μὴ σαλπίσης δὲ, ἀντὶ τοῦ, μὴ δημοσιεύσῃς, πρὸς τὸ γνωσθῆναι τοῖς ἀνθρώποις. Οἱ γὰρ σαλπίζοντες πρὸς τὸ ἀκουσ σθῆναι τῷ πλήθει σαλπίζουσι. Φασὶ δέ τινες, ὅτι οἱ ὑποκριταὶ τότε διὰ σάλπιγγος συνεκάλουν τους δε εμένους. Υποκριτής δέ ἐστιν, ὁ ἕτερον μὲν ὤν, ἕτερον δὲ φαινόμενος, δι᾿ ἀνθρωπίνην ἀρέσκειαν. Κακείνων γὰρ τὸ μὲν προσωπεῖον ἐλεημοσύνης ἦν τὸ δὲ πρόσωπον, δοξομανίας. Ἀπέχουσι δὲ, ἀντὶ τοῦ, ἔχουσι. Σοῦ δέσοι Εἰπὼν, πῶς δεῖ μὴ ποιεῖν, λοι- 1 τὸν λέγει, καὶ πῶς δεῖ ποιεῖν. Ἐνταῦθα δὲ, διὰ τῆς ἀριστερᾶς χειρός, τοὺς ἐγ γυτάτω καὶ οἰκειοτάτους ηνίξατο. Οὐδὲν γάρ σοι τῆς χειρός σου ἐγγύτερόν τε καὶ οἰκειότερον. Μηδὲ " Luc. xvını, 12. τότε, pro τε Α. Dicit autem Attendite, insinuans fersin hanc latenter in modum furis irrepere. Dicens vero: Attendite ne eleemosynam vestram præstetis coram hominibus, non ili permansit, quasi vellet ut indigentem prætereas, ne qui hoc videant, sed addidit: Ut conspiciamini ab eis; nc si diceret: Auendite ne propter hoc eam coram hominibus tribuatis, ut conspiciamini ab cis; si enim non propter hoc eam dederitis, nihil vetat etiam coram ipsis cam tradere. Finis namque ejus quæritur, uo: modus. Contingit enim et coram hominibus tribuentem non ad ostentationem præbere, quando quis sola motus compassione præbet; et non tribuentem coram hominibus, ad ostentationem tribuere, quando n:on juductus compassione præbet, sed ut pro compassivo prædicetur (j). Premium, inquit, non habetis apud Deum, quia apud homines talis eleemosynæ præmium quaesivistis, puta laudem propter ipsam. Pouil autem scmper inter alia verba Patrem qui in ciis est, admonens ipsos, ut Patrem in cœlis habentes, terrenum despiciant, simul etiam incitaris, ut hujusmodi Patre digne conversentur. Vers. 2. Cum suam. Auget dehortationem eleemosynæ ad ostentationem præstite. Ne tuba canas, id est, ne publices. ut ab hominibus agnoscatur. Qui enim tuba canunt, ut a multitudine audiantur, buccinant. Quidam autem dicunt, quod illo tempore hypocritæ tuba convocabant indigentes. Est autem hypocrita qui alius apparet propter hun:anan comitatem (k). Vultus siquidem, aut potius larva illorum, misericordiæ est, natura vero persone. insanam gloriæ appetentiam indicat. Referunt autem, hoc est, auferunt, habent mercedem suam. Vers. 3. Te vero reddet tibi. Postquam dixit, quomodo oporteat non præbere, nunc dicit quomodo præstare oporteat. Per sinistram autem mánum, cos qut in proximo sunt ac familiares significavit: nihil enim manu lua vicinius ac familiarius est. Neque hi, inquit, dextera Variæ lectiones et notæ. Qum est interpretatio vocabuli του Σαββάτου. Ita etiam Chrysost. tom. VII, p. 55%. Forte ποιήσητε. (*) Pro compassico prædicetur. Ab co, cujus mi pertus est, prædicetur. inclusa exciderunt, ob duplex όταν, Α. intell. τὴν συμπάθειαν. Uterque meus in une versus omittit, ἐν τῷ φανερῷ. Hentenius tamcn babebat, in propatulo. (*) Propter humanam comitatcm. Studio placardi boninibus.

CAP. VI plantavit virtutumn opera: non enim prius pullulat, sed post ipsa. Est mamque inanis gloria bene quippiam operari ad hominum ostentatione:n. Et vide unde eam incipiat expellere; ab eleemosyna videlicet, oratione et jejunio; quia his maxime benis operibus libenter insidiatur. Sicut Phariseus cum inani gloria orabal, dicens: Jejuno bis in Sabbato: decimus do omnium quæ possideo". εξίαν, ἣν και, μετὰ τὸ φυτεῦσαι τὰ κατορθώματα, gloriam, quam ctiam avellit, postquam egregia ἀνασπᾷ, διότι οὐ πρὸ τούτων, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα παραφύεται. Κενοδοξία γάρ, τὸ πρὸς ἐπίδειξιν ἀνα θρώπων κατορθούν τι. Καὶ ἔρα, πόθεν ἄρχεται διώκειν αὐτήν· ἀπὸ τῆς ἐλεημοσύνης, καὶ τῆς εὐ χῆς, καὶ τῆς νηστείας. Διότι τούτοις μάλιστα τοῖς κατορθώμασιν εμφιλοχωρεί. Ο γοῦν Φαρισαΐος προσηύχετό τε κενοδόξως ἐπιδεικνύμενος τῷ τελώνῃ, καὶ κομπάζων ἔλεγε· Νηστεύω δὶς τῆς ἑβδομάδος· ἀποδεκατώ μου παντα τὰ ὑπάρχοντα. Προσέχετε δὲ εἶπεν, ἐμφαίνων, ὅτι τὸ θηρίον τοῦ το λεληθότως παρεισδύεται, δίκην κλέπτου. Εἰπὼν Β. Προσέχετε, τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν μὴ ποιεῖν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, οὐκ ἔστη μέχρι τους του, ἵνα μὴ, διὰ τὸ βλέπειν τινάς, παραδράμῃς τὸν δεόμενον· ἀλλὰ προσέθηκε, Πρὸς τὸ θεαθῆναι αὐτ τοῖς λέγων, Προσέχετε, μὴ διὰ τοῦτο ποιεῖν αὐτήν ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, διὰ τὸ θεαθῆναι αὐτοῖς. Εἰ γὰρ μὴ διὰ τοῦτο ταύτην ποιήσετε, οὐδὲν κω λύει καὶ ἔμπροσθεν αὐτῶν ταύτην ποιεῖν. Ο σκο τὸς γὰρ αὐτῆς ἐξετάζεται, οὐχ ὁ τρόπος. Εστι γὰρ καὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων ποιοῦντα, μὴ ποιεῖν πρὸς ἐπίδειξ:ν, [όταν τις διὰ μόνην ποιῇ συμπάθειαν· καὶ μὴ ἔμπροσθεν αὐτῶν ποιοῦντα, ποιεῖν πρὸς ἐπίδειξιν,] ὅταν μὴ διὰ ταύτην ποιῇ, ἀλλὰ διὰ τὸ κηρυχθῆναι ὑπὸ τοῦ ἐλεηθέντος. Μισθὼν δὲ, φησίν, οὐκ ἔχετε παρὰ τῷ Θεῷ, διότι παρὰ ἀνθρώποις ἐζητήσατε μισθὸν τῆς τοιαύτης ἐλεημοσύνης, τὸν ὑπὲρ ταύτης ἔπαινον. Συνεχῶς δὲ τίθησιν ἐν τοῖς λόγοις τὸν Πατέρα τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἐντρέπων αὐτοὺς, ὅτι Πατέρα ἔχοντες οὐρανιον, γήϊνα φρονοῦσι, καὶ ἅμα παραθήγων εἰς τῇ πολιτεύεσθαι ἀξίως τοιούτου Πατρός. Όταν αὐτῶν. Ἐπιτείνει τὴν ἀποτροπὴν τῆς πρὸς ἐπίδειξιν ἐλεημοσύνης. Μὴ σαλπίσης δὲ, ἀντὶ τοῦ, μὴ δημοσιεύσῃς, πρὸς τὸ γνωσθῆναι τοῖς ἀνθρώποις. Οἱ γὰρ σαλπίζοντες πρὸς τὸ ἀκουσ σθῆναι τῷ πλήθει σαλπίζουσι. Φασὶ δέ τινες, ὅτι οἱ ὑποκριταὶ τότε διὰ σάλπιγγος συνεκάλουν τους δε εμένους. Υποκριτής δέ ἐστιν, ὁ ἕτερον μὲν ὤν, ἕτερον δὲ φαινόμενος, δι᾿ ἀνθρωπίνην ἀρέσκειαν. Κακείνων γὰρ τὸ μὲν προσωπεῖον ἐλεημοσύνης ἦν τὸ δὲ πρόσωπον, δοξομανίας. Ἀπέχουσι δὲ, ἀντὶ τοῦ, ἔχουσι. Σοῦ δέσοι Εἰπὼν, πῶς δεῖ μὴ ποιεῖν, λοι- 1 τὸν λέγει, καὶ πῶς δεῖ ποιεῖν. Ἐνταῦθα δὲ, διὰ τῆς ἀριστερᾶς χειρός, τοὺς ἐγ γυτάτω καὶ οἰκειοτάτους ηνίξατο. Οὐδὲν γάρ σοι τῆς χειρός σου ἐγγύτερόν τε καὶ οἰκειότερον. Μηδὲ " Luc. xvını, 12. τότε, pro τε Α. Dicit autem Attendite, insinuans fersin hanc latenter in modum furis irrepere. Dicens vero: Attendite ne eleemosynam vestram præstetis coram hominibus, non ili permansit, quasi vellet ut indigentem prætereas, ne qui hoc videant, sed addidit: Ut conspiciamini ab eis; nc si diceret: Auendite ne propter hoc eam coram hominibus tribuatis, ut conspiciamini ab cis; si enim non propter hoc eam dederitis, nihil vetat etiam coram ipsis cam tradere. Finis namque ejus quæritur, uo: modus. Contingit enim et coram hominibus tribuentem non ad ostentationem præbere, quando quis sola motus compassione præbet; et non tribuentem coram hominibus, ad ostentationem tribuere, quando n:on juductus compassione præbet, sed ut pro compassivo prædicetur (j). Premium, inquit, non habetis apud Deum, quia apud homines talis eleemosynæ præmium quaesivistis, puta laudem propter ipsam. Pouil autem scmper inter alia verba Patrem qui in ciis est, admonens ipsos, ut Patrem in cœlis habentes, terrenum despiciant, simul etiam incitaris, ut hujusmodi Patre digne conversentur. Vers. 2. Cum suam. Auget dehortationem eleemosynæ ad ostentationem præstite. Ne tuba canas, id est, ne publices. ut ab hominibus agnoscatur. Qui enim tuba canunt, ut a multitudine audiantur, buccinant. Quidam autem dicunt, quod illo tempore hypocritæ tuba convocabant indigentes. Est autem hypocrita qui alius apparet propter hun:anan comitatem (k). Vultus siquidem, aut potius larva illorum, misericordiæ est, natura vero persone. insanam gloriæ appetentiam indicat. Referunt autem, hoc est, auferunt, habent mercedem suam. Vers. 3. Te vero reddet tibi. Postquam dixit, quomodo oporteat non præbere, nunc dicit quomodo præstare oporteat. Per sinistram autem mánum, cos qut in proximo sunt ac familiares significavit: nihil enim manu lua vicinius ac familiarius est. Neque hi, inquit, dextera Variæ lectiones et notæ. Qum est interpretatio vocabuli του Σαββάτου. Ita etiam Chrysost. tom. VII, p. 55%. Forte ποιήσητε. (*) Pro compassico prædicetur. Ab co, cujus mi pertus est, prædicetur. inclusa exciderunt, ob duplex όταν, Α. intell. τὴν συμπάθειαν. Uterque meus in une versus omittit, ἐν τῷ φανερῷ. Hentenius tamcn babebat, in propatulo. (*) Propter humanam comitatcm. Studio placardi boninibus.

CAP. VI plantavit virtutumn opera: non enim prius pullulat, sed post ipsa. Est mamque inanis gloria bene quippiam operari ad hominum ostentatione:n. Et vide unde eam incipiat expellere; ab eleemosyna videlicet, oratione et jejunio; quia his maxime benis operibus libenter insidiatur. Sicut Phariseus cum inani gloria orabal, dicens: Jejuno bis in Sabbato: decimus do omnium quæ possideo". εξίαν, ἣν και, μετὰ τὸ φυτεῦσαι τὰ κατορθώματα, gloriam, quam ctiam avellit, postquam egregia ἀνασπᾷ, διότι οὐ πρὸ τούτων, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα παραφύεται. Κενοδοξία γάρ, τὸ πρὸς ἐπίδειξιν ἀνα θρώπων κατορθούν τι. Καὶ ἔρα, πόθεν ἄρχεται διώκειν αὐτήν· ἀπὸ τῆς ἐλεημοσύνης, καὶ τῆς εὐ χῆς, καὶ τῆς νηστείας. Διότι τούτοις μάλιστα τοῖς κατορθώμασιν εμφιλοχωρεί. Ο γοῦν Φαρισαΐος προσηύχετό τε κενοδόξως ἐπιδεικνύμενος τῷ τελώνῃ, καὶ κομπάζων ἔλεγε· Νηστεύω δὶς τῆς ἑβδομάδος· ἀποδεκατώ μου παντα τὰ ὑπάρχοντα. Προσέχετε δὲ εἶπεν, ἐμφαίνων, ὅτι τὸ θηρίον τοῦ το λεληθότως παρεισδύεται, δίκην κλέπτου. Εἰπὼν Β. Προσέχετε, τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν μὴ ποιεῖν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, οὐκ ἔστη μέχρι τους του, ἵνα μὴ, διὰ τὸ βλέπειν τινάς, παραδράμῃς τὸν δεόμενον· ἀλλὰ προσέθηκε, Πρὸς τὸ θεαθῆναι αὐτ τοῖς λέγων, Προσέχετε, μὴ διὰ τοῦτο ποιεῖν αὐτήν ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, διὰ τὸ θεαθῆναι αὐτοῖς. Εἰ γὰρ μὴ διὰ τοῦτο ταύτην ποιήσετε, οὐδὲν κω λύει καὶ ἔμπροσθεν αὐτῶν ταύτην ποιεῖν. Ο σκο τὸς γὰρ αὐτῆς ἐξετάζεται, οὐχ ὁ τρόπος. Εστι γὰρ καὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων ποιοῦντα, μὴ ποιεῖν πρὸς ἐπίδειξ:ν, [όταν τις διὰ μόνην ποιῇ συμπάθειαν· καὶ μὴ ἔμπροσθεν αὐτῶν ποιοῦντα, ποιεῖν πρὸς ἐπίδειξιν,] ὅταν μὴ διὰ ταύτην ποιῇ, ἀλλὰ διὰ τὸ κηρυχθῆναι ὑπὸ τοῦ ἐλεηθέντος. Μισθὼν δὲ, φησίν, οὐκ ἔχετε παρὰ τῷ Θεῷ, διότι παρὰ ἀνθρώποις ἐζητήσατε μισθὸν τῆς τοιαύτης ἐλεημοσύνης, τὸν ὑπὲρ ταύτης ἔπαινον. Συνεχῶς δὲ τίθησιν ἐν τοῖς λόγοις τὸν Πατέρα τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἐντρέπων αὐτοὺς, ὅτι Πατέρα ἔχοντες οὐρανιον, γήϊνα φρονοῦσι, καὶ ἅμα παραθήγων εἰς τῇ πολιτεύεσθαι ἀξίως τοιούτου Πατρός. Όταν αὐτῶν. Ἐπιτείνει τὴν ἀποτροπὴν τῆς πρὸς ἐπίδειξιν ἐλεημοσύνης. Μὴ σαλπίσης δὲ, ἀντὶ τοῦ, μὴ δημοσιεύσῃς, πρὸς τὸ γνωσθῆναι τοῖς ἀνθρώποις. Οἱ γὰρ σαλπίζοντες πρὸς τὸ ἀκουσ σθῆναι τῷ πλήθει σαλπίζουσι. Φασὶ δέ τινες, ὅτι οἱ ὑποκριταὶ τότε διὰ σάλπιγγος συνεκάλουν τους δε εμένους. Υποκριτής δέ ἐστιν, ὁ ἕτερον μὲν ὤν, ἕτερον δὲ φαινόμενος, δι᾿ ἀνθρωπίνην ἀρέσκειαν. Κακείνων γὰρ τὸ μὲν προσωπεῖον ἐλεημοσύνης ἦν τὸ δὲ πρόσωπον, δοξομανίας. Ἀπέχουσι δὲ, ἀντὶ τοῦ, ἔχουσι. Σοῦ δέσοι Εἰπὼν, πῶς δεῖ μὴ ποιεῖν, λοι- 1 τὸν λέγει, καὶ πῶς δεῖ ποιεῖν. Ἐνταῦθα δὲ, διὰ τῆς ἀριστερᾶς χειρός, τοὺς ἐγ γυτάτω καὶ οἰκειοτάτους ηνίξατο. Οὐδὲν γάρ σοι τῆς χειρός σου ἐγγύτερόν τε καὶ οἰκειότερον. Μηδὲ " Luc. xvını, 12. τότε, pro τε Α. Dicit autem Attendite, insinuans fersin hanc latenter in modum furis irrepere. Dicens vero: Attendite ne eleemosynam vestram præstetis coram hominibus, non ili permansit, quasi vellet ut indigentem prætereas, ne qui hoc videant, sed addidit: Ut conspiciamini ab eis; nc si diceret: Auendite ne propter hoc eam coram hominibus tribuatis, ut conspiciamini ab cis; si enim non propter hoc eam dederitis, nihil vetat etiam coram ipsis cam tradere. Finis namque ejus quæritur, uo: modus. Contingit enim et coram hominibus tribuentem non ad ostentationem præbere, quando quis sola motus compassione præbet; et non tribuentem coram hominibus, ad ostentationem tribuere, quando n:on juductus compassione præbet, sed ut pro compassivo prædicetur (j). Premium, inquit, non habetis apud Deum, quia apud homines talis eleemosynæ præmium quaesivistis, puta laudem propter ipsam. Pouil autem scmper inter alia verba Patrem qui in ciis est, admonens ipsos, ut Patrem in cœlis habentes, terrenum despiciant, simul etiam incitaris, ut hujusmodi Patre digne conversentur. Vers. 2. Cum suam. Auget dehortationem eleemosynæ ad ostentationem præstite. Ne tuba canas, id est, ne publices. ut ab hominibus agnoscatur. Qui enim tuba canunt, ut a multitudine audiantur, buccinant. Quidam autem dicunt, quod illo tempore hypocritæ tuba convocabant indigentes. Est autem hypocrita qui alius apparet propter hun:anan comitatem (k). Vultus siquidem, aut potius larva illorum, misericordiæ est, natura vero persone. insanam gloriæ appetentiam indicat. Referunt autem, hoc est, auferunt, habent mercedem suam. Vers. 3. Te vero reddet tibi. Postquam dixit, quomodo oporteat non præbere, nunc dicit quomodo præstare oporteat. Per sinistram autem mánum, cos qut in proximo sunt ac familiares significavit: nihil enim manu lua vicinius ac familiarius est. Neque hi, inquit, dextera Variæ lectiones et notæ. Qum est interpretatio vocabuli του Σαββάτου. Ita etiam Chrysost. tom. VII, p. 55%. Forte ποιήσητε. (*) Pro compassico prædicetur. Ab co, cujus mi pertus est, prædicetur. inclusa exciderunt, ob duplex όταν, Α. intell. τὴν συμπάθειαν. Uterque meus in une versus omittit, ἐν τῷ φανερῷ. Hentenius tamcn babebat, in propatulo. (*) Propter humanam comitatcm. Studio placardi boninibus.

tum eleemosynan agnoseant. Aut per hyperbolen est ούτο:, φησί, γνώτωσαν τῆς δεξιᾶς σου τὴν ἐλεημο sermo, nenipe, Et ipsam sinistram lateat dextera: per quod manifestatur plurimum oportere latere. Alia etiam ratione, dextra quidem est virtus, sinistra autem vitiositas. Ne igitur noscal vitiositas facta virtutis per communionem, sed sine communione viti¡ honestum et bonum flat. Consequenter vero addidit, quod Deum habeas conspectorem ac testem, qui more patris gaudet videns bona filiorum opera: quodque non perdes quæ dederis, sed ab ipso recipies omn no eleemosynæ præmium. Non dixit autem unde facere oporteat, puta quod e justis sacculis: hoc nempe omnibus notum erat. Præterea superius quoque beatos prædicavit esurientes et sitientes justitiam”. Vers. 5. Ει cum suam. Angiportus quidem sunt vici angusti, per quos pauci possunt incedere. Plateæ vero viæ publicæ, per quas multi simul incedere possunt, f quas nos εξαέρους appellamus, tanquam subdiales. Vers. 6. Tu autem propatulo. Similiter et h°c cum dixisset, quomodo oporteat non facere, dicit etiam quo pacto facere oporteat, et hoc docendi modo frequenter usus est. Patri vero tuo qui est in occulto, hoc est, invisibili. Rursum etiam dicit, quod Qui videt in occulto, persolvet tibi in propatulo: manifestans, quod si spectatores quæris, habes pro ominibus Deum ipsum. Si vero et homines habere cupis contemplatores, habebis etiam bos tempore præconii ac retributionis præmil: nec multos solum, sed omnes: nec homines lantum, sed etiam angelos et archangelos, omnesque cœlestes virtutes. Quodsi nunc manifestas bona opera tua, et præmium quod exspectabas a Deo perdis et homines ipsi te condemnabunt, tanquam inanis gloriæ appetitorem. Cum ergo liceat et mercedem bonorum operum accipere, et publice coram tot tantisque prædicari, si paululum sustineas, quomodo non omnino stultum ac irrationabile erit utrisque his excidere, et præsenti theatro illud permutare? σύνην. Η καὶ καθ᾽ ὑπερβολὴν ὁ λόγος, ὅτι καὶ αὐτὴν λαθέτω ἡ δεξιὰ τὴν ἀριστεράν, δι' οὗ δηλού ται τὸ δεῖν λίαν λανθάνειν. [Καὶ καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον, δεξιὰ μὲν, ἡ ἀρε τὴν ἀριστερὰ δὲ, ἡ κακία. Μὴ γνώτω οὖν ἡ κακία τὴν πράξιν τῆς ἀρετῆς, δι' ἐπιμιξία;, ἀλλ' ἀμιγές ἐνεργείσθω τὸ καλόν.] Τὸ δὲ ἑξῆς προσέθηκε, διδάσκων, ὅτι τε τὸν Θεὸν Έχεις συνίστορα, τὸν δίκην πατρός χαίροντα βλέπειν τὰ σὰ κατορθώματα, καὶ ὅτι οὐκ ἀπολέ σεις, & δίδως, ἀλλὰ παρ' αὐτοῦ πάντως ἀπολήψῃ τὸν ὑπὲρ τῆς ἐλεημοσύνης μισθόν· οὐκ εἶπε δὲ, πόθεν χρὴ ποιεῖν ἐλεημοσύνην, οἷον ὅτι ἀπὸ δικαίων τ ρων. Πᾶσι γὰρ τοῦτο γνώριμον ἦν. Αλλως τε καὶ ἀνωτέρω τους πεινῶντας καὶ διψῶντας τὴν δικαιοσύνην ἐμακάρισε. Καὶ ὅταν αὐτῶν. Στενωποὶ μὲν εἰσιν αἱ στενα: (δος, δι' ὧν ὀλίγοι βαδίζουσιν, ἂς ἐμεῖς ἐμβόλους καλοῦμεν· πλατεῖαι δὲ, αἱ λεωφόροι, δι' ὧν πολλοὶ ἅμα βαίνειν δύνανται, &; ἡμεῖς ἐξαι ρους λέγομεν, ὡς ὑπαίθρους. Σὺ δὲ – φανερῷ. Ομοίως κανταῦθα εἰπών, πῶς δεῖ μὴ ποιεῖν, λέγει, καὶ πῶς δεῖ ποιεῖν, καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ πολλαχοῦ τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ κέχρηται. Τῷ Πατρί σου δὲ τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ, ἀντὶ τοῦ, τῷ ἀοράτῳ. Πάλιν δὲ προσέθηκεν, ὅτι Ο βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ, ἀποδώσει σει ἐν τῷ φανερῷ, δηλῶν, ὅτι, εἰ ζητεῖς θεατάς, ἔχεις ἀντὶ πάντων αὐτὸν τὸν Θεόν· εἰ δὲ καὶ ἀνθρώπους θέλεις θεωρούς, ἕξεις καὶ τούτους ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἀναρ βήσεώς τε καὶ μισθαποδοσίας, καὶ οὐ πολλοὺς, ἀλλὰ πάντας, καὶ οὐκ ἀνθρώπους μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀγγέ λους, καὶ ἀρχαγγέλους, καὶ πάσας τὰς ἐπουρανίους δυνάμεις. Νῦν γὰρ εἰ φανεροῖς τὰ κατορθώματά σου, καὶ τὸν ἀπὸ Θεοῦ μισθὸν ἀπόλεις, καὶ οἱ ἄνθρωπος καταγνώσονται σου, ὡς κενοδόξου. Οταν οὖν ἔξεστι, καὶ μισθὸν τῶν κατορθωμάτων λαβεῖν, καὶ ἀνακηρυ χθῆναι ἐν τῷ φανερῷ, ἐνώπιον τοσούτων, ἀναμείναντα μικρόν, πῶς οὐ παντάπασιν ἀλόγιστον καὶ μωρόν, ἀμφοτέρων τούτων εκπεσεῖν, καὶ τοῦ θεά τρου ἐκείνου τὸ παρὸν ἀλλάξασθαι θέατρον; Εἴη δ' ἂν κατὰ τὸν τῆς ἀναγωγῆς λόγον ταμιείον θύραι δὲ, τὰ αἰσθητήρια, ὀφθαλμοί, ἀκοὴ, καὶ τὰ λοιπά, δι' ὧν εἰσερχόμενος ὁ πονηρός λογισμός συλᾷ τὸν πλοῦτον τῆς ἀρετῆς. Hic autem sernio per anagogem accipiendus est. Cubiculum siquidem mens est, pulcherri- μὲν ὁ νοῦς, τὸ κάλλιστον οἴκημα τῶν νοημάτων mum cogitationum domicilium. Ostium vero sedes sensuum, oculus, auris, etc., per quæ male ingredi_ untur cogitationes, quæ virtutum prædantur divitias. Quid ergo? non oportet in ecclesia orare? Maxime quidem, sed non ut appareas hominibus: boc enim tanquam bypocritarum opus condemnavit: sed ut tibi ipsi Deum reddas propitium. Contingit enim aliquem inter plurimos orare, 1s Matth. v, 6. Τί οὖν; ἐν ἐκκλησίᾳ οὐ δεῖ προσεύχεσθαι; Στό δρα μέν· ἀλλὰ μὴ, όπως φανῆς τοῖς ἀνθρώποις· τοῦτο γὰρ τῶν ὑποκριτών κατηγόρησεν· ἀλλ' ὅπως ἵλεων σεαυτῷ τὸν Θεὸν ποιήσῃς. Εστι γὰρ καὶ ἐν μέσῳ πολλῶν προσευχόμενόν τινα, μὴ ἁμαρτάνειν, Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. Carebat iis Henlenius. 197, Mac non recte cohærent. Interpono τῷ, quod facile absorpsit τά. Ab &; adl υπαίθρους omiserat Henlenius.

tum eleemosynan agnoseant. Aut per hyperbolen est ούτο:, φησί, γνώτωσαν τῆς δεξιᾶς σου τὴν ἐλεημο sermo, nenipe, Et ipsam sinistram lateat dextera: per quod manifestatur plurimum oportere latere. Alia etiam ratione, dextra quidem est virtus, sinistra autem vitiositas. Ne igitur noscal vitiositas facta virtutis per communionem, sed sine communione viti¡ honestum et bonum flat. Consequenter vero addidit, quod Deum habeas conspectorem ac testem, qui more patris gaudet videns bona filiorum opera: quodque non perdes quæ dederis, sed ab ipso recipies omn no eleemosynæ præmium. Non dixit autem unde facere oporteat, puta quod e justis sacculis: hoc nempe omnibus notum erat. Præterea superius quoque beatos prædicavit esurientes et sitientes justitiam”. Vers. 5. Ει cum suam. Angiportus quidem sunt vici angusti, per quos pauci possunt incedere. Plateæ vero viæ publicæ, per quas multi simul incedere possunt, f quas nos εξαέρους appellamus, tanquam subdiales. Vers. 6. Tu autem propatulo. Similiter et h°c cum dixisset, quomodo oporteat non facere, dicit etiam quo pacto facere oporteat, et hoc docendi modo frequenter usus est. Patri vero tuo qui est in occulto, hoc est, invisibili. Rursum etiam dicit, quod Qui videt in occulto, persolvet tibi in propatulo: manifestans, quod si spectatores quæris, habes pro ominibus Deum ipsum. Si vero et homines habere cupis contemplatores, habebis etiam bos tempore præconii ac retributionis præmil: nec multos solum, sed omnes: nec homines lantum, sed etiam angelos et archangelos, omnesque cœlestes virtutes. Quodsi nunc manifestas bona opera tua, et præmium quod exspectabas a Deo perdis et homines ipsi te condemnabunt, tanquam inanis gloriæ appetitorem. Cum ergo liceat et mercedem bonorum operum accipere, et publice coram tot tantisque prædicari, si paululum sustineas, quomodo non omnino stultum ac irrationabile erit utrisque his excidere, et præsenti theatro illud permutare? σύνην. Η καὶ καθ᾽ ὑπερβολὴν ὁ λόγος, ὅτι καὶ αὐτὴν λαθέτω ἡ δεξιὰ τὴν ἀριστεράν, δι' οὗ δηλού ται τὸ δεῖν λίαν λανθάνειν. [Καὶ καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον, δεξιὰ μὲν, ἡ ἀρε τὴν ἀριστερὰ δὲ, ἡ κακία. Μὴ γνώτω οὖν ἡ κακία τὴν πράξιν τῆς ἀρετῆς, δι' ἐπιμιξία;, ἀλλ' ἀμιγές ἐνεργείσθω τὸ καλόν.] Τὸ δὲ ἑξῆς προσέθηκε, διδάσκων, ὅτι τε τὸν Θεὸν Έχεις συνίστορα, τὸν δίκην πατρός χαίροντα βλέπειν τὰ σὰ κατορθώματα, καὶ ὅτι οὐκ ἀπολέ σεις, & δίδως, ἀλλὰ παρ' αὐτοῦ πάντως ἀπολήψῃ τὸν ὑπὲρ τῆς ἐλεημοσύνης μισθόν· οὐκ εἶπε δὲ, πόθεν χρὴ ποιεῖν ἐλεημοσύνην, οἷον ὅτι ἀπὸ δικαίων τ ρων. Πᾶσι γὰρ τοῦτο γνώριμον ἦν. Αλλως τε καὶ ἀνωτέρω τους πεινῶντας καὶ διψῶντας τὴν δικαιοσύνην ἐμακάρισε. Καὶ ὅταν αὐτῶν. Στενωποὶ μὲν εἰσιν αἱ στενα: (δος, δι' ὧν ὀλίγοι βαδίζουσιν, ἂς ἐμεῖς ἐμβόλους καλοῦμεν· πλατεῖαι δὲ, αἱ λεωφόροι, δι' ὧν πολλοὶ ἅμα βαίνειν δύνανται, &; ἡμεῖς ἐξαι ρους λέγομεν, ὡς ὑπαίθρους. Σὺ δὲ – φανερῷ. Ομοίως κανταῦθα εἰπών, πῶς δεῖ μὴ ποιεῖν, λέγει, καὶ πῶς δεῖ ποιεῖν, καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ πολλαχοῦ τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ κέχρηται. Τῷ Πατρί σου δὲ τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ, ἀντὶ τοῦ, τῷ ἀοράτῳ. Πάλιν δὲ προσέθηκεν, ὅτι Ο βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ, ἀποδώσει σει ἐν τῷ φανερῷ, δηλῶν, ὅτι, εἰ ζητεῖς θεατάς, ἔχεις ἀντὶ πάντων αὐτὸν τὸν Θεόν· εἰ δὲ καὶ ἀνθρώπους θέλεις θεωρούς, ἕξεις καὶ τούτους ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἀναρ βήσεώς τε καὶ μισθαποδοσίας, καὶ οὐ πολλοὺς, ἀλλὰ πάντας, καὶ οὐκ ἀνθρώπους μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀγγέ λους, καὶ ἀρχαγγέλους, καὶ πάσας τὰς ἐπουρανίους δυνάμεις. Νῦν γὰρ εἰ φανεροῖς τὰ κατορθώματά σου, καὶ τὸν ἀπὸ Θεοῦ μισθὸν ἀπόλεις, καὶ οἱ ἄνθρωπος καταγνώσονται σου, ὡς κενοδόξου. Οταν οὖν ἔξεστι, καὶ μισθὸν τῶν κατορθωμάτων λαβεῖν, καὶ ἀνακηρυ χθῆναι ἐν τῷ φανερῷ, ἐνώπιον τοσούτων, ἀναμείναντα μικρόν, πῶς οὐ παντάπασιν ἀλόγιστον καὶ μωρόν, ἀμφοτέρων τούτων εκπεσεῖν, καὶ τοῦ θεά τρου ἐκείνου τὸ παρὸν ἀλλάξασθαι θέατρον; Εἴη δ' ἂν κατὰ τὸν τῆς ἀναγωγῆς λόγον ταμιείον θύραι δὲ, τὰ αἰσθητήρια, ὀφθαλμοί, ἀκοὴ, καὶ τὰ λοιπά, δι' ὧν εἰσερχόμενος ὁ πονηρός λογισμός συλᾷ τὸν πλοῦτον τῆς ἀρετῆς. Hic autem sernio per anagogem accipiendus est. Cubiculum siquidem mens est, pulcherri- μὲν ὁ νοῦς, τὸ κάλλιστον οἴκημα τῶν νοημάτων mum cogitationum domicilium. Ostium vero sedes sensuum, oculus, auris, etc., per quæ male ingredi_ untur cogitationes, quæ virtutum prædantur divitias. Quid ergo? non oportet in ecclesia orare? Maxime quidem, sed non ut appareas hominibus: boc enim tanquam bypocritarum opus condemnavit: sed ut tibi ipsi Deum reddas propitium. Contingit enim aliquem inter plurimos orare, 1s Matth. v, 6. Τί οὖν; ἐν ἐκκλησίᾳ οὐ δεῖ προσεύχεσθαι; Στό δρα μέν· ἀλλὰ μὴ, όπως φανῆς τοῖς ἀνθρώποις· τοῦτο γὰρ τῶν ὑποκριτών κατηγόρησεν· ἀλλ' ὅπως ἵλεων σεαυτῷ τὸν Θεὸν ποιήσῃς. Εστι γὰρ καὶ ἐν μέσῳ πολλῶν προσευχόμενόν τινα, μὴ ἁμαρτάνειν, Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. Carebat iis Henlenius. 197, Mac non recte cohærent. Interpono τῷ, quod facile absorpsit τά. Ab &; adl υπαίθρους omiserat Henlenius.

tum eleemosynan agnoseant. Aut per hyperbolen est ούτο:, φησί, γνώτωσαν τῆς δεξιᾶς σου τὴν ἐλεημο sermo, nenipe, Et ipsam sinistram lateat dextera: per quod manifestatur plurimum oportere latere. Alia etiam ratione, dextra quidem est virtus, sinistra autem vitiositas. Ne igitur noscal vitiositas facta virtutis per communionem, sed sine communione viti¡ honestum et bonum flat. Consequenter vero addidit, quod Deum habeas conspectorem ac testem, qui more patris gaudet videns bona filiorum opera: quodque non perdes quæ dederis, sed ab ipso recipies omn no eleemosynæ præmium. Non dixit autem unde facere oporteat, puta quod e justis sacculis: hoc nempe omnibus notum erat. Præterea superius quoque beatos prædicavit esurientes et sitientes justitiam”. Vers. 5. Ει cum suam. Angiportus quidem sunt vici angusti, per quos pauci possunt incedere. Plateæ vero viæ publicæ, per quas multi simul incedere possunt, f quas nos εξαέρους appellamus, tanquam subdiales. Vers. 6. Tu autem propatulo. Similiter et h°c cum dixisset, quomodo oporteat non facere, dicit etiam quo pacto facere oporteat, et hoc docendi modo frequenter usus est. Patri vero tuo qui est in occulto, hoc est, invisibili. Rursum etiam dicit, quod Qui videt in occulto, persolvet tibi in propatulo: manifestans, quod si spectatores quæris, habes pro ominibus Deum ipsum. Si vero et homines habere cupis contemplatores, habebis etiam bos tempore præconii ac retributionis præmil: nec multos solum, sed omnes: nec homines lantum, sed etiam angelos et archangelos, omnesque cœlestes virtutes. Quodsi nunc manifestas bona opera tua, et præmium quod exspectabas a Deo perdis et homines ipsi te condemnabunt, tanquam inanis gloriæ appetitorem. Cum ergo liceat et mercedem bonorum operum accipere, et publice coram tot tantisque prædicari, si paululum sustineas, quomodo non omnino stultum ac irrationabile erit utrisque his excidere, et præsenti theatro illud permutare? σύνην. Η καὶ καθ᾽ ὑπερβολὴν ὁ λόγος, ὅτι καὶ αὐτὴν λαθέτω ἡ δεξιὰ τὴν ἀριστεράν, δι' οὗ δηλού ται τὸ δεῖν λίαν λανθάνειν. [Καὶ καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον, δεξιὰ μὲν, ἡ ἀρε τὴν ἀριστερὰ δὲ, ἡ κακία. Μὴ γνώτω οὖν ἡ κακία τὴν πράξιν τῆς ἀρετῆς, δι' ἐπιμιξία;, ἀλλ' ἀμιγές ἐνεργείσθω τὸ καλόν.] Τὸ δὲ ἑξῆς προσέθηκε, διδάσκων, ὅτι τε τὸν Θεὸν Έχεις συνίστορα, τὸν δίκην πατρός χαίροντα βλέπειν τὰ σὰ κατορθώματα, καὶ ὅτι οὐκ ἀπολέ σεις, & δίδως, ἀλλὰ παρ' αὐτοῦ πάντως ἀπολήψῃ τὸν ὑπὲρ τῆς ἐλεημοσύνης μισθόν· οὐκ εἶπε δὲ, πόθεν χρὴ ποιεῖν ἐλεημοσύνην, οἷον ὅτι ἀπὸ δικαίων τ ρων. Πᾶσι γὰρ τοῦτο γνώριμον ἦν. Αλλως τε καὶ ἀνωτέρω τους πεινῶντας καὶ διψῶντας τὴν δικαιοσύνην ἐμακάρισε. Καὶ ὅταν αὐτῶν. Στενωποὶ μὲν εἰσιν αἱ στενα: (δος, δι' ὧν ὀλίγοι βαδίζουσιν, ἂς ἐμεῖς ἐμβόλους καλοῦμεν· πλατεῖαι δὲ, αἱ λεωφόροι, δι' ὧν πολλοὶ ἅμα βαίνειν δύνανται, &; ἡμεῖς ἐξαι ρους λέγομεν, ὡς ὑπαίθρους. Σὺ δὲ – φανερῷ. Ομοίως κανταῦθα εἰπών, πῶς δεῖ μὴ ποιεῖν, λέγει, καὶ πῶς δεῖ ποιεῖν, καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ πολλαχοῦ τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ κέχρηται. Τῷ Πατρί σου δὲ τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ, ἀντὶ τοῦ, τῷ ἀοράτῳ. Πάλιν δὲ προσέθηκεν, ὅτι Ο βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ, ἀποδώσει σει ἐν τῷ φανερῷ, δηλῶν, ὅτι, εἰ ζητεῖς θεατάς, ἔχεις ἀντὶ πάντων αὐτὸν τὸν Θεόν· εἰ δὲ καὶ ἀνθρώπους θέλεις θεωρούς, ἕξεις καὶ τούτους ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἀναρ βήσεώς τε καὶ μισθαποδοσίας, καὶ οὐ πολλοὺς, ἀλλὰ πάντας, καὶ οὐκ ἀνθρώπους μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀγγέ λους, καὶ ἀρχαγγέλους, καὶ πάσας τὰς ἐπουρανίους δυνάμεις. Νῦν γὰρ εἰ φανεροῖς τὰ κατορθώματά σου, καὶ τὸν ἀπὸ Θεοῦ μισθὸν ἀπόλεις, καὶ οἱ ἄνθρωπος καταγνώσονται σου, ὡς κενοδόξου. Οταν οὖν ἔξεστι, καὶ μισθὸν τῶν κατορθωμάτων λαβεῖν, καὶ ἀνακηρυ χθῆναι ἐν τῷ φανερῷ, ἐνώπιον τοσούτων, ἀναμείναντα μικρόν, πῶς οὐ παντάπασιν ἀλόγιστον καὶ μωρόν, ἀμφοτέρων τούτων εκπεσεῖν, καὶ τοῦ θεά τρου ἐκείνου τὸ παρὸν ἀλλάξασθαι θέατρον; Εἴη δ' ἂν κατὰ τὸν τῆς ἀναγωγῆς λόγον ταμιείον θύραι δὲ, τὰ αἰσθητήρια, ὀφθαλμοί, ἀκοὴ, καὶ τὰ λοιπά, δι' ὧν εἰσερχόμενος ὁ πονηρός λογισμός συλᾷ τὸν πλοῦτον τῆς ἀρετῆς. Hic autem sernio per anagogem accipiendus est. Cubiculum siquidem mens est, pulcherri- μὲν ὁ νοῦς, τὸ κάλλιστον οἴκημα τῶν νοημάτων mum cogitationum domicilium. Ostium vero sedes sensuum, oculus, auris, etc., per quæ male ingredi_ untur cogitationes, quæ virtutum prædantur divitias. Quid ergo? non oportet in ecclesia orare? Maxime quidem, sed non ut appareas hominibus: boc enim tanquam bypocritarum opus condemnavit: sed ut tibi ipsi Deum reddas propitium. Contingit enim aliquem inter plurimos orare, 1s Matth. v, 6. Τί οὖν; ἐν ἐκκλησίᾳ οὐ δεῖ προσεύχεσθαι; Στό δρα μέν· ἀλλὰ μὴ, όπως φανῆς τοῖς ἀνθρώποις· τοῦτο γὰρ τῶν ὑποκριτών κατηγόρησεν· ἀλλ' ὅπως ἵλεων σεαυτῷ τὸν Θεὸν ποιήσῃς. Εστι γὰρ καὶ ἐν μέσῳ πολλῶν προσευχόμενόν τινα, μὴ ἁμαρτάνειν, Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. Carebat iis Henlenius. 197, Mac non recte cohærent. Interpono τῷ, quod facile absorpsit τά. Ab &; adl υπαίθρους omiserat Henlenius.

tum eleemosynan agnoseant. Aut per hyperbolen est ούτο:, φησί, γνώτωσαν τῆς δεξιᾶς σου τὴν ἐλεημο sermo, nenipe, Et ipsam sinistram lateat dextera: per quod manifestatur plurimum oportere latere. Alia etiam ratione, dextra quidem est virtus, sinistra autem vitiositas. Ne igitur noscal vitiositas facta virtutis per communionem, sed sine communione viti¡ honestum et bonum flat. Consequenter vero addidit, quod Deum habeas conspectorem ac testem, qui more patris gaudet videns bona filiorum opera: quodque non perdes quæ dederis, sed ab ipso recipies omn no eleemosynæ præmium. Non dixit autem unde facere oporteat, puta quod e justis sacculis: hoc nempe omnibus notum erat. Præterea superius quoque beatos prædicavit esurientes et sitientes justitiam”. Vers. 5. Ει cum suam. Angiportus quidem sunt vici angusti, per quos pauci possunt incedere. Plateæ vero viæ publicæ, per quas multi simul incedere possunt, f quas nos εξαέρους appellamus, tanquam subdiales. Vers. 6. Tu autem propatulo. Similiter et h°c cum dixisset, quomodo oporteat non facere, dicit etiam quo pacto facere oporteat, et hoc docendi modo frequenter usus est. Patri vero tuo qui est in occulto, hoc est, invisibili. Rursum etiam dicit, quod Qui videt in occulto, persolvet tibi in propatulo: manifestans, quod si spectatores quæris, habes pro ominibus Deum ipsum. Si vero et homines habere cupis contemplatores, habebis etiam bos tempore præconii ac retributionis præmil: nec multos solum, sed omnes: nec homines lantum, sed etiam angelos et archangelos, omnesque cœlestes virtutes. Quodsi nunc manifestas bona opera tua, et præmium quod exspectabas a Deo perdis et homines ipsi te condemnabunt, tanquam inanis gloriæ appetitorem. Cum ergo liceat et mercedem bonorum operum accipere, et publice coram tot tantisque prædicari, si paululum sustineas, quomodo non omnino stultum ac irrationabile erit utrisque his excidere, et præsenti theatro illud permutare? σύνην. Η καὶ καθ᾽ ὑπερβολὴν ὁ λόγος, ὅτι καὶ αὐτὴν λαθέτω ἡ δεξιὰ τὴν ἀριστεράν, δι' οὗ δηλού ται τὸ δεῖν λίαν λανθάνειν. [Καὶ καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον, δεξιὰ μὲν, ἡ ἀρε τὴν ἀριστερὰ δὲ, ἡ κακία. Μὴ γνώτω οὖν ἡ κακία τὴν πράξιν τῆς ἀρετῆς, δι' ἐπιμιξία;, ἀλλ' ἀμιγές ἐνεργείσθω τὸ καλόν.] Τὸ δὲ ἑξῆς προσέθηκε, διδάσκων, ὅτι τε τὸν Θεὸν Έχεις συνίστορα, τὸν δίκην πατρός χαίροντα βλέπειν τὰ σὰ κατορθώματα, καὶ ὅτι οὐκ ἀπολέ σεις, & δίδως, ἀλλὰ παρ' αὐτοῦ πάντως ἀπολήψῃ τὸν ὑπὲρ τῆς ἐλεημοσύνης μισθόν· οὐκ εἶπε δὲ, πόθεν χρὴ ποιεῖν ἐλεημοσύνην, οἷον ὅτι ἀπὸ δικαίων τ ρων. Πᾶσι γὰρ τοῦτο γνώριμον ἦν. Αλλως τε καὶ ἀνωτέρω τους πεινῶντας καὶ διψῶντας τὴν δικαιοσύνην ἐμακάρισε. Καὶ ὅταν αὐτῶν. Στενωποὶ μὲν εἰσιν αἱ στενα: (δος, δι' ὧν ὀλίγοι βαδίζουσιν, ἂς ἐμεῖς ἐμβόλους καλοῦμεν· πλατεῖαι δὲ, αἱ λεωφόροι, δι' ὧν πολλοὶ ἅμα βαίνειν δύνανται, &; ἡμεῖς ἐξαι ρους λέγομεν, ὡς ὑπαίθρους. Σὺ δὲ – φανερῷ. Ομοίως κανταῦθα εἰπών, πῶς δεῖ μὴ ποιεῖν, λέγει, καὶ πῶς δεῖ ποιεῖν, καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ πολλαχοῦ τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ κέχρηται. Τῷ Πατρί σου δὲ τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ, ἀντὶ τοῦ, τῷ ἀοράτῳ. Πάλιν δὲ προσέθηκεν, ὅτι Ο βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ, ἀποδώσει σει ἐν τῷ φανερῷ, δηλῶν, ὅτι, εἰ ζητεῖς θεατάς, ἔχεις ἀντὶ πάντων αὐτὸν τὸν Θεόν· εἰ δὲ καὶ ἀνθρώπους θέλεις θεωρούς, ἕξεις καὶ τούτους ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἀναρ βήσεώς τε καὶ μισθαποδοσίας, καὶ οὐ πολλοὺς, ἀλλὰ πάντας, καὶ οὐκ ἀνθρώπους μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀγγέ λους, καὶ ἀρχαγγέλους, καὶ πάσας τὰς ἐπουρανίους δυνάμεις. Νῦν γὰρ εἰ φανεροῖς τὰ κατορθώματά σου, καὶ τὸν ἀπὸ Θεοῦ μισθὸν ἀπόλεις, καὶ οἱ ἄνθρωπος καταγνώσονται σου, ὡς κενοδόξου. Οταν οὖν ἔξεστι, καὶ μισθὸν τῶν κατορθωμάτων λαβεῖν, καὶ ἀνακηρυ χθῆναι ἐν τῷ φανερῷ, ἐνώπιον τοσούτων, ἀναμείναντα μικρόν, πῶς οὐ παντάπασιν ἀλόγιστον καὶ μωρόν, ἀμφοτέρων τούτων εκπεσεῖν, καὶ τοῦ θεά τρου ἐκείνου τὸ παρὸν ἀλλάξασθαι θέατρον; Εἴη δ' ἂν κατὰ τὸν τῆς ἀναγωγῆς λόγον ταμιείον θύραι δὲ, τὰ αἰσθητήρια, ὀφθαλμοί, ἀκοὴ, καὶ τὰ λοιπά, δι' ὧν εἰσερχόμενος ὁ πονηρός λογισμός συλᾷ τὸν πλοῦτον τῆς ἀρετῆς. Hic autem sernio per anagogem accipiendus est. Cubiculum siquidem mens est, pulcherri- μὲν ὁ νοῦς, τὸ κάλλιστον οἴκημα τῶν νοημάτων mum cogitationum domicilium. Ostium vero sedes sensuum, oculus, auris, etc., per quæ male ingredi_ untur cogitationes, quæ virtutum prædantur divitias. Quid ergo? non oportet in ecclesia orare? Maxime quidem, sed non ut appareas hominibus: boc enim tanquam bypocritarum opus condemnavit: sed ut tibi ipsi Deum reddas propitium. Contingit enim aliquem inter plurimos orare, 1s Matth. v, 6. Τί οὖν; ἐν ἐκκλησίᾳ οὐ δεῖ προσεύχεσθαι; Στό δρα μέν· ἀλλὰ μὴ, όπως φανῆς τοῖς ἀνθρώποις· τοῦτο γὰρ τῶν ὑποκριτών κατηγόρησεν· ἀλλ' ὅπως ἵλεων σεαυτῷ τὸν Θεὸν ποιήσῃς. Εστι γὰρ καὶ ἐν μέσῳ πολλῶν προσευχόμενόν τινα, μὴ ἁμαρτάνειν, Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. Carebat iis Henlenius. 197, Mac non recte cohærent. Interpono τῷ, quod facile absorpsit τά. Ab &; adl υπαίθρους omiserat Henlenius.

CAP. VI. [ὅταν μὴ πρὸς ἐπίδειξιν προσεύχηται· καὶ ἐν nec tamen peccare, quando non ad ostentationem ταμιείῳ κεκλεισμένω προσευχόμενον, ἁμαρτάνειν,] όταν τοὐναντίον ποιῇ: Πανταχοῦ γὰρ ὁ Θεὸς τὸν σκοπὴν ἐξετάζει τοῦ γινομένου. Υποκριτὰς δὲ καὶ τούτους εκάλεσεν, ὡς σχῆμα μὲν ἔχοντας προσευ χομένου, γνώμην δὲ δοξομανούς. orat. Et contingit in cubiculo clauso orantem peccare, cum e diverso fecerit. Deus enim qui ubique est, facti discutit fincm. Hypocritas autem et hos vocavit, formam quidem orantium habentes, mentem vero anhelantium ad inanem gloriam Προσευχόμενοι - εθνικοί. Βαττολογίαν μὲν λέ- Vers. 7. Orantes - ethnici. Multiloquii vitium γει, τὴν περὶ τῶν μὴ προσηκόντων αἴτησιν, οἷον βαττολογία «licitur, cum pluribus verbis petitio περὶ πλούτου, περὶ δόξης, περὶ δυναστείας, καὶ fit de his quæ non conveniunt: puta de divitiis, τῶν τοιούτων, ὅσα οὔτε ψυχὴν ὠφελοῦσιν, οὔτε σώ gloria, potentata, aliisque similibus, que nec aniματι πρὸς σύστασιν εἰσιν ἀναγκαῖα. Εθνικούς δέ mæ prosunt, nec ad corporis consistentiam sunt φησι, τού; ἀπίστους. Ἐπεὶ δὲ οὗτοι οὐ μόνον απ necessaria. Ethicos vero dicit infideles. Quia τοῦσι, περὶ τῶν μὴ προσηκόντων, ἀλλὰ καὶ, μακράς autem hi non solum ea petunt quæ non conveποιούμενοι τὰς ἐπὶ τοῖς τοιούτοις αἰτήσεις, δοκοῦσι niunt, sed et longas faciunt de hujusmodi rebus πείθειν, ἐν τῷ μακρολογεῖν, διαβάλλει τὴν τοιαύτην s petitiones, putantes verborum multitudine perαὐτῶν ὑπόληψιν εἰρηκώς. suadere, hanc ipsorum opinionem hoc modo condemnat. Δοκοῦσι εισακουσθήσονται. Δοκοῦσε μὲν, οὐκ ὀρθῶς δέ. Μὴ οὖν αἰτῆσαι αὐτόν. Οἶδε, τίνων χρήζετε, καὶ πρὸ τοῦ αἰτῆσαι αὐτὸν ὅλως περί τινος. Καὶ λοι πόν, οὐ χρὴ αἰτεῖν τὰ μὴ χρειώδη, μηδ' ἀναγκαῖα, καθώς εἰρήκαμεν, ὅπερ ἐστὶ βαττολογία. Επεὶ καὶ πατὴρ δυσχεραίνει κατὰ παίδων αιτούντων τὰ μὴ προσήκοντα. Καὶ εἰ οἶδεν, ὧν χρήζομεν, διατί όλως περὶ τούτων αὐτοῦμεν αὐτόν; Πάντως οὐχ ἵνα δι δάξωμεν, ἀλλ' ἵνα δείξωμεν, ὅτι αὐτὸν ἔχομεν καὶ τροφέα και Δεσπότην, καὶ ἵνα, ἀναρτῶντες μόνου αὐτοῦ τὴν ἐλπίδα τῆς προνοίας καὶ σωτηρίας ἡμῶν, G ἐπικάμπτωμεν ευχερέστερον. ὺς μὲν γὰρ πατὴρ, καὶ οἶδεν ὧν χρήζομεν, καὶ έτοιμός ἐστι παρέχειν τὰ χρειώδη· ζητεῖ δὲ ὅμως καὶ τὴν παρ' ἡμῶν αίτησιν, διὰ τὰς δηλωθείσας αἰ. τίας. Ταῦτα διδάξας, παραδίδωσι καὶ τύπον εὐχῆς, οὐχ ἵνα ταύτην μόνην τὴν εὐχὴν εὐχώμεθα, ἀλλ᾽ ἵνα, ταύτην ἔχοντες πηγὴν εὐχῆς ἐκ ταύτης αρενώμεθα τὰς ἐννοίας τῶν εὐχῶν. Οὕτως ὑμεῖς.. Πῶς; δ Vers. 7. Palant exaudiendi sint. Putant quidem, at non recte. Vers. 8. Ne ergo - ab illo petatis. Novit quæ vobis expediant, priusquam ab illo quidquam omnino petatis. Non oportet itaque petere, quæ nec utilia sunt nec necessaria, sicut diximus, quod est baltologiæ vitium. Quia enim pater est, indignatur aliis petentibus quæ non conveniunt. Verum si novit quibus nobis sit opus, cur hæc omnino ab eo postulamus? Plane non ut ipsum doceamus, sed ut demonstremus, quod eum habe mus educatorem ac Dominum, utque ab ipso solo pendentes, facilius eum flectamus qui spes est salutis ac providentiæ nostræ. Tanquam pater enim et novit quibus nobis opus sit, et tribuere paratus est, quæ necessaria sunt aut utilia; exigit tamen, ut ob dictas causas nos illa petamus. Hæc postquam docuit, præbet etiam modum orationis, non ut hac tantum oratione precemur, ἀρ sed ut habito orationis fonte, ab ipso precationum intelligentiam hauriamus. Πάτερ — οὐρανοῖς. Εκάστην λέξιν ἐξεταστέον. Κελεύει γὰρ λέγειν, τὸ, Πάτερ μὲν, ἵνα μιμνήσχώμεθα τῆς ἄνωθεν εὐγενείας, καὶ οἷας δωρεάς ἠξιώθημεν, υἱοθετηθέντες τῷ Θεῷ, καὶ ἵνα ἀξ ως Πατρὸς τοιούτου πολιτευώμεθα· ὁ γὰρ φαύλως μὲν βιῶν, Πατέρα δὲ ἑαυτοῦ τὸν Θεὸν ὀνομάζων, καταψεύδεται καὶ τοῦ Θεοῦ καὶ ἑαυτοῦ. Τὸ δὲ 'Ημῶν, ἵνα γινώσκωμεν, ὅτι ἀδελφοὶ ἀλλήλων οἱ πιστοὶ πάντες ἐσμὲν, κοινῶς υἱοθετηθέντες τῷ ἑνὶ καὶ μόνῳ Θεῷ, καὶ ἵνα τοῦτο συνεχῶς ὁμολογοῦντες, μὴ κατα επαιρώμεθα τῶν ταπεινῶν, μηδὲ ὅλως εναντίον τι κατὰ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν ἢ μελετώμεν, ή λέγωμεν, Vers, 9. Sit-vos. Quonam modo? Vers. 9. Paler calis. Singulæ dictiones ponderandæ sunt. Jubet enim ut dicamus, Pater, ut cœlestem cognationem ad memoriam revocemus, et quo munere affecti simus, puta divina ados ptione, et ut digne tali patre conversemur. Qui enim prave vivens Deum vocal Patrem suum, et in Deum, et in seipsum mentitur. Nostrum autem dicimus Patrem, ut agnoscamus quod fratres inter nos mutuo simus fideles omnes: communiter ab uno solo - que Deo adoptati, et ut de hoc continue colloquentes, ob humilia non extollamur: neque omnino adversus fratres nostros vel cogitemus quidpiam, vel Variæ lectiones et notæ. Inclusa exciderunt. In causa fuit duplex Σταν. Α. ἵνα ἀναμιμνησκώμεθα Α. Colloquentes, ob humilia. Profitentes, contra humiles. PATROL. GR. CXXIX.

CAP. VI. [ὅταν μὴ πρὸς ἐπίδειξιν προσεύχηται· καὶ ἐν nec tamen peccare, quando non ad ostentationem ταμιείῳ κεκλεισμένω προσευχόμενον, ἁμαρτάνειν,] όταν τοὐναντίον ποιῇ: Πανταχοῦ γὰρ ὁ Θεὸς τὸν σκοπὴν ἐξετάζει τοῦ γινομένου. Υποκριτὰς δὲ καὶ τούτους εκάλεσεν, ὡς σχῆμα μὲν ἔχοντας προσευ χομένου, γνώμην δὲ δοξομανούς. orat. Et contingit in cubiculo clauso orantem peccare, cum e diverso fecerit. Deus enim qui ubique est, facti discutit fincm. Hypocritas autem et hos vocavit, formam quidem orantium habentes, mentem vero anhelantium ad inanem gloriam Προσευχόμενοι - εθνικοί. Βαττολογίαν μὲν λέ- Vers. 7. Orantes - ethnici. Multiloquii vitium γει, τὴν περὶ τῶν μὴ προσηκόντων αἴτησιν, οἷον βαττολογία «licitur, cum pluribus verbis petitio περὶ πλούτου, περὶ δόξης, περὶ δυναστείας, καὶ fit de his quæ non conveniunt: puta de divitiis, τῶν τοιούτων, ὅσα οὔτε ψυχὴν ὠφελοῦσιν, οὔτε σώ gloria, potentata, aliisque similibus, que nec aniματι πρὸς σύστασιν εἰσιν ἀναγκαῖα. Εθνικούς δέ mæ prosunt, nec ad corporis consistentiam sunt φησι, τού; ἀπίστους. Ἐπεὶ δὲ οὗτοι οὐ μόνον απ necessaria. Ethicos vero dicit infideles. Quia τοῦσι, περὶ τῶν μὴ προσηκόντων, ἀλλὰ καὶ, μακράς autem hi non solum ea petunt quæ non conveποιούμενοι τὰς ἐπὶ τοῖς τοιούτοις αἰτήσεις, δοκοῦσι niunt, sed et longas faciunt de hujusmodi rebus πείθειν, ἐν τῷ μακρολογεῖν, διαβάλλει τὴν τοιαύτην s petitiones, putantes verborum multitudine perαὐτῶν ὑπόληψιν εἰρηκώς. suadere, hanc ipsorum opinionem hoc modo condemnat. Δοκοῦσι εισακουσθήσονται. Δοκοῦσε μὲν, οὐκ ὀρθῶς δέ. Μὴ οὖν αἰτῆσαι αὐτόν. Οἶδε, τίνων χρήζετε, καὶ πρὸ τοῦ αἰτῆσαι αὐτὸν ὅλως περί τινος. Καὶ λοι πόν, οὐ χρὴ αἰτεῖν τὰ μὴ χρειώδη, μηδ' ἀναγκαῖα, καθώς εἰρήκαμεν, ὅπερ ἐστὶ βαττολογία. Επεὶ καὶ πατὴρ δυσχεραίνει κατὰ παίδων αιτούντων τὰ μὴ προσήκοντα. Καὶ εἰ οἶδεν, ὧν χρήζομεν, διατί όλως περὶ τούτων αὐτοῦμεν αὐτόν; Πάντως οὐχ ἵνα δι δάξωμεν, ἀλλ' ἵνα δείξωμεν, ὅτι αὐτὸν ἔχομεν καὶ τροφέα και Δεσπότην, καὶ ἵνα, ἀναρτῶντες μόνου αὐτοῦ τὴν ἐλπίδα τῆς προνοίας καὶ σωτηρίας ἡμῶν, G ἐπικάμπτωμεν ευχερέστερον. ὺς μὲν γὰρ πατὴρ, καὶ οἶδεν ὧν χρήζομεν, καὶ έτοιμός ἐστι παρέχειν τὰ χρειώδη· ζητεῖ δὲ ὅμως καὶ τὴν παρ' ἡμῶν αίτησιν, διὰ τὰς δηλωθείσας αἰ. τίας. Ταῦτα διδάξας, παραδίδωσι καὶ τύπον εὐχῆς, οὐχ ἵνα ταύτην μόνην τὴν εὐχὴν εὐχώμεθα, ἀλλ᾽ ἵνα, ταύτην ἔχοντες πηγὴν εὐχῆς ἐκ ταύτης αρενώμεθα τὰς ἐννοίας τῶν εὐχῶν. Οὕτως ὑμεῖς.. Πῶς; δ Vers. 7. Palant exaudiendi sint. Putant quidem, at non recte. Vers. 8. Ne ergo - ab illo petatis. Novit quæ vobis expediant, priusquam ab illo quidquam omnino petatis. Non oportet itaque petere, quæ nec utilia sunt nec necessaria, sicut diximus, quod est baltologiæ vitium. Quia enim pater est, indignatur aliis petentibus quæ non conveniunt. Verum si novit quibus nobis sit opus, cur hæc omnino ab eo postulamus? Plane non ut ipsum doceamus, sed ut demonstremus, quod eum habe mus educatorem ac Dominum, utque ab ipso solo pendentes, facilius eum flectamus qui spes est salutis ac providentiæ nostræ. Tanquam pater enim et novit quibus nobis opus sit, et tribuere paratus est, quæ necessaria sunt aut utilia; exigit tamen, ut ob dictas causas nos illa petamus. Hæc postquam docuit, præbet etiam modum orationis, non ut hac tantum oratione precemur, ἀρ sed ut habito orationis fonte, ab ipso precationum intelligentiam hauriamus. Πάτερ — οὐρανοῖς. Εκάστην λέξιν ἐξεταστέον. Κελεύει γὰρ λέγειν, τὸ, Πάτερ μὲν, ἵνα μιμνήσχώμεθα τῆς ἄνωθεν εὐγενείας, καὶ οἷας δωρεάς ἠξιώθημεν, υἱοθετηθέντες τῷ Θεῷ, καὶ ἵνα ἀξ ως Πατρὸς τοιούτου πολιτευώμεθα· ὁ γὰρ φαύλως μὲν βιῶν, Πατέρα δὲ ἑαυτοῦ τὸν Θεὸν ὀνομάζων, καταψεύδεται καὶ τοῦ Θεοῦ καὶ ἑαυτοῦ. Τὸ δὲ 'Ημῶν, ἵνα γινώσκωμεν, ὅτι ἀδελφοὶ ἀλλήλων οἱ πιστοὶ πάντες ἐσμὲν, κοινῶς υἱοθετηθέντες τῷ ἑνὶ καὶ μόνῳ Θεῷ, καὶ ἵνα τοῦτο συνεχῶς ὁμολογοῦντες, μὴ κατα επαιρώμεθα τῶν ταπεινῶν, μηδὲ ὅλως εναντίον τι κατὰ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν ἢ μελετώμεν, ή λέγωμεν, Vers, 9. Sit-vos. Quonam modo? Vers. 9. Paler calis. Singulæ dictiones ponderandæ sunt. Jubet enim ut dicamus, Pater, ut cœlestem cognationem ad memoriam revocemus, et quo munere affecti simus, puta divina ados ptione, et ut digne tali patre conversemur. Qui enim prave vivens Deum vocal Patrem suum, et in Deum, et in seipsum mentitur. Nostrum autem dicimus Patrem, ut agnoscamus quod fratres inter nos mutuo simus fideles omnes: communiter ab uno solo - que Deo adoptati, et ut de hoc continue colloquentes, ob humilia non extollamur: neque omnino adversus fratres nostros vel cogitemus quidpiam, vel Variæ lectiones et notæ. Inclusa exciderunt. In causa fuit duplex Σταν. Α. ἵνα ἀναμιμνησκώμεθα Α. Colloquentes, ob humilia. Profitentes, contra humiles. PATROL. GR. CXXIX.

CAP. VI. [ὅταν μὴ πρὸς ἐπίδειξιν προσεύχηται· καὶ ἐν nec tamen peccare, quando non ad ostentationem ταμιείῳ κεκλεισμένω προσευχόμενον, ἁμαρτάνειν,] όταν τοὐναντίον ποιῇ: Πανταχοῦ γὰρ ὁ Θεὸς τὸν σκοπὴν ἐξετάζει τοῦ γινομένου. Υποκριτὰς δὲ καὶ τούτους εκάλεσεν, ὡς σχῆμα μὲν ἔχοντας προσευ χομένου, γνώμην δὲ δοξομανούς. orat. Et contingit in cubiculo clauso orantem peccare, cum e diverso fecerit. Deus enim qui ubique est, facti discutit fincm. Hypocritas autem et hos vocavit, formam quidem orantium habentes, mentem vero anhelantium ad inanem gloriam Προσευχόμενοι - εθνικοί. Βαττολογίαν μὲν λέ- Vers. 7. Orantes - ethnici. Multiloquii vitium γει, τὴν περὶ τῶν μὴ προσηκόντων αἴτησιν, οἷον βαττολογία «licitur, cum pluribus verbis petitio περὶ πλούτου, περὶ δόξης, περὶ δυναστείας, καὶ fit de his quæ non conveniunt: puta de divitiis, τῶν τοιούτων, ὅσα οὔτε ψυχὴν ὠφελοῦσιν, οὔτε σώ gloria, potentata, aliisque similibus, que nec aniματι πρὸς σύστασιν εἰσιν ἀναγκαῖα. Εθνικούς δέ mæ prosunt, nec ad corporis consistentiam sunt φησι, τού; ἀπίστους. Ἐπεὶ δὲ οὗτοι οὐ μόνον απ necessaria. Ethicos vero dicit infideles. Quia τοῦσι, περὶ τῶν μὴ προσηκόντων, ἀλλὰ καὶ, μακράς autem hi non solum ea petunt quæ non conveποιούμενοι τὰς ἐπὶ τοῖς τοιούτοις αἰτήσεις, δοκοῦσι niunt, sed et longas faciunt de hujusmodi rebus πείθειν, ἐν τῷ μακρολογεῖν, διαβάλλει τὴν τοιαύτην s petitiones, putantes verborum multitudine perαὐτῶν ὑπόληψιν εἰρηκώς. suadere, hanc ipsorum opinionem hoc modo condemnat. Δοκοῦσι εισακουσθήσονται. Δοκοῦσε μὲν, οὐκ ὀρθῶς δέ. Μὴ οὖν αἰτῆσαι αὐτόν. Οἶδε, τίνων χρήζετε, καὶ πρὸ τοῦ αἰτῆσαι αὐτὸν ὅλως περί τινος. Καὶ λοι πόν, οὐ χρὴ αἰτεῖν τὰ μὴ χρειώδη, μηδ' ἀναγκαῖα, καθώς εἰρήκαμεν, ὅπερ ἐστὶ βαττολογία. Επεὶ καὶ πατὴρ δυσχεραίνει κατὰ παίδων αιτούντων τὰ μὴ προσήκοντα. Καὶ εἰ οἶδεν, ὧν χρήζομεν, διατί όλως περὶ τούτων αὐτοῦμεν αὐτόν; Πάντως οὐχ ἵνα δι δάξωμεν, ἀλλ' ἵνα δείξωμεν, ὅτι αὐτὸν ἔχομεν καὶ τροφέα και Δεσπότην, καὶ ἵνα, ἀναρτῶντες μόνου αὐτοῦ τὴν ἐλπίδα τῆς προνοίας καὶ σωτηρίας ἡμῶν, G ἐπικάμπτωμεν ευχερέστερον. ὺς μὲν γὰρ πατὴρ, καὶ οἶδεν ὧν χρήζομεν, καὶ έτοιμός ἐστι παρέχειν τὰ χρειώδη· ζητεῖ δὲ ὅμως καὶ τὴν παρ' ἡμῶν αίτησιν, διὰ τὰς δηλωθείσας αἰ. τίας. Ταῦτα διδάξας, παραδίδωσι καὶ τύπον εὐχῆς, οὐχ ἵνα ταύτην μόνην τὴν εὐχὴν εὐχώμεθα, ἀλλ᾽ ἵνα, ταύτην ἔχοντες πηγὴν εὐχῆς ἐκ ταύτης αρενώμεθα τὰς ἐννοίας τῶν εὐχῶν. Οὕτως ὑμεῖς.. Πῶς; δ Vers. 7. Palant exaudiendi sint. Putant quidem, at non recte. Vers. 8. Ne ergo - ab illo petatis. Novit quæ vobis expediant, priusquam ab illo quidquam omnino petatis. Non oportet itaque petere, quæ nec utilia sunt nec necessaria, sicut diximus, quod est baltologiæ vitium. Quia enim pater est, indignatur aliis petentibus quæ non conveniunt. Verum si novit quibus nobis sit opus, cur hæc omnino ab eo postulamus? Plane non ut ipsum doceamus, sed ut demonstremus, quod eum habe mus educatorem ac Dominum, utque ab ipso solo pendentes, facilius eum flectamus qui spes est salutis ac providentiæ nostræ. Tanquam pater enim et novit quibus nobis opus sit, et tribuere paratus est, quæ necessaria sunt aut utilia; exigit tamen, ut ob dictas causas nos illa petamus. Hæc postquam docuit, præbet etiam modum orationis, non ut hac tantum oratione precemur, ἀρ sed ut habito orationis fonte, ab ipso precationum intelligentiam hauriamus. Πάτερ — οὐρανοῖς. Εκάστην λέξιν ἐξεταστέον. Κελεύει γὰρ λέγειν, τὸ, Πάτερ μὲν, ἵνα μιμνήσχώμεθα τῆς ἄνωθεν εὐγενείας, καὶ οἷας δωρεάς ἠξιώθημεν, υἱοθετηθέντες τῷ Θεῷ, καὶ ἵνα ἀξ ως Πατρὸς τοιούτου πολιτευώμεθα· ὁ γὰρ φαύλως μὲν βιῶν, Πατέρα δὲ ἑαυτοῦ τὸν Θεὸν ὀνομάζων, καταψεύδεται καὶ τοῦ Θεοῦ καὶ ἑαυτοῦ. Τὸ δὲ 'Ημῶν, ἵνα γινώσκωμεν, ὅτι ἀδελφοὶ ἀλλήλων οἱ πιστοὶ πάντες ἐσμὲν, κοινῶς υἱοθετηθέντες τῷ ἑνὶ καὶ μόνῳ Θεῷ, καὶ ἵνα τοῦτο συνεχῶς ὁμολογοῦντες, μὴ κατα επαιρώμεθα τῶν ταπεινῶν, μηδὲ ὅλως εναντίον τι κατὰ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν ἢ μελετώμεν, ή λέγωμεν, Vers, 9. Sit-vos. Quonam modo? Vers. 9. Paler calis. Singulæ dictiones ponderandæ sunt. Jubet enim ut dicamus, Pater, ut cœlestem cognationem ad memoriam revocemus, et quo munere affecti simus, puta divina ados ptione, et ut digne tali patre conversemur. Qui enim prave vivens Deum vocal Patrem suum, et in Deum, et in seipsum mentitur. Nostrum autem dicimus Patrem, ut agnoscamus quod fratres inter nos mutuo simus fideles omnes: communiter ab uno solo - que Deo adoptati, et ut de hoc continue colloquentes, ob humilia non extollamur: neque omnino adversus fratres nostros vel cogitemus quidpiam, vel Variæ lectiones et notæ. Inclusa exciderunt. In causa fuit duplex Σταν. Α. ἵνα ἀναμιμνησκώμεθα Α. Colloquentes, ob humilia. Profitentes, contra humiles. PATROL. GR. CXXIX.

CAP. VI. [ὅταν μὴ πρὸς ἐπίδειξιν προσεύχηται· καὶ ἐν nec tamen peccare, quando non ad ostentationem ταμιείῳ κεκλεισμένω προσευχόμενον, ἁμαρτάνειν,] όταν τοὐναντίον ποιῇ: Πανταχοῦ γὰρ ὁ Θεὸς τὸν σκοπὴν ἐξετάζει τοῦ γινομένου. Υποκριτὰς δὲ καὶ τούτους εκάλεσεν, ὡς σχῆμα μὲν ἔχοντας προσευ χομένου, γνώμην δὲ δοξομανούς. orat. Et contingit in cubiculo clauso orantem peccare, cum e diverso fecerit. Deus enim qui ubique est, facti discutit fincm. Hypocritas autem et hos vocavit, formam quidem orantium habentes, mentem vero anhelantium ad inanem gloriam Προσευχόμενοι - εθνικοί. Βαττολογίαν μὲν λέ- Vers. 7. Orantes - ethnici. Multiloquii vitium γει, τὴν περὶ τῶν μὴ προσηκόντων αἴτησιν, οἷον βαττολογία «licitur, cum pluribus verbis petitio περὶ πλούτου, περὶ δόξης, περὶ δυναστείας, καὶ fit de his quæ non conveniunt: puta de divitiis, τῶν τοιούτων, ὅσα οὔτε ψυχὴν ὠφελοῦσιν, οὔτε σώ gloria, potentata, aliisque similibus, que nec aniματι πρὸς σύστασιν εἰσιν ἀναγκαῖα. Εθνικούς δέ mæ prosunt, nec ad corporis consistentiam sunt φησι, τού; ἀπίστους. Ἐπεὶ δὲ οὗτοι οὐ μόνον απ necessaria. Ethicos vero dicit infideles. Quia τοῦσι, περὶ τῶν μὴ προσηκόντων, ἀλλὰ καὶ, μακράς autem hi non solum ea petunt quæ non conveποιούμενοι τὰς ἐπὶ τοῖς τοιούτοις αἰτήσεις, δοκοῦσι niunt, sed et longas faciunt de hujusmodi rebus πείθειν, ἐν τῷ μακρολογεῖν, διαβάλλει τὴν τοιαύτην s petitiones, putantes verborum multitudine perαὐτῶν ὑπόληψιν εἰρηκώς. suadere, hanc ipsorum opinionem hoc modo condemnat. Δοκοῦσι εισακουσθήσονται. Δοκοῦσε μὲν, οὐκ ὀρθῶς δέ. Μὴ οὖν αἰτῆσαι αὐτόν. Οἶδε, τίνων χρήζετε, καὶ πρὸ τοῦ αἰτῆσαι αὐτὸν ὅλως περί τινος. Καὶ λοι πόν, οὐ χρὴ αἰτεῖν τὰ μὴ χρειώδη, μηδ' ἀναγκαῖα, καθώς εἰρήκαμεν, ὅπερ ἐστὶ βαττολογία. Επεὶ καὶ πατὴρ δυσχεραίνει κατὰ παίδων αιτούντων τὰ μὴ προσήκοντα. Καὶ εἰ οἶδεν, ὧν χρήζομεν, διατί όλως περὶ τούτων αὐτοῦμεν αὐτόν; Πάντως οὐχ ἵνα δι δάξωμεν, ἀλλ' ἵνα δείξωμεν, ὅτι αὐτὸν ἔχομεν καὶ τροφέα και Δεσπότην, καὶ ἵνα, ἀναρτῶντες μόνου αὐτοῦ τὴν ἐλπίδα τῆς προνοίας καὶ σωτηρίας ἡμῶν, G ἐπικάμπτωμεν ευχερέστερον. ὺς μὲν γὰρ πατὴρ, καὶ οἶδεν ὧν χρήζομεν, καὶ έτοιμός ἐστι παρέχειν τὰ χρειώδη· ζητεῖ δὲ ὅμως καὶ τὴν παρ' ἡμῶν αίτησιν, διὰ τὰς δηλωθείσας αἰ. τίας. Ταῦτα διδάξας, παραδίδωσι καὶ τύπον εὐχῆς, οὐχ ἵνα ταύτην μόνην τὴν εὐχὴν εὐχώμεθα, ἀλλ᾽ ἵνα, ταύτην ἔχοντες πηγὴν εὐχῆς ἐκ ταύτης αρενώμεθα τὰς ἐννοίας τῶν εὐχῶν. Οὕτως ὑμεῖς.. Πῶς; δ Vers. 7. Palant exaudiendi sint. Putant quidem, at non recte. Vers. 8. Ne ergo - ab illo petatis. Novit quæ vobis expediant, priusquam ab illo quidquam omnino petatis. Non oportet itaque petere, quæ nec utilia sunt nec necessaria, sicut diximus, quod est baltologiæ vitium. Quia enim pater est, indignatur aliis petentibus quæ non conveniunt. Verum si novit quibus nobis sit opus, cur hæc omnino ab eo postulamus? Plane non ut ipsum doceamus, sed ut demonstremus, quod eum habe mus educatorem ac Dominum, utque ab ipso solo pendentes, facilius eum flectamus qui spes est salutis ac providentiæ nostræ. Tanquam pater enim et novit quibus nobis opus sit, et tribuere paratus est, quæ necessaria sunt aut utilia; exigit tamen, ut ob dictas causas nos illa petamus. Hæc postquam docuit, præbet etiam modum orationis, non ut hac tantum oratione precemur, ἀρ sed ut habito orationis fonte, ab ipso precationum intelligentiam hauriamus. Πάτερ — οὐρανοῖς. Εκάστην λέξιν ἐξεταστέον. Κελεύει γὰρ λέγειν, τὸ, Πάτερ μὲν, ἵνα μιμνήσχώμεθα τῆς ἄνωθεν εὐγενείας, καὶ οἷας δωρεάς ἠξιώθημεν, υἱοθετηθέντες τῷ Θεῷ, καὶ ἵνα ἀξ ως Πατρὸς τοιούτου πολιτευώμεθα· ὁ γὰρ φαύλως μὲν βιῶν, Πατέρα δὲ ἑαυτοῦ τὸν Θεὸν ὀνομάζων, καταψεύδεται καὶ τοῦ Θεοῦ καὶ ἑαυτοῦ. Τὸ δὲ 'Ημῶν, ἵνα γινώσκωμεν, ὅτι ἀδελφοὶ ἀλλήλων οἱ πιστοὶ πάντες ἐσμὲν, κοινῶς υἱοθετηθέντες τῷ ἑνὶ καὶ μόνῳ Θεῷ, καὶ ἵνα τοῦτο συνεχῶς ὁμολογοῦντες, μὴ κατα επαιρώμεθα τῶν ταπεινῶν, μηδὲ ὅλως εναντίον τι κατὰ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν ἢ μελετώμεν, ή λέγωμεν, Vers, 9. Sit-vos. Quonam modo? Vers. 9. Paler calis. Singulæ dictiones ponderandæ sunt. Jubet enim ut dicamus, Pater, ut cœlestem cognationem ad memoriam revocemus, et quo munere affecti simus, puta divina ados ptione, et ut digne tali patre conversemur. Qui enim prave vivens Deum vocal Patrem suum, et in Deum, et in seipsum mentitur. Nostrum autem dicimus Patrem, ut agnoscamus quod fratres inter nos mutuo simus fideles omnes: communiter ab uno solo - que Deo adoptati, et ut de hoc continue colloquentes, ob humilia non extollamur: neque omnino adversus fratres nostros vel cogitemus quidpiam, vel Variæ lectiones et notæ. Inclusa exciderunt. In causa fuit duplex Σταν. Α. ἵνα ἀναμιμνησκώμεθα Α. Colloquentes, ob humilia. Profitentes, contra humiles. PATROL. GR. CXXIX.

loquamur, vel faciamus, sed pro nobis invicem pre- ή διαπραττώμεθα, καὶ ἵνα κοινῶς ὑπὲρ cemur. Additur autem: Qui es in calis, ut coelum sem per prospiciamus, audito quod ibi sit Pater noster: niagis autem ut id ipsum dicamus nos, ac terrena despiciamus, et eo ascendere per virtutum scalas festinemus, ubi est Pater noster. Dicentes autem Deum esse in cœlo, nequaquam ipsum in cœlo conclusum circumscribimus; non enim loco capi aut circumscribi potest. Nam ubique esse dicitur Deus, maxime tamen in locis dignioribus, quod ipsius magis susceptibilia videantur. Propter hoc igitur in cœlo esse dicitur, quia illud purissimum est, in quo sunt astra, virtutes (m) ac turmæ sanclorum, quibus datur requics (n). † Chrysostomus sane totam hanc orationem traditam, ad Filium refert. Siquidem et hic Pater noster dicitur, tanquam creator, provisor et uagister. Justa bunc autem sermonem didi quoque poterit ot Spiritus sanctus Pater noster. Itaque el proprie ad singulas Personas, et communiter ad trinam unamque Deitatem referri bæc possunt, Vers. 9. Sanctificetur Nomen tuum. Sanctificetur, hoc est glorifcetur; si enim juxta virtutis normam conversamur, glorificatur Deus ab bis, qui nos conspiciuut: Luceat, inquit, luz vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est. Cum igitur in se gloriosum sit nomen tuum, glorificetur etiam per nostram conversationem. Vers. 10. Adveniat - tuum. Regnum nunc vocat secundum adventum ipsius, in quo cum multa gloria apparebit. Hoc autem petendum· addidit, ut quod petimus agnoscentes, præparati ad ejus occursum per omnia simus. Præparari enim est optare ut veniat judex. Potest quoque et alio modo dici: Veniat ad nos regnum tuum, id est, impera tu nobis, et non diabolus; tu nobis suadeas, ac per tua mandata jubeas, et non ille. εὐχώμεθα. κέλωσι Τὸ δὲ, ῾Ο ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἵνα πρὸς τὸν οὐρανὸν ἀεὶ βλέπωμεν, πατρίδα τοῦτον ἡμῶν ἀκούοντας, μᾶλλον δὲ αὐτοὶ τοῦτο λέγοντες, καὶ ἵνα τῶν γηίνων καταφρονῶμεν, ἐκεῖ σπεύδοντες ἀναβήναι, διὰ τῆς τῶν ἀρετῶν κλίμακος, ὅπου ὁ Πατήρ ἡμῶν ἐστι. Έν οὐρανῷ δὲ τὸν Θεὸν εἶναι λέγοντες, οὐκ ἐν οὐρανῷ αὐτὸν συγκλείοντας περιγράφομεν· ἀχώρητος γάρ ἐστι καὶ ἀπερίγραπτος· ἀλλὰ πανταχοῦ μὲν εἶναι λέγεται ὁ Θεός, μάλιστα δὲ ἐν τόποις ἀξίοις, διὰ τὸ μᾶλλον αὐτοὺς εἶναι δεκτικοὺς αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο τοίνυν ἐν τῷ οὐρανῷ λέγομεν εἶναι τὸν Θεὸν, διέτ: καθαρώτατος ο τύπος ἐκεῖνος, καὶ διότι ἐν αὐτῷ εἰσιν αἱ ἄῦλοι δυνάμει;, καὶ οἱ δῆμο: τῶν ἁγίων. οἷς ἐπαναπαύεται. Vers. 10. Fiat • terra. Fiat voluntas tua in terra ab hominibus, quemadmodum in cœlo fit ab angelis; de quibus dixit David: Ministri ejus, qui faciunt voluntatem ipsius ¹º. - Adveniat autem et fiat, licet per verba dicantur imperativa ἐλθέτω οι γενηθήτω, sumuntur tamen pro optativis. Optamus enim ac precamur hæc, eo quod etiam ** Matth. ♥, 16. 18 Psal. cir, 21. (*) Inclusa in margine habet Α. [ Ο μὲν Χρυσόστομος πρὸς τὸν Υἱὸν ἀναφέρει σθαι τὴν παραδοθεῖσαν ταύτην όλην προσευχή ἀνέφηνε. Λέγεται γὰρ καὶ οὗτος Πατήρ ἡμῶν, ὡ; δημιουργός, καὶ κηδεμών, καὶ προνοητής, καὶ διδάσκαλος. Κατὰ τοῦτον δὲ τὸν λόγον λέγοιτ' ἂν Πατὴρ ἡμῶν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Λοιπὸν οὖν καὶ ἰδικῶς πρὸς ἕκαστον τούτων ἀναχθείη ἂν, καὶ κοινώς πρὸς τὴν ἐν τούτοις μίαν Θεότητα.] Αγιασθήτω τὸ ὄνομά σου. Αγιασθήτω, ἀντὶ τοῦ, Διξασθήτω. Ἡμῶν γὰρ πολιτευομένων ἐναρέτως, δοξάζεται παρὰ τῶν ὁρώντων ὁ Θεός. Λαμψάτω γὰρ, φησὶ, τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν των ἀνθρώπων, όπως ἴδωσι τὰ καλὰ ὑμῶν ἔργα, καὶ δοξάσωσι τὴν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Δεδοξασμένον οὖν ὑπάρχον τὸ ὄνομά σου, δοξασθήτω καὶ διὰ τῆς πολιτείας ἡμῶν. Ελθέτω σου. Βασιλείαν δὲ νῦν, τὴν δευτέρα, αὐτοῦ παρουσίαν φησίν, ὡς μετά πολλῆς δόξης ἐσομένην. Τοῦτο δὲ προσέταξεν αἰτεῖν, ἵνα γινώσκον τες, όπερ αὐτοῦμεν, ἐμπαράσκευοι πρὸς ὑπαντίν αὐτοῦ διὰ παντὸς εἴημεν. Ἐμπαρασκεύου γὰρ, το ζητεῖν ἐλθεῖν τὸν δικαστήν Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι Ἐλθέτω ἐφ' ἡμᾶς ἡ βασιλεία σου, τουτέστι, βασιλευθείημεν ὑπὸ σοῦ καὶ μὴ ὑπὸ τοῦ διαβόλου, καὶ σὺ πείσαις καὶ ὑποτάξαις ἡμᾶς τοῖς σοῖς προστάγμασι, καὶ μὴ ἐκεῖ. νος. Γενηθήτω Γενηθήτω – γῆς. Γενηθήτω το θέλημά σου, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, παρὰ τῶν ἀνθρώπων, ὡς γίνεται ἐν οὐρανῷ, παρὰ τῶν ἀγγέλων, περὶ ὧν εἶπεν ὁ Δαυΐδ· Λειτουργοὶ αὐτοῦ, ποιοῦντες τὸ θέλημα αὐτοῦ. Θέλημα δὲ Θεοῦ, αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Εὐκτικών δὲ καὶ τὸ, Αγιασθήτω; καὶ τὸ Γενηθήτω. Ευχό μεθα γὰρ ταῦτα, διὰ τὸ χρήζειν πρὸς ταῦτα καὶ τῆς Variæ lectiones el notæ. (m) In quo virtutes. Et quia in eo sunt virtutes, potestates ab omni materiæ concretione liberæ. Δυνάμεις αύλο, sunt angeli. (*) Quibus datur requies. In quibus acquiescit, quibus lætatur Deus.

loquamur, vel faciamus, sed pro nobis invicem pre- ή διαπραττώμεθα, καὶ ἵνα κοινῶς ὑπὲρ cemur. Additur autem: Qui es in calis, ut coelum sem per prospiciamus, audito quod ibi sit Pater noster: niagis autem ut id ipsum dicamus nos, ac terrena despiciamus, et eo ascendere per virtutum scalas festinemus, ubi est Pater noster. Dicentes autem Deum esse in cœlo, nequaquam ipsum in cœlo conclusum circumscribimus; non enim loco capi aut circumscribi potest. Nam ubique esse dicitur Deus, maxime tamen in locis dignioribus, quod ipsius magis susceptibilia videantur. Propter hoc igitur in cœlo esse dicitur, quia illud purissimum est, in quo sunt astra, virtutes (m) ac turmæ sanclorum, quibus datur requics (n). † Chrysostomus sane totam hanc orationem traditam, ad Filium refert. Siquidem et hic Pater noster dicitur, tanquam creator, provisor et uagister. Justa bunc autem sermonem didi quoque poterit ot Spiritus sanctus Pater noster. Itaque el proprie ad singulas Personas, et communiter ad trinam unamque Deitatem referri bæc possunt, Vers. 9. Sanctificetur Nomen tuum. Sanctificetur, hoc est glorifcetur; si enim juxta virtutis normam conversamur, glorificatur Deus ab bis, qui nos conspiciuut: Luceat, inquit, luz vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est. Cum igitur in se gloriosum sit nomen tuum, glorificetur etiam per nostram conversationem. Vers. 10. Adveniat - tuum. Regnum nunc vocat secundum adventum ipsius, in quo cum multa gloria apparebit. Hoc autem petendum· addidit, ut quod petimus agnoscentes, præparati ad ejus occursum per omnia simus. Præparari enim est optare ut veniat judex. Potest quoque et alio modo dici: Veniat ad nos regnum tuum, id est, impera tu nobis, et non diabolus; tu nobis suadeas, ac per tua mandata jubeas, et non ille. εὐχώμεθα. κέλωσι Τὸ δὲ, ῾Ο ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἵνα πρὸς τὸν οὐρανὸν ἀεὶ βλέπωμεν, πατρίδα τοῦτον ἡμῶν ἀκούοντας, μᾶλλον δὲ αὐτοὶ τοῦτο λέγοντες, καὶ ἵνα τῶν γηίνων καταφρονῶμεν, ἐκεῖ σπεύδοντες ἀναβήναι, διὰ τῆς τῶν ἀρετῶν κλίμακος, ὅπου ὁ Πατήρ ἡμῶν ἐστι. Έν οὐρανῷ δὲ τὸν Θεὸν εἶναι λέγοντες, οὐκ ἐν οὐρανῷ αὐτὸν συγκλείοντας περιγράφομεν· ἀχώρητος γάρ ἐστι καὶ ἀπερίγραπτος· ἀλλὰ πανταχοῦ μὲν εἶναι λέγεται ὁ Θεός, μάλιστα δὲ ἐν τόποις ἀξίοις, διὰ τὸ μᾶλλον αὐτοὺς εἶναι δεκτικοὺς αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο τοίνυν ἐν τῷ οὐρανῷ λέγομεν εἶναι τὸν Θεὸν, διέτ: καθαρώτατος ο τύπος ἐκεῖνος, καὶ διότι ἐν αὐτῷ εἰσιν αἱ ἄῦλοι δυνάμει;, καὶ οἱ δῆμο: τῶν ἁγίων. οἷς ἐπαναπαύεται. Vers. 10. Fiat • terra. Fiat voluntas tua in terra ab hominibus, quemadmodum in cœlo fit ab angelis; de quibus dixit David: Ministri ejus, qui faciunt voluntatem ipsius ¹º. - Adveniat autem et fiat, licet per verba dicantur imperativa ἐλθέτω οι γενηθήτω, sumuntur tamen pro optativis. Optamus enim ac precamur hæc, eo quod etiam ** Matth. ♥, 16. 18 Psal. cir, 21. (*) Inclusa in margine habet Α. [ Ο μὲν Χρυσόστομος πρὸς τὸν Υἱὸν ἀναφέρει σθαι τὴν παραδοθεῖσαν ταύτην όλην προσευχή ἀνέφηνε. Λέγεται γὰρ καὶ οὗτος Πατήρ ἡμῶν, ὡ; δημιουργός, καὶ κηδεμών, καὶ προνοητής, καὶ διδάσκαλος. Κατὰ τοῦτον δὲ τὸν λόγον λέγοιτ' ἂν Πατὴρ ἡμῶν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Λοιπὸν οὖν καὶ ἰδικῶς πρὸς ἕκαστον τούτων ἀναχθείη ἂν, καὶ κοινώς πρὸς τὴν ἐν τούτοις μίαν Θεότητα.] Αγιασθήτω τὸ ὄνομά σου. Αγιασθήτω, ἀντὶ τοῦ, Διξασθήτω. Ἡμῶν γὰρ πολιτευομένων ἐναρέτως, δοξάζεται παρὰ τῶν ὁρώντων ὁ Θεός. Λαμψάτω γὰρ, φησὶ, τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν των ἀνθρώπων, όπως ἴδωσι τὰ καλὰ ὑμῶν ἔργα, καὶ δοξάσωσι τὴν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Δεδοξασμένον οὖν ὑπάρχον τὸ ὄνομά σου, δοξασθήτω καὶ διὰ τῆς πολιτείας ἡμῶν. Ελθέτω σου. Βασιλείαν δὲ νῦν, τὴν δευτέρα, αὐτοῦ παρουσίαν φησίν, ὡς μετά πολλῆς δόξης ἐσομένην. Τοῦτο δὲ προσέταξεν αἰτεῖν, ἵνα γινώσκον τες, όπερ αὐτοῦμεν, ἐμπαράσκευοι πρὸς ὑπαντίν αὐτοῦ διὰ παντὸς εἴημεν. Ἐμπαρασκεύου γὰρ, το ζητεῖν ἐλθεῖν τὸν δικαστήν Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι Ἐλθέτω ἐφ' ἡμᾶς ἡ βασιλεία σου, τουτέστι, βασιλευθείημεν ὑπὸ σοῦ καὶ μὴ ὑπὸ τοῦ διαβόλου, καὶ σὺ πείσαις καὶ ὑποτάξαις ἡμᾶς τοῖς σοῖς προστάγμασι, καὶ μὴ ἐκεῖ. νος. Γενηθήτω Γενηθήτω – γῆς. Γενηθήτω το θέλημά σου, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, παρὰ τῶν ἀνθρώπων, ὡς γίνεται ἐν οὐρανῷ, παρὰ τῶν ἀγγέλων, περὶ ὧν εἶπεν ὁ Δαυΐδ· Λειτουργοὶ αὐτοῦ, ποιοῦντες τὸ θέλημα αὐτοῦ. Θέλημα δὲ Θεοῦ, αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Εὐκτικών δὲ καὶ τὸ, Αγιασθήτω; καὶ τὸ Γενηθήτω. Ευχό μεθα γὰρ ταῦτα, διὰ τὸ χρήζειν πρὸς ταῦτα καὶ τῆς Variæ lectiones el notæ. (m) In quo virtutes. Et quia in eo sunt virtutes, potestates ab omni materiæ concretione liberæ. Δυνάμεις αύλο, sunt angeli. (*) Quibus datur requies. In quibus acquiescit, quibus lætatur Deus.

loquamur, vel faciamus, sed pro nobis invicem pre- ή διαπραττώμεθα, καὶ ἵνα κοινῶς ὑπὲρ cemur. Additur autem: Qui es in calis, ut coelum sem per prospiciamus, audito quod ibi sit Pater noster: niagis autem ut id ipsum dicamus nos, ac terrena despiciamus, et eo ascendere per virtutum scalas festinemus, ubi est Pater noster. Dicentes autem Deum esse in cœlo, nequaquam ipsum in cœlo conclusum circumscribimus; non enim loco capi aut circumscribi potest. Nam ubique esse dicitur Deus, maxime tamen in locis dignioribus, quod ipsius magis susceptibilia videantur. Propter hoc igitur in cœlo esse dicitur, quia illud purissimum est, in quo sunt astra, virtutes (m) ac turmæ sanclorum, quibus datur requics (n). † Chrysostomus sane totam hanc orationem traditam, ad Filium refert. Siquidem et hic Pater noster dicitur, tanquam creator, provisor et uagister. Justa bunc autem sermonem didi quoque poterit ot Spiritus sanctus Pater noster. Itaque el proprie ad singulas Personas, et communiter ad trinam unamque Deitatem referri bæc possunt, Vers. 9. Sanctificetur Nomen tuum. Sanctificetur, hoc est glorifcetur; si enim juxta virtutis normam conversamur, glorificatur Deus ab bis, qui nos conspiciuut: Luceat, inquit, luz vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est. Cum igitur in se gloriosum sit nomen tuum, glorificetur etiam per nostram conversationem. Vers. 10. Adveniat - tuum. Regnum nunc vocat secundum adventum ipsius, in quo cum multa gloria apparebit. Hoc autem petendum· addidit, ut quod petimus agnoscentes, præparati ad ejus occursum per omnia simus. Præparari enim est optare ut veniat judex. Potest quoque et alio modo dici: Veniat ad nos regnum tuum, id est, impera tu nobis, et non diabolus; tu nobis suadeas, ac per tua mandata jubeas, et non ille. εὐχώμεθα. κέλωσι Τὸ δὲ, ῾Ο ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἵνα πρὸς τὸν οὐρανὸν ἀεὶ βλέπωμεν, πατρίδα τοῦτον ἡμῶν ἀκούοντας, μᾶλλον δὲ αὐτοὶ τοῦτο λέγοντες, καὶ ἵνα τῶν γηίνων καταφρονῶμεν, ἐκεῖ σπεύδοντες ἀναβήναι, διὰ τῆς τῶν ἀρετῶν κλίμακος, ὅπου ὁ Πατήρ ἡμῶν ἐστι. Έν οὐρανῷ δὲ τὸν Θεὸν εἶναι λέγοντες, οὐκ ἐν οὐρανῷ αὐτὸν συγκλείοντας περιγράφομεν· ἀχώρητος γάρ ἐστι καὶ ἀπερίγραπτος· ἀλλὰ πανταχοῦ μὲν εἶναι λέγεται ὁ Θεός, μάλιστα δὲ ἐν τόποις ἀξίοις, διὰ τὸ μᾶλλον αὐτοὺς εἶναι δεκτικοὺς αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο τοίνυν ἐν τῷ οὐρανῷ λέγομεν εἶναι τὸν Θεὸν, διέτ: καθαρώτατος ο τύπος ἐκεῖνος, καὶ διότι ἐν αὐτῷ εἰσιν αἱ ἄῦλοι δυνάμει;, καὶ οἱ δῆμο: τῶν ἁγίων. οἷς ἐπαναπαύεται. Vers. 10. Fiat • terra. Fiat voluntas tua in terra ab hominibus, quemadmodum in cœlo fit ab angelis; de quibus dixit David: Ministri ejus, qui faciunt voluntatem ipsius ¹º. - Adveniat autem et fiat, licet per verba dicantur imperativa ἐλθέτω οι γενηθήτω, sumuntur tamen pro optativis. Optamus enim ac precamur hæc, eo quod etiam ** Matth. ♥, 16. 18 Psal. cir, 21. (*) Inclusa in margine habet Α. [ Ο μὲν Χρυσόστομος πρὸς τὸν Υἱὸν ἀναφέρει σθαι τὴν παραδοθεῖσαν ταύτην όλην προσευχή ἀνέφηνε. Λέγεται γὰρ καὶ οὗτος Πατήρ ἡμῶν, ὡ; δημιουργός, καὶ κηδεμών, καὶ προνοητής, καὶ διδάσκαλος. Κατὰ τοῦτον δὲ τὸν λόγον λέγοιτ' ἂν Πατὴρ ἡμῶν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Λοιπὸν οὖν καὶ ἰδικῶς πρὸς ἕκαστον τούτων ἀναχθείη ἂν, καὶ κοινώς πρὸς τὴν ἐν τούτοις μίαν Θεότητα.] Αγιασθήτω τὸ ὄνομά σου. Αγιασθήτω, ἀντὶ τοῦ, Διξασθήτω. Ἡμῶν γὰρ πολιτευομένων ἐναρέτως, δοξάζεται παρὰ τῶν ὁρώντων ὁ Θεός. Λαμψάτω γὰρ, φησὶ, τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν των ἀνθρώπων, όπως ἴδωσι τὰ καλὰ ὑμῶν ἔργα, καὶ δοξάσωσι τὴν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Δεδοξασμένον οὖν ὑπάρχον τὸ ὄνομά σου, δοξασθήτω καὶ διὰ τῆς πολιτείας ἡμῶν. Ελθέτω σου. Βασιλείαν δὲ νῦν, τὴν δευτέρα, αὐτοῦ παρουσίαν φησίν, ὡς μετά πολλῆς δόξης ἐσομένην. Τοῦτο δὲ προσέταξεν αἰτεῖν, ἵνα γινώσκον τες, όπερ αὐτοῦμεν, ἐμπαράσκευοι πρὸς ὑπαντίν αὐτοῦ διὰ παντὸς εἴημεν. Ἐμπαρασκεύου γὰρ, το ζητεῖν ἐλθεῖν τὸν δικαστήν Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι Ἐλθέτω ἐφ' ἡμᾶς ἡ βασιλεία σου, τουτέστι, βασιλευθείημεν ὑπὸ σοῦ καὶ μὴ ὑπὸ τοῦ διαβόλου, καὶ σὺ πείσαις καὶ ὑποτάξαις ἡμᾶς τοῖς σοῖς προστάγμασι, καὶ μὴ ἐκεῖ. νος. Γενηθήτω Γενηθήτω – γῆς. Γενηθήτω το θέλημά σου, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, παρὰ τῶν ἀνθρώπων, ὡς γίνεται ἐν οὐρανῷ, παρὰ τῶν ἀγγέλων, περὶ ὧν εἶπεν ὁ Δαυΐδ· Λειτουργοὶ αὐτοῦ, ποιοῦντες τὸ θέλημα αὐτοῦ. Θέλημα δὲ Θεοῦ, αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Εὐκτικών δὲ καὶ τὸ, Αγιασθήτω; καὶ τὸ Γενηθήτω. Ευχό μεθα γὰρ ταῦτα, διὰ τὸ χρήζειν πρὸς ταῦτα καὶ τῆς Variæ lectiones el notæ. (m) In quo virtutes. Et quia in eo sunt virtutes, potestates ab omni materiæ concretione liberæ. Δυνάμεις αύλο, sunt angeli. (*) Quibus datur requies. In quibus acquiescit, quibus lætatur Deus.

loquamur, vel faciamus, sed pro nobis invicem pre- ή διαπραττώμεθα, καὶ ἵνα κοινῶς ὑπὲρ cemur. Additur autem: Qui es in calis, ut coelum sem per prospiciamus, audito quod ibi sit Pater noster: niagis autem ut id ipsum dicamus nos, ac terrena despiciamus, et eo ascendere per virtutum scalas festinemus, ubi est Pater noster. Dicentes autem Deum esse in cœlo, nequaquam ipsum in cœlo conclusum circumscribimus; non enim loco capi aut circumscribi potest. Nam ubique esse dicitur Deus, maxime tamen in locis dignioribus, quod ipsius magis susceptibilia videantur. Propter hoc igitur in cœlo esse dicitur, quia illud purissimum est, in quo sunt astra, virtutes (m) ac turmæ sanclorum, quibus datur requics (n). † Chrysostomus sane totam hanc orationem traditam, ad Filium refert. Siquidem et hic Pater noster dicitur, tanquam creator, provisor et uagister. Justa bunc autem sermonem didi quoque poterit ot Spiritus sanctus Pater noster. Itaque el proprie ad singulas Personas, et communiter ad trinam unamque Deitatem referri bæc possunt, Vers. 9. Sanctificetur Nomen tuum. Sanctificetur, hoc est glorifcetur; si enim juxta virtutis normam conversamur, glorificatur Deus ab bis, qui nos conspiciuut: Luceat, inquit, luz vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est. Cum igitur in se gloriosum sit nomen tuum, glorificetur etiam per nostram conversationem. Vers. 10. Adveniat - tuum. Regnum nunc vocat secundum adventum ipsius, in quo cum multa gloria apparebit. Hoc autem petendum· addidit, ut quod petimus agnoscentes, præparati ad ejus occursum per omnia simus. Præparari enim est optare ut veniat judex. Potest quoque et alio modo dici: Veniat ad nos regnum tuum, id est, impera tu nobis, et non diabolus; tu nobis suadeas, ac per tua mandata jubeas, et non ille. εὐχώμεθα. κέλωσι Τὸ δὲ, ῾Ο ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἵνα πρὸς τὸν οὐρανὸν ἀεὶ βλέπωμεν, πατρίδα τοῦτον ἡμῶν ἀκούοντας, μᾶλλον δὲ αὐτοὶ τοῦτο λέγοντες, καὶ ἵνα τῶν γηίνων καταφρονῶμεν, ἐκεῖ σπεύδοντες ἀναβήναι, διὰ τῆς τῶν ἀρετῶν κλίμακος, ὅπου ὁ Πατήρ ἡμῶν ἐστι. Έν οὐρανῷ δὲ τὸν Θεὸν εἶναι λέγοντες, οὐκ ἐν οὐρανῷ αὐτὸν συγκλείοντας περιγράφομεν· ἀχώρητος γάρ ἐστι καὶ ἀπερίγραπτος· ἀλλὰ πανταχοῦ μὲν εἶναι λέγεται ὁ Θεός, μάλιστα δὲ ἐν τόποις ἀξίοις, διὰ τὸ μᾶλλον αὐτοὺς εἶναι δεκτικοὺς αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο τοίνυν ἐν τῷ οὐρανῷ λέγομεν εἶναι τὸν Θεὸν, διέτ: καθαρώτατος ο τύπος ἐκεῖνος, καὶ διότι ἐν αὐτῷ εἰσιν αἱ ἄῦλοι δυνάμει;, καὶ οἱ δῆμο: τῶν ἁγίων. οἷς ἐπαναπαύεται. Vers. 10. Fiat • terra. Fiat voluntas tua in terra ab hominibus, quemadmodum in cœlo fit ab angelis; de quibus dixit David: Ministri ejus, qui faciunt voluntatem ipsius ¹º. - Adveniat autem et fiat, licet per verba dicantur imperativa ἐλθέτω οι γενηθήτω, sumuntur tamen pro optativis. Optamus enim ac precamur hæc, eo quod etiam ** Matth. ♥, 16. 18 Psal. cir, 21. (*) Inclusa in margine habet Α. [ Ο μὲν Χρυσόστομος πρὸς τὸν Υἱὸν ἀναφέρει σθαι τὴν παραδοθεῖσαν ταύτην όλην προσευχή ἀνέφηνε. Λέγεται γὰρ καὶ οὗτος Πατήρ ἡμῶν, ὡ; δημιουργός, καὶ κηδεμών, καὶ προνοητής, καὶ διδάσκαλος. Κατὰ τοῦτον δὲ τὸν λόγον λέγοιτ' ἂν Πατὴρ ἡμῶν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Λοιπὸν οὖν καὶ ἰδικῶς πρὸς ἕκαστον τούτων ἀναχθείη ἂν, καὶ κοινώς πρὸς τὴν ἐν τούτοις μίαν Θεότητα.] Αγιασθήτω τὸ ὄνομά σου. Αγιασθήτω, ἀντὶ τοῦ, Διξασθήτω. Ἡμῶν γὰρ πολιτευομένων ἐναρέτως, δοξάζεται παρὰ τῶν ὁρώντων ὁ Θεός. Λαμψάτω γὰρ, φησὶ, τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν των ἀνθρώπων, όπως ἴδωσι τὰ καλὰ ὑμῶν ἔργα, καὶ δοξάσωσι τὴν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Δεδοξασμένον οὖν ὑπάρχον τὸ ὄνομά σου, δοξασθήτω καὶ διὰ τῆς πολιτείας ἡμῶν. Ελθέτω σου. Βασιλείαν δὲ νῦν, τὴν δευτέρα, αὐτοῦ παρουσίαν φησίν, ὡς μετά πολλῆς δόξης ἐσομένην. Τοῦτο δὲ προσέταξεν αἰτεῖν, ἵνα γινώσκον τες, όπερ αὐτοῦμεν, ἐμπαράσκευοι πρὸς ὑπαντίν αὐτοῦ διὰ παντὸς εἴημεν. Ἐμπαρασκεύου γὰρ, το ζητεῖν ἐλθεῖν τὸν δικαστήν Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι Ἐλθέτω ἐφ' ἡμᾶς ἡ βασιλεία σου, τουτέστι, βασιλευθείημεν ὑπὸ σοῦ καὶ μὴ ὑπὸ τοῦ διαβόλου, καὶ σὺ πείσαις καὶ ὑποτάξαις ἡμᾶς τοῖς σοῖς προστάγμασι, καὶ μὴ ἐκεῖ. νος. Γενηθήτω Γενηθήτω – γῆς. Γενηθήτω το θέλημά σου, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, παρὰ τῶν ἀνθρώπων, ὡς γίνεται ἐν οὐρανῷ, παρὰ τῶν ἀγγέλων, περὶ ὧν εἶπεν ὁ Δαυΐδ· Λειτουργοὶ αὐτοῦ, ποιοῦντες τὸ θέλημα αὐτοῦ. Θέλημα δὲ Θεοῦ, αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Εὐκτικών δὲ καὶ τὸ, Αγιασθήτω; καὶ τὸ Γενηθήτω. Ευχό μεθα γὰρ ταῦτα, διὰ τὸ χρήζειν πρὸς ταῦτα καὶ τῆς Variæ lectiones el notæ. (m) In quo virtutes. Et quia in eo sunt virtutes, potestates ab omni materiæ concretione liberæ. Δυνάμεις αύλο, sunt angeli. (*) Quibus datur requies. In quibus acquiescit, quibus lætatur Deus.

CAP. VI. παρὰ Θεοῦ βοηθείας. Καὶ τὰ λοιπὰ δὲ ῥήματα, ad ea divino nobis opus est auxilio. Sic reliqua εὐκτικά εἰσιν, εἰ καὶ προστακτικὰ δοκοῦσι. quæ sequuntur verba, optativa sunt, quanquam videantur imperativa. Τὸν ἄρτον σήμερον. Εἰδὼς, τὴν μὲν ἀγγελικὴν φύσιν ἀπροσδεή τροφῆς, τὴν ἀνθρωπίνην δὲ ταύτης ἐπιδεῖ, προσέταξεν αἰτεῖσθαι τὸ ἀναγκαῖον τῆς φύσεως. "Αρτον δὲ ἡμῶν εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, Τὸν δι' ἡμᾶς γενόμενον. Επιούσιον δὲ προσηγόρευσε, τὸν ἐπὶ τῇ οὐσίᾳ καὶ ὑπάρξει καὶ συστάσει τοῦ σώματος ἐπιτήδειον. Η κατὰ τὸν Χρυσόστομον, ἐπιούσιον εἶπε, τὸν ἐφήμερον. Εω γά; όνομά ζομεν τὴν ἡμέραν. Προσέθηκε δὲ καὶ τὸ σήμερον, φανερώτερον ἀπάγων ἡμᾶς τοῦ μὴ φροντίζειν περαιτέρω. Βούλεται γὰρ, τοὺς πιστοὺς ἐν ταῖς εὐχαῖς ἄρτον μόνον αἰτεῖν, καὶ τοῦτον σ'μερον μόνου, καὶ μὴ μεριναν περὶ τῆς ἐπιούση; ἡμέρας, διότι οὐκ οἴδαμεν, εἰ καὶ ἐν αὐτῇ ζήσομεν. Καὶ λοιπὸν περιττόν ἐστι μεριμνᾷν περὶ ἡμέρας, ἧς, οὐκ οἴδαμεν, εἰ φθάσομεν τὸ διάστημα. Τοῦτο δὲ καὶ προϊών, διὰ πλειόνων λόγων ἐπέταξε, λέγων· Μή μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον. Οὕτω γὰρ ἂν εὐστα λεῖς ἐσόμεθα, ὀλίγα μὲν ὑπείκοντες τῷ ἀναγκαίῳ τῆς φύσεως, τἄλλα δὲ τρεπόμενοι πρὸς ἐργασίαν πνευματικήν. [Εἰκὸς δὲ, καὶ τὸν τῆς ψυχῆς ἄρτον αἰτεῖν. Χρήζει γὰρ καὶ αὕτη τροφῆς ἐπιουσίου, λέγω δὴ τῆς ἄνωθεν ἐλλάμψεως, καὶ ἐπιχορηγίας τῆς θείας γνώσεως.] Η Ψεις. 11. Ρcnem hodie. Sicus quidem naturam angelicam nequaquam cibo indigere, humanam vero hujus esse indigentem, jussit quod naturæ necessarium est peti. Panem autem nostrum dixit, hoc est, propter nos formatum; supersubs'antialem vero appellavit, quia ad corporis substantiam, vitam, ::c constitutionem conveniens est. Vel juxta Chrysalomum ἐπιούσιον dixit, id est, quotidianum. Addit etiam, hodie: a cura nos abducens insequentis temporis. Vult enim Odeles panem tantum petere, et hunc tantum hodicrnum, nec angi de insequenti die, cum neque sciamus an ctiam in ipso vivemus. Superfluum est itaque sollicitum esse de dic, ad cujus spatium utrum pertingemus ignoramus. Hoc quoque in sequentibus jubet pluribus verbis, dicens iuter Cartera Ne solliciti siis in crastinum ". Ita nempe expediti erimus, pauca naturæ necessitati concedendo, reliqua vero ad operationem spiritualem tribuendo. Æquum etiam est, anınıæ quoque panein petere. Indiget cuius et ipsa supersubstantili cibo: dico sane illuminatione cœlesti, utque divina ci cognitio præbcatur. Vers. 19. nostris. Sciens quam lubrica esset natura nostra al peccatum; agnoscens quoque et post regenerationis lavacrum, rursum nos esse offensuros, jubet pro peccatis deprecari, quae etiam debita nominavit: debitum enim et peccatum quasi eadem res, obnoxium reddunt hominem, sicut et as alienum. Deprecantes autem pro ipsorum remissione, reminiscimur corum, et humiliati conterimur. Docet quoque et modum, quo Deum flectere possimus: dico sane ut et nos illis ignoscamus, qui in nos peccaverunt: nam hos dixit debitores. Et hoc jubet pro omni forma supplicandi proferri: tanquam id solum potens sit nos liberare. ideoque completa de oratione doctrina, iterato repetit de hac re sermonem. Nunc autem addidit orationi, ut nobis hoc quotidic Deo dicentibus, necesse sit Και ἡμῶν. Ἐπιστάμενο; τὸ πρὸς ἁμαρτίαν εὐόλισθον τῆς φύσεως ἡμῶν, καὶ προγινώσκων, ότι καὶ μετὰ τὸ λουτρὸν τῆς παλιγγενεσίας ἁμαρτήσο μεν, κελεύει παρακαλεῖν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτημάτων, ἅπερ ὀφειλήματα ὠνόμασεν. Οφείλημα γάρ, καὶ τὸ ἁμάρτημα, ὡς καὶ αὐτὸ ποιοῦν ὑπεύθυνον τὸν ἄνθρωπον, ὥσπερ καὶ τὰ χρέος. Παρακαλοῦντες δὲ ὑπὲρ ἀφέσεω; αὐτῶν, ἀναμιμνησκόμεθά τε αὐτῶν, καὶ ταπεινούμενοι συντριβόμεθα. Διδάσκει δὲ καὶ τρόπον, δι' οὗ κάμψαι δυνησόμεθα τὸν Θεόν, φημὶ δῆ, τὸ καὶ ἡμᾶς συγχωρεῖν τοῖς ἁμαρτάνουσιν εἰς ἡμᾶς· τούτους γὰρ ὀφειλ τας εἶπε· καὶ τοῦτο προβάλλεσθαι, ἀντὶ πάσης ἱκετηρία;, ὡς ἐξελέσθαι ἡμᾶς δυνάμενον. Διὸ καὶ μετά τὸ πληρῶσαι τὴν διδασκαλίαν τῆς εὐχῆς, πάλιν ἐπαναλαμβάνει τὸν περὶ αὐτοῦ λόγον. Νῦν δὲ τοῦτο προσέθηκε τῇ εὐχῃ, ἵνα τοῦτο καθ᾿ ἑκάστην πρὸς illis qui in nos deliqucrunt, ignoscere, it metuenδεν λέγοντες, ἀνάγκην ἐξομεν συγχωρεῖν τοῖς πταίουσιν εἰς ἡμᾶς, φοβούμενοι, μὴ κατακριθώ μεν, ὡς ψευδόμενοι, πρὶς ἀπάτην τοῦ Θεοῦ. ** Matth. 11, 54. (2°) 1. VII, p. 251. tibus, ne condemnemur, tanquam mentientes ad fallendum Deum. Variæ lectiones et notæ. Ab ή έως. Miror autem, homini Græco hanc interpretationem excidisse. Multi de hoc vocabulo multa et mira dixerunt. Finxit hoc Mattheus ad si - militudinem του περιούσιο;. De ουσία, sensu meiaphysico, hic plane non est cogitandum, sed de Sensu populari. Ut igitur περιούσιος est largus, 60piosus, deinde vero etiam præcipuus, excellens: ita ἐπιούσιος est sufficiens, i. e. ἐπαρχής, χρειώδης. Recte scholiasta, quem ad Lucam p. 510 in mea Ν. 7. editione laudavi, explicat αὐτάρκη Christus non egit cum metaphysicis. Ergo Hieronymiana supersubstantialitas, uti barbara est, ita quoque ab hoc loco aliena. μή. abest A. της, addit A. (G)clusa leguntur in marg. A. Codex BhaIcbat in line interpretationis versus 10, post voca bula, καὶ μὴ ἐκεῖνος. Nos, Henteniumn secuti, bu inseruimus. (*) φοβούμενοι ad τοῦ Θεοῦ omittit Hen:cuius.

CAP. VI. παρὰ Θεοῦ βοηθείας. Καὶ τὰ λοιπὰ δὲ ῥήματα, ad ea divino nobis opus est auxilio. Sic reliqua εὐκτικά εἰσιν, εἰ καὶ προστακτικὰ δοκοῦσι. quæ sequuntur verba, optativa sunt, quanquam videantur imperativa. Τὸν ἄρτον σήμερον. Εἰδὼς, τὴν μὲν ἀγγελικὴν φύσιν ἀπροσδεή τροφῆς, τὴν ἀνθρωπίνην δὲ ταύτης ἐπιδεῖ, προσέταξεν αἰτεῖσθαι τὸ ἀναγκαῖον τῆς φύσεως. "Αρτον δὲ ἡμῶν εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, Τὸν δι' ἡμᾶς γενόμενον. Επιούσιον δὲ προσηγόρευσε, τὸν ἐπὶ τῇ οὐσίᾳ καὶ ὑπάρξει καὶ συστάσει τοῦ σώματος ἐπιτήδειον. Η κατὰ τὸν Χρυσόστομον, ἐπιούσιον εἶπε, τὸν ἐφήμερον. Εω γά; όνομά ζομεν τὴν ἡμέραν. Προσέθηκε δὲ καὶ τὸ σήμερον, φανερώτερον ἀπάγων ἡμᾶς τοῦ μὴ φροντίζειν περαιτέρω. Βούλεται γὰρ, τοὺς πιστοὺς ἐν ταῖς εὐχαῖς ἄρτον μόνον αἰτεῖν, καὶ τοῦτον σ'μερον μόνου, καὶ μὴ μεριναν περὶ τῆς ἐπιούση; ἡμέρας, διότι οὐκ οἴδαμεν, εἰ καὶ ἐν αὐτῇ ζήσομεν. Καὶ λοιπὸν περιττόν ἐστι μεριμνᾷν περὶ ἡμέρας, ἧς, οὐκ οἴδαμεν, εἰ φθάσομεν τὸ διάστημα. Τοῦτο δὲ καὶ προϊών, διὰ πλειόνων λόγων ἐπέταξε, λέγων· Μή μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον. Οὕτω γὰρ ἂν εὐστα λεῖς ἐσόμεθα, ὀλίγα μὲν ὑπείκοντες τῷ ἀναγκαίῳ τῆς φύσεως, τἄλλα δὲ τρεπόμενοι πρὸς ἐργασίαν πνευματικήν. [Εἰκὸς δὲ, καὶ τὸν τῆς ψυχῆς ἄρτον αἰτεῖν. Χρήζει γὰρ καὶ αὕτη τροφῆς ἐπιουσίου, λέγω δὴ τῆς ἄνωθεν ἐλλάμψεως, καὶ ἐπιχορηγίας τῆς θείας γνώσεως.] Η Ψεις. 11. Ρcnem hodie. Sicus quidem naturam angelicam nequaquam cibo indigere, humanam vero hujus esse indigentem, jussit quod naturæ necessarium est peti. Panem autem nostrum dixit, hoc est, propter nos formatum; supersubs'antialem vero appellavit, quia ad corporis substantiam, vitam, ::c constitutionem conveniens est. Vel juxta Chrysalomum ἐπιούσιον dixit, id est, quotidianum. Addit etiam, hodie: a cura nos abducens insequentis temporis. Vult enim Odeles panem tantum petere, et hunc tantum hodicrnum, nec angi de insequenti die, cum neque sciamus an ctiam in ipso vivemus. Superfluum est itaque sollicitum esse de dic, ad cujus spatium utrum pertingemus ignoramus. Hoc quoque in sequentibus jubet pluribus verbis, dicens iuter Cartera Ne solliciti siis in crastinum ". Ita nempe expediti erimus, pauca naturæ necessitati concedendo, reliqua vero ad operationem spiritualem tribuendo. Æquum etiam est, anınıæ quoque panein petere. Indiget cuius et ipsa supersubstantili cibo: dico sane illuminatione cœlesti, utque divina ci cognitio præbcatur. Vers. 19. nostris. Sciens quam lubrica esset natura nostra al peccatum; agnoscens quoque et post regenerationis lavacrum, rursum nos esse offensuros, jubet pro peccatis deprecari, quae etiam debita nominavit: debitum enim et peccatum quasi eadem res, obnoxium reddunt hominem, sicut et as alienum. Deprecantes autem pro ipsorum remissione, reminiscimur corum, et humiliati conterimur. Docet quoque et modum, quo Deum flectere possimus: dico sane ut et nos illis ignoscamus, qui in nos peccaverunt: nam hos dixit debitores. Et hoc jubet pro omni forma supplicandi proferri: tanquam id solum potens sit nos liberare. ideoque completa de oratione doctrina, iterato repetit de hac re sermonem. Nunc autem addidit orationi, ut nobis hoc quotidic Deo dicentibus, necesse sit Και ἡμῶν. Ἐπιστάμενο; τὸ πρὸς ἁμαρτίαν εὐόλισθον τῆς φύσεως ἡμῶν, καὶ προγινώσκων, ότι καὶ μετὰ τὸ λουτρὸν τῆς παλιγγενεσίας ἁμαρτήσο μεν, κελεύει παρακαλεῖν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτημάτων, ἅπερ ὀφειλήματα ὠνόμασεν. Οφείλημα γάρ, καὶ τὸ ἁμάρτημα, ὡς καὶ αὐτὸ ποιοῦν ὑπεύθυνον τὸν ἄνθρωπον, ὥσπερ καὶ τὰ χρέος. Παρακαλοῦντες δὲ ὑπὲρ ἀφέσεω; αὐτῶν, ἀναμιμνησκόμεθά τε αὐτῶν, καὶ ταπεινούμενοι συντριβόμεθα. Διδάσκει δὲ καὶ τρόπον, δι' οὗ κάμψαι δυνησόμεθα τὸν Θεόν, φημὶ δῆ, τὸ καὶ ἡμᾶς συγχωρεῖν τοῖς ἁμαρτάνουσιν εἰς ἡμᾶς· τούτους γὰρ ὀφειλ τας εἶπε· καὶ τοῦτο προβάλλεσθαι, ἀντὶ πάσης ἱκετηρία;, ὡς ἐξελέσθαι ἡμᾶς δυνάμενον. Διὸ καὶ μετά τὸ πληρῶσαι τὴν διδασκαλίαν τῆς εὐχῆς, πάλιν ἐπαναλαμβάνει τὸν περὶ αὐτοῦ λόγον. Νῦν δὲ τοῦτο προσέθηκε τῇ εὐχῃ, ἵνα τοῦτο καθ᾿ ἑκάστην πρὸς illis qui in nos deliqucrunt, ignoscere, it metuenδεν λέγοντες, ἀνάγκην ἐξομεν συγχωρεῖν τοῖς πταίουσιν εἰς ἡμᾶς, φοβούμενοι, μὴ κατακριθώ μεν, ὡς ψευδόμενοι, πρὶς ἀπάτην τοῦ Θεοῦ. ** Matth. 11, 54. (2°) 1. VII, p. 251. tibus, ne condemnemur, tanquam mentientes ad fallendum Deum. Variæ lectiones et notæ. Ab ή έως. Miror autem, homini Græco hanc interpretationem excidisse. Multi de hoc vocabulo multa et mira dixerunt. Finxit hoc Mattheus ad si - militudinem του περιούσιο;. De ουσία, sensu meiaphysico, hic plane non est cogitandum, sed de Sensu populari. Ut igitur περιούσιος est largus, 60piosus, deinde vero etiam præcipuus, excellens: ita ἐπιούσιος est sufficiens, i. e. ἐπαρχής, χρειώδης. Recte scholiasta, quem ad Lucam p. 510 in mea Ν. 7. editione laudavi, explicat αὐτάρκη Christus non egit cum metaphysicis. Ergo Hieronymiana supersubstantialitas, uti barbara est, ita quoque ab hoc loco aliena. μή. abest A. της, addit A. (G)clusa leguntur in marg. A. Codex BhaIcbat in line interpretationis versus 10, post voca bula, καὶ μὴ ἐκεῖνος. Nos, Henteniumn secuti, bu inseruimus. (*) φοβούμενοι ad τοῦ Θεοῦ omittit Hen:cuius.

CAP. VI. παρὰ Θεοῦ βοηθείας. Καὶ τὰ λοιπὰ δὲ ῥήματα, ad ea divino nobis opus est auxilio. Sic reliqua εὐκτικά εἰσιν, εἰ καὶ προστακτικὰ δοκοῦσι. quæ sequuntur verba, optativa sunt, quanquam videantur imperativa. Τὸν ἄρτον σήμερον. Εἰδὼς, τὴν μὲν ἀγγελικὴν φύσιν ἀπροσδεή τροφῆς, τὴν ἀνθρωπίνην δὲ ταύτης ἐπιδεῖ, προσέταξεν αἰτεῖσθαι τὸ ἀναγκαῖον τῆς φύσεως. "Αρτον δὲ ἡμῶν εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, Τὸν δι' ἡμᾶς γενόμενον. Επιούσιον δὲ προσηγόρευσε, τὸν ἐπὶ τῇ οὐσίᾳ καὶ ὑπάρξει καὶ συστάσει τοῦ σώματος ἐπιτήδειον. Η κατὰ τὸν Χρυσόστομον, ἐπιούσιον εἶπε, τὸν ἐφήμερον. Εω γά; όνομά ζομεν τὴν ἡμέραν. Προσέθηκε δὲ καὶ τὸ σήμερον, φανερώτερον ἀπάγων ἡμᾶς τοῦ μὴ φροντίζειν περαιτέρω. Βούλεται γὰρ, τοὺς πιστοὺς ἐν ταῖς εὐχαῖς ἄρτον μόνον αἰτεῖν, καὶ τοῦτον σ'μερον μόνου, καὶ μὴ μεριναν περὶ τῆς ἐπιούση; ἡμέρας, διότι οὐκ οἴδαμεν, εἰ καὶ ἐν αὐτῇ ζήσομεν. Καὶ λοιπὸν περιττόν ἐστι μεριμνᾷν περὶ ἡμέρας, ἧς, οὐκ οἴδαμεν, εἰ φθάσομεν τὸ διάστημα. Τοῦτο δὲ καὶ προϊών, διὰ πλειόνων λόγων ἐπέταξε, λέγων· Μή μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον. Οὕτω γὰρ ἂν εὐστα λεῖς ἐσόμεθα, ὀλίγα μὲν ὑπείκοντες τῷ ἀναγκαίῳ τῆς φύσεως, τἄλλα δὲ τρεπόμενοι πρὸς ἐργασίαν πνευματικήν. [Εἰκὸς δὲ, καὶ τὸν τῆς ψυχῆς ἄρτον αἰτεῖν. Χρήζει γὰρ καὶ αὕτη τροφῆς ἐπιουσίου, λέγω δὴ τῆς ἄνωθεν ἐλλάμψεως, καὶ ἐπιχορηγίας τῆς θείας γνώσεως.] Η Ψεις. 11. Ρcnem hodie. Sicus quidem naturam angelicam nequaquam cibo indigere, humanam vero hujus esse indigentem, jussit quod naturæ necessarium est peti. Panem autem nostrum dixit, hoc est, propter nos formatum; supersubs'antialem vero appellavit, quia ad corporis substantiam, vitam, ::c constitutionem conveniens est. Vel juxta Chrysalomum ἐπιούσιον dixit, id est, quotidianum. Addit etiam, hodie: a cura nos abducens insequentis temporis. Vult enim Odeles panem tantum petere, et hunc tantum hodicrnum, nec angi de insequenti die, cum neque sciamus an ctiam in ipso vivemus. Superfluum est itaque sollicitum esse de dic, ad cujus spatium utrum pertingemus ignoramus. Hoc quoque in sequentibus jubet pluribus verbis, dicens iuter Cartera Ne solliciti siis in crastinum ". Ita nempe expediti erimus, pauca naturæ necessitati concedendo, reliqua vero ad operationem spiritualem tribuendo. Æquum etiam est, anınıæ quoque panein petere. Indiget cuius et ipsa supersubstantili cibo: dico sane illuminatione cœlesti, utque divina ci cognitio præbcatur. Vers. 19. nostris. Sciens quam lubrica esset natura nostra al peccatum; agnoscens quoque et post regenerationis lavacrum, rursum nos esse offensuros, jubet pro peccatis deprecari, quae etiam debita nominavit: debitum enim et peccatum quasi eadem res, obnoxium reddunt hominem, sicut et as alienum. Deprecantes autem pro ipsorum remissione, reminiscimur corum, et humiliati conterimur. Docet quoque et modum, quo Deum flectere possimus: dico sane ut et nos illis ignoscamus, qui in nos peccaverunt: nam hos dixit debitores. Et hoc jubet pro omni forma supplicandi proferri: tanquam id solum potens sit nos liberare. ideoque completa de oratione doctrina, iterato repetit de hac re sermonem. Nunc autem addidit orationi, ut nobis hoc quotidic Deo dicentibus, necesse sit Και ἡμῶν. Ἐπιστάμενο; τὸ πρὸς ἁμαρτίαν εὐόλισθον τῆς φύσεως ἡμῶν, καὶ προγινώσκων, ότι καὶ μετὰ τὸ λουτρὸν τῆς παλιγγενεσίας ἁμαρτήσο μεν, κελεύει παρακαλεῖν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτημάτων, ἅπερ ὀφειλήματα ὠνόμασεν. Οφείλημα γάρ, καὶ τὸ ἁμάρτημα, ὡς καὶ αὐτὸ ποιοῦν ὑπεύθυνον τὸν ἄνθρωπον, ὥσπερ καὶ τὰ χρέος. Παρακαλοῦντες δὲ ὑπὲρ ἀφέσεω; αὐτῶν, ἀναμιμνησκόμεθά τε αὐτῶν, καὶ ταπεινούμενοι συντριβόμεθα. Διδάσκει δὲ καὶ τρόπον, δι' οὗ κάμψαι δυνησόμεθα τὸν Θεόν, φημὶ δῆ, τὸ καὶ ἡμᾶς συγχωρεῖν τοῖς ἁμαρτάνουσιν εἰς ἡμᾶς· τούτους γὰρ ὀφειλ τας εἶπε· καὶ τοῦτο προβάλλεσθαι, ἀντὶ πάσης ἱκετηρία;, ὡς ἐξελέσθαι ἡμᾶς δυνάμενον. Διὸ καὶ μετά τὸ πληρῶσαι τὴν διδασκαλίαν τῆς εὐχῆς, πάλιν ἐπαναλαμβάνει τὸν περὶ αὐτοῦ λόγον. Νῦν δὲ τοῦτο προσέθηκε τῇ εὐχῃ, ἵνα τοῦτο καθ᾿ ἑκάστην πρὸς illis qui in nos deliqucrunt, ignoscere, it metuenδεν λέγοντες, ἀνάγκην ἐξομεν συγχωρεῖν τοῖς πταίουσιν εἰς ἡμᾶς, φοβούμενοι, μὴ κατακριθώ μεν, ὡς ψευδόμενοι, πρὶς ἀπάτην τοῦ Θεοῦ. ** Matth. 11, 54. (2°) 1. VII, p. 251. tibus, ne condemnemur, tanquam mentientes ad fallendum Deum. Variæ lectiones et notæ. Ab ή έως. Miror autem, homini Græco hanc interpretationem excidisse. Multi de hoc vocabulo multa et mira dixerunt. Finxit hoc Mattheus ad si - militudinem του περιούσιο;. De ουσία, sensu meiaphysico, hic plane non est cogitandum, sed de Sensu populari. Ut igitur περιούσιος est largus, 60piosus, deinde vero etiam præcipuus, excellens: ita ἐπιούσιος est sufficiens, i. e. ἐπαρχής, χρειώδης. Recte scholiasta, quem ad Lucam p. 510 in mea Ν. 7. editione laudavi, explicat αὐτάρκη Christus non egit cum metaphysicis. Ergo Hieronymiana supersubstantialitas, uti barbara est, ita quoque ab hoc loco aliena. μή. abest A. της, addit A. (G)clusa leguntur in marg. A. Codex BhaIcbat in line interpretationis versus 10, post voca bula, καὶ μὴ ἐκεῖνος. Nos, Henteniumn secuti, bu inseruimus. (*) φοβούμενοι ad τοῦ Θεοῦ omittit Hen:cuius.

CAP. VI. παρὰ Θεοῦ βοηθείας. Καὶ τὰ λοιπὰ δὲ ῥήματα, ad ea divino nobis opus est auxilio. Sic reliqua εὐκτικά εἰσιν, εἰ καὶ προστακτικὰ δοκοῦσι. quæ sequuntur verba, optativa sunt, quanquam videantur imperativa. Τὸν ἄρτον σήμερον. Εἰδὼς, τὴν μὲν ἀγγελικὴν φύσιν ἀπροσδεή τροφῆς, τὴν ἀνθρωπίνην δὲ ταύτης ἐπιδεῖ, προσέταξεν αἰτεῖσθαι τὸ ἀναγκαῖον τῆς φύσεως. "Αρτον δὲ ἡμῶν εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, Τὸν δι' ἡμᾶς γενόμενον. Επιούσιον δὲ προσηγόρευσε, τὸν ἐπὶ τῇ οὐσίᾳ καὶ ὑπάρξει καὶ συστάσει τοῦ σώματος ἐπιτήδειον. Η κατὰ τὸν Χρυσόστομον, ἐπιούσιον εἶπε, τὸν ἐφήμερον. Εω γά; όνομά ζομεν τὴν ἡμέραν. Προσέθηκε δὲ καὶ τὸ σήμερον, φανερώτερον ἀπάγων ἡμᾶς τοῦ μὴ φροντίζειν περαιτέρω. Βούλεται γὰρ, τοὺς πιστοὺς ἐν ταῖς εὐχαῖς ἄρτον μόνον αἰτεῖν, καὶ τοῦτον σ'μερον μόνου, καὶ μὴ μεριναν περὶ τῆς ἐπιούση; ἡμέρας, διότι οὐκ οἴδαμεν, εἰ καὶ ἐν αὐτῇ ζήσομεν. Καὶ λοιπὸν περιττόν ἐστι μεριμνᾷν περὶ ἡμέρας, ἧς, οὐκ οἴδαμεν, εἰ φθάσομεν τὸ διάστημα. Τοῦτο δὲ καὶ προϊών, διὰ πλειόνων λόγων ἐπέταξε, λέγων· Μή μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον. Οὕτω γὰρ ἂν εὐστα λεῖς ἐσόμεθα, ὀλίγα μὲν ὑπείκοντες τῷ ἀναγκαίῳ τῆς φύσεως, τἄλλα δὲ τρεπόμενοι πρὸς ἐργασίαν πνευματικήν. [Εἰκὸς δὲ, καὶ τὸν τῆς ψυχῆς ἄρτον αἰτεῖν. Χρήζει γὰρ καὶ αὕτη τροφῆς ἐπιουσίου, λέγω δὴ τῆς ἄνωθεν ἐλλάμψεως, καὶ ἐπιχορηγίας τῆς θείας γνώσεως.] Η Ψεις. 11. Ρcnem hodie. Sicus quidem naturam angelicam nequaquam cibo indigere, humanam vero hujus esse indigentem, jussit quod naturæ necessarium est peti. Panem autem nostrum dixit, hoc est, propter nos formatum; supersubs'antialem vero appellavit, quia ad corporis substantiam, vitam, ::c constitutionem conveniens est. Vel juxta Chrysalomum ἐπιούσιον dixit, id est, quotidianum. Addit etiam, hodie: a cura nos abducens insequentis temporis. Vult enim Odeles panem tantum petere, et hunc tantum hodicrnum, nec angi de insequenti die, cum neque sciamus an ctiam in ipso vivemus. Superfluum est itaque sollicitum esse de dic, ad cujus spatium utrum pertingemus ignoramus. Hoc quoque in sequentibus jubet pluribus verbis, dicens iuter Cartera Ne solliciti siis in crastinum ". Ita nempe expediti erimus, pauca naturæ necessitati concedendo, reliqua vero ad operationem spiritualem tribuendo. Æquum etiam est, anınıæ quoque panein petere. Indiget cuius et ipsa supersubstantili cibo: dico sane illuminatione cœlesti, utque divina ci cognitio præbcatur. Vers. 19. nostris. Sciens quam lubrica esset natura nostra al peccatum; agnoscens quoque et post regenerationis lavacrum, rursum nos esse offensuros, jubet pro peccatis deprecari, quae etiam debita nominavit: debitum enim et peccatum quasi eadem res, obnoxium reddunt hominem, sicut et as alienum. Deprecantes autem pro ipsorum remissione, reminiscimur corum, et humiliati conterimur. Docet quoque et modum, quo Deum flectere possimus: dico sane ut et nos illis ignoscamus, qui in nos peccaverunt: nam hos dixit debitores. Et hoc jubet pro omni forma supplicandi proferri: tanquam id solum potens sit nos liberare. ideoque completa de oratione doctrina, iterato repetit de hac re sermonem. Nunc autem addidit orationi, ut nobis hoc quotidic Deo dicentibus, necesse sit Και ἡμῶν. Ἐπιστάμενο; τὸ πρὸς ἁμαρτίαν εὐόλισθον τῆς φύσεως ἡμῶν, καὶ προγινώσκων, ότι καὶ μετὰ τὸ λουτρὸν τῆς παλιγγενεσίας ἁμαρτήσο μεν, κελεύει παρακαλεῖν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτημάτων, ἅπερ ὀφειλήματα ὠνόμασεν. Οφείλημα γάρ, καὶ τὸ ἁμάρτημα, ὡς καὶ αὐτὸ ποιοῦν ὑπεύθυνον τὸν ἄνθρωπον, ὥσπερ καὶ τὰ χρέος. Παρακαλοῦντες δὲ ὑπὲρ ἀφέσεω; αὐτῶν, ἀναμιμνησκόμεθά τε αὐτῶν, καὶ ταπεινούμενοι συντριβόμεθα. Διδάσκει δὲ καὶ τρόπον, δι' οὗ κάμψαι δυνησόμεθα τὸν Θεόν, φημὶ δῆ, τὸ καὶ ἡμᾶς συγχωρεῖν τοῖς ἁμαρτάνουσιν εἰς ἡμᾶς· τούτους γὰρ ὀφειλ τας εἶπε· καὶ τοῦτο προβάλλεσθαι, ἀντὶ πάσης ἱκετηρία;, ὡς ἐξελέσθαι ἡμᾶς δυνάμενον. Διὸ καὶ μετά τὸ πληρῶσαι τὴν διδασκαλίαν τῆς εὐχῆς, πάλιν ἐπαναλαμβάνει τὸν περὶ αὐτοῦ λόγον. Νῦν δὲ τοῦτο προσέθηκε τῇ εὐχῃ, ἵνα τοῦτο καθ᾿ ἑκάστην πρὸς illis qui in nos deliqucrunt, ignoscere, it metuenδεν λέγοντες, ἀνάγκην ἐξομεν συγχωρεῖν τοῖς πταίουσιν εἰς ἡμᾶς, φοβούμενοι, μὴ κατακριθώ μεν, ὡς ψευδόμενοι, πρὶς ἀπάτην τοῦ Θεοῦ. ** Matth. 11, 54. (2°) 1. VII, p. 251. tibus, ne condemnemur, tanquam mentientes ad fallendum Deum. Variæ lectiones et notæ. Ab ή έως. Miror autem, homini Græco hanc interpretationem excidisse. Multi de hoc vocabulo multa et mira dixerunt. Finxit hoc Mattheus ad si - militudinem του περιούσιο;. De ουσία, sensu meiaphysico, hic plane non est cogitandum, sed de Sensu populari. Ut igitur περιούσιος est largus, 60piosus, deinde vero etiam præcipuus, excellens: ita ἐπιούσιος est sufficiens, i. e. ἐπαρχής, χρειώδης. Recte scholiasta, quem ad Lucam p. 510 in mea Ν. 7. editione laudavi, explicat αὐτάρκη Christus non egit cum metaphysicis. Ergo Hieronymiana supersubstantialitas, uti barbara est, ita quoque ab hoc loco aliena. μή. abest A. της, addit A. (G)clusa leguntur in marg. A. Codex BhaIcbat in line interpretationis versus 10, post voca bula, καὶ μὴ ἐκεῖνος. Nos, Henteniumn secuti, bu inseruimus. (*) φοβούμενοι ad τοῦ Θεοῦ omittit Hen:cuius.

Καὶ μὴ – πειρασμόν. Πειρασμός ἐστι, πᾶς ἀγών, ἐξ ἐπηρείας τοῦ δαίμονος οπωσδήποτε ἡμῖν προςαγόμενο;, δι' οὗ δοκιμάζεται ἡ ἀνδρεία τῆς ψυχῆς ἡμῶν. Παιδεύει τοίνυν ἡμᾶς ὁ λόγος, μὴ θαῤῥεῖν ἑαυτοῖς, μηδ' ἐπιπηδὲν τοῖς πειρασμοῖς ὑπὸ θρασύτη τος. Τὸ γὰρ εὔχεσθαι, μὴ εἰσενεχθῆναι εἰς πειρασμόν, ταῦτά τε παιδεύει, καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἡμᾶς ἄγει τῆς ἀσθενείας ἡμῶν, καὶ μετριοφροσύνην ἐντίθησι. Και μήν ὁ Θεὸς οὐδένα πειράζει, καθώς φησιν Ἰάκωβος ὁ ἀπό στολος. Πῶς οὖν εἶπε, Μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρα σμόν; Τὸ Μὴ εἰσενέγκης, ἀντὶ τοῦ, Μὴ παραχω ρήσῃς εἰσενεχθῆναι. Ιδίωμα δὲ τοῦτο τῆς Γραφῆς. Ἐν τῷ παραχωρεῖν γὰρ, αὐτὸς εἰσάγειν δοκεῖ. ΠΑ; μὲν γὰρ πειρασμὸς ὑπὸ τοῦ διαβόλου προσάγεται, οὐχ άπτεται δέ τινος ἀνθρώπου, εἰ μὴ παραχωρήσῃ ὁ Θεός. Οὐδὲ γὰρ χοίρους βλάψαι δύναται, μή παρα χωροῦντος αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο προϊόντες εὑρήσομεν φανερώτερον. Παραχωρεῖ δὲ πολλάκις επάγεσθαι ἡμῖν τοὺς πειρασμούς, ἢ πρὸς κάθαρσιν τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, ἢ πρὸς φανέρωσιν τῆς ψυχικῆς ἀνδρείας ἡμῶν, ὡς ἡ κατὰ τὸν Ἰὼβ ἐδίδαξεν ἱστορία. Κελεύει οὖν, εὔχεσθαι μὲν, μὴ εἰσενεχθή ναι εἰς πειρασμόν, διὰ τὰς ἀνωτέρω βηθείσας αἰτία;" αὐτὸς δὲ, οἰκονόμος ὢν τῶν ἡμετέρων ψυχών, ποτέ μὲν παραχωρεί, ποτὲ δὲ κωλύει, πρὸς τὸ συμφέρον, εκάτερα. Διὰ τοῦτο, μὴ ἐπαγομένων μὲν τῶν πειρασμῶν, παραιτητέον αὐτοὺς, ἐπαγομένων δὲ, ἀνδριστέον, ἵνα καὶ τὸ μέτριον, καὶ τὸ γενναῖον ἐπιδειξώμεθα. Vers 13. Et ne ientationem. Tentatio est unre certamen, quod demonis fraude quomodocunque nobis inductum est, quo animæ nostræ fortitudo comprobatur. Hoc itaque sermone nos instruit, ne de nobisipsis confidamus, neque temerarie tentationibus nos ingeramus, sed precemur ne in tentationem inducamur. Hæc autem docens, nos quoque inducit ad imbecillitatis nostræ agnitionem, et modestiam apponit. Atqui Deus neminem tentat, sicut inquit Jacobus apostolus ', quomodo ergo dicit: Ne nos inducas in tentationem? Illud sane, Ne inducas nos, tantumdem valet, ac si liceret: Ne permittas nos induci. Hoc autem Scripturæ idioma est. In eo enim quod permittit, ipse inducere videtur. Omnis siquidem tentatio a diabolo producitur. Verum nullum attingit hominem, nisi Deus permiserit, cum neque porcis nocere potuerit, nisi ipso permittente, veluti manifestius in progressu inveniemus. Sæpius autem permittit tentationes in nos induci, aut propter peccata nostra, aut ut manifesta flat animæ nostræ fortitudo, quemadmodum docuit ¡psius Job historia. Jubet ergo pos quidem precari, ne in tentationem inducamur; ipse vero cum sit animarun nostrarum moderator, interdum quidem permittit, quandoque vero prohibet, juxta quod utrumque expediens est. Quare non inductis quidem tentationibus, ab iis cavere debemus (o): ubi autem inductæ sunt, viriliter contrastandum est, ut et modestiæ et fortitudinis specimen præbeamus. Vers. 15. Sed a malo. Malum quidem hoc in loco diaboluin nominavit, non quod natura malus sit, sed voluntate. Per antonomasiam autem malum cum appellavit, tanquam in extremo positum malitiæ. In eo vero quod nos precari jubet ut ab co liberemur, ostendit quod atrocissimum ac irreconciliabile contra' nos gerat bellum; nobisque divino sit opus auxilio. Solumn (p) autem explicavit, ut ab eo liberari precemur, docens omnis mali hunc esse causam: et ita solum contra eum inimicitiam convenit exercere, et non contra eos qui ex inconsiderantia ab eo inducti sunt, nobisque nocuerunt: quorum misereri potius oportet, uipote, ab eo superatorum. Alio quoque modo possumus anagogice interprétari quædam in Dominica oratione, ut nonen Patris sit Filius. Nomen enim, ejus cujus est nomen, declarativum est; et ita Filius Patrem manifestat. "Jac. 1, 13 ᾿Αλλὰ — ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Πονηρὸν ἐνταῦθα, τὸν διάβολον ὠνόμασεν, οὐχ ὡς φύσει πονηρόν, ἀλλ' ὡς προαιρέσει. Κατ' εξαίρετον δὲ πονηρὸν αὐτὸν ἐκάλεσεν, ὡς καθ' ὑπερβολὴν πονηρόν. Επιτάξας δὲ ἡμῖν εὔχεσθαι ῥυσθῆναι ἀπ' αὐτοῦ, ἔδειξεν, ὅτι ἄσπονδον καὶ βαρύτατον ἔχει καθ᾿ ἡμῶν πόλεμον, καὶ χρεία τῆς ἄνωθεν συμμαχίας. Εύχεσθαι δὲ ῥυ σθῆναι ἀπ' αὐτοῦ μόνου διωρίσατο, διδάσκων. ὅτι μόνος οὗτος κακοῦ παντὸς αἴτιός ἐστι, καὶ ὅτι πρὸς μόνον τοῦτον ἐχθραίνειν χρὴ, καὶ μὴ πρὸς τοὺς ἐξ ἀφροσύνης πειθομένους αὐτῷ, καὶ βλάπτοντας ἡμᾶς, οὓς μᾶλλον ἐλεεῖν προσῆκον, ὡς ἡττηθέντας αὐτοῦ. [Ετι καὶ τοῦ ἁγίου Μαξίμου εἰς τὸ ᾿Αγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὄνομα μὲν οὖν τοῦ Πατρὸς, ὁ Υἱός. Καθάπερ γὰρ τὸ ὄνομα δηλωτι - κόν ἐστι τῆς φύσεως, ἧς ἔστιν ὄνομα· οὕτω καὶ ὁ άνδρία Δ. καθαίρεσιν Α. Ανδρέας Α. μόνου, auest A. Variæ lectiones et notæ. (») Ab iis cavere debemus. Deprecandæ sunt. Inclusa in margine habet A. Eadem cum alio Indice exhibebat Hentenius post explicationem partis ultimæ versus 13. Nos ergo versionem ipsius huc transtulimus. (p) Solum, etc. Deſniit, præcepit autem procari ab illo solo liberari.

Καὶ μὴ – πειρασμόν. Πειρασμός ἐστι, πᾶς ἀγών, ἐξ ἐπηρείας τοῦ δαίμονος οπωσδήποτε ἡμῖν προςαγόμενο;, δι' οὗ δοκιμάζεται ἡ ἀνδρεία τῆς ψυχῆς ἡμῶν. Παιδεύει τοίνυν ἡμᾶς ὁ λόγος, μὴ θαῤῥεῖν ἑαυτοῖς, μηδ' ἐπιπηδὲν τοῖς πειρασμοῖς ὑπὸ θρασύτη τος. Τὸ γὰρ εὔχεσθαι, μὴ εἰσενεχθῆναι εἰς πειρασμόν, ταῦτά τε παιδεύει, καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἡμᾶς ἄγει τῆς ἀσθενείας ἡμῶν, καὶ μετριοφροσύνην ἐντίθησι. Και μήν ὁ Θεὸς οὐδένα πειράζει, καθώς φησιν Ἰάκωβος ὁ ἀπό στολος. Πῶς οὖν εἶπε, Μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρα σμόν; Τὸ Μὴ εἰσενέγκης, ἀντὶ τοῦ, Μὴ παραχω ρήσῃς εἰσενεχθῆναι. Ιδίωμα δὲ τοῦτο τῆς Γραφῆς. Ἐν τῷ παραχωρεῖν γὰρ, αὐτὸς εἰσάγειν δοκεῖ. ΠΑ; μὲν γὰρ πειρασμὸς ὑπὸ τοῦ διαβόλου προσάγεται, οὐχ άπτεται δέ τινος ἀνθρώπου, εἰ μὴ παραχωρήσῃ ὁ Θεός. Οὐδὲ γὰρ χοίρους βλάψαι δύναται, μή παρα χωροῦντος αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο προϊόντες εὑρήσομεν φανερώτερον. Παραχωρεῖ δὲ πολλάκις επάγεσθαι ἡμῖν τοὺς πειρασμούς, ἢ πρὸς κάθαρσιν τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, ἢ πρὸς φανέρωσιν τῆς ψυχικῆς ἀνδρείας ἡμῶν, ὡς ἡ κατὰ τὸν Ἰὼβ ἐδίδαξεν ἱστορία. Κελεύει οὖν, εὔχεσθαι μὲν, μὴ εἰσενεχθή ναι εἰς πειρασμόν, διὰ τὰς ἀνωτέρω βηθείσας αἰτία;" αὐτὸς δὲ, οἰκονόμος ὢν τῶν ἡμετέρων ψυχών, ποτέ μὲν παραχωρεί, ποτὲ δὲ κωλύει, πρὸς τὸ συμφέρον, εκάτερα. Διὰ τοῦτο, μὴ ἐπαγομένων μὲν τῶν πειρασμῶν, παραιτητέον αὐτοὺς, ἐπαγομένων δὲ, ἀνδριστέον, ἵνα καὶ τὸ μέτριον, καὶ τὸ γενναῖον ἐπιδειξώμεθα. Vers 13. Et ne ientationem. Tentatio est unre certamen, quod demonis fraude quomodocunque nobis inductum est, quo animæ nostræ fortitudo comprobatur. Hoc itaque sermone nos instruit, ne de nobisipsis confidamus, neque temerarie tentationibus nos ingeramus, sed precemur ne in tentationem inducamur. Hæc autem docens, nos quoque inducit ad imbecillitatis nostræ agnitionem, et modestiam apponit. Atqui Deus neminem tentat, sicut inquit Jacobus apostolus ', quomodo ergo dicit: Ne nos inducas in tentationem? Illud sane, Ne inducas nos, tantumdem valet, ac si liceret: Ne permittas nos induci. Hoc autem Scripturæ idioma est. In eo enim quod permittit, ipse inducere videtur. Omnis siquidem tentatio a diabolo producitur. Verum nullum attingit hominem, nisi Deus permiserit, cum neque porcis nocere potuerit, nisi ipso permittente, veluti manifestius in progressu inveniemus. Sæpius autem permittit tentationes in nos induci, aut propter peccata nostra, aut ut manifesta flat animæ nostræ fortitudo, quemadmodum docuit ¡psius Job historia. Jubet ergo pos quidem precari, ne in tentationem inducamur; ipse vero cum sit animarun nostrarum moderator, interdum quidem permittit, quandoque vero prohibet, juxta quod utrumque expediens est. Quare non inductis quidem tentationibus, ab iis cavere debemus (o): ubi autem inductæ sunt, viriliter contrastandum est, ut et modestiæ et fortitudinis specimen præbeamus. Vers. 15. Sed a malo. Malum quidem hoc in loco diaboluin nominavit, non quod natura malus sit, sed voluntate. Per antonomasiam autem malum cum appellavit, tanquam in extremo positum malitiæ. In eo vero quod nos precari jubet ut ab co liberemur, ostendit quod atrocissimum ac irreconciliabile contra' nos gerat bellum; nobisque divino sit opus auxilio. Solumn (p) autem explicavit, ut ab eo liberari precemur, docens omnis mali hunc esse causam: et ita solum contra eum inimicitiam convenit exercere, et non contra eos qui ex inconsiderantia ab eo inducti sunt, nobisque nocuerunt: quorum misereri potius oportet, uipote, ab eo superatorum. Alio quoque modo possumus anagogice interprétari quædam in Dominica oratione, ut nonen Patris sit Filius. Nomen enim, ejus cujus est nomen, declarativum est; et ita Filius Patrem manifestat. "Jac. 1, 13 ᾿Αλλὰ — ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Πονηρὸν ἐνταῦθα, τὸν διάβολον ὠνόμασεν, οὐχ ὡς φύσει πονηρόν, ἀλλ' ὡς προαιρέσει. Κατ' εξαίρετον δὲ πονηρὸν αὐτὸν ἐκάλεσεν, ὡς καθ' ὑπερβολὴν πονηρόν. Επιτάξας δὲ ἡμῖν εὔχεσθαι ῥυσθῆναι ἀπ' αὐτοῦ, ἔδειξεν, ὅτι ἄσπονδον καὶ βαρύτατον ἔχει καθ᾿ ἡμῶν πόλεμον, καὶ χρεία τῆς ἄνωθεν συμμαχίας. Εύχεσθαι δὲ ῥυ σθῆναι ἀπ' αὐτοῦ μόνου διωρίσατο, διδάσκων. ὅτι μόνος οὗτος κακοῦ παντὸς αἴτιός ἐστι, καὶ ὅτι πρὸς μόνον τοῦτον ἐχθραίνειν χρὴ, καὶ μὴ πρὸς τοὺς ἐξ ἀφροσύνης πειθομένους αὐτῷ, καὶ βλάπτοντας ἡμᾶς, οὓς μᾶλλον ἐλεεῖν προσῆκον, ὡς ἡττηθέντας αὐτοῦ. [Ετι καὶ τοῦ ἁγίου Μαξίμου εἰς τὸ ᾿Αγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὄνομα μὲν οὖν τοῦ Πατρὸς, ὁ Υἱός. Καθάπερ γὰρ τὸ ὄνομα δηλωτι - κόν ἐστι τῆς φύσεως, ἧς ἔστιν ὄνομα· οὕτω καὶ ὁ άνδρία Δ. καθαίρεσιν Α. Ανδρέας Α. μόνου, auest A. Variæ lectiones et notæ. (») Ab iis cavere debemus. Deprecandæ sunt. Inclusa in margine habet A. Eadem cum alio Indice exhibebat Hentenius post explicationem partis ultimæ versus 13. Nos ergo versionem ipsius huc transtulimus. (p) Solum, etc. Deſniit, præcepit autem procari ab illo solo liberari.

Καὶ μὴ – πειρασμόν. Πειρασμός ἐστι, πᾶς ἀγών, ἐξ ἐπηρείας τοῦ δαίμονος οπωσδήποτε ἡμῖν προςαγόμενο;, δι' οὗ δοκιμάζεται ἡ ἀνδρεία τῆς ψυχῆς ἡμῶν. Παιδεύει τοίνυν ἡμᾶς ὁ λόγος, μὴ θαῤῥεῖν ἑαυτοῖς, μηδ' ἐπιπηδὲν τοῖς πειρασμοῖς ὑπὸ θρασύτη τος. Τὸ γὰρ εὔχεσθαι, μὴ εἰσενεχθῆναι εἰς πειρασμόν, ταῦτά τε παιδεύει, καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἡμᾶς ἄγει τῆς ἀσθενείας ἡμῶν, καὶ μετριοφροσύνην ἐντίθησι. Και μήν ὁ Θεὸς οὐδένα πειράζει, καθώς φησιν Ἰάκωβος ὁ ἀπό στολος. Πῶς οὖν εἶπε, Μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρα σμόν; Τὸ Μὴ εἰσενέγκης, ἀντὶ τοῦ, Μὴ παραχω ρήσῃς εἰσενεχθῆναι. Ιδίωμα δὲ τοῦτο τῆς Γραφῆς. Ἐν τῷ παραχωρεῖν γὰρ, αὐτὸς εἰσάγειν δοκεῖ. ΠΑ; μὲν γὰρ πειρασμὸς ὑπὸ τοῦ διαβόλου προσάγεται, οὐχ άπτεται δέ τινος ἀνθρώπου, εἰ μὴ παραχωρήσῃ ὁ Θεός. Οὐδὲ γὰρ χοίρους βλάψαι δύναται, μή παρα χωροῦντος αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο προϊόντες εὑρήσομεν φανερώτερον. Παραχωρεῖ δὲ πολλάκις επάγεσθαι ἡμῖν τοὺς πειρασμούς, ἢ πρὸς κάθαρσιν τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, ἢ πρὸς φανέρωσιν τῆς ψυχικῆς ἀνδρείας ἡμῶν, ὡς ἡ κατὰ τὸν Ἰὼβ ἐδίδαξεν ἱστορία. Κελεύει οὖν, εὔχεσθαι μὲν, μὴ εἰσενεχθή ναι εἰς πειρασμόν, διὰ τὰς ἀνωτέρω βηθείσας αἰτία;" αὐτὸς δὲ, οἰκονόμος ὢν τῶν ἡμετέρων ψυχών, ποτέ μὲν παραχωρεί, ποτὲ δὲ κωλύει, πρὸς τὸ συμφέρον, εκάτερα. Διὰ τοῦτο, μὴ ἐπαγομένων μὲν τῶν πειρασμῶν, παραιτητέον αὐτοὺς, ἐπαγομένων δὲ, ἀνδριστέον, ἵνα καὶ τὸ μέτριον, καὶ τὸ γενναῖον ἐπιδειξώμεθα. Vers 13. Et ne ientationem. Tentatio est unre certamen, quod demonis fraude quomodocunque nobis inductum est, quo animæ nostræ fortitudo comprobatur. Hoc itaque sermone nos instruit, ne de nobisipsis confidamus, neque temerarie tentationibus nos ingeramus, sed precemur ne in tentationem inducamur. Hæc autem docens, nos quoque inducit ad imbecillitatis nostræ agnitionem, et modestiam apponit. Atqui Deus neminem tentat, sicut inquit Jacobus apostolus ', quomodo ergo dicit: Ne nos inducas in tentationem? Illud sane, Ne inducas nos, tantumdem valet, ac si liceret: Ne permittas nos induci. Hoc autem Scripturæ idioma est. In eo enim quod permittit, ipse inducere videtur. Omnis siquidem tentatio a diabolo producitur. Verum nullum attingit hominem, nisi Deus permiserit, cum neque porcis nocere potuerit, nisi ipso permittente, veluti manifestius in progressu inveniemus. Sæpius autem permittit tentationes in nos induci, aut propter peccata nostra, aut ut manifesta flat animæ nostræ fortitudo, quemadmodum docuit ¡psius Job historia. Jubet ergo pos quidem precari, ne in tentationem inducamur; ipse vero cum sit animarun nostrarum moderator, interdum quidem permittit, quandoque vero prohibet, juxta quod utrumque expediens est. Quare non inductis quidem tentationibus, ab iis cavere debemus (o): ubi autem inductæ sunt, viriliter contrastandum est, ut et modestiæ et fortitudinis specimen præbeamus. Vers. 15. Sed a malo. Malum quidem hoc in loco diaboluin nominavit, non quod natura malus sit, sed voluntate. Per antonomasiam autem malum cum appellavit, tanquam in extremo positum malitiæ. In eo vero quod nos precari jubet ut ab co liberemur, ostendit quod atrocissimum ac irreconciliabile contra' nos gerat bellum; nobisque divino sit opus auxilio. Solumn (p) autem explicavit, ut ab eo liberari precemur, docens omnis mali hunc esse causam: et ita solum contra eum inimicitiam convenit exercere, et non contra eos qui ex inconsiderantia ab eo inducti sunt, nobisque nocuerunt: quorum misereri potius oportet, uipote, ab eo superatorum. Alio quoque modo possumus anagogice interprétari quædam in Dominica oratione, ut nonen Patris sit Filius. Nomen enim, ejus cujus est nomen, declarativum est; et ita Filius Patrem manifestat. "Jac. 1, 13 ᾿Αλλὰ — ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Πονηρὸν ἐνταῦθα, τὸν διάβολον ὠνόμασεν, οὐχ ὡς φύσει πονηρόν, ἀλλ' ὡς προαιρέσει. Κατ' εξαίρετον δὲ πονηρὸν αὐτὸν ἐκάλεσεν, ὡς καθ' ὑπερβολὴν πονηρόν. Επιτάξας δὲ ἡμῖν εὔχεσθαι ῥυσθῆναι ἀπ' αὐτοῦ, ἔδειξεν, ὅτι ἄσπονδον καὶ βαρύτατον ἔχει καθ᾿ ἡμῶν πόλεμον, καὶ χρεία τῆς ἄνωθεν συμμαχίας. Εύχεσθαι δὲ ῥυ σθῆναι ἀπ' αὐτοῦ μόνου διωρίσατο, διδάσκων. ὅτι μόνος οὗτος κακοῦ παντὸς αἴτιός ἐστι, καὶ ὅτι πρὸς μόνον τοῦτον ἐχθραίνειν χρὴ, καὶ μὴ πρὸς τοὺς ἐξ ἀφροσύνης πειθομένους αὐτῷ, καὶ βλάπτοντας ἡμᾶς, οὓς μᾶλλον ἐλεεῖν προσῆκον, ὡς ἡττηθέντας αὐτοῦ. [Ετι καὶ τοῦ ἁγίου Μαξίμου εἰς τὸ ᾿Αγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὄνομα μὲν οὖν τοῦ Πατρὸς, ὁ Υἱός. Καθάπερ γὰρ τὸ ὄνομα δηλωτι - κόν ἐστι τῆς φύσεως, ἧς ἔστιν ὄνομα· οὕτω καὶ ὁ άνδρία Δ. καθαίρεσιν Α. Ανδρέας Α. μόνου, auest A. Variæ lectiones et notæ. (») Ab iis cavere debemus. Deprecandæ sunt. Inclusa in margine habet A. Eadem cum alio Indice exhibebat Hentenius post explicationem partis ultimæ versus 13. Nos ergo versionem ipsius huc transtulimus. (p) Solum, etc. Deſniit, præcepit autem procari ab illo solo liberari.

Καὶ μὴ – πειρασμόν. Πειρασμός ἐστι, πᾶς ἀγών, ἐξ ἐπηρείας τοῦ δαίμονος οπωσδήποτε ἡμῖν προςαγόμενο;, δι' οὗ δοκιμάζεται ἡ ἀνδρεία τῆς ψυχῆς ἡμῶν. Παιδεύει τοίνυν ἡμᾶς ὁ λόγος, μὴ θαῤῥεῖν ἑαυτοῖς, μηδ' ἐπιπηδὲν τοῖς πειρασμοῖς ὑπὸ θρασύτη τος. Τὸ γὰρ εὔχεσθαι, μὴ εἰσενεχθῆναι εἰς πειρασμόν, ταῦτά τε παιδεύει, καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἡμᾶς ἄγει τῆς ἀσθενείας ἡμῶν, καὶ μετριοφροσύνην ἐντίθησι. Και μήν ὁ Θεὸς οὐδένα πειράζει, καθώς φησιν Ἰάκωβος ὁ ἀπό στολος. Πῶς οὖν εἶπε, Μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρα σμόν; Τὸ Μὴ εἰσενέγκης, ἀντὶ τοῦ, Μὴ παραχω ρήσῃς εἰσενεχθῆναι. Ιδίωμα δὲ τοῦτο τῆς Γραφῆς. Ἐν τῷ παραχωρεῖν γὰρ, αὐτὸς εἰσάγειν δοκεῖ. ΠΑ; μὲν γὰρ πειρασμὸς ὑπὸ τοῦ διαβόλου προσάγεται, οὐχ άπτεται δέ τινος ἀνθρώπου, εἰ μὴ παραχωρήσῃ ὁ Θεός. Οὐδὲ γὰρ χοίρους βλάψαι δύναται, μή παρα χωροῦντος αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο προϊόντες εὑρήσομεν φανερώτερον. Παραχωρεῖ δὲ πολλάκις επάγεσθαι ἡμῖν τοὺς πειρασμούς, ἢ πρὸς κάθαρσιν τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, ἢ πρὸς φανέρωσιν τῆς ψυχικῆς ἀνδρείας ἡμῶν, ὡς ἡ κατὰ τὸν Ἰὼβ ἐδίδαξεν ἱστορία. Κελεύει οὖν, εὔχεσθαι μὲν, μὴ εἰσενεχθή ναι εἰς πειρασμόν, διὰ τὰς ἀνωτέρω βηθείσας αἰτία;" αὐτὸς δὲ, οἰκονόμος ὢν τῶν ἡμετέρων ψυχών, ποτέ μὲν παραχωρεί, ποτὲ δὲ κωλύει, πρὸς τὸ συμφέρον, εκάτερα. Διὰ τοῦτο, μὴ ἐπαγομένων μὲν τῶν πειρασμῶν, παραιτητέον αὐτοὺς, ἐπαγομένων δὲ, ἀνδριστέον, ἵνα καὶ τὸ μέτριον, καὶ τὸ γενναῖον ἐπιδειξώμεθα. Vers 13. Et ne ientationem. Tentatio est unre certamen, quod demonis fraude quomodocunque nobis inductum est, quo animæ nostræ fortitudo comprobatur. Hoc itaque sermone nos instruit, ne de nobisipsis confidamus, neque temerarie tentationibus nos ingeramus, sed precemur ne in tentationem inducamur. Hæc autem docens, nos quoque inducit ad imbecillitatis nostræ agnitionem, et modestiam apponit. Atqui Deus neminem tentat, sicut inquit Jacobus apostolus ', quomodo ergo dicit: Ne nos inducas in tentationem? Illud sane, Ne inducas nos, tantumdem valet, ac si liceret: Ne permittas nos induci. Hoc autem Scripturæ idioma est. In eo enim quod permittit, ipse inducere videtur. Omnis siquidem tentatio a diabolo producitur. Verum nullum attingit hominem, nisi Deus permiserit, cum neque porcis nocere potuerit, nisi ipso permittente, veluti manifestius in progressu inveniemus. Sæpius autem permittit tentationes in nos induci, aut propter peccata nostra, aut ut manifesta flat animæ nostræ fortitudo, quemadmodum docuit ¡psius Job historia. Jubet ergo pos quidem precari, ne in tentationem inducamur; ipse vero cum sit animarun nostrarum moderator, interdum quidem permittit, quandoque vero prohibet, juxta quod utrumque expediens est. Quare non inductis quidem tentationibus, ab iis cavere debemus (o): ubi autem inductæ sunt, viriliter contrastandum est, ut et modestiæ et fortitudinis specimen præbeamus. Vers. 15. Sed a malo. Malum quidem hoc in loco diaboluin nominavit, non quod natura malus sit, sed voluntate. Per antonomasiam autem malum cum appellavit, tanquam in extremo positum malitiæ. In eo vero quod nos precari jubet ut ab co liberemur, ostendit quod atrocissimum ac irreconciliabile contra' nos gerat bellum; nobisque divino sit opus auxilio. Solumn (p) autem explicavit, ut ab eo liberari precemur, docens omnis mali hunc esse causam: et ita solum contra eum inimicitiam convenit exercere, et non contra eos qui ex inconsiderantia ab eo inducti sunt, nobisque nocuerunt: quorum misereri potius oportet, uipote, ab eo superatorum. Alio quoque modo possumus anagogice interprétari quædam in Dominica oratione, ut nonen Patris sit Filius. Nomen enim, ejus cujus est nomen, declarativum est; et ita Filius Patrem manifestat. "Jac. 1, 13 ᾿Αλλὰ — ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Πονηρὸν ἐνταῦθα, τὸν διάβολον ὠνόμασεν, οὐχ ὡς φύσει πονηρόν, ἀλλ' ὡς προαιρέσει. Κατ' εξαίρετον δὲ πονηρὸν αὐτὸν ἐκάλεσεν, ὡς καθ' ὑπερβολὴν πονηρόν. Επιτάξας δὲ ἡμῖν εὔχεσθαι ῥυσθῆναι ἀπ' αὐτοῦ, ἔδειξεν, ὅτι ἄσπονδον καὶ βαρύτατον ἔχει καθ᾿ ἡμῶν πόλεμον, καὶ χρεία τῆς ἄνωθεν συμμαχίας. Εύχεσθαι δὲ ῥυ σθῆναι ἀπ' αὐτοῦ μόνου διωρίσατο, διδάσκων. ὅτι μόνος οὗτος κακοῦ παντὸς αἴτιός ἐστι, καὶ ὅτι πρὸς μόνον τοῦτον ἐχθραίνειν χρὴ, καὶ μὴ πρὸς τοὺς ἐξ ἀφροσύνης πειθομένους αὐτῷ, καὶ βλάπτοντας ἡμᾶς, οὓς μᾶλλον ἐλεεῖν προσῆκον, ὡς ἡττηθέντας αὐτοῦ. [Ετι καὶ τοῦ ἁγίου Μαξίμου εἰς τὸ ᾿Αγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὄνομα μὲν οὖν τοῦ Πατρὸς, ὁ Υἱός. Καθάπερ γὰρ τὸ ὄνομα δηλωτι - κόν ἐστι τῆς φύσεως, ἧς ἔστιν ὄνομα· οὕτω καὶ ὁ άνδρία Δ. καθαίρεσιν Α. Ανδρέας Α. μόνου, auest A. Variæ lectiones et notæ. (») Ab iis cavere debemus. Deprecandæ sunt. Inclusa in margine habet A. Eadem cum alio Indice exhibebat Hentenius post explicationem partis ultimæ versus 13. Nos ergo versionem ipsius huc transtulimus. (p) Solum, etc. Deſniit, præcepit autem procari ab illo solo liberari.

21! CAP. VI. Υιός δηλωτικὸς τοῦ Πατρός. Βασιλεία δὲ, τὸ ἅγιον À Regnum autem Spiritus sanctus dicatur, ob divin Πνεῦμα, διὰ τὸν πλοῦτον τῶν θείων χαρισμά των. Ἐπεὶ δὲ ὁ Χριστὸς κεφαλή ἐστιν ἡμῶν, ἁγια ζομένων ἡμῶν, τῶν μελῶν αὐτοῦ, δι' ἁγνείας, αὐτ τὸς ἁγιάζεται, καὶ ἁγιασθεῖσιν ἐπιφοιτᾷ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Θέλημα δὲ τοῦ Πατρὸς ἐν οὐρανοῖς, ἡ λογικὴ τῶν ἐπουρανίων τάξεων λατρεία. Είρηκε γὰρ καὶ πρὸς τὸν Δαυΐδ· Τί γάρ μοι ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τῶν ἀγγέλων, οὐδὲν ἕτερον, πλὴν τῆς λογικῆς λατρείας δηλονότι· καὶ παρὰ σοῦ τοῦ ἀνθρώπου, τί ἠθέλησα ἐπὶ τῆς γῆς; οὐδὲν ἔτερον Η ταύτην. Αὕτη γὰρ τὸ ἀναγκαῖον καὶ προηγούμενον. Λογικὴ δὲ λατρεία κυρίως, τὸ τείνειν τὸν νοῦν πρὸς τὸν Θεόν, τῷ τε κατὰ παθῶν καὶ δαιμόνων θυμῷ νευρούμενον, καὶ τῇ ἐπιθυμίᾳ τῶν ἄνω πυρούμενον. Ο δ' ἄρτος ἡμῶν διπλοῦς· ὁ μὲν τῇ οὐσία τῆς ψυχῆς ἐπιτήδειος, ὁ γνωστικός, ὅστις ἐπιχορηγείται κατὰ τὴν τῶν δεχομένων δύναμιν· ὁ δὲ, τῇ οὐσίᾳ τοῦ σώματος ἁρμόδιος, ὁ αἰσθητός· καὶ ὁ μὲν ἄνωθεν, ὁ δὲ κάτωθεν παρεχόμενος. Καὶ ὁ πειρασμὸς δὲ διττός· ὁ μὲν ἐνήδονος, ὁ δὲ ἐνόδυ νος· καὶ ὁ μὲν ἐκούσιος καὶ γεννήτωρ παθῶν, ἡ δὲ ἀκούσιος, καὶ ἀναιρέτης παθῶν. Τὸν μὲν οὖν ἐκούστον φεύγειν χρή· τὸν δ' ἀκούσιον ἀπεύχεσθαι μὲν διὰ τὴν ἀσθένειαν ἡμῶν, ἐπελθόντα δὲ ὑπομένειν γενναίως, ὡς καθαρτήριον. Εστι δὲ καὶ ἄλλο πειρασμῶν εἶδος, τὸ δοκιμαστήριον. ᾿Απὸ τοῦ πονηροῦ δὲ ἡ τοῦ δαίμονος, ἢ τοῦ πράγματος.] Οτι— Αμήν. ᾿Ακροτελεύτιον τῆς εὐχῆς, εὐγνω μοσύνη τῶν εὐχομένων, καὶ εὐφημία τοῦ Θεοῦ. Νοείται γάρ- Πληρωθήτωσαν, & ηύξάμεθα, διότι σὺ Βασιλεὺς ἡμῶν, καὶ δυνατὸς εἰς ἅπαν, καὶ δεδοξασμένος ἀεί. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, Εἰς τοὺς αἰῶνας. Περὶ δὲ τοῦ Ἀμὴν, ἀνωτέρω εἴρηται. rum donorum divitias. Quia igitur Christus est caput nostrum, nobis qui membra ejus sumus, per vitæ puritatem sanctificatis et jam ipse sançtifcatur; ubi vero sanctificati sumus, accedit ad nos Spiritus sanctus. Voluntas autem Patris quæ fit in cœlis, est rationalis cœlestium virtutum cultus. Dixit enim et ad David: Quid mihi est in calo, ab augelis videlicet? neque enim aliud præter rationalem cultum; et a te. homine quid volui super terram 16? Nihil aliud præter eumdem cuitum, qui est id quod necessarium est, ceteris praeminens. Rationalis autem cultus est, mentem ad Deum tendere intensam, ac supernorum desiderio succensam, cum animi impetu adversus mentis perturbationes ac dæmones. Panis vero noster duplex est: unus quidem congruus substantiæ auimæ, puta scientia, et hæc præbetur juxta recipientium virtutem; alius vero naturæ corporis, sensibilis videlicet. Et ille quidem superne ministratur, hic autem iuferne. Tentatio quoque duplex est, voluptatis videlicet ac doloris, et illa quidem naturalis est, ac perturbatio: um innatarum: hæc vero involuntaria est, et perturbationum naturæ adversantium. Voluntariam igitur fugere oportet, involuntariam vero devitare quidem propter nostram imbecillitatem; at ubi venerit, tanquam purgativam viriliter sustinere. Est quoque et aliud tentationum genus, sumendæ videlicet experien· time. malo autem, dæmone scilicet vel opere. Vers. 13. Quiα Amen. Extrema orationis pars est, eorum qui orant animi gratitudo, utque Deum benedicant. Sic ergo intelligitur: Compleantur hæc quæ postulamus; tu enim Rex noster es, potens ad ea conferenda, semperque gloriosus. Et hoc indicat quod additur, in sæcula. De dictione Amen superius dictum est. Vers. 14. Si - Vers. 15. vestra. Iteravit, ut diximus, de hac re sermonem ipsumque dilatat, ostendens hujusmodi opus esse Deo maxime acceplabile. Considera etiam nuiti, obsecro, humanitatis magnitudinem. In nostra constituit potestate peccatorum nostrorum remissionen. At dices fortassis, quod in multis delinquens, injuria le Ἐὰν - ὑμῶν. Επανέλαβεν, ὡς εἰρήκαμεν, τὸν περὶ τούτου λόγον, καὶ πλατύνει τοῦτον, δεικνύς, ὅτι περισπούδαστόν ἐστι Θεῷ τὸ τοιοῦτον ἔργον. Καὶ δρα μοι φιλανθρωπίας ὑπερβολήν. Ημᾶς ποιεί κυρίους τῆς τῶν ἁμαρτημάτων ἡμῶν ἀφέσεως. 'Αλλ' ἴσως ἐρεῖς, ὅτι πολλὰ καὶ μεγάλα πεπλημμέληκεν ὁ ἀδικήσας· ἀλλὰ σὺ πλείονα και μείζονα. Καὶ ὁ μὲν εἰς τὸν ὁμόδουλον, σὺ δὲ εἰς τὸν Δεσπότην. afecerit. Verum tu in pluribus et majoribus: καὶ σὺ μὲν, δεόμενος ἀφέσεως, ἀφήσεις· ὁ δὲ Θεὸς μὴ δεόμενος. Εἰ τοίνυν ἀφήσεις, σεαυτὸν ἠλευθέρωσας. Έσβεσας μὲν γὰρ τὸν θυμὸν, ἀπήλασας δὲ τὴν μνησικακίαν, εἰσήγαγες δὲ τὴν φιλανθρωπίαν, {λέωσας δὲ τὸν Θεὸν, ἐπραγματεύσω δὲ τὴν οἰκείαν ἄφεσιν. Οταν νηστεύοντες. Νηστεύοντας, μὴ ἐπιτηδεύετε τὴν σκυθρωπότητα, καθάπερ οἱ σπουδάζοντες et ille quidem in conservum, vero in Dominum; tu indigens remissione remittes, Deus vero nullius indigens est. Si itaque remiseris, teipsun liberasti: iram siquidem exstinxisti, malorum memoriam expulisti, benignitatem induisti, Deum tibi propitium reddidisti, propriamque remissionem procurasti. Vers. 16. Cum — jejunare. Ne tetricam tristitiam affectetis, velut hi qui ob laudem humanamı, 18 Psal. Lxxi, 25. Variæ lectiones et no'w Vide quæ dixt in edit. Novi Testamenti ad Luc. p. 507, nota 11,

21! CAP. VI. Υιός δηλωτικὸς τοῦ Πατρός. Βασιλεία δὲ, τὸ ἅγιον À Regnum autem Spiritus sanctus dicatur, ob divin Πνεῦμα, διὰ τὸν πλοῦτον τῶν θείων χαρισμά των. Ἐπεὶ δὲ ὁ Χριστὸς κεφαλή ἐστιν ἡμῶν, ἁγια ζομένων ἡμῶν, τῶν μελῶν αὐτοῦ, δι' ἁγνείας, αὐτ τὸς ἁγιάζεται, καὶ ἁγιασθεῖσιν ἐπιφοιτᾷ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Θέλημα δὲ τοῦ Πατρὸς ἐν οὐρανοῖς, ἡ λογικὴ τῶν ἐπουρανίων τάξεων λατρεία. Είρηκε γὰρ καὶ πρὸς τὸν Δαυΐδ· Τί γάρ μοι ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τῶν ἀγγέλων, οὐδὲν ἕτερον, πλὴν τῆς λογικῆς λατρείας δηλονότι· καὶ παρὰ σοῦ τοῦ ἀνθρώπου, τί ἠθέλησα ἐπὶ τῆς γῆς; οὐδὲν ἔτερον Η ταύτην. Αὕτη γὰρ τὸ ἀναγκαῖον καὶ προηγούμενον. Λογικὴ δὲ λατρεία κυρίως, τὸ τείνειν τὸν νοῦν πρὸς τὸν Θεόν, τῷ τε κατὰ παθῶν καὶ δαιμόνων θυμῷ νευρούμενον, καὶ τῇ ἐπιθυμίᾳ τῶν ἄνω πυρούμενον. Ο δ' ἄρτος ἡμῶν διπλοῦς· ὁ μὲν τῇ οὐσία τῆς ψυχῆς ἐπιτήδειος, ὁ γνωστικός, ὅστις ἐπιχορηγείται κατὰ τὴν τῶν δεχομένων δύναμιν· ὁ δὲ, τῇ οὐσίᾳ τοῦ σώματος ἁρμόδιος, ὁ αἰσθητός· καὶ ὁ μὲν ἄνωθεν, ὁ δὲ κάτωθεν παρεχόμενος. Καὶ ὁ πειρασμὸς δὲ διττός· ὁ μὲν ἐνήδονος, ὁ δὲ ἐνόδυ νος· καὶ ὁ μὲν ἐκούσιος καὶ γεννήτωρ παθῶν, ἡ δὲ ἀκούσιος, καὶ ἀναιρέτης παθῶν. Τὸν μὲν οὖν ἐκούστον φεύγειν χρή· τὸν δ' ἀκούσιον ἀπεύχεσθαι μὲν διὰ τὴν ἀσθένειαν ἡμῶν, ἐπελθόντα δὲ ὑπομένειν γενναίως, ὡς καθαρτήριον. Εστι δὲ καὶ ἄλλο πειρασμῶν εἶδος, τὸ δοκιμαστήριον. ᾿Απὸ τοῦ πονηροῦ δὲ ἡ τοῦ δαίμονος, ἢ τοῦ πράγματος.] Οτι— Αμήν. ᾿Ακροτελεύτιον τῆς εὐχῆς, εὐγνω μοσύνη τῶν εὐχομένων, καὶ εὐφημία τοῦ Θεοῦ. Νοείται γάρ- Πληρωθήτωσαν, & ηύξάμεθα, διότι σὺ Βασιλεὺς ἡμῶν, καὶ δυνατὸς εἰς ἅπαν, καὶ δεδοξασμένος ἀεί. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, Εἰς τοὺς αἰῶνας. Περὶ δὲ τοῦ Ἀμὴν, ἀνωτέρω εἴρηται. rum donorum divitias. Quia igitur Christus est caput nostrum, nobis qui membra ejus sumus, per vitæ puritatem sanctificatis et jam ipse sançtifcatur; ubi vero sanctificati sumus, accedit ad nos Spiritus sanctus. Voluntas autem Patris quæ fit in cœlis, est rationalis cœlestium virtutum cultus. Dixit enim et ad David: Quid mihi est in calo, ab augelis videlicet? neque enim aliud præter rationalem cultum; et a te. homine quid volui super terram 16? Nihil aliud præter eumdem cuitum, qui est id quod necessarium est, ceteris praeminens. Rationalis autem cultus est, mentem ad Deum tendere intensam, ac supernorum desiderio succensam, cum animi impetu adversus mentis perturbationes ac dæmones. Panis vero noster duplex est: unus quidem congruus substantiæ auimæ, puta scientia, et hæc præbetur juxta recipientium virtutem; alius vero naturæ corporis, sensibilis videlicet. Et ille quidem superne ministratur, hic autem iuferne. Tentatio quoque duplex est, voluptatis videlicet ac doloris, et illa quidem naturalis est, ac perturbatio: um innatarum: hæc vero involuntaria est, et perturbationum naturæ adversantium. Voluntariam igitur fugere oportet, involuntariam vero devitare quidem propter nostram imbecillitatem; at ubi venerit, tanquam purgativam viriliter sustinere. Est quoque et aliud tentationum genus, sumendæ videlicet experien· time. malo autem, dæmone scilicet vel opere. Vers. 13. Quiα Amen. Extrema orationis pars est, eorum qui orant animi gratitudo, utque Deum benedicant. Sic ergo intelligitur: Compleantur hæc quæ postulamus; tu enim Rex noster es, potens ad ea conferenda, semperque gloriosus. Et hoc indicat quod additur, in sæcula. De dictione Amen superius dictum est. Vers. 14. Si - Vers. 15. vestra. Iteravit, ut diximus, de hac re sermonem ipsumque dilatat, ostendens hujusmodi opus esse Deo maxime acceplabile. Considera etiam nuiti, obsecro, humanitatis magnitudinem. In nostra constituit potestate peccatorum nostrorum remissionen. At dices fortassis, quod in multis delinquens, injuria le Ἐὰν - ὑμῶν. Επανέλαβεν, ὡς εἰρήκαμεν, τὸν περὶ τούτου λόγον, καὶ πλατύνει τοῦτον, δεικνύς, ὅτι περισπούδαστόν ἐστι Θεῷ τὸ τοιοῦτον ἔργον. Καὶ δρα μοι φιλανθρωπίας ὑπερβολήν. Ημᾶς ποιεί κυρίους τῆς τῶν ἁμαρτημάτων ἡμῶν ἀφέσεως. 'Αλλ' ἴσως ἐρεῖς, ὅτι πολλὰ καὶ μεγάλα πεπλημμέληκεν ὁ ἀδικήσας· ἀλλὰ σὺ πλείονα και μείζονα. Καὶ ὁ μὲν εἰς τὸν ὁμόδουλον, σὺ δὲ εἰς τὸν Δεσπότην. afecerit. Verum tu in pluribus et majoribus: καὶ σὺ μὲν, δεόμενος ἀφέσεως, ἀφήσεις· ὁ δὲ Θεὸς μὴ δεόμενος. Εἰ τοίνυν ἀφήσεις, σεαυτὸν ἠλευθέρωσας. Έσβεσας μὲν γὰρ τὸν θυμὸν, ἀπήλασας δὲ τὴν μνησικακίαν, εἰσήγαγες δὲ τὴν φιλανθρωπίαν, {λέωσας δὲ τὸν Θεὸν, ἐπραγματεύσω δὲ τὴν οἰκείαν ἄφεσιν. Οταν νηστεύοντες. Νηστεύοντας, μὴ ἐπιτηδεύετε τὴν σκυθρωπότητα, καθάπερ οἱ σπουδάζοντες et ille quidem in conservum, vero in Dominum; tu indigens remissione remittes, Deus vero nullius indigens est. Si itaque remiseris, teipsun liberasti: iram siquidem exstinxisti, malorum memoriam expulisti, benignitatem induisti, Deum tibi propitium reddidisti, propriamque remissionem procurasti. Vers. 16. Cum — jejunare. Ne tetricam tristitiam affectetis, velut hi qui ob laudem humanamı, 18 Psal. Lxxi, 25. Variæ lectiones et no'w Vide quæ dixt in edit. Novi Testamenti ad Luc. p. 507, nota 11,

21! CAP. VI. Υιός δηλωτικὸς τοῦ Πατρός. Βασιλεία δὲ, τὸ ἅγιον À Regnum autem Spiritus sanctus dicatur, ob divin Πνεῦμα, διὰ τὸν πλοῦτον τῶν θείων χαρισμά των. Ἐπεὶ δὲ ὁ Χριστὸς κεφαλή ἐστιν ἡμῶν, ἁγια ζομένων ἡμῶν, τῶν μελῶν αὐτοῦ, δι' ἁγνείας, αὐτ τὸς ἁγιάζεται, καὶ ἁγιασθεῖσιν ἐπιφοιτᾷ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Θέλημα δὲ τοῦ Πατρὸς ἐν οὐρανοῖς, ἡ λογικὴ τῶν ἐπουρανίων τάξεων λατρεία. Είρηκε γὰρ καὶ πρὸς τὸν Δαυΐδ· Τί γάρ μοι ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τῶν ἀγγέλων, οὐδὲν ἕτερον, πλὴν τῆς λογικῆς λατρείας δηλονότι· καὶ παρὰ σοῦ τοῦ ἀνθρώπου, τί ἠθέλησα ἐπὶ τῆς γῆς; οὐδὲν ἔτερον Η ταύτην. Αὕτη γὰρ τὸ ἀναγκαῖον καὶ προηγούμενον. Λογικὴ δὲ λατρεία κυρίως, τὸ τείνειν τὸν νοῦν πρὸς τὸν Θεόν, τῷ τε κατὰ παθῶν καὶ δαιμόνων θυμῷ νευρούμενον, καὶ τῇ ἐπιθυμίᾳ τῶν ἄνω πυρούμενον. Ο δ' ἄρτος ἡμῶν διπλοῦς· ὁ μὲν τῇ οὐσία τῆς ψυχῆς ἐπιτήδειος, ὁ γνωστικός, ὅστις ἐπιχορηγείται κατὰ τὴν τῶν δεχομένων δύναμιν· ὁ δὲ, τῇ οὐσίᾳ τοῦ σώματος ἁρμόδιος, ὁ αἰσθητός· καὶ ὁ μὲν ἄνωθεν, ὁ δὲ κάτωθεν παρεχόμενος. Καὶ ὁ πειρασμὸς δὲ διττός· ὁ μὲν ἐνήδονος, ὁ δὲ ἐνόδυ νος· καὶ ὁ μὲν ἐκούσιος καὶ γεννήτωρ παθῶν, ἡ δὲ ἀκούσιος, καὶ ἀναιρέτης παθῶν. Τὸν μὲν οὖν ἐκούστον φεύγειν χρή· τὸν δ' ἀκούσιον ἀπεύχεσθαι μὲν διὰ τὴν ἀσθένειαν ἡμῶν, ἐπελθόντα δὲ ὑπομένειν γενναίως, ὡς καθαρτήριον. Εστι δὲ καὶ ἄλλο πειρασμῶν εἶδος, τὸ δοκιμαστήριον. ᾿Απὸ τοῦ πονηροῦ δὲ ἡ τοῦ δαίμονος, ἢ τοῦ πράγματος.] Οτι— Αμήν. ᾿Ακροτελεύτιον τῆς εὐχῆς, εὐγνω μοσύνη τῶν εὐχομένων, καὶ εὐφημία τοῦ Θεοῦ. Νοείται γάρ- Πληρωθήτωσαν, & ηύξάμεθα, διότι σὺ Βασιλεὺς ἡμῶν, καὶ δυνατὸς εἰς ἅπαν, καὶ δεδοξασμένος ἀεί. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, Εἰς τοὺς αἰῶνας. Περὶ δὲ τοῦ Ἀμὴν, ἀνωτέρω εἴρηται. rum donorum divitias. Quia igitur Christus est caput nostrum, nobis qui membra ejus sumus, per vitæ puritatem sanctificatis et jam ipse sançtifcatur; ubi vero sanctificati sumus, accedit ad nos Spiritus sanctus. Voluntas autem Patris quæ fit in cœlis, est rationalis cœlestium virtutum cultus. Dixit enim et ad David: Quid mihi est in calo, ab augelis videlicet? neque enim aliud præter rationalem cultum; et a te. homine quid volui super terram 16? Nihil aliud præter eumdem cuitum, qui est id quod necessarium est, ceteris praeminens. Rationalis autem cultus est, mentem ad Deum tendere intensam, ac supernorum desiderio succensam, cum animi impetu adversus mentis perturbationes ac dæmones. Panis vero noster duplex est: unus quidem congruus substantiæ auimæ, puta scientia, et hæc præbetur juxta recipientium virtutem; alius vero naturæ corporis, sensibilis videlicet. Et ille quidem superne ministratur, hic autem iuferne. Tentatio quoque duplex est, voluptatis videlicet ac doloris, et illa quidem naturalis est, ac perturbatio: um innatarum: hæc vero involuntaria est, et perturbationum naturæ adversantium. Voluntariam igitur fugere oportet, involuntariam vero devitare quidem propter nostram imbecillitatem; at ubi venerit, tanquam purgativam viriliter sustinere. Est quoque et aliud tentationum genus, sumendæ videlicet experien· time. malo autem, dæmone scilicet vel opere. Vers. 13. Quiα Amen. Extrema orationis pars est, eorum qui orant animi gratitudo, utque Deum benedicant. Sic ergo intelligitur: Compleantur hæc quæ postulamus; tu enim Rex noster es, potens ad ea conferenda, semperque gloriosus. Et hoc indicat quod additur, in sæcula. De dictione Amen superius dictum est. Vers. 14. Si - Vers. 15. vestra. Iteravit, ut diximus, de hac re sermonem ipsumque dilatat, ostendens hujusmodi opus esse Deo maxime acceplabile. Considera etiam nuiti, obsecro, humanitatis magnitudinem. In nostra constituit potestate peccatorum nostrorum remissionen. At dices fortassis, quod in multis delinquens, injuria le Ἐὰν - ὑμῶν. Επανέλαβεν, ὡς εἰρήκαμεν, τὸν περὶ τούτου λόγον, καὶ πλατύνει τοῦτον, δεικνύς, ὅτι περισπούδαστόν ἐστι Θεῷ τὸ τοιοῦτον ἔργον. Καὶ δρα μοι φιλανθρωπίας ὑπερβολήν. Ημᾶς ποιεί κυρίους τῆς τῶν ἁμαρτημάτων ἡμῶν ἀφέσεως. 'Αλλ' ἴσως ἐρεῖς, ὅτι πολλὰ καὶ μεγάλα πεπλημμέληκεν ὁ ἀδικήσας· ἀλλὰ σὺ πλείονα και μείζονα. Καὶ ὁ μὲν εἰς τὸν ὁμόδουλον, σὺ δὲ εἰς τὸν Δεσπότην. afecerit. Verum tu in pluribus et majoribus: καὶ σὺ μὲν, δεόμενος ἀφέσεως, ἀφήσεις· ὁ δὲ Θεὸς μὴ δεόμενος. Εἰ τοίνυν ἀφήσεις, σεαυτὸν ἠλευθέρωσας. Έσβεσας μὲν γὰρ τὸν θυμὸν, ἀπήλασας δὲ τὴν μνησικακίαν, εἰσήγαγες δὲ τὴν φιλανθρωπίαν, {λέωσας δὲ τὸν Θεὸν, ἐπραγματεύσω δὲ τὴν οἰκείαν ἄφεσιν. Οταν νηστεύοντες. Νηστεύοντας, μὴ ἐπιτηδεύετε τὴν σκυθρωπότητα, καθάπερ οἱ σπουδάζοντες et ille quidem in conservum, vero in Dominum; tu indigens remissione remittes, Deus vero nullius indigens est. Si itaque remiseris, teipsun liberasti: iram siquidem exstinxisti, malorum memoriam expulisti, benignitatem induisti, Deum tibi propitium reddidisti, propriamque remissionem procurasti. Vers. 16. Cum — jejunare. Ne tetricam tristitiam affectetis, velut hi qui ob laudem humanamı, 18 Psal. Lxxi, 25. Variæ lectiones et no'w Vide quæ dixt in edit. Novi Testamenti ad Luc. p. 507, nota 11,

21! CAP. VI. Υιός δηλωτικὸς τοῦ Πατρός. Βασιλεία δὲ, τὸ ἅγιον À Regnum autem Spiritus sanctus dicatur, ob divin Πνεῦμα, διὰ τὸν πλοῦτον τῶν θείων χαρισμά των. Ἐπεὶ δὲ ὁ Χριστὸς κεφαλή ἐστιν ἡμῶν, ἁγια ζομένων ἡμῶν, τῶν μελῶν αὐτοῦ, δι' ἁγνείας, αὐτ τὸς ἁγιάζεται, καὶ ἁγιασθεῖσιν ἐπιφοιτᾷ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Θέλημα δὲ τοῦ Πατρὸς ἐν οὐρανοῖς, ἡ λογικὴ τῶν ἐπουρανίων τάξεων λατρεία. Είρηκε γὰρ καὶ πρὸς τὸν Δαυΐδ· Τί γάρ μοι ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τῶν ἀγγέλων, οὐδὲν ἕτερον, πλὴν τῆς λογικῆς λατρείας δηλονότι· καὶ παρὰ σοῦ τοῦ ἀνθρώπου, τί ἠθέλησα ἐπὶ τῆς γῆς; οὐδὲν ἔτερον Η ταύτην. Αὕτη γὰρ τὸ ἀναγκαῖον καὶ προηγούμενον. Λογικὴ δὲ λατρεία κυρίως, τὸ τείνειν τὸν νοῦν πρὸς τὸν Θεόν, τῷ τε κατὰ παθῶν καὶ δαιμόνων θυμῷ νευρούμενον, καὶ τῇ ἐπιθυμίᾳ τῶν ἄνω πυρούμενον. Ο δ' ἄρτος ἡμῶν διπλοῦς· ὁ μὲν τῇ οὐσία τῆς ψυχῆς ἐπιτήδειος, ὁ γνωστικός, ὅστις ἐπιχορηγείται κατὰ τὴν τῶν δεχομένων δύναμιν· ὁ δὲ, τῇ οὐσίᾳ τοῦ σώματος ἁρμόδιος, ὁ αἰσθητός· καὶ ὁ μὲν ἄνωθεν, ὁ δὲ κάτωθεν παρεχόμενος. Καὶ ὁ πειρασμὸς δὲ διττός· ὁ μὲν ἐνήδονος, ὁ δὲ ἐνόδυ νος· καὶ ὁ μὲν ἐκούσιος καὶ γεννήτωρ παθῶν, ἡ δὲ ἀκούσιος, καὶ ἀναιρέτης παθῶν. Τὸν μὲν οὖν ἐκούστον φεύγειν χρή· τὸν δ' ἀκούσιον ἀπεύχεσθαι μὲν διὰ τὴν ἀσθένειαν ἡμῶν, ἐπελθόντα δὲ ὑπομένειν γενναίως, ὡς καθαρτήριον. Εστι δὲ καὶ ἄλλο πειρασμῶν εἶδος, τὸ δοκιμαστήριον. ᾿Απὸ τοῦ πονηροῦ δὲ ἡ τοῦ δαίμονος, ἢ τοῦ πράγματος.] Οτι— Αμήν. ᾿Ακροτελεύτιον τῆς εὐχῆς, εὐγνω μοσύνη τῶν εὐχομένων, καὶ εὐφημία τοῦ Θεοῦ. Νοείται γάρ- Πληρωθήτωσαν, & ηύξάμεθα, διότι σὺ Βασιλεὺς ἡμῶν, καὶ δυνατὸς εἰς ἅπαν, καὶ δεδοξασμένος ἀεί. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, Εἰς τοὺς αἰῶνας. Περὶ δὲ τοῦ Ἀμὴν, ἀνωτέρω εἴρηται. rum donorum divitias. Quia igitur Christus est caput nostrum, nobis qui membra ejus sumus, per vitæ puritatem sanctificatis et jam ipse sançtifcatur; ubi vero sanctificati sumus, accedit ad nos Spiritus sanctus. Voluntas autem Patris quæ fit in cœlis, est rationalis cœlestium virtutum cultus. Dixit enim et ad David: Quid mihi est in calo, ab augelis videlicet? neque enim aliud præter rationalem cultum; et a te. homine quid volui super terram 16? Nihil aliud præter eumdem cuitum, qui est id quod necessarium est, ceteris praeminens. Rationalis autem cultus est, mentem ad Deum tendere intensam, ac supernorum desiderio succensam, cum animi impetu adversus mentis perturbationes ac dæmones. Panis vero noster duplex est: unus quidem congruus substantiæ auimæ, puta scientia, et hæc præbetur juxta recipientium virtutem; alius vero naturæ corporis, sensibilis videlicet. Et ille quidem superne ministratur, hic autem iuferne. Tentatio quoque duplex est, voluptatis videlicet ac doloris, et illa quidem naturalis est, ac perturbatio: um innatarum: hæc vero involuntaria est, et perturbationum naturæ adversantium. Voluntariam igitur fugere oportet, involuntariam vero devitare quidem propter nostram imbecillitatem; at ubi venerit, tanquam purgativam viriliter sustinere. Est quoque et aliud tentationum genus, sumendæ videlicet experien· time. malo autem, dæmone scilicet vel opere. Vers. 13. Quiα Amen. Extrema orationis pars est, eorum qui orant animi gratitudo, utque Deum benedicant. Sic ergo intelligitur: Compleantur hæc quæ postulamus; tu enim Rex noster es, potens ad ea conferenda, semperque gloriosus. Et hoc indicat quod additur, in sæcula. De dictione Amen superius dictum est. Vers. 14. Si - Vers. 15. vestra. Iteravit, ut diximus, de hac re sermonem ipsumque dilatat, ostendens hujusmodi opus esse Deo maxime acceplabile. Considera etiam nuiti, obsecro, humanitatis magnitudinem. In nostra constituit potestate peccatorum nostrorum remissionen. At dices fortassis, quod in multis delinquens, injuria le Ἐὰν - ὑμῶν. Επανέλαβεν, ὡς εἰρήκαμεν, τὸν περὶ τούτου λόγον, καὶ πλατύνει τοῦτον, δεικνύς, ὅτι περισπούδαστόν ἐστι Θεῷ τὸ τοιοῦτον ἔργον. Καὶ δρα μοι φιλανθρωπίας ὑπερβολήν. Ημᾶς ποιεί κυρίους τῆς τῶν ἁμαρτημάτων ἡμῶν ἀφέσεως. 'Αλλ' ἴσως ἐρεῖς, ὅτι πολλὰ καὶ μεγάλα πεπλημμέληκεν ὁ ἀδικήσας· ἀλλὰ σὺ πλείονα και μείζονα. Καὶ ὁ μὲν εἰς τὸν ὁμόδουλον, σὺ δὲ εἰς τὸν Δεσπότην. afecerit. Verum tu in pluribus et majoribus: καὶ σὺ μὲν, δεόμενος ἀφέσεως, ἀφήσεις· ὁ δὲ Θεὸς μὴ δεόμενος. Εἰ τοίνυν ἀφήσεις, σεαυτὸν ἠλευθέρωσας. Έσβεσας μὲν γὰρ τὸν θυμὸν, ἀπήλασας δὲ τὴν μνησικακίαν, εἰσήγαγες δὲ τὴν φιλανθρωπίαν, {λέωσας δὲ τὸν Θεὸν, ἐπραγματεύσω δὲ τὴν οἰκείαν ἄφεσιν. Οταν νηστεύοντες. Νηστεύοντας, μὴ ἐπιτηδεύετε τὴν σκυθρωπότητα, καθάπερ οἱ σπουδάζοντες et ille quidem in conservum, vero in Dominum; tu indigens remissione remittes, Deus vero nullius indigens est. Si itaque remiseris, teipsun liberasti: iram siquidem exstinxisti, malorum memoriam expulisti, benignitatem induisti, Deum tibi propitium reddidisti, propriamque remissionem procurasti. Vers. 16. Cum — jejunare. Ne tetricam tristitiam affectetis, velut hi qui ob laudem humanamı, 18 Psal. Lxxi, 25. Variæ lectiones et no'w Vide quæ dixt in edit. Novi Testamenti ad Luc. p. 507, nota 11,

pallorem procurant; occullant enim naturalem ώχριαν δι' ἀνθρωπίνην ἀρέσκειαν. Αφανίζουσι γάρ formam fictitio pallore. οὗτοι τὸ φυσικὸν εἶδος, διὰ τῆς ἐπιπλάστου χρό Vers. 16. Amen. dictum est. suam. Superius de hoc nobis Vers. 17. Tu autem. • Lara. Quemadmodum quando dixit: Si autem oculus tuus dexter libi fuerit offendiculo, erue eum; et si dextera manus lua tibi fuerit offendiculo, amputa cam ", non de corporis mutilatione locutus est, veluti co in loco declaravimus: ita neque nunc simpliciter ungi ac lavari jubet. Neque enimn ipse hoc fecit, cum quadraginta diebus jejunaret; sed per hæc aliud quidpiam admonet: occultare videlicet eam quæ jejunium consequitur tristitiam, cum alacer ac festivus appareas. Nam quia apud veteres signum erat lætitiæ, caput unctum esse oleo, faciem vero aqua fotam: ad hoc gaudii signum adhortatur, quo et homines lateat quod jejunes, et jejunii laborem. auferente dolorem lætitia alleves. Alio quoque modo: Impingua capitis tui mentem eleemosynæ oleo: faciem vero tuam, lacrymarum aqua abluito. Unde et alibi sæpius per ea quæ ponit, adhortatur ad alia; instruens nos, ne semper in præceptis id tantum attendamus, quod prima facie apparet, sed et sensus quoque ipsorum perscrutemur. Vers. 18. Ne— reddet tibi. Ad spectacuium hominibus exponere eam, quæ ex jejunio provenit moJestiam, cupiditatis gloriæ opus est. De his autem quæ sequuntur, jam dictum est. Vers. 19. Ne— Vers. 20 furantur. Allegorice antem tinea et corruptio significat inductain in animo opinionem, quæ latenter corrodit bona circa quæ ipsa versatur; fures autem perfodientes, laudes sunt, quæ extrinsecus subingrediuntur, perfodientes levia proposita, et compilantes reconditas virtutum divitias. Ejecta jam inanis gloriæ ægritudine, opportune deinceps legem de inopia statuit. Nihil enim adeo divitiarum inducit amorem, quemadmodum vana gloria. Ob hanc siquidem et mancipiorum greges, τητος. αὐτῶν. Είρηται ἡμῖν ἀνωτέρω περί Αμὴν τούτου. Σὺ δὲ νίψαι. Ὥσπερ, ὅτε εἶπεν· Ει δε δ ὀφθαλμός σου ὁ δεξιός σκανδαλίζει σε. Εξελε αὐτόν· καὶ εἰ ἡ δεξιά σου χεὶρ σκανδαλίζει σε. ἔκκοψον αὐτήν· οὐ περὶ ἀκρωτηριασμοῦ τοῦ σώματ τος ἔλεγεν, ὡς ἐν ἐκείνοις τοῖς ῥητοῖς ἑρμηνεύσε μεν· οὕτως οὐδὲ νῦν ἁπλῶς ἀλείφεσθαι καὶ νίπτεσθαι κελεύει. Οὐδὲ γὰρ αὐτὸς τοῦτο πεποίηκε, νηστεύσας ἡμέρας τεσσαράκοντα. ᾿Αλλὰ διὰ τούτων ἕτερόν τι παραινεί, λέγω δή, τὸ συγκαλύπτειν τὴν ἀπὸ τῆς νηστείας στυγνότητα, ἐν τῷ φαίνεσθαι φαιδρόν καὶ χαρίεντα. Ἐπεὶ γὰρ παρὰ τοῖς παλαιοῖς σημείον χαρᾶς ἦν, τὸ ἀλείφεσθαι μὲν ἐλαίῳ τὴν κεφαλὴν, νίπτεσθαι δὲ ὕδατι τὸ πρόσωπον· λοιπὸν καὶ αὐτὸς διὰ τοῦ σημείου τῆς χαρᾶς παραινεί χαίρειν ἐν τῷ νηστεύειν, ἵνα καὶ τοὺς ἀνθρώπους διαλάθης, καὶ τὴν πόνον τῆς νηστείας κουφίσῃς, τῆς ἡδονῆς τὴν ὀδύνην ὑφαιρουμένης. Καὶ καθ᾿ ἕτερον δὲ τρόπον· Πίαινε μὲν τὸν ἐν τῇ κεφαλή σου νοῦν, τῷ ἐλαίῳ τῆς ἐλεημοσύνης· νίψαι δὲ τὸ πρόσωπόν σου, τῷ ὕδατι τῶν δακρύων. Καὶ ἐν πολλοῖς δὲ ἄλλοις δι' ἑτέρων ἕτερα παραινεί, παιδεύων ἡμᾶς, μὴ τῷ φαινομένῳ μόνῳ τῶν ἐντολῶν ἀεὶ προσέχειν, ἀλλὰ καὶ τὰς διανοίας αὐτῶν ἀκριβολογεῖν. Οπως μὴ — ἀποδώσει σοι. Τὸ γὰρ θεατρίζειν τοῖς ἀνθρώποις τὴν ἀπὸ τῆς νηστείας κακουχίαν, φιλοδοξίας ἔργον ἐστί. Περὶ δὲ τῶν ἑξῆς ἀνωτέρω εἴρηται. Μὴ – κλέπτουσι. [Σης μὲν καὶ βρῶσις νοοῖντ᾽ ἂν, καὶ ἡ ἐντικτομένη τῇ ψυχῇ οίησις, βε βρώσκουσα λαθραίως τά, ἐφ᾽ οἷς συνέστη, καλά κλέπται δὲ διορύσσοντες, οἱ ἔξωθεν ἐπεισερχόμενοι Έπαινοι, διορύσσοντες τὰ κούφα φρονήματα, καὶ συλῶντες τὸν ἐναποτεθησαυρισμένον πλοῦτον τῆς ἀρετῆς. ] Εκβαλὼν δὲ ἤδη τὸ τῆς κενοδοξίας νόσημα, λοιπόν εὐκαίρως περὶ ἀκτημοσύνης νομοθετεῖ. Καὶ γὰρ αὐ δὲν οὕτω παρασκευάζει χρημάτων έραν, ὡς ἡ κενοδοξία. Διὰ ταύτην γὰρ καὶ τὰς τῶν ἀνδραπόδων et eunuchorum examina, et equos auro adornatos, ἀγέλας, καὶ τὸν ἑσμὸν τῶν εὐκύχων, καὶ τοὺς ac mensas argenteas, omnemque fastum alium excogitant homines: non ad necessitatem, sed ad osLentationem. Quia vero non facile reciperetur, si junctim de despiciendis facultatibus admoneret, ideo hunc in partes secuit sermonem. Et primum quidem * Matth. v, 29,30. χρυσοφοροῦντας ἵππους, καὶ τὰς ἀργυρᾶς τραπέζας, καὶ τὴν ἄλλην ἅπασαν φαντασίαν ἐπινοοῦσιν οἱ ἄνθρωποι, οὐ κατὰ χρείαν, ἀλλὰ δι' ἐπίδειξιν. Ἐπεὶ δὲ οὐκ ἦν εὐπαράδεκτον, τὸ ἀθριον παραι νέσαι· περὶ τῆς ὑπεροψίας τῶν χρημάτων, σοφώτατα κατεμέρισε τὸν περὶ ταύτης λόγον, καὶ πρῶτον μὲν καί. pro δέ Β. Varia lectiones et notæ. Inclusa in margine habct A. Vide nΟΥ polam 6. De omnis generis luxu, magnificentia et arrogantia dicitur. Sic Diog. Laërt. in Rione, p. 459. Sepe ita habet Chrysostom. L. VII. pag. 161, C. 151. Vill, 163. C. Confer. Actor. xiv, 25

pallorem procurant; occullant enim naturalem ώχριαν δι' ἀνθρωπίνην ἀρέσκειαν. Αφανίζουσι γάρ formam fictitio pallore. οὗτοι τὸ φυσικὸν εἶδος, διὰ τῆς ἐπιπλάστου χρό Vers. 16. Amen. dictum est. suam. Superius de hoc nobis Vers. 17. Tu autem. • Lara. Quemadmodum quando dixit: Si autem oculus tuus dexter libi fuerit offendiculo, erue eum; et si dextera manus lua tibi fuerit offendiculo, amputa cam ", non de corporis mutilatione locutus est, veluti co in loco declaravimus: ita neque nunc simpliciter ungi ac lavari jubet. Neque enimn ipse hoc fecit, cum quadraginta diebus jejunaret; sed per hæc aliud quidpiam admonet: occultare videlicet eam quæ jejunium consequitur tristitiam, cum alacer ac festivus appareas. Nam quia apud veteres signum erat lætitiæ, caput unctum esse oleo, faciem vero aqua fotam: ad hoc gaudii signum adhortatur, quo et homines lateat quod jejunes, et jejunii laborem. auferente dolorem lætitia alleves. Alio quoque modo: Impingua capitis tui mentem eleemosynæ oleo: faciem vero tuam, lacrymarum aqua abluito. Unde et alibi sæpius per ea quæ ponit, adhortatur ad alia; instruens nos, ne semper in præceptis id tantum attendamus, quod prima facie apparet, sed et sensus quoque ipsorum perscrutemur. Vers. 18. Ne— reddet tibi. Ad spectacuium hominibus exponere eam, quæ ex jejunio provenit moJestiam, cupiditatis gloriæ opus est. De his autem quæ sequuntur, jam dictum est. Vers. 19. Ne— Vers. 20 furantur. Allegorice antem tinea et corruptio significat inductain in animo opinionem, quæ latenter corrodit bona circa quæ ipsa versatur; fures autem perfodientes, laudes sunt, quæ extrinsecus subingrediuntur, perfodientes levia proposita, et compilantes reconditas virtutum divitias. Ejecta jam inanis gloriæ ægritudine, opportune deinceps legem de inopia statuit. Nihil enim adeo divitiarum inducit amorem, quemadmodum vana gloria. Ob hanc siquidem et mancipiorum greges, τητος. αὐτῶν. Είρηται ἡμῖν ἀνωτέρω περί Αμὴν τούτου. Σὺ δὲ νίψαι. Ὥσπερ, ὅτε εἶπεν· Ει δε δ ὀφθαλμός σου ὁ δεξιός σκανδαλίζει σε. Εξελε αὐτόν· καὶ εἰ ἡ δεξιά σου χεὶρ σκανδαλίζει σε. ἔκκοψον αὐτήν· οὐ περὶ ἀκρωτηριασμοῦ τοῦ σώματ τος ἔλεγεν, ὡς ἐν ἐκείνοις τοῖς ῥητοῖς ἑρμηνεύσε μεν· οὕτως οὐδὲ νῦν ἁπλῶς ἀλείφεσθαι καὶ νίπτεσθαι κελεύει. Οὐδὲ γὰρ αὐτὸς τοῦτο πεποίηκε, νηστεύσας ἡμέρας τεσσαράκοντα. ᾿Αλλὰ διὰ τούτων ἕτερόν τι παραινεί, λέγω δή, τὸ συγκαλύπτειν τὴν ἀπὸ τῆς νηστείας στυγνότητα, ἐν τῷ φαίνεσθαι φαιδρόν καὶ χαρίεντα. Ἐπεὶ γὰρ παρὰ τοῖς παλαιοῖς σημείον χαρᾶς ἦν, τὸ ἀλείφεσθαι μὲν ἐλαίῳ τὴν κεφαλὴν, νίπτεσθαι δὲ ὕδατι τὸ πρόσωπον· λοιπὸν καὶ αὐτὸς διὰ τοῦ σημείου τῆς χαρᾶς παραινεί χαίρειν ἐν τῷ νηστεύειν, ἵνα καὶ τοὺς ἀνθρώπους διαλάθης, καὶ τὴν πόνον τῆς νηστείας κουφίσῃς, τῆς ἡδονῆς τὴν ὀδύνην ὑφαιρουμένης. Καὶ καθ᾿ ἕτερον δὲ τρόπον· Πίαινε μὲν τὸν ἐν τῇ κεφαλή σου νοῦν, τῷ ἐλαίῳ τῆς ἐλεημοσύνης· νίψαι δὲ τὸ πρόσωπόν σου, τῷ ὕδατι τῶν δακρύων. Καὶ ἐν πολλοῖς δὲ ἄλλοις δι' ἑτέρων ἕτερα παραινεί, παιδεύων ἡμᾶς, μὴ τῷ φαινομένῳ μόνῳ τῶν ἐντολῶν ἀεὶ προσέχειν, ἀλλὰ καὶ τὰς διανοίας αὐτῶν ἀκριβολογεῖν. Οπως μὴ — ἀποδώσει σοι. Τὸ γὰρ θεατρίζειν τοῖς ἀνθρώποις τὴν ἀπὸ τῆς νηστείας κακουχίαν, φιλοδοξίας ἔργον ἐστί. Περὶ δὲ τῶν ἑξῆς ἀνωτέρω εἴρηται. Μὴ – κλέπτουσι. [Σης μὲν καὶ βρῶσις νοοῖντ᾽ ἂν, καὶ ἡ ἐντικτομένη τῇ ψυχῇ οίησις, βε βρώσκουσα λαθραίως τά, ἐφ᾽ οἷς συνέστη, καλά κλέπται δὲ διορύσσοντες, οἱ ἔξωθεν ἐπεισερχόμενοι Έπαινοι, διορύσσοντες τὰ κούφα φρονήματα, καὶ συλῶντες τὸν ἐναποτεθησαυρισμένον πλοῦτον τῆς ἀρετῆς. ] Εκβαλὼν δὲ ἤδη τὸ τῆς κενοδοξίας νόσημα, λοιπόν εὐκαίρως περὶ ἀκτημοσύνης νομοθετεῖ. Καὶ γὰρ αὐ δὲν οὕτω παρασκευάζει χρημάτων έραν, ὡς ἡ κενοδοξία. Διὰ ταύτην γὰρ καὶ τὰς τῶν ἀνδραπόδων et eunuchorum examina, et equos auro adornatos, ἀγέλας, καὶ τὸν ἑσμὸν τῶν εὐκύχων, καὶ τοὺς ac mensas argenteas, omnemque fastum alium excogitant homines: non ad necessitatem, sed ad osLentationem. Quia vero non facile reciperetur, si junctim de despiciendis facultatibus admoneret, ideo hunc in partes secuit sermonem. Et primum quidem * Matth. v, 29,30. χρυσοφοροῦντας ἵππους, καὶ τὰς ἀργυρᾶς τραπέζας, καὶ τὴν ἄλλην ἅπασαν φαντασίαν ἐπινοοῦσιν οἱ ἄνθρωποι, οὐ κατὰ χρείαν, ἀλλὰ δι' ἐπίδειξιν. Ἐπεὶ δὲ οὐκ ἦν εὐπαράδεκτον, τὸ ἀθριον παραι νέσαι· περὶ τῆς ὑπεροψίας τῶν χρημάτων, σοφώτατα κατεμέρισε τὸν περὶ ταύτης λόγον, καὶ πρῶτον μὲν καί. pro δέ Β. Varia lectiones et notæ. Inclusa in margine habct A. Vide nΟΥ polam 6. De omnis generis luxu, magnificentia et arrogantia dicitur. Sic Diog. Laërt. in Rione, p. 459. Sepe ita habet Chrysostom. L. VII. pag. 161, C. 151. Vill, 163. C. Confer. Actor. xiv, 25

pallorem procurant; occullant enim naturalem ώχριαν δι' ἀνθρωπίνην ἀρέσκειαν. Αφανίζουσι γάρ formam fictitio pallore. οὗτοι τὸ φυσικὸν εἶδος, διὰ τῆς ἐπιπλάστου χρό Vers. 16. Amen. dictum est. suam. Superius de hoc nobis Vers. 17. Tu autem. • Lara. Quemadmodum quando dixit: Si autem oculus tuus dexter libi fuerit offendiculo, erue eum; et si dextera manus lua tibi fuerit offendiculo, amputa cam ", non de corporis mutilatione locutus est, veluti co in loco declaravimus: ita neque nunc simpliciter ungi ac lavari jubet. Neque enimn ipse hoc fecit, cum quadraginta diebus jejunaret; sed per hæc aliud quidpiam admonet: occultare videlicet eam quæ jejunium consequitur tristitiam, cum alacer ac festivus appareas. Nam quia apud veteres signum erat lætitiæ, caput unctum esse oleo, faciem vero aqua fotam: ad hoc gaudii signum adhortatur, quo et homines lateat quod jejunes, et jejunii laborem. auferente dolorem lætitia alleves. Alio quoque modo: Impingua capitis tui mentem eleemosynæ oleo: faciem vero tuam, lacrymarum aqua abluito. Unde et alibi sæpius per ea quæ ponit, adhortatur ad alia; instruens nos, ne semper in præceptis id tantum attendamus, quod prima facie apparet, sed et sensus quoque ipsorum perscrutemur. Vers. 18. Ne— reddet tibi. Ad spectacuium hominibus exponere eam, quæ ex jejunio provenit moJestiam, cupiditatis gloriæ opus est. De his autem quæ sequuntur, jam dictum est. Vers. 19. Ne— Vers. 20 furantur. Allegorice antem tinea et corruptio significat inductain in animo opinionem, quæ latenter corrodit bona circa quæ ipsa versatur; fures autem perfodientes, laudes sunt, quæ extrinsecus subingrediuntur, perfodientes levia proposita, et compilantes reconditas virtutum divitias. Ejecta jam inanis gloriæ ægritudine, opportune deinceps legem de inopia statuit. Nihil enim adeo divitiarum inducit amorem, quemadmodum vana gloria. Ob hanc siquidem et mancipiorum greges, τητος. αὐτῶν. Είρηται ἡμῖν ἀνωτέρω περί Αμὴν τούτου. Σὺ δὲ νίψαι. Ὥσπερ, ὅτε εἶπεν· Ει δε δ ὀφθαλμός σου ὁ δεξιός σκανδαλίζει σε. Εξελε αὐτόν· καὶ εἰ ἡ δεξιά σου χεὶρ σκανδαλίζει σε. ἔκκοψον αὐτήν· οὐ περὶ ἀκρωτηριασμοῦ τοῦ σώματ τος ἔλεγεν, ὡς ἐν ἐκείνοις τοῖς ῥητοῖς ἑρμηνεύσε μεν· οὕτως οὐδὲ νῦν ἁπλῶς ἀλείφεσθαι καὶ νίπτεσθαι κελεύει. Οὐδὲ γὰρ αὐτὸς τοῦτο πεποίηκε, νηστεύσας ἡμέρας τεσσαράκοντα. ᾿Αλλὰ διὰ τούτων ἕτερόν τι παραινεί, λέγω δή, τὸ συγκαλύπτειν τὴν ἀπὸ τῆς νηστείας στυγνότητα, ἐν τῷ φαίνεσθαι φαιδρόν καὶ χαρίεντα. Ἐπεὶ γὰρ παρὰ τοῖς παλαιοῖς σημείον χαρᾶς ἦν, τὸ ἀλείφεσθαι μὲν ἐλαίῳ τὴν κεφαλὴν, νίπτεσθαι δὲ ὕδατι τὸ πρόσωπον· λοιπὸν καὶ αὐτὸς διὰ τοῦ σημείου τῆς χαρᾶς παραινεί χαίρειν ἐν τῷ νηστεύειν, ἵνα καὶ τοὺς ἀνθρώπους διαλάθης, καὶ τὴν πόνον τῆς νηστείας κουφίσῃς, τῆς ἡδονῆς τὴν ὀδύνην ὑφαιρουμένης. Καὶ καθ᾿ ἕτερον δὲ τρόπον· Πίαινε μὲν τὸν ἐν τῇ κεφαλή σου νοῦν, τῷ ἐλαίῳ τῆς ἐλεημοσύνης· νίψαι δὲ τὸ πρόσωπόν σου, τῷ ὕδατι τῶν δακρύων. Καὶ ἐν πολλοῖς δὲ ἄλλοις δι' ἑτέρων ἕτερα παραινεί, παιδεύων ἡμᾶς, μὴ τῷ φαινομένῳ μόνῳ τῶν ἐντολῶν ἀεὶ προσέχειν, ἀλλὰ καὶ τὰς διανοίας αὐτῶν ἀκριβολογεῖν. Οπως μὴ — ἀποδώσει σοι. Τὸ γὰρ θεατρίζειν τοῖς ἀνθρώποις τὴν ἀπὸ τῆς νηστείας κακουχίαν, φιλοδοξίας ἔργον ἐστί. Περὶ δὲ τῶν ἑξῆς ἀνωτέρω εἴρηται. Μὴ – κλέπτουσι. [Σης μὲν καὶ βρῶσις νοοῖντ᾽ ἂν, καὶ ἡ ἐντικτομένη τῇ ψυχῇ οίησις, βε βρώσκουσα λαθραίως τά, ἐφ᾽ οἷς συνέστη, καλά κλέπται δὲ διορύσσοντες, οἱ ἔξωθεν ἐπεισερχόμενοι Έπαινοι, διορύσσοντες τὰ κούφα φρονήματα, καὶ συλῶντες τὸν ἐναποτεθησαυρισμένον πλοῦτον τῆς ἀρετῆς. ] Εκβαλὼν δὲ ἤδη τὸ τῆς κενοδοξίας νόσημα, λοιπόν εὐκαίρως περὶ ἀκτημοσύνης νομοθετεῖ. Καὶ γὰρ αὐ δὲν οὕτω παρασκευάζει χρημάτων έραν, ὡς ἡ κενοδοξία. Διὰ ταύτην γὰρ καὶ τὰς τῶν ἀνδραπόδων et eunuchorum examina, et equos auro adornatos, ἀγέλας, καὶ τὸν ἑσμὸν τῶν εὐκύχων, καὶ τοὺς ac mensas argenteas, omnemque fastum alium excogitant homines: non ad necessitatem, sed ad osLentationem. Quia vero non facile reciperetur, si junctim de despiciendis facultatibus admoneret, ideo hunc in partes secuit sermonem. Et primum quidem * Matth. v, 29,30. χρυσοφοροῦντας ἵππους, καὶ τὰς ἀργυρᾶς τραπέζας, καὶ τὴν ἄλλην ἅπασαν φαντασίαν ἐπινοοῦσιν οἱ ἄνθρωποι, οὐ κατὰ χρείαν, ἀλλὰ δι' ἐπίδειξιν. Ἐπεὶ δὲ οὐκ ἦν εὐπαράδεκτον, τὸ ἀθριον παραι νέσαι· περὶ τῆς ὑπεροψίας τῶν χρημάτων, σοφώτατα κατεμέρισε τὸν περὶ ταύτης λόγον, καὶ πρῶτον μὲν καί. pro δέ Β. Varia lectiones et notæ. Inclusa in margine habct A. Vide nΟΥ polam 6. De omnis generis luxu, magnificentia et arrogantia dicitur. Sic Diog. Laërt. in Rione, p. 459. Sepe ita habet Chrysostom. L. VII. pag. 161, C. 151. Vill, 163. C. Confer. Actor. xiv, 25

pallorem procurant; occullant enim naturalem ώχριαν δι' ἀνθρωπίνην ἀρέσκειαν. Αφανίζουσι γάρ formam fictitio pallore. οὗτοι τὸ φυσικὸν εἶδος, διὰ τῆς ἐπιπλάστου χρό Vers. 16. Amen. dictum est. suam. Superius de hoc nobis Vers. 17. Tu autem. • Lara. Quemadmodum quando dixit: Si autem oculus tuus dexter libi fuerit offendiculo, erue eum; et si dextera manus lua tibi fuerit offendiculo, amputa cam ", non de corporis mutilatione locutus est, veluti co in loco declaravimus: ita neque nunc simpliciter ungi ac lavari jubet. Neque enimn ipse hoc fecit, cum quadraginta diebus jejunaret; sed per hæc aliud quidpiam admonet: occultare videlicet eam quæ jejunium consequitur tristitiam, cum alacer ac festivus appareas. Nam quia apud veteres signum erat lætitiæ, caput unctum esse oleo, faciem vero aqua fotam: ad hoc gaudii signum adhortatur, quo et homines lateat quod jejunes, et jejunii laborem. auferente dolorem lætitia alleves. Alio quoque modo: Impingua capitis tui mentem eleemosynæ oleo: faciem vero tuam, lacrymarum aqua abluito. Unde et alibi sæpius per ea quæ ponit, adhortatur ad alia; instruens nos, ne semper in præceptis id tantum attendamus, quod prima facie apparet, sed et sensus quoque ipsorum perscrutemur. Vers. 18. Ne— reddet tibi. Ad spectacuium hominibus exponere eam, quæ ex jejunio provenit moJestiam, cupiditatis gloriæ opus est. De his autem quæ sequuntur, jam dictum est. Vers. 19. Ne— Vers. 20 furantur. Allegorice antem tinea et corruptio significat inductain in animo opinionem, quæ latenter corrodit bona circa quæ ipsa versatur; fures autem perfodientes, laudes sunt, quæ extrinsecus subingrediuntur, perfodientes levia proposita, et compilantes reconditas virtutum divitias. Ejecta jam inanis gloriæ ægritudine, opportune deinceps legem de inopia statuit. Nihil enim adeo divitiarum inducit amorem, quemadmodum vana gloria. Ob hanc siquidem et mancipiorum greges, τητος. αὐτῶν. Είρηται ἡμῖν ἀνωτέρω περί Αμὴν τούτου. Σὺ δὲ νίψαι. Ὥσπερ, ὅτε εἶπεν· Ει δε δ ὀφθαλμός σου ὁ δεξιός σκανδαλίζει σε. Εξελε αὐτόν· καὶ εἰ ἡ δεξιά σου χεὶρ σκανδαλίζει σε. ἔκκοψον αὐτήν· οὐ περὶ ἀκρωτηριασμοῦ τοῦ σώματ τος ἔλεγεν, ὡς ἐν ἐκείνοις τοῖς ῥητοῖς ἑρμηνεύσε μεν· οὕτως οὐδὲ νῦν ἁπλῶς ἀλείφεσθαι καὶ νίπτεσθαι κελεύει. Οὐδὲ γὰρ αὐτὸς τοῦτο πεποίηκε, νηστεύσας ἡμέρας τεσσαράκοντα. ᾿Αλλὰ διὰ τούτων ἕτερόν τι παραινεί, λέγω δή, τὸ συγκαλύπτειν τὴν ἀπὸ τῆς νηστείας στυγνότητα, ἐν τῷ φαίνεσθαι φαιδρόν καὶ χαρίεντα. Ἐπεὶ γὰρ παρὰ τοῖς παλαιοῖς σημείον χαρᾶς ἦν, τὸ ἀλείφεσθαι μὲν ἐλαίῳ τὴν κεφαλὴν, νίπτεσθαι δὲ ὕδατι τὸ πρόσωπον· λοιπὸν καὶ αὐτὸς διὰ τοῦ σημείου τῆς χαρᾶς παραινεί χαίρειν ἐν τῷ νηστεύειν, ἵνα καὶ τοὺς ἀνθρώπους διαλάθης, καὶ τὴν πόνον τῆς νηστείας κουφίσῃς, τῆς ἡδονῆς τὴν ὀδύνην ὑφαιρουμένης. Καὶ καθ᾿ ἕτερον δὲ τρόπον· Πίαινε μὲν τὸν ἐν τῇ κεφαλή σου νοῦν, τῷ ἐλαίῳ τῆς ἐλεημοσύνης· νίψαι δὲ τὸ πρόσωπόν σου, τῷ ὕδατι τῶν δακρύων. Καὶ ἐν πολλοῖς δὲ ἄλλοις δι' ἑτέρων ἕτερα παραινεί, παιδεύων ἡμᾶς, μὴ τῷ φαινομένῳ μόνῳ τῶν ἐντολῶν ἀεὶ προσέχειν, ἀλλὰ καὶ τὰς διανοίας αὐτῶν ἀκριβολογεῖν. Οπως μὴ — ἀποδώσει σοι. Τὸ γὰρ θεατρίζειν τοῖς ἀνθρώποις τὴν ἀπὸ τῆς νηστείας κακουχίαν, φιλοδοξίας ἔργον ἐστί. Περὶ δὲ τῶν ἑξῆς ἀνωτέρω εἴρηται. Μὴ – κλέπτουσι. [Σης μὲν καὶ βρῶσις νοοῖντ᾽ ἂν, καὶ ἡ ἐντικτομένη τῇ ψυχῇ οίησις, βε βρώσκουσα λαθραίως τά, ἐφ᾽ οἷς συνέστη, καλά κλέπται δὲ διορύσσοντες, οἱ ἔξωθεν ἐπεισερχόμενοι Έπαινοι, διορύσσοντες τὰ κούφα φρονήματα, καὶ συλῶντες τὸν ἐναποτεθησαυρισμένον πλοῦτον τῆς ἀρετῆς. ] Εκβαλὼν δὲ ἤδη τὸ τῆς κενοδοξίας νόσημα, λοιπόν εὐκαίρως περὶ ἀκτημοσύνης νομοθετεῖ. Καὶ γὰρ αὐ δὲν οὕτω παρασκευάζει χρημάτων έραν, ὡς ἡ κενοδοξία. Διὰ ταύτην γὰρ καὶ τὰς τῶν ἀνδραπόδων et eunuchorum examina, et equos auro adornatos, ἀγέλας, καὶ τὸν ἑσμὸν τῶν εὐκύχων, καὶ τοὺς ac mensas argenteas, omnemque fastum alium excogitant homines: non ad necessitatem, sed ad osLentationem. Quia vero non facile reciperetur, si junctim de despiciendis facultatibus admoneret, ideo hunc in partes secuit sermonem. Et primum quidem * Matth. v, 29,30. χρυσοφοροῦντας ἵππους, καὶ τὰς ἀργυρᾶς τραπέζας, καὶ τὴν ἄλλην ἅπασαν φαντασίαν ἐπινοοῦσιν οἱ ἄνθρωποι, οὐ κατὰ χρείαν, ἀλλὰ δι' ἐπίδειξιν. Ἐπεὶ δὲ οὐκ ἦν εὐπαράδεκτον, τὸ ἀθριον παραι νέσαι· περὶ τῆς ὑπεροψίας τῶν χρημάτων, σοφώτατα κατεμέρισε τὸν περὶ ταύτης λόγον, καὶ πρῶτον μὲν καί. pro δέ Β. Varia lectiones et notæ. Inclusa in margine habct A. Vide nΟΥ polam 6. De omnis generis luxu, magnificentia et arrogantia dicitur. Sic Diog. Laërt. in Rione, p. 459. Sepe ita habet Chrysostom. L. VII. pag. 161, C. 151. Vill, 163. C. Confer. Actor. xiv, 25

COMMENT. IN MATTHEUN. CAP. VI. εἶπε· Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες· ἔπειτα· Ισθι εύ- dixit: Beati misericordes ". Deinde: Eelo, inquit νοῶν τῷ ἀντιδίκῳ σου· εἶτα· Εάν τις σοι θέλει κριθῆναι, καὶ τὸν χιτῶνα σου λαβεῖν, δὸς αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάτιον· τελευταῖον δὲ, τὸ μεῖζον ἐκείνων πάντων ἐπήγαγεν. Εν ἐκείνοις μὲν γὰρ καὶ ελεουμένου ἐμνήσθη, καὶ ἀντιδίκου, καὶ κριθῆναι σοι μέλλοντος· ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν τοιοῦτον θεὶς, αὐτὴν καθ᾿ ἑαυτὴν ἐνομοθέτησε τὴν τῶν χρημάτων ύπεροψίαν, δεικνύς, ὅτι οὐ δι' ἐκείνους τοσοῦτον, ὅσον διὰ σὲ ταῦτα προσέταξεν, ἵνα, κἂν μηδεὶς ἐκείνων ἐνου χλῇ, σὺ καταφρονῆς τῶν ὄντων, καὶ διανέμῃς αὐτὰ τοῖς πένησιν. Ὥστε δὲ ῥᾷον πεῖσαι, διδάσκει τήν τε βλάβην τοῦ θησαυρίζειν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τὴν ὠφέλειαν τοῦ θησαυρίζειν ἐν οὐρανῷ. Εστι δὲ σὺς μὲν ὁ ἐγγεννώμενος πολλοῖς τῶν χρημάτων σκώληξ βρῶσις δὲ, ἡ σήψις καὶ ἴωσις καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν τοιαύτη διαφθορά. Τί οὖν; τὸ χρυσίον τῆς ἀφανίζει; Βὲ καὶ μὴ της, ἀλλὰ κλέπται. Τι δέ; πάντες συλῶνται; Εἰ καὶ μὴ πάντες, ἀλλ' οι πλείους. Αδηλον δὲ, τίνες ἀσυλοι μενοῦσι. Τὰ γοῦν διανεμόμενα τοῖς πένησι, πῶς θησχυρίζονται; ἐν τῷ οὐρανῷ. Πῶς; ἐν τῷ ταμιεύε σθαι ἐκεῖ τὰς ἀντιδόσεις τούτων καὶ τὰς ἀμοιβές, αἱ συλλεγόμεναι καὶ θησαυριζόμενοι φυλάττονται ἀσφα λώς benevolus adversario tuo ". Postmodum ait: Si quis tecum judicio voluerit contendere, et auferre tunicam tuam, dato ipsi et pallium”. Tandem vero quod his omnibus majus est, intulit. In illis etenim et misericordiæ pauperum, et adversarii, et litis in judicio imminentis fecit mentionem: hic autem nullo simili posito, ipsum per se stabilivit facultatum contemptum, ostendens quod neque illa propter so tantum jussèrat, imo quanquam nullus illoruni tibi molestus sit, tu tamen ea quæ mundi sunt de spicies: ipseque pauperibus distribuca (g). Quod ut facilius persuadcat, damnum ostendit, quod a thesauroram reconditione provenit, et commoda quæ ex eorum in cœlis coacervatione sequuntur; of; autem (quod nos tineam vertimus) vermem significat, qui plerisque possessionibus innascitur. βρῶσις vero (quod nos corruptionem diximus) significat putrefactionen, ad rubiginem mutationem, omnemque bujusmodi a seipso cor ruptionem indicat. Quid ergo t etiam mirum perdual verines? Etsi non vermes, attamen fures. Omnes igitur spoliantur? Plurimi sane. Incertum est autem, qui a violentia tuti permaneant. Qua vero pauperibus distribuuntur, quonam pacto in retributiones ac remunerationes ibi reponuntur: cœlo reconduntur? Quo pacto? In eo quod horum quæ autem ibi reposita sunt et collecta, secura permanent. Εἶτα ἐπάγει καὶ ἕτερον λογισμόν, πείθων καὶ ἀπὸ τούτου μάλιστα. Όπου - ἡ καρδία ὑμῶν. Καρδίαν ἐνταῦθα, τὸν νοῦν ἐκάλεσε· λέγει δὲ, ὅτι καὶ εἰ μηδὲν τούτων γένηται, πάντως, ὅπου ἐστὶν ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ὁ νοῦς ὑμῶν. Καὶ οὐ μικρὰ τοῦτο βλάβη τῆς ψυχῆς, τὸ προσηλώσθαι τὸν νοῦν αὐτῆς ἐκεῖ, μεριμνώντα διόλου περὶ τῆς τοῦ θησαυροῦ φυλακῆς, καὶ τῇ τοιαύτῃ τυραννίδι καταδεδουλωμένον, καὶ μὴ τολμώντα μεταβῆναι πρὸς ἑτέραν ἔννοιαν. Ο λύχνος - σκοτεινὸν ἔσται. Λύχνος ἐστὶν, ὁ φωστήρ. Εἰπὼν δὲ περὶ τῆς ἀγενοῦς δουλείας τοῦ τοῦ, ὅς ἐστιν ὀφθαλμὸς τῆς ψυχῆς, βούλεται δείξαι φανερώτερον, ὅτι ἡ τοιαύτη δουλεία τοῦ νοῦ, λύμη τῆς ψυχῆς ἐστιν. Λαμβάνει δὲ παράδειγμα, τὸν ὀφθαλμὸν τοῦ σώματος, καὶ ἀπὸ τούτου δίδωσι καὶ τὰ ἐκείνου νοεῖν. Παρατηρητέον δὲ νῦν, ὅτι ἁπλοῦν μὲν λέγει, τὸν ὑγια· πονηρὸν δὲ, τὸν νοσερόν. Φησὶ δὲ, ὅτι Ἐὰν μὲν ὁ ὀφθαλμός σου ὑγιὴς εἴη, ὅλον τὸ σῶμά σου πει φωτισμένον ἔστα:, φωτιζόμενον ὑπὸ τοῦ οἰκείου st ibid. 25. ss ibid. 40. 30 Matth. v, 7. Deinde et aliam inducit considerationem, quæ ab hoc maxime abstrahat, dicens: Vers. 21. tibi — cor vestrum. Cor in hoc loco melen appellat. Dicit autem, quod (r) Etsi nihil horum fuerit, oninino tamen ubi est thesaurus vester, ibi erit et mens vestra. Neque parvum id animæ nocumentum est, inentem videlicet suam ibi captam esse, et circa thesauri custodiam multimoda cara distringi, tali que subjectam esse tyrannidi, neque andere ad aliam transire cogitationem. Vers. 29. Lucerna Vers. 93. tenebrosum erit. Lucerna est luminare. Postquam ergo dixit de indigna servitute mentis, que oculns est animæ, vult demonstrare manifestius quod hujusmodi mentis servitus pestis sit animæ. Summit autem exemplum ab oculo corporéo, a quo, et quæ illius sunt, nobis dat intelligere. Observandum autem hic, quod simplex appellat id quod sanum est; maluin vero quod ægrotum. Dicit ergo: Si oculus tuus sanus fuerit, totum corpus tuum illuminatum erit, a proprio videlicet luVariæ lectiones et notæ. θέλῃ Β. Male inter ἀσφαλῶς et εἶτα interserucrat Hentenius superiora, quæ in margine habet. (q) Ostendens, se non tam illorum. quam tua causa haec praecepisse, ita ut, etiamsi nullus illorum molestus sit, in tamen divitias contemna; easNam hæc quidem sine ullo dubio conjungenda sunt. que ditribuas egenis. (r) fic rursus ὅτι irustra reddidit ques.

COMMENT. IN MATTHEUN. CAP. VI. εἶπε· Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες· ἔπειτα· Ισθι εύ- dixit: Beati misericordes ". Deinde: Eelo, inquit νοῶν τῷ ἀντιδίκῳ σου· εἶτα· Εάν τις σοι θέλει κριθῆναι, καὶ τὸν χιτῶνα σου λαβεῖν, δὸς αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάτιον· τελευταῖον δὲ, τὸ μεῖζον ἐκείνων πάντων ἐπήγαγεν. Εν ἐκείνοις μὲν γὰρ καὶ ελεουμένου ἐμνήσθη, καὶ ἀντιδίκου, καὶ κριθῆναι σοι μέλλοντος· ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν τοιοῦτον θεὶς, αὐτὴν καθ᾿ ἑαυτὴν ἐνομοθέτησε τὴν τῶν χρημάτων ύπεροψίαν, δεικνύς, ὅτι οὐ δι' ἐκείνους τοσοῦτον, ὅσον διὰ σὲ ταῦτα προσέταξεν, ἵνα, κἂν μηδεὶς ἐκείνων ἐνου χλῇ, σὺ καταφρονῆς τῶν ὄντων, καὶ διανέμῃς αὐτὰ τοῖς πένησιν. Ὥστε δὲ ῥᾷον πεῖσαι, διδάσκει τήν τε βλάβην τοῦ θησαυρίζειν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τὴν ὠφέλειαν τοῦ θησαυρίζειν ἐν οὐρανῷ. Εστι δὲ σὺς μὲν ὁ ἐγγεννώμενος πολλοῖς τῶν χρημάτων σκώληξ βρῶσις δὲ, ἡ σήψις καὶ ἴωσις καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν τοιαύτη διαφθορά. Τί οὖν; τὸ χρυσίον τῆς ἀφανίζει; Βὲ καὶ μὴ της, ἀλλὰ κλέπται. Τι δέ; πάντες συλῶνται; Εἰ καὶ μὴ πάντες, ἀλλ' οι πλείους. Αδηλον δὲ, τίνες ἀσυλοι μενοῦσι. Τὰ γοῦν διανεμόμενα τοῖς πένησι, πῶς θησχυρίζονται; ἐν τῷ οὐρανῷ. Πῶς; ἐν τῷ ταμιεύε σθαι ἐκεῖ τὰς ἀντιδόσεις τούτων καὶ τὰς ἀμοιβές, αἱ συλλεγόμεναι καὶ θησαυριζόμενοι φυλάττονται ἀσφα λώς benevolus adversario tuo ". Postmodum ait: Si quis tecum judicio voluerit contendere, et auferre tunicam tuam, dato ipsi et pallium”. Tandem vero quod his omnibus majus est, intulit. In illis etenim et misericordiæ pauperum, et adversarii, et litis in judicio imminentis fecit mentionem: hic autem nullo simili posito, ipsum per se stabilivit facultatum contemptum, ostendens quod neque illa propter so tantum jussèrat, imo quanquam nullus illoruni tibi molestus sit, tu tamen ea quæ mundi sunt de spicies: ipseque pauperibus distribuca (g). Quod ut facilius persuadcat, damnum ostendit, quod a thesauroram reconditione provenit, et commoda quæ ex eorum in cœlis coacervatione sequuntur; of; autem (quod nos tineam vertimus) vermem significat, qui plerisque possessionibus innascitur. βρῶσις vero (quod nos corruptionem diximus) significat putrefactionen, ad rubiginem mutationem, omnemque bujusmodi a seipso cor ruptionem indicat. Quid ergo t etiam mirum perdual verines? Etsi non vermes, attamen fures. Omnes igitur spoliantur? Plurimi sane. Incertum est autem, qui a violentia tuti permaneant. Qua vero pauperibus distribuuntur, quonam pacto in retributiones ac remunerationes ibi reponuntur: cœlo reconduntur? Quo pacto? In eo quod horum quæ autem ibi reposita sunt et collecta, secura permanent. Εἶτα ἐπάγει καὶ ἕτερον λογισμόν, πείθων καὶ ἀπὸ τούτου μάλιστα. Όπου - ἡ καρδία ὑμῶν. Καρδίαν ἐνταῦθα, τὸν νοῦν ἐκάλεσε· λέγει δὲ, ὅτι καὶ εἰ μηδὲν τούτων γένηται, πάντως, ὅπου ἐστὶν ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ὁ νοῦς ὑμῶν. Καὶ οὐ μικρὰ τοῦτο βλάβη τῆς ψυχῆς, τὸ προσηλώσθαι τὸν νοῦν αὐτῆς ἐκεῖ, μεριμνώντα διόλου περὶ τῆς τοῦ θησαυροῦ φυλακῆς, καὶ τῇ τοιαύτῃ τυραννίδι καταδεδουλωμένον, καὶ μὴ τολμώντα μεταβῆναι πρὸς ἑτέραν ἔννοιαν. Ο λύχνος - σκοτεινὸν ἔσται. Λύχνος ἐστὶν, ὁ φωστήρ. Εἰπὼν δὲ περὶ τῆς ἀγενοῦς δουλείας τοῦ τοῦ, ὅς ἐστιν ὀφθαλμὸς τῆς ψυχῆς, βούλεται δείξαι φανερώτερον, ὅτι ἡ τοιαύτη δουλεία τοῦ νοῦ, λύμη τῆς ψυχῆς ἐστιν. Λαμβάνει δὲ παράδειγμα, τὸν ὀφθαλμὸν τοῦ σώματος, καὶ ἀπὸ τούτου δίδωσι καὶ τὰ ἐκείνου νοεῖν. Παρατηρητέον δὲ νῦν, ὅτι ἁπλοῦν μὲν λέγει, τὸν ὑγια· πονηρὸν δὲ, τὸν νοσερόν. Φησὶ δὲ, ὅτι Ἐὰν μὲν ὁ ὀφθαλμός σου ὑγιὴς εἴη, ὅλον τὸ σῶμά σου πει φωτισμένον ἔστα:, φωτιζόμενον ὑπὸ τοῦ οἰκείου st ibid. 25. ss ibid. 40. 30 Matth. v, 7. Deinde et aliam inducit considerationem, quæ ab hoc maxime abstrahat, dicens: Vers. 21. tibi — cor vestrum. Cor in hoc loco melen appellat. Dicit autem, quod (r) Etsi nihil horum fuerit, oninino tamen ubi est thesaurus vester, ibi erit et mens vestra. Neque parvum id animæ nocumentum est, inentem videlicet suam ibi captam esse, et circa thesauri custodiam multimoda cara distringi, tali que subjectam esse tyrannidi, neque andere ad aliam transire cogitationem. Vers. 29. Lucerna Vers. 93. tenebrosum erit. Lucerna est luminare. Postquam ergo dixit de indigna servitute mentis, que oculns est animæ, vult demonstrare manifestius quod hujusmodi mentis servitus pestis sit animæ. Summit autem exemplum ab oculo corporéo, a quo, et quæ illius sunt, nobis dat intelligere. Observandum autem hic, quod simplex appellat id quod sanum est; maluin vero quod ægrotum. Dicit ergo: Si oculus tuus sanus fuerit, totum corpus tuum illuminatum erit, a proprio videlicet luVariæ lectiones et notæ. θέλῃ Β. Male inter ἀσφαλῶς et εἶτα interserucrat Hentenius superiora, quæ in margine habet. (q) Ostendens, se non tam illorum. quam tua causa haec praecepisse, ita ut, etiamsi nullus illorum molestus sit, in tamen divitias contemna; easNam hæc quidem sine ullo dubio conjungenda sunt. que ditribuas egenis. (r) fic rursus ὅτι irustra reddidit ques.

COMMENT. IN MATTHEUN. CAP. VI. εἶπε· Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες· ἔπειτα· Ισθι εύ- dixit: Beati misericordes ". Deinde: Eelo, inquit νοῶν τῷ ἀντιδίκῳ σου· εἶτα· Εάν τις σοι θέλει κριθῆναι, καὶ τὸν χιτῶνα σου λαβεῖν, δὸς αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάτιον· τελευταῖον δὲ, τὸ μεῖζον ἐκείνων πάντων ἐπήγαγεν. Εν ἐκείνοις μὲν γὰρ καὶ ελεουμένου ἐμνήσθη, καὶ ἀντιδίκου, καὶ κριθῆναι σοι μέλλοντος· ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν τοιοῦτον θεὶς, αὐτὴν καθ᾿ ἑαυτὴν ἐνομοθέτησε τὴν τῶν χρημάτων ύπεροψίαν, δεικνύς, ὅτι οὐ δι' ἐκείνους τοσοῦτον, ὅσον διὰ σὲ ταῦτα προσέταξεν, ἵνα, κἂν μηδεὶς ἐκείνων ἐνου χλῇ, σὺ καταφρονῆς τῶν ὄντων, καὶ διανέμῃς αὐτὰ τοῖς πένησιν. Ὥστε δὲ ῥᾷον πεῖσαι, διδάσκει τήν τε βλάβην τοῦ θησαυρίζειν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τὴν ὠφέλειαν τοῦ θησαυρίζειν ἐν οὐρανῷ. Εστι δὲ σὺς μὲν ὁ ἐγγεννώμενος πολλοῖς τῶν χρημάτων σκώληξ βρῶσις δὲ, ἡ σήψις καὶ ἴωσις καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν τοιαύτη διαφθορά. Τί οὖν; τὸ χρυσίον τῆς ἀφανίζει; Βὲ καὶ μὴ της, ἀλλὰ κλέπται. Τι δέ; πάντες συλῶνται; Εἰ καὶ μὴ πάντες, ἀλλ' οι πλείους. Αδηλον δὲ, τίνες ἀσυλοι μενοῦσι. Τὰ γοῦν διανεμόμενα τοῖς πένησι, πῶς θησχυρίζονται; ἐν τῷ οὐρανῷ. Πῶς; ἐν τῷ ταμιεύε σθαι ἐκεῖ τὰς ἀντιδόσεις τούτων καὶ τὰς ἀμοιβές, αἱ συλλεγόμεναι καὶ θησαυριζόμενοι φυλάττονται ἀσφα λώς benevolus adversario tuo ". Postmodum ait: Si quis tecum judicio voluerit contendere, et auferre tunicam tuam, dato ipsi et pallium”. Tandem vero quod his omnibus majus est, intulit. In illis etenim et misericordiæ pauperum, et adversarii, et litis in judicio imminentis fecit mentionem: hic autem nullo simili posito, ipsum per se stabilivit facultatum contemptum, ostendens quod neque illa propter so tantum jussèrat, imo quanquam nullus illoruni tibi molestus sit, tu tamen ea quæ mundi sunt de spicies: ipseque pauperibus distribuca (g). Quod ut facilius persuadcat, damnum ostendit, quod a thesauroram reconditione provenit, et commoda quæ ex eorum in cœlis coacervatione sequuntur; of; autem (quod nos tineam vertimus) vermem significat, qui plerisque possessionibus innascitur. βρῶσις vero (quod nos corruptionem diximus) significat putrefactionen, ad rubiginem mutationem, omnemque bujusmodi a seipso cor ruptionem indicat. Quid ergo t etiam mirum perdual verines? Etsi non vermes, attamen fures. Omnes igitur spoliantur? Plurimi sane. Incertum est autem, qui a violentia tuti permaneant. Qua vero pauperibus distribuuntur, quonam pacto in retributiones ac remunerationes ibi reponuntur: cœlo reconduntur? Quo pacto? In eo quod horum quæ autem ibi reposita sunt et collecta, secura permanent. Εἶτα ἐπάγει καὶ ἕτερον λογισμόν, πείθων καὶ ἀπὸ τούτου μάλιστα. Όπου - ἡ καρδία ὑμῶν. Καρδίαν ἐνταῦθα, τὸν νοῦν ἐκάλεσε· λέγει δὲ, ὅτι καὶ εἰ μηδὲν τούτων γένηται, πάντως, ὅπου ἐστὶν ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ὁ νοῦς ὑμῶν. Καὶ οὐ μικρὰ τοῦτο βλάβη τῆς ψυχῆς, τὸ προσηλώσθαι τὸν νοῦν αὐτῆς ἐκεῖ, μεριμνώντα διόλου περὶ τῆς τοῦ θησαυροῦ φυλακῆς, καὶ τῇ τοιαύτῃ τυραννίδι καταδεδουλωμένον, καὶ μὴ τολμώντα μεταβῆναι πρὸς ἑτέραν ἔννοιαν. Ο λύχνος - σκοτεινὸν ἔσται. Λύχνος ἐστὶν, ὁ φωστήρ. Εἰπὼν δὲ περὶ τῆς ἀγενοῦς δουλείας τοῦ τοῦ, ὅς ἐστιν ὀφθαλμὸς τῆς ψυχῆς, βούλεται δείξαι φανερώτερον, ὅτι ἡ τοιαύτη δουλεία τοῦ νοῦ, λύμη τῆς ψυχῆς ἐστιν. Λαμβάνει δὲ παράδειγμα, τὸν ὀφθαλμὸν τοῦ σώματος, καὶ ἀπὸ τούτου δίδωσι καὶ τὰ ἐκείνου νοεῖν. Παρατηρητέον δὲ νῦν, ὅτι ἁπλοῦν μὲν λέγει, τὸν ὑγια· πονηρὸν δὲ, τὸν νοσερόν. Φησὶ δὲ, ὅτι Ἐὰν μὲν ὁ ὀφθαλμός σου ὑγιὴς εἴη, ὅλον τὸ σῶμά σου πει φωτισμένον ἔστα:, φωτιζόμενον ὑπὸ τοῦ οἰκείου st ibid. 25. ss ibid. 40. 30 Matth. v, 7. Deinde et aliam inducit considerationem, quæ ab hoc maxime abstrahat, dicens: Vers. 21. tibi — cor vestrum. Cor in hoc loco melen appellat. Dicit autem, quod (r) Etsi nihil horum fuerit, oninino tamen ubi est thesaurus vester, ibi erit et mens vestra. Neque parvum id animæ nocumentum est, inentem videlicet suam ibi captam esse, et circa thesauri custodiam multimoda cara distringi, tali que subjectam esse tyrannidi, neque andere ad aliam transire cogitationem. Vers. 29. Lucerna Vers. 93. tenebrosum erit. Lucerna est luminare. Postquam ergo dixit de indigna servitute mentis, que oculns est animæ, vult demonstrare manifestius quod hujusmodi mentis servitus pestis sit animæ. Summit autem exemplum ab oculo corporéo, a quo, et quæ illius sunt, nobis dat intelligere. Observandum autem hic, quod simplex appellat id quod sanum est; maluin vero quod ægrotum. Dicit ergo: Si oculus tuus sanus fuerit, totum corpus tuum illuminatum erit, a proprio videlicet luVariæ lectiones et notæ. θέλῃ Β. Male inter ἀσφαλῶς et εἶτα interserucrat Hentenius superiora, quæ in margine habet. (q) Ostendens, se non tam illorum. quam tua causa haec praecepisse, ita ut, etiamsi nullus illorum molestus sit, in tamen divitias contemna; easNam hæc quidem sine ullo dubio conjungenda sunt. que ditribuas egenis. (r) fic rursus ὅτι irustra reddidit ques.

EUTHYMII ZIGABENE minari lucem habens, si autem oculus tuus agro- φωταγωγοῦ· ἐὰν δὲ ὁ ὀφθαλμός σου νοσερός εἴη, ὅλον tus fuerit, totum corpus tuam tenebrosum erit, non habens ab ipso lucem. Ita igitur et mens, quæ oculus est animæ, defossi thesauri sollicitudini serviens, aegrota est; ipsa enim sollicitudo infrmitas est, et ideo obscurata est et anima. Vers. 23. Si ergo —quantæ? Si ergo ¡umen quod in te est, hoc est, mens, quæ ad hoc data est, ut animam illuminaret ac regeret, tenebra sunt, hoc est, obtenebrata est, tenebræ quæ ab affectionibus procedunt,quantæ sunt ad animam obscurandam, ipso lumine quod illi oriebatur obtenebrato Vers. 24. Nemo contemnet. Aliam præterea considerationem adducit formidabiliorem, ut forțius ab amore temporalium rerum avertamur, ostenders hunc Dei expellere scrvitutem, et in divitiarum reducere servitutem. Simpliciter autem, et absque nomine primum duos dicit dominos, ut auditores dicti veritatem cogat confiteri. Deinde nominatim illos ponit, de quibus erat sermo. Duos vero dominos dicit, contraria jubentes. Adhærebil autern, hoc est, Parebit. Vers. 24. Non mammona. Ecce nominatim quoque duos prædictos dominos manifestat. Mammoną autem ab Hebræis divitiæ dicuntur, quas etiam dominum appellavit, propter imbecillitatem illorum qui earum sustinent dominium. Quid igitur, nonne Abraham dives erat? nonne Job, aliique similes? Utique divites quidem erant, at non serviebant, sed dominabantur divitiis, et ipsas in c egenos insumebant. Non potestis Deo servire et mammonæ, quia Deus non modo jubet ab alienis abstinere, sed et propria elargiri. Mammona vero contrarium: non modo videlicet propria non elargiri, sed nec ab alienis abstinere et ille Dominus ventrem jubet astringere; iste vero ventri indulgere; ille continentem esse, bic autem scortari, aliaque similia. Vers. 25. Propterea - induamini. Postquam locum absolvit de non recondendo super terram thesauro, et ea quæ supersunt, pauperibus distribuere suasit, docet deinceps de necesario usu non esse sollicitum. Ait enim: Ne silis solliciti anima vestra, id est, propter animam vestram, quid edatis, aut quid bibatis. Quanquam enim anima neque edat, neque bibat, propter animam tamen edunt ac bibunt homines, quæ corpus inhabitare non potest, quod non comedit, et bibit, donec ipsum quoque corpus incorruptibile reddatur. Alio quoque. inodo id aplari (σ) potest, quod cum homines interdum in animna auxii sint, quandoque κατωρυγμένου Α. τὸ σῶμά σου ἐσκοτισμένον ἔσται, μὴ φωτιζόμενον ὑπ' αὐτοῦ. Οὕτω τοίνυν καὶ ὁ ὀφθαλμὸς τῆς ψυχῆς, ὁ νοῦς, δουλεύων τῇ φροντίδι τοῦ κατορωρυγμένου θησαυρού, νοσερός ἐστι· νόσος γὰρ ἡ τοιαύτη φροντίς· καὶ λοιπὸν, ἐσκότισται ἡ ψυχή. Εἰ οὖν - πόσον. Εἰ οὖν τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ, δ ἐστιν ὁ νοῦς, ὁ δωρηθεὶς εἰς τὸ φωτίζειν καὶ ὁδηγεῖν τὴν ψυχήν, σκέτο; ἐστὶ, τουτέστιν, ἐσκότισται, λοιπὸν τὴ σκότος, τὸ ἀπὸ τῶν παθῶν, πόσον ἔσται, εἰς τὸ σκοτίζειν τὴν ψυχὴν, σκοτισθέντος τοῦ ἀνατέλλοντος αὐτὸ φωτός; Οὐδεὶς – καταφρονήσει. "Ετι καὶ ἕτερον ἐπάγει λογισμὸν φοβερώτερον, εἰς ἰσχυροτέραν ἀποτροπὴν τῆς φιλοχρηματίας, δεικνύων, ὅτι αὕτη καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ δουλείας ἡμᾶς ἐκβάλλει, καὶ τῷ πλούτῳ κατα· δουλοῖ. ᾿Απλῶς δὲ καὶ ἀνωνύμως, δύο κυρίους λέγει πρώτον, ἵνα λάβῃ συνομολογοῦντας τοὺς ἀκροατές τη ἀληθείᾳ τοῦ λεχθέντος· εἶτα τίθησιν όνομαστὶ καὶ αὐτοὺς, περὶ ὧν ὁ λόγος· δύο δὲ κυρίους φησίν, ἐναντία επιτάττοντας. 'Ανθέξεται δὲ, ἀντὶ τοῦ, Υπακούσει. Οὐ - μαμωνά. Ἰδοὺ καὶ ὀνομαστὶ τοὺς βηθέντας δύο κυρίους ἐδήλωσε. Μαμωνάς δὲ παρ' 'Εβραίοις, ὁ πλοῦτος, ὃν καὶ κύριον προσηγόρευσε, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ὑπ' αὐτοῦ κυριευομένων. Τί οὖν; οὐχ ὁ ᾿Αβραὰμ πλούσιος ἦν; οὐχ ὁ Ἰὼβ καὶ οἱ κατ' ἐκείνους; Ναί· πλούσιοι μὲν ἦσαν, ἀλλ' οὐ τῷ πλούτῳ ἐδούλευον· ἀλλ᾽ ἐκυρίευον αὐτοὶ τούτου, καὶ εἰς τοὺς θεομένους αὐτὸν ἀνήλισκον. Οὐ δύνασθε δὲ Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ διότι ὁ μὲν Θεὸς ἐπιτάττει, μὴ μόνον ἀπέχεσθαι τῶν ἀλλοτρίων, ἀλλὰ καὶ τῶν οἰκείων μεταδιδόναι, ὁ δὲ μαμωνάς τουναντίον, μὴ μόνον μὴ μεταδιδόναι τῶν εἰκείων, ἀλλὰ μηδὲ τῶν ἀλλοτρίων ἀπέχεσθαι· καὶ ὁ μὲν κρατεῖν γαστρὸς, ὁ δὲ ἐφιέναι γαστρί· καὶ ὁ μὲν σωφρονεῖν, ὁ δὲ πορνεύειν καὶ τὰ τοιαῦτα. Διὰ — ενδύσησθε. Αποστήσας τοῦ θησαυρίζειν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ πείσας διανέμειν τὰ προσόντα, διδά σκει λοιπόν, μηδὲ περὶ τῆς ἀναγκαίας χρείας μετ ριμνᾶν. Φησὶ γάρ· Μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τουτέστι, Μὴ μεριμνᾶτε διὰ τὴν ψυχὴν ἡμῶν, τί φάγητε ἢ τί πίητε. Εἰ γὰρ καὶ ἡ ψυχὴ οὔτε ἐσθίει, οὔτε πίνει· ἀλλ' οὖν διὰ τὴν ψυχὴν ἐσθίουσι καὶ πίνουσιν οἱ ἄνθρωποι, μη δυναμένην ἐνοικεῖν σώματι μήτε τρεφομένῳ μήτε πίνοντι, μέχρις ἂν καὶ τοῦτο ἀφθαρτισθείη. (Καὶ καθ' έτερον δὲ τρόπον ερμηνευτέον, ὅτι ἐπεὶ ποτὲ μὲν ἐν τῇ ψυχῇ μεριμνῶσιν οἱ ἄνθρωποι, Variæ lectiones et notæ. αναστέλλοντος Λ. Male. Pro αὐτό autem corrigendum videtur αὐτῇ. i. e. τῇ ψυχῇ. Atque ita viAplari. Explicari. detur legisse interpres. ἀπὸ κοινοῦ τὸ ἐπιτάττει. Inclusa in margine habet. A.

EUTHYMII ZIGABENE minari lucem habens, si autem oculus tuus agro- φωταγωγοῦ· ἐὰν δὲ ὁ ὀφθαλμός σου νοσερός εἴη, ὅλον tus fuerit, totum corpus tuam tenebrosum erit, non habens ab ipso lucem. Ita igitur et mens, quæ oculus est animæ, defossi thesauri sollicitudini serviens, aegrota est; ipsa enim sollicitudo infrmitas est, et ideo obscurata est et anima. Vers. 23. Si ergo —quantæ? Si ergo ¡umen quod in te est, hoc est, mens, quæ ad hoc data est, ut animam illuminaret ac regeret, tenebra sunt, hoc est, obtenebrata est, tenebræ quæ ab affectionibus procedunt,quantæ sunt ad animam obscurandam, ipso lumine quod illi oriebatur obtenebrato Vers. 24. Nemo contemnet. Aliam præterea considerationem adducit formidabiliorem, ut forțius ab amore temporalium rerum avertamur, ostenders hunc Dei expellere scrvitutem, et in divitiarum reducere servitutem. Simpliciter autem, et absque nomine primum duos dicit dominos, ut auditores dicti veritatem cogat confiteri. Deinde nominatim illos ponit, de quibus erat sermo. Duos vero dominos dicit, contraria jubentes. Adhærebil autern, hoc est, Parebit. Vers. 24. Non mammona. Ecce nominatim quoque duos prædictos dominos manifestat. Mammoną autem ab Hebræis divitiæ dicuntur, quas etiam dominum appellavit, propter imbecillitatem illorum qui earum sustinent dominium. Quid igitur, nonne Abraham dives erat? nonne Job, aliique similes? Utique divites quidem erant, at non serviebant, sed dominabantur divitiis, et ipsas in c egenos insumebant. Non potestis Deo servire et mammonæ, quia Deus non modo jubet ab alienis abstinere, sed et propria elargiri. Mammona vero contrarium: non modo videlicet propria non elargiri, sed nec ab alienis abstinere et ille Dominus ventrem jubet astringere; iste vero ventri indulgere; ille continentem esse, bic autem scortari, aliaque similia. Vers. 25. Propterea - induamini. Postquam locum absolvit de non recondendo super terram thesauro, et ea quæ supersunt, pauperibus distribuere suasit, docet deinceps de necesario usu non esse sollicitum. Ait enim: Ne silis solliciti anima vestra, id est, propter animam vestram, quid edatis, aut quid bibatis. Quanquam enim anima neque edat, neque bibat, propter animam tamen edunt ac bibunt homines, quæ corpus inhabitare non potest, quod non comedit, et bibit, donec ipsum quoque corpus incorruptibile reddatur. Alio quoque. inodo id aplari (σ) potest, quod cum homines interdum in animna auxii sint, quandoque κατωρυγμένου Α. τὸ σῶμά σου ἐσκοτισμένον ἔσται, μὴ φωτιζόμενον ὑπ' αὐτοῦ. Οὕτω τοίνυν καὶ ὁ ὀφθαλμὸς τῆς ψυχῆς, ὁ νοῦς, δουλεύων τῇ φροντίδι τοῦ κατορωρυγμένου θησαυρού, νοσερός ἐστι· νόσος γὰρ ἡ τοιαύτη φροντίς· καὶ λοιπὸν, ἐσκότισται ἡ ψυχή. Εἰ οὖν - πόσον. Εἰ οὖν τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ, δ ἐστιν ὁ νοῦς, ὁ δωρηθεὶς εἰς τὸ φωτίζειν καὶ ὁδηγεῖν τὴν ψυχήν, σκέτο; ἐστὶ, τουτέστιν, ἐσκότισται, λοιπὸν τὴ σκότος, τὸ ἀπὸ τῶν παθῶν, πόσον ἔσται, εἰς τὸ σκοτίζειν τὴν ψυχὴν, σκοτισθέντος τοῦ ἀνατέλλοντος αὐτὸ φωτός; Οὐδεὶς – καταφρονήσει. "Ετι καὶ ἕτερον ἐπάγει λογισμὸν φοβερώτερον, εἰς ἰσχυροτέραν ἀποτροπὴν τῆς φιλοχρηματίας, δεικνύων, ὅτι αὕτη καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ δουλείας ἡμᾶς ἐκβάλλει, καὶ τῷ πλούτῳ κατα· δουλοῖ. ᾿Απλῶς δὲ καὶ ἀνωνύμως, δύο κυρίους λέγει πρώτον, ἵνα λάβῃ συνομολογοῦντας τοὺς ἀκροατές τη ἀληθείᾳ τοῦ λεχθέντος· εἶτα τίθησιν όνομαστὶ καὶ αὐτοὺς, περὶ ὧν ὁ λόγος· δύο δὲ κυρίους φησίν, ἐναντία επιτάττοντας. 'Ανθέξεται δὲ, ἀντὶ τοῦ, Υπακούσει. Οὐ - μαμωνά. Ἰδοὺ καὶ ὀνομαστὶ τοὺς βηθέντας δύο κυρίους ἐδήλωσε. Μαμωνάς δὲ παρ' 'Εβραίοις, ὁ πλοῦτος, ὃν καὶ κύριον προσηγόρευσε, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ὑπ' αὐτοῦ κυριευομένων. Τί οὖν; οὐχ ὁ ᾿Αβραὰμ πλούσιος ἦν; οὐχ ὁ Ἰὼβ καὶ οἱ κατ' ἐκείνους; Ναί· πλούσιοι μὲν ἦσαν, ἀλλ' οὐ τῷ πλούτῳ ἐδούλευον· ἀλλ᾽ ἐκυρίευον αὐτοὶ τούτου, καὶ εἰς τοὺς θεομένους αὐτὸν ἀνήλισκον. Οὐ δύνασθε δὲ Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ διότι ὁ μὲν Θεὸς ἐπιτάττει, μὴ μόνον ἀπέχεσθαι τῶν ἀλλοτρίων, ἀλλὰ καὶ τῶν οἰκείων μεταδιδόναι, ὁ δὲ μαμωνάς τουναντίον, μὴ μόνον μὴ μεταδιδόναι τῶν εἰκείων, ἀλλὰ μηδὲ τῶν ἀλλοτρίων ἀπέχεσθαι· καὶ ὁ μὲν κρατεῖν γαστρὸς, ὁ δὲ ἐφιέναι γαστρί· καὶ ὁ μὲν σωφρονεῖν, ὁ δὲ πορνεύειν καὶ τὰ τοιαῦτα. Διὰ — ενδύσησθε. Αποστήσας τοῦ θησαυρίζειν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ πείσας διανέμειν τὰ προσόντα, διδά σκει λοιπόν, μηδὲ περὶ τῆς ἀναγκαίας χρείας μετ ριμνᾶν. Φησὶ γάρ· Μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τουτέστι, Μὴ μεριμνᾶτε διὰ τὴν ψυχὴν ἡμῶν, τί φάγητε ἢ τί πίητε. Εἰ γὰρ καὶ ἡ ψυχὴ οὔτε ἐσθίει, οὔτε πίνει· ἀλλ' οὖν διὰ τὴν ψυχὴν ἐσθίουσι καὶ πίνουσιν οἱ ἄνθρωποι, μη δυναμένην ἐνοικεῖν σώματι μήτε τρεφομένῳ μήτε πίνοντι, μέχρις ἂν καὶ τοῦτο ἀφθαρτισθείη. (Καὶ καθ' έτερον δὲ τρόπον ερμηνευτέον, ὅτι ἐπεὶ ποτὲ μὲν ἐν τῇ ψυχῇ μεριμνῶσιν οἱ ἄνθρωποι, Variæ lectiones et notæ. αναστέλλοντος Λ. Male. Pro αὐτό autem corrigendum videtur αὐτῇ. i. e. τῇ ψυχῇ. Atque ita viAplari. Explicari. detur legisse interpres. ἀπὸ κοινοῦ τὸ ἐπιτάττει. Inclusa in margine habet. A.

EUTHYMII ZIGABENE minari lucem habens, si autem oculus tuus agro- φωταγωγοῦ· ἐὰν δὲ ὁ ὀφθαλμός σου νοσερός εἴη, ὅλον tus fuerit, totum corpus tuam tenebrosum erit, non habens ab ipso lucem. Ita igitur et mens, quæ oculus est animæ, defossi thesauri sollicitudini serviens, aegrota est; ipsa enim sollicitudo infrmitas est, et ideo obscurata est et anima. Vers. 23. Si ergo —quantæ? Si ergo ¡umen quod in te est, hoc est, mens, quæ ad hoc data est, ut animam illuminaret ac regeret, tenebra sunt, hoc est, obtenebrata est, tenebræ quæ ab affectionibus procedunt,quantæ sunt ad animam obscurandam, ipso lumine quod illi oriebatur obtenebrato Vers. 24. Nemo contemnet. Aliam præterea considerationem adducit formidabiliorem, ut forțius ab amore temporalium rerum avertamur, ostenders hunc Dei expellere scrvitutem, et in divitiarum reducere servitutem. Simpliciter autem, et absque nomine primum duos dicit dominos, ut auditores dicti veritatem cogat confiteri. Deinde nominatim illos ponit, de quibus erat sermo. Duos vero dominos dicit, contraria jubentes. Adhærebil autern, hoc est, Parebit. Vers. 24. Non mammona. Ecce nominatim quoque duos prædictos dominos manifestat. Mammoną autem ab Hebræis divitiæ dicuntur, quas etiam dominum appellavit, propter imbecillitatem illorum qui earum sustinent dominium. Quid igitur, nonne Abraham dives erat? nonne Job, aliique similes? Utique divites quidem erant, at non serviebant, sed dominabantur divitiis, et ipsas in c egenos insumebant. Non potestis Deo servire et mammonæ, quia Deus non modo jubet ab alienis abstinere, sed et propria elargiri. Mammona vero contrarium: non modo videlicet propria non elargiri, sed nec ab alienis abstinere et ille Dominus ventrem jubet astringere; iste vero ventri indulgere; ille continentem esse, bic autem scortari, aliaque similia. Vers. 25. Propterea - induamini. Postquam locum absolvit de non recondendo super terram thesauro, et ea quæ supersunt, pauperibus distribuere suasit, docet deinceps de necesario usu non esse sollicitum. Ait enim: Ne silis solliciti anima vestra, id est, propter animam vestram, quid edatis, aut quid bibatis. Quanquam enim anima neque edat, neque bibat, propter animam tamen edunt ac bibunt homines, quæ corpus inhabitare non potest, quod non comedit, et bibit, donec ipsum quoque corpus incorruptibile reddatur. Alio quoque. inodo id aplari (σ) potest, quod cum homines interdum in animna auxii sint, quandoque κατωρυγμένου Α. τὸ σῶμά σου ἐσκοτισμένον ἔσται, μὴ φωτιζόμενον ὑπ' αὐτοῦ. Οὕτω τοίνυν καὶ ὁ ὀφθαλμὸς τῆς ψυχῆς, ὁ νοῦς, δουλεύων τῇ φροντίδι τοῦ κατορωρυγμένου θησαυρού, νοσερός ἐστι· νόσος γὰρ ἡ τοιαύτη φροντίς· καὶ λοιπὸν, ἐσκότισται ἡ ψυχή. Εἰ οὖν - πόσον. Εἰ οὖν τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ, δ ἐστιν ὁ νοῦς, ὁ δωρηθεὶς εἰς τὸ φωτίζειν καὶ ὁδηγεῖν τὴν ψυχήν, σκέτο; ἐστὶ, τουτέστιν, ἐσκότισται, λοιπὸν τὴ σκότος, τὸ ἀπὸ τῶν παθῶν, πόσον ἔσται, εἰς τὸ σκοτίζειν τὴν ψυχὴν, σκοτισθέντος τοῦ ἀνατέλλοντος αὐτὸ φωτός; Οὐδεὶς – καταφρονήσει. "Ετι καὶ ἕτερον ἐπάγει λογισμὸν φοβερώτερον, εἰς ἰσχυροτέραν ἀποτροπὴν τῆς φιλοχρηματίας, δεικνύων, ὅτι αὕτη καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ δουλείας ἡμᾶς ἐκβάλλει, καὶ τῷ πλούτῳ κατα· δουλοῖ. ᾿Απλῶς δὲ καὶ ἀνωνύμως, δύο κυρίους λέγει πρώτον, ἵνα λάβῃ συνομολογοῦντας τοὺς ἀκροατές τη ἀληθείᾳ τοῦ λεχθέντος· εἶτα τίθησιν όνομαστὶ καὶ αὐτοὺς, περὶ ὧν ὁ λόγος· δύο δὲ κυρίους φησίν, ἐναντία επιτάττοντας. 'Ανθέξεται δὲ, ἀντὶ τοῦ, Υπακούσει. Οὐ - μαμωνά. Ἰδοὺ καὶ ὀνομαστὶ τοὺς βηθέντας δύο κυρίους ἐδήλωσε. Μαμωνάς δὲ παρ' 'Εβραίοις, ὁ πλοῦτος, ὃν καὶ κύριον προσηγόρευσε, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ὑπ' αὐτοῦ κυριευομένων. Τί οὖν; οὐχ ὁ ᾿Αβραὰμ πλούσιος ἦν; οὐχ ὁ Ἰὼβ καὶ οἱ κατ' ἐκείνους; Ναί· πλούσιοι μὲν ἦσαν, ἀλλ' οὐ τῷ πλούτῳ ἐδούλευον· ἀλλ᾽ ἐκυρίευον αὐτοὶ τούτου, καὶ εἰς τοὺς θεομένους αὐτὸν ἀνήλισκον. Οὐ δύνασθε δὲ Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ διότι ὁ μὲν Θεὸς ἐπιτάττει, μὴ μόνον ἀπέχεσθαι τῶν ἀλλοτρίων, ἀλλὰ καὶ τῶν οἰκείων μεταδιδόναι, ὁ δὲ μαμωνάς τουναντίον, μὴ μόνον μὴ μεταδιδόναι τῶν εἰκείων, ἀλλὰ μηδὲ τῶν ἀλλοτρίων ἀπέχεσθαι· καὶ ὁ μὲν κρατεῖν γαστρὸς, ὁ δὲ ἐφιέναι γαστρί· καὶ ὁ μὲν σωφρονεῖν, ὁ δὲ πορνεύειν καὶ τὰ τοιαῦτα. Διὰ — ενδύσησθε. Αποστήσας τοῦ θησαυρίζειν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ πείσας διανέμειν τὰ προσόντα, διδά σκει λοιπόν, μηδὲ περὶ τῆς ἀναγκαίας χρείας μετ ριμνᾶν. Φησὶ γάρ· Μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τουτέστι, Μὴ μεριμνᾶτε διὰ τὴν ψυχὴν ἡμῶν, τί φάγητε ἢ τί πίητε. Εἰ γὰρ καὶ ἡ ψυχὴ οὔτε ἐσθίει, οὔτε πίνει· ἀλλ' οὖν διὰ τὴν ψυχὴν ἐσθίουσι καὶ πίνουσιν οἱ ἄνθρωποι, μη δυναμένην ἐνοικεῖν σώματι μήτε τρεφομένῳ μήτε πίνοντι, μέχρις ἂν καὶ τοῦτο ἀφθαρτισθείη. (Καὶ καθ' έτερον δὲ τρόπον ερμηνευτέον, ὅτι ἐπεὶ ποτὲ μὲν ἐν τῇ ψυχῇ μεριμνῶσιν οἱ ἄνθρωποι, Variæ lectiones et notæ. αναστέλλοντος Λ. Male. Pro αὐτό autem corrigendum videtur αὐτῇ. i. e. τῇ ψυχῇ. Atque ita viAplari. Explicari. detur legisse interpres. ἀπὸ κοινοῦ τὸ ἐπιτάττει. Inclusa in margine habet. A.

EUTHYMII ZIGABENE minari lucem habens, si autem oculus tuus agro- φωταγωγοῦ· ἐὰν δὲ ὁ ὀφθαλμός σου νοσερός εἴη, ὅλον tus fuerit, totum corpus tuam tenebrosum erit, non habens ab ipso lucem. Ita igitur et mens, quæ oculus est animæ, defossi thesauri sollicitudini serviens, aegrota est; ipsa enim sollicitudo infrmitas est, et ideo obscurata est et anima. Vers. 23. Si ergo —quantæ? Si ergo ¡umen quod in te est, hoc est, mens, quæ ad hoc data est, ut animam illuminaret ac regeret, tenebra sunt, hoc est, obtenebrata est, tenebræ quæ ab affectionibus procedunt,quantæ sunt ad animam obscurandam, ipso lumine quod illi oriebatur obtenebrato Vers. 24. Nemo contemnet. Aliam præterea considerationem adducit formidabiliorem, ut forțius ab amore temporalium rerum avertamur, ostenders hunc Dei expellere scrvitutem, et in divitiarum reducere servitutem. Simpliciter autem, et absque nomine primum duos dicit dominos, ut auditores dicti veritatem cogat confiteri. Deinde nominatim illos ponit, de quibus erat sermo. Duos vero dominos dicit, contraria jubentes. Adhærebil autern, hoc est, Parebit. Vers. 24. Non mammona. Ecce nominatim quoque duos prædictos dominos manifestat. Mammoną autem ab Hebræis divitiæ dicuntur, quas etiam dominum appellavit, propter imbecillitatem illorum qui earum sustinent dominium. Quid igitur, nonne Abraham dives erat? nonne Job, aliique similes? Utique divites quidem erant, at non serviebant, sed dominabantur divitiis, et ipsas in c egenos insumebant. Non potestis Deo servire et mammonæ, quia Deus non modo jubet ab alienis abstinere, sed et propria elargiri. Mammona vero contrarium: non modo videlicet propria non elargiri, sed nec ab alienis abstinere et ille Dominus ventrem jubet astringere; iste vero ventri indulgere; ille continentem esse, bic autem scortari, aliaque similia. Vers. 25. Propterea - induamini. Postquam locum absolvit de non recondendo super terram thesauro, et ea quæ supersunt, pauperibus distribuere suasit, docet deinceps de necesario usu non esse sollicitum. Ait enim: Ne silis solliciti anima vestra, id est, propter animam vestram, quid edatis, aut quid bibatis. Quanquam enim anima neque edat, neque bibat, propter animam tamen edunt ac bibunt homines, quæ corpus inhabitare non potest, quod non comedit, et bibit, donec ipsum quoque corpus incorruptibile reddatur. Alio quoque. inodo id aplari (σ) potest, quod cum homines interdum in animna auxii sint, quandoque κατωρυγμένου Α. τὸ σῶμά σου ἐσκοτισμένον ἔσται, μὴ φωτιζόμενον ὑπ' αὐτοῦ. Οὕτω τοίνυν καὶ ὁ ὀφθαλμὸς τῆς ψυχῆς, ὁ νοῦς, δουλεύων τῇ φροντίδι τοῦ κατορωρυγμένου θησαυρού, νοσερός ἐστι· νόσος γὰρ ἡ τοιαύτη φροντίς· καὶ λοιπὸν, ἐσκότισται ἡ ψυχή. Εἰ οὖν - πόσον. Εἰ οὖν τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ, δ ἐστιν ὁ νοῦς, ὁ δωρηθεὶς εἰς τὸ φωτίζειν καὶ ὁδηγεῖν τὴν ψυχήν, σκέτο; ἐστὶ, τουτέστιν, ἐσκότισται, λοιπὸν τὴ σκότος, τὸ ἀπὸ τῶν παθῶν, πόσον ἔσται, εἰς τὸ σκοτίζειν τὴν ψυχὴν, σκοτισθέντος τοῦ ἀνατέλλοντος αὐτὸ φωτός; Οὐδεὶς – καταφρονήσει. "Ετι καὶ ἕτερον ἐπάγει λογισμὸν φοβερώτερον, εἰς ἰσχυροτέραν ἀποτροπὴν τῆς φιλοχρηματίας, δεικνύων, ὅτι αὕτη καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ δουλείας ἡμᾶς ἐκβάλλει, καὶ τῷ πλούτῳ κατα· δουλοῖ. ᾿Απλῶς δὲ καὶ ἀνωνύμως, δύο κυρίους λέγει πρώτον, ἵνα λάβῃ συνομολογοῦντας τοὺς ἀκροατές τη ἀληθείᾳ τοῦ λεχθέντος· εἶτα τίθησιν όνομαστὶ καὶ αὐτοὺς, περὶ ὧν ὁ λόγος· δύο δὲ κυρίους φησίν, ἐναντία επιτάττοντας. 'Ανθέξεται δὲ, ἀντὶ τοῦ, Υπακούσει. Οὐ - μαμωνά. Ἰδοὺ καὶ ὀνομαστὶ τοὺς βηθέντας δύο κυρίους ἐδήλωσε. Μαμωνάς δὲ παρ' 'Εβραίοις, ὁ πλοῦτος, ὃν καὶ κύριον προσηγόρευσε, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ὑπ' αὐτοῦ κυριευομένων. Τί οὖν; οὐχ ὁ ᾿Αβραὰμ πλούσιος ἦν; οὐχ ὁ Ἰὼβ καὶ οἱ κατ' ἐκείνους; Ναί· πλούσιοι μὲν ἦσαν, ἀλλ' οὐ τῷ πλούτῳ ἐδούλευον· ἀλλ᾽ ἐκυρίευον αὐτοὶ τούτου, καὶ εἰς τοὺς θεομένους αὐτὸν ἀνήλισκον. Οὐ δύνασθε δὲ Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ διότι ὁ μὲν Θεὸς ἐπιτάττει, μὴ μόνον ἀπέχεσθαι τῶν ἀλλοτρίων, ἀλλὰ καὶ τῶν οἰκείων μεταδιδόναι, ὁ δὲ μαμωνάς τουναντίον, μὴ μόνον μὴ μεταδιδόναι τῶν εἰκείων, ἀλλὰ μηδὲ τῶν ἀλλοτρίων ἀπέχεσθαι· καὶ ὁ μὲν κρατεῖν γαστρὸς, ὁ δὲ ἐφιέναι γαστρί· καὶ ὁ μὲν σωφρονεῖν, ὁ δὲ πορνεύειν καὶ τὰ τοιαῦτα. Διὰ — ενδύσησθε. Αποστήσας τοῦ θησαυρίζειν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ πείσας διανέμειν τὰ προσόντα, διδά σκει λοιπόν, μηδὲ περὶ τῆς ἀναγκαίας χρείας μετ ριμνᾶν. Φησὶ γάρ· Μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τουτέστι, Μὴ μεριμνᾶτε διὰ τὴν ψυχὴν ἡμῶν, τί φάγητε ἢ τί πίητε. Εἰ γὰρ καὶ ἡ ψυχὴ οὔτε ἐσθίει, οὔτε πίνει· ἀλλ' οὖν διὰ τὴν ψυχὴν ἐσθίουσι καὶ πίνουσιν οἱ ἄνθρωποι, μη δυναμένην ἐνοικεῖν σώματι μήτε τρεφομένῳ μήτε πίνοντι, μέχρις ἂν καὶ τοῦτο ἀφθαρτισθείη. (Καὶ καθ' έτερον δὲ τρόπον ερμηνευτέον, ὅτι ἐπεὶ ποτὲ μὲν ἐν τῇ ψυχῇ μεριμνῶσιν οἱ ἄνθρωποι, Variæ lectiones et notæ. αναστέλλοντος Λ. Male. Pro αὐτό autem corrigendum videtur αὐτῇ. i. e. τῇ ψυχῇ. Atque ita viAplari. Explicari. detur legisse interpres. ἀπὸ κοινοῦ τὸ ἐπιτάττει. Inclusa in margine habet. A.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. VI. Στε κατὰ νοῦν μόνον φροντίζουσι, ποτὲ δὲ ἐν τῷ σώ- autem sola mente solliciti (ι), quandoque vero in ματι, ότε κατατείνουσι τοῦτο πρὸς κτήσιν τοῦ σπουδαζομένου, καὶ ταύτης κἀκείνης τῆς μερίμνης ἀπάγων αὐτοὺς ὁ Κύριος, εἶπε· Μὴ μεριμνᾶτε, μήτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, μήτε τῷ σώματι, περὶ βρώσεως, καὶ πόσεως, καὶ ἐνδύματος. ] Οὐχὶ ἐνδύματος; Τοῦτο εἶπε δηλῶν, ὅτι ὁ τὸ πλεῖον δοὺς ἡμῖν, καὶ τὸ ἔλαττον δώσει, πλεῖον δὲ, τὸ μείζον λέγει. Εμβλέψατε – αὐτά. Ινα μή τις εἴπῃ, ὅτι καὶ πῶς ἄρα ζησόμεθα, μὴ μεριμνώντες περὶ τῶν ἀναγ καίων; λύει τὴν τοιαύτην ἀντίθεσιν ἀπὸ τοῦ παραδεί γματος τῶν πετεινῶν & μὴ μεριμνῶντα τρέφει ὁ Θεός. Δυνάμενος δὲ ἐξ ἀνθρώπων ένεγκεῖν τὸ παράδειγμα, καὶ εἰπεῖν τὴν Ἠλίαν, καὶ τὸν Ἰωάννην, καὶ τοὺς κατ' αὐτούς, ὅσοι μηδὲν τοιοῦτον ἐμερίμνησαν· τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίησεν, ἀπὸ τῶν πετεινῶν δὲ μᾶλλον ἐπεστόμισε τὴν εἰρημένην ἀντίθεσιν, εντρεπτικώτε ρον καθαψάμενος, καὶ περιελών πᾶσαν πρόφασιν. Καὶ γὰρ καὶ ἡ παλαιὰ Γραφή, βουλομένη σφο δρότερον καθικέσθαι τῶν ἀνθρώπων, πρὸς τὴν μέλισσαν αὐτοὺς πέμπει, καὶ πρὸς τὸν μύρμηκα, καὶ πρὸς ἄλλα ζῶα. Τὰ μὲν οὖν πετεινὰ, μείναντα, ὡς ἐξ ἀρχῆς ἐγένοντο, εὐποροῦσι καὶ τῆς κατὰ φύσιν τροφῆς· ὁ δὲ ἄνθρωπος, έκτραπεὶς ἑστέρηται. Πλὴν ἅπερ ἡ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἀλλοτρίωσις ἀφείλε, ταῦτα πάλιν ἡ πρὸς αὐτὸν οἰκείωσις ἀποδίδωσι. Διὰ τοῦτο προσέταξε, μὴ μεριμνᾷν περὶ τούτων, ἀλλὰ περὶ τοῦ οἰκειωθῆναι Θεῷ. Οὐχ — αὐτῶν; Οὐχ ὑμεῖς κρείττους κατὰ πολὺ τῶν πετεινῶν ἐστε; Καὶ εἰ τὰ χείρονα τρέφει ὁ Θεός, πολλῷ μᾶλλον τοὺς κρείττονας. Ο γὰρ διαπλάσας ἡμῖν σῶμα, δεόμενον τροφῆς, παρέξει πάνω τως καὶ τὴν τροφὴν αὐτοῦ. Τί οὖν; οὐ δεῖ σπείρειν; Οὐκ εἶπε, Μὴ σπείρετε, ἀλλὰ, Μὴ μεριμνάτε. Τῶν τελείων μὲν γάρ, τὸ μηδὲ σπείρειν, ἀλλ᾽ ἐργάζεσθαι μόνην τὴν βρῶσιν τὴν μὴ ἀπολλυμένην, λέγω δὴ τὰς ἀρετὰς, ὡς οἱ ἀπόστολοι, καὶ οἱ μιμησάμενοι τὸν βίον αὐτῶν, καὶ ζητεῖν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ τὴν τροφήν· Τὸν ἄρτον γάρ, φησί, τὸν ἐπιούσιον δὲς ἡμῖν σήμερον· τῶν μέσων δὲ, τὸ σπείρειν μὲν, μὴ φροντίζει» δὲ, πῶς ἂν φύσῃ τὸ σπέρμα, καὶ κατατείνειν ἑαυτοὺς ὅλους εἰς τὰς τοιαύτας μερίμνας, ὡς διὰ ταύτας ἀμελεῖν τῆς ψυχῆς. Διὰ τοῦτο τοίνυν τὸ σπείρειν οὔτε ἐκώλυσεν οὔτε ἐπέτρεψεν, ἀλλ' ἐπὶ τῇ ἑκάστου προαιρέσει τοῦτο καταλέλοιπεν. Εἰ γὰρ καὶ περὶ τῶν πετεινῶν εἶπεν, ὅτι οὐ σπείρουσιν, μόνον δεῖξαι βουλόμενος, ὅτι ὁ Θεὸς τρέφει αυτά. 28 Matth. vi, 11. corpore: aliquando et (u) ad possessiones, quas in animo habent, hoc extendunt: et ab hac, et ab illa cura, Dominus illos abstrahens, dixit: Ne anxii sitis, neque in anima vostra, neque in corpore, de cibo et potu, ac vestimento. Vers. 25. Nonne vestimentum? Hoc dixit manifestans, quod is qui, quod amplius est, prae stat nobis, utique et quod minus est, præstabir, Plus autem dixit, hoc est, pretiosius Vers. 96. Aspicile — illa. Ne quis dicat: Quomodo autem vivemus, de rebus necessariis non curantes? Solvit hujusmodi objectionem ab exemplo avium, quas cum nihil sollicita sint, pascit Deus. Posset autem et ab hominibus exemplum sumere, et dicere, quod Elias et Joannes, aliique similes, nihil tale curabant. Verum id non fecit, sed ab avibus potius dictam repressit objectionem, - nem prætextum, majori confusione arguens ac tollens. omNam et vetus Scriptura, volens homines amplius sese dejicere (v), ad spem ac formicam, caeteraque animantia mittit. Aves ergo eodem statu, quo a principio fuerunt, permanentes, cibo qui eis juxta naturam convenit, etiam abundant: homo vero a Deo aversus, eo privatur. Verumtamen quæ abstulit alienatio a Deo, hæc rursum reddit reversio. Jubet itaque ne horum curain habeamus, sed ad Deum peculiari modo revertamur. Vers. Nonne - illa? Nonne vos longe meliores cstis avibus? Quodsi viliora alit Deus, multo magis ens qui meliores sunt. Qui enim corpus cibo indigens vobis aptavit, ipsius quoque aliinentum omnino præbebit. Quid ergo? neque seminare licitum erit? Non dixit, Ne seminetis, seul, Ne sollicili sitis. Perfectorum siquidem est non seminare, sed operari cibum qui non perit: dico sane virtutes, sicut apostoli, horumque vitam imitantes, ac petere a Deo alimentum. Panem, inquit, nostrum spersubstantialem da nobis hodie ". Mediocrium vero est seminare quidem, at non anxios esse, et scipsos totos in hujusmodi curas dejicere, ut ob has animæ curam negligant. Ideoque seminare neque prohibuit, neque concessit, sed in uniuscujusque voluntate illud reliquit. Neque enim id de avibus dixit, ut seminare prohiberet, sed id təntum demonstrare voluit, quod illas Deus alat. ἀλλ᾽ οὐκ εἶπε τοῦτο, κωλύων τὸ σπείρειν, ἀλλὰ Variæ lectiones et notæ. ἀμέτρῳ φιλοπονία Non cepit vim vocabuli inLerpres. Κατατείνειν est idem, quod κατατρύχειν, nimiis laboribus vexare, affligere ac quasi extendere et alterere corpus. (ε) Quandoque — solliciti. Quando sola mente sunt · solliciti. (α) Aliquando et. Quando. Amplius sese dejicere. Acrius monere Ita Cinἀπὸ Θεοῦ Α. ἀπὸ Θεοῦ Α. Malim μηδέ, loco xal. Aut, ἀπὸ κοινοῦ τὸ μή. namus dixit p. 84, Πικροτάτοις αὐτοῦ καθίκετο λό γοις. Et Æschines Socr. 1, 15, τὰ δυνάμενα καθικέσθαι τῆς ψυχῆς.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. VI. Στε κατὰ νοῦν μόνον φροντίζουσι, ποτὲ δὲ ἐν τῷ σώ- autem sola mente solliciti (ι), quandoque vero in ματι, ότε κατατείνουσι τοῦτο πρὸς κτήσιν τοῦ σπουδαζομένου, καὶ ταύτης κἀκείνης τῆς μερίμνης ἀπάγων αὐτοὺς ὁ Κύριος, εἶπε· Μὴ μεριμνᾶτε, μήτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, μήτε τῷ σώματι, περὶ βρώσεως, καὶ πόσεως, καὶ ἐνδύματος. ] Οὐχὶ ἐνδύματος; Τοῦτο εἶπε δηλῶν, ὅτι ὁ τὸ πλεῖον δοὺς ἡμῖν, καὶ τὸ ἔλαττον δώσει, πλεῖον δὲ, τὸ μείζον λέγει. Εμβλέψατε – αὐτά. Ινα μή τις εἴπῃ, ὅτι καὶ πῶς ἄρα ζησόμεθα, μὴ μεριμνώντες περὶ τῶν ἀναγ καίων; λύει τὴν τοιαύτην ἀντίθεσιν ἀπὸ τοῦ παραδεί γματος τῶν πετεινῶν & μὴ μεριμνῶντα τρέφει ὁ Θεός. Δυνάμενος δὲ ἐξ ἀνθρώπων ένεγκεῖν τὸ παράδειγμα, καὶ εἰπεῖν τὴν Ἠλίαν, καὶ τὸν Ἰωάννην, καὶ τοὺς κατ' αὐτούς, ὅσοι μηδὲν τοιοῦτον ἐμερίμνησαν· τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίησεν, ἀπὸ τῶν πετεινῶν δὲ μᾶλλον ἐπεστόμισε τὴν εἰρημένην ἀντίθεσιν, εντρεπτικώτε ρον καθαψάμενος, καὶ περιελών πᾶσαν πρόφασιν. Καὶ γὰρ καὶ ἡ παλαιὰ Γραφή, βουλομένη σφο δρότερον καθικέσθαι τῶν ἀνθρώπων, πρὸς τὴν μέλισσαν αὐτοὺς πέμπει, καὶ πρὸς τὸν μύρμηκα, καὶ πρὸς ἄλλα ζῶα. Τὰ μὲν οὖν πετεινὰ, μείναντα, ὡς ἐξ ἀρχῆς ἐγένοντο, εὐποροῦσι καὶ τῆς κατὰ φύσιν τροφῆς· ὁ δὲ ἄνθρωπος, έκτραπεὶς ἑστέρηται. Πλὴν ἅπερ ἡ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἀλλοτρίωσις ἀφείλε, ταῦτα πάλιν ἡ πρὸς αὐτὸν οἰκείωσις ἀποδίδωσι. Διὰ τοῦτο προσέταξε, μὴ μεριμνᾷν περὶ τούτων, ἀλλὰ περὶ τοῦ οἰκειωθῆναι Θεῷ. Οὐχ — αὐτῶν; Οὐχ ὑμεῖς κρείττους κατὰ πολὺ τῶν πετεινῶν ἐστε; Καὶ εἰ τὰ χείρονα τρέφει ὁ Θεός, πολλῷ μᾶλλον τοὺς κρείττονας. Ο γὰρ διαπλάσας ἡμῖν σῶμα, δεόμενον τροφῆς, παρέξει πάνω τως καὶ τὴν τροφὴν αὐτοῦ. Τί οὖν; οὐ δεῖ σπείρειν; Οὐκ εἶπε, Μὴ σπείρετε, ἀλλὰ, Μὴ μεριμνάτε. Τῶν τελείων μὲν γάρ, τὸ μηδὲ σπείρειν, ἀλλ᾽ ἐργάζεσθαι μόνην τὴν βρῶσιν τὴν μὴ ἀπολλυμένην, λέγω δὴ τὰς ἀρετὰς, ὡς οἱ ἀπόστολοι, καὶ οἱ μιμησάμενοι τὸν βίον αὐτῶν, καὶ ζητεῖν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ τὴν τροφήν· Τὸν ἄρτον γάρ, φησί, τὸν ἐπιούσιον δὲς ἡμῖν σήμερον· τῶν μέσων δὲ, τὸ σπείρειν μὲν, μὴ φροντίζει» δὲ, πῶς ἂν φύσῃ τὸ σπέρμα, καὶ κατατείνειν ἑαυτοὺς ὅλους εἰς τὰς τοιαύτας μερίμνας, ὡς διὰ ταύτας ἀμελεῖν τῆς ψυχῆς. Διὰ τοῦτο τοίνυν τὸ σπείρειν οὔτε ἐκώλυσεν οὔτε ἐπέτρεψεν, ἀλλ' ἐπὶ τῇ ἑκάστου προαιρέσει τοῦτο καταλέλοιπεν. Εἰ γὰρ καὶ περὶ τῶν πετεινῶν εἶπεν, ὅτι οὐ σπείρουσιν, μόνον δεῖξαι βουλόμενος, ὅτι ὁ Θεὸς τρέφει αυτά. 28 Matth. vi, 11. corpore: aliquando et (u) ad possessiones, quas in animo habent, hoc extendunt: et ab hac, et ab illa cura, Dominus illos abstrahens, dixit: Ne anxii sitis, neque in anima vostra, neque in corpore, de cibo et potu, ac vestimento. Vers. 25. Nonne vestimentum? Hoc dixit manifestans, quod is qui, quod amplius est, prae stat nobis, utique et quod minus est, præstabir, Plus autem dixit, hoc est, pretiosius Vers. 96. Aspicile — illa. Ne quis dicat: Quomodo autem vivemus, de rebus necessariis non curantes? Solvit hujusmodi objectionem ab exemplo avium, quas cum nihil sollicita sint, pascit Deus. Posset autem et ab hominibus exemplum sumere, et dicere, quod Elias et Joannes, aliique similes, nihil tale curabant. Verum id non fecit, sed ab avibus potius dictam repressit objectionem, - nem prætextum, majori confusione arguens ac tollens. omNam et vetus Scriptura, volens homines amplius sese dejicere (v), ad spem ac formicam, caeteraque animantia mittit. Aves ergo eodem statu, quo a principio fuerunt, permanentes, cibo qui eis juxta naturam convenit, etiam abundant: homo vero a Deo aversus, eo privatur. Verumtamen quæ abstulit alienatio a Deo, hæc rursum reddit reversio. Jubet itaque ne horum curain habeamus, sed ad Deum peculiari modo revertamur. Vers. Nonne - illa? Nonne vos longe meliores cstis avibus? Quodsi viliora alit Deus, multo magis ens qui meliores sunt. Qui enim corpus cibo indigens vobis aptavit, ipsius quoque aliinentum omnino præbebit. Quid ergo? neque seminare licitum erit? Non dixit, Ne seminetis, seul, Ne sollicili sitis. Perfectorum siquidem est non seminare, sed operari cibum qui non perit: dico sane virtutes, sicut apostoli, horumque vitam imitantes, ac petere a Deo alimentum. Panem, inquit, nostrum spersubstantialem da nobis hodie ". Mediocrium vero est seminare quidem, at non anxios esse, et scipsos totos in hujusmodi curas dejicere, ut ob has animæ curam negligant. Ideoque seminare neque prohibuit, neque concessit, sed in uniuscujusque voluntate illud reliquit. Neque enim id de avibus dixit, ut seminare prohiberet, sed id təntum demonstrare voluit, quod illas Deus alat. ἀλλ᾽ οὐκ εἶπε τοῦτο, κωλύων τὸ σπείρειν, ἀλλὰ Variæ lectiones et notæ. ἀμέτρῳ φιλοπονία Non cepit vim vocabuli inLerpres. Κατατείνειν est idem, quod κατατρύχειν, nimiis laboribus vexare, affligere ac quasi extendere et alterere corpus. (ε) Quandoque — solliciti. Quando sola mente sunt · solliciti. (α) Aliquando et. Quando. Amplius sese dejicere. Acrius monere Ita Cinἀπὸ Θεοῦ Α. ἀπὸ Θεοῦ Α. Malim μηδέ, loco xal. Aut, ἀπὸ κοινοῦ τὸ μή. namus dixit p. 84, Πικροτάτοις αὐτοῦ καθίκετο λό γοις. Et Æschines Socr. 1, 15, τὰ δυνάμενα καθικέσθαι τῆς ψυχῆς.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. VI. Στε κατὰ νοῦν μόνον φροντίζουσι, ποτὲ δὲ ἐν τῷ σώ- autem sola mente solliciti (ι), quandoque vero in ματι, ότε κατατείνουσι τοῦτο πρὸς κτήσιν τοῦ σπουδαζομένου, καὶ ταύτης κἀκείνης τῆς μερίμνης ἀπάγων αὐτοὺς ὁ Κύριος, εἶπε· Μὴ μεριμνᾶτε, μήτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, μήτε τῷ σώματι, περὶ βρώσεως, καὶ πόσεως, καὶ ἐνδύματος. ] Οὐχὶ ἐνδύματος; Τοῦτο εἶπε δηλῶν, ὅτι ὁ τὸ πλεῖον δοὺς ἡμῖν, καὶ τὸ ἔλαττον δώσει, πλεῖον δὲ, τὸ μείζον λέγει. Εμβλέψατε – αὐτά. Ινα μή τις εἴπῃ, ὅτι καὶ πῶς ἄρα ζησόμεθα, μὴ μεριμνώντες περὶ τῶν ἀναγ καίων; λύει τὴν τοιαύτην ἀντίθεσιν ἀπὸ τοῦ παραδεί γματος τῶν πετεινῶν & μὴ μεριμνῶντα τρέφει ὁ Θεός. Δυνάμενος δὲ ἐξ ἀνθρώπων ένεγκεῖν τὸ παράδειγμα, καὶ εἰπεῖν τὴν Ἠλίαν, καὶ τὸν Ἰωάννην, καὶ τοὺς κατ' αὐτούς, ὅσοι μηδὲν τοιοῦτον ἐμερίμνησαν· τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίησεν, ἀπὸ τῶν πετεινῶν δὲ μᾶλλον ἐπεστόμισε τὴν εἰρημένην ἀντίθεσιν, εντρεπτικώτε ρον καθαψάμενος, καὶ περιελών πᾶσαν πρόφασιν. Καὶ γὰρ καὶ ἡ παλαιὰ Γραφή, βουλομένη σφο δρότερον καθικέσθαι τῶν ἀνθρώπων, πρὸς τὴν μέλισσαν αὐτοὺς πέμπει, καὶ πρὸς τὸν μύρμηκα, καὶ πρὸς ἄλλα ζῶα. Τὰ μὲν οὖν πετεινὰ, μείναντα, ὡς ἐξ ἀρχῆς ἐγένοντο, εὐποροῦσι καὶ τῆς κατὰ φύσιν τροφῆς· ὁ δὲ ἄνθρωπος, έκτραπεὶς ἑστέρηται. Πλὴν ἅπερ ἡ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἀλλοτρίωσις ἀφείλε, ταῦτα πάλιν ἡ πρὸς αὐτὸν οἰκείωσις ἀποδίδωσι. Διὰ τοῦτο προσέταξε, μὴ μεριμνᾷν περὶ τούτων, ἀλλὰ περὶ τοῦ οἰκειωθῆναι Θεῷ. Οὐχ — αὐτῶν; Οὐχ ὑμεῖς κρείττους κατὰ πολὺ τῶν πετεινῶν ἐστε; Καὶ εἰ τὰ χείρονα τρέφει ὁ Θεός, πολλῷ μᾶλλον τοὺς κρείττονας. Ο γὰρ διαπλάσας ἡμῖν σῶμα, δεόμενον τροφῆς, παρέξει πάνω τως καὶ τὴν τροφὴν αὐτοῦ. Τί οὖν; οὐ δεῖ σπείρειν; Οὐκ εἶπε, Μὴ σπείρετε, ἀλλὰ, Μὴ μεριμνάτε. Τῶν τελείων μὲν γάρ, τὸ μηδὲ σπείρειν, ἀλλ᾽ ἐργάζεσθαι μόνην τὴν βρῶσιν τὴν μὴ ἀπολλυμένην, λέγω δὴ τὰς ἀρετὰς, ὡς οἱ ἀπόστολοι, καὶ οἱ μιμησάμενοι τὸν βίον αὐτῶν, καὶ ζητεῖν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ τὴν τροφήν· Τὸν ἄρτον γάρ, φησί, τὸν ἐπιούσιον δὲς ἡμῖν σήμερον· τῶν μέσων δὲ, τὸ σπείρειν μὲν, μὴ φροντίζει» δὲ, πῶς ἂν φύσῃ τὸ σπέρμα, καὶ κατατείνειν ἑαυτοὺς ὅλους εἰς τὰς τοιαύτας μερίμνας, ὡς διὰ ταύτας ἀμελεῖν τῆς ψυχῆς. Διὰ τοῦτο τοίνυν τὸ σπείρειν οὔτε ἐκώλυσεν οὔτε ἐπέτρεψεν, ἀλλ' ἐπὶ τῇ ἑκάστου προαιρέσει τοῦτο καταλέλοιπεν. Εἰ γὰρ καὶ περὶ τῶν πετεινῶν εἶπεν, ὅτι οὐ σπείρουσιν, μόνον δεῖξαι βουλόμενος, ὅτι ὁ Θεὸς τρέφει αυτά. 28 Matth. vi, 11. corpore: aliquando et (u) ad possessiones, quas in animo habent, hoc extendunt: et ab hac, et ab illa cura, Dominus illos abstrahens, dixit: Ne anxii sitis, neque in anima vostra, neque in corpore, de cibo et potu, ac vestimento. Vers. 25. Nonne vestimentum? Hoc dixit manifestans, quod is qui, quod amplius est, prae stat nobis, utique et quod minus est, præstabir, Plus autem dixit, hoc est, pretiosius Vers. 96. Aspicile — illa. Ne quis dicat: Quomodo autem vivemus, de rebus necessariis non curantes? Solvit hujusmodi objectionem ab exemplo avium, quas cum nihil sollicita sint, pascit Deus. Posset autem et ab hominibus exemplum sumere, et dicere, quod Elias et Joannes, aliique similes, nihil tale curabant. Verum id non fecit, sed ab avibus potius dictam repressit objectionem, - nem prætextum, majori confusione arguens ac tollens. omNam et vetus Scriptura, volens homines amplius sese dejicere (v), ad spem ac formicam, caeteraque animantia mittit. Aves ergo eodem statu, quo a principio fuerunt, permanentes, cibo qui eis juxta naturam convenit, etiam abundant: homo vero a Deo aversus, eo privatur. Verumtamen quæ abstulit alienatio a Deo, hæc rursum reddit reversio. Jubet itaque ne horum curain habeamus, sed ad Deum peculiari modo revertamur. Vers. Nonne - illa? Nonne vos longe meliores cstis avibus? Quodsi viliora alit Deus, multo magis ens qui meliores sunt. Qui enim corpus cibo indigens vobis aptavit, ipsius quoque aliinentum omnino præbebit. Quid ergo? neque seminare licitum erit? Non dixit, Ne seminetis, seul, Ne sollicili sitis. Perfectorum siquidem est non seminare, sed operari cibum qui non perit: dico sane virtutes, sicut apostoli, horumque vitam imitantes, ac petere a Deo alimentum. Panem, inquit, nostrum spersubstantialem da nobis hodie ". Mediocrium vero est seminare quidem, at non anxios esse, et scipsos totos in hujusmodi curas dejicere, ut ob has animæ curam negligant. Ideoque seminare neque prohibuit, neque concessit, sed in uniuscujusque voluntate illud reliquit. Neque enim id de avibus dixit, ut seminare prohiberet, sed id təntum demonstrare voluit, quod illas Deus alat. ἀλλ᾽ οὐκ εἶπε τοῦτο, κωλύων τὸ σπείρειν, ἀλλὰ Variæ lectiones et notæ. ἀμέτρῳ φιλοπονία Non cepit vim vocabuli inLerpres. Κατατείνειν est idem, quod κατατρύχειν, nimiis laboribus vexare, affligere ac quasi extendere et alterere corpus. (ε) Quandoque — solliciti. Quando sola mente sunt · solliciti. (α) Aliquando et. Quando. Amplius sese dejicere. Acrius monere Ita Cinἀπὸ Θεοῦ Α. ἀπὸ Θεοῦ Α. Malim μηδέ, loco xal. Aut, ἀπὸ κοινοῦ τὸ μή. namus dixit p. 84, Πικροτάτοις αὐτοῦ καθίκετο λό γοις. Et Æschines Socr. 1, 15, τὰ δυνάμενα καθικέσθαι τῆς ψυχῆς.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. VI. Στε κατὰ νοῦν μόνον φροντίζουσι, ποτὲ δὲ ἐν τῷ σώ- autem sola mente solliciti (ι), quandoque vero in ματι, ότε κατατείνουσι τοῦτο πρὸς κτήσιν τοῦ σπουδαζομένου, καὶ ταύτης κἀκείνης τῆς μερίμνης ἀπάγων αὐτοὺς ὁ Κύριος, εἶπε· Μὴ μεριμνᾶτε, μήτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, μήτε τῷ σώματι, περὶ βρώσεως, καὶ πόσεως, καὶ ἐνδύματος. ] Οὐχὶ ἐνδύματος; Τοῦτο εἶπε δηλῶν, ὅτι ὁ τὸ πλεῖον δοὺς ἡμῖν, καὶ τὸ ἔλαττον δώσει, πλεῖον δὲ, τὸ μείζον λέγει. Εμβλέψατε – αὐτά. Ινα μή τις εἴπῃ, ὅτι καὶ πῶς ἄρα ζησόμεθα, μὴ μεριμνώντες περὶ τῶν ἀναγ καίων; λύει τὴν τοιαύτην ἀντίθεσιν ἀπὸ τοῦ παραδεί γματος τῶν πετεινῶν & μὴ μεριμνῶντα τρέφει ὁ Θεός. Δυνάμενος δὲ ἐξ ἀνθρώπων ένεγκεῖν τὸ παράδειγμα, καὶ εἰπεῖν τὴν Ἠλίαν, καὶ τὸν Ἰωάννην, καὶ τοὺς κατ' αὐτούς, ὅσοι μηδὲν τοιοῦτον ἐμερίμνησαν· τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίησεν, ἀπὸ τῶν πετεινῶν δὲ μᾶλλον ἐπεστόμισε τὴν εἰρημένην ἀντίθεσιν, εντρεπτικώτε ρον καθαψάμενος, καὶ περιελών πᾶσαν πρόφασιν. Καὶ γὰρ καὶ ἡ παλαιὰ Γραφή, βουλομένη σφο δρότερον καθικέσθαι τῶν ἀνθρώπων, πρὸς τὴν μέλισσαν αὐτοὺς πέμπει, καὶ πρὸς τὸν μύρμηκα, καὶ πρὸς ἄλλα ζῶα. Τὰ μὲν οὖν πετεινὰ, μείναντα, ὡς ἐξ ἀρχῆς ἐγένοντο, εὐποροῦσι καὶ τῆς κατὰ φύσιν τροφῆς· ὁ δὲ ἄνθρωπος, έκτραπεὶς ἑστέρηται. Πλὴν ἅπερ ἡ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἀλλοτρίωσις ἀφείλε, ταῦτα πάλιν ἡ πρὸς αὐτὸν οἰκείωσις ἀποδίδωσι. Διὰ τοῦτο προσέταξε, μὴ μεριμνᾷν περὶ τούτων, ἀλλὰ περὶ τοῦ οἰκειωθῆναι Θεῷ. Οὐχ — αὐτῶν; Οὐχ ὑμεῖς κρείττους κατὰ πολὺ τῶν πετεινῶν ἐστε; Καὶ εἰ τὰ χείρονα τρέφει ὁ Θεός, πολλῷ μᾶλλον τοὺς κρείττονας. Ο γὰρ διαπλάσας ἡμῖν σῶμα, δεόμενον τροφῆς, παρέξει πάνω τως καὶ τὴν τροφὴν αὐτοῦ. Τί οὖν; οὐ δεῖ σπείρειν; Οὐκ εἶπε, Μὴ σπείρετε, ἀλλὰ, Μὴ μεριμνάτε. Τῶν τελείων μὲν γάρ, τὸ μηδὲ σπείρειν, ἀλλ᾽ ἐργάζεσθαι μόνην τὴν βρῶσιν τὴν μὴ ἀπολλυμένην, λέγω δὴ τὰς ἀρετὰς, ὡς οἱ ἀπόστολοι, καὶ οἱ μιμησάμενοι τὸν βίον αὐτῶν, καὶ ζητεῖν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ τὴν τροφήν· Τὸν ἄρτον γάρ, φησί, τὸν ἐπιούσιον δὲς ἡμῖν σήμερον· τῶν μέσων δὲ, τὸ σπείρειν μὲν, μὴ φροντίζει» δὲ, πῶς ἂν φύσῃ τὸ σπέρμα, καὶ κατατείνειν ἑαυτοὺς ὅλους εἰς τὰς τοιαύτας μερίμνας, ὡς διὰ ταύτας ἀμελεῖν τῆς ψυχῆς. Διὰ τοῦτο τοίνυν τὸ σπείρειν οὔτε ἐκώλυσεν οὔτε ἐπέτρεψεν, ἀλλ' ἐπὶ τῇ ἑκάστου προαιρέσει τοῦτο καταλέλοιπεν. Εἰ γὰρ καὶ περὶ τῶν πετεινῶν εἶπεν, ὅτι οὐ σπείρουσιν, μόνον δεῖξαι βουλόμενος, ὅτι ὁ Θεὸς τρέφει αυτά. 28 Matth. vi, 11. corpore: aliquando et (u) ad possessiones, quas in animo habent, hoc extendunt: et ab hac, et ab illa cura, Dominus illos abstrahens, dixit: Ne anxii sitis, neque in anima vostra, neque in corpore, de cibo et potu, ac vestimento. Vers. 25. Nonne vestimentum? Hoc dixit manifestans, quod is qui, quod amplius est, prae stat nobis, utique et quod minus est, præstabir, Plus autem dixit, hoc est, pretiosius Vers. 96. Aspicile — illa. Ne quis dicat: Quomodo autem vivemus, de rebus necessariis non curantes? Solvit hujusmodi objectionem ab exemplo avium, quas cum nihil sollicita sint, pascit Deus. Posset autem et ab hominibus exemplum sumere, et dicere, quod Elias et Joannes, aliique similes, nihil tale curabant. Verum id non fecit, sed ab avibus potius dictam repressit objectionem, - nem prætextum, majori confusione arguens ac tollens. omNam et vetus Scriptura, volens homines amplius sese dejicere (v), ad spem ac formicam, caeteraque animantia mittit. Aves ergo eodem statu, quo a principio fuerunt, permanentes, cibo qui eis juxta naturam convenit, etiam abundant: homo vero a Deo aversus, eo privatur. Verumtamen quæ abstulit alienatio a Deo, hæc rursum reddit reversio. Jubet itaque ne horum curain habeamus, sed ad Deum peculiari modo revertamur. Vers. Nonne - illa? Nonne vos longe meliores cstis avibus? Quodsi viliora alit Deus, multo magis ens qui meliores sunt. Qui enim corpus cibo indigens vobis aptavit, ipsius quoque aliinentum omnino præbebit. Quid ergo? neque seminare licitum erit? Non dixit, Ne seminetis, seul, Ne sollicili sitis. Perfectorum siquidem est non seminare, sed operari cibum qui non perit: dico sane virtutes, sicut apostoli, horumque vitam imitantes, ac petere a Deo alimentum. Panem, inquit, nostrum spersubstantialem da nobis hodie ". Mediocrium vero est seminare quidem, at non anxios esse, et scipsos totos in hujusmodi curas dejicere, ut ob has animæ curam negligant. Ideoque seminare neque prohibuit, neque concessit, sed in uniuscujusque voluntate illud reliquit. Neque enim id de avibus dixit, ut seminare prohiberet, sed id təntum demonstrare voluit, quod illas Deus alat. ἀλλ᾽ οὐκ εἶπε τοῦτο, κωλύων τὸ σπείρειν, ἀλλὰ Variæ lectiones et notæ. ἀμέτρῳ φιλοπονία Non cepit vim vocabuli inLerpres. Κατατείνειν est idem, quod κατατρύχειν, nimiis laboribus vexare, affligere ac quasi extendere et alterere corpus. (ε) Quandoque — solliciti. Quando sola mente sunt · solliciti. (α) Aliquando et. Quando. Amplius sese dejicere. Acrius monere Ita Cinἀπὸ Θεοῦ Α. ἀπὸ Θεοῦ Α. Malim μηδέ, loco xal. Aut, ἀπὸ κοινοῦ τὸ μή. namus dixit p. 84, Πικροτάτοις αὐτοῦ καθίκετο λό γοις. Et Æschines Socr. 1, 15, τὰ δυνάμενα καθικέσθαι τῆς ψυχῆς.

EUTHYMII Nam quid tibi proderit, si te ita curis conficias? Quanquam enim tu millies studium adhibeas, non dabis tamen pluyiam aut sulem, flatusque ventorum quibus semen fructum proferat. Nam hæc solus Deus tribuit. Ita ergo et de potu, et de indumento, aliisque similibus. Quomodo autem potest quispiam vivere, qui talia non curat? Quomodo? Sicut prædicti vivebant sancti. Neque enim propriam imbecillitatem faciamus præcepti impossibilitatem. Nihil siquidem impossibile praecepit Deus; novit enim possibilitatis humana mensuram, non solum ut creator ipsius, sod tanquam is quoque, qui eam in se suscepit. Verum illis quidem facile erat præceptum, quasi separatis a mundo, omnique habitu corporeo: nobis autem impossibile videtur, eq quod ab ipso non sumus avulsi. Aves vero nutrit Deus, immittens Klis naturalem instinctum unde cibum coltigant. Vers. 27. Quis autem waam? Nullus. Sicut ergo hoc, studio vestro assequi non potestis: ita nec cibum congregare, nisi Deo annuente. Quanquam enim millies studium adhibeamus, nihil tamen abeque ejus providentia proficiemus. Et certe neque palmum, neque digitum addere potest. Dixit tamen cubitum, quia proprie mensura stature est cubitus. ' Ver. 28. Ει de neque nent. Lilia hoc loco flores omnes nominavit, quod ex eo manifestum est, quia dixit: Sicut unum horum s. Cum autem esset permo de indumento, quomodo facit mentionem de cremento? Qula dictionem illam, crescant, propter folia dixit eorum quæ horum unicuique sunt indumentum. Considerate, inquit, lilia agri, quomodo crescant in foliis, quæ quantum crescunt, tantum decorem ostendunt. Vers. 29. Dico· Vers. 30. Vos? Quare non rursum a volucribus duxit exemplum, aut ab allis animalibus? Poterit enim multa ponere adornata ac pulcherrima? Quia vult hic et vilitatem herbes ostendere, quæ sic a Deo adornatur, et decorem pulchritudinis adeo vili herbæ data. Εt nota quod liliorum adaugens vilitatem, berbam in progressu ea vocavit: magisque cum addit: Quæ hodie est, et cras in clibanum mittitur: quæ ambo ad augendam vilitatem dicta sunt. Decorem quoque pulchritudinis ipsorum similiter amplifcans, non dixit simpliciter, quod ea Deus vestiat, sed quod sic vestiat. Nam dictio, sic, hoc loco crementum denotat pulchritudinis. Solomonem autem posuit, tanquam pulchritudiss Matth. v, 29. ZIGABENI Τί γοῦν ὠφελήσεις, οὕτως ἐπιτεταμένως μερι μνῶν; Κἂν γὰρ μυρία σπουδάσῃς, οὐ δώσεις ὑετόν, οὐδὲ ἥλιον, οὐδὲ πνοὰς ἀνέμων, οἷς ὁ σπ ρος καρπογονεί. Ταῦτα γὰρ ὁ Θεὸς μόνος δίδωσιν. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ πόματος, καὶ ἐπὶ ἐνδύματος, κ ὶ τῶν τοιούτων. Καὶ πῶς δύναταί τις ζήν, μὴ μεριμνῶν τὰ τοι· αῦτα; Πῶς; ὓς ἔξων οἱ δηλωθέντες ἅγιοι. Μηδε γὰρ τὴν ἑαυτῶν ἀσθένειαν, ποιῶμεν ἀδυναμίαν τῆς ἐντολῆς. Οὐδὲν γὰρ ἀδύνατον ὁ Θεὸς ἐπέταξεν. Ο δε γὰρ τὸ μέτρον τῆς ἀνθρωπίνης δυνάμεως, οὐ μόνον ὡς δημιουργὸς αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ὡς ὑποδὺς αὐτήν. 'Αλλ' ἐκείνοις μὲν εὐχαρὴς ἦν ἡ ἐντολή, ὡς χωρισθείσι κόσμου καὶ πάσης σωματικής σχέσεως· ἡμῖν δὲ ἀδύνατος φαίνεται, διὰ τὸ μὴ ἀποσπασθῆ και αὐτῶν. Τρέφει δὲ τὰ πετεινὰ ὁ Θεὸς, ἐνθεὶς απ τοῖς γνῶσιν, πόθεν συλλέξωσι την τροφήν. Τις δὲ — ἵνα; Οὐδείς. Ωσπερ οὖν ἀδύνατον, κατ ορθωθῆναι τοῦτο διὰ σπουδῆς ἡμετέρας· οὕτω καὶ τὸ συναγαγεῖν τροφήν, εἰ μὴ ὁ Θεὸς ἐπινεύσῃ. Κάν γὰρ μυρία σπουδάσωμεν, οὐδὲν ἀνύσομεν, δίχα τῆς προνοίας αὐτοῦ. [Καὶ μὴν οὐδὲ σπιθαμήν, οὐδὲ δάκτυλον, Λοιπὸν οὖν πήχυν εἶπε, διότι κυρίως μέτρον των ἡλικιῶν ὁ πῆχύς ἐστι.] Καὶ περὶ οὐδὲ νήθει. Κρίνα νῦν, πάντα τὰ ἄνθη αινόμασε. Καὶ τοῦτο δῆλον, ἀπὸ τοῦ εἰπεῖν, ότι Ὡς ἐν τούτων. Οντος δὲ τοῦ λόγου περὶ ἐνδύματος, πῶς λέγει περὶ αὐξήσεως; Διότι τὸ αὐξα νει πρὸς τὰ πέταλα αὐτῶν εἴρηκεν, άτινα ενδυμα ἑκάστῳ τούτων ἐστί· Καταμάθετε, λέγων, τὰ κρίνα τοῦ ἀγροῦ, πῶς αὐξάνουσι κατὰ τὰ πέταλα, ἅπερ ὅσον αὐξάνει, τοσοῦτον ὡραΐζει. Λέγω ὑμᾶς. Διατί οὐκ ἀπὸ τῶν πετεινῶν κα λιν ήγαγε παράδειγμα, ἢ καὶ ἀπὸ ζώων ἄλλων; Είχε γὰρ εἰπεῖν πολλὰ κεκαλλωπισμένα καὶ ὡραιό τατα. Διότι βούλεται κανταῦθα δείξαι, τήν τε εὐο τέλειαν τοῦ χόρτου τοῦ καλλωπισθέντος οὕτως ἐκ Θεοῦ, καὶ τὴν ὡραιότητα τοῦ δοθέντος κάλλους το οὕτως εὐτελεστάτῳ χόρτῳ. Σκόπει γάρ, ὅτι τὴν μὲν εὐτέλειαν τῶν κρίνων ἐπιτείνων, χόρτον αὐτὰ προ Ο τῶν ἐκάλεσε, καὶ ἔτι μᾶλλον, Σήμερον ὄντα καὶ αύριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον, ἃ καὶ ἄμφω πρὸς ἐπίτασιν τῆς εὐτελείας εἴρηται. Τὴν δὲ ὡραιό τητα τοῦ κάλλους αὐτῶν ὁμοίως ἐπιτείνων, οὐχ εξ πεν ἁπλῶς, ὅτι ἀμφιέννυσιν, ἀλλ' ὅτι οὕτως ἀμφιέν ουσι. Τὸ γὰρ οὕτως ἐνταῦθα ἐπίτασιν ἐμφαίνει τῆς ὡραιότητος. Τον Σολομῶντα δὲ τέθεικεν, ὡς φιλόκαλον, Varia lectiones et notæ. babet και, pro xav, et paulo post σπουδά της, supra scripto a littera n. i. e σπουδάσας. Aut ergo καὶ σπουδάσας, aut κἂν σπουδάσῃς, legendum. Tnclusa, in margine habet A. φιλόκαλλον Β. Τη rasura sublatum alterum λ.

EUTHYMII Nam quid tibi proderit, si te ita curis conficias? Quanquam enim tu millies studium adhibeas, non dabis tamen pluyiam aut sulem, flatusque ventorum quibus semen fructum proferat. Nam hæc solus Deus tribuit. Ita ergo et de potu, et de indumento, aliisque similibus. Quomodo autem potest quispiam vivere, qui talia non curat? Quomodo? Sicut prædicti vivebant sancti. Neque enim propriam imbecillitatem faciamus præcepti impossibilitatem. Nihil siquidem impossibile praecepit Deus; novit enim possibilitatis humana mensuram, non solum ut creator ipsius, sod tanquam is quoque, qui eam in se suscepit. Verum illis quidem facile erat præceptum, quasi separatis a mundo, omnique habitu corporeo: nobis autem impossibile videtur, eq quod ab ipso non sumus avulsi. Aves vero nutrit Deus, immittens Klis naturalem instinctum unde cibum coltigant. Vers. 27. Quis autem waam? Nullus. Sicut ergo hoc, studio vestro assequi non potestis: ita nec cibum congregare, nisi Deo annuente. Quanquam enim millies studium adhibeamus, nihil tamen abeque ejus providentia proficiemus. Et certe neque palmum, neque digitum addere potest. Dixit tamen cubitum, quia proprie mensura stature est cubitus. ' Ver. 28. Ει de neque nent. Lilia hoc loco flores omnes nominavit, quod ex eo manifestum est, quia dixit: Sicut unum horum s. Cum autem esset permo de indumento, quomodo facit mentionem de cremento? Qula dictionem illam, crescant, propter folia dixit eorum quæ horum unicuique sunt indumentum. Considerate, inquit, lilia agri, quomodo crescant in foliis, quæ quantum crescunt, tantum decorem ostendunt. Vers. 29. Dico· Vers. 30. Vos? Quare non rursum a volucribus duxit exemplum, aut ab allis animalibus? Poterit enim multa ponere adornata ac pulcherrima? Quia vult hic et vilitatem herbes ostendere, quæ sic a Deo adornatur, et decorem pulchritudinis adeo vili herbæ data. Εt nota quod liliorum adaugens vilitatem, berbam in progressu ea vocavit: magisque cum addit: Quæ hodie est, et cras in clibanum mittitur: quæ ambo ad augendam vilitatem dicta sunt. Decorem quoque pulchritudinis ipsorum similiter amplifcans, non dixit simpliciter, quod ea Deus vestiat, sed quod sic vestiat. Nam dictio, sic, hoc loco crementum denotat pulchritudinis. Solomonem autem posuit, tanquam pulchritudiss Matth. v, 29. ZIGABENI Τί γοῦν ὠφελήσεις, οὕτως ἐπιτεταμένως μερι μνῶν; Κἂν γὰρ μυρία σπουδάσῃς, οὐ δώσεις ὑετόν, οὐδὲ ἥλιον, οὐδὲ πνοὰς ἀνέμων, οἷς ὁ σπ ρος καρπογονεί. Ταῦτα γὰρ ὁ Θεὸς μόνος δίδωσιν. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ πόματος, καὶ ἐπὶ ἐνδύματος, κ ὶ τῶν τοιούτων. Καὶ πῶς δύναταί τις ζήν, μὴ μεριμνῶν τὰ τοι· αῦτα; Πῶς; ὓς ἔξων οἱ δηλωθέντες ἅγιοι. Μηδε γὰρ τὴν ἑαυτῶν ἀσθένειαν, ποιῶμεν ἀδυναμίαν τῆς ἐντολῆς. Οὐδὲν γὰρ ἀδύνατον ὁ Θεὸς ἐπέταξεν. Ο δε γὰρ τὸ μέτρον τῆς ἀνθρωπίνης δυνάμεως, οὐ μόνον ὡς δημιουργὸς αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ὡς ὑποδὺς αὐτήν. 'Αλλ' ἐκείνοις μὲν εὐχαρὴς ἦν ἡ ἐντολή, ὡς χωρισθείσι κόσμου καὶ πάσης σωματικής σχέσεως· ἡμῖν δὲ ἀδύνατος φαίνεται, διὰ τὸ μὴ ἀποσπασθῆ και αὐτῶν. Τρέφει δὲ τὰ πετεινὰ ὁ Θεὸς, ἐνθεὶς απ τοῖς γνῶσιν, πόθεν συλλέξωσι την τροφήν. Τις δὲ — ἵνα; Οὐδείς. Ωσπερ οὖν ἀδύνατον, κατ ορθωθῆναι τοῦτο διὰ σπουδῆς ἡμετέρας· οὕτω καὶ τὸ συναγαγεῖν τροφήν, εἰ μὴ ὁ Θεὸς ἐπινεύσῃ. Κάν γὰρ μυρία σπουδάσωμεν, οὐδὲν ἀνύσομεν, δίχα τῆς προνοίας αὐτοῦ. [Καὶ μὴν οὐδὲ σπιθαμήν, οὐδὲ δάκτυλον, Λοιπὸν οὖν πήχυν εἶπε, διότι κυρίως μέτρον των ἡλικιῶν ὁ πῆχύς ἐστι.] Καὶ περὶ οὐδὲ νήθει. Κρίνα νῦν, πάντα τὰ ἄνθη αινόμασε. Καὶ τοῦτο δῆλον, ἀπὸ τοῦ εἰπεῖν, ότι Ὡς ἐν τούτων. Οντος δὲ τοῦ λόγου περὶ ἐνδύματος, πῶς λέγει περὶ αὐξήσεως; Διότι τὸ αὐξα νει πρὸς τὰ πέταλα αὐτῶν εἴρηκεν, άτινα ενδυμα ἑκάστῳ τούτων ἐστί· Καταμάθετε, λέγων, τὰ κρίνα τοῦ ἀγροῦ, πῶς αὐξάνουσι κατὰ τὰ πέταλα, ἅπερ ὅσον αὐξάνει, τοσοῦτον ὡραΐζει. Λέγω ὑμᾶς. Διατί οὐκ ἀπὸ τῶν πετεινῶν κα λιν ήγαγε παράδειγμα, ἢ καὶ ἀπὸ ζώων ἄλλων; Είχε γὰρ εἰπεῖν πολλὰ κεκαλλωπισμένα καὶ ὡραιό τατα. Διότι βούλεται κανταῦθα δείξαι, τήν τε εὐο τέλειαν τοῦ χόρτου τοῦ καλλωπισθέντος οὕτως ἐκ Θεοῦ, καὶ τὴν ὡραιότητα τοῦ δοθέντος κάλλους το οὕτως εὐτελεστάτῳ χόρτῳ. Σκόπει γάρ, ὅτι τὴν μὲν εὐτέλειαν τῶν κρίνων ἐπιτείνων, χόρτον αὐτὰ προ Ο τῶν ἐκάλεσε, καὶ ἔτι μᾶλλον, Σήμερον ὄντα καὶ αύριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον, ἃ καὶ ἄμφω πρὸς ἐπίτασιν τῆς εὐτελείας εἴρηται. Τὴν δὲ ὡραιό τητα τοῦ κάλλους αὐτῶν ὁμοίως ἐπιτείνων, οὐχ εξ πεν ἁπλῶς, ὅτι ἀμφιέννυσιν, ἀλλ' ὅτι οὕτως ἀμφιέν ουσι. Τὸ γὰρ οὕτως ἐνταῦθα ἐπίτασιν ἐμφαίνει τῆς ὡραιότητος. Τον Σολομῶντα δὲ τέθεικεν, ὡς φιλόκαλον, Varia lectiones et notæ. babet και, pro xav, et paulo post σπουδά της, supra scripto a littera n. i. e σπουδάσας. Aut ergo καὶ σπουδάσας, aut κἂν σπουδάσῃς, legendum. Tnclusa, in margine habet A. φιλόκαλλον Β. Τη rasura sublatum alterum λ.

EUTHYMII Nam quid tibi proderit, si te ita curis conficias? Quanquam enim tu millies studium adhibeas, non dabis tamen pluyiam aut sulem, flatusque ventorum quibus semen fructum proferat. Nam hæc solus Deus tribuit. Ita ergo et de potu, et de indumento, aliisque similibus. Quomodo autem potest quispiam vivere, qui talia non curat? Quomodo? Sicut prædicti vivebant sancti. Neque enim propriam imbecillitatem faciamus præcepti impossibilitatem. Nihil siquidem impossibile praecepit Deus; novit enim possibilitatis humana mensuram, non solum ut creator ipsius, sod tanquam is quoque, qui eam in se suscepit. Verum illis quidem facile erat præceptum, quasi separatis a mundo, omnique habitu corporeo: nobis autem impossibile videtur, eq quod ab ipso non sumus avulsi. Aves vero nutrit Deus, immittens Klis naturalem instinctum unde cibum coltigant. Vers. 27. Quis autem waam? Nullus. Sicut ergo hoc, studio vestro assequi non potestis: ita nec cibum congregare, nisi Deo annuente. Quanquam enim millies studium adhibeamus, nihil tamen abeque ejus providentia proficiemus. Et certe neque palmum, neque digitum addere potest. Dixit tamen cubitum, quia proprie mensura stature est cubitus. ' Ver. 28. Ει de neque nent. Lilia hoc loco flores omnes nominavit, quod ex eo manifestum est, quia dixit: Sicut unum horum s. Cum autem esset permo de indumento, quomodo facit mentionem de cremento? Qula dictionem illam, crescant, propter folia dixit eorum quæ horum unicuique sunt indumentum. Considerate, inquit, lilia agri, quomodo crescant in foliis, quæ quantum crescunt, tantum decorem ostendunt. Vers. 29. Dico· Vers. 30. Vos? Quare non rursum a volucribus duxit exemplum, aut ab allis animalibus? Poterit enim multa ponere adornata ac pulcherrima? Quia vult hic et vilitatem herbes ostendere, quæ sic a Deo adornatur, et decorem pulchritudinis adeo vili herbæ data. Εt nota quod liliorum adaugens vilitatem, berbam in progressu ea vocavit: magisque cum addit: Quæ hodie est, et cras in clibanum mittitur: quæ ambo ad augendam vilitatem dicta sunt. Decorem quoque pulchritudinis ipsorum similiter amplifcans, non dixit simpliciter, quod ea Deus vestiat, sed quod sic vestiat. Nam dictio, sic, hoc loco crementum denotat pulchritudinis. Solomonem autem posuit, tanquam pulchritudiss Matth. v, 29. ZIGABENI Τί γοῦν ὠφελήσεις, οὕτως ἐπιτεταμένως μερι μνῶν; Κἂν γὰρ μυρία σπουδάσῃς, οὐ δώσεις ὑετόν, οὐδὲ ἥλιον, οὐδὲ πνοὰς ἀνέμων, οἷς ὁ σπ ρος καρπογονεί. Ταῦτα γὰρ ὁ Θεὸς μόνος δίδωσιν. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ πόματος, καὶ ἐπὶ ἐνδύματος, κ ὶ τῶν τοιούτων. Καὶ πῶς δύναταί τις ζήν, μὴ μεριμνῶν τὰ τοι· αῦτα; Πῶς; ὓς ἔξων οἱ δηλωθέντες ἅγιοι. Μηδε γὰρ τὴν ἑαυτῶν ἀσθένειαν, ποιῶμεν ἀδυναμίαν τῆς ἐντολῆς. Οὐδὲν γὰρ ἀδύνατον ὁ Θεὸς ἐπέταξεν. Ο δε γὰρ τὸ μέτρον τῆς ἀνθρωπίνης δυνάμεως, οὐ μόνον ὡς δημιουργὸς αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ὡς ὑποδὺς αὐτήν. 'Αλλ' ἐκείνοις μὲν εὐχαρὴς ἦν ἡ ἐντολή, ὡς χωρισθείσι κόσμου καὶ πάσης σωματικής σχέσεως· ἡμῖν δὲ ἀδύνατος φαίνεται, διὰ τὸ μὴ ἀποσπασθῆ και αὐτῶν. Τρέφει δὲ τὰ πετεινὰ ὁ Θεὸς, ἐνθεὶς απ τοῖς γνῶσιν, πόθεν συλλέξωσι την τροφήν. Τις δὲ — ἵνα; Οὐδείς. Ωσπερ οὖν ἀδύνατον, κατ ορθωθῆναι τοῦτο διὰ σπουδῆς ἡμετέρας· οὕτω καὶ τὸ συναγαγεῖν τροφήν, εἰ μὴ ὁ Θεὸς ἐπινεύσῃ. Κάν γὰρ μυρία σπουδάσωμεν, οὐδὲν ἀνύσομεν, δίχα τῆς προνοίας αὐτοῦ. [Καὶ μὴν οὐδὲ σπιθαμήν, οὐδὲ δάκτυλον, Λοιπὸν οὖν πήχυν εἶπε, διότι κυρίως μέτρον των ἡλικιῶν ὁ πῆχύς ἐστι.] Καὶ περὶ οὐδὲ νήθει. Κρίνα νῦν, πάντα τὰ ἄνθη αινόμασε. Καὶ τοῦτο δῆλον, ἀπὸ τοῦ εἰπεῖν, ότι Ὡς ἐν τούτων. Οντος δὲ τοῦ λόγου περὶ ἐνδύματος, πῶς λέγει περὶ αὐξήσεως; Διότι τὸ αὐξα νει πρὸς τὰ πέταλα αὐτῶν εἴρηκεν, άτινα ενδυμα ἑκάστῳ τούτων ἐστί· Καταμάθετε, λέγων, τὰ κρίνα τοῦ ἀγροῦ, πῶς αὐξάνουσι κατὰ τὰ πέταλα, ἅπερ ὅσον αὐξάνει, τοσοῦτον ὡραΐζει. Λέγω ὑμᾶς. Διατί οὐκ ἀπὸ τῶν πετεινῶν κα λιν ήγαγε παράδειγμα, ἢ καὶ ἀπὸ ζώων ἄλλων; Είχε γὰρ εἰπεῖν πολλὰ κεκαλλωπισμένα καὶ ὡραιό τατα. Διότι βούλεται κανταῦθα δείξαι, τήν τε εὐο τέλειαν τοῦ χόρτου τοῦ καλλωπισθέντος οὕτως ἐκ Θεοῦ, καὶ τὴν ὡραιότητα τοῦ δοθέντος κάλλους το οὕτως εὐτελεστάτῳ χόρτῳ. Σκόπει γάρ, ὅτι τὴν μὲν εὐτέλειαν τῶν κρίνων ἐπιτείνων, χόρτον αὐτὰ προ Ο τῶν ἐκάλεσε, καὶ ἔτι μᾶλλον, Σήμερον ὄντα καὶ αύριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον, ἃ καὶ ἄμφω πρὸς ἐπίτασιν τῆς εὐτελείας εἴρηται. Τὴν δὲ ὡραιό τητα τοῦ κάλλους αὐτῶν ὁμοίως ἐπιτείνων, οὐχ εξ πεν ἁπλῶς, ὅτι ἀμφιέννυσιν, ἀλλ' ὅτι οὕτως ἀμφιέν ουσι. Τὸ γὰρ οὕτως ἐνταῦθα ἐπίτασιν ἐμφαίνει τῆς ὡραιότητος. Τον Σολομῶντα δὲ τέθεικεν, ὡς φιλόκαλον, Varia lectiones et notæ. babet και, pro xav, et paulo post σπουδά της, supra scripto a littera n. i. e σπουδάσας. Aut ergo καὶ σπουδάσας, aut κἂν σπουδάσῃς, legendum. Tnclusa, in margine habet A. φιλόκαλλον Β. Τη rasura sublatum alterum λ.

EUTHYMII Nam quid tibi proderit, si te ita curis conficias? Quanquam enim tu millies studium adhibeas, non dabis tamen pluyiam aut sulem, flatusque ventorum quibus semen fructum proferat. Nam hæc solus Deus tribuit. Ita ergo et de potu, et de indumento, aliisque similibus. Quomodo autem potest quispiam vivere, qui talia non curat? Quomodo? Sicut prædicti vivebant sancti. Neque enim propriam imbecillitatem faciamus præcepti impossibilitatem. Nihil siquidem impossibile praecepit Deus; novit enim possibilitatis humana mensuram, non solum ut creator ipsius, sod tanquam is quoque, qui eam in se suscepit. Verum illis quidem facile erat præceptum, quasi separatis a mundo, omnique habitu corporeo: nobis autem impossibile videtur, eq quod ab ipso non sumus avulsi. Aves vero nutrit Deus, immittens Klis naturalem instinctum unde cibum coltigant. Vers. 27. Quis autem waam? Nullus. Sicut ergo hoc, studio vestro assequi non potestis: ita nec cibum congregare, nisi Deo annuente. Quanquam enim millies studium adhibeamus, nihil tamen abeque ejus providentia proficiemus. Et certe neque palmum, neque digitum addere potest. Dixit tamen cubitum, quia proprie mensura stature est cubitus. ' Ver. 28. Ει de neque nent. Lilia hoc loco flores omnes nominavit, quod ex eo manifestum est, quia dixit: Sicut unum horum s. Cum autem esset permo de indumento, quomodo facit mentionem de cremento? Qula dictionem illam, crescant, propter folia dixit eorum quæ horum unicuique sunt indumentum. Considerate, inquit, lilia agri, quomodo crescant in foliis, quæ quantum crescunt, tantum decorem ostendunt. Vers. 29. Dico· Vers. 30. Vos? Quare non rursum a volucribus duxit exemplum, aut ab allis animalibus? Poterit enim multa ponere adornata ac pulcherrima? Quia vult hic et vilitatem herbes ostendere, quæ sic a Deo adornatur, et decorem pulchritudinis adeo vili herbæ data. Εt nota quod liliorum adaugens vilitatem, berbam in progressu ea vocavit: magisque cum addit: Quæ hodie est, et cras in clibanum mittitur: quæ ambo ad augendam vilitatem dicta sunt. Decorem quoque pulchritudinis ipsorum similiter amplifcans, non dixit simpliciter, quod ea Deus vestiat, sed quod sic vestiat. Nam dictio, sic, hoc loco crementum denotat pulchritudinis. Solomonem autem posuit, tanquam pulchritudiss Matth. v, 29. ZIGABENI Τί γοῦν ὠφελήσεις, οὕτως ἐπιτεταμένως μερι μνῶν; Κἂν γὰρ μυρία σπουδάσῃς, οὐ δώσεις ὑετόν, οὐδὲ ἥλιον, οὐδὲ πνοὰς ἀνέμων, οἷς ὁ σπ ρος καρπογονεί. Ταῦτα γὰρ ὁ Θεὸς μόνος δίδωσιν. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ πόματος, καὶ ἐπὶ ἐνδύματος, κ ὶ τῶν τοιούτων. Καὶ πῶς δύναταί τις ζήν, μὴ μεριμνῶν τὰ τοι· αῦτα; Πῶς; ὓς ἔξων οἱ δηλωθέντες ἅγιοι. Μηδε γὰρ τὴν ἑαυτῶν ἀσθένειαν, ποιῶμεν ἀδυναμίαν τῆς ἐντολῆς. Οὐδὲν γὰρ ἀδύνατον ὁ Θεὸς ἐπέταξεν. Ο δε γὰρ τὸ μέτρον τῆς ἀνθρωπίνης δυνάμεως, οὐ μόνον ὡς δημιουργὸς αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ὡς ὑποδὺς αὐτήν. 'Αλλ' ἐκείνοις μὲν εὐχαρὴς ἦν ἡ ἐντολή, ὡς χωρισθείσι κόσμου καὶ πάσης σωματικής σχέσεως· ἡμῖν δὲ ἀδύνατος φαίνεται, διὰ τὸ μὴ ἀποσπασθῆ και αὐτῶν. Τρέφει δὲ τὰ πετεινὰ ὁ Θεὸς, ἐνθεὶς απ τοῖς γνῶσιν, πόθεν συλλέξωσι την τροφήν. Τις δὲ — ἵνα; Οὐδείς. Ωσπερ οὖν ἀδύνατον, κατ ορθωθῆναι τοῦτο διὰ σπουδῆς ἡμετέρας· οὕτω καὶ τὸ συναγαγεῖν τροφήν, εἰ μὴ ὁ Θεὸς ἐπινεύσῃ. Κάν γὰρ μυρία σπουδάσωμεν, οὐδὲν ἀνύσομεν, δίχα τῆς προνοίας αὐτοῦ. [Καὶ μὴν οὐδὲ σπιθαμήν, οὐδὲ δάκτυλον, Λοιπὸν οὖν πήχυν εἶπε, διότι κυρίως μέτρον των ἡλικιῶν ὁ πῆχύς ἐστι.] Καὶ περὶ οὐδὲ νήθει. Κρίνα νῦν, πάντα τὰ ἄνθη αινόμασε. Καὶ τοῦτο δῆλον, ἀπὸ τοῦ εἰπεῖν, ότι Ὡς ἐν τούτων. Οντος δὲ τοῦ λόγου περὶ ἐνδύματος, πῶς λέγει περὶ αὐξήσεως; Διότι τὸ αὐξα νει πρὸς τὰ πέταλα αὐτῶν εἴρηκεν, άτινα ενδυμα ἑκάστῳ τούτων ἐστί· Καταμάθετε, λέγων, τὰ κρίνα τοῦ ἀγροῦ, πῶς αὐξάνουσι κατὰ τὰ πέταλα, ἅπερ ὅσον αὐξάνει, τοσοῦτον ὡραΐζει. Λέγω ὑμᾶς. Διατί οὐκ ἀπὸ τῶν πετεινῶν κα λιν ήγαγε παράδειγμα, ἢ καὶ ἀπὸ ζώων ἄλλων; Είχε γὰρ εἰπεῖν πολλὰ κεκαλλωπισμένα καὶ ὡραιό τατα. Διότι βούλεται κανταῦθα δείξαι, τήν τε εὐο τέλειαν τοῦ χόρτου τοῦ καλλωπισθέντος οὕτως ἐκ Θεοῦ, καὶ τὴν ὡραιότητα τοῦ δοθέντος κάλλους το οὕτως εὐτελεστάτῳ χόρτῳ. Σκόπει γάρ, ὅτι τὴν μὲν εὐτέλειαν τῶν κρίνων ἐπιτείνων, χόρτον αὐτὰ προ Ο τῶν ἐκάλεσε, καὶ ἔτι μᾶλλον, Σήμερον ὄντα καὶ αύριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον, ἃ καὶ ἄμφω πρὸς ἐπίτασιν τῆς εὐτελείας εἴρηται. Τὴν δὲ ὡραιό τητα τοῦ κάλλους αὐτῶν ὁμοίως ἐπιτείνων, οὐχ εξ πεν ἁπλῶς, ὅτι ἀμφιέννυσιν, ἀλλ' ὅτι οὕτως ἀμφιέν ουσι. Τὸ γὰρ οὕτως ἐνταῦθα ἐπίτασιν ἐμφαίνει τῆς ὡραιότητος. Τον Σολομῶντα δὲ τέθεικεν, ὡς φιλόκαλον, Varia lectiones et notæ. babet και, pro xav, et paulo post σπουδά της, supra scripto a littera n. i. e σπουδάσας. Aut ergo καὶ σπουδάσας, aut κἂν σπουδάσῃς, legendum. Tnclusa, in margine habet A. φιλόκαλλον Β. Τη rasura sublatum alterum λ.

CAP. VI. ☐ καὶ σοφὸν ἐπινοείσθαι καλλωπισμούς. Κλίβανος δέ nis amatorem, et ad illam cognoscendam sapienἐστι, τὸ ὀπτανεῖον τῶν ἄρτων. Τὸ δὲ Ὑμᾶς ἐμφαντικὸν τιμῆς νόησον. Φησὶ γὰρ ἐρωτηματικῶς, ὅτι Οὐ πολλῷ μᾶλλον ὑμᾶς, τὸ τίμιον αὐτοῦ κτῆμα; οἷς σῶμα καὶ ψυχὴν καὶ νοῦν ἐχαρίσατο, δι᾽ οὔς τὸν κόσμον ἐποίησε, δι' ους προφήτας ἔπεμψε, δι' ους καὶ τὸν μονογενῆ αὐτοῦ Υἱὸν ἐξέδωκεν. Ολιγόπιστοι. Επιπληκτικόν ἐστι τοῦτο. Και γὰρ ἀπεδείξας ὁ ἐβούλετο, λοιπὸν ἐπιπλήττει αυτ τοὺς, ὀλιγοπίστους ὀνομάζων, ὡς μὴ πιστεύοντας ἀδιστάκτως, ὅτι φροντίσει αὐτῶν ὁ Θεὸς, καὶ διὰ τοῦτο μεριμνώντας. Οὕτως ἐπιπλήξας, ἐντρέπει τούτους, καὶ εὐπειθεστέρους ποιεῖ. Ἐπαίδευσε δὲ διὰ τοῦ ῥηθέντος παραδείγματος, καὶ τὸ μὴ μέγα φρο νεῖν ἐπὶ τῇ πολυτελείᾳ τῶν ἱματίων, ὧν ὡραιότερα καὶ καλλίονα τὰ ἄνθη τοῦ χόρτου. Ωσπερ δὲ ἀνω τέρω περὶ τῶν πετεινῶν εἰπὼν, ὅτι οὐ σπείρουσιν, οὐκ ἐκώλυσε τὸ σπείρειν, ὡς ἐκεῖσε εἰρήκαμεν· οὕτως οὐδ᾽ ἐνταῦθα τὸ κοπιᾶν καὶ νήθειν ἐκώλυσεν, ἀλλ᾽ εἶπεν οὕτω δεῖξαι μόνον θέλων, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὰ ἀμφιέννυσι. Καὶ διατί τοσοῦτον κάλλος τοῖς ἄνθεσι περιτέ Οειπε; Διότι βούλεται σε καὶ ἀπὸ τούτου μαν θάνειν τὸ μέγεθος τῆς αὐτοῦ σοφίας καὶ δυνάμεως. Εἰ τοίνυν τὰ διὰ σὲ γενόμενα κρίνα φιλοτίμως ενέδυσε, πῶς οὐκ ἐνδύσει μάλιστά σε, δι᾿ ὃν ἐκεῖνα πεποίηκε; Δημιουργὸς δὲ καὶ προνοητής πάντων αὐτὸς ὢν, ὅμως τῷ Πατρὶ τὴν δημιουργίαν καὶ πρόνοιαν πάντων ἀνατίθησι, δεικνύων τε ἐντεῦθεν τὸ πρὶς αὐτὸν ὁμόγνωμόν τε καὶ ἐμοδύναμον, καὶ διότι οὔπω καιρὸς ἦν, ἐκκαλύψαι φανερῶς περὶ τῆς ἑαυτοῦ θεότητος, ὡς ἡρμηνεύσαμεν ἐξηγούμενοι τό Ακούσατε ὅτι ἐῤῥέθη τοῖς ἀρχαίοις· Οὐ φονεύσεις. Μη – περιβαλώμεθα. Επαναλαμβάνει πάλιν τὸν περὶ τοῦ μὴ μεριμναν λόγον, διὰ τὸ τῆς μετ ρίμνης βίαιόν τε καὶ δυσαπάλλακτον. Σὺ δὲ ἐννόη - σον, ὅτι οἱ κελευσθέντες μηδὲ περὶ τῶν ἀναγκαίων μεριμνών, τίνα συγγνώμην Εξομεν, μεριμνώντες καὶ περὶ τῶν οὐκ ἀναγκαίων; tem. Clibanus vero locus est ad coquendum panen. Pronomen, Vos, ut honoris demonstrativum sit, accipito. Nam amantis more loquitur, ac si dicat (π): Nonne longe magis vos, qui estis prellosa ejus possessio (y), quibus corpus, animam, ac mentem gratis contulit, propter quos mundum formavit, propter quos prophetas misit, propter quos unigenitnnı quoque Filium suum tradidit? Vers. 30. O homines modicæ fidei. Increpativum est hoc. Postqnam enim ostendit, quod volebat, deinceps ipsos objurgat, parum fidentes appellans utpote qui non absque ambiguitate crederent, quod Deus ipsorum curam haberet, et idcirco solliciti essent. Ita objurgans, eos confundit, ac fidentiores reddit. Docuit quoque dicto exemplo non insolescere de pretiosis vestibus, quibus longe pretiosiores sunt, magisque decori herbarum flores. Quemadmodum autem superius de avibus diceret, quod non seminent, non prohibuit seminare, sicut ibidem diximus: ita noque hic laborare, aut nere; sed ita locutus est, volens tantum ostendere, quod Deus illa vestiat. Quare autem tanto decore flores amicivit? „Quía vult, ut ex hoc discas sapientiæ ac potentiæ suæ magnitudinem. Si ergo lilia, quæ propter te facia sunt, pretiose induit, quomodo non multo magis te vestiet, propter quem illa formavit? Et licet Filius ipse omnium sit creator ac provisor, ad Patrem tamen, creationem ac providentiam refert: ostendens hinc eamdem cum illo sibi esse scientiam ac providentiam Nondum enim tempus erat su: manifeste detegere divinitatem, quemadmodum declaravimus, exponentes partem illam: Audistis quod dictum sit antiquis: Non occides. Vers. 31. Ne operiemur? Rursum iteravit de sollicitudine sermonem, propter curæ violentiam, quæ vix abjici potest. Tu vero considera, quod si nobis jussum est, ne de rebus etiam necessariis simus solliciti, quam sperabimus veniam, cam de his etiam quæ necessaria non sunt ansii simus? Vers. 32. Omnia Πάντα — ἐπιζητεῖ. Το Επιζητεῖ, ἀντὶ τοῦ, Με inquirunt. Inquirunt. hoc ριμνῶσι, νόησον. Τὰ ἔθνη γὰρ, ἀλόγων δίκην, πρός est sollicitui sunt de his. Considera: Genus irratio μόνη, βλέπουσι τὴν φιληδονίαν. Οταν δὲ μηδὲ nalium more, solo moventur voluptatum amore. τῶν ἐθνικῶν ὑπερτερῶμεν, οἱ τῶν Γραμματέων καὶ Quando ergo neque gentibus præstantiores suinus, Φαρισαίων ὑπερτερεῖν ταῖς ἀρεταῖς κεκελευσμένοι, quibus jussum est, ut et Scribis et Phariseis virtuποίας οὐκ ἂν εἴημεν κολάσεως ἄξιοι; te simus eminentiores, quo supplicio digui non erimus? Οἶδε - απάντων. Καθαψάμενος αὐτῶν ἱκανῶς, παραθαρρύνει πάλιν ἑτέρωθεν. Ἔργον γὰρ διδαπεριτίθεται Α. xal, abest A. Vers. 32. Scit omnibus. Postquam satis ipsos corripuit, rursus aliunde eos adhortatur. Est enim Variæ lectiones et notæ. (*) Amanlis more - dicat. Interrogat enim dicens. Interpres videtur legisse ερωτικῶς. possessio. Videtur ergo Henlenius etiam repe μή, abest A. μή, pro μηδέ Α. risse κτῆμα. Malim tamen κτίσμα. Jacob. 1. 48. (z) Scientiam ac providentiam. Voluntatem et potestatem.

CAP. VI. ☐ καὶ σοφὸν ἐπινοείσθαι καλλωπισμούς. Κλίβανος δέ nis amatorem, et ad illam cognoscendam sapienἐστι, τὸ ὀπτανεῖον τῶν ἄρτων. Τὸ δὲ Ὑμᾶς ἐμφαντικὸν τιμῆς νόησον. Φησὶ γὰρ ἐρωτηματικῶς, ὅτι Οὐ πολλῷ μᾶλλον ὑμᾶς, τὸ τίμιον αὐτοῦ κτῆμα; οἷς σῶμα καὶ ψυχὴν καὶ νοῦν ἐχαρίσατο, δι᾽ οὔς τὸν κόσμον ἐποίησε, δι' ους προφήτας ἔπεμψε, δι' ους καὶ τὸν μονογενῆ αὐτοῦ Υἱὸν ἐξέδωκεν. Ολιγόπιστοι. Επιπληκτικόν ἐστι τοῦτο. Και γὰρ ἀπεδείξας ὁ ἐβούλετο, λοιπὸν ἐπιπλήττει αυτ τοὺς, ὀλιγοπίστους ὀνομάζων, ὡς μὴ πιστεύοντας ἀδιστάκτως, ὅτι φροντίσει αὐτῶν ὁ Θεὸς, καὶ διὰ τοῦτο μεριμνώντας. Οὕτως ἐπιπλήξας, ἐντρέπει τούτους, καὶ εὐπειθεστέρους ποιεῖ. Ἐπαίδευσε δὲ διὰ τοῦ ῥηθέντος παραδείγματος, καὶ τὸ μὴ μέγα φρο νεῖν ἐπὶ τῇ πολυτελείᾳ τῶν ἱματίων, ὧν ὡραιότερα καὶ καλλίονα τὰ ἄνθη τοῦ χόρτου. Ωσπερ δὲ ἀνω τέρω περὶ τῶν πετεινῶν εἰπὼν, ὅτι οὐ σπείρουσιν, οὐκ ἐκώλυσε τὸ σπείρειν, ὡς ἐκεῖσε εἰρήκαμεν· οὕτως οὐδ᾽ ἐνταῦθα τὸ κοπιᾶν καὶ νήθειν ἐκώλυσεν, ἀλλ᾽ εἶπεν οὕτω δεῖξαι μόνον θέλων, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὰ ἀμφιέννυσι. Καὶ διατί τοσοῦτον κάλλος τοῖς ἄνθεσι περιτέ Οειπε; Διότι βούλεται σε καὶ ἀπὸ τούτου μαν θάνειν τὸ μέγεθος τῆς αὐτοῦ σοφίας καὶ δυνάμεως. Εἰ τοίνυν τὰ διὰ σὲ γενόμενα κρίνα φιλοτίμως ενέδυσε, πῶς οὐκ ἐνδύσει μάλιστά σε, δι᾿ ὃν ἐκεῖνα πεποίηκε; Δημιουργὸς δὲ καὶ προνοητής πάντων αὐτὸς ὢν, ὅμως τῷ Πατρὶ τὴν δημιουργίαν καὶ πρόνοιαν πάντων ἀνατίθησι, δεικνύων τε ἐντεῦθεν τὸ πρὶς αὐτὸν ὁμόγνωμόν τε καὶ ἐμοδύναμον, καὶ διότι οὔπω καιρὸς ἦν, ἐκκαλύψαι φανερῶς περὶ τῆς ἑαυτοῦ θεότητος, ὡς ἡρμηνεύσαμεν ἐξηγούμενοι τό Ακούσατε ὅτι ἐῤῥέθη τοῖς ἀρχαίοις· Οὐ φονεύσεις. Μη – περιβαλώμεθα. Επαναλαμβάνει πάλιν τὸν περὶ τοῦ μὴ μεριμναν λόγον, διὰ τὸ τῆς μετ ρίμνης βίαιόν τε καὶ δυσαπάλλακτον. Σὺ δὲ ἐννόη - σον, ὅτι οἱ κελευσθέντες μηδὲ περὶ τῶν ἀναγκαίων μεριμνών, τίνα συγγνώμην Εξομεν, μεριμνώντες καὶ περὶ τῶν οὐκ ἀναγκαίων; tem. Clibanus vero locus est ad coquendum panen. Pronomen, Vos, ut honoris demonstrativum sit, accipito. Nam amantis more loquitur, ac si dicat (π): Nonne longe magis vos, qui estis prellosa ejus possessio (y), quibus corpus, animam, ac mentem gratis contulit, propter quos mundum formavit, propter quos prophetas misit, propter quos unigenitnnı quoque Filium suum tradidit? Vers. 30. O homines modicæ fidei. Increpativum est hoc. Postqnam enim ostendit, quod volebat, deinceps ipsos objurgat, parum fidentes appellans utpote qui non absque ambiguitate crederent, quod Deus ipsorum curam haberet, et idcirco solliciti essent. Ita objurgans, eos confundit, ac fidentiores reddit. Docuit quoque dicto exemplo non insolescere de pretiosis vestibus, quibus longe pretiosiores sunt, magisque decori herbarum flores. Quemadmodum autem superius de avibus diceret, quod non seminent, non prohibuit seminare, sicut ibidem diximus: ita noque hic laborare, aut nere; sed ita locutus est, volens tantum ostendere, quod Deus illa vestiat. Quare autem tanto decore flores amicivit? „Quía vult, ut ex hoc discas sapientiæ ac potentiæ suæ magnitudinem. Si ergo lilia, quæ propter te facia sunt, pretiose induit, quomodo non multo magis te vestiet, propter quem illa formavit? Et licet Filius ipse omnium sit creator ac provisor, ad Patrem tamen, creationem ac providentiam refert: ostendens hinc eamdem cum illo sibi esse scientiam ac providentiam Nondum enim tempus erat su: manifeste detegere divinitatem, quemadmodum declaravimus, exponentes partem illam: Audistis quod dictum sit antiquis: Non occides. Vers. 31. Ne operiemur? Rursum iteravit de sollicitudine sermonem, propter curæ violentiam, quæ vix abjici potest. Tu vero considera, quod si nobis jussum est, ne de rebus etiam necessariis simus solliciti, quam sperabimus veniam, cam de his etiam quæ necessaria non sunt ansii simus? Vers. 32. Omnia Πάντα — ἐπιζητεῖ. Το Επιζητεῖ, ἀντὶ τοῦ, Με inquirunt. Inquirunt. hoc ριμνῶσι, νόησον. Τὰ ἔθνη γὰρ, ἀλόγων δίκην, πρός est sollicitui sunt de his. Considera: Genus irratio μόνη, βλέπουσι τὴν φιληδονίαν. Οταν δὲ μηδὲ nalium more, solo moventur voluptatum amore. τῶν ἐθνικῶν ὑπερτερῶμεν, οἱ τῶν Γραμματέων καὶ Quando ergo neque gentibus præstantiores suinus, Φαρισαίων ὑπερτερεῖν ταῖς ἀρεταῖς κεκελευσμένοι, quibus jussum est, ut et Scribis et Phariseis virtuποίας οὐκ ἂν εἴημεν κολάσεως ἄξιοι; te simus eminentiores, quo supplicio digui non erimus? Οἶδε - απάντων. Καθαψάμενος αὐτῶν ἱκανῶς, παραθαρρύνει πάλιν ἑτέρωθεν. Ἔργον γὰρ διδαπεριτίθεται Α. xal, abest A. Vers. 32. Scit omnibus. Postquam satis ipsos corripuit, rursus aliunde eos adhortatur. Est enim Variæ lectiones et notæ. (*) Amanlis more - dicat. Interrogat enim dicens. Interpres videtur legisse ερωτικῶς. possessio. Videtur ergo Henlenius etiam repe μή, abest A. μή, pro μηδέ Α. risse κτῆμα. Malim tamen κτίσμα. Jacob. 1. 48. (z) Scientiam ac providentiam. Voluntatem et potestatem.

CAP. VI. ☐ καὶ σοφὸν ἐπινοείσθαι καλλωπισμούς. Κλίβανος δέ nis amatorem, et ad illam cognoscendam sapienἐστι, τὸ ὀπτανεῖον τῶν ἄρτων. Τὸ δὲ Ὑμᾶς ἐμφαντικὸν τιμῆς νόησον. Φησὶ γὰρ ἐρωτηματικῶς, ὅτι Οὐ πολλῷ μᾶλλον ὑμᾶς, τὸ τίμιον αὐτοῦ κτῆμα; οἷς σῶμα καὶ ψυχὴν καὶ νοῦν ἐχαρίσατο, δι᾽ οὔς τὸν κόσμον ἐποίησε, δι' ους προφήτας ἔπεμψε, δι' ους καὶ τὸν μονογενῆ αὐτοῦ Υἱὸν ἐξέδωκεν. Ολιγόπιστοι. Επιπληκτικόν ἐστι τοῦτο. Και γὰρ ἀπεδείξας ὁ ἐβούλετο, λοιπὸν ἐπιπλήττει αυτ τοὺς, ὀλιγοπίστους ὀνομάζων, ὡς μὴ πιστεύοντας ἀδιστάκτως, ὅτι φροντίσει αὐτῶν ὁ Θεὸς, καὶ διὰ τοῦτο μεριμνώντας. Οὕτως ἐπιπλήξας, ἐντρέπει τούτους, καὶ εὐπειθεστέρους ποιεῖ. Ἐπαίδευσε δὲ διὰ τοῦ ῥηθέντος παραδείγματος, καὶ τὸ μὴ μέγα φρο νεῖν ἐπὶ τῇ πολυτελείᾳ τῶν ἱματίων, ὧν ὡραιότερα καὶ καλλίονα τὰ ἄνθη τοῦ χόρτου. Ωσπερ δὲ ἀνω τέρω περὶ τῶν πετεινῶν εἰπὼν, ὅτι οὐ σπείρουσιν, οὐκ ἐκώλυσε τὸ σπείρειν, ὡς ἐκεῖσε εἰρήκαμεν· οὕτως οὐδ᾽ ἐνταῦθα τὸ κοπιᾶν καὶ νήθειν ἐκώλυσεν, ἀλλ᾽ εἶπεν οὕτω δεῖξαι μόνον θέλων, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὰ ἀμφιέννυσι. Καὶ διατί τοσοῦτον κάλλος τοῖς ἄνθεσι περιτέ Οειπε; Διότι βούλεται σε καὶ ἀπὸ τούτου μαν θάνειν τὸ μέγεθος τῆς αὐτοῦ σοφίας καὶ δυνάμεως. Εἰ τοίνυν τὰ διὰ σὲ γενόμενα κρίνα φιλοτίμως ενέδυσε, πῶς οὐκ ἐνδύσει μάλιστά σε, δι᾿ ὃν ἐκεῖνα πεποίηκε; Δημιουργὸς δὲ καὶ προνοητής πάντων αὐτὸς ὢν, ὅμως τῷ Πατρὶ τὴν δημιουργίαν καὶ πρόνοιαν πάντων ἀνατίθησι, δεικνύων τε ἐντεῦθεν τὸ πρὶς αὐτὸν ὁμόγνωμόν τε καὶ ἐμοδύναμον, καὶ διότι οὔπω καιρὸς ἦν, ἐκκαλύψαι φανερῶς περὶ τῆς ἑαυτοῦ θεότητος, ὡς ἡρμηνεύσαμεν ἐξηγούμενοι τό Ακούσατε ὅτι ἐῤῥέθη τοῖς ἀρχαίοις· Οὐ φονεύσεις. Μη – περιβαλώμεθα. Επαναλαμβάνει πάλιν τὸν περὶ τοῦ μὴ μεριμναν λόγον, διὰ τὸ τῆς μετ ρίμνης βίαιόν τε καὶ δυσαπάλλακτον. Σὺ δὲ ἐννόη - σον, ὅτι οἱ κελευσθέντες μηδὲ περὶ τῶν ἀναγκαίων μεριμνών, τίνα συγγνώμην Εξομεν, μεριμνώντες καὶ περὶ τῶν οὐκ ἀναγκαίων; tem. Clibanus vero locus est ad coquendum panen. Pronomen, Vos, ut honoris demonstrativum sit, accipito. Nam amantis more loquitur, ac si dicat (π): Nonne longe magis vos, qui estis prellosa ejus possessio (y), quibus corpus, animam, ac mentem gratis contulit, propter quos mundum formavit, propter quos prophetas misit, propter quos unigenitnnı quoque Filium suum tradidit? Vers. 30. O homines modicæ fidei. Increpativum est hoc. Postqnam enim ostendit, quod volebat, deinceps ipsos objurgat, parum fidentes appellans utpote qui non absque ambiguitate crederent, quod Deus ipsorum curam haberet, et idcirco solliciti essent. Ita objurgans, eos confundit, ac fidentiores reddit. Docuit quoque dicto exemplo non insolescere de pretiosis vestibus, quibus longe pretiosiores sunt, magisque decori herbarum flores. Quemadmodum autem superius de avibus diceret, quod non seminent, non prohibuit seminare, sicut ibidem diximus: ita noque hic laborare, aut nere; sed ita locutus est, volens tantum ostendere, quod Deus illa vestiat. Quare autem tanto decore flores amicivit? „Quía vult, ut ex hoc discas sapientiæ ac potentiæ suæ magnitudinem. Si ergo lilia, quæ propter te facia sunt, pretiose induit, quomodo non multo magis te vestiet, propter quem illa formavit? Et licet Filius ipse omnium sit creator ac provisor, ad Patrem tamen, creationem ac providentiam refert: ostendens hinc eamdem cum illo sibi esse scientiam ac providentiam Nondum enim tempus erat su: manifeste detegere divinitatem, quemadmodum declaravimus, exponentes partem illam: Audistis quod dictum sit antiquis: Non occides. Vers. 31. Ne operiemur? Rursum iteravit de sollicitudine sermonem, propter curæ violentiam, quæ vix abjici potest. Tu vero considera, quod si nobis jussum est, ne de rebus etiam necessariis simus solliciti, quam sperabimus veniam, cam de his etiam quæ necessaria non sunt ansii simus? Vers. 32. Omnia Πάντα — ἐπιζητεῖ. Το Επιζητεῖ, ἀντὶ τοῦ, Με inquirunt. Inquirunt. hoc ριμνῶσι, νόησον. Τὰ ἔθνη γὰρ, ἀλόγων δίκην, πρός est sollicitui sunt de his. Considera: Genus irratio μόνη, βλέπουσι τὴν φιληδονίαν. Οταν δὲ μηδὲ nalium more, solo moventur voluptatum amore. τῶν ἐθνικῶν ὑπερτερῶμεν, οἱ τῶν Γραμματέων καὶ Quando ergo neque gentibus præstantiores suinus, Φαρισαίων ὑπερτερεῖν ταῖς ἀρεταῖς κεκελευσμένοι, quibus jussum est, ut et Scribis et Phariseis virtuποίας οὐκ ἂν εἴημεν κολάσεως ἄξιοι; te simus eminentiores, quo supplicio digui non erimus? Οἶδε - απάντων. Καθαψάμενος αὐτῶν ἱκανῶς, παραθαρρύνει πάλιν ἑτέρωθεν. Ἔργον γὰρ διδαπεριτίθεται Α. xal, abest A. Vers. 32. Scit omnibus. Postquam satis ipsos corripuit, rursus aliunde eos adhortatur. Est enim Variæ lectiones et notæ. (*) Amanlis more - dicat. Interrogat enim dicens. Interpres videtur legisse ερωτικῶς. possessio. Videtur ergo Henlenius etiam repe μή, abest A. μή, pro μηδέ Α. risse κτῆμα. Malim tamen κτίσμα. Jacob. 1. 48. (z) Scientiam ac providentiam. Voluntatem et potestatem.

CAP. VI. ☐ καὶ σοφὸν ἐπινοείσθαι καλλωπισμούς. Κλίβανος δέ nis amatorem, et ad illam cognoscendam sapienἐστι, τὸ ὀπτανεῖον τῶν ἄρτων. Τὸ δὲ Ὑμᾶς ἐμφαντικὸν τιμῆς νόησον. Φησὶ γὰρ ἐρωτηματικῶς, ὅτι Οὐ πολλῷ μᾶλλον ὑμᾶς, τὸ τίμιον αὐτοῦ κτῆμα; οἷς σῶμα καὶ ψυχὴν καὶ νοῦν ἐχαρίσατο, δι᾽ οὔς τὸν κόσμον ἐποίησε, δι' ους προφήτας ἔπεμψε, δι' ους καὶ τὸν μονογενῆ αὐτοῦ Υἱὸν ἐξέδωκεν. Ολιγόπιστοι. Επιπληκτικόν ἐστι τοῦτο. Και γὰρ ἀπεδείξας ὁ ἐβούλετο, λοιπὸν ἐπιπλήττει αυτ τοὺς, ὀλιγοπίστους ὀνομάζων, ὡς μὴ πιστεύοντας ἀδιστάκτως, ὅτι φροντίσει αὐτῶν ὁ Θεὸς, καὶ διὰ τοῦτο μεριμνώντας. Οὕτως ἐπιπλήξας, ἐντρέπει τούτους, καὶ εὐπειθεστέρους ποιεῖ. Ἐπαίδευσε δὲ διὰ τοῦ ῥηθέντος παραδείγματος, καὶ τὸ μὴ μέγα φρο νεῖν ἐπὶ τῇ πολυτελείᾳ τῶν ἱματίων, ὧν ὡραιότερα καὶ καλλίονα τὰ ἄνθη τοῦ χόρτου. Ωσπερ δὲ ἀνω τέρω περὶ τῶν πετεινῶν εἰπὼν, ὅτι οὐ σπείρουσιν, οὐκ ἐκώλυσε τὸ σπείρειν, ὡς ἐκεῖσε εἰρήκαμεν· οὕτως οὐδ᾽ ἐνταῦθα τὸ κοπιᾶν καὶ νήθειν ἐκώλυσεν, ἀλλ᾽ εἶπεν οὕτω δεῖξαι μόνον θέλων, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὰ ἀμφιέννυσι. Καὶ διατί τοσοῦτον κάλλος τοῖς ἄνθεσι περιτέ Οειπε; Διότι βούλεται σε καὶ ἀπὸ τούτου μαν θάνειν τὸ μέγεθος τῆς αὐτοῦ σοφίας καὶ δυνάμεως. Εἰ τοίνυν τὰ διὰ σὲ γενόμενα κρίνα φιλοτίμως ενέδυσε, πῶς οὐκ ἐνδύσει μάλιστά σε, δι᾿ ὃν ἐκεῖνα πεποίηκε; Δημιουργὸς δὲ καὶ προνοητής πάντων αὐτὸς ὢν, ὅμως τῷ Πατρὶ τὴν δημιουργίαν καὶ πρόνοιαν πάντων ἀνατίθησι, δεικνύων τε ἐντεῦθεν τὸ πρὶς αὐτὸν ὁμόγνωμόν τε καὶ ἐμοδύναμον, καὶ διότι οὔπω καιρὸς ἦν, ἐκκαλύψαι φανερῶς περὶ τῆς ἑαυτοῦ θεότητος, ὡς ἡρμηνεύσαμεν ἐξηγούμενοι τό Ακούσατε ὅτι ἐῤῥέθη τοῖς ἀρχαίοις· Οὐ φονεύσεις. Μη – περιβαλώμεθα. Επαναλαμβάνει πάλιν τὸν περὶ τοῦ μὴ μεριμναν λόγον, διὰ τὸ τῆς μετ ρίμνης βίαιόν τε καὶ δυσαπάλλακτον. Σὺ δὲ ἐννόη - σον, ὅτι οἱ κελευσθέντες μηδὲ περὶ τῶν ἀναγκαίων μεριμνών, τίνα συγγνώμην Εξομεν, μεριμνώντες καὶ περὶ τῶν οὐκ ἀναγκαίων; tem. Clibanus vero locus est ad coquendum panen. Pronomen, Vos, ut honoris demonstrativum sit, accipito. Nam amantis more loquitur, ac si dicat (π): Nonne longe magis vos, qui estis prellosa ejus possessio (y), quibus corpus, animam, ac mentem gratis contulit, propter quos mundum formavit, propter quos prophetas misit, propter quos unigenitnnı quoque Filium suum tradidit? Vers. 30. O homines modicæ fidei. Increpativum est hoc. Postqnam enim ostendit, quod volebat, deinceps ipsos objurgat, parum fidentes appellans utpote qui non absque ambiguitate crederent, quod Deus ipsorum curam haberet, et idcirco solliciti essent. Ita objurgans, eos confundit, ac fidentiores reddit. Docuit quoque dicto exemplo non insolescere de pretiosis vestibus, quibus longe pretiosiores sunt, magisque decori herbarum flores. Quemadmodum autem superius de avibus diceret, quod non seminent, non prohibuit seminare, sicut ibidem diximus: ita noque hic laborare, aut nere; sed ita locutus est, volens tantum ostendere, quod Deus illa vestiat. Quare autem tanto decore flores amicivit? „Quía vult, ut ex hoc discas sapientiæ ac potentiæ suæ magnitudinem. Si ergo lilia, quæ propter te facia sunt, pretiose induit, quomodo non multo magis te vestiet, propter quem illa formavit? Et licet Filius ipse omnium sit creator ac provisor, ad Patrem tamen, creationem ac providentiam refert: ostendens hinc eamdem cum illo sibi esse scientiam ac providentiam Nondum enim tempus erat su: manifeste detegere divinitatem, quemadmodum declaravimus, exponentes partem illam: Audistis quod dictum sit antiquis: Non occides. Vers. 31. Ne operiemur? Rursum iteravit de sollicitudine sermonem, propter curæ violentiam, quæ vix abjici potest. Tu vero considera, quod si nobis jussum est, ne de rebus etiam necessariis simus solliciti, quam sperabimus veniam, cam de his etiam quæ necessaria non sunt ansii simus? Vers. 32. Omnia Πάντα — ἐπιζητεῖ. Το Επιζητεῖ, ἀντὶ τοῦ, Με inquirunt. Inquirunt. hoc ριμνῶσι, νόησον. Τὰ ἔθνη γὰρ, ἀλόγων δίκην, πρός est sollicitui sunt de his. Considera: Genus irratio μόνη, βλέπουσι τὴν φιληδονίαν. Οταν δὲ μηδὲ nalium more, solo moventur voluptatum amore. τῶν ἐθνικῶν ὑπερτερῶμεν, οἱ τῶν Γραμματέων καὶ Quando ergo neque gentibus præstantiores suinus, Φαρισαίων ὑπερτερεῖν ταῖς ἀρεταῖς κεκελευσμένοι, quibus jussum est, ut et Scribis et Phariseis virtuποίας οὐκ ἂν εἴημεν κολάσεως ἄξιοι; te simus eminentiores, quo supplicio digui non erimus? Οἶδε - απάντων. Καθαψάμενος αὐτῶν ἱκανῶς, παραθαρρύνει πάλιν ἑτέρωθεν. Ἔργον γὰρ διδαπεριτίθεται Α. xal, abest A. Vers. 32. Scit omnibus. Postquam satis ipsos corripuit, rursus aliunde eos adhortatur. Est enim Variæ lectiones et notæ. (*) Amanlis more - dicat. Interrogat enim dicens. Interpres videtur legisse ερωτικῶς. possessio. Videtur ergo Henlenius etiam repe μή, abest A. μή, pro μηδέ Α. risse κτῆμα. Malim tamen κτίσμα. Jacob. 1. 48. (z) Scientiam ac providentiam. Voluntatem et potestatem.

BUTHYMII ZIGABENI Συ praeceptoris officium, et objurgare dum expedit, κάλου καὶ ἐπιπλήττειν, ἐν οἷς χρή, καὶ παρακαλεῖν, el consolari, ac utrinque excitare. Non dixit autem: Scit Deus, sed, Scil Pater vesler; quo marinam babeant fiduciam. Ex quo enim Pater est, et talis Pater, filios despicere non poterit, et pati ut rerum necessariarum indigentia deficiant, cum neque terreni patres id sustineant. Et quia omnibus his scit vos indigere, dalit utique. Non sunt enim superfua edere, bibere, aut vestiri, ut possit negligere, sed corpori utilia, atque naturæ ipsius necessaria. Itaque quam tibi existimas esse causam sollicitudinis, magis causa est securitatis. Quia enim hæc necessaria sunt, ideo magis confidere oportet. Quis enim pater, etiam necessaria fliis denegabit? Vers. 33. Quærite vobis. Primum hoc est, ante ea quæ corpori sunt necessaria: vel præcipue sive maxime. Regnum vero Dei vocat hic bonorum æternorum fruitionem; justitiam autem ejus, hoc est justificationem quæ a Deo est, ut vos ipse justificet, vel operationem justitiæ, sive virtutis universalis, per quam justificamur. Si enim hæc petieritis quæ sunt animæ necessaria, etiam ca dabit et adjiciet, quæ corpori necessaria sunt. Nam superius quoque, uhi docuit quomodo orare oporteat, primum quidem dicere præcepit: Pater noster, qui es in cœlis, sanctificetur nomen tuum: adveniat regnum tuum: fiat voluntas lua sicut in cœlo et in terra. Deinde vero: Panem nostrum supersubstantialem da nobis hodie ". Neque enim ad hoc facti sumus, ut edamus et bibamus ac vestiamur: sed ut Deo complacentes, aternis fruamur bonis. καὶ ἀμφοτέρωθεν διεγείρειν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Οἶδεν ὁ Θεὸς, ἀλλ' ὅτι οἶδεν ὁ Πατὴρ ὑμῶν, ὥστε μά λιστα θαῤῥεῖν αὐτούς. Ἐπεὶ γὰρ Πατήρ ἐστι, καὶ Πατὴρ τοιοῦτος, οὐ δυνήσεται περιιδεῖν τοὺς υἱοὺς ἐνδείᾳ τῶν ἀναγκαίων διαφθειρομένους, ὅπουγε οὐδὲ ἀνθρώπινοι πατέρες τοῦτο ὑπομένουσι. Καὶ ἐπεὶ οἶδεν ὅτι χρήζετε τούτων απάντων, δώσει πάντως. Οὐ γὰρ περιττὸν τὸ ἐσθίειν καὶ πίνειν καὶ ἐνδιδύσκεσθαι, ἵνα καὶ παρίδῃ· ἀλλὰ χρήσιμα τῷ σώ ματι, καὶ ἀναγκαῖα τῇ τούτου φύσει. Ωστε, ο κ. μίζεις αἴτιον εἶναί σοι τῆς μερίμνης, τοῦτο μαλλον ἐστιν αἴτιον τῆς ἀμεριμνίας. Ἐπεὶ γὰρ ἀναγκαία ταῦτα, διὰ τοῦτο μάλιστα χρή θαρρείν. Ποιος γὰρ πα τὴρ ἀνέξεται μηδὲ τὰ ἀναγκαῖα χορηγεῖν τοῖς παισί; Ζητεῖτε ὑμῖν. Πρῶτον, ἀντὶ τοῦ, πρὸ τῶν ἀναγκαίων τοῦ σώματος, ἢ ἀντὶ τοῦ, ἐξαιρέτως. καὶ μάλιστα. Βασιλείαν δὲ Θεοῦ λέγει νῦν, τὴν ἀπόλαυσιν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Δικαιοσύνην ἐς αὐτοῦ, τὴν δικαίωσιν τὴν παρ' αὐτοῦ, ἵνα δικαιώσῃ ὑμᾶς αὐτός· [ἢ τὴν κατόρθωσιν τῆς δικαιοσύ νης, ἤτοι τῆς καθόλου ἀρετῆς, δί ἣν δίκαιοι γινόμεθα.] Εἰ γὰρ περὶ τούτων αἰτεῖτε, ὄντων ἀναγκαίων τῆς ψυχῆς, ταῦτά τε δώσει, καὶ προσθήσει καὶ τὰ ἀναγκατα τοῦ σώματος. Καὶ γὰρ καὶ ὀπίσω, ἐν οἷς ἐδίδαξε, πῶς δεῖ εὔχεσθαι, πρῶτον μὲν εἶπε λέγειν, Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, γενηθήτω το θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ἔπειτα δὲ, Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον. Οὐ γὰρ διὰ τοῦτα γεγόναμεν, ἵνα ἐσθίωμεν, καὶ πίνωμεν, καὶ ἐνδυώμεθα, ἀλλ᾽ ἵνα εὐαρεστήσαντες αὐτῷ, τῶν αἰωνίων ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν. Διὰ τοῦτο μάλιστα χρὴ ζητεῖν καὶ ὑπὲρ τούτου μᾶλλον αἰτεῖν. Τοῦτο μὲν γὰρ ἐὰν μὴ ζητῶμεν, οὐ δώσει· τὰ δ᾽ ἀναγκαῖα τοῦ σώματος, καὶ αἰτοῦντες, καὶ μὴ αἰτοῦντες λαμβάνομεν, διὰ τὴν σύστασιν τοῦ σώματος, ὡς καὶ τὰ ἄπιστα ἔθνη. Διὰ τοῦτο γὰρ εἶπεν, ὅτι προστεθήσεται. Ὥστε οὐχ ὑπὲρ τούτου χρή μεριμναν, δ καὶ μὴ μεριμνώντες λαμ βάνομεν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἐκείνου. Καὶ εἰ τὰ ἀναγκαῖα τοῦ σώματος παρέχει, καὶ μὴ αἰτούντων ἡμῶν, διατί προσέταξε ζητεῖν τὸν ἄρτον τὸν ἐπιούσιον; Πάντως, ἵνα διὰ τῆς τοιαύτης αιτήσεως ὁμολογώ Et ad hoc maxime convenit vivere (aa), idque magis postulare. Nisi enim hoc petierimus, nequaquam dabit: ea vero quæ corpori necessaria sunt, et pelentes, et non petentes accipiemus, propter corporis sustentationem, quemadmodum et gentes incredule. Nam idcirco dixit: Adjicientur. Non ergo de hoc sollicitum esse oportet, quod etiam absque sollicitudine sumus accepturi, sed de altero priori ac potiori. Verum si ea quæ corpori sunt necessaria, nobis etiam non petentibus præbet, quare ergo jussit, ut panem petamus supersubstantialem? Non aliam ob causam, quam ut tali peti- μεν, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ τρέφων. ἡμᾶς, καὶ οὐχ ἡ tione fateamur ipsum esse, qui nos alat utque hoc conftentes, tali animi gratitudine familiares eficiamur. Vers. 34. Νε sui ipsius. Cum superius simpliciter dixisset: Ne solliciti sitis, videbatur universaliter omnem eorum quæ corpori necessaria sunt, amputasse curam. Itaque manifestius hic docet, ss Mattn. v, 9-11. σπουδὴ ἡμῶν, καὶ ἵνα τοῦτο οὕτως ὁμολογοῦντες, οἰκειότεροι γινώμεθα διὰ τὴν εὐγνωμοσύνην.. Μὴ — ἑαυτῆς. Ὁπίσω εἰπὼν ἁπλῶς, ὅτι Μή μεριμνήσητε, ἐδόκει παντελῶς ἑκκόπτειν τὴν μέσ ριμναν τῶν ἀναγκαίων τοῦ σώματος λοιπόν οὖν ἐνταῦθα διδάσκει φανερώτερον, ότι τὴν μὲν ἐπὶ τῇ Variæ lectiones et notæ. Inclusa omittit B. Eadem in margine inve- rat. Revocavimus ergo ad suum locum. nerat Hentenius. Ergo in fine hujus scholii addide- τῆς εὐγνωμοσύνης. Α. (αα) Et ad hoc vivere. Propterea hoc maxime oportet querere.

BUTHYMII ZIGABENI Συ praeceptoris officium, et objurgare dum expedit, κάλου καὶ ἐπιπλήττειν, ἐν οἷς χρή, καὶ παρακαλεῖν, el consolari, ac utrinque excitare. Non dixit autem: Scit Deus, sed, Scil Pater vesler; quo marinam babeant fiduciam. Ex quo enim Pater est, et talis Pater, filios despicere non poterit, et pati ut rerum necessariarum indigentia deficiant, cum neque terreni patres id sustineant. Et quia omnibus his scit vos indigere, dalit utique. Non sunt enim superfua edere, bibere, aut vestiri, ut possit negligere, sed corpori utilia, atque naturæ ipsius necessaria. Itaque quam tibi existimas esse causam sollicitudinis, magis causa est securitatis. Quia enim hæc necessaria sunt, ideo magis confidere oportet. Quis enim pater, etiam necessaria fliis denegabit? Vers. 33. Quærite vobis. Primum hoc est, ante ea quæ corpori sunt necessaria: vel præcipue sive maxime. Regnum vero Dei vocat hic bonorum æternorum fruitionem; justitiam autem ejus, hoc est justificationem quæ a Deo est, ut vos ipse justificet, vel operationem justitiæ, sive virtutis universalis, per quam justificamur. Si enim hæc petieritis quæ sunt animæ necessaria, etiam ca dabit et adjiciet, quæ corpori necessaria sunt. Nam superius quoque, uhi docuit quomodo orare oporteat, primum quidem dicere præcepit: Pater noster, qui es in cœlis, sanctificetur nomen tuum: adveniat regnum tuum: fiat voluntas lua sicut in cœlo et in terra. Deinde vero: Panem nostrum supersubstantialem da nobis hodie ". Neque enim ad hoc facti sumus, ut edamus et bibamus ac vestiamur: sed ut Deo complacentes, aternis fruamur bonis. καὶ ἀμφοτέρωθεν διεγείρειν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Οἶδεν ὁ Θεὸς, ἀλλ' ὅτι οἶδεν ὁ Πατὴρ ὑμῶν, ὥστε μά λιστα θαῤῥεῖν αὐτούς. Ἐπεὶ γὰρ Πατήρ ἐστι, καὶ Πατὴρ τοιοῦτος, οὐ δυνήσεται περιιδεῖν τοὺς υἱοὺς ἐνδείᾳ τῶν ἀναγκαίων διαφθειρομένους, ὅπουγε οὐδὲ ἀνθρώπινοι πατέρες τοῦτο ὑπομένουσι. Καὶ ἐπεὶ οἶδεν ὅτι χρήζετε τούτων απάντων, δώσει πάντως. Οὐ γὰρ περιττὸν τὸ ἐσθίειν καὶ πίνειν καὶ ἐνδιδύσκεσθαι, ἵνα καὶ παρίδῃ· ἀλλὰ χρήσιμα τῷ σώ ματι, καὶ ἀναγκαῖα τῇ τούτου φύσει. Ωστε, ο κ. μίζεις αἴτιον εἶναί σοι τῆς μερίμνης, τοῦτο μαλλον ἐστιν αἴτιον τῆς ἀμεριμνίας. Ἐπεὶ γὰρ ἀναγκαία ταῦτα, διὰ τοῦτο μάλιστα χρή θαρρείν. Ποιος γὰρ πα τὴρ ἀνέξεται μηδὲ τὰ ἀναγκαῖα χορηγεῖν τοῖς παισί; Ζητεῖτε ὑμῖν. Πρῶτον, ἀντὶ τοῦ, πρὸ τῶν ἀναγκαίων τοῦ σώματος, ἢ ἀντὶ τοῦ, ἐξαιρέτως. καὶ μάλιστα. Βασιλείαν δὲ Θεοῦ λέγει νῦν, τὴν ἀπόλαυσιν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Δικαιοσύνην ἐς αὐτοῦ, τὴν δικαίωσιν τὴν παρ' αὐτοῦ, ἵνα δικαιώσῃ ὑμᾶς αὐτός· [ἢ τὴν κατόρθωσιν τῆς δικαιοσύ νης, ἤτοι τῆς καθόλου ἀρετῆς, δί ἣν δίκαιοι γινόμεθα.] Εἰ γὰρ περὶ τούτων αἰτεῖτε, ὄντων ἀναγκαίων τῆς ψυχῆς, ταῦτά τε δώσει, καὶ προσθήσει καὶ τὰ ἀναγκατα τοῦ σώματος. Καὶ γὰρ καὶ ὀπίσω, ἐν οἷς ἐδίδαξε, πῶς δεῖ εὔχεσθαι, πρῶτον μὲν εἶπε λέγειν, Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, γενηθήτω το θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ἔπειτα δὲ, Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον. Οὐ γὰρ διὰ τοῦτα γεγόναμεν, ἵνα ἐσθίωμεν, καὶ πίνωμεν, καὶ ἐνδυώμεθα, ἀλλ᾽ ἵνα εὐαρεστήσαντες αὐτῷ, τῶν αἰωνίων ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν. Διὰ τοῦτο μάλιστα χρὴ ζητεῖν καὶ ὑπὲρ τούτου μᾶλλον αἰτεῖν. Τοῦτο μὲν γὰρ ἐὰν μὴ ζητῶμεν, οὐ δώσει· τὰ δ᾽ ἀναγκαῖα τοῦ σώματος, καὶ αἰτοῦντες, καὶ μὴ αἰτοῦντες λαμβάνομεν, διὰ τὴν σύστασιν τοῦ σώματος, ὡς καὶ τὰ ἄπιστα ἔθνη. Διὰ τοῦτο γὰρ εἶπεν, ὅτι προστεθήσεται. Ὥστε οὐχ ὑπὲρ τούτου χρή μεριμναν, δ καὶ μὴ μεριμνώντες λαμ βάνομεν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἐκείνου. Καὶ εἰ τὰ ἀναγκαῖα τοῦ σώματος παρέχει, καὶ μὴ αἰτούντων ἡμῶν, διατί προσέταξε ζητεῖν τὸν ἄρτον τὸν ἐπιούσιον; Πάντως, ἵνα διὰ τῆς τοιαύτης αιτήσεως ὁμολογώ Et ad hoc maxime convenit vivere (aa), idque magis postulare. Nisi enim hoc petierimus, nequaquam dabit: ea vero quæ corpori necessaria sunt, et pelentes, et non petentes accipiemus, propter corporis sustentationem, quemadmodum et gentes incredule. Nam idcirco dixit: Adjicientur. Non ergo de hoc sollicitum esse oportet, quod etiam absque sollicitudine sumus accepturi, sed de altero priori ac potiori. Verum si ea quæ corpori sunt necessaria, nobis etiam non petentibus præbet, quare ergo jussit, ut panem petamus supersubstantialem? Non aliam ob causam, quam ut tali peti- μεν, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ τρέφων. ἡμᾶς, καὶ οὐχ ἡ tione fateamur ipsum esse, qui nos alat utque hoc conftentes, tali animi gratitudine familiares eficiamur. Vers. 34. Νε sui ipsius. Cum superius simpliciter dixisset: Ne solliciti sitis, videbatur universaliter omnem eorum quæ corpori necessaria sunt, amputasse curam. Itaque manifestius hic docet, ss Mattn. v, 9-11. σπουδὴ ἡμῶν, καὶ ἵνα τοῦτο οὕτως ὁμολογοῦντες, οἰκειότεροι γινώμεθα διὰ τὴν εὐγνωμοσύνην.. Μὴ — ἑαυτῆς. Ὁπίσω εἰπὼν ἁπλῶς, ὅτι Μή μεριμνήσητε, ἐδόκει παντελῶς ἑκκόπτειν τὴν μέσ ριμναν τῶν ἀναγκαίων τοῦ σώματος λοιπόν οὖν ἐνταῦθα διδάσκει φανερώτερον, ότι τὴν μὲν ἐπὶ τῇ Variæ lectiones et notæ. Inclusa omittit B. Eadem in margine inve- rat. Revocavimus ergo ad suum locum. nerat Hentenius. Ergo in fine hujus scholii addide- τῆς εὐγνωμοσύνης. Α. (αα) Et ad hoc vivere. Propterea hoc maxime oportet querere.

BUTHYMII ZIGABENI Συ praeceptoris officium, et objurgare dum expedit, κάλου καὶ ἐπιπλήττειν, ἐν οἷς χρή, καὶ παρακαλεῖν, el consolari, ac utrinque excitare. Non dixit autem: Scit Deus, sed, Scil Pater vesler; quo marinam babeant fiduciam. Ex quo enim Pater est, et talis Pater, filios despicere non poterit, et pati ut rerum necessariarum indigentia deficiant, cum neque terreni patres id sustineant. Et quia omnibus his scit vos indigere, dalit utique. Non sunt enim superfua edere, bibere, aut vestiri, ut possit negligere, sed corpori utilia, atque naturæ ipsius necessaria. Itaque quam tibi existimas esse causam sollicitudinis, magis causa est securitatis. Quia enim hæc necessaria sunt, ideo magis confidere oportet. Quis enim pater, etiam necessaria fliis denegabit? Vers. 33. Quærite vobis. Primum hoc est, ante ea quæ corpori sunt necessaria: vel præcipue sive maxime. Regnum vero Dei vocat hic bonorum æternorum fruitionem; justitiam autem ejus, hoc est justificationem quæ a Deo est, ut vos ipse justificet, vel operationem justitiæ, sive virtutis universalis, per quam justificamur. Si enim hæc petieritis quæ sunt animæ necessaria, etiam ca dabit et adjiciet, quæ corpori necessaria sunt. Nam superius quoque, uhi docuit quomodo orare oporteat, primum quidem dicere præcepit: Pater noster, qui es in cœlis, sanctificetur nomen tuum: adveniat regnum tuum: fiat voluntas lua sicut in cœlo et in terra. Deinde vero: Panem nostrum supersubstantialem da nobis hodie ". Neque enim ad hoc facti sumus, ut edamus et bibamus ac vestiamur: sed ut Deo complacentes, aternis fruamur bonis. καὶ ἀμφοτέρωθεν διεγείρειν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Οἶδεν ὁ Θεὸς, ἀλλ' ὅτι οἶδεν ὁ Πατὴρ ὑμῶν, ὥστε μά λιστα θαῤῥεῖν αὐτούς. Ἐπεὶ γὰρ Πατήρ ἐστι, καὶ Πατὴρ τοιοῦτος, οὐ δυνήσεται περιιδεῖν τοὺς υἱοὺς ἐνδείᾳ τῶν ἀναγκαίων διαφθειρομένους, ὅπουγε οὐδὲ ἀνθρώπινοι πατέρες τοῦτο ὑπομένουσι. Καὶ ἐπεὶ οἶδεν ὅτι χρήζετε τούτων απάντων, δώσει πάντως. Οὐ γὰρ περιττὸν τὸ ἐσθίειν καὶ πίνειν καὶ ἐνδιδύσκεσθαι, ἵνα καὶ παρίδῃ· ἀλλὰ χρήσιμα τῷ σώ ματι, καὶ ἀναγκαῖα τῇ τούτου φύσει. Ωστε, ο κ. μίζεις αἴτιον εἶναί σοι τῆς μερίμνης, τοῦτο μαλλον ἐστιν αἴτιον τῆς ἀμεριμνίας. Ἐπεὶ γὰρ ἀναγκαία ταῦτα, διὰ τοῦτο μάλιστα χρή θαρρείν. Ποιος γὰρ πα τὴρ ἀνέξεται μηδὲ τὰ ἀναγκαῖα χορηγεῖν τοῖς παισί; Ζητεῖτε ὑμῖν. Πρῶτον, ἀντὶ τοῦ, πρὸ τῶν ἀναγκαίων τοῦ σώματος, ἢ ἀντὶ τοῦ, ἐξαιρέτως. καὶ μάλιστα. Βασιλείαν δὲ Θεοῦ λέγει νῦν, τὴν ἀπόλαυσιν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Δικαιοσύνην ἐς αὐτοῦ, τὴν δικαίωσιν τὴν παρ' αὐτοῦ, ἵνα δικαιώσῃ ὑμᾶς αὐτός· [ἢ τὴν κατόρθωσιν τῆς δικαιοσύ νης, ἤτοι τῆς καθόλου ἀρετῆς, δί ἣν δίκαιοι γινόμεθα.] Εἰ γὰρ περὶ τούτων αἰτεῖτε, ὄντων ἀναγκαίων τῆς ψυχῆς, ταῦτά τε δώσει, καὶ προσθήσει καὶ τὰ ἀναγκατα τοῦ σώματος. Καὶ γὰρ καὶ ὀπίσω, ἐν οἷς ἐδίδαξε, πῶς δεῖ εὔχεσθαι, πρῶτον μὲν εἶπε λέγειν, Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, γενηθήτω το θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ἔπειτα δὲ, Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον. Οὐ γὰρ διὰ τοῦτα γεγόναμεν, ἵνα ἐσθίωμεν, καὶ πίνωμεν, καὶ ἐνδυώμεθα, ἀλλ᾽ ἵνα εὐαρεστήσαντες αὐτῷ, τῶν αἰωνίων ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν. Διὰ τοῦτο μάλιστα χρὴ ζητεῖν καὶ ὑπὲρ τούτου μᾶλλον αἰτεῖν. Τοῦτο μὲν γὰρ ἐὰν μὴ ζητῶμεν, οὐ δώσει· τὰ δ᾽ ἀναγκαῖα τοῦ σώματος, καὶ αἰτοῦντες, καὶ μὴ αἰτοῦντες λαμβάνομεν, διὰ τὴν σύστασιν τοῦ σώματος, ὡς καὶ τὰ ἄπιστα ἔθνη. Διὰ τοῦτο γὰρ εἶπεν, ὅτι προστεθήσεται. Ὥστε οὐχ ὑπὲρ τούτου χρή μεριμναν, δ καὶ μὴ μεριμνώντες λαμ βάνομεν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἐκείνου. Καὶ εἰ τὰ ἀναγκαῖα τοῦ σώματος παρέχει, καὶ μὴ αἰτούντων ἡμῶν, διατί προσέταξε ζητεῖν τὸν ἄρτον τὸν ἐπιούσιον; Πάντως, ἵνα διὰ τῆς τοιαύτης αιτήσεως ὁμολογώ Et ad hoc maxime convenit vivere (aa), idque magis postulare. Nisi enim hoc petierimus, nequaquam dabit: ea vero quæ corpori necessaria sunt, et pelentes, et non petentes accipiemus, propter corporis sustentationem, quemadmodum et gentes incredule. Nam idcirco dixit: Adjicientur. Non ergo de hoc sollicitum esse oportet, quod etiam absque sollicitudine sumus accepturi, sed de altero priori ac potiori. Verum si ea quæ corpori sunt necessaria, nobis etiam non petentibus præbet, quare ergo jussit, ut panem petamus supersubstantialem? Non aliam ob causam, quam ut tali peti- μεν, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ τρέφων. ἡμᾶς, καὶ οὐχ ἡ tione fateamur ipsum esse, qui nos alat utque hoc conftentes, tali animi gratitudine familiares eficiamur. Vers. 34. Νε sui ipsius. Cum superius simpliciter dixisset: Ne solliciti sitis, videbatur universaliter omnem eorum quæ corpori necessaria sunt, amputasse curam. Itaque manifestius hic docet, ss Mattn. v, 9-11. σπουδὴ ἡμῶν, καὶ ἵνα τοῦτο οὕτως ὁμολογοῦντες, οἰκειότεροι γινώμεθα διὰ τὴν εὐγνωμοσύνην.. Μὴ — ἑαυτῆς. Ὁπίσω εἰπὼν ἁπλῶς, ὅτι Μή μεριμνήσητε, ἐδόκει παντελῶς ἑκκόπτειν τὴν μέσ ριμναν τῶν ἀναγκαίων τοῦ σώματος λοιπόν οὖν ἐνταῦθα διδάσκει φανερώτερον, ότι τὴν μὲν ἐπὶ τῇ Variæ lectiones et notæ. Inclusa omittit B. Eadem in margine inve- rat. Revocavimus ergo ad suum locum. nerat Hentenius. Ergo in fine hujus scholii addide- τῆς εὐγνωμοσύνης. Α. (αα) Et ad hoc vivere. Propterea hoc maxime oportet querere.

BUTHYMII ZIGABENI Συ praeceptoris officium, et objurgare dum expedit, κάλου καὶ ἐπιπλήττειν, ἐν οἷς χρή, καὶ παρακαλεῖν, el consolari, ac utrinque excitare. Non dixit autem: Scit Deus, sed, Scil Pater vesler; quo marinam babeant fiduciam. Ex quo enim Pater est, et talis Pater, filios despicere non poterit, et pati ut rerum necessariarum indigentia deficiant, cum neque terreni patres id sustineant. Et quia omnibus his scit vos indigere, dalit utique. Non sunt enim superfua edere, bibere, aut vestiri, ut possit negligere, sed corpori utilia, atque naturæ ipsius necessaria. Itaque quam tibi existimas esse causam sollicitudinis, magis causa est securitatis. Quia enim hæc necessaria sunt, ideo magis confidere oportet. Quis enim pater, etiam necessaria fliis denegabit? Vers. 33. Quærite vobis. Primum hoc est, ante ea quæ corpori sunt necessaria: vel præcipue sive maxime. Regnum vero Dei vocat hic bonorum æternorum fruitionem; justitiam autem ejus, hoc est justificationem quæ a Deo est, ut vos ipse justificet, vel operationem justitiæ, sive virtutis universalis, per quam justificamur. Si enim hæc petieritis quæ sunt animæ necessaria, etiam ca dabit et adjiciet, quæ corpori necessaria sunt. Nam superius quoque, uhi docuit quomodo orare oporteat, primum quidem dicere præcepit: Pater noster, qui es in cœlis, sanctificetur nomen tuum: adveniat regnum tuum: fiat voluntas lua sicut in cœlo et in terra. Deinde vero: Panem nostrum supersubstantialem da nobis hodie ". Neque enim ad hoc facti sumus, ut edamus et bibamus ac vestiamur: sed ut Deo complacentes, aternis fruamur bonis. καὶ ἀμφοτέρωθεν διεγείρειν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Οἶδεν ὁ Θεὸς, ἀλλ' ὅτι οἶδεν ὁ Πατὴρ ὑμῶν, ὥστε μά λιστα θαῤῥεῖν αὐτούς. Ἐπεὶ γὰρ Πατήρ ἐστι, καὶ Πατὴρ τοιοῦτος, οὐ δυνήσεται περιιδεῖν τοὺς υἱοὺς ἐνδείᾳ τῶν ἀναγκαίων διαφθειρομένους, ὅπουγε οὐδὲ ἀνθρώπινοι πατέρες τοῦτο ὑπομένουσι. Καὶ ἐπεὶ οἶδεν ὅτι χρήζετε τούτων απάντων, δώσει πάντως. Οὐ γὰρ περιττὸν τὸ ἐσθίειν καὶ πίνειν καὶ ἐνδιδύσκεσθαι, ἵνα καὶ παρίδῃ· ἀλλὰ χρήσιμα τῷ σώ ματι, καὶ ἀναγκαῖα τῇ τούτου φύσει. Ωστε, ο κ. μίζεις αἴτιον εἶναί σοι τῆς μερίμνης, τοῦτο μαλλον ἐστιν αἴτιον τῆς ἀμεριμνίας. Ἐπεὶ γὰρ ἀναγκαία ταῦτα, διὰ τοῦτο μάλιστα χρή θαρρείν. Ποιος γὰρ πα τὴρ ἀνέξεται μηδὲ τὰ ἀναγκαῖα χορηγεῖν τοῖς παισί; Ζητεῖτε ὑμῖν. Πρῶτον, ἀντὶ τοῦ, πρὸ τῶν ἀναγκαίων τοῦ σώματος, ἢ ἀντὶ τοῦ, ἐξαιρέτως. καὶ μάλιστα. Βασιλείαν δὲ Θεοῦ λέγει νῦν, τὴν ἀπόλαυσιν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Δικαιοσύνην ἐς αὐτοῦ, τὴν δικαίωσιν τὴν παρ' αὐτοῦ, ἵνα δικαιώσῃ ὑμᾶς αὐτός· [ἢ τὴν κατόρθωσιν τῆς δικαιοσύ νης, ἤτοι τῆς καθόλου ἀρετῆς, δί ἣν δίκαιοι γινόμεθα.] Εἰ γὰρ περὶ τούτων αἰτεῖτε, ὄντων ἀναγκαίων τῆς ψυχῆς, ταῦτά τε δώσει, καὶ προσθήσει καὶ τὰ ἀναγκατα τοῦ σώματος. Καὶ γὰρ καὶ ὀπίσω, ἐν οἷς ἐδίδαξε, πῶς δεῖ εὔχεσθαι, πρῶτον μὲν εἶπε λέγειν, Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, γενηθήτω το θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ἔπειτα δὲ, Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον. Οὐ γὰρ διὰ τοῦτα γεγόναμεν, ἵνα ἐσθίωμεν, καὶ πίνωμεν, καὶ ἐνδυώμεθα, ἀλλ᾽ ἵνα εὐαρεστήσαντες αὐτῷ, τῶν αἰωνίων ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν. Διὰ τοῦτο μάλιστα χρὴ ζητεῖν καὶ ὑπὲρ τούτου μᾶλλον αἰτεῖν. Τοῦτο μὲν γὰρ ἐὰν μὴ ζητῶμεν, οὐ δώσει· τὰ δ᾽ ἀναγκαῖα τοῦ σώματος, καὶ αἰτοῦντες, καὶ μὴ αἰτοῦντες λαμβάνομεν, διὰ τὴν σύστασιν τοῦ σώματος, ὡς καὶ τὰ ἄπιστα ἔθνη. Διὰ τοῦτο γὰρ εἶπεν, ὅτι προστεθήσεται. Ὥστε οὐχ ὑπὲρ τούτου χρή μεριμναν, δ καὶ μὴ μεριμνώντες λαμ βάνομεν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἐκείνου. Καὶ εἰ τὰ ἀναγκαῖα τοῦ σώματος παρέχει, καὶ μὴ αἰτούντων ἡμῶν, διατί προσέταξε ζητεῖν τὸν ἄρτον τὸν ἐπιούσιον; Πάντως, ἵνα διὰ τῆς τοιαύτης αιτήσεως ὁμολογώ Et ad hoc maxime convenit vivere (aa), idque magis postulare. Nisi enim hoc petierimus, nequaquam dabit: ea vero quæ corpori necessaria sunt, et pelentes, et non petentes accipiemus, propter corporis sustentationem, quemadmodum et gentes incredule. Nam idcirco dixit: Adjicientur. Non ergo de hoc sollicitum esse oportet, quod etiam absque sollicitudine sumus accepturi, sed de altero priori ac potiori. Verum si ea quæ corpori sunt necessaria, nobis etiam non petentibus præbet, quare ergo jussit, ut panem petamus supersubstantialem? Non aliam ob causam, quam ut tali peti- μεν, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ τρέφων. ἡμᾶς, καὶ οὐχ ἡ tione fateamur ipsum esse, qui nos alat utque hoc conftentes, tali animi gratitudine familiares eficiamur. Vers. 34. Νε sui ipsius. Cum superius simpliciter dixisset: Ne solliciti sitis, videbatur universaliter omnem eorum quæ corpori necessaria sunt, amputasse curam. Itaque manifestius hic docet, ss Mattn. v, 9-11. σπουδὴ ἡμῶν, καὶ ἵνα τοῦτο οὕτως ὁμολογοῦντες, οἰκειότεροι γινώμεθα διὰ τὴν εὐγνωμοσύνην.. Μὴ — ἑαυτῆς. Ὁπίσω εἰπὼν ἁπλῶς, ὅτι Μή μεριμνήσητε, ἐδόκει παντελῶς ἑκκόπτειν τὴν μέσ ριμναν τῶν ἀναγκαίων τοῦ σώματος λοιπόν οὖν ἐνταῦθα διδάσκει φανερώτερον, ότι τὴν μὲν ἐπὶ τῇ Variæ lectiones et notæ. Inclusa omittit B. Eadem in margine inve- rat. Revocavimus ergo ad suum locum. nerat Hentenius. Ergo in fine hujus scholii addide- τῆς εὐγνωμοσύνης. Α. (αα) Et ad hoc vivere. Propterea hoc maxime oportet querere.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. VII. ἐνεστώσῃ ἡμέρᾳ συγχωρεῖ, ὡς ἀναγκαίαν, διὰ τὴν quod eam sane, quæ de hodierno die est, curaun ἐσθένειαν τοῦ σώματος· τὴν δὲ τῆς αὔριον ἀπαγο- permittat, tanquam propter corporis imbecillitatein ρεύει, ὡς περιττήν. Η γὰρ αὔριον ἡμέρα ἕξει καὶ αὐτὴ πάλιν τὴν μέριμναν τῶν ἑαυτῆς, ήγουν, ὧν ἐν αὐτῇ χρήζει ὁ ἄνθρωπος. Τινὲς δέ φασιν, ἐπίσω μεν παντελῶς ἐκκόψαι την μέριμναν, διὰ τοὺς δυνατούς· ἐνταῦθα δὲ, συγχωρῆσαι τὴν τῆς ἐνεστώσης ἡμέρας, διὰ τοὺς ἀσθενεστέρους. Αρκετών — αὐτῆς. Κακίαν ἐνταῦθα λέγει, τὴν μέριμναν, τὸν κόπον, τὰς ἐπιγινομένας ἑκάστοτε συμφοράς, ἅπερ ἀρκοῦσιν αὐτῇ, καὶ οὐ χρὴ προς θεῖναι καὶ τὴν μέριμναν τῆς αύριον, καὶ καταβα ρύνειν αὐτὴν, ὡς μὴ δύνασθαι χρησιμεύειν ἡμῖν εἰς Εργασίαν πνευματικήν. Κακία γὰρ λέγεται, οὐ μόν νον ἡ πονηρία, ἀλλὰ καὶ τὰ ῥηθέντα. Καὶ γὰρ καὶ ἐν ἄλλοις εἴρηται κακία, ή θεήλατος ὀργὴ καὶ μά στις. Οὐκ ἔστι γάρ, φησί, κακία ἐν πέλει, ἣν Κύριος οὐκ ἐποίησε. Καὶ αὖθις· Εγώ, φησί, ποιῶν εἰρήνην καὶ κτίζων κακά, ἀντὶ τοῦ, λιμοὺς καὶ λοιμούς, καὶ τὰ τοιαῦτα. Καὶ γὰρ ειώθαμεν κακὰ ὀνομάζειν, καὶ τὰ λυπηρὰ καὶ κακωτικά. Μη — κριθῆτε. [Φησὶν ὁ Χρυσόστομος, ἐν τῇ Ερμηνεία τῆς πρὸς Εβραίους Επιστολῆς, ὅτι τό Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε, περὶ βίου ἐστίν, οὐ περὶ πίστεως. Ομοίως δὲ καὶ τὸ, Πάντα ὅσα ἂν λέγωσιν ὑμῖν ποιεῖν, ποιεῖτε. Τὸ γὰρ, ποιεῖν, ἔργων ἐστὶν, ἀλλ' οὐ πίστεως.] necessariam: eam vero qua de crastino est, tanquam superfluam denegat. Crastinus enim dies, et ipse rursus sui ipsius curam habebit, sive corum quibus in ipso opus erit homini. Quidam autem dicunt, superius quidem omnem universaliter amputasse curam, idque ad perfectiores dirigi. Hic autem eam concedere, quæ præsentis est diei, propter imbecilles. Vers. 34. Sufficit _ suum. Malum hic vocat curam, miseriam et calamitates quæ undique proveniunt, ipsique sufficiunt, nec oportet diei crastino etiam addere sollicitudinem, ipsunique aggravare, cum id nobis utile esse non possit ad operam spiritualem. Dicitur enim malum et quod hic xaxla dicitur, non solum vitium, sed et ea quæ modo dicta sunt. Siquidem in aliis quoque locis dicitur et κακία, ira, sive flagellun a Deo incitatum: Non est, inquit, malum, quod Dominus non fecerit ". Et rursus: Ego, ait, faciens pacem et creans malum s, hoc est, fames, pestes ac similia. Tristia enim et afflictionem afferentia, consuevimus diccre mala. Cap. VII, vers. 1. Nolite-judicemini. + Dicit Chrysostomus in expositione Epistolæ ad llebræos illud: Nolite judicare ne judicemini 3, de vita dici, non de fide. Similiter et illud: Quæcunque dixerint vobis ut servetis, serval: et facile, so verbum, ut servelis, de operibus esse, non de fide. Judicium hoc loco pro condemnatione accipito. Sic enim interpretatur Lucas, dicens: Nolite condemnare, et non condemnubimini s. Verum nisi condemnet quis eum qui peccavit, veluti is qui præest subditum, pater filium, aut dominus servum: augebuntur omnino vitia, eritque rerum confusio. Sed hic non loquitur de hujusmodi condemnatione quæ bonum amat, et quod pravum est corrigit. In sequentibus enim jubet etiam arguere hoc modo ac ligare: Abi, inquit, et argue eum; et rursum: Quacunque ligaveritis super terram erunt ligala in culo ss. llic autem sermo non ad eos qui præ sunt dirigitur, sed ad subditos: monens me qui Κρίσιν δὲ ἐνταῦθα, τὴν κατάκρισιν νόησον. Ταύτην γὰρ ἐφερμηνεύων ὁ Λουκᾶς εἶπε· Μὴ καταδικάζετε, καὶ οὐ μὴ καταδικασθῆτε. Καὶ εἰ μὴ καταδικάσει τις τὸν ἁμαρτάνοντα, οἷον άρχων μὲν τὸν ἀρχόμε νον, πατὴρ δὲ τὸν υἱὸν, δεσπότης δὲ τὸν δοῦλον, ἐπιδώσει πάντως ἡ κακία, καὶ ἔσται σύγχυσις, 'Αλλ οὐ περὶ ταύτης τῆς κατακρίσεως λέγει νῦν, τῆς φιλ λαγάθου καὶ διορθωτικῆς προϊών γὰρ ἐνετείλατο, καὶ ἐλέγχειν οὕτω, καὶ δεσμεῖν· Υπαγε γάρ, φησί, καὶ ἔλεγξον αὐτόν· καὶ αὖθις· Οσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ. Νῦν δὲ ὁ λόγος οὐ πρὸς τοὺς ἄρχοντας ἐστιν, ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἀρχομένους, παραινῶν μὴ ἀντὶ τοῦ βλέ πειν τὰ οἰκεῖα, καὶ καταδικάζειν ἑαυτοὺς, ὁρᾷν τὰ propria debent inspicere, ac seipsos dijudicare, inἀλλότρια, καὶ κατακρίνειν ἑτέρου;. Φησὶ γὰρ καὶ Παῦλος ὁ ἀπόστολοι, ὅτι Εἰ ἐκρίσ τομεν ἑαυτοὺς, οὐκ ἂν ἐκρινόμεθα. Εστι δὲ ὁ λόγος καὶ πρὸς τοὺς μεγάλα μὲν ἁμαρτάνοντας, και τακρίνοντας δὲ τοὺς μικρὰ σφαλλομένους. Λέγει γὰρ ἐφεξῆς· Τι βλέπεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου, τὴν δὲ ἐν τῷ σῷ ὀφθαλμῷ δοκόν se Amos 111, 6. 97 Isa. XLV, 7. * ibid. 18. *³ 1 Cor. x1, 31. spiciant aliena, ac dijudicent alios. Nam et Paulus apostolus dicit: Si nos ipsos diju. dicaremus, nequaquam dijudicaremur ". Dirigitur quoque sermo et ad eos qui cum in majoribus offendant, condemnant eos qni in parvis labuntur. Dicit enim statim in sequentibus: Quid inspicis festucam in oculo fratris tui, trabem autem quæ » Matth. xvII, ** Matth. xxı, 3. ss ibid. 7 20 Luc. VI, Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. Eadem in fine bujus scholii adjecerat Hentenius, itidem ex margine sui codicis. τούς, abest n. lla quoque paulo post

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. VII. ἐνεστώσῃ ἡμέρᾳ συγχωρεῖ, ὡς ἀναγκαίαν, διὰ τὴν quod eam sane, quæ de hodierno die est, curaun ἐσθένειαν τοῦ σώματος· τὴν δὲ τῆς αὔριον ἀπαγο- permittat, tanquam propter corporis imbecillitatein ρεύει, ὡς περιττήν. Η γὰρ αὔριον ἡμέρα ἕξει καὶ αὐτὴ πάλιν τὴν μέριμναν τῶν ἑαυτῆς, ήγουν, ὧν ἐν αὐτῇ χρήζει ὁ ἄνθρωπος. Τινὲς δέ φασιν, ἐπίσω μεν παντελῶς ἐκκόψαι την μέριμναν, διὰ τοὺς δυνατούς· ἐνταῦθα δὲ, συγχωρῆσαι τὴν τῆς ἐνεστώσης ἡμέρας, διὰ τοὺς ἀσθενεστέρους. Αρκετών — αὐτῆς. Κακίαν ἐνταῦθα λέγει, τὴν μέριμναν, τὸν κόπον, τὰς ἐπιγινομένας ἑκάστοτε συμφοράς, ἅπερ ἀρκοῦσιν αὐτῇ, καὶ οὐ χρὴ προς θεῖναι καὶ τὴν μέριμναν τῆς αύριον, καὶ καταβα ρύνειν αὐτὴν, ὡς μὴ δύνασθαι χρησιμεύειν ἡμῖν εἰς Εργασίαν πνευματικήν. Κακία γὰρ λέγεται, οὐ μόν νον ἡ πονηρία, ἀλλὰ καὶ τὰ ῥηθέντα. Καὶ γὰρ καὶ ἐν ἄλλοις εἴρηται κακία, ή θεήλατος ὀργὴ καὶ μά στις. Οὐκ ἔστι γάρ, φησί, κακία ἐν πέλει, ἣν Κύριος οὐκ ἐποίησε. Καὶ αὖθις· Εγώ, φησί, ποιῶν εἰρήνην καὶ κτίζων κακά, ἀντὶ τοῦ, λιμοὺς καὶ λοιμούς, καὶ τὰ τοιαῦτα. Καὶ γὰρ ειώθαμεν κακὰ ὀνομάζειν, καὶ τὰ λυπηρὰ καὶ κακωτικά. Μη — κριθῆτε. [Φησὶν ὁ Χρυσόστομος, ἐν τῇ Ερμηνεία τῆς πρὸς Εβραίους Επιστολῆς, ὅτι τό Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε, περὶ βίου ἐστίν, οὐ περὶ πίστεως. Ομοίως δὲ καὶ τὸ, Πάντα ὅσα ἂν λέγωσιν ὑμῖν ποιεῖν, ποιεῖτε. Τὸ γὰρ, ποιεῖν, ἔργων ἐστὶν, ἀλλ' οὐ πίστεως.] necessariam: eam vero qua de crastino est, tanquam superfluam denegat. Crastinus enim dies, et ipse rursus sui ipsius curam habebit, sive corum quibus in ipso opus erit homini. Quidam autem dicunt, superius quidem omnem universaliter amputasse curam, idque ad perfectiores dirigi. Hic autem eam concedere, quæ præsentis est diei, propter imbecilles. Vers. 34. Sufficit _ suum. Malum hic vocat curam, miseriam et calamitates quæ undique proveniunt, ipsique sufficiunt, nec oportet diei crastino etiam addere sollicitudinem, ipsunique aggravare, cum id nobis utile esse non possit ad operam spiritualem. Dicitur enim malum et quod hic xaxla dicitur, non solum vitium, sed et ea quæ modo dicta sunt. Siquidem in aliis quoque locis dicitur et κακία, ira, sive flagellun a Deo incitatum: Non est, inquit, malum, quod Dominus non fecerit ". Et rursus: Ego, ait, faciens pacem et creans malum s, hoc est, fames, pestes ac similia. Tristia enim et afflictionem afferentia, consuevimus diccre mala. Cap. VII, vers. 1. Nolite-judicemini. + Dicit Chrysostomus in expositione Epistolæ ad llebræos illud: Nolite judicare ne judicemini 3, de vita dici, non de fide. Similiter et illud: Quæcunque dixerint vobis ut servetis, serval: et facile, so verbum, ut servelis, de operibus esse, non de fide. Judicium hoc loco pro condemnatione accipito. Sic enim interpretatur Lucas, dicens: Nolite condemnare, et non condemnubimini s. Verum nisi condemnet quis eum qui peccavit, veluti is qui præest subditum, pater filium, aut dominus servum: augebuntur omnino vitia, eritque rerum confusio. Sed hic non loquitur de hujusmodi condemnatione quæ bonum amat, et quod pravum est corrigit. In sequentibus enim jubet etiam arguere hoc modo ac ligare: Abi, inquit, et argue eum; et rursum: Quacunque ligaveritis super terram erunt ligala in culo ss. llic autem sermo non ad eos qui præ sunt dirigitur, sed ad subditos: monens me qui Κρίσιν δὲ ἐνταῦθα, τὴν κατάκρισιν νόησον. Ταύτην γὰρ ἐφερμηνεύων ὁ Λουκᾶς εἶπε· Μὴ καταδικάζετε, καὶ οὐ μὴ καταδικασθῆτε. Καὶ εἰ μὴ καταδικάσει τις τὸν ἁμαρτάνοντα, οἷον άρχων μὲν τὸν ἀρχόμε νον, πατὴρ δὲ τὸν υἱὸν, δεσπότης δὲ τὸν δοῦλον, ἐπιδώσει πάντως ἡ κακία, καὶ ἔσται σύγχυσις, 'Αλλ οὐ περὶ ταύτης τῆς κατακρίσεως λέγει νῦν, τῆς φιλ λαγάθου καὶ διορθωτικῆς προϊών γὰρ ἐνετείλατο, καὶ ἐλέγχειν οὕτω, καὶ δεσμεῖν· Υπαγε γάρ, φησί, καὶ ἔλεγξον αὐτόν· καὶ αὖθις· Οσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ. Νῦν δὲ ὁ λόγος οὐ πρὸς τοὺς ἄρχοντας ἐστιν, ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἀρχομένους, παραινῶν μὴ ἀντὶ τοῦ βλέ πειν τὰ οἰκεῖα, καὶ καταδικάζειν ἑαυτοὺς, ὁρᾷν τὰ propria debent inspicere, ac seipsos dijudicare, inἀλλότρια, καὶ κατακρίνειν ἑτέρου;. Φησὶ γὰρ καὶ Παῦλος ὁ ἀπόστολοι, ὅτι Εἰ ἐκρίσ τομεν ἑαυτοὺς, οὐκ ἂν ἐκρινόμεθα. Εστι δὲ ὁ λόγος καὶ πρὸς τοὺς μεγάλα μὲν ἁμαρτάνοντας, και τακρίνοντας δὲ τοὺς μικρὰ σφαλλομένους. Λέγει γὰρ ἐφεξῆς· Τι βλέπεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου, τὴν δὲ ἐν τῷ σῷ ὀφθαλμῷ δοκόν se Amos 111, 6. 97 Isa. XLV, 7. * ibid. 18. *³ 1 Cor. x1, 31. spiciant aliena, ac dijudicent alios. Nam et Paulus apostolus dicit: Si nos ipsos diju. dicaremus, nequaquam dijudicaremur ". Dirigitur quoque sermo et ad eos qui cum in majoribus offendant, condemnant eos qni in parvis labuntur. Dicit enim statim in sequentibus: Quid inspicis festucam in oculo fratris tui, trabem autem quæ » Matth. xvII, ** Matth. xxı, 3. ss ibid. 7 20 Luc. VI, Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. Eadem in fine bujus scholii adjecerat Hentenius, itidem ex margine sui codicis. τούς, abest n. lla quoque paulo post

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. VII. ἐνεστώσῃ ἡμέρᾳ συγχωρεῖ, ὡς ἀναγκαίαν, διὰ τὴν quod eam sane, quæ de hodierno die est, curaun ἐσθένειαν τοῦ σώματος· τὴν δὲ τῆς αὔριον ἀπαγο- permittat, tanquam propter corporis imbecillitatein ρεύει, ὡς περιττήν. Η γὰρ αὔριον ἡμέρα ἕξει καὶ αὐτὴ πάλιν τὴν μέριμναν τῶν ἑαυτῆς, ήγουν, ὧν ἐν αὐτῇ χρήζει ὁ ἄνθρωπος. Τινὲς δέ φασιν, ἐπίσω μεν παντελῶς ἐκκόψαι την μέριμναν, διὰ τοὺς δυνατούς· ἐνταῦθα δὲ, συγχωρῆσαι τὴν τῆς ἐνεστώσης ἡμέρας, διὰ τοὺς ἀσθενεστέρους. Αρκετών — αὐτῆς. Κακίαν ἐνταῦθα λέγει, τὴν μέριμναν, τὸν κόπον, τὰς ἐπιγινομένας ἑκάστοτε συμφοράς, ἅπερ ἀρκοῦσιν αὐτῇ, καὶ οὐ χρὴ προς θεῖναι καὶ τὴν μέριμναν τῆς αύριον, καὶ καταβα ρύνειν αὐτὴν, ὡς μὴ δύνασθαι χρησιμεύειν ἡμῖν εἰς Εργασίαν πνευματικήν. Κακία γὰρ λέγεται, οὐ μόν νον ἡ πονηρία, ἀλλὰ καὶ τὰ ῥηθέντα. Καὶ γὰρ καὶ ἐν ἄλλοις εἴρηται κακία, ή θεήλατος ὀργὴ καὶ μά στις. Οὐκ ἔστι γάρ, φησί, κακία ἐν πέλει, ἣν Κύριος οὐκ ἐποίησε. Καὶ αὖθις· Εγώ, φησί, ποιῶν εἰρήνην καὶ κτίζων κακά, ἀντὶ τοῦ, λιμοὺς καὶ λοιμούς, καὶ τὰ τοιαῦτα. Καὶ γὰρ ειώθαμεν κακὰ ὀνομάζειν, καὶ τὰ λυπηρὰ καὶ κακωτικά. Μη — κριθῆτε. [Φησὶν ὁ Χρυσόστομος, ἐν τῇ Ερμηνεία τῆς πρὸς Εβραίους Επιστολῆς, ὅτι τό Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε, περὶ βίου ἐστίν, οὐ περὶ πίστεως. Ομοίως δὲ καὶ τὸ, Πάντα ὅσα ἂν λέγωσιν ὑμῖν ποιεῖν, ποιεῖτε. Τὸ γὰρ, ποιεῖν, ἔργων ἐστὶν, ἀλλ' οὐ πίστεως.] necessariam: eam vero qua de crastino est, tanquam superfluam denegat. Crastinus enim dies, et ipse rursus sui ipsius curam habebit, sive corum quibus in ipso opus erit homini. Quidam autem dicunt, superius quidem omnem universaliter amputasse curam, idque ad perfectiores dirigi. Hic autem eam concedere, quæ præsentis est diei, propter imbecilles. Vers. 34. Sufficit _ suum. Malum hic vocat curam, miseriam et calamitates quæ undique proveniunt, ipsique sufficiunt, nec oportet diei crastino etiam addere sollicitudinem, ipsunique aggravare, cum id nobis utile esse non possit ad operam spiritualem. Dicitur enim malum et quod hic xaxla dicitur, non solum vitium, sed et ea quæ modo dicta sunt. Siquidem in aliis quoque locis dicitur et κακία, ira, sive flagellun a Deo incitatum: Non est, inquit, malum, quod Dominus non fecerit ". Et rursus: Ego, ait, faciens pacem et creans malum s, hoc est, fames, pestes ac similia. Tristia enim et afflictionem afferentia, consuevimus diccre mala. Cap. VII, vers. 1. Nolite-judicemini. + Dicit Chrysostomus in expositione Epistolæ ad llebræos illud: Nolite judicare ne judicemini 3, de vita dici, non de fide. Similiter et illud: Quæcunque dixerint vobis ut servetis, serval: et facile, so verbum, ut servelis, de operibus esse, non de fide. Judicium hoc loco pro condemnatione accipito. Sic enim interpretatur Lucas, dicens: Nolite condemnare, et non condemnubimini s. Verum nisi condemnet quis eum qui peccavit, veluti is qui præest subditum, pater filium, aut dominus servum: augebuntur omnino vitia, eritque rerum confusio. Sed hic non loquitur de hujusmodi condemnatione quæ bonum amat, et quod pravum est corrigit. In sequentibus enim jubet etiam arguere hoc modo ac ligare: Abi, inquit, et argue eum; et rursum: Quacunque ligaveritis super terram erunt ligala in culo ss. llic autem sermo non ad eos qui præ sunt dirigitur, sed ad subditos: monens me qui Κρίσιν δὲ ἐνταῦθα, τὴν κατάκρισιν νόησον. Ταύτην γὰρ ἐφερμηνεύων ὁ Λουκᾶς εἶπε· Μὴ καταδικάζετε, καὶ οὐ μὴ καταδικασθῆτε. Καὶ εἰ μὴ καταδικάσει τις τὸν ἁμαρτάνοντα, οἷον άρχων μὲν τὸν ἀρχόμε νον, πατὴρ δὲ τὸν υἱὸν, δεσπότης δὲ τὸν δοῦλον, ἐπιδώσει πάντως ἡ κακία, καὶ ἔσται σύγχυσις, 'Αλλ οὐ περὶ ταύτης τῆς κατακρίσεως λέγει νῦν, τῆς φιλ λαγάθου καὶ διορθωτικῆς προϊών γὰρ ἐνετείλατο, καὶ ἐλέγχειν οὕτω, καὶ δεσμεῖν· Υπαγε γάρ, φησί, καὶ ἔλεγξον αὐτόν· καὶ αὖθις· Οσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ. Νῦν δὲ ὁ λόγος οὐ πρὸς τοὺς ἄρχοντας ἐστιν, ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἀρχομένους, παραινῶν μὴ ἀντὶ τοῦ βλέ πειν τὰ οἰκεῖα, καὶ καταδικάζειν ἑαυτοὺς, ὁρᾷν τὰ propria debent inspicere, ac seipsos dijudicare, inἀλλότρια, καὶ κατακρίνειν ἑτέρου;. Φησὶ γὰρ καὶ Παῦλος ὁ ἀπόστολοι, ὅτι Εἰ ἐκρίσ τομεν ἑαυτοὺς, οὐκ ἂν ἐκρινόμεθα. Εστι δὲ ὁ λόγος καὶ πρὸς τοὺς μεγάλα μὲν ἁμαρτάνοντας, και τακρίνοντας δὲ τοὺς μικρὰ σφαλλομένους. Λέγει γὰρ ἐφεξῆς· Τι βλέπεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου, τὴν δὲ ἐν τῷ σῷ ὀφθαλμῷ δοκόν se Amos 111, 6. 97 Isa. XLV, 7. * ibid. 18. *³ 1 Cor. x1, 31. spiciant aliena, ac dijudicent alios. Nam et Paulus apostolus dicit: Si nos ipsos diju. dicaremus, nequaquam dijudicaremur ". Dirigitur quoque sermo et ad eos qui cum in majoribus offendant, condemnant eos qni in parvis labuntur. Dicit enim statim in sequentibus: Quid inspicis festucam in oculo fratris tui, trabem autem quæ » Matth. xvII, ** Matth. xxı, 3. ss ibid. 7 20 Luc. VI, Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. Eadem in fine bujus scholii adjecerat Hentenius, itidem ex margine sui codicis. τούς, abest n. lla quoque paulo post

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. VII. ἐνεστώσῃ ἡμέρᾳ συγχωρεῖ, ὡς ἀναγκαίαν, διὰ τὴν quod eam sane, quæ de hodierno die est, curaun ἐσθένειαν τοῦ σώματος· τὴν δὲ τῆς αὔριον ἀπαγο- permittat, tanquam propter corporis imbecillitatein ρεύει, ὡς περιττήν. Η γὰρ αὔριον ἡμέρα ἕξει καὶ αὐτὴ πάλιν τὴν μέριμναν τῶν ἑαυτῆς, ήγουν, ὧν ἐν αὐτῇ χρήζει ὁ ἄνθρωπος. Τινὲς δέ φασιν, ἐπίσω μεν παντελῶς ἐκκόψαι την μέριμναν, διὰ τοὺς δυνατούς· ἐνταῦθα δὲ, συγχωρῆσαι τὴν τῆς ἐνεστώσης ἡμέρας, διὰ τοὺς ἀσθενεστέρους. Αρκετών — αὐτῆς. Κακίαν ἐνταῦθα λέγει, τὴν μέριμναν, τὸν κόπον, τὰς ἐπιγινομένας ἑκάστοτε συμφοράς, ἅπερ ἀρκοῦσιν αὐτῇ, καὶ οὐ χρὴ προς θεῖναι καὶ τὴν μέριμναν τῆς αύριον, καὶ καταβα ρύνειν αὐτὴν, ὡς μὴ δύνασθαι χρησιμεύειν ἡμῖν εἰς Εργασίαν πνευματικήν. Κακία γὰρ λέγεται, οὐ μόν νον ἡ πονηρία, ἀλλὰ καὶ τὰ ῥηθέντα. Καὶ γὰρ καὶ ἐν ἄλλοις εἴρηται κακία, ή θεήλατος ὀργὴ καὶ μά στις. Οὐκ ἔστι γάρ, φησί, κακία ἐν πέλει, ἣν Κύριος οὐκ ἐποίησε. Καὶ αὖθις· Εγώ, φησί, ποιῶν εἰρήνην καὶ κτίζων κακά, ἀντὶ τοῦ, λιμοὺς καὶ λοιμούς, καὶ τὰ τοιαῦτα. Καὶ γὰρ ειώθαμεν κακὰ ὀνομάζειν, καὶ τὰ λυπηρὰ καὶ κακωτικά. Μη — κριθῆτε. [Φησὶν ὁ Χρυσόστομος, ἐν τῇ Ερμηνεία τῆς πρὸς Εβραίους Επιστολῆς, ὅτι τό Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε, περὶ βίου ἐστίν, οὐ περὶ πίστεως. Ομοίως δὲ καὶ τὸ, Πάντα ὅσα ἂν λέγωσιν ὑμῖν ποιεῖν, ποιεῖτε. Τὸ γὰρ, ποιεῖν, ἔργων ἐστὶν, ἀλλ' οὐ πίστεως.] necessariam: eam vero qua de crastino est, tanquam superfluam denegat. Crastinus enim dies, et ipse rursus sui ipsius curam habebit, sive corum quibus in ipso opus erit homini. Quidam autem dicunt, superius quidem omnem universaliter amputasse curam, idque ad perfectiores dirigi. Hic autem eam concedere, quæ præsentis est diei, propter imbecilles. Vers. 34. Sufficit _ suum. Malum hic vocat curam, miseriam et calamitates quæ undique proveniunt, ipsique sufficiunt, nec oportet diei crastino etiam addere sollicitudinem, ipsunique aggravare, cum id nobis utile esse non possit ad operam spiritualem. Dicitur enim malum et quod hic xaxla dicitur, non solum vitium, sed et ea quæ modo dicta sunt. Siquidem in aliis quoque locis dicitur et κακία, ira, sive flagellun a Deo incitatum: Non est, inquit, malum, quod Dominus non fecerit ". Et rursus: Ego, ait, faciens pacem et creans malum s, hoc est, fames, pestes ac similia. Tristia enim et afflictionem afferentia, consuevimus diccre mala. Cap. VII, vers. 1. Nolite-judicemini. + Dicit Chrysostomus in expositione Epistolæ ad llebræos illud: Nolite judicare ne judicemini 3, de vita dici, non de fide. Similiter et illud: Quæcunque dixerint vobis ut servetis, serval: et facile, so verbum, ut servelis, de operibus esse, non de fide. Judicium hoc loco pro condemnatione accipito. Sic enim interpretatur Lucas, dicens: Nolite condemnare, et non condemnubimini s. Verum nisi condemnet quis eum qui peccavit, veluti is qui præest subditum, pater filium, aut dominus servum: augebuntur omnino vitia, eritque rerum confusio. Sed hic non loquitur de hujusmodi condemnatione quæ bonum amat, et quod pravum est corrigit. In sequentibus enim jubet etiam arguere hoc modo ac ligare: Abi, inquit, et argue eum; et rursum: Quacunque ligaveritis super terram erunt ligala in culo ss. llic autem sermo non ad eos qui præ sunt dirigitur, sed ad subditos: monens me qui Κρίσιν δὲ ἐνταῦθα, τὴν κατάκρισιν νόησον. Ταύτην γὰρ ἐφερμηνεύων ὁ Λουκᾶς εἶπε· Μὴ καταδικάζετε, καὶ οὐ μὴ καταδικασθῆτε. Καὶ εἰ μὴ καταδικάσει τις τὸν ἁμαρτάνοντα, οἷον άρχων μὲν τὸν ἀρχόμε νον, πατὴρ δὲ τὸν υἱὸν, δεσπότης δὲ τὸν δοῦλον, ἐπιδώσει πάντως ἡ κακία, καὶ ἔσται σύγχυσις, 'Αλλ οὐ περὶ ταύτης τῆς κατακρίσεως λέγει νῦν, τῆς φιλ λαγάθου καὶ διορθωτικῆς προϊών γὰρ ἐνετείλατο, καὶ ἐλέγχειν οὕτω, καὶ δεσμεῖν· Υπαγε γάρ, φησί, καὶ ἔλεγξον αὐτόν· καὶ αὖθις· Οσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ. Νῦν δὲ ὁ λόγος οὐ πρὸς τοὺς ἄρχοντας ἐστιν, ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἀρχομένους, παραινῶν μὴ ἀντὶ τοῦ βλέ πειν τὰ οἰκεῖα, καὶ καταδικάζειν ἑαυτοὺς, ὁρᾷν τὰ propria debent inspicere, ac seipsos dijudicare, inἀλλότρια, καὶ κατακρίνειν ἑτέρου;. Φησὶ γὰρ καὶ Παῦλος ὁ ἀπόστολοι, ὅτι Εἰ ἐκρίσ τομεν ἑαυτοὺς, οὐκ ἂν ἐκρινόμεθα. Εστι δὲ ὁ λόγος καὶ πρὸς τοὺς μεγάλα μὲν ἁμαρτάνοντας, και τακρίνοντας δὲ τοὺς μικρὰ σφαλλομένους. Λέγει γὰρ ἐφεξῆς· Τι βλέπεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου, τὴν δὲ ἐν τῷ σῷ ὀφθαλμῷ δοκόν se Amos 111, 6. 97 Isa. XLV, 7. * ibid. 18. *³ 1 Cor. x1, 31. spiciant aliena, ac dijudicent alios. Nam et Paulus apostolus dicit: Si nos ipsos diju. dicaremus, nequaquam dijudicaremur ". Dirigitur quoque sermo et ad eos qui cum in majoribus offendant, condemnant eos qni in parvis labuntur. Dicit enim statim in sequentibus: Quid inspicis festucam in oculo fratris tui, trabem autem quæ » Matth. xvII, ** Matth. xxı, 3. ss ibid. 7 20 Luc. VI, Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. Eadem in fine bujus scholii adjecerat Hentenius, itidem ex margine sui codicis. τούς, abest n. lla quoque paulo post

βραχύτατον. in oculo tuo est, non consideras? Κάρφος autem & οὐ κατανοεῖς; ἔστι δὲ κάρφος, ἀπόσπασμα ξύλου (quod vertit interpres festucam aut slipulam) proprie ligni particula brevissima est, et pulcbre trabi opponitur. Vers. 2. Quo — judicabimini. Eadem condemnatione, qua condemnabis fratrem, condemnaberis et tu.: hoc est, Si levem ejus lapsum curiose inquisieris, etiam et tu condemnaberis, et levia errata tua anxie disquirentur, ac tempore tremendi judicii condemnabuntur. Vers. 2. Ει — vobis. Ει mensura qua curiosa exactione metiris, puta quod tuæ utilitatis debuisset habere respectum, aut cavere no te offend ret: cadem mensura remetientur et tibi tuani conversationem. Vult autem sernio, quod quantam expetis ab eo exactionem, tantam et Deus expeleta te. " Advertere autem oportet, quod quemadmodum si remiserimus debitoribus nostris, remittet nobis et Deus, ita si fratrem non condemnaverimus, neque Deus nos condemnabit. O admiranda præceptorum virtus, quas facilia quidem sunt ad exsequendum, magnam tamen nobis conciliant saluten)! Quid igitur? si frater fornicatus fuerit, aut aliud tale quidpiam deliquerit, an hunc non corrigan, sed tacebo? Corrige sane salubriter, et quasi medicus. Neque enim dixit: • Ne colibeas delinquentem, sed, Ne julices. Dixit autem et lau- » lus: Te cur judicas fratrem tuum, aut tu cur spernis fratrem tuum "? Et certe non subditum condemnare, animæ est pharisaicæ, et seipsuni justificantis. _ Εν φ - κριθήσεσθε. Ἐν τινι καταδίκη κατα δικάζεις τὸν ἀδελφὸν, ἐν ταύτῃ κριθήσῃ καὶ σύ· τουτέστιν, Εἰ τὸ λεπτὸν αὐτοῦ σφάλμα πολυπραγμο νεῖς καὶ κατακρίνεις, καὶ τὰ λεπτὰ τὰ σὰ πολυπρα γμονηθήσονται καὶ κατακριθήσονται ἐν καιρῷ τῆς φοβερᾶς κρίσεως. Καὶ — ὑμῖν. Καὶ ἐν ᾧ μέτρῳ ἀκριβείας μετρείς αὐτῷ τὴν πολιτείαν, οἷον, ὅτι τόσον ώφειλε προσ χειν· ἐν τούτῳ μετρηθήσεται καὶ σοὶ ἡ σὴ πολι τεία. Δηλοῖ δὲ ὁ λόγος, ὅτι Οσην ἀκρίβειαν ἀπαιτεῖ; αὐτὸν, τοσαύτην ἀπαιτηθήσῃ καὶ σὺ παρὰ τοῦ Θεοῦ. Χρὴ δὲ προσέχειν, ὅτι ὥσπερ ἐὰν ἡμεῖς ἀφίωμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν, ἀφίησι καὶ ὁ Θεὸς ἡμῖν· οὕτως ἐὰν ἡμεῖς οὐ κατακρίνωμεν τὸν ἀδελφόν, οὐδὲ ὁ Θεὸς ἡμᾶς. Ο θαυμαστῆς ἐντολῶν δυάδος, ῥαδίων μὲν εἰς τὸ κατορθωθῆναι, μεγάλης δὲ σωτη ρίας προξένων! Τί οὖν; ἐὰν ὁ ἀδελφὸς πορνεύῃ, ή τοιοῦτον ἄλλο τι πλημμελῇ; πότερον οὐ διορθώσω τοῦτον, ἀλλὰ σι γήσω; Διόρθωσον μὲν ἰατρικῶς, ὡς ἀδελφόν μὴ κατάκρινε δὲ ἀπεχθώς, ὡς μεμισημένον. Οὐ γὰρ εἶπε, Μὴ παύσης ἁμαρτάνοντα· ἀλλά, Μη κρίνης. Φης. γὰρ καὶ Παῦλος· Σὺ τίς εἶ ὁ κρίνων ἀλλότριον οἰκέ την; τῷ ἰδίῳ κυρίῳ στήκει ἢ πίπτει. Καὶ πάλιν Συ δὲ τί κρίνεις τὶν ἀδελφόν σου; ἢ καὶ σὲ, τί ἐξου θενεῖς τὸν ἀδελφόν σου; Καὶ ὄντως τὸ κατακ͵ ἵνειν τὸν μὴ ὑπεξούσιον, ψυχῆς ἐστι φαρισαϊκῆς, καὶ δι καιουσῆς ἑαυτήν. Vers. 3. Quid autem consideras? Per festucam peccatum minimum indicavit; per trabem vero maximum. Est enim trabs lignum oblongum. Vult autem dicere: Quomodo lapsum miniwum in aniına fratris tui acute conspicis, gravissimum vero in tua non intueris? Quisque enim quæ sua sunt magis videt, quam ea quæ allerius: et miajora magis videt, quam ea quæ minora sunt. Vers. 4. Aut tuo. Sive, quomodo tentabis euin curare, cum ipse maxime indigeas salute? Ecce enim trabs in oculo tuo est. Vers. 5. Hypocrita — tui. Hypocritam nomi navit talem, utpote medici munus vindicat:tem, ægroti vero locum retinentem, vel, tanquam prætextu correctionis alienum lapsum curiose indagantem, sed id proposito condemnandi agentem. Si enim curandi fratris desiderio hoc agis, cura prius teipsum, qui plus illo deliquisti; quod si temetipsum despicis, manifestum est, quod neque illum amas; magis enim seipsum quisque amal, quam fratrem. Itaque non ad emendandum, sed ad * Matth. vi. 5. 30 Rom. Σιν, 4, 10. Τι δε κατ. νοεῖς; Διὰ τοῦ κάρφους μὲν, τὸ ἐλά χιστον ἁμάρτημα ἐνέφηνε· διὰ τῆς δοκοῦ δὲ, τὸ μέγιστον· ξύλον γὰρ ἐπίμηκες ἡ δοκός. Λέγει δὲ, ὅτι Διατί τὸ μὲν ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ ἀδελφοῦ σου ἐλα φρότατον σφάλμα βλέπεις ὀξέως· τὸ δὲ ἐν τῇ σῇ βαρύ τατον οὐχ ὁρᾷς; Πᾶς γὰρ τὰ ἑαυτοῦ μᾶλλον οἶδεν, ἢ τὰ ἑτέρου, καὶ τὰ μείνω βλέπει μᾶλλον, ἢ τὰ ἐλάττω. Η — σου. Η πῶς ἐπιχειρήσεις ἰατρεῦσαι αὐτὸν, αὐτὸς μάλιστα δεόμενος ιατρείας; Ἰδοὺ γὰρ ἡ δοκὸ; ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σου ἐστίν. Υποκριτὰ σου. Υποκριτήν, τὸν τοιοῦτον ὠνόμασεν, ὡς ἰατροῦ μὲν τάξιν ἀσπάζοντα, νοσούν τοῦ δὲ τόπον ἐπέχοντα· ἡ ὡς προφάσει μὲν διορ θώσεως τὸ ἀλλότριον σφάλμα πολυπραγμονούντα. σκοπῷ δὲ κατακρίσεως τοῦτο ποιοῦντα. Εἰ γὰρ κηδόμενος τοῦ ἀδελφοῦ σου τοῦτο ποιεῖς, πρώτον κήδου σεαυτοῦ, μεῖζον ἐκείνου πλημμελήσας· εἰ δὲ σεαυτοῦ καταφρονεῖς, πρόδηλον, ὡς οὐδ᾽ ἐκεῖνον φι λεῖς. Πᾶ; γὰρ ἑαυτὸν φιλεῖ μᾶλλον, ἢ τὸν ἀδελφόν. Καὶ λοιπὸν οὐ διορθούμενος, ἀλλὰ κατακρίνων ἐκπομ Variæ lectiones et notæ. πρὸς τὴν ἑαυτοῦ πολιτείαν καὶ βίον. Hentenius duplici modo reddidit, nec tamen sententiam as jeculus est.

βραχύτατον. in oculo tuo est, non consideras? Κάρφος autem & οὐ κατανοεῖς; ἔστι δὲ κάρφος, ἀπόσπασμα ξύλου (quod vertit interpres festucam aut slipulam) proprie ligni particula brevissima est, et pulcbre trabi opponitur. Vers. 2. Quo — judicabimini. Eadem condemnatione, qua condemnabis fratrem, condemnaberis et tu.: hoc est, Si levem ejus lapsum curiose inquisieris, etiam et tu condemnaberis, et levia errata tua anxie disquirentur, ac tempore tremendi judicii condemnabuntur. Vers. 2. Ει — vobis. Ει mensura qua curiosa exactione metiris, puta quod tuæ utilitatis debuisset habere respectum, aut cavere no te offend ret: cadem mensura remetientur et tibi tuani conversationem. Vult autem sernio, quod quantam expetis ab eo exactionem, tantam et Deus expeleta te. " Advertere autem oportet, quod quemadmodum si remiserimus debitoribus nostris, remittet nobis et Deus, ita si fratrem non condemnaverimus, neque Deus nos condemnabit. O admiranda præceptorum virtus, quas facilia quidem sunt ad exsequendum, magnam tamen nobis conciliant saluten)! Quid igitur? si frater fornicatus fuerit, aut aliud tale quidpiam deliquerit, an hunc non corrigan, sed tacebo? Corrige sane salubriter, et quasi medicus. Neque enim dixit: • Ne colibeas delinquentem, sed, Ne julices. Dixit autem et lau- » lus: Te cur judicas fratrem tuum, aut tu cur spernis fratrem tuum "? Et certe non subditum condemnare, animæ est pharisaicæ, et seipsuni justificantis. _ Εν φ - κριθήσεσθε. Ἐν τινι καταδίκη κατα δικάζεις τὸν ἀδελφὸν, ἐν ταύτῃ κριθήσῃ καὶ σύ· τουτέστιν, Εἰ τὸ λεπτὸν αὐτοῦ σφάλμα πολυπραγμο νεῖς καὶ κατακρίνεις, καὶ τὰ λεπτὰ τὰ σὰ πολυπρα γμονηθήσονται καὶ κατακριθήσονται ἐν καιρῷ τῆς φοβερᾶς κρίσεως. Καὶ — ὑμῖν. Καὶ ἐν ᾧ μέτρῳ ἀκριβείας μετρείς αὐτῷ τὴν πολιτείαν, οἷον, ὅτι τόσον ώφειλε προσ χειν· ἐν τούτῳ μετρηθήσεται καὶ σοὶ ἡ σὴ πολι τεία. Δηλοῖ δὲ ὁ λόγος, ὅτι Οσην ἀκρίβειαν ἀπαιτεῖ; αὐτὸν, τοσαύτην ἀπαιτηθήσῃ καὶ σὺ παρὰ τοῦ Θεοῦ. Χρὴ δὲ προσέχειν, ὅτι ὥσπερ ἐὰν ἡμεῖς ἀφίωμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν, ἀφίησι καὶ ὁ Θεὸς ἡμῖν· οὕτως ἐὰν ἡμεῖς οὐ κατακρίνωμεν τὸν ἀδελφόν, οὐδὲ ὁ Θεὸς ἡμᾶς. Ο θαυμαστῆς ἐντολῶν δυάδος, ῥαδίων μὲν εἰς τὸ κατορθωθῆναι, μεγάλης δὲ σωτη ρίας προξένων! Τί οὖν; ἐὰν ὁ ἀδελφὸς πορνεύῃ, ή τοιοῦτον ἄλλο τι πλημμελῇ; πότερον οὐ διορθώσω τοῦτον, ἀλλὰ σι γήσω; Διόρθωσον μὲν ἰατρικῶς, ὡς ἀδελφόν μὴ κατάκρινε δὲ ἀπεχθώς, ὡς μεμισημένον. Οὐ γὰρ εἶπε, Μὴ παύσης ἁμαρτάνοντα· ἀλλά, Μη κρίνης. Φης. γὰρ καὶ Παῦλος· Σὺ τίς εἶ ὁ κρίνων ἀλλότριον οἰκέ την; τῷ ἰδίῳ κυρίῳ στήκει ἢ πίπτει. Καὶ πάλιν Συ δὲ τί κρίνεις τὶν ἀδελφόν σου; ἢ καὶ σὲ, τί ἐξου θενεῖς τὸν ἀδελφόν σου; Καὶ ὄντως τὸ κατακ͵ ἵνειν τὸν μὴ ὑπεξούσιον, ψυχῆς ἐστι φαρισαϊκῆς, καὶ δι καιουσῆς ἑαυτήν. Vers. 3. Quid autem consideras? Per festucam peccatum minimum indicavit; per trabem vero maximum. Est enim trabs lignum oblongum. Vult autem dicere: Quomodo lapsum miniwum in aniına fratris tui acute conspicis, gravissimum vero in tua non intueris? Quisque enim quæ sua sunt magis videt, quam ea quæ allerius: et miajora magis videt, quam ea quæ minora sunt. Vers. 4. Aut tuo. Sive, quomodo tentabis euin curare, cum ipse maxime indigeas salute? Ecce enim trabs in oculo tuo est. Vers. 5. Hypocrita — tui. Hypocritam nomi navit talem, utpote medici munus vindicat:tem, ægroti vero locum retinentem, vel, tanquam prætextu correctionis alienum lapsum curiose indagantem, sed id proposito condemnandi agentem. Si enim curandi fratris desiderio hoc agis, cura prius teipsum, qui plus illo deliquisti; quod si temetipsum despicis, manifestum est, quod neque illum amas; magis enim seipsum quisque amal, quam fratrem. Itaque non ad emendandum, sed ad * Matth. vi. 5. 30 Rom. Σιν, 4, 10. Τι δε κατ. νοεῖς; Διὰ τοῦ κάρφους μὲν, τὸ ἐλά χιστον ἁμάρτημα ἐνέφηνε· διὰ τῆς δοκοῦ δὲ, τὸ μέγιστον· ξύλον γὰρ ἐπίμηκες ἡ δοκός. Λέγει δὲ, ὅτι Διατί τὸ μὲν ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ ἀδελφοῦ σου ἐλα φρότατον σφάλμα βλέπεις ὀξέως· τὸ δὲ ἐν τῇ σῇ βαρύ τατον οὐχ ὁρᾷς; Πᾶς γὰρ τὰ ἑαυτοῦ μᾶλλον οἶδεν, ἢ τὰ ἑτέρου, καὶ τὰ μείνω βλέπει μᾶλλον, ἢ τὰ ἐλάττω. Η — σου. Η πῶς ἐπιχειρήσεις ἰατρεῦσαι αὐτὸν, αὐτὸς μάλιστα δεόμενος ιατρείας; Ἰδοὺ γὰρ ἡ δοκὸ; ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σου ἐστίν. Υποκριτὰ σου. Υποκριτήν, τὸν τοιοῦτον ὠνόμασεν, ὡς ἰατροῦ μὲν τάξιν ἀσπάζοντα, νοσούν τοῦ δὲ τόπον ἐπέχοντα· ἡ ὡς προφάσει μὲν διορ θώσεως τὸ ἀλλότριον σφάλμα πολυπραγμονούντα. σκοπῷ δὲ κατακρίσεως τοῦτο ποιοῦντα. Εἰ γὰρ κηδόμενος τοῦ ἀδελφοῦ σου τοῦτο ποιεῖς, πρώτον κήδου σεαυτοῦ, μεῖζον ἐκείνου πλημμελήσας· εἰ δὲ σεαυτοῦ καταφρονεῖς, πρόδηλον, ὡς οὐδ᾽ ἐκεῖνον φι λεῖς. Πᾶ; γὰρ ἑαυτὸν φιλεῖ μᾶλλον, ἢ τὸν ἀδελφόν. Καὶ λοιπὸν οὐ διορθούμενος, ἀλλὰ κατακρίνων ἐκπομ Variæ lectiones et notæ. πρὸς τὴν ἑαυτοῦ πολιτείαν καὶ βίον. Hentenius duplici modo reddidit, nec tamen sententiam as jeculus est.

βραχύτατον. in oculo tuo est, non consideras? Κάρφος autem & οὐ κατανοεῖς; ἔστι δὲ κάρφος, ἀπόσπασμα ξύλου (quod vertit interpres festucam aut slipulam) proprie ligni particula brevissima est, et pulcbre trabi opponitur. Vers. 2. Quo — judicabimini. Eadem condemnatione, qua condemnabis fratrem, condemnaberis et tu.: hoc est, Si levem ejus lapsum curiose inquisieris, etiam et tu condemnaberis, et levia errata tua anxie disquirentur, ac tempore tremendi judicii condemnabuntur. Vers. 2. Ει — vobis. Ει mensura qua curiosa exactione metiris, puta quod tuæ utilitatis debuisset habere respectum, aut cavere no te offend ret: cadem mensura remetientur et tibi tuani conversationem. Vult autem sernio, quod quantam expetis ab eo exactionem, tantam et Deus expeleta te. " Advertere autem oportet, quod quemadmodum si remiserimus debitoribus nostris, remittet nobis et Deus, ita si fratrem non condemnaverimus, neque Deus nos condemnabit. O admiranda præceptorum virtus, quas facilia quidem sunt ad exsequendum, magnam tamen nobis conciliant saluten)! Quid igitur? si frater fornicatus fuerit, aut aliud tale quidpiam deliquerit, an hunc non corrigan, sed tacebo? Corrige sane salubriter, et quasi medicus. Neque enim dixit: • Ne colibeas delinquentem, sed, Ne julices. Dixit autem et lau- » lus: Te cur judicas fratrem tuum, aut tu cur spernis fratrem tuum "? Et certe non subditum condemnare, animæ est pharisaicæ, et seipsuni justificantis. _ Εν φ - κριθήσεσθε. Ἐν τινι καταδίκη κατα δικάζεις τὸν ἀδελφὸν, ἐν ταύτῃ κριθήσῃ καὶ σύ· τουτέστιν, Εἰ τὸ λεπτὸν αὐτοῦ σφάλμα πολυπραγμο νεῖς καὶ κατακρίνεις, καὶ τὰ λεπτὰ τὰ σὰ πολυπρα γμονηθήσονται καὶ κατακριθήσονται ἐν καιρῷ τῆς φοβερᾶς κρίσεως. Καὶ — ὑμῖν. Καὶ ἐν ᾧ μέτρῳ ἀκριβείας μετρείς αὐτῷ τὴν πολιτείαν, οἷον, ὅτι τόσον ώφειλε προσ χειν· ἐν τούτῳ μετρηθήσεται καὶ σοὶ ἡ σὴ πολι τεία. Δηλοῖ δὲ ὁ λόγος, ὅτι Οσην ἀκρίβειαν ἀπαιτεῖ; αὐτὸν, τοσαύτην ἀπαιτηθήσῃ καὶ σὺ παρὰ τοῦ Θεοῦ. Χρὴ δὲ προσέχειν, ὅτι ὥσπερ ἐὰν ἡμεῖς ἀφίωμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν, ἀφίησι καὶ ὁ Θεὸς ἡμῖν· οὕτως ἐὰν ἡμεῖς οὐ κατακρίνωμεν τὸν ἀδελφόν, οὐδὲ ὁ Θεὸς ἡμᾶς. Ο θαυμαστῆς ἐντολῶν δυάδος, ῥαδίων μὲν εἰς τὸ κατορθωθῆναι, μεγάλης δὲ σωτη ρίας προξένων! Τί οὖν; ἐὰν ὁ ἀδελφὸς πορνεύῃ, ή τοιοῦτον ἄλλο τι πλημμελῇ; πότερον οὐ διορθώσω τοῦτον, ἀλλὰ σι γήσω; Διόρθωσον μὲν ἰατρικῶς, ὡς ἀδελφόν μὴ κατάκρινε δὲ ἀπεχθώς, ὡς μεμισημένον. Οὐ γὰρ εἶπε, Μὴ παύσης ἁμαρτάνοντα· ἀλλά, Μη κρίνης. Φης. γὰρ καὶ Παῦλος· Σὺ τίς εἶ ὁ κρίνων ἀλλότριον οἰκέ την; τῷ ἰδίῳ κυρίῳ στήκει ἢ πίπτει. Καὶ πάλιν Συ δὲ τί κρίνεις τὶν ἀδελφόν σου; ἢ καὶ σὲ, τί ἐξου θενεῖς τὸν ἀδελφόν σου; Καὶ ὄντως τὸ κατακ͵ ἵνειν τὸν μὴ ὑπεξούσιον, ψυχῆς ἐστι φαρισαϊκῆς, καὶ δι καιουσῆς ἑαυτήν. Vers. 3. Quid autem consideras? Per festucam peccatum minimum indicavit; per trabem vero maximum. Est enim trabs lignum oblongum. Vult autem dicere: Quomodo lapsum miniwum in aniına fratris tui acute conspicis, gravissimum vero in tua non intueris? Quisque enim quæ sua sunt magis videt, quam ea quæ allerius: et miajora magis videt, quam ea quæ minora sunt. Vers. 4. Aut tuo. Sive, quomodo tentabis euin curare, cum ipse maxime indigeas salute? Ecce enim trabs in oculo tuo est. Vers. 5. Hypocrita — tui. Hypocritam nomi navit talem, utpote medici munus vindicat:tem, ægroti vero locum retinentem, vel, tanquam prætextu correctionis alienum lapsum curiose indagantem, sed id proposito condemnandi agentem. Si enim curandi fratris desiderio hoc agis, cura prius teipsum, qui plus illo deliquisti; quod si temetipsum despicis, manifestum est, quod neque illum amas; magis enim seipsum quisque amal, quam fratrem. Itaque non ad emendandum, sed ad * Matth. vi. 5. 30 Rom. Σιν, 4, 10. Τι δε κατ. νοεῖς; Διὰ τοῦ κάρφους μὲν, τὸ ἐλά χιστον ἁμάρτημα ἐνέφηνε· διὰ τῆς δοκοῦ δὲ, τὸ μέγιστον· ξύλον γὰρ ἐπίμηκες ἡ δοκός. Λέγει δὲ, ὅτι Διατί τὸ μὲν ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ ἀδελφοῦ σου ἐλα φρότατον σφάλμα βλέπεις ὀξέως· τὸ δὲ ἐν τῇ σῇ βαρύ τατον οὐχ ὁρᾷς; Πᾶς γὰρ τὰ ἑαυτοῦ μᾶλλον οἶδεν, ἢ τὰ ἑτέρου, καὶ τὰ μείνω βλέπει μᾶλλον, ἢ τὰ ἐλάττω. Η — σου. Η πῶς ἐπιχειρήσεις ἰατρεῦσαι αὐτὸν, αὐτὸς μάλιστα δεόμενος ιατρείας; Ἰδοὺ γὰρ ἡ δοκὸ; ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σου ἐστίν. Υποκριτὰ σου. Υποκριτήν, τὸν τοιοῦτον ὠνόμασεν, ὡς ἰατροῦ μὲν τάξιν ἀσπάζοντα, νοσούν τοῦ δὲ τόπον ἐπέχοντα· ἡ ὡς προφάσει μὲν διορ θώσεως τὸ ἀλλότριον σφάλμα πολυπραγμονούντα. σκοπῷ δὲ κατακρίσεως τοῦτο ποιοῦντα. Εἰ γὰρ κηδόμενος τοῦ ἀδελφοῦ σου τοῦτο ποιεῖς, πρώτον κήδου σεαυτοῦ, μεῖζον ἐκείνου πλημμελήσας· εἰ δὲ σεαυτοῦ καταφρονεῖς, πρόδηλον, ὡς οὐδ᾽ ἐκεῖνον φι λεῖς. Πᾶ; γὰρ ἑαυτὸν φιλεῖ μᾶλλον, ἢ τὸν ἀδελφόν. Καὶ λοιπὸν οὐ διορθούμενος, ἀλλὰ κατακρίνων ἐκπομ Variæ lectiones et notæ. πρὸς τὴν ἑαυτοῦ πολιτείαν καὶ βίον. Hentenius duplici modo reddidit, nec tamen sententiam as jeculus est.

βραχύτατον. in oculo tuo est, non consideras? Κάρφος autem & οὐ κατανοεῖς; ἔστι δὲ κάρφος, ἀπόσπασμα ξύλου (quod vertit interpres festucam aut slipulam) proprie ligni particula brevissima est, et pulcbre trabi opponitur. Vers. 2. Quo — judicabimini. Eadem condemnatione, qua condemnabis fratrem, condemnaberis et tu.: hoc est, Si levem ejus lapsum curiose inquisieris, etiam et tu condemnaberis, et levia errata tua anxie disquirentur, ac tempore tremendi judicii condemnabuntur. Vers. 2. Ει — vobis. Ει mensura qua curiosa exactione metiris, puta quod tuæ utilitatis debuisset habere respectum, aut cavere no te offend ret: cadem mensura remetientur et tibi tuani conversationem. Vult autem sernio, quod quantam expetis ab eo exactionem, tantam et Deus expeleta te. " Advertere autem oportet, quod quemadmodum si remiserimus debitoribus nostris, remittet nobis et Deus, ita si fratrem non condemnaverimus, neque Deus nos condemnabit. O admiranda præceptorum virtus, quas facilia quidem sunt ad exsequendum, magnam tamen nobis conciliant saluten)! Quid igitur? si frater fornicatus fuerit, aut aliud tale quidpiam deliquerit, an hunc non corrigan, sed tacebo? Corrige sane salubriter, et quasi medicus. Neque enim dixit: • Ne colibeas delinquentem, sed, Ne julices. Dixit autem et lau- » lus: Te cur judicas fratrem tuum, aut tu cur spernis fratrem tuum "? Et certe non subditum condemnare, animæ est pharisaicæ, et seipsuni justificantis. _ Εν φ - κριθήσεσθε. Ἐν τινι καταδίκη κατα δικάζεις τὸν ἀδελφὸν, ἐν ταύτῃ κριθήσῃ καὶ σύ· τουτέστιν, Εἰ τὸ λεπτὸν αὐτοῦ σφάλμα πολυπραγμο νεῖς καὶ κατακρίνεις, καὶ τὰ λεπτὰ τὰ σὰ πολυπρα γμονηθήσονται καὶ κατακριθήσονται ἐν καιρῷ τῆς φοβερᾶς κρίσεως. Καὶ — ὑμῖν. Καὶ ἐν ᾧ μέτρῳ ἀκριβείας μετρείς αὐτῷ τὴν πολιτείαν, οἷον, ὅτι τόσον ώφειλε προσ χειν· ἐν τούτῳ μετρηθήσεται καὶ σοὶ ἡ σὴ πολι τεία. Δηλοῖ δὲ ὁ λόγος, ὅτι Οσην ἀκρίβειαν ἀπαιτεῖ; αὐτὸν, τοσαύτην ἀπαιτηθήσῃ καὶ σὺ παρὰ τοῦ Θεοῦ. Χρὴ δὲ προσέχειν, ὅτι ὥσπερ ἐὰν ἡμεῖς ἀφίωμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν, ἀφίησι καὶ ὁ Θεὸς ἡμῖν· οὕτως ἐὰν ἡμεῖς οὐ κατακρίνωμεν τὸν ἀδελφόν, οὐδὲ ὁ Θεὸς ἡμᾶς. Ο θαυμαστῆς ἐντολῶν δυάδος, ῥαδίων μὲν εἰς τὸ κατορθωθῆναι, μεγάλης δὲ σωτη ρίας προξένων! Τί οὖν; ἐὰν ὁ ἀδελφὸς πορνεύῃ, ή τοιοῦτον ἄλλο τι πλημμελῇ; πότερον οὐ διορθώσω τοῦτον, ἀλλὰ σι γήσω; Διόρθωσον μὲν ἰατρικῶς, ὡς ἀδελφόν μὴ κατάκρινε δὲ ἀπεχθώς, ὡς μεμισημένον. Οὐ γὰρ εἶπε, Μὴ παύσης ἁμαρτάνοντα· ἀλλά, Μη κρίνης. Φης. γὰρ καὶ Παῦλος· Σὺ τίς εἶ ὁ κρίνων ἀλλότριον οἰκέ την; τῷ ἰδίῳ κυρίῳ στήκει ἢ πίπτει. Καὶ πάλιν Συ δὲ τί κρίνεις τὶν ἀδελφόν σου; ἢ καὶ σὲ, τί ἐξου θενεῖς τὸν ἀδελφόν σου; Καὶ ὄντως τὸ κατακ͵ ἵνειν τὸν μὴ ὑπεξούσιον, ψυχῆς ἐστι φαρισαϊκῆς, καὶ δι καιουσῆς ἑαυτήν. Vers. 3. Quid autem consideras? Per festucam peccatum minimum indicavit; per trabem vero maximum. Est enim trabs lignum oblongum. Vult autem dicere: Quomodo lapsum miniwum in aniına fratris tui acute conspicis, gravissimum vero in tua non intueris? Quisque enim quæ sua sunt magis videt, quam ea quæ allerius: et miajora magis videt, quam ea quæ minora sunt. Vers. 4. Aut tuo. Sive, quomodo tentabis euin curare, cum ipse maxime indigeas salute? Ecce enim trabs in oculo tuo est. Vers. 5. Hypocrita — tui. Hypocritam nomi navit talem, utpote medici munus vindicat:tem, ægroti vero locum retinentem, vel, tanquam prætextu correctionis alienum lapsum curiose indagantem, sed id proposito condemnandi agentem. Si enim curandi fratris desiderio hoc agis, cura prius teipsum, qui plus illo deliquisti; quod si temetipsum despicis, manifestum est, quod neque illum amas; magis enim seipsum quisque amal, quam fratrem. Itaque non ad emendandum, sed ad * Matth. vi. 5. 30 Rom. Σιν, 4, 10. Τι δε κατ. νοεῖς; Διὰ τοῦ κάρφους μὲν, τὸ ἐλά χιστον ἁμάρτημα ἐνέφηνε· διὰ τῆς δοκοῦ δὲ, τὸ μέγιστον· ξύλον γὰρ ἐπίμηκες ἡ δοκός. Λέγει δὲ, ὅτι Διατί τὸ μὲν ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ ἀδελφοῦ σου ἐλα φρότατον σφάλμα βλέπεις ὀξέως· τὸ δὲ ἐν τῇ σῇ βαρύ τατον οὐχ ὁρᾷς; Πᾶς γὰρ τὰ ἑαυτοῦ μᾶλλον οἶδεν, ἢ τὰ ἑτέρου, καὶ τὰ μείνω βλέπει μᾶλλον, ἢ τὰ ἐλάττω. Η — σου. Η πῶς ἐπιχειρήσεις ἰατρεῦσαι αὐτὸν, αὐτὸς μάλιστα δεόμενος ιατρείας; Ἰδοὺ γὰρ ἡ δοκὸ; ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σου ἐστίν. Υποκριτὰ σου. Υποκριτήν, τὸν τοιοῦτον ὠνόμασεν, ὡς ἰατροῦ μὲν τάξιν ἀσπάζοντα, νοσούν τοῦ δὲ τόπον ἐπέχοντα· ἡ ὡς προφάσει μὲν διορ θώσεως τὸ ἀλλότριον σφάλμα πολυπραγμονούντα. σκοπῷ δὲ κατακρίσεως τοῦτο ποιοῦντα. Εἰ γὰρ κηδόμενος τοῦ ἀδελφοῦ σου τοῦτο ποιεῖς, πρώτον κήδου σεαυτοῦ, μεῖζον ἐκείνου πλημμελήσας· εἰ δὲ σεαυτοῦ καταφρονεῖς, πρόδηλον, ὡς οὐδ᾽ ἐκεῖνον φι λεῖς. Πᾶ; γὰρ ἑαυτὸν φιλεῖ μᾶλλον, ἢ τὸν ἀδελφόν. Καὶ λοιπὸν οὐ διορθούμενος, ἀλλὰ κατακρίνων ἐκπομ Variæ lectiones et notæ. πρὸς τὴν ἑαυτοῦ πολιτείαν καὶ βίον. Hentenius duplici modo reddidit, nec tamen sententiam as jeculus est.

CAP. VII. πεύεις Ορις, οὐκ ἐκώλυσε θεραπεύειν ἑτέρους. condemnandum convitiaris Vides ergo quod εἰ τούτου πάντως ἐπιθυμεῖς· ἀλλ' ἐκέλευσε θερα- alios curare non prohibuit, si id omnino tibi cordi πεύειν σεαυτὸν πρὸ ἐκείνων. Χρὴ γὰρ τὸν ἰατρὸν est; sed admonuit, ut te prius cures, deinde illos; υγιαίνειν. Ταῦτα δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα νενομοθέτηκεν, medicum namque sanum esse oportet. lac οὐκ ἀνατρέπων, ὡς εἴρηται, τὸ διορθοῦν ἀλλήλους atque similia statuit, non avertens, ut dictum est, ἀλλ' ἀναστέλλων τὸ τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων a mutua correctione, sed propriorum delictorum ἀμελεῖν. Διπλῇ γὰρ καταδίκη, τὸ τὸν μεγάλοις ἀτο negligentiam reprimens. Duplex enim condemnatio πήμασιν ὑπεύθυνον, ἐξετάζειν τὰ ἑτέρων ελάχιστα. illum exspectat, qui cum magnis reus teneatur malis, levia aliorum errata curiose scrutatur. Μη - χοίρων. "Αγιον καὶ μαργαρίτας ώνόμασε, τὸ μυστήριον τῆς πίστεως ἡμῶν· ἅγιον μὲν, ὡς θεῖον· μαργαρίτας δὲ, διὰ τὰ ἐν αὐτῷ τίμια δόγματα. Καὶ πάλιν, κύνας μὲν καὶ χοίρους εκάλεσε, τοὺς ἀνιάτους ἐν δυσσεβείᾳ· κύνας μὲν, ὡς καθυλα χτοῦντας τοῦ Χριστοῦ· χοίρους δὲ, ὡς τῷ βορβόρῳ τῶν παθῶν ἐγκαλινδουμένους. Κελεύει τοίνυν, μὴ παραδιδόναι τοῖς τοιούτοις τὸ μυστήριον τῶν δογμάτων τῆς πίστεως. Μὴ βάλητε δὲ, ἀντὶ τοῦ; Μὴ παραθῆσθε. Ανάξιοι γάρ εἰσι τοιαύτης ἱερᾶς ἀκροάσεως. Εἶτα προστίθησι καὶ αἰτίαν. Νήποτε ὑμᾶς. Κρείττόν ἐστιν, ἀγνοηθήνα: ταῦτα παρ' αὐτῶν, ἡ γνωρισθῆναι, μήποτε υποκρι θέντες ἐπιείκειαν, καὶ μαθόντες αὐτὰ παρ' ἡμῶν, ἐμπαροινήσωσιν αὐτοῖς καὶ διασύρωσι. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ Καταπατήσωσι. Πόδας δὲ αὐτῶν λέγει, τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, δι' ἧς βαδίζουσιν εἰς ἀπώλειαν. Εἶτα στραφέντες ἀπὸ τῆς ἐπιπλάστου ἐπιεικείας εἰς φανερὰν ἐναντίωσιν, ῥήξωσιν ὑμᾶς, τουτέστι, προςβάλωσιν, ἀντιστῶσι. Μὴ δυνάμενοι γὰρ θεοπρεπώς νοεῖν τὰ θεῖα δόγματα, προσάπτουσιν αὐτοῖς ἐμπά θειαν, κἀντεῦθεν ὁπλιζόμενοι, κωμῳδοῦσι μὲν αὐτὰ, προσαράσσουσι δὲ ἡμῖν. Αιτεῖτε — ὑμῖν. Ἐπειδὴ μεγάλα τινὰ καὶ θαυμαστὰ προσέταξε, πάντων μὲν τῶν παθῶν ἀνωτέ μου; γίνεσθαι τοὺς μαθητάς, ὁμοιοῦσθαι δὲ τῷ Θεῷ, διακρίνειν δὲ τοὺς ἀναξίους, ἵνα μὴ δόξῃ χαλεπὰ τὰ προστάγματα, τέθεικε μὲν ἱκανοὺς λογισμούς, πεί θοντας, ὅτι ῥᾴδια ταῦτα· μάλιστα δὲ προσέθηκε τὴν κορωνίδα τῆς εὐκολίας, φημὶ δὴ, τὴν ἀπὸ τῶν εὐχῶν συμμαχίαν. Χρὴ γὰρ μὴ μόνον σπουδάζειν τοὺς ἀγωνιζομένους, ἀλλὰ καὶ τὴν ἄνωθεν ἐπικαλεῖσθαι βοήθειαν. Καὶ πάντως ήξει, καὶ παρέσται, καὶ συνεφάψεται, καὶ πάντα ποιήσει ῥᾴδια. Διὰ τοῦτο καὶ αἰτεῖν ἐκέλευσε, καὶ τὴν δόσιν ὑπέσχετο. Πλὴν μὴ ἁπλῶς αἰτεῖν, ἀλλὰ μετ᾿ ἐπιμονῆς καὶ εὐτονίας. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ ζητεῖτε. Καὶ μὴ μόνον μετ' ἐπιμονῆς καὶ εὐτονίας, ἀλλὰ καὶ μετὰ θερμότητος καὶ σφοδρότητος. Τοῦτο γὰρ βούλεται, τὸ κρούετε. Πάς ἀνοιγήσεται. ['0 χωρίς πάθους Vers.6. Ne — porcos. Sanctum et margaritas vou cavit fidei nostræ mysterium sanctum quidem, utpote divinum; margaritas vero, propter pretiosa quæ in eo recondita sunt dogmata. Et rursum, canes el porcos nominavit eos qui immedicabili tencntur impietate: canes quidem, tanquam Christo oblatrantes; porcos vero, quasi perturbationum luto obvolutos. Jubet igitur ne talibus tradamus dogmatuin fidei mysteria. Ne projiciatis autem, hoc est, Ne apponatis. Indigni sunt enim qui talia audiant. Deinde addit et causam. Vers. 6. Ne quando _ vos. Melius enim est eos hac ignorare, quam cognoscere, ne quando postquam simulata probitate a vobis ea didicerint, ludibrio habeant ac detrahant ipsis. id enim indicat quod additur: Conculcent. Dedes vero ipsorum dicit infidelitatem eorum, qua ad perditionem gradiuntur. Deinde conversi a fleta probitate ad manifestam repugnantiam, lacerent vos, hoc est impetum faciant ac resistant vobis. Non potentes namque divina dogmata, sacra quadam, ut docet, majestate intelligere affectus humanos illis attribuunt, et inde armati, illa quidem suggillant, vos autem affigunt. Vers. 7. Petite - vobis. Postquam magna quædam et admiranda jusserat, puta ut discipuli cunctis animi affectibus superiores effecti, Deo in dijudicandis dignis assimilentur, (cc) ne in gravia videantur mandata, aptas addidit considerationcs,quæ hæc esse facilia persuadeant. Maxime autem facilitatis apposuit coronidem sive apicem: dico sane, quod ab orationibus est auxilium. Certantes enim non tantum satagere oportet, verum etiam superne auxilium poscere: quod omnino veniet, et aderit, ac adjuvabit, omniaque reddet fact lia; ideoque etiam petere jussit, et quod dabitur promisit, non tamen utcunque petere, sed cum perseverantia et assiduitate. Nam hoc manifestat, quod additur: Quærite. Nec solum cum persevorantia et assiduitate, sed etiam cum fervore ac vehementia. Id enim indicat quod subjungit, dicens: Pulsate. Vers. 8. Omnis - aperietur. f Qui absque ani Variæ lectiones et notæ. Atque ita etiam respondet τῷ βάλητε. Inclusa in margine habete A. intell. τὰ σφάλματα τοῦ ἀδελφοῦ σου. ὠνόμασε. Α. Imo, παραθῆτε. Nec enim medio est opus. Conviciaris. Palefacis, divulgas. (re) Deo – assimilentur. Assiinilari autem Deo et dijudicare indignos.

CAP. VII. πεύεις Ορις, οὐκ ἐκώλυσε θεραπεύειν ἑτέρους. condemnandum convitiaris Vides ergo quod εἰ τούτου πάντως ἐπιθυμεῖς· ἀλλ' ἐκέλευσε θερα- alios curare non prohibuit, si id omnino tibi cordi πεύειν σεαυτὸν πρὸ ἐκείνων. Χρὴ γὰρ τὸν ἰατρὸν est; sed admonuit, ut te prius cures, deinde illos; υγιαίνειν. Ταῦτα δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα νενομοθέτηκεν, medicum namque sanum esse oportet. lac οὐκ ἀνατρέπων, ὡς εἴρηται, τὸ διορθοῦν ἀλλήλους atque similia statuit, non avertens, ut dictum est, ἀλλ' ἀναστέλλων τὸ τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων a mutua correctione, sed propriorum delictorum ἀμελεῖν. Διπλῇ γὰρ καταδίκη, τὸ τὸν μεγάλοις ἀτο negligentiam reprimens. Duplex enim condemnatio πήμασιν ὑπεύθυνον, ἐξετάζειν τὰ ἑτέρων ελάχιστα. illum exspectat, qui cum magnis reus teneatur malis, levia aliorum errata curiose scrutatur. Μη - χοίρων. "Αγιον καὶ μαργαρίτας ώνόμασε, τὸ μυστήριον τῆς πίστεως ἡμῶν· ἅγιον μὲν, ὡς θεῖον· μαργαρίτας δὲ, διὰ τὰ ἐν αὐτῷ τίμια δόγματα. Καὶ πάλιν, κύνας μὲν καὶ χοίρους εκάλεσε, τοὺς ἀνιάτους ἐν δυσσεβείᾳ· κύνας μὲν, ὡς καθυλα χτοῦντας τοῦ Χριστοῦ· χοίρους δὲ, ὡς τῷ βορβόρῳ τῶν παθῶν ἐγκαλινδουμένους. Κελεύει τοίνυν, μὴ παραδιδόναι τοῖς τοιούτοις τὸ μυστήριον τῶν δογμάτων τῆς πίστεως. Μὴ βάλητε δὲ, ἀντὶ τοῦ; Μὴ παραθῆσθε. Ανάξιοι γάρ εἰσι τοιαύτης ἱερᾶς ἀκροάσεως. Εἶτα προστίθησι καὶ αἰτίαν. Νήποτε ὑμᾶς. Κρείττόν ἐστιν, ἀγνοηθήνα: ταῦτα παρ' αὐτῶν, ἡ γνωρισθῆναι, μήποτε υποκρι θέντες ἐπιείκειαν, καὶ μαθόντες αὐτὰ παρ' ἡμῶν, ἐμπαροινήσωσιν αὐτοῖς καὶ διασύρωσι. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ Καταπατήσωσι. Πόδας δὲ αὐτῶν λέγει, τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, δι' ἧς βαδίζουσιν εἰς ἀπώλειαν. Εἶτα στραφέντες ἀπὸ τῆς ἐπιπλάστου ἐπιεικείας εἰς φανερὰν ἐναντίωσιν, ῥήξωσιν ὑμᾶς, τουτέστι, προςβάλωσιν, ἀντιστῶσι. Μὴ δυνάμενοι γὰρ θεοπρεπώς νοεῖν τὰ θεῖα δόγματα, προσάπτουσιν αὐτοῖς ἐμπά θειαν, κἀντεῦθεν ὁπλιζόμενοι, κωμῳδοῦσι μὲν αὐτὰ, προσαράσσουσι δὲ ἡμῖν. Αιτεῖτε — ὑμῖν. Ἐπειδὴ μεγάλα τινὰ καὶ θαυμαστὰ προσέταξε, πάντων μὲν τῶν παθῶν ἀνωτέ μου; γίνεσθαι τοὺς μαθητάς, ὁμοιοῦσθαι δὲ τῷ Θεῷ, διακρίνειν δὲ τοὺς ἀναξίους, ἵνα μὴ δόξῃ χαλεπὰ τὰ προστάγματα, τέθεικε μὲν ἱκανοὺς λογισμούς, πεί θοντας, ὅτι ῥᾴδια ταῦτα· μάλιστα δὲ προσέθηκε τὴν κορωνίδα τῆς εὐκολίας, φημὶ δὴ, τὴν ἀπὸ τῶν εὐχῶν συμμαχίαν. Χρὴ γὰρ μὴ μόνον σπουδάζειν τοὺς ἀγωνιζομένους, ἀλλὰ καὶ τὴν ἄνωθεν ἐπικαλεῖσθαι βοήθειαν. Καὶ πάντως ήξει, καὶ παρέσται, καὶ συνεφάψεται, καὶ πάντα ποιήσει ῥᾴδια. Διὰ τοῦτο καὶ αἰτεῖν ἐκέλευσε, καὶ τὴν δόσιν ὑπέσχετο. Πλὴν μὴ ἁπλῶς αἰτεῖν, ἀλλὰ μετ᾿ ἐπιμονῆς καὶ εὐτονίας. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ ζητεῖτε. Καὶ μὴ μόνον μετ' ἐπιμονῆς καὶ εὐτονίας, ἀλλὰ καὶ μετὰ θερμότητος καὶ σφοδρότητος. Τοῦτο γὰρ βούλεται, τὸ κρούετε. Πάς ἀνοιγήσεται. ['0 χωρίς πάθους Vers.6. Ne — porcos. Sanctum et margaritas vou cavit fidei nostræ mysterium sanctum quidem, utpote divinum; margaritas vero, propter pretiosa quæ in eo recondita sunt dogmata. Et rursum, canes el porcos nominavit eos qui immedicabili tencntur impietate: canes quidem, tanquam Christo oblatrantes; porcos vero, quasi perturbationum luto obvolutos. Jubet igitur ne talibus tradamus dogmatuin fidei mysteria. Ne projiciatis autem, hoc est, Ne apponatis. Indigni sunt enim qui talia audiant. Deinde addit et causam. Vers. 6. Ne quando _ vos. Melius enim est eos hac ignorare, quam cognoscere, ne quando postquam simulata probitate a vobis ea didicerint, ludibrio habeant ac detrahant ipsis. id enim indicat quod additur: Conculcent. Dedes vero ipsorum dicit infidelitatem eorum, qua ad perditionem gradiuntur. Deinde conversi a fleta probitate ad manifestam repugnantiam, lacerent vos, hoc est impetum faciant ac resistant vobis. Non potentes namque divina dogmata, sacra quadam, ut docet, majestate intelligere affectus humanos illis attribuunt, et inde armati, illa quidem suggillant, vos autem affigunt. Vers. 7. Petite - vobis. Postquam magna quædam et admiranda jusserat, puta ut discipuli cunctis animi affectibus superiores effecti, Deo in dijudicandis dignis assimilentur, (cc) ne in gravia videantur mandata, aptas addidit considerationcs,quæ hæc esse facilia persuadeant. Maxime autem facilitatis apposuit coronidem sive apicem: dico sane, quod ab orationibus est auxilium. Certantes enim non tantum satagere oportet, verum etiam superne auxilium poscere: quod omnino veniet, et aderit, ac adjuvabit, omniaque reddet fact lia; ideoque etiam petere jussit, et quod dabitur promisit, non tamen utcunque petere, sed cum perseverantia et assiduitate. Nam hoc manifestat, quod additur: Quærite. Nec solum cum persevorantia et assiduitate, sed etiam cum fervore ac vehementia. Id enim indicat quod subjungit, dicens: Pulsate. Vers. 8. Omnis - aperietur. f Qui absque ani Variæ lectiones et notæ. Atque ita etiam respondet τῷ βάλητε. Inclusa in margine habete A. intell. τὰ σφάλματα τοῦ ἀδελφοῦ σου. ὠνόμασε. Α. Imo, παραθῆτε. Nec enim medio est opus. Conviciaris. Palefacis, divulgas. (re) Deo – assimilentur. Assiinilari autem Deo et dijudicare indignos.

CAP. VII. πεύεις Ορις, οὐκ ἐκώλυσε θεραπεύειν ἑτέρους. condemnandum convitiaris Vides ergo quod εἰ τούτου πάντως ἐπιθυμεῖς· ἀλλ' ἐκέλευσε θερα- alios curare non prohibuit, si id omnino tibi cordi πεύειν σεαυτὸν πρὸ ἐκείνων. Χρὴ γὰρ τὸν ἰατρὸν est; sed admonuit, ut te prius cures, deinde illos; υγιαίνειν. Ταῦτα δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα νενομοθέτηκεν, medicum namque sanum esse oportet. lac οὐκ ἀνατρέπων, ὡς εἴρηται, τὸ διορθοῦν ἀλλήλους atque similia statuit, non avertens, ut dictum est, ἀλλ' ἀναστέλλων τὸ τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων a mutua correctione, sed propriorum delictorum ἀμελεῖν. Διπλῇ γὰρ καταδίκη, τὸ τὸν μεγάλοις ἀτο negligentiam reprimens. Duplex enim condemnatio πήμασιν ὑπεύθυνον, ἐξετάζειν τὰ ἑτέρων ελάχιστα. illum exspectat, qui cum magnis reus teneatur malis, levia aliorum errata curiose scrutatur. Μη - χοίρων. "Αγιον καὶ μαργαρίτας ώνόμασε, τὸ μυστήριον τῆς πίστεως ἡμῶν· ἅγιον μὲν, ὡς θεῖον· μαργαρίτας δὲ, διὰ τὰ ἐν αὐτῷ τίμια δόγματα. Καὶ πάλιν, κύνας μὲν καὶ χοίρους εκάλεσε, τοὺς ἀνιάτους ἐν δυσσεβείᾳ· κύνας μὲν, ὡς καθυλα χτοῦντας τοῦ Χριστοῦ· χοίρους δὲ, ὡς τῷ βορβόρῳ τῶν παθῶν ἐγκαλινδουμένους. Κελεύει τοίνυν, μὴ παραδιδόναι τοῖς τοιούτοις τὸ μυστήριον τῶν δογμάτων τῆς πίστεως. Μὴ βάλητε δὲ, ἀντὶ τοῦ; Μὴ παραθῆσθε. Ανάξιοι γάρ εἰσι τοιαύτης ἱερᾶς ἀκροάσεως. Εἶτα προστίθησι καὶ αἰτίαν. Νήποτε ὑμᾶς. Κρείττόν ἐστιν, ἀγνοηθήνα: ταῦτα παρ' αὐτῶν, ἡ γνωρισθῆναι, μήποτε υποκρι θέντες ἐπιείκειαν, καὶ μαθόντες αὐτὰ παρ' ἡμῶν, ἐμπαροινήσωσιν αὐτοῖς καὶ διασύρωσι. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ Καταπατήσωσι. Πόδας δὲ αὐτῶν λέγει, τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, δι' ἧς βαδίζουσιν εἰς ἀπώλειαν. Εἶτα στραφέντες ἀπὸ τῆς ἐπιπλάστου ἐπιεικείας εἰς φανερὰν ἐναντίωσιν, ῥήξωσιν ὑμᾶς, τουτέστι, προςβάλωσιν, ἀντιστῶσι. Μὴ δυνάμενοι γὰρ θεοπρεπώς νοεῖν τὰ θεῖα δόγματα, προσάπτουσιν αὐτοῖς ἐμπά θειαν, κἀντεῦθεν ὁπλιζόμενοι, κωμῳδοῦσι μὲν αὐτὰ, προσαράσσουσι δὲ ἡμῖν. Αιτεῖτε — ὑμῖν. Ἐπειδὴ μεγάλα τινὰ καὶ θαυμαστὰ προσέταξε, πάντων μὲν τῶν παθῶν ἀνωτέ μου; γίνεσθαι τοὺς μαθητάς, ὁμοιοῦσθαι δὲ τῷ Θεῷ, διακρίνειν δὲ τοὺς ἀναξίους, ἵνα μὴ δόξῃ χαλεπὰ τὰ προστάγματα, τέθεικε μὲν ἱκανοὺς λογισμούς, πεί θοντας, ὅτι ῥᾴδια ταῦτα· μάλιστα δὲ προσέθηκε τὴν κορωνίδα τῆς εὐκολίας, φημὶ δὴ, τὴν ἀπὸ τῶν εὐχῶν συμμαχίαν. Χρὴ γὰρ μὴ μόνον σπουδάζειν τοὺς ἀγωνιζομένους, ἀλλὰ καὶ τὴν ἄνωθεν ἐπικαλεῖσθαι βοήθειαν. Καὶ πάντως ήξει, καὶ παρέσται, καὶ συνεφάψεται, καὶ πάντα ποιήσει ῥᾴδια. Διὰ τοῦτο καὶ αἰτεῖν ἐκέλευσε, καὶ τὴν δόσιν ὑπέσχετο. Πλὴν μὴ ἁπλῶς αἰτεῖν, ἀλλὰ μετ᾿ ἐπιμονῆς καὶ εὐτονίας. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ ζητεῖτε. Καὶ μὴ μόνον μετ' ἐπιμονῆς καὶ εὐτονίας, ἀλλὰ καὶ μετὰ θερμότητος καὶ σφοδρότητος. Τοῦτο γὰρ βούλεται, τὸ κρούετε. Πάς ἀνοιγήσεται. ['0 χωρίς πάθους Vers.6. Ne — porcos. Sanctum et margaritas vou cavit fidei nostræ mysterium sanctum quidem, utpote divinum; margaritas vero, propter pretiosa quæ in eo recondita sunt dogmata. Et rursum, canes el porcos nominavit eos qui immedicabili tencntur impietate: canes quidem, tanquam Christo oblatrantes; porcos vero, quasi perturbationum luto obvolutos. Jubet igitur ne talibus tradamus dogmatuin fidei mysteria. Ne projiciatis autem, hoc est, Ne apponatis. Indigni sunt enim qui talia audiant. Deinde addit et causam. Vers. 6. Ne quando _ vos. Melius enim est eos hac ignorare, quam cognoscere, ne quando postquam simulata probitate a vobis ea didicerint, ludibrio habeant ac detrahant ipsis. id enim indicat quod additur: Conculcent. Dedes vero ipsorum dicit infidelitatem eorum, qua ad perditionem gradiuntur. Deinde conversi a fleta probitate ad manifestam repugnantiam, lacerent vos, hoc est impetum faciant ac resistant vobis. Non potentes namque divina dogmata, sacra quadam, ut docet, majestate intelligere affectus humanos illis attribuunt, et inde armati, illa quidem suggillant, vos autem affigunt. Vers. 7. Petite - vobis. Postquam magna quædam et admiranda jusserat, puta ut discipuli cunctis animi affectibus superiores effecti, Deo in dijudicandis dignis assimilentur, (cc) ne in gravia videantur mandata, aptas addidit considerationcs,quæ hæc esse facilia persuadeant. Maxime autem facilitatis apposuit coronidem sive apicem: dico sane, quod ab orationibus est auxilium. Certantes enim non tantum satagere oportet, verum etiam superne auxilium poscere: quod omnino veniet, et aderit, ac adjuvabit, omniaque reddet fact lia; ideoque etiam petere jussit, et quod dabitur promisit, non tamen utcunque petere, sed cum perseverantia et assiduitate. Nam hoc manifestat, quod additur: Quærite. Nec solum cum persevorantia et assiduitate, sed etiam cum fervore ac vehementia. Id enim indicat quod subjungit, dicens: Pulsate. Vers. 8. Omnis - aperietur. f Qui absque ani Variæ lectiones et notæ. Atque ita etiam respondet τῷ βάλητε. Inclusa in margine habete A. intell. τὰ σφάλματα τοῦ ἀδελφοῦ σου. ὠνόμασε. Α. Imo, παραθῆτε. Nec enim medio est opus. Conviciaris. Palefacis, divulgas. (re) Deo – assimilentur. Assiinilari autem Deo et dijudicare indignos.

CAP. VII. πεύεις Ορις, οὐκ ἐκώλυσε θεραπεύειν ἑτέρους. condemnandum convitiaris Vides ergo quod εἰ τούτου πάντως ἐπιθυμεῖς· ἀλλ' ἐκέλευσε θερα- alios curare non prohibuit, si id omnino tibi cordi πεύειν σεαυτὸν πρὸ ἐκείνων. Χρὴ γὰρ τὸν ἰατρὸν est; sed admonuit, ut te prius cures, deinde illos; υγιαίνειν. Ταῦτα δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα νενομοθέτηκεν, medicum namque sanum esse oportet. lac οὐκ ἀνατρέπων, ὡς εἴρηται, τὸ διορθοῦν ἀλλήλους atque similia statuit, non avertens, ut dictum est, ἀλλ' ἀναστέλλων τὸ τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων a mutua correctione, sed propriorum delictorum ἀμελεῖν. Διπλῇ γὰρ καταδίκη, τὸ τὸν μεγάλοις ἀτο negligentiam reprimens. Duplex enim condemnatio πήμασιν ὑπεύθυνον, ἐξετάζειν τὰ ἑτέρων ελάχιστα. illum exspectat, qui cum magnis reus teneatur malis, levia aliorum errata curiose scrutatur. Μη - χοίρων. "Αγιον καὶ μαργαρίτας ώνόμασε, τὸ μυστήριον τῆς πίστεως ἡμῶν· ἅγιον μὲν, ὡς θεῖον· μαργαρίτας δὲ, διὰ τὰ ἐν αὐτῷ τίμια δόγματα. Καὶ πάλιν, κύνας μὲν καὶ χοίρους εκάλεσε, τοὺς ἀνιάτους ἐν δυσσεβείᾳ· κύνας μὲν, ὡς καθυλα χτοῦντας τοῦ Χριστοῦ· χοίρους δὲ, ὡς τῷ βορβόρῳ τῶν παθῶν ἐγκαλινδουμένους. Κελεύει τοίνυν, μὴ παραδιδόναι τοῖς τοιούτοις τὸ μυστήριον τῶν δογμάτων τῆς πίστεως. Μὴ βάλητε δὲ, ἀντὶ τοῦ; Μὴ παραθῆσθε. Ανάξιοι γάρ εἰσι τοιαύτης ἱερᾶς ἀκροάσεως. Εἶτα προστίθησι καὶ αἰτίαν. Νήποτε ὑμᾶς. Κρείττόν ἐστιν, ἀγνοηθήνα: ταῦτα παρ' αὐτῶν, ἡ γνωρισθῆναι, μήποτε υποκρι θέντες ἐπιείκειαν, καὶ μαθόντες αὐτὰ παρ' ἡμῶν, ἐμπαροινήσωσιν αὐτοῖς καὶ διασύρωσι. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ Καταπατήσωσι. Πόδας δὲ αὐτῶν λέγει, τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, δι' ἧς βαδίζουσιν εἰς ἀπώλειαν. Εἶτα στραφέντες ἀπὸ τῆς ἐπιπλάστου ἐπιεικείας εἰς φανερὰν ἐναντίωσιν, ῥήξωσιν ὑμᾶς, τουτέστι, προςβάλωσιν, ἀντιστῶσι. Μὴ δυνάμενοι γὰρ θεοπρεπώς νοεῖν τὰ θεῖα δόγματα, προσάπτουσιν αὐτοῖς ἐμπά θειαν, κἀντεῦθεν ὁπλιζόμενοι, κωμῳδοῦσι μὲν αὐτὰ, προσαράσσουσι δὲ ἡμῖν. Αιτεῖτε — ὑμῖν. Ἐπειδὴ μεγάλα τινὰ καὶ θαυμαστὰ προσέταξε, πάντων μὲν τῶν παθῶν ἀνωτέ μου; γίνεσθαι τοὺς μαθητάς, ὁμοιοῦσθαι δὲ τῷ Θεῷ, διακρίνειν δὲ τοὺς ἀναξίους, ἵνα μὴ δόξῃ χαλεπὰ τὰ προστάγματα, τέθεικε μὲν ἱκανοὺς λογισμούς, πεί θοντας, ὅτι ῥᾴδια ταῦτα· μάλιστα δὲ προσέθηκε τὴν κορωνίδα τῆς εὐκολίας, φημὶ δὴ, τὴν ἀπὸ τῶν εὐχῶν συμμαχίαν. Χρὴ γὰρ μὴ μόνον σπουδάζειν τοὺς ἀγωνιζομένους, ἀλλὰ καὶ τὴν ἄνωθεν ἐπικαλεῖσθαι βοήθειαν. Καὶ πάντως ήξει, καὶ παρέσται, καὶ συνεφάψεται, καὶ πάντα ποιήσει ῥᾴδια. Διὰ τοῦτο καὶ αἰτεῖν ἐκέλευσε, καὶ τὴν δόσιν ὑπέσχετο. Πλὴν μὴ ἁπλῶς αἰτεῖν, ἀλλὰ μετ᾿ ἐπιμονῆς καὶ εὐτονίας. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ ζητεῖτε. Καὶ μὴ μόνον μετ' ἐπιμονῆς καὶ εὐτονίας, ἀλλὰ καὶ μετὰ θερμότητος καὶ σφοδρότητος. Τοῦτο γὰρ βούλεται, τὸ κρούετε. Πάς ἀνοιγήσεται. ['0 χωρίς πάθους Vers.6. Ne — porcos. Sanctum et margaritas vou cavit fidei nostræ mysterium sanctum quidem, utpote divinum; margaritas vero, propter pretiosa quæ in eo recondita sunt dogmata. Et rursum, canes el porcos nominavit eos qui immedicabili tencntur impietate: canes quidem, tanquam Christo oblatrantes; porcos vero, quasi perturbationum luto obvolutos. Jubet igitur ne talibus tradamus dogmatuin fidei mysteria. Ne projiciatis autem, hoc est, Ne apponatis. Indigni sunt enim qui talia audiant. Deinde addit et causam. Vers. 6. Ne quando _ vos. Melius enim est eos hac ignorare, quam cognoscere, ne quando postquam simulata probitate a vobis ea didicerint, ludibrio habeant ac detrahant ipsis. id enim indicat quod additur: Conculcent. Dedes vero ipsorum dicit infidelitatem eorum, qua ad perditionem gradiuntur. Deinde conversi a fleta probitate ad manifestam repugnantiam, lacerent vos, hoc est impetum faciant ac resistant vobis. Non potentes namque divina dogmata, sacra quadam, ut docet, majestate intelligere affectus humanos illis attribuunt, et inde armati, illa quidem suggillant, vos autem affigunt. Vers. 7. Petite - vobis. Postquam magna quædam et admiranda jusserat, puta ut discipuli cunctis animi affectibus superiores effecti, Deo in dijudicandis dignis assimilentur, (cc) ne in gravia videantur mandata, aptas addidit considerationcs,quæ hæc esse facilia persuadeant. Maxime autem facilitatis apposuit coronidem sive apicem: dico sane, quod ab orationibus est auxilium. Certantes enim non tantum satagere oportet, verum etiam superne auxilium poscere: quod omnino veniet, et aderit, ac adjuvabit, omniaque reddet fact lia; ideoque etiam petere jussit, et quod dabitur promisit, non tamen utcunque petere, sed cum perseverantia et assiduitate. Nam hoc manifestat, quod additur: Quærite. Nec solum cum persevorantia et assiduitate, sed etiam cum fervore ac vehementia. Id enim indicat quod subjungit, dicens: Pulsate. Vers. 8. Omnis - aperietur. f Qui absque ani Variæ lectiones et notæ. Atque ita etiam respondet τῷ βάλητε. Inclusa in margine habete A. intell. τὰ σφάλματα τοῦ ἀδελφοῦ σου. ὠνόμασε. Α. Imo, παραθῆτε. Nec enim medio est opus. Conviciaris. Palefacis, divulgas. (re) Deo – assimilentur. Assiinilari autem Deo et dijudicare indignos.

δυνάμεως εἰς πράξιν τῶν ἐντολῶν· καὶ ὁ ζητῶν ἀπαθῶς ἐν τῇ φυσική θεωρία, εὑρήσει τὴν ἐν τοῖς οὖσιν ἀλήθειαν· καὶ τῷ κρούοντι ἀπαθῶς τὴν θύραν τῆς γνώσεω; ἐν τῇ θεολογική μυσταγωγία, ἀνοιγή σεται ἡ γνῶσις τῶν ἀποκρύφων μυστηρίων. Ὁ δὲ μετά τινος πάθους αἰτῶν, ἢ ζητῶν, ἡ κρούων, οὐκ ἐπιτεύξεται. Αἰτεῖτε γὰρ, φησί, καὶ οὐ λαμβάνετε; διότι κακώς αιτείσθε.] mi regritudine quidpiam ad bene operandum petit, αἰτῶν ἐν τῇ πρακτική φιλοσοφία, λαμβάνει χάριν gratiam accipit virtutis ad operationem præceptorum. Et qui absque animi perturbatione, quærit aliquid in naturæ speculatione, invenit rerum veritatem. Præterea qui auimo non commoto, scientiae januam pulsat in theologica disciplina, aperietur ei cognitio reconditorum mysteriorum. Qui vero animo, aliqua affectione perturbato petit, quærit aut pulsat, non consequetur. Pelidis enim, inquit, et non accipitis, eo quod male petalis *. Hæc in confirmationem promissionis addidit: ut si non statim acceperis, ne desistas, sed perseveres ac incalescas. Ideo enim non statim dat quod petis, ut quæras; et idcirco non statim aperit januam ut pulses. Apud homines enim, si urgens petitionibus insistas, eos ad iram provocas: apud Deum vero, potius eum irritas, nisi hoc facias. Nam exquirit a te assiduitatem et vehementiam; teque vult perseveranter simul ac ferventer petere. Qui enim petit, nec accipit, aut indigne petit, aut non perseverat, aut tepide petit. Nam tria hæc oporlet concurrere. Vers. 9. An quisquam —V. 10. Illi? Ponit rursum considerationem facti humani: et ab exemplo auditorem inducit, ut his quæ dicta sunt assentiat. Oportet autem et petentem filium esse, et petere quæ patrem quidem dare, filium autem accipere deceal. Vers. 11.Si - ab eo? Malos ipsos dixit, non humanarn calumniando naturam, sed ad differentiam bonitatis diving; humana namque bonitas ad divinam, analitia esse videtur; tantaque est harum distinctio, quantum homo differt a Deo. Considera vero, quomodo nunc quidem exhortatur ad studiose operandum, nunc autem orare admonet; rursum nunc ab hoc ad illud transire, nunc vero ab illo ad istud. Hec autem facit docens, quod neque de solo bono opere securos esse oporteat, neque rursum de sola oratione, sed et quæ nostra sunt conferamus, et cœlitus auxilium imploremus. Hæc enim muluo auxilio pugnantia, prosperum habebunt successum. Vers. 12. Omnia ipsis. Omnia quæ prius de dilectione statuerat, brevi nunc verbo summatim collegit, ac succincte docuit, ponens rem facilem ạc justissimam: Omnia, inquit, quacunque volueritis ut faciant vobis homines, et vos facile ipsis. Ita autem hæc ipsis facite, sicut vultis ut ipsi vobis faciant. Et hoc idem est, quod amare proximum sicut seipsum. Ideo etiam subdidit. Vers. 12. Για » Jac. 1v, 3. - prophetæ. Ita lex vetus et prolutell. σου. κἀκείνους. Α. Ταῦτα δὲ προσέθηκεν εἰς βεβαίωσιν τῆς ὑποσχέσεως, ἵνα, εἰ μὴ παραυτίκα λάβῃς, μὴ ἀποστῇς, ἀλλ᾽ ἐπιμεί νῃς καὶ θερμανθῇς. Διὰ τοῦτο γὰρ αὐτοῦντος οὐκ εὐθὺς δίδωσιν, ἵνα ζητήσης· καὶ διὰ τοῦτο οὐκ εὐθέως ἀνοίγει τὴν θύραν, ἵνα κρούσης. Ἐπὶ μὲν γὰρ ἀνθρώπων, ἐὰν ἐπιμείνῃς ἐγκείμενος ταῖς αἰτήσεσι, παροργίζεις αὐτούς· ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ, με λον παραπικραίνεις αὐτὸν, ἐὰν μὴ τοῦτο ποιῇς. Δοκιμάζει γάρ σου τὴν εὐτονίαν καὶ τὴν σφοδρότητα, καὶ βούλεται σε αἰτεῖν ἐπιμόνως ἅμα καὶ θερμῶς, καὶ πάντως δίδωσιν. Ο γὰρ αἰτήσας καὶ μὴ λαβών, ἢ ἀναξίως ᾔτησεν, ἢ οὐκ ἐπέμεινεν, ή χλιαρώς ᾐτησε. Δεῖ γὰρ συνδραμεῖν τὰ τρία. "Η τίς — αὐτῷ; Τίθησι πάλιν λογισμὸν ἀνθρωπίτου πράγματος, καὶ ἀπὸ παραδείγματος ἐνάγει τὸν άχροατὴν εἰς τὸ θαῤῥεῖν, περὶ ὧν εἴρηκε. Χρὴ δὲ τὸν αἰτοῦντα, καὶ υἱὸν εἶναι, καὶ αἰτεῖν ἅπερ τῷ πατρὶ μὲν πρέπει δοῦναι, τῷ υἱῷ δὲ συμφέρει λαβεῖν. Εἰ — αὐτόν; Πονηροὺς αὐτοὺς εἶπεν, οὐ διαβάλλων τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, ἀλλὰ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ. Ἡ γὰρ ἀνθρωπίνη ἀγαθότης, πρὸς τὴν θείαν, κακία δοκεῖ, καὶ τοσοῦτον ἀμφοῖν τὸ διάφορον, ὅσον ἀνθρώπου πρὸς Θεόν. Ορα δὲ πῶς ποτὲ μὲν προτρέπεται ἐργάζεσθαι τὴν ἀρετὴν, ποτὲ δὲ παραινεῖ εὔχεσθαι. Καὶ νῦν μὲν ἀπ' ἐκείνου προς τοῦτο μεταβαίνει· νῦν δὲ ἀπὸ τούτου πρὸς ἐκεῖνο μεταχωρεῖ. Τοῦτο δὲ ποιεῖ, διδάσκων, ὅτι οὔτε τῇ οἰκεία σπουδή προσήκει μόνη θαῤῥεῖν, ούτε μόνη τη εὐχῃ πάλιν, ἀλλὰ καὶ τὰ παρ' ἑαυτῶν συνεισφέρειν, καὶ τὴν ἄνωθεν ἐπικαλεῖσθαι βοήθειαν. Δι' ἀλλήλων γὰρ ταῦτα συμμαχούμενα κατορθούνται. Πάντα — αὐτοῖς. Όσα περὶ ἀγάπης προλαβών ενομοθέτησε, πάντα νῦν ἐν τῷ βραχεῖ τούτῳ λόγῳ ἀνεκεφαλαιώσατο, καὶ συντόμω; ἐδίδαξε πράγμα ῥᾴδιόν τε καὶ δικαιότατον, εἰπὼν, ὅτι Πάντα, ὅσα ἂν θέλητε, ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε, αὐτοῖς. Οὕτω δὲ αὐτοῖς ταῦτα ποι εἶτε, ὡς θέλετε ἐκείνους ταῦτα ποιεῖν ὑμῖν, ὅπερ ταὐτόν ἐστι, τῷ ἀγαπᾶν τὸν πλησίον, ὡς ἐπυτόν. Διὸ καὶ ἐπήγαγεν Οὕτως-προφῆται. Οὕτω διαλαμβάνει καὶ Varia lectiones et notæ. Ριο οὕτω;, dedi οὕτω. In plerisque codd. etiam ante consonam reperitur οὕτως. Euthym ergo interpretatio vindicat lectionem, quam habent omnes probi codices. Ejus autem auctoritas eo ma-

δυνάμεως εἰς πράξιν τῶν ἐντολῶν· καὶ ὁ ζητῶν ἀπαθῶς ἐν τῇ φυσική θεωρία, εὑρήσει τὴν ἐν τοῖς οὖσιν ἀλήθειαν· καὶ τῷ κρούοντι ἀπαθῶς τὴν θύραν τῆς γνώσεω; ἐν τῇ θεολογική μυσταγωγία, ἀνοιγή σεται ἡ γνῶσις τῶν ἀποκρύφων μυστηρίων. Ὁ δὲ μετά τινος πάθους αἰτῶν, ἢ ζητῶν, ἡ κρούων, οὐκ ἐπιτεύξεται. Αἰτεῖτε γὰρ, φησί, καὶ οὐ λαμβάνετε; διότι κακώς αιτείσθε.] mi regritudine quidpiam ad bene operandum petit, αἰτῶν ἐν τῇ πρακτική φιλοσοφία, λαμβάνει χάριν gratiam accipit virtutis ad operationem præceptorum. Et qui absque animi perturbatione, quærit aliquid in naturæ speculatione, invenit rerum veritatem. Præterea qui auimo non commoto, scientiae januam pulsat in theologica disciplina, aperietur ei cognitio reconditorum mysteriorum. Qui vero animo, aliqua affectione perturbato petit, quærit aut pulsat, non consequetur. Pelidis enim, inquit, et non accipitis, eo quod male petalis *. Hæc in confirmationem promissionis addidit: ut si non statim acceperis, ne desistas, sed perseveres ac incalescas. Ideo enim non statim dat quod petis, ut quæras; et idcirco non statim aperit januam ut pulses. Apud homines enim, si urgens petitionibus insistas, eos ad iram provocas: apud Deum vero, potius eum irritas, nisi hoc facias. Nam exquirit a te assiduitatem et vehementiam; teque vult perseveranter simul ac ferventer petere. Qui enim petit, nec accipit, aut indigne petit, aut non perseverat, aut tepide petit. Nam tria hæc oporlet concurrere. Vers. 9. An quisquam —V. 10. Illi? Ponit rursum considerationem facti humani: et ab exemplo auditorem inducit, ut his quæ dicta sunt assentiat. Oportet autem et petentem filium esse, et petere quæ patrem quidem dare, filium autem accipere deceal. Vers. 11.Si - ab eo? Malos ipsos dixit, non humanarn calumniando naturam, sed ad differentiam bonitatis diving; humana namque bonitas ad divinam, analitia esse videtur; tantaque est harum distinctio, quantum homo differt a Deo. Considera vero, quomodo nunc quidem exhortatur ad studiose operandum, nunc autem orare admonet; rursum nunc ab hoc ad illud transire, nunc vero ab illo ad istud. Hec autem facit docens, quod neque de solo bono opere securos esse oporteat, neque rursum de sola oratione, sed et quæ nostra sunt conferamus, et cœlitus auxilium imploremus. Hæc enim muluo auxilio pugnantia, prosperum habebunt successum. Vers. 12. Omnia ipsis. Omnia quæ prius de dilectione statuerat, brevi nunc verbo summatim collegit, ac succincte docuit, ponens rem facilem ạc justissimam: Omnia, inquit, quacunque volueritis ut faciant vobis homines, et vos facile ipsis. Ita autem hæc ipsis facite, sicut vultis ut ipsi vobis faciant. Et hoc idem est, quod amare proximum sicut seipsum. Ideo etiam subdidit. Vers. 12. Για » Jac. 1v, 3. - prophetæ. Ita lex vetus et prolutell. σου. κἀκείνους. Α. Ταῦτα δὲ προσέθηκεν εἰς βεβαίωσιν τῆς ὑποσχέσεως, ἵνα, εἰ μὴ παραυτίκα λάβῃς, μὴ ἀποστῇς, ἀλλ᾽ ἐπιμεί νῃς καὶ θερμανθῇς. Διὰ τοῦτο γὰρ αὐτοῦντος οὐκ εὐθὺς δίδωσιν, ἵνα ζητήσης· καὶ διὰ τοῦτο οὐκ εὐθέως ἀνοίγει τὴν θύραν, ἵνα κρούσης. Ἐπὶ μὲν γὰρ ἀνθρώπων, ἐὰν ἐπιμείνῃς ἐγκείμενος ταῖς αἰτήσεσι, παροργίζεις αὐτούς· ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ, με λον παραπικραίνεις αὐτὸν, ἐὰν μὴ τοῦτο ποιῇς. Δοκιμάζει γάρ σου τὴν εὐτονίαν καὶ τὴν σφοδρότητα, καὶ βούλεται σε αἰτεῖν ἐπιμόνως ἅμα καὶ θερμῶς, καὶ πάντως δίδωσιν. Ο γὰρ αἰτήσας καὶ μὴ λαβών, ἢ ἀναξίως ᾔτησεν, ἢ οὐκ ἐπέμεινεν, ή χλιαρώς ᾐτησε. Δεῖ γὰρ συνδραμεῖν τὰ τρία. "Η τίς — αὐτῷ; Τίθησι πάλιν λογισμὸν ἀνθρωπίτου πράγματος, καὶ ἀπὸ παραδείγματος ἐνάγει τὸν άχροατὴν εἰς τὸ θαῤῥεῖν, περὶ ὧν εἴρηκε. Χρὴ δὲ τὸν αἰτοῦντα, καὶ υἱὸν εἶναι, καὶ αἰτεῖν ἅπερ τῷ πατρὶ μὲν πρέπει δοῦναι, τῷ υἱῷ δὲ συμφέρει λαβεῖν. Εἰ — αὐτόν; Πονηροὺς αὐτοὺς εἶπεν, οὐ διαβάλλων τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, ἀλλὰ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ. Ἡ γὰρ ἀνθρωπίνη ἀγαθότης, πρὸς τὴν θείαν, κακία δοκεῖ, καὶ τοσοῦτον ἀμφοῖν τὸ διάφορον, ὅσον ἀνθρώπου πρὸς Θεόν. Ορα δὲ πῶς ποτὲ μὲν προτρέπεται ἐργάζεσθαι τὴν ἀρετὴν, ποτὲ δὲ παραινεῖ εὔχεσθαι. Καὶ νῦν μὲν ἀπ' ἐκείνου προς τοῦτο μεταβαίνει· νῦν δὲ ἀπὸ τούτου πρὸς ἐκεῖνο μεταχωρεῖ. Τοῦτο δὲ ποιεῖ, διδάσκων, ὅτι οὔτε τῇ οἰκεία σπουδή προσήκει μόνη θαῤῥεῖν, ούτε μόνη τη εὐχῃ πάλιν, ἀλλὰ καὶ τὰ παρ' ἑαυτῶν συνεισφέρειν, καὶ τὴν ἄνωθεν ἐπικαλεῖσθαι βοήθειαν. Δι' ἀλλήλων γὰρ ταῦτα συμμαχούμενα κατορθούνται. Πάντα — αὐτοῖς. Όσα περὶ ἀγάπης προλαβών ενομοθέτησε, πάντα νῦν ἐν τῷ βραχεῖ τούτῳ λόγῳ ἀνεκεφαλαιώσατο, καὶ συντόμω; ἐδίδαξε πράγμα ῥᾴδιόν τε καὶ δικαιότατον, εἰπὼν, ὅτι Πάντα, ὅσα ἂν θέλητε, ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε, αὐτοῖς. Οὕτω δὲ αὐτοῖς ταῦτα ποι εἶτε, ὡς θέλετε ἐκείνους ταῦτα ποιεῖν ὑμῖν, ὅπερ ταὐτόν ἐστι, τῷ ἀγαπᾶν τὸν πλησίον, ὡς ἐπυτόν. Διὸ καὶ ἐπήγαγεν Οὕτως-προφῆται. Οὕτω διαλαμβάνει καὶ Varia lectiones et notæ. Ριο οὕτω;, dedi οὕτω. In plerisque codd. etiam ante consonam reperitur οὕτως. Euthym ergo interpretatio vindicat lectionem, quam habent omnes probi codices. Ejus autem auctoritas eo ma-

δυνάμεως εἰς πράξιν τῶν ἐντολῶν· καὶ ὁ ζητῶν ἀπαθῶς ἐν τῇ φυσική θεωρία, εὑρήσει τὴν ἐν τοῖς οὖσιν ἀλήθειαν· καὶ τῷ κρούοντι ἀπαθῶς τὴν θύραν τῆς γνώσεω; ἐν τῇ θεολογική μυσταγωγία, ἀνοιγή σεται ἡ γνῶσις τῶν ἀποκρύφων μυστηρίων. Ὁ δὲ μετά τινος πάθους αἰτῶν, ἢ ζητῶν, ἡ κρούων, οὐκ ἐπιτεύξεται. Αἰτεῖτε γὰρ, φησί, καὶ οὐ λαμβάνετε; διότι κακώς αιτείσθε.] mi regritudine quidpiam ad bene operandum petit, αἰτῶν ἐν τῇ πρακτική φιλοσοφία, λαμβάνει χάριν gratiam accipit virtutis ad operationem præceptorum. Et qui absque animi perturbatione, quærit aliquid in naturæ speculatione, invenit rerum veritatem. Præterea qui auimo non commoto, scientiae januam pulsat in theologica disciplina, aperietur ei cognitio reconditorum mysteriorum. Qui vero animo, aliqua affectione perturbato petit, quærit aut pulsat, non consequetur. Pelidis enim, inquit, et non accipitis, eo quod male petalis *. Hæc in confirmationem promissionis addidit: ut si non statim acceperis, ne desistas, sed perseveres ac incalescas. Ideo enim non statim dat quod petis, ut quæras; et idcirco non statim aperit januam ut pulses. Apud homines enim, si urgens petitionibus insistas, eos ad iram provocas: apud Deum vero, potius eum irritas, nisi hoc facias. Nam exquirit a te assiduitatem et vehementiam; teque vult perseveranter simul ac ferventer petere. Qui enim petit, nec accipit, aut indigne petit, aut non perseverat, aut tepide petit. Nam tria hæc oporlet concurrere. Vers. 9. An quisquam —V. 10. Illi? Ponit rursum considerationem facti humani: et ab exemplo auditorem inducit, ut his quæ dicta sunt assentiat. Oportet autem et petentem filium esse, et petere quæ patrem quidem dare, filium autem accipere deceal. Vers. 11.Si - ab eo? Malos ipsos dixit, non humanarn calumniando naturam, sed ad differentiam bonitatis diving; humana namque bonitas ad divinam, analitia esse videtur; tantaque est harum distinctio, quantum homo differt a Deo. Considera vero, quomodo nunc quidem exhortatur ad studiose operandum, nunc autem orare admonet; rursum nunc ab hoc ad illud transire, nunc vero ab illo ad istud. Hec autem facit docens, quod neque de solo bono opere securos esse oporteat, neque rursum de sola oratione, sed et quæ nostra sunt conferamus, et cœlitus auxilium imploremus. Hæc enim muluo auxilio pugnantia, prosperum habebunt successum. Vers. 12. Omnia ipsis. Omnia quæ prius de dilectione statuerat, brevi nunc verbo summatim collegit, ac succincte docuit, ponens rem facilem ạc justissimam: Omnia, inquit, quacunque volueritis ut faciant vobis homines, et vos facile ipsis. Ita autem hæc ipsis facite, sicut vultis ut ipsi vobis faciant. Et hoc idem est, quod amare proximum sicut seipsum. Ideo etiam subdidit. Vers. 12. Για » Jac. 1v, 3. - prophetæ. Ita lex vetus et prolutell. σου. κἀκείνους. Α. Ταῦτα δὲ προσέθηκεν εἰς βεβαίωσιν τῆς ὑποσχέσεως, ἵνα, εἰ μὴ παραυτίκα λάβῃς, μὴ ἀποστῇς, ἀλλ᾽ ἐπιμεί νῃς καὶ θερμανθῇς. Διὰ τοῦτο γὰρ αὐτοῦντος οὐκ εὐθὺς δίδωσιν, ἵνα ζητήσης· καὶ διὰ τοῦτο οὐκ εὐθέως ἀνοίγει τὴν θύραν, ἵνα κρούσης. Ἐπὶ μὲν γὰρ ἀνθρώπων, ἐὰν ἐπιμείνῃς ἐγκείμενος ταῖς αἰτήσεσι, παροργίζεις αὐτούς· ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ, με λον παραπικραίνεις αὐτὸν, ἐὰν μὴ τοῦτο ποιῇς. Δοκιμάζει γάρ σου τὴν εὐτονίαν καὶ τὴν σφοδρότητα, καὶ βούλεται σε αἰτεῖν ἐπιμόνως ἅμα καὶ θερμῶς, καὶ πάντως δίδωσιν. Ο γὰρ αἰτήσας καὶ μὴ λαβών, ἢ ἀναξίως ᾔτησεν, ἢ οὐκ ἐπέμεινεν, ή χλιαρώς ᾐτησε. Δεῖ γὰρ συνδραμεῖν τὰ τρία. "Η τίς — αὐτῷ; Τίθησι πάλιν λογισμὸν ἀνθρωπίτου πράγματος, καὶ ἀπὸ παραδείγματος ἐνάγει τὸν άχροατὴν εἰς τὸ θαῤῥεῖν, περὶ ὧν εἴρηκε. Χρὴ δὲ τὸν αἰτοῦντα, καὶ υἱὸν εἶναι, καὶ αἰτεῖν ἅπερ τῷ πατρὶ μὲν πρέπει δοῦναι, τῷ υἱῷ δὲ συμφέρει λαβεῖν. Εἰ — αὐτόν; Πονηροὺς αὐτοὺς εἶπεν, οὐ διαβάλλων τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, ἀλλὰ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ. Ἡ γὰρ ἀνθρωπίνη ἀγαθότης, πρὸς τὴν θείαν, κακία δοκεῖ, καὶ τοσοῦτον ἀμφοῖν τὸ διάφορον, ὅσον ἀνθρώπου πρὸς Θεόν. Ορα δὲ πῶς ποτὲ μὲν προτρέπεται ἐργάζεσθαι τὴν ἀρετὴν, ποτὲ δὲ παραινεῖ εὔχεσθαι. Καὶ νῦν μὲν ἀπ' ἐκείνου προς τοῦτο μεταβαίνει· νῦν δὲ ἀπὸ τούτου πρὸς ἐκεῖνο μεταχωρεῖ. Τοῦτο δὲ ποιεῖ, διδάσκων, ὅτι οὔτε τῇ οἰκεία σπουδή προσήκει μόνη θαῤῥεῖν, ούτε μόνη τη εὐχῃ πάλιν, ἀλλὰ καὶ τὰ παρ' ἑαυτῶν συνεισφέρειν, καὶ τὴν ἄνωθεν ἐπικαλεῖσθαι βοήθειαν. Δι' ἀλλήλων γὰρ ταῦτα συμμαχούμενα κατορθούνται. Πάντα — αὐτοῖς. Όσα περὶ ἀγάπης προλαβών ενομοθέτησε, πάντα νῦν ἐν τῷ βραχεῖ τούτῳ λόγῳ ἀνεκεφαλαιώσατο, καὶ συντόμω; ἐδίδαξε πράγμα ῥᾴδιόν τε καὶ δικαιότατον, εἰπὼν, ὅτι Πάντα, ὅσα ἂν θέλητε, ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε, αὐτοῖς. Οὕτω δὲ αὐτοῖς ταῦτα ποι εἶτε, ὡς θέλετε ἐκείνους ταῦτα ποιεῖν ὑμῖν, ὅπερ ταὐτόν ἐστι, τῷ ἀγαπᾶν τὸν πλησίον, ὡς ἐπυτόν. Διὸ καὶ ἐπήγαγεν Οὕτως-προφῆται. Οὕτω διαλαμβάνει καὶ Varia lectiones et notæ. Ριο οὕτω;, dedi οὕτω. In plerisque codd. etiam ante consonam reperitur οὕτως. Euthym ergo interpretatio vindicat lectionem, quam habent omnes probi codices. Ejus autem auctoritas eo ma-

δυνάμεως εἰς πράξιν τῶν ἐντολῶν· καὶ ὁ ζητῶν ἀπαθῶς ἐν τῇ φυσική θεωρία, εὑρήσει τὴν ἐν τοῖς οὖσιν ἀλήθειαν· καὶ τῷ κρούοντι ἀπαθῶς τὴν θύραν τῆς γνώσεω; ἐν τῇ θεολογική μυσταγωγία, ἀνοιγή σεται ἡ γνῶσις τῶν ἀποκρύφων μυστηρίων. Ὁ δὲ μετά τινος πάθους αἰτῶν, ἢ ζητῶν, ἡ κρούων, οὐκ ἐπιτεύξεται. Αἰτεῖτε γὰρ, φησί, καὶ οὐ λαμβάνετε; διότι κακώς αιτείσθε.] mi regritudine quidpiam ad bene operandum petit, αἰτῶν ἐν τῇ πρακτική φιλοσοφία, λαμβάνει χάριν gratiam accipit virtutis ad operationem præceptorum. Et qui absque animi perturbatione, quærit aliquid in naturæ speculatione, invenit rerum veritatem. Præterea qui auimo non commoto, scientiae januam pulsat in theologica disciplina, aperietur ei cognitio reconditorum mysteriorum. Qui vero animo, aliqua affectione perturbato petit, quærit aut pulsat, non consequetur. Pelidis enim, inquit, et non accipitis, eo quod male petalis *. Hæc in confirmationem promissionis addidit: ut si non statim acceperis, ne desistas, sed perseveres ac incalescas. Ideo enim non statim dat quod petis, ut quæras; et idcirco non statim aperit januam ut pulses. Apud homines enim, si urgens petitionibus insistas, eos ad iram provocas: apud Deum vero, potius eum irritas, nisi hoc facias. Nam exquirit a te assiduitatem et vehementiam; teque vult perseveranter simul ac ferventer petere. Qui enim petit, nec accipit, aut indigne petit, aut non perseverat, aut tepide petit. Nam tria hæc oporlet concurrere. Vers. 9. An quisquam —V. 10. Illi? Ponit rursum considerationem facti humani: et ab exemplo auditorem inducit, ut his quæ dicta sunt assentiat. Oportet autem et petentem filium esse, et petere quæ patrem quidem dare, filium autem accipere deceal. Vers. 11.Si - ab eo? Malos ipsos dixit, non humanarn calumniando naturam, sed ad differentiam bonitatis diving; humana namque bonitas ad divinam, analitia esse videtur; tantaque est harum distinctio, quantum homo differt a Deo. Considera vero, quomodo nunc quidem exhortatur ad studiose operandum, nunc autem orare admonet; rursum nunc ab hoc ad illud transire, nunc vero ab illo ad istud. Hec autem facit docens, quod neque de solo bono opere securos esse oporteat, neque rursum de sola oratione, sed et quæ nostra sunt conferamus, et cœlitus auxilium imploremus. Hæc enim muluo auxilio pugnantia, prosperum habebunt successum. Vers. 12. Omnia ipsis. Omnia quæ prius de dilectione statuerat, brevi nunc verbo summatim collegit, ac succincte docuit, ponens rem facilem ạc justissimam: Omnia, inquit, quacunque volueritis ut faciant vobis homines, et vos facile ipsis. Ita autem hæc ipsis facite, sicut vultis ut ipsi vobis faciant. Et hoc idem est, quod amare proximum sicut seipsum. Ideo etiam subdidit. Vers. 12. Για » Jac. 1v, 3. - prophetæ. Ita lex vetus et prolutell. σου. κἀκείνους. Α. Ταῦτα δὲ προσέθηκεν εἰς βεβαίωσιν τῆς ὑποσχέσεως, ἵνα, εἰ μὴ παραυτίκα λάβῃς, μὴ ἀποστῇς, ἀλλ᾽ ἐπιμεί νῃς καὶ θερμανθῇς. Διὰ τοῦτο γὰρ αὐτοῦντος οὐκ εὐθὺς δίδωσιν, ἵνα ζητήσης· καὶ διὰ τοῦτο οὐκ εὐθέως ἀνοίγει τὴν θύραν, ἵνα κρούσης. Ἐπὶ μὲν γὰρ ἀνθρώπων, ἐὰν ἐπιμείνῃς ἐγκείμενος ταῖς αἰτήσεσι, παροργίζεις αὐτούς· ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ, με λον παραπικραίνεις αὐτὸν, ἐὰν μὴ τοῦτο ποιῇς. Δοκιμάζει γάρ σου τὴν εὐτονίαν καὶ τὴν σφοδρότητα, καὶ βούλεται σε αἰτεῖν ἐπιμόνως ἅμα καὶ θερμῶς, καὶ πάντως δίδωσιν. Ο γὰρ αἰτήσας καὶ μὴ λαβών, ἢ ἀναξίως ᾔτησεν, ἢ οὐκ ἐπέμεινεν, ή χλιαρώς ᾐτησε. Δεῖ γὰρ συνδραμεῖν τὰ τρία. "Η τίς — αὐτῷ; Τίθησι πάλιν λογισμὸν ἀνθρωπίτου πράγματος, καὶ ἀπὸ παραδείγματος ἐνάγει τὸν άχροατὴν εἰς τὸ θαῤῥεῖν, περὶ ὧν εἴρηκε. Χρὴ δὲ τὸν αἰτοῦντα, καὶ υἱὸν εἶναι, καὶ αἰτεῖν ἅπερ τῷ πατρὶ μὲν πρέπει δοῦναι, τῷ υἱῷ δὲ συμφέρει λαβεῖν. Εἰ — αὐτόν; Πονηροὺς αὐτοὺς εἶπεν, οὐ διαβάλλων τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, ἀλλὰ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ. Ἡ γὰρ ἀνθρωπίνη ἀγαθότης, πρὸς τὴν θείαν, κακία δοκεῖ, καὶ τοσοῦτον ἀμφοῖν τὸ διάφορον, ὅσον ἀνθρώπου πρὸς Θεόν. Ορα δὲ πῶς ποτὲ μὲν προτρέπεται ἐργάζεσθαι τὴν ἀρετὴν, ποτὲ δὲ παραινεῖ εὔχεσθαι. Καὶ νῦν μὲν ἀπ' ἐκείνου προς τοῦτο μεταβαίνει· νῦν δὲ ἀπὸ τούτου πρὸς ἐκεῖνο μεταχωρεῖ. Τοῦτο δὲ ποιεῖ, διδάσκων, ὅτι οὔτε τῇ οἰκεία σπουδή προσήκει μόνη θαῤῥεῖν, ούτε μόνη τη εὐχῃ πάλιν, ἀλλὰ καὶ τὰ παρ' ἑαυτῶν συνεισφέρειν, καὶ τὴν ἄνωθεν ἐπικαλεῖσθαι βοήθειαν. Δι' ἀλλήλων γὰρ ταῦτα συμμαχούμενα κατορθούνται. Πάντα — αὐτοῖς. Όσα περὶ ἀγάπης προλαβών ενομοθέτησε, πάντα νῦν ἐν τῷ βραχεῖ τούτῳ λόγῳ ἀνεκεφαλαιώσατο, καὶ συντόμω; ἐδίδαξε πράγμα ῥᾴδιόν τε καὶ δικαιότατον, εἰπὼν, ὅτι Πάντα, ὅσα ἂν θέλητε, ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε, αὐτοῖς. Οὕτω δὲ αὐτοῖς ταῦτα ποι εἶτε, ὡς θέλετε ἐκείνους ταῦτα ποιεῖν ὑμῖν, ὅπερ ταὐτόν ἐστι, τῷ ἀγαπᾶν τὸν πλησίον, ὡς ἐπυτόν. Διὸ καὶ ἐπήγαγεν Οὕτως-προφῆται. Οὕτω διαλαμβάνει καὶ Varia lectiones et notæ. Ριο οὕτω;, dedi οὕτω. In plerisque codd. etiam ante consonam reperitur οὕτως. Euthym ergo interpretatio vindicat lectionem, quam habent omnes probi codices. Ejus autem auctoritas eo ma-

CAP. VII. Ο παλαιός νόμος, καὶ οἱ προφῆται. Ὁ μὲν γὰρ νόμος phcla determinant. Les siquidem dicit: Diliges φησίν· 'Αγαπήσεις τον πλησίον σου, ώς σεαυτόν οἱ προφῆται δὲ πάλιν πολλὰ περὶ φιλαδελφίας τοῖς Ἰουδαίοις παρήνεσαν. ᾿Αλλὰ καὶ πρὸς τὸν νομικόν ὕστερον ὁ Χριστὸς, επερωτήσαντα, ποία ἐντολὴ μεγάλη ἐν τῷ νόμῳ, ἀποκριθεὶς, περί τε τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης, καὶ περὶ τῆς εἰ; τὸν πλησίον, ἐπήνεγκε, ὅτι Εν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὁ νόμος ὅλος καὶ οἱ προφῆται κρέμανται, τουτέστι, τῶν δύο τούτων μᾶλλον ἐκκρέμανται, περὶ τῶν δύο τού των διαφερόντως διαλαμβάνουσι, καὶ προηγούμενον σκοπὸν ἔχουσι διδάξαι τοὺς ἀνθρώπους ἀγαπᾶν μὲν τὸν Θεόν, ἐν τῷ εὐσεβεῖν· ἀγαπᾶν ἐὲ καὶ ἀλλήλους ἐν τῷ μὴ ἀδικεῖν τὸν πλησίον. proximum tuum sicut te ipsum ". Prophetæ quoque multa de fraterno amore Judæos exhortati sunt; sed et Christus in sequentibus interroganti legisperito, quod esset mand tumn magnum in lege, ubi de Dei ac prosimi amore respondisset, subdidit: In his duobus mandalis universa lea pendet et propheta s, hoc est, his duobus magis appeusa sunt: circa hæc duo magis egregie tractant ac marrant: id pro scopo habentes, ut homines doceant Deum colendo amare, ac se invicem, in nullo alteri nocendo. Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι ὅλος ὁ νόμος καὶ Potest quoque et alio modo dici, quod omnis οἱ προφῆται τὰς δύο ἐντολὰς ταύτας κέκτηνται lex ac prophet hac duo præcepta habent tanῥίζαν, καὶ αἰτίαν, καὶ ἀφορμήν. quam radicem, causam et argumentum. Εισέλθετε πύλης. Στενὴν πύλην καλεῖ, τὴν ἄσκησιν τῶν ἀρετῶν· πύλην μέν, ὡς εἰσάγουσαν εἰς τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον· στενὴν δὲ, ὡς παρασκευάζουν σαν τοὺς εἰσερχομένους πονεῖν, καὶ ἱδροῦν, καὶ θλί βεσθαι, μέχρις ἂν διέλθωσι, καὶ ὡς μὴ χωροῦσαν τοὺς παχεῖς ταῖς ἁμαρτίαις, διὰ τὴν λεπτότητα τῆς ἀκριβείας αὐτῆς, ἕως ἂν ἀπόθωνται τὸ πάχος τῆς ἁμαρτία;. Οτι — αὐτῆς. Πάλιν ὠνόμασε πύλην καὶ ὁδὸν, τὴν φιληδονίαν· πύλην μὲν καὶ ὁδὸν, ὡς ἀπάγουσαν εἰς τὴν κόλασιν· ταύτην γὰρ νῦν ἀπώλειαν λέγει· πλατεῖαν δὲ καὶ εὐρύχωρον, ὡς μηδένα πόνον παρἔχουσαν τοῖς εἰσερχομένοις δι' αὐτῆς, διὰ τὸ ἀόριστον αὐτῆς καὶ ἄνετον καὶ ἀπαρατήρητον. Τι στενή — ζωήν. Τὸ εί, ἀντὶ του πάνυ. Μεγαλύνει γὰρ τὴν στενότητα καὶ τὸ θλιβερὸν αὐτῆς, ἵνα προμαθόντες αὐτὰ διεγερθῶμεν εἰς ἀγῶνας, καὶ παρασκευασθῶμεν εἰς ὑπομονὴν καὶ καρτερίαν τῶν πόνων. Τὸ γὰρ προεγνωσμένον καὶ προσδεδοκημένον λυπηρόν, εὐχερέστερον καὶ κουφότερον είωθε προσ πίπτειν. Βουλόμενος μὲν οὖν ἐναγωνίους καὶ καρτε ρικοὺς εἶναι τοὺς μαθητάς, ἐδήλωσε τὸ στενόχωρον καὶ ἐπώδυνον τῆς εἰρημένης ὁδοῦ. Παραμυθούμενος δὲ τὴν ἐντεῦθεν κακοπάθειαν, καὶ κουφίζων τὸ ἐπίπονον αὐτῆς, ἐδίδαξε, ποῦ ἀπὸ άγει, ὅτι εἰς τὴν ζωήν, δηλαδὴ τὴν αἰώνιον ἵνα, ὅταν βλέπων εἰς τοὺς πόνους, Ιλιγγιᾷς, ἀποβλέψας εἰς τὸ τέλος αὐτῶν, παροξυνθῇς, ταῖς τῆς ἀντιδόσεως ἐλπίτι νευρούμενος. Οὐ μικρὰ δὲ παρηγορία, καὶ τὸ καλέσαι ταύτην πύλην καὶ ὁδόν. Καὶ ἄμφω γὰρ παροδευόμενα, καὶ οὐ μόνιμα. * Levit. xix. 18. 88 Matth. xx11, 36, 40. Vers. 13. Intrale — portam. Angustam portam vocat virtutum operationem. Portam quidem, tanquam ad vitam æternam introducentem; angustam vero, ut quæ ingredientes præparet ad labores ac afflictiones doncc ad finem pervcniant. Quia enim arcta est ob suam perfectionem, dicuntur illam non posse ingredi, qui crassi sunt peccatis, donec peccatorum a se pinguedinem expellant. Vers. 13. Quia eam. Similiter viam ac portam nominavit voluptatum amorem tanquam in supplicium abducentem: id enim vocat hic pere ditionem. Latam autem et spatiosam, quia nullum præbet laborem ingredientibus per cam, cui indulgens sit, nullo clausa termino, nullo observata custode. · vitam. Tò, quam, Vers. 14. Quam angusta pro valde ponitur. Exaggeral enim angustiam ac constrictionem ipsius, ut his cognitis ad certamen excitemur, et præparemur að laborum tolerantiam ac constantiam. Nam quod ex sc triste est, si præcognitum fuerit ac præcogitatum, ubi contigerit, facilius ac levius tolerari solet. Volens itaque discipulos, certaminum prævalidos fieri præfectos, manifestavit viam prædictam esse angustam ac doJore plenam. Cupiens autem cos consolari, ob eam quæ inde sequitur afictionem: et alleriaus quod in ea laboriosum est, manifestat quo ducat, puta ad vitam, videlicet aternam, ut dum visis laboribus anxiaris, in finem ipsorum respiciens exciteris, viribus a spe retributionis additis. Neque minima consolatio est, vocare ipsam portam ac viam: neutra siquidem permanet, sed transil. Variæ lectiones et notæ. jor est hoc loco, quod a Chrysostomo dissentit, qni osto; intulit, t. VII, p. 291; VII, p. 451. ὁ Χριστός, abest A'. PATHOL. GR. CXXIX. Το τί, possit etiam accipi pro ώς, ώς στενή, quam angus:a.

CAP. VII. Ο παλαιός νόμος, καὶ οἱ προφῆται. Ὁ μὲν γὰρ νόμος phcla determinant. Les siquidem dicit: Diliges φησίν· 'Αγαπήσεις τον πλησίον σου, ώς σεαυτόν οἱ προφῆται δὲ πάλιν πολλὰ περὶ φιλαδελφίας τοῖς Ἰουδαίοις παρήνεσαν. ᾿Αλλὰ καὶ πρὸς τὸν νομικόν ὕστερον ὁ Χριστὸς, επερωτήσαντα, ποία ἐντολὴ μεγάλη ἐν τῷ νόμῳ, ἀποκριθεὶς, περί τε τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης, καὶ περὶ τῆς εἰ; τὸν πλησίον, ἐπήνεγκε, ὅτι Εν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὁ νόμος ὅλος καὶ οἱ προφῆται κρέμανται, τουτέστι, τῶν δύο τούτων μᾶλλον ἐκκρέμανται, περὶ τῶν δύο τού των διαφερόντως διαλαμβάνουσι, καὶ προηγούμενον σκοπὸν ἔχουσι διδάξαι τοὺς ἀνθρώπους ἀγαπᾶν μὲν τὸν Θεόν, ἐν τῷ εὐσεβεῖν· ἀγαπᾶν ἐὲ καὶ ἀλλήλους ἐν τῷ μὴ ἀδικεῖν τὸν πλησίον. proximum tuum sicut te ipsum ". Prophetæ quoque multa de fraterno amore Judæos exhortati sunt; sed et Christus in sequentibus interroganti legisperito, quod esset mand tumn magnum in lege, ubi de Dei ac prosimi amore respondisset, subdidit: In his duobus mandalis universa lea pendet et propheta s, hoc est, his duobus magis appeusa sunt: circa hæc duo magis egregie tractant ac marrant: id pro scopo habentes, ut homines doceant Deum colendo amare, ac se invicem, in nullo alteri nocendo. Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι ὅλος ὁ νόμος καὶ Potest quoque et alio modo dici, quod omnis οἱ προφῆται τὰς δύο ἐντολὰς ταύτας κέκτηνται lex ac prophet hac duo præcepta habent tanῥίζαν, καὶ αἰτίαν, καὶ ἀφορμήν. quam radicem, causam et argumentum. Εισέλθετε πύλης. Στενὴν πύλην καλεῖ, τὴν ἄσκησιν τῶν ἀρετῶν· πύλην μέν, ὡς εἰσάγουσαν εἰς τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον· στενὴν δὲ, ὡς παρασκευάζουν σαν τοὺς εἰσερχομένους πονεῖν, καὶ ἱδροῦν, καὶ θλί βεσθαι, μέχρις ἂν διέλθωσι, καὶ ὡς μὴ χωροῦσαν τοὺς παχεῖς ταῖς ἁμαρτίαις, διὰ τὴν λεπτότητα τῆς ἀκριβείας αὐτῆς, ἕως ἂν ἀπόθωνται τὸ πάχος τῆς ἁμαρτία;. Οτι — αὐτῆς. Πάλιν ὠνόμασε πύλην καὶ ὁδὸν, τὴν φιληδονίαν· πύλην μὲν καὶ ὁδὸν, ὡς ἀπάγουσαν εἰς τὴν κόλασιν· ταύτην γὰρ νῦν ἀπώλειαν λέγει· πλατεῖαν δὲ καὶ εὐρύχωρον, ὡς μηδένα πόνον παρἔχουσαν τοῖς εἰσερχομένοις δι' αὐτῆς, διὰ τὸ ἀόριστον αὐτῆς καὶ ἄνετον καὶ ἀπαρατήρητον. Τι στενή — ζωήν. Τὸ εί, ἀντὶ του πάνυ. Μεγαλύνει γὰρ τὴν στενότητα καὶ τὸ θλιβερὸν αὐτῆς, ἵνα προμαθόντες αὐτὰ διεγερθῶμεν εἰς ἀγῶνας, καὶ παρασκευασθῶμεν εἰς ὑπομονὴν καὶ καρτερίαν τῶν πόνων. Τὸ γὰρ προεγνωσμένον καὶ προσδεδοκημένον λυπηρόν, εὐχερέστερον καὶ κουφότερον είωθε προσ πίπτειν. Βουλόμενος μὲν οὖν ἐναγωνίους καὶ καρτε ρικοὺς εἶναι τοὺς μαθητάς, ἐδήλωσε τὸ στενόχωρον καὶ ἐπώδυνον τῆς εἰρημένης ὁδοῦ. Παραμυθούμενος δὲ τὴν ἐντεῦθεν κακοπάθειαν, καὶ κουφίζων τὸ ἐπίπονον αὐτῆς, ἐδίδαξε, ποῦ ἀπὸ άγει, ὅτι εἰς τὴν ζωήν, δηλαδὴ τὴν αἰώνιον ἵνα, ὅταν βλέπων εἰς τοὺς πόνους, Ιλιγγιᾷς, ἀποβλέψας εἰς τὸ τέλος αὐτῶν, παροξυνθῇς, ταῖς τῆς ἀντιδόσεως ἐλπίτι νευρούμενος. Οὐ μικρὰ δὲ παρηγορία, καὶ τὸ καλέσαι ταύτην πύλην καὶ ὁδόν. Καὶ ἄμφω γὰρ παροδευόμενα, καὶ οὐ μόνιμα. * Levit. xix. 18. 88 Matth. xx11, 36, 40. Vers. 13. Intrale — portam. Angustam portam vocat virtutum operationem. Portam quidem, tanquam ad vitam æternam introducentem; angustam vero, ut quæ ingredientes præparet ad labores ac afflictiones doncc ad finem pervcniant. Quia enim arcta est ob suam perfectionem, dicuntur illam non posse ingredi, qui crassi sunt peccatis, donec peccatorum a se pinguedinem expellant. Vers. 13. Quia eam. Similiter viam ac portam nominavit voluptatum amorem tanquam in supplicium abducentem: id enim vocat hic pere ditionem. Latam autem et spatiosam, quia nullum præbet laborem ingredientibus per cam, cui indulgens sit, nullo clausa termino, nullo observata custode. · vitam. Tò, quam, Vers. 14. Quam angusta pro valde ponitur. Exaggeral enim angustiam ac constrictionem ipsius, ut his cognitis ad certamen excitemur, et præparemur að laborum tolerantiam ac constantiam. Nam quod ex sc triste est, si præcognitum fuerit ac præcogitatum, ubi contigerit, facilius ac levius tolerari solet. Volens itaque discipulos, certaminum prævalidos fieri præfectos, manifestavit viam prædictam esse angustam ac doJore plenam. Cupiens autem cos consolari, ob eam quæ inde sequitur afictionem: et alleriaus quod in ea laboriosum est, manifestat quo ducat, puta ad vitam, videlicet aternam, ut dum visis laboribus anxiaris, in finem ipsorum respiciens exciteris, viribus a spe retributionis additis. Neque minima consolatio est, vocare ipsam portam ac viam: neutra siquidem permanet, sed transil. Variæ lectiones et notæ. jor est hoc loco, quod a Chrysostomo dissentit, qni osto; intulit, t. VII, p. 291; VII, p. 451. ὁ Χριστός, abest A'. PATHOL. GR. CXXIX. Το τί, possit etiam accipi pro ώς, ώς στενή, quam angus:a.

CAP. VII. Ο παλαιός νόμος, καὶ οἱ προφῆται. Ὁ μὲν γὰρ νόμος phcla determinant. Les siquidem dicit: Diliges φησίν· 'Αγαπήσεις τον πλησίον σου, ώς σεαυτόν οἱ προφῆται δὲ πάλιν πολλὰ περὶ φιλαδελφίας τοῖς Ἰουδαίοις παρήνεσαν. ᾿Αλλὰ καὶ πρὸς τὸν νομικόν ὕστερον ὁ Χριστὸς, επερωτήσαντα, ποία ἐντολὴ μεγάλη ἐν τῷ νόμῳ, ἀποκριθεὶς, περί τε τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης, καὶ περὶ τῆς εἰ; τὸν πλησίον, ἐπήνεγκε, ὅτι Εν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὁ νόμος ὅλος καὶ οἱ προφῆται κρέμανται, τουτέστι, τῶν δύο τούτων μᾶλλον ἐκκρέμανται, περὶ τῶν δύο τού των διαφερόντως διαλαμβάνουσι, καὶ προηγούμενον σκοπὸν ἔχουσι διδάξαι τοὺς ἀνθρώπους ἀγαπᾶν μὲν τὸν Θεόν, ἐν τῷ εὐσεβεῖν· ἀγαπᾶν ἐὲ καὶ ἀλλήλους ἐν τῷ μὴ ἀδικεῖν τὸν πλησίον. proximum tuum sicut te ipsum ". Prophetæ quoque multa de fraterno amore Judæos exhortati sunt; sed et Christus in sequentibus interroganti legisperito, quod esset mand tumn magnum in lege, ubi de Dei ac prosimi amore respondisset, subdidit: In his duobus mandalis universa lea pendet et propheta s, hoc est, his duobus magis appeusa sunt: circa hæc duo magis egregie tractant ac marrant: id pro scopo habentes, ut homines doceant Deum colendo amare, ac se invicem, in nullo alteri nocendo. Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι ὅλος ὁ νόμος καὶ Potest quoque et alio modo dici, quod omnis οἱ προφῆται τὰς δύο ἐντολὰς ταύτας κέκτηνται lex ac prophet hac duo præcepta habent tanῥίζαν, καὶ αἰτίαν, καὶ ἀφορμήν. quam radicem, causam et argumentum. Εισέλθετε πύλης. Στενὴν πύλην καλεῖ, τὴν ἄσκησιν τῶν ἀρετῶν· πύλην μέν, ὡς εἰσάγουσαν εἰς τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον· στενὴν δὲ, ὡς παρασκευάζουν σαν τοὺς εἰσερχομένους πονεῖν, καὶ ἱδροῦν, καὶ θλί βεσθαι, μέχρις ἂν διέλθωσι, καὶ ὡς μὴ χωροῦσαν τοὺς παχεῖς ταῖς ἁμαρτίαις, διὰ τὴν λεπτότητα τῆς ἀκριβείας αὐτῆς, ἕως ἂν ἀπόθωνται τὸ πάχος τῆς ἁμαρτία;. Οτι — αὐτῆς. Πάλιν ὠνόμασε πύλην καὶ ὁδὸν, τὴν φιληδονίαν· πύλην μὲν καὶ ὁδὸν, ὡς ἀπάγουσαν εἰς τὴν κόλασιν· ταύτην γὰρ νῦν ἀπώλειαν λέγει· πλατεῖαν δὲ καὶ εὐρύχωρον, ὡς μηδένα πόνον παρἔχουσαν τοῖς εἰσερχομένοις δι' αὐτῆς, διὰ τὸ ἀόριστον αὐτῆς καὶ ἄνετον καὶ ἀπαρατήρητον. Τι στενή — ζωήν. Τὸ εί, ἀντὶ του πάνυ. Μεγαλύνει γὰρ τὴν στενότητα καὶ τὸ θλιβερὸν αὐτῆς, ἵνα προμαθόντες αὐτὰ διεγερθῶμεν εἰς ἀγῶνας, καὶ παρασκευασθῶμεν εἰς ὑπομονὴν καὶ καρτερίαν τῶν πόνων. Τὸ γὰρ προεγνωσμένον καὶ προσδεδοκημένον λυπηρόν, εὐχερέστερον καὶ κουφότερον είωθε προσ πίπτειν. Βουλόμενος μὲν οὖν ἐναγωνίους καὶ καρτε ρικοὺς εἶναι τοὺς μαθητάς, ἐδήλωσε τὸ στενόχωρον καὶ ἐπώδυνον τῆς εἰρημένης ὁδοῦ. Παραμυθούμενος δὲ τὴν ἐντεῦθεν κακοπάθειαν, καὶ κουφίζων τὸ ἐπίπονον αὐτῆς, ἐδίδαξε, ποῦ ἀπὸ άγει, ὅτι εἰς τὴν ζωήν, δηλαδὴ τὴν αἰώνιον ἵνα, ὅταν βλέπων εἰς τοὺς πόνους, Ιλιγγιᾷς, ἀποβλέψας εἰς τὸ τέλος αὐτῶν, παροξυνθῇς, ταῖς τῆς ἀντιδόσεως ἐλπίτι νευρούμενος. Οὐ μικρὰ δὲ παρηγορία, καὶ τὸ καλέσαι ταύτην πύλην καὶ ὁδόν. Καὶ ἄμφω γὰρ παροδευόμενα, καὶ οὐ μόνιμα. * Levit. xix. 18. 88 Matth. xx11, 36, 40. Vers. 13. Intrale — portam. Angustam portam vocat virtutum operationem. Portam quidem, tanquam ad vitam æternam introducentem; angustam vero, ut quæ ingredientes præparet ad labores ac afflictiones doncc ad finem pervcniant. Quia enim arcta est ob suam perfectionem, dicuntur illam non posse ingredi, qui crassi sunt peccatis, donec peccatorum a se pinguedinem expellant. Vers. 13. Quia eam. Similiter viam ac portam nominavit voluptatum amorem tanquam in supplicium abducentem: id enim vocat hic pere ditionem. Latam autem et spatiosam, quia nullum præbet laborem ingredientibus per cam, cui indulgens sit, nullo clausa termino, nullo observata custode. · vitam. Tò, quam, Vers. 14. Quam angusta pro valde ponitur. Exaggeral enim angustiam ac constrictionem ipsius, ut his cognitis ad certamen excitemur, et præparemur að laborum tolerantiam ac constantiam. Nam quod ex sc triste est, si præcognitum fuerit ac præcogitatum, ubi contigerit, facilius ac levius tolerari solet. Volens itaque discipulos, certaminum prævalidos fieri præfectos, manifestavit viam prædictam esse angustam ac doJore plenam. Cupiens autem cos consolari, ob eam quæ inde sequitur afictionem: et alleriaus quod in ea laboriosum est, manifestat quo ducat, puta ad vitam, videlicet aternam, ut dum visis laboribus anxiaris, in finem ipsorum respiciens exciteris, viribus a spe retributionis additis. Neque minima consolatio est, vocare ipsam portam ac viam: neutra siquidem permanet, sed transil. Variæ lectiones et notæ. jor est hoc loco, quod a Chrysostomo dissentit, qni osto; intulit, t. VII, p. 291; VII, p. 451. ὁ Χριστός, abest A'. PATHOL. GR. CXXIX. Το τί, possit etiam accipi pro ώς, ώς στενή, quam angus:a.

CAP. VII. Ο παλαιός νόμος, καὶ οἱ προφῆται. Ὁ μὲν γὰρ νόμος phcla determinant. Les siquidem dicit: Diliges φησίν· 'Αγαπήσεις τον πλησίον σου, ώς σεαυτόν οἱ προφῆται δὲ πάλιν πολλὰ περὶ φιλαδελφίας τοῖς Ἰουδαίοις παρήνεσαν. ᾿Αλλὰ καὶ πρὸς τὸν νομικόν ὕστερον ὁ Χριστὸς, επερωτήσαντα, ποία ἐντολὴ μεγάλη ἐν τῷ νόμῳ, ἀποκριθεὶς, περί τε τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης, καὶ περὶ τῆς εἰ; τὸν πλησίον, ἐπήνεγκε, ὅτι Εν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὁ νόμος ὅλος καὶ οἱ προφῆται κρέμανται, τουτέστι, τῶν δύο τούτων μᾶλλον ἐκκρέμανται, περὶ τῶν δύο τού των διαφερόντως διαλαμβάνουσι, καὶ προηγούμενον σκοπὸν ἔχουσι διδάξαι τοὺς ἀνθρώπους ἀγαπᾶν μὲν τὸν Θεόν, ἐν τῷ εὐσεβεῖν· ἀγαπᾶν ἐὲ καὶ ἀλλήλους ἐν τῷ μὴ ἀδικεῖν τὸν πλησίον. proximum tuum sicut te ipsum ". Prophetæ quoque multa de fraterno amore Judæos exhortati sunt; sed et Christus in sequentibus interroganti legisperito, quod esset mand tumn magnum in lege, ubi de Dei ac prosimi amore respondisset, subdidit: In his duobus mandalis universa lea pendet et propheta s, hoc est, his duobus magis appeusa sunt: circa hæc duo magis egregie tractant ac marrant: id pro scopo habentes, ut homines doceant Deum colendo amare, ac se invicem, in nullo alteri nocendo. Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι ὅλος ὁ νόμος καὶ Potest quoque et alio modo dici, quod omnis οἱ προφῆται τὰς δύο ἐντολὰς ταύτας κέκτηνται lex ac prophet hac duo præcepta habent tanῥίζαν, καὶ αἰτίαν, καὶ ἀφορμήν. quam radicem, causam et argumentum. Εισέλθετε πύλης. Στενὴν πύλην καλεῖ, τὴν ἄσκησιν τῶν ἀρετῶν· πύλην μέν, ὡς εἰσάγουσαν εἰς τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον· στενὴν δὲ, ὡς παρασκευάζουν σαν τοὺς εἰσερχομένους πονεῖν, καὶ ἱδροῦν, καὶ θλί βεσθαι, μέχρις ἂν διέλθωσι, καὶ ὡς μὴ χωροῦσαν τοὺς παχεῖς ταῖς ἁμαρτίαις, διὰ τὴν λεπτότητα τῆς ἀκριβείας αὐτῆς, ἕως ἂν ἀπόθωνται τὸ πάχος τῆς ἁμαρτία;. Οτι — αὐτῆς. Πάλιν ὠνόμασε πύλην καὶ ὁδὸν, τὴν φιληδονίαν· πύλην μὲν καὶ ὁδὸν, ὡς ἀπάγουσαν εἰς τὴν κόλασιν· ταύτην γὰρ νῦν ἀπώλειαν λέγει· πλατεῖαν δὲ καὶ εὐρύχωρον, ὡς μηδένα πόνον παρἔχουσαν τοῖς εἰσερχομένοις δι' αὐτῆς, διὰ τὸ ἀόριστον αὐτῆς καὶ ἄνετον καὶ ἀπαρατήρητον. Τι στενή — ζωήν. Τὸ εί, ἀντὶ του πάνυ. Μεγαλύνει γὰρ τὴν στενότητα καὶ τὸ θλιβερὸν αὐτῆς, ἵνα προμαθόντες αὐτὰ διεγερθῶμεν εἰς ἀγῶνας, καὶ παρασκευασθῶμεν εἰς ὑπομονὴν καὶ καρτερίαν τῶν πόνων. Τὸ γὰρ προεγνωσμένον καὶ προσδεδοκημένον λυπηρόν, εὐχερέστερον καὶ κουφότερον είωθε προσ πίπτειν. Βουλόμενος μὲν οὖν ἐναγωνίους καὶ καρτε ρικοὺς εἶναι τοὺς μαθητάς, ἐδήλωσε τὸ στενόχωρον καὶ ἐπώδυνον τῆς εἰρημένης ὁδοῦ. Παραμυθούμενος δὲ τὴν ἐντεῦθεν κακοπάθειαν, καὶ κουφίζων τὸ ἐπίπονον αὐτῆς, ἐδίδαξε, ποῦ ἀπὸ άγει, ὅτι εἰς τὴν ζωήν, δηλαδὴ τὴν αἰώνιον ἵνα, ὅταν βλέπων εἰς τοὺς πόνους, Ιλιγγιᾷς, ἀποβλέψας εἰς τὸ τέλος αὐτῶν, παροξυνθῇς, ταῖς τῆς ἀντιδόσεως ἐλπίτι νευρούμενος. Οὐ μικρὰ δὲ παρηγορία, καὶ τὸ καλέσαι ταύτην πύλην καὶ ὁδόν. Καὶ ἄμφω γὰρ παροδευόμενα, καὶ οὐ μόνιμα. * Levit. xix. 18. 88 Matth. xx11, 36, 40. Vers. 13. Intrale — portam. Angustam portam vocat virtutum operationem. Portam quidem, tanquam ad vitam æternam introducentem; angustam vero, ut quæ ingredientes præparet ad labores ac afflictiones doncc ad finem pervcniant. Quia enim arcta est ob suam perfectionem, dicuntur illam non posse ingredi, qui crassi sunt peccatis, donec peccatorum a se pinguedinem expellant. Vers. 13. Quia eam. Similiter viam ac portam nominavit voluptatum amorem tanquam in supplicium abducentem: id enim vocat hic pere ditionem. Latam autem et spatiosam, quia nullum præbet laborem ingredientibus per cam, cui indulgens sit, nullo clausa termino, nullo observata custode. · vitam. Tò, quam, Vers. 14. Quam angusta pro valde ponitur. Exaggeral enim angustiam ac constrictionem ipsius, ut his cognitis ad certamen excitemur, et præparemur að laborum tolerantiam ac constantiam. Nam quod ex sc triste est, si præcognitum fuerit ac præcogitatum, ubi contigerit, facilius ac levius tolerari solet. Volens itaque discipulos, certaminum prævalidos fieri præfectos, manifestavit viam prædictam esse angustam ac doJore plenam. Cupiens autem cos consolari, ob eam quæ inde sequitur afictionem: et alleriaus quod in ea laboriosum est, manifestat quo ducat, puta ad vitam, videlicet aternam, ut dum visis laboribus anxiaris, in finem ipsorum respiciens exciteris, viribus a spe retributionis additis. Neque minima consolatio est, vocare ipsam portam ac viam: neutra siquidem permanet, sed transil. Variæ lectiones et notæ. jor est hoc loco, quod a Chrysostomo dissentit, qni osto; intulit, t. VII, p. 291; VII, p. 451. ὁ Χριστός, abest A'. PATHOL. GR. CXXIX. Το τί, possit etiam accipi pro ώς, ώς στενή, quam angus:a.

EUTRYMII ZİGARENI Vers. 14. Ει cam. hi quidem multi quia & jucunda est et sine labore: hic autem pauci, quia difficilis est ac laboriosa. Scire autem con - venit, quod nunc angustam ac strictam viam coelestis vita dixit, propter temporariam ipsius aflictionem; alibi vero suave dicit jugum maldatorum suorum, et onus præceptorum suorum leve", ob spem æternorum bonorum. Virtus cuim gravis quidem est propter laborum molestiam, levis autcm propter retribut.onem: sellsamque doloris mitigat ac eatenuat futuri exspectatio gaudii. Ven. 15. Cavele- rapaces. Postquam de via dixit, addit et de bis quæ per viam in insidiis ponuntur ut attentiores ac vigilantiores simus. Et in pracedentibus quidem, de canibus ac porcis docuit; hic vero aliud quoque genus periculosius inducit, luporum videlicet ovina pelle contectoruin: quia illi certe manifesti, hi autem absconditi sunt et occulti. Dicunt ergo quidam hos esse prodigiosa et falsa loquentes, ac homines quosdam sine Deo, qui fallendo plurimos, obambulant; nuncupari vero falsos prophetas, utpote futura subindicantes ac prædicentes; venire autem in vestimentis ovium, tanquam in figura rationalium ovium, quæ sub Christo pastore procedunt; esse vero lupos rapaces, hoc est, Lacite et clanculo simplicium animas fallentes, et in perditionem subripientes. Chrysostomus autem hos dicit esse Christianos, vitam quidem habentes nocivam ac perniciosani, simulantes autem bonitatem ac pietatem, quorum colloquia corrumpunt mores bonos. Exprimens itaque Christus differentiam a prædictis canibus ac porcis, jussit illis quidem mystica dogmala non concredere, ab his autcm cavere ue perniciem ipsorum participemus, tanquam a feris venenatis. Ne turbentur autem auditores, eo quod non facile cognoscantur hujusmodi homines, docet etiam quo pacto ipsos cognoscant, dicens: Vers. 16. fructibus — eos. Quanquam, inquit, latere videantur, attamen facile arguentur. Ea nim via qua meos discipulos incedere jussi, lamoriosa est ac difficilis, nec possunt bypocrita per eam incedere. Quemadmodum enim bona ac generosa arbor, non a floribus, sed a fructu cognoscitur: ita saue et hos non a sermonibus, sed ab operibus eorum cognoscemus. De quibus et Paulus apostolus dixit, quod per dulces sermones decipiunt corda simplicium ". Deinde ponit *ɔ Matth. xı, 30. ** Rom. xvi, 18. Tom. VII, p. 295. Καὶ — αὐτήν. Ἐκεῖ μὲν πολλοί, διὰ τὸ ἡδὺ καὶ ἄποιον· ἐνταῦθα δὲ ὀλίγοι, διὰ τὸ πικρὸν καὶ ἐπίμοχθου. Προσήκε: δὲ γινώσκειν, ὅτι νῦν μὲν στενὴν καὶ τεθλιμμένην τὴν πύλην καὶ τὴν ὁδὸν τῆς αἰω νίου ζωῆς εἴρηκε, διὰ τὴν πρόσκαιρον αὐτῆς κακοπάθειαν· ἀλλαχοῦ δὲ χρηστὸν λέγει τὸν ζυγὸν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ καὶ τὸ φορτίον τῶν ἐπιταγμάτων αὐτ τοῦ ἐλαφρόν, διὰ τὴν χαρὰν τῆς ἐλπίδος τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Ἡ ἀρετὴ γὰρ βαρεία μέν έστι, διὰ τὸ ἐπο αχθὲς τῶν πόνων· ἐλαφρὰ δὲ, διὰ τὴν ἀντίδοσιν, καὶ τὴν αἴσθησιν τῆς δριμύτητος πραύνει καὶ λεαίνει ἡ προσδοκία τῆς μελλούσης χαράς. Προσέχετε – άρπαγες. Βἰπὼν περὶ τῆς ὁδοῦ, προστίθησι καὶ περὶ τῶν ἐπιβουλευόντων κατὰ τὴν ὁδὸν, ἵνα προσεκτικώτεροι καὶ νηφαλεώτεροι ώμεν ἀλλ᾽ ὀπίσω μὲν περὶ κυνῶν καὶ χοίρων ἐδίδαξεν ἐνταῦθα δὲ ἕτερον εἶδος χαλεπώτερον εἰσάγει, τὸ τῶν λύκων, τῶν ἐπικεκαλυμμένων ταῖς τῶν προβάτων δοραῖς· ὅσον ἐκεῖνοι μὲν, φανεροί εἰσιν, οὗτοι δὲ κρυ πιοὶ καὶ λανθάνοντες. Φασὶ δέ τινες, τούτους εἶναι τερατολόγους καὶ ἀλέους τινὰς ἀνθρώπους, περιιόντας καὶ ἀποπλανῶν τας πολλούς· όνομασθῆναι δὲ ψευδοπροφήτας μεν, ὡς ὑποκρινομένου; καὶ προλέγειν τὰ μέλλοντα· ἐρχομέν νους δὲ ἐν ἐνδύμασι προβάτων, ὡς, ἐν σχήματι προ βάτων λογικῶν, ταῖς τοῦ Χριστοῦ ποίμναις προσερο χομένους· λύκους δὲ ἅρπαγας, ὡς ἡρέμα καὶ λεληθότως τὰς ψυχὰς τῶν ἁπλουστέρων ἐξαπατώντας, καὶ ὑφαρπάζοντας εἰς ἀπώλειαν. Ο δὲ Χρυσόστομος τούτους λέγει Χριστιανούς, βίον μὲν ἔχοντας πονηρὸν καὶ βλαβερόν, υπου κρινομένου; δὲ ἀκακίαν καὶ εὐλάβειαν, ὧν αἱ ἐμι λίαι φθείρουσιν ἤθη χρηστά. Εμφαίνων δὲ τὸ διάφορον τούτων τε καὶ τῶν προειρημένων κυνῶν καὶ χοίρων ὁ Χριστὸς, ἐκείνοις μὲν, μὴ καταπιστεύειν μυστικά δόγματα προσέταξεν· ἀπὸ τούτων δὲ προσέχειν, ὥστε μὴ μεταλαβεῖν λύμης, ὡς ἀπὸ θηρίων Ιοβόλων. Ἵνα δὲ μὴ θορυβηθῶσιν οἱ ἀκροαταὶ διὰ τὸ δυσδιάγνωστον τῶν τοιούτων ἀνθρώπων, διδάσκει καὶ πῶς αὐτοὺς ἐπιγνώσονται, λέγων ᾿Απὸ τῶν καρπῶν — αὐτούς. Εἰ καὶ δοκοῦσι, φησί, λανθάνειν, ἀλλ' ὅμως ῥᾳδίως ελεγχθήσονται. Το αύτη γὰρ ἡ ὁδὸς, ἣν ἐκέλευσα βαδίζειν τοὺς ἐμοὺς μαθητάς, ἐπίπονος καὶ δυσπρόσιτο;, ὡς μὴ δύνασθαι τοὺς ὑποκριτὰς βαδίζειν δι' αὐτῆς. Ωσπερ γὰρ τὸ ἀγαθὸν δένδρον, εἴτουν, τὸ εὐγενὲς, οὐκ ἐκ τῶν ἀντ θέων, ἀλλ' ἀπὸ τῶν καρπῶν γνωρίζεται· οὕτως άρχ καὶ τούτους, οὐκ ἐκ τῶν λόγων, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ἔργων ἐπιγνωσόμεθα Περὶ ὧν καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἔλεγεν, ὅτι τῇ χρηστολογία ἐξαπατῶ σι Variæ lectiones et notæ. Etiam hic legebatur καρπών. Rescripsi ego Εργων, uti fententius etiam habet. γνωσομεν. Α. Euthymius ergo, ut nultis exemplis doceri potest, non ex codicilius N. Testamenti ista Lillerarum sacrarum loca laudat, seul ex codicibus Chrysostomi. Ita enim Chrysost. t. VII, p. 493. Idein

EUTRYMII ZİGARENI Vers. 14. Ει cam. hi quidem multi quia & jucunda est et sine labore: hic autem pauci, quia difficilis est ac laboriosa. Scire autem con - venit, quod nunc angustam ac strictam viam coelestis vita dixit, propter temporariam ipsius aflictionem; alibi vero suave dicit jugum maldatorum suorum, et onus præceptorum suorum leve", ob spem æternorum bonorum. Virtus cuim gravis quidem est propter laborum molestiam, levis autcm propter retribut.onem: sellsamque doloris mitigat ac eatenuat futuri exspectatio gaudii. Ven. 15. Cavele- rapaces. Postquam de via dixit, addit et de bis quæ per viam in insidiis ponuntur ut attentiores ac vigilantiores simus. Et in pracedentibus quidem, de canibus ac porcis docuit; hic vero aliud quoque genus periculosius inducit, luporum videlicet ovina pelle contectoruin: quia illi certe manifesti, hi autem absconditi sunt et occulti. Dicunt ergo quidam hos esse prodigiosa et falsa loquentes, ac homines quosdam sine Deo, qui fallendo plurimos, obambulant; nuncupari vero falsos prophetas, utpote futura subindicantes ac prædicentes; venire autem in vestimentis ovium, tanquam in figura rationalium ovium, quæ sub Christo pastore procedunt; esse vero lupos rapaces, hoc est, Lacite et clanculo simplicium animas fallentes, et in perditionem subripientes. Chrysostomus autem hos dicit esse Christianos, vitam quidem habentes nocivam ac perniciosani, simulantes autem bonitatem ac pietatem, quorum colloquia corrumpunt mores bonos. Exprimens itaque Christus differentiam a prædictis canibus ac porcis, jussit illis quidem mystica dogmala non concredere, ab his autcm cavere ue perniciem ipsorum participemus, tanquam a feris venenatis. Ne turbentur autem auditores, eo quod non facile cognoscantur hujusmodi homines, docet etiam quo pacto ipsos cognoscant, dicens: Vers. 16. fructibus — eos. Quanquam, inquit, latere videantur, attamen facile arguentur. Ea nim via qua meos discipulos incedere jussi, lamoriosa est ac difficilis, nec possunt bypocrita per eam incedere. Quemadmodum enim bona ac generosa arbor, non a floribus, sed a fructu cognoscitur: ita saue et hos non a sermonibus, sed ab operibus eorum cognoscemus. De quibus et Paulus apostolus dixit, quod per dulces sermones decipiunt corda simplicium ". Deinde ponit *ɔ Matth. xı, 30. ** Rom. xvi, 18. Tom. VII, p. 295. Καὶ — αὐτήν. Ἐκεῖ μὲν πολλοί, διὰ τὸ ἡδὺ καὶ ἄποιον· ἐνταῦθα δὲ ὀλίγοι, διὰ τὸ πικρὸν καὶ ἐπίμοχθου. Προσήκε: δὲ γινώσκειν, ὅτι νῦν μὲν στενὴν καὶ τεθλιμμένην τὴν πύλην καὶ τὴν ὁδὸν τῆς αἰω νίου ζωῆς εἴρηκε, διὰ τὴν πρόσκαιρον αὐτῆς κακοπάθειαν· ἀλλαχοῦ δὲ χρηστὸν λέγει τὸν ζυγὸν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ καὶ τὸ φορτίον τῶν ἐπιταγμάτων αὐτ τοῦ ἐλαφρόν, διὰ τὴν χαρὰν τῆς ἐλπίδος τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Ἡ ἀρετὴ γὰρ βαρεία μέν έστι, διὰ τὸ ἐπο αχθὲς τῶν πόνων· ἐλαφρὰ δὲ, διὰ τὴν ἀντίδοσιν, καὶ τὴν αἴσθησιν τῆς δριμύτητος πραύνει καὶ λεαίνει ἡ προσδοκία τῆς μελλούσης χαράς. Προσέχετε – άρπαγες. Βἰπὼν περὶ τῆς ὁδοῦ, προστίθησι καὶ περὶ τῶν ἐπιβουλευόντων κατὰ τὴν ὁδὸν, ἵνα προσεκτικώτεροι καὶ νηφαλεώτεροι ώμεν ἀλλ᾽ ὀπίσω μὲν περὶ κυνῶν καὶ χοίρων ἐδίδαξεν ἐνταῦθα δὲ ἕτερον εἶδος χαλεπώτερον εἰσάγει, τὸ τῶν λύκων, τῶν ἐπικεκαλυμμένων ταῖς τῶν προβάτων δοραῖς· ὅσον ἐκεῖνοι μὲν, φανεροί εἰσιν, οὗτοι δὲ κρυ πιοὶ καὶ λανθάνοντες. Φασὶ δέ τινες, τούτους εἶναι τερατολόγους καὶ ἀλέους τινὰς ἀνθρώπους, περιιόντας καὶ ἀποπλανῶν τας πολλούς· όνομασθῆναι δὲ ψευδοπροφήτας μεν, ὡς ὑποκρινομένου; καὶ προλέγειν τὰ μέλλοντα· ἐρχομέν νους δὲ ἐν ἐνδύμασι προβάτων, ὡς, ἐν σχήματι προ βάτων λογικῶν, ταῖς τοῦ Χριστοῦ ποίμναις προσερο χομένους· λύκους δὲ ἅρπαγας, ὡς ἡρέμα καὶ λεληθότως τὰς ψυχὰς τῶν ἁπλουστέρων ἐξαπατώντας, καὶ ὑφαρπάζοντας εἰς ἀπώλειαν. Ο δὲ Χρυσόστομος τούτους λέγει Χριστιανούς, βίον μὲν ἔχοντας πονηρὸν καὶ βλαβερόν, υπου κρινομένου; δὲ ἀκακίαν καὶ εὐλάβειαν, ὧν αἱ ἐμι λίαι φθείρουσιν ἤθη χρηστά. Εμφαίνων δὲ τὸ διάφορον τούτων τε καὶ τῶν προειρημένων κυνῶν καὶ χοίρων ὁ Χριστὸς, ἐκείνοις μὲν, μὴ καταπιστεύειν μυστικά δόγματα προσέταξεν· ἀπὸ τούτων δὲ προσέχειν, ὥστε μὴ μεταλαβεῖν λύμης, ὡς ἀπὸ θηρίων Ιοβόλων. Ἵνα δὲ μὴ θορυβηθῶσιν οἱ ἀκροαταὶ διὰ τὸ δυσδιάγνωστον τῶν τοιούτων ἀνθρώπων, διδάσκει καὶ πῶς αὐτοὺς ἐπιγνώσονται, λέγων ᾿Απὸ τῶν καρπῶν — αὐτούς. Εἰ καὶ δοκοῦσι, φησί, λανθάνειν, ἀλλ' ὅμως ῥᾳδίως ελεγχθήσονται. Το αύτη γὰρ ἡ ὁδὸς, ἣν ἐκέλευσα βαδίζειν τοὺς ἐμοὺς μαθητάς, ἐπίπονος καὶ δυσπρόσιτο;, ὡς μὴ δύνασθαι τοὺς ὑποκριτὰς βαδίζειν δι' αὐτῆς. Ωσπερ γὰρ τὸ ἀγαθὸν δένδρον, εἴτουν, τὸ εὐγενὲς, οὐκ ἐκ τῶν ἀντ θέων, ἀλλ' ἀπὸ τῶν καρπῶν γνωρίζεται· οὕτως άρχ καὶ τούτους, οὐκ ἐκ τῶν λόγων, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ἔργων ἐπιγνωσόμεθα Περὶ ὧν καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἔλεγεν, ὅτι τῇ χρηστολογία ἐξαπατῶ σι Variæ lectiones et notæ. Etiam hic legebatur καρπών. Rescripsi ego Εργων, uti fententius etiam habet. γνωσομεν. Α. Euthymius ergo, ut nultis exemplis doceri potest, non ex codicilius N. Testamenti ista Lillerarum sacrarum loca laudat, seul ex codicibus Chrysostomi. Ita enim Chrysost. t. VII, p. 493. Idein

EUTRYMII ZİGARENI Vers. 14. Ει cam. hi quidem multi quia & jucunda est et sine labore: hic autem pauci, quia difficilis est ac laboriosa. Scire autem con - venit, quod nunc angustam ac strictam viam coelestis vita dixit, propter temporariam ipsius aflictionem; alibi vero suave dicit jugum maldatorum suorum, et onus præceptorum suorum leve", ob spem æternorum bonorum. Virtus cuim gravis quidem est propter laborum molestiam, levis autcm propter retribut.onem: sellsamque doloris mitigat ac eatenuat futuri exspectatio gaudii. Ven. 15. Cavele- rapaces. Postquam de via dixit, addit et de bis quæ per viam in insidiis ponuntur ut attentiores ac vigilantiores simus. Et in pracedentibus quidem, de canibus ac porcis docuit; hic vero aliud quoque genus periculosius inducit, luporum videlicet ovina pelle contectoruin: quia illi certe manifesti, hi autem absconditi sunt et occulti. Dicunt ergo quidam hos esse prodigiosa et falsa loquentes, ac homines quosdam sine Deo, qui fallendo plurimos, obambulant; nuncupari vero falsos prophetas, utpote futura subindicantes ac prædicentes; venire autem in vestimentis ovium, tanquam in figura rationalium ovium, quæ sub Christo pastore procedunt; esse vero lupos rapaces, hoc est, Lacite et clanculo simplicium animas fallentes, et in perditionem subripientes. Chrysostomus autem hos dicit esse Christianos, vitam quidem habentes nocivam ac perniciosani, simulantes autem bonitatem ac pietatem, quorum colloquia corrumpunt mores bonos. Exprimens itaque Christus differentiam a prædictis canibus ac porcis, jussit illis quidem mystica dogmala non concredere, ab his autcm cavere ue perniciem ipsorum participemus, tanquam a feris venenatis. Ne turbentur autem auditores, eo quod non facile cognoscantur hujusmodi homines, docet etiam quo pacto ipsos cognoscant, dicens: Vers. 16. fructibus — eos. Quanquam, inquit, latere videantur, attamen facile arguentur. Ea nim via qua meos discipulos incedere jussi, lamoriosa est ac difficilis, nec possunt bypocrita per eam incedere. Quemadmodum enim bona ac generosa arbor, non a floribus, sed a fructu cognoscitur: ita saue et hos non a sermonibus, sed ab operibus eorum cognoscemus. De quibus et Paulus apostolus dixit, quod per dulces sermones decipiunt corda simplicium ". Deinde ponit *ɔ Matth. xı, 30. ** Rom. xvi, 18. Tom. VII, p. 295. Καὶ — αὐτήν. Ἐκεῖ μὲν πολλοί, διὰ τὸ ἡδὺ καὶ ἄποιον· ἐνταῦθα δὲ ὀλίγοι, διὰ τὸ πικρὸν καὶ ἐπίμοχθου. Προσήκε: δὲ γινώσκειν, ὅτι νῦν μὲν στενὴν καὶ τεθλιμμένην τὴν πύλην καὶ τὴν ὁδὸν τῆς αἰω νίου ζωῆς εἴρηκε, διὰ τὴν πρόσκαιρον αὐτῆς κακοπάθειαν· ἀλλαχοῦ δὲ χρηστὸν λέγει τὸν ζυγὸν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ καὶ τὸ φορτίον τῶν ἐπιταγμάτων αὐτ τοῦ ἐλαφρόν, διὰ τὴν χαρὰν τῆς ἐλπίδος τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Ἡ ἀρετὴ γὰρ βαρεία μέν έστι, διὰ τὸ ἐπο αχθὲς τῶν πόνων· ἐλαφρὰ δὲ, διὰ τὴν ἀντίδοσιν, καὶ τὴν αἴσθησιν τῆς δριμύτητος πραύνει καὶ λεαίνει ἡ προσδοκία τῆς μελλούσης χαράς. Προσέχετε – άρπαγες. Βἰπὼν περὶ τῆς ὁδοῦ, προστίθησι καὶ περὶ τῶν ἐπιβουλευόντων κατὰ τὴν ὁδὸν, ἵνα προσεκτικώτεροι καὶ νηφαλεώτεροι ώμεν ἀλλ᾽ ὀπίσω μὲν περὶ κυνῶν καὶ χοίρων ἐδίδαξεν ἐνταῦθα δὲ ἕτερον εἶδος χαλεπώτερον εἰσάγει, τὸ τῶν λύκων, τῶν ἐπικεκαλυμμένων ταῖς τῶν προβάτων δοραῖς· ὅσον ἐκεῖνοι μὲν, φανεροί εἰσιν, οὗτοι δὲ κρυ πιοὶ καὶ λανθάνοντες. Φασὶ δέ τινες, τούτους εἶναι τερατολόγους καὶ ἀλέους τινὰς ἀνθρώπους, περιιόντας καὶ ἀποπλανῶν τας πολλούς· όνομασθῆναι δὲ ψευδοπροφήτας μεν, ὡς ὑποκρινομένου; καὶ προλέγειν τὰ μέλλοντα· ἐρχομέν νους δὲ ἐν ἐνδύμασι προβάτων, ὡς, ἐν σχήματι προ βάτων λογικῶν, ταῖς τοῦ Χριστοῦ ποίμναις προσερο χομένους· λύκους δὲ ἅρπαγας, ὡς ἡρέμα καὶ λεληθότως τὰς ψυχὰς τῶν ἁπλουστέρων ἐξαπατώντας, καὶ ὑφαρπάζοντας εἰς ἀπώλειαν. Ο δὲ Χρυσόστομος τούτους λέγει Χριστιανούς, βίον μὲν ἔχοντας πονηρὸν καὶ βλαβερόν, υπου κρινομένου; δὲ ἀκακίαν καὶ εὐλάβειαν, ὧν αἱ ἐμι λίαι φθείρουσιν ἤθη χρηστά. Εμφαίνων δὲ τὸ διάφορον τούτων τε καὶ τῶν προειρημένων κυνῶν καὶ χοίρων ὁ Χριστὸς, ἐκείνοις μὲν, μὴ καταπιστεύειν μυστικά δόγματα προσέταξεν· ἀπὸ τούτων δὲ προσέχειν, ὥστε μὴ μεταλαβεῖν λύμης, ὡς ἀπὸ θηρίων Ιοβόλων. Ἵνα δὲ μὴ θορυβηθῶσιν οἱ ἀκροαταὶ διὰ τὸ δυσδιάγνωστον τῶν τοιούτων ἀνθρώπων, διδάσκει καὶ πῶς αὐτοὺς ἐπιγνώσονται, λέγων ᾿Απὸ τῶν καρπῶν — αὐτούς. Εἰ καὶ δοκοῦσι, φησί, λανθάνειν, ἀλλ' ὅμως ῥᾳδίως ελεγχθήσονται. Το αύτη γὰρ ἡ ὁδὸς, ἣν ἐκέλευσα βαδίζειν τοὺς ἐμοὺς μαθητάς, ἐπίπονος καὶ δυσπρόσιτο;, ὡς μὴ δύνασθαι τοὺς ὑποκριτὰς βαδίζειν δι' αὐτῆς. Ωσπερ γὰρ τὸ ἀγαθὸν δένδρον, εἴτουν, τὸ εὐγενὲς, οὐκ ἐκ τῶν ἀντ θέων, ἀλλ' ἀπὸ τῶν καρπῶν γνωρίζεται· οὕτως άρχ καὶ τούτους, οὐκ ἐκ τῶν λόγων, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ἔργων ἐπιγνωσόμεθα Περὶ ὧν καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἔλεγεν, ὅτι τῇ χρηστολογία ἐξαπατῶ σι Variæ lectiones et notæ. Etiam hic legebatur καρπών. Rescripsi ego Εργων, uti fententius etiam habet. γνωσομεν. Α. Euthymius ergo, ut nultis exemplis doceri potest, non ex codicilius N. Testamenti ista Lillerarum sacrarum loca laudat, seul ex codicibus Chrysostomi. Ita enim Chrysost. t. VII, p. 493. Idein

EUTRYMII ZİGARENI Vers. 14. Ει cam. hi quidem multi quia & jucunda est et sine labore: hic autem pauci, quia difficilis est ac laboriosa. Scire autem con - venit, quod nunc angustam ac strictam viam coelestis vita dixit, propter temporariam ipsius aflictionem; alibi vero suave dicit jugum maldatorum suorum, et onus præceptorum suorum leve", ob spem æternorum bonorum. Virtus cuim gravis quidem est propter laborum molestiam, levis autcm propter retribut.onem: sellsamque doloris mitigat ac eatenuat futuri exspectatio gaudii. Ven. 15. Cavele- rapaces. Postquam de via dixit, addit et de bis quæ per viam in insidiis ponuntur ut attentiores ac vigilantiores simus. Et in pracedentibus quidem, de canibus ac porcis docuit; hic vero aliud quoque genus periculosius inducit, luporum videlicet ovina pelle contectoruin: quia illi certe manifesti, hi autem absconditi sunt et occulti. Dicunt ergo quidam hos esse prodigiosa et falsa loquentes, ac homines quosdam sine Deo, qui fallendo plurimos, obambulant; nuncupari vero falsos prophetas, utpote futura subindicantes ac prædicentes; venire autem in vestimentis ovium, tanquam in figura rationalium ovium, quæ sub Christo pastore procedunt; esse vero lupos rapaces, hoc est, Lacite et clanculo simplicium animas fallentes, et in perditionem subripientes. Chrysostomus autem hos dicit esse Christianos, vitam quidem habentes nocivam ac perniciosani, simulantes autem bonitatem ac pietatem, quorum colloquia corrumpunt mores bonos. Exprimens itaque Christus differentiam a prædictis canibus ac porcis, jussit illis quidem mystica dogmala non concredere, ab his autcm cavere ue perniciem ipsorum participemus, tanquam a feris venenatis. Ne turbentur autem auditores, eo quod non facile cognoscantur hujusmodi homines, docet etiam quo pacto ipsos cognoscant, dicens: Vers. 16. fructibus — eos. Quanquam, inquit, latere videantur, attamen facile arguentur. Ea nim via qua meos discipulos incedere jussi, lamoriosa est ac difficilis, nec possunt bypocrita per eam incedere. Quemadmodum enim bona ac generosa arbor, non a floribus, sed a fructu cognoscitur: ita saue et hos non a sermonibus, sed ab operibus eorum cognoscemus. De quibus et Paulus apostolus dixit, quod per dulces sermones decipiunt corda simplicium ". Deinde ponit *ɔ Matth. xı, 30. ** Rom. xvi, 18. Tom. VII, p. 295. Καὶ — αὐτήν. Ἐκεῖ μὲν πολλοί, διὰ τὸ ἡδὺ καὶ ἄποιον· ἐνταῦθα δὲ ὀλίγοι, διὰ τὸ πικρὸν καὶ ἐπίμοχθου. Προσήκε: δὲ γινώσκειν, ὅτι νῦν μὲν στενὴν καὶ τεθλιμμένην τὴν πύλην καὶ τὴν ὁδὸν τῆς αἰω νίου ζωῆς εἴρηκε, διὰ τὴν πρόσκαιρον αὐτῆς κακοπάθειαν· ἀλλαχοῦ δὲ χρηστὸν λέγει τὸν ζυγὸν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ καὶ τὸ φορτίον τῶν ἐπιταγμάτων αὐτ τοῦ ἐλαφρόν, διὰ τὴν χαρὰν τῆς ἐλπίδος τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Ἡ ἀρετὴ γὰρ βαρεία μέν έστι, διὰ τὸ ἐπο αχθὲς τῶν πόνων· ἐλαφρὰ δὲ, διὰ τὴν ἀντίδοσιν, καὶ τὴν αἴσθησιν τῆς δριμύτητος πραύνει καὶ λεαίνει ἡ προσδοκία τῆς μελλούσης χαράς. Προσέχετε – άρπαγες. Βἰπὼν περὶ τῆς ὁδοῦ, προστίθησι καὶ περὶ τῶν ἐπιβουλευόντων κατὰ τὴν ὁδὸν, ἵνα προσεκτικώτεροι καὶ νηφαλεώτεροι ώμεν ἀλλ᾽ ὀπίσω μὲν περὶ κυνῶν καὶ χοίρων ἐδίδαξεν ἐνταῦθα δὲ ἕτερον εἶδος χαλεπώτερον εἰσάγει, τὸ τῶν λύκων, τῶν ἐπικεκαλυμμένων ταῖς τῶν προβάτων δοραῖς· ὅσον ἐκεῖνοι μὲν, φανεροί εἰσιν, οὗτοι δὲ κρυ πιοὶ καὶ λανθάνοντες. Φασὶ δέ τινες, τούτους εἶναι τερατολόγους καὶ ἀλέους τινὰς ἀνθρώπους, περιιόντας καὶ ἀποπλανῶν τας πολλούς· όνομασθῆναι δὲ ψευδοπροφήτας μεν, ὡς ὑποκρινομένου; καὶ προλέγειν τὰ μέλλοντα· ἐρχομέν νους δὲ ἐν ἐνδύμασι προβάτων, ὡς, ἐν σχήματι προ βάτων λογικῶν, ταῖς τοῦ Χριστοῦ ποίμναις προσερο χομένους· λύκους δὲ ἅρπαγας, ὡς ἡρέμα καὶ λεληθότως τὰς ψυχὰς τῶν ἁπλουστέρων ἐξαπατώντας, καὶ ὑφαρπάζοντας εἰς ἀπώλειαν. Ο δὲ Χρυσόστομος τούτους λέγει Χριστιανούς, βίον μὲν ἔχοντας πονηρὸν καὶ βλαβερόν, υπου κρινομένου; δὲ ἀκακίαν καὶ εὐλάβειαν, ὧν αἱ ἐμι λίαι φθείρουσιν ἤθη χρηστά. Εμφαίνων δὲ τὸ διάφορον τούτων τε καὶ τῶν προειρημένων κυνῶν καὶ χοίρων ὁ Χριστὸς, ἐκείνοις μὲν, μὴ καταπιστεύειν μυστικά δόγματα προσέταξεν· ἀπὸ τούτων δὲ προσέχειν, ὥστε μὴ μεταλαβεῖν λύμης, ὡς ἀπὸ θηρίων Ιοβόλων. Ἵνα δὲ μὴ θορυβηθῶσιν οἱ ἀκροαταὶ διὰ τὸ δυσδιάγνωστον τῶν τοιούτων ἀνθρώπων, διδάσκει καὶ πῶς αὐτοὺς ἐπιγνώσονται, λέγων ᾿Απὸ τῶν καρπῶν — αὐτούς. Εἰ καὶ δοκοῦσι, φησί, λανθάνειν, ἀλλ' ὅμως ῥᾳδίως ελεγχθήσονται. Το αύτη γὰρ ἡ ὁδὸς, ἣν ἐκέλευσα βαδίζειν τοὺς ἐμοὺς μαθητάς, ἐπίπονος καὶ δυσπρόσιτο;, ὡς μὴ δύνασθαι τοὺς ὑποκριτὰς βαδίζειν δι' αὐτῆς. Ωσπερ γὰρ τὸ ἀγαθὸν δένδρον, εἴτουν, τὸ εὐγενὲς, οὐκ ἐκ τῶν ἀντ θέων, ἀλλ' ἀπὸ τῶν καρπῶν γνωρίζεται· οὕτως άρχ καὶ τούτους, οὐκ ἐκ τῶν λόγων, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ἔργων ἐπιγνωσόμεθα Περὶ ὧν καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἔλεγεν, ὅτι τῇ χρηστολογία ἐξαπατῶ σι Variæ lectiones et notæ. Etiam hic legebatur καρπών. Rescripsi ego Εργων, uti fententius etiam habet. γνωσομεν. Α. Euthymius ergo, ut nultis exemplis doceri potest, non ex codicilius N. Testamenti ista Lillerarum sacrarum loca laudat, seul ex codicibus Chrysostomi. Ita enim Chrysost. t. VII, p. 493. Idein

ΣΤΟ COMMENT. IN MATTILÆUM. CAP. VII. τὰς καρδίας τῶν ἀκάκων. Εἶτα τίθησι και λογισμόν, ctiam considerationem ab exemplo, ut bi facilius ἀπὸ παραδείγματος, εἰς εὐχερεστέραν αὐτῶν διάγνωσιν. Με τι – σύκα; Μή τι, ἀντὶ τοῦ, Αρτ, ἐρωτη· ματικώς. Λέγει γάρ, ὅτι "Δρα τρυγῶσιν οἱ ἄνθρωποι επὶ ἀκανθῶν σταφυλήν; καὶ τὰ ἑξῆς. Εἶδος δὲ ἀκάν θης ἐστὶ καὶ ή τρίβολος. Οὕτως - ποιεῖ. Ερωτήσας πράγμα παρά φύσιν, καὶ διὰ τοῦτο ἀδύνατον, ἐπάγει, ὅτι ὥσπερ ἐκεῖνο γενέσθαι οὐκ ἐνδέχεται, διὰ τὸ εἶναι τὰς μὲν ἀκάνω θας καὶ τριβόλους σαπράς, ὅ ἐστιν, ἀχρήστους εἰς καρποφορίαν ἐδώδιμον τὴν δὲ σταφυλὴν καὶ τὰ σύκα τοὺς βρῶσιν ἐπιτήδεια· οὕτω καὶ πᾶν δένδρον ἀγαθὸν, καρποὺς καλοὺς ποιεῖ, καὶ τὰ ἑξῆς. Σπο πριν γάρ λέγεται, οὐ μόνον τὸ σεσημμένον, ἀλλὰ καὶ τὸ ἄχρηστον. Λέγει δὲ νῦν δένδρα σαπρά, τους ' προειρημένους ὑποκριτάς, ὧν οἱ καρποί, τουτέστιν, αἱ πράξεις ἄξαι τῆς αὐτῶν σαπρίας. dignoscantur. Vers. 16 Numquid --- ficus? ή τε, numquid, id est, utrum, modo interrogativo. Dicit ergo: Utrıın colligunt homines de spinis uvam? etc. Est autem et tribulus spínarum genus. Vers. 17. Sic facit. Ubi rcm præter nazura factuque impossibilem interrogasset, subdit quod sicut illud fieri non potest, co quod spinæ ac tribuli inutilia sint, hoc est, inepta ad ferendum fructum qui sit aptus csui; uva autem ac ficus ad cibum conveniunt; ita quoque omnis arber bona fructus bonos facit, etc. Lampóy (pro quo Vulgata editio habet malum, et potius marcidum significat aut putridum) non solum dicitur puti dum, verum etiam quidquid vitiosum et inutile. Nunc ergo vocat arbores marcidas aut vitiosas pradictos hypocritas, quorum fructus, hoc est, actiones æquales sunt marcedini aut inutilitati ipsorum. Οὐ ποιεῖν. ἵνα μὴ ὑπολάβῃ τις, ὅτι δύναται τὸ ἀγαθὸν δένδρον καὶ καρπούς πονηρούς, ήγουν, ἀχρήστους ποιεῖν, καὶ τὸ σαπρὸν καλοὺς, ἀποφαίνε ται, ὅτι οὐ δύναται. Καὶ πῶς ὁ μὲν Δαυτό, ἀγαθὸν δένδρον ὤν, καρποὺς πονηροὺς ἐποίησε, μοιχείαν καὶ φόνον; ὁ δὲ Παῦ λος, δένδρον σαπρὸν ὑπάρχων, καλοὺς καρποὺς ἤνεγ κα, σκεῦος ἐκλογῆς τῷ Χριστῷ γενόμενος; Πῶς; Διότι μετεβλήθησαν, ὁ μὲν, ἀπὸ τῆς ἀρετῆς εἰ; και γίαν· ὁ δὲ, ἀπὸ τῆς κακίας εἰς ἀρετήν. Ἕως δ' αν ἐνέμενον, ὁ Δαυΐδ μὲν τῇ ἀρετῇ, ὁ δὲ Παῦλος τῇ κακία, οὐκ ἠδύναντο καρπούς τοιούτους ποιεῖν. "Ωστε τὸ αδύνατον ἐπὶ τῶν ἀμεταβλήτων είρηκε. Πᾶν — βάλλεται. Ἐπειδὴ κολάζειν μὲν αὐτούς οὐ προσέταξε, προσέχειν δὲ μόνον ἀπ' αὐτῶν; επήρτησε τούτοις τὴν ἀφειδεστάτην, Εκτομὴν τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ τὴν τοῦ ἀσβέστου πυρός κόλασιν, ὁμοῦ τοὺς μὲν ἐπηρεαζομένους ὑπ' αὐτῶν παραμυ θούμενος, ἐκείνους δὲ ἐκριβῶν. Vers. 18. Non - facere. Ne quis suspicaretur quod posset bona arbor malos fructus aut inutiles producere, et arbor vitiosa bonos: manifesta', quod hoc fieri non possit. Verum David, cum bona esset arbor, quomodo fructus malos produsit, adulterium videlicet ac homicidium? Paulus autem, cum vitiosa esset arbor, fructus bonos protulit, efectus Christo vas cicctum? Quomodo? Quia mutati sunt, hic quidem a pravitate ad virtutem, ille vero a virtute ad pravitatem. Donec autem manserunt David quidem i: virtute, Paulus vero in pravitate, non potue runt hujusmodi fructus producere. Dixt ergo hoc esse impossibile in his qui immutati per- Αραγε αὐτούς. Τουτί τὸ Ἄρα, ἀποδεικτικών ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, Πάντως. Θεὶς γὰρ λογισμούς παρα δειγμάτων, καὶ ἀποδείξας, ὅτι ἐπιγνώσονται τους σκούτους, ἐπάγει, ὅτι Πάντως, ὡς ἀποδίδεικται, ἐπιγνώσετας αὐτοὺς, ἀπὸ τῶν φαύλων πράξεων αυτ τών. *Act. 11, manerent. Vers. 19. Omnis mittitur. Illos quidem punire non jussit, sed tantum ab cis cavere. Ipsis tamen metum incussit atrocissimæ ex hac vita excisionis impendentis, ac supplicii ignis inexstinguibilis; simul quidem illos qui male ab eis accipiuntur consolando, et simul ipsos e:- terrendo. Vers. 20. Itaque cos. "Apays, itaque, unique, sane, confirmativum est, ac si diceretur, omnino. Positis enim exemplorum considerationibus, ac demonstrato quomodo tales cognoscendi essen!, subdit: Omnino sicut prius demonstrat: cst, cognoscetis ipsos a pravis actionibus eorun. Variæ lectiones et notæ. convenit in Theophyactum. Similiter Chrysostomus malt ties exprimit Origenem in recensendis istis loris, cuni cjus sequitur interpretationem. Cyrillus item modo ex Origène, modo ex Chrysostomó pendat. Quam diligentes aulem sint Origenes et Chrysostomus in notandis locis Litterarum sacrarum, eii: Lum, cum data opera locum explicant, id marunt omnes, qui diligenter ad illos attenderunt. Vanum ergo profecto studium eorum qui ex Patribus contra codices N. Testamenti disputant, Sed nonnal negligentia et levitate Patrum pro munimentis atque armis impietatis et nequitiae abutantur. S c. Vulgo, ὁ τρίβολος. Liam hic erat οὕτως. μια επιρεαν φόβον τινί, Æschines orator Ρ. 287.

ΣΤΟ COMMENT. IN MATTILÆUM. CAP. VII. τὰς καρδίας τῶν ἀκάκων. Εἶτα τίθησι και λογισμόν, ctiam considerationem ab exemplo, ut bi facilius ἀπὸ παραδείγματος, εἰς εὐχερεστέραν αὐτῶν διάγνωσιν. Με τι – σύκα; Μή τι, ἀντὶ τοῦ, Αρτ, ἐρωτη· ματικώς. Λέγει γάρ, ὅτι "Δρα τρυγῶσιν οἱ ἄνθρωποι επὶ ἀκανθῶν σταφυλήν; καὶ τὰ ἑξῆς. Εἶδος δὲ ἀκάν θης ἐστὶ καὶ ή τρίβολος. Οὕτως - ποιεῖ. Ερωτήσας πράγμα παρά φύσιν, καὶ διὰ τοῦτο ἀδύνατον, ἐπάγει, ὅτι ὥσπερ ἐκεῖνο γενέσθαι οὐκ ἐνδέχεται, διὰ τὸ εἶναι τὰς μὲν ἀκάνω θας καὶ τριβόλους σαπράς, ὅ ἐστιν, ἀχρήστους εἰς καρποφορίαν ἐδώδιμον τὴν δὲ σταφυλὴν καὶ τὰ σύκα τοὺς βρῶσιν ἐπιτήδεια· οὕτω καὶ πᾶν δένδρον ἀγαθὸν, καρποὺς καλοὺς ποιεῖ, καὶ τὰ ἑξῆς. Σπο πριν γάρ λέγεται, οὐ μόνον τὸ σεσημμένον, ἀλλὰ καὶ τὸ ἄχρηστον. Λέγει δὲ νῦν δένδρα σαπρά, τους ' προειρημένους ὑποκριτάς, ὧν οἱ καρποί, τουτέστιν, αἱ πράξεις ἄξαι τῆς αὐτῶν σαπρίας. dignoscantur. Vers. 16 Numquid --- ficus? ή τε, numquid, id est, utrum, modo interrogativo. Dicit ergo: Utrıın colligunt homines de spinis uvam? etc. Est autem et tribulus spínarum genus. Vers. 17. Sic facit. Ubi rcm præter nazura factuque impossibilem interrogasset, subdit quod sicut illud fieri non potest, co quod spinæ ac tribuli inutilia sint, hoc est, inepta ad ferendum fructum qui sit aptus csui; uva autem ac ficus ad cibum conveniunt; ita quoque omnis arber bona fructus bonos facit, etc. Lampóy (pro quo Vulgata editio habet malum, et potius marcidum significat aut putridum) non solum dicitur puti dum, verum etiam quidquid vitiosum et inutile. Nunc ergo vocat arbores marcidas aut vitiosas pradictos hypocritas, quorum fructus, hoc est, actiones æquales sunt marcedini aut inutilitati ipsorum. Οὐ ποιεῖν. ἵνα μὴ ὑπολάβῃ τις, ὅτι δύναται τὸ ἀγαθὸν δένδρον καὶ καρπούς πονηρούς, ήγουν, ἀχρήστους ποιεῖν, καὶ τὸ σαπρὸν καλοὺς, ἀποφαίνε ται, ὅτι οὐ δύναται. Καὶ πῶς ὁ μὲν Δαυτό, ἀγαθὸν δένδρον ὤν, καρποὺς πονηροὺς ἐποίησε, μοιχείαν καὶ φόνον; ὁ δὲ Παῦ λος, δένδρον σαπρὸν ὑπάρχων, καλοὺς καρποὺς ἤνεγ κα, σκεῦος ἐκλογῆς τῷ Χριστῷ γενόμενος; Πῶς; Διότι μετεβλήθησαν, ὁ μὲν, ἀπὸ τῆς ἀρετῆς εἰ; και γίαν· ὁ δὲ, ἀπὸ τῆς κακίας εἰς ἀρετήν. Ἕως δ' αν ἐνέμενον, ὁ Δαυΐδ μὲν τῇ ἀρετῇ, ὁ δὲ Παῦλος τῇ κακία, οὐκ ἠδύναντο καρπούς τοιούτους ποιεῖν. "Ωστε τὸ αδύνατον ἐπὶ τῶν ἀμεταβλήτων είρηκε. Πᾶν — βάλλεται. Ἐπειδὴ κολάζειν μὲν αὐτούς οὐ προσέταξε, προσέχειν δὲ μόνον ἀπ' αὐτῶν; επήρτησε τούτοις τὴν ἀφειδεστάτην, Εκτομὴν τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ τὴν τοῦ ἀσβέστου πυρός κόλασιν, ὁμοῦ τοὺς μὲν ἐπηρεαζομένους ὑπ' αὐτῶν παραμυ θούμενος, ἐκείνους δὲ ἐκριβῶν. Vers. 18. Non - facere. Ne quis suspicaretur quod posset bona arbor malos fructus aut inutiles producere, et arbor vitiosa bonos: manifesta', quod hoc fieri non possit. Verum David, cum bona esset arbor, quomodo fructus malos produsit, adulterium videlicet ac homicidium? Paulus autem, cum vitiosa esset arbor, fructus bonos protulit, efectus Christo vas cicctum? Quomodo? Quia mutati sunt, hic quidem a pravitate ad virtutem, ille vero a virtute ad pravitatem. Donec autem manserunt David quidem i: virtute, Paulus vero in pravitate, non potue runt hujusmodi fructus producere. Dixt ergo hoc esse impossibile in his qui immutati per- Αραγε αὐτούς. Τουτί τὸ Ἄρα, ἀποδεικτικών ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, Πάντως. Θεὶς γὰρ λογισμούς παρα δειγμάτων, καὶ ἀποδείξας, ὅτι ἐπιγνώσονται τους σκούτους, ἐπάγει, ὅτι Πάντως, ὡς ἀποδίδεικται, ἐπιγνώσετας αὐτοὺς, ἀπὸ τῶν φαύλων πράξεων αυτ τών. *Act. 11, manerent. Vers. 19. Omnis mittitur. Illos quidem punire non jussit, sed tantum ab cis cavere. Ipsis tamen metum incussit atrocissimæ ex hac vita excisionis impendentis, ac supplicii ignis inexstinguibilis; simul quidem illos qui male ab eis accipiuntur consolando, et simul ipsos e:- terrendo. Vers. 20. Itaque cos. "Apays, itaque, unique, sane, confirmativum est, ac si diceretur, omnino. Positis enim exemplorum considerationibus, ac demonstrato quomodo tales cognoscendi essen!, subdit: Omnino sicut prius demonstrat: cst, cognoscetis ipsos a pravis actionibus eorun. Variæ lectiones et notæ. convenit in Theophyactum. Similiter Chrysostomus malt ties exprimit Origenem in recensendis istis loris, cuni cjus sequitur interpretationem. Cyrillus item modo ex Origène, modo ex Chrysostomó pendat. Quam diligentes aulem sint Origenes et Chrysostomus in notandis locis Litterarum sacrarum, eii: Lum, cum data opera locum explicant, id marunt omnes, qui diligenter ad illos attenderunt. Vanum ergo profecto studium eorum qui ex Patribus contra codices N. Testamenti disputant, Sed nonnal negligentia et levitate Patrum pro munimentis atque armis impietatis et nequitiae abutantur. S c. Vulgo, ὁ τρίβολος. Liam hic erat οὕτως. μια επιρεαν φόβον τινί, Æschines orator Ρ. 287.

ΣΤΟ COMMENT. IN MATTILÆUM. CAP. VII. τὰς καρδίας τῶν ἀκάκων. Εἶτα τίθησι και λογισμόν, ctiam considerationem ab exemplo, ut bi facilius ἀπὸ παραδείγματος, εἰς εὐχερεστέραν αὐτῶν διάγνωσιν. Με τι – σύκα; Μή τι, ἀντὶ τοῦ, Αρτ, ἐρωτη· ματικώς. Λέγει γάρ, ὅτι "Δρα τρυγῶσιν οἱ ἄνθρωποι επὶ ἀκανθῶν σταφυλήν; καὶ τὰ ἑξῆς. Εἶδος δὲ ἀκάν θης ἐστὶ καὶ ή τρίβολος. Οὕτως - ποιεῖ. Ερωτήσας πράγμα παρά φύσιν, καὶ διὰ τοῦτο ἀδύνατον, ἐπάγει, ὅτι ὥσπερ ἐκεῖνο γενέσθαι οὐκ ἐνδέχεται, διὰ τὸ εἶναι τὰς μὲν ἀκάνω θας καὶ τριβόλους σαπράς, ὅ ἐστιν, ἀχρήστους εἰς καρποφορίαν ἐδώδιμον τὴν δὲ σταφυλὴν καὶ τὰ σύκα τοὺς βρῶσιν ἐπιτήδεια· οὕτω καὶ πᾶν δένδρον ἀγαθὸν, καρποὺς καλοὺς ποιεῖ, καὶ τὰ ἑξῆς. Σπο πριν γάρ λέγεται, οὐ μόνον τὸ σεσημμένον, ἀλλὰ καὶ τὸ ἄχρηστον. Λέγει δὲ νῦν δένδρα σαπρά, τους ' προειρημένους ὑποκριτάς, ὧν οἱ καρποί, τουτέστιν, αἱ πράξεις ἄξαι τῆς αὐτῶν σαπρίας. dignoscantur. Vers. 16 Numquid --- ficus? ή τε, numquid, id est, utrum, modo interrogativo. Dicit ergo: Utrıın colligunt homines de spinis uvam? etc. Est autem et tribulus spínarum genus. Vers. 17. Sic facit. Ubi rcm præter nazura factuque impossibilem interrogasset, subdit quod sicut illud fieri non potest, co quod spinæ ac tribuli inutilia sint, hoc est, inepta ad ferendum fructum qui sit aptus csui; uva autem ac ficus ad cibum conveniunt; ita quoque omnis arber bona fructus bonos facit, etc. Lampóy (pro quo Vulgata editio habet malum, et potius marcidum significat aut putridum) non solum dicitur puti dum, verum etiam quidquid vitiosum et inutile. Nunc ergo vocat arbores marcidas aut vitiosas pradictos hypocritas, quorum fructus, hoc est, actiones æquales sunt marcedini aut inutilitati ipsorum. Οὐ ποιεῖν. ἵνα μὴ ὑπολάβῃ τις, ὅτι δύναται τὸ ἀγαθὸν δένδρον καὶ καρπούς πονηρούς, ήγουν, ἀχρήστους ποιεῖν, καὶ τὸ σαπρὸν καλοὺς, ἀποφαίνε ται, ὅτι οὐ δύναται. Καὶ πῶς ὁ μὲν Δαυτό, ἀγαθὸν δένδρον ὤν, καρποὺς πονηροὺς ἐποίησε, μοιχείαν καὶ φόνον; ὁ δὲ Παῦ λος, δένδρον σαπρὸν ὑπάρχων, καλοὺς καρποὺς ἤνεγ κα, σκεῦος ἐκλογῆς τῷ Χριστῷ γενόμενος; Πῶς; Διότι μετεβλήθησαν, ὁ μὲν, ἀπὸ τῆς ἀρετῆς εἰ; και γίαν· ὁ δὲ, ἀπὸ τῆς κακίας εἰς ἀρετήν. Ἕως δ' αν ἐνέμενον, ὁ Δαυΐδ μὲν τῇ ἀρετῇ, ὁ δὲ Παῦλος τῇ κακία, οὐκ ἠδύναντο καρπούς τοιούτους ποιεῖν. "Ωστε τὸ αδύνατον ἐπὶ τῶν ἀμεταβλήτων είρηκε. Πᾶν — βάλλεται. Ἐπειδὴ κολάζειν μὲν αὐτούς οὐ προσέταξε, προσέχειν δὲ μόνον ἀπ' αὐτῶν; επήρτησε τούτοις τὴν ἀφειδεστάτην, Εκτομὴν τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ τὴν τοῦ ἀσβέστου πυρός κόλασιν, ὁμοῦ τοὺς μὲν ἐπηρεαζομένους ὑπ' αὐτῶν παραμυ θούμενος, ἐκείνους δὲ ἐκριβῶν. Vers. 18. Non - facere. Ne quis suspicaretur quod posset bona arbor malos fructus aut inutiles producere, et arbor vitiosa bonos: manifesta', quod hoc fieri non possit. Verum David, cum bona esset arbor, quomodo fructus malos produsit, adulterium videlicet ac homicidium? Paulus autem, cum vitiosa esset arbor, fructus bonos protulit, efectus Christo vas cicctum? Quomodo? Quia mutati sunt, hic quidem a pravitate ad virtutem, ille vero a virtute ad pravitatem. Donec autem manserunt David quidem i: virtute, Paulus vero in pravitate, non potue runt hujusmodi fructus producere. Dixt ergo hoc esse impossibile in his qui immutati per- Αραγε αὐτούς. Τουτί τὸ Ἄρα, ἀποδεικτικών ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, Πάντως. Θεὶς γὰρ λογισμούς παρα δειγμάτων, καὶ ἀποδείξας, ὅτι ἐπιγνώσονται τους σκούτους, ἐπάγει, ὅτι Πάντως, ὡς ἀποδίδεικται, ἐπιγνώσετας αὐτοὺς, ἀπὸ τῶν φαύλων πράξεων αυτ τών. *Act. 11, manerent. Vers. 19. Omnis mittitur. Illos quidem punire non jussit, sed tantum ab cis cavere. Ipsis tamen metum incussit atrocissimæ ex hac vita excisionis impendentis, ac supplicii ignis inexstinguibilis; simul quidem illos qui male ab eis accipiuntur consolando, et simul ipsos e:- terrendo. Vers. 20. Itaque cos. "Apays, itaque, unique, sane, confirmativum est, ac si diceretur, omnino. Positis enim exemplorum considerationibus, ac demonstrato quomodo tales cognoscendi essen!, subdit: Omnino sicut prius demonstrat: cst, cognoscetis ipsos a pravis actionibus eorun. Variæ lectiones et notæ. convenit in Theophyactum. Similiter Chrysostomus malt ties exprimit Origenem in recensendis istis loris, cuni cjus sequitur interpretationem. Cyrillus item modo ex Origène, modo ex Chrysostomó pendat. Quam diligentes aulem sint Origenes et Chrysostomus in notandis locis Litterarum sacrarum, eii: Lum, cum data opera locum explicant, id marunt omnes, qui diligenter ad illos attenderunt. Vanum ergo profecto studium eorum qui ex Patribus contra codices N. Testamenti disputant, Sed nonnal negligentia et levitate Patrum pro munimentis atque armis impietatis et nequitiae abutantur. S c. Vulgo, ὁ τρίβολος. Liam hic erat οὕτως. μια επιρεαν φόβον τινί, Æschines orator Ρ. 287.

Vers. 21. Non — qui in calis cst. Vide quid nunc dicat. Non omnis qui crelit in me, ingredietur ad bonorum cœlestium fruitionem, nisi etiam fecerit quæ dico; ita quippe addidit Lucas “ Neque enim sola fides ad salutem sumcit, nisi et vita fide digna adjungatur; neque vita solum virtuti conformis, si non etiam fide ditescamus; sed utrumque simul adjunxit, ut non separetur altcrum ab altero. Nam ipsum appellare Dominum, fidei tantum est. Quomodo autem non dixit, Sed qui facit voluntatem meam? Ut Patrem honoraret: et quia non alia est Patris voluntas ab ea quæ Filii est; voluntas autem Patris, Filii præcepta sunt. Ού Σ Οὐ - τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ορα τί λέγει νῦν, ὅτι Οὐ πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ εἰσελεύσεται εἰς τὴν ἀπόλαυσιν τῶν οὐρανίων ἀγαθῶν, εἰ μὴ καὶ πλεῖ Ο λέγω. οὕτω γὰρ προσέθηκεν ὁ Λουκά;. Οι:ε γὰρ πίστις μόνον ἀρκεῖ πρὸς σωτηρίαν, εἰ μὴ καὶ βίος ἄξιος τῆς πίστεως πρόσεστιν, οὔτε βίος μόνον ἐνάρετος. εἰ μὴ καὶ πίστιν πλουτεῖ. Προσήκει δὲ ἀμφότερα συζευχθῆναι, καὶ μὴ ἀπολειφθῆναι θατέ - ρου θάτερον. Τὸ γὰρ ὀνομάζειν αὐτὸν Κύριον, πί στεως μόνης ἐστί. Καὶ πῶς οὐκ εἶπεν· Ἀλλ᾽ ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τὸ ἐμών; Διὰ τὸ τιμὴν τὸν Πz - τέρα, καὶ διὰ τὸ μὴ ἕτερον εἶναι τὸ τοῦ Πατρὸς θέλημα, παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ. Θέλημα δὲ τοῦ Πατρός, αἱ ἐντολαὶ τοῦ Υἱοῦ. Πολλοὶ ἀνομίαν. Ὅτι μὲν κόλασις εκδέξεται τους ἁμαρτωλούς, προλαβὼν ἐδίδαξε· νῦν δὲ λέγει, καὶ είς ἔσται ὁ κολάζων, ὅτι αὐτός. Εἰπὼν δὲ, ὅτ. Οὐ πᾶς ὁ πιο στεύων εἰς ἐμὲ εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλεία τῶν ο ρανῶν, εἰ μὴ καὶ βίου κρείττονος ἐπιμελήσεται παρα δοξότερον ἔτι φησίν, ὅτι οὐδὲ οἱ σημεῖα καὶ θαύματα ποιοῦντες ἀξιωθήσεται τῆς τοιαύτης βασιλείας, ἐὰν ἀνάξιον βίον ἔχωσιν. Ἰδοὺ γὰρ καὶ οὗτοι, πολλά τοιαῦτα ποιήσαντες, ὅμως ἀποπεμφθήσονται, διὰ τὸν ἡμελημένον βίον αὐτῶν. Πολλοί, φησίν, ἐκπίπτοντες ἐροῦσί μοι τάδε καὶ τάδε ἡμέραν οὖν ἐκείνην εἶπε (56'), τὴν τῆς κρίσεως, ὡς ἐγνωσμέ νην καὶ προσδεδοκημένην. Δυνάμεις δὲ ὠνόμασε, τὰ σημεῖα καὶ τὰ θαύματα. Τὸ δὲ ῾Ομολογήσω αυτ τοῖς, ἀντὶ τοῦ ᾿Αποκριθήσομαι. Vers. 22. Malta Vers. 25. iniquitatem. In praecedentibus qui«lem docendo innuit, quod pec. catores excepturum sit supplicium: nunc vero apertius id dicit. Quis est autem qui punit impios, nisi ipse? Scd cum antea dixisset: Non omnis qui credit in me ingredietur regnum cœlorum, nisi et vitam condignam habere curaverit, nunc et aliud quod mirabilius est, addit, quod neque signa et miracula edentes, eo regno digni habebuntur, nisi etiam et vita correspondeat fidei. Ecce enim et hi multa talia operati fuerant, abjicientur tamen, eo quod vitam suam neglexerint. Multi, inquit, ab eo quod rectum est excidentes, hæc et illa mihi dicent. Illum quidem diem, dixit diem judicii: nempe cognitum et exspectatum. Virtutes autem nominavit signa et miracula. cos. Cum autem etiam per nomen ejus multa fecissent, quomodo eos ignorat? Quia vitam habebant contra - riam. Scire enim oportet, quod apud Deum duplex est seientia: una quidem naturalis, qua omnia novit, utpote omnium conspector omniumque priusquam ferent cognitor; altera vero magis peculiaris, qua solos justos cognoscit. Norit, inquit, Dominus viam justorum "; et: Cognoscit Dominus vias innocentum“; et: Novit Dominns qui sunt ejus*. Eos autem qui vitam habent contaminatam, ignorare se simulat, utpote cognitione sua indigne conversantes. Confitebor sane eis hoc est, Condemnabo Καὶ ἐπειδὴ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ πάντα ἐποίουν, πῶς ἀγνοεῖ αὐτούς; Διότι βίον εἶχον ἐναντίον. Χρή γὰρ γινώσκειν, ὅτι διττή ἐστιν ἡ γνῶσις παρὰ τῷ Θεῷ· ἡ μὲν, κατὰ φύσιν, καθ' ἣν οἶδε πάντα, ὡς παντεπόπτης, καὶ ὡς πάντα εἰδὼς, πριν γενέσεω; αὐτῶν· ἡ δὲ, κατ' οἰκείωσιν, καθ' εν οἶδε μόν νους τους δικαίους. Οει, φησί, γινώσκει Κύριος ὀδὲν δικαίων· καὶ· Γινώσκει Κύριος τὰς 6δοὺς τῶν ἀμώμων· και· Εγνω Κύριος τοὺς ὄν τας αὐτοῦ. Τοὺς δὲ βίον ἔχοντας διεφθαρμένον, ἀγνοεῖν προσποιεῖται, ὡς πολιτευσαμένους ἀναξίως τῆς αὐτοῦ γνώσεως. Alibi quoque negat illos, ut qui eum operibus ne- Καὶ ἑτέρως δὲ ἀρνεῖται αὐτούς, ὡς ἀρνησαμένους gaverunt. Dixit enim per prophetam: Populus hic αὐτὸν τοῖς ἔργοις. Εἴρηκε γὰρ διὰ τοῦ προφήτου, labiis me honoral, cor autem eorum longe est a me". ὅτι Ὁ λαὸς οὗτος τοῖς χείλεσί με τιμᾷ, τῇ δὲ Qui enim præcepta ipsius spernit, ipsun speruit: καρδίᾳ πόρρω απέχει ἀπ᾿ ἐμοῦ. Ὁ γὰρ ἀθετῶν ideo quoque merito spernitur. Verum si indigni erant, quomodò in eis operabatur Spiritus sanctus? Omnino propter duo fiebant ista: puta ut gratiæ Dei liberalitas etiam in indignos •s Luc. τι, 40. ts Psal. 1, 6. καὶ τάδε omittit 33. μέν addit A. ἐντολὰς αὐτοῦ, αὐτὸν ἀθετεί διὸ καὶ ἀθετείται δικαίως. Καὶ ἐπεὶ ἀνάξιοι ἦσαν, πῶς ἀνήργησεν εἰς αὐ τοὺς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; Πάντως διὰ δύο ταῦτα, ἵνα δὲ ἡ φιλοτιμία τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ δει 16 152. XXXIS, 13. • Psal. xxxvi, 18. ׳ ¡f Tim. 11, 19. Varim lectiones et nom. ldem είπών. Malim 12, loco £1.

Vers. 21. Non — qui in calis cst. Vide quid nunc dicat. Non omnis qui crelit in me, ingredietur ad bonorum cœlestium fruitionem, nisi etiam fecerit quæ dico; ita quippe addidit Lucas “ Neque enim sola fides ad salutem sumcit, nisi et vita fide digna adjungatur; neque vita solum virtuti conformis, si non etiam fide ditescamus; sed utrumque simul adjunxit, ut non separetur altcrum ab altero. Nam ipsum appellare Dominum, fidei tantum est. Quomodo autem non dixit, Sed qui facit voluntatem meam? Ut Patrem honoraret: et quia non alia est Patris voluntas ab ea quæ Filii est; voluntas autem Patris, Filii præcepta sunt. Ού Σ Οὐ - τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ορα τί λέγει νῦν, ὅτι Οὐ πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ εἰσελεύσεται εἰς τὴν ἀπόλαυσιν τῶν οὐρανίων ἀγαθῶν, εἰ μὴ καὶ πλεῖ Ο λέγω. οὕτω γὰρ προσέθηκεν ὁ Λουκά;. Οι:ε γὰρ πίστις μόνον ἀρκεῖ πρὸς σωτηρίαν, εἰ μὴ καὶ βίος ἄξιος τῆς πίστεως πρόσεστιν, οὔτε βίος μόνον ἐνάρετος. εἰ μὴ καὶ πίστιν πλουτεῖ. Προσήκει δὲ ἀμφότερα συζευχθῆναι, καὶ μὴ ἀπολειφθῆναι θατέ - ρου θάτερον. Τὸ γὰρ ὀνομάζειν αὐτὸν Κύριον, πί στεως μόνης ἐστί. Καὶ πῶς οὐκ εἶπεν· Ἀλλ᾽ ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τὸ ἐμών; Διὰ τὸ τιμὴν τὸν Πz - τέρα, καὶ διὰ τὸ μὴ ἕτερον εἶναι τὸ τοῦ Πατρὸς θέλημα, παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ. Θέλημα δὲ τοῦ Πατρός, αἱ ἐντολαὶ τοῦ Υἱοῦ. Πολλοὶ ἀνομίαν. Ὅτι μὲν κόλασις εκδέξεται τους ἁμαρτωλούς, προλαβὼν ἐδίδαξε· νῦν δὲ λέγει, καὶ είς ἔσται ὁ κολάζων, ὅτι αὐτός. Εἰπὼν δὲ, ὅτ. Οὐ πᾶς ὁ πιο στεύων εἰς ἐμὲ εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλεία τῶν ο ρανῶν, εἰ μὴ καὶ βίου κρείττονος ἐπιμελήσεται παρα δοξότερον ἔτι φησίν, ὅτι οὐδὲ οἱ σημεῖα καὶ θαύματα ποιοῦντες ἀξιωθήσεται τῆς τοιαύτης βασιλείας, ἐὰν ἀνάξιον βίον ἔχωσιν. Ἰδοὺ γὰρ καὶ οὗτοι, πολλά τοιαῦτα ποιήσαντες, ὅμως ἀποπεμφθήσονται, διὰ τὸν ἡμελημένον βίον αὐτῶν. Πολλοί, φησίν, ἐκπίπτοντες ἐροῦσί μοι τάδε καὶ τάδε ἡμέραν οὖν ἐκείνην εἶπε (56'), τὴν τῆς κρίσεως, ὡς ἐγνωσμέ νην καὶ προσδεδοκημένην. Δυνάμεις δὲ ὠνόμασε, τὰ σημεῖα καὶ τὰ θαύματα. Τὸ δὲ ῾Ομολογήσω αυτ τοῖς, ἀντὶ τοῦ ᾿Αποκριθήσομαι. Vers. 22. Malta Vers. 25. iniquitatem. In praecedentibus qui«lem docendo innuit, quod pec. catores excepturum sit supplicium: nunc vero apertius id dicit. Quis est autem qui punit impios, nisi ipse? Scd cum antea dixisset: Non omnis qui credit in me ingredietur regnum cœlorum, nisi et vitam condignam habere curaverit, nunc et aliud quod mirabilius est, addit, quod neque signa et miracula edentes, eo regno digni habebuntur, nisi etiam et vita correspondeat fidei. Ecce enim et hi multa talia operati fuerant, abjicientur tamen, eo quod vitam suam neglexerint. Multi, inquit, ab eo quod rectum est excidentes, hæc et illa mihi dicent. Illum quidem diem, dixit diem judicii: nempe cognitum et exspectatum. Virtutes autem nominavit signa et miracula. cos. Cum autem etiam per nomen ejus multa fecissent, quomodo eos ignorat? Quia vitam habebant contra - riam. Scire enim oportet, quod apud Deum duplex est seientia: una quidem naturalis, qua omnia novit, utpote omnium conspector omniumque priusquam ferent cognitor; altera vero magis peculiaris, qua solos justos cognoscit. Norit, inquit, Dominus viam justorum "; et: Cognoscit Dominus vias innocentum“; et: Novit Dominns qui sunt ejus*. Eos autem qui vitam habent contaminatam, ignorare se simulat, utpote cognitione sua indigne conversantes. Confitebor sane eis hoc est, Condemnabo Καὶ ἐπειδὴ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ πάντα ἐποίουν, πῶς ἀγνοεῖ αὐτούς; Διότι βίον εἶχον ἐναντίον. Χρή γὰρ γινώσκειν, ὅτι διττή ἐστιν ἡ γνῶσις παρὰ τῷ Θεῷ· ἡ μὲν, κατὰ φύσιν, καθ' ἣν οἶδε πάντα, ὡς παντεπόπτης, καὶ ὡς πάντα εἰδὼς, πριν γενέσεω; αὐτῶν· ἡ δὲ, κατ' οἰκείωσιν, καθ' εν οἶδε μόν νους τους δικαίους. Οει, φησί, γινώσκει Κύριος ὀδὲν δικαίων· καὶ· Γινώσκει Κύριος τὰς 6δοὺς τῶν ἀμώμων· και· Εγνω Κύριος τοὺς ὄν τας αὐτοῦ. Τοὺς δὲ βίον ἔχοντας διεφθαρμένον, ἀγνοεῖν προσποιεῖται, ὡς πολιτευσαμένους ἀναξίως τῆς αὐτοῦ γνώσεως. Alibi quoque negat illos, ut qui eum operibus ne- Καὶ ἑτέρως δὲ ἀρνεῖται αὐτούς, ὡς ἀρνησαμένους gaverunt. Dixit enim per prophetam: Populus hic αὐτὸν τοῖς ἔργοις. Εἴρηκε γὰρ διὰ τοῦ προφήτου, labiis me honoral, cor autem eorum longe est a me". ὅτι Ὁ λαὸς οὗτος τοῖς χείλεσί με τιμᾷ, τῇ δὲ Qui enim præcepta ipsius spernit, ipsun speruit: καρδίᾳ πόρρω απέχει ἀπ᾿ ἐμοῦ. Ὁ γὰρ ἀθετῶν ideo quoque merito spernitur. Verum si indigni erant, quomodò in eis operabatur Spiritus sanctus? Omnino propter duo fiebant ista: puta ut gratiæ Dei liberalitas etiam in indignos •s Luc. τι, 40. ts Psal. 1, 6. καὶ τάδε omittit 33. μέν addit A. ἐντολὰς αὐτοῦ, αὐτὸν ἀθετεί διὸ καὶ ἀθετείται δικαίως. Καὶ ἐπεὶ ἀνάξιοι ἦσαν, πῶς ἀνήργησεν εἰς αὐ τοὺς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; Πάντως διὰ δύο ταῦτα, ἵνα δὲ ἡ φιλοτιμία τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ δει 16 152. XXXIS, 13. • Psal. xxxvi, 18. ׳ ¡f Tim. 11, 19. Varim lectiones et nom. ldem είπών. Malim 12, loco £1.

Vers. 21. Non — qui in calis cst. Vide quid nunc dicat. Non omnis qui crelit in me, ingredietur ad bonorum cœlestium fruitionem, nisi etiam fecerit quæ dico; ita quippe addidit Lucas “ Neque enim sola fides ad salutem sumcit, nisi et vita fide digna adjungatur; neque vita solum virtuti conformis, si non etiam fide ditescamus; sed utrumque simul adjunxit, ut non separetur altcrum ab altero. Nam ipsum appellare Dominum, fidei tantum est. Quomodo autem non dixit, Sed qui facit voluntatem meam? Ut Patrem honoraret: et quia non alia est Patris voluntas ab ea quæ Filii est; voluntas autem Patris, Filii præcepta sunt. Ού Σ Οὐ - τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ορα τί λέγει νῦν, ὅτι Οὐ πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ εἰσελεύσεται εἰς τὴν ἀπόλαυσιν τῶν οὐρανίων ἀγαθῶν, εἰ μὴ καὶ πλεῖ Ο λέγω. οὕτω γὰρ προσέθηκεν ὁ Λουκά;. Οι:ε γὰρ πίστις μόνον ἀρκεῖ πρὸς σωτηρίαν, εἰ μὴ καὶ βίος ἄξιος τῆς πίστεως πρόσεστιν, οὔτε βίος μόνον ἐνάρετος. εἰ μὴ καὶ πίστιν πλουτεῖ. Προσήκει δὲ ἀμφότερα συζευχθῆναι, καὶ μὴ ἀπολειφθῆναι θατέ - ρου θάτερον. Τὸ γὰρ ὀνομάζειν αὐτὸν Κύριον, πί στεως μόνης ἐστί. Καὶ πῶς οὐκ εἶπεν· Ἀλλ᾽ ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τὸ ἐμών; Διὰ τὸ τιμὴν τὸν Πz - τέρα, καὶ διὰ τὸ μὴ ἕτερον εἶναι τὸ τοῦ Πατρὸς θέλημα, παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ. Θέλημα δὲ τοῦ Πατρός, αἱ ἐντολαὶ τοῦ Υἱοῦ. Πολλοὶ ἀνομίαν. Ὅτι μὲν κόλασις εκδέξεται τους ἁμαρτωλούς, προλαβὼν ἐδίδαξε· νῦν δὲ λέγει, καὶ είς ἔσται ὁ κολάζων, ὅτι αὐτός. Εἰπὼν δὲ, ὅτ. Οὐ πᾶς ὁ πιο στεύων εἰς ἐμὲ εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλεία τῶν ο ρανῶν, εἰ μὴ καὶ βίου κρείττονος ἐπιμελήσεται παρα δοξότερον ἔτι φησίν, ὅτι οὐδὲ οἱ σημεῖα καὶ θαύματα ποιοῦντες ἀξιωθήσεται τῆς τοιαύτης βασιλείας, ἐὰν ἀνάξιον βίον ἔχωσιν. Ἰδοὺ γὰρ καὶ οὗτοι, πολλά τοιαῦτα ποιήσαντες, ὅμως ἀποπεμφθήσονται, διὰ τὸν ἡμελημένον βίον αὐτῶν. Πολλοί, φησίν, ἐκπίπτοντες ἐροῦσί μοι τάδε καὶ τάδε ἡμέραν οὖν ἐκείνην εἶπε (56'), τὴν τῆς κρίσεως, ὡς ἐγνωσμέ νην καὶ προσδεδοκημένην. Δυνάμεις δὲ ὠνόμασε, τὰ σημεῖα καὶ τὰ θαύματα. Τὸ δὲ ῾Ομολογήσω αυτ τοῖς, ἀντὶ τοῦ ᾿Αποκριθήσομαι. Vers. 22. Malta Vers. 25. iniquitatem. In praecedentibus qui«lem docendo innuit, quod pec. catores excepturum sit supplicium: nunc vero apertius id dicit. Quis est autem qui punit impios, nisi ipse? Scd cum antea dixisset: Non omnis qui credit in me ingredietur regnum cœlorum, nisi et vitam condignam habere curaverit, nunc et aliud quod mirabilius est, addit, quod neque signa et miracula edentes, eo regno digni habebuntur, nisi etiam et vita correspondeat fidei. Ecce enim et hi multa talia operati fuerant, abjicientur tamen, eo quod vitam suam neglexerint. Multi, inquit, ab eo quod rectum est excidentes, hæc et illa mihi dicent. Illum quidem diem, dixit diem judicii: nempe cognitum et exspectatum. Virtutes autem nominavit signa et miracula. cos. Cum autem etiam per nomen ejus multa fecissent, quomodo eos ignorat? Quia vitam habebant contra - riam. Scire enim oportet, quod apud Deum duplex est seientia: una quidem naturalis, qua omnia novit, utpote omnium conspector omniumque priusquam ferent cognitor; altera vero magis peculiaris, qua solos justos cognoscit. Norit, inquit, Dominus viam justorum "; et: Cognoscit Dominus vias innocentum“; et: Novit Dominns qui sunt ejus*. Eos autem qui vitam habent contaminatam, ignorare se simulat, utpote cognitione sua indigne conversantes. Confitebor sane eis hoc est, Condemnabo Καὶ ἐπειδὴ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ πάντα ἐποίουν, πῶς ἀγνοεῖ αὐτούς; Διότι βίον εἶχον ἐναντίον. Χρή γὰρ γινώσκειν, ὅτι διττή ἐστιν ἡ γνῶσις παρὰ τῷ Θεῷ· ἡ μὲν, κατὰ φύσιν, καθ' ἣν οἶδε πάντα, ὡς παντεπόπτης, καὶ ὡς πάντα εἰδὼς, πριν γενέσεω; αὐτῶν· ἡ δὲ, κατ' οἰκείωσιν, καθ' εν οἶδε μόν νους τους δικαίους. Οει, φησί, γινώσκει Κύριος ὀδὲν δικαίων· καὶ· Γινώσκει Κύριος τὰς 6δοὺς τῶν ἀμώμων· και· Εγνω Κύριος τοὺς ὄν τας αὐτοῦ. Τοὺς δὲ βίον ἔχοντας διεφθαρμένον, ἀγνοεῖν προσποιεῖται, ὡς πολιτευσαμένους ἀναξίως τῆς αὐτοῦ γνώσεως. Alibi quoque negat illos, ut qui eum operibus ne- Καὶ ἑτέρως δὲ ἀρνεῖται αὐτούς, ὡς ἀρνησαμένους gaverunt. Dixit enim per prophetam: Populus hic αὐτὸν τοῖς ἔργοις. Εἴρηκε γὰρ διὰ τοῦ προφήτου, labiis me honoral, cor autem eorum longe est a me". ὅτι Ὁ λαὸς οὗτος τοῖς χείλεσί με τιμᾷ, τῇ δὲ Qui enim præcepta ipsius spernit, ipsun speruit: καρδίᾳ πόρρω απέχει ἀπ᾿ ἐμοῦ. Ὁ γὰρ ἀθετῶν ideo quoque merito spernitur. Verum si indigni erant, quomodò in eis operabatur Spiritus sanctus? Omnino propter duo fiebant ista: puta ut gratiæ Dei liberalitas etiam in indignos •s Luc. τι, 40. ts Psal. 1, 6. καὶ τάδε omittit 33. μέν addit A. ἐντολὰς αὐτοῦ, αὐτὸν ἀθετεί διὸ καὶ ἀθετείται δικαίως. Καὶ ἐπεὶ ἀνάξιοι ἦσαν, πῶς ἀνήργησεν εἰς αὐ τοὺς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; Πάντως διὰ δύο ταῦτα, ἵνα δὲ ἡ φιλοτιμία τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ δει 16 152. XXXIS, 13. • Psal. xxxvi, 18. ׳ ¡f Tim. 11, 19. Varim lectiones et nom. ldem είπών. Malim 12, loco £1.

Vers. 21. Non — qui in calis cst. Vide quid nunc dicat. Non omnis qui crelit in me, ingredietur ad bonorum cœlestium fruitionem, nisi etiam fecerit quæ dico; ita quippe addidit Lucas “ Neque enim sola fides ad salutem sumcit, nisi et vita fide digna adjungatur; neque vita solum virtuti conformis, si non etiam fide ditescamus; sed utrumque simul adjunxit, ut non separetur altcrum ab altero. Nam ipsum appellare Dominum, fidei tantum est. Quomodo autem non dixit, Sed qui facit voluntatem meam? Ut Patrem honoraret: et quia non alia est Patris voluntas ab ea quæ Filii est; voluntas autem Patris, Filii præcepta sunt. Ού Σ Οὐ - τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ορα τί λέγει νῦν, ὅτι Οὐ πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ εἰσελεύσεται εἰς τὴν ἀπόλαυσιν τῶν οὐρανίων ἀγαθῶν, εἰ μὴ καὶ πλεῖ Ο λέγω. οὕτω γὰρ προσέθηκεν ὁ Λουκά;. Οι:ε γὰρ πίστις μόνον ἀρκεῖ πρὸς σωτηρίαν, εἰ μὴ καὶ βίος ἄξιος τῆς πίστεως πρόσεστιν, οὔτε βίος μόνον ἐνάρετος. εἰ μὴ καὶ πίστιν πλουτεῖ. Προσήκει δὲ ἀμφότερα συζευχθῆναι, καὶ μὴ ἀπολειφθῆναι θατέ - ρου θάτερον. Τὸ γὰρ ὀνομάζειν αὐτὸν Κύριον, πί στεως μόνης ἐστί. Καὶ πῶς οὐκ εἶπεν· Ἀλλ᾽ ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τὸ ἐμών; Διὰ τὸ τιμὴν τὸν Πz - τέρα, καὶ διὰ τὸ μὴ ἕτερον εἶναι τὸ τοῦ Πατρὸς θέλημα, παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ. Θέλημα δὲ τοῦ Πατρός, αἱ ἐντολαὶ τοῦ Υἱοῦ. Πολλοὶ ἀνομίαν. Ὅτι μὲν κόλασις εκδέξεται τους ἁμαρτωλούς, προλαβὼν ἐδίδαξε· νῦν δὲ λέγει, καὶ είς ἔσται ὁ κολάζων, ὅτι αὐτός. Εἰπὼν δὲ, ὅτ. Οὐ πᾶς ὁ πιο στεύων εἰς ἐμὲ εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλεία τῶν ο ρανῶν, εἰ μὴ καὶ βίου κρείττονος ἐπιμελήσεται παρα δοξότερον ἔτι φησίν, ὅτι οὐδὲ οἱ σημεῖα καὶ θαύματα ποιοῦντες ἀξιωθήσεται τῆς τοιαύτης βασιλείας, ἐὰν ἀνάξιον βίον ἔχωσιν. Ἰδοὺ γὰρ καὶ οὗτοι, πολλά τοιαῦτα ποιήσαντες, ὅμως ἀποπεμφθήσονται, διὰ τὸν ἡμελημένον βίον αὐτῶν. Πολλοί, φησίν, ἐκπίπτοντες ἐροῦσί μοι τάδε καὶ τάδε ἡμέραν οὖν ἐκείνην εἶπε (56'), τὴν τῆς κρίσεως, ὡς ἐγνωσμέ νην καὶ προσδεδοκημένην. Δυνάμεις δὲ ὠνόμασε, τὰ σημεῖα καὶ τὰ θαύματα. Τὸ δὲ ῾Ομολογήσω αυτ τοῖς, ἀντὶ τοῦ ᾿Αποκριθήσομαι. Vers. 22. Malta Vers. 25. iniquitatem. In praecedentibus qui«lem docendo innuit, quod pec. catores excepturum sit supplicium: nunc vero apertius id dicit. Quis est autem qui punit impios, nisi ipse? Scd cum antea dixisset: Non omnis qui credit in me ingredietur regnum cœlorum, nisi et vitam condignam habere curaverit, nunc et aliud quod mirabilius est, addit, quod neque signa et miracula edentes, eo regno digni habebuntur, nisi etiam et vita correspondeat fidei. Ecce enim et hi multa talia operati fuerant, abjicientur tamen, eo quod vitam suam neglexerint. Multi, inquit, ab eo quod rectum est excidentes, hæc et illa mihi dicent. Illum quidem diem, dixit diem judicii: nempe cognitum et exspectatum. Virtutes autem nominavit signa et miracula. cos. Cum autem etiam per nomen ejus multa fecissent, quomodo eos ignorat? Quia vitam habebant contra - riam. Scire enim oportet, quod apud Deum duplex est seientia: una quidem naturalis, qua omnia novit, utpote omnium conspector omniumque priusquam ferent cognitor; altera vero magis peculiaris, qua solos justos cognoscit. Norit, inquit, Dominus viam justorum "; et: Cognoscit Dominus vias innocentum“; et: Novit Dominns qui sunt ejus*. Eos autem qui vitam habent contaminatam, ignorare se simulat, utpote cognitione sua indigne conversantes. Confitebor sane eis hoc est, Condemnabo Καὶ ἐπειδὴ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ πάντα ἐποίουν, πῶς ἀγνοεῖ αὐτούς; Διότι βίον εἶχον ἐναντίον. Χρή γὰρ γινώσκειν, ὅτι διττή ἐστιν ἡ γνῶσις παρὰ τῷ Θεῷ· ἡ μὲν, κατὰ φύσιν, καθ' ἣν οἶδε πάντα, ὡς παντεπόπτης, καὶ ὡς πάντα εἰδὼς, πριν γενέσεω; αὐτῶν· ἡ δὲ, κατ' οἰκείωσιν, καθ' εν οἶδε μόν νους τους δικαίους. Οει, φησί, γινώσκει Κύριος ὀδὲν δικαίων· καὶ· Γινώσκει Κύριος τὰς 6δοὺς τῶν ἀμώμων· και· Εγνω Κύριος τοὺς ὄν τας αὐτοῦ. Τοὺς δὲ βίον ἔχοντας διεφθαρμένον, ἀγνοεῖν προσποιεῖται, ὡς πολιτευσαμένους ἀναξίως τῆς αὐτοῦ γνώσεως. Alibi quoque negat illos, ut qui eum operibus ne- Καὶ ἑτέρως δὲ ἀρνεῖται αὐτούς, ὡς ἀρνησαμένους gaverunt. Dixit enim per prophetam: Populus hic αὐτὸν τοῖς ἔργοις. Εἴρηκε γὰρ διὰ τοῦ προφήτου, labiis me honoral, cor autem eorum longe est a me". ὅτι Ὁ λαὸς οὗτος τοῖς χείλεσί με τιμᾷ, τῇ δὲ Qui enim præcepta ipsius spernit, ipsun speruit: καρδίᾳ πόρρω απέχει ἀπ᾿ ἐμοῦ. Ὁ γὰρ ἀθετῶν ideo quoque merito spernitur. Verum si indigni erant, quomodò in eis operabatur Spiritus sanctus? Omnino propter duo fiebant ista: puta ut gratiæ Dei liberalitas etiam in indignos •s Luc. τι, 40. ts Psal. 1, 6. καὶ τάδε omittit 33. μέν addit A. ἐντολὰς αὐτοῦ, αὐτὸν ἀθετεί διὸ καὶ ἀθετείται δικαίως. Καὶ ἐπεὶ ἀνάξιοι ἦσαν, πῶς ἀνήργησεν εἰς αὐ τοὺς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; Πάντως διὰ δύο ταῦτα, ἵνα δὲ ἡ φιλοτιμία τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ δει 16 152. XXXIS, 13. • Psal. xxxvi, 18. ׳ ¡f Tim. 11, 19. Varim lectiones et nom. ldem είπών. Malim 12, loco £1.

COMMENT. IN MATTHEUM. - CAP. VII. χθείη, χεομένη καὶ εἰς τοὺς ἀναξίους, καὶ ἵνα ἕτερος difundi demonstraretur; et ut per ipsumn aliis be δι' αὐτῶν ὠφεληθῶσιν, ὅσοι τε παρ' αὐτῶν ἐθεραπεύοντο, καὶ ὅσοι βλέποντες τας τοιαύτας θαυματο ουργίας, ἐπίστευον τῷ Χριστῷ. Οὐ χρὴ οὖν θαυ μάζειν αὐτοὺς θαυματουργοῦντας. Οὐδὲν γὰρ παρ' ἑαυτῶν εἰσήνεγκαν, ἀλλὰ τὸν Θεὸν, τὸν δεδωκότα, τοιούτοις οὖσιν αὐτοῖς, τὴν χάριν. Τοιοῦτος ἦν ὁ τὰ δαιμόνια εκβάλλων, καὶ μὴ ὢν μετ' αὐτοῦ. Τοιοῦτος ἦν καὶ ὁ προδότης Ιούδας. Ανάξιοι γὰρ ὄντες, ἔλαβον χαρίσματα. Καὶ ἐν τῇ Παλαιᾷ δὲ εἰς πολλούς ἀναξίους ή θεία χάρις ενήργησεν, ἵνα δι αὐτῶν ἄλλους εὐεργετήσῃ. 'Αλλ' οὗτοι μὲν πάντες πίστιν τέως εἶχον, εἰ καὶ βίου ἦταν κατεγνωσμένου. Βαλαάμ δὲ καὶ πίστεως καὶ πολιτείας ἀρίστης ἀλλό τριος ων, προεφήτευσε. Καὶ τῷ Φαραὼ δὲ, καὶ τῷ Ναβουχοδονόσορ, καὶ τῷ υἱῷ αὐτοῦ Βαλτάσαρ, ἀσεβέσι καὶ παρανομωτάτοις οὖσιν, ἔδειξεν ὁ Θεὸς τὰ μέλλοντα διὰ τὴν ἑτέρων οἰκονομίαν. Καὶ τί λέγω περὶ ἀνθρώπων; Εἰς τὴν ὄνον τοῦ Βαλαάμ ή χάρις τὰ ἑαυτῆς ἐπεδείξατο, φωνὴν ἀνθρωπίνην αὐτῇ δωρησαμένη, πρὸς τὸ συνετίσαι τὸν ἐπιβάτην αὐτ της “ Ἐπεὶ τοίνυν, ὀρθοῦ βίου μὴ παρόντος, οὔτε πίστις οὔτε θαύματα σώζειν δύνανται, βίου μᾶλλον ἐπιμελητέον ἡμῖν. Τὰ δὲ θαύματα, παρεχόμενα μὲν ἀποδεκτέον, μὴ παρεχομένων δὲ μὴ ἀθυμητέον, Ο γάρ ενάρετος, καὶ μὴ θαυματουργῶν, οὐδὲν ἐντεῦθεν ελάττωται. Καὶ γὰρ ὁ μὲν ἀγαθὸς βίος, πάντως σώζει τὸν πιστόν· τὰ θαύματα δὲ οὐ πάν τως. Καὶ τοῦ μὲν ἐναρέτου βίου ἀμοιβὰς ἡμῖν & χρεωστεί Θεός· τῶν δὲ θαυμάτων ἡμεῖς μᾶλλον αὐτῷ. Τὰ; αἰτίας δὲ, δι' ας οὔτε πᾶσι τοῖς ἁγίας παρέχει τὴν χάριν τῶν θαυμάτων ὁ Θεὸς, οὔτε πᾶσι τοῖς ἀναξίοις, μόνος αὐτὸς οἶδεν ὀρθῶς, ὁ πάντα κατὰ λόγον ποιῶν. neficium conferretur, qui videlicet ab eis curabantur, vel qui opera illa admiranda intuentes credebant in Christum. Non ergo eos admirari oportet, qui miracula operabantur, neque enim quidquam a se ipsis conferebant; sed Deum, qui enm illi tales essent, gratiam tamen illis præstiterat. Talis erat, qui dæmonia ejiciebat, nec tamen ipsum sequcbatur; talis erat et Judas proditor. Nain licet indigni essent, gratiam tamen acceperant. In Veteri quoque Testamento in multis indignis gratia sperabatur, ut per eos aliis beneficium præ staret. Sed hi quidem fidem interim habebant, quanquam vita reprehensibiles essent. Balaam autem cum a fide et conversatione bona esset alienus, prophetabat. Quin et Pharaoni et Nabuchodonosor et filio cjus Baltasar, cum essent impiissimi ac sceleratissimi, Deus futura demonstravit, propler aliorum gubernationem. Sed quid de hominibus dico, cum et in asina Balaam suam demonstraverit virtutem, voce humana ipsi collata, ut eam ipsius ascensor intelligeret? Quia ergo recta via deficiente, neque fides, neque miracula salvos facere possunt, nobis de vita magis curandum est: quod si facere quoque signa detur, suscipiendum est; si autem non detur, constristari non oportet. Nam qui virtute præditus est, etsi miracula non edat, nihil inde patitur detrimenti, bona siquidem vita fidelem omnino salvum facit, miracula vero non semper. Praeterca bonæ vitæ remunerationem nobis debet Deus; miraculorum autem, nos potius ipsi debemus. Causas vero propter quas, neque sanctis oninibus præbet Deus gratiam miraculorum, neque e diverso omnibus indignis, solus ipse novit, quia omnia justa ratione facit. Vers. 24. Omnis - prudenti. Expleta doctrina adhortatur deinceps discipulos, ut per viam angustam et strictamn gradiantur: promittens illis suflicientem adfore securitatem, nempe ipsam præceptorum observationem. Omnis, inquit, qui audit hos sermones meos, sive brc qe jussi preΠᾶς - φρονίμῳ. Απαρτίσας τὴν διδασκαλίαν, λοιπὸν παραθαρρύνει τοὺς μαθητάς, εἰς τὸ βαδίσαι τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην ὁδὸν, ὑπισχνούμενος γενέσθαι αὐτοῖς ἀρκοῦσαν ἀσφάλειαν, τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ. Πᾶς, φησίν, 5 ἀκούων μου τους λόγους τούτους, ἤτοι τὰς ἐντολὰς, ἂς ἐπέταξα. Τινά μὲν οὖν τῶν ἀντιγράφων, Ομοιωθήσεται γρά- cepta: qurduus siquidem exemplaris ομοιωθήσεται, Varim lectiones et notæ. Discant hoc loco crisin Novi Testamenti, qui, ubi ἀντιγράφων it mentio, ubique cogitant de codi cibus N. T. Cujusmodi ergo colices εμοιωθήσεται labent? scilicet Chrysostomi. tom. VII, ρ. 301 bis. Quid autem Euthymius? Nuum examinavit, quæ lectio per codices N. Testamenti præferenda sit? Minime vero. Sed utramque admittit. Theophy. lactus, qui etiam tractavit codices Chrysostomi in textu et in scholio, ὁμοιώσω habet, pag. 41. Quæ crisis est h. 1. Wetstenii? Ex versu 26 inquit. Recte profecto. Nam Chrysostomus et cæteri interpretes millies diversa loca confundunt. Unde autem in versionem Syrain et Vulgatam venit? Ac ɛi istæ versiones non centies ac sæpius ex scholiis Græcis essent corrupte. Si autem postea Origenis Commentarius ad hunc locum ex bibliothecis eruetur, et ille quoque comprobabit ὁμοιωθήσεται, scilicet tune accesseris ad fontem erroris. Ex cod. Welst. 1, propemodum suspicor, ita illum scripsisse. Quis vero hic ex editoribus N. T. ex Chrysostomo notavit ὁμοιωθήσεται. Dixerit quispiam: Sed parum interest, utrum ομοιώσω, an όμοιωθήσεται legatur. Critica sacre sine dubio interest. Sed theologic dogmatica hic parum interest. Igitur etiam hunc locum arripui. Si enim de Christo ageret, silentio prætermisissem. Sed a me impetrare nequeo, quin duo inedita ad hunc locumi scholia ex codice Mosquensi e. fol. 63, addam. Alterum Photii est es defendit lectionem vulgatam; alterum Origenis, quod ineptas ejus explicationes, ex parallelismo sen ex suæ ætatis concordantiis declarat. Φωτίου • Σημείωσαι, ὅτι τὸ μὲν γενέσθαι φρόνιμον, οὐκ ἔστιν ἄνευ τῆς τοῦ Θεοῦ συνεργία; καὶ ἐπιπνοίας. Διό φησιν· Ομοιώσω αὐτὸν ἀνδρὶ φρονίμῳ, ἀντὶ

COMMENT. IN MATTHEUM. - CAP. VII. χθείη, χεομένη καὶ εἰς τοὺς ἀναξίους, καὶ ἵνα ἕτερος difundi demonstraretur; et ut per ipsumn aliis be δι' αὐτῶν ὠφεληθῶσιν, ὅσοι τε παρ' αὐτῶν ἐθεραπεύοντο, καὶ ὅσοι βλέποντες τας τοιαύτας θαυματο ουργίας, ἐπίστευον τῷ Χριστῷ. Οὐ χρὴ οὖν θαυ μάζειν αὐτοὺς θαυματουργοῦντας. Οὐδὲν γὰρ παρ' ἑαυτῶν εἰσήνεγκαν, ἀλλὰ τὸν Θεὸν, τὸν δεδωκότα, τοιούτοις οὖσιν αὐτοῖς, τὴν χάριν. Τοιοῦτος ἦν ὁ τὰ δαιμόνια εκβάλλων, καὶ μὴ ὢν μετ' αὐτοῦ. Τοιοῦτος ἦν καὶ ὁ προδότης Ιούδας. Ανάξιοι γὰρ ὄντες, ἔλαβον χαρίσματα. Καὶ ἐν τῇ Παλαιᾷ δὲ εἰς πολλούς ἀναξίους ή θεία χάρις ενήργησεν, ἵνα δι αὐτῶν ἄλλους εὐεργετήσῃ. 'Αλλ' οὗτοι μὲν πάντες πίστιν τέως εἶχον, εἰ καὶ βίου ἦταν κατεγνωσμένου. Βαλαάμ δὲ καὶ πίστεως καὶ πολιτείας ἀρίστης ἀλλό τριος ων, προεφήτευσε. Καὶ τῷ Φαραὼ δὲ, καὶ τῷ Ναβουχοδονόσορ, καὶ τῷ υἱῷ αὐτοῦ Βαλτάσαρ, ἀσεβέσι καὶ παρανομωτάτοις οὖσιν, ἔδειξεν ὁ Θεὸς τὰ μέλλοντα διὰ τὴν ἑτέρων οἰκονομίαν. Καὶ τί λέγω περὶ ἀνθρώπων; Εἰς τὴν ὄνον τοῦ Βαλαάμ ή χάρις τὰ ἑαυτῆς ἐπεδείξατο, φωνὴν ἀνθρωπίνην αὐτῇ δωρησαμένη, πρὸς τὸ συνετίσαι τὸν ἐπιβάτην αὐτ της “ Ἐπεὶ τοίνυν, ὀρθοῦ βίου μὴ παρόντος, οὔτε πίστις οὔτε θαύματα σώζειν δύνανται, βίου μᾶλλον ἐπιμελητέον ἡμῖν. Τὰ δὲ θαύματα, παρεχόμενα μὲν ἀποδεκτέον, μὴ παρεχομένων δὲ μὴ ἀθυμητέον, Ο γάρ ενάρετος, καὶ μὴ θαυματουργῶν, οὐδὲν ἐντεῦθεν ελάττωται. Καὶ γὰρ ὁ μὲν ἀγαθὸς βίος, πάντως σώζει τὸν πιστόν· τὰ θαύματα δὲ οὐ πάν τως. Καὶ τοῦ μὲν ἐναρέτου βίου ἀμοιβὰς ἡμῖν & χρεωστεί Θεός· τῶν δὲ θαυμάτων ἡμεῖς μᾶλλον αὐτῷ. Τὰ; αἰτίας δὲ, δι' ας οὔτε πᾶσι τοῖς ἁγίας παρέχει τὴν χάριν τῶν θαυμάτων ὁ Θεὸς, οὔτε πᾶσι τοῖς ἀναξίοις, μόνος αὐτὸς οἶδεν ὀρθῶς, ὁ πάντα κατὰ λόγον ποιῶν. neficium conferretur, qui videlicet ab eis curabantur, vel qui opera illa admiranda intuentes credebant in Christum. Non ergo eos admirari oportet, qui miracula operabantur, neque enim quidquam a se ipsis conferebant; sed Deum, qui enm illi tales essent, gratiam tamen illis præstiterat. Talis erat, qui dæmonia ejiciebat, nec tamen ipsum sequcbatur; talis erat et Judas proditor. Nain licet indigni essent, gratiam tamen acceperant. In Veteri quoque Testamento in multis indignis gratia sperabatur, ut per eos aliis beneficium præ staret. Sed hi quidem fidem interim habebant, quanquam vita reprehensibiles essent. Balaam autem cum a fide et conversatione bona esset alienus, prophetabat. Quin et Pharaoni et Nabuchodonosor et filio cjus Baltasar, cum essent impiissimi ac sceleratissimi, Deus futura demonstravit, propler aliorum gubernationem. Sed quid de hominibus dico, cum et in asina Balaam suam demonstraverit virtutem, voce humana ipsi collata, ut eam ipsius ascensor intelligeret? Quia ergo recta via deficiente, neque fides, neque miracula salvos facere possunt, nobis de vita magis curandum est: quod si facere quoque signa detur, suscipiendum est; si autem non detur, constristari non oportet. Nam qui virtute præditus est, etsi miracula non edat, nihil inde patitur detrimenti, bona siquidem vita fidelem omnino salvum facit, miracula vero non semper. Praeterca bonæ vitæ remunerationem nobis debet Deus; miraculorum autem, nos potius ipsi debemus. Causas vero propter quas, neque sanctis oninibus præbet Deus gratiam miraculorum, neque e diverso omnibus indignis, solus ipse novit, quia omnia justa ratione facit. Vers. 24. Omnis - prudenti. Expleta doctrina adhortatur deinceps discipulos, ut per viam angustam et strictamn gradiantur: promittens illis suflicientem adfore securitatem, nempe ipsam præceptorum observationem. Omnis, inquit, qui audit hos sermones meos, sive brc qe jussi preΠᾶς - φρονίμῳ. Απαρτίσας τὴν διδασκαλίαν, λοιπὸν παραθαρρύνει τοὺς μαθητάς, εἰς τὸ βαδίσαι τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην ὁδὸν, ὑπισχνούμενος γενέσθαι αὐτοῖς ἀρκοῦσαν ἀσφάλειαν, τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ. Πᾶς, φησίν, 5 ἀκούων μου τους λόγους τούτους, ἤτοι τὰς ἐντολὰς, ἂς ἐπέταξα. Τινά μὲν οὖν τῶν ἀντιγράφων, Ομοιωθήσεται γρά- cepta: qurduus siquidem exemplaris ομοιωθήσεται, Varim lectiones et notæ. Discant hoc loco crisin Novi Testamenti, qui, ubi ἀντιγράφων it mentio, ubique cogitant de codi cibus N. T. Cujusmodi ergo colices εμοιωθήσεται labent? scilicet Chrysostomi. tom. VII, ρ. 301 bis. Quid autem Euthymius? Nuum examinavit, quæ lectio per codices N. Testamenti præferenda sit? Minime vero. Sed utramque admittit. Theophy. lactus, qui etiam tractavit codices Chrysostomi in textu et in scholio, ὁμοιώσω habet, pag. 41. Quæ crisis est h. 1. Wetstenii? Ex versu 26 inquit. Recte profecto. Nam Chrysostomus et cæteri interpretes millies diversa loca confundunt. Unde autem in versionem Syrain et Vulgatam venit? Ac ɛi istæ versiones non centies ac sæpius ex scholiis Græcis essent corrupte. Si autem postea Origenis Commentarius ad hunc locum ex bibliothecis eruetur, et ille quoque comprobabit ὁμοιωθήσεται, scilicet tune accesseris ad fontem erroris. Ex cod. Welst. 1, propemodum suspicor, ita illum scripsisse. Quis vero hic ex editoribus N. T. ex Chrysostomo notavit ὁμοιωθήσεται. Dixerit quispiam: Sed parum interest, utrum ομοιώσω, an όμοιωθήσεται legatur. Critica sacre sine dubio interest. Sed theologic dogmatica hic parum interest. Igitur etiam hunc locum arripui. Si enim de Christo ageret, silentio prætermisissem. Sed a me impetrare nequeo, quin duo inedita ad hunc locumi scholia ex codice Mosquensi e. fol. 63, addam. Alterum Photii est es defendit lectionem vulgatam; alterum Origenis, quod ineptas ejus explicationes, ex parallelismo sen ex suæ ætatis concordantiis declarat. Φωτίου • Σημείωσαι, ὅτι τὸ μὲν γενέσθαι φρόνιμον, οὐκ ἔστιν ἄνευ τῆς τοῦ Θεοῦ συνεργία; καὶ ἐπιπνοίας. Διό φησιν· Ομοιώσω αὐτὸν ἀνδρὶ φρονίμῳ, ἀντὶ

COMMENT. IN MATTHEUM. - CAP. VII. χθείη, χεομένη καὶ εἰς τοὺς ἀναξίους, καὶ ἵνα ἕτερος difundi demonstraretur; et ut per ipsumn aliis be δι' αὐτῶν ὠφεληθῶσιν, ὅσοι τε παρ' αὐτῶν ἐθεραπεύοντο, καὶ ὅσοι βλέποντες τας τοιαύτας θαυματο ουργίας, ἐπίστευον τῷ Χριστῷ. Οὐ χρὴ οὖν θαυ μάζειν αὐτοὺς θαυματουργοῦντας. Οὐδὲν γὰρ παρ' ἑαυτῶν εἰσήνεγκαν, ἀλλὰ τὸν Θεὸν, τὸν δεδωκότα, τοιούτοις οὖσιν αὐτοῖς, τὴν χάριν. Τοιοῦτος ἦν ὁ τὰ δαιμόνια εκβάλλων, καὶ μὴ ὢν μετ' αὐτοῦ. Τοιοῦτος ἦν καὶ ὁ προδότης Ιούδας. Ανάξιοι γὰρ ὄντες, ἔλαβον χαρίσματα. Καὶ ἐν τῇ Παλαιᾷ δὲ εἰς πολλούς ἀναξίους ή θεία χάρις ενήργησεν, ἵνα δι αὐτῶν ἄλλους εὐεργετήσῃ. 'Αλλ' οὗτοι μὲν πάντες πίστιν τέως εἶχον, εἰ καὶ βίου ἦταν κατεγνωσμένου. Βαλαάμ δὲ καὶ πίστεως καὶ πολιτείας ἀρίστης ἀλλό τριος ων, προεφήτευσε. Καὶ τῷ Φαραὼ δὲ, καὶ τῷ Ναβουχοδονόσορ, καὶ τῷ υἱῷ αὐτοῦ Βαλτάσαρ, ἀσεβέσι καὶ παρανομωτάτοις οὖσιν, ἔδειξεν ὁ Θεὸς τὰ μέλλοντα διὰ τὴν ἑτέρων οἰκονομίαν. Καὶ τί λέγω περὶ ἀνθρώπων; Εἰς τὴν ὄνον τοῦ Βαλαάμ ή χάρις τὰ ἑαυτῆς ἐπεδείξατο, φωνὴν ἀνθρωπίνην αὐτῇ δωρησαμένη, πρὸς τὸ συνετίσαι τὸν ἐπιβάτην αὐτ της “ Ἐπεὶ τοίνυν, ὀρθοῦ βίου μὴ παρόντος, οὔτε πίστις οὔτε θαύματα σώζειν δύνανται, βίου μᾶλλον ἐπιμελητέον ἡμῖν. Τὰ δὲ θαύματα, παρεχόμενα μὲν ἀποδεκτέον, μὴ παρεχομένων δὲ μὴ ἀθυμητέον, Ο γάρ ενάρετος, καὶ μὴ θαυματουργῶν, οὐδὲν ἐντεῦθεν ελάττωται. Καὶ γὰρ ὁ μὲν ἀγαθὸς βίος, πάντως σώζει τὸν πιστόν· τὰ θαύματα δὲ οὐ πάν τως. Καὶ τοῦ μὲν ἐναρέτου βίου ἀμοιβὰς ἡμῖν & χρεωστεί Θεός· τῶν δὲ θαυμάτων ἡμεῖς μᾶλλον αὐτῷ. Τὰ; αἰτίας δὲ, δι' ας οὔτε πᾶσι τοῖς ἁγίας παρέχει τὴν χάριν τῶν θαυμάτων ὁ Θεὸς, οὔτε πᾶσι τοῖς ἀναξίοις, μόνος αὐτὸς οἶδεν ὀρθῶς, ὁ πάντα κατὰ λόγον ποιῶν. neficium conferretur, qui videlicet ab eis curabantur, vel qui opera illa admiranda intuentes credebant in Christum. Non ergo eos admirari oportet, qui miracula operabantur, neque enim quidquam a se ipsis conferebant; sed Deum, qui enm illi tales essent, gratiam tamen illis præstiterat. Talis erat, qui dæmonia ejiciebat, nec tamen ipsum sequcbatur; talis erat et Judas proditor. Nain licet indigni essent, gratiam tamen acceperant. In Veteri quoque Testamento in multis indignis gratia sperabatur, ut per eos aliis beneficium præ staret. Sed hi quidem fidem interim habebant, quanquam vita reprehensibiles essent. Balaam autem cum a fide et conversatione bona esset alienus, prophetabat. Quin et Pharaoni et Nabuchodonosor et filio cjus Baltasar, cum essent impiissimi ac sceleratissimi, Deus futura demonstravit, propler aliorum gubernationem. Sed quid de hominibus dico, cum et in asina Balaam suam demonstraverit virtutem, voce humana ipsi collata, ut eam ipsius ascensor intelligeret? Quia ergo recta via deficiente, neque fides, neque miracula salvos facere possunt, nobis de vita magis curandum est: quod si facere quoque signa detur, suscipiendum est; si autem non detur, constristari non oportet. Nam qui virtute præditus est, etsi miracula non edat, nihil inde patitur detrimenti, bona siquidem vita fidelem omnino salvum facit, miracula vero non semper. Praeterca bonæ vitæ remunerationem nobis debet Deus; miraculorum autem, nos potius ipsi debemus. Causas vero propter quas, neque sanctis oninibus præbet Deus gratiam miraculorum, neque e diverso omnibus indignis, solus ipse novit, quia omnia justa ratione facit. Vers. 24. Omnis - prudenti. Expleta doctrina adhortatur deinceps discipulos, ut per viam angustam et strictamn gradiantur: promittens illis suflicientem adfore securitatem, nempe ipsam præceptorum observationem. Omnis, inquit, qui audit hos sermones meos, sive brc qe jussi preΠᾶς - φρονίμῳ. Απαρτίσας τὴν διδασκαλίαν, λοιπὸν παραθαρρύνει τοὺς μαθητάς, εἰς τὸ βαδίσαι τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην ὁδὸν, ὑπισχνούμενος γενέσθαι αὐτοῖς ἀρκοῦσαν ἀσφάλειαν, τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ. Πᾶς, φησίν, 5 ἀκούων μου τους λόγους τούτους, ἤτοι τὰς ἐντολὰς, ἂς ἐπέταξα. Τινά μὲν οὖν τῶν ἀντιγράφων, Ομοιωθήσεται γρά- cepta: qurduus siquidem exemplaris ομοιωθήσεται, Varim lectiones et notæ. Discant hoc loco crisin Novi Testamenti, qui, ubi ἀντιγράφων it mentio, ubique cogitant de codi cibus N. T. Cujusmodi ergo colices εμοιωθήσεται labent? scilicet Chrysostomi. tom. VII, ρ. 301 bis. Quid autem Euthymius? Nuum examinavit, quæ lectio per codices N. Testamenti præferenda sit? Minime vero. Sed utramque admittit. Theophy. lactus, qui etiam tractavit codices Chrysostomi in textu et in scholio, ὁμοιώσω habet, pag. 41. Quæ crisis est h. 1. Wetstenii? Ex versu 26 inquit. Recte profecto. Nam Chrysostomus et cæteri interpretes millies diversa loca confundunt. Unde autem in versionem Syrain et Vulgatam venit? Ac ɛi istæ versiones non centies ac sæpius ex scholiis Græcis essent corrupte. Si autem postea Origenis Commentarius ad hunc locum ex bibliothecis eruetur, et ille quoque comprobabit ὁμοιωθήσεται, scilicet tune accesseris ad fontem erroris. Ex cod. Welst. 1, propemodum suspicor, ita illum scripsisse. Quis vero hic ex editoribus N. T. ex Chrysostomo notavit ὁμοιωθήσεται. Dixerit quispiam: Sed parum interest, utrum ομοιώσω, an όμοιωθήσεται legatur. Critica sacre sine dubio interest. Sed theologic dogmatica hic parum interest. Igitur etiam hunc locum arripui. Si enim de Christo ageret, silentio prætermisissem. Sed a me impetrare nequeo, quin duo inedita ad hunc locumi scholia ex codice Mosquensi e. fol. 63, addam. Alterum Photii est es defendit lectionem vulgatam; alterum Origenis, quod ineptas ejus explicationes, ex parallelismo sen ex suæ ætatis concordantiis declarat. Φωτίου • Σημείωσαι, ὅτι τὸ μὲν γενέσθαι φρόνιμον, οὐκ ἔστιν ἄνευ τῆς τοῦ Θεοῦ συνεργία; καὶ ἐπιπνοίας. Διό φησιν· Ομοιώσω αὐτὸν ἀνδρὶ φρονίμῳ, ἀντὶ

il est, assimilabitur habent: rectum tamen est et φουσι. Καλὸν δὲ καὶ τὸ ὁμοιώσω. Χωρὶς γὰρ τῆς ομοιώσω assimilabo: sine auxilio enim ejus nullus αὐτοῦ βοηθείας, οὐδεὶς οὐδὲν κατορθοί. Εἶτα τίθησι quidquam boni potest operari. Deinde etiam pru- καὶ τὰ ἔργα τοῦ φρονίμου. dentis opera ponit. Vers. 23. Qui - petram. Domum quidem appl lat, in:elligentis animæ operationem (da), quo variis ædificatur virtutibus. Petram autem præcepto - rum ejus firmitatem quæ fundant ac firmant ea quæ superædificata sunt, et ad omnes tentationum insultus, me evertantur custodiunt: suadendo omnes contumelias, multiplicesque illecebras, etiam mor· tem ipsam despicere, nec ob ullum dispendium mollescere, aut terga dare. Vers. 95. Ει petram. Ad intellectum qnidem communem, per imbrem, fluvios ac ventos, varias innuit tentationes. Anagogice vero per imbreın intelligimus commoti animi cogitationes, quas immittunt dæmones animis; fluvios antem affectiones ad perditionem detrahentes: ventos vero dæmones, qui nequitiæ spiritus vocantur Sive igitur sensibiles, sive intelligibiles dixerimus tentationes, omnes hæ in prædictam domum irruentes, sive insilientes, aut illi ruinam mi67 Ephes. vi, 12. "Οστις πέτραν. Οἰκίαν μὲν ἐνομάζει, τὸν νοερὸν οἶκον τῆς ψυχῆς, τὸν ἐκ διαφόρων ἀρετῶν οἰκοδομούμενον· πέτραν δὲ τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ· αἵτινες εδράζουσι καὶ στερεοῦσι τὰ ἐπῳκοδομημένα, καὶ πάσαις προσβολαῖς πειρασμῶν ἀπερίτρεπτα φυλάττουσι, πείθουσαι καταφρο νεῖν πάσης ἐπηρείας καὶ παντοίας απαγωγής καὶ αὐτοῦ τοῦ θανάτου, καὶ μὴ ἐνδιδόναι μηδενὶ τῶν βλαβερών. Καὶ — πέτραν. Αἰσθητῶς μὲν, διὰ τῆς βροχής, καὶ τῶν ποταμῶν, καὶ τῶν ἀνέμων, τους ποικίλους πειρασμούς ἐδήλωσεν· ἀναγωγικῶς δὲ νοοῦμεν βροχὴν μὲν, τοὺς ἐμπαθεῖς λογισμούς, οὓς ἐνσταλάζουσι ταῖς ψυχαῖς οἱ δαίμονες· ποταμοὺς δὲ, τὰ πόλη, κατασύροντα πρὸς ἀπώλειαν· ἀνέμους δὲ τοὺς δαίμονας, πνεύματα πονηρίας όνομαζο μένους. Εἴτε οὖν αἰσθητούς, εἴτε νοητούς πειρασμούς εἴποιμεν, πάντες οὗτοι προσπίπτοντες τῇ δηλω θείσῃ οἰκίᾳ, είτουν, προσκρούοντες και προσβάλο Varia lectiones et notæ. τοῦ· Συναντιλήψομαι και συνεργήσω εἰς τὸ τὰ παρ' G τὴν πέτραν ᾠκοδόμηται. 'Η δὲ πέτρα (1 Cor. 5, 4) αὐτοῦ οἰκοδομηθέντα μὴ διαπεσείν, μηδὲ διαφθαρής και. Ἐπὶ δὲ τῷ μωρῷ οὐκέτι Ομοιώσω, ἀλλ Ομοιωθήσεται, οἷον Αὐτὸς ἑαυτῷ αἴτιος ἔστω τῆς θρασύτητος καὶ τιμωρίας, ὅτι δέον ἀρετὴν διώ κοντα τῆς τοῦ Θεοῦ βασιλείας ἐπιτυχεῖν, αὐτὸς δὲ κακίαν μετιών, ἐντὸς ἑαυτὸν ποιεῖ τῆς κολάσεως. Οὕτως ἡ μὲν τῶν ἀρετῶν κτῆσις, ἡμετέρα σπουδῇ καὶ τῇ τοῦ Θεοῦ κατορθούται χάριτι· ἡ δὲ τῆς κακίας πράξις, γνώμης μοχθηρίᾳ καὶ προαιρέσεως παρατροπῇ ἐπιγίνεται. Est hoc scholium, ut pleraque SS. Patrum, argutum, spectans magis οἰκοδομὴν καὶ ἄσκησιν, quam ἐξήγησιν καὶ κρίσιν. Defendit tamen, comprobantibus præstantioribus codicibus, contra Chrysostomum et Euthymium, lectionem vulgatam. Quid autem ad exemplum novorum interpretum ex Bielii Lexico attulit magnus Origenes? Continuo cognosces. ( Ωριγένους· Δεῖ τὸν ἀκούοντα (Respicit ergo hunc locum) συνιέναι τῶν λεγομένων. Η γὰρ σύνεσις φρόνησιν φρόνιμος ergo attingit) παρέχει, καὶ ταύτῃ τὸ ἔργον (ἡ οἰκοδομή). Ακολουθεῖ· καὶ οἶκοδομεί (ecce ut per frictionem frontis phantasiam inflammarit!) λίθους (lapidibus enim ad ædificandum opus) εκλεκτού; (sed ad fundamentum etiamn lescendendum) ἐπὶ τὸν τῶν προφητῶν καὶ ἀποστό λων θεμέλιον (1 Cor. 11, 11, 12), περὶ οὗ λέγει· ᾿Εὰν μὴ (quoniodo loc in nentem ei venerit? 'Scilicet ex Bielii Lexico in vocabulo οίκοδομεῖν.) Κύριος οικοδομήση (Psal. cxxvi, 1) οἶκον, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες αὐτόν. Δόξα καὶ πλοῦτος ἔσται ἐν τῷ οἴκῳ τούτῳ (unde here? Ex Bielio in οἶκος. Vide Psal. cxi, 3), αὐτὸς δὲ ὁ οἶκος ἐκ τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ οἰκοδομούμενος (domus cuiu exedificata habitatur etiam.) οίκητήριον τοῦ Θεοῦ γίνεται. (Afer Lexicon.) Ενοικήσω γάρ (1 Cor. νι, 16) ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω. Οὗτος ἐπὶ ἦν ὁ Χριστός. Θεμέλιον γὰρ ἄλλον (1 Cor. 1, 11) οὐδεὶς δύναται θεἶναι παρὰ τὸν κείμενον, ὃς ἐστιν ὁ Χριστός. (Deleatur ergo in Ν. Τ. Ιησούς et addatur 6. Ita enim Origenes in suis codicibus reperit. Sed unde ο Χριστός; Ex proximo: Η δε πέτρα ἦν ὁ Χριστός.) Τὸ δὲ ἀκούων καὶ ποιῶν. (Ecce, ut textum urgeat! Πάντα γὰρ ὅσα ἐὰν ποιήσητε, (Lexicon, in ποιεῖν. notat Coloss. 111, 17.) Είτε διὰ λόγων, εἴτε δι' ἔργων, ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ ποιεῖτε. (Ilic juin plura corrigenda sunt in Ν. Τ.) Ἐὰν γὰρ ή ο θεμέλιος κείμενος ἐπὶ τὴν πέτραν, οὔτε ἄνεμος οὔτε βροχὴ οὔτε ποταμοὶ δύνανται βλάψαι τὴν οἰκίαν ἐκείνην. (Ingeniosa sunt, quæ addit.) Χειμώνος γίνονται ποταμοί, ἄνεμοι καὶ βροχαί. (Sed quæ nunc affert, divina sunt.) Διὸ εὔχεσθε (Lexicon. in χειμῶνος, notat Matth. χχιν, 20) μὴ γενέσθαι χειμῶνος τὴν φυ τὴν ὑμῶν. (Multa hic quoque corrigenda in Matthæo. Ita enim Origenes in suis codicibus legebat.) (Sed epiphonemna et grave est et tamen acutum.) Τεῖς γὰρ δικαίοις ὁ αἰών οὗτος, χειμών ἐστιν. [Amen.] Ich frage, wenn einer eine solche Predigt auf dem Dorfe horte, ob er nicht einschliefe, oder luchte, oder davon schliech? Und dieser leichtsinnige, verworrene, rasende Kerl, der in Alexandrien Humaniora docirt, und die grammatische Erklärung der Schrift erjunden haben soll, die nämlich die Apostel nicht einmal wussten, dieser, sollte man es glauben? ist der Anführer der jetzigen neuen Kritiker des Neuen Testaments! ἀπερίτρεπτον A. Ad οἶκον ergo retulit. ἀγωγῆς Α. quod alienum est. Επαγωγή Grammaticis explicatur: συμφορά, πειρασμός, το ἐπωσοῦν κακῶς ἐπαγόμενον. Συpius ita apud LΧΧ. του omittit Β. πνεῦμα Α. loco l'iato est πνευματικά. (4:1) Intelligentis operaionem. Intelligibilem mentis domum.

il est, assimilabitur habent: rectum tamen est et φουσι. Καλὸν δὲ καὶ τὸ ὁμοιώσω. Χωρὶς γὰρ τῆς ομοιώσω assimilabo: sine auxilio enim ejus nullus αὐτοῦ βοηθείας, οὐδεὶς οὐδὲν κατορθοί. Εἶτα τίθησι quidquam boni potest operari. Deinde etiam pru- καὶ τὰ ἔργα τοῦ φρονίμου. dentis opera ponit. Vers. 23. Qui - petram. Domum quidem appl lat, in:elligentis animæ operationem (da), quo variis ædificatur virtutibus. Petram autem præcepto - rum ejus firmitatem quæ fundant ac firmant ea quæ superædificata sunt, et ad omnes tentationum insultus, me evertantur custodiunt: suadendo omnes contumelias, multiplicesque illecebras, etiam mor· tem ipsam despicere, nec ob ullum dispendium mollescere, aut terga dare. Vers. 95. Ει petram. Ad intellectum qnidem communem, per imbrem, fluvios ac ventos, varias innuit tentationes. Anagogice vero per imbreın intelligimus commoti animi cogitationes, quas immittunt dæmones animis; fluvios antem affectiones ad perditionem detrahentes: ventos vero dæmones, qui nequitiæ spiritus vocantur Sive igitur sensibiles, sive intelligibiles dixerimus tentationes, omnes hæ in prædictam domum irruentes, sive insilientes, aut illi ruinam mi67 Ephes. vi, 12. "Οστις πέτραν. Οἰκίαν μὲν ἐνομάζει, τὸν νοερὸν οἶκον τῆς ψυχῆς, τὸν ἐκ διαφόρων ἀρετῶν οἰκοδομούμενον· πέτραν δὲ τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ· αἵτινες εδράζουσι καὶ στερεοῦσι τὰ ἐπῳκοδομημένα, καὶ πάσαις προσβολαῖς πειρασμῶν ἀπερίτρεπτα φυλάττουσι, πείθουσαι καταφρο νεῖν πάσης ἐπηρείας καὶ παντοίας απαγωγής καὶ αὐτοῦ τοῦ θανάτου, καὶ μὴ ἐνδιδόναι μηδενὶ τῶν βλαβερών. Καὶ — πέτραν. Αἰσθητῶς μὲν, διὰ τῆς βροχής, καὶ τῶν ποταμῶν, καὶ τῶν ἀνέμων, τους ποικίλους πειρασμούς ἐδήλωσεν· ἀναγωγικῶς δὲ νοοῦμεν βροχὴν μὲν, τοὺς ἐμπαθεῖς λογισμούς, οὓς ἐνσταλάζουσι ταῖς ψυχαῖς οἱ δαίμονες· ποταμοὺς δὲ, τὰ πόλη, κατασύροντα πρὸς ἀπώλειαν· ἀνέμους δὲ τοὺς δαίμονας, πνεύματα πονηρίας όνομαζο μένους. Εἴτε οὖν αἰσθητούς, εἴτε νοητούς πειρασμούς εἴποιμεν, πάντες οὗτοι προσπίπτοντες τῇ δηλω θείσῃ οἰκίᾳ, είτουν, προσκρούοντες και προσβάλο Varia lectiones et notæ. τοῦ· Συναντιλήψομαι και συνεργήσω εἰς τὸ τὰ παρ' G τὴν πέτραν ᾠκοδόμηται. 'Η δὲ πέτρα (1 Cor. 5, 4) αὐτοῦ οἰκοδομηθέντα μὴ διαπεσείν, μηδὲ διαφθαρής και. Ἐπὶ δὲ τῷ μωρῷ οὐκέτι Ομοιώσω, ἀλλ Ομοιωθήσεται, οἷον Αὐτὸς ἑαυτῷ αἴτιος ἔστω τῆς θρασύτητος καὶ τιμωρίας, ὅτι δέον ἀρετὴν διώ κοντα τῆς τοῦ Θεοῦ βασιλείας ἐπιτυχεῖν, αὐτὸς δὲ κακίαν μετιών, ἐντὸς ἑαυτὸν ποιεῖ τῆς κολάσεως. Οὕτως ἡ μὲν τῶν ἀρετῶν κτῆσις, ἡμετέρα σπουδῇ καὶ τῇ τοῦ Θεοῦ κατορθούται χάριτι· ἡ δὲ τῆς κακίας πράξις, γνώμης μοχθηρίᾳ καὶ προαιρέσεως παρατροπῇ ἐπιγίνεται. Est hoc scholium, ut pleraque SS. Patrum, argutum, spectans magis οἰκοδομὴν καὶ ἄσκησιν, quam ἐξήγησιν καὶ κρίσιν. Defendit tamen, comprobantibus præstantioribus codicibus, contra Chrysostomum et Euthymium, lectionem vulgatam. Quid autem ad exemplum novorum interpretum ex Bielii Lexico attulit magnus Origenes? Continuo cognosces. ( Ωριγένους· Δεῖ τὸν ἀκούοντα (Respicit ergo hunc locum) συνιέναι τῶν λεγομένων. Η γὰρ σύνεσις φρόνησιν φρόνιμος ergo attingit) παρέχει, καὶ ταύτῃ τὸ ἔργον (ἡ οἰκοδομή). Ακολουθεῖ· καὶ οἶκοδομεί (ecce ut per frictionem frontis phantasiam inflammarit!) λίθους (lapidibus enim ad ædificandum opus) εκλεκτού; (sed ad fundamentum etiamn lescendendum) ἐπὶ τὸν τῶν προφητῶν καὶ ἀποστό λων θεμέλιον (1 Cor. 11, 11, 12), περὶ οὗ λέγει· ᾿Εὰν μὴ (quoniodo loc in nentem ei venerit? 'Scilicet ex Bielii Lexico in vocabulo οίκοδομεῖν.) Κύριος οικοδομήση (Psal. cxxvi, 1) οἶκον, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες αὐτόν. Δόξα καὶ πλοῦτος ἔσται ἐν τῷ οἴκῳ τούτῳ (unde here? Ex Bielio in οἶκος. Vide Psal. cxi, 3), αὐτὸς δὲ ὁ οἶκος ἐκ τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ οἰκοδομούμενος (domus cuiu exedificata habitatur etiam.) οίκητήριον τοῦ Θεοῦ γίνεται. (Afer Lexicon.) Ενοικήσω γάρ (1 Cor. νι, 16) ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω. Οὗτος ἐπὶ ἦν ὁ Χριστός. Θεμέλιον γὰρ ἄλλον (1 Cor. 1, 11) οὐδεὶς δύναται θεἶναι παρὰ τὸν κείμενον, ὃς ἐστιν ὁ Χριστός. (Deleatur ergo in Ν. Τ. Ιησούς et addatur 6. Ita enim Origenes in suis codicibus reperit. Sed unde ο Χριστός; Ex proximo: Η δε πέτρα ἦν ὁ Χριστός.) Τὸ δὲ ἀκούων καὶ ποιῶν. (Ecce, ut textum urgeat! Πάντα γὰρ ὅσα ἐὰν ποιήσητε, (Lexicon, in ποιεῖν. notat Coloss. 111, 17.) Είτε διὰ λόγων, εἴτε δι' ἔργων, ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ ποιεῖτε. (Ilic juin plura corrigenda sunt in Ν. Τ.) Ἐὰν γὰρ ή ο θεμέλιος κείμενος ἐπὶ τὴν πέτραν, οὔτε ἄνεμος οὔτε βροχὴ οὔτε ποταμοὶ δύνανται βλάψαι τὴν οἰκίαν ἐκείνην. (Ingeniosa sunt, quæ addit.) Χειμώνος γίνονται ποταμοί, ἄνεμοι καὶ βροχαί. (Sed quæ nunc affert, divina sunt.) Διὸ εὔχεσθε (Lexicon. in χειμῶνος, notat Matth. χχιν, 20) μὴ γενέσθαι χειμῶνος τὴν φυ τὴν ὑμῶν. (Multa hic quoque corrigenda in Matthæo. Ita enim Origenes in suis codicibus legebat.) (Sed epiphonemna et grave est et tamen acutum.) Τεῖς γὰρ δικαίοις ὁ αἰών οὗτος, χειμών ἐστιν. [Amen.] Ich frage, wenn einer eine solche Predigt auf dem Dorfe horte, ob er nicht einschliefe, oder luchte, oder davon schliech? Und dieser leichtsinnige, verworrene, rasende Kerl, der in Alexandrien Humaniora docirt, und die grammatische Erklärung der Schrift erjunden haben soll, die nämlich die Apostel nicht einmal wussten, dieser, sollte man es glauben? ist der Anführer der jetzigen neuen Kritiker des Neuen Testaments! ἀπερίτρεπτον A. Ad οἶκον ergo retulit. ἀγωγῆς Α. quod alienum est. Επαγωγή Grammaticis explicatur: συμφορά, πειρασμός, το ἐπωσοῦν κακῶς ἐπαγόμενον. Συpius ita apud LΧΧ. του omittit Β. πνεῦμα Α. loco l'iato est πνευματικά. (4:1) Intelligentis operaionem. Intelligibilem mentis domum.

COMMENT. IN MATTO.EUM. CAP. VII. λοντες, οὐ δύνανται καταβαλεῖν καὶ διαλῦσαι την nituntes, non potuerunt dejicero aut dissolvere οἰκονα μὴν αὐτῆς, διότι τεθεμελίωται στεῤῥῶς ἐπὶ πέτραν, ήγουν, ἐπὶ ἀσφάλειαν, ὡς εἴρη και Καὶ δρα μοι τοὺς ἀποστόλους εὐθέως, ἐφ' οὗ; πολλαὶ μὲν ἐπιβουλαί χεθεῖσαι, μυρίοι δὲ χειμῶνες συμφορῶν καταῤῥαγέντες, οὐκ ἴσχυσαν περιτρέψαι τὸν πύργον τῆς ψυχῆς αὐτῶν, ἀλλὰ, τῶν σωμάτων αὐτοῖς διαφθειρομένων, μεμενήκασι τὰς γνώμας ἀνάλωτοι καὶ ἀήττητο:. cam, quia fundata erat firmiter super petram, sive super soliditatem, ut dictum est, Statim itaque apostolos mihi intuere, in quos plurine defluxerunt insidia, ac innumera calamitatam hienes deciderunt: nec valueront animarum eorum turrim evertere, sed perditis certe corporibus animo permanserunt inexpugnabiles ac insuperabiles. Vers. 26. Et-fatuo. Quia nonnulli auditorum laudalari erant que dixerat, nec tamen ca facturi: per parabolam hos anticipando deterret. Positis autem prudentis atque fatui operibus: illius quidem rationi consonis et honestis, hujus autem Καὶ — μωρό. Επειδή τινες τῶν ἀκροατῶν ἔμελο λον ἐπαινεῖν μὲν τὰ εἰρημένα, μὴ ποιεῖν δὲ αὐτά, προκαταλαμβάνων ἐκφοβεῖ τούτους διὰ παραβολῆς. Εργα δὲ φρονίμου καὶ μωροῦ θείς, τοῦ μὲν συνετά, τοῦ δὲ μάταια, ἀμφοτέρωθεν κατασκευάζει τοῖς μαθηταῖς τὴν σωτηρίαν, διά τε τοῦ ζήλου τῆς συν- vanis: utrinque discipulorum confrmavit salutem, ἐσεως, καὶ τοῦ μέσους τῆς ματαιοπονίας. Τοῦτο δὲ πολλάκις ποιεῖ, προτρέπων εἰς ἀρετὴν, ἀπό τε μιμήσεως τῶν καλῶν, καὶ ἀπὸ μίσους τῶν χειρό νων. "Οστις ἔπεσε. Δικαίως μωρὸν αὐτὸν ἐκάλεσε. Τί γὰρ ἀνοητότερον τοῦ κτίζοντος οἰκίαν ἐπὶ τὴν ἄμμον, καὶ τὸν μὲν πόνον ὑπομένοντος, τῆς δὲ ἐνα τεῦθεν ἀπολαύσεως ἀποστερουμένου. Τοῦτο δὲ βούλεται νῦν εἰπεῖν, ὅτι Πᾶς ὁ μαθὼν τὰς ἐντολάς μου, καὶ μὴ ἐπὶ ταύταις, ὡς ἐπὶ θεμελίῳ στεῤῥῶν, τὰς ἑαυτοῦ πράξεις οἰκοδομών, τουτέστι, μὴ ὡς αὗται παραινοῦσι πολιτευόμενος, ἀλλ᾽ ἑτέραν ὁδὸν βαδίζων, μωρός ἐστι, μάτην κάμνων. Παντοίοις γὰρ πειρασμοῖς ἐν καιρῷ περιστάσεως εὐάλωτος γίνεται. Ἐπεὶ δὲ ὁ τοιοῦτος δι' οὐδὲν ἕτερον παρατρέχει τὰς τοῦ Σωτῆρος ἐντολάς, ἢ διὰ μόνην τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην ὁδὸν αὐτῶν, εἴη ἂν ἄμμος ἡ φιληδονία, ἐγ' ήν οἰκοδ. μεῖ τὴν ἑαυτοῦ πολιτείαν. Διὸ καὶ πειρασμοῦ προσβάλλοντος, πίπτει εἰς ἄρνησιν, μή φέρων τὴν πικρίαν, οἷα μὴ συνειθισμένος πόνοις καὶ σκληραγωγίαις. et per zelum prudentiæ, et per odium vani laboris. Hoc autem frequenter facit: ad virtutem adhortans, et ab imitatione bonorum, et ab odio malorum. Vers, 26. Qxi - Vers. 27 cecidit, Merito stultum illum nominavit. Quid enim insipientius co qui domum suam super arenam ædificat, et cuin laborem sustineat, privatur tamen fructu quem inde col ligere oportuit? Est ergo tantumdem, ac si diceret: Omnis qui postquam præcepta mea didicit, super ea quasi super solidum fundamentum, suas actiones non ædificat, hoc est non conversatur juxta id quod illa admonent, sed alia incedit via, stultus est et vane laborat, boc est, variis tentationibus, aflictionis tempore facile superabi tur. Cum autem talis ob alind nihil prætermittat salutis præcepta, quam propter viam arctam et angustam, erit sane arena voluptatum amor, super quam suam edificat conversationem: ideoque ingruente tentatione, in negationem cadit, non fe rens acerbitatem, eo quod laboribus durisque asperitatibus non sit assuetus. Vers. 27. Ει - magna. Magna utique. Neque enim ab honore excidit aut divitiis, seu alia hujusmodi humana prosperitate: sed a fde in Christum. Nam qui infidelis est, non cadit, sed jacet penitus in fovea erroris; qui vero ab hac extractus, et ad fidei altitudinem sublevatus, postΚαι - μεγάλη. Πάντως μεγάλη. Καὶ γὰρ οὐκ ἀπὸ δόξης πέπτωκεν, οὐδ᾽ ἀπὸ πλούτου, καὶ τοιαύτῆς ἄλλης ἀνθρωπίνης ευημερίας, ἀλλ' ἀπὸ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Ὁ μὲν γὰρ ἄπιστος, οὐ πίπτει· κεῖται γὰρ διὰ παντὸς ἐν τῷ βόθρῳ τῆς πλάνης· ὁ δὲ ταύτης ὑπεραρθείς, καὶ ἀναχθεὶς ἐπὶ τὸ τῆς πιο στεως ύψος, εἶτα μετακλιθείς, οὗτος πίπτει, καὶ ea revocatur: hic cadit, et a vita excidit æterna. ἐκπίπτει τῆς αἰωνίου ζωής. Kal αὐτοῦ. Εθος ἐστὶν Εβραίοι;, ἐν ταῖς ἀρχαῖς πολλάκις τῶν διηγήσεων ἁπλῶς τιθέναι τὸ, Εγένετο. Σὺ δέ μοι θαύμασον τὸ φιλήκοον τῶν δο χλων, καὶ τὸ καρτερικὴν ἐν ταῖς ἀκροάσεσιν. Αχρι γάρ συνεπλήρωσε τους λόγους τῆς διδασκαλίας, παρέμενον ἡδέως ἀκούοντες. Εξεπλήσσοντο δὲ, ὡς ἐλεύ θεροι φθόνου καὶ πονηρίας. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐκπλήξεως. γραμματείς. Ην διδάσκων μετά παρρη σία;, καὶ οὐ μεθ' ὑποστολῆς, ὡς οἱ Γραμματεῖς. Η διότι οι Γραμματεῖς μὲν εἰς τὸν νόμον καὶ εἰς τοὺς προφήτας ἀνέφερον ἢ ἐδίδασκον, οἷον ὅτι Ο νόμος κελεύει τάδε, καὶ οἱ προφῆται τάδε φασίν· ὁ δὲ Vers. 28. Ει — ipsius. Ilabent Hebræi pro con- suetudine in principio alicujus narrationis simpliciter ponere: Et factum est. Tu autem admirare mihi turbarum attentionem ac tolerantiam in audiendo quæ donec complerentur omnia doctrinæ verba, libenter perseverabant. Obstupuerunt vero, tanquam ab invidia ac malitia alieni. Deinde causam quoque ponit stuporis. Vers. 29. Erat Scribe. Docebat cum increpandi fiducia, et non cum metu, quemadmo.lum Scribe. Vel, quia Scribe a lege ct prophetis proferebant ca que do cbant, utpote dicentes: Her jubet les: ista dicunt prophete; Christus vere

COMMENT. IN MATTO.EUM. CAP. VII. λοντες, οὐ δύνανται καταβαλεῖν καὶ διαλῦσαι την nituntes, non potuerunt dejicero aut dissolvere οἰκονα μὴν αὐτῆς, διότι τεθεμελίωται στεῤῥῶς ἐπὶ πέτραν, ήγουν, ἐπὶ ἀσφάλειαν, ὡς εἴρη και Καὶ δρα μοι τοὺς ἀποστόλους εὐθέως, ἐφ' οὗ; πολλαὶ μὲν ἐπιβουλαί χεθεῖσαι, μυρίοι δὲ χειμῶνες συμφορῶν καταῤῥαγέντες, οὐκ ἴσχυσαν περιτρέψαι τὸν πύργον τῆς ψυχῆς αὐτῶν, ἀλλὰ, τῶν σωμάτων αὐτοῖς διαφθειρομένων, μεμενήκασι τὰς γνώμας ἀνάλωτοι καὶ ἀήττητο:. cam, quia fundata erat firmiter super petram, sive super soliditatem, ut dictum est, Statim itaque apostolos mihi intuere, in quos plurine defluxerunt insidia, ac innumera calamitatam hienes deciderunt: nec valueront animarum eorum turrim evertere, sed perditis certe corporibus animo permanserunt inexpugnabiles ac insuperabiles. Vers. 26. Et-fatuo. Quia nonnulli auditorum laudalari erant que dixerat, nec tamen ca facturi: per parabolam hos anticipando deterret. Positis autem prudentis atque fatui operibus: illius quidem rationi consonis et honestis, hujus autem Καὶ — μωρό. Επειδή τινες τῶν ἀκροατῶν ἔμελο λον ἐπαινεῖν μὲν τὰ εἰρημένα, μὴ ποιεῖν δὲ αὐτά, προκαταλαμβάνων ἐκφοβεῖ τούτους διὰ παραβολῆς. Εργα δὲ φρονίμου καὶ μωροῦ θείς, τοῦ μὲν συνετά, τοῦ δὲ μάταια, ἀμφοτέρωθεν κατασκευάζει τοῖς μαθηταῖς τὴν σωτηρίαν, διά τε τοῦ ζήλου τῆς συν- vanis: utrinque discipulorum confrmavit salutem, ἐσεως, καὶ τοῦ μέσους τῆς ματαιοπονίας. Τοῦτο δὲ πολλάκις ποιεῖ, προτρέπων εἰς ἀρετὴν, ἀπό τε μιμήσεως τῶν καλῶν, καὶ ἀπὸ μίσους τῶν χειρό νων. "Οστις ἔπεσε. Δικαίως μωρὸν αὐτὸν ἐκάλεσε. Τί γὰρ ἀνοητότερον τοῦ κτίζοντος οἰκίαν ἐπὶ τὴν ἄμμον, καὶ τὸν μὲν πόνον ὑπομένοντος, τῆς δὲ ἐνα τεῦθεν ἀπολαύσεως ἀποστερουμένου. Τοῦτο δὲ βούλεται νῦν εἰπεῖν, ὅτι Πᾶς ὁ μαθὼν τὰς ἐντολάς μου, καὶ μὴ ἐπὶ ταύταις, ὡς ἐπὶ θεμελίῳ στεῤῥῶν, τὰς ἑαυτοῦ πράξεις οἰκοδομών, τουτέστι, μὴ ὡς αὗται παραινοῦσι πολιτευόμενος, ἀλλ᾽ ἑτέραν ὁδὸν βαδίζων, μωρός ἐστι, μάτην κάμνων. Παντοίοις γὰρ πειρασμοῖς ἐν καιρῷ περιστάσεως εὐάλωτος γίνεται. Ἐπεὶ δὲ ὁ τοιοῦτος δι' οὐδὲν ἕτερον παρατρέχει τὰς τοῦ Σωτῆρος ἐντολάς, ἢ διὰ μόνην τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην ὁδὸν αὐτῶν, εἴη ἂν ἄμμος ἡ φιληδονία, ἐγ' ήν οἰκοδ. μεῖ τὴν ἑαυτοῦ πολιτείαν. Διὸ καὶ πειρασμοῦ προσβάλλοντος, πίπτει εἰς ἄρνησιν, μή φέρων τὴν πικρίαν, οἷα μὴ συνειθισμένος πόνοις καὶ σκληραγωγίαις. et per zelum prudentiæ, et per odium vani laboris. Hoc autem frequenter facit: ad virtutem adhortans, et ab imitatione bonorum, et ab odio malorum. Vers, 26. Qxi - Vers. 27 cecidit, Merito stultum illum nominavit. Quid enim insipientius co qui domum suam super arenam ædificat, et cuin laborem sustineat, privatur tamen fructu quem inde col ligere oportuit? Est ergo tantumdem, ac si diceret: Omnis qui postquam præcepta mea didicit, super ea quasi super solidum fundamentum, suas actiones non ædificat, hoc est non conversatur juxta id quod illa admonent, sed alia incedit via, stultus est et vane laborat, boc est, variis tentationibus, aflictionis tempore facile superabi tur. Cum autem talis ob alind nihil prætermittat salutis præcepta, quam propter viam arctam et angustam, erit sane arena voluptatum amor, super quam suam edificat conversationem: ideoque ingruente tentatione, in negationem cadit, non fe rens acerbitatem, eo quod laboribus durisque asperitatibus non sit assuetus. Vers. 27. Ει - magna. Magna utique. Neque enim ab honore excidit aut divitiis, seu alia hujusmodi humana prosperitate: sed a fde in Christum. Nam qui infidelis est, non cadit, sed jacet penitus in fovea erroris; qui vero ab hac extractus, et ad fidei altitudinem sublevatus, postΚαι - μεγάλη. Πάντως μεγάλη. Καὶ γὰρ οὐκ ἀπὸ δόξης πέπτωκεν, οὐδ᾽ ἀπὸ πλούτου, καὶ τοιαύτῆς ἄλλης ἀνθρωπίνης ευημερίας, ἀλλ' ἀπὸ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Ὁ μὲν γὰρ ἄπιστος, οὐ πίπτει· κεῖται γὰρ διὰ παντὸς ἐν τῷ βόθρῳ τῆς πλάνης· ὁ δὲ ταύτης ὑπεραρθείς, καὶ ἀναχθεὶς ἐπὶ τὸ τῆς πιο στεως ύψος, εἶτα μετακλιθείς, οὗτος πίπτει, καὶ ea revocatur: hic cadit, et a vita excidit æterna. ἐκπίπτει τῆς αἰωνίου ζωής. Kal αὐτοῦ. Εθος ἐστὶν Εβραίοι;, ἐν ταῖς ἀρχαῖς πολλάκις τῶν διηγήσεων ἁπλῶς τιθέναι τὸ, Εγένετο. Σὺ δέ μοι θαύμασον τὸ φιλήκοον τῶν δο χλων, καὶ τὸ καρτερικὴν ἐν ταῖς ἀκροάσεσιν. Αχρι γάρ συνεπλήρωσε τους λόγους τῆς διδασκαλίας, παρέμενον ἡδέως ἀκούοντες. Εξεπλήσσοντο δὲ, ὡς ἐλεύ θεροι φθόνου καὶ πονηρίας. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐκπλήξεως. γραμματείς. Ην διδάσκων μετά παρρη σία;, καὶ οὐ μεθ' ὑποστολῆς, ὡς οἱ Γραμματεῖς. Η διότι οι Γραμματεῖς μὲν εἰς τὸν νόμον καὶ εἰς τοὺς προφήτας ἀνέφερον ἢ ἐδίδασκον, οἷον ὅτι Ο νόμος κελεύει τάδε, καὶ οἱ προφῆται τάδε φασίν· ὁ δὲ Vers. 28. Ει — ipsius. Ilabent Hebræi pro con- suetudine in principio alicujus narrationis simpliciter ponere: Et factum est. Tu autem admirare mihi turbarum attentionem ac tolerantiam in audiendo quæ donec complerentur omnia doctrinæ verba, libenter perseverabant. Obstupuerunt vero, tanquam ab invidia ac malitia alieni. Deinde causam quoque ponit stuporis. Vers. 29. Erat Scribe. Docebat cum increpandi fiducia, et non cum metu, quemadmo.lum Scribe. Vel, quia Scribe a lege ct prophetis proferebant ca que do cbant, utpote dicentes: Her jubet les: ista dicunt prophete; Christus vere

COMMENT. IN MATTO.EUM. CAP. VII. λοντες, οὐ δύνανται καταβαλεῖν καὶ διαλῦσαι την nituntes, non potuerunt dejicero aut dissolvere οἰκονα μὴν αὐτῆς, διότι τεθεμελίωται στεῤῥῶς ἐπὶ πέτραν, ήγουν, ἐπὶ ἀσφάλειαν, ὡς εἴρη και Καὶ δρα μοι τοὺς ἀποστόλους εὐθέως, ἐφ' οὗ; πολλαὶ μὲν ἐπιβουλαί χεθεῖσαι, μυρίοι δὲ χειμῶνες συμφορῶν καταῤῥαγέντες, οὐκ ἴσχυσαν περιτρέψαι τὸν πύργον τῆς ψυχῆς αὐτῶν, ἀλλὰ, τῶν σωμάτων αὐτοῖς διαφθειρομένων, μεμενήκασι τὰς γνώμας ἀνάλωτοι καὶ ἀήττητο:. cam, quia fundata erat firmiter super petram, sive super soliditatem, ut dictum est, Statim itaque apostolos mihi intuere, in quos plurine defluxerunt insidia, ac innumera calamitatam hienes deciderunt: nec valueront animarum eorum turrim evertere, sed perditis certe corporibus animo permanserunt inexpugnabiles ac insuperabiles. Vers. 26. Et-fatuo. Quia nonnulli auditorum laudalari erant que dixerat, nec tamen ca facturi: per parabolam hos anticipando deterret. Positis autem prudentis atque fatui operibus: illius quidem rationi consonis et honestis, hujus autem Καὶ — μωρό. Επειδή τινες τῶν ἀκροατῶν ἔμελο λον ἐπαινεῖν μὲν τὰ εἰρημένα, μὴ ποιεῖν δὲ αὐτά, προκαταλαμβάνων ἐκφοβεῖ τούτους διὰ παραβολῆς. Εργα δὲ φρονίμου καὶ μωροῦ θείς, τοῦ μὲν συνετά, τοῦ δὲ μάταια, ἀμφοτέρωθεν κατασκευάζει τοῖς μαθηταῖς τὴν σωτηρίαν, διά τε τοῦ ζήλου τῆς συν- vanis: utrinque discipulorum confrmavit salutem, ἐσεως, καὶ τοῦ μέσους τῆς ματαιοπονίας. Τοῦτο δὲ πολλάκις ποιεῖ, προτρέπων εἰς ἀρετὴν, ἀπό τε μιμήσεως τῶν καλῶν, καὶ ἀπὸ μίσους τῶν χειρό νων. "Οστις ἔπεσε. Δικαίως μωρὸν αὐτὸν ἐκάλεσε. Τί γὰρ ἀνοητότερον τοῦ κτίζοντος οἰκίαν ἐπὶ τὴν ἄμμον, καὶ τὸν μὲν πόνον ὑπομένοντος, τῆς δὲ ἐνα τεῦθεν ἀπολαύσεως ἀποστερουμένου. Τοῦτο δὲ βούλεται νῦν εἰπεῖν, ὅτι Πᾶς ὁ μαθὼν τὰς ἐντολάς μου, καὶ μὴ ἐπὶ ταύταις, ὡς ἐπὶ θεμελίῳ στεῤῥῶν, τὰς ἑαυτοῦ πράξεις οἰκοδομών, τουτέστι, μὴ ὡς αὗται παραινοῦσι πολιτευόμενος, ἀλλ᾽ ἑτέραν ὁδὸν βαδίζων, μωρός ἐστι, μάτην κάμνων. Παντοίοις γὰρ πειρασμοῖς ἐν καιρῷ περιστάσεως εὐάλωτος γίνεται. Ἐπεὶ δὲ ὁ τοιοῦτος δι' οὐδὲν ἕτερον παρατρέχει τὰς τοῦ Σωτῆρος ἐντολάς, ἢ διὰ μόνην τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην ὁδὸν αὐτῶν, εἴη ἂν ἄμμος ἡ φιληδονία, ἐγ' ήν οἰκοδ. μεῖ τὴν ἑαυτοῦ πολιτείαν. Διὸ καὶ πειρασμοῦ προσβάλλοντος, πίπτει εἰς ἄρνησιν, μή φέρων τὴν πικρίαν, οἷα μὴ συνειθισμένος πόνοις καὶ σκληραγωγίαις. et per zelum prudentiæ, et per odium vani laboris. Hoc autem frequenter facit: ad virtutem adhortans, et ab imitatione bonorum, et ab odio malorum. Vers, 26. Qxi - Vers. 27 cecidit, Merito stultum illum nominavit. Quid enim insipientius co qui domum suam super arenam ædificat, et cuin laborem sustineat, privatur tamen fructu quem inde col ligere oportuit? Est ergo tantumdem, ac si diceret: Omnis qui postquam præcepta mea didicit, super ea quasi super solidum fundamentum, suas actiones non ædificat, hoc est non conversatur juxta id quod illa admonent, sed alia incedit via, stultus est et vane laborat, boc est, variis tentationibus, aflictionis tempore facile superabi tur. Cum autem talis ob alind nihil prætermittat salutis præcepta, quam propter viam arctam et angustam, erit sane arena voluptatum amor, super quam suam edificat conversationem: ideoque ingruente tentatione, in negationem cadit, non fe rens acerbitatem, eo quod laboribus durisque asperitatibus non sit assuetus. Vers. 27. Ει - magna. Magna utique. Neque enim ab honore excidit aut divitiis, seu alia hujusmodi humana prosperitate: sed a fde in Christum. Nam qui infidelis est, non cadit, sed jacet penitus in fovea erroris; qui vero ab hac extractus, et ad fidei altitudinem sublevatus, postΚαι - μεγάλη. Πάντως μεγάλη. Καὶ γὰρ οὐκ ἀπὸ δόξης πέπτωκεν, οὐδ᾽ ἀπὸ πλούτου, καὶ τοιαύτῆς ἄλλης ἀνθρωπίνης ευημερίας, ἀλλ' ἀπὸ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Ὁ μὲν γὰρ ἄπιστος, οὐ πίπτει· κεῖται γὰρ διὰ παντὸς ἐν τῷ βόθρῳ τῆς πλάνης· ὁ δὲ ταύτης ὑπεραρθείς, καὶ ἀναχθεὶς ἐπὶ τὸ τῆς πιο στεως ύψος, εἶτα μετακλιθείς, οὗτος πίπτει, καὶ ea revocatur: hic cadit, et a vita excidit æterna. ἐκπίπτει τῆς αἰωνίου ζωής. Kal αὐτοῦ. Εθος ἐστὶν Εβραίοι;, ἐν ταῖς ἀρχαῖς πολλάκις τῶν διηγήσεων ἁπλῶς τιθέναι τὸ, Εγένετο. Σὺ δέ μοι θαύμασον τὸ φιλήκοον τῶν δο χλων, καὶ τὸ καρτερικὴν ἐν ταῖς ἀκροάσεσιν. Αχρι γάρ συνεπλήρωσε τους λόγους τῆς διδασκαλίας, παρέμενον ἡδέως ἀκούοντες. Εξεπλήσσοντο δὲ, ὡς ἐλεύ θεροι φθόνου καὶ πονηρίας. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐκπλήξεως. γραμματείς. Ην διδάσκων μετά παρρη σία;, καὶ οὐ μεθ' ὑποστολῆς, ὡς οἱ Γραμματεῖς. Η διότι οι Γραμματεῖς μὲν εἰς τὸν νόμον καὶ εἰς τοὺς προφήτας ἀνέφερον ἢ ἐδίδασκον, οἷον ὅτι Ο νόμος κελεύει τάδε, καὶ οἱ προφῆται τάδε φασίν· ὁ δὲ Vers. 28. Ει — ipsius. Ilabent Hebræi pro con- suetudine in principio alicujus narrationis simpliciter ponere: Et factum est. Tu autem admirare mihi turbarum attentionem ac tolerantiam in audiendo quæ donec complerentur omnia doctrinæ verba, libenter perseverabant. Obstupuerunt vero, tanquam ab invidia ac malitia alieni. Deinde causam quoque ponit stuporis. Vers. 29. Erat Scribe. Docebat cum increpandi fiducia, et non cum metu, quemadmo.lum Scribe. Vel, quia Scribe a lege ct prophetis proferebant ca que do cbant, utpote dicentes: Her jubet les: ista dicunt prophete; Christus vere

COMMENT. IN MATTO.EUM. CAP. VII. λοντες, οὐ δύνανται καταβαλεῖν καὶ διαλῦσαι την nituntes, non potuerunt dejicero aut dissolvere οἰκονα μὴν αὐτῆς, διότι τεθεμελίωται στεῤῥῶς ἐπὶ πέτραν, ήγουν, ἐπὶ ἀσφάλειαν, ὡς εἴρη και Καὶ δρα μοι τοὺς ἀποστόλους εὐθέως, ἐφ' οὗ; πολλαὶ μὲν ἐπιβουλαί χεθεῖσαι, μυρίοι δὲ χειμῶνες συμφορῶν καταῤῥαγέντες, οὐκ ἴσχυσαν περιτρέψαι τὸν πύργον τῆς ψυχῆς αὐτῶν, ἀλλὰ, τῶν σωμάτων αὐτοῖς διαφθειρομένων, μεμενήκασι τὰς γνώμας ἀνάλωτοι καὶ ἀήττητο:. cam, quia fundata erat firmiter super petram, sive super soliditatem, ut dictum est, Statim itaque apostolos mihi intuere, in quos plurine defluxerunt insidia, ac innumera calamitatam hienes deciderunt: nec valueront animarum eorum turrim evertere, sed perditis certe corporibus animo permanserunt inexpugnabiles ac insuperabiles. Vers. 26. Et-fatuo. Quia nonnulli auditorum laudalari erant que dixerat, nec tamen ca facturi: per parabolam hos anticipando deterret. Positis autem prudentis atque fatui operibus: illius quidem rationi consonis et honestis, hujus autem Καὶ — μωρό. Επειδή τινες τῶν ἀκροατῶν ἔμελο λον ἐπαινεῖν μὲν τὰ εἰρημένα, μὴ ποιεῖν δὲ αὐτά, προκαταλαμβάνων ἐκφοβεῖ τούτους διὰ παραβολῆς. Εργα δὲ φρονίμου καὶ μωροῦ θείς, τοῦ μὲν συνετά, τοῦ δὲ μάταια, ἀμφοτέρωθεν κατασκευάζει τοῖς μαθηταῖς τὴν σωτηρίαν, διά τε τοῦ ζήλου τῆς συν- vanis: utrinque discipulorum confrmavit salutem, ἐσεως, καὶ τοῦ μέσους τῆς ματαιοπονίας. Τοῦτο δὲ πολλάκις ποιεῖ, προτρέπων εἰς ἀρετὴν, ἀπό τε μιμήσεως τῶν καλῶν, καὶ ἀπὸ μίσους τῶν χειρό νων. "Οστις ἔπεσε. Δικαίως μωρὸν αὐτὸν ἐκάλεσε. Τί γὰρ ἀνοητότερον τοῦ κτίζοντος οἰκίαν ἐπὶ τὴν ἄμμον, καὶ τὸν μὲν πόνον ὑπομένοντος, τῆς δὲ ἐνα τεῦθεν ἀπολαύσεως ἀποστερουμένου. Τοῦτο δὲ βούλεται νῦν εἰπεῖν, ὅτι Πᾶς ὁ μαθὼν τὰς ἐντολάς μου, καὶ μὴ ἐπὶ ταύταις, ὡς ἐπὶ θεμελίῳ στεῤῥῶν, τὰς ἑαυτοῦ πράξεις οἰκοδομών, τουτέστι, μὴ ὡς αὗται παραινοῦσι πολιτευόμενος, ἀλλ᾽ ἑτέραν ὁδὸν βαδίζων, μωρός ἐστι, μάτην κάμνων. Παντοίοις γὰρ πειρασμοῖς ἐν καιρῷ περιστάσεως εὐάλωτος γίνεται. Ἐπεὶ δὲ ὁ τοιοῦτος δι' οὐδὲν ἕτερον παρατρέχει τὰς τοῦ Σωτῆρος ἐντολάς, ἢ διὰ μόνην τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην ὁδὸν αὐτῶν, εἴη ἂν ἄμμος ἡ φιληδονία, ἐγ' ήν οἰκοδ. μεῖ τὴν ἑαυτοῦ πολιτείαν. Διὸ καὶ πειρασμοῦ προσβάλλοντος, πίπτει εἰς ἄρνησιν, μή φέρων τὴν πικρίαν, οἷα μὴ συνειθισμένος πόνοις καὶ σκληραγωγίαις. et per zelum prudentiæ, et per odium vani laboris. Hoc autem frequenter facit: ad virtutem adhortans, et ab imitatione bonorum, et ab odio malorum. Vers, 26. Qxi - Vers. 27 cecidit, Merito stultum illum nominavit. Quid enim insipientius co qui domum suam super arenam ædificat, et cuin laborem sustineat, privatur tamen fructu quem inde col ligere oportuit? Est ergo tantumdem, ac si diceret: Omnis qui postquam præcepta mea didicit, super ea quasi super solidum fundamentum, suas actiones non ædificat, hoc est non conversatur juxta id quod illa admonent, sed alia incedit via, stultus est et vane laborat, boc est, variis tentationibus, aflictionis tempore facile superabi tur. Cum autem talis ob alind nihil prætermittat salutis præcepta, quam propter viam arctam et angustam, erit sane arena voluptatum amor, super quam suam edificat conversationem: ideoque ingruente tentatione, in negationem cadit, non fe rens acerbitatem, eo quod laboribus durisque asperitatibus non sit assuetus. Vers. 27. Ει - magna. Magna utique. Neque enim ab honore excidit aut divitiis, seu alia hujusmodi humana prosperitate: sed a fde in Christum. Nam qui infidelis est, non cadit, sed jacet penitus in fovea erroris; qui vero ab hac extractus, et ad fidei altitudinem sublevatus, postΚαι - μεγάλη. Πάντως μεγάλη. Καὶ γὰρ οὐκ ἀπὸ δόξης πέπτωκεν, οὐδ᾽ ἀπὸ πλούτου, καὶ τοιαύτῆς ἄλλης ἀνθρωπίνης ευημερίας, ἀλλ' ἀπὸ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Ὁ μὲν γὰρ ἄπιστος, οὐ πίπτει· κεῖται γὰρ διὰ παντὸς ἐν τῷ βόθρῳ τῆς πλάνης· ὁ δὲ ταύτης ὑπεραρθείς, καὶ ἀναχθεὶς ἐπὶ τὸ τῆς πιο στεως ύψος, εἶτα μετακλιθείς, οὗτος πίπτει, καὶ ea revocatur: hic cadit, et a vita excidit æterna. ἐκπίπτει τῆς αἰωνίου ζωής. Kal αὐτοῦ. Εθος ἐστὶν Εβραίοι;, ἐν ταῖς ἀρχαῖς πολλάκις τῶν διηγήσεων ἁπλῶς τιθέναι τὸ, Εγένετο. Σὺ δέ μοι θαύμασον τὸ φιλήκοον τῶν δο χλων, καὶ τὸ καρτερικὴν ἐν ταῖς ἀκροάσεσιν. Αχρι γάρ συνεπλήρωσε τους λόγους τῆς διδασκαλίας, παρέμενον ἡδέως ἀκούοντες. Εξεπλήσσοντο δὲ, ὡς ἐλεύ θεροι φθόνου καὶ πονηρίας. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐκπλήξεως. γραμματείς. Ην διδάσκων μετά παρρη σία;, καὶ οὐ μεθ' ὑποστολῆς, ὡς οἱ Γραμματεῖς. Η διότι οι Γραμματεῖς μὲν εἰς τὸν νόμον καὶ εἰς τοὺς προφήτας ἀνέφερον ἢ ἐδίδασκον, οἷον ὅτι Ο νόμος κελεύει τάδε, καὶ οἱ προφῆται τάδε φασίν· ὁ δὲ Vers. 28. Ει — ipsius. Ilabent Hebræi pro con- suetudine in principio alicujus narrationis simpliciter ponere: Et factum est. Tu autem admirare mihi turbarum attentionem ac tolerantiam in audiendo quæ donec complerentur omnia doctrinæ verba, libenter perseverabant. Obstupuerunt vero, tanquam ab invidia ac malitia alieni. Deinde causam quoque ponit stuporis. Vers. 29. Erat Scribe. Docebat cum increpandi fiducia, et non cum metu, quemadmo.lum Scribe. Vel, quia Scribe a lege ct prophetis proferebant ca que do cbant, utpote dicentes: Her jubet les: ista dicunt prophete; Christus vere

COMMENT. IN MATTO.EUM. CAP. VII. λοντες, οὐ δύνανται καταβαλεῖν καὶ διαλῦσαι την nituntes, non potuerunt dejicero aut dissolvere οἰκονα μὴν αὐτῆς, διότι τεθεμελίωται στεῤῥῶς ἐπὶ πέτραν, ήγουν, ἐπὶ ἀσφάλειαν, ὡς εἴρη και Καὶ δρα μοι τοὺς ἀποστόλους εὐθέως, ἐφ' οὗ; πολλαὶ μὲν ἐπιβουλαί χεθεῖσαι, μυρίοι δὲ χειμῶνες συμφορῶν καταῤῥαγέντες, οὐκ ἴσχυσαν περιτρέψαι τὸν πύργον τῆς ψυχῆς αὐτῶν, ἀλλὰ, τῶν σωμάτων αὐτοῖς διαφθειρομένων, μεμενήκασι τὰς γνώμας ἀνάλωτοι καὶ ἀήττητο:. cam, quia fundata erat firmiter super petram, sive super soliditatem, ut dictum est, Statim itaque apostolos mihi intuere, in quos plurine defluxerunt insidia, ac innumera calamitatam hienes deciderunt: nec valueront animarum eorum turrim evertere, sed perditis certe corporibus animo permanserunt inexpugnabiles ac insuperabiles. Vers. 26. Et-fatuo. Quia nonnulli auditorum laudalari erant que dixerat, nec tamen ca facturi: per parabolam hos anticipando deterret. Positis autem prudentis atque fatui operibus: illius quidem rationi consonis et honestis, hujus autem Καὶ — μωρό. Επειδή τινες τῶν ἀκροατῶν ἔμελο λον ἐπαινεῖν μὲν τὰ εἰρημένα, μὴ ποιεῖν δὲ αὐτά, προκαταλαμβάνων ἐκφοβεῖ τούτους διὰ παραβολῆς. Εργα δὲ φρονίμου καὶ μωροῦ θείς, τοῦ μὲν συνετά, τοῦ δὲ μάταια, ἀμφοτέρωθεν κατασκευάζει τοῖς μαθηταῖς τὴν σωτηρίαν, διά τε τοῦ ζήλου τῆς συν- vanis: utrinque discipulorum confrmavit salutem, ἐσεως, καὶ τοῦ μέσους τῆς ματαιοπονίας. Τοῦτο δὲ πολλάκις ποιεῖ, προτρέπων εἰς ἀρετὴν, ἀπό τε μιμήσεως τῶν καλῶν, καὶ ἀπὸ μίσους τῶν χειρό νων. "Οστις ἔπεσε. Δικαίως μωρὸν αὐτὸν ἐκάλεσε. Τί γὰρ ἀνοητότερον τοῦ κτίζοντος οἰκίαν ἐπὶ τὴν ἄμμον, καὶ τὸν μὲν πόνον ὑπομένοντος, τῆς δὲ ἐνα τεῦθεν ἀπολαύσεως ἀποστερουμένου. Τοῦτο δὲ βούλεται νῦν εἰπεῖν, ὅτι Πᾶς ὁ μαθὼν τὰς ἐντολάς μου, καὶ μὴ ἐπὶ ταύταις, ὡς ἐπὶ θεμελίῳ στεῤῥῶν, τὰς ἑαυτοῦ πράξεις οἰκοδομών, τουτέστι, μὴ ὡς αὗται παραινοῦσι πολιτευόμενος, ἀλλ᾽ ἑτέραν ὁδὸν βαδίζων, μωρός ἐστι, μάτην κάμνων. Παντοίοις γὰρ πειρασμοῖς ἐν καιρῷ περιστάσεως εὐάλωτος γίνεται. Ἐπεὶ δὲ ὁ τοιοῦτος δι' οὐδὲν ἕτερον παρατρέχει τὰς τοῦ Σωτῆρος ἐντολάς, ἢ διὰ μόνην τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην ὁδὸν αὐτῶν, εἴη ἂν ἄμμος ἡ φιληδονία, ἐγ' ήν οἰκοδ. μεῖ τὴν ἑαυτοῦ πολιτείαν. Διὸ καὶ πειρασμοῦ προσβάλλοντος, πίπτει εἰς ἄρνησιν, μή φέρων τὴν πικρίαν, οἷα μὴ συνειθισμένος πόνοις καὶ σκληραγωγίαις. et per zelum prudentiæ, et per odium vani laboris. Hoc autem frequenter facit: ad virtutem adhortans, et ab imitatione bonorum, et ab odio malorum. Vers, 26. Qxi - Vers. 27 cecidit, Merito stultum illum nominavit. Quid enim insipientius co qui domum suam super arenam ædificat, et cuin laborem sustineat, privatur tamen fructu quem inde col ligere oportuit? Est ergo tantumdem, ac si diceret: Omnis qui postquam præcepta mea didicit, super ea quasi super solidum fundamentum, suas actiones non ædificat, hoc est non conversatur juxta id quod illa admonent, sed alia incedit via, stultus est et vane laborat, boc est, variis tentationibus, aflictionis tempore facile superabi tur. Cum autem talis ob alind nihil prætermittat salutis præcepta, quam propter viam arctam et angustam, erit sane arena voluptatum amor, super quam suam edificat conversationem: ideoque ingruente tentatione, in negationem cadit, non fe rens acerbitatem, eo quod laboribus durisque asperitatibus non sit assuetus. Vers. 27. Ει - magna. Magna utique. Neque enim ab honore excidit aut divitiis, seu alia hujusmodi humana prosperitate: sed a fde in Christum. Nam qui infidelis est, non cadit, sed jacet penitus in fovea erroris; qui vero ab hac extractus, et ad fidei altitudinem sublevatus, postΚαι - μεγάλη. Πάντως μεγάλη. Καὶ γὰρ οὐκ ἀπὸ δόξης πέπτωκεν, οὐδ᾽ ἀπὸ πλούτου, καὶ τοιαύτῆς ἄλλης ἀνθρωπίνης ευημερίας, ἀλλ' ἀπὸ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Ὁ μὲν γὰρ ἄπιστος, οὐ πίπτει· κεῖται γὰρ διὰ παντὸς ἐν τῷ βόθρῳ τῆς πλάνης· ὁ δὲ ταύτης ὑπεραρθείς, καὶ ἀναχθεὶς ἐπὶ τὸ τῆς πιο στεως ύψος, εἶτα μετακλιθείς, οὗτος πίπτει, καὶ ea revocatur: hic cadit, et a vita excidit æterna. ἐκπίπτει τῆς αἰωνίου ζωής. Kal αὐτοῦ. Εθος ἐστὶν Εβραίοι;, ἐν ταῖς ἀρχαῖς πολλάκις τῶν διηγήσεων ἁπλῶς τιθέναι τὸ, Εγένετο. Σὺ δέ μοι θαύμασον τὸ φιλήκοον τῶν δο χλων, καὶ τὸ καρτερικὴν ἐν ταῖς ἀκροάσεσιν. Αχρι γάρ συνεπλήρωσε τους λόγους τῆς διδασκαλίας, παρέμενον ἡδέως ἀκούοντες. Εξεπλήσσοντο δὲ, ὡς ἐλεύ θεροι φθόνου καὶ πονηρίας. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐκπλήξεως. γραμματείς. Ην διδάσκων μετά παρρη σία;, καὶ οὐ μεθ' ὑποστολῆς, ὡς οἱ Γραμματεῖς. Η διότι οι Γραμματεῖς μὲν εἰς τὸν νόμον καὶ εἰς τοὺς προφήτας ἀνέφερον ἢ ἐδίδασκον, οἷον ὅτι Ο νόμος κελεύει τάδε, καὶ οἱ προφῆται τάδε φασίν· ὁ δὲ Vers. 28. Ει — ipsius. Ilabent Hebræi pro con- suetudine in principio alicujus narrationis simpliciter ponere: Et factum est. Tu autem admirare mihi turbarum attentionem ac tolerantiam in audiendo quæ donec complerentur omnia doctrinæ verba, libenter perseverabant. Obstupuerunt vero, tanquam ab invidia ac malitia alieni. Deinde causam quoque ponit stuporis. Vers. 29. Erat Scribe. Docebat cum increpandi fiducia, et non cum metu, quemadmo.lum Scribe. Vel, quia Scribe a lege ct prophetis proferebant ca que do cbant, utpote dicentes: Her jubet les: ista dicunt prophete; Christus vere

accepta a seipso auctoritate, docebat, ac legem & ferebat, et continue addebat: Ego autem dico vobis, et tanquam futuri Judes sæculi, bonis quidem promittebat salutem, malis vero comminabatur supplicium. CAP. VI. De lcprose. CAP. viii. Vers. 1. Cum autem descendisset - multæ. doctrina transit ad miracula. Quia enim Lanquam auctoritatem habens docebat, ne jaciabundus esse putetur et arrogans, operibus quoque suam ostendit potestatemi, et sermones re ipsa confirmat. Considera etiam turbarum benevolentiam: ipsi siquidem doctrinam sublimen (cc) 20ribus percipicbant et admirabantur, credebant ac sequebantur. Principes autem ipsorum et Scribæ promulgantibus quoque virtutem ejus signis, offen debantur ac irritabantur. Vers. 2. Ει ecce maudare. Non aixit: Si Deum invocaveris: sed, Si vis, quod argumentum est indubitate fidei. Cum enim audisset de doctrina ac potentia ejus, credidit Denni esse qui omnia posset. Ideo etiam cum fervore accessit. Nam quod simpliciter dixit Matthæus: Adorabat, manifestius ail Marcus: Genibus provulatus ". Lucas vero similiter, quod procidit in faciem et deprecabatur ipsum. Vers, 5. Εt — lepra ejus. Voleus saue leprosi Et confirmare judicium, quod recte opinatus esset ipsum esse Deum omnipotentem, turbisque ostendere potentiam suam, sicut diximus, ait: Volo, mundare. Ilic autem: Volo, benignitatis indicium est; Mändare vero, potentiæ. Cum autem hunc verbo sanaret, quam ob causam manu quoque extenta tetigit enm? Quia lex erat quæ leprosum tangere prohibebat. Volens autein Christus ostendere quod tanquam Deus supra legem esset (nam hæc-adversus nudos homines statuta erat), audacter tetigit, nec ullus e turba contradixit. Ex præmissis enim certi erant, quod omnia legitime faceret. Simul etiam docebat, non abo ninandam esse corporalem lepram eorum qui ejusdetu sunt generis. Solam namque lepram anima convenit exsecrari, quæ est peceatum. Non solum Χριστὸς ἀφ' ἑαυτοῦ, κατ' ἐξουσίαν ἐδίδασκε, καὶ ἐνομοθέτει, καὶ συνεχώς προσετίθει τό 'Εγώ δε λέγω ὑμῖν· καὶ ὡς κριτὴς τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, τοῖς μὲν ἀγαθοῖς ἐπηγγέλλετο σωτηρίαν· τοῖς πονη μοῖς δὲ ἠπείλει κόλασιν. ΚΕΦ. Γ'. Περί τοῦ λεπρού. Καταβάντι δὲ αὐτῷ — πολλοί. Ἀπὸ τῆς διδα σκαλίας, ἐπὶ τὰ θαύματα μεταβαίνει. Ἐπεὶ γὰρο ὡς ἐξουσίαν ἔχων ἐδίδασκεν, ἵνα μὴ νομισθῇ πομπάζειν καὶ ἀλαζονεύεσθαι, δείκνυσι τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς ἔργοις, καὶ βεβαιοί των λόγους ἀπὸ τῶν πράξεων. Σκόπει δὲ καὶ τὴν τῶν ὄχλων εὐγνωμοσύνην, ὅτι αὐτοὶ μὲν, ψιλοὺς λόγους Ανωτε σάμενοι, καὶ ἐθαύμασαν καὶ ἐπείσθησαν καὶ ἠκολού θησαν· οἱ ἄρχοντες δὲ αὐτῶν καὶ οἱ Γραμματεῖς καὶ τῶν σημείων ἀνακηρυττόντων τὴν αὐτοῦ δύναμιν, ἐσκανδαλίζοντο καὶ ἡγρίαινον. Καὶ ἰδοὺ καθαρίσαι. Οὐκ εἶπεν, Ἐὰν παρακαλέσῃς τὸν Θεὸν, ἀλλ', Ἐὰν θέλῃς, ὅπερ ἀπόδειξί; ἐστιν ἀδιστάκτου πίστεως. Μαθών γὰρ περὶ τῆς δια δασκαλίας καὶ δυνάμεως αὐτοῦ, ἐπίστευσεν, ὅτι θεὸς οὗτός ἐστι παντοδύναμος. Διό καὶ μετὰ θερμότητος προσῆλθεν. Ὁ μὲν γὰρ Ματθαῖος ἁπλῶς εἶπεν, ὅτι Προσεκύνει· ὁ δὲ Μάρκος, φανερώτερον, ὅτι γονυ πετῶν ἦν καὶ ὁ Λουκᾶ; δὲ, ομοίως, ὅτι Πεσών ἐπὶ πρόσωπον ἐδεήθη αὐτοῦ. Kul αὐτοῦ ἡ λέπρα. Βουλόμενος ἐπιβεβαιώ σαι μὲν καὶ τοῦ λεπροῦ τὴν διάγνωσιν, ὅτι ὀρθῶς ὑπέλαβεν, εἶναι αὐτὸν Θεὸν πάντα δυνάμενον· ἐπιδεῖξαι δὲ καὶ τοῖς ὄχλοις τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ, καθὼς εἰρήκαμεν, εἶπε, θέλω, καθαρίσθητι. Ενταῦθα δὲ, τὸ μὲν, θέλω, φιλανθρωπίας ἐστὶν ἀπόδειξις· τὸ δὲ, Καθαρίσθητι, δυνάμεως. Καὶ ἐπεὶ λόγῳ ἰάσατο τοῦτον, τίνος ένεκεν ἐκτεί νας τὴν χεῖρα ήψατο αὐτοῦ; Διότι νόμος ἦν, και λύων άπτεσθαι λεπρού. Δεῖξαι δὲ βουλόμενος ὁ Χρισ στὸ;, ὅτι ὡς Θεὸς ὑπέρκειται τοῦ νόμου· κατὰ γὰρ τῶν ψιλῶν ἀνθρώπων οὗτος νενομοθέτη το θαρραλέω; ἥψατο, καὶ οὐδεὶς ἀντεῖπεν ἀπὸ τῶν ὄχλων· πεπληροφόρηντο γὰρ ἐκ τῶν προλαβόντων, ὅτι κατά λόγο πάντα ποιεῖ, καὶ ἅμα ἐδίδαξε, μὴ βδελύττεσθαι τὴν σωματικὴν λέπραν τῶν ὁμοφύλων. Χρὴ γὰρ μόνην φοβεῖσθαι τὴν ψυχικήν, ἥτις ἐστὶν ἡ ἁμαρτία. Καὶ γὰρ οὐ μόνον οὐ μετέλαβεν ἀκαθαρσίας ἡ τού enim manus ipsius impuritatem non contraxit ad του χειρ, ἀψαμένη τοῦ λεπροῦ σώματος, ἀλλὰ καὶ contactum corporis leprosi, quin potius illud emundavit. Quia igitur pulchritudine animæ nostræ lepra deletur peccati (ſſ), accedamus ad sermonem præceptorum Christi, ut postquam nos tetigerit, ipsam emundet. Vers. 5. Et — dixeris. Præcepit ut taceret, et ipse ardem fugiens apud homines, et eos instruens μᾶλλον ἐκαθάρισε τοῦτο. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ τῷ κάλλει τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἡ λέπρα τῆς ἁμαρτίας ἐλυμήνατο, προσέλθωμεν τῷ λόγῳ τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἀψάμενος ἡμῶν καθαρίσει ταύτην. Καὶ είπης. Παρήγγειλεν αὐτῷ σιγάν, αυτός τε φεύγων τὸν παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἔπαινον, καὶ πα:- ws Marc. 1. 40.» Luc. v, 12. Variæ lectiones et notæ. δέ, omittit Α. (ec) Doctrinam sublimem. Sola verba. 64) ita correxi, loco ψυχήν. (ft) Pulchritudine — peccati. Cum ergo pulchritudini mentis nostræ lepra peccati detrimentosa fuerit.

accepta a seipso auctoritate, docebat, ac legem & ferebat, et continue addebat: Ego autem dico vobis, et tanquam futuri Judes sæculi, bonis quidem promittebat salutem, malis vero comminabatur supplicium. CAP. VI. De lcprose. CAP. viii. Vers. 1. Cum autem descendisset - multæ. doctrina transit ad miracula. Quia enim Lanquam auctoritatem habens docebat, ne jaciabundus esse putetur et arrogans, operibus quoque suam ostendit potestatemi, et sermones re ipsa confirmat. Considera etiam turbarum benevolentiam: ipsi siquidem doctrinam sublimen (cc) 20ribus percipicbant et admirabantur, credebant ac sequebantur. Principes autem ipsorum et Scribæ promulgantibus quoque virtutem ejus signis, offen debantur ac irritabantur. Vers. 2. Ει ecce maudare. Non aixit: Si Deum invocaveris: sed, Si vis, quod argumentum est indubitate fidei. Cum enim audisset de doctrina ac potentia ejus, credidit Denni esse qui omnia posset. Ideo etiam cum fervore accessit. Nam quod simpliciter dixit Matthæus: Adorabat, manifestius ail Marcus: Genibus provulatus ". Lucas vero similiter, quod procidit in faciem et deprecabatur ipsum. Vers, 5. Εt — lepra ejus. Voleus saue leprosi Et confirmare judicium, quod recte opinatus esset ipsum esse Deum omnipotentem, turbisque ostendere potentiam suam, sicut diximus, ait: Volo, mundare. Ilic autem: Volo, benignitatis indicium est; Mändare vero, potentiæ. Cum autem hunc verbo sanaret, quam ob causam manu quoque extenta tetigit enm? Quia lex erat quæ leprosum tangere prohibebat. Volens autein Christus ostendere quod tanquam Deus supra legem esset (nam hæc-adversus nudos homines statuta erat), audacter tetigit, nec ullus e turba contradixit. Ex præmissis enim certi erant, quod omnia legitime faceret. Simul etiam docebat, non abo ninandam esse corporalem lepram eorum qui ejusdetu sunt generis. Solam namque lepram anima convenit exsecrari, quæ est peceatum. Non solum Χριστὸς ἀφ' ἑαυτοῦ, κατ' ἐξουσίαν ἐδίδασκε, καὶ ἐνομοθέτει, καὶ συνεχώς προσετίθει τό 'Εγώ δε λέγω ὑμῖν· καὶ ὡς κριτὴς τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, τοῖς μὲν ἀγαθοῖς ἐπηγγέλλετο σωτηρίαν· τοῖς πονη μοῖς δὲ ἠπείλει κόλασιν. ΚΕΦ. Γ'. Περί τοῦ λεπρού. Καταβάντι δὲ αὐτῷ — πολλοί. Ἀπὸ τῆς διδα σκαλίας, ἐπὶ τὰ θαύματα μεταβαίνει. Ἐπεὶ γὰρο ὡς ἐξουσίαν ἔχων ἐδίδασκεν, ἵνα μὴ νομισθῇ πομπάζειν καὶ ἀλαζονεύεσθαι, δείκνυσι τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς ἔργοις, καὶ βεβαιοί των λόγους ἀπὸ τῶν πράξεων. Σκόπει δὲ καὶ τὴν τῶν ὄχλων εὐγνωμοσύνην, ὅτι αὐτοὶ μὲν, ψιλοὺς λόγους Ανωτε σάμενοι, καὶ ἐθαύμασαν καὶ ἐπείσθησαν καὶ ἠκολού θησαν· οἱ ἄρχοντες δὲ αὐτῶν καὶ οἱ Γραμματεῖς καὶ τῶν σημείων ἀνακηρυττόντων τὴν αὐτοῦ δύναμιν, ἐσκανδαλίζοντο καὶ ἡγρίαινον. Καὶ ἰδοὺ καθαρίσαι. Οὐκ εἶπεν, Ἐὰν παρακαλέσῃς τὸν Θεὸν, ἀλλ', Ἐὰν θέλῃς, ὅπερ ἀπόδειξί; ἐστιν ἀδιστάκτου πίστεως. Μαθών γὰρ περὶ τῆς δια δασκαλίας καὶ δυνάμεως αὐτοῦ, ἐπίστευσεν, ὅτι θεὸς οὗτός ἐστι παντοδύναμος. Διό καὶ μετὰ θερμότητος προσῆλθεν. Ὁ μὲν γὰρ Ματθαῖος ἁπλῶς εἶπεν, ὅτι Προσεκύνει· ὁ δὲ Μάρκος, φανερώτερον, ὅτι γονυ πετῶν ἦν καὶ ὁ Λουκᾶ; δὲ, ομοίως, ὅτι Πεσών ἐπὶ πρόσωπον ἐδεήθη αὐτοῦ. Kul αὐτοῦ ἡ λέπρα. Βουλόμενος ἐπιβεβαιώ σαι μὲν καὶ τοῦ λεπροῦ τὴν διάγνωσιν, ὅτι ὀρθῶς ὑπέλαβεν, εἶναι αὐτὸν Θεὸν πάντα δυνάμενον· ἐπιδεῖξαι δὲ καὶ τοῖς ὄχλοις τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ, καθὼς εἰρήκαμεν, εἶπε, θέλω, καθαρίσθητι. Ενταῦθα δὲ, τὸ μὲν, θέλω, φιλανθρωπίας ἐστὶν ἀπόδειξις· τὸ δὲ, Καθαρίσθητι, δυνάμεως. Καὶ ἐπεὶ λόγῳ ἰάσατο τοῦτον, τίνος ένεκεν ἐκτεί νας τὴν χεῖρα ήψατο αὐτοῦ; Διότι νόμος ἦν, και λύων άπτεσθαι λεπρού. Δεῖξαι δὲ βουλόμενος ὁ Χρισ στὸ;, ὅτι ὡς Θεὸς ὑπέρκειται τοῦ νόμου· κατὰ γὰρ τῶν ψιλῶν ἀνθρώπων οὗτος νενομοθέτη το θαρραλέω; ἥψατο, καὶ οὐδεὶς ἀντεῖπεν ἀπὸ τῶν ὄχλων· πεπληροφόρηντο γὰρ ἐκ τῶν προλαβόντων, ὅτι κατά λόγο πάντα ποιεῖ, καὶ ἅμα ἐδίδαξε, μὴ βδελύττεσθαι τὴν σωματικὴν λέπραν τῶν ὁμοφύλων. Χρὴ γὰρ μόνην φοβεῖσθαι τὴν ψυχικήν, ἥτις ἐστὶν ἡ ἁμαρτία. Καὶ γὰρ οὐ μόνον οὐ μετέλαβεν ἀκαθαρσίας ἡ τού enim manus ipsius impuritatem non contraxit ad του χειρ, ἀψαμένη τοῦ λεπροῦ σώματος, ἀλλὰ καὶ contactum corporis leprosi, quin potius illud emundavit. Quia igitur pulchritudine animæ nostræ lepra deletur peccati (ſſ), accedamus ad sermonem præceptorum Christi, ut postquam nos tetigerit, ipsam emundet. Vers. 5. Et — dixeris. Præcepit ut taceret, et ipse ardem fugiens apud homines, et eos instruens μᾶλλον ἐκαθάρισε τοῦτο. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ τῷ κάλλει τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἡ λέπρα τῆς ἁμαρτίας ἐλυμήνατο, προσέλθωμεν τῷ λόγῳ τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἀψάμενος ἡμῶν καθαρίσει ταύτην. Καὶ είπης. Παρήγγειλεν αὐτῷ σιγάν, αυτός τε φεύγων τὸν παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἔπαινον, καὶ πα:- ws Marc. 1. 40.» Luc. v, 12. Variæ lectiones et notæ. δέ, omittit Α. (ec) Doctrinam sublimem. Sola verba. 64) ita correxi, loco ψυχήν. (ft) Pulchritudine — peccati. Cum ergo pulchritudini mentis nostræ lepra peccati detrimentosa fuerit.

accepta a seipso auctoritate, docebat, ac legem & ferebat, et continue addebat: Ego autem dico vobis, et tanquam futuri Judes sæculi, bonis quidem promittebat salutem, malis vero comminabatur supplicium. CAP. VI. De lcprose. CAP. viii. Vers. 1. Cum autem descendisset - multæ. doctrina transit ad miracula. Quia enim Lanquam auctoritatem habens docebat, ne jaciabundus esse putetur et arrogans, operibus quoque suam ostendit potestatemi, et sermones re ipsa confirmat. Considera etiam turbarum benevolentiam: ipsi siquidem doctrinam sublimen (cc) 20ribus percipicbant et admirabantur, credebant ac sequebantur. Principes autem ipsorum et Scribæ promulgantibus quoque virtutem ejus signis, offen debantur ac irritabantur. Vers. 2. Ει ecce maudare. Non aixit: Si Deum invocaveris: sed, Si vis, quod argumentum est indubitate fidei. Cum enim audisset de doctrina ac potentia ejus, credidit Denni esse qui omnia posset. Ideo etiam cum fervore accessit. Nam quod simpliciter dixit Matthæus: Adorabat, manifestius ail Marcus: Genibus provulatus ". Lucas vero similiter, quod procidit in faciem et deprecabatur ipsum. Vers, 5. Εt — lepra ejus. Voleus saue leprosi Et confirmare judicium, quod recte opinatus esset ipsum esse Deum omnipotentem, turbisque ostendere potentiam suam, sicut diximus, ait: Volo, mundare. Ilic autem: Volo, benignitatis indicium est; Mändare vero, potentiæ. Cum autem hunc verbo sanaret, quam ob causam manu quoque extenta tetigit enm? Quia lex erat quæ leprosum tangere prohibebat. Volens autein Christus ostendere quod tanquam Deus supra legem esset (nam hæc-adversus nudos homines statuta erat), audacter tetigit, nec ullus e turba contradixit. Ex præmissis enim certi erant, quod omnia legitime faceret. Simul etiam docebat, non abo ninandam esse corporalem lepram eorum qui ejusdetu sunt generis. Solam namque lepram anima convenit exsecrari, quæ est peceatum. Non solum Χριστὸς ἀφ' ἑαυτοῦ, κατ' ἐξουσίαν ἐδίδασκε, καὶ ἐνομοθέτει, καὶ συνεχώς προσετίθει τό 'Εγώ δε λέγω ὑμῖν· καὶ ὡς κριτὴς τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, τοῖς μὲν ἀγαθοῖς ἐπηγγέλλετο σωτηρίαν· τοῖς πονη μοῖς δὲ ἠπείλει κόλασιν. ΚΕΦ. Γ'. Περί τοῦ λεπρού. Καταβάντι δὲ αὐτῷ — πολλοί. Ἀπὸ τῆς διδα σκαλίας, ἐπὶ τὰ θαύματα μεταβαίνει. Ἐπεὶ γὰρο ὡς ἐξουσίαν ἔχων ἐδίδασκεν, ἵνα μὴ νομισθῇ πομπάζειν καὶ ἀλαζονεύεσθαι, δείκνυσι τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς ἔργοις, καὶ βεβαιοί των λόγους ἀπὸ τῶν πράξεων. Σκόπει δὲ καὶ τὴν τῶν ὄχλων εὐγνωμοσύνην, ὅτι αὐτοὶ μὲν, ψιλοὺς λόγους Ανωτε σάμενοι, καὶ ἐθαύμασαν καὶ ἐπείσθησαν καὶ ἠκολού θησαν· οἱ ἄρχοντες δὲ αὐτῶν καὶ οἱ Γραμματεῖς καὶ τῶν σημείων ἀνακηρυττόντων τὴν αὐτοῦ δύναμιν, ἐσκανδαλίζοντο καὶ ἡγρίαινον. Καὶ ἰδοὺ καθαρίσαι. Οὐκ εἶπεν, Ἐὰν παρακαλέσῃς τὸν Θεὸν, ἀλλ', Ἐὰν θέλῃς, ὅπερ ἀπόδειξί; ἐστιν ἀδιστάκτου πίστεως. Μαθών γὰρ περὶ τῆς δια δασκαλίας καὶ δυνάμεως αὐτοῦ, ἐπίστευσεν, ὅτι θεὸς οὗτός ἐστι παντοδύναμος. Διό καὶ μετὰ θερμότητος προσῆλθεν. Ὁ μὲν γὰρ Ματθαῖος ἁπλῶς εἶπεν, ὅτι Προσεκύνει· ὁ δὲ Μάρκος, φανερώτερον, ὅτι γονυ πετῶν ἦν καὶ ὁ Λουκᾶ; δὲ, ομοίως, ὅτι Πεσών ἐπὶ πρόσωπον ἐδεήθη αὐτοῦ. Kul αὐτοῦ ἡ λέπρα. Βουλόμενος ἐπιβεβαιώ σαι μὲν καὶ τοῦ λεπροῦ τὴν διάγνωσιν, ὅτι ὀρθῶς ὑπέλαβεν, εἶναι αὐτὸν Θεὸν πάντα δυνάμενον· ἐπιδεῖξαι δὲ καὶ τοῖς ὄχλοις τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ, καθὼς εἰρήκαμεν, εἶπε, θέλω, καθαρίσθητι. Ενταῦθα δὲ, τὸ μὲν, θέλω, φιλανθρωπίας ἐστὶν ἀπόδειξις· τὸ δὲ, Καθαρίσθητι, δυνάμεως. Καὶ ἐπεὶ λόγῳ ἰάσατο τοῦτον, τίνος ένεκεν ἐκτεί νας τὴν χεῖρα ήψατο αὐτοῦ; Διότι νόμος ἦν, και λύων άπτεσθαι λεπρού. Δεῖξαι δὲ βουλόμενος ὁ Χρισ στὸ;, ὅτι ὡς Θεὸς ὑπέρκειται τοῦ νόμου· κατὰ γὰρ τῶν ψιλῶν ἀνθρώπων οὗτος νενομοθέτη το θαρραλέω; ἥψατο, καὶ οὐδεὶς ἀντεῖπεν ἀπὸ τῶν ὄχλων· πεπληροφόρηντο γὰρ ἐκ τῶν προλαβόντων, ὅτι κατά λόγο πάντα ποιεῖ, καὶ ἅμα ἐδίδαξε, μὴ βδελύττεσθαι τὴν σωματικὴν λέπραν τῶν ὁμοφύλων. Χρὴ γὰρ μόνην φοβεῖσθαι τὴν ψυχικήν, ἥτις ἐστὶν ἡ ἁμαρτία. Καὶ γὰρ οὐ μόνον οὐ μετέλαβεν ἀκαθαρσίας ἡ τού enim manus ipsius impuritatem non contraxit ad του χειρ, ἀψαμένη τοῦ λεπροῦ σώματος, ἀλλὰ καὶ contactum corporis leprosi, quin potius illud emundavit. Quia igitur pulchritudine animæ nostræ lepra deletur peccati (ſſ), accedamus ad sermonem præceptorum Christi, ut postquam nos tetigerit, ipsam emundet. Vers. 5. Et — dixeris. Præcepit ut taceret, et ipse ardem fugiens apud homines, et eos instruens μᾶλλον ἐκαθάρισε τοῦτο. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ τῷ κάλλει τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἡ λέπρα τῆς ἁμαρτίας ἐλυμήνατο, προσέλθωμεν τῷ λόγῳ τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἀψάμενος ἡμῶν καθαρίσει ταύτην. Καὶ είπης. Παρήγγειλεν αὐτῷ σιγάν, αυτός τε φεύγων τὸν παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἔπαινον, καὶ πα:- ws Marc. 1. 40.» Luc. v, 12. Variæ lectiones et notæ. δέ, omittit Α. (ec) Doctrinam sublimem. Sola verba. 64) ita correxi, loco ψυχήν. (ft) Pulchritudine — peccati. Cum ergo pulchritudini mentis nostræ lepra peccati detrimentosa fuerit.

accepta a seipso auctoritate, docebat, ac legem & ferebat, et continue addebat: Ego autem dico vobis, et tanquam futuri Judes sæculi, bonis quidem promittebat salutem, malis vero comminabatur supplicium. CAP. VI. De lcprose. CAP. viii. Vers. 1. Cum autem descendisset - multæ. doctrina transit ad miracula. Quia enim Lanquam auctoritatem habens docebat, ne jaciabundus esse putetur et arrogans, operibus quoque suam ostendit potestatemi, et sermones re ipsa confirmat. Considera etiam turbarum benevolentiam: ipsi siquidem doctrinam sublimen (cc) 20ribus percipicbant et admirabantur, credebant ac sequebantur. Principes autem ipsorum et Scribæ promulgantibus quoque virtutem ejus signis, offen debantur ac irritabantur. Vers. 2. Ει ecce maudare. Non aixit: Si Deum invocaveris: sed, Si vis, quod argumentum est indubitate fidei. Cum enim audisset de doctrina ac potentia ejus, credidit Denni esse qui omnia posset. Ideo etiam cum fervore accessit. Nam quod simpliciter dixit Matthæus: Adorabat, manifestius ail Marcus: Genibus provulatus ". Lucas vero similiter, quod procidit in faciem et deprecabatur ipsum. Vers, 5. Εt — lepra ejus. Voleus saue leprosi Et confirmare judicium, quod recte opinatus esset ipsum esse Deum omnipotentem, turbisque ostendere potentiam suam, sicut diximus, ait: Volo, mundare. Ilic autem: Volo, benignitatis indicium est; Mändare vero, potentiæ. Cum autem hunc verbo sanaret, quam ob causam manu quoque extenta tetigit enm? Quia lex erat quæ leprosum tangere prohibebat. Volens autein Christus ostendere quod tanquam Deus supra legem esset (nam hæc-adversus nudos homines statuta erat), audacter tetigit, nec ullus e turba contradixit. Ex præmissis enim certi erant, quod omnia legitime faceret. Simul etiam docebat, non abo ninandam esse corporalem lepram eorum qui ejusdetu sunt generis. Solam namque lepram anima convenit exsecrari, quæ est peceatum. Non solum Χριστὸς ἀφ' ἑαυτοῦ, κατ' ἐξουσίαν ἐδίδασκε, καὶ ἐνομοθέτει, καὶ συνεχώς προσετίθει τό 'Εγώ δε λέγω ὑμῖν· καὶ ὡς κριτὴς τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, τοῖς μὲν ἀγαθοῖς ἐπηγγέλλετο σωτηρίαν· τοῖς πονη μοῖς δὲ ἠπείλει κόλασιν. ΚΕΦ. Γ'. Περί τοῦ λεπρού. Καταβάντι δὲ αὐτῷ — πολλοί. Ἀπὸ τῆς διδα σκαλίας, ἐπὶ τὰ θαύματα μεταβαίνει. Ἐπεὶ γὰρο ὡς ἐξουσίαν ἔχων ἐδίδασκεν, ἵνα μὴ νομισθῇ πομπάζειν καὶ ἀλαζονεύεσθαι, δείκνυσι τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς ἔργοις, καὶ βεβαιοί των λόγους ἀπὸ τῶν πράξεων. Σκόπει δὲ καὶ τὴν τῶν ὄχλων εὐγνωμοσύνην, ὅτι αὐτοὶ μὲν, ψιλοὺς λόγους Ανωτε σάμενοι, καὶ ἐθαύμασαν καὶ ἐπείσθησαν καὶ ἠκολού θησαν· οἱ ἄρχοντες δὲ αὐτῶν καὶ οἱ Γραμματεῖς καὶ τῶν σημείων ἀνακηρυττόντων τὴν αὐτοῦ δύναμιν, ἐσκανδαλίζοντο καὶ ἡγρίαινον. Καὶ ἰδοὺ καθαρίσαι. Οὐκ εἶπεν, Ἐὰν παρακαλέσῃς τὸν Θεὸν, ἀλλ', Ἐὰν θέλῃς, ὅπερ ἀπόδειξί; ἐστιν ἀδιστάκτου πίστεως. Μαθών γὰρ περὶ τῆς δια δασκαλίας καὶ δυνάμεως αὐτοῦ, ἐπίστευσεν, ὅτι θεὸς οὗτός ἐστι παντοδύναμος. Διό καὶ μετὰ θερμότητος προσῆλθεν. Ὁ μὲν γὰρ Ματθαῖος ἁπλῶς εἶπεν, ὅτι Προσεκύνει· ὁ δὲ Μάρκος, φανερώτερον, ὅτι γονυ πετῶν ἦν καὶ ὁ Λουκᾶ; δὲ, ομοίως, ὅτι Πεσών ἐπὶ πρόσωπον ἐδεήθη αὐτοῦ. Kul αὐτοῦ ἡ λέπρα. Βουλόμενος ἐπιβεβαιώ σαι μὲν καὶ τοῦ λεπροῦ τὴν διάγνωσιν, ὅτι ὀρθῶς ὑπέλαβεν, εἶναι αὐτὸν Θεὸν πάντα δυνάμενον· ἐπιδεῖξαι δὲ καὶ τοῖς ὄχλοις τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ, καθὼς εἰρήκαμεν, εἶπε, θέλω, καθαρίσθητι. Ενταῦθα δὲ, τὸ μὲν, θέλω, φιλανθρωπίας ἐστὶν ἀπόδειξις· τὸ δὲ, Καθαρίσθητι, δυνάμεως. Καὶ ἐπεὶ λόγῳ ἰάσατο τοῦτον, τίνος ένεκεν ἐκτεί νας τὴν χεῖρα ήψατο αὐτοῦ; Διότι νόμος ἦν, και λύων άπτεσθαι λεπρού. Δεῖξαι δὲ βουλόμενος ὁ Χρισ στὸ;, ὅτι ὡς Θεὸς ὑπέρκειται τοῦ νόμου· κατὰ γὰρ τῶν ψιλῶν ἀνθρώπων οὗτος νενομοθέτη το θαρραλέω; ἥψατο, καὶ οὐδεὶς ἀντεῖπεν ἀπὸ τῶν ὄχλων· πεπληροφόρηντο γὰρ ἐκ τῶν προλαβόντων, ὅτι κατά λόγο πάντα ποιεῖ, καὶ ἅμα ἐδίδαξε, μὴ βδελύττεσθαι τὴν σωματικὴν λέπραν τῶν ὁμοφύλων. Χρὴ γὰρ μόνην φοβεῖσθαι τὴν ψυχικήν, ἥτις ἐστὶν ἡ ἁμαρτία. Καὶ γὰρ οὐ μόνον οὐ μετέλαβεν ἀκαθαρσίας ἡ τού enim manus ipsius impuritatem non contraxit ad του χειρ, ἀψαμένη τοῦ λεπροῦ σώματος, ἀλλὰ καὶ contactum corporis leprosi, quin potius illud emundavit. Quia igitur pulchritudine animæ nostræ lepra deletur peccati (ſſ), accedamus ad sermonem præceptorum Christi, ut postquam nos tetigerit, ipsam emundet. Vers. 5. Et — dixeris. Præcepit ut taceret, et ipse ardem fugiens apud homines, et eos instruens μᾶλλον ἐκαθάρισε τοῦτο. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ τῷ κάλλει τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἡ λέπρα τῆς ἁμαρτίας ἐλυμήνατο, προσέλθωμεν τῷ λόγῳ τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἀψάμενος ἡμῶν καθαρίσει ταύτην. Καὶ είπης. Παρήγγειλεν αὐτῷ σιγάν, αυτός τε φεύγων τὸν παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἔπαινον, καὶ πα:- ws Marc. 1. 40.» Luc. v, 12. Variæ lectiones et notæ. δέ, omittit Α. (ec) Doctrinam sublimem. Sola verba. 64) ita correxi, loco ψυχήν. (ft) Pulchritudine — peccati. Cum ergo pulchritudini mentis nostræ lepra peccati detrimentosa fuerit.

CAP. VIII. δεύων τοὺς εὐεργετοῦντας, μισεῖν τὸ φιλότιμον· qui benefcia in aliquem conferunt, ut auibitionem καίτοι σαφῶς ἐγίνωσκεν, ὅτι οὐ σιγήσει, ἀλλὰ καὶ τρανῶς ἀνακηρύξει τὸν εὐεργέτην· ὅμως τὸ οἰχεῖον ποιεῖ καὶ παραγγέλλει. Χρὴ γὰρ τὸν μὲν εὐερο γετοῦντα παραγγέλλειν σιγάν, διὰ μετριοφροσύω την· τὸν δὲ εὐεργετούμενον κηρύττειν δι' εὐγνωμοσύ• την ΑΛΛ' Μωϋσῆς. Ἐκέλευεν ὁ νόμος, τὸν καθα ρισθέντα λεπρὸν μὴ τοῖς ἑαυτοῦ πιστεύειν ὀφθαλμεῖς, ἀλλὰ τοῖς τοῦ ἱερέως ἀναθεῖναι τὴν κρίσιν τοῦ καθαρισμοῦ, καὶ μὴ πρότερον ἀναμιγῆναι τοῖς καθ προῖς, εἰ μὴ ἐμφανισθῇ τούτῳ, καὶ παρὰ τούτου λογισθῇ καθαρός· εἶτα προσάγειν δῶρον ὑπὲρ ἐξιλα σμοῦ, καθὼς ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Λευΐτικού γέγραπται. Πῶς οὖν εἶπεν, ὅτι Ο προσέταξε Μωϋσῆς; ὁ Θεὸς γὰρ τοῦτο προσέταξε. Διότι νομοθέτης λέγεται καὶ ὁ Μωϋσῆς, ὡς γράψας, ὅσα ὁ Θεὸς ἐνομοθέτησε. Τὴν μὲν οὖν θεραπείαν αὐτὸς εἰργάσατο, τὴν δοκι μασίαν δὲ ταύτης τῷ ἱερεῖ παρέπεμψεν, ἵνα μὴ δό ξῃ τὸ τῶν ἱερέων υφαρπάζειν ἀξίωμα. Εἰς αὐτοῖς. Εἰς ἔλεγχον αὐτῶν, φημὶ δὴ τῶν ἱερέων. Μαρτύριον γὰρ νῦν, τὸν ἔλεγχον λέγει. Ἐπεὶ γὰρ οὗτοι παράνομον αὐτὸν ὠνόμαζον, παρ ήνεσε τῷ καθαρισθέντι λεπρῷ τηρῆσαι τὸν νόμον, καὶ ποιῆσαι, ὅσα ἐκεῖνος προσέταξε. Τοῦτο δὲ παρήνεσεν εἰς ἔλεγχον αὐτῶν. Πῶς γὰρ ἂν παρήνεσε τηρήσαι τὸν νόμον, εἰ παράνομος ἦν; Χρὴ δὲ παρατηρεῖν, πῶς ποτὲ μὲν παραλύει τὸν νόμον, ὁδοποιῶν τῇ μετά θάνατον αὐτοῦ φιλοσοφίᾳ καὶ πολιτείᾳ τῶν Χριστιανῶν, καὶ προοιμιαζόμενος τὴν ἐπὶ ταύτης ἀνάπαυσιν τοῦ παλαιοῦ καὶ γεγηρακότος νόμου" ποτὲ δὲ φυλάττει τοῦτον, συγκαταβαίνων τῇ ἀσθενείᾳ τῶν Ἰουδαίων, ἵνα μὴ σκανδα λίσῃ αὐτούς. ΚΕΦ. Ζ'. Περὶ τοῦ ἑκατοντάρχου. Εἰσελθόντι δὲ αὐτῷ βασανιζόμενος. Βέβληται, ἀντὶ τοῦ, Έρριπται. Καὶ — αὐτόν. Διατί μὴ κληθεὶς εἰς τὴν οἰκίαν, αυτεπάγγελτος ἐλθεῖν λέγει; Διότι προέγνω αὐτὸν πεπιστευκότα, ὅτι Θεός ἐστι, καὶ λοιπὸν ἠθέλησε τὴν πολλὴν αὐτοῦ πίστιν ἐκκαλυφθῆναι καὶ τοῖς ἀκολουθοῦσι, καὶ πρόσχες τοῖς ἑξῆς. Καὶ - μου. Οὐκ εἰμι, φησίν, ἄξιος, διὰ τὸ εἶναί σε Θεόν· ἀλλ' ὡς παντοδύναμος, εἰπὲ ἐν λόγῳ ψιλῷ, δ βούλει, καὶ αὐτίκα ὁ λόγος έργον γενήσεται. Ορᾷς μέγεθος πίστεως. Διὰ τοῦτο τοίνυν ὁ Χριστὸς εἶπεν, ὅτι Εγώ ελθών θεραπεύσω αὐτὸν, ἵνα εἴπῃ ὁ ἑκατόνταρχος, ὅτι οὐκ εἰμι άξιος, καὶ τὰ ἑξῆς, καὶ οὕτω φανερωθῇ πᾶσιν ἡ πολλὴ πίστις αὐτοῦ. Εἰ γὰρ μὴ ὁ Χριστὸς ἐκεῖνο εἶπεν, οὐκ ἂν ὁ ἑκατόνταρχος τοῦτο εἴρηκε, καὶ πάντως ἔλαθεν ἂν του; ἑπομένους ή τοσαύτη τοῦ ἀνδρὸς πίστις. Σκό εὐγνωμοσύνης. Α. exsecrentur. Atqui manifeste sciebat Christus, quod taciturus non esset, sed benefactorem palam prædicaturus; attamen quod suum est facit et præcipit. Oportet enim eos qui beneficia confe runt, modestiae causa pexcipere silentium; cos vero, qui beneficio sunt affecti, prædicare propter gratitudinem. Vers. 4. Sed Moses. Jussit lex, ne is qui a lepra mandatus esset suiipsius oculis crederet, sed oculis sacerdotis judicium emendationis committeret, neque prius his qui mundi essent commisceretur, quam se illi manifestasset, et ab co fuisset mundns jndicatus; deinde munus pro puriacatione adduceret, sicut in libro Levitici scriptum est. Quomodo ergo dicit: Munus quod præcepit Moses, cum id jusserit Deus? Quia Mose legisla tor dicitur, utpote qui scripsit, quæ Deus statuerat. Sanitatem itaque ipse operatus est, appro bationeni vero ipsius, sacerdoti commisit, ne sacerdotum munus sibi latenter rapere videretur. Vers. 4. In - illis. Ad redargutionem illorum; dico sane sacerdotumn. Nam μαρτύριον, id est, testimonium, vocat relargutionem. Quia enim ill transgressorem legis eum dicebant: emundatum leprosum admonet ut servaret legem, et faceret quæcunque lex preceperat. Hoc autem ad redargutionem illorum admonet. Nam quomodo leg in servare admoneret, si legis trangressor esset. Observandum vero quo pacto interdum quidem legen solvit, viam aperiens philosophia atque conversationi Christianæ, quam post mortem suam vigere oportebat, ac præparans cessationem legi veteri, jamque senescenti; quandoque vero illaın servat, demittens se ad imbecillitatem Judæorum, ne eos offenderet. discru CAP. VII. De centurione. Vers. 5, 6. Cum autem ingressus essel ciatur. Jacet, hoc est, projectus est. Vers. 7. ΕΙ cum. Quare non vocatus in domum, sua sponte venturum se dicit? Quia præcognovit illum jam credere quod Deus esset: et ita voluit magnam ejus fidem his etiam qui sequebantur, delegere. Intende ergo iis que sequuntur. Vers. 8. Et - mens. Non sum, inquit, dignus, quia tu Deus es: sed tanquam omnipotens die nudo verbo quod vis, et ipsum quoque verbum opus fiet. Vides fidei magnitudinen? Propter hoc ergo dixit Christus: Ego veniam et curabo eum, ut dicat cenCurio: Non sum dignus, etc., et ita manifestetur omnibus magna fides ejus. Nisi enim Christus illud dixisset, nequaquam hoc centurio respondisset, et eos qui sequebantur omnino latuisset quanta crat viri fides. Vide quoque centurionis verba quæ Variæ lectiones et notæ.

CAP. VIII. δεύων τοὺς εὐεργετοῦντας, μισεῖν τὸ φιλότιμον· qui benefcia in aliquem conferunt, ut auibitionem καίτοι σαφῶς ἐγίνωσκεν, ὅτι οὐ σιγήσει, ἀλλὰ καὶ τρανῶς ἀνακηρύξει τὸν εὐεργέτην· ὅμως τὸ οἰχεῖον ποιεῖ καὶ παραγγέλλει. Χρὴ γὰρ τὸν μὲν εὐερο γετοῦντα παραγγέλλειν σιγάν, διὰ μετριοφροσύω την· τὸν δὲ εὐεργετούμενον κηρύττειν δι' εὐγνωμοσύ• την ΑΛΛ' Μωϋσῆς. Ἐκέλευεν ὁ νόμος, τὸν καθα ρισθέντα λεπρὸν μὴ τοῖς ἑαυτοῦ πιστεύειν ὀφθαλμεῖς, ἀλλὰ τοῖς τοῦ ἱερέως ἀναθεῖναι τὴν κρίσιν τοῦ καθαρισμοῦ, καὶ μὴ πρότερον ἀναμιγῆναι τοῖς καθ προῖς, εἰ μὴ ἐμφανισθῇ τούτῳ, καὶ παρὰ τούτου λογισθῇ καθαρός· εἶτα προσάγειν δῶρον ὑπὲρ ἐξιλα σμοῦ, καθὼς ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Λευΐτικού γέγραπται. Πῶς οὖν εἶπεν, ὅτι Ο προσέταξε Μωϋσῆς; ὁ Θεὸς γὰρ τοῦτο προσέταξε. Διότι νομοθέτης λέγεται καὶ ὁ Μωϋσῆς, ὡς γράψας, ὅσα ὁ Θεὸς ἐνομοθέτησε. Τὴν μὲν οὖν θεραπείαν αὐτὸς εἰργάσατο, τὴν δοκι μασίαν δὲ ταύτης τῷ ἱερεῖ παρέπεμψεν, ἵνα μὴ δό ξῃ τὸ τῶν ἱερέων υφαρπάζειν ἀξίωμα. Εἰς αὐτοῖς. Εἰς ἔλεγχον αὐτῶν, φημὶ δὴ τῶν ἱερέων. Μαρτύριον γὰρ νῦν, τὸν ἔλεγχον λέγει. Ἐπεὶ γὰρ οὗτοι παράνομον αὐτὸν ὠνόμαζον, παρ ήνεσε τῷ καθαρισθέντι λεπρῷ τηρῆσαι τὸν νόμον, καὶ ποιῆσαι, ὅσα ἐκεῖνος προσέταξε. Τοῦτο δὲ παρήνεσεν εἰς ἔλεγχον αὐτῶν. Πῶς γὰρ ἂν παρήνεσε τηρήσαι τὸν νόμον, εἰ παράνομος ἦν; Χρὴ δὲ παρατηρεῖν, πῶς ποτὲ μὲν παραλύει τὸν νόμον, ὁδοποιῶν τῇ μετά θάνατον αὐτοῦ φιλοσοφίᾳ καὶ πολιτείᾳ τῶν Χριστιανῶν, καὶ προοιμιαζόμενος τὴν ἐπὶ ταύτης ἀνάπαυσιν τοῦ παλαιοῦ καὶ γεγηρακότος νόμου" ποτὲ δὲ φυλάττει τοῦτον, συγκαταβαίνων τῇ ἀσθενείᾳ τῶν Ἰουδαίων, ἵνα μὴ σκανδα λίσῃ αὐτούς. ΚΕΦ. Ζ'. Περὶ τοῦ ἑκατοντάρχου. Εἰσελθόντι δὲ αὐτῷ βασανιζόμενος. Βέβληται, ἀντὶ τοῦ, Έρριπται. Καὶ — αὐτόν. Διατί μὴ κληθεὶς εἰς τὴν οἰκίαν, αυτεπάγγελτος ἐλθεῖν λέγει; Διότι προέγνω αὐτὸν πεπιστευκότα, ὅτι Θεός ἐστι, καὶ λοιπὸν ἠθέλησε τὴν πολλὴν αὐτοῦ πίστιν ἐκκαλυφθῆναι καὶ τοῖς ἀκολουθοῦσι, καὶ πρόσχες τοῖς ἑξῆς. Καὶ - μου. Οὐκ εἰμι, φησίν, ἄξιος, διὰ τὸ εἶναί σε Θεόν· ἀλλ' ὡς παντοδύναμος, εἰπὲ ἐν λόγῳ ψιλῷ, δ βούλει, καὶ αὐτίκα ὁ λόγος έργον γενήσεται. Ορᾷς μέγεθος πίστεως. Διὰ τοῦτο τοίνυν ὁ Χριστὸς εἶπεν, ὅτι Εγώ ελθών θεραπεύσω αὐτὸν, ἵνα εἴπῃ ὁ ἑκατόνταρχος, ὅτι οὐκ εἰμι άξιος, καὶ τὰ ἑξῆς, καὶ οὕτω φανερωθῇ πᾶσιν ἡ πολλὴ πίστις αὐτοῦ. Εἰ γὰρ μὴ ὁ Χριστὸς ἐκεῖνο εἶπεν, οὐκ ἂν ὁ ἑκατόνταρχος τοῦτο εἴρηκε, καὶ πάντως ἔλαθεν ἂν του; ἑπομένους ή τοσαύτη τοῦ ἀνδρὸς πίστις. Σκό εὐγνωμοσύνης. Α. exsecrentur. Atqui manifeste sciebat Christus, quod taciturus non esset, sed benefactorem palam prædicaturus; attamen quod suum est facit et præcipit. Oportet enim eos qui beneficia confe runt, modestiae causa pexcipere silentium; cos vero, qui beneficio sunt affecti, prædicare propter gratitudinem. Vers. 4. Sed Moses. Jussit lex, ne is qui a lepra mandatus esset suiipsius oculis crederet, sed oculis sacerdotis judicium emendationis committeret, neque prius his qui mundi essent commisceretur, quam se illi manifestasset, et ab co fuisset mundns jndicatus; deinde munus pro puriacatione adduceret, sicut in libro Levitici scriptum est. Quomodo ergo dicit: Munus quod præcepit Moses, cum id jusserit Deus? Quia Mose legisla tor dicitur, utpote qui scripsit, quæ Deus statuerat. Sanitatem itaque ipse operatus est, appro bationeni vero ipsius, sacerdoti commisit, ne sacerdotum munus sibi latenter rapere videretur. Vers. 4. In - illis. Ad redargutionem illorum; dico sane sacerdotumn. Nam μαρτύριον, id est, testimonium, vocat relargutionem. Quia enim ill transgressorem legis eum dicebant: emundatum leprosum admonet ut servaret legem, et faceret quæcunque lex preceperat. Hoc autem ad redargutionem illorum admonet. Nam quomodo leg in servare admoneret, si legis trangressor esset. Observandum vero quo pacto interdum quidem legen solvit, viam aperiens philosophia atque conversationi Christianæ, quam post mortem suam vigere oportebat, ac præparans cessationem legi veteri, jamque senescenti; quandoque vero illaın servat, demittens se ad imbecillitatem Judæorum, ne eos offenderet. discru CAP. VII. De centurione. Vers. 5, 6. Cum autem ingressus essel ciatur. Jacet, hoc est, projectus est. Vers. 7. ΕΙ cum. Quare non vocatus in domum, sua sponte venturum se dicit? Quia præcognovit illum jam credere quod Deus esset: et ita voluit magnam ejus fidem his etiam qui sequebantur, delegere. Intende ergo iis que sequuntur. Vers. 8. Et - mens. Non sum, inquit, dignus, quia tu Deus es: sed tanquam omnipotens die nudo verbo quod vis, et ipsum quoque verbum opus fiet. Vides fidei magnitudinen? Propter hoc ergo dixit Christus: Ego veniam et curabo eum, ut dicat cenCurio: Non sum dignus, etc., et ita manifestetur omnibus magna fides ejus. Nisi enim Christus illud dixisset, nequaquam hoc centurio respondisset, et eos qui sequebantur omnino latuisset quanta crat viri fides. Vide quoque centurionis verba quæ Variæ lectiones et notæ.

CAP. VIII. δεύων τοὺς εὐεργετοῦντας, μισεῖν τὸ φιλότιμον· qui benefcia in aliquem conferunt, ut auibitionem καίτοι σαφῶς ἐγίνωσκεν, ὅτι οὐ σιγήσει, ἀλλὰ καὶ τρανῶς ἀνακηρύξει τὸν εὐεργέτην· ὅμως τὸ οἰχεῖον ποιεῖ καὶ παραγγέλλει. Χρὴ γὰρ τὸν μὲν εὐερο γετοῦντα παραγγέλλειν σιγάν, διὰ μετριοφροσύω την· τὸν δὲ εὐεργετούμενον κηρύττειν δι' εὐγνωμοσύ• την ΑΛΛ' Μωϋσῆς. Ἐκέλευεν ὁ νόμος, τὸν καθα ρισθέντα λεπρὸν μὴ τοῖς ἑαυτοῦ πιστεύειν ὀφθαλμεῖς, ἀλλὰ τοῖς τοῦ ἱερέως ἀναθεῖναι τὴν κρίσιν τοῦ καθαρισμοῦ, καὶ μὴ πρότερον ἀναμιγῆναι τοῖς καθ προῖς, εἰ μὴ ἐμφανισθῇ τούτῳ, καὶ παρὰ τούτου λογισθῇ καθαρός· εἶτα προσάγειν δῶρον ὑπὲρ ἐξιλα σμοῦ, καθὼς ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Λευΐτικού γέγραπται. Πῶς οὖν εἶπεν, ὅτι Ο προσέταξε Μωϋσῆς; ὁ Θεὸς γὰρ τοῦτο προσέταξε. Διότι νομοθέτης λέγεται καὶ ὁ Μωϋσῆς, ὡς γράψας, ὅσα ὁ Θεὸς ἐνομοθέτησε. Τὴν μὲν οὖν θεραπείαν αὐτὸς εἰργάσατο, τὴν δοκι μασίαν δὲ ταύτης τῷ ἱερεῖ παρέπεμψεν, ἵνα μὴ δό ξῃ τὸ τῶν ἱερέων υφαρπάζειν ἀξίωμα. Εἰς αὐτοῖς. Εἰς ἔλεγχον αὐτῶν, φημὶ δὴ τῶν ἱερέων. Μαρτύριον γὰρ νῦν, τὸν ἔλεγχον λέγει. Ἐπεὶ γὰρ οὗτοι παράνομον αὐτὸν ὠνόμαζον, παρ ήνεσε τῷ καθαρισθέντι λεπρῷ τηρῆσαι τὸν νόμον, καὶ ποιῆσαι, ὅσα ἐκεῖνος προσέταξε. Τοῦτο δὲ παρήνεσεν εἰς ἔλεγχον αὐτῶν. Πῶς γὰρ ἂν παρήνεσε τηρήσαι τὸν νόμον, εἰ παράνομος ἦν; Χρὴ δὲ παρατηρεῖν, πῶς ποτὲ μὲν παραλύει τὸν νόμον, ὁδοποιῶν τῇ μετά θάνατον αὐτοῦ φιλοσοφίᾳ καὶ πολιτείᾳ τῶν Χριστιανῶν, καὶ προοιμιαζόμενος τὴν ἐπὶ ταύτης ἀνάπαυσιν τοῦ παλαιοῦ καὶ γεγηρακότος νόμου" ποτὲ δὲ φυλάττει τοῦτον, συγκαταβαίνων τῇ ἀσθενείᾳ τῶν Ἰουδαίων, ἵνα μὴ σκανδα λίσῃ αὐτούς. ΚΕΦ. Ζ'. Περὶ τοῦ ἑκατοντάρχου. Εἰσελθόντι δὲ αὐτῷ βασανιζόμενος. Βέβληται, ἀντὶ τοῦ, Έρριπται. Καὶ — αὐτόν. Διατί μὴ κληθεὶς εἰς τὴν οἰκίαν, αυτεπάγγελτος ἐλθεῖν λέγει; Διότι προέγνω αὐτὸν πεπιστευκότα, ὅτι Θεός ἐστι, καὶ λοιπὸν ἠθέλησε τὴν πολλὴν αὐτοῦ πίστιν ἐκκαλυφθῆναι καὶ τοῖς ἀκολουθοῦσι, καὶ πρόσχες τοῖς ἑξῆς. Καὶ - μου. Οὐκ εἰμι, φησίν, ἄξιος, διὰ τὸ εἶναί σε Θεόν· ἀλλ' ὡς παντοδύναμος, εἰπὲ ἐν λόγῳ ψιλῷ, δ βούλει, καὶ αὐτίκα ὁ λόγος έργον γενήσεται. Ορᾷς μέγεθος πίστεως. Διὰ τοῦτο τοίνυν ὁ Χριστὸς εἶπεν, ὅτι Εγώ ελθών θεραπεύσω αὐτὸν, ἵνα εἴπῃ ὁ ἑκατόνταρχος, ὅτι οὐκ εἰμι άξιος, καὶ τὰ ἑξῆς, καὶ οὕτω φανερωθῇ πᾶσιν ἡ πολλὴ πίστις αὐτοῦ. Εἰ γὰρ μὴ ὁ Χριστὸς ἐκεῖνο εἶπεν, οὐκ ἂν ὁ ἑκατόνταρχος τοῦτο εἴρηκε, καὶ πάντως ἔλαθεν ἂν του; ἑπομένους ή τοσαύτη τοῦ ἀνδρὸς πίστις. Σκό εὐγνωμοσύνης. Α. exsecrentur. Atqui manifeste sciebat Christus, quod taciturus non esset, sed benefactorem palam prædicaturus; attamen quod suum est facit et præcipit. Oportet enim eos qui beneficia confe runt, modestiae causa pexcipere silentium; cos vero, qui beneficio sunt affecti, prædicare propter gratitudinem. Vers. 4. Sed Moses. Jussit lex, ne is qui a lepra mandatus esset suiipsius oculis crederet, sed oculis sacerdotis judicium emendationis committeret, neque prius his qui mundi essent commisceretur, quam se illi manifestasset, et ab co fuisset mundns jndicatus; deinde munus pro puriacatione adduceret, sicut in libro Levitici scriptum est. Quomodo ergo dicit: Munus quod præcepit Moses, cum id jusserit Deus? Quia Mose legisla tor dicitur, utpote qui scripsit, quæ Deus statuerat. Sanitatem itaque ipse operatus est, appro bationeni vero ipsius, sacerdoti commisit, ne sacerdotum munus sibi latenter rapere videretur. Vers. 4. In - illis. Ad redargutionem illorum; dico sane sacerdotumn. Nam μαρτύριον, id est, testimonium, vocat relargutionem. Quia enim ill transgressorem legis eum dicebant: emundatum leprosum admonet ut servaret legem, et faceret quæcunque lex preceperat. Hoc autem ad redargutionem illorum admonet. Nam quomodo leg in servare admoneret, si legis trangressor esset. Observandum vero quo pacto interdum quidem legen solvit, viam aperiens philosophia atque conversationi Christianæ, quam post mortem suam vigere oportebat, ac præparans cessationem legi veteri, jamque senescenti; quandoque vero illaın servat, demittens se ad imbecillitatem Judæorum, ne eos offenderet. discru CAP. VII. De centurione. Vers. 5, 6. Cum autem ingressus essel ciatur. Jacet, hoc est, projectus est. Vers. 7. ΕΙ cum. Quare non vocatus in domum, sua sponte venturum se dicit? Quia præcognovit illum jam credere quod Deus esset: et ita voluit magnam ejus fidem his etiam qui sequebantur, delegere. Intende ergo iis que sequuntur. Vers. 8. Et - mens. Non sum, inquit, dignus, quia tu Deus es: sed tanquam omnipotens die nudo verbo quod vis, et ipsum quoque verbum opus fiet. Vides fidei magnitudinen? Propter hoc ergo dixit Christus: Ego veniam et curabo eum, ut dicat cenCurio: Non sum dignus, etc., et ita manifestetur omnibus magna fides ejus. Nisi enim Christus illud dixisset, nequaquam hoc centurio respondisset, et eos qui sequebantur omnino latuisset quanta crat viri fides. Vide quoque centurionis verba quæ Variæ lectiones et notæ.

CAP. VIII. δεύων τοὺς εὐεργετοῦντας, μισεῖν τὸ φιλότιμον· qui benefcia in aliquem conferunt, ut auibitionem καίτοι σαφῶς ἐγίνωσκεν, ὅτι οὐ σιγήσει, ἀλλὰ καὶ τρανῶς ἀνακηρύξει τὸν εὐεργέτην· ὅμως τὸ οἰχεῖον ποιεῖ καὶ παραγγέλλει. Χρὴ γὰρ τὸν μὲν εὐερο γετοῦντα παραγγέλλειν σιγάν, διὰ μετριοφροσύω την· τὸν δὲ εὐεργετούμενον κηρύττειν δι' εὐγνωμοσύ• την ΑΛΛ' Μωϋσῆς. Ἐκέλευεν ὁ νόμος, τὸν καθα ρισθέντα λεπρὸν μὴ τοῖς ἑαυτοῦ πιστεύειν ὀφθαλμεῖς, ἀλλὰ τοῖς τοῦ ἱερέως ἀναθεῖναι τὴν κρίσιν τοῦ καθαρισμοῦ, καὶ μὴ πρότερον ἀναμιγῆναι τοῖς καθ προῖς, εἰ μὴ ἐμφανισθῇ τούτῳ, καὶ παρὰ τούτου λογισθῇ καθαρός· εἶτα προσάγειν δῶρον ὑπὲρ ἐξιλα σμοῦ, καθὼς ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Λευΐτικού γέγραπται. Πῶς οὖν εἶπεν, ὅτι Ο προσέταξε Μωϋσῆς; ὁ Θεὸς γὰρ τοῦτο προσέταξε. Διότι νομοθέτης λέγεται καὶ ὁ Μωϋσῆς, ὡς γράψας, ὅσα ὁ Θεὸς ἐνομοθέτησε. Τὴν μὲν οὖν θεραπείαν αὐτὸς εἰργάσατο, τὴν δοκι μασίαν δὲ ταύτης τῷ ἱερεῖ παρέπεμψεν, ἵνα μὴ δό ξῃ τὸ τῶν ἱερέων υφαρπάζειν ἀξίωμα. Εἰς αὐτοῖς. Εἰς ἔλεγχον αὐτῶν, φημὶ δὴ τῶν ἱερέων. Μαρτύριον γὰρ νῦν, τὸν ἔλεγχον λέγει. Ἐπεὶ γὰρ οὗτοι παράνομον αὐτὸν ὠνόμαζον, παρ ήνεσε τῷ καθαρισθέντι λεπρῷ τηρῆσαι τὸν νόμον, καὶ ποιῆσαι, ὅσα ἐκεῖνος προσέταξε. Τοῦτο δὲ παρήνεσεν εἰς ἔλεγχον αὐτῶν. Πῶς γὰρ ἂν παρήνεσε τηρήσαι τὸν νόμον, εἰ παράνομος ἦν; Χρὴ δὲ παρατηρεῖν, πῶς ποτὲ μὲν παραλύει τὸν νόμον, ὁδοποιῶν τῇ μετά θάνατον αὐτοῦ φιλοσοφίᾳ καὶ πολιτείᾳ τῶν Χριστιανῶν, καὶ προοιμιαζόμενος τὴν ἐπὶ ταύτης ἀνάπαυσιν τοῦ παλαιοῦ καὶ γεγηρακότος νόμου" ποτὲ δὲ φυλάττει τοῦτον, συγκαταβαίνων τῇ ἀσθενείᾳ τῶν Ἰουδαίων, ἵνα μὴ σκανδα λίσῃ αὐτούς. ΚΕΦ. Ζ'. Περὶ τοῦ ἑκατοντάρχου. Εἰσελθόντι δὲ αὐτῷ βασανιζόμενος. Βέβληται, ἀντὶ τοῦ, Έρριπται. Καὶ — αὐτόν. Διατί μὴ κληθεὶς εἰς τὴν οἰκίαν, αυτεπάγγελτος ἐλθεῖν λέγει; Διότι προέγνω αὐτὸν πεπιστευκότα, ὅτι Θεός ἐστι, καὶ λοιπὸν ἠθέλησε τὴν πολλὴν αὐτοῦ πίστιν ἐκκαλυφθῆναι καὶ τοῖς ἀκολουθοῦσι, καὶ πρόσχες τοῖς ἑξῆς. Καὶ - μου. Οὐκ εἰμι, φησίν, ἄξιος, διὰ τὸ εἶναί σε Θεόν· ἀλλ' ὡς παντοδύναμος, εἰπὲ ἐν λόγῳ ψιλῷ, δ βούλει, καὶ αὐτίκα ὁ λόγος έργον γενήσεται. Ορᾷς μέγεθος πίστεως. Διὰ τοῦτο τοίνυν ὁ Χριστὸς εἶπεν, ὅτι Εγώ ελθών θεραπεύσω αὐτὸν, ἵνα εἴπῃ ὁ ἑκατόνταρχος, ὅτι οὐκ εἰμι άξιος, καὶ τὰ ἑξῆς, καὶ οὕτω φανερωθῇ πᾶσιν ἡ πολλὴ πίστις αὐτοῦ. Εἰ γὰρ μὴ ὁ Χριστὸς ἐκεῖνο εἶπεν, οὐκ ἂν ὁ ἑκατόνταρχος τοῦτο εἴρηκε, καὶ πάντως ἔλαθεν ἂν του; ἑπομένους ή τοσαύτη τοῦ ἀνδρὸς πίστις. Σκό εὐγνωμοσύνης. Α. exsecrentur. Atqui manifeste sciebat Christus, quod taciturus non esset, sed benefactorem palam prædicaturus; attamen quod suum est facit et præcipit. Oportet enim eos qui beneficia confe runt, modestiae causa pexcipere silentium; cos vero, qui beneficio sunt affecti, prædicare propter gratitudinem. Vers. 4. Sed Moses. Jussit lex, ne is qui a lepra mandatus esset suiipsius oculis crederet, sed oculis sacerdotis judicium emendationis committeret, neque prius his qui mundi essent commisceretur, quam se illi manifestasset, et ab co fuisset mundns jndicatus; deinde munus pro puriacatione adduceret, sicut in libro Levitici scriptum est. Quomodo ergo dicit: Munus quod præcepit Moses, cum id jusserit Deus? Quia Mose legisla tor dicitur, utpote qui scripsit, quæ Deus statuerat. Sanitatem itaque ipse operatus est, appro bationeni vero ipsius, sacerdoti commisit, ne sacerdotum munus sibi latenter rapere videretur. Vers. 4. In - illis. Ad redargutionem illorum; dico sane sacerdotumn. Nam μαρτύριον, id est, testimonium, vocat relargutionem. Quia enim ill transgressorem legis eum dicebant: emundatum leprosum admonet ut servaret legem, et faceret quæcunque lex preceperat. Hoc autem ad redargutionem illorum admonet. Nam quomodo leg in servare admoneret, si legis trangressor esset. Observandum vero quo pacto interdum quidem legen solvit, viam aperiens philosophia atque conversationi Christianæ, quam post mortem suam vigere oportebat, ac præparans cessationem legi veteri, jamque senescenti; quandoque vero illaın servat, demittens se ad imbecillitatem Judæorum, ne eos offenderet. discru CAP. VII. De centurione. Vers. 5, 6. Cum autem ingressus essel ciatur. Jacet, hoc est, projectus est. Vers. 7. ΕΙ cum. Quare non vocatus in domum, sua sponte venturum se dicit? Quia præcognovit illum jam credere quod Deus esset: et ita voluit magnam ejus fidem his etiam qui sequebantur, delegere. Intende ergo iis que sequuntur. Vers. 8. Et - mens. Non sum, inquit, dignus, quia tu Deus es: sed tanquam omnipotens die nudo verbo quod vis, et ipsum quoque verbum opus fiet. Vides fidei magnitudinen? Propter hoc ergo dixit Christus: Ego veniam et curabo eum, ut dicat cenCurio: Non sum dignus, etc., et ita manifestetur omnibus magna fides ejus. Nisi enim Christus illud dixisset, nequaquam hoc centurio respondisset, et eos qui sequebantur omnino latuisset quanta crat viri fides. Vide quoque centurionis verba quæ Variæ lectiones et notæ.

squuntur ad id directa, quod nudo etiam verbo πει δὲ καὶ τὰ ἐφεξῆς τοῦ ἑκατοντάρχου βήματα, κατ einare possel. Vers. 9. Nam et et facit. Ab 'exemplɔ ejus quod circa s' contingebat, confirmabat, quod solo etiam verbo sanare posset. Postquam enim dixerat: Dic verbo, subjunxit: Nam et ego homo sum, sub ducis exercitus potestate constitutus, habens sub me milites et servos, et quod cuique dico, is incunctanter hoc facit. 1:ec autem dicebat, ostendens, quod Si ego hono alteri subjectus ob molicam principatus dignitatem, solo verbo potens sum, multo magis tu, qui Deus es, infinitæ potestatis ac digni• tatis. Itaque si dixeris morti ut abeat, abibit; si vero ut veniat, veniet. Neque enim simpliciter subdita est, verum etiam ancilla, quæ majorem habet subjectionem. Vers. 10. Hoc audito inveni. Admiratus est. Cum enim neque Israelita esset, neque Scripturas quæ de ipso erant legisset, adeo facile credebat. Nec solum admiratus est, verum etiam fidem ejus præconio promulgavit, ut alii hune imitarentur: Neque inter Israelitas, inquit, tantam inveni fidem, qui quotidie Scripturarum legunt testimonia, quæ de me loquuntur. In præcedentibus autem diximus, quod Amen dico, tantumdem est ac si dic tur: Vere ac firmiter dico; neque opus est hoc deinceps interpretari. Vers. 11. Dico Abraham. Multi tales, hoc est, e gentibus. Per Oriens vero et Occidens, omnia loca totius universi significavit. Venient autem ad me videlicet per fidem. Præterea accumbent, id est, requiescent. Abraham vero in medium addu– xit, quo maxime Judæos morderet, adoptando scilicet ipsi Abraham eos qui a gentibus procederent. Sinus item Abraham, dixit requiem ac fruitionem justorum, mutuamque societatem el conversationem, quæ regnum est cœlorum. Quia autem jam credebant Abraham in ineſlabilibus degere bonis, pro regno cœlorum sinus Abraham posuit, tanquam rem notiorem; simul etiam ne his contrarius esse videretur, qui in Veteri Te stamento virtutem sectati sunt. Nam qui Abraham ita honorabat, ut etiam sinus illius requiem æternam nominaret, omni hujusmodi suspicione carere debebat. Quidam dicunt quod sicut quædam profundiora της, omittis A. ασκευάζοντα, ὅτι καὶ ἐκ ψιλοῦ λόγου δύναται. Καὶ γὰρ καὶ ποιεῖ. Ἀπὸ τοῦ καθ' ἑαυτὸν υποδείγματος κατασκευάζει, ὅτι καὶ λόγῳ μόνῳ δύο ναται. Εἰρηκώς γάρ, ὅτι Εἰπέ λόγω, προσεπήγαγεν, ὅτι καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός εἰμι ὑπὸ ἐξουσίαν τοῦ στρατηγοῦ, ἔχων ὑπ' ἐμαυτὸν στρατιώτας καὶ δούλους· καὶ δ λέγω ἑκάστῳ, ἀναντιρρήτως τοῦτο ποιεῖ. Ταῦτα δὲ εἰπὼν ἐνέφηνεν, ὅτι Ἐὰν ἐγὼ ἄνθρωπος ὑπεξούσιος, διὰ τὴν ἐλίγην υπεροχήν τῆς ἀρχῆς, λόγῳ μόνῳ δύναμαι· πολλῷ μᾶλλον σύ, Θεός ὢν παντεξούσιος καὶ πανυπέροχος· καὶ λοιπὸν, εἰ μὲν εἴπῃς πορευθῆναι τὸν θάνατον, πορευθήσεται, εἰ δὲ ἐλθεῖν, ἐλεύσεται. Καὶ γὰρ οὐχ ἁπλῶς ἐστιν ὑπήκτος, ἀλλὰ καὶ δοῦλος, δ μείζονός ἐστιν ὑπακοῆς. 'Ακούσας εὗρον. Εθαύμασεν, ὅτι μὴ ν Ισραηλίτης, μηδὲ τὰς περὶ αὐτοῦ Γραφὰς τῶν Ἰου δαίων εἰδὼς, ῥᾳδίως ἐπίστευσε· καὶ οὐ μόνον ἐθαύ μασεν, ἀλλὰ καὶ ἀνεκήρυξε τὴν πίστιν αὐτοῦ, ἵνα καὶ ἄλλοι τοῦτον ζηλώσωσιν. Οὐδὲ ἐν τοῖς Ἰσραη λίταις, φησὶν, εὗρον τοσαύτην πίστιν, τοῖς ἀναγινώσκουσιν ἑκάστοτε τὰς περὶ ἐμοῦ μαρτυρίας τῶν Γραφῶν. Προείρηται δὲ ἡμῖν, ὅτι τὸν Ἀμὴν λέγω, ἀντὶ τοῦ, Ἀληθῶς καὶ βεβαίως λέγω, τέθειται. Καὶ οὐκ ἔτι χρὴ τοῦτο διερμηνεύειν. Λέγω - Αβραάμ. Πολλοὶ τοιοῦτοι, τουτέστιν, ἐξ ἐθνῶν. Διὰ δὲ τῆς ᾿Ανατολῆς καὶ τῆς Δύσεως. πάντα τόπον τῆς οἰκουμένης ἐδήλωσεν. Ηξουσι δὲ πρός με, διὰ πίστεως. Ανακλιθήσονται δὲ, ἀντὶ του, ᾿Αναπαύσονται. Τον 'Αβραὰμ δὲ εἰς τὸ μέσον ἤγαγεν, ἵνα μάλιστα καθάψηται τῶν Ἰουδαίων, ὡς υἱοθετῶν αὐτῷ τοὺς ἐξ ἐθνῶν. Κόλπους δὲ τοῦ ᾿Αβρα - ἀμ ὠνόμασε, τὴν ἀνάπαυσιν καὶ ἀπόλαυσιν τῶν δικαίων, καὶ τὴν πρὸς αὐτοὺς κοινωνίαν καὶ συνδιαγωγήν, ἥτις ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐπίστευον ἐν ἀποῤῥήτοις ἀγαθοῖς διάγειν τὸν ᾿Αβραάμ, ἀντὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, τοὺς κόλπους του ᾽Αβραὰμ ἔθηκε, διὰ τὸ γνωριμώτερον· ἅμα δὲ καὶ, ἵνα μὴ δόξῃ ἐναντίος τῇ παλαιᾷ πολιτείᾳ τῶν φιλαρέτων ἀνδρῶν. Ὁ γὰρ οὕτω θαυμάζων τὸν ᾿Αβραάμ, ὡς καὶ τοὺς ἐκείνου κόλπους, ἀνάπαυσιν αἰώνιον ονομάζειν, ἐκτὸς γίνε Ο ται τοιαύτης υπονοίας. [Φασί δέ τινες, ὅτι καθάπερ τινὰ πελάγη Varia lectiones et notæ. Parum hic attentus fuit Euthymius ad textum Evangelii, sed totus pendet ex Chrysostomo, quem vide t. VII, p. 209. C. 361. Quin imo omittit eliam Ισαάκ, Ἰακώβ, quæ tamen Chrysostomus habet. Chrysostomus ad se re:it p. 315, ubi solum ἐν τῇ βασ. τ. οὐρανῶν omittit. Theophylactus in textu nihil mutat. In scholio autemi de solo Abrahamo dicit p. 43. Vulgatum etiam propagavit Cyril. t. 17, p. 140, omissis tamen, ἐν τῇ β. τ οὐρανῶν. Quomodo autem Chrysostomus delatus esὶ εἰς τοὺς κόλπους του Αβραάμ? Scilicet per Luca Lazarum. Nam pag. 209, ubi primum hee tractat, utrumque locum junxit, hunc Matthæi et Lucæ xvi, 22. Herebat ergo adhuc ei in memoria locus Luca. Nam correctio p. 515, haud dubie profecta est a scribis, calamo excipientibus Chrysostomi dicentis verba. Scholiuin "Anepigraphi in codicibus Mosquensibus, quod incipit, Πολλοί, φησὶν, ὡς, servat vulgatam lectionem integram. Etiam Origenes IV, p. 210, 258. Inclusa in margine habet A. Hentenius eadem in principio scholii exhibet.

squuntur ad id directa, quod nudo etiam verbo πει δὲ καὶ τὰ ἐφεξῆς τοῦ ἑκατοντάρχου βήματα, κατ einare possel. Vers. 9. Nam et et facit. Ab 'exemplɔ ejus quod circa s' contingebat, confirmabat, quod solo etiam verbo sanare posset. Postquam enim dixerat: Dic verbo, subjunxit: Nam et ego homo sum, sub ducis exercitus potestate constitutus, habens sub me milites et servos, et quod cuique dico, is incunctanter hoc facit. 1:ec autem dicebat, ostendens, quod Si ego hono alteri subjectus ob molicam principatus dignitatem, solo verbo potens sum, multo magis tu, qui Deus es, infinitæ potestatis ac digni• tatis. Itaque si dixeris morti ut abeat, abibit; si vero ut veniat, veniet. Neque enim simpliciter subdita est, verum etiam ancilla, quæ majorem habet subjectionem. Vers. 10. Hoc audito inveni. Admiratus est. Cum enim neque Israelita esset, neque Scripturas quæ de ipso erant legisset, adeo facile credebat. Nec solum admiratus est, verum etiam fidem ejus præconio promulgavit, ut alii hune imitarentur: Neque inter Israelitas, inquit, tantam inveni fidem, qui quotidie Scripturarum legunt testimonia, quæ de me loquuntur. In præcedentibus autem diximus, quod Amen dico, tantumdem est ac si dic tur: Vere ac firmiter dico; neque opus est hoc deinceps interpretari. Vers. 11. Dico Abraham. Multi tales, hoc est, e gentibus. Per Oriens vero et Occidens, omnia loca totius universi significavit. Venient autem ad me videlicet per fidem. Præterea accumbent, id est, requiescent. Abraham vero in medium addu– xit, quo maxime Judæos morderet, adoptando scilicet ipsi Abraham eos qui a gentibus procederent. Sinus item Abraham, dixit requiem ac fruitionem justorum, mutuamque societatem el conversationem, quæ regnum est cœlorum. Quia autem jam credebant Abraham in ineſlabilibus degere bonis, pro regno cœlorum sinus Abraham posuit, tanquam rem notiorem; simul etiam ne his contrarius esse videretur, qui in Veteri Te stamento virtutem sectati sunt. Nam qui Abraham ita honorabat, ut etiam sinus illius requiem æternam nominaret, omni hujusmodi suspicione carere debebat. Quidam dicunt quod sicut quædam profundiora της, omittis A. ασκευάζοντα, ὅτι καὶ ἐκ ψιλοῦ λόγου δύναται. Καὶ γὰρ καὶ ποιεῖ. Ἀπὸ τοῦ καθ' ἑαυτὸν υποδείγματος κατασκευάζει, ὅτι καὶ λόγῳ μόνῳ δύο ναται. Εἰρηκώς γάρ, ὅτι Εἰπέ λόγω, προσεπήγαγεν, ὅτι καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός εἰμι ὑπὸ ἐξουσίαν τοῦ στρατηγοῦ, ἔχων ὑπ' ἐμαυτὸν στρατιώτας καὶ δούλους· καὶ δ λέγω ἑκάστῳ, ἀναντιρρήτως τοῦτο ποιεῖ. Ταῦτα δὲ εἰπὼν ἐνέφηνεν, ὅτι Ἐὰν ἐγὼ ἄνθρωπος ὑπεξούσιος, διὰ τὴν ἐλίγην υπεροχήν τῆς ἀρχῆς, λόγῳ μόνῳ δύναμαι· πολλῷ μᾶλλον σύ, Θεός ὢν παντεξούσιος καὶ πανυπέροχος· καὶ λοιπὸν, εἰ μὲν εἴπῃς πορευθῆναι τὸν θάνατον, πορευθήσεται, εἰ δὲ ἐλθεῖν, ἐλεύσεται. Καὶ γὰρ οὐχ ἁπλῶς ἐστιν ὑπήκτος, ἀλλὰ καὶ δοῦλος, δ μείζονός ἐστιν ὑπακοῆς. 'Ακούσας εὗρον. Εθαύμασεν, ὅτι μὴ ν Ισραηλίτης, μηδὲ τὰς περὶ αὐτοῦ Γραφὰς τῶν Ἰου δαίων εἰδὼς, ῥᾳδίως ἐπίστευσε· καὶ οὐ μόνον ἐθαύ μασεν, ἀλλὰ καὶ ἀνεκήρυξε τὴν πίστιν αὐτοῦ, ἵνα καὶ ἄλλοι τοῦτον ζηλώσωσιν. Οὐδὲ ἐν τοῖς Ἰσραη λίταις, φησὶν, εὗρον τοσαύτην πίστιν, τοῖς ἀναγινώσκουσιν ἑκάστοτε τὰς περὶ ἐμοῦ μαρτυρίας τῶν Γραφῶν. Προείρηται δὲ ἡμῖν, ὅτι τὸν Ἀμὴν λέγω, ἀντὶ τοῦ, Ἀληθῶς καὶ βεβαίως λέγω, τέθειται. Καὶ οὐκ ἔτι χρὴ τοῦτο διερμηνεύειν. Λέγω - Αβραάμ. Πολλοὶ τοιοῦτοι, τουτέστιν, ἐξ ἐθνῶν. Διὰ δὲ τῆς ᾿Ανατολῆς καὶ τῆς Δύσεως. πάντα τόπον τῆς οἰκουμένης ἐδήλωσεν. Ηξουσι δὲ πρός με, διὰ πίστεως. Ανακλιθήσονται δὲ, ἀντὶ του, ᾿Αναπαύσονται. Τον 'Αβραὰμ δὲ εἰς τὸ μέσον ἤγαγεν, ἵνα μάλιστα καθάψηται τῶν Ἰουδαίων, ὡς υἱοθετῶν αὐτῷ τοὺς ἐξ ἐθνῶν. Κόλπους δὲ τοῦ ᾿Αβρα - ἀμ ὠνόμασε, τὴν ἀνάπαυσιν καὶ ἀπόλαυσιν τῶν δικαίων, καὶ τὴν πρὸς αὐτοὺς κοινωνίαν καὶ συνδιαγωγήν, ἥτις ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐπίστευον ἐν ἀποῤῥήτοις ἀγαθοῖς διάγειν τὸν ᾿Αβραάμ, ἀντὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, τοὺς κόλπους του ᾽Αβραὰμ ἔθηκε, διὰ τὸ γνωριμώτερον· ἅμα δὲ καὶ, ἵνα μὴ δόξῃ ἐναντίος τῇ παλαιᾷ πολιτείᾳ τῶν φιλαρέτων ἀνδρῶν. Ὁ γὰρ οὕτω θαυμάζων τὸν ᾿Αβραάμ, ὡς καὶ τοὺς ἐκείνου κόλπους, ἀνάπαυσιν αἰώνιον ονομάζειν, ἐκτὸς γίνε Ο ται τοιαύτης υπονοίας. [Φασί δέ τινες, ὅτι καθάπερ τινὰ πελάγη Varia lectiones et notæ. Parum hic attentus fuit Euthymius ad textum Evangelii, sed totus pendet ex Chrysostomo, quem vide t. VII, p. 209. C. 361. Quin imo omittit eliam Ισαάκ, Ἰακώβ, quæ tamen Chrysostomus habet. Chrysostomus ad se re:it p. 315, ubi solum ἐν τῇ βασ. τ. οὐρανῶν omittit. Theophylactus in textu nihil mutat. In scholio autemi de solo Abrahamo dicit p. 43. Vulgatum etiam propagavit Cyril. t. 17, p. 140, omissis tamen, ἐν τῇ β. τ οὐρανῶν. Quomodo autem Chrysostomus delatus esὶ εἰς τοὺς κόλπους του Αβραάμ? Scilicet per Luca Lazarum. Nam pag. 209, ubi primum hee tractat, utrumque locum junxit, hunc Matthæi et Lucæ xvi, 22. Herebat ergo adhuc ei in memoria locus Luca. Nam correctio p. 515, haud dubie profecta est a scribis, calamo excipientibus Chrysostomi dicentis verba. Scholiuin "Anepigraphi in codicibus Mosquensibus, quod incipit, Πολλοί, φησὶν, ὡς, servat vulgatam lectionem integram. Etiam Origenes IV, p. 210, 258. Inclusa in margine habet A. Hentenius eadem in principio scholii exhibet.

squuntur ad id directa, quod nudo etiam verbo πει δὲ καὶ τὰ ἐφεξῆς τοῦ ἑκατοντάρχου βήματα, κατ einare possel. Vers. 9. Nam et et facit. Ab 'exemplɔ ejus quod circa s' contingebat, confirmabat, quod solo etiam verbo sanare posset. Postquam enim dixerat: Dic verbo, subjunxit: Nam et ego homo sum, sub ducis exercitus potestate constitutus, habens sub me milites et servos, et quod cuique dico, is incunctanter hoc facit. 1:ec autem dicebat, ostendens, quod Si ego hono alteri subjectus ob molicam principatus dignitatem, solo verbo potens sum, multo magis tu, qui Deus es, infinitæ potestatis ac digni• tatis. Itaque si dixeris morti ut abeat, abibit; si vero ut veniat, veniet. Neque enim simpliciter subdita est, verum etiam ancilla, quæ majorem habet subjectionem. Vers. 10. Hoc audito inveni. Admiratus est. Cum enim neque Israelita esset, neque Scripturas quæ de ipso erant legisset, adeo facile credebat. Nec solum admiratus est, verum etiam fidem ejus præconio promulgavit, ut alii hune imitarentur: Neque inter Israelitas, inquit, tantam inveni fidem, qui quotidie Scripturarum legunt testimonia, quæ de me loquuntur. In præcedentibus autem diximus, quod Amen dico, tantumdem est ac si dic tur: Vere ac firmiter dico; neque opus est hoc deinceps interpretari. Vers. 11. Dico Abraham. Multi tales, hoc est, e gentibus. Per Oriens vero et Occidens, omnia loca totius universi significavit. Venient autem ad me videlicet per fidem. Præterea accumbent, id est, requiescent. Abraham vero in medium addu– xit, quo maxime Judæos morderet, adoptando scilicet ipsi Abraham eos qui a gentibus procederent. Sinus item Abraham, dixit requiem ac fruitionem justorum, mutuamque societatem el conversationem, quæ regnum est cœlorum. Quia autem jam credebant Abraham in ineſlabilibus degere bonis, pro regno cœlorum sinus Abraham posuit, tanquam rem notiorem; simul etiam ne his contrarius esse videretur, qui in Veteri Te stamento virtutem sectati sunt. Nam qui Abraham ita honorabat, ut etiam sinus illius requiem æternam nominaret, omni hujusmodi suspicione carere debebat. Quidam dicunt quod sicut quædam profundiora της, omittis A. ασκευάζοντα, ὅτι καὶ ἐκ ψιλοῦ λόγου δύναται. Καὶ γὰρ καὶ ποιεῖ. Ἀπὸ τοῦ καθ' ἑαυτὸν υποδείγματος κατασκευάζει, ὅτι καὶ λόγῳ μόνῳ δύο ναται. Εἰρηκώς γάρ, ὅτι Εἰπέ λόγω, προσεπήγαγεν, ὅτι καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός εἰμι ὑπὸ ἐξουσίαν τοῦ στρατηγοῦ, ἔχων ὑπ' ἐμαυτὸν στρατιώτας καὶ δούλους· καὶ δ λέγω ἑκάστῳ, ἀναντιρρήτως τοῦτο ποιεῖ. Ταῦτα δὲ εἰπὼν ἐνέφηνεν, ὅτι Ἐὰν ἐγὼ ἄνθρωπος ὑπεξούσιος, διὰ τὴν ἐλίγην υπεροχήν τῆς ἀρχῆς, λόγῳ μόνῳ δύναμαι· πολλῷ μᾶλλον σύ, Θεός ὢν παντεξούσιος καὶ πανυπέροχος· καὶ λοιπὸν, εἰ μὲν εἴπῃς πορευθῆναι τὸν θάνατον, πορευθήσεται, εἰ δὲ ἐλθεῖν, ἐλεύσεται. Καὶ γὰρ οὐχ ἁπλῶς ἐστιν ὑπήκτος, ἀλλὰ καὶ δοῦλος, δ μείζονός ἐστιν ὑπακοῆς. 'Ακούσας εὗρον. Εθαύμασεν, ὅτι μὴ ν Ισραηλίτης, μηδὲ τὰς περὶ αὐτοῦ Γραφὰς τῶν Ἰου δαίων εἰδὼς, ῥᾳδίως ἐπίστευσε· καὶ οὐ μόνον ἐθαύ μασεν, ἀλλὰ καὶ ἀνεκήρυξε τὴν πίστιν αὐτοῦ, ἵνα καὶ ἄλλοι τοῦτον ζηλώσωσιν. Οὐδὲ ἐν τοῖς Ἰσραη λίταις, φησὶν, εὗρον τοσαύτην πίστιν, τοῖς ἀναγινώσκουσιν ἑκάστοτε τὰς περὶ ἐμοῦ μαρτυρίας τῶν Γραφῶν. Προείρηται δὲ ἡμῖν, ὅτι τὸν Ἀμὴν λέγω, ἀντὶ τοῦ, Ἀληθῶς καὶ βεβαίως λέγω, τέθειται. Καὶ οὐκ ἔτι χρὴ τοῦτο διερμηνεύειν. Λέγω - Αβραάμ. Πολλοὶ τοιοῦτοι, τουτέστιν, ἐξ ἐθνῶν. Διὰ δὲ τῆς ᾿Ανατολῆς καὶ τῆς Δύσεως. πάντα τόπον τῆς οἰκουμένης ἐδήλωσεν. Ηξουσι δὲ πρός με, διὰ πίστεως. Ανακλιθήσονται δὲ, ἀντὶ του, ᾿Αναπαύσονται. Τον 'Αβραὰμ δὲ εἰς τὸ μέσον ἤγαγεν, ἵνα μάλιστα καθάψηται τῶν Ἰουδαίων, ὡς υἱοθετῶν αὐτῷ τοὺς ἐξ ἐθνῶν. Κόλπους δὲ τοῦ ᾿Αβρα - ἀμ ὠνόμασε, τὴν ἀνάπαυσιν καὶ ἀπόλαυσιν τῶν δικαίων, καὶ τὴν πρὸς αὐτοὺς κοινωνίαν καὶ συνδιαγωγήν, ἥτις ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐπίστευον ἐν ἀποῤῥήτοις ἀγαθοῖς διάγειν τὸν ᾿Αβραάμ, ἀντὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, τοὺς κόλπους του ᾽Αβραὰμ ἔθηκε, διὰ τὸ γνωριμώτερον· ἅμα δὲ καὶ, ἵνα μὴ δόξῃ ἐναντίος τῇ παλαιᾷ πολιτείᾳ τῶν φιλαρέτων ἀνδρῶν. Ὁ γὰρ οὕτω θαυμάζων τὸν ᾿Αβραάμ, ὡς καὶ τοὺς ἐκείνου κόλπους, ἀνάπαυσιν αἰώνιον ονομάζειν, ἐκτὸς γίνε Ο ται τοιαύτης υπονοίας. [Φασί δέ τινες, ὅτι καθάπερ τινὰ πελάγη Varia lectiones et notæ. Parum hic attentus fuit Euthymius ad textum Evangelii, sed totus pendet ex Chrysostomo, quem vide t. VII, p. 209. C. 361. Quin imo omittit eliam Ισαάκ, Ἰακώβ, quæ tamen Chrysostomus habet. Chrysostomus ad se re:it p. 315, ubi solum ἐν τῇ βασ. τ. οὐρανῶν omittit. Theophylactus in textu nihil mutat. In scholio autemi de solo Abrahamo dicit p. 43. Vulgatum etiam propagavit Cyril. t. 17, p. 140, omissis tamen, ἐν τῇ β. τ οὐρανῶν. Quomodo autem Chrysostomus delatus esὶ εἰς τοὺς κόλπους του Αβραάμ? Scilicet per Luca Lazarum. Nam pag. 209, ubi primum hee tractat, utrumque locum junxit, hunc Matthæi et Lucæ xvi, 22. Herebat ergo adhuc ei in memoria locus Luca. Nam correctio p. 515, haud dubie profecta est a scribis, calamo excipientibus Chrysostomi dicentis verba. Scholiuin "Anepigraphi in codicibus Mosquensibus, quod incipit, Πολλοί, φησὶν, ὡς, servat vulgatam lectionem integram. Etiam Origenes IV, p. 210, 258. Inclusa in margine habet A. Hentenius eadem in principio scholii exhibet.

COMMENT. IN MATTILEUM.-CAP. VIII. τῶν θαλασσῶν, κόλπο: τοιοίδε ή τοιοίδε ὠνομάσθη- maris loca, aut curva littora tales vel tales sinus σαν· οὕτως ἄρα καὶ τὰ πελάγη τῶν ἀπολαύσεων, ἐν αἷς ἐστιν ἡ ᾿Αβραάμ, κόλποι τοῦ Ἀβραὰμ ἐκλήθη σαν. Ὡς ἐπισημοτέρου δὲ πάντων παρ' Εβραίοις ὄντος τοῦ ᾿Αβραάμ, ἰδικῶς τοῦ ᾿Αβραὰμ τούτους ὠνόμασεν. ] Οἱ δὲ υἱοὶ ὀδόντων. Βασιλείαν νῦν, τὸν Θεὸν νοοῦμεν· υἱοὺς δὲ αὐτοῦ, τοὺς Ἰσραηλίτα;. Υἱὸς γὰρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ. "Η βασιλείαν μὲν, τὴν αἰώνιον ἀνάπαυσιν· υἱοὺς δὲ αὐτῆς, νῦν κληθῆκαι τούς Ἰουδαίους, ὡς προσδοκώντας τοῦτο, διὰ τὸ εἶναι σπέρμα τοῦ ῾Αβραάμ. Οἱ δοκοῦντες δὲ, φησὶν, εἶναι υἱοὶ τῆς βασιλείας, ἐκβληθήσονται διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. Τὸ δὲ ᾿Εκβληθήσονται, ἀντὶ τοῦ, Απελαθήσονται. Σκότος δὲ τὸ ἐξώτερον, τόπος ἐστὶ κολάσεως χαλεπωτάτης. Ταῦτα δὲ εἶπε καταστέλλων μὲν καὶ τὸν τύπον τῶν Ἰουδαίων, ἀλαζονευομένων ἐπὶ τῷ εἶναι γένο; τοῦ ᾿Αβραάμ παρηγορῶν δὲ καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν, καὶ πρὸς τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν ἐφελκόμενος. Ηκολούθουν γὰρ αὐτῷ πολλοὶ καὶ ἀπὸ τῶν ἐξ ἐθνῶν, διὰ τὰ σημεία. Καὶ τούτοις δὲ, κἀκείνοις πλέκει τὴν ὠφέλειαν, ἵνα μήτε οὗτοι θαῤῥῶσιν ἑστῶτες, μήτε ἐκεῖνοι ἀπογινώσκωσιν, ὡς κείμενοι. Θεώρησαν δὲ, ὅτι ὁ μὲν ἑκατόνταρχος λόγον ἐζήτησεν· ὁ δὲ λεπρός, θέλημα μόνον, δ μεῖζόν ἐστιν εἰς πίστιν. Πῶς οὖν ἐθαυμάσθη μᾶλλον ὁ ἑκατόνταρ χος; Διότι ὁ μὲν λεπρός, Ἰουδαῖος ὤν, ἔμπειρος ἦν τῶν περὶ τοῦ Χριστοῦ μαρτυρουσῶν βίβλων, καὶ πολλὴν ἐντεῦθεν εἶχεν εὐχέρειαν εἰς τὸ πιστεῦσαι· ὁ δὲ ἑκατόνταρχος, ἐθνικὸς ὑπάρχων, παντελῶς ἀμύητος τούτων ἦν, καὶ οὐδαμόθεν ἄλλοθεν ὠδηγήθη πρὸς τὴν πίστιν, ἢ ἀπὸ μόνης γνώμης ὀρθῆς. Διδ καὶ ὑπερετέθη τῶν πιστευσάντων ἐξ Ἰσραήλ. Ἐπεὶ δὲ τὸ περὶ τῆς ἀντεισαγωγῆς τῶν ἐξ ἐθνῶν καὶ ἀποΚολῆς τῶν Ἰουδαίων, ἀπόφασις ἦν, βεβαιοί τοῦτο διὰ σημείου. Σκόπει γάρ. Kal elxer σοι. Εδειξεν ὁ Χριστὸς ἐντεῦθεν, ότι μεγάλα συμβάλλεται πρὸς θαυματουργίαν ή πίστις τοῦ δεομένου αὐτῆς. Ὡς ἐπίστευσας, φησί, γενηθήτωσαι, τουτέστιν, Επείπερ ἐπίστευσας, δύνασθαί με, καὶ μὴ ἐλθόντα εἰς τὸν οἶκόν σου, θερα πεῦσαι τὴν πάσχοντα, γενηθήτω οὕτως. G appellati sunt: ita sane et abditi fruitionum recessus, in quibus est Abraham, sinus Abraham dicti sunt. Nam quia insignior crat Abraham apud Hebræos, ideo cos proprie ipsius Abraham nominavit. Vers. 12. Fili autem dcntium. Regnum nunc Deum intelligimus: filios autem ejus, Israelitas. Filius, inquit, primogenitus meus Israel 6; vel, regnum quidem, æternam requiem: filios vero ejus vocari nunc Juzos, tanquam hoc existimantes (gy), eo quod semen essent Abraham. Qui, inquit, sese putant esse filios, ejicientur propter suam incredulitatem. Ejicientur autem, idest, Expellentur. Tenebræ vero exteriores, locus est supplicii miserrinius. Hæc autem dixit, fastum comprimens Judæorum qui sese jactabant, quod e genere essent Abraham: et consolans eos qui e gentibus erant, attrabensque ad suam fidem. Nam malti quoque gentiles propter signa sequebantur cum. Et his autem et illis utilitatem procurabat, ne illi confiderent, quasi stantes, neque hi desperarent, quasi jacetes. Considera vero quod centurio verbum exposcit: leprosus autem solam voluntatem, quod majoris est fidei. Quare ergo magis admirationi habitus cst centurio? Quia leprosus, cum esset Judæus, noverat libros, qui de Christo testificabantur, et inde multa habebat, quibus facile ad fidem induceretur. Centurio vero cum ethnicus esset, a nullo aliunde ad fidem ducebatur, quam a sola recta mente: ideo etiam præpositus est credentibus ex Israel. Cum autem de introductione gentium et rejectione Judaro - rum facta sit mentio, confirmat hanc per signum. Vide ergo quid sequatur. Vers. 13. Et ait - tibi. Hinc ostendit Christus, quod plurimum conferat ad miraculi operationem Gides deprecantis (hh). Sicut credidisti, inquit, fac tibi; hoc est, Quia credidisti me posse ægrotum curare, licet domum tuam non ingrediar, ita fial. Καὶ ἰάθη — ἐκείνῃ. Ωσπερ ἐπὶ τοῦ λεπροῦ Vers. 13. Ει sanatus illa, Sicut de leproso εἶπεν ὁ εὐαγγελιστὴς, ὅτι εὐθέως ἐκαθαρίσθη· οὕτω dixit evangelista, quod confestim mundalus est, ita καὶ νῦν, ὅτι ἰάθη ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ. Ταῦτα δὲ προσε έθηκεν, εἰς αὔξησιν τῶν θαυμάτων. Οὐ μόνον γὰρ ἐτέλει παράδοξα, ἀλλὰ καὶ ἐν βραχυτάτῃ καιροῦ ἱπῇ τὴν οἰκείαν δύναμιν ἐπεδείκνυτο. Φασὶ δέ τινες, ἕτερον εἶναι τὸν ἑκατόνταρχον τοῦτον, καὶ ἕτερον τὸν παρὰ τῷ Λουκά μνημονευόμενον. Τούτου μέν 6 Exod. IV, οι 1.110. vi. 2 seq. et nunc, quod sanatus est in illa hora. Hæc autem ad augmentum addidit miraculorum. Neque enim solum admiranda operatus est, sed etiam in brevissimo temporis momento suam demonstravit potentiamn. Quidam autem dicunt alium csse hunc centurionem, et alium eum de quo apal Lucain “. Varia lectiones et notæ. τοῦ Λουκᾶ. A. Utrumque locum habere potest. Existimantes. Exspectantes. fortasse in suo codice non invenerat lentenius. (hh) Deprecantis. Αὐτῆς, i. c. τῆς θαυματουργίας, Redde fi ics ejus, qui ea (θαυματουργία) eyel.

COMMENT. IN MATTILEUM.-CAP. VIII. τῶν θαλασσῶν, κόλπο: τοιοίδε ή τοιοίδε ὠνομάσθη- maris loca, aut curva littora tales vel tales sinus σαν· οὕτως ἄρα καὶ τὰ πελάγη τῶν ἀπολαύσεων, ἐν αἷς ἐστιν ἡ ᾿Αβραάμ, κόλποι τοῦ Ἀβραὰμ ἐκλήθη σαν. Ὡς ἐπισημοτέρου δὲ πάντων παρ' Εβραίοις ὄντος τοῦ ᾿Αβραάμ, ἰδικῶς τοῦ ᾿Αβραὰμ τούτους ὠνόμασεν. ] Οἱ δὲ υἱοὶ ὀδόντων. Βασιλείαν νῦν, τὸν Θεὸν νοοῦμεν· υἱοὺς δὲ αὐτοῦ, τοὺς Ἰσραηλίτα;. Υἱὸς γὰρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ. "Η βασιλείαν μὲν, τὴν αἰώνιον ἀνάπαυσιν· υἱοὺς δὲ αὐτῆς, νῦν κληθῆκαι τούς Ἰουδαίους, ὡς προσδοκώντας τοῦτο, διὰ τὸ εἶναι σπέρμα τοῦ ῾Αβραάμ. Οἱ δοκοῦντες δὲ, φησὶν, εἶναι υἱοὶ τῆς βασιλείας, ἐκβληθήσονται διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. Τὸ δὲ ᾿Εκβληθήσονται, ἀντὶ τοῦ, Απελαθήσονται. Σκότος δὲ τὸ ἐξώτερον, τόπος ἐστὶ κολάσεως χαλεπωτάτης. Ταῦτα δὲ εἶπε καταστέλλων μὲν καὶ τὸν τύπον τῶν Ἰουδαίων, ἀλαζονευομένων ἐπὶ τῷ εἶναι γένο; τοῦ ᾿Αβραάμ παρηγορῶν δὲ καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν, καὶ πρὸς τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν ἐφελκόμενος. Ηκολούθουν γὰρ αὐτῷ πολλοὶ καὶ ἀπὸ τῶν ἐξ ἐθνῶν, διὰ τὰ σημεία. Καὶ τούτοις δὲ, κἀκείνοις πλέκει τὴν ὠφέλειαν, ἵνα μήτε οὗτοι θαῤῥῶσιν ἑστῶτες, μήτε ἐκεῖνοι ἀπογινώσκωσιν, ὡς κείμενοι. Θεώρησαν δὲ, ὅτι ὁ μὲν ἑκατόνταρχος λόγον ἐζήτησεν· ὁ δὲ λεπρός, θέλημα μόνον, δ μεῖζόν ἐστιν εἰς πίστιν. Πῶς οὖν ἐθαυμάσθη μᾶλλον ὁ ἑκατόνταρ χος; Διότι ὁ μὲν λεπρός, Ἰουδαῖος ὤν, ἔμπειρος ἦν τῶν περὶ τοῦ Χριστοῦ μαρτυρουσῶν βίβλων, καὶ πολλὴν ἐντεῦθεν εἶχεν εὐχέρειαν εἰς τὸ πιστεῦσαι· ὁ δὲ ἑκατόνταρχος, ἐθνικὸς ὑπάρχων, παντελῶς ἀμύητος τούτων ἦν, καὶ οὐδαμόθεν ἄλλοθεν ὠδηγήθη πρὸς τὴν πίστιν, ἢ ἀπὸ μόνης γνώμης ὀρθῆς. Διδ καὶ ὑπερετέθη τῶν πιστευσάντων ἐξ Ἰσραήλ. Ἐπεὶ δὲ τὸ περὶ τῆς ἀντεισαγωγῆς τῶν ἐξ ἐθνῶν καὶ ἀποΚολῆς τῶν Ἰουδαίων, ἀπόφασις ἦν, βεβαιοί τοῦτο διὰ σημείου. Σκόπει γάρ. Kal elxer σοι. Εδειξεν ὁ Χριστὸς ἐντεῦθεν, ότι μεγάλα συμβάλλεται πρὸς θαυματουργίαν ή πίστις τοῦ δεομένου αὐτῆς. Ὡς ἐπίστευσας, φησί, γενηθήτωσαι, τουτέστιν, Επείπερ ἐπίστευσας, δύνασθαί με, καὶ μὴ ἐλθόντα εἰς τὸν οἶκόν σου, θερα πεῦσαι τὴν πάσχοντα, γενηθήτω οὕτως. G appellati sunt: ita sane et abditi fruitionum recessus, in quibus est Abraham, sinus Abraham dicti sunt. Nam quia insignior crat Abraham apud Hebræos, ideo cos proprie ipsius Abraham nominavit. Vers. 12. Fili autem dcntium. Regnum nunc Deum intelligimus: filios autem ejus, Israelitas. Filius, inquit, primogenitus meus Israel 6; vel, regnum quidem, æternam requiem: filios vero ejus vocari nunc Juzos, tanquam hoc existimantes (gy), eo quod semen essent Abraham. Qui, inquit, sese putant esse filios, ejicientur propter suam incredulitatem. Ejicientur autem, idest, Expellentur. Tenebræ vero exteriores, locus est supplicii miserrinius. Hæc autem dixit, fastum comprimens Judæorum qui sese jactabant, quod e genere essent Abraham: et consolans eos qui e gentibus erant, attrabensque ad suam fidem. Nam malti quoque gentiles propter signa sequebantur cum. Et his autem et illis utilitatem procurabat, ne illi confiderent, quasi stantes, neque hi desperarent, quasi jacetes. Considera vero quod centurio verbum exposcit: leprosus autem solam voluntatem, quod majoris est fidei. Quare ergo magis admirationi habitus cst centurio? Quia leprosus, cum esset Judæus, noverat libros, qui de Christo testificabantur, et inde multa habebat, quibus facile ad fidem induceretur. Centurio vero cum ethnicus esset, a nullo aliunde ad fidem ducebatur, quam a sola recta mente: ideo etiam præpositus est credentibus ex Israel. Cum autem de introductione gentium et rejectione Judaro - rum facta sit mentio, confirmat hanc per signum. Vide ergo quid sequatur. Vers. 13. Et ait - tibi. Hinc ostendit Christus, quod plurimum conferat ad miraculi operationem Gides deprecantis (hh). Sicut credidisti, inquit, fac tibi; hoc est, Quia credidisti me posse ægrotum curare, licet domum tuam non ingrediar, ita fial. Καὶ ἰάθη — ἐκείνῃ. Ωσπερ ἐπὶ τοῦ λεπροῦ Vers. 13. Ει sanatus illa, Sicut de leproso εἶπεν ὁ εὐαγγελιστὴς, ὅτι εὐθέως ἐκαθαρίσθη· οὕτω dixit evangelista, quod confestim mundalus est, ita καὶ νῦν, ὅτι ἰάθη ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ. Ταῦτα δὲ προσε έθηκεν, εἰς αὔξησιν τῶν θαυμάτων. Οὐ μόνον γὰρ ἐτέλει παράδοξα, ἀλλὰ καὶ ἐν βραχυτάτῃ καιροῦ ἱπῇ τὴν οἰκείαν δύναμιν ἐπεδείκνυτο. Φασὶ δέ τινες, ἕτερον εἶναι τὸν ἑκατόνταρχον τοῦτον, καὶ ἕτερον τὸν παρὰ τῷ Λουκά μνημονευόμενον. Τούτου μέν 6 Exod. IV, οι 1.110. vi. 2 seq. et nunc, quod sanatus est in illa hora. Hæc autem ad augmentum addidit miraculorum. Neque enim solum admiranda operatus est, sed etiam in brevissimo temporis momento suam demonstravit potentiamn. Quidam autem dicunt alium csse hunc centurionem, et alium eum de quo apal Lucain “. Varia lectiones et notæ. τοῦ Λουκᾶ. A. Utrumque locum habere potest. Existimantes. Exspectantes. fortasse in suo codice non invenerat lentenius. (hh) Deprecantis. Αὐτῆς, i. c. τῆς θαυματουργίας, Redde fi ics ejus, qui ea (θαυματουργία) eyel.

COMMENT. IN MATTILEUM.-CAP. VIII. τῶν θαλασσῶν, κόλπο: τοιοίδε ή τοιοίδε ὠνομάσθη- maris loca, aut curva littora tales vel tales sinus σαν· οὕτως ἄρα καὶ τὰ πελάγη τῶν ἀπολαύσεων, ἐν αἷς ἐστιν ἡ ᾿Αβραάμ, κόλποι τοῦ Ἀβραὰμ ἐκλήθη σαν. Ὡς ἐπισημοτέρου δὲ πάντων παρ' Εβραίοις ὄντος τοῦ ᾿Αβραάμ, ἰδικῶς τοῦ ᾿Αβραὰμ τούτους ὠνόμασεν. ] Οἱ δὲ υἱοὶ ὀδόντων. Βασιλείαν νῦν, τὸν Θεὸν νοοῦμεν· υἱοὺς δὲ αὐτοῦ, τοὺς Ἰσραηλίτα;. Υἱὸς γὰρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ. "Η βασιλείαν μὲν, τὴν αἰώνιον ἀνάπαυσιν· υἱοὺς δὲ αὐτῆς, νῦν κληθῆκαι τούς Ἰουδαίους, ὡς προσδοκώντας τοῦτο, διὰ τὸ εἶναι σπέρμα τοῦ ῾Αβραάμ. Οἱ δοκοῦντες δὲ, φησὶν, εἶναι υἱοὶ τῆς βασιλείας, ἐκβληθήσονται διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. Τὸ δὲ ᾿Εκβληθήσονται, ἀντὶ τοῦ, Απελαθήσονται. Σκότος δὲ τὸ ἐξώτερον, τόπος ἐστὶ κολάσεως χαλεπωτάτης. Ταῦτα δὲ εἶπε καταστέλλων μὲν καὶ τὸν τύπον τῶν Ἰουδαίων, ἀλαζονευομένων ἐπὶ τῷ εἶναι γένο; τοῦ ᾿Αβραάμ παρηγορῶν δὲ καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν, καὶ πρὸς τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν ἐφελκόμενος. Ηκολούθουν γὰρ αὐτῷ πολλοὶ καὶ ἀπὸ τῶν ἐξ ἐθνῶν, διὰ τὰ σημεία. Καὶ τούτοις δὲ, κἀκείνοις πλέκει τὴν ὠφέλειαν, ἵνα μήτε οὗτοι θαῤῥῶσιν ἑστῶτες, μήτε ἐκεῖνοι ἀπογινώσκωσιν, ὡς κείμενοι. Θεώρησαν δὲ, ὅτι ὁ μὲν ἑκατόνταρχος λόγον ἐζήτησεν· ὁ δὲ λεπρός, θέλημα μόνον, δ μεῖζόν ἐστιν εἰς πίστιν. Πῶς οὖν ἐθαυμάσθη μᾶλλον ὁ ἑκατόνταρ χος; Διότι ὁ μὲν λεπρός, Ἰουδαῖος ὤν, ἔμπειρος ἦν τῶν περὶ τοῦ Χριστοῦ μαρτυρουσῶν βίβλων, καὶ πολλὴν ἐντεῦθεν εἶχεν εὐχέρειαν εἰς τὸ πιστεῦσαι· ὁ δὲ ἑκατόνταρχος, ἐθνικὸς ὑπάρχων, παντελῶς ἀμύητος τούτων ἦν, καὶ οὐδαμόθεν ἄλλοθεν ὠδηγήθη πρὸς τὴν πίστιν, ἢ ἀπὸ μόνης γνώμης ὀρθῆς. Διδ καὶ ὑπερετέθη τῶν πιστευσάντων ἐξ Ἰσραήλ. Ἐπεὶ δὲ τὸ περὶ τῆς ἀντεισαγωγῆς τῶν ἐξ ἐθνῶν καὶ ἀποΚολῆς τῶν Ἰουδαίων, ἀπόφασις ἦν, βεβαιοί τοῦτο διὰ σημείου. Σκόπει γάρ. Kal elxer σοι. Εδειξεν ὁ Χριστὸς ἐντεῦθεν, ότι μεγάλα συμβάλλεται πρὸς θαυματουργίαν ή πίστις τοῦ δεομένου αὐτῆς. Ὡς ἐπίστευσας, φησί, γενηθήτωσαι, τουτέστιν, Επείπερ ἐπίστευσας, δύνασθαί με, καὶ μὴ ἐλθόντα εἰς τὸν οἶκόν σου, θερα πεῦσαι τὴν πάσχοντα, γενηθήτω οὕτως. G appellati sunt: ita sane et abditi fruitionum recessus, in quibus est Abraham, sinus Abraham dicti sunt. Nam quia insignior crat Abraham apud Hebræos, ideo cos proprie ipsius Abraham nominavit. Vers. 12. Fili autem dcntium. Regnum nunc Deum intelligimus: filios autem ejus, Israelitas. Filius, inquit, primogenitus meus Israel 6; vel, regnum quidem, æternam requiem: filios vero ejus vocari nunc Juzos, tanquam hoc existimantes (gy), eo quod semen essent Abraham. Qui, inquit, sese putant esse filios, ejicientur propter suam incredulitatem. Ejicientur autem, idest, Expellentur. Tenebræ vero exteriores, locus est supplicii miserrinius. Hæc autem dixit, fastum comprimens Judæorum qui sese jactabant, quod e genere essent Abraham: et consolans eos qui e gentibus erant, attrabensque ad suam fidem. Nam malti quoque gentiles propter signa sequebantur cum. Et his autem et illis utilitatem procurabat, ne illi confiderent, quasi stantes, neque hi desperarent, quasi jacetes. Considera vero quod centurio verbum exposcit: leprosus autem solam voluntatem, quod majoris est fidei. Quare ergo magis admirationi habitus cst centurio? Quia leprosus, cum esset Judæus, noverat libros, qui de Christo testificabantur, et inde multa habebat, quibus facile ad fidem induceretur. Centurio vero cum ethnicus esset, a nullo aliunde ad fidem ducebatur, quam a sola recta mente: ideo etiam præpositus est credentibus ex Israel. Cum autem de introductione gentium et rejectione Judaro - rum facta sit mentio, confirmat hanc per signum. Vide ergo quid sequatur. Vers. 13. Et ait - tibi. Hinc ostendit Christus, quod plurimum conferat ad miraculi operationem Gides deprecantis (hh). Sicut credidisti, inquit, fac tibi; hoc est, Quia credidisti me posse ægrotum curare, licet domum tuam non ingrediar, ita fial. Καὶ ἰάθη — ἐκείνῃ. Ωσπερ ἐπὶ τοῦ λεπροῦ Vers. 13. Ει sanatus illa, Sicut de leproso εἶπεν ὁ εὐαγγελιστὴς, ὅτι εὐθέως ἐκαθαρίσθη· οὕτω dixit evangelista, quod confestim mundalus est, ita καὶ νῦν, ὅτι ἰάθη ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ. Ταῦτα δὲ προσε έθηκεν, εἰς αὔξησιν τῶν θαυμάτων. Οὐ μόνον γὰρ ἐτέλει παράδοξα, ἀλλὰ καὶ ἐν βραχυτάτῃ καιροῦ ἱπῇ τὴν οἰκείαν δύναμιν ἐπεδείκνυτο. Φασὶ δέ τινες, ἕτερον εἶναι τὸν ἑκατόνταρχον τοῦτον, καὶ ἕτερον τὸν παρὰ τῷ Λουκά μνημονευόμενον. Τούτου μέν 6 Exod. IV, οι 1.110. vi. 2 seq. et nunc, quod sanatus est in illa hora. Hæc autem ad augmentum addidit miraculorum. Neque enim solum admiranda operatus est, sed etiam in brevissimo temporis momento suam demonstravit potentiamn. Quidam autem dicunt alium csse hunc centurionem, et alium eum de quo apal Lucain “. Varia lectiones et notæ. τοῦ Λουκᾶ. A. Utrumque locum habere potest. Existimantes. Exspectantes. fortasse in suo codice non invenerat lentenius. (hh) Deprecantis. Αὐτῆς, i. c. τῆς θαυματουργίας, Redde fi ics ejus, qui ea (θαυματουργία) eyel.

COMMENT. IN MATTILEUM.-CAP. VIII. τῶν θαλασσῶν, κόλπο: τοιοίδε ή τοιοίδε ὠνομάσθη- maris loca, aut curva littora tales vel tales sinus σαν· οὕτως ἄρα καὶ τὰ πελάγη τῶν ἀπολαύσεων, ἐν αἷς ἐστιν ἡ ᾿Αβραάμ, κόλποι τοῦ Ἀβραὰμ ἐκλήθη σαν. Ὡς ἐπισημοτέρου δὲ πάντων παρ' Εβραίοις ὄντος τοῦ ᾿Αβραάμ, ἰδικῶς τοῦ ᾿Αβραὰμ τούτους ὠνόμασεν. ] Οἱ δὲ υἱοὶ ὀδόντων. Βασιλείαν νῦν, τὸν Θεὸν νοοῦμεν· υἱοὺς δὲ αὐτοῦ, τοὺς Ἰσραηλίτα;. Υἱὸς γὰρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ. "Η βασιλείαν μὲν, τὴν αἰώνιον ἀνάπαυσιν· υἱοὺς δὲ αὐτῆς, νῦν κληθῆκαι τούς Ἰουδαίους, ὡς προσδοκώντας τοῦτο, διὰ τὸ εἶναι σπέρμα τοῦ ῾Αβραάμ. Οἱ δοκοῦντες δὲ, φησὶν, εἶναι υἱοὶ τῆς βασιλείας, ἐκβληθήσονται διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. Τὸ δὲ ᾿Εκβληθήσονται, ἀντὶ τοῦ, Απελαθήσονται. Σκότος δὲ τὸ ἐξώτερον, τόπος ἐστὶ κολάσεως χαλεπωτάτης. Ταῦτα δὲ εἶπε καταστέλλων μὲν καὶ τὸν τύπον τῶν Ἰουδαίων, ἀλαζονευομένων ἐπὶ τῷ εἶναι γένο; τοῦ ᾿Αβραάμ παρηγορῶν δὲ καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν, καὶ πρὸς τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν ἐφελκόμενος. Ηκολούθουν γὰρ αὐτῷ πολλοὶ καὶ ἀπὸ τῶν ἐξ ἐθνῶν, διὰ τὰ σημεία. Καὶ τούτοις δὲ, κἀκείνοις πλέκει τὴν ὠφέλειαν, ἵνα μήτε οὗτοι θαῤῥῶσιν ἑστῶτες, μήτε ἐκεῖνοι ἀπογινώσκωσιν, ὡς κείμενοι. Θεώρησαν δὲ, ὅτι ὁ μὲν ἑκατόνταρχος λόγον ἐζήτησεν· ὁ δὲ λεπρός, θέλημα μόνον, δ μεῖζόν ἐστιν εἰς πίστιν. Πῶς οὖν ἐθαυμάσθη μᾶλλον ὁ ἑκατόνταρ χος; Διότι ὁ μὲν λεπρός, Ἰουδαῖος ὤν, ἔμπειρος ἦν τῶν περὶ τοῦ Χριστοῦ μαρτυρουσῶν βίβλων, καὶ πολλὴν ἐντεῦθεν εἶχεν εὐχέρειαν εἰς τὸ πιστεῦσαι· ὁ δὲ ἑκατόνταρχος, ἐθνικὸς ὑπάρχων, παντελῶς ἀμύητος τούτων ἦν, καὶ οὐδαμόθεν ἄλλοθεν ὠδηγήθη πρὸς τὴν πίστιν, ἢ ἀπὸ μόνης γνώμης ὀρθῆς. Διδ καὶ ὑπερετέθη τῶν πιστευσάντων ἐξ Ἰσραήλ. Ἐπεὶ δὲ τὸ περὶ τῆς ἀντεισαγωγῆς τῶν ἐξ ἐθνῶν καὶ ἀποΚολῆς τῶν Ἰουδαίων, ἀπόφασις ἦν, βεβαιοί τοῦτο διὰ σημείου. Σκόπει γάρ. Kal elxer σοι. Εδειξεν ὁ Χριστὸς ἐντεῦθεν, ότι μεγάλα συμβάλλεται πρὸς θαυματουργίαν ή πίστις τοῦ δεομένου αὐτῆς. Ὡς ἐπίστευσας, φησί, γενηθήτωσαι, τουτέστιν, Επείπερ ἐπίστευσας, δύνασθαί με, καὶ μὴ ἐλθόντα εἰς τὸν οἶκόν σου, θερα πεῦσαι τὴν πάσχοντα, γενηθήτω οὕτως. G appellati sunt: ita sane et abditi fruitionum recessus, in quibus est Abraham, sinus Abraham dicti sunt. Nam quia insignior crat Abraham apud Hebræos, ideo cos proprie ipsius Abraham nominavit. Vers. 12. Fili autem dcntium. Regnum nunc Deum intelligimus: filios autem ejus, Israelitas. Filius, inquit, primogenitus meus Israel 6; vel, regnum quidem, æternam requiem: filios vero ejus vocari nunc Juzos, tanquam hoc existimantes (gy), eo quod semen essent Abraham. Qui, inquit, sese putant esse filios, ejicientur propter suam incredulitatem. Ejicientur autem, idest, Expellentur. Tenebræ vero exteriores, locus est supplicii miserrinius. Hæc autem dixit, fastum comprimens Judæorum qui sese jactabant, quod e genere essent Abraham: et consolans eos qui e gentibus erant, attrabensque ad suam fidem. Nam malti quoque gentiles propter signa sequebantur cum. Et his autem et illis utilitatem procurabat, ne illi confiderent, quasi stantes, neque hi desperarent, quasi jacetes. Considera vero quod centurio verbum exposcit: leprosus autem solam voluntatem, quod majoris est fidei. Quare ergo magis admirationi habitus cst centurio? Quia leprosus, cum esset Judæus, noverat libros, qui de Christo testificabantur, et inde multa habebat, quibus facile ad fidem induceretur. Centurio vero cum ethnicus esset, a nullo aliunde ad fidem ducebatur, quam a sola recta mente: ideo etiam præpositus est credentibus ex Israel. Cum autem de introductione gentium et rejectione Judaro - rum facta sit mentio, confirmat hanc per signum. Vide ergo quid sequatur. Vers. 13. Et ait - tibi. Hinc ostendit Christus, quod plurimum conferat ad miraculi operationem Gides deprecantis (hh). Sicut credidisti, inquit, fac tibi; hoc est, Quia credidisti me posse ægrotum curare, licet domum tuam non ingrediar, ita fial. Καὶ ἰάθη — ἐκείνῃ. Ωσπερ ἐπὶ τοῦ λεπροῦ Vers. 13. Ει sanatus illa, Sicut de leproso εἶπεν ὁ εὐαγγελιστὴς, ὅτι εὐθέως ἐκαθαρίσθη· οὕτω dixit evangelista, quod confestim mundalus est, ita καὶ νῦν, ὅτι ἰάθη ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ. Ταῦτα δὲ προσε έθηκεν, εἰς αὔξησιν τῶν θαυμάτων. Οὐ μόνον γὰρ ἐτέλει παράδοξα, ἀλλὰ καὶ ἐν βραχυτάτῃ καιροῦ ἱπῇ τὴν οἰκείαν δύναμιν ἐπεδείκνυτο. Φασὶ δέ τινες, ἕτερον εἶναι τὸν ἑκατόνταρχον τοῦτον, καὶ ἕτερον τὸν παρὰ τῷ Λουκά μνημονευόμενον. Τούτου μέν 6 Exod. IV, οι 1.110. vi. 2 seq. et nunc, quod sanatus est in illa hora. Hæc autem ad augmentum addidit miraculorum. Neque enim solum admiranda operatus est, sed etiam in brevissimo temporis momento suam demonstravit potentiamn. Quidam autem dicunt alium csse hunc centurionem, et alium eum de quo apal Lucain “. Varia lectiones et notæ. τοῦ Λουκᾶ. A. Utrumque locum habere potest. Existimantes. Exspectantes. fortasse in suo codice non invenerat lentenius. (hh) Deprecantis. Αὐτῆς, i. c. τῆς θαυματουργίας, Redde fi ics ejus, qui ea (θαυματουργία) eyel.

Hujus siquidem flius erat paralyticus, illius autem γὰρ, παῖς ἦν παραλελυμένος· ἐκείνου δὲ, δοῦλος, servus. Et hic venit ad Jesum; ille vero primum quidem misit seniores Judzorun, deinde amicos suos. Præterea iste non solum in domum fuam non vocavit Christunt, sed et venire volentem prohibuit. - Ille autem primum quidem per seniores voravit, postmodum vero per amicos prohibuit. Cum autem hujusmodi insint diversitates, accedunt quoque et multæ similitudines. Ambo enim centuriones, et Capernaum co:morantes, et pro paralytico marentes animo, eamdemqne Glem suis verbis demonstrantes, et æquali beneficio affecti. Dicit autem Chrysostomus eumdem esse et apud Matthæum el apud Lucam. Siquidem Lucas diligentiæ causa omnia minutula exsocutus est, præter centurionis præsentiam: Mattheus vero brevitatis gratis, seniorum atque amicorum missiones prætermisit, quasi non necessarias; solam autem centurionis fidem, et laudem quam propter eam promeruit, et miraculum in paralytico factum aperte descripsit. Oportet tamen eas'quæ videntur, ut dictum est, solvere diversitates. παῖς (pro quo hic puerum hae bemus) dicitur non solum filius, sed el servus. Habebat enim, inquit, παῖδας καὶ παιδίσκας, hoc est, servos et ancillas ". Quod autem Matthirus dixit accessisse centurionem ad Christum, Lucas vero misisse ad ipsum seniores et pąstmo lum amicos, oportet intelligere et hoc, et illud factum fuisse. Primum quidem misit senores deprecantes ipsum ut veniret. Deinde sciens eum venire, ct sese indignum judicans ejus susceptione, rursum amicos misit, prohibens ne veniret, ac significans quæ dixit Lucas. Postmodum cum paralyticus vehementius dissolveretur (ii) doloribus (elenim sicut Lucas dixit, erat jam jainque moriturus), non ferens centurio, cucurrit et ipse post amicos, sperans per seipsum obnixius se deprecaturum. Postquam autem amici nuntiaverunt quae eis præceperat, dum responderel Christus quæ scripsit Lucas, statim supervenit centurio, et priusquam amicis occurrisset, visu Christo, fervore accensus est, et rursus quasi ab exordio obsecrabat eum, dicens: Domine, puer meus jacet in domo paralyticus, etc. Deinde Christus volens amplius manifes:ari adem ejus, respondit: Ego veniam el curabo eum. Kursum subintulit centurio: Domine, non sum dignus, ul sub tectum meum intres, et alia quæ sequuntur, veluti Matthæus conscripsit. Manifestum est ergo, quod ** Gen. xxx, 43. Καὶ οὗτος μὲν ἦλθε πρὸς τὸν Χριστόν· ἐκεῖνος δὲ ἔπεμψε, πρῶτον μὲν πρεσβυτέρους τῶν Ἰουδαίων, εἶτα φίλους αὐτοῦ. Καὶ οὗτος μὲν οὐ μόνον οὐκ ἐκά λεσε τὸν Χριστὸν εἰς τὴν ἑαυτοῦ οἰκίαν, ἀλλὰ καὶ βουλόμενον ἐλθεῖν ἐκώλυσεν· ἐκεῖνος δὲ πρῶτον μὲν ἐκάλεσεν αὐτὸν διὰ τῶν πρεσβυτέρων, εἶτα διὰ τῶν φίλων εκώλυσεν. Ἔχοντες δὲ τοιαύτας διαφοράς, όμως ἔχουσι καὶ πολλὰς ὁμοιότητας· ἑκατόνταρχοι γὰρ ἄμφω, καὶ ἐν Καπερναούμ οἰκοῦντες, καὶ ἐπὶ παραλυτικῷ θλιβόμενοι, καὶ τὴν αὐτὴν πίστιν μετὰ τῶν αὐτῶν λόγων ἐπιδεικνύμενοι, καὶ τῶν ἴσων ἀξιούμε και. Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος ὅτι ὁ αὐτός ἐστι, καὶ παρὰ τῷ Ματθαίῳ καὶ παρὰ τῷ Λουκά. Καὶ γὰρ ὁ μὲν Λουκᾶς, ἀκριβείας ἕνεκεν, πάντα λεπτομερᾶς ἀπήγγειλε, πλὴν τῆς τοῦ ἑκατοντάρχου παρουσίας ὁ δὲ Ματθαῖος, συντομίας χάριν, τὰς μὲν ἀπο στολὰς τῶν πρεσβυτέρων καὶ τῶν φίλων παρέλιπεν, ὡς οὐκ ἀναγκαίας, μόνην δὲ τὴν πίστιν τοῦ ἑκατοντάρχου, καὶ τὸν διὰ ταύτην ἔπαινον, καὶ τὸ ἐπὶ τῷ παραλυτικῷ θαῦμα σαφῶς ἀνέγραψε. Χρὴ δὲ διαλύσαι καὶ τὰς δοκούσας, ὡς εἴρηται, διαφοράς. Παΐδα λέγομεν, οὐ μόνον τὸν υἱὸν, ἀλλὰ καὶ τὸν δοῦλον. Είχε γάρ, φησί, Παῖδας καὶ παιδίσκας, ἀντὶ,Δούλους καὶ δούλας. Ἐπεὶ δὲ Ματθαῖος μὲν λέγει, παραγενέσθαι τὸν ἑκατόνταρχον προς τον Χριστόν· πέμψαι δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Λουκᾶς πρεσβυ τέρους, εἶτα φίλους· χρὴ νοεῖν, ὅτι καὶ τοῦτο κα κείνο γέγονε. Πρῶτον μὲν γὰρ ἔπεμψε τους πρεσ σκυτέρους, παρακαλῶν αὐτὸν ἐλθεῖν· εἶτα μαθών, ὅτι Ερχεται, καὶ ἑαυτὸν κρίνας ἀνάξιον τῆς ὑποδοχῆς αὐτοῦ, ἐπαπέστειλε τους φίλους, κωλύων αὐτὸν καὶ μηνίων, ὅσα φησὶν ὁ Λουκᾶς· ἔπειτα τοῦ παραλυτικού σφοδρότερον καταταθέντος ταῖς οδύναις· καὶ γὰρ, ὡς ὁ Λουκάς εἶπεν, ἔμελλε τελευτήν· με φέρων ὁ ἑκατόνταρχος, ἕδραμε καὶ αὐτὲς ὀπίσω τῶν φίλων, ελπίζων δι' ἑαυτοῦ μᾶλλον ἱκετεῦσαι· ἐπεὶ δὲ οἵ τε φίλοι απήγγειλαν, ὅσα παρηγγέλθησαν, δ τε Χριστὸς εἶπεν, ὅσα ὁ Λουκᾶς ἔγραψεν· ἐπικατέ λαβεν εὐθὺς ὁ ἐκατόνταρχος, καὶ πρὸ τοῦ ἐντυχείν τοῖς φίλοις, ἰδὼν τὸν Χριστὸν καὶ διαθερμανθείς, ἱκέτευσεν αὐτὸν ἐξ ἀρχῆς, εἰπὼν, Κύριε, ὁ παῖς μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, καὶ τὰ ἑξῆς· εἶτα ὁ Χριστὸς, θέλων ἐπιπλεῖον φανερῶσαι τὴν πίστιν αὐτοῦ, ἀπεκρίνατο Εγὼ ἐλθὼν θεραπεύσω αὐτόν· ἔπειτα πάλιν ὁ ἑκατόνταρχος· Κύριε, οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς, ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέιθῃς, καὶ τὰ λοιπὰ, καθὼς ὁ Ματθαῖος συνεγράψατο. Δῆλον οὖν, ὅτι τὰ μὲν ἄχρι τοῦ ἐλθεῖν τὸν ἑκατό. ταρχον, εἶπεν ὁ Λουκᾶ;· τὰ δὲ ἐντεῦθεν ἐδίδαξεν ὁ Varia lectiones et nets. Tom. VII, p. 315. Vide cumdem t. VII, pag. τὴν μὲν ἀποστολήν Β. Λουκάς δέ, addit, mox δέ et o Λουκᾶς omittit A. (ii) Dissolveretur. Cruciaretur. Aliquoties in hoc vocabulo offendit interpres. Tis ergo putem illum invenisse καταλυθέντος.

Hujus siquidem flius erat paralyticus, illius autem γὰρ, παῖς ἦν παραλελυμένος· ἐκείνου δὲ, δοῦλος, servus. Et hic venit ad Jesum; ille vero primum quidem misit seniores Judzorun, deinde amicos suos. Præterea iste non solum in domum fuam non vocavit Christunt, sed et venire volentem prohibuit. - Ille autem primum quidem per seniores voravit, postmodum vero per amicos prohibuit. Cum autem hujusmodi insint diversitates, accedunt quoque et multæ similitudines. Ambo enim centuriones, et Capernaum co:morantes, et pro paralytico marentes animo, eamdemqne Glem suis verbis demonstrantes, et æquali beneficio affecti. Dicit autem Chrysostomus eumdem esse et apud Matthæum el apud Lucam. Siquidem Lucas diligentiæ causa omnia minutula exsocutus est, præter centurionis præsentiam: Mattheus vero brevitatis gratis, seniorum atque amicorum missiones prætermisit, quasi non necessarias; solam autem centurionis fidem, et laudem quam propter eam promeruit, et miraculum in paralytico factum aperte descripsit. Oportet tamen eas'quæ videntur, ut dictum est, solvere diversitates. παῖς (pro quo hic puerum hae bemus) dicitur non solum filius, sed el servus. Habebat enim, inquit, παῖδας καὶ παιδίσκας, hoc est, servos et ancillas ". Quod autem Matthirus dixit accessisse centurionem ad Christum, Lucas vero misisse ad ipsum seniores et pąstmo lum amicos, oportet intelligere et hoc, et illud factum fuisse. Primum quidem misit senores deprecantes ipsum ut veniret. Deinde sciens eum venire, ct sese indignum judicans ejus susceptione, rursum amicos misit, prohibens ne veniret, ac significans quæ dixit Lucas. Postmodum cum paralyticus vehementius dissolveretur (ii) doloribus (elenim sicut Lucas dixit, erat jam jainque moriturus), non ferens centurio, cucurrit et ipse post amicos, sperans per seipsum obnixius se deprecaturum. Postquam autem amici nuntiaverunt quae eis præceperat, dum responderel Christus quæ scripsit Lucas, statim supervenit centurio, et priusquam amicis occurrisset, visu Christo, fervore accensus est, et rursus quasi ab exordio obsecrabat eum, dicens: Domine, puer meus jacet in domo paralyticus, etc. Deinde Christus volens amplius manifes:ari adem ejus, respondit: Ego veniam el curabo eum. Kursum subintulit centurio: Domine, non sum dignus, ul sub tectum meum intres, et alia quæ sequuntur, veluti Matthæus conscripsit. Manifestum est ergo, quod ** Gen. xxx, 43. Καὶ οὗτος μὲν ἦλθε πρὸς τὸν Χριστόν· ἐκεῖνος δὲ ἔπεμψε, πρῶτον μὲν πρεσβυτέρους τῶν Ἰουδαίων, εἶτα φίλους αὐτοῦ. Καὶ οὗτος μὲν οὐ μόνον οὐκ ἐκά λεσε τὸν Χριστὸν εἰς τὴν ἑαυτοῦ οἰκίαν, ἀλλὰ καὶ βουλόμενον ἐλθεῖν ἐκώλυσεν· ἐκεῖνος δὲ πρῶτον μὲν ἐκάλεσεν αὐτὸν διὰ τῶν πρεσβυτέρων, εἶτα διὰ τῶν φίλων εκώλυσεν. Ἔχοντες δὲ τοιαύτας διαφοράς, όμως ἔχουσι καὶ πολλὰς ὁμοιότητας· ἑκατόνταρχοι γὰρ ἄμφω, καὶ ἐν Καπερναούμ οἰκοῦντες, καὶ ἐπὶ παραλυτικῷ θλιβόμενοι, καὶ τὴν αὐτὴν πίστιν μετὰ τῶν αὐτῶν λόγων ἐπιδεικνύμενοι, καὶ τῶν ἴσων ἀξιούμε και. Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος ὅτι ὁ αὐτός ἐστι, καὶ παρὰ τῷ Ματθαίῳ καὶ παρὰ τῷ Λουκά. Καὶ γὰρ ὁ μὲν Λουκᾶς, ἀκριβείας ἕνεκεν, πάντα λεπτομερᾶς ἀπήγγειλε, πλὴν τῆς τοῦ ἑκατοντάρχου παρουσίας ὁ δὲ Ματθαῖος, συντομίας χάριν, τὰς μὲν ἀπο στολὰς τῶν πρεσβυτέρων καὶ τῶν φίλων παρέλιπεν, ὡς οὐκ ἀναγκαίας, μόνην δὲ τὴν πίστιν τοῦ ἑκατοντάρχου, καὶ τὸν διὰ ταύτην ἔπαινον, καὶ τὸ ἐπὶ τῷ παραλυτικῷ θαῦμα σαφῶς ἀνέγραψε. Χρὴ δὲ διαλύσαι καὶ τὰς δοκούσας, ὡς εἴρηται, διαφοράς. Παΐδα λέγομεν, οὐ μόνον τὸν υἱὸν, ἀλλὰ καὶ τὸν δοῦλον. Είχε γάρ, φησί, Παῖδας καὶ παιδίσκας, ἀντὶ,Δούλους καὶ δούλας. Ἐπεὶ δὲ Ματθαῖος μὲν λέγει, παραγενέσθαι τὸν ἑκατόνταρχον προς τον Χριστόν· πέμψαι δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Λουκᾶς πρεσβυ τέρους, εἶτα φίλους· χρὴ νοεῖν, ὅτι καὶ τοῦτο κα κείνο γέγονε. Πρῶτον μὲν γὰρ ἔπεμψε τους πρεσ σκυτέρους, παρακαλῶν αὐτὸν ἐλθεῖν· εἶτα μαθών, ὅτι Ερχεται, καὶ ἑαυτὸν κρίνας ἀνάξιον τῆς ὑποδοχῆς αὐτοῦ, ἐπαπέστειλε τους φίλους, κωλύων αὐτὸν καὶ μηνίων, ὅσα φησὶν ὁ Λουκᾶς· ἔπειτα τοῦ παραλυτικού σφοδρότερον καταταθέντος ταῖς οδύναις· καὶ γὰρ, ὡς ὁ Λουκάς εἶπεν, ἔμελλε τελευτήν· με φέρων ὁ ἑκατόνταρχος, ἕδραμε καὶ αὐτὲς ὀπίσω τῶν φίλων, ελπίζων δι' ἑαυτοῦ μᾶλλον ἱκετεῦσαι· ἐπεὶ δὲ οἵ τε φίλοι απήγγειλαν, ὅσα παρηγγέλθησαν, δ τε Χριστὸς εἶπεν, ὅσα ὁ Λουκᾶς ἔγραψεν· ἐπικατέ λαβεν εὐθὺς ὁ ἐκατόνταρχος, καὶ πρὸ τοῦ ἐντυχείν τοῖς φίλοις, ἰδὼν τὸν Χριστὸν καὶ διαθερμανθείς, ἱκέτευσεν αὐτὸν ἐξ ἀρχῆς, εἰπὼν, Κύριε, ὁ παῖς μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, καὶ τὰ ἑξῆς· εἶτα ὁ Χριστὸς, θέλων ἐπιπλεῖον φανερῶσαι τὴν πίστιν αὐτοῦ, ἀπεκρίνατο Εγὼ ἐλθὼν θεραπεύσω αὐτόν· ἔπειτα πάλιν ὁ ἑκατόνταρχος· Κύριε, οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς, ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέιθῃς, καὶ τὰ λοιπὰ, καθὼς ὁ Ματθαῖος συνεγράψατο. Δῆλον οὖν, ὅτι τὰ μὲν ἄχρι τοῦ ἐλθεῖν τὸν ἑκατό. ταρχον, εἶπεν ὁ Λουκᾶ;· τὰ δὲ ἐντεῦθεν ἐδίδαξεν ὁ Varia lectiones et nets. Tom. VII, p. 315. Vide cumdem t. VII, pag. τὴν μὲν ἀποστολήν Β. Λουκάς δέ, addit, mox δέ et o Λουκᾶς omittit A. (ii) Dissolveretur. Cruciaretur. Aliquoties in hoc vocabulo offendit interpres. Tis ergo putem illum invenisse καταλυθέντος.

Hujus siquidem flius erat paralyticus, illius autem γὰρ, παῖς ἦν παραλελυμένος· ἐκείνου δὲ, δοῦλος, servus. Et hic venit ad Jesum; ille vero primum quidem misit seniores Judzorun, deinde amicos suos. Præterea iste non solum in domum fuam non vocavit Christunt, sed et venire volentem prohibuit. - Ille autem primum quidem per seniores voravit, postmodum vero per amicos prohibuit. Cum autem hujusmodi insint diversitates, accedunt quoque et multæ similitudines. Ambo enim centuriones, et Capernaum co:morantes, et pro paralytico marentes animo, eamdemqne Glem suis verbis demonstrantes, et æquali beneficio affecti. Dicit autem Chrysostomus eumdem esse et apud Matthæum el apud Lucam. Siquidem Lucas diligentiæ causa omnia minutula exsocutus est, præter centurionis præsentiam: Mattheus vero brevitatis gratis, seniorum atque amicorum missiones prætermisit, quasi non necessarias; solam autem centurionis fidem, et laudem quam propter eam promeruit, et miraculum in paralytico factum aperte descripsit. Oportet tamen eas'quæ videntur, ut dictum est, solvere diversitates. παῖς (pro quo hic puerum hae bemus) dicitur non solum filius, sed el servus. Habebat enim, inquit, παῖδας καὶ παιδίσκας, hoc est, servos et ancillas ". Quod autem Matthirus dixit accessisse centurionem ad Christum, Lucas vero misisse ad ipsum seniores et pąstmo lum amicos, oportet intelligere et hoc, et illud factum fuisse. Primum quidem misit senores deprecantes ipsum ut veniret. Deinde sciens eum venire, ct sese indignum judicans ejus susceptione, rursum amicos misit, prohibens ne veniret, ac significans quæ dixit Lucas. Postmodum cum paralyticus vehementius dissolveretur (ii) doloribus (elenim sicut Lucas dixit, erat jam jainque moriturus), non ferens centurio, cucurrit et ipse post amicos, sperans per seipsum obnixius se deprecaturum. Postquam autem amici nuntiaverunt quae eis præceperat, dum responderel Christus quæ scripsit Lucas, statim supervenit centurio, et priusquam amicis occurrisset, visu Christo, fervore accensus est, et rursus quasi ab exordio obsecrabat eum, dicens: Domine, puer meus jacet in domo paralyticus, etc. Deinde Christus volens amplius manifes:ari adem ejus, respondit: Ego veniam el curabo eum. Kursum subintulit centurio: Domine, non sum dignus, ul sub tectum meum intres, et alia quæ sequuntur, veluti Matthæus conscripsit. Manifestum est ergo, quod ** Gen. xxx, 43. Καὶ οὗτος μὲν ἦλθε πρὸς τὸν Χριστόν· ἐκεῖνος δὲ ἔπεμψε, πρῶτον μὲν πρεσβυτέρους τῶν Ἰουδαίων, εἶτα φίλους αὐτοῦ. Καὶ οὗτος μὲν οὐ μόνον οὐκ ἐκά λεσε τὸν Χριστὸν εἰς τὴν ἑαυτοῦ οἰκίαν, ἀλλὰ καὶ βουλόμενον ἐλθεῖν ἐκώλυσεν· ἐκεῖνος δὲ πρῶτον μὲν ἐκάλεσεν αὐτὸν διὰ τῶν πρεσβυτέρων, εἶτα διὰ τῶν φίλων εκώλυσεν. Ἔχοντες δὲ τοιαύτας διαφοράς, όμως ἔχουσι καὶ πολλὰς ὁμοιότητας· ἑκατόνταρχοι γὰρ ἄμφω, καὶ ἐν Καπερναούμ οἰκοῦντες, καὶ ἐπὶ παραλυτικῷ θλιβόμενοι, καὶ τὴν αὐτὴν πίστιν μετὰ τῶν αὐτῶν λόγων ἐπιδεικνύμενοι, καὶ τῶν ἴσων ἀξιούμε και. Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος ὅτι ὁ αὐτός ἐστι, καὶ παρὰ τῷ Ματθαίῳ καὶ παρὰ τῷ Λουκά. Καὶ γὰρ ὁ μὲν Λουκᾶς, ἀκριβείας ἕνεκεν, πάντα λεπτομερᾶς ἀπήγγειλε, πλὴν τῆς τοῦ ἑκατοντάρχου παρουσίας ὁ δὲ Ματθαῖος, συντομίας χάριν, τὰς μὲν ἀπο στολὰς τῶν πρεσβυτέρων καὶ τῶν φίλων παρέλιπεν, ὡς οὐκ ἀναγκαίας, μόνην δὲ τὴν πίστιν τοῦ ἑκατοντάρχου, καὶ τὸν διὰ ταύτην ἔπαινον, καὶ τὸ ἐπὶ τῷ παραλυτικῷ θαῦμα σαφῶς ἀνέγραψε. Χρὴ δὲ διαλύσαι καὶ τὰς δοκούσας, ὡς εἴρηται, διαφοράς. Παΐδα λέγομεν, οὐ μόνον τὸν υἱὸν, ἀλλὰ καὶ τὸν δοῦλον. Είχε γάρ, φησί, Παῖδας καὶ παιδίσκας, ἀντὶ,Δούλους καὶ δούλας. Ἐπεὶ δὲ Ματθαῖος μὲν λέγει, παραγενέσθαι τὸν ἑκατόνταρχον προς τον Χριστόν· πέμψαι δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Λουκᾶς πρεσβυ τέρους, εἶτα φίλους· χρὴ νοεῖν, ὅτι καὶ τοῦτο κα κείνο γέγονε. Πρῶτον μὲν γὰρ ἔπεμψε τους πρεσ σκυτέρους, παρακαλῶν αὐτὸν ἐλθεῖν· εἶτα μαθών, ὅτι Ερχεται, καὶ ἑαυτὸν κρίνας ἀνάξιον τῆς ὑποδοχῆς αὐτοῦ, ἐπαπέστειλε τους φίλους, κωλύων αὐτὸν καὶ μηνίων, ὅσα φησὶν ὁ Λουκᾶς· ἔπειτα τοῦ παραλυτικού σφοδρότερον καταταθέντος ταῖς οδύναις· καὶ γὰρ, ὡς ὁ Λουκάς εἶπεν, ἔμελλε τελευτήν· με φέρων ὁ ἑκατόνταρχος, ἕδραμε καὶ αὐτὲς ὀπίσω τῶν φίλων, ελπίζων δι' ἑαυτοῦ μᾶλλον ἱκετεῦσαι· ἐπεὶ δὲ οἵ τε φίλοι απήγγειλαν, ὅσα παρηγγέλθησαν, δ τε Χριστὸς εἶπεν, ὅσα ὁ Λουκᾶς ἔγραψεν· ἐπικατέ λαβεν εὐθὺς ὁ ἐκατόνταρχος, καὶ πρὸ τοῦ ἐντυχείν τοῖς φίλοις, ἰδὼν τὸν Χριστὸν καὶ διαθερμανθείς, ἱκέτευσεν αὐτὸν ἐξ ἀρχῆς, εἰπὼν, Κύριε, ὁ παῖς μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, καὶ τὰ ἑξῆς· εἶτα ὁ Χριστὸς, θέλων ἐπιπλεῖον φανερῶσαι τὴν πίστιν αὐτοῦ, ἀπεκρίνατο Εγὼ ἐλθὼν θεραπεύσω αὐτόν· ἔπειτα πάλιν ὁ ἑκατόνταρχος· Κύριε, οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς, ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέιθῃς, καὶ τὰ λοιπὰ, καθὼς ὁ Ματθαῖος συνεγράψατο. Δῆλον οὖν, ὅτι τὰ μὲν ἄχρι τοῦ ἐλθεῖν τὸν ἑκατό. ταρχον, εἶπεν ὁ Λουκᾶ;· τὰ δὲ ἐντεῦθεν ἐδίδαξεν ὁ Varia lectiones et nets. Tom. VII, p. 315. Vide cumdem t. VII, pag. τὴν μὲν ἀποστολήν Β. Λουκάς δέ, addit, mox δέ et o Λουκᾶς omittit A. (ii) Dissolveretur. Cruciaretur. Aliquoties in hoc vocabulo offendit interpres. Tis ergo putem illum invenisse καταλυθέντος.

Hujus siquidem flius erat paralyticus, illius autem γὰρ, παῖς ἦν παραλελυμένος· ἐκείνου δὲ, δοῦλος, servus. Et hic venit ad Jesum; ille vero primum quidem misit seniores Judzorun, deinde amicos suos. Præterea iste non solum in domum fuam non vocavit Christunt, sed et venire volentem prohibuit. - Ille autem primum quidem per seniores voravit, postmodum vero per amicos prohibuit. Cum autem hujusmodi insint diversitates, accedunt quoque et multæ similitudines. Ambo enim centuriones, et Capernaum co:morantes, et pro paralytico marentes animo, eamdemqne Glem suis verbis demonstrantes, et æquali beneficio affecti. Dicit autem Chrysostomus eumdem esse et apud Matthæum el apud Lucam. Siquidem Lucas diligentiæ causa omnia minutula exsocutus est, præter centurionis præsentiam: Mattheus vero brevitatis gratis, seniorum atque amicorum missiones prætermisit, quasi non necessarias; solam autem centurionis fidem, et laudem quam propter eam promeruit, et miraculum in paralytico factum aperte descripsit. Oportet tamen eas'quæ videntur, ut dictum est, solvere diversitates. παῖς (pro quo hic puerum hae bemus) dicitur non solum filius, sed el servus. Habebat enim, inquit, παῖδας καὶ παιδίσκας, hoc est, servos et ancillas ". Quod autem Matthirus dixit accessisse centurionem ad Christum, Lucas vero misisse ad ipsum seniores et pąstmo lum amicos, oportet intelligere et hoc, et illud factum fuisse. Primum quidem misit senores deprecantes ipsum ut veniret. Deinde sciens eum venire, ct sese indignum judicans ejus susceptione, rursum amicos misit, prohibens ne veniret, ac significans quæ dixit Lucas. Postmodum cum paralyticus vehementius dissolveretur (ii) doloribus (elenim sicut Lucas dixit, erat jam jainque moriturus), non ferens centurio, cucurrit et ipse post amicos, sperans per seipsum obnixius se deprecaturum. Postquam autem amici nuntiaverunt quae eis præceperat, dum responderel Christus quæ scripsit Lucas, statim supervenit centurio, et priusquam amicis occurrisset, visu Christo, fervore accensus est, et rursus quasi ab exordio obsecrabat eum, dicens: Domine, puer meus jacet in domo paralyticus, etc. Deinde Christus volens amplius manifes:ari adem ejus, respondit: Ego veniam el curabo eum. Kursum subintulit centurio: Domine, non sum dignus, ul sub tectum meum intres, et alia quæ sequuntur, veluti Matthæus conscripsit. Manifestum est ergo, quod ** Gen. xxx, 43. Καὶ οὗτος μὲν ἦλθε πρὸς τὸν Χριστόν· ἐκεῖνος δὲ ἔπεμψε, πρῶτον μὲν πρεσβυτέρους τῶν Ἰουδαίων, εἶτα φίλους αὐτοῦ. Καὶ οὗτος μὲν οὐ μόνον οὐκ ἐκά λεσε τὸν Χριστὸν εἰς τὴν ἑαυτοῦ οἰκίαν, ἀλλὰ καὶ βουλόμενον ἐλθεῖν ἐκώλυσεν· ἐκεῖνος δὲ πρῶτον μὲν ἐκάλεσεν αὐτὸν διὰ τῶν πρεσβυτέρων, εἶτα διὰ τῶν φίλων εκώλυσεν. Ἔχοντες δὲ τοιαύτας διαφοράς, όμως ἔχουσι καὶ πολλὰς ὁμοιότητας· ἑκατόνταρχοι γὰρ ἄμφω, καὶ ἐν Καπερναούμ οἰκοῦντες, καὶ ἐπὶ παραλυτικῷ θλιβόμενοι, καὶ τὴν αὐτὴν πίστιν μετὰ τῶν αὐτῶν λόγων ἐπιδεικνύμενοι, καὶ τῶν ἴσων ἀξιούμε και. Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος ὅτι ὁ αὐτός ἐστι, καὶ παρὰ τῷ Ματθαίῳ καὶ παρὰ τῷ Λουκά. Καὶ γὰρ ὁ μὲν Λουκᾶς, ἀκριβείας ἕνεκεν, πάντα λεπτομερᾶς ἀπήγγειλε, πλὴν τῆς τοῦ ἑκατοντάρχου παρουσίας ὁ δὲ Ματθαῖος, συντομίας χάριν, τὰς μὲν ἀπο στολὰς τῶν πρεσβυτέρων καὶ τῶν φίλων παρέλιπεν, ὡς οὐκ ἀναγκαίας, μόνην δὲ τὴν πίστιν τοῦ ἑκατοντάρχου, καὶ τὸν διὰ ταύτην ἔπαινον, καὶ τὸ ἐπὶ τῷ παραλυτικῷ θαῦμα σαφῶς ἀνέγραψε. Χρὴ δὲ διαλύσαι καὶ τὰς δοκούσας, ὡς εἴρηται, διαφοράς. Παΐδα λέγομεν, οὐ μόνον τὸν υἱὸν, ἀλλὰ καὶ τὸν δοῦλον. Είχε γάρ, φησί, Παῖδας καὶ παιδίσκας, ἀντὶ,Δούλους καὶ δούλας. Ἐπεὶ δὲ Ματθαῖος μὲν λέγει, παραγενέσθαι τὸν ἑκατόνταρχον προς τον Χριστόν· πέμψαι δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Λουκᾶς πρεσβυ τέρους, εἶτα φίλους· χρὴ νοεῖν, ὅτι καὶ τοῦτο κα κείνο γέγονε. Πρῶτον μὲν γὰρ ἔπεμψε τους πρεσ σκυτέρους, παρακαλῶν αὐτὸν ἐλθεῖν· εἶτα μαθών, ὅτι Ερχεται, καὶ ἑαυτὸν κρίνας ἀνάξιον τῆς ὑποδοχῆς αὐτοῦ, ἐπαπέστειλε τους φίλους, κωλύων αὐτὸν καὶ μηνίων, ὅσα φησὶν ὁ Λουκᾶς· ἔπειτα τοῦ παραλυτικού σφοδρότερον καταταθέντος ταῖς οδύναις· καὶ γὰρ, ὡς ὁ Λουκάς εἶπεν, ἔμελλε τελευτήν· με φέρων ὁ ἑκατόνταρχος, ἕδραμε καὶ αὐτὲς ὀπίσω τῶν φίλων, ελπίζων δι' ἑαυτοῦ μᾶλλον ἱκετεῦσαι· ἐπεὶ δὲ οἵ τε φίλοι απήγγειλαν, ὅσα παρηγγέλθησαν, δ τε Χριστὸς εἶπεν, ὅσα ὁ Λουκᾶς ἔγραψεν· ἐπικατέ λαβεν εὐθὺς ὁ ἐκατόνταρχος, καὶ πρὸ τοῦ ἐντυχείν τοῖς φίλοις, ἰδὼν τὸν Χριστὸν καὶ διαθερμανθείς, ἱκέτευσεν αὐτὸν ἐξ ἀρχῆς, εἰπὼν, Κύριε, ὁ παῖς μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, καὶ τὰ ἑξῆς· εἶτα ὁ Χριστὸς, θέλων ἐπιπλεῖον φανερῶσαι τὴν πίστιν αὐτοῦ, ἀπεκρίνατο Εγὼ ἐλθὼν θεραπεύσω αὐτόν· ἔπειτα πάλιν ὁ ἑκατόνταρχος· Κύριε, οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς, ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέιθῃς, καὶ τὰ λοιπὰ, καθὼς ὁ Ματθαῖος συνεγράψατο. Δῆλον οὖν, ὅτι τὰ μὲν ἄχρι τοῦ ἐλθεῖν τὸν ἑκατό. ταρχον, εἶπεν ὁ Λουκᾶ;· τὰ δὲ ἐντεῦθεν ἐδίδαξεν ὁ Varia lectiones et nets. Tom. VII, p. 315. Vide cumdem t. VII, pag. τὴν μὲν ἀποστολήν Β. Λουκάς δέ, addit, mox δέ et o Λουκᾶς omittit A. (ii) Dissolveretur. Cruciaretur. Aliquoties in hoc vocabulo offendit interpres. Tis ergo putem illum invenisse καταλυθέντος.

CAP. VIII. Ματθαίος, καὶ ἐν ἐκείνοις γάρ, καὶ ἐν τούτοις ἥ τε & ea quae contigerunt priusquam veniret centurio, πίστις τοῦ ἑκατοντάρχου δείκνυται, καὶ ἡ θαύματα ουργία τοῦ Ἰησοῦ. Ἐπεὶ δὲ ὁ Λουκάς είρηκεν, ὅτι ὑποστρέψαντες οἱ πεμφθέντες, εὗρον τὸν ἀσθενοῦντα δοῦλον ὑγιαίνοντα· χρὴ λογίσασθαι, ὅτι ὁ μὲν ἑκα τόνταρχος ήδη πληροφορίαν περὶ τῆς ὑγεία; αὐτοῦ λαβών, σχολαιότερον ἐβάδιζεν· ἐκεῖνοι δὲ δυσπιστούν τες προέδραμον, γλιχόμενοι μαθεῖν, εἰ ὑγίανε. ΚΕΦ. Η'. Περὶ τῆς πενθερᾶς Πέτρου. Καὶ ἐλθὼν - αὐτῷ. Ὁ δὲ Μάρκος καὶ ὁ Λουκάς εἶπον, καὶ πόθεν ἦλθεν ἐκεῖ, ὅτι ἀπὸ τῆς συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων, ἐν ᾗ ἐδίδασκε, Σαββάτου ὄντος. Προσέθηκε δὲ ὁ Μάρκος, ὅτι μετὰ Ἰακώβου καὶ Ιωάννου ἦλθεν. Εἰκὸς γάρ, τὸν Πέτρον, μαθόντα τοῦτο, προδραμείν. Καὶ Μάρκος μὲν καὶ Λουκάς φασιν, ότι παρεκάλεσαν αὐτὸν οἱ μαθηταὶ περὶ τῆς κατακειμένης· ὁ Ματθαῖος δὲ καὶ τοῦτο ἐσίγησεν. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο διαφωνία;· ἀλλὰ τὸ μὲν ἐκείνων, ἀκριβείας· τὸ δὲ τούτου, συντομία;. Εἰσῆλθε δὲ τρο τῆς μεταληψόμενος, ἤδη τοῦ καιροῦ καλοῦντος. Εγερθείσα γὰρ ἡ κειμένη διηκόνει αὐτῷ. Σε δέ μοι θαύμασαν την συγκατάβασιν τοῦ Δεσ σπότου, πῶς οὐκ ἀπηξίωσεν εἰσελθεῖν εἰς φαύλην οἰκίαν ἀλεξως, ἅμα μὲν τιμῶν τὸν μαθητήν, ἅμα δὲ διδάσκων ἡμᾶς, μή κενοδοξείν. Αψάμενος δὲ τῆς χειρὸς αὐτῆς, οὐ μόνον τὸν πυρετὸν ἔσβεσεν, ἀλλὰ καὶ καθαρὴν εὐθὺς ἀπέδωκεν αὐτῇ τὴν ὑγείαν. Ηγέρθη γάρ, καὶ αὐτίκα διηκόνει. Καίτοι μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ πυρετοῦ, πολλοῦ δεῖ χρόνου τοῖς κάμνουσιν, ὥστε τὴν προτέραν ὑγείαν επανα λαβεῖν. Καὶ ἐπὶ τῆς θαλάσσης δὲ, οὐ μόνον τὴν ζάλην έστησεν, ἀλλὰ καὶ τὸν σάλον τῶν κυμάτων έπαυσε. Καίτοι μετὰ τὴν ζάλην μένει μέχρι πολλοῦ τα ύδατα σαλευόμενα. Οὕτω γὰρ οἶδεν ὁ Χριστὸς ἐμοῦ καὶ τὸ ἐνοχλούν δεινόν λύειν, καὶ τὴν προτέ μαν ἀποδιδόναι κατάστασιν. ΚΕΦ. Θ. Περὶ τῶν λαθέντων ἀπὸ ποικίλων νόσων. Οψίας – λόγω. ὑψίαν (74i, τὸ τέλος τῆς ἡμέρας ὠνόμασε. Διὸ καὶ ὁ Μάρκος καὶ ὁ Λουκᾶς προστεθείκασιν, ὅτι "Οτε ἔδυ ὁ ἥλιος, φανερώτερον δηλώσαν τις τὸν καιρόν· ὁ μὲν γὰρ δημώδη; ὄχλος αναμείνας τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου, διὰ τὴν τοῦ Σαββάτου παρατήρη σιν, οὕτω τούς πάσχοντας προσήγαγεν· οἱ δὲ μαθηταί, καὶ πρὸ τῆς τοῦ ἡλίου δύσεως, παρεκάλεσαν αὐτὸν, Κατασαι τὴν πυρέσσουσαν, ἅτε καὶ πρότερον ἰδόν τις αὐτὸν ἀπαρατηρήτως ἐν Σαββάτῳ θεραπεύοντα, καὶ μεμαθηκότες ἤδη παρ' αὐτοῦ, ποίων μὲν ἔρ των ἀπέχεσθαι προσέταξεν ὁ περὶ τῆς ἀργίας τοῦ Σαββάτου νόμος, ποῖα δὲ μετιέναι παρεχώρησε. sa Marc. 1, 29. παραλαβείν Α. scripserit Lucas, et in!e Matthaus, quæ secula sunt docuerit. Nam et in his, et in illis fides monstratur centurionis, ac miraculi operatio a Jesu facia. Quod autem Lucas dixit, quod reversi qui missi fuerant, invenerunt ægrotantem servum samitati restitutum, perpendere oportet, quod centurio certus jam de salute illius, tardior ac securior revertebatur; ili autem difficulter credentes, pracucurrerunt, scire cupientes an sanus esset. CAP. VIII. De socru Petri. Vers. 14, 15. Cumque venisset - ci. Marcus us autein et Lucas * dixerunt etiam unde illuc venerat, videlicet a synagoga Judæorum, in qua Sabbato docuerat. Addidit quoque Marcus, quod cuin Jacobu et Joanne venerit. Verisimile est enim Pe trum, cum hoc didicisset, præcucurrisse. Praeterea Marcus et Lucas dicunt, quod discipuli rogaverunt illum pro ea quæ in lecto decumbebat. Matthæus vero ctiam hoc tacuit. Non est autem hoc dissonantiæ signum, sed quod illi fecerunt, diligentiæ fuit, quod autem hic, bresitatis. Ingressus est autem cibi sumendi causa, vocante jam hora. Illa vero quæ in lecto decumbebat, surrexit et ministrabat ei. Tu quoque mibi admirare, quantum sese Dominus dejecerit. Non dedignatus est vilem piscatoris domum ingredi: hinc quidem et discipulum bonoraus, et simul docens nos ne vanæ glorie studeamus. Cum autem manu illam tetigisset, non solum fcbrim exstinxit, verum etiam integram ei tradidit sanitatem. Surrexit enim, et continuo ministrabat.. Atqui ablata etiam febri, laborantibus longo opus est tempore, ut priorem recipiant sanitatem. in mari quoque non solum tempestatem sedavit, sed etiam fluctuum commotionem cohibuit, cum tamen post tempestatem diutius maneat aquarum commotio. Ita enim novit Christus, simul et quod ægritudine affectum est solvere, et in priorem statum reponere. » Luc. ¡v, 58. ss Marc. 1, 32. CAP. ΙΧ. De curalis a sariis infirmitatibus. Vers. 16. Vespera· verbo. Vesperam finem diel nominavit. Ideo Marcus " et Lucas & mentionen quoque fecerunt de occasu solis, manifestius demonstrantes tempus. Popularis enim turba exspcctato solis occasu propter Sabbati observationem, morbis tunc laborantes adduxit; discipuli vero etiam ante solis occasum deprecati sunt cum pro salute febricitantis, ut qui primum viderant eɛm sine delectu Sabbato curantom, ac didicerant jam ab illo, a quibus operibus abstinero juberet lex, quæ de Sabbati quiete statuta erat, et qualia ag gredi permitteret. 36 Luc. IV, Varia lectiones et notæ. ¿yia; A.

CAP. VIII. Ματθαίος, καὶ ἐν ἐκείνοις γάρ, καὶ ἐν τούτοις ἥ τε & ea quae contigerunt priusquam veniret centurio, πίστις τοῦ ἑκατοντάρχου δείκνυται, καὶ ἡ θαύματα ουργία τοῦ Ἰησοῦ. Ἐπεὶ δὲ ὁ Λουκάς είρηκεν, ὅτι ὑποστρέψαντες οἱ πεμφθέντες, εὗρον τὸν ἀσθενοῦντα δοῦλον ὑγιαίνοντα· χρὴ λογίσασθαι, ὅτι ὁ μὲν ἑκα τόνταρχος ήδη πληροφορίαν περὶ τῆς ὑγεία; αὐτοῦ λαβών, σχολαιότερον ἐβάδιζεν· ἐκεῖνοι δὲ δυσπιστούν τες προέδραμον, γλιχόμενοι μαθεῖν, εἰ ὑγίανε. ΚΕΦ. Η'. Περὶ τῆς πενθερᾶς Πέτρου. Καὶ ἐλθὼν - αὐτῷ. Ὁ δὲ Μάρκος καὶ ὁ Λουκάς εἶπον, καὶ πόθεν ἦλθεν ἐκεῖ, ὅτι ἀπὸ τῆς συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων, ἐν ᾗ ἐδίδασκε, Σαββάτου ὄντος. Προσέθηκε δὲ ὁ Μάρκος, ὅτι μετὰ Ἰακώβου καὶ Ιωάννου ἦλθεν. Εἰκὸς γάρ, τὸν Πέτρον, μαθόντα τοῦτο, προδραμείν. Καὶ Μάρκος μὲν καὶ Λουκάς φασιν, ότι παρεκάλεσαν αὐτὸν οἱ μαθηταὶ περὶ τῆς κατακειμένης· ὁ Ματθαῖος δὲ καὶ τοῦτο ἐσίγησεν. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο διαφωνία;· ἀλλὰ τὸ μὲν ἐκείνων, ἀκριβείας· τὸ δὲ τούτου, συντομία;. Εἰσῆλθε δὲ τρο τῆς μεταληψόμενος, ἤδη τοῦ καιροῦ καλοῦντος. Εγερθείσα γὰρ ἡ κειμένη διηκόνει αὐτῷ. Σε δέ μοι θαύμασαν την συγκατάβασιν τοῦ Δεσ σπότου, πῶς οὐκ ἀπηξίωσεν εἰσελθεῖν εἰς φαύλην οἰκίαν ἀλεξως, ἅμα μὲν τιμῶν τὸν μαθητήν, ἅμα δὲ διδάσκων ἡμᾶς, μή κενοδοξείν. Αψάμενος δὲ τῆς χειρὸς αὐτῆς, οὐ μόνον τὸν πυρετὸν ἔσβεσεν, ἀλλὰ καὶ καθαρὴν εὐθὺς ἀπέδωκεν αὐτῇ τὴν ὑγείαν. Ηγέρθη γάρ, καὶ αὐτίκα διηκόνει. Καίτοι μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ πυρετοῦ, πολλοῦ δεῖ χρόνου τοῖς κάμνουσιν, ὥστε τὴν προτέραν ὑγείαν επανα λαβεῖν. Καὶ ἐπὶ τῆς θαλάσσης δὲ, οὐ μόνον τὴν ζάλην έστησεν, ἀλλὰ καὶ τὸν σάλον τῶν κυμάτων έπαυσε. Καίτοι μετὰ τὴν ζάλην μένει μέχρι πολλοῦ τα ύδατα σαλευόμενα. Οὕτω γὰρ οἶδεν ὁ Χριστὸς ἐμοῦ καὶ τὸ ἐνοχλούν δεινόν λύειν, καὶ τὴν προτέ μαν ἀποδιδόναι κατάστασιν. ΚΕΦ. Θ. Περὶ τῶν λαθέντων ἀπὸ ποικίλων νόσων. Οψίας – λόγω. ὑψίαν (74i, τὸ τέλος τῆς ἡμέρας ὠνόμασε. Διὸ καὶ ὁ Μάρκος καὶ ὁ Λουκᾶς προστεθείκασιν, ὅτι "Οτε ἔδυ ὁ ἥλιος, φανερώτερον δηλώσαν τις τὸν καιρόν· ὁ μὲν γὰρ δημώδη; ὄχλος αναμείνας τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου, διὰ τὴν τοῦ Σαββάτου παρατήρη σιν, οὕτω τούς πάσχοντας προσήγαγεν· οἱ δὲ μαθηταί, καὶ πρὸ τῆς τοῦ ἡλίου δύσεως, παρεκάλεσαν αὐτὸν, Κατασαι τὴν πυρέσσουσαν, ἅτε καὶ πρότερον ἰδόν τις αὐτὸν ἀπαρατηρήτως ἐν Σαββάτῳ θεραπεύοντα, καὶ μεμαθηκότες ἤδη παρ' αὐτοῦ, ποίων μὲν ἔρ των ἀπέχεσθαι προσέταξεν ὁ περὶ τῆς ἀργίας τοῦ Σαββάτου νόμος, ποῖα δὲ μετιέναι παρεχώρησε. sa Marc. 1, 29. παραλαβείν Α. scripserit Lucas, et in!e Matthaus, quæ secula sunt docuerit. Nam et in his, et in illis fides monstratur centurionis, ac miraculi operatio a Jesu facia. Quod autem Lucas dixit, quod reversi qui missi fuerant, invenerunt ægrotantem servum samitati restitutum, perpendere oportet, quod centurio certus jam de salute illius, tardior ac securior revertebatur; ili autem difficulter credentes, pracucurrerunt, scire cupientes an sanus esset. CAP. VIII. De socru Petri. Vers. 14, 15. Cumque venisset - ci. Marcus us autein et Lucas * dixerunt etiam unde illuc venerat, videlicet a synagoga Judæorum, in qua Sabbato docuerat. Addidit quoque Marcus, quod cuin Jacobu et Joanne venerit. Verisimile est enim Pe trum, cum hoc didicisset, præcucurrisse. Praeterea Marcus et Lucas dicunt, quod discipuli rogaverunt illum pro ea quæ in lecto decumbebat. Matthæus vero ctiam hoc tacuit. Non est autem hoc dissonantiæ signum, sed quod illi fecerunt, diligentiæ fuit, quod autem hic, bresitatis. Ingressus est autem cibi sumendi causa, vocante jam hora. Illa vero quæ in lecto decumbebat, surrexit et ministrabat ei. Tu quoque mibi admirare, quantum sese Dominus dejecerit. Non dedignatus est vilem piscatoris domum ingredi: hinc quidem et discipulum bonoraus, et simul docens nos ne vanæ glorie studeamus. Cum autem manu illam tetigisset, non solum fcbrim exstinxit, verum etiam integram ei tradidit sanitatem. Surrexit enim, et continuo ministrabat.. Atqui ablata etiam febri, laborantibus longo opus est tempore, ut priorem recipiant sanitatem. in mari quoque non solum tempestatem sedavit, sed etiam fluctuum commotionem cohibuit, cum tamen post tempestatem diutius maneat aquarum commotio. Ita enim novit Christus, simul et quod ægritudine affectum est solvere, et in priorem statum reponere. » Luc. ¡v, 58. ss Marc. 1, 32. CAP. ΙΧ. De curalis a sariis infirmitatibus. Vers. 16. Vespera· verbo. Vesperam finem diel nominavit. Ideo Marcus " et Lucas & mentionen quoque fecerunt de occasu solis, manifestius demonstrantes tempus. Popularis enim turba exspcctato solis occasu propter Sabbati observationem, morbis tunc laborantes adduxit; discipuli vero etiam ante solis occasum deprecati sunt cum pro salute febricitantis, ut qui primum viderant eɛm sine delectu Sabbato curantom, ac didicerant jam ab illo, a quibus operibus abstinero juberet lex, quæ de Sabbati quiete statuta erat, et qualia ag gredi permitteret. 36 Luc. IV, Varia lectiones et notæ. ¿yia; A.

CAP. VIII. Ματθαίος, καὶ ἐν ἐκείνοις γάρ, καὶ ἐν τούτοις ἥ τε & ea quae contigerunt priusquam veniret centurio, πίστις τοῦ ἑκατοντάρχου δείκνυται, καὶ ἡ θαύματα ουργία τοῦ Ἰησοῦ. Ἐπεὶ δὲ ὁ Λουκάς είρηκεν, ὅτι ὑποστρέψαντες οἱ πεμφθέντες, εὗρον τὸν ἀσθενοῦντα δοῦλον ὑγιαίνοντα· χρὴ λογίσασθαι, ὅτι ὁ μὲν ἑκα τόνταρχος ήδη πληροφορίαν περὶ τῆς ὑγεία; αὐτοῦ λαβών, σχολαιότερον ἐβάδιζεν· ἐκεῖνοι δὲ δυσπιστούν τες προέδραμον, γλιχόμενοι μαθεῖν, εἰ ὑγίανε. ΚΕΦ. Η'. Περὶ τῆς πενθερᾶς Πέτρου. Καὶ ἐλθὼν - αὐτῷ. Ὁ δὲ Μάρκος καὶ ὁ Λουκάς εἶπον, καὶ πόθεν ἦλθεν ἐκεῖ, ὅτι ἀπὸ τῆς συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων, ἐν ᾗ ἐδίδασκε, Σαββάτου ὄντος. Προσέθηκε δὲ ὁ Μάρκος, ὅτι μετὰ Ἰακώβου καὶ Ιωάννου ἦλθεν. Εἰκὸς γάρ, τὸν Πέτρον, μαθόντα τοῦτο, προδραμείν. Καὶ Μάρκος μὲν καὶ Λουκάς φασιν, ότι παρεκάλεσαν αὐτὸν οἱ μαθηταὶ περὶ τῆς κατακειμένης· ὁ Ματθαῖος δὲ καὶ τοῦτο ἐσίγησεν. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο διαφωνία;· ἀλλὰ τὸ μὲν ἐκείνων, ἀκριβείας· τὸ δὲ τούτου, συντομία;. Εἰσῆλθε δὲ τρο τῆς μεταληψόμενος, ἤδη τοῦ καιροῦ καλοῦντος. Εγερθείσα γὰρ ἡ κειμένη διηκόνει αὐτῷ. Σε δέ μοι θαύμασαν την συγκατάβασιν τοῦ Δεσ σπότου, πῶς οὐκ ἀπηξίωσεν εἰσελθεῖν εἰς φαύλην οἰκίαν ἀλεξως, ἅμα μὲν τιμῶν τὸν μαθητήν, ἅμα δὲ διδάσκων ἡμᾶς, μή κενοδοξείν. Αψάμενος δὲ τῆς χειρὸς αὐτῆς, οὐ μόνον τὸν πυρετὸν ἔσβεσεν, ἀλλὰ καὶ καθαρὴν εὐθὺς ἀπέδωκεν αὐτῇ τὴν ὑγείαν. Ηγέρθη γάρ, καὶ αὐτίκα διηκόνει. Καίτοι μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ πυρετοῦ, πολλοῦ δεῖ χρόνου τοῖς κάμνουσιν, ὥστε τὴν προτέραν ὑγείαν επανα λαβεῖν. Καὶ ἐπὶ τῆς θαλάσσης δὲ, οὐ μόνον τὴν ζάλην έστησεν, ἀλλὰ καὶ τὸν σάλον τῶν κυμάτων έπαυσε. Καίτοι μετὰ τὴν ζάλην μένει μέχρι πολλοῦ τα ύδατα σαλευόμενα. Οὕτω γὰρ οἶδεν ὁ Χριστὸς ἐμοῦ καὶ τὸ ἐνοχλούν δεινόν λύειν, καὶ τὴν προτέ μαν ἀποδιδόναι κατάστασιν. ΚΕΦ. Θ. Περὶ τῶν λαθέντων ἀπὸ ποικίλων νόσων. Οψίας – λόγω. ὑψίαν (74i, τὸ τέλος τῆς ἡμέρας ὠνόμασε. Διὸ καὶ ὁ Μάρκος καὶ ὁ Λουκᾶς προστεθείκασιν, ὅτι "Οτε ἔδυ ὁ ἥλιος, φανερώτερον δηλώσαν τις τὸν καιρόν· ὁ μὲν γὰρ δημώδη; ὄχλος αναμείνας τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου, διὰ τὴν τοῦ Σαββάτου παρατήρη σιν, οὕτω τούς πάσχοντας προσήγαγεν· οἱ δὲ μαθηταί, καὶ πρὸ τῆς τοῦ ἡλίου δύσεως, παρεκάλεσαν αὐτὸν, Κατασαι τὴν πυρέσσουσαν, ἅτε καὶ πρότερον ἰδόν τις αὐτὸν ἀπαρατηρήτως ἐν Σαββάτῳ θεραπεύοντα, καὶ μεμαθηκότες ἤδη παρ' αὐτοῦ, ποίων μὲν ἔρ των ἀπέχεσθαι προσέταξεν ὁ περὶ τῆς ἀργίας τοῦ Σαββάτου νόμος, ποῖα δὲ μετιέναι παρεχώρησε. sa Marc. 1, 29. παραλαβείν Α. scripserit Lucas, et in!e Matthaus, quæ secula sunt docuerit. Nam et in his, et in illis fides monstratur centurionis, ac miraculi operatio a Jesu facia. Quod autem Lucas dixit, quod reversi qui missi fuerant, invenerunt ægrotantem servum samitati restitutum, perpendere oportet, quod centurio certus jam de salute illius, tardior ac securior revertebatur; ili autem difficulter credentes, pracucurrerunt, scire cupientes an sanus esset. CAP. VIII. De socru Petri. Vers. 14, 15. Cumque venisset - ci. Marcus us autein et Lucas * dixerunt etiam unde illuc venerat, videlicet a synagoga Judæorum, in qua Sabbato docuerat. Addidit quoque Marcus, quod cuin Jacobu et Joanne venerit. Verisimile est enim Pe trum, cum hoc didicisset, præcucurrisse. Praeterea Marcus et Lucas dicunt, quod discipuli rogaverunt illum pro ea quæ in lecto decumbebat. Matthæus vero ctiam hoc tacuit. Non est autem hoc dissonantiæ signum, sed quod illi fecerunt, diligentiæ fuit, quod autem hic, bresitatis. Ingressus est autem cibi sumendi causa, vocante jam hora. Illa vero quæ in lecto decumbebat, surrexit et ministrabat ei. Tu quoque mibi admirare, quantum sese Dominus dejecerit. Non dedignatus est vilem piscatoris domum ingredi: hinc quidem et discipulum bonoraus, et simul docens nos ne vanæ glorie studeamus. Cum autem manu illam tetigisset, non solum fcbrim exstinxit, verum etiam integram ei tradidit sanitatem. Surrexit enim, et continuo ministrabat.. Atqui ablata etiam febri, laborantibus longo opus est tempore, ut priorem recipiant sanitatem. in mari quoque non solum tempestatem sedavit, sed etiam fluctuum commotionem cohibuit, cum tamen post tempestatem diutius maneat aquarum commotio. Ita enim novit Christus, simul et quod ægritudine affectum est solvere, et in priorem statum reponere. » Luc. ¡v, 58. ss Marc. 1, 32. CAP. ΙΧ. De curalis a sariis infirmitatibus. Vers. 16. Vespera· verbo. Vesperam finem diel nominavit. Ideo Marcus " et Lucas & mentionen quoque fecerunt de occasu solis, manifestius demonstrantes tempus. Popularis enim turba exspcctato solis occasu propter Sabbati observationem, morbis tunc laborantes adduxit; discipuli vero etiam ante solis occasum deprecati sunt cum pro salute febricitantis, ut qui primum viderant eɛm sine delectu Sabbato curantom, ac didicerant jam ab illo, a quibus operibus abstinero juberet lex, quæ de Sabbati quiete statuta erat, et qualia ag gredi permitteret. 36 Luc. IV, Varia lectiones et notæ. ¿yia; A.

CAP. VIII. Ματθαίος, καὶ ἐν ἐκείνοις γάρ, καὶ ἐν τούτοις ἥ τε & ea quae contigerunt priusquam veniret centurio, πίστις τοῦ ἑκατοντάρχου δείκνυται, καὶ ἡ θαύματα ουργία τοῦ Ἰησοῦ. Ἐπεὶ δὲ ὁ Λουκάς είρηκεν, ὅτι ὑποστρέψαντες οἱ πεμφθέντες, εὗρον τὸν ἀσθενοῦντα δοῦλον ὑγιαίνοντα· χρὴ λογίσασθαι, ὅτι ὁ μὲν ἑκα τόνταρχος ήδη πληροφορίαν περὶ τῆς ὑγεία; αὐτοῦ λαβών, σχολαιότερον ἐβάδιζεν· ἐκεῖνοι δὲ δυσπιστούν τες προέδραμον, γλιχόμενοι μαθεῖν, εἰ ὑγίανε. ΚΕΦ. Η'. Περὶ τῆς πενθερᾶς Πέτρου. Καὶ ἐλθὼν - αὐτῷ. Ὁ δὲ Μάρκος καὶ ὁ Λουκάς εἶπον, καὶ πόθεν ἦλθεν ἐκεῖ, ὅτι ἀπὸ τῆς συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων, ἐν ᾗ ἐδίδασκε, Σαββάτου ὄντος. Προσέθηκε δὲ ὁ Μάρκος, ὅτι μετὰ Ἰακώβου καὶ Ιωάννου ἦλθεν. Εἰκὸς γάρ, τὸν Πέτρον, μαθόντα τοῦτο, προδραμείν. Καὶ Μάρκος μὲν καὶ Λουκάς φασιν, ότι παρεκάλεσαν αὐτὸν οἱ μαθηταὶ περὶ τῆς κατακειμένης· ὁ Ματθαῖος δὲ καὶ τοῦτο ἐσίγησεν. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο διαφωνία;· ἀλλὰ τὸ μὲν ἐκείνων, ἀκριβείας· τὸ δὲ τούτου, συντομία;. Εἰσῆλθε δὲ τρο τῆς μεταληψόμενος, ἤδη τοῦ καιροῦ καλοῦντος. Εγερθείσα γὰρ ἡ κειμένη διηκόνει αὐτῷ. Σε δέ μοι θαύμασαν την συγκατάβασιν τοῦ Δεσ σπότου, πῶς οὐκ ἀπηξίωσεν εἰσελθεῖν εἰς φαύλην οἰκίαν ἀλεξως, ἅμα μὲν τιμῶν τὸν μαθητήν, ἅμα δὲ διδάσκων ἡμᾶς, μή κενοδοξείν. Αψάμενος δὲ τῆς χειρὸς αὐτῆς, οὐ μόνον τὸν πυρετὸν ἔσβεσεν, ἀλλὰ καὶ καθαρὴν εὐθὺς ἀπέδωκεν αὐτῇ τὴν ὑγείαν. Ηγέρθη γάρ, καὶ αὐτίκα διηκόνει. Καίτοι μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ πυρετοῦ, πολλοῦ δεῖ χρόνου τοῖς κάμνουσιν, ὥστε τὴν προτέραν ὑγείαν επανα λαβεῖν. Καὶ ἐπὶ τῆς θαλάσσης δὲ, οὐ μόνον τὴν ζάλην έστησεν, ἀλλὰ καὶ τὸν σάλον τῶν κυμάτων έπαυσε. Καίτοι μετὰ τὴν ζάλην μένει μέχρι πολλοῦ τα ύδατα σαλευόμενα. Οὕτω γὰρ οἶδεν ὁ Χριστὸς ἐμοῦ καὶ τὸ ἐνοχλούν δεινόν λύειν, καὶ τὴν προτέ μαν ἀποδιδόναι κατάστασιν. ΚΕΦ. Θ. Περὶ τῶν λαθέντων ἀπὸ ποικίλων νόσων. Οψίας – λόγω. ὑψίαν (74i, τὸ τέλος τῆς ἡμέρας ὠνόμασε. Διὸ καὶ ὁ Μάρκος καὶ ὁ Λουκᾶς προστεθείκασιν, ὅτι "Οτε ἔδυ ὁ ἥλιος, φανερώτερον δηλώσαν τις τὸν καιρόν· ὁ μὲν γὰρ δημώδη; ὄχλος αναμείνας τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου, διὰ τὴν τοῦ Σαββάτου παρατήρη σιν, οὕτω τούς πάσχοντας προσήγαγεν· οἱ δὲ μαθηταί, καὶ πρὸ τῆς τοῦ ἡλίου δύσεως, παρεκάλεσαν αὐτὸν, Κατασαι τὴν πυρέσσουσαν, ἅτε καὶ πρότερον ἰδόν τις αὐτὸν ἀπαρατηρήτως ἐν Σαββάτῳ θεραπεύοντα, καὶ μεμαθηκότες ἤδη παρ' αὐτοῦ, ποίων μὲν ἔρ των ἀπέχεσθαι προσέταξεν ὁ περὶ τῆς ἀργίας τοῦ Σαββάτου νόμος, ποῖα δὲ μετιέναι παρεχώρησε. sa Marc. 1, 29. παραλαβείν Α. scripserit Lucas, et in!e Matthaus, quæ secula sunt docuerit. Nam et in his, et in illis fides monstratur centurionis, ac miraculi operatio a Jesu facia. Quod autem Lucas dixit, quod reversi qui missi fuerant, invenerunt ægrotantem servum samitati restitutum, perpendere oportet, quod centurio certus jam de salute illius, tardior ac securior revertebatur; ili autem difficulter credentes, pracucurrerunt, scire cupientes an sanus esset. CAP. VIII. De socru Petri. Vers. 14, 15. Cumque venisset - ci. Marcus us autein et Lucas * dixerunt etiam unde illuc venerat, videlicet a synagoga Judæorum, in qua Sabbato docuerat. Addidit quoque Marcus, quod cuin Jacobu et Joanne venerit. Verisimile est enim Pe trum, cum hoc didicisset, præcucurrisse. Praeterea Marcus et Lucas dicunt, quod discipuli rogaverunt illum pro ea quæ in lecto decumbebat. Matthæus vero ctiam hoc tacuit. Non est autem hoc dissonantiæ signum, sed quod illi fecerunt, diligentiæ fuit, quod autem hic, bresitatis. Ingressus est autem cibi sumendi causa, vocante jam hora. Illa vero quæ in lecto decumbebat, surrexit et ministrabat ei. Tu quoque mibi admirare, quantum sese Dominus dejecerit. Non dedignatus est vilem piscatoris domum ingredi: hinc quidem et discipulum bonoraus, et simul docens nos ne vanæ glorie studeamus. Cum autem manu illam tetigisset, non solum fcbrim exstinxit, verum etiam integram ei tradidit sanitatem. Surrexit enim, et continuo ministrabat.. Atqui ablata etiam febri, laborantibus longo opus est tempore, ut priorem recipiant sanitatem. in mari quoque non solum tempestatem sedavit, sed etiam fluctuum commotionem cohibuit, cum tamen post tempestatem diutius maneat aquarum commotio. Ita enim novit Christus, simul et quod ægritudine affectum est solvere, et in priorem statum reponere. » Luc. ¡v, 58. ss Marc. 1, 32. CAP. ΙΧ. De curalis a sariis infirmitatibus. Vers. 16. Vespera· verbo. Vesperam finem diel nominavit. Ideo Marcus " et Lucas & mentionen quoque fecerunt de occasu solis, manifestius demonstrantes tempus. Popularis enim turba exspcctato solis occasu propter Sabbati observationem, morbis tunc laborantes adduxit; discipuli vero etiam ante solis occasum deprecati sunt cum pro salute febricitantis, ut qui primum viderant eɛm sine delectu Sabbato curantom, ac didicerant jam ab illo, a quibus operibus abstinero juberet lex, quæ de Sabbati quiete statuta erat, et qualia ag gredi permitteret. 36 Luc. IV, Varia lectiones et notæ. ¿yia; A.

Observa quoque quo pacto interdam quidem ex- Παρατήρησον δὲ, πῶς ποτὲ μὲν ἐκτείνων τὴν tenta manu curat, ut in socru Petri; interdum autem verbo loquens, ut in puero centurionis, et in his darmoniacis: quandoque utrumque faciens, ut in leproso. Ostendit enim se omnipo:en-- tem esse. Vers. 16. ΕΙ Vers. 17. Portavil. Per la:- guores et merbos hic mihi intellige languorum ac morborum reatus. Cum enim languores ac multos patientes morbos curavit, in seipsum eorum reatum transtulit; dico sane labores et mortem. Ideo etiam multos perpessus labores tempore acerba Passionis mortuus est. Sed Mattheus de corporalibus languoribus ac morbis metaphorico verbo Joquitur; Isaias vero languores et morbos peccata appellavit, quæ Christus sumere ac portare di- " citur in modum victime. Nam animal quod pro peccatis ad victimam producebatur, quodammodo peccata omnium in seipsum suscipiebat ac portabat, et populum quidem his liberabat, ipsum vero propter hæc jugulabatur. Pulchre auten propheticum dictum transsumpsit evangelista. Plurimi siquidem languores ac morbi corporales a peccatis oriuntur, sicut in progressu docebimur: nihilque vetat hæc quoque vocari peccata. Vers. 18. Cum autem vidisset in ulteriorem ripam. Jussit hoc discipulis. Simul quidem ne glorie cupidus videretur, simul etiam ut invidiæ Judæoruta mederetur. Præterea instruens nos, ut admirationi haberi fugiamus, CAP. X. De eo cui non vermisit ut se sequerelur. Vers. 19. Ει ieris. Hic Scriba, cum pecunia avidus esset, suspicabatur Jesum ex miraculis divitias multas colligere, et sperabat, quod si in morem discipuli illum sequeretur, copiosas collecturus esset divitias. Christus ergo cognito quid velle, ad intentum ejus respondet. Et vide quid dicat. Vers. 20. Ει – reclinet. Et vulpibus, inquit, et volucribus cœli sum pɔuperior: neque enim receptaculum habeo, nec quantum sufficiat ad caput tantum reclinandum. Tales autem esse volo et cos qui me sequuntur. Itaque frustra suspicatus es, et in vanum sperasti. Et hoc pacto dupliciter illum jurit, et manifestando quod animæ illius arcana nosset, et illum non manifeste arguendo, sed ipsi soli reprehensionem aperiendo, ut et pu:!orem effugeret, et si vellet corrigeretur. Hoc autem dicendo, non vertit se sequi, sed docuit quod sequens non inventurus esset lucrum quod quærebat. Cæterum ille intelliges, quod cognitus esset, ac intento frustratus, siluit. Quidam vero dicunt, quod prognoscens cum Christus, non solum pecuniarum amori servientem, sed alia quoque affe tibus, anagogice responderit, vulpesac volueres appellans dæmones propter dolum illorum, et quod seminibus ac fructibus virtutum insidentur, ac si diceret: Dirmines quidem foveas ac χεῖρα θεραπεύει, ὡς ἐπὶ τῆς τοῦ Πέτρου πενθεράς ποτὲ δὲ λόγον λέγων, ὡς ἐπὶ τοῦ παιδὸς τοῦ ἑκα τοντάρχου, καὶ ἐπὶ τῶν δαιμονιζομένων τούτων ποτὲ δὲ καὶ ἀμφότερα ποιῶν, ὡς ἐπὶ τοῦ λεπρού. Δείκνυσι γάρ, ὅτι παντοδύναμες ἐστι. Καὶ — ἐβάστασεν. Ασθενείας καὶ νόσους νότι μοι νῦν, τὰς τῶν ἀσθενειῶν καὶ νόσων ὀφειλάς. Τῶν γὰρ ἀσθενειῶν καὶ νόσων ἐλευθερώσας τοὺς πάσχοντας, ἐφ' ἑαυτὸν μετέστησε τὸ χρέο; αὐτῶν, λέγω δή, τους πόνους καὶ τὸν θάνατον. Διὸ καὶ, πολλοὺς τόνους ὑποστὰς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ ἀχράντου πάθους, ἀπέθανεν. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν περὶ σωματικῶν ἀσθενειῶν καὶ νόσων εἶπε, μεταλαβών τὸ ῥητόν· Ησαΐας δὲ ἀσθενείας και νόσους, τὰς άμαρτίας ὠνόμασεν, ὡς ὁ Χριστὸς λαβεῖν καὶ βαστάται λέγεται, δίκην θύματος. Τὸ γὰρ εἰς θυσίαν προσαγόμενον ζῶον ὑπὲρ ἁμαρτιῶν τοῦ λαοῦ, τρό πον τινὰ τὰς ἁμαρτίας πάντων εἰς ἑαυτὴ ἐλάμβανε καὶ ἐβάσταζε. Καὶ τὸν μὲν λαὸν ἠλευθέρου τούτων, αὐτὸ δὲ διὰ ταύτας ἐσφάζετο. Καλῶς δὲ μετέλαβε τὸ προφητικὸν ῥητὸν ὁ εὐαγγελιστής. Καὶ γὰρ αἱ πλείους τῶν σωματικῶν ἀσθενειῶν καὶ νήσων ἐξ ἁμαρτιῶν φύονται, καθώς μαθησόμεθα προβαίνοντες. Καὶ οὐδὲν κωλύει καλεῖν καὶ ταύτας αμαρτία;. Ἰδὼν δὲ εἰς τὸ πέραν. Εκέλευσε τοῦτο τοῖ; μαθηταῖς, ἅμα μὲν, ἵνα μὴ δόξῃ φιλενδείκτης, ἅμα δὲ θεραπεύων τὸν φθόνον τῶν Ἰουδαίων, ἅμα δὲ καὶ ἡμᾶς παιδεύων, φεύγειν τὸ ἀποβλέπεσθαι. ΚΕΦ.Ι. Περὶ τοῦ μὴ ἐπιτρεπομένου ἀκο λουθεῖν. Καὶ — ἀπέργῃ. Οὗτος ὁ Γραμματεύς, φιλάργυρος ὤν, ὑπώπτευσεν, ὅτι ἀπὸ τῶν θαυμάτων χρήματα πολλὰ συλλέγει ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἤλπισεν, ὅτι, ἐὰν ὡς εἷς τῶν μαθητῶν ἀκολουθήσῃ αὐτῷ, συλλέξει πλοῦ τον ἱκανόν. 'Ο δὲ Χριστός, γνοὺς 8 βούλεται, προς τὴν σκοπὸν αὐτοῦ ἀποκρίνεται, καὶ ὅρα τί φησι· Καὶ κλίνῃ. Καὶ τῶν ἀλωπέκων, φησί, καὶ τῶν ὀρνέων πενέστερος εἰμι· οὐδὲ γὰρ ἔχω καταγώγιον, οὐδ' ὅσον ἀνεκλίναι μόνον τὴν κεφαλήν. Το:- ούτους δὲ βούλομαι, καὶ τοὺς ἐμοὺς ἀκολούθους εἶναι, καὶ λοιπὸν μάτην ὑπέλαβες, καὶ εἰς κενὸν ἤλπισας. Οὕτω διπλῶς αὐτὸν ὠφέλησε, δηλώσας τε, ὅτι εἶδε τὰ ἀποῤῥητα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐλέγξας φανερῶς, ἀλλ' αὐτῷ μόνῳ τὸν ἔλεγχον ἐμβαλών, ὥστε καὶ τὴν αἰσχύνην ἐκφυγεῖν, καὶ, εἰ βούλοιτο, διορθωθῆναι. Τοῦτο δὲ εἰπὼν, οὐκ ἐκώ. λυσεν αὐτὸν ἀκολουθεῖν, ἀλλ' ἐδίδαξεν, ὅτι ἀκολου τῶν, οὐχ εὑρήσει κέρδος, οἷον ζητεῖ. Λοιπὲν οὖν ἐκεῖνος συνεὶς ὅτι διεγνώσθη, καὶ ἀποτυχὼν τοῦ σκοποῦ, σεσίγηκε. Τινές δέ φασιν, ὅτι προγινώσκων αὐτὸν ὁ Χριστὸς, οὐ μόνον φιλαργυρία δεδουλωμένον, ἀλλὰ καὶ ἑτέ ροις πάθεσιν, ἀναγωγικῶς ἀπεκρίνατο, ἀλώπεκας καὶ πετεινά, τοὺς δαίμονας ονομάσας, διά τε τὸ διερὸν αὐτῶν, καὶ διὰ τὸ ἐπιβουλεύειν τοῖς σπέρ μασι καὶ καρποῖς τῆς ἀρετῆς· ώσανεί λέγων, ὅτι

Observa quoque quo pacto interdam quidem ex- Παρατήρησον δὲ, πῶς ποτὲ μὲν ἐκτείνων τὴν tenta manu curat, ut in socru Petri; interdum autem verbo loquens, ut in puero centurionis, et in his darmoniacis: quandoque utrumque faciens, ut in leproso. Ostendit enim se omnipo:en-- tem esse. Vers. 16. ΕΙ Vers. 17. Portavil. Per la:- guores et merbos hic mihi intellige languorum ac morborum reatus. Cum enim languores ac multos patientes morbos curavit, in seipsum eorum reatum transtulit; dico sane labores et mortem. Ideo etiam multos perpessus labores tempore acerba Passionis mortuus est. Sed Mattheus de corporalibus languoribus ac morbis metaphorico verbo Joquitur; Isaias vero languores et morbos peccata appellavit, quæ Christus sumere ac portare di- " citur in modum victime. Nam animal quod pro peccatis ad victimam producebatur, quodammodo peccata omnium in seipsum suscipiebat ac portabat, et populum quidem his liberabat, ipsum vero propter hæc jugulabatur. Pulchre auten propheticum dictum transsumpsit evangelista. Plurimi siquidem languores ac morbi corporales a peccatis oriuntur, sicut in progressu docebimur: nihilque vetat hæc quoque vocari peccata. Vers. 18. Cum autem vidisset in ulteriorem ripam. Jussit hoc discipulis. Simul quidem ne glorie cupidus videretur, simul etiam ut invidiæ Judæoruta mederetur. Præterea instruens nos, ut admirationi haberi fugiamus, CAP. X. De eo cui non vermisit ut se sequerelur. Vers. 19. Ει ieris. Hic Scriba, cum pecunia avidus esset, suspicabatur Jesum ex miraculis divitias multas colligere, et sperabat, quod si in morem discipuli illum sequeretur, copiosas collecturus esset divitias. Christus ergo cognito quid velle, ad intentum ejus respondet. Et vide quid dicat. Vers. 20. Ει – reclinet. Et vulpibus, inquit, et volucribus cœli sum pɔuperior: neque enim receptaculum habeo, nec quantum sufficiat ad caput tantum reclinandum. Tales autem esse volo et cos qui me sequuntur. Itaque frustra suspicatus es, et in vanum sperasti. Et hoc pacto dupliciter illum jurit, et manifestando quod animæ illius arcana nosset, et illum non manifeste arguendo, sed ipsi soli reprehensionem aperiendo, ut et pu:!orem effugeret, et si vellet corrigeretur. Hoc autem dicendo, non vertit se sequi, sed docuit quod sequens non inventurus esset lucrum quod quærebat. Cæterum ille intelliges, quod cognitus esset, ac intento frustratus, siluit. Quidam vero dicunt, quod prognoscens cum Christus, non solum pecuniarum amori servientem, sed alia quoque affe tibus, anagogice responderit, vulpesac volueres appellans dæmones propter dolum illorum, et quod seminibus ac fructibus virtutum insidentur, ac si diceret: Dirmines quidem foveas ac χεῖρα θεραπεύει, ὡς ἐπὶ τῆς τοῦ Πέτρου πενθεράς ποτὲ δὲ λόγον λέγων, ὡς ἐπὶ τοῦ παιδὸς τοῦ ἑκα τοντάρχου, καὶ ἐπὶ τῶν δαιμονιζομένων τούτων ποτὲ δὲ καὶ ἀμφότερα ποιῶν, ὡς ἐπὶ τοῦ λεπρού. Δείκνυσι γάρ, ὅτι παντοδύναμες ἐστι. Καὶ — ἐβάστασεν. Ασθενείας καὶ νόσους νότι μοι νῦν, τὰς τῶν ἀσθενειῶν καὶ νόσων ὀφειλάς. Τῶν γὰρ ἀσθενειῶν καὶ νόσων ἐλευθερώσας τοὺς πάσχοντας, ἐφ' ἑαυτὸν μετέστησε τὸ χρέο; αὐτῶν, λέγω δή, τους πόνους καὶ τὸν θάνατον. Διὸ καὶ, πολλοὺς τόνους ὑποστὰς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ ἀχράντου πάθους, ἀπέθανεν. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν περὶ σωματικῶν ἀσθενειῶν καὶ νόσων εἶπε, μεταλαβών τὸ ῥητόν· Ησαΐας δὲ ἀσθενείας και νόσους, τὰς άμαρτίας ὠνόμασεν, ὡς ὁ Χριστὸς λαβεῖν καὶ βαστάται λέγεται, δίκην θύματος. Τὸ γὰρ εἰς θυσίαν προσαγόμενον ζῶον ὑπὲρ ἁμαρτιῶν τοῦ λαοῦ, τρό πον τινὰ τὰς ἁμαρτίας πάντων εἰς ἑαυτὴ ἐλάμβανε καὶ ἐβάσταζε. Καὶ τὸν μὲν λαὸν ἠλευθέρου τούτων, αὐτὸ δὲ διὰ ταύτας ἐσφάζετο. Καλῶς δὲ μετέλαβε τὸ προφητικὸν ῥητὸν ὁ εὐαγγελιστής. Καὶ γὰρ αἱ πλείους τῶν σωματικῶν ἀσθενειῶν καὶ νήσων ἐξ ἁμαρτιῶν φύονται, καθώς μαθησόμεθα προβαίνοντες. Καὶ οὐδὲν κωλύει καλεῖν καὶ ταύτας αμαρτία;. Ἰδὼν δὲ εἰς τὸ πέραν. Εκέλευσε τοῦτο τοῖ; μαθηταῖς, ἅμα μὲν, ἵνα μὴ δόξῃ φιλενδείκτης, ἅμα δὲ θεραπεύων τὸν φθόνον τῶν Ἰουδαίων, ἅμα δὲ καὶ ἡμᾶς παιδεύων, φεύγειν τὸ ἀποβλέπεσθαι. ΚΕΦ.Ι. Περὶ τοῦ μὴ ἐπιτρεπομένου ἀκο λουθεῖν. Καὶ — ἀπέργῃ. Οὗτος ὁ Γραμματεύς, φιλάργυρος ὤν, ὑπώπτευσεν, ὅτι ἀπὸ τῶν θαυμάτων χρήματα πολλὰ συλλέγει ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἤλπισεν, ὅτι, ἐὰν ὡς εἷς τῶν μαθητῶν ἀκολουθήσῃ αὐτῷ, συλλέξει πλοῦ τον ἱκανόν. 'Ο δὲ Χριστός, γνοὺς 8 βούλεται, προς τὴν σκοπὸν αὐτοῦ ἀποκρίνεται, καὶ ὅρα τί φησι· Καὶ κλίνῃ. Καὶ τῶν ἀλωπέκων, φησί, καὶ τῶν ὀρνέων πενέστερος εἰμι· οὐδὲ γὰρ ἔχω καταγώγιον, οὐδ' ὅσον ἀνεκλίναι μόνον τὴν κεφαλήν. Το:- ούτους δὲ βούλομαι, καὶ τοὺς ἐμοὺς ἀκολούθους εἶναι, καὶ λοιπὸν μάτην ὑπέλαβες, καὶ εἰς κενὸν ἤλπισας. Οὕτω διπλῶς αὐτὸν ὠφέλησε, δηλώσας τε, ὅτι εἶδε τὰ ἀποῤῥητα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐλέγξας φανερῶς, ἀλλ' αὐτῷ μόνῳ τὸν ἔλεγχον ἐμβαλών, ὥστε καὶ τὴν αἰσχύνην ἐκφυγεῖν, καὶ, εἰ βούλοιτο, διορθωθῆναι. Τοῦτο δὲ εἰπὼν, οὐκ ἐκώ. λυσεν αὐτὸν ἀκολουθεῖν, ἀλλ' ἐδίδαξεν, ὅτι ἀκολου τῶν, οὐχ εὑρήσει κέρδος, οἷον ζητεῖ. Λοιπὲν οὖν ἐκεῖνος συνεὶς ὅτι διεγνώσθη, καὶ ἀποτυχὼν τοῦ σκοποῦ, σεσίγηκε. Τινές δέ φασιν, ὅτι προγινώσκων αὐτὸν ὁ Χριστὸς, οὐ μόνον φιλαργυρία δεδουλωμένον, ἀλλὰ καὶ ἑτέ ροις πάθεσιν, ἀναγωγικῶς ἀπεκρίνατο, ἀλώπεκας καὶ πετεινά, τοὺς δαίμονας ονομάσας, διά τε τὸ διερὸν αὐτῶν, καὶ διὰ τὸ ἐπιβουλεύειν τοῖς σπέρ μασι καὶ καρποῖς τῆς ἀρετῆς· ώσανεί λέγων, ὅτι

Observa quoque quo pacto interdam quidem ex- Παρατήρησον δὲ, πῶς ποτὲ μὲν ἐκτείνων τὴν tenta manu curat, ut in socru Petri; interdum autem verbo loquens, ut in puero centurionis, et in his darmoniacis: quandoque utrumque faciens, ut in leproso. Ostendit enim se omnipo:en-- tem esse. Vers. 16. ΕΙ Vers. 17. Portavil. Per la:- guores et merbos hic mihi intellige languorum ac morborum reatus. Cum enim languores ac multos patientes morbos curavit, in seipsum eorum reatum transtulit; dico sane labores et mortem. Ideo etiam multos perpessus labores tempore acerba Passionis mortuus est. Sed Mattheus de corporalibus languoribus ac morbis metaphorico verbo Joquitur; Isaias vero languores et morbos peccata appellavit, quæ Christus sumere ac portare di- " citur in modum victime. Nam animal quod pro peccatis ad victimam producebatur, quodammodo peccata omnium in seipsum suscipiebat ac portabat, et populum quidem his liberabat, ipsum vero propter hæc jugulabatur. Pulchre auten propheticum dictum transsumpsit evangelista. Plurimi siquidem languores ac morbi corporales a peccatis oriuntur, sicut in progressu docebimur: nihilque vetat hæc quoque vocari peccata. Vers. 18. Cum autem vidisset in ulteriorem ripam. Jussit hoc discipulis. Simul quidem ne glorie cupidus videretur, simul etiam ut invidiæ Judæoruta mederetur. Præterea instruens nos, ut admirationi haberi fugiamus, CAP. X. De eo cui non vermisit ut se sequerelur. Vers. 19. Ει ieris. Hic Scriba, cum pecunia avidus esset, suspicabatur Jesum ex miraculis divitias multas colligere, et sperabat, quod si in morem discipuli illum sequeretur, copiosas collecturus esset divitias. Christus ergo cognito quid velle, ad intentum ejus respondet. Et vide quid dicat. Vers. 20. Ει – reclinet. Et vulpibus, inquit, et volucribus cœli sum pɔuperior: neque enim receptaculum habeo, nec quantum sufficiat ad caput tantum reclinandum. Tales autem esse volo et cos qui me sequuntur. Itaque frustra suspicatus es, et in vanum sperasti. Et hoc pacto dupliciter illum jurit, et manifestando quod animæ illius arcana nosset, et illum non manifeste arguendo, sed ipsi soli reprehensionem aperiendo, ut et pu:!orem effugeret, et si vellet corrigeretur. Hoc autem dicendo, non vertit se sequi, sed docuit quod sequens non inventurus esset lucrum quod quærebat. Cæterum ille intelliges, quod cognitus esset, ac intento frustratus, siluit. Quidam vero dicunt, quod prognoscens cum Christus, non solum pecuniarum amori servientem, sed alia quoque affe tibus, anagogice responderit, vulpesac volueres appellans dæmones propter dolum illorum, et quod seminibus ac fructibus virtutum insidentur, ac si diceret: Dirmines quidem foveas ac χεῖρα θεραπεύει, ὡς ἐπὶ τῆς τοῦ Πέτρου πενθεράς ποτὲ δὲ λόγον λέγων, ὡς ἐπὶ τοῦ παιδὸς τοῦ ἑκα τοντάρχου, καὶ ἐπὶ τῶν δαιμονιζομένων τούτων ποτὲ δὲ καὶ ἀμφότερα ποιῶν, ὡς ἐπὶ τοῦ λεπρού. Δείκνυσι γάρ, ὅτι παντοδύναμες ἐστι. Καὶ — ἐβάστασεν. Ασθενείας καὶ νόσους νότι μοι νῦν, τὰς τῶν ἀσθενειῶν καὶ νόσων ὀφειλάς. Τῶν γὰρ ἀσθενειῶν καὶ νόσων ἐλευθερώσας τοὺς πάσχοντας, ἐφ' ἑαυτὸν μετέστησε τὸ χρέο; αὐτῶν, λέγω δή, τους πόνους καὶ τὸν θάνατον. Διὸ καὶ, πολλοὺς τόνους ὑποστὰς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ ἀχράντου πάθους, ἀπέθανεν. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν περὶ σωματικῶν ἀσθενειῶν καὶ νόσων εἶπε, μεταλαβών τὸ ῥητόν· Ησαΐας δὲ ἀσθενείας και νόσους, τὰς άμαρτίας ὠνόμασεν, ὡς ὁ Χριστὸς λαβεῖν καὶ βαστάται λέγεται, δίκην θύματος. Τὸ γὰρ εἰς θυσίαν προσαγόμενον ζῶον ὑπὲρ ἁμαρτιῶν τοῦ λαοῦ, τρό πον τινὰ τὰς ἁμαρτίας πάντων εἰς ἑαυτὴ ἐλάμβανε καὶ ἐβάσταζε. Καὶ τὸν μὲν λαὸν ἠλευθέρου τούτων, αὐτὸ δὲ διὰ ταύτας ἐσφάζετο. Καλῶς δὲ μετέλαβε τὸ προφητικὸν ῥητὸν ὁ εὐαγγελιστής. Καὶ γὰρ αἱ πλείους τῶν σωματικῶν ἀσθενειῶν καὶ νήσων ἐξ ἁμαρτιῶν φύονται, καθώς μαθησόμεθα προβαίνοντες. Καὶ οὐδὲν κωλύει καλεῖν καὶ ταύτας αμαρτία;. Ἰδὼν δὲ εἰς τὸ πέραν. Εκέλευσε τοῦτο τοῖ; μαθηταῖς, ἅμα μὲν, ἵνα μὴ δόξῃ φιλενδείκτης, ἅμα δὲ θεραπεύων τὸν φθόνον τῶν Ἰουδαίων, ἅμα δὲ καὶ ἡμᾶς παιδεύων, φεύγειν τὸ ἀποβλέπεσθαι. ΚΕΦ.Ι. Περὶ τοῦ μὴ ἐπιτρεπομένου ἀκο λουθεῖν. Καὶ — ἀπέργῃ. Οὗτος ὁ Γραμματεύς, φιλάργυρος ὤν, ὑπώπτευσεν, ὅτι ἀπὸ τῶν θαυμάτων χρήματα πολλὰ συλλέγει ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἤλπισεν, ὅτι, ἐὰν ὡς εἷς τῶν μαθητῶν ἀκολουθήσῃ αὐτῷ, συλλέξει πλοῦ τον ἱκανόν. 'Ο δὲ Χριστός, γνοὺς 8 βούλεται, προς τὴν σκοπὸν αὐτοῦ ἀποκρίνεται, καὶ ὅρα τί φησι· Καὶ κλίνῃ. Καὶ τῶν ἀλωπέκων, φησί, καὶ τῶν ὀρνέων πενέστερος εἰμι· οὐδὲ γὰρ ἔχω καταγώγιον, οὐδ' ὅσον ἀνεκλίναι μόνον τὴν κεφαλήν. Το:- ούτους δὲ βούλομαι, καὶ τοὺς ἐμοὺς ἀκολούθους εἶναι, καὶ λοιπὸν μάτην ὑπέλαβες, καὶ εἰς κενὸν ἤλπισας. Οὕτω διπλῶς αὐτὸν ὠφέλησε, δηλώσας τε, ὅτι εἶδε τὰ ἀποῤῥητα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐλέγξας φανερῶς, ἀλλ' αὐτῷ μόνῳ τὸν ἔλεγχον ἐμβαλών, ὥστε καὶ τὴν αἰσχύνην ἐκφυγεῖν, καὶ, εἰ βούλοιτο, διορθωθῆναι. Τοῦτο δὲ εἰπὼν, οὐκ ἐκώ. λυσεν αὐτὸν ἀκολουθεῖν, ἀλλ' ἐδίδαξεν, ὅτι ἀκολου τῶν, οὐχ εὑρήσει κέρδος, οἷον ζητεῖ. Λοιπὲν οὖν ἐκεῖνος συνεὶς ὅτι διεγνώσθη, καὶ ἀποτυχὼν τοῦ σκοποῦ, σεσίγηκε. Τινές δέ φασιν, ὅτι προγινώσκων αὐτὸν ὁ Χριστὸς, οὐ μόνον φιλαργυρία δεδουλωμένον, ἀλλὰ καὶ ἑτέ ροις πάθεσιν, ἀναγωγικῶς ἀπεκρίνατο, ἀλώπεκας καὶ πετεινά, τοὺς δαίμονας ονομάσας, διά τε τὸ διερὸν αὐτῶν, καὶ διὰ τὸ ἐπιβουλεύειν τοῖς σπέρ μασι καὶ καρποῖς τῆς ἀρετῆς· ώσανεί λέγων, ὅτι

Observa quoque quo pacto interdam quidem ex- Παρατήρησον δὲ, πῶς ποτὲ μὲν ἐκτείνων τὴν tenta manu curat, ut in socru Petri; interdum autem verbo loquens, ut in puero centurionis, et in his darmoniacis: quandoque utrumque faciens, ut in leproso. Ostendit enim se omnipo:en-- tem esse. Vers. 16. ΕΙ Vers. 17. Portavil. Per la:- guores et merbos hic mihi intellige languorum ac morborum reatus. Cum enim languores ac multos patientes morbos curavit, in seipsum eorum reatum transtulit; dico sane labores et mortem. Ideo etiam multos perpessus labores tempore acerba Passionis mortuus est. Sed Mattheus de corporalibus languoribus ac morbis metaphorico verbo Joquitur; Isaias vero languores et morbos peccata appellavit, quæ Christus sumere ac portare di- " citur in modum victime. Nam animal quod pro peccatis ad victimam producebatur, quodammodo peccata omnium in seipsum suscipiebat ac portabat, et populum quidem his liberabat, ipsum vero propter hæc jugulabatur. Pulchre auten propheticum dictum transsumpsit evangelista. Plurimi siquidem languores ac morbi corporales a peccatis oriuntur, sicut in progressu docebimur: nihilque vetat hæc quoque vocari peccata. Vers. 18. Cum autem vidisset in ulteriorem ripam. Jussit hoc discipulis. Simul quidem ne glorie cupidus videretur, simul etiam ut invidiæ Judæoruta mederetur. Præterea instruens nos, ut admirationi haberi fugiamus, CAP. X. De eo cui non vermisit ut se sequerelur. Vers. 19. Ει ieris. Hic Scriba, cum pecunia avidus esset, suspicabatur Jesum ex miraculis divitias multas colligere, et sperabat, quod si in morem discipuli illum sequeretur, copiosas collecturus esset divitias. Christus ergo cognito quid velle, ad intentum ejus respondet. Et vide quid dicat. Vers. 20. Ει – reclinet. Et vulpibus, inquit, et volucribus cœli sum pɔuperior: neque enim receptaculum habeo, nec quantum sufficiat ad caput tantum reclinandum. Tales autem esse volo et cos qui me sequuntur. Itaque frustra suspicatus es, et in vanum sperasti. Et hoc pacto dupliciter illum jurit, et manifestando quod animæ illius arcana nosset, et illum non manifeste arguendo, sed ipsi soli reprehensionem aperiendo, ut et pu:!orem effugeret, et si vellet corrigeretur. Hoc autem dicendo, non vertit se sequi, sed docuit quod sequens non inventurus esset lucrum quod quærebat. Cæterum ille intelliges, quod cognitus esset, ac intento frustratus, siluit. Quidam vero dicunt, quod prognoscens cum Christus, non solum pecuniarum amori servientem, sed alia quoque affe tibus, anagogice responderit, vulpesac volueres appellans dæmones propter dolum illorum, et quod seminibus ac fructibus virtutum insidentur, ac si diceret: Dirmines quidem foveas ac χεῖρα θεραπεύει, ὡς ἐπὶ τῆς τοῦ Πέτρου πενθεράς ποτὲ δὲ λόγον λέγων, ὡς ἐπὶ τοῦ παιδὸς τοῦ ἑκα τοντάρχου, καὶ ἐπὶ τῶν δαιμονιζομένων τούτων ποτὲ δὲ καὶ ἀμφότερα ποιῶν, ὡς ἐπὶ τοῦ λεπρού. Δείκνυσι γάρ, ὅτι παντοδύναμες ἐστι. Καὶ — ἐβάστασεν. Ασθενείας καὶ νόσους νότι μοι νῦν, τὰς τῶν ἀσθενειῶν καὶ νόσων ὀφειλάς. Τῶν γὰρ ἀσθενειῶν καὶ νόσων ἐλευθερώσας τοὺς πάσχοντας, ἐφ' ἑαυτὸν μετέστησε τὸ χρέο; αὐτῶν, λέγω δή, τους πόνους καὶ τὸν θάνατον. Διὸ καὶ, πολλοὺς τόνους ὑποστὰς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ ἀχράντου πάθους, ἀπέθανεν. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν περὶ σωματικῶν ἀσθενειῶν καὶ νόσων εἶπε, μεταλαβών τὸ ῥητόν· Ησαΐας δὲ ἀσθενείας και νόσους, τὰς άμαρτίας ὠνόμασεν, ὡς ὁ Χριστὸς λαβεῖν καὶ βαστάται λέγεται, δίκην θύματος. Τὸ γὰρ εἰς θυσίαν προσαγόμενον ζῶον ὑπὲρ ἁμαρτιῶν τοῦ λαοῦ, τρό πον τινὰ τὰς ἁμαρτίας πάντων εἰς ἑαυτὴ ἐλάμβανε καὶ ἐβάσταζε. Καὶ τὸν μὲν λαὸν ἠλευθέρου τούτων, αὐτὸ δὲ διὰ ταύτας ἐσφάζετο. Καλῶς δὲ μετέλαβε τὸ προφητικὸν ῥητὸν ὁ εὐαγγελιστής. Καὶ γὰρ αἱ πλείους τῶν σωματικῶν ἀσθενειῶν καὶ νήσων ἐξ ἁμαρτιῶν φύονται, καθώς μαθησόμεθα προβαίνοντες. Καὶ οὐδὲν κωλύει καλεῖν καὶ ταύτας αμαρτία;. Ἰδὼν δὲ εἰς τὸ πέραν. Εκέλευσε τοῦτο τοῖ; μαθηταῖς, ἅμα μὲν, ἵνα μὴ δόξῃ φιλενδείκτης, ἅμα δὲ θεραπεύων τὸν φθόνον τῶν Ἰουδαίων, ἅμα δὲ καὶ ἡμᾶς παιδεύων, φεύγειν τὸ ἀποβλέπεσθαι. ΚΕΦ.Ι. Περὶ τοῦ μὴ ἐπιτρεπομένου ἀκο λουθεῖν. Καὶ — ἀπέργῃ. Οὗτος ὁ Γραμματεύς, φιλάργυρος ὤν, ὑπώπτευσεν, ὅτι ἀπὸ τῶν θαυμάτων χρήματα πολλὰ συλλέγει ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἤλπισεν, ὅτι, ἐὰν ὡς εἷς τῶν μαθητῶν ἀκολουθήσῃ αὐτῷ, συλλέξει πλοῦ τον ἱκανόν. 'Ο δὲ Χριστός, γνοὺς 8 βούλεται, προς τὴν σκοπὸν αὐτοῦ ἀποκρίνεται, καὶ ὅρα τί φησι· Καὶ κλίνῃ. Καὶ τῶν ἀλωπέκων, φησί, καὶ τῶν ὀρνέων πενέστερος εἰμι· οὐδὲ γὰρ ἔχω καταγώγιον, οὐδ' ὅσον ἀνεκλίναι μόνον τὴν κεφαλήν. Το:- ούτους δὲ βούλομαι, καὶ τοὺς ἐμοὺς ἀκολούθους εἶναι, καὶ λοιπὸν μάτην ὑπέλαβες, καὶ εἰς κενὸν ἤλπισας. Οὕτω διπλῶς αὐτὸν ὠφέλησε, δηλώσας τε, ὅτι εἶδε τὰ ἀποῤῥητα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐλέγξας φανερῶς, ἀλλ' αὐτῷ μόνῳ τὸν ἔλεγχον ἐμβαλών, ὥστε καὶ τὴν αἰσχύνην ἐκφυγεῖν, καὶ, εἰ βούλοιτο, διορθωθῆναι. Τοῦτο δὲ εἰπὼν, οὐκ ἐκώ. λυσεν αὐτὸν ἀκολουθεῖν, ἀλλ' ἐδίδαξεν, ὅτι ἀκολου τῶν, οὐχ εὑρήσει κέρδος, οἷον ζητεῖ. Λοιπὲν οὖν ἐκεῖνος συνεὶς ὅτι διεγνώσθη, καὶ ἀποτυχὼν τοῦ σκοποῦ, σεσίγηκε. Τινές δέ φασιν, ὅτι προγινώσκων αὐτὸν ὁ Χριστὸς, οὐ μόνον φιλαργυρία δεδουλωμένον, ἀλλὰ καὶ ἑτέ ροις πάθεσιν, ἀναγωγικῶς ἀπεκρίνατο, ἀλώπεκας καὶ πετεινά, τοὺς δαίμονας ονομάσας, διά τε τὸ διερὸν αὐτῶν, καὶ διὰ τὸ ἐπιβουλεύειν τοῖς σπέρ μασι καὶ καρποῖς τῆς ἀρετῆς· ώσανεί λέγων, ὅτι

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. VIH. 20% requiem apud animam tuam invenio. Foveæ vero ac nidi dæmonum, affectiones sunt, in quibus occul - tantur ac requiescunt. Filium autem hominis seipsum vocat, confirmans quod vere et non phantastice sit incarnatus, ut quidam suspicabantur: hominem dicens nunc matrem suam. Nam ἄνθρωπος, id est homo, vocatur homo, vocatur non tantum vir, sed et lier. muΟἱ μὲν δαίμονες ἔχουσιν ἐν σοὶ φωλεούς και κατα- nidos in te habent; ego autem neque brevissimam σκηνώσεις· ἐγὼ δὲ οὐδὲ βραχείαν ἀνάπαυσιν εύο ρίσω παρὰ τῇ σῇ ψυχῇ. Φωλοὶ δὲ καὶ κατασκη νώσεις τῶν δαιμόνων, τὰ πάθη, οἷς ἐγκρύπτονται καὶ ἐναναπαύονται· Υἱὸν δὲ ἀνθρώπου καλεῖ ἑαυτὸν, βεβαιών, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν σεσάρκωται, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, ὥς τινες ὑπελάμβανον. "Ανθρωπον δὲ νῦν λέγει, τὴν μητέρα αὐτοῦ. Ανθρωπος γὰρ λέγεται, οὐχ ὁ ἀνὴρ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ γυνή Ετερος - Πατέρα μου. Τις μὲν ἦν οὗτος ὁ μα θητής, οὐκ ἐδήλωσεν ὁ εὐαγγελιστής. Οστις δὲ καὶ ἦν, εὐγνωμονέστατος ἦν. Ορα γὰρ, ὅτι, καίτοι τοῦ πράγματος δικαίου καὶ ἀναγκαίου δοκοῦντος, όμως αἰτεῖ περὶ τούτου, μὴ θελήσας ἀπελθεῖν ἀφ' ἑαυτοῦ· τὸ δὲ, Πρώτον, εἶπε, δηλῶν, ὅτι ἔπειτα ἀκολουθήσει πανταχοῦ. *Ο δὲ Ἰησοῦς — τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς. Εκώ λυσεν αὐτὸν, οὐ κωλύων τὸ τιμᾶν τοὺς γονεῖς, ἀλλὰ διδάσκων, ὅτι χρὴ τὸν ἐφιέμενον τῶν οὐρανίων, μὴ ὑποστρέφειν εἰς τὰ γήινα, μηδ' ἀπολιμπάνειν μὲν τὰ ζωηρά, παλινδρομεῖν δὲ εἰς τὰ νεκρωτικά, μηδὲ Θεοῦ προτιμᾷν γονεῖς. Ἐγίνωσκε γὰρ, ὅτι θάψουσι τοῦτον ἄλλοι, καὶ οὐκ εἰκὸς, τοῦτον ἀπόλει φθῆναι τῶν ἀναγκαιοτέρων. Οίμαι δὲ, ὅτι καὶ ἄπι· στος ἦν ὁ τελευτήσας. Διὸ καὶ εἶπεν· Αφες τοὺς νεκρούς, τουτέστι, Παραχώρησον τοῖς νενεκρωμέν νοις εἰς πίστιν, θάψαι τους προσήκοντας αὐτοῖς νεκρούς. Ο γὰρ νεκρὸς οὗτος, οὐκ ἔστι σὸς να κρός, διότι οὐκ ἔστι μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου. Σὺ δὲ, εἰ θαυμάζεις, πῶς οὐκ αὐθαιρέτως ἀπῆλθεν, ἀλλ' ητήσατο, θαύμασον, καὶ πῶς κωλυθεὶς ἔμεινεν. Εἰ δ᾽ ἐκεῖνον οὐδ᾽ ἐπὶ μικρὸν ἀφῆκεν ὁ Χριστὸς ἀπολειφθῆναι τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ, τίνος ἂν εἴτε μὲν ἡμεῖς ἄξιος, τὸν ἅπαντα χρόνον ἀφιστάμενοι τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ, ΚΕΦ. ΙΑ'. Περὶ τῆς ἐπιτιμήσεως τῶν ὑδάτων. Καὶ ἐμπάντι — οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. Τοὺς μὲν Εχλους παρῆκε, διὰ τὰς προῤῥηθείσας αἰτίας· τοὺς δὲ μαθητὰς παρέλαβε, διὰ τὸ μέλλον ἐν τῇ θαλάσσῃ γενέσθαι θαῦμα. Ἐπεὶ γὰρ τῶν ὄχλων εὐεργετουμένων, ἐν τῷ θεραπεύεσθαι τὰς ἀσθενείας καὶ νόσους αὐτῶν, οἱ μαθηταὶ ἐδόκουν μένειν ἀνευερ γέτηται, λοιπὸν εὐεργετεῖ καὶ τούτους, καὶ παραχωρήσας ἐμπεσεῖν αὐτοὺς εἰς κίνδυνον καταποντισμοῦ, παραδόξως φύεται. Καὶ — κυμάτων. Οὗτος μὲν σεισμὸν εἶπε, Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς, λαίλαπα ἀνέμου φασίν· ἔστι δὲ ταὐτόν. Καὶ σεισμὸς γὰρ καὶ λαίλαψ, ὁ κλύδων ἐκλήθη, διὰ τὸ σείειν καὶ συστρέφειν καὶ ἀναμο st ll Cor. vi, 13. 58 farc. 15, Luc. Vers. 21. Alius patrem meum. Quis certe fucrit hic discipulus, non significavit evangelista: verum quisquis fuerit, probissimus erat. Vide enim quod in re etiam quæ justa ac necessaria videbatur, postulat ut sibi liceat, nolens sva ipsius auctoritate abscedere. Dicit autem, Prius, manifestans quod postmodum quovis sequeretur. Vers. 92. Jesus autem mortuos suos. Pronibuit eum, non vetans honorare parentes, sed docens oportere eum qui cœlestia appetit, non converti ad terrena: neque vividis relictis, ad mortifera recurrere, aut supra Denm honorare parentes. Sciebat euinı quod alii illum essent sepulturi; nec æquum erat, ut ab bis quæ magis necessaria erant, recederet. Opinor autem euin qui mortuus erat infldelem fuisse, ideoque dixisse Christum: Dimitte mortuos, hoc est, Recede ab his qui in fide mortui sunt, ut sepeliant mortuos, qui ipsos contingunt. Nall hic mortuus, non est tuus mortuus: neque enim fideli pars est cum infideli ". Tu vero si admiraris quo modo non sua sponte abierit, sed petivit ut sibi liceret: admirare etiam quo modo prohibitus mnanserit. Quod si illam neque ad modicum dimisít Christus ut a sua doctrina discederet, qua pœna (jj) digni erimus, qui omni tempore a præceptis ejus discedimus. CAP. XI. De increpatione aquarum. Vers. 25. Cumque ascendisset discipuli sui. Turbas quidem propter causas pradictas dimisit, discipulos autem suos assumpsit, propter miracu lum quod in mari facturus erat. Cum enim turbis beneficia contulisset, sanando languores ac morbos eorum, videbantur discipuli nullo afecti beneficio. Et in hos itaque suam exercet muniûcentiam, ac postquam eos permisit in demersionis periculum incidere, demum mirabiliter eripit. Vers. 24. Εt - fluctibus. Hic quidem, motum dixit. Marcus autem et Lucas, procellam dixerunt ". Maris cnim tempestas, et motus, et procella dicta est, eo quod aquas commoveat ac conVaria lectiones et not. Hic addit Hentenius ex margine sui codicis Læc: Volebat auten, ut postposita hujusmodi spe, sequeretur. At ille simul ut audivit, tanquam pecu- (;;) Pana. Forte τιμωρίας invenerit. niæ amator abscessit. His similia habet Theophylacl. p. 44: Ταῦτα δὲ ἔλεγεν ὡσὰν πείσῃ αὐτὸν μεταβληθέντα ἀκολουθεῖν· ὁ δὲ ἀναχωρεῖ.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. VIH. 20% requiem apud animam tuam invenio. Foveæ vero ac nidi dæmonum, affectiones sunt, in quibus occul - tantur ac requiescunt. Filium autem hominis seipsum vocat, confirmans quod vere et non phantastice sit incarnatus, ut quidam suspicabantur: hominem dicens nunc matrem suam. Nam ἄνθρωπος, id est homo, vocatur homo, vocatur non tantum vir, sed et lier. muΟἱ μὲν δαίμονες ἔχουσιν ἐν σοὶ φωλεούς και κατα- nidos in te habent; ego autem neque brevissimam σκηνώσεις· ἐγὼ δὲ οὐδὲ βραχείαν ἀνάπαυσιν εύο ρίσω παρὰ τῇ σῇ ψυχῇ. Φωλοὶ δὲ καὶ κατασκη νώσεις τῶν δαιμόνων, τὰ πάθη, οἷς ἐγκρύπτονται καὶ ἐναναπαύονται· Υἱὸν δὲ ἀνθρώπου καλεῖ ἑαυτὸν, βεβαιών, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν σεσάρκωται, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, ὥς τινες ὑπελάμβανον. "Ανθρωπον δὲ νῦν λέγει, τὴν μητέρα αὐτοῦ. Ανθρωπος γὰρ λέγεται, οὐχ ὁ ἀνὴρ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ γυνή Ετερος - Πατέρα μου. Τις μὲν ἦν οὗτος ὁ μα θητής, οὐκ ἐδήλωσεν ὁ εὐαγγελιστής. Οστις δὲ καὶ ἦν, εὐγνωμονέστατος ἦν. Ορα γὰρ, ὅτι, καίτοι τοῦ πράγματος δικαίου καὶ ἀναγκαίου δοκοῦντος, όμως αἰτεῖ περὶ τούτου, μὴ θελήσας ἀπελθεῖν ἀφ' ἑαυτοῦ· τὸ δὲ, Πρώτον, εἶπε, δηλῶν, ὅτι ἔπειτα ἀκολουθήσει πανταχοῦ. *Ο δὲ Ἰησοῦς — τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς. Εκώ λυσεν αὐτὸν, οὐ κωλύων τὸ τιμᾶν τοὺς γονεῖς, ἀλλὰ διδάσκων, ὅτι χρὴ τὸν ἐφιέμενον τῶν οὐρανίων, μὴ ὑποστρέφειν εἰς τὰ γήινα, μηδ' ἀπολιμπάνειν μὲν τὰ ζωηρά, παλινδρομεῖν δὲ εἰς τὰ νεκρωτικά, μηδὲ Θεοῦ προτιμᾷν γονεῖς. Ἐγίνωσκε γὰρ, ὅτι θάψουσι τοῦτον ἄλλοι, καὶ οὐκ εἰκὸς, τοῦτον ἀπόλει φθῆναι τῶν ἀναγκαιοτέρων. Οίμαι δὲ, ὅτι καὶ ἄπι· στος ἦν ὁ τελευτήσας. Διὸ καὶ εἶπεν· Αφες τοὺς νεκρούς, τουτέστι, Παραχώρησον τοῖς νενεκρωμέν νοις εἰς πίστιν, θάψαι τους προσήκοντας αὐτοῖς νεκρούς. Ο γὰρ νεκρὸς οὗτος, οὐκ ἔστι σὸς να κρός, διότι οὐκ ἔστι μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου. Σὺ δὲ, εἰ θαυμάζεις, πῶς οὐκ αὐθαιρέτως ἀπῆλθεν, ἀλλ' ητήσατο, θαύμασον, καὶ πῶς κωλυθεὶς ἔμεινεν. Εἰ δ᾽ ἐκεῖνον οὐδ᾽ ἐπὶ μικρὸν ἀφῆκεν ὁ Χριστὸς ἀπολειφθῆναι τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ, τίνος ἂν εἴτε μὲν ἡμεῖς ἄξιος, τὸν ἅπαντα χρόνον ἀφιστάμενοι τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ, ΚΕΦ. ΙΑ'. Περὶ τῆς ἐπιτιμήσεως τῶν ὑδάτων. Καὶ ἐμπάντι — οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. Τοὺς μὲν Εχλους παρῆκε, διὰ τὰς προῤῥηθείσας αἰτίας· τοὺς δὲ μαθητὰς παρέλαβε, διὰ τὸ μέλλον ἐν τῇ θαλάσσῃ γενέσθαι θαῦμα. Ἐπεὶ γὰρ τῶν ὄχλων εὐεργετουμένων, ἐν τῷ θεραπεύεσθαι τὰς ἀσθενείας καὶ νόσους αὐτῶν, οἱ μαθηταὶ ἐδόκουν μένειν ἀνευερ γέτηται, λοιπὸν εὐεργετεῖ καὶ τούτους, καὶ παραχωρήσας ἐμπεσεῖν αὐτοὺς εἰς κίνδυνον καταποντισμοῦ, παραδόξως φύεται. Καὶ — κυμάτων. Οὗτος μὲν σεισμὸν εἶπε, Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς, λαίλαπα ἀνέμου φασίν· ἔστι δὲ ταὐτόν. Καὶ σεισμὸς γὰρ καὶ λαίλαψ, ὁ κλύδων ἐκλήθη, διὰ τὸ σείειν καὶ συστρέφειν καὶ ἀναμο st ll Cor. vi, 13. 58 farc. 15, Luc. Vers. 21. Alius patrem meum. Quis certe fucrit hic discipulus, non significavit evangelista: verum quisquis fuerit, probissimus erat. Vide enim quod in re etiam quæ justa ac necessaria videbatur, postulat ut sibi liceat, nolens sva ipsius auctoritate abscedere. Dicit autem, Prius, manifestans quod postmodum quovis sequeretur. Vers. 92. Jesus autem mortuos suos. Pronibuit eum, non vetans honorare parentes, sed docens oportere eum qui cœlestia appetit, non converti ad terrena: neque vividis relictis, ad mortifera recurrere, aut supra Denm honorare parentes. Sciebat euinı quod alii illum essent sepulturi; nec æquum erat, ut ab bis quæ magis necessaria erant, recederet. Opinor autem euin qui mortuus erat infldelem fuisse, ideoque dixisse Christum: Dimitte mortuos, hoc est, Recede ab his qui in fide mortui sunt, ut sepeliant mortuos, qui ipsos contingunt. Nall hic mortuus, non est tuus mortuus: neque enim fideli pars est cum infideli ". Tu vero si admiraris quo modo non sua sponte abierit, sed petivit ut sibi liceret: admirare etiam quo modo prohibitus mnanserit. Quod si illam neque ad modicum dimisít Christus ut a sua doctrina discederet, qua pœna (jj) digni erimus, qui omni tempore a præceptis ejus discedimus. CAP. XI. De increpatione aquarum. Vers. 25. Cumque ascendisset discipuli sui. Turbas quidem propter causas pradictas dimisit, discipulos autem suos assumpsit, propter miracu lum quod in mari facturus erat. Cum enim turbis beneficia contulisset, sanando languores ac morbos eorum, videbantur discipuli nullo afecti beneficio. Et in hos itaque suam exercet muniûcentiam, ac postquam eos permisit in demersionis periculum incidere, demum mirabiliter eripit. Vers. 24. Εt - fluctibus. Hic quidem, motum dixit. Marcus autem et Lucas, procellam dixerunt ". Maris cnim tempestas, et motus, et procella dicta est, eo quod aquas commoveat ac conVaria lectiones et not. Hic addit Hentenius ex margine sui codicis Læc: Volebat auten, ut postposita hujusmodi spe, sequeretur. At ille simul ut audivit, tanquam pecu- (;;) Pana. Forte τιμωρίας invenerit. niæ amator abscessit. His similia habet Theophylacl. p. 44: Ταῦτα δὲ ἔλεγεν ὡσὰν πείσῃ αὐτὸν μεταβληθέντα ἀκολουθεῖν· ὁ δὲ ἀναχωρεῖ.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. VIH. 20% requiem apud animam tuam invenio. Foveæ vero ac nidi dæmonum, affectiones sunt, in quibus occul - tantur ac requiescunt. Filium autem hominis seipsum vocat, confirmans quod vere et non phantastice sit incarnatus, ut quidam suspicabantur: hominem dicens nunc matrem suam. Nam ἄνθρωπος, id est homo, vocatur homo, vocatur non tantum vir, sed et lier. muΟἱ μὲν δαίμονες ἔχουσιν ἐν σοὶ φωλεούς και κατα- nidos in te habent; ego autem neque brevissimam σκηνώσεις· ἐγὼ δὲ οὐδὲ βραχείαν ἀνάπαυσιν εύο ρίσω παρὰ τῇ σῇ ψυχῇ. Φωλοὶ δὲ καὶ κατασκη νώσεις τῶν δαιμόνων, τὰ πάθη, οἷς ἐγκρύπτονται καὶ ἐναναπαύονται· Υἱὸν δὲ ἀνθρώπου καλεῖ ἑαυτὸν, βεβαιών, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν σεσάρκωται, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, ὥς τινες ὑπελάμβανον. "Ανθρωπον δὲ νῦν λέγει, τὴν μητέρα αὐτοῦ. Ανθρωπος γὰρ λέγεται, οὐχ ὁ ἀνὴρ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ γυνή Ετερος - Πατέρα μου. Τις μὲν ἦν οὗτος ὁ μα θητής, οὐκ ἐδήλωσεν ὁ εὐαγγελιστής. Οστις δὲ καὶ ἦν, εὐγνωμονέστατος ἦν. Ορα γὰρ, ὅτι, καίτοι τοῦ πράγματος δικαίου καὶ ἀναγκαίου δοκοῦντος, όμως αἰτεῖ περὶ τούτου, μὴ θελήσας ἀπελθεῖν ἀφ' ἑαυτοῦ· τὸ δὲ, Πρώτον, εἶπε, δηλῶν, ὅτι ἔπειτα ἀκολουθήσει πανταχοῦ. *Ο δὲ Ἰησοῦς — τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς. Εκώ λυσεν αὐτὸν, οὐ κωλύων τὸ τιμᾶν τοὺς γονεῖς, ἀλλὰ διδάσκων, ὅτι χρὴ τὸν ἐφιέμενον τῶν οὐρανίων, μὴ ὑποστρέφειν εἰς τὰ γήινα, μηδ' ἀπολιμπάνειν μὲν τὰ ζωηρά, παλινδρομεῖν δὲ εἰς τὰ νεκρωτικά, μηδὲ Θεοῦ προτιμᾷν γονεῖς. Ἐγίνωσκε γὰρ, ὅτι θάψουσι τοῦτον ἄλλοι, καὶ οὐκ εἰκὸς, τοῦτον ἀπόλει φθῆναι τῶν ἀναγκαιοτέρων. Οίμαι δὲ, ὅτι καὶ ἄπι· στος ἦν ὁ τελευτήσας. Διὸ καὶ εἶπεν· Αφες τοὺς νεκρούς, τουτέστι, Παραχώρησον τοῖς νενεκρωμέν νοις εἰς πίστιν, θάψαι τους προσήκοντας αὐτοῖς νεκρούς. Ο γὰρ νεκρὸς οὗτος, οὐκ ἔστι σὸς να κρός, διότι οὐκ ἔστι μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου. Σὺ δὲ, εἰ θαυμάζεις, πῶς οὐκ αὐθαιρέτως ἀπῆλθεν, ἀλλ' ητήσατο, θαύμασον, καὶ πῶς κωλυθεὶς ἔμεινεν. Εἰ δ᾽ ἐκεῖνον οὐδ᾽ ἐπὶ μικρὸν ἀφῆκεν ὁ Χριστὸς ἀπολειφθῆναι τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ, τίνος ἂν εἴτε μὲν ἡμεῖς ἄξιος, τὸν ἅπαντα χρόνον ἀφιστάμενοι τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ, ΚΕΦ. ΙΑ'. Περὶ τῆς ἐπιτιμήσεως τῶν ὑδάτων. Καὶ ἐμπάντι — οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. Τοὺς μὲν Εχλους παρῆκε, διὰ τὰς προῤῥηθείσας αἰτίας· τοὺς δὲ μαθητὰς παρέλαβε, διὰ τὸ μέλλον ἐν τῇ θαλάσσῃ γενέσθαι θαῦμα. Ἐπεὶ γὰρ τῶν ὄχλων εὐεργετουμένων, ἐν τῷ θεραπεύεσθαι τὰς ἀσθενείας καὶ νόσους αὐτῶν, οἱ μαθηταὶ ἐδόκουν μένειν ἀνευερ γέτηται, λοιπὸν εὐεργετεῖ καὶ τούτους, καὶ παραχωρήσας ἐμπεσεῖν αὐτοὺς εἰς κίνδυνον καταποντισμοῦ, παραδόξως φύεται. Καὶ — κυμάτων. Οὗτος μὲν σεισμὸν εἶπε, Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς, λαίλαπα ἀνέμου φασίν· ἔστι δὲ ταὐτόν. Καὶ σεισμὸς γὰρ καὶ λαίλαψ, ὁ κλύδων ἐκλήθη, διὰ τὸ σείειν καὶ συστρέφειν καὶ ἀναμο st ll Cor. vi, 13. 58 farc. 15, Luc. Vers. 21. Alius patrem meum. Quis certe fucrit hic discipulus, non significavit evangelista: verum quisquis fuerit, probissimus erat. Vide enim quod in re etiam quæ justa ac necessaria videbatur, postulat ut sibi liceat, nolens sva ipsius auctoritate abscedere. Dicit autem, Prius, manifestans quod postmodum quovis sequeretur. Vers. 92. Jesus autem mortuos suos. Pronibuit eum, non vetans honorare parentes, sed docens oportere eum qui cœlestia appetit, non converti ad terrena: neque vividis relictis, ad mortifera recurrere, aut supra Denm honorare parentes. Sciebat euinı quod alii illum essent sepulturi; nec æquum erat, ut ab bis quæ magis necessaria erant, recederet. Opinor autem euin qui mortuus erat infldelem fuisse, ideoque dixisse Christum: Dimitte mortuos, hoc est, Recede ab his qui in fide mortui sunt, ut sepeliant mortuos, qui ipsos contingunt. Nall hic mortuus, non est tuus mortuus: neque enim fideli pars est cum infideli ". Tu vero si admiraris quo modo non sua sponte abierit, sed petivit ut sibi liceret: admirare etiam quo modo prohibitus mnanserit. Quod si illam neque ad modicum dimisít Christus ut a sua doctrina discederet, qua pœna (jj) digni erimus, qui omni tempore a præceptis ejus discedimus. CAP. XI. De increpatione aquarum. Vers. 25. Cumque ascendisset discipuli sui. Turbas quidem propter causas pradictas dimisit, discipulos autem suos assumpsit, propter miracu lum quod in mari facturus erat. Cum enim turbis beneficia contulisset, sanando languores ac morbos eorum, videbantur discipuli nullo afecti beneficio. Et in hos itaque suam exercet muniûcentiam, ac postquam eos permisit in demersionis periculum incidere, demum mirabiliter eripit. Vers. 24. Εt - fluctibus. Hic quidem, motum dixit. Marcus autem et Lucas, procellam dixerunt ". Maris cnim tempestas, et motus, et procella dicta est, eo quod aquas commoveat ac conVaria lectiones et not. Hic addit Hentenius ex margine sui codicis Læc: Volebat auten, ut postposita hujusmodi spe, sequeretur. At ille simul ut audivit, tanquam pecu- (;;) Pana. Forte τιμωρίας invenerit. niæ amator abscessit. His similia habet Theophylacl. p. 44: Ταῦτα δὲ ἔλεγεν ὡσὰν πείσῃ αὐτὸν μεταβληθέντα ἀκολουθεῖν· ὁ δὲ ἀναχωρεῖ.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. VIH. 20% requiem apud animam tuam invenio. Foveæ vero ac nidi dæmonum, affectiones sunt, in quibus occul - tantur ac requiescunt. Filium autem hominis seipsum vocat, confirmans quod vere et non phantastice sit incarnatus, ut quidam suspicabantur: hominem dicens nunc matrem suam. Nam ἄνθρωπος, id est homo, vocatur homo, vocatur non tantum vir, sed et lier. muΟἱ μὲν δαίμονες ἔχουσιν ἐν σοὶ φωλεούς και κατα- nidos in te habent; ego autem neque brevissimam σκηνώσεις· ἐγὼ δὲ οὐδὲ βραχείαν ἀνάπαυσιν εύο ρίσω παρὰ τῇ σῇ ψυχῇ. Φωλοὶ δὲ καὶ κατασκη νώσεις τῶν δαιμόνων, τὰ πάθη, οἷς ἐγκρύπτονται καὶ ἐναναπαύονται· Υἱὸν δὲ ἀνθρώπου καλεῖ ἑαυτὸν, βεβαιών, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν σεσάρκωται, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, ὥς τινες ὑπελάμβανον. "Ανθρωπον δὲ νῦν λέγει, τὴν μητέρα αὐτοῦ. Ανθρωπος γὰρ λέγεται, οὐχ ὁ ἀνὴρ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ γυνή Ετερος - Πατέρα μου. Τις μὲν ἦν οὗτος ὁ μα θητής, οὐκ ἐδήλωσεν ὁ εὐαγγελιστής. Οστις δὲ καὶ ἦν, εὐγνωμονέστατος ἦν. Ορα γὰρ, ὅτι, καίτοι τοῦ πράγματος δικαίου καὶ ἀναγκαίου δοκοῦντος, όμως αἰτεῖ περὶ τούτου, μὴ θελήσας ἀπελθεῖν ἀφ' ἑαυτοῦ· τὸ δὲ, Πρώτον, εἶπε, δηλῶν, ὅτι ἔπειτα ἀκολουθήσει πανταχοῦ. *Ο δὲ Ἰησοῦς — τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς. Εκώ λυσεν αὐτὸν, οὐ κωλύων τὸ τιμᾶν τοὺς γονεῖς, ἀλλὰ διδάσκων, ὅτι χρὴ τὸν ἐφιέμενον τῶν οὐρανίων, μὴ ὑποστρέφειν εἰς τὰ γήινα, μηδ' ἀπολιμπάνειν μὲν τὰ ζωηρά, παλινδρομεῖν δὲ εἰς τὰ νεκρωτικά, μηδὲ Θεοῦ προτιμᾷν γονεῖς. Ἐγίνωσκε γὰρ, ὅτι θάψουσι τοῦτον ἄλλοι, καὶ οὐκ εἰκὸς, τοῦτον ἀπόλει φθῆναι τῶν ἀναγκαιοτέρων. Οίμαι δὲ, ὅτι καὶ ἄπι· στος ἦν ὁ τελευτήσας. Διὸ καὶ εἶπεν· Αφες τοὺς νεκρούς, τουτέστι, Παραχώρησον τοῖς νενεκρωμέν νοις εἰς πίστιν, θάψαι τους προσήκοντας αὐτοῖς νεκρούς. Ο γὰρ νεκρὸς οὗτος, οὐκ ἔστι σὸς να κρός, διότι οὐκ ἔστι μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου. Σὺ δὲ, εἰ θαυμάζεις, πῶς οὐκ αὐθαιρέτως ἀπῆλθεν, ἀλλ' ητήσατο, θαύμασον, καὶ πῶς κωλυθεὶς ἔμεινεν. Εἰ δ᾽ ἐκεῖνον οὐδ᾽ ἐπὶ μικρὸν ἀφῆκεν ὁ Χριστὸς ἀπολειφθῆναι τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ, τίνος ἂν εἴτε μὲν ἡμεῖς ἄξιος, τὸν ἅπαντα χρόνον ἀφιστάμενοι τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ, ΚΕΦ. ΙΑ'. Περὶ τῆς ἐπιτιμήσεως τῶν ὑδάτων. Καὶ ἐμπάντι — οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. Τοὺς μὲν Εχλους παρῆκε, διὰ τὰς προῤῥηθείσας αἰτίας· τοὺς δὲ μαθητὰς παρέλαβε, διὰ τὸ μέλλον ἐν τῇ θαλάσσῃ γενέσθαι θαῦμα. Ἐπεὶ γὰρ τῶν ὄχλων εὐεργετουμένων, ἐν τῷ θεραπεύεσθαι τὰς ἀσθενείας καὶ νόσους αὐτῶν, οἱ μαθηταὶ ἐδόκουν μένειν ἀνευερ γέτηται, λοιπὸν εὐεργετεῖ καὶ τούτους, καὶ παραχωρήσας ἐμπεσεῖν αὐτοὺς εἰς κίνδυνον καταποντισμοῦ, παραδόξως φύεται. Καὶ — κυμάτων. Οὗτος μὲν σεισμὸν εἶπε, Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς, λαίλαπα ἀνέμου φασίν· ἔστι δὲ ταὐτόν. Καὶ σεισμὸς γὰρ καὶ λαίλαψ, ὁ κλύδων ἐκλήθη, διὰ τὸ σείειν καὶ συστρέφειν καὶ ἀναμο st ll Cor. vi, 13. 58 farc. 15, Luc. Vers. 21. Alius patrem meum. Quis certe fucrit hic discipulus, non significavit evangelista: verum quisquis fuerit, probissimus erat. Vide enim quod in re etiam quæ justa ac necessaria videbatur, postulat ut sibi liceat, nolens sva ipsius auctoritate abscedere. Dicit autem, Prius, manifestans quod postmodum quovis sequeretur. Vers. 92. Jesus autem mortuos suos. Pronibuit eum, non vetans honorare parentes, sed docens oportere eum qui cœlestia appetit, non converti ad terrena: neque vividis relictis, ad mortifera recurrere, aut supra Denm honorare parentes. Sciebat euinı quod alii illum essent sepulturi; nec æquum erat, ut ab bis quæ magis necessaria erant, recederet. Opinor autem euin qui mortuus erat infldelem fuisse, ideoque dixisse Christum: Dimitte mortuos, hoc est, Recede ab his qui in fide mortui sunt, ut sepeliant mortuos, qui ipsos contingunt. Nall hic mortuus, non est tuus mortuus: neque enim fideli pars est cum infideli ". Tu vero si admiraris quo modo non sua sponte abierit, sed petivit ut sibi liceret: admirare etiam quo modo prohibitus mnanserit. Quod si illam neque ad modicum dimisít Christus ut a sua doctrina discederet, qua pœna (jj) digni erimus, qui omni tempore a præceptis ejus discedimus. CAP. XI. De increpatione aquarum. Vers. 25. Cumque ascendisset discipuli sui. Turbas quidem propter causas pradictas dimisit, discipulos autem suos assumpsit, propter miracu lum quod in mari facturus erat. Cum enim turbis beneficia contulisset, sanando languores ac morbos eorum, videbantur discipuli nullo afecti beneficio. Et in hos itaque suam exercet muniûcentiam, ac postquam eos permisit in demersionis periculum incidere, demum mirabiliter eripit. Vers. 24. Εt - fluctibus. Hic quidem, motum dixit. Marcus autem et Lucas, procellam dixerunt ". Maris cnim tempestas, et motus, et procella dicta est, eo quod aquas commoveat ac conVaria lectiones et not. Hic addit Hentenius ex margine sui codicis Læc: Volebat auten, ut postposita hujusmodi spe, sequeretur. At ille simul ut audivit, tanquam pecu- (;;) Pana. Forte τιμωρίας invenerit. niæ amator abscessit. His similia habet Theophylacl. p. 44: Ταῦτα δὲ ἔλεγεν ὡσὰν πείσῃ αὐτὸν μεταβληθέντα ἀκολουθεῖν· ὁ δὲ ἀναχωρεῖ.

turbet. Rursum Matthaus el Marcus in mari navem 4 χλεύειν τὰ ὕδατα. Καὶ αὖθις Ματθαῖος μὲν καὶ periclitantem esse dicunt; Lucas vero in stagno. Neque est contradictio; nam et hic, et ille Tiberiadem significant, quæ natura quidem stagnum est: situ vero mare, propter magnitudinem. Unde et eam quandoque stagnum, interdum autein mare nominant. Pacta est, inquit, tempestas, ut videlicet fastus comprimeretur discipulorum. Imaginabantur enim magna de seipsis, utpote qui cateris dimissis, soli ipsi cum præceptore ingressi essent: et ut quasi orbis athletz, periculo exercitarentur ad timores, et tanquam mundi gubernatores ad procellas tentationum. Vers. 24. Ipse vero dormiebat. Marcus etiam locum designat in quo dormiebat. Dixit enim quod erat in puppi super cervical dormiens ". Erat autem cervical illud ligneum, in puppi fabricatum. Dormiebat vero dispensatorie, ut vehementer timerent. Naın si vigilasset, aut nullo modo timuissent, aut parum territi fuissent. Oportebat autem eos magnum timoris sensum concipere, ut etiam að magnum potentiæ illius sensum pervenirent, et majorem de eo fidem conciperent. Vers. 23. Ει perimus? Marcus vero dicit: Piæceptor, non est tibi curæ quod perimus"? Lucas auten οι: Preceptor, preceptor, perimus. Quidam nempe hoc, quidam illud dicebant; et alii unum, alii aliud (kk); aut etiam omnes omnia. V. 26. Et ait modicæ fidei homines? Timorem primum animæ eorum solvit, ostendens quod animæ imbecillitas timorem causare consueverit. Modicam autem eorum fidem improperavit, nempe imperfectam Gduciam in eum habitam. Sperabant enim quod 60s servare posset, sed vigilans, non autem dormiens Ideo quoque excitant illum. Vers. 96. Tunc magna. Επετίμησε, increpavit, hoc est, imperavit. Dicit enim Marcus, quod etiam dixerit mari: Tace, obmutesce" ei? Lucas autem Μάρκος ἐν θαλάσσῃ κλυδωνισθῆναι τὸ πλοῖον λέγουσιν, Λουκᾶς δὲ ἐν λίμνῃ. Καὶ οὐκ ἐναντιο ω νοῦσιν· τὴν Τιβεριάδα γὰρ καὶ οὗτοι κἀκεῖνος δη λοῦσιν, ἥτις φύσει μέν ἐστι λίμνη, θέσει δὲ θάλασσα, διὰ τὸ μέγεθος. Ὅθεν καὶ ποτὲ δὲ θάλασσαν αὐτὴν ονομάζουσιν. Εγένετο δὲ ὁ κλύδων, ἵνα τε συστα τὸ φρόνημα τῶν μαθητῶν· ἐφαντάσθησαν γὰρ με γάλα περὶ ἑαυτῶν, οἷα τῶν μὲν ἄλλων ἀποπεμφθέντων, αὐτῶν δὲ μόνων συνεισελθόντων τῷ διδασκάλψ· καὶ ἵνα γυμνασθώσιν εἰς φόβους κινδύνων, ὡς ἀθληταὶ τοῦ κόσμου, καὶ εἰς χειμώνα, πειρασμῶν, ὡς κυβερνήται τῆς οἰκουμένης. Αὐτὸς δὲ ἐκάθευδεν. Ὁ δὲ Μάρκος ἐδήλωσε καὶ τὸν τόπον, ἐν ᾧ ἀφύπνωσεν· εἶπε γάρ, ὅτι καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον καθεύδων. Ξύλινον δὲ τοῦτο ἦν, ἐπὶ τῆς πρύμνης κατεσκευασμένον. Ἐκάθευδε δὲ κατ' οἰκονομίαν, ένα σφίδρα δειλιάσωσιν. Εἰ γὰρ ἦν ἐγρηγορώς, ἢ οὐκ ἂν ἐδειλίασαν, ἡ ὀλίγον ἂν ἐφοβήθησαν. Εδει δὲ αὐτοὺς πολλὴν αἴσθησιν τοῦ φόβου λαβεῖν, ἵνα καὶ εἰς πολλὴν αἴσθησιν τῆς αὐτοῦ δυνάμεως Ελε θωσι, καὶ λάβωσι πίστιν εἰς αὐτὴν πλείονα. Καὶ — ἀπολλύμεθα. Ὁ δὲ Μάρκος Διδάσκαλε, οὐ μέλει σοι, ὅτι ἀπολλύμεθα. Ο δὲ Λουκάς, Επιστάτα, επιστάτα, ἀπολλύμεθα. Οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν τοῦτο ἔλεγον, οἱ δὲ ἐκεῖνο, καὶ ἄλλοι τὸ ἄλλο, ἢ καὶ πάντα πάντες. Και λέγει - όλιγόπιστοι; Πρώτον λύει την δειλίαν τῆς ψυχῆς αὐτῶν, δεικνὺς ὅτι τὸν φόβον ή τῆς ψυχῆς ἀσθένεια ποιεῖν εἴωθεν ὀλιγοπιστίαν δὲ τούτοις ὠνείδισεν, ὡς ἀτελῆ πίστιν εἰς αὐτὸν κεκτημένοις. Ηλπιζον γὰρ ὅτι δύναται μὲν σώ ζειν, ἀλλ' ἐγρηγορώς, οὐ μὲν δὴ καὶ καθεύδων· Διδ καὶ ἐγείρουσιν αὐτόν. Τότε – μεγάλη. 'Επετίμησεν, ἀντὶ τοῦ, ἐπ έταξε φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ Σιώπα, πεφίμωσο. Οἱ δὲ άνθρωποι — αὐτῷ; Ὁ μὲν Λουκᾶς, τοὺς μαθητὰς εἰπεῖν τοῦτό φησιν· ὁ δὲ Ματθαίος ἀνθρώπους νῦν, τοὺς ὄχλους λέγει, καθώς φησιν ὁ Χρυσόστομος. Καὶ γὰρ εἰκὸς, καὶ τού τους, μαθόντας τουτὶ τὸ θαῦμα παρὰ τῶν μαθητῶν, ὁμοίως θαυμάσαι, καὶ ὁμοίως εἰπεῖν. Ε: δ' οἱ μαθηταὶ, διὰ τὸ ἀτελὲς τῆς πίστεως αὐτῶν, ὡς ἄνθρωπον ἔτι τοῦτον ἐθαύμαζον, πολλῷ μᾶλλον οἱ ὄχλοι. Τὸ μὲν γὰρ κεχρῆσθαι πλοίῳ πρὸς περαίωσιν, καὶ ὑπνοῦν, ἄνθρω. πον αὐτὸν ἐκήρυττεν· ἡ δὲ τῶν ἀνέμων καὶ τῆς θαλάσ της υπακοή, ξένην τινὰ φύσιν τούτῳ προσεμαρτύρει. Διὸ καὶ ἐξαπορούμενοι έλεγον· Οποῖος ἐστιν οὗτος; Πλεῖον δὲ τῶν προλαβόντων θαυμάτων τὸ «Luc. vi, 25. Vers. 97. Homines autem discipules hoc dixisse ait es; Mallhaus vero homines turbas vocal, sicut ait Chrysostomus. Siquidem verisimile est, et ipsas, audito a discipulis hoc miraculo, similiter admiratas esse, et pariter hæc dixisse. Quod si discipuli propter imperfectam fidem suam, quasi hominem adhuc ilium admirabantur, multo magis turbs. Nam uti navigio ad transfretaLionem, ac dormire, hominem bunc prædicabant: obedientia autem ventorum ac maris, novam quamdam ejus naturam testabatur. Ideo etiam conturbati dicebant: Qualis est hic? Magis autem in admirationem duxit hoc miraculum, quam præceden- * Marc. IV, 59. • ibid. • Luc. vill, Variæ lectiones et nota. Ita quoque Henlenius. Arbitror tamen ita legendum esse: 'Ο δὲ Ματθαίος, τοὺς ἀνθρώ τους ανθρώπους νῦν κ. τ. es Marc. IV, Forte λέγων. Tom. VII, p. 531. (ΕΚ) Εt alii unam, alii aliud. Forte legit, καὶ ἄλλοι τὸ ἓν, ἄλλοι ἄλλο.

turbet. Rursum Matthaus el Marcus in mari navem 4 χλεύειν τὰ ὕδατα. Καὶ αὖθις Ματθαῖος μὲν καὶ periclitantem esse dicunt; Lucas vero in stagno. Neque est contradictio; nam et hic, et ille Tiberiadem significant, quæ natura quidem stagnum est: situ vero mare, propter magnitudinem. Unde et eam quandoque stagnum, interdum autein mare nominant. Pacta est, inquit, tempestas, ut videlicet fastus comprimeretur discipulorum. Imaginabantur enim magna de seipsis, utpote qui cateris dimissis, soli ipsi cum præceptore ingressi essent: et ut quasi orbis athletz, periculo exercitarentur ad timores, et tanquam mundi gubernatores ad procellas tentationum. Vers. 24. Ipse vero dormiebat. Marcus etiam locum designat in quo dormiebat. Dixit enim quod erat in puppi super cervical dormiens ". Erat autem cervical illud ligneum, in puppi fabricatum. Dormiebat vero dispensatorie, ut vehementer timerent. Naın si vigilasset, aut nullo modo timuissent, aut parum territi fuissent. Oportebat autem eos magnum timoris sensum concipere, ut etiam að magnum potentiæ illius sensum pervenirent, et majorem de eo fidem conciperent. Vers. 23. Ει perimus? Marcus vero dicit: Piæceptor, non est tibi curæ quod perimus"? Lucas auten οι: Preceptor, preceptor, perimus. Quidam nempe hoc, quidam illud dicebant; et alii unum, alii aliud (kk); aut etiam omnes omnia. V. 26. Et ait modicæ fidei homines? Timorem primum animæ eorum solvit, ostendens quod animæ imbecillitas timorem causare consueverit. Modicam autem eorum fidem improperavit, nempe imperfectam Gduciam in eum habitam. Sperabant enim quod 60s servare posset, sed vigilans, non autem dormiens Ideo quoque excitant illum. Vers. 96. Tunc magna. Επετίμησε, increpavit, hoc est, imperavit. Dicit enim Marcus, quod etiam dixerit mari: Tace, obmutesce" ei? Lucas autem Μάρκος ἐν θαλάσσῃ κλυδωνισθῆναι τὸ πλοῖον λέγουσιν, Λουκᾶς δὲ ἐν λίμνῃ. Καὶ οὐκ ἐναντιο ω νοῦσιν· τὴν Τιβεριάδα γὰρ καὶ οὗτοι κἀκεῖνος δη λοῦσιν, ἥτις φύσει μέν ἐστι λίμνη, θέσει δὲ θάλασσα, διὰ τὸ μέγεθος. Ὅθεν καὶ ποτὲ δὲ θάλασσαν αὐτὴν ονομάζουσιν. Εγένετο δὲ ὁ κλύδων, ἵνα τε συστα τὸ φρόνημα τῶν μαθητῶν· ἐφαντάσθησαν γὰρ με γάλα περὶ ἑαυτῶν, οἷα τῶν μὲν ἄλλων ἀποπεμφθέντων, αὐτῶν δὲ μόνων συνεισελθόντων τῷ διδασκάλψ· καὶ ἵνα γυμνασθώσιν εἰς φόβους κινδύνων, ὡς ἀθληταὶ τοῦ κόσμου, καὶ εἰς χειμώνα, πειρασμῶν, ὡς κυβερνήται τῆς οἰκουμένης. Αὐτὸς δὲ ἐκάθευδεν. Ὁ δὲ Μάρκος ἐδήλωσε καὶ τὸν τόπον, ἐν ᾧ ἀφύπνωσεν· εἶπε γάρ, ὅτι καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον καθεύδων. Ξύλινον δὲ τοῦτο ἦν, ἐπὶ τῆς πρύμνης κατεσκευασμένον. Ἐκάθευδε δὲ κατ' οἰκονομίαν, ένα σφίδρα δειλιάσωσιν. Εἰ γὰρ ἦν ἐγρηγορώς, ἢ οὐκ ἂν ἐδειλίασαν, ἡ ὀλίγον ἂν ἐφοβήθησαν. Εδει δὲ αὐτοὺς πολλὴν αἴσθησιν τοῦ φόβου λαβεῖν, ἵνα καὶ εἰς πολλὴν αἴσθησιν τῆς αὐτοῦ δυνάμεως Ελε θωσι, καὶ λάβωσι πίστιν εἰς αὐτὴν πλείονα. Καὶ — ἀπολλύμεθα. Ὁ δὲ Μάρκος Διδάσκαλε, οὐ μέλει σοι, ὅτι ἀπολλύμεθα. Ο δὲ Λουκάς, Επιστάτα, επιστάτα, ἀπολλύμεθα. Οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν τοῦτο ἔλεγον, οἱ δὲ ἐκεῖνο, καὶ ἄλλοι τὸ ἄλλο, ἢ καὶ πάντα πάντες. Και λέγει - όλιγόπιστοι; Πρώτον λύει την δειλίαν τῆς ψυχῆς αὐτῶν, δεικνὺς ὅτι τὸν φόβον ή τῆς ψυχῆς ἀσθένεια ποιεῖν εἴωθεν ὀλιγοπιστίαν δὲ τούτοις ὠνείδισεν, ὡς ἀτελῆ πίστιν εἰς αὐτὸν κεκτημένοις. Ηλπιζον γὰρ ὅτι δύναται μὲν σώ ζειν, ἀλλ' ἐγρηγορώς, οὐ μὲν δὴ καὶ καθεύδων· Διδ καὶ ἐγείρουσιν αὐτόν. Τότε – μεγάλη. 'Επετίμησεν, ἀντὶ τοῦ, ἐπ έταξε φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ Σιώπα, πεφίμωσο. Οἱ δὲ άνθρωποι — αὐτῷ; Ὁ μὲν Λουκᾶς, τοὺς μαθητὰς εἰπεῖν τοῦτό φησιν· ὁ δὲ Ματθαίος ἀνθρώπους νῦν, τοὺς ὄχλους λέγει, καθώς φησιν ὁ Χρυσόστομος. Καὶ γὰρ εἰκὸς, καὶ τού τους, μαθόντας τουτὶ τὸ θαῦμα παρὰ τῶν μαθητῶν, ὁμοίως θαυμάσαι, καὶ ὁμοίως εἰπεῖν. Ε: δ' οἱ μαθηταὶ, διὰ τὸ ἀτελὲς τῆς πίστεως αὐτῶν, ὡς ἄνθρωπον ἔτι τοῦτον ἐθαύμαζον, πολλῷ μᾶλλον οἱ ὄχλοι. Τὸ μὲν γὰρ κεχρῆσθαι πλοίῳ πρὸς περαίωσιν, καὶ ὑπνοῦν, ἄνθρω. πον αὐτὸν ἐκήρυττεν· ἡ δὲ τῶν ἀνέμων καὶ τῆς θαλάσ της υπακοή, ξένην τινὰ φύσιν τούτῳ προσεμαρτύρει. Διὸ καὶ ἐξαπορούμενοι έλεγον· Οποῖος ἐστιν οὗτος; Πλεῖον δὲ τῶν προλαβόντων θαυμάτων τὸ «Luc. vi, 25. Vers. 97. Homines autem discipules hoc dixisse ait es; Mallhaus vero homines turbas vocal, sicut ait Chrysostomus. Siquidem verisimile est, et ipsas, audito a discipulis hoc miraculo, similiter admiratas esse, et pariter hæc dixisse. Quod si discipuli propter imperfectam fidem suam, quasi hominem adhuc ilium admirabantur, multo magis turbs. Nam uti navigio ad transfretaLionem, ac dormire, hominem bunc prædicabant: obedientia autem ventorum ac maris, novam quamdam ejus naturam testabatur. Ideo etiam conturbati dicebant: Qualis est hic? Magis autem in admirationem duxit hoc miraculum, quam præceden- * Marc. IV, 59. • ibid. • Luc. vill, Variæ lectiones et nota. Ita quoque Henlenius. Arbitror tamen ita legendum esse: 'Ο δὲ Ματθαίος, τοὺς ἀνθρώ τους ανθρώπους νῦν κ. τ. es Marc. IV, Forte λέγων. Tom. VII, p. 531. (ΕΚ) Εt alii unam, alii aliud. Forte legit, καὶ ἄλλοι τὸ ἓν, ἄλλοι ἄλλο.

turbet. Rursum Matthaus el Marcus in mari navem 4 χλεύειν τὰ ὕδατα. Καὶ αὖθις Ματθαῖος μὲν καὶ periclitantem esse dicunt; Lucas vero in stagno. Neque est contradictio; nam et hic, et ille Tiberiadem significant, quæ natura quidem stagnum est: situ vero mare, propter magnitudinem. Unde et eam quandoque stagnum, interdum autein mare nominant. Pacta est, inquit, tempestas, ut videlicet fastus comprimeretur discipulorum. Imaginabantur enim magna de seipsis, utpote qui cateris dimissis, soli ipsi cum præceptore ingressi essent: et ut quasi orbis athletz, periculo exercitarentur ad timores, et tanquam mundi gubernatores ad procellas tentationum. Vers. 24. Ipse vero dormiebat. Marcus etiam locum designat in quo dormiebat. Dixit enim quod erat in puppi super cervical dormiens ". Erat autem cervical illud ligneum, in puppi fabricatum. Dormiebat vero dispensatorie, ut vehementer timerent. Naın si vigilasset, aut nullo modo timuissent, aut parum territi fuissent. Oportebat autem eos magnum timoris sensum concipere, ut etiam að magnum potentiæ illius sensum pervenirent, et majorem de eo fidem conciperent. Vers. 23. Ει perimus? Marcus vero dicit: Piæceptor, non est tibi curæ quod perimus"? Lucas auten οι: Preceptor, preceptor, perimus. Quidam nempe hoc, quidam illud dicebant; et alii unum, alii aliud (kk); aut etiam omnes omnia. V. 26. Et ait modicæ fidei homines? Timorem primum animæ eorum solvit, ostendens quod animæ imbecillitas timorem causare consueverit. Modicam autem eorum fidem improperavit, nempe imperfectam Gduciam in eum habitam. Sperabant enim quod 60s servare posset, sed vigilans, non autem dormiens Ideo quoque excitant illum. Vers. 96. Tunc magna. Επετίμησε, increpavit, hoc est, imperavit. Dicit enim Marcus, quod etiam dixerit mari: Tace, obmutesce" ei? Lucas autem Μάρκος ἐν θαλάσσῃ κλυδωνισθῆναι τὸ πλοῖον λέγουσιν, Λουκᾶς δὲ ἐν λίμνῃ. Καὶ οὐκ ἐναντιο ω νοῦσιν· τὴν Τιβεριάδα γὰρ καὶ οὗτοι κἀκεῖνος δη λοῦσιν, ἥτις φύσει μέν ἐστι λίμνη, θέσει δὲ θάλασσα, διὰ τὸ μέγεθος. Ὅθεν καὶ ποτὲ δὲ θάλασσαν αὐτὴν ονομάζουσιν. Εγένετο δὲ ὁ κλύδων, ἵνα τε συστα τὸ φρόνημα τῶν μαθητῶν· ἐφαντάσθησαν γὰρ με γάλα περὶ ἑαυτῶν, οἷα τῶν μὲν ἄλλων ἀποπεμφθέντων, αὐτῶν δὲ μόνων συνεισελθόντων τῷ διδασκάλψ· καὶ ἵνα γυμνασθώσιν εἰς φόβους κινδύνων, ὡς ἀθληταὶ τοῦ κόσμου, καὶ εἰς χειμώνα, πειρασμῶν, ὡς κυβερνήται τῆς οἰκουμένης. Αὐτὸς δὲ ἐκάθευδεν. Ὁ δὲ Μάρκος ἐδήλωσε καὶ τὸν τόπον, ἐν ᾧ ἀφύπνωσεν· εἶπε γάρ, ὅτι καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον καθεύδων. Ξύλινον δὲ τοῦτο ἦν, ἐπὶ τῆς πρύμνης κατεσκευασμένον. Ἐκάθευδε δὲ κατ' οἰκονομίαν, ένα σφίδρα δειλιάσωσιν. Εἰ γὰρ ἦν ἐγρηγορώς, ἢ οὐκ ἂν ἐδειλίασαν, ἡ ὀλίγον ἂν ἐφοβήθησαν. Εδει δὲ αὐτοὺς πολλὴν αἴσθησιν τοῦ φόβου λαβεῖν, ἵνα καὶ εἰς πολλὴν αἴσθησιν τῆς αὐτοῦ δυνάμεως Ελε θωσι, καὶ λάβωσι πίστιν εἰς αὐτὴν πλείονα. Καὶ — ἀπολλύμεθα. Ὁ δὲ Μάρκος Διδάσκαλε, οὐ μέλει σοι, ὅτι ἀπολλύμεθα. Ο δὲ Λουκάς, Επιστάτα, επιστάτα, ἀπολλύμεθα. Οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν τοῦτο ἔλεγον, οἱ δὲ ἐκεῖνο, καὶ ἄλλοι τὸ ἄλλο, ἢ καὶ πάντα πάντες. Και λέγει - όλιγόπιστοι; Πρώτον λύει την δειλίαν τῆς ψυχῆς αὐτῶν, δεικνὺς ὅτι τὸν φόβον ή τῆς ψυχῆς ἀσθένεια ποιεῖν εἴωθεν ὀλιγοπιστίαν δὲ τούτοις ὠνείδισεν, ὡς ἀτελῆ πίστιν εἰς αὐτὸν κεκτημένοις. Ηλπιζον γὰρ ὅτι δύναται μὲν σώ ζειν, ἀλλ' ἐγρηγορώς, οὐ μὲν δὴ καὶ καθεύδων· Διδ καὶ ἐγείρουσιν αὐτόν. Τότε – μεγάλη. 'Επετίμησεν, ἀντὶ τοῦ, ἐπ έταξε φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ Σιώπα, πεφίμωσο. Οἱ δὲ άνθρωποι — αὐτῷ; Ὁ μὲν Λουκᾶς, τοὺς μαθητὰς εἰπεῖν τοῦτό φησιν· ὁ δὲ Ματθαίος ἀνθρώπους νῦν, τοὺς ὄχλους λέγει, καθώς φησιν ὁ Χρυσόστομος. Καὶ γὰρ εἰκὸς, καὶ τού τους, μαθόντας τουτὶ τὸ θαῦμα παρὰ τῶν μαθητῶν, ὁμοίως θαυμάσαι, καὶ ὁμοίως εἰπεῖν. Ε: δ' οἱ μαθηταὶ, διὰ τὸ ἀτελὲς τῆς πίστεως αὐτῶν, ὡς ἄνθρωπον ἔτι τοῦτον ἐθαύμαζον, πολλῷ μᾶλλον οἱ ὄχλοι. Τὸ μὲν γὰρ κεχρῆσθαι πλοίῳ πρὸς περαίωσιν, καὶ ὑπνοῦν, ἄνθρω. πον αὐτὸν ἐκήρυττεν· ἡ δὲ τῶν ἀνέμων καὶ τῆς θαλάσ της υπακοή, ξένην τινὰ φύσιν τούτῳ προσεμαρτύρει. Διὸ καὶ ἐξαπορούμενοι έλεγον· Οποῖος ἐστιν οὗτος; Πλεῖον δὲ τῶν προλαβόντων θαυμάτων τὸ «Luc. vi, 25. Vers. 97. Homines autem discipules hoc dixisse ait es; Mallhaus vero homines turbas vocal, sicut ait Chrysostomus. Siquidem verisimile est, et ipsas, audito a discipulis hoc miraculo, similiter admiratas esse, et pariter hæc dixisse. Quod si discipuli propter imperfectam fidem suam, quasi hominem adhuc ilium admirabantur, multo magis turbs. Nam uti navigio ad transfretaLionem, ac dormire, hominem bunc prædicabant: obedientia autem ventorum ac maris, novam quamdam ejus naturam testabatur. Ideo etiam conturbati dicebant: Qualis est hic? Magis autem in admirationem duxit hoc miraculum, quam præceden- * Marc. IV, 59. • ibid. • Luc. vill, Variæ lectiones et nota. Ita quoque Henlenius. Arbitror tamen ita legendum esse: 'Ο δὲ Ματθαίος, τοὺς ἀνθρώ τους ανθρώπους νῦν κ. τ. es Marc. IV, Forte λέγων. Tom. VII, p. 531. (ΕΚ) Εt alii unam, alii aliud. Forte legit, καὶ ἄλλοι τὸ ἓν, ἄλλοι ἄλλο.

turbet. Rursum Matthaus el Marcus in mari navem 4 χλεύειν τὰ ὕδατα. Καὶ αὖθις Ματθαῖος μὲν καὶ periclitantem esse dicunt; Lucas vero in stagno. Neque est contradictio; nam et hic, et ille Tiberiadem significant, quæ natura quidem stagnum est: situ vero mare, propter magnitudinem. Unde et eam quandoque stagnum, interdum autein mare nominant. Pacta est, inquit, tempestas, ut videlicet fastus comprimeretur discipulorum. Imaginabantur enim magna de seipsis, utpote qui cateris dimissis, soli ipsi cum præceptore ingressi essent: et ut quasi orbis athletz, periculo exercitarentur ad timores, et tanquam mundi gubernatores ad procellas tentationum. Vers. 24. Ipse vero dormiebat. Marcus etiam locum designat in quo dormiebat. Dixit enim quod erat in puppi super cervical dormiens ". Erat autem cervical illud ligneum, in puppi fabricatum. Dormiebat vero dispensatorie, ut vehementer timerent. Naın si vigilasset, aut nullo modo timuissent, aut parum territi fuissent. Oportebat autem eos magnum timoris sensum concipere, ut etiam að magnum potentiæ illius sensum pervenirent, et majorem de eo fidem conciperent. Vers. 23. Ει perimus? Marcus vero dicit: Piæceptor, non est tibi curæ quod perimus"? Lucas auten οι: Preceptor, preceptor, perimus. Quidam nempe hoc, quidam illud dicebant; et alii unum, alii aliud (kk); aut etiam omnes omnia. V. 26. Et ait modicæ fidei homines? Timorem primum animæ eorum solvit, ostendens quod animæ imbecillitas timorem causare consueverit. Modicam autem eorum fidem improperavit, nempe imperfectam Gduciam in eum habitam. Sperabant enim quod 60s servare posset, sed vigilans, non autem dormiens Ideo quoque excitant illum. Vers. 96. Tunc magna. Επετίμησε, increpavit, hoc est, imperavit. Dicit enim Marcus, quod etiam dixerit mari: Tace, obmutesce" ei? Lucas autem Μάρκος ἐν θαλάσσῃ κλυδωνισθῆναι τὸ πλοῖον λέγουσιν, Λουκᾶς δὲ ἐν λίμνῃ. Καὶ οὐκ ἐναντιο ω νοῦσιν· τὴν Τιβεριάδα γὰρ καὶ οὗτοι κἀκεῖνος δη λοῦσιν, ἥτις φύσει μέν ἐστι λίμνη, θέσει δὲ θάλασσα, διὰ τὸ μέγεθος. Ὅθεν καὶ ποτὲ δὲ θάλασσαν αὐτὴν ονομάζουσιν. Εγένετο δὲ ὁ κλύδων, ἵνα τε συστα τὸ φρόνημα τῶν μαθητῶν· ἐφαντάσθησαν γὰρ με γάλα περὶ ἑαυτῶν, οἷα τῶν μὲν ἄλλων ἀποπεμφθέντων, αὐτῶν δὲ μόνων συνεισελθόντων τῷ διδασκάλψ· καὶ ἵνα γυμνασθώσιν εἰς φόβους κινδύνων, ὡς ἀθληταὶ τοῦ κόσμου, καὶ εἰς χειμώνα, πειρασμῶν, ὡς κυβερνήται τῆς οἰκουμένης. Αὐτὸς δὲ ἐκάθευδεν. Ὁ δὲ Μάρκος ἐδήλωσε καὶ τὸν τόπον, ἐν ᾧ ἀφύπνωσεν· εἶπε γάρ, ὅτι καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον καθεύδων. Ξύλινον δὲ τοῦτο ἦν, ἐπὶ τῆς πρύμνης κατεσκευασμένον. Ἐκάθευδε δὲ κατ' οἰκονομίαν, ένα σφίδρα δειλιάσωσιν. Εἰ γὰρ ἦν ἐγρηγορώς, ἢ οὐκ ἂν ἐδειλίασαν, ἡ ὀλίγον ἂν ἐφοβήθησαν. Εδει δὲ αὐτοὺς πολλὴν αἴσθησιν τοῦ φόβου λαβεῖν, ἵνα καὶ εἰς πολλὴν αἴσθησιν τῆς αὐτοῦ δυνάμεως Ελε θωσι, καὶ λάβωσι πίστιν εἰς αὐτὴν πλείονα. Καὶ — ἀπολλύμεθα. Ὁ δὲ Μάρκος Διδάσκαλε, οὐ μέλει σοι, ὅτι ἀπολλύμεθα. Ο δὲ Λουκάς, Επιστάτα, επιστάτα, ἀπολλύμεθα. Οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν τοῦτο ἔλεγον, οἱ δὲ ἐκεῖνο, καὶ ἄλλοι τὸ ἄλλο, ἢ καὶ πάντα πάντες. Και λέγει - όλιγόπιστοι; Πρώτον λύει την δειλίαν τῆς ψυχῆς αὐτῶν, δεικνὺς ὅτι τὸν φόβον ή τῆς ψυχῆς ἀσθένεια ποιεῖν εἴωθεν ὀλιγοπιστίαν δὲ τούτοις ὠνείδισεν, ὡς ἀτελῆ πίστιν εἰς αὐτὸν κεκτημένοις. Ηλπιζον γὰρ ὅτι δύναται μὲν σώ ζειν, ἀλλ' ἐγρηγορώς, οὐ μὲν δὴ καὶ καθεύδων· Διδ καὶ ἐγείρουσιν αὐτόν. Τότε – μεγάλη. 'Επετίμησεν, ἀντὶ τοῦ, ἐπ έταξε φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ Σιώπα, πεφίμωσο. Οἱ δὲ άνθρωποι — αὐτῷ; Ὁ μὲν Λουκᾶς, τοὺς μαθητὰς εἰπεῖν τοῦτό φησιν· ὁ δὲ Ματθαίος ἀνθρώπους νῦν, τοὺς ὄχλους λέγει, καθώς φησιν ὁ Χρυσόστομος. Καὶ γὰρ εἰκὸς, καὶ τού τους, μαθόντας τουτὶ τὸ θαῦμα παρὰ τῶν μαθητῶν, ὁμοίως θαυμάσαι, καὶ ὁμοίως εἰπεῖν. Ε: δ' οἱ μαθηταὶ, διὰ τὸ ἀτελὲς τῆς πίστεως αὐτῶν, ὡς ἄνθρωπον ἔτι τοῦτον ἐθαύμαζον, πολλῷ μᾶλλον οἱ ὄχλοι. Τὸ μὲν γὰρ κεχρῆσθαι πλοίῳ πρὸς περαίωσιν, καὶ ὑπνοῦν, ἄνθρω. πον αὐτὸν ἐκήρυττεν· ἡ δὲ τῶν ἀνέμων καὶ τῆς θαλάσ της υπακοή, ξένην τινὰ φύσιν τούτῳ προσεμαρτύρει. Διὸ καὶ ἐξαπορούμενοι έλεγον· Οποῖος ἐστιν οὗτος; Πλεῖον δὲ τῶν προλαβόντων θαυμάτων τὸ «Luc. vi, 25. Vers. 97. Homines autem discipules hoc dixisse ait es; Mallhaus vero homines turbas vocal, sicut ait Chrysostomus. Siquidem verisimile est, et ipsas, audito a discipulis hoc miraculo, similiter admiratas esse, et pariter hæc dixisse. Quod si discipuli propter imperfectam fidem suam, quasi hominem adhuc ilium admirabantur, multo magis turbs. Nam uti navigio ad transfretaLionem, ac dormire, hominem bunc prædicabant: obedientia autem ventorum ac maris, novam quamdam ejus naturam testabatur. Ideo etiam conturbati dicebant: Qualis est hic? Magis autem in admirationem duxit hoc miraculum, quam præceden- * Marc. IV, 59. • ibid. • Luc. vill, Variæ lectiones et nota. Ita quoque Henlenius. Arbitror tamen ita legendum esse: 'Ο δὲ Ματθαίος, τοὺς ἀνθρώ τους ανθρώπους νῦν κ. τ. es Marc. IV, Forte λέγων. Tom. VII, p. 531. (ΕΚ) Εt alii unam, alii aliud. Forte legit, καὶ ἄλλοι τὸ ἓν, ἄλλοι ἄλλο.

COMMENT. IN MATTHEUM. -- CAP. VII. παρὸν ἐθαύμασαν, διότι οὐδεὶς ποτε τ:ιοῦτον εἰργά- tia, quia nullus unquam tale quidpiam operals σατο. Οὔτε γὰρ ἐξέτεινε ῥάβδον, ὡς Μωϋσῆς, οὔτε προσηνέχθη τοῖς ὕδασιν, ώ; Έτεροι, ἀλλὰ κατ' ἐξου σίαν ἐπέταξεν, ὡς δεσπότης δούλοις, καὶ ὡς δημιουργός κτίσμασι. est. Neque enim virgam extendit, ut Moses; neque se aquis admovit, ut alii; sed cum auctoritate precepit, ut dominus servis, et ut creator creaturis. ΚΕΦ. ΙΒ'. Περὶ τῶν δύο δαιμονιζομένων. CAP. XII. De duobus damoniacis. Καὶ ἐλθόντι Vers. 28. Cumque venisset — δαιμονιζόμενοι. Τὸ δὲ κατὰ demoniaci. ΕranΜάρκον Εὐαγγέλιον, ἔτι δὲ καὶ τὸ κατὰ Λουκᾶν, τῶν gelia secundum Marcum " et secundum Lucare Γαδαρηνών γράφουσιν. ᾿Αλλὰ τῇ Τιβεριάδι λίμνη Gadarenorum scribunt. Verum stagno Tiberiadi Η πόλις Γέργεια παράκειται, καὶ οὐ τὰ Γάδαρα. adjacet civitas Gergesa, et non Gadara. Quidam Τινὲς δέ φασιν, διώνυμον εἶναι τὴν τοιαύτην πόλιν, autem dicunt binominem esse illam civitatem, καὶ καλεῖσθαι τοῦτο κἀκεῖνο. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν et hoc et illo vocari nomine. Præterea Matthæus δύο δαιμονιζομένους φησί, Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς duos habet dæmoniacos, Marcus autem et Lucas ἑνὸς ἐμνημόνευσαν, τοῦ μᾶλλον ἐπισημοτέρου, τοῦ unius tantum meminerunt, utpote notioris, qui λεγομένου λεγεώνος, περὶ οὗ φοβερὰ πολλὰ λέγου- legio dicebatur, de quo formidanda multa dicunt, σιν, ᾧ καὶ ὑπηρετεῖν ὁ ἕτερος ἐδόκει. Καὶ οἱ μὲν cui etiam alter subservire dicebatur: propter διὰ τοῦτο παρῆκαν αὐτὸν, ὁ δὲ Ματθαῖος ἀνέγραψε καὶ τοῦτον, ὡς συνδαιμονιζόμενον. † Ούτε Γαδαρηνῶν, ούτε Γερατηνῶν, τὰ ἀκριβῆ ἔχει τῶν ἀντιγράφων, ἀλλὰ Γεργεσηνῶν. Γάδαρα γὰρ πόλις ἐστὶ τῆς Ἰουδαίας· λίμνη δὲ κρημνοίς παρακειμένη, ἢ θάλασσα, οὐδαμῶς ἐστιν ἐν αὐτῇ. Καὶ Γέρασα δὲ τῆς ᾿Αραβίας ἐστὶ πόλις, οὔτε θάλασσαν, οὔτε λίμνην πλησίον αὐτῆς ἔχουσα. Καὶ οὐκ ἂν οὕτω προφανές ψεῦδος καὶ εὐέν λεγκτιν οἱ εὐαγγελισταὶ εἰρήκασαν, ἄνδρες άκριβῶς γινώσκοντες τὰ περὶ τῆς Ἰουδαίας. Γέργεσα τοίνυν ἐστὶν, ἀφ' ἧς Γεργεσαίοι, πόλις ἀρχαία περί τὴν νῦν καλουμένην Τιβεριάδος λίμνην, περὶ ἐν κρημνός παρακείμενος τῇ λίμνῃ, ἀφ' οὗ δείκνυται τους χοίρους ὑπὸ τῶν δαιμόνων καταβεβλήσθαι. Ερμηνεύεται δὲ ἡ Γέργεσα, παροικία εκβεβληκύτων, ἐπώνυμος οὖσα τάχα προφητικώς, οὗ περὶ τὸν Σωτῆρα πεποιήκασι, παρακαλέσαντες αὐτὸν μεταβῆναι ἐκ τῶν ὁρίων αὐτῶν οἱ τῶν χοίρων δεσπόται. Εκ — ἐξερχόμενοι. Τοῖ; τάφοις οἱ δαίμονες ἐμφιλοχωροῦσιν, ολέθριον δόγμα τοῖς ἀνθρώποις ἐνθεῖναι θέλοντες, ὡς ἄρα τῶν τελευτώντων αἱ ψυχαί, γινόμεναι δαίμονες, παραμένουσι τοῖς μνήμασι τῶν ἰδίων σωμάτων, καὶ κολλῶντοί τισιν. Ἀλλ᾽ οὐκ ἂν ποτε πείσωσι τὸν ὀρθόδοξον. Εἰ γὰρ * Marc. ▾, 1. «Luc. vu, 26. quod etiam illi eum preteriere. Manthaus vero etiam hunc scripsit tanquam pariter dæmoniacum. +Imo emendatiora exemplaria habent Gergesenorum, non Gerasenorum, neque Gadarenorum etiam apud Marcum. Gadaria enim civitas est apud Judzos, cui præceps adjacet slagnum et nullo modo mare. Item Gerasa civitas est Arabiæ non habens mare aut stagnum propinquum: neque autem adeo manifestum' mendacium dixissent etiam oscitantes evangelista, viri adeo studiosi in cognoscendis locis, quæ circa Judaeam erant. Gergesa igitur, unde dicti Gergeseni, vetus est civītas juxta eam quæ nunc Tiberias appellatur, et in declivi loco stagnum habet adjacens: in quod demonstratur porcos a drmonibus esse dejectos. Poteris autem interpretari habitaculum egredientium, ut prophetice fortasse ab evenla nomen acceperit. Vers. 28. Ex· exeuntes. In sepulcris libenter morantur dæmones, pravam opinionem hominibus immittere volentes, quod mortuorum animæ dæmones flant, sed circa propriorum corporum monumenta remaneant, imo quibusdam adhæreant. Sed (mm) nequaquam id orthodoxo persuadebunt. Si Varia lectiones et not. Hoc scholium in margine sui codicis reperit Bleutenius. Edideram hoc ex codicibus Mosquensibus in Catena ad Marci cap. v, v. 14, vol. I, p. 82, edit. Moeq. 1775, 8. Ex codicibus Vindobonensibus laudat Alter in edit. N. Test. t. I. pag. 489. Habet etiam Possinus in Caten. ad Marc. p. 100. Conflatum autem est ex Origene, t. IV, pag. 140. 441, qui audacler, hoc est, patristice hunc locum corrupit. Callide hic expedivit se Chrysostomus ex laqueis Oscitantes non est in Græco. Nescio, quid loco εξέλεγκτον, i. e. facile refutandum, legerit. Mox Viri accuratam Judææ habentes notitiam. PATROL. GR. CXXIX. Origenis. Post versum cnim 27 statim ita transit ad vers. 29: Επειδὴ δὲ ἀπέβη τῆς θαλάττης, διαδέχεται θαῦμα ἕτερον φοβερώτερον. Δαιμονώντες γάρ, καθάπερ δραπέται πονηροί, δεσπότην ἰδόντες, Ελεγον· Τί ἡμῖν καὶ σοι, κ. τ. λ. Ville tom. ΥΠ. P. 355. C. Ex Chrysostomo, ergo, qui dala opera Jumum fecit, de loco, ubi hæc acciderunt, nihil discas. Discas aulem, unde sit Chrysostomus. Sciliτει ἀλωπεκήθεν. (mm) Sed, alienum est. Morinorum animi damones facti, ad suorum corporum sepulcra remanent et quibusdam.

COMMENT. IN MATTHEUM. -- CAP. VII. παρὸν ἐθαύμασαν, διότι οὐδεὶς ποτε τ:ιοῦτον εἰργά- tia, quia nullus unquam tale quidpiam operals σατο. Οὔτε γὰρ ἐξέτεινε ῥάβδον, ὡς Μωϋσῆς, οὔτε προσηνέχθη τοῖς ὕδασιν, ώ; Έτεροι, ἀλλὰ κατ' ἐξου σίαν ἐπέταξεν, ὡς δεσπότης δούλοις, καὶ ὡς δημιουργός κτίσμασι. est. Neque enim virgam extendit, ut Moses; neque se aquis admovit, ut alii; sed cum auctoritate precepit, ut dominus servis, et ut creator creaturis. ΚΕΦ. ΙΒ'. Περὶ τῶν δύο δαιμονιζομένων. CAP. XII. De duobus damoniacis. Καὶ ἐλθόντι Vers. 28. Cumque venisset — δαιμονιζόμενοι. Τὸ δὲ κατὰ demoniaci. ΕranΜάρκον Εὐαγγέλιον, ἔτι δὲ καὶ τὸ κατὰ Λουκᾶν, τῶν gelia secundum Marcum " et secundum Lucare Γαδαρηνών γράφουσιν. ᾿Αλλὰ τῇ Τιβεριάδι λίμνη Gadarenorum scribunt. Verum stagno Tiberiadi Η πόλις Γέργεια παράκειται, καὶ οὐ τὰ Γάδαρα. adjacet civitas Gergesa, et non Gadara. Quidam Τινὲς δέ φασιν, διώνυμον εἶναι τὴν τοιαύτην πόλιν, autem dicunt binominem esse illam civitatem, καὶ καλεῖσθαι τοῦτο κἀκεῖνο. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν et hoc et illo vocari nomine. Præterea Matthæus δύο δαιμονιζομένους φησί, Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς duos habet dæmoniacos, Marcus autem et Lucas ἑνὸς ἐμνημόνευσαν, τοῦ μᾶλλον ἐπισημοτέρου, τοῦ unius tantum meminerunt, utpote notioris, qui λεγομένου λεγεώνος, περὶ οὗ φοβερὰ πολλὰ λέγου- legio dicebatur, de quo formidanda multa dicunt, σιν, ᾧ καὶ ὑπηρετεῖν ὁ ἕτερος ἐδόκει. Καὶ οἱ μὲν cui etiam alter subservire dicebatur: propter διὰ τοῦτο παρῆκαν αὐτὸν, ὁ δὲ Ματθαῖος ἀνέγραψε καὶ τοῦτον, ὡς συνδαιμονιζόμενον. † Ούτε Γαδαρηνῶν, ούτε Γερατηνῶν, τὰ ἀκριβῆ ἔχει τῶν ἀντιγράφων, ἀλλὰ Γεργεσηνῶν. Γάδαρα γὰρ πόλις ἐστὶ τῆς Ἰουδαίας· λίμνη δὲ κρημνοίς παρακειμένη, ἢ θάλασσα, οὐδαμῶς ἐστιν ἐν αὐτῇ. Καὶ Γέρασα δὲ τῆς ᾿Αραβίας ἐστὶ πόλις, οὔτε θάλασσαν, οὔτε λίμνην πλησίον αὐτῆς ἔχουσα. Καὶ οὐκ ἂν οὕτω προφανές ψεῦδος καὶ εὐέν λεγκτιν οἱ εὐαγγελισταὶ εἰρήκασαν, ἄνδρες άκριβῶς γινώσκοντες τὰ περὶ τῆς Ἰουδαίας. Γέργεσα τοίνυν ἐστὶν, ἀφ' ἧς Γεργεσαίοι, πόλις ἀρχαία περί τὴν νῦν καλουμένην Τιβεριάδος λίμνην, περὶ ἐν κρημνός παρακείμενος τῇ λίμνῃ, ἀφ' οὗ δείκνυται τους χοίρους ὑπὸ τῶν δαιμόνων καταβεβλήσθαι. Ερμηνεύεται δὲ ἡ Γέργεσα, παροικία εκβεβληκύτων, ἐπώνυμος οὖσα τάχα προφητικώς, οὗ περὶ τὸν Σωτῆρα πεποιήκασι, παρακαλέσαντες αὐτὸν μεταβῆναι ἐκ τῶν ὁρίων αὐτῶν οἱ τῶν χοίρων δεσπόται. Εκ — ἐξερχόμενοι. Τοῖ; τάφοις οἱ δαίμονες ἐμφιλοχωροῦσιν, ολέθριον δόγμα τοῖς ἀνθρώποις ἐνθεῖναι θέλοντες, ὡς ἄρα τῶν τελευτώντων αἱ ψυχαί, γινόμεναι δαίμονες, παραμένουσι τοῖς μνήμασι τῶν ἰδίων σωμάτων, καὶ κολλῶντοί τισιν. Ἀλλ᾽ οὐκ ἂν ποτε πείσωσι τὸν ὀρθόδοξον. Εἰ γὰρ * Marc. ▾, 1. «Luc. vu, 26. quod etiam illi eum preteriere. Manthaus vero etiam hunc scripsit tanquam pariter dæmoniacum. +Imo emendatiora exemplaria habent Gergesenorum, non Gerasenorum, neque Gadarenorum etiam apud Marcum. Gadaria enim civitas est apud Judzos, cui præceps adjacet slagnum et nullo modo mare. Item Gerasa civitas est Arabiæ non habens mare aut stagnum propinquum: neque autem adeo manifestum' mendacium dixissent etiam oscitantes evangelista, viri adeo studiosi in cognoscendis locis, quæ circa Judaeam erant. Gergesa igitur, unde dicti Gergeseni, vetus est civītas juxta eam quæ nunc Tiberias appellatur, et in declivi loco stagnum habet adjacens: in quod demonstratur porcos a drmonibus esse dejectos. Poteris autem interpretari habitaculum egredientium, ut prophetice fortasse ab evenla nomen acceperit. Vers. 28. Ex· exeuntes. In sepulcris libenter morantur dæmones, pravam opinionem hominibus immittere volentes, quod mortuorum animæ dæmones flant, sed circa propriorum corporum monumenta remaneant, imo quibusdam adhæreant. Sed (mm) nequaquam id orthodoxo persuadebunt. Si Varia lectiones et not. Hoc scholium in margine sui codicis reperit Bleutenius. Edideram hoc ex codicibus Mosquensibus in Catena ad Marci cap. v, v. 14, vol. I, p. 82, edit. Moeq. 1775, 8. Ex codicibus Vindobonensibus laudat Alter in edit. N. Test. t. I. pag. 489. Habet etiam Possinus in Caten. ad Marc. p. 100. Conflatum autem est ex Origene, t. IV, pag. 140. 441, qui audacler, hoc est, patristice hunc locum corrupit. Callide hic expedivit se Chrysostomus ex laqueis Oscitantes non est in Græco. Nescio, quid loco εξέλεγκτον, i. e. facile refutandum, legerit. Mox Viri accuratam Judææ habentes notitiam. PATROL. GR. CXXIX. Origenis. Post versum cnim 27 statim ita transit ad vers. 29: Επειδὴ δὲ ἀπέβη τῆς θαλάττης, διαδέχεται θαῦμα ἕτερον φοβερώτερον. Δαιμονώντες γάρ, καθάπερ δραπέται πονηροί, δεσπότην ἰδόντες, Ελεγον· Τί ἡμῖν καὶ σοι, κ. τ. λ. Ville tom. ΥΠ. P. 355. C. Ex Chrysostomo, ergo, qui dala opera Jumum fecit, de loco, ubi hæc acciderunt, nihil discas. Discas aulem, unde sit Chrysostomus. Sciliτει ἀλωπεκήθεν. (mm) Sed, alienum est. Morinorum animi damones facti, ad suorum corporum sepulcra remanent et quibusdam.

COMMENT. IN MATTHEUM. -- CAP. VII. παρὸν ἐθαύμασαν, διότι οὐδεὶς ποτε τ:ιοῦτον εἰργά- tia, quia nullus unquam tale quidpiam operals σατο. Οὔτε γὰρ ἐξέτεινε ῥάβδον, ὡς Μωϋσῆς, οὔτε προσηνέχθη τοῖς ὕδασιν, ώ; Έτεροι, ἀλλὰ κατ' ἐξου σίαν ἐπέταξεν, ὡς δεσπότης δούλοις, καὶ ὡς δημιουργός κτίσμασι. est. Neque enim virgam extendit, ut Moses; neque se aquis admovit, ut alii; sed cum auctoritate precepit, ut dominus servis, et ut creator creaturis. ΚΕΦ. ΙΒ'. Περὶ τῶν δύο δαιμονιζομένων. CAP. XII. De duobus damoniacis. Καὶ ἐλθόντι Vers. 28. Cumque venisset — δαιμονιζόμενοι. Τὸ δὲ κατὰ demoniaci. ΕranΜάρκον Εὐαγγέλιον, ἔτι δὲ καὶ τὸ κατὰ Λουκᾶν, τῶν gelia secundum Marcum " et secundum Lucare Γαδαρηνών γράφουσιν. ᾿Αλλὰ τῇ Τιβεριάδι λίμνη Gadarenorum scribunt. Verum stagno Tiberiadi Η πόλις Γέργεια παράκειται, καὶ οὐ τὰ Γάδαρα. adjacet civitas Gergesa, et non Gadara. Quidam Τινὲς δέ φασιν, διώνυμον εἶναι τὴν τοιαύτην πόλιν, autem dicunt binominem esse illam civitatem, καὶ καλεῖσθαι τοῦτο κἀκεῖνο. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν et hoc et illo vocari nomine. Præterea Matthæus δύο δαιμονιζομένους φησί, Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς duos habet dæmoniacos, Marcus autem et Lucas ἑνὸς ἐμνημόνευσαν, τοῦ μᾶλλον ἐπισημοτέρου, τοῦ unius tantum meminerunt, utpote notioris, qui λεγομένου λεγεώνος, περὶ οὗ φοβερὰ πολλὰ λέγου- legio dicebatur, de quo formidanda multa dicunt, σιν, ᾧ καὶ ὑπηρετεῖν ὁ ἕτερος ἐδόκει. Καὶ οἱ μὲν cui etiam alter subservire dicebatur: propter διὰ τοῦτο παρῆκαν αὐτὸν, ὁ δὲ Ματθαῖος ἀνέγραψε καὶ τοῦτον, ὡς συνδαιμονιζόμενον. † Ούτε Γαδαρηνῶν, ούτε Γερατηνῶν, τὰ ἀκριβῆ ἔχει τῶν ἀντιγράφων, ἀλλὰ Γεργεσηνῶν. Γάδαρα γὰρ πόλις ἐστὶ τῆς Ἰουδαίας· λίμνη δὲ κρημνοίς παρακειμένη, ἢ θάλασσα, οὐδαμῶς ἐστιν ἐν αὐτῇ. Καὶ Γέρασα δὲ τῆς ᾿Αραβίας ἐστὶ πόλις, οὔτε θάλασσαν, οὔτε λίμνην πλησίον αὐτῆς ἔχουσα. Καὶ οὐκ ἂν οὕτω προφανές ψεῦδος καὶ εὐέν λεγκτιν οἱ εὐαγγελισταὶ εἰρήκασαν, ἄνδρες άκριβῶς γινώσκοντες τὰ περὶ τῆς Ἰουδαίας. Γέργεσα τοίνυν ἐστὶν, ἀφ' ἧς Γεργεσαίοι, πόλις ἀρχαία περί τὴν νῦν καλουμένην Τιβεριάδος λίμνην, περὶ ἐν κρημνός παρακείμενος τῇ λίμνῃ, ἀφ' οὗ δείκνυται τους χοίρους ὑπὸ τῶν δαιμόνων καταβεβλήσθαι. Ερμηνεύεται δὲ ἡ Γέργεσα, παροικία εκβεβληκύτων, ἐπώνυμος οὖσα τάχα προφητικώς, οὗ περὶ τὸν Σωτῆρα πεποιήκασι, παρακαλέσαντες αὐτὸν μεταβῆναι ἐκ τῶν ὁρίων αὐτῶν οἱ τῶν χοίρων δεσπόται. Εκ — ἐξερχόμενοι. Τοῖ; τάφοις οἱ δαίμονες ἐμφιλοχωροῦσιν, ολέθριον δόγμα τοῖς ἀνθρώποις ἐνθεῖναι θέλοντες, ὡς ἄρα τῶν τελευτώντων αἱ ψυχαί, γινόμεναι δαίμονες, παραμένουσι τοῖς μνήμασι τῶν ἰδίων σωμάτων, καὶ κολλῶντοί τισιν. Ἀλλ᾽ οὐκ ἂν ποτε πείσωσι τὸν ὀρθόδοξον. Εἰ γὰρ * Marc. ▾, 1. «Luc. vu, 26. quod etiam illi eum preteriere. Manthaus vero etiam hunc scripsit tanquam pariter dæmoniacum. +Imo emendatiora exemplaria habent Gergesenorum, non Gerasenorum, neque Gadarenorum etiam apud Marcum. Gadaria enim civitas est apud Judzos, cui præceps adjacet slagnum et nullo modo mare. Item Gerasa civitas est Arabiæ non habens mare aut stagnum propinquum: neque autem adeo manifestum' mendacium dixissent etiam oscitantes evangelista, viri adeo studiosi in cognoscendis locis, quæ circa Judaeam erant. Gergesa igitur, unde dicti Gergeseni, vetus est civītas juxta eam quæ nunc Tiberias appellatur, et in declivi loco stagnum habet adjacens: in quod demonstratur porcos a drmonibus esse dejectos. Poteris autem interpretari habitaculum egredientium, ut prophetice fortasse ab evenla nomen acceperit. Vers. 28. Ex· exeuntes. In sepulcris libenter morantur dæmones, pravam opinionem hominibus immittere volentes, quod mortuorum animæ dæmones flant, sed circa propriorum corporum monumenta remaneant, imo quibusdam adhæreant. Sed (mm) nequaquam id orthodoxo persuadebunt. Si Varia lectiones et not. Hoc scholium in margine sui codicis reperit Bleutenius. Edideram hoc ex codicibus Mosquensibus in Catena ad Marci cap. v, v. 14, vol. I, p. 82, edit. Moeq. 1775, 8. Ex codicibus Vindobonensibus laudat Alter in edit. N. Test. t. I. pag. 489. Habet etiam Possinus in Caten. ad Marc. p. 100. Conflatum autem est ex Origene, t. IV, pag. 140. 441, qui audacler, hoc est, patristice hunc locum corrupit. Callide hic expedivit se Chrysostomus ex laqueis Oscitantes non est in Græco. Nescio, quid loco εξέλεγκτον, i. e. facile refutandum, legerit. Mox Viri accuratam Judææ habentes notitiam. PATROL. GR. CXXIX. Origenis. Post versum cnim 27 statim ita transit ad vers. 29: Επειδὴ δὲ ἀπέβη τῆς θαλάττης, διαδέχεται θαῦμα ἕτερον φοβερώτερον. Δαιμονώντες γάρ, καθάπερ δραπέται πονηροί, δεσπότην ἰδόντες, Ελεγον· Τί ἡμῖν καὶ σοι, κ. τ. λ. Ville tom. ΥΠ. P. 355. C. Ex Chrysostomo, ergo, qui dala opera Jumum fecit, de loco, ubi hæc acciderunt, nihil discas. Discas aulem, unde sit Chrysostomus. Sciliτει ἀλωπεκήθεν. (mm) Sed, alienum est. Morinorum animi damones facti, ad suorum corporum sepulcra remanent et quibusdam.

enima hoc verum esset, nullo modo cruciatus dives τοῦτο ἦν ἀληθὲς, οὐκ ἂν βασανιζόμενος ὁ πλούσιος orasset Abraham, ut Lazarum mitteret in mundum, quo fratribus suis significaret, quæ circa se gerelantur, sed ipse per seipsum hoc eis indicasset. Ters. 28. Seri Vers. 29. Dei? Quia el discipuli et turbæ hominem ipsum dicebant, veniunt nunc damnones, divinitatem illius prædicantes. Occurrente cnim illis divino radio, statim eum cognoverunt; et non ferentes virtutem impetus invisi· biliter eos inflammantem, clamaverunt dicentes: Quid nobis et tibi? hoc est, Quæ est nostra potentia, si ad tuam conferatur? tu enim ignis es intolerabilis, nos autem fenum quod facile accenditur. Vers. 29. Fenisti – nos? Quia deprehenderal eos creaturam suam omnino tyrannice vexantes ac perdentes, peccatum quidem negare non possunt, quamdam autem causæ suæ defensionem prætexant, quod non nunc pœnas dare debeant, sed tempore universalis judicii, et graviter discruciati dicunt: Venisti huc, id est in terram, ut amigas nos ante delnitum tempus? Audierant siquidem a prophetis, quod Christus post mundi consummationen descensurus esset in terram, ac judicaturus mundum, et afflicturus dæmones. Vers. 50. Eral V. 31. porcorum. Quandoquidem jam hominibus nocere non possunt, ad irrationalia quæ illi possident convertuntur, ut ostendatur furor, quem adversus nos gerunt. Nec solum hoc, verum etiam aliud admodum malum machinantur. Student enim porcos occidere, ut horum damno contristati domini gregis Jesum non suscipiant, et ita, Evangelii prædicatione non suscepta, maximo amiciantur damino. Etenim neque ejecti cessant nocere. Quid ergo Christus? Vers. 51. Εt is aquis. Videns malitiam illorum, cum non ignoraret quid tentarent, permittit tamen, non ut illis complaceat, sed dispensatorie al-a intendens, primum ut discant hi qui liberantur quot et quales habuerint inhabitatores, deinde ut sciant omnes quod neque in porcos immigrare possent, nisi illis ipus permitteret, tertium quod atrociora in illis exercerent quain in purcis, nisi etiam in eo quod tyrannice agunt, a Deo ini.pemirentur, non permissi facere quæ volunt. Cuilibet enim manifestum est quod homines magis quam irrationalia oderunt, cum etiam irrationalia propter homines perdere studeant, et per illorum perditionem his inferre tristitiam. Quarto ut mors porcorum omnibus confirmaret exisse dæmones. Intell. τὸν ἄνθρωπον, ἐδεῖτο τοῦ ᾽Αβραὰμ ἀποστείλαι τὸν Λάζαρον εἰς τὸν κόσμον, καὶ μηνύσαι τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ τὰ κατ' αὐτὸν, ἀλλ' αὐτὸς δι' ἑαυτοῦ ἐμήνυσεν ἂν αὐτοῖς. Χαλεποί – Θεοῦ; Ἐπειδὴ καὶ οἱ μαθηταί, καὶ οἱ ὄχλοι ἄνθρωπον αὐτὸν ἔλεγον, ἔρχονται λοιπίν οἱ δαίμονες, ἀνακηρύττοντες τὴν αὐτοῦ θεότητα. Προσβαλούσης γὰρ αὐτοῖς τῆς θεϊκῆς ἀκτῖνος, εὐθὺς ἐπέγνωσαν αὐτόν· καὶ μὴ φέροντες τὴν ἀοράτως φλογίζουσαν αὐτοὺς δύναμιν τῆς προσ βολῆς, ἔκραξαν λέγοντες· Τί ἡμῖν καὶ σοί, τουτέστι· Τίς ἡ ἡμετέρα δύναμις πρὸς τὴν σήν; Σὺ μὲν γὰρ πῦρ ἄστεκτον, ἡμεῖς δὲ χόρτος εὐέμπρηστος. Ήλθες — ἡμᾶς. Ἐπειδὴ κατέλαβεν αὐτοὺς, τὰ πλάσμα τὸ ἑαυτοῦ παντί τρόπῳ τυραννοῦντας καὶ διαφθείροντας, αρνήσασθαι μὲν τὴν ἁμαρτίαν οὐ δύνανται, προβάλλονται δέ τινα δικαιολογίαν, ὅτι οὐ νῦν ὀφείλουσι δοῦναι δίκην, ἀλλ᾽ ἐν τῷ καιρῷ τῆς παγκοσμίου κρίσεως, καὶ δεινοπαθούντες λέγουσιν· Ἦλθες ὧδε, τουτέστιν ἐπὶ τὴν γῆν, βασανίσαι ἡμᾶς πρὸ τοῦ ὡρισμένου καιροῦ; Καὶ γὰρ ἤκουον χαρὰ τῶν προφητῶν, ὅτι ὁ Χριστὸς μετὰ τὴν τοῦ κόσμου συντέλειαν μέλλει κατελθεῖν εἰς τὴν γῆν, καὶ κρῖναι τὸν κόσμον, καὶ βασανίσαι τοὺς δαίμονας. Ην δὲ – χοίρων. Μηκέτι δυνάμενοι βλάπτειν τοὺς ἀνθρώπους, ἐπὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων τρά πησαν, πρὸς ἔνδειξιν, ἧς ἔχουσι καθ' ἡμῶν μανίας. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ ἕτερόν τι μηχανώνται, σφίδρα πονηρόν. Μελετῶσι γὰρ ἀνελεῖν τοὺς χοίρους, ἵνα τῇ ζημία τούτων λυπηθέντες οἱ τῆς ἀγέλης κύριοι, μὴ παραδέξωνται τὸν Ἰησοῦν, καὶ ζημιω θῶσι μάλιστα, μή δεξάμενοι τὸ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου. Καὶ γὰρ οὐδ᾽ ἀπελαυνόμενοι παύονται τοῦ βλάπτειν. Τί οὖν ὁ Χριστός; Καὶ — ἐν τοῖς ὕδασιν. Εἰδὼς τὴν πανουργίαν αὐτῶν, καὶ μὴ ἀγνοῶν, ὁ μελετῶσιν, ὅμως ἐπιτρέ πει, οὐ χαριζόμενος ἐκείνοις, ἀλλ᾽ οἰκονομῶν ἕτερα, ἐν μὲν, ἵνα διδάξῃ τοὺς ἀπαλλαγέντας, ὅσους καὶ οἴους εἶχον ἐνοίκους· ἕτερον δέ, ἵνα μάθωσι πάντες, ὅτι οὐδὲ χοίροις ἐπιπηδῆσαι δύνανται, εἰ μὴ παραχωρήσῃ τούτοις αὐτός· τρίτον, ὅτι χαλεπώτερα τῶν χοίρων ἐκείνοις ἂν εἰργάσαντο πάντως, εἰ μὴ καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τυραννεῖν ἀναχαιτίζοντο παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐ συνεχωροῦντο ποιεῖν ὅσα βούλονται. Παντί γὰρ δῆλον, ὅτι τοὺς ἀνθρώπους πλεῖον μισοῦσι τῶν ἀλόγων, ἐπεὶ καὶ τὰ ἄλογα διὰ τοὺς ἀνθρώπους φθείρουσι, σπεύδοντες καὶ διὰ τῆς τούτων ἀπωλείας λυπεῖν αὐτούς· τέταρτον, ἵνα ὁ θάνατος τῶν χοίρων βεβαιώσῃ πάντας, ὅτι ἐξῆλθον οἱ δαίμο νε;. Variæ lectiones et notæ. τῶν χοίρων. Β. Mentenii interpretatio vide tur etiam postulare ἀνθρώπων. Τὰ τῶν ἀνθρώπων, intell. χρήματα και κτήματα. Πloc loco, τοὺς χοι ρους. Vicina vocabula, καθ' ἡμῶν, defendunt etiam hanc lectionem,

enima hoc verum esset, nullo modo cruciatus dives τοῦτο ἦν ἀληθὲς, οὐκ ἂν βασανιζόμενος ὁ πλούσιος orasset Abraham, ut Lazarum mitteret in mundum, quo fratribus suis significaret, quæ circa se gerelantur, sed ipse per seipsum hoc eis indicasset. Ters. 28. Seri Vers. 29. Dei? Quia el discipuli et turbæ hominem ipsum dicebant, veniunt nunc damnones, divinitatem illius prædicantes. Occurrente cnim illis divino radio, statim eum cognoverunt; et non ferentes virtutem impetus invisi· biliter eos inflammantem, clamaverunt dicentes: Quid nobis et tibi? hoc est, Quæ est nostra potentia, si ad tuam conferatur? tu enim ignis es intolerabilis, nos autem fenum quod facile accenditur. Vers. 29. Fenisti – nos? Quia deprehenderal eos creaturam suam omnino tyrannice vexantes ac perdentes, peccatum quidem negare non possunt, quamdam autem causæ suæ defensionem prætexant, quod non nunc pœnas dare debeant, sed tempore universalis judicii, et graviter discruciati dicunt: Venisti huc, id est in terram, ut amigas nos ante delnitum tempus? Audierant siquidem a prophetis, quod Christus post mundi consummationen descensurus esset in terram, ac judicaturus mundum, et afflicturus dæmones. Vers. 50. Eral V. 31. porcorum. Quandoquidem jam hominibus nocere non possunt, ad irrationalia quæ illi possident convertuntur, ut ostendatur furor, quem adversus nos gerunt. Nec solum hoc, verum etiam aliud admodum malum machinantur. Student enim porcos occidere, ut horum damno contristati domini gregis Jesum non suscipiant, et ita, Evangelii prædicatione non suscepta, maximo amiciantur damino. Etenim neque ejecti cessant nocere. Quid ergo Christus? Vers. 51. Εt is aquis. Videns malitiam illorum, cum non ignoraret quid tentarent, permittit tamen, non ut illis complaceat, sed dispensatorie al-a intendens, primum ut discant hi qui liberantur quot et quales habuerint inhabitatores, deinde ut sciant omnes quod neque in porcos immigrare possent, nisi illis ipus permitteret, tertium quod atrociora in illis exercerent quain in purcis, nisi etiam in eo quod tyrannice agunt, a Deo ini.pemirentur, non permissi facere quæ volunt. Cuilibet enim manifestum est quod homines magis quam irrationalia oderunt, cum etiam irrationalia propter homines perdere studeant, et per illorum perditionem his inferre tristitiam. Quarto ut mors porcorum omnibus confirmaret exisse dæmones. Intell. τὸν ἄνθρωπον, ἐδεῖτο τοῦ ᾽Αβραὰμ ἀποστείλαι τὸν Λάζαρον εἰς τὸν κόσμον, καὶ μηνύσαι τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ τὰ κατ' αὐτὸν, ἀλλ' αὐτὸς δι' ἑαυτοῦ ἐμήνυσεν ἂν αὐτοῖς. Χαλεποί – Θεοῦ; Ἐπειδὴ καὶ οἱ μαθηταί, καὶ οἱ ὄχλοι ἄνθρωπον αὐτὸν ἔλεγον, ἔρχονται λοιπίν οἱ δαίμονες, ἀνακηρύττοντες τὴν αὐτοῦ θεότητα. Προσβαλούσης γὰρ αὐτοῖς τῆς θεϊκῆς ἀκτῖνος, εὐθὺς ἐπέγνωσαν αὐτόν· καὶ μὴ φέροντες τὴν ἀοράτως φλογίζουσαν αὐτοὺς δύναμιν τῆς προσ βολῆς, ἔκραξαν λέγοντες· Τί ἡμῖν καὶ σοί, τουτέστι· Τίς ἡ ἡμετέρα δύναμις πρὸς τὴν σήν; Σὺ μὲν γὰρ πῦρ ἄστεκτον, ἡμεῖς δὲ χόρτος εὐέμπρηστος. Ήλθες — ἡμᾶς. Ἐπειδὴ κατέλαβεν αὐτοὺς, τὰ πλάσμα τὸ ἑαυτοῦ παντί τρόπῳ τυραννοῦντας καὶ διαφθείροντας, αρνήσασθαι μὲν τὴν ἁμαρτίαν οὐ δύνανται, προβάλλονται δέ τινα δικαιολογίαν, ὅτι οὐ νῦν ὀφείλουσι δοῦναι δίκην, ἀλλ᾽ ἐν τῷ καιρῷ τῆς παγκοσμίου κρίσεως, καὶ δεινοπαθούντες λέγουσιν· Ἦλθες ὧδε, τουτέστιν ἐπὶ τὴν γῆν, βασανίσαι ἡμᾶς πρὸ τοῦ ὡρισμένου καιροῦ; Καὶ γὰρ ἤκουον χαρὰ τῶν προφητῶν, ὅτι ὁ Χριστὸς μετὰ τὴν τοῦ κόσμου συντέλειαν μέλλει κατελθεῖν εἰς τὴν γῆν, καὶ κρῖναι τὸν κόσμον, καὶ βασανίσαι τοὺς δαίμονας. Ην δὲ – χοίρων. Μηκέτι δυνάμενοι βλάπτειν τοὺς ἀνθρώπους, ἐπὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων τρά πησαν, πρὸς ἔνδειξιν, ἧς ἔχουσι καθ' ἡμῶν μανίας. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ ἕτερόν τι μηχανώνται, σφίδρα πονηρόν. Μελετῶσι γὰρ ἀνελεῖν τοὺς χοίρους, ἵνα τῇ ζημία τούτων λυπηθέντες οἱ τῆς ἀγέλης κύριοι, μὴ παραδέξωνται τὸν Ἰησοῦν, καὶ ζημιω θῶσι μάλιστα, μή δεξάμενοι τὸ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου. Καὶ γὰρ οὐδ᾽ ἀπελαυνόμενοι παύονται τοῦ βλάπτειν. Τί οὖν ὁ Χριστός; Καὶ — ἐν τοῖς ὕδασιν. Εἰδὼς τὴν πανουργίαν αὐτῶν, καὶ μὴ ἀγνοῶν, ὁ μελετῶσιν, ὅμως ἐπιτρέ πει, οὐ χαριζόμενος ἐκείνοις, ἀλλ᾽ οἰκονομῶν ἕτερα, ἐν μὲν, ἵνα διδάξῃ τοὺς ἀπαλλαγέντας, ὅσους καὶ οἴους εἶχον ἐνοίκους· ἕτερον δέ, ἵνα μάθωσι πάντες, ὅτι οὐδὲ χοίροις ἐπιπηδῆσαι δύνανται, εἰ μὴ παραχωρήσῃ τούτοις αὐτός· τρίτον, ὅτι χαλεπώτερα τῶν χοίρων ἐκείνοις ἂν εἰργάσαντο πάντως, εἰ μὴ καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τυραννεῖν ἀναχαιτίζοντο παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐ συνεχωροῦντο ποιεῖν ὅσα βούλονται. Παντί γὰρ δῆλον, ὅτι τοὺς ἀνθρώπους πλεῖον μισοῦσι τῶν ἀλόγων, ἐπεὶ καὶ τὰ ἄλογα διὰ τοὺς ἀνθρώπους φθείρουσι, σπεύδοντες καὶ διὰ τῆς τούτων ἀπωλείας λυπεῖν αὐτούς· τέταρτον, ἵνα ὁ θάνατος τῶν χοίρων βεβαιώσῃ πάντας, ὅτι ἐξῆλθον οἱ δαίμο νε;. Variæ lectiones et notæ. τῶν χοίρων. Β. Mentenii interpretatio vide tur etiam postulare ἀνθρώπων. Τὰ τῶν ἀνθρώπων, intell. χρήματα και κτήματα. Πloc loco, τοὺς χοι ρους. Vicina vocabula, καθ' ἡμῶν, defendunt etiam hanc lectionem,

enima hoc verum esset, nullo modo cruciatus dives τοῦτο ἦν ἀληθὲς, οὐκ ἂν βασανιζόμενος ὁ πλούσιος orasset Abraham, ut Lazarum mitteret in mundum, quo fratribus suis significaret, quæ circa se gerelantur, sed ipse per seipsum hoc eis indicasset. Ters. 28. Seri Vers. 29. Dei? Quia el discipuli et turbæ hominem ipsum dicebant, veniunt nunc damnones, divinitatem illius prædicantes. Occurrente cnim illis divino radio, statim eum cognoverunt; et non ferentes virtutem impetus invisi· biliter eos inflammantem, clamaverunt dicentes: Quid nobis et tibi? hoc est, Quæ est nostra potentia, si ad tuam conferatur? tu enim ignis es intolerabilis, nos autem fenum quod facile accenditur. Vers. 29. Fenisti – nos? Quia deprehenderal eos creaturam suam omnino tyrannice vexantes ac perdentes, peccatum quidem negare non possunt, quamdam autem causæ suæ defensionem prætexant, quod non nunc pœnas dare debeant, sed tempore universalis judicii, et graviter discruciati dicunt: Venisti huc, id est in terram, ut amigas nos ante delnitum tempus? Audierant siquidem a prophetis, quod Christus post mundi consummationen descensurus esset in terram, ac judicaturus mundum, et afflicturus dæmones. Vers. 50. Eral V. 31. porcorum. Quandoquidem jam hominibus nocere non possunt, ad irrationalia quæ illi possident convertuntur, ut ostendatur furor, quem adversus nos gerunt. Nec solum hoc, verum etiam aliud admodum malum machinantur. Student enim porcos occidere, ut horum damno contristati domini gregis Jesum non suscipiant, et ita, Evangelii prædicatione non suscepta, maximo amiciantur damino. Etenim neque ejecti cessant nocere. Quid ergo Christus? Vers. 51. Εt is aquis. Videns malitiam illorum, cum non ignoraret quid tentarent, permittit tamen, non ut illis complaceat, sed dispensatorie al-a intendens, primum ut discant hi qui liberantur quot et quales habuerint inhabitatores, deinde ut sciant omnes quod neque in porcos immigrare possent, nisi illis ipus permitteret, tertium quod atrociora in illis exercerent quain in purcis, nisi etiam in eo quod tyrannice agunt, a Deo ini.pemirentur, non permissi facere quæ volunt. Cuilibet enim manifestum est quod homines magis quam irrationalia oderunt, cum etiam irrationalia propter homines perdere studeant, et per illorum perditionem his inferre tristitiam. Quarto ut mors porcorum omnibus confirmaret exisse dæmones. Intell. τὸν ἄνθρωπον, ἐδεῖτο τοῦ ᾽Αβραὰμ ἀποστείλαι τὸν Λάζαρον εἰς τὸν κόσμον, καὶ μηνύσαι τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ τὰ κατ' αὐτὸν, ἀλλ' αὐτὸς δι' ἑαυτοῦ ἐμήνυσεν ἂν αὐτοῖς. Χαλεποί – Θεοῦ; Ἐπειδὴ καὶ οἱ μαθηταί, καὶ οἱ ὄχλοι ἄνθρωπον αὐτὸν ἔλεγον, ἔρχονται λοιπίν οἱ δαίμονες, ἀνακηρύττοντες τὴν αὐτοῦ θεότητα. Προσβαλούσης γὰρ αὐτοῖς τῆς θεϊκῆς ἀκτῖνος, εὐθὺς ἐπέγνωσαν αὐτόν· καὶ μὴ φέροντες τὴν ἀοράτως φλογίζουσαν αὐτοὺς δύναμιν τῆς προσ βολῆς, ἔκραξαν λέγοντες· Τί ἡμῖν καὶ σοί, τουτέστι· Τίς ἡ ἡμετέρα δύναμις πρὸς τὴν σήν; Σὺ μὲν γὰρ πῦρ ἄστεκτον, ἡμεῖς δὲ χόρτος εὐέμπρηστος. Ήλθες — ἡμᾶς. Ἐπειδὴ κατέλαβεν αὐτοὺς, τὰ πλάσμα τὸ ἑαυτοῦ παντί τρόπῳ τυραννοῦντας καὶ διαφθείροντας, αρνήσασθαι μὲν τὴν ἁμαρτίαν οὐ δύνανται, προβάλλονται δέ τινα δικαιολογίαν, ὅτι οὐ νῦν ὀφείλουσι δοῦναι δίκην, ἀλλ᾽ ἐν τῷ καιρῷ τῆς παγκοσμίου κρίσεως, καὶ δεινοπαθούντες λέγουσιν· Ἦλθες ὧδε, τουτέστιν ἐπὶ τὴν γῆν, βασανίσαι ἡμᾶς πρὸ τοῦ ὡρισμένου καιροῦ; Καὶ γὰρ ἤκουον χαρὰ τῶν προφητῶν, ὅτι ὁ Χριστὸς μετὰ τὴν τοῦ κόσμου συντέλειαν μέλλει κατελθεῖν εἰς τὴν γῆν, καὶ κρῖναι τὸν κόσμον, καὶ βασανίσαι τοὺς δαίμονας. Ην δὲ – χοίρων. Μηκέτι δυνάμενοι βλάπτειν τοὺς ἀνθρώπους, ἐπὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων τρά πησαν, πρὸς ἔνδειξιν, ἧς ἔχουσι καθ' ἡμῶν μανίας. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ ἕτερόν τι μηχανώνται, σφίδρα πονηρόν. Μελετῶσι γὰρ ἀνελεῖν τοὺς χοίρους, ἵνα τῇ ζημία τούτων λυπηθέντες οἱ τῆς ἀγέλης κύριοι, μὴ παραδέξωνται τὸν Ἰησοῦν, καὶ ζημιω θῶσι μάλιστα, μή δεξάμενοι τὸ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου. Καὶ γὰρ οὐδ᾽ ἀπελαυνόμενοι παύονται τοῦ βλάπτειν. Τί οὖν ὁ Χριστός; Καὶ — ἐν τοῖς ὕδασιν. Εἰδὼς τὴν πανουργίαν αὐτῶν, καὶ μὴ ἀγνοῶν, ὁ μελετῶσιν, ὅμως ἐπιτρέ πει, οὐ χαριζόμενος ἐκείνοις, ἀλλ᾽ οἰκονομῶν ἕτερα, ἐν μὲν, ἵνα διδάξῃ τοὺς ἀπαλλαγέντας, ὅσους καὶ οἴους εἶχον ἐνοίκους· ἕτερον δέ, ἵνα μάθωσι πάντες, ὅτι οὐδὲ χοίροις ἐπιπηδῆσαι δύνανται, εἰ μὴ παραχωρήσῃ τούτοις αὐτός· τρίτον, ὅτι χαλεπώτερα τῶν χοίρων ἐκείνοις ἂν εἰργάσαντο πάντως, εἰ μὴ καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τυραννεῖν ἀναχαιτίζοντο παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐ συνεχωροῦντο ποιεῖν ὅσα βούλονται. Παντί γὰρ δῆλον, ὅτι τοὺς ἀνθρώπους πλεῖον μισοῦσι τῶν ἀλόγων, ἐπεὶ καὶ τὰ ἄλογα διὰ τοὺς ἀνθρώπους φθείρουσι, σπεύδοντες καὶ διὰ τῆς τούτων ἀπωλείας λυπεῖν αὐτούς· τέταρτον, ἵνα ὁ θάνατος τῶν χοίρων βεβαιώσῃ πάντας, ὅτι ἐξῆλθον οἱ δαίμο νε;. Variæ lectiones et notæ. τῶν χοίρων. Β. Mentenii interpretatio vide tur etiam postulare ἀνθρώπων. Τὰ τῶν ἀνθρώπων, intell. χρήματα και κτήματα. Πloc loco, τοὺς χοι ρους. Vicina vocabula, καθ' ἡμῶν, defendunt etiam hanc lectionem,

enima hoc verum esset, nullo modo cruciatus dives τοῦτο ἦν ἀληθὲς, οὐκ ἂν βασανιζόμενος ὁ πλούσιος orasset Abraham, ut Lazarum mitteret in mundum, quo fratribus suis significaret, quæ circa se gerelantur, sed ipse per seipsum hoc eis indicasset. Ters. 28. Seri Vers. 29. Dei? Quia el discipuli et turbæ hominem ipsum dicebant, veniunt nunc damnones, divinitatem illius prædicantes. Occurrente cnim illis divino radio, statim eum cognoverunt; et non ferentes virtutem impetus invisi· biliter eos inflammantem, clamaverunt dicentes: Quid nobis et tibi? hoc est, Quæ est nostra potentia, si ad tuam conferatur? tu enim ignis es intolerabilis, nos autem fenum quod facile accenditur. Vers. 29. Fenisti – nos? Quia deprehenderal eos creaturam suam omnino tyrannice vexantes ac perdentes, peccatum quidem negare non possunt, quamdam autem causæ suæ defensionem prætexant, quod non nunc pœnas dare debeant, sed tempore universalis judicii, et graviter discruciati dicunt: Venisti huc, id est in terram, ut amigas nos ante delnitum tempus? Audierant siquidem a prophetis, quod Christus post mundi consummationen descensurus esset in terram, ac judicaturus mundum, et afflicturus dæmones. Vers. 50. Eral V. 31. porcorum. Quandoquidem jam hominibus nocere non possunt, ad irrationalia quæ illi possident convertuntur, ut ostendatur furor, quem adversus nos gerunt. Nec solum hoc, verum etiam aliud admodum malum machinantur. Student enim porcos occidere, ut horum damno contristati domini gregis Jesum non suscipiant, et ita, Evangelii prædicatione non suscepta, maximo amiciantur damino. Etenim neque ejecti cessant nocere. Quid ergo Christus? Vers. 51. Εt is aquis. Videns malitiam illorum, cum non ignoraret quid tentarent, permittit tamen, non ut illis complaceat, sed dispensatorie al-a intendens, primum ut discant hi qui liberantur quot et quales habuerint inhabitatores, deinde ut sciant omnes quod neque in porcos immigrare possent, nisi illis ipus permitteret, tertium quod atrociora in illis exercerent quain in purcis, nisi etiam in eo quod tyrannice agunt, a Deo ini.pemirentur, non permissi facere quæ volunt. Cuilibet enim manifestum est quod homines magis quam irrationalia oderunt, cum etiam irrationalia propter homines perdere studeant, et per illorum perditionem his inferre tristitiam. Quarto ut mors porcorum omnibus confirmaret exisse dæmones. Intell. τὸν ἄνθρωπον, ἐδεῖτο τοῦ ᾽Αβραὰμ ἀποστείλαι τὸν Λάζαρον εἰς τὸν κόσμον, καὶ μηνύσαι τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ τὰ κατ' αὐτὸν, ἀλλ' αὐτὸς δι' ἑαυτοῦ ἐμήνυσεν ἂν αὐτοῖς. Χαλεποί – Θεοῦ; Ἐπειδὴ καὶ οἱ μαθηταί, καὶ οἱ ὄχλοι ἄνθρωπον αὐτὸν ἔλεγον, ἔρχονται λοιπίν οἱ δαίμονες, ἀνακηρύττοντες τὴν αὐτοῦ θεότητα. Προσβαλούσης γὰρ αὐτοῖς τῆς θεϊκῆς ἀκτῖνος, εὐθὺς ἐπέγνωσαν αὐτόν· καὶ μὴ φέροντες τὴν ἀοράτως φλογίζουσαν αὐτοὺς δύναμιν τῆς προσ βολῆς, ἔκραξαν λέγοντες· Τί ἡμῖν καὶ σοί, τουτέστι· Τίς ἡ ἡμετέρα δύναμις πρὸς τὴν σήν; Σὺ μὲν γὰρ πῦρ ἄστεκτον, ἡμεῖς δὲ χόρτος εὐέμπρηστος. Ήλθες — ἡμᾶς. Ἐπειδὴ κατέλαβεν αὐτοὺς, τὰ πλάσμα τὸ ἑαυτοῦ παντί τρόπῳ τυραννοῦντας καὶ διαφθείροντας, αρνήσασθαι μὲν τὴν ἁμαρτίαν οὐ δύνανται, προβάλλονται δέ τινα δικαιολογίαν, ὅτι οὐ νῦν ὀφείλουσι δοῦναι δίκην, ἀλλ᾽ ἐν τῷ καιρῷ τῆς παγκοσμίου κρίσεως, καὶ δεινοπαθούντες λέγουσιν· Ἦλθες ὧδε, τουτέστιν ἐπὶ τὴν γῆν, βασανίσαι ἡμᾶς πρὸ τοῦ ὡρισμένου καιροῦ; Καὶ γὰρ ἤκουον χαρὰ τῶν προφητῶν, ὅτι ὁ Χριστὸς μετὰ τὴν τοῦ κόσμου συντέλειαν μέλλει κατελθεῖν εἰς τὴν γῆν, καὶ κρῖναι τὸν κόσμον, καὶ βασανίσαι τοὺς δαίμονας. Ην δὲ – χοίρων. Μηκέτι δυνάμενοι βλάπτειν τοὺς ἀνθρώπους, ἐπὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων τρά πησαν, πρὸς ἔνδειξιν, ἧς ἔχουσι καθ' ἡμῶν μανίας. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ ἕτερόν τι μηχανώνται, σφίδρα πονηρόν. Μελετῶσι γὰρ ἀνελεῖν τοὺς χοίρους, ἵνα τῇ ζημία τούτων λυπηθέντες οἱ τῆς ἀγέλης κύριοι, μὴ παραδέξωνται τὸν Ἰησοῦν, καὶ ζημιω θῶσι μάλιστα, μή δεξάμενοι τὸ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου. Καὶ γὰρ οὐδ᾽ ἀπελαυνόμενοι παύονται τοῦ βλάπτειν. Τί οὖν ὁ Χριστός; Καὶ — ἐν τοῖς ὕδασιν. Εἰδὼς τὴν πανουργίαν αὐτῶν, καὶ μὴ ἀγνοῶν, ὁ μελετῶσιν, ὅμως ἐπιτρέ πει, οὐ χαριζόμενος ἐκείνοις, ἀλλ᾽ οἰκονομῶν ἕτερα, ἐν μὲν, ἵνα διδάξῃ τοὺς ἀπαλλαγέντας, ὅσους καὶ οἴους εἶχον ἐνοίκους· ἕτερον δέ, ἵνα μάθωσι πάντες, ὅτι οὐδὲ χοίροις ἐπιπηδῆσαι δύνανται, εἰ μὴ παραχωρήσῃ τούτοις αὐτός· τρίτον, ὅτι χαλεπώτερα τῶν χοίρων ἐκείνοις ἂν εἰργάσαντο πάντως, εἰ μὴ καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τυραννεῖν ἀναχαιτίζοντο παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐ συνεχωροῦντο ποιεῖν ὅσα βούλονται. Παντί γὰρ δῆλον, ὅτι τοὺς ἀνθρώπους πλεῖον μισοῦσι τῶν ἀλόγων, ἐπεὶ καὶ τὰ ἄλογα διὰ τοὺς ἀνθρώπους φθείρουσι, σπεύδοντες καὶ διὰ τῆς τούτων ἀπωλείας λυπεῖν αὐτούς· τέταρτον, ἵνα ὁ θάνατος τῶν χοίρων βεβαιώσῃ πάντας, ὅτι ἐξῆλθον οἱ δαίμο νε;. Variæ lectiones et notæ. τῶν χοίρων. Β. Mentenii interpretatio vide tur etiam postulare ἀνθρώπων. Τὰ τῶν ἀνθρώπων, intell. χρήματα και κτήματα. Πloc loco, τοὺς χοι ρους. Vicina vocabula, καθ' ἡμῶν, defendunt etiam hanc lectionem,

Καὶ ὅρα πάνσοφον ἀντιμηχάνημα τοῦ Σωτῆρος. Μελετήσαντε; γὰρ βλάψαι, πλεῖον ἐβλάβησαν, καὶ τουναντίον, οὗ ἐβούλοντο, γέγονεν. Εξέλαμψε μὲν γὰρ ἡ τοῦ Χριστοῦ δύναμις· ἐλέγχθη δὲ τούτων ή ἀσθένεια καὶ ἡ πονηρία. Κατὰ τοῦ κρημνοῦ δὲ ὥρμησεν ἡ ἀγέλη εἰς τὴν θάλασσαν, ἀντὶ τοῦ, διὰ τοῦ κρημνοῦ. Μάρκος δὲ καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν χοίρων ἔγραψεν, ὅτι ἦσαν ὡς δισχίλιοι. Σὺ δέ μοι νόει καὶ κατὰ ἀναγωγὴν, ὅτι οἱ δαίμονες ἀπὸ μὲν τῶν ἀνθρώπων ἐκβάλλονται, λέγω δή, τῶν λόγῳ βοηθουμένων· τοῖς δὲ χοίροις ἐφάλλονται, δηλαδή τοῖς ἀλόγως ἐγκυλιομένοις τῷ βορβόρῳ τῶν ἡδονῶν, καὶ κατακρημνίζουσιν αὐτοὺς εἰς ἀπώλειαν. Οἱ δὲ – πάντα. Εφυγον φοβηθέντες, μὴ καὶ αὐτοὺς ἀνέλωσιν οἱ τοὺς χοίρους αὐτῶν ἀνελόντες δαίμονες. Απήγγειλαν δὲ πάντα, δηλαδὴ τὰ ῥης θέντα, παρά τε τῶν δαιμόνων, καὶ παρὰ τοῦ Χριτοῦ, καὶ τὰ τῆς ἀπωλείας τῶν χοίρων. Καὶ τὰ δαιμονιζομένων. Τὰ τῆς μεταβολῆς και ευκοσμίας αὐτῶν. Καὶ ἰδοὺ — Ἰησοῦ. "Ηρχετο γάρ [αὐτὸς ἐπὶ τὴν πόλιν]. Πᾶσα δὲ ἡ πόλις, ἀντὶ τοῦ, πάντες οι πολίται Καὶ — αὐτῶν. Λυπηθέντες μὲν, ὡς εἴρηται, καὶ διὰ τὴν ἀπώλειαν τῶν χοίρων, ἔτι δὲ καὶ φοβηθέν. τες, ὡς ὁ Λουκᾶς εἶπεν· ἐδεδοίκεισαν γὰρ, μήτι κακὸν καὶ εἰς αὐτοὺς οἱ δαίμονες ἐκβληθέντες δράσωσιν. Ὁ δὲ Χριστὸς εὐθὺς ὑπήκουσεν. Οὐ γὰρ ἦσαν ἄξιοι τῆς αὐτοῦ διδασκαλίας. Αμα δὲ καὶ κατέλιπεν αὐτοῖς διδασκάλους τοὺς ἀπαλλαγέντας τῶν δαιμόνων καὶ τοὺς συβώτας Καὶ εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν. Ιδίαν πόλιν αὐτοῦ τὴν Καπερναούμ λέγει. Καὶ γὰρ ἡ μὲν Βηθλεὲμ ἤνεγκεν αὐτόν· ἡ δὲ Ναζαρέτ ἔθρεψεν· ἡ δὲ Καπερ~ ναούμ εἶχεν εἰς τὸ ἑξῆς οἰκοῦντα. CAP. IX. Et vide sapientissimam Salvatoris cogitationem oppositam. Nam nocere volentes, magis ipsi nocumentum acceperunt. Siquidem. Christi potentia apparuit, et illorum imbecillitas ac malitia deprehensa est. Per præceps autem ferebatur grex in mare, hoc est, præcipitanter et facto impetu. Marcus vero numerum etiam porcorum scripsit, quod erant ſere bis mille ". Tu quoque mihi per anago· gen intellige, quod dæmones ejiciuntur ab hominibus, quibus sermone (nn) succurritur. Ingrediuntur autem porcos, eos videlicet qui irrationabiliter conservantur, ct in cœno voluptatum volutantur, ac illos in perditionem præcipitant. Vers. 3%. Qui - omnia. Fugerunt timentes, ne se pariter occiderent drmones, qui suos peremeranl porcos. Renuntiaverunt autem omnia quæ a dœmonibus et a Christo dicta fuerant, ac de perditione porcorum. Vers. 33. Ει que dæmoniacis. De immutations et honesta modestia ipsorum. Vers. 34. Et ecce Jesu. Veniebat enim ipse ad civitatem. † Omnis autem civitas pro omnes cives. Vers. 54. Εt — ipsorum. Dolentes, ut dictam est, de perditione purcorum, ac etiam territi, ut dixit Lucas “; timebant enim ne mali quidpiam ejecti dæmones etiam in ipsos perpetrarent. Christus autem statim paruit; neque enim digni erǝnt doctrina ipsius. Quanquam præceptores quoque eis reliquit, illos videlicet qui a dæmonibus liberati fuerant, et qui porcos paverant. CAP. IX. 1. Ει — in civitatem suam. Civitatém suam dicit Capernaum. Siquidem Bethleem ipsum protulit; Nazareth ipsum enutrivit; Capernaum deinceps incolam habuit. CAP. XIII. De paralytico. ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τοῦ παραλυτικού. Καὶ ἰδοὺ — βεβλημένον. Τὸ ἰδοὺ συνεχῶς ἡ Vers. 2. Et ecce decumbentem. Dictionem, Ἑβραῖς τίθησι γραφή, ὡς ἰδίωμα, καθάπερ και ecce, Scriptura Hebraica frequenter pouit, tanπολλὰ ἕτερα. Προσήκει δὲ εἰπεῖν, ὅτι ἔτερός quam linguæ idioma, sicut et alia multa. Dicenἐστιν ὁ παραλυτικὸς οὗτος παρὰ τὸν ὑπὸ Ἰωάννου dum est autem alium esse hunc paralyticum at eo μνημονευόμενον. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἐν τῇ Βηθεσδά cujus meminit Joannes ". Nam ille ad Bethesda κατέκειτο· οὗτος δὲ ἐν τῇ Καπερναούμ ἦν. Καὶ decumbebat, hic autem Capernaum, et ille quidem ὁ μὲν τριάκοντα καὶ ὀκτὼ εἶχεν ἔτη· περὶ τούτου triginta et octo annos morbo tenebatur; de line δὲ οὐδὲν τοιοῦτον ἱστόρηται. Καὶ ὁ μὲν οὐκ εἶχεν vero nihil tale scriptum est. Præterea ille non ἄνθρωπον· οὗτος δὲ εἶχε τοὺς βαστάζοντας. Καὶ habebat hominem, hic autein bajuios habebat; τούτῳ μέν φησιν· 'Αφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι huic quoque ait: Remissa sunt tibi peccata tua; σου· ἐκείνῳ δὲ, Θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι; Καὶ ' illi vero: Vis sanus feri ®? Ad hæc, illum Sabbato τὸν μὲν ἐν Σαββάτῳ τεθεράπευκε, διὸ καὶ ἐγόγγυ- curavit, unde etiam murmurabant Judei; lunc ζον Ἰουδαῖοι· τοῦτον δὲ κατ' ἄλλην ἡμέραν, διὸ autem alio die, ideoque tacuerunt. καὶ ἐσίγησαν. ** Marc. v, 13. er Luc. Vill. Inclusa omiuit A. 6s ibid. 6. σε Joan. v, 5. Variæ lectiones et notæ. llic addit, καὶ ὁ αὐτὸς ἐπὶ τὴν πόλιν, Λ. Η πάσα ad πολίται omittit Hentenius. His enim novis digni erant theologia doctoribus. De eodem disputat Chrysost. tom. VII, p. 312 B; tom. VIII, p. 211 fin. (nn) Quibus sermone. Iis nimirum qui ratione corriguntur,

Καὶ ὅρα πάνσοφον ἀντιμηχάνημα τοῦ Σωτῆρος. Μελετήσαντε; γὰρ βλάψαι, πλεῖον ἐβλάβησαν, καὶ τουναντίον, οὗ ἐβούλοντο, γέγονεν. Εξέλαμψε μὲν γὰρ ἡ τοῦ Χριστοῦ δύναμις· ἐλέγχθη δὲ τούτων ή ἀσθένεια καὶ ἡ πονηρία. Κατὰ τοῦ κρημνοῦ δὲ ὥρμησεν ἡ ἀγέλη εἰς τὴν θάλασσαν, ἀντὶ τοῦ, διὰ τοῦ κρημνοῦ. Μάρκος δὲ καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν χοίρων ἔγραψεν, ὅτι ἦσαν ὡς δισχίλιοι. Σὺ δέ μοι νόει καὶ κατὰ ἀναγωγὴν, ὅτι οἱ δαίμονες ἀπὸ μὲν τῶν ἀνθρώπων ἐκβάλλονται, λέγω δή, τῶν λόγῳ βοηθουμένων· τοῖς δὲ χοίροις ἐφάλλονται, δηλαδή τοῖς ἀλόγως ἐγκυλιομένοις τῷ βορβόρῳ τῶν ἡδονῶν, καὶ κατακρημνίζουσιν αὐτοὺς εἰς ἀπώλειαν. Οἱ δὲ – πάντα. Εφυγον φοβηθέντες, μὴ καὶ αὐτοὺς ἀνέλωσιν οἱ τοὺς χοίρους αὐτῶν ἀνελόντες δαίμονες. Απήγγειλαν δὲ πάντα, δηλαδὴ τὰ ῥης θέντα, παρά τε τῶν δαιμόνων, καὶ παρὰ τοῦ Χριτοῦ, καὶ τὰ τῆς ἀπωλείας τῶν χοίρων. Καὶ τὰ δαιμονιζομένων. Τὰ τῆς μεταβολῆς και ευκοσμίας αὐτῶν. Καὶ ἰδοὺ — Ἰησοῦ. "Ηρχετο γάρ [αὐτὸς ἐπὶ τὴν πόλιν]. Πᾶσα δὲ ἡ πόλις, ἀντὶ τοῦ, πάντες οι πολίται Καὶ — αὐτῶν. Λυπηθέντες μὲν, ὡς εἴρηται, καὶ διὰ τὴν ἀπώλειαν τῶν χοίρων, ἔτι δὲ καὶ φοβηθέν. τες, ὡς ὁ Λουκᾶς εἶπεν· ἐδεδοίκεισαν γὰρ, μήτι κακὸν καὶ εἰς αὐτοὺς οἱ δαίμονες ἐκβληθέντες δράσωσιν. Ὁ δὲ Χριστὸς εὐθὺς ὑπήκουσεν. Οὐ γὰρ ἦσαν ἄξιοι τῆς αὐτοῦ διδασκαλίας. Αμα δὲ καὶ κατέλιπεν αὐτοῖς διδασκάλους τοὺς ἀπαλλαγέντας τῶν δαιμόνων καὶ τοὺς συβώτας Καὶ εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν. Ιδίαν πόλιν αὐτοῦ τὴν Καπερναούμ λέγει. Καὶ γὰρ ἡ μὲν Βηθλεὲμ ἤνεγκεν αὐτόν· ἡ δὲ Ναζαρέτ ἔθρεψεν· ἡ δὲ Καπερ~ ναούμ εἶχεν εἰς τὸ ἑξῆς οἰκοῦντα. CAP. IX. Et vide sapientissimam Salvatoris cogitationem oppositam. Nam nocere volentes, magis ipsi nocumentum acceperunt. Siquidem. Christi potentia apparuit, et illorum imbecillitas ac malitia deprehensa est. Per præceps autem ferebatur grex in mare, hoc est, præcipitanter et facto impetu. Marcus vero numerum etiam porcorum scripsit, quod erant ſere bis mille ". Tu quoque mihi per anago· gen intellige, quod dæmones ejiciuntur ab hominibus, quibus sermone (nn) succurritur. Ingrediuntur autem porcos, eos videlicet qui irrationabiliter conservantur, ct in cœno voluptatum volutantur, ac illos in perditionem præcipitant. Vers. 3%. Qui - omnia. Fugerunt timentes, ne se pariter occiderent drmones, qui suos peremeranl porcos. Renuntiaverunt autem omnia quæ a dœmonibus et a Christo dicta fuerant, ac de perditione porcorum. Vers. 33. Ει que dæmoniacis. De immutations et honesta modestia ipsorum. Vers. 34. Et ecce Jesu. Veniebat enim ipse ad civitatem. † Omnis autem civitas pro omnes cives. Vers. 54. Εt — ipsorum. Dolentes, ut dictam est, de perditione purcorum, ac etiam territi, ut dixit Lucas “; timebant enim ne mali quidpiam ejecti dæmones etiam in ipsos perpetrarent. Christus autem statim paruit; neque enim digni erǝnt doctrina ipsius. Quanquam præceptores quoque eis reliquit, illos videlicet qui a dæmonibus liberati fuerant, et qui porcos paverant. CAP. IX. 1. Ει — in civitatem suam. Civitatém suam dicit Capernaum. Siquidem Bethleem ipsum protulit; Nazareth ipsum enutrivit; Capernaum deinceps incolam habuit. CAP. XIII. De paralytico. ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τοῦ παραλυτικού. Καὶ ἰδοὺ — βεβλημένον. Τὸ ἰδοὺ συνεχῶς ἡ Vers. 2. Et ecce decumbentem. Dictionem, Ἑβραῖς τίθησι γραφή, ὡς ἰδίωμα, καθάπερ και ecce, Scriptura Hebraica frequenter pouit, tanπολλὰ ἕτερα. Προσήκει δὲ εἰπεῖν, ὅτι ἔτερός quam linguæ idioma, sicut et alia multa. Dicenἐστιν ὁ παραλυτικὸς οὗτος παρὰ τὸν ὑπὸ Ἰωάννου dum est autem alium esse hunc paralyticum at eo μνημονευόμενον. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἐν τῇ Βηθεσδά cujus meminit Joannes ". Nam ille ad Bethesda κατέκειτο· οὗτος δὲ ἐν τῇ Καπερναούμ ἦν. Καὶ decumbebat, hic autem Capernaum, et ille quidem ὁ μὲν τριάκοντα καὶ ὀκτὼ εἶχεν ἔτη· περὶ τούτου triginta et octo annos morbo tenebatur; de line δὲ οὐδὲν τοιοῦτον ἱστόρηται. Καὶ ὁ μὲν οὐκ εἶχεν vero nihil tale scriptum est. Præterea ille non ἄνθρωπον· οὗτος δὲ εἶχε τοὺς βαστάζοντας. Καὶ habebat hominem, hic autein bajuios habebat; τούτῳ μέν φησιν· 'Αφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι huic quoque ait: Remissa sunt tibi peccata tua; σου· ἐκείνῳ δὲ, Θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι; Καὶ ' illi vero: Vis sanus feri ®? Ad hæc, illum Sabbato τὸν μὲν ἐν Σαββάτῳ τεθεράπευκε, διὸ καὶ ἐγόγγυ- curavit, unde etiam murmurabant Judei; lunc ζον Ἰουδαῖοι· τοῦτον δὲ κατ' ἄλλην ἡμέραν, διὸ autem alio die, ideoque tacuerunt. καὶ ἐσίγησαν. ** Marc. v, 13. er Luc. Vill. Inclusa omiuit A. 6s ibid. 6. σε Joan. v, 5. Variæ lectiones et notæ. llic addit, καὶ ὁ αὐτὸς ἐπὶ τὴν πόλιν, Λ. Η πάσα ad πολίται omittit Hentenius. His enim novis digni erant theologia doctoribus. De eodem disputat Chrysost. tom. VII, p. 312 B; tom. VIII, p. 211 fin. (nn) Quibus sermone. Iis nimirum qui ratione corriguntur,

Καὶ ὅρα πάνσοφον ἀντιμηχάνημα τοῦ Σωτῆρος. Μελετήσαντε; γὰρ βλάψαι, πλεῖον ἐβλάβησαν, καὶ τουναντίον, οὗ ἐβούλοντο, γέγονεν. Εξέλαμψε μὲν γὰρ ἡ τοῦ Χριστοῦ δύναμις· ἐλέγχθη δὲ τούτων ή ἀσθένεια καὶ ἡ πονηρία. Κατὰ τοῦ κρημνοῦ δὲ ὥρμησεν ἡ ἀγέλη εἰς τὴν θάλασσαν, ἀντὶ τοῦ, διὰ τοῦ κρημνοῦ. Μάρκος δὲ καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν χοίρων ἔγραψεν, ὅτι ἦσαν ὡς δισχίλιοι. Σὺ δέ μοι νόει καὶ κατὰ ἀναγωγὴν, ὅτι οἱ δαίμονες ἀπὸ μὲν τῶν ἀνθρώπων ἐκβάλλονται, λέγω δή, τῶν λόγῳ βοηθουμένων· τοῖς δὲ χοίροις ἐφάλλονται, δηλαδή τοῖς ἀλόγως ἐγκυλιομένοις τῷ βορβόρῳ τῶν ἡδονῶν, καὶ κατακρημνίζουσιν αὐτοὺς εἰς ἀπώλειαν. Οἱ δὲ – πάντα. Εφυγον φοβηθέντες, μὴ καὶ αὐτοὺς ἀνέλωσιν οἱ τοὺς χοίρους αὐτῶν ἀνελόντες δαίμονες. Απήγγειλαν δὲ πάντα, δηλαδὴ τὰ ῥης θέντα, παρά τε τῶν δαιμόνων, καὶ παρὰ τοῦ Χριτοῦ, καὶ τὰ τῆς ἀπωλείας τῶν χοίρων. Καὶ τὰ δαιμονιζομένων. Τὰ τῆς μεταβολῆς και ευκοσμίας αὐτῶν. Καὶ ἰδοὺ — Ἰησοῦ. "Ηρχετο γάρ [αὐτὸς ἐπὶ τὴν πόλιν]. Πᾶσα δὲ ἡ πόλις, ἀντὶ τοῦ, πάντες οι πολίται Καὶ — αὐτῶν. Λυπηθέντες μὲν, ὡς εἴρηται, καὶ διὰ τὴν ἀπώλειαν τῶν χοίρων, ἔτι δὲ καὶ φοβηθέν. τες, ὡς ὁ Λουκᾶς εἶπεν· ἐδεδοίκεισαν γὰρ, μήτι κακὸν καὶ εἰς αὐτοὺς οἱ δαίμονες ἐκβληθέντες δράσωσιν. Ὁ δὲ Χριστὸς εὐθὺς ὑπήκουσεν. Οὐ γὰρ ἦσαν ἄξιοι τῆς αὐτοῦ διδασκαλίας. Αμα δὲ καὶ κατέλιπεν αὐτοῖς διδασκάλους τοὺς ἀπαλλαγέντας τῶν δαιμόνων καὶ τοὺς συβώτας Καὶ εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν. Ιδίαν πόλιν αὐτοῦ τὴν Καπερναούμ λέγει. Καὶ γὰρ ἡ μὲν Βηθλεὲμ ἤνεγκεν αὐτόν· ἡ δὲ Ναζαρέτ ἔθρεψεν· ἡ δὲ Καπερ~ ναούμ εἶχεν εἰς τὸ ἑξῆς οἰκοῦντα. CAP. IX. Et vide sapientissimam Salvatoris cogitationem oppositam. Nam nocere volentes, magis ipsi nocumentum acceperunt. Siquidem. Christi potentia apparuit, et illorum imbecillitas ac malitia deprehensa est. Per præceps autem ferebatur grex in mare, hoc est, præcipitanter et facto impetu. Marcus vero numerum etiam porcorum scripsit, quod erant ſere bis mille ". Tu quoque mihi per anago· gen intellige, quod dæmones ejiciuntur ab hominibus, quibus sermone (nn) succurritur. Ingrediuntur autem porcos, eos videlicet qui irrationabiliter conservantur, ct in cœno voluptatum volutantur, ac illos in perditionem præcipitant. Vers. 3%. Qui - omnia. Fugerunt timentes, ne se pariter occiderent drmones, qui suos peremeranl porcos. Renuntiaverunt autem omnia quæ a dœmonibus et a Christo dicta fuerant, ac de perditione porcorum. Vers. 33. Ει que dæmoniacis. De immutations et honesta modestia ipsorum. Vers. 34. Et ecce Jesu. Veniebat enim ipse ad civitatem. † Omnis autem civitas pro omnes cives. Vers. 54. Εt — ipsorum. Dolentes, ut dictam est, de perditione purcorum, ac etiam territi, ut dixit Lucas “; timebant enim ne mali quidpiam ejecti dæmones etiam in ipsos perpetrarent. Christus autem statim paruit; neque enim digni erǝnt doctrina ipsius. Quanquam præceptores quoque eis reliquit, illos videlicet qui a dæmonibus liberati fuerant, et qui porcos paverant. CAP. IX. 1. Ει — in civitatem suam. Civitatém suam dicit Capernaum. Siquidem Bethleem ipsum protulit; Nazareth ipsum enutrivit; Capernaum deinceps incolam habuit. CAP. XIII. De paralytico. ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τοῦ παραλυτικού. Καὶ ἰδοὺ — βεβλημένον. Τὸ ἰδοὺ συνεχῶς ἡ Vers. 2. Et ecce decumbentem. Dictionem, Ἑβραῖς τίθησι γραφή, ὡς ἰδίωμα, καθάπερ και ecce, Scriptura Hebraica frequenter pouit, tanπολλὰ ἕτερα. Προσήκει δὲ εἰπεῖν, ὅτι ἔτερός quam linguæ idioma, sicut et alia multa. Dicenἐστιν ὁ παραλυτικὸς οὗτος παρὰ τὸν ὑπὸ Ἰωάννου dum est autem alium esse hunc paralyticum at eo μνημονευόμενον. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἐν τῇ Βηθεσδά cujus meminit Joannes ". Nam ille ad Bethesda κατέκειτο· οὗτος δὲ ἐν τῇ Καπερναούμ ἦν. Καὶ decumbebat, hic autem Capernaum, et ille quidem ὁ μὲν τριάκοντα καὶ ὀκτὼ εἶχεν ἔτη· περὶ τούτου triginta et octo annos morbo tenebatur; de line δὲ οὐδὲν τοιοῦτον ἱστόρηται. Καὶ ὁ μὲν οὐκ εἶχεν vero nihil tale scriptum est. Præterea ille non ἄνθρωπον· οὗτος δὲ εἶχε τοὺς βαστάζοντας. Καὶ habebat hominem, hic autein bajuios habebat; τούτῳ μέν φησιν· 'Αφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι huic quoque ait: Remissa sunt tibi peccata tua; σου· ἐκείνῳ δὲ, Θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι; Καὶ ' illi vero: Vis sanus feri ®? Ad hæc, illum Sabbato τὸν μὲν ἐν Σαββάτῳ τεθεράπευκε, διὸ καὶ ἐγόγγυ- curavit, unde etiam murmurabant Judei; lunc ζον Ἰουδαῖοι· τοῦτον δὲ κατ' ἄλλην ἡμέραν, διὸ autem alio die, ideoque tacuerunt. καὶ ἐσίγησαν. ** Marc. v, 13. er Luc. Vill. Inclusa omiuit A. 6s ibid. 6. σε Joan. v, 5. Variæ lectiones et notæ. llic addit, καὶ ὁ αὐτὸς ἐπὶ τὴν πόλιν, Λ. Η πάσα ad πολίται omittit Hentenius. His enim novis digni erant theologia doctoribus. De eodem disputat Chrysost. tom. VII, p. 312 B; tom. VIII, p. 211 fin. (nn) Quibus sermone. Iis nimirum qui ratione corriguntur,

Καὶ ὅρα πάνσοφον ἀντιμηχάνημα τοῦ Σωτῆρος. Μελετήσαντε; γὰρ βλάψαι, πλεῖον ἐβλάβησαν, καὶ τουναντίον, οὗ ἐβούλοντο, γέγονεν. Εξέλαμψε μὲν γὰρ ἡ τοῦ Χριστοῦ δύναμις· ἐλέγχθη δὲ τούτων ή ἀσθένεια καὶ ἡ πονηρία. Κατὰ τοῦ κρημνοῦ δὲ ὥρμησεν ἡ ἀγέλη εἰς τὴν θάλασσαν, ἀντὶ τοῦ, διὰ τοῦ κρημνοῦ. Μάρκος δὲ καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν χοίρων ἔγραψεν, ὅτι ἦσαν ὡς δισχίλιοι. Σὺ δέ μοι νόει καὶ κατὰ ἀναγωγὴν, ὅτι οἱ δαίμονες ἀπὸ μὲν τῶν ἀνθρώπων ἐκβάλλονται, λέγω δή, τῶν λόγῳ βοηθουμένων· τοῖς δὲ χοίροις ἐφάλλονται, δηλαδή τοῖς ἀλόγως ἐγκυλιομένοις τῷ βορβόρῳ τῶν ἡδονῶν, καὶ κατακρημνίζουσιν αὐτοὺς εἰς ἀπώλειαν. Οἱ δὲ – πάντα. Εφυγον φοβηθέντες, μὴ καὶ αὐτοὺς ἀνέλωσιν οἱ τοὺς χοίρους αὐτῶν ἀνελόντες δαίμονες. Απήγγειλαν δὲ πάντα, δηλαδὴ τὰ ῥης θέντα, παρά τε τῶν δαιμόνων, καὶ παρὰ τοῦ Χριτοῦ, καὶ τὰ τῆς ἀπωλείας τῶν χοίρων. Καὶ τὰ δαιμονιζομένων. Τὰ τῆς μεταβολῆς και ευκοσμίας αὐτῶν. Καὶ ἰδοὺ — Ἰησοῦ. "Ηρχετο γάρ [αὐτὸς ἐπὶ τὴν πόλιν]. Πᾶσα δὲ ἡ πόλις, ἀντὶ τοῦ, πάντες οι πολίται Καὶ — αὐτῶν. Λυπηθέντες μὲν, ὡς εἴρηται, καὶ διὰ τὴν ἀπώλειαν τῶν χοίρων, ἔτι δὲ καὶ φοβηθέν. τες, ὡς ὁ Λουκᾶς εἶπεν· ἐδεδοίκεισαν γὰρ, μήτι κακὸν καὶ εἰς αὐτοὺς οἱ δαίμονες ἐκβληθέντες δράσωσιν. Ὁ δὲ Χριστὸς εὐθὺς ὑπήκουσεν. Οὐ γὰρ ἦσαν ἄξιοι τῆς αὐτοῦ διδασκαλίας. Αμα δὲ καὶ κατέλιπεν αὐτοῖς διδασκάλους τοὺς ἀπαλλαγέντας τῶν δαιμόνων καὶ τοὺς συβώτας Καὶ εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν. Ιδίαν πόλιν αὐτοῦ τὴν Καπερναούμ λέγει. Καὶ γὰρ ἡ μὲν Βηθλεὲμ ἤνεγκεν αὐτόν· ἡ δὲ Ναζαρέτ ἔθρεψεν· ἡ δὲ Καπερ~ ναούμ εἶχεν εἰς τὸ ἑξῆς οἰκοῦντα. CAP. IX. Et vide sapientissimam Salvatoris cogitationem oppositam. Nam nocere volentes, magis ipsi nocumentum acceperunt. Siquidem. Christi potentia apparuit, et illorum imbecillitas ac malitia deprehensa est. Per præceps autem ferebatur grex in mare, hoc est, præcipitanter et facto impetu. Marcus vero numerum etiam porcorum scripsit, quod erant ſere bis mille ". Tu quoque mihi per anago· gen intellige, quod dæmones ejiciuntur ab hominibus, quibus sermone (nn) succurritur. Ingrediuntur autem porcos, eos videlicet qui irrationabiliter conservantur, ct in cœno voluptatum volutantur, ac illos in perditionem præcipitant. Vers. 3%. Qui - omnia. Fugerunt timentes, ne se pariter occiderent drmones, qui suos peremeranl porcos. Renuntiaverunt autem omnia quæ a dœmonibus et a Christo dicta fuerant, ac de perditione porcorum. Vers. 33. Ει que dæmoniacis. De immutations et honesta modestia ipsorum. Vers. 34. Et ecce Jesu. Veniebat enim ipse ad civitatem. † Omnis autem civitas pro omnes cives. Vers. 54. Εt — ipsorum. Dolentes, ut dictam est, de perditione purcorum, ac etiam territi, ut dixit Lucas “; timebant enim ne mali quidpiam ejecti dæmones etiam in ipsos perpetrarent. Christus autem statim paruit; neque enim digni erǝnt doctrina ipsius. Quanquam præceptores quoque eis reliquit, illos videlicet qui a dæmonibus liberati fuerant, et qui porcos paverant. CAP. IX. 1. Ει — in civitatem suam. Civitatém suam dicit Capernaum. Siquidem Bethleem ipsum protulit; Nazareth ipsum enutrivit; Capernaum deinceps incolam habuit. CAP. XIII. De paralytico. ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τοῦ παραλυτικού. Καὶ ἰδοὺ — βεβλημένον. Τὸ ἰδοὺ συνεχῶς ἡ Vers. 2. Et ecce decumbentem. Dictionem, Ἑβραῖς τίθησι γραφή, ὡς ἰδίωμα, καθάπερ και ecce, Scriptura Hebraica frequenter pouit, tanπολλὰ ἕτερα. Προσήκει δὲ εἰπεῖν, ὅτι ἔτερός quam linguæ idioma, sicut et alia multa. Dicenἐστιν ὁ παραλυτικὸς οὗτος παρὰ τὸν ὑπὸ Ἰωάννου dum est autem alium esse hunc paralyticum at eo μνημονευόμενον. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἐν τῇ Βηθεσδά cujus meminit Joannes ". Nam ille ad Bethesda κατέκειτο· οὗτος δὲ ἐν τῇ Καπερναούμ ἦν. Καὶ decumbebat, hic autem Capernaum, et ille quidem ὁ μὲν τριάκοντα καὶ ὀκτὼ εἶχεν ἔτη· περὶ τούτου triginta et octo annos morbo tenebatur; de line δὲ οὐδὲν τοιοῦτον ἱστόρηται. Καὶ ὁ μὲν οὐκ εἶχεν vero nihil tale scriptum est. Præterea ille non ἄνθρωπον· οὗτος δὲ εἶχε τοὺς βαστάζοντας. Καὶ habebat hominem, hic autein bajuios habebat; τούτῳ μέν φησιν· 'Αφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι huic quoque ait: Remissa sunt tibi peccata tua; σου· ἐκείνῳ δὲ, Θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι; Καὶ ' illi vero: Vis sanus feri ®? Ad hæc, illum Sabbato τὸν μὲν ἐν Σαββάτῳ τεθεράπευκε, διὸ καὶ ἐγόγγυ- curavit, unde etiam murmurabant Judei; lunc ζον Ἰουδαῖοι· τοῦτον δὲ κατ' ἄλλην ἡμέραν, διὸ autem alio die, ideoque tacuerunt. καὶ ἐσίγησαν. ** Marc. v, 13. er Luc. Vill. Inclusa omiuit A. 6s ibid. 6. σε Joan. v, 5. Variæ lectiones et notæ. llic addit, καὶ ὁ αὐτὸς ἐπὶ τὴν πόλιν, Λ. Η πάσα ad πολίται omittit Hentenius. His enim novis digni erant theologia doctoribus. De eodem disputat Chrysost. tom. VII, p. 312 B; tom. VIII, p. 211 fin. (nn) Quibus sermone. Iis nimirum qui ratione corriguntur,

EUTHYMIJ ZIGABENI Vers. 2. Intuitus peccata tua. Sicut enim dicunt Marcus et Lucas ", cum ingredi non possent, propter corum multitudinem qui congregati erant, ascenderunt in tectum domus in qua docehat Jesus: eoque perfosso, per ipsum demiserunt grabatum in quo jacebat paralyticus. Quo omnia magnæ fidei erant: hæc namque illis no desperarent, persuasit, atque omnia et facerent, et paterentur, quo ipsum conspectul Salvatoris præsentarent, credentes continuo illum assecuturum esso sanitatem. Fidem, inquit, eorum, non solum demittentium, sed ejus quoque qui demissus erat. Neque enim se demitti sustinuisset, nisi salutem consequi sperassct. Intuitus autem Jesus tantamı illorum dem, primum quidem languido peccata remittit, deinde vero corpus sanat: simul docens plurimos morbos e peccatis oriri, et prius oportere causam curare, unde etiam paralytico, de quo scribit Joannes, dixit: Ecce sanus facius es, Non perces deinceps, ne quid deterius tibi contingal simul quoque Deum se esse ostendens. Corporeas siquidem curare infirmitates etiam sanctorum est; peccata vero remittere, solius Dei. Ideo etiam Scribe turbabantur. Vers.3. Et-blasphemat. Marcus n'anifestius dixit: Erant quidam Scribarum ibi sedentes et cogitantes in cordibus suis: Quid hic ita loquitur blasphemias? Quis potest remittere peccata præter unum”, nempe Deum (oo)? Offendebantur autem præ invidia et malitia.Nam frequenter eum viderant etiam cum auctoritate morbos ſugantem, dæmones ejicientem, vento marique imperantem, et hæc omnia modo humanas vires superante factitantem: sed hi proprias ulciscentes adfectiones, Dei videbantur injuriam ulcisci. - vestris? Hic aliud Vers. 4. Cumque ridisset quoque sur divinillis et ad Patrem qualitatis signum estendit, cui contradici non possit, com gnoscendo videlicet cogitationes cordium ipsorum, quod similiter solius erat Dei. Scriptum est enim: Tu nosti corda solus omnium ". Εt rursum: Seraians corda el renes Deus". Et alibi: Homo videbit in faciem, Deus autem intuebitur in corda ". Nam quia illud, cuni sibi videretur impossibile, non recipiebant, inducit hoc tanquam indubitatum, per hoc probans etiam illud, ac quodammodo dicens: Vere nullus potest remittere peccata, nisi unus, qui intuetur cogitationes hominum. Vers. 5. Utrum ambula? Quandoquidem, inquit, blasphemus vobis videor, utpote remittens * Marc. 11, 4; Luc. v, 19. 11 Joan. V, 14. * ] Reg. xvi, 7. Kal löŵr αἱ ἁμαρτίαι σου. Ὡς γὰρ ὁ Μάρι ως καὶ ὁ Λουκᾶς εἶπον, μὴ δυνάμενοι εἰσελθεῖν, δ.2 τὸ πλῆθος τῶν συλλεγέντων, ἀνῆλθον ἐπὶ τὴν στέ γην τῆς οἰκίας, ἐν ᾗ ἐδίδασκεν ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἀνορύξαντες αὐτήν, ἐχάλασαν δι' αὐτῆς τὸν κράβ βατον, ἐφ᾽ ᾧ κατέκειτο ο παράλυτος & πάντα μεγάλης πίστεως ἦσαν, ἥτις ἔπεισεν αὐτοὺς, μὴ ἀπογνῶναι, μηδ' ὑποστρέψαι, ἀλλὰ πάντα ποιῆσαι καὶ παθεῖν, ὑπὲρ τοῦ ἀγαγεῖν αὐτὸν εἰς ὄψιν τοῦ Σωτῆρος, πιστεύοντας, ὅτι αὐτίκα τεύξεται τῆς Ιάσεως. Πίστιν δὲ αὐτῶν φησιν, οὐ μόνον τῶν χαλασάντων, ἀλλὰ καὶ του χαλασθέντος· οὐ γὰρ ἂν ήνέσχετο χαλασθῆναι, εἰ μὴ ἰαθῆναι ἐπίστευεν. Ἰδὼν δὲ ὁ Χριστὸς τὴν τηλικαύτην πίστιν αὐτῶν, πρῶτον μὲν ἀφίησι τῷ νοσοῦντι τάς ἁμαρτίας αὐτοῦ· μετὰ τοῦτο δὲ θεραπεύει τὸ σῶμα· ἅμα μὲν διδάσκων, ὅτι τὰ πολλὰ τῶν νοσημάτων ἐξ ἁμαρτιῶν φύονται, καὶ χρὴ πρῶτον καθῆναι τὸ αἴτιον· καὶ γὰρ πρὸς τὸν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ παραλυτικὸν εἴρηκεν· Ιδε ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χειρόν τί σοι γένηται· ἅμα δὲ δεικνύων, ὅτι Θεός ἐστι. Τὸ μὲν γὰρ ἰᾶσθαι σωματ τικά; νόσους καὶ τῶν ἁγίων ἦν· τὸ δὲ ἀφιέναι ἁμαρτία, μόνου Θεοῦ· διὸ καὶ οἱ Γραμματεῖς ἔθου ρυβήθησαν. Καὶ — βλασφημεί. Ο εἰ Μάρκος φανερώτερη εἶπεν, ὅτι καὶ 'Ησάν τινες τῶν Γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι, καὶ διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν· Τί οὗτος οὕτω λαλεῖ βλασφημίας; Τις c δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ εἰς ὁ Θεός; Εσκανδαλίζοντο δὲ ὑπὸ φθόνου καὶ πονηρίας. Καὶ γὰρ πολλάκις αὐτὸν εἶδον ἐξουσιαστικῶς καὶ νόσους φυγαδεύοντα, καὶ δαίμονας ἀπελαύνοντα, καὶ ἀνέμοις καὶ θαλάσσῃ ἐπιτιμῶντα, καὶ πάντα ταῦτα διαπραττόμενον ὑπὲρ ἄνθρωπον· ἀλλ' αὐτοὶ τὰ ἴδια πάθη ἐκδικοῦντες, ἀδόκουν τὸν Θεὸν ἐκδικεῖν. Ἰδὼν δὲ — ὑμῶν; Ἐνταῦθα καὶ ἕτερον ἀναν τίρρητον σημεῖον τῆς ἑαυτοῦ θεότητος δείκνυσι, καὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα ισότητος, τὸ γινώσκειν τοὺς διαλογισμούς τῶν καρδιῶν αὐτῶν, ὅπερ ὁμοίως εν μόνου Θεοῦ. Γέγραπται γάρ· Σὺ ἐπίστασαι καρδίας μονώτατος. Καὶ πάλιν' 'Ετάζων καρδίας καὶ νε· φροὺς ὁ Θεός. Καὶ αὖθις· Ανθρωπος ὄψεται εἰς πρόσωπον· ὁ δὲ Θεὸς ἔγεται εἰς καρδίαν. Ἐπεὶ γὰρ ἐκεῖνο, ὡς φανὶν αὐτοῖς ἀδύνατον, οὐκ ἐδέξαντο, επάγει τοῦτο λοιπόν, ὡς ἀναμφίβολον διά τούτου κἀκεῖνο βεβαιῶν, καὶ τρόπον τινὰ λέγων, ότι ὄντως οὐδεὶ; δύναται ἀφιέναι αμαρτίας, εἰ μὴ εἷς, ὁ βλέπων τὰς ἐνθυμήσεις τῶν ἀνθρώπων. Τι γὰρ – περιπάτει; Ἐπεὶ βλάσφημος ὑμῖν δοκῶ, φησίν, ὡς ἀφιεὶ ἁμαρτίας, καὶ ἴσον ἐμαυτὸν τῷ " Marc. 11, 6, 7. 10 11 Paral. vi, Yaris sectiones et not. Correxi pavév, loco paµév. Ita etiam Hentenius videtur legisse. Nempe Deum. Alvesse debet, nemve. Forte tamen legit, εἷς δηλαδὴ ὁ Θεός.

EUTHYMIJ ZIGABENI Vers. 2. Intuitus peccata tua. Sicut enim dicunt Marcus et Lucas ", cum ingredi non possent, propter corum multitudinem qui congregati erant, ascenderunt in tectum domus in qua docehat Jesus: eoque perfosso, per ipsum demiserunt grabatum in quo jacebat paralyticus. Quo omnia magnæ fidei erant: hæc namque illis no desperarent, persuasit, atque omnia et facerent, et paterentur, quo ipsum conspectul Salvatoris præsentarent, credentes continuo illum assecuturum esso sanitatem. Fidem, inquit, eorum, non solum demittentium, sed ejus quoque qui demissus erat. Neque enim se demitti sustinuisset, nisi salutem consequi sperassct. Intuitus autem Jesus tantamı illorum dem, primum quidem languido peccata remittit, deinde vero corpus sanat: simul docens plurimos morbos e peccatis oriri, et prius oportere causam curare, unde etiam paralytico, de quo scribit Joannes, dixit: Ecce sanus facius es, Non perces deinceps, ne quid deterius tibi contingal simul quoque Deum se esse ostendens. Corporeas siquidem curare infirmitates etiam sanctorum est; peccata vero remittere, solius Dei. Ideo etiam Scribe turbabantur. Vers.3. Et-blasphemat. Marcus n'anifestius dixit: Erant quidam Scribarum ibi sedentes et cogitantes in cordibus suis: Quid hic ita loquitur blasphemias? Quis potest remittere peccata præter unum”, nempe Deum (oo)? Offendebantur autem præ invidia et malitia.Nam frequenter eum viderant etiam cum auctoritate morbos ſugantem, dæmones ejicientem, vento marique imperantem, et hæc omnia modo humanas vires superante factitantem: sed hi proprias ulciscentes adfectiones, Dei videbantur injuriam ulcisci. - vestris? Hic aliud Vers. 4. Cumque ridisset quoque sur divinillis et ad Patrem qualitatis signum estendit, cui contradici non possit, com gnoscendo videlicet cogitationes cordium ipsorum, quod similiter solius erat Dei. Scriptum est enim: Tu nosti corda solus omnium ". Εt rursum: Seraians corda el renes Deus". Et alibi: Homo videbit in faciem, Deus autem intuebitur in corda ". Nam quia illud, cuni sibi videretur impossibile, non recipiebant, inducit hoc tanquam indubitatum, per hoc probans etiam illud, ac quodammodo dicens: Vere nullus potest remittere peccata, nisi unus, qui intuetur cogitationes hominum. Vers. 5. Utrum ambula? Quandoquidem, inquit, blasphemus vobis videor, utpote remittens * Marc. 11, 4; Luc. v, 19. 11 Joan. V, 14. * ] Reg. xvi, 7. Kal löŵr αἱ ἁμαρτίαι σου. Ὡς γὰρ ὁ Μάρι ως καὶ ὁ Λουκᾶς εἶπον, μὴ δυνάμενοι εἰσελθεῖν, δ.2 τὸ πλῆθος τῶν συλλεγέντων, ἀνῆλθον ἐπὶ τὴν στέ γην τῆς οἰκίας, ἐν ᾗ ἐδίδασκεν ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἀνορύξαντες αὐτήν, ἐχάλασαν δι' αὐτῆς τὸν κράβ βατον, ἐφ᾽ ᾧ κατέκειτο ο παράλυτος & πάντα μεγάλης πίστεως ἦσαν, ἥτις ἔπεισεν αὐτοὺς, μὴ ἀπογνῶναι, μηδ' ὑποστρέψαι, ἀλλὰ πάντα ποιῆσαι καὶ παθεῖν, ὑπὲρ τοῦ ἀγαγεῖν αὐτὸν εἰς ὄψιν τοῦ Σωτῆρος, πιστεύοντας, ὅτι αὐτίκα τεύξεται τῆς Ιάσεως. Πίστιν δὲ αὐτῶν φησιν, οὐ μόνον τῶν χαλασάντων, ἀλλὰ καὶ του χαλασθέντος· οὐ γὰρ ἂν ήνέσχετο χαλασθῆναι, εἰ μὴ ἰαθῆναι ἐπίστευεν. Ἰδὼν δὲ ὁ Χριστὸς τὴν τηλικαύτην πίστιν αὐτῶν, πρῶτον μὲν ἀφίησι τῷ νοσοῦντι τάς ἁμαρτίας αὐτοῦ· μετὰ τοῦτο δὲ θεραπεύει τὸ σῶμα· ἅμα μὲν διδάσκων, ὅτι τὰ πολλὰ τῶν νοσημάτων ἐξ ἁμαρτιῶν φύονται, καὶ χρὴ πρῶτον καθῆναι τὸ αἴτιον· καὶ γὰρ πρὸς τὸν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ παραλυτικὸν εἴρηκεν· Ιδε ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χειρόν τί σοι γένηται· ἅμα δὲ δεικνύων, ὅτι Θεός ἐστι. Τὸ μὲν γὰρ ἰᾶσθαι σωματ τικά; νόσους καὶ τῶν ἁγίων ἦν· τὸ δὲ ἀφιέναι ἁμαρτία, μόνου Θεοῦ· διὸ καὶ οἱ Γραμματεῖς ἔθου ρυβήθησαν. Καὶ — βλασφημεί. Ο εἰ Μάρκος φανερώτερη εἶπεν, ὅτι καὶ 'Ησάν τινες τῶν Γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι, καὶ διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν· Τί οὗτος οὕτω λαλεῖ βλασφημίας; Τις c δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ εἰς ὁ Θεός; Εσκανδαλίζοντο δὲ ὑπὸ φθόνου καὶ πονηρίας. Καὶ γὰρ πολλάκις αὐτὸν εἶδον ἐξουσιαστικῶς καὶ νόσους φυγαδεύοντα, καὶ δαίμονας ἀπελαύνοντα, καὶ ἀνέμοις καὶ θαλάσσῃ ἐπιτιμῶντα, καὶ πάντα ταῦτα διαπραττόμενον ὑπὲρ ἄνθρωπον· ἀλλ' αὐτοὶ τὰ ἴδια πάθη ἐκδικοῦντες, ἀδόκουν τὸν Θεὸν ἐκδικεῖν. Ἰδὼν δὲ — ὑμῶν; Ἐνταῦθα καὶ ἕτερον ἀναν τίρρητον σημεῖον τῆς ἑαυτοῦ θεότητος δείκνυσι, καὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα ισότητος, τὸ γινώσκειν τοὺς διαλογισμούς τῶν καρδιῶν αὐτῶν, ὅπερ ὁμοίως εν μόνου Θεοῦ. Γέγραπται γάρ· Σὺ ἐπίστασαι καρδίας μονώτατος. Καὶ πάλιν' 'Ετάζων καρδίας καὶ νε· φροὺς ὁ Θεός. Καὶ αὖθις· Ανθρωπος ὄψεται εἰς πρόσωπον· ὁ δὲ Θεὸς ἔγεται εἰς καρδίαν. Ἐπεὶ γὰρ ἐκεῖνο, ὡς φανὶν αὐτοῖς ἀδύνατον, οὐκ ἐδέξαντο, επάγει τοῦτο λοιπόν, ὡς ἀναμφίβολον διά τούτου κἀκεῖνο βεβαιῶν, καὶ τρόπον τινὰ λέγων, ότι ὄντως οὐδεὶ; δύναται ἀφιέναι αμαρτίας, εἰ μὴ εἷς, ὁ βλέπων τὰς ἐνθυμήσεις τῶν ἀνθρώπων. Τι γὰρ – περιπάτει; Ἐπεὶ βλάσφημος ὑμῖν δοκῶ, φησίν, ὡς ἀφιεὶ ἁμαρτίας, καὶ ἴσον ἐμαυτὸν τῷ " Marc. 11, 6, 7. 10 11 Paral. vi, Yaris sectiones et not. Correxi pavév, loco paµév. Ita etiam Hentenius videtur legisse. Nempe Deum. Alvesse debet, nemve. Forte tamen legit, εἷς δηλαδὴ ὁ Θεός.

EUTHYMIJ ZIGABENI Vers. 2. Intuitus peccata tua. Sicut enim dicunt Marcus et Lucas ", cum ingredi non possent, propter corum multitudinem qui congregati erant, ascenderunt in tectum domus in qua docehat Jesus: eoque perfosso, per ipsum demiserunt grabatum in quo jacebat paralyticus. Quo omnia magnæ fidei erant: hæc namque illis no desperarent, persuasit, atque omnia et facerent, et paterentur, quo ipsum conspectul Salvatoris præsentarent, credentes continuo illum assecuturum esso sanitatem. Fidem, inquit, eorum, non solum demittentium, sed ejus quoque qui demissus erat. Neque enim se demitti sustinuisset, nisi salutem consequi sperassct. Intuitus autem Jesus tantamı illorum dem, primum quidem languido peccata remittit, deinde vero corpus sanat: simul docens plurimos morbos e peccatis oriri, et prius oportere causam curare, unde etiam paralytico, de quo scribit Joannes, dixit: Ecce sanus facius es, Non perces deinceps, ne quid deterius tibi contingal simul quoque Deum se esse ostendens. Corporeas siquidem curare infirmitates etiam sanctorum est; peccata vero remittere, solius Dei. Ideo etiam Scribe turbabantur. Vers.3. Et-blasphemat. Marcus n'anifestius dixit: Erant quidam Scribarum ibi sedentes et cogitantes in cordibus suis: Quid hic ita loquitur blasphemias? Quis potest remittere peccata præter unum”, nempe Deum (oo)? Offendebantur autem præ invidia et malitia.Nam frequenter eum viderant etiam cum auctoritate morbos ſugantem, dæmones ejicientem, vento marique imperantem, et hæc omnia modo humanas vires superante factitantem: sed hi proprias ulciscentes adfectiones, Dei videbantur injuriam ulcisci. - vestris? Hic aliud Vers. 4. Cumque ridisset quoque sur divinillis et ad Patrem qualitatis signum estendit, cui contradici non possit, com gnoscendo videlicet cogitationes cordium ipsorum, quod similiter solius erat Dei. Scriptum est enim: Tu nosti corda solus omnium ". Εt rursum: Seraians corda el renes Deus". Et alibi: Homo videbit in faciem, Deus autem intuebitur in corda ". Nam quia illud, cuni sibi videretur impossibile, non recipiebant, inducit hoc tanquam indubitatum, per hoc probans etiam illud, ac quodammodo dicens: Vere nullus potest remittere peccata, nisi unus, qui intuetur cogitationes hominum. Vers. 5. Utrum ambula? Quandoquidem, inquit, blasphemus vobis videor, utpote remittens * Marc. 11, 4; Luc. v, 19. 11 Joan. V, 14. * ] Reg. xvi, 7. Kal löŵr αἱ ἁμαρτίαι σου. Ὡς γὰρ ὁ Μάρι ως καὶ ὁ Λουκᾶς εἶπον, μὴ δυνάμενοι εἰσελθεῖν, δ.2 τὸ πλῆθος τῶν συλλεγέντων, ἀνῆλθον ἐπὶ τὴν στέ γην τῆς οἰκίας, ἐν ᾗ ἐδίδασκεν ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἀνορύξαντες αὐτήν, ἐχάλασαν δι' αὐτῆς τὸν κράβ βατον, ἐφ᾽ ᾧ κατέκειτο ο παράλυτος & πάντα μεγάλης πίστεως ἦσαν, ἥτις ἔπεισεν αὐτοὺς, μὴ ἀπογνῶναι, μηδ' ὑποστρέψαι, ἀλλὰ πάντα ποιῆσαι καὶ παθεῖν, ὑπὲρ τοῦ ἀγαγεῖν αὐτὸν εἰς ὄψιν τοῦ Σωτῆρος, πιστεύοντας, ὅτι αὐτίκα τεύξεται τῆς Ιάσεως. Πίστιν δὲ αὐτῶν φησιν, οὐ μόνον τῶν χαλασάντων, ἀλλὰ καὶ του χαλασθέντος· οὐ γὰρ ἂν ήνέσχετο χαλασθῆναι, εἰ μὴ ἰαθῆναι ἐπίστευεν. Ἰδὼν δὲ ὁ Χριστὸς τὴν τηλικαύτην πίστιν αὐτῶν, πρῶτον μὲν ἀφίησι τῷ νοσοῦντι τάς ἁμαρτίας αὐτοῦ· μετὰ τοῦτο δὲ θεραπεύει τὸ σῶμα· ἅμα μὲν διδάσκων, ὅτι τὰ πολλὰ τῶν νοσημάτων ἐξ ἁμαρτιῶν φύονται, καὶ χρὴ πρῶτον καθῆναι τὸ αἴτιον· καὶ γὰρ πρὸς τὸν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ παραλυτικὸν εἴρηκεν· Ιδε ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χειρόν τί σοι γένηται· ἅμα δὲ δεικνύων, ὅτι Θεός ἐστι. Τὸ μὲν γὰρ ἰᾶσθαι σωματ τικά; νόσους καὶ τῶν ἁγίων ἦν· τὸ δὲ ἀφιέναι ἁμαρτία, μόνου Θεοῦ· διὸ καὶ οἱ Γραμματεῖς ἔθου ρυβήθησαν. Καὶ — βλασφημεί. Ο εἰ Μάρκος φανερώτερη εἶπεν, ὅτι καὶ 'Ησάν τινες τῶν Γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι, καὶ διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν· Τί οὗτος οὕτω λαλεῖ βλασφημίας; Τις c δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ εἰς ὁ Θεός; Εσκανδαλίζοντο δὲ ὑπὸ φθόνου καὶ πονηρίας. Καὶ γὰρ πολλάκις αὐτὸν εἶδον ἐξουσιαστικῶς καὶ νόσους φυγαδεύοντα, καὶ δαίμονας ἀπελαύνοντα, καὶ ἀνέμοις καὶ θαλάσσῃ ἐπιτιμῶντα, καὶ πάντα ταῦτα διαπραττόμενον ὑπὲρ ἄνθρωπον· ἀλλ' αὐτοὶ τὰ ἴδια πάθη ἐκδικοῦντες, ἀδόκουν τὸν Θεὸν ἐκδικεῖν. Ἰδὼν δὲ — ὑμῶν; Ἐνταῦθα καὶ ἕτερον ἀναν τίρρητον σημεῖον τῆς ἑαυτοῦ θεότητος δείκνυσι, καὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα ισότητος, τὸ γινώσκειν τοὺς διαλογισμούς τῶν καρδιῶν αὐτῶν, ὅπερ ὁμοίως εν μόνου Θεοῦ. Γέγραπται γάρ· Σὺ ἐπίστασαι καρδίας μονώτατος. Καὶ πάλιν' 'Ετάζων καρδίας καὶ νε· φροὺς ὁ Θεός. Καὶ αὖθις· Ανθρωπος ὄψεται εἰς πρόσωπον· ὁ δὲ Θεὸς ἔγεται εἰς καρδίαν. Ἐπεὶ γὰρ ἐκεῖνο, ὡς φανὶν αὐτοῖς ἀδύνατον, οὐκ ἐδέξαντο, επάγει τοῦτο λοιπόν, ὡς ἀναμφίβολον διά τούτου κἀκεῖνο βεβαιῶν, καὶ τρόπον τινὰ λέγων, ότι ὄντως οὐδεὶ; δύναται ἀφιέναι αμαρτίας, εἰ μὴ εἷς, ὁ βλέπων τὰς ἐνθυμήσεις τῶν ἀνθρώπων. Τι γὰρ – περιπάτει; Ἐπεὶ βλάσφημος ὑμῖν δοκῶ, φησίν, ὡς ἀφιεὶ ἁμαρτίας, καὶ ἴσον ἐμαυτὸν τῷ " Marc. 11, 6, 7. 10 11 Paral. vi, Yaris sectiones et not. Correxi pavév, loco paµév. Ita etiam Hentenius videtur legisse. Nempe Deum. Alvesse debet, nemve. Forte tamen legit, εἷς δηλαδὴ ὁ Θεός.

EUTHYMIJ ZIGABENI Vers. 2. Intuitus peccata tua. Sicut enim dicunt Marcus et Lucas ", cum ingredi non possent, propter corum multitudinem qui congregati erant, ascenderunt in tectum domus in qua docehat Jesus: eoque perfosso, per ipsum demiserunt grabatum in quo jacebat paralyticus. Quo omnia magnæ fidei erant: hæc namque illis no desperarent, persuasit, atque omnia et facerent, et paterentur, quo ipsum conspectul Salvatoris præsentarent, credentes continuo illum assecuturum esso sanitatem. Fidem, inquit, eorum, non solum demittentium, sed ejus quoque qui demissus erat. Neque enim se demitti sustinuisset, nisi salutem consequi sperassct. Intuitus autem Jesus tantamı illorum dem, primum quidem languido peccata remittit, deinde vero corpus sanat: simul docens plurimos morbos e peccatis oriri, et prius oportere causam curare, unde etiam paralytico, de quo scribit Joannes, dixit: Ecce sanus facius es, Non perces deinceps, ne quid deterius tibi contingal simul quoque Deum se esse ostendens. Corporeas siquidem curare infirmitates etiam sanctorum est; peccata vero remittere, solius Dei. Ideo etiam Scribe turbabantur. Vers.3. Et-blasphemat. Marcus n'anifestius dixit: Erant quidam Scribarum ibi sedentes et cogitantes in cordibus suis: Quid hic ita loquitur blasphemias? Quis potest remittere peccata præter unum”, nempe Deum (oo)? Offendebantur autem præ invidia et malitia.Nam frequenter eum viderant etiam cum auctoritate morbos ſugantem, dæmones ejicientem, vento marique imperantem, et hæc omnia modo humanas vires superante factitantem: sed hi proprias ulciscentes adfectiones, Dei videbantur injuriam ulcisci. - vestris? Hic aliud Vers. 4. Cumque ridisset quoque sur divinillis et ad Patrem qualitatis signum estendit, cui contradici non possit, com gnoscendo videlicet cogitationes cordium ipsorum, quod similiter solius erat Dei. Scriptum est enim: Tu nosti corda solus omnium ". Εt rursum: Seraians corda el renes Deus". Et alibi: Homo videbit in faciem, Deus autem intuebitur in corda ". Nam quia illud, cuni sibi videretur impossibile, non recipiebant, inducit hoc tanquam indubitatum, per hoc probans etiam illud, ac quodammodo dicens: Vere nullus potest remittere peccata, nisi unus, qui intuetur cogitationes hominum. Vers. 5. Utrum ambula? Quandoquidem, inquit, blasphemus vobis videor, utpote remittens * Marc. 11, 4; Luc. v, 19. 11 Joan. V, 14. * ] Reg. xvi, 7. Kal löŵr αἱ ἁμαρτίαι σου. Ὡς γὰρ ὁ Μάρι ως καὶ ὁ Λουκᾶς εἶπον, μὴ δυνάμενοι εἰσελθεῖν, δ.2 τὸ πλῆθος τῶν συλλεγέντων, ἀνῆλθον ἐπὶ τὴν στέ γην τῆς οἰκίας, ἐν ᾗ ἐδίδασκεν ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἀνορύξαντες αὐτήν, ἐχάλασαν δι' αὐτῆς τὸν κράβ βατον, ἐφ᾽ ᾧ κατέκειτο ο παράλυτος & πάντα μεγάλης πίστεως ἦσαν, ἥτις ἔπεισεν αὐτοὺς, μὴ ἀπογνῶναι, μηδ' ὑποστρέψαι, ἀλλὰ πάντα ποιῆσαι καὶ παθεῖν, ὑπὲρ τοῦ ἀγαγεῖν αὐτὸν εἰς ὄψιν τοῦ Σωτῆρος, πιστεύοντας, ὅτι αὐτίκα τεύξεται τῆς Ιάσεως. Πίστιν δὲ αὐτῶν φησιν, οὐ μόνον τῶν χαλασάντων, ἀλλὰ καὶ του χαλασθέντος· οὐ γὰρ ἂν ήνέσχετο χαλασθῆναι, εἰ μὴ ἰαθῆναι ἐπίστευεν. Ἰδὼν δὲ ὁ Χριστὸς τὴν τηλικαύτην πίστιν αὐτῶν, πρῶτον μὲν ἀφίησι τῷ νοσοῦντι τάς ἁμαρτίας αὐτοῦ· μετὰ τοῦτο δὲ θεραπεύει τὸ σῶμα· ἅμα μὲν διδάσκων, ὅτι τὰ πολλὰ τῶν νοσημάτων ἐξ ἁμαρτιῶν φύονται, καὶ χρὴ πρῶτον καθῆναι τὸ αἴτιον· καὶ γὰρ πρὸς τὸν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ παραλυτικὸν εἴρηκεν· Ιδε ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χειρόν τί σοι γένηται· ἅμα δὲ δεικνύων, ὅτι Θεός ἐστι. Τὸ μὲν γὰρ ἰᾶσθαι σωματ τικά; νόσους καὶ τῶν ἁγίων ἦν· τὸ δὲ ἀφιέναι ἁμαρτία, μόνου Θεοῦ· διὸ καὶ οἱ Γραμματεῖς ἔθου ρυβήθησαν. Καὶ — βλασφημεί. Ο εἰ Μάρκος φανερώτερη εἶπεν, ὅτι καὶ 'Ησάν τινες τῶν Γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι, καὶ διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν· Τί οὗτος οὕτω λαλεῖ βλασφημίας; Τις c δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ εἰς ὁ Θεός; Εσκανδαλίζοντο δὲ ὑπὸ φθόνου καὶ πονηρίας. Καὶ γὰρ πολλάκις αὐτὸν εἶδον ἐξουσιαστικῶς καὶ νόσους φυγαδεύοντα, καὶ δαίμονας ἀπελαύνοντα, καὶ ἀνέμοις καὶ θαλάσσῃ ἐπιτιμῶντα, καὶ πάντα ταῦτα διαπραττόμενον ὑπὲρ ἄνθρωπον· ἀλλ' αὐτοὶ τὰ ἴδια πάθη ἐκδικοῦντες, ἀδόκουν τὸν Θεὸν ἐκδικεῖν. Ἰδὼν δὲ — ὑμῶν; Ἐνταῦθα καὶ ἕτερον ἀναν τίρρητον σημεῖον τῆς ἑαυτοῦ θεότητος δείκνυσι, καὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα ισότητος, τὸ γινώσκειν τοὺς διαλογισμούς τῶν καρδιῶν αὐτῶν, ὅπερ ὁμοίως εν μόνου Θεοῦ. Γέγραπται γάρ· Σὺ ἐπίστασαι καρδίας μονώτατος. Καὶ πάλιν' 'Ετάζων καρδίας καὶ νε· φροὺς ὁ Θεός. Καὶ αὖθις· Ανθρωπος ὄψεται εἰς πρόσωπον· ὁ δὲ Θεὸς ἔγεται εἰς καρδίαν. Ἐπεὶ γὰρ ἐκεῖνο, ὡς φανὶν αὐτοῖς ἀδύνατον, οὐκ ἐδέξαντο, επάγει τοῦτο λοιπόν, ὡς ἀναμφίβολον διά τούτου κἀκεῖνο βεβαιῶν, καὶ τρόπον τινὰ λέγων, ότι ὄντως οὐδεὶ; δύναται ἀφιέναι αμαρτίας, εἰ μὴ εἷς, ὁ βλέπων τὰς ἐνθυμήσεις τῶν ἀνθρώπων. Τι γὰρ – περιπάτει; Ἐπεὶ βλάσφημος ὑμῖν δοκῶ, φησίν, ὡς ἀφιεὶ ἁμαρτίας, καὶ ἴσον ἐμαυτὸν τῷ " Marc. 11, 6, 7. 10 11 Paral. vi, Yaris sectiones et not. Correxi pavév, loco paµév. Ita etiam Hentenius videtur legisse. Nempe Deum. Alvesse debet, nemve. Forte tamen legit, εἷς δηλαδὴ ὁ Θεός.

30% COMMENT. IN MATTH.EUM.. - CAΡ. ΙΧ. Θεῷ ποιῶν, ἀποκρίθητε· Ποῖόν ἐστιν ευχερέστερον peccata, et aqualem faciens meipsum Deo, respon εἰς πράξιν, πότερον τὸ εἰπεῖν τόδε, ἢ τὸ εἰπεῖν τόδε; Ησαν δὲ καὶ ἄμφω τά, περὶ ὧν ἠρώτησε, θεῷ μὲν δυνατά, ἀνθρώπῳ δὲ ἀδύνατα. Καὶ γὰρ καὶ τὸ ἀφι έναι αμαρτίας Θεοῦ μόνου ἦν· ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κατ' ἐξουσίαν ἐγείραι, καὶ ἀρτιῶσαι τὸν παράλυτον. Σιγώντων δὲ αὐτῶν, διὰ τὸ μηδέτερον ἔχειν εἰπεῖν ευχερέστερον ἑτέρου, φησὶν αὐτός "Ira ἁμαρτίας. Ελλειπτικόν ἐστι τουτὶ τὸ σχῆμα τοῦ λόγου λείπει γὰρ τὸ, θεωρήσατε. Ἵνα δέ, φησί, γνώτε, ὅτι ὁ φαινόμενος ὑμῖν ἄνθρωπος ἐξουσίαν ἔχει, ὡς Θεός, βλέψατε. Τὸ δὲ, ἐπὶ τῆς γῆς, ἁπλῶς πρόσκειται, ἢ ἀντὶ τοῦ, ἐπὶ τῆς ἐν γῇ πολιτείας αὐτοῦ. Ἔλεγε δὲ τοῦτο περὶ ἑαυτοῦ. Τότε λέγει — αὐτοῦ. Ἐπειδὴ τὸ μὲν ἀφιέναι αμαρ τίας ἀφανὴ τὴν ἀπόδειξιν εἶχε τὸ δὲ κατ' ἐξουσίαν ἐγεῖραι τὸν παράλυτον φανερᾶς ἐδεῖτο τῆς ἀποδεί ξεως· ποιεῖται τὴν φανεράν τεκμήριον τῆς ἀφανοῦς, καὶ διὰ ταύτης καὶ περὶ ἐκείνης πληροφορεί, ὅτι ὁ τοῦτο δυνηθεὶς δύναται κἀκεῖνο. Πρὸς βεβαίωσιν δὲ τῆς συσφίγξεως τοῦ παρειμένου σώματος, ἐκέλευσεν ἆραι τὸν κράββατον, ἵνα μὴ δόξη φαντασία τις τὸ γεγενημένον. Αποστέλλει δὲ αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ· τοῦτο μὲν, ἵνα μὴ παρὼν καὶ δρώμενος ἔπαινον αὐτῷ προξενήση· τοῦτο δὲ καὶ, ἵνα σχε μάρτυρας τῆς ὑγείας αναντιρρήτους, αὐτοὺς τοὺς ἀπαραγράπτους καὶ τῆς νόσου μάρτυρας, καὶ ἵνα τούτοις ἀφορμὴ γένηται πίστεως. Ιδόντες δὲ ἀνθρώποις. Εθαύμασαν μὲν, ὅτι ὡς Θεὸς ἐθαυματούργησεν· ὅμως ἄνθρωπον αὐτὸν εἶναι ὑπελάμβανον, ἔχοντα ἐξουσίαν ὑπὲρ ἄνθρωπον. dete mihi, utrum est facillus ut opero perficiatur, an dicere hoc, vel (pp) dicere illud? Erant autem ambo de quibus interrogabat, Deo quidem possibllia, hominibus vero impossibilia. Nam et remitters peccata solius Dei erat, et similiter sua auctoritate erigere ac confirmare paralyticum. Cum autem illi tacerent, eo quod neutrum altero facilius dicere polerant, ait ipse: Vers. β. Ut - peccata. Defectivus est hic loquendii modus. Deficit enim, Respicite. Ut, inquit, cognoscatis, quod qui vobis apparet homo, potestatem habeat tanquam Deus, respicite. Quod autem additur: in terra, simplici sensu ponitur: aut valet tantumdem ac si dicatur: in conversatione quam habet in terra. Dicebat itaque hoc de seipso. Vers. 6. Tune ait V. 7. suam. Quia remittere percata latentem habebat demonstrationem, ad erigendum autem sua auctoritate paralyticum manifesta opus erat demonstratione, facit quod manifestum est in signum ejus, quod erat occultum: et per hoc, et per illud plenam facit Adem, quod et hoc possit et illud. Ad confirmationem autem quod corpus robustum relinqueretur, jussit ut tolleret grabatum suum, ne phantastico quodaun modo deri videretur. Dimittit etiam illum in domum suam: tum ne præsens ac visus, landem sibi conciliaret, tum etiam ut sanitatis testes habe- – ret, quibus contradici non posset, ipsos nempe qui morbi testes erant, utque ipsis fidei fieret occasio. Vers. 8. Cum vidissent hominibus. Admirabantur quidem, quod quasi Deus miraculum operatus erat: hominem tamen eum esse opinabantur, habentem potestatem super hominem. CAP. XIV. De Matthao publicano. ΚΕΦ. ΙΔ'. Περὶ Ματθαίου τοῦ τελώνου. Kal ἀκολούθει μοι. Vers. 9.Et Παράγων, ἀντὶ τοῦ, • Prateriens, hoc est, sequere me. — πορευόμενος. Ορα δὲ τὴν εὐαγγελιστήν, πῶς οὐκ pergens. Considera autem evangelistam quomodo ἐπαισχύνεται τὸν πρότερον ἑαυτοῦ βίον. Αλλά non erubuerit ob priorem vitam suam. Sed Marcus Μάρκος μὲν καὶ Λουκᾶς, αἰδοῖ τοῦ συμμαθητοῦ, τὸ quidem et Lucas ", ob condiscipuli reverentiam. φανερὸν ὄνομα τούτου παρέδραμον, Λευῖν τοῦτον prætermittentes manifestum ejus nomen, Levi ὀνομάσαντες ἐκαλεῖτο γὰρ καὶ τοῦτο. Αὐτὸς τὰ hunc vocaverunt, sic enim etiam appellabatur; φανερῶς τελώνην ἑαυτὸν ἀνομολογεί, διότι οι δ' δ ipse vero aperte seipsum publicanum fatetur. SiΧριστὸς ἐπῃσχύνθη τοῦτον. Αμα δὲ καὶ δείκνυσιν quidem neque Christum ejus puduit. Simul autem ἐντεῦθεν τὴν δύναμιν τοῦ καλέσαντος αὐτὸν εἰς bine illius ostendit virtutem, qui se ad discipulatum μαθητείαν, πῶς ἀνέσπασε τοῦτον εὐχερῶς ἐκ μέσου vocavit: quam facile e medio telonio lucri inaxime τοῦ τελωνίου, σφόδρα φιλοκερδοῦς καὶ ἀναιδεστάτης avidos ac impudentissime cauponantes abstraxerit. καπηλείας. Τελώνιον γὰρ λέγει τὸ τοῦ κομμερκια- Telonium vero dicit hujus commerciarii (ut ita loρίου πραιτώριον. Δείξας δὲ πρότερον ὁ Χριστὸς, quamur ) prætorium aut domum. Cum autem prius ὅτι δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας, τότε καὶ ἐπὶ τὸν ostendisset Christus, quod peccata remittere Varim lectiones et notæ. 18 Marc. 11, Luc. v, 27. i. e. ἀρτιμελῆ ποιῆσαι, συσφίγξα:. Frequentius occurrit αρτίζω, quam ἀρτιόω. i. e. τοὺς οἰκείου; καὶ συγγενείς. κομμερκίου, A, male. Eadem vos supra legitur ad Matth. v, 46, ubi τελώνης explical, χυμο μερκιάριος. (mp) Factu facilius, utrum dicere hoc, ull,

30% COMMENT. IN MATTH.EUM.. - CAΡ. ΙΧ. Θεῷ ποιῶν, ἀποκρίθητε· Ποῖόν ἐστιν ευχερέστερον peccata, et aqualem faciens meipsum Deo, respon εἰς πράξιν, πότερον τὸ εἰπεῖν τόδε, ἢ τὸ εἰπεῖν τόδε; Ησαν δὲ καὶ ἄμφω τά, περὶ ὧν ἠρώτησε, θεῷ μὲν δυνατά, ἀνθρώπῳ δὲ ἀδύνατα. Καὶ γὰρ καὶ τὸ ἀφι έναι αμαρτίας Θεοῦ μόνου ἦν· ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κατ' ἐξουσίαν ἐγείραι, καὶ ἀρτιῶσαι τὸν παράλυτον. Σιγώντων δὲ αὐτῶν, διὰ τὸ μηδέτερον ἔχειν εἰπεῖν ευχερέστερον ἑτέρου, φησὶν αὐτός "Ira ἁμαρτίας. Ελλειπτικόν ἐστι τουτὶ τὸ σχῆμα τοῦ λόγου λείπει γὰρ τὸ, θεωρήσατε. Ἵνα δέ, φησί, γνώτε, ὅτι ὁ φαινόμενος ὑμῖν ἄνθρωπος ἐξουσίαν ἔχει, ὡς Θεός, βλέψατε. Τὸ δὲ, ἐπὶ τῆς γῆς, ἁπλῶς πρόσκειται, ἢ ἀντὶ τοῦ, ἐπὶ τῆς ἐν γῇ πολιτείας αὐτοῦ. Ἔλεγε δὲ τοῦτο περὶ ἑαυτοῦ. Τότε λέγει — αὐτοῦ. Ἐπειδὴ τὸ μὲν ἀφιέναι αμαρ τίας ἀφανὴ τὴν ἀπόδειξιν εἶχε τὸ δὲ κατ' ἐξουσίαν ἐγεῖραι τὸν παράλυτον φανερᾶς ἐδεῖτο τῆς ἀποδεί ξεως· ποιεῖται τὴν φανεράν τεκμήριον τῆς ἀφανοῦς, καὶ διὰ ταύτης καὶ περὶ ἐκείνης πληροφορεί, ὅτι ὁ τοῦτο δυνηθεὶς δύναται κἀκεῖνο. Πρὸς βεβαίωσιν δὲ τῆς συσφίγξεως τοῦ παρειμένου σώματος, ἐκέλευσεν ἆραι τὸν κράββατον, ἵνα μὴ δόξη φαντασία τις τὸ γεγενημένον. Αποστέλλει δὲ αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ· τοῦτο μὲν, ἵνα μὴ παρὼν καὶ δρώμενος ἔπαινον αὐτῷ προξενήση· τοῦτο δὲ καὶ, ἵνα σχε μάρτυρας τῆς ὑγείας αναντιρρήτους, αὐτοὺς τοὺς ἀπαραγράπτους καὶ τῆς νόσου μάρτυρας, καὶ ἵνα τούτοις ἀφορμὴ γένηται πίστεως. Ιδόντες δὲ ἀνθρώποις. Εθαύμασαν μὲν, ὅτι ὡς Θεὸς ἐθαυματούργησεν· ὅμως ἄνθρωπον αὐτὸν εἶναι ὑπελάμβανον, ἔχοντα ἐξουσίαν ὑπὲρ ἄνθρωπον. dete mihi, utrum est facillus ut opero perficiatur, an dicere hoc, vel (pp) dicere illud? Erant autem ambo de quibus interrogabat, Deo quidem possibllia, hominibus vero impossibilia. Nam et remitters peccata solius Dei erat, et similiter sua auctoritate erigere ac confirmare paralyticum. Cum autem illi tacerent, eo quod neutrum altero facilius dicere polerant, ait ipse: Vers. β. Ut - peccata. Defectivus est hic loquendii modus. Deficit enim, Respicite. Ut, inquit, cognoscatis, quod qui vobis apparet homo, potestatem habeat tanquam Deus, respicite. Quod autem additur: in terra, simplici sensu ponitur: aut valet tantumdem ac si dicatur: in conversatione quam habet in terra. Dicebat itaque hoc de seipso. Vers. 6. Tune ait V. 7. suam. Quia remittere percata latentem habebat demonstrationem, ad erigendum autem sua auctoritate paralyticum manifesta opus erat demonstratione, facit quod manifestum est in signum ejus, quod erat occultum: et per hoc, et per illud plenam facit Adem, quod et hoc possit et illud. Ad confirmationem autem quod corpus robustum relinqueretur, jussit ut tolleret grabatum suum, ne phantastico quodaun modo deri videretur. Dimittit etiam illum in domum suam: tum ne præsens ac visus, landem sibi conciliaret, tum etiam ut sanitatis testes habe- – ret, quibus contradici non posset, ipsos nempe qui morbi testes erant, utque ipsis fidei fieret occasio. Vers. 8. Cum vidissent hominibus. Admirabantur quidem, quod quasi Deus miraculum operatus erat: hominem tamen eum esse opinabantur, habentem potestatem super hominem. CAP. XIV. De Matthao publicano. ΚΕΦ. ΙΔ'. Περὶ Ματθαίου τοῦ τελώνου. Kal ἀκολούθει μοι. Vers. 9.Et Παράγων, ἀντὶ τοῦ, • Prateriens, hoc est, sequere me. — πορευόμενος. Ορα δὲ τὴν εὐαγγελιστήν, πῶς οὐκ pergens. Considera autem evangelistam quomodo ἐπαισχύνεται τὸν πρότερον ἑαυτοῦ βίον. Αλλά non erubuerit ob priorem vitam suam. Sed Marcus Μάρκος μὲν καὶ Λουκᾶς, αἰδοῖ τοῦ συμμαθητοῦ, τὸ quidem et Lucas ", ob condiscipuli reverentiam. φανερὸν ὄνομα τούτου παρέδραμον, Λευῖν τοῦτον prætermittentes manifestum ejus nomen, Levi ὀνομάσαντες ἐκαλεῖτο γὰρ καὶ τοῦτο. Αὐτὸς τὰ hunc vocaverunt, sic enim etiam appellabatur; φανερῶς τελώνην ἑαυτὸν ἀνομολογεί, διότι οι δ' δ ipse vero aperte seipsum publicanum fatetur. SiΧριστὸς ἐπῃσχύνθη τοῦτον. Αμα δὲ καὶ δείκνυσιν quidem neque Christum ejus puduit. Simul autem ἐντεῦθεν τὴν δύναμιν τοῦ καλέσαντος αὐτὸν εἰς bine illius ostendit virtutem, qui se ad discipulatum μαθητείαν, πῶς ἀνέσπασε τοῦτον εὐχερῶς ἐκ μέσου vocavit: quam facile e medio telonio lucri inaxime τοῦ τελωνίου, σφόδρα φιλοκερδοῦς καὶ ἀναιδεστάτης avidos ac impudentissime cauponantes abstraxerit. καπηλείας. Τελώνιον γὰρ λέγει τὸ τοῦ κομμερκια- Telonium vero dicit hujus commerciarii (ut ita loρίου πραιτώριον. Δείξας δὲ πρότερον ὁ Χριστὸς, quamur ) prætorium aut domum. Cum autem prius ὅτι δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας, τότε καὶ ἐπὶ τὸν ostendisset Christus, quod peccata remittere Varim lectiones et notæ. 18 Marc. 11, Luc. v, 27. i. e. ἀρτιμελῆ ποιῆσαι, συσφίγξα:. Frequentius occurrit αρτίζω, quam ἀρτιόω. i. e. τοὺς οἰκείου; καὶ συγγενείς. κομμερκίου, A, male. Eadem vos supra legitur ad Matth. v, 46, ubi τελώνης explical, χυμο μερκιάριος. (mp) Factu facilius, utrum dicere hoc, ull,

30% COMMENT. IN MATTH.EUM.. - CAΡ. ΙΧ. Θεῷ ποιῶν, ἀποκρίθητε· Ποῖόν ἐστιν ευχερέστερον peccata, et aqualem faciens meipsum Deo, respon εἰς πράξιν, πότερον τὸ εἰπεῖν τόδε, ἢ τὸ εἰπεῖν τόδε; Ησαν δὲ καὶ ἄμφω τά, περὶ ὧν ἠρώτησε, θεῷ μὲν δυνατά, ἀνθρώπῳ δὲ ἀδύνατα. Καὶ γὰρ καὶ τὸ ἀφι έναι αμαρτίας Θεοῦ μόνου ἦν· ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κατ' ἐξουσίαν ἐγείραι, καὶ ἀρτιῶσαι τὸν παράλυτον. Σιγώντων δὲ αὐτῶν, διὰ τὸ μηδέτερον ἔχειν εἰπεῖν ευχερέστερον ἑτέρου, φησὶν αὐτός "Ira ἁμαρτίας. Ελλειπτικόν ἐστι τουτὶ τὸ σχῆμα τοῦ λόγου λείπει γὰρ τὸ, θεωρήσατε. Ἵνα δέ, φησί, γνώτε, ὅτι ὁ φαινόμενος ὑμῖν ἄνθρωπος ἐξουσίαν ἔχει, ὡς Θεός, βλέψατε. Τὸ δὲ, ἐπὶ τῆς γῆς, ἁπλῶς πρόσκειται, ἢ ἀντὶ τοῦ, ἐπὶ τῆς ἐν γῇ πολιτείας αὐτοῦ. Ἔλεγε δὲ τοῦτο περὶ ἑαυτοῦ. Τότε λέγει — αὐτοῦ. Ἐπειδὴ τὸ μὲν ἀφιέναι αμαρ τίας ἀφανὴ τὴν ἀπόδειξιν εἶχε τὸ δὲ κατ' ἐξουσίαν ἐγεῖραι τὸν παράλυτον φανερᾶς ἐδεῖτο τῆς ἀποδεί ξεως· ποιεῖται τὴν φανεράν τεκμήριον τῆς ἀφανοῦς, καὶ διὰ ταύτης καὶ περὶ ἐκείνης πληροφορεί, ὅτι ὁ τοῦτο δυνηθεὶς δύναται κἀκεῖνο. Πρὸς βεβαίωσιν δὲ τῆς συσφίγξεως τοῦ παρειμένου σώματος, ἐκέλευσεν ἆραι τὸν κράββατον, ἵνα μὴ δόξη φαντασία τις τὸ γεγενημένον. Αποστέλλει δὲ αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ· τοῦτο μὲν, ἵνα μὴ παρὼν καὶ δρώμενος ἔπαινον αὐτῷ προξενήση· τοῦτο δὲ καὶ, ἵνα σχε μάρτυρας τῆς ὑγείας αναντιρρήτους, αὐτοὺς τοὺς ἀπαραγράπτους καὶ τῆς νόσου μάρτυρας, καὶ ἵνα τούτοις ἀφορμὴ γένηται πίστεως. Ιδόντες δὲ ἀνθρώποις. Εθαύμασαν μὲν, ὅτι ὡς Θεὸς ἐθαυματούργησεν· ὅμως ἄνθρωπον αὐτὸν εἶναι ὑπελάμβανον, ἔχοντα ἐξουσίαν ὑπὲρ ἄνθρωπον. dete mihi, utrum est facillus ut opero perficiatur, an dicere hoc, vel (pp) dicere illud? Erant autem ambo de quibus interrogabat, Deo quidem possibllia, hominibus vero impossibilia. Nam et remitters peccata solius Dei erat, et similiter sua auctoritate erigere ac confirmare paralyticum. Cum autem illi tacerent, eo quod neutrum altero facilius dicere polerant, ait ipse: Vers. β. Ut - peccata. Defectivus est hic loquendii modus. Deficit enim, Respicite. Ut, inquit, cognoscatis, quod qui vobis apparet homo, potestatem habeat tanquam Deus, respicite. Quod autem additur: in terra, simplici sensu ponitur: aut valet tantumdem ac si dicatur: in conversatione quam habet in terra. Dicebat itaque hoc de seipso. Vers. 6. Tune ait V. 7. suam. Quia remittere percata latentem habebat demonstrationem, ad erigendum autem sua auctoritate paralyticum manifesta opus erat demonstratione, facit quod manifestum est in signum ejus, quod erat occultum: et per hoc, et per illud plenam facit Adem, quod et hoc possit et illud. Ad confirmationem autem quod corpus robustum relinqueretur, jussit ut tolleret grabatum suum, ne phantastico quodaun modo deri videretur. Dimittit etiam illum in domum suam: tum ne præsens ac visus, landem sibi conciliaret, tum etiam ut sanitatis testes habe- – ret, quibus contradici non posset, ipsos nempe qui morbi testes erant, utque ipsis fidei fieret occasio. Vers. 8. Cum vidissent hominibus. Admirabantur quidem, quod quasi Deus miraculum operatus erat: hominem tamen eum esse opinabantur, habentem potestatem super hominem. CAP. XIV. De Matthao publicano. ΚΕΦ. ΙΔ'. Περὶ Ματθαίου τοῦ τελώνου. Kal ἀκολούθει μοι. Vers. 9.Et Παράγων, ἀντὶ τοῦ, • Prateriens, hoc est, sequere me. — πορευόμενος. Ορα δὲ τὴν εὐαγγελιστήν, πῶς οὐκ pergens. Considera autem evangelistam quomodo ἐπαισχύνεται τὸν πρότερον ἑαυτοῦ βίον. Αλλά non erubuerit ob priorem vitam suam. Sed Marcus Μάρκος μὲν καὶ Λουκᾶς, αἰδοῖ τοῦ συμμαθητοῦ, τὸ quidem et Lucas ", ob condiscipuli reverentiam. φανερὸν ὄνομα τούτου παρέδραμον, Λευῖν τοῦτον prætermittentes manifestum ejus nomen, Levi ὀνομάσαντες ἐκαλεῖτο γὰρ καὶ τοῦτο. Αὐτὸς τὰ hunc vocaverunt, sic enim etiam appellabatur; φανερῶς τελώνην ἑαυτὸν ἀνομολογεί, διότι οι δ' δ ipse vero aperte seipsum publicanum fatetur. SiΧριστὸς ἐπῃσχύνθη τοῦτον. Αμα δὲ καὶ δείκνυσιν quidem neque Christum ejus puduit. Simul autem ἐντεῦθεν τὴν δύναμιν τοῦ καλέσαντος αὐτὸν εἰς bine illius ostendit virtutem, qui se ad discipulatum μαθητείαν, πῶς ἀνέσπασε τοῦτον εὐχερῶς ἐκ μέσου vocavit: quam facile e medio telonio lucri inaxime τοῦ τελωνίου, σφόδρα φιλοκερδοῦς καὶ ἀναιδεστάτης avidos ac impudentissime cauponantes abstraxerit. καπηλείας. Τελώνιον γὰρ λέγει τὸ τοῦ κομμερκια- Telonium vero dicit hujus commerciarii (ut ita loρίου πραιτώριον. Δείξας δὲ πρότερον ὁ Χριστὸς, quamur ) prætorium aut domum. Cum autem prius ὅτι δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας, τότε καὶ ἐπὶ τὸν ostendisset Christus, quod peccata remittere Varim lectiones et notæ. 18 Marc. 11, Luc. v, 27. i. e. ἀρτιμελῆ ποιῆσαι, συσφίγξα:. Frequentius occurrit αρτίζω, quam ἀρτιόω. i. e. τοὺς οἰκείου; καὶ συγγενείς. κομμερκίου, A, male. Eadem vos supra legitur ad Matth. v, 46, ubi τελώνης explical, χυμο μερκιάριος. (mp) Factu facilius, utrum dicere hoc, ull,

30% COMMENT. IN MATTH.EUM.. - CAΡ. ΙΧ. Θεῷ ποιῶν, ἀποκρίθητε· Ποῖόν ἐστιν ευχερέστερον peccata, et aqualem faciens meipsum Deo, respon εἰς πράξιν, πότερον τὸ εἰπεῖν τόδε, ἢ τὸ εἰπεῖν τόδε; Ησαν δὲ καὶ ἄμφω τά, περὶ ὧν ἠρώτησε, θεῷ μὲν δυνατά, ἀνθρώπῳ δὲ ἀδύνατα. Καὶ γὰρ καὶ τὸ ἀφι έναι αμαρτίας Θεοῦ μόνου ἦν· ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κατ' ἐξουσίαν ἐγείραι, καὶ ἀρτιῶσαι τὸν παράλυτον. Σιγώντων δὲ αὐτῶν, διὰ τὸ μηδέτερον ἔχειν εἰπεῖν ευχερέστερον ἑτέρου, φησὶν αὐτός "Ira ἁμαρτίας. Ελλειπτικόν ἐστι τουτὶ τὸ σχῆμα τοῦ λόγου λείπει γὰρ τὸ, θεωρήσατε. Ἵνα δέ, φησί, γνώτε, ὅτι ὁ φαινόμενος ὑμῖν ἄνθρωπος ἐξουσίαν ἔχει, ὡς Θεός, βλέψατε. Τὸ δὲ, ἐπὶ τῆς γῆς, ἁπλῶς πρόσκειται, ἢ ἀντὶ τοῦ, ἐπὶ τῆς ἐν γῇ πολιτείας αὐτοῦ. Ἔλεγε δὲ τοῦτο περὶ ἑαυτοῦ. Τότε λέγει — αὐτοῦ. Ἐπειδὴ τὸ μὲν ἀφιέναι αμαρ τίας ἀφανὴ τὴν ἀπόδειξιν εἶχε τὸ δὲ κατ' ἐξουσίαν ἐγεῖραι τὸν παράλυτον φανερᾶς ἐδεῖτο τῆς ἀποδεί ξεως· ποιεῖται τὴν φανεράν τεκμήριον τῆς ἀφανοῦς, καὶ διὰ ταύτης καὶ περὶ ἐκείνης πληροφορεί, ὅτι ὁ τοῦτο δυνηθεὶς δύναται κἀκεῖνο. Πρὸς βεβαίωσιν δὲ τῆς συσφίγξεως τοῦ παρειμένου σώματος, ἐκέλευσεν ἆραι τὸν κράββατον, ἵνα μὴ δόξη φαντασία τις τὸ γεγενημένον. Αποστέλλει δὲ αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ· τοῦτο μὲν, ἵνα μὴ παρὼν καὶ δρώμενος ἔπαινον αὐτῷ προξενήση· τοῦτο δὲ καὶ, ἵνα σχε μάρτυρας τῆς ὑγείας αναντιρρήτους, αὐτοὺς τοὺς ἀπαραγράπτους καὶ τῆς νόσου μάρτυρας, καὶ ἵνα τούτοις ἀφορμὴ γένηται πίστεως. Ιδόντες δὲ ἀνθρώποις. Εθαύμασαν μὲν, ὅτι ὡς Θεὸς ἐθαυματούργησεν· ὅμως ἄνθρωπον αὐτὸν εἶναι ὑπελάμβανον, ἔχοντα ἐξουσίαν ὑπὲρ ἄνθρωπον. dete mihi, utrum est facillus ut opero perficiatur, an dicere hoc, vel (pp) dicere illud? Erant autem ambo de quibus interrogabat, Deo quidem possibllia, hominibus vero impossibilia. Nam et remitters peccata solius Dei erat, et similiter sua auctoritate erigere ac confirmare paralyticum. Cum autem illi tacerent, eo quod neutrum altero facilius dicere polerant, ait ipse: Vers. β. Ut - peccata. Defectivus est hic loquendii modus. Deficit enim, Respicite. Ut, inquit, cognoscatis, quod qui vobis apparet homo, potestatem habeat tanquam Deus, respicite. Quod autem additur: in terra, simplici sensu ponitur: aut valet tantumdem ac si dicatur: in conversatione quam habet in terra. Dicebat itaque hoc de seipso. Vers. 6. Tune ait V. 7. suam. Quia remittere percata latentem habebat demonstrationem, ad erigendum autem sua auctoritate paralyticum manifesta opus erat demonstratione, facit quod manifestum est in signum ejus, quod erat occultum: et per hoc, et per illud plenam facit Adem, quod et hoc possit et illud. Ad confirmationem autem quod corpus robustum relinqueretur, jussit ut tolleret grabatum suum, ne phantastico quodaun modo deri videretur. Dimittit etiam illum in domum suam: tum ne præsens ac visus, landem sibi conciliaret, tum etiam ut sanitatis testes habe- – ret, quibus contradici non posset, ipsos nempe qui morbi testes erant, utque ipsis fidei fieret occasio. Vers. 8. Cum vidissent hominibus. Admirabantur quidem, quod quasi Deus miraculum operatus erat: hominem tamen eum esse opinabantur, habentem potestatem super hominem. CAP. XIV. De Matthao publicano. ΚΕΦ. ΙΔ'. Περὶ Ματθαίου τοῦ τελώνου. Kal ἀκολούθει μοι. Vers. 9.Et Παράγων, ἀντὶ τοῦ, • Prateriens, hoc est, sequere me. — πορευόμενος. Ορα δὲ τὴν εὐαγγελιστήν, πῶς οὐκ pergens. Considera autem evangelistam quomodo ἐπαισχύνεται τὸν πρότερον ἑαυτοῦ βίον. Αλλά non erubuerit ob priorem vitam suam. Sed Marcus Μάρκος μὲν καὶ Λουκᾶς, αἰδοῖ τοῦ συμμαθητοῦ, τὸ quidem et Lucas ", ob condiscipuli reverentiam. φανερὸν ὄνομα τούτου παρέδραμον, Λευῖν τοῦτον prætermittentes manifestum ejus nomen, Levi ὀνομάσαντες ἐκαλεῖτο γὰρ καὶ τοῦτο. Αὐτὸς τὰ hunc vocaverunt, sic enim etiam appellabatur; φανερῶς τελώνην ἑαυτὸν ἀνομολογεί, διότι οι δ' δ ipse vero aperte seipsum publicanum fatetur. SiΧριστὸς ἐπῃσχύνθη τοῦτον. Αμα δὲ καὶ δείκνυσιν quidem neque Christum ejus puduit. Simul autem ἐντεῦθεν τὴν δύναμιν τοῦ καλέσαντος αὐτὸν εἰς bine illius ostendit virtutem, qui se ad discipulatum μαθητείαν, πῶς ἀνέσπασε τοῦτον εὐχερῶς ἐκ μέσου vocavit: quam facile e medio telonio lucri inaxime τοῦ τελωνίου, σφόδρα φιλοκερδοῦς καὶ ἀναιδεστάτης avidos ac impudentissime cauponantes abstraxerit. καπηλείας. Τελώνιον γὰρ λέγει τὸ τοῦ κομμερκια- Telonium vero dicit hujus commerciarii (ut ita loρίου πραιτώριον. Δείξας δὲ πρότερον ὁ Χριστὸς, quamur ) prætorium aut domum. Cum autem prius ὅτι δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας, τότε καὶ ἐπὶ τὸν ostendisset Christus, quod peccata remittere Varim lectiones et notæ. 18 Marc. 11, Luc. v, 27. i. e. ἀρτιμελῆ ποιῆσαι, συσφίγξα:. Frequentius occurrit αρτίζω, quam ἀρτιόω. i. e. τοὺς οἰκείου; καὶ συγγενείς. κομμερκίου, A, male. Eadem vos supra legitur ad Matth. v, 46, ubi τελώνης explical, χυμο μερκιάριος. (mp) Factu facilius, utrum dicere hoc, ull,

posset, tunc etiam ad publicanum venit, ne tur- τελώνην ἔρχεται, ἵνα μὴ θορυβῶνται τινες, βλέπου bentur aliqui, videntes eum discipulis annumeratum, sed cogitent potius, quod qui solvit aliorum peccata, multo magis suorum peccata absolvit. † Tanquam de altero narrat, quæ circa se contigerunt, jactantiam abhorrens: magna siquidem laude dignus erat, quod continuo secutus est eum. Vers. 9. At ille eum. Admirare perfectam ejus qui vocatus est, obedientiam: quomodo neque consultavit apud se, quomodo'nullum super ea re consuluit amicum, quomodo non disposuit qua domus atque substantiæ suæ erant; sed confestim surgens, secutus est, relicto universo mundo: solam antem adduxit mentem ad omnia paratam, quæ jussisset is qui eum vocaverat, sicut et qui antea vocati fuerant. Verum quam ob causam de Petro et Andrea, Jacobo, Joanne ac Matibzo, non solum ipse Matthæus, sed et Marcus ac Lucas scripserunt, unde et quomodo vocati sunt, de reliquis vero discipulis nihil tale docuerunt? Quia hi inter alios abjectissima habebant vitæ instituta; neque enim quidpiam pejus publicano, neque vilius piscatore. Propter quod etiam evangelista in omnibus fide digni habentur, quia neque ea quæ probrum afferre videbantur prætermiserunt, nec id solum de discipulis, verum etiam de præceptore faciunt. Statim namque plurima reliquerunt miracula: nihil autem de his quæ passus est praetermiserunt: cum de discipulis ostenderint quod adeo abjecti, tanta grafia digni habiti sunt: de præceptore vero, quod, cum tantus esset, talia propter nos passus sit. ejus. Intuitus Christus Vers. 10. Ει factum sincerissimam ac promptissimam hujus obedientiam accedit ut et illum honoret, et se illi familiarem præbens libereque tribuens, bis qui eo venerant aliquam correctionem tradat. Ille autem tantum assecutus bonum, liberatior efficitur, et sicut ait Lucas te, fecit ei convivium magnum in domo sua, id est officiosum epulum. Publicanos vero apellat etiam peccatores, propter obtrectationem qua male audiebaut; ipsi enim calumniam sustinebant, tanquam injusti et avari ac raptores, omnique compassione carentes et impudentes. Aut fortassis et alii quidam erant nobiliora quidem vitæ instituta habentes, eisdem tamen obnoxii affectibus: nam simile suo congaudet simili. Et hos ergo Matthaus convivio accepit, utpote 10 Luc. v. τες αὐτὸν τοῖς μαθηταῖς ἐναρίθμιον· ἀλλ᾽ ἵνα λογί ζωνται, ὅτι ὁ ἑτέρων ἁμαρτήματα λύων, πολλῷ μᾶλλον ἔλυσε τὰ τοῦ μαθητοῦ. [ Ως περὶ ἑτέρου δὲ τὰ περὶ ἑαυτοῦ διηγείται, στέργων τὸ ἀκόμπαστον· μέγα γὰρ ἐποίησεν, εὐθὺς ἀκολουθήσας αὐτῷ. Ο δὲ - αὐτῷ. Θαύμασον τὴν τελείαν τοῦ κλη θέντος ὑπακοὴν, πῶς οὐ διεσκέψατο, πῶς οὐκ ἀνε κοινώσατο περὶ τούτου φίλοις, πῶς οὐ διώκτησε τὰ κατὰ τὸν οἶκον καὶ τὴν οὐσίαν· ἀλλ' εὐθέως ἀναστὰς Ακολούθησε, πάντα μὲν τὸν κόσμον ἀπολιπών, μόνην δὲ τὴν γνώμην επαγόμενος παρεσκευασμένην πρὸς τὰ κελευόμενα παρὰ τοῦ καλέσαντος, όν τρόπον καὶ οἱ προκληθέντες. ᾿Αλλὰ τίνος ένεκεν περὶ Πέτρου μὲν, καὶ Ανα δρέου, καὶ Ἰακώβου, καὶ Ἰωάννου, καὶ Ματθαίου, οὐ μόνον αὐτὸς ὁ Ματθαῖος, ἀλλὰ καὶ Μάρκος καὶ Λουκᾶς ἔγραψαν, πῶς καὶ τίνα τρόπον ἐκλήθησαν περὶ δὲ τῶν ἄλλων μαθητῶν οὐδὲν τοιοῦτον ἐδίδαξαν; Διότι μάλιστα τῶν ἄλλων οὗτοι ἦταν ἐν ἀποβλήτοις ἐπιτηδεύμασιν. Οὔτε γὰρ τελώνου τι χεῖ ρον, οὔτε αλιέως εὐτελέστερον. Διὸ καὶ μᾶλλον οι εὐαγγελισταὶ τὸ ἀξιόπιστον ἐν ἅπασιν ἐχούσιν, ὅτι οὐδὲ τὰ δοκοῦντα φέρειν τοῖς μαθηταῖς ὄνειδος παρελίμπανον. Καὶ οὐκ ἐπὶ τῶν μαθητῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ διδασκάλου τοῦτο ποιοῦσιν. Αὐτίκα γοῦν πολλὰ μὲν τῶν θαυμάτων αὐτοῦ παρέδραμον, οὐδὲν δὲ τῶν παθημάτων αὐτοῦ παρέλιπον, δει ανῦντες περὶ μὲν τῶν μαθητῶν, ὁποῖοι ὄντες ὁποίας χάριτος ἠξιώθησαν· περὶ δὲ τοῦ διδασκάλου, ὁποῖος ὧν ὁποία πέπονθε δι' ἡμᾶς. Καὶ ἐγένετο αὐτοῦ. Ἰδὼν ὁ Χριστὸς τὴν εἰσ λικρινεστάτην ὑπακοὴν τούτου καὶ προθυμίαν, ἐπὶ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ παραγίνεται, τιμῶν τε αὐτὸν καὶ οικειούμενος, καὶ παρρησίας μεταδιδοὺς, καὶ ἵνα καὶ τοῖ; ἐκεῖ παράσχῃ τινὰ διόρθωσιν· αὐτὸς δὲ, τοιούτου τυχὼν ἀγαθοῦ, φιλοτιμότερον διεγείρεται, καὶ, καθώς φησιν ὁ Λουκᾶς, ἐποίησε δοχὴν μεγάλην αὐτῷ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, τουτέστιν, ὑποδοχὴν, θεραπείαν, ἐστίασιν. Τελώνας δὲ καὶ ἁμαρτωλοὺς τοὺς αὐτοὺς λέγει, πρὸς διασυρμὸν αὐτῶν. Διεβέβληντο γάρ, ὡς ἄδικοι, καὶ πλεονέκται, καὶ ἄρπαγες, καὶ ἀσυμπαθεῖς, καὶ ἀναιδεῖς· ἢ καὶ ἄλλοι τινὲς ἦταν, ἴσως ἕτερα μὲν επιτηδεύματα ἔχοντες, τοῖς αὐτοῖς δὲ πάθεσιν ἐν εχόμενοι. Τῷ γὰρ ὁμοίῳ χαίρει τὸ ὅμοιον. Παρέλαβε γὰρ καὶ τούτους εἰς ἑστίασιν ὁ ΜατVaria lectiones et nola. Hac uterque codes in margine habet. Eadein k.ferius exhibebat Hentenius. Αντίκα, non est, statim, sed, cxempli causa. of, abest

posset, tunc etiam ad publicanum venit, ne tur- τελώνην ἔρχεται, ἵνα μὴ θορυβῶνται τινες, βλέπου bentur aliqui, videntes eum discipulis annumeratum, sed cogitent potius, quod qui solvit aliorum peccata, multo magis suorum peccata absolvit. † Tanquam de altero narrat, quæ circa se contigerunt, jactantiam abhorrens: magna siquidem laude dignus erat, quod continuo secutus est eum. Vers. 9. At ille eum. Admirare perfectam ejus qui vocatus est, obedientiam: quomodo neque consultavit apud se, quomodo'nullum super ea re consuluit amicum, quomodo non disposuit qua domus atque substantiæ suæ erant; sed confestim surgens, secutus est, relicto universo mundo: solam antem adduxit mentem ad omnia paratam, quæ jussisset is qui eum vocaverat, sicut et qui antea vocati fuerant. Verum quam ob causam de Petro et Andrea, Jacobo, Joanne ac Matibzo, non solum ipse Matthæus, sed et Marcus ac Lucas scripserunt, unde et quomodo vocati sunt, de reliquis vero discipulis nihil tale docuerunt? Quia hi inter alios abjectissima habebant vitæ instituta; neque enim quidpiam pejus publicano, neque vilius piscatore. Propter quod etiam evangelista in omnibus fide digni habentur, quia neque ea quæ probrum afferre videbantur prætermiserunt, nec id solum de discipulis, verum etiam de præceptore faciunt. Statim namque plurima reliquerunt miracula: nihil autem de his quæ passus est praetermiserunt: cum de discipulis ostenderint quod adeo abjecti, tanta grafia digni habiti sunt: de præceptore vero, quod, cum tantus esset, talia propter nos passus sit. ejus. Intuitus Christus Vers. 10. Ει factum sincerissimam ac promptissimam hujus obedientiam accedit ut et illum honoret, et se illi familiarem præbens libereque tribuens, bis qui eo venerant aliquam correctionem tradat. Ille autem tantum assecutus bonum, liberatior efficitur, et sicut ait Lucas te, fecit ei convivium magnum in domo sua, id est officiosum epulum. Publicanos vero apellat etiam peccatores, propter obtrectationem qua male audiebaut; ipsi enim calumniam sustinebant, tanquam injusti et avari ac raptores, omnique compassione carentes et impudentes. Aut fortassis et alii quidam erant nobiliora quidem vitæ instituta habentes, eisdem tamen obnoxii affectibus: nam simile suo congaudet simili. Et hos ergo Matthaus convivio accepit, utpote 10 Luc. v. τες αὐτὸν τοῖς μαθηταῖς ἐναρίθμιον· ἀλλ᾽ ἵνα λογί ζωνται, ὅτι ὁ ἑτέρων ἁμαρτήματα λύων, πολλῷ μᾶλλον ἔλυσε τὰ τοῦ μαθητοῦ. [ Ως περὶ ἑτέρου δὲ τὰ περὶ ἑαυτοῦ διηγείται, στέργων τὸ ἀκόμπαστον· μέγα γὰρ ἐποίησεν, εὐθὺς ἀκολουθήσας αὐτῷ. Ο δὲ - αὐτῷ. Θαύμασον τὴν τελείαν τοῦ κλη θέντος ὑπακοὴν, πῶς οὐ διεσκέψατο, πῶς οὐκ ἀνε κοινώσατο περὶ τούτου φίλοις, πῶς οὐ διώκτησε τὰ κατὰ τὸν οἶκον καὶ τὴν οὐσίαν· ἀλλ' εὐθέως ἀναστὰς Ακολούθησε, πάντα μὲν τὸν κόσμον ἀπολιπών, μόνην δὲ τὴν γνώμην επαγόμενος παρεσκευασμένην πρὸς τὰ κελευόμενα παρὰ τοῦ καλέσαντος, όν τρόπον καὶ οἱ προκληθέντες. ᾿Αλλὰ τίνος ένεκεν περὶ Πέτρου μὲν, καὶ Ανα δρέου, καὶ Ἰακώβου, καὶ Ἰωάννου, καὶ Ματθαίου, οὐ μόνον αὐτὸς ὁ Ματθαῖος, ἀλλὰ καὶ Μάρκος καὶ Λουκᾶς ἔγραψαν, πῶς καὶ τίνα τρόπον ἐκλήθησαν περὶ δὲ τῶν ἄλλων μαθητῶν οὐδὲν τοιοῦτον ἐδίδαξαν; Διότι μάλιστα τῶν ἄλλων οὗτοι ἦταν ἐν ἀποβλήτοις ἐπιτηδεύμασιν. Οὔτε γὰρ τελώνου τι χεῖ ρον, οὔτε αλιέως εὐτελέστερον. Διὸ καὶ μᾶλλον οι εὐαγγελισταὶ τὸ ἀξιόπιστον ἐν ἅπασιν ἐχούσιν, ὅτι οὐδὲ τὰ δοκοῦντα φέρειν τοῖς μαθηταῖς ὄνειδος παρελίμπανον. Καὶ οὐκ ἐπὶ τῶν μαθητῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ διδασκάλου τοῦτο ποιοῦσιν. Αὐτίκα γοῦν πολλὰ μὲν τῶν θαυμάτων αὐτοῦ παρέδραμον, οὐδὲν δὲ τῶν παθημάτων αὐτοῦ παρέλιπον, δει ανῦντες περὶ μὲν τῶν μαθητῶν, ὁποῖοι ὄντες ὁποίας χάριτος ἠξιώθησαν· περὶ δὲ τοῦ διδασκάλου, ὁποῖος ὧν ὁποία πέπονθε δι' ἡμᾶς. Καὶ ἐγένετο αὐτοῦ. Ἰδὼν ὁ Χριστὸς τὴν εἰσ λικρινεστάτην ὑπακοὴν τούτου καὶ προθυμίαν, ἐπὶ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ παραγίνεται, τιμῶν τε αὐτὸν καὶ οικειούμενος, καὶ παρρησίας μεταδιδοὺς, καὶ ἵνα καὶ τοῖ; ἐκεῖ παράσχῃ τινὰ διόρθωσιν· αὐτὸς δὲ, τοιούτου τυχὼν ἀγαθοῦ, φιλοτιμότερον διεγείρεται, καὶ, καθώς φησιν ὁ Λουκᾶς, ἐποίησε δοχὴν μεγάλην αὐτῷ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, τουτέστιν, ὑποδοχὴν, θεραπείαν, ἐστίασιν. Τελώνας δὲ καὶ ἁμαρτωλοὺς τοὺς αὐτοὺς λέγει, πρὸς διασυρμὸν αὐτῶν. Διεβέβληντο γάρ, ὡς ἄδικοι, καὶ πλεονέκται, καὶ ἄρπαγες, καὶ ἀσυμπαθεῖς, καὶ ἀναιδεῖς· ἢ καὶ ἄλλοι τινὲς ἦταν, ἴσως ἕτερα μὲν επιτηδεύματα ἔχοντες, τοῖς αὐτοῖς δὲ πάθεσιν ἐν εχόμενοι. Τῷ γὰρ ὁμοίῳ χαίρει τὸ ὅμοιον. Παρέλαβε γὰρ καὶ τούτους εἰς ἑστίασιν ὁ ΜατVaria lectiones et nola. Hac uterque codes in margine habet. Eadein k.ferius exhibebat Hentenius. Αντίκα, non est, statim, sed, cxempli causa. of, abest

posset, tunc etiam ad publicanum venit, ne tur- τελώνην ἔρχεται, ἵνα μὴ θορυβῶνται τινες, βλέπου bentur aliqui, videntes eum discipulis annumeratum, sed cogitent potius, quod qui solvit aliorum peccata, multo magis suorum peccata absolvit. † Tanquam de altero narrat, quæ circa se contigerunt, jactantiam abhorrens: magna siquidem laude dignus erat, quod continuo secutus est eum. Vers. 9. At ille eum. Admirare perfectam ejus qui vocatus est, obedientiam: quomodo neque consultavit apud se, quomodo'nullum super ea re consuluit amicum, quomodo non disposuit qua domus atque substantiæ suæ erant; sed confestim surgens, secutus est, relicto universo mundo: solam antem adduxit mentem ad omnia paratam, quæ jussisset is qui eum vocaverat, sicut et qui antea vocati fuerant. Verum quam ob causam de Petro et Andrea, Jacobo, Joanne ac Matibzo, non solum ipse Matthæus, sed et Marcus ac Lucas scripserunt, unde et quomodo vocati sunt, de reliquis vero discipulis nihil tale docuerunt? Quia hi inter alios abjectissima habebant vitæ instituta; neque enim quidpiam pejus publicano, neque vilius piscatore. Propter quod etiam evangelista in omnibus fide digni habentur, quia neque ea quæ probrum afferre videbantur prætermiserunt, nec id solum de discipulis, verum etiam de præceptore faciunt. Statim namque plurima reliquerunt miracula: nihil autem de his quæ passus est praetermiserunt: cum de discipulis ostenderint quod adeo abjecti, tanta grafia digni habiti sunt: de præceptore vero, quod, cum tantus esset, talia propter nos passus sit. ejus. Intuitus Christus Vers. 10. Ει factum sincerissimam ac promptissimam hujus obedientiam accedit ut et illum honoret, et se illi familiarem præbens libereque tribuens, bis qui eo venerant aliquam correctionem tradat. Ille autem tantum assecutus bonum, liberatior efficitur, et sicut ait Lucas te, fecit ei convivium magnum in domo sua, id est officiosum epulum. Publicanos vero apellat etiam peccatores, propter obtrectationem qua male audiebaut; ipsi enim calumniam sustinebant, tanquam injusti et avari ac raptores, omnique compassione carentes et impudentes. Aut fortassis et alii quidam erant nobiliora quidem vitæ instituta habentes, eisdem tamen obnoxii affectibus: nam simile suo congaudet simili. Et hos ergo Matthaus convivio accepit, utpote 10 Luc. v. τες αὐτὸν τοῖς μαθηταῖς ἐναρίθμιον· ἀλλ᾽ ἵνα λογί ζωνται, ὅτι ὁ ἑτέρων ἁμαρτήματα λύων, πολλῷ μᾶλλον ἔλυσε τὰ τοῦ μαθητοῦ. [ Ως περὶ ἑτέρου δὲ τὰ περὶ ἑαυτοῦ διηγείται, στέργων τὸ ἀκόμπαστον· μέγα γὰρ ἐποίησεν, εὐθὺς ἀκολουθήσας αὐτῷ. Ο δὲ - αὐτῷ. Θαύμασον τὴν τελείαν τοῦ κλη θέντος ὑπακοὴν, πῶς οὐ διεσκέψατο, πῶς οὐκ ἀνε κοινώσατο περὶ τούτου φίλοις, πῶς οὐ διώκτησε τὰ κατὰ τὸν οἶκον καὶ τὴν οὐσίαν· ἀλλ' εὐθέως ἀναστὰς Ακολούθησε, πάντα μὲν τὸν κόσμον ἀπολιπών, μόνην δὲ τὴν γνώμην επαγόμενος παρεσκευασμένην πρὸς τὰ κελευόμενα παρὰ τοῦ καλέσαντος, όν τρόπον καὶ οἱ προκληθέντες. ᾿Αλλὰ τίνος ένεκεν περὶ Πέτρου μὲν, καὶ Ανα δρέου, καὶ Ἰακώβου, καὶ Ἰωάννου, καὶ Ματθαίου, οὐ μόνον αὐτὸς ὁ Ματθαῖος, ἀλλὰ καὶ Μάρκος καὶ Λουκᾶς ἔγραψαν, πῶς καὶ τίνα τρόπον ἐκλήθησαν περὶ δὲ τῶν ἄλλων μαθητῶν οὐδὲν τοιοῦτον ἐδίδαξαν; Διότι μάλιστα τῶν ἄλλων οὗτοι ἦταν ἐν ἀποβλήτοις ἐπιτηδεύμασιν. Οὔτε γὰρ τελώνου τι χεῖ ρον, οὔτε αλιέως εὐτελέστερον. Διὸ καὶ μᾶλλον οι εὐαγγελισταὶ τὸ ἀξιόπιστον ἐν ἅπασιν ἐχούσιν, ὅτι οὐδὲ τὰ δοκοῦντα φέρειν τοῖς μαθηταῖς ὄνειδος παρελίμπανον. Καὶ οὐκ ἐπὶ τῶν μαθητῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ διδασκάλου τοῦτο ποιοῦσιν. Αὐτίκα γοῦν πολλὰ μὲν τῶν θαυμάτων αὐτοῦ παρέδραμον, οὐδὲν δὲ τῶν παθημάτων αὐτοῦ παρέλιπον, δει ανῦντες περὶ μὲν τῶν μαθητῶν, ὁποῖοι ὄντες ὁποίας χάριτος ἠξιώθησαν· περὶ δὲ τοῦ διδασκάλου, ὁποῖος ὧν ὁποία πέπονθε δι' ἡμᾶς. Καὶ ἐγένετο αὐτοῦ. Ἰδὼν ὁ Χριστὸς τὴν εἰσ λικρινεστάτην ὑπακοὴν τούτου καὶ προθυμίαν, ἐπὶ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ παραγίνεται, τιμῶν τε αὐτὸν καὶ οικειούμενος, καὶ παρρησίας μεταδιδοὺς, καὶ ἵνα καὶ τοῖ; ἐκεῖ παράσχῃ τινὰ διόρθωσιν· αὐτὸς δὲ, τοιούτου τυχὼν ἀγαθοῦ, φιλοτιμότερον διεγείρεται, καὶ, καθώς φησιν ὁ Λουκᾶς, ἐποίησε δοχὴν μεγάλην αὐτῷ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, τουτέστιν, ὑποδοχὴν, θεραπείαν, ἐστίασιν. Τελώνας δὲ καὶ ἁμαρτωλοὺς τοὺς αὐτοὺς λέγει, πρὸς διασυρμὸν αὐτῶν. Διεβέβληντο γάρ, ὡς ἄδικοι, καὶ πλεονέκται, καὶ ἄρπαγες, καὶ ἀσυμπαθεῖς, καὶ ἀναιδεῖς· ἢ καὶ ἄλλοι τινὲς ἦταν, ἴσως ἕτερα μὲν επιτηδεύματα ἔχοντες, τοῖς αὐτοῖς δὲ πάθεσιν ἐν εχόμενοι. Τῷ γὰρ ὁμοίῳ χαίρει τὸ ὅμοιον. Παρέλαβε γὰρ καὶ τούτους εἰς ἑστίασιν ὁ ΜατVaria lectiones et nola. Hac uterque codes in margine habet. Eadein k.ferius exhibebat Hentenius. Αντίκα, non est, statim, sed, cxempli causa. of, abest

posset, tunc etiam ad publicanum venit, ne tur- τελώνην ἔρχεται, ἵνα μὴ θορυβῶνται τινες, βλέπου bentur aliqui, videntes eum discipulis annumeratum, sed cogitent potius, quod qui solvit aliorum peccata, multo magis suorum peccata absolvit. † Tanquam de altero narrat, quæ circa se contigerunt, jactantiam abhorrens: magna siquidem laude dignus erat, quod continuo secutus est eum. Vers. 9. At ille eum. Admirare perfectam ejus qui vocatus est, obedientiam: quomodo neque consultavit apud se, quomodo'nullum super ea re consuluit amicum, quomodo non disposuit qua domus atque substantiæ suæ erant; sed confestim surgens, secutus est, relicto universo mundo: solam antem adduxit mentem ad omnia paratam, quæ jussisset is qui eum vocaverat, sicut et qui antea vocati fuerant. Verum quam ob causam de Petro et Andrea, Jacobo, Joanne ac Matibzo, non solum ipse Matthæus, sed et Marcus ac Lucas scripserunt, unde et quomodo vocati sunt, de reliquis vero discipulis nihil tale docuerunt? Quia hi inter alios abjectissima habebant vitæ instituta; neque enim quidpiam pejus publicano, neque vilius piscatore. Propter quod etiam evangelista in omnibus fide digni habentur, quia neque ea quæ probrum afferre videbantur prætermiserunt, nec id solum de discipulis, verum etiam de præceptore faciunt. Statim namque plurima reliquerunt miracula: nihil autem de his quæ passus est praetermiserunt: cum de discipulis ostenderint quod adeo abjecti, tanta grafia digni habiti sunt: de præceptore vero, quod, cum tantus esset, talia propter nos passus sit. ejus. Intuitus Christus Vers. 10. Ει factum sincerissimam ac promptissimam hujus obedientiam accedit ut et illum honoret, et se illi familiarem præbens libereque tribuens, bis qui eo venerant aliquam correctionem tradat. Ille autem tantum assecutus bonum, liberatior efficitur, et sicut ait Lucas te, fecit ei convivium magnum in domo sua, id est officiosum epulum. Publicanos vero apellat etiam peccatores, propter obtrectationem qua male audiebaut; ipsi enim calumniam sustinebant, tanquam injusti et avari ac raptores, omnique compassione carentes et impudentes. Aut fortassis et alii quidam erant nobiliora quidem vitæ instituta habentes, eisdem tamen obnoxii affectibus: nam simile suo congaudet simili. Et hos ergo Matthaus convivio accepit, utpote 10 Luc. v. τες αὐτὸν τοῖς μαθηταῖς ἐναρίθμιον· ἀλλ᾽ ἵνα λογί ζωνται, ὅτι ὁ ἑτέρων ἁμαρτήματα λύων, πολλῷ μᾶλλον ἔλυσε τὰ τοῦ μαθητοῦ. [ Ως περὶ ἑτέρου δὲ τὰ περὶ ἑαυτοῦ διηγείται, στέργων τὸ ἀκόμπαστον· μέγα γὰρ ἐποίησεν, εὐθὺς ἀκολουθήσας αὐτῷ. Ο δὲ - αὐτῷ. Θαύμασον τὴν τελείαν τοῦ κλη θέντος ὑπακοὴν, πῶς οὐ διεσκέψατο, πῶς οὐκ ἀνε κοινώσατο περὶ τούτου φίλοις, πῶς οὐ διώκτησε τὰ κατὰ τὸν οἶκον καὶ τὴν οὐσίαν· ἀλλ' εὐθέως ἀναστὰς Ακολούθησε, πάντα μὲν τὸν κόσμον ἀπολιπών, μόνην δὲ τὴν γνώμην επαγόμενος παρεσκευασμένην πρὸς τὰ κελευόμενα παρὰ τοῦ καλέσαντος, όν τρόπον καὶ οἱ προκληθέντες. ᾿Αλλὰ τίνος ένεκεν περὶ Πέτρου μὲν, καὶ Ανα δρέου, καὶ Ἰακώβου, καὶ Ἰωάννου, καὶ Ματθαίου, οὐ μόνον αὐτὸς ὁ Ματθαῖος, ἀλλὰ καὶ Μάρκος καὶ Λουκᾶς ἔγραψαν, πῶς καὶ τίνα τρόπον ἐκλήθησαν περὶ δὲ τῶν ἄλλων μαθητῶν οὐδὲν τοιοῦτον ἐδίδαξαν; Διότι μάλιστα τῶν ἄλλων οὗτοι ἦταν ἐν ἀποβλήτοις ἐπιτηδεύμασιν. Οὔτε γὰρ τελώνου τι χεῖ ρον, οὔτε αλιέως εὐτελέστερον. Διὸ καὶ μᾶλλον οι εὐαγγελισταὶ τὸ ἀξιόπιστον ἐν ἅπασιν ἐχούσιν, ὅτι οὐδὲ τὰ δοκοῦντα φέρειν τοῖς μαθηταῖς ὄνειδος παρελίμπανον. Καὶ οὐκ ἐπὶ τῶν μαθητῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ διδασκάλου τοῦτο ποιοῦσιν. Αὐτίκα γοῦν πολλὰ μὲν τῶν θαυμάτων αὐτοῦ παρέδραμον, οὐδὲν δὲ τῶν παθημάτων αὐτοῦ παρέλιπον, δει ανῦντες περὶ μὲν τῶν μαθητῶν, ὁποῖοι ὄντες ὁποίας χάριτος ἠξιώθησαν· περὶ δὲ τοῦ διδασκάλου, ὁποῖος ὧν ὁποία πέπονθε δι' ἡμᾶς. Καὶ ἐγένετο αὐτοῦ. Ἰδὼν ὁ Χριστὸς τὴν εἰσ λικρινεστάτην ὑπακοὴν τούτου καὶ προθυμίαν, ἐπὶ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ παραγίνεται, τιμῶν τε αὐτὸν καὶ οικειούμενος, καὶ παρρησίας μεταδιδοὺς, καὶ ἵνα καὶ τοῖ; ἐκεῖ παράσχῃ τινὰ διόρθωσιν· αὐτὸς δὲ, τοιούτου τυχὼν ἀγαθοῦ, φιλοτιμότερον διεγείρεται, καὶ, καθώς φησιν ὁ Λουκᾶς, ἐποίησε δοχὴν μεγάλην αὐτῷ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, τουτέστιν, ὑποδοχὴν, θεραπείαν, ἐστίασιν. Τελώνας δὲ καὶ ἁμαρτωλοὺς τοὺς αὐτοὺς λέγει, πρὸς διασυρμὸν αὐτῶν. Διεβέβληντο γάρ, ὡς ἄδικοι, καὶ πλεονέκται, καὶ ἄρπαγες, καὶ ἀσυμπαθεῖς, καὶ ἀναιδεῖς· ἢ καὶ ἄλλοι τινὲς ἦταν, ἴσως ἕτερα μὲν επιτηδεύματα ἔχοντες, τοῖς αὐτοῖς δὲ πάθεσιν ἐν εχόμενοι. Τῷ γὰρ ὁμοίῳ χαίρει τὸ ὅμοιον. Παρέλαβε γὰρ καὶ τούτους εἰς ἑστίασιν ὁ ΜατVaria lectiones et nola. Hac uterque codes in margine habet. Eadein k.ferius exhibebat Hentenius. Αντίκα, non est, statim, sed, cxempli causa. of, abest

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. IX. θαῖος, κοινωνήσοντας αὐτῷ τῆς χαρᾶς, ὡς ὁμοτέ- qui sibi in gaudio communicabant, et ejus artis χνους καὶ συνήθεις. Ο δὲ Χριστὸς ἠνέσχετο και ἀναπεσεῖν καὶ συναναπεσεῖν τοιούτοις, διὰ τὴν μέλο λούσαν γενέσθαι τοῖς συνανακειμένοις ὠφέλειαν· καὶ μετέσχε τῶν ἐξ ἀδικίας παρατεθέντων αὐτοῖς, διότι μέγα κέρδος ἐντεῦθεν ἔμελλεν ἔσεσθαι, καὶ οὐκ ἐφρόντισε τῆς παρὰ τῶν πολλῶν μέμψεως, εἰδὼς, ὅτι ὁ Ιατρός, ἐὰν μὴ ἀνάσχηται σηπεδόνος, οὐκ ἀπαλλάττει ταύτης τους κάμνοντας· καίτοι σαφώς ἐγίνωσκεν, ὅτι πονηρὰν ἐντεῦθεν ὑπόληψιν λήψεται, διότι τε πρὸς εὐωχίαν ἦλθε, καὶ διότι πρὸς εὐω χίαν τελώνου, καὶ διότι πολλοῖς τελώναις καὶ ἁμαρτωλοῖς συνανέπεσεν. Ορα γοῦν ὕστερον τοὺς Ἰουδαίους ονειδίζοντας αὐτῷ καὶ λέγοντας· Ἰδοὺ ἄνθρωπος φάγος και οινοπότης, φίλος τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν· ἀλλ' ὅμως ἐκεῖνος ὑπερεώρα τούτων πάντων, ἵνα τὸ σπουδαζόμενον ἀνύσῃ, καὶ ἵνα μάθης, ὅτι συνανα πεσὼν αὐτοῖς, μέγιστον ήνυσεν. "Ακουσον, τί φησι Ζακχαῖος ὁ τελώνης. Ἐπειδὴ γὰρ ἤκουσε του Χριστοῦ λέγοντος, ὅτι Σήμερον ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι, πτερωθεὶς ὑπὸ τῆς χαρᾶς, εἶπεν· Ἰδοὺ τὰ ἡμίση τῶν ὑπαρχόντων μοι, Κύριο, δίδωμι πτωχοῖς, καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησα, ἀποδίδωμι τετραπλοῦν. Εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγε νετο. Καὶ πῶς ὁ Παῦλος λέγει· 'Εάν τις ἀδελφὸς ὀνο μαζόμενος ἢ πόρνος, ἢ πλεονέκτης, τῷ τοιούτῳ μηδὲ συνεσθίειν; Ὁ Παῦλος οὐ πρὸς διδασκάλους, ἀλλὰ πρὸς ἁπλῶς ἀδελφοὺς τοῦτο παραινεῖ. Ἀλλὰ καὶ περὶ ἀδελφῶν ἐκεῖνος τοῦτό φησιν. οὗτοι δὲ οἱ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ οὔπω γεγόνασιν ἀδελφοί. ᾿Αλλὰ καὶ, ὅταν ἐπιμένωσι ταῖς ἁμαρτίαι;" οὗτοι δὲ μεταβληθῆναι μᾶλλον ἔμελλον. Καὶ — ὁ διδάσκαλος ὑμῶν; Μάρκος δὲ καὶ Λουκάς φασιν, ὅτι καὶ οἱ Γραμματεῖς τοῦτο μετά τῶν Φαρισαίων εἶπον. Ορα δὲ, πῶς, ὅτε μὲν οἱ μαθηταὶ δοκοῦσιν ἁμαρ τάνειν, τῷ διδασκάλῳ κατ' αὐτῶν λέγουσιν· 1ου οι μαθηταί σου ποιοῦσιν, ὃ οὐκ ἔξεστι ποιεῖν ἐν Σαββάτῳ· ὅτε δὲ ὁ διδάσκαλος, ὡς καὶ νῦν, παρὰ τοῖς μαθηταῖς διαβάλλουσιν αὐτὸν, κακουργοῦντες, ὥστε τὸν χορὸν τῶν μαθητῶν ἀποῤῥῆξαι τοῦ διδασκάλου. Τί οὖν ἡ ἄπειρος σοφία; 'Ο δὲ Ἰησοῦς ἀκούσας — κακῶς ἔχοντες. Ἀπὸ κοινοῦ παραδείγματος επεστόμισεν αὐτοὺς, καὶ τὸ ἔγκλημα τοῦτο μᾶλλον εἰς κατόρθωμα περ ριέτρεψε, δείξας οὐ μόνον ἄμεμπτον, ἀλλὰ καὶ μᾶλ. λον ἐπαινετόν. Εἶτα καὶ ἀπὸ Γραφῆς προφητικής αὐτοὺς ἔπεισεν, εἰπών * Matth. xι, 19. 78 Luc. xix, 5. es Matth. sit, 2. μή Α. eorumdemque erant morum. Christus autem tolerabat ut etiam pariter cum eo tales accumberent, propter venturam simul accumbentibus utilitatėm; et particeps cum eis erat ferculorum injuste paratosrum, ob grande lucrum, quod inde crat proventurum: nec curabat multorum indignationent, sciens quod, nisi medicus putredinem tolleret, ab ea non liberabit agrotantes. Atqui plane noverat pravam inde suspicionem de se exorituram, quod ad epulum venisset, et quod åd publicani epulum, quodque simul cum multis publicanis accumberet. Vide enim postmodum Judæos improperantes ei ac dicentes: Ecce homo soras, et polor vini, amicus publicanorum et peccatorum "; sed tamen hæc omnia despicit, ut quod conatur efficiat. Ut autem scias quod simul accumbendo, rem maximanı operetur, audi quid dicat Zaccbæus publicanus. Postquam enim Christum audivit dicentem: Ilodie in domo tua oporlel me manere", animo gestiens et præ gaudio in sublime elevatus, ait: Ecce dimidium substantia meæ, Domine, do pauperibus, et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Digit autem ad enm Jesus: Hodie salus huic domui facta est 10. Quomodo ergo dicit Paulus: Si quis dictus frater est fornicator (rr) aut avarus, cum hujusmodi nec citum sumalis? Paulus in hoc non præceptores, sed simpliciter fratres adhortatur. Præterea de fratre hoc dicit ille: Hi autem publicani nondum ſacti erant fratres. Ad hæc, dum permanserint in peccatis hoc faciendum est; isti vero potius ex hoc convertendi erant. Vers. 11. Ει — magister vesler? Marcus et Lo cas dixerunt etiam Scribas simul cum Pharisæis hoe dixisse 81. Vide autem quod, quando discipuli peccare videntur, præceptori adversus illos dicunt: Ecce discipuli tui faciuns **, quod non licet facere Sabbatis. Quando vero præceptor, ut nunc, apud discipulos illum calumniantur, dolose agentes ut chorum discipulorum a præceptore separent. Quid ergo ait profunda Sapientia? Vers. 12. Quo audito Jesus male habentibus. communi exemplo os illis oppressit, et accusationem hanc potius ad virtutis opus convertit, ostendens non solumn irreprehensibile esse, sed magis laude dignum. Deinde a Scriptura quoque prophetica persuadet, dicens: το ibid. vett, 9. **I Cor. v, 11. οι Marc. 1, 46; Luc. v, Variæ lectiones et notæ. Rarum hoc, παραινείν πρός τινα σου, omittis B. (rr) Est fornicator. Videtur ergo legisse ᾖ, luco f, nisi vulgatam Latinam, ut solet, expressit.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. IX. θαῖος, κοινωνήσοντας αὐτῷ τῆς χαρᾶς, ὡς ὁμοτέ- qui sibi in gaudio communicabant, et ejus artis χνους καὶ συνήθεις. Ο δὲ Χριστὸς ἠνέσχετο και ἀναπεσεῖν καὶ συναναπεσεῖν τοιούτοις, διὰ τὴν μέλο λούσαν γενέσθαι τοῖς συνανακειμένοις ὠφέλειαν· καὶ μετέσχε τῶν ἐξ ἀδικίας παρατεθέντων αὐτοῖς, διότι μέγα κέρδος ἐντεῦθεν ἔμελλεν ἔσεσθαι, καὶ οὐκ ἐφρόντισε τῆς παρὰ τῶν πολλῶν μέμψεως, εἰδὼς, ὅτι ὁ Ιατρός, ἐὰν μὴ ἀνάσχηται σηπεδόνος, οὐκ ἀπαλλάττει ταύτης τους κάμνοντας· καίτοι σαφώς ἐγίνωσκεν, ὅτι πονηρὰν ἐντεῦθεν ὑπόληψιν λήψεται, διότι τε πρὸς εὐωχίαν ἦλθε, καὶ διότι πρὸς εὐω χίαν τελώνου, καὶ διότι πολλοῖς τελώναις καὶ ἁμαρτωλοῖς συνανέπεσεν. Ορα γοῦν ὕστερον τοὺς Ἰουδαίους ονειδίζοντας αὐτῷ καὶ λέγοντας· Ἰδοὺ ἄνθρωπος φάγος και οινοπότης, φίλος τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν· ἀλλ' ὅμως ἐκεῖνος ὑπερεώρα τούτων πάντων, ἵνα τὸ σπουδαζόμενον ἀνύσῃ, καὶ ἵνα μάθης, ὅτι συνανα πεσὼν αὐτοῖς, μέγιστον ήνυσεν. "Ακουσον, τί φησι Ζακχαῖος ὁ τελώνης. Ἐπειδὴ γὰρ ἤκουσε του Χριστοῦ λέγοντος, ὅτι Σήμερον ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι, πτερωθεὶς ὑπὸ τῆς χαρᾶς, εἶπεν· Ἰδοὺ τὰ ἡμίση τῶν ὑπαρχόντων μοι, Κύριο, δίδωμι πτωχοῖς, καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησα, ἀποδίδωμι τετραπλοῦν. Εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγε νετο. Καὶ πῶς ὁ Παῦλος λέγει· 'Εάν τις ἀδελφὸς ὀνο μαζόμενος ἢ πόρνος, ἢ πλεονέκτης, τῷ τοιούτῳ μηδὲ συνεσθίειν; Ὁ Παῦλος οὐ πρὸς διδασκάλους, ἀλλὰ πρὸς ἁπλῶς ἀδελφοὺς τοῦτο παραινεῖ. Ἀλλὰ καὶ περὶ ἀδελφῶν ἐκεῖνος τοῦτό φησιν. οὗτοι δὲ οἱ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ οὔπω γεγόνασιν ἀδελφοί. ᾿Αλλὰ καὶ, ὅταν ἐπιμένωσι ταῖς ἁμαρτίαι;" οὗτοι δὲ μεταβληθῆναι μᾶλλον ἔμελλον. Καὶ — ὁ διδάσκαλος ὑμῶν; Μάρκος δὲ καὶ Λουκάς φασιν, ὅτι καὶ οἱ Γραμματεῖς τοῦτο μετά τῶν Φαρισαίων εἶπον. Ορα δὲ, πῶς, ὅτε μὲν οἱ μαθηταὶ δοκοῦσιν ἁμαρ τάνειν, τῷ διδασκάλῳ κατ' αὐτῶν λέγουσιν· 1ου οι μαθηταί σου ποιοῦσιν, ὃ οὐκ ἔξεστι ποιεῖν ἐν Σαββάτῳ· ὅτε δὲ ὁ διδάσκαλος, ὡς καὶ νῦν, παρὰ τοῖς μαθηταῖς διαβάλλουσιν αὐτὸν, κακουργοῦντες, ὥστε τὸν χορὸν τῶν μαθητῶν ἀποῤῥῆξαι τοῦ διδασκάλου. Τί οὖν ἡ ἄπειρος σοφία; 'Ο δὲ Ἰησοῦς ἀκούσας — κακῶς ἔχοντες. Ἀπὸ κοινοῦ παραδείγματος επεστόμισεν αὐτοὺς, καὶ τὸ ἔγκλημα τοῦτο μᾶλλον εἰς κατόρθωμα περ ριέτρεψε, δείξας οὐ μόνον ἄμεμπτον, ἀλλὰ καὶ μᾶλ. λον ἐπαινετόν. Εἶτα καὶ ἀπὸ Γραφῆς προφητικής αὐτοὺς ἔπεισεν, εἰπών * Matth. xι, 19. 78 Luc. xix, 5. es Matth. sit, 2. μή Α. eorumdemque erant morum. Christus autem tolerabat ut etiam pariter cum eo tales accumberent, propter venturam simul accumbentibus utilitatėm; et particeps cum eis erat ferculorum injuste paratosrum, ob grande lucrum, quod inde crat proventurum: nec curabat multorum indignationent, sciens quod, nisi medicus putredinem tolleret, ab ea non liberabit agrotantes. Atqui plane noverat pravam inde suspicionem de se exorituram, quod ad epulum venisset, et quod åd publicani epulum, quodque simul cum multis publicanis accumberet. Vide enim postmodum Judæos improperantes ei ac dicentes: Ecce homo soras, et polor vini, amicus publicanorum et peccatorum "; sed tamen hæc omnia despicit, ut quod conatur efficiat. Ut autem scias quod simul accumbendo, rem maximanı operetur, audi quid dicat Zaccbæus publicanus. Postquam enim Christum audivit dicentem: Ilodie in domo tua oporlel me manere", animo gestiens et præ gaudio in sublime elevatus, ait: Ecce dimidium substantia meæ, Domine, do pauperibus, et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Digit autem ad enm Jesus: Hodie salus huic domui facta est 10. Quomodo ergo dicit Paulus: Si quis dictus frater est fornicator (rr) aut avarus, cum hujusmodi nec citum sumalis? Paulus in hoc non præceptores, sed simpliciter fratres adhortatur. Præterea de fratre hoc dicit ille: Hi autem publicani nondum ſacti erant fratres. Ad hæc, dum permanserint in peccatis hoc faciendum est; isti vero potius ex hoc convertendi erant. Vers. 11. Ει — magister vesler? Marcus et Lo cas dixerunt etiam Scribas simul cum Pharisæis hoe dixisse 81. Vide autem quod, quando discipuli peccare videntur, præceptori adversus illos dicunt: Ecce discipuli tui faciuns **, quod non licet facere Sabbatis. Quando vero præceptor, ut nunc, apud discipulos illum calumniantur, dolose agentes ut chorum discipulorum a præceptore separent. Quid ergo ait profunda Sapientia? Vers. 12. Quo audito Jesus male habentibus. communi exemplo os illis oppressit, et accusationem hanc potius ad virtutis opus convertit, ostendens non solumn irreprehensibile esse, sed magis laude dignum. Deinde a Scriptura quoque prophetica persuadet, dicens: το ibid. vett, 9. **I Cor. v, 11. οι Marc. 1, 46; Luc. v, Variæ lectiones et notæ. Rarum hoc, παραινείν πρός τινα σου, omittis B. (rr) Est fornicator. Videtur ergo legisse ᾖ, luco f, nisi vulgatam Latinam, ut solet, expressit.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. IX. θαῖος, κοινωνήσοντας αὐτῷ τῆς χαρᾶς, ὡς ὁμοτέ- qui sibi in gaudio communicabant, et ejus artis χνους καὶ συνήθεις. Ο δὲ Χριστὸς ἠνέσχετο και ἀναπεσεῖν καὶ συναναπεσεῖν τοιούτοις, διὰ τὴν μέλο λούσαν γενέσθαι τοῖς συνανακειμένοις ὠφέλειαν· καὶ μετέσχε τῶν ἐξ ἀδικίας παρατεθέντων αὐτοῖς, διότι μέγα κέρδος ἐντεῦθεν ἔμελλεν ἔσεσθαι, καὶ οὐκ ἐφρόντισε τῆς παρὰ τῶν πολλῶν μέμψεως, εἰδὼς, ὅτι ὁ Ιατρός, ἐὰν μὴ ἀνάσχηται σηπεδόνος, οὐκ ἀπαλλάττει ταύτης τους κάμνοντας· καίτοι σαφώς ἐγίνωσκεν, ὅτι πονηρὰν ἐντεῦθεν ὑπόληψιν λήψεται, διότι τε πρὸς εὐωχίαν ἦλθε, καὶ διότι πρὸς εὐω χίαν τελώνου, καὶ διότι πολλοῖς τελώναις καὶ ἁμαρτωλοῖς συνανέπεσεν. Ορα γοῦν ὕστερον τοὺς Ἰουδαίους ονειδίζοντας αὐτῷ καὶ λέγοντας· Ἰδοὺ ἄνθρωπος φάγος και οινοπότης, φίλος τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν· ἀλλ' ὅμως ἐκεῖνος ὑπερεώρα τούτων πάντων, ἵνα τὸ σπουδαζόμενον ἀνύσῃ, καὶ ἵνα μάθης, ὅτι συνανα πεσὼν αὐτοῖς, μέγιστον ήνυσεν. "Ακουσον, τί φησι Ζακχαῖος ὁ τελώνης. Ἐπειδὴ γὰρ ἤκουσε του Χριστοῦ λέγοντος, ὅτι Σήμερον ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι, πτερωθεὶς ὑπὸ τῆς χαρᾶς, εἶπεν· Ἰδοὺ τὰ ἡμίση τῶν ὑπαρχόντων μοι, Κύριο, δίδωμι πτωχοῖς, καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησα, ἀποδίδωμι τετραπλοῦν. Εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγε νετο. Καὶ πῶς ὁ Παῦλος λέγει· 'Εάν τις ἀδελφὸς ὀνο μαζόμενος ἢ πόρνος, ἢ πλεονέκτης, τῷ τοιούτῳ μηδὲ συνεσθίειν; Ὁ Παῦλος οὐ πρὸς διδασκάλους, ἀλλὰ πρὸς ἁπλῶς ἀδελφοὺς τοῦτο παραινεῖ. Ἀλλὰ καὶ περὶ ἀδελφῶν ἐκεῖνος τοῦτό φησιν. οὗτοι δὲ οἱ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ οὔπω γεγόνασιν ἀδελφοί. ᾿Αλλὰ καὶ, ὅταν ἐπιμένωσι ταῖς ἁμαρτίαι;" οὗτοι δὲ μεταβληθῆναι μᾶλλον ἔμελλον. Καὶ — ὁ διδάσκαλος ὑμῶν; Μάρκος δὲ καὶ Λουκάς φασιν, ὅτι καὶ οἱ Γραμματεῖς τοῦτο μετά τῶν Φαρισαίων εἶπον. Ορα δὲ, πῶς, ὅτε μὲν οἱ μαθηταὶ δοκοῦσιν ἁμαρ τάνειν, τῷ διδασκάλῳ κατ' αὐτῶν λέγουσιν· 1ου οι μαθηταί σου ποιοῦσιν, ὃ οὐκ ἔξεστι ποιεῖν ἐν Σαββάτῳ· ὅτε δὲ ὁ διδάσκαλος, ὡς καὶ νῦν, παρὰ τοῖς μαθηταῖς διαβάλλουσιν αὐτὸν, κακουργοῦντες, ὥστε τὸν χορὸν τῶν μαθητῶν ἀποῤῥῆξαι τοῦ διδασκάλου. Τί οὖν ἡ ἄπειρος σοφία; 'Ο δὲ Ἰησοῦς ἀκούσας — κακῶς ἔχοντες. Ἀπὸ κοινοῦ παραδείγματος επεστόμισεν αὐτοὺς, καὶ τὸ ἔγκλημα τοῦτο μᾶλλον εἰς κατόρθωμα περ ριέτρεψε, δείξας οὐ μόνον ἄμεμπτον, ἀλλὰ καὶ μᾶλ. λον ἐπαινετόν. Εἶτα καὶ ἀπὸ Γραφῆς προφητικής αὐτοὺς ἔπεισεν, εἰπών * Matth. xι, 19. 78 Luc. xix, 5. es Matth. sit, 2. μή Α. eorumdemque erant morum. Christus autem tolerabat ut etiam pariter cum eo tales accumberent, propter venturam simul accumbentibus utilitatėm; et particeps cum eis erat ferculorum injuste paratosrum, ob grande lucrum, quod inde crat proventurum: nec curabat multorum indignationent, sciens quod, nisi medicus putredinem tolleret, ab ea non liberabit agrotantes. Atqui plane noverat pravam inde suspicionem de se exorituram, quod ad epulum venisset, et quod åd publicani epulum, quodque simul cum multis publicanis accumberet. Vide enim postmodum Judæos improperantes ei ac dicentes: Ecce homo soras, et polor vini, amicus publicanorum et peccatorum "; sed tamen hæc omnia despicit, ut quod conatur efficiat. Ut autem scias quod simul accumbendo, rem maximanı operetur, audi quid dicat Zaccbæus publicanus. Postquam enim Christum audivit dicentem: Ilodie in domo tua oporlel me manere", animo gestiens et præ gaudio in sublime elevatus, ait: Ecce dimidium substantia meæ, Domine, do pauperibus, et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Digit autem ad enm Jesus: Hodie salus huic domui facta est 10. Quomodo ergo dicit Paulus: Si quis dictus frater est fornicator (rr) aut avarus, cum hujusmodi nec citum sumalis? Paulus in hoc non præceptores, sed simpliciter fratres adhortatur. Præterea de fratre hoc dicit ille: Hi autem publicani nondum ſacti erant fratres. Ad hæc, dum permanserint in peccatis hoc faciendum est; isti vero potius ex hoc convertendi erant. Vers. 11. Ει — magister vesler? Marcus et Lo cas dixerunt etiam Scribas simul cum Pharisæis hoe dixisse 81. Vide autem quod, quando discipuli peccare videntur, præceptori adversus illos dicunt: Ecce discipuli tui faciuns **, quod non licet facere Sabbatis. Quando vero præceptor, ut nunc, apud discipulos illum calumniantur, dolose agentes ut chorum discipulorum a præceptore separent. Quid ergo ait profunda Sapientia? Vers. 12. Quo audito Jesus male habentibus. communi exemplo os illis oppressit, et accusationem hanc potius ad virtutis opus convertit, ostendens non solumn irreprehensibile esse, sed magis laude dignum. Deinde a Scriptura quoque prophetica persuadet, dicens: το ibid. vett, 9. **I Cor. v, 11. οι Marc. 1, 46; Luc. v, Variæ lectiones et notæ. Rarum hoc, παραινείν πρός τινα σου, omittis B. (rr) Est fornicator. Videtur ergo legisse ᾖ, luco f, nisi vulgatam Latinam, ut solet, expressit.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. IX. θαῖος, κοινωνήσοντας αὐτῷ τῆς χαρᾶς, ὡς ὁμοτέ- qui sibi in gaudio communicabant, et ejus artis χνους καὶ συνήθεις. Ο δὲ Χριστὸς ἠνέσχετο και ἀναπεσεῖν καὶ συναναπεσεῖν τοιούτοις, διὰ τὴν μέλο λούσαν γενέσθαι τοῖς συνανακειμένοις ὠφέλειαν· καὶ μετέσχε τῶν ἐξ ἀδικίας παρατεθέντων αὐτοῖς, διότι μέγα κέρδος ἐντεῦθεν ἔμελλεν ἔσεσθαι, καὶ οὐκ ἐφρόντισε τῆς παρὰ τῶν πολλῶν μέμψεως, εἰδὼς, ὅτι ὁ Ιατρός, ἐὰν μὴ ἀνάσχηται σηπεδόνος, οὐκ ἀπαλλάττει ταύτης τους κάμνοντας· καίτοι σαφώς ἐγίνωσκεν, ὅτι πονηρὰν ἐντεῦθεν ὑπόληψιν λήψεται, διότι τε πρὸς εὐωχίαν ἦλθε, καὶ διότι πρὸς εὐω χίαν τελώνου, καὶ διότι πολλοῖς τελώναις καὶ ἁμαρτωλοῖς συνανέπεσεν. Ορα γοῦν ὕστερον τοὺς Ἰουδαίους ονειδίζοντας αὐτῷ καὶ λέγοντας· Ἰδοὺ ἄνθρωπος φάγος και οινοπότης, φίλος τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν· ἀλλ' ὅμως ἐκεῖνος ὑπερεώρα τούτων πάντων, ἵνα τὸ σπουδαζόμενον ἀνύσῃ, καὶ ἵνα μάθης, ὅτι συνανα πεσὼν αὐτοῖς, μέγιστον ήνυσεν. "Ακουσον, τί φησι Ζακχαῖος ὁ τελώνης. Ἐπειδὴ γὰρ ἤκουσε του Χριστοῦ λέγοντος, ὅτι Σήμερον ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι, πτερωθεὶς ὑπὸ τῆς χαρᾶς, εἶπεν· Ἰδοὺ τὰ ἡμίση τῶν ὑπαρχόντων μοι, Κύριο, δίδωμι πτωχοῖς, καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησα, ἀποδίδωμι τετραπλοῦν. Εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγε νετο. Καὶ πῶς ὁ Παῦλος λέγει· 'Εάν τις ἀδελφὸς ὀνο μαζόμενος ἢ πόρνος, ἢ πλεονέκτης, τῷ τοιούτῳ μηδὲ συνεσθίειν; Ὁ Παῦλος οὐ πρὸς διδασκάλους, ἀλλὰ πρὸς ἁπλῶς ἀδελφοὺς τοῦτο παραινεῖ. Ἀλλὰ καὶ περὶ ἀδελφῶν ἐκεῖνος τοῦτό φησιν. οὗτοι δὲ οἱ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ οὔπω γεγόνασιν ἀδελφοί. ᾿Αλλὰ καὶ, ὅταν ἐπιμένωσι ταῖς ἁμαρτίαι;" οὗτοι δὲ μεταβληθῆναι μᾶλλον ἔμελλον. Καὶ — ὁ διδάσκαλος ὑμῶν; Μάρκος δὲ καὶ Λουκάς φασιν, ὅτι καὶ οἱ Γραμματεῖς τοῦτο μετά τῶν Φαρισαίων εἶπον. Ορα δὲ, πῶς, ὅτε μὲν οἱ μαθηταὶ δοκοῦσιν ἁμαρ τάνειν, τῷ διδασκάλῳ κατ' αὐτῶν λέγουσιν· 1ου οι μαθηταί σου ποιοῦσιν, ὃ οὐκ ἔξεστι ποιεῖν ἐν Σαββάτῳ· ὅτε δὲ ὁ διδάσκαλος, ὡς καὶ νῦν, παρὰ τοῖς μαθηταῖς διαβάλλουσιν αὐτὸν, κακουργοῦντες, ὥστε τὸν χορὸν τῶν μαθητῶν ἀποῤῥῆξαι τοῦ διδασκάλου. Τί οὖν ἡ ἄπειρος σοφία; 'Ο δὲ Ἰησοῦς ἀκούσας — κακῶς ἔχοντες. Ἀπὸ κοινοῦ παραδείγματος επεστόμισεν αὐτοὺς, καὶ τὸ ἔγκλημα τοῦτο μᾶλλον εἰς κατόρθωμα περ ριέτρεψε, δείξας οὐ μόνον ἄμεμπτον, ἀλλὰ καὶ μᾶλ. λον ἐπαινετόν. Εἶτα καὶ ἀπὸ Γραφῆς προφητικής αὐτοὺς ἔπεισεν, εἰπών * Matth. xι, 19. 78 Luc. xix, 5. es Matth. sit, 2. μή Α. eorumdemque erant morum. Christus autem tolerabat ut etiam pariter cum eo tales accumberent, propter venturam simul accumbentibus utilitatėm; et particeps cum eis erat ferculorum injuste paratosrum, ob grande lucrum, quod inde crat proventurum: nec curabat multorum indignationent, sciens quod, nisi medicus putredinem tolleret, ab ea non liberabit agrotantes. Atqui plane noverat pravam inde suspicionem de se exorituram, quod ad epulum venisset, et quod åd publicani epulum, quodque simul cum multis publicanis accumberet. Vide enim postmodum Judæos improperantes ei ac dicentes: Ecce homo soras, et polor vini, amicus publicanorum et peccatorum "; sed tamen hæc omnia despicit, ut quod conatur efficiat. Ut autem scias quod simul accumbendo, rem maximanı operetur, audi quid dicat Zaccbæus publicanus. Postquam enim Christum audivit dicentem: Ilodie in domo tua oporlel me manere", animo gestiens et præ gaudio in sublime elevatus, ait: Ecce dimidium substantia meæ, Domine, do pauperibus, et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Digit autem ad enm Jesus: Hodie salus huic domui facta est 10. Quomodo ergo dicit Paulus: Si quis dictus frater est fornicator (rr) aut avarus, cum hujusmodi nec citum sumalis? Paulus in hoc non præceptores, sed simpliciter fratres adhortatur. Præterea de fratre hoc dicit ille: Hi autem publicani nondum ſacti erant fratres. Ad hæc, dum permanserint in peccatis hoc faciendum est; isti vero potius ex hoc convertendi erant. Vers. 11. Ει — magister vesler? Marcus et Lo cas dixerunt etiam Scribas simul cum Pharisæis hoe dixisse 81. Vide autem quod, quando discipuli peccare videntur, præceptori adversus illos dicunt: Ecce discipuli tui faciuns **, quod non licet facere Sabbatis. Quando vero præceptor, ut nunc, apud discipulos illum calumniantur, dolose agentes ut chorum discipulorum a præceptore separent. Quid ergo ait profunda Sapientia? Vers. 12. Quo audito Jesus male habentibus. communi exemplo os illis oppressit, et accusationem hanc potius ad virtutis opus convertit, ostendens non solumn irreprehensibile esse, sed magis laude dignum. Deinde a Scriptura quoque prophetica persuadet, dicens: το ibid. vett, 9. **I Cor. v, 11. οι Marc. 1, 46; Luc. v, Variæ lectiones et notæ. Rarum hoc, παραινείν πρός τινα σου, omittis B. (rr) Est fornicator. Videtur ergo legisse ᾖ, luco f, nisi vulgatam Latinam, ut solet, expressit.

Vers. 13. Euntes sacrificium. Improperat quoque illis Scripturarum ignorantiam, revocans ad modestiam fastum ipsorum, et id quod agit supra sacrifcia extollens. Est autem tantundem ac si dicat: Non est contra Scripturam sacram, quod facio. Deus enim per prophetam dicens: Misericor diam volo, xon sacrificium **, ostendit meliorem esso nisericordiam quam sacrifcium. Ideo et ego mise ricordiam præ-stans his qui peccatis sunt morbidi, infero me illis, et cum eis conversans, omnem şurandi modum adhibeo. Vors. 13. Neque - penitentiam. Non veni utcum justis converser; nam ipsi sibi ad salutem sufficiunt: sed fateor propter solos peccatores me vonisse, qui panitentia indigent; quomodo ergo hes abominabor propter quos veni? Dicitantem Chrysostomus hoc ironice Christum dixisse: Non veni ut vocarem justos, quales vos estis justificantes vos Γρεος. Vers. 16. Tunc — jejunant?. Et hoc quoque Marcus et Lucas Scribas et Phariseos dixisse aiunt *. Itaque manifestum est hos primum illud dixisse, deinde et Joannis discipulos concitasse, ac si etiam illi adversus Christum quasi æmuli affecti essent. Et quia a Salvatore os illis obturatum erat, transferunt in«lignationem ad ejus discipulos, et accedentes accusabant eos. Est autem tantumdem ac si dicerent: Si tu hæc quasi medicus ita agis, quare discipulos non jubes jejunare, et non genio indulgere? Primum autem seipsos laudant, gloriantes quod frequenter jejunarent. Nam jejunabant: hi quidem a Joanne id accipientes, illi vero a lege. Deinde autem discipulis ejus detrahebant, Et vide Christi mansuetadinem. Neque enim arguit eos quasi arrogantes, sed per parabolam illis hilariter respondet. Vers. 15. Εt ait sponsus? Superius seipsum medicum nominavit, hic autem sponsum. Et nierito medicum quidem, utpote ægrotas animas curantem; sponsum vero, tanquam has quæ in virginitate degunt sibi desponsautem. Filios autem sponsi dicit domesticos ejus quæ desponsata as (ss). Dixit autem hoc reducens illis ad me- „moriam Joaunis verbum, qui dixit: Qui habet spon- ' Πορευθέντες – θυσίαν. Ονειδίζει μὲν αὐτοῖς καὶ ἀμάθιαν τῶν Γραφών, καταστέλλει δὲ καὶ τὸ φρόνημα τούτων, επαιρομένων ἐπὶ ταῖς θυσίαις. Ο δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν, ὅτι οὐδὲν ἐναντίον τῇ θείᾳ Γραφῇ ποιῶ. Καὶ γὰρ ὁ Θεὸς εἰπὼν διὰ τοῦ προφήτου· Ελεον θέλω, καὶ οὐ θυσίαν· ἔδειξεν, ὅτι κρείττων θυσίας ἐστὶν ὁ ἔλεος. Διὸ κἀγὼ ἐλεῶν τοὺς νοσοῦντας ἐν ἁμαρτίαις, ἐπιδημῷ τούτοις, ὡς ἰατρὸς, καὶ συναναστρέφομαι, καὶ παντὶ τρόπῳ θεραπεύω. Οὐ μετάνοιαν. Οὐκ ἦλθον ἐπιστρέψαι δικαίους· αὐτοὶ γὰρ ἑαυτοῖς ἀρκοῦσιν εἰς σωτηρίαν ἀλλ' ὁμολογώ, διὰ μόνους τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐλθεῖν, δεομένους μετανοίας. Καὶ πῶς ἄρα βδελύξομαι τού τους, δι' οὓς ἐλήλυθα; Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστο μος, τὸν Χριστὸν τοῦτο κατ' εἰρωνείαν εἰπεῖν, ὅτι Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, οἷοί έστε ὑμεῖς, οἱ δικαιοῦντες ἑαυτούς. Τότε – νηστεύουσιν; Ομοίως καὶ τοῦτο Μάρτ κος καὶ Λουκᾶς, τοὺς Γραμματεῖς καὶ Φαρισαίους εἰπεῖν λέγουσιν, ὡς εἶναι δῆλον, ὅτι πρῶτον μὲν ἐκεῖνοι τοῦτο εἶπον, εἶτα παρώρμησαν καὶ τοὺς τοῦ Βαπτιστοῦ μαθητάς, ὡς διακειμένους καὶ αὐτοὺς πρὸς τὸν Χριστὸν ζηλοτύπως. Καὶ ἐπεὶ ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος ἐπεστομίσθησαν, μετέστησαν τὴν μέμψιν ἐπὶ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, καὶ προσελθόντες ενεκάλουν κατ' αὐτῶν. Ὁ δὲ ἔλεγον, τοιοῦτον ἦν· ὅτι, Εἰ καὶ σύ, ὡς Ιατρός, ταῦτα ποιεῖς, διατί οὐκ ἐπιτάττεις τοῖς μαθηταῖς σου νηστεύειν, καὶ μὴ τρυφάν; Εαν τοὺς δὲ πρῶτον ἐπαινοῦσι, κομπάζοντες, ὅτι Νησ στεύομεν πολλά. Καὶ γὰρ ἐνήστευαν, οι μεν, παρά Ἰωάννου τοῦτο μαθόντες, οἱ δὲ, παρὰ τοῦ νόμου. Εἶτα τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ διασύρουσι. Καὶ ἄρα τὴν ἐπιείκειαν τοῦ Χριστοῦ, πῶς οὐκ ἤλεγξεν αὐτοὺς ἀλαζόνας, ἀλλὰ διὰ παραβολῆς αὐτοῖς ἀπελογήσατο μεθ' ιλαρότητος. Καὶ εἶπεν νυμφίος; Ανω μὲν ἰατρὸν ἑαυτὸν ὠνόμασεν, ἐνταῦθα δὲ νυμφίον. Καὶ εἰκότως. Πατρόν μὲν, ὡς καθαίροντα τὰς νοσούσας ψυχάς νυμφίον δὲ, ὡς μνηστευόμενον ταύτας παρθενευούσας. Υιους δὲ τοῦ νυμφῶνος λέγει τοὺς οἰκείους τῆς νυμφεύ σεως. Ταῦτα δὲ εἴρηκεν, ἀναμιμνήσκων αὐτοὺς τῶν ῥημάτων τοῦ Ἰωάννου, φήσαντος, ὅτι ὁ ἔχων τὴν sam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui είναι η νύμφην, νυμφίος ἐστίν· ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου, et audit eum gaudio gaudet propter vocem ɛponsi Est ergo verborum intellectus iste: Ego veni ut Ecclesiam fidelium per fidem mihi desoondeam BB Osee VI, ¿v, omittit A. ὁ ἑστηκὼς καὶ ἀκούων αὐτοῦ, χαρᾷ χαίρει, διὰ τὴν φωνὴν τοῦ νυμφίου. Εστι δὲ ὁ νοῦς τῶν ῥητῶν τοιούτος· ὅτι Παρεγενόμην ἐπὶ τῷ νυμφεύσασθαι καὶ συνάψαι ἐμαυτῷ *› Marc. 11, 18; Luc. v, 33. es Joan. 1, Varia lectiones et notæ. (ss) Filios auten thalami dicit, aplos ad desponsationem. Νυμφών est locus, domus, ubi nuptiæ ccPetrantur. Νύμφευσις est desponsatio. Sed οἰκεῖο; Tom. VII, pag. 351 A. ambiguum est in Græco. Notat enim et domesticum, sen familiarem, deinde etiam aptum et idoneun. Eodem modo erratum est infra inox.

Vers. 13. Euntes sacrificium. Improperat quoque illis Scripturarum ignorantiam, revocans ad modestiam fastum ipsorum, et id quod agit supra sacrifcia extollens. Est autem tantundem ac si dicat: Non est contra Scripturam sacram, quod facio. Deus enim per prophetam dicens: Misericor diam volo, xon sacrificium **, ostendit meliorem esso nisericordiam quam sacrifcium. Ideo et ego mise ricordiam præ-stans his qui peccatis sunt morbidi, infero me illis, et cum eis conversans, omnem şurandi modum adhibeo. Vors. 13. Neque - penitentiam. Non veni utcum justis converser; nam ipsi sibi ad salutem sufficiunt: sed fateor propter solos peccatores me vonisse, qui panitentia indigent; quomodo ergo hes abominabor propter quos veni? Dicitantem Chrysostomus hoc ironice Christum dixisse: Non veni ut vocarem justos, quales vos estis justificantes vos Γρεος. Vers. 16. Tunc — jejunant?. Et hoc quoque Marcus et Lucas Scribas et Phariseos dixisse aiunt *. Itaque manifestum est hos primum illud dixisse, deinde et Joannis discipulos concitasse, ac si etiam illi adversus Christum quasi æmuli affecti essent. Et quia a Salvatore os illis obturatum erat, transferunt in«lignationem ad ejus discipulos, et accedentes accusabant eos. Est autem tantumdem ac si dicerent: Si tu hæc quasi medicus ita agis, quare discipulos non jubes jejunare, et non genio indulgere? Primum autem seipsos laudant, gloriantes quod frequenter jejunarent. Nam jejunabant: hi quidem a Joanne id accipientes, illi vero a lege. Deinde autem discipulis ejus detrahebant, Et vide Christi mansuetadinem. Neque enim arguit eos quasi arrogantes, sed per parabolam illis hilariter respondet. Vers. 15. Εt ait sponsus? Superius seipsum medicum nominavit, hic autem sponsum. Et nierito medicum quidem, utpote ægrotas animas curantem; sponsum vero, tanquam has quæ in virginitate degunt sibi desponsautem. Filios autem sponsi dicit domesticos ejus quæ desponsata as (ss). Dixit autem hoc reducens illis ad me- „moriam Joaunis verbum, qui dixit: Qui habet spon- ' Πορευθέντες – θυσίαν. Ονειδίζει μὲν αὐτοῖς καὶ ἀμάθιαν τῶν Γραφών, καταστέλλει δὲ καὶ τὸ φρόνημα τούτων, επαιρομένων ἐπὶ ταῖς θυσίαις. Ο δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν, ὅτι οὐδὲν ἐναντίον τῇ θείᾳ Γραφῇ ποιῶ. Καὶ γὰρ ὁ Θεὸς εἰπὼν διὰ τοῦ προφήτου· Ελεον θέλω, καὶ οὐ θυσίαν· ἔδειξεν, ὅτι κρείττων θυσίας ἐστὶν ὁ ἔλεος. Διὸ κἀγὼ ἐλεῶν τοὺς νοσοῦντας ἐν ἁμαρτίαις, ἐπιδημῷ τούτοις, ὡς ἰατρὸς, καὶ συναναστρέφομαι, καὶ παντὶ τρόπῳ θεραπεύω. Οὐ μετάνοιαν. Οὐκ ἦλθον ἐπιστρέψαι δικαίους· αὐτοὶ γὰρ ἑαυτοῖς ἀρκοῦσιν εἰς σωτηρίαν ἀλλ' ὁμολογώ, διὰ μόνους τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐλθεῖν, δεομένους μετανοίας. Καὶ πῶς ἄρα βδελύξομαι τού τους, δι' οὓς ἐλήλυθα; Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστο μος, τὸν Χριστὸν τοῦτο κατ' εἰρωνείαν εἰπεῖν, ὅτι Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, οἷοί έστε ὑμεῖς, οἱ δικαιοῦντες ἑαυτούς. Τότε – νηστεύουσιν; Ομοίως καὶ τοῦτο Μάρτ κος καὶ Λουκᾶς, τοὺς Γραμματεῖς καὶ Φαρισαίους εἰπεῖν λέγουσιν, ὡς εἶναι δῆλον, ὅτι πρῶτον μὲν ἐκεῖνοι τοῦτο εἶπον, εἶτα παρώρμησαν καὶ τοὺς τοῦ Βαπτιστοῦ μαθητάς, ὡς διακειμένους καὶ αὐτοὺς πρὸς τὸν Χριστὸν ζηλοτύπως. Καὶ ἐπεὶ ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος ἐπεστομίσθησαν, μετέστησαν τὴν μέμψιν ἐπὶ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, καὶ προσελθόντες ενεκάλουν κατ' αὐτῶν. Ὁ δὲ ἔλεγον, τοιοῦτον ἦν· ὅτι, Εἰ καὶ σύ, ὡς Ιατρός, ταῦτα ποιεῖς, διατί οὐκ ἐπιτάττεις τοῖς μαθηταῖς σου νηστεύειν, καὶ μὴ τρυφάν; Εαν τοὺς δὲ πρῶτον ἐπαινοῦσι, κομπάζοντες, ὅτι Νησ στεύομεν πολλά. Καὶ γὰρ ἐνήστευαν, οι μεν, παρά Ἰωάννου τοῦτο μαθόντες, οἱ δὲ, παρὰ τοῦ νόμου. Εἶτα τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ διασύρουσι. Καὶ ἄρα τὴν ἐπιείκειαν τοῦ Χριστοῦ, πῶς οὐκ ἤλεγξεν αὐτοὺς ἀλαζόνας, ἀλλὰ διὰ παραβολῆς αὐτοῖς ἀπελογήσατο μεθ' ιλαρότητος. Καὶ εἶπεν νυμφίος; Ανω μὲν ἰατρὸν ἑαυτὸν ὠνόμασεν, ἐνταῦθα δὲ νυμφίον. Καὶ εἰκότως. Πατρόν μὲν, ὡς καθαίροντα τὰς νοσούσας ψυχάς νυμφίον δὲ, ὡς μνηστευόμενον ταύτας παρθενευούσας. Υιους δὲ τοῦ νυμφῶνος λέγει τοὺς οἰκείους τῆς νυμφεύ σεως. Ταῦτα δὲ εἴρηκεν, ἀναμιμνήσκων αὐτοὺς τῶν ῥημάτων τοῦ Ἰωάννου, φήσαντος, ὅτι ὁ ἔχων τὴν sam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui είναι η νύμφην, νυμφίος ἐστίν· ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου, et audit eum gaudio gaudet propter vocem ɛponsi Est ergo verborum intellectus iste: Ego veni ut Ecclesiam fidelium per fidem mihi desoondeam BB Osee VI, ¿v, omittit A. ὁ ἑστηκὼς καὶ ἀκούων αὐτοῦ, χαρᾷ χαίρει, διὰ τὴν φωνὴν τοῦ νυμφίου. Εστι δὲ ὁ νοῦς τῶν ῥητῶν τοιούτος· ὅτι Παρεγενόμην ἐπὶ τῷ νυμφεύσασθαι καὶ συνάψαι ἐμαυτῷ *› Marc. 11, 18; Luc. v, 33. es Joan. 1, Varia lectiones et notæ. (ss) Filios auten thalami dicit, aplos ad desponsationem. Νυμφών est locus, domus, ubi nuptiæ ccPetrantur. Νύμφευσις est desponsatio. Sed οἰκεῖο; Tom. VII, pag. 351 A. ambiguum est in Græco. Notat enim et domesticum, sen familiarem, deinde etiam aptum et idoneun. Eodem modo erratum est infra inox.

Vers. 13. Euntes sacrificium. Improperat quoque illis Scripturarum ignorantiam, revocans ad modestiam fastum ipsorum, et id quod agit supra sacrifcia extollens. Est autem tantundem ac si dicat: Non est contra Scripturam sacram, quod facio. Deus enim per prophetam dicens: Misericor diam volo, xon sacrificium **, ostendit meliorem esso nisericordiam quam sacrifcium. Ideo et ego mise ricordiam præ-stans his qui peccatis sunt morbidi, infero me illis, et cum eis conversans, omnem şurandi modum adhibeo. Vors. 13. Neque - penitentiam. Non veni utcum justis converser; nam ipsi sibi ad salutem sufficiunt: sed fateor propter solos peccatores me vonisse, qui panitentia indigent; quomodo ergo hes abominabor propter quos veni? Dicitantem Chrysostomus hoc ironice Christum dixisse: Non veni ut vocarem justos, quales vos estis justificantes vos Γρεος. Vers. 16. Tunc — jejunant?. Et hoc quoque Marcus et Lucas Scribas et Phariseos dixisse aiunt *. Itaque manifestum est hos primum illud dixisse, deinde et Joannis discipulos concitasse, ac si etiam illi adversus Christum quasi æmuli affecti essent. Et quia a Salvatore os illis obturatum erat, transferunt in«lignationem ad ejus discipulos, et accedentes accusabant eos. Est autem tantumdem ac si dicerent: Si tu hæc quasi medicus ita agis, quare discipulos non jubes jejunare, et non genio indulgere? Primum autem seipsos laudant, gloriantes quod frequenter jejunarent. Nam jejunabant: hi quidem a Joanne id accipientes, illi vero a lege. Deinde autem discipulis ejus detrahebant, Et vide Christi mansuetadinem. Neque enim arguit eos quasi arrogantes, sed per parabolam illis hilariter respondet. Vers. 15. Εt ait sponsus? Superius seipsum medicum nominavit, hic autem sponsum. Et nierito medicum quidem, utpote ægrotas animas curantem; sponsum vero, tanquam has quæ in virginitate degunt sibi desponsautem. Filios autem sponsi dicit domesticos ejus quæ desponsata as (ss). Dixit autem hoc reducens illis ad me- „moriam Joaunis verbum, qui dixit: Qui habet spon- ' Πορευθέντες – θυσίαν. Ονειδίζει μὲν αὐτοῖς καὶ ἀμάθιαν τῶν Γραφών, καταστέλλει δὲ καὶ τὸ φρόνημα τούτων, επαιρομένων ἐπὶ ταῖς θυσίαις. Ο δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν, ὅτι οὐδὲν ἐναντίον τῇ θείᾳ Γραφῇ ποιῶ. Καὶ γὰρ ὁ Θεὸς εἰπὼν διὰ τοῦ προφήτου· Ελεον θέλω, καὶ οὐ θυσίαν· ἔδειξεν, ὅτι κρείττων θυσίας ἐστὶν ὁ ἔλεος. Διὸ κἀγὼ ἐλεῶν τοὺς νοσοῦντας ἐν ἁμαρτίαις, ἐπιδημῷ τούτοις, ὡς ἰατρὸς, καὶ συναναστρέφομαι, καὶ παντὶ τρόπῳ θεραπεύω. Οὐ μετάνοιαν. Οὐκ ἦλθον ἐπιστρέψαι δικαίους· αὐτοὶ γὰρ ἑαυτοῖς ἀρκοῦσιν εἰς σωτηρίαν ἀλλ' ὁμολογώ, διὰ μόνους τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐλθεῖν, δεομένους μετανοίας. Καὶ πῶς ἄρα βδελύξομαι τού τους, δι' οὓς ἐλήλυθα; Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστο μος, τὸν Χριστὸν τοῦτο κατ' εἰρωνείαν εἰπεῖν, ὅτι Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, οἷοί έστε ὑμεῖς, οἱ δικαιοῦντες ἑαυτούς. Τότε – νηστεύουσιν; Ομοίως καὶ τοῦτο Μάρτ κος καὶ Λουκᾶς, τοὺς Γραμματεῖς καὶ Φαρισαίους εἰπεῖν λέγουσιν, ὡς εἶναι δῆλον, ὅτι πρῶτον μὲν ἐκεῖνοι τοῦτο εἶπον, εἶτα παρώρμησαν καὶ τοὺς τοῦ Βαπτιστοῦ μαθητάς, ὡς διακειμένους καὶ αὐτοὺς πρὸς τὸν Χριστὸν ζηλοτύπως. Καὶ ἐπεὶ ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος ἐπεστομίσθησαν, μετέστησαν τὴν μέμψιν ἐπὶ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, καὶ προσελθόντες ενεκάλουν κατ' αὐτῶν. Ὁ δὲ ἔλεγον, τοιοῦτον ἦν· ὅτι, Εἰ καὶ σύ, ὡς Ιατρός, ταῦτα ποιεῖς, διατί οὐκ ἐπιτάττεις τοῖς μαθηταῖς σου νηστεύειν, καὶ μὴ τρυφάν; Εαν τοὺς δὲ πρῶτον ἐπαινοῦσι, κομπάζοντες, ὅτι Νησ στεύομεν πολλά. Καὶ γὰρ ἐνήστευαν, οι μεν, παρά Ἰωάννου τοῦτο μαθόντες, οἱ δὲ, παρὰ τοῦ νόμου. Εἶτα τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ διασύρουσι. Καὶ ἄρα τὴν ἐπιείκειαν τοῦ Χριστοῦ, πῶς οὐκ ἤλεγξεν αὐτοὺς ἀλαζόνας, ἀλλὰ διὰ παραβολῆς αὐτοῖς ἀπελογήσατο μεθ' ιλαρότητος. Καὶ εἶπεν νυμφίος; Ανω μὲν ἰατρὸν ἑαυτὸν ὠνόμασεν, ἐνταῦθα δὲ νυμφίον. Καὶ εἰκότως. Πατρόν μὲν, ὡς καθαίροντα τὰς νοσούσας ψυχάς νυμφίον δὲ, ὡς μνηστευόμενον ταύτας παρθενευούσας. Υιους δὲ τοῦ νυμφῶνος λέγει τοὺς οἰκείους τῆς νυμφεύ σεως. Ταῦτα δὲ εἴρηκεν, ἀναμιμνήσκων αὐτοὺς τῶν ῥημάτων τοῦ Ἰωάννου, φήσαντος, ὅτι ὁ ἔχων τὴν sam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui είναι η νύμφην, νυμφίος ἐστίν· ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου, et audit eum gaudio gaudet propter vocem ɛponsi Est ergo verborum intellectus iste: Ego veni ut Ecclesiam fidelium per fidem mihi desoondeam BB Osee VI, ¿v, omittit A. ὁ ἑστηκὼς καὶ ἀκούων αὐτοῦ, χαρᾷ χαίρει, διὰ τὴν φωνὴν τοῦ νυμφίου. Εστι δὲ ὁ νοῦς τῶν ῥητῶν τοιούτος· ὅτι Παρεγενόμην ἐπὶ τῷ νυμφεύσασθαι καὶ συνάψαι ἐμαυτῷ *› Marc. 11, 18; Luc. v, 33. es Joan. 1, Varia lectiones et notæ. (ss) Filios auten thalami dicit, aplos ad desponsationem. Νυμφών est locus, domus, ubi nuptiæ ccPetrantur. Νύμφευσις est desponsatio. Sed οἰκεῖο; Tom. VII, pag. 351 A. ambiguum est in Græco. Notat enim et domesticum, sen familiarem, deinde etiam aptum et idoneun. Eodem modo erratum est infra inox.

Vers. 13. Euntes sacrificium. Improperat quoque illis Scripturarum ignorantiam, revocans ad modestiam fastum ipsorum, et id quod agit supra sacrifcia extollens. Est autem tantundem ac si dicat: Non est contra Scripturam sacram, quod facio. Deus enim per prophetam dicens: Misericor diam volo, xon sacrificium **, ostendit meliorem esso nisericordiam quam sacrifcium. Ideo et ego mise ricordiam præ-stans his qui peccatis sunt morbidi, infero me illis, et cum eis conversans, omnem şurandi modum adhibeo. Vors. 13. Neque - penitentiam. Non veni utcum justis converser; nam ipsi sibi ad salutem sufficiunt: sed fateor propter solos peccatores me vonisse, qui panitentia indigent; quomodo ergo hes abominabor propter quos veni? Dicitantem Chrysostomus hoc ironice Christum dixisse: Non veni ut vocarem justos, quales vos estis justificantes vos Γρεος. Vers. 16. Tunc — jejunant?. Et hoc quoque Marcus et Lucas Scribas et Phariseos dixisse aiunt *. Itaque manifestum est hos primum illud dixisse, deinde et Joannis discipulos concitasse, ac si etiam illi adversus Christum quasi æmuli affecti essent. Et quia a Salvatore os illis obturatum erat, transferunt in«lignationem ad ejus discipulos, et accedentes accusabant eos. Est autem tantumdem ac si dicerent: Si tu hæc quasi medicus ita agis, quare discipulos non jubes jejunare, et non genio indulgere? Primum autem seipsos laudant, gloriantes quod frequenter jejunarent. Nam jejunabant: hi quidem a Joanne id accipientes, illi vero a lege. Deinde autem discipulis ejus detrahebant, Et vide Christi mansuetadinem. Neque enim arguit eos quasi arrogantes, sed per parabolam illis hilariter respondet. Vers. 15. Εt ait sponsus? Superius seipsum medicum nominavit, hic autem sponsum. Et nierito medicum quidem, utpote ægrotas animas curantem; sponsum vero, tanquam has quæ in virginitate degunt sibi desponsautem. Filios autem sponsi dicit domesticos ejus quæ desponsata as (ss). Dixit autem hoc reducens illis ad me- „moriam Joaunis verbum, qui dixit: Qui habet spon- ' Πορευθέντες – θυσίαν. Ονειδίζει μὲν αὐτοῖς καὶ ἀμάθιαν τῶν Γραφών, καταστέλλει δὲ καὶ τὸ φρόνημα τούτων, επαιρομένων ἐπὶ ταῖς θυσίαις. Ο δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν, ὅτι οὐδὲν ἐναντίον τῇ θείᾳ Γραφῇ ποιῶ. Καὶ γὰρ ὁ Θεὸς εἰπὼν διὰ τοῦ προφήτου· Ελεον θέλω, καὶ οὐ θυσίαν· ἔδειξεν, ὅτι κρείττων θυσίας ἐστὶν ὁ ἔλεος. Διὸ κἀγὼ ἐλεῶν τοὺς νοσοῦντας ἐν ἁμαρτίαις, ἐπιδημῷ τούτοις, ὡς ἰατρὸς, καὶ συναναστρέφομαι, καὶ παντὶ τρόπῳ θεραπεύω. Οὐ μετάνοιαν. Οὐκ ἦλθον ἐπιστρέψαι δικαίους· αὐτοὶ γὰρ ἑαυτοῖς ἀρκοῦσιν εἰς σωτηρίαν ἀλλ' ὁμολογώ, διὰ μόνους τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐλθεῖν, δεομένους μετανοίας. Καὶ πῶς ἄρα βδελύξομαι τού τους, δι' οὓς ἐλήλυθα; Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστο μος, τὸν Χριστὸν τοῦτο κατ' εἰρωνείαν εἰπεῖν, ὅτι Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, οἷοί έστε ὑμεῖς, οἱ δικαιοῦντες ἑαυτούς. Τότε – νηστεύουσιν; Ομοίως καὶ τοῦτο Μάρτ κος καὶ Λουκᾶς, τοὺς Γραμματεῖς καὶ Φαρισαίους εἰπεῖν λέγουσιν, ὡς εἶναι δῆλον, ὅτι πρῶτον μὲν ἐκεῖνοι τοῦτο εἶπον, εἶτα παρώρμησαν καὶ τοὺς τοῦ Βαπτιστοῦ μαθητάς, ὡς διακειμένους καὶ αὐτοὺς πρὸς τὸν Χριστὸν ζηλοτύπως. Καὶ ἐπεὶ ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος ἐπεστομίσθησαν, μετέστησαν τὴν μέμψιν ἐπὶ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, καὶ προσελθόντες ενεκάλουν κατ' αὐτῶν. Ὁ δὲ ἔλεγον, τοιοῦτον ἦν· ὅτι, Εἰ καὶ σύ, ὡς Ιατρός, ταῦτα ποιεῖς, διατί οὐκ ἐπιτάττεις τοῖς μαθηταῖς σου νηστεύειν, καὶ μὴ τρυφάν; Εαν τοὺς δὲ πρῶτον ἐπαινοῦσι, κομπάζοντες, ὅτι Νησ στεύομεν πολλά. Καὶ γὰρ ἐνήστευαν, οι μεν, παρά Ἰωάννου τοῦτο μαθόντες, οἱ δὲ, παρὰ τοῦ νόμου. Εἶτα τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ διασύρουσι. Καὶ ἄρα τὴν ἐπιείκειαν τοῦ Χριστοῦ, πῶς οὐκ ἤλεγξεν αὐτοὺς ἀλαζόνας, ἀλλὰ διὰ παραβολῆς αὐτοῖς ἀπελογήσατο μεθ' ιλαρότητος. Καὶ εἶπεν νυμφίος; Ανω μὲν ἰατρὸν ἑαυτὸν ὠνόμασεν, ἐνταῦθα δὲ νυμφίον. Καὶ εἰκότως. Πατρόν μὲν, ὡς καθαίροντα τὰς νοσούσας ψυχάς νυμφίον δὲ, ὡς μνηστευόμενον ταύτας παρθενευούσας. Υιους δὲ τοῦ νυμφῶνος λέγει τοὺς οἰκείους τῆς νυμφεύ σεως. Ταῦτα δὲ εἴρηκεν, ἀναμιμνήσκων αὐτοὺς τῶν ῥημάτων τοῦ Ἰωάννου, φήσαντος, ὅτι ὁ ἔχων τὴν sam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui είναι η νύμφην, νυμφίος ἐστίν· ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου, et audit eum gaudio gaudet propter vocem ɛponsi Est ergo verborum intellectus iste: Ego veni ut Ecclesiam fidelium per fidem mihi desoondeam BB Osee VI, ¿v, omittit A. ὁ ἑστηκὼς καὶ ἀκούων αὐτοῦ, χαρᾷ χαίρει, διὰ τὴν φωνὴν τοῦ νυμφίου. Εστι δὲ ὁ νοῦς τῶν ῥητῶν τοιούτος· ὅτι Παρεγενόμην ἐπὶ τῷ νυμφεύσασθαι καὶ συνάψαι ἐμαυτῷ *› Marc. 11, 18; Luc. v, 33. es Joan. 1, Varia lectiones et notæ. (ss) Filios auten thalami dicit, aplos ad desponsationem. Νυμφών est locus, domus, ubi nuptiæ ccPetrantur. Νύμφευσις est desponsatio. Sed οἰκεῖο; Tom. VII, pag. 351 A. ambiguum est in Græco. Notat enim et domesticum, sen familiarem, deinde etiam aptum et idoneun. Eodem modo erratum est infra inox.

CAP. IX. διὰ πίστεως τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν· ὁ δὲ και et conjungam, et hoc tempus est nuptiarum; non ρὸς οὗτος τῆς νυμφεύσεως οὐκ ἔστι πένθους καιρός, ἀλλὰ χαρᾶς· καὶ λοιπὸν οὐ δύνανται νηστεύειν οἱ οἰκεῖοι αὐτῆς· θλιβερὸν γὰρ τὸ νηστεύειν τοῖς ἀτελῶς ἔτι διακειμένοις· τούτους δὲ χρὴ χαίρειν, ἕως οὗ εἰμι μετ' αὐτῶν, συνόντας μοι, καὶ τῆς φωνῆς μου ἀκούοντας. Ελεύσονται· νηστεύσουσιν. Ενταῦθα παρεδήλωσεν, ὅτι ἀναιρεθήσεται μὲν αὐτὸς, αὐτοὶ δὲ μετὰ τοῦτο πολλὰ καὶ νηστεύσουσι, καὶ κακοπαθήσουσιν. Οὐδεὶς – παλαιῷ. Δεῖξαι θέλων, ὅτι ὡς ἀσθε νέσιν ἔτι τοῖς μαθηταῖς οὐκ ἐπιφορτίζει το βάρος τῆς νηστείας, διὰ παραβολῆς τοῦτο δείκνυσι, λέγων· Οὐδεὶς ἰώμενος ἱματίου παλαιοῦ σαθρότητα, επιρ βάπτει τεμάχιον ράκους ἀγνάφου, τουτέστι καινοῦ, ἐπὶ μέρει παλαιῷ. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν. Αίρει - γίνεται. Το γάρ πλήρωμα αὐτοῦ, τουτ ἐστιν ἡ ὁλότης τοῦ ἀγνάρου ράκους, ἰσχυρὰ καὶ βαρεία οὖσα, αἴρει καὶ κατασπᾷ μᾶλλον ἀπὸ τοῦ ἱματίου, σαθρού τυγχάνοντος, ὅσον ἂν ἐπιλάβῃ· καὶ γίνεται μείζον σχίσμα. Λοιπὸν οὖν, οὐδὲ ἐγὼ νῦν, ιώμενος τὴν σαθρότητα τῶν μαθητῶν, ἐπιβάλλω ταύτῃ ισχυρότητα καὶ βάρος νηστείας, ἵνα μὴ πλεῖον σαθρωθῇ, μὴ δυναμένη βαστάζειν τὸ ἐπιβληθέν ἀλλὰ συγκαταβαίνω τῇ ἀσθενείᾳ αὐτῶν, μέχρις ἂν διά τοῦ θείου Πνεύματος ἀνακαινισθῶσιν. Οὐδὲ – παλαιούς. Καὶ ἑτέραν λαμβάνει παρα βολήν, οἶνον νέον λέγων, τὴν αὐστηρίαν καὶ σφοδρα τητα τῶν ἐντολῶν· οἶνον μὲν, ὡς εὐφραίνουσαν τὰς τῶν τελείων ψυχάς· νέον δέ, ὡς ἀσυνήθη τοῖς ἀγω μνάστοις. Καὶ πάλιν, ἀσκοὺς παλαιούς ονομάζων, τοὺς μαθητάς· ἀσκοὺς μὲν, ὡς χωροῦντας διδασκα λίαν· παλαιοὺς δὲ, ὡς ἀσθενεῖς. Εἰ δὲ μή γε ἀπολοῦνται. Ῥήγνυνται οἱ ἀσκοί, είτουν παραλύονται, μὴ δυνάμενοι φέρειν τὴν ἰσχὺν τοῦ νέου οίνου· καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται, μὴ κατασχεθείς, καὶ οἱ ἀσκοὶ ἀπολοῦνται, ἄχρηστοι τοῦ λοι που γενόμενοι. Αλλά - συντηροῦνται. Χρὴ γὰρ τὸν ἄριστον οἰκονόμον διακρίνειν καὶ τὴν φύσιν τοῦ οἴνου, καὶ τὴν δύναμιν τῶν ἀσκῶν, καὶ τὸν καιρόν. Νῦν γὰρ ἔτι παλαιοί εἰσιν οἱ μαθηταὶ, μήπω ἀνακαινισθέντες. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ πρὸς αὐτοὺς εἶπε· Πολλὰ ἔχω λέο γειν ὑμῖν, ἀλλ' οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι. Άμφότεροι δέ, φησί, συντηροῦνται, ὁ οἶνος δηλαδή, καὶ ὁ ἀσκὸς, ὁ μὲν βασταζόμενος, ὁ δὲ βαστάζων. ΚΕΦ. ΙΕ'. Περὶ τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου. Ταῦτα — ζήσεται. [ Η τοῦ Ἰαείρου θυγάτης eɩ Joan. xvi, 12. ergo tempus est luctus, sed gaudii. Itaque non possunt jejunare familiares ac propinqui sponsæ; nam jejunare tribulationis est, et his congruit, qui imperfecto modo adhuc affecti sunt. Hus vero gaudere oportet, quandiu cum eis sumII, quandiu mecum versantur, et vocem meam audiunt. Vers. 13. Venient — jejunabant. Ilic signif. cavit se occidendum, illos autem postmoduin frequenter jejunaturos, ac mulia mala passuros. Vers. 16. Nemo - veteri. Volens ostendere, quod tanquam adhuc imbecilles discipulos na n oneret pondere jejunii, per parabolam hoc significat dicens: Nullus resarciens detritam vestem veterem, assuit fragmentum panni rudis, hoc est novi, in parte veteri. Deinde audit et causam. Vers. 16. Aufert – ft. Supplementum sivo plenitudo ejus, id est integritas panni rudis, cum sit fortis et dura, tollit ac detrahit a ve· ste, quæ detrita erat, quantumcunque acceperit, et major ruptura fit. Itaque neque ego mune vetustati ac debilitati discipulorum immitto dnritiem ac robur jejunti, ne amplius deterantur, non potentes ferre quod immissum est, sed condescendo imbecillitati eorumn, donec per Spiritum sanctum renoventur. Vers. 17. Neque veteres. Aliam quoque accipit similitudinem, vinum novum vocans austeri - tatem ac vehementiam præceptorum; vinum quidem, quod lelificet perfectorum animus, novum autem, quod assueta non sit inexercitatis. Præterea utres veteres dicit discipulos: utres quidem tanquam disciplinæ capaces, veteres vero quasi imbecilles. Vers. 17. Alioqui - pereunt. Rumpuntur utres sive dissolvuntur, cum ferre non possint vini novi fortitudinem, vinumque non retentum effunditur, ac utres pereunt, facti in posterum inutiles. Vers. 17. Sed conservantur. Optimum enim œconomum dijudicare oportet vini naturam, et Dutriun fortitudinem ac vetustatem. Nunc siqui dem veteres sunt discipuli, quod ad fortitudinem utrium ac vetustatem spectat, nondum videlicet renovati. Propter quod etiam alio loco dixit eis: Multa habeo, quæ vobis dicam, sed nunc portare non polestis ". Uiraque, inquit, conservantur, vinum videlicet et utres, illud quidem retentum, bi autem retinentes. CAP. XV. De filia archisynagogi. Vers. 18. Hae - vires. †† Jairi filia significat Variæ lectiones et note. Codex uterque inclusa habet in margine. Henleuius non agnoscit.

CAP. IX. διὰ πίστεως τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν· ὁ δὲ και et conjungam, et hoc tempus est nuptiarum; non ρὸς οὗτος τῆς νυμφεύσεως οὐκ ἔστι πένθους καιρός, ἀλλὰ χαρᾶς· καὶ λοιπὸν οὐ δύνανται νηστεύειν οἱ οἰκεῖοι αὐτῆς· θλιβερὸν γὰρ τὸ νηστεύειν τοῖς ἀτελῶς ἔτι διακειμένοις· τούτους δὲ χρὴ χαίρειν, ἕως οὗ εἰμι μετ' αὐτῶν, συνόντας μοι, καὶ τῆς φωνῆς μου ἀκούοντας. Ελεύσονται· νηστεύσουσιν. Ενταῦθα παρεδήλωσεν, ὅτι ἀναιρεθήσεται μὲν αὐτὸς, αὐτοὶ δὲ μετὰ τοῦτο πολλὰ καὶ νηστεύσουσι, καὶ κακοπαθήσουσιν. Οὐδεὶς – παλαιῷ. Δεῖξαι θέλων, ὅτι ὡς ἀσθε νέσιν ἔτι τοῖς μαθηταῖς οὐκ ἐπιφορτίζει το βάρος τῆς νηστείας, διὰ παραβολῆς τοῦτο δείκνυσι, λέγων· Οὐδεὶς ἰώμενος ἱματίου παλαιοῦ σαθρότητα, επιρ βάπτει τεμάχιον ράκους ἀγνάφου, τουτέστι καινοῦ, ἐπὶ μέρει παλαιῷ. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν. Αίρει - γίνεται. Το γάρ πλήρωμα αὐτοῦ, τουτ ἐστιν ἡ ὁλότης τοῦ ἀγνάρου ράκους, ἰσχυρὰ καὶ βαρεία οὖσα, αἴρει καὶ κατασπᾷ μᾶλλον ἀπὸ τοῦ ἱματίου, σαθρού τυγχάνοντος, ὅσον ἂν ἐπιλάβῃ· καὶ γίνεται μείζον σχίσμα. Λοιπὸν οὖν, οὐδὲ ἐγὼ νῦν, ιώμενος τὴν σαθρότητα τῶν μαθητῶν, ἐπιβάλλω ταύτῃ ισχυρότητα καὶ βάρος νηστείας, ἵνα μὴ πλεῖον σαθρωθῇ, μὴ δυναμένη βαστάζειν τὸ ἐπιβληθέν ἀλλὰ συγκαταβαίνω τῇ ἀσθενείᾳ αὐτῶν, μέχρις ἂν διά τοῦ θείου Πνεύματος ἀνακαινισθῶσιν. Οὐδὲ – παλαιούς. Καὶ ἑτέραν λαμβάνει παρα βολήν, οἶνον νέον λέγων, τὴν αὐστηρίαν καὶ σφοδρα τητα τῶν ἐντολῶν· οἶνον μὲν, ὡς εὐφραίνουσαν τὰς τῶν τελείων ψυχάς· νέον δέ, ὡς ἀσυνήθη τοῖς ἀγω μνάστοις. Καὶ πάλιν, ἀσκοὺς παλαιούς ονομάζων, τοὺς μαθητάς· ἀσκοὺς μὲν, ὡς χωροῦντας διδασκα λίαν· παλαιοὺς δὲ, ὡς ἀσθενεῖς. Εἰ δὲ μή γε ἀπολοῦνται. Ῥήγνυνται οἱ ἀσκοί, είτουν παραλύονται, μὴ δυνάμενοι φέρειν τὴν ἰσχὺν τοῦ νέου οίνου· καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται, μὴ κατασχεθείς, καὶ οἱ ἀσκοὶ ἀπολοῦνται, ἄχρηστοι τοῦ λοι που γενόμενοι. Αλλά - συντηροῦνται. Χρὴ γὰρ τὸν ἄριστον οἰκονόμον διακρίνειν καὶ τὴν φύσιν τοῦ οἴνου, καὶ τὴν δύναμιν τῶν ἀσκῶν, καὶ τὸν καιρόν. Νῦν γὰρ ἔτι παλαιοί εἰσιν οἱ μαθηταὶ, μήπω ἀνακαινισθέντες. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ πρὸς αὐτοὺς εἶπε· Πολλὰ ἔχω λέο γειν ὑμῖν, ἀλλ' οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι. Άμφότεροι δέ, φησί, συντηροῦνται, ὁ οἶνος δηλαδή, καὶ ὁ ἀσκὸς, ὁ μὲν βασταζόμενος, ὁ δὲ βαστάζων. ΚΕΦ. ΙΕ'. Περὶ τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου. Ταῦτα — ζήσεται. [ Η τοῦ Ἰαείρου θυγάτης eɩ Joan. xvi, 12. ergo tempus est luctus, sed gaudii. Itaque non possunt jejunare familiares ac propinqui sponsæ; nam jejunare tribulationis est, et his congruit, qui imperfecto modo adhuc affecti sunt. Hus vero gaudere oportet, quandiu cum eis sumII, quandiu mecum versantur, et vocem meam audiunt. Vers. 13. Venient — jejunabant. Ilic signif. cavit se occidendum, illos autem postmoduin frequenter jejunaturos, ac mulia mala passuros. Vers. 16. Nemo - veteri. Volens ostendere, quod tanquam adhuc imbecilles discipulos na n oneret pondere jejunii, per parabolam hoc significat dicens: Nullus resarciens detritam vestem veterem, assuit fragmentum panni rudis, hoc est novi, in parte veteri. Deinde audit et causam. Vers. 16. Aufert – ft. Supplementum sivo plenitudo ejus, id est integritas panni rudis, cum sit fortis et dura, tollit ac detrahit a ve· ste, quæ detrita erat, quantumcunque acceperit, et major ruptura fit. Itaque neque ego mune vetustati ac debilitati discipulorum immitto dnritiem ac robur jejunti, ne amplius deterantur, non potentes ferre quod immissum est, sed condescendo imbecillitati eorumn, donec per Spiritum sanctum renoventur. Vers. 17. Neque veteres. Aliam quoque accipit similitudinem, vinum novum vocans austeri - tatem ac vehementiam præceptorum; vinum quidem, quod lelificet perfectorum animus, novum autem, quod assueta non sit inexercitatis. Præterea utres veteres dicit discipulos: utres quidem tanquam disciplinæ capaces, veteres vero quasi imbecilles. Vers. 17. Alioqui - pereunt. Rumpuntur utres sive dissolvuntur, cum ferre non possint vini novi fortitudinem, vinumque non retentum effunditur, ac utres pereunt, facti in posterum inutiles. Vers. 17. Sed conservantur. Optimum enim œconomum dijudicare oportet vini naturam, et Dutriun fortitudinem ac vetustatem. Nunc siqui dem veteres sunt discipuli, quod ad fortitudinem utrium ac vetustatem spectat, nondum videlicet renovati. Propter quod etiam alio loco dixit eis: Multa habeo, quæ vobis dicam, sed nunc portare non polestis ". Uiraque, inquit, conservantur, vinum videlicet et utres, illud quidem retentum, bi autem retinentes. CAP. XV. De filia archisynagogi. Vers. 18. Hae - vires. †† Jairi filia significat Variæ lectiones et note. Codex uterque inclusa habet in margine. Henleuius non agnoscit.

CAP. IX. διὰ πίστεως τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν· ὁ δὲ και et conjungam, et hoc tempus est nuptiarum; non ρὸς οὗτος τῆς νυμφεύσεως οὐκ ἔστι πένθους καιρός, ἀλλὰ χαρᾶς· καὶ λοιπὸν οὐ δύνανται νηστεύειν οἱ οἰκεῖοι αὐτῆς· θλιβερὸν γὰρ τὸ νηστεύειν τοῖς ἀτελῶς ἔτι διακειμένοις· τούτους δὲ χρὴ χαίρειν, ἕως οὗ εἰμι μετ' αὐτῶν, συνόντας μοι, καὶ τῆς φωνῆς μου ἀκούοντας. Ελεύσονται· νηστεύσουσιν. Ενταῦθα παρεδήλωσεν, ὅτι ἀναιρεθήσεται μὲν αὐτὸς, αὐτοὶ δὲ μετὰ τοῦτο πολλὰ καὶ νηστεύσουσι, καὶ κακοπαθήσουσιν. Οὐδεὶς – παλαιῷ. Δεῖξαι θέλων, ὅτι ὡς ἀσθε νέσιν ἔτι τοῖς μαθηταῖς οὐκ ἐπιφορτίζει το βάρος τῆς νηστείας, διὰ παραβολῆς τοῦτο δείκνυσι, λέγων· Οὐδεὶς ἰώμενος ἱματίου παλαιοῦ σαθρότητα, επιρ βάπτει τεμάχιον ράκους ἀγνάφου, τουτέστι καινοῦ, ἐπὶ μέρει παλαιῷ. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν. Αίρει - γίνεται. Το γάρ πλήρωμα αὐτοῦ, τουτ ἐστιν ἡ ὁλότης τοῦ ἀγνάρου ράκους, ἰσχυρὰ καὶ βαρεία οὖσα, αἴρει καὶ κατασπᾷ μᾶλλον ἀπὸ τοῦ ἱματίου, σαθρού τυγχάνοντος, ὅσον ἂν ἐπιλάβῃ· καὶ γίνεται μείζον σχίσμα. Λοιπὸν οὖν, οὐδὲ ἐγὼ νῦν, ιώμενος τὴν σαθρότητα τῶν μαθητῶν, ἐπιβάλλω ταύτῃ ισχυρότητα καὶ βάρος νηστείας, ἵνα μὴ πλεῖον σαθρωθῇ, μὴ δυναμένη βαστάζειν τὸ ἐπιβληθέν ἀλλὰ συγκαταβαίνω τῇ ἀσθενείᾳ αὐτῶν, μέχρις ἂν διά τοῦ θείου Πνεύματος ἀνακαινισθῶσιν. Οὐδὲ – παλαιούς. Καὶ ἑτέραν λαμβάνει παρα βολήν, οἶνον νέον λέγων, τὴν αὐστηρίαν καὶ σφοδρα τητα τῶν ἐντολῶν· οἶνον μὲν, ὡς εὐφραίνουσαν τὰς τῶν τελείων ψυχάς· νέον δέ, ὡς ἀσυνήθη τοῖς ἀγω μνάστοις. Καὶ πάλιν, ἀσκοὺς παλαιούς ονομάζων, τοὺς μαθητάς· ἀσκοὺς μὲν, ὡς χωροῦντας διδασκα λίαν· παλαιοὺς δὲ, ὡς ἀσθενεῖς. Εἰ δὲ μή γε ἀπολοῦνται. Ῥήγνυνται οἱ ἀσκοί, είτουν παραλύονται, μὴ δυνάμενοι φέρειν τὴν ἰσχὺν τοῦ νέου οίνου· καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται, μὴ κατασχεθείς, καὶ οἱ ἀσκοὶ ἀπολοῦνται, ἄχρηστοι τοῦ λοι που γενόμενοι. Αλλά - συντηροῦνται. Χρὴ γὰρ τὸν ἄριστον οἰκονόμον διακρίνειν καὶ τὴν φύσιν τοῦ οἴνου, καὶ τὴν δύναμιν τῶν ἀσκῶν, καὶ τὸν καιρόν. Νῦν γὰρ ἔτι παλαιοί εἰσιν οἱ μαθηταὶ, μήπω ἀνακαινισθέντες. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ πρὸς αὐτοὺς εἶπε· Πολλὰ ἔχω λέο γειν ὑμῖν, ἀλλ' οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι. Άμφότεροι δέ, φησί, συντηροῦνται, ὁ οἶνος δηλαδή, καὶ ὁ ἀσκὸς, ὁ μὲν βασταζόμενος, ὁ δὲ βαστάζων. ΚΕΦ. ΙΕ'. Περὶ τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου. Ταῦτα — ζήσεται. [ Η τοῦ Ἰαείρου θυγάτης eɩ Joan. xvi, 12. ergo tempus est luctus, sed gaudii. Itaque non possunt jejunare familiares ac propinqui sponsæ; nam jejunare tribulationis est, et his congruit, qui imperfecto modo adhuc affecti sunt. Hus vero gaudere oportet, quandiu cum eis sumII, quandiu mecum versantur, et vocem meam audiunt. Vers. 13. Venient — jejunabant. Ilic signif. cavit se occidendum, illos autem postmoduin frequenter jejunaturos, ac mulia mala passuros. Vers. 16. Nemo - veteri. Volens ostendere, quod tanquam adhuc imbecilles discipulos na n oneret pondere jejunii, per parabolam hoc significat dicens: Nullus resarciens detritam vestem veterem, assuit fragmentum panni rudis, hoc est novi, in parte veteri. Deinde audit et causam. Vers. 16. Aufert – ft. Supplementum sivo plenitudo ejus, id est integritas panni rudis, cum sit fortis et dura, tollit ac detrahit a ve· ste, quæ detrita erat, quantumcunque acceperit, et major ruptura fit. Itaque neque ego mune vetustati ac debilitati discipulorum immitto dnritiem ac robur jejunti, ne amplius deterantur, non potentes ferre quod immissum est, sed condescendo imbecillitati eorumn, donec per Spiritum sanctum renoventur. Vers. 17. Neque veteres. Aliam quoque accipit similitudinem, vinum novum vocans austeri - tatem ac vehementiam præceptorum; vinum quidem, quod lelificet perfectorum animus, novum autem, quod assueta non sit inexercitatis. Præterea utres veteres dicit discipulos: utres quidem tanquam disciplinæ capaces, veteres vero quasi imbecilles. Vers. 17. Alioqui - pereunt. Rumpuntur utres sive dissolvuntur, cum ferre non possint vini novi fortitudinem, vinumque non retentum effunditur, ac utres pereunt, facti in posterum inutiles. Vers. 17. Sed conservantur. Optimum enim œconomum dijudicare oportet vini naturam, et Dutriun fortitudinem ac vetustatem. Nunc siqui dem veteres sunt discipuli, quod ad fortitudinem utrium ac vetustatem spectat, nondum videlicet renovati. Propter quod etiam alio loco dixit eis: Multa habeo, quæ vobis dicam, sed nunc portare non polestis ". Uiraque, inquit, conservantur, vinum videlicet et utres, illud quidem retentum, bi autem retinentes. CAP. XV. De filia archisynagogi. Vers. 18. Hae - vires. †† Jairi filia significat Variæ lectiones et note. Codex uterque inclusa habet in margine. Henleuius non agnoscit.

CAP. IX. διὰ πίστεως τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν· ὁ δὲ και et conjungam, et hoc tempus est nuptiarum; non ρὸς οὗτος τῆς νυμφεύσεως οὐκ ἔστι πένθους καιρός, ἀλλὰ χαρᾶς· καὶ λοιπὸν οὐ δύνανται νηστεύειν οἱ οἰκεῖοι αὐτῆς· θλιβερὸν γὰρ τὸ νηστεύειν τοῖς ἀτελῶς ἔτι διακειμένοις· τούτους δὲ χρὴ χαίρειν, ἕως οὗ εἰμι μετ' αὐτῶν, συνόντας μοι, καὶ τῆς φωνῆς μου ἀκούοντας. Ελεύσονται· νηστεύσουσιν. Ενταῦθα παρεδήλωσεν, ὅτι ἀναιρεθήσεται μὲν αὐτὸς, αὐτοὶ δὲ μετὰ τοῦτο πολλὰ καὶ νηστεύσουσι, καὶ κακοπαθήσουσιν. Οὐδεὶς – παλαιῷ. Δεῖξαι θέλων, ὅτι ὡς ἀσθε νέσιν ἔτι τοῖς μαθηταῖς οὐκ ἐπιφορτίζει το βάρος τῆς νηστείας, διὰ παραβολῆς τοῦτο δείκνυσι, λέγων· Οὐδεὶς ἰώμενος ἱματίου παλαιοῦ σαθρότητα, επιρ βάπτει τεμάχιον ράκους ἀγνάφου, τουτέστι καινοῦ, ἐπὶ μέρει παλαιῷ. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν. Αίρει - γίνεται. Το γάρ πλήρωμα αὐτοῦ, τουτ ἐστιν ἡ ὁλότης τοῦ ἀγνάρου ράκους, ἰσχυρὰ καὶ βαρεία οὖσα, αἴρει καὶ κατασπᾷ μᾶλλον ἀπὸ τοῦ ἱματίου, σαθρού τυγχάνοντος, ὅσον ἂν ἐπιλάβῃ· καὶ γίνεται μείζον σχίσμα. Λοιπὸν οὖν, οὐδὲ ἐγὼ νῦν, ιώμενος τὴν σαθρότητα τῶν μαθητῶν, ἐπιβάλλω ταύτῃ ισχυρότητα καὶ βάρος νηστείας, ἵνα μὴ πλεῖον σαθρωθῇ, μὴ δυναμένη βαστάζειν τὸ ἐπιβληθέν ἀλλὰ συγκαταβαίνω τῇ ἀσθενείᾳ αὐτῶν, μέχρις ἂν διά τοῦ θείου Πνεύματος ἀνακαινισθῶσιν. Οὐδὲ – παλαιούς. Καὶ ἑτέραν λαμβάνει παρα βολήν, οἶνον νέον λέγων, τὴν αὐστηρίαν καὶ σφοδρα τητα τῶν ἐντολῶν· οἶνον μὲν, ὡς εὐφραίνουσαν τὰς τῶν τελείων ψυχάς· νέον δέ, ὡς ἀσυνήθη τοῖς ἀγω μνάστοις. Καὶ πάλιν, ἀσκοὺς παλαιούς ονομάζων, τοὺς μαθητάς· ἀσκοὺς μὲν, ὡς χωροῦντας διδασκα λίαν· παλαιοὺς δὲ, ὡς ἀσθενεῖς. Εἰ δὲ μή γε ἀπολοῦνται. Ῥήγνυνται οἱ ἀσκοί, είτουν παραλύονται, μὴ δυνάμενοι φέρειν τὴν ἰσχὺν τοῦ νέου οίνου· καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται, μὴ κατασχεθείς, καὶ οἱ ἀσκοὶ ἀπολοῦνται, ἄχρηστοι τοῦ λοι που γενόμενοι. Αλλά - συντηροῦνται. Χρὴ γὰρ τὸν ἄριστον οἰκονόμον διακρίνειν καὶ τὴν φύσιν τοῦ οἴνου, καὶ τὴν δύναμιν τῶν ἀσκῶν, καὶ τὸν καιρόν. Νῦν γὰρ ἔτι παλαιοί εἰσιν οἱ μαθηταὶ, μήπω ἀνακαινισθέντες. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ πρὸς αὐτοὺς εἶπε· Πολλὰ ἔχω λέο γειν ὑμῖν, ἀλλ' οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι. Άμφότεροι δέ, φησί, συντηροῦνται, ὁ οἶνος δηλαδή, καὶ ὁ ἀσκὸς, ὁ μὲν βασταζόμενος, ὁ δὲ βαστάζων. ΚΕΦ. ΙΕ'. Περὶ τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου. Ταῦτα — ζήσεται. [ Η τοῦ Ἰαείρου θυγάτης eɩ Joan. xvi, 12. ergo tempus est luctus, sed gaudii. Itaque non possunt jejunare familiares ac propinqui sponsæ; nam jejunare tribulationis est, et his congruit, qui imperfecto modo adhuc affecti sunt. Hus vero gaudere oportet, quandiu cum eis sumII, quandiu mecum versantur, et vocem meam audiunt. Vers. 13. Venient — jejunabant. Ilic signif. cavit se occidendum, illos autem postmoduin frequenter jejunaturos, ac mulia mala passuros. Vers. 16. Nemo - veteri. Volens ostendere, quod tanquam adhuc imbecilles discipulos na n oneret pondere jejunii, per parabolam hoc significat dicens: Nullus resarciens detritam vestem veterem, assuit fragmentum panni rudis, hoc est novi, in parte veteri. Deinde audit et causam. Vers. 16. Aufert – ft. Supplementum sivo plenitudo ejus, id est integritas panni rudis, cum sit fortis et dura, tollit ac detrahit a ve· ste, quæ detrita erat, quantumcunque acceperit, et major ruptura fit. Itaque neque ego mune vetustati ac debilitati discipulorum immitto dnritiem ac robur jejunti, ne amplius deterantur, non potentes ferre quod immissum est, sed condescendo imbecillitati eorumn, donec per Spiritum sanctum renoventur. Vers. 17. Neque veteres. Aliam quoque accipit similitudinem, vinum novum vocans austeri - tatem ac vehementiam præceptorum; vinum quidem, quod lelificet perfectorum animus, novum autem, quod assueta non sit inexercitatis. Præterea utres veteres dicit discipulos: utres quidem tanquam disciplinæ capaces, veteres vero quasi imbecilles. Vers. 17. Alioqui - pereunt. Rumpuntur utres sive dissolvuntur, cum ferre non possint vini novi fortitudinem, vinumque non retentum effunditur, ac utres pereunt, facti in posterum inutiles. Vers. 17. Sed conservantur. Optimum enim œconomum dijudicare oportet vini naturam, et Dutriun fortitudinem ac vetustatem. Nunc siqui dem veteres sunt discipuli, quod ad fortitudinem utrium ac vetustatem spectat, nondum videlicet renovati. Propter quod etiam alio loco dixit eis: Multa habeo, quæ vobis dicam, sed nunc portare non polestis ". Uiraque, inquit, conservantur, vinum videlicet et utres, illud quidem retentum, bi autem retinentes. CAP. XV. De filia archisynagogi. Vers. 18. Hae - vires. †† Jairi filia significat Variæ lectiones et note. Codex uterque inclusa habet in margine. Henleuius non agnoscit.

cujuslibet mentem, quod nec præcepta legis, nec & αινίσσεται τὴν ἑκάστου ψυχὴν, ἀποθανοῦσαν τῇ mandata divina facit, mortuam. Пic princeps erat Synagogæ Judæorum, Jairus appellatus, ut dicunt Marcus et Lucas ". Relique rat autem filiam suam jamjam morituram (tt). Nam Marcus eum dixisse commemorat: Filiola mea in extremis est *. Lucas vero, quod etiam moriebatur. Itaque, Modo defuncta est, dixit conjectando. Suspicabatur enim quod tunc jam omnino mortua esset. Verisimile est autem primum dixisse eum: In extremis est, deinde, Modo defuncta est, sive jam exspiravit. Duo autem petebat ut veniret, et manum imponeret, utpote crassius affectus, Vers. 19. ΕΙ ejus. Marcus et Lucas dicunt", quod etiam turba multa sequebatur. Plures siquidem eorum carnaliter viventes, non tantum animæ utilitatem concupiscebant, quantum carnis sive corporis sanitatem. CAP. XVI. De muliere sanguinis profluvio labo- ranie. Vera. 20. Et — ejus. De præsenti capite latius et plauius scripsit Lucas"; quare ergo apud illuia enarrationem vicesimi sexti capitis. Κράσπεδου, Ombria, est vestis extrema pars, quæ pedes contegit et ambulando terram attingit. Vers. 21. Dicebat — salva ero. Magnam habebat Halen; credebat enim, quod ubi solam restimenti fimbriam tetigisset, salva fieret, id est, sanaretur. Hanc tamen imperfectam habebat: putɔbat namque latere illum, qui occultos quoque animi motus intuetur. Vers. 93. Jesus aulems te salvam fecit. Matth:rus, tanquam brevitatis amator, quæ in medio contigerunt prætermisit, miraculum solum manifes:ans; Lucas vero omnia accurate proposuit. In dicto ergo capite invenies. Vers. 22. Ει illa hora. Salva facta est, hoc est, curata. Lucas siquidem dixit, sanata”. Ex hora, inquam, non qua dixit ei Jesus: Bono animo esto, filia, sed qua fimbriam tetigit, sicut Marcus et Lucas scripserunt ". Vers. 23. Cumque — Vers. 24. eum. Moris euim erat in hujusmodi calamitatibus tibicines inducere, qui lamentationes excitarent. Hoc autem caput latius scripsit Marcus". Quære ergo expositionem tertii decimi capitis apud eum. Vers. 25. Ει cum Vers. 26. illam. De his omnibus in prædicto tertio decimo capite nullo prætermisso invenies. ** Marc. v. 22; Luc. vist, 41. so Marc. v. 23. οι Luc. vi, 43 sqq. * Luc. vult, 47. ἀπραξία τῶν νομικῶν ἐντολῶν, καὶ τῇ ἀνενεργησία τῶν θείων προσταγμάτων.] Οὗτος ἄρχων ἦν τῆς Συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων, Ιάειρος ονομαζόμενος, ὡς λέγουσι Μάρκος καὶ Λου κας. Εμπνέουσαν δὲ τὴν ἑαυτοῦ θυγατέρα κατέλιπε. Καὶ γὰρ Μάρκος μέν φησι, τοῦτον εἰπεῖν, ὅτι τὸ θυγάτριόν μου εσχάτως ἔχει· Λουκᾶς δὲ, ὅτι καὶ αὕτη ἀπέθνησκεν. Ὥστε το, Αρτι τέθνηκε, στον χαζόμενος εἶπεν· ὑπέλαβε γάρ, ὅτι μέχρι τότε πάνω ἕως ἂν ἀπέθανεν. Εἰκὸς δὲ, πρῶτον μὲν εἰπεῖν, ὅτι Εσχάτως ἔχει· εἶτα, ὅτι Αρτι τέθνηκεν, εἴτουν, ἕως ἄρτι. Δύο δὲ ἐζήτησεν, ἐλθεῖν τε καὶ ἐπιθεῖναι τὴν χεῖρα, παχύτερον διακείμενος. Kal αὐτοῦ. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι καὶ ὄχλος πολύς ἠκολούθησε. Καὶ γὰρ οἱ πλείους αὐτῶν σωματικώτερον ζῶντες, οὐχ οὕτω ψυχής ὠφέλειαν, ὡς σώματος ἰατρείαν ἐπεθύμουν ἰδεῖν. ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τῆς αἱμορροούσης. Καὶ — αὐτοῦ. Περὶ τοῦ παρόντος κεφαλαίου πλατύτερον καὶ φανερώτερον ἔγραψεν ο Λουκάς, καὶ ζήτησον παρ' ἐκείνῳ τὴν ἐξήγησιν τοῦ εἰκοστοῦ έκτου κεφαλαίου. Κράσπεδον δέ ἐστι τὸ ἄκρον τοῦ ἱματίου, δ παρὰ τοῖς ποσὶν εἰλούμενον ἐφάπτεται τῆς γῆς ἐν τῷ βαδίζειν. Ελεγε - σωθήσομαι. Πολλὴν μὲν εἶχε πίστιν. Επίστευε γάρ, ότι μόνον αψαμένη του κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ σωθήσεται, τουτέστιν, ὑγιανεῖ. - Πλὴν ἀτελῆ ταύτην είχεν. Πετο γὰρ λαθεῖν αὐτὸν, ᾶς βλέπει καὶ τὰ ἀφανῆ κινήματα τῆς ψυχῆς. 'Ο δὲ Ἰησοῦς σέσωκέ σε. Ως φιλοσύντομος ὁ Ματθαῖος, τὰ ἐν μέσῳ παρέδραμε, μόνον ἀπαγ γείλας τὸ θαῦμα· ὁ δὲ Λουκᾶς ἅπαντα παρέθηκε δι' ἀκρίβειαν, καὶ εὑρήσεις ταῦτα ἐν τῷ δηλωθέντι κεφαλαίῳ. Kat ὥρας ἐκείνης. Ἐσώθη, ἀντὶ τοῦ ὑγίανεν. Ιάθη γὰρ εἶπεν ὁ Λουκᾶς. Ἀπὸ τῆς ὥρας δὲ, οὐκ ἀφ᾿ ἧς ὁ Χριστὸς εἶπεν αὐτῇ τό· Θάρσει, θύγατερ, ἀλλ' ἀφ᾿ ἧς ἥψατο τοῦ κρασπέδου, καθὼς Μάρκος τε καὶ Λουκᾶς ἱστόρησαν. Καὶ — αὐτοῦ. Ἔθος γὰρ ἦν ἐν ταῖς τοιαύταις συμφοραῖς αὐλητὰς εἰσάγειν, θρῆνον ἐγείροντας. Τοῦτο δὲ τὸ κεφάλαιον πλατύτερον ὁ Μάρκος ἀνέγραψε, καὶ ζήτησον παρ' αὐτῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ τρισκαιδεκάτου κεφαλαίου. Οτε δὲ - ἐκείνην. Περὶ τούτων πάντων εὑρή σεις ἀπαραλείπτως ἐν τῷ βηθέντι τρισκαιδεκάτω κεφαλαίῳ. * Luc. vii. 43. es Marc. v, 29; Luc. viii, 44. Varie lectiopes et notæ. " Harc. v, 24; Luc. vmi, $2. * Marc. v, 35 seq. Jamjam morituram. Nescio an legerit ἐκπνέουσαν. Scd εμπνέουσαν, adhuc spirantem, bic ctiam locum habet.

cujuslibet mentem, quod nec præcepta legis, nec & αινίσσεται τὴν ἑκάστου ψυχὴν, ἀποθανοῦσαν τῇ mandata divina facit, mortuam. Пic princeps erat Synagogæ Judæorum, Jairus appellatus, ut dicunt Marcus et Lucas ". Relique rat autem filiam suam jamjam morituram (tt). Nam Marcus eum dixisse commemorat: Filiola mea in extremis est *. Lucas vero, quod etiam moriebatur. Itaque, Modo defuncta est, dixit conjectando. Suspicabatur enim quod tunc jam omnino mortua esset. Verisimile est autem primum dixisse eum: In extremis est, deinde, Modo defuncta est, sive jam exspiravit. Duo autem petebat ut veniret, et manum imponeret, utpote crassius affectus, Vers. 19. ΕΙ ejus. Marcus et Lucas dicunt", quod etiam turba multa sequebatur. Plures siquidem eorum carnaliter viventes, non tantum animæ utilitatem concupiscebant, quantum carnis sive corporis sanitatem. CAP. XVI. De muliere sanguinis profluvio labo- ranie. Vera. 20. Et — ejus. De præsenti capite latius et plauius scripsit Lucas"; quare ergo apud illuia enarrationem vicesimi sexti capitis. Κράσπεδου, Ombria, est vestis extrema pars, quæ pedes contegit et ambulando terram attingit. Vers. 21. Dicebat — salva ero. Magnam habebat Halen; credebat enim, quod ubi solam restimenti fimbriam tetigisset, salva fieret, id est, sanaretur. Hanc tamen imperfectam habebat: putɔbat namque latere illum, qui occultos quoque animi motus intuetur. Vers. 93. Jesus aulems te salvam fecit. Matth:rus, tanquam brevitatis amator, quæ in medio contigerunt prætermisit, miraculum solum manifes:ans; Lucas vero omnia accurate proposuit. In dicto ergo capite invenies. Vers. 22. Ει illa hora. Salva facta est, hoc est, curata. Lucas siquidem dixit, sanata”. Ex hora, inquam, non qua dixit ei Jesus: Bono animo esto, filia, sed qua fimbriam tetigit, sicut Marcus et Lucas scripserunt ". Vers. 23. Cumque — Vers. 24. eum. Moris euim erat in hujusmodi calamitatibus tibicines inducere, qui lamentationes excitarent. Hoc autem caput latius scripsit Marcus". Quære ergo expositionem tertii decimi capitis apud eum. Vers. 25. Ει cum Vers. 26. illam. De his omnibus in prædicto tertio decimo capite nullo prætermisso invenies. ** Marc. v. 22; Luc. vist, 41. so Marc. v. 23. οι Luc. vi, 43 sqq. * Luc. vult, 47. ἀπραξία τῶν νομικῶν ἐντολῶν, καὶ τῇ ἀνενεργησία τῶν θείων προσταγμάτων.] Οὗτος ἄρχων ἦν τῆς Συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων, Ιάειρος ονομαζόμενος, ὡς λέγουσι Μάρκος καὶ Λου κας. Εμπνέουσαν δὲ τὴν ἑαυτοῦ θυγατέρα κατέλιπε. Καὶ γὰρ Μάρκος μέν φησι, τοῦτον εἰπεῖν, ὅτι τὸ θυγάτριόν μου εσχάτως ἔχει· Λουκᾶς δὲ, ὅτι καὶ αὕτη ἀπέθνησκεν. Ὥστε το, Αρτι τέθνηκε, στον χαζόμενος εἶπεν· ὑπέλαβε γάρ, ὅτι μέχρι τότε πάνω ἕως ἂν ἀπέθανεν. Εἰκὸς δὲ, πρῶτον μὲν εἰπεῖν, ὅτι Εσχάτως ἔχει· εἶτα, ὅτι Αρτι τέθνηκεν, εἴτουν, ἕως ἄρτι. Δύο δὲ ἐζήτησεν, ἐλθεῖν τε καὶ ἐπιθεῖναι τὴν χεῖρα, παχύτερον διακείμενος. Kal αὐτοῦ. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι καὶ ὄχλος πολύς ἠκολούθησε. Καὶ γὰρ οἱ πλείους αὐτῶν σωματικώτερον ζῶντες, οὐχ οὕτω ψυχής ὠφέλειαν, ὡς σώματος ἰατρείαν ἐπεθύμουν ἰδεῖν. ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τῆς αἱμορροούσης. Καὶ — αὐτοῦ. Περὶ τοῦ παρόντος κεφαλαίου πλατύτερον καὶ φανερώτερον ἔγραψεν ο Λουκάς, καὶ ζήτησον παρ' ἐκείνῳ τὴν ἐξήγησιν τοῦ εἰκοστοῦ έκτου κεφαλαίου. Κράσπεδον δέ ἐστι τὸ ἄκρον τοῦ ἱματίου, δ παρὰ τοῖς ποσὶν εἰλούμενον ἐφάπτεται τῆς γῆς ἐν τῷ βαδίζειν. Ελεγε - σωθήσομαι. Πολλὴν μὲν εἶχε πίστιν. Επίστευε γάρ, ότι μόνον αψαμένη του κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ σωθήσεται, τουτέστιν, ὑγιανεῖ. - Πλὴν ἀτελῆ ταύτην είχεν. Πετο γὰρ λαθεῖν αὐτὸν, ᾶς βλέπει καὶ τὰ ἀφανῆ κινήματα τῆς ψυχῆς. 'Ο δὲ Ἰησοῦς σέσωκέ σε. Ως φιλοσύντομος ὁ Ματθαῖος, τὰ ἐν μέσῳ παρέδραμε, μόνον ἀπαγ γείλας τὸ θαῦμα· ὁ δὲ Λουκᾶς ἅπαντα παρέθηκε δι' ἀκρίβειαν, καὶ εὑρήσεις ταῦτα ἐν τῷ δηλωθέντι κεφαλαίῳ. Kat ὥρας ἐκείνης. Ἐσώθη, ἀντὶ τοῦ ὑγίανεν. Ιάθη γὰρ εἶπεν ὁ Λουκᾶς. Ἀπὸ τῆς ὥρας δὲ, οὐκ ἀφ᾿ ἧς ὁ Χριστὸς εἶπεν αὐτῇ τό· Θάρσει, θύγατερ, ἀλλ' ἀφ᾿ ἧς ἥψατο τοῦ κρασπέδου, καθὼς Μάρκος τε καὶ Λουκᾶς ἱστόρησαν. Καὶ — αὐτοῦ. Ἔθος γὰρ ἦν ἐν ταῖς τοιαύταις συμφοραῖς αὐλητὰς εἰσάγειν, θρῆνον ἐγείροντας. Τοῦτο δὲ τὸ κεφάλαιον πλατύτερον ὁ Μάρκος ἀνέγραψε, καὶ ζήτησον παρ' αὐτῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ τρισκαιδεκάτου κεφαλαίου. Οτε δὲ - ἐκείνην. Περὶ τούτων πάντων εὑρή σεις ἀπαραλείπτως ἐν τῷ βηθέντι τρισκαιδεκάτω κεφαλαίῳ. * Luc. vii. 43. es Marc. v, 29; Luc. viii, 44. Varie lectiopes et notæ. " Harc. v, 24; Luc. vmi, $2. * Marc. v, 35 seq. Jamjam morituram. Nescio an legerit ἐκπνέουσαν. Scd εμπνέουσαν, adhuc spirantem, bic ctiam locum habet.

cujuslibet mentem, quod nec præcepta legis, nec & αινίσσεται τὴν ἑκάστου ψυχὴν, ἀποθανοῦσαν τῇ mandata divina facit, mortuam. Пic princeps erat Synagogæ Judæorum, Jairus appellatus, ut dicunt Marcus et Lucas ". Relique rat autem filiam suam jamjam morituram (tt). Nam Marcus eum dixisse commemorat: Filiola mea in extremis est *. Lucas vero, quod etiam moriebatur. Itaque, Modo defuncta est, dixit conjectando. Suspicabatur enim quod tunc jam omnino mortua esset. Verisimile est autem primum dixisse eum: In extremis est, deinde, Modo defuncta est, sive jam exspiravit. Duo autem petebat ut veniret, et manum imponeret, utpote crassius affectus, Vers. 19. ΕΙ ejus. Marcus et Lucas dicunt", quod etiam turba multa sequebatur. Plures siquidem eorum carnaliter viventes, non tantum animæ utilitatem concupiscebant, quantum carnis sive corporis sanitatem. CAP. XVI. De muliere sanguinis profluvio labo- ranie. Vera. 20. Et — ejus. De præsenti capite latius et plauius scripsit Lucas"; quare ergo apud illuia enarrationem vicesimi sexti capitis. Κράσπεδου, Ombria, est vestis extrema pars, quæ pedes contegit et ambulando terram attingit. Vers. 21. Dicebat — salva ero. Magnam habebat Halen; credebat enim, quod ubi solam restimenti fimbriam tetigisset, salva fieret, id est, sanaretur. Hanc tamen imperfectam habebat: putɔbat namque latere illum, qui occultos quoque animi motus intuetur. Vers. 93. Jesus aulems te salvam fecit. Matth:rus, tanquam brevitatis amator, quæ in medio contigerunt prætermisit, miraculum solum manifes:ans; Lucas vero omnia accurate proposuit. In dicto ergo capite invenies. Vers. 22. Ει illa hora. Salva facta est, hoc est, curata. Lucas siquidem dixit, sanata”. Ex hora, inquam, non qua dixit ei Jesus: Bono animo esto, filia, sed qua fimbriam tetigit, sicut Marcus et Lucas scripserunt ". Vers. 23. Cumque — Vers. 24. eum. Moris euim erat in hujusmodi calamitatibus tibicines inducere, qui lamentationes excitarent. Hoc autem caput latius scripsit Marcus". Quære ergo expositionem tertii decimi capitis apud eum. Vers. 25. Ει cum Vers. 26. illam. De his omnibus in prædicto tertio decimo capite nullo prætermisso invenies. ** Marc. v. 22; Luc. vist, 41. so Marc. v. 23. οι Luc. vi, 43 sqq. * Luc. vult, 47. ἀπραξία τῶν νομικῶν ἐντολῶν, καὶ τῇ ἀνενεργησία τῶν θείων προσταγμάτων.] Οὗτος ἄρχων ἦν τῆς Συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων, Ιάειρος ονομαζόμενος, ὡς λέγουσι Μάρκος καὶ Λου κας. Εμπνέουσαν δὲ τὴν ἑαυτοῦ θυγατέρα κατέλιπε. Καὶ γὰρ Μάρκος μέν φησι, τοῦτον εἰπεῖν, ὅτι τὸ θυγάτριόν μου εσχάτως ἔχει· Λουκᾶς δὲ, ὅτι καὶ αὕτη ἀπέθνησκεν. Ὥστε το, Αρτι τέθνηκε, στον χαζόμενος εἶπεν· ὑπέλαβε γάρ, ὅτι μέχρι τότε πάνω ἕως ἂν ἀπέθανεν. Εἰκὸς δὲ, πρῶτον μὲν εἰπεῖν, ὅτι Εσχάτως ἔχει· εἶτα, ὅτι Αρτι τέθνηκεν, εἴτουν, ἕως ἄρτι. Δύο δὲ ἐζήτησεν, ἐλθεῖν τε καὶ ἐπιθεῖναι τὴν χεῖρα, παχύτερον διακείμενος. Kal αὐτοῦ. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι καὶ ὄχλος πολύς ἠκολούθησε. Καὶ γὰρ οἱ πλείους αὐτῶν σωματικώτερον ζῶντες, οὐχ οὕτω ψυχής ὠφέλειαν, ὡς σώματος ἰατρείαν ἐπεθύμουν ἰδεῖν. ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τῆς αἱμορροούσης. Καὶ — αὐτοῦ. Περὶ τοῦ παρόντος κεφαλαίου πλατύτερον καὶ φανερώτερον ἔγραψεν ο Λουκάς, καὶ ζήτησον παρ' ἐκείνῳ τὴν ἐξήγησιν τοῦ εἰκοστοῦ έκτου κεφαλαίου. Κράσπεδον δέ ἐστι τὸ ἄκρον τοῦ ἱματίου, δ παρὰ τοῖς ποσὶν εἰλούμενον ἐφάπτεται τῆς γῆς ἐν τῷ βαδίζειν. Ελεγε - σωθήσομαι. Πολλὴν μὲν εἶχε πίστιν. Επίστευε γάρ, ότι μόνον αψαμένη του κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ σωθήσεται, τουτέστιν, ὑγιανεῖ. - Πλὴν ἀτελῆ ταύτην είχεν. Πετο γὰρ λαθεῖν αὐτὸν, ᾶς βλέπει καὶ τὰ ἀφανῆ κινήματα τῆς ψυχῆς. 'Ο δὲ Ἰησοῦς σέσωκέ σε. Ως φιλοσύντομος ὁ Ματθαῖος, τὰ ἐν μέσῳ παρέδραμε, μόνον ἀπαγ γείλας τὸ θαῦμα· ὁ δὲ Λουκᾶς ἅπαντα παρέθηκε δι' ἀκρίβειαν, καὶ εὑρήσεις ταῦτα ἐν τῷ δηλωθέντι κεφαλαίῳ. Kat ὥρας ἐκείνης. Ἐσώθη, ἀντὶ τοῦ ὑγίανεν. Ιάθη γὰρ εἶπεν ὁ Λουκᾶς. Ἀπὸ τῆς ὥρας δὲ, οὐκ ἀφ᾿ ἧς ὁ Χριστὸς εἶπεν αὐτῇ τό· Θάρσει, θύγατερ, ἀλλ' ἀφ᾿ ἧς ἥψατο τοῦ κρασπέδου, καθὼς Μάρκος τε καὶ Λουκᾶς ἱστόρησαν. Καὶ — αὐτοῦ. Ἔθος γὰρ ἦν ἐν ταῖς τοιαύταις συμφοραῖς αὐλητὰς εἰσάγειν, θρῆνον ἐγείροντας. Τοῦτο δὲ τὸ κεφάλαιον πλατύτερον ὁ Μάρκος ἀνέγραψε, καὶ ζήτησον παρ' αὐτῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ τρισκαιδεκάτου κεφαλαίου. Οτε δὲ - ἐκείνην. Περὶ τούτων πάντων εὑρή σεις ἀπαραλείπτως ἐν τῷ βηθέντι τρισκαιδεκάτω κεφαλαίῳ. * Luc. vii. 43. es Marc. v, 29; Luc. viii, 44. Varie lectiopes et notæ. " Harc. v, 24; Luc. vmi, $2. * Marc. v, 35 seq. Jamjam morituram. Nescio an legerit ἐκπνέουσαν. Scd εμπνέουσαν, adhuc spirantem, bic ctiam locum habet.

COMMENT. IN MATTHÆEUM. CAP. IX. ΚΕΦ. ΙΖ'. Περὶ τῶν δύο τυφλών. Καὶ — Δαυίδ. Μαθόντες, περὶ ὧν ἐθαυματούργει, καὶ πιστεύσαντες αὐτὸν εἶναι τὸν προσδοκώμενον Χριστόν, περὶ οὗ πολλάκις ήκουσαν, ἔρχονται καὶ ἀκολουθοῦσι κράζοντες Ελέησον, ήγουν, ίασαι. Υἱὸν δὲ τοῦ Δαυΐδ τοῦτον λέγουσιν, ὡς ἀκηκοότες ὁμοίως ἐκ γένους Δαυίδ ἀναβλαστήσειν αὐτόν. Εἰς τιμὴν δὲ αὐτοῦ τοῦτο κράζουσιν. Εντιμοτάτη γὰρ παρ' Ἰουδαίοις ἦν ή τοιαύτη προσηγορία· καὶ γὰρ ὅτι μὲν πάντα δύναται, ἐπίστευον· ὅτι δὲ καὶ Θεός ἐστιν, οὔπω πεπληροφόρηντο. Διὸ καὶ ἀνθρωπο· κρεπῶς αὐτὸν ἐτίμων, ὡς καὶ ἄλλοι πολλοί. CAP. XVII. De duobus cacit. Vers. 27. Cumque — David. Cum audissent miracula quæ ediderat, et credidissent eum essa Christum, qui exspectabatur, de quo sæpius audierant, veniunt ac sequuntur, clamantes: Miserere, sive, sana. Filium autem David hunc dicunt, utpote qui etiam audierant c genere David illum oriundum. Ad honorem vero ejus hoc dicunt. Honoratissima siquidem apud Judæos erat hujusmodi appellatio. Credebant itaque quod omnia posset; quod autem Deus esset, nondum plena Ade tene bant; ideoque tanquam hominem decenter bonorabant, sicut et alii multi. Vers. 28. Ingresso - cæci. Protraxit eos usque ad domum, ne reprehendendi occasionem quærenΕλθόντι – τυφλοί. Παρείλκυσεν αὐτοῦ; ἄ ρι τῆς οἰκίας, ἵνα μὴ δόξῃ τοῖς μεμψιμοίροις ἐπιπηδάν ταῖς θαυματουργίαις, ὡς φιλόδοξος. Πάντα γὰρ tibus videretur ad miraculorum operationem s αφῶς οικονομεί, περιαιρῶν πᾶσαν ἀφορμὴν μέμψεως. Εἰκὸς δὲ, πιστοῦ τινος εἶναι τὴν οἰκίαν, εἰς ἣν κατήχθη. Καλ - ποιῆσαι; Δηλαδή, δ αἰτεῖσθε. Εγίνωσκε μὲν γὰρ, ὅτι πιστεύουσιν, ὅτι δύναται· πῶς γὰρ ἂν ἀκολουθοῦντες παρεκάλουν; Ἐρωτᾷ δὲ ὅμως, ἵνα φανερωθῇ καὶ τούτων ή πίστις, καὶ ἐλκυσθῶσι διὰ τούτων καὶ ἕτεροι. Τὰ θαύματα γὰρ οὐ μόνον διὰ τοὺς θεραπευομένους, ἀλλὰ καὶ μάλιστα διὰ τοὺς ὁρῶντας καὶ τοὺς ἀκούοντας εἰργάζετο. λέγουσιν Κύριε. Οὐκ ἔτι τοῦτον υἱὸν τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ Δεσπότην ἀνακηρύττουσιν, ὑπὸ τῆς ingerere, quasi gloriæ amator. Omnia enim sapienter disponit, omnem auferens accusationis occasionem. Verisimile est autem domum fuisse cujusdam fidelis, in qua retentus sit. Vers. 28. Ει – facere: Quod videlicet petitis. Sciebat certe illos credere quod posset: neque enim aliter secuti fuissent eum obsecrantes: interrogat tamen ut manifestaretur illorum fides, aliique per hos attraherentur. Miracula namque non propter eos tantum, qui curabantur, sed propter eos potissimum edebantur, qui videbant et audiebant. Vers. 98. Dicunt Domine. Jam non filium David, sed Dominum eum appellabant: ab ἐρωτήσεως αὐτοῦ πτερωθέντες εἰς ὕψος πίστεως. G ejus interrogatione in fdei celsitudinem suble- Τότε – αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοί. Τῇ πίστει τούτων τὴν θεραπείαν ἀνατίθησιν, ὅπερ είωθε πολλαχοῦ ποιεῖν, διερεθίζων, ὡς εἴρηται, καὶ τοὺς ἄλλους εἰς πίστιν. Απτεται δὲ καὶ τῇ χειρὶ, δεικνύων, ὅτι καὶ ἡ παναγία αὐτοῦ σάρξ ζωής μεταδίδωσι. Μεγάλη δὲ κατηγορία τῶν Ἰουδαίων, ὅτι τυφλοί μὲν ἐξ ἀκοῆς μόνης ἐπίστευσαν, αὐτοὶ δὲ, καὶ τὰ · θαύματα βλέποντες, ἠπίστουν. Καὶ - γινωσκέτω. Ενεβριμήσατο, ἀντὶ του, αὐστηρῶς ἐνέβλεψε, συνελκύσας τὰς ἀφρύς, καὶ επισείσας αὐτοῖς τὴν κεφαλήν, ὅπερ ειώθασι ποι εἶν, οἱ ἐξασφαλιζόμενοί τινας περὶ φυλακῆς μυ στηρίων. Οι — τῇ τῇ ἐκείνῃ. Καὶ ἐν τῷ ἔκτῳ κεφαλαίῳ, καθαρίσας τὸν λεπρόν, παρήγγειλεν αὐτῷ σιγάν, καὶ ζήτησον ἐν τῇ ἐξηγήσει αὐτοῦ τὴν αἰτίαν, δι' ἦν σιγᾶν ἐπιτάττει, καὶ πῶς ὅλως ἐπιτάττει, για νώσκων, ὅτι οὐ σιγήσει, καὶ τὴν λύσιν ἐκείνην ἐπὶ πάντων ἔχε τῶν ὁμοίων. ΚΕΦ. ΙΗ'. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου κωφοῦ. Αὐτῶν — δαιμονιζόμενον. Κωρόν νῦν λέγει τὸ * Math. II, 4. vati. Vers. 29. Tunc Vers. 30. oculi illorum. Fidei eorum sanitatem attribuit, quod frequenter facere consuevit alios quoque excitans ad fidem. Tangit autem et manu, ostendens sanctissimam esse suam carnem, quæ vitam conferat. Magna vero Judæorum hinc oritur accusatio: quod cæcis solo anditu credentibus, ipsi miracula videntes increduli permanebant. Vers. 30. Εt — είαι. Ενεβριμήσατο, interminatus est: austere videlicet intuens, contractis superciliciis, commoto capite: veluti facere 80lent, qui aliquos de continendo secreto admonent. Vers. 31. 14 regionem illam. In sexto quoque capite mundato leproso præcepit ut taceret”. Quære in illius expositione, cur tacere præceperit, quodque omnino præcipiat, sciens illos non esso tacituros, illamque solutionem pro omnibus habeto similibus. CAP XVIII. De dæmoniaco muto. Vers. 32. Illis autem - damoniacum. Quanquam σαφώς, Α. Varia lectiones et nota.

COMMENT. IN MATTHÆEUM. CAP. IX. ΚΕΦ. ΙΖ'. Περὶ τῶν δύο τυφλών. Καὶ — Δαυίδ. Μαθόντες, περὶ ὧν ἐθαυματούργει, καὶ πιστεύσαντες αὐτὸν εἶναι τὸν προσδοκώμενον Χριστόν, περὶ οὗ πολλάκις ήκουσαν, ἔρχονται καὶ ἀκολουθοῦσι κράζοντες Ελέησον, ήγουν, ίασαι. Υἱὸν δὲ τοῦ Δαυΐδ τοῦτον λέγουσιν, ὡς ἀκηκοότες ὁμοίως ἐκ γένους Δαυίδ ἀναβλαστήσειν αὐτόν. Εἰς τιμὴν δὲ αὐτοῦ τοῦτο κράζουσιν. Εντιμοτάτη γὰρ παρ' Ἰουδαίοις ἦν ή τοιαύτη προσηγορία· καὶ γὰρ ὅτι μὲν πάντα δύναται, ἐπίστευον· ὅτι δὲ καὶ Θεός ἐστιν, οὔπω πεπληροφόρηντο. Διὸ καὶ ἀνθρωπο· κρεπῶς αὐτὸν ἐτίμων, ὡς καὶ ἄλλοι πολλοί. CAP. XVII. De duobus cacit. Vers. 27. Cumque — David. Cum audissent miracula quæ ediderat, et credidissent eum essa Christum, qui exspectabatur, de quo sæpius audierant, veniunt ac sequuntur, clamantes: Miserere, sive, sana. Filium autem David hunc dicunt, utpote qui etiam audierant c genere David illum oriundum. Ad honorem vero ejus hoc dicunt. Honoratissima siquidem apud Judæos erat hujusmodi appellatio. Credebant itaque quod omnia posset; quod autem Deus esset, nondum plena Ade tene bant; ideoque tanquam hominem decenter bonorabant, sicut et alii multi. Vers. 28. Ingresso - cæci. Protraxit eos usque ad domum, ne reprehendendi occasionem quærenΕλθόντι – τυφλοί. Παρείλκυσεν αὐτοῦ; ἄ ρι τῆς οἰκίας, ἵνα μὴ δόξῃ τοῖς μεμψιμοίροις ἐπιπηδάν ταῖς θαυματουργίαις, ὡς φιλόδοξος. Πάντα γὰρ tibus videretur ad miraculorum operationem s αφῶς οικονομεί, περιαιρῶν πᾶσαν ἀφορμὴν μέμψεως. Εἰκὸς δὲ, πιστοῦ τινος εἶναι τὴν οἰκίαν, εἰς ἣν κατήχθη. Καλ - ποιῆσαι; Δηλαδή, δ αἰτεῖσθε. Εγίνωσκε μὲν γὰρ, ὅτι πιστεύουσιν, ὅτι δύναται· πῶς γὰρ ἂν ἀκολουθοῦντες παρεκάλουν; Ἐρωτᾷ δὲ ὅμως, ἵνα φανερωθῇ καὶ τούτων ή πίστις, καὶ ἐλκυσθῶσι διὰ τούτων καὶ ἕτεροι. Τὰ θαύματα γὰρ οὐ μόνον διὰ τοὺς θεραπευομένους, ἀλλὰ καὶ μάλιστα διὰ τοὺς ὁρῶντας καὶ τοὺς ἀκούοντας εἰργάζετο. λέγουσιν Κύριε. Οὐκ ἔτι τοῦτον υἱὸν τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ Δεσπότην ἀνακηρύττουσιν, ὑπὸ τῆς ingerere, quasi gloriæ amator. Omnia enim sapienter disponit, omnem auferens accusationis occasionem. Verisimile est autem domum fuisse cujusdam fidelis, in qua retentus sit. Vers. 28. Ει – facere: Quod videlicet petitis. Sciebat certe illos credere quod posset: neque enim aliter secuti fuissent eum obsecrantes: interrogat tamen ut manifestaretur illorum fides, aliique per hos attraherentur. Miracula namque non propter eos tantum, qui curabantur, sed propter eos potissimum edebantur, qui videbant et audiebant. Vers. 98. Dicunt Domine. Jam non filium David, sed Dominum eum appellabant: ab ἐρωτήσεως αὐτοῦ πτερωθέντες εἰς ὕψος πίστεως. G ejus interrogatione in fdei celsitudinem suble- Τότε – αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοί. Τῇ πίστει τούτων τὴν θεραπείαν ἀνατίθησιν, ὅπερ είωθε πολλαχοῦ ποιεῖν, διερεθίζων, ὡς εἴρηται, καὶ τοὺς ἄλλους εἰς πίστιν. Απτεται δὲ καὶ τῇ χειρὶ, δεικνύων, ὅτι καὶ ἡ παναγία αὐτοῦ σάρξ ζωής μεταδίδωσι. Μεγάλη δὲ κατηγορία τῶν Ἰουδαίων, ὅτι τυφλοί μὲν ἐξ ἀκοῆς μόνης ἐπίστευσαν, αὐτοὶ δὲ, καὶ τὰ · θαύματα βλέποντες, ἠπίστουν. Καὶ - γινωσκέτω. Ενεβριμήσατο, ἀντὶ του, αὐστηρῶς ἐνέβλεψε, συνελκύσας τὰς ἀφρύς, καὶ επισείσας αὐτοῖς τὴν κεφαλήν, ὅπερ ειώθασι ποι εἶν, οἱ ἐξασφαλιζόμενοί τινας περὶ φυλακῆς μυ στηρίων. Οι — τῇ τῇ ἐκείνῃ. Καὶ ἐν τῷ ἔκτῳ κεφαλαίῳ, καθαρίσας τὸν λεπρόν, παρήγγειλεν αὐτῷ σιγάν, καὶ ζήτησον ἐν τῇ ἐξηγήσει αὐτοῦ τὴν αἰτίαν, δι' ἦν σιγᾶν ἐπιτάττει, καὶ πῶς ὅλως ἐπιτάττει, για νώσκων, ὅτι οὐ σιγήσει, καὶ τὴν λύσιν ἐκείνην ἐπὶ πάντων ἔχε τῶν ὁμοίων. ΚΕΦ. ΙΗ'. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου κωφοῦ. Αὐτῶν — δαιμονιζόμενον. Κωρόν νῦν λέγει τὸ * Math. II, 4. vati. Vers. 29. Tunc Vers. 30. oculi illorum. Fidei eorum sanitatem attribuit, quod frequenter facere consuevit alios quoque excitans ad fidem. Tangit autem et manu, ostendens sanctissimam esse suam carnem, quæ vitam conferat. Magna vero Judæorum hinc oritur accusatio: quod cæcis solo anditu credentibus, ipsi miracula videntes increduli permanebant. Vers. 30. Εt — είαι. Ενεβριμήσατο, interminatus est: austere videlicet intuens, contractis superciliciis, commoto capite: veluti facere 80lent, qui aliquos de continendo secreto admonent. Vers. 31. 14 regionem illam. In sexto quoque capite mundato leproso præcepit ut taceret”. Quære in illius expositione, cur tacere præceperit, quodque omnino præcipiat, sciens illos non esso tacituros, illamque solutionem pro omnibus habeto similibus. CAP XVIII. De dæmoniaco muto. Vers. 32. Illis autem - damoniacum. Quanquam σαφώς, Α. Varia lectiones et nota.

COMMENT. IN MATTHÆEUM. CAP. IX. ΚΕΦ. ΙΖ'. Περὶ τῶν δύο τυφλών. Καὶ — Δαυίδ. Μαθόντες, περὶ ὧν ἐθαυματούργει, καὶ πιστεύσαντες αὐτὸν εἶναι τὸν προσδοκώμενον Χριστόν, περὶ οὗ πολλάκις ήκουσαν, ἔρχονται καὶ ἀκολουθοῦσι κράζοντες Ελέησον, ήγουν, ίασαι. Υἱὸν δὲ τοῦ Δαυΐδ τοῦτον λέγουσιν, ὡς ἀκηκοότες ὁμοίως ἐκ γένους Δαυίδ ἀναβλαστήσειν αὐτόν. Εἰς τιμὴν δὲ αὐτοῦ τοῦτο κράζουσιν. Εντιμοτάτη γὰρ παρ' Ἰουδαίοις ἦν ή τοιαύτη προσηγορία· καὶ γὰρ ὅτι μὲν πάντα δύναται, ἐπίστευον· ὅτι δὲ καὶ Θεός ἐστιν, οὔπω πεπληροφόρηντο. Διὸ καὶ ἀνθρωπο· κρεπῶς αὐτὸν ἐτίμων, ὡς καὶ ἄλλοι πολλοί. CAP. XVII. De duobus cacit. Vers. 27. Cumque — David. Cum audissent miracula quæ ediderat, et credidissent eum essa Christum, qui exspectabatur, de quo sæpius audierant, veniunt ac sequuntur, clamantes: Miserere, sive, sana. Filium autem David hunc dicunt, utpote qui etiam audierant c genere David illum oriundum. Ad honorem vero ejus hoc dicunt. Honoratissima siquidem apud Judæos erat hujusmodi appellatio. Credebant itaque quod omnia posset; quod autem Deus esset, nondum plena Ade tene bant; ideoque tanquam hominem decenter bonorabant, sicut et alii multi. Vers. 28. Ingresso - cæci. Protraxit eos usque ad domum, ne reprehendendi occasionem quærenΕλθόντι – τυφλοί. Παρείλκυσεν αὐτοῦ; ἄ ρι τῆς οἰκίας, ἵνα μὴ δόξῃ τοῖς μεμψιμοίροις ἐπιπηδάν ταῖς θαυματουργίαις, ὡς φιλόδοξος. Πάντα γὰρ tibus videretur ad miraculorum operationem s αφῶς οικονομεί, περιαιρῶν πᾶσαν ἀφορμὴν μέμψεως. Εἰκὸς δὲ, πιστοῦ τινος εἶναι τὴν οἰκίαν, εἰς ἣν κατήχθη. Καλ - ποιῆσαι; Δηλαδή, δ αἰτεῖσθε. Εγίνωσκε μὲν γὰρ, ὅτι πιστεύουσιν, ὅτι δύναται· πῶς γὰρ ἂν ἀκολουθοῦντες παρεκάλουν; Ἐρωτᾷ δὲ ὅμως, ἵνα φανερωθῇ καὶ τούτων ή πίστις, καὶ ἐλκυσθῶσι διὰ τούτων καὶ ἕτεροι. Τὰ θαύματα γὰρ οὐ μόνον διὰ τοὺς θεραπευομένους, ἀλλὰ καὶ μάλιστα διὰ τοὺς ὁρῶντας καὶ τοὺς ἀκούοντας εἰργάζετο. λέγουσιν Κύριε. Οὐκ ἔτι τοῦτον υἱὸν τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ Δεσπότην ἀνακηρύττουσιν, ὑπὸ τῆς ingerere, quasi gloriæ amator. Omnia enim sapienter disponit, omnem auferens accusationis occasionem. Verisimile est autem domum fuisse cujusdam fidelis, in qua retentus sit. Vers. 28. Ει – facere: Quod videlicet petitis. Sciebat certe illos credere quod posset: neque enim aliter secuti fuissent eum obsecrantes: interrogat tamen ut manifestaretur illorum fides, aliique per hos attraherentur. Miracula namque non propter eos tantum, qui curabantur, sed propter eos potissimum edebantur, qui videbant et audiebant. Vers. 98. Dicunt Domine. Jam non filium David, sed Dominum eum appellabant: ab ἐρωτήσεως αὐτοῦ πτερωθέντες εἰς ὕψος πίστεως. G ejus interrogatione in fdei celsitudinem suble- Τότε – αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοί. Τῇ πίστει τούτων τὴν θεραπείαν ἀνατίθησιν, ὅπερ είωθε πολλαχοῦ ποιεῖν, διερεθίζων, ὡς εἴρηται, καὶ τοὺς ἄλλους εἰς πίστιν. Απτεται δὲ καὶ τῇ χειρὶ, δεικνύων, ὅτι καὶ ἡ παναγία αὐτοῦ σάρξ ζωής μεταδίδωσι. Μεγάλη δὲ κατηγορία τῶν Ἰουδαίων, ὅτι τυφλοί μὲν ἐξ ἀκοῆς μόνης ἐπίστευσαν, αὐτοὶ δὲ, καὶ τὰ · θαύματα βλέποντες, ἠπίστουν. Καὶ - γινωσκέτω. Ενεβριμήσατο, ἀντὶ του, αὐστηρῶς ἐνέβλεψε, συνελκύσας τὰς ἀφρύς, καὶ επισείσας αὐτοῖς τὴν κεφαλήν, ὅπερ ειώθασι ποι εἶν, οἱ ἐξασφαλιζόμενοί τινας περὶ φυλακῆς μυ στηρίων. Οι — τῇ τῇ ἐκείνῃ. Καὶ ἐν τῷ ἔκτῳ κεφαλαίῳ, καθαρίσας τὸν λεπρόν, παρήγγειλεν αὐτῷ σιγάν, καὶ ζήτησον ἐν τῇ ἐξηγήσει αὐτοῦ τὴν αἰτίαν, δι' ἦν σιγᾶν ἐπιτάττει, καὶ πῶς ὅλως ἐπιτάττει, για νώσκων, ὅτι οὐ σιγήσει, καὶ τὴν λύσιν ἐκείνην ἐπὶ πάντων ἔχε τῶν ὁμοίων. ΚΕΦ. ΙΗ'. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου κωφοῦ. Αὐτῶν — δαιμονιζόμενον. Κωρόν νῦν λέγει τὸ * Math. II, 4. vati. Vers. 29. Tunc Vers. 30. oculi illorum. Fidei eorum sanitatem attribuit, quod frequenter facere consuevit alios quoque excitans ad fidem. Tangit autem et manu, ostendens sanctissimam esse suam carnem, quæ vitam conferat. Magna vero Judæorum hinc oritur accusatio: quod cæcis solo anditu credentibus, ipsi miracula videntes increduli permanebant. Vers. 30. Εt — είαι. Ενεβριμήσατο, interminatus est: austere videlicet intuens, contractis superciliciis, commoto capite: veluti facere 80lent, qui aliquos de continendo secreto admonent. Vers. 31. 14 regionem illam. In sexto quoque capite mundato leproso præcepit ut taceret”. Quære in illius expositione, cur tacere præceperit, quodque omnino præcipiat, sciens illos non esso tacituros, illamque solutionem pro omnibus habeto similibus. CAP XVIII. De dæmoniaco muto. Vers. 32. Illis autem - damoniacum. Quanquam σαφώς, Α. Varia lectiones et nota.

COMMENT. IN MATTHÆEUM. CAP. IX. ΚΕΦ. ΙΖ'. Περὶ τῶν δύο τυφλών. Καὶ — Δαυίδ. Μαθόντες, περὶ ὧν ἐθαυματούργει, καὶ πιστεύσαντες αὐτὸν εἶναι τὸν προσδοκώμενον Χριστόν, περὶ οὗ πολλάκις ήκουσαν, ἔρχονται καὶ ἀκολουθοῦσι κράζοντες Ελέησον, ήγουν, ίασαι. Υἱὸν δὲ τοῦ Δαυΐδ τοῦτον λέγουσιν, ὡς ἀκηκοότες ὁμοίως ἐκ γένους Δαυίδ ἀναβλαστήσειν αὐτόν. Εἰς τιμὴν δὲ αὐτοῦ τοῦτο κράζουσιν. Εντιμοτάτη γὰρ παρ' Ἰουδαίοις ἦν ή τοιαύτη προσηγορία· καὶ γὰρ ὅτι μὲν πάντα δύναται, ἐπίστευον· ὅτι δὲ καὶ Θεός ἐστιν, οὔπω πεπληροφόρηντο. Διὸ καὶ ἀνθρωπο· κρεπῶς αὐτὸν ἐτίμων, ὡς καὶ ἄλλοι πολλοί. CAP. XVII. De duobus cacit. Vers. 27. Cumque — David. Cum audissent miracula quæ ediderat, et credidissent eum essa Christum, qui exspectabatur, de quo sæpius audierant, veniunt ac sequuntur, clamantes: Miserere, sive, sana. Filium autem David hunc dicunt, utpote qui etiam audierant c genere David illum oriundum. Ad honorem vero ejus hoc dicunt. Honoratissima siquidem apud Judæos erat hujusmodi appellatio. Credebant itaque quod omnia posset; quod autem Deus esset, nondum plena Ade tene bant; ideoque tanquam hominem decenter bonorabant, sicut et alii multi. Vers. 28. Ingresso - cæci. Protraxit eos usque ad domum, ne reprehendendi occasionem quærenΕλθόντι – τυφλοί. Παρείλκυσεν αὐτοῦ; ἄ ρι τῆς οἰκίας, ἵνα μὴ δόξῃ τοῖς μεμψιμοίροις ἐπιπηδάν ταῖς θαυματουργίαις, ὡς φιλόδοξος. Πάντα γὰρ tibus videretur ad miraculorum operationem s αφῶς οικονομεί, περιαιρῶν πᾶσαν ἀφορμὴν μέμψεως. Εἰκὸς δὲ, πιστοῦ τινος εἶναι τὴν οἰκίαν, εἰς ἣν κατήχθη. Καλ - ποιῆσαι; Δηλαδή, δ αἰτεῖσθε. Εγίνωσκε μὲν γὰρ, ὅτι πιστεύουσιν, ὅτι δύναται· πῶς γὰρ ἂν ἀκολουθοῦντες παρεκάλουν; Ἐρωτᾷ δὲ ὅμως, ἵνα φανερωθῇ καὶ τούτων ή πίστις, καὶ ἐλκυσθῶσι διὰ τούτων καὶ ἕτεροι. Τὰ θαύματα γὰρ οὐ μόνον διὰ τοὺς θεραπευομένους, ἀλλὰ καὶ μάλιστα διὰ τοὺς ὁρῶντας καὶ τοὺς ἀκούοντας εἰργάζετο. λέγουσιν Κύριε. Οὐκ ἔτι τοῦτον υἱὸν τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ Δεσπότην ἀνακηρύττουσιν, ὑπὸ τῆς ingerere, quasi gloriæ amator. Omnia enim sapienter disponit, omnem auferens accusationis occasionem. Verisimile est autem domum fuisse cujusdam fidelis, in qua retentus sit. Vers. 28. Ει – facere: Quod videlicet petitis. Sciebat certe illos credere quod posset: neque enim aliter secuti fuissent eum obsecrantes: interrogat tamen ut manifestaretur illorum fides, aliique per hos attraherentur. Miracula namque non propter eos tantum, qui curabantur, sed propter eos potissimum edebantur, qui videbant et audiebant. Vers. 98. Dicunt Domine. Jam non filium David, sed Dominum eum appellabant: ab ἐρωτήσεως αὐτοῦ πτερωθέντες εἰς ὕψος πίστεως. G ejus interrogatione in fdei celsitudinem suble- Τότε – αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοί. Τῇ πίστει τούτων τὴν θεραπείαν ἀνατίθησιν, ὅπερ είωθε πολλαχοῦ ποιεῖν, διερεθίζων, ὡς εἴρηται, καὶ τοὺς ἄλλους εἰς πίστιν. Απτεται δὲ καὶ τῇ χειρὶ, δεικνύων, ὅτι καὶ ἡ παναγία αὐτοῦ σάρξ ζωής μεταδίδωσι. Μεγάλη δὲ κατηγορία τῶν Ἰουδαίων, ὅτι τυφλοί μὲν ἐξ ἀκοῆς μόνης ἐπίστευσαν, αὐτοὶ δὲ, καὶ τὰ · θαύματα βλέποντες, ἠπίστουν. Καὶ - γινωσκέτω. Ενεβριμήσατο, ἀντὶ του, αὐστηρῶς ἐνέβλεψε, συνελκύσας τὰς ἀφρύς, καὶ επισείσας αὐτοῖς τὴν κεφαλήν, ὅπερ ειώθασι ποι εἶν, οἱ ἐξασφαλιζόμενοί τινας περὶ φυλακῆς μυ στηρίων. Οι — τῇ τῇ ἐκείνῃ. Καὶ ἐν τῷ ἔκτῳ κεφαλαίῳ, καθαρίσας τὸν λεπρόν, παρήγγειλεν αὐτῷ σιγάν, καὶ ζήτησον ἐν τῇ ἐξηγήσει αὐτοῦ τὴν αἰτίαν, δι' ἦν σιγᾶν ἐπιτάττει, καὶ πῶς ὅλως ἐπιτάττει, για νώσκων, ὅτι οὐ σιγήσει, καὶ τὴν λύσιν ἐκείνην ἐπὶ πάντων ἔχε τῶν ὁμοίων. ΚΕΦ. ΙΗ'. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου κωφοῦ. Αὐτῶν — δαιμονιζόμενον. Κωρόν νῦν λέγει τὸ * Math. II, 4. vati. Vers. 29. Tunc Vers. 30. oculi illorum. Fidei eorum sanitatem attribuit, quod frequenter facere consuevit alios quoque excitans ad fidem. Tangit autem et manu, ostendens sanctissimam esse suam carnem, quæ vitam conferat. Magna vero Judæorum hinc oritur accusatio: quod cæcis solo anditu credentibus, ipsi miracula videntes increduli permanebant. Vers. 30. Εt — είαι. Ενεβριμήσατο, interminatus est: austere videlicet intuens, contractis superciliciis, commoto capite: veluti facere 80lent, qui aliquos de continendo secreto admonent. Vers. 31. 14 regionem illam. In sexto quoque capite mundato leproso præcepit ut taceret”. Quære in illius expositione, cur tacere præceperit, quodque omnino præcipiat, sciens illos non esso tacituros, illamque solutionem pro omnibus habeto similibus. CAP XVIII. De dæmoniaco muto. Vers. 32. Illis autem - damoniacum. Quanquam σαφώς, Α. Varia lectiones et nota.

χωρίς dicatur sapius surdus, nunc tamen capitur & ἄλαλον. Λέγεται γὰρ κωφός, οὐ μόνον ὁ μὴ ἀκούων, pro muto, qui fari nequit, sicut etiam alibi quan - ἀλλὰ καὶ ὁ μὴ λαλῶν. doque. Vers. 33. Et ejecto — mutus, Non erat natura mutus, sed demon linguam ejus ligaverat, et ante hanc, animam: ideoque ab aliis adducitur. Nec fidem exigit; siquidem nec fari, nec intelligere poterat: quod agnoscens Salvator, protinus 'dæmonem ejecit, ipso etiam ignorante. Cumque vinculis absolutus esset, intellexit et (**) locutus est bono. Vers. 53. ΕΙ Israel. Nunquam apparuit sic, id est, Nunquam visa sunt hujusmodi mirabilia. Omuibus autem qui ab exordio mirabilia operati sunt sublimiorem prædicabant; quia omnem morbun curabat, et velocissime propriaque auctoritate; interdum quidem verbo, nonnunquam taclu, quandoque vero tactu et verbo; et ut semel dicam, sicut volebat, iu omnibus suam pandens omnipotentiam. demonia. Turbæ Vers. 34. Pharisei autem quidem admirabantur; Pharisei vero calumniabentur, dicentes quod cum amicum haberet principem dzinoniorumn, per hunc drmonia expellebat. Nec verebantur nugari in bis, qum facile redargui poterant. Nam qui demoniorum principem habet amicum, quae illi sunt grata perficit: dzmoni autem gratum est, ut quis semper noceat homlnibus, doceat omne peccatum, abstrabat omnes a Deo. Christus vero contraria his operatus est, beneficia semper conferens in homines, omnem docens virtutem, ad Deum omnes adducens. Ει tamen hos non solum non punivit, sed neque arguis eos: docens nos magno animo calumnias sustinere, et potius benefacere nocentibus ac injuriam inferentibus. Vide enim quid fecerit. Vers. 35. Et-in populo. llæc etiam quarto dixit capite, et ibi declarata sunt. Quære autem et apud Marcum finem tertii capitis ipsius º, et in ejus capitis enarratione invenies differentiam civitatis a vico. Circumibat autein civitates omnes et vicos Judæorum, ne quis eorum dicere posset: Ad nos non venit. Vers. 36. Intuitus· pastorem. Destitutæ, quod nullus eas respiceret: dispersæ, hoc est omnino neglectæ, in modum ovium pastore carentium: quarum hæ quidem vexata sunt, ac seducta huc et illuc aliæ autem dispersæ sive abjectæ, eo quod non sit, qui earum curam habeat. Judæorum enim principes non solum convertebant, aut respiciebant eos qui peccaveraut, neque abjectorum » Matth. IV, 17. * Marc. 1, 38. Καὶ ἐκβληθέντος — χωρός. Οὐκ ἦν ἐκ φύσεως άλαλος, ἀλλ' ὁ δαίμων ἔδησε τὴν γλῶσσαν αὐτοῦ, καὶ πρὸ ταύτης τὴν ψυχήν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀφο ἑτέρων προσάγεται, καὶ οὐκ ἀπαιτεῖται πίστιν. Οὔτε γὰρ λαλῆσαι, οὔτε συνιέναι ἐδύνατο. Καὶ τοῦ το γινώσκων ὁ Σωτὴρ, ἐξέβαλεν αὐτίκα τὸν δαίμονα, καὶ ἀπελαθέντος, ελύθη μὲν τὰ δεσμά, συν ῆκε δὲ, καὶ ἐλάλησεν ὁ ἄνθρωπος. Καὶ — Ισραήλ. - Οὐδέποτε ἐφάνη οὕτως, ἀντὶ τοῦ, Οὐδέποτε ἐφάνη τοιαῦτα παράδοξα. Πάντων δὲ τῶν ἀπ' αἰῶνος θαυματουργησάντων ὑπερετίθουν αὐτὸν, διότι πᾶν πάθος ἰάτο, καὶ ταχύτατα καὶ κατ' ἐξουσίαν· καὶ ποτὲ μὲν λέγων, ποτὲ δὲ ἀπτόμενος, ποτὲ δὲ καὶ ἀπτόμενος καὶ λέγων, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ὡς ἐβούλετο· διὰ πάντων δεικνὺς τὸ ἑαυτοῦ παντοδύναμον. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι — δαιμόνια. Οἱ ὄχλοι μὲν ἐθαύ μαζον· οἱ Φαρισαῖοι δὲ διέβαλλον αὐτὸν, λέγοντες, ότι φίλον ἔχων τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων, δε εκείνου ταῦτα διῴκει. Καὶ οὐδ᾽ ἡσχύνοντο, φλυα ροῦντες εὐέλεγκτα. Καὶ γὰρ ὁ τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων φίλον έχων, φίλα ἐκείνῳ διαπράττεται φίλον δὲ τῷ δαίμονι, τὸ βλάπτειν ἀεὶ τοὺς ἀνθρώ πους, τὸ διδάσκειν πᾶσαν ἁμαρτίαν, τὸ ἀφιστῶν πάντας ἀπὸ τοῦ Θεοῦ· ὁ δὲ Χριστός ταναντία τού των ειργάζετο, εὐεργετῶν ἀεὶ τοὺς ἀνθρώπους, διδάσκων πᾶσαν ἀρετήν, προσάγων πάντας τῷ Θεῷ. Όμως οὐ μόνον τούτους οὐκ ἐκόλασεν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἤλεγξεν αὐτοὺς, παιδεύων ἡμᾶς, μακροθύμως φέρειν τὰς διαβολάς, καὶ μᾶλλον εὖ ποιεῖν τοὺς ὑβρίζοντας. Ορα γὰρ, τί ἐποίησε. Kal · ἐν τῷ λαῷ. Ταῦτα καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ τετάρτου κεφαλαίου εἴρηκεν ὁ παρὼν εὐαγγελιστής, καὶ ἡρμηνεύθησαν ἐν ἐκείνῳ. Ζήτησον δὲ καὶ παρὰ τῷ Μάρκῳ τὸ τέλος τοῦ τρίτου κεφαλαίου αὐτοῦ, καὶ εὑρήσεις διαφορὰν πόλεως και κώμης ἐν τῇ ἐκείνου εξηγήσει. Περιήρχετο δὲ τὰς πόλεις πάσας καὶ τὰς κώμας τῶν Ἰουδαίων, ἵνα μηδεὶς αὐτῶν έχοι λέγειν, ὅτι πρὸς ἡμᾶς οὐκ ἦλθεν Ιδων Ἰδὼν — ποιμένα. - Εσκυμένοι μέν, ἀντὶ τοῦ, ἀνεπίστρεπτοι, διὰ τὸ μὴ ἔχειν τὸν ἐπι στρέφοντα· ἐῤῥιμμένοι δὲ, ἀντὶ τοῦ, ἡμελημένοι τέλεον, δίκην ἀποιμάντων προβάτων· ὧν τὰ μὲν ἔσκυλται, ήγουν πεπλάνηνται τῇδε κἀκεῖσε· τὰ δὲ ἔρριπται, ήτοι καταβέβληνται, διὰ τὸ μὴ ἔχειν τὸν ἐπιμελόμενον. Οἱ γὰρ τῶν Ἰουδαίων ἄρχοντες οὐ μόνον οὐκ ἐπέστρεφον τοὺς ἁμαρτάνοντας, οὐδ᾽ ἐπε Variæ lectiones el notæ. ffane locum interpretatur Chrysostomus t. XII, p. 390, ubi habet τὰ πλήθη ἐσκυλμένα. (××j Ejecit et ejecto soluta sunt vincula, intellexit autem et.

χωρίς dicatur sapius surdus, nunc tamen capitur & ἄλαλον. Λέγεται γὰρ κωφός, οὐ μόνον ὁ μὴ ἀκούων, pro muto, qui fari nequit, sicut etiam alibi quan - ἀλλὰ καὶ ὁ μὴ λαλῶν. doque. Vers. 33. Et ejecto — mutus, Non erat natura mutus, sed demon linguam ejus ligaverat, et ante hanc, animam: ideoque ab aliis adducitur. Nec fidem exigit; siquidem nec fari, nec intelligere poterat: quod agnoscens Salvator, protinus 'dæmonem ejecit, ipso etiam ignorante. Cumque vinculis absolutus esset, intellexit et (**) locutus est bono. Vers. 53. ΕΙ Israel. Nunquam apparuit sic, id est, Nunquam visa sunt hujusmodi mirabilia. Omuibus autem qui ab exordio mirabilia operati sunt sublimiorem prædicabant; quia omnem morbun curabat, et velocissime propriaque auctoritate; interdum quidem verbo, nonnunquam taclu, quandoque vero tactu et verbo; et ut semel dicam, sicut volebat, iu omnibus suam pandens omnipotentiam. demonia. Turbæ Vers. 34. Pharisei autem quidem admirabantur; Pharisei vero calumniabentur, dicentes quod cum amicum haberet principem dzinoniorumn, per hunc drmonia expellebat. Nec verebantur nugari in bis, qum facile redargui poterant. Nam qui demoniorum principem habet amicum, quae illi sunt grata perficit: dzmoni autem gratum est, ut quis semper noceat homlnibus, doceat omne peccatum, abstrabat omnes a Deo. Christus vero contraria his operatus est, beneficia semper conferens in homines, omnem docens virtutem, ad Deum omnes adducens. Ει tamen hos non solum non punivit, sed neque arguis eos: docens nos magno animo calumnias sustinere, et potius benefacere nocentibus ac injuriam inferentibus. Vide enim quid fecerit. Vers. 35. Et-in populo. llæc etiam quarto dixit capite, et ibi declarata sunt. Quære autem et apud Marcum finem tertii capitis ipsius º, et in ejus capitis enarratione invenies differentiam civitatis a vico. Circumibat autein civitates omnes et vicos Judæorum, ne quis eorum dicere posset: Ad nos non venit. Vers. 36. Intuitus· pastorem. Destitutæ, quod nullus eas respiceret: dispersæ, hoc est omnino neglectæ, in modum ovium pastore carentium: quarum hæ quidem vexata sunt, ac seducta huc et illuc aliæ autem dispersæ sive abjectæ, eo quod non sit, qui earum curam habeat. Judæorum enim principes non solum convertebant, aut respiciebant eos qui peccaveraut, neque abjectorum » Matth. IV, 17. * Marc. 1, 38. Καὶ ἐκβληθέντος — χωρός. Οὐκ ἦν ἐκ φύσεως άλαλος, ἀλλ' ὁ δαίμων ἔδησε τὴν γλῶσσαν αὐτοῦ, καὶ πρὸ ταύτης τὴν ψυχήν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀφο ἑτέρων προσάγεται, καὶ οὐκ ἀπαιτεῖται πίστιν. Οὔτε γὰρ λαλῆσαι, οὔτε συνιέναι ἐδύνατο. Καὶ τοῦ το γινώσκων ὁ Σωτὴρ, ἐξέβαλεν αὐτίκα τὸν δαίμονα, καὶ ἀπελαθέντος, ελύθη μὲν τὰ δεσμά, συν ῆκε δὲ, καὶ ἐλάλησεν ὁ ἄνθρωπος. Καὶ — Ισραήλ. - Οὐδέποτε ἐφάνη οὕτως, ἀντὶ τοῦ, Οὐδέποτε ἐφάνη τοιαῦτα παράδοξα. Πάντων δὲ τῶν ἀπ' αἰῶνος θαυματουργησάντων ὑπερετίθουν αὐτὸν, διότι πᾶν πάθος ἰάτο, καὶ ταχύτατα καὶ κατ' ἐξουσίαν· καὶ ποτὲ μὲν λέγων, ποτὲ δὲ ἀπτόμενος, ποτὲ δὲ καὶ ἀπτόμενος καὶ λέγων, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ὡς ἐβούλετο· διὰ πάντων δεικνὺς τὸ ἑαυτοῦ παντοδύναμον. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι — δαιμόνια. Οἱ ὄχλοι μὲν ἐθαύ μαζον· οἱ Φαρισαῖοι δὲ διέβαλλον αὐτὸν, λέγοντες, ότι φίλον ἔχων τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων, δε εκείνου ταῦτα διῴκει. Καὶ οὐδ᾽ ἡσχύνοντο, φλυα ροῦντες εὐέλεγκτα. Καὶ γὰρ ὁ τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων φίλον έχων, φίλα ἐκείνῳ διαπράττεται φίλον δὲ τῷ δαίμονι, τὸ βλάπτειν ἀεὶ τοὺς ἀνθρώ πους, τὸ διδάσκειν πᾶσαν ἁμαρτίαν, τὸ ἀφιστῶν πάντας ἀπὸ τοῦ Θεοῦ· ὁ δὲ Χριστός ταναντία τού των ειργάζετο, εὐεργετῶν ἀεὶ τοὺς ἀνθρώπους, διδάσκων πᾶσαν ἀρετήν, προσάγων πάντας τῷ Θεῷ. Όμως οὐ μόνον τούτους οὐκ ἐκόλασεν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἤλεγξεν αὐτοὺς, παιδεύων ἡμᾶς, μακροθύμως φέρειν τὰς διαβολάς, καὶ μᾶλλον εὖ ποιεῖν τοὺς ὑβρίζοντας. Ορα γὰρ, τί ἐποίησε. Kal · ἐν τῷ λαῷ. Ταῦτα καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ τετάρτου κεφαλαίου εἴρηκεν ὁ παρὼν εὐαγγελιστής, καὶ ἡρμηνεύθησαν ἐν ἐκείνῳ. Ζήτησον δὲ καὶ παρὰ τῷ Μάρκῳ τὸ τέλος τοῦ τρίτου κεφαλαίου αὐτοῦ, καὶ εὑρήσεις διαφορὰν πόλεως και κώμης ἐν τῇ ἐκείνου εξηγήσει. Περιήρχετο δὲ τὰς πόλεις πάσας καὶ τὰς κώμας τῶν Ἰουδαίων, ἵνα μηδεὶς αὐτῶν έχοι λέγειν, ὅτι πρὸς ἡμᾶς οὐκ ἦλθεν Ιδων Ἰδὼν — ποιμένα. - Εσκυμένοι μέν, ἀντὶ τοῦ, ἀνεπίστρεπτοι, διὰ τὸ μὴ ἔχειν τὸν ἐπι στρέφοντα· ἐῤῥιμμένοι δὲ, ἀντὶ τοῦ, ἡμελημένοι τέλεον, δίκην ἀποιμάντων προβάτων· ὧν τὰ μὲν ἔσκυλται, ήγουν πεπλάνηνται τῇδε κἀκεῖσε· τὰ δὲ ἔρριπται, ήτοι καταβέβληνται, διὰ τὸ μὴ ἔχειν τὸν ἐπιμελόμενον. Οἱ γὰρ τῶν Ἰουδαίων ἄρχοντες οὐ μόνον οὐκ ἐπέστρεφον τοὺς ἁμαρτάνοντας, οὐδ᾽ ἐπε Variæ lectiones el notæ. ffane locum interpretatur Chrysostomus t. XII, p. 390, ubi habet τὰ πλήθη ἐσκυλμένα. (××j Ejecit et ejecto soluta sunt vincula, intellexit autem et.

χωρίς dicatur sapius surdus, nunc tamen capitur & ἄλαλον. Λέγεται γὰρ κωφός, οὐ μόνον ὁ μὴ ἀκούων, pro muto, qui fari nequit, sicut etiam alibi quan - ἀλλὰ καὶ ὁ μὴ λαλῶν. doque. Vers. 33. Et ejecto — mutus, Non erat natura mutus, sed demon linguam ejus ligaverat, et ante hanc, animam: ideoque ab aliis adducitur. Nec fidem exigit; siquidem nec fari, nec intelligere poterat: quod agnoscens Salvator, protinus 'dæmonem ejecit, ipso etiam ignorante. Cumque vinculis absolutus esset, intellexit et (**) locutus est bono. Vers. 53. ΕΙ Israel. Nunquam apparuit sic, id est, Nunquam visa sunt hujusmodi mirabilia. Omuibus autem qui ab exordio mirabilia operati sunt sublimiorem prædicabant; quia omnem morbun curabat, et velocissime propriaque auctoritate; interdum quidem verbo, nonnunquam taclu, quandoque vero tactu et verbo; et ut semel dicam, sicut volebat, iu omnibus suam pandens omnipotentiam. demonia. Turbæ Vers. 34. Pharisei autem quidem admirabantur; Pharisei vero calumniabentur, dicentes quod cum amicum haberet principem dzinoniorumn, per hunc drmonia expellebat. Nec verebantur nugari in bis, qum facile redargui poterant. Nam qui demoniorum principem habet amicum, quae illi sunt grata perficit: dzmoni autem gratum est, ut quis semper noceat homlnibus, doceat omne peccatum, abstrabat omnes a Deo. Christus vero contraria his operatus est, beneficia semper conferens in homines, omnem docens virtutem, ad Deum omnes adducens. Ει tamen hos non solum non punivit, sed neque arguis eos: docens nos magno animo calumnias sustinere, et potius benefacere nocentibus ac injuriam inferentibus. Vide enim quid fecerit. Vers. 35. Et-in populo. llæc etiam quarto dixit capite, et ibi declarata sunt. Quære autem et apud Marcum finem tertii capitis ipsius º, et in ejus capitis enarratione invenies differentiam civitatis a vico. Circumibat autein civitates omnes et vicos Judæorum, ne quis eorum dicere posset: Ad nos non venit. Vers. 36. Intuitus· pastorem. Destitutæ, quod nullus eas respiceret: dispersæ, hoc est omnino neglectæ, in modum ovium pastore carentium: quarum hæ quidem vexata sunt, ac seducta huc et illuc aliæ autem dispersæ sive abjectæ, eo quod non sit, qui earum curam habeat. Judæorum enim principes non solum convertebant, aut respiciebant eos qui peccaveraut, neque abjectorum » Matth. IV, 17. * Marc. 1, 38. Καὶ ἐκβληθέντος — χωρός. Οὐκ ἦν ἐκ φύσεως άλαλος, ἀλλ' ὁ δαίμων ἔδησε τὴν γλῶσσαν αὐτοῦ, καὶ πρὸ ταύτης τὴν ψυχήν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀφο ἑτέρων προσάγεται, καὶ οὐκ ἀπαιτεῖται πίστιν. Οὔτε γὰρ λαλῆσαι, οὔτε συνιέναι ἐδύνατο. Καὶ τοῦ το γινώσκων ὁ Σωτὴρ, ἐξέβαλεν αὐτίκα τὸν δαίμονα, καὶ ἀπελαθέντος, ελύθη μὲν τὰ δεσμά, συν ῆκε δὲ, καὶ ἐλάλησεν ὁ ἄνθρωπος. Καὶ — Ισραήλ. - Οὐδέποτε ἐφάνη οὕτως, ἀντὶ τοῦ, Οὐδέποτε ἐφάνη τοιαῦτα παράδοξα. Πάντων δὲ τῶν ἀπ' αἰῶνος θαυματουργησάντων ὑπερετίθουν αὐτὸν, διότι πᾶν πάθος ἰάτο, καὶ ταχύτατα καὶ κατ' ἐξουσίαν· καὶ ποτὲ μὲν λέγων, ποτὲ δὲ ἀπτόμενος, ποτὲ δὲ καὶ ἀπτόμενος καὶ λέγων, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ὡς ἐβούλετο· διὰ πάντων δεικνὺς τὸ ἑαυτοῦ παντοδύναμον. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι — δαιμόνια. Οἱ ὄχλοι μὲν ἐθαύ μαζον· οἱ Φαρισαῖοι δὲ διέβαλλον αὐτὸν, λέγοντες, ότι φίλον ἔχων τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων, δε εκείνου ταῦτα διῴκει. Καὶ οὐδ᾽ ἡσχύνοντο, φλυα ροῦντες εὐέλεγκτα. Καὶ γὰρ ὁ τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων φίλον έχων, φίλα ἐκείνῳ διαπράττεται φίλον δὲ τῷ δαίμονι, τὸ βλάπτειν ἀεὶ τοὺς ἀνθρώ πους, τὸ διδάσκειν πᾶσαν ἁμαρτίαν, τὸ ἀφιστῶν πάντας ἀπὸ τοῦ Θεοῦ· ὁ δὲ Χριστός ταναντία τού των ειργάζετο, εὐεργετῶν ἀεὶ τοὺς ἀνθρώπους, διδάσκων πᾶσαν ἀρετήν, προσάγων πάντας τῷ Θεῷ. Όμως οὐ μόνον τούτους οὐκ ἐκόλασεν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἤλεγξεν αὐτοὺς, παιδεύων ἡμᾶς, μακροθύμως φέρειν τὰς διαβολάς, καὶ μᾶλλον εὖ ποιεῖν τοὺς ὑβρίζοντας. Ορα γὰρ, τί ἐποίησε. Kal · ἐν τῷ λαῷ. Ταῦτα καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ τετάρτου κεφαλαίου εἴρηκεν ὁ παρὼν εὐαγγελιστής, καὶ ἡρμηνεύθησαν ἐν ἐκείνῳ. Ζήτησον δὲ καὶ παρὰ τῷ Μάρκῳ τὸ τέλος τοῦ τρίτου κεφαλαίου αὐτοῦ, καὶ εὑρήσεις διαφορὰν πόλεως και κώμης ἐν τῇ ἐκείνου εξηγήσει. Περιήρχετο δὲ τὰς πόλεις πάσας καὶ τὰς κώμας τῶν Ἰουδαίων, ἵνα μηδεὶς αὐτῶν έχοι λέγειν, ὅτι πρὸς ἡμᾶς οὐκ ἦλθεν Ιδων Ἰδὼν — ποιμένα. - Εσκυμένοι μέν, ἀντὶ τοῦ, ἀνεπίστρεπτοι, διὰ τὸ μὴ ἔχειν τὸν ἐπι στρέφοντα· ἐῤῥιμμένοι δὲ, ἀντὶ τοῦ, ἡμελημένοι τέλεον, δίκην ἀποιμάντων προβάτων· ὧν τὰ μὲν ἔσκυλται, ήγουν πεπλάνηνται τῇδε κἀκεῖσε· τὰ δὲ ἔρριπται, ήτοι καταβέβληνται, διὰ τὸ μὴ ἔχειν τὸν ἐπιμελόμενον. Οἱ γὰρ τῶν Ἰουδαίων ἄρχοντες οὐ μόνον οὐκ ἐπέστρεφον τοὺς ἁμαρτάνοντας, οὐδ᾽ ἐπε Variæ lectiones el notæ. ffane locum interpretatur Chrysostomus t. XII, p. 390, ubi habet τὰ πλήθη ἐσκυλμένα. (××j Ejecit et ejecto soluta sunt vincula, intellexit autem et.

χωρίς dicatur sapius surdus, nunc tamen capitur & ἄλαλον. Λέγεται γὰρ κωφός, οὐ μόνον ὁ μὴ ἀκούων, pro muto, qui fari nequit, sicut etiam alibi quan - ἀλλὰ καὶ ὁ μὴ λαλῶν. doque. Vers. 33. Et ejecto — mutus, Non erat natura mutus, sed demon linguam ejus ligaverat, et ante hanc, animam: ideoque ab aliis adducitur. Nec fidem exigit; siquidem nec fari, nec intelligere poterat: quod agnoscens Salvator, protinus 'dæmonem ejecit, ipso etiam ignorante. Cumque vinculis absolutus esset, intellexit et (**) locutus est bono. Vers. 53. ΕΙ Israel. Nunquam apparuit sic, id est, Nunquam visa sunt hujusmodi mirabilia. Omuibus autem qui ab exordio mirabilia operati sunt sublimiorem prædicabant; quia omnem morbun curabat, et velocissime propriaque auctoritate; interdum quidem verbo, nonnunquam taclu, quandoque vero tactu et verbo; et ut semel dicam, sicut volebat, iu omnibus suam pandens omnipotentiam. demonia. Turbæ Vers. 34. Pharisei autem quidem admirabantur; Pharisei vero calumniabentur, dicentes quod cum amicum haberet principem dzinoniorumn, per hunc drmonia expellebat. Nec verebantur nugari in bis, qum facile redargui poterant. Nam qui demoniorum principem habet amicum, quae illi sunt grata perficit: dzmoni autem gratum est, ut quis semper noceat homlnibus, doceat omne peccatum, abstrabat omnes a Deo. Christus vero contraria his operatus est, beneficia semper conferens in homines, omnem docens virtutem, ad Deum omnes adducens. Ει tamen hos non solum non punivit, sed neque arguis eos: docens nos magno animo calumnias sustinere, et potius benefacere nocentibus ac injuriam inferentibus. Vide enim quid fecerit. Vers. 35. Et-in populo. llæc etiam quarto dixit capite, et ibi declarata sunt. Quære autem et apud Marcum finem tertii capitis ipsius º, et in ejus capitis enarratione invenies differentiam civitatis a vico. Circumibat autein civitates omnes et vicos Judæorum, ne quis eorum dicere posset: Ad nos non venit. Vers. 36. Intuitus· pastorem. Destitutæ, quod nullus eas respiceret: dispersæ, hoc est omnino neglectæ, in modum ovium pastore carentium: quarum hæ quidem vexata sunt, ac seducta huc et illuc aliæ autem dispersæ sive abjectæ, eo quod non sit, qui earum curam habeat. Judæorum enim principes non solum convertebant, aut respiciebant eos qui peccaveraut, neque abjectorum » Matth. IV, 17. * Marc. 1, 38. Καὶ ἐκβληθέντος — χωρός. Οὐκ ἦν ἐκ φύσεως άλαλος, ἀλλ' ὁ δαίμων ἔδησε τὴν γλῶσσαν αὐτοῦ, καὶ πρὸ ταύτης τὴν ψυχήν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀφο ἑτέρων προσάγεται, καὶ οὐκ ἀπαιτεῖται πίστιν. Οὔτε γὰρ λαλῆσαι, οὔτε συνιέναι ἐδύνατο. Καὶ τοῦ το γινώσκων ὁ Σωτὴρ, ἐξέβαλεν αὐτίκα τὸν δαίμονα, καὶ ἀπελαθέντος, ελύθη μὲν τὰ δεσμά, συν ῆκε δὲ, καὶ ἐλάλησεν ὁ ἄνθρωπος. Καὶ — Ισραήλ. - Οὐδέποτε ἐφάνη οὕτως, ἀντὶ τοῦ, Οὐδέποτε ἐφάνη τοιαῦτα παράδοξα. Πάντων δὲ τῶν ἀπ' αἰῶνος θαυματουργησάντων ὑπερετίθουν αὐτὸν, διότι πᾶν πάθος ἰάτο, καὶ ταχύτατα καὶ κατ' ἐξουσίαν· καὶ ποτὲ μὲν λέγων, ποτὲ δὲ ἀπτόμενος, ποτὲ δὲ καὶ ἀπτόμενος καὶ λέγων, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ὡς ἐβούλετο· διὰ πάντων δεικνὺς τὸ ἑαυτοῦ παντοδύναμον. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι — δαιμόνια. Οἱ ὄχλοι μὲν ἐθαύ μαζον· οἱ Φαρισαῖοι δὲ διέβαλλον αὐτὸν, λέγοντες, ότι φίλον ἔχων τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων, δε εκείνου ταῦτα διῴκει. Καὶ οὐδ᾽ ἡσχύνοντο, φλυα ροῦντες εὐέλεγκτα. Καὶ γὰρ ὁ τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων φίλον έχων, φίλα ἐκείνῳ διαπράττεται φίλον δὲ τῷ δαίμονι, τὸ βλάπτειν ἀεὶ τοὺς ἀνθρώ πους, τὸ διδάσκειν πᾶσαν ἁμαρτίαν, τὸ ἀφιστῶν πάντας ἀπὸ τοῦ Θεοῦ· ὁ δὲ Χριστός ταναντία τού των ειργάζετο, εὐεργετῶν ἀεὶ τοὺς ἀνθρώπους, διδάσκων πᾶσαν ἀρετήν, προσάγων πάντας τῷ Θεῷ. Όμως οὐ μόνον τούτους οὐκ ἐκόλασεν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἤλεγξεν αὐτοὺς, παιδεύων ἡμᾶς, μακροθύμως φέρειν τὰς διαβολάς, καὶ μᾶλλον εὖ ποιεῖν τοὺς ὑβρίζοντας. Ορα γὰρ, τί ἐποίησε. Kal · ἐν τῷ λαῷ. Ταῦτα καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ τετάρτου κεφαλαίου εἴρηκεν ὁ παρὼν εὐαγγελιστής, καὶ ἡρμηνεύθησαν ἐν ἐκείνῳ. Ζήτησον δὲ καὶ παρὰ τῷ Μάρκῳ τὸ τέλος τοῦ τρίτου κεφαλαίου αὐτοῦ, καὶ εὑρήσεις διαφορὰν πόλεως και κώμης ἐν τῇ ἐκείνου εξηγήσει. Περιήρχετο δὲ τὰς πόλεις πάσας καὶ τὰς κώμας τῶν Ἰουδαίων, ἵνα μηδεὶς αὐτῶν έχοι λέγειν, ὅτι πρὸς ἡμᾶς οὐκ ἦλθεν Ιδων Ἰδὼν — ποιμένα. - Εσκυμένοι μέν, ἀντὶ τοῦ, ἀνεπίστρεπτοι, διὰ τὸ μὴ ἔχειν τὸν ἐπι στρέφοντα· ἐῤῥιμμένοι δὲ, ἀντὶ τοῦ, ἡμελημένοι τέλεον, δίκην ἀποιμάντων προβάτων· ὧν τὰ μὲν ἔσκυλται, ήγουν πεπλάνηνται τῇδε κἀκεῖσε· τὰ δὲ ἔρριπται, ήτοι καταβέβληνται, διὰ τὸ μὴ ἔχειν τὸν ἐπιμελόμενον. Οἱ γὰρ τῶν Ἰουδαίων ἄρχοντες οὐ μόνον οὐκ ἐπέστρεφον τοὺς ἁμαρτάνοντας, οὐδ᾽ ἐπε Variæ lectiones el notæ. ffane locum interpretatur Chrysostomus t. XII, p. 390, ubi habet τὰ πλήθη ἐσκυλμένα. (××j Ejecit et ejecto soluta sunt vincula, intellexit autem et.

CAP. X. μελοῦντο τῶν κατεββαγμένων ἀλλὰ μᾶλλον curam habebant, sed et pejus ipsi affecti erant αὐτοὶ χεῖρον τοῦ λαοῦ διέκειντο. quam populus. Τότε - ὀλίγοι. Θερισμὸν μὲν, ήγουν θέρος, και λεῖ νῦν τοὺς πιστεῦσαι μέλλοντας, ὡς ἑτοίμους εἰς τὸ συγκομισθῆναι διὰ τὸ προεγκατασπαρῆναι αὐτοῖς την φήμην τῆς διδασκαλίας καὶ τῶν θαυμάτων απ τοῦ. Ἀπῆλθε γὰρ, φησίν, ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ εἰς ὅλην τὴν Συρίαν. Εργάτας δε, ήτοι θεριστές, λέγει τοὺς μαθ Ογτὰς αὐτοῦ, οὓς ἐβούλετο πέμψαι προς συγκομιδήν τῶν τοιούτων ἀσταχύων. Ἵνα γὰρ μὴ, επισυρόμενος τὰ πλήθη, δόξῃ διὰ τοῦτο περιέρχεσθαι τας πόν λεις και κώμας, εκπέμπει τοὺς μαθητάς ἀνθ' ἑαυτοῦ. Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι θερισμὸν εἴρηκε, δεικνύων τὴν εὐχέρειαν τῆς τοιαύτης διακονίας, ώς τοῦ μείζονος πόνου προλαβόντος καὶ τελεσθέντος ὑπὸ τῶν προφητῶν, οί, καθάπερ τινα σπέρματα πίστεως, τοῖς Ἰουδαίοις τὰ περὶ τοῦ Χριστοῦ προς κατεβάλοντο, δ καὶ ἐν τῷ Ἰωάννῃ ἔλεγεν, ότι "Αλλοι κεκοπιάκασιν, καὶ ὑμεῖς εἰς τὸν κόπον αὐτῶν εἰσεληλύθατε. Θερισμὸν δὲ καὶ ἐργάτας νῦν εἰπὼν, ἀνέμνησεν αὐτοὺς καὶ τῶν τοῦ Βαπτιστοῦ βημάτων. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος, περὶ τοῦ Χριστοῦ λέγων, γεωργὸν αὐτὸν Ανίξατο, προμνημονεύσας πτύου, καὶ ἄλωνος, καὶ σίτου, καὶ ἀχύρου, ὡς ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ προείρηται Δεήθητε τὸν θερισμὸν αὐτοῦ. Κύριον τοῦ θε ρισμοῦ ἑαυτὸν λέγει, ὡς αὐτῷ φυλαττομένου του τοιούτου θέρους, καὶ πρὸς αὐτὸν συγκομισθήναι μέλλοντος, καὶ ὡς ἐξουσίαν ἔχων τοῦ θερισθῆναι c αὐτό. Δεήθητε δὲ, εἶπεν, οὐχ ὡς δεόμενος παρακληθῆναι ὑπ' αὐτῶν· τίς γὰρ ἐκείνου φιλανθρωπότέρος; ἀλλὰ παιδεύων τοὺς μαθητάς, ἱκετεύειν τὸν Θεὸν ὑπὲρ τῶν πεπλανημένων. Kal Vers. 57. Tunc — pauci. Messem hic vocat eos, qui credituri erant, tanquam paratos ut ad fdem colligantur: quia jam eis disseminata erat fama miraculorum ejus. Exivit enim fama ejus, inquit, in universam Syriam ". Operatores vero aut messores dicit discipulos suos, quos mittere volebat ad talium collectionem. Ne enim ascita multitudine videretur propter hoc circumire civitates et ricos, discipulos pro se emittit. Potest autem et alio modo exponi, quod messem dixerit, facilitatem ostendens bujusmodi ministerii: utpote majori labore præoccupato Jain ac perfecto a prophetis, qui tanquam semina qua dam fidei, Judæis ea quæ de Christo erant auspicati fuerant: quod eliam in Evangelio Joannis dicebat: Alii laboraverunt, et vos in laborèm illoram introistis". Mossem præterea et operarios nominans, Baptistæ verba ad memoriam reducit. Siquidem ille, de Christo loquens, agricolam illum induxit, facta videlicet mentione de area ejus et tritico, ac palcn (ro): velut tertio capite prædictum est. Vers. 58. Rogate - messem suam. Dominum messis seipsum vocat, cui videlicet servantur hujusmodi segetes, et ad quem colligenda sunt, quique potestatem habet illas mctere. Rogate ergo, inquit, non quasi opus ei sit, ut illi obsecrent: quis enim homines magis amat quam ipse? sed ut discipulos instruat, ut Deum pro errentibus deprecentur. CAP. XIX. De apostolorum electione. CAP. X. vers. 1. Et omnem languorem. Quomobo ergo cum pauci essent discipuli, non addidit etiam dignitatem (xx)? Addidit utique illis; at non in numero, sed in virtute. Dedit, inquit, eis potestatem, ita ut paucos etiam dixerit illos, non secundum defectum virtutis, sed Lameri. Primum ergo constituit eos medicos corporum, postmodum, quod majus est, etiam committit curam, videlicet ΚΕΦ. 10'. Περὶ τῆς τῶν ἀποστόλων ἐκλογῆς. πᾶσαν μαλακίαν. Πῶς οὖν, ὀλίγοις οὔτι τοῖς μαθηταῖς, οὐ προσέθηκε καὶ ἑτέρους; Προσ έθηκεν αὐτοῖς, ἀλλ' οὐκ εἰς ἀριθμὸν, ἀλλ᾽ εἰς δύνα μιν. Εδωκε γάρ, φησίν, αὐτοῖς ἐξουσίαν. Ὥστε καὶ ὀλίγους εἶπεν αὐτοὺς, οὐ κατ᾽ ἔλλειψιν δυ νάμεως, ἀλλὰ κατ' ἔλλειψιν ἀριθμοῦ. Καὶ τέως αὐτ τοὺς Ιατρούς σωμάτων ποιεῖ· μετὰ τοῦτο δὲ καὶ τὸ μεῖζον εμπιστεύει, τὴν τῶν ψυχῶν θεραπείαν. Εξέβαλλον δὲ τὰ δαιμόνια, καὶ ἰῶντο τὰς νόσους animarum. Ejiciebant autem damonia et morbos ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ. Τῶν δὲ δώδεκα — αὐτοῦ. Ἐπειδὴ περὶ Πέτρου * Matth. v, 24.» Joan. IV, 38. Sic, non κατερριμμένων, recte. επισυρόμενα, Β. είρηται, Α. curabant per nomen Christi. Vers. 2. Duodecim autem—ejus. Quia de Petro • Matth. 111, 12. Varia lectiones et notæ. Non Euthymius solum, sed Theophylactus etiam p. 51 C, de vocabulo ὀλίγος monent. Nescio tamen, quam ob causam, cum in textu non reperia- (*) De ventilabro, area, tritico. (**) Eliam dignitatem. Etiam alios. Forte pro tur. Videntur ergo respicere Maub. lx, 57. Quo argumento vero motus Chrysostomus Jacobum (tom. ΨΗ, 39 Β] τελώνην appellet ignoro. Forte, quia frater Matthæi erat. Chrysostomium secutas est Photius in Catena Possini ad Marc. p. 50. ἐξέβαλον, Α. ἑτέρους legebatur άλλους, e quo deinde factum est ἀξίαν.

CAP. X. μελοῦντο τῶν κατεββαγμένων ἀλλὰ μᾶλλον curam habebant, sed et pejus ipsi affecti erant αὐτοὶ χεῖρον τοῦ λαοῦ διέκειντο. quam populus. Τότε - ὀλίγοι. Θερισμὸν μὲν, ήγουν θέρος, και λεῖ νῦν τοὺς πιστεῦσαι μέλλοντας, ὡς ἑτοίμους εἰς τὸ συγκομισθῆναι διὰ τὸ προεγκατασπαρῆναι αὐτοῖς την φήμην τῆς διδασκαλίας καὶ τῶν θαυμάτων απ τοῦ. Ἀπῆλθε γὰρ, φησίν, ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ εἰς ὅλην τὴν Συρίαν. Εργάτας δε, ήτοι θεριστές, λέγει τοὺς μαθ Ογτὰς αὐτοῦ, οὓς ἐβούλετο πέμψαι προς συγκομιδήν τῶν τοιούτων ἀσταχύων. Ἵνα γὰρ μὴ, επισυρόμενος τὰ πλήθη, δόξῃ διὰ τοῦτο περιέρχεσθαι τας πόν λεις και κώμας, εκπέμπει τοὺς μαθητάς ἀνθ' ἑαυτοῦ. Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι θερισμὸν εἴρηκε, δεικνύων τὴν εὐχέρειαν τῆς τοιαύτης διακονίας, ώς τοῦ μείζονος πόνου προλαβόντος καὶ τελεσθέντος ὑπὸ τῶν προφητῶν, οί, καθάπερ τινα σπέρματα πίστεως, τοῖς Ἰουδαίοις τὰ περὶ τοῦ Χριστοῦ προς κατεβάλοντο, δ καὶ ἐν τῷ Ἰωάννῃ ἔλεγεν, ότι "Αλλοι κεκοπιάκασιν, καὶ ὑμεῖς εἰς τὸν κόπον αὐτῶν εἰσεληλύθατε. Θερισμὸν δὲ καὶ ἐργάτας νῦν εἰπὼν, ἀνέμνησεν αὐτοὺς καὶ τῶν τοῦ Βαπτιστοῦ βημάτων. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος, περὶ τοῦ Χριστοῦ λέγων, γεωργὸν αὐτὸν Ανίξατο, προμνημονεύσας πτύου, καὶ ἄλωνος, καὶ σίτου, καὶ ἀχύρου, ὡς ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ προείρηται Δεήθητε τὸν θερισμὸν αὐτοῦ. Κύριον τοῦ θε ρισμοῦ ἑαυτὸν λέγει, ὡς αὐτῷ φυλαττομένου του τοιούτου θέρους, καὶ πρὸς αὐτὸν συγκομισθήναι μέλλοντος, καὶ ὡς ἐξουσίαν ἔχων τοῦ θερισθῆναι c αὐτό. Δεήθητε δὲ, εἶπεν, οὐχ ὡς δεόμενος παρακληθῆναι ὑπ' αὐτῶν· τίς γὰρ ἐκείνου φιλανθρωπότέρος; ἀλλὰ παιδεύων τοὺς μαθητάς, ἱκετεύειν τὸν Θεὸν ὑπὲρ τῶν πεπλανημένων. Kal Vers. 57. Tunc — pauci. Messem hic vocat eos, qui credituri erant, tanquam paratos ut ad fdem colligantur: quia jam eis disseminata erat fama miraculorum ejus. Exivit enim fama ejus, inquit, in universam Syriam ". Operatores vero aut messores dicit discipulos suos, quos mittere volebat ad talium collectionem. Ne enim ascita multitudine videretur propter hoc circumire civitates et ricos, discipulos pro se emittit. Potest autem et alio modo exponi, quod messem dixerit, facilitatem ostendens bujusmodi ministerii: utpote majori labore præoccupato Jain ac perfecto a prophetis, qui tanquam semina qua dam fidei, Judæis ea quæ de Christo erant auspicati fuerant: quod eliam in Evangelio Joannis dicebat: Alii laboraverunt, et vos in laborèm illoram introistis". Mossem præterea et operarios nominans, Baptistæ verba ad memoriam reducit. Siquidem ille, de Christo loquens, agricolam illum induxit, facta videlicet mentione de area ejus et tritico, ac palcn (ro): velut tertio capite prædictum est. Vers. 58. Rogate - messem suam. Dominum messis seipsum vocat, cui videlicet servantur hujusmodi segetes, et ad quem colligenda sunt, quique potestatem habet illas mctere. Rogate ergo, inquit, non quasi opus ei sit, ut illi obsecrent: quis enim homines magis amat quam ipse? sed ut discipulos instruat, ut Deum pro errentibus deprecentur. CAP. XIX. De apostolorum electione. CAP. X. vers. 1. Et omnem languorem. Quomobo ergo cum pauci essent discipuli, non addidit etiam dignitatem (xx)? Addidit utique illis; at non in numero, sed in virtute. Dedit, inquit, eis potestatem, ita ut paucos etiam dixerit illos, non secundum defectum virtutis, sed Lameri. Primum ergo constituit eos medicos corporum, postmodum, quod majus est, etiam committit curam, videlicet ΚΕΦ. 10'. Περὶ τῆς τῶν ἀποστόλων ἐκλογῆς. πᾶσαν μαλακίαν. Πῶς οὖν, ὀλίγοις οὔτι τοῖς μαθηταῖς, οὐ προσέθηκε καὶ ἑτέρους; Προσ έθηκεν αὐτοῖς, ἀλλ' οὐκ εἰς ἀριθμὸν, ἀλλ᾽ εἰς δύνα μιν. Εδωκε γάρ, φησίν, αὐτοῖς ἐξουσίαν. Ὥστε καὶ ὀλίγους εἶπεν αὐτοὺς, οὐ κατ᾽ ἔλλειψιν δυ νάμεως, ἀλλὰ κατ' ἔλλειψιν ἀριθμοῦ. Καὶ τέως αὐτ τοὺς Ιατρούς σωμάτων ποιεῖ· μετὰ τοῦτο δὲ καὶ τὸ μεῖζον εμπιστεύει, τὴν τῶν ψυχῶν θεραπείαν. Εξέβαλλον δὲ τὰ δαιμόνια, καὶ ἰῶντο τὰς νόσους animarum. Ejiciebant autem damonia et morbos ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ. Τῶν δὲ δώδεκα — αὐτοῦ. Ἐπειδὴ περὶ Πέτρου * Matth. v, 24.» Joan. IV, 38. Sic, non κατερριμμένων, recte. επισυρόμενα, Β. είρηται, Α. curabant per nomen Christi. Vers. 2. Duodecim autem—ejus. Quia de Petro • Matth. 111, 12. Varia lectiones et notæ. Non Euthymius solum, sed Theophylactus etiam p. 51 C, de vocabulo ὀλίγος monent. Nescio tamen, quam ob causam, cum in textu non reperia- (*) De ventilabro, area, tritico. (**) Eliam dignitatem. Etiam alios. Forte pro tur. Videntur ergo respicere Maub. lx, 57. Quo argumento vero motus Chrysostomus Jacobum (tom. ΨΗ, 39 Β] τελώνην appellet ignoro. Forte, quia frater Matthæi erat. Chrysostomium secutas est Photius in Catena Possini ad Marc. p. 50. ἐξέβαλον, Α. ἑτέρους legebatur άλλους, e quo deinde factum est ἀξίαν.

CAP. X. μελοῦντο τῶν κατεββαγμένων ἀλλὰ μᾶλλον curam habebant, sed et pejus ipsi affecti erant αὐτοὶ χεῖρον τοῦ λαοῦ διέκειντο. quam populus. Τότε - ὀλίγοι. Θερισμὸν μὲν, ήγουν θέρος, και λεῖ νῦν τοὺς πιστεῦσαι μέλλοντας, ὡς ἑτοίμους εἰς τὸ συγκομισθῆναι διὰ τὸ προεγκατασπαρῆναι αὐτοῖς την φήμην τῆς διδασκαλίας καὶ τῶν θαυμάτων απ τοῦ. Ἀπῆλθε γὰρ, φησίν, ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ εἰς ὅλην τὴν Συρίαν. Εργάτας δε, ήτοι θεριστές, λέγει τοὺς μαθ Ογτὰς αὐτοῦ, οὓς ἐβούλετο πέμψαι προς συγκομιδήν τῶν τοιούτων ἀσταχύων. Ἵνα γὰρ μὴ, επισυρόμενος τὰ πλήθη, δόξῃ διὰ τοῦτο περιέρχεσθαι τας πόν λεις και κώμας, εκπέμπει τοὺς μαθητάς ἀνθ' ἑαυτοῦ. Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι θερισμὸν εἴρηκε, δεικνύων τὴν εὐχέρειαν τῆς τοιαύτης διακονίας, ώς τοῦ μείζονος πόνου προλαβόντος καὶ τελεσθέντος ὑπὸ τῶν προφητῶν, οί, καθάπερ τινα σπέρματα πίστεως, τοῖς Ἰουδαίοις τὰ περὶ τοῦ Χριστοῦ προς κατεβάλοντο, δ καὶ ἐν τῷ Ἰωάννῃ ἔλεγεν, ότι "Αλλοι κεκοπιάκασιν, καὶ ὑμεῖς εἰς τὸν κόπον αὐτῶν εἰσεληλύθατε. Θερισμὸν δὲ καὶ ἐργάτας νῦν εἰπὼν, ἀνέμνησεν αὐτοὺς καὶ τῶν τοῦ Βαπτιστοῦ βημάτων. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος, περὶ τοῦ Χριστοῦ λέγων, γεωργὸν αὐτὸν Ανίξατο, προμνημονεύσας πτύου, καὶ ἄλωνος, καὶ σίτου, καὶ ἀχύρου, ὡς ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ προείρηται Δεήθητε τὸν θερισμὸν αὐτοῦ. Κύριον τοῦ θε ρισμοῦ ἑαυτὸν λέγει, ὡς αὐτῷ φυλαττομένου του τοιούτου θέρους, καὶ πρὸς αὐτὸν συγκομισθήναι μέλλοντος, καὶ ὡς ἐξουσίαν ἔχων τοῦ θερισθῆναι c αὐτό. Δεήθητε δὲ, εἶπεν, οὐχ ὡς δεόμενος παρακληθῆναι ὑπ' αὐτῶν· τίς γὰρ ἐκείνου φιλανθρωπότέρος; ἀλλὰ παιδεύων τοὺς μαθητάς, ἱκετεύειν τὸν Θεὸν ὑπὲρ τῶν πεπλανημένων. Kal Vers. 57. Tunc — pauci. Messem hic vocat eos, qui credituri erant, tanquam paratos ut ad fdem colligantur: quia jam eis disseminata erat fama miraculorum ejus. Exivit enim fama ejus, inquit, in universam Syriam ". Operatores vero aut messores dicit discipulos suos, quos mittere volebat ad talium collectionem. Ne enim ascita multitudine videretur propter hoc circumire civitates et ricos, discipulos pro se emittit. Potest autem et alio modo exponi, quod messem dixerit, facilitatem ostendens bujusmodi ministerii: utpote majori labore præoccupato Jain ac perfecto a prophetis, qui tanquam semina qua dam fidei, Judæis ea quæ de Christo erant auspicati fuerant: quod eliam in Evangelio Joannis dicebat: Alii laboraverunt, et vos in laborèm illoram introistis". Mossem præterea et operarios nominans, Baptistæ verba ad memoriam reducit. Siquidem ille, de Christo loquens, agricolam illum induxit, facta videlicet mentione de area ejus et tritico, ac palcn (ro): velut tertio capite prædictum est. Vers. 58. Rogate - messem suam. Dominum messis seipsum vocat, cui videlicet servantur hujusmodi segetes, et ad quem colligenda sunt, quique potestatem habet illas mctere. Rogate ergo, inquit, non quasi opus ei sit, ut illi obsecrent: quis enim homines magis amat quam ipse? sed ut discipulos instruat, ut Deum pro errentibus deprecentur. CAP. XIX. De apostolorum electione. CAP. X. vers. 1. Et omnem languorem. Quomobo ergo cum pauci essent discipuli, non addidit etiam dignitatem (xx)? Addidit utique illis; at non in numero, sed in virtute. Dedit, inquit, eis potestatem, ita ut paucos etiam dixerit illos, non secundum defectum virtutis, sed Lameri. Primum ergo constituit eos medicos corporum, postmodum, quod majus est, etiam committit curam, videlicet ΚΕΦ. 10'. Περὶ τῆς τῶν ἀποστόλων ἐκλογῆς. πᾶσαν μαλακίαν. Πῶς οὖν, ὀλίγοις οὔτι τοῖς μαθηταῖς, οὐ προσέθηκε καὶ ἑτέρους; Προσ έθηκεν αὐτοῖς, ἀλλ' οὐκ εἰς ἀριθμὸν, ἀλλ᾽ εἰς δύνα μιν. Εδωκε γάρ, φησίν, αὐτοῖς ἐξουσίαν. Ὥστε καὶ ὀλίγους εἶπεν αὐτοὺς, οὐ κατ᾽ ἔλλειψιν δυ νάμεως, ἀλλὰ κατ' ἔλλειψιν ἀριθμοῦ. Καὶ τέως αὐτ τοὺς Ιατρούς σωμάτων ποιεῖ· μετὰ τοῦτο δὲ καὶ τὸ μεῖζον εμπιστεύει, τὴν τῶν ψυχῶν θεραπείαν. Εξέβαλλον δὲ τὰ δαιμόνια, καὶ ἰῶντο τὰς νόσους animarum. Ejiciebant autem damonia et morbos ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ. Τῶν δὲ δώδεκα — αὐτοῦ. Ἐπειδὴ περὶ Πέτρου * Matth. v, 24.» Joan. IV, 38. Sic, non κατερριμμένων, recte. επισυρόμενα, Β. είρηται, Α. curabant per nomen Christi. Vers. 2. Duodecim autem—ejus. Quia de Petro • Matth. 111, 12. Varia lectiones et notæ. Non Euthymius solum, sed Theophylactus etiam p. 51 C, de vocabulo ὀλίγος monent. Nescio tamen, quam ob causam, cum in textu non reperia- (*) De ventilabro, area, tritico. (**) Eliam dignitatem. Etiam alios. Forte pro tur. Videntur ergo respicere Maub. lx, 57. Quo argumento vero motus Chrysostomus Jacobum (tom. ΨΗ, 39 Β] τελώνην appellet ignoro. Forte, quia frater Matthæi erat. Chrysostomium secutas est Photius in Catena Possini ad Marc. p. 50. ἐξέβαλον, Α. ἑτέρους legebatur άλλους, e quo deinde factum est ἀξίαν.

CAP. X. μελοῦντο τῶν κατεββαγμένων ἀλλὰ μᾶλλον curam habebant, sed et pejus ipsi affecti erant αὐτοὶ χεῖρον τοῦ λαοῦ διέκειντο. quam populus. Τότε - ὀλίγοι. Θερισμὸν μὲν, ήγουν θέρος, και λεῖ νῦν τοὺς πιστεῦσαι μέλλοντας, ὡς ἑτοίμους εἰς τὸ συγκομισθῆναι διὰ τὸ προεγκατασπαρῆναι αὐτοῖς την φήμην τῆς διδασκαλίας καὶ τῶν θαυμάτων απ τοῦ. Ἀπῆλθε γὰρ, φησίν, ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ εἰς ὅλην τὴν Συρίαν. Εργάτας δε, ήτοι θεριστές, λέγει τοὺς μαθ Ογτὰς αὐτοῦ, οὓς ἐβούλετο πέμψαι προς συγκομιδήν τῶν τοιούτων ἀσταχύων. Ἵνα γὰρ μὴ, επισυρόμενος τὰ πλήθη, δόξῃ διὰ τοῦτο περιέρχεσθαι τας πόν λεις και κώμας, εκπέμπει τοὺς μαθητάς ἀνθ' ἑαυτοῦ. Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι θερισμὸν εἴρηκε, δεικνύων τὴν εὐχέρειαν τῆς τοιαύτης διακονίας, ώς τοῦ μείζονος πόνου προλαβόντος καὶ τελεσθέντος ὑπὸ τῶν προφητῶν, οί, καθάπερ τινα σπέρματα πίστεως, τοῖς Ἰουδαίοις τὰ περὶ τοῦ Χριστοῦ προς κατεβάλοντο, δ καὶ ἐν τῷ Ἰωάννῃ ἔλεγεν, ότι "Αλλοι κεκοπιάκασιν, καὶ ὑμεῖς εἰς τὸν κόπον αὐτῶν εἰσεληλύθατε. Θερισμὸν δὲ καὶ ἐργάτας νῦν εἰπὼν, ἀνέμνησεν αὐτοὺς καὶ τῶν τοῦ Βαπτιστοῦ βημάτων. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος, περὶ τοῦ Χριστοῦ λέγων, γεωργὸν αὐτὸν Ανίξατο, προμνημονεύσας πτύου, καὶ ἄλωνος, καὶ σίτου, καὶ ἀχύρου, ὡς ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ προείρηται Δεήθητε τὸν θερισμὸν αὐτοῦ. Κύριον τοῦ θε ρισμοῦ ἑαυτὸν λέγει, ὡς αὐτῷ φυλαττομένου του τοιούτου θέρους, καὶ πρὸς αὐτὸν συγκομισθήναι μέλλοντος, καὶ ὡς ἐξουσίαν ἔχων τοῦ θερισθῆναι c αὐτό. Δεήθητε δὲ, εἶπεν, οὐχ ὡς δεόμενος παρακληθῆναι ὑπ' αὐτῶν· τίς γὰρ ἐκείνου φιλανθρωπότέρος; ἀλλὰ παιδεύων τοὺς μαθητάς, ἱκετεύειν τὸν Θεὸν ὑπὲρ τῶν πεπλανημένων. Kal Vers. 57. Tunc — pauci. Messem hic vocat eos, qui credituri erant, tanquam paratos ut ad fdem colligantur: quia jam eis disseminata erat fama miraculorum ejus. Exivit enim fama ejus, inquit, in universam Syriam ". Operatores vero aut messores dicit discipulos suos, quos mittere volebat ad talium collectionem. Ne enim ascita multitudine videretur propter hoc circumire civitates et ricos, discipulos pro se emittit. Potest autem et alio modo exponi, quod messem dixerit, facilitatem ostendens bujusmodi ministerii: utpote majori labore præoccupato Jain ac perfecto a prophetis, qui tanquam semina qua dam fidei, Judæis ea quæ de Christo erant auspicati fuerant: quod eliam in Evangelio Joannis dicebat: Alii laboraverunt, et vos in laborèm illoram introistis". Mossem præterea et operarios nominans, Baptistæ verba ad memoriam reducit. Siquidem ille, de Christo loquens, agricolam illum induxit, facta videlicet mentione de area ejus et tritico, ac palcn (ro): velut tertio capite prædictum est. Vers. 58. Rogate - messem suam. Dominum messis seipsum vocat, cui videlicet servantur hujusmodi segetes, et ad quem colligenda sunt, quique potestatem habet illas mctere. Rogate ergo, inquit, non quasi opus ei sit, ut illi obsecrent: quis enim homines magis amat quam ipse? sed ut discipulos instruat, ut Deum pro errentibus deprecentur. CAP. XIX. De apostolorum electione. CAP. X. vers. 1. Et omnem languorem. Quomobo ergo cum pauci essent discipuli, non addidit etiam dignitatem (xx)? Addidit utique illis; at non in numero, sed in virtute. Dedit, inquit, eis potestatem, ita ut paucos etiam dixerit illos, non secundum defectum virtutis, sed Lameri. Primum ergo constituit eos medicos corporum, postmodum, quod majus est, etiam committit curam, videlicet ΚΕΦ. 10'. Περὶ τῆς τῶν ἀποστόλων ἐκλογῆς. πᾶσαν μαλακίαν. Πῶς οὖν, ὀλίγοις οὔτι τοῖς μαθηταῖς, οὐ προσέθηκε καὶ ἑτέρους; Προσ έθηκεν αὐτοῖς, ἀλλ' οὐκ εἰς ἀριθμὸν, ἀλλ᾽ εἰς δύνα μιν. Εδωκε γάρ, φησίν, αὐτοῖς ἐξουσίαν. Ὥστε καὶ ὀλίγους εἶπεν αὐτοὺς, οὐ κατ᾽ ἔλλειψιν δυ νάμεως, ἀλλὰ κατ' ἔλλειψιν ἀριθμοῦ. Καὶ τέως αὐτ τοὺς Ιατρούς σωμάτων ποιεῖ· μετὰ τοῦτο δὲ καὶ τὸ μεῖζον εμπιστεύει, τὴν τῶν ψυχῶν θεραπείαν. Εξέβαλλον δὲ τὰ δαιμόνια, καὶ ἰῶντο τὰς νόσους animarum. Ejiciebant autem damonia et morbos ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ. Τῶν δὲ δώδεκα — αὐτοῦ. Ἐπειδὴ περὶ Πέτρου * Matth. v, 24.» Joan. IV, 38. Sic, non κατερριμμένων, recte. επισυρόμενα, Β. είρηται, Α. curabant per nomen Christi. Vers. 2. Duodecim autem—ejus. Quia de Petro • Matth. 111, 12. Varia lectiones et notæ. Non Euthymius solum, sed Theophylactus etiam p. 51 C, de vocabulo ὀλίγος monent. Nescio tamen, quam ob causam, cum in textu non reperia- (*) De ventilabro, area, tritico. (**) Eliam dignitatem. Etiam alios. Forte pro tur. Videntur ergo respicere Maub. lx, 57. Quo argumento vero motus Chrysostomus Jacobum (tom. ΨΗ, 39 Β] τελώνην appellet ignoro. Forte, quia frater Matthæi erat. Chrysostomium secutas est Photius in Catena Possini ad Marc. p. 50. ἐξέβαλον, Α. ἑτέρους legebatur άλλους, e quo deinde factum est ἀξίαν.

et Andrea, Jacobo et Joanne, ac scipso in prae- μὲν, καὶ ᾿Ανδρέου, καὶ Ἰακώβου, καὶ Ἰωάννου, καὶ cedentibus docuit, quod secuti fuerint Christum, de aliis vero nihil manifeste scripsit, nunc illorum quoque nomina recenset, ut ea cognoscarius, et a falsis apostolis dijudicenus; multi enim fuerunt pseudapostoli. Hoc autem et Marcus et Lucas fecerunt. Primum vero dixit Petrum, non solum tanquam Andrea fratre suo natu majorem, verum etiam tanquam cæteris omnibus firmitate excellentiorem. Ideo etiam nomen Petrus ei Christus imponens, dixit: Super hanc peiram ædificabo Eco clesiam meam '. Quare autem addidit: qui dicitur Petrus? Omnino ut discamus, quod Simon primum nominabatur; et ut eum ab altero Simone distinguamus, qui cognominatur Chananus. Vers.2. Jacobus frater ejus. Jacobum præposuit, utpote Joaune natu majorem; nam virtute Joannes præcellebat. Vers. 3. Philippus Bartholomæus [li post prædictos Christum secuti sunt; ideo etiam hoc ordine numerautur. Vers. 3. Thomas — publicanus. Marcus et Lucas Matthæum Thomæ præposuerunt³, tanquam ante eum effectum discipulum; Matthæus vero hic seipsum modestiæ causa dejecit. Nam etiam publicanum sese rursum în proprium contemptum appellavit. Vers. 3. Jacobus - Thaddeus. Jacobus hic frater eral Matthæi; siquidem Matthæus quoque Alphæi filius erat, non solum dictus Matthæus, sed et Levi. Vidit, inquit, Levi flium Alphæi sedentem in telonio. Lucas vero loco ejus, qui hic Thadd:cus dicitur, Simonem Zeloten sive Chananæum ordinavit". Postea autem Thaddæum conjunxit Judæ Iscarioti, et hunc Judam nominavit: Judam, inquit, Jacobi ', et Judam Iscariotem. Conjungit autem hos propter nominum similitudinem. Duo itaque Simon diccbantur: Simon, qui vου cabatur Petrus, et Simon Zelotes, qui et Chananæus. Duo similiter nomen habebant, Jacobus puta, Jacobus filius Zebedæi, et Jacobus Alphæi filius. Duo quoque Judas dicebantur, Judas Jacobi, qui et Lebæus et Thaddæus, et Judas Iscariotes. Verum propter nominum similitudines addunt e:angelista et alia cognitionis indicia ad distinctionem. Caeterum si Lucas propter nominum similitudinem Thaddæum Judæ Iscarioti conjungit, quare non pari modo Simonem Petrum cum Simone Chananro ordinat, et cum Jacobo filio Zebedæi • Matth. πι, 18. * Marc. 11, 18; Luc. vi, 15. xa!, addit A. ἑαυτοῦ προλαβὼν ἐδίδαξεν, ὅτι ἠκολούθησαν τῷ Χριστῷ, περὶ δὲ τῶν ἄλλων οὐδέν τι φανερὸν ἔγραψε νῦν καταλέγει καὶ τὰ τούτων ὀνόματα, ἵνα τα γνω ρίζωμεν αὐτοὺς, καὶ ἵνα διακρίνωμεν τούτου; ἀπὸ τῶν ψευδαποστόλων. Εγένοντο γὰρ πολλοί ψευδαπόστολοι. Τοῦτο δὲ καὶ Μάρκος καὶ Λουκᾶς πεποι ήκασι. Πρῶτον δὲ τὸν Πέτρον εἶπεν, οὐ μόνον ὡς πρεσβύτερον Ανδρέου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ὡς πάντων διαφορώτερον ἐπὶ σταθερότητα. Διὸ καὶ ὁ Χριστός, Πέτρον αὐτὸν ὀνομάτας, εἶπεν· Ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρα οικοδομήσω μου τὴν Ἐκε κλησίαν. Διατί δὲ προσέθηκεν, ὅτι ὁ λεγόμενος Πέτρες: Πάντως ἵνα μάθωμεν, ὅτι τε Σίμων ὠνομάζετο πρό τερον, καὶ ἵνα διαστείλῃ τοῦτον ἀπὸ τοῦ ἑτέρου Σιο μωνος, τοῦ προσαγορευομένου Κανανίτου. Ιάκωβος - ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ. Προέταξε τὸν Ἰάκωβον, ὡς τοῦ Ἰωάννου πρεσβυγενέστερον. Κατ' ἀρετὴν γὰρ ὁ Ιωάννης διέφερε Φίλιππος Βαρθολομαῖος. Οὗτοι μετὰ τοὺς προββηθέντας ἠκολούθησαν τῷ Χριστῷ. Διὸ καὶ οὕτως ἐτάγησαν. Θωμάς - τελώνης. Μάρκος μὲν καὶ Λουκᾶς τὸν Ματθαίον προτεθείκασι τοῦ Θωμᾶ, ὡς πρὸ αὐτοῦ μαθητευθέντα· Ματθαῖος δὲ νῦν μετριοφρονῶν ὑπε βίβασεν ἑαυτὸν, ἐπεὶ καὶ πάλιν τελώνην ἑαυτὸν ἑκάλεσεν, εἰς οἰκείαν ἐξουδένωσιν. Ιάκωβος - Θαδδαῖος. Οὗτος ὁ Ἰάκωβος ἀδελφὸς ἦν τοῦ Ματθαίου. Καὶ γὰρ ὁ Ματθαῖος υἱὸς ἦν τοῦ ᾿Αλφαίου, οὐ μόνον Ματθαῖος, ἀλλὰ καὶ Λευῖ; ὀνομαζόμενος. Εἶδε γὰρ, φησί, Λευῖν, τὴν τοῦ ᾿Αλο φαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον. 'Ο δὲ Λουκάς, ἀντὶ μὲν τοῦ Θαδδαίου, νῦν Σίμωνα τὸν Ζηλωτήν, ήτοι τὸν Κανανίτην ἔταξεν ὕστερον δὲ τὸν Θαδδαίον συνέζευξεν Ιούδᾳ τῷ Ισκαριώτῃ, Ἰούδαν καὶ τοῦ τον καλέσας. Ἰούδαν γάρ, φησὶν, Ιακώβου καὶ Ἰούδαν Ισκαριώτην. Συνέζευξε δὲ τούτους διὰ τὴν ὁμωνυμίαν. Ωστε δύο μὲν ἦσαν Σίμωνες· Σίμων ὁ λεγόμενος Πέτρος, καὶ Σίμων ο Ζηλωτής, ὁ καὶ Κανανίτης. δύο δὲ Ἰάκωβο:· Ἰάκωβος ὁ τοῦ Ζεβεδαίου, καὶ Ἰάκωβος ὁ τοῦ Αλφαίου· δύο δὲ Ἰούδας· Ἰούδας ὁ Ἰακώβου, ὁ καὶ Λεβαῖος καὶ Θαδδαῖος, καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσχαριώτης. Καὶ διὰ τὰς ὁμωνυμίας λοιπὸν προστιθέασιν οἱ εὐαγγελισταὶ καὶ ἕτερα γνωρίσματα πρὸς διαστολὴν αὐτῶν. Καὶ ἐὰν διὰ τὴν ὁμωνυμίαν Ἰούδα, τὸν Θαδδαίον Ἰούδῃ τῷ Ἰσκαριώτη συνέζευξεν ὁ Λουκᾶς· πῶς οὐχὶ καὶ τῷ Σίμων Πέτρῳ Σίμωνα τον Κανανίτην συνέζευξε; καὶ Ἰακώβῳ τῷ τοῦ Ζεβεδαίου, Ἰάκωβον • Marc. 11, 13. * Luc. vi. 25. • ibid. 10. Varia lectiones et notæ.

et Andrea, Jacobo et Joanne, ac scipso in prae- μὲν, καὶ ᾿Ανδρέου, καὶ Ἰακώβου, καὶ Ἰωάννου, καὶ cedentibus docuit, quod secuti fuerint Christum, de aliis vero nihil manifeste scripsit, nunc illorum quoque nomina recenset, ut ea cognoscarius, et a falsis apostolis dijudicenus; multi enim fuerunt pseudapostoli. Hoc autem et Marcus et Lucas fecerunt. Primum vero dixit Petrum, non solum tanquam Andrea fratre suo natu majorem, verum etiam tanquam cæteris omnibus firmitate excellentiorem. Ideo etiam nomen Petrus ei Christus imponens, dixit: Super hanc peiram ædificabo Eco clesiam meam '. Quare autem addidit: qui dicitur Petrus? Omnino ut discamus, quod Simon primum nominabatur; et ut eum ab altero Simone distinguamus, qui cognominatur Chananus. Vers.2. Jacobus frater ejus. Jacobum præposuit, utpote Joaune natu majorem; nam virtute Joannes præcellebat. Vers. 3. Philippus Bartholomæus [li post prædictos Christum secuti sunt; ideo etiam hoc ordine numerautur. Vers. 3. Thomas — publicanus. Marcus et Lucas Matthæum Thomæ præposuerunt³, tanquam ante eum effectum discipulum; Matthæus vero hic seipsum modestiæ causa dejecit. Nam etiam publicanum sese rursum în proprium contemptum appellavit. Vers. 3. Jacobus - Thaddeus. Jacobus hic frater eral Matthæi; siquidem Matthæus quoque Alphæi filius erat, non solum dictus Matthæus, sed et Levi. Vidit, inquit, Levi flium Alphæi sedentem in telonio. Lucas vero loco ejus, qui hic Thadd:cus dicitur, Simonem Zeloten sive Chananæum ordinavit". Postea autem Thaddæum conjunxit Judæ Iscarioti, et hunc Judam nominavit: Judam, inquit, Jacobi ', et Judam Iscariotem. Conjungit autem hos propter nominum similitudinem. Duo itaque Simon diccbantur: Simon, qui vου cabatur Petrus, et Simon Zelotes, qui et Chananæus. Duo similiter nomen habebant, Jacobus puta, Jacobus filius Zebedæi, et Jacobus Alphæi filius. Duo quoque Judas dicebantur, Judas Jacobi, qui et Lebæus et Thaddæus, et Judas Iscariotes. Verum propter nominum similitudines addunt e:angelista et alia cognitionis indicia ad distinctionem. Caeterum si Lucas propter nominum similitudinem Thaddæum Judæ Iscarioti conjungit, quare non pari modo Simonem Petrum cum Simone Chananro ordinat, et cum Jacobo filio Zebedæi • Matth. πι, 18. * Marc. 11, 18; Luc. vi, 15. xa!, addit A. ἑαυτοῦ προλαβὼν ἐδίδαξεν, ὅτι ἠκολούθησαν τῷ Χριστῷ, περὶ δὲ τῶν ἄλλων οὐδέν τι φανερὸν ἔγραψε νῦν καταλέγει καὶ τὰ τούτων ὀνόματα, ἵνα τα γνω ρίζωμεν αὐτοὺς, καὶ ἵνα διακρίνωμεν τούτου; ἀπὸ τῶν ψευδαποστόλων. Εγένοντο γὰρ πολλοί ψευδαπόστολοι. Τοῦτο δὲ καὶ Μάρκος καὶ Λουκᾶς πεποι ήκασι. Πρῶτον δὲ τὸν Πέτρον εἶπεν, οὐ μόνον ὡς πρεσβύτερον Ανδρέου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ὡς πάντων διαφορώτερον ἐπὶ σταθερότητα. Διὸ καὶ ὁ Χριστός, Πέτρον αὐτὸν ὀνομάτας, εἶπεν· Ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρα οικοδομήσω μου τὴν Ἐκε κλησίαν. Διατί δὲ προσέθηκεν, ὅτι ὁ λεγόμενος Πέτρες: Πάντως ἵνα μάθωμεν, ὅτι τε Σίμων ὠνομάζετο πρό τερον, καὶ ἵνα διαστείλῃ τοῦτον ἀπὸ τοῦ ἑτέρου Σιο μωνος, τοῦ προσαγορευομένου Κανανίτου. Ιάκωβος - ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ. Προέταξε τὸν Ἰάκωβον, ὡς τοῦ Ἰωάννου πρεσβυγενέστερον. Κατ' ἀρετὴν γὰρ ὁ Ιωάννης διέφερε Φίλιππος Βαρθολομαῖος. Οὗτοι μετὰ τοὺς προββηθέντας ἠκολούθησαν τῷ Χριστῷ. Διὸ καὶ οὕτως ἐτάγησαν. Θωμάς - τελώνης. Μάρκος μὲν καὶ Λουκᾶς τὸν Ματθαίον προτεθείκασι τοῦ Θωμᾶ, ὡς πρὸ αὐτοῦ μαθητευθέντα· Ματθαῖος δὲ νῦν μετριοφρονῶν ὑπε βίβασεν ἑαυτὸν, ἐπεὶ καὶ πάλιν τελώνην ἑαυτὸν ἑκάλεσεν, εἰς οἰκείαν ἐξουδένωσιν. Ιάκωβος - Θαδδαῖος. Οὗτος ὁ Ἰάκωβος ἀδελφὸς ἦν τοῦ Ματθαίου. Καὶ γὰρ ὁ Ματθαῖος υἱὸς ἦν τοῦ ᾿Αλφαίου, οὐ μόνον Ματθαῖος, ἀλλὰ καὶ Λευῖ; ὀνομαζόμενος. Εἶδε γὰρ, φησί, Λευῖν, τὴν τοῦ ᾿Αλο φαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον. 'Ο δὲ Λουκάς, ἀντὶ μὲν τοῦ Θαδδαίου, νῦν Σίμωνα τὸν Ζηλωτήν, ήτοι τὸν Κανανίτην ἔταξεν ὕστερον δὲ τὸν Θαδδαίον συνέζευξεν Ιούδᾳ τῷ Ισκαριώτῃ, Ἰούδαν καὶ τοῦ τον καλέσας. Ἰούδαν γάρ, φησὶν, Ιακώβου καὶ Ἰούδαν Ισκαριώτην. Συνέζευξε δὲ τούτους διὰ τὴν ὁμωνυμίαν. Ωστε δύο μὲν ἦσαν Σίμωνες· Σίμων ὁ λεγόμενος Πέτρος, καὶ Σίμων ο Ζηλωτής, ὁ καὶ Κανανίτης. δύο δὲ Ἰάκωβο:· Ἰάκωβος ὁ τοῦ Ζεβεδαίου, καὶ Ἰάκωβος ὁ τοῦ Αλφαίου· δύο δὲ Ἰούδας· Ἰούδας ὁ Ἰακώβου, ὁ καὶ Λεβαῖος καὶ Θαδδαῖος, καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσχαριώτης. Καὶ διὰ τὰς ὁμωνυμίας λοιπὸν προστιθέασιν οἱ εὐαγγελισταὶ καὶ ἕτερα γνωρίσματα πρὸς διαστολὴν αὐτῶν. Καὶ ἐὰν διὰ τὴν ὁμωνυμίαν Ἰούδα, τὸν Θαδδαίον Ἰούδῃ τῷ Ἰσκαριώτη συνέζευξεν ὁ Λουκᾶς· πῶς οὐχὶ καὶ τῷ Σίμων Πέτρῳ Σίμωνα τον Κανανίτην συνέζευξε; καὶ Ἰακώβῳ τῷ τοῦ Ζεβεδαίου, Ἰάκωβον • Marc. 11, 13. * Luc. vi. 25. • ibid. 10. Varia lectiones et notæ.

et Andrea, Jacobo et Joanne, ac scipso in prae- μὲν, καὶ ᾿Ανδρέου, καὶ Ἰακώβου, καὶ Ἰωάννου, καὶ cedentibus docuit, quod secuti fuerint Christum, de aliis vero nihil manifeste scripsit, nunc illorum quoque nomina recenset, ut ea cognoscarius, et a falsis apostolis dijudicenus; multi enim fuerunt pseudapostoli. Hoc autem et Marcus et Lucas fecerunt. Primum vero dixit Petrum, non solum tanquam Andrea fratre suo natu majorem, verum etiam tanquam cæteris omnibus firmitate excellentiorem. Ideo etiam nomen Petrus ei Christus imponens, dixit: Super hanc peiram ædificabo Eco clesiam meam '. Quare autem addidit: qui dicitur Petrus? Omnino ut discamus, quod Simon primum nominabatur; et ut eum ab altero Simone distinguamus, qui cognominatur Chananus. Vers.2. Jacobus frater ejus. Jacobum præposuit, utpote Joaune natu majorem; nam virtute Joannes præcellebat. Vers. 3. Philippus Bartholomæus [li post prædictos Christum secuti sunt; ideo etiam hoc ordine numerautur. Vers. 3. Thomas — publicanus. Marcus et Lucas Matthæum Thomæ præposuerunt³, tanquam ante eum effectum discipulum; Matthæus vero hic seipsum modestiæ causa dejecit. Nam etiam publicanum sese rursum în proprium contemptum appellavit. Vers. 3. Jacobus - Thaddeus. Jacobus hic frater eral Matthæi; siquidem Matthæus quoque Alphæi filius erat, non solum dictus Matthæus, sed et Levi. Vidit, inquit, Levi flium Alphæi sedentem in telonio. Lucas vero loco ejus, qui hic Thadd:cus dicitur, Simonem Zeloten sive Chananæum ordinavit". Postea autem Thaddæum conjunxit Judæ Iscarioti, et hunc Judam nominavit: Judam, inquit, Jacobi ', et Judam Iscariotem. Conjungit autem hos propter nominum similitudinem. Duo itaque Simon diccbantur: Simon, qui vου cabatur Petrus, et Simon Zelotes, qui et Chananæus. Duo similiter nomen habebant, Jacobus puta, Jacobus filius Zebedæi, et Jacobus Alphæi filius. Duo quoque Judas dicebantur, Judas Jacobi, qui et Lebæus et Thaddæus, et Judas Iscariotes. Verum propter nominum similitudines addunt e:angelista et alia cognitionis indicia ad distinctionem. Caeterum si Lucas propter nominum similitudinem Thaddæum Judæ Iscarioti conjungit, quare non pari modo Simonem Petrum cum Simone Chananro ordinat, et cum Jacobo filio Zebedæi • Matth. πι, 18. * Marc. 11, 18; Luc. vi, 15. xa!, addit A. ἑαυτοῦ προλαβὼν ἐδίδαξεν, ὅτι ἠκολούθησαν τῷ Χριστῷ, περὶ δὲ τῶν ἄλλων οὐδέν τι φανερὸν ἔγραψε νῦν καταλέγει καὶ τὰ τούτων ὀνόματα, ἵνα τα γνω ρίζωμεν αὐτοὺς, καὶ ἵνα διακρίνωμεν τούτου; ἀπὸ τῶν ψευδαποστόλων. Εγένοντο γὰρ πολλοί ψευδαπόστολοι. Τοῦτο δὲ καὶ Μάρκος καὶ Λουκᾶς πεποι ήκασι. Πρῶτον δὲ τὸν Πέτρον εἶπεν, οὐ μόνον ὡς πρεσβύτερον Ανδρέου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ὡς πάντων διαφορώτερον ἐπὶ σταθερότητα. Διὸ καὶ ὁ Χριστός, Πέτρον αὐτὸν ὀνομάτας, εἶπεν· Ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρα οικοδομήσω μου τὴν Ἐκε κλησίαν. Διατί δὲ προσέθηκεν, ὅτι ὁ λεγόμενος Πέτρες: Πάντως ἵνα μάθωμεν, ὅτι τε Σίμων ὠνομάζετο πρό τερον, καὶ ἵνα διαστείλῃ τοῦτον ἀπὸ τοῦ ἑτέρου Σιο μωνος, τοῦ προσαγορευομένου Κανανίτου. Ιάκωβος - ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ. Προέταξε τὸν Ἰάκωβον, ὡς τοῦ Ἰωάννου πρεσβυγενέστερον. Κατ' ἀρετὴν γὰρ ὁ Ιωάννης διέφερε Φίλιππος Βαρθολομαῖος. Οὗτοι μετὰ τοὺς προββηθέντας ἠκολούθησαν τῷ Χριστῷ. Διὸ καὶ οὕτως ἐτάγησαν. Θωμάς - τελώνης. Μάρκος μὲν καὶ Λουκᾶς τὸν Ματθαίον προτεθείκασι τοῦ Θωμᾶ, ὡς πρὸ αὐτοῦ μαθητευθέντα· Ματθαῖος δὲ νῦν μετριοφρονῶν ὑπε βίβασεν ἑαυτὸν, ἐπεὶ καὶ πάλιν τελώνην ἑαυτὸν ἑκάλεσεν, εἰς οἰκείαν ἐξουδένωσιν. Ιάκωβος - Θαδδαῖος. Οὗτος ὁ Ἰάκωβος ἀδελφὸς ἦν τοῦ Ματθαίου. Καὶ γὰρ ὁ Ματθαῖος υἱὸς ἦν τοῦ ᾿Αλφαίου, οὐ μόνον Ματθαῖος, ἀλλὰ καὶ Λευῖ; ὀνομαζόμενος. Εἶδε γὰρ, φησί, Λευῖν, τὴν τοῦ ᾿Αλο φαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον. 'Ο δὲ Λουκάς, ἀντὶ μὲν τοῦ Θαδδαίου, νῦν Σίμωνα τὸν Ζηλωτήν, ήτοι τὸν Κανανίτην ἔταξεν ὕστερον δὲ τὸν Θαδδαίον συνέζευξεν Ιούδᾳ τῷ Ισκαριώτῃ, Ἰούδαν καὶ τοῦ τον καλέσας. Ἰούδαν γάρ, φησὶν, Ιακώβου καὶ Ἰούδαν Ισκαριώτην. Συνέζευξε δὲ τούτους διὰ τὴν ὁμωνυμίαν. Ωστε δύο μὲν ἦσαν Σίμωνες· Σίμων ὁ λεγόμενος Πέτρος, καὶ Σίμων ο Ζηλωτής, ὁ καὶ Κανανίτης. δύο δὲ Ἰάκωβο:· Ἰάκωβος ὁ τοῦ Ζεβεδαίου, καὶ Ἰάκωβος ὁ τοῦ Αλφαίου· δύο δὲ Ἰούδας· Ἰούδας ὁ Ἰακώβου, ὁ καὶ Λεβαῖος καὶ Θαδδαῖος, καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσχαριώτης. Καὶ διὰ τὰς ὁμωνυμίας λοιπὸν προστιθέασιν οἱ εὐαγγελισταὶ καὶ ἕτερα γνωρίσματα πρὸς διαστολὴν αὐτῶν. Καὶ ἐὰν διὰ τὴν ὁμωνυμίαν Ἰούδα, τὸν Θαδδαίον Ἰούδῃ τῷ Ἰσκαριώτη συνέζευξεν ὁ Λουκᾶς· πῶς οὐχὶ καὶ τῷ Σίμων Πέτρῳ Σίμωνα τον Κανανίτην συνέζευξε; καὶ Ἰακώβῳ τῷ τοῦ Ζεβεδαίου, Ἰάκωβον • Marc. 11, 13. * Luc. vi. 25. • ibid. 10. Varia lectiones et notæ.

et Andrea, Jacobo et Joanne, ac scipso in prae- μὲν, καὶ ᾿Ανδρέου, καὶ Ἰακώβου, καὶ Ἰωάννου, καὶ cedentibus docuit, quod secuti fuerint Christum, de aliis vero nihil manifeste scripsit, nunc illorum quoque nomina recenset, ut ea cognoscarius, et a falsis apostolis dijudicenus; multi enim fuerunt pseudapostoli. Hoc autem et Marcus et Lucas fecerunt. Primum vero dixit Petrum, non solum tanquam Andrea fratre suo natu majorem, verum etiam tanquam cæteris omnibus firmitate excellentiorem. Ideo etiam nomen Petrus ei Christus imponens, dixit: Super hanc peiram ædificabo Eco clesiam meam '. Quare autem addidit: qui dicitur Petrus? Omnino ut discamus, quod Simon primum nominabatur; et ut eum ab altero Simone distinguamus, qui cognominatur Chananus. Vers.2. Jacobus frater ejus. Jacobum præposuit, utpote Joaune natu majorem; nam virtute Joannes præcellebat. Vers. 3. Philippus Bartholomæus [li post prædictos Christum secuti sunt; ideo etiam hoc ordine numerautur. Vers. 3. Thomas — publicanus. Marcus et Lucas Matthæum Thomæ præposuerunt³, tanquam ante eum effectum discipulum; Matthæus vero hic seipsum modestiæ causa dejecit. Nam etiam publicanum sese rursum în proprium contemptum appellavit. Vers. 3. Jacobus - Thaddeus. Jacobus hic frater eral Matthæi; siquidem Matthæus quoque Alphæi filius erat, non solum dictus Matthæus, sed et Levi. Vidit, inquit, Levi flium Alphæi sedentem in telonio. Lucas vero loco ejus, qui hic Thadd:cus dicitur, Simonem Zeloten sive Chananæum ordinavit". Postea autem Thaddæum conjunxit Judæ Iscarioti, et hunc Judam nominavit: Judam, inquit, Jacobi ', et Judam Iscariotem. Conjungit autem hos propter nominum similitudinem. Duo itaque Simon diccbantur: Simon, qui vου cabatur Petrus, et Simon Zelotes, qui et Chananæus. Duo similiter nomen habebant, Jacobus puta, Jacobus filius Zebedæi, et Jacobus Alphæi filius. Duo quoque Judas dicebantur, Judas Jacobi, qui et Lebæus et Thaddæus, et Judas Iscariotes. Verum propter nominum similitudines addunt e:angelista et alia cognitionis indicia ad distinctionem. Caeterum si Lucas propter nominum similitudinem Thaddæum Judæ Iscarioti conjungit, quare non pari modo Simonem Petrum cum Simone Chananro ordinat, et cum Jacobo filio Zebedæi • Matth. πι, 18. * Marc. 11, 18; Luc. vi, 15. xa!, addit A. ἑαυτοῦ προλαβὼν ἐδίδαξεν, ὅτι ἠκολούθησαν τῷ Χριστῷ, περὶ δὲ τῶν ἄλλων οὐδέν τι φανερὸν ἔγραψε νῦν καταλέγει καὶ τὰ τούτων ὀνόματα, ἵνα τα γνω ρίζωμεν αὐτοὺς, καὶ ἵνα διακρίνωμεν τούτου; ἀπὸ τῶν ψευδαποστόλων. Εγένοντο γὰρ πολλοί ψευδαπόστολοι. Τοῦτο δὲ καὶ Μάρκος καὶ Λουκᾶς πεποι ήκασι. Πρῶτον δὲ τὸν Πέτρον εἶπεν, οὐ μόνον ὡς πρεσβύτερον Ανδρέου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ὡς πάντων διαφορώτερον ἐπὶ σταθερότητα. Διὸ καὶ ὁ Χριστός, Πέτρον αὐτὸν ὀνομάτας, εἶπεν· Ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρα οικοδομήσω μου τὴν Ἐκε κλησίαν. Διατί δὲ προσέθηκεν, ὅτι ὁ λεγόμενος Πέτρες: Πάντως ἵνα μάθωμεν, ὅτι τε Σίμων ὠνομάζετο πρό τερον, καὶ ἵνα διαστείλῃ τοῦτον ἀπὸ τοῦ ἑτέρου Σιο μωνος, τοῦ προσαγορευομένου Κανανίτου. Ιάκωβος - ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ. Προέταξε τὸν Ἰάκωβον, ὡς τοῦ Ἰωάννου πρεσβυγενέστερον. Κατ' ἀρετὴν γὰρ ὁ Ιωάννης διέφερε Φίλιππος Βαρθολομαῖος. Οὗτοι μετὰ τοὺς προββηθέντας ἠκολούθησαν τῷ Χριστῷ. Διὸ καὶ οὕτως ἐτάγησαν. Θωμάς - τελώνης. Μάρκος μὲν καὶ Λουκᾶς τὸν Ματθαίον προτεθείκασι τοῦ Θωμᾶ, ὡς πρὸ αὐτοῦ μαθητευθέντα· Ματθαῖος δὲ νῦν μετριοφρονῶν ὑπε βίβασεν ἑαυτὸν, ἐπεὶ καὶ πάλιν τελώνην ἑαυτὸν ἑκάλεσεν, εἰς οἰκείαν ἐξουδένωσιν. Ιάκωβος - Θαδδαῖος. Οὗτος ὁ Ἰάκωβος ἀδελφὸς ἦν τοῦ Ματθαίου. Καὶ γὰρ ὁ Ματθαῖος υἱὸς ἦν τοῦ ᾿Αλφαίου, οὐ μόνον Ματθαῖος, ἀλλὰ καὶ Λευῖ; ὀνομαζόμενος. Εἶδε γὰρ, φησί, Λευῖν, τὴν τοῦ ᾿Αλο φαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον. 'Ο δὲ Λουκάς, ἀντὶ μὲν τοῦ Θαδδαίου, νῦν Σίμωνα τὸν Ζηλωτήν, ήτοι τὸν Κανανίτην ἔταξεν ὕστερον δὲ τὸν Θαδδαίον συνέζευξεν Ιούδᾳ τῷ Ισκαριώτῃ, Ἰούδαν καὶ τοῦ τον καλέσας. Ἰούδαν γάρ, φησὶν, Ιακώβου καὶ Ἰούδαν Ισκαριώτην. Συνέζευξε δὲ τούτους διὰ τὴν ὁμωνυμίαν. Ωστε δύο μὲν ἦσαν Σίμωνες· Σίμων ὁ λεγόμενος Πέτρος, καὶ Σίμων ο Ζηλωτής, ὁ καὶ Κανανίτης. δύο δὲ Ἰάκωβο:· Ἰάκωβος ὁ τοῦ Ζεβεδαίου, καὶ Ἰάκωβος ὁ τοῦ Αλφαίου· δύο δὲ Ἰούδας· Ἰούδας ὁ Ἰακώβου, ὁ καὶ Λεβαῖος καὶ Θαδδαῖος, καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσχαριώτης. Καὶ διὰ τὰς ὁμωνυμίας λοιπὸν προστιθέασιν οἱ εὐαγγελισταὶ καὶ ἕτερα γνωρίσματα πρὸς διαστολὴν αὐτῶν. Καὶ ἐὰν διὰ τὴν ὁμωνυμίαν Ἰούδα, τὸν Θαδδαίον Ἰούδῃ τῷ Ἰσκαριώτη συνέζευξεν ὁ Λουκᾶς· πῶς οὐχὶ καὶ τῷ Σίμων Πέτρῳ Σίμωνα τον Κανανίτην συνέζευξε; καὶ Ἰακώβῳ τῷ τοῦ Ζεβεδαίου, Ἰάκωβον • Marc. 11, 13. * Luc. vi. 25. • ibid. 10. Varia lectiones et notæ.

CAP. Χ. τὸν τοῦ ᾿Αλφαίου; Διότι Πέτρος μὲν μετὰ ᾿Ανδρέου & Jacobum Alphæi filium. Quia Petrus cum Audrea fratre suo, et Jacobus cum Joanne fratre suo Christum secuti sunt et oportebat eos simul ordinari, non solum quia fratres, sed etiam quia simul secuti fuerant. Sed quare non similiter Jacobus Alphæi filius cum Matthæo fratre suo conjunctus est? Quia ille postmodum secutus τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, Ἰάκωβος δὲ μετὰ Ἰωάννου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ τῷ Χριστῷ ἠκολούθησαν, καὶ ἔδει αὐτ τοὺς ἄμα ταχθῆναι, οὐ μόνον ὡς ἀδελφούς, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄμα ἀκολουθήσαντας. Καὶ διατί μὴ καὶ Ἰάκωβος ὁ ᾿Αλφαίου τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ Ματθαίῳ συντέτακται; Διότι ὕστερον οὗτος ἠκολούθησε. Σίμων – αὐτόν. Ο προδοὺς αὐτὸν τοῖς ἐπιβουλεύουσι. Τούτους -- αὐτοῖς. Ποίους τούτους; Τοὺς ἁλιεῖς, τοὺς τελώνας. Πέτρος μὲν γὰρ, καὶ 'Ανδρέας, καὶ Ἰάκωβος, καὶ Ιωάννης ἁλιεῖς ἦσαν· Ματθαῖος δὲ καὶ Ἰάκωβος, ὁ τοῦ ᾿Αλφαίου, τελῶναι· ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπε καὶ τὸν τόπον ἐν ᾧ αὐτοὺς εἰς ἀποστο λὴν ἀφώρισεν. Εἴρηκε γὰρ, ὅτι Εξῆλθεν εἰς τὸ δρος προσεύξασθαι· καὶ ἦν διανυκτερεύων ἐν ταῖς προσευχαῖς τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὅτε ἐγένετο ἡμέρα, προσεφώνησε τοὺς μαθητάς αὐτοῦ, καὶ ἐκλεξάμενος ἀπ' αὐτῶν δώδεκα, οὓς καὶ ἀποστό λους ωνόμασε, καὶ τὰ ἑξῆς. 'Αλλ' οὐ τότε τούτους ἀπέστειλε. Μάρκος δέ φησι καὶ τρόπον, ὅτι καὶ ἤρξατο αὐτοὺς ἀποστέλλειν δύο δύο πάντως διὰ παρηγορίαν ἀλλήλων. Λέγων – Ισραήλ. Ἐπὶ τὰς τῶν Ἰουδαίων πόλεις καὶ κώμας πρῶτον πέμπει τοὺς μαθητάς, διδασκά λου; καὶ ἰατμούς αὐτοῖ;, δεικνύων τὸ πρὸς ἐκείνους ὑπὲρ πάντας φίλτρον, καὶ τὴν ὑπερβολὴν τῆς κηδε μονίας, ὅτι καὶ ὑβριζόμενο; ὑπ' αὐτῶν, οὐ μνησικα κεῖ τούτοις, ἀλλὰ σπεύδει παντί τρόπῳ διορθοῦν καὶ θεραπεύειν αὐτούς. Διὸ καὶ κωλύει μὲν τοὺς ἀπεσταλμένους άψασθαι τῆς πρὸς τὰ ἔθνη φερούσης ὁδοῦ· κελεύει δὲ, μηδὲ τῇ πόλει τῶν Σαμαρειτών ἐπιδημῆσαι, κειμένην μεταξὺ τῶν Ἰουδαϊκών πό λεων. Καὶ οἱ Σαμαρείται γὰρ, ἐξ ἡμισείας Ἰουδαῖζοντες, εναντίως πρὸς τοὺς Ἰουδαίους διέκειντο. Καὶ πανταχόθεν ἐμφράττει τα στόματα τῶν ἀχαρίστων, εἰ καὶ, πάντων ὑπ' αὐτοῦ προτιμηθέντες, πάντων μάλ λον αὐτὸν τίμασαν. Πρόβατα δὲ ἀπολωλότα οἴκου Ισραήλ τούτους ὠνόμασεν, εἰκότως. Πρόβατα μὲν, ὡς ὑπὸ Θεοῦ πάλαι ποιμαινομένους· 'Ο ποιμαίνων γάρ, φησὶ, τὸν ᾿Ισραήλ, πρόσχες ἀπολωλότα δι διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς ἐσκυλμένους καὶ ἐῤῥιμμένους, ὡς προείρηται· οἶκου δὲ Ἰσραὴλ, ὡς Ισραηλίτας. Οὕτω δὲ προσαγορεύσας τοὺς Ἰουδαίους, ἐπράΰνε τὸν θυμὸν τῶν μαθητῶν, καὶ σπλάγχνα τούτοις μᾶλλον ἐπιμελείας ενέβαλε. Πορευόμενοι - οὐρανῶν. "Ηγγικεν ἡ ἐν οὐρανοῖς ἀπόλαυσις, τουτέστι, παρ' ὑμῖν ἐστιν, ἐὰν θέλητε λαβεῖν αὐτήν. Λήψεσθε δὲ αὐτὴν, πιστεύοντες καὶ τὰς ἐντολὰς φυλάττοντες. Προείρηται δὲ διαφόρως περὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ χρὴ κἀκεῖνα γινώσκειν, καὶ προσαρμόζειν τὸ δοκοῦν προσφυέστερον. * Luc. vi, 12. • Marc. vi, 7. Vers. 4. Simon illum. Tradidit illam insidiatoribus. Vers. 5. Hos - eis. Quales bos? Piscatores et publicanos siquidem Petrus et Andreas, Jacobua et Joannes piscatores erant: Matthæus et Jacobus, Alphæi filii, publicani. Lucas vero locum quoque dix³t, in quo ipsos ad apostolatum segregavit. Ait enim quod Egressus est in montem adorandum: erclque pernoctans in oratione Dei. Cumque factus essel dies, advocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex eis, quos el apostolos nominavit', et cætera. Verum non dixit quando eos emisit. Marcus autem modum quoque dicit, quod Cœpit eos mittere biNos; omnino propter mutuam consolationem. Vers. 5. Dicens Vers. 6. Israel. Ad Judzorum civitates et vicos primum mittit discipulos, ut sint illis in magistros ac medicos, ostendens vim amoris, quem ad illos præ omnibus habebat, quolque supra modum curam illorum gereret, quoniam injuriis ab eis appetitus, illarum non meminit, sed omni modo corrigere eos ac sanare nititur. Ideo quoque illos, quos emisit, viam quæ ad gentes ducat tangere prohibet. Jubet etiam ne ad civitatem Samaritanorum accedant, quæ sita erat inter Judæorum civitates. Siquidem Samaritani pro dimidia parte Judaismum servantes, inimico animo ad Judæos affecti erant. Et undique ingratorum oppilat ora; quanquam supra omnes ab eo honorati, ipsum supra omnes honore privaverunt. Oves autem perditas domus Israel merito ipsos nominavit; oves quidem, utpote quos olim Deus pascebat. Qui pascis, inquit, Israel, intende '; perditas vero, eo quod destitutæ essent ac dispersæ, ut prædictum est. Domus etiam Israel, puta Israelitas. Ita autem Judæos appellans, discipulorum iram mitigabat: et potius pia curus viscera ipsis immittebat. Vers. 7. Euntes cœlorum. Instat fruitio quæ habetur in coelis, hoc est, apud vos est, si cau accipere volueritis; accipere, inquamn, illam, credcntes et præcepta servantes. Tertio autem capite de regno cœlorum pulchre dictum est. Oportet ergo et illa nosse, et inde adaptare quod aptius videbitur. • Psal. LXXIX, 1. Varim lectiones et nom. τῇ προτευχῇ A, ut editur apul l.ucan. floc refertur ad δύο δύο

CAP. Χ. τὸν τοῦ ᾿Αλφαίου; Διότι Πέτρος μὲν μετὰ ᾿Ανδρέου & Jacobum Alphæi filium. Quia Petrus cum Audrea fratre suo, et Jacobus cum Joanne fratre suo Christum secuti sunt et oportebat eos simul ordinari, non solum quia fratres, sed etiam quia simul secuti fuerant. Sed quare non similiter Jacobus Alphæi filius cum Matthæo fratre suo conjunctus est? Quia ille postmodum secutus τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, Ἰάκωβος δὲ μετὰ Ἰωάννου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ τῷ Χριστῷ ἠκολούθησαν, καὶ ἔδει αὐτ τοὺς ἄμα ταχθῆναι, οὐ μόνον ὡς ἀδελφούς, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄμα ἀκολουθήσαντας. Καὶ διατί μὴ καὶ Ἰάκωβος ὁ ᾿Αλφαίου τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ Ματθαίῳ συντέτακται; Διότι ὕστερον οὗτος ἠκολούθησε. Σίμων – αὐτόν. Ο προδοὺς αὐτὸν τοῖς ἐπιβουλεύουσι. Τούτους -- αὐτοῖς. Ποίους τούτους; Τοὺς ἁλιεῖς, τοὺς τελώνας. Πέτρος μὲν γὰρ, καὶ 'Ανδρέας, καὶ Ἰάκωβος, καὶ Ιωάννης ἁλιεῖς ἦσαν· Ματθαῖος δὲ καὶ Ἰάκωβος, ὁ τοῦ ᾿Αλφαίου, τελῶναι· ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπε καὶ τὸν τόπον ἐν ᾧ αὐτοὺς εἰς ἀποστο λὴν ἀφώρισεν. Εἴρηκε γὰρ, ὅτι Εξῆλθεν εἰς τὸ δρος προσεύξασθαι· καὶ ἦν διανυκτερεύων ἐν ταῖς προσευχαῖς τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὅτε ἐγένετο ἡμέρα, προσεφώνησε τοὺς μαθητάς αὐτοῦ, καὶ ἐκλεξάμενος ἀπ' αὐτῶν δώδεκα, οὓς καὶ ἀποστό λους ωνόμασε, καὶ τὰ ἑξῆς. 'Αλλ' οὐ τότε τούτους ἀπέστειλε. Μάρκος δέ φησι καὶ τρόπον, ὅτι καὶ ἤρξατο αὐτοὺς ἀποστέλλειν δύο δύο πάντως διὰ παρηγορίαν ἀλλήλων. Λέγων – Ισραήλ. Ἐπὶ τὰς τῶν Ἰουδαίων πόλεις καὶ κώμας πρῶτον πέμπει τοὺς μαθητάς, διδασκά λου; καὶ ἰατμούς αὐτοῖ;, δεικνύων τὸ πρὸς ἐκείνους ὑπὲρ πάντας φίλτρον, καὶ τὴν ὑπερβολὴν τῆς κηδε μονίας, ὅτι καὶ ὑβριζόμενο; ὑπ' αὐτῶν, οὐ μνησικα κεῖ τούτοις, ἀλλὰ σπεύδει παντί τρόπῳ διορθοῦν καὶ θεραπεύειν αὐτούς. Διὸ καὶ κωλύει μὲν τοὺς ἀπεσταλμένους άψασθαι τῆς πρὸς τὰ ἔθνη φερούσης ὁδοῦ· κελεύει δὲ, μηδὲ τῇ πόλει τῶν Σαμαρειτών ἐπιδημῆσαι, κειμένην μεταξὺ τῶν Ἰουδαϊκών πό λεων. Καὶ οἱ Σαμαρείται γὰρ, ἐξ ἡμισείας Ἰουδαῖζοντες, εναντίως πρὸς τοὺς Ἰουδαίους διέκειντο. Καὶ πανταχόθεν ἐμφράττει τα στόματα τῶν ἀχαρίστων, εἰ καὶ, πάντων ὑπ' αὐτοῦ προτιμηθέντες, πάντων μάλ λον αὐτὸν τίμασαν. Πρόβατα δὲ ἀπολωλότα οἴκου Ισραήλ τούτους ὠνόμασεν, εἰκότως. Πρόβατα μὲν, ὡς ὑπὸ Θεοῦ πάλαι ποιμαινομένους· 'Ο ποιμαίνων γάρ, φησὶ, τὸν ᾿Ισραήλ, πρόσχες ἀπολωλότα δι διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς ἐσκυλμένους καὶ ἐῤῥιμμένους, ὡς προείρηται· οἶκου δὲ Ἰσραὴλ, ὡς Ισραηλίτας. Οὕτω δὲ προσαγορεύσας τοὺς Ἰουδαίους, ἐπράΰνε τὸν θυμὸν τῶν μαθητῶν, καὶ σπλάγχνα τούτοις μᾶλλον ἐπιμελείας ενέβαλε. Πορευόμενοι - οὐρανῶν. "Ηγγικεν ἡ ἐν οὐρανοῖς ἀπόλαυσις, τουτέστι, παρ' ὑμῖν ἐστιν, ἐὰν θέλητε λαβεῖν αὐτήν. Λήψεσθε δὲ αὐτὴν, πιστεύοντες καὶ τὰς ἐντολὰς φυλάττοντες. Προείρηται δὲ διαφόρως περὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ χρὴ κἀκεῖνα γινώσκειν, καὶ προσαρμόζειν τὸ δοκοῦν προσφυέστερον. * Luc. vi, 12. • Marc. vi, 7. Vers. 4. Simon illum. Tradidit illam insidiatoribus. Vers. 5. Hos - eis. Quales bos? Piscatores et publicanos siquidem Petrus et Andreas, Jacobua et Joannes piscatores erant: Matthæus et Jacobus, Alphæi filii, publicani. Lucas vero locum quoque dix³t, in quo ipsos ad apostolatum segregavit. Ait enim quod Egressus est in montem adorandum: erclque pernoctans in oratione Dei. Cumque factus essel dies, advocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex eis, quos el apostolos nominavit', et cætera. Verum non dixit quando eos emisit. Marcus autem modum quoque dicit, quod Cœpit eos mittere biNos; omnino propter mutuam consolationem. Vers. 5. Dicens Vers. 6. Israel. Ad Judzorum civitates et vicos primum mittit discipulos, ut sint illis in magistros ac medicos, ostendens vim amoris, quem ad illos præ omnibus habebat, quolque supra modum curam illorum gereret, quoniam injuriis ab eis appetitus, illarum non meminit, sed omni modo corrigere eos ac sanare nititur. Ideo quoque illos, quos emisit, viam quæ ad gentes ducat tangere prohibet. Jubet etiam ne ad civitatem Samaritanorum accedant, quæ sita erat inter Judæorum civitates. Siquidem Samaritani pro dimidia parte Judaismum servantes, inimico animo ad Judæos affecti erant. Et undique ingratorum oppilat ora; quanquam supra omnes ab eo honorati, ipsum supra omnes honore privaverunt. Oves autem perditas domus Israel merito ipsos nominavit; oves quidem, utpote quos olim Deus pascebat. Qui pascis, inquit, Israel, intende '; perditas vero, eo quod destitutæ essent ac dispersæ, ut prædictum est. Domus etiam Israel, puta Israelitas. Ita autem Judæos appellans, discipulorum iram mitigabat: et potius pia curus viscera ipsis immittebat. Vers. 7. Euntes cœlorum. Instat fruitio quæ habetur in coelis, hoc est, apud vos est, si cau accipere volueritis; accipere, inquamn, illam, credcntes et præcepta servantes. Tertio autem capite de regno cœlorum pulchre dictum est. Oportet ergo et illa nosse, et inde adaptare quod aptius videbitur. • Psal. LXXIX, 1. Varim lectiones et nom. τῇ προτευχῇ A, ut editur apul l.ucan. floc refertur ad δύο δύο

CAP. Χ. τὸν τοῦ ᾿Αλφαίου; Διότι Πέτρος μὲν μετὰ ᾿Ανδρέου & Jacobum Alphæi filium. Quia Petrus cum Audrea fratre suo, et Jacobus cum Joanne fratre suo Christum secuti sunt et oportebat eos simul ordinari, non solum quia fratres, sed etiam quia simul secuti fuerant. Sed quare non similiter Jacobus Alphæi filius cum Matthæo fratre suo conjunctus est? Quia ille postmodum secutus τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, Ἰάκωβος δὲ μετὰ Ἰωάννου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ τῷ Χριστῷ ἠκολούθησαν, καὶ ἔδει αὐτ τοὺς ἄμα ταχθῆναι, οὐ μόνον ὡς ἀδελφούς, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄμα ἀκολουθήσαντας. Καὶ διατί μὴ καὶ Ἰάκωβος ὁ ᾿Αλφαίου τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ Ματθαίῳ συντέτακται; Διότι ὕστερον οὗτος ἠκολούθησε. Σίμων – αὐτόν. Ο προδοὺς αὐτὸν τοῖς ἐπιβουλεύουσι. Τούτους -- αὐτοῖς. Ποίους τούτους; Τοὺς ἁλιεῖς, τοὺς τελώνας. Πέτρος μὲν γὰρ, καὶ 'Ανδρέας, καὶ Ἰάκωβος, καὶ Ιωάννης ἁλιεῖς ἦσαν· Ματθαῖος δὲ καὶ Ἰάκωβος, ὁ τοῦ ᾿Αλφαίου, τελῶναι· ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπε καὶ τὸν τόπον ἐν ᾧ αὐτοὺς εἰς ἀποστο λὴν ἀφώρισεν. Εἴρηκε γὰρ, ὅτι Εξῆλθεν εἰς τὸ δρος προσεύξασθαι· καὶ ἦν διανυκτερεύων ἐν ταῖς προσευχαῖς τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὅτε ἐγένετο ἡμέρα, προσεφώνησε τοὺς μαθητάς αὐτοῦ, καὶ ἐκλεξάμενος ἀπ' αὐτῶν δώδεκα, οὓς καὶ ἀποστό λους ωνόμασε, καὶ τὰ ἑξῆς. 'Αλλ' οὐ τότε τούτους ἀπέστειλε. Μάρκος δέ φησι καὶ τρόπον, ὅτι καὶ ἤρξατο αὐτοὺς ἀποστέλλειν δύο δύο πάντως διὰ παρηγορίαν ἀλλήλων. Λέγων – Ισραήλ. Ἐπὶ τὰς τῶν Ἰουδαίων πόλεις καὶ κώμας πρῶτον πέμπει τοὺς μαθητάς, διδασκά λου; καὶ ἰατμούς αὐτοῖ;, δεικνύων τὸ πρὸς ἐκείνους ὑπὲρ πάντας φίλτρον, καὶ τὴν ὑπερβολὴν τῆς κηδε μονίας, ὅτι καὶ ὑβριζόμενο; ὑπ' αὐτῶν, οὐ μνησικα κεῖ τούτοις, ἀλλὰ σπεύδει παντί τρόπῳ διορθοῦν καὶ θεραπεύειν αὐτούς. Διὸ καὶ κωλύει μὲν τοὺς ἀπεσταλμένους άψασθαι τῆς πρὸς τὰ ἔθνη φερούσης ὁδοῦ· κελεύει δὲ, μηδὲ τῇ πόλει τῶν Σαμαρειτών ἐπιδημῆσαι, κειμένην μεταξὺ τῶν Ἰουδαϊκών πό λεων. Καὶ οἱ Σαμαρείται γὰρ, ἐξ ἡμισείας Ἰουδαῖζοντες, εναντίως πρὸς τοὺς Ἰουδαίους διέκειντο. Καὶ πανταχόθεν ἐμφράττει τα στόματα τῶν ἀχαρίστων, εἰ καὶ, πάντων ὑπ' αὐτοῦ προτιμηθέντες, πάντων μάλ λον αὐτὸν τίμασαν. Πρόβατα δὲ ἀπολωλότα οἴκου Ισραήλ τούτους ὠνόμασεν, εἰκότως. Πρόβατα μὲν, ὡς ὑπὸ Θεοῦ πάλαι ποιμαινομένους· 'Ο ποιμαίνων γάρ, φησὶ, τὸν ᾿Ισραήλ, πρόσχες ἀπολωλότα δι διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς ἐσκυλμένους καὶ ἐῤῥιμμένους, ὡς προείρηται· οἶκου δὲ Ἰσραὴλ, ὡς Ισραηλίτας. Οὕτω δὲ προσαγορεύσας τοὺς Ἰουδαίους, ἐπράΰνε τὸν θυμὸν τῶν μαθητῶν, καὶ σπλάγχνα τούτοις μᾶλλον ἐπιμελείας ενέβαλε. Πορευόμενοι - οὐρανῶν. "Ηγγικεν ἡ ἐν οὐρανοῖς ἀπόλαυσις, τουτέστι, παρ' ὑμῖν ἐστιν, ἐὰν θέλητε λαβεῖν αὐτήν. Λήψεσθε δὲ αὐτὴν, πιστεύοντες καὶ τὰς ἐντολὰς φυλάττοντες. Προείρηται δὲ διαφόρως περὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ χρὴ κἀκεῖνα γινώσκειν, καὶ προσαρμόζειν τὸ δοκοῦν προσφυέστερον. * Luc. vi, 12. • Marc. vi, 7. Vers. 4. Simon illum. Tradidit illam insidiatoribus. Vers. 5. Hos - eis. Quales bos? Piscatores et publicanos siquidem Petrus et Andreas, Jacobua et Joannes piscatores erant: Matthæus et Jacobus, Alphæi filii, publicani. Lucas vero locum quoque dix³t, in quo ipsos ad apostolatum segregavit. Ait enim quod Egressus est in montem adorandum: erclque pernoctans in oratione Dei. Cumque factus essel dies, advocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex eis, quos el apostolos nominavit', et cætera. Verum non dixit quando eos emisit. Marcus autem modum quoque dicit, quod Cœpit eos mittere biNos; omnino propter mutuam consolationem. Vers. 5. Dicens Vers. 6. Israel. Ad Judzorum civitates et vicos primum mittit discipulos, ut sint illis in magistros ac medicos, ostendens vim amoris, quem ad illos præ omnibus habebat, quolque supra modum curam illorum gereret, quoniam injuriis ab eis appetitus, illarum non meminit, sed omni modo corrigere eos ac sanare nititur. Ideo quoque illos, quos emisit, viam quæ ad gentes ducat tangere prohibet. Jubet etiam ne ad civitatem Samaritanorum accedant, quæ sita erat inter Judæorum civitates. Siquidem Samaritani pro dimidia parte Judaismum servantes, inimico animo ad Judæos affecti erant. Et undique ingratorum oppilat ora; quanquam supra omnes ab eo honorati, ipsum supra omnes honore privaverunt. Oves autem perditas domus Israel merito ipsos nominavit; oves quidem, utpote quos olim Deus pascebat. Qui pascis, inquit, Israel, intende '; perditas vero, eo quod destitutæ essent ac dispersæ, ut prædictum est. Domus etiam Israel, puta Israelitas. Ita autem Judæos appellans, discipulorum iram mitigabat: et potius pia curus viscera ipsis immittebat. Vers. 7. Euntes cœlorum. Instat fruitio quæ habetur in coelis, hoc est, apud vos est, si cau accipere volueritis; accipere, inquamn, illam, credcntes et præcepta servantes. Tertio autem capite de regno cœlorum pulchre dictum est. Oportet ergo et illa nosse, et inde adaptare quod aptius videbitur. • Psal. LXXIX, 1. Varim lectiones et nom. τῇ προτευχῇ A, ut editur apul l.ucan. floc refertur ad δύο δύο

CAP. Χ. τὸν τοῦ ᾿Αλφαίου; Διότι Πέτρος μὲν μετὰ ᾿Ανδρέου & Jacobum Alphæi filium. Quia Petrus cum Audrea fratre suo, et Jacobus cum Joanne fratre suo Christum secuti sunt et oportebat eos simul ordinari, non solum quia fratres, sed etiam quia simul secuti fuerant. Sed quare non similiter Jacobus Alphæi filius cum Matthæo fratre suo conjunctus est? Quia ille postmodum secutus τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, Ἰάκωβος δὲ μετὰ Ἰωάννου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ τῷ Χριστῷ ἠκολούθησαν, καὶ ἔδει αὐτ τοὺς ἄμα ταχθῆναι, οὐ μόνον ὡς ἀδελφούς, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄμα ἀκολουθήσαντας. Καὶ διατί μὴ καὶ Ἰάκωβος ὁ ᾿Αλφαίου τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ Ματθαίῳ συντέτακται; Διότι ὕστερον οὗτος ἠκολούθησε. Σίμων – αὐτόν. Ο προδοὺς αὐτὸν τοῖς ἐπιβουλεύουσι. Τούτους -- αὐτοῖς. Ποίους τούτους; Τοὺς ἁλιεῖς, τοὺς τελώνας. Πέτρος μὲν γὰρ, καὶ 'Ανδρέας, καὶ Ἰάκωβος, καὶ Ιωάννης ἁλιεῖς ἦσαν· Ματθαῖος δὲ καὶ Ἰάκωβος, ὁ τοῦ ᾿Αλφαίου, τελῶναι· ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπε καὶ τὸν τόπον ἐν ᾧ αὐτοὺς εἰς ἀποστο λὴν ἀφώρισεν. Εἴρηκε γὰρ, ὅτι Εξῆλθεν εἰς τὸ δρος προσεύξασθαι· καὶ ἦν διανυκτερεύων ἐν ταῖς προσευχαῖς τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὅτε ἐγένετο ἡμέρα, προσεφώνησε τοὺς μαθητάς αὐτοῦ, καὶ ἐκλεξάμενος ἀπ' αὐτῶν δώδεκα, οὓς καὶ ἀποστό λους ωνόμασε, καὶ τὰ ἑξῆς. 'Αλλ' οὐ τότε τούτους ἀπέστειλε. Μάρκος δέ φησι καὶ τρόπον, ὅτι καὶ ἤρξατο αὐτοὺς ἀποστέλλειν δύο δύο πάντως διὰ παρηγορίαν ἀλλήλων. Λέγων – Ισραήλ. Ἐπὶ τὰς τῶν Ἰουδαίων πόλεις καὶ κώμας πρῶτον πέμπει τοὺς μαθητάς, διδασκά λου; καὶ ἰατμούς αὐτοῖ;, δεικνύων τὸ πρὸς ἐκείνους ὑπὲρ πάντας φίλτρον, καὶ τὴν ὑπερβολὴν τῆς κηδε μονίας, ὅτι καὶ ὑβριζόμενο; ὑπ' αὐτῶν, οὐ μνησικα κεῖ τούτοις, ἀλλὰ σπεύδει παντί τρόπῳ διορθοῦν καὶ θεραπεύειν αὐτούς. Διὸ καὶ κωλύει μὲν τοὺς ἀπεσταλμένους άψασθαι τῆς πρὸς τὰ ἔθνη φερούσης ὁδοῦ· κελεύει δὲ, μηδὲ τῇ πόλει τῶν Σαμαρειτών ἐπιδημῆσαι, κειμένην μεταξὺ τῶν Ἰουδαϊκών πό λεων. Καὶ οἱ Σαμαρείται γὰρ, ἐξ ἡμισείας Ἰουδαῖζοντες, εναντίως πρὸς τοὺς Ἰουδαίους διέκειντο. Καὶ πανταχόθεν ἐμφράττει τα στόματα τῶν ἀχαρίστων, εἰ καὶ, πάντων ὑπ' αὐτοῦ προτιμηθέντες, πάντων μάλ λον αὐτὸν τίμασαν. Πρόβατα δὲ ἀπολωλότα οἴκου Ισραήλ τούτους ὠνόμασεν, εἰκότως. Πρόβατα μὲν, ὡς ὑπὸ Θεοῦ πάλαι ποιμαινομένους· 'Ο ποιμαίνων γάρ, φησὶ, τὸν ᾿Ισραήλ, πρόσχες ἀπολωλότα δι διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς ἐσκυλμένους καὶ ἐῤῥιμμένους, ὡς προείρηται· οἶκου δὲ Ἰσραὴλ, ὡς Ισραηλίτας. Οὕτω δὲ προσαγορεύσας τοὺς Ἰουδαίους, ἐπράΰνε τὸν θυμὸν τῶν μαθητῶν, καὶ σπλάγχνα τούτοις μᾶλλον ἐπιμελείας ενέβαλε. Πορευόμενοι - οὐρανῶν. "Ηγγικεν ἡ ἐν οὐρανοῖς ἀπόλαυσις, τουτέστι, παρ' ὑμῖν ἐστιν, ἐὰν θέλητε λαβεῖν αὐτήν. Λήψεσθε δὲ αὐτὴν, πιστεύοντες καὶ τὰς ἐντολὰς φυλάττοντες. Προείρηται δὲ διαφόρως περὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ χρὴ κἀκεῖνα γινώσκειν, καὶ προσαρμόζειν τὸ δοκοῦν προσφυέστερον. * Luc. vi, 12. • Marc. vi, 7. Vers. 4. Simon illum. Tradidit illam insidiatoribus. Vers. 5. Hos - eis. Quales bos? Piscatores et publicanos siquidem Petrus et Andreas, Jacobua et Joannes piscatores erant: Matthæus et Jacobus, Alphæi filii, publicani. Lucas vero locum quoque dix³t, in quo ipsos ad apostolatum segregavit. Ait enim quod Egressus est in montem adorandum: erclque pernoctans in oratione Dei. Cumque factus essel dies, advocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex eis, quos el apostolos nominavit', et cætera. Verum non dixit quando eos emisit. Marcus autem modum quoque dicit, quod Cœpit eos mittere biNos; omnino propter mutuam consolationem. Vers. 5. Dicens Vers. 6. Israel. Ad Judzorum civitates et vicos primum mittit discipulos, ut sint illis in magistros ac medicos, ostendens vim amoris, quem ad illos præ omnibus habebat, quolque supra modum curam illorum gereret, quoniam injuriis ab eis appetitus, illarum non meminit, sed omni modo corrigere eos ac sanare nititur. Ideo quoque illos, quos emisit, viam quæ ad gentes ducat tangere prohibet. Jubet etiam ne ad civitatem Samaritanorum accedant, quæ sita erat inter Judæorum civitates. Siquidem Samaritani pro dimidia parte Judaismum servantes, inimico animo ad Judæos affecti erant. Et undique ingratorum oppilat ora; quanquam supra omnes ab eo honorati, ipsum supra omnes honore privaverunt. Oves autem perditas domus Israel merito ipsos nominavit; oves quidem, utpote quos olim Deus pascebat. Qui pascis, inquit, Israel, intende '; perditas vero, eo quod destitutæ essent ac dispersæ, ut prædictum est. Domus etiam Israel, puta Israelitas. Ita autem Judæos appellans, discipulorum iram mitigabat: et potius pia curus viscera ipsis immittebat. Vers. 7. Euntes cœlorum. Instat fruitio quæ habetur in coelis, hoc est, apud vos est, si cau accipere volueritis; accipere, inquamn, illam, credcntes et præcepta servantes. Tertio autem capite de regno cœlorum pulchre dictum est. Oportet ergo et illa nosse, et inde adaptare quod aptius videbitur. • Psal. LXXIX, 1. Varim lectiones et nom. τῇ προτευχῇ A, ut editur apul l.ucan. floc refertur ad δύο δύο

Vers. 8. Infirmos - date. Dedit illis gratiam ▲ canimium: ut qui prædicationi non crederent, saltem miraculis adducerentur. Simul et eos per ipsam promptiores ad prædicationem facit. Ne autem extollantur quasi magna præstanies, aut terrenas quærant retributiones, præniunit ipsos, dicens: Gratis accepistis a me gratiam bauc sanitatum, nullo vestro præcedente labore: gratis date eas hominibus, nihil temporale ab ipsis requirentes. Intendens autem, ut haec incorrupte servent, jubet ne prætextu etiam viæ quidquam accipiant. Ait enim: Vers. 9. Nolite·· zonas vestras. Moris enim erat his qui per viam gradiebantur, crumenas ferre zonis appensas, in quibus æreos nummos habebant. Dat autem primum discipulis legem perfecle inopia, volens ut non solum sine suspicione, sed etiam in admiratione sint. Nihil enim ita admirandos reddit, sicut vita frugalis ac quibuslibet obviis contenta. Deinde omni eos cura liberat, quæ frequenter impedimento esse solet; suamque vult ostendere potentiam, quæ eis ad omnia suficiat. Ideoque postmodum dicebat: Quando misi vos sine loculis et pera, uum aliquid defuit vobis 107 89% Ασθενούντας δίτε. Έδωκε μὲν αὐτοῖς χάριν ἰαμάτων, ὥστε τοὺς μὴ πειθομένους τῷ κηρύ γματι πείθεσθαι τοῖς θαύμασιν· ἅμα καὶ αὐτοὺς προθυμοτέρους ποιῶν εἰς τὸ κήρυγμα δι' αὐτῆς. Ἵνα δὲ μὴ ἐπαρθῶσιν, ὡς μεγάλα κατορθούντες. μηδὲ ζητῶσιν ἀμοιβὰς ὑλικὰς, προασφαλίζεται τούτους, λέγων· Δωρεάν ἐλάβετε παρ' ἐμοῦ τὴν χάριν ταύ την τῶν ἱαμάτων, μηδὲν αὐτοὶ πονέσαντες, δωρεάν είτε ταῦτα τοῖς ἀνθρώποι;, μηδὲν ἐπιζητοῦντες βιωτικὸν ἐξ αὐτῶν. Ἐπιτείνων δὲ τὸ ἀδωροδόκητον, κελεύει μηδὲ χάριν τῆς ὁδοῦ τι λαμβάνειν. Φη σι γάρ Mh ζώνες ἡμῶν. Εθος γὰρ ἦν τοῖς ὁδοι ποροῦσι, φασκώλια φέρειν παρηωρημένα ταῖς ζώναις, ἐν οἶ; εἶχον τοὺ; ὁδολούς. Νομοθετεῖ δὲ τοῖς μαθηταῖς τελείαν ἀκτημοσύνην. Πρῶτον μὲν, οὐ μόνον ἀν υπόπτους, ἀλλὰ καὶ θαυμασίους μάλλον αὐτοὺς εἶναι βουλόμενος· οὐδὲν γὰρ οὕτω ποιεῖ θαυμαστούς, ὡς βίος ἄσκευος καὶ ὀλιγαρκής· εἶτα φροντίδος πάν σης ἀπαλλάττων τούτους, ειωθυίας εμποδίζειν πολλάκις· ἔπειτα δεῖξαι θέλων τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν ὑπαρχοῦσαν αὐτοῖς εἰς ἅπαντα. Διὸ καὶ ὕστερον Ελεγεν, ὅτι Οτε απέστειλα ἡμᾶς ἀτερ βαλαντίου καὶ πήρας, μή τινος υστερήσατε: Hæc dicit Salvator apostolis, nolens ut sub hoc prætextu facultates congregent. Neque ergo aurum, vel argentum, aut ses, nequa panem, neque peram nos habere vult, weque calceaments, neque vestem, neque baculum, usus causa, aut opum cupiditate per viam accipere: non ad zonam æs, neque ut duabus induamur tunicis, sed per viain omnia facillime et frugalissime accipismos. + Atqui loculos ipse ferebat: non tamen quasi pecuniæ cupidus, sed quasi dispensator eorum quæ offerebantur; possidens potius hæc ad necessitatem suam et discipulorum ac pauperum. Vers. 10. Neque peram baculum. Quia regnum coelorum annuntiabant, oportebat eos quasi angelos de caelo descendentes, leves ac expeditos incedere, omni terrena cura liberos, et ad solum ministerium sibi commissum respicientes. Peram autem dicit marsupium, quo ad iter immittendo pani utebantur. Dignum, est autem ut quæramus, quomodo Matthæus et Lucas dicunt jussisse ", ut illi neque calceamenta, neque bacalum haberent, Marcus vero ait sola hæc eis permisisse ". Quid ergo dicendum est? Quod primum quidem ita jass erit, sicut Matthæus et Lucas dixerunt: postmodum autem permiserit eis, ut calcearentur tantum saudaliis, et retinerent baculum ad pedum cus1º Luc. xx11, 35. ¹¹ Luc. ix, 5. [καὶ μὴν αὐτὸς ἐπεφέρετο γλωσσόκομον, ἀλλ' οὐχ ὡς φιλοκτήμων, ἀλλ' ὡς οἰκονόμος τῶν ἐμ βεβλημένων, ἀποκτώμενος μᾶλλον αὐτὰ πρὸς χρείαν ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν μαθητῶν, καὶ τῶν πενήτων.] Μὴ πήραν – ράβδον. Ἐπεὶ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν κατήγγελλον, έδει πάντως αὐτούς, ὡς ἀγω γέλους ἐξ οὐρανοῦ κατιόντας, οὕτω βαδίζειν κούφους καὶ εὐσταλεῖς, πάσης μὲν υλικῆς φροντίδος ἐλευθέ ρους, εἰς μόνην δὲ βλέποντας τὴν ἐγχειρισθεῖσαν αὐτ τοῖς διακονίαν. Πήραν δὲ λέγει τὸ μαρσίπιον, ᾧ ἐπέχρηντο κατὰ τὴν ὁδιν, ἐμβάλλοντες ἄρτον. Αξιον δὲ ζητῆσαι, πῶς Ματθαῖος μὲν καὶ Λουκάς φασι, κελευσθῆναι τούτους, μήτε, υποδήματα μηδὲ βάβδον ἔχειν· ὁ δὲ Μάρκος λέγει, συγχωρηθήναι ταῦτα μόνα αὐτοῖς. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Ὅτι πρῶτον μὲν οὕτω προσέταξεν, ὡς Ματθαίος καὶ Λουκᾶς εἶπον· ὕστερον δὲ παρεχώρησεν αὐτοῖς ὑποδεδέσθαι μόνον σανδάλια και κατέχειν ράβδον, εἰς φυλακήν τε τῶν ποδῶν, καὶ ὑποστηριγμὸν τοῦ σώ 1ª Marc. vi, 8, 9. Varim lectiones et notæ. Chrysostomus, ut alibi jam monui, inseruit huic versui, νεκροὺς ἐγείρετε. Sine ullo dubio lapsα memoriz. Tractaturus enim hunc locum, in principio habet: Σκόπει μα τ' εὔκαιρον τῆς ἀποστολῆς· οὐ γὰρ ἐκ προοιμίων αὐτοὺς ἔπεμψεν, ἀλλ' ὅτε εἶδον καὶ νεκρὸν ἐγερθέντα. Vile tom. Vll, 369 Β. In margine habent incluss ▲ B. Scholium autem, quod in versione Latina præcedit, neulor agnoscit. Ita codex uterque. Beribitur etiam papμόνα, abest Α.

Vers. 8. Infirmos - date. Dedit illis gratiam ▲ canimium: ut qui prædicationi non crederent, saltem miraculis adducerentur. Simul et eos per ipsam promptiores ad prædicationem facit. Ne autem extollantur quasi magna præstanies, aut terrenas quærant retributiones, præniunit ipsos, dicens: Gratis accepistis a me gratiam bauc sanitatum, nullo vestro præcedente labore: gratis date eas hominibus, nihil temporale ab ipsis requirentes. Intendens autem, ut haec incorrupte servent, jubet ne prætextu etiam viæ quidquam accipiant. Ait enim: Vers. 9. Nolite·· zonas vestras. Moris enim erat his qui per viam gradiebantur, crumenas ferre zonis appensas, in quibus æreos nummos habebant. Dat autem primum discipulis legem perfecle inopia, volens ut non solum sine suspicione, sed etiam in admiratione sint. Nihil enim ita admirandos reddit, sicut vita frugalis ac quibuslibet obviis contenta. Deinde omni eos cura liberat, quæ frequenter impedimento esse solet; suamque vult ostendere potentiam, quæ eis ad omnia suficiat. Ideoque postmodum dicebat: Quando misi vos sine loculis et pera, uum aliquid defuit vobis 107 89% Ασθενούντας δίτε. Έδωκε μὲν αὐτοῖς χάριν ἰαμάτων, ὥστε τοὺς μὴ πειθομένους τῷ κηρύ γματι πείθεσθαι τοῖς θαύμασιν· ἅμα καὶ αὐτοὺς προθυμοτέρους ποιῶν εἰς τὸ κήρυγμα δι' αὐτῆς. Ἵνα δὲ μὴ ἐπαρθῶσιν, ὡς μεγάλα κατορθούντες. μηδὲ ζητῶσιν ἀμοιβὰς ὑλικὰς, προασφαλίζεται τούτους, λέγων· Δωρεάν ἐλάβετε παρ' ἐμοῦ τὴν χάριν ταύ την τῶν ἱαμάτων, μηδὲν αὐτοὶ πονέσαντες, δωρεάν είτε ταῦτα τοῖς ἀνθρώποι;, μηδὲν ἐπιζητοῦντες βιωτικὸν ἐξ αὐτῶν. Ἐπιτείνων δὲ τὸ ἀδωροδόκητον, κελεύει μηδὲ χάριν τῆς ὁδοῦ τι λαμβάνειν. Φη σι γάρ Mh ζώνες ἡμῶν. Εθος γὰρ ἦν τοῖς ὁδοι ποροῦσι, φασκώλια φέρειν παρηωρημένα ταῖς ζώναις, ἐν οἶ; εἶχον τοὺ; ὁδολούς. Νομοθετεῖ δὲ τοῖς μαθηταῖς τελείαν ἀκτημοσύνην. Πρῶτον μὲν, οὐ μόνον ἀν υπόπτους, ἀλλὰ καὶ θαυμασίους μάλλον αὐτοὺς εἶναι βουλόμενος· οὐδὲν γὰρ οὕτω ποιεῖ θαυμαστούς, ὡς βίος ἄσκευος καὶ ὀλιγαρκής· εἶτα φροντίδος πάν σης ἀπαλλάττων τούτους, ειωθυίας εμποδίζειν πολλάκις· ἔπειτα δεῖξαι θέλων τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν ὑπαρχοῦσαν αὐτοῖς εἰς ἅπαντα. Διὸ καὶ ὕστερον Ελεγεν, ὅτι Οτε απέστειλα ἡμᾶς ἀτερ βαλαντίου καὶ πήρας, μή τινος υστερήσατε: Hæc dicit Salvator apostolis, nolens ut sub hoc prætextu facultates congregent. Neque ergo aurum, vel argentum, aut ses, nequa panem, neque peram nos habere vult, weque calceaments, neque vestem, neque baculum, usus causa, aut opum cupiditate per viam accipere: non ad zonam æs, neque ut duabus induamur tunicis, sed per viain omnia facillime et frugalissime accipismos. + Atqui loculos ipse ferebat: non tamen quasi pecuniæ cupidus, sed quasi dispensator eorum quæ offerebantur; possidens potius hæc ad necessitatem suam et discipulorum ac pauperum. Vers. 10. Neque peram baculum. Quia regnum coelorum annuntiabant, oportebat eos quasi angelos de caelo descendentes, leves ac expeditos incedere, omni terrena cura liberos, et ad solum ministerium sibi commissum respicientes. Peram autem dicit marsupium, quo ad iter immittendo pani utebantur. Dignum, est autem ut quæramus, quomodo Matthæus et Lucas dicunt jussisse ", ut illi neque calceamenta, neque bacalum haberent, Marcus vero ait sola hæc eis permisisse ". Quid ergo dicendum est? Quod primum quidem ita jass erit, sicut Matthæus et Lucas dixerunt: postmodum autem permiserit eis, ut calcearentur tantum saudaliis, et retinerent baculum ad pedum cus1º Luc. xx11, 35. ¹¹ Luc. ix, 5. [καὶ μὴν αὐτὸς ἐπεφέρετο γλωσσόκομον, ἀλλ' οὐχ ὡς φιλοκτήμων, ἀλλ' ὡς οἰκονόμος τῶν ἐμ βεβλημένων, ἀποκτώμενος μᾶλλον αὐτὰ πρὸς χρείαν ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν μαθητῶν, καὶ τῶν πενήτων.] Μὴ πήραν – ράβδον. Ἐπεὶ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν κατήγγελλον, έδει πάντως αὐτούς, ὡς ἀγω γέλους ἐξ οὐρανοῦ κατιόντας, οὕτω βαδίζειν κούφους καὶ εὐσταλεῖς, πάσης μὲν υλικῆς φροντίδος ἐλευθέ ρους, εἰς μόνην δὲ βλέποντας τὴν ἐγχειρισθεῖσαν αὐτ τοῖς διακονίαν. Πήραν δὲ λέγει τὸ μαρσίπιον, ᾧ ἐπέχρηντο κατὰ τὴν ὁδιν, ἐμβάλλοντες ἄρτον. Αξιον δὲ ζητῆσαι, πῶς Ματθαῖος μὲν καὶ Λουκάς φασι, κελευσθῆναι τούτους, μήτε, υποδήματα μηδὲ βάβδον ἔχειν· ὁ δὲ Μάρκος λέγει, συγχωρηθήναι ταῦτα μόνα αὐτοῖς. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Ὅτι πρῶτον μὲν οὕτω προσέταξεν, ὡς Ματθαίος καὶ Λουκᾶς εἶπον· ὕστερον δὲ παρεχώρησεν αὐτοῖς ὑποδεδέσθαι μόνον σανδάλια και κατέχειν ράβδον, εἰς φυλακήν τε τῶν ποδῶν, καὶ ὑποστηριγμὸν τοῦ σώ 1ª Marc. vi, 8, 9. Varim lectiones et notæ. Chrysostomus, ut alibi jam monui, inseruit huic versui, νεκροὺς ἐγείρετε. Sine ullo dubio lapsα memoriz. Tractaturus enim hunc locum, in principio habet: Σκόπει μα τ' εὔκαιρον τῆς ἀποστολῆς· οὐ γὰρ ἐκ προοιμίων αὐτοὺς ἔπεμψεν, ἀλλ' ὅτε εἶδον καὶ νεκρὸν ἐγερθέντα. Vile tom. Vll, 369 Β. In margine habent incluss ▲ B. Scholium autem, quod in versione Latina præcedit, neulor agnoscit. Ita codex uterque. Beribitur etiam papμόνα, abest Α.

Vers. 8. Infirmos - date. Dedit illis gratiam ▲ canimium: ut qui prædicationi non crederent, saltem miraculis adducerentur. Simul et eos per ipsam promptiores ad prædicationem facit. Ne autem extollantur quasi magna præstanies, aut terrenas quærant retributiones, præniunit ipsos, dicens: Gratis accepistis a me gratiam bauc sanitatum, nullo vestro præcedente labore: gratis date eas hominibus, nihil temporale ab ipsis requirentes. Intendens autem, ut haec incorrupte servent, jubet ne prætextu etiam viæ quidquam accipiant. Ait enim: Vers. 9. Nolite·· zonas vestras. Moris enim erat his qui per viam gradiebantur, crumenas ferre zonis appensas, in quibus æreos nummos habebant. Dat autem primum discipulis legem perfecle inopia, volens ut non solum sine suspicione, sed etiam in admiratione sint. Nihil enim ita admirandos reddit, sicut vita frugalis ac quibuslibet obviis contenta. Deinde omni eos cura liberat, quæ frequenter impedimento esse solet; suamque vult ostendere potentiam, quæ eis ad omnia suficiat. Ideoque postmodum dicebat: Quando misi vos sine loculis et pera, uum aliquid defuit vobis 107 89% Ασθενούντας δίτε. Έδωκε μὲν αὐτοῖς χάριν ἰαμάτων, ὥστε τοὺς μὴ πειθομένους τῷ κηρύ γματι πείθεσθαι τοῖς θαύμασιν· ἅμα καὶ αὐτοὺς προθυμοτέρους ποιῶν εἰς τὸ κήρυγμα δι' αὐτῆς. Ἵνα δὲ μὴ ἐπαρθῶσιν, ὡς μεγάλα κατορθούντες. μηδὲ ζητῶσιν ἀμοιβὰς ὑλικὰς, προασφαλίζεται τούτους, λέγων· Δωρεάν ἐλάβετε παρ' ἐμοῦ τὴν χάριν ταύ την τῶν ἱαμάτων, μηδὲν αὐτοὶ πονέσαντες, δωρεάν είτε ταῦτα τοῖς ἀνθρώποι;, μηδὲν ἐπιζητοῦντες βιωτικὸν ἐξ αὐτῶν. Ἐπιτείνων δὲ τὸ ἀδωροδόκητον, κελεύει μηδὲ χάριν τῆς ὁδοῦ τι λαμβάνειν. Φη σι γάρ Mh ζώνες ἡμῶν. Εθος γὰρ ἦν τοῖς ὁδοι ποροῦσι, φασκώλια φέρειν παρηωρημένα ταῖς ζώναις, ἐν οἶ; εἶχον τοὺ; ὁδολούς. Νομοθετεῖ δὲ τοῖς μαθηταῖς τελείαν ἀκτημοσύνην. Πρῶτον μὲν, οὐ μόνον ἀν υπόπτους, ἀλλὰ καὶ θαυμασίους μάλλον αὐτοὺς εἶναι βουλόμενος· οὐδὲν γὰρ οὕτω ποιεῖ θαυμαστούς, ὡς βίος ἄσκευος καὶ ὀλιγαρκής· εἶτα φροντίδος πάν σης ἀπαλλάττων τούτους, ειωθυίας εμποδίζειν πολλάκις· ἔπειτα δεῖξαι θέλων τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν ὑπαρχοῦσαν αὐτοῖς εἰς ἅπαντα. Διὸ καὶ ὕστερον Ελεγεν, ὅτι Οτε απέστειλα ἡμᾶς ἀτερ βαλαντίου καὶ πήρας, μή τινος υστερήσατε: Hæc dicit Salvator apostolis, nolens ut sub hoc prætextu facultates congregent. Neque ergo aurum, vel argentum, aut ses, nequa panem, neque peram nos habere vult, weque calceaments, neque vestem, neque baculum, usus causa, aut opum cupiditate per viam accipere: non ad zonam æs, neque ut duabus induamur tunicis, sed per viain omnia facillime et frugalissime accipismos. + Atqui loculos ipse ferebat: non tamen quasi pecuniæ cupidus, sed quasi dispensator eorum quæ offerebantur; possidens potius hæc ad necessitatem suam et discipulorum ac pauperum. Vers. 10. Neque peram baculum. Quia regnum coelorum annuntiabant, oportebat eos quasi angelos de caelo descendentes, leves ac expeditos incedere, omni terrena cura liberos, et ad solum ministerium sibi commissum respicientes. Peram autem dicit marsupium, quo ad iter immittendo pani utebantur. Dignum, est autem ut quæramus, quomodo Matthæus et Lucas dicunt jussisse ", ut illi neque calceamenta, neque bacalum haberent, Marcus vero ait sola hæc eis permisisse ". Quid ergo dicendum est? Quod primum quidem ita jass erit, sicut Matthæus et Lucas dixerunt: postmodum autem permiserit eis, ut calcearentur tantum saudaliis, et retinerent baculum ad pedum cus1º Luc. xx11, 35. ¹¹ Luc. ix, 5. [καὶ μὴν αὐτὸς ἐπεφέρετο γλωσσόκομον, ἀλλ' οὐχ ὡς φιλοκτήμων, ἀλλ' ὡς οἰκονόμος τῶν ἐμ βεβλημένων, ἀποκτώμενος μᾶλλον αὐτὰ πρὸς χρείαν ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν μαθητῶν, καὶ τῶν πενήτων.] Μὴ πήραν – ράβδον. Ἐπεὶ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν κατήγγελλον, έδει πάντως αὐτούς, ὡς ἀγω γέλους ἐξ οὐρανοῦ κατιόντας, οὕτω βαδίζειν κούφους καὶ εὐσταλεῖς, πάσης μὲν υλικῆς φροντίδος ἐλευθέ ρους, εἰς μόνην δὲ βλέποντας τὴν ἐγχειρισθεῖσαν αὐτ τοῖς διακονίαν. Πήραν δὲ λέγει τὸ μαρσίπιον, ᾧ ἐπέχρηντο κατὰ τὴν ὁδιν, ἐμβάλλοντες ἄρτον. Αξιον δὲ ζητῆσαι, πῶς Ματθαῖος μὲν καὶ Λουκάς φασι, κελευσθῆναι τούτους, μήτε, υποδήματα μηδὲ βάβδον ἔχειν· ὁ δὲ Μάρκος λέγει, συγχωρηθήναι ταῦτα μόνα αὐτοῖς. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Ὅτι πρῶτον μὲν οὕτω προσέταξεν, ὡς Ματθαίος καὶ Λουκᾶς εἶπον· ὕστερον δὲ παρεχώρησεν αὐτοῖς ὑποδεδέσθαι μόνον σανδάλια και κατέχειν ράβδον, εἰς φυλακήν τε τῶν ποδῶν, καὶ ὑποστηριγμὸν τοῦ σώ 1ª Marc. vi, 8, 9. Varim lectiones et notæ. Chrysostomus, ut alibi jam monui, inseruit huic versui, νεκροὺς ἐγείρετε. Sine ullo dubio lapsα memoriz. Tractaturus enim hunc locum, in principio habet: Σκόπει μα τ' εὔκαιρον τῆς ἀποστολῆς· οὐ γὰρ ἐκ προοιμίων αὐτοὺς ἔπεμψεν, ἀλλ' ὅτε εἶδον καὶ νεκρὸν ἐγερθέντα. Vile tom. Vll, 369 Β. In margine habent incluss ▲ B. Scholium autem, quod in versione Latina præcedit, neulor agnoscit. Ita codex uterque. Beribitur etiam papμόνα, abest Α.

ΓΑΡ. Χ. ματος, συγκαταβαίνων τῇ ἀσθενείᾳ αὐτῶν, διὰ τὴν todiam et sustentamentum corporis, demittens se ἀπὸ τῆς ἐδο πορίας ταλαιπωρίαν, ὡς ὁ Μάρκος ἔγραψεν. ᾿Αντὶ δὲ τοῦ, Μὴ κτήσησθε, Μἡ αἵρετε εἶπεν ὁ Λουκᾶς. Ἵνα δὲ μὴ εἴπωσι· Πόθεν οὖν τρα φησόμεθα, μηδὲν αίροντες, φησίν • Αξιος – ἐστίν. Οὐ χρεία, φησίν, ὑμῖν ἐφοδίων. Αξιοι γάρ ἐστε τρέφεσθαι παρὰ τῶν ὠφελουμέ των ὑφ᾽ ὑμῶν, παρ' οἷς ἐργάζεσθε, παρ' οἷς κοπιάτε. Τοῦτο γὰρ οὐ δῶρον, ἀλλὰ μισθός ἐστι τῆς ἐργασίας ὑμῶν, καὶ ἀναγκαῖον, ὡς ὀφειλόμενον. Εἰς ἦν δ᾽ ἂν — ἐξέλθητε. Ἵνα μὴ νομίσωσιν, ἧσι τὰς πάντων τῶν ὠφελουμένων Ούρας αὐτοῖς ἐνέφξε, κελεύει, παρ' ἑκάστῃ πόλει καὶ κώμῃ ζητεῖν Ενα τὸν ἄξιον τῆς ὑποδοχῆς αὐτῶν, ἤγουν τὸν σεμνότερον, τὸν θεοσεβέστερον, καὶ παρ' αὐτῷ μέσ νειν, ἕως ἂν ἐξέλθωσιν ἐκ τῆς πόλεως, ὥστε μή, εἰκίαν ἐξ οἰκίας αμείβοντας, λυπεῖν τε τὸν ὑποδεξά μενον, καὶ γαστριμαργίας δόξαν λαμβάνειν. Εισερχόμενοι — αὐτήν. Ασπάσασθε, ἀντὶ τοῦ, Επεύχεσθε εἰρήνην αὐτῇ. Ταῦτα γὰρ ὕστερον καὶ τοῖς ἑβδομήκοντα μαθηταῖς ἐντειλάμενος εἶπεν, ὅτι Εἰς ἦν δ᾽ ἂν οἰκίαν εἰσέρχησθε, πρώτον λέγετε· Εἰρήνη τῷ οἴκῳ τούτῳ. Kul · ἐπιστραφήτω. Διότι πολλάκις ὁ ὑποδεχό μενος, ὄνομα μὲν εἶχεν ἀξίου, βίον δὲ ἀνάξιον, φησίν, ὅτι Ἐὰν μὲν ᾗ ἡ οἰκία αὕτη ἀξία, ἐλθέτω ἐπ' αὐτὴν ἡ δοθεῖσα παρ' ὑμῶν εἰρήνη, τουτέστιν, ενερ γησάτω εἰς αὐτὴν, καὶ ἔστω εἰρήνης ἀπολαύουσα καὶ γαλήνης· ἐὰν δὲ μὴ ᾖ ἀξία, ἡ εἰρήνη ὑμῶν πρὸς ὑμᾶς ἀναστρεφέτω, ήγουν, μηδὲν ἐνεργησάτω, ἀλλὰ ταύτην μεθ' ἑαυτῶν λαβόντες ἐξέλθετε. Σκόπει δὲ, πῶς οὐκ ἔδωκεν αὐτοῖς πρόγνωσιν ἀξίου καὶ ἀναξίου, ἵνα τῷ ἀναγκαιοτάτω λειπόμενοι τα πεινοφρονῶσιν, ὡς ἀτελεῖς. Χρὴ δὲ θαυμάζειν, πῶς πάντων γυμνώσας αὐτοὺς, τὰ πάντων αὐτοῖς ἀνῆκε. Τις γὰρ οὐκ ἂν ἡδέως ἐξενοδόχησε τους οὕτως ἀσκεύου; καὶ ἀμερίμνους, λάμποντας οὐ μόνον ἀπὸ τῶν λόγων καὶ τῶν θαυμάτων, ἀλλὰ καὶ πρὸ τούτων, ἀπὸ τοῦ βίου; Καὶ — ὑμῶν. Ὁ δὲ Μάρκος φησίν· Ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑποκάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν, εἰς μαρτύριον αὐτοῖς, ήγουν, εἰς ἔλεγχον αὐτῶν. Ἐδήτου γὰρ ὁ ἐκτιναγμὸς οὗτες, ὅτι οὐ μόνον οὐδὲν ἐκεῖθεν ἔλαβον, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐκεῖθεν κονιορτὴν ἐκτινάσσου - σιν ἀπὸ τῶν ποδῶν αὐτῶν, ὡς καὶ αὐτὸν δι' αὐτοὺς ἀνόσιον. 11 Luc. 1x, 3. ἐφοδίου. Α. ἀποδοχῆς. Α. * Luc. x, 5. 18 Marc, vi, 11. εἰρήνην ἐπ' αὐτήν. Α. ad imbecillitatem corum, propter laborein qui ab itinere provenit. Lucas vero pro eo quod est: Nolile possidere, habel: Nolite portare ", sicut cliam refert Marcus. No autem dicant, Unde alemur, si nihil tulerimus, ideo dicit: Vers. 10. Dignus — est. Nullo, inquit, vobis opus est viatico; digni enim estis, qui alamini ab his qui a vobis juvantur, apud quos operamini, apud quos laboratis. Nam hoc non donum, sed merces est operis vestri, ac necessarium tanquam debitum. Vers. 11. In quamcunque — exeatis. Ne putent, quod omnium qui ab eis juvarentur januas ingredi debeant, jubet ut in quacunque civitate ct vico, quærant unum dignum, qui cos suscipiat, videlicet honestum Dei cultorem, et apud eum maneant, donec e civitate exeant: ne domum in domum permutantes, et eum qui se susceperat contristent, et gastrimargiæ suspicionent incurrant. Ingredientes Vers. 12. illam. Salutate, hoc est, pacem illi precamini. Hæc enim postmodum septuaginta discipulis præcipiens, dixit: In quamcunque domum intraveritis, primum dicite: Pax huic domui 18, Vers. 13. Ει -convertatur. Quia is qui suscipit, saepius digni nomen habet, vitamn autein indignam, idee dicit: Si quidem fuerit domus digna, renia! super illain pax quæ a vobis datur, id est, operetur in illam, fruaturque pace et tranquillitate; si vero fuerit indigna, pax vestra ad vos convertatur, sive nihil operetur: sed hac vobiscum sumpta, exite. Vide quod non dederit eis præcognitionem digni et indigni: ut re maxime necessaria destituti, sese deprimant tanquam imperfecti. Admirandum est autem quomodo, postquam omnibus eos nudavit, rursum illis omnia submiserit. Quis enim læta fronte non suscipiat hospitio quibusli. bet obviis contentos, ac sollicitudine carentes, fulgentes, non verbo tantum et iniraculis, verum etiam quod magis est, bona vita? Vers. 14. Ει - vestrorum. Marcus dixit: Excutile pulverem, qui est sub pedibus vestris, in tesli monium illis 38, sive ad redargutionem illorum. Manifestabant enim per talem excussionem, quod non solum nihil inde acceperint, sed etiam pulverem, qui inde adhæsisset, a pedibus suis excuterent, tanquam propter illos impium. Varim lectiones et notæ. Intelligitur ergo, unde in nonnullos codices b. l. venerit: Λέγοντες· Εἰρήνη τῷ οἴκῳ τούτῳ. αὕτη non habet in textu. Nec Chrysostomus PATRCL. GR. CXXIX. agnoscit tom. VII, pag. 371 fin. Alii tamen apurl Wetst. inferunt ἐκείνη. Est ergo explicationis, ut mox δοθεῖσα Correxi λάμποντας, pro λαμβάνοντας. Hen tenius, fulgenics.

ΓΑΡ. Χ. ματος, συγκαταβαίνων τῇ ἀσθενείᾳ αὐτῶν, διὰ τὴν todiam et sustentamentum corporis, demittens se ἀπὸ τῆς ἐδο πορίας ταλαιπωρίαν, ὡς ὁ Μάρκος ἔγραψεν. ᾿Αντὶ δὲ τοῦ, Μὴ κτήσησθε, Μἡ αἵρετε εἶπεν ὁ Λουκᾶς. Ἵνα δὲ μὴ εἴπωσι· Πόθεν οὖν τρα φησόμεθα, μηδὲν αίροντες, φησίν • Αξιος – ἐστίν. Οὐ χρεία, φησίν, ὑμῖν ἐφοδίων. Αξιοι γάρ ἐστε τρέφεσθαι παρὰ τῶν ὠφελουμέ των ὑφ᾽ ὑμῶν, παρ' οἷς ἐργάζεσθε, παρ' οἷς κοπιάτε. Τοῦτο γὰρ οὐ δῶρον, ἀλλὰ μισθός ἐστι τῆς ἐργασίας ὑμῶν, καὶ ἀναγκαῖον, ὡς ὀφειλόμενον. Εἰς ἦν δ᾽ ἂν — ἐξέλθητε. Ἵνα μὴ νομίσωσιν, ἧσι τὰς πάντων τῶν ὠφελουμένων Ούρας αὐτοῖς ἐνέφξε, κελεύει, παρ' ἑκάστῃ πόλει καὶ κώμῃ ζητεῖν Ενα τὸν ἄξιον τῆς ὑποδοχῆς αὐτῶν, ἤγουν τὸν σεμνότερον, τὸν θεοσεβέστερον, καὶ παρ' αὐτῷ μέσ νειν, ἕως ἂν ἐξέλθωσιν ἐκ τῆς πόλεως, ὥστε μή, εἰκίαν ἐξ οἰκίας αμείβοντας, λυπεῖν τε τὸν ὑποδεξά μενον, καὶ γαστριμαργίας δόξαν λαμβάνειν. Εισερχόμενοι — αὐτήν. Ασπάσασθε, ἀντὶ τοῦ, Επεύχεσθε εἰρήνην αὐτῇ. Ταῦτα γὰρ ὕστερον καὶ τοῖς ἑβδομήκοντα μαθηταῖς ἐντειλάμενος εἶπεν, ὅτι Εἰς ἦν δ᾽ ἂν οἰκίαν εἰσέρχησθε, πρώτον λέγετε· Εἰρήνη τῷ οἴκῳ τούτῳ. Kul · ἐπιστραφήτω. Διότι πολλάκις ὁ ὑποδεχό μενος, ὄνομα μὲν εἶχεν ἀξίου, βίον δὲ ἀνάξιον, φησίν, ὅτι Ἐὰν μὲν ᾗ ἡ οἰκία αὕτη ἀξία, ἐλθέτω ἐπ' αὐτὴν ἡ δοθεῖσα παρ' ὑμῶν εἰρήνη, τουτέστιν, ενερ γησάτω εἰς αὐτὴν, καὶ ἔστω εἰρήνης ἀπολαύουσα καὶ γαλήνης· ἐὰν δὲ μὴ ᾖ ἀξία, ἡ εἰρήνη ὑμῶν πρὸς ὑμᾶς ἀναστρεφέτω, ήγουν, μηδὲν ἐνεργησάτω, ἀλλὰ ταύτην μεθ' ἑαυτῶν λαβόντες ἐξέλθετε. Σκόπει δὲ, πῶς οὐκ ἔδωκεν αὐτοῖς πρόγνωσιν ἀξίου καὶ ἀναξίου, ἵνα τῷ ἀναγκαιοτάτω λειπόμενοι τα πεινοφρονῶσιν, ὡς ἀτελεῖς. Χρὴ δὲ θαυμάζειν, πῶς πάντων γυμνώσας αὐτοὺς, τὰ πάντων αὐτοῖς ἀνῆκε. Τις γὰρ οὐκ ἂν ἡδέως ἐξενοδόχησε τους οὕτως ἀσκεύου; καὶ ἀμερίμνους, λάμποντας οὐ μόνον ἀπὸ τῶν λόγων καὶ τῶν θαυμάτων, ἀλλὰ καὶ πρὸ τούτων, ἀπὸ τοῦ βίου; Καὶ — ὑμῶν. Ὁ δὲ Μάρκος φησίν· Ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑποκάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν, εἰς μαρτύριον αὐτοῖς, ήγουν, εἰς ἔλεγχον αὐτῶν. Ἐδήτου γὰρ ὁ ἐκτιναγμὸς οὗτες, ὅτι οὐ μόνον οὐδὲν ἐκεῖθεν ἔλαβον, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐκεῖθεν κονιορτὴν ἐκτινάσσου - σιν ἀπὸ τῶν ποδῶν αὐτῶν, ὡς καὶ αὐτὸν δι' αὐτοὺς ἀνόσιον. 11 Luc. 1x, 3. ἐφοδίου. Α. ἀποδοχῆς. Α. * Luc. x, 5. 18 Marc, vi, 11. εἰρήνην ἐπ' αὐτήν. Α. ad imbecillitatem corum, propter laborein qui ab itinere provenit. Lucas vero pro eo quod est: Nolile possidere, habel: Nolite portare ", sicut cliam refert Marcus. No autem dicant, Unde alemur, si nihil tulerimus, ideo dicit: Vers. 10. Dignus — est. Nullo, inquit, vobis opus est viatico; digni enim estis, qui alamini ab his qui a vobis juvantur, apud quos operamini, apud quos laboratis. Nam hoc non donum, sed merces est operis vestri, ac necessarium tanquam debitum. Vers. 11. In quamcunque — exeatis. Ne putent, quod omnium qui ab eis juvarentur januas ingredi debeant, jubet ut in quacunque civitate ct vico, quærant unum dignum, qui cos suscipiat, videlicet honestum Dei cultorem, et apud eum maneant, donec e civitate exeant: ne domum in domum permutantes, et eum qui se susceperat contristent, et gastrimargiæ suspicionent incurrant. Ingredientes Vers. 12. illam. Salutate, hoc est, pacem illi precamini. Hæc enim postmodum septuaginta discipulis præcipiens, dixit: In quamcunque domum intraveritis, primum dicite: Pax huic domui 18, Vers. 13. Ει -convertatur. Quia is qui suscipit, saepius digni nomen habet, vitamn autein indignam, idee dicit: Si quidem fuerit domus digna, renia! super illain pax quæ a vobis datur, id est, operetur in illam, fruaturque pace et tranquillitate; si vero fuerit indigna, pax vestra ad vos convertatur, sive nihil operetur: sed hac vobiscum sumpta, exite. Vide quod non dederit eis præcognitionem digni et indigni: ut re maxime necessaria destituti, sese deprimant tanquam imperfecti. Admirandum est autem quomodo, postquam omnibus eos nudavit, rursum illis omnia submiserit. Quis enim læta fronte non suscipiat hospitio quibusli. bet obviis contentos, ac sollicitudine carentes, fulgentes, non verbo tantum et iniraculis, verum etiam quod magis est, bona vita? Vers. 14. Ει - vestrorum. Marcus dixit: Excutile pulverem, qui est sub pedibus vestris, in tesli monium illis 38, sive ad redargutionem illorum. Manifestabant enim per talem excussionem, quod non solum nihil inde acceperint, sed etiam pulverem, qui inde adhæsisset, a pedibus suis excuterent, tanquam propter illos impium. Varim lectiones et notæ. Intelligitur ergo, unde in nonnullos codices b. l. venerit: Λέγοντες· Εἰρήνη τῷ οἴκῳ τούτῳ. αὕτη non habet in textu. Nec Chrysostomus PATRCL. GR. CXXIX. agnoscit tom. VII, pag. 371 fin. Alii tamen apurl Wetst. inferunt ἐκείνη. Est ergo explicationis, ut mox δοθεῖσα Correxi λάμποντας, pro λαμβάνοντας. Hen tenius, fulgenics.

ΓΑΡ. Χ. ματος, συγκαταβαίνων τῇ ἀσθενείᾳ αὐτῶν, διὰ τὴν todiam et sustentamentum corporis, demittens se ἀπὸ τῆς ἐδο πορίας ταλαιπωρίαν, ὡς ὁ Μάρκος ἔγραψεν. ᾿Αντὶ δὲ τοῦ, Μὴ κτήσησθε, Μἡ αἵρετε εἶπεν ὁ Λουκᾶς. Ἵνα δὲ μὴ εἴπωσι· Πόθεν οὖν τρα φησόμεθα, μηδὲν αίροντες, φησίν • Αξιος – ἐστίν. Οὐ χρεία, φησίν, ὑμῖν ἐφοδίων. Αξιοι γάρ ἐστε τρέφεσθαι παρὰ τῶν ὠφελουμέ των ὑφ᾽ ὑμῶν, παρ' οἷς ἐργάζεσθε, παρ' οἷς κοπιάτε. Τοῦτο γὰρ οὐ δῶρον, ἀλλὰ μισθός ἐστι τῆς ἐργασίας ὑμῶν, καὶ ἀναγκαῖον, ὡς ὀφειλόμενον. Εἰς ἦν δ᾽ ἂν — ἐξέλθητε. Ἵνα μὴ νομίσωσιν, ἧσι τὰς πάντων τῶν ὠφελουμένων Ούρας αὐτοῖς ἐνέφξε, κελεύει, παρ' ἑκάστῃ πόλει καὶ κώμῃ ζητεῖν Ενα τὸν ἄξιον τῆς ὑποδοχῆς αὐτῶν, ἤγουν τὸν σεμνότερον, τὸν θεοσεβέστερον, καὶ παρ' αὐτῷ μέσ νειν, ἕως ἂν ἐξέλθωσιν ἐκ τῆς πόλεως, ὥστε μή, εἰκίαν ἐξ οἰκίας αμείβοντας, λυπεῖν τε τὸν ὑποδεξά μενον, καὶ γαστριμαργίας δόξαν λαμβάνειν. Εισερχόμενοι — αὐτήν. Ασπάσασθε, ἀντὶ τοῦ, Επεύχεσθε εἰρήνην αὐτῇ. Ταῦτα γὰρ ὕστερον καὶ τοῖς ἑβδομήκοντα μαθηταῖς ἐντειλάμενος εἶπεν, ὅτι Εἰς ἦν δ᾽ ἂν οἰκίαν εἰσέρχησθε, πρώτον λέγετε· Εἰρήνη τῷ οἴκῳ τούτῳ. Kul · ἐπιστραφήτω. Διότι πολλάκις ὁ ὑποδεχό μενος, ὄνομα μὲν εἶχεν ἀξίου, βίον δὲ ἀνάξιον, φησίν, ὅτι Ἐὰν μὲν ᾗ ἡ οἰκία αὕτη ἀξία, ἐλθέτω ἐπ' αὐτὴν ἡ δοθεῖσα παρ' ὑμῶν εἰρήνη, τουτέστιν, ενερ γησάτω εἰς αὐτὴν, καὶ ἔστω εἰρήνης ἀπολαύουσα καὶ γαλήνης· ἐὰν δὲ μὴ ᾖ ἀξία, ἡ εἰρήνη ὑμῶν πρὸς ὑμᾶς ἀναστρεφέτω, ήγουν, μηδὲν ἐνεργησάτω, ἀλλὰ ταύτην μεθ' ἑαυτῶν λαβόντες ἐξέλθετε. Σκόπει δὲ, πῶς οὐκ ἔδωκεν αὐτοῖς πρόγνωσιν ἀξίου καὶ ἀναξίου, ἵνα τῷ ἀναγκαιοτάτω λειπόμενοι τα πεινοφρονῶσιν, ὡς ἀτελεῖς. Χρὴ δὲ θαυμάζειν, πῶς πάντων γυμνώσας αὐτοὺς, τὰ πάντων αὐτοῖς ἀνῆκε. Τις γὰρ οὐκ ἂν ἡδέως ἐξενοδόχησε τους οὕτως ἀσκεύου; καὶ ἀμερίμνους, λάμποντας οὐ μόνον ἀπὸ τῶν λόγων καὶ τῶν θαυμάτων, ἀλλὰ καὶ πρὸ τούτων, ἀπὸ τοῦ βίου; Καὶ — ὑμῶν. Ὁ δὲ Μάρκος φησίν· Ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑποκάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν, εἰς μαρτύριον αὐτοῖς, ήγουν, εἰς ἔλεγχον αὐτῶν. Ἐδήτου γὰρ ὁ ἐκτιναγμὸς οὗτες, ὅτι οὐ μόνον οὐδὲν ἐκεῖθεν ἔλαβον, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐκεῖθεν κονιορτὴν ἐκτινάσσου - σιν ἀπὸ τῶν ποδῶν αὐτῶν, ὡς καὶ αὐτὸν δι' αὐτοὺς ἀνόσιον. 11 Luc. 1x, 3. ἐφοδίου. Α. ἀποδοχῆς. Α. * Luc. x, 5. 18 Marc, vi, 11. εἰρήνην ἐπ' αὐτήν. Α. ad imbecillitatem corum, propter laborein qui ab itinere provenit. Lucas vero pro eo quod est: Nolile possidere, habel: Nolite portare ", sicut cliam refert Marcus. No autem dicant, Unde alemur, si nihil tulerimus, ideo dicit: Vers. 10. Dignus — est. Nullo, inquit, vobis opus est viatico; digni enim estis, qui alamini ab his qui a vobis juvantur, apud quos operamini, apud quos laboratis. Nam hoc non donum, sed merces est operis vestri, ac necessarium tanquam debitum. Vers. 11. In quamcunque — exeatis. Ne putent, quod omnium qui ab eis juvarentur januas ingredi debeant, jubet ut in quacunque civitate ct vico, quærant unum dignum, qui cos suscipiat, videlicet honestum Dei cultorem, et apud eum maneant, donec e civitate exeant: ne domum in domum permutantes, et eum qui se susceperat contristent, et gastrimargiæ suspicionent incurrant. Ingredientes Vers. 12. illam. Salutate, hoc est, pacem illi precamini. Hæc enim postmodum septuaginta discipulis præcipiens, dixit: In quamcunque domum intraveritis, primum dicite: Pax huic domui 18, Vers. 13. Ει -convertatur. Quia is qui suscipit, saepius digni nomen habet, vitamn autein indignam, idee dicit: Si quidem fuerit domus digna, renia! super illain pax quæ a vobis datur, id est, operetur in illam, fruaturque pace et tranquillitate; si vero fuerit indigna, pax vestra ad vos convertatur, sive nihil operetur: sed hac vobiscum sumpta, exite. Vide quod non dederit eis præcognitionem digni et indigni: ut re maxime necessaria destituti, sese deprimant tanquam imperfecti. Admirandum est autem quomodo, postquam omnibus eos nudavit, rursum illis omnia submiserit. Quis enim læta fronte non suscipiat hospitio quibusli. bet obviis contentos, ac sollicitudine carentes, fulgentes, non verbo tantum et iniraculis, verum etiam quod magis est, bona vita? Vers. 14. Ει - vestrorum. Marcus dixit: Excutile pulverem, qui est sub pedibus vestris, in tesli monium illis 38, sive ad redargutionem illorum. Manifestabant enim per talem excussionem, quod non solum nihil inde acceperint, sed etiam pulverem, qui inde adhæsisset, a pedibus suis excuterent, tanquam propter illos impium. Varim lectiones et notæ. Intelligitur ergo, unde in nonnullos codices b. l. venerit: Λέγοντες· Εἰρήνη τῷ οἴκῳ τούτῳ. αὕτη non habet in textu. Nec Chrysostomus PATRCL. GR. CXXIX. agnoscit tom. VII, pag. 371 fin. Alii tamen apurl Wetst. inferunt ἐκείνη. Est ergo explicationis, ut mox δοθεῖσα Correxi λάμποντας, pro λαμβάνοντας. Hen tenius, fulgenics.

ΓΑΡ. Χ. ματος, συγκαταβαίνων τῇ ἀσθενείᾳ αὐτῶν, διὰ τὴν todiam et sustentamentum corporis, demittens se ἀπὸ τῆς ἐδο πορίας ταλαιπωρίαν, ὡς ὁ Μάρκος ἔγραψεν. ᾿Αντὶ δὲ τοῦ, Μὴ κτήσησθε, Μἡ αἵρετε εἶπεν ὁ Λουκᾶς. Ἵνα δὲ μὴ εἴπωσι· Πόθεν οὖν τρα φησόμεθα, μηδὲν αίροντες, φησίν • Αξιος – ἐστίν. Οὐ χρεία, φησίν, ὑμῖν ἐφοδίων. Αξιοι γάρ ἐστε τρέφεσθαι παρὰ τῶν ὠφελουμέ των ὑφ᾽ ὑμῶν, παρ' οἷς ἐργάζεσθε, παρ' οἷς κοπιάτε. Τοῦτο γὰρ οὐ δῶρον, ἀλλὰ μισθός ἐστι τῆς ἐργασίας ὑμῶν, καὶ ἀναγκαῖον, ὡς ὀφειλόμενον. Εἰς ἦν δ᾽ ἂν — ἐξέλθητε. Ἵνα μὴ νομίσωσιν, ἧσι τὰς πάντων τῶν ὠφελουμένων Ούρας αὐτοῖς ἐνέφξε, κελεύει, παρ' ἑκάστῃ πόλει καὶ κώμῃ ζητεῖν Ενα τὸν ἄξιον τῆς ὑποδοχῆς αὐτῶν, ἤγουν τὸν σεμνότερον, τὸν θεοσεβέστερον, καὶ παρ' αὐτῷ μέσ νειν, ἕως ἂν ἐξέλθωσιν ἐκ τῆς πόλεως, ὥστε μή, εἰκίαν ἐξ οἰκίας αμείβοντας, λυπεῖν τε τὸν ὑποδεξά μενον, καὶ γαστριμαργίας δόξαν λαμβάνειν. Εισερχόμενοι — αὐτήν. Ασπάσασθε, ἀντὶ τοῦ, Επεύχεσθε εἰρήνην αὐτῇ. Ταῦτα γὰρ ὕστερον καὶ τοῖς ἑβδομήκοντα μαθηταῖς ἐντειλάμενος εἶπεν, ὅτι Εἰς ἦν δ᾽ ἂν οἰκίαν εἰσέρχησθε, πρώτον λέγετε· Εἰρήνη τῷ οἴκῳ τούτῳ. Kul · ἐπιστραφήτω. Διότι πολλάκις ὁ ὑποδεχό μενος, ὄνομα μὲν εἶχεν ἀξίου, βίον δὲ ἀνάξιον, φησίν, ὅτι Ἐὰν μὲν ᾗ ἡ οἰκία αὕτη ἀξία, ἐλθέτω ἐπ' αὐτὴν ἡ δοθεῖσα παρ' ὑμῶν εἰρήνη, τουτέστιν, ενερ γησάτω εἰς αὐτὴν, καὶ ἔστω εἰρήνης ἀπολαύουσα καὶ γαλήνης· ἐὰν δὲ μὴ ᾖ ἀξία, ἡ εἰρήνη ὑμῶν πρὸς ὑμᾶς ἀναστρεφέτω, ήγουν, μηδὲν ἐνεργησάτω, ἀλλὰ ταύτην μεθ' ἑαυτῶν λαβόντες ἐξέλθετε. Σκόπει δὲ, πῶς οὐκ ἔδωκεν αὐτοῖς πρόγνωσιν ἀξίου καὶ ἀναξίου, ἵνα τῷ ἀναγκαιοτάτω λειπόμενοι τα πεινοφρονῶσιν, ὡς ἀτελεῖς. Χρὴ δὲ θαυμάζειν, πῶς πάντων γυμνώσας αὐτοὺς, τὰ πάντων αὐτοῖς ἀνῆκε. Τις γὰρ οὐκ ἂν ἡδέως ἐξενοδόχησε τους οὕτως ἀσκεύου; καὶ ἀμερίμνους, λάμποντας οὐ μόνον ἀπὸ τῶν λόγων καὶ τῶν θαυμάτων, ἀλλὰ καὶ πρὸ τούτων, ἀπὸ τοῦ βίου; Καὶ — ὑμῶν. Ὁ δὲ Μάρκος φησίν· Ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑποκάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν, εἰς μαρτύριον αὐτοῖς, ήγουν, εἰς ἔλεγχον αὐτῶν. Ἐδήτου γὰρ ὁ ἐκτιναγμὸς οὗτες, ὅτι οὐ μόνον οὐδὲν ἐκεῖθεν ἔλαβον, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐκεῖθεν κονιορτὴν ἐκτινάσσου - σιν ἀπὸ τῶν ποδῶν αὐτῶν, ὡς καὶ αὐτὸν δι' αὐτοὺς ἀνόσιον. 11 Luc. 1x, 3. ἐφοδίου. Α. ἀποδοχῆς. Α. * Luc. x, 5. 18 Marc, vi, 11. εἰρήνην ἐπ' αὐτήν. Α. ad imbecillitatem corum, propter laborein qui ab itinere provenit. Lucas vero pro eo quod est: Nolile possidere, habel: Nolite portare ", sicut cliam refert Marcus. No autem dicant, Unde alemur, si nihil tulerimus, ideo dicit: Vers. 10. Dignus — est. Nullo, inquit, vobis opus est viatico; digni enim estis, qui alamini ab his qui a vobis juvantur, apud quos operamini, apud quos laboratis. Nam hoc non donum, sed merces est operis vestri, ac necessarium tanquam debitum. Vers. 11. In quamcunque — exeatis. Ne putent, quod omnium qui ab eis juvarentur januas ingredi debeant, jubet ut in quacunque civitate ct vico, quærant unum dignum, qui cos suscipiat, videlicet honestum Dei cultorem, et apud eum maneant, donec e civitate exeant: ne domum in domum permutantes, et eum qui se susceperat contristent, et gastrimargiæ suspicionent incurrant. Ingredientes Vers. 12. illam. Salutate, hoc est, pacem illi precamini. Hæc enim postmodum septuaginta discipulis præcipiens, dixit: In quamcunque domum intraveritis, primum dicite: Pax huic domui 18, Vers. 13. Ει -convertatur. Quia is qui suscipit, saepius digni nomen habet, vitamn autein indignam, idee dicit: Si quidem fuerit domus digna, renia! super illain pax quæ a vobis datur, id est, operetur in illam, fruaturque pace et tranquillitate; si vero fuerit indigna, pax vestra ad vos convertatur, sive nihil operetur: sed hac vobiscum sumpta, exite. Vide quod non dederit eis præcognitionem digni et indigni: ut re maxime necessaria destituti, sese deprimant tanquam imperfecti. Admirandum est autem quomodo, postquam omnibus eos nudavit, rursum illis omnia submiserit. Quis enim læta fronte non suscipiat hospitio quibusli. bet obviis contentos, ac sollicitudine carentes, fulgentes, non verbo tantum et iniraculis, verum etiam quod magis est, bona vita? Vers. 14. Ει - vestrorum. Marcus dixit: Excutile pulverem, qui est sub pedibus vestris, in tesli monium illis 38, sive ad redargutionem illorum. Manifestabant enim per talem excussionem, quod non solum nihil inde acceperint, sed etiam pulverem, qui inde adhæsisset, a pedibus suis excuterent, tanquam propter illos impium. Varim lectiones et notæ. Intelligitur ergo, unde in nonnullos codices b. l. venerit: Λέγοντες· Εἰρήνη τῷ οἴκῳ τούτῳ. αὕτη non habet in textu. Nec Chrysostomus PATRCL. GR. CXXIX. agnoscit tom. VII, pag. 371 fin. Alii tamen apurl Wetst. inferunt ἐκείνη. Est ergo explicationis, ut mox δοθεῖσα Correxi λάμποντας, pro λαμβάνοντας. Hen tenius, fulgenics.

Αμὴν — ἐκείνῃ. Διὰ τῆς πόλεως, καὶ τὴν κώμην ἐδήλωσε. Τὰ δὲ Σόδομα καὶ τὰ Γόμορρα, πάλαι πόλεις οὖσαι μεγάλαι καὶ πολυανθρωπόταται, διὰ τὴν ἀσέλ γειαν αὐτῶν πανωλεθρία κατατεφρώθησαν, οὐρανό θεν κατενεχθέντι πυρί. Καὶ τούτων ἡ θεήλατος αὕτη κόλασις φοβερωτέρα πάσης ἐδόκει πάσιν, ἅτε καὶ τῆς γῆς ἐκείνης ἄχρι καὶ νῦν ἐμπεπρησμένης φαινομένης, καὶ κηρυττούσης τὴν οἰκείαν συμφοράν. Vers. 15. Amen — illi. Per civitatem etiam & vicum significavit. Sodoma autem et Gomorrha civitates olim magnæ ac populosæ erant: quæ propter nimiam libidinem inhabitantium maxima calamitate redactæ sunt in pulveres, igne cœlitus conflagrante; et horum supplicium a Deo illis immissum, quovis alio formidabilius videbatur ac si terra illa ad hoc usque tempus inflammata videatur, suamque prædicet calamitatem. ᾿Αλλὰ νῦν ὁ Χριστός βαρύτερον κολασθήσεσθαι λέγει τοὺς μὴ δεχομένους, μηδ' ἀκούοντας τοὺς λόγους τῶν ἀποστόλων, διότι τα Σόδομα καὶ τὰ Γόμορρα, οὔτε θαύματα εἶδον, ὡς οὗτοι μυρία, οὔτε πρὸς τὴν γῆν αὐτῶν μαθηταὶ παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἀπεστάλησαν. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Ανεκτότερον ἔσται γῇ Σοδόμων καὶ llic vero dicis Christus gravius eos puniendos, qui non exceperint, nec audierint verba apostolorum. Sodoma enim et Gomorrha neque miracula viderant, sicut isti innumera: neque ad terram illorum discipuli a Salvatore missi fuerant. Cum autem dixit: Tolerabilius erit terra Sodomorum et Γομόῤῥων ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἐδήλωσεν, ὅτι καὶ ἐν Gomorrhorum in die judicii, signifcavit etiam in futuro seculo Sodomitas et Gomorrbitas esse puniendos: et bine manifestum est quædam peccata et hic et ¡bi esse punienda Timeamus ergo et nos hujusmodi minas, scientes quod omnis qui non servat, neque facit quæ docuerunt apostoli, manifestum est quod neque suscipit eos, neque illorum audit sermones. Quare autem uno non suscipiente, universa civitas punienda est? Quia cæteri.quoque videntes non prohibuerunt illum. Qui autem non suscipiebant apostolos, publice eos expellebant. Vers. 16. Ecce - luporum. Postquam illis audaciam injecit per ea quæ denuntiaverat, et duros ac adamantinos reddidit: prædicit etiam nunc quæ illis ventura sunt, non solum quæ paulo post, verum etiam qua longo post tempore. Primum quidem ut vim præscientiae ipsius cognoscant; deinde vero ne patientes, suspicentur sese hæc pati, ob ejus qui illos misit imbecillitatem; tertio ut audito primum, quod mala passuri sint, facilius postmodum ferant. Ecce, inquit, ego mitto vos, tanquam oves in medio luporum. Ego qui omnia possum, mitto vos, ut mordeamini ac dilaniemini; neque ulciscamini, aut manus repugnantes objiciatis.Quamobrem? Quia magis ita vincetis, et lupos in oves transmutabitis. Quomodo? Mea virtute, quæ omnia vincit, vestraque mansuetudine, quæ ut plurimum ferocitatem ac truculentiam inβdelium submittit. Neque enim ferocitas per ferocitatem, sed per mansuetudinem submitti solet. Nam oportet eum qui medetur insanis, patienter illorum ferre injurias, solam præ oculis habendo liberationem ab insania. Et nos ergo nisi ovium mansuetudinem adversus ferocitatem illorum, qui nos lædunt, proposuerimus, nequaquam pastoris nostri auxilium babituri sumus. Siquidem ovium, non luporum, jastor est. τῷ μέλλοντι αἰῶνι οἱ Σοδομῖται καὶ Γομοῤῥίσει τις μωρηθήσονται. Κάντεῦθεν φανερόν, ώς τινες ἁμαρ τίαι καὶ ἐνταῦθα, καὶ ἐκεῖ κολάζονται. Φοβηθῶμεν οὖν καὶ ἡμεῖς τὴν τοιαύτην ἀπειλήν, ειδότες, ὅτι πᾶς ὁ μὴ φυλάττων, μηδὲ ποιῶν ἅπερ εδίδαξαν οἱ ἀπόστολοι, πρόδηλον, ὡς οὐδὲ δέχεται τούτους, οὔτε ἀκούει τοὺς λόγους αὐτῶν. Διατί δὲ, ἑνὸς μὴ δεξαμένου, πᾶσα ἡ πόλις κολασθήσεται; Διότι καὶ οἱ λοιποὶ βλέποντες, οὐκ ἐκώλυσαν αὐτόν. Οἱ γὰρ μὴ παραδεχόμενοι τοὺς ἀποστόλους, δημοσίᾳ τούτους ἀπήλαυνον. Ιδού — λύκων. Θαῤῥύνας αὐτούς, δι' ὧν παρήγ γειλε, καὶ στεῤῥοὺς καὶ ἀδαμαντίνους ἐργασάμενος, λοιπὸν προλέγει καὶ τὰ συμβησόμενα τούτοις, οὐ μόνον τὰ μικρὸν ὕστερον, ἀλλὰ καὶ τὰ μακρόν ύστερον. Πρῶτον μὲν, ἵνα μάθωσι τὴν δύναμιν τῆς προγνώσεως αὐτοῦ· δεύτερον δὲ, ἵνα πάσχοντες, μή ὑποπτεύωσι, δι' ἀσθένειαν τοῦ πέμψαντος ταῦτα πάσχειν· τρίτον, ἵνα προακηκοότες, ὅτι κακοπαθήσουσι, ῥᾷον τότε φέροιεν. Ιδού, φησίν, ἐγὼ ἀπα στέλλω ὑμᾶς, ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων· ἐγὼ δ πάντα δυνάμενος· ὥστε δάκνεσθαι ὑμᾶς καὶ στα ράττεσθαι παρὰ τῶν ἐπιβουλευόντων, μὴ ἀμύνεσθαι δὲ, μηδ' ἀντιμάχεσθαι ταῖς χερσί. Διατί; Διότι μάλλον οὕτω νικήσετε καὶ μεταβαλεῖτε τοὺς λύκους εἰς πρόβατα. Πῶς; Τῆς ἐμῆς δυνάμεως τὸ πᾶν κατεργα ζομένης, καὶ τῆς ὑμετέρας δὲ πραότητος χαλώσης, ὡς τὰ πολλὰ, τὸ ἄγριον καὶ φονικὸν τῶν ἀπίστων. Οὐ γὰρ θρασύτητι θρασύτης, ἀλλ' ἐπιεικείᾳ κατα στέλλεσθαι είωθε. Χρὴ γὰρ τὸν ἰατρεύοντα με μηνότας μακροθύμως φέρειν τὰς παροινία; αὐτῶν, πρὸς μόνην ὁρῶντα τὴν τῆς μανίας ἀπαλλαγήν. Καὶ ἡμεῖς οὖν, ἐὰν μὴ προβάτων ἡμερότητα πρὸς τὴν ἀγριότητα τῶν ἐπηρεαζόντων ἡμῖν ἐπιδειξώμεθα, πάντως οὐχ ἔξομεν τὴν τοῦ ποιμένος ἡμῶν βοήθειαν: Προβάτων γάρ, οὐ λύκων ἐστὶ ποιμήν Variæ lectiones et notæ. Elsi dativi etiam absolute dicuntur, tamen hic malim aut τῷ οὐρανόθεν, aut κατενεχθέντος πυρός. Quod hic subjecit scholium llentenius ex margine sui codicis, id.n neutro meorum reperitur. Frustra id etiam in aliis libris quæsivi. Sparsim tamen hæc leguntur apud Chrysost. hom. 53, in Matthæum. Diglized by Google

Αμὴν — ἐκείνῃ. Διὰ τῆς πόλεως, καὶ τὴν κώμην ἐδήλωσε. Τὰ δὲ Σόδομα καὶ τὰ Γόμορρα, πάλαι πόλεις οὖσαι μεγάλαι καὶ πολυανθρωπόταται, διὰ τὴν ἀσέλ γειαν αὐτῶν πανωλεθρία κατατεφρώθησαν, οὐρανό θεν κατενεχθέντι πυρί. Καὶ τούτων ἡ θεήλατος αὕτη κόλασις φοβερωτέρα πάσης ἐδόκει πάσιν, ἅτε καὶ τῆς γῆς ἐκείνης ἄχρι καὶ νῦν ἐμπεπρησμένης φαινομένης, καὶ κηρυττούσης τὴν οἰκείαν συμφοράν. Vers. 15. Amen — illi. Per civitatem etiam & vicum significavit. Sodoma autem et Gomorrha civitates olim magnæ ac populosæ erant: quæ propter nimiam libidinem inhabitantium maxima calamitate redactæ sunt in pulveres, igne cœlitus conflagrante; et horum supplicium a Deo illis immissum, quovis alio formidabilius videbatur ac si terra illa ad hoc usque tempus inflammata videatur, suamque prædicet calamitatem. ᾿Αλλὰ νῦν ὁ Χριστός βαρύτερον κολασθήσεσθαι λέγει τοὺς μὴ δεχομένους, μηδ' ἀκούοντας τοὺς λόγους τῶν ἀποστόλων, διότι τα Σόδομα καὶ τὰ Γόμορρα, οὔτε θαύματα εἶδον, ὡς οὗτοι μυρία, οὔτε πρὸς τὴν γῆν αὐτῶν μαθηταὶ παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἀπεστάλησαν. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Ανεκτότερον ἔσται γῇ Σοδόμων καὶ llic vero dicis Christus gravius eos puniendos, qui non exceperint, nec audierint verba apostolorum. Sodoma enim et Gomorrha neque miracula viderant, sicut isti innumera: neque ad terram illorum discipuli a Salvatore missi fuerant. Cum autem dixit: Tolerabilius erit terra Sodomorum et Γομόῤῥων ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἐδήλωσεν, ὅτι καὶ ἐν Gomorrhorum in die judicii, signifcavit etiam in futuro seculo Sodomitas et Gomorrbitas esse puniendos: et bine manifestum est quædam peccata et hic et ¡bi esse punienda Timeamus ergo et nos hujusmodi minas, scientes quod omnis qui non servat, neque facit quæ docuerunt apostoli, manifestum est quod neque suscipit eos, neque illorum audit sermones. Quare autem uno non suscipiente, universa civitas punienda est? Quia cæteri.quoque videntes non prohibuerunt illum. Qui autem non suscipiebant apostolos, publice eos expellebant. Vers. 16. Ecce - luporum. Postquam illis audaciam injecit per ea quæ denuntiaverat, et duros ac adamantinos reddidit: prædicit etiam nunc quæ illis ventura sunt, non solum quæ paulo post, verum etiam qua longo post tempore. Primum quidem ut vim præscientiae ipsius cognoscant; deinde vero ne patientes, suspicentur sese hæc pati, ob ejus qui illos misit imbecillitatem; tertio ut audito primum, quod mala passuri sint, facilius postmodum ferant. Ecce, inquit, ego mitto vos, tanquam oves in medio luporum. Ego qui omnia possum, mitto vos, ut mordeamini ac dilaniemini; neque ulciscamini, aut manus repugnantes objiciatis.Quamobrem? Quia magis ita vincetis, et lupos in oves transmutabitis. Quomodo? Mea virtute, quæ omnia vincit, vestraque mansuetudine, quæ ut plurimum ferocitatem ac truculentiam inβdelium submittit. Neque enim ferocitas per ferocitatem, sed per mansuetudinem submitti solet. Nam oportet eum qui medetur insanis, patienter illorum ferre injurias, solam præ oculis habendo liberationem ab insania. Et nos ergo nisi ovium mansuetudinem adversus ferocitatem illorum, qui nos lædunt, proposuerimus, nequaquam pastoris nostri auxilium babituri sumus. Siquidem ovium, non luporum, jastor est. τῷ μέλλοντι αἰῶνι οἱ Σοδομῖται καὶ Γομοῤῥίσει τις μωρηθήσονται. Κάντεῦθεν φανερόν, ώς τινες ἁμαρ τίαι καὶ ἐνταῦθα, καὶ ἐκεῖ κολάζονται. Φοβηθῶμεν οὖν καὶ ἡμεῖς τὴν τοιαύτην ἀπειλήν, ειδότες, ὅτι πᾶς ὁ μὴ φυλάττων, μηδὲ ποιῶν ἅπερ εδίδαξαν οἱ ἀπόστολοι, πρόδηλον, ὡς οὐδὲ δέχεται τούτους, οὔτε ἀκούει τοὺς λόγους αὐτῶν. Διατί δὲ, ἑνὸς μὴ δεξαμένου, πᾶσα ἡ πόλις κολασθήσεται; Διότι καὶ οἱ λοιποὶ βλέποντες, οὐκ ἐκώλυσαν αὐτόν. Οἱ γὰρ μὴ παραδεχόμενοι τοὺς ἀποστόλους, δημοσίᾳ τούτους ἀπήλαυνον. Ιδού — λύκων. Θαῤῥύνας αὐτούς, δι' ὧν παρήγ γειλε, καὶ στεῤῥοὺς καὶ ἀδαμαντίνους ἐργασάμενος, λοιπὸν προλέγει καὶ τὰ συμβησόμενα τούτοις, οὐ μόνον τὰ μικρὸν ὕστερον, ἀλλὰ καὶ τὰ μακρόν ύστερον. Πρῶτον μὲν, ἵνα μάθωσι τὴν δύναμιν τῆς προγνώσεως αὐτοῦ· δεύτερον δὲ, ἵνα πάσχοντες, μή ὑποπτεύωσι, δι' ἀσθένειαν τοῦ πέμψαντος ταῦτα πάσχειν· τρίτον, ἵνα προακηκοότες, ὅτι κακοπαθήσουσι, ῥᾷον τότε φέροιεν. Ιδού, φησίν, ἐγὼ ἀπα στέλλω ὑμᾶς, ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων· ἐγὼ δ πάντα δυνάμενος· ὥστε δάκνεσθαι ὑμᾶς καὶ στα ράττεσθαι παρὰ τῶν ἐπιβουλευόντων, μὴ ἀμύνεσθαι δὲ, μηδ' ἀντιμάχεσθαι ταῖς χερσί. Διατί; Διότι μάλλον οὕτω νικήσετε καὶ μεταβαλεῖτε τοὺς λύκους εἰς πρόβατα. Πῶς; Τῆς ἐμῆς δυνάμεως τὸ πᾶν κατεργα ζομένης, καὶ τῆς ὑμετέρας δὲ πραότητος χαλώσης, ὡς τὰ πολλὰ, τὸ ἄγριον καὶ φονικὸν τῶν ἀπίστων. Οὐ γὰρ θρασύτητι θρασύτης, ἀλλ' ἐπιεικείᾳ κατα στέλλεσθαι είωθε. Χρὴ γὰρ τὸν ἰατρεύοντα με μηνότας μακροθύμως φέρειν τὰς παροινία; αὐτῶν, πρὸς μόνην ὁρῶντα τὴν τῆς μανίας ἀπαλλαγήν. Καὶ ἡμεῖς οὖν, ἐὰν μὴ προβάτων ἡμερότητα πρὸς τὴν ἀγριότητα τῶν ἐπηρεαζόντων ἡμῖν ἐπιδειξώμεθα, πάντως οὐχ ἔξομεν τὴν τοῦ ποιμένος ἡμῶν βοήθειαν: Προβάτων γάρ, οὐ λύκων ἐστὶ ποιμήν Variæ lectiones et notæ. Elsi dativi etiam absolute dicuntur, tamen hic malim aut τῷ οὐρανόθεν, aut κατενεχθέντος πυρός. Quod hic subjecit scholium llentenius ex margine sui codicis, id.n neutro meorum reperitur. Frustra id etiam in aliis libris quæsivi. Sparsim tamen hæc leguntur apud Chrysost. hom. 53, in Matthæum. Diglized by Google

Αμὴν — ἐκείνῃ. Διὰ τῆς πόλεως, καὶ τὴν κώμην ἐδήλωσε. Τὰ δὲ Σόδομα καὶ τὰ Γόμορρα, πάλαι πόλεις οὖσαι μεγάλαι καὶ πολυανθρωπόταται, διὰ τὴν ἀσέλ γειαν αὐτῶν πανωλεθρία κατατεφρώθησαν, οὐρανό θεν κατενεχθέντι πυρί. Καὶ τούτων ἡ θεήλατος αὕτη κόλασις φοβερωτέρα πάσης ἐδόκει πάσιν, ἅτε καὶ τῆς γῆς ἐκείνης ἄχρι καὶ νῦν ἐμπεπρησμένης φαινομένης, καὶ κηρυττούσης τὴν οἰκείαν συμφοράν. Vers. 15. Amen — illi. Per civitatem etiam & vicum significavit. Sodoma autem et Gomorrha civitates olim magnæ ac populosæ erant: quæ propter nimiam libidinem inhabitantium maxima calamitate redactæ sunt in pulveres, igne cœlitus conflagrante; et horum supplicium a Deo illis immissum, quovis alio formidabilius videbatur ac si terra illa ad hoc usque tempus inflammata videatur, suamque prædicet calamitatem. ᾿Αλλὰ νῦν ὁ Χριστός βαρύτερον κολασθήσεσθαι λέγει τοὺς μὴ δεχομένους, μηδ' ἀκούοντας τοὺς λόγους τῶν ἀποστόλων, διότι τα Σόδομα καὶ τὰ Γόμορρα, οὔτε θαύματα εἶδον, ὡς οὗτοι μυρία, οὔτε πρὸς τὴν γῆν αὐτῶν μαθηταὶ παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἀπεστάλησαν. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Ανεκτότερον ἔσται γῇ Σοδόμων καὶ llic vero dicis Christus gravius eos puniendos, qui non exceperint, nec audierint verba apostolorum. Sodoma enim et Gomorrha neque miracula viderant, sicut isti innumera: neque ad terram illorum discipuli a Salvatore missi fuerant. Cum autem dixit: Tolerabilius erit terra Sodomorum et Γομόῤῥων ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἐδήλωσεν, ὅτι καὶ ἐν Gomorrhorum in die judicii, signifcavit etiam in futuro seculo Sodomitas et Gomorrbitas esse puniendos: et bine manifestum est quædam peccata et hic et ¡bi esse punienda Timeamus ergo et nos hujusmodi minas, scientes quod omnis qui non servat, neque facit quæ docuerunt apostoli, manifestum est quod neque suscipit eos, neque illorum audit sermones. Quare autem uno non suscipiente, universa civitas punienda est? Quia cæteri.quoque videntes non prohibuerunt illum. Qui autem non suscipiebant apostolos, publice eos expellebant. Vers. 16. Ecce - luporum. Postquam illis audaciam injecit per ea quæ denuntiaverat, et duros ac adamantinos reddidit: prædicit etiam nunc quæ illis ventura sunt, non solum quæ paulo post, verum etiam qua longo post tempore. Primum quidem ut vim præscientiae ipsius cognoscant; deinde vero ne patientes, suspicentur sese hæc pati, ob ejus qui illos misit imbecillitatem; tertio ut audito primum, quod mala passuri sint, facilius postmodum ferant. Ecce, inquit, ego mitto vos, tanquam oves in medio luporum. Ego qui omnia possum, mitto vos, ut mordeamini ac dilaniemini; neque ulciscamini, aut manus repugnantes objiciatis.Quamobrem? Quia magis ita vincetis, et lupos in oves transmutabitis. Quomodo? Mea virtute, quæ omnia vincit, vestraque mansuetudine, quæ ut plurimum ferocitatem ac truculentiam inβdelium submittit. Neque enim ferocitas per ferocitatem, sed per mansuetudinem submitti solet. Nam oportet eum qui medetur insanis, patienter illorum ferre injurias, solam præ oculis habendo liberationem ab insania. Et nos ergo nisi ovium mansuetudinem adversus ferocitatem illorum, qui nos lædunt, proposuerimus, nequaquam pastoris nostri auxilium babituri sumus. Siquidem ovium, non luporum, jastor est. τῷ μέλλοντι αἰῶνι οἱ Σοδομῖται καὶ Γομοῤῥίσει τις μωρηθήσονται. Κάντεῦθεν φανερόν, ώς τινες ἁμαρ τίαι καὶ ἐνταῦθα, καὶ ἐκεῖ κολάζονται. Φοβηθῶμεν οὖν καὶ ἡμεῖς τὴν τοιαύτην ἀπειλήν, ειδότες, ὅτι πᾶς ὁ μὴ φυλάττων, μηδὲ ποιῶν ἅπερ εδίδαξαν οἱ ἀπόστολοι, πρόδηλον, ὡς οὐδὲ δέχεται τούτους, οὔτε ἀκούει τοὺς λόγους αὐτῶν. Διατί δὲ, ἑνὸς μὴ δεξαμένου, πᾶσα ἡ πόλις κολασθήσεται; Διότι καὶ οἱ λοιποὶ βλέποντες, οὐκ ἐκώλυσαν αὐτόν. Οἱ γὰρ μὴ παραδεχόμενοι τοὺς ἀποστόλους, δημοσίᾳ τούτους ἀπήλαυνον. Ιδού — λύκων. Θαῤῥύνας αὐτούς, δι' ὧν παρήγ γειλε, καὶ στεῤῥοὺς καὶ ἀδαμαντίνους ἐργασάμενος, λοιπὸν προλέγει καὶ τὰ συμβησόμενα τούτοις, οὐ μόνον τὰ μικρὸν ὕστερον, ἀλλὰ καὶ τὰ μακρόν ύστερον. Πρῶτον μὲν, ἵνα μάθωσι τὴν δύναμιν τῆς προγνώσεως αὐτοῦ· δεύτερον δὲ, ἵνα πάσχοντες, μή ὑποπτεύωσι, δι' ἀσθένειαν τοῦ πέμψαντος ταῦτα πάσχειν· τρίτον, ἵνα προακηκοότες, ὅτι κακοπαθήσουσι, ῥᾷον τότε φέροιεν. Ιδού, φησίν, ἐγὼ ἀπα στέλλω ὑμᾶς, ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων· ἐγὼ δ πάντα δυνάμενος· ὥστε δάκνεσθαι ὑμᾶς καὶ στα ράττεσθαι παρὰ τῶν ἐπιβουλευόντων, μὴ ἀμύνεσθαι δὲ, μηδ' ἀντιμάχεσθαι ταῖς χερσί. Διατί; Διότι μάλλον οὕτω νικήσετε καὶ μεταβαλεῖτε τοὺς λύκους εἰς πρόβατα. Πῶς; Τῆς ἐμῆς δυνάμεως τὸ πᾶν κατεργα ζομένης, καὶ τῆς ὑμετέρας δὲ πραότητος χαλώσης, ὡς τὰ πολλὰ, τὸ ἄγριον καὶ φονικὸν τῶν ἀπίστων. Οὐ γὰρ θρασύτητι θρασύτης, ἀλλ' ἐπιεικείᾳ κατα στέλλεσθαι είωθε. Χρὴ γὰρ τὸν ἰατρεύοντα με μηνότας μακροθύμως φέρειν τὰς παροινία; αὐτῶν, πρὸς μόνην ὁρῶντα τὴν τῆς μανίας ἀπαλλαγήν. Καὶ ἡμεῖς οὖν, ἐὰν μὴ προβάτων ἡμερότητα πρὸς τὴν ἀγριότητα τῶν ἐπηρεαζόντων ἡμῖν ἐπιδειξώμεθα, πάντως οὐχ ἔξομεν τὴν τοῦ ποιμένος ἡμῶν βοήθειαν: Προβάτων γάρ, οὐ λύκων ἐστὶ ποιμήν Variæ lectiones et notæ. Elsi dativi etiam absolute dicuntur, tamen hic malim aut τῷ οὐρανόθεν, aut κατενεχθέντος πυρός. Quod hic subjecit scholium llentenius ex margine sui codicis, id.n neutro meorum reperitur. Frustra id etiam in aliis libris quæsivi. Sparsim tamen hæc leguntur apud Chrysost. hom. 53, in Matthæum. Diglized by Google

Αμὴν — ἐκείνῃ. Διὰ τῆς πόλεως, καὶ τὴν κώμην ἐδήλωσε. Τὰ δὲ Σόδομα καὶ τὰ Γόμορρα, πάλαι πόλεις οὖσαι μεγάλαι καὶ πολυανθρωπόταται, διὰ τὴν ἀσέλ γειαν αὐτῶν πανωλεθρία κατατεφρώθησαν, οὐρανό θεν κατενεχθέντι πυρί. Καὶ τούτων ἡ θεήλατος αὕτη κόλασις φοβερωτέρα πάσης ἐδόκει πάσιν, ἅτε καὶ τῆς γῆς ἐκείνης ἄχρι καὶ νῦν ἐμπεπρησμένης φαινομένης, καὶ κηρυττούσης τὴν οἰκείαν συμφοράν. Vers. 15. Amen — illi. Per civitatem etiam & vicum significavit. Sodoma autem et Gomorrha civitates olim magnæ ac populosæ erant: quæ propter nimiam libidinem inhabitantium maxima calamitate redactæ sunt in pulveres, igne cœlitus conflagrante; et horum supplicium a Deo illis immissum, quovis alio formidabilius videbatur ac si terra illa ad hoc usque tempus inflammata videatur, suamque prædicet calamitatem. ᾿Αλλὰ νῦν ὁ Χριστός βαρύτερον κολασθήσεσθαι λέγει τοὺς μὴ δεχομένους, μηδ' ἀκούοντας τοὺς λόγους τῶν ἀποστόλων, διότι τα Σόδομα καὶ τὰ Γόμορρα, οὔτε θαύματα εἶδον, ὡς οὗτοι μυρία, οὔτε πρὸς τὴν γῆν αὐτῶν μαθηταὶ παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἀπεστάλησαν. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Ανεκτότερον ἔσται γῇ Σοδόμων καὶ llic vero dicis Christus gravius eos puniendos, qui non exceperint, nec audierint verba apostolorum. Sodoma enim et Gomorrha neque miracula viderant, sicut isti innumera: neque ad terram illorum discipuli a Salvatore missi fuerant. Cum autem dixit: Tolerabilius erit terra Sodomorum et Γομόῤῥων ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἐδήλωσεν, ὅτι καὶ ἐν Gomorrhorum in die judicii, signifcavit etiam in futuro seculo Sodomitas et Gomorrbitas esse puniendos: et bine manifestum est quædam peccata et hic et ¡bi esse punienda Timeamus ergo et nos hujusmodi minas, scientes quod omnis qui non servat, neque facit quæ docuerunt apostoli, manifestum est quod neque suscipit eos, neque illorum audit sermones. Quare autem uno non suscipiente, universa civitas punienda est? Quia cæteri.quoque videntes non prohibuerunt illum. Qui autem non suscipiebant apostolos, publice eos expellebant. Vers. 16. Ecce - luporum. Postquam illis audaciam injecit per ea quæ denuntiaverat, et duros ac adamantinos reddidit: prædicit etiam nunc quæ illis ventura sunt, non solum quæ paulo post, verum etiam qua longo post tempore. Primum quidem ut vim præscientiae ipsius cognoscant; deinde vero ne patientes, suspicentur sese hæc pati, ob ejus qui illos misit imbecillitatem; tertio ut audito primum, quod mala passuri sint, facilius postmodum ferant. Ecce, inquit, ego mitto vos, tanquam oves in medio luporum. Ego qui omnia possum, mitto vos, ut mordeamini ac dilaniemini; neque ulciscamini, aut manus repugnantes objiciatis.Quamobrem? Quia magis ita vincetis, et lupos in oves transmutabitis. Quomodo? Mea virtute, quæ omnia vincit, vestraque mansuetudine, quæ ut plurimum ferocitatem ac truculentiam inβdelium submittit. Neque enim ferocitas per ferocitatem, sed per mansuetudinem submitti solet. Nam oportet eum qui medetur insanis, patienter illorum ferre injurias, solam præ oculis habendo liberationem ab insania. Et nos ergo nisi ovium mansuetudinem adversus ferocitatem illorum, qui nos lædunt, proposuerimus, nequaquam pastoris nostri auxilium babituri sumus. Siquidem ovium, non luporum, jastor est. τῷ μέλλοντι αἰῶνι οἱ Σοδομῖται καὶ Γομοῤῥίσει τις μωρηθήσονται. Κάντεῦθεν φανερόν, ώς τινες ἁμαρ τίαι καὶ ἐνταῦθα, καὶ ἐκεῖ κολάζονται. Φοβηθῶμεν οὖν καὶ ἡμεῖς τὴν τοιαύτην ἀπειλήν, ειδότες, ὅτι πᾶς ὁ μὴ φυλάττων, μηδὲ ποιῶν ἅπερ εδίδαξαν οἱ ἀπόστολοι, πρόδηλον, ὡς οὐδὲ δέχεται τούτους, οὔτε ἀκούει τοὺς λόγους αὐτῶν. Διατί δὲ, ἑνὸς μὴ δεξαμένου, πᾶσα ἡ πόλις κολασθήσεται; Διότι καὶ οἱ λοιποὶ βλέποντες, οὐκ ἐκώλυσαν αὐτόν. Οἱ γὰρ μὴ παραδεχόμενοι τοὺς ἀποστόλους, δημοσίᾳ τούτους ἀπήλαυνον. Ιδού — λύκων. Θαῤῥύνας αὐτούς, δι' ὧν παρήγ γειλε, καὶ στεῤῥοὺς καὶ ἀδαμαντίνους ἐργασάμενος, λοιπὸν προλέγει καὶ τὰ συμβησόμενα τούτοις, οὐ μόνον τὰ μικρὸν ὕστερον, ἀλλὰ καὶ τὰ μακρόν ύστερον. Πρῶτον μὲν, ἵνα μάθωσι τὴν δύναμιν τῆς προγνώσεως αὐτοῦ· δεύτερον δὲ, ἵνα πάσχοντες, μή ὑποπτεύωσι, δι' ἀσθένειαν τοῦ πέμψαντος ταῦτα πάσχειν· τρίτον, ἵνα προακηκοότες, ὅτι κακοπαθήσουσι, ῥᾷον τότε φέροιεν. Ιδού, φησίν, ἐγὼ ἀπα στέλλω ὑμᾶς, ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων· ἐγὼ δ πάντα δυνάμενος· ὥστε δάκνεσθαι ὑμᾶς καὶ στα ράττεσθαι παρὰ τῶν ἐπιβουλευόντων, μὴ ἀμύνεσθαι δὲ, μηδ' ἀντιμάχεσθαι ταῖς χερσί. Διατί; Διότι μάλλον οὕτω νικήσετε καὶ μεταβαλεῖτε τοὺς λύκους εἰς πρόβατα. Πῶς; Τῆς ἐμῆς δυνάμεως τὸ πᾶν κατεργα ζομένης, καὶ τῆς ὑμετέρας δὲ πραότητος χαλώσης, ὡς τὰ πολλὰ, τὸ ἄγριον καὶ φονικὸν τῶν ἀπίστων. Οὐ γὰρ θρασύτητι θρασύτης, ἀλλ' ἐπιεικείᾳ κατα στέλλεσθαι είωθε. Χρὴ γὰρ τὸν ἰατρεύοντα με μηνότας μακροθύμως φέρειν τὰς παροινία; αὐτῶν, πρὸς μόνην ὁρῶντα τὴν τῆς μανίας ἀπαλλαγήν. Καὶ ἡμεῖς οὖν, ἐὰν μὴ προβάτων ἡμερότητα πρὸς τὴν ἀγριότητα τῶν ἐπηρεαζόντων ἡμῖν ἐπιδειξώμεθα, πάντως οὐχ ἔξομεν τὴν τοῦ ποιμένος ἡμῶν βοήθειαν: Προβάτων γάρ, οὐ λύκων ἐστὶ ποιμήν Variæ lectiones et notæ. Elsi dativi etiam absolute dicuntur, tamen hic malim aut τῷ οὐρανόθεν, aut κατενεχθέντος πυρός. Quod hic subjecit scholium llentenius ex margine sui codicis, id.n neutro meorum reperitur. Frustra id etiam in aliis libris quæsivi. Sparsim tamen hæc leguntur apud Chrysost. hom. 53, in Matthæum. Diglized by Google

CAP. X. †Tanquam oves in medio luporum, ut videlicet ovium mansuetudinem ostendatis, coram lupis prostrati, nec ovium lautum mansuetudinem habeatis, sed et sedulam sinceritatem, il est, simplicitatem ac innocentiam: ut verberati ac persecutionibus appetiti, non cessetis benefacere verberantibus. Ut autem utrumque flat secundum virtutem. adsit prudentia serpentum in servando capite, hoc est, fide: et simplicitas columbæ, in non sumenda ultione de his qui injuriam irrogant. Nec hoc ad quinque seu decem annos servandum, sed usque ad extremum spiritum: hoc enim significat, quod dicitur: Qui sustinuerit usque in finem, hic salvus erit “. Γίνεσθε --- περιστεραί. [Καὶ ἐπὶ τῶν ἔφεων νῦν, καὶ ἐπὶ τοῦ οἰκονόμου τῆς ἀδικία:, φρόνησιν νοήσεις, τὴν φυλακὴν τοῦ οἰκείου συμφέροντος.] Βούλεται αὐτοὺς καὶ συνετους εἶναι, πρὸς τὸ μὴ πλήττεσθαι καιρίως, καὶ ἀπονήμους, πρὸς τὸ μὴ μνησικακεῖν. Επεὶ γὰρ φρόνιμός ἐστιν ὁ ὄφις· διότι τυπτόμενος, τὸ μὲν ἄλλο σῶμα προϊεται, μόνην δὲ φυλάσσει τὴν κεφαλὴν, εἰδὼς ἐν ταύτῃ μόνῃ καιρίαν γίνεσθαι τὴν πληγήν· ἐκέλευσε μιμεῖσθαι τὴν φρό νησιν τῶν ὄρέων, ἐν τῷ τἄλλα μὲν, καὶ σώματα, καὶ ψυχὰς, καὶ πάντα προϊεσθαι, μόνην δὲ φυλάσσειν τὴν πίστιν, ὡς κεφαλήν, ἐν ᾗ μόνη γίνεται καιρία πληγή. Καὶ πάλιν, ἐπείπερ αἱ περιστεραί, ἀφαιροῦ μεναι τὰ τέκνα, οὐ μνησικακοῦσιν τοῖς ἀφελοῦσιν, ἀλλὰ καὶ προσίενται τούτους αὖθις, κἂν πολλάκις ἀγέλωσιν, ἐπιτάττει ζηλοῦν καὶ τὴν τούτων ακεραιό τητα, τουτέστιν, ἀκακίαν, ἐν τῷ μὴ μνησικακεῖν τοῖς ἀδικοῦσιν, ἀλλὰ καὶ προσίεσθαι τούτους καὶ φιλεῖν. Καὶ ἄρα σοφίαν. Οὔτε γὰρ τὴν φρόνησιν μόνην τῶν ὄψεων μιμεῖσθαι προσέταξεν, οὔτε τὴν ἀκεραιότητα μόνην τῶν περιστερῶν, ἀλλ' ἐκέρασεν ἀμφο τέρας, διότι μίαν ἀμφότεραι ποιοῦσιν ἀρετήν. Οὐδὲν γὰρ ὄφελος τῆς τοιαύτης φρονήσεως, ἐὰν ἀπῇ ἡ ἀκεραιότης. Ἡμεῖς δὲ μιμησώμεθα καὶ ἄλλην φρόνησιν τοῦ βρεως. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνος, ὅταν γηράσῃ, στενῷ τόπῳ διείρας ἑαυτὸν, ἀποξύεται την λεγομένην, λεβηρίδα, φημὶ δὴ, τὴν ἐπιδερματίδα, καὶ γίνεται σθεναρός· οὕτω καὶ αὐτοί, γηράσαντες τῇ παλαιότητι τῶν παθῶν, ἐμβάλωμεν ἑαυτοὺς εἰς τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην πολιτείαν, καὶ δι᾽ αὐτῆς ἀποξύσαντες τὸν πεπαλαιωμένον χιτῶνα τῆς ψυχῆς, τὑσθενεῖς γενώμεθα. Νῦν μὲν οὖν εἰς καλὸν παράδειγμα τοὺς ὄφεις καὶ τὰς περιστερὰς ἔλαβεν· ἀλλαχοῦ δὲ μᾶλλον εἰς κακὸν ἐλήφθησαν. Κακίζονται γὰρ Ἰουδαῖοι, ὡς ὄρεις, γεννήματα εχιδνῶν· καὶ διαβάλλεται Εφραίμ, ὡς περιστερὰ ἄνους, οὐκ ἔχουσα καρδίαν. Ειωθε γὰρ πολλάκις ἡ Γραφὴ διαφόρους εἰκόνας ἐξ ἑνὸς ζώου παριστάν, ὅταν ἐκεῖνο καὶ θαυμαστὰ ἔχῃ, καὶ πονηρὰ πλεονεκτήματα. Καὶ γὰρ λέων μὲν, καὶ ὁ Χριστὸς, κατὰ τὸ βασιλικὸν καὶ ἄμαχον· Αναπεσών γὰρ, φησίν, ἐκοιμήθη, ως λέων· λέων δὲ καὶ ὁ δι 16 Luc. xv, 3. 17 Osee, VII, 41. Vers. 16. Estole columba. + Et hic in serpencibus, et alibi in economo iniuun, prudentiam intellige, observantiam eorum quæ cuique sunt utilia. Vult ipsos et prudentes esse, ne lethaliter vulnerentur, et sine vitio, ne injuriarum meminerint. Nam quia prudens est serpens, ideo cum verberatur, alias quidem corporis partes objicit, solum anteni caput serval: sciens in sulo eo lethale inferri vulnus. Jussit ergo prudentiam imitari serpentum ut alia quidem et corpora et animas cæteraque objiciant, solam autem fidem servent illesam, in qua sola fit vulnns lethale. Et rursum quia columıba, cum eis pulli auferuntur, malorum non meminerunt adversus eos qui abstulerunt, sed denuo ad eos accedunt, licet saepius auferant; jubet ho rum quoque simplicitatem imitari, hoc est, innocentiam, in non vindicandis injuriis, sed accedendo ad eos qui laeserunt, illosque amando. Et vide sapientiam. Siquidem non solam scr. pentum prudentiam jussit imitari, neque solam columbarum simplicitatem, sed utramque miscuit. Nam ambæ unam simul efficiunt virtutem. Nulla enim ipsius prudentiæ est utilitas, si defúerit. innocentia. Nos vero et aliam serpentis imitemur prudentiam. Nam sicut ille abi senuerit, per locum angustum transiens, seipsum leberide, hoc est, suo exuvio ac pelle spoliat, et ita validus efficitur: ita quoque nos, qui vetustate affectuum senuimus, injiciamus nos ipsos in angustum strictumque vivendi modum: et per hunc exuta veteri animæ veste, robusti efficianur. Nunc itaque in bonum, serpentes atque columbas, exemplo accepit: alibi vero in malum potius sunipta sunt. Nam reprobantur Judei Lan quam serpentes et viperarum progenies: et male audit Ephraim, quasi columba demens, quæ non habeat cor ".. Solet enim frequenter Scriptura ab eodem animali differentes ostendere comparationes, quando illud bonas simul et malas habet conditin-· nes. Nam et Christus dicitur leo propter regiam dignitatem et inexpugnabilitatem: Recumbens, Variæ lectiones et notæ. Codex uterque inclusa habet in margine. δερματίδα. Α. Utrumque vocabulum, λεβηρίς, οι επιδερ ματίς habet RCunus in Glossis, p. 34.

CAP. X. †Tanquam oves in medio luporum, ut videlicet ovium mansuetudinem ostendatis, coram lupis prostrati, nec ovium lautum mansuetudinem habeatis, sed et sedulam sinceritatem, il est, simplicitatem ac innocentiam: ut verberati ac persecutionibus appetiti, non cessetis benefacere verberantibus. Ut autem utrumque flat secundum virtutem. adsit prudentia serpentum in servando capite, hoc est, fide: et simplicitas columbæ, in non sumenda ultione de his qui injuriam irrogant. Nec hoc ad quinque seu decem annos servandum, sed usque ad extremum spiritum: hoc enim significat, quod dicitur: Qui sustinuerit usque in finem, hic salvus erit “. Γίνεσθε --- περιστεραί. [Καὶ ἐπὶ τῶν ἔφεων νῦν, καὶ ἐπὶ τοῦ οἰκονόμου τῆς ἀδικία:, φρόνησιν νοήσεις, τὴν φυλακὴν τοῦ οἰκείου συμφέροντος.] Βούλεται αὐτοὺς καὶ συνετους εἶναι, πρὸς τὸ μὴ πλήττεσθαι καιρίως, καὶ ἀπονήμους, πρὸς τὸ μὴ μνησικακεῖν. Επεὶ γὰρ φρόνιμός ἐστιν ὁ ὄφις· διότι τυπτόμενος, τὸ μὲν ἄλλο σῶμα προϊεται, μόνην δὲ φυλάσσει τὴν κεφαλὴν, εἰδὼς ἐν ταύτῃ μόνῃ καιρίαν γίνεσθαι τὴν πληγήν· ἐκέλευσε μιμεῖσθαι τὴν φρό νησιν τῶν ὄρέων, ἐν τῷ τἄλλα μὲν, καὶ σώματα, καὶ ψυχὰς, καὶ πάντα προϊεσθαι, μόνην δὲ φυλάσσειν τὴν πίστιν, ὡς κεφαλήν, ἐν ᾗ μόνη γίνεται καιρία πληγή. Καὶ πάλιν, ἐπείπερ αἱ περιστεραί, ἀφαιροῦ μεναι τὰ τέκνα, οὐ μνησικακοῦσιν τοῖς ἀφελοῦσιν, ἀλλὰ καὶ προσίενται τούτους αὖθις, κἂν πολλάκις ἀγέλωσιν, ἐπιτάττει ζηλοῦν καὶ τὴν τούτων ακεραιό τητα, τουτέστιν, ἀκακίαν, ἐν τῷ μὴ μνησικακεῖν τοῖς ἀδικοῦσιν, ἀλλὰ καὶ προσίεσθαι τούτους καὶ φιλεῖν. Καὶ ἄρα σοφίαν. Οὔτε γὰρ τὴν φρόνησιν μόνην τῶν ὄψεων μιμεῖσθαι προσέταξεν, οὔτε τὴν ἀκεραιότητα μόνην τῶν περιστερῶν, ἀλλ' ἐκέρασεν ἀμφο τέρας, διότι μίαν ἀμφότεραι ποιοῦσιν ἀρετήν. Οὐδὲν γὰρ ὄφελος τῆς τοιαύτης φρονήσεως, ἐὰν ἀπῇ ἡ ἀκεραιότης. Ἡμεῖς δὲ μιμησώμεθα καὶ ἄλλην φρόνησιν τοῦ βρεως. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνος, ὅταν γηράσῃ, στενῷ τόπῳ διείρας ἑαυτὸν, ἀποξύεται την λεγομένην, λεβηρίδα, φημὶ δὴ, τὴν ἐπιδερματίδα, καὶ γίνεται σθεναρός· οὕτω καὶ αὐτοί, γηράσαντες τῇ παλαιότητι τῶν παθῶν, ἐμβάλωμεν ἑαυτοὺς εἰς τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην πολιτείαν, καὶ δι᾽ αὐτῆς ἀποξύσαντες τὸν πεπαλαιωμένον χιτῶνα τῆς ψυχῆς, τὑσθενεῖς γενώμεθα. Νῦν μὲν οὖν εἰς καλὸν παράδειγμα τοὺς ὄφεις καὶ τὰς περιστερὰς ἔλαβεν· ἀλλαχοῦ δὲ μᾶλλον εἰς κακὸν ἐλήφθησαν. Κακίζονται γὰρ Ἰουδαῖοι, ὡς ὄρεις, γεννήματα εχιδνῶν· καὶ διαβάλλεται Εφραίμ, ὡς περιστερὰ ἄνους, οὐκ ἔχουσα καρδίαν. Ειωθε γὰρ πολλάκις ἡ Γραφὴ διαφόρους εἰκόνας ἐξ ἑνὸς ζώου παριστάν, ὅταν ἐκεῖνο καὶ θαυμαστὰ ἔχῃ, καὶ πονηρὰ πλεονεκτήματα. Καὶ γὰρ λέων μὲν, καὶ ὁ Χριστὸς, κατὰ τὸ βασιλικὸν καὶ ἄμαχον· Αναπεσών γὰρ, φησίν, ἐκοιμήθη, ως λέων· λέων δὲ καὶ ὁ δι 16 Luc. xv, 3. 17 Osee, VII, 41. Vers. 16. Estole columba. + Et hic in serpencibus, et alibi in economo iniuun, prudentiam intellige, observantiam eorum quæ cuique sunt utilia. Vult ipsos et prudentes esse, ne lethaliter vulnerentur, et sine vitio, ne injuriarum meminerint. Nam quia prudens est serpens, ideo cum verberatur, alias quidem corporis partes objicit, solum anteni caput serval: sciens in sulo eo lethale inferri vulnus. Jussit ergo prudentiam imitari serpentum ut alia quidem et corpora et animas cæteraque objiciant, solam autem fidem servent illesam, in qua sola fit vulnns lethale. Et rursum quia columıba, cum eis pulli auferuntur, malorum non meminerunt adversus eos qui abstulerunt, sed denuo ad eos accedunt, licet saepius auferant; jubet ho rum quoque simplicitatem imitari, hoc est, innocentiam, in non vindicandis injuriis, sed accedendo ad eos qui laeserunt, illosque amando. Et vide sapientiam. Siquidem non solam scr. pentum prudentiam jussit imitari, neque solam columbarum simplicitatem, sed utramque miscuit. Nam ambæ unam simul efficiunt virtutem. Nulla enim ipsius prudentiæ est utilitas, si defúerit. innocentia. Nos vero et aliam serpentis imitemur prudentiam. Nam sicut ille abi senuerit, per locum angustum transiens, seipsum leberide, hoc est, suo exuvio ac pelle spoliat, et ita validus efficitur: ita quoque nos, qui vetustate affectuum senuimus, injiciamus nos ipsos in angustum strictumque vivendi modum: et per hunc exuta veteri animæ veste, robusti efficianur. Nunc itaque in bonum, serpentes atque columbas, exemplo accepit: alibi vero in malum potius sunipta sunt. Nam reprobantur Judei Lan quam serpentes et viperarum progenies: et male audit Ephraim, quasi columba demens, quæ non habeat cor ".. Solet enim frequenter Scriptura ab eodem animali differentes ostendere comparationes, quando illud bonas simul et malas habet conditin-· nes. Nam et Christus dicitur leo propter regiam dignitatem et inexpugnabilitatem: Recumbens, Variæ lectiones et notæ. Codex uterque inclusa habet in margine. δερματίδα. Α. Utrumque vocabulum, λεβηρίς, οι επιδερ ματίς habet RCunus in Glossis, p. 34.

CAP. X. †Tanquam oves in medio luporum, ut videlicet ovium mansuetudinem ostendatis, coram lupis prostrati, nec ovium lautum mansuetudinem habeatis, sed et sedulam sinceritatem, il est, simplicitatem ac innocentiam: ut verberati ac persecutionibus appetiti, non cessetis benefacere verberantibus. Ut autem utrumque flat secundum virtutem. adsit prudentia serpentum in servando capite, hoc est, fide: et simplicitas columbæ, in non sumenda ultione de his qui injuriam irrogant. Nec hoc ad quinque seu decem annos servandum, sed usque ad extremum spiritum: hoc enim significat, quod dicitur: Qui sustinuerit usque in finem, hic salvus erit “. Γίνεσθε --- περιστεραί. [Καὶ ἐπὶ τῶν ἔφεων νῦν, καὶ ἐπὶ τοῦ οἰκονόμου τῆς ἀδικία:, φρόνησιν νοήσεις, τὴν φυλακὴν τοῦ οἰκείου συμφέροντος.] Βούλεται αὐτοὺς καὶ συνετους εἶναι, πρὸς τὸ μὴ πλήττεσθαι καιρίως, καὶ ἀπονήμους, πρὸς τὸ μὴ μνησικακεῖν. Επεὶ γὰρ φρόνιμός ἐστιν ὁ ὄφις· διότι τυπτόμενος, τὸ μὲν ἄλλο σῶμα προϊεται, μόνην δὲ φυλάσσει τὴν κεφαλὴν, εἰδὼς ἐν ταύτῃ μόνῃ καιρίαν γίνεσθαι τὴν πληγήν· ἐκέλευσε μιμεῖσθαι τὴν φρό νησιν τῶν ὄρέων, ἐν τῷ τἄλλα μὲν, καὶ σώματα, καὶ ψυχὰς, καὶ πάντα προϊεσθαι, μόνην δὲ φυλάσσειν τὴν πίστιν, ὡς κεφαλήν, ἐν ᾗ μόνη γίνεται καιρία πληγή. Καὶ πάλιν, ἐπείπερ αἱ περιστεραί, ἀφαιροῦ μεναι τὰ τέκνα, οὐ μνησικακοῦσιν τοῖς ἀφελοῦσιν, ἀλλὰ καὶ προσίενται τούτους αὖθις, κἂν πολλάκις ἀγέλωσιν, ἐπιτάττει ζηλοῦν καὶ τὴν τούτων ακεραιό τητα, τουτέστιν, ἀκακίαν, ἐν τῷ μὴ μνησικακεῖν τοῖς ἀδικοῦσιν, ἀλλὰ καὶ προσίεσθαι τούτους καὶ φιλεῖν. Καὶ ἄρα σοφίαν. Οὔτε γὰρ τὴν φρόνησιν μόνην τῶν ὄψεων μιμεῖσθαι προσέταξεν, οὔτε τὴν ἀκεραιότητα μόνην τῶν περιστερῶν, ἀλλ' ἐκέρασεν ἀμφο τέρας, διότι μίαν ἀμφότεραι ποιοῦσιν ἀρετήν. Οὐδὲν γὰρ ὄφελος τῆς τοιαύτης φρονήσεως, ἐὰν ἀπῇ ἡ ἀκεραιότης. Ἡμεῖς δὲ μιμησώμεθα καὶ ἄλλην φρόνησιν τοῦ βρεως. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνος, ὅταν γηράσῃ, στενῷ τόπῳ διείρας ἑαυτὸν, ἀποξύεται την λεγομένην, λεβηρίδα, φημὶ δὴ, τὴν ἐπιδερματίδα, καὶ γίνεται σθεναρός· οὕτω καὶ αὐτοί, γηράσαντες τῇ παλαιότητι τῶν παθῶν, ἐμβάλωμεν ἑαυτοὺς εἰς τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην πολιτείαν, καὶ δι᾽ αὐτῆς ἀποξύσαντες τὸν πεπαλαιωμένον χιτῶνα τῆς ψυχῆς, τὑσθενεῖς γενώμεθα. Νῦν μὲν οὖν εἰς καλὸν παράδειγμα τοὺς ὄφεις καὶ τὰς περιστερὰς ἔλαβεν· ἀλλαχοῦ δὲ μᾶλλον εἰς κακὸν ἐλήφθησαν. Κακίζονται γὰρ Ἰουδαῖοι, ὡς ὄρεις, γεννήματα εχιδνῶν· καὶ διαβάλλεται Εφραίμ, ὡς περιστερὰ ἄνους, οὐκ ἔχουσα καρδίαν. Ειωθε γὰρ πολλάκις ἡ Γραφὴ διαφόρους εἰκόνας ἐξ ἑνὸς ζώου παριστάν, ὅταν ἐκεῖνο καὶ θαυμαστὰ ἔχῃ, καὶ πονηρὰ πλεονεκτήματα. Καὶ γὰρ λέων μὲν, καὶ ὁ Χριστὸς, κατὰ τὸ βασιλικὸν καὶ ἄμαχον· Αναπεσών γὰρ, φησίν, ἐκοιμήθη, ως λέων· λέων δὲ καὶ ὁ δι 16 Luc. xv, 3. 17 Osee, VII, 41. Vers. 16. Estole columba. + Et hic in serpencibus, et alibi in economo iniuun, prudentiam intellige, observantiam eorum quæ cuique sunt utilia. Vult ipsos et prudentes esse, ne lethaliter vulnerentur, et sine vitio, ne injuriarum meminerint. Nam quia prudens est serpens, ideo cum verberatur, alias quidem corporis partes objicit, solum anteni caput serval: sciens in sulo eo lethale inferri vulnus. Jussit ergo prudentiam imitari serpentum ut alia quidem et corpora et animas cæteraque objiciant, solam autem fidem servent illesam, in qua sola fit vulnns lethale. Et rursum quia columıba, cum eis pulli auferuntur, malorum non meminerunt adversus eos qui abstulerunt, sed denuo ad eos accedunt, licet saepius auferant; jubet ho rum quoque simplicitatem imitari, hoc est, innocentiam, in non vindicandis injuriis, sed accedendo ad eos qui laeserunt, illosque amando. Et vide sapientiam. Siquidem non solam scr. pentum prudentiam jussit imitari, neque solam columbarum simplicitatem, sed utramque miscuit. Nam ambæ unam simul efficiunt virtutem. Nulla enim ipsius prudentiæ est utilitas, si defúerit. innocentia. Nos vero et aliam serpentis imitemur prudentiam. Nam sicut ille abi senuerit, per locum angustum transiens, seipsum leberide, hoc est, suo exuvio ac pelle spoliat, et ita validus efficitur: ita quoque nos, qui vetustate affectuum senuimus, injiciamus nos ipsos in angustum strictumque vivendi modum: et per hunc exuta veteri animæ veste, robusti efficianur. Nunc itaque in bonum, serpentes atque columbas, exemplo accepit: alibi vero in malum potius sunipta sunt. Nam reprobantur Judei Lan quam serpentes et viperarum progenies: et male audit Ephraim, quasi columba demens, quæ non habeat cor ".. Solet enim frequenter Scriptura ab eodem animali differentes ostendere comparationes, quando illud bonas simul et malas habet conditin-· nes. Nam et Christus dicitur leo propter regiam dignitatem et inexpugnabilitatem: Recumbens, Variæ lectiones et notæ. Codex uterque inclusa habet in margine. δερματίδα. Α. Utrumque vocabulum, λεβηρίς, οι επιδερ ματίς habet RCunus in Glossis, p. 34.

CAP. X. †Tanquam oves in medio luporum, ut videlicet ovium mansuetudinem ostendatis, coram lupis prostrati, nec ovium lautum mansuetudinem habeatis, sed et sedulam sinceritatem, il est, simplicitatem ac innocentiam: ut verberati ac persecutionibus appetiti, non cessetis benefacere verberantibus. Ut autem utrumque flat secundum virtutem. adsit prudentia serpentum in servando capite, hoc est, fide: et simplicitas columbæ, in non sumenda ultione de his qui injuriam irrogant. Nec hoc ad quinque seu decem annos servandum, sed usque ad extremum spiritum: hoc enim significat, quod dicitur: Qui sustinuerit usque in finem, hic salvus erit “. Γίνεσθε --- περιστεραί. [Καὶ ἐπὶ τῶν ἔφεων νῦν, καὶ ἐπὶ τοῦ οἰκονόμου τῆς ἀδικία:, φρόνησιν νοήσεις, τὴν φυλακὴν τοῦ οἰκείου συμφέροντος.] Βούλεται αὐτοὺς καὶ συνετους εἶναι, πρὸς τὸ μὴ πλήττεσθαι καιρίως, καὶ ἀπονήμους, πρὸς τὸ μὴ μνησικακεῖν. Επεὶ γὰρ φρόνιμός ἐστιν ὁ ὄφις· διότι τυπτόμενος, τὸ μὲν ἄλλο σῶμα προϊεται, μόνην δὲ φυλάσσει τὴν κεφαλὴν, εἰδὼς ἐν ταύτῃ μόνῃ καιρίαν γίνεσθαι τὴν πληγήν· ἐκέλευσε μιμεῖσθαι τὴν φρό νησιν τῶν ὄρέων, ἐν τῷ τἄλλα μὲν, καὶ σώματα, καὶ ψυχὰς, καὶ πάντα προϊεσθαι, μόνην δὲ φυλάσσειν τὴν πίστιν, ὡς κεφαλήν, ἐν ᾗ μόνη γίνεται καιρία πληγή. Καὶ πάλιν, ἐπείπερ αἱ περιστεραί, ἀφαιροῦ μεναι τὰ τέκνα, οὐ μνησικακοῦσιν τοῖς ἀφελοῦσιν, ἀλλὰ καὶ προσίενται τούτους αὖθις, κἂν πολλάκις ἀγέλωσιν, ἐπιτάττει ζηλοῦν καὶ τὴν τούτων ακεραιό τητα, τουτέστιν, ἀκακίαν, ἐν τῷ μὴ μνησικακεῖν τοῖς ἀδικοῦσιν, ἀλλὰ καὶ προσίεσθαι τούτους καὶ φιλεῖν. Καὶ ἄρα σοφίαν. Οὔτε γὰρ τὴν φρόνησιν μόνην τῶν ὄψεων μιμεῖσθαι προσέταξεν, οὔτε τὴν ἀκεραιότητα μόνην τῶν περιστερῶν, ἀλλ' ἐκέρασεν ἀμφο τέρας, διότι μίαν ἀμφότεραι ποιοῦσιν ἀρετήν. Οὐδὲν γὰρ ὄφελος τῆς τοιαύτης φρονήσεως, ἐὰν ἀπῇ ἡ ἀκεραιότης. Ἡμεῖς δὲ μιμησώμεθα καὶ ἄλλην φρόνησιν τοῦ βρεως. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνος, ὅταν γηράσῃ, στενῷ τόπῳ διείρας ἑαυτὸν, ἀποξύεται την λεγομένην, λεβηρίδα, φημὶ δὴ, τὴν ἐπιδερματίδα, καὶ γίνεται σθεναρός· οὕτω καὶ αὐτοί, γηράσαντες τῇ παλαιότητι τῶν παθῶν, ἐμβάλωμεν ἑαυτοὺς εἰς τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην πολιτείαν, καὶ δι᾽ αὐτῆς ἀποξύσαντες τὸν πεπαλαιωμένον χιτῶνα τῆς ψυχῆς, τὑσθενεῖς γενώμεθα. Νῦν μὲν οὖν εἰς καλὸν παράδειγμα τοὺς ὄφεις καὶ τὰς περιστερὰς ἔλαβεν· ἀλλαχοῦ δὲ μᾶλλον εἰς κακὸν ἐλήφθησαν. Κακίζονται γὰρ Ἰουδαῖοι, ὡς ὄρεις, γεννήματα εχιδνῶν· καὶ διαβάλλεται Εφραίμ, ὡς περιστερὰ ἄνους, οὐκ ἔχουσα καρδίαν. Ειωθε γὰρ πολλάκις ἡ Γραφὴ διαφόρους εἰκόνας ἐξ ἑνὸς ζώου παριστάν, ὅταν ἐκεῖνο καὶ θαυμαστὰ ἔχῃ, καὶ πονηρὰ πλεονεκτήματα. Καὶ γὰρ λέων μὲν, καὶ ὁ Χριστὸς, κατὰ τὸ βασιλικὸν καὶ ἄμαχον· Αναπεσών γὰρ, φησίν, ἐκοιμήθη, ως λέων· λέων δὲ καὶ ὁ δι 16 Luc. xv, 3. 17 Osee, VII, 41. Vers. 16. Estole columba. + Et hic in serpencibus, et alibi in economo iniuun, prudentiam intellige, observantiam eorum quæ cuique sunt utilia. Vult ipsos et prudentes esse, ne lethaliter vulnerentur, et sine vitio, ne injuriarum meminerint. Nam quia prudens est serpens, ideo cum verberatur, alias quidem corporis partes objicit, solum anteni caput serval: sciens in sulo eo lethale inferri vulnus. Jussit ergo prudentiam imitari serpentum ut alia quidem et corpora et animas cæteraque objiciant, solam autem fidem servent illesam, in qua sola fit vulnns lethale. Et rursum quia columıba, cum eis pulli auferuntur, malorum non meminerunt adversus eos qui abstulerunt, sed denuo ad eos accedunt, licet saepius auferant; jubet ho rum quoque simplicitatem imitari, hoc est, innocentiam, in non vindicandis injuriis, sed accedendo ad eos qui laeserunt, illosque amando. Et vide sapientiam. Siquidem non solam scr. pentum prudentiam jussit imitari, neque solam columbarum simplicitatem, sed utramque miscuit. Nam ambæ unam simul efficiunt virtutem. Nulla enim ipsius prudentiæ est utilitas, si defúerit. innocentia. Nos vero et aliam serpentis imitemur prudentiam. Nam sicut ille abi senuerit, per locum angustum transiens, seipsum leberide, hoc est, suo exuvio ac pelle spoliat, et ita validus efficitur: ita quoque nos, qui vetustate affectuum senuimus, injiciamus nos ipsos in angustum strictumque vivendi modum: et per hunc exuta veteri animæ veste, robusti efficianur. Nunc itaque in bonum, serpentes atque columbas, exemplo accepit: alibi vero in malum potius sunipta sunt. Nam reprobantur Judei Lan quam serpentes et viperarum progenies: et male audit Ephraim, quasi columba demens, quæ non habeat cor ".. Solet enim frequenter Scriptura ab eodem animali differentes ostendere comparationes, quando illud bonas simul et malas habet conditin-· nes. Nam et Christus dicitur leo propter regiam dignitatem et inexpugnabilitatem: Recumbens, Variæ lectiones et notæ. Codex uterque inclusa habet in margine. δερματίδα. Α. Utrumque vocabulum, λεβηρίς, οι επιδερ ματίς habet RCunus in Glossis, p. 34.

ὡς λέων πέποιθε· λέων δὲ καὶ ὁ διάβολος, κατὰ τὸ ἀνήμερον καὶ αἱμοβόρον· Ως λέων γάρ, φησί, προ ριπατεί, ζητών είνα καταπίῃ. inquit, dormivit ut leo, quis suscitabit eum 10? καιος, κατὰ τὸ εὐπαρρησίαστον. Δίκαιος γάρ, φησίν, Justus etiam leo vocatur, propter fortitudinem. Justus, sit, quasi leo confidit ". Praeterea et diabolus leo dicitur, eo quod immitis sit ac sanguinem voret. Ut leo, inquit, obambulat quærens quem devored 10.30 Vers. 17. Aulendite vos. Praedicit eis futuras tentationes, exacuens ad certamina. Attendite, inquit, ab hominibus, hoc est, observate homines, sive pericula ab illis exspectate. Vers. 18. Et me. Postquam dixit quæ a Judæis passuri erant, nunc etiam dicit quæ ab aliis gentibus. Vers. 18. In – gentibus. Ad redargutionem Judæorum et gentium, ne postmodum dicere possint, quod prædicationem non audierint: in tantum enim audient, ut etiam prædicatores innumeris malis aliciant. Vers. 19. Cum autem loquamini. Ne dicant: Et quo pacto idiote ac illitterati persuadere poterimus rhetoribus ac philosophis? primum hanc eorum solvit dubitationem dicens: Ne solliciti sitis quomodo aut quid loquamini. Vers. 19. Dabitur loquamini. Dabitur: a me videlicet. Hæc autem iterum dixit eis instante crucis passione, quando de mundi consummatione illum interrogaverunt. Ait enim Lucas, quod tunc etiam subjunxerit: Ego dabo vobis os et sapientiam, cui non polerunt contradicere aut resistere omnes qui adversantur vobis ". Vers. 20. Non — loquentes. Hoc est, qui tunc loquentur. Vers. 20. Sed loquitur in vobis. vobis. Sed Spiritus sanctus qui Vers. 21. Prodet — filium. Illi non credentes, hos prodent fideles. Vers. 91. ΕΙ eos. Et similiter de his dicendum est. Per hos autem amicissimos etiam alios cogna4os et familiares intelligit. - nomen meum. @ Vers. 22. Ει - Ab omnibus, id est, pluribus: nam multi ipsos dilexerunt. Est autem et boc Scripturæ idioma ut omnibus dicat pro pluribus. Cum autem superius addiderit **: Propter me, nunc addens etiam: Propter nomen meum, magnam eis consolationem ac animi alacritatem injecit, cuin persuasum habeant, quod illis adsit et auxilietur, qui propter ipsum patiuntur. Vers. 22. Qui - salvus erit. Tria innuit przsens verbum. Primum quod non solum eis opus sit ipsius auxilio, sed et propria fortitudine: ut non illius solum, sed et ipsorum bona sint opera. Et quod defatigari non oporteat. Nam quæ utilitas est principii, quod finem non habet? Præterea quod ad finem usque vitæ adeunda sint pericula. Dignum est autem, ut hos admiremur: quomodo al tanta ac talia em:issi pericula, audientes, 13 Gen. XLIS, Προσέχετε ὑμᾶς. Προαναφωνεῖ τούτοις τοὺς μέλλοντας πειρασμούς, παραθήγων εἰς τοὺς ἀγῶνας. Προσέχετε δὲ ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων, ἀντὶ τοῦ, Φυλάτ τεσθε τοὺς ἀνθρώπους, είτουν, Προσδοκάτε δεινὰ ἀπ' αὐτῶν. Καὶ - ἐμοῦ. Εἰπών, ἃ ὑποστήσονται παρὰ τῶν Ιουδαίων, λοιπὸν λέγει καὶ ἃ παρὰ τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Εἰς ἔθνεσιν. Εἰς ἔλεγχον καὶ τῶν Ἰουδαίων, καὶ τῶν ἐθνῶν, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ὕστερον, ὅτι οὐκ ἤκουσαν τοῦ κηρύγματος. Τοσούτον γάρ ἀκούσουσιν, ὥστε καὶ τοὺς κήρυκας μυρίοις κακοῖς ὑποβαλεῖν. Ὅταν δὲ· λαλήσετε. Ἵνα μὴ λέγωσιν, ὅτι καὶ πῶς, ἰδιῶται καὶ ἀγράμματοι, πεῖσαι δυνησόμεθα ῥήτορας καὶ φιλοσόφους; προθεραπεύει καὶ ταύτην αὐτῶν τὴν ἀπορίαν λέγων· Μή μεριμνήσητε, πως ἢ τί λαλήσετε. Δοθήσεται — λαλήσετε. Δοθήσεται, παρ' ἐμοῦ δηλαδή. Ταῦτα δὲ εἶπεν αὐτοῖς καὶ αὖθις, ἐγγίζοντας τοῦ διὰ σταυροῦ πάθους, ὅτε περὶ τῆς τοῦ κόσμου συντελείας ηρώτησαν αὐτόν. Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, καὶ τηνικαῦτα εἰπεῖν αὐτὸν, ὅτι Εγώ δώσω ὑμῖν στόμα καὶ σοφίαν ᾗ οὐ δυνήσονται ἀντειπείν, οὐδὲ ἀντιστῆναι πάντες οἱ ἀντικείμενοι ὑμῖν. λαλοῦντες. Οι λαλοῦντες τότε. Οὐ Αλλά ὑμῖν. ᾿Αλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν τότε. Παραδώσει τέκνον. Οἱ μὴ πιστεύσαντες, τοὺς πιστεύσαντας. Καὶ — αὐτούς. Καὶ οὗτοι ὁμοίως. Διὰ τῶν φιλτά των δὲ τούτων, καὶ τὰς ἄλλας ἐνέφηνε συγγενείας καὶ οἰκειότητας. Καὶ -- όνομά μου. Υπὸ πάντων, ἀντὶ τοῦ, Ὑπὸ τῶν πλειόνων. Πολλοὶ γὰρ αὐτοὺς ἠγάπησαν. Ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο γραφικόν, πάντας λέγειν, καὶ τοὺς πλείονας. 'Ανωτέρω δὲ προσθεὶς, ὅτι "Ενεκεν ἐμοῦ, καὶ νῦν δὲ πάλιν, ὅτι Διὰ τὸ ὄνομά μου· πολλὴν παράκλησιν καὶ προθυμίαν αὐτοῖς ἐνέβαλε, πεπεισμένοις, ὅτι συμπαρέσται καὶ ἀντιλήψεται τῶν πα· σχόντων δι' αὐτόν. 0 - σωθήσεται. Τρία τὸ παρὸν ἐμφαίνει ῥητόν ὅτι οὐ μόνον χρεία τῆς παρ' αὐτοῦ βοηθείας, ἀλλὰ καὶ τῆς αὐτῶν καρτερίας, ἵνα μὴ αὐτοῦ μόνον, ἀλλά καὶ αὐτῶν γίνοιντο τὰ κατορθώματα· καὶ ὅτι οὐ χρὴ ἀποκάμνειν· τί γὰρ ὄφελος ἀρχῆς, οὐκ ἐχούσης τέλος; καὶ ὅτι μέχρι τέλους ζωῆς αὐτῶν παραταθή σεται τὰ δεινά. Θαυμάσαι δὲ τούτους ἄξιον, πῶς εἰς τοσούτους καὶ τοιούτους κινδύνους ἀποστελλόμενοι, καὶ πᾶσαν μὲν 9. 19 Prov. ΧΧΙΙ, 1. 20.30 ] Petr. v, 8. * Luc. 21, 45. 3. Matth. x, 18.

ὡς λέων πέποιθε· λέων δὲ καὶ ὁ διάβολος, κατὰ τὸ ἀνήμερον καὶ αἱμοβόρον· Ως λέων γάρ, φησί, προ ριπατεί, ζητών είνα καταπίῃ. inquit, dormivit ut leo, quis suscitabit eum 10? καιος, κατὰ τὸ εὐπαρρησίαστον. Δίκαιος γάρ, φησίν, Justus etiam leo vocatur, propter fortitudinem. Justus, sit, quasi leo confidit ". Praeterea et diabolus leo dicitur, eo quod immitis sit ac sanguinem voret. Ut leo, inquit, obambulat quærens quem devored 10.30 Vers. 17. Aulendite vos. Praedicit eis futuras tentationes, exacuens ad certamina. Attendite, inquit, ab hominibus, hoc est, observate homines, sive pericula ab illis exspectate. Vers. 18. Et me. Postquam dixit quæ a Judæis passuri erant, nunc etiam dicit quæ ab aliis gentibus. Vers. 18. In – gentibus. Ad redargutionem Judæorum et gentium, ne postmodum dicere possint, quod prædicationem non audierint: in tantum enim audient, ut etiam prædicatores innumeris malis aliciant. Vers. 19. Cum autem loquamini. Ne dicant: Et quo pacto idiote ac illitterati persuadere poterimus rhetoribus ac philosophis? primum hanc eorum solvit dubitationem dicens: Ne solliciti sitis quomodo aut quid loquamini. Vers. 19. Dabitur loquamini. Dabitur: a me videlicet. Hæc autem iterum dixit eis instante crucis passione, quando de mundi consummatione illum interrogaverunt. Ait enim Lucas, quod tunc etiam subjunxerit: Ego dabo vobis os et sapientiam, cui non polerunt contradicere aut resistere omnes qui adversantur vobis ". Vers. 20. Non — loquentes. Hoc est, qui tunc loquentur. Vers. 20. Sed loquitur in vobis. vobis. Sed Spiritus sanctus qui Vers. 21. Prodet — filium. Illi non credentes, hos prodent fideles. Vers. 91. ΕΙ eos. Et similiter de his dicendum est. Per hos autem amicissimos etiam alios cogna4os et familiares intelligit. - nomen meum. @ Vers. 22. Ει - Ab omnibus, id est, pluribus: nam multi ipsos dilexerunt. Est autem et boc Scripturæ idioma ut omnibus dicat pro pluribus. Cum autem superius addiderit **: Propter me, nunc addens etiam: Propter nomen meum, magnam eis consolationem ac animi alacritatem injecit, cuin persuasum habeant, quod illis adsit et auxilietur, qui propter ipsum patiuntur. Vers. 22. Qui - salvus erit. Tria innuit przsens verbum. Primum quod non solum eis opus sit ipsius auxilio, sed et propria fortitudine: ut non illius solum, sed et ipsorum bona sint opera. Et quod defatigari non oporteat. Nam quæ utilitas est principii, quod finem non habet? Præterea quod ad finem usque vitæ adeunda sint pericula. Dignum est autem, ut hos admiremur: quomodo al tanta ac talia em:issi pericula, audientes, 13 Gen. XLIS, Προσέχετε ὑμᾶς. Προαναφωνεῖ τούτοις τοὺς μέλλοντας πειρασμούς, παραθήγων εἰς τοὺς ἀγῶνας. Προσέχετε δὲ ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων, ἀντὶ τοῦ, Φυλάτ τεσθε τοὺς ἀνθρώπους, είτουν, Προσδοκάτε δεινὰ ἀπ' αὐτῶν. Καὶ - ἐμοῦ. Εἰπών, ἃ ὑποστήσονται παρὰ τῶν Ιουδαίων, λοιπὸν λέγει καὶ ἃ παρὰ τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Εἰς ἔθνεσιν. Εἰς ἔλεγχον καὶ τῶν Ἰουδαίων, καὶ τῶν ἐθνῶν, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ὕστερον, ὅτι οὐκ ἤκουσαν τοῦ κηρύγματος. Τοσούτον γάρ ἀκούσουσιν, ὥστε καὶ τοὺς κήρυκας μυρίοις κακοῖς ὑποβαλεῖν. Ὅταν δὲ· λαλήσετε. Ἵνα μὴ λέγωσιν, ὅτι καὶ πῶς, ἰδιῶται καὶ ἀγράμματοι, πεῖσαι δυνησόμεθα ῥήτορας καὶ φιλοσόφους; προθεραπεύει καὶ ταύτην αὐτῶν τὴν ἀπορίαν λέγων· Μή μεριμνήσητε, πως ἢ τί λαλήσετε. Δοθήσεται — λαλήσετε. Δοθήσεται, παρ' ἐμοῦ δηλαδή. Ταῦτα δὲ εἶπεν αὐτοῖς καὶ αὖθις, ἐγγίζοντας τοῦ διὰ σταυροῦ πάθους, ὅτε περὶ τῆς τοῦ κόσμου συντελείας ηρώτησαν αὐτόν. Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, καὶ τηνικαῦτα εἰπεῖν αὐτὸν, ὅτι Εγώ δώσω ὑμῖν στόμα καὶ σοφίαν ᾗ οὐ δυνήσονται ἀντειπείν, οὐδὲ ἀντιστῆναι πάντες οἱ ἀντικείμενοι ὑμῖν. λαλοῦντες. Οι λαλοῦντες τότε. Οὐ Αλλά ὑμῖν. ᾿Αλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν τότε. Παραδώσει τέκνον. Οἱ μὴ πιστεύσαντες, τοὺς πιστεύσαντας. Καὶ — αὐτούς. Καὶ οὗτοι ὁμοίως. Διὰ τῶν φιλτά των δὲ τούτων, καὶ τὰς ἄλλας ἐνέφηνε συγγενείας καὶ οἰκειότητας. Καὶ -- όνομά μου. Υπὸ πάντων, ἀντὶ τοῦ, Ὑπὸ τῶν πλειόνων. Πολλοὶ γὰρ αὐτοὺς ἠγάπησαν. Ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο γραφικόν, πάντας λέγειν, καὶ τοὺς πλείονας. 'Ανωτέρω δὲ προσθεὶς, ὅτι "Ενεκεν ἐμοῦ, καὶ νῦν δὲ πάλιν, ὅτι Διὰ τὸ ὄνομά μου· πολλὴν παράκλησιν καὶ προθυμίαν αὐτοῖς ἐνέβαλε, πεπεισμένοις, ὅτι συμπαρέσται καὶ ἀντιλήψεται τῶν πα· σχόντων δι' αὐτόν. 0 - σωθήσεται. Τρία τὸ παρὸν ἐμφαίνει ῥητόν ὅτι οὐ μόνον χρεία τῆς παρ' αὐτοῦ βοηθείας, ἀλλὰ καὶ τῆς αὐτῶν καρτερίας, ἵνα μὴ αὐτοῦ μόνον, ἀλλά καὶ αὐτῶν γίνοιντο τὰ κατορθώματα· καὶ ὅτι οὐ χρὴ ἀποκάμνειν· τί γὰρ ὄφελος ἀρχῆς, οὐκ ἐχούσης τέλος; καὶ ὅτι μέχρι τέλους ζωῆς αὐτῶν παραταθή σεται τὰ δεινά. Θαυμάσαι δὲ τούτους ἄξιον, πῶς εἰς τοσούτους καὶ τοιούτους κινδύνους ἀποστελλόμενοι, καὶ πᾶσαν μὲν 9. 19 Prov. ΧΧΙΙ, 1. 20.30 ] Petr. v, 8. * Luc. 21, 45. 3. Matth. x, 18.

ὡς λέων πέποιθε· λέων δὲ καὶ ὁ διάβολος, κατὰ τὸ ἀνήμερον καὶ αἱμοβόρον· Ως λέων γάρ, φησί, προ ριπατεί, ζητών είνα καταπίῃ. inquit, dormivit ut leo, quis suscitabit eum 10? καιος, κατὰ τὸ εὐπαρρησίαστον. Δίκαιος γάρ, φησίν, Justus etiam leo vocatur, propter fortitudinem. Justus, sit, quasi leo confidit ". Praeterea et diabolus leo dicitur, eo quod immitis sit ac sanguinem voret. Ut leo, inquit, obambulat quærens quem devored 10.30 Vers. 17. Aulendite vos. Praedicit eis futuras tentationes, exacuens ad certamina. Attendite, inquit, ab hominibus, hoc est, observate homines, sive pericula ab illis exspectate. Vers. 18. Et me. Postquam dixit quæ a Judæis passuri erant, nunc etiam dicit quæ ab aliis gentibus. Vers. 18. In – gentibus. Ad redargutionem Judæorum et gentium, ne postmodum dicere possint, quod prædicationem non audierint: in tantum enim audient, ut etiam prædicatores innumeris malis aliciant. Vers. 19. Cum autem loquamini. Ne dicant: Et quo pacto idiote ac illitterati persuadere poterimus rhetoribus ac philosophis? primum hanc eorum solvit dubitationem dicens: Ne solliciti sitis quomodo aut quid loquamini. Vers. 19. Dabitur loquamini. Dabitur: a me videlicet. Hæc autem iterum dixit eis instante crucis passione, quando de mundi consummatione illum interrogaverunt. Ait enim Lucas, quod tunc etiam subjunxerit: Ego dabo vobis os et sapientiam, cui non polerunt contradicere aut resistere omnes qui adversantur vobis ". Vers. 20. Non — loquentes. Hoc est, qui tunc loquentur. Vers. 20. Sed loquitur in vobis. vobis. Sed Spiritus sanctus qui Vers. 21. Prodet — filium. Illi non credentes, hos prodent fideles. Vers. 91. ΕΙ eos. Et similiter de his dicendum est. Per hos autem amicissimos etiam alios cogna4os et familiares intelligit. - nomen meum. @ Vers. 22. Ει - Ab omnibus, id est, pluribus: nam multi ipsos dilexerunt. Est autem et boc Scripturæ idioma ut omnibus dicat pro pluribus. Cum autem superius addiderit **: Propter me, nunc addens etiam: Propter nomen meum, magnam eis consolationem ac animi alacritatem injecit, cuin persuasum habeant, quod illis adsit et auxilietur, qui propter ipsum patiuntur. Vers. 22. Qui - salvus erit. Tria innuit przsens verbum. Primum quod non solum eis opus sit ipsius auxilio, sed et propria fortitudine: ut non illius solum, sed et ipsorum bona sint opera. Et quod defatigari non oporteat. Nam quæ utilitas est principii, quod finem non habet? Præterea quod ad finem usque vitæ adeunda sint pericula. Dignum est autem, ut hos admiremur: quomodo al tanta ac talia em:issi pericula, audientes, 13 Gen. XLIS, Προσέχετε ὑμᾶς. Προαναφωνεῖ τούτοις τοὺς μέλλοντας πειρασμούς, παραθήγων εἰς τοὺς ἀγῶνας. Προσέχετε δὲ ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων, ἀντὶ τοῦ, Φυλάτ τεσθε τοὺς ἀνθρώπους, είτουν, Προσδοκάτε δεινὰ ἀπ' αὐτῶν. Καὶ - ἐμοῦ. Εἰπών, ἃ ὑποστήσονται παρὰ τῶν Ιουδαίων, λοιπὸν λέγει καὶ ἃ παρὰ τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Εἰς ἔθνεσιν. Εἰς ἔλεγχον καὶ τῶν Ἰουδαίων, καὶ τῶν ἐθνῶν, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ὕστερον, ὅτι οὐκ ἤκουσαν τοῦ κηρύγματος. Τοσούτον γάρ ἀκούσουσιν, ὥστε καὶ τοὺς κήρυκας μυρίοις κακοῖς ὑποβαλεῖν. Ὅταν δὲ· λαλήσετε. Ἵνα μὴ λέγωσιν, ὅτι καὶ πῶς, ἰδιῶται καὶ ἀγράμματοι, πεῖσαι δυνησόμεθα ῥήτορας καὶ φιλοσόφους; προθεραπεύει καὶ ταύτην αὐτῶν τὴν ἀπορίαν λέγων· Μή μεριμνήσητε, πως ἢ τί λαλήσετε. Δοθήσεται — λαλήσετε. Δοθήσεται, παρ' ἐμοῦ δηλαδή. Ταῦτα δὲ εἶπεν αὐτοῖς καὶ αὖθις, ἐγγίζοντας τοῦ διὰ σταυροῦ πάθους, ὅτε περὶ τῆς τοῦ κόσμου συντελείας ηρώτησαν αὐτόν. Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, καὶ τηνικαῦτα εἰπεῖν αὐτὸν, ὅτι Εγώ δώσω ὑμῖν στόμα καὶ σοφίαν ᾗ οὐ δυνήσονται ἀντειπείν, οὐδὲ ἀντιστῆναι πάντες οἱ ἀντικείμενοι ὑμῖν. λαλοῦντες. Οι λαλοῦντες τότε. Οὐ Αλλά ὑμῖν. ᾿Αλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν τότε. Παραδώσει τέκνον. Οἱ μὴ πιστεύσαντες, τοὺς πιστεύσαντας. Καὶ — αὐτούς. Καὶ οὗτοι ὁμοίως. Διὰ τῶν φιλτά των δὲ τούτων, καὶ τὰς ἄλλας ἐνέφηνε συγγενείας καὶ οἰκειότητας. Καὶ -- όνομά μου. Υπὸ πάντων, ἀντὶ τοῦ, Ὑπὸ τῶν πλειόνων. Πολλοὶ γὰρ αὐτοὺς ἠγάπησαν. Ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο γραφικόν, πάντας λέγειν, καὶ τοὺς πλείονας. 'Ανωτέρω δὲ προσθεὶς, ὅτι "Ενεκεν ἐμοῦ, καὶ νῦν δὲ πάλιν, ὅτι Διὰ τὸ ὄνομά μου· πολλὴν παράκλησιν καὶ προθυμίαν αὐτοῖς ἐνέβαλε, πεπεισμένοις, ὅτι συμπαρέσται καὶ ἀντιλήψεται τῶν πα· σχόντων δι' αὐτόν. 0 - σωθήσεται. Τρία τὸ παρὸν ἐμφαίνει ῥητόν ὅτι οὐ μόνον χρεία τῆς παρ' αὐτοῦ βοηθείας, ἀλλὰ καὶ τῆς αὐτῶν καρτερίας, ἵνα μὴ αὐτοῦ μόνον, ἀλλά καὶ αὐτῶν γίνοιντο τὰ κατορθώματα· καὶ ὅτι οὐ χρὴ ἀποκάμνειν· τί γὰρ ὄφελος ἀρχῆς, οὐκ ἐχούσης τέλος; καὶ ὅτι μέχρι τέλους ζωῆς αὐτῶν παραταθή σεται τὰ δεινά. Θαυμάσαι δὲ τούτους ἄξιον, πῶς εἰς τοσούτους καὶ τοιούτους κινδύνους ἀποστελλόμενοι, καὶ πᾶσαν μὲν 9. 19 Prov. ΧΧΙΙ, 1. 20.30 ] Petr. v, 8. * Luc. 21, 45. 3. Matth. x, 18.

ὡς λέων πέποιθε· λέων δὲ καὶ ὁ διάβολος, κατὰ τὸ ἀνήμερον καὶ αἱμοβόρον· Ως λέων γάρ, φησί, προ ριπατεί, ζητών είνα καταπίῃ. inquit, dormivit ut leo, quis suscitabit eum 10? καιος, κατὰ τὸ εὐπαρρησίαστον. Δίκαιος γάρ, φησίν, Justus etiam leo vocatur, propter fortitudinem. Justus, sit, quasi leo confidit ". Praeterea et diabolus leo dicitur, eo quod immitis sit ac sanguinem voret. Ut leo, inquit, obambulat quærens quem devored 10.30 Vers. 17. Aulendite vos. Praedicit eis futuras tentationes, exacuens ad certamina. Attendite, inquit, ab hominibus, hoc est, observate homines, sive pericula ab illis exspectate. Vers. 18. Et me. Postquam dixit quæ a Judæis passuri erant, nunc etiam dicit quæ ab aliis gentibus. Vers. 18. In – gentibus. Ad redargutionem Judæorum et gentium, ne postmodum dicere possint, quod prædicationem non audierint: in tantum enim audient, ut etiam prædicatores innumeris malis aliciant. Vers. 19. Cum autem loquamini. Ne dicant: Et quo pacto idiote ac illitterati persuadere poterimus rhetoribus ac philosophis? primum hanc eorum solvit dubitationem dicens: Ne solliciti sitis quomodo aut quid loquamini. Vers. 19. Dabitur loquamini. Dabitur: a me videlicet. Hæc autem iterum dixit eis instante crucis passione, quando de mundi consummatione illum interrogaverunt. Ait enim Lucas, quod tunc etiam subjunxerit: Ego dabo vobis os et sapientiam, cui non polerunt contradicere aut resistere omnes qui adversantur vobis ". Vers. 20. Non — loquentes. Hoc est, qui tunc loquentur. Vers. 20. Sed loquitur in vobis. vobis. Sed Spiritus sanctus qui Vers. 21. Prodet — filium. Illi non credentes, hos prodent fideles. Vers. 91. ΕΙ eos. Et similiter de his dicendum est. Per hos autem amicissimos etiam alios cogna4os et familiares intelligit. - nomen meum. @ Vers. 22. Ει - Ab omnibus, id est, pluribus: nam multi ipsos dilexerunt. Est autem et boc Scripturæ idioma ut omnibus dicat pro pluribus. Cum autem superius addiderit **: Propter me, nunc addens etiam: Propter nomen meum, magnam eis consolationem ac animi alacritatem injecit, cuin persuasum habeant, quod illis adsit et auxilietur, qui propter ipsum patiuntur. Vers. 22. Qui - salvus erit. Tria innuit przsens verbum. Primum quod non solum eis opus sit ipsius auxilio, sed et propria fortitudine: ut non illius solum, sed et ipsorum bona sint opera. Et quod defatigari non oporteat. Nam quæ utilitas est principii, quod finem non habet? Præterea quod ad finem usque vitæ adeunda sint pericula. Dignum est autem, ut hos admiremur: quomodo al tanta ac talia em:issi pericula, audientes, 13 Gen. XLIS, Προσέχετε ὑμᾶς. Προαναφωνεῖ τούτοις τοὺς μέλλοντας πειρασμούς, παραθήγων εἰς τοὺς ἀγῶνας. Προσέχετε δὲ ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων, ἀντὶ τοῦ, Φυλάτ τεσθε τοὺς ἀνθρώπους, είτουν, Προσδοκάτε δεινὰ ἀπ' αὐτῶν. Καὶ - ἐμοῦ. Εἰπών, ἃ ὑποστήσονται παρὰ τῶν Ιουδαίων, λοιπὸν λέγει καὶ ἃ παρὰ τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Εἰς ἔθνεσιν. Εἰς ἔλεγχον καὶ τῶν Ἰουδαίων, καὶ τῶν ἐθνῶν, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ὕστερον, ὅτι οὐκ ἤκουσαν τοῦ κηρύγματος. Τοσούτον γάρ ἀκούσουσιν, ὥστε καὶ τοὺς κήρυκας μυρίοις κακοῖς ὑποβαλεῖν. Ὅταν δὲ· λαλήσετε. Ἵνα μὴ λέγωσιν, ὅτι καὶ πῶς, ἰδιῶται καὶ ἀγράμματοι, πεῖσαι δυνησόμεθα ῥήτορας καὶ φιλοσόφους; προθεραπεύει καὶ ταύτην αὐτῶν τὴν ἀπορίαν λέγων· Μή μεριμνήσητε, πως ἢ τί λαλήσετε. Δοθήσεται — λαλήσετε. Δοθήσεται, παρ' ἐμοῦ δηλαδή. Ταῦτα δὲ εἶπεν αὐτοῖς καὶ αὖθις, ἐγγίζοντας τοῦ διὰ σταυροῦ πάθους, ὅτε περὶ τῆς τοῦ κόσμου συντελείας ηρώτησαν αὐτόν. Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, καὶ τηνικαῦτα εἰπεῖν αὐτὸν, ὅτι Εγώ δώσω ὑμῖν στόμα καὶ σοφίαν ᾗ οὐ δυνήσονται ἀντειπείν, οὐδὲ ἀντιστῆναι πάντες οἱ ἀντικείμενοι ὑμῖν. λαλοῦντες. Οι λαλοῦντες τότε. Οὐ Αλλά ὑμῖν. ᾿Αλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν τότε. Παραδώσει τέκνον. Οἱ μὴ πιστεύσαντες, τοὺς πιστεύσαντας. Καὶ — αὐτούς. Καὶ οὗτοι ὁμοίως. Διὰ τῶν φιλτά των δὲ τούτων, καὶ τὰς ἄλλας ἐνέφηνε συγγενείας καὶ οἰκειότητας. Καὶ -- όνομά μου. Υπὸ πάντων, ἀντὶ τοῦ, Ὑπὸ τῶν πλειόνων. Πολλοὶ γὰρ αὐτοὺς ἠγάπησαν. Ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο γραφικόν, πάντας λέγειν, καὶ τοὺς πλείονας. 'Ανωτέρω δὲ προσθεὶς, ὅτι "Ενεκεν ἐμοῦ, καὶ νῦν δὲ πάλιν, ὅτι Διὰ τὸ ὄνομά μου· πολλὴν παράκλησιν καὶ προθυμίαν αὐτοῖς ἐνέβαλε, πεπεισμένοις, ὅτι συμπαρέσται καὶ ἀντιλήψεται τῶν πα· σχόντων δι' αὐτόν. 0 - σωθήσεται. Τρία τὸ παρὸν ἐμφαίνει ῥητόν ὅτι οὐ μόνον χρεία τῆς παρ' αὐτοῦ βοηθείας, ἀλλὰ καὶ τῆς αὐτῶν καρτερίας, ἵνα μὴ αὐτοῦ μόνον, ἀλλά καὶ αὐτῶν γίνοιντο τὰ κατορθώματα· καὶ ὅτι οὐ χρὴ ἀποκάμνειν· τί γὰρ ὄφελος ἀρχῆς, οὐκ ἐχούσης τέλος; καὶ ὅτι μέχρι τέλους ζωῆς αὐτῶν παραταθή σεται τὰ δεινά. Θαυμάσαι δὲ τούτους ἄξιον, πῶς εἰς τοσούτους καὶ τοιούτους κινδύνους ἀποστελλόμενοι, καὶ πᾶσαν μὲν 9. 19 Prov. ΧΧΙΙ, 1. 20.30 ] Petr. v, 8. * Luc. 21, 45. 3. Matth. x, 18.

CAP. X: τὴν οἰκουμένην πολεμίαν ἔχειν ἀκούοντες, παρ' ὅλην quod universum orbem inimicum haberent, tulaque δὲ πειράζεσθαι τὴν ζωήν, οὐκ έδειλίασαν, οὐδ᾽ ἐζήτησαν ἀπαλλαγὴν τῶν δεινῶν; Υπήκουον γὰρ, ὡς εὐπειθεῖς τῷ διδασκάλῳ, καὶ ἐθάῤῥουν ὡς πιστοὶ τῇ δυνάμει τοῦ ἀποστέλλοντος. Μεμαθηκότες δὲ καὶ, ὅτι τοσοῦτον ἰσχύσει τὸ κήρυγμα τῆς πίστεως, ὡς διαλύσαι καὶ τὴν ἀδαμαντίνην στοργήν τῆς φύσεως, καὶ τὰς σχέσεις ἀλλήλαις ἐκπολεμῶσαι, μᾶλλον ἀνηρεθίσθησαν, καὶ νευρωθέντες λοιπὸν ταῖς ἀναμφιβόλοις ἐλπίσι τοῦ κατορθοῦν, ἀπεδύσαντο, δώδεκα μόνοι, πρὸς ἅπασαν τὴν οἰκουμένην, ᾗτινι συμπαρετάττετο κατ' αὐτῶν καὶ ὁ διάβολος μετὰ τῶν ἀπεί ρων αὐτοῦ δαιμόνων, καὶ νενικήκασιν, οὐκ ἀνελόν τες τοὺς ἐναντίους, ἀλλὰ μεταῤῥυθμίσαντες, καὶ δαιμόνων ἴσους λαβόντες, ἀγγέλων ἴσους ἐποίησαν. Οταν δὲ ἄλλην. Εἰπὼν τὰ μετὰ τὴν ἀνάλη ψιν αὐτοῦ συμβησόμενα, πάλιν ἤγαγε τὸν λόγον ἐπὶ τὰ πρὸ τοῦ σταυροῦ. Κελεύει δὲ φεύγειν, οὐχ ὡς δειλούς, ἀλλ' ὡς διωκομένους. Ὁ δὲ Θεολόγος Γρη γόριος ἑρμηνεύων τοῦτό φησιν, ὅτι φειδοῖ τῶν διωκόντων καὶ τῶν ἀσθενεστέρων· καὶ οὐδὲ μακρὰν φεύγειν, ἀλλ᾽ ἀπὸ ταύτης τῆς πόλεως εἰς ἐκείνην, ένα μηδεμίαν παραλείψωσιν, εἰς ἣν οὐκ ἀφίξονται. Αμὴν – τοῦ ἀνθρώπου. Ἕως ἂν ἔλθῃ πρὸς ὑμᾶς. Τοῦτο δὲ πρὸς ψυχαγωγίαν καὶ ἀνάψυξιν αὐτ τῶν εἶπε, βεβαιῶν, ὅτι θᾶττον τούτους καταλάβῃ, πρὸ τοῦ περιελθεῖν αὐτοὺς πάσας τὰς πόλεις τῶν Ἰουδαίων, ήγουν, πρὸ τοῦ διελθεῖν ὅλην τὴν Παλαιστίνην. Ηρκει γὰρ, καὶ μόνον ἐπιφανεὶς αὐτοῖς ἀντὶ πάσης παρακλήσεως, οὕτως ἐλαυνομένοις, δ δὴ τότε καὶ πεποίηκεν, ὡς ὑπέσχετο. Ἐπεὶ δὲ καὶ βλασφημεῖσθαι παρὰ τῶν διωκόντων ἔμελλον, καὶ διὰ τοῦτο Εάκνεσθαι, παραμυθεῖται καὶ τοῦτο τὸ μέρος, ἀπὸ τοῦ καθ᾿ ἑαυτὸν ὑποδείγματος, εἰπών· Οὐκ — τὸν κύριον αὐτοῦ. Ἀπόφασιν μὲν λέγει κοινὴν καὶ πᾶσι γνώριμον, προσαρμόζει δὲ ταύτῃ τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν, ἵνα μηδεὶς ἀντιλέγειν ἔχοι. Οὐκ ἔστιν ὄντως, οὔτε μαθητής κρείττων τοῦ οἰκείου διδασκάλου, οὔτε δοῦλος κρείττων τοῦ κυρίου αὐτοῦ, ἕως ἂν ὁ μὲν εἴη μαθητής, ὁ δὲ δοῦλος. Υφεσις γάρ ἐστι καὶ τὸ διδάσκεσθαι καὶ τὸ δουλεύειν, καὶ κατ' αὐτὸ τοῦτο πάντως υποβεβήκασι. Λοιπὸν οὖν οὐδ' ὑμεῖς ἐστε ὑπὲρ ἐμὲ τὸν διδάσκαλον ὑμῶν καὶ Κύριον. Αρκετόν – ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ. Ἀρχεῖ τοῖς μαθηταῖς ὑμῖν εἰς παραμυθίαν, ἵνα γένησθε βλασφημούμενοι, ὡς ἐγὼ ὁ διδάσκαλος ὑμῶν, καὶ μέγα ὑμῖν τὸ, καὶ ἐν τοῖς τοιούτοις ἐξισωθῆναι μοι. Καὶ ὁ δοῦλος αὐτοῦ. Ελκυστέον καὶ ἐπὶ τὸ ῥητὸν τοῦτο πάλιν τὸν ἀρκετὸν, ἵνα γένηται. Εἰ – οικειακοὺς αὐτοῦ. Βεελζεβούλ ὠνόμαζον, vita sua tentarentur: non detrectarunt periculum, neque liberationem a malis poposcerunt. Parebant enim tanquam morigeri magistro: et confidebant, utpote fideles, de potentia emittentis. Cum autem didicissent, quod tantam haberet fidei prædicatio fortitudinem, ut adamantinum quoque naturae amorem dissolveret, variis affectibus se mutao vincentibus, magis incitati sunt, additisque viribus, indubitata spe deinceps egregia opera exhibend:, soli duodecim aggressi sunt orbem universum: cum quo adversus illos se diabolus opposuit, junctis secum innumeris dæmoniis, Illi vero obtinuerunt victoriam, non interficientes adversarios, sed sibi connumerantes: et quos dæmonibus æquales acceperunt, angelis similes reddiderunt. Vers. 25. Cum autem—aliam. Postquam dixit quæ post ascensionem suam erant eventura, sermonem ad ea reduxit, quæ ante crucem futura erant. Jubet autem fugere, non tanquam timidos, sed tanquam eos qui expelluntur. Verum sicut Gregorius Theologus interpretatur, jubet ut misereantur persequentium et imbecilliorum, nec longe fugiant, sed ab hac civitate in illam, ne ullam prætereant, ad quam non perveniant. Vers. 23. Amen - hominis.—Priusquam veniat ad vos. Hoc autem ad solatium et refrigerium eorum dixit, confirmans, quod citius eos esset sibi adjuncturus, quam ipsi omnes Judæorum civitates circumirent, sive antequam ad universam Palestinam accederent. Sufficiebat enim pro omni consolatione, ut illis adeo exagitatis appareret: quod sane lunc etiam fecit, sicut promisit. Quia autem futurum erat ut ab his qui se persequerentur, calumniam sustinerent, et ideo moleste ferrent: super hoc etiam consolationem affert, partim a proprio exemplo, et ab his quæ sibi ipsi accidebant, dicens: Vers. 24. Νon dominum suum. Communem profert sententiam, quæque omnibus nota est: et huic adaptat, quæ circa se accidunt, ut nullus possit contradicere. Vere enim ita est, quod Leque discipulus suo magistro praestantior est, neque servus suo domino: dum ille discipulus fuerit, et iste servus. Nam subjectio quædam est doceri ac servire, et secundum hoc ipsum omnino subjecti sunt. Itaque neque vos supra me estis, cum sim magister ac Dominus vester. Vers. 25. Sufficit magister suus. Satis est vobis discipulis ad consolationem, ut contumelia allciamini, sicut et ego, qui sum Magister vester: idque magnum est, ut etiam in talibus mihi similes sitės. Vers. 25. Et servus suus. Rursum etiam buc trahendum est, quod dixit: Sufficit ut fiat. Vers. 25. Si · domesticos ejus? Beelzebul nomiBis ergo ίσος cum genitivo. Malim αφίξωνται. Varia lectiones et notæ. 1. e. ελάττωσις. ὑποβεβλήκασι. Β.

CAP. X: τὴν οἰκουμένην πολεμίαν ἔχειν ἀκούοντες, παρ' ὅλην quod universum orbem inimicum haberent, tulaque δὲ πειράζεσθαι τὴν ζωήν, οὐκ έδειλίασαν, οὐδ᾽ ἐζήτησαν ἀπαλλαγὴν τῶν δεινῶν; Υπήκουον γὰρ, ὡς εὐπειθεῖς τῷ διδασκάλῳ, καὶ ἐθάῤῥουν ὡς πιστοὶ τῇ δυνάμει τοῦ ἀποστέλλοντος. Μεμαθηκότες δὲ καὶ, ὅτι τοσοῦτον ἰσχύσει τὸ κήρυγμα τῆς πίστεως, ὡς διαλύσαι καὶ τὴν ἀδαμαντίνην στοργήν τῆς φύσεως, καὶ τὰς σχέσεις ἀλλήλαις ἐκπολεμῶσαι, μᾶλλον ἀνηρεθίσθησαν, καὶ νευρωθέντες λοιπὸν ταῖς ἀναμφιβόλοις ἐλπίσι τοῦ κατορθοῦν, ἀπεδύσαντο, δώδεκα μόνοι, πρὸς ἅπασαν τὴν οἰκουμένην, ᾗτινι συμπαρετάττετο κατ' αὐτῶν καὶ ὁ διάβολος μετὰ τῶν ἀπεί ρων αὐτοῦ δαιμόνων, καὶ νενικήκασιν, οὐκ ἀνελόν τες τοὺς ἐναντίους, ἀλλὰ μεταῤῥυθμίσαντες, καὶ δαιμόνων ἴσους λαβόντες, ἀγγέλων ἴσους ἐποίησαν. Οταν δὲ ἄλλην. Εἰπὼν τὰ μετὰ τὴν ἀνάλη ψιν αὐτοῦ συμβησόμενα, πάλιν ἤγαγε τὸν λόγον ἐπὶ τὰ πρὸ τοῦ σταυροῦ. Κελεύει δὲ φεύγειν, οὐχ ὡς δειλούς, ἀλλ' ὡς διωκομένους. Ὁ δὲ Θεολόγος Γρη γόριος ἑρμηνεύων τοῦτό φησιν, ὅτι φειδοῖ τῶν διωκόντων καὶ τῶν ἀσθενεστέρων· καὶ οὐδὲ μακρὰν φεύγειν, ἀλλ᾽ ἀπὸ ταύτης τῆς πόλεως εἰς ἐκείνην, ένα μηδεμίαν παραλείψωσιν, εἰς ἣν οὐκ ἀφίξονται. Αμὴν – τοῦ ἀνθρώπου. Ἕως ἂν ἔλθῃ πρὸς ὑμᾶς. Τοῦτο δὲ πρὸς ψυχαγωγίαν καὶ ἀνάψυξιν αὐτ τῶν εἶπε, βεβαιῶν, ὅτι θᾶττον τούτους καταλάβῃ, πρὸ τοῦ περιελθεῖν αὐτοὺς πάσας τὰς πόλεις τῶν Ἰουδαίων, ήγουν, πρὸ τοῦ διελθεῖν ὅλην τὴν Παλαιστίνην. Ηρκει γὰρ, καὶ μόνον ἐπιφανεὶς αὐτοῖς ἀντὶ πάσης παρακλήσεως, οὕτως ἐλαυνομένοις, δ δὴ τότε καὶ πεποίηκεν, ὡς ὑπέσχετο. Ἐπεὶ δὲ καὶ βλασφημεῖσθαι παρὰ τῶν διωκόντων ἔμελλον, καὶ διὰ τοῦτο Εάκνεσθαι, παραμυθεῖται καὶ τοῦτο τὸ μέρος, ἀπὸ τοῦ καθ᾿ ἑαυτὸν ὑποδείγματος, εἰπών· Οὐκ — τὸν κύριον αὐτοῦ. Ἀπόφασιν μὲν λέγει κοινὴν καὶ πᾶσι γνώριμον, προσαρμόζει δὲ ταύτῃ τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν, ἵνα μηδεὶς ἀντιλέγειν ἔχοι. Οὐκ ἔστιν ὄντως, οὔτε μαθητής κρείττων τοῦ οἰκείου διδασκάλου, οὔτε δοῦλος κρείττων τοῦ κυρίου αὐτοῦ, ἕως ἂν ὁ μὲν εἴη μαθητής, ὁ δὲ δοῦλος. Υφεσις γάρ ἐστι καὶ τὸ διδάσκεσθαι καὶ τὸ δουλεύειν, καὶ κατ' αὐτὸ τοῦτο πάντως υποβεβήκασι. Λοιπὸν οὖν οὐδ' ὑμεῖς ἐστε ὑπὲρ ἐμὲ τὸν διδάσκαλον ὑμῶν καὶ Κύριον. Αρκετόν – ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ. Ἀρχεῖ τοῖς μαθηταῖς ὑμῖν εἰς παραμυθίαν, ἵνα γένησθε βλασφημούμενοι, ὡς ἐγὼ ὁ διδάσκαλος ὑμῶν, καὶ μέγα ὑμῖν τὸ, καὶ ἐν τοῖς τοιούτοις ἐξισωθῆναι μοι. Καὶ ὁ δοῦλος αὐτοῦ. Ελκυστέον καὶ ἐπὶ τὸ ῥητὸν τοῦτο πάλιν τὸν ἀρκετὸν, ἵνα γένηται. Εἰ – οικειακοὺς αὐτοῦ. Βεελζεβούλ ὠνόμαζον, vita sua tentarentur: non detrectarunt periculum, neque liberationem a malis poposcerunt. Parebant enim tanquam morigeri magistro: et confidebant, utpote fideles, de potentia emittentis. Cum autem didicissent, quod tantam haberet fidei prædicatio fortitudinem, ut adamantinum quoque naturae amorem dissolveret, variis affectibus se mutao vincentibus, magis incitati sunt, additisque viribus, indubitata spe deinceps egregia opera exhibend:, soli duodecim aggressi sunt orbem universum: cum quo adversus illos se diabolus opposuit, junctis secum innumeris dæmoniis, Illi vero obtinuerunt victoriam, non interficientes adversarios, sed sibi connumerantes: et quos dæmonibus æquales acceperunt, angelis similes reddiderunt. Vers. 25. Cum autem—aliam. Postquam dixit quæ post ascensionem suam erant eventura, sermonem ad ea reduxit, quæ ante crucem futura erant. Jubet autem fugere, non tanquam timidos, sed tanquam eos qui expelluntur. Verum sicut Gregorius Theologus interpretatur, jubet ut misereantur persequentium et imbecilliorum, nec longe fugiant, sed ab hac civitate in illam, ne ullam prætereant, ad quam non perveniant. Vers. 23. Amen - hominis.—Priusquam veniat ad vos. Hoc autem ad solatium et refrigerium eorum dixit, confirmans, quod citius eos esset sibi adjuncturus, quam ipsi omnes Judæorum civitates circumirent, sive antequam ad universam Palestinam accederent. Sufficiebat enim pro omni consolatione, ut illis adeo exagitatis appareret: quod sane lunc etiam fecit, sicut promisit. Quia autem futurum erat ut ab his qui se persequerentur, calumniam sustinerent, et ideo moleste ferrent: super hoc etiam consolationem affert, partim a proprio exemplo, et ab his quæ sibi ipsi accidebant, dicens: Vers. 24. Νon dominum suum. Communem profert sententiam, quæque omnibus nota est: et huic adaptat, quæ circa se accidunt, ut nullus possit contradicere. Vere enim ita est, quod Leque discipulus suo magistro praestantior est, neque servus suo domino: dum ille discipulus fuerit, et iste servus. Nam subjectio quædam est doceri ac servire, et secundum hoc ipsum omnino subjecti sunt. Itaque neque vos supra me estis, cum sim magister ac Dominus vester. Vers. 25. Sufficit magister suus. Satis est vobis discipulis ad consolationem, ut contumelia allciamini, sicut et ego, qui sum Magister vester: idque magnum est, ut etiam in talibus mihi similes sitės. Vers. 25. Et servus suus. Rursum etiam buc trahendum est, quod dixit: Sufficit ut fiat. Vers. 25. Si · domesticos ejus? Beelzebul nomiBis ergo ίσος cum genitivo. Malim αφίξωνται. Varia lectiones et notæ. 1. e. ελάττωσις. ὑποβεβλήκασι. Β.

CAP. X: τὴν οἰκουμένην πολεμίαν ἔχειν ἀκούοντες, παρ' ὅλην quod universum orbem inimicum haberent, tulaque δὲ πειράζεσθαι τὴν ζωήν, οὐκ έδειλίασαν, οὐδ᾽ ἐζήτησαν ἀπαλλαγὴν τῶν δεινῶν; Υπήκουον γὰρ, ὡς εὐπειθεῖς τῷ διδασκάλῳ, καὶ ἐθάῤῥουν ὡς πιστοὶ τῇ δυνάμει τοῦ ἀποστέλλοντος. Μεμαθηκότες δὲ καὶ, ὅτι τοσοῦτον ἰσχύσει τὸ κήρυγμα τῆς πίστεως, ὡς διαλύσαι καὶ τὴν ἀδαμαντίνην στοργήν τῆς φύσεως, καὶ τὰς σχέσεις ἀλλήλαις ἐκπολεμῶσαι, μᾶλλον ἀνηρεθίσθησαν, καὶ νευρωθέντες λοιπὸν ταῖς ἀναμφιβόλοις ἐλπίσι τοῦ κατορθοῦν, ἀπεδύσαντο, δώδεκα μόνοι, πρὸς ἅπασαν τὴν οἰκουμένην, ᾗτινι συμπαρετάττετο κατ' αὐτῶν καὶ ὁ διάβολος μετὰ τῶν ἀπεί ρων αὐτοῦ δαιμόνων, καὶ νενικήκασιν, οὐκ ἀνελόν τες τοὺς ἐναντίους, ἀλλὰ μεταῤῥυθμίσαντες, καὶ δαιμόνων ἴσους λαβόντες, ἀγγέλων ἴσους ἐποίησαν. Οταν δὲ ἄλλην. Εἰπὼν τὰ μετὰ τὴν ἀνάλη ψιν αὐτοῦ συμβησόμενα, πάλιν ἤγαγε τὸν λόγον ἐπὶ τὰ πρὸ τοῦ σταυροῦ. Κελεύει δὲ φεύγειν, οὐχ ὡς δειλούς, ἀλλ' ὡς διωκομένους. Ὁ δὲ Θεολόγος Γρη γόριος ἑρμηνεύων τοῦτό φησιν, ὅτι φειδοῖ τῶν διωκόντων καὶ τῶν ἀσθενεστέρων· καὶ οὐδὲ μακρὰν φεύγειν, ἀλλ᾽ ἀπὸ ταύτης τῆς πόλεως εἰς ἐκείνην, ένα μηδεμίαν παραλείψωσιν, εἰς ἣν οὐκ ἀφίξονται. Αμὴν – τοῦ ἀνθρώπου. Ἕως ἂν ἔλθῃ πρὸς ὑμᾶς. Τοῦτο δὲ πρὸς ψυχαγωγίαν καὶ ἀνάψυξιν αὐτ τῶν εἶπε, βεβαιῶν, ὅτι θᾶττον τούτους καταλάβῃ, πρὸ τοῦ περιελθεῖν αὐτοὺς πάσας τὰς πόλεις τῶν Ἰουδαίων, ήγουν, πρὸ τοῦ διελθεῖν ὅλην τὴν Παλαιστίνην. Ηρκει γὰρ, καὶ μόνον ἐπιφανεὶς αὐτοῖς ἀντὶ πάσης παρακλήσεως, οὕτως ἐλαυνομένοις, δ δὴ τότε καὶ πεποίηκεν, ὡς ὑπέσχετο. Ἐπεὶ δὲ καὶ βλασφημεῖσθαι παρὰ τῶν διωκόντων ἔμελλον, καὶ διὰ τοῦτο Εάκνεσθαι, παραμυθεῖται καὶ τοῦτο τὸ μέρος, ἀπὸ τοῦ καθ᾿ ἑαυτὸν ὑποδείγματος, εἰπών· Οὐκ — τὸν κύριον αὐτοῦ. Ἀπόφασιν μὲν λέγει κοινὴν καὶ πᾶσι γνώριμον, προσαρμόζει δὲ ταύτῃ τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν, ἵνα μηδεὶς ἀντιλέγειν ἔχοι. Οὐκ ἔστιν ὄντως, οὔτε μαθητής κρείττων τοῦ οἰκείου διδασκάλου, οὔτε δοῦλος κρείττων τοῦ κυρίου αὐτοῦ, ἕως ἂν ὁ μὲν εἴη μαθητής, ὁ δὲ δοῦλος. Υφεσις γάρ ἐστι καὶ τὸ διδάσκεσθαι καὶ τὸ δουλεύειν, καὶ κατ' αὐτὸ τοῦτο πάντως υποβεβήκασι. Λοιπὸν οὖν οὐδ' ὑμεῖς ἐστε ὑπὲρ ἐμὲ τὸν διδάσκαλον ὑμῶν καὶ Κύριον. Αρκετόν – ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ. Ἀρχεῖ τοῖς μαθηταῖς ὑμῖν εἰς παραμυθίαν, ἵνα γένησθε βλασφημούμενοι, ὡς ἐγὼ ὁ διδάσκαλος ὑμῶν, καὶ μέγα ὑμῖν τὸ, καὶ ἐν τοῖς τοιούτοις ἐξισωθῆναι μοι. Καὶ ὁ δοῦλος αὐτοῦ. Ελκυστέον καὶ ἐπὶ τὸ ῥητὸν τοῦτο πάλιν τὸν ἀρκετὸν, ἵνα γένηται. Εἰ – οικειακοὺς αὐτοῦ. Βεελζεβούλ ὠνόμαζον, vita sua tentarentur: non detrectarunt periculum, neque liberationem a malis poposcerunt. Parebant enim tanquam morigeri magistro: et confidebant, utpote fideles, de potentia emittentis. Cum autem didicissent, quod tantam haberet fidei prædicatio fortitudinem, ut adamantinum quoque naturae amorem dissolveret, variis affectibus se mutao vincentibus, magis incitati sunt, additisque viribus, indubitata spe deinceps egregia opera exhibend:, soli duodecim aggressi sunt orbem universum: cum quo adversus illos se diabolus opposuit, junctis secum innumeris dæmoniis, Illi vero obtinuerunt victoriam, non interficientes adversarios, sed sibi connumerantes: et quos dæmonibus æquales acceperunt, angelis similes reddiderunt. Vers. 25. Cum autem—aliam. Postquam dixit quæ post ascensionem suam erant eventura, sermonem ad ea reduxit, quæ ante crucem futura erant. Jubet autem fugere, non tanquam timidos, sed tanquam eos qui expelluntur. Verum sicut Gregorius Theologus interpretatur, jubet ut misereantur persequentium et imbecilliorum, nec longe fugiant, sed ab hac civitate in illam, ne ullam prætereant, ad quam non perveniant. Vers. 23. Amen - hominis.—Priusquam veniat ad vos. Hoc autem ad solatium et refrigerium eorum dixit, confirmans, quod citius eos esset sibi adjuncturus, quam ipsi omnes Judæorum civitates circumirent, sive antequam ad universam Palestinam accederent. Sufficiebat enim pro omni consolatione, ut illis adeo exagitatis appareret: quod sane lunc etiam fecit, sicut promisit. Quia autem futurum erat ut ab his qui se persequerentur, calumniam sustinerent, et ideo moleste ferrent: super hoc etiam consolationem affert, partim a proprio exemplo, et ab his quæ sibi ipsi accidebant, dicens: Vers. 24. Νon dominum suum. Communem profert sententiam, quæque omnibus nota est: et huic adaptat, quæ circa se accidunt, ut nullus possit contradicere. Vere enim ita est, quod Leque discipulus suo magistro praestantior est, neque servus suo domino: dum ille discipulus fuerit, et iste servus. Nam subjectio quædam est doceri ac servire, et secundum hoc ipsum omnino subjecti sunt. Itaque neque vos supra me estis, cum sim magister ac Dominus vester. Vers. 25. Sufficit magister suus. Satis est vobis discipulis ad consolationem, ut contumelia allciamini, sicut et ego, qui sum Magister vester: idque magnum est, ut etiam in talibus mihi similes sitės. Vers. 25. Et servus suus. Rursum etiam buc trahendum est, quod dixit: Sufficit ut fiat. Vers. 25. Si · domesticos ejus? Beelzebul nomiBis ergo ίσος cum genitivo. Malim αφίξωνται. Varia lectiones et notæ. 1. e. ελάττωσις. ὑποβεβλήκασι. Β.

CAP. X: τὴν οἰκουμένην πολεμίαν ἔχειν ἀκούοντες, παρ' ὅλην quod universum orbem inimicum haberent, tulaque δὲ πειράζεσθαι τὴν ζωήν, οὐκ έδειλίασαν, οὐδ᾽ ἐζήτησαν ἀπαλλαγὴν τῶν δεινῶν; Υπήκουον γὰρ, ὡς εὐπειθεῖς τῷ διδασκάλῳ, καὶ ἐθάῤῥουν ὡς πιστοὶ τῇ δυνάμει τοῦ ἀποστέλλοντος. Μεμαθηκότες δὲ καὶ, ὅτι τοσοῦτον ἰσχύσει τὸ κήρυγμα τῆς πίστεως, ὡς διαλύσαι καὶ τὴν ἀδαμαντίνην στοργήν τῆς φύσεως, καὶ τὰς σχέσεις ἀλλήλαις ἐκπολεμῶσαι, μᾶλλον ἀνηρεθίσθησαν, καὶ νευρωθέντες λοιπὸν ταῖς ἀναμφιβόλοις ἐλπίσι τοῦ κατορθοῦν, ἀπεδύσαντο, δώδεκα μόνοι, πρὸς ἅπασαν τὴν οἰκουμένην, ᾗτινι συμπαρετάττετο κατ' αὐτῶν καὶ ὁ διάβολος μετὰ τῶν ἀπεί ρων αὐτοῦ δαιμόνων, καὶ νενικήκασιν, οὐκ ἀνελόν τες τοὺς ἐναντίους, ἀλλὰ μεταῤῥυθμίσαντες, καὶ δαιμόνων ἴσους λαβόντες, ἀγγέλων ἴσους ἐποίησαν. Οταν δὲ ἄλλην. Εἰπὼν τὰ μετὰ τὴν ἀνάλη ψιν αὐτοῦ συμβησόμενα, πάλιν ἤγαγε τὸν λόγον ἐπὶ τὰ πρὸ τοῦ σταυροῦ. Κελεύει δὲ φεύγειν, οὐχ ὡς δειλούς, ἀλλ' ὡς διωκομένους. Ὁ δὲ Θεολόγος Γρη γόριος ἑρμηνεύων τοῦτό φησιν, ὅτι φειδοῖ τῶν διωκόντων καὶ τῶν ἀσθενεστέρων· καὶ οὐδὲ μακρὰν φεύγειν, ἀλλ᾽ ἀπὸ ταύτης τῆς πόλεως εἰς ἐκείνην, ένα μηδεμίαν παραλείψωσιν, εἰς ἣν οὐκ ἀφίξονται. Αμὴν – τοῦ ἀνθρώπου. Ἕως ἂν ἔλθῃ πρὸς ὑμᾶς. Τοῦτο δὲ πρὸς ψυχαγωγίαν καὶ ἀνάψυξιν αὐτ τῶν εἶπε, βεβαιῶν, ὅτι θᾶττον τούτους καταλάβῃ, πρὸ τοῦ περιελθεῖν αὐτοὺς πάσας τὰς πόλεις τῶν Ἰουδαίων, ήγουν, πρὸ τοῦ διελθεῖν ὅλην τὴν Παλαιστίνην. Ηρκει γὰρ, καὶ μόνον ἐπιφανεὶς αὐτοῖς ἀντὶ πάσης παρακλήσεως, οὕτως ἐλαυνομένοις, δ δὴ τότε καὶ πεποίηκεν, ὡς ὑπέσχετο. Ἐπεὶ δὲ καὶ βλασφημεῖσθαι παρὰ τῶν διωκόντων ἔμελλον, καὶ διὰ τοῦτο Εάκνεσθαι, παραμυθεῖται καὶ τοῦτο τὸ μέρος, ἀπὸ τοῦ καθ᾿ ἑαυτὸν ὑποδείγματος, εἰπών· Οὐκ — τὸν κύριον αὐτοῦ. Ἀπόφασιν μὲν λέγει κοινὴν καὶ πᾶσι γνώριμον, προσαρμόζει δὲ ταύτῃ τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν, ἵνα μηδεὶς ἀντιλέγειν ἔχοι. Οὐκ ἔστιν ὄντως, οὔτε μαθητής κρείττων τοῦ οἰκείου διδασκάλου, οὔτε δοῦλος κρείττων τοῦ κυρίου αὐτοῦ, ἕως ἂν ὁ μὲν εἴη μαθητής, ὁ δὲ δοῦλος. Υφεσις γάρ ἐστι καὶ τὸ διδάσκεσθαι καὶ τὸ δουλεύειν, καὶ κατ' αὐτὸ τοῦτο πάντως υποβεβήκασι. Λοιπὸν οὖν οὐδ' ὑμεῖς ἐστε ὑπὲρ ἐμὲ τὸν διδάσκαλον ὑμῶν καὶ Κύριον. Αρκετόν – ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ. Ἀρχεῖ τοῖς μαθηταῖς ὑμῖν εἰς παραμυθίαν, ἵνα γένησθε βλασφημούμενοι, ὡς ἐγὼ ὁ διδάσκαλος ὑμῶν, καὶ μέγα ὑμῖν τὸ, καὶ ἐν τοῖς τοιούτοις ἐξισωθῆναι μοι. Καὶ ὁ δοῦλος αὐτοῦ. Ελκυστέον καὶ ἐπὶ τὸ ῥητὸν τοῦτο πάλιν τὸν ἀρκετὸν, ἵνα γένηται. Εἰ – οικειακοὺς αὐτοῦ. Βεελζεβούλ ὠνόμαζον, vita sua tentarentur: non detrectarunt periculum, neque liberationem a malis poposcerunt. Parebant enim tanquam morigeri magistro: et confidebant, utpote fideles, de potentia emittentis. Cum autem didicissent, quod tantam haberet fidei prædicatio fortitudinem, ut adamantinum quoque naturae amorem dissolveret, variis affectibus se mutao vincentibus, magis incitati sunt, additisque viribus, indubitata spe deinceps egregia opera exhibend:, soli duodecim aggressi sunt orbem universum: cum quo adversus illos se diabolus opposuit, junctis secum innumeris dæmoniis, Illi vero obtinuerunt victoriam, non interficientes adversarios, sed sibi connumerantes: et quos dæmonibus æquales acceperunt, angelis similes reddiderunt. Vers. 25. Cum autem—aliam. Postquam dixit quæ post ascensionem suam erant eventura, sermonem ad ea reduxit, quæ ante crucem futura erant. Jubet autem fugere, non tanquam timidos, sed tanquam eos qui expelluntur. Verum sicut Gregorius Theologus interpretatur, jubet ut misereantur persequentium et imbecilliorum, nec longe fugiant, sed ab hac civitate in illam, ne ullam prætereant, ad quam non perveniant. Vers. 23. Amen - hominis.—Priusquam veniat ad vos. Hoc autem ad solatium et refrigerium eorum dixit, confirmans, quod citius eos esset sibi adjuncturus, quam ipsi omnes Judæorum civitates circumirent, sive antequam ad universam Palestinam accederent. Sufficiebat enim pro omni consolatione, ut illis adeo exagitatis appareret: quod sane lunc etiam fecit, sicut promisit. Quia autem futurum erat ut ab his qui se persequerentur, calumniam sustinerent, et ideo moleste ferrent: super hoc etiam consolationem affert, partim a proprio exemplo, et ab his quæ sibi ipsi accidebant, dicens: Vers. 24. Νon dominum suum. Communem profert sententiam, quæque omnibus nota est: et huic adaptat, quæ circa se accidunt, ut nullus possit contradicere. Vere enim ita est, quod Leque discipulus suo magistro praestantior est, neque servus suo domino: dum ille discipulus fuerit, et iste servus. Nam subjectio quædam est doceri ac servire, et secundum hoc ipsum omnino subjecti sunt. Itaque neque vos supra me estis, cum sim magister ac Dominus vester. Vers. 25. Sufficit magister suus. Satis est vobis discipulis ad consolationem, ut contumelia allciamini, sicut et ego, qui sum Magister vester: idque magnum est, ut etiam in talibus mihi similes sitės. Vers. 25. Et servus suus. Rursum etiam buc trahendum est, quod dixit: Sufficit ut fiat. Vers. 25. Si · domesticos ejus? Beelzebul nomiBis ergo ίσος cum genitivo. Malim αφίξωνται. Varia lectiones et notæ. 1. e. ελάττωσις. ὑποβεβλήκασι. Β.

CAP. X: τὴν οἰκουμένην πολεμίαν ἔχειν ἀκούοντες, παρ' ὅλην quod universum orbem inimicum haberent, tulaque δὲ πειράζεσθαι τὴν ζωήν, οὐκ έδειλίασαν, οὐδ᾽ ἐζήτησαν ἀπαλλαγὴν τῶν δεινῶν; Υπήκουον γὰρ, ὡς εὐπειθεῖς τῷ διδασκάλῳ, καὶ ἐθάῤῥουν ὡς πιστοὶ τῇ δυνάμει τοῦ ἀποστέλλοντος. Μεμαθηκότες δὲ καὶ, ὅτι τοσοῦτον ἰσχύσει τὸ κήρυγμα τῆς πίστεως, ὡς διαλύσαι καὶ τὴν ἀδαμαντίνην στοργήν τῆς φύσεως, καὶ τὰς σχέσεις ἀλλήλαις ἐκπολεμῶσαι, μᾶλλον ἀνηρεθίσθησαν, καὶ νευρωθέντες λοιπὸν ταῖς ἀναμφιβόλοις ἐλπίσι τοῦ κατορθοῦν, ἀπεδύσαντο, δώδεκα μόνοι, πρὸς ἅπασαν τὴν οἰκουμένην, ᾗτινι συμπαρετάττετο κατ' αὐτῶν καὶ ὁ διάβολος μετὰ τῶν ἀπεί ρων αὐτοῦ δαιμόνων, καὶ νενικήκασιν, οὐκ ἀνελόν τες τοὺς ἐναντίους, ἀλλὰ μεταῤῥυθμίσαντες, καὶ δαιμόνων ἴσους λαβόντες, ἀγγέλων ἴσους ἐποίησαν. Οταν δὲ ἄλλην. Εἰπὼν τὰ μετὰ τὴν ἀνάλη ψιν αὐτοῦ συμβησόμενα, πάλιν ἤγαγε τὸν λόγον ἐπὶ τὰ πρὸ τοῦ σταυροῦ. Κελεύει δὲ φεύγειν, οὐχ ὡς δειλούς, ἀλλ' ὡς διωκομένους. Ὁ δὲ Θεολόγος Γρη γόριος ἑρμηνεύων τοῦτό φησιν, ὅτι φειδοῖ τῶν διωκόντων καὶ τῶν ἀσθενεστέρων· καὶ οὐδὲ μακρὰν φεύγειν, ἀλλ᾽ ἀπὸ ταύτης τῆς πόλεως εἰς ἐκείνην, ένα μηδεμίαν παραλείψωσιν, εἰς ἣν οὐκ ἀφίξονται. Αμὴν – τοῦ ἀνθρώπου. Ἕως ἂν ἔλθῃ πρὸς ὑμᾶς. Τοῦτο δὲ πρὸς ψυχαγωγίαν καὶ ἀνάψυξιν αὐτ τῶν εἶπε, βεβαιῶν, ὅτι θᾶττον τούτους καταλάβῃ, πρὸ τοῦ περιελθεῖν αὐτοὺς πάσας τὰς πόλεις τῶν Ἰουδαίων, ήγουν, πρὸ τοῦ διελθεῖν ὅλην τὴν Παλαιστίνην. Ηρκει γὰρ, καὶ μόνον ἐπιφανεὶς αὐτοῖς ἀντὶ πάσης παρακλήσεως, οὕτως ἐλαυνομένοις, δ δὴ τότε καὶ πεποίηκεν, ὡς ὑπέσχετο. Ἐπεὶ δὲ καὶ βλασφημεῖσθαι παρὰ τῶν διωκόντων ἔμελλον, καὶ διὰ τοῦτο Εάκνεσθαι, παραμυθεῖται καὶ τοῦτο τὸ μέρος, ἀπὸ τοῦ καθ᾿ ἑαυτὸν ὑποδείγματος, εἰπών· Οὐκ — τὸν κύριον αὐτοῦ. Ἀπόφασιν μὲν λέγει κοινὴν καὶ πᾶσι γνώριμον, προσαρμόζει δὲ ταύτῃ τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν, ἵνα μηδεὶς ἀντιλέγειν ἔχοι. Οὐκ ἔστιν ὄντως, οὔτε μαθητής κρείττων τοῦ οἰκείου διδασκάλου, οὔτε δοῦλος κρείττων τοῦ κυρίου αὐτοῦ, ἕως ἂν ὁ μὲν εἴη μαθητής, ὁ δὲ δοῦλος. Υφεσις γάρ ἐστι καὶ τὸ διδάσκεσθαι καὶ τὸ δουλεύειν, καὶ κατ' αὐτὸ τοῦτο πάντως υποβεβήκασι. Λοιπὸν οὖν οὐδ' ὑμεῖς ἐστε ὑπὲρ ἐμὲ τὸν διδάσκαλον ὑμῶν καὶ Κύριον. Αρκετόν – ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ. Ἀρχεῖ τοῖς μαθηταῖς ὑμῖν εἰς παραμυθίαν, ἵνα γένησθε βλασφημούμενοι, ὡς ἐγὼ ὁ διδάσκαλος ὑμῶν, καὶ μέγα ὑμῖν τὸ, καὶ ἐν τοῖς τοιούτοις ἐξισωθῆναι μοι. Καὶ ὁ δοῦλος αὐτοῦ. Ελκυστέον καὶ ἐπὶ τὸ ῥητὸν τοῦτο πάλιν τὸν ἀρκετὸν, ἵνα γένηται. Εἰ – οικειακοὺς αὐτοῦ. Βεελζεβούλ ὠνόμαζον, vita sua tentarentur: non detrectarunt periculum, neque liberationem a malis poposcerunt. Parebant enim tanquam morigeri magistro: et confidebant, utpote fideles, de potentia emittentis. Cum autem didicissent, quod tantam haberet fidei prædicatio fortitudinem, ut adamantinum quoque naturae amorem dissolveret, variis affectibus se mutao vincentibus, magis incitati sunt, additisque viribus, indubitata spe deinceps egregia opera exhibend:, soli duodecim aggressi sunt orbem universum: cum quo adversus illos se diabolus opposuit, junctis secum innumeris dæmoniis, Illi vero obtinuerunt victoriam, non interficientes adversarios, sed sibi connumerantes: et quos dæmonibus æquales acceperunt, angelis similes reddiderunt. Vers. 25. Cum autem—aliam. Postquam dixit quæ post ascensionem suam erant eventura, sermonem ad ea reduxit, quæ ante crucem futura erant. Jubet autem fugere, non tanquam timidos, sed tanquam eos qui expelluntur. Verum sicut Gregorius Theologus interpretatur, jubet ut misereantur persequentium et imbecilliorum, nec longe fugiant, sed ab hac civitate in illam, ne ullam prætereant, ad quam non perveniant. Vers. 23. Amen - hominis.—Priusquam veniat ad vos. Hoc autem ad solatium et refrigerium eorum dixit, confirmans, quod citius eos esset sibi adjuncturus, quam ipsi omnes Judæorum civitates circumirent, sive antequam ad universam Palestinam accederent. Sufficiebat enim pro omni consolatione, ut illis adeo exagitatis appareret: quod sane lunc etiam fecit, sicut promisit. Quia autem futurum erat ut ab his qui se persequerentur, calumniam sustinerent, et ideo moleste ferrent: super hoc etiam consolationem affert, partim a proprio exemplo, et ab his quæ sibi ipsi accidebant, dicens: Vers. 24. Νon dominum suum. Communem profert sententiam, quæque omnibus nota est: et huic adaptat, quæ circa se accidunt, ut nullus possit contradicere. Vere enim ita est, quod Leque discipulus suo magistro praestantior est, neque servus suo domino: dum ille discipulus fuerit, et iste servus. Nam subjectio quædam est doceri ac servire, et secundum hoc ipsum omnino subjecti sunt. Itaque neque vos supra me estis, cum sim magister ac Dominus vester. Vers. 25. Sufficit magister suus. Satis est vobis discipulis ad consolationem, ut contumelia allciamini, sicut et ego, qui sum Magister vester: idque magnum est, ut etiam in talibus mihi similes sitės. Vers. 25. Et servus suus. Rursum etiam buc trahendum est, quod dixit: Sufficit ut fiat. Vers. 25. Si · domesticos ejus? Beelzebul nomiBis ergo ίσος cum genitivo. Malim αφίξωνται. Varia lectiones et notæ. 1. e. ελάττωσις. ὑποβεβλήκασι. Β.

nabant principem dzmoniorum. Et licet manifeste τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων. Εἰ δὲ καὶ φανερῶς οὐ γέscriptam non sit vocatum esse Christum Beelzebul γραπται, κληθῆναι Βεελζεβούλ τὸν Χριστὸν ὑπὸ τῶν s Judais, verisimile tamen est, et hoc convicium adversus illum jactatum esse. Vel etiam alio medo vocatam esse dicit Beelzebul, quia amicum illias vocabant cum, dicentes: Hic non ejicit dæmonia nisi ·per Beelzebul principem dæmoniorum”,ut in processu inveniemus. Atqui multa quoque alia convicia jaetabant in eum: verum hoc solum apposuit tanquam omnium pessimum. Vers. 28. Ne· mordentes (yy). illos. Conviciantes videlicet ac Vers. 26. Nihil-sciatur. Universalis quidem serme videtur; est tamen et proprius, de virtute enim aposto lorum loquitur, quod hanc impossibile sit abscondi, quanquam enim nunc abscondita sit, et ideo vos objurgant: suo tamen tempore delegetur. Etsi ergo nunc ab omnibus arguamint, ne timueritis tamen cos qui redarguunt, sed illos potius exspectate, qui in posterum sunt laudaturi; neque præsentia contristant, sed futura potius ad confidendum adducant. Vers. 27. Qua tectis. Postquam hos tristitia Aberavit, quæ propter convicia causatur, nunc (0 prædicatione disserit. Atqui neque tenebræ erant quando hæc dieebat, neque in aurem eis loquebatur. Sed quia privatim hæc et nou publice dicebat, es solis eis, non omnibus, ideo ait: Quod dico vobis privatim, dicite publice: et quod soli andistin, prædicate omnibus. In tenebris ergo nominavit, quod privatim dicebatur. In aurem vero, quod solis. Et rursus: in luce, quod publice, in tectis autem, quod omnibus. Vers. 28. Ει gehenna. Cum prius de aliis periculis dissereret, subincidit et sermo de Interfectione ipsorum; hanc ergo etiam prædicit, jubetque eam parvipendi: Ne timueritis, inquiens, ab his qui occidunt corpus, hoc est, Ne timueritis occidentes corpus, neque propterea praedicationem relinquatis: sed eum timete qui vos ad hujusmodi ministerium emisit, et facite quod jassum est. Siquidem illi, etsi corpus occidant, nequaquam tamen animam superabunt: hic autem et animam et corpus potest perdere in gehienna, hoc est, punire. Timorem igitur hominum, Del timore repellite, minorem videlicet majore. Aliunde quoque hos de interfectionis metu consolatur: et vide quid dicat. Vers. 29. Nonue φαίτε τεείτο. Ασσάριον genus oboli, diminutivum est ab asse, cujus tainen vilitas proverbio celebris est. Dicit ergo nunc Christus » Matth. xır, 24. καὶ ἄλλα πολλά. Α. γάρ addit Α. Ἰουδαίων, ἀλλ᾽ εἰκὸς, καὶ τοῦτο βλασφημηθῆναι κατ' αὐτοῦ, ἢ καὶ ἑτέρως κληθῆναι τοῦτο λέγει, διότι φίλον αὐτοῦ τοῦτον ἐκάλουν, λέγοντες, ὅτι οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια, εἰ μὴ ἐν τῷ Βεελζε βούλ, ἄρχοντι τῶν δαιμονίων, ὡς προϊόντες εὐοή. σομεν. Καὶ μὴν πολλὰ καὶ ἄλλα κατεβλαστή μησαν αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ μόνον τέθεικε νῦν, ὡς χεῖον τῶν ἄλλων. Μη — αὐτούς. Λοιδορούντας καὶ διακωμωδούν τας. Οὐδὲν γνωσθήσεται. Δοκεῖ μὲν καθολικός δ λόγος, ἔστι δὲ ἰδικός. Περὶ τῆς ἀρετῆς γὰρ λέγει τῶν ἀποστόλων, ὅτι ἀδύνατον κρυβῆναι ταύτην. γὰρ καὶ νῦν κεκάλυπται, καὶ διὰ τοῦτο λοιδορούσιν ὑμᾶς, ἀλλ' ἀποκαλυφθήσεται τῷ χρόνῳ, καὶ λοιπὸν τιμηθήσεσθε παρὰ πάντων. Μὴ οὖν φοβηθῆτε τοὺς νῦν κωμῳδοῦντας, ἀλλὰ προσδοκάτε τοὺς ὕστερον ἐγκωμιάσοντας, μηδὲ τὰ παρόντα λυπείτω μάλλον, ἀλλὰ τὰ μέλλοντα πειθέτω θαῤῥεῖν. °0 – δωμάτων. Απαλλάξας αὐτοὺς καὶ τῆς ἐπὶ τοῖς ὀνείδεσι λύπης, περὶ τοῦ κηρύγματος διαλέγεται. Καὶ μὴν οὔτε σκότος ἦν, ὅτε ταῦτα ἐλέγετο, οὔτε εἰς τὸ οὖς αὐτοῖς ἔλεγεν· ἀλλ᾽ ἐπειδήπερ ιδία καὶ οὐ δημοσίᾳ ταῦτα εἶπε, καὶ μόνοις, καὶ οὐ πᾶσι, φησίν ὅτι “Ο λέγω ὑμῖν ἰδίᾳ, είπατε δημοσία, καὶ 8 ἠκούσατε μόνοι, κηρύξατε πᾶσιν· ἐν σκοτίᾳ μὲν ὀνομάσας, τὸ κατ' ἰδίαν· εἰς τὸ οὖς δὲ, τὸ μόνος. Καὶ αὖθις Εν φωτὶ μὲν, τὸ δημοσίᾳ· ἐπὶ τῶν δωμά των δὲ, τὸ πᾶσι. Καὶ — γεέννῃ. Περὶ τῶν ἄλλων δεινών προδιαλα βῶν, ὑποκατέβη καὶ εἰς τὸν περὶ τῆς ἀναιρέσεως αὐτῶν λόγον, καὶ προλέγει καὶ ταύτην, καὶ κελεύει καταφρονεῖν αὐτῆς. Μὴ φοβῆσθε, λέγων, ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων τὸ σῶμα, τουτέστι, Μη φοβήσθε τους ἀποκτείνοντας τὸ σῶμα, μηδὲ διὰ τοῦτο καταλίπητε τὸ κηρύσσειν, ἀλλὰ φοβήθητε τὸν ἀποστείλαντα ὑμᾶς εἰς τὴν τοιαύτην διακονίαν, καὶ ποιεῖτε τὸ κελευσθέν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ, εἰ καὶ τὸ σῶμα ἀποκτείνωσιν, ἀλλ᾽ οὖν οὐ περιγενήσονται καὶ τῆς ψυχῆς· οὗτος δὲ καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα δύναται ἀπολέσαι ἐν γεέννῃ, ὅ ἐστι, κολάσαι. Φόβον οὖν ἀπώσασθε φόβῳ, τὸν τῶν ἀνθρώπων τῷ τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν ἥττονα τῷ μείζονι. Καὶ ἑτέρωθεν δὲ παραμυθεῖται τούτοις τὴν δειλίαν τῆς ἀναιρέσεως. Καὶ ὅρα τί φησιν. Οὐχὶ — οὐρανοῖς Τὸ μὲν ἀσσάριον, εἶδος ἐβολοῦ ἐστι. Λέγει δὲ νῦν ὁ Χριστὸς κατ' ερώτησιν, ὅτι οὐχὶ τοσοῦτόν εἰσιν εὐτελέστατα τὰ στρουθία, Variæ lectiones et nota Ita quoque Cinnamus, p. 78, Ανδρας των ἐπὶ δόξης παραμυθησομένους Κορδάδῳ τὴν συμφοράν έστελλε. Hentenius ergo, cujus interpretatio dissentit, non videtur reperisse post πατρὸς ὑμῶν vocabula τοῦ ἐν οὐρανοῖς, quæ uterque meus habet. Sic etiam vers. 27, pro 8 λέγω, videtur legisse & λέγω. (yy) Mordentes. Ac si legerit, δάχνονται. Mox simplex κω; φδοῦντας legitur.

nabant principem dzmoniorum. Et licet manifeste τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων. Εἰ δὲ καὶ φανερῶς οὐ γέscriptam non sit vocatum esse Christum Beelzebul γραπται, κληθῆναι Βεελζεβούλ τὸν Χριστὸν ὑπὸ τῶν s Judais, verisimile tamen est, et hoc convicium adversus illum jactatum esse. Vel etiam alio medo vocatam esse dicit Beelzebul, quia amicum illias vocabant cum, dicentes: Hic non ejicit dæmonia nisi ·per Beelzebul principem dæmoniorum”,ut in processu inveniemus. Atqui multa quoque alia convicia jaetabant in eum: verum hoc solum apposuit tanquam omnium pessimum. Vers. 28. Ne· mordentes (yy). illos. Conviciantes videlicet ac Vers. 26. Nihil-sciatur. Universalis quidem serme videtur; est tamen et proprius, de virtute enim aposto lorum loquitur, quod hanc impossibile sit abscondi, quanquam enim nunc abscondita sit, et ideo vos objurgant: suo tamen tempore delegetur. Etsi ergo nunc ab omnibus arguamint, ne timueritis tamen cos qui redarguunt, sed illos potius exspectate, qui in posterum sunt laudaturi; neque præsentia contristant, sed futura potius ad confidendum adducant. Vers. 27. Qua tectis. Postquam hos tristitia Aberavit, quæ propter convicia causatur, nunc (0 prædicatione disserit. Atqui neque tenebræ erant quando hæc dieebat, neque in aurem eis loquebatur. Sed quia privatim hæc et nou publice dicebat, es solis eis, non omnibus, ideo ait: Quod dico vobis privatim, dicite publice: et quod soli andistin, prædicate omnibus. In tenebris ergo nominavit, quod privatim dicebatur. In aurem vero, quod solis. Et rursus: in luce, quod publice, in tectis autem, quod omnibus. Vers. 28. Ει gehenna. Cum prius de aliis periculis dissereret, subincidit et sermo de Interfectione ipsorum; hanc ergo etiam prædicit, jubetque eam parvipendi: Ne timueritis, inquiens, ab his qui occidunt corpus, hoc est, Ne timueritis occidentes corpus, neque propterea praedicationem relinquatis: sed eum timete qui vos ad hujusmodi ministerium emisit, et facite quod jassum est. Siquidem illi, etsi corpus occidant, nequaquam tamen animam superabunt: hic autem et animam et corpus potest perdere in gehienna, hoc est, punire. Timorem igitur hominum, Del timore repellite, minorem videlicet majore. Aliunde quoque hos de interfectionis metu consolatur: et vide quid dicat. Vers. 29. Nonue φαίτε τεείτο. Ασσάριον genus oboli, diminutivum est ab asse, cujus tainen vilitas proverbio celebris est. Dicit ergo nunc Christus » Matth. xır, 24. καὶ ἄλλα πολλά. Α. γάρ addit Α. Ἰουδαίων, ἀλλ᾽ εἰκὸς, καὶ τοῦτο βλασφημηθῆναι κατ' αὐτοῦ, ἢ καὶ ἑτέρως κληθῆναι τοῦτο λέγει, διότι φίλον αὐτοῦ τοῦτον ἐκάλουν, λέγοντες, ὅτι οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια, εἰ μὴ ἐν τῷ Βεελζε βούλ, ἄρχοντι τῶν δαιμονίων, ὡς προϊόντες εὐοή. σομεν. Καὶ μὴν πολλὰ καὶ ἄλλα κατεβλαστή μησαν αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ μόνον τέθεικε νῦν, ὡς χεῖον τῶν ἄλλων. Μη — αὐτούς. Λοιδορούντας καὶ διακωμωδούν τας. Οὐδὲν γνωσθήσεται. Δοκεῖ μὲν καθολικός δ λόγος, ἔστι δὲ ἰδικός. Περὶ τῆς ἀρετῆς γὰρ λέγει τῶν ἀποστόλων, ὅτι ἀδύνατον κρυβῆναι ταύτην. γὰρ καὶ νῦν κεκάλυπται, καὶ διὰ τοῦτο λοιδορούσιν ὑμᾶς, ἀλλ' ἀποκαλυφθήσεται τῷ χρόνῳ, καὶ λοιπὸν τιμηθήσεσθε παρὰ πάντων. Μὴ οὖν φοβηθῆτε τοὺς νῦν κωμῳδοῦντας, ἀλλὰ προσδοκάτε τοὺς ὕστερον ἐγκωμιάσοντας, μηδὲ τὰ παρόντα λυπείτω μάλλον, ἀλλὰ τὰ μέλλοντα πειθέτω θαῤῥεῖν. °0 – δωμάτων. Απαλλάξας αὐτοὺς καὶ τῆς ἐπὶ τοῖς ὀνείδεσι λύπης, περὶ τοῦ κηρύγματος διαλέγεται. Καὶ μὴν οὔτε σκότος ἦν, ὅτε ταῦτα ἐλέγετο, οὔτε εἰς τὸ οὖς αὐτοῖς ἔλεγεν· ἀλλ᾽ ἐπειδήπερ ιδία καὶ οὐ δημοσίᾳ ταῦτα εἶπε, καὶ μόνοις, καὶ οὐ πᾶσι, φησίν ὅτι “Ο λέγω ὑμῖν ἰδίᾳ, είπατε δημοσία, καὶ 8 ἠκούσατε μόνοι, κηρύξατε πᾶσιν· ἐν σκοτίᾳ μὲν ὀνομάσας, τὸ κατ' ἰδίαν· εἰς τὸ οὖς δὲ, τὸ μόνος. Καὶ αὖθις Εν φωτὶ μὲν, τὸ δημοσίᾳ· ἐπὶ τῶν δωμά των δὲ, τὸ πᾶσι. Καὶ — γεέννῃ. Περὶ τῶν ἄλλων δεινών προδιαλα βῶν, ὑποκατέβη καὶ εἰς τὸν περὶ τῆς ἀναιρέσεως αὐτῶν λόγον, καὶ προλέγει καὶ ταύτην, καὶ κελεύει καταφρονεῖν αὐτῆς. Μὴ φοβῆσθε, λέγων, ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων τὸ σῶμα, τουτέστι, Μη φοβήσθε τους ἀποκτείνοντας τὸ σῶμα, μηδὲ διὰ τοῦτο καταλίπητε τὸ κηρύσσειν, ἀλλὰ φοβήθητε τὸν ἀποστείλαντα ὑμᾶς εἰς τὴν τοιαύτην διακονίαν, καὶ ποιεῖτε τὸ κελευσθέν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ, εἰ καὶ τὸ σῶμα ἀποκτείνωσιν, ἀλλ᾽ οὖν οὐ περιγενήσονται καὶ τῆς ψυχῆς· οὗτος δὲ καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα δύναται ἀπολέσαι ἐν γεέννῃ, ὅ ἐστι, κολάσαι. Φόβον οὖν ἀπώσασθε φόβῳ, τὸν τῶν ἀνθρώπων τῷ τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν ἥττονα τῷ μείζονι. Καὶ ἑτέρωθεν δὲ παραμυθεῖται τούτοις τὴν δειλίαν τῆς ἀναιρέσεως. Καὶ ὅρα τί φησιν. Οὐχὶ — οὐρανοῖς Τὸ μὲν ἀσσάριον, εἶδος ἐβολοῦ ἐστι. Λέγει δὲ νῦν ὁ Χριστὸς κατ' ερώτησιν, ὅτι οὐχὶ τοσοῦτόν εἰσιν εὐτελέστατα τὰ στρουθία, Variæ lectiones et nota Ita quoque Cinnamus, p. 78, Ανδρας των ἐπὶ δόξης παραμυθησομένους Κορδάδῳ τὴν συμφοράν έστελλε. Hentenius ergo, cujus interpretatio dissentit, non videtur reperisse post πατρὸς ὑμῶν vocabula τοῦ ἐν οὐρανοῖς, quæ uterque meus habet. Sic etiam vers. 27, pro 8 λέγω, videtur legisse & λέγω. (yy) Mordentes. Ac si legerit, δάχνονται. Mox simplex κω; φδοῦντας legitur.

nabant principem dzmoniorum. Et licet manifeste τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων. Εἰ δὲ καὶ φανερῶς οὐ γέscriptam non sit vocatum esse Christum Beelzebul γραπται, κληθῆναι Βεελζεβούλ τὸν Χριστὸν ὑπὸ τῶν s Judais, verisimile tamen est, et hoc convicium adversus illum jactatum esse. Vel etiam alio medo vocatam esse dicit Beelzebul, quia amicum illias vocabant cum, dicentes: Hic non ejicit dæmonia nisi ·per Beelzebul principem dæmoniorum”,ut in processu inveniemus. Atqui multa quoque alia convicia jaetabant in eum: verum hoc solum apposuit tanquam omnium pessimum. Vers. 28. Ne· mordentes (yy). illos. Conviciantes videlicet ac Vers. 26. Nihil-sciatur. Universalis quidem serme videtur; est tamen et proprius, de virtute enim aposto lorum loquitur, quod hanc impossibile sit abscondi, quanquam enim nunc abscondita sit, et ideo vos objurgant: suo tamen tempore delegetur. Etsi ergo nunc ab omnibus arguamint, ne timueritis tamen cos qui redarguunt, sed illos potius exspectate, qui in posterum sunt laudaturi; neque præsentia contristant, sed futura potius ad confidendum adducant. Vers. 27. Qua tectis. Postquam hos tristitia Aberavit, quæ propter convicia causatur, nunc (0 prædicatione disserit. Atqui neque tenebræ erant quando hæc dieebat, neque in aurem eis loquebatur. Sed quia privatim hæc et nou publice dicebat, es solis eis, non omnibus, ideo ait: Quod dico vobis privatim, dicite publice: et quod soli andistin, prædicate omnibus. In tenebris ergo nominavit, quod privatim dicebatur. In aurem vero, quod solis. Et rursus: in luce, quod publice, in tectis autem, quod omnibus. Vers. 28. Ει gehenna. Cum prius de aliis periculis dissereret, subincidit et sermo de Interfectione ipsorum; hanc ergo etiam prædicit, jubetque eam parvipendi: Ne timueritis, inquiens, ab his qui occidunt corpus, hoc est, Ne timueritis occidentes corpus, neque propterea praedicationem relinquatis: sed eum timete qui vos ad hujusmodi ministerium emisit, et facite quod jassum est. Siquidem illi, etsi corpus occidant, nequaquam tamen animam superabunt: hic autem et animam et corpus potest perdere in gehienna, hoc est, punire. Timorem igitur hominum, Del timore repellite, minorem videlicet majore. Aliunde quoque hos de interfectionis metu consolatur: et vide quid dicat. Vers. 29. Nonue φαίτε τεείτο. Ασσάριον genus oboli, diminutivum est ab asse, cujus tainen vilitas proverbio celebris est. Dicit ergo nunc Christus » Matth. xır, 24. καὶ ἄλλα πολλά. Α. γάρ addit Α. Ἰουδαίων, ἀλλ᾽ εἰκὸς, καὶ τοῦτο βλασφημηθῆναι κατ' αὐτοῦ, ἢ καὶ ἑτέρως κληθῆναι τοῦτο λέγει, διότι φίλον αὐτοῦ τοῦτον ἐκάλουν, λέγοντες, ὅτι οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια, εἰ μὴ ἐν τῷ Βεελζε βούλ, ἄρχοντι τῶν δαιμονίων, ὡς προϊόντες εὐοή. σομεν. Καὶ μὴν πολλὰ καὶ ἄλλα κατεβλαστή μησαν αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ μόνον τέθεικε νῦν, ὡς χεῖον τῶν ἄλλων. Μη — αὐτούς. Λοιδορούντας καὶ διακωμωδούν τας. Οὐδὲν γνωσθήσεται. Δοκεῖ μὲν καθολικός δ λόγος, ἔστι δὲ ἰδικός. Περὶ τῆς ἀρετῆς γὰρ λέγει τῶν ἀποστόλων, ὅτι ἀδύνατον κρυβῆναι ταύτην. γὰρ καὶ νῦν κεκάλυπται, καὶ διὰ τοῦτο λοιδορούσιν ὑμᾶς, ἀλλ' ἀποκαλυφθήσεται τῷ χρόνῳ, καὶ λοιπὸν τιμηθήσεσθε παρὰ πάντων. Μὴ οὖν φοβηθῆτε τοὺς νῦν κωμῳδοῦντας, ἀλλὰ προσδοκάτε τοὺς ὕστερον ἐγκωμιάσοντας, μηδὲ τὰ παρόντα λυπείτω μάλλον, ἀλλὰ τὰ μέλλοντα πειθέτω θαῤῥεῖν. °0 – δωμάτων. Απαλλάξας αὐτοὺς καὶ τῆς ἐπὶ τοῖς ὀνείδεσι λύπης, περὶ τοῦ κηρύγματος διαλέγεται. Καὶ μὴν οὔτε σκότος ἦν, ὅτε ταῦτα ἐλέγετο, οὔτε εἰς τὸ οὖς αὐτοῖς ἔλεγεν· ἀλλ᾽ ἐπειδήπερ ιδία καὶ οὐ δημοσίᾳ ταῦτα εἶπε, καὶ μόνοις, καὶ οὐ πᾶσι, φησίν ὅτι “Ο λέγω ὑμῖν ἰδίᾳ, είπατε δημοσία, καὶ 8 ἠκούσατε μόνοι, κηρύξατε πᾶσιν· ἐν σκοτίᾳ μὲν ὀνομάσας, τὸ κατ' ἰδίαν· εἰς τὸ οὖς δὲ, τὸ μόνος. Καὶ αὖθις Εν φωτὶ μὲν, τὸ δημοσίᾳ· ἐπὶ τῶν δωμά των δὲ, τὸ πᾶσι. Καὶ — γεέννῃ. Περὶ τῶν ἄλλων δεινών προδιαλα βῶν, ὑποκατέβη καὶ εἰς τὸν περὶ τῆς ἀναιρέσεως αὐτῶν λόγον, καὶ προλέγει καὶ ταύτην, καὶ κελεύει καταφρονεῖν αὐτῆς. Μὴ φοβῆσθε, λέγων, ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων τὸ σῶμα, τουτέστι, Μη φοβήσθε τους ἀποκτείνοντας τὸ σῶμα, μηδὲ διὰ τοῦτο καταλίπητε τὸ κηρύσσειν, ἀλλὰ φοβήθητε τὸν ἀποστείλαντα ὑμᾶς εἰς τὴν τοιαύτην διακονίαν, καὶ ποιεῖτε τὸ κελευσθέν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ, εἰ καὶ τὸ σῶμα ἀποκτείνωσιν, ἀλλ᾽ οὖν οὐ περιγενήσονται καὶ τῆς ψυχῆς· οὗτος δὲ καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα δύναται ἀπολέσαι ἐν γεέννῃ, ὅ ἐστι, κολάσαι. Φόβον οὖν ἀπώσασθε φόβῳ, τὸν τῶν ἀνθρώπων τῷ τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν ἥττονα τῷ μείζονι. Καὶ ἑτέρωθεν δὲ παραμυθεῖται τούτοις τὴν δειλίαν τῆς ἀναιρέσεως. Καὶ ὅρα τί φησιν. Οὐχὶ — οὐρανοῖς Τὸ μὲν ἀσσάριον, εἶδος ἐβολοῦ ἐστι. Λέγει δὲ νῦν ὁ Χριστὸς κατ' ερώτησιν, ὅτι οὐχὶ τοσοῦτόν εἰσιν εὐτελέστατα τὰ στρουθία, Variæ lectiones et nota Ita quoque Cinnamus, p. 78, Ανδρας των ἐπὶ δόξης παραμυθησομένους Κορδάδῳ τὴν συμφοράν έστελλε. Hentenius ergo, cujus interpretatio dissentit, non videtur reperisse post πατρὸς ὑμῶν vocabula τοῦ ἐν οὐρανοῖς, quæ uterque meus habet. Sic etiam vers. 27, pro 8 λέγω, videtur legisse & λέγω. (yy) Mordentes. Ac si legerit, δάχνονται. Mox simplex κω; φδοῦντας legitur.

nabant principem dzmoniorum. Et licet manifeste τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων. Εἰ δὲ καὶ φανερῶς οὐ γέscriptam non sit vocatum esse Christum Beelzebul γραπται, κληθῆναι Βεελζεβούλ τὸν Χριστὸν ὑπὸ τῶν s Judais, verisimile tamen est, et hoc convicium adversus illum jactatum esse. Vel etiam alio medo vocatam esse dicit Beelzebul, quia amicum illias vocabant cum, dicentes: Hic non ejicit dæmonia nisi ·per Beelzebul principem dæmoniorum”,ut in processu inveniemus. Atqui multa quoque alia convicia jaetabant in eum: verum hoc solum apposuit tanquam omnium pessimum. Vers. 28. Ne· mordentes (yy). illos. Conviciantes videlicet ac Vers. 26. Nihil-sciatur. Universalis quidem serme videtur; est tamen et proprius, de virtute enim aposto lorum loquitur, quod hanc impossibile sit abscondi, quanquam enim nunc abscondita sit, et ideo vos objurgant: suo tamen tempore delegetur. Etsi ergo nunc ab omnibus arguamint, ne timueritis tamen cos qui redarguunt, sed illos potius exspectate, qui in posterum sunt laudaturi; neque præsentia contristant, sed futura potius ad confidendum adducant. Vers. 27. Qua tectis. Postquam hos tristitia Aberavit, quæ propter convicia causatur, nunc (0 prædicatione disserit. Atqui neque tenebræ erant quando hæc dieebat, neque in aurem eis loquebatur. Sed quia privatim hæc et nou publice dicebat, es solis eis, non omnibus, ideo ait: Quod dico vobis privatim, dicite publice: et quod soli andistin, prædicate omnibus. In tenebris ergo nominavit, quod privatim dicebatur. In aurem vero, quod solis. Et rursus: in luce, quod publice, in tectis autem, quod omnibus. Vers. 28. Ει gehenna. Cum prius de aliis periculis dissereret, subincidit et sermo de Interfectione ipsorum; hanc ergo etiam prædicit, jubetque eam parvipendi: Ne timueritis, inquiens, ab his qui occidunt corpus, hoc est, Ne timueritis occidentes corpus, neque propterea praedicationem relinquatis: sed eum timete qui vos ad hujusmodi ministerium emisit, et facite quod jassum est. Siquidem illi, etsi corpus occidant, nequaquam tamen animam superabunt: hic autem et animam et corpus potest perdere in gehienna, hoc est, punire. Timorem igitur hominum, Del timore repellite, minorem videlicet majore. Aliunde quoque hos de interfectionis metu consolatur: et vide quid dicat. Vers. 29. Nonue φαίτε τεείτο. Ασσάριον genus oboli, diminutivum est ab asse, cujus tainen vilitas proverbio celebris est. Dicit ergo nunc Christus » Matth. xır, 24. καὶ ἄλλα πολλά. Α. γάρ addit Α. Ἰουδαίων, ἀλλ᾽ εἰκὸς, καὶ τοῦτο βλασφημηθῆναι κατ' αὐτοῦ, ἢ καὶ ἑτέρως κληθῆναι τοῦτο λέγει, διότι φίλον αὐτοῦ τοῦτον ἐκάλουν, λέγοντες, ὅτι οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια, εἰ μὴ ἐν τῷ Βεελζε βούλ, ἄρχοντι τῶν δαιμονίων, ὡς προϊόντες εὐοή. σομεν. Καὶ μὴν πολλὰ καὶ ἄλλα κατεβλαστή μησαν αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ μόνον τέθεικε νῦν, ὡς χεῖον τῶν ἄλλων. Μη — αὐτούς. Λοιδορούντας καὶ διακωμωδούν τας. Οὐδὲν γνωσθήσεται. Δοκεῖ μὲν καθολικός δ λόγος, ἔστι δὲ ἰδικός. Περὶ τῆς ἀρετῆς γὰρ λέγει τῶν ἀποστόλων, ὅτι ἀδύνατον κρυβῆναι ταύτην. γὰρ καὶ νῦν κεκάλυπται, καὶ διὰ τοῦτο λοιδορούσιν ὑμᾶς, ἀλλ' ἀποκαλυφθήσεται τῷ χρόνῳ, καὶ λοιπὸν τιμηθήσεσθε παρὰ πάντων. Μὴ οὖν φοβηθῆτε τοὺς νῦν κωμῳδοῦντας, ἀλλὰ προσδοκάτε τοὺς ὕστερον ἐγκωμιάσοντας, μηδὲ τὰ παρόντα λυπείτω μάλλον, ἀλλὰ τὰ μέλλοντα πειθέτω θαῤῥεῖν. °0 – δωμάτων. Απαλλάξας αὐτοὺς καὶ τῆς ἐπὶ τοῖς ὀνείδεσι λύπης, περὶ τοῦ κηρύγματος διαλέγεται. Καὶ μὴν οὔτε σκότος ἦν, ὅτε ταῦτα ἐλέγετο, οὔτε εἰς τὸ οὖς αὐτοῖς ἔλεγεν· ἀλλ᾽ ἐπειδήπερ ιδία καὶ οὐ δημοσίᾳ ταῦτα εἶπε, καὶ μόνοις, καὶ οὐ πᾶσι, φησίν ὅτι “Ο λέγω ὑμῖν ἰδίᾳ, είπατε δημοσία, καὶ 8 ἠκούσατε μόνοι, κηρύξατε πᾶσιν· ἐν σκοτίᾳ μὲν ὀνομάσας, τὸ κατ' ἰδίαν· εἰς τὸ οὖς δὲ, τὸ μόνος. Καὶ αὖθις Εν φωτὶ μὲν, τὸ δημοσίᾳ· ἐπὶ τῶν δωμά των δὲ, τὸ πᾶσι. Καὶ — γεέννῃ. Περὶ τῶν ἄλλων δεινών προδιαλα βῶν, ὑποκατέβη καὶ εἰς τὸν περὶ τῆς ἀναιρέσεως αὐτῶν λόγον, καὶ προλέγει καὶ ταύτην, καὶ κελεύει καταφρονεῖν αὐτῆς. Μὴ φοβῆσθε, λέγων, ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων τὸ σῶμα, τουτέστι, Μη φοβήσθε τους ἀποκτείνοντας τὸ σῶμα, μηδὲ διὰ τοῦτο καταλίπητε τὸ κηρύσσειν, ἀλλὰ φοβήθητε τὸν ἀποστείλαντα ὑμᾶς εἰς τὴν τοιαύτην διακονίαν, καὶ ποιεῖτε τὸ κελευσθέν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ, εἰ καὶ τὸ σῶμα ἀποκτείνωσιν, ἀλλ᾽ οὖν οὐ περιγενήσονται καὶ τῆς ψυχῆς· οὗτος δὲ καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα δύναται ἀπολέσαι ἐν γεέννῃ, ὅ ἐστι, κολάσαι. Φόβον οὖν ἀπώσασθε φόβῳ, τὸν τῶν ἀνθρώπων τῷ τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν ἥττονα τῷ μείζονι. Καὶ ἑτέρωθεν δὲ παραμυθεῖται τούτοις τὴν δειλίαν τῆς ἀναιρέσεως. Καὶ ὅρα τί φησιν. Οὐχὶ — οὐρανοῖς Τὸ μὲν ἀσσάριον, εἶδος ἐβολοῦ ἐστι. Λέγει δὲ νῦν ὁ Χριστὸς κατ' ερώτησιν, ὅτι οὐχὶ τοσοῦτόν εἰσιν εὐτελέστατα τὰ στρουθία, Variæ lectiones et nota Ita quoque Cinnamus, p. 78, Ανδρας των ἐπὶ δόξης παραμυθησομένους Κορδάδῳ τὴν συμφοράν έστελλε. Hentenius ergo, cujus interpretatio dissentit, non videtur reperisse post πατρὸς ὑμῶν vocabula τοῦ ἐν οὐρανοῖς, quæ uterque meus habet. Sic etiam vers. 27, pro 8 λέγω, videtur legisse & λέγω. (yy) Mordentes. Ac si legerit, δάχνονται. Mox simplex κω; φδοῦντας legitur.

CAP. X. ὡς πωλεῖσθαι δύο τοῦ ἀσσαρίου, καὶ ὅμως, οὐδὲ ἐν interrogando: Nonne tantas vilitatis sunt passerἐκ τούτων θηρεύεται χωρίς τοῦ Θεοῦ; οὐχ ὡς συν- culi, ut duo vendantur assario, hoc est, minimo εργοῦντος, ἀλλ' ὡς παραχωροῦντος. obolo? et tamen neque unus ex his capitur laqueo absque Deo, non tanquam cooperante, sed tanquam permittente. Ὑμῶν δὲ εἰσιν. Ὑμεῖς δὲ τοσοῦτόν ἐστε τί μιοι, ὥστε καὶ πάσας ὑμῶν τὰς τρίχας Αριθμημένας εἶναι παρὰ Θεοῦ. Δηλοῖ δὲ ἡ ἀπαρίθμησις τῶν τρι χῶν, τὴν ἀκριβῆ γνῶσιν, ὅτι λίαν γινώσκεσθε αὐτῷ, καὶ λεπτομερῶς οἶδε πάντα τὰ καθ᾽ ὑμᾶς διὰ τὴν · ἄγαν ὑμῶν οἰκείωσιν. Καὶ εἰ τῶν εὐτελεστάτων στρουθίων οὐδὲν θηρεύεται χωρὶς αὐτοῦ, καθὼς εἴρηται, πολλῷ μᾶλλον ὑμεῖς οἱ τίμιοι οὐκ ἀναιρεθή. σεσθε, μὴ παραχωροῦντος αὐτοῦ. Καὶ λοιπὸν οὐ χρὴ δεδοικέναι. Μὴ — οὖν ὑμεῖς. Πολλάκις ἐγκελεύεται τὴν ἀφο δίαν αὐτοῖς, διὰ τὰ μεγέθη τῶν μελλόντων πειρασμῶν. Πᾶς — ἐν οὐρανοῖς. Ομολογίαν, τὴν μαρτυρίαν λέγει, παραθήγων αὐτοὺς εἰς τὸ μαρτύριον. Φησὶ γὰρ, ὅτι πᾶς ἔστις μαρτυρήσει μοι θεότητα εν ώπιον τῶν ἀνθρώπων, μαρτυρήσω αὐτῷ κἀγὼ πίστιν ἐνώπιον τοῦ Πατρός μου, τουτέστιν, ὓς ἀνακηρύ ξει με Θεόν, ἀνακηρύξω αὐτὸν κἀγὼ πιστόν. Ὅστις δ' ἂν ἀπώσηταί με, ἀπώσομαι καγώ αὐτόν. Το γοῦν Ἐν ἐμοὶ, ἀντὶ τοῦ, Ἐμοί. Καὶ τὸν Ἐν αὐτῷ, ἀντὶ τοῦ. Αὐτῷ. Ὁ δὲ Χρυσόστομος φησιν, ὅτι οὐκ εἶπεν, Ὅστις όμολογήσει ἐμοί, ἀλλ' Ἐν ἐμοί, τούτο ἐστιν, ὑπ' ἐμοῦ βοηθούμενος. Οθεν ἀκολούθως νοοῦμεν καὶ τόν Ομολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ, ἀντὶ τοῦ, Ὑπὸ τῆς εὐγνωμοσύνης αὐτοῦ κινούμενος. Ἐπεὶ δὲ ταραχῆς καὶ φόβου μεστὸν ἔμελλε γίνεσθαι τὸ κήρυγμα, προδιαλαμβάνει καὶ περὶ τούτου, λέγων. Quia autem futurum erat ut turbatione ac cæde cers: Μη νομίσητε --- μάχαιραν. [Τοῦ Θεολόγου ο Μὴ Τι δὲ ἡ μάχαιρα; Η τομὴ τοῦ λόγου, ή διαιροῦσα τὸ χεῖρον ἀπὸ τοῦ κρείττονος, καὶ διχοτομοῦσα τὸν πιστὸν καὶ τὸν ἄπιστον, καὶ ἐπεγείρουσα τὸν υἱὸν, καὶ τὴν θυγατέρα, καὶ τὴν νύμφην τῷ πατρὶ, καὶ τῇ μητρὶ, καὶ τῇ πενθερᾷ, τὰ νέα καὶ πρόσφατα, τοῖς παλαιοῖς καὶ σκιώδεσι.] Καὶ μὴν ἔλεγον οἱ ἄγγελοι, γεννηθέντος αὐτοῦ· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη. Καὶ οἱ προφῆται δὲ τὴν εἰρήνην αὐτοῦ πάλαι προκατήγγειλαν. Καὶ αὐτὸς δὲ τοῖς μαθηταῖς προσέταξεν, εισερ χομένους εἰς ἑκάστην οἰκίαν, εἰρήνην ἐπιλέγειν αὐτῇ. Πῶς οὖν φησι νῦν, ὅτι οὐκ ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην; Διότι ἡ μάχαιρα αὕτη ποιεῖν ἔμελλε τὴν εἰρήνην ἐκείνην, περὶ ἧς εἶπον οἵ τε ἄγγελοι, καὶ πρὸ τούτων οἱ προφῆται. Μάχαιραν δὲ λέγει, τὴν πρὸς αὐτὸν ἀγάπην, ὡς διαιρούσαν τοὺς πιστεύοντας * Luc. 11, 14. 38 Math. x, 12. Tom. VII, p. 392 E. Vers. 30. Vestri autem - SuRt. Vos autem tanti estis, ut omnes quoque capilli vestri numerati sint a Deo. Significat autem capillorum numerus exactam notitiam, quod valde cogniti silis ab eo, et art minutum quoque novit ea, quæ circa vos sunt, propter magnam vobiscum familiaritatem. Quod si ne unus quidem vilissimorum passerculorum laqueo capitur, absque ejus consensu, sicut dictum est, multo magis vos, qui pretiosi estis, now interfciemini, nisi ipse consenserit. Non oportet ergo for midare. Vers. 51. Ne igitur — vos. Ad timoris abjectio nem sæpius adhortatur, propter magnitudinem Lentationum. V. 32. Omnis - V. 33. In cœlis est. Confessioncin vocat testimonium, provocans eos ad sui testimonium. Dicit ergo: Omnis qui testimonium tulerit de mea divinitate coram hominibus, et ego testimonium feram illi coram Patre meo: hoc est, Qui predicaverit me esse Deum, praedicabo et ego eum esse fidelem. Quisquis autem me repulerit, repellam et ego illum. Quod ergo dicitur: In me, idem est ac si dicat, Mihi. Et quod dicitur: In illo, ac si dicat, Illi. Chrysostomus vero ait, quod non dixit: Quisquis conftebitur sive testimonium dederit mihi, sed In me sive per me, hoc est, a me adjutus. Unde consequenter etiam intelligimus, cum dicitur: Confitebor et ego in illo, perinde esse ac si dicat: gratitudine ipsius motus. impleretur prædicatio, de hoc quoque tractat di- Vers. 54. Νe putetis gladium. + Quid per gladium significatur, nisi sectio verbi, dividens pejus a meliori, et separans Adelen ab infdeli: excitans filium et filiam ac nurum adversus patrem et matrem ac socrum: et nova ac recentia adversus antiqua et inveterata. Atqui nato eo dicebant angeli: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax ".Et prophetæ pacem ejus annuntiaverant. Ipse quoque discipulis jussit, ut quamlibet domum ingredientes, pacem ei oplarent ". Quomodo ergo nunc dicit: Non veni missurus pacem, sed gladium? Quia gladius hic, pacem illam facturus est, de qua dixerunt angeli, et ante illos prophetæ. Gladium autem vocat dilectionem erga se, utpote fideles ab infidelibus dividentem cujus inexpugnabili virtute, ipsi Variæ lectiones et notæ. inclusa in margine habet A. Legitur hic locus in oratione, εἰς τὰ ἐπιφάνια, p. 256.

CAP. X. ὡς πωλεῖσθαι δύο τοῦ ἀσσαρίου, καὶ ὅμως, οὐδὲ ἐν interrogando: Nonne tantas vilitatis sunt passerἐκ τούτων θηρεύεται χωρίς τοῦ Θεοῦ; οὐχ ὡς συν- culi, ut duo vendantur assario, hoc est, minimo εργοῦντος, ἀλλ' ὡς παραχωροῦντος. obolo? et tamen neque unus ex his capitur laqueo absque Deo, non tanquam cooperante, sed tanquam permittente. Ὑμῶν δὲ εἰσιν. Ὑμεῖς δὲ τοσοῦτόν ἐστε τί μιοι, ὥστε καὶ πάσας ὑμῶν τὰς τρίχας Αριθμημένας εἶναι παρὰ Θεοῦ. Δηλοῖ δὲ ἡ ἀπαρίθμησις τῶν τρι χῶν, τὴν ἀκριβῆ γνῶσιν, ὅτι λίαν γινώσκεσθε αὐτῷ, καὶ λεπτομερῶς οἶδε πάντα τὰ καθ᾽ ὑμᾶς διὰ τὴν · ἄγαν ὑμῶν οἰκείωσιν. Καὶ εἰ τῶν εὐτελεστάτων στρουθίων οὐδὲν θηρεύεται χωρὶς αὐτοῦ, καθὼς εἴρηται, πολλῷ μᾶλλον ὑμεῖς οἱ τίμιοι οὐκ ἀναιρεθή. σεσθε, μὴ παραχωροῦντος αὐτοῦ. Καὶ λοιπὸν οὐ χρὴ δεδοικέναι. Μὴ — οὖν ὑμεῖς. Πολλάκις ἐγκελεύεται τὴν ἀφο δίαν αὐτοῖς, διὰ τὰ μεγέθη τῶν μελλόντων πειρασμῶν. Πᾶς — ἐν οὐρανοῖς. Ομολογίαν, τὴν μαρτυρίαν λέγει, παραθήγων αὐτοὺς εἰς τὸ μαρτύριον. Φησὶ γὰρ, ὅτι πᾶς ἔστις μαρτυρήσει μοι θεότητα εν ώπιον τῶν ἀνθρώπων, μαρτυρήσω αὐτῷ κἀγὼ πίστιν ἐνώπιον τοῦ Πατρός μου, τουτέστιν, ὓς ἀνακηρύ ξει με Θεόν, ἀνακηρύξω αὐτὸν κἀγὼ πιστόν. Ὅστις δ' ἂν ἀπώσηταί με, ἀπώσομαι καγώ αὐτόν. Το γοῦν Ἐν ἐμοὶ, ἀντὶ τοῦ, Ἐμοί. Καὶ τὸν Ἐν αὐτῷ, ἀντὶ τοῦ. Αὐτῷ. Ὁ δὲ Χρυσόστομος φησιν, ὅτι οὐκ εἶπεν, Ὅστις όμολογήσει ἐμοί, ἀλλ' Ἐν ἐμοί, τούτο ἐστιν, ὑπ' ἐμοῦ βοηθούμενος. Οθεν ἀκολούθως νοοῦμεν καὶ τόν Ομολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ, ἀντὶ τοῦ, Ὑπὸ τῆς εὐγνωμοσύνης αὐτοῦ κινούμενος. Ἐπεὶ δὲ ταραχῆς καὶ φόβου μεστὸν ἔμελλε γίνεσθαι τὸ κήρυγμα, προδιαλαμβάνει καὶ περὶ τούτου, λέγων. Quia autem futurum erat ut turbatione ac cæde cers: Μη νομίσητε --- μάχαιραν. [Τοῦ Θεολόγου ο Μὴ Τι δὲ ἡ μάχαιρα; Η τομὴ τοῦ λόγου, ή διαιροῦσα τὸ χεῖρον ἀπὸ τοῦ κρείττονος, καὶ διχοτομοῦσα τὸν πιστὸν καὶ τὸν ἄπιστον, καὶ ἐπεγείρουσα τὸν υἱὸν, καὶ τὴν θυγατέρα, καὶ τὴν νύμφην τῷ πατρὶ, καὶ τῇ μητρὶ, καὶ τῇ πενθερᾷ, τὰ νέα καὶ πρόσφατα, τοῖς παλαιοῖς καὶ σκιώδεσι.] Καὶ μὴν ἔλεγον οἱ ἄγγελοι, γεννηθέντος αὐτοῦ· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη. Καὶ οἱ προφῆται δὲ τὴν εἰρήνην αὐτοῦ πάλαι προκατήγγειλαν. Καὶ αὐτὸς δὲ τοῖς μαθηταῖς προσέταξεν, εισερ χομένους εἰς ἑκάστην οἰκίαν, εἰρήνην ἐπιλέγειν αὐτῇ. Πῶς οὖν φησι νῦν, ὅτι οὐκ ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην; Διότι ἡ μάχαιρα αὕτη ποιεῖν ἔμελλε τὴν εἰρήνην ἐκείνην, περὶ ἧς εἶπον οἵ τε ἄγγελοι, καὶ πρὸ τούτων οἱ προφῆται. Μάχαιραν δὲ λέγει, τὴν πρὸς αὐτὸν ἀγάπην, ὡς διαιρούσαν τοὺς πιστεύοντας * Luc. 11, 14. 38 Math. x, 12. Tom. VII, p. 392 E. Vers. 30. Vestri autem - SuRt. Vos autem tanti estis, ut omnes quoque capilli vestri numerati sint a Deo. Significat autem capillorum numerus exactam notitiam, quod valde cogniti silis ab eo, et art minutum quoque novit ea, quæ circa vos sunt, propter magnam vobiscum familiaritatem. Quod si ne unus quidem vilissimorum passerculorum laqueo capitur, absque ejus consensu, sicut dictum est, multo magis vos, qui pretiosi estis, now interfciemini, nisi ipse consenserit. Non oportet ergo for midare. Vers. 51. Ne igitur — vos. Ad timoris abjectio nem sæpius adhortatur, propter magnitudinem Lentationum. V. 32. Omnis - V. 33. In cœlis est. Confessioncin vocat testimonium, provocans eos ad sui testimonium. Dicit ergo: Omnis qui testimonium tulerit de mea divinitate coram hominibus, et ego testimonium feram illi coram Patre meo: hoc est, Qui predicaverit me esse Deum, praedicabo et ego eum esse fidelem. Quisquis autem me repulerit, repellam et ego illum. Quod ergo dicitur: In me, idem est ac si dicat, Mihi. Et quod dicitur: In illo, ac si dicat, Illi. Chrysostomus vero ait, quod non dixit: Quisquis conftebitur sive testimonium dederit mihi, sed In me sive per me, hoc est, a me adjutus. Unde consequenter etiam intelligimus, cum dicitur: Confitebor et ego in illo, perinde esse ac si dicat: gratitudine ipsius motus. impleretur prædicatio, de hoc quoque tractat di- Vers. 54. Νe putetis gladium. + Quid per gladium significatur, nisi sectio verbi, dividens pejus a meliori, et separans Adelen ab infdeli: excitans filium et filiam ac nurum adversus patrem et matrem ac socrum: et nova ac recentia adversus antiqua et inveterata. Atqui nato eo dicebant angeli: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax ".Et prophetæ pacem ejus annuntiaverant. Ipse quoque discipulis jussit, ut quamlibet domum ingredientes, pacem ei oplarent ". Quomodo ergo nunc dicit: Non veni missurus pacem, sed gladium? Quia gladius hic, pacem illam facturus est, de qua dixerunt angeli, et ante illos prophetæ. Gladium autem vocat dilectionem erga se, utpote fideles ab infidelibus dividentem cujus inexpugnabili virtute, ipsi Variæ lectiones et notæ. inclusa in margine habet A. Legitur hic locus in oratione, εἰς τὰ ἐπιφάνια, p. 256.

CAP. X. ὡς πωλεῖσθαι δύο τοῦ ἀσσαρίου, καὶ ὅμως, οὐδὲ ἐν interrogando: Nonne tantas vilitatis sunt passerἐκ τούτων θηρεύεται χωρίς τοῦ Θεοῦ; οὐχ ὡς συν- culi, ut duo vendantur assario, hoc est, minimo εργοῦντος, ἀλλ' ὡς παραχωροῦντος. obolo? et tamen neque unus ex his capitur laqueo absque Deo, non tanquam cooperante, sed tanquam permittente. Ὑμῶν δὲ εἰσιν. Ὑμεῖς δὲ τοσοῦτόν ἐστε τί μιοι, ὥστε καὶ πάσας ὑμῶν τὰς τρίχας Αριθμημένας εἶναι παρὰ Θεοῦ. Δηλοῖ δὲ ἡ ἀπαρίθμησις τῶν τρι χῶν, τὴν ἀκριβῆ γνῶσιν, ὅτι λίαν γινώσκεσθε αὐτῷ, καὶ λεπτομερῶς οἶδε πάντα τὰ καθ᾽ ὑμᾶς διὰ τὴν · ἄγαν ὑμῶν οἰκείωσιν. Καὶ εἰ τῶν εὐτελεστάτων στρουθίων οὐδὲν θηρεύεται χωρὶς αὐτοῦ, καθὼς εἴρηται, πολλῷ μᾶλλον ὑμεῖς οἱ τίμιοι οὐκ ἀναιρεθή. σεσθε, μὴ παραχωροῦντος αὐτοῦ. Καὶ λοιπὸν οὐ χρὴ δεδοικέναι. Μὴ — οὖν ὑμεῖς. Πολλάκις ἐγκελεύεται τὴν ἀφο δίαν αὐτοῖς, διὰ τὰ μεγέθη τῶν μελλόντων πειρασμῶν. Πᾶς — ἐν οὐρανοῖς. Ομολογίαν, τὴν μαρτυρίαν λέγει, παραθήγων αὐτοὺς εἰς τὸ μαρτύριον. Φησὶ γὰρ, ὅτι πᾶς ἔστις μαρτυρήσει μοι θεότητα εν ώπιον τῶν ἀνθρώπων, μαρτυρήσω αὐτῷ κἀγὼ πίστιν ἐνώπιον τοῦ Πατρός μου, τουτέστιν, ὓς ἀνακηρύ ξει με Θεόν, ἀνακηρύξω αὐτὸν κἀγὼ πιστόν. Ὅστις δ' ἂν ἀπώσηταί με, ἀπώσομαι καγώ αὐτόν. Το γοῦν Ἐν ἐμοὶ, ἀντὶ τοῦ, Ἐμοί. Καὶ τὸν Ἐν αὐτῷ, ἀντὶ τοῦ. Αὐτῷ. Ὁ δὲ Χρυσόστομος φησιν, ὅτι οὐκ εἶπεν, Ὅστις όμολογήσει ἐμοί, ἀλλ' Ἐν ἐμοί, τούτο ἐστιν, ὑπ' ἐμοῦ βοηθούμενος. Οθεν ἀκολούθως νοοῦμεν καὶ τόν Ομολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ, ἀντὶ τοῦ, Ὑπὸ τῆς εὐγνωμοσύνης αὐτοῦ κινούμενος. Ἐπεὶ δὲ ταραχῆς καὶ φόβου μεστὸν ἔμελλε γίνεσθαι τὸ κήρυγμα, προδιαλαμβάνει καὶ περὶ τούτου, λέγων. Quia autem futurum erat ut turbatione ac cæde cers: Μη νομίσητε --- μάχαιραν. [Τοῦ Θεολόγου ο Μὴ Τι δὲ ἡ μάχαιρα; Η τομὴ τοῦ λόγου, ή διαιροῦσα τὸ χεῖρον ἀπὸ τοῦ κρείττονος, καὶ διχοτομοῦσα τὸν πιστὸν καὶ τὸν ἄπιστον, καὶ ἐπεγείρουσα τὸν υἱὸν, καὶ τὴν θυγατέρα, καὶ τὴν νύμφην τῷ πατρὶ, καὶ τῇ μητρὶ, καὶ τῇ πενθερᾷ, τὰ νέα καὶ πρόσφατα, τοῖς παλαιοῖς καὶ σκιώδεσι.] Καὶ μὴν ἔλεγον οἱ ἄγγελοι, γεννηθέντος αὐτοῦ· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη. Καὶ οἱ προφῆται δὲ τὴν εἰρήνην αὐτοῦ πάλαι προκατήγγειλαν. Καὶ αὐτὸς δὲ τοῖς μαθηταῖς προσέταξεν, εισερ χομένους εἰς ἑκάστην οἰκίαν, εἰρήνην ἐπιλέγειν αὐτῇ. Πῶς οὖν φησι νῦν, ὅτι οὐκ ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην; Διότι ἡ μάχαιρα αὕτη ποιεῖν ἔμελλε τὴν εἰρήνην ἐκείνην, περὶ ἧς εἶπον οἵ τε ἄγγελοι, καὶ πρὸ τούτων οἱ προφῆται. Μάχαιραν δὲ λέγει, τὴν πρὸς αὐτὸν ἀγάπην, ὡς διαιρούσαν τοὺς πιστεύοντας * Luc. 11, 14. 38 Math. x, 12. Tom. VII, p. 392 E. Vers. 30. Vestri autem - SuRt. Vos autem tanti estis, ut omnes quoque capilli vestri numerati sint a Deo. Significat autem capillorum numerus exactam notitiam, quod valde cogniti silis ab eo, et art minutum quoque novit ea, quæ circa vos sunt, propter magnam vobiscum familiaritatem. Quod si ne unus quidem vilissimorum passerculorum laqueo capitur, absque ejus consensu, sicut dictum est, multo magis vos, qui pretiosi estis, now interfciemini, nisi ipse consenserit. Non oportet ergo for midare. Vers. 51. Ne igitur — vos. Ad timoris abjectio nem sæpius adhortatur, propter magnitudinem Lentationum. V. 32. Omnis - V. 33. In cœlis est. Confessioncin vocat testimonium, provocans eos ad sui testimonium. Dicit ergo: Omnis qui testimonium tulerit de mea divinitate coram hominibus, et ego testimonium feram illi coram Patre meo: hoc est, Qui predicaverit me esse Deum, praedicabo et ego eum esse fidelem. Quisquis autem me repulerit, repellam et ego illum. Quod ergo dicitur: In me, idem est ac si dicat, Mihi. Et quod dicitur: In illo, ac si dicat, Illi. Chrysostomus vero ait, quod non dixit: Quisquis conftebitur sive testimonium dederit mihi, sed In me sive per me, hoc est, a me adjutus. Unde consequenter etiam intelligimus, cum dicitur: Confitebor et ego in illo, perinde esse ac si dicat: gratitudine ipsius motus. impleretur prædicatio, de hoc quoque tractat di- Vers. 54. Νe putetis gladium. + Quid per gladium significatur, nisi sectio verbi, dividens pejus a meliori, et separans Adelen ab infdeli: excitans filium et filiam ac nurum adversus patrem et matrem ac socrum: et nova ac recentia adversus antiqua et inveterata. Atqui nato eo dicebant angeli: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax ".Et prophetæ pacem ejus annuntiaverant. Ipse quoque discipulis jussit, ut quamlibet domum ingredientes, pacem ei oplarent ". Quomodo ergo nunc dicit: Non veni missurus pacem, sed gladium? Quia gladius hic, pacem illam facturus est, de qua dixerunt angeli, et ante illos prophetæ. Gladium autem vocat dilectionem erga se, utpote fideles ab infidelibus dividentem cujus inexpugnabili virtute, ipsi Variæ lectiones et notæ. inclusa in margine habet A. Legitur hic locus in oratione, εἰς τὰ ἐπιφάνια, p. 256.

CAP. X. ὡς πωλεῖσθαι δύο τοῦ ἀσσαρίου, καὶ ὅμως, οὐδὲ ἐν interrogando: Nonne tantas vilitatis sunt passerἐκ τούτων θηρεύεται χωρίς τοῦ Θεοῦ; οὐχ ὡς συν- culi, ut duo vendantur assario, hoc est, minimo εργοῦντος, ἀλλ' ὡς παραχωροῦντος. obolo? et tamen neque unus ex his capitur laqueo absque Deo, non tanquam cooperante, sed tanquam permittente. Ὑμῶν δὲ εἰσιν. Ὑμεῖς δὲ τοσοῦτόν ἐστε τί μιοι, ὥστε καὶ πάσας ὑμῶν τὰς τρίχας Αριθμημένας εἶναι παρὰ Θεοῦ. Δηλοῖ δὲ ἡ ἀπαρίθμησις τῶν τρι χῶν, τὴν ἀκριβῆ γνῶσιν, ὅτι λίαν γινώσκεσθε αὐτῷ, καὶ λεπτομερῶς οἶδε πάντα τὰ καθ᾽ ὑμᾶς διὰ τὴν · ἄγαν ὑμῶν οἰκείωσιν. Καὶ εἰ τῶν εὐτελεστάτων στρουθίων οὐδὲν θηρεύεται χωρὶς αὐτοῦ, καθὼς εἴρηται, πολλῷ μᾶλλον ὑμεῖς οἱ τίμιοι οὐκ ἀναιρεθή. σεσθε, μὴ παραχωροῦντος αὐτοῦ. Καὶ λοιπὸν οὐ χρὴ δεδοικέναι. Μὴ — οὖν ὑμεῖς. Πολλάκις ἐγκελεύεται τὴν ἀφο δίαν αὐτοῖς, διὰ τὰ μεγέθη τῶν μελλόντων πειρασμῶν. Πᾶς — ἐν οὐρανοῖς. Ομολογίαν, τὴν μαρτυρίαν λέγει, παραθήγων αὐτοὺς εἰς τὸ μαρτύριον. Φησὶ γὰρ, ὅτι πᾶς ἔστις μαρτυρήσει μοι θεότητα εν ώπιον τῶν ἀνθρώπων, μαρτυρήσω αὐτῷ κἀγὼ πίστιν ἐνώπιον τοῦ Πατρός μου, τουτέστιν, ὓς ἀνακηρύ ξει με Θεόν, ἀνακηρύξω αὐτὸν κἀγὼ πιστόν. Ὅστις δ' ἂν ἀπώσηταί με, ἀπώσομαι καγώ αὐτόν. Το γοῦν Ἐν ἐμοὶ, ἀντὶ τοῦ, Ἐμοί. Καὶ τὸν Ἐν αὐτῷ, ἀντὶ τοῦ. Αὐτῷ. Ὁ δὲ Χρυσόστομος φησιν, ὅτι οὐκ εἶπεν, Ὅστις όμολογήσει ἐμοί, ἀλλ' Ἐν ἐμοί, τούτο ἐστιν, ὑπ' ἐμοῦ βοηθούμενος. Οθεν ἀκολούθως νοοῦμεν καὶ τόν Ομολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ, ἀντὶ τοῦ, Ὑπὸ τῆς εὐγνωμοσύνης αὐτοῦ κινούμενος. Ἐπεὶ δὲ ταραχῆς καὶ φόβου μεστὸν ἔμελλε γίνεσθαι τὸ κήρυγμα, προδιαλαμβάνει καὶ περὶ τούτου, λέγων. Quia autem futurum erat ut turbatione ac cæde cers: Μη νομίσητε --- μάχαιραν. [Τοῦ Θεολόγου ο Μὴ Τι δὲ ἡ μάχαιρα; Η τομὴ τοῦ λόγου, ή διαιροῦσα τὸ χεῖρον ἀπὸ τοῦ κρείττονος, καὶ διχοτομοῦσα τὸν πιστὸν καὶ τὸν ἄπιστον, καὶ ἐπεγείρουσα τὸν υἱὸν, καὶ τὴν θυγατέρα, καὶ τὴν νύμφην τῷ πατρὶ, καὶ τῇ μητρὶ, καὶ τῇ πενθερᾷ, τὰ νέα καὶ πρόσφατα, τοῖς παλαιοῖς καὶ σκιώδεσι.] Καὶ μὴν ἔλεγον οἱ ἄγγελοι, γεννηθέντος αὐτοῦ· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη. Καὶ οἱ προφῆται δὲ τὴν εἰρήνην αὐτοῦ πάλαι προκατήγγειλαν. Καὶ αὐτὸς δὲ τοῖς μαθηταῖς προσέταξεν, εισερ χομένους εἰς ἑκάστην οἰκίαν, εἰρήνην ἐπιλέγειν αὐτῇ. Πῶς οὖν φησι νῦν, ὅτι οὐκ ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην; Διότι ἡ μάχαιρα αὕτη ποιεῖν ἔμελλε τὴν εἰρήνην ἐκείνην, περὶ ἧς εἶπον οἵ τε ἄγγελοι, καὶ πρὸ τούτων οἱ προφῆται. Μάχαιραν δὲ λέγει, τὴν πρὸς αὐτὸν ἀγάπην, ὡς διαιρούσαν τοὺς πιστεύοντας * Luc. 11, 14. 38 Math. x, 12. Tom. VII, p. 392 E. Vers. 30. Vestri autem - SuRt. Vos autem tanti estis, ut omnes quoque capilli vestri numerati sint a Deo. Significat autem capillorum numerus exactam notitiam, quod valde cogniti silis ab eo, et art minutum quoque novit ea, quæ circa vos sunt, propter magnam vobiscum familiaritatem. Quod si ne unus quidem vilissimorum passerculorum laqueo capitur, absque ejus consensu, sicut dictum est, multo magis vos, qui pretiosi estis, now interfciemini, nisi ipse consenserit. Non oportet ergo for midare. Vers. 51. Ne igitur — vos. Ad timoris abjectio nem sæpius adhortatur, propter magnitudinem Lentationum. V. 32. Omnis - V. 33. In cœlis est. Confessioncin vocat testimonium, provocans eos ad sui testimonium. Dicit ergo: Omnis qui testimonium tulerit de mea divinitate coram hominibus, et ego testimonium feram illi coram Patre meo: hoc est, Qui predicaverit me esse Deum, praedicabo et ego eum esse fidelem. Quisquis autem me repulerit, repellam et ego illum. Quod ergo dicitur: In me, idem est ac si dicat, Mihi. Et quod dicitur: In illo, ac si dicat, Illi. Chrysostomus vero ait, quod non dixit: Quisquis conftebitur sive testimonium dederit mihi, sed In me sive per me, hoc est, a me adjutus. Unde consequenter etiam intelligimus, cum dicitur: Confitebor et ego in illo, perinde esse ac si dicat: gratitudine ipsius motus. impleretur prædicatio, de hoc quoque tractat di- Vers. 54. Νe putetis gladium. + Quid per gladium significatur, nisi sectio verbi, dividens pejus a meliori, et separans Adelen ab infdeli: excitans filium et filiam ac nurum adversus patrem et matrem ac socrum: et nova ac recentia adversus antiqua et inveterata. Atqui nato eo dicebant angeli: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax ".Et prophetæ pacem ejus annuntiaverant. Ipse quoque discipulis jussit, ut quamlibet domum ingredientes, pacem ei oplarent ". Quomodo ergo nunc dicit: Non veni missurus pacem, sed gladium? Quia gladius hic, pacem illam facturus est, de qua dixerunt angeli, et ante illos prophetæ. Gladium autem vocat dilectionem erga se, utpote fideles ab infidelibus dividentem cujus inexpugnabili virtute, ipsi Variæ lectiones et notæ. inclusa in margine habet A. Legitur hic locus in oratione, εἰς τὰ ἐπιφάνια, p. 256.

quoque genere amicissimi, citius a mutua conjun- ἀπὸ τῶν μὴ πιστευόντων, ἧς τῇ ἀμάχῳ δυνάμει καὶ ctione sunt divisi, facileque abstracti. Alibi præterea vehementer. ejus activitatem demonstrans, dixit: Ignem veni missurus in terram s. Siquidem primum abscindere oportebat, quod erat immedicabile: deinde pacifcare catera, et erga seipsum et erga Deum. Propter hoc ergo durius ita locutus est, ut his cognitis postea non turbentur. Adhuc autem scrmonem, qui de hoc factus est, explanat, brevi verbo auditum eorum exercens, ne ob rerum difficultatem reclament. Vers. 35. Veni -socrum suam. † Kichæx: Filius contumeliam faciet patri, et filia consurgel adversus matrem suam, nurus adversus socrum suam, et inimici hominis omnes domestici ejus”. αὐτὰ τὰ φίλτατα γένη θάττον διεσπάσθησαν ἐκ τῆς ἀλλήλων συναφείας, καὶ εὐχερῶς ἀπεῤῥάγησαν. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τὸ σφοδρὸν αὐτῆς καὶ δραστήριον ἐμφαίνων εἴρηκεν, ὅτι Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν. Ἔδει γάρ, ἔδει πρῶτον ἀποκοπῆναι τὸ ἀνιάτως ἔχον, εἶτα τὸ λοιπὸν εἰρηνεῦσαι, πρός τε ἑαυτό, καὶ πρὸς τὸν Θεόν. Διὰ τοῦτο τοίνυν οὕτως ἀποτόμως εἶπεν, ἵνα γινώσκοντες ταῦτα, μὴ ταράττωνται. Προσεξωπλοῖ δὲ καὶ ἔτι τὸν περὶ τούτου λόγον, για μνάζων τὴν ἀκοὴν αὐτῶν τῇ τραχύτητι τῶν ῥημά των, ἵνα μὴ ἐν τῇ δυσκολία τῶν πραγμάτων ιλιγγιάσωσιν, Ἦλθον – τῆς πενθερᾶς αὐτῆς. [(54) Μιχαίου θυγάτηρ επαναστήσεται ἐπὶ τὴν μητέρα αὐτῆς, νύμφη ἐπὶ τὴν πενθερὰν αὐτῆς· ἐχθροὶ ἀνδρός, πάντες οἱ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ.] Πάλιν διὰ τῶν φιλτάτων τούτων, παντοίαν συγγένειαν ἐνέφηνε. Οἰκειότατα δὲ εἶπεν, ἄνθρωπον μὲν εἴτουν υἱὸν, διελεῖν κατὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, θυγα τέρα δὲ κατὰ τῆς μητρὸς αὐτῆς· φίλτεροι γὰρ υἱὸς μὲν πατρ', θηγάτηρ δὲ μητρὶ, δι' ομοιότητα φύ σεως. Καὶ τὴν νύμφην δὲ αὖθις ἁρμοδίως εἴρηκε διχάσαι κατὰ τῆς πενθερᾶς αὐτῆς. Πολλὴν γὰρ αἰδὼ, καὶ τιμὴν, καὶ θεραπείαν παρεῖχον αἱ νύμφαι ταῖς πενθεραῖ;. Διὰ δὲ τῆς νύμφης, ἐδήλωσε καὶ τὸν νυμφίον κατὰ τοῦ πενθεροῦ διχαζόμενον. Οπίσω μὲν οὖν ἀπλῆν ἀπαρίθμησιν ἐποιήσατο, εἰπὼν, ὅτι Rursus per hos charissimos, cognationem omnem significavit. Propriissime autem dixit, ut hominem sive filium dissidere faciam adversus patrem suum, fliam autem adversus matrem suam.Siquidem chario res sunt: filius quidem patri, filia vero matri, propter naturæ similitudinem. Ad hæc nurum apte dixit adversus socrum suam dividendam esse: magnum enim cum observantia pudorem, reverentiam ac obsequium exhibebant nurus socribus. In nuru autem significavit et generum adversus socerum suum separandum. Superius itaque simplicem fecerat enumerationem dicens: Prodel frater fratrem in mortem, et paler Παραδώσει ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον, καὶ πατὴρ filium; hic vero alio modo enumeravit naturaliori magisque proprio. Quod si dissidere facit hominem adversus eum, qui ipso superior est, multo magis adversus conjugem, qua ipsi subjecta est: illud enim naturale, hoc autem ascititium est. Proinde hoc quasi manifestum reliquit intelligendum. În sequentibus vero etiam expresse de conjugibus commemorabit, dicens: Omnis, qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut flios, aut agros propter nomen meum, centupla accipiel, et vitæ æternæ sortietur hæreditatem **¸ Vers. 36. Et inimici — ejus. Hoc propheticum est verbum, dictum olim adversus Judzos, quando contra se invicem dissensiones habebant. Christus autem opportune aptavit his quæ dicta sunt, significans quod omnes domestici ejus qui crediturus est, inimici ejus efficientur. Vers. 37. Qui amat — dignus. Hic quoque de solis ascendentibus et descendentibus in unoquoque disseruit, tanquam magis propriis et familiaribus. Qui amat, inquit, illos supra me: nam quando illi pii sunt, honestum est illos amare. Semper autem malum est amare illos supra Deum. ss Luc. xit 49. sr Mich. τις, β. 38 Matth. x, P τέκνον· ἐνταῦθα δὲ τρόπον ἕτερον ἀπηριθμήσατο φυσικώτερόν τε καὶ σχετικώτερον. Εἰ δὲ τὸν ἄνθρω που διχάσει κατὰ τοῦ ὑπερκειμένου πατρὸς αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον κατὰ τῆς ὑποκειμένης αὐτῷ συζύγου. Τοῦ μὲν γὰρ φύσει, τῆς δὲ θέσει τὸ φίλτρον. Τιμιώ τερον δὲ τὸ φύσει τοῦ θέσει. Λοιπὸν οὖν, ὡς δῆλον, ἀφῆκε τοῦτο νοεῖσθαι. Προϊὼν δὲ ῥητῶς καὶ περὶ τῶν συζύγων διέξεισι, λέγων, ὅτι πᾶς ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ἢ ἀδελφούς, ἢ ἀδελφάς, ἢ πατέρα, ἢ μητέρα, ἢ γυναῖκα, ἢ τέκνα, ἢ ἀγρούς, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός μου, εκατονταπλασίονα λήψεται, καὶ ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσει. Καὶ ἐχθροὶ — αὐτοῦ. Τοῦτο προφητικόν ἐστι τὸ ῥητὸν λεχθὲν πάλαι κατὰ τῶν Ἰουδαίων, ὅτε κατ' ἀλλήλων ἐσχίσθησαν· ὁ δὲ Χριστὸς εὐκαίρως τοῦτο τοῖς προκειμένοις προτήρ οσε, δηλῶν, ὅτι πάντες οἱ οἰκεῖοι τοῦ μέλλοντος πιστεύειν ἐχθροὶ τούτῳ γενή σονται. Ο φιλών ἄξιος. Κανταῦθα περὶ μόνων τῶν ἀνιόντων καὶ κατιόντων ἐφ' ἑκάστῳ διέλαβεν, ὡς οἰκειοτέρων. Ο φιλῶν, φησίν, αὐτοὺς, ὑπὲρ ἐμέ. Οτε μὲν γὰρ εὐσεβοῦσιν, καλὸν τὸ φιλεῖν αὐτούς· ἀεὶ δὲ κακὸν, τὸ φιλεῖν αὐτοὺς ὑπὲρ τὸν Θεόν. se Matth. sis, 29. Variæ lectiones et notæ. Hec quæ inclusa sunt, uterque Codex habet in margine. Paulo inferius habebat Henlenius.

quoque genere amicissimi, citius a mutua conjun- ἀπὸ τῶν μὴ πιστευόντων, ἧς τῇ ἀμάχῳ δυνάμει καὶ ctione sunt divisi, facileque abstracti. Alibi præterea vehementer. ejus activitatem demonstrans, dixit: Ignem veni missurus in terram s. Siquidem primum abscindere oportebat, quod erat immedicabile: deinde pacifcare catera, et erga seipsum et erga Deum. Propter hoc ergo durius ita locutus est, ut his cognitis postea non turbentur. Adhuc autem scrmonem, qui de hoc factus est, explanat, brevi verbo auditum eorum exercens, ne ob rerum difficultatem reclament. Vers. 35. Veni -socrum suam. † Kichæx: Filius contumeliam faciet patri, et filia consurgel adversus matrem suam, nurus adversus socrum suam, et inimici hominis omnes domestici ejus”. αὐτὰ τὰ φίλτατα γένη θάττον διεσπάσθησαν ἐκ τῆς ἀλλήλων συναφείας, καὶ εὐχερῶς ἀπεῤῥάγησαν. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τὸ σφοδρὸν αὐτῆς καὶ δραστήριον ἐμφαίνων εἴρηκεν, ὅτι Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν. Ἔδει γάρ, ἔδει πρῶτον ἀποκοπῆναι τὸ ἀνιάτως ἔχον, εἶτα τὸ λοιπὸν εἰρηνεῦσαι, πρός τε ἑαυτό, καὶ πρὸς τὸν Θεόν. Διὰ τοῦτο τοίνυν οὕτως ἀποτόμως εἶπεν, ἵνα γινώσκοντες ταῦτα, μὴ ταράττωνται. Προσεξωπλοῖ δὲ καὶ ἔτι τὸν περὶ τούτου λόγον, για μνάζων τὴν ἀκοὴν αὐτῶν τῇ τραχύτητι τῶν ῥημά των, ἵνα μὴ ἐν τῇ δυσκολία τῶν πραγμάτων ιλιγγιάσωσιν, Ἦλθον – τῆς πενθερᾶς αὐτῆς. [(54) Μιχαίου θυγάτηρ επαναστήσεται ἐπὶ τὴν μητέρα αὐτῆς, νύμφη ἐπὶ τὴν πενθερὰν αὐτῆς· ἐχθροὶ ἀνδρός, πάντες οἱ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ.] Πάλιν διὰ τῶν φιλτάτων τούτων, παντοίαν συγγένειαν ἐνέφηνε. Οἰκειότατα δὲ εἶπεν, ἄνθρωπον μὲν εἴτουν υἱὸν, διελεῖν κατὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, θυγα τέρα δὲ κατὰ τῆς μητρὸς αὐτῆς· φίλτεροι γὰρ υἱὸς μὲν πατρ', θηγάτηρ δὲ μητρὶ, δι' ομοιότητα φύ σεως. Καὶ τὴν νύμφην δὲ αὖθις ἁρμοδίως εἴρηκε διχάσαι κατὰ τῆς πενθερᾶς αὐτῆς. Πολλὴν γὰρ αἰδὼ, καὶ τιμὴν, καὶ θεραπείαν παρεῖχον αἱ νύμφαι ταῖς πενθεραῖ;. Διὰ δὲ τῆς νύμφης, ἐδήλωσε καὶ τὸν νυμφίον κατὰ τοῦ πενθεροῦ διχαζόμενον. Οπίσω μὲν οὖν ἀπλῆν ἀπαρίθμησιν ἐποιήσατο, εἰπὼν, ὅτι Rursus per hos charissimos, cognationem omnem significavit. Propriissime autem dixit, ut hominem sive filium dissidere faciam adversus patrem suum, fliam autem adversus matrem suam.Siquidem chario res sunt: filius quidem patri, filia vero matri, propter naturæ similitudinem. Ad hæc nurum apte dixit adversus socrum suam dividendam esse: magnum enim cum observantia pudorem, reverentiam ac obsequium exhibebant nurus socribus. In nuru autem significavit et generum adversus socerum suum separandum. Superius itaque simplicem fecerat enumerationem dicens: Prodel frater fratrem in mortem, et paler Παραδώσει ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον, καὶ πατὴρ filium; hic vero alio modo enumeravit naturaliori magisque proprio. Quod si dissidere facit hominem adversus eum, qui ipso superior est, multo magis adversus conjugem, qua ipsi subjecta est: illud enim naturale, hoc autem ascititium est. Proinde hoc quasi manifestum reliquit intelligendum. În sequentibus vero etiam expresse de conjugibus commemorabit, dicens: Omnis, qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut flios, aut agros propter nomen meum, centupla accipiel, et vitæ æternæ sortietur hæreditatem **¸ Vers. 36. Et inimici — ejus. Hoc propheticum est verbum, dictum olim adversus Judzos, quando contra se invicem dissensiones habebant. Christus autem opportune aptavit his quæ dicta sunt, significans quod omnes domestici ejus qui crediturus est, inimici ejus efficientur. Vers. 37. Qui amat — dignus. Hic quoque de solis ascendentibus et descendentibus in unoquoque disseruit, tanquam magis propriis et familiaribus. Qui amat, inquit, illos supra me: nam quando illi pii sunt, honestum est illos amare. Semper autem malum est amare illos supra Deum. ss Luc. xit 49. sr Mich. τις, β. 38 Matth. x, P τέκνον· ἐνταῦθα δὲ τρόπον ἕτερον ἀπηριθμήσατο φυσικώτερόν τε καὶ σχετικώτερον. Εἰ δὲ τὸν ἄνθρω που διχάσει κατὰ τοῦ ὑπερκειμένου πατρὸς αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον κατὰ τῆς ὑποκειμένης αὐτῷ συζύγου. Τοῦ μὲν γὰρ φύσει, τῆς δὲ θέσει τὸ φίλτρον. Τιμιώ τερον δὲ τὸ φύσει τοῦ θέσει. Λοιπὸν οὖν, ὡς δῆλον, ἀφῆκε τοῦτο νοεῖσθαι. Προϊὼν δὲ ῥητῶς καὶ περὶ τῶν συζύγων διέξεισι, λέγων, ὅτι πᾶς ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ἢ ἀδελφούς, ἢ ἀδελφάς, ἢ πατέρα, ἢ μητέρα, ἢ γυναῖκα, ἢ τέκνα, ἢ ἀγρούς, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός μου, εκατονταπλασίονα λήψεται, καὶ ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσει. Καὶ ἐχθροὶ — αὐτοῦ. Τοῦτο προφητικόν ἐστι τὸ ῥητὸν λεχθὲν πάλαι κατὰ τῶν Ἰουδαίων, ὅτε κατ' ἀλλήλων ἐσχίσθησαν· ὁ δὲ Χριστὸς εὐκαίρως τοῦτο τοῖς προκειμένοις προτήρ οσε, δηλῶν, ὅτι πάντες οἱ οἰκεῖοι τοῦ μέλλοντος πιστεύειν ἐχθροὶ τούτῳ γενή σονται. Ο φιλών ἄξιος. Κανταῦθα περὶ μόνων τῶν ἀνιόντων καὶ κατιόντων ἐφ' ἑκάστῳ διέλαβεν, ὡς οἰκειοτέρων. Ο φιλῶν, φησίν, αὐτοὺς, ὑπὲρ ἐμέ. Οτε μὲν γὰρ εὐσεβοῦσιν, καλὸν τὸ φιλεῖν αὐτούς· ἀεὶ δὲ κακὸν, τὸ φιλεῖν αὐτοὺς ὑπὲρ τὸν Θεόν. se Matth. sis, 29. Variæ lectiones et notæ. Hec quæ inclusa sunt, uterque Codex habet in margine. Paulo inferius habebat Henlenius.

quoque genere amicissimi, citius a mutua conjun- ἀπὸ τῶν μὴ πιστευόντων, ἧς τῇ ἀμάχῳ δυνάμει καὶ ctione sunt divisi, facileque abstracti. Alibi præterea vehementer. ejus activitatem demonstrans, dixit: Ignem veni missurus in terram s. Siquidem primum abscindere oportebat, quod erat immedicabile: deinde pacifcare catera, et erga seipsum et erga Deum. Propter hoc ergo durius ita locutus est, ut his cognitis postea non turbentur. Adhuc autem scrmonem, qui de hoc factus est, explanat, brevi verbo auditum eorum exercens, ne ob rerum difficultatem reclament. Vers. 35. Veni -socrum suam. † Kichæx: Filius contumeliam faciet patri, et filia consurgel adversus matrem suam, nurus adversus socrum suam, et inimici hominis omnes domestici ejus”. αὐτὰ τὰ φίλτατα γένη θάττον διεσπάσθησαν ἐκ τῆς ἀλλήλων συναφείας, καὶ εὐχερῶς ἀπεῤῥάγησαν. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τὸ σφοδρὸν αὐτῆς καὶ δραστήριον ἐμφαίνων εἴρηκεν, ὅτι Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν. Ἔδει γάρ, ἔδει πρῶτον ἀποκοπῆναι τὸ ἀνιάτως ἔχον, εἶτα τὸ λοιπὸν εἰρηνεῦσαι, πρός τε ἑαυτό, καὶ πρὸς τὸν Θεόν. Διὰ τοῦτο τοίνυν οὕτως ἀποτόμως εἶπεν, ἵνα γινώσκοντες ταῦτα, μὴ ταράττωνται. Προσεξωπλοῖ δὲ καὶ ἔτι τὸν περὶ τούτου λόγον, για μνάζων τὴν ἀκοὴν αὐτῶν τῇ τραχύτητι τῶν ῥημά των, ἵνα μὴ ἐν τῇ δυσκολία τῶν πραγμάτων ιλιγγιάσωσιν, Ἦλθον – τῆς πενθερᾶς αὐτῆς. [(54) Μιχαίου θυγάτηρ επαναστήσεται ἐπὶ τὴν μητέρα αὐτῆς, νύμφη ἐπὶ τὴν πενθερὰν αὐτῆς· ἐχθροὶ ἀνδρός, πάντες οἱ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ.] Πάλιν διὰ τῶν φιλτάτων τούτων, παντοίαν συγγένειαν ἐνέφηνε. Οἰκειότατα δὲ εἶπεν, ἄνθρωπον μὲν εἴτουν υἱὸν, διελεῖν κατὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, θυγα τέρα δὲ κατὰ τῆς μητρὸς αὐτῆς· φίλτεροι γὰρ υἱὸς μὲν πατρ', θηγάτηρ δὲ μητρὶ, δι' ομοιότητα φύ σεως. Καὶ τὴν νύμφην δὲ αὖθις ἁρμοδίως εἴρηκε διχάσαι κατὰ τῆς πενθερᾶς αὐτῆς. Πολλὴν γὰρ αἰδὼ, καὶ τιμὴν, καὶ θεραπείαν παρεῖχον αἱ νύμφαι ταῖς πενθεραῖ;. Διὰ δὲ τῆς νύμφης, ἐδήλωσε καὶ τὸν νυμφίον κατὰ τοῦ πενθεροῦ διχαζόμενον. Οπίσω μὲν οὖν ἀπλῆν ἀπαρίθμησιν ἐποιήσατο, εἰπὼν, ὅτι Rursus per hos charissimos, cognationem omnem significavit. Propriissime autem dixit, ut hominem sive filium dissidere faciam adversus patrem suum, fliam autem adversus matrem suam.Siquidem chario res sunt: filius quidem patri, filia vero matri, propter naturæ similitudinem. Ad hæc nurum apte dixit adversus socrum suam dividendam esse: magnum enim cum observantia pudorem, reverentiam ac obsequium exhibebant nurus socribus. In nuru autem significavit et generum adversus socerum suum separandum. Superius itaque simplicem fecerat enumerationem dicens: Prodel frater fratrem in mortem, et paler Παραδώσει ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον, καὶ πατὴρ filium; hic vero alio modo enumeravit naturaliori magisque proprio. Quod si dissidere facit hominem adversus eum, qui ipso superior est, multo magis adversus conjugem, qua ipsi subjecta est: illud enim naturale, hoc autem ascititium est. Proinde hoc quasi manifestum reliquit intelligendum. În sequentibus vero etiam expresse de conjugibus commemorabit, dicens: Omnis, qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut flios, aut agros propter nomen meum, centupla accipiel, et vitæ æternæ sortietur hæreditatem **¸ Vers. 36. Et inimici — ejus. Hoc propheticum est verbum, dictum olim adversus Judzos, quando contra se invicem dissensiones habebant. Christus autem opportune aptavit his quæ dicta sunt, significans quod omnes domestici ejus qui crediturus est, inimici ejus efficientur. Vers. 37. Qui amat — dignus. Hic quoque de solis ascendentibus et descendentibus in unoquoque disseruit, tanquam magis propriis et familiaribus. Qui amat, inquit, illos supra me: nam quando illi pii sunt, honestum est illos amare. Semper autem malum est amare illos supra Deum. ss Luc. xit 49. sr Mich. τις, β. 38 Matth. x, P τέκνον· ἐνταῦθα δὲ τρόπον ἕτερον ἀπηριθμήσατο φυσικώτερόν τε καὶ σχετικώτερον. Εἰ δὲ τὸν ἄνθρω που διχάσει κατὰ τοῦ ὑπερκειμένου πατρὸς αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον κατὰ τῆς ὑποκειμένης αὐτῷ συζύγου. Τοῦ μὲν γὰρ φύσει, τῆς δὲ θέσει τὸ φίλτρον. Τιμιώ τερον δὲ τὸ φύσει τοῦ θέσει. Λοιπὸν οὖν, ὡς δῆλον, ἀφῆκε τοῦτο νοεῖσθαι. Προϊὼν δὲ ῥητῶς καὶ περὶ τῶν συζύγων διέξεισι, λέγων, ὅτι πᾶς ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ἢ ἀδελφούς, ἢ ἀδελφάς, ἢ πατέρα, ἢ μητέρα, ἢ γυναῖκα, ἢ τέκνα, ἢ ἀγρούς, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός μου, εκατονταπλασίονα λήψεται, καὶ ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσει. Καὶ ἐχθροὶ — αὐτοῦ. Τοῦτο προφητικόν ἐστι τὸ ῥητὸν λεχθὲν πάλαι κατὰ τῶν Ἰουδαίων, ὅτε κατ' ἀλλήλων ἐσχίσθησαν· ὁ δὲ Χριστὸς εὐκαίρως τοῦτο τοῖς προκειμένοις προτήρ οσε, δηλῶν, ὅτι πάντες οἱ οἰκεῖοι τοῦ μέλλοντος πιστεύειν ἐχθροὶ τούτῳ γενή σονται. Ο φιλών ἄξιος. Κανταῦθα περὶ μόνων τῶν ἀνιόντων καὶ κατιόντων ἐφ' ἑκάστῳ διέλαβεν, ὡς οἰκειοτέρων. Ο φιλῶν, φησίν, αὐτοὺς, ὑπὲρ ἐμέ. Οτε μὲν γὰρ εὐσεβοῦσιν, καλὸν τὸ φιλεῖν αὐτούς· ἀεὶ δὲ κακὸν, τὸ φιλεῖν αὐτοὺς ὑπὲρ τὸν Θεόν. se Matth. sis, 29. Variæ lectiones et notæ. Hec quæ inclusa sunt, uterque Codex habet in margine. Paulo inferius habebat Henlenius.

quoque genere amicissimi, citius a mutua conjun- ἀπὸ τῶν μὴ πιστευόντων, ἧς τῇ ἀμάχῳ δυνάμει καὶ ctione sunt divisi, facileque abstracti. Alibi præterea vehementer. ejus activitatem demonstrans, dixit: Ignem veni missurus in terram s. Siquidem primum abscindere oportebat, quod erat immedicabile: deinde pacifcare catera, et erga seipsum et erga Deum. Propter hoc ergo durius ita locutus est, ut his cognitis postea non turbentur. Adhuc autem scrmonem, qui de hoc factus est, explanat, brevi verbo auditum eorum exercens, ne ob rerum difficultatem reclament. Vers. 35. Veni -socrum suam. † Kichæx: Filius contumeliam faciet patri, et filia consurgel adversus matrem suam, nurus adversus socrum suam, et inimici hominis omnes domestici ejus”. αὐτὰ τὰ φίλτατα γένη θάττον διεσπάσθησαν ἐκ τῆς ἀλλήλων συναφείας, καὶ εὐχερῶς ἀπεῤῥάγησαν. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τὸ σφοδρὸν αὐτῆς καὶ δραστήριον ἐμφαίνων εἴρηκεν, ὅτι Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν. Ἔδει γάρ, ἔδει πρῶτον ἀποκοπῆναι τὸ ἀνιάτως ἔχον, εἶτα τὸ λοιπὸν εἰρηνεῦσαι, πρός τε ἑαυτό, καὶ πρὸς τὸν Θεόν. Διὰ τοῦτο τοίνυν οὕτως ἀποτόμως εἶπεν, ἵνα γινώσκοντες ταῦτα, μὴ ταράττωνται. Προσεξωπλοῖ δὲ καὶ ἔτι τὸν περὶ τούτου λόγον, για μνάζων τὴν ἀκοὴν αὐτῶν τῇ τραχύτητι τῶν ῥημά των, ἵνα μὴ ἐν τῇ δυσκολία τῶν πραγμάτων ιλιγγιάσωσιν, Ἦλθον – τῆς πενθερᾶς αὐτῆς. [(54) Μιχαίου θυγάτηρ επαναστήσεται ἐπὶ τὴν μητέρα αὐτῆς, νύμφη ἐπὶ τὴν πενθερὰν αὐτῆς· ἐχθροὶ ἀνδρός, πάντες οἱ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ.] Πάλιν διὰ τῶν φιλτάτων τούτων, παντοίαν συγγένειαν ἐνέφηνε. Οἰκειότατα δὲ εἶπεν, ἄνθρωπον μὲν εἴτουν υἱὸν, διελεῖν κατὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, θυγα τέρα δὲ κατὰ τῆς μητρὸς αὐτῆς· φίλτεροι γὰρ υἱὸς μὲν πατρ', θηγάτηρ δὲ μητρὶ, δι' ομοιότητα φύ σεως. Καὶ τὴν νύμφην δὲ αὖθις ἁρμοδίως εἴρηκε διχάσαι κατὰ τῆς πενθερᾶς αὐτῆς. Πολλὴν γὰρ αἰδὼ, καὶ τιμὴν, καὶ θεραπείαν παρεῖχον αἱ νύμφαι ταῖς πενθεραῖ;. Διὰ δὲ τῆς νύμφης, ἐδήλωσε καὶ τὸν νυμφίον κατὰ τοῦ πενθεροῦ διχαζόμενον. Οπίσω μὲν οὖν ἀπλῆν ἀπαρίθμησιν ἐποιήσατο, εἰπὼν, ὅτι Rursus per hos charissimos, cognationem omnem significavit. Propriissime autem dixit, ut hominem sive filium dissidere faciam adversus patrem suum, fliam autem adversus matrem suam.Siquidem chario res sunt: filius quidem patri, filia vero matri, propter naturæ similitudinem. Ad hæc nurum apte dixit adversus socrum suam dividendam esse: magnum enim cum observantia pudorem, reverentiam ac obsequium exhibebant nurus socribus. In nuru autem significavit et generum adversus socerum suum separandum. Superius itaque simplicem fecerat enumerationem dicens: Prodel frater fratrem in mortem, et paler Παραδώσει ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον, καὶ πατὴρ filium; hic vero alio modo enumeravit naturaliori magisque proprio. Quod si dissidere facit hominem adversus eum, qui ipso superior est, multo magis adversus conjugem, qua ipsi subjecta est: illud enim naturale, hoc autem ascititium est. Proinde hoc quasi manifestum reliquit intelligendum. În sequentibus vero etiam expresse de conjugibus commemorabit, dicens: Omnis, qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut flios, aut agros propter nomen meum, centupla accipiel, et vitæ æternæ sortietur hæreditatem **¸ Vers. 36. Et inimici — ejus. Hoc propheticum est verbum, dictum olim adversus Judzos, quando contra se invicem dissensiones habebant. Christus autem opportune aptavit his quæ dicta sunt, significans quod omnes domestici ejus qui crediturus est, inimici ejus efficientur. Vers. 37. Qui amat — dignus. Hic quoque de solis ascendentibus et descendentibus in unoquoque disseruit, tanquam magis propriis et familiaribus. Qui amat, inquit, illos supra me: nam quando illi pii sunt, honestum est illos amare. Semper autem malum est amare illos supra Deum. ss Luc. xit 49. sr Mich. τις, β. 38 Matth. x, P τέκνον· ἐνταῦθα δὲ τρόπον ἕτερον ἀπηριθμήσατο φυσικώτερόν τε καὶ σχετικώτερον. Εἰ δὲ τὸν ἄνθρω που διχάσει κατὰ τοῦ ὑπερκειμένου πατρὸς αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον κατὰ τῆς ὑποκειμένης αὐτῷ συζύγου. Τοῦ μὲν γὰρ φύσει, τῆς δὲ θέσει τὸ φίλτρον. Τιμιώ τερον δὲ τὸ φύσει τοῦ θέσει. Λοιπὸν οὖν, ὡς δῆλον, ἀφῆκε τοῦτο νοεῖσθαι. Προϊὼν δὲ ῥητῶς καὶ περὶ τῶν συζύγων διέξεισι, λέγων, ὅτι πᾶς ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ἢ ἀδελφούς, ἢ ἀδελφάς, ἢ πατέρα, ἢ μητέρα, ἢ γυναῖκα, ἢ τέκνα, ἢ ἀγρούς, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός μου, εκατονταπλασίονα λήψεται, καὶ ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσει. Καὶ ἐχθροὶ — αὐτοῦ. Τοῦτο προφητικόν ἐστι τὸ ῥητὸν λεχθὲν πάλαι κατὰ τῶν Ἰουδαίων, ὅτε κατ' ἀλλήλων ἐσχίσθησαν· ὁ δὲ Χριστὸς εὐκαίρως τοῦτο τοῖς προκειμένοις προτήρ οσε, δηλῶν, ὅτι πάντες οἱ οἰκεῖοι τοῦ μέλλοντος πιστεύειν ἐχθροὶ τούτῳ γενή σονται. Ο φιλών ἄξιος. Κανταῦθα περὶ μόνων τῶν ἀνιόντων καὶ κατιόντων ἐφ' ἑκάστῳ διέλαβεν, ὡς οἰκειοτέρων. Ο φιλῶν, φησίν, αὐτοὺς, ὑπὲρ ἐμέ. Οτε μὲν γὰρ εὐσεβοῦσιν, καλὸν τὸ φιλεῖν αὐτούς· ἀεὶ δὲ κακὸν, τὸ φιλεῖν αὐτοὺς ὑπὲρ τὸν Θεόν. se Matth. sis, 29. Variæ lectiones et notæ. Hec quæ inclusa sunt, uterque Codex habet in margine. Paulo inferius habebat Henlenius.

COMMENT. IN MATTHEUM. - CAP. ΧΙ. Καὶ ὃς ἄξιος. Σταυρὸν λέγει, τὸν πρὸς τὰ ἡ βιωτικά θάνατον, διότι θανάσιμον ἦν ὄργανον ὁ σταυρός. Χρὴ γὰρ τὸν ἀκολουθεῖν μέλλοντα τῷ Χρι στῷ, νεκρωθῆναι πρὸς τὰς κοσμικὰς ἡδονας, ὡς ἐκεῖνος. ᾿Ακολουθεῖ δὲ ὀπίσω αὐτοῦ, πᾶς ὁ βαίνων κατ' ίχνος τῆς πολιτείας αὐτοῦ. 'U ἀπολέσει αὐτήν. ῾Ο εὑρών, ἀντὶ τοῦ, Ο κερδάνας αὐτὴν ἐν καιρῷ μαρτυρίου, καὶ μὴ ἀπολέσας αὐτὴν δι' ἀναιρέσεως, οὗτος ἀπολέσ σει αὐτὴν, ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, τουτέστιν, εἰς και λασιν ἐμβαλεῖ, ὡς προδεδωκυίαν τὴν πίστιν. Kal & κάσ · εὑρήσει αὐτήν. 'Ο δὲ ἀφαιρεθεὶς αὐτὴν δι' ἐμὲ παρὰ τῶν ἀπίστων, οὗτος εὑρήσει μᾶλλον αὐτὴν, ήγουν, κερδανεῖ, σώσει. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, ἀπάγων μὲν αὐτοὺς τῆς ἀγεννοῦς φιλοψυχίας· παραθήγων δὲ ἐπὶ τὸ μαρτύριον. Καὶ ἀλλαχοῦ (ἐν τῷ τριακοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ] δὲ πάλιν, ἑτέρως δ Χριστὸς τὸ παρὸν μετεχειρίσατο νόημα. Καὶ πολλάκις ἐπὶ πολλῶν εἴωθε τοῦτο ποιεῖν. Ο τὸν ἀποστείλαντά με. Ταῦτα εἶπεν, ἀνοίτων τοῖς μαθηταῖς τὰς οἰκίας τῶν πιστευόντων. Τις γὰρ οὐκ ἂν ἀσπασίως αὐτοὺς ἐξένισε, μέλλων ὑπου δέξασθαι δι' αὐτῶν μὲν τὸν Υἱόν, διὰ τοῦ Υἱοῦ δὲ, τὸν Πατέρα; '0 λήψεται. Καὶ ταῦτα διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν εἴρηκε. Καθολικῶς δὲ πρῶτον ἀποφαίνεται περὶ ἁπλῶς προφήτου, καὶ περὶ ἁπλῶς δικαίου· εἶτα ἐπιφέρει περὶ τῶν μαθητῶν. Λέγει δὲ, ὅτι ὁ ξενίζων προφήτην, ἢ ἁπλῶς δίκαιον, μὴ κατ' ἐπίδειξιν, ή τινα τρόπον ἐσχηματισμένον, ἀλλ᾽ εἰς ὄνομα προφήτου, ή δικαίου, τουτέστι, δι' αὐτὸ τὸ ὀνομάζεσθαι, καὶ εἶναι αὐτοὺς, τὸν μὲν προφήτην, τὸν δὲ δίκαιον, μισθὸν προφήτου λήψεται. Τοῦτο δὲ διπλήν ἔχει τὴν ἑρμηνείαν. Η ὅτι τῶν ἴσων αὐτοῖς τιμῶν καταξιωθήσεται· μέγα γὰρ καὶ ἡ φιλοξενία, καὶ μᾶλλον ἡ τῶν θεραπόντων τοῦ Θεοῦ. "Η ότι μισθὸν ὑπὲρ τοῦ προφήτου καὶ ὑπὲρ τοῦ δικαίου λήψεται. Περὶ προ φήτου δὲ καὶ περὶ δικαίου εἰπὼν ἔδειξεν, ὅτι οἱ μα θηταί, καὶ προφῆται, καὶ δίκαιοι ἔσονται. Ἵνα δὲ μὴ προβάληταί τις πενίαν, ὅρα μέχρι πόσου συγκ καταβαίνει. Καὶ — τὸν μισθὸν αὐτοῦ. Μικρούς, τους μαθη Vers. 38. Εt qui dignus. Crncem vocat mortem ad ea quæ mundi sunt: quia mortis Instrumentum erat crux. Oportet enim eum qui Christum secuturus est, mortuum esse ad mundanas voluptates, sicut ille. Sequitur autem illum, quisquis per vestigia conversationis ejus incedit. Vers. 39. Qui - perdal eam. Qui invenerit, hoc est, lucratus fuerit tempore martyrii, et non perdiderit per mortem. hic perdet eam in futuro saeculo, aoc est, in supplicium injiciet, nempe perdita fide. Vers. 39. Ει qui — inveniet eam. Cui ablata fuerit mea causa ab infidelibus, hic potius inveniet illam, sive lucrabitur, id est, servabit. Hæc autem dicebat adducens illos ab ignavo vitæ amore, et ad martyrium provocans: quod etiam tricesimo tertio capite facit. Rursum alibi vario modo Christus mentem impellit: sæpiusque id in multis facere solet. Vers. 40. Qui me misit. Hæc dixit aperiens discipulis domos fidelium. Quis enim læta fronte illos non excipiet hospitio, per ipsos suscepturus Filium, et per Filium, Patrem? Vers. 41. Qui accipiet. Etiam hæc propter eamdem dixit causam. Generaliter autem primo simpliciter de propheta sentit, ac simpliciter de justo intelligit (zz): et deinde de discipulis infert. Dicit enim Qui prophetam aut justum hospitio excipit, non ad demonstrationem, aut alio quopiam simulato modo, sed ob nomen prophetæ vel justi, id est, propter hoc ipsum quod nominantur et sunt, ille propheta, et hic justus, mercedem prophet et justi accipiet. Id autem duplicem habet interpretationem. Vel quod æqualibus cum his honoribus dignus habebitur. Nam magna res est hospitalitas: et præcipue si Dei sint cultores, qui excipiuntur. Aut quod dicendo mercedem prophetæ et justi, ostenderit discipulos et prophetas et justos fut ros. Ne quis vero paupertatis velamentum obtendat, vide quousque sermonem demittat. Vers. 42. Ει - mercedem suam. Pusillos dixit τὰς εἶπε, διδάσκων αὐτοὺς μετριοφρονεῖν· ψυχρών discipulos, docens eos modestiam servare. Ψυχρίν δὲ, τὸ ὕδωρ φησίν· Ο Μάρκος γὰρ Ποτήριον ύδατος είρηκε. Καὶ ἐγένετο αὐτῶν. Διατάσσων, ἀντὶ τοῦ, Παραγέλλων, ἐντελλόμενος. Μετέβη δὲ ἐκεῖθεν, ὥστε διδάσκειν καὶ κηρύσσειν ἐν ταῖς πόλεσι τῶν μαθη • Marc. 15, ταύτην. Α. communiter dicunt aquam frigidam, quanquanı simpliciter aquam significare potest. Unde et Marcus 1 Ποτήριον ύδατος, id est, Poculum aqua absolute dixit. illorum. Η Cap. XI, vers. 1. Εt factum est. Διατάσσων, pro præcipiens, jubens. Progressus est inde ad docendum et prædicandum in civitatibus Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine. B. Eorum loco, post μαρτύριον, Hentenius videtur legisse δ καὶ ἐν τῷ Sentit dirit. ποιεί. Mentem impellere, alienum est. Imo tractare sententiam. intelligit. In Graeco est solum αποφαίνεται, quod reddi potest, loquitur, sententiam

COMMENT. IN MATTHEUM. - CAP. ΧΙ. Καὶ ὃς ἄξιος. Σταυρὸν λέγει, τὸν πρὸς τὰ ἡ βιωτικά θάνατον, διότι θανάσιμον ἦν ὄργανον ὁ σταυρός. Χρὴ γὰρ τὸν ἀκολουθεῖν μέλλοντα τῷ Χρι στῷ, νεκρωθῆναι πρὸς τὰς κοσμικὰς ἡδονας, ὡς ἐκεῖνος. ᾿Ακολουθεῖ δὲ ὀπίσω αὐτοῦ, πᾶς ὁ βαίνων κατ' ίχνος τῆς πολιτείας αὐτοῦ. 'U ἀπολέσει αὐτήν. ῾Ο εὑρών, ἀντὶ τοῦ, Ο κερδάνας αὐτὴν ἐν καιρῷ μαρτυρίου, καὶ μὴ ἀπολέσας αὐτὴν δι' ἀναιρέσεως, οὗτος ἀπολέσ σει αὐτὴν, ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, τουτέστιν, εἰς και λασιν ἐμβαλεῖ, ὡς προδεδωκυίαν τὴν πίστιν. Kal & κάσ · εὑρήσει αὐτήν. 'Ο δὲ ἀφαιρεθεὶς αὐτὴν δι' ἐμὲ παρὰ τῶν ἀπίστων, οὗτος εὑρήσει μᾶλλον αὐτὴν, ήγουν, κερδανεῖ, σώσει. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, ἀπάγων μὲν αὐτοὺς τῆς ἀγεννοῦς φιλοψυχίας· παραθήγων δὲ ἐπὶ τὸ μαρτύριον. Καὶ ἀλλαχοῦ (ἐν τῷ τριακοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ] δὲ πάλιν, ἑτέρως δ Χριστὸς τὸ παρὸν μετεχειρίσατο νόημα. Καὶ πολλάκις ἐπὶ πολλῶν εἴωθε τοῦτο ποιεῖν. Ο τὸν ἀποστείλαντά με. Ταῦτα εἶπεν, ἀνοίτων τοῖς μαθηταῖς τὰς οἰκίας τῶν πιστευόντων. Τις γὰρ οὐκ ἂν ἀσπασίως αὐτοὺς ἐξένισε, μέλλων ὑπου δέξασθαι δι' αὐτῶν μὲν τὸν Υἱόν, διὰ τοῦ Υἱοῦ δὲ, τὸν Πατέρα; '0 λήψεται. Καὶ ταῦτα διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν εἴρηκε. Καθολικῶς δὲ πρῶτον ἀποφαίνεται περὶ ἁπλῶς προφήτου, καὶ περὶ ἁπλῶς δικαίου· εἶτα ἐπιφέρει περὶ τῶν μαθητῶν. Λέγει δὲ, ὅτι ὁ ξενίζων προφήτην, ἢ ἁπλῶς δίκαιον, μὴ κατ' ἐπίδειξιν, ή τινα τρόπον ἐσχηματισμένον, ἀλλ᾽ εἰς ὄνομα προφήτου, ή δικαίου, τουτέστι, δι' αὐτὸ τὸ ὀνομάζεσθαι, καὶ εἶναι αὐτοὺς, τὸν μὲν προφήτην, τὸν δὲ δίκαιον, μισθὸν προφήτου λήψεται. Τοῦτο δὲ διπλήν ἔχει τὴν ἑρμηνείαν. Η ὅτι τῶν ἴσων αὐτοῖς τιμῶν καταξιωθήσεται· μέγα γὰρ καὶ ἡ φιλοξενία, καὶ μᾶλλον ἡ τῶν θεραπόντων τοῦ Θεοῦ. "Η ότι μισθὸν ὑπὲρ τοῦ προφήτου καὶ ὑπὲρ τοῦ δικαίου λήψεται. Περὶ προ φήτου δὲ καὶ περὶ δικαίου εἰπὼν ἔδειξεν, ὅτι οἱ μα θηταί, καὶ προφῆται, καὶ δίκαιοι ἔσονται. Ἵνα δὲ μὴ προβάληταί τις πενίαν, ὅρα μέχρι πόσου συγκ καταβαίνει. Καὶ — τὸν μισθὸν αὐτοῦ. Μικρούς, τους μαθη Vers. 38. Εt qui dignus. Crncem vocat mortem ad ea quæ mundi sunt: quia mortis Instrumentum erat crux. Oportet enim eum qui Christum secuturus est, mortuum esse ad mundanas voluptates, sicut ille. Sequitur autem illum, quisquis per vestigia conversationis ejus incedit. Vers. 39. Qui - perdal eam. Qui invenerit, hoc est, lucratus fuerit tempore martyrii, et non perdiderit per mortem. hic perdet eam in futuro saeculo, aoc est, in supplicium injiciet, nempe perdita fide. Vers. 39. Ει qui — inveniet eam. Cui ablata fuerit mea causa ab infidelibus, hic potius inveniet illam, sive lucrabitur, id est, servabit. Hæc autem dicebat adducens illos ab ignavo vitæ amore, et ad martyrium provocans: quod etiam tricesimo tertio capite facit. Rursum alibi vario modo Christus mentem impellit: sæpiusque id in multis facere solet. Vers. 40. Qui me misit. Hæc dixit aperiens discipulis domos fidelium. Quis enim læta fronte illos non excipiet hospitio, per ipsos suscepturus Filium, et per Filium, Patrem? Vers. 41. Qui accipiet. Etiam hæc propter eamdem dixit causam. Generaliter autem primo simpliciter de propheta sentit, ac simpliciter de justo intelligit (zz): et deinde de discipulis infert. Dicit enim Qui prophetam aut justum hospitio excipit, non ad demonstrationem, aut alio quopiam simulato modo, sed ob nomen prophetæ vel justi, id est, propter hoc ipsum quod nominantur et sunt, ille propheta, et hic justus, mercedem prophet et justi accipiet. Id autem duplicem habet interpretationem. Vel quod æqualibus cum his honoribus dignus habebitur. Nam magna res est hospitalitas: et præcipue si Dei sint cultores, qui excipiuntur. Aut quod dicendo mercedem prophetæ et justi, ostenderit discipulos et prophetas et justos fut ros. Ne quis vero paupertatis velamentum obtendat, vide quousque sermonem demittat. Vers. 42. Ει - mercedem suam. Pusillos dixit τὰς εἶπε, διδάσκων αὐτοὺς μετριοφρονεῖν· ψυχρών discipulos, docens eos modestiam servare. Ψυχρίν δὲ, τὸ ὕδωρ φησίν· Ο Μάρκος γὰρ Ποτήριον ύδατος είρηκε. Καὶ ἐγένετο αὐτῶν. Διατάσσων, ἀντὶ τοῦ, Παραγέλλων, ἐντελλόμενος. Μετέβη δὲ ἐκεῖθεν, ὥστε διδάσκειν καὶ κηρύσσειν ἐν ταῖς πόλεσι τῶν μαθη • Marc. 15, ταύτην. Α. communiter dicunt aquam frigidam, quanquanı simpliciter aquam significare potest. Unde et Marcus 1 Ποτήριον ύδατος, id est, Poculum aqua absolute dixit. illorum. Η Cap. XI, vers. 1. Εt factum est. Διατάσσων, pro præcipiens, jubens. Progressus est inde ad docendum et prædicandum in civitatibus Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine. B. Eorum loco, post μαρτύριον, Hentenius videtur legisse δ καὶ ἐν τῷ Sentit dirit. ποιεί. Mentem impellere, alienum est. Imo tractare sententiam. intelligit. In Graeco est solum αποφαίνεται, quod reddi potest, loquitur, sententiam

COMMENT. IN MATTHEUM. - CAP. ΧΙ. Καὶ ὃς ἄξιος. Σταυρὸν λέγει, τὸν πρὸς τὰ ἡ βιωτικά θάνατον, διότι θανάσιμον ἦν ὄργανον ὁ σταυρός. Χρὴ γὰρ τὸν ἀκολουθεῖν μέλλοντα τῷ Χρι στῷ, νεκρωθῆναι πρὸς τὰς κοσμικὰς ἡδονας, ὡς ἐκεῖνος. ᾿Ακολουθεῖ δὲ ὀπίσω αὐτοῦ, πᾶς ὁ βαίνων κατ' ίχνος τῆς πολιτείας αὐτοῦ. 'U ἀπολέσει αὐτήν. ῾Ο εὑρών, ἀντὶ τοῦ, Ο κερδάνας αὐτὴν ἐν καιρῷ μαρτυρίου, καὶ μὴ ἀπολέσας αὐτὴν δι' ἀναιρέσεως, οὗτος ἀπολέσ σει αὐτὴν, ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, τουτέστιν, εἰς και λασιν ἐμβαλεῖ, ὡς προδεδωκυίαν τὴν πίστιν. Kal & κάσ · εὑρήσει αὐτήν. 'Ο δὲ ἀφαιρεθεὶς αὐτὴν δι' ἐμὲ παρὰ τῶν ἀπίστων, οὗτος εὑρήσει μᾶλλον αὐτὴν, ήγουν, κερδανεῖ, σώσει. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, ἀπάγων μὲν αὐτοὺς τῆς ἀγεννοῦς φιλοψυχίας· παραθήγων δὲ ἐπὶ τὸ μαρτύριον. Καὶ ἀλλαχοῦ (ἐν τῷ τριακοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ] δὲ πάλιν, ἑτέρως δ Χριστὸς τὸ παρὸν μετεχειρίσατο νόημα. Καὶ πολλάκις ἐπὶ πολλῶν εἴωθε τοῦτο ποιεῖν. Ο τὸν ἀποστείλαντά με. Ταῦτα εἶπεν, ἀνοίτων τοῖς μαθηταῖς τὰς οἰκίας τῶν πιστευόντων. Τις γὰρ οὐκ ἂν ἀσπασίως αὐτοὺς ἐξένισε, μέλλων ὑπου δέξασθαι δι' αὐτῶν μὲν τὸν Υἱόν, διὰ τοῦ Υἱοῦ δὲ, τὸν Πατέρα; '0 λήψεται. Καὶ ταῦτα διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν εἴρηκε. Καθολικῶς δὲ πρῶτον ἀποφαίνεται περὶ ἁπλῶς προφήτου, καὶ περὶ ἁπλῶς δικαίου· εἶτα ἐπιφέρει περὶ τῶν μαθητῶν. Λέγει δὲ, ὅτι ὁ ξενίζων προφήτην, ἢ ἁπλῶς δίκαιον, μὴ κατ' ἐπίδειξιν, ή τινα τρόπον ἐσχηματισμένον, ἀλλ᾽ εἰς ὄνομα προφήτου, ή δικαίου, τουτέστι, δι' αὐτὸ τὸ ὀνομάζεσθαι, καὶ εἶναι αὐτοὺς, τὸν μὲν προφήτην, τὸν δὲ δίκαιον, μισθὸν προφήτου λήψεται. Τοῦτο δὲ διπλήν ἔχει τὴν ἑρμηνείαν. Η ὅτι τῶν ἴσων αὐτοῖς τιμῶν καταξιωθήσεται· μέγα γὰρ καὶ ἡ φιλοξενία, καὶ μᾶλλον ἡ τῶν θεραπόντων τοῦ Θεοῦ. "Η ότι μισθὸν ὑπὲρ τοῦ προφήτου καὶ ὑπὲρ τοῦ δικαίου λήψεται. Περὶ προ φήτου δὲ καὶ περὶ δικαίου εἰπὼν ἔδειξεν, ὅτι οἱ μα θηταί, καὶ προφῆται, καὶ δίκαιοι ἔσονται. Ἵνα δὲ μὴ προβάληταί τις πενίαν, ὅρα μέχρι πόσου συγκ καταβαίνει. Καὶ — τὸν μισθὸν αὐτοῦ. Μικρούς, τους μαθη Vers. 38. Εt qui dignus. Crncem vocat mortem ad ea quæ mundi sunt: quia mortis Instrumentum erat crux. Oportet enim eum qui Christum secuturus est, mortuum esse ad mundanas voluptates, sicut ille. Sequitur autem illum, quisquis per vestigia conversationis ejus incedit. Vers. 39. Qui - perdal eam. Qui invenerit, hoc est, lucratus fuerit tempore martyrii, et non perdiderit per mortem. hic perdet eam in futuro saeculo, aoc est, in supplicium injiciet, nempe perdita fide. Vers. 39. Ει qui — inveniet eam. Cui ablata fuerit mea causa ab infidelibus, hic potius inveniet illam, sive lucrabitur, id est, servabit. Hæc autem dicebat adducens illos ab ignavo vitæ amore, et ad martyrium provocans: quod etiam tricesimo tertio capite facit. Rursum alibi vario modo Christus mentem impellit: sæpiusque id in multis facere solet. Vers. 40. Qui me misit. Hæc dixit aperiens discipulis domos fidelium. Quis enim læta fronte illos non excipiet hospitio, per ipsos suscepturus Filium, et per Filium, Patrem? Vers. 41. Qui accipiet. Etiam hæc propter eamdem dixit causam. Generaliter autem primo simpliciter de propheta sentit, ac simpliciter de justo intelligit (zz): et deinde de discipulis infert. Dicit enim Qui prophetam aut justum hospitio excipit, non ad demonstrationem, aut alio quopiam simulato modo, sed ob nomen prophetæ vel justi, id est, propter hoc ipsum quod nominantur et sunt, ille propheta, et hic justus, mercedem prophet et justi accipiet. Id autem duplicem habet interpretationem. Vel quod æqualibus cum his honoribus dignus habebitur. Nam magna res est hospitalitas: et præcipue si Dei sint cultores, qui excipiuntur. Aut quod dicendo mercedem prophetæ et justi, ostenderit discipulos et prophetas et justos fut ros. Ne quis vero paupertatis velamentum obtendat, vide quousque sermonem demittat. Vers. 42. Ει - mercedem suam. Pusillos dixit τὰς εἶπε, διδάσκων αὐτοὺς μετριοφρονεῖν· ψυχρών discipulos, docens eos modestiam servare. Ψυχρίν δὲ, τὸ ὕδωρ φησίν· Ο Μάρκος γὰρ Ποτήριον ύδατος είρηκε. Καὶ ἐγένετο αὐτῶν. Διατάσσων, ἀντὶ τοῦ, Παραγέλλων, ἐντελλόμενος. Μετέβη δὲ ἐκεῖθεν, ὥστε διδάσκειν καὶ κηρύσσειν ἐν ταῖς πόλεσι τῶν μαθη • Marc. 15, ταύτην. Α. communiter dicunt aquam frigidam, quanquanı simpliciter aquam significare potest. Unde et Marcus 1 Ποτήριον ύδατος, id est, Poculum aqua absolute dixit. illorum. Η Cap. XI, vers. 1. Εt factum est. Διατάσσων, pro præcipiens, jubens. Progressus est inde ad docendum et prædicandum in civitatibus Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine. B. Eorum loco, post μαρτύριον, Hentenius videtur legisse δ καὶ ἐν τῷ Sentit dirit. ποιεί. Mentem impellere, alienum est. Imo tractare sententiam. intelligit. In Graeco est solum αποφαίνεται, quod reddi potest, loquitur, sententiam

COMMENT. IN MATTHEUM. - CAP. ΧΙ. Καὶ ὃς ἄξιος. Σταυρὸν λέγει, τὸν πρὸς τὰ ἡ βιωτικά θάνατον, διότι θανάσιμον ἦν ὄργανον ὁ σταυρός. Χρὴ γὰρ τὸν ἀκολουθεῖν μέλλοντα τῷ Χρι στῷ, νεκρωθῆναι πρὸς τὰς κοσμικὰς ἡδονας, ὡς ἐκεῖνος. ᾿Ακολουθεῖ δὲ ὀπίσω αὐτοῦ, πᾶς ὁ βαίνων κατ' ίχνος τῆς πολιτείας αὐτοῦ. 'U ἀπολέσει αὐτήν. ῾Ο εὑρών, ἀντὶ τοῦ, Ο κερδάνας αὐτὴν ἐν καιρῷ μαρτυρίου, καὶ μὴ ἀπολέσας αὐτὴν δι' ἀναιρέσεως, οὗτος ἀπολέσ σει αὐτὴν, ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, τουτέστιν, εἰς και λασιν ἐμβαλεῖ, ὡς προδεδωκυίαν τὴν πίστιν. Kal & κάσ · εὑρήσει αὐτήν. 'Ο δὲ ἀφαιρεθεὶς αὐτὴν δι' ἐμὲ παρὰ τῶν ἀπίστων, οὗτος εὑρήσει μᾶλλον αὐτὴν, ήγουν, κερδανεῖ, σώσει. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, ἀπάγων μὲν αὐτοὺς τῆς ἀγεννοῦς φιλοψυχίας· παραθήγων δὲ ἐπὶ τὸ μαρτύριον. Καὶ ἀλλαχοῦ (ἐν τῷ τριακοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ] δὲ πάλιν, ἑτέρως δ Χριστὸς τὸ παρὸν μετεχειρίσατο νόημα. Καὶ πολλάκις ἐπὶ πολλῶν εἴωθε τοῦτο ποιεῖν. Ο τὸν ἀποστείλαντά με. Ταῦτα εἶπεν, ἀνοίτων τοῖς μαθηταῖς τὰς οἰκίας τῶν πιστευόντων. Τις γὰρ οὐκ ἂν ἀσπασίως αὐτοὺς ἐξένισε, μέλλων ὑπου δέξασθαι δι' αὐτῶν μὲν τὸν Υἱόν, διὰ τοῦ Υἱοῦ δὲ, τὸν Πατέρα; '0 λήψεται. Καὶ ταῦτα διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν εἴρηκε. Καθολικῶς δὲ πρῶτον ἀποφαίνεται περὶ ἁπλῶς προφήτου, καὶ περὶ ἁπλῶς δικαίου· εἶτα ἐπιφέρει περὶ τῶν μαθητῶν. Λέγει δὲ, ὅτι ὁ ξενίζων προφήτην, ἢ ἁπλῶς δίκαιον, μὴ κατ' ἐπίδειξιν, ή τινα τρόπον ἐσχηματισμένον, ἀλλ᾽ εἰς ὄνομα προφήτου, ή δικαίου, τουτέστι, δι' αὐτὸ τὸ ὀνομάζεσθαι, καὶ εἶναι αὐτοὺς, τὸν μὲν προφήτην, τὸν δὲ δίκαιον, μισθὸν προφήτου λήψεται. Τοῦτο δὲ διπλήν ἔχει τὴν ἑρμηνείαν. Η ὅτι τῶν ἴσων αὐτοῖς τιμῶν καταξιωθήσεται· μέγα γὰρ καὶ ἡ φιλοξενία, καὶ μᾶλλον ἡ τῶν θεραπόντων τοῦ Θεοῦ. "Η ότι μισθὸν ὑπὲρ τοῦ προφήτου καὶ ὑπὲρ τοῦ δικαίου λήψεται. Περὶ προ φήτου δὲ καὶ περὶ δικαίου εἰπὼν ἔδειξεν, ὅτι οἱ μα θηταί, καὶ προφῆται, καὶ δίκαιοι ἔσονται. Ἵνα δὲ μὴ προβάληταί τις πενίαν, ὅρα μέχρι πόσου συγκ καταβαίνει. Καὶ — τὸν μισθὸν αὐτοῦ. Μικρούς, τους μαθη Vers. 38. Εt qui dignus. Crncem vocat mortem ad ea quæ mundi sunt: quia mortis Instrumentum erat crux. Oportet enim eum qui Christum secuturus est, mortuum esse ad mundanas voluptates, sicut ille. Sequitur autem illum, quisquis per vestigia conversationis ejus incedit. Vers. 39. Qui - perdal eam. Qui invenerit, hoc est, lucratus fuerit tempore martyrii, et non perdiderit per mortem. hic perdet eam in futuro saeculo, aoc est, in supplicium injiciet, nempe perdita fide. Vers. 39. Ει qui — inveniet eam. Cui ablata fuerit mea causa ab infidelibus, hic potius inveniet illam, sive lucrabitur, id est, servabit. Hæc autem dicebat adducens illos ab ignavo vitæ amore, et ad martyrium provocans: quod etiam tricesimo tertio capite facit. Rursum alibi vario modo Christus mentem impellit: sæpiusque id in multis facere solet. Vers. 40. Qui me misit. Hæc dixit aperiens discipulis domos fidelium. Quis enim læta fronte illos non excipiet hospitio, per ipsos suscepturus Filium, et per Filium, Patrem? Vers. 41. Qui accipiet. Etiam hæc propter eamdem dixit causam. Generaliter autem primo simpliciter de propheta sentit, ac simpliciter de justo intelligit (zz): et deinde de discipulis infert. Dicit enim Qui prophetam aut justum hospitio excipit, non ad demonstrationem, aut alio quopiam simulato modo, sed ob nomen prophetæ vel justi, id est, propter hoc ipsum quod nominantur et sunt, ille propheta, et hic justus, mercedem prophet et justi accipiet. Id autem duplicem habet interpretationem. Vel quod æqualibus cum his honoribus dignus habebitur. Nam magna res est hospitalitas: et præcipue si Dei sint cultores, qui excipiuntur. Aut quod dicendo mercedem prophetæ et justi, ostenderit discipulos et prophetas et justos fut ros. Ne quis vero paupertatis velamentum obtendat, vide quousque sermonem demittat. Vers. 42. Ει - mercedem suam. Pusillos dixit τὰς εἶπε, διδάσκων αὐτοὺς μετριοφρονεῖν· ψυχρών discipulos, docens eos modestiam servare. Ψυχρίν δὲ, τὸ ὕδωρ φησίν· Ο Μάρκος γὰρ Ποτήριον ύδατος είρηκε. Καὶ ἐγένετο αὐτῶν. Διατάσσων, ἀντὶ τοῦ, Παραγέλλων, ἐντελλόμενος. Μετέβη δὲ ἐκεῖθεν, ὥστε διδάσκειν καὶ κηρύσσειν ἐν ταῖς πόλεσι τῶν μαθη • Marc. 15, ταύτην. Α. communiter dicunt aquam frigidam, quanquanı simpliciter aquam significare potest. Unde et Marcus 1 Ποτήριον ύδατος, id est, Poculum aqua absolute dixit. illorum. Η Cap. XI, vers. 1. Εt factum est. Διατάσσων, pro præcipiens, jubens. Progressus est inde ad docendum et prædicandum in civitatibus Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine. B. Eorum loco, post μαρτύριον, Hentenius videtur legisse δ καὶ ἐν τῷ Sentit dirit. ποιεί. Mentem impellere, alienum est. Imo tractare sententiam. intelligit. In Graeco est solum αποφαίνεται, quod reddi potest, loquitur, sententiam

discipulorum, a quibus illi orti erant: sive in civi- τῶν, ἐξ ὧν ὤρμηντο. [Η αὐτῶν, ἤτοι, τῶν tatibus Judæorum Ἰουδαίων.] CAP. XX. De discipulis a Joanne missis. Vers. 2. Cum autem Joannes audisset - exspectamus? Lucas vero dicit “, quod ipsi renuntiaverunt signa Joanni, et tunc duos quosdam ex illis misit, quod amulationem sive invidiam manifestat, quam habebant isti adversus Christum. Misit autem illos Joannes interrogans, an ipse esset, quem venturum esse dicebant libri prophetarum, non Lanquam ignorans: quo enim pacto dubitaret, qui antea cum prædicaverat, et propriis manibus baptizaverat, ac desuper testimonium de eo audiverat, divinumque Spiritum super eum descendentem quasi columbam conspexerat? Sed sciens discipulos suos invidia moveri adversus Christum; siquidem prius quoque accesserant, dicentes: Rabbi, qui erat lecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce is baptizat, et omnes veniunt ad Vehementer enim præceptorem suum amantes, et pariter gloria illius frui cupientes, indignabantur, videntes Christum celebrem fieri. Verum quia sæpius eos admonendo, persuadere nequiverat, nunc autem brevi moriturus erat: delectis duobus qui prudentiores essent, hos mittit ad Christum, pretextu quidem interrogandi, an ipse esset ille qui venturus erat; vera tamen causa erat, ut conspectis miraculis qum faciebat crederent. Sciebat namque testimonium ab operibus credibilius esse, magisque suspicione carere. Ideo etiam Christus, cognito quod ob id potius Joannes eos misisset, statim in illa hora multa operatus est miracula, sicut dicit Lucas 4. Nam si Joannes manifeste ". misisset eos quo spectatores fierent, nequaquam persuaderi potuissent ut illuc abirent. Ob hanc ergo causam prætextum finxit interrogationis. V. 4. Et respondens·. V. 5. Lætum Evangelii nuntium accipiunt. Vide quomodo non ad effictam eorum interrogationem responderit, sed ad veram causam, propter quam missi erant. Pauperes aulem, qui latum Evangelii nuntium accipiunt, dixit apostolos. Quid enim eo pauperius, qui artem exercet piscatoriam? Vers. 6. Et beatus in me. Hoc praesertim propter ipsos dixit Joannis discipulos, detegens illis cordis eorum arcanum: ostenditque, quod se non lateret ipsos quoque offendi, quia cum publicanis et peccatoribus manducabat "; et manifeste prius gastrimargiam ipsi objecerant adversus discipulos ejus, ut dictum est decimo quarto capite. ΚΕΦ. Κ'. Περὶ τῶν ἀποσταλέντων παρὰ Ἰωάν του. Ακούσας δὲ Ιωάννης – προσδοκώμεν; Ὁ δὲ Λουκᾶς φησιν, ὅτι αὐτοὶ ἀπήγγειλαν τὰ σημεῖα τῷ Ἰωάννῃ, καὶ τότε έπεμψε δύο τινὰς ἐξ αὐτῶν, ὅπερ εμφαίνει τὴν ζηλοτυπίαν, ἣν εἶχον οὗτοι πρὸς τὸν Χριστόν. Επεμψε δὲ αὐτοὺς ὁ Ἰωάννης, ἐρωτῶν, εἰ αὐτός ἐστιν, δν ἔρχεσθαί φασιν αἱ βίβλοι τῶν προφητῶν, οὐχ ὡς ἀγνοῶν· πῶς γάρ; ὁ προκηρύ ξας αὐτὸν καὶ χερσὶν ἰδίαις βαπτίσας, καὶ τῆς ἄνω θεν περὶ αὐτοῦ μαρτυρίας ἀκούσας, καὶ τὸ θεῖον Πνεῦμα καταπτὰν ἐπ' αὐτὸν, ὡσεὶ περιστεράν, θεασάμενος· ἀλλ᾽ εἰδὼς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ζηλοτύ πως πρὸς τὸν Χριστὸν ἔχοντας. Καὶ γὰρ καὶ πρότε ρον προσελθόντες εἶπον αὐτῷ, ὅτι "Ος ἦν μετὰ σοῦ πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου, ᾧ σὺ μεμαρτύρηκας, ίδε οὗτος βαπτίζει, καὶ πάντες έρχονται πρὸς αὐτ τόν. Υπερφιλοῦντες γὰρ τὸν ἴδιον διδάσκαλον, καὶ παραπολαύειν τῆς αὐτοῦ δόξης ἐθέλοντες, ἐδάκνοντο βλέποντες αὐτὸν εὐδόκιμοῦντα. Ἐπεὶ δὲ πολλάτις παραινέσας, οὐκ ἔπεισεν αὐτοὺς, λοιπὸν μέλλων τελευτήν, δύο τους συνετωτέρους ἐπιλεξάμενος, πέμπει τούτους πρὸς τὸν Χριστὸν, προφάσει μὲν ερωτήσοντας, εἰ αὐτός ἐστιν ὁ ἐρχόμενος, τῇ δὲ ἀληθείᾳ, ἵνα θεασάμενοι τὰ θαύματα, & ποιεῖ, πεισθώσι. Καὶ γὰρ τὴν ἀπὸ τῶν πραγμάτων μαρτυρίαν πιστοτέραν καὶ ἀνυποπτοτέραν εγίνωσκε. Διδ καὶ ὁ Χριστὸς, εἰδὼς ὅτι διὰ τοῦτο μάλλον αὐτοὺς ἔπεμμεν ὁ Ἰωάννης, εὐθέως ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ έθαυμα τούργησε πολλά, καθώς φησιν ὁ Λουκᾶς. Εἰ γὰρ φανερῶς αὐτοὺς ἔπεμψε θεατάς, οὐκ ἂν ἀπῆλθον. Διὰ τοῦτο οὖν ἐπλάσατο πρόφασιν ἐρωτήσεως. Καὶ ἀποκριθεὶς εὐαγγελίζονται. Ὅρα, πῶς οὐ πρὸς τὴν πεπλανημένην αὐτῶν ἐρώτησιν ἀπεκρίνατο, ἀλλὰ πρὸς τὴν ἀληθῆ αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἐπέμφθη σαν. Πτωχοὺς δὲ εὐαγγελιζομένους, τοὺς ἀποστόλους ὠνόμασε. Τί γὰρ πενέστερον ἁλιευτικῆς; Καὶ μακάριος ἐν ἐμοί. Τοῦτο προηγουμένως δι' αὐτοὺς εἶπε τοὺς μαθητάς Ιωάννου, ἀνακαλύπτων αὐτοῖς τὸ τῆς καρδίας αὐτῶν μυστήριον, καὶ δει κνύων, ὅτι οὐ λελήθασιν αὐτὸν, σκανδαλιζόμενοι καὶ αὐτοὶ, διότι μετά τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίει. Καὶ γὰρ καὶ φανερῶς πρότερον ενεκάλεσαν αὐτῷ γαστριμαργίαν κατὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ὡς ἐν τῷ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ προείρη ται. *** Luc. vii, 18. * Joan. 111, 26. "Luc. VII, 12. 68 Matth. ix, 14. Varis lectiones et notæ. Inclusa in margine leguntur B. In principio, ο διατάσσων ad εντελλόμενος, omittit Hentenius. τον Χριστόν. αὐτὸν γαστρίμαργον. Δ. Sed hoc postulat ἐκάλεσαν.

discipulorum, a quibus illi orti erant: sive in civi- τῶν, ἐξ ὧν ὤρμηντο. [Η αὐτῶν, ἤτοι, τῶν tatibus Judæorum Ἰουδαίων.] CAP. XX. De discipulis a Joanne missis. Vers. 2. Cum autem Joannes audisset - exspectamus? Lucas vero dicit “, quod ipsi renuntiaverunt signa Joanni, et tunc duos quosdam ex illis misit, quod amulationem sive invidiam manifestat, quam habebant isti adversus Christum. Misit autem illos Joannes interrogans, an ipse esset, quem venturum esse dicebant libri prophetarum, non Lanquam ignorans: quo enim pacto dubitaret, qui antea cum prædicaverat, et propriis manibus baptizaverat, ac desuper testimonium de eo audiverat, divinumque Spiritum super eum descendentem quasi columbam conspexerat? Sed sciens discipulos suos invidia moveri adversus Christum; siquidem prius quoque accesserant, dicentes: Rabbi, qui erat lecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce is baptizat, et omnes veniunt ad Vehementer enim præceptorem suum amantes, et pariter gloria illius frui cupientes, indignabantur, videntes Christum celebrem fieri. Verum quia sæpius eos admonendo, persuadere nequiverat, nunc autem brevi moriturus erat: delectis duobus qui prudentiores essent, hos mittit ad Christum, pretextu quidem interrogandi, an ipse esset ille qui venturus erat; vera tamen causa erat, ut conspectis miraculis qum faciebat crederent. Sciebat namque testimonium ab operibus credibilius esse, magisque suspicione carere. Ideo etiam Christus, cognito quod ob id potius Joannes eos misisset, statim in illa hora multa operatus est miracula, sicut dicit Lucas 4. Nam si Joannes manifeste ". misisset eos quo spectatores fierent, nequaquam persuaderi potuissent ut illuc abirent. Ob hanc ergo causam prætextum finxit interrogationis. V. 4. Et respondens·. V. 5. Lætum Evangelii nuntium accipiunt. Vide quomodo non ad effictam eorum interrogationem responderit, sed ad veram causam, propter quam missi erant. Pauperes aulem, qui latum Evangelii nuntium accipiunt, dixit apostolos. Quid enim eo pauperius, qui artem exercet piscatoriam? Vers. 6. Et beatus in me. Hoc praesertim propter ipsos dixit Joannis discipulos, detegens illis cordis eorum arcanum: ostenditque, quod se non lateret ipsos quoque offendi, quia cum publicanis et peccatoribus manducabat "; et manifeste prius gastrimargiam ipsi objecerant adversus discipulos ejus, ut dictum est decimo quarto capite. ΚΕΦ. Κ'. Περὶ τῶν ἀποσταλέντων παρὰ Ἰωάν του. Ακούσας δὲ Ιωάννης – προσδοκώμεν; Ὁ δὲ Λουκᾶς φησιν, ὅτι αὐτοὶ ἀπήγγειλαν τὰ σημεῖα τῷ Ἰωάννῃ, καὶ τότε έπεμψε δύο τινὰς ἐξ αὐτῶν, ὅπερ εμφαίνει τὴν ζηλοτυπίαν, ἣν εἶχον οὗτοι πρὸς τὸν Χριστόν. Επεμψε δὲ αὐτοὺς ὁ Ἰωάννης, ἐρωτῶν, εἰ αὐτός ἐστιν, δν ἔρχεσθαί φασιν αἱ βίβλοι τῶν προφητῶν, οὐχ ὡς ἀγνοῶν· πῶς γάρ; ὁ προκηρύ ξας αὐτὸν καὶ χερσὶν ἰδίαις βαπτίσας, καὶ τῆς ἄνω θεν περὶ αὐτοῦ μαρτυρίας ἀκούσας, καὶ τὸ θεῖον Πνεῦμα καταπτὰν ἐπ' αὐτὸν, ὡσεὶ περιστεράν, θεασάμενος· ἀλλ᾽ εἰδὼς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ζηλοτύ πως πρὸς τὸν Χριστὸν ἔχοντας. Καὶ γὰρ καὶ πρότε ρον προσελθόντες εἶπον αὐτῷ, ὅτι "Ος ἦν μετὰ σοῦ πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου, ᾧ σὺ μεμαρτύρηκας, ίδε οὗτος βαπτίζει, καὶ πάντες έρχονται πρὸς αὐτ τόν. Υπερφιλοῦντες γὰρ τὸν ἴδιον διδάσκαλον, καὶ παραπολαύειν τῆς αὐτοῦ δόξης ἐθέλοντες, ἐδάκνοντο βλέποντες αὐτὸν εὐδόκιμοῦντα. Ἐπεὶ δὲ πολλάτις παραινέσας, οὐκ ἔπεισεν αὐτοὺς, λοιπὸν μέλλων τελευτήν, δύο τους συνετωτέρους ἐπιλεξάμενος, πέμπει τούτους πρὸς τὸν Χριστὸν, προφάσει μὲν ερωτήσοντας, εἰ αὐτός ἐστιν ὁ ἐρχόμενος, τῇ δὲ ἀληθείᾳ, ἵνα θεασάμενοι τὰ θαύματα, & ποιεῖ, πεισθώσι. Καὶ γὰρ τὴν ἀπὸ τῶν πραγμάτων μαρτυρίαν πιστοτέραν καὶ ἀνυποπτοτέραν εγίνωσκε. Διδ καὶ ὁ Χριστὸς, εἰδὼς ὅτι διὰ τοῦτο μάλλον αὐτοὺς ἔπεμμεν ὁ Ἰωάννης, εὐθέως ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ έθαυμα τούργησε πολλά, καθώς φησιν ὁ Λουκᾶς. Εἰ γὰρ φανερῶς αὐτοὺς ἔπεμψε θεατάς, οὐκ ἂν ἀπῆλθον. Διὰ τοῦτο οὖν ἐπλάσατο πρόφασιν ἐρωτήσεως. Καὶ ἀποκριθεὶς εὐαγγελίζονται. Ὅρα, πῶς οὐ πρὸς τὴν πεπλανημένην αὐτῶν ἐρώτησιν ἀπεκρίνατο, ἀλλὰ πρὸς τὴν ἀληθῆ αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἐπέμφθη σαν. Πτωχοὺς δὲ εὐαγγελιζομένους, τοὺς ἀποστόλους ὠνόμασε. Τί γὰρ πενέστερον ἁλιευτικῆς; Καὶ μακάριος ἐν ἐμοί. Τοῦτο προηγουμένως δι' αὐτοὺς εἶπε τοὺς μαθητάς Ιωάννου, ἀνακαλύπτων αὐτοῖς τὸ τῆς καρδίας αὐτῶν μυστήριον, καὶ δει κνύων, ὅτι οὐ λελήθασιν αὐτὸν, σκανδαλιζόμενοι καὶ αὐτοὶ, διότι μετά τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίει. Καὶ γὰρ καὶ φανερῶς πρότερον ενεκάλεσαν αὐτῷ γαστριμαργίαν κατὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ὡς ἐν τῷ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ προείρη ται. *** Luc. vii, 18. * Joan. 111, 26. "Luc. VII, 12. 68 Matth. ix, 14. Varis lectiones et notæ. Inclusa in margine leguntur B. In principio, ο διατάσσων ad εντελλόμενος, omittit Hentenius. τον Χριστόν. αὐτὸν γαστρίμαργον. Δ. Sed hoc postulat ἐκάλεσαν.

discipulorum, a quibus illi orti erant: sive in civi- τῶν, ἐξ ὧν ὤρμηντο. [Η αὐτῶν, ἤτοι, τῶν tatibus Judæorum Ἰουδαίων.] CAP. XX. De discipulis a Joanne missis. Vers. 2. Cum autem Joannes audisset - exspectamus? Lucas vero dicit “, quod ipsi renuntiaverunt signa Joanni, et tunc duos quosdam ex illis misit, quod amulationem sive invidiam manifestat, quam habebant isti adversus Christum. Misit autem illos Joannes interrogans, an ipse esset, quem venturum esse dicebant libri prophetarum, non Lanquam ignorans: quo enim pacto dubitaret, qui antea cum prædicaverat, et propriis manibus baptizaverat, ac desuper testimonium de eo audiverat, divinumque Spiritum super eum descendentem quasi columbam conspexerat? Sed sciens discipulos suos invidia moveri adversus Christum; siquidem prius quoque accesserant, dicentes: Rabbi, qui erat lecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce is baptizat, et omnes veniunt ad Vehementer enim præceptorem suum amantes, et pariter gloria illius frui cupientes, indignabantur, videntes Christum celebrem fieri. Verum quia sæpius eos admonendo, persuadere nequiverat, nunc autem brevi moriturus erat: delectis duobus qui prudentiores essent, hos mittit ad Christum, pretextu quidem interrogandi, an ipse esset ille qui venturus erat; vera tamen causa erat, ut conspectis miraculis qum faciebat crederent. Sciebat namque testimonium ab operibus credibilius esse, magisque suspicione carere. Ideo etiam Christus, cognito quod ob id potius Joannes eos misisset, statim in illa hora multa operatus est miracula, sicut dicit Lucas 4. Nam si Joannes manifeste ". misisset eos quo spectatores fierent, nequaquam persuaderi potuissent ut illuc abirent. Ob hanc ergo causam prætextum finxit interrogationis. V. 4. Et respondens·. V. 5. Lætum Evangelii nuntium accipiunt. Vide quomodo non ad effictam eorum interrogationem responderit, sed ad veram causam, propter quam missi erant. Pauperes aulem, qui latum Evangelii nuntium accipiunt, dixit apostolos. Quid enim eo pauperius, qui artem exercet piscatoriam? Vers. 6. Et beatus in me. Hoc praesertim propter ipsos dixit Joannis discipulos, detegens illis cordis eorum arcanum: ostenditque, quod se non lateret ipsos quoque offendi, quia cum publicanis et peccatoribus manducabat "; et manifeste prius gastrimargiam ipsi objecerant adversus discipulos ejus, ut dictum est decimo quarto capite. ΚΕΦ. Κ'. Περὶ τῶν ἀποσταλέντων παρὰ Ἰωάν του. Ακούσας δὲ Ιωάννης – προσδοκώμεν; Ὁ δὲ Λουκᾶς φησιν, ὅτι αὐτοὶ ἀπήγγειλαν τὰ σημεῖα τῷ Ἰωάννῃ, καὶ τότε έπεμψε δύο τινὰς ἐξ αὐτῶν, ὅπερ εμφαίνει τὴν ζηλοτυπίαν, ἣν εἶχον οὗτοι πρὸς τὸν Χριστόν. Επεμψε δὲ αὐτοὺς ὁ Ἰωάννης, ἐρωτῶν, εἰ αὐτός ἐστιν, δν ἔρχεσθαί φασιν αἱ βίβλοι τῶν προφητῶν, οὐχ ὡς ἀγνοῶν· πῶς γάρ; ὁ προκηρύ ξας αὐτὸν καὶ χερσὶν ἰδίαις βαπτίσας, καὶ τῆς ἄνω θεν περὶ αὐτοῦ μαρτυρίας ἀκούσας, καὶ τὸ θεῖον Πνεῦμα καταπτὰν ἐπ' αὐτὸν, ὡσεὶ περιστεράν, θεασάμενος· ἀλλ᾽ εἰδὼς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ζηλοτύ πως πρὸς τὸν Χριστὸν ἔχοντας. Καὶ γὰρ καὶ πρότε ρον προσελθόντες εἶπον αὐτῷ, ὅτι "Ος ἦν μετὰ σοῦ πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου, ᾧ σὺ μεμαρτύρηκας, ίδε οὗτος βαπτίζει, καὶ πάντες έρχονται πρὸς αὐτ τόν. Υπερφιλοῦντες γὰρ τὸν ἴδιον διδάσκαλον, καὶ παραπολαύειν τῆς αὐτοῦ δόξης ἐθέλοντες, ἐδάκνοντο βλέποντες αὐτὸν εὐδόκιμοῦντα. Ἐπεὶ δὲ πολλάτις παραινέσας, οὐκ ἔπεισεν αὐτοὺς, λοιπὸν μέλλων τελευτήν, δύο τους συνετωτέρους ἐπιλεξάμενος, πέμπει τούτους πρὸς τὸν Χριστὸν, προφάσει μὲν ερωτήσοντας, εἰ αὐτός ἐστιν ὁ ἐρχόμενος, τῇ δὲ ἀληθείᾳ, ἵνα θεασάμενοι τὰ θαύματα, & ποιεῖ, πεισθώσι. Καὶ γὰρ τὴν ἀπὸ τῶν πραγμάτων μαρτυρίαν πιστοτέραν καὶ ἀνυποπτοτέραν εγίνωσκε. Διδ καὶ ὁ Χριστὸς, εἰδὼς ὅτι διὰ τοῦτο μάλλον αὐτοὺς ἔπεμμεν ὁ Ἰωάννης, εὐθέως ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ έθαυμα τούργησε πολλά, καθώς φησιν ὁ Λουκᾶς. Εἰ γὰρ φανερῶς αὐτοὺς ἔπεμψε θεατάς, οὐκ ἂν ἀπῆλθον. Διὰ τοῦτο οὖν ἐπλάσατο πρόφασιν ἐρωτήσεως. Καὶ ἀποκριθεὶς εὐαγγελίζονται. Ὅρα, πῶς οὐ πρὸς τὴν πεπλανημένην αὐτῶν ἐρώτησιν ἀπεκρίνατο, ἀλλὰ πρὸς τὴν ἀληθῆ αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἐπέμφθη σαν. Πτωχοὺς δὲ εὐαγγελιζομένους, τοὺς ἀποστόλους ὠνόμασε. Τί γὰρ πενέστερον ἁλιευτικῆς; Καὶ μακάριος ἐν ἐμοί. Τοῦτο προηγουμένως δι' αὐτοὺς εἶπε τοὺς μαθητάς Ιωάννου, ἀνακαλύπτων αὐτοῖς τὸ τῆς καρδίας αὐτῶν μυστήριον, καὶ δει κνύων, ὅτι οὐ λελήθασιν αὐτὸν, σκανδαλιζόμενοι καὶ αὐτοὶ, διότι μετά τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίει. Καὶ γὰρ καὶ φανερῶς πρότερον ενεκάλεσαν αὐτῷ γαστριμαργίαν κατὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ὡς ἐν τῷ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ προείρη ται. *** Luc. vii, 18. * Joan. 111, 26. "Luc. VII, 12. 68 Matth. ix, 14. Varis lectiones et notæ. Inclusa in margine leguntur B. In principio, ο διατάσσων ad εντελλόμενος, omittit Hentenius. τον Χριστόν. αὐτὸν γαστρίμαργον. Δ. Sed hoc postulat ἐκάλεσαν.

discipulorum, a quibus illi orti erant: sive in civi- τῶν, ἐξ ὧν ὤρμηντο. [Η αὐτῶν, ἤτοι, τῶν tatibus Judæorum Ἰουδαίων.] CAP. XX. De discipulis a Joanne missis. Vers. 2. Cum autem Joannes audisset - exspectamus? Lucas vero dicit “, quod ipsi renuntiaverunt signa Joanni, et tunc duos quosdam ex illis misit, quod amulationem sive invidiam manifestat, quam habebant isti adversus Christum. Misit autem illos Joannes interrogans, an ipse esset, quem venturum esse dicebant libri prophetarum, non Lanquam ignorans: quo enim pacto dubitaret, qui antea cum prædicaverat, et propriis manibus baptizaverat, ac desuper testimonium de eo audiverat, divinumque Spiritum super eum descendentem quasi columbam conspexerat? Sed sciens discipulos suos invidia moveri adversus Christum; siquidem prius quoque accesserant, dicentes: Rabbi, qui erat lecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce is baptizat, et omnes veniunt ad Vehementer enim præceptorem suum amantes, et pariter gloria illius frui cupientes, indignabantur, videntes Christum celebrem fieri. Verum quia sæpius eos admonendo, persuadere nequiverat, nunc autem brevi moriturus erat: delectis duobus qui prudentiores essent, hos mittit ad Christum, pretextu quidem interrogandi, an ipse esset ille qui venturus erat; vera tamen causa erat, ut conspectis miraculis qum faciebat crederent. Sciebat namque testimonium ab operibus credibilius esse, magisque suspicione carere. Ideo etiam Christus, cognito quod ob id potius Joannes eos misisset, statim in illa hora multa operatus est miracula, sicut dicit Lucas 4. Nam si Joannes manifeste ". misisset eos quo spectatores fierent, nequaquam persuaderi potuissent ut illuc abirent. Ob hanc ergo causam prætextum finxit interrogationis. V. 4. Et respondens·. V. 5. Lætum Evangelii nuntium accipiunt. Vide quomodo non ad effictam eorum interrogationem responderit, sed ad veram causam, propter quam missi erant. Pauperes aulem, qui latum Evangelii nuntium accipiunt, dixit apostolos. Quid enim eo pauperius, qui artem exercet piscatoriam? Vers. 6. Et beatus in me. Hoc praesertim propter ipsos dixit Joannis discipulos, detegens illis cordis eorum arcanum: ostenditque, quod se non lateret ipsos quoque offendi, quia cum publicanis et peccatoribus manducabat "; et manifeste prius gastrimargiam ipsi objecerant adversus discipulos ejus, ut dictum est decimo quarto capite. ΚΕΦ. Κ'. Περὶ τῶν ἀποσταλέντων παρὰ Ἰωάν του. Ακούσας δὲ Ιωάννης – προσδοκώμεν; Ὁ δὲ Λουκᾶς φησιν, ὅτι αὐτοὶ ἀπήγγειλαν τὰ σημεῖα τῷ Ἰωάννῃ, καὶ τότε έπεμψε δύο τινὰς ἐξ αὐτῶν, ὅπερ εμφαίνει τὴν ζηλοτυπίαν, ἣν εἶχον οὗτοι πρὸς τὸν Χριστόν. Επεμψε δὲ αὐτοὺς ὁ Ἰωάννης, ἐρωτῶν, εἰ αὐτός ἐστιν, δν ἔρχεσθαί φασιν αἱ βίβλοι τῶν προφητῶν, οὐχ ὡς ἀγνοῶν· πῶς γάρ; ὁ προκηρύ ξας αὐτὸν καὶ χερσὶν ἰδίαις βαπτίσας, καὶ τῆς ἄνω θεν περὶ αὐτοῦ μαρτυρίας ἀκούσας, καὶ τὸ θεῖον Πνεῦμα καταπτὰν ἐπ' αὐτὸν, ὡσεὶ περιστεράν, θεασάμενος· ἀλλ᾽ εἰδὼς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ζηλοτύ πως πρὸς τὸν Χριστὸν ἔχοντας. Καὶ γὰρ καὶ πρότε ρον προσελθόντες εἶπον αὐτῷ, ὅτι "Ος ἦν μετὰ σοῦ πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου, ᾧ σὺ μεμαρτύρηκας, ίδε οὗτος βαπτίζει, καὶ πάντες έρχονται πρὸς αὐτ τόν. Υπερφιλοῦντες γὰρ τὸν ἴδιον διδάσκαλον, καὶ παραπολαύειν τῆς αὐτοῦ δόξης ἐθέλοντες, ἐδάκνοντο βλέποντες αὐτὸν εὐδόκιμοῦντα. Ἐπεὶ δὲ πολλάτις παραινέσας, οὐκ ἔπεισεν αὐτοὺς, λοιπὸν μέλλων τελευτήν, δύο τους συνετωτέρους ἐπιλεξάμενος, πέμπει τούτους πρὸς τὸν Χριστὸν, προφάσει μὲν ερωτήσοντας, εἰ αὐτός ἐστιν ὁ ἐρχόμενος, τῇ δὲ ἀληθείᾳ, ἵνα θεασάμενοι τὰ θαύματα, & ποιεῖ, πεισθώσι. Καὶ γὰρ τὴν ἀπὸ τῶν πραγμάτων μαρτυρίαν πιστοτέραν καὶ ἀνυποπτοτέραν εγίνωσκε. Διδ καὶ ὁ Χριστὸς, εἰδὼς ὅτι διὰ τοῦτο μάλλον αὐτοὺς ἔπεμμεν ὁ Ἰωάννης, εὐθέως ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ έθαυμα τούργησε πολλά, καθώς φησιν ὁ Λουκᾶς. Εἰ γὰρ φανερῶς αὐτοὺς ἔπεμψε θεατάς, οὐκ ἂν ἀπῆλθον. Διὰ τοῦτο οὖν ἐπλάσατο πρόφασιν ἐρωτήσεως. Καὶ ἀποκριθεὶς εὐαγγελίζονται. Ὅρα, πῶς οὐ πρὸς τὴν πεπλανημένην αὐτῶν ἐρώτησιν ἀπεκρίνατο, ἀλλὰ πρὸς τὴν ἀληθῆ αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἐπέμφθη σαν. Πτωχοὺς δὲ εὐαγγελιζομένους, τοὺς ἀποστόλους ὠνόμασε. Τί γὰρ πενέστερον ἁλιευτικῆς; Καὶ μακάριος ἐν ἐμοί. Τοῦτο προηγουμένως δι' αὐτοὺς εἶπε τοὺς μαθητάς Ιωάννου, ἀνακαλύπτων αὐτοῖς τὸ τῆς καρδίας αὐτῶν μυστήριον, καὶ δει κνύων, ὅτι οὐ λελήθασιν αὐτὸν, σκανδαλιζόμενοι καὶ αὐτοὶ, διότι μετά τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίει. Καὶ γὰρ καὶ φανερῶς πρότερον ενεκάλεσαν αὐτῷ γαστριμαργίαν κατὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ὡς ἐν τῷ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ προείρη ται. *** Luc. vii, 18. * Joan. 111, 26. "Luc. VII, 12. 68 Matth. ix, 14. Varis lectiones et notæ. Inclusa in margine leguntur B. In principio, ο διατάσσων ad εντελλόμενος, omittit Hentenius. τον Χριστόν. αὐτὸν γαστρίμαργον. Δ. Sed hoc postulat ἐκάλεσαν.

COMMENT. IN MATTHEUM. - CAP. XI. Τούτων δὲ - Ιωάννου. Οὗτοι μὲν βελτιωθέντες, ἀπῆλθον. Διατί δὲ μὴ παρόντων αὐτῶν λέγει περί Ἰωάννου; ἵνα μὴ δόξῃ κολακεύειν αὐτόν. Τι – σαλευόμενον; Ακούσαντες οἱ ὄχλοι τὴν ερώτησιν Ἰωάννου, καὶ ἀγνοήσαντες τὸν σκοπὸν αὐτ τοῦ, διεθορυβήθησαν, πῶς ὁ τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα περὶ αὐτοῦ μαρτυρήσας, ἀμφιβάλλει νῦν, καὶ ὑπώ πτευσαν, ὅτι μετεβλήθη. Τοῦτο δὲ γνοὺς ὁ Χριστὸς, θεραπεύει τὴν τοιαύτην υποψίαν, διδάσκων ἅμα, καὶ ὅτι καρδιογνώστης ἐστίν. Εντρεπτικώτερον δὲ καθώ απτόμενος αὐτῶν, φησίν· Τί ἐξήλθετε εἰς τὴν ἔρημον θεάσασθαι; κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευό μενον; τουτέστι, κοῦφον καὶ εὐρίπιστον ἄνθρω πον, καὶ δίκην καλάμου τὴν γνώμην εὐμετάτρεπτον, η ὡς ὑπολαμβάνετε νῦν, ἢ τοὐναντίον μᾶλλον, σταθήρὸν καὶ πέτρας στεῤῥότερον, ὡς ἡ τότε σπουδὴ καὶ συνδρομή ὑμῶν ἁμαρτύρει; Αλλά — ήμφιεσμένον; Δηλονότι τρυφηλόν, ἵνα καὶ διὰ τοῦτο δόξῃ χαῦνος καὶ εὐμετάβλητος· ἡ τοὐναντίον μᾶλλον, ἐσκληραγωγημένον, ὡς καὶ ἡ στολή τούτου, καὶ ἡ τροφὴ διεβεβαιώσαντο Ιδού εἰσίν. Οὗτος δὲ, πρότερον μεν, εν τῇ ἐρήμῳ διητᾶτο, νῦν δὲ, ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ τετήρη ται. Ἐπεὶ γάρ τινες μὲν οἶκοθεν εἰσὶ κούφοι, τινὲς δὲ καὶ ὑπὸ τρυφῆς τοῦτο πάσχουσι, τέθεικεν ὁ Χριστὸς καὶ τοῦτο κἀκεῖνο, καὶ ἤλεγξεν, ὡς οὐδέτερόν ἐστι περὶ τὸν Ἰωάννην. Εἶτα ἐπιφέρει τὴν ἀλήθειαν, καὶ μαρτυρεῖ τῇ ἀληθείᾳ, καὶ πλέκει τῷ Βαπτιστῇ λαμπρὸν ἐγκωμίου στέφανον. Αλλά προφήτου. - Περισσότερον, ἀντὶ τοῦ, Μείζονα. Εἶτα λέγει καὶ κατὰ τί μείζονα, ότι κατὰ τὸ προπορεύεσθαι πλησίον τῆς παρουσίας αὐτοῦ. Μείζονες γὰρ τῶν ἄλλων κηρύκων οι προπορευόμενοι πλησίον τοῦ βασιλέως. [Περισσότερον προφήτου, ὡς καὶ αὐτὸν ἰδὼν ὀφθαλμοφανῶς τὸν ὑπ' αὐτοῦ προφητευόμενον, ὃν οἱ πρὸ αὐτοῦ προφῆται αἰνιγματωδῶς ἐθεάσαντο.] Οὗτος· — ἔμπροσθέν σου. Μετὰ τὴν οἰκείαν μαρτυρίαν, επιφέρει καὶ τὴν προφητικήν· ἔστι γάρ Μαλαχίου τὸ ῥητόν. Είρηται δὲ, ὡς ἀπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ Θεοῦ πρὸς τὸν Υἱὸν καὶ Θεόν. "Αγγελον δὲ αὐτοῦ, τὸν Ἰωάννην ὁ Θεὸς ὠνόμασεν, ἢ ὡς ἀπαγο γείλαντα τῷ λαῷ τὰ λαληθέντα περὶ τοῦ Χριστοῦ· Εγένετο γάρ, φησί, ῥῆμα Θεοῦ ἐπὶ ᾿Ιωάννην τὸν τοῦ Ζαχαρίου υἱὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ ἢ ὡς ἀγγελικόν βίον μετερχόμενον, ἐν τῷ ὑπεραρθῆναι τῶν γηίνων καὶ φρονεῖν οὐράνια. Τὸ δὲ, Πρὸ προσώπου σου, ἀντὶ τοῦ, Ενώπιόν σου προοδεύοντα, ὡς οἰκεῖον, δς καὶ ἔμπροσθέν σου εὐτρεπίσει τὴν ὁδόν σου. Οδός δὲ τοῦ Χριστοῦ, αἱ ψυχαὶ τῶν ἀνθρώπων, ὧν ἐπιΗ Malach. ult, 1. 65 Luc. viii, 2. Vers. 7. His autem Joanne. Mi quidem meliores redditi abscesserunt. Quare autem non ipsis præsentibus locutus est de Joanne? No ei viderotur adulari. Vers. 7. Quid agitatam? Audita a turbis Joannis interrogatione, cum intentum ignorarent illius, turbata sunt: quomodo is qui de hoc tot ac tanta testatus fuisset nunc dubitabat, et immutatum eum esse suspicabantur. Quo cognito, Christus hujusmodi medetur suspicioni, docens simul, et quod cordium esset cognitor, et confundendo eos redarguens. Ait ergo: Quid existis in desertum, ut videretis arundinem, quæ a vento agitatur? hoc est, levem et instabilem hominem, et ad modum arundinis facile mente mutabilem, ut nunc " suspicamini? aut e diverso stabilem, sexoque solidiorem, ut tunc vestrum studium ac concursus testabantur? Vers. 8. Sed amictum? Deliciis scilicet gau - dentem, ut etiam ex hoc mollis videatur facileque mutabilis; aut potius e contrario, duris exercitatum, ut etiam vestis ejus ac cibus confirmarunt. Vers. 8. Ecce sunt. Hic vero primum qu.dem in deserto versabatur, nunc autem in carcere retinetur. Quia vero quidam a domo (a) leves esse monstrantur, et quidam a deliciis hoc patiuntur, posuit Christus et hoc etillud, ac probavit neutrum posse dici de Joanne. Deinde quod verum est infert, et veritati attestatur, ac Baptistæ elegantem contexit encomii coronam. Vers. 9. Sed-propheta. Excellentiorem, hoc est majorem. Deinde dicit in quo majorem, videlicet in eo quod venerit circa Christi adventum. Nam majores aliis inter præcones sunt hi qui prope regem præcedant. + Excellentiorem propheta, utpote qui suis vidit oculis a se prophetatum, quem prophetæ ipsum præcedentes in ænigmate conspexerant. Vers. 10. Hic - ante te. Port fuum testimonium adfert et propheticum: est enim Malachias verbum 6. Dictum est autem quasi a Patre et Deo, ad Fie lium etiain Deum. Joannem vero angelum suum Deus nominavit, sive quia άγγελος dicitur nuntius, et Joannes quæ sibi dicta erant de Christo annuntiavit populo: Factum est, inquit, verbum Dei super Joannem Zachariæ filium in deserto “. Sive quasi angelicam degentem vitam, eo quod super terrena elevabatur, ac cœlestia sapiebat. Ante faciem tuam, hoc est in conspectu tuo præcedentem, tanquam domesticum tuum, qui etiam coram te parabit viam tuain. Via autem Christi anima erant hominum per Varia lectiones el notæ. Inclusa uterque codex habet in margine. ἑαυτοῦ. Α. (α) domo. Hoc obscurum est. Malim, aut domestica consuetudine, aut a nativitate.

COMMENT. IN MATTHEUM. - CAP. XI. Τούτων δὲ - Ιωάννου. Οὗτοι μὲν βελτιωθέντες, ἀπῆλθον. Διατί δὲ μὴ παρόντων αὐτῶν λέγει περί Ἰωάννου; ἵνα μὴ δόξῃ κολακεύειν αὐτόν. Τι – σαλευόμενον; Ακούσαντες οἱ ὄχλοι τὴν ερώτησιν Ἰωάννου, καὶ ἀγνοήσαντες τὸν σκοπὸν αὐτ τοῦ, διεθορυβήθησαν, πῶς ὁ τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα περὶ αὐτοῦ μαρτυρήσας, ἀμφιβάλλει νῦν, καὶ ὑπώ πτευσαν, ὅτι μετεβλήθη. Τοῦτο δὲ γνοὺς ὁ Χριστὸς, θεραπεύει τὴν τοιαύτην υποψίαν, διδάσκων ἅμα, καὶ ὅτι καρδιογνώστης ἐστίν. Εντρεπτικώτερον δὲ καθώ απτόμενος αὐτῶν, φησίν· Τί ἐξήλθετε εἰς τὴν ἔρημον θεάσασθαι; κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευό μενον; τουτέστι, κοῦφον καὶ εὐρίπιστον ἄνθρω πον, καὶ δίκην καλάμου τὴν γνώμην εὐμετάτρεπτον, η ὡς ὑπολαμβάνετε νῦν, ἢ τοὐναντίον μᾶλλον, σταθήρὸν καὶ πέτρας στεῤῥότερον, ὡς ἡ τότε σπουδὴ καὶ συνδρομή ὑμῶν ἁμαρτύρει; Αλλά — ήμφιεσμένον; Δηλονότι τρυφηλόν, ἵνα καὶ διὰ τοῦτο δόξῃ χαῦνος καὶ εὐμετάβλητος· ἡ τοὐναντίον μᾶλλον, ἐσκληραγωγημένον, ὡς καὶ ἡ στολή τούτου, καὶ ἡ τροφὴ διεβεβαιώσαντο Ιδού εἰσίν. Οὗτος δὲ, πρότερον μεν, εν τῇ ἐρήμῳ διητᾶτο, νῦν δὲ, ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ τετήρη ται. Ἐπεὶ γάρ τινες μὲν οἶκοθεν εἰσὶ κούφοι, τινὲς δὲ καὶ ὑπὸ τρυφῆς τοῦτο πάσχουσι, τέθεικεν ὁ Χριστὸς καὶ τοῦτο κἀκεῖνο, καὶ ἤλεγξεν, ὡς οὐδέτερόν ἐστι περὶ τὸν Ἰωάννην. Εἶτα ἐπιφέρει τὴν ἀλήθειαν, καὶ μαρτυρεῖ τῇ ἀληθείᾳ, καὶ πλέκει τῷ Βαπτιστῇ λαμπρὸν ἐγκωμίου στέφανον. Αλλά προφήτου. - Περισσότερον, ἀντὶ τοῦ, Μείζονα. Εἶτα λέγει καὶ κατὰ τί μείζονα, ότι κατὰ τὸ προπορεύεσθαι πλησίον τῆς παρουσίας αὐτοῦ. Μείζονες γὰρ τῶν ἄλλων κηρύκων οι προπορευόμενοι πλησίον τοῦ βασιλέως. [Περισσότερον προφήτου, ὡς καὶ αὐτὸν ἰδὼν ὀφθαλμοφανῶς τὸν ὑπ' αὐτοῦ προφητευόμενον, ὃν οἱ πρὸ αὐτοῦ προφῆται αἰνιγματωδῶς ἐθεάσαντο.] Οὗτος· — ἔμπροσθέν σου. Μετὰ τὴν οἰκείαν μαρτυρίαν, επιφέρει καὶ τὴν προφητικήν· ἔστι γάρ Μαλαχίου τὸ ῥητόν. Είρηται δὲ, ὡς ἀπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ Θεοῦ πρὸς τὸν Υἱὸν καὶ Θεόν. "Αγγελον δὲ αὐτοῦ, τὸν Ἰωάννην ὁ Θεὸς ὠνόμασεν, ἢ ὡς ἀπαγο γείλαντα τῷ λαῷ τὰ λαληθέντα περὶ τοῦ Χριστοῦ· Εγένετο γάρ, φησί, ῥῆμα Θεοῦ ἐπὶ ᾿Ιωάννην τὸν τοῦ Ζαχαρίου υἱὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ ἢ ὡς ἀγγελικόν βίον μετερχόμενον, ἐν τῷ ὑπεραρθῆναι τῶν γηίνων καὶ φρονεῖν οὐράνια. Τὸ δὲ, Πρὸ προσώπου σου, ἀντὶ τοῦ, Ενώπιόν σου προοδεύοντα, ὡς οἰκεῖον, δς καὶ ἔμπροσθέν σου εὐτρεπίσει τὴν ὁδόν σου. Οδός δὲ τοῦ Χριστοῦ, αἱ ψυχαὶ τῶν ἀνθρώπων, ὧν ἐπιΗ Malach. ult, 1. 65 Luc. viii, 2. Vers. 7. His autem Joanne. Mi quidem meliores redditi abscesserunt. Quare autem non ipsis præsentibus locutus est de Joanne? No ei viderotur adulari. Vers. 7. Quid agitatam? Audita a turbis Joannis interrogatione, cum intentum ignorarent illius, turbata sunt: quomodo is qui de hoc tot ac tanta testatus fuisset nunc dubitabat, et immutatum eum esse suspicabantur. Quo cognito, Christus hujusmodi medetur suspicioni, docens simul, et quod cordium esset cognitor, et confundendo eos redarguens. Ait ergo: Quid existis in desertum, ut videretis arundinem, quæ a vento agitatur? hoc est, levem et instabilem hominem, et ad modum arundinis facile mente mutabilem, ut nunc " suspicamini? aut e diverso stabilem, sexoque solidiorem, ut tunc vestrum studium ac concursus testabantur? Vers. 8. Sed amictum? Deliciis scilicet gau - dentem, ut etiam ex hoc mollis videatur facileque mutabilis; aut potius e contrario, duris exercitatum, ut etiam vestis ejus ac cibus confirmarunt. Vers. 8. Ecce sunt. Hic vero primum qu.dem in deserto versabatur, nunc autem in carcere retinetur. Quia vero quidam a domo (a) leves esse monstrantur, et quidam a deliciis hoc patiuntur, posuit Christus et hoc etillud, ac probavit neutrum posse dici de Joanne. Deinde quod verum est infert, et veritati attestatur, ac Baptistæ elegantem contexit encomii coronam. Vers. 9. Sed-propheta. Excellentiorem, hoc est majorem. Deinde dicit in quo majorem, videlicet in eo quod venerit circa Christi adventum. Nam majores aliis inter præcones sunt hi qui prope regem præcedant. + Excellentiorem propheta, utpote qui suis vidit oculis a se prophetatum, quem prophetæ ipsum præcedentes in ænigmate conspexerant. Vers. 10. Hic - ante te. Port fuum testimonium adfert et propheticum: est enim Malachias verbum 6. Dictum est autem quasi a Patre et Deo, ad Fie lium etiain Deum. Joannem vero angelum suum Deus nominavit, sive quia άγγελος dicitur nuntius, et Joannes quæ sibi dicta erant de Christo annuntiavit populo: Factum est, inquit, verbum Dei super Joannem Zachariæ filium in deserto “. Sive quasi angelicam degentem vitam, eo quod super terrena elevabatur, ac cœlestia sapiebat. Ante faciem tuam, hoc est in conspectu tuo præcedentem, tanquam domesticum tuum, qui etiam coram te parabit viam tuain. Via autem Christi anima erant hominum per Varia lectiones el notæ. Inclusa uterque codex habet in margine. ἑαυτοῦ. Α. (α) domo. Hoc obscurum est. Malim, aut domestica consuetudine, aut a nativitate.

COMMENT. IN MATTHEUM. - CAP. XI. Τούτων δὲ - Ιωάννου. Οὗτοι μὲν βελτιωθέντες, ἀπῆλθον. Διατί δὲ μὴ παρόντων αὐτῶν λέγει περί Ἰωάννου; ἵνα μὴ δόξῃ κολακεύειν αὐτόν. Τι – σαλευόμενον; Ακούσαντες οἱ ὄχλοι τὴν ερώτησιν Ἰωάννου, καὶ ἀγνοήσαντες τὸν σκοπὸν αὐτ τοῦ, διεθορυβήθησαν, πῶς ὁ τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα περὶ αὐτοῦ μαρτυρήσας, ἀμφιβάλλει νῦν, καὶ ὑπώ πτευσαν, ὅτι μετεβλήθη. Τοῦτο δὲ γνοὺς ὁ Χριστὸς, θεραπεύει τὴν τοιαύτην υποψίαν, διδάσκων ἅμα, καὶ ὅτι καρδιογνώστης ἐστίν. Εντρεπτικώτερον δὲ καθώ απτόμενος αὐτῶν, φησίν· Τί ἐξήλθετε εἰς τὴν ἔρημον θεάσασθαι; κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευό μενον; τουτέστι, κοῦφον καὶ εὐρίπιστον ἄνθρω πον, καὶ δίκην καλάμου τὴν γνώμην εὐμετάτρεπτον, η ὡς ὑπολαμβάνετε νῦν, ἢ τοὐναντίον μᾶλλον, σταθήρὸν καὶ πέτρας στεῤῥότερον, ὡς ἡ τότε σπουδὴ καὶ συνδρομή ὑμῶν ἁμαρτύρει; Αλλά — ήμφιεσμένον; Δηλονότι τρυφηλόν, ἵνα καὶ διὰ τοῦτο δόξῃ χαῦνος καὶ εὐμετάβλητος· ἡ τοὐναντίον μᾶλλον, ἐσκληραγωγημένον, ὡς καὶ ἡ στολή τούτου, καὶ ἡ τροφὴ διεβεβαιώσαντο Ιδού εἰσίν. Οὗτος δὲ, πρότερον μεν, εν τῇ ἐρήμῳ διητᾶτο, νῦν δὲ, ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ τετήρη ται. Ἐπεὶ γάρ τινες μὲν οἶκοθεν εἰσὶ κούφοι, τινὲς δὲ καὶ ὑπὸ τρυφῆς τοῦτο πάσχουσι, τέθεικεν ὁ Χριστὸς καὶ τοῦτο κἀκεῖνο, καὶ ἤλεγξεν, ὡς οὐδέτερόν ἐστι περὶ τὸν Ἰωάννην. Εἶτα ἐπιφέρει τὴν ἀλήθειαν, καὶ μαρτυρεῖ τῇ ἀληθείᾳ, καὶ πλέκει τῷ Βαπτιστῇ λαμπρὸν ἐγκωμίου στέφανον. Αλλά προφήτου. - Περισσότερον, ἀντὶ τοῦ, Μείζονα. Εἶτα λέγει καὶ κατὰ τί μείζονα, ότι κατὰ τὸ προπορεύεσθαι πλησίον τῆς παρουσίας αὐτοῦ. Μείζονες γὰρ τῶν ἄλλων κηρύκων οι προπορευόμενοι πλησίον τοῦ βασιλέως. [Περισσότερον προφήτου, ὡς καὶ αὐτὸν ἰδὼν ὀφθαλμοφανῶς τὸν ὑπ' αὐτοῦ προφητευόμενον, ὃν οἱ πρὸ αὐτοῦ προφῆται αἰνιγματωδῶς ἐθεάσαντο.] Οὗτος· — ἔμπροσθέν σου. Μετὰ τὴν οἰκείαν μαρτυρίαν, επιφέρει καὶ τὴν προφητικήν· ἔστι γάρ Μαλαχίου τὸ ῥητόν. Είρηται δὲ, ὡς ἀπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ Θεοῦ πρὸς τὸν Υἱὸν καὶ Θεόν. "Αγγελον δὲ αὐτοῦ, τὸν Ἰωάννην ὁ Θεὸς ὠνόμασεν, ἢ ὡς ἀπαγο γείλαντα τῷ λαῷ τὰ λαληθέντα περὶ τοῦ Χριστοῦ· Εγένετο γάρ, φησί, ῥῆμα Θεοῦ ἐπὶ ᾿Ιωάννην τὸν τοῦ Ζαχαρίου υἱὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ ἢ ὡς ἀγγελικόν βίον μετερχόμενον, ἐν τῷ ὑπεραρθῆναι τῶν γηίνων καὶ φρονεῖν οὐράνια. Τὸ δὲ, Πρὸ προσώπου σου, ἀντὶ τοῦ, Ενώπιόν σου προοδεύοντα, ὡς οἰκεῖον, δς καὶ ἔμπροσθέν σου εὐτρεπίσει τὴν ὁδόν σου. Οδός δὲ τοῦ Χριστοῦ, αἱ ψυχαὶ τῶν ἀνθρώπων, ὧν ἐπιΗ Malach. ult, 1. 65 Luc. viii, 2. Vers. 7. His autem Joanne. Mi quidem meliores redditi abscesserunt. Quare autem non ipsis præsentibus locutus est de Joanne? No ei viderotur adulari. Vers. 7. Quid agitatam? Audita a turbis Joannis interrogatione, cum intentum ignorarent illius, turbata sunt: quomodo is qui de hoc tot ac tanta testatus fuisset nunc dubitabat, et immutatum eum esse suspicabantur. Quo cognito, Christus hujusmodi medetur suspicioni, docens simul, et quod cordium esset cognitor, et confundendo eos redarguens. Ait ergo: Quid existis in desertum, ut videretis arundinem, quæ a vento agitatur? hoc est, levem et instabilem hominem, et ad modum arundinis facile mente mutabilem, ut nunc " suspicamini? aut e diverso stabilem, sexoque solidiorem, ut tunc vestrum studium ac concursus testabantur? Vers. 8. Sed amictum? Deliciis scilicet gau - dentem, ut etiam ex hoc mollis videatur facileque mutabilis; aut potius e contrario, duris exercitatum, ut etiam vestis ejus ac cibus confirmarunt. Vers. 8. Ecce sunt. Hic vero primum qu.dem in deserto versabatur, nunc autem in carcere retinetur. Quia vero quidam a domo (a) leves esse monstrantur, et quidam a deliciis hoc patiuntur, posuit Christus et hoc etillud, ac probavit neutrum posse dici de Joanne. Deinde quod verum est infert, et veritati attestatur, ac Baptistæ elegantem contexit encomii coronam. Vers. 9. Sed-propheta. Excellentiorem, hoc est majorem. Deinde dicit in quo majorem, videlicet in eo quod venerit circa Christi adventum. Nam majores aliis inter præcones sunt hi qui prope regem præcedant. + Excellentiorem propheta, utpote qui suis vidit oculis a se prophetatum, quem prophetæ ipsum præcedentes in ænigmate conspexerant. Vers. 10. Hic - ante te. Port fuum testimonium adfert et propheticum: est enim Malachias verbum 6. Dictum est autem quasi a Patre et Deo, ad Fie lium etiain Deum. Joannem vero angelum suum Deus nominavit, sive quia άγγελος dicitur nuntius, et Joannes quæ sibi dicta erant de Christo annuntiavit populo: Factum est, inquit, verbum Dei super Joannem Zachariæ filium in deserto “. Sive quasi angelicam degentem vitam, eo quod super terrena elevabatur, ac cœlestia sapiebat. Ante faciem tuam, hoc est in conspectu tuo præcedentem, tanquam domesticum tuum, qui etiam coram te parabit viam tuain. Via autem Christi anima erant hominum per Varia lectiones el notæ. Inclusa uterque codex habet in margine. ἑαυτοῦ. Α. (α) domo. Hoc obscurum est. Malim, aut domestica consuetudine, aut a nativitate.

COMMENT. IN MATTHEUM. - CAP. XI. Τούτων δὲ - Ιωάννου. Οὗτοι μὲν βελτιωθέντες, ἀπῆλθον. Διατί δὲ μὴ παρόντων αὐτῶν λέγει περί Ἰωάννου; ἵνα μὴ δόξῃ κολακεύειν αὐτόν. Τι – σαλευόμενον; Ακούσαντες οἱ ὄχλοι τὴν ερώτησιν Ἰωάννου, καὶ ἀγνοήσαντες τὸν σκοπὸν αὐτ τοῦ, διεθορυβήθησαν, πῶς ὁ τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα περὶ αὐτοῦ μαρτυρήσας, ἀμφιβάλλει νῦν, καὶ ὑπώ πτευσαν, ὅτι μετεβλήθη. Τοῦτο δὲ γνοὺς ὁ Χριστὸς, θεραπεύει τὴν τοιαύτην υποψίαν, διδάσκων ἅμα, καὶ ὅτι καρδιογνώστης ἐστίν. Εντρεπτικώτερον δὲ καθώ απτόμενος αὐτῶν, φησίν· Τί ἐξήλθετε εἰς τὴν ἔρημον θεάσασθαι; κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευό μενον; τουτέστι, κοῦφον καὶ εὐρίπιστον ἄνθρω πον, καὶ δίκην καλάμου τὴν γνώμην εὐμετάτρεπτον, η ὡς ὑπολαμβάνετε νῦν, ἢ τοὐναντίον μᾶλλον, σταθήρὸν καὶ πέτρας στεῤῥότερον, ὡς ἡ τότε σπουδὴ καὶ συνδρομή ὑμῶν ἁμαρτύρει; Αλλά — ήμφιεσμένον; Δηλονότι τρυφηλόν, ἵνα καὶ διὰ τοῦτο δόξῃ χαῦνος καὶ εὐμετάβλητος· ἡ τοὐναντίον μᾶλλον, ἐσκληραγωγημένον, ὡς καὶ ἡ στολή τούτου, καὶ ἡ τροφὴ διεβεβαιώσαντο Ιδού εἰσίν. Οὗτος δὲ, πρότερον μεν, εν τῇ ἐρήμῳ διητᾶτο, νῦν δὲ, ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ τετήρη ται. Ἐπεὶ γάρ τινες μὲν οἶκοθεν εἰσὶ κούφοι, τινὲς δὲ καὶ ὑπὸ τρυφῆς τοῦτο πάσχουσι, τέθεικεν ὁ Χριστὸς καὶ τοῦτο κἀκεῖνο, καὶ ἤλεγξεν, ὡς οὐδέτερόν ἐστι περὶ τὸν Ἰωάννην. Εἶτα ἐπιφέρει τὴν ἀλήθειαν, καὶ μαρτυρεῖ τῇ ἀληθείᾳ, καὶ πλέκει τῷ Βαπτιστῇ λαμπρὸν ἐγκωμίου στέφανον. Αλλά προφήτου. - Περισσότερον, ἀντὶ τοῦ, Μείζονα. Εἶτα λέγει καὶ κατὰ τί μείζονα, ότι κατὰ τὸ προπορεύεσθαι πλησίον τῆς παρουσίας αὐτοῦ. Μείζονες γὰρ τῶν ἄλλων κηρύκων οι προπορευόμενοι πλησίον τοῦ βασιλέως. [Περισσότερον προφήτου, ὡς καὶ αὐτὸν ἰδὼν ὀφθαλμοφανῶς τὸν ὑπ' αὐτοῦ προφητευόμενον, ὃν οἱ πρὸ αὐτοῦ προφῆται αἰνιγματωδῶς ἐθεάσαντο.] Οὗτος· — ἔμπροσθέν σου. Μετὰ τὴν οἰκείαν μαρτυρίαν, επιφέρει καὶ τὴν προφητικήν· ἔστι γάρ Μαλαχίου τὸ ῥητόν. Είρηται δὲ, ὡς ἀπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ Θεοῦ πρὸς τὸν Υἱὸν καὶ Θεόν. "Αγγελον δὲ αὐτοῦ, τὸν Ἰωάννην ὁ Θεὸς ὠνόμασεν, ἢ ὡς ἀπαγο γείλαντα τῷ λαῷ τὰ λαληθέντα περὶ τοῦ Χριστοῦ· Εγένετο γάρ, φησί, ῥῆμα Θεοῦ ἐπὶ ᾿Ιωάννην τὸν τοῦ Ζαχαρίου υἱὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ ἢ ὡς ἀγγελικόν βίον μετερχόμενον, ἐν τῷ ὑπεραρθῆναι τῶν γηίνων καὶ φρονεῖν οὐράνια. Τὸ δὲ, Πρὸ προσώπου σου, ἀντὶ τοῦ, Ενώπιόν σου προοδεύοντα, ὡς οἰκεῖον, δς καὶ ἔμπροσθέν σου εὐτρεπίσει τὴν ὁδόν σου. Οδός δὲ τοῦ Χριστοῦ, αἱ ψυχαὶ τῶν ἀνθρώπων, ὧν ἐπιΗ Malach. ult, 1. 65 Luc. viii, 2. Vers. 7. His autem Joanne. Mi quidem meliores redditi abscesserunt. Quare autem non ipsis præsentibus locutus est de Joanne? No ei viderotur adulari. Vers. 7. Quid agitatam? Audita a turbis Joannis interrogatione, cum intentum ignorarent illius, turbata sunt: quomodo is qui de hoc tot ac tanta testatus fuisset nunc dubitabat, et immutatum eum esse suspicabantur. Quo cognito, Christus hujusmodi medetur suspicioni, docens simul, et quod cordium esset cognitor, et confundendo eos redarguens. Ait ergo: Quid existis in desertum, ut videretis arundinem, quæ a vento agitatur? hoc est, levem et instabilem hominem, et ad modum arundinis facile mente mutabilem, ut nunc " suspicamini? aut e diverso stabilem, sexoque solidiorem, ut tunc vestrum studium ac concursus testabantur? Vers. 8. Sed amictum? Deliciis scilicet gau - dentem, ut etiam ex hoc mollis videatur facileque mutabilis; aut potius e contrario, duris exercitatum, ut etiam vestis ejus ac cibus confirmarunt. Vers. 8. Ecce sunt. Hic vero primum qu.dem in deserto versabatur, nunc autem in carcere retinetur. Quia vero quidam a domo (a) leves esse monstrantur, et quidam a deliciis hoc patiuntur, posuit Christus et hoc etillud, ac probavit neutrum posse dici de Joanne. Deinde quod verum est infert, et veritati attestatur, ac Baptistæ elegantem contexit encomii coronam. Vers. 9. Sed-propheta. Excellentiorem, hoc est majorem. Deinde dicit in quo majorem, videlicet in eo quod venerit circa Christi adventum. Nam majores aliis inter præcones sunt hi qui prope regem præcedant. + Excellentiorem propheta, utpote qui suis vidit oculis a se prophetatum, quem prophetæ ipsum præcedentes in ænigmate conspexerant. Vers. 10. Hic - ante te. Port fuum testimonium adfert et propheticum: est enim Malachias verbum 6. Dictum est autem quasi a Patre et Deo, ad Fie lium etiain Deum. Joannem vero angelum suum Deus nominavit, sive quia άγγελος dicitur nuntius, et Joannes quæ sibi dicta erant de Christo annuntiavit populo: Factum est, inquit, verbum Dei super Joannem Zachariæ filium in deserto “. Sive quasi angelicam degentem vitam, eo quod super terrena elevabatur, ac cœlestia sapiebat. Ante faciem tuam, hoc est in conspectu tuo præcedentem, tanquam domesticum tuum, qui etiam coram te parabit viam tuain. Via autem Christi anima erant hominum per Varia lectiones el notæ. Inclusa uterque codex habet in margine. ἑαυτοῦ. Α. (α) domo. Hoc obscurum est. Malim, aut domestica consuetudine, aut a nativitate.

EUTHYMII ZICABENI quas oportebat verbum procedere prout tertio ca- βαίνειν ἔμελλεν ὁ λόγος, ὡς ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίω pite latius diximus. Potest etiam dici excellentior πλατύτερον εἰρήκαμεν. Λέγοιτο δ᾽ ἂν περισσότερος propheta, quia eum quem vidit prophetalat, quod nulli contigit prophetarum. Nec vidit tartani, ve rum etiam baptizavit. Vers. 11. Αmen - Baptista. Non natus est, inquit, inter homines, qui e mulieribus nati sunt major illo. Quis enim alius in uteri tenebris absconditus, lucem venisse agnovit et illam exsultatione adoravit "? Nullus alius præter hunc solum, qui merito sane cunctis major est. Et rursns, quis ab infantia ita solitariam ac eremiticam duxit vitami taleque elegit exercitium? Certe nullus omnium. Postquam ergo Baptistam laudavit a concursu Judæ - orum ad ipsum, deinde a virtute illius, et tertio a suo suffragio, quarto quoque a prophetæ testimonio, et majorem prophetis enm prædicavit, ac universaliter omnibus majoren: hominibus; curat (b) hanc laudum magnitudinem, ne propter hæc, ipso etiam Christo honoratiorem ducerent. Et vide, quíd dical. Vers. 11. Qui autem-est illo. Minorem seipsum dicit, eo quod ita videretur apud Judaeos; Nam Joannem eo majorem babebant, utpote qui ab infantia in eremum secesserat, et admirabili vitæ instituto usus fuerat. Christum vero tanquam communi modo conversantem dejiciebant. Qui, inquit, minor est, id est qui videtur minor illo, major eo est in regno colorum, hoc est, imperando culis: utpote non Homo solum, sed etiam Deus. Vers. 12. — illud. Chrysostomus dicit, quod hic regnum vocat fidem in ipsum, utpote arrbabonem ad regnum colorum, ad fruitionem, inquam, bonorum quæ habentur in cœlis. Vim autem patitur, hoc est violente ab hominibus arripitur, dum illi sibi ipsis vim inferunt, ac certe necessitatem proprio um vincunt -affectuum, aut etiam infidelitatis tyrannidem. Ideoque hoc manifestaus, subjunxit quod Violenti rapiant illud. Hanc vero laudabilem violentiam, incepisse dicit a diebus prædicationis Joannis, qui populo clamavit: Resipiscite, instat enim regnum cœlorum. lloc autem nunc dixit Christus, simul quidem in laudem Joaunis, quasi hominum salutem sit auspicatus: simul quoque excitans auditores, ut et ipsi similiter vim inferrent sibi ipsis. Vers. 13. Omnes· prophetaverunt. Legem vocat veterem legislationem. Siquidem etiam in hac multa de Christo prædicta sunt: et maxime in legi- 66 Luc. 1, 41. προφήτου, καὶ ὡς τὸν ὑπ' αὐτοῦ προφητευόμενον ἰδὼν, ὡς οὐδεὶς τῶν ἄλλων προφητῶν, καὶ μὴ μόν νον ἰδὼν, ἀλλὰ καὶ βαπτίσας. Ἀμὴν Βαπτιστοῦ. Οὐ γεγέννηται, φησὶν, ἐν τοῖς γεννωμένοις ἐκ γυναικῶν ἀνθρώποις μείζων αὐτοῦ. Τίς γὰρ ἄλλος, ἐν σκότει μήτρας ἐπιχρυπτόμενος, ἐγνώρισε τὸ φῶς ἐλθὸν, καὶ τοῦτο τοῖς σκιρτήμασι προσεκύνησεν; Οὐδεὶς ἕτερος, εἰ μὴ μόνος ουτος. Μείζων ἄρα πάντων εἰκότως. Καὶ αὖθις, τίς ἐκ βρέφους οὕτω γέγονεν ἐρημικός. καὶ τοιαύτην άσκησιν ἔλετο; Τῶν πάντων ὄντων οὐδείς. Ἐπαινέσας οὖν τὸν Βαπτιστήν, ἀπό τε τῆς πρὸς αὐτὸν συνδρομῆς τῶν Ἰουδαίων, ἀπό τε τῆς ἀρετῆς αὐτοῦ, καὶ τρίτον ἀπὸ τῆς οἰκείας ψήφου, καὶ τέτ ταρτον ἀπὸ τῆς προφητικής μαρτυρίας· καὶ μείω ζονα μὲν τῶν προφητῶν ἀνακηρύξας αὐτὸν, μείζονα δὲ καθόλου πάντων ἀνθρώπων· θεραπεύει την ὑπερβολὴν τῶν ἐγκωμίων, ἵνα μὴ διὰ ταῦτα μᾶλλον προτιμήσωσιν αὐτὸν τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἄρα, τί φησιν. 'Ο δὲ αὐτοῦ ἐστί. Μικρότερον, ἑαυτὸν λέγει, διὰ τὸ δοκεῖν οὕτω παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις. Μείζονα γὰρ αὐτοῦ τὸν Ἰωάννην ἐνόμιζον, ὡς ἐκ βρέφους ἐρημικήν, καὶ ξένῃ διαίτῃ χρώμενον. Τὸν γὰρ Χριστὸν, ὡς κοινῶς διαιτώμενον, ὑπεβίβαζον. Ο μικρότερός φησιν, ὁ δοκῶν ἐλάττων αὐτοῦ, μείζων αὐτοῦ ἐστιν ἐν τῷ βασιλεύειν τῶν οὐρανῶν, ὡς μὴ μόνον ἄνθρωπος, ἀλλὰ καὶ Θεός. Από – αὐτήν. Ὁ Χρυσόστομος φησιν, ὅτι βασιλείαν οὐρανῶν λέγει νῦν, τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν, ὡς οὖσαν ἀρραβῶνα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, φημὶ δή, τῆς ἀπολαύσεως τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν. Βιάζεται δὲ, ἀντὶ τοῦ, βιαίως ἁρπάζεται παρὰ τῶν ἀνθρώπων, ἐν τῷ βιάζειν ἑαυτοὺς καὶ νικὴν τὴν ἀνάγκην τῶν οἱωνδήποτε παθῶν, ἢ καὶ τὴν τυραν νίδα τῆς ἀπιστίας. Διὸ καὶ τοῦτο σαφηνίζων ἐπή γαγεν, ὅτι Βιασταὶ ἁρπάσουσιν αὐτήν. Ταύτην δὲ τὴν ἐπαινετὴν βίαν ἄρξασθαί φησιν ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τοῦ κηρύγματος Ἰωάννου, βοῶντος τῷ λαῷ· Μετανοεῖτε· ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν σύ ανῶν. Εἴρηκε δὲ τοῦτο νῦν ὁ Χριστός, ἅμα μὲν ἐπαινῶν τὸν Ἰωάννην, ὡς αὐτὸν ἐναρξάμενον τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, ἅμα δὲ καὶ παραθήγων τοὺς ἀκούοντας εἰς τὸ καὶ αὐτοὺς ὁμοίως βιάζειν ἑαυτούς. Πάντες – προεφήτευσαν. Νόμον λέγει, τὴν παλαιάν νομοθεσίαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐν ταύτῃ πολλὰ περὶ Χριστοῦ προείρητο, καὶ μᾶλλον ἐν τοῖς περὶ Varia lectiones et notæ. Tom. VII, p. 417 C.: Καὶ γὰρ ὠθεῖ καὶ ἐπείγει λοιποῦ αὐτοὺς καὶ ἐντεῦθεν εἰς τὴν πίστιν τὴν ἑαυτοῦ. Subobscure ergo hoc dixit. Eundem 10cum tractat t. VIII, p. 320 C, ubi nullum verbum περὶ πίστεως. 6) Curat. Etiam hoc obscurum. Malim, tcmperat, modun ponit huic laudum magnitudini.

EUTHYMII ZICABENI quas oportebat verbum procedere prout tertio ca- βαίνειν ἔμελλεν ὁ λόγος, ὡς ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίω pite latius diximus. Potest etiam dici excellentior πλατύτερον εἰρήκαμεν. Λέγοιτο δ᾽ ἂν περισσότερος propheta, quia eum quem vidit prophetalat, quod nulli contigit prophetarum. Nec vidit tartani, ve rum etiam baptizavit. Vers. 11. Αmen - Baptista. Non natus est, inquit, inter homines, qui e mulieribus nati sunt major illo. Quis enim alius in uteri tenebris absconditus, lucem venisse agnovit et illam exsultatione adoravit "? Nullus alius præter hunc solum, qui merito sane cunctis major est. Et rursns, quis ab infantia ita solitariam ac eremiticam duxit vitami taleque elegit exercitium? Certe nullus omnium. Postquam ergo Baptistam laudavit a concursu Judæ - orum ad ipsum, deinde a virtute illius, et tertio a suo suffragio, quarto quoque a prophetæ testimonio, et majorem prophetis enm prædicavit, ac universaliter omnibus majoren: hominibus; curat (b) hanc laudum magnitudinem, ne propter hæc, ipso etiam Christo honoratiorem ducerent. Et vide, quíd dical. Vers. 11. Qui autem-est illo. Minorem seipsum dicit, eo quod ita videretur apud Judaeos; Nam Joannem eo majorem babebant, utpote qui ab infantia in eremum secesserat, et admirabili vitæ instituto usus fuerat. Christum vero tanquam communi modo conversantem dejiciebant. Qui, inquit, minor est, id est qui videtur minor illo, major eo est in regno colorum, hoc est, imperando culis: utpote non Homo solum, sed etiam Deus. Vers. 12. — illud. Chrysostomus dicit, quod hic regnum vocat fidem in ipsum, utpote arrbabonem ad regnum colorum, ad fruitionem, inquam, bonorum quæ habentur in cœlis. Vim autem patitur, hoc est violente ab hominibus arripitur, dum illi sibi ipsis vim inferunt, ac certe necessitatem proprio um vincunt -affectuum, aut etiam infidelitatis tyrannidem. Ideoque hoc manifestaus, subjunxit quod Violenti rapiant illud. Hanc vero laudabilem violentiam, incepisse dicit a diebus prædicationis Joannis, qui populo clamavit: Resipiscite, instat enim regnum cœlorum. lloc autem nunc dixit Christus, simul quidem in laudem Joaunis, quasi hominum salutem sit auspicatus: simul quoque excitans auditores, ut et ipsi similiter vim inferrent sibi ipsis. Vers. 13. Omnes· prophetaverunt. Legem vocat veterem legislationem. Siquidem etiam in hac multa de Christo prædicta sunt: et maxime in legi- 66 Luc. 1, 41. προφήτου, καὶ ὡς τὸν ὑπ' αὐτοῦ προφητευόμενον ἰδὼν, ὡς οὐδεὶς τῶν ἄλλων προφητῶν, καὶ μὴ μόν νον ἰδὼν, ἀλλὰ καὶ βαπτίσας. Ἀμὴν Βαπτιστοῦ. Οὐ γεγέννηται, φησὶν, ἐν τοῖς γεννωμένοις ἐκ γυναικῶν ἀνθρώποις μείζων αὐτοῦ. Τίς γὰρ ἄλλος, ἐν σκότει μήτρας ἐπιχρυπτόμενος, ἐγνώρισε τὸ φῶς ἐλθὸν, καὶ τοῦτο τοῖς σκιρτήμασι προσεκύνησεν; Οὐδεὶς ἕτερος, εἰ μὴ μόνος ουτος. Μείζων ἄρα πάντων εἰκότως. Καὶ αὖθις, τίς ἐκ βρέφους οὕτω γέγονεν ἐρημικός. καὶ τοιαύτην άσκησιν ἔλετο; Τῶν πάντων ὄντων οὐδείς. Ἐπαινέσας οὖν τὸν Βαπτιστήν, ἀπό τε τῆς πρὸς αὐτὸν συνδρομῆς τῶν Ἰουδαίων, ἀπό τε τῆς ἀρετῆς αὐτοῦ, καὶ τρίτον ἀπὸ τῆς οἰκείας ψήφου, καὶ τέτ ταρτον ἀπὸ τῆς προφητικής μαρτυρίας· καὶ μείω ζονα μὲν τῶν προφητῶν ἀνακηρύξας αὐτὸν, μείζονα δὲ καθόλου πάντων ἀνθρώπων· θεραπεύει την ὑπερβολὴν τῶν ἐγκωμίων, ἵνα μὴ διὰ ταῦτα μᾶλλον προτιμήσωσιν αὐτὸν τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἄρα, τί φησιν. 'Ο δὲ αὐτοῦ ἐστί. Μικρότερον, ἑαυτὸν λέγει, διὰ τὸ δοκεῖν οὕτω παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις. Μείζονα γὰρ αὐτοῦ τὸν Ἰωάννην ἐνόμιζον, ὡς ἐκ βρέφους ἐρημικήν, καὶ ξένῃ διαίτῃ χρώμενον. Τὸν γὰρ Χριστὸν, ὡς κοινῶς διαιτώμενον, ὑπεβίβαζον. Ο μικρότερός φησιν, ὁ δοκῶν ἐλάττων αὐτοῦ, μείζων αὐτοῦ ἐστιν ἐν τῷ βασιλεύειν τῶν οὐρανῶν, ὡς μὴ μόνον ἄνθρωπος, ἀλλὰ καὶ Θεός. Από – αὐτήν. Ὁ Χρυσόστομος φησιν, ὅτι βασιλείαν οὐρανῶν λέγει νῦν, τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν, ὡς οὖσαν ἀρραβῶνα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, φημὶ δή, τῆς ἀπολαύσεως τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν. Βιάζεται δὲ, ἀντὶ τοῦ, βιαίως ἁρπάζεται παρὰ τῶν ἀνθρώπων, ἐν τῷ βιάζειν ἑαυτοὺς καὶ νικὴν τὴν ἀνάγκην τῶν οἱωνδήποτε παθῶν, ἢ καὶ τὴν τυραν νίδα τῆς ἀπιστίας. Διὸ καὶ τοῦτο σαφηνίζων ἐπή γαγεν, ὅτι Βιασταὶ ἁρπάσουσιν αὐτήν. Ταύτην δὲ τὴν ἐπαινετὴν βίαν ἄρξασθαί φησιν ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τοῦ κηρύγματος Ἰωάννου, βοῶντος τῷ λαῷ· Μετανοεῖτε· ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν σύ ανῶν. Εἴρηκε δὲ τοῦτο νῦν ὁ Χριστός, ἅμα μὲν ἐπαινῶν τὸν Ἰωάννην, ὡς αὐτὸν ἐναρξάμενον τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, ἅμα δὲ καὶ παραθήγων τοὺς ἀκούοντας εἰς τὸ καὶ αὐτοὺς ὁμοίως βιάζειν ἑαυτούς. Πάντες – προεφήτευσαν. Νόμον λέγει, τὴν παλαιάν νομοθεσίαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐν ταύτῃ πολλὰ περὶ Χριστοῦ προείρητο, καὶ μᾶλλον ἐν τοῖς περὶ Varia lectiones et notæ. Tom. VII, p. 417 C.: Καὶ γὰρ ὠθεῖ καὶ ἐπείγει λοιποῦ αὐτοὺς καὶ ἐντεῦθεν εἰς τὴν πίστιν τὴν ἑαυτοῦ. Subobscure ergo hoc dixit. Eundem 10cum tractat t. VIII, p. 320 C, ubi nullum verbum περὶ πίστεως. 6) Curat. Etiam hoc obscurum. Malim, tcmperat, modun ponit huic laudum magnitudini.

EUTHYMII ZICABENI quas oportebat verbum procedere prout tertio ca- βαίνειν ἔμελλεν ὁ λόγος, ὡς ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίω pite latius diximus. Potest etiam dici excellentior πλατύτερον εἰρήκαμεν. Λέγοιτο δ᾽ ἂν περισσότερος propheta, quia eum quem vidit prophetalat, quod nulli contigit prophetarum. Nec vidit tartani, ve rum etiam baptizavit. Vers. 11. Αmen - Baptista. Non natus est, inquit, inter homines, qui e mulieribus nati sunt major illo. Quis enim alius in uteri tenebris absconditus, lucem venisse agnovit et illam exsultatione adoravit "? Nullus alius præter hunc solum, qui merito sane cunctis major est. Et rursns, quis ab infantia ita solitariam ac eremiticam duxit vitami taleque elegit exercitium? Certe nullus omnium. Postquam ergo Baptistam laudavit a concursu Judæ - orum ad ipsum, deinde a virtute illius, et tertio a suo suffragio, quarto quoque a prophetæ testimonio, et majorem prophetis enm prædicavit, ac universaliter omnibus majoren: hominibus; curat (b) hanc laudum magnitudinem, ne propter hæc, ipso etiam Christo honoratiorem ducerent. Et vide, quíd dical. Vers. 11. Qui autem-est illo. Minorem seipsum dicit, eo quod ita videretur apud Judaeos; Nam Joannem eo majorem babebant, utpote qui ab infantia in eremum secesserat, et admirabili vitæ instituto usus fuerat. Christum vero tanquam communi modo conversantem dejiciebant. Qui, inquit, minor est, id est qui videtur minor illo, major eo est in regno colorum, hoc est, imperando culis: utpote non Homo solum, sed etiam Deus. Vers. 12. — illud. Chrysostomus dicit, quod hic regnum vocat fidem in ipsum, utpote arrbabonem ad regnum colorum, ad fruitionem, inquam, bonorum quæ habentur in cœlis. Vim autem patitur, hoc est violente ab hominibus arripitur, dum illi sibi ipsis vim inferunt, ac certe necessitatem proprio um vincunt -affectuum, aut etiam infidelitatis tyrannidem. Ideoque hoc manifestaus, subjunxit quod Violenti rapiant illud. Hanc vero laudabilem violentiam, incepisse dicit a diebus prædicationis Joannis, qui populo clamavit: Resipiscite, instat enim regnum cœlorum. lloc autem nunc dixit Christus, simul quidem in laudem Joaunis, quasi hominum salutem sit auspicatus: simul quoque excitans auditores, ut et ipsi similiter vim inferrent sibi ipsis. Vers. 13. Omnes· prophetaverunt. Legem vocat veterem legislationem. Siquidem etiam in hac multa de Christo prædicta sunt: et maxime in legi- 66 Luc. 1, 41. προφήτου, καὶ ὡς τὸν ὑπ' αὐτοῦ προφητευόμενον ἰδὼν, ὡς οὐδεὶς τῶν ἄλλων προφητῶν, καὶ μὴ μόν νον ἰδὼν, ἀλλὰ καὶ βαπτίσας. Ἀμὴν Βαπτιστοῦ. Οὐ γεγέννηται, φησὶν, ἐν τοῖς γεννωμένοις ἐκ γυναικῶν ἀνθρώποις μείζων αὐτοῦ. Τίς γὰρ ἄλλος, ἐν σκότει μήτρας ἐπιχρυπτόμενος, ἐγνώρισε τὸ φῶς ἐλθὸν, καὶ τοῦτο τοῖς σκιρτήμασι προσεκύνησεν; Οὐδεὶς ἕτερος, εἰ μὴ μόνος ουτος. Μείζων ἄρα πάντων εἰκότως. Καὶ αὖθις, τίς ἐκ βρέφους οὕτω γέγονεν ἐρημικός. καὶ τοιαύτην άσκησιν ἔλετο; Τῶν πάντων ὄντων οὐδείς. Ἐπαινέσας οὖν τὸν Βαπτιστήν, ἀπό τε τῆς πρὸς αὐτὸν συνδρομῆς τῶν Ἰουδαίων, ἀπό τε τῆς ἀρετῆς αὐτοῦ, καὶ τρίτον ἀπὸ τῆς οἰκείας ψήφου, καὶ τέτ ταρτον ἀπὸ τῆς προφητικής μαρτυρίας· καὶ μείω ζονα μὲν τῶν προφητῶν ἀνακηρύξας αὐτὸν, μείζονα δὲ καθόλου πάντων ἀνθρώπων· θεραπεύει την ὑπερβολὴν τῶν ἐγκωμίων, ἵνα μὴ διὰ ταῦτα μᾶλλον προτιμήσωσιν αὐτὸν τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἄρα, τί φησιν. 'Ο δὲ αὐτοῦ ἐστί. Μικρότερον, ἑαυτὸν λέγει, διὰ τὸ δοκεῖν οὕτω παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις. Μείζονα γὰρ αὐτοῦ τὸν Ἰωάννην ἐνόμιζον, ὡς ἐκ βρέφους ἐρημικήν, καὶ ξένῃ διαίτῃ χρώμενον. Τὸν γὰρ Χριστὸν, ὡς κοινῶς διαιτώμενον, ὑπεβίβαζον. Ο μικρότερός φησιν, ὁ δοκῶν ἐλάττων αὐτοῦ, μείζων αὐτοῦ ἐστιν ἐν τῷ βασιλεύειν τῶν οὐρανῶν, ὡς μὴ μόνον ἄνθρωπος, ἀλλὰ καὶ Θεός. Από – αὐτήν. Ὁ Χρυσόστομος φησιν, ὅτι βασιλείαν οὐρανῶν λέγει νῦν, τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν, ὡς οὖσαν ἀρραβῶνα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, φημὶ δή, τῆς ἀπολαύσεως τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν. Βιάζεται δὲ, ἀντὶ τοῦ, βιαίως ἁρπάζεται παρὰ τῶν ἀνθρώπων, ἐν τῷ βιάζειν ἑαυτοὺς καὶ νικὴν τὴν ἀνάγκην τῶν οἱωνδήποτε παθῶν, ἢ καὶ τὴν τυραν νίδα τῆς ἀπιστίας. Διὸ καὶ τοῦτο σαφηνίζων ἐπή γαγεν, ὅτι Βιασταὶ ἁρπάσουσιν αὐτήν. Ταύτην δὲ τὴν ἐπαινετὴν βίαν ἄρξασθαί φησιν ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τοῦ κηρύγματος Ἰωάννου, βοῶντος τῷ λαῷ· Μετανοεῖτε· ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν σύ ανῶν. Εἴρηκε δὲ τοῦτο νῦν ὁ Χριστός, ἅμα μὲν ἐπαινῶν τὸν Ἰωάννην, ὡς αὐτὸν ἐναρξάμενον τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, ἅμα δὲ καὶ παραθήγων τοὺς ἀκούοντας εἰς τὸ καὶ αὐτοὺς ὁμοίως βιάζειν ἑαυτούς. Πάντες – προεφήτευσαν. Νόμον λέγει, τὴν παλαιάν νομοθεσίαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐν ταύτῃ πολλὰ περὶ Χριστοῦ προείρητο, καὶ μᾶλλον ἐν τοῖς περὶ Varia lectiones et notæ. Tom. VII, p. 417 C.: Καὶ γὰρ ὠθεῖ καὶ ἐπείγει λοιποῦ αὐτοὺς καὶ ἐντεῦθεν εἰς τὴν πίστιν τὴν ἑαυτοῦ. Subobscure ergo hoc dixit. Eundem 10cum tractat t. VIII, p. 320 C, ubi nullum verbum περὶ πίστεως. 6) Curat. Etiam hoc obscurum. Malim, tcmperat, modun ponit huic laudum magnitudini.

EUTHYMII ZICABENI quas oportebat verbum procedere prout tertio ca- βαίνειν ἔμελλεν ὁ λόγος, ὡς ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίω pite latius diximus. Potest etiam dici excellentior πλατύτερον εἰρήκαμεν. Λέγοιτο δ᾽ ἂν περισσότερος propheta, quia eum quem vidit prophetalat, quod nulli contigit prophetarum. Nec vidit tartani, ve rum etiam baptizavit. Vers. 11. Αmen - Baptista. Non natus est, inquit, inter homines, qui e mulieribus nati sunt major illo. Quis enim alius in uteri tenebris absconditus, lucem venisse agnovit et illam exsultatione adoravit "? Nullus alius præter hunc solum, qui merito sane cunctis major est. Et rursns, quis ab infantia ita solitariam ac eremiticam duxit vitami taleque elegit exercitium? Certe nullus omnium. Postquam ergo Baptistam laudavit a concursu Judæ - orum ad ipsum, deinde a virtute illius, et tertio a suo suffragio, quarto quoque a prophetæ testimonio, et majorem prophetis enm prædicavit, ac universaliter omnibus majoren: hominibus; curat (b) hanc laudum magnitudinem, ne propter hæc, ipso etiam Christo honoratiorem ducerent. Et vide, quíd dical. Vers. 11. Qui autem-est illo. Minorem seipsum dicit, eo quod ita videretur apud Judaeos; Nam Joannem eo majorem babebant, utpote qui ab infantia in eremum secesserat, et admirabili vitæ instituto usus fuerat. Christum vero tanquam communi modo conversantem dejiciebant. Qui, inquit, minor est, id est qui videtur minor illo, major eo est in regno colorum, hoc est, imperando culis: utpote non Homo solum, sed etiam Deus. Vers. 12. — illud. Chrysostomus dicit, quod hic regnum vocat fidem in ipsum, utpote arrbabonem ad regnum colorum, ad fruitionem, inquam, bonorum quæ habentur in cœlis. Vim autem patitur, hoc est violente ab hominibus arripitur, dum illi sibi ipsis vim inferunt, ac certe necessitatem proprio um vincunt -affectuum, aut etiam infidelitatis tyrannidem. Ideoque hoc manifestaus, subjunxit quod Violenti rapiant illud. Hanc vero laudabilem violentiam, incepisse dicit a diebus prædicationis Joannis, qui populo clamavit: Resipiscite, instat enim regnum cœlorum. lloc autem nunc dixit Christus, simul quidem in laudem Joaunis, quasi hominum salutem sit auspicatus: simul quoque excitans auditores, ut et ipsi similiter vim inferrent sibi ipsis. Vers. 13. Omnes· prophetaverunt. Legem vocat veterem legislationem. Siquidem etiam in hac multa de Christo prædicta sunt: et maxime in legi- 66 Luc. 1, 41. προφήτου, καὶ ὡς τὸν ὑπ' αὐτοῦ προφητευόμενον ἰδὼν, ὡς οὐδεὶς τῶν ἄλλων προφητῶν, καὶ μὴ μόν νον ἰδὼν, ἀλλὰ καὶ βαπτίσας. Ἀμὴν Βαπτιστοῦ. Οὐ γεγέννηται, φησὶν, ἐν τοῖς γεννωμένοις ἐκ γυναικῶν ἀνθρώποις μείζων αὐτοῦ. Τίς γὰρ ἄλλος, ἐν σκότει μήτρας ἐπιχρυπτόμενος, ἐγνώρισε τὸ φῶς ἐλθὸν, καὶ τοῦτο τοῖς σκιρτήμασι προσεκύνησεν; Οὐδεὶς ἕτερος, εἰ μὴ μόνος ουτος. Μείζων ἄρα πάντων εἰκότως. Καὶ αὖθις, τίς ἐκ βρέφους οὕτω γέγονεν ἐρημικός. καὶ τοιαύτην άσκησιν ἔλετο; Τῶν πάντων ὄντων οὐδείς. Ἐπαινέσας οὖν τὸν Βαπτιστήν, ἀπό τε τῆς πρὸς αὐτὸν συνδρομῆς τῶν Ἰουδαίων, ἀπό τε τῆς ἀρετῆς αὐτοῦ, καὶ τρίτον ἀπὸ τῆς οἰκείας ψήφου, καὶ τέτ ταρτον ἀπὸ τῆς προφητικής μαρτυρίας· καὶ μείω ζονα μὲν τῶν προφητῶν ἀνακηρύξας αὐτὸν, μείζονα δὲ καθόλου πάντων ἀνθρώπων· θεραπεύει την ὑπερβολὴν τῶν ἐγκωμίων, ἵνα μὴ διὰ ταῦτα μᾶλλον προτιμήσωσιν αὐτὸν τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἄρα, τί φησιν. 'Ο δὲ αὐτοῦ ἐστί. Μικρότερον, ἑαυτὸν λέγει, διὰ τὸ δοκεῖν οὕτω παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις. Μείζονα γὰρ αὐτοῦ τὸν Ἰωάννην ἐνόμιζον, ὡς ἐκ βρέφους ἐρημικήν, καὶ ξένῃ διαίτῃ χρώμενον. Τὸν γὰρ Χριστὸν, ὡς κοινῶς διαιτώμενον, ὑπεβίβαζον. Ο μικρότερός φησιν, ὁ δοκῶν ἐλάττων αὐτοῦ, μείζων αὐτοῦ ἐστιν ἐν τῷ βασιλεύειν τῶν οὐρανῶν, ὡς μὴ μόνον ἄνθρωπος, ἀλλὰ καὶ Θεός. Από – αὐτήν. Ὁ Χρυσόστομος φησιν, ὅτι βασιλείαν οὐρανῶν λέγει νῦν, τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν, ὡς οὖσαν ἀρραβῶνα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, φημὶ δή, τῆς ἀπολαύσεως τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν. Βιάζεται δὲ, ἀντὶ τοῦ, βιαίως ἁρπάζεται παρὰ τῶν ἀνθρώπων, ἐν τῷ βιάζειν ἑαυτοὺς καὶ νικὴν τὴν ἀνάγκην τῶν οἱωνδήποτε παθῶν, ἢ καὶ τὴν τυραν νίδα τῆς ἀπιστίας. Διὸ καὶ τοῦτο σαφηνίζων ἐπή γαγεν, ὅτι Βιασταὶ ἁρπάσουσιν αὐτήν. Ταύτην δὲ τὴν ἐπαινετὴν βίαν ἄρξασθαί φησιν ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τοῦ κηρύγματος Ἰωάννου, βοῶντος τῷ λαῷ· Μετανοεῖτε· ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν σύ ανῶν. Εἴρηκε δὲ τοῦτο νῦν ὁ Χριστός, ἅμα μὲν ἐπαινῶν τὸν Ἰωάννην, ὡς αὐτὸν ἐναρξάμενον τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, ἅμα δὲ καὶ παραθήγων τοὺς ἀκούοντας εἰς τὸ καὶ αὐτοὺς ὁμοίως βιάζειν ἑαυτούς. Πάντες – προεφήτευσαν. Νόμον λέγει, τὴν παλαιάν νομοθεσίαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐν ταύτῃ πολλὰ περὶ Χριστοῦ προείρητο, καὶ μᾶλλον ἐν τοῖς περὶ Varia lectiones et notæ. Tom. VII, p. 417 C.: Καὶ γὰρ ὠθεῖ καὶ ἐπείγει λοιποῦ αὐτοὺς καὶ ἐντεῦθεν εἰς τὴν πίστιν τὴν ἑαυτοῦ. Subobscure ergo hoc dixit. Eundem 10cum tractat t. VIII, p. 320 C, ubi nullum verbum περὶ πίστεως. 6) Curat. Etiam hoc obscurum. Malim, tcmperat, modun ponit huic laudum magnitudini.

COMMENT. IN MATTHÆUM.- CAP. XI. θυσιών νόμοις, τύπον καὶ προμήνυμα κεκτημένοις bus de sacrificiis, figuram aut presagium habentiτοῦ τυθῆναι μέλλοντος ὑπὲρ τοῦ κόσμου. Φησὶν οὖν, ὅτι πάντες οἱ προφῆται, οἱ προφητεύσαντες δηλαδὴ περὶ τοῦ μέλλοντος ἔρχεσθαι Χριστοῦ, καὶ ὁ νόμος, ὁ προφητεύσας περὶ τοῦ μέλλοντος θύεσθαι προβάτου καὶ ἀμνοῦ, μέχρις Ιωάννου τὰς τοιαύτας αὐτῶν προφητείας ἐξέτειναν. Μέχρι μὲν γὰρ Ιωάννου προφητείαι ἦσαν αὗται· ἐπ' αὐτοῦ δὲ λοιπόν, οὐκ ἔτι προφητείαι μεμενήκασιν, ἀλλὰ πράγματα γεγόνασι. Καὶ γὰρ αὐτὸς εἶδε τὴν ἔκβασιν τούτων. Διὸ καὶ, ἐπιγνοὺς τὸν Χριστὸν, ἀμνὸν αὐτὸν προσ ηγόρευσεν, εἰπών· Ἰδοὺ ὁ ᾿Αμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Εἴρηκε δὲ τὸν λόγον τοῦτον ὁ Χριστὸς, ἅμα μὲν καὶ ἐντεῦθεν ἐπαινῶν τὸν Ἰωάννην, ὡς πρῶτον ἐπιγνόντα τὴν ἔκβασιν τῶν τοιούτων προφητειών, οἷα καὶ αὐτὸν προφήτην· ἅμα δὲ καὶ διδάσκων, δες παραγέγονεν προφητευόμενος, καὶ οὐκ ἔτι χρή προσδοκάν ἕτερον. bus ejus, qui pro mundo erat offerendus. Dicit ergo Omnes propheta, qui videlicet de venturo Christo prophetaverant, et lex quæ in ovium et agni immolatione, prophetabat de Christo immolando, hujusmodi prophétins ad Joannem usque protenderunt. Hæ siquidem prophetiæ erant, usque ad Joannem deinceps vero cum illo jam non prophetis manserunt, sed operum exhibitiones face sunt. Nam horum ipse vidit eventum:ideoque agnito Christo, agnum cum appellavit, dicens: Ecce Agnus Dei qui tollit pcccatum mundi “, Christus autem hunc locutus est sermonem, simul Joannem hinc laudans, tanquam primum qui harum prophetiarum cognovit eventum, quasi et ipsum prophetam: simul quoque docens, quod advenerit jam qui prophetabatur, nec deinceps alterum oporteat exspcctare. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλη τις ἐξήγησις, ὅτι πάντες Est autem et alia quædam expositio, quod omnes ἁπλῶς οἱ προφῆτα: καὶ ὁ νόμος τοῦ προφη- simpliciter prophetæ et les prophetandi, usque ad τεύειν ἕως Ἰωάννου προεφήτευσαν ἐν Ἰουδαίοις, Joannem Judæis prophetaverant, et hic ultimus καὶ τελευταῖος προφήτης οὗτός ἐστι· τὸ λοιπὸν δὲ, est prophetarum: deinceps vero nullus alius eis οὐδεὶς ἕτερος αὐτοῖς προφητεύσει, καὶ χρὴ τούτῳ prophetabit. Huic ergo quasi postremo omnino πείθεσθαι πάντως, ὡς τελευταίῳ, πολλὰ περὶ ἐμοῦ credere oportet, qui multa de me testatus est: et μαρτυρήσαντι καὶ νυμφαγωγήσαντί μοι τὰς ἀπάνω venit ut omnium animas tanquam sponsas ad me των ψυχάς· ἐπεὶ καὶ Κατασκευάζειν ἔμπροσθέν μου adducat. Nam et hunc Malachias propheta missum τὴν ὁδόν μου, Μαλαχίας ὁ προφήτης εἶπεν αὐτόν. dixit ", Ut appararet riam meam ante me. Καὶ εἰ Vers. 14. Et si ὁ μέλλων Ερχεσθαι. Προσδοκῶσιν Ἰουδαῖοι, τότε τὸν Χριστὸν ἐλθεῖν, ὅταν ἐλθὼν Ηλίας, προδράμῃ τῆς παρουσίας αὐτοῦ. Καὶ γὰρ Έστι προφητεία Μαλαχίου λέγουσα· Αποστελώ ὑμῖν Ηλίαν τὸν Θεσβίτην, ὃς αποκαταστήσει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱον. Καὶ μέλλει μὲν Ηλίας προδραμεῖν τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, ἀλλὰ τῆς δευτέρας. Τῆς γὰρ πρώτης ὁ Ιωάννης προέδραμε. Φησὶν οὖν ὁ Χριστὸς, ὅτι Ἐὰν θέλητε δέξασθαι, 8 μέλλω νῦν εἰπεῖν· ἡ δέξασθαι, ἀντὶ τοῦ, Προσέχειν τοῖς πράγμασιν· αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων ἔρχεσθαι· αὐτός ἐστιν, ὡς τὴν αὐτὴν αὐτῷ διακονίαν ἀνύων. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνος, προτρέχων τῆς δευτέρα; μου παρουσίας, επιστρέψει τὰς καρδίας τῶν τηνικαῦτα Ἰουδαίων πρὸς τοὺς ἀποστόλους• πατέρες γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι τῶν ἀποστόλων· οὕτω καὶ οὗτος, προτρέχων τῆς πρώτης μου παρουσίας, ἐπιστρέφει τὰς καρδίας τῶν μελλόντων πιστεύειν Ἰουδαίων πρὸς ἐμὲ, τὸν υἱὸν αὐτῶν. Κατὰ γὰρ τὴν ἐνανθρώπησιν ἐξ Ιουδαίων ὁ Χριστὸς κατήγετο. Καὶ ὥσπερ ὁ πρῶτος Ηλίας, δεύτερος πρόδρομος λέγεται· οὕτω δὴ καὶ ὁ πρῶτος πρόδρομος, δεύτερος Ηλίας προσαγορεύεται, διὰ τὴν, ὡς εἴρηται ὁμοίαν διακονίαν. sr Joan. 1, 29. • Malach. 111, 1. xal, pro w;. A. venturus erat. Exspectant Judæi Christum tunc venturum cum venerit Elias, ut præcurrat adventum ejus. Malachiæ namque prophetia est quae dicit: Millam vobis Eliam Thesbylen, qui restituel cur patris ad flium. Εt certe venturus est Elias, ut præcurrat Christi adventum, sed secundum; Joannes namque primum præcucurrit. Dicit ergo Christus: Si vultis recipere quod futurum esse dictum est de hoc tempore: sive suscipere, id est rebus animum advertere, ipse est Elias qui venturus erat, utpote ipsum illius ministerium perficiens. Sicut enim ille secundum meum adventum præcurrens, convertet corda Judzorum illius temporis ad apostolos, patres siquidem apostolorum sunt Judæi: ita et hic convertit, præcurrens meum adventum, corda eorum qui credituri sunt Judaeorum ad me qui sum blius eorum. Nam secundum bumanitatem Christus a Judæis descendit. Et sicut primus Elias, secundus præcursor dicitur, ita sane et primus præcursor, secundus Elias appellatur propter sinile ministerium, ut dictum est. Variæ lectiones et no'æ. Ita quoque Hentenius videtur legisse, qui prophetandi habet. Minine autem in eo possum acquiescere. Credo ergo aut τo, aut τῷ legendum esse, loco τοῦ. Τῷ quid sit, per se apparet. Alterum autem ita capio: Οἱ προφῆται καὶ ὁ νόμος προετ φήτευσαν τὸ προφητεύειν. 1. e., τὸ προφητευθῆναι έως Ιωάννου. Ελθόντος γὰρ τοῦ προφητευθέντος, ἐν αὐτὸς ἐδακτυλοδείκτησεν ὁ Ἰωάννης, οὐκέτι χρεία προφητείας. Ηλίας, omittit B. ὁμοίαν, ὡς εἴρηται. Λ.

COMMENT. IN MATTHÆUM.- CAP. XI. θυσιών νόμοις, τύπον καὶ προμήνυμα κεκτημένοις bus de sacrificiis, figuram aut presagium habentiτοῦ τυθῆναι μέλλοντος ὑπὲρ τοῦ κόσμου. Φησὶν οὖν, ὅτι πάντες οἱ προφῆται, οἱ προφητεύσαντες δηλαδὴ περὶ τοῦ μέλλοντος ἔρχεσθαι Χριστοῦ, καὶ ὁ νόμος, ὁ προφητεύσας περὶ τοῦ μέλλοντος θύεσθαι προβάτου καὶ ἀμνοῦ, μέχρις Ιωάννου τὰς τοιαύτας αὐτῶν προφητείας ἐξέτειναν. Μέχρι μὲν γὰρ Ιωάννου προφητείαι ἦσαν αὗται· ἐπ' αὐτοῦ δὲ λοιπόν, οὐκ ἔτι προφητείαι μεμενήκασιν, ἀλλὰ πράγματα γεγόνασι. Καὶ γὰρ αὐτὸς εἶδε τὴν ἔκβασιν τούτων. Διὸ καὶ, ἐπιγνοὺς τὸν Χριστὸν, ἀμνὸν αὐτὸν προσ ηγόρευσεν, εἰπών· Ἰδοὺ ὁ ᾿Αμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Εἴρηκε δὲ τὸν λόγον τοῦτον ὁ Χριστὸς, ἅμα μὲν καὶ ἐντεῦθεν ἐπαινῶν τὸν Ἰωάννην, ὡς πρῶτον ἐπιγνόντα τὴν ἔκβασιν τῶν τοιούτων προφητειών, οἷα καὶ αὐτὸν προφήτην· ἅμα δὲ καὶ διδάσκων, δες παραγέγονεν προφητευόμενος, καὶ οὐκ ἔτι χρή προσδοκάν ἕτερον. bus ejus, qui pro mundo erat offerendus. Dicit ergo Omnes propheta, qui videlicet de venturo Christo prophetaverant, et lex quæ in ovium et agni immolatione, prophetabat de Christo immolando, hujusmodi prophétins ad Joannem usque protenderunt. Hæ siquidem prophetiæ erant, usque ad Joannem deinceps vero cum illo jam non prophetis manserunt, sed operum exhibitiones face sunt. Nam horum ipse vidit eventum:ideoque agnito Christo, agnum cum appellavit, dicens: Ecce Agnus Dei qui tollit pcccatum mundi “, Christus autem hunc locutus est sermonem, simul Joannem hinc laudans, tanquam primum qui harum prophetiarum cognovit eventum, quasi et ipsum prophetam: simul quoque docens, quod advenerit jam qui prophetabatur, nec deinceps alterum oporteat exspcctare. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλη τις ἐξήγησις, ὅτι πάντες Est autem et alia quædam expositio, quod omnes ἁπλῶς οἱ προφῆτα: καὶ ὁ νόμος τοῦ προφη- simpliciter prophetæ et les prophetandi, usque ad τεύειν ἕως Ἰωάννου προεφήτευσαν ἐν Ἰουδαίοις, Joannem Judæis prophetaverant, et hic ultimus καὶ τελευταῖος προφήτης οὗτός ἐστι· τὸ λοιπὸν δὲ, est prophetarum: deinceps vero nullus alius eis οὐδεὶς ἕτερος αὐτοῖς προφητεύσει, καὶ χρὴ τούτῳ prophetabit. Huic ergo quasi postremo omnino πείθεσθαι πάντως, ὡς τελευταίῳ, πολλὰ περὶ ἐμοῦ credere oportet, qui multa de me testatus est: et μαρτυρήσαντι καὶ νυμφαγωγήσαντί μοι τὰς ἀπάνω venit ut omnium animas tanquam sponsas ad me των ψυχάς· ἐπεὶ καὶ Κατασκευάζειν ἔμπροσθέν μου adducat. Nam et hunc Malachias propheta missum τὴν ὁδόν μου, Μαλαχίας ὁ προφήτης εἶπεν αὐτόν. dixit ", Ut appararet riam meam ante me. Καὶ εἰ Vers. 14. Et si ὁ μέλλων Ερχεσθαι. Προσδοκῶσιν Ἰουδαῖοι, τότε τὸν Χριστὸν ἐλθεῖν, ὅταν ἐλθὼν Ηλίας, προδράμῃ τῆς παρουσίας αὐτοῦ. Καὶ γὰρ Έστι προφητεία Μαλαχίου λέγουσα· Αποστελώ ὑμῖν Ηλίαν τὸν Θεσβίτην, ὃς αποκαταστήσει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱον. Καὶ μέλλει μὲν Ηλίας προδραμεῖν τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, ἀλλὰ τῆς δευτέρας. Τῆς γὰρ πρώτης ὁ Ιωάννης προέδραμε. Φησὶν οὖν ὁ Χριστὸς, ὅτι Ἐὰν θέλητε δέξασθαι, 8 μέλλω νῦν εἰπεῖν· ἡ δέξασθαι, ἀντὶ τοῦ, Προσέχειν τοῖς πράγμασιν· αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων ἔρχεσθαι· αὐτός ἐστιν, ὡς τὴν αὐτὴν αὐτῷ διακονίαν ἀνύων. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνος, προτρέχων τῆς δευτέρα; μου παρουσίας, επιστρέψει τὰς καρδίας τῶν τηνικαῦτα Ἰουδαίων πρὸς τοὺς ἀποστόλους• πατέρες γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι τῶν ἀποστόλων· οὕτω καὶ οὗτος, προτρέχων τῆς πρώτης μου παρουσίας, ἐπιστρέφει τὰς καρδίας τῶν μελλόντων πιστεύειν Ἰουδαίων πρὸς ἐμὲ, τὸν υἱὸν αὐτῶν. Κατὰ γὰρ τὴν ἐνανθρώπησιν ἐξ Ιουδαίων ὁ Χριστὸς κατήγετο. Καὶ ὥσπερ ὁ πρῶτος Ηλίας, δεύτερος πρόδρομος λέγεται· οὕτω δὴ καὶ ὁ πρῶτος πρόδρομος, δεύτερος Ηλίας προσαγορεύεται, διὰ τὴν, ὡς εἴρηται ὁμοίαν διακονίαν. sr Joan. 1, 29. • Malach. 111, 1. xal, pro w;. A. venturus erat. Exspectant Judæi Christum tunc venturum cum venerit Elias, ut præcurrat adventum ejus. Malachiæ namque prophetia est quae dicit: Millam vobis Eliam Thesbylen, qui restituel cur patris ad flium. Εt certe venturus est Elias, ut præcurrat Christi adventum, sed secundum; Joannes namque primum præcucurrit. Dicit ergo Christus: Si vultis recipere quod futurum esse dictum est de hoc tempore: sive suscipere, id est rebus animum advertere, ipse est Elias qui venturus erat, utpote ipsum illius ministerium perficiens. Sicut enim ille secundum meum adventum præcurrens, convertet corda Judzorum illius temporis ad apostolos, patres siquidem apostolorum sunt Judæi: ita et hic convertit, præcurrens meum adventum, corda eorum qui credituri sunt Judaeorum ad me qui sum blius eorum. Nam secundum bumanitatem Christus a Judæis descendit. Et sicut primus Elias, secundus præcursor dicitur, ita sane et primus præcursor, secundus Elias appellatur propter sinile ministerium, ut dictum est. Variæ lectiones et no'æ. Ita quoque Hentenius videtur legisse, qui prophetandi habet. Minine autem in eo possum acquiescere. Credo ergo aut τo, aut τῷ legendum esse, loco τοῦ. Τῷ quid sit, per se apparet. Alterum autem ita capio: Οἱ προφῆται καὶ ὁ νόμος προετ φήτευσαν τὸ προφητεύειν. 1. e., τὸ προφητευθῆναι έως Ιωάννου. Ελθόντος γὰρ τοῦ προφητευθέντος, ἐν αὐτὸς ἐδακτυλοδείκτησεν ὁ Ἰωάννης, οὐκέτι χρεία προφητείας. Ηλίας, omittit B. ὁμοίαν, ὡς εἴρηται. Λ.

COMMENT. IN MATTHÆUM.- CAP. XI. θυσιών νόμοις, τύπον καὶ προμήνυμα κεκτημένοις bus de sacrificiis, figuram aut presagium habentiτοῦ τυθῆναι μέλλοντος ὑπὲρ τοῦ κόσμου. Φησὶν οὖν, ὅτι πάντες οἱ προφῆται, οἱ προφητεύσαντες δηλαδὴ περὶ τοῦ μέλλοντος ἔρχεσθαι Χριστοῦ, καὶ ὁ νόμος, ὁ προφητεύσας περὶ τοῦ μέλλοντος θύεσθαι προβάτου καὶ ἀμνοῦ, μέχρις Ιωάννου τὰς τοιαύτας αὐτῶν προφητείας ἐξέτειναν. Μέχρι μὲν γὰρ Ιωάννου προφητείαι ἦσαν αὗται· ἐπ' αὐτοῦ δὲ λοιπόν, οὐκ ἔτι προφητείαι μεμενήκασιν, ἀλλὰ πράγματα γεγόνασι. Καὶ γὰρ αὐτὸς εἶδε τὴν ἔκβασιν τούτων. Διὸ καὶ, ἐπιγνοὺς τὸν Χριστὸν, ἀμνὸν αὐτὸν προσ ηγόρευσεν, εἰπών· Ἰδοὺ ὁ ᾿Αμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Εἴρηκε δὲ τὸν λόγον τοῦτον ὁ Χριστὸς, ἅμα μὲν καὶ ἐντεῦθεν ἐπαινῶν τὸν Ἰωάννην, ὡς πρῶτον ἐπιγνόντα τὴν ἔκβασιν τῶν τοιούτων προφητειών, οἷα καὶ αὐτὸν προφήτην· ἅμα δὲ καὶ διδάσκων, δες παραγέγονεν προφητευόμενος, καὶ οὐκ ἔτι χρή προσδοκάν ἕτερον. bus ejus, qui pro mundo erat offerendus. Dicit ergo Omnes propheta, qui videlicet de venturo Christo prophetaverant, et lex quæ in ovium et agni immolatione, prophetabat de Christo immolando, hujusmodi prophétins ad Joannem usque protenderunt. Hæ siquidem prophetiæ erant, usque ad Joannem deinceps vero cum illo jam non prophetis manserunt, sed operum exhibitiones face sunt. Nam horum ipse vidit eventum:ideoque agnito Christo, agnum cum appellavit, dicens: Ecce Agnus Dei qui tollit pcccatum mundi “, Christus autem hunc locutus est sermonem, simul Joannem hinc laudans, tanquam primum qui harum prophetiarum cognovit eventum, quasi et ipsum prophetam: simul quoque docens, quod advenerit jam qui prophetabatur, nec deinceps alterum oporteat exspcctare. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλη τις ἐξήγησις, ὅτι πάντες Est autem et alia quædam expositio, quod omnes ἁπλῶς οἱ προφῆτα: καὶ ὁ νόμος τοῦ προφη- simpliciter prophetæ et les prophetandi, usque ad τεύειν ἕως Ἰωάννου προεφήτευσαν ἐν Ἰουδαίοις, Joannem Judæis prophetaverant, et hic ultimus καὶ τελευταῖος προφήτης οὗτός ἐστι· τὸ λοιπὸν δὲ, est prophetarum: deinceps vero nullus alius eis οὐδεὶς ἕτερος αὐτοῖς προφητεύσει, καὶ χρὴ τούτῳ prophetabit. Huic ergo quasi postremo omnino πείθεσθαι πάντως, ὡς τελευταίῳ, πολλὰ περὶ ἐμοῦ credere oportet, qui multa de me testatus est: et μαρτυρήσαντι καὶ νυμφαγωγήσαντί μοι τὰς ἀπάνω venit ut omnium animas tanquam sponsas ad me των ψυχάς· ἐπεὶ καὶ Κατασκευάζειν ἔμπροσθέν μου adducat. Nam et hunc Malachias propheta missum τὴν ὁδόν μου, Μαλαχίας ὁ προφήτης εἶπεν αὐτόν. dixit ", Ut appararet riam meam ante me. Καὶ εἰ Vers. 14. Et si ὁ μέλλων Ερχεσθαι. Προσδοκῶσιν Ἰουδαῖοι, τότε τὸν Χριστὸν ἐλθεῖν, ὅταν ἐλθὼν Ηλίας, προδράμῃ τῆς παρουσίας αὐτοῦ. Καὶ γὰρ Έστι προφητεία Μαλαχίου λέγουσα· Αποστελώ ὑμῖν Ηλίαν τὸν Θεσβίτην, ὃς αποκαταστήσει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱον. Καὶ μέλλει μὲν Ηλίας προδραμεῖν τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, ἀλλὰ τῆς δευτέρας. Τῆς γὰρ πρώτης ὁ Ιωάννης προέδραμε. Φησὶν οὖν ὁ Χριστὸς, ὅτι Ἐὰν θέλητε δέξασθαι, 8 μέλλω νῦν εἰπεῖν· ἡ δέξασθαι, ἀντὶ τοῦ, Προσέχειν τοῖς πράγμασιν· αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων ἔρχεσθαι· αὐτός ἐστιν, ὡς τὴν αὐτὴν αὐτῷ διακονίαν ἀνύων. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνος, προτρέχων τῆς δευτέρα; μου παρουσίας, επιστρέψει τὰς καρδίας τῶν τηνικαῦτα Ἰουδαίων πρὸς τοὺς ἀποστόλους• πατέρες γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι τῶν ἀποστόλων· οὕτω καὶ οὗτος, προτρέχων τῆς πρώτης μου παρουσίας, ἐπιστρέφει τὰς καρδίας τῶν μελλόντων πιστεύειν Ἰουδαίων πρὸς ἐμὲ, τὸν υἱὸν αὐτῶν. Κατὰ γὰρ τὴν ἐνανθρώπησιν ἐξ Ιουδαίων ὁ Χριστὸς κατήγετο. Καὶ ὥσπερ ὁ πρῶτος Ηλίας, δεύτερος πρόδρομος λέγεται· οὕτω δὴ καὶ ὁ πρῶτος πρόδρομος, δεύτερος Ηλίας προσαγορεύεται, διὰ τὴν, ὡς εἴρηται ὁμοίαν διακονίαν. sr Joan. 1, 29. • Malach. 111, 1. xal, pro w;. A. venturus erat. Exspectant Judæi Christum tunc venturum cum venerit Elias, ut præcurrat adventum ejus. Malachiæ namque prophetia est quae dicit: Millam vobis Eliam Thesbylen, qui restituel cur patris ad flium. Εt certe venturus est Elias, ut præcurrat Christi adventum, sed secundum; Joannes namque primum præcucurrit. Dicit ergo Christus: Si vultis recipere quod futurum esse dictum est de hoc tempore: sive suscipere, id est rebus animum advertere, ipse est Elias qui venturus erat, utpote ipsum illius ministerium perficiens. Sicut enim ille secundum meum adventum præcurrens, convertet corda Judzorum illius temporis ad apostolos, patres siquidem apostolorum sunt Judæi: ita et hic convertit, præcurrens meum adventum, corda eorum qui credituri sunt Judaeorum ad me qui sum blius eorum. Nam secundum bumanitatem Christus a Judæis descendit. Et sicut primus Elias, secundus præcursor dicitur, ita sane et primus præcursor, secundus Elias appellatur propter sinile ministerium, ut dictum est. Variæ lectiones et no'æ. Ita quoque Hentenius videtur legisse, qui prophetandi habet. Minine autem in eo possum acquiescere. Credo ergo aut τo, aut τῷ legendum esse, loco τοῦ. Τῷ quid sit, per se apparet. Alterum autem ita capio: Οἱ προφῆται καὶ ὁ νόμος προετ φήτευσαν τὸ προφητεύειν. 1. e., τὸ προφητευθῆναι έως Ιωάννου. Ελθόντος γὰρ τοῦ προφητευθέντος, ἐν αὐτὸς ἐδακτυλοδείκτησεν ὁ Ἰωάννης, οὐκέτι χρεία προφητείας. Ηλίας, omittit B. ὁμοίαν, ὡς εἴρηται. Λ.

COMMENT. IN MATTHÆUM.- CAP. XI. θυσιών νόμοις, τύπον καὶ προμήνυμα κεκτημένοις bus de sacrificiis, figuram aut presagium habentiτοῦ τυθῆναι μέλλοντος ὑπὲρ τοῦ κόσμου. Φησὶν οὖν, ὅτι πάντες οἱ προφῆται, οἱ προφητεύσαντες δηλαδὴ περὶ τοῦ μέλλοντος ἔρχεσθαι Χριστοῦ, καὶ ὁ νόμος, ὁ προφητεύσας περὶ τοῦ μέλλοντος θύεσθαι προβάτου καὶ ἀμνοῦ, μέχρις Ιωάννου τὰς τοιαύτας αὐτῶν προφητείας ἐξέτειναν. Μέχρι μὲν γὰρ Ιωάννου προφητείαι ἦσαν αὗται· ἐπ' αὐτοῦ δὲ λοιπόν, οὐκ ἔτι προφητείαι μεμενήκασιν, ἀλλὰ πράγματα γεγόνασι. Καὶ γὰρ αὐτὸς εἶδε τὴν ἔκβασιν τούτων. Διὸ καὶ, ἐπιγνοὺς τὸν Χριστὸν, ἀμνὸν αὐτὸν προσ ηγόρευσεν, εἰπών· Ἰδοὺ ὁ ᾿Αμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Εἴρηκε δὲ τὸν λόγον τοῦτον ὁ Χριστὸς, ἅμα μὲν καὶ ἐντεῦθεν ἐπαινῶν τὸν Ἰωάννην, ὡς πρῶτον ἐπιγνόντα τὴν ἔκβασιν τῶν τοιούτων προφητειών, οἷα καὶ αὐτὸν προφήτην· ἅμα δὲ καὶ διδάσκων, δες παραγέγονεν προφητευόμενος, καὶ οὐκ ἔτι χρή προσδοκάν ἕτερον. bus ejus, qui pro mundo erat offerendus. Dicit ergo Omnes propheta, qui videlicet de venturo Christo prophetaverant, et lex quæ in ovium et agni immolatione, prophetabat de Christo immolando, hujusmodi prophétins ad Joannem usque protenderunt. Hæ siquidem prophetiæ erant, usque ad Joannem deinceps vero cum illo jam non prophetis manserunt, sed operum exhibitiones face sunt. Nam horum ipse vidit eventum:ideoque agnito Christo, agnum cum appellavit, dicens: Ecce Agnus Dei qui tollit pcccatum mundi “, Christus autem hunc locutus est sermonem, simul Joannem hinc laudans, tanquam primum qui harum prophetiarum cognovit eventum, quasi et ipsum prophetam: simul quoque docens, quod advenerit jam qui prophetabatur, nec deinceps alterum oporteat exspcctare. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλη τις ἐξήγησις, ὅτι πάντες Est autem et alia quædam expositio, quod omnes ἁπλῶς οἱ προφῆτα: καὶ ὁ νόμος τοῦ προφη- simpliciter prophetæ et les prophetandi, usque ad τεύειν ἕως Ἰωάννου προεφήτευσαν ἐν Ἰουδαίοις, Joannem Judæis prophetaverant, et hic ultimus καὶ τελευταῖος προφήτης οὗτός ἐστι· τὸ λοιπὸν δὲ, est prophetarum: deinceps vero nullus alius eis οὐδεὶς ἕτερος αὐτοῖς προφητεύσει, καὶ χρὴ τούτῳ prophetabit. Huic ergo quasi postremo omnino πείθεσθαι πάντως, ὡς τελευταίῳ, πολλὰ περὶ ἐμοῦ credere oportet, qui multa de me testatus est: et μαρτυρήσαντι καὶ νυμφαγωγήσαντί μοι τὰς ἀπάνω venit ut omnium animas tanquam sponsas ad me των ψυχάς· ἐπεὶ καὶ Κατασκευάζειν ἔμπροσθέν μου adducat. Nam et hunc Malachias propheta missum τὴν ὁδόν μου, Μαλαχίας ὁ προφήτης εἶπεν αὐτόν. dixit ", Ut appararet riam meam ante me. Καὶ εἰ Vers. 14. Et si ὁ μέλλων Ερχεσθαι. Προσδοκῶσιν Ἰουδαῖοι, τότε τὸν Χριστὸν ἐλθεῖν, ὅταν ἐλθὼν Ηλίας, προδράμῃ τῆς παρουσίας αὐτοῦ. Καὶ γὰρ Έστι προφητεία Μαλαχίου λέγουσα· Αποστελώ ὑμῖν Ηλίαν τὸν Θεσβίτην, ὃς αποκαταστήσει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱον. Καὶ μέλλει μὲν Ηλίας προδραμεῖν τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, ἀλλὰ τῆς δευτέρας. Τῆς γὰρ πρώτης ὁ Ιωάννης προέδραμε. Φησὶν οὖν ὁ Χριστὸς, ὅτι Ἐὰν θέλητε δέξασθαι, 8 μέλλω νῦν εἰπεῖν· ἡ δέξασθαι, ἀντὶ τοῦ, Προσέχειν τοῖς πράγμασιν· αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων ἔρχεσθαι· αὐτός ἐστιν, ὡς τὴν αὐτὴν αὐτῷ διακονίαν ἀνύων. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνος, προτρέχων τῆς δευτέρα; μου παρουσίας, επιστρέψει τὰς καρδίας τῶν τηνικαῦτα Ἰουδαίων πρὸς τοὺς ἀποστόλους• πατέρες γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι τῶν ἀποστόλων· οὕτω καὶ οὗτος, προτρέχων τῆς πρώτης μου παρουσίας, ἐπιστρέφει τὰς καρδίας τῶν μελλόντων πιστεύειν Ἰουδαίων πρὸς ἐμὲ, τὸν υἱὸν αὐτῶν. Κατὰ γὰρ τὴν ἐνανθρώπησιν ἐξ Ιουδαίων ὁ Χριστὸς κατήγετο. Καὶ ὥσπερ ὁ πρῶτος Ηλίας, δεύτερος πρόδρομος λέγεται· οὕτω δὴ καὶ ὁ πρῶτος πρόδρομος, δεύτερος Ηλίας προσαγορεύεται, διὰ τὴν, ὡς εἴρηται ὁμοίαν διακονίαν. sr Joan. 1, 29. • Malach. 111, 1. xal, pro w;. A. venturus erat. Exspectant Judæi Christum tunc venturum cum venerit Elias, ut præcurrat adventum ejus. Malachiæ namque prophetia est quae dicit: Millam vobis Eliam Thesbylen, qui restituel cur patris ad flium. Εt certe venturus est Elias, ut præcurrat Christi adventum, sed secundum; Joannes namque primum præcucurrit. Dicit ergo Christus: Si vultis recipere quod futurum esse dictum est de hoc tempore: sive suscipere, id est rebus animum advertere, ipse est Elias qui venturus erat, utpote ipsum illius ministerium perficiens. Sicut enim ille secundum meum adventum præcurrens, convertet corda Judzorum illius temporis ad apostolos, patres siquidem apostolorum sunt Judæi: ita et hic convertit, præcurrens meum adventum, corda eorum qui credituri sunt Judaeorum ad me qui sum blius eorum. Nam secundum bumanitatem Christus a Judæis descendit. Et sicut primus Elias, secundus præcursor dicitur, ita sane et primus præcursor, secundus Elias appellatur propter sinile ministerium, ut dictum est. Variæ lectiones et no'æ. Ita quoque Hentenius videtur legisse, qui prophetandi habet. Minine autem in eo possum acquiescere. Credo ergo aut τo, aut τῷ legendum esse, loco τοῦ. Τῷ quid sit, per se apparet. Alterum autem ita capio: Οἱ προφῆται καὶ ὁ νόμος προετ φήτευσαν τὸ προφητεύειν. 1. e., τὸ προφητευθῆναι έως Ιωάννου. Ελθόντος γὰρ τοῦ προφητευθέντος, ἐν αὐτὸς ἐδακτυλοδείκτησεν ὁ Ἰωάννης, οὐκέτι χρεία προφητείας. Ηλίας, omittit B. ὁμοίαν, ὡς εἴρηται. Λ.

Ὁ ἔχων – ακουέτω. @τα νοητά λέγει νῦν· αἰσθητὰ γὰρ πάντες εἶχον οἱ ἀκροώμενοι. Φησί δὲ ὅτι ὁ ἔχων ώτα νοητὰ εἰς τὸ συνιέναι, συνιέτω τὸ ῥηθὲν, ήγουν, πῶς ἐστιν Ἠλίας ὁ Ἰωάννης. Εδόκει γὰρ αἰνίγματι όμοιον, ἀποδείξας μὲν οὖν Ηλίαν, τὸν Ἰωάννην, συναπέδειξε, καὶ ὅτι παραγέγονεν ὁ Χριστός. Εἰπὼν δὲ, ὅτι ὁ ἔχων ᾧτα ἀκούειν, ακουέτω, διήγειρεν αὐτοὺς εἰς τὸ ἐρωτῆσαι περὶ τοῦ δοκοῦντος αινίγματος. Vers. 15. Qui - audial. Aures nunc dicit intelligibiles: omnes siquidem auditores habebant sensibiles. Dicit autem: Qui habet aures intelligi biles ad intelligendum, intelligat quod dictum est, puta quod Joannes sit Elias; videbatur enim œnigmati simile. Nam demonstrando quod Joannes esset Elias, simul quoque demonstraverat advenisse Christam. Dicens autem: Qui habet aures ad audiendum audia:, excitat eos ad interrogandum de eo quod ænigmá videbatur. Vers. 16. Cui hanc? Lucas habet: Cui assimilato homines generationis hujus *? Assimilabo vero, id est Comparabo. Vult autem esse difficile convincere Judmos. Vers. 16. Similis suis. Puerulis Judzos comparavit, propter eorum insipientiam. Forum autem locus est publicus in quem multitudo undique confluit negotiationis gratia. Consodalibus vero, hoc est amicis suis et seipsum ac Baptistam inteliigit, quibus acclamabant sive colloquebantur Judzi. Vers. 17. Δι - planxistis. Dicunt prædicti consodalibus suis: Tibia cecinimus vobis, etc. Habent autem hunc sensum: Ostendimus vobis facilem vivendi normam et non placuit; ac difficilem et rursus displicuit. Tibia namque læta canere facile est; lugubria vero canere, difficile. Et rursum saltare, altero læta canente tibia, delectat: similiter plangere sive lugere, aliquo lugubria canente complacet. Deinde subdens interpretatur prædicta dicens: Vers. 18. Venit Vers. 19. peccatorum. Joannis vivendi modus difficilis erat et asper; neque enim panem edebat, neque vinum bibebat: Christi vero facilis ac levis, panem siquidem edebat vinumque bibebat et erant invicem contrariæ hæ vivendi rationes, neutrius tamen conversatio placuit. Sed Joannem quidem propter escarum, vinique abstinentiam, dæmonium habere dicebant; Christum vero, quod ederet ac biberet, comedonem, vinique potorem nominabant: quanquam manifeste borum calumnias non scripserit evangelista, præsentem sermonem arbitratus sufficere. Quemadmodum enim duo venatores, animal captu difficile venari conantes, quod solis duobus modis capi potest sibi mutuo contrariis, dividentes hos inter se, ut alterum quisque eligat, opposito quidem inter se invicem modo venantur: idem tamen faciunt. Ita quoque hic dispositum est, ut Joannes quidem duriorem vivendi regulam haberet, Christus vero molliorem: ut sive hunc, sive illum eligentes, obedirent eis: et vel per hunc vel per illum caperentur. * Luc. v, 53. ότι abest. Β. Τίνι — ταύτην; Ὁ δὲ Λουκᾶς· Τίνι ὁμοιώσω τοὺς ἀνθρώπους τῆς γενεάς ταύτης; - Ομοιώσω δὲ, ἀντὶ τοῦ, Παρεικάσω. Βούλεται δὲ τὸ δυσάρεσ στον ἐλέγξαι τῶν Ἰουδαίων. Ομοία αὐτῶν. Παιδίοις τοὺς Ἰουδαίους παρ είκασε, διὰ τὴν ἀφροσύνην αὐτῶν. 'Αγορὰ δὲ ἐστι τόπος δημόσιος, ἐν ᾧ τὰ πλήθη πανταχόθεν συμ ῥέουσιν, εμπορίας χάριν. Εταίρους δὲ, τουτέστι, φίλους αὐτῶν, λέγει ἑαυτὸν, καὶ τὸν Βαπτιστὴν Ἰωάννην, οἷς προσεφώνουν, εἴτουν, συνελάλουν οι Ἰουδαῖοι. Καὶ -- ἐκόψασθε. Καὶ λέγουσι τοῖς δηλωθείσι παιδίοις οἱ τοιοῦτοι ἑταῖροι αὐτῶν, ὅτι αὐλήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ὠρχήσασθε, ἐθρηνήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ἐκόψασθε. Ταῦτα δὲ, τοιαύτην ἔχει διά νοιαν· ὅτι ἐπεδειξάμεθα ὑμῖν πολιτείαν εὐπρόσιτον, καὶ οὐκ ἠρέσθητε· καὶ δυσπρόσιτον, καὶ πάλιν οὐκ ἠρέσθητε. Τὸ μὲν γὰρ αὐλειν, εὐπρόσιτον· τὴ δὲ θρηνεῖν, δυσπρόσιτον. Καὶ αὖθις ὁ ἐρχομενό; τε αὐλοῦντός τινος ἀρέσκεται καὶ ὁ κοπτόμενος, Ο είτουν κλαίων, θρηνοῦντός τινος ἀρέσκεται. Εἶτα ἐφερμηνεύει τὰ ῥηθέντα λέγων· Ελθε ἁμαρτωλῶν. Ἡ μὲν τοῦ Ἰωάννου δίαιτα, δυσπρόσιτος καὶ τραχεία· οὔτε γὰρ ἤσθιεν ἄρτον, οὔτε ἔπινεν οἶνον· ἡ δὲ τοῦ Χριστοῦ, εὐπρόσιτος καὶ ὁμαλή. Τί γάρ; ήσθιεν ἄρτον, καὶ ἔπινεν οἶνον· καὶ ἦσαν μὲν ἀλλήλαις ἐναντίαι αὗται α! δίαιται. Ουδετέρῳ δὲ τῶν οὕτω διαιτωμένων ηρέ σκοντο· ἀλλὰ τὸν Ἰωάννην μὲν, διὰ τὴν ἀσιτίαν καὶ ἀοινίαν, δαιμόνιον ἔχειν ἔλεγον· τὸν δὲ Χριστὸν, διὰ τὰ ἐσθίεν καὶ πίνειν, φάγον καὶ οινοπότην ὠνόμαζον, εἰ καὶ μὴ ῥητῶς τὰς διαβολὰς τούτων ἀνέγραψεν ὁ εὐαγγελιστής, νομίσας ἀρκεῖν τὸν παρόντα λόγον. Ὥσπερ γὰρ δύο θηρευταί, ζῶον δυσθήρατον ἐλεῖν σπεύδοντες, ἐκ δύο μόνων διεξόδων θηρευθή και μέλλον, ἐναντίων ἀλλήλαις, εκατέραν διέξοδον ἑκάτερος διαλαβών, εξεναντίας μὲν ἀλλήλοις ίσταν ται, τὸ αὐτὸ δὲ ποιοῦσιν· οὕτω, ᾠκονομήθη, τὸν μὲν Ἰωάννην σκληροτέραν ἔχειν ἀγωγὴν, τὸν δὲ Χριστὸν μαλακωτέραν, ἵνα είτε τοῦτον, εἴτε ἐκεῖνον ἀποδεξάμενοι, πεισθῶσιν αὐτοῖς, καὶ εἴτε διὰ τούτου, εἴτε δι' ἐκείνου θηραθῶσι. Καὶ ἦσαν Varia lectiones et notæ. δυσθήρευτον. A. Utrumque probum, uti ἀθήρευτος εἰ ἀθήρατος. Sed ἀθήρευτος εν υπη ρατος frequentiora sunt.

Ὁ ἔχων – ακουέτω. @τα νοητά λέγει νῦν· αἰσθητὰ γὰρ πάντες εἶχον οἱ ἀκροώμενοι. Φησί δὲ ὅτι ὁ ἔχων ώτα νοητὰ εἰς τὸ συνιέναι, συνιέτω τὸ ῥηθὲν, ήγουν, πῶς ἐστιν Ἠλίας ὁ Ἰωάννης. Εδόκει γὰρ αἰνίγματι όμοιον, ἀποδείξας μὲν οὖν Ηλίαν, τὸν Ἰωάννην, συναπέδειξε, καὶ ὅτι παραγέγονεν ὁ Χριστός. Εἰπὼν δὲ, ὅτι ὁ ἔχων ᾧτα ἀκούειν, ακουέτω, διήγειρεν αὐτοὺς εἰς τὸ ἐρωτῆσαι περὶ τοῦ δοκοῦντος αινίγματος. Vers. 15. Qui - audial. Aures nunc dicit intelligibiles: omnes siquidem auditores habebant sensibiles. Dicit autem: Qui habet aures intelligi biles ad intelligendum, intelligat quod dictum est, puta quod Joannes sit Elias; videbatur enim œnigmati simile. Nam demonstrando quod Joannes esset Elias, simul quoque demonstraverat advenisse Christam. Dicens autem: Qui habet aures ad audiendum audia:, excitat eos ad interrogandum de eo quod ænigmá videbatur. Vers. 16. Cui hanc? Lucas habet: Cui assimilato homines generationis hujus *? Assimilabo vero, id est Comparabo. Vult autem esse difficile convincere Judmos. Vers. 16. Similis suis. Puerulis Judzos comparavit, propter eorum insipientiam. Forum autem locus est publicus in quem multitudo undique confluit negotiationis gratia. Consodalibus vero, hoc est amicis suis et seipsum ac Baptistam inteliigit, quibus acclamabant sive colloquebantur Judzi. Vers. 17. Δι - planxistis. Dicunt prædicti consodalibus suis: Tibia cecinimus vobis, etc. Habent autem hunc sensum: Ostendimus vobis facilem vivendi normam et non placuit; ac difficilem et rursus displicuit. Tibia namque læta canere facile est; lugubria vero canere, difficile. Et rursum saltare, altero læta canente tibia, delectat: similiter plangere sive lugere, aliquo lugubria canente complacet. Deinde subdens interpretatur prædicta dicens: Vers. 18. Venit Vers. 19. peccatorum. Joannis vivendi modus difficilis erat et asper; neque enim panem edebat, neque vinum bibebat: Christi vero facilis ac levis, panem siquidem edebat vinumque bibebat et erant invicem contrariæ hæ vivendi rationes, neutrius tamen conversatio placuit. Sed Joannem quidem propter escarum, vinique abstinentiam, dæmonium habere dicebant; Christum vero, quod ederet ac biberet, comedonem, vinique potorem nominabant: quanquam manifeste borum calumnias non scripserit evangelista, præsentem sermonem arbitratus sufficere. Quemadmodum enim duo venatores, animal captu difficile venari conantes, quod solis duobus modis capi potest sibi mutuo contrariis, dividentes hos inter se, ut alterum quisque eligat, opposito quidem inter se invicem modo venantur: idem tamen faciunt. Ita quoque hic dispositum est, ut Joannes quidem duriorem vivendi regulam haberet, Christus vero molliorem: ut sive hunc, sive illum eligentes, obedirent eis: et vel per hunc vel per illum caperentur. * Luc. v, 53. ότι abest. Β. Τίνι — ταύτην; Ὁ δὲ Λουκᾶς· Τίνι ὁμοιώσω τοὺς ἀνθρώπους τῆς γενεάς ταύτης; - Ομοιώσω δὲ, ἀντὶ τοῦ, Παρεικάσω. Βούλεται δὲ τὸ δυσάρεσ στον ἐλέγξαι τῶν Ἰουδαίων. Ομοία αὐτῶν. Παιδίοις τοὺς Ἰουδαίους παρ είκασε, διὰ τὴν ἀφροσύνην αὐτῶν. 'Αγορὰ δὲ ἐστι τόπος δημόσιος, ἐν ᾧ τὰ πλήθη πανταχόθεν συμ ῥέουσιν, εμπορίας χάριν. Εταίρους δὲ, τουτέστι, φίλους αὐτῶν, λέγει ἑαυτὸν, καὶ τὸν Βαπτιστὴν Ἰωάννην, οἷς προσεφώνουν, εἴτουν, συνελάλουν οι Ἰουδαῖοι. Καὶ -- ἐκόψασθε. Καὶ λέγουσι τοῖς δηλωθείσι παιδίοις οἱ τοιοῦτοι ἑταῖροι αὐτῶν, ὅτι αὐλήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ὠρχήσασθε, ἐθρηνήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ἐκόψασθε. Ταῦτα δὲ, τοιαύτην ἔχει διά νοιαν· ὅτι ἐπεδειξάμεθα ὑμῖν πολιτείαν εὐπρόσιτον, καὶ οὐκ ἠρέσθητε· καὶ δυσπρόσιτον, καὶ πάλιν οὐκ ἠρέσθητε. Τὸ μὲν γὰρ αὐλειν, εὐπρόσιτον· τὴ δὲ θρηνεῖν, δυσπρόσιτον. Καὶ αὖθις ὁ ἐρχομενό; τε αὐλοῦντός τινος ἀρέσκεται καὶ ὁ κοπτόμενος, Ο είτουν κλαίων, θρηνοῦντός τινος ἀρέσκεται. Εἶτα ἐφερμηνεύει τὰ ῥηθέντα λέγων· Ελθε ἁμαρτωλῶν. Ἡ μὲν τοῦ Ἰωάννου δίαιτα, δυσπρόσιτος καὶ τραχεία· οὔτε γὰρ ἤσθιεν ἄρτον, οὔτε ἔπινεν οἶνον· ἡ δὲ τοῦ Χριστοῦ, εὐπρόσιτος καὶ ὁμαλή. Τί γάρ; ήσθιεν ἄρτον, καὶ ἔπινεν οἶνον· καὶ ἦσαν μὲν ἀλλήλαις ἐναντίαι αὗται α! δίαιται. Ουδετέρῳ δὲ τῶν οὕτω διαιτωμένων ηρέ σκοντο· ἀλλὰ τὸν Ἰωάννην μὲν, διὰ τὴν ἀσιτίαν καὶ ἀοινίαν, δαιμόνιον ἔχειν ἔλεγον· τὸν δὲ Χριστὸν, διὰ τὰ ἐσθίεν καὶ πίνειν, φάγον καὶ οινοπότην ὠνόμαζον, εἰ καὶ μὴ ῥητῶς τὰς διαβολὰς τούτων ἀνέγραψεν ὁ εὐαγγελιστής, νομίσας ἀρκεῖν τὸν παρόντα λόγον. Ὥσπερ γὰρ δύο θηρευταί, ζῶον δυσθήρατον ἐλεῖν σπεύδοντες, ἐκ δύο μόνων διεξόδων θηρευθή και μέλλον, ἐναντίων ἀλλήλαις, εκατέραν διέξοδον ἑκάτερος διαλαβών, εξεναντίας μὲν ἀλλήλοις ίσταν ται, τὸ αὐτὸ δὲ ποιοῦσιν· οὕτω, ᾠκονομήθη, τὸν μὲν Ἰωάννην σκληροτέραν ἔχειν ἀγωγὴν, τὸν δὲ Χριστὸν μαλακωτέραν, ἵνα είτε τοῦτον, εἴτε ἐκεῖνον ἀποδεξάμενοι, πεισθῶσιν αὐτοῖς, καὶ εἴτε διὰ τούτου, εἴτε δι' ἐκείνου θηραθῶσι. Καὶ ἦσαν Varia lectiones et notæ. δυσθήρευτον. A. Utrumque probum, uti ἀθήρευτος εἰ ἀθήρατος. Sed ἀθήρευτος εν υπη ρατος frequentiora sunt.

Ὁ ἔχων – ακουέτω. @τα νοητά λέγει νῦν· αἰσθητὰ γὰρ πάντες εἶχον οἱ ἀκροώμενοι. Φησί δὲ ὅτι ὁ ἔχων ώτα νοητὰ εἰς τὸ συνιέναι, συνιέτω τὸ ῥηθὲν, ήγουν, πῶς ἐστιν Ἠλίας ὁ Ἰωάννης. Εδόκει γὰρ αἰνίγματι όμοιον, ἀποδείξας μὲν οὖν Ηλίαν, τὸν Ἰωάννην, συναπέδειξε, καὶ ὅτι παραγέγονεν ὁ Χριστός. Εἰπὼν δὲ, ὅτι ὁ ἔχων ᾧτα ἀκούειν, ακουέτω, διήγειρεν αὐτοὺς εἰς τὸ ἐρωτῆσαι περὶ τοῦ δοκοῦντος αινίγματος. Vers. 15. Qui - audial. Aures nunc dicit intelligibiles: omnes siquidem auditores habebant sensibiles. Dicit autem: Qui habet aures intelligi biles ad intelligendum, intelligat quod dictum est, puta quod Joannes sit Elias; videbatur enim œnigmati simile. Nam demonstrando quod Joannes esset Elias, simul quoque demonstraverat advenisse Christam. Dicens autem: Qui habet aures ad audiendum audia:, excitat eos ad interrogandum de eo quod ænigmá videbatur. Vers. 16. Cui hanc? Lucas habet: Cui assimilato homines generationis hujus *? Assimilabo vero, id est Comparabo. Vult autem esse difficile convincere Judmos. Vers. 16. Similis suis. Puerulis Judzos comparavit, propter eorum insipientiam. Forum autem locus est publicus in quem multitudo undique confluit negotiationis gratia. Consodalibus vero, hoc est amicis suis et seipsum ac Baptistam inteliigit, quibus acclamabant sive colloquebantur Judzi. Vers. 17. Δι - planxistis. Dicunt prædicti consodalibus suis: Tibia cecinimus vobis, etc. Habent autem hunc sensum: Ostendimus vobis facilem vivendi normam et non placuit; ac difficilem et rursus displicuit. Tibia namque læta canere facile est; lugubria vero canere, difficile. Et rursum saltare, altero læta canente tibia, delectat: similiter plangere sive lugere, aliquo lugubria canente complacet. Deinde subdens interpretatur prædicta dicens: Vers. 18. Venit Vers. 19. peccatorum. Joannis vivendi modus difficilis erat et asper; neque enim panem edebat, neque vinum bibebat: Christi vero facilis ac levis, panem siquidem edebat vinumque bibebat et erant invicem contrariæ hæ vivendi rationes, neutrius tamen conversatio placuit. Sed Joannem quidem propter escarum, vinique abstinentiam, dæmonium habere dicebant; Christum vero, quod ederet ac biberet, comedonem, vinique potorem nominabant: quanquam manifeste borum calumnias non scripserit evangelista, præsentem sermonem arbitratus sufficere. Quemadmodum enim duo venatores, animal captu difficile venari conantes, quod solis duobus modis capi potest sibi mutuo contrariis, dividentes hos inter se, ut alterum quisque eligat, opposito quidem inter se invicem modo venantur: idem tamen faciunt. Ita quoque hic dispositum est, ut Joannes quidem duriorem vivendi regulam haberet, Christus vero molliorem: ut sive hunc, sive illum eligentes, obedirent eis: et vel per hunc vel per illum caperentur. * Luc. v, 53. ότι abest. Β. Τίνι — ταύτην; Ὁ δὲ Λουκᾶς· Τίνι ὁμοιώσω τοὺς ἀνθρώπους τῆς γενεάς ταύτης; - Ομοιώσω δὲ, ἀντὶ τοῦ, Παρεικάσω. Βούλεται δὲ τὸ δυσάρεσ στον ἐλέγξαι τῶν Ἰουδαίων. Ομοία αὐτῶν. Παιδίοις τοὺς Ἰουδαίους παρ είκασε, διὰ τὴν ἀφροσύνην αὐτῶν. 'Αγορὰ δὲ ἐστι τόπος δημόσιος, ἐν ᾧ τὰ πλήθη πανταχόθεν συμ ῥέουσιν, εμπορίας χάριν. Εταίρους δὲ, τουτέστι, φίλους αὐτῶν, λέγει ἑαυτὸν, καὶ τὸν Βαπτιστὴν Ἰωάννην, οἷς προσεφώνουν, εἴτουν, συνελάλουν οι Ἰουδαῖοι. Καὶ -- ἐκόψασθε. Καὶ λέγουσι τοῖς δηλωθείσι παιδίοις οἱ τοιοῦτοι ἑταῖροι αὐτῶν, ὅτι αὐλήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ὠρχήσασθε, ἐθρηνήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ἐκόψασθε. Ταῦτα δὲ, τοιαύτην ἔχει διά νοιαν· ὅτι ἐπεδειξάμεθα ὑμῖν πολιτείαν εὐπρόσιτον, καὶ οὐκ ἠρέσθητε· καὶ δυσπρόσιτον, καὶ πάλιν οὐκ ἠρέσθητε. Τὸ μὲν γὰρ αὐλειν, εὐπρόσιτον· τὴ δὲ θρηνεῖν, δυσπρόσιτον. Καὶ αὖθις ὁ ἐρχομενό; τε αὐλοῦντός τινος ἀρέσκεται καὶ ὁ κοπτόμενος, Ο είτουν κλαίων, θρηνοῦντός τινος ἀρέσκεται. Εἶτα ἐφερμηνεύει τὰ ῥηθέντα λέγων· Ελθε ἁμαρτωλῶν. Ἡ μὲν τοῦ Ἰωάννου δίαιτα, δυσπρόσιτος καὶ τραχεία· οὔτε γὰρ ἤσθιεν ἄρτον, οὔτε ἔπινεν οἶνον· ἡ δὲ τοῦ Χριστοῦ, εὐπρόσιτος καὶ ὁμαλή. Τί γάρ; ήσθιεν ἄρτον, καὶ ἔπινεν οἶνον· καὶ ἦσαν μὲν ἀλλήλαις ἐναντίαι αὗται α! δίαιται. Ουδετέρῳ δὲ τῶν οὕτω διαιτωμένων ηρέ σκοντο· ἀλλὰ τὸν Ἰωάννην μὲν, διὰ τὴν ἀσιτίαν καὶ ἀοινίαν, δαιμόνιον ἔχειν ἔλεγον· τὸν δὲ Χριστὸν, διὰ τὰ ἐσθίεν καὶ πίνειν, φάγον καὶ οινοπότην ὠνόμαζον, εἰ καὶ μὴ ῥητῶς τὰς διαβολὰς τούτων ἀνέγραψεν ὁ εὐαγγελιστής, νομίσας ἀρκεῖν τὸν παρόντα λόγον. Ὥσπερ γὰρ δύο θηρευταί, ζῶον δυσθήρατον ἐλεῖν σπεύδοντες, ἐκ δύο μόνων διεξόδων θηρευθή και μέλλον, ἐναντίων ἀλλήλαις, εκατέραν διέξοδον ἑκάτερος διαλαβών, εξεναντίας μὲν ἀλλήλοις ίσταν ται, τὸ αὐτὸ δὲ ποιοῦσιν· οὕτω, ᾠκονομήθη, τὸν μὲν Ἰωάννην σκληροτέραν ἔχειν ἀγωγὴν, τὸν δὲ Χριστὸν μαλακωτέραν, ἵνα είτε τοῦτον, εἴτε ἐκεῖνον ἀποδεξάμενοι, πεισθῶσιν αὐτοῖς, καὶ εἴτε διὰ τούτου, εἴτε δι' ἐκείνου θηραθῶσι. Καὶ ἦσαν Varia lectiones et notæ. δυσθήρευτον. A. Utrumque probum, uti ἀθήρευτος εἰ ἀθήρατος. Sed ἀθήρευτος εν υπη ρατος frequentiora sunt.

Ὁ ἔχων – ακουέτω. @τα νοητά λέγει νῦν· αἰσθητὰ γὰρ πάντες εἶχον οἱ ἀκροώμενοι. Φησί δὲ ὅτι ὁ ἔχων ώτα νοητὰ εἰς τὸ συνιέναι, συνιέτω τὸ ῥηθὲν, ήγουν, πῶς ἐστιν Ἠλίας ὁ Ἰωάννης. Εδόκει γὰρ αἰνίγματι όμοιον, ἀποδείξας μὲν οὖν Ηλίαν, τὸν Ἰωάννην, συναπέδειξε, καὶ ὅτι παραγέγονεν ὁ Χριστός. Εἰπὼν δὲ, ὅτι ὁ ἔχων ᾧτα ἀκούειν, ακουέτω, διήγειρεν αὐτοὺς εἰς τὸ ἐρωτῆσαι περὶ τοῦ δοκοῦντος αινίγματος. Vers. 15. Qui - audial. Aures nunc dicit intelligibiles: omnes siquidem auditores habebant sensibiles. Dicit autem: Qui habet aures intelligi biles ad intelligendum, intelligat quod dictum est, puta quod Joannes sit Elias; videbatur enim œnigmati simile. Nam demonstrando quod Joannes esset Elias, simul quoque demonstraverat advenisse Christam. Dicens autem: Qui habet aures ad audiendum audia:, excitat eos ad interrogandum de eo quod ænigmá videbatur. Vers. 16. Cui hanc? Lucas habet: Cui assimilato homines generationis hujus *? Assimilabo vero, id est Comparabo. Vult autem esse difficile convincere Judmos. Vers. 16. Similis suis. Puerulis Judzos comparavit, propter eorum insipientiam. Forum autem locus est publicus in quem multitudo undique confluit negotiationis gratia. Consodalibus vero, hoc est amicis suis et seipsum ac Baptistam inteliigit, quibus acclamabant sive colloquebantur Judzi. Vers. 17. Δι - planxistis. Dicunt prædicti consodalibus suis: Tibia cecinimus vobis, etc. Habent autem hunc sensum: Ostendimus vobis facilem vivendi normam et non placuit; ac difficilem et rursus displicuit. Tibia namque læta canere facile est; lugubria vero canere, difficile. Et rursum saltare, altero læta canente tibia, delectat: similiter plangere sive lugere, aliquo lugubria canente complacet. Deinde subdens interpretatur prædicta dicens: Vers. 18. Venit Vers. 19. peccatorum. Joannis vivendi modus difficilis erat et asper; neque enim panem edebat, neque vinum bibebat: Christi vero facilis ac levis, panem siquidem edebat vinumque bibebat et erant invicem contrariæ hæ vivendi rationes, neutrius tamen conversatio placuit. Sed Joannem quidem propter escarum, vinique abstinentiam, dæmonium habere dicebant; Christum vero, quod ederet ac biberet, comedonem, vinique potorem nominabant: quanquam manifeste borum calumnias non scripserit evangelista, præsentem sermonem arbitratus sufficere. Quemadmodum enim duo venatores, animal captu difficile venari conantes, quod solis duobus modis capi potest sibi mutuo contrariis, dividentes hos inter se, ut alterum quisque eligat, opposito quidem inter se invicem modo venantur: idem tamen faciunt. Ita quoque hic dispositum est, ut Joannes quidem duriorem vivendi regulam haberet, Christus vero molliorem: ut sive hunc, sive illum eligentes, obedirent eis: et vel per hunc vel per illum caperentur. * Luc. v, 53. ότι abest. Β. Τίνι — ταύτην; Ὁ δὲ Λουκᾶς· Τίνι ὁμοιώσω τοὺς ἀνθρώπους τῆς γενεάς ταύτης; - Ομοιώσω δὲ, ἀντὶ τοῦ, Παρεικάσω. Βούλεται δὲ τὸ δυσάρεσ στον ἐλέγξαι τῶν Ἰουδαίων. Ομοία αὐτῶν. Παιδίοις τοὺς Ἰουδαίους παρ είκασε, διὰ τὴν ἀφροσύνην αὐτῶν. 'Αγορὰ δὲ ἐστι τόπος δημόσιος, ἐν ᾧ τὰ πλήθη πανταχόθεν συμ ῥέουσιν, εμπορίας χάριν. Εταίρους δὲ, τουτέστι, φίλους αὐτῶν, λέγει ἑαυτὸν, καὶ τὸν Βαπτιστὴν Ἰωάννην, οἷς προσεφώνουν, εἴτουν, συνελάλουν οι Ἰουδαῖοι. Καὶ -- ἐκόψασθε. Καὶ λέγουσι τοῖς δηλωθείσι παιδίοις οἱ τοιοῦτοι ἑταῖροι αὐτῶν, ὅτι αὐλήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ὠρχήσασθε, ἐθρηνήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ἐκόψασθε. Ταῦτα δὲ, τοιαύτην ἔχει διά νοιαν· ὅτι ἐπεδειξάμεθα ὑμῖν πολιτείαν εὐπρόσιτον, καὶ οὐκ ἠρέσθητε· καὶ δυσπρόσιτον, καὶ πάλιν οὐκ ἠρέσθητε. Τὸ μὲν γὰρ αὐλειν, εὐπρόσιτον· τὴ δὲ θρηνεῖν, δυσπρόσιτον. Καὶ αὖθις ὁ ἐρχομενό; τε αὐλοῦντός τινος ἀρέσκεται καὶ ὁ κοπτόμενος, Ο είτουν κλαίων, θρηνοῦντός τινος ἀρέσκεται. Εἶτα ἐφερμηνεύει τὰ ῥηθέντα λέγων· Ελθε ἁμαρτωλῶν. Ἡ μὲν τοῦ Ἰωάννου δίαιτα, δυσπρόσιτος καὶ τραχεία· οὔτε γὰρ ἤσθιεν ἄρτον, οὔτε ἔπινεν οἶνον· ἡ δὲ τοῦ Χριστοῦ, εὐπρόσιτος καὶ ὁμαλή. Τί γάρ; ήσθιεν ἄρτον, καὶ ἔπινεν οἶνον· καὶ ἦσαν μὲν ἀλλήλαις ἐναντίαι αὗται α! δίαιται. Ουδετέρῳ δὲ τῶν οὕτω διαιτωμένων ηρέ σκοντο· ἀλλὰ τὸν Ἰωάννην μὲν, διὰ τὴν ἀσιτίαν καὶ ἀοινίαν, δαιμόνιον ἔχειν ἔλεγον· τὸν δὲ Χριστὸν, διὰ τὰ ἐσθίεν καὶ πίνειν, φάγον καὶ οινοπότην ὠνόμαζον, εἰ καὶ μὴ ῥητῶς τὰς διαβολὰς τούτων ἀνέγραψεν ὁ εὐαγγελιστής, νομίσας ἀρκεῖν τὸν παρόντα λόγον. Ὥσπερ γὰρ δύο θηρευταί, ζῶον δυσθήρατον ἐλεῖν σπεύδοντες, ἐκ δύο μόνων διεξόδων θηρευθή και μέλλον, ἐναντίων ἀλλήλαις, εκατέραν διέξοδον ἑκάτερος διαλαβών, εξεναντίας μὲν ἀλλήλοις ίσταν ται, τὸ αὐτὸ δὲ ποιοῦσιν· οὕτω, ᾠκονομήθη, τὸν μὲν Ἰωάννην σκληροτέραν ἔχειν ἀγωγὴν, τὸν δὲ Χριστὸν μαλακωτέραν, ἵνα είτε τοῦτον, εἴτε ἐκεῖνον ἀποδεξάμενοι, πεισθῶσιν αὐτοῖς, καὶ εἴτε διὰ τούτου, εἴτε δι' ἐκείνου θηραθῶσι. Καὶ ἦσαν Varia lectiones et notæ. δυσθήρευτον. A. Utrumque probum, uti ἀθήρευτος εἰ ἀθήρατος. Sed ἀθήρευτος εν υπη ρατος frequentiora sunt.

COMMENT.-IN MATTHÆUM.- CAP. XI. ἐναντίαι μὲν ἀλλήλαις αἱ ἐδεί· τὸ δὲ ἔργον, ὅμοιον. Εt erant sape bæ viæ inter se invicem contraris: sim Ἀλλ᾽ αὐτοὶ, καθάπερ θηρίον δύστροπον, εκατέρους φεύγοντες, ἑκατέρους εκάκιζον. Ερωτήσωμεν τοίνυν αὐτούς· Καλόν ή σκληροτέρα πολιτεία; Καὶ πῶς οὐκ ἐπείσθητε τῷ Ἰωάννη, τὸν Χριστὸν ὑμῖν ὑποδεικνύοντι; 'Αλλὰ καλόν ή μαλακωτέρα· καὶ πῶς οὐκ ἐπείσθητε τῷ Χριστῷ, τὴν ὁδὸν ὑμᾶς τῆς σωτηρίας διδάσκοντι; Διατί δὲ μᾶλλον ὁ Ἰωάννης την σκληροτέραν ἀγωγὴν εἶχε; Διότι ἔδει τὸν μὲν κήρυκα τῆς μετανοίας σκυθρωπὸν εἶναι, τὸν δὲ δοτῆρα τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν, χαρίεντα. Καὶ ὅτι ὁ μὲν Ἰωάννης οὐδὲν πλέον ἐπεδείξατο τοῖς Ἰουδαίοις, εἰ μὴ πολιτείαν μόνην· Ιωάννης γάρ, φησίν, οὐδὲν ἐποίησε σημεῖον· ὁ δὲ Χριστὸς καὶ τὴν ἀπὸ τῶν θεο πρεπῶν θαυμάτων μαρτυρίαν ἐκέκτητο. Άλλως τε δὲ, καὶ γινώσκων ἀσθενεῖς τοὺς ἀνα θρώπους, συγκατέβαινεν, ἵνα κερδήσῃ μάλλον αὐτοὺς ἐντεῦθεν. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς τραπέζας τελωνῶν οἰκονομικῶς εἰσήρχετο, καὶ τοῖ; μεμφομένοις ἀπελογεῖτο, τὴν αἰτίαν λέγων· Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τῆς σκληρᾶς ἡμέλησεν ἀγωγῆς, ἐν τῇ ἐρήμῳ μετὰ τῶν θηρίων οἰκήσας, καὶ τεσσαράκοντα νηστεύσας ἡμέρας, ὡς προδεδήλωται. Καὶ εἰς τραπέζας δὲ εἰσιών, εὐλαβῶς τε καὶ ἐγκρατῶς καὶ ἅγιο πρεπῶς ἤσθιε καὶ ἔπινε. Kal αὐτῆς. Ἐδικαιώθη, ἀντὶ τοῦ, Δικαία ἐλογίσθη, τουτέστιν ἐθαυμάσθη ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ, ή οικονομήσασα τὸν Ἰωάννην καὶ τὸν Χριστὸν ἐναντίας ὁδοὺς πολιτειῶν ἰέναι, διὰ τὴν αὐτὴν ὠφέλειαν τῶν ἀνθρώπων. Εθαυμάσθη δὲ, ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῆς, ἔγουν, παρὰ τῶν συνιέντων αὐτήν. Υιοί γάρ σο φίας, οἱ συνετοί· ἡ Ἐδικαιώθη, ἀντὶ τοῦ, Δικαία καὶ ἀνέγκλητος ελογίσθη, ὡς ποιήσασα πᾶν ὃ ἔδει, καὶ παντὶ τρόπῳ χρησαμένη προς σωτηρίαν αὐτῶν. Τότε – μετενόησαν. Ονειδίζειν, ἀντὶ τοῦ, Ταλανίζειν. Όνειδος γὰρ καὶ ὁ ταλανισμός. Δυνάμεις δὲ, τὰ θαύματα λέγει. Ουαί σοι mile tamen erat opus. Verum hi, tanquam fera captu dificilis, utrumque fugientes, utrique detrabebant. Interrogemus ergo illos. Estne proba vita˝asperior? quomodo. ergo non obedistis. Joanni Christum vobis demonstranti? At fortassis vita mollior ac suavior magis placet. Et quare non obedistis Christo viam salutis vos docenti? Verum quam ob causam Joannes potius asperam vivendi norman habuit? Quia oportebat pœnitentiæ prædicatorem tristem quamdam gravitatem prae se ferre: et remissionis peccatorum largitorem, humanum atque benignum esse. Et quia Joannes nihil amplius, quam solam vitæ normam Judzis demonstravit: siquidem Joannes, inquit, aullum feci - gnum": Christus vero etiam a divinis miraculis testimonium adeptus est. Præterea quoque sciens imbecilles esse homines demittit sese, ut illos magis lucrifaceret, et propter hoc ad mensas etiam publicanorum dispensatorie accedebat: et indignantibus causam reddebat, dicens: Non veni ad vocandum justos, sed peccatores ad penitentiam". Neque tamen duram vivendi normam neglexit, in deserto cum feris versatus ", ac diebus quadraginta jejunans, ut supra dictum est. Praeterea quoque ad mensas accedens verecunde, temperale, et prout sanctos decet, religiose edeba: ac bibebat. μετενόησαν. Τὸ Σόδομα μὲν και Γόμορρα τίθησιν, ὡς εἰς ἀσέλγειαν ἐπιφανέστατα· τὴν Τύρον δὲ καὶ τὴν Σιδῶνα, ὡς εἰς εἰδωλολατρίαν διαβοή τους. Πλην ὑμῖν. Το Πλην, ἀντὶ τοῦ, Διὰ τοῦτο. Μιγνύει δὲ τῷ ταλανισμῷ καὶ ἀπειλήν, ἵνα ἡ αἰσχυν θῶσιν, ἡ φοβηθῶσι. • Joan. x, 41. * Matth. 13, 13. ss Marc. 1, 15. Vers. 19. Et-suis.· Justificata est, id est, Justa babita est, sive admirationi habita est Dei sapientia, quæ disposuit ut Christus ac Joannes oppositis viis incederent, propter ipsam hominum utilitatem. Admirationi autem habita est a filiis suis, sive ab intelligentibus illam: filii namque sapientiæ sunt sapientes aut intelligentes: vel Justificata est, hoc est, Justa ac irreprehensibilis habita est: utpote quæ fecit quidquid debuit: et omni modo usa est ad iliorum salutem. Vers. 20. Tunc resipuissent. Exprobrare, hoc est Miseras dicere ac deplorare. Nam probrum miseria est. Virtutes autem dicit miracula. Vers. 21. Ve tibi — resipuissent. In sequenti bus Sodoma et Gomorrba ponit, utpote in libidine nominatissima; Tyrum autem et Sidona tanquam maxime in idololatria insignes. Vers. 22. Attamen vobis. Attamen, id est, Propter hoc. Significat autem miseriam ac mines, ut vel erubescant vel paveant. omittit Varia lectiones et notæ. 16, propter vicinum thy 84, vix ferri potest. Crediderim ergo Euthymium scripsisse tå. Hentepius videtur legisse: 'Εν τοῖς ἑξῆς Σόδομα. Cur autem Γόμορρα memoravit, quorum nulla hic ft mentio? Vel ex loco simili Matth. x, 15, vel quod alibi etiam istæ urbes conjungi solent.

COMMENT.-IN MATTHÆUM.- CAP. XI. ἐναντίαι μὲν ἀλλήλαις αἱ ἐδεί· τὸ δὲ ἔργον, ὅμοιον. Εt erant sape bæ viæ inter se invicem contraris: sim Ἀλλ᾽ αὐτοὶ, καθάπερ θηρίον δύστροπον, εκατέρους φεύγοντες, ἑκατέρους εκάκιζον. Ερωτήσωμεν τοίνυν αὐτούς· Καλόν ή σκληροτέρα πολιτεία; Καὶ πῶς οὐκ ἐπείσθητε τῷ Ἰωάννη, τὸν Χριστὸν ὑμῖν ὑποδεικνύοντι; 'Αλλὰ καλόν ή μαλακωτέρα· καὶ πῶς οὐκ ἐπείσθητε τῷ Χριστῷ, τὴν ὁδὸν ὑμᾶς τῆς σωτηρίας διδάσκοντι; Διατί δὲ μᾶλλον ὁ Ἰωάννης την σκληροτέραν ἀγωγὴν εἶχε; Διότι ἔδει τὸν μὲν κήρυκα τῆς μετανοίας σκυθρωπὸν εἶναι, τὸν δὲ δοτῆρα τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν, χαρίεντα. Καὶ ὅτι ὁ μὲν Ἰωάννης οὐδὲν πλέον ἐπεδείξατο τοῖς Ἰουδαίοις, εἰ μὴ πολιτείαν μόνην· Ιωάννης γάρ, φησίν, οὐδὲν ἐποίησε σημεῖον· ὁ δὲ Χριστὸς καὶ τὴν ἀπὸ τῶν θεο πρεπῶν θαυμάτων μαρτυρίαν ἐκέκτητο. Άλλως τε δὲ, καὶ γινώσκων ἀσθενεῖς τοὺς ἀνα θρώπους, συγκατέβαινεν, ἵνα κερδήσῃ μάλλον αὐτοὺς ἐντεῦθεν. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς τραπέζας τελωνῶν οἰκονομικῶς εἰσήρχετο, καὶ τοῖ; μεμφομένοις ἀπελογεῖτο, τὴν αἰτίαν λέγων· Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τῆς σκληρᾶς ἡμέλησεν ἀγωγῆς, ἐν τῇ ἐρήμῳ μετὰ τῶν θηρίων οἰκήσας, καὶ τεσσαράκοντα νηστεύσας ἡμέρας, ὡς προδεδήλωται. Καὶ εἰς τραπέζας δὲ εἰσιών, εὐλαβῶς τε καὶ ἐγκρατῶς καὶ ἅγιο πρεπῶς ἤσθιε καὶ ἔπινε. Kal αὐτῆς. Ἐδικαιώθη, ἀντὶ τοῦ, Δικαία ἐλογίσθη, τουτέστιν ἐθαυμάσθη ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ, ή οικονομήσασα τὸν Ἰωάννην καὶ τὸν Χριστὸν ἐναντίας ὁδοὺς πολιτειῶν ἰέναι, διὰ τὴν αὐτὴν ὠφέλειαν τῶν ἀνθρώπων. Εθαυμάσθη δὲ, ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῆς, ἔγουν, παρὰ τῶν συνιέντων αὐτήν. Υιοί γάρ σο φίας, οἱ συνετοί· ἡ Ἐδικαιώθη, ἀντὶ τοῦ, Δικαία καὶ ἀνέγκλητος ελογίσθη, ὡς ποιήσασα πᾶν ὃ ἔδει, καὶ παντὶ τρόπῳ χρησαμένη προς σωτηρίαν αὐτῶν. Τότε – μετενόησαν. Ονειδίζειν, ἀντὶ τοῦ, Ταλανίζειν. Όνειδος γὰρ καὶ ὁ ταλανισμός. Δυνάμεις δὲ, τὰ θαύματα λέγει. Ουαί σοι mile tamen erat opus. Verum hi, tanquam fera captu dificilis, utrumque fugientes, utrique detrabebant. Interrogemus ergo illos. Estne proba vita˝asperior? quomodo. ergo non obedistis. Joanni Christum vobis demonstranti? At fortassis vita mollior ac suavior magis placet. Et quare non obedistis Christo viam salutis vos docenti? Verum quam ob causam Joannes potius asperam vivendi norman habuit? Quia oportebat pœnitentiæ prædicatorem tristem quamdam gravitatem prae se ferre: et remissionis peccatorum largitorem, humanum atque benignum esse. Et quia Joannes nihil amplius, quam solam vitæ normam Judzis demonstravit: siquidem Joannes, inquit, aullum feci - gnum": Christus vero etiam a divinis miraculis testimonium adeptus est. Præterea quoque sciens imbecilles esse homines demittit sese, ut illos magis lucrifaceret, et propter hoc ad mensas etiam publicanorum dispensatorie accedebat: et indignantibus causam reddebat, dicens: Non veni ad vocandum justos, sed peccatores ad penitentiam". Neque tamen duram vivendi normam neglexit, in deserto cum feris versatus ", ac diebus quadraginta jejunans, ut supra dictum est. Praeterea quoque ad mensas accedens verecunde, temperale, et prout sanctos decet, religiose edeba: ac bibebat. μετενόησαν. Τὸ Σόδομα μὲν και Γόμορρα τίθησιν, ὡς εἰς ἀσέλγειαν ἐπιφανέστατα· τὴν Τύρον δὲ καὶ τὴν Σιδῶνα, ὡς εἰς εἰδωλολατρίαν διαβοή τους. Πλην ὑμῖν. Το Πλην, ἀντὶ τοῦ, Διὰ τοῦτο. Μιγνύει δὲ τῷ ταλανισμῷ καὶ ἀπειλήν, ἵνα ἡ αἰσχυν θῶσιν, ἡ φοβηθῶσι. • Joan. x, 41. * Matth. 13, 13. ss Marc. 1, 15. Vers. 19. Et-suis.· Justificata est, id est, Justa babita est, sive admirationi habita est Dei sapientia, quæ disposuit ut Christus ac Joannes oppositis viis incederent, propter ipsam hominum utilitatem. Admirationi autem habita est a filiis suis, sive ab intelligentibus illam: filii namque sapientiæ sunt sapientes aut intelligentes: vel Justificata est, hoc est, Justa ac irreprehensibilis habita est: utpote quæ fecit quidquid debuit: et omni modo usa est ad iliorum salutem. Vers. 20. Tunc resipuissent. Exprobrare, hoc est Miseras dicere ac deplorare. Nam probrum miseria est. Virtutes autem dicit miracula. Vers. 21. Ve tibi — resipuissent. In sequenti bus Sodoma et Gomorrba ponit, utpote in libidine nominatissima; Tyrum autem et Sidona tanquam maxime in idololatria insignes. Vers. 22. Attamen vobis. Attamen, id est, Propter hoc. Significat autem miseriam ac mines, ut vel erubescant vel paveant. omittit Varia lectiones et notæ. 16, propter vicinum thy 84, vix ferri potest. Crediderim ergo Euthymium scripsisse tå. Hentepius videtur legisse: 'Εν τοῖς ἑξῆς Σόδομα. Cur autem Γόμορρα memoravit, quorum nulla hic ft mentio? Vel ex loco simili Matth. x, 15, vel quod alibi etiam istæ urbes conjungi solent.

COMMENT.-IN MATTHÆUM.- CAP. XI. ἐναντίαι μὲν ἀλλήλαις αἱ ἐδεί· τὸ δὲ ἔργον, ὅμοιον. Εt erant sape bæ viæ inter se invicem contraris: sim Ἀλλ᾽ αὐτοὶ, καθάπερ θηρίον δύστροπον, εκατέρους φεύγοντες, ἑκατέρους εκάκιζον. Ερωτήσωμεν τοίνυν αὐτούς· Καλόν ή σκληροτέρα πολιτεία; Καὶ πῶς οὐκ ἐπείσθητε τῷ Ἰωάννη, τὸν Χριστὸν ὑμῖν ὑποδεικνύοντι; 'Αλλὰ καλόν ή μαλακωτέρα· καὶ πῶς οὐκ ἐπείσθητε τῷ Χριστῷ, τὴν ὁδὸν ὑμᾶς τῆς σωτηρίας διδάσκοντι; Διατί δὲ μᾶλλον ὁ Ἰωάννης την σκληροτέραν ἀγωγὴν εἶχε; Διότι ἔδει τὸν μὲν κήρυκα τῆς μετανοίας σκυθρωπὸν εἶναι, τὸν δὲ δοτῆρα τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν, χαρίεντα. Καὶ ὅτι ὁ μὲν Ἰωάννης οὐδὲν πλέον ἐπεδείξατο τοῖς Ἰουδαίοις, εἰ μὴ πολιτείαν μόνην· Ιωάννης γάρ, φησίν, οὐδὲν ἐποίησε σημεῖον· ὁ δὲ Χριστὸς καὶ τὴν ἀπὸ τῶν θεο πρεπῶν θαυμάτων μαρτυρίαν ἐκέκτητο. Άλλως τε δὲ, καὶ γινώσκων ἀσθενεῖς τοὺς ἀνα θρώπους, συγκατέβαινεν, ἵνα κερδήσῃ μάλλον αὐτοὺς ἐντεῦθεν. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς τραπέζας τελωνῶν οἰκονομικῶς εἰσήρχετο, καὶ τοῖ; μεμφομένοις ἀπελογεῖτο, τὴν αἰτίαν λέγων· Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τῆς σκληρᾶς ἡμέλησεν ἀγωγῆς, ἐν τῇ ἐρήμῳ μετὰ τῶν θηρίων οἰκήσας, καὶ τεσσαράκοντα νηστεύσας ἡμέρας, ὡς προδεδήλωται. Καὶ εἰς τραπέζας δὲ εἰσιών, εὐλαβῶς τε καὶ ἐγκρατῶς καὶ ἅγιο πρεπῶς ἤσθιε καὶ ἔπινε. Kal αὐτῆς. Ἐδικαιώθη, ἀντὶ τοῦ, Δικαία ἐλογίσθη, τουτέστιν ἐθαυμάσθη ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ, ή οικονομήσασα τὸν Ἰωάννην καὶ τὸν Χριστὸν ἐναντίας ὁδοὺς πολιτειῶν ἰέναι, διὰ τὴν αὐτὴν ὠφέλειαν τῶν ἀνθρώπων. Εθαυμάσθη δὲ, ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῆς, ἔγουν, παρὰ τῶν συνιέντων αὐτήν. Υιοί γάρ σο φίας, οἱ συνετοί· ἡ Ἐδικαιώθη, ἀντὶ τοῦ, Δικαία καὶ ἀνέγκλητος ελογίσθη, ὡς ποιήσασα πᾶν ὃ ἔδει, καὶ παντὶ τρόπῳ χρησαμένη προς σωτηρίαν αὐτῶν. Τότε – μετενόησαν. Ονειδίζειν, ἀντὶ τοῦ, Ταλανίζειν. Όνειδος γὰρ καὶ ὁ ταλανισμός. Δυνάμεις δὲ, τὰ θαύματα λέγει. Ουαί σοι mile tamen erat opus. Verum hi, tanquam fera captu dificilis, utrumque fugientes, utrique detrabebant. Interrogemus ergo illos. Estne proba vita˝asperior? quomodo. ergo non obedistis. Joanni Christum vobis demonstranti? At fortassis vita mollior ac suavior magis placet. Et quare non obedistis Christo viam salutis vos docenti? Verum quam ob causam Joannes potius asperam vivendi norman habuit? Quia oportebat pœnitentiæ prædicatorem tristem quamdam gravitatem prae se ferre: et remissionis peccatorum largitorem, humanum atque benignum esse. Et quia Joannes nihil amplius, quam solam vitæ normam Judzis demonstravit: siquidem Joannes, inquit, aullum feci - gnum": Christus vero etiam a divinis miraculis testimonium adeptus est. Præterea quoque sciens imbecilles esse homines demittit sese, ut illos magis lucrifaceret, et propter hoc ad mensas etiam publicanorum dispensatorie accedebat: et indignantibus causam reddebat, dicens: Non veni ad vocandum justos, sed peccatores ad penitentiam". Neque tamen duram vivendi normam neglexit, in deserto cum feris versatus ", ac diebus quadraginta jejunans, ut supra dictum est. Praeterea quoque ad mensas accedens verecunde, temperale, et prout sanctos decet, religiose edeba: ac bibebat. μετενόησαν. Τὸ Σόδομα μὲν και Γόμορρα τίθησιν, ὡς εἰς ἀσέλγειαν ἐπιφανέστατα· τὴν Τύρον δὲ καὶ τὴν Σιδῶνα, ὡς εἰς εἰδωλολατρίαν διαβοή τους. Πλην ὑμῖν. Το Πλην, ἀντὶ τοῦ, Διὰ τοῦτο. Μιγνύει δὲ τῷ ταλανισμῷ καὶ ἀπειλήν, ἵνα ἡ αἰσχυν θῶσιν, ἡ φοβηθῶσι. • Joan. x, 41. * Matth. 13, 13. ss Marc. 1, 15. Vers. 19. Et-suis.· Justificata est, id est, Justa babita est, sive admirationi habita est Dei sapientia, quæ disposuit ut Christus ac Joannes oppositis viis incederent, propter ipsam hominum utilitatem. Admirationi autem habita est a filiis suis, sive ab intelligentibus illam: filii namque sapientiæ sunt sapientes aut intelligentes: vel Justificata est, hoc est, Justa ac irreprehensibilis habita est: utpote quæ fecit quidquid debuit: et omni modo usa est ad iliorum salutem. Vers. 20. Tunc resipuissent. Exprobrare, hoc est Miseras dicere ac deplorare. Nam probrum miseria est. Virtutes autem dicit miracula. Vers. 21. Ve tibi — resipuissent. In sequenti bus Sodoma et Gomorrba ponit, utpote in libidine nominatissima; Tyrum autem et Sidona tanquam maxime in idololatria insignes. Vers. 22. Attamen vobis. Attamen, id est, Propter hoc. Significat autem miseriam ac mines, ut vel erubescant vel paveant. omittit Varia lectiones et notæ. 16, propter vicinum thy 84, vix ferri potest. Crediderim ergo Euthymium scripsisse tå. Hentepius videtur legisse: 'Εν τοῖς ἑξῆς Σόδομα. Cur autem Γόμορρα memoravit, quorum nulla hic ft mentio? Vel ex loco simili Matth. x, 15, vel quod alibi etiam istæ urbes conjungi solent.

COMMENT.-IN MATTHÆUM.- CAP. XI. ἐναντίαι μὲν ἀλλήλαις αἱ ἐδεί· τὸ δὲ ἔργον, ὅμοιον. Εt erant sape bæ viæ inter se invicem contraris: sim Ἀλλ᾽ αὐτοὶ, καθάπερ θηρίον δύστροπον, εκατέρους φεύγοντες, ἑκατέρους εκάκιζον. Ερωτήσωμεν τοίνυν αὐτούς· Καλόν ή σκληροτέρα πολιτεία; Καὶ πῶς οὐκ ἐπείσθητε τῷ Ἰωάννη, τὸν Χριστὸν ὑμῖν ὑποδεικνύοντι; 'Αλλὰ καλόν ή μαλακωτέρα· καὶ πῶς οὐκ ἐπείσθητε τῷ Χριστῷ, τὴν ὁδὸν ὑμᾶς τῆς σωτηρίας διδάσκοντι; Διατί δὲ μᾶλλον ὁ Ἰωάννης την σκληροτέραν ἀγωγὴν εἶχε; Διότι ἔδει τὸν μὲν κήρυκα τῆς μετανοίας σκυθρωπὸν εἶναι, τὸν δὲ δοτῆρα τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν, χαρίεντα. Καὶ ὅτι ὁ μὲν Ἰωάννης οὐδὲν πλέον ἐπεδείξατο τοῖς Ἰουδαίοις, εἰ μὴ πολιτείαν μόνην· Ιωάννης γάρ, φησίν, οὐδὲν ἐποίησε σημεῖον· ὁ δὲ Χριστὸς καὶ τὴν ἀπὸ τῶν θεο πρεπῶν θαυμάτων μαρτυρίαν ἐκέκτητο. Άλλως τε δὲ, καὶ γινώσκων ἀσθενεῖς τοὺς ἀνα θρώπους, συγκατέβαινεν, ἵνα κερδήσῃ μάλλον αὐτοὺς ἐντεῦθεν. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς τραπέζας τελωνῶν οἰκονομικῶς εἰσήρχετο, καὶ τοῖ; μεμφομένοις ἀπελογεῖτο, τὴν αἰτίαν λέγων· Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τῆς σκληρᾶς ἡμέλησεν ἀγωγῆς, ἐν τῇ ἐρήμῳ μετὰ τῶν θηρίων οἰκήσας, καὶ τεσσαράκοντα νηστεύσας ἡμέρας, ὡς προδεδήλωται. Καὶ εἰς τραπέζας δὲ εἰσιών, εὐλαβῶς τε καὶ ἐγκρατῶς καὶ ἅγιο πρεπῶς ἤσθιε καὶ ἔπινε. Kal αὐτῆς. Ἐδικαιώθη, ἀντὶ τοῦ, Δικαία ἐλογίσθη, τουτέστιν ἐθαυμάσθη ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ, ή οικονομήσασα τὸν Ἰωάννην καὶ τὸν Χριστὸν ἐναντίας ὁδοὺς πολιτειῶν ἰέναι, διὰ τὴν αὐτὴν ὠφέλειαν τῶν ἀνθρώπων. Εθαυμάσθη δὲ, ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῆς, ἔγουν, παρὰ τῶν συνιέντων αὐτήν. Υιοί γάρ σο φίας, οἱ συνετοί· ἡ Ἐδικαιώθη, ἀντὶ τοῦ, Δικαία καὶ ἀνέγκλητος ελογίσθη, ὡς ποιήσασα πᾶν ὃ ἔδει, καὶ παντὶ τρόπῳ χρησαμένη προς σωτηρίαν αὐτῶν. Τότε – μετενόησαν. Ονειδίζειν, ἀντὶ τοῦ, Ταλανίζειν. Όνειδος γὰρ καὶ ὁ ταλανισμός. Δυνάμεις δὲ, τὰ θαύματα λέγει. Ουαί σοι mile tamen erat opus. Verum hi, tanquam fera captu dificilis, utrumque fugientes, utrique detrabebant. Interrogemus ergo illos. Estne proba vita˝asperior? quomodo. ergo non obedistis. Joanni Christum vobis demonstranti? At fortassis vita mollior ac suavior magis placet. Et quare non obedistis Christo viam salutis vos docenti? Verum quam ob causam Joannes potius asperam vivendi norman habuit? Quia oportebat pœnitentiæ prædicatorem tristem quamdam gravitatem prae se ferre: et remissionis peccatorum largitorem, humanum atque benignum esse. Et quia Joannes nihil amplius, quam solam vitæ normam Judzis demonstravit: siquidem Joannes, inquit, aullum feci - gnum": Christus vero etiam a divinis miraculis testimonium adeptus est. Præterea quoque sciens imbecilles esse homines demittit sese, ut illos magis lucrifaceret, et propter hoc ad mensas etiam publicanorum dispensatorie accedebat: et indignantibus causam reddebat, dicens: Non veni ad vocandum justos, sed peccatores ad penitentiam". Neque tamen duram vivendi normam neglexit, in deserto cum feris versatus ", ac diebus quadraginta jejunans, ut supra dictum est. Praeterea quoque ad mensas accedens verecunde, temperale, et prout sanctos decet, religiose edeba: ac bibebat. μετενόησαν. Τὸ Σόδομα μὲν και Γόμορρα τίθησιν, ὡς εἰς ἀσέλγειαν ἐπιφανέστατα· τὴν Τύρον δὲ καὶ τὴν Σιδῶνα, ὡς εἰς εἰδωλολατρίαν διαβοή τους. Πλην ὑμῖν. Το Πλην, ἀντὶ τοῦ, Διὰ τοῦτο. Μιγνύει δὲ τῷ ταλανισμῷ καὶ ἀπειλήν, ἵνα ἡ αἰσχυν θῶσιν, ἡ φοβηθῶσι. • Joan. x, 41. * Matth. 13, 13. ss Marc. 1, 15. Vers. 19. Et-suis.· Justificata est, id est, Justa babita est, sive admirationi habita est Dei sapientia, quæ disposuit ut Christus ac Joannes oppositis viis incederent, propter ipsam hominum utilitatem. Admirationi autem habita est a filiis suis, sive ab intelligentibus illam: filii namque sapientiæ sunt sapientes aut intelligentes: vel Justificata est, hoc est, Justa ac irreprehensibilis habita est: utpote quæ fecit quidquid debuit: et omni modo usa est ad iliorum salutem. Vers. 20. Tunc resipuissent. Exprobrare, hoc est Miseras dicere ac deplorare. Nam probrum miseria est. Virtutes autem dicit miracula. Vers. 21. Ve tibi — resipuissent. In sequenti bus Sodoma et Gomorrba ponit, utpote in libidine nominatissima; Tyrum autem et Sidona tanquam maxime in idololatria insignes. Vers. 22. Attamen vobis. Attamen, id est, Propter hoc. Significat autem miseriam ac mines, ut vel erubescant vel paveant. omittit Varia lectiones et notæ. 16, propter vicinum thy 84, vix ferri potest. Crediderim ergo Euthymium scripsisse tå. Hentepius videtur legisse: 'Εν τοῖς ἑξῆς Σόδομα. Cur autem Γόμορρα memoravit, quorum nulla hic ft mentio? Vel ex loco simili Matth. x, 15, vel quod alibi etiam istæ urbes conjungi solent.

Vers. 23. Ει — hodiernum diem. Capernaum celebris fuit, eo quod habitaverit in ea Christus, multaque miracula in ea ediderit. Dicit ergo: Et tu per gloriam usque ad çœlum exaltata, usque ad inferos detraheris per ignominiam. Sunt autem quæ que dicuntur alterius rei significativa. Siquidem usque ad coelum, gloriæ demonstrat magnitudinem; usque ad inferos autem, ignominiæ. Augmentum vero criminis et demonstratio extremæ pravitatis est, non solum pejores esse peccatoribus qui tunc erant, sed et illis qui unquam fuerant. Vers. 24. Αttamen — tibi. Vobis, ad civitatis illius cives dictum est; Tibi vero, ad civitatem. Vers. 25. In parvulis. "Αποχρίσεως vocabulum (quod nos communiter responsionem vertimus) varia significat. Mitto nunc separationem ac digestionem secundum medicos, et quæ ad hoc fit, terminationem. Interdum quidem principii locum habet, ut cum dicitur, Respondens Jesus dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine cœli et terræ, de quo nunc est sermo; nulla enim præcessit interrogatio. Quandoque vero ad interrogationem redditur, ut est illud: Respondens Simon Petrus dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi "; præcessit euim interrovivi"; gatio. Interdum quoque sermonis continuationem significat, ut capite vicesimo nono hujus, cum Chananza dixisset: Ulique, Domine, nam et catelli edunt de micis, quæ cadunt a mensa dominorum suorum; consequenter statim subjungitur: Tunc respondens. Jesus dixit illi: 0 mulier, magna est fides tua; fiat tibi sicut vis ". Ad hæc quoque significat exhortationem sive deprecationem, ut cum dicitur: Respondens autem Petrus dixit ei: Edissere nobis parabolam hanc s. Quandoque autem abundat, ut cum dicitur: Respondens autem Petrus dixit illi: Et si omnes offendantur,per te, ego tamen nunquam offendar ". Siquidem Marcus prætermisit, Respondens, *. et dixit: Petrus autem ait illis, etc. Interdum vero significat etiam interrogationemi, ut cum dicitur: Respondit eis Jesus: Num ego vos duodecim elegi us? Confiteor autem dicit nunc gratiarum actionem. Sapientes vero et prudentes eos qui tales populo videbantur, puta Scribas et Pharisæos. Parvulos vero, apostolos propter simplicitatem et innocentiam ac sinceritatem. Gratias tibi ago, inquit, quod absconderis fidei mysteria a sapientibus et prudentibus, illa cognoscere nolentibus: et revelaris ca parvulis, læto animo ipsa suscipientibus. Gratias autem agens Patri, demonstravit se Filium ejus esse ss Matth. χνι, 16. se Joan. vi, 70. Καὶ — σήμερον. Η Καπερναούμ ἔνδοξο; γέγινε διὰ τὸ κατοικεῖν ἐν αὐτῇ τὸν Χριστὸν, καὶ τὰ πολλὰ τῶν θαυμάτων ἐν αὐτῇ τελέσαι. Φησὶν οὖν, ὅτι Καὶ σύ, ἡ μέχρι τοῦ οὐρανοῦ· ὑψωθεῖσα τῇ δίξῃ ἕως είδου καταβιβασθήσῃ τῇ ἀδοξία. Εμφαντικὰ δὲ τὸ, Μέχρι τοῦ οὐρανοῦ, καὶ τὸ, Εως είδου. Εμφαίνουσι γὰρ, τὸ μὲν, μέγεθος δόξης· τὰ δὲ ἀδοξία;. Αύξησις δὲ κατηγορίας καὶ ἀπόδειξις κακίας ύπερβαλλούσης, τὸ λέγειν, αὐτοὺς μὴ μόνον χείρους τῶν τότε ἁμαρτωλῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν πώποτε γενο μένων. Πλήν – σεί. Τὸ μὲν, Υμῖν, πρὸς τοὺς πολίτας τῆς πόλεως ἐκείνης εἴρηται· τὸ δὲ Σοί, πρὸς τὴν πόλιν. Εν – νηπίοις. Τὸ τῆς ἀποκρίσεως όνομα, πολυσήμαντόν ἐστιν. Ἵνα γὰρ ἐάσω τὸν διαχωρισμὸν καὶ τὴν διαφόρησιν, κατὰ τοὺς ἰατρούς, καὶ τὴν εἰς τοῦτο κατάληξιν· ποτὲ μὲν τόπον ἀρχῆς ἔχει, ὡς τό ᾿Αποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐξομολογοῦμαι σοι, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς· περὶ οὗ νῦν ὁ λόγος· οὐ προηγήσατο γὰρ ἐρώτησις· ποτὲ δὲ, πρὸς ἐρώτησιν ἀποδίδοται· ὡς τό· Αποκριθεὶς Σίμων Πέτρος εἶπε. Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· προηγήσατο γὰρ ἐρώτησις· ποτὲ δὲ, λόγου διαδοχὴν δηλοῖ· τῆς γὰρ Χαναναίας εἰπούση;· Ναί, Κύριε· καὶ γὰρ τὰ κυνάρια ἐσθίει ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν· ἀποκριθεὶς ὁ ᾿Ιησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ο γύναι, μεγάλη σου ή πίστις, γενηθήτω σοι ὡς θέλεις· Ποτὲ δὲ, σημαίνει παράκλη σιν, ὡς τό· ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ. | Φράσον ἡμῖν τὴν παραβολὴν ταύτην· Ποτὲ δὲ, περιττὸν τέθειται· ὡς τό· Ἀποκριθεὶς ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ· ] Εἰ πάντες σκανδαλισθήσον. ται ἐν σοί, ἐγὼ δὲ οὐδέποτε σκανδαλισθήσομαι· καὶ γὰρ ὁ Μάρκος παρέλιπε τὸ, Αποκριθεὶς, καὶ εἶπεν· 'Ο δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· ἔστι δ' ὅτε δηλοῖ καὶ τὴν ἐρώτησιν ὡς τό· Απεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Οὐκ ἐγὼ ἡμᾶς τοὺς δώδεκα ἐξελεξά μην. Εξομολόγησιν δὲ νῦν, τὴν εὐχαριστίαν λέγει· Καὶ σοφοὺς μὲν, καὶ συνετούς, τοὺς οὕτω δοκοῦντας τῷ λαῷ. Γραμματέας καὶ Φαρισαίους· νηπίους δὲ, τοὺς ἀποστόλους, διὰ τὸ ἄκακον, καὶ ἀπόνηρον, καὶ άφελές. Εὐχαριστῶ σοι, φησὶν, ὅτι ἀπέκρυψας τὰ τῆς πίστεως μυστήρια ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετών, μὴ θελησάντων ἐπιγνῶναι ταῦτα, καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νηπίοις, τοῖς παραδεξαμένοις αὐτά. Εὐχα ριστήσας μὲν οὖν τῷ Πατρὶ, ἔδειξεν, ὅτι 17 Marc. XIV, * Matth. xv, 27, 28. se Matth. xv, 13. ** Matth. xxw, 33. Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet B. (c) Sunt autem, etc. Significantissimum autem, uzque ad cœlum et usque ad infernos. Siqui29. ἀπέδειξεν. Α. dem, clc. (d) Ut capite· hujus. Haec in meis codd. absunt.

Vers. 23. Ει — hodiernum diem. Capernaum celebris fuit, eo quod habitaverit in ea Christus, multaque miracula in ea ediderit. Dicit ergo: Et tu per gloriam usque ad çœlum exaltata, usque ad inferos detraheris per ignominiam. Sunt autem quæ que dicuntur alterius rei significativa. Siquidem usque ad coelum, gloriæ demonstrat magnitudinem; usque ad inferos autem, ignominiæ. Augmentum vero criminis et demonstratio extremæ pravitatis est, non solum pejores esse peccatoribus qui tunc erant, sed et illis qui unquam fuerant. Vers. 24. Αttamen — tibi. Vobis, ad civitatis illius cives dictum est; Tibi vero, ad civitatem. Vers. 25. In parvulis. "Αποχρίσεως vocabulum (quod nos communiter responsionem vertimus) varia significat. Mitto nunc separationem ac digestionem secundum medicos, et quæ ad hoc fit, terminationem. Interdum quidem principii locum habet, ut cum dicitur, Respondens Jesus dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine cœli et terræ, de quo nunc est sermo; nulla enim præcessit interrogatio. Quandoque vero ad interrogationem redditur, ut est illud: Respondens Simon Petrus dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi "; præcessit euim interrovivi"; gatio. Interdum quoque sermonis continuationem significat, ut capite vicesimo nono hujus, cum Chananza dixisset: Ulique, Domine, nam et catelli edunt de micis, quæ cadunt a mensa dominorum suorum; consequenter statim subjungitur: Tunc respondens. Jesus dixit illi: 0 mulier, magna est fides tua; fiat tibi sicut vis ". Ad hæc quoque significat exhortationem sive deprecationem, ut cum dicitur: Respondens autem Petrus dixit ei: Edissere nobis parabolam hanc s. Quandoque autem abundat, ut cum dicitur: Respondens autem Petrus dixit illi: Et si omnes offendantur,per te, ego tamen nunquam offendar ". Siquidem Marcus prætermisit, Respondens, *. et dixit: Petrus autem ait illis, etc. Interdum vero significat etiam interrogationemi, ut cum dicitur: Respondit eis Jesus: Num ego vos duodecim elegi us? Confiteor autem dicit nunc gratiarum actionem. Sapientes vero et prudentes eos qui tales populo videbantur, puta Scribas et Pharisæos. Parvulos vero, apostolos propter simplicitatem et innocentiam ac sinceritatem. Gratias tibi ago, inquit, quod absconderis fidei mysteria a sapientibus et prudentibus, illa cognoscere nolentibus: et revelaris ca parvulis, læto animo ipsa suscipientibus. Gratias autem agens Patri, demonstravit se Filium ejus esse ss Matth. χνι, 16. se Joan. vi, 70. Καὶ — σήμερον. Η Καπερναούμ ἔνδοξο; γέγινε διὰ τὸ κατοικεῖν ἐν αὐτῇ τὸν Χριστὸν, καὶ τὰ πολλὰ τῶν θαυμάτων ἐν αὐτῇ τελέσαι. Φησὶν οὖν, ὅτι Καὶ σύ, ἡ μέχρι τοῦ οὐρανοῦ· ὑψωθεῖσα τῇ δίξῃ ἕως είδου καταβιβασθήσῃ τῇ ἀδοξία. Εμφαντικὰ δὲ τὸ, Μέχρι τοῦ οὐρανοῦ, καὶ τὸ, Εως είδου. Εμφαίνουσι γὰρ, τὸ μὲν, μέγεθος δόξης· τὰ δὲ ἀδοξία;. Αύξησις δὲ κατηγορίας καὶ ἀπόδειξις κακίας ύπερβαλλούσης, τὸ λέγειν, αὐτοὺς μὴ μόνον χείρους τῶν τότε ἁμαρτωλῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν πώποτε γενο μένων. Πλήν – σεί. Τὸ μὲν, Υμῖν, πρὸς τοὺς πολίτας τῆς πόλεως ἐκείνης εἴρηται· τὸ δὲ Σοί, πρὸς τὴν πόλιν. Εν – νηπίοις. Τὸ τῆς ἀποκρίσεως όνομα, πολυσήμαντόν ἐστιν. Ἵνα γὰρ ἐάσω τὸν διαχωρισμὸν καὶ τὴν διαφόρησιν, κατὰ τοὺς ἰατρούς, καὶ τὴν εἰς τοῦτο κατάληξιν· ποτὲ μὲν τόπον ἀρχῆς ἔχει, ὡς τό ᾿Αποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐξομολογοῦμαι σοι, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς· περὶ οὗ νῦν ὁ λόγος· οὐ προηγήσατο γὰρ ἐρώτησις· ποτὲ δὲ, πρὸς ἐρώτησιν ἀποδίδοται· ὡς τό· Αποκριθεὶς Σίμων Πέτρος εἶπε. Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· προηγήσατο γὰρ ἐρώτησις· ποτὲ δὲ, λόγου διαδοχὴν δηλοῖ· τῆς γὰρ Χαναναίας εἰπούση;· Ναί, Κύριε· καὶ γὰρ τὰ κυνάρια ἐσθίει ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν· ἀποκριθεὶς ὁ ᾿Ιησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ο γύναι, μεγάλη σου ή πίστις, γενηθήτω σοι ὡς θέλεις· Ποτὲ δὲ, σημαίνει παράκλη σιν, ὡς τό· ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ. | Φράσον ἡμῖν τὴν παραβολὴν ταύτην· Ποτὲ δὲ, περιττὸν τέθειται· ὡς τό· Ἀποκριθεὶς ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ· ] Εἰ πάντες σκανδαλισθήσον. ται ἐν σοί, ἐγὼ δὲ οὐδέποτε σκανδαλισθήσομαι· καὶ γὰρ ὁ Μάρκος παρέλιπε τὸ, Αποκριθεὶς, καὶ εἶπεν· 'Ο δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· ἔστι δ' ὅτε δηλοῖ καὶ τὴν ἐρώτησιν ὡς τό· Απεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Οὐκ ἐγὼ ἡμᾶς τοὺς δώδεκα ἐξελεξά μην. Εξομολόγησιν δὲ νῦν, τὴν εὐχαριστίαν λέγει· Καὶ σοφοὺς μὲν, καὶ συνετούς, τοὺς οὕτω δοκοῦντας τῷ λαῷ. Γραμματέας καὶ Φαρισαίους· νηπίους δὲ, τοὺς ἀποστόλους, διὰ τὸ ἄκακον, καὶ ἀπόνηρον, καὶ άφελές. Εὐχαριστῶ σοι, φησὶν, ὅτι ἀπέκρυψας τὰ τῆς πίστεως μυστήρια ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετών, μὴ θελησάντων ἐπιγνῶναι ταῦτα, καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νηπίοις, τοῖς παραδεξαμένοις αὐτά. Εὐχα ριστήσας μὲν οὖν τῷ Πατρὶ, ἔδειξεν, ὅτι 17 Marc. XIV, * Matth. xv, 27, 28. se Matth. xv, 13. ** Matth. xxw, 33. Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet B. (c) Sunt autem, etc. Significantissimum autem, uzque ad cœlum et usque ad infernos. Siqui29. ἀπέδειξεν. Α. dem, clc. (d) Ut capite· hujus. Haec in meis codd. absunt.

Vers. 23. Ει — hodiernum diem. Capernaum celebris fuit, eo quod habitaverit in ea Christus, multaque miracula in ea ediderit. Dicit ergo: Et tu per gloriam usque ad çœlum exaltata, usque ad inferos detraheris per ignominiam. Sunt autem quæ que dicuntur alterius rei significativa. Siquidem usque ad coelum, gloriæ demonstrat magnitudinem; usque ad inferos autem, ignominiæ. Augmentum vero criminis et demonstratio extremæ pravitatis est, non solum pejores esse peccatoribus qui tunc erant, sed et illis qui unquam fuerant. Vers. 24. Αttamen — tibi. Vobis, ad civitatis illius cives dictum est; Tibi vero, ad civitatem. Vers. 25. In parvulis. "Αποχρίσεως vocabulum (quod nos communiter responsionem vertimus) varia significat. Mitto nunc separationem ac digestionem secundum medicos, et quæ ad hoc fit, terminationem. Interdum quidem principii locum habet, ut cum dicitur, Respondens Jesus dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine cœli et terræ, de quo nunc est sermo; nulla enim præcessit interrogatio. Quandoque vero ad interrogationem redditur, ut est illud: Respondens Simon Petrus dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi "; præcessit euim interrovivi"; gatio. Interdum quoque sermonis continuationem significat, ut capite vicesimo nono hujus, cum Chananza dixisset: Ulique, Domine, nam et catelli edunt de micis, quæ cadunt a mensa dominorum suorum; consequenter statim subjungitur: Tunc respondens. Jesus dixit illi: 0 mulier, magna est fides tua; fiat tibi sicut vis ". Ad hæc quoque significat exhortationem sive deprecationem, ut cum dicitur: Respondens autem Petrus dixit ei: Edissere nobis parabolam hanc s. Quandoque autem abundat, ut cum dicitur: Respondens autem Petrus dixit illi: Et si omnes offendantur,per te, ego tamen nunquam offendar ". Siquidem Marcus prætermisit, Respondens, *. et dixit: Petrus autem ait illis, etc. Interdum vero significat etiam interrogationemi, ut cum dicitur: Respondit eis Jesus: Num ego vos duodecim elegi us? Confiteor autem dicit nunc gratiarum actionem. Sapientes vero et prudentes eos qui tales populo videbantur, puta Scribas et Pharisæos. Parvulos vero, apostolos propter simplicitatem et innocentiam ac sinceritatem. Gratias tibi ago, inquit, quod absconderis fidei mysteria a sapientibus et prudentibus, illa cognoscere nolentibus: et revelaris ca parvulis, læto animo ipsa suscipientibus. Gratias autem agens Patri, demonstravit se Filium ejus esse ss Matth. χνι, 16. se Joan. vi, 70. Καὶ — σήμερον. Η Καπερναούμ ἔνδοξο; γέγινε διὰ τὸ κατοικεῖν ἐν αὐτῇ τὸν Χριστὸν, καὶ τὰ πολλὰ τῶν θαυμάτων ἐν αὐτῇ τελέσαι. Φησὶν οὖν, ὅτι Καὶ σύ, ἡ μέχρι τοῦ οὐρανοῦ· ὑψωθεῖσα τῇ δίξῃ ἕως είδου καταβιβασθήσῃ τῇ ἀδοξία. Εμφαντικὰ δὲ τὸ, Μέχρι τοῦ οὐρανοῦ, καὶ τὸ, Εως είδου. Εμφαίνουσι γὰρ, τὸ μὲν, μέγεθος δόξης· τὰ δὲ ἀδοξία;. Αύξησις δὲ κατηγορίας καὶ ἀπόδειξις κακίας ύπερβαλλούσης, τὸ λέγειν, αὐτοὺς μὴ μόνον χείρους τῶν τότε ἁμαρτωλῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν πώποτε γενο μένων. Πλήν – σεί. Τὸ μὲν, Υμῖν, πρὸς τοὺς πολίτας τῆς πόλεως ἐκείνης εἴρηται· τὸ δὲ Σοί, πρὸς τὴν πόλιν. Εν – νηπίοις. Τὸ τῆς ἀποκρίσεως όνομα, πολυσήμαντόν ἐστιν. Ἵνα γὰρ ἐάσω τὸν διαχωρισμὸν καὶ τὴν διαφόρησιν, κατὰ τοὺς ἰατρούς, καὶ τὴν εἰς τοῦτο κατάληξιν· ποτὲ μὲν τόπον ἀρχῆς ἔχει, ὡς τό ᾿Αποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐξομολογοῦμαι σοι, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς· περὶ οὗ νῦν ὁ λόγος· οὐ προηγήσατο γὰρ ἐρώτησις· ποτὲ δὲ, πρὸς ἐρώτησιν ἀποδίδοται· ὡς τό· Αποκριθεὶς Σίμων Πέτρος εἶπε. Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· προηγήσατο γὰρ ἐρώτησις· ποτὲ δὲ, λόγου διαδοχὴν δηλοῖ· τῆς γὰρ Χαναναίας εἰπούση;· Ναί, Κύριε· καὶ γὰρ τὰ κυνάρια ἐσθίει ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν· ἀποκριθεὶς ὁ ᾿Ιησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ο γύναι, μεγάλη σου ή πίστις, γενηθήτω σοι ὡς θέλεις· Ποτὲ δὲ, σημαίνει παράκλη σιν, ὡς τό· ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ. | Φράσον ἡμῖν τὴν παραβολὴν ταύτην· Ποτὲ δὲ, περιττὸν τέθειται· ὡς τό· Ἀποκριθεὶς ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ· ] Εἰ πάντες σκανδαλισθήσον. ται ἐν σοί, ἐγὼ δὲ οὐδέποτε σκανδαλισθήσομαι· καὶ γὰρ ὁ Μάρκος παρέλιπε τὸ, Αποκριθεὶς, καὶ εἶπεν· 'Ο δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· ἔστι δ' ὅτε δηλοῖ καὶ τὴν ἐρώτησιν ὡς τό· Απεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Οὐκ ἐγὼ ἡμᾶς τοὺς δώδεκα ἐξελεξά μην. Εξομολόγησιν δὲ νῦν, τὴν εὐχαριστίαν λέγει· Καὶ σοφοὺς μὲν, καὶ συνετούς, τοὺς οὕτω δοκοῦντας τῷ λαῷ. Γραμματέας καὶ Φαρισαίους· νηπίους δὲ, τοὺς ἀποστόλους, διὰ τὸ ἄκακον, καὶ ἀπόνηρον, καὶ άφελές. Εὐχαριστῶ σοι, φησὶν, ὅτι ἀπέκρυψας τὰ τῆς πίστεως μυστήρια ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετών, μὴ θελησάντων ἐπιγνῶναι ταῦτα, καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νηπίοις, τοῖς παραδεξαμένοις αὐτά. Εὐχα ριστήσας μὲν οὖν τῷ Πατρὶ, ἔδειξεν, ὅτι 17 Marc. XIV, * Matth. xv, 27, 28. se Matth. xv, 13. ** Matth. xxw, 33. Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet B. (c) Sunt autem, etc. Significantissimum autem, uzque ad cœlum et usque ad infernos. Siqui29. ἀπέδειξεν. Α. dem, clc. (d) Ut capite· hujus. Haec in meis codd. absunt.

Vers. 23. Ει — hodiernum diem. Capernaum celebris fuit, eo quod habitaverit in ea Christus, multaque miracula in ea ediderit. Dicit ergo: Et tu per gloriam usque ad çœlum exaltata, usque ad inferos detraheris per ignominiam. Sunt autem quæ que dicuntur alterius rei significativa. Siquidem usque ad coelum, gloriæ demonstrat magnitudinem; usque ad inferos autem, ignominiæ. Augmentum vero criminis et demonstratio extremæ pravitatis est, non solum pejores esse peccatoribus qui tunc erant, sed et illis qui unquam fuerant. Vers. 24. Αttamen — tibi. Vobis, ad civitatis illius cives dictum est; Tibi vero, ad civitatem. Vers. 25. In parvulis. "Αποχρίσεως vocabulum (quod nos communiter responsionem vertimus) varia significat. Mitto nunc separationem ac digestionem secundum medicos, et quæ ad hoc fit, terminationem. Interdum quidem principii locum habet, ut cum dicitur, Respondens Jesus dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine cœli et terræ, de quo nunc est sermo; nulla enim præcessit interrogatio. Quandoque vero ad interrogationem redditur, ut est illud: Respondens Simon Petrus dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi "; præcessit euim interrovivi"; gatio. Interdum quoque sermonis continuationem significat, ut capite vicesimo nono hujus, cum Chananza dixisset: Ulique, Domine, nam et catelli edunt de micis, quæ cadunt a mensa dominorum suorum; consequenter statim subjungitur: Tunc respondens. Jesus dixit illi: 0 mulier, magna est fides tua; fiat tibi sicut vis ". Ad hæc quoque significat exhortationem sive deprecationem, ut cum dicitur: Respondens autem Petrus dixit ei: Edissere nobis parabolam hanc s. Quandoque autem abundat, ut cum dicitur: Respondens autem Petrus dixit illi: Et si omnes offendantur,per te, ego tamen nunquam offendar ". Siquidem Marcus prætermisit, Respondens, *. et dixit: Petrus autem ait illis, etc. Interdum vero significat etiam interrogationemi, ut cum dicitur: Respondit eis Jesus: Num ego vos duodecim elegi us? Confiteor autem dicit nunc gratiarum actionem. Sapientes vero et prudentes eos qui tales populo videbantur, puta Scribas et Pharisæos. Parvulos vero, apostolos propter simplicitatem et innocentiam ac sinceritatem. Gratias tibi ago, inquit, quod absconderis fidei mysteria a sapientibus et prudentibus, illa cognoscere nolentibus: et revelaris ca parvulis, læto animo ipsa suscipientibus. Gratias autem agens Patri, demonstravit se Filium ejus esse ss Matth. χνι, 16. se Joan. vi, 70. Καὶ — σήμερον. Η Καπερναούμ ἔνδοξο; γέγινε διὰ τὸ κατοικεῖν ἐν αὐτῇ τὸν Χριστὸν, καὶ τὰ πολλὰ τῶν θαυμάτων ἐν αὐτῇ τελέσαι. Φησὶν οὖν, ὅτι Καὶ σύ, ἡ μέχρι τοῦ οὐρανοῦ· ὑψωθεῖσα τῇ δίξῃ ἕως είδου καταβιβασθήσῃ τῇ ἀδοξία. Εμφαντικὰ δὲ τὸ, Μέχρι τοῦ οὐρανοῦ, καὶ τὸ, Εως είδου. Εμφαίνουσι γὰρ, τὸ μὲν, μέγεθος δόξης· τὰ δὲ ἀδοξία;. Αύξησις δὲ κατηγορίας καὶ ἀπόδειξις κακίας ύπερβαλλούσης, τὸ λέγειν, αὐτοὺς μὴ μόνον χείρους τῶν τότε ἁμαρτωλῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν πώποτε γενο μένων. Πλήν – σεί. Τὸ μὲν, Υμῖν, πρὸς τοὺς πολίτας τῆς πόλεως ἐκείνης εἴρηται· τὸ δὲ Σοί, πρὸς τὴν πόλιν. Εν – νηπίοις. Τὸ τῆς ἀποκρίσεως όνομα, πολυσήμαντόν ἐστιν. Ἵνα γὰρ ἐάσω τὸν διαχωρισμὸν καὶ τὴν διαφόρησιν, κατὰ τοὺς ἰατρούς, καὶ τὴν εἰς τοῦτο κατάληξιν· ποτὲ μὲν τόπον ἀρχῆς ἔχει, ὡς τό ᾿Αποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐξομολογοῦμαι σοι, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς· περὶ οὗ νῦν ὁ λόγος· οὐ προηγήσατο γὰρ ἐρώτησις· ποτὲ δὲ, πρὸς ἐρώτησιν ἀποδίδοται· ὡς τό· Αποκριθεὶς Σίμων Πέτρος εἶπε. Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· προηγήσατο γὰρ ἐρώτησις· ποτὲ δὲ, λόγου διαδοχὴν δηλοῖ· τῆς γὰρ Χαναναίας εἰπούση;· Ναί, Κύριε· καὶ γὰρ τὰ κυνάρια ἐσθίει ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν· ἀποκριθεὶς ὁ ᾿Ιησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ο γύναι, μεγάλη σου ή πίστις, γενηθήτω σοι ὡς θέλεις· Ποτὲ δὲ, σημαίνει παράκλη σιν, ὡς τό· ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ. | Φράσον ἡμῖν τὴν παραβολὴν ταύτην· Ποτὲ δὲ, περιττὸν τέθειται· ὡς τό· Ἀποκριθεὶς ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ· ] Εἰ πάντες σκανδαλισθήσον. ται ἐν σοί, ἐγὼ δὲ οὐδέποτε σκανδαλισθήσομαι· καὶ γὰρ ὁ Μάρκος παρέλιπε τὸ, Αποκριθεὶς, καὶ εἶπεν· 'Ο δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· ἔστι δ' ὅτε δηλοῖ καὶ τὴν ἐρώτησιν ὡς τό· Απεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Οὐκ ἐγὼ ἡμᾶς τοὺς δώδεκα ἐξελεξά μην. Εξομολόγησιν δὲ νῦν, τὴν εὐχαριστίαν λέγει· Καὶ σοφοὺς μὲν, καὶ συνετούς, τοὺς οὕτω δοκοῦντας τῷ λαῷ. Γραμματέας καὶ Φαρισαίους· νηπίους δὲ, τοὺς ἀποστόλους, διὰ τὸ ἄκακον, καὶ ἀπόνηρον, καὶ άφελές. Εὐχαριστῶ σοι, φησὶν, ὅτι ἀπέκρυψας τὰ τῆς πίστεως μυστήρια ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετών, μὴ θελησάντων ἐπιγνῶναι ταῦτα, καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νηπίοις, τοῖς παραδεξαμένοις αὐτά. Εὐχα ριστήσας μὲν οὖν τῷ Πατρὶ, ἔδειξεν, ὅτι 17 Marc. XIV, * Matth. xv, 27, 28. se Matth. xv, 13. ** Matth. xxw, 33. Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet B. (c) Sunt autem, etc. Significantissimum autem, uzque ad cœlum et usque ad infernos. Siqui29. ἀπέδειξεν. Α. dem, clc. (d) Ut capite· hujus. Haec in meis codd. absunt.

CAP. XX. nomine, significans quem erga homines haberet amorem. Hanc autem gratiarum actionem Dco obtulit etiam pro septuaginta quos emiserat, quando ad cum reversi sunt, sicut dixit Lucas. υἱός ἐστιν αὐτοῦ, καὶ παρ' ἐκείνου ἀπέσταλται ab illo missum. Egit ergo gratias credentiunt ὑπὲρ τῶν πιστευσάντων δὲ ποιήσας τὴν εὐχαριστίαν, ἐδήλωσεν, οἷαν ἀγάπην έχει περὶ αὐτούς. Ταύτην δὲ τὴν εὐχαριστίαν προσήγαγε τῷ Θεῷ, καὶ ὑπὲρ τῶν εβδομήκοντα ἀποστόλων, ὅτε ὑπέστρεψαν πρὸς αὐτ τὸν, ὡς εἴρηκεν ὁ Λουκᾶς. Ναὶ ὁ Πατὴρ - ἔμπροσθέν σου. Ναὶ εὐχαριστῶ σοι, ὦ Πάτερ, διότι οὕτως ἐγένετο εὐδοκία, ήγουν, ἀρέσκεια ἐνώπιόν σου, τουτέστι διότι οὕτως ηυδόκησας, ἀποκρυβῆναι μὲν ταῦτα ἀπὸ τῶν ἀποσει σαμένων αὐτὰ, ὡς ἀναξίων, ἀποκαλυφθῆναι δὲ ταῦτα τις προσισμένοις αὐτὰ, ὡς ἀξίοις. Δίκαιον γὰρ τοῦτό ἐστιν. Ἵνα δὲ μὴ, ἀπὸ τοῦ εὐχαριστῆσαι τῷ Πατρὶ, δάξῃ τοῖς ἀνθρώποις ἀσθενέστερος αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο τῆς Πατρικῆς φύσεως ἀλλότριος, φησίν Πάντα·– μου. Πάντα, τὰ τοῦ Πατρὸς δηλονότι. Καὶ ἀλλαχοῦ γάρ φησι· Πάντα, ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστιν. Ἐὰν δὲ πάντα αὐτῷ παρεδόθη, πάντων ἄρα Κύριος ἐστιν· εἰ δὲ πάντων ἐστὶ Κύριος, ἴσος ἄρα τῷ Πατρί ἐστι. Τὸ δὲ Παρεδόθη, θεοπρεπῶς νόησον, οὐχ ὅτι μὴ ἔχων ταῦτα πρότερον, παρέλαβεν ὕστερον· οὐδὲν γάρ ἐστιν αὐτοῦ προγενέστερον, οὐδὲ αὐτὸς ὁ Πατὴρ, ἀλλ' ἅμα Πατήρ καὶ ἅμα 11ς, καὶ ἅμα πάντων Κύ β:οι· ἀλλ᾽ εἴωθεν οἰκονομικῶς λέγειν τοιαῦτα πολύ λαχοῦ, τιμῶν τὸν Πατέρα, καὶ ταύτην ἐπὶ τῶν τοιούτων ἔχει τὴν λύσιν. Καὶ — εἰ μὴ ὁ Υἱός. Επίγνωσιν, οὐ τὴν ἁπλῶς φησὶν, ἀλλὰ τὴν κατὰ φύσιν αὐτῶν. Ὅτι μὲν γάρ ἐστιν Υἱὸς καὶ Πατὴρ, ἐπιγινώσκομεν πάντες οἱ πιστεύοντες· τίς δὲ κατὰ τὴν φύσιν ἐστὶν ὁ Υΐς, καὶ τίς ὁ Πατὴρ, οὐδεὶς ἐπιγινώσκει. Λέγει γὰρ ὁ Λουκᾶς· Οὐδεὶς γινώσκει τίς ἐστιν ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ· καὶ τίς ἐστιν ὁ Πατὴρ, εἰ μὴ ὁ γϊός. Τοῦτο δὲ εἶπεν ὁ Χριστὸς, διδάσκων φανερώτερον τὴν πρὸς τὸν Πατέρα ισότητα. Εἰ γὰρ μόνοι τῶν πάντων ἴσην ἔχουσι τὴν περὶ ἀλλήλων γνῶσιν, ἴσοι άρα εἰσίν. Kal ἀποκαλύψαι. Καὶ τοῦτο τὴν ἰσότητα δείκνυσιν. Εἰ γὰρ ἀποκαλύπτει μὲν ὁ Πατήρ, ὡς άνωτέρω δεδήλωται, ἀποκαλύπτει δὲ καὶ ὁ Υἱὸς, ίσοι ἄρα εἰσίν. ᾿Αποκαλύψει δὲ τοῖς ἀξίοις τὴν φύσιν τοῦ Πατρὸ;, ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι. Εἰ δὲ τὴν φύσιν τοῦ Πατρὸς ἀποκαλύψει, πάντως καὶ τὴν ἑαυτοῦ, καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος μία γὰρ καὶ ἡ αὐτή ἐστι τῶν τριῶν. [ Αποκαλύψει δὲ ὅσον ἐφικτόν.] Εἰπὼν δὲ, ὅτι οὐδεὶς ἐπιγινώσκει, τοὺς κτιστούς ἐδήλωσε. Τὸ Πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον, ὡς ἄκτιστον, οὐ συμπεριέλαβε. Καὶ διατί μὴ καὶ περὶ τούτου φανερῶς εἴρηκε; Διότι οὔπω καιρὸς ἦν διδάξαι περὶ αὐτοῦ. Καὶ γὰρ ἔδει πρῶτον τὴν περὶ τοῦ Υἱοῦ γνῶσιν ἐνσημανθή καὶ ταῖς ψυχαῖς τῶν μαθητῶν· εἶτα καὶ τὰ περὶ τοῦ Αγίου Πνεύματος αὐτοῖς ἀποκαλυφθῆναι. ** Joan. xvi, 15. ** Luc. x, 22. τουτέστι, omittit A. Vers. 26. Utique Pater apud te. Utique gratias tibi ago, Pater, quia ita fuit bona voluntas, sive beneplacitum coram te, hoc est, quia ita bene placuit tibi, ut hæc repelleres ab iis quia ea repellunt tanquam indignis, revelares autem ea his qui ad illa accedunt tanquam dignis: idque justum est. Ne tamen Patri gratias agens, videatur hominibus minus illo potens, et a natura Paterna alienus, dixit: Vers. 27. Omnia mea. Omnia videlicet quæ Patris sunt. Siquidem etiam alibi dicit: Omnia qure Pater habet, mea sunt. " Quod si omnia ei tradita sunt, omnium utique Dominus est; si vero omnium Dominus est, æqualis certe est Patri. id autem: Tradita sunt, prout Deum decet intellige, non quod primum ea non habens postmodum acceperit: nihil enim illum præcessit, ne ipse quidem Pater, sed simul Pater et simul Filius, simulque omnium Dominus. Verum consuevit dispensatorie hæc sæpius dicere, Patrem honorans. Hanc ergo in similibus habeto solutionem. Vers. 27. Ει nici Filius. Cognitionem dicit non vulgarem, sed juxta naturam ipsorum. Quod enim siut Pater et Filius, cognoscimus omnes credentes. Quis autem sit Pater juxta naturam, et quis Filius, nemo cognoscit. Dicit enim Lucas: Nemo cognoscit quis sit Filius, nisi Pater: et quis sit Pater, nisi Filius ". Iloc ergo dixit Christus, ma> nifestius docens æqualitatem ad Patrem. Nam si soli omnium æqualem habent de se invicem cognitionem, æquales utique sunt. Vers. 27. Ει revelare. Etiam hoc æqualitatem indicat. Si enim revelat Pater ut supra dictum est, revelat et Filius, æquales certe sunt. Revelabit autem naturam Patris, iis qui digni fuerint in futuro sæculo. Quod si Fatris naturam revelabit, utique et suam et Spiritus sancti. Una enim et eadem est trium. Dicendo vero: Nemo cognoscit, creaturas significavit: Spiritum sanctum autem, utpote increatum non compreliendit. Et quam ob causam de hoc etiam manifestius'non est locutus? Quia nondum tempus erat ut de eo doceret. Primum siquidem oportebat Filii cognitionem mentibus discipulorum insinuari: deinde ctiam illis ea revelari, quæ sunt Spiritus sancli Varia lectiones et notæ. xat, quod Hentenius etiam agnoscit, addidi. PATROL. GR. CXX+X. fnclusa uterque codex in margine habet. Now agnoscit Hentenius.

CAP. XX. nomine, significans quem erga homines haberet amorem. Hanc autem gratiarum actionem Dco obtulit etiam pro septuaginta quos emiserat, quando ad cum reversi sunt, sicut dixit Lucas. υἱός ἐστιν αὐτοῦ, καὶ παρ' ἐκείνου ἀπέσταλται ab illo missum. Egit ergo gratias credentiunt ὑπὲρ τῶν πιστευσάντων δὲ ποιήσας τὴν εὐχαριστίαν, ἐδήλωσεν, οἷαν ἀγάπην έχει περὶ αὐτούς. Ταύτην δὲ τὴν εὐχαριστίαν προσήγαγε τῷ Θεῷ, καὶ ὑπὲρ τῶν εβδομήκοντα ἀποστόλων, ὅτε ὑπέστρεψαν πρὸς αὐτ τὸν, ὡς εἴρηκεν ὁ Λουκᾶς. Ναὶ ὁ Πατὴρ - ἔμπροσθέν σου. Ναὶ εὐχαριστῶ σοι, ὦ Πάτερ, διότι οὕτως ἐγένετο εὐδοκία, ήγουν, ἀρέσκεια ἐνώπιόν σου, τουτέστι διότι οὕτως ηυδόκησας, ἀποκρυβῆναι μὲν ταῦτα ἀπὸ τῶν ἀποσει σαμένων αὐτὰ, ὡς ἀναξίων, ἀποκαλυφθῆναι δὲ ταῦτα τις προσισμένοις αὐτὰ, ὡς ἀξίοις. Δίκαιον γὰρ τοῦτό ἐστιν. Ἵνα δὲ μὴ, ἀπὸ τοῦ εὐχαριστῆσαι τῷ Πατρὶ, δάξῃ τοῖς ἀνθρώποις ἀσθενέστερος αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο τῆς Πατρικῆς φύσεως ἀλλότριος, φησίν Πάντα·– μου. Πάντα, τὰ τοῦ Πατρὸς δηλονότι. Καὶ ἀλλαχοῦ γάρ φησι· Πάντα, ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστιν. Ἐὰν δὲ πάντα αὐτῷ παρεδόθη, πάντων ἄρα Κύριος ἐστιν· εἰ δὲ πάντων ἐστὶ Κύριος, ἴσος ἄρα τῷ Πατρί ἐστι. Τὸ δὲ Παρεδόθη, θεοπρεπῶς νόησον, οὐχ ὅτι μὴ ἔχων ταῦτα πρότερον, παρέλαβεν ὕστερον· οὐδὲν γάρ ἐστιν αὐτοῦ προγενέστερον, οὐδὲ αὐτὸς ὁ Πατὴρ, ἀλλ' ἅμα Πατήρ καὶ ἅμα 11ς, καὶ ἅμα πάντων Κύ β:οι· ἀλλ᾽ εἴωθεν οἰκονομικῶς λέγειν τοιαῦτα πολύ λαχοῦ, τιμῶν τὸν Πατέρα, καὶ ταύτην ἐπὶ τῶν τοιούτων ἔχει τὴν λύσιν. Καὶ — εἰ μὴ ὁ Υἱός. Επίγνωσιν, οὐ τὴν ἁπλῶς φησὶν, ἀλλὰ τὴν κατὰ φύσιν αὐτῶν. Ὅτι μὲν γάρ ἐστιν Υἱὸς καὶ Πατὴρ, ἐπιγινώσκομεν πάντες οἱ πιστεύοντες· τίς δὲ κατὰ τὴν φύσιν ἐστὶν ὁ Υΐς, καὶ τίς ὁ Πατὴρ, οὐδεὶς ἐπιγινώσκει. Λέγει γὰρ ὁ Λουκᾶς· Οὐδεὶς γινώσκει τίς ἐστιν ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ· καὶ τίς ἐστιν ὁ Πατὴρ, εἰ μὴ ὁ γϊός. Τοῦτο δὲ εἶπεν ὁ Χριστὸς, διδάσκων φανερώτερον τὴν πρὸς τὸν Πατέρα ισότητα. Εἰ γὰρ μόνοι τῶν πάντων ἴσην ἔχουσι τὴν περὶ ἀλλήλων γνῶσιν, ἴσοι άρα εἰσίν. Kal ἀποκαλύψαι. Καὶ τοῦτο τὴν ἰσότητα δείκνυσιν. Εἰ γὰρ ἀποκαλύπτει μὲν ὁ Πατήρ, ὡς άνωτέρω δεδήλωται, ἀποκαλύπτει δὲ καὶ ὁ Υἱὸς, ίσοι ἄρα εἰσίν. ᾿Αποκαλύψει δὲ τοῖς ἀξίοις τὴν φύσιν τοῦ Πατρὸ;, ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι. Εἰ δὲ τὴν φύσιν τοῦ Πατρὸς ἀποκαλύψει, πάντως καὶ τὴν ἑαυτοῦ, καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος μία γὰρ καὶ ἡ αὐτή ἐστι τῶν τριῶν. [ Αποκαλύψει δὲ ὅσον ἐφικτόν.] Εἰπὼν δὲ, ὅτι οὐδεὶς ἐπιγινώσκει, τοὺς κτιστούς ἐδήλωσε. Τὸ Πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον, ὡς ἄκτιστον, οὐ συμπεριέλαβε. Καὶ διατί μὴ καὶ περὶ τούτου φανερῶς εἴρηκε; Διότι οὔπω καιρὸς ἦν διδάξαι περὶ αὐτοῦ. Καὶ γὰρ ἔδει πρῶτον τὴν περὶ τοῦ Υἱοῦ γνῶσιν ἐνσημανθή καὶ ταῖς ψυχαῖς τῶν μαθητῶν· εἶτα καὶ τὰ περὶ τοῦ Αγίου Πνεύματος αὐτοῖς ἀποκαλυφθῆναι. ** Joan. xvi, 15. ** Luc. x, 22. τουτέστι, omittit A. Vers. 26. Utique Pater apud te. Utique gratias tibi ago, Pater, quia ita fuit bona voluntas, sive beneplacitum coram te, hoc est, quia ita bene placuit tibi, ut hæc repelleres ab iis quia ea repellunt tanquam indignis, revelares autem ea his qui ad illa accedunt tanquam dignis: idque justum est. Ne tamen Patri gratias agens, videatur hominibus minus illo potens, et a natura Paterna alienus, dixit: Vers. 27. Omnia mea. Omnia videlicet quæ Patris sunt. Siquidem etiam alibi dicit: Omnia qure Pater habet, mea sunt. " Quod si omnia ei tradita sunt, omnium utique Dominus est; si vero omnium Dominus est, æqualis certe est Patri. id autem: Tradita sunt, prout Deum decet intellige, non quod primum ea non habens postmodum acceperit: nihil enim illum præcessit, ne ipse quidem Pater, sed simul Pater et simul Filius, simulque omnium Dominus. Verum consuevit dispensatorie hæc sæpius dicere, Patrem honorans. Hanc ergo in similibus habeto solutionem. Vers. 27. Ει nici Filius. Cognitionem dicit non vulgarem, sed juxta naturam ipsorum. Quod enim siut Pater et Filius, cognoscimus omnes credentes. Quis autem sit Pater juxta naturam, et quis Filius, nemo cognoscit. Dicit enim Lucas: Nemo cognoscit quis sit Filius, nisi Pater: et quis sit Pater, nisi Filius ". Iloc ergo dixit Christus, ma> nifestius docens æqualitatem ad Patrem. Nam si soli omnium æqualem habent de se invicem cognitionem, æquales utique sunt. Vers. 27. Ει revelare. Etiam hoc æqualitatem indicat. Si enim revelat Pater ut supra dictum est, revelat et Filius, æquales certe sunt. Revelabit autem naturam Patris, iis qui digni fuerint in futuro sæculo. Quod si Fatris naturam revelabit, utique et suam et Spiritus sancti. Una enim et eadem est trium. Dicendo vero: Nemo cognoscit, creaturas significavit: Spiritum sanctum autem, utpote increatum non compreliendit. Et quam ob causam de hoc etiam manifestius'non est locutus? Quia nondum tempus erat ut de eo doceret. Primum siquidem oportebat Filii cognitionem mentibus discipulorum insinuari: deinde ctiam illis ea revelari, quæ sunt Spiritus sancli Varia lectiones et notæ. xat, quod Hentenius etiam agnoscit, addidi. PATROL. GR. CXX+X. fnclusa uterque codex in margine habet. Now agnoscit Hentenius.

CAP. XX. nomine, significans quem erga homines haberet amorem. Hanc autem gratiarum actionem Dco obtulit etiam pro septuaginta quos emiserat, quando ad cum reversi sunt, sicut dixit Lucas. υἱός ἐστιν αὐτοῦ, καὶ παρ' ἐκείνου ἀπέσταλται ab illo missum. Egit ergo gratias credentiunt ὑπὲρ τῶν πιστευσάντων δὲ ποιήσας τὴν εὐχαριστίαν, ἐδήλωσεν, οἷαν ἀγάπην έχει περὶ αὐτούς. Ταύτην δὲ τὴν εὐχαριστίαν προσήγαγε τῷ Θεῷ, καὶ ὑπὲρ τῶν εβδομήκοντα ἀποστόλων, ὅτε ὑπέστρεψαν πρὸς αὐτ τὸν, ὡς εἴρηκεν ὁ Λουκᾶς. Ναὶ ὁ Πατὴρ - ἔμπροσθέν σου. Ναὶ εὐχαριστῶ σοι, ὦ Πάτερ, διότι οὕτως ἐγένετο εὐδοκία, ήγουν, ἀρέσκεια ἐνώπιόν σου, τουτέστι διότι οὕτως ηυδόκησας, ἀποκρυβῆναι μὲν ταῦτα ἀπὸ τῶν ἀποσει σαμένων αὐτὰ, ὡς ἀναξίων, ἀποκαλυφθῆναι δὲ ταῦτα τις προσισμένοις αὐτὰ, ὡς ἀξίοις. Δίκαιον γὰρ τοῦτό ἐστιν. Ἵνα δὲ μὴ, ἀπὸ τοῦ εὐχαριστῆσαι τῷ Πατρὶ, δάξῃ τοῖς ἀνθρώποις ἀσθενέστερος αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο τῆς Πατρικῆς φύσεως ἀλλότριος, φησίν Πάντα·– μου. Πάντα, τὰ τοῦ Πατρὸς δηλονότι. Καὶ ἀλλαχοῦ γάρ φησι· Πάντα, ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστιν. Ἐὰν δὲ πάντα αὐτῷ παρεδόθη, πάντων ἄρα Κύριος ἐστιν· εἰ δὲ πάντων ἐστὶ Κύριος, ἴσος ἄρα τῷ Πατρί ἐστι. Τὸ δὲ Παρεδόθη, θεοπρεπῶς νόησον, οὐχ ὅτι μὴ ἔχων ταῦτα πρότερον, παρέλαβεν ὕστερον· οὐδὲν γάρ ἐστιν αὐτοῦ προγενέστερον, οὐδὲ αὐτὸς ὁ Πατὴρ, ἀλλ' ἅμα Πατήρ καὶ ἅμα 11ς, καὶ ἅμα πάντων Κύ β:οι· ἀλλ᾽ εἴωθεν οἰκονομικῶς λέγειν τοιαῦτα πολύ λαχοῦ, τιμῶν τὸν Πατέρα, καὶ ταύτην ἐπὶ τῶν τοιούτων ἔχει τὴν λύσιν. Καὶ — εἰ μὴ ὁ Υἱός. Επίγνωσιν, οὐ τὴν ἁπλῶς φησὶν, ἀλλὰ τὴν κατὰ φύσιν αὐτῶν. Ὅτι μὲν γάρ ἐστιν Υἱὸς καὶ Πατὴρ, ἐπιγινώσκομεν πάντες οἱ πιστεύοντες· τίς δὲ κατὰ τὴν φύσιν ἐστὶν ὁ Υΐς, καὶ τίς ὁ Πατὴρ, οὐδεὶς ἐπιγινώσκει. Λέγει γὰρ ὁ Λουκᾶς· Οὐδεὶς γινώσκει τίς ἐστιν ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ· καὶ τίς ἐστιν ὁ Πατὴρ, εἰ μὴ ὁ γϊός. Τοῦτο δὲ εἶπεν ὁ Χριστὸς, διδάσκων φανερώτερον τὴν πρὸς τὸν Πατέρα ισότητα. Εἰ γὰρ μόνοι τῶν πάντων ἴσην ἔχουσι τὴν περὶ ἀλλήλων γνῶσιν, ἴσοι άρα εἰσίν. Kal ἀποκαλύψαι. Καὶ τοῦτο τὴν ἰσότητα δείκνυσιν. Εἰ γὰρ ἀποκαλύπτει μὲν ὁ Πατήρ, ὡς άνωτέρω δεδήλωται, ἀποκαλύπτει δὲ καὶ ὁ Υἱὸς, ίσοι ἄρα εἰσίν. ᾿Αποκαλύψει δὲ τοῖς ἀξίοις τὴν φύσιν τοῦ Πατρὸ;, ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι. Εἰ δὲ τὴν φύσιν τοῦ Πατρὸς ἀποκαλύψει, πάντως καὶ τὴν ἑαυτοῦ, καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος μία γὰρ καὶ ἡ αὐτή ἐστι τῶν τριῶν. [ Αποκαλύψει δὲ ὅσον ἐφικτόν.] Εἰπὼν δὲ, ὅτι οὐδεὶς ἐπιγινώσκει, τοὺς κτιστούς ἐδήλωσε. Τὸ Πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον, ὡς ἄκτιστον, οὐ συμπεριέλαβε. Καὶ διατί μὴ καὶ περὶ τούτου φανερῶς εἴρηκε; Διότι οὔπω καιρὸς ἦν διδάξαι περὶ αὐτοῦ. Καὶ γὰρ ἔδει πρῶτον τὴν περὶ τοῦ Υἱοῦ γνῶσιν ἐνσημανθή καὶ ταῖς ψυχαῖς τῶν μαθητῶν· εἶτα καὶ τὰ περὶ τοῦ Αγίου Πνεύματος αὐτοῖς ἀποκαλυφθῆναι. ** Joan. xvi, 15. ** Luc. x, 22. τουτέστι, omittit A. Vers. 26. Utique Pater apud te. Utique gratias tibi ago, Pater, quia ita fuit bona voluntas, sive beneplacitum coram te, hoc est, quia ita bene placuit tibi, ut hæc repelleres ab iis quia ea repellunt tanquam indignis, revelares autem ea his qui ad illa accedunt tanquam dignis: idque justum est. Ne tamen Patri gratias agens, videatur hominibus minus illo potens, et a natura Paterna alienus, dixit: Vers. 27. Omnia mea. Omnia videlicet quæ Patris sunt. Siquidem etiam alibi dicit: Omnia qure Pater habet, mea sunt. " Quod si omnia ei tradita sunt, omnium utique Dominus est; si vero omnium Dominus est, æqualis certe est Patri. id autem: Tradita sunt, prout Deum decet intellige, non quod primum ea non habens postmodum acceperit: nihil enim illum præcessit, ne ipse quidem Pater, sed simul Pater et simul Filius, simulque omnium Dominus. Verum consuevit dispensatorie hæc sæpius dicere, Patrem honorans. Hanc ergo in similibus habeto solutionem. Vers. 27. Ει nici Filius. Cognitionem dicit non vulgarem, sed juxta naturam ipsorum. Quod enim siut Pater et Filius, cognoscimus omnes credentes. Quis autem sit Pater juxta naturam, et quis Filius, nemo cognoscit. Dicit enim Lucas: Nemo cognoscit quis sit Filius, nisi Pater: et quis sit Pater, nisi Filius ". Iloc ergo dixit Christus, ma> nifestius docens æqualitatem ad Patrem. Nam si soli omnium æqualem habent de se invicem cognitionem, æquales utique sunt. Vers. 27. Ει revelare. Etiam hoc æqualitatem indicat. Si enim revelat Pater ut supra dictum est, revelat et Filius, æquales certe sunt. Revelabit autem naturam Patris, iis qui digni fuerint in futuro sæculo. Quod si Fatris naturam revelabit, utique et suam et Spiritus sancti. Una enim et eadem est trium. Dicendo vero: Nemo cognoscit, creaturas significavit: Spiritum sanctum autem, utpote increatum non compreliendit. Et quam ob causam de hoc etiam manifestius'non est locutus? Quia nondum tempus erat ut de eo doceret. Primum siquidem oportebat Filii cognitionem mentibus discipulorum insinuari: deinde ctiam illis ea revelari, quæ sunt Spiritus sancli Varia lectiones et notæ. xat, quod Hentenius etiam agnoscit, addidi. PATROL. GR. CXX+X. fnclusa uterque codex in margine habet. Now agnoscit Hentenius.

CAP. XX. nomine, significans quem erga homines haberet amorem. Hanc autem gratiarum actionem Dco obtulit etiam pro septuaginta quos emiserat, quando ad cum reversi sunt, sicut dixit Lucas. υἱός ἐστιν αὐτοῦ, καὶ παρ' ἐκείνου ἀπέσταλται ab illo missum. Egit ergo gratias credentiunt ὑπὲρ τῶν πιστευσάντων δὲ ποιήσας τὴν εὐχαριστίαν, ἐδήλωσεν, οἷαν ἀγάπην έχει περὶ αὐτούς. Ταύτην δὲ τὴν εὐχαριστίαν προσήγαγε τῷ Θεῷ, καὶ ὑπὲρ τῶν εβδομήκοντα ἀποστόλων, ὅτε ὑπέστρεψαν πρὸς αὐτ τὸν, ὡς εἴρηκεν ὁ Λουκᾶς. Ναὶ ὁ Πατὴρ - ἔμπροσθέν σου. Ναὶ εὐχαριστῶ σοι, ὦ Πάτερ, διότι οὕτως ἐγένετο εὐδοκία, ήγουν, ἀρέσκεια ἐνώπιόν σου, τουτέστι διότι οὕτως ηυδόκησας, ἀποκρυβῆναι μὲν ταῦτα ἀπὸ τῶν ἀποσει σαμένων αὐτὰ, ὡς ἀναξίων, ἀποκαλυφθῆναι δὲ ταῦτα τις προσισμένοις αὐτὰ, ὡς ἀξίοις. Δίκαιον γὰρ τοῦτό ἐστιν. Ἵνα δὲ μὴ, ἀπὸ τοῦ εὐχαριστῆσαι τῷ Πατρὶ, δάξῃ τοῖς ἀνθρώποις ἀσθενέστερος αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο τῆς Πατρικῆς φύσεως ἀλλότριος, φησίν Πάντα·– μου. Πάντα, τὰ τοῦ Πατρὸς δηλονότι. Καὶ ἀλλαχοῦ γάρ φησι· Πάντα, ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστιν. Ἐὰν δὲ πάντα αὐτῷ παρεδόθη, πάντων ἄρα Κύριος ἐστιν· εἰ δὲ πάντων ἐστὶ Κύριος, ἴσος ἄρα τῷ Πατρί ἐστι. Τὸ δὲ Παρεδόθη, θεοπρεπῶς νόησον, οὐχ ὅτι μὴ ἔχων ταῦτα πρότερον, παρέλαβεν ὕστερον· οὐδὲν γάρ ἐστιν αὐτοῦ προγενέστερον, οὐδὲ αὐτὸς ὁ Πατὴρ, ἀλλ' ἅμα Πατήρ καὶ ἅμα 11ς, καὶ ἅμα πάντων Κύ β:οι· ἀλλ᾽ εἴωθεν οἰκονομικῶς λέγειν τοιαῦτα πολύ λαχοῦ, τιμῶν τὸν Πατέρα, καὶ ταύτην ἐπὶ τῶν τοιούτων ἔχει τὴν λύσιν. Καὶ — εἰ μὴ ὁ Υἱός. Επίγνωσιν, οὐ τὴν ἁπλῶς φησὶν, ἀλλὰ τὴν κατὰ φύσιν αὐτῶν. Ὅτι μὲν γάρ ἐστιν Υἱὸς καὶ Πατὴρ, ἐπιγινώσκομεν πάντες οἱ πιστεύοντες· τίς δὲ κατὰ τὴν φύσιν ἐστὶν ὁ Υΐς, καὶ τίς ὁ Πατὴρ, οὐδεὶς ἐπιγινώσκει. Λέγει γὰρ ὁ Λουκᾶς· Οὐδεὶς γινώσκει τίς ἐστιν ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ· καὶ τίς ἐστιν ὁ Πατὴρ, εἰ μὴ ὁ γϊός. Τοῦτο δὲ εἶπεν ὁ Χριστὸς, διδάσκων φανερώτερον τὴν πρὸς τὸν Πατέρα ισότητα. Εἰ γὰρ μόνοι τῶν πάντων ἴσην ἔχουσι τὴν περὶ ἀλλήλων γνῶσιν, ἴσοι άρα εἰσίν. Kal ἀποκαλύψαι. Καὶ τοῦτο τὴν ἰσότητα δείκνυσιν. Εἰ γὰρ ἀποκαλύπτει μὲν ὁ Πατήρ, ὡς άνωτέρω δεδήλωται, ἀποκαλύπτει δὲ καὶ ὁ Υἱὸς, ίσοι ἄρα εἰσίν. ᾿Αποκαλύψει δὲ τοῖς ἀξίοις τὴν φύσιν τοῦ Πατρὸ;, ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι. Εἰ δὲ τὴν φύσιν τοῦ Πατρὸς ἀποκαλύψει, πάντως καὶ τὴν ἑαυτοῦ, καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος μία γὰρ καὶ ἡ αὐτή ἐστι τῶν τριῶν. [ Αποκαλύψει δὲ ὅσον ἐφικτόν.] Εἰπὼν δὲ, ὅτι οὐδεὶς ἐπιγινώσκει, τοὺς κτιστούς ἐδήλωσε. Τὸ Πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον, ὡς ἄκτιστον, οὐ συμπεριέλαβε. Καὶ διατί μὴ καὶ περὶ τούτου φανερῶς εἴρηκε; Διότι οὔπω καιρὸς ἦν διδάξαι περὶ αὐτοῦ. Καὶ γὰρ ἔδει πρῶτον τὴν περὶ τοῦ Υἱοῦ γνῶσιν ἐνσημανθή καὶ ταῖς ψυχαῖς τῶν μαθητῶν· εἶτα καὶ τὰ περὶ τοῦ Αγίου Πνεύματος αὐτοῖς ἀποκαλυφθῆναι. ** Joan. xvi, 15. ** Luc. x, 22. τουτέστι, omittit A. Vers. 26. Utique Pater apud te. Utique gratias tibi ago, Pater, quia ita fuit bona voluntas, sive beneplacitum coram te, hoc est, quia ita bene placuit tibi, ut hæc repelleres ab iis quia ea repellunt tanquam indignis, revelares autem ea his qui ad illa accedunt tanquam dignis: idque justum est. Ne tamen Patri gratias agens, videatur hominibus minus illo potens, et a natura Paterna alienus, dixit: Vers. 27. Omnia mea. Omnia videlicet quæ Patris sunt. Siquidem etiam alibi dicit: Omnia qure Pater habet, mea sunt. " Quod si omnia ei tradita sunt, omnium utique Dominus est; si vero omnium Dominus est, æqualis certe est Patri. id autem: Tradita sunt, prout Deum decet intellige, non quod primum ea non habens postmodum acceperit: nihil enim illum præcessit, ne ipse quidem Pater, sed simul Pater et simul Filius, simulque omnium Dominus. Verum consuevit dispensatorie hæc sæpius dicere, Patrem honorans. Hanc ergo in similibus habeto solutionem. Vers. 27. Ει nici Filius. Cognitionem dicit non vulgarem, sed juxta naturam ipsorum. Quod enim siut Pater et Filius, cognoscimus omnes credentes. Quis autem sit Pater juxta naturam, et quis Filius, nemo cognoscit. Dicit enim Lucas: Nemo cognoscit quis sit Filius, nisi Pater: et quis sit Pater, nisi Filius ". Iloc ergo dixit Christus, ma> nifestius docens æqualitatem ad Patrem. Nam si soli omnium æqualem habent de se invicem cognitionem, æquales utique sunt. Vers. 27. Ει revelare. Etiam hoc æqualitatem indicat. Si enim revelat Pater ut supra dictum est, revelat et Filius, æquales certe sunt. Revelabit autem naturam Patris, iis qui digni fuerint in futuro sæculo. Quod si Fatris naturam revelabit, utique et suam et Spiritus sancti. Una enim et eadem est trium. Dicendo vero: Nemo cognoscit, creaturas significavit: Spiritum sanctum autem, utpote increatum non compreliendit. Et quam ob causam de hoc etiam manifestius'non est locutus? Quia nondum tempus erat ut de eo doceret. Primum siquidem oportebat Filii cognitionem mentibus discipulorum insinuari: deinde ctiam illis ea revelari, quæ sunt Spiritus sancli Varia lectiones et notæ. xat, quod Hentenius etiam agnoscit, addidi. PATROL. GR. CXX+X. fnclusa uterque codex in margine habet. Now agnoscit Hentenius.

Vers. 28. Venite. - vos. Qui laboratis in opere Δεύτε ὑμᾶς. Οἱ κοπιῶντες εἰς τὴν ἐργασίαν peccati, et ejus poudere onerati estis. Vides quo- τῆς ἁμαρτίας, καὶ πεφορτισμένοι τῷ βάρει ταύτης. modo ostenderit peccatum, et laborem et pondus Ορις, ὅπως ἔδειξε τὴν ἁμαρτίαν καὶ κόπον καὶ habere? Nam laborem habet priusquam perficiatur; βάρος ἔχουσαν; Εχει γάρ, ἔχει κόπον μέν, πρὸ τοῦ habet pondus postquam perfectum est. ἀποτελεσθῆναι· βάρος δὲ, μετὰ τοῦτο. Potest autem et alio modo dici: Qui laboratis ad vana, et horum curis onerati estis. Et ego refocillabo vos, sive liberabo tali labure, talique pondere. Λέγοιτο δ᾽ ἂν καὶ ἑτέρως, ὅτι καὶ (57)οἱ κοπῶντες εἰς τὰ μάταια, καὶ πεφορτισμένοι ταῖς μερίμναι; τούτων. Κἀγὼ ἀναπαύσω ἡμᾶς, ήγουν, ελευθε ρώσω καὶ τοῦ τοιούτου κόπου καὶ τοῦ τοιούτου βάρους. ὑμᾶς. Ζυγὸν ὠνόμασε, τὰς εὐαγγελι κὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, διὰ τὸ ἐπικεῖσθαι τρόπον ζυγού τοῖς ὑπερχομένοις αὐτὰς, καὶ συνδεῖν αὐτοῦ; ἀλλήλοις τε καὶ τῷ ἐλατῆρι Χριστῷ. Vers. 29. Tollite Αρατε vos. Jugum nominavit evangelica præcepta sua, quod in jugi modum superponantur accedentibus ad ea: et ipsos colligent ad se invicem, et ad aurigam Christum. Vers. 29. ΕΙ corde. Militatem hic dicit modestiam: pars siquidem nodestiæ est militas. Ideo postquai dixit: Quod mitis sim, interpretatur quod dixit; et vide quil addat. Neque enim dixit: Humilis tantum, sed humilis corde, hoc est humilis animo et electione. Ilumilitas namque ab infortunio procedens, infructuosa est, utpote levis et involuntaria; præterea (e) bumilitatem eis attulit, tanquam omnis radicem virtutis. Seipsum item in exemplum constituit, ut facilius sermo suscipe retur. Vers. 29. Εt vestris. Hunilitas euim cordis, quæcunque patitur, verbo solum pati videtur, neque turbatur. Quidam vero Requiem, eam quæ æterna est interpretantur. Vers. 30. Jugum enim leve. Jugum quoque vocavit onus; sed jugum quidem propter dictam causam; onus autem, eo quod grave sit inexercitatis. Vide ergo quomodo et jugum dixerit, et suave vocaverit, onus quoque dixerit, et leve appellaverit, ut neque despicias quasi facilia, neque fugias tanquam laboriosa. Quære autem in quinto capite interpretationem ejus " quod dicitur de augusta porta et`stricta via quæ ducit ad vitam. Cap. XII, vers. 1. In illo — segeles. Sabbatis, hoc est, die Sabbati. Segeles, hoc est, agros seminatos frumentis. Vers. 1. Discipuli vero - -- comedere. Marcus autem dixit: Cœperunt discipuli ejus inter ambulandum vellere spicas ", Quia enim per medias segetes transibant, una spicas avellebant ut prægredi possent, et avulsa grana edebant, confricantes manibus, sicut dixit Lucas ", hoc est, terentes; nam 61 Matth. vit, 14. "Marc. 11, 23. καί, abest A. 63 Luc. v, 1. η Καὶ καρδίᾳ. Πραότητα νῦν, τὴν ταπείνωσιν λέγει· μέρος γὰρ τῆς ταπεινώσεως, ἡ πραότης· διὸ καὶ εἰπὼν, ὅτι Πρᾷός είμι, ἐφηρμήνευσεν ἵπερ εἶπε, καὶ σκόπει την προσθήκην. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι ταπειν'ς μόνον, ἀλλ' ὅτι ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ, τουτο ἐστι, ταπεινὸς τῇ ψυχῇ, τῇ προαιρέσει. Η γὰρ ἐκ περιστάσεως ταπείνωσις άκαρπος, ὡς ἐπιπόλαιες τε καὶ ἀπροαίρετος. Τὴν ταπείνωσιν δὲ πάλιν αὐτοῖς προέτεινεν, ὡς βίζαν ἁπάσης ἀρετῆς· ἑαυτὸν δὲ πα ράδειγμα προεστήσατο, ποιῶν εὐπαράδεκτον τὸν λόγον. Καὶ ὑμῶν. Ὁ γὰρ ταπεινός, πάντα ὅσα πά σχει, κατὰ λόγον πάσχειν δοκῶν, οὐ ταράσσεται Τινὲς δὲ ἀνάπαυσιν, τὴν αἰώνιον ἑρμηνεύουσιν. Ο γὰρ ζυγός – ἐλαφρόν ἐστι. Τὸν ζυγόν, ἐκάλεσε καὶ φορτίον· ἀλλὰ ζυγὸν μὲν, διὰ τὴν ῥηθεί σαν αἰτίαν· φορτίον δὲ, διὰ τὸ βαρεῖν πρὸς καιρὸν τοὺς ἀγυμνάστους. Ορα δὲ, πῶς καὶ ζυγὸν εἶπε, καὶ χρηστὸν ἐκάλεσε, καὶ φορτίον εἴρηκε, καὶ ἐλα φρὸν προσηγόρευσεν· ἵνα μήτε ὡς εὐκόλων καταφρονήσῃς, μήτε ὡς ἐπίπονα φύγῃς. Ζήτει δὲ καὶ εἰς τὸ πέμπτον κεφάλαιον, τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τί στενὴ ἡ πύλη καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν. Εν – σπορίμων. - Τοῖς Σάββασιν, ἀντὶ τοῦ, Ἐν ἡμέρᾳ Σαββάτων, τουτέστιν, ἐν Σαββάτῳ· σπά ριμα δὲ λέγει, τὰ γήδια, τὰ λήτα. Οἱ δὲ μαθηταὶ ἐσθίειν. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἄρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν, τίλλοντες τους στάχυας. Ἐπεὶ γὰρ μέσον τῶν σπορίμων διήρχοντο, ἅμα μὲν ἀνέσπων τους στα χυας, ἵνα προβαίνειν ἔχοιεν· ἅμα δὲ ἤσθιον τους ἀνασπωμένους, ψώχοντες ταῖς χερσὶν, ὡς ὁ Λουκάς Variæ lectiones et notæ. Accedentibus, Henlenius. Forte legit, επερχο μένοις. Rectius, succedentibus. Quod primus talem se ad exemplum exhibuit. (e) Præterea, etc. Rursus autem humilitatem eis proposuit, commendavit. Igitur προεστήσατο, non παρεστήσατο. дво Ergo hic quoque comprobant lectionem ριο ότι μέσων videtur legisse Henlenius. (f) Humilitas, etc. Humilis enim (corde) omnia, quæ patitur, secundum rationem pati existneal.

Vers. 28. Venite. - vos. Qui laboratis in opere Δεύτε ὑμᾶς. Οἱ κοπιῶντες εἰς τὴν ἐργασίαν peccati, et ejus poudere onerati estis. Vides quo- τῆς ἁμαρτίας, καὶ πεφορτισμένοι τῷ βάρει ταύτης. modo ostenderit peccatum, et laborem et pondus Ορις, ὅπως ἔδειξε τὴν ἁμαρτίαν καὶ κόπον καὶ habere? Nam laborem habet priusquam perficiatur; βάρος ἔχουσαν; Εχει γάρ, ἔχει κόπον μέν, πρὸ τοῦ habet pondus postquam perfectum est. ἀποτελεσθῆναι· βάρος δὲ, μετὰ τοῦτο. Potest autem et alio modo dici: Qui laboratis ad vana, et horum curis onerati estis. Et ego refocillabo vos, sive liberabo tali labure, talique pondere. Λέγοιτο δ᾽ ἂν καὶ ἑτέρως, ὅτι καὶ (57)οἱ κοπῶντες εἰς τὰ μάταια, καὶ πεφορτισμένοι ταῖς μερίμναι; τούτων. Κἀγὼ ἀναπαύσω ἡμᾶς, ήγουν, ελευθε ρώσω καὶ τοῦ τοιούτου κόπου καὶ τοῦ τοιούτου βάρους. ὑμᾶς. Ζυγὸν ὠνόμασε, τὰς εὐαγγελι κὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, διὰ τὸ ἐπικεῖσθαι τρόπον ζυγού τοῖς ὑπερχομένοις αὐτὰς, καὶ συνδεῖν αὐτοῦ; ἀλλήλοις τε καὶ τῷ ἐλατῆρι Χριστῷ. Vers. 29. Tollite Αρατε vos. Jugum nominavit evangelica præcepta sua, quod in jugi modum superponantur accedentibus ad ea: et ipsos colligent ad se invicem, et ad aurigam Christum. Vers. 29. ΕΙ corde. Militatem hic dicit modestiam: pars siquidem nodestiæ est militas. Ideo postquai dixit: Quod mitis sim, interpretatur quod dixit; et vide quil addat. Neque enim dixit: Humilis tantum, sed humilis corde, hoc est humilis animo et electione. Ilumilitas namque ab infortunio procedens, infructuosa est, utpote levis et involuntaria; præterea (e) bumilitatem eis attulit, tanquam omnis radicem virtutis. Seipsum item in exemplum constituit, ut facilius sermo suscipe retur. Vers. 29. Εt vestris. Hunilitas euim cordis, quæcunque patitur, verbo solum pati videtur, neque turbatur. Quidam vero Requiem, eam quæ æterna est interpretantur. Vers. 30. Jugum enim leve. Jugum quoque vocavit onus; sed jugum quidem propter dictam causam; onus autem, eo quod grave sit inexercitatis. Vide ergo quomodo et jugum dixerit, et suave vocaverit, onus quoque dixerit, et leve appellaverit, ut neque despicias quasi facilia, neque fugias tanquam laboriosa. Quære autem in quinto capite interpretationem ejus " quod dicitur de augusta porta et`stricta via quæ ducit ad vitam. Cap. XII, vers. 1. In illo — segeles. Sabbatis, hoc est, die Sabbati. Segeles, hoc est, agros seminatos frumentis. Vers. 1. Discipuli vero - -- comedere. Marcus autem dixit: Cœperunt discipuli ejus inter ambulandum vellere spicas ", Quia enim per medias segetes transibant, una spicas avellebant ut prægredi possent, et avulsa grana edebant, confricantes manibus, sicut dixit Lucas ", hoc est, terentes; nam 61 Matth. vit, 14. "Marc. 11, 23. καί, abest A. 63 Luc. v, 1. η Καὶ καρδίᾳ. Πραότητα νῦν, τὴν ταπείνωσιν λέγει· μέρος γὰρ τῆς ταπεινώσεως, ἡ πραότης· διὸ καὶ εἰπὼν, ὅτι Πρᾷός είμι, ἐφηρμήνευσεν ἵπερ εἶπε, καὶ σκόπει την προσθήκην. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι ταπειν'ς μόνον, ἀλλ' ὅτι ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ, τουτο ἐστι, ταπεινὸς τῇ ψυχῇ, τῇ προαιρέσει. Η γὰρ ἐκ περιστάσεως ταπείνωσις άκαρπος, ὡς ἐπιπόλαιες τε καὶ ἀπροαίρετος. Τὴν ταπείνωσιν δὲ πάλιν αὐτοῖς προέτεινεν, ὡς βίζαν ἁπάσης ἀρετῆς· ἑαυτὸν δὲ πα ράδειγμα προεστήσατο, ποιῶν εὐπαράδεκτον τὸν λόγον. Καὶ ὑμῶν. Ὁ γὰρ ταπεινός, πάντα ὅσα πά σχει, κατὰ λόγον πάσχειν δοκῶν, οὐ ταράσσεται Τινὲς δὲ ἀνάπαυσιν, τὴν αἰώνιον ἑρμηνεύουσιν. Ο γὰρ ζυγός – ἐλαφρόν ἐστι. Τὸν ζυγόν, ἐκάλεσε καὶ φορτίον· ἀλλὰ ζυγὸν μὲν, διὰ τὴν ῥηθεί σαν αἰτίαν· φορτίον δὲ, διὰ τὸ βαρεῖν πρὸς καιρὸν τοὺς ἀγυμνάστους. Ορα δὲ, πῶς καὶ ζυγὸν εἶπε, καὶ χρηστὸν ἐκάλεσε, καὶ φορτίον εἴρηκε, καὶ ἐλα φρὸν προσηγόρευσεν· ἵνα μήτε ὡς εὐκόλων καταφρονήσῃς, μήτε ὡς ἐπίπονα φύγῃς. Ζήτει δὲ καὶ εἰς τὸ πέμπτον κεφάλαιον, τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τί στενὴ ἡ πύλη καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν. Εν – σπορίμων. - Τοῖς Σάββασιν, ἀντὶ τοῦ, Ἐν ἡμέρᾳ Σαββάτων, τουτέστιν, ἐν Σαββάτῳ· σπά ριμα δὲ λέγει, τὰ γήδια, τὰ λήτα. Οἱ δὲ μαθηταὶ ἐσθίειν. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἄρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν, τίλλοντες τους στάχυας. Ἐπεὶ γὰρ μέσον τῶν σπορίμων διήρχοντο, ἅμα μὲν ἀνέσπων τους στα χυας, ἵνα προβαίνειν ἔχοιεν· ἅμα δὲ ἤσθιον τους ἀνασπωμένους, ψώχοντες ταῖς χερσὶν, ὡς ὁ Λουκάς Variæ lectiones et notæ. Accedentibus, Henlenius. Forte legit, επερχο μένοις. Rectius, succedentibus. Quod primus talem se ad exemplum exhibuit. (e) Præterea, etc. Rursus autem humilitatem eis proposuit, commendavit. Igitur προεστήσατο, non παρεστήσατο. дво Ergo hic quoque comprobant lectionem ριο ότι μέσων videtur legisse Henlenius. (f) Humilitas, etc. Humilis enim (corde) omnia, quæ patitur, secundum rationem pati existneal.

Vers. 28. Venite. - vos. Qui laboratis in opere Δεύτε ὑμᾶς. Οἱ κοπιῶντες εἰς τὴν ἐργασίαν peccati, et ejus poudere onerati estis. Vides quo- τῆς ἁμαρτίας, καὶ πεφορτισμένοι τῷ βάρει ταύτης. modo ostenderit peccatum, et laborem et pondus Ορις, ὅπως ἔδειξε τὴν ἁμαρτίαν καὶ κόπον καὶ habere? Nam laborem habet priusquam perficiatur; βάρος ἔχουσαν; Εχει γάρ, ἔχει κόπον μέν, πρὸ τοῦ habet pondus postquam perfectum est. ἀποτελεσθῆναι· βάρος δὲ, μετὰ τοῦτο. Potest autem et alio modo dici: Qui laboratis ad vana, et horum curis onerati estis. Et ego refocillabo vos, sive liberabo tali labure, talique pondere. Λέγοιτο δ᾽ ἂν καὶ ἑτέρως, ὅτι καὶ (57)οἱ κοπῶντες εἰς τὰ μάταια, καὶ πεφορτισμένοι ταῖς μερίμναι; τούτων. Κἀγὼ ἀναπαύσω ἡμᾶς, ήγουν, ελευθε ρώσω καὶ τοῦ τοιούτου κόπου καὶ τοῦ τοιούτου βάρους. ὑμᾶς. Ζυγὸν ὠνόμασε, τὰς εὐαγγελι κὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, διὰ τὸ ἐπικεῖσθαι τρόπον ζυγού τοῖς ὑπερχομένοις αὐτὰς, καὶ συνδεῖν αὐτοῦ; ἀλλήλοις τε καὶ τῷ ἐλατῆρι Χριστῷ. Vers. 29. Tollite Αρατε vos. Jugum nominavit evangelica præcepta sua, quod in jugi modum superponantur accedentibus ad ea: et ipsos colligent ad se invicem, et ad aurigam Christum. Vers. 29. ΕΙ corde. Militatem hic dicit modestiam: pars siquidem nodestiæ est militas. Ideo postquai dixit: Quod mitis sim, interpretatur quod dixit; et vide quil addat. Neque enim dixit: Humilis tantum, sed humilis corde, hoc est humilis animo et electione. Ilumilitas namque ab infortunio procedens, infructuosa est, utpote levis et involuntaria; præterea (e) bumilitatem eis attulit, tanquam omnis radicem virtutis. Seipsum item in exemplum constituit, ut facilius sermo suscipe retur. Vers. 29. Εt vestris. Hunilitas euim cordis, quæcunque patitur, verbo solum pati videtur, neque turbatur. Quidam vero Requiem, eam quæ æterna est interpretantur. Vers. 30. Jugum enim leve. Jugum quoque vocavit onus; sed jugum quidem propter dictam causam; onus autem, eo quod grave sit inexercitatis. Vide ergo quomodo et jugum dixerit, et suave vocaverit, onus quoque dixerit, et leve appellaverit, ut neque despicias quasi facilia, neque fugias tanquam laboriosa. Quære autem in quinto capite interpretationem ejus " quod dicitur de augusta porta et`stricta via quæ ducit ad vitam. Cap. XII, vers. 1. In illo — segeles. Sabbatis, hoc est, die Sabbati. Segeles, hoc est, agros seminatos frumentis. Vers. 1. Discipuli vero - -- comedere. Marcus autem dixit: Cœperunt discipuli ejus inter ambulandum vellere spicas ", Quia enim per medias segetes transibant, una spicas avellebant ut prægredi possent, et avulsa grana edebant, confricantes manibus, sicut dixit Lucas ", hoc est, terentes; nam 61 Matth. vit, 14. "Marc. 11, 23. καί, abest A. 63 Luc. v, 1. η Καὶ καρδίᾳ. Πραότητα νῦν, τὴν ταπείνωσιν λέγει· μέρος γὰρ τῆς ταπεινώσεως, ἡ πραότης· διὸ καὶ εἰπὼν, ὅτι Πρᾷός είμι, ἐφηρμήνευσεν ἵπερ εἶπε, καὶ σκόπει την προσθήκην. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι ταπειν'ς μόνον, ἀλλ' ὅτι ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ, τουτο ἐστι, ταπεινὸς τῇ ψυχῇ, τῇ προαιρέσει. Η γὰρ ἐκ περιστάσεως ταπείνωσις άκαρπος, ὡς ἐπιπόλαιες τε καὶ ἀπροαίρετος. Τὴν ταπείνωσιν δὲ πάλιν αὐτοῖς προέτεινεν, ὡς βίζαν ἁπάσης ἀρετῆς· ἑαυτὸν δὲ πα ράδειγμα προεστήσατο, ποιῶν εὐπαράδεκτον τὸν λόγον. Καὶ ὑμῶν. Ὁ γὰρ ταπεινός, πάντα ὅσα πά σχει, κατὰ λόγον πάσχειν δοκῶν, οὐ ταράσσεται Τινὲς δὲ ἀνάπαυσιν, τὴν αἰώνιον ἑρμηνεύουσιν. Ο γὰρ ζυγός – ἐλαφρόν ἐστι. Τὸν ζυγόν, ἐκάλεσε καὶ φορτίον· ἀλλὰ ζυγὸν μὲν, διὰ τὴν ῥηθεί σαν αἰτίαν· φορτίον δὲ, διὰ τὸ βαρεῖν πρὸς καιρὸν τοὺς ἀγυμνάστους. Ορα δὲ, πῶς καὶ ζυγὸν εἶπε, καὶ χρηστὸν ἐκάλεσε, καὶ φορτίον εἴρηκε, καὶ ἐλα φρὸν προσηγόρευσεν· ἵνα μήτε ὡς εὐκόλων καταφρονήσῃς, μήτε ὡς ἐπίπονα φύγῃς. Ζήτει δὲ καὶ εἰς τὸ πέμπτον κεφάλαιον, τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τί στενὴ ἡ πύλη καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν. Εν – σπορίμων. - Τοῖς Σάββασιν, ἀντὶ τοῦ, Ἐν ἡμέρᾳ Σαββάτων, τουτέστιν, ἐν Σαββάτῳ· σπά ριμα δὲ λέγει, τὰ γήδια, τὰ λήτα. Οἱ δὲ μαθηταὶ ἐσθίειν. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἄρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν, τίλλοντες τους στάχυας. Ἐπεὶ γὰρ μέσον τῶν σπορίμων διήρχοντο, ἅμα μὲν ἀνέσπων τους στα χυας, ἵνα προβαίνειν ἔχοιεν· ἅμα δὲ ἤσθιον τους ἀνασπωμένους, ψώχοντες ταῖς χερσὶν, ὡς ὁ Λουκάς Variæ lectiones et notæ. Accedentibus, Henlenius. Forte legit, επερχο μένοις. Rectius, succedentibus. Quod primus talem se ad exemplum exhibuit. (e) Præterea, etc. Rursus autem humilitatem eis proposuit, commendavit. Igitur προεστήσατο, non παρεστήσατο. дво Ergo hic quoque comprobant lectionem ριο ότι μέσων videtur legisse Henlenius. (f) Humilitas, etc. Humilis enim (corde) omnia, quæ patitur, secundum rationem pati existneal.

εἴρηκεν, ὅ ἐστι, τρίβοντες. Ἐπείνων γάρ, οἷα λιμῷ μαχόμενοι· βραχέα μὲν γὰρ τοῦ σώματος ἐφρόντιζον· τὸ πᾶν δὲ τῇ ἀκροάσει καὶ προσεδρείᾳ τοῦ Σωτῆρος ἄνεμον, καὶ διὰ τοῦτο ἐλίμωττον. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι Σαββάτῳ. Ο δὲ Λουκᾶς φησιν ὅτι τοῖς μαθηταῖς οὗτοι εἶπον· Τί ποιεῖτε δ οὐκ ἔξεστι ποιεῖν ἐν τοῖς Σάββασι; Καὶ γὰρ καὶ τούτῳ, κἀκείνοις ταῦτα εἶπον οἱ σμικρολόγοι καὶ μεμψίμοιροι. Καὶ περὶ ἐκείνου μὲν εἴρηκεν ὁ Ματθαῖος· περὶ τούτων δὲ ὁ Λουκᾶς. Καὶ πολλαχοῦ τοιαῦτα πολλάκις εὑρήσεις. Εμέμψαντο δὲ τὸ τέλο λειν, ὡς ἔργον, οὐ τὸ ἐσθίειν. CAP. XX. esuriebant, tanquam fame compulsi lioc facientes: siquidem minimam corporis curam gerebant, sel omni tempore auditu et assiduitate Salvatoris detinebantur, et ideo fame premebantur. Vers. 2. Pharis@i autem — Sabbato. Lucas vero ait, quod ita dixerint discipulis Quid facitis quod non licet facere Sabbatis “? siquidem et Christo et discipulis hæc dixerunt, anxie circa minutula occupati, ac carpendi quærentes occasionem: et de hoc quidem dixit Matthæus, de illis autem Lucas, taliaque frequenter invenies. Indignabantur autem quod vellerent, ac si opus esset, non quod manducarent. Ὁ δὲ Ἰησοῦς — μόνοις; Ἐν τῇ πρώτῃ βίβλῳ Vers. 3. Jesus autem - ν. 4. solis. Primo Reτῶν Βασιλειῶν ἱστόρηται ὅτι Δαυΐδ, ἐπιβουλευθείς gum volumine scriptum est ", quod David insidiis ὑπὸ Σαούλ, τοῦ ἰδίου πενθεροῦ, καὶ φεύγων αὐτόν, " appetitus Saul soceri sui, ac fugiens, esuriit; et inἐπείνασε, καὶ ἀπελθὼν εἰς Νομμά, πόλιν τῶν ἱερέων τοῦ Θεοῦ, προσεποιήσατο παρά Σαούλ τοῦ βασιλέως ἀποσταλῆναι πρὸς χρείαν τινὰ, καὶ ἐζήτησεν ἄρτους, καὶ μὴ εὑρὼν ἄλλους κατὰ τὸν καιρόν ἐκεῖνον, ἔλαβε παρὰ τοῦ ἱερέως, διὰ τὴν ἀνάγκην τοῦ λιμοῦ, τοὺς τῆς προθέσεως. Ἡ δὲ πρόθεσις, τράπεζα ἦν ἐν τῷ ναῷ, ἐφ᾿ ἧς οἱ ἄρτοι τῆς θυσίας προέκειντο· καὶ λαβὼν ἔφαγεν αὐτὸς καὶ τὰ μετ' αὐτοῦ παιδάρια. Ἡ μὲν οὖν ἱστορία τοιαύτη. Τὸ δὲ, Οὐκ ἐξὸν ἦν, ἀντὶ τοῦ, Οὐ συγκεχωρη μένον ἦν παρὰ τοῦ νόμου. Ταύτην δὲ τὴν ἱστορίαν προεβάλετο τοῖς Φαρισαίοις ὁ Χριστός, εἰς συνηγορίαν τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, δεικνύων, ὅτι συγγνώμης εἰσὶν ἄξιοι, διὰ τὸν λιμὸν, δι' ἂν καὶ αὐτὸς ὁ περιώνυμος Δαυΐδ ἔλυσε τὸν νόμον τῶν ἄρτων τῆς προθέσ σεως, καὶ οὐ μόνον οὐκ ἐπετιμήθη παρὰ τοῦ τηνι ναῦτα ἐφημερεύοντος ἱερέως, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον παρ' αὐτοῦ τούτους έλαβεν. Η οὐκ εἰσιν; Συνεχῶς αὐτοῖς ἐπιλέγει τ', Οὐκ ἀνέγνωτε; ὀνειδίζων τούτοις ματαιοπο νίαν, ὡς μὴ ἐπιγινώσκουσιν, ὁ ἀναγινώσκουσι. Νόμος δὲ ἦν, κελεύων, μηδὲν ἔργον ἐν Σαββάτῳ ποιεῖν· καὶ νόμος πάλιν ἕτερος, επιτρέπων τοῖς ἱερεῦσι θύειν ἐν Σαββάτῳ, καὶ διὰ τὴν θυσίαν ξυλοκοπεῖν, καὶ πῦρ ἀνάπτειν, καὶ κρεανομεῖν, καὶ ἄλλα τινὰ τοιαῦτα ποιεῖν. Καὶ ὡς μὲν ὅλως ἐργαζόμενοι, ἐβεβήλουν τὸ Σάββατον, εἴτουν, ἐμίαινον· ὡς δὲ ἱερὰ ἐργαζό μενοι, ἀναίτιοι ἦσαν. Τὴν μὲν οὖν κατὰ τὸν Δαυτό ἱστορίαν τέθεικε, συγγνώμης τοὺς μαθητὲς ἀξιῶν, ὡς προέφημεν· τὸ δὲ παρὸν ἔλαβε παράδειγμα, δεικνύων ἐκ περιουσίας, ὅτι παντελῶς εἰσιν ἀναίΚαὶ ὅρα ἀπὸ πόσων τοῦτο κατασκευάζει; Πρώ τον ἀπὸ τοῦ προσώπου· Οἱ ἱερεῖς γὰρ, φησίν· εἶτα * Luc. vt, 1. • 1 Reg. SX1, segg. gressus Nobe civitatem sacerdotum Dei, finxit quod quadam necessitate missus esset a rege Saul, panesque petivit, cumque casu alios non invenisset, accepit a sacerdote fame compulsus propositionis panes. Propositio autem illa, erat mensa, super quam panes oblationis in templo positi erant; ct acceptos comedit ipse, et pueri qui cum eo erant. Hæc itaque est historia. lilud autem, Non licebat, id est, Non erat a lege concessum. Hanc vero historiam Christus Pharisai; objecit in patrocinium discipulorum suorum: ostendens quod venia digni essent propter famem, propter quam ipse quoque David famatissinius solvit legem panum propositionis: neque solum correptus non est a sacerdote, qui tunc sorte sua ministrabal, imo potius ipsos ab illo accepit. Vers. 5. Num· sunt? Ipsis frequenter reconsebat: Num legistis? exprobrans illis vanum laborein, ut qui non intelligerent que legebant. Nam lex erat, quæ præcipiebat nullum opus fieri in Sabbato; et rursus altera lex permittens sceraltibus ut sacrificarent Sabbato, et propter sacrificiun ligna scinderent, ignem accenderent, animal.a pascerent (g), et alia quædam similia facerent. Εt „certe omnino operabantur, et ita Sabbatum profanabant sive contaminabant, sed tanquam res sacras operantes, sine criniue erant. Historiam itaque David posuit, discipulos venia dignos judicans, ut prædiximus. Præsens autem sumpsit exemplum, abunde ostendens quod omnino sine crimine erant. Et vide a quot partibus hoc confirmaverit. Pri• mum a persona: Sacerdotes, inquit. Deinde a luco προσεδρία A. του, abest. Α. Variæ lectiones et notæ. λέγει Α. προέλαβε, pro παρὸν ἔλαβε λο Animalia pascerent. Exta, carnes, secarent et dividerent.

εἴρηκεν, ὅ ἐστι, τρίβοντες. Ἐπείνων γάρ, οἷα λιμῷ μαχόμενοι· βραχέα μὲν γὰρ τοῦ σώματος ἐφρόντιζον· τὸ πᾶν δὲ τῇ ἀκροάσει καὶ προσεδρείᾳ τοῦ Σωτῆρος ἄνεμον, καὶ διὰ τοῦτο ἐλίμωττον. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι Σαββάτῳ. Ο δὲ Λουκᾶς φησιν ὅτι τοῖς μαθηταῖς οὗτοι εἶπον· Τί ποιεῖτε δ οὐκ ἔξεστι ποιεῖν ἐν τοῖς Σάββασι; Καὶ γὰρ καὶ τούτῳ, κἀκείνοις ταῦτα εἶπον οἱ σμικρολόγοι καὶ μεμψίμοιροι. Καὶ περὶ ἐκείνου μὲν εἴρηκεν ὁ Ματθαῖος· περὶ τούτων δὲ ὁ Λουκᾶς. Καὶ πολλαχοῦ τοιαῦτα πολλάκις εὑρήσεις. Εμέμψαντο δὲ τὸ τέλο λειν, ὡς ἔργον, οὐ τὸ ἐσθίειν. CAP. XX. esuriebant, tanquam fame compulsi lioc facientes: siquidem minimam corporis curam gerebant, sel omni tempore auditu et assiduitate Salvatoris detinebantur, et ideo fame premebantur. Vers. 2. Pharis@i autem — Sabbato. Lucas vero ait, quod ita dixerint discipulis Quid facitis quod non licet facere Sabbatis “? siquidem et Christo et discipulis hæc dixerunt, anxie circa minutula occupati, ac carpendi quærentes occasionem: et de hoc quidem dixit Matthæus, de illis autem Lucas, taliaque frequenter invenies. Indignabantur autem quod vellerent, ac si opus esset, non quod manducarent. Ὁ δὲ Ἰησοῦς — μόνοις; Ἐν τῇ πρώτῃ βίβλῳ Vers. 3. Jesus autem - ν. 4. solis. Primo Reτῶν Βασιλειῶν ἱστόρηται ὅτι Δαυΐδ, ἐπιβουλευθείς gum volumine scriptum est ", quod David insidiis ὑπὸ Σαούλ, τοῦ ἰδίου πενθεροῦ, καὶ φεύγων αὐτόν, " appetitus Saul soceri sui, ac fugiens, esuriit; et inἐπείνασε, καὶ ἀπελθὼν εἰς Νομμά, πόλιν τῶν ἱερέων τοῦ Θεοῦ, προσεποιήσατο παρά Σαούλ τοῦ βασιλέως ἀποσταλῆναι πρὸς χρείαν τινὰ, καὶ ἐζήτησεν ἄρτους, καὶ μὴ εὑρὼν ἄλλους κατὰ τὸν καιρόν ἐκεῖνον, ἔλαβε παρὰ τοῦ ἱερέως, διὰ τὴν ἀνάγκην τοῦ λιμοῦ, τοὺς τῆς προθέσεως. Ἡ δὲ πρόθεσις, τράπεζα ἦν ἐν τῷ ναῷ, ἐφ᾿ ἧς οἱ ἄρτοι τῆς θυσίας προέκειντο· καὶ λαβὼν ἔφαγεν αὐτὸς καὶ τὰ μετ' αὐτοῦ παιδάρια. Ἡ μὲν οὖν ἱστορία τοιαύτη. Τὸ δὲ, Οὐκ ἐξὸν ἦν, ἀντὶ τοῦ, Οὐ συγκεχωρη μένον ἦν παρὰ τοῦ νόμου. Ταύτην δὲ τὴν ἱστορίαν προεβάλετο τοῖς Φαρισαίοις ὁ Χριστός, εἰς συνηγορίαν τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, δεικνύων, ὅτι συγγνώμης εἰσὶν ἄξιοι, διὰ τὸν λιμὸν, δι' ἂν καὶ αὐτὸς ὁ περιώνυμος Δαυΐδ ἔλυσε τὸν νόμον τῶν ἄρτων τῆς προθέσ σεως, καὶ οὐ μόνον οὐκ ἐπετιμήθη παρὰ τοῦ τηνι ναῦτα ἐφημερεύοντος ἱερέως, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον παρ' αὐτοῦ τούτους έλαβεν. Η οὐκ εἰσιν; Συνεχῶς αὐτοῖς ἐπιλέγει τ', Οὐκ ἀνέγνωτε; ὀνειδίζων τούτοις ματαιοπο νίαν, ὡς μὴ ἐπιγινώσκουσιν, ὁ ἀναγινώσκουσι. Νόμος δὲ ἦν, κελεύων, μηδὲν ἔργον ἐν Σαββάτῳ ποιεῖν· καὶ νόμος πάλιν ἕτερος, επιτρέπων τοῖς ἱερεῦσι θύειν ἐν Σαββάτῳ, καὶ διὰ τὴν θυσίαν ξυλοκοπεῖν, καὶ πῦρ ἀνάπτειν, καὶ κρεανομεῖν, καὶ ἄλλα τινὰ τοιαῦτα ποιεῖν. Καὶ ὡς μὲν ὅλως ἐργαζόμενοι, ἐβεβήλουν τὸ Σάββατον, εἴτουν, ἐμίαινον· ὡς δὲ ἱερὰ ἐργαζό μενοι, ἀναίτιοι ἦσαν. Τὴν μὲν οὖν κατὰ τὸν Δαυτό ἱστορίαν τέθεικε, συγγνώμης τοὺς μαθητὲς ἀξιῶν, ὡς προέφημεν· τὸ δὲ παρὸν ἔλαβε παράδειγμα, δεικνύων ἐκ περιουσίας, ὅτι παντελῶς εἰσιν ἀναίΚαὶ ὅρα ἀπὸ πόσων τοῦτο κατασκευάζει; Πρώ τον ἀπὸ τοῦ προσώπου· Οἱ ἱερεῖς γὰρ, φησίν· εἶτα * Luc. vt, 1. • 1 Reg. SX1, segg. gressus Nobe civitatem sacerdotum Dei, finxit quod quadam necessitate missus esset a rege Saul, panesque petivit, cumque casu alios non invenisset, accepit a sacerdote fame compulsus propositionis panes. Propositio autem illa, erat mensa, super quam panes oblationis in templo positi erant; ct acceptos comedit ipse, et pueri qui cum eo erant. Hæc itaque est historia. lilud autem, Non licebat, id est, Non erat a lege concessum. Hanc vero historiam Christus Pharisai; objecit in patrocinium discipulorum suorum: ostendens quod venia digni essent propter famem, propter quam ipse quoque David famatissinius solvit legem panum propositionis: neque solum correptus non est a sacerdote, qui tunc sorte sua ministrabal, imo potius ipsos ab illo accepit. Vers. 5. Num· sunt? Ipsis frequenter reconsebat: Num legistis? exprobrans illis vanum laborein, ut qui non intelligerent que legebant. Nam lex erat, quæ præcipiebat nullum opus fieri in Sabbato; et rursus altera lex permittens sceraltibus ut sacrificarent Sabbato, et propter sacrificiun ligna scinderent, ignem accenderent, animal.a pascerent (g), et alia quædam similia facerent. Εt „certe omnino operabantur, et ita Sabbatum profanabant sive contaminabant, sed tanquam res sacras operantes, sine criniue erant. Historiam itaque David posuit, discipulos venia dignos judicans, ut prædiximus. Præsens autem sumpsit exemplum, abunde ostendens quod omnino sine crimine erant. Et vide a quot partibus hoc confirmaverit. Pri• mum a persona: Sacerdotes, inquit. Deinde a luco προσεδρία A. του, abest. Α. Variæ lectiones et notæ. λέγει Α. προέλαβε, pro παρὸν ἔλαβε λο Animalia pascerent. Exta, carnes, secarent et dividerent.

εἴρηκεν, ὅ ἐστι, τρίβοντες. Ἐπείνων γάρ, οἷα λιμῷ μαχόμενοι· βραχέα μὲν γὰρ τοῦ σώματος ἐφρόντιζον· τὸ πᾶν δὲ τῇ ἀκροάσει καὶ προσεδρείᾳ τοῦ Σωτῆρος ἄνεμον, καὶ διὰ τοῦτο ἐλίμωττον. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι Σαββάτῳ. Ο δὲ Λουκᾶς φησιν ὅτι τοῖς μαθηταῖς οὗτοι εἶπον· Τί ποιεῖτε δ οὐκ ἔξεστι ποιεῖν ἐν τοῖς Σάββασι; Καὶ γὰρ καὶ τούτῳ, κἀκείνοις ταῦτα εἶπον οἱ σμικρολόγοι καὶ μεμψίμοιροι. Καὶ περὶ ἐκείνου μὲν εἴρηκεν ὁ Ματθαῖος· περὶ τούτων δὲ ὁ Λουκᾶς. Καὶ πολλαχοῦ τοιαῦτα πολλάκις εὑρήσεις. Εμέμψαντο δὲ τὸ τέλο λειν, ὡς ἔργον, οὐ τὸ ἐσθίειν. CAP. XX. esuriebant, tanquam fame compulsi lioc facientes: siquidem minimam corporis curam gerebant, sel omni tempore auditu et assiduitate Salvatoris detinebantur, et ideo fame premebantur. Vers. 2. Pharis@i autem — Sabbato. Lucas vero ait, quod ita dixerint discipulis Quid facitis quod non licet facere Sabbatis “? siquidem et Christo et discipulis hæc dixerunt, anxie circa minutula occupati, ac carpendi quærentes occasionem: et de hoc quidem dixit Matthæus, de illis autem Lucas, taliaque frequenter invenies. Indignabantur autem quod vellerent, ac si opus esset, non quod manducarent. Ὁ δὲ Ἰησοῦς — μόνοις; Ἐν τῇ πρώτῃ βίβλῳ Vers. 3. Jesus autem - ν. 4. solis. Primo Reτῶν Βασιλειῶν ἱστόρηται ὅτι Δαυΐδ, ἐπιβουλευθείς gum volumine scriptum est ", quod David insidiis ὑπὸ Σαούλ, τοῦ ἰδίου πενθεροῦ, καὶ φεύγων αὐτόν, " appetitus Saul soceri sui, ac fugiens, esuriit; et inἐπείνασε, καὶ ἀπελθὼν εἰς Νομμά, πόλιν τῶν ἱερέων τοῦ Θεοῦ, προσεποιήσατο παρά Σαούλ τοῦ βασιλέως ἀποσταλῆναι πρὸς χρείαν τινὰ, καὶ ἐζήτησεν ἄρτους, καὶ μὴ εὑρὼν ἄλλους κατὰ τὸν καιρόν ἐκεῖνον, ἔλαβε παρὰ τοῦ ἱερέως, διὰ τὴν ἀνάγκην τοῦ λιμοῦ, τοὺς τῆς προθέσεως. Ἡ δὲ πρόθεσις, τράπεζα ἦν ἐν τῷ ναῷ, ἐφ᾿ ἧς οἱ ἄρτοι τῆς θυσίας προέκειντο· καὶ λαβὼν ἔφαγεν αὐτὸς καὶ τὰ μετ' αὐτοῦ παιδάρια. Ἡ μὲν οὖν ἱστορία τοιαύτη. Τὸ δὲ, Οὐκ ἐξὸν ἦν, ἀντὶ τοῦ, Οὐ συγκεχωρη μένον ἦν παρὰ τοῦ νόμου. Ταύτην δὲ τὴν ἱστορίαν προεβάλετο τοῖς Φαρισαίοις ὁ Χριστός, εἰς συνηγορίαν τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, δεικνύων, ὅτι συγγνώμης εἰσὶν ἄξιοι, διὰ τὸν λιμὸν, δι' ἂν καὶ αὐτὸς ὁ περιώνυμος Δαυΐδ ἔλυσε τὸν νόμον τῶν ἄρτων τῆς προθέσ σεως, καὶ οὐ μόνον οὐκ ἐπετιμήθη παρὰ τοῦ τηνι ναῦτα ἐφημερεύοντος ἱερέως, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον παρ' αὐτοῦ τούτους έλαβεν. Η οὐκ εἰσιν; Συνεχῶς αὐτοῖς ἐπιλέγει τ', Οὐκ ἀνέγνωτε; ὀνειδίζων τούτοις ματαιοπο νίαν, ὡς μὴ ἐπιγινώσκουσιν, ὁ ἀναγινώσκουσι. Νόμος δὲ ἦν, κελεύων, μηδὲν ἔργον ἐν Σαββάτῳ ποιεῖν· καὶ νόμος πάλιν ἕτερος, επιτρέπων τοῖς ἱερεῦσι θύειν ἐν Σαββάτῳ, καὶ διὰ τὴν θυσίαν ξυλοκοπεῖν, καὶ πῦρ ἀνάπτειν, καὶ κρεανομεῖν, καὶ ἄλλα τινὰ τοιαῦτα ποιεῖν. Καὶ ὡς μὲν ὅλως ἐργαζόμενοι, ἐβεβήλουν τὸ Σάββατον, εἴτουν, ἐμίαινον· ὡς δὲ ἱερὰ ἐργαζό μενοι, ἀναίτιοι ἦσαν. Τὴν μὲν οὖν κατὰ τὸν Δαυτό ἱστορίαν τέθεικε, συγγνώμης τοὺς μαθητὲς ἀξιῶν, ὡς προέφημεν· τὸ δὲ παρὸν ἔλαβε παράδειγμα, δεικνύων ἐκ περιουσίας, ὅτι παντελῶς εἰσιν ἀναίΚαὶ ὅρα ἀπὸ πόσων τοῦτο κατασκευάζει; Πρώ τον ἀπὸ τοῦ προσώπου· Οἱ ἱερεῖς γὰρ, φησίν· εἶτα * Luc. vt, 1. • 1 Reg. SX1, segg. gressus Nobe civitatem sacerdotum Dei, finxit quod quadam necessitate missus esset a rege Saul, panesque petivit, cumque casu alios non invenisset, accepit a sacerdote fame compulsus propositionis panes. Propositio autem illa, erat mensa, super quam panes oblationis in templo positi erant; ct acceptos comedit ipse, et pueri qui cum eo erant. Hæc itaque est historia. lilud autem, Non licebat, id est, Non erat a lege concessum. Hanc vero historiam Christus Pharisai; objecit in patrocinium discipulorum suorum: ostendens quod venia digni essent propter famem, propter quam ipse quoque David famatissinius solvit legem panum propositionis: neque solum correptus non est a sacerdote, qui tunc sorte sua ministrabal, imo potius ipsos ab illo accepit. Vers. 5. Num· sunt? Ipsis frequenter reconsebat: Num legistis? exprobrans illis vanum laborein, ut qui non intelligerent que legebant. Nam lex erat, quæ præcipiebat nullum opus fieri in Sabbato; et rursus altera lex permittens sceraltibus ut sacrificarent Sabbato, et propter sacrificiun ligna scinderent, ignem accenderent, animal.a pascerent (g), et alia quædam similia facerent. Εt „certe omnino operabantur, et ita Sabbatum profanabant sive contaminabant, sed tanquam res sacras operantes, sine criniue erant. Historiam itaque David posuit, discipulos venia dignos judicans, ut prædiximus. Præsens autem sumpsit exemplum, abunde ostendens quod omnino sine crimine erant. Et vide a quot partibus hoc confirmaverit. Pri• mum a persona: Sacerdotes, inquit. Deinde a luco προσεδρία A. του, abest. Α. Variæ lectiones et notæ. λέγει Α. προέλαβε, pro παρὸν ἔλαβε λο Animalia pascerent. Exta, carnes, secarent et dividerent.

εἴρηκεν, ὅ ἐστι, τρίβοντες. Ἐπείνων γάρ, οἷα λιμῷ μαχόμενοι· βραχέα μὲν γὰρ τοῦ σώματος ἐφρόντιζον· τὸ πᾶν δὲ τῇ ἀκροάσει καὶ προσεδρείᾳ τοῦ Σωτῆρος ἄνεμον, καὶ διὰ τοῦτο ἐλίμωττον. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι Σαββάτῳ. Ο δὲ Λουκᾶς φησιν ὅτι τοῖς μαθηταῖς οὗτοι εἶπον· Τί ποιεῖτε δ οὐκ ἔξεστι ποιεῖν ἐν τοῖς Σάββασι; Καὶ γὰρ καὶ τούτῳ, κἀκείνοις ταῦτα εἶπον οἱ σμικρολόγοι καὶ μεμψίμοιροι. Καὶ περὶ ἐκείνου μὲν εἴρηκεν ὁ Ματθαῖος· περὶ τούτων δὲ ὁ Λουκᾶς. Καὶ πολλαχοῦ τοιαῦτα πολλάκις εὑρήσεις. Εμέμψαντο δὲ τὸ τέλο λειν, ὡς ἔργον, οὐ τὸ ἐσθίειν. CAP. XX. esuriebant, tanquam fame compulsi lioc facientes: siquidem minimam corporis curam gerebant, sel omni tempore auditu et assiduitate Salvatoris detinebantur, et ideo fame premebantur. Vers. 2. Pharis@i autem — Sabbato. Lucas vero ait, quod ita dixerint discipulis Quid facitis quod non licet facere Sabbatis “? siquidem et Christo et discipulis hæc dixerunt, anxie circa minutula occupati, ac carpendi quærentes occasionem: et de hoc quidem dixit Matthæus, de illis autem Lucas, taliaque frequenter invenies. Indignabantur autem quod vellerent, ac si opus esset, non quod manducarent. Ὁ δὲ Ἰησοῦς — μόνοις; Ἐν τῇ πρώτῃ βίβλῳ Vers. 3. Jesus autem - ν. 4. solis. Primo Reτῶν Βασιλειῶν ἱστόρηται ὅτι Δαυΐδ, ἐπιβουλευθείς gum volumine scriptum est ", quod David insidiis ὑπὸ Σαούλ, τοῦ ἰδίου πενθεροῦ, καὶ φεύγων αὐτόν, " appetitus Saul soceri sui, ac fugiens, esuriit; et inἐπείνασε, καὶ ἀπελθὼν εἰς Νομμά, πόλιν τῶν ἱερέων τοῦ Θεοῦ, προσεποιήσατο παρά Σαούλ τοῦ βασιλέως ἀποσταλῆναι πρὸς χρείαν τινὰ, καὶ ἐζήτησεν ἄρτους, καὶ μὴ εὑρὼν ἄλλους κατὰ τὸν καιρόν ἐκεῖνον, ἔλαβε παρὰ τοῦ ἱερέως, διὰ τὴν ἀνάγκην τοῦ λιμοῦ, τοὺς τῆς προθέσεως. Ἡ δὲ πρόθεσις, τράπεζα ἦν ἐν τῷ ναῷ, ἐφ᾿ ἧς οἱ ἄρτοι τῆς θυσίας προέκειντο· καὶ λαβὼν ἔφαγεν αὐτὸς καὶ τὰ μετ' αὐτοῦ παιδάρια. Ἡ μὲν οὖν ἱστορία τοιαύτη. Τὸ δὲ, Οὐκ ἐξὸν ἦν, ἀντὶ τοῦ, Οὐ συγκεχωρη μένον ἦν παρὰ τοῦ νόμου. Ταύτην δὲ τὴν ἱστορίαν προεβάλετο τοῖς Φαρισαίοις ὁ Χριστός, εἰς συνηγορίαν τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, δεικνύων, ὅτι συγγνώμης εἰσὶν ἄξιοι, διὰ τὸν λιμὸν, δι' ἂν καὶ αὐτὸς ὁ περιώνυμος Δαυΐδ ἔλυσε τὸν νόμον τῶν ἄρτων τῆς προθέσ σεως, καὶ οὐ μόνον οὐκ ἐπετιμήθη παρὰ τοῦ τηνι ναῦτα ἐφημερεύοντος ἱερέως, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον παρ' αὐτοῦ τούτους έλαβεν. Η οὐκ εἰσιν; Συνεχῶς αὐτοῖς ἐπιλέγει τ', Οὐκ ἀνέγνωτε; ὀνειδίζων τούτοις ματαιοπο νίαν, ὡς μὴ ἐπιγινώσκουσιν, ὁ ἀναγινώσκουσι. Νόμος δὲ ἦν, κελεύων, μηδὲν ἔργον ἐν Σαββάτῳ ποιεῖν· καὶ νόμος πάλιν ἕτερος, επιτρέπων τοῖς ἱερεῦσι θύειν ἐν Σαββάτῳ, καὶ διὰ τὴν θυσίαν ξυλοκοπεῖν, καὶ πῦρ ἀνάπτειν, καὶ κρεανομεῖν, καὶ ἄλλα τινὰ τοιαῦτα ποιεῖν. Καὶ ὡς μὲν ὅλως ἐργαζόμενοι, ἐβεβήλουν τὸ Σάββατον, εἴτουν, ἐμίαινον· ὡς δὲ ἱερὰ ἐργαζό μενοι, ἀναίτιοι ἦσαν. Τὴν μὲν οὖν κατὰ τὸν Δαυτό ἱστορίαν τέθεικε, συγγνώμης τοὺς μαθητὲς ἀξιῶν, ὡς προέφημεν· τὸ δὲ παρὸν ἔλαβε παράδειγμα, δεικνύων ἐκ περιουσίας, ὅτι παντελῶς εἰσιν ἀναίΚαὶ ὅρα ἀπὸ πόσων τοῦτο κατασκευάζει; Πρώ τον ἀπὸ τοῦ προσώπου· Οἱ ἱερεῖς γὰρ, φησίν· εἶτα * Luc. vt, 1. • 1 Reg. SX1, segg. gressus Nobe civitatem sacerdotum Dei, finxit quod quadam necessitate missus esset a rege Saul, panesque petivit, cumque casu alios non invenisset, accepit a sacerdote fame compulsus propositionis panes. Propositio autem illa, erat mensa, super quam panes oblationis in templo positi erant; ct acceptos comedit ipse, et pueri qui cum eo erant. Hæc itaque est historia. lilud autem, Non licebat, id est, Non erat a lege concessum. Hanc vero historiam Christus Pharisai; objecit in patrocinium discipulorum suorum: ostendens quod venia digni essent propter famem, propter quam ipse quoque David famatissinius solvit legem panum propositionis: neque solum correptus non est a sacerdote, qui tunc sorte sua ministrabal, imo potius ipsos ab illo accepit. Vers. 5. Num· sunt? Ipsis frequenter reconsebat: Num legistis? exprobrans illis vanum laborein, ut qui non intelligerent que legebant. Nam lex erat, quæ præcipiebat nullum opus fieri in Sabbato; et rursus altera lex permittens sceraltibus ut sacrificarent Sabbato, et propter sacrificiun ligna scinderent, ignem accenderent, animal.a pascerent (g), et alia quædam similia facerent. Εt „certe omnino operabantur, et ita Sabbatum profanabant sive contaminabant, sed tanquam res sacras operantes, sine criniue erant. Historiam itaque David posuit, discipulos venia dignos judicans, ut prædiximus. Præsens autem sumpsit exemplum, abunde ostendens quod omnino sine crimine erant. Et vide a quot partibus hoc confirmaverit. Pri• mum a persona: Sacerdotes, inquit. Deinde a luco προσεδρία A. του, abest. Α. Variæ lectiones et notæ. λέγει Α. προέλαβε, pro παρὸν ἔλαβε λο Animalia pascerent. Exta, carnes, secarent et dividerent.

quia in templo. Tertio a re ipsa, quia profanant. ἀπὸ τοῦ ναοῦ· Ἐν τῷ ἱερῷ γάρ· ἔπειτα, ἀπὸ Non enim dixit: Irritum reddunt Sabbatum, sed quod gravius est, Profanant. Deinde induxit quod rei caput erat, quod etiam sine crimine sunt. Præposuit itaque seviorem responsionem, ac postmedum adduxit et fortiorem. David siquidem propter casum inopinatum semel legem solvit de panibus propositionis, et per veniam dimissum est ei crimen. Sacerdotes vero quotidie sine hujusmodi casu legem de Sabbato solventes, per legem suæ transgressionis fructum referant. Vers. 6. Dico - hic. Ipse enim templi Douninus, bic praesens est. Quod si sacerdotes templi, Sabbatum solventes sine crimine sunt, multo magis discipuli Domini templ. Nam sicut illi propter causam rationabilem crimine vacant, eo quod sacrificent, et sacra faciant opera, ita etiam isti. Hebræis siquidem propter suam imbecillitatem unum: hebdomadæ diem attribuit, quo ab operibus cessarent, puta Sabbatum, ut in eo et ípsi əb aliis vacarent operibus, et servi sui ac jumenta requiescerent, darent autem operam legis lectioni et sacrificiis. Christianis vero tanquam fortioribus, tota hebdomada jussit operam dare lectioni ac spiritualibus sacrificiis, et illis quidem alia prohibuit, ut operain darent lectioni ac sacrificiis: hos autem spiritualibus vacantes, ne ab aliis quidem abstraxit. Non enim illorum manus alligari oportebat, qui eas ad nihil prarum extendcbant: neque de parvis legem ferre his qui de magnis philosophebantur, aut inperfectos æqualiter sese in modo vivendi babero cum perfectis. Nos vero Dominicum diem præcipue honoramus tanquam proprie requiem, in quo a mortalitate requievit is qui nostræ massæ primitias accepit, et innovavit nobis resurrectionein, vitamque immortalern. τοῦ πράγματος· Βεβηλοῦσι γάρ οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ὅτι ἀθετοῦσι τὸ Σάββατον, ἀλλὰ τὸ βαρύτερον, ὅτι Βεβηλούσιν είθ' οὕτως ἐπήγαγε τὸ τοῦ λόγου κεφάλαιον, ὅτι καὶ ἀναίτιοί εἰσι. Προέταξε μὲν οὖν τὴν εὐχερεστέραν ἀπολογίαν· εἶτα ἐπήγαγε τὴν ἰσχυροτέραν. Ο μὲν γὰρ Δαυΐδ, άπαξ διὰ περίστασιν λύσας τὸν περὶ τῶν ἄρτων τῆς προθέσεως, νόμον, κατὰ συγγνώμην ἀφείθη (67, τοῦ ἐγκλήματος· οἱ δ' ἱερεῖς, καθ' έκαστον Σάββατον, δίχα περιστάσεως, λύοντες τὴν τοῦ Σαββάτου νόμον, κατὰ νόμον ἀπολέλυνται τῆς παρανομίας. Λόγω — ὧδε. Αὐτὸς γὰρ ἐνταῦθα πάρεστιν ὁ τοῦ ἱεροῦ Δεσπότης. Καὶ ἐὰν οἱ τοῦ ἱεροῦ τὸ Σάβ βατον λύοντες, ἀναίτιοι ὦσι, πολλῷ μᾶλλον οἱ τοῦ Δεσπότου τοῦ ἱεροῦ. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνοι δι' αἰτίαν εὔλογον ἀναίτιο! εἰσι· διὰ τὸ θύειν γὰρ καὶ ἱερὰ ἔργα ποιεῖν· οὕτω καὶ οἶται. Καὶ γὰρ τοῖς μὲν Εβραίοις, διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος ἄπρακτον ἀπεκλήρωσεν ὁ Θεό; λέγω δὴ τὸ Σάββατον· ὥστε ἐν αὐτῷ τούτους ἀργεῖν μὲν ἀπὸ τῶν ἄλλων ἔργων, καὶ διαναπαύειν τοὺς ὑπὸ χεῖρα, καὶ τὰ ὑποζύγια σχολάζειν δὲ τῇ ἀνα - γνώσει τοῦ νόμου καὶ ταῖς θυσίαις· τοῖς δὲ Χριστια - νοῖς, ὡς ἰσχυροτέροις, ἅπασαν τὴν ἑβδομάδα σχολά ζειν τῇ ἀναγνώσει καὶ ταῖς πνευματικαίς θυσίαις ἐπέταξε. Κακείνους μὲν ἀπὸ τῶν ἄλλων ἐκώλυσεν, Ένα σχολάζωσι τῇ ἀναγνώσει καὶ ταῖς θυσίαις· τού τους δὲ, σχολάζοντας τοῖς πνευματικοῖς, οὐδ᾽ ἀπὸ ε τῶν ἄλλων ἐκώλυσεν. Οὐκ ἔδει γὰρ δεδέσθαι τὰς χεῖρας τοὺς πρὸς μηδὲν φαῦλον ταύτας ἐκτεί νοντας, οὐδὲ τὰ μικρὰ παιδεύεσθαι τοὺς τὰ μεγάλα φιλοσοφοῦντας, οὐδὲ τοῖς ἀτελέσιν ἐπίσης πολιτεύ εσθαι τοὺς τελείους. Vers. 7. Quod si innocentes. Quia odiosius videbatur quod dixerat, Templo major est hic, sermonem ad veniam mutavit, sed cum increpatione; uam rursum illis ignorantiam inproperat Scripturarum, dicens: Si sciretis quid significet prophetæ dictum ", quo misericordiam præponit Deus sacrificio, miserui utique ſuissetis adeo esurientium, ut immaturum ederent triticum: nec eis indignati fuissetis, cum culpa vacarent; et si non ob aliud, at saltem propter famem. Si enim propter sacrificium solvitur Sabbatum, ut prædictum est, multo magis propter misericordiam: major est enim niisericordia sacrificio, juxta dictam sententiam. σε Osee vi, [Τὴν μέντοι Κυριακήν τιμῶμεν κατ' ἐξαιρε τον, ὡς κυρίως καταπαύσιμον, ἐν ᾗ τελείως κατ παυσεν ἀπὸ τῆς θνητότητας ἡ ἀπαρχὴ τοῦ ἡμετές φυράματος, καὶ ἐνεκαίνισεν ἡμῖν τὴν ἀνάστασιν, καὶ τὴν ἐν ἀθανασία ζωήν.] El Εἰ δὲ — αναιτίους. [Του προφήτου Ώστε ] Ἐπειδὴ φορτικὸς ἔδοξεν, εἰπὼν, ὅτι τοῦ ἱεροῦ μειζόν ἐστιν ὧδε, μεθιστᾷ τὸν λόγον ἐπὶ συγγνώμην, ἀλλὰ μετ' ἐπιπλήξεως. Πάλιν γὰρ ἄγνοιαν αὐτοῖς ὀνειδί ζει τῶν Γραφῶν· Εἰ ἐγνώκειτε, λέγων, τί σημαίνει το προφητικὸν ῥητὸν, δι᾽ οὗ ὁ Θεὸς τὸν ἔλεον προτετίμηκε τῆς θυσίας, ἐλεήσατε ἂν τοὺς πεινῶντας τοσοῦτον, ὡς ἐσθίειν ἀκατέργαστον σίτον, καὶ οὐκ ἂν ἐμέμψασθε τούτοις, ἀναιτίοι; οὖσιν, εἰ καὶ μὴ δι' ἕτερον, ἀλλά γε διὰ τὸν λιμόν. Εἰ γὰρ διὰ θυσίαν λύεται τὸ Σάββατον, ώς προείρηται, πολλῷ μᾶλλον δι' ἔλεον. Μείζων γὰρ θυσίας ἡ ἐλεημοσύνη, κατά τὴν δηλωθεῖσαν θείαν ἀπόφασιν. Varia lectiones et n tæ. Cuilibet in mentem venit τύπου. Atque ita lentenius. Fortasse mox pro izpų, voluit vaņ. τῷ ἐγκλήματα 13. δέ, alcst Forte τῶν ἐκτεινόντων. Inclusa in marg. habet A. In margine B.

quia in templo. Tertio a re ipsa, quia profanant. ἀπὸ τοῦ ναοῦ· Ἐν τῷ ἱερῷ γάρ· ἔπειτα, ἀπὸ Non enim dixit: Irritum reddunt Sabbatum, sed quod gravius est, Profanant. Deinde induxit quod rei caput erat, quod etiam sine crimine sunt. Præposuit itaque seviorem responsionem, ac postmedum adduxit et fortiorem. David siquidem propter casum inopinatum semel legem solvit de panibus propositionis, et per veniam dimissum est ei crimen. Sacerdotes vero quotidie sine hujusmodi casu legem de Sabbato solventes, per legem suæ transgressionis fructum referant. Vers. 6. Dico - hic. Ipse enim templi Douninus, bic praesens est. Quod si sacerdotes templi, Sabbatum solventes sine crimine sunt, multo magis discipuli Domini templ. Nam sicut illi propter causam rationabilem crimine vacant, eo quod sacrificent, et sacra faciant opera, ita etiam isti. Hebræis siquidem propter suam imbecillitatem unum: hebdomadæ diem attribuit, quo ab operibus cessarent, puta Sabbatum, ut in eo et ípsi əb aliis vacarent operibus, et servi sui ac jumenta requiescerent, darent autem operam legis lectioni et sacrificiis. Christianis vero tanquam fortioribus, tota hebdomada jussit operam dare lectioni ac spiritualibus sacrificiis, et illis quidem alia prohibuit, ut operain darent lectioni ac sacrificiis: hos autem spiritualibus vacantes, ne ab aliis quidem abstraxit. Non enim illorum manus alligari oportebat, qui eas ad nihil prarum extendcbant: neque de parvis legem ferre his qui de magnis philosophebantur, aut inperfectos æqualiter sese in modo vivendi babero cum perfectis. Nos vero Dominicum diem præcipue honoramus tanquam proprie requiem, in quo a mortalitate requievit is qui nostræ massæ primitias accepit, et innovavit nobis resurrectionein, vitamque immortalern. τοῦ πράγματος· Βεβηλοῦσι γάρ οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ὅτι ἀθετοῦσι τὸ Σάββατον, ἀλλὰ τὸ βαρύτερον, ὅτι Βεβηλούσιν είθ' οὕτως ἐπήγαγε τὸ τοῦ λόγου κεφάλαιον, ὅτι καὶ ἀναίτιοί εἰσι. Προέταξε μὲν οὖν τὴν εὐχερεστέραν ἀπολογίαν· εἶτα ἐπήγαγε τὴν ἰσχυροτέραν. Ο μὲν γὰρ Δαυΐδ, άπαξ διὰ περίστασιν λύσας τὸν περὶ τῶν ἄρτων τῆς προθέσεως, νόμον, κατὰ συγγνώμην ἀφείθη (67, τοῦ ἐγκλήματος· οἱ δ' ἱερεῖς, καθ' έκαστον Σάββατον, δίχα περιστάσεως, λύοντες τὴν τοῦ Σαββάτου νόμον, κατὰ νόμον ἀπολέλυνται τῆς παρανομίας. Λόγω — ὧδε. Αὐτὸς γὰρ ἐνταῦθα πάρεστιν ὁ τοῦ ἱεροῦ Δεσπότης. Καὶ ἐὰν οἱ τοῦ ἱεροῦ τὸ Σάβ βατον λύοντες, ἀναίτιοι ὦσι, πολλῷ μᾶλλον οἱ τοῦ Δεσπότου τοῦ ἱεροῦ. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνοι δι' αἰτίαν εὔλογον ἀναίτιο! εἰσι· διὰ τὸ θύειν γὰρ καὶ ἱερὰ ἔργα ποιεῖν· οὕτω καὶ οἶται. Καὶ γὰρ τοῖς μὲν Εβραίοις, διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος ἄπρακτον ἀπεκλήρωσεν ὁ Θεό; λέγω δὴ τὸ Σάββατον· ὥστε ἐν αὐτῷ τούτους ἀργεῖν μὲν ἀπὸ τῶν ἄλλων ἔργων, καὶ διαναπαύειν τοὺς ὑπὸ χεῖρα, καὶ τὰ ὑποζύγια σχολάζειν δὲ τῇ ἀνα - γνώσει τοῦ νόμου καὶ ταῖς θυσίαις· τοῖς δὲ Χριστια - νοῖς, ὡς ἰσχυροτέροις, ἅπασαν τὴν ἑβδομάδα σχολά ζειν τῇ ἀναγνώσει καὶ ταῖς πνευματικαίς θυσίαις ἐπέταξε. Κακείνους μὲν ἀπὸ τῶν ἄλλων ἐκώλυσεν, Ένα σχολάζωσι τῇ ἀναγνώσει καὶ ταῖς θυσίαις· τού τους δὲ, σχολάζοντας τοῖς πνευματικοῖς, οὐδ᾽ ἀπὸ ε τῶν ἄλλων ἐκώλυσεν. Οὐκ ἔδει γὰρ δεδέσθαι τὰς χεῖρας τοὺς πρὸς μηδὲν φαῦλον ταύτας ἐκτεί νοντας, οὐδὲ τὰ μικρὰ παιδεύεσθαι τοὺς τὰ μεγάλα φιλοσοφοῦντας, οὐδὲ τοῖς ἀτελέσιν ἐπίσης πολιτεύ εσθαι τοὺς τελείους. Vers. 7. Quod si innocentes. Quia odiosius videbatur quod dixerat, Templo major est hic, sermonem ad veniam mutavit, sed cum increpatione; uam rursum illis ignorantiam inproperat Scripturarum, dicens: Si sciretis quid significet prophetæ dictum ", quo misericordiam præponit Deus sacrificio, miserui utique ſuissetis adeo esurientium, ut immaturum ederent triticum: nec eis indignati fuissetis, cum culpa vacarent; et si non ob aliud, at saltem propter famem. Si enim propter sacrificium solvitur Sabbatum, ut prædictum est, multo magis propter misericordiam: major est enim niisericordia sacrificio, juxta dictam sententiam. σε Osee vi, [Τὴν μέντοι Κυριακήν τιμῶμεν κατ' ἐξαιρε τον, ὡς κυρίως καταπαύσιμον, ἐν ᾗ τελείως κατ παυσεν ἀπὸ τῆς θνητότητας ἡ ἀπαρχὴ τοῦ ἡμετές φυράματος, καὶ ἐνεκαίνισεν ἡμῖν τὴν ἀνάστασιν, καὶ τὴν ἐν ἀθανασία ζωήν.] El Εἰ δὲ — αναιτίους. [Του προφήτου Ώστε ] Ἐπειδὴ φορτικὸς ἔδοξεν, εἰπὼν, ὅτι τοῦ ἱεροῦ μειζόν ἐστιν ὧδε, μεθιστᾷ τὸν λόγον ἐπὶ συγγνώμην, ἀλλὰ μετ' ἐπιπλήξεως. Πάλιν γὰρ ἄγνοιαν αὐτοῖς ὀνειδί ζει τῶν Γραφῶν· Εἰ ἐγνώκειτε, λέγων, τί σημαίνει το προφητικὸν ῥητὸν, δι᾽ οὗ ὁ Θεὸς τὸν ἔλεον προτετίμηκε τῆς θυσίας, ἐλεήσατε ἂν τοὺς πεινῶντας τοσοῦτον, ὡς ἐσθίειν ἀκατέργαστον σίτον, καὶ οὐκ ἂν ἐμέμψασθε τούτοις, ἀναιτίοι; οὖσιν, εἰ καὶ μὴ δι' ἕτερον, ἀλλά γε διὰ τὸν λιμόν. Εἰ γὰρ διὰ θυσίαν λύεται τὸ Σάββατον, ώς προείρηται, πολλῷ μᾶλλον δι' ἔλεον. Μείζων γὰρ θυσίας ἡ ἐλεημοσύνη, κατά τὴν δηλωθεῖσαν θείαν ἀπόφασιν. Varia lectiones et n tæ. Cuilibet in mentem venit τύπου. Atque ita lentenius. Fortasse mox pro izpų, voluit vaņ. τῷ ἐγκλήματα 13. δέ, alcst Forte τῶν ἐκτεινόντων. Inclusa in marg. habet A. In margine B.

quia in templo. Tertio a re ipsa, quia profanant. ἀπὸ τοῦ ναοῦ· Ἐν τῷ ἱερῷ γάρ· ἔπειτα, ἀπὸ Non enim dixit: Irritum reddunt Sabbatum, sed quod gravius est, Profanant. Deinde induxit quod rei caput erat, quod etiam sine crimine sunt. Præposuit itaque seviorem responsionem, ac postmedum adduxit et fortiorem. David siquidem propter casum inopinatum semel legem solvit de panibus propositionis, et per veniam dimissum est ei crimen. Sacerdotes vero quotidie sine hujusmodi casu legem de Sabbato solventes, per legem suæ transgressionis fructum referant. Vers. 6. Dico - hic. Ipse enim templi Douninus, bic praesens est. Quod si sacerdotes templi, Sabbatum solventes sine crimine sunt, multo magis discipuli Domini templ. Nam sicut illi propter causam rationabilem crimine vacant, eo quod sacrificent, et sacra faciant opera, ita etiam isti. Hebræis siquidem propter suam imbecillitatem unum: hebdomadæ diem attribuit, quo ab operibus cessarent, puta Sabbatum, ut in eo et ípsi əb aliis vacarent operibus, et servi sui ac jumenta requiescerent, darent autem operam legis lectioni et sacrificiis. Christianis vero tanquam fortioribus, tota hebdomada jussit operam dare lectioni ac spiritualibus sacrificiis, et illis quidem alia prohibuit, ut operain darent lectioni ac sacrificiis: hos autem spiritualibus vacantes, ne ab aliis quidem abstraxit. Non enim illorum manus alligari oportebat, qui eas ad nihil prarum extendcbant: neque de parvis legem ferre his qui de magnis philosophebantur, aut inperfectos æqualiter sese in modo vivendi babero cum perfectis. Nos vero Dominicum diem præcipue honoramus tanquam proprie requiem, in quo a mortalitate requievit is qui nostræ massæ primitias accepit, et innovavit nobis resurrectionein, vitamque immortalern. τοῦ πράγματος· Βεβηλοῦσι γάρ οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ὅτι ἀθετοῦσι τὸ Σάββατον, ἀλλὰ τὸ βαρύτερον, ὅτι Βεβηλούσιν είθ' οὕτως ἐπήγαγε τὸ τοῦ λόγου κεφάλαιον, ὅτι καὶ ἀναίτιοί εἰσι. Προέταξε μὲν οὖν τὴν εὐχερεστέραν ἀπολογίαν· εἶτα ἐπήγαγε τὴν ἰσχυροτέραν. Ο μὲν γὰρ Δαυΐδ, άπαξ διὰ περίστασιν λύσας τὸν περὶ τῶν ἄρτων τῆς προθέσεως, νόμον, κατὰ συγγνώμην ἀφείθη (67, τοῦ ἐγκλήματος· οἱ δ' ἱερεῖς, καθ' έκαστον Σάββατον, δίχα περιστάσεως, λύοντες τὴν τοῦ Σαββάτου νόμον, κατὰ νόμον ἀπολέλυνται τῆς παρανομίας. Λόγω — ὧδε. Αὐτὸς γὰρ ἐνταῦθα πάρεστιν ὁ τοῦ ἱεροῦ Δεσπότης. Καὶ ἐὰν οἱ τοῦ ἱεροῦ τὸ Σάβ βατον λύοντες, ἀναίτιοι ὦσι, πολλῷ μᾶλλον οἱ τοῦ Δεσπότου τοῦ ἱεροῦ. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνοι δι' αἰτίαν εὔλογον ἀναίτιο! εἰσι· διὰ τὸ θύειν γὰρ καὶ ἱερὰ ἔργα ποιεῖν· οὕτω καὶ οἶται. Καὶ γὰρ τοῖς μὲν Εβραίοις, διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος ἄπρακτον ἀπεκλήρωσεν ὁ Θεό; λέγω δὴ τὸ Σάββατον· ὥστε ἐν αὐτῷ τούτους ἀργεῖν μὲν ἀπὸ τῶν ἄλλων ἔργων, καὶ διαναπαύειν τοὺς ὑπὸ χεῖρα, καὶ τὰ ὑποζύγια σχολάζειν δὲ τῇ ἀνα - γνώσει τοῦ νόμου καὶ ταῖς θυσίαις· τοῖς δὲ Χριστια - νοῖς, ὡς ἰσχυροτέροις, ἅπασαν τὴν ἑβδομάδα σχολά ζειν τῇ ἀναγνώσει καὶ ταῖς πνευματικαίς θυσίαις ἐπέταξε. Κακείνους μὲν ἀπὸ τῶν ἄλλων ἐκώλυσεν, Ένα σχολάζωσι τῇ ἀναγνώσει καὶ ταῖς θυσίαις· τού τους δὲ, σχολάζοντας τοῖς πνευματικοῖς, οὐδ᾽ ἀπὸ ε τῶν ἄλλων ἐκώλυσεν. Οὐκ ἔδει γὰρ δεδέσθαι τὰς χεῖρας τοὺς πρὸς μηδὲν φαῦλον ταύτας ἐκτεί νοντας, οὐδὲ τὰ μικρὰ παιδεύεσθαι τοὺς τὰ μεγάλα φιλοσοφοῦντας, οὐδὲ τοῖς ἀτελέσιν ἐπίσης πολιτεύ εσθαι τοὺς τελείους. Vers. 7. Quod si innocentes. Quia odiosius videbatur quod dixerat, Templo major est hic, sermonem ad veniam mutavit, sed cum increpatione; uam rursum illis ignorantiam inproperat Scripturarum, dicens: Si sciretis quid significet prophetæ dictum ", quo misericordiam præponit Deus sacrificio, miserui utique ſuissetis adeo esurientium, ut immaturum ederent triticum: nec eis indignati fuissetis, cum culpa vacarent; et si non ob aliud, at saltem propter famem. Si enim propter sacrificium solvitur Sabbatum, ut prædictum est, multo magis propter misericordiam: major est enim niisericordia sacrificio, juxta dictam sententiam. σε Osee vi, [Τὴν μέντοι Κυριακήν τιμῶμεν κατ' ἐξαιρε τον, ὡς κυρίως καταπαύσιμον, ἐν ᾗ τελείως κατ παυσεν ἀπὸ τῆς θνητότητας ἡ ἀπαρχὴ τοῦ ἡμετές φυράματος, καὶ ἐνεκαίνισεν ἡμῖν τὴν ἀνάστασιν, καὶ τὴν ἐν ἀθανασία ζωήν.] El Εἰ δὲ — αναιτίους. [Του προφήτου Ώστε ] Ἐπειδὴ φορτικὸς ἔδοξεν, εἰπὼν, ὅτι τοῦ ἱεροῦ μειζόν ἐστιν ὧδε, μεθιστᾷ τὸν λόγον ἐπὶ συγγνώμην, ἀλλὰ μετ' ἐπιπλήξεως. Πάλιν γὰρ ἄγνοιαν αὐτοῖς ὀνειδί ζει τῶν Γραφῶν· Εἰ ἐγνώκειτε, λέγων, τί σημαίνει το προφητικὸν ῥητὸν, δι᾽ οὗ ὁ Θεὸς τὸν ἔλεον προτετίμηκε τῆς θυσίας, ἐλεήσατε ἂν τοὺς πεινῶντας τοσοῦτον, ὡς ἐσθίειν ἀκατέργαστον σίτον, καὶ οὐκ ἂν ἐμέμψασθε τούτοις, ἀναιτίοι; οὖσιν, εἰ καὶ μὴ δι' ἕτερον, ἀλλά γε διὰ τὸν λιμόν. Εἰ γὰρ διὰ θυσίαν λύεται τὸ Σάββατον, ώς προείρηται, πολλῷ μᾶλλον δι' ἔλεον. Μείζων γὰρ θυσίας ἡ ἐλεημοσύνη, κατά τὴν δηλωθεῖσαν θείαν ἀπόφασιν. Varia lectiones et n tæ. Cuilibet in mentem venit τύπου. Atque ita lentenius. Fortasse mox pro izpų, voluit vaņ. τῷ ἐγκλήματα 13. δέ, alcst Forte τῶν ἐκτεινόντων. Inclusa in marg. habet A. In margine B.

quia in templo. Tertio a re ipsa, quia profanant. ἀπὸ τοῦ ναοῦ· Ἐν τῷ ἱερῷ γάρ· ἔπειτα, ἀπὸ Non enim dixit: Irritum reddunt Sabbatum, sed quod gravius est, Profanant. Deinde induxit quod rei caput erat, quod etiam sine crimine sunt. Præposuit itaque seviorem responsionem, ac postmedum adduxit et fortiorem. David siquidem propter casum inopinatum semel legem solvit de panibus propositionis, et per veniam dimissum est ei crimen. Sacerdotes vero quotidie sine hujusmodi casu legem de Sabbato solventes, per legem suæ transgressionis fructum referant. Vers. 6. Dico - hic. Ipse enim templi Douninus, bic praesens est. Quod si sacerdotes templi, Sabbatum solventes sine crimine sunt, multo magis discipuli Domini templ. Nam sicut illi propter causam rationabilem crimine vacant, eo quod sacrificent, et sacra faciant opera, ita etiam isti. Hebræis siquidem propter suam imbecillitatem unum: hebdomadæ diem attribuit, quo ab operibus cessarent, puta Sabbatum, ut in eo et ípsi əb aliis vacarent operibus, et servi sui ac jumenta requiescerent, darent autem operam legis lectioni et sacrificiis. Christianis vero tanquam fortioribus, tota hebdomada jussit operam dare lectioni ac spiritualibus sacrificiis, et illis quidem alia prohibuit, ut operain darent lectioni ac sacrificiis: hos autem spiritualibus vacantes, ne ab aliis quidem abstraxit. Non enim illorum manus alligari oportebat, qui eas ad nihil prarum extendcbant: neque de parvis legem ferre his qui de magnis philosophebantur, aut inperfectos æqualiter sese in modo vivendi babero cum perfectis. Nos vero Dominicum diem præcipue honoramus tanquam proprie requiem, in quo a mortalitate requievit is qui nostræ massæ primitias accepit, et innovavit nobis resurrectionein, vitamque immortalern. τοῦ πράγματος· Βεβηλοῦσι γάρ οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ὅτι ἀθετοῦσι τὸ Σάββατον, ἀλλὰ τὸ βαρύτερον, ὅτι Βεβηλούσιν είθ' οὕτως ἐπήγαγε τὸ τοῦ λόγου κεφάλαιον, ὅτι καὶ ἀναίτιοί εἰσι. Προέταξε μὲν οὖν τὴν εὐχερεστέραν ἀπολογίαν· εἶτα ἐπήγαγε τὴν ἰσχυροτέραν. Ο μὲν γὰρ Δαυΐδ, άπαξ διὰ περίστασιν λύσας τὸν περὶ τῶν ἄρτων τῆς προθέσεως, νόμον, κατὰ συγγνώμην ἀφείθη (67, τοῦ ἐγκλήματος· οἱ δ' ἱερεῖς, καθ' έκαστον Σάββατον, δίχα περιστάσεως, λύοντες τὴν τοῦ Σαββάτου νόμον, κατὰ νόμον ἀπολέλυνται τῆς παρανομίας. Λόγω — ὧδε. Αὐτὸς γὰρ ἐνταῦθα πάρεστιν ὁ τοῦ ἱεροῦ Δεσπότης. Καὶ ἐὰν οἱ τοῦ ἱεροῦ τὸ Σάβ βατον λύοντες, ἀναίτιοι ὦσι, πολλῷ μᾶλλον οἱ τοῦ Δεσπότου τοῦ ἱεροῦ. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνοι δι' αἰτίαν εὔλογον ἀναίτιο! εἰσι· διὰ τὸ θύειν γὰρ καὶ ἱερὰ ἔργα ποιεῖν· οὕτω καὶ οἶται. Καὶ γὰρ τοῖς μὲν Εβραίοις, διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος ἄπρακτον ἀπεκλήρωσεν ὁ Θεό; λέγω δὴ τὸ Σάββατον· ὥστε ἐν αὐτῷ τούτους ἀργεῖν μὲν ἀπὸ τῶν ἄλλων ἔργων, καὶ διαναπαύειν τοὺς ὑπὸ χεῖρα, καὶ τὰ ὑποζύγια σχολάζειν δὲ τῇ ἀνα - γνώσει τοῦ νόμου καὶ ταῖς θυσίαις· τοῖς δὲ Χριστια - νοῖς, ὡς ἰσχυροτέροις, ἅπασαν τὴν ἑβδομάδα σχολά ζειν τῇ ἀναγνώσει καὶ ταῖς πνευματικαίς θυσίαις ἐπέταξε. Κακείνους μὲν ἀπὸ τῶν ἄλλων ἐκώλυσεν, Ένα σχολάζωσι τῇ ἀναγνώσει καὶ ταῖς θυσίαις· τού τους δὲ, σχολάζοντας τοῖς πνευματικοῖς, οὐδ᾽ ἀπὸ ε τῶν ἄλλων ἐκώλυσεν. Οὐκ ἔδει γὰρ δεδέσθαι τὰς χεῖρας τοὺς πρὸς μηδὲν φαῦλον ταύτας ἐκτεί νοντας, οὐδὲ τὰ μικρὰ παιδεύεσθαι τοὺς τὰ μεγάλα φιλοσοφοῦντας, οὐδὲ τοῖς ἀτελέσιν ἐπίσης πολιτεύ εσθαι τοὺς τελείους. Vers. 7. Quod si innocentes. Quia odiosius videbatur quod dixerat, Templo major est hic, sermonem ad veniam mutavit, sed cum increpatione; uam rursum illis ignorantiam inproperat Scripturarum, dicens: Si sciretis quid significet prophetæ dictum ", quo misericordiam præponit Deus sacrificio, miserui utique ſuissetis adeo esurientium, ut immaturum ederent triticum: nec eis indignati fuissetis, cum culpa vacarent; et si non ob aliud, at saltem propter famem. Si enim propter sacrificium solvitur Sabbatum, ut prædictum est, multo magis propter misericordiam: major est enim niisericordia sacrificio, juxta dictam sententiam. σε Osee vi, [Τὴν μέντοι Κυριακήν τιμῶμεν κατ' ἐξαιρε τον, ὡς κυρίως καταπαύσιμον, ἐν ᾗ τελείως κατ παυσεν ἀπὸ τῆς θνητότητας ἡ ἀπαρχὴ τοῦ ἡμετές φυράματος, καὶ ἐνεκαίνισεν ἡμῖν τὴν ἀνάστασιν, καὶ τὴν ἐν ἀθανασία ζωήν.] El Εἰ δὲ — αναιτίους. [Του προφήτου Ώστε ] Ἐπειδὴ φορτικὸς ἔδοξεν, εἰπὼν, ὅτι τοῦ ἱεροῦ μειζόν ἐστιν ὧδε, μεθιστᾷ τὸν λόγον ἐπὶ συγγνώμην, ἀλλὰ μετ' ἐπιπλήξεως. Πάλιν γὰρ ἄγνοιαν αὐτοῖς ὀνειδί ζει τῶν Γραφῶν· Εἰ ἐγνώκειτε, λέγων, τί σημαίνει το προφητικὸν ῥητὸν, δι᾽ οὗ ὁ Θεὸς τὸν ἔλεον προτετίμηκε τῆς θυσίας, ἐλεήσατε ἂν τοὺς πεινῶντας τοσοῦτον, ὡς ἐσθίειν ἀκατέργαστον σίτον, καὶ οὐκ ἂν ἐμέμψασθε τούτοις, ἀναιτίοι; οὖσιν, εἰ καὶ μὴ δι' ἕτερον, ἀλλά γε διὰ τὸν λιμόν. Εἰ γὰρ διὰ θυσίαν λύεται τὸ Σάββατον, ώς προείρηται, πολλῷ μᾶλλον δι' ἔλεον. Μείζων γὰρ θυσίας ἡ ἐλεημοσύνη, κατά τὴν δηλωθεῖσαν θείαν ἀπόφασιν. Varia lectiones et n tæ. Cuilibet in mentem venit τύπου. Atque ita lentenius. Fortasse mox pro izpų, voluit vaņ. τῷ ἐγκλήματα 13. δέ, alcst Forte τῶν ἐκτεινόντων. Inclusa in marg. habet A. In margine B.

CAP. XXI. Vers. 8. Dominus Κύριος - ἀνθρώπου. Πάλιν παρεμφαίνει την ἑαυτοῦ θεότητα. Ποτὲ μὲν γὰρ συσκιάζει ταύτην διὰ τὴν ἀμβλυωπίαν τῶν μεμψιμοίρων· ποτὲ δὲ πα ανοίγει διὰ τὴν ὀξυωπίαν τῶν ἐπιεικεστέρων. Κύφιος γάρ, φησίν, ἐστὶ τοῦ Σαββάτου ὁ ἐνανθρωπή σας. ὡς ποιητὴς καὶ νομοθέτης αὐτοῦ. Καὶ λοιπόν, παρόντος ἐμοῦ τοῦ Κυρίου, καὶ ἀνεχομένου, μάτην ὑμεῖς τοὺς ἐμοὺς καταδικάζετε. Ἐν δὲ τῷ κατὰ Μάρκον Εὐαγγελίῳ, καὶ ἑτέραν ἀπολογίαν εὕρηται λέγων ὁ Χριστὸς, ὅτι τὸ Σάββα τον διὰ τὸν ἄνθρωπον ἐγένετο, οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ Σάββατον, τουτέστιν, ἡ τοῦ Σαββάτου ἀργία δι' ὠφέλειαν τοῦ ἀνθρώπου νενομοθέτηται, καὶ οὐ τὸ ἀνάπαλιν. Η καὶ αὐτὸ τὸ Σάββατον, καὶ αἱ πρό τούτου ἡμέραι πᾶσά:, δι᾽ ὠφέλειαν τοῦ ἀνθρώπου, γεγόνασιν. Οὐ χρὴ δὲ θαυμάζειν, εἰ τὰ μὲν οὗτος ὁ εὐαγγε λιστὴς προστίθησι, τὰ δὲ ἐκεῖνος παραλιμπάνει. Καὶ γὰρ οὐχ ἅμα τῷ λέγειν τὸν Χριστὸν, ἔγραφον τὰ Εὐαγγέλια, ἵνα καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν αὐτοῦ λότων ἀπομνημονεύειν ἔχοιεν· ἀλλὰ μετὰ πολλούς ὕστερον ἐνιαυτούς. Καὶ εἰκὸς, ἀνθρώπους όντας αὐτοὺς, ἐπιλαθέσθαι τινῶν. Καὶ ταύτην ἔχε τὴν λύσιν ἐπὶ τῶν τοιούτων προσθηκῶν τε καὶ παραλεί ψεων. Πολλάκις δὲ καὶ διὰ συντομίαν τινά τινες παραλίμπανον· ἔστι δ' ὅτε καὶ ὡς οὐκ ἀναγκαῖα. Καὶ αὐτῶν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ εἰσω ἤθε πάλιν εἰς τὴν συναγωγὴν αὐτῶν. Ὁ δὲ Λουκᾶς φανερώτερον είρηκεν, ὅτι 'Εγένετο δὲ καὶ ἐν ἑτέρῳ Σαββάτῳ, εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν συναγωγὴν καὶ διδάσκειν. ΚΕΦ. ΚΑ'. Περὶ τοῦ ξηρὰν ἔχοντος τὴν χεῖρα. Καὶ ἰδοὺ ξηράν. Ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπε, καὶ ποίαν χαῖρα, γράψας, ὅτι καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἡ δεξιὰ ἦν ξηρά. Kal αὐτοῦ. Υποπτεύοντες, ὅτι πάλιν ἐν Σαββάτῳ θεραπεύσει τινάς, προκαταλαμβάνουσιν αὐτὸν τῇ ἐρωτήσει, ἵνα ἀποκριθέντος, ὅτι ἔξεστι, λάβωσιν ἀφορμὴν καὶ κατηγορήσωσιν αὐτοῦ λοιπὸν, ὡς παρ ρανόμου, καὶ κωλύσωσιν οὕτω τὴν θεραπείαν, καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς θεραπείας πιστεύειν μέλλοντας. Ηροῦν το γὰρ φθείρεσθαι ταῖς νόσοις τοὺς ὁμοφύλους, ἢ δοξάζεσθαι τὸν Χριστόν. ˚0 88 ἐγερεῖ; Ορα, πῶς συλλογίζεται αὐτοὺς διὰ τοῦ παραδείγματος τούτου καὶ δείκνυσι φιλοχρημάτους μᾶλλον, ἢ φιλανθρώπους, καὶ κτηνῶν μὲν φειδομένους, ἀνθρώπους δὲ οὐκ ἐλεοῦντας. Παρατήρει δὲ καὶ, πῶς ἄλλοτε μὲν ἄλλας ἀπολογίας ποιεί ται περὶ τῆς τοῦ Σαββάτου λύσεως· πάσας δὲ καταλλήλους τοῖς πράγμασιν, ἵνα καὶ τὸν νόμον εὐλόγως ἀναπεύσῃ, καὶ μὴ πλήξῃ τοὺς Ἰουδαίους. 67 Marc. 11, 27. Marc. IX, 6. ** Luc. vi, 6. - hominis. Rursum divinitatem suam ostendit. Interdum siquidem hanc obum - brat propter obtusum aspectum (h) quærenting. carpendi ansam: quandoque vero manifestat ob aculum visum modestiorum. Dominus est, inquit, Sabbati qui incarnatus est utpote effector ac legislator ejus: itaque me Domino præsente ac tolerante, vos frustra meos condemnastis. In Evangello autein juxta Marcum aliam quoque invenire est responsionem, ubi ait Christus: Sabbatum propter hominem factum est, non homo propter Sabbatum e, hoc est, Sabbati otium ad hominis utilitatem statutum est, et none diverso. Aut eliam Sabbatum ipsum, cunctique dies illud præcedentes, ad hominis utilitatem facti sunt. Non autem admirandum esɩ, si quædam unus evangelista proponit, alius vero praetermittit. Ne que enim simul, ut Christus loquebatur, Evangelia scripserunt, ut omnium etiam verborum illius possent meminisse, sed multis postmodum annis, et ita verisimile est, cum homines essent, quorumdam oblitos fuisse: hanc ergo ad similia additamenta aut prætermissiones habeto solutionem. Sæpius quoque brevitatis causa quædam aliqui reliquerunt: interdum etiam tanquam non necessaria. Vers. 9. Et illorum. Marcus autem dixi. ", quod rursum ingressus est synagogam. Lucas vero manifestius locutus est, dicens: Factum est autem, ut altero quoque Sabbat: ingrederetur synagogam et doceret ". CAP. XXI. De eo qui manum habebat aridam. Vers. 10. Et ecce. aridam. Lucas autem dixi etiam utra manus a fuerit, cum scriberet: Et manus ejus dextera erat arida”. Et-eum. Suspicantes quod rursus Sabbatis quos dam curaturus esset, interrogatione eum anticipant ut cum respondisset licitum esse, sumerent occasionem illum jam accusandi tanquam transgressorem: et ita prohiberent, et illumn ne curaret, et alios qui propter sanitates fuissent credituri..Malebant enim suæ gentis homines morbis corrumpi, quam Christum glorificari. Vers. 11. Ille autem — erigel? Vide, quomodo illos hoc exemplo concluserit, ostendens possessionum potius amatores esse quam hominum: et quod jumentis parcentes, hominum non misereren tur. Observa etiam quo pacto diversas variis in locis dederit de Sabbati solutione rationes, prout res expetebat, ut rationabiliter legem solveret, nec tamen Judæos perturbaret. το ibid. Varia lectiones et notæ. i. c. προηροῦντο, intelligitur enim μᾶλλον, συλλογίζεται καὶ δείκνυσιν αὐτοὺς φιλοχρημάτους, intell. δντας. Ita cohæret. Oblusum aspectum. Hebetes oculos, licbes ingenium.

CAP. XXI. Vers. 8. Dominus Κύριος - ἀνθρώπου. Πάλιν παρεμφαίνει την ἑαυτοῦ θεότητα. Ποτὲ μὲν γὰρ συσκιάζει ταύτην διὰ τὴν ἀμβλυωπίαν τῶν μεμψιμοίρων· ποτὲ δὲ πα ανοίγει διὰ τὴν ὀξυωπίαν τῶν ἐπιεικεστέρων. Κύφιος γάρ, φησίν, ἐστὶ τοῦ Σαββάτου ὁ ἐνανθρωπή σας. ὡς ποιητὴς καὶ νομοθέτης αὐτοῦ. Καὶ λοιπόν, παρόντος ἐμοῦ τοῦ Κυρίου, καὶ ἀνεχομένου, μάτην ὑμεῖς τοὺς ἐμοὺς καταδικάζετε. Ἐν δὲ τῷ κατὰ Μάρκον Εὐαγγελίῳ, καὶ ἑτέραν ἀπολογίαν εὕρηται λέγων ὁ Χριστὸς, ὅτι τὸ Σάββα τον διὰ τὸν ἄνθρωπον ἐγένετο, οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ Σάββατον, τουτέστιν, ἡ τοῦ Σαββάτου ἀργία δι' ὠφέλειαν τοῦ ἀνθρώπου νενομοθέτηται, καὶ οὐ τὸ ἀνάπαλιν. Η καὶ αὐτὸ τὸ Σάββατον, καὶ αἱ πρό τούτου ἡμέραι πᾶσά:, δι᾽ ὠφέλειαν τοῦ ἀνθρώπου, γεγόνασιν. Οὐ χρὴ δὲ θαυμάζειν, εἰ τὰ μὲν οὗτος ὁ εὐαγγε λιστὴς προστίθησι, τὰ δὲ ἐκεῖνος παραλιμπάνει. Καὶ γὰρ οὐχ ἅμα τῷ λέγειν τὸν Χριστὸν, ἔγραφον τὰ Εὐαγγέλια, ἵνα καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν αὐτοῦ λότων ἀπομνημονεύειν ἔχοιεν· ἀλλὰ μετὰ πολλούς ὕστερον ἐνιαυτούς. Καὶ εἰκὸς, ἀνθρώπους όντας αὐτοὺς, ἐπιλαθέσθαι τινῶν. Καὶ ταύτην ἔχε τὴν λύσιν ἐπὶ τῶν τοιούτων προσθηκῶν τε καὶ παραλεί ψεων. Πολλάκις δὲ καὶ διὰ συντομίαν τινά τινες παραλίμπανον· ἔστι δ' ὅτε καὶ ὡς οὐκ ἀναγκαῖα. Καὶ αὐτῶν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ εἰσω ἤθε πάλιν εἰς τὴν συναγωγὴν αὐτῶν. Ὁ δὲ Λουκᾶς φανερώτερον είρηκεν, ὅτι 'Εγένετο δὲ καὶ ἐν ἑτέρῳ Σαββάτῳ, εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν συναγωγὴν καὶ διδάσκειν. ΚΕΦ. ΚΑ'. Περὶ τοῦ ξηρὰν ἔχοντος τὴν χεῖρα. Καὶ ἰδοὺ ξηράν. Ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπε, καὶ ποίαν χαῖρα, γράψας, ὅτι καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἡ δεξιὰ ἦν ξηρά. Kal αὐτοῦ. Υποπτεύοντες, ὅτι πάλιν ἐν Σαββάτῳ θεραπεύσει τινάς, προκαταλαμβάνουσιν αὐτὸν τῇ ἐρωτήσει, ἵνα ἀποκριθέντος, ὅτι ἔξεστι, λάβωσιν ἀφορμὴν καὶ κατηγορήσωσιν αὐτοῦ λοιπὸν, ὡς παρ ρανόμου, καὶ κωλύσωσιν οὕτω τὴν θεραπείαν, καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς θεραπείας πιστεύειν μέλλοντας. Ηροῦν το γὰρ φθείρεσθαι ταῖς νόσοις τοὺς ὁμοφύλους, ἢ δοξάζεσθαι τὸν Χριστόν. ˚0 88 ἐγερεῖ; Ορα, πῶς συλλογίζεται αὐτοὺς διὰ τοῦ παραδείγματος τούτου καὶ δείκνυσι φιλοχρημάτους μᾶλλον, ἢ φιλανθρώπους, καὶ κτηνῶν μὲν φειδομένους, ἀνθρώπους δὲ οὐκ ἐλεοῦντας. Παρατήρει δὲ καὶ, πῶς ἄλλοτε μὲν ἄλλας ἀπολογίας ποιεί ται περὶ τῆς τοῦ Σαββάτου λύσεως· πάσας δὲ καταλλήλους τοῖς πράγμασιν, ἵνα καὶ τὸν νόμον εὐλόγως ἀναπεύσῃ, καὶ μὴ πλήξῃ τοὺς Ἰουδαίους. 67 Marc. 11, 27. Marc. IX, 6. ** Luc. vi, 6. - hominis. Rursum divinitatem suam ostendit. Interdum siquidem hanc obum - brat propter obtusum aspectum (h) quærenting. carpendi ansam: quandoque vero manifestat ob aculum visum modestiorum. Dominus est, inquit, Sabbati qui incarnatus est utpote effector ac legislator ejus: itaque me Domino præsente ac tolerante, vos frustra meos condemnastis. In Evangello autein juxta Marcum aliam quoque invenire est responsionem, ubi ait Christus: Sabbatum propter hominem factum est, non homo propter Sabbatum e, hoc est, Sabbati otium ad hominis utilitatem statutum est, et none diverso. Aut eliam Sabbatum ipsum, cunctique dies illud præcedentes, ad hominis utilitatem facti sunt. Non autem admirandum esɩ, si quædam unus evangelista proponit, alius vero praetermittit. Ne que enim simul, ut Christus loquebatur, Evangelia scripserunt, ut omnium etiam verborum illius possent meminisse, sed multis postmodum annis, et ita verisimile est, cum homines essent, quorumdam oblitos fuisse: hanc ergo ad similia additamenta aut prætermissiones habeto solutionem. Sæpius quoque brevitatis causa quædam aliqui reliquerunt: interdum etiam tanquam non necessaria. Vers. 9. Et illorum. Marcus autem dixi. ", quod rursum ingressus est synagogam. Lucas vero manifestius locutus est, dicens: Factum est autem, ut altero quoque Sabbat: ingrederetur synagogam et doceret ". CAP. XXI. De eo qui manum habebat aridam. Vers. 10. Et ecce. aridam. Lucas autem dixi etiam utra manus a fuerit, cum scriberet: Et manus ejus dextera erat arida”. Et-eum. Suspicantes quod rursus Sabbatis quos dam curaturus esset, interrogatione eum anticipant ut cum respondisset licitum esse, sumerent occasionem illum jam accusandi tanquam transgressorem: et ita prohiberent, et illumn ne curaret, et alios qui propter sanitates fuissent credituri..Malebant enim suæ gentis homines morbis corrumpi, quam Christum glorificari. Vers. 11. Ille autem — erigel? Vide, quomodo illos hoc exemplo concluserit, ostendens possessionum potius amatores esse quam hominum: et quod jumentis parcentes, hominum non misereren tur. Observa etiam quo pacto diversas variis in locis dederit de Sabbati solutione rationes, prout res expetebat, ut rationabiliter legem solveret, nec tamen Judæos perturbaret. το ibid. Varia lectiones et notæ. i. c. προηροῦντο, intelligitur enim μᾶλλον, συλλογίζεται καὶ δείκνυσιν αὐτοὺς φιλοχρημάτους, intell. δντας. Ita cohæret. Oblusum aspectum. Hebetes oculos, licbes ingenium.

CAP. XXI. Vers. 8. Dominus Κύριος - ἀνθρώπου. Πάλιν παρεμφαίνει την ἑαυτοῦ θεότητα. Ποτὲ μὲν γὰρ συσκιάζει ταύτην διὰ τὴν ἀμβλυωπίαν τῶν μεμψιμοίρων· ποτὲ δὲ πα ανοίγει διὰ τὴν ὀξυωπίαν τῶν ἐπιεικεστέρων. Κύφιος γάρ, φησίν, ἐστὶ τοῦ Σαββάτου ὁ ἐνανθρωπή σας. ὡς ποιητὴς καὶ νομοθέτης αὐτοῦ. Καὶ λοιπόν, παρόντος ἐμοῦ τοῦ Κυρίου, καὶ ἀνεχομένου, μάτην ὑμεῖς τοὺς ἐμοὺς καταδικάζετε. Ἐν δὲ τῷ κατὰ Μάρκον Εὐαγγελίῳ, καὶ ἑτέραν ἀπολογίαν εὕρηται λέγων ὁ Χριστὸς, ὅτι τὸ Σάββα τον διὰ τὸν ἄνθρωπον ἐγένετο, οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ Σάββατον, τουτέστιν, ἡ τοῦ Σαββάτου ἀργία δι' ὠφέλειαν τοῦ ἀνθρώπου νενομοθέτηται, καὶ οὐ τὸ ἀνάπαλιν. Η καὶ αὐτὸ τὸ Σάββατον, καὶ αἱ πρό τούτου ἡμέραι πᾶσά:, δι᾽ ὠφέλειαν τοῦ ἀνθρώπου, γεγόνασιν. Οὐ χρὴ δὲ θαυμάζειν, εἰ τὰ μὲν οὗτος ὁ εὐαγγε λιστὴς προστίθησι, τὰ δὲ ἐκεῖνος παραλιμπάνει. Καὶ γὰρ οὐχ ἅμα τῷ λέγειν τὸν Χριστὸν, ἔγραφον τὰ Εὐαγγέλια, ἵνα καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν αὐτοῦ λότων ἀπομνημονεύειν ἔχοιεν· ἀλλὰ μετὰ πολλούς ὕστερον ἐνιαυτούς. Καὶ εἰκὸς, ἀνθρώπους όντας αὐτοὺς, ἐπιλαθέσθαι τινῶν. Καὶ ταύτην ἔχε τὴν λύσιν ἐπὶ τῶν τοιούτων προσθηκῶν τε καὶ παραλεί ψεων. Πολλάκις δὲ καὶ διὰ συντομίαν τινά τινες παραλίμπανον· ἔστι δ' ὅτε καὶ ὡς οὐκ ἀναγκαῖα. Καὶ αὐτῶν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ εἰσω ἤθε πάλιν εἰς τὴν συναγωγὴν αὐτῶν. Ὁ δὲ Λουκᾶς φανερώτερον είρηκεν, ὅτι 'Εγένετο δὲ καὶ ἐν ἑτέρῳ Σαββάτῳ, εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν συναγωγὴν καὶ διδάσκειν. ΚΕΦ. ΚΑ'. Περὶ τοῦ ξηρὰν ἔχοντος τὴν χεῖρα. Καὶ ἰδοὺ ξηράν. Ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπε, καὶ ποίαν χαῖρα, γράψας, ὅτι καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἡ δεξιὰ ἦν ξηρά. Kal αὐτοῦ. Υποπτεύοντες, ὅτι πάλιν ἐν Σαββάτῳ θεραπεύσει τινάς, προκαταλαμβάνουσιν αὐτὸν τῇ ἐρωτήσει, ἵνα ἀποκριθέντος, ὅτι ἔξεστι, λάβωσιν ἀφορμὴν καὶ κατηγορήσωσιν αὐτοῦ λοιπὸν, ὡς παρ ρανόμου, καὶ κωλύσωσιν οὕτω τὴν θεραπείαν, καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς θεραπείας πιστεύειν μέλλοντας. Ηροῦν το γὰρ φθείρεσθαι ταῖς νόσοις τοὺς ὁμοφύλους, ἢ δοξάζεσθαι τὸν Χριστόν. ˚0 88 ἐγερεῖ; Ορα, πῶς συλλογίζεται αὐτοὺς διὰ τοῦ παραδείγματος τούτου καὶ δείκνυσι φιλοχρημάτους μᾶλλον, ἢ φιλανθρώπους, καὶ κτηνῶν μὲν φειδομένους, ἀνθρώπους δὲ οὐκ ἐλεοῦντας. Παρατήρει δὲ καὶ, πῶς ἄλλοτε μὲν ἄλλας ἀπολογίας ποιεί ται περὶ τῆς τοῦ Σαββάτου λύσεως· πάσας δὲ καταλλήλους τοῖς πράγμασιν, ἵνα καὶ τὸν νόμον εὐλόγως ἀναπεύσῃ, καὶ μὴ πλήξῃ τοὺς Ἰουδαίους. 67 Marc. 11, 27. Marc. IX, 6. ** Luc. vi, 6. - hominis. Rursum divinitatem suam ostendit. Interdum siquidem hanc obum - brat propter obtusum aspectum (h) quærenting. carpendi ansam: quandoque vero manifestat ob aculum visum modestiorum. Dominus est, inquit, Sabbati qui incarnatus est utpote effector ac legislator ejus: itaque me Domino præsente ac tolerante, vos frustra meos condemnastis. In Evangello autein juxta Marcum aliam quoque invenire est responsionem, ubi ait Christus: Sabbatum propter hominem factum est, non homo propter Sabbatum e, hoc est, Sabbati otium ad hominis utilitatem statutum est, et none diverso. Aut eliam Sabbatum ipsum, cunctique dies illud præcedentes, ad hominis utilitatem facti sunt. Non autem admirandum esɩ, si quædam unus evangelista proponit, alius vero praetermittit. Ne que enim simul, ut Christus loquebatur, Evangelia scripserunt, ut omnium etiam verborum illius possent meminisse, sed multis postmodum annis, et ita verisimile est, cum homines essent, quorumdam oblitos fuisse: hanc ergo ad similia additamenta aut prætermissiones habeto solutionem. Sæpius quoque brevitatis causa quædam aliqui reliquerunt: interdum etiam tanquam non necessaria. Vers. 9. Et illorum. Marcus autem dixi. ", quod rursum ingressus est synagogam. Lucas vero manifestius locutus est, dicens: Factum est autem, ut altero quoque Sabbat: ingrederetur synagogam et doceret ". CAP. XXI. De eo qui manum habebat aridam. Vers. 10. Et ecce. aridam. Lucas autem dixi etiam utra manus a fuerit, cum scriberet: Et manus ejus dextera erat arida”. Et-eum. Suspicantes quod rursus Sabbatis quos dam curaturus esset, interrogatione eum anticipant ut cum respondisset licitum esse, sumerent occasionem illum jam accusandi tanquam transgressorem: et ita prohiberent, et illumn ne curaret, et alios qui propter sanitates fuissent credituri..Malebant enim suæ gentis homines morbis corrumpi, quam Christum glorificari. Vers. 11. Ille autem — erigel? Vide, quomodo illos hoc exemplo concluserit, ostendens possessionum potius amatores esse quam hominum: et quod jumentis parcentes, hominum non misereren tur. Observa etiam quo pacto diversas variis in locis dederit de Sabbati solutione rationes, prout res expetebat, ut rationabiliter legem solveret, nec tamen Judæos perturbaret. το ibid. Varia lectiones et notæ. i. c. προηροῦντο, intelligitur enim μᾶλλον, συλλογίζεται καὶ δείκνυσιν αὐτοὺς φιλοχρημάτους, intell. δντας. Ita cohæret. Oblusum aspectum. Hebetes oculos, licbes ingenium.

CAP. XXI. Vers. 8. Dominus Κύριος - ἀνθρώπου. Πάλιν παρεμφαίνει την ἑαυτοῦ θεότητα. Ποτὲ μὲν γὰρ συσκιάζει ταύτην διὰ τὴν ἀμβλυωπίαν τῶν μεμψιμοίρων· ποτὲ δὲ πα ανοίγει διὰ τὴν ὀξυωπίαν τῶν ἐπιεικεστέρων. Κύφιος γάρ, φησίν, ἐστὶ τοῦ Σαββάτου ὁ ἐνανθρωπή σας. ὡς ποιητὴς καὶ νομοθέτης αὐτοῦ. Καὶ λοιπόν, παρόντος ἐμοῦ τοῦ Κυρίου, καὶ ἀνεχομένου, μάτην ὑμεῖς τοὺς ἐμοὺς καταδικάζετε. Ἐν δὲ τῷ κατὰ Μάρκον Εὐαγγελίῳ, καὶ ἑτέραν ἀπολογίαν εὕρηται λέγων ὁ Χριστὸς, ὅτι τὸ Σάββα τον διὰ τὸν ἄνθρωπον ἐγένετο, οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ Σάββατον, τουτέστιν, ἡ τοῦ Σαββάτου ἀργία δι' ὠφέλειαν τοῦ ἀνθρώπου νενομοθέτηται, καὶ οὐ τὸ ἀνάπαλιν. Η καὶ αὐτὸ τὸ Σάββατον, καὶ αἱ πρό τούτου ἡμέραι πᾶσά:, δι᾽ ὠφέλειαν τοῦ ἀνθρώπου, γεγόνασιν. Οὐ χρὴ δὲ θαυμάζειν, εἰ τὰ μὲν οὗτος ὁ εὐαγγε λιστὴς προστίθησι, τὰ δὲ ἐκεῖνος παραλιμπάνει. Καὶ γὰρ οὐχ ἅμα τῷ λέγειν τὸν Χριστὸν, ἔγραφον τὰ Εὐαγγέλια, ἵνα καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν αὐτοῦ λότων ἀπομνημονεύειν ἔχοιεν· ἀλλὰ μετὰ πολλούς ὕστερον ἐνιαυτούς. Καὶ εἰκὸς, ἀνθρώπους όντας αὐτοὺς, ἐπιλαθέσθαι τινῶν. Καὶ ταύτην ἔχε τὴν λύσιν ἐπὶ τῶν τοιούτων προσθηκῶν τε καὶ παραλεί ψεων. Πολλάκις δὲ καὶ διὰ συντομίαν τινά τινες παραλίμπανον· ἔστι δ' ὅτε καὶ ὡς οὐκ ἀναγκαῖα. Καὶ αὐτῶν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ εἰσω ἤθε πάλιν εἰς τὴν συναγωγὴν αὐτῶν. Ὁ δὲ Λουκᾶς φανερώτερον είρηκεν, ὅτι 'Εγένετο δὲ καὶ ἐν ἑτέρῳ Σαββάτῳ, εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν συναγωγὴν καὶ διδάσκειν. ΚΕΦ. ΚΑ'. Περὶ τοῦ ξηρὰν ἔχοντος τὴν χεῖρα. Καὶ ἰδοὺ ξηράν. Ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπε, καὶ ποίαν χαῖρα, γράψας, ὅτι καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἡ δεξιὰ ἦν ξηρά. Kal αὐτοῦ. Υποπτεύοντες, ὅτι πάλιν ἐν Σαββάτῳ θεραπεύσει τινάς, προκαταλαμβάνουσιν αὐτὸν τῇ ἐρωτήσει, ἵνα ἀποκριθέντος, ὅτι ἔξεστι, λάβωσιν ἀφορμὴν καὶ κατηγορήσωσιν αὐτοῦ λοιπὸν, ὡς παρ ρανόμου, καὶ κωλύσωσιν οὕτω τὴν θεραπείαν, καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς θεραπείας πιστεύειν μέλλοντας. Ηροῦν το γὰρ φθείρεσθαι ταῖς νόσοις τοὺς ὁμοφύλους, ἢ δοξάζεσθαι τὸν Χριστόν. ˚0 88 ἐγερεῖ; Ορα, πῶς συλλογίζεται αὐτοὺς διὰ τοῦ παραδείγματος τούτου καὶ δείκνυσι φιλοχρημάτους μᾶλλον, ἢ φιλανθρώπους, καὶ κτηνῶν μὲν φειδομένους, ἀνθρώπους δὲ οὐκ ἐλεοῦντας. Παρατήρει δὲ καὶ, πῶς ἄλλοτε μὲν ἄλλας ἀπολογίας ποιεί ται περὶ τῆς τοῦ Σαββάτου λύσεως· πάσας δὲ καταλλήλους τοῖς πράγμασιν, ἵνα καὶ τὸν νόμον εὐλόγως ἀναπεύσῃ, καὶ μὴ πλήξῃ τοὺς Ἰουδαίους. 67 Marc. 11, 27. Marc. IX, 6. ** Luc. vi, 6. - hominis. Rursum divinitatem suam ostendit. Interdum siquidem hanc obum - brat propter obtusum aspectum (h) quærenting. carpendi ansam: quandoque vero manifestat ob aculum visum modestiorum. Dominus est, inquit, Sabbati qui incarnatus est utpote effector ac legislator ejus: itaque me Domino præsente ac tolerante, vos frustra meos condemnastis. In Evangello autein juxta Marcum aliam quoque invenire est responsionem, ubi ait Christus: Sabbatum propter hominem factum est, non homo propter Sabbatum e, hoc est, Sabbati otium ad hominis utilitatem statutum est, et none diverso. Aut eliam Sabbatum ipsum, cunctique dies illud præcedentes, ad hominis utilitatem facti sunt. Non autem admirandum esɩ, si quædam unus evangelista proponit, alius vero praetermittit. Ne que enim simul, ut Christus loquebatur, Evangelia scripserunt, ut omnium etiam verborum illius possent meminisse, sed multis postmodum annis, et ita verisimile est, cum homines essent, quorumdam oblitos fuisse: hanc ergo ad similia additamenta aut prætermissiones habeto solutionem. Sæpius quoque brevitatis causa quædam aliqui reliquerunt: interdum etiam tanquam non necessaria. Vers. 9. Et illorum. Marcus autem dixi. ", quod rursum ingressus est synagogam. Lucas vero manifestius locutus est, dicens: Factum est autem, ut altero quoque Sabbat: ingrederetur synagogam et doceret ". CAP. XXI. De eo qui manum habebat aridam. Vers. 10. Et ecce. aridam. Lucas autem dixi etiam utra manus a fuerit, cum scriberet: Et manus ejus dextera erat arida”. Et-eum. Suspicantes quod rursus Sabbatis quos dam curaturus esset, interrogatione eum anticipant ut cum respondisset licitum esse, sumerent occasionem illum jam accusandi tanquam transgressorem: et ita prohiberent, et illumn ne curaret, et alios qui propter sanitates fuissent credituri..Malebant enim suæ gentis homines morbis corrumpi, quam Christum glorificari. Vers. 11. Ille autem — erigel? Vide, quomodo illos hoc exemplo concluserit, ostendens possessionum potius amatores esse quam hominum: et quod jumentis parcentes, hominum non misereren tur. Observa etiam quo pacto diversas variis in locis dederit de Sabbati solutione rationes, prout res expetebat, ut rationabiliter legem solveret, nec tamen Judæos perturbaret. το ibid. Varia lectiones et notæ. i. c. προηροῦντο, intelligitur enim μᾶλλον, συλλογίζεται καὶ δείκνυσιν αὐτοὺς φιλοχρημάτους, intell. δντας. Ita cohæret. Oblusum aspectum. Hebetes oculos, licbes ingenium.

Vers. 19. Quanto - ove. Cum illi suo silentio et assentirent id enim quod ipse interrogaverat lex permittebat, nec contradicere poterant: enuntiative dixit, quod homo longe dignior est ove. Vers. 12. Licet itaque — benefacere. Cum exemplo ab ove sumpto illorum ora obturasset, deinceps ad id, quod ab eis interrogaverat, respondet. Siquidem Marcus 70° et Lucas " dicunt, quod etiam hominem slaluerit in medium, et interrogaverit eos: Utrum licet Sabbatis benefacere, an malefacere? Postquam enim eis responderat, statuit illum in medium, at a miserabili aspectu dissolveret cordis illorum duritien, eisque persuaderet ut invidiam abjicerent, conspicientes quod semper bonum sit eos qui dira patiuntur curare. Deinde contra, eliam illos inexplicabilem interrogat quæstionem. At illi veritate redarguti, lacebant quidem, sed ob pravam voluntatem non plene ei acquiescebant; ideoque cum ira circumspiciebat eos, sicut dicit Marcus ", quo illos confunderet, contristatus super duritia cordis ipsɔrum. Nam ab invidia inđuratum, nec aspectu miserabili placabatur, nec sermonem cui contradicere non poterant, recipiebat. Vers. 13. Τunc ait alera. Suo hunc jussu curavit et illos exterrens, et Deum se csse OStendens. Gestat autem dextram manum aridam quisquis dexteram operationem non exercet: dico sane virtutem. Πόσω προβάτου. Συνομολογησάντων αὐτῶν, διὰ τῆς σιωπῆς· καὶ γὰρ ὁ νόμος επέτρεπεν ὁ πρώ τησε, καὶ ἀντειπεῖν οὐκ ἠδύναντο φησὶν ἀποφαντικώς, ὅτι πολλῷ τιμιώτερός ἐστιν ὁ ἄνθρωπος τοῦ προβάτου. Ὥστε ἔξεστι καλῶς ποιεῖν. Διὰ τοῦ κατὰ τὸ πρόβατον παραδείγματος φιμώσας αὐτούς, λοιπὸν 8 ρωτήθη παρ' αὐτῶν, ἀποκρίνεται. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι καὶ ἔστησε τὸν ἄνθρωπον εἰς τὸ μέσον, καὶ ἠρώτησεν αὐτοὺς, τί ἔξεστι τοῖς Σάββασιν, ἀγαθοποιῆσαι ἡ κακοποιῆσαι. Μετὰ γὰρ τὸ ἀποκρι θῆναι αὐτοῖς, ἔστησεν αὐτὸν εἰς τὸ μέσον, ἵνα ἀπὸ τῆς ἐλεεινῆς θέας καταμαλάξῃ τὴν στο παριαν αὐτῶν, καὶ πείσῃ τούτους ἀποθέσθαι μὲν τὴν βασκα νίαν, συνιδεῖν δὲ, ὅτι καλὸν ἀεὶ θεραπεύεσθαι τοὺς κακῶς ἔχοντας· εἶτα ἀντηρώτησε καὶ αὐτὸς αὐτοὺς ερώτημα ἄψυκτον· οἱ δὲ ἐσιώπων, ἐλεγχόμενοι μὲν ὑπὸ τῆς ἀληθείας, ἐθελοκακοῦντες δέ· διὸ καὶ πετ ριεβλέψατο αὐτοὺς μετ' ὀργῆς, καθά φησινό Μάρκος, ὥστε ἐντρέψαι, συλλυπούμενος ἐπὶ τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. Πωρωθείσα γὰρ ὑπὸ τοῦ φθόνου, οὔτε ὅψιν ἐλεεινὴν ἐδυσωπεῖτο, οὔτε λόγον αναντίρ ρητον παραδέχετο. Τότε λέγει — άλλη. Προστάγματι ταύτην ἰάσατο, καταπλήττων τε αὐτούς, καὶ δεικνύων, ὅτι Θεός ἐστι. Ξηρὰν δὲ φέρει την δεξιάν χεῖρα, καὶ πᾶς ὁ τὴν δεξιὰν πράξιν μὴ μετερχόμενος, φημί δή, τὴν ἀρετήν. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι ἀπολέσωσι. Συμβούλιον ἔλα- € 6ον παρὰ ἀλλήλων· ὁ δὲ Μάρκος φησὶν ὅτι μετὰ τῶν Vers. 14. Pharisei vero - perderent. Consilium ceperunt inter se invicemn. Marcus auten dicit * quod cum Herodianis consultarunt, qui et ipsi genere quidem erant Judæi, vehementer autem Herodeun colebant, et ipsum esse dicebant Christum a prophetis promissum. Nam quia prophetatum erat tunc venturum esse Christum quando deficeret qui ex Judæis imperaret, defecerat autem diebus Herodis quì infantes necaverat, primus siquidem hic alienigena Judais imperavit: ideo hunc esse suspicabantur qui venturus exspectabatur; et conjuncti invicem, propriam fecerunt sectam. Et quia Herođeni plurimum amabant, Herodiani coguoninati sunt. Haec itaque de Herodianis dicta sint. De Judais autem dixit Lucas ", quod demen - t'a repleti sunt, et mutuo colloquebantur, quidnam ipsi Jesu facerent. Neque enim solumn posterriti β) nou erant, sed et invidia obtenebrati, et dementia repleti erant; et primum quidem colo uebantur quiduam ipsi facerent mali, deinde consultaverunt ut eum interficerent. Vers. 15. Jesus autem — inde. Oportet enim pravis recedere: nec se periculis objiciendo, eorum 7** Marc. 111, 3. * Luc. vi, 9. 72 Marc. 111, 5. Ηρωδιανῶν τοῦτο ἐβουλεύσαντο. Οἱ δὲ Ηρωδιανού, γένος μὲν ἦσαν Ἰουδαῖοι καὶ αὐτοὶ τὸν Ἡρώδην δὲ διαφερόντως ἐτίμων, καὶ αὐτὸν ἔλεγον εἶναι τὸν ὑπὸ τῶν προφητῶν καταγγελλόμενον Χριστόν. Ἐπεὶ γὰρ τότε προεφητεύετο ἐλθεῖν ὁ Χριστός, ὅτε ἐκλείψει ἡγούμενος Ἰουδαῖος· ἐξέλιπε δὲ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν Ηρώδου του βρεφοκτόνου· πρῶτος γὰρ οὗτος ἀλλό φυλος, Ἰουδαίων ἐβασίλευσεν· ὑπέλαβον, αὐτὸν εἶναι τὴν προσδοκώμενον ἥξειν, καὶ συστάντες, ἰδίαν αίρεσιν ἐποιήσαντο. Διὸ καὶ, ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖν τὸν Ηρώδην, Ηρωδιανοὶ ἐπωνομάσθησαν. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν περὶ τῶν Ηρωδιανῶν. Περὶ δὲ τῶν Ἰουδαίων ὁ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι ἐπλήσθησαν ἀνοίας καὶ διελάλουν πρὸς ἀλλήλους, τι ἂν ποιήσειαν τῷ Ἰησοῦ. Καὶ γὰρ οὐ μόνον οὐ κατεπλάγησαν, ἀλλὰ καὶ σκοτισθέντες ὑπὸ τῆς βασκανίας, ἐπλήθησαν ἀσυνεσίας. Καὶ πρῶτα μὲν συνελάλησαν, τί ἂν ποιήσειαν αὐτῷ κακὸν, εἶτα συνεβουλεύσαντο ἀνελεῖν αὐτόν. Ὁ δὲ Ἰησοῦς — ἐκεῖθεν. Χρὴ γὰρ ἀναχωρεῖν ἀπὸ τῶν πονηρῶν, καὶ μὴ βιψοκινδύνως ἐφιέναι 1 ibid. 6. το Luc. v, 11. Variæ lectiones et notæ. Ad id, quod interrogalus fucrat, non quod ab eis interrogaverat. ή καρδία. ἀφιένα!. Α. Hoc prorsus alienum est. In illo autem intelligitur ἑαυτόν. Sed vocabulo ἀναχωρεῖ respondet etiam ἐπιέναι. Ηentenius tamen videtr etiam reperisse ἐφιέναι. Aliud autem est εφιέναι τῷ θυμῷ, ταῖς ἡδυπαθείαις, et similia, id est indulgere, aliud ἐφιέναι ταῖς ἄλλων μανίαις, id est se immittere, προσχωρήσαι, προσρέψαι ἑαυτόν.

Vers. 19. Quanto - ove. Cum illi suo silentio et assentirent id enim quod ipse interrogaverat lex permittebat, nec contradicere poterant: enuntiative dixit, quod homo longe dignior est ove. Vers. 12. Licet itaque — benefacere. Cum exemplo ab ove sumpto illorum ora obturasset, deinceps ad id, quod ab eis interrogaverat, respondet. Siquidem Marcus 70° et Lucas " dicunt, quod etiam hominem slaluerit in medium, et interrogaverit eos: Utrum licet Sabbatis benefacere, an malefacere? Postquam enim eis responderat, statuit illum in medium, at a miserabili aspectu dissolveret cordis illorum duritien, eisque persuaderet ut invidiam abjicerent, conspicientes quod semper bonum sit eos qui dira patiuntur curare. Deinde contra, eliam illos inexplicabilem interrogat quæstionem. At illi veritate redarguti, lacebant quidem, sed ob pravam voluntatem non plene ei acquiescebant; ideoque cum ira circumspiciebat eos, sicut dicit Marcus ", quo illos confunderet, contristatus super duritia cordis ipsɔrum. Nam ab invidia inđuratum, nec aspectu miserabili placabatur, nec sermonem cui contradicere non poterant, recipiebat. Vers. 13. Τunc ait alera. Suo hunc jussu curavit et illos exterrens, et Deum se csse OStendens. Gestat autem dextram manum aridam quisquis dexteram operationem non exercet: dico sane virtutem. Πόσω προβάτου. Συνομολογησάντων αὐτῶν, διὰ τῆς σιωπῆς· καὶ γὰρ ὁ νόμος επέτρεπεν ὁ πρώ τησε, καὶ ἀντειπεῖν οὐκ ἠδύναντο φησὶν ἀποφαντικώς, ὅτι πολλῷ τιμιώτερός ἐστιν ὁ ἄνθρωπος τοῦ προβάτου. Ὥστε ἔξεστι καλῶς ποιεῖν. Διὰ τοῦ κατὰ τὸ πρόβατον παραδείγματος φιμώσας αὐτούς, λοιπὸν 8 ρωτήθη παρ' αὐτῶν, ἀποκρίνεται. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι καὶ ἔστησε τὸν ἄνθρωπον εἰς τὸ μέσον, καὶ ἠρώτησεν αὐτοὺς, τί ἔξεστι τοῖς Σάββασιν, ἀγαθοποιῆσαι ἡ κακοποιῆσαι. Μετὰ γὰρ τὸ ἀποκρι θῆναι αὐτοῖς, ἔστησεν αὐτὸν εἰς τὸ μέσον, ἵνα ἀπὸ τῆς ἐλεεινῆς θέας καταμαλάξῃ τὴν στο παριαν αὐτῶν, καὶ πείσῃ τούτους ἀποθέσθαι μὲν τὴν βασκα νίαν, συνιδεῖν δὲ, ὅτι καλὸν ἀεὶ θεραπεύεσθαι τοὺς κακῶς ἔχοντας· εἶτα ἀντηρώτησε καὶ αὐτὸς αὐτοὺς ερώτημα ἄψυκτον· οἱ δὲ ἐσιώπων, ἐλεγχόμενοι μὲν ὑπὸ τῆς ἀληθείας, ἐθελοκακοῦντες δέ· διὸ καὶ πετ ριεβλέψατο αὐτοὺς μετ' ὀργῆς, καθά φησινό Μάρκος, ὥστε ἐντρέψαι, συλλυπούμενος ἐπὶ τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. Πωρωθείσα γὰρ ὑπὸ τοῦ φθόνου, οὔτε ὅψιν ἐλεεινὴν ἐδυσωπεῖτο, οὔτε λόγον αναντίρ ρητον παραδέχετο. Τότε λέγει — άλλη. Προστάγματι ταύτην ἰάσατο, καταπλήττων τε αὐτούς, καὶ δεικνύων, ὅτι Θεός ἐστι. Ξηρὰν δὲ φέρει την δεξιάν χεῖρα, καὶ πᾶς ὁ τὴν δεξιὰν πράξιν μὴ μετερχόμενος, φημί δή, τὴν ἀρετήν. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι ἀπολέσωσι. Συμβούλιον ἔλα- € 6ον παρὰ ἀλλήλων· ὁ δὲ Μάρκος φησὶν ὅτι μετὰ τῶν Vers. 14. Pharisei vero - perderent. Consilium ceperunt inter se invicemn. Marcus auten dicit * quod cum Herodianis consultarunt, qui et ipsi genere quidem erant Judæi, vehementer autem Herodeun colebant, et ipsum esse dicebant Christum a prophetis promissum. Nam quia prophetatum erat tunc venturum esse Christum quando deficeret qui ex Judæis imperaret, defecerat autem diebus Herodis quì infantes necaverat, primus siquidem hic alienigena Judais imperavit: ideo hunc esse suspicabantur qui venturus exspectabatur; et conjuncti invicem, propriam fecerunt sectam. Et quia Herođeni plurimum amabant, Herodiani coguoninati sunt. Haec itaque de Herodianis dicta sint. De Judais autem dixit Lucas ", quod demen - t'a repleti sunt, et mutuo colloquebantur, quidnam ipsi Jesu facerent. Neque enim solumn posterriti β) nou erant, sed et invidia obtenebrati, et dementia repleti erant; et primum quidem colo uebantur quiduam ipsi facerent mali, deinde consultaverunt ut eum interficerent. Vers. 15. Jesus autem — inde. Oportet enim pravis recedere: nec se periculis objiciendo, eorum 7** Marc. 111, 3. * Luc. vi, 9. 72 Marc. 111, 5. Ηρωδιανῶν τοῦτο ἐβουλεύσαντο. Οἱ δὲ Ηρωδιανού, γένος μὲν ἦσαν Ἰουδαῖοι καὶ αὐτοὶ τὸν Ἡρώδην δὲ διαφερόντως ἐτίμων, καὶ αὐτὸν ἔλεγον εἶναι τὸν ὑπὸ τῶν προφητῶν καταγγελλόμενον Χριστόν. Ἐπεὶ γὰρ τότε προεφητεύετο ἐλθεῖν ὁ Χριστός, ὅτε ἐκλείψει ἡγούμενος Ἰουδαῖος· ἐξέλιπε δὲ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν Ηρώδου του βρεφοκτόνου· πρῶτος γὰρ οὗτος ἀλλό φυλος, Ἰουδαίων ἐβασίλευσεν· ὑπέλαβον, αὐτὸν εἶναι τὴν προσδοκώμενον ἥξειν, καὶ συστάντες, ἰδίαν αίρεσιν ἐποιήσαντο. Διὸ καὶ, ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖν τὸν Ηρώδην, Ηρωδιανοὶ ἐπωνομάσθησαν. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν περὶ τῶν Ηρωδιανῶν. Περὶ δὲ τῶν Ἰουδαίων ὁ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι ἐπλήσθησαν ἀνοίας καὶ διελάλουν πρὸς ἀλλήλους, τι ἂν ποιήσειαν τῷ Ἰησοῦ. Καὶ γὰρ οὐ μόνον οὐ κατεπλάγησαν, ἀλλὰ καὶ σκοτισθέντες ὑπὸ τῆς βασκανίας, ἐπλήθησαν ἀσυνεσίας. Καὶ πρῶτα μὲν συνελάλησαν, τί ἂν ποιήσειαν αὐτῷ κακὸν, εἶτα συνεβουλεύσαντο ἀνελεῖν αὐτόν. Ὁ δὲ Ἰησοῦς — ἐκεῖθεν. Χρὴ γὰρ ἀναχωρεῖν ἀπὸ τῶν πονηρῶν, καὶ μὴ βιψοκινδύνως ἐφιέναι 1 ibid. 6. το Luc. v, 11. Variæ lectiones et notæ. Ad id, quod interrogalus fucrat, non quod ab eis interrogaverat. ή καρδία. ἀφιένα!. Α. Hoc prorsus alienum est. In illo autem intelligitur ἑαυτόν. Sed vocabulo ἀναχωρεῖ respondet etiam ἐπιέναι. Ηentenius tamen videtr etiam reperisse ἐφιέναι. Aliud autem est εφιέναι τῷ θυμῷ, ταῖς ἡδυπαθείαις, et similia, id est indulgere, aliud ἐφιέναι ταῖς ἄλλων μανίαις, id est se immittere, προσχωρήσαι, προσρέψαι ἑαυτόν.

Vers. 19. Quanto - ove. Cum illi suo silentio et assentirent id enim quod ipse interrogaverat lex permittebat, nec contradicere poterant: enuntiative dixit, quod homo longe dignior est ove. Vers. 12. Licet itaque — benefacere. Cum exemplo ab ove sumpto illorum ora obturasset, deinceps ad id, quod ab eis interrogaverat, respondet. Siquidem Marcus 70° et Lucas " dicunt, quod etiam hominem slaluerit in medium, et interrogaverit eos: Utrum licet Sabbatis benefacere, an malefacere? Postquam enim eis responderat, statuit illum in medium, at a miserabili aspectu dissolveret cordis illorum duritien, eisque persuaderet ut invidiam abjicerent, conspicientes quod semper bonum sit eos qui dira patiuntur curare. Deinde contra, eliam illos inexplicabilem interrogat quæstionem. At illi veritate redarguti, lacebant quidem, sed ob pravam voluntatem non plene ei acquiescebant; ideoque cum ira circumspiciebat eos, sicut dicit Marcus ", quo illos confunderet, contristatus super duritia cordis ipsɔrum. Nam ab invidia inđuratum, nec aspectu miserabili placabatur, nec sermonem cui contradicere non poterant, recipiebat. Vers. 13. Τunc ait alera. Suo hunc jussu curavit et illos exterrens, et Deum se csse OStendens. Gestat autem dextram manum aridam quisquis dexteram operationem non exercet: dico sane virtutem. Πόσω προβάτου. Συνομολογησάντων αὐτῶν, διὰ τῆς σιωπῆς· καὶ γὰρ ὁ νόμος επέτρεπεν ὁ πρώ τησε, καὶ ἀντειπεῖν οὐκ ἠδύναντο φησὶν ἀποφαντικώς, ὅτι πολλῷ τιμιώτερός ἐστιν ὁ ἄνθρωπος τοῦ προβάτου. Ὥστε ἔξεστι καλῶς ποιεῖν. Διὰ τοῦ κατὰ τὸ πρόβατον παραδείγματος φιμώσας αὐτούς, λοιπὸν 8 ρωτήθη παρ' αὐτῶν, ἀποκρίνεται. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι καὶ ἔστησε τὸν ἄνθρωπον εἰς τὸ μέσον, καὶ ἠρώτησεν αὐτοὺς, τί ἔξεστι τοῖς Σάββασιν, ἀγαθοποιῆσαι ἡ κακοποιῆσαι. Μετὰ γὰρ τὸ ἀποκρι θῆναι αὐτοῖς, ἔστησεν αὐτὸν εἰς τὸ μέσον, ἵνα ἀπὸ τῆς ἐλεεινῆς θέας καταμαλάξῃ τὴν στο παριαν αὐτῶν, καὶ πείσῃ τούτους ἀποθέσθαι μὲν τὴν βασκα νίαν, συνιδεῖν δὲ, ὅτι καλὸν ἀεὶ θεραπεύεσθαι τοὺς κακῶς ἔχοντας· εἶτα ἀντηρώτησε καὶ αὐτὸς αὐτοὺς ερώτημα ἄψυκτον· οἱ δὲ ἐσιώπων, ἐλεγχόμενοι μὲν ὑπὸ τῆς ἀληθείας, ἐθελοκακοῦντες δέ· διὸ καὶ πετ ριεβλέψατο αὐτοὺς μετ' ὀργῆς, καθά φησινό Μάρκος, ὥστε ἐντρέψαι, συλλυπούμενος ἐπὶ τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. Πωρωθείσα γὰρ ὑπὸ τοῦ φθόνου, οὔτε ὅψιν ἐλεεινὴν ἐδυσωπεῖτο, οὔτε λόγον αναντίρ ρητον παραδέχετο. Τότε λέγει — άλλη. Προστάγματι ταύτην ἰάσατο, καταπλήττων τε αὐτούς, καὶ δεικνύων, ὅτι Θεός ἐστι. Ξηρὰν δὲ φέρει την δεξιάν χεῖρα, καὶ πᾶς ὁ τὴν δεξιὰν πράξιν μὴ μετερχόμενος, φημί δή, τὴν ἀρετήν. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι ἀπολέσωσι. Συμβούλιον ἔλα- € 6ον παρὰ ἀλλήλων· ὁ δὲ Μάρκος φησὶν ὅτι μετὰ τῶν Vers. 14. Pharisei vero - perderent. Consilium ceperunt inter se invicemn. Marcus auten dicit * quod cum Herodianis consultarunt, qui et ipsi genere quidem erant Judæi, vehementer autem Herodeun colebant, et ipsum esse dicebant Christum a prophetis promissum. Nam quia prophetatum erat tunc venturum esse Christum quando deficeret qui ex Judæis imperaret, defecerat autem diebus Herodis quì infantes necaverat, primus siquidem hic alienigena Judais imperavit: ideo hunc esse suspicabantur qui venturus exspectabatur; et conjuncti invicem, propriam fecerunt sectam. Et quia Herođeni plurimum amabant, Herodiani coguoninati sunt. Haec itaque de Herodianis dicta sint. De Judais autem dixit Lucas ", quod demen - t'a repleti sunt, et mutuo colloquebantur, quidnam ipsi Jesu facerent. Neque enim solumn posterriti β) nou erant, sed et invidia obtenebrati, et dementia repleti erant; et primum quidem colo uebantur quiduam ipsi facerent mali, deinde consultaverunt ut eum interficerent. Vers. 15. Jesus autem — inde. Oportet enim pravis recedere: nec se periculis objiciendo, eorum 7** Marc. 111, 3. * Luc. vi, 9. 72 Marc. 111, 5. Ηρωδιανῶν τοῦτο ἐβουλεύσαντο. Οἱ δὲ Ηρωδιανού, γένος μὲν ἦσαν Ἰουδαῖοι καὶ αὐτοὶ τὸν Ἡρώδην δὲ διαφερόντως ἐτίμων, καὶ αὐτὸν ἔλεγον εἶναι τὸν ὑπὸ τῶν προφητῶν καταγγελλόμενον Χριστόν. Ἐπεὶ γὰρ τότε προεφητεύετο ἐλθεῖν ὁ Χριστός, ὅτε ἐκλείψει ἡγούμενος Ἰουδαῖος· ἐξέλιπε δὲ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν Ηρώδου του βρεφοκτόνου· πρῶτος γὰρ οὗτος ἀλλό φυλος, Ἰουδαίων ἐβασίλευσεν· ὑπέλαβον, αὐτὸν εἶναι τὴν προσδοκώμενον ἥξειν, καὶ συστάντες, ἰδίαν αίρεσιν ἐποιήσαντο. Διὸ καὶ, ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖν τὸν Ηρώδην, Ηρωδιανοὶ ἐπωνομάσθησαν. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν περὶ τῶν Ηρωδιανῶν. Περὶ δὲ τῶν Ἰουδαίων ὁ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι ἐπλήσθησαν ἀνοίας καὶ διελάλουν πρὸς ἀλλήλους, τι ἂν ποιήσειαν τῷ Ἰησοῦ. Καὶ γὰρ οὐ μόνον οὐ κατεπλάγησαν, ἀλλὰ καὶ σκοτισθέντες ὑπὸ τῆς βασκανίας, ἐπλήθησαν ἀσυνεσίας. Καὶ πρῶτα μὲν συνελάλησαν, τί ἂν ποιήσειαν αὐτῷ κακὸν, εἶτα συνεβουλεύσαντο ἀνελεῖν αὐτόν. Ὁ δὲ Ἰησοῦς — ἐκεῖθεν. Χρὴ γὰρ ἀναχωρεῖν ἀπὸ τῶν πονηρῶν, καὶ μὴ βιψοκινδύνως ἐφιέναι 1 ibid. 6. το Luc. v, 11. Variæ lectiones et notæ. Ad id, quod interrogalus fucrat, non quod ab eis interrogaverat. ή καρδία. ἀφιένα!. Α. Hoc prorsus alienum est. In illo autem intelligitur ἑαυτόν. Sed vocabulo ἀναχωρεῖ respondet etiam ἐπιέναι. Ηentenius tamen videtr etiam reperisse ἐφιέναι. Aliud autem est εφιέναι τῷ θυμῷ, ταῖς ἡδυπαθείαις, et similia, id est indulgere, aliud ἐφιέναι ταῖς ἄλλων μανίαις, id est se immittere, προσχωρήσαι, προσρέψαι ἑαυτόν.

Vers. 19. Quanto - ove. Cum illi suo silentio et assentirent id enim quod ipse interrogaverat lex permittebat, nec contradicere poterant: enuntiative dixit, quod homo longe dignior est ove. Vers. 12. Licet itaque — benefacere. Cum exemplo ab ove sumpto illorum ora obturasset, deinceps ad id, quod ab eis interrogaverat, respondet. Siquidem Marcus 70° et Lucas " dicunt, quod etiam hominem slaluerit in medium, et interrogaverit eos: Utrum licet Sabbatis benefacere, an malefacere? Postquam enim eis responderat, statuit illum in medium, at a miserabili aspectu dissolveret cordis illorum duritien, eisque persuaderet ut invidiam abjicerent, conspicientes quod semper bonum sit eos qui dira patiuntur curare. Deinde contra, eliam illos inexplicabilem interrogat quæstionem. At illi veritate redarguti, lacebant quidem, sed ob pravam voluntatem non plene ei acquiescebant; ideoque cum ira circumspiciebat eos, sicut dicit Marcus ", quo illos confunderet, contristatus super duritia cordis ipsɔrum. Nam ab invidia inđuratum, nec aspectu miserabili placabatur, nec sermonem cui contradicere non poterant, recipiebat. Vers. 13. Τunc ait alera. Suo hunc jussu curavit et illos exterrens, et Deum se csse OStendens. Gestat autem dextram manum aridam quisquis dexteram operationem non exercet: dico sane virtutem. Πόσω προβάτου. Συνομολογησάντων αὐτῶν, διὰ τῆς σιωπῆς· καὶ γὰρ ὁ νόμος επέτρεπεν ὁ πρώ τησε, καὶ ἀντειπεῖν οὐκ ἠδύναντο φησὶν ἀποφαντικώς, ὅτι πολλῷ τιμιώτερός ἐστιν ὁ ἄνθρωπος τοῦ προβάτου. Ὥστε ἔξεστι καλῶς ποιεῖν. Διὰ τοῦ κατὰ τὸ πρόβατον παραδείγματος φιμώσας αὐτούς, λοιπὸν 8 ρωτήθη παρ' αὐτῶν, ἀποκρίνεται. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι καὶ ἔστησε τὸν ἄνθρωπον εἰς τὸ μέσον, καὶ ἠρώτησεν αὐτοὺς, τί ἔξεστι τοῖς Σάββασιν, ἀγαθοποιῆσαι ἡ κακοποιῆσαι. Μετὰ γὰρ τὸ ἀποκρι θῆναι αὐτοῖς, ἔστησεν αὐτὸν εἰς τὸ μέσον, ἵνα ἀπὸ τῆς ἐλεεινῆς θέας καταμαλάξῃ τὴν στο παριαν αὐτῶν, καὶ πείσῃ τούτους ἀποθέσθαι μὲν τὴν βασκα νίαν, συνιδεῖν δὲ, ὅτι καλὸν ἀεὶ θεραπεύεσθαι τοὺς κακῶς ἔχοντας· εἶτα ἀντηρώτησε καὶ αὐτὸς αὐτοὺς ερώτημα ἄψυκτον· οἱ δὲ ἐσιώπων, ἐλεγχόμενοι μὲν ὑπὸ τῆς ἀληθείας, ἐθελοκακοῦντες δέ· διὸ καὶ πετ ριεβλέψατο αὐτοὺς μετ' ὀργῆς, καθά φησινό Μάρκος, ὥστε ἐντρέψαι, συλλυπούμενος ἐπὶ τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. Πωρωθείσα γὰρ ὑπὸ τοῦ φθόνου, οὔτε ὅψιν ἐλεεινὴν ἐδυσωπεῖτο, οὔτε λόγον αναντίρ ρητον παραδέχετο. Τότε λέγει — άλλη. Προστάγματι ταύτην ἰάσατο, καταπλήττων τε αὐτούς, καὶ δεικνύων, ὅτι Θεός ἐστι. Ξηρὰν δὲ φέρει την δεξιάν χεῖρα, καὶ πᾶς ὁ τὴν δεξιὰν πράξιν μὴ μετερχόμενος, φημί δή, τὴν ἀρετήν. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι ἀπολέσωσι. Συμβούλιον ἔλα- € 6ον παρὰ ἀλλήλων· ὁ δὲ Μάρκος φησὶν ὅτι μετὰ τῶν Vers. 14. Pharisei vero - perderent. Consilium ceperunt inter se invicemn. Marcus auten dicit * quod cum Herodianis consultarunt, qui et ipsi genere quidem erant Judæi, vehementer autem Herodeun colebant, et ipsum esse dicebant Christum a prophetis promissum. Nam quia prophetatum erat tunc venturum esse Christum quando deficeret qui ex Judæis imperaret, defecerat autem diebus Herodis quì infantes necaverat, primus siquidem hic alienigena Judais imperavit: ideo hunc esse suspicabantur qui venturus exspectabatur; et conjuncti invicem, propriam fecerunt sectam. Et quia Herođeni plurimum amabant, Herodiani coguoninati sunt. Haec itaque de Herodianis dicta sint. De Judais autem dixit Lucas ", quod demen - t'a repleti sunt, et mutuo colloquebantur, quidnam ipsi Jesu facerent. Neque enim solumn posterriti β) nou erant, sed et invidia obtenebrati, et dementia repleti erant; et primum quidem colo uebantur quiduam ipsi facerent mali, deinde consultaverunt ut eum interficerent. Vers. 15. Jesus autem — inde. Oportet enim pravis recedere: nec se periculis objiciendo, eorum 7** Marc. 111, 3. * Luc. vi, 9. 72 Marc. 111, 5. Ηρωδιανῶν τοῦτο ἐβουλεύσαντο. Οἱ δὲ Ηρωδιανού, γένος μὲν ἦσαν Ἰουδαῖοι καὶ αὐτοὶ τὸν Ἡρώδην δὲ διαφερόντως ἐτίμων, καὶ αὐτὸν ἔλεγον εἶναι τὸν ὑπὸ τῶν προφητῶν καταγγελλόμενον Χριστόν. Ἐπεὶ γὰρ τότε προεφητεύετο ἐλθεῖν ὁ Χριστός, ὅτε ἐκλείψει ἡγούμενος Ἰουδαῖος· ἐξέλιπε δὲ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν Ηρώδου του βρεφοκτόνου· πρῶτος γὰρ οὗτος ἀλλό φυλος, Ἰουδαίων ἐβασίλευσεν· ὑπέλαβον, αὐτὸν εἶναι τὴν προσδοκώμενον ἥξειν, καὶ συστάντες, ἰδίαν αίρεσιν ἐποιήσαντο. Διὸ καὶ, ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖν τὸν Ηρώδην, Ηρωδιανοὶ ἐπωνομάσθησαν. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν περὶ τῶν Ηρωδιανῶν. Περὶ δὲ τῶν Ἰουδαίων ὁ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι ἐπλήσθησαν ἀνοίας καὶ διελάλουν πρὸς ἀλλήλους, τι ἂν ποιήσειαν τῷ Ἰησοῦ. Καὶ γὰρ οὐ μόνον οὐ κατεπλάγησαν, ἀλλὰ καὶ σκοτισθέντες ὑπὸ τῆς βασκανίας, ἐπλήθησαν ἀσυνεσίας. Καὶ πρῶτα μὲν συνελάλησαν, τί ἂν ποιήσειαν αὐτῷ κακὸν, εἶτα συνεβουλεύσαντο ἀνελεῖν αὐτόν. Ὁ δὲ Ἰησοῦς — ἐκεῖθεν. Χρὴ γὰρ ἀναχωρεῖν ἀπὸ τῶν πονηρῶν, καὶ μὴ βιψοκινδύνως ἐφιέναι 1 ibid. 6. το Luc. v, 11. Variæ lectiones et notæ. Ad id, quod interrogalus fucrat, non quod ab eis interrogaverat. ή καρδία. ἀφιένα!. Α. Hoc prorsus alienum est. In illo autem intelligitur ἑαυτόν. Sed vocabulo ἀναχωρεῖ respondet etiam ἐπιέναι. Ηentenius tamen videtr etiam reperisse ἐφιέναι. Aliud autem est εφιέναι τῷ θυμῷ, ταῖς ἡδυπαθείαις, et similia, id est indulgere, aliud ἐφιέναι ταῖς ἄλλων μανίαις, id est se immittere, προσχωρήσαι, προσρέψαι ἑαυτόν.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XXI. ταῖς μανίαις αὐτῶν. Αμα δὲ καὶ, οὔπω ἐλήλυθεν ή iusaniae permittere. Simul etiam, quia nondum adὥρα τοῦ θανάτου αὐτοῦ, καὶ ἔδει πολλοὺς ἔτι θερα πευθῆναι, καὶ ἀπολαῦσαι τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ. Καλ ποιήσωσιν. Ενταῦθα τό, Ἐπετίμησεν, ἀντὶ τοῦ, Παρήγγειλε, καὶ ἐξησφαλίσατο. Σκόπει δὲ, πῶς καὶ τῶν νοσούντων ἐπιμελεῖται, καὶ τὸν φθόνον τῶν Ἰουδαίων θεραπεύει, παραγγέλλων, ἵνα μὴ φα νερὸν αὐτὸν ποιήσωσιν, ὅτι θεραπεύει. Τοῦτο γὰρ ἀκούοντες, ἔμελλον ἐπὶ πλεῖον ἐξαγριοῦσθαι. Ἐπεὶ δὲ ὑπὸ μακροθυμίας πολλῆς ἐποιεῖτο τὴν τοιαύτην παραγγελίαν, αἱρούμενος μάλιστα συγκαλύπτεσθαι τὴν ἑαυτοῦ δόξαν, ὑπὲρ τοῦ μὴ ἐξάπτεσθαι τούτους εἰς πλείονα μανίαν, εἰσάγει τον προφήτην ὁ εὐαγ γελιστής, προαναφωνοῦντα τὴν τοιαύτην αὐτοῦ. μα κροθυμίαν καὶ ἀνεξικακίαν, καὶ φησίν Όπως – ᾑρέτισα. Προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ταῦτά φησιν, Ἰδοὺ ὁ Παῖς μου, ὁ μονογενής. Ον δὲ ᾑρέτισα, ἀντὶ τοῦ, ἐν προέκρινα πάντων. Έπεὶ δὲ διπλοῦς ἐστὶν ὁ Χριστός· τὸ μὲν, "Ο Παῖς μου, δη λωτικόν ἐστι τῆς θεότητος· τὸ δὲ, Ον ᾑρέτισα, τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ τὰ ἑξῆς δὲ, τοιαῦτα. ῾Ο ἀγαπητός - μου. Ομοίως τὸ μὲν, ῾Ο ἀγαπη τός μου, περὶ τῆς θεότητος είρηται· τὸ δὲ, Εἰς δι εὐδόκησεν ἡ ψυχή μου, περὶ τῆς ἀνθρωπότητος. Ἔστι γὰρ ἀγαπητός μέν, ὡς μονογενής· εἰς αὐτὸν δὲ εὐδόκησεν, ὡς εἰς αὐτὸν ἐπαναπαυόμενος, ἢ ὡς δι' αὐτοῦ τὰ ἀγαθὰ θελήσας, λέγω δή, την σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων. Καὶ βαπτιζομένου δὲ αὐτοῦ τοιαύτην ὁ Πατήρ ἄνωθεν ἀφῆκε φωνὴν εἰπών· Οὗτός ἐστιν ὁ Υιός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. Καὶ τοιαύτην κἀκεῖ τὴν ἐξήγησιν ἐποιησάμεθα. Καὶ ἀνάγνωθι κἀκείνην, καὶ ἐπιγνώσῃ σαφέστερον. Τὸ δὲ, Εἰς ὃν εὐδόκησεν ἡ ψυχή μου, ἀντὶ τοῦ, Εἰς ὃν εὐδόκησα ἐγώ. Πολλὰ δὲ τοιαῦτα ἀνθρωποπρεπή φησιν ή Παλαια Γραφὴ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ, διὰ τὴν ταχύτητα τῆς διανοίας τῶν Ἑβραίων, & χρὴ πάντα θεοπρεπῶς νοεῖν. Θήσω — αὐτόν. Περὶ τοῦ ἐνανθρωπήσαντος υἱοῦ ταῦτα εἴρηκεν, ὡς περὶ ἀνθρώπου, προκόπτοντος τῇ ἐπιφοιτήσει τοῦ παναγίου Πνεύματος, περὶ οὗ φησί καὶ ὁ Λουκᾶς· Τὸ δὲ παιδίον ηὔξανε καὶ ἐκρα ταιοῦτο πνεύματι, πληρούμενον σοφίας, καὶ χάρις Θεοῦ ἦν ἐπ' αὐτό. Καὶ — ἀπαγγελεί. Κρίσιν λέγει, τὸν εὐαγγελικὸν νόμον, ὃν ἐκήρυξε τοῖς ἔθνεσι διὰ τῶν ἀποστόλων· ἢ τὴν δικαιοκρισίαν αὐτοῦ, ὅτι τῶν Ἰουδαίων ἀπως σαμένων αὐτὸν, προσελάβετο τὰ ἔθνη. Τοῦτο γὰρ δικαία κρίσις ὄντως ἐστὶν, ἵνα μὴ τέλεον ἀπόληται τὸ πλάσμα τῶν χειρῶν αὐτοῦ. Οὐκ · τὴν φωνὴν αὐτοῦ. Διὰ ταῦτα τὰ ρητά, τὴν ὅλην ἐκτέθεικε προφητείαν. Μακρόθυμος γὰρ ἂν * Matth. 111, 19. venerat tempus mortis ipsius, multosque adhuc oportebat curari ac frui doctrina ejus. Vers. 15. Et — v. 16. facerent. Hoc in loco verbum επετίμησε intermnius est, tantumdem falet, ac si dicas, Præcepit et variis verbis suasit. Vide autem quomodo ægrotorum curam babet, et Judeorum devitat invidiam, præcipiens ne se manifestum facerent quod curaret; plerumque enim futurum erat, ut hoc audientes exasperarentur. Quia autem hujusmodi præceptum præ magna mansuetudine ac lenitate faciebat, malens suam gloriam penitus occultari, quam hos ad majorein insaniam accendi, inducit prophetam evangelista, qui de tanta ejus lenitate ac tolerantia olin fuerat locutus, et dicit: Vers. 17. Οι v. 18. elegi. Hæc sub persona Patris dicit: Ecce Filius meus unigenitus, quem elegi, hoc est omnibus prætuli. Quia autem duo continet in se Christus: in eo quod dicit, Filius, divinitatem significat; in eo vero quod addit: Quem elegi, humanitatem. Et similia sunt quæ se quuntur. Vers. 18. Dilectus mea. Pari modo, Dilectus meus, de divinitate dictum est; In quo bene complacuit sibi anima mea, de humanitate. Est enim dilectus unigenitus. In ipso vero bene sibi complacuit, utpote in quo oblectatus est: vel tanquam in eo, per quem bona voluit, dico sane hominum salutem. Ipso quoque baptizato, hujusmodi vocem Pater desuper emisit, dicens: Hic est Fillus meus dilectus in quo mihi bene complacitum est; similemque ibi dedimus enarrationem; lege ergo et illam, ut planius intelligas. Quod autem dicitur: In quo bene complacuit sibi anima mea, idem est quod, In quo bene mihi complacitum est. Multa item hujusmodi que hominum sunt, Veteris Testamenti Scriptura dicit de Deo, propter crassam Hebræorum mentem; quæ omnia intelligere oportet quatenus Deo conveniunt. Vers. 18. Ponam De Filio incarnato hoc dixit, tanquam de homine proficiente per accessum Spiritus sancti. De quo etiam dixit Lucas: Puer autem crescebat et corroborabatur spiritu, plenus sapientia, et yrasia Dei erat super illum **. Vers. 18. Et annuntiabit. Judicium vocat legem evangelicam, quam per apostolos prædicavit gentibus. Vel justum judicium suum,quo repellentibus eum Judæis, assumpsit gentes. Hoc enim vere justum est judicium, ne omnino pereat opus manuum ejus. Vers. 19. Nou vocem ejus. Propter hæc verba totam posuit prophetiam. Nam cum man76 Luc. 11, 40. Varia lectiones et nola. αὐτοῦ, pro ἄνωθεν Α.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XXI. ταῖς μανίαις αὐτῶν. Αμα δὲ καὶ, οὔπω ἐλήλυθεν ή iusaniae permittere. Simul etiam, quia nondum adὥρα τοῦ θανάτου αὐτοῦ, καὶ ἔδει πολλοὺς ἔτι θερα πευθῆναι, καὶ ἀπολαῦσαι τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ. Καλ ποιήσωσιν. Ενταῦθα τό, Ἐπετίμησεν, ἀντὶ τοῦ, Παρήγγειλε, καὶ ἐξησφαλίσατο. Σκόπει δὲ, πῶς καὶ τῶν νοσούντων ἐπιμελεῖται, καὶ τὸν φθόνον τῶν Ἰουδαίων θεραπεύει, παραγγέλλων, ἵνα μὴ φα νερὸν αὐτὸν ποιήσωσιν, ὅτι θεραπεύει. Τοῦτο γὰρ ἀκούοντες, ἔμελλον ἐπὶ πλεῖον ἐξαγριοῦσθαι. Ἐπεὶ δὲ ὑπὸ μακροθυμίας πολλῆς ἐποιεῖτο τὴν τοιαύτην παραγγελίαν, αἱρούμενος μάλιστα συγκαλύπτεσθαι τὴν ἑαυτοῦ δόξαν, ὑπὲρ τοῦ μὴ ἐξάπτεσθαι τούτους εἰς πλείονα μανίαν, εἰσάγει τον προφήτην ὁ εὐαγ γελιστής, προαναφωνοῦντα τὴν τοιαύτην αὐτοῦ. μα κροθυμίαν καὶ ἀνεξικακίαν, καὶ φησίν Όπως – ᾑρέτισα. Προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ταῦτά φησιν, Ἰδοὺ ὁ Παῖς μου, ὁ μονογενής. Ον δὲ ᾑρέτισα, ἀντὶ τοῦ, ἐν προέκρινα πάντων. Έπεὶ δὲ διπλοῦς ἐστὶν ὁ Χριστός· τὸ μὲν, "Ο Παῖς μου, δη λωτικόν ἐστι τῆς θεότητος· τὸ δὲ, Ον ᾑρέτισα, τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ τὰ ἑξῆς δὲ, τοιαῦτα. ῾Ο ἀγαπητός - μου. Ομοίως τὸ μὲν, ῾Ο ἀγαπη τός μου, περὶ τῆς θεότητος είρηται· τὸ δὲ, Εἰς δι εὐδόκησεν ἡ ψυχή μου, περὶ τῆς ἀνθρωπότητος. Ἔστι γὰρ ἀγαπητός μέν, ὡς μονογενής· εἰς αὐτὸν δὲ εὐδόκησεν, ὡς εἰς αὐτὸν ἐπαναπαυόμενος, ἢ ὡς δι' αὐτοῦ τὰ ἀγαθὰ θελήσας, λέγω δή, την σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων. Καὶ βαπτιζομένου δὲ αὐτοῦ τοιαύτην ὁ Πατήρ ἄνωθεν ἀφῆκε φωνὴν εἰπών· Οὗτός ἐστιν ὁ Υιός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. Καὶ τοιαύτην κἀκεῖ τὴν ἐξήγησιν ἐποιησάμεθα. Καὶ ἀνάγνωθι κἀκείνην, καὶ ἐπιγνώσῃ σαφέστερον. Τὸ δὲ, Εἰς ὃν εὐδόκησεν ἡ ψυχή μου, ἀντὶ τοῦ, Εἰς ὃν εὐδόκησα ἐγώ. Πολλὰ δὲ τοιαῦτα ἀνθρωποπρεπή φησιν ή Παλαια Γραφὴ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ, διὰ τὴν ταχύτητα τῆς διανοίας τῶν Ἑβραίων, & χρὴ πάντα θεοπρεπῶς νοεῖν. Θήσω — αὐτόν. Περὶ τοῦ ἐνανθρωπήσαντος υἱοῦ ταῦτα εἴρηκεν, ὡς περὶ ἀνθρώπου, προκόπτοντος τῇ ἐπιφοιτήσει τοῦ παναγίου Πνεύματος, περὶ οὗ φησί καὶ ὁ Λουκᾶς· Τὸ δὲ παιδίον ηὔξανε καὶ ἐκρα ταιοῦτο πνεύματι, πληρούμενον σοφίας, καὶ χάρις Θεοῦ ἦν ἐπ' αὐτό. Καὶ — ἀπαγγελεί. Κρίσιν λέγει, τὸν εὐαγγελικὸν νόμον, ὃν ἐκήρυξε τοῖς ἔθνεσι διὰ τῶν ἀποστόλων· ἢ τὴν δικαιοκρισίαν αὐτοῦ, ὅτι τῶν Ἰουδαίων ἀπως σαμένων αὐτὸν, προσελάβετο τὰ ἔθνη. Τοῦτο γὰρ δικαία κρίσις ὄντως ἐστὶν, ἵνα μὴ τέλεον ἀπόληται τὸ πλάσμα τῶν χειρῶν αὐτοῦ. Οὐκ · τὴν φωνὴν αὐτοῦ. Διὰ ταῦτα τὰ ρητά, τὴν ὅλην ἐκτέθεικε προφητείαν. Μακρόθυμος γὰρ ἂν * Matth. 111, 19. venerat tempus mortis ipsius, multosque adhuc oportebat curari ac frui doctrina ejus. Vers. 15. Et — v. 16. facerent. Hoc in loco verbum επετίμησε intermnius est, tantumdem falet, ac si dicas, Præcepit et variis verbis suasit. Vide autem quomodo ægrotorum curam babet, et Judeorum devitat invidiam, præcipiens ne se manifestum facerent quod curaret; plerumque enim futurum erat, ut hoc audientes exasperarentur. Quia autem hujusmodi præceptum præ magna mansuetudine ac lenitate faciebat, malens suam gloriam penitus occultari, quam hos ad majorein insaniam accendi, inducit prophetam evangelista, qui de tanta ejus lenitate ac tolerantia olin fuerat locutus, et dicit: Vers. 17. Οι v. 18. elegi. Hæc sub persona Patris dicit: Ecce Filius meus unigenitus, quem elegi, hoc est omnibus prætuli. Quia autem duo continet in se Christus: in eo quod dicit, Filius, divinitatem significat; in eo vero quod addit: Quem elegi, humanitatem. Et similia sunt quæ se quuntur. Vers. 18. Dilectus mea. Pari modo, Dilectus meus, de divinitate dictum est; In quo bene complacuit sibi anima mea, de humanitate. Est enim dilectus unigenitus. In ipso vero bene sibi complacuit, utpote in quo oblectatus est: vel tanquam in eo, per quem bona voluit, dico sane hominum salutem. Ipso quoque baptizato, hujusmodi vocem Pater desuper emisit, dicens: Hic est Fillus meus dilectus in quo mihi bene complacitum est; similemque ibi dedimus enarrationem; lege ergo et illam, ut planius intelligas. Quod autem dicitur: In quo bene complacuit sibi anima mea, idem est quod, In quo bene mihi complacitum est. Multa item hujusmodi que hominum sunt, Veteris Testamenti Scriptura dicit de Deo, propter crassam Hebræorum mentem; quæ omnia intelligere oportet quatenus Deo conveniunt. Vers. 18. Ponam De Filio incarnato hoc dixit, tanquam de homine proficiente per accessum Spiritus sancti. De quo etiam dixit Lucas: Puer autem crescebat et corroborabatur spiritu, plenus sapientia, et yrasia Dei erat super illum **. Vers. 18. Et annuntiabit. Judicium vocat legem evangelicam, quam per apostolos prædicavit gentibus. Vel justum judicium suum,quo repellentibus eum Judæis, assumpsit gentes. Hoc enim vere justum est judicium, ne omnino pereat opus manuum ejus. Vers. 19. Nou vocem ejus. Propter hæc verba totam posuit prophetiam. Nam cum man76 Luc. 11, 40. Varia lectiones et nola. αὐτοῦ, pro ἄνωθεν Α.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XXI. ταῖς μανίαις αὐτῶν. Αμα δὲ καὶ, οὔπω ἐλήλυθεν ή iusaniae permittere. Simul etiam, quia nondum adὥρα τοῦ θανάτου αὐτοῦ, καὶ ἔδει πολλοὺς ἔτι θερα πευθῆναι, καὶ ἀπολαῦσαι τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ. Καλ ποιήσωσιν. Ενταῦθα τό, Ἐπετίμησεν, ἀντὶ τοῦ, Παρήγγειλε, καὶ ἐξησφαλίσατο. Σκόπει δὲ, πῶς καὶ τῶν νοσούντων ἐπιμελεῖται, καὶ τὸν φθόνον τῶν Ἰουδαίων θεραπεύει, παραγγέλλων, ἵνα μὴ φα νερὸν αὐτὸν ποιήσωσιν, ὅτι θεραπεύει. Τοῦτο γὰρ ἀκούοντες, ἔμελλον ἐπὶ πλεῖον ἐξαγριοῦσθαι. Ἐπεὶ δὲ ὑπὸ μακροθυμίας πολλῆς ἐποιεῖτο τὴν τοιαύτην παραγγελίαν, αἱρούμενος μάλιστα συγκαλύπτεσθαι τὴν ἑαυτοῦ δόξαν, ὑπὲρ τοῦ μὴ ἐξάπτεσθαι τούτους εἰς πλείονα μανίαν, εἰσάγει τον προφήτην ὁ εὐαγ γελιστής, προαναφωνοῦντα τὴν τοιαύτην αὐτοῦ. μα κροθυμίαν καὶ ἀνεξικακίαν, καὶ φησίν Όπως – ᾑρέτισα. Προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ταῦτά φησιν, Ἰδοὺ ὁ Παῖς μου, ὁ μονογενής. Ον δὲ ᾑρέτισα, ἀντὶ τοῦ, ἐν προέκρινα πάντων. Έπεὶ δὲ διπλοῦς ἐστὶν ὁ Χριστός· τὸ μὲν, "Ο Παῖς μου, δη λωτικόν ἐστι τῆς θεότητος· τὸ δὲ, Ον ᾑρέτισα, τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ τὰ ἑξῆς δὲ, τοιαῦτα. ῾Ο ἀγαπητός - μου. Ομοίως τὸ μὲν, ῾Ο ἀγαπη τός μου, περὶ τῆς θεότητος είρηται· τὸ δὲ, Εἰς δι εὐδόκησεν ἡ ψυχή μου, περὶ τῆς ἀνθρωπότητος. Ἔστι γὰρ ἀγαπητός μέν, ὡς μονογενής· εἰς αὐτὸν δὲ εὐδόκησεν, ὡς εἰς αὐτὸν ἐπαναπαυόμενος, ἢ ὡς δι' αὐτοῦ τὰ ἀγαθὰ θελήσας, λέγω δή, την σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων. Καὶ βαπτιζομένου δὲ αὐτοῦ τοιαύτην ὁ Πατήρ ἄνωθεν ἀφῆκε φωνὴν εἰπών· Οὗτός ἐστιν ὁ Υιός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. Καὶ τοιαύτην κἀκεῖ τὴν ἐξήγησιν ἐποιησάμεθα. Καὶ ἀνάγνωθι κἀκείνην, καὶ ἐπιγνώσῃ σαφέστερον. Τὸ δὲ, Εἰς ὃν εὐδόκησεν ἡ ψυχή μου, ἀντὶ τοῦ, Εἰς ὃν εὐδόκησα ἐγώ. Πολλὰ δὲ τοιαῦτα ἀνθρωποπρεπή φησιν ή Παλαια Γραφὴ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ, διὰ τὴν ταχύτητα τῆς διανοίας τῶν Ἑβραίων, & χρὴ πάντα θεοπρεπῶς νοεῖν. Θήσω — αὐτόν. Περὶ τοῦ ἐνανθρωπήσαντος υἱοῦ ταῦτα εἴρηκεν, ὡς περὶ ἀνθρώπου, προκόπτοντος τῇ ἐπιφοιτήσει τοῦ παναγίου Πνεύματος, περὶ οὗ φησί καὶ ὁ Λουκᾶς· Τὸ δὲ παιδίον ηὔξανε καὶ ἐκρα ταιοῦτο πνεύματι, πληρούμενον σοφίας, καὶ χάρις Θεοῦ ἦν ἐπ' αὐτό. Καὶ — ἀπαγγελεί. Κρίσιν λέγει, τὸν εὐαγγελικὸν νόμον, ὃν ἐκήρυξε τοῖς ἔθνεσι διὰ τῶν ἀποστόλων· ἢ τὴν δικαιοκρισίαν αὐτοῦ, ὅτι τῶν Ἰουδαίων ἀπως σαμένων αὐτὸν, προσελάβετο τὰ ἔθνη. Τοῦτο γὰρ δικαία κρίσις ὄντως ἐστὶν, ἵνα μὴ τέλεον ἀπόληται τὸ πλάσμα τῶν χειρῶν αὐτοῦ. Οὐκ · τὴν φωνὴν αὐτοῦ. Διὰ ταῦτα τὰ ρητά, τὴν ὅλην ἐκτέθεικε προφητείαν. Μακρόθυμος γὰρ ἂν * Matth. 111, 19. venerat tempus mortis ipsius, multosque adhuc oportebat curari ac frui doctrina ejus. Vers. 15. Et — v. 16. facerent. Hoc in loco verbum επετίμησε intermnius est, tantumdem falet, ac si dicas, Præcepit et variis verbis suasit. Vide autem quomodo ægrotorum curam babet, et Judeorum devitat invidiam, præcipiens ne se manifestum facerent quod curaret; plerumque enim futurum erat, ut hoc audientes exasperarentur. Quia autem hujusmodi præceptum præ magna mansuetudine ac lenitate faciebat, malens suam gloriam penitus occultari, quam hos ad majorein insaniam accendi, inducit prophetam evangelista, qui de tanta ejus lenitate ac tolerantia olin fuerat locutus, et dicit: Vers. 17. Οι v. 18. elegi. Hæc sub persona Patris dicit: Ecce Filius meus unigenitus, quem elegi, hoc est omnibus prætuli. Quia autem duo continet in se Christus: in eo quod dicit, Filius, divinitatem significat; in eo vero quod addit: Quem elegi, humanitatem. Et similia sunt quæ se quuntur. Vers. 18. Dilectus mea. Pari modo, Dilectus meus, de divinitate dictum est; In quo bene complacuit sibi anima mea, de humanitate. Est enim dilectus unigenitus. In ipso vero bene sibi complacuit, utpote in quo oblectatus est: vel tanquam in eo, per quem bona voluit, dico sane hominum salutem. Ipso quoque baptizato, hujusmodi vocem Pater desuper emisit, dicens: Hic est Fillus meus dilectus in quo mihi bene complacitum est; similemque ibi dedimus enarrationem; lege ergo et illam, ut planius intelligas. Quod autem dicitur: In quo bene complacuit sibi anima mea, idem est quod, In quo bene mihi complacitum est. Multa item hujusmodi que hominum sunt, Veteris Testamenti Scriptura dicit de Deo, propter crassam Hebræorum mentem; quæ omnia intelligere oportet quatenus Deo conveniunt. Vers. 18. Ponam De Filio incarnato hoc dixit, tanquam de homine proficiente per accessum Spiritus sancti. De quo etiam dixit Lucas: Puer autem crescebat et corroborabatur spiritu, plenus sapientia, et yrasia Dei erat super illum **. Vers. 18. Et annuntiabit. Judicium vocat legem evangelicam, quam per apostolos prædicavit gentibus. Vel justum judicium suum,quo repellentibus eum Judæis, assumpsit gentes. Hoc enim vere justum est judicium, ne omnino pereat opus manuum ejus. Vers. 19. Nou vocem ejus. Propter hæc verba totam posuit prophetiam. Nam cum man76 Luc. 11, 40. Varia lectiones et nola. αὐτοῦ, pro ἄνωθεν Α.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XXI. ταῖς μανίαις αὐτῶν. Αμα δὲ καὶ, οὔπω ἐλήλυθεν ή iusaniae permittere. Simul etiam, quia nondum adὥρα τοῦ θανάτου αὐτοῦ, καὶ ἔδει πολλοὺς ἔτι θερα πευθῆναι, καὶ ἀπολαῦσαι τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ. Καλ ποιήσωσιν. Ενταῦθα τό, Ἐπετίμησεν, ἀντὶ τοῦ, Παρήγγειλε, καὶ ἐξησφαλίσατο. Σκόπει δὲ, πῶς καὶ τῶν νοσούντων ἐπιμελεῖται, καὶ τὸν φθόνον τῶν Ἰουδαίων θεραπεύει, παραγγέλλων, ἵνα μὴ φα νερὸν αὐτὸν ποιήσωσιν, ὅτι θεραπεύει. Τοῦτο γὰρ ἀκούοντες, ἔμελλον ἐπὶ πλεῖον ἐξαγριοῦσθαι. Ἐπεὶ δὲ ὑπὸ μακροθυμίας πολλῆς ἐποιεῖτο τὴν τοιαύτην παραγγελίαν, αἱρούμενος μάλιστα συγκαλύπτεσθαι τὴν ἑαυτοῦ δόξαν, ὑπὲρ τοῦ μὴ ἐξάπτεσθαι τούτους εἰς πλείονα μανίαν, εἰσάγει τον προφήτην ὁ εὐαγ γελιστής, προαναφωνοῦντα τὴν τοιαύτην αὐτοῦ. μα κροθυμίαν καὶ ἀνεξικακίαν, καὶ φησίν Όπως – ᾑρέτισα. Προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ταῦτά φησιν, Ἰδοὺ ὁ Παῖς μου, ὁ μονογενής. Ον δὲ ᾑρέτισα, ἀντὶ τοῦ, ἐν προέκρινα πάντων. Έπεὶ δὲ διπλοῦς ἐστὶν ὁ Χριστός· τὸ μὲν, "Ο Παῖς μου, δη λωτικόν ἐστι τῆς θεότητος· τὸ δὲ, Ον ᾑρέτισα, τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ τὰ ἑξῆς δὲ, τοιαῦτα. ῾Ο ἀγαπητός - μου. Ομοίως τὸ μὲν, ῾Ο ἀγαπη τός μου, περὶ τῆς θεότητος είρηται· τὸ δὲ, Εἰς δι εὐδόκησεν ἡ ψυχή μου, περὶ τῆς ἀνθρωπότητος. Ἔστι γὰρ ἀγαπητός μέν, ὡς μονογενής· εἰς αὐτὸν δὲ εὐδόκησεν, ὡς εἰς αὐτὸν ἐπαναπαυόμενος, ἢ ὡς δι' αὐτοῦ τὰ ἀγαθὰ θελήσας, λέγω δή, την σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων. Καὶ βαπτιζομένου δὲ αὐτοῦ τοιαύτην ὁ Πατήρ ἄνωθεν ἀφῆκε φωνὴν εἰπών· Οὗτός ἐστιν ὁ Υιός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. Καὶ τοιαύτην κἀκεῖ τὴν ἐξήγησιν ἐποιησάμεθα. Καὶ ἀνάγνωθι κἀκείνην, καὶ ἐπιγνώσῃ σαφέστερον. Τὸ δὲ, Εἰς ὃν εὐδόκησεν ἡ ψυχή μου, ἀντὶ τοῦ, Εἰς ὃν εὐδόκησα ἐγώ. Πολλὰ δὲ τοιαῦτα ἀνθρωποπρεπή φησιν ή Παλαια Γραφὴ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ, διὰ τὴν ταχύτητα τῆς διανοίας τῶν Ἑβραίων, & χρὴ πάντα θεοπρεπῶς νοεῖν. Θήσω — αὐτόν. Περὶ τοῦ ἐνανθρωπήσαντος υἱοῦ ταῦτα εἴρηκεν, ὡς περὶ ἀνθρώπου, προκόπτοντος τῇ ἐπιφοιτήσει τοῦ παναγίου Πνεύματος, περὶ οὗ φησί καὶ ὁ Λουκᾶς· Τὸ δὲ παιδίον ηὔξανε καὶ ἐκρα ταιοῦτο πνεύματι, πληρούμενον σοφίας, καὶ χάρις Θεοῦ ἦν ἐπ' αὐτό. Καὶ — ἀπαγγελεί. Κρίσιν λέγει, τὸν εὐαγγελικὸν νόμον, ὃν ἐκήρυξε τοῖς ἔθνεσι διὰ τῶν ἀποστόλων· ἢ τὴν δικαιοκρισίαν αὐτοῦ, ὅτι τῶν Ἰουδαίων ἀπως σαμένων αὐτὸν, προσελάβετο τὰ ἔθνη. Τοῦτο γὰρ δικαία κρίσις ὄντως ἐστὶν, ἵνα μὴ τέλεον ἀπόληται τὸ πλάσμα τῶν χειρῶν αὐτοῦ. Οὐκ · τὴν φωνὴν αὐτοῦ. Διὰ ταῦτα τὰ ρητά, τὴν ὅλην ἐκτέθεικε προφητείαν. Μακρόθυμος γὰρ ἂν * Matth. 111, 19. venerat tempus mortis ipsius, multosque adhuc oportebat curari ac frui doctrina ejus. Vers. 15. Et — v. 16. facerent. Hoc in loco verbum επετίμησε intermnius est, tantumdem falet, ac si dicas, Præcepit et variis verbis suasit. Vide autem quomodo ægrotorum curam babet, et Judeorum devitat invidiam, præcipiens ne se manifestum facerent quod curaret; plerumque enim futurum erat, ut hoc audientes exasperarentur. Quia autem hujusmodi præceptum præ magna mansuetudine ac lenitate faciebat, malens suam gloriam penitus occultari, quam hos ad majorein insaniam accendi, inducit prophetam evangelista, qui de tanta ejus lenitate ac tolerantia olin fuerat locutus, et dicit: Vers. 17. Οι v. 18. elegi. Hæc sub persona Patris dicit: Ecce Filius meus unigenitus, quem elegi, hoc est omnibus prætuli. Quia autem duo continet in se Christus: in eo quod dicit, Filius, divinitatem significat; in eo vero quod addit: Quem elegi, humanitatem. Et similia sunt quæ se quuntur. Vers. 18. Dilectus mea. Pari modo, Dilectus meus, de divinitate dictum est; In quo bene complacuit sibi anima mea, de humanitate. Est enim dilectus unigenitus. In ipso vero bene sibi complacuit, utpote in quo oblectatus est: vel tanquam in eo, per quem bona voluit, dico sane hominum salutem. Ipso quoque baptizato, hujusmodi vocem Pater desuper emisit, dicens: Hic est Fillus meus dilectus in quo mihi bene complacitum est; similemque ibi dedimus enarrationem; lege ergo et illam, ut planius intelligas. Quod autem dicitur: In quo bene complacuit sibi anima mea, idem est quod, In quo bene mihi complacitum est. Multa item hujusmodi que hominum sunt, Veteris Testamenti Scriptura dicit de Deo, propter crassam Hebræorum mentem; quæ omnia intelligere oportet quatenus Deo conveniunt. Vers. 18. Ponam De Filio incarnato hoc dixit, tanquam de homine proficiente per accessum Spiritus sancti. De quo etiam dixit Lucas: Puer autem crescebat et corroborabatur spiritu, plenus sapientia, et yrasia Dei erat super illum **. Vers. 18. Et annuntiabit. Judicium vocat legem evangelicam, quam per apostolos prædicavit gentibus. Vel justum judicium suum,quo repellentibus eum Judæis, assumpsit gentes. Hoc enim vere justum est judicium, ne omnino pereat opus manuum ejus. Vers. 19. Nou vocem ejus. Propter hæc verba totam posuit prophetiam. Nam cum man76 Luc. 11, 40. Varia lectiones et nola. αὐτοῦ, pro ἄνωθεν Α.

suetus esset ac mitis, non contendit adversus con- καὶ πραότατο;, οὐκ ἔριξε πρὸς τοὺς ἀντιλέγοντας, tradictores, neque clamavit, dum ei feret injuria: neque foris docuit, ut faciunt hi qui gloriam ab honinibus venantur: sed in templo, et in synagogis Judæorum, ac in desertis montibus et littoribus. Deinde prophetat etiam de imbecillitate corum, qui huic omnipotenti Deo insidiabantur. canfringet. Arundinem Vers. 20. Arundinem vocavit Judæos, tanquam valde imbecilles ad divinam et inexpugnabilem ejus potentiam: neç tamen simpliciter arundinem, sed etiam commimutam, ad augmentum imbecillitatis eorum. Dicit ergo quod potens sit eos tanquam arundinem cɔmminutâm facillime confringere: noc tamen hoc faciet propter suam tolerantiam ac modestiam. Vers. 20. Ει non exstinguet. Hic Judæorum accensum adversus Christum animum significat: quem etiam linum fumigans appellat, ut quod facile exstingui possit a Christi virtute: sicut facile quis exstinguit linum fumigans, id est accensum, Linum autem in hoc loco intelligimus pannum lineum: hunc tamen non exstinguet ut patiatur, et patiendo demonstret eximium, quem erga nos gerit amorem suum. &NNIN. Donec ad finem Vers. 20. Donec ac perfectionem deducat justitiam suam. Siquidem victoriam nominavit perfectionem; judicium autem, justitiam. Quousque adimpleat justitiam suam quousque suas ostendat justi@cationes, quibus Judeos condemnet, et eorum impudentem amputet causationem, Pest hæc autem tanquam vasa figuli, confringet illos in virga ferrea", principatu Romanorum Vespasiani et Titi, qui cos obsederunt ac exterminaverunt. Vers. 91. Et – sperabunt. Sperabunt quod solus ipse in afflictionibus iuvocatus, sperantes in se liberabit. CAP, XXII. The damoniaco caca et malo. Vers. 29. Tunc videret, Dictio τότε tunc. interdum consequentiam, rerumquè ordinem significat, sicut etiam particula ἐν ἐκείνῳ τῷ και οὐδ' ἐκραύγαζεν ἀδικούμενος, οὐδ᾽ ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐδίδασκεν, ὡς οἱ τὴν παρὰ τῶν ἀνθρώπων δόξαν θηρεύοντες· ἀλλ' ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ ἐν ταῖς συναγω γαῖς τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἐν ἐρημίαις, καὶ ὄρεσι, καὶ αἰγιαλοῖς. Εἶτα προφητεύει, καὶ περὶ τῆς ἄγαν ἀσθενείας τῶν ἐπιβουλευόντων τῷ παντοδυνάμη τούτῳ Θεῷ. Κάλαμον -- κατεάξει. Κάλαμον ὠνόμασε, τοὺς Ἰουδαίου;, ὡς ἀσθενεστάτους πρὸς τὴν θείαν καὶ ἄμαχον αὐτοῦ δύναμιν, καὶ οὐδὲ ἁπλῶς κάλαμον, ἀλλὰ συντετριμμένον πρὸς ἐπίτασιν τῆς ἀσθενείας αὐτῶν. Λέγει δὲ, ὅτι δυνάμενος, ὡς κάλαμον συντε τριμμένον, εὐκολώτατα διακλᾶσαι αὐτοῦ;, ὅμως αὐ ποιήσει τοῦτο, δι' οἰκείαν μακροθυμίαν. Καὶ οὐ σβέσει. Ενταῦθα δηλοῖ τὸν ἀναπτόμε νον θυμὸν τῶν Ἰουδαίων κατὰ τοῦ Σωτῆρος, ἂν καὶ λίνον τυφόμενον προσηγόρευσεν, ὡς εὐχερῆ πρὸς τὸ σβέννυσθαι, διὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ Χριστοῦ, δυναμένου κατασβέσαι τοῦτον οὕτω ῥᾳδίως, ὡς ἂν σβέσῃ τις λίνον τυφόμενον, τουτέστι ἀνακαιόμενον. Δίνον δὲ νῦν νοοῦμεν, τὸ λινοῦν ῥάκος. Αλλ' οὐ σβέσει τοῦτον, ἵνα πάθῃ, καὶ ἵνα παθὼν δείξῃ τὴν περὶ ἡμᾶς ὑπερβάλλουσαν ἀγάπην αὐτοῦ. Ἕως -- αὐτοῦ. Ἕως ἂν ἐξενέγκῃ εἰς τέλος τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Νίκος μὲν γὰρ, τὸ τέλος· κρίσιν δὲ, τὴν δικαιοσύνην ὠνόμασεν. Ἕως ἂν πληρώση τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, ἕως ἂν ἐπιδείξηται τὰ παρ' ἑαυτοῦ δικαιώματα, τὰ καταδικάζοντα τους Του δαίους, καὶ περιαιροῦντά πᾶσαν αὐτῶν ἀναίσχυντον πρόφασιν. Μετὰ τοῦτο δὲ, συντρίψει αὐτούς, ὡς σκεύη κεραμέως εν ράβδω σιδηρά, τῇ δυναστεία τῶν Ῥωμαίων, Ουεσπασιανοῦ καὶ Τίτου, τῶν πολιορκής σάντων καὶ ἐξολοθρευσάντων αὐτούς. Καὶ ἐλπισοῦσιν. Ελπίσουσιν, ὅτι καὶ μόνον ὀνομαζόμενος ἐν πειρασμοῖς ἐξελεῖται τοὺς ἐλπίζον της ἐπ' αὐτῷ. ΚΕΦ. ΚΒ'. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου τυφλοῦ καὶ χωροῦ. Τότε· βλέπειν. Τὸ τότε, ποτὲ μὲν ἀκολουθίαν καὶ τάξιν πραγμάτων σημαίνει, καθάπερ καὶ τὸ Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ· ποτὲ δὲ καὶ ἄμφω τον χρόνον ρῷ, in illo tempore: quandoque vero utraque μόνον δηλοῦσι, καθ᾽ ἂν ἐγένοντο τὰ ῥηθῆναι μέλλονharum tempus solum denotat, quò facta sunt ea quæ dicenda sunt. Kwpòv autem hoc in loco mutum accipimus, non surdum, ut alibi. Vers. 23. Et — David? Audierant euim prophétas annuntiantes, quod de semine David venturus esset Christus. Vers. 21. Pharisei autem dæmoniorum. Invidia namque ad gloriam illius mordebantur: ideo etiam sua prava æmulatione, non verebantur divinæ naturæ opera Beelzebul ascribere. dicentes: Hic non ejicit dæmonia propria virtute, sed per Beelzebul, illum sibi familjarem * Psal. 11, 9. τα. Κωφὸν δὲ νῦν, τὴν ἄλαλον λέγει. Και Δαυΐδ; Ἤκουον γὰρ τῶν προφητῶν καταγγελόντων ἐκ σπέρματος Δαυίδ ήξειν τὸν Χριστόν. οἱ δὲ Φαρισαιοι – δαιμονίων. Εδάκνοντο γὰρ, ζηλοτυποῦντες τὴν δόξαν αὐτοῦ. Διὸ καὶ ὑπὸ τῆς ἄγαν βασκανίας οὐκ ἐφείδοντο τῷ Βεελζεβούλ ἐπιγραφόμενοι τὰ ἔργα τῆς θείας φύσεως. καὶ λέγοντες Οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τα δαιμόνια ἐν οἰκείᾳ δυνάμει, ἀλλ᾽ ἐν τῷ Βελζεβούλ, ἔνοικον καὶ φίλον ἔχων αὐ

suetus esset ac mitis, non contendit adversus con- καὶ πραότατο;, οὐκ ἔριξε πρὸς τοὺς ἀντιλέγοντας, tradictores, neque clamavit, dum ei feret injuria: neque foris docuit, ut faciunt hi qui gloriam ab honinibus venantur: sed in templo, et in synagogis Judæorum, ac in desertis montibus et littoribus. Deinde prophetat etiam de imbecillitate corum, qui huic omnipotenti Deo insidiabantur. canfringet. Arundinem Vers. 20. Arundinem vocavit Judæos, tanquam valde imbecilles ad divinam et inexpugnabilem ejus potentiam: neç tamen simpliciter arundinem, sed etiam commimutam, ad augmentum imbecillitatis eorum. Dicit ergo quod potens sit eos tanquam arundinem cɔmminutâm facillime confringere: noc tamen hoc faciet propter suam tolerantiam ac modestiam. Vers. 20. Ει non exstinguet. Hic Judæorum accensum adversus Christum animum significat: quem etiam linum fumigans appellat, ut quod facile exstingui possit a Christi virtute: sicut facile quis exstinguit linum fumigans, id est accensum, Linum autem in hoc loco intelligimus pannum lineum: hunc tamen non exstinguet ut patiatur, et patiendo demonstret eximium, quem erga nos gerit amorem suum. &NNIN. Donec ad finem Vers. 20. Donec ac perfectionem deducat justitiam suam. Siquidem victoriam nominavit perfectionem; judicium autem, justitiam. Quousque adimpleat justitiam suam quousque suas ostendat justi@cationes, quibus Judeos condemnet, et eorum impudentem amputet causationem, Pest hæc autem tanquam vasa figuli, confringet illos in virga ferrea", principatu Romanorum Vespasiani et Titi, qui cos obsederunt ac exterminaverunt. Vers. 91. Et – sperabunt. Sperabunt quod solus ipse in afflictionibus iuvocatus, sperantes in se liberabit. CAP, XXII. The damoniaco caca et malo. Vers. 29. Tunc videret, Dictio τότε tunc. interdum consequentiam, rerumquè ordinem significat, sicut etiam particula ἐν ἐκείνῳ τῷ και οὐδ' ἐκραύγαζεν ἀδικούμενος, οὐδ᾽ ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐδίδασκεν, ὡς οἱ τὴν παρὰ τῶν ἀνθρώπων δόξαν θηρεύοντες· ἀλλ' ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ ἐν ταῖς συναγω γαῖς τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἐν ἐρημίαις, καὶ ὄρεσι, καὶ αἰγιαλοῖς. Εἶτα προφητεύει, καὶ περὶ τῆς ἄγαν ἀσθενείας τῶν ἐπιβουλευόντων τῷ παντοδυνάμη τούτῳ Θεῷ. Κάλαμον -- κατεάξει. Κάλαμον ὠνόμασε, τοὺς Ἰουδαίου;, ὡς ἀσθενεστάτους πρὸς τὴν θείαν καὶ ἄμαχον αὐτοῦ δύναμιν, καὶ οὐδὲ ἁπλῶς κάλαμον, ἀλλὰ συντετριμμένον πρὸς ἐπίτασιν τῆς ἀσθενείας αὐτῶν. Λέγει δὲ, ὅτι δυνάμενος, ὡς κάλαμον συντε τριμμένον, εὐκολώτατα διακλᾶσαι αὐτοῦ;, ὅμως αὐ ποιήσει τοῦτο, δι' οἰκείαν μακροθυμίαν. Καὶ οὐ σβέσει. Ενταῦθα δηλοῖ τὸν ἀναπτόμε νον θυμὸν τῶν Ἰουδαίων κατὰ τοῦ Σωτῆρος, ἂν καὶ λίνον τυφόμενον προσηγόρευσεν, ὡς εὐχερῆ πρὸς τὸ σβέννυσθαι, διὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ Χριστοῦ, δυναμένου κατασβέσαι τοῦτον οὕτω ῥᾳδίως, ὡς ἂν σβέσῃ τις λίνον τυφόμενον, τουτέστι ἀνακαιόμενον. Δίνον δὲ νῦν νοοῦμεν, τὸ λινοῦν ῥάκος. Αλλ' οὐ σβέσει τοῦτον, ἵνα πάθῃ, καὶ ἵνα παθὼν δείξῃ τὴν περὶ ἡμᾶς ὑπερβάλλουσαν ἀγάπην αὐτοῦ. Ἕως -- αὐτοῦ. Ἕως ἂν ἐξενέγκῃ εἰς τέλος τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Νίκος μὲν γὰρ, τὸ τέλος· κρίσιν δὲ, τὴν δικαιοσύνην ὠνόμασεν. Ἕως ἂν πληρώση τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, ἕως ἂν ἐπιδείξηται τὰ παρ' ἑαυτοῦ δικαιώματα, τὰ καταδικάζοντα τους Του δαίους, καὶ περιαιροῦντά πᾶσαν αὐτῶν ἀναίσχυντον πρόφασιν. Μετὰ τοῦτο δὲ, συντρίψει αὐτούς, ὡς σκεύη κεραμέως εν ράβδω σιδηρά, τῇ δυναστεία τῶν Ῥωμαίων, Ουεσπασιανοῦ καὶ Τίτου, τῶν πολιορκής σάντων καὶ ἐξολοθρευσάντων αὐτούς. Καὶ ἐλπισοῦσιν. Ελπίσουσιν, ὅτι καὶ μόνον ὀνομαζόμενος ἐν πειρασμοῖς ἐξελεῖται τοὺς ἐλπίζον της ἐπ' αὐτῷ. ΚΕΦ. ΚΒ'. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου τυφλοῦ καὶ χωροῦ. Τότε· βλέπειν. Τὸ τότε, ποτὲ μὲν ἀκολουθίαν καὶ τάξιν πραγμάτων σημαίνει, καθάπερ καὶ τὸ Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ· ποτὲ δὲ καὶ ἄμφω τον χρόνον ρῷ, in illo tempore: quandoque vero utraque μόνον δηλοῦσι, καθ᾽ ἂν ἐγένοντο τὰ ῥηθῆναι μέλλονharum tempus solum denotat, quò facta sunt ea quæ dicenda sunt. Kwpòv autem hoc in loco mutum accipimus, non surdum, ut alibi. Vers. 23. Et — David? Audierant euim prophétas annuntiantes, quod de semine David venturus esset Christus. Vers. 21. Pharisei autem dæmoniorum. Invidia namque ad gloriam illius mordebantur: ideo etiam sua prava æmulatione, non verebantur divinæ naturæ opera Beelzebul ascribere. dicentes: Hic non ejicit dæmonia propria virtute, sed per Beelzebul, illum sibi familjarem * Psal. 11, 9. τα. Κωφὸν δὲ νῦν, τὴν ἄλαλον λέγει. Και Δαυΐδ; Ἤκουον γὰρ τῶν προφητῶν καταγγελόντων ἐκ σπέρματος Δαυίδ ήξειν τὸν Χριστόν. οἱ δὲ Φαρισαιοι – δαιμονίων. Εδάκνοντο γὰρ, ζηλοτυποῦντες τὴν δόξαν αὐτοῦ. Διὸ καὶ ὑπὸ τῆς ἄγαν βασκανίας οὐκ ἐφείδοντο τῷ Βεελζεβούλ ἐπιγραφόμενοι τὰ ἔργα τῆς θείας φύσεως. καὶ λέγοντες Οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τα δαιμόνια ἐν οἰκείᾳ δυνάμει, ἀλλ᾽ ἐν τῷ Βελζεβούλ, ἔνοικον καὶ φίλον ἔχων αὐ

suetus esset ac mitis, non contendit adversus con- καὶ πραότατο;, οὐκ ἔριξε πρὸς τοὺς ἀντιλέγοντας, tradictores, neque clamavit, dum ei feret injuria: neque foris docuit, ut faciunt hi qui gloriam ab honinibus venantur: sed in templo, et in synagogis Judæorum, ac in desertis montibus et littoribus. Deinde prophetat etiam de imbecillitate corum, qui huic omnipotenti Deo insidiabantur. canfringet. Arundinem Vers. 20. Arundinem vocavit Judæos, tanquam valde imbecilles ad divinam et inexpugnabilem ejus potentiam: neç tamen simpliciter arundinem, sed etiam commimutam, ad augmentum imbecillitatis eorum. Dicit ergo quod potens sit eos tanquam arundinem cɔmminutâm facillime confringere: noc tamen hoc faciet propter suam tolerantiam ac modestiam. Vers. 20. Ει non exstinguet. Hic Judæorum accensum adversus Christum animum significat: quem etiam linum fumigans appellat, ut quod facile exstingui possit a Christi virtute: sicut facile quis exstinguit linum fumigans, id est accensum, Linum autem in hoc loco intelligimus pannum lineum: hunc tamen non exstinguet ut patiatur, et patiendo demonstret eximium, quem erga nos gerit amorem suum. &NNIN. Donec ad finem Vers. 20. Donec ac perfectionem deducat justitiam suam. Siquidem victoriam nominavit perfectionem; judicium autem, justitiam. Quousque adimpleat justitiam suam quousque suas ostendat justi@cationes, quibus Judeos condemnet, et eorum impudentem amputet causationem, Pest hæc autem tanquam vasa figuli, confringet illos in virga ferrea", principatu Romanorum Vespasiani et Titi, qui cos obsederunt ac exterminaverunt. Vers. 91. Et – sperabunt. Sperabunt quod solus ipse in afflictionibus iuvocatus, sperantes in se liberabit. CAP, XXII. The damoniaco caca et malo. Vers. 29. Tunc videret, Dictio τότε tunc. interdum consequentiam, rerumquè ordinem significat, sicut etiam particula ἐν ἐκείνῳ τῷ και οὐδ' ἐκραύγαζεν ἀδικούμενος, οὐδ᾽ ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐδίδασκεν, ὡς οἱ τὴν παρὰ τῶν ἀνθρώπων δόξαν θηρεύοντες· ἀλλ' ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ ἐν ταῖς συναγω γαῖς τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἐν ἐρημίαις, καὶ ὄρεσι, καὶ αἰγιαλοῖς. Εἶτα προφητεύει, καὶ περὶ τῆς ἄγαν ἀσθενείας τῶν ἐπιβουλευόντων τῷ παντοδυνάμη τούτῳ Θεῷ. Κάλαμον -- κατεάξει. Κάλαμον ὠνόμασε, τοὺς Ἰουδαίου;, ὡς ἀσθενεστάτους πρὸς τὴν θείαν καὶ ἄμαχον αὐτοῦ δύναμιν, καὶ οὐδὲ ἁπλῶς κάλαμον, ἀλλὰ συντετριμμένον πρὸς ἐπίτασιν τῆς ἀσθενείας αὐτῶν. Λέγει δὲ, ὅτι δυνάμενος, ὡς κάλαμον συντε τριμμένον, εὐκολώτατα διακλᾶσαι αὐτοῦ;, ὅμως αὐ ποιήσει τοῦτο, δι' οἰκείαν μακροθυμίαν. Καὶ οὐ σβέσει. Ενταῦθα δηλοῖ τὸν ἀναπτόμε νον θυμὸν τῶν Ἰουδαίων κατὰ τοῦ Σωτῆρος, ἂν καὶ λίνον τυφόμενον προσηγόρευσεν, ὡς εὐχερῆ πρὸς τὸ σβέννυσθαι, διὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ Χριστοῦ, δυναμένου κατασβέσαι τοῦτον οὕτω ῥᾳδίως, ὡς ἂν σβέσῃ τις λίνον τυφόμενον, τουτέστι ἀνακαιόμενον. Δίνον δὲ νῦν νοοῦμεν, τὸ λινοῦν ῥάκος. Αλλ' οὐ σβέσει τοῦτον, ἵνα πάθῃ, καὶ ἵνα παθὼν δείξῃ τὴν περὶ ἡμᾶς ὑπερβάλλουσαν ἀγάπην αὐτοῦ. Ἕως -- αὐτοῦ. Ἕως ἂν ἐξενέγκῃ εἰς τέλος τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Νίκος μὲν γὰρ, τὸ τέλος· κρίσιν δὲ, τὴν δικαιοσύνην ὠνόμασεν. Ἕως ἂν πληρώση τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, ἕως ἂν ἐπιδείξηται τὰ παρ' ἑαυτοῦ δικαιώματα, τὰ καταδικάζοντα τους Του δαίους, καὶ περιαιροῦντά πᾶσαν αὐτῶν ἀναίσχυντον πρόφασιν. Μετὰ τοῦτο δὲ, συντρίψει αὐτούς, ὡς σκεύη κεραμέως εν ράβδω σιδηρά, τῇ δυναστεία τῶν Ῥωμαίων, Ουεσπασιανοῦ καὶ Τίτου, τῶν πολιορκής σάντων καὶ ἐξολοθρευσάντων αὐτούς. Καὶ ἐλπισοῦσιν. Ελπίσουσιν, ὅτι καὶ μόνον ὀνομαζόμενος ἐν πειρασμοῖς ἐξελεῖται τοὺς ἐλπίζον της ἐπ' αὐτῷ. ΚΕΦ. ΚΒ'. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου τυφλοῦ καὶ χωροῦ. Τότε· βλέπειν. Τὸ τότε, ποτὲ μὲν ἀκολουθίαν καὶ τάξιν πραγμάτων σημαίνει, καθάπερ καὶ τὸ Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ· ποτὲ δὲ καὶ ἄμφω τον χρόνον ρῷ, in illo tempore: quandoque vero utraque μόνον δηλοῦσι, καθ᾽ ἂν ἐγένοντο τὰ ῥηθῆναι μέλλονharum tempus solum denotat, quò facta sunt ea quæ dicenda sunt. Kwpòv autem hoc in loco mutum accipimus, non surdum, ut alibi. Vers. 23. Et — David? Audierant euim prophétas annuntiantes, quod de semine David venturus esset Christus. Vers. 21. Pharisei autem dæmoniorum. Invidia namque ad gloriam illius mordebantur: ideo etiam sua prava æmulatione, non verebantur divinæ naturæ opera Beelzebul ascribere. dicentes: Hic non ejicit dæmonia propria virtute, sed per Beelzebul, illum sibi familjarem * Psal. 11, 9. τα. Κωφὸν δὲ νῦν, τὴν ἄλαλον λέγει. Και Δαυΐδ; Ἤκουον γὰρ τῶν προφητῶν καταγγελόντων ἐκ σπέρματος Δαυίδ ήξειν τὸν Χριστόν. οἱ δὲ Φαρισαιοι – δαιμονίων. Εδάκνοντο γὰρ, ζηλοτυποῦντες τὴν δόξαν αὐτοῦ. Διὸ καὶ ὑπὸ τῆς ἄγαν βασκανίας οὐκ ἐφείδοντο τῷ Βεελζεβούλ ἐπιγραφόμενοι τὰ ἔργα τῆς θείας φύσεως. καὶ λέγοντες Οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τα δαιμόνια ἐν οἰκείᾳ δυνάμει, ἀλλ᾽ ἐν τῷ Βελζεβούλ, ἔνοικον καὶ φίλον ἔχων αὐ

suetus esset ac mitis, non contendit adversus con- καὶ πραότατο;, οὐκ ἔριξε πρὸς τοὺς ἀντιλέγοντας, tradictores, neque clamavit, dum ei feret injuria: neque foris docuit, ut faciunt hi qui gloriam ab honinibus venantur: sed in templo, et in synagogis Judæorum, ac in desertis montibus et littoribus. Deinde prophetat etiam de imbecillitate corum, qui huic omnipotenti Deo insidiabantur. canfringet. Arundinem Vers. 20. Arundinem vocavit Judæos, tanquam valde imbecilles ad divinam et inexpugnabilem ejus potentiam: neç tamen simpliciter arundinem, sed etiam commimutam, ad augmentum imbecillitatis eorum. Dicit ergo quod potens sit eos tanquam arundinem cɔmminutâm facillime confringere: noc tamen hoc faciet propter suam tolerantiam ac modestiam. Vers. 20. Ει non exstinguet. Hic Judæorum accensum adversus Christum animum significat: quem etiam linum fumigans appellat, ut quod facile exstingui possit a Christi virtute: sicut facile quis exstinguit linum fumigans, id est accensum, Linum autem in hoc loco intelligimus pannum lineum: hunc tamen non exstinguet ut patiatur, et patiendo demonstret eximium, quem erga nos gerit amorem suum. &NNIN. Donec ad finem Vers. 20. Donec ac perfectionem deducat justitiam suam. Siquidem victoriam nominavit perfectionem; judicium autem, justitiam. Quousque adimpleat justitiam suam quousque suas ostendat justi@cationes, quibus Judeos condemnet, et eorum impudentem amputet causationem, Pest hæc autem tanquam vasa figuli, confringet illos in virga ferrea", principatu Romanorum Vespasiani et Titi, qui cos obsederunt ac exterminaverunt. Vers. 91. Et – sperabunt. Sperabunt quod solus ipse in afflictionibus iuvocatus, sperantes in se liberabit. CAP, XXII. The damoniaco caca et malo. Vers. 29. Tunc videret, Dictio τότε tunc. interdum consequentiam, rerumquè ordinem significat, sicut etiam particula ἐν ἐκείνῳ τῷ και οὐδ' ἐκραύγαζεν ἀδικούμενος, οὐδ᾽ ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐδίδασκεν, ὡς οἱ τὴν παρὰ τῶν ἀνθρώπων δόξαν θηρεύοντες· ἀλλ' ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ ἐν ταῖς συναγω γαῖς τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἐν ἐρημίαις, καὶ ὄρεσι, καὶ αἰγιαλοῖς. Εἶτα προφητεύει, καὶ περὶ τῆς ἄγαν ἀσθενείας τῶν ἐπιβουλευόντων τῷ παντοδυνάμη τούτῳ Θεῷ. Κάλαμον -- κατεάξει. Κάλαμον ὠνόμασε, τοὺς Ἰουδαίου;, ὡς ἀσθενεστάτους πρὸς τὴν θείαν καὶ ἄμαχον αὐτοῦ δύναμιν, καὶ οὐδὲ ἁπλῶς κάλαμον, ἀλλὰ συντετριμμένον πρὸς ἐπίτασιν τῆς ἀσθενείας αὐτῶν. Λέγει δὲ, ὅτι δυνάμενος, ὡς κάλαμον συντε τριμμένον, εὐκολώτατα διακλᾶσαι αὐτοῦ;, ὅμως αὐ ποιήσει τοῦτο, δι' οἰκείαν μακροθυμίαν. Καὶ οὐ σβέσει. Ενταῦθα δηλοῖ τὸν ἀναπτόμε νον θυμὸν τῶν Ἰουδαίων κατὰ τοῦ Σωτῆρος, ἂν καὶ λίνον τυφόμενον προσηγόρευσεν, ὡς εὐχερῆ πρὸς τὸ σβέννυσθαι, διὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ Χριστοῦ, δυναμένου κατασβέσαι τοῦτον οὕτω ῥᾳδίως, ὡς ἂν σβέσῃ τις λίνον τυφόμενον, τουτέστι ἀνακαιόμενον. Δίνον δὲ νῦν νοοῦμεν, τὸ λινοῦν ῥάκος. Αλλ' οὐ σβέσει τοῦτον, ἵνα πάθῃ, καὶ ἵνα παθὼν δείξῃ τὴν περὶ ἡμᾶς ὑπερβάλλουσαν ἀγάπην αὐτοῦ. Ἕως -- αὐτοῦ. Ἕως ἂν ἐξενέγκῃ εἰς τέλος τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Νίκος μὲν γὰρ, τὸ τέλος· κρίσιν δὲ, τὴν δικαιοσύνην ὠνόμασεν. Ἕως ἂν πληρώση τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, ἕως ἂν ἐπιδείξηται τὰ παρ' ἑαυτοῦ δικαιώματα, τὰ καταδικάζοντα τους Του δαίους, καὶ περιαιροῦντά πᾶσαν αὐτῶν ἀναίσχυντον πρόφασιν. Μετὰ τοῦτο δὲ, συντρίψει αὐτούς, ὡς σκεύη κεραμέως εν ράβδω σιδηρά, τῇ δυναστεία τῶν Ῥωμαίων, Ουεσπασιανοῦ καὶ Τίτου, τῶν πολιορκής σάντων καὶ ἐξολοθρευσάντων αὐτούς. Καὶ ἐλπισοῦσιν. Ελπίσουσιν, ὅτι καὶ μόνον ὀνομαζόμενος ἐν πειρασμοῖς ἐξελεῖται τοὺς ἐλπίζον της ἐπ' αὐτῷ. ΚΕΦ. ΚΒ'. Περὶ τοῦ δαιμονιζομένου τυφλοῦ καὶ χωροῦ. Τότε· βλέπειν. Τὸ τότε, ποτὲ μὲν ἀκολουθίαν καὶ τάξιν πραγμάτων σημαίνει, καθάπερ καὶ τὸ Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ· ποτὲ δὲ καὶ ἄμφω τον χρόνον ρῷ, in illo tempore: quandoque vero utraque μόνον δηλοῦσι, καθ᾽ ἂν ἐγένοντο τὰ ῥηθῆναι μέλλονharum tempus solum denotat, quò facta sunt ea quæ dicenda sunt. Kwpòv autem hoc in loco mutum accipimus, non surdum, ut alibi. Vers. 23. Et — David? Audierant euim prophétas annuntiantes, quod de semine David venturus esset Christus. Vers. 21. Pharisei autem dæmoniorum. Invidia namque ad gloriam illius mordebantur: ideo etiam sua prava æmulatione, non verebantur divinæ naturæ opera Beelzebul ascribere. dicentes: Hic non ejicit dæmonia propria virtute, sed per Beelzebul, illum sibi familjarem * Psal. 11, 9. τα. Κωφὸν δὲ νῦν, τὴν ἄλαλον λέγει. Και Δαυΐδ; Ἤκουον γὰρ τῶν προφητῶν καταγγελόντων ἐκ σπέρματος Δαυίδ ήξειν τὸν Χριστόν. οἱ δὲ Φαρισαιοι – δαιμονίων. Εδάκνοντο γὰρ, ζηλοτυποῦντες τὴν δόξαν αὐτοῦ. Διὸ καὶ ὑπὸ τῆς ἄγαν βασκανίας οὐκ ἐφείδοντο τῷ Βεελζεβούλ ἐπιγραφόμενοι τὰ ἔργα τῆς θείας φύσεως. καὶ λέγοντες Οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τα δαιμόνια ἐν οἰκείᾳ δυνάμει, ἀλλ᾽ ἐν τῷ Βελζεβούλ, ἔνοικον καὶ φίλον ἔχων αὐ

CAP. XXII. τόν. Καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ ἔλεγον, ὅτι Βεελζεβούλ habens et amicum. Nam alibi quoque dicebant. a έχει. Εἰδὼς — αὐτοῖς. Καθ' ἑαυτοὺς γὰρ τοῦτο ἔλεγον, φοβούμενοι τὸν ὄχλον· αὐτὸς δὲ ἐδημοσίευσε τὸ τῆς διανοίας αὐτῶν μυστήριον, κἀντεῦθεν δεικνύων, ὅτι Θεός ἐστιν. Ορα δὲ, ὅτι καὶ πρότερον μὲν τοῦτο κατηγορηθεὶς οὐκ ἐπετίμησεν αὐτοῖς, ἐνδ.- δους γνῶναι τὴν αὐτοῦ δύναμιν, ἀπό τε τῶν πλειόνων σημείων, ἀπὸ τε τῆς μετὰ τοῦτο διδασκαλία;· ἐπεὶ δὲ πάλιν τὸ αὐτὸ λέγοντες ἐπέμενον, οὐδὲν ἐκεῖθεν βελτιωθέντες, ἐπιτιμᾷ λοιπὸν, καὶ ἐξελέγχει τὴν τού των ἄνοιαν. Μετὰ πραότητος δὲ τοῦτο ποιεῖ, παιδεύων ἡμᾶς πράως ἐλέγχειν τοὺς ἁμαρτάνοντας. Ἀπὸ δὲ τῶν κοινῇ συμβαινόντων ποιεῖται τὸν ἔλεγχον, καὶ παραδείγματα λαμβάνει γνώριμά τε καὶ ὡμολογη μένα, καὶ τρία· τὸ μὲν ἰσχυροτάτης δυνά μεως τὸ δὲ, μέσης· τὸ δὲ, ἐλαχίστης βεβαιών, ότι, καν μέγα τι στασιάζῃ πρὸς ἑαυτὸ, καν μέσον, κάν μικρόν, ἀπόλλυται. Πᾶσα — ἐρημοῦται. Στασιαζόντων ἀλλήλοις, τῶν μερισθέντων. Καὶ πᾶσα — σταθήσεται, Οὐ συστήσεται, διὰ τὴν ῥηθεῖσαν αἰτίαν, Καὶ εἰ αὐτοῦ; Εἰ ὁ Σατανᾶς, ὁ ἄρχων τῶν δαιμόνων, τὸν ἁπλῶς Σατανᾶν διώκει βιαίω;· οὐ γὰρ ἂν ἐκών ποτε καταλίπῃ τὸ ἴδιον οἰκητήριον· ἐχθρὸς ἔσται πάντως ὁ διωκόμενος τῷ διώκοντι· καὶ λοιτὸν καθ᾿ ἑαυτοῦ ἐμερίσθη, διαιρεθείσης ἀπ' αὐτοῦ τῆς ὑποταγῆς τῶν δαιμόνων· καὶ πῶς συστήσεται ἡ βασιλεία αὐτοῦ, ἡ πρὸς αὐτούς; [ὥστε, είχε τούτων ἄρχων ἐστὶν, οὐκ ἂν ἀπελάσας τούτους, στα σιάσῃ πρὸς αὐτοὺς,] οὐδ᾽ ἂν ἐπικουρήσῃ ἀνθρώπῳ κατὰ δαίμονος, οὐδ᾽ ἂν γένοιτό ποτε φιλάνθρωπος, ἀνθρωποκτόνος ὢν ἀπ' ἀρχῆς. Καὶ εἰ ἐκβάλλουσι; Μετὰ τὴν πρώτην λύσιν τῆς κατηγορίας, ἐπὶ δευτέραν ἔρχεται σαφεστέραν ἐπεὶ γὰρ καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ δαίμονας ἐξέβαλλον ἤδη, παρ' αὐτοῦ λαβόντες τὴν ἐξουσίαν, ἀπὸ τούτων ἐλέγχει μᾶλλον τους Φαρισαίους, διὰ φθόνον μόνον τοιαῦτα κατηγοροῦντας αὐτοῦ. Καὶ γὰρ ἐκείνοις οὐδέν τι τοιοῦτον ἐγκαλοῦντες, αὐτοῦ μόνου κατηγόρουν οὕτως. Υἱοὺς δὲ αὐτῶν, τοὺς ἀποστόλους ὠνόμασε, διὰ τὸ τοὺς Φαρισαίους πατέρων τάξιν ἐπέχειν ἐν Ἰουδαίοις, ἐξ ὧν οἱ ἀπόστολοι κατήγοντο, καὶ διὰ τὸ νεωτέρους ἐκείνων εἶναι τούτους. Ἐρωτᾷ οὖν, ὅτι Εν τίνι ἐκβάλλουσιν. Δρα ἐν Βεσ ελζεβούλ; καὶ πῶς οὐ κατηγορεῖτε καὶ αὐτῶν; ΕΙ δὲ ἐν χάριτι Θεοῦ, Θεὸς ἄρα ἐγώ ἐν τῷ ἐμῷ γὰρ ὀνόματι τὰ δαιμόνια διώκουσι. Διὰ τοῦτο το Marc. 111, 21. κριταί. Διότι τοίνυν ἐκβάλλουσι ὠμολογούμενα Α. στασιάζειν Β. Beelzebul habet”. Vers. 25. Sciens illis. Apud sese enim hæc dicebant timentes turbam, ipse vero 80cretum cordis eorum publicavit, hinc etiam Deum se esse demonstrans. Vide autem quod primum ob id accusatus mon objurgavit illos, cognoscendan tradens suain potentiam, tum a pluribus signis, tum a doctrina, quæ inde secuta est. Quia vero rursum idem dicentes, perseverabant in nullo meliores effecti, deinceps eos objurgat ac redarguit illorum insaniáın. Id tamen cum mansuctudine facit, instruens nos, ut peccantes mansuete arguamus. Et ab his quæ communiter accidunt, format rationem, sumitque tria exempla notissima et indubitata. Primum quidem supremæ potentiæ, alterum medie, tertium vero iuine, confirmans quod sive maguum quidpiam, sive medium, sive infimuni sit, quod adversus seipsum cxerceal seditionem, peribit. Vers. 25. Οmne desolatur. Seditionem inter se invicem agentibus his qui divisi sunt. Vers. 25. Et omnis stabil. Non stabit propter dictam causam. Vers. 26. Et si — ejus? Si Satanas qui princeps est dæmoniorum, aperte ac violenter Satanam persequitur: neque enim suum domicilium ulko unquam relinqueret: omnino inimicus est is qui patitur, persecutionem inferenti. Itaque contra seipsum divisus est, separatis ab eo demonibus, qui subjecti erant: et quomodo stabit regnum ejus, quod in illos babet? Si ergo princeps illorum est, nequaquam eos expellendo seditionem aget adversus illos: nequaquam homini nec hominem contra dæmonem auxiliabitur: unquam amare poterit, qui ab initio homicida est. Vers. 97. Et si — ejiciunt? Post primam accusationis dilutionem, ad secundam procedit manifestiorem. Nam quia discipuli quoque ejus jam dæmones ejiciebant, sumpta ab ipso potestate, ab bis magis Pharismos arguit, qui sola mati invidia eum accusabant: siquidem nihil hujusmodi illis objicientes, solum ipsum ita accusabant. Filios autem Pharisæorum apostolos nominavit, eo quod Pharisæi patrum ordinem retinerent inter Judæos, a quibus descendebant apostoli: vel quia illis juniores erant. Interrogat ergo: Per quem ejiciunt? An etiam per Beelzebul? Et quare illos quoque non accusatis? Si autem per divinam gratiam, utique Deus ego sum; nam per nomen meum dæmonia ejiciunt. Vers. 27. Ideo judices. Quia ergo ipsi quoVarie lectiones et notæ. Quæ hic inclusa sunt, ea ex cod. excide runt. In causa fuit duplex πρὸς αὐτούς.

CAP. XXII. τόν. Καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ ἔλεγον, ὅτι Βεελζεβούλ habens et amicum. Nam alibi quoque dicebant. a έχει. Εἰδὼς — αὐτοῖς. Καθ' ἑαυτοὺς γὰρ τοῦτο ἔλεγον, φοβούμενοι τὸν ὄχλον· αὐτὸς δὲ ἐδημοσίευσε τὸ τῆς διανοίας αὐτῶν μυστήριον, κἀντεῦθεν δεικνύων, ὅτι Θεός ἐστιν. Ορα δὲ, ὅτι καὶ πρότερον μὲν τοῦτο κατηγορηθεὶς οὐκ ἐπετίμησεν αὐτοῖς, ἐνδ.- δους γνῶναι τὴν αὐτοῦ δύναμιν, ἀπό τε τῶν πλειόνων σημείων, ἀπὸ τε τῆς μετὰ τοῦτο διδασκαλία;· ἐπεὶ δὲ πάλιν τὸ αὐτὸ λέγοντες ἐπέμενον, οὐδὲν ἐκεῖθεν βελτιωθέντες, ἐπιτιμᾷ λοιπὸν, καὶ ἐξελέγχει τὴν τού των ἄνοιαν. Μετὰ πραότητος δὲ τοῦτο ποιεῖ, παιδεύων ἡμᾶς πράως ἐλέγχειν τοὺς ἁμαρτάνοντας. Ἀπὸ δὲ τῶν κοινῇ συμβαινόντων ποιεῖται τὸν ἔλεγχον, καὶ παραδείγματα λαμβάνει γνώριμά τε καὶ ὡμολογη μένα, καὶ τρία· τὸ μὲν ἰσχυροτάτης δυνά μεως τὸ δὲ, μέσης· τὸ δὲ, ἐλαχίστης βεβαιών, ότι, καν μέγα τι στασιάζῃ πρὸς ἑαυτὸ, καν μέσον, κάν μικρόν, ἀπόλλυται. Πᾶσα — ἐρημοῦται. Στασιαζόντων ἀλλήλοις, τῶν μερισθέντων. Καὶ πᾶσα — σταθήσεται, Οὐ συστήσεται, διὰ τὴν ῥηθεῖσαν αἰτίαν, Καὶ εἰ αὐτοῦ; Εἰ ὁ Σατανᾶς, ὁ ἄρχων τῶν δαιμόνων, τὸν ἁπλῶς Σατανᾶν διώκει βιαίω;· οὐ γὰρ ἂν ἐκών ποτε καταλίπῃ τὸ ἴδιον οἰκητήριον· ἐχθρὸς ἔσται πάντως ὁ διωκόμενος τῷ διώκοντι· καὶ λοιτὸν καθ᾿ ἑαυτοῦ ἐμερίσθη, διαιρεθείσης ἀπ' αὐτοῦ τῆς ὑποταγῆς τῶν δαιμόνων· καὶ πῶς συστήσεται ἡ βασιλεία αὐτοῦ, ἡ πρὸς αὐτούς; [ὥστε, είχε τούτων ἄρχων ἐστὶν, οὐκ ἂν ἀπελάσας τούτους, στα σιάσῃ πρὸς αὐτοὺς,] οὐδ᾽ ἂν ἐπικουρήσῃ ἀνθρώπῳ κατὰ δαίμονος, οὐδ᾽ ἂν γένοιτό ποτε φιλάνθρωπος, ἀνθρωποκτόνος ὢν ἀπ' ἀρχῆς. Καὶ εἰ ἐκβάλλουσι; Μετὰ τὴν πρώτην λύσιν τῆς κατηγορίας, ἐπὶ δευτέραν ἔρχεται σαφεστέραν ἐπεὶ γὰρ καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ δαίμονας ἐξέβαλλον ἤδη, παρ' αὐτοῦ λαβόντες τὴν ἐξουσίαν, ἀπὸ τούτων ἐλέγχει μᾶλλον τους Φαρισαίους, διὰ φθόνον μόνον τοιαῦτα κατηγοροῦντας αὐτοῦ. Καὶ γὰρ ἐκείνοις οὐδέν τι τοιοῦτον ἐγκαλοῦντες, αὐτοῦ μόνου κατηγόρουν οὕτως. Υἱοὺς δὲ αὐτῶν, τοὺς ἀποστόλους ὠνόμασε, διὰ τὸ τοὺς Φαρισαίους πατέρων τάξιν ἐπέχειν ἐν Ἰουδαίοις, ἐξ ὧν οἱ ἀπόστολοι κατήγοντο, καὶ διὰ τὸ νεωτέρους ἐκείνων εἶναι τούτους. Ἐρωτᾷ οὖν, ὅτι Εν τίνι ἐκβάλλουσιν. Δρα ἐν Βεσ ελζεβούλ; καὶ πῶς οὐ κατηγορεῖτε καὶ αὐτῶν; ΕΙ δὲ ἐν χάριτι Θεοῦ, Θεὸς ἄρα ἐγώ ἐν τῷ ἐμῷ γὰρ ὀνόματι τὰ δαιμόνια διώκουσι. Διὰ τοῦτο το Marc. 111, 21. κριταί. Διότι τοίνυν ἐκβάλλουσι ὠμολογούμενα Α. στασιάζειν Β. Beelzebul habet”. Vers. 25. Sciens illis. Apud sese enim hæc dicebant timentes turbam, ipse vero 80cretum cordis eorum publicavit, hinc etiam Deum se esse demonstrans. Vide autem quod primum ob id accusatus mon objurgavit illos, cognoscendan tradens suain potentiam, tum a pluribus signis, tum a doctrina, quæ inde secuta est. Quia vero rursum idem dicentes, perseverabant in nullo meliores effecti, deinceps eos objurgat ac redarguit illorum insaniáın. Id tamen cum mansuctudine facit, instruens nos, ut peccantes mansuete arguamus. Et ab his quæ communiter accidunt, format rationem, sumitque tria exempla notissima et indubitata. Primum quidem supremæ potentiæ, alterum medie, tertium vero iuine, confirmans quod sive maguum quidpiam, sive medium, sive infimuni sit, quod adversus seipsum cxerceal seditionem, peribit. Vers. 25. Οmne desolatur. Seditionem inter se invicem agentibus his qui divisi sunt. Vers. 25. Et omnis stabil. Non stabit propter dictam causam. Vers. 26. Et si — ejus? Si Satanas qui princeps est dæmoniorum, aperte ac violenter Satanam persequitur: neque enim suum domicilium ulko unquam relinqueret: omnino inimicus est is qui patitur, persecutionem inferenti. Itaque contra seipsum divisus est, separatis ab eo demonibus, qui subjecti erant: et quomodo stabit regnum ejus, quod in illos babet? Si ergo princeps illorum est, nequaquam eos expellendo seditionem aget adversus illos: nequaquam homini nec hominem contra dæmonem auxiliabitur: unquam amare poterit, qui ab initio homicida est. Vers. 97. Et si — ejiciunt? Post primam accusationis dilutionem, ad secundam procedit manifestiorem. Nam quia discipuli quoque ejus jam dæmones ejiciebant, sumpta ab ipso potestate, ab bis magis Pharismos arguit, qui sola mati invidia eum accusabant: siquidem nihil hujusmodi illis objicientes, solum ipsum ita accusabant. Filios autem Pharisæorum apostolos nominavit, eo quod Pharisæi patrum ordinem retinerent inter Judæos, a quibus descendebant apostoli: vel quia illis juniores erant. Interrogat ergo: Per quem ejiciunt? An etiam per Beelzebul? Et quare illos quoque non accusatis? Si autem per divinam gratiam, utique Deus ego sum; nam per nomen meum dæmonia ejiciunt. Vers. 27. Ideo judices. Quia ergo ipsi quoVarie lectiones et notæ. Quæ hic inclusa sunt, ea ex cod. excide runt. In causa fuit duplex πρὸς αὐτούς.

CAP. XXII. τόν. Καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ ἔλεγον, ὅτι Βεελζεβούλ habens et amicum. Nam alibi quoque dicebant. a έχει. Εἰδὼς — αὐτοῖς. Καθ' ἑαυτοὺς γὰρ τοῦτο ἔλεγον, φοβούμενοι τὸν ὄχλον· αὐτὸς δὲ ἐδημοσίευσε τὸ τῆς διανοίας αὐτῶν μυστήριον, κἀντεῦθεν δεικνύων, ὅτι Θεός ἐστιν. Ορα δὲ, ὅτι καὶ πρότερον μὲν τοῦτο κατηγορηθεὶς οὐκ ἐπετίμησεν αὐτοῖς, ἐνδ.- δους γνῶναι τὴν αὐτοῦ δύναμιν, ἀπό τε τῶν πλειόνων σημείων, ἀπὸ τε τῆς μετὰ τοῦτο διδασκαλία;· ἐπεὶ δὲ πάλιν τὸ αὐτὸ λέγοντες ἐπέμενον, οὐδὲν ἐκεῖθεν βελτιωθέντες, ἐπιτιμᾷ λοιπὸν, καὶ ἐξελέγχει τὴν τού των ἄνοιαν. Μετὰ πραότητος δὲ τοῦτο ποιεῖ, παιδεύων ἡμᾶς πράως ἐλέγχειν τοὺς ἁμαρτάνοντας. Ἀπὸ δὲ τῶν κοινῇ συμβαινόντων ποιεῖται τὸν ἔλεγχον, καὶ παραδείγματα λαμβάνει γνώριμά τε καὶ ὡμολογη μένα, καὶ τρία· τὸ μὲν ἰσχυροτάτης δυνά μεως τὸ δὲ, μέσης· τὸ δὲ, ἐλαχίστης βεβαιών, ότι, καν μέγα τι στασιάζῃ πρὸς ἑαυτὸ, καν μέσον, κάν μικρόν, ἀπόλλυται. Πᾶσα — ἐρημοῦται. Στασιαζόντων ἀλλήλοις, τῶν μερισθέντων. Καὶ πᾶσα — σταθήσεται, Οὐ συστήσεται, διὰ τὴν ῥηθεῖσαν αἰτίαν, Καὶ εἰ αὐτοῦ; Εἰ ὁ Σατανᾶς, ὁ ἄρχων τῶν δαιμόνων, τὸν ἁπλῶς Σατανᾶν διώκει βιαίω;· οὐ γὰρ ἂν ἐκών ποτε καταλίπῃ τὸ ἴδιον οἰκητήριον· ἐχθρὸς ἔσται πάντως ὁ διωκόμενος τῷ διώκοντι· καὶ λοιτὸν καθ᾿ ἑαυτοῦ ἐμερίσθη, διαιρεθείσης ἀπ' αὐτοῦ τῆς ὑποταγῆς τῶν δαιμόνων· καὶ πῶς συστήσεται ἡ βασιλεία αὐτοῦ, ἡ πρὸς αὐτούς; [ὥστε, είχε τούτων ἄρχων ἐστὶν, οὐκ ἂν ἀπελάσας τούτους, στα σιάσῃ πρὸς αὐτοὺς,] οὐδ᾽ ἂν ἐπικουρήσῃ ἀνθρώπῳ κατὰ δαίμονος, οὐδ᾽ ἂν γένοιτό ποτε φιλάνθρωπος, ἀνθρωποκτόνος ὢν ἀπ' ἀρχῆς. Καὶ εἰ ἐκβάλλουσι; Μετὰ τὴν πρώτην λύσιν τῆς κατηγορίας, ἐπὶ δευτέραν ἔρχεται σαφεστέραν ἐπεὶ γὰρ καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ δαίμονας ἐξέβαλλον ἤδη, παρ' αὐτοῦ λαβόντες τὴν ἐξουσίαν, ἀπὸ τούτων ἐλέγχει μᾶλλον τους Φαρισαίους, διὰ φθόνον μόνον τοιαῦτα κατηγοροῦντας αὐτοῦ. Καὶ γὰρ ἐκείνοις οὐδέν τι τοιοῦτον ἐγκαλοῦντες, αὐτοῦ μόνου κατηγόρουν οὕτως. Υἱοὺς δὲ αὐτῶν, τοὺς ἀποστόλους ὠνόμασε, διὰ τὸ τοὺς Φαρισαίους πατέρων τάξιν ἐπέχειν ἐν Ἰουδαίοις, ἐξ ὧν οἱ ἀπόστολοι κατήγοντο, καὶ διὰ τὸ νεωτέρους ἐκείνων εἶναι τούτους. Ἐρωτᾷ οὖν, ὅτι Εν τίνι ἐκβάλλουσιν. Δρα ἐν Βεσ ελζεβούλ; καὶ πῶς οὐ κατηγορεῖτε καὶ αὐτῶν; ΕΙ δὲ ἐν χάριτι Θεοῦ, Θεὸς ἄρα ἐγώ ἐν τῷ ἐμῷ γὰρ ὀνόματι τὰ δαιμόνια διώκουσι. Διὰ τοῦτο το Marc. 111, 21. κριταί. Διότι τοίνυν ἐκβάλλουσι ὠμολογούμενα Α. στασιάζειν Β. Beelzebul habet”. Vers. 25. Sciens illis. Apud sese enim hæc dicebant timentes turbam, ipse vero 80cretum cordis eorum publicavit, hinc etiam Deum se esse demonstrans. Vide autem quod primum ob id accusatus mon objurgavit illos, cognoscendan tradens suain potentiam, tum a pluribus signis, tum a doctrina, quæ inde secuta est. Quia vero rursum idem dicentes, perseverabant in nullo meliores effecti, deinceps eos objurgat ac redarguit illorum insaniáın. Id tamen cum mansuctudine facit, instruens nos, ut peccantes mansuete arguamus. Et ab his quæ communiter accidunt, format rationem, sumitque tria exempla notissima et indubitata. Primum quidem supremæ potentiæ, alterum medie, tertium vero iuine, confirmans quod sive maguum quidpiam, sive medium, sive infimuni sit, quod adversus seipsum cxerceal seditionem, peribit. Vers. 25. Οmne desolatur. Seditionem inter se invicem agentibus his qui divisi sunt. Vers. 25. Et omnis stabil. Non stabit propter dictam causam. Vers. 26. Et si — ejus? Si Satanas qui princeps est dæmoniorum, aperte ac violenter Satanam persequitur: neque enim suum domicilium ulko unquam relinqueret: omnino inimicus est is qui patitur, persecutionem inferenti. Itaque contra seipsum divisus est, separatis ab eo demonibus, qui subjecti erant: et quomodo stabit regnum ejus, quod in illos babet? Si ergo princeps illorum est, nequaquam eos expellendo seditionem aget adversus illos: nequaquam homini nec hominem contra dæmonem auxiliabitur: unquam amare poterit, qui ab initio homicida est. Vers. 97. Et si — ejiciunt? Post primam accusationis dilutionem, ad secundam procedit manifestiorem. Nam quia discipuli quoque ejus jam dæmones ejiciebant, sumpta ab ipso potestate, ab bis magis Pharismos arguit, qui sola mati invidia eum accusabant: siquidem nihil hujusmodi illis objicientes, solum ipsum ita accusabant. Filios autem Pharisæorum apostolos nominavit, eo quod Pharisæi patrum ordinem retinerent inter Judæos, a quibus descendebant apostoli: vel quia illis juniores erant. Interrogat ergo: Per quem ejiciunt? An etiam per Beelzebul? Et quare illos quoque non accusatis? Si autem per divinam gratiam, utique Deus ego sum; nam per nomen meum dæmonia ejiciunt. Vers. 27. Ideo judices. Quia ergo ipsi quoVarie lectiones et notæ. Quæ hic inclusa sunt, ea ex cod. excide runt. In causa fuit duplex πρὸς αὐτούς.

CAP. XXII. τόν. Καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ ἔλεγον, ὅτι Βεελζεβούλ habens et amicum. Nam alibi quoque dicebant. a έχει. Εἰδὼς — αὐτοῖς. Καθ' ἑαυτοὺς γὰρ τοῦτο ἔλεγον, φοβούμενοι τὸν ὄχλον· αὐτὸς δὲ ἐδημοσίευσε τὸ τῆς διανοίας αὐτῶν μυστήριον, κἀντεῦθεν δεικνύων, ὅτι Θεός ἐστιν. Ορα δὲ, ὅτι καὶ πρότερον μὲν τοῦτο κατηγορηθεὶς οὐκ ἐπετίμησεν αὐτοῖς, ἐνδ.- δους γνῶναι τὴν αὐτοῦ δύναμιν, ἀπό τε τῶν πλειόνων σημείων, ἀπὸ τε τῆς μετὰ τοῦτο διδασκαλία;· ἐπεὶ δὲ πάλιν τὸ αὐτὸ λέγοντες ἐπέμενον, οὐδὲν ἐκεῖθεν βελτιωθέντες, ἐπιτιμᾷ λοιπὸν, καὶ ἐξελέγχει τὴν τού των ἄνοιαν. Μετὰ πραότητος δὲ τοῦτο ποιεῖ, παιδεύων ἡμᾶς πράως ἐλέγχειν τοὺς ἁμαρτάνοντας. Ἀπὸ δὲ τῶν κοινῇ συμβαινόντων ποιεῖται τὸν ἔλεγχον, καὶ παραδείγματα λαμβάνει γνώριμά τε καὶ ὡμολογη μένα, καὶ τρία· τὸ μὲν ἰσχυροτάτης δυνά μεως τὸ δὲ, μέσης· τὸ δὲ, ἐλαχίστης βεβαιών, ότι, καν μέγα τι στασιάζῃ πρὸς ἑαυτὸ, καν μέσον, κάν μικρόν, ἀπόλλυται. Πᾶσα — ἐρημοῦται. Στασιαζόντων ἀλλήλοις, τῶν μερισθέντων. Καὶ πᾶσα — σταθήσεται, Οὐ συστήσεται, διὰ τὴν ῥηθεῖσαν αἰτίαν, Καὶ εἰ αὐτοῦ; Εἰ ὁ Σατανᾶς, ὁ ἄρχων τῶν δαιμόνων, τὸν ἁπλῶς Σατανᾶν διώκει βιαίω;· οὐ γὰρ ἂν ἐκών ποτε καταλίπῃ τὸ ἴδιον οἰκητήριον· ἐχθρὸς ἔσται πάντως ὁ διωκόμενος τῷ διώκοντι· καὶ λοιτὸν καθ᾿ ἑαυτοῦ ἐμερίσθη, διαιρεθείσης ἀπ' αὐτοῦ τῆς ὑποταγῆς τῶν δαιμόνων· καὶ πῶς συστήσεται ἡ βασιλεία αὐτοῦ, ἡ πρὸς αὐτούς; [ὥστε, είχε τούτων ἄρχων ἐστὶν, οὐκ ἂν ἀπελάσας τούτους, στα σιάσῃ πρὸς αὐτοὺς,] οὐδ᾽ ἂν ἐπικουρήσῃ ἀνθρώπῳ κατὰ δαίμονος, οὐδ᾽ ἂν γένοιτό ποτε φιλάνθρωπος, ἀνθρωποκτόνος ὢν ἀπ' ἀρχῆς. Καὶ εἰ ἐκβάλλουσι; Μετὰ τὴν πρώτην λύσιν τῆς κατηγορίας, ἐπὶ δευτέραν ἔρχεται σαφεστέραν ἐπεὶ γὰρ καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ δαίμονας ἐξέβαλλον ἤδη, παρ' αὐτοῦ λαβόντες τὴν ἐξουσίαν, ἀπὸ τούτων ἐλέγχει μᾶλλον τους Φαρισαίους, διὰ φθόνον μόνον τοιαῦτα κατηγοροῦντας αὐτοῦ. Καὶ γὰρ ἐκείνοις οὐδέν τι τοιοῦτον ἐγκαλοῦντες, αὐτοῦ μόνου κατηγόρουν οὕτως. Υἱοὺς δὲ αὐτῶν, τοὺς ἀποστόλους ὠνόμασε, διὰ τὸ τοὺς Φαρισαίους πατέρων τάξιν ἐπέχειν ἐν Ἰουδαίοις, ἐξ ὧν οἱ ἀπόστολοι κατήγοντο, καὶ διὰ τὸ νεωτέρους ἐκείνων εἶναι τούτους. Ἐρωτᾷ οὖν, ὅτι Εν τίνι ἐκβάλλουσιν. Δρα ἐν Βεσ ελζεβούλ; καὶ πῶς οὐ κατηγορεῖτε καὶ αὐτῶν; ΕΙ δὲ ἐν χάριτι Θεοῦ, Θεὸς ἄρα ἐγώ ἐν τῷ ἐμῷ γὰρ ὀνόματι τὰ δαιμόνια διώκουσι. Διὰ τοῦτο το Marc. 111, 21. κριταί. Διότι τοίνυν ἐκβάλλουσι ὠμολογούμενα Α. στασιάζειν Β. Beelzebul habet”. Vers. 25. Sciens illis. Apud sese enim hæc dicebant timentes turbam, ipse vero 80cretum cordis eorum publicavit, hinc etiam Deum se esse demonstrans. Vide autem quod primum ob id accusatus mon objurgavit illos, cognoscendan tradens suain potentiam, tum a pluribus signis, tum a doctrina, quæ inde secuta est. Quia vero rursum idem dicentes, perseverabant in nullo meliores effecti, deinceps eos objurgat ac redarguit illorum insaniáın. Id tamen cum mansuctudine facit, instruens nos, ut peccantes mansuete arguamus. Et ab his quæ communiter accidunt, format rationem, sumitque tria exempla notissima et indubitata. Primum quidem supremæ potentiæ, alterum medie, tertium vero iuine, confirmans quod sive maguum quidpiam, sive medium, sive infimuni sit, quod adversus seipsum cxerceal seditionem, peribit. Vers. 25. Οmne desolatur. Seditionem inter se invicem agentibus his qui divisi sunt. Vers. 25. Et omnis stabil. Non stabit propter dictam causam. Vers. 26. Et si — ejus? Si Satanas qui princeps est dæmoniorum, aperte ac violenter Satanam persequitur: neque enim suum domicilium ulko unquam relinqueret: omnino inimicus est is qui patitur, persecutionem inferenti. Itaque contra seipsum divisus est, separatis ab eo demonibus, qui subjecti erant: et quomodo stabit regnum ejus, quod in illos babet? Si ergo princeps illorum est, nequaquam eos expellendo seditionem aget adversus illos: nequaquam homini nec hominem contra dæmonem auxiliabitur: unquam amare poterit, qui ab initio homicida est. Vers. 97. Et si — ejiciunt? Post primam accusationis dilutionem, ad secundam procedit manifestiorem. Nam quia discipuli quoque ejus jam dæmones ejiciebant, sumpta ab ipso potestate, ab bis magis Pharismos arguit, qui sola mati invidia eum accusabant: siquidem nihil hujusmodi illis objicientes, solum ipsum ita accusabant. Filios autem Pharisæorum apostolos nominavit, eo quod Pharisæi patrum ordinem retinerent inter Judæos, a quibus descendebant apostoli: vel quia illis juniores erant. Interrogat ergo: Per quem ejiciunt? An etiam per Beelzebul? Et quare illos quoque non accusatis? Si autem per divinam gratiam, utique Deus ego sum; nam per nomen meum dæmonia ejiciunt. Vers. 27. Ideo judices. Quia ergo ipsi quoVarie lectiones et notæ. Quæ hic inclusa sunt, ea ex cod. excide runt. In causa fuit duplex πρὸς αὐτούς.

que demonia ejiciunt, nec accusantur a vobis, pro- καὶ αὐτοὶ δαιμόνια, καὶ οὐκ ἐγκαλούνται παρ pterea ipsi judices vestri erunt: et condemnaSunt vos; non de omnibus, quæ in vita perpe trastis; nam id solius Dei est, std de bac blasphemia, quoniam, illis relictis, noti invidia, me solum accusatis. Vel propter hoc, quia cum sint filii vestri, et agnoverint veritatem, condemnabunt vos patres suos, qui hane cognoscere noluistis. Vers. 28. Si regnum Dei. † Digitus Dei hic dici potest Spiritus sanctus. Cum enim cæteri evangelista: dixerint: Si ego per Spiritum Dei ejicio dæmonia, Lucas dixit: Si ego per digitum Dei ejicio dæmonia ". Postquam demonstravit, quod non per Beelzebul ejiceret damonia, simul etiam ex conse quenti ostendit, quod ea per Spiritum Dei ejiceret. Spiritum autem Dei nunc potentiam vocat. Nam et Lucas: Per digitum Dei dixit”, hoc est, per manum; manum vero Dei, potentiam Dei dicimus. Si vero ego per potentiam, inquit, divinam ejicio dæmonia, non quasi nudus homo, sed quasi Del Filius, profecto pervenit ad vos regnum Dei. Suum autem dicit reguum, quod videlicet per Christum esse venturum, propheta prenuntiaverunt. Nam solius Dei est per potentiam divinam dæmones ejicere. Apostoli namque»on propria potentia, sed per divinam gratiam illos cjiciebant. Neque enim potuerunt tanquam Deus, sed gratiam a Deo habebant. Christus siquidem solo jussu damones fugabat: illi vero per omen ejus ipsos expellebant. Si vero pervenit ad vos regnum Dei, quare illud repellitis? Quare contra vestra bona pugnatis? Hoc namque tempus est vestræ salutis, quod olim prædixerunt prophetæ. ὑμῶν, διὰ τοῦτο αὐτοὶ ὑμῶν ἔσονται κριταί, καὶ κατακρινούσιν ὑμᾶς· οὐκ ἐπὶ τοῖς βεβιωμένοις· τοῦτο γὰρ μόνου Θεοῦ· ἀλλ᾽ ἐπὶ τῇ βλασφημία ταύτῃ, ὅτι διὰ φθόνον ἐγκαλεῖτε μόνῳ ἐμοὶ, ἐκείνους ἀφέντες· ἡ διὰ τοῦτο, διότι υἱοὶ ὑμῶν ὄντες, ἐπέγνωσαν τὴν ἀλήθειαν, κατακρινοῦσιν ὑμᾶς, τοὺς πατέρας αὐτῶν, μὴ θελήσαντας ἐπιγνῶναι ταύτην. Εἰ - τοῦ Θεοῦ. [Δάκτυλος Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τῶν γὰρ ἄλλων εὐαγγελιστῶν εἰπόντων Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμό για, ὁ Λουκᾶς εἶπεν· Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν δακτύλῳ Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια.] Αποδείξας, ὅτι οὐκ ἐν Βεελζεβούλ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια, συναπέδειξεν, ὅτι λοιπὸν ἐν Πνεύματι Θεοῦ ταῦτα ἀπελαύνει. Πνεῦμα δὲ Θεοῦ νῦν, την δύναμιν τοῦ Θεοῦ φησι. Διὸ καὶ ὁ Λουκᾶς, Εν δακ τύλῳ Θεοῦ εἶπε, τουτέστιν, ἐν χειρί. χεῖρα δὲ Θεοῦ, τὴν δύναμιν αὐτοῦ λέγομεν. Εἰ δὲ ἐν δυνάμει θείᾳ, φησὶν, ἐγὼ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, ὡς μὴ ψιλής άνθρωπος ἀλλὰ καὶ Υἱὸς Θεοῦ, ἄρα ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ· λέγει δὲ τὴν ἑαυτοῦ, ἥντινα διὰ τοῦ Χριστοῦ ἔρχεσθαι ἐπ' αὐτοὺς προκατα ήγγειλαν οἱ προφῆται. Μόνου γὰρ Θεοῦ, τὸ ἐν δυνάμει θείᾳ δαίμονας ἐκβάλλειν. Οἱ γὰρ ἀπόστολοι, οὐκ ἐν δυνάμει θείᾳ, ἀλλ' ἐν χάριτι θείᾳ τούτους ἐξέβαλλον. Οὐ γὰρ ηδύναντο, ὡς ὁ Θεὸς, ἀλλὰ χάριν εἶχον ἐκ τοῦ Θεοῦ. Ὁ μὲν γὰρ ἐπιτάγματι μόνῳ τοὺς δαίμονας ἐφυγάδευεν· οἱ δὲ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτ τοῦ τούτους ἐξώριζον. Εἰ δὲ ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, διατί ταύτην ἀπωθεῖσθε, διατί τοῖς ὑμετέροις ἀγαθοῖς πολεμεῖτε; Οὗτος γὰρ ἐκεῖ νος ὁ καιρὸς τῆς σωτηρίας ὑμῶν, ὃν πάλαι προεῖ· τον οἱ προφῆται. "Η πῶς διαρπάσῃ; Παραδειγματικῶς μὲν ἐξάγει τὸν λόγον, ὑποδηλοῖ δὲ ἰσχυρὸν μὲν, τὸν ἄρο χοντα τῶν δαιμονίων, οὐχ ὡς ἰσχυρὸν τῇ φύσει, ἀλλ' ὡς τυραννοῦντα μέχρι τότε, καὶ καταδι ναστεύοντα τῶν ἀσθενούντων ἐκ ῥᾳθυμίας. Σκεύη δὲ αὐτοῦ, τὰ ὑποτεταγμένα αὐτῷ δαιμόνια, ὡς ὅπλα αὐτοῦ· σκεύη γὰρ ονομάζονται, καὶ τὰ ὅπλα. Διδ καὶ ὁ Λουκᾶς, πανοπλίαν αὐτοῦ ταῦτα ὠνόμασε, δι' ὧν κατεδουλοῦτα τοὺς ἀθλίους ἀνθρώπους. Εἰσάγει Vers. 99. Alioqui quomodo - diripiet! Ab exemplo sermonem producit. Per fortem autem, principem dæmoniorum subindicat: non quod natura fortis sit, sed quod usque tunc tyrannice regnaverit, eosque qui præ segnitie imbecilles erant, „oppresserit. Vasa vero ejus subjecta dæmonia erant, quæ et arma ejus dici possunt: nam τὰ σκεύη euam arma dici solent. Ideo quoque Lucas arma ejus ipsa vocavit ": per quæ miseros homines in servitutem redigebat. Hoc δὲ λογισμόν, διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος δ ergo exemplo considerationem inducit, quæ ostendat non solum quod principem dæmonioruın amicum non habeat, sed potius quod fortitudinem ejus tanquam inimicissimi alligaverit. Est autem considerationis scopus, quod sicut non potest quisquam domum fortis ingredi, vasaque ejus diripere, ab illo conservata, nisi primum fortem * Luc. x1, 20. so ibid. οι ibid. 21. και, abest A. Χριστός, δεικνύοντα, ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἔχει φίλον τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐδέαμησεν αὐτοῦ τὴν ἰσχύν, ὡς ἐχθίστου. Εστι γὰρ ὁ τοῦ λογισμοῦ σκοπός, ὅτι ὥσπερ οὐ δύναταί τις εἰσελθεῖν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἰσχυροῦ, καὶ τὰ σκεύη αὐτοῦ διαρπάσαι, φυλαττόμενα παρ' αὐτοῦ, ἐὰν μὴ πρῶτον δήσῃ τὸν ἰσχυρόν οὕτως οὐδ' αὐτὸς διήρπα Variæ lectiones et notæ. Inclusa codex uterque in margine habet. Referuntur autem hæc ad Luc. x1, 20. ὢν addit A. Hentenius videtur reperisse διαρπάσει. Uwerque vero meus habet διαρπάσῃ. δυναστεύοντα. 4.

que demonia ejiciunt, nec accusantur a vobis, pro- καὶ αὐτοὶ δαιμόνια, καὶ οὐκ ἐγκαλούνται παρ pterea ipsi judices vestri erunt: et condemnaSunt vos; non de omnibus, quæ in vita perpe trastis; nam id solius Dei est, std de bac blasphemia, quoniam, illis relictis, noti invidia, me solum accusatis. Vel propter hoc, quia cum sint filii vestri, et agnoverint veritatem, condemnabunt vos patres suos, qui hane cognoscere noluistis. Vers. 28. Si regnum Dei. † Digitus Dei hic dici potest Spiritus sanctus. Cum enim cæteri evangelista: dixerint: Si ego per Spiritum Dei ejicio dæmonia, Lucas dixit: Si ego per digitum Dei ejicio dæmonia ". Postquam demonstravit, quod non per Beelzebul ejiceret damonia, simul etiam ex conse quenti ostendit, quod ea per Spiritum Dei ejiceret. Spiritum autem Dei nunc potentiam vocat. Nam et Lucas: Per digitum Dei dixit”, hoc est, per manum; manum vero Dei, potentiam Dei dicimus. Si vero ego per potentiam, inquit, divinam ejicio dæmonia, non quasi nudus homo, sed quasi Del Filius, profecto pervenit ad vos regnum Dei. Suum autem dicit reguum, quod videlicet per Christum esse venturum, propheta prenuntiaverunt. Nam solius Dei est per potentiam divinam dæmones ejicere. Apostoli namque»on propria potentia, sed per divinam gratiam illos cjiciebant. Neque enim potuerunt tanquam Deus, sed gratiam a Deo habebant. Christus siquidem solo jussu damones fugabat: illi vero per omen ejus ipsos expellebant. Si vero pervenit ad vos regnum Dei, quare illud repellitis? Quare contra vestra bona pugnatis? Hoc namque tempus est vestræ salutis, quod olim prædixerunt prophetæ. ὑμῶν, διὰ τοῦτο αὐτοὶ ὑμῶν ἔσονται κριταί, καὶ κατακρινούσιν ὑμᾶς· οὐκ ἐπὶ τοῖς βεβιωμένοις· τοῦτο γὰρ μόνου Θεοῦ· ἀλλ᾽ ἐπὶ τῇ βλασφημία ταύτῃ, ὅτι διὰ φθόνον ἐγκαλεῖτε μόνῳ ἐμοὶ, ἐκείνους ἀφέντες· ἡ διὰ τοῦτο, διότι υἱοὶ ὑμῶν ὄντες, ἐπέγνωσαν τὴν ἀλήθειαν, κατακρινοῦσιν ὑμᾶς, τοὺς πατέρας αὐτῶν, μὴ θελήσαντας ἐπιγνῶναι ταύτην. Εἰ - τοῦ Θεοῦ. [Δάκτυλος Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τῶν γὰρ ἄλλων εὐαγγελιστῶν εἰπόντων Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμό για, ὁ Λουκᾶς εἶπεν· Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν δακτύλῳ Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια.] Αποδείξας, ὅτι οὐκ ἐν Βεελζεβούλ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια, συναπέδειξεν, ὅτι λοιπὸν ἐν Πνεύματι Θεοῦ ταῦτα ἀπελαύνει. Πνεῦμα δὲ Θεοῦ νῦν, την δύναμιν τοῦ Θεοῦ φησι. Διὸ καὶ ὁ Λουκᾶς, Εν δακ τύλῳ Θεοῦ εἶπε, τουτέστιν, ἐν χειρί. χεῖρα δὲ Θεοῦ, τὴν δύναμιν αὐτοῦ λέγομεν. Εἰ δὲ ἐν δυνάμει θείᾳ, φησὶν, ἐγὼ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, ὡς μὴ ψιλής άνθρωπος ἀλλὰ καὶ Υἱὸς Θεοῦ, ἄρα ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ· λέγει δὲ τὴν ἑαυτοῦ, ἥντινα διὰ τοῦ Χριστοῦ ἔρχεσθαι ἐπ' αὐτοὺς προκατα ήγγειλαν οἱ προφῆται. Μόνου γὰρ Θεοῦ, τὸ ἐν δυνάμει θείᾳ δαίμονας ἐκβάλλειν. Οἱ γὰρ ἀπόστολοι, οὐκ ἐν δυνάμει θείᾳ, ἀλλ' ἐν χάριτι θείᾳ τούτους ἐξέβαλλον. Οὐ γὰρ ηδύναντο, ὡς ὁ Θεὸς, ἀλλὰ χάριν εἶχον ἐκ τοῦ Θεοῦ. Ὁ μὲν γὰρ ἐπιτάγματι μόνῳ τοὺς δαίμονας ἐφυγάδευεν· οἱ δὲ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτ τοῦ τούτους ἐξώριζον. Εἰ δὲ ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, διατί ταύτην ἀπωθεῖσθε, διατί τοῖς ὑμετέροις ἀγαθοῖς πολεμεῖτε; Οὗτος γὰρ ἐκεῖ νος ὁ καιρὸς τῆς σωτηρίας ὑμῶν, ὃν πάλαι προεῖ· τον οἱ προφῆται. "Η πῶς διαρπάσῃ; Παραδειγματικῶς μὲν ἐξάγει τὸν λόγον, ὑποδηλοῖ δὲ ἰσχυρὸν μὲν, τὸν ἄρο χοντα τῶν δαιμονίων, οὐχ ὡς ἰσχυρὸν τῇ φύσει, ἀλλ' ὡς τυραννοῦντα μέχρι τότε, καὶ καταδι ναστεύοντα τῶν ἀσθενούντων ἐκ ῥᾳθυμίας. Σκεύη δὲ αὐτοῦ, τὰ ὑποτεταγμένα αὐτῷ δαιμόνια, ὡς ὅπλα αὐτοῦ· σκεύη γὰρ ονομάζονται, καὶ τὰ ὅπλα. Διδ καὶ ὁ Λουκᾶς, πανοπλίαν αὐτοῦ ταῦτα ὠνόμασε, δι' ὧν κατεδουλοῦτα τοὺς ἀθλίους ἀνθρώπους. Εἰσάγει Vers. 99. Alioqui quomodo - diripiet! Ab exemplo sermonem producit. Per fortem autem, principem dæmoniorum subindicat: non quod natura fortis sit, sed quod usque tunc tyrannice regnaverit, eosque qui præ segnitie imbecilles erant, „oppresserit. Vasa vero ejus subjecta dæmonia erant, quæ et arma ejus dici possunt: nam τὰ σκεύη euam arma dici solent. Ideo quoque Lucas arma ejus ipsa vocavit ": per quæ miseros homines in servitutem redigebat. Hoc δὲ λογισμόν, διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος δ ergo exemplo considerationem inducit, quæ ostendat non solum quod principem dæmonioruın amicum non habeat, sed potius quod fortitudinem ejus tanquam inimicissimi alligaverit. Est autem considerationis scopus, quod sicut non potest quisquam domum fortis ingredi, vasaque ejus diripere, ab illo conservata, nisi primum fortem * Luc. x1, 20. so ibid. οι ibid. 21. και, abest A. Χριστός, δεικνύοντα, ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἔχει φίλον τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐδέαμησεν αὐτοῦ τὴν ἰσχύν, ὡς ἐχθίστου. Εστι γὰρ ὁ τοῦ λογισμοῦ σκοπός, ὅτι ὥσπερ οὐ δύναταί τις εἰσελθεῖν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἰσχυροῦ, καὶ τὰ σκεύη αὐτοῦ διαρπάσαι, φυλαττόμενα παρ' αὐτοῦ, ἐὰν μὴ πρῶτον δήσῃ τὸν ἰσχυρόν οὕτως οὐδ' αὐτὸς διήρπα Variæ lectiones et notæ. Inclusa codex uterque in margine habet. Referuntur autem hæc ad Luc. x1, 20. ὢν addit A. Hentenius videtur reperisse διαρπάσει. Uwerque vero meus habet διαρπάσῃ. δυναστεύοντα. 4.

que demonia ejiciunt, nec accusantur a vobis, pro- καὶ αὐτοὶ δαιμόνια, καὶ οὐκ ἐγκαλούνται παρ pterea ipsi judices vestri erunt: et condemnaSunt vos; non de omnibus, quæ in vita perpe trastis; nam id solius Dei est, std de bac blasphemia, quoniam, illis relictis, noti invidia, me solum accusatis. Vel propter hoc, quia cum sint filii vestri, et agnoverint veritatem, condemnabunt vos patres suos, qui hane cognoscere noluistis. Vers. 28. Si regnum Dei. † Digitus Dei hic dici potest Spiritus sanctus. Cum enim cæteri evangelista: dixerint: Si ego per Spiritum Dei ejicio dæmonia, Lucas dixit: Si ego per digitum Dei ejicio dæmonia ". Postquam demonstravit, quod non per Beelzebul ejiceret damonia, simul etiam ex conse quenti ostendit, quod ea per Spiritum Dei ejiceret. Spiritum autem Dei nunc potentiam vocat. Nam et Lucas: Per digitum Dei dixit”, hoc est, per manum; manum vero Dei, potentiam Dei dicimus. Si vero ego per potentiam, inquit, divinam ejicio dæmonia, non quasi nudus homo, sed quasi Del Filius, profecto pervenit ad vos regnum Dei. Suum autem dicit reguum, quod videlicet per Christum esse venturum, propheta prenuntiaverunt. Nam solius Dei est per potentiam divinam dæmones ejicere. Apostoli namque»on propria potentia, sed per divinam gratiam illos cjiciebant. Neque enim potuerunt tanquam Deus, sed gratiam a Deo habebant. Christus siquidem solo jussu damones fugabat: illi vero per omen ejus ipsos expellebant. Si vero pervenit ad vos regnum Dei, quare illud repellitis? Quare contra vestra bona pugnatis? Hoc namque tempus est vestræ salutis, quod olim prædixerunt prophetæ. ὑμῶν, διὰ τοῦτο αὐτοὶ ὑμῶν ἔσονται κριταί, καὶ κατακρινούσιν ὑμᾶς· οὐκ ἐπὶ τοῖς βεβιωμένοις· τοῦτο γὰρ μόνου Θεοῦ· ἀλλ᾽ ἐπὶ τῇ βλασφημία ταύτῃ, ὅτι διὰ φθόνον ἐγκαλεῖτε μόνῳ ἐμοὶ, ἐκείνους ἀφέντες· ἡ διὰ τοῦτο, διότι υἱοὶ ὑμῶν ὄντες, ἐπέγνωσαν τὴν ἀλήθειαν, κατακρινοῦσιν ὑμᾶς, τοὺς πατέρας αὐτῶν, μὴ θελήσαντας ἐπιγνῶναι ταύτην. Εἰ - τοῦ Θεοῦ. [Δάκτυλος Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τῶν γὰρ ἄλλων εὐαγγελιστῶν εἰπόντων Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμό για, ὁ Λουκᾶς εἶπεν· Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν δακτύλῳ Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια.] Αποδείξας, ὅτι οὐκ ἐν Βεελζεβούλ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια, συναπέδειξεν, ὅτι λοιπὸν ἐν Πνεύματι Θεοῦ ταῦτα ἀπελαύνει. Πνεῦμα δὲ Θεοῦ νῦν, την δύναμιν τοῦ Θεοῦ φησι. Διὸ καὶ ὁ Λουκᾶς, Εν δακ τύλῳ Θεοῦ εἶπε, τουτέστιν, ἐν χειρί. χεῖρα δὲ Θεοῦ, τὴν δύναμιν αὐτοῦ λέγομεν. Εἰ δὲ ἐν δυνάμει θείᾳ, φησὶν, ἐγὼ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, ὡς μὴ ψιλής άνθρωπος ἀλλὰ καὶ Υἱὸς Θεοῦ, ἄρα ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ· λέγει δὲ τὴν ἑαυτοῦ, ἥντινα διὰ τοῦ Χριστοῦ ἔρχεσθαι ἐπ' αὐτοὺς προκατα ήγγειλαν οἱ προφῆται. Μόνου γὰρ Θεοῦ, τὸ ἐν δυνάμει θείᾳ δαίμονας ἐκβάλλειν. Οἱ γὰρ ἀπόστολοι, οὐκ ἐν δυνάμει θείᾳ, ἀλλ' ἐν χάριτι θείᾳ τούτους ἐξέβαλλον. Οὐ γὰρ ηδύναντο, ὡς ὁ Θεὸς, ἀλλὰ χάριν εἶχον ἐκ τοῦ Θεοῦ. Ὁ μὲν γὰρ ἐπιτάγματι μόνῳ τοὺς δαίμονας ἐφυγάδευεν· οἱ δὲ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτ τοῦ τούτους ἐξώριζον. Εἰ δὲ ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, διατί ταύτην ἀπωθεῖσθε, διατί τοῖς ὑμετέροις ἀγαθοῖς πολεμεῖτε; Οὗτος γὰρ ἐκεῖ νος ὁ καιρὸς τῆς σωτηρίας ὑμῶν, ὃν πάλαι προεῖ· τον οἱ προφῆται. "Η πῶς διαρπάσῃ; Παραδειγματικῶς μὲν ἐξάγει τὸν λόγον, ὑποδηλοῖ δὲ ἰσχυρὸν μὲν, τὸν ἄρο χοντα τῶν δαιμονίων, οὐχ ὡς ἰσχυρὸν τῇ φύσει, ἀλλ' ὡς τυραννοῦντα μέχρι τότε, καὶ καταδι ναστεύοντα τῶν ἀσθενούντων ἐκ ῥᾳθυμίας. Σκεύη δὲ αὐτοῦ, τὰ ὑποτεταγμένα αὐτῷ δαιμόνια, ὡς ὅπλα αὐτοῦ· σκεύη γὰρ ονομάζονται, καὶ τὰ ὅπλα. Διδ καὶ ὁ Λουκᾶς, πανοπλίαν αὐτοῦ ταῦτα ὠνόμασε, δι' ὧν κατεδουλοῦτα τοὺς ἀθλίους ἀνθρώπους. Εἰσάγει Vers. 99. Alioqui quomodo - diripiet! Ab exemplo sermonem producit. Per fortem autem, principem dæmoniorum subindicat: non quod natura fortis sit, sed quod usque tunc tyrannice regnaverit, eosque qui præ segnitie imbecilles erant, „oppresserit. Vasa vero ejus subjecta dæmonia erant, quæ et arma ejus dici possunt: nam τὰ σκεύη euam arma dici solent. Ideo quoque Lucas arma ejus ipsa vocavit ": per quæ miseros homines in servitutem redigebat. Hoc δὲ λογισμόν, διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος δ ergo exemplo considerationem inducit, quæ ostendat non solum quod principem dæmonioruın amicum non habeat, sed potius quod fortitudinem ejus tanquam inimicissimi alligaverit. Est autem considerationis scopus, quod sicut non potest quisquam domum fortis ingredi, vasaque ejus diripere, ab illo conservata, nisi primum fortem * Luc. x1, 20. so ibid. οι ibid. 21. και, abest A. Χριστός, δεικνύοντα, ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἔχει φίλον τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐδέαμησεν αὐτοῦ τὴν ἰσχύν, ὡς ἐχθίστου. Εστι γὰρ ὁ τοῦ λογισμοῦ σκοπός, ὅτι ὥσπερ οὐ δύναταί τις εἰσελθεῖν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἰσχυροῦ, καὶ τὰ σκεύη αὐτοῦ διαρπάσαι, φυλαττόμενα παρ' αὐτοῦ, ἐὰν μὴ πρῶτον δήσῃ τὸν ἰσχυρόν οὕτως οὐδ' αὐτὸς διήρπα Variæ lectiones et notæ. Inclusa codex uterque in margine habet. Referuntur autem hæc ad Luc. x1, 20. ὢν addit A. Hentenius videtur reperisse διαρπάσει. Uwerque vero meus habet διαρπάσῃ. δυναστεύοντα. 4.

que demonia ejiciunt, nec accusantur a vobis, pro- καὶ αὐτοὶ δαιμόνια, καὶ οὐκ ἐγκαλούνται παρ pterea ipsi judices vestri erunt: et condemnaSunt vos; non de omnibus, quæ in vita perpe trastis; nam id solius Dei est, std de bac blasphemia, quoniam, illis relictis, noti invidia, me solum accusatis. Vel propter hoc, quia cum sint filii vestri, et agnoverint veritatem, condemnabunt vos patres suos, qui hane cognoscere noluistis. Vers. 28. Si regnum Dei. † Digitus Dei hic dici potest Spiritus sanctus. Cum enim cæteri evangelista: dixerint: Si ego per Spiritum Dei ejicio dæmonia, Lucas dixit: Si ego per digitum Dei ejicio dæmonia ". Postquam demonstravit, quod non per Beelzebul ejiceret damonia, simul etiam ex conse quenti ostendit, quod ea per Spiritum Dei ejiceret. Spiritum autem Dei nunc potentiam vocat. Nam et Lucas: Per digitum Dei dixit”, hoc est, per manum; manum vero Dei, potentiam Dei dicimus. Si vero ego per potentiam, inquit, divinam ejicio dæmonia, non quasi nudus homo, sed quasi Del Filius, profecto pervenit ad vos regnum Dei. Suum autem dicit reguum, quod videlicet per Christum esse venturum, propheta prenuntiaverunt. Nam solius Dei est per potentiam divinam dæmones ejicere. Apostoli namque»on propria potentia, sed per divinam gratiam illos cjiciebant. Neque enim potuerunt tanquam Deus, sed gratiam a Deo habebant. Christus siquidem solo jussu damones fugabat: illi vero per omen ejus ipsos expellebant. Si vero pervenit ad vos regnum Dei, quare illud repellitis? Quare contra vestra bona pugnatis? Hoc namque tempus est vestræ salutis, quod olim prædixerunt prophetæ. ὑμῶν, διὰ τοῦτο αὐτοὶ ὑμῶν ἔσονται κριταί, καὶ κατακρινούσιν ὑμᾶς· οὐκ ἐπὶ τοῖς βεβιωμένοις· τοῦτο γὰρ μόνου Θεοῦ· ἀλλ᾽ ἐπὶ τῇ βλασφημία ταύτῃ, ὅτι διὰ φθόνον ἐγκαλεῖτε μόνῳ ἐμοὶ, ἐκείνους ἀφέντες· ἡ διὰ τοῦτο, διότι υἱοὶ ὑμῶν ὄντες, ἐπέγνωσαν τὴν ἀλήθειαν, κατακρινοῦσιν ὑμᾶς, τοὺς πατέρας αὐτῶν, μὴ θελήσαντας ἐπιγνῶναι ταύτην. Εἰ - τοῦ Θεοῦ. [Δάκτυλος Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τῶν γὰρ ἄλλων εὐαγγελιστῶν εἰπόντων Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμό για, ὁ Λουκᾶς εἶπεν· Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν δακτύλῳ Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια.] Αποδείξας, ὅτι οὐκ ἐν Βεελζεβούλ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια, συναπέδειξεν, ὅτι λοιπὸν ἐν Πνεύματι Θεοῦ ταῦτα ἀπελαύνει. Πνεῦμα δὲ Θεοῦ νῦν, την δύναμιν τοῦ Θεοῦ φησι. Διὸ καὶ ὁ Λουκᾶς, Εν δακ τύλῳ Θεοῦ εἶπε, τουτέστιν, ἐν χειρί. χεῖρα δὲ Θεοῦ, τὴν δύναμιν αὐτοῦ λέγομεν. Εἰ δὲ ἐν δυνάμει θείᾳ, φησὶν, ἐγὼ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, ὡς μὴ ψιλής άνθρωπος ἀλλὰ καὶ Υἱὸς Θεοῦ, ἄρα ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ· λέγει δὲ τὴν ἑαυτοῦ, ἥντινα διὰ τοῦ Χριστοῦ ἔρχεσθαι ἐπ' αὐτοὺς προκατα ήγγειλαν οἱ προφῆται. Μόνου γὰρ Θεοῦ, τὸ ἐν δυνάμει θείᾳ δαίμονας ἐκβάλλειν. Οἱ γὰρ ἀπόστολοι, οὐκ ἐν δυνάμει θείᾳ, ἀλλ' ἐν χάριτι θείᾳ τούτους ἐξέβαλλον. Οὐ γὰρ ηδύναντο, ὡς ὁ Θεὸς, ἀλλὰ χάριν εἶχον ἐκ τοῦ Θεοῦ. Ὁ μὲν γὰρ ἐπιτάγματι μόνῳ τοὺς δαίμονας ἐφυγάδευεν· οἱ δὲ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτ τοῦ τούτους ἐξώριζον. Εἰ δὲ ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, διατί ταύτην ἀπωθεῖσθε, διατί τοῖς ὑμετέροις ἀγαθοῖς πολεμεῖτε; Οὗτος γὰρ ἐκεῖ νος ὁ καιρὸς τῆς σωτηρίας ὑμῶν, ὃν πάλαι προεῖ· τον οἱ προφῆται. "Η πῶς διαρπάσῃ; Παραδειγματικῶς μὲν ἐξάγει τὸν λόγον, ὑποδηλοῖ δὲ ἰσχυρὸν μὲν, τὸν ἄρο χοντα τῶν δαιμονίων, οὐχ ὡς ἰσχυρὸν τῇ φύσει, ἀλλ' ὡς τυραννοῦντα μέχρι τότε, καὶ καταδι ναστεύοντα τῶν ἀσθενούντων ἐκ ῥᾳθυμίας. Σκεύη δὲ αὐτοῦ, τὰ ὑποτεταγμένα αὐτῷ δαιμόνια, ὡς ὅπλα αὐτοῦ· σκεύη γὰρ ονομάζονται, καὶ τὰ ὅπλα. Διδ καὶ ὁ Λουκᾶς, πανοπλίαν αὐτοῦ ταῦτα ὠνόμασε, δι' ὧν κατεδουλοῦτα τοὺς ἀθλίους ἀνθρώπους. Εἰσάγει Vers. 99. Alioqui quomodo - diripiet! Ab exemplo sermonem producit. Per fortem autem, principem dæmoniorum subindicat: non quod natura fortis sit, sed quod usque tunc tyrannice regnaverit, eosque qui præ segnitie imbecilles erant, „oppresserit. Vasa vero ejus subjecta dæmonia erant, quæ et arma ejus dici possunt: nam τὰ σκεύη euam arma dici solent. Ideo quoque Lucas arma ejus ipsa vocavit ": per quæ miseros homines in servitutem redigebat. Hoc δὲ λογισμόν, διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος δ ergo exemplo considerationem inducit, quæ ostendat non solum quod principem dæmonioruın amicum non habeat, sed potius quod fortitudinem ejus tanquam inimicissimi alligaverit. Est autem considerationis scopus, quod sicut non potest quisquam domum fortis ingredi, vasaque ejus diripere, ab illo conservata, nisi primum fortem * Luc. x1, 20. so ibid. οι ibid. 21. και, abest A. Χριστός, δεικνύοντα, ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἔχει φίλον τὸν ἄρχοντα τῶν δαιμονίων, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐδέαμησεν αὐτοῦ τὴν ἰσχύν, ὡς ἐχθίστου. Εστι γὰρ ὁ τοῦ λογισμοῦ σκοπός, ὅτι ὥσπερ οὐ δύναταί τις εἰσελθεῖν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἰσχυροῦ, καὶ τὰ σκεύη αὐτοῦ διαρπάσαι, φυλαττόμενα παρ' αὐτοῦ, ἐὰν μὴ πρῶτον δήσῃ τὸν ἰσχυρόν οὕτως οὐδ' αὐτὸς διήρπα Variæ lectiones et notæ. Inclusa codex uterque in margine habet. Referuntur autem hæc ad Luc. x1, 20. ὢν addit A. Hentenius videtur reperisse διαρπάσει. Uwerque vero meus habet διαρπάσῃ. δυναστεύοντα. 4.

CAP. XXII. σεν ἂν τὰ δαιμόνια, τουτέστι, διεσκόρπισεν, εἰ μὴ vinxerit: ita neque hic rapuisset daemonia, hoc πρῶτον ἐδέσμησε τὸν ἄρχοντα τούτων, τὸν ἐνισχύ οντα αυτά. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὡς οὐ πάντοτε τὰ παραδεί γματα κατά πάντα λόγον προσαρμόζουσι ταῖς ὑπου θέσεσιν, εἰς ἃς ἐκλαμβάνονται, ἀλλ᾿ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν μόνοις τοῖς καιριωτέροις καὶ κεφαλαιω‐ δεστέροις μέρεσι. Τινὲς δὲ σκεύη τῶν δαιμόνων λέγουσιν εἶναι, τοὺς δαιμονιζομένους, οἷς ὁ Χριστὸς διήρπασεν ἀπ' αὐτ τῶν, δήσας τὰς δυνάμεις αὐτῶν. Εἶεν δ᾽ ἂν σκεύη τοῦ διαβόλου, καὶ πάντες οἱ ἐργαζόμενοι τὰ τοῦ δια φύλου, καὶ ὑπηρετοῦντες τοῖς αὐτοῦ θελήμασιν. Ο Ὁ - σκορπίζει. Καὶ δι᾿ ἑτέρου λογισμοῦ βεβαιοί, ὅτι μᾶλλον ἔχθιστος αὐτῷ ἐστιν ὁ ἄρχων τῶν δαιμονίων. Ὅτι μὲν γὰρ οὐκ ἔστι μετὰ τοῦ Χριστοῦ, οὐδὲ συνάγει μετ' αὐτοῦ, δῆλον, ἀφ᾽ ὧν ὁ μὲν Χριστὸς πᾶσαν τε ἀρετὴν διδάσκει, καὶ φιλάνθρω πος ῶν, ἰᾶται τοὺς νοσούντας· ὁ δὲ τοὐναντίον, πασάν τε κακίαν διδάσκει, καὶ μισάνθρωπος ὢν, λωβάτα: τοῖς ὑγιαίνουσιν. Εἰ δὲ οὔτε μετ᾿ αὐτοῦ ἐστιν, ήγουν, οὐχ ὁμογνωμονεῖ αὐτῷ, καθὼς ἀπο δέδεικται, οὔτε συνάγει μετ' αὐτοῦ πρὸς πίστιν, πάντως κατ' αὐτοῦ ἐστι, καὶ σκορπίζει, οὔ; ὁ Χριστός συνάγει, ὅσον τὸ ἐπ' αὐτῷ. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Ὁ μὴ ὢν μετ᾿ ἐμοῦ, κατ' ἐμοῦ ἐστι, καὶ δόξας ἀσαφῶς εἰπεῖν, ἐφηρμήνευσε τὸν λόγον, προσθείς, ὅτι καὶ ὁ μὴ συνάγων μετ᾿ ἐμοῦ σκορπίζει. Τῷ διαβόλῳ δὲ συνέταξε καὶ τοὺς Ἰουδαίους, κατ' αὐτοῦ τε ὄντας, καὶ σκορπίζοντας, ο συνήγεν, ὅσον c τί ἐπ' αὐτοῖς. Δια τοῦτο. Διότι τοιαῦτα, κατ' ἐμοῦ λέγετε. Λέγω – αὐτοῖς. Οὐχ ἁπλῶς πᾶσαν ἁμαρτίαν καὶ βλασφημίαν λέγει· διὰ τῶν ἐφεξῆς γὰρ ἐσαφήνισε, ποίαν πᾶσαν λέγει. Φησί γάρ Καὶ — ἐν τῷ μέλλοντι. Ος μὲν ἂν ἁμάρτῃ κατὰ τῆς ἀνθρωπότητός μου, φησί, τουτέστιν, ὅστις ἂν εἴπῃ βλάσφημον λόγον κατ' αὐτῆς, σκανδαλιζόμενος, ἐφ᾽ οἷς, ὡς ἄνθρωπος, ἐσθίω, καὶ πίνω, καὶ ὑπνῶ, καὶ κοπιῶ, καὶ τἆλλα, ὅσα τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἴδια, ἅπερ ἀνθρωποπρεπῶς, τὰ μὲν ἐνεργῶ, τὰ δὲ πάσχω, βεβαιῶν, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν ἐνηνθρώπησα, ὁ τοιοῦτος συγγνωσθήσεται πάντως, ὡς οὐκ ἐθελοκακήσας, ἀλλ' ἐν ἀγνοίᾳ τῆς ἀληθείας βλασφημήσας· ὁ δὲ βλέπων τὰς θεοπρεπείς, μου ενεργείας, ἃς μόνος δύναται ποιεῖν ὁ Θεὸς, καὶ τῷ Βεελζεβούλ ταύτας ἐπιγραφόμενος, ὡς καὶ ὑμεῖς νῦν, καὶ οὕτω βλασφημῶν κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, ήτοι, κατὰ τῆς θεότητος· ταύτην γὰρ νῦν καλεί Πνεῦμα ἅγιον ουτος ὡς ἐθελοκακήσας προς δήλως, καὶ ἐν γνώσει καθυβρίσας τὸν Θεὸν, καὶ αναπολόγητα πλημμελήσας, οὐ συγχωρηθήσεται. Τὸ δὲ, Οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, οὔτε ἐν τῷ μέλ λεντι, προσέθηκε, διδάσκων, ὅτι μεγίστη και φου est dispersisset, nisi primum vinxisset principem illorum, qui eis fortitudinem præstabat. Scire autem oportet, quod non undiquaque exempla ad omne propositum aptantur rebus ad quas assumuntur: sed ut plurimum in magis propriis ac principalioribus partibus. Quidam vero dicunt vasa dæmonum esse daemo niis agitatos, quos Christus ab illis rapuit, vinclis eorum virtutibus. Possunt qnoque dici vasa diaboli omnes qui opera diaboli exercent, ejusque voluntatibus subserviunt. Vers. 30. Qui spargit. Altera quoque consideratione confirmat, quod potius sit ei inimicissimus princeps dæmoniorum. Quod enim non sit cum Christo, nec cum eo congreget, manifestuni est ab utriusque operibus. Christus siquidem omnem docet virtutem; cumque omnes amet, ægrotos sanat; ille vero e diverso omnem docet pravitatem, et cum homines odio habeat, sanos corrumpit. Quod si neque cum eo est, nulla videlicet in re ei conformis, sicut demonstratum est, neque cum eo congregat ad fidem: omnino adversus eum est, et spargit quos Christus congregal, quantum in se est. Cum autem dixisset: Qui non est mecum, adversum me est, ac obscure loqui visus esset, sermonem interpretatus est, addens: Et qui non est mecum, spargit: diabolo vero conjunxit Judzos qui adversum se erant, et quae ipse congregabal, quantum in eis erat, spargebant. Vers. 31. Propter hoc. Quia talia adversum me dicitis. omne Vers. 31. Dico eis. Non simpliciter peccatum et omnem blasphemiam dicit: per ea enim quæ sequuntur, manifestavit quam omnem dical blasphemiam et quod omne peccatum. Ait enim: Vers. 32. Et in futuro. Quicunque, inquit, peccaverit adversus humanitatem meam, hoc est, quisquis dixerit blasphemum verbum adversus eam, offensus quod tanquam homo edam, bibam ac dormiam, aliaque quæ humanæ sunt propria naturæ, ut homini conveniunt, et faciaun et patiar, confirmans quod veré humanam susceperim naturam, buic omnino ignoscetur, quasi non ex industria male egerit, sed per veritatis ignorantiam blasphemaverit. Qui vero Deo dignas videns operationes, quas solus facere potest Deus, ipsi quoque Beelzebul illas ascripserit, ut vos etianı nunc facitis, et ita adversus Spiritum sanctum blasphemiam dixera, sive adversus divinitatem (nam hanc vocat nunc Spiritum sanctum), hic quasi ex industria manifeste ac scienter peccans, et Deum injuria afficiens, ac inexcusabiliter delinquens, veniam non consequctur. Quod autem sequitur, Neque in præsenti sæculo, neque in futuro, addidit, docens maximam ac

CAP. XXII. σεν ἂν τὰ δαιμόνια, τουτέστι, διεσκόρπισεν, εἰ μὴ vinxerit: ita neque hic rapuisset daemonia, hoc πρῶτον ἐδέσμησε τὸν ἄρχοντα τούτων, τὸν ἐνισχύ οντα αυτά. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὡς οὐ πάντοτε τὰ παραδεί γματα κατά πάντα λόγον προσαρμόζουσι ταῖς ὑπου θέσεσιν, εἰς ἃς ἐκλαμβάνονται, ἀλλ᾿ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν μόνοις τοῖς καιριωτέροις καὶ κεφαλαιω‐ δεστέροις μέρεσι. Τινὲς δὲ σκεύη τῶν δαιμόνων λέγουσιν εἶναι, τοὺς δαιμονιζομένους, οἷς ὁ Χριστὸς διήρπασεν ἀπ' αὐτ τῶν, δήσας τὰς δυνάμεις αὐτῶν. Εἶεν δ᾽ ἂν σκεύη τοῦ διαβόλου, καὶ πάντες οἱ ἐργαζόμενοι τὰ τοῦ δια φύλου, καὶ ὑπηρετοῦντες τοῖς αὐτοῦ θελήμασιν. Ο Ὁ - σκορπίζει. Καὶ δι᾿ ἑτέρου λογισμοῦ βεβαιοί, ὅτι μᾶλλον ἔχθιστος αὐτῷ ἐστιν ὁ ἄρχων τῶν δαιμονίων. Ὅτι μὲν γὰρ οὐκ ἔστι μετὰ τοῦ Χριστοῦ, οὐδὲ συνάγει μετ' αὐτοῦ, δῆλον, ἀφ᾽ ὧν ὁ μὲν Χριστὸς πᾶσαν τε ἀρετὴν διδάσκει, καὶ φιλάνθρω πος ῶν, ἰᾶται τοὺς νοσούντας· ὁ δὲ τοὐναντίον, πασάν τε κακίαν διδάσκει, καὶ μισάνθρωπος ὢν, λωβάτα: τοῖς ὑγιαίνουσιν. Εἰ δὲ οὔτε μετ᾿ αὐτοῦ ἐστιν, ήγουν, οὐχ ὁμογνωμονεῖ αὐτῷ, καθὼς ἀπο δέδεικται, οὔτε συνάγει μετ' αὐτοῦ πρὸς πίστιν, πάντως κατ' αὐτοῦ ἐστι, καὶ σκορπίζει, οὔ; ὁ Χριστός συνάγει, ὅσον τὸ ἐπ' αὐτῷ. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Ὁ μὴ ὢν μετ᾿ ἐμοῦ, κατ' ἐμοῦ ἐστι, καὶ δόξας ἀσαφῶς εἰπεῖν, ἐφηρμήνευσε τὸν λόγον, προσθείς, ὅτι καὶ ὁ μὴ συνάγων μετ᾿ ἐμοῦ σκορπίζει. Τῷ διαβόλῳ δὲ συνέταξε καὶ τοὺς Ἰουδαίους, κατ' αὐτοῦ τε ὄντας, καὶ σκορπίζοντας, ο συνήγεν, ὅσον c τί ἐπ' αὐτοῖς. Δια τοῦτο. Διότι τοιαῦτα, κατ' ἐμοῦ λέγετε. Λέγω – αὐτοῖς. Οὐχ ἁπλῶς πᾶσαν ἁμαρτίαν καὶ βλασφημίαν λέγει· διὰ τῶν ἐφεξῆς γὰρ ἐσαφήνισε, ποίαν πᾶσαν λέγει. Φησί γάρ Καὶ — ἐν τῷ μέλλοντι. Ος μὲν ἂν ἁμάρτῃ κατὰ τῆς ἀνθρωπότητός μου, φησί, τουτέστιν, ὅστις ἂν εἴπῃ βλάσφημον λόγον κατ' αὐτῆς, σκανδαλιζόμενος, ἐφ᾽ οἷς, ὡς ἄνθρωπος, ἐσθίω, καὶ πίνω, καὶ ὑπνῶ, καὶ κοπιῶ, καὶ τἆλλα, ὅσα τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἴδια, ἅπερ ἀνθρωποπρεπῶς, τὰ μὲν ἐνεργῶ, τὰ δὲ πάσχω, βεβαιῶν, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν ἐνηνθρώπησα, ὁ τοιοῦτος συγγνωσθήσεται πάντως, ὡς οὐκ ἐθελοκακήσας, ἀλλ' ἐν ἀγνοίᾳ τῆς ἀληθείας βλασφημήσας· ὁ δὲ βλέπων τὰς θεοπρεπείς, μου ενεργείας, ἃς μόνος δύναται ποιεῖν ὁ Θεὸς, καὶ τῷ Βεελζεβούλ ταύτας ἐπιγραφόμενος, ὡς καὶ ὑμεῖς νῦν, καὶ οὕτω βλασφημῶν κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, ήτοι, κατὰ τῆς θεότητος· ταύτην γὰρ νῦν καλεί Πνεῦμα ἅγιον ουτος ὡς ἐθελοκακήσας προς δήλως, καὶ ἐν γνώσει καθυβρίσας τὸν Θεὸν, καὶ αναπολόγητα πλημμελήσας, οὐ συγχωρηθήσεται. Τὸ δὲ, Οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, οὔτε ἐν τῷ μέλ λεντι, προσέθηκε, διδάσκων, ὅτι μεγίστη και φου est dispersisset, nisi primum vinxisset principem illorum, qui eis fortitudinem præstabat. Scire autem oportet, quod non undiquaque exempla ad omne propositum aptantur rebus ad quas assumuntur: sed ut plurimum in magis propriis ac principalioribus partibus. Quidam vero dicunt vasa dæmonum esse daemo niis agitatos, quos Christus ab illis rapuit, vinclis eorum virtutibus. Possunt qnoque dici vasa diaboli omnes qui opera diaboli exercent, ejusque voluntatibus subserviunt. Vers. 30. Qui spargit. Altera quoque consideratione confirmat, quod potius sit ei inimicissimus princeps dæmoniorum. Quod enim non sit cum Christo, nec cum eo congreget, manifestuni est ab utriusque operibus. Christus siquidem omnem docet virtutem; cumque omnes amet, ægrotos sanat; ille vero e diverso omnem docet pravitatem, et cum homines odio habeat, sanos corrumpit. Quod si neque cum eo est, nulla videlicet in re ei conformis, sicut demonstratum est, neque cum eo congregat ad fidem: omnino adversus eum est, et spargit quos Christus congregal, quantum in se est. Cum autem dixisset: Qui non est mecum, adversum me est, ac obscure loqui visus esset, sermonem interpretatus est, addens: Et qui non est mecum, spargit: diabolo vero conjunxit Judzos qui adversum se erant, et quae ipse congregabal, quantum in eis erat, spargebant. Vers. 31. Propter hoc. Quia talia adversum me dicitis. omne Vers. 31. Dico eis. Non simpliciter peccatum et omnem blasphemiam dicit: per ea enim quæ sequuntur, manifestavit quam omnem dical blasphemiam et quod omne peccatum. Ait enim: Vers. 32. Et in futuro. Quicunque, inquit, peccaverit adversus humanitatem meam, hoc est, quisquis dixerit blasphemum verbum adversus eam, offensus quod tanquam homo edam, bibam ac dormiam, aliaque quæ humanæ sunt propria naturæ, ut homini conveniunt, et faciaun et patiar, confirmans quod veré humanam susceperim naturam, buic omnino ignoscetur, quasi non ex industria male egerit, sed per veritatis ignorantiam blasphemaverit. Qui vero Deo dignas videns operationes, quas solus facere potest Deus, ipsi quoque Beelzebul illas ascripserit, ut vos etianı nunc facitis, et ita adversus Spiritum sanctum blasphemiam dixera, sive adversus divinitatem (nam hanc vocat nunc Spiritum sanctum), hic quasi ex industria manifeste ac scienter peccans, et Deum injuria afficiens, ac inexcusabiliter delinquens, veniam non consequctur. Quod autem sequitur, Neque in præsenti sæculo, neque in futuro, addidit, docens maximam ac

CAP. XXII. σεν ἂν τὰ δαιμόνια, τουτέστι, διεσκόρπισεν, εἰ μὴ vinxerit: ita neque hic rapuisset daemonia, hoc πρῶτον ἐδέσμησε τὸν ἄρχοντα τούτων, τὸν ἐνισχύ οντα αυτά. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὡς οὐ πάντοτε τὰ παραδεί γματα κατά πάντα λόγον προσαρμόζουσι ταῖς ὑπου θέσεσιν, εἰς ἃς ἐκλαμβάνονται, ἀλλ᾿ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν μόνοις τοῖς καιριωτέροις καὶ κεφαλαιω‐ δεστέροις μέρεσι. Τινὲς δὲ σκεύη τῶν δαιμόνων λέγουσιν εἶναι, τοὺς δαιμονιζομένους, οἷς ὁ Χριστὸς διήρπασεν ἀπ' αὐτ τῶν, δήσας τὰς δυνάμεις αὐτῶν. Εἶεν δ᾽ ἂν σκεύη τοῦ διαβόλου, καὶ πάντες οἱ ἐργαζόμενοι τὰ τοῦ δια φύλου, καὶ ὑπηρετοῦντες τοῖς αὐτοῦ θελήμασιν. Ο Ὁ - σκορπίζει. Καὶ δι᾿ ἑτέρου λογισμοῦ βεβαιοί, ὅτι μᾶλλον ἔχθιστος αὐτῷ ἐστιν ὁ ἄρχων τῶν δαιμονίων. Ὅτι μὲν γὰρ οὐκ ἔστι μετὰ τοῦ Χριστοῦ, οὐδὲ συνάγει μετ' αὐτοῦ, δῆλον, ἀφ᾽ ὧν ὁ μὲν Χριστὸς πᾶσαν τε ἀρετὴν διδάσκει, καὶ φιλάνθρω πος ῶν, ἰᾶται τοὺς νοσούντας· ὁ δὲ τοὐναντίον, πασάν τε κακίαν διδάσκει, καὶ μισάνθρωπος ὢν, λωβάτα: τοῖς ὑγιαίνουσιν. Εἰ δὲ οὔτε μετ᾿ αὐτοῦ ἐστιν, ήγουν, οὐχ ὁμογνωμονεῖ αὐτῷ, καθὼς ἀπο δέδεικται, οὔτε συνάγει μετ' αὐτοῦ πρὸς πίστιν, πάντως κατ' αὐτοῦ ἐστι, καὶ σκορπίζει, οὔ; ὁ Χριστός συνάγει, ὅσον τὸ ἐπ' αὐτῷ. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Ὁ μὴ ὢν μετ᾿ ἐμοῦ, κατ' ἐμοῦ ἐστι, καὶ δόξας ἀσαφῶς εἰπεῖν, ἐφηρμήνευσε τὸν λόγον, προσθείς, ὅτι καὶ ὁ μὴ συνάγων μετ᾿ ἐμοῦ σκορπίζει. Τῷ διαβόλῳ δὲ συνέταξε καὶ τοὺς Ἰουδαίους, κατ' αὐτοῦ τε ὄντας, καὶ σκορπίζοντας, ο συνήγεν, ὅσον c τί ἐπ' αὐτοῖς. Δια τοῦτο. Διότι τοιαῦτα, κατ' ἐμοῦ λέγετε. Λέγω – αὐτοῖς. Οὐχ ἁπλῶς πᾶσαν ἁμαρτίαν καὶ βλασφημίαν λέγει· διὰ τῶν ἐφεξῆς γὰρ ἐσαφήνισε, ποίαν πᾶσαν λέγει. Φησί γάρ Καὶ — ἐν τῷ μέλλοντι. Ος μὲν ἂν ἁμάρτῃ κατὰ τῆς ἀνθρωπότητός μου, φησί, τουτέστιν, ὅστις ἂν εἴπῃ βλάσφημον λόγον κατ' αὐτῆς, σκανδαλιζόμενος, ἐφ᾽ οἷς, ὡς ἄνθρωπος, ἐσθίω, καὶ πίνω, καὶ ὑπνῶ, καὶ κοπιῶ, καὶ τἆλλα, ὅσα τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἴδια, ἅπερ ἀνθρωποπρεπῶς, τὰ μὲν ἐνεργῶ, τὰ δὲ πάσχω, βεβαιῶν, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν ἐνηνθρώπησα, ὁ τοιοῦτος συγγνωσθήσεται πάντως, ὡς οὐκ ἐθελοκακήσας, ἀλλ' ἐν ἀγνοίᾳ τῆς ἀληθείας βλασφημήσας· ὁ δὲ βλέπων τὰς θεοπρεπείς, μου ενεργείας, ἃς μόνος δύναται ποιεῖν ὁ Θεὸς, καὶ τῷ Βεελζεβούλ ταύτας ἐπιγραφόμενος, ὡς καὶ ὑμεῖς νῦν, καὶ οὕτω βλασφημῶν κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, ήτοι, κατὰ τῆς θεότητος· ταύτην γὰρ νῦν καλεί Πνεῦμα ἅγιον ουτος ὡς ἐθελοκακήσας προς δήλως, καὶ ἐν γνώσει καθυβρίσας τὸν Θεὸν, καὶ αναπολόγητα πλημμελήσας, οὐ συγχωρηθήσεται. Τὸ δὲ, Οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, οὔτε ἐν τῷ μέλ λεντι, προσέθηκε, διδάσκων, ὅτι μεγίστη και φου est dispersisset, nisi primum vinxisset principem illorum, qui eis fortitudinem præstabat. Scire autem oportet, quod non undiquaque exempla ad omne propositum aptantur rebus ad quas assumuntur: sed ut plurimum in magis propriis ac principalioribus partibus. Quidam vero dicunt vasa dæmonum esse daemo niis agitatos, quos Christus ab illis rapuit, vinclis eorum virtutibus. Possunt qnoque dici vasa diaboli omnes qui opera diaboli exercent, ejusque voluntatibus subserviunt. Vers. 30. Qui spargit. Altera quoque consideratione confirmat, quod potius sit ei inimicissimus princeps dæmoniorum. Quod enim non sit cum Christo, nec cum eo congreget, manifestuni est ab utriusque operibus. Christus siquidem omnem docet virtutem; cumque omnes amet, ægrotos sanat; ille vero e diverso omnem docet pravitatem, et cum homines odio habeat, sanos corrumpit. Quod si neque cum eo est, nulla videlicet in re ei conformis, sicut demonstratum est, neque cum eo congregat ad fidem: omnino adversus eum est, et spargit quos Christus congregal, quantum in se est. Cum autem dixisset: Qui non est mecum, adversum me est, ac obscure loqui visus esset, sermonem interpretatus est, addens: Et qui non est mecum, spargit: diabolo vero conjunxit Judzos qui adversum se erant, et quae ipse congregabal, quantum in eis erat, spargebant. Vers. 31. Propter hoc. Quia talia adversum me dicitis. omne Vers. 31. Dico eis. Non simpliciter peccatum et omnem blasphemiam dicit: per ea enim quæ sequuntur, manifestavit quam omnem dical blasphemiam et quod omne peccatum. Ait enim: Vers. 32. Et in futuro. Quicunque, inquit, peccaverit adversus humanitatem meam, hoc est, quisquis dixerit blasphemum verbum adversus eam, offensus quod tanquam homo edam, bibam ac dormiam, aliaque quæ humanæ sunt propria naturæ, ut homini conveniunt, et faciaun et patiar, confirmans quod veré humanam susceperim naturam, buic omnino ignoscetur, quasi non ex industria male egerit, sed per veritatis ignorantiam blasphemaverit. Qui vero Deo dignas videns operationes, quas solus facere potest Deus, ipsi quoque Beelzebul illas ascripserit, ut vos etianı nunc facitis, et ita adversus Spiritum sanctum blasphemiam dixera, sive adversus divinitatem (nam hanc vocat nunc Spiritum sanctum), hic quasi ex industria manifeste ac scienter peccans, et Deum injuria afficiens, ac inexcusabiliter delinquens, veniam non consequctur. Quod autem sequitur, Neque in præsenti sæculo, neque in futuro, addidit, docens maximam ac

CAP. XXII. σεν ἂν τὰ δαιμόνια, τουτέστι, διεσκόρπισεν, εἰ μὴ vinxerit: ita neque hic rapuisset daemonia, hoc πρῶτον ἐδέσμησε τὸν ἄρχοντα τούτων, τὸν ἐνισχύ οντα αυτά. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὡς οὐ πάντοτε τὰ παραδεί γματα κατά πάντα λόγον προσαρμόζουσι ταῖς ὑπου θέσεσιν, εἰς ἃς ἐκλαμβάνονται, ἀλλ᾿ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν μόνοις τοῖς καιριωτέροις καὶ κεφαλαιω‐ δεστέροις μέρεσι. Τινὲς δὲ σκεύη τῶν δαιμόνων λέγουσιν εἶναι, τοὺς δαιμονιζομένους, οἷς ὁ Χριστὸς διήρπασεν ἀπ' αὐτ τῶν, δήσας τὰς δυνάμεις αὐτῶν. Εἶεν δ᾽ ἂν σκεύη τοῦ διαβόλου, καὶ πάντες οἱ ἐργαζόμενοι τὰ τοῦ δια φύλου, καὶ ὑπηρετοῦντες τοῖς αὐτοῦ θελήμασιν. Ο Ὁ - σκορπίζει. Καὶ δι᾿ ἑτέρου λογισμοῦ βεβαιοί, ὅτι μᾶλλον ἔχθιστος αὐτῷ ἐστιν ὁ ἄρχων τῶν δαιμονίων. Ὅτι μὲν γὰρ οὐκ ἔστι μετὰ τοῦ Χριστοῦ, οὐδὲ συνάγει μετ' αὐτοῦ, δῆλον, ἀφ᾽ ὧν ὁ μὲν Χριστὸς πᾶσαν τε ἀρετὴν διδάσκει, καὶ φιλάνθρω πος ῶν, ἰᾶται τοὺς νοσούντας· ὁ δὲ τοὐναντίον, πασάν τε κακίαν διδάσκει, καὶ μισάνθρωπος ὢν, λωβάτα: τοῖς ὑγιαίνουσιν. Εἰ δὲ οὔτε μετ᾿ αὐτοῦ ἐστιν, ήγουν, οὐχ ὁμογνωμονεῖ αὐτῷ, καθὼς ἀπο δέδεικται, οὔτε συνάγει μετ' αὐτοῦ πρὸς πίστιν, πάντως κατ' αὐτοῦ ἐστι, καὶ σκορπίζει, οὔ; ὁ Χριστός συνάγει, ὅσον τὸ ἐπ' αὐτῷ. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Ὁ μὴ ὢν μετ᾿ ἐμοῦ, κατ' ἐμοῦ ἐστι, καὶ δόξας ἀσαφῶς εἰπεῖν, ἐφηρμήνευσε τὸν λόγον, προσθείς, ὅτι καὶ ὁ μὴ συνάγων μετ᾿ ἐμοῦ σκορπίζει. Τῷ διαβόλῳ δὲ συνέταξε καὶ τοὺς Ἰουδαίους, κατ' αὐτοῦ τε ὄντας, καὶ σκορπίζοντας, ο συνήγεν, ὅσον c τί ἐπ' αὐτοῖς. Δια τοῦτο. Διότι τοιαῦτα, κατ' ἐμοῦ λέγετε. Λέγω – αὐτοῖς. Οὐχ ἁπλῶς πᾶσαν ἁμαρτίαν καὶ βλασφημίαν λέγει· διὰ τῶν ἐφεξῆς γὰρ ἐσαφήνισε, ποίαν πᾶσαν λέγει. Φησί γάρ Καὶ — ἐν τῷ μέλλοντι. Ος μὲν ἂν ἁμάρτῃ κατὰ τῆς ἀνθρωπότητός μου, φησί, τουτέστιν, ὅστις ἂν εἴπῃ βλάσφημον λόγον κατ' αὐτῆς, σκανδαλιζόμενος, ἐφ᾽ οἷς, ὡς ἄνθρωπος, ἐσθίω, καὶ πίνω, καὶ ὑπνῶ, καὶ κοπιῶ, καὶ τἆλλα, ὅσα τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἴδια, ἅπερ ἀνθρωποπρεπῶς, τὰ μὲν ἐνεργῶ, τὰ δὲ πάσχω, βεβαιῶν, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν ἐνηνθρώπησα, ὁ τοιοῦτος συγγνωσθήσεται πάντως, ὡς οὐκ ἐθελοκακήσας, ἀλλ' ἐν ἀγνοίᾳ τῆς ἀληθείας βλασφημήσας· ὁ δὲ βλέπων τὰς θεοπρεπείς, μου ενεργείας, ἃς μόνος δύναται ποιεῖν ὁ Θεὸς, καὶ τῷ Βεελζεβούλ ταύτας ἐπιγραφόμενος, ὡς καὶ ὑμεῖς νῦν, καὶ οὕτω βλασφημῶν κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, ήτοι, κατὰ τῆς θεότητος· ταύτην γὰρ νῦν καλεί Πνεῦμα ἅγιον ουτος ὡς ἐθελοκακήσας προς δήλως, καὶ ἐν γνώσει καθυβρίσας τὸν Θεὸν, καὶ αναπολόγητα πλημμελήσας, οὐ συγχωρηθήσεται. Τὸ δὲ, Οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, οὔτε ἐν τῷ μέλ λεντι, προσέθηκε, διδάσκων, ὅτι μεγίστη και φου est dispersisset, nisi primum vinxisset principem illorum, qui eis fortitudinem præstabat. Scire autem oportet, quod non undiquaque exempla ad omne propositum aptantur rebus ad quas assumuntur: sed ut plurimum in magis propriis ac principalioribus partibus. Quidam vero dicunt vasa dæmonum esse daemo niis agitatos, quos Christus ab illis rapuit, vinclis eorum virtutibus. Possunt qnoque dici vasa diaboli omnes qui opera diaboli exercent, ejusque voluntatibus subserviunt. Vers. 30. Qui spargit. Altera quoque consideratione confirmat, quod potius sit ei inimicissimus princeps dæmoniorum. Quod enim non sit cum Christo, nec cum eo congreget, manifestuni est ab utriusque operibus. Christus siquidem omnem docet virtutem; cumque omnes amet, ægrotos sanat; ille vero e diverso omnem docet pravitatem, et cum homines odio habeat, sanos corrumpit. Quod si neque cum eo est, nulla videlicet in re ei conformis, sicut demonstratum est, neque cum eo congregat ad fidem: omnino adversus eum est, et spargit quos Christus congregal, quantum in se est. Cum autem dixisset: Qui non est mecum, adversum me est, ac obscure loqui visus esset, sermonem interpretatus est, addens: Et qui non est mecum, spargit: diabolo vero conjunxit Judzos qui adversum se erant, et quae ipse congregabal, quantum in eis erat, spargebant. Vers. 31. Propter hoc. Quia talia adversum me dicitis. omne Vers. 31. Dico eis. Non simpliciter peccatum et omnem blasphemiam dicit: per ea enim quæ sequuntur, manifestavit quam omnem dical blasphemiam et quod omne peccatum. Ait enim: Vers. 32. Et in futuro. Quicunque, inquit, peccaverit adversus humanitatem meam, hoc est, quisquis dixerit blasphemum verbum adversus eam, offensus quod tanquam homo edam, bibam ac dormiam, aliaque quæ humanæ sunt propria naturæ, ut homini conveniunt, et faciaun et patiar, confirmans quod veré humanam susceperim naturam, buic omnino ignoscetur, quasi non ex industria male egerit, sed per veritatis ignorantiam blasphemaverit. Qui vero Deo dignas videns operationes, quas solus facere potest Deus, ipsi quoque Beelzebul illas ascripserit, ut vos etianı nunc facitis, et ita adversus Spiritum sanctum blasphemiam dixera, sive adversus divinitatem (nam hanc vocat nunc Spiritum sanctum), hic quasi ex industria manifeste ac scienter peccans, et Deum injuria afficiens, ac inexcusabiliter delinquens, veniam non consequctur. Quod autem sequitur, Neque in præsenti sæculo, neque in futuro, addidit, docens maximam ac

CAP. XXII. σεν ἂν τὰ δαιμόνια, τουτέστι, διεσκόρπισεν, εἰ μὴ vinxerit: ita neque hic rapuisset daemonia, hoc πρῶτον ἐδέσμησε τὸν ἄρχοντα τούτων, τὸν ἐνισχύ οντα αυτά. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὡς οὐ πάντοτε τὰ παραδεί γματα κατά πάντα λόγον προσαρμόζουσι ταῖς ὑπου θέσεσιν, εἰς ἃς ἐκλαμβάνονται, ἀλλ᾿ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν μόνοις τοῖς καιριωτέροις καὶ κεφαλαιω‐ δεστέροις μέρεσι. Τινὲς δὲ σκεύη τῶν δαιμόνων λέγουσιν εἶναι, τοὺς δαιμονιζομένους, οἷς ὁ Χριστὸς διήρπασεν ἀπ' αὐτ τῶν, δήσας τὰς δυνάμεις αὐτῶν. Εἶεν δ᾽ ἂν σκεύη τοῦ διαβόλου, καὶ πάντες οἱ ἐργαζόμενοι τὰ τοῦ δια φύλου, καὶ ὑπηρετοῦντες τοῖς αὐτοῦ θελήμασιν. Ο Ὁ - σκορπίζει. Καὶ δι᾿ ἑτέρου λογισμοῦ βεβαιοί, ὅτι μᾶλλον ἔχθιστος αὐτῷ ἐστιν ὁ ἄρχων τῶν δαιμονίων. Ὅτι μὲν γὰρ οὐκ ἔστι μετὰ τοῦ Χριστοῦ, οὐδὲ συνάγει μετ' αὐτοῦ, δῆλον, ἀφ᾽ ὧν ὁ μὲν Χριστὸς πᾶσαν τε ἀρετὴν διδάσκει, καὶ φιλάνθρω πος ῶν, ἰᾶται τοὺς νοσούντας· ὁ δὲ τοὐναντίον, πασάν τε κακίαν διδάσκει, καὶ μισάνθρωπος ὢν, λωβάτα: τοῖς ὑγιαίνουσιν. Εἰ δὲ οὔτε μετ᾿ αὐτοῦ ἐστιν, ήγουν, οὐχ ὁμογνωμονεῖ αὐτῷ, καθὼς ἀπο δέδεικται, οὔτε συνάγει μετ' αὐτοῦ πρὸς πίστιν, πάντως κατ' αὐτοῦ ἐστι, καὶ σκορπίζει, οὔ; ὁ Χριστός συνάγει, ὅσον τὸ ἐπ' αὐτῷ. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Ὁ μὴ ὢν μετ᾿ ἐμοῦ, κατ' ἐμοῦ ἐστι, καὶ δόξας ἀσαφῶς εἰπεῖν, ἐφηρμήνευσε τὸν λόγον, προσθείς, ὅτι καὶ ὁ μὴ συνάγων μετ᾿ ἐμοῦ σκορπίζει. Τῷ διαβόλῳ δὲ συνέταξε καὶ τοὺς Ἰουδαίους, κατ' αὐτοῦ τε ὄντας, καὶ σκορπίζοντας, ο συνήγεν, ὅσον c τί ἐπ' αὐτοῖς. Δια τοῦτο. Διότι τοιαῦτα, κατ' ἐμοῦ λέγετε. Λέγω – αὐτοῖς. Οὐχ ἁπλῶς πᾶσαν ἁμαρτίαν καὶ βλασφημίαν λέγει· διὰ τῶν ἐφεξῆς γὰρ ἐσαφήνισε, ποίαν πᾶσαν λέγει. Φησί γάρ Καὶ — ἐν τῷ μέλλοντι. Ος μὲν ἂν ἁμάρτῃ κατὰ τῆς ἀνθρωπότητός μου, φησί, τουτέστιν, ὅστις ἂν εἴπῃ βλάσφημον λόγον κατ' αὐτῆς, σκανδαλιζόμενος, ἐφ᾽ οἷς, ὡς ἄνθρωπος, ἐσθίω, καὶ πίνω, καὶ ὑπνῶ, καὶ κοπιῶ, καὶ τἆλλα, ὅσα τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἴδια, ἅπερ ἀνθρωποπρεπῶς, τὰ μὲν ἐνεργῶ, τὰ δὲ πάσχω, βεβαιῶν, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν ἐνηνθρώπησα, ὁ τοιοῦτος συγγνωσθήσεται πάντως, ὡς οὐκ ἐθελοκακήσας, ἀλλ' ἐν ἀγνοίᾳ τῆς ἀληθείας βλασφημήσας· ὁ δὲ βλέπων τὰς θεοπρεπείς, μου ενεργείας, ἃς μόνος δύναται ποιεῖν ὁ Θεὸς, καὶ τῷ Βεελζεβούλ ταύτας ἐπιγραφόμενος, ὡς καὶ ὑμεῖς νῦν, καὶ οὕτω βλασφημῶν κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, ήτοι, κατὰ τῆς θεότητος· ταύτην γὰρ νῦν καλεί Πνεῦμα ἅγιον ουτος ὡς ἐθελοκακήσας προς δήλως, καὶ ἐν γνώσει καθυβρίσας τὸν Θεὸν, καὶ αναπολόγητα πλημμελήσας, οὐ συγχωρηθήσεται. Τὸ δὲ, Οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, οὔτε ἐν τῷ μέλ λεντι, προσέθηκε, διδάσκων, ὅτι μεγίστη και φου est dispersisset, nisi primum vinxisset principem illorum, qui eis fortitudinem præstabat. Scire autem oportet, quod non undiquaque exempla ad omne propositum aptantur rebus ad quas assumuntur: sed ut plurimum in magis propriis ac principalioribus partibus. Quidam vero dicunt vasa dæmonum esse daemo niis agitatos, quos Christus ab illis rapuit, vinclis eorum virtutibus. Possunt qnoque dici vasa diaboli omnes qui opera diaboli exercent, ejusque voluntatibus subserviunt. Vers. 30. Qui spargit. Altera quoque consideratione confirmat, quod potius sit ei inimicissimus princeps dæmoniorum. Quod enim non sit cum Christo, nec cum eo congreget, manifestuni est ab utriusque operibus. Christus siquidem omnem docet virtutem; cumque omnes amet, ægrotos sanat; ille vero e diverso omnem docet pravitatem, et cum homines odio habeat, sanos corrumpit. Quod si neque cum eo est, nulla videlicet in re ei conformis, sicut demonstratum est, neque cum eo congregat ad fidem: omnino adversus eum est, et spargit quos Christus congregal, quantum in se est. Cum autem dixisset: Qui non est mecum, adversum me est, ac obscure loqui visus esset, sermonem interpretatus est, addens: Et qui non est mecum, spargit: diabolo vero conjunxit Judzos qui adversum se erant, et quae ipse congregabal, quantum in eis erat, spargebant. Vers. 31. Propter hoc. Quia talia adversum me dicitis. omne Vers. 31. Dico eis. Non simpliciter peccatum et omnem blasphemiam dicit: per ea enim quæ sequuntur, manifestavit quam omnem dical blasphemiam et quod omne peccatum. Ait enim: Vers. 32. Et in futuro. Quicunque, inquit, peccaverit adversus humanitatem meam, hoc est, quisquis dixerit blasphemum verbum adversus eam, offensus quod tanquam homo edam, bibam ac dormiam, aliaque quæ humanæ sunt propria naturæ, ut homini conveniunt, et faciaun et patiar, confirmans quod veré humanam susceperim naturam, buic omnino ignoscetur, quasi non ex industria male egerit, sed per veritatis ignorantiam blasphemaverit. Qui vero Deo dignas videns operationes, quas solus facere potest Deus, ipsi quoque Beelzebul illas ascripserit, ut vos etianı nunc facitis, et ita adversus Spiritum sanctum blasphemiam dixera, sive adversus divinitatem (nam hanc vocat nunc Spiritum sanctum), hic quasi ex industria manifeste ac scienter peccans, et Deum injuria afficiens, ac inexcusabiliter delinquens, veniam non consequctur. Quod autem sequitur, Neque in præsenti sæculo, neque in futuro, addidit, docens maximam ac

' tremendam esse adversus Deum blasphemiam: et βερωτάτη ἐστὶν ἢ κατὰ τοῦ Θεοῦ βλασφημία, καὶ quod hominum quidam hic ac in futuro sæculo supplicia sustinent, ut Sodomitæ et Judæi. Et de Sodomitis quidem prædiximus decimo nono capite: Judæi vero et hic poenas dederunt, a Romanis miserabiliter amicti: et ibi miserabilius cruciati dabunt. Quidam vero hic solum puniuntur, ut fornicarius ille apud Corinthios Satanæ traditus. Aliqui autem ibi tantum, ut dives ille in flamma cruciatus. Praeterea nonnulli neque hic neque ibi, ut apostoli et prophetæ ac Job. Nam quæ ipsi patiebantur, non ultionis erant a Deo immissæ, sed certaminum ac luctarum. Quod ergo minatur, adversus illos est, qui immutabiliter in peccato remanent. Manifestum est autem, quod eis qui resipiscunt, et bic et ibi remittetur. Multi enim qui tunc ita deliquerant, cum postmodum credidissent, veniam omnino sunt adepti. Vers. 33. Αut - cognoscitur. Facite, boc est, dcite. Rursum autem confundit illos tanquam ca deducentes in accusationem, quæ sibi mutuo non constabant, sed præter naturain erant. Nam quia opus abigendi dæmones non improbabant, quanquam alınɔdum impudentes essent, eum vero calumniabantur qui illos abigebat: ab exemplo illos redarguit, qui opus quidem judicarent bonum, eum autem qui operatur, malum: quod impudentiæ est ac repugnantiæ. Et arborem sane appellat seipsum: fructum vero, opus suum. Ait ergo: Aut dicite operatorem bonum, et opus ejus bonum: aut operatorem malum, et opus ejus maluın. Na si opus bouum est, operator quoque ejas bonus erit. Ex opere siquidem cognoscitur operator: si boni operis, bonus; si pravi, pravus. Quinto cnim capite docuit, quod non potest arbor bona fry. ctus malos facere, ut neque arbor vitiosa fructus Lonos facere. Vers. 54. Progenies - mali? Non mirum est si hujusmodi convitia jactatis. Nam cum mali sitis, non potestis bona loqui. Deinde naturali quoque ratione demonstrat, quod boc nou possint. Vers. 34. Es — loquitur. Siquidem cum in corde vitium scaturiat, necessario ab eo quod abundat, effunditur pravitas quæ est sermo malus. Et quemadmodum medici (i) circa principia quidem, exsilientes humores intus remanere cogunt: cum autem illi subscaturiunt, jam vincunes Matth. vi, 18. xal, omittit A. xal, omittit A. καλῶς Β. ὅτι τῶν ἀνθρώπων, οἱ μὲν καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ κολάζονται, ὡς οἱ Σοδομῖται καὶ ὡς Ἰουδαῖοι - καὶ περὶ μὲν τῶν Σοδομιτῶν προειρήκαμεν ἐν τῷ Εννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ· Ἰουδαῖοι δὲ καὶ ἐνταῦθα δίκην ἔδοσαν, ἐλεεινῶς ὑπὸ Ῥωμαίων πολιορκηθέντες, καὶ ἐκεῖ τιμωρηθήσονται χαλεπώ τερον· τινὲς δὲ ἐνταῦθα μόνον κολάζονται, ὡς δ πεπορνευκώς παρὰ Κορινθίοις καὶ παραδοθεὶς τῷ Σατανᾷ. Τινὲς δὲ ἐκεῖ μόνον, ὡς ὁ ἀποτηγανιζόμε νος ἐν τῇ φλογί πλούσιος. Τινὲς δὲ οὔτε ἐνταῦθα, οὔτε ἐκεῖ, ὡς οἱ ἀπίστολοι καὶ οἱ προφῆται, καὶ ὁ Τώδ· & γὰρ ἔπαρχον, οὐ τῆς ἐκ Θεοῦ κολάσεως ἦσαν, ἀλλ' ἀγώνων καὶ παλαισμάτων· ἡ μὲν οὖν ἀπειλὴ, κατὰ τῶν μενόντων ἀμεταμελήτων. Δήλον δὲ, ὅτι τοῖς μετανοοῦσιν ἀφεθήσεται καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ. Πολλοὶ γὰρ τῶν οὕτω τηνικαῦτα πλημ μελησάντων, πιστεύσαντες ὕστερον, πάντα συνεχω ρήθησαν. "Η — γινώσκεται. Ποιήσατε, ἀντὶ τοῦ, εἴπατε. Καταισχύνει δὲ πάλιν ἑτέρως αὐτούς, ὡς ἀνακόλουθα καὶ παρὰ φύσιν κατηγοροῦντας. Ἐπεὶ γὰρ τὸ μὲν ἀπελαύνεσθαι τοὺς δαίμονας, οὐκ ἐκάκιζον, εἰ καὶ σφόδρα ἠναισχύντουν· τὸν δὲ ἀπελαύνοντα τούτους διέβαλλον, παραδειγματικῶς αὐτοὺς ἐλέγχει, τὸ μὲν ἔργον καλὸν κρίνοντας, τὸν δὲ ἐργαζό μενον, κακὸν, ὅπερ ἐστὶν ἐναντιότητος καὶ ἀναι - σχυντίας. Καὶ δένδρον μὲν ἑαυτὸν ὑποφαίνει· καρπὸν δὲ, τὸ ἔργον αὐτοῦ. Λέγει τοίνυν, ὅτι Η εἴπατε τὸν ἐργάτην καλὸν, καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ καλόν τὸν ἐργάτην αὐτοῦ κακόν, καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ κακόν. Εἰ γὰρ τὸ ἔργον καλόν, ἄρα καὶ ὁ ἐργάτης αὐτοῦ καλός· ἐκ γὰρ τοῦ ἔργου ὁ ἐργάτης αὐτοῦ γινώσκεται. Εἰ μὲν καλοῦ, καλός· εἰ δὲ κακοῦ, και κός. Εδίδαξε γὰρ ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ ὅτι οὐ δύναται δένδρον ἀγαθὸν καρπούς πονηρούς ποιεῖν, οὐδὲ δένδρον σαπρόν καρπούς καλούς ποιεῖν. Γεννήματα – ὄντες; Οὐκ ἔστι θαυμαστὸν, εἰ τοιαῦτα βλασφημείτε. Πονηροὶ γὰρ ὄντες, οὐ δύνασθε ἀγαθὰ λαλεῖν. Εἶτα καὶ φυσιολογικῶς ἀποδεί κνυσι, πῶς οὐ δύνανται. 'Ex λαλεῖ. Υπερβλυζούσης γὰρ τῆς καρδίας ἐν τῇ καρδίᾳ, λοιπὸν ἐξ ἀνάγκης ἀπὸ τοῦ περιττεύοντος ἐκχεῖται κακία, ἥτις ἐστὶ λόγος πονηρός. Καὶ καθάπερ οἱ ἐμοῦντες, παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν βιάζονται ἔνδον κατέχειν ἐκπηδῶντας του; χυμούς, ὑπερβλυζόντων δὲ, νικῶνται καὶ προίενται Variæ lectiones et notæ. Non sollicito hoc vocabulum. Alibi tamen. (i) Medici. Vomentes, dicitur etiam ὑπεμφαίνει, αὐτοῦ omnittit A. κακίας legit Hentenius. Recte. ἐκ τῆς κακίας pro ἐν τῇ καρδίᾳ. Δ.

' tremendam esse adversus Deum blasphemiam: et βερωτάτη ἐστὶν ἢ κατὰ τοῦ Θεοῦ βλασφημία, καὶ quod hominum quidam hic ac in futuro sæculo supplicia sustinent, ut Sodomitæ et Judæi. Et de Sodomitis quidem prædiximus decimo nono capite: Judæi vero et hic poenas dederunt, a Romanis miserabiliter amicti: et ibi miserabilius cruciati dabunt. Quidam vero hic solum puniuntur, ut fornicarius ille apud Corinthios Satanæ traditus. Aliqui autem ibi tantum, ut dives ille in flamma cruciatus. Praeterea nonnulli neque hic neque ibi, ut apostoli et prophetæ ac Job. Nam quæ ipsi patiebantur, non ultionis erant a Deo immissæ, sed certaminum ac luctarum. Quod ergo minatur, adversus illos est, qui immutabiliter in peccato remanent. Manifestum est autem, quod eis qui resipiscunt, et bic et ibi remittetur. Multi enim qui tunc ita deliquerant, cum postmodum credidissent, veniam omnino sunt adepti. Vers. 33. Αut - cognoscitur. Facite, boc est, dcite. Rursum autem confundit illos tanquam ca deducentes in accusationem, quæ sibi mutuo non constabant, sed præter naturain erant. Nam quia opus abigendi dæmones non improbabant, quanquam alınɔdum impudentes essent, eum vero calumniabantur qui illos abigebat: ab exemplo illos redarguit, qui opus quidem judicarent bonum, eum autem qui operatur, malum: quod impudentiæ est ac repugnantiæ. Et arborem sane appellat seipsum: fructum vero, opus suum. Ait ergo: Aut dicite operatorem bonum, et opus ejus bonum: aut operatorem malum, et opus ejus maluın. Na si opus bouum est, operator quoque ejas bonus erit. Ex opere siquidem cognoscitur operator: si boni operis, bonus; si pravi, pravus. Quinto cnim capite docuit, quod non potest arbor bona fry. ctus malos facere, ut neque arbor vitiosa fructus Lonos facere. Vers. 54. Progenies - mali? Non mirum est si hujusmodi convitia jactatis. Nam cum mali sitis, non potestis bona loqui. Deinde naturali quoque ratione demonstrat, quod boc nou possint. Vers. 34. Es — loquitur. Siquidem cum in corde vitium scaturiat, necessario ab eo quod abundat, effunditur pravitas quæ est sermo malus. Et quemadmodum medici (i) circa principia quidem, exsilientes humores intus remanere cogunt: cum autem illi subscaturiunt, jam vincunes Matth. vi, 18. xal, omittit A. xal, omittit A. καλῶς Β. ὅτι τῶν ἀνθρώπων, οἱ μὲν καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ κολάζονται, ὡς οἱ Σοδομῖται καὶ ὡς Ἰουδαῖοι - καὶ περὶ μὲν τῶν Σοδομιτῶν προειρήκαμεν ἐν τῷ Εννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ· Ἰουδαῖοι δὲ καὶ ἐνταῦθα δίκην ἔδοσαν, ἐλεεινῶς ὑπὸ Ῥωμαίων πολιορκηθέντες, καὶ ἐκεῖ τιμωρηθήσονται χαλεπώ τερον· τινὲς δὲ ἐνταῦθα μόνον κολάζονται, ὡς δ πεπορνευκώς παρὰ Κορινθίοις καὶ παραδοθεὶς τῷ Σατανᾷ. Τινὲς δὲ ἐκεῖ μόνον, ὡς ὁ ἀποτηγανιζόμε νος ἐν τῇ φλογί πλούσιος. Τινὲς δὲ οὔτε ἐνταῦθα, οὔτε ἐκεῖ, ὡς οἱ ἀπίστολοι καὶ οἱ προφῆται, καὶ ὁ Τώδ· & γὰρ ἔπαρχον, οὐ τῆς ἐκ Θεοῦ κολάσεως ἦσαν, ἀλλ' ἀγώνων καὶ παλαισμάτων· ἡ μὲν οὖν ἀπειλὴ, κατὰ τῶν μενόντων ἀμεταμελήτων. Δήλον δὲ, ὅτι τοῖς μετανοοῦσιν ἀφεθήσεται καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ. Πολλοὶ γὰρ τῶν οὕτω τηνικαῦτα πλημ μελησάντων, πιστεύσαντες ὕστερον, πάντα συνεχω ρήθησαν. "Η — γινώσκεται. Ποιήσατε, ἀντὶ τοῦ, εἴπατε. Καταισχύνει δὲ πάλιν ἑτέρως αὐτούς, ὡς ἀνακόλουθα καὶ παρὰ φύσιν κατηγοροῦντας. Ἐπεὶ γὰρ τὸ μὲν ἀπελαύνεσθαι τοὺς δαίμονας, οὐκ ἐκάκιζον, εἰ καὶ σφόδρα ἠναισχύντουν· τὸν δὲ ἀπελαύνοντα τούτους διέβαλλον, παραδειγματικῶς αὐτοὺς ἐλέγχει, τὸ μὲν ἔργον καλὸν κρίνοντας, τὸν δὲ ἐργαζό μενον, κακὸν, ὅπερ ἐστὶν ἐναντιότητος καὶ ἀναι - σχυντίας. Καὶ δένδρον μὲν ἑαυτὸν ὑποφαίνει· καρπὸν δὲ, τὸ ἔργον αὐτοῦ. Λέγει τοίνυν, ὅτι Η εἴπατε τὸν ἐργάτην καλὸν, καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ καλόν τὸν ἐργάτην αὐτοῦ κακόν, καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ κακόν. Εἰ γὰρ τὸ ἔργον καλόν, ἄρα καὶ ὁ ἐργάτης αὐτοῦ καλός· ἐκ γὰρ τοῦ ἔργου ὁ ἐργάτης αὐτοῦ γινώσκεται. Εἰ μὲν καλοῦ, καλός· εἰ δὲ κακοῦ, και κός. Εδίδαξε γὰρ ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ ὅτι οὐ δύναται δένδρον ἀγαθὸν καρπούς πονηρούς ποιεῖν, οὐδὲ δένδρον σαπρόν καρπούς καλούς ποιεῖν. Γεννήματα – ὄντες; Οὐκ ἔστι θαυμαστὸν, εἰ τοιαῦτα βλασφημείτε. Πονηροὶ γὰρ ὄντες, οὐ δύνασθε ἀγαθὰ λαλεῖν. Εἶτα καὶ φυσιολογικῶς ἀποδεί κνυσι, πῶς οὐ δύνανται. 'Ex λαλεῖ. Υπερβλυζούσης γὰρ τῆς καρδίας ἐν τῇ καρδίᾳ, λοιπὸν ἐξ ἀνάγκης ἀπὸ τοῦ περιττεύοντος ἐκχεῖται κακία, ἥτις ἐστὶ λόγος πονηρός. Καὶ καθάπερ οἱ ἐμοῦντες, παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν βιάζονται ἔνδον κατέχειν ἐκπηδῶντας του; χυμούς, ὑπερβλυζόντων δὲ, νικῶνται καὶ προίενται Variæ lectiones et notæ. Non sollicito hoc vocabulum. Alibi tamen. (i) Medici. Vomentes, dicitur etiam ὑπεμφαίνει, αὐτοῦ omnittit A. κακίας legit Hentenius. Recte. ἐκ τῆς κακίας pro ἐν τῇ καρδίᾳ. Δ.

' tremendam esse adversus Deum blasphemiam: et βερωτάτη ἐστὶν ἢ κατὰ τοῦ Θεοῦ βλασφημία, καὶ quod hominum quidam hic ac in futuro sæculo supplicia sustinent, ut Sodomitæ et Judæi. Et de Sodomitis quidem prædiximus decimo nono capite: Judæi vero et hic poenas dederunt, a Romanis miserabiliter amicti: et ibi miserabilius cruciati dabunt. Quidam vero hic solum puniuntur, ut fornicarius ille apud Corinthios Satanæ traditus. Aliqui autem ibi tantum, ut dives ille in flamma cruciatus. Praeterea nonnulli neque hic neque ibi, ut apostoli et prophetæ ac Job. Nam quæ ipsi patiebantur, non ultionis erant a Deo immissæ, sed certaminum ac luctarum. Quod ergo minatur, adversus illos est, qui immutabiliter in peccato remanent. Manifestum est autem, quod eis qui resipiscunt, et bic et ibi remittetur. Multi enim qui tunc ita deliquerant, cum postmodum credidissent, veniam omnino sunt adepti. Vers. 33. Αut - cognoscitur. Facite, boc est, dcite. Rursum autem confundit illos tanquam ca deducentes in accusationem, quæ sibi mutuo non constabant, sed præter naturain erant. Nam quia opus abigendi dæmones non improbabant, quanquam alınɔdum impudentes essent, eum vero calumniabantur qui illos abigebat: ab exemplo illos redarguit, qui opus quidem judicarent bonum, eum autem qui operatur, malum: quod impudentiæ est ac repugnantiæ. Et arborem sane appellat seipsum: fructum vero, opus suum. Ait ergo: Aut dicite operatorem bonum, et opus ejus bonum: aut operatorem malum, et opus ejus maluın. Na si opus bouum est, operator quoque ejas bonus erit. Ex opere siquidem cognoscitur operator: si boni operis, bonus; si pravi, pravus. Quinto cnim capite docuit, quod non potest arbor bona fry. ctus malos facere, ut neque arbor vitiosa fructus Lonos facere. Vers. 54. Progenies - mali? Non mirum est si hujusmodi convitia jactatis. Nam cum mali sitis, non potestis bona loqui. Deinde naturali quoque ratione demonstrat, quod boc nou possint. Vers. 34. Es — loquitur. Siquidem cum in corde vitium scaturiat, necessario ab eo quod abundat, effunditur pravitas quæ est sermo malus. Et quemadmodum medici (i) circa principia quidem, exsilientes humores intus remanere cogunt: cum autem illi subscaturiunt, jam vincunes Matth. vi, 18. xal, omittit A. xal, omittit A. καλῶς Β. ὅτι τῶν ἀνθρώπων, οἱ μὲν καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ κολάζονται, ὡς οἱ Σοδομῖται καὶ ὡς Ἰουδαῖοι - καὶ περὶ μὲν τῶν Σοδομιτῶν προειρήκαμεν ἐν τῷ Εννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ· Ἰουδαῖοι δὲ καὶ ἐνταῦθα δίκην ἔδοσαν, ἐλεεινῶς ὑπὸ Ῥωμαίων πολιορκηθέντες, καὶ ἐκεῖ τιμωρηθήσονται χαλεπώ τερον· τινὲς δὲ ἐνταῦθα μόνον κολάζονται, ὡς δ πεπορνευκώς παρὰ Κορινθίοις καὶ παραδοθεὶς τῷ Σατανᾷ. Τινὲς δὲ ἐκεῖ μόνον, ὡς ὁ ἀποτηγανιζόμε νος ἐν τῇ φλογί πλούσιος. Τινὲς δὲ οὔτε ἐνταῦθα, οὔτε ἐκεῖ, ὡς οἱ ἀπίστολοι καὶ οἱ προφῆται, καὶ ὁ Τώδ· & γὰρ ἔπαρχον, οὐ τῆς ἐκ Θεοῦ κολάσεως ἦσαν, ἀλλ' ἀγώνων καὶ παλαισμάτων· ἡ μὲν οὖν ἀπειλὴ, κατὰ τῶν μενόντων ἀμεταμελήτων. Δήλον δὲ, ὅτι τοῖς μετανοοῦσιν ἀφεθήσεται καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ. Πολλοὶ γὰρ τῶν οὕτω τηνικαῦτα πλημ μελησάντων, πιστεύσαντες ὕστερον, πάντα συνεχω ρήθησαν. "Η — γινώσκεται. Ποιήσατε, ἀντὶ τοῦ, εἴπατε. Καταισχύνει δὲ πάλιν ἑτέρως αὐτούς, ὡς ἀνακόλουθα καὶ παρὰ φύσιν κατηγοροῦντας. Ἐπεὶ γὰρ τὸ μὲν ἀπελαύνεσθαι τοὺς δαίμονας, οὐκ ἐκάκιζον, εἰ καὶ σφόδρα ἠναισχύντουν· τὸν δὲ ἀπελαύνοντα τούτους διέβαλλον, παραδειγματικῶς αὐτοὺς ἐλέγχει, τὸ μὲν ἔργον καλὸν κρίνοντας, τὸν δὲ ἐργαζό μενον, κακὸν, ὅπερ ἐστὶν ἐναντιότητος καὶ ἀναι - σχυντίας. Καὶ δένδρον μὲν ἑαυτὸν ὑποφαίνει· καρπὸν δὲ, τὸ ἔργον αὐτοῦ. Λέγει τοίνυν, ὅτι Η εἴπατε τὸν ἐργάτην καλὸν, καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ καλόν τὸν ἐργάτην αὐτοῦ κακόν, καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ κακόν. Εἰ γὰρ τὸ ἔργον καλόν, ἄρα καὶ ὁ ἐργάτης αὐτοῦ καλός· ἐκ γὰρ τοῦ ἔργου ὁ ἐργάτης αὐτοῦ γινώσκεται. Εἰ μὲν καλοῦ, καλός· εἰ δὲ κακοῦ, και κός. Εδίδαξε γὰρ ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ ὅτι οὐ δύναται δένδρον ἀγαθὸν καρπούς πονηρούς ποιεῖν, οὐδὲ δένδρον σαπρόν καρπούς καλούς ποιεῖν. Γεννήματα – ὄντες; Οὐκ ἔστι θαυμαστὸν, εἰ τοιαῦτα βλασφημείτε. Πονηροὶ γὰρ ὄντες, οὐ δύνασθε ἀγαθὰ λαλεῖν. Εἶτα καὶ φυσιολογικῶς ἀποδεί κνυσι, πῶς οὐ δύνανται. 'Ex λαλεῖ. Υπερβλυζούσης γὰρ τῆς καρδίας ἐν τῇ καρδίᾳ, λοιπὸν ἐξ ἀνάγκης ἀπὸ τοῦ περιττεύοντος ἐκχεῖται κακία, ἥτις ἐστὶ λόγος πονηρός. Καὶ καθάπερ οἱ ἐμοῦντες, παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν βιάζονται ἔνδον κατέχειν ἐκπηδῶντας του; χυμούς, ὑπερβλυζόντων δὲ, νικῶνται καὶ προίενται Variæ lectiones et notæ. Non sollicito hoc vocabulum. Alibi tamen. (i) Medici. Vomentes, dicitur etiam ὑπεμφαίνει, αὐτοῦ omnittit A. κακίας legit Hentenius. Recte. ἐκ τῆς κακίας pro ἐν τῇ καρδίᾳ. Δ.

' tremendam esse adversus Deum blasphemiam: et βερωτάτη ἐστὶν ἢ κατὰ τοῦ Θεοῦ βλασφημία, καὶ quod hominum quidam hic ac in futuro sæculo supplicia sustinent, ut Sodomitæ et Judæi. Et de Sodomitis quidem prædiximus decimo nono capite: Judæi vero et hic poenas dederunt, a Romanis miserabiliter amicti: et ibi miserabilius cruciati dabunt. Quidam vero hic solum puniuntur, ut fornicarius ille apud Corinthios Satanæ traditus. Aliqui autem ibi tantum, ut dives ille in flamma cruciatus. Praeterea nonnulli neque hic neque ibi, ut apostoli et prophetæ ac Job. Nam quæ ipsi patiebantur, non ultionis erant a Deo immissæ, sed certaminum ac luctarum. Quod ergo minatur, adversus illos est, qui immutabiliter in peccato remanent. Manifestum est autem, quod eis qui resipiscunt, et bic et ibi remittetur. Multi enim qui tunc ita deliquerant, cum postmodum credidissent, veniam omnino sunt adepti. Vers. 33. Αut - cognoscitur. Facite, boc est, dcite. Rursum autem confundit illos tanquam ca deducentes in accusationem, quæ sibi mutuo non constabant, sed præter naturain erant. Nam quia opus abigendi dæmones non improbabant, quanquam alınɔdum impudentes essent, eum vero calumniabantur qui illos abigebat: ab exemplo illos redarguit, qui opus quidem judicarent bonum, eum autem qui operatur, malum: quod impudentiæ est ac repugnantiæ. Et arborem sane appellat seipsum: fructum vero, opus suum. Ait ergo: Aut dicite operatorem bonum, et opus ejus bonum: aut operatorem malum, et opus ejus maluın. Na si opus bouum est, operator quoque ejas bonus erit. Ex opere siquidem cognoscitur operator: si boni operis, bonus; si pravi, pravus. Quinto cnim capite docuit, quod non potest arbor bona fry. ctus malos facere, ut neque arbor vitiosa fructus Lonos facere. Vers. 54. Progenies - mali? Non mirum est si hujusmodi convitia jactatis. Nam cum mali sitis, non potestis bona loqui. Deinde naturali quoque ratione demonstrat, quod boc nou possint. Vers. 34. Es — loquitur. Siquidem cum in corde vitium scaturiat, necessario ab eo quod abundat, effunditur pravitas quæ est sermo malus. Et quemadmodum medici (i) circa principia quidem, exsilientes humores intus remanere cogunt: cum autem illi subscaturiunt, jam vincunes Matth. vi, 18. xal, omittit A. xal, omittit A. καλῶς Β. ὅτι τῶν ἀνθρώπων, οἱ μὲν καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ κολάζονται, ὡς οἱ Σοδομῖται καὶ ὡς Ἰουδαῖοι - καὶ περὶ μὲν τῶν Σοδομιτῶν προειρήκαμεν ἐν τῷ Εννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ· Ἰουδαῖοι δὲ καὶ ἐνταῦθα δίκην ἔδοσαν, ἐλεεινῶς ὑπὸ Ῥωμαίων πολιορκηθέντες, καὶ ἐκεῖ τιμωρηθήσονται χαλεπώ τερον· τινὲς δὲ ἐνταῦθα μόνον κολάζονται, ὡς δ πεπορνευκώς παρὰ Κορινθίοις καὶ παραδοθεὶς τῷ Σατανᾷ. Τινὲς δὲ ἐκεῖ μόνον, ὡς ὁ ἀποτηγανιζόμε νος ἐν τῇ φλογί πλούσιος. Τινὲς δὲ οὔτε ἐνταῦθα, οὔτε ἐκεῖ, ὡς οἱ ἀπίστολοι καὶ οἱ προφῆται, καὶ ὁ Τώδ· & γὰρ ἔπαρχον, οὐ τῆς ἐκ Θεοῦ κολάσεως ἦσαν, ἀλλ' ἀγώνων καὶ παλαισμάτων· ἡ μὲν οὖν ἀπειλὴ, κατὰ τῶν μενόντων ἀμεταμελήτων. Δήλον δὲ, ὅτι τοῖς μετανοοῦσιν ἀφεθήσεται καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖ. Πολλοὶ γὰρ τῶν οὕτω τηνικαῦτα πλημ μελησάντων, πιστεύσαντες ὕστερον, πάντα συνεχω ρήθησαν. "Η — γινώσκεται. Ποιήσατε, ἀντὶ τοῦ, εἴπατε. Καταισχύνει δὲ πάλιν ἑτέρως αὐτούς, ὡς ἀνακόλουθα καὶ παρὰ φύσιν κατηγοροῦντας. Ἐπεὶ γὰρ τὸ μὲν ἀπελαύνεσθαι τοὺς δαίμονας, οὐκ ἐκάκιζον, εἰ καὶ σφόδρα ἠναισχύντουν· τὸν δὲ ἀπελαύνοντα τούτους διέβαλλον, παραδειγματικῶς αὐτοὺς ἐλέγχει, τὸ μὲν ἔργον καλὸν κρίνοντας, τὸν δὲ ἐργαζό μενον, κακὸν, ὅπερ ἐστὶν ἐναντιότητος καὶ ἀναι - σχυντίας. Καὶ δένδρον μὲν ἑαυτὸν ὑποφαίνει· καρπὸν δὲ, τὸ ἔργον αὐτοῦ. Λέγει τοίνυν, ὅτι Η εἴπατε τὸν ἐργάτην καλὸν, καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ καλόν τὸν ἐργάτην αὐτοῦ κακόν, καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ κακόν. Εἰ γὰρ τὸ ἔργον καλόν, ἄρα καὶ ὁ ἐργάτης αὐτοῦ καλός· ἐκ γὰρ τοῦ ἔργου ὁ ἐργάτης αὐτοῦ γινώσκεται. Εἰ μὲν καλοῦ, καλός· εἰ δὲ κακοῦ, και κός. Εδίδαξε γὰρ ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ ὅτι οὐ δύναται δένδρον ἀγαθὸν καρπούς πονηρούς ποιεῖν, οὐδὲ δένδρον σαπρόν καρπούς καλούς ποιεῖν. Γεννήματα – ὄντες; Οὐκ ἔστι θαυμαστὸν, εἰ τοιαῦτα βλασφημείτε. Πονηροὶ γὰρ ὄντες, οὐ δύνασθε ἀγαθὰ λαλεῖν. Εἶτα καὶ φυσιολογικῶς ἀποδεί κνυσι, πῶς οὐ δύνανται. 'Ex λαλεῖ. Υπερβλυζούσης γὰρ τῆς καρδίας ἐν τῇ καρδίᾳ, λοιπὸν ἐξ ἀνάγκης ἀπὸ τοῦ περιττεύοντος ἐκχεῖται κακία, ἥτις ἐστὶ λόγος πονηρός. Καὶ καθάπερ οἱ ἐμοῦντες, παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν βιάζονται ἔνδον κατέχειν ἐκπηδῶντας του; χυμούς, ὑπερβλυζόντων δὲ, νικῶνται καὶ προίενται Variæ lectiones et notæ. Non sollicito hoc vocabulum. Alibi tamen. (i) Medici. Vomentes, dicitur etiam ὑπεμφαίνει, αὐτοῦ omnittit A. κακίας legit Hentenius. Recte. ἐκ τῆς κακίας pro ἐν τῇ καρδίᾳ. Δ.

COMMENT. IN MATTHÆEUM. - CAP. XXIII. τοὺς περιττεύοντας· οὕτω δὴ καὶ οἱ τὰ πονηρὰ tur, et sic illi abundantes prosiliunt: ita sane et βουλεύματα τρέφοντες. Γεννήματα δὲ ἐχιδνῶν αὐτ qui prava nutriunt consilia. Ipsos vero progenies τοὺς προσηγόρευσεν, ὡς καὶ ὁ Βαπτιστής Ιωάννης ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ ζήτησον τὴν ἐν ἐκείνῳ ἐξήγησιν. ῾Ο ἀγαθὸς — πονηρά. Διδάσκει νῦν, ὅτι τὸ ἐκ τοῦ περισσεύματος της καρδίας τὸ στόμα λαλεῖν, οὐκ ἐπὶ τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων γίνεται μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν. Καὶ θησαυρὸν μὲν καλεῖ, τὴν βλύσιν καὶ πηγὴν τῆς ἀγαθότητος καὶ τῆς που νηρίας. ᾿Αγαθὰ δὲ καὶ πονηρά, τοὺς ἀγαθοὺς λόγους καὶ πονηρούς. Λέγω δὲ — κρίσεως. 'Αργὸν μὲν λέγει, τὸ συκο φαντικὸν καὶ μάταιον, ἢ τὸ περιττὸν καὶ βλαβερόν. Λόγον δὲ, τὴν εὐθύνην καὶ ἀπολογίαν. Οὐ μικρόν δὲ μέρος διορθώσεως, τὸ μὴ μόνον ἀπολογεῖσθαι καὶ ἐλέγχειν, ἀλλὰ καὶ ἀπειλεῖν, δ δὴ πολλαχοῦ ποιεί. Εκ - καταδικασθήση. Ἐκ μὲν τῶν ἀγαθῶν, δικαιωθήσῃ· ἐκ δὲ τῶν πονήρων, καταδικασθήσῃ. ΚΕΦ. ΚΓ'. Περὶ τῶν αἰτούντων σημεῖον. Τότε — ἰδεῖν. "Οτε θαυμάσαι καὶ ὑποκύψαι ἔδει, τότε πάλιν ἀναισχυντοῦσι, καὶ ἂν πρό μικροῦ θρα σέως εκάλουν δαιμονῶντα, νῦν κολακευτικῶς διδάσκαλον ονομάζουσι, καὶ μετὰ τοσαῦτα θαύματα, σημεῖον ἰδεῖν αὐτοῦσιν, οὐχ ἵνα πιστεύσωσιν, ἀλλ' ἵνα ἐπιλάβωνται αὐτοῦ. Μὴ δυνάμενο: γὰρ ἀντειπεῖν αὐτῷ, ῥᾳδίως αὐτοὺς ἐλέγχοντι, πρὸ; τὰ ἔργα μετα βαίνουσιν. Ο δὲ Λουκᾶς φησίν, ὅτι ἕτερο: πειράζοντες σημείον παρ' αὐτοῦ ἐζήτουν ἐξ οὐρανοῦ. Υπελάμβανον γάρ, ὅτι τὰ μὲν ἐπὶ γῆς σημεία γοητεύων ἐπιτελεῖ· ἐξ οὐρανοῦ δὲ οὐκ ἂν δύναιτο ποιῆσαι σημείον, μὴ ὢν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Καὶ γὰρ καὶ ἀλλαχοῦ ἔλεγον. Οὗτος ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἔστιν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. viperarum appellavit, sicut etiam Joannes Baptista tertio capita ". Ibi ergo et bujus quære exposίtionem. Vers. 55. Bonus mala. Docet nunc id quod dictum est, puta os ex abundantia cordis loqui, non in malis tantum fieri hominibus, verums etiam in bonis. Et thesaurum quidem vocat sca turiginem fontemque bonitatis ac pravitatis: bona autem et mala, bonos malosque sermones. Vers. 36. Sed dico — judicii. Oliosum dicit caInmniatorium et vanum, vel superfluum ac nocivum; rationem vero, examen et responsionem. Nun est autem, modica correctionis pars, nor solum respondere et redarguere, sed et comminari, quod sane plerumque facit. Vers. 37. Ex condemnaberis. Ex bonis quidem justificaberis, ex malis vero condemnaberis: ac CAP. XXIII. De requirentibus signum. - videre. Cum admirari Vers. 38, Tunc succumbere oporteret, tunc rursum impudenter loquuntur, et quem paulo ante damoniacum temerario ausu vocabant, nunc adulatorie magistrum vocant, et post tot miracula signum videre quærunt: non ut credant, sed ut eum opprimant. Cum cnim non possent ei contradicere, dum facile illos convinceret: ad opera transeunt. Lucas autem dicit quod alii tentantes signum de cœlo quærebant ab eo ". Suspicabantur siquidem quod signa in terra, præstigiis fallendo ederet; signuns vero de cœlo nequaquam facere posset, cuin a Deo non esset. Etenim alibi quoque dicebant: Mic homo non est a Deo 88. Vers. 39. At ille quærit. Cum illi contumeliosi essent, patienter eos ferebat: dum autem adularentur, aspere respondit, utpote qui neque animi velementia vinceretur, neque adulatione nolle. sceret: boc vero a progenitorum carpit pravitate, tanquam dignam illis sobolem. Pravam quoque dixit hanc progeniem, quasi jam olim incredulam ac ten~ tantem. Ait enim David: Et non crediderunt in Ο δὲ ἐπιζητεί. "Οταν μεν ύβριζον αὐτὸν, διελέ γιτο μακροθύμως· ὅταν δὲ ἐκολάκευον, ἀπεκρίμε το τραχέως, ώς μήτε θυμῷ νικώμενος, μήτε κολακεία μαλακιζόμενος. Διασύρει δὲ τούτους, ἀπὸ τῆς τῶν προγόνων αὐτῶν κακίας, ὡς ἄξια εκείνων γεννήματα. Καὶ πονηρὰν μὲν τὴν γενεὰν τούτων ὠνόμασεν, ὡς ἔκπαλαι ἄπιστον καὶ πειράζουσαν. Φησὶ γὰρ ὁ Δαυΐδ· Καὶ οὐκ ἐπίστευσαν ἐν τοῖς θαυμασίες αὐτοῦ. Καὶ πάλιν· Καὶ ἐπείρασαν καὶ mirabilibus ejus παρεπίκραναν τὸν Θεὸν τὸν ὑψιστον. Μοιχαλίδα δὲ, διὰ τὴν τῶν προγόνων αὐτῶν ἐκ Θεοῦ ἀποστα σίαν, οἵτινες ἀποζυγέντες πάλαι τῆς πίστεως τοῦ Θεοῦ, ἐκολλήθησαν τῇ πίστει τῶν δαιμόνων. Μοιχείαν γὰρ ὀνομάζει, καὶ τὴν εἰδωλολατρίαν ή Παλαιά Γραφή· καὶ τοῦτο πολλαχοῦ τῶν προφητικῶν βίβλων εὑρήσεις. καὶ σημεῖον – προφήτου. Οὐ δοθήσεται αὐτῇ, ss Matth. 11, 7. Intell αὐτοῖς. st Luc. x1, Ac rursum: Et tentaverunt et exacerbaverunt Deum excelsum 87. Adulteram vero propter progenitorum a Deo defectionem; qui oliny Ade a Deo disjuncti, fidei dæmonum adhæserunt, Adulterium quippe ctiam nominavit idololatrian Veteris Testamenti Scriptura, idque frequenter in propheticis Libris in venies. Vers. 39.Et signum-propheta. Non dabitur ei, quia er ibid. 56. 6 Psal. Lxxvil, 52. ss Juan. 15, Varia lectiones et nolæ. μαλακία κολακευόμενος

COMMENT. IN MATTHÆEUM. - CAP. XXIII. τοὺς περιττεύοντας· οὕτω δὴ καὶ οἱ τὰ πονηρὰ tur, et sic illi abundantes prosiliunt: ita sane et βουλεύματα τρέφοντες. Γεννήματα δὲ ἐχιδνῶν αὐτ qui prava nutriunt consilia. Ipsos vero progenies τοὺς προσηγόρευσεν, ὡς καὶ ὁ Βαπτιστής Ιωάννης ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ ζήτησον τὴν ἐν ἐκείνῳ ἐξήγησιν. ῾Ο ἀγαθὸς — πονηρά. Διδάσκει νῦν, ὅτι τὸ ἐκ τοῦ περισσεύματος της καρδίας τὸ στόμα λαλεῖν, οὐκ ἐπὶ τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων γίνεται μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν. Καὶ θησαυρὸν μὲν καλεῖ, τὴν βλύσιν καὶ πηγὴν τῆς ἀγαθότητος καὶ τῆς που νηρίας. ᾿Αγαθὰ δὲ καὶ πονηρά, τοὺς ἀγαθοὺς λόγους καὶ πονηρούς. Λέγω δὲ — κρίσεως. 'Αργὸν μὲν λέγει, τὸ συκο φαντικὸν καὶ μάταιον, ἢ τὸ περιττὸν καὶ βλαβερόν. Λόγον δὲ, τὴν εὐθύνην καὶ ἀπολογίαν. Οὐ μικρόν δὲ μέρος διορθώσεως, τὸ μὴ μόνον ἀπολογεῖσθαι καὶ ἐλέγχειν, ἀλλὰ καὶ ἀπειλεῖν, δ δὴ πολλαχοῦ ποιεί. Εκ - καταδικασθήση. Ἐκ μὲν τῶν ἀγαθῶν, δικαιωθήσῃ· ἐκ δὲ τῶν πονήρων, καταδικασθήσῃ. ΚΕΦ. ΚΓ'. Περὶ τῶν αἰτούντων σημεῖον. Τότε — ἰδεῖν. "Οτε θαυμάσαι καὶ ὑποκύψαι ἔδει, τότε πάλιν ἀναισχυντοῦσι, καὶ ἂν πρό μικροῦ θρα σέως εκάλουν δαιμονῶντα, νῦν κολακευτικῶς διδάσκαλον ονομάζουσι, καὶ μετὰ τοσαῦτα θαύματα, σημεῖον ἰδεῖν αὐτοῦσιν, οὐχ ἵνα πιστεύσωσιν, ἀλλ' ἵνα ἐπιλάβωνται αὐτοῦ. Μὴ δυνάμενο: γὰρ ἀντειπεῖν αὐτῷ, ῥᾳδίως αὐτοὺς ἐλέγχοντι, πρὸ; τὰ ἔργα μετα βαίνουσιν. Ο δὲ Λουκᾶς φησίν, ὅτι ἕτερο: πειράζοντες σημείον παρ' αὐτοῦ ἐζήτουν ἐξ οὐρανοῦ. Υπελάμβανον γάρ, ὅτι τὰ μὲν ἐπὶ γῆς σημεία γοητεύων ἐπιτελεῖ· ἐξ οὐρανοῦ δὲ οὐκ ἂν δύναιτο ποιῆσαι σημείον, μὴ ὢν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Καὶ γὰρ καὶ ἀλλαχοῦ ἔλεγον. Οὗτος ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἔστιν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. viperarum appellavit, sicut etiam Joannes Baptista tertio capita ". Ibi ergo et bujus quære exposίtionem. Vers. 55. Bonus mala. Docet nunc id quod dictum est, puta os ex abundantia cordis loqui, non in malis tantum fieri hominibus, verums etiam in bonis. Et thesaurum quidem vocat sca turiginem fontemque bonitatis ac pravitatis: bona autem et mala, bonos malosque sermones. Vers. 36. Sed dico — judicii. Oliosum dicit caInmniatorium et vanum, vel superfluum ac nocivum; rationem vero, examen et responsionem. Nun est autem, modica correctionis pars, nor solum respondere et redarguere, sed et comminari, quod sane plerumque facit. Vers. 37. Ex condemnaberis. Ex bonis quidem justificaberis, ex malis vero condemnaberis: ac CAP. XXIII. De requirentibus signum. - videre. Cum admirari Vers. 38, Tunc succumbere oporteret, tunc rursum impudenter loquuntur, et quem paulo ante damoniacum temerario ausu vocabant, nunc adulatorie magistrum vocant, et post tot miracula signum videre quærunt: non ut credant, sed ut eum opprimant. Cum cnim non possent ei contradicere, dum facile illos convinceret: ad opera transeunt. Lucas autem dicit quod alii tentantes signum de cœlo quærebant ab eo ". Suspicabantur siquidem quod signa in terra, præstigiis fallendo ederet; signuns vero de cœlo nequaquam facere posset, cuin a Deo non esset. Etenim alibi quoque dicebant: Mic homo non est a Deo 88. Vers. 39. At ille quærit. Cum illi contumeliosi essent, patienter eos ferebat: dum autem adularentur, aspere respondit, utpote qui neque animi velementia vinceretur, neque adulatione nolle. sceret: boc vero a progenitorum carpit pravitate, tanquam dignam illis sobolem. Pravam quoque dixit hanc progeniem, quasi jam olim incredulam ac ten~ tantem. Ait enim David: Et non crediderunt in Ο δὲ ἐπιζητεί. "Οταν μεν ύβριζον αὐτὸν, διελέ γιτο μακροθύμως· ὅταν δὲ ἐκολάκευον, ἀπεκρίμε το τραχέως, ώς μήτε θυμῷ νικώμενος, μήτε κολακεία μαλακιζόμενος. Διασύρει δὲ τούτους, ἀπὸ τῆς τῶν προγόνων αὐτῶν κακίας, ὡς ἄξια εκείνων γεννήματα. Καὶ πονηρὰν μὲν τὴν γενεὰν τούτων ὠνόμασεν, ὡς ἔκπαλαι ἄπιστον καὶ πειράζουσαν. Φησὶ γὰρ ὁ Δαυΐδ· Καὶ οὐκ ἐπίστευσαν ἐν τοῖς θαυμασίες αὐτοῦ. Καὶ πάλιν· Καὶ ἐπείρασαν καὶ mirabilibus ejus παρεπίκραναν τὸν Θεὸν τὸν ὑψιστον. Μοιχαλίδα δὲ, διὰ τὴν τῶν προγόνων αὐτῶν ἐκ Θεοῦ ἀποστα σίαν, οἵτινες ἀποζυγέντες πάλαι τῆς πίστεως τοῦ Θεοῦ, ἐκολλήθησαν τῇ πίστει τῶν δαιμόνων. Μοιχείαν γὰρ ὀνομάζει, καὶ τὴν εἰδωλολατρίαν ή Παλαιά Γραφή· καὶ τοῦτο πολλαχοῦ τῶν προφητικῶν βίβλων εὑρήσεις. καὶ σημεῖον – προφήτου. Οὐ δοθήσεται αὐτῇ, ss Matth. 11, 7. Intell αὐτοῖς. st Luc. x1, Ac rursum: Et tentaverunt et exacerbaverunt Deum excelsum 87. Adulteram vero propter progenitorum a Deo defectionem; qui oliny Ade a Deo disjuncti, fidei dæmonum adhæserunt, Adulterium quippe ctiam nominavit idololatrian Veteris Testamenti Scriptura, idque frequenter in propheticis Libris in venies. Vers. 39.Et signum-propheta. Non dabitur ei, quia er ibid. 56. 6 Psal. Lxxvil, 52. ss Juan. 15, Varia lectiones et nolæ. μαλακία κολακευόμενος

COMMENT. IN MATTHÆEUM. - CAP. XXIII. τοὺς περιττεύοντας· οὕτω δὴ καὶ οἱ τὰ πονηρὰ tur, et sic illi abundantes prosiliunt: ita sane et βουλεύματα τρέφοντες. Γεννήματα δὲ ἐχιδνῶν αὐτ qui prava nutriunt consilia. Ipsos vero progenies τοὺς προσηγόρευσεν, ὡς καὶ ὁ Βαπτιστής Ιωάννης ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ ζήτησον τὴν ἐν ἐκείνῳ ἐξήγησιν. ῾Ο ἀγαθὸς — πονηρά. Διδάσκει νῦν, ὅτι τὸ ἐκ τοῦ περισσεύματος της καρδίας τὸ στόμα λαλεῖν, οὐκ ἐπὶ τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων γίνεται μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν. Καὶ θησαυρὸν μὲν καλεῖ, τὴν βλύσιν καὶ πηγὴν τῆς ἀγαθότητος καὶ τῆς που νηρίας. ᾿Αγαθὰ δὲ καὶ πονηρά, τοὺς ἀγαθοὺς λόγους καὶ πονηρούς. Λέγω δὲ — κρίσεως. 'Αργὸν μὲν λέγει, τὸ συκο φαντικὸν καὶ μάταιον, ἢ τὸ περιττὸν καὶ βλαβερόν. Λόγον δὲ, τὴν εὐθύνην καὶ ἀπολογίαν. Οὐ μικρόν δὲ μέρος διορθώσεως, τὸ μὴ μόνον ἀπολογεῖσθαι καὶ ἐλέγχειν, ἀλλὰ καὶ ἀπειλεῖν, δ δὴ πολλαχοῦ ποιεί. Εκ - καταδικασθήση. Ἐκ μὲν τῶν ἀγαθῶν, δικαιωθήσῃ· ἐκ δὲ τῶν πονήρων, καταδικασθήσῃ. ΚΕΦ. ΚΓ'. Περὶ τῶν αἰτούντων σημεῖον. Τότε — ἰδεῖν. "Οτε θαυμάσαι καὶ ὑποκύψαι ἔδει, τότε πάλιν ἀναισχυντοῦσι, καὶ ἂν πρό μικροῦ θρα σέως εκάλουν δαιμονῶντα, νῦν κολακευτικῶς διδάσκαλον ονομάζουσι, καὶ μετὰ τοσαῦτα θαύματα, σημεῖον ἰδεῖν αὐτοῦσιν, οὐχ ἵνα πιστεύσωσιν, ἀλλ' ἵνα ἐπιλάβωνται αὐτοῦ. Μὴ δυνάμενο: γὰρ ἀντειπεῖν αὐτῷ, ῥᾳδίως αὐτοὺς ἐλέγχοντι, πρὸ; τὰ ἔργα μετα βαίνουσιν. Ο δὲ Λουκᾶς φησίν, ὅτι ἕτερο: πειράζοντες σημείον παρ' αὐτοῦ ἐζήτουν ἐξ οὐρανοῦ. Υπελάμβανον γάρ, ὅτι τὰ μὲν ἐπὶ γῆς σημεία γοητεύων ἐπιτελεῖ· ἐξ οὐρανοῦ δὲ οὐκ ἂν δύναιτο ποιῆσαι σημείον, μὴ ὢν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Καὶ γὰρ καὶ ἀλλαχοῦ ἔλεγον. Οὗτος ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἔστιν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. viperarum appellavit, sicut etiam Joannes Baptista tertio capita ". Ibi ergo et bujus quære exposίtionem. Vers. 55. Bonus mala. Docet nunc id quod dictum est, puta os ex abundantia cordis loqui, non in malis tantum fieri hominibus, verums etiam in bonis. Et thesaurum quidem vocat sca turiginem fontemque bonitatis ac pravitatis: bona autem et mala, bonos malosque sermones. Vers. 36. Sed dico — judicii. Oliosum dicit caInmniatorium et vanum, vel superfluum ac nocivum; rationem vero, examen et responsionem. Nun est autem, modica correctionis pars, nor solum respondere et redarguere, sed et comminari, quod sane plerumque facit. Vers. 37. Ex condemnaberis. Ex bonis quidem justificaberis, ex malis vero condemnaberis: ac CAP. XXIII. De requirentibus signum. - videre. Cum admirari Vers. 38, Tunc succumbere oporteret, tunc rursum impudenter loquuntur, et quem paulo ante damoniacum temerario ausu vocabant, nunc adulatorie magistrum vocant, et post tot miracula signum videre quærunt: non ut credant, sed ut eum opprimant. Cum cnim non possent ei contradicere, dum facile illos convinceret: ad opera transeunt. Lucas autem dicit quod alii tentantes signum de cœlo quærebant ab eo ". Suspicabantur siquidem quod signa in terra, præstigiis fallendo ederet; signuns vero de cœlo nequaquam facere posset, cuin a Deo non esset. Etenim alibi quoque dicebant: Mic homo non est a Deo 88. Vers. 39. At ille quærit. Cum illi contumeliosi essent, patienter eos ferebat: dum autem adularentur, aspere respondit, utpote qui neque animi velementia vinceretur, neque adulatione nolle. sceret: boc vero a progenitorum carpit pravitate, tanquam dignam illis sobolem. Pravam quoque dixit hanc progeniem, quasi jam olim incredulam ac ten~ tantem. Ait enim David: Et non crediderunt in Ο δὲ ἐπιζητεί. "Οταν μεν ύβριζον αὐτὸν, διελέ γιτο μακροθύμως· ὅταν δὲ ἐκολάκευον, ἀπεκρίμε το τραχέως, ώς μήτε θυμῷ νικώμενος, μήτε κολακεία μαλακιζόμενος. Διασύρει δὲ τούτους, ἀπὸ τῆς τῶν προγόνων αὐτῶν κακίας, ὡς ἄξια εκείνων γεννήματα. Καὶ πονηρὰν μὲν τὴν γενεὰν τούτων ὠνόμασεν, ὡς ἔκπαλαι ἄπιστον καὶ πειράζουσαν. Φησὶ γὰρ ὁ Δαυΐδ· Καὶ οὐκ ἐπίστευσαν ἐν τοῖς θαυμασίες αὐτοῦ. Καὶ πάλιν· Καὶ ἐπείρασαν καὶ mirabilibus ejus παρεπίκραναν τὸν Θεὸν τὸν ὑψιστον. Μοιχαλίδα δὲ, διὰ τὴν τῶν προγόνων αὐτῶν ἐκ Θεοῦ ἀποστα σίαν, οἵτινες ἀποζυγέντες πάλαι τῆς πίστεως τοῦ Θεοῦ, ἐκολλήθησαν τῇ πίστει τῶν δαιμόνων. Μοιχείαν γὰρ ὀνομάζει, καὶ τὴν εἰδωλολατρίαν ή Παλαιά Γραφή· καὶ τοῦτο πολλαχοῦ τῶν προφητικῶν βίβλων εὑρήσεις. καὶ σημεῖον – προφήτου. Οὐ δοθήσεται αὐτῇ, ss Matth. 11, 7. Intell αὐτοῖς. st Luc. x1, Ac rursum: Et tentaverunt et exacerbaverunt Deum excelsum 87. Adulteram vero propter progenitorum a Deo defectionem; qui oliny Ade a Deo disjuncti, fidei dæmonum adhæserunt, Adulterium quippe ctiam nominavit idololatrian Veteris Testamenti Scriptura, idque frequenter in propheticis Libris in venies. Vers. 39.Et signum-propheta. Non dabitur ei, quia er ibid. 56. 6 Psal. Lxxvil, 52. ss Juan. 15, Varia lectiones et nolæ. μαλακία κολακευόμενος

COMMENT. IN MATTHÆEUM. - CAP. XXIII. τοὺς περιττεύοντας· οὕτω δὴ καὶ οἱ τὰ πονηρὰ tur, et sic illi abundantes prosiliunt: ita sane et βουλεύματα τρέφοντες. Γεννήματα δὲ ἐχιδνῶν αὐτ qui prava nutriunt consilia. Ipsos vero progenies τοὺς προσηγόρευσεν, ὡς καὶ ὁ Βαπτιστής Ιωάννης ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ ζήτησον τὴν ἐν ἐκείνῳ ἐξήγησιν. ῾Ο ἀγαθὸς — πονηρά. Διδάσκει νῦν, ὅτι τὸ ἐκ τοῦ περισσεύματος της καρδίας τὸ στόμα λαλεῖν, οὐκ ἐπὶ τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων γίνεται μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν. Καὶ θησαυρὸν μὲν καλεῖ, τὴν βλύσιν καὶ πηγὴν τῆς ἀγαθότητος καὶ τῆς που νηρίας. ᾿Αγαθὰ δὲ καὶ πονηρά, τοὺς ἀγαθοὺς λόγους καὶ πονηρούς. Λέγω δὲ — κρίσεως. 'Αργὸν μὲν λέγει, τὸ συκο φαντικὸν καὶ μάταιον, ἢ τὸ περιττὸν καὶ βλαβερόν. Λόγον δὲ, τὴν εὐθύνην καὶ ἀπολογίαν. Οὐ μικρόν δὲ μέρος διορθώσεως, τὸ μὴ μόνον ἀπολογεῖσθαι καὶ ἐλέγχειν, ἀλλὰ καὶ ἀπειλεῖν, δ δὴ πολλαχοῦ ποιεί. Εκ - καταδικασθήση. Ἐκ μὲν τῶν ἀγαθῶν, δικαιωθήσῃ· ἐκ δὲ τῶν πονήρων, καταδικασθήσῃ. ΚΕΦ. ΚΓ'. Περὶ τῶν αἰτούντων σημεῖον. Τότε — ἰδεῖν. "Οτε θαυμάσαι καὶ ὑποκύψαι ἔδει, τότε πάλιν ἀναισχυντοῦσι, καὶ ἂν πρό μικροῦ θρα σέως εκάλουν δαιμονῶντα, νῦν κολακευτικῶς διδάσκαλον ονομάζουσι, καὶ μετὰ τοσαῦτα θαύματα, σημεῖον ἰδεῖν αὐτοῦσιν, οὐχ ἵνα πιστεύσωσιν, ἀλλ' ἵνα ἐπιλάβωνται αὐτοῦ. Μὴ δυνάμενο: γὰρ ἀντειπεῖν αὐτῷ, ῥᾳδίως αὐτοὺς ἐλέγχοντι, πρὸ; τὰ ἔργα μετα βαίνουσιν. Ο δὲ Λουκᾶς φησίν, ὅτι ἕτερο: πειράζοντες σημείον παρ' αὐτοῦ ἐζήτουν ἐξ οὐρανοῦ. Υπελάμβανον γάρ, ὅτι τὰ μὲν ἐπὶ γῆς σημεία γοητεύων ἐπιτελεῖ· ἐξ οὐρανοῦ δὲ οὐκ ἂν δύναιτο ποιῆσαι σημείον, μὴ ὢν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Καὶ γὰρ καὶ ἀλλαχοῦ ἔλεγον. Οὗτος ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἔστιν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. viperarum appellavit, sicut etiam Joannes Baptista tertio capita ". Ibi ergo et bujus quære exposίtionem. Vers. 55. Bonus mala. Docet nunc id quod dictum est, puta os ex abundantia cordis loqui, non in malis tantum fieri hominibus, verums etiam in bonis. Et thesaurum quidem vocat sca turiginem fontemque bonitatis ac pravitatis: bona autem et mala, bonos malosque sermones. Vers. 36. Sed dico — judicii. Oliosum dicit caInmniatorium et vanum, vel superfluum ac nocivum; rationem vero, examen et responsionem. Nun est autem, modica correctionis pars, nor solum respondere et redarguere, sed et comminari, quod sane plerumque facit. Vers. 37. Ex condemnaberis. Ex bonis quidem justificaberis, ex malis vero condemnaberis: ac CAP. XXIII. De requirentibus signum. - videre. Cum admirari Vers. 38, Tunc succumbere oporteret, tunc rursum impudenter loquuntur, et quem paulo ante damoniacum temerario ausu vocabant, nunc adulatorie magistrum vocant, et post tot miracula signum videre quærunt: non ut credant, sed ut eum opprimant. Cum cnim non possent ei contradicere, dum facile illos convinceret: ad opera transeunt. Lucas autem dicit quod alii tentantes signum de cœlo quærebant ab eo ". Suspicabantur siquidem quod signa in terra, præstigiis fallendo ederet; signuns vero de cœlo nequaquam facere posset, cuin a Deo non esset. Etenim alibi quoque dicebant: Mic homo non est a Deo 88. Vers. 39. At ille quærit. Cum illi contumeliosi essent, patienter eos ferebat: dum autem adularentur, aspere respondit, utpote qui neque animi velementia vinceretur, neque adulatione nolle. sceret: boc vero a progenitorum carpit pravitate, tanquam dignam illis sobolem. Pravam quoque dixit hanc progeniem, quasi jam olim incredulam ac ten~ tantem. Ait enim David: Et non crediderunt in Ο δὲ ἐπιζητεί. "Οταν μεν ύβριζον αὐτὸν, διελέ γιτο μακροθύμως· ὅταν δὲ ἐκολάκευον, ἀπεκρίμε το τραχέως, ώς μήτε θυμῷ νικώμενος, μήτε κολακεία μαλακιζόμενος. Διασύρει δὲ τούτους, ἀπὸ τῆς τῶν προγόνων αὐτῶν κακίας, ὡς ἄξια εκείνων γεννήματα. Καὶ πονηρὰν μὲν τὴν γενεὰν τούτων ὠνόμασεν, ὡς ἔκπαλαι ἄπιστον καὶ πειράζουσαν. Φησὶ γὰρ ὁ Δαυΐδ· Καὶ οὐκ ἐπίστευσαν ἐν τοῖς θαυμασίες αὐτοῦ. Καὶ πάλιν· Καὶ ἐπείρασαν καὶ mirabilibus ejus παρεπίκραναν τὸν Θεὸν τὸν ὑψιστον. Μοιχαλίδα δὲ, διὰ τὴν τῶν προγόνων αὐτῶν ἐκ Θεοῦ ἀποστα σίαν, οἵτινες ἀποζυγέντες πάλαι τῆς πίστεως τοῦ Θεοῦ, ἐκολλήθησαν τῇ πίστει τῶν δαιμόνων. Μοιχείαν γὰρ ὀνομάζει, καὶ τὴν εἰδωλολατρίαν ή Παλαιά Γραφή· καὶ τοῦτο πολλαχοῦ τῶν προφητικῶν βίβλων εὑρήσεις. καὶ σημεῖον – προφήτου. Οὐ δοθήσεται αὐτῇ, ss Matth. 11, 7. Intell αὐτοῖς. st Luc. x1, Ac rursum: Et tentaverunt et exacerbaverunt Deum excelsum 87. Adulteram vero propter progenitorum a Deo defectionem; qui oliny Ade a Deo disjuncti, fidei dæmonum adhæserunt, Adulterium quippe ctiam nominavit idololatrian Veteris Testamenti Scriptura, idque frequenter in propheticis Libris in venies. Vers. 39.Et signum-propheta. Non dabitur ei, quia er ibid. 56. 6 Psal. Lxxvil, 52. ss Juan. 15, Varia lectiones et nolæ. μαλακία κολακευόμενος

non ex fide, sed ex dolo, teatando signum quærit. διότι οὐκ ἐκ πίστεως, ἀλλ' ἐκ πονηρίας, καὶ πειρά Quid ergo? non fecit deinceps signum ullum? Fecit utique; at non propter illos: nam ipsi obdurati erant, sed ad aliorum utilitatem. Signum vero Jonæ prophetæ, vocat resurrectionem suam e sepulero post tres dies et tres noctes. Jam enim banc Judæis prædicit ut cum resurrexerit, ad memoriam reducant quod hanc illis prædixerit, diebus etiam ac noctibus propriæ sepulturæ ad minutum designatis. Propter hoc siquidem ipso sepulto, congregatì sunt summi sacerdotes et Pharisæi ad Pilatum dicentes: Domine, recordati sumus quod impostor ille dixit adhuc vivens: Post tres dies resurgam”. Hanc vero, signum Jonæ prophetæ nominavit, propter similitudinem, quam etiam manifestat dicens: Vers. 40. Sicut eral, et signorŋın omnium maxime admirandum: nullius enim facta est unquam talis a mortuis resurrectio. Datum est autem hujusmodi signum Judæis infidelibus, hoc est, opere impletum est apud eos hoc miraculum, quo certiores sint hunc Deum esse omnipotentem, et deinceps quasi Deo repugnantes, conscientiam habeant acerbe illos torquentem et futura quæ eos comprehensura sint mala præsagientem. Cor vero terra intelligi illius profunditatem. Nam in profunditate illius, lapidibus incisum erat sepulcrum. Tres autem dies cum noctibus sub terra permansit, ut crederetur fuisse mortuus. noctibus. Hoc vere signum + Cor terre, sepulcrum vocal. ' ζουσα σημείον ζητεῖ. Τί οὖν ἐποίησεν ἔκτοτε ση μεῖον; Εποίησεν, ἀλλ' οὐ δι' αὐτούς· πεπωρωμένο: γὰρ ἦσαν, ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν ἄλλων ὠφέλειαν. Σημεῖον δὲ Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου λέγει, την μετά τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας ἐκ τοῦ τάτου ἀνάστασιν αὐτοῦ. Προαναφωνεῖ γὰρ ἤδη ταύτην τοῖς Ἰουδαίοις, ἵνα ἀναστάντος μνημονεύωσιν, ὅτι προείπε τούτοις περὶ αὐτῆς, ἐπισημηνάμενος λεπτο μερῶς καὶ τὰς ἡμέρας καὶ τὰς νύκτας τῆς ἰδίας ταφῆς. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὕστερον ταφέντος αὐτοῦ συνήχθησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαίοι πρὸς Πιλάτον λέγοντες· Κύριε, ἐμνήσθημεν ὅτι ὁ πλάνος ἐκεῖνος εἶπεν ὅτι ζῶν· Μετὰ τρεῖς ἡμέ ρας ἐγείρομαι. Σημεῖον δὲ Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου ταύτην ὠνόματα, διὰ τὴν ὁμοιότητα, ἣν καὶ ἑρμη νεύει λέγων. Vers. 41. Viri Ninivita. hoc loco. Simul tanquam omnia præcognoscens et horum prædicit impœnitentiam, quæ etiam post suam futura erat resurrectionem et simul ipsos exterret. Dicere solemus hunc aut illum in futurojudicio nos condemnaturum, nou quasi ille futurus sit judex, siquidem omnium judex unus erit Christus, sed quod illius operatio nostris collata confundet nos. Hanc quoque consuetudinem secutus est Christus:Plus autem, ait, quam Jonas est hoc loco. Juu:s enim servus erat, Christus vero Dominus ille e ceto egressus est, iste ab inferno; ille invitus prædicavit, iste sponte; ille peregrinus erat,iste cognatus secundum carnem, ille subversionem prædicavit, Ὦ iste regnum cœlorum; ille nullum fecitsiguum, iste innamera: de illo nullus prædixit, de isto omnes prophete. Præterea Ninivitæ barbari erant, Judæt divinis enutriti Scripturis. Et illi quidem uibil a Jona audierunt præter id tantum; Adhuc tres dies et Ninive subvertetur 3, et statim ei crediderunt: isti vero variam a Christo ac profundissimam alldierant doctrinam, nec ci crediderunt. Multa quo88 Matth. xxvii, 62, 63. ss Jun. 11, 4. Ὥσπερ-νύκτας. Όντως τοῦτο σημεῖον ἦν, καὶ στ μεῖον πάντων παραδοξότερον. Οὐδενὸς γὰρ οὐδέποτε τοιαύτη γέγονεν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασις. Εδόθη δὲ τὸ ση· μεῖον τοῦτο τοῖς ἀπίστοις Ιουδαίοις, τουτέστιν, έτερατουργήθη παρ' αὐτοῖς, ἵνα πληροφορηθῶσιν, ὅτι Θεός ἐστι παντοδύναμος. Καὶ λοιπὸν, ὡς θεομάχοι, τὸ συνειδὸς ἕξουσιν τύπτον καὶ πικρῶς αὐτοὺς βασα νίζον καὶ προανατυποῦν τὰ μέλλοντα καταλαβείν τούτους κακά. Καρδίαν δὲ γῆς νόει, τὸ βάθος αὐτ τῆς. Ἐν βάθει γὰρ ἦν λελατομημένος ὁ τάφος. Τρία δὲ ἡμερονύκτια διήγαγεν ὑπὸ γῆν, ἵνα πιστευ θῇ, ὅτι ἀπέθανεν. † Καρδίαν γῆς, τὸν τάφον λέγει. "Ανδρες Νινευίται ὧδε. Αμα μὲν, ὡς πάντα εἰδὼς, προλέγει τὸ, καὶ μετὰ τὴν τοιαύτην ἀνάστα σιν, ἀμετανόητον αὐτῶν· ἅμα δὲ καὶ ἐκφοβεῖ τού τους. Ἐπεὶ δὲ εἰώθαμεν λέγειν, ὅτι ἡ δεῖνα ἐν τῇ μελλούσῃ κρίσει κατακρινεῖ ἡμᾶς, οὐχ ὡς ἐκείνου κρίνοντος· εἷς γὰρ κριτῆς πάντων ὁ Χριστός· ἀλλ ὡς τῆς ἐκείνου πράξεως ἐν τῷ παρεξετάζεσθαι ταῖς ἡμετέραις καταισχυνούσης ἡμᾶς· τῇ συνηθεία ταύτῃ καὶ ὁ Χριστὸς ἠκολούθησε. Πλεῖον δὲ τοῦ Ιωνά ὧδε, φησί, διότι ὁ μὲν Ἰωνᾶς ἦν δοῦλος, ὁ δὲ Χριστὸς Δεσπότης· καὶ ὁ μὲν ἐκ κήτους ἐξῆλθεν, οὗτος δὲ ἐξ ᾄδου· καὶ ὁ μὲν ἄκων ἐκήρυξεν, οὗτος δὲ ἑκών· καὶ ὁ μὲν ξένος ἦν, οὗτο; δὲ συγκ γενὴς κατὰ σάρκα· καὶ ὁ μὲν καταστροφὴν ἐκήρυ ξεν, οὗτος δὲ βασιλείαν οὐρανῶν· καὶ ὁ μὲν οὐδὲν σημεῖον ἐποίησεν, οὗτος δὲ μυρία· καὶ περὶ ἐκείνου μὲν οὐδεὶς προείπε· περὶ τούτου δὲ πάντες οἱ προφῆ ται· καὶ οἱ μὲν Νινευῖται βάρβαροι ἐτύγχανον, σε δὲ Ἰουδαῖοι, ταῖς θείαις ἦσαν ἐντεθραμμένοι Γρα φαῖς· κἀκεῖνοι μὲν οὐδὲν παρὰ τοῦ Ἰωνα πλέον ἤκουσαν, εἰ μὴ μόνον· "Ετι τρεῖς ἡμέραι καὶ ἡ Νινευΐ καταστραφήσεται, και είν Variæ lectiones et notæ. Hæc quinque vocabu!a solus Henlenius in margine sui codicis repetit. Ita LXX: sed in Hebraico est τετταράκοντα. ǹ abest A.

non ex fide, sed ex dolo, teatando signum quærit. διότι οὐκ ἐκ πίστεως, ἀλλ' ἐκ πονηρίας, καὶ πειρά Quid ergo? non fecit deinceps signum ullum? Fecit utique; at non propter illos: nam ipsi obdurati erant, sed ad aliorum utilitatem. Signum vero Jonæ prophetæ, vocat resurrectionem suam e sepulero post tres dies et tres noctes. Jam enim banc Judæis prædicit ut cum resurrexerit, ad memoriam reducant quod hanc illis prædixerit, diebus etiam ac noctibus propriæ sepulturæ ad minutum designatis. Propter hoc siquidem ipso sepulto, congregatì sunt summi sacerdotes et Pharisæi ad Pilatum dicentes: Domine, recordati sumus quod impostor ille dixit adhuc vivens: Post tres dies resurgam”. Hanc vero, signum Jonæ prophetæ nominavit, propter similitudinem, quam etiam manifestat dicens: Vers. 40. Sicut eral, et signorŋın omnium maxime admirandum: nullius enim facta est unquam talis a mortuis resurrectio. Datum est autem hujusmodi signum Judæis infidelibus, hoc est, opere impletum est apud eos hoc miraculum, quo certiores sint hunc Deum esse omnipotentem, et deinceps quasi Deo repugnantes, conscientiam habeant acerbe illos torquentem et futura quæ eos comprehensura sint mala præsagientem. Cor vero terra intelligi illius profunditatem. Nam in profunditate illius, lapidibus incisum erat sepulcrum. Tres autem dies cum noctibus sub terra permansit, ut crederetur fuisse mortuus. noctibus. Hoc vere signum + Cor terre, sepulcrum vocal. ' ζουσα σημείον ζητεῖ. Τί οὖν ἐποίησεν ἔκτοτε ση μεῖον; Εποίησεν, ἀλλ' οὐ δι' αὐτούς· πεπωρωμένο: γὰρ ἦσαν, ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν ἄλλων ὠφέλειαν. Σημεῖον δὲ Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου λέγει, την μετά τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας ἐκ τοῦ τάτου ἀνάστασιν αὐτοῦ. Προαναφωνεῖ γὰρ ἤδη ταύτην τοῖς Ἰουδαίοις, ἵνα ἀναστάντος μνημονεύωσιν, ὅτι προείπε τούτοις περὶ αὐτῆς, ἐπισημηνάμενος λεπτο μερῶς καὶ τὰς ἡμέρας καὶ τὰς νύκτας τῆς ἰδίας ταφῆς. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὕστερον ταφέντος αὐτοῦ συνήχθησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαίοι πρὸς Πιλάτον λέγοντες· Κύριε, ἐμνήσθημεν ὅτι ὁ πλάνος ἐκεῖνος εἶπεν ὅτι ζῶν· Μετὰ τρεῖς ἡμέ ρας ἐγείρομαι. Σημεῖον δὲ Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου ταύτην ὠνόματα, διὰ τὴν ὁμοιότητα, ἣν καὶ ἑρμη νεύει λέγων. Vers. 41. Viri Ninivita. hoc loco. Simul tanquam omnia præcognoscens et horum prædicit impœnitentiam, quæ etiam post suam futura erat resurrectionem et simul ipsos exterret. Dicere solemus hunc aut illum in futurojudicio nos condemnaturum, nou quasi ille futurus sit judex, siquidem omnium judex unus erit Christus, sed quod illius operatio nostris collata confundet nos. Hanc quoque consuetudinem secutus est Christus:Plus autem, ait, quam Jonas est hoc loco. Juu:s enim servus erat, Christus vero Dominus ille e ceto egressus est, iste ab inferno; ille invitus prædicavit, iste sponte; ille peregrinus erat,iste cognatus secundum carnem, ille subversionem prædicavit, Ὦ iste regnum cœlorum; ille nullum fecitsiguum, iste innamera: de illo nullus prædixit, de isto omnes prophete. Præterea Ninivitæ barbari erant, Judæt divinis enutriti Scripturis. Et illi quidem uibil a Jona audierunt præter id tantum; Adhuc tres dies et Ninive subvertetur 3, et statim ei crediderunt: isti vero variam a Christo ac profundissimam alldierant doctrinam, nec ci crediderunt. Multa quo88 Matth. xxvii, 62, 63. ss Jun. 11, 4. Ὥσπερ-νύκτας. Όντως τοῦτο σημεῖον ἦν, καὶ στ μεῖον πάντων παραδοξότερον. Οὐδενὸς γὰρ οὐδέποτε τοιαύτη γέγονεν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασις. Εδόθη δὲ τὸ ση· μεῖον τοῦτο τοῖς ἀπίστοις Ιουδαίοις, τουτέστιν, έτερατουργήθη παρ' αὐτοῖς, ἵνα πληροφορηθῶσιν, ὅτι Θεός ἐστι παντοδύναμος. Καὶ λοιπὸν, ὡς θεομάχοι, τὸ συνειδὸς ἕξουσιν τύπτον καὶ πικρῶς αὐτοὺς βασα νίζον καὶ προανατυποῦν τὰ μέλλοντα καταλαβείν τούτους κακά. Καρδίαν δὲ γῆς νόει, τὸ βάθος αὐτ τῆς. Ἐν βάθει γὰρ ἦν λελατομημένος ὁ τάφος. Τρία δὲ ἡμερονύκτια διήγαγεν ὑπὸ γῆν, ἵνα πιστευ θῇ, ὅτι ἀπέθανεν. † Καρδίαν γῆς, τὸν τάφον λέγει. "Ανδρες Νινευίται ὧδε. Αμα μὲν, ὡς πάντα εἰδὼς, προλέγει τὸ, καὶ μετὰ τὴν τοιαύτην ἀνάστα σιν, ἀμετανόητον αὐτῶν· ἅμα δὲ καὶ ἐκφοβεῖ τού τους. Ἐπεὶ δὲ εἰώθαμεν λέγειν, ὅτι ἡ δεῖνα ἐν τῇ μελλούσῃ κρίσει κατακρινεῖ ἡμᾶς, οὐχ ὡς ἐκείνου κρίνοντος· εἷς γὰρ κριτῆς πάντων ὁ Χριστός· ἀλλ ὡς τῆς ἐκείνου πράξεως ἐν τῷ παρεξετάζεσθαι ταῖς ἡμετέραις καταισχυνούσης ἡμᾶς· τῇ συνηθεία ταύτῃ καὶ ὁ Χριστὸς ἠκολούθησε. Πλεῖον δὲ τοῦ Ιωνά ὧδε, φησί, διότι ὁ μὲν Ἰωνᾶς ἦν δοῦλος, ὁ δὲ Χριστὸς Δεσπότης· καὶ ὁ μὲν ἐκ κήτους ἐξῆλθεν, οὗτος δὲ ἐξ ᾄδου· καὶ ὁ μὲν ἄκων ἐκήρυξεν, οὗτος δὲ ἑκών· καὶ ὁ μὲν ξένος ἦν, οὗτο; δὲ συγκ γενὴς κατὰ σάρκα· καὶ ὁ μὲν καταστροφὴν ἐκήρυ ξεν, οὗτος δὲ βασιλείαν οὐρανῶν· καὶ ὁ μὲν οὐδὲν σημεῖον ἐποίησεν, οὗτος δὲ μυρία· καὶ περὶ ἐκείνου μὲν οὐδεὶς προείπε· περὶ τούτου δὲ πάντες οἱ προφῆ ται· καὶ οἱ μὲν Νινευῖται βάρβαροι ἐτύγχανον, σε δὲ Ἰουδαῖοι, ταῖς θείαις ἦσαν ἐντεθραμμένοι Γρα φαῖς· κἀκεῖνοι μὲν οὐδὲν παρὰ τοῦ Ἰωνα πλέον ἤκουσαν, εἰ μὴ μόνον· "Ετι τρεῖς ἡμέραι καὶ ἡ Νινευΐ καταστραφήσεται, και είν Variæ lectiones et notæ. Hæc quinque vocabu!a solus Henlenius in margine sui codicis repetit. Ita LXX: sed in Hebraico est τετταράκοντα. ǹ abest A.

non ex fide, sed ex dolo, teatando signum quærit. διότι οὐκ ἐκ πίστεως, ἀλλ' ἐκ πονηρίας, καὶ πειρά Quid ergo? non fecit deinceps signum ullum? Fecit utique; at non propter illos: nam ipsi obdurati erant, sed ad aliorum utilitatem. Signum vero Jonæ prophetæ, vocat resurrectionem suam e sepulero post tres dies et tres noctes. Jam enim banc Judæis prædicit ut cum resurrexerit, ad memoriam reducant quod hanc illis prædixerit, diebus etiam ac noctibus propriæ sepulturæ ad minutum designatis. Propter hoc siquidem ipso sepulto, congregatì sunt summi sacerdotes et Pharisæi ad Pilatum dicentes: Domine, recordati sumus quod impostor ille dixit adhuc vivens: Post tres dies resurgam”. Hanc vero, signum Jonæ prophetæ nominavit, propter similitudinem, quam etiam manifestat dicens: Vers. 40. Sicut eral, et signorŋın omnium maxime admirandum: nullius enim facta est unquam talis a mortuis resurrectio. Datum est autem hujusmodi signum Judæis infidelibus, hoc est, opere impletum est apud eos hoc miraculum, quo certiores sint hunc Deum esse omnipotentem, et deinceps quasi Deo repugnantes, conscientiam habeant acerbe illos torquentem et futura quæ eos comprehensura sint mala præsagientem. Cor vero terra intelligi illius profunditatem. Nam in profunditate illius, lapidibus incisum erat sepulcrum. Tres autem dies cum noctibus sub terra permansit, ut crederetur fuisse mortuus. noctibus. Hoc vere signum + Cor terre, sepulcrum vocal. ' ζουσα σημείον ζητεῖ. Τί οὖν ἐποίησεν ἔκτοτε ση μεῖον; Εποίησεν, ἀλλ' οὐ δι' αὐτούς· πεπωρωμένο: γὰρ ἦσαν, ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν ἄλλων ὠφέλειαν. Σημεῖον δὲ Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου λέγει, την μετά τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας ἐκ τοῦ τάτου ἀνάστασιν αὐτοῦ. Προαναφωνεῖ γὰρ ἤδη ταύτην τοῖς Ἰουδαίοις, ἵνα ἀναστάντος μνημονεύωσιν, ὅτι προείπε τούτοις περὶ αὐτῆς, ἐπισημηνάμενος λεπτο μερῶς καὶ τὰς ἡμέρας καὶ τὰς νύκτας τῆς ἰδίας ταφῆς. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὕστερον ταφέντος αὐτοῦ συνήχθησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαίοι πρὸς Πιλάτον λέγοντες· Κύριε, ἐμνήσθημεν ὅτι ὁ πλάνος ἐκεῖνος εἶπεν ὅτι ζῶν· Μετὰ τρεῖς ἡμέ ρας ἐγείρομαι. Σημεῖον δὲ Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου ταύτην ὠνόματα, διὰ τὴν ὁμοιότητα, ἣν καὶ ἑρμη νεύει λέγων. Vers. 41. Viri Ninivita. hoc loco. Simul tanquam omnia præcognoscens et horum prædicit impœnitentiam, quæ etiam post suam futura erat resurrectionem et simul ipsos exterret. Dicere solemus hunc aut illum in futurojudicio nos condemnaturum, nou quasi ille futurus sit judex, siquidem omnium judex unus erit Christus, sed quod illius operatio nostris collata confundet nos. Hanc quoque consuetudinem secutus est Christus:Plus autem, ait, quam Jonas est hoc loco. Juu:s enim servus erat, Christus vero Dominus ille e ceto egressus est, iste ab inferno; ille invitus prædicavit, iste sponte; ille peregrinus erat,iste cognatus secundum carnem, ille subversionem prædicavit, Ὦ iste regnum cœlorum; ille nullum fecitsiguum, iste innamera: de illo nullus prædixit, de isto omnes prophete. Præterea Ninivitæ barbari erant, Judæt divinis enutriti Scripturis. Et illi quidem uibil a Jona audierunt præter id tantum; Adhuc tres dies et Ninive subvertetur 3, et statim ei crediderunt: isti vero variam a Christo ac profundissimam alldierant doctrinam, nec ci crediderunt. Multa quo88 Matth. xxvii, 62, 63. ss Jun. 11, 4. Ὥσπερ-νύκτας. Όντως τοῦτο σημεῖον ἦν, καὶ στ μεῖον πάντων παραδοξότερον. Οὐδενὸς γὰρ οὐδέποτε τοιαύτη γέγονεν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασις. Εδόθη δὲ τὸ ση· μεῖον τοῦτο τοῖς ἀπίστοις Ιουδαίοις, τουτέστιν, έτερατουργήθη παρ' αὐτοῖς, ἵνα πληροφορηθῶσιν, ὅτι Θεός ἐστι παντοδύναμος. Καὶ λοιπὸν, ὡς θεομάχοι, τὸ συνειδὸς ἕξουσιν τύπτον καὶ πικρῶς αὐτοὺς βασα νίζον καὶ προανατυποῦν τὰ μέλλοντα καταλαβείν τούτους κακά. Καρδίαν δὲ γῆς νόει, τὸ βάθος αὐτ τῆς. Ἐν βάθει γὰρ ἦν λελατομημένος ὁ τάφος. Τρία δὲ ἡμερονύκτια διήγαγεν ὑπὸ γῆν, ἵνα πιστευ θῇ, ὅτι ἀπέθανεν. † Καρδίαν γῆς, τὸν τάφον λέγει. "Ανδρες Νινευίται ὧδε. Αμα μὲν, ὡς πάντα εἰδὼς, προλέγει τὸ, καὶ μετὰ τὴν τοιαύτην ἀνάστα σιν, ἀμετανόητον αὐτῶν· ἅμα δὲ καὶ ἐκφοβεῖ τού τους. Ἐπεὶ δὲ εἰώθαμεν λέγειν, ὅτι ἡ δεῖνα ἐν τῇ μελλούσῃ κρίσει κατακρινεῖ ἡμᾶς, οὐχ ὡς ἐκείνου κρίνοντος· εἷς γὰρ κριτῆς πάντων ὁ Χριστός· ἀλλ ὡς τῆς ἐκείνου πράξεως ἐν τῷ παρεξετάζεσθαι ταῖς ἡμετέραις καταισχυνούσης ἡμᾶς· τῇ συνηθεία ταύτῃ καὶ ὁ Χριστὸς ἠκολούθησε. Πλεῖον δὲ τοῦ Ιωνά ὧδε, φησί, διότι ὁ μὲν Ἰωνᾶς ἦν δοῦλος, ὁ δὲ Χριστὸς Δεσπότης· καὶ ὁ μὲν ἐκ κήτους ἐξῆλθεν, οὗτος δὲ ἐξ ᾄδου· καὶ ὁ μὲν ἄκων ἐκήρυξεν, οὗτος δὲ ἑκών· καὶ ὁ μὲν ξένος ἦν, οὗτο; δὲ συγκ γενὴς κατὰ σάρκα· καὶ ὁ μὲν καταστροφὴν ἐκήρυ ξεν, οὗτος δὲ βασιλείαν οὐρανῶν· καὶ ὁ μὲν οὐδὲν σημεῖον ἐποίησεν, οὗτος δὲ μυρία· καὶ περὶ ἐκείνου μὲν οὐδεὶς προείπε· περὶ τούτου δὲ πάντες οἱ προφῆ ται· καὶ οἱ μὲν Νινευῖται βάρβαροι ἐτύγχανον, σε δὲ Ἰουδαῖοι, ταῖς θείαις ἦσαν ἐντεθραμμένοι Γρα φαῖς· κἀκεῖνοι μὲν οὐδὲν παρὰ τοῦ Ἰωνα πλέον ἤκουσαν, εἰ μὴ μόνον· "Ετι τρεῖς ἡμέραι καὶ ἡ Νινευΐ καταστραφήσεται, και είν Variæ lectiones et notæ. Hæc quinque vocabu!a solus Henlenius in margine sui codicis repetit. Ita LXX: sed in Hebraico est τετταράκοντα. ǹ abest A.

non ex fide, sed ex dolo, teatando signum quærit. διότι οὐκ ἐκ πίστεως, ἀλλ' ἐκ πονηρίας, καὶ πειρά Quid ergo? non fecit deinceps signum ullum? Fecit utique; at non propter illos: nam ipsi obdurati erant, sed ad aliorum utilitatem. Signum vero Jonæ prophetæ, vocat resurrectionem suam e sepulero post tres dies et tres noctes. Jam enim banc Judæis prædicit ut cum resurrexerit, ad memoriam reducant quod hanc illis prædixerit, diebus etiam ac noctibus propriæ sepulturæ ad minutum designatis. Propter hoc siquidem ipso sepulto, congregatì sunt summi sacerdotes et Pharisæi ad Pilatum dicentes: Domine, recordati sumus quod impostor ille dixit adhuc vivens: Post tres dies resurgam”. Hanc vero, signum Jonæ prophetæ nominavit, propter similitudinem, quam etiam manifestat dicens: Vers. 40. Sicut eral, et signorŋın omnium maxime admirandum: nullius enim facta est unquam talis a mortuis resurrectio. Datum est autem hujusmodi signum Judæis infidelibus, hoc est, opere impletum est apud eos hoc miraculum, quo certiores sint hunc Deum esse omnipotentem, et deinceps quasi Deo repugnantes, conscientiam habeant acerbe illos torquentem et futura quæ eos comprehensura sint mala præsagientem. Cor vero terra intelligi illius profunditatem. Nam in profunditate illius, lapidibus incisum erat sepulcrum. Tres autem dies cum noctibus sub terra permansit, ut crederetur fuisse mortuus. noctibus. Hoc vere signum + Cor terre, sepulcrum vocal. ' ζουσα σημείον ζητεῖ. Τί οὖν ἐποίησεν ἔκτοτε ση μεῖον; Εποίησεν, ἀλλ' οὐ δι' αὐτούς· πεπωρωμένο: γὰρ ἦσαν, ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν ἄλλων ὠφέλειαν. Σημεῖον δὲ Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου λέγει, την μετά τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας ἐκ τοῦ τάτου ἀνάστασιν αὐτοῦ. Προαναφωνεῖ γὰρ ἤδη ταύτην τοῖς Ἰουδαίοις, ἵνα ἀναστάντος μνημονεύωσιν, ὅτι προείπε τούτοις περὶ αὐτῆς, ἐπισημηνάμενος λεπτο μερῶς καὶ τὰς ἡμέρας καὶ τὰς νύκτας τῆς ἰδίας ταφῆς. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὕστερον ταφέντος αὐτοῦ συνήχθησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαίοι πρὸς Πιλάτον λέγοντες· Κύριε, ἐμνήσθημεν ὅτι ὁ πλάνος ἐκεῖνος εἶπεν ὅτι ζῶν· Μετὰ τρεῖς ἡμέ ρας ἐγείρομαι. Σημεῖον δὲ Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου ταύτην ὠνόματα, διὰ τὴν ὁμοιότητα, ἣν καὶ ἑρμη νεύει λέγων. Vers. 41. Viri Ninivita. hoc loco. Simul tanquam omnia præcognoscens et horum prædicit impœnitentiam, quæ etiam post suam futura erat resurrectionem et simul ipsos exterret. Dicere solemus hunc aut illum in futurojudicio nos condemnaturum, nou quasi ille futurus sit judex, siquidem omnium judex unus erit Christus, sed quod illius operatio nostris collata confundet nos. Hanc quoque consuetudinem secutus est Christus:Plus autem, ait, quam Jonas est hoc loco. Juu:s enim servus erat, Christus vero Dominus ille e ceto egressus est, iste ab inferno; ille invitus prædicavit, iste sponte; ille peregrinus erat,iste cognatus secundum carnem, ille subversionem prædicavit, Ὦ iste regnum cœlorum; ille nullum fecitsiguum, iste innamera: de illo nullus prædixit, de isto omnes prophete. Præterea Ninivitæ barbari erant, Judæt divinis enutriti Scripturis. Et illi quidem uibil a Jona audierunt præter id tantum; Adhuc tres dies et Ninive subvertetur 3, et statim ei crediderunt: isti vero variam a Christo ac profundissimam alldierant doctrinam, nec ci crediderunt. Multa quo88 Matth. xxvii, 62, 63. ss Jun. 11, 4. Ὥσπερ-νύκτας. Όντως τοῦτο σημεῖον ἦν, καὶ στ μεῖον πάντων παραδοξότερον. Οὐδενὸς γὰρ οὐδέποτε τοιαύτη γέγονεν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασις. Εδόθη δὲ τὸ ση· μεῖον τοῦτο τοῖς ἀπίστοις Ιουδαίοις, τουτέστιν, έτερατουργήθη παρ' αὐτοῖς, ἵνα πληροφορηθῶσιν, ὅτι Θεός ἐστι παντοδύναμος. Καὶ λοιπὸν, ὡς θεομάχοι, τὸ συνειδὸς ἕξουσιν τύπτον καὶ πικρῶς αὐτοὺς βασα νίζον καὶ προανατυποῦν τὰ μέλλοντα καταλαβείν τούτους κακά. Καρδίαν δὲ γῆς νόει, τὸ βάθος αὐτ τῆς. Ἐν βάθει γὰρ ἦν λελατομημένος ὁ τάφος. Τρία δὲ ἡμερονύκτια διήγαγεν ὑπὸ γῆν, ἵνα πιστευ θῇ, ὅτι ἀπέθανεν. † Καρδίαν γῆς, τὸν τάφον λέγει. "Ανδρες Νινευίται ὧδε. Αμα μὲν, ὡς πάντα εἰδὼς, προλέγει τὸ, καὶ μετὰ τὴν τοιαύτην ἀνάστα σιν, ἀμετανόητον αὐτῶν· ἅμα δὲ καὶ ἐκφοβεῖ τού τους. Ἐπεὶ δὲ εἰώθαμεν λέγειν, ὅτι ἡ δεῖνα ἐν τῇ μελλούσῃ κρίσει κατακρινεῖ ἡμᾶς, οὐχ ὡς ἐκείνου κρίνοντος· εἷς γὰρ κριτῆς πάντων ὁ Χριστός· ἀλλ ὡς τῆς ἐκείνου πράξεως ἐν τῷ παρεξετάζεσθαι ταῖς ἡμετέραις καταισχυνούσης ἡμᾶς· τῇ συνηθεία ταύτῃ καὶ ὁ Χριστὸς ἠκολούθησε. Πλεῖον δὲ τοῦ Ιωνά ὧδε, φησί, διότι ὁ μὲν Ἰωνᾶς ἦν δοῦλος, ὁ δὲ Χριστὸς Δεσπότης· καὶ ὁ μὲν ἐκ κήτους ἐξῆλθεν, οὗτος δὲ ἐξ ᾄδου· καὶ ὁ μὲν ἄκων ἐκήρυξεν, οὗτος δὲ ἑκών· καὶ ὁ μὲν ξένος ἦν, οὗτο; δὲ συγκ γενὴς κατὰ σάρκα· καὶ ὁ μὲν καταστροφὴν ἐκήρυ ξεν, οὗτος δὲ βασιλείαν οὐρανῶν· καὶ ὁ μὲν οὐδὲν σημεῖον ἐποίησεν, οὗτος δὲ μυρία· καὶ περὶ ἐκείνου μὲν οὐδεὶς προείπε· περὶ τούτου δὲ πάντες οἱ προφῆ ται· καὶ οἱ μὲν Νινευῖται βάρβαροι ἐτύγχανον, σε δὲ Ἰουδαῖοι, ταῖς θείαις ἦσαν ἐντεθραμμένοι Γρα φαῖς· κἀκεῖνοι μὲν οὐδὲν παρὰ τοῦ Ἰωνα πλέον ἤκουσαν, εἰ μὴ μόνον· "Ετι τρεῖς ἡμέραι καὶ ἡ Νινευΐ καταστραφήσεται, και είν Variæ lectiones et notæ. Hæc quinque vocabu!a solus Henlenius in margine sui codicis repetit. Ita LXX: sed in Hebraico est τετταράκοντα. ǹ abest A.

CAP. XXIII. jora habuit. θὺ; ἐπίστευσαν αὐτῷ, καὶ μετενόησαν· οὗτοι δὲ que et alia invenire poterimus, quae Christus ma παντοίαν ἠνωτίσθησαν παρὰ τοῦ Χριστοῦ φιλοσοφωτά την διδασκαλίαν, καὶ οὐκ ἐπίστευσαν αὐτῷ. Καὶ πολλὰ ἕτερα τοιαῦτα εὕροιμεν ἂν, ἔχοντα τὸ μεῖζον. Βασίλισσα ὧδε. Νότον λέγει, τὴν χώραν, ἀφ' ἧς ὁ νότος πνέει, λέγω δὴ τὴν Αἰθιοπίαν, ἣν Σαβι κέκληκεν ἡ τρίτη βίβλος τῶν Βασιλειῶν. Κεῖται δὲ ή τοιαύτη χώρα ἐν τῷ πέρατι τῆς οἰκουμένης. Πλεῖον δὲ Σολομῶνος ὧδε, φησίν, ὅτι Σολομών μὲν βασιλεὺς ἦν Ἰουδαίας μόνης· ὁ δὲ Χριστός, βασιλεὺς οὐρανοῦ καὶ γῆς. Καὶ ὁ μὲν περὶ σοφίας ἀνθρωπίνης αὐτῇ διελέχθη· οὗτος δὲ περὶ σοφίας θείας ἐποιεῖτο τὰς ὁμιλίας. Οὕτω παραστήσας ἀπὸ συγκρίσεως τὴν ὑπερβολὴν τῆς κακίας αὐτῶν, λοι τὸν προλέγει διὰ παραβολῆς τὰ μέλλοντα καταλαβεῖν αὐτοὺς κακά. Οταν εὑρίσκει. 'Ανύδρους τόπους λέγει, τὰς ἐρημίας. Δηλοῖ δὲ τὰς τῶν ἁγίων ψυχάς, μηδεμίαν υγρότητα πάθους ἐχούσας, ἐρήμους δὲ καὶ ἀγόνους κακίας ὑπαρχούσας, εἰς ἃς οὐκ ἔχει πάροδον. Τότε Vers. 42. Regina hoc loco. Austrum dicit regionem a qua flat auster, dico sane Æthiopiam, quam Saba vocavit tertius Regum liber ". Sita est autem hæc regio ad finem orbis habitabilis. Plus, inquit, est hoc loco quam Solomon. Nam Solomon solius Judea rex erat, Christus vero rex coeli et terra. Ille de sapientia humana ipsi disseruit; hic de sapientia divina sermones habuit. Postquam ita pravitatis illorum excessum a comparatione demonstravit, prædicit deinceps per parabolam quæ eos comprehensura essent mala. Vers. 43. Cum invenit. Arentia loca dicit de serta. Significat autem sanctorum animas, nullum affectionis humorem habentes, quæ etiam deserta sunt, nec ullius vitii fecundæ, (†† ad quas non habet aditum.) Vers. 44. Tunc ἐξῆλθον. Οἶκον αὐτοῦ φησι, τὸν ἄνθρω πον, ἀφ' οὗ ἐξῆλθεν, οὐχ ἑκὼν, ἀλλὰ κελεύσει Θεοῦ. erivi. Domum suam vocat hominein a quo egressus est non volens, sed jussu divino. Vers. 44. Et ornatam. De liberatis a dæmone hoc dixit, qui ob segnitiem ac negligentiam facile rursus a dæinone invaduntur et capiuntur. Invenit, inquit, priorem domum suam vacantem ac vacuam Spiritu sancto seu virtute; præterea scopis purgatam et mundatam, hoc est instructam ad ipsius Καὶ — κεκοσμημένον. Τοῦτο λέγει περὶ τῶν ἀπαλλαγέντων μὲν τοῦ δαίμονος, ἐξ ἀπροσεξίας δὲ καὶ ἀμελείας εὐεπιχειρήτων πάλιν καὶ εὐαλώτων τῷ δαίμονι. Εὑρίσκει δέ, φησί, τὸν πρότερον οἶκον αὐτοῦ σχολάζοντα καὶ κενὸν ἁγίου Πνεύματος ἢ ἀρετῆς, ἔτι δὲ σεσαρωμένον καὶ κεκαθαρμένον, τουτέστιν, ηὐτρεπισμένον εἰς ὑποδοχὴν αὐτοῦ· ναὶ susceptionem: insuper et ornatam sive delectabilem μὴν, καὶ κεκοσμημένον, ήγουν, τερπνὸν αὐτῷ. Τότε — ἐκεῖ. Πονηρότερα, ἀντὶ τοῦ, ἰσχυρότερα πρὸς τὸ κακοποιεῖν. Δέδοικε γὰρ εἰσελθεῖν, μή ποτε, ὡς μόνον καὶ ἀσθενὲς, πάλιν ἀπελαθῇ. Ἑπτὰ δὲ ἁπλῶς, τὰ πολλά φασιν οἱ 'Εβραίοι. [Η πονηρόν πνεῦμα, παραληπτικὸν τῶν ἑπτὰ πονηροτέρων αὐτοῦ πνευμάτων, ἔστιν ὁ λογισμὸς τῆς γαστριμαργίας, ᾧ ἔπεται ὁ τῆς πορνείας, καὶ ὁ τῆς φιλαργυρίας, καὶ ὁ τῆς ὀργῆς, καὶ ὁ τῆς λύο πης, καὶ ὁ τῆς ἀκηδίας, καὶ ὁ τῆς κενοδοξίας, καὶ ὁ τῆς ὑπερηφανίας.] Καὶ – πρώτων. Πρότερον μὲν γὰρ ὑφ᾽ ἑνὸς δαίμονος ἐβασανίζετο· ὕστερον δὲ, ὑπὸ πολλῶν. Οὕτως – πονηρᾷ. Ωσπερ οἱ δαιμονῶντες, φη- sibi. Vers. 45. Tunc - ibi. Sceleratiores, hoc est, fortio. res ad malefaciendum. Timuit enim ingredi, ne forte tanquam solus ac imbecillis rursus ejiceretur. Septem vero, Hebræi simpliciter pro multis accipiunt. + Spiritus malus qui assumit septem spiritus se sceleratiores, est cogitatio gastrimargiæ sive gule, quam sequuntur cogitatio fornicationis, avaritiæ, invidiæ, iræ, tristitiæ sive pigritiæ, vanæ gloriæ et superbiae. Vers. 45. Ει - primis. Prius enim ab uno denone torquebantur, postmodum vero a multis. Vers. 45. Sic — perversa. Sicut qui a dæmone, σὶν, ὅταν ἀπαλλαγῶσι τοῦ δαίμονος, ἐὰν ἀμελήσωσι, " inquit, agitabantur, si postquam ab eo liberati fucχαλεπωτέραν ὑφίστανται τὴν ἐπήρειαν· οὕτω; ἔστ ται καὶ τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ ἀπίστῳ καὶ ἀπειθεῖ· καὶ ὄντω; οὕτω; αὐτῇ συνέβη. Πρότερον μὲν γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι κατείχοντο δαίμοσιν, εἰδωλολατροῦντες καὶ θύοντες τοὺς υἱοὺς αὐτῶν καὶ τὰς θυγατέρας. ᾿Απηλλάγησαν δὲ τούτων, διὰ τῶν προφητῶν. Ἐπεὶ δὲ ἡμέλησαν τῆς οἰκείας σωτηρίας, καὶ τὸν Σωτῆρα ** ]|[ Reg. x, 4. rint), negligentes sint, facile rursus vexationem sustinent: ita erit et generationi buic incredukc et impersuadibili. Et vere ita illi contigit. Prius siquidem Judæi dæmonibus agitabantur, colen: es idola, eisque filios suos ac filiasi immolantes: ‘ab h:3, autem per prophetas liberati sunt. Sed quia salutis domum (j) neglexerunt, suumque Salvatorem Variæ lectiones et notæ. πρόοδο" 4. Ab εἰς ad πάροδον omiseral Hentenius. δέ omittit Β. εἰς pro πρός λ. inclusa in marg. habet A. αὐτοῖς addit A. () Salutis domum. Salutem suam. Sine videtur legisse οἰκίας.

CAP. XXIII. jora habuit. θὺ; ἐπίστευσαν αὐτῷ, καὶ μετενόησαν· οὗτοι δὲ que et alia invenire poterimus, quae Christus ma παντοίαν ἠνωτίσθησαν παρὰ τοῦ Χριστοῦ φιλοσοφωτά την διδασκαλίαν, καὶ οὐκ ἐπίστευσαν αὐτῷ. Καὶ πολλὰ ἕτερα τοιαῦτα εὕροιμεν ἂν, ἔχοντα τὸ μεῖζον. Βασίλισσα ὧδε. Νότον λέγει, τὴν χώραν, ἀφ' ἧς ὁ νότος πνέει, λέγω δὴ τὴν Αἰθιοπίαν, ἣν Σαβι κέκληκεν ἡ τρίτη βίβλος τῶν Βασιλειῶν. Κεῖται δὲ ή τοιαύτη χώρα ἐν τῷ πέρατι τῆς οἰκουμένης. Πλεῖον δὲ Σολομῶνος ὧδε, φησίν, ὅτι Σολομών μὲν βασιλεὺς ἦν Ἰουδαίας μόνης· ὁ δὲ Χριστός, βασιλεὺς οὐρανοῦ καὶ γῆς. Καὶ ὁ μὲν περὶ σοφίας ἀνθρωπίνης αὐτῇ διελέχθη· οὗτος δὲ περὶ σοφίας θείας ἐποιεῖτο τὰς ὁμιλίας. Οὕτω παραστήσας ἀπὸ συγκρίσεως τὴν ὑπερβολὴν τῆς κακίας αὐτῶν, λοι τὸν προλέγει διὰ παραβολῆς τὰ μέλλοντα καταλαβεῖν αὐτοὺς κακά. Οταν εὑρίσκει. 'Ανύδρους τόπους λέγει, τὰς ἐρημίας. Δηλοῖ δὲ τὰς τῶν ἁγίων ψυχάς, μηδεμίαν υγρότητα πάθους ἐχούσας, ἐρήμους δὲ καὶ ἀγόνους κακίας ὑπαρχούσας, εἰς ἃς οὐκ ἔχει πάροδον. Τότε Vers. 42. Regina hoc loco. Austrum dicit regionem a qua flat auster, dico sane Æthiopiam, quam Saba vocavit tertius Regum liber ". Sita est autem hæc regio ad finem orbis habitabilis. Plus, inquit, est hoc loco quam Solomon. Nam Solomon solius Judea rex erat, Christus vero rex coeli et terra. Ille de sapientia humana ipsi disseruit; hic de sapientia divina sermones habuit. Postquam ita pravitatis illorum excessum a comparatione demonstravit, prædicit deinceps per parabolam quæ eos comprehensura essent mala. Vers. 43. Cum invenit. Arentia loca dicit de serta. Significat autem sanctorum animas, nullum affectionis humorem habentes, quæ etiam deserta sunt, nec ullius vitii fecundæ, (†† ad quas non habet aditum.) Vers. 44. Tunc ἐξῆλθον. Οἶκον αὐτοῦ φησι, τὸν ἄνθρω πον, ἀφ' οὗ ἐξῆλθεν, οὐχ ἑκὼν, ἀλλὰ κελεύσει Θεοῦ. erivi. Domum suam vocat hominein a quo egressus est non volens, sed jussu divino. Vers. 44. Et ornatam. De liberatis a dæmone hoc dixit, qui ob segnitiem ac negligentiam facile rursus a dæinone invaduntur et capiuntur. Invenit, inquit, priorem domum suam vacantem ac vacuam Spiritu sancto seu virtute; præterea scopis purgatam et mundatam, hoc est instructam ad ipsius Καὶ — κεκοσμημένον. Τοῦτο λέγει περὶ τῶν ἀπαλλαγέντων μὲν τοῦ δαίμονος, ἐξ ἀπροσεξίας δὲ καὶ ἀμελείας εὐεπιχειρήτων πάλιν καὶ εὐαλώτων τῷ δαίμονι. Εὑρίσκει δέ, φησί, τὸν πρότερον οἶκον αὐτοῦ σχολάζοντα καὶ κενὸν ἁγίου Πνεύματος ἢ ἀρετῆς, ἔτι δὲ σεσαρωμένον καὶ κεκαθαρμένον, τουτέστιν, ηὐτρεπισμένον εἰς ὑποδοχὴν αὐτοῦ· ναὶ susceptionem: insuper et ornatam sive delectabilem μὴν, καὶ κεκοσμημένον, ήγουν, τερπνὸν αὐτῷ. Τότε — ἐκεῖ. Πονηρότερα, ἀντὶ τοῦ, ἰσχυρότερα πρὸς τὸ κακοποιεῖν. Δέδοικε γὰρ εἰσελθεῖν, μή ποτε, ὡς μόνον καὶ ἀσθενὲς, πάλιν ἀπελαθῇ. Ἑπτὰ δὲ ἁπλῶς, τὰ πολλά φασιν οἱ 'Εβραίοι. [Η πονηρόν πνεῦμα, παραληπτικὸν τῶν ἑπτὰ πονηροτέρων αὐτοῦ πνευμάτων, ἔστιν ὁ λογισμὸς τῆς γαστριμαργίας, ᾧ ἔπεται ὁ τῆς πορνείας, καὶ ὁ τῆς φιλαργυρίας, καὶ ὁ τῆς ὀργῆς, καὶ ὁ τῆς λύο πης, καὶ ὁ τῆς ἀκηδίας, καὶ ὁ τῆς κενοδοξίας, καὶ ὁ τῆς ὑπερηφανίας.] Καὶ – πρώτων. Πρότερον μὲν γὰρ ὑφ᾽ ἑνὸς δαίμονος ἐβασανίζετο· ὕστερον δὲ, ὑπὸ πολλῶν. Οὕτως – πονηρᾷ. Ωσπερ οἱ δαιμονῶντες, φη- sibi. Vers. 45. Tunc - ibi. Sceleratiores, hoc est, fortio. res ad malefaciendum. Timuit enim ingredi, ne forte tanquam solus ac imbecillis rursus ejiceretur. Septem vero, Hebræi simpliciter pro multis accipiunt. + Spiritus malus qui assumit septem spiritus se sceleratiores, est cogitatio gastrimargiæ sive gule, quam sequuntur cogitatio fornicationis, avaritiæ, invidiæ, iræ, tristitiæ sive pigritiæ, vanæ gloriæ et superbiae. Vers. 45. Ει - primis. Prius enim ab uno denone torquebantur, postmodum vero a multis. Vers. 45. Sic — perversa. Sicut qui a dæmone, σὶν, ὅταν ἀπαλλαγῶσι τοῦ δαίμονος, ἐὰν ἀμελήσωσι, " inquit, agitabantur, si postquam ab eo liberati fucχαλεπωτέραν ὑφίστανται τὴν ἐπήρειαν· οὕτω; ἔστ ται καὶ τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ ἀπίστῳ καὶ ἀπειθεῖ· καὶ ὄντω; οὕτω; αὐτῇ συνέβη. Πρότερον μὲν γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι κατείχοντο δαίμοσιν, εἰδωλολατροῦντες καὶ θύοντες τοὺς υἱοὺς αὐτῶν καὶ τὰς θυγατέρας. ᾿Απηλλάγησαν δὲ τούτων, διὰ τῶν προφητῶν. Ἐπεὶ δὲ ἡμέλησαν τῆς οἰκείας σωτηρίας, καὶ τὸν Σωτῆρα ** ]|[ Reg. x, 4. rint), negligentes sint, facile rursus vexationem sustinent: ita erit et generationi buic incredukc et impersuadibili. Et vere ita illi contigit. Prius siquidem Judæi dæmonibus agitabantur, colen: es idola, eisque filios suos ac filiasi immolantes: ‘ab h:3, autem per prophetas liberati sunt. Sed quia salutis domum (j) neglexerunt, suumque Salvatorem Variæ lectiones et notæ. πρόοδο" 4. Ab εἰς ad πάροδον omiseral Hentenius. δέ omittit Β. εἰς pro πρός λ. inclusa in marg. habet A. αὐτοῖς addit A. () Salutis domum. Salutem suam. Sine videtur legisse οἰκίας.

occiderunt, facile rursus a demonibus capti sunt; ἡ ἑαυτῶν ἀνεῖλον, εὐεπιχείρητοι γεγόνασι τοῖς ταιν ideoque insanientes, moverunt adversus se invicem seditiones, cædibusque sus gentis hominum flierosolyma impleverunt, prout scripsit Josephus. Et jam facta sunt novissimæ eorum calamitates graviores prioribus. Nam que sub Vespasiano et Tito passi sunt, longe miserabiliora fuerunt bis, quæ ab Egyptiis et Babyloniis ac Antiocho sustinuerant. Ideo etiam Christus dicebat: Erit afflictio magna qualis nunquam fuit neque erit ". Dicta igitur parabola nos quoque docemur, quod quisquis a malo liberatus est, nec melior efficitur, duram sustinebit ultionem: et ei qui postquam a peccato tyrannice primum imperante liberatus est rursus illi sese accessu facilem praebet, miserior erit posterior condemnatio priore. llac enim causa dixit Christus paralytico: Ecce sanus facius es, non pecces deinceps, ne quid detcrius tibi contingat”. Vers. 46, 47. Adhuc·loqui. Foris, id est, extra domum in qua docebat, stabant: eo quod propter turbam ad eum accedere non poterant, sicut dixit Lucas "..Miserunt autem ad illum, qui evocarent illum, ut ait Marcus”, sive extra voca· rent. Fratres autem ejus dicit filias Joseph, eo quod horum pater esset, et matrem illius sibi desponsaverat. Vers. 43. At ille mei? Hoc dixit non abnegas Matrem suam. Qui enim hoc facere potuit, qui morti suæ vicinus magnam illius curam habuit: neque dedignatus est ipsam habere Matrem? Quomodo, inquam, hoc fecisset, qui propter reverentiam quam erga illam gerebat, aquam in Cana convertit in vinum, et subditus erat non ipsi solum, verum ctiam ei qui pater suus dicebatur: Et erat, inquit, subditus illis. Si enim negaturus illan fuisset, aut ob eam pudore afficiendis, nequaquam ab ea natus fuisset. Sed quia tunc multitudinem docebat, nec requuni erat, ut hos relinqueret, et ad matrem ac fratres procurreret, ait: Quæ hujusmodi mater mea est, aut qui hujusmodi fratres nei sunt, ut propter illorum obsequium, tantæ multitudinis utilitatem parvipendam? Non ergo vilipendens illos hunc locutus est sermonem, seul doceus quod præ- Ο ponendam judicet perditorum salutem parentum nc consanguineorum obsequio. Nec mirum cum propter hos parentes ac consanguincos haberè sustinuerit. Vers. 40. Ει fratres mei. Matrein eos nor inavit, quasi doctrinæ verbum in intelligibili animæ utero suscipientes, et congruo tempore ipsum μοσι πάλιν. Διὸ καὶ μανέντες έστασίασαν κατ' άλο λήλων, καὶ ἐμφυλίων σφαγῶν τὴν Ἱερουσαλήμ ἐνέπλησαν, ὡς Ιώσηπος ἱστόρησε. Καὶ λοιπὸν ἐγέ νοντο αἱ ἔσχαται συμφοραὶ αὐτῶν βαρύτεραι τῶν πρεσβυτέρων. Τὰ γὰρ ὑπὸ Ουεσπασιανοῦ καὶ Τίτου ἐπενεχθέντα αὐτοῖς, πολλῷ χαλεπώτερα τῶν κατ' Αίγυπτον, καὶ κατὰ Βαβυλῶνα, καὶ κατὰ ᾿Αντιόχου. Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς ἔλεγεν: "Εσται θλίψις μεγάλη, οία ουδέποτε γέγονεν, οὐδ᾽ οὐ μὴ ἔσται. Διὰ τῆς βηθείσης οὖν παραβολῆς καὶ ἡμεῖς μανθά νομεν, ὅτι πᾶς ὁ ἀπαλλαγεὶς κακοῦ, καὶ μὴ βελτιω θεὶς, μεγάλην υποστήσεται τιμωρίαν, καὶ τῷ μετὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς τυραννούσης ἁμαρτίας ενεπίβατον πάλιν αὐτῇ ἑαυτὸν ποιήσαντι, χαλεπωτέρα τῆς προτέρας καταδίκης ή μετὰ τοῦτο. Διὰ ταῦτα γὰρ καὶ πρὸς τὴν παράλυτον εἶπεν ὁ Χριστός· 188, ὑγιὴς γέγονας· μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν τί σοι γένηται. "Ετι — λαλῆσαι. Εξω τῆς οἰκείας, ἐν ᾗ ἐδίδα σκεν, ἵσταντο, διότι οὐκ ἠδύναντο συντυχεῖν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, ὡς ὁ Λουκᾶς εἴρηκεν. Απέστειλαν δὲ πρὸς αὐτὸν, φωνοῦντες αὐτὸν, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν, ήγουν, χολοῦντες ἔξω. Ἀδελφοὺς δὲ αὐτούς φησι, τοὺς υἱοὺς Ἰωσήφ, διὰ τὸ τὸν πατέρα του - των μνηστεύσασθαι τὴν τούτου μητέρα. Ο δέ — μου; Τοῦτο εἶπεν, οὐκ ἀρνούμενος την ἑαυτοῦ Μητέρα. Πῶς γάρ; ὁ καὶ κατὰ τὸν τοῦ θανάτου αὐτοῦ καιρὸν πολλὴν αὐτῆς φροντίδα ποιού - μενος· οὐδ᾽ αἰσχυνόμενος τὸ ἔχειν αὐτὴν μητέρα· πῶς γάρ; ὁ διὰ τὴν πρὸς αὐτὴν αἰδῶ μεταβαλών εἰς οἶνον τὸ ὕδωρ ἐν Κανά, καὶ ὑποτασσόμενος οὐ ταύτῃ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ νομισθέντι πατρὶ αὐτοῦ Ην γάρ, φησίν, υποτασσόμενος αὐτοῖς. Εἰ γὰρ ἔμελλεν ἀρνεῖσθαι αὐτὴν, ἡ αἰσχύνεσθαι δι' αὐτὴν, οὐκ ἂν ὅλως ἐξ αὐτῆς ἐγεννήθη. Αλλ' ἐπεὶ τηνι καῦτα τὸ πλῆθος ἐδίδασκε, καὶ οὐκ ἦν εἰκὸ;, ἀπολιπεῖν αὐτοὺς καὶ δραμεῖν πρὸς τὴν Μητέρα καὶ τοὺς ἀδελφοὺς, λέγε:· Τίς τηλικαύτη ἐστὶν ἡ μήτηρ μου, καὶ τίνες τηλικοῦτοι εἰσὶν οἱ ἀδελφοί μου, ἵνα διὰ τὴν θεραπείαν αὐτῶν παρίδω τὴν τοῦ τοσούτου πλήθους ὠφέλειαν; Οὐ φαυλίζων οὖν αὐτοὺς, εἶχε τὸν λόγον τοῦτον, ἀλλὰ διδάσκων, ὅτι προτιμοτέραν κρίνει τῆς τῶν γονέων καὶ συγγενών θεραπείας, τὴν τῶν ἀπολλυμένων σωτηρίαν. Καὶ οὐδὲν θαυμαστόν διὰ ταύτην γὰρ καὶ γονεῖς καὶ συγγενείς ἔχειν κατε δέξατο. Kut οἱ ἀδελφοί μου. Μητέρα μὲν αὐτοὺς ὠνό μασεν, ὡς ὑποδεχομένους τὸν λόγον τῆς διδασκα λίας ἐν τῇ νοερα γαστρὶ τῆς ψυχῆς, καὶ κατὰ τὴν et Matth. Σπιν, 21. ss Joan. v, 14. • Luc. vn 19. es Marc. 1, 51. Varis lectiones et no!. Unde autem varietas textus hoc loco? Forte ex codicibus N. Testamenti? Non. Sed ex Chryscst. t, VII, p. 462 N. του abest A. * Luc. 11, 51.

occiderunt, facile rursus a demonibus capti sunt; ἡ ἑαυτῶν ἀνεῖλον, εὐεπιχείρητοι γεγόνασι τοῖς ταιν ideoque insanientes, moverunt adversus se invicem seditiones, cædibusque sus gentis hominum flierosolyma impleverunt, prout scripsit Josephus. Et jam facta sunt novissimæ eorum calamitates graviores prioribus. Nam que sub Vespasiano et Tito passi sunt, longe miserabiliora fuerunt bis, quæ ab Egyptiis et Babyloniis ac Antiocho sustinuerant. Ideo etiam Christus dicebat: Erit afflictio magna qualis nunquam fuit neque erit ". Dicta igitur parabola nos quoque docemur, quod quisquis a malo liberatus est, nec melior efficitur, duram sustinebit ultionem: et ei qui postquam a peccato tyrannice primum imperante liberatus est rursus illi sese accessu facilem praebet, miserior erit posterior condemnatio priore. llac enim causa dixit Christus paralytico: Ecce sanus facius es, non pecces deinceps, ne quid detcrius tibi contingat”. Vers. 46, 47. Adhuc·loqui. Foris, id est, extra domum in qua docebat, stabant: eo quod propter turbam ad eum accedere non poterant, sicut dixit Lucas "..Miserunt autem ad illum, qui evocarent illum, ut ait Marcus”, sive extra voca· rent. Fratres autem ejus dicit filias Joseph, eo quod horum pater esset, et matrem illius sibi desponsaverat. Vers. 43. At ille mei? Hoc dixit non abnegas Matrem suam. Qui enim hoc facere potuit, qui morti suæ vicinus magnam illius curam habuit: neque dedignatus est ipsam habere Matrem? Quomodo, inquam, hoc fecisset, qui propter reverentiam quam erga illam gerebat, aquam in Cana convertit in vinum, et subditus erat non ipsi solum, verum ctiam ei qui pater suus dicebatur: Et erat, inquit, subditus illis. Si enim negaturus illan fuisset, aut ob eam pudore afficiendis, nequaquam ab ea natus fuisset. Sed quia tunc multitudinem docebat, nec requuni erat, ut hos relinqueret, et ad matrem ac fratres procurreret, ait: Quæ hujusmodi mater mea est, aut qui hujusmodi fratres nei sunt, ut propter illorum obsequium, tantæ multitudinis utilitatem parvipendam? Non ergo vilipendens illos hunc locutus est sermonem, seul doceus quod præ- Ο ponendam judicet perditorum salutem parentum nc consanguineorum obsequio. Nec mirum cum propter hos parentes ac consanguincos haberè sustinuerit. Vers. 40. Ει fratres mei. Matrein eos nor inavit, quasi doctrinæ verbum in intelligibili animæ utero suscipientes, et congruo tempore ipsum μοσι πάλιν. Διὸ καὶ μανέντες έστασίασαν κατ' άλο λήλων, καὶ ἐμφυλίων σφαγῶν τὴν Ἱερουσαλήμ ἐνέπλησαν, ὡς Ιώσηπος ἱστόρησε. Καὶ λοιπὸν ἐγέ νοντο αἱ ἔσχαται συμφοραὶ αὐτῶν βαρύτεραι τῶν πρεσβυτέρων. Τὰ γὰρ ὑπὸ Ουεσπασιανοῦ καὶ Τίτου ἐπενεχθέντα αὐτοῖς, πολλῷ χαλεπώτερα τῶν κατ' Αίγυπτον, καὶ κατὰ Βαβυλῶνα, καὶ κατὰ ᾿Αντιόχου. Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς ἔλεγεν: "Εσται θλίψις μεγάλη, οία ουδέποτε γέγονεν, οὐδ᾽ οὐ μὴ ἔσται. Διὰ τῆς βηθείσης οὖν παραβολῆς καὶ ἡμεῖς μανθά νομεν, ὅτι πᾶς ὁ ἀπαλλαγεὶς κακοῦ, καὶ μὴ βελτιω θεὶς, μεγάλην υποστήσεται τιμωρίαν, καὶ τῷ μετὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς τυραννούσης ἁμαρτίας ενεπίβατον πάλιν αὐτῇ ἑαυτὸν ποιήσαντι, χαλεπωτέρα τῆς προτέρας καταδίκης ή μετὰ τοῦτο. Διὰ ταῦτα γὰρ καὶ πρὸς τὴν παράλυτον εἶπεν ὁ Χριστός· 188, ὑγιὴς γέγονας· μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν τί σοι γένηται. "Ετι — λαλῆσαι. Εξω τῆς οἰκείας, ἐν ᾗ ἐδίδα σκεν, ἵσταντο, διότι οὐκ ἠδύναντο συντυχεῖν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, ὡς ὁ Λουκᾶς εἴρηκεν. Απέστειλαν δὲ πρὸς αὐτὸν, φωνοῦντες αὐτὸν, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν, ήγουν, χολοῦντες ἔξω. Ἀδελφοὺς δὲ αὐτούς φησι, τοὺς υἱοὺς Ἰωσήφ, διὰ τὸ τὸν πατέρα του - των μνηστεύσασθαι τὴν τούτου μητέρα. Ο δέ — μου; Τοῦτο εἶπεν, οὐκ ἀρνούμενος την ἑαυτοῦ Μητέρα. Πῶς γάρ; ὁ καὶ κατὰ τὸν τοῦ θανάτου αὐτοῦ καιρὸν πολλὴν αὐτῆς φροντίδα ποιού - μενος· οὐδ᾽ αἰσχυνόμενος τὸ ἔχειν αὐτὴν μητέρα· πῶς γάρ; ὁ διὰ τὴν πρὸς αὐτὴν αἰδῶ μεταβαλών εἰς οἶνον τὸ ὕδωρ ἐν Κανά, καὶ ὑποτασσόμενος οὐ ταύτῃ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ νομισθέντι πατρὶ αὐτοῦ Ην γάρ, φησίν, υποτασσόμενος αὐτοῖς. Εἰ γὰρ ἔμελλεν ἀρνεῖσθαι αὐτὴν, ἡ αἰσχύνεσθαι δι' αὐτὴν, οὐκ ἂν ὅλως ἐξ αὐτῆς ἐγεννήθη. Αλλ' ἐπεὶ τηνι καῦτα τὸ πλῆθος ἐδίδασκε, καὶ οὐκ ἦν εἰκὸ;, ἀπολιπεῖν αὐτοὺς καὶ δραμεῖν πρὸς τὴν Μητέρα καὶ τοὺς ἀδελφοὺς, λέγε:· Τίς τηλικαύτη ἐστὶν ἡ μήτηρ μου, καὶ τίνες τηλικοῦτοι εἰσὶν οἱ ἀδελφοί μου, ἵνα διὰ τὴν θεραπείαν αὐτῶν παρίδω τὴν τοῦ τοσούτου πλήθους ὠφέλειαν; Οὐ φαυλίζων οὖν αὐτοὺς, εἶχε τὸν λόγον τοῦτον, ἀλλὰ διδάσκων, ὅτι προτιμοτέραν κρίνει τῆς τῶν γονέων καὶ συγγενών θεραπείας, τὴν τῶν ἀπολλυμένων σωτηρίαν. Καὶ οὐδὲν θαυμαστόν διὰ ταύτην γὰρ καὶ γονεῖς καὶ συγγενείς ἔχειν κατε δέξατο. Kut οἱ ἀδελφοί μου. Μητέρα μὲν αὐτοὺς ὠνό μασεν, ὡς ὑποδεχομένους τὸν λόγον τῆς διδασκα λίας ἐν τῇ νοερα γαστρὶ τῆς ψυχῆς, καὶ κατὰ τὴν et Matth. Σπιν, 21. ss Joan. v, 14. • Luc. vn 19. es Marc. 1, 51. Varis lectiones et no!. Unde autem varietas textus hoc loco? Forte ex codicibus N. Testamenti? Non. Sed ex Chryscst. t, VII, p. 462 N. του abest A. * Luc. 11, 51.

occiderunt, facile rursus a demonibus capti sunt; ἡ ἑαυτῶν ἀνεῖλον, εὐεπιχείρητοι γεγόνασι τοῖς ταιν ideoque insanientes, moverunt adversus se invicem seditiones, cædibusque sus gentis hominum flierosolyma impleverunt, prout scripsit Josephus. Et jam facta sunt novissimæ eorum calamitates graviores prioribus. Nam que sub Vespasiano et Tito passi sunt, longe miserabiliora fuerunt bis, quæ ab Egyptiis et Babyloniis ac Antiocho sustinuerant. Ideo etiam Christus dicebat: Erit afflictio magna qualis nunquam fuit neque erit ". Dicta igitur parabola nos quoque docemur, quod quisquis a malo liberatus est, nec melior efficitur, duram sustinebit ultionem: et ei qui postquam a peccato tyrannice primum imperante liberatus est rursus illi sese accessu facilem praebet, miserior erit posterior condemnatio priore. llac enim causa dixit Christus paralytico: Ecce sanus facius es, non pecces deinceps, ne quid detcrius tibi contingat”. Vers. 46, 47. Adhuc·loqui. Foris, id est, extra domum in qua docebat, stabant: eo quod propter turbam ad eum accedere non poterant, sicut dixit Lucas "..Miserunt autem ad illum, qui evocarent illum, ut ait Marcus”, sive extra voca· rent. Fratres autem ejus dicit filias Joseph, eo quod horum pater esset, et matrem illius sibi desponsaverat. Vers. 43. At ille mei? Hoc dixit non abnegas Matrem suam. Qui enim hoc facere potuit, qui morti suæ vicinus magnam illius curam habuit: neque dedignatus est ipsam habere Matrem? Quomodo, inquam, hoc fecisset, qui propter reverentiam quam erga illam gerebat, aquam in Cana convertit in vinum, et subditus erat non ipsi solum, verum ctiam ei qui pater suus dicebatur: Et erat, inquit, subditus illis. Si enim negaturus illan fuisset, aut ob eam pudore afficiendis, nequaquam ab ea natus fuisset. Sed quia tunc multitudinem docebat, nec requuni erat, ut hos relinqueret, et ad matrem ac fratres procurreret, ait: Quæ hujusmodi mater mea est, aut qui hujusmodi fratres nei sunt, ut propter illorum obsequium, tantæ multitudinis utilitatem parvipendam? Non ergo vilipendens illos hunc locutus est sermonem, seul doceus quod præ- Ο ponendam judicet perditorum salutem parentum nc consanguineorum obsequio. Nec mirum cum propter hos parentes ac consanguincos haberè sustinuerit. Vers. 40. Ει fratres mei. Matrein eos nor inavit, quasi doctrinæ verbum in intelligibili animæ utero suscipientes, et congruo tempore ipsum μοσι πάλιν. Διὸ καὶ μανέντες έστασίασαν κατ' άλο λήλων, καὶ ἐμφυλίων σφαγῶν τὴν Ἱερουσαλήμ ἐνέπλησαν, ὡς Ιώσηπος ἱστόρησε. Καὶ λοιπὸν ἐγέ νοντο αἱ ἔσχαται συμφοραὶ αὐτῶν βαρύτεραι τῶν πρεσβυτέρων. Τὰ γὰρ ὑπὸ Ουεσπασιανοῦ καὶ Τίτου ἐπενεχθέντα αὐτοῖς, πολλῷ χαλεπώτερα τῶν κατ' Αίγυπτον, καὶ κατὰ Βαβυλῶνα, καὶ κατὰ ᾿Αντιόχου. Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς ἔλεγεν: "Εσται θλίψις μεγάλη, οία ουδέποτε γέγονεν, οὐδ᾽ οὐ μὴ ἔσται. Διὰ τῆς βηθείσης οὖν παραβολῆς καὶ ἡμεῖς μανθά νομεν, ὅτι πᾶς ὁ ἀπαλλαγεὶς κακοῦ, καὶ μὴ βελτιω θεὶς, μεγάλην υποστήσεται τιμωρίαν, καὶ τῷ μετὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς τυραννούσης ἁμαρτίας ενεπίβατον πάλιν αὐτῇ ἑαυτὸν ποιήσαντι, χαλεπωτέρα τῆς προτέρας καταδίκης ή μετὰ τοῦτο. Διὰ ταῦτα γὰρ καὶ πρὸς τὴν παράλυτον εἶπεν ὁ Χριστός· 188, ὑγιὴς γέγονας· μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν τί σοι γένηται. "Ετι — λαλῆσαι. Εξω τῆς οἰκείας, ἐν ᾗ ἐδίδα σκεν, ἵσταντο, διότι οὐκ ἠδύναντο συντυχεῖν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, ὡς ὁ Λουκᾶς εἴρηκεν. Απέστειλαν δὲ πρὸς αὐτὸν, φωνοῦντες αὐτὸν, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν, ήγουν, χολοῦντες ἔξω. Ἀδελφοὺς δὲ αὐτούς φησι, τοὺς υἱοὺς Ἰωσήφ, διὰ τὸ τὸν πατέρα του - των μνηστεύσασθαι τὴν τούτου μητέρα. Ο δέ — μου; Τοῦτο εἶπεν, οὐκ ἀρνούμενος την ἑαυτοῦ Μητέρα. Πῶς γάρ; ὁ καὶ κατὰ τὸν τοῦ θανάτου αὐτοῦ καιρὸν πολλὴν αὐτῆς φροντίδα ποιού - μενος· οὐδ᾽ αἰσχυνόμενος τὸ ἔχειν αὐτὴν μητέρα· πῶς γάρ; ὁ διὰ τὴν πρὸς αὐτὴν αἰδῶ μεταβαλών εἰς οἶνον τὸ ὕδωρ ἐν Κανά, καὶ ὑποτασσόμενος οὐ ταύτῃ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ νομισθέντι πατρὶ αὐτοῦ Ην γάρ, φησίν, υποτασσόμενος αὐτοῖς. Εἰ γὰρ ἔμελλεν ἀρνεῖσθαι αὐτὴν, ἡ αἰσχύνεσθαι δι' αὐτὴν, οὐκ ἂν ὅλως ἐξ αὐτῆς ἐγεννήθη. Αλλ' ἐπεὶ τηνι καῦτα τὸ πλῆθος ἐδίδασκε, καὶ οὐκ ἦν εἰκὸ;, ἀπολιπεῖν αὐτοὺς καὶ δραμεῖν πρὸς τὴν Μητέρα καὶ τοὺς ἀδελφοὺς, λέγε:· Τίς τηλικαύτη ἐστὶν ἡ μήτηρ μου, καὶ τίνες τηλικοῦτοι εἰσὶν οἱ ἀδελφοί μου, ἵνα διὰ τὴν θεραπείαν αὐτῶν παρίδω τὴν τοῦ τοσούτου πλήθους ὠφέλειαν; Οὐ φαυλίζων οὖν αὐτοὺς, εἶχε τὸν λόγον τοῦτον, ἀλλὰ διδάσκων, ὅτι προτιμοτέραν κρίνει τῆς τῶν γονέων καὶ συγγενών θεραπείας, τὴν τῶν ἀπολλυμένων σωτηρίαν. Καὶ οὐδὲν θαυμαστόν διὰ ταύτην γὰρ καὶ γονεῖς καὶ συγγενείς ἔχειν κατε δέξατο. Kut οἱ ἀδελφοί μου. Μητέρα μὲν αὐτοὺς ὠνό μασεν, ὡς ὑποδεχομένους τὸν λόγον τῆς διδασκα λίας ἐν τῇ νοερα γαστρὶ τῆς ψυχῆς, καὶ κατὰ τὴν et Matth. Σπιν, 21. ss Joan. v, 14. • Luc. vn 19. es Marc. 1, 51. Varis lectiones et no!. Unde autem varietas textus hoc loco? Forte ex codicibus N. Testamenti? Non. Sed ex Chryscst. t, VII, p. 462 N. του abest A. * Luc. 11, 51.

occiderunt, facile rursus a demonibus capti sunt; ἡ ἑαυτῶν ἀνεῖλον, εὐεπιχείρητοι γεγόνασι τοῖς ταιν ideoque insanientes, moverunt adversus se invicem seditiones, cædibusque sus gentis hominum flierosolyma impleverunt, prout scripsit Josephus. Et jam facta sunt novissimæ eorum calamitates graviores prioribus. Nam que sub Vespasiano et Tito passi sunt, longe miserabiliora fuerunt bis, quæ ab Egyptiis et Babyloniis ac Antiocho sustinuerant. Ideo etiam Christus dicebat: Erit afflictio magna qualis nunquam fuit neque erit ". Dicta igitur parabola nos quoque docemur, quod quisquis a malo liberatus est, nec melior efficitur, duram sustinebit ultionem: et ei qui postquam a peccato tyrannice primum imperante liberatus est rursus illi sese accessu facilem praebet, miserior erit posterior condemnatio priore. llac enim causa dixit Christus paralytico: Ecce sanus facius es, non pecces deinceps, ne quid detcrius tibi contingat”. Vers. 46, 47. Adhuc·loqui. Foris, id est, extra domum in qua docebat, stabant: eo quod propter turbam ad eum accedere non poterant, sicut dixit Lucas "..Miserunt autem ad illum, qui evocarent illum, ut ait Marcus”, sive extra voca· rent. Fratres autem ejus dicit filias Joseph, eo quod horum pater esset, et matrem illius sibi desponsaverat. Vers. 43. At ille mei? Hoc dixit non abnegas Matrem suam. Qui enim hoc facere potuit, qui morti suæ vicinus magnam illius curam habuit: neque dedignatus est ipsam habere Matrem? Quomodo, inquam, hoc fecisset, qui propter reverentiam quam erga illam gerebat, aquam in Cana convertit in vinum, et subditus erat non ipsi solum, verum ctiam ei qui pater suus dicebatur: Et erat, inquit, subditus illis. Si enim negaturus illan fuisset, aut ob eam pudore afficiendis, nequaquam ab ea natus fuisset. Sed quia tunc multitudinem docebat, nec requuni erat, ut hos relinqueret, et ad matrem ac fratres procurreret, ait: Quæ hujusmodi mater mea est, aut qui hujusmodi fratres nei sunt, ut propter illorum obsequium, tantæ multitudinis utilitatem parvipendam? Non ergo vilipendens illos hunc locutus est sermonem, seul doceus quod præ- Ο ponendam judicet perditorum salutem parentum nc consanguineorum obsequio. Nec mirum cum propter hos parentes ac consanguincos haberè sustinuerit. Vers. 40. Ει fratres mei. Matrein eos nor inavit, quasi doctrinæ verbum in intelligibili animæ utero suscipientes, et congruo tempore ipsum μοσι πάλιν. Διὸ καὶ μανέντες έστασίασαν κατ' άλο λήλων, καὶ ἐμφυλίων σφαγῶν τὴν Ἱερουσαλήμ ἐνέπλησαν, ὡς Ιώσηπος ἱστόρησε. Καὶ λοιπὸν ἐγέ νοντο αἱ ἔσχαται συμφοραὶ αὐτῶν βαρύτεραι τῶν πρεσβυτέρων. Τὰ γὰρ ὑπὸ Ουεσπασιανοῦ καὶ Τίτου ἐπενεχθέντα αὐτοῖς, πολλῷ χαλεπώτερα τῶν κατ' Αίγυπτον, καὶ κατὰ Βαβυλῶνα, καὶ κατὰ ᾿Αντιόχου. Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς ἔλεγεν: "Εσται θλίψις μεγάλη, οία ουδέποτε γέγονεν, οὐδ᾽ οὐ μὴ ἔσται. Διὰ τῆς βηθείσης οὖν παραβολῆς καὶ ἡμεῖς μανθά νομεν, ὅτι πᾶς ὁ ἀπαλλαγεὶς κακοῦ, καὶ μὴ βελτιω θεὶς, μεγάλην υποστήσεται τιμωρίαν, καὶ τῷ μετὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς τυραννούσης ἁμαρτίας ενεπίβατον πάλιν αὐτῇ ἑαυτὸν ποιήσαντι, χαλεπωτέρα τῆς προτέρας καταδίκης ή μετὰ τοῦτο. Διὰ ταῦτα γὰρ καὶ πρὸς τὴν παράλυτον εἶπεν ὁ Χριστός· 188, ὑγιὴς γέγονας· μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν τί σοι γένηται. "Ετι — λαλῆσαι. Εξω τῆς οἰκείας, ἐν ᾗ ἐδίδα σκεν, ἵσταντο, διότι οὐκ ἠδύναντο συντυχεῖν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, ὡς ὁ Λουκᾶς εἴρηκεν. Απέστειλαν δὲ πρὸς αὐτὸν, φωνοῦντες αὐτὸν, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν, ήγουν, χολοῦντες ἔξω. Ἀδελφοὺς δὲ αὐτούς φησι, τοὺς υἱοὺς Ἰωσήφ, διὰ τὸ τὸν πατέρα του - των μνηστεύσασθαι τὴν τούτου μητέρα. Ο δέ — μου; Τοῦτο εἶπεν, οὐκ ἀρνούμενος την ἑαυτοῦ Μητέρα. Πῶς γάρ; ὁ καὶ κατὰ τὸν τοῦ θανάτου αὐτοῦ καιρὸν πολλὴν αὐτῆς φροντίδα ποιού - μενος· οὐδ᾽ αἰσχυνόμενος τὸ ἔχειν αὐτὴν μητέρα· πῶς γάρ; ὁ διὰ τὴν πρὸς αὐτὴν αἰδῶ μεταβαλών εἰς οἶνον τὸ ὕδωρ ἐν Κανά, καὶ ὑποτασσόμενος οὐ ταύτῃ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ νομισθέντι πατρὶ αὐτοῦ Ην γάρ, φησίν, υποτασσόμενος αὐτοῖς. Εἰ γὰρ ἔμελλεν ἀρνεῖσθαι αὐτὴν, ἡ αἰσχύνεσθαι δι' αὐτὴν, οὐκ ἂν ὅλως ἐξ αὐτῆς ἐγεννήθη. Αλλ' ἐπεὶ τηνι καῦτα τὸ πλῆθος ἐδίδασκε, καὶ οὐκ ἦν εἰκὸ;, ἀπολιπεῖν αὐτοὺς καὶ δραμεῖν πρὸς τὴν Μητέρα καὶ τοὺς ἀδελφοὺς, λέγε:· Τίς τηλικαύτη ἐστὶν ἡ μήτηρ μου, καὶ τίνες τηλικοῦτοι εἰσὶν οἱ ἀδελφοί μου, ἵνα διὰ τὴν θεραπείαν αὐτῶν παρίδω τὴν τοῦ τοσούτου πλήθους ὠφέλειαν; Οὐ φαυλίζων οὖν αὐτοὺς, εἶχε τὸν λόγον τοῦτον, ἀλλὰ διδάσκων, ὅτι προτιμοτέραν κρίνει τῆς τῶν γονέων καὶ συγγενών θεραπείας, τὴν τῶν ἀπολλυμένων σωτηρίαν. Καὶ οὐδὲν θαυμαστόν διὰ ταύτην γὰρ καὶ γονεῖς καὶ συγγενείς ἔχειν κατε δέξατο. Kut οἱ ἀδελφοί μου. Μητέρα μὲν αὐτοὺς ὠνό μασεν, ὡς ὑποδεχομένους τὸν λόγον τῆς διδασκα λίας ἐν τῇ νοερα γαστρὶ τῆς ψυχῆς, καὶ κατὰ τὴν et Matth. Σπιν, 21. ss Joan. v, 14. • Luc. vn 19. es Marc. 1, 51. Varis lectiones et no!. Unde autem varietas textus hoc loco? Forte ex codicibus N. Testamenti? Non. Sed ex Chryscst. t, VII, p. 462 N. του abest A. * Luc. 11, 51.

COMMENT. IN MATT προσήκοντα καιρὸν ἀποτίκτοντας αὐτόν· ἀδελφούς. δὲ, ὡς υιοθετηθέντας τῷ οὐρανίῳ Πατρὶ, διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως, και γεγονότας συγκληρονόμους τῆς βασιλείας αὐτοῦ. Εἶτα έφερμηνεύει τον λόγον. Οστις—ἐστίν. Αυτός μου καὶ ἀδελφὸς, καὶ ἀδελ τὴν καὶ μήτηρ, ἀντὶ τοῦ, αὐτός μου συγγενής καλοί κεῖος, ὡς τὰ αὐτὰ ἐμοὶ ποιῶν. Καὶ γὰρ κἀγὼ τὸ θέ λημα ποιῶ τοῦ Πατρός μου. Αδελφῆς δὲ ἐμνημόνευσε, διότι καὶ θυγατέρας εἶχεν ὁ Ἰωσήφ· ἡ διὰ τὰς γυναῖκας, τὰς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ποιούσας. Θέλημα δὲ τοῦ Θεοῦ, τὸ φυλάττειν τὰς εὐαγγελικὰς ἐντο. λὰς, καὶ σώζεσθαι. Ωστε οὐδὲ ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ· οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ ἦσαν ἂν μήτηρ αὐτοῦ καὶ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, εἰ μὴ ἐποίουν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ἔστιν οὖν οὐδ' ὁ λόγος οὗτος ἀρνουμένου τὴν κατὰ σάρκα συγγένειαν ἐκείνων· οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ὅτι οὐκ εἰσίν· ἀλλὰ προτιμῶντας τὴν κατ' αρετήν, καὶ διδάσκοντος, ὅτι οὐδὲν κέρδος ἐκείνης, μὴ παρού σης καὶ ταύτης. Β: οὖν τὴν Θεοτόκον οὐκ ὠφέλει τὸ γενέσθαι Μητέρα Θεοῦ, εἰ μὴ ἐνάρετος ἦν, τίνα ἂν ἕτερον ώφελέσῃ συγγένεια ἁγίου, μὴ ἔχοντα ἀρετήν; ἔστι γάρ καὶ τοὺς συγγενείς μὴ λογίζεσθαι συγγενεῖς, καὶ τοὺς μὴ συγγενείς λογίζεσθαι συγγενεῖς. Ἐκεῖνο μὲν, δι' ἀνομοιότητα βίου· τοῦτο δὲ, δι' ἐμοιότητα πολιτείας. Διὸ καὶ ἀλλαχοῦ, γυναικός τινος εἰπούσης· Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε, καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας· οὐκ ἠρνήσατο, ἀλλ' ὁμοίως εἶπε· Μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσοντες αὐτόν. Βαβεὶ τῆς ἀρετῆς, εἰς ἴσην τιμὴν ἀνάγει τους μετιόντας αὐτὴν, συγγενεῖς αὐτοὺς τοῦ Χριστοῦ ποιοῦσα 1 Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος, ὡς ἡ Μήτηρ αὐτοῦ ἀνθρώπινόν τι καὶ αὐτὴ τότε παθοῦσα, ἠθέλησεν ἐπιδείξασθαι τοῖς ὄχλοις, οἵαν τιμὴν ἔχει προς αὐτὴν ὁ Χριστός. Διὸ καὶ διδάσκοντος αὐτοῦ παρα· γέγονε, καὶ ἀπέστειλε μετακαλουμένη τοῦτον ἔξω τῆς οἰκίας, ὡς δῆθεν περὶ οἰκειακοῦ πράγματος ἐντυχεῖν αὐτῷ μέλλουσα, καὶ προσεδικα παραυτίκα τοῦτον ἐξελθεῖν πρὸς αὐτὴν, ὡς πρὸς Μητέρα, καταλιπόντα πάντας. Ὁ δὲ τοῦτο γνούς, αντέπραξε μᾶλλον, καὶ οὐ μόνον οὐκ ἐξῆλθε πρὸς αὐτὴν ἀλλὰ καὶ μᾶλλον, δι' ὧν εἶπε, κατήσχυνεν ἡρέμα τὸν φιλόδοξον σκοπὸν αὐτῆς, καὶ τὸ τυραννικὸν πάθος τῆς κενοδοξίας ἀπήλασεν. Κεφ. ΙΓ'. Ἐν δὲ τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ καθῆσθαι. Ἡ οἰκία, τινὸς ἦν τῶν πιστευσάντων εἰς αὐτόν. Ἐκάθισεν οὖν παρὰ τὴν θάλασσαν, διὰ τὴν εὐρυχωμίαν τοῦ τόπου. Πολλοῦ δὲ πλήθους ἐπισυναχθέντος, » Luc. xi, 27. or ibid. 28. του, abest Α. Intell. συγγενείς. Intell. συγγένειαν. (*) Dixit EUM. LAP. XII. parientes. Fratres vero tanquam a Patre calesti adoptatos per fidem, quam in Christum habebant, factosque regni illius coleredes. Deinde sermonem bunc interpretatur. Vers. 50. Quicunque est. Ipse meus frater, suror et mater est: hoc est, propinquus ac done - sticus meus, utpote eadem faciens quæ ego facio voluntatem Patris mei. Sororis autem mentionem fecit, quia filias etiam habebat Joseph: aut propter uxores hoc dixit. Dei autem. voluntatem facit, qui evangelica præcepta servat et custodit (k). Itaque neque mater ejus aut fratres cjus fuissent mater ejus, nisi Dei voluntatem fecissent. Non est ergo hic sermo abnegantis consanguinitatem illorum juxta carnem: neque enim vixit, Non sunt, sed præponentis eam quæ sccundum virtutem est, ac docentis nullam illius esse utilitatem, nisi et hæc adsit Quod si nec Dei Matri genuisse illum profuisset, nisi virtutem secula fuisset, cui alteri proderit, vid saucti esse cognatum, si virtutem non habeat. Contingit enim et cognatos non liaberi pro cognatis, et non cognatos pro cognatis haberi: illud qui dem propter vitam dissimilem, hoc autem propter conversationis similitudinem. Quia et alibi eum mulier quædam dixisset: Beatus venter qui te portavit, et ubera quæ suxisti ", non negavit, sed pari modo dixit: Beati qui audiunt verbum Dei et custo diint illud v. O admirandam virtutem, quae ad se accedentes ad tantum extollit honorem, ut ipsos Christi faciat essc cognatos. Chrysostomus autem dixit quod Mater ejus luimanum quiddam et ipsa tunc patiebatur, vole::s. turbis demonstare quem erga se Christus haberet honorem: ideo etiam cum ille doceret, importune accessit, et mittens accersivit eum extra domum, tamquam videlicet sua autoritate ad interpellandum cum accederet (!): nam sperabat illum continuo relictis omnibus ad se egressurum quasi ad Matrem. At ille hoc cognito contrarium potius fecit: et non solum ad illam non est egressus, sed magis verbis suis intentionem illius, qua gloriolam venabatur, confudit, et tyranuicum vanæ gloriæ a¨- Dfectum abegit. Cap. XIII. Vers. 1. In die antem illo- vers. 2. Sederet. Domus erat alicujus qui in illum credideral. Sedebat ergo justa mare propter lori amplit:- dinem magna vero multitudine inibi aggregata, iaVarim lectiones et notæ. custodit. Dixit, quæ voluntatem Dei faciunt. Voluntas autem Dei, servare evangelica præcepta et salutem consequi. PATROL.. GR. CXXIX. ἐκεῖ. Β. Tom. VII, pag. 467. C. αυτόν Α. Tanquam stica em co agere vellet, accederet. Tanquam de re done

COMMENT. IN MATT προσήκοντα καιρὸν ἀποτίκτοντας αὐτόν· ἀδελφούς. δὲ, ὡς υιοθετηθέντας τῷ οὐρανίῳ Πατρὶ, διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως, και γεγονότας συγκληρονόμους τῆς βασιλείας αὐτοῦ. Εἶτα έφερμηνεύει τον λόγον. Οστις—ἐστίν. Αυτός μου καὶ ἀδελφὸς, καὶ ἀδελ τὴν καὶ μήτηρ, ἀντὶ τοῦ, αὐτός μου συγγενής καλοί κεῖος, ὡς τὰ αὐτὰ ἐμοὶ ποιῶν. Καὶ γὰρ κἀγὼ τὸ θέ λημα ποιῶ τοῦ Πατρός μου. Αδελφῆς δὲ ἐμνημόνευσε, διότι καὶ θυγατέρας εἶχεν ὁ Ἰωσήφ· ἡ διὰ τὰς γυναῖκας, τὰς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ποιούσας. Θέλημα δὲ τοῦ Θεοῦ, τὸ φυλάττειν τὰς εὐαγγελικὰς ἐντο. λὰς, καὶ σώζεσθαι. Ωστε οὐδὲ ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ· οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ ἦσαν ἂν μήτηρ αὐτοῦ καὶ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, εἰ μὴ ἐποίουν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ἔστιν οὖν οὐδ' ὁ λόγος οὗτος ἀρνουμένου τὴν κατὰ σάρκα συγγένειαν ἐκείνων· οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ὅτι οὐκ εἰσίν· ἀλλὰ προτιμῶντας τὴν κατ' αρετήν, καὶ διδάσκοντος, ὅτι οὐδὲν κέρδος ἐκείνης, μὴ παρού σης καὶ ταύτης. Β: οὖν τὴν Θεοτόκον οὐκ ὠφέλει τὸ γενέσθαι Μητέρα Θεοῦ, εἰ μὴ ἐνάρετος ἦν, τίνα ἂν ἕτερον ώφελέσῃ συγγένεια ἁγίου, μὴ ἔχοντα ἀρετήν; ἔστι γάρ καὶ τοὺς συγγενείς μὴ λογίζεσθαι συγγενεῖς, καὶ τοὺς μὴ συγγενείς λογίζεσθαι συγγενεῖς. Ἐκεῖνο μὲν, δι' ἀνομοιότητα βίου· τοῦτο δὲ, δι' ἐμοιότητα πολιτείας. Διὸ καὶ ἀλλαχοῦ, γυναικός τινος εἰπούσης· Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε, καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας· οὐκ ἠρνήσατο, ἀλλ' ὁμοίως εἶπε· Μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσοντες αὐτόν. Βαβεὶ τῆς ἀρετῆς, εἰς ἴσην τιμὴν ἀνάγει τους μετιόντας αὐτὴν, συγγενεῖς αὐτοὺς τοῦ Χριστοῦ ποιοῦσα 1 Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος, ὡς ἡ Μήτηρ αὐτοῦ ἀνθρώπινόν τι καὶ αὐτὴ τότε παθοῦσα, ἠθέλησεν ἐπιδείξασθαι τοῖς ὄχλοις, οἵαν τιμὴν ἔχει προς αὐτὴν ὁ Χριστός. Διὸ καὶ διδάσκοντος αὐτοῦ παρα· γέγονε, καὶ ἀπέστειλε μετακαλουμένη τοῦτον ἔξω τῆς οἰκίας, ὡς δῆθεν περὶ οἰκειακοῦ πράγματος ἐντυχεῖν αὐτῷ μέλλουσα, καὶ προσεδικα παραυτίκα τοῦτον ἐξελθεῖν πρὸς αὐτὴν, ὡς πρὸς Μητέρα, καταλιπόντα πάντας. Ὁ δὲ τοῦτο γνούς, αντέπραξε μᾶλλον, καὶ οὐ μόνον οὐκ ἐξῆλθε πρὸς αὐτὴν ἀλλὰ καὶ μᾶλλον, δι' ὧν εἶπε, κατήσχυνεν ἡρέμα τὸν φιλόδοξον σκοπὸν αὐτῆς, καὶ τὸ τυραννικὸν πάθος τῆς κενοδοξίας ἀπήλασεν. Κεφ. ΙΓ'. Ἐν δὲ τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ καθῆσθαι. Ἡ οἰκία, τινὸς ἦν τῶν πιστευσάντων εἰς αὐτόν. Ἐκάθισεν οὖν παρὰ τὴν θάλασσαν, διὰ τὴν εὐρυχωμίαν τοῦ τόπου. Πολλοῦ δὲ πλήθους ἐπισυναχθέντος, » Luc. xi, 27. or ibid. 28. του, abest Α. Intell. συγγενείς. Intell. συγγένειαν. (*) Dixit EUM. LAP. XII. parientes. Fratres vero tanquam a Patre calesti adoptatos per fidem, quam in Christum habebant, factosque regni illius coleredes. Deinde sermonem bunc interpretatur. Vers. 50. Quicunque est. Ipse meus frater, suror et mater est: hoc est, propinquus ac done - sticus meus, utpote eadem faciens quæ ego facio voluntatem Patris mei. Sororis autem mentionem fecit, quia filias etiam habebat Joseph: aut propter uxores hoc dixit. Dei autem. voluntatem facit, qui evangelica præcepta servat et custodit (k). Itaque neque mater ejus aut fratres cjus fuissent mater ejus, nisi Dei voluntatem fecissent. Non est ergo hic sermo abnegantis consanguinitatem illorum juxta carnem: neque enim vixit, Non sunt, sed præponentis eam quæ sccundum virtutem est, ac docentis nullam illius esse utilitatem, nisi et hæc adsit Quod si nec Dei Matri genuisse illum profuisset, nisi virtutem secula fuisset, cui alteri proderit, vid saucti esse cognatum, si virtutem non habeat. Contingit enim et cognatos non liaberi pro cognatis, et non cognatos pro cognatis haberi: illud qui dem propter vitam dissimilem, hoc autem propter conversationis similitudinem. Quia et alibi eum mulier quædam dixisset: Beatus venter qui te portavit, et ubera quæ suxisti ", non negavit, sed pari modo dixit: Beati qui audiunt verbum Dei et custo diint illud v. O admirandam virtutem, quae ad se accedentes ad tantum extollit honorem, ut ipsos Christi faciat essc cognatos. Chrysostomus autem dixit quod Mater ejus luimanum quiddam et ipsa tunc patiebatur, vole::s. turbis demonstare quem erga se Christus haberet honorem: ideo etiam cum ille doceret, importune accessit, et mittens accersivit eum extra domum, tamquam videlicet sua autoritate ad interpellandum cum accederet (!): nam sperabat illum continuo relictis omnibus ad se egressurum quasi ad Matrem. At ille hoc cognito contrarium potius fecit: et non solum ad illam non est egressus, sed magis verbis suis intentionem illius, qua gloriolam venabatur, confudit, et tyranuicum vanæ gloriæ a¨- Dfectum abegit. Cap. XIII. Vers. 1. In die antem illo- vers. 2. Sederet. Domus erat alicujus qui in illum credideral. Sedebat ergo justa mare propter lori amplit:- dinem magna vero multitudine inibi aggregata, iaVarim lectiones et notæ. custodit. Dixit, quæ voluntatem Dei faciunt. Voluntas autem Dei, servare evangelica præcepta et salutem consequi. PATROL.. GR. CXXIX. ἐκεῖ. Β. Tom. VII, pag. 467. C. αυτόν Α. Tanquam stica em co agere vellet, accederet. Tanquam de re done

COMMENT. IN MATT προσήκοντα καιρὸν ἀποτίκτοντας αὐτόν· ἀδελφούς. δὲ, ὡς υιοθετηθέντας τῷ οὐρανίῳ Πατρὶ, διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως, και γεγονότας συγκληρονόμους τῆς βασιλείας αὐτοῦ. Εἶτα έφερμηνεύει τον λόγον. Οστις—ἐστίν. Αυτός μου καὶ ἀδελφὸς, καὶ ἀδελ τὴν καὶ μήτηρ, ἀντὶ τοῦ, αὐτός μου συγγενής καλοί κεῖος, ὡς τὰ αὐτὰ ἐμοὶ ποιῶν. Καὶ γὰρ κἀγὼ τὸ θέ λημα ποιῶ τοῦ Πατρός μου. Αδελφῆς δὲ ἐμνημόνευσε, διότι καὶ θυγατέρας εἶχεν ὁ Ἰωσήφ· ἡ διὰ τὰς γυναῖκας, τὰς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ποιούσας. Θέλημα δὲ τοῦ Θεοῦ, τὸ φυλάττειν τὰς εὐαγγελικὰς ἐντο. λὰς, καὶ σώζεσθαι. Ωστε οὐδὲ ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ· οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ ἦσαν ἂν μήτηρ αὐτοῦ καὶ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, εἰ μὴ ἐποίουν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ἔστιν οὖν οὐδ' ὁ λόγος οὗτος ἀρνουμένου τὴν κατὰ σάρκα συγγένειαν ἐκείνων· οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ὅτι οὐκ εἰσίν· ἀλλὰ προτιμῶντας τὴν κατ' αρετήν, καὶ διδάσκοντος, ὅτι οὐδὲν κέρδος ἐκείνης, μὴ παρού σης καὶ ταύτης. Β: οὖν τὴν Θεοτόκον οὐκ ὠφέλει τὸ γενέσθαι Μητέρα Θεοῦ, εἰ μὴ ἐνάρετος ἦν, τίνα ἂν ἕτερον ώφελέσῃ συγγένεια ἁγίου, μὴ ἔχοντα ἀρετήν; ἔστι γάρ καὶ τοὺς συγγενείς μὴ λογίζεσθαι συγγενεῖς, καὶ τοὺς μὴ συγγενείς λογίζεσθαι συγγενεῖς. Ἐκεῖνο μὲν, δι' ἀνομοιότητα βίου· τοῦτο δὲ, δι' ἐμοιότητα πολιτείας. Διὸ καὶ ἀλλαχοῦ, γυναικός τινος εἰπούσης· Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε, καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας· οὐκ ἠρνήσατο, ἀλλ' ὁμοίως εἶπε· Μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσοντες αὐτόν. Βαβεὶ τῆς ἀρετῆς, εἰς ἴσην τιμὴν ἀνάγει τους μετιόντας αὐτὴν, συγγενεῖς αὐτοὺς τοῦ Χριστοῦ ποιοῦσα 1 Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος, ὡς ἡ Μήτηρ αὐτοῦ ἀνθρώπινόν τι καὶ αὐτὴ τότε παθοῦσα, ἠθέλησεν ἐπιδείξασθαι τοῖς ὄχλοις, οἵαν τιμὴν ἔχει προς αὐτὴν ὁ Χριστός. Διὸ καὶ διδάσκοντος αὐτοῦ παρα· γέγονε, καὶ ἀπέστειλε μετακαλουμένη τοῦτον ἔξω τῆς οἰκίας, ὡς δῆθεν περὶ οἰκειακοῦ πράγματος ἐντυχεῖν αὐτῷ μέλλουσα, καὶ προσεδικα παραυτίκα τοῦτον ἐξελθεῖν πρὸς αὐτὴν, ὡς πρὸς Μητέρα, καταλιπόντα πάντας. Ὁ δὲ τοῦτο γνούς, αντέπραξε μᾶλλον, καὶ οὐ μόνον οὐκ ἐξῆλθε πρὸς αὐτὴν ἀλλὰ καὶ μᾶλλον, δι' ὧν εἶπε, κατήσχυνεν ἡρέμα τὸν φιλόδοξον σκοπὸν αὐτῆς, καὶ τὸ τυραννικὸν πάθος τῆς κενοδοξίας ἀπήλασεν. Κεφ. ΙΓ'. Ἐν δὲ τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ καθῆσθαι. Ἡ οἰκία, τινὸς ἦν τῶν πιστευσάντων εἰς αὐτόν. Ἐκάθισεν οὖν παρὰ τὴν θάλασσαν, διὰ τὴν εὐρυχωμίαν τοῦ τόπου. Πολλοῦ δὲ πλήθους ἐπισυναχθέντος, » Luc. xi, 27. or ibid. 28. του, abest Α. Intell. συγγενείς. Intell. συγγένειαν. (*) Dixit EUM. LAP. XII. parientes. Fratres vero tanquam a Patre calesti adoptatos per fidem, quam in Christum habebant, factosque regni illius coleredes. Deinde sermonem bunc interpretatur. Vers. 50. Quicunque est. Ipse meus frater, suror et mater est: hoc est, propinquus ac done - sticus meus, utpote eadem faciens quæ ego facio voluntatem Patris mei. Sororis autem mentionem fecit, quia filias etiam habebat Joseph: aut propter uxores hoc dixit. Dei autem. voluntatem facit, qui evangelica præcepta servat et custodit (k). Itaque neque mater ejus aut fratres cjus fuissent mater ejus, nisi Dei voluntatem fecissent. Non est ergo hic sermo abnegantis consanguinitatem illorum juxta carnem: neque enim vixit, Non sunt, sed præponentis eam quæ sccundum virtutem est, ac docentis nullam illius esse utilitatem, nisi et hæc adsit Quod si nec Dei Matri genuisse illum profuisset, nisi virtutem secula fuisset, cui alteri proderit, vid saucti esse cognatum, si virtutem non habeat. Contingit enim et cognatos non liaberi pro cognatis, et non cognatos pro cognatis haberi: illud qui dem propter vitam dissimilem, hoc autem propter conversationis similitudinem. Quia et alibi eum mulier quædam dixisset: Beatus venter qui te portavit, et ubera quæ suxisti ", non negavit, sed pari modo dixit: Beati qui audiunt verbum Dei et custo diint illud v. O admirandam virtutem, quae ad se accedentes ad tantum extollit honorem, ut ipsos Christi faciat essc cognatos. Chrysostomus autem dixit quod Mater ejus luimanum quiddam et ipsa tunc patiebatur, vole::s. turbis demonstare quem erga se Christus haberet honorem: ideo etiam cum ille doceret, importune accessit, et mittens accersivit eum extra domum, tamquam videlicet sua autoritate ad interpellandum cum accederet (!): nam sperabat illum continuo relictis omnibus ad se egressurum quasi ad Matrem. At ille hoc cognito contrarium potius fecit: et non solum ad illam non est egressus, sed magis verbis suis intentionem illius, qua gloriolam venabatur, confudit, et tyranuicum vanæ gloriæ a¨- Dfectum abegit. Cap. XIII. Vers. 1. In die antem illo- vers. 2. Sederet. Domus erat alicujus qui in illum credideral. Sedebat ergo justa mare propter lori amplit:- dinem magna vero multitudine inibi aggregata, iaVarim lectiones et notæ. custodit. Dixit, quæ voluntatem Dei faciunt. Voluntas autem Dei, servare evangelica præcepta et salutem consequi. PATROL.. GR. CXXIX. ἐκεῖ. Β. Tom. VII, pag. 467. C. αυτόν Α. Tanquam stica em co agere vellet, accederet. Tanquam de re done

COMMENT. IN MATT προσήκοντα καιρὸν ἀποτίκτοντας αὐτόν· ἀδελφούς. δὲ, ὡς υιοθετηθέντας τῷ οὐρανίῳ Πατρὶ, διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως, και γεγονότας συγκληρονόμους τῆς βασιλείας αὐτοῦ. Εἶτα έφερμηνεύει τον λόγον. Οστις—ἐστίν. Αυτός μου καὶ ἀδελφὸς, καὶ ἀδελ τὴν καὶ μήτηρ, ἀντὶ τοῦ, αὐτός μου συγγενής καλοί κεῖος, ὡς τὰ αὐτὰ ἐμοὶ ποιῶν. Καὶ γὰρ κἀγὼ τὸ θέ λημα ποιῶ τοῦ Πατρός μου. Αδελφῆς δὲ ἐμνημόνευσε, διότι καὶ θυγατέρας εἶχεν ὁ Ἰωσήφ· ἡ διὰ τὰς γυναῖκας, τὰς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ποιούσας. Θέλημα δὲ τοῦ Θεοῦ, τὸ φυλάττειν τὰς εὐαγγελικὰς ἐντο. λὰς, καὶ σώζεσθαι. Ωστε οὐδὲ ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ· οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ ἦσαν ἂν μήτηρ αὐτοῦ καὶ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, εἰ μὴ ἐποίουν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ἔστιν οὖν οὐδ' ὁ λόγος οὗτος ἀρνουμένου τὴν κατὰ σάρκα συγγένειαν ἐκείνων· οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ὅτι οὐκ εἰσίν· ἀλλὰ προτιμῶντας τὴν κατ' αρετήν, καὶ διδάσκοντος, ὅτι οὐδὲν κέρδος ἐκείνης, μὴ παρού σης καὶ ταύτης. Β: οὖν τὴν Θεοτόκον οὐκ ὠφέλει τὸ γενέσθαι Μητέρα Θεοῦ, εἰ μὴ ἐνάρετος ἦν, τίνα ἂν ἕτερον ώφελέσῃ συγγένεια ἁγίου, μὴ ἔχοντα ἀρετήν; ἔστι γάρ καὶ τοὺς συγγενείς μὴ λογίζεσθαι συγγενεῖς, καὶ τοὺς μὴ συγγενείς λογίζεσθαι συγγενεῖς. Ἐκεῖνο μὲν, δι' ἀνομοιότητα βίου· τοῦτο δὲ, δι' ἐμοιότητα πολιτείας. Διὸ καὶ ἀλλαχοῦ, γυναικός τινος εἰπούσης· Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε, καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας· οὐκ ἠρνήσατο, ἀλλ' ὁμοίως εἶπε· Μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσοντες αὐτόν. Βαβεὶ τῆς ἀρετῆς, εἰς ἴσην τιμὴν ἀνάγει τους μετιόντας αὐτὴν, συγγενεῖς αὐτοὺς τοῦ Χριστοῦ ποιοῦσα 1 Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος, ὡς ἡ Μήτηρ αὐτοῦ ἀνθρώπινόν τι καὶ αὐτὴ τότε παθοῦσα, ἠθέλησεν ἐπιδείξασθαι τοῖς ὄχλοις, οἵαν τιμὴν ἔχει προς αὐτὴν ὁ Χριστός. Διὸ καὶ διδάσκοντος αὐτοῦ παρα· γέγονε, καὶ ἀπέστειλε μετακαλουμένη τοῦτον ἔξω τῆς οἰκίας, ὡς δῆθεν περὶ οἰκειακοῦ πράγματος ἐντυχεῖν αὐτῷ μέλλουσα, καὶ προσεδικα παραυτίκα τοῦτον ἐξελθεῖν πρὸς αὐτὴν, ὡς πρὸς Μητέρα, καταλιπόντα πάντας. Ὁ δὲ τοῦτο γνούς, αντέπραξε μᾶλλον, καὶ οὐ μόνον οὐκ ἐξῆλθε πρὸς αὐτὴν ἀλλὰ καὶ μᾶλλον, δι' ὧν εἶπε, κατήσχυνεν ἡρέμα τὸν φιλόδοξον σκοπὸν αὐτῆς, καὶ τὸ τυραννικὸν πάθος τῆς κενοδοξίας ἀπήλασεν. Κεφ. ΙΓ'. Ἐν δὲ τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ καθῆσθαι. Ἡ οἰκία, τινὸς ἦν τῶν πιστευσάντων εἰς αὐτόν. Ἐκάθισεν οὖν παρὰ τὴν θάλασσαν, διὰ τὴν εὐρυχωμίαν τοῦ τόπου. Πολλοῦ δὲ πλήθους ἐπισυναχθέντος, » Luc. xi, 27. or ibid. 28. του, abest Α. Intell. συγγενείς. Intell. συγγένειαν. (*) Dixit EUM. LAP. XII. parientes. Fratres vero tanquam a Patre calesti adoptatos per fidem, quam in Christum habebant, factosque regni illius coleredes. Deinde sermonem bunc interpretatur. Vers. 50. Quicunque est. Ipse meus frater, suror et mater est: hoc est, propinquus ac done - sticus meus, utpote eadem faciens quæ ego facio voluntatem Patris mei. Sororis autem mentionem fecit, quia filias etiam habebat Joseph: aut propter uxores hoc dixit. Dei autem. voluntatem facit, qui evangelica præcepta servat et custodit (k). Itaque neque mater ejus aut fratres cjus fuissent mater ejus, nisi Dei voluntatem fecissent. Non est ergo hic sermo abnegantis consanguinitatem illorum juxta carnem: neque enim vixit, Non sunt, sed præponentis eam quæ sccundum virtutem est, ac docentis nullam illius esse utilitatem, nisi et hæc adsit Quod si nec Dei Matri genuisse illum profuisset, nisi virtutem secula fuisset, cui alteri proderit, vid saucti esse cognatum, si virtutem non habeat. Contingit enim et cognatos non liaberi pro cognatis, et non cognatos pro cognatis haberi: illud qui dem propter vitam dissimilem, hoc autem propter conversationis similitudinem. Quia et alibi eum mulier quædam dixisset: Beatus venter qui te portavit, et ubera quæ suxisti ", non negavit, sed pari modo dixit: Beati qui audiunt verbum Dei et custo diint illud v. O admirandam virtutem, quae ad se accedentes ad tantum extollit honorem, ut ipsos Christi faciat essc cognatos. Chrysostomus autem dixit quod Mater ejus luimanum quiddam et ipsa tunc patiebatur, vole::s. turbis demonstare quem erga se Christus haberet honorem: ideo etiam cum ille doceret, importune accessit, et mittens accersivit eum extra domum, tamquam videlicet sua autoritate ad interpellandum cum accederet (!): nam sperabat illum continuo relictis omnibus ad se egressurum quasi ad Matrem. At ille hoc cognito contrarium potius fecit: et non solum ad illam non est egressus, sed magis verbis suis intentionem illius, qua gloriolam venabatur, confudit, et tyranuicum vanæ gloriæ a¨- Dfectum abegit. Cap. XIII. Vers. 1. In die antem illo- vers. 2. Sederet. Domus erat alicujus qui in illum credideral. Sedebat ergo justa mare propter lori amplit:- dinem magna vero multitudine inibi aggregata, iaVarim lectiones et notæ. custodit. Dixit, quæ voluntatem Dei faciunt. Voluntas autem Dei, servare evangelica præcepta et salutem consequi. PATROL.. GR. CXXIX. ἐκεῖ. Β. Tom. VII, pag. 467. C. αυτόν Α. Tanquam stica em co agere vellet, accederet. Tanquam de re done

gressus naviu que in portum adducta erat, sedens εἰσελθὼν εἰς πλοῖον ὁρμιζόμενον, ἐκάθητο αλιεύων Fiscabatur eos qui erant in terra. τοὺς ἐν τῇ γῇ. CAP. XXIV. De parabolis. Vers. 2. Omnisque parabolis. Per parabolas omnem hunc texit sermonem: eo quod maximæ turbe, immisti essent plures Scribæ et Pharissi, quibus nolebat doctrinæ nuda proponere secreta, propter insanabile illorum vitium. Vers. 5. Dicens: ad seminandum. Lucas autem addidit, semen skam s. Qui seminabal erat Christus docens; semen vero suum, sermo doctrinæ illius. Exivit ergo in civitates et vicos Judææ ad ipsum seminandum in terram intellecLualem animarum bumanarum, sive in mentem illorum. Vers. 4. Ει dum illa. Interpretatus est Christus ipse hanc parabolam, et eas quæ in sequentibus ponuntur; dicemus tamen et nos de ipsis juxta vires. Via dicitur qui segnis est: qui verbum doctrinæ auditu quidem percipit, verum illud in corde suo præ segnitic non abscondit, sed quasi via conculcata, ideoque dura, ipsum fert leviter impositum. Volucres autem cœli dæmonia sunt in aere habitantia (nam et aerem cœlum appellavit Scriptura) quæ super ipsum devolantes, quod in corde cjus seminatum erat, tollunt, utpote non occultatum: quod enim dicitur: Co mederunt, idem est ac si dicatur, abstulerunt et corruperunt. ΚΕΦ. ΚΔ'. Περὶ τῶν παραβολῶν. Καὶ πᾶς - παραβολαῖς. Διὰ παραβολῶν ὑφαίνει ταύτην πᾶσαν τὴν ὁμιλίαν, διὰ τὸ ἀναμεμίχθαι νῦν μάλιστα τοῖς ὄχλοις πολλοὺς Γραμματεῖς καὶ Φα ρισαίους, οἷς οὐκ ἐβούλετο γυμνὰ προθεἶναι τὰ τῆς διδασκαλίας μυστήρια, διὰ τὴν ἀνίατον κακίαν αὐτ τῶν. Λέγων – τοῦ σπεῖραι. Ὁ δὲ Λοιπές προσέθτκεν, ὅτι τὸν σπόρον αὐτοῦ. Καὶ σπείρων μέν ἐστιν, ὁ Χριστὸς διδάσκων· σπόρος δὲ αὐτοῦ, ὁ λόγος τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ. Καὶ ἐξῆλθε μὲν εἰς τὰς πόλεις καὶ κώμας τῆς Ἰουδαίας, διὰ τὸ σπεῖραι τοῦτον ἐν τῇ νοητῇ γῇ τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν, ήγουν, ἐν τῷ καὶ τούτων. Καὶ ἐν αὐτά. Πρμήνευσε μὲν ταύτην τε τὴν παραβολὴν καὶ τὰς ἐφεξῆς ὁ Χριστὸς προϊών· ἐροῦ μεν δὲ καὶ ἡμεῖς, ὡς δυνατόν. Οδός ὠνόμασται νῦν, ὁ βάθυμος, ὁ ἐνωτισθεὶς μὲν τὸν λόγον τῆς διδα σκαλίας, διὰ ῥαθυμίαν δὲ, μὴ κατακρύψες αὐτὸν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ἀλλὰ καθάπερ ὁδὸς καταπεπατης μένη, καὶ διὰ τοῦτο σκληρά, φέρων αὐτὸν ἀκροβι γῶς ἐπικείμενον. Πετεινὰ δὲ τοῦ οὐρανοῦ, τὰ ἐν τῷ ἀέρι διαιτώμενα δαιμόνια· οὐρανὸν γὰρ, καὶ τὸν ἀέρια κέκληκεν ή Γραφή ἅτινα επικαταπτάντα αὐτῷ, αἴρουσι τὸ ἐσπαρμένον ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ὡς μὴ κατακρυδέν. Κατέφαγε γάρ, ἀντὶ τοῦ, Ἀφείλετο καὶ διέφθειρεν. Vers. 5. Alia vero — vers. 6. exaruerunt. Petrosa Αλλα δὲ — ἐξηράνθη. Πετρώδη μέρη ἐστὶν, ὁ loca pusillaninis est aut parvi homo animi qui μικρόψυχος, ὁ κατακρύψας μὲν τὸ σπαρὲν ἐν τῇ semen quidem in corde suo abscondit, verum non habet terram multain sive profunditatem: in quo protinus exorta est lides, non tamen firmiter solidata,eo quod stabilitatem, ut dictum est, non liabeat. Nam quæ modica terra occultantur, velociter exoriuntur, sole autem exorto, dico sane proposita tentationis probatione, exuruntur ac inflammantur: et quia radicem non habent, qua refrigerentur sive stabiliantur, exarescunt, fidemque produnt. Vers. 7. Alia autem illa. Spine sunt vitæ sollicitudo, pungens animam ac dejiciens; præterca et deceptio divitiarum, sicut et deliciae ac vana gloria, vinolentia (m) aliaque hujusmodi, quæ omnia sunt mera deceptio: bona siquidem videntur, verum pungunt et hæc in modum spinæ, ac molesta sunt. Ascenderunt autem, hoc est, creverunt, potcutiores electa sunt. en Luc. vin, Fi καρδίᾳ αὐτοῦ, μὴ ἔχων δὲ γῆν πολλήν, ήτοι, σταθη ρότητα, παρ' τινι ἐξανέτειλς μὲν αὐτίκα ἡ πίστις, μήπω βιζωθεῖσα βεβαίως, διὰ τὸ μὴ ἔχειν αὐτὸν, ὡς εἴρηται, σταθερότητα. Τοιαῦτα γὰρ τὰ ἐν ὀλίγη κατακρυπτόμενα γῇ, ταχέως ἐξανατέλλουσιν· ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος, λέγω δή, πυρώσεως πειρασμού προσβαλούση;, έκαυματίσθη καὶ ἐφλογίσθη, καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζαν ἀναψύχουσαν, εἴτουν, έδραίω σιν, ἐξηράνθη, καὶ προδίδωκε τὴν πίστιν. Αλλα δὲ αὐτά. Ακανθαί εἰσιν, ή μέριμνα του βίου, κεντοῦσα καὶ νύττουσα καὶ κατατείνουσα τὴν ψυχήν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου, οἷον ἡ τρυφή, ἡ κενοδοξία, ἡ οίησις, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἅπερ ἅπαντα απάτη μόνον εἰσίν. Δοκοῦσι μὲν γὰρ ἀγαθά, οὐκ εἰσὶ δέ. Κεντοῦσι δὲ καὶ ταῦτα, δίκην ακάνθης, καὶ ἐνοχλοῦσιν. Ἀνέβησαν δὲ, ἀντὶ τοῦ, ηὐξήθησαν, υπερίσχυσαν. Variæ lectiones et notæ. Εδραίωσις eleganter dicitur de ῥίζα, item ἀνάψυξις. Αναψύχειν autem dicitur ρίζα, cum e terra collectos humores per canales sursum mittit, atque ita inclementiam caloris mitigat et refrigerat. Alibi de re simili ¿¿ðsúety quoque usurpatur. (m) Vinolentia. Forte legera! είνωσι Οἴησις est vana de se opinio.

gressus naviu que in portum adducta erat, sedens εἰσελθὼν εἰς πλοῖον ὁρμιζόμενον, ἐκάθητο αλιεύων Fiscabatur eos qui erant in terra. τοὺς ἐν τῇ γῇ. CAP. XXIV. De parabolis. Vers. 2. Omnisque parabolis. Per parabolas omnem hunc texit sermonem: eo quod maximæ turbe, immisti essent plures Scribæ et Pharissi, quibus nolebat doctrinæ nuda proponere secreta, propter insanabile illorum vitium. Vers. 5. Dicens: ad seminandum. Lucas autem addidit, semen skam s. Qui seminabal erat Christus docens; semen vero suum, sermo doctrinæ illius. Exivit ergo in civitates et vicos Judææ ad ipsum seminandum in terram intellecLualem animarum bumanarum, sive in mentem illorum. Vers. 4. Ει dum illa. Interpretatus est Christus ipse hanc parabolam, et eas quæ in sequentibus ponuntur; dicemus tamen et nos de ipsis juxta vires. Via dicitur qui segnis est: qui verbum doctrinæ auditu quidem percipit, verum illud in corde suo præ segnitic non abscondit, sed quasi via conculcata, ideoque dura, ipsum fert leviter impositum. Volucres autem cœli dæmonia sunt in aere habitantia (nam et aerem cœlum appellavit Scriptura) quæ super ipsum devolantes, quod in corde cjus seminatum erat, tollunt, utpote non occultatum: quod enim dicitur: Co mederunt, idem est ac si dicatur, abstulerunt et corruperunt. ΚΕΦ. ΚΔ'. Περὶ τῶν παραβολῶν. Καὶ πᾶς - παραβολαῖς. Διὰ παραβολῶν ὑφαίνει ταύτην πᾶσαν τὴν ὁμιλίαν, διὰ τὸ ἀναμεμίχθαι νῦν μάλιστα τοῖς ὄχλοις πολλοὺς Γραμματεῖς καὶ Φα ρισαίους, οἷς οὐκ ἐβούλετο γυμνὰ προθεἶναι τὰ τῆς διδασκαλίας μυστήρια, διὰ τὴν ἀνίατον κακίαν αὐτ τῶν. Λέγων – τοῦ σπεῖραι. Ὁ δὲ Λοιπές προσέθτκεν, ὅτι τὸν σπόρον αὐτοῦ. Καὶ σπείρων μέν ἐστιν, ὁ Χριστὸς διδάσκων· σπόρος δὲ αὐτοῦ, ὁ λόγος τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ. Καὶ ἐξῆλθε μὲν εἰς τὰς πόλεις καὶ κώμας τῆς Ἰουδαίας, διὰ τὸ σπεῖραι τοῦτον ἐν τῇ νοητῇ γῇ τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν, ήγουν, ἐν τῷ καὶ τούτων. Καὶ ἐν αὐτά. Πρμήνευσε μὲν ταύτην τε τὴν παραβολὴν καὶ τὰς ἐφεξῆς ὁ Χριστὸς προϊών· ἐροῦ μεν δὲ καὶ ἡμεῖς, ὡς δυνατόν. Οδός ὠνόμασται νῦν, ὁ βάθυμος, ὁ ἐνωτισθεὶς μὲν τὸν λόγον τῆς διδα σκαλίας, διὰ ῥαθυμίαν δὲ, μὴ κατακρύψες αὐτὸν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ἀλλὰ καθάπερ ὁδὸς καταπεπατης μένη, καὶ διὰ τοῦτο σκληρά, φέρων αὐτὸν ἀκροβι γῶς ἐπικείμενον. Πετεινὰ δὲ τοῦ οὐρανοῦ, τὰ ἐν τῷ ἀέρι διαιτώμενα δαιμόνια· οὐρανὸν γὰρ, καὶ τὸν ἀέρια κέκληκεν ή Γραφή ἅτινα επικαταπτάντα αὐτῷ, αἴρουσι τὸ ἐσπαρμένον ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ὡς μὴ κατακρυδέν. Κατέφαγε γάρ, ἀντὶ τοῦ, Ἀφείλετο καὶ διέφθειρεν. Vers. 5. Alia vero — vers. 6. exaruerunt. Petrosa Αλλα δὲ — ἐξηράνθη. Πετρώδη μέρη ἐστὶν, ὁ loca pusillaninis est aut parvi homo animi qui μικρόψυχος, ὁ κατακρύψας μὲν τὸ σπαρὲν ἐν τῇ semen quidem in corde suo abscondit, verum non habet terram multain sive profunditatem: in quo protinus exorta est lides, non tamen firmiter solidata,eo quod stabilitatem, ut dictum est, non liabeat. Nam quæ modica terra occultantur, velociter exoriuntur, sole autem exorto, dico sane proposita tentationis probatione, exuruntur ac inflammantur: et quia radicem non habent, qua refrigerentur sive stabiliantur, exarescunt, fidemque produnt. Vers. 7. Alia autem illa. Spine sunt vitæ sollicitudo, pungens animam ac dejiciens; præterca et deceptio divitiarum, sicut et deliciae ac vana gloria, vinolentia (m) aliaque hujusmodi, quæ omnia sunt mera deceptio: bona siquidem videntur, verum pungunt et hæc in modum spinæ, ac molesta sunt. Ascenderunt autem, hoc est, creverunt, potcutiores electa sunt. en Luc. vin, Fi καρδίᾳ αὐτοῦ, μὴ ἔχων δὲ γῆν πολλήν, ήτοι, σταθη ρότητα, παρ' τινι ἐξανέτειλς μὲν αὐτίκα ἡ πίστις, μήπω βιζωθεῖσα βεβαίως, διὰ τὸ μὴ ἔχειν αὐτὸν, ὡς εἴρηται, σταθερότητα. Τοιαῦτα γὰρ τὰ ἐν ὀλίγη κατακρυπτόμενα γῇ, ταχέως ἐξανατέλλουσιν· ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος, λέγω δή, πυρώσεως πειρασμού προσβαλούση;, έκαυματίσθη καὶ ἐφλογίσθη, καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζαν ἀναψύχουσαν, εἴτουν, έδραίω σιν, ἐξηράνθη, καὶ προδίδωκε τὴν πίστιν. Αλλα δὲ αὐτά. Ακανθαί εἰσιν, ή μέριμνα του βίου, κεντοῦσα καὶ νύττουσα καὶ κατατείνουσα τὴν ψυχήν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου, οἷον ἡ τρυφή, ἡ κενοδοξία, ἡ οίησις, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἅπερ ἅπαντα απάτη μόνον εἰσίν. Δοκοῦσι μὲν γὰρ ἀγαθά, οὐκ εἰσὶ δέ. Κεντοῦσι δὲ καὶ ταῦτα, δίκην ακάνθης, καὶ ἐνοχλοῦσιν. Ἀνέβησαν δὲ, ἀντὶ τοῦ, ηὐξήθησαν, υπερίσχυσαν. Variæ lectiones et notæ. Εδραίωσις eleganter dicitur de ῥίζα, item ἀνάψυξις. Αναψύχειν autem dicitur ρίζα, cum e terra collectos humores per canales sursum mittit, atque ita inclementiam caloris mitigat et refrigerat. Alibi de re simili ¿¿ðsúety quoque usurpatur. (m) Vinolentia. Forte legera! είνωσι Οἴησις est vana de se opinio.

gressus naviu que in portum adducta erat, sedens εἰσελθὼν εἰς πλοῖον ὁρμιζόμενον, ἐκάθητο αλιεύων Fiscabatur eos qui erant in terra. τοὺς ἐν τῇ γῇ. CAP. XXIV. De parabolis. Vers. 2. Omnisque parabolis. Per parabolas omnem hunc texit sermonem: eo quod maximæ turbe, immisti essent plures Scribæ et Pharissi, quibus nolebat doctrinæ nuda proponere secreta, propter insanabile illorum vitium. Vers. 5. Dicens: ad seminandum. Lucas autem addidit, semen skam s. Qui seminabal erat Christus docens; semen vero suum, sermo doctrinæ illius. Exivit ergo in civitates et vicos Judææ ad ipsum seminandum in terram intellecLualem animarum bumanarum, sive in mentem illorum. Vers. 4. Ει dum illa. Interpretatus est Christus ipse hanc parabolam, et eas quæ in sequentibus ponuntur; dicemus tamen et nos de ipsis juxta vires. Via dicitur qui segnis est: qui verbum doctrinæ auditu quidem percipit, verum illud in corde suo præ segnitic non abscondit, sed quasi via conculcata, ideoque dura, ipsum fert leviter impositum. Volucres autem cœli dæmonia sunt in aere habitantia (nam et aerem cœlum appellavit Scriptura) quæ super ipsum devolantes, quod in corde cjus seminatum erat, tollunt, utpote non occultatum: quod enim dicitur: Co mederunt, idem est ac si dicatur, abstulerunt et corruperunt. ΚΕΦ. ΚΔ'. Περὶ τῶν παραβολῶν. Καὶ πᾶς - παραβολαῖς. Διὰ παραβολῶν ὑφαίνει ταύτην πᾶσαν τὴν ὁμιλίαν, διὰ τὸ ἀναμεμίχθαι νῦν μάλιστα τοῖς ὄχλοις πολλοὺς Γραμματεῖς καὶ Φα ρισαίους, οἷς οὐκ ἐβούλετο γυμνὰ προθεἶναι τὰ τῆς διδασκαλίας μυστήρια, διὰ τὴν ἀνίατον κακίαν αὐτ τῶν. Λέγων – τοῦ σπεῖραι. Ὁ δὲ Λοιπές προσέθτκεν, ὅτι τὸν σπόρον αὐτοῦ. Καὶ σπείρων μέν ἐστιν, ὁ Χριστὸς διδάσκων· σπόρος δὲ αὐτοῦ, ὁ λόγος τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ. Καὶ ἐξῆλθε μὲν εἰς τὰς πόλεις καὶ κώμας τῆς Ἰουδαίας, διὰ τὸ σπεῖραι τοῦτον ἐν τῇ νοητῇ γῇ τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν, ήγουν, ἐν τῷ καὶ τούτων. Καὶ ἐν αὐτά. Πρμήνευσε μὲν ταύτην τε τὴν παραβολὴν καὶ τὰς ἐφεξῆς ὁ Χριστὸς προϊών· ἐροῦ μεν δὲ καὶ ἡμεῖς, ὡς δυνατόν. Οδός ὠνόμασται νῦν, ὁ βάθυμος, ὁ ἐνωτισθεὶς μὲν τὸν λόγον τῆς διδα σκαλίας, διὰ ῥαθυμίαν δὲ, μὴ κατακρύψες αὐτὸν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ἀλλὰ καθάπερ ὁδὸς καταπεπατης μένη, καὶ διὰ τοῦτο σκληρά, φέρων αὐτὸν ἀκροβι γῶς ἐπικείμενον. Πετεινὰ δὲ τοῦ οὐρανοῦ, τὰ ἐν τῷ ἀέρι διαιτώμενα δαιμόνια· οὐρανὸν γὰρ, καὶ τὸν ἀέρια κέκληκεν ή Γραφή ἅτινα επικαταπτάντα αὐτῷ, αἴρουσι τὸ ἐσπαρμένον ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ὡς μὴ κατακρυδέν. Κατέφαγε γάρ, ἀντὶ τοῦ, Ἀφείλετο καὶ διέφθειρεν. Vers. 5. Alia vero — vers. 6. exaruerunt. Petrosa Αλλα δὲ — ἐξηράνθη. Πετρώδη μέρη ἐστὶν, ὁ loca pusillaninis est aut parvi homo animi qui μικρόψυχος, ὁ κατακρύψας μὲν τὸ σπαρὲν ἐν τῇ semen quidem in corde suo abscondit, verum non habet terram multain sive profunditatem: in quo protinus exorta est lides, non tamen firmiter solidata,eo quod stabilitatem, ut dictum est, non liabeat. Nam quæ modica terra occultantur, velociter exoriuntur, sole autem exorto, dico sane proposita tentationis probatione, exuruntur ac inflammantur: et quia radicem non habent, qua refrigerentur sive stabiliantur, exarescunt, fidemque produnt. Vers. 7. Alia autem illa. Spine sunt vitæ sollicitudo, pungens animam ac dejiciens; præterca et deceptio divitiarum, sicut et deliciae ac vana gloria, vinolentia (m) aliaque hujusmodi, quæ omnia sunt mera deceptio: bona siquidem videntur, verum pungunt et hæc in modum spinæ, ac molesta sunt. Ascenderunt autem, hoc est, creverunt, potcutiores electa sunt. en Luc. vin, Fi καρδίᾳ αὐτοῦ, μὴ ἔχων δὲ γῆν πολλήν, ήτοι, σταθη ρότητα, παρ' τινι ἐξανέτειλς μὲν αὐτίκα ἡ πίστις, μήπω βιζωθεῖσα βεβαίως, διὰ τὸ μὴ ἔχειν αὐτὸν, ὡς εἴρηται, σταθερότητα. Τοιαῦτα γὰρ τὰ ἐν ὀλίγη κατακρυπτόμενα γῇ, ταχέως ἐξανατέλλουσιν· ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος, λέγω δή, πυρώσεως πειρασμού προσβαλούση;, έκαυματίσθη καὶ ἐφλογίσθη, καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζαν ἀναψύχουσαν, εἴτουν, έδραίω σιν, ἐξηράνθη, καὶ προδίδωκε τὴν πίστιν. Αλλα δὲ αὐτά. Ακανθαί εἰσιν, ή μέριμνα του βίου, κεντοῦσα καὶ νύττουσα καὶ κατατείνουσα τὴν ψυχήν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου, οἷον ἡ τρυφή, ἡ κενοδοξία, ἡ οίησις, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἅπερ ἅπαντα απάτη μόνον εἰσίν. Δοκοῦσι μὲν γὰρ ἀγαθά, οὐκ εἰσὶ δέ. Κεντοῦσι δὲ καὶ ταῦτα, δίκην ακάνθης, καὶ ἐνοχλοῦσιν. Ἀνέβησαν δὲ, ἀντὶ τοῦ, ηὐξήθησαν, υπερίσχυσαν. Variæ lectiones et notæ. Εδραίωσις eleganter dicitur de ῥίζα, item ἀνάψυξις. Αναψύχειν autem dicitur ρίζα, cum e terra collectos humores per canales sursum mittit, atque ita inclementiam caloris mitigat et refrigerat. Alibi de re simili ¿¿ðsúety quoque usurpatur. (m) Vinolentia. Forte legera! είνωσι Οἴησις est vana de se opinio.

gressus naviu que in portum adducta erat, sedens εἰσελθὼν εἰς πλοῖον ὁρμιζόμενον, ἐκάθητο αλιεύων Fiscabatur eos qui erant in terra. τοὺς ἐν τῇ γῇ. CAP. XXIV. De parabolis. Vers. 2. Omnisque parabolis. Per parabolas omnem hunc texit sermonem: eo quod maximæ turbe, immisti essent plures Scribæ et Pharissi, quibus nolebat doctrinæ nuda proponere secreta, propter insanabile illorum vitium. Vers. 5. Dicens: ad seminandum. Lucas autem addidit, semen skam s. Qui seminabal erat Christus docens; semen vero suum, sermo doctrinæ illius. Exivit ergo in civitates et vicos Judææ ad ipsum seminandum in terram intellecLualem animarum bumanarum, sive in mentem illorum. Vers. 4. Ει dum illa. Interpretatus est Christus ipse hanc parabolam, et eas quæ in sequentibus ponuntur; dicemus tamen et nos de ipsis juxta vires. Via dicitur qui segnis est: qui verbum doctrinæ auditu quidem percipit, verum illud in corde suo præ segnitic non abscondit, sed quasi via conculcata, ideoque dura, ipsum fert leviter impositum. Volucres autem cœli dæmonia sunt in aere habitantia (nam et aerem cœlum appellavit Scriptura) quæ super ipsum devolantes, quod in corde cjus seminatum erat, tollunt, utpote non occultatum: quod enim dicitur: Co mederunt, idem est ac si dicatur, abstulerunt et corruperunt. ΚΕΦ. ΚΔ'. Περὶ τῶν παραβολῶν. Καὶ πᾶς - παραβολαῖς. Διὰ παραβολῶν ὑφαίνει ταύτην πᾶσαν τὴν ὁμιλίαν, διὰ τὸ ἀναμεμίχθαι νῦν μάλιστα τοῖς ὄχλοις πολλοὺς Γραμματεῖς καὶ Φα ρισαίους, οἷς οὐκ ἐβούλετο γυμνὰ προθεἶναι τὰ τῆς διδασκαλίας μυστήρια, διὰ τὴν ἀνίατον κακίαν αὐτ τῶν. Λέγων – τοῦ σπεῖραι. Ὁ δὲ Λοιπές προσέθτκεν, ὅτι τὸν σπόρον αὐτοῦ. Καὶ σπείρων μέν ἐστιν, ὁ Χριστὸς διδάσκων· σπόρος δὲ αὐτοῦ, ὁ λόγος τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ. Καὶ ἐξῆλθε μὲν εἰς τὰς πόλεις καὶ κώμας τῆς Ἰουδαίας, διὰ τὸ σπεῖραι τοῦτον ἐν τῇ νοητῇ γῇ τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν, ήγουν, ἐν τῷ καὶ τούτων. Καὶ ἐν αὐτά. Πρμήνευσε μὲν ταύτην τε τὴν παραβολὴν καὶ τὰς ἐφεξῆς ὁ Χριστὸς προϊών· ἐροῦ μεν δὲ καὶ ἡμεῖς, ὡς δυνατόν. Οδός ὠνόμασται νῦν, ὁ βάθυμος, ὁ ἐνωτισθεὶς μὲν τὸν λόγον τῆς διδα σκαλίας, διὰ ῥαθυμίαν δὲ, μὴ κατακρύψες αὐτὸν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ἀλλὰ καθάπερ ὁδὸς καταπεπατης μένη, καὶ διὰ τοῦτο σκληρά, φέρων αὐτὸν ἀκροβι γῶς ἐπικείμενον. Πετεινὰ δὲ τοῦ οὐρανοῦ, τὰ ἐν τῷ ἀέρι διαιτώμενα δαιμόνια· οὐρανὸν γὰρ, καὶ τὸν ἀέρια κέκληκεν ή Γραφή ἅτινα επικαταπτάντα αὐτῷ, αἴρουσι τὸ ἐσπαρμένον ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ὡς μὴ κατακρυδέν. Κατέφαγε γάρ, ἀντὶ τοῦ, Ἀφείλετο καὶ διέφθειρεν. Vers. 5. Alia vero — vers. 6. exaruerunt. Petrosa Αλλα δὲ — ἐξηράνθη. Πετρώδη μέρη ἐστὶν, ὁ loca pusillaninis est aut parvi homo animi qui μικρόψυχος, ὁ κατακρύψας μὲν τὸ σπαρὲν ἐν τῇ semen quidem in corde suo abscondit, verum non habet terram multain sive profunditatem: in quo protinus exorta est lides, non tamen firmiter solidata,eo quod stabilitatem, ut dictum est, non liabeat. Nam quæ modica terra occultantur, velociter exoriuntur, sole autem exorto, dico sane proposita tentationis probatione, exuruntur ac inflammantur: et quia radicem non habent, qua refrigerentur sive stabiliantur, exarescunt, fidemque produnt. Vers. 7. Alia autem illa. Spine sunt vitæ sollicitudo, pungens animam ac dejiciens; præterca et deceptio divitiarum, sicut et deliciae ac vana gloria, vinolentia (m) aliaque hujusmodi, quæ omnia sunt mera deceptio: bona siquidem videntur, verum pungunt et hæc in modum spinæ, ac molesta sunt. Ascenderunt autem, hoc est, creverunt, potcutiores electa sunt. en Luc. vin, Fi καρδίᾳ αὐτοῦ, μὴ ἔχων δὲ γῆν πολλήν, ήτοι, σταθη ρότητα, παρ' τινι ἐξανέτειλς μὲν αὐτίκα ἡ πίστις, μήπω βιζωθεῖσα βεβαίως, διὰ τὸ μὴ ἔχειν αὐτὸν, ὡς εἴρηται, σταθερότητα. Τοιαῦτα γὰρ τὰ ἐν ὀλίγη κατακρυπτόμενα γῇ, ταχέως ἐξανατέλλουσιν· ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος, λέγω δή, πυρώσεως πειρασμού προσβαλούση;, έκαυματίσθη καὶ ἐφλογίσθη, καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζαν ἀναψύχουσαν, εἴτουν, έδραίω σιν, ἐξηράνθη, καὶ προδίδωκε τὴν πίστιν. Αλλα δὲ αὐτά. Ακανθαί εἰσιν, ή μέριμνα του βίου, κεντοῦσα καὶ νύττουσα καὶ κατατείνουσα τὴν ψυχήν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου, οἷον ἡ τρυφή, ἡ κενοδοξία, ἡ οίησις, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἅπερ ἅπαντα απάτη μόνον εἰσίν. Δοκοῦσι μὲν γὰρ ἀγαθά, οὐκ εἰσὶ δέ. Κεντοῦσι δὲ καὶ ταῦτα, δίκην ακάνθης, καὶ ἐνοχλοῦσιν. Ἀνέβησαν δὲ, ἀντὶ τοῦ, ηὐξήθησαν, υπερίσχυσαν. Variæ lectiones et notæ. Εδραίωσις eleganter dicitur de ῥίζα, item ἀνάψυξις. Αναψύχειν autem dicitur ρίζα, cum e terra collectos humores per canales sursum mittit, atque ita inclementiam caloris mitigat et refrigerat. Alibi de re simili ¿¿ðsúety quoque usurpatur. (m) Vinolentia. Forte legera! είνωσι Οἴησις est vana de se opinio.

CAP. XIII. COMMENT. IN MATTILEUM. Αλλα Vers. 8. Alia καλήν. Γῆ καλή έστι, ψυχὴ ἀγαθὴ καὶ ἐλευθέρα τῶν προαπηριθμημένων παθῶν καὶ ἐπι τηδεία προς καρποφορίαν ἀρετῆς. "Ορα δε, πως σπάνια τα καλά, καὶ ὀλίγοι οἱ σωζόμενοι. Ἰδοὺ γὰρ μόνον τὸ τέταρτον μέρος του σπόρου καρποφορεί, τὰ τρία δὲ φθείρονται. Καὶ ὁ μὲν σπείρων ἐπὶ πάν τα; σπείρει, μὴ διακρίνων τοῦτον ἀπ' ἐκείνου. Ο δὲ σπόρο; ἐν ἄλλοις μὲν ἀπώλετο, παρ' ἄλλοις δὲ ἐπολυπλασίασε. Τοῦτο δὲ γέγονεν, οὐ διὰ τὴν τοῦ σπόρου φύσιν· ὁ αὐτὸς γὰρ καὶ ἐπίσης καὶ ἐπὶ πάντας· ἀλλὰ διὰ τὰς ἀνομοίους γνώμας τῶν ἀνθρώπων, εἰς οὓς ὁ σπόρος κατεβλήθη. Καὶ διατί ἔσπειρεν ἀδιακρίτως ἐπὶ τὴν ὁδὸν, καὶ ἐπὶ τὰ πετρώδη, καὶ ἐπὶ τὰς ἀκάνθας; Διὰ τὴν ὑπερβολὴν πάντως τῆς οἰκείας ἀγαθότητος καὶ δικαι σύνη, καὶ ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ἐν ἡμέρα κρίσεως, ὅτι εἰ ἔσπειρε καὶ ἐπ᾿ αὐτοὺς, ἐκαρποφόρησαν ἄν. Εγίνωσκε μὲν γὰρ αὐτοὺς ἀκαρπους, ὅμως δὲ τὸ ἑαυτοῦ πεποίηκεν, ὡς φιλάνθρωπος, ἵνα ἔχοι λέγειν· Τί με ἔδει ποιῆσαι, καὶ οὐ πεποίηκα; Ταύτην δὲ τὴν παραβολὴν εἶπε, παραινῶν διὰ ταύτης τοῖς μαθηταῖς, μὴ ἀποκάμνειν, εἰ πλείους εὑρίσκουσι τῶν σωζομένων τοὺς ἀπολλυμένους, μηδ' ἀφίστασθαι τοῦ σπείρειν, ἔχοντας υπόδειγμα τὸν διδάσκαλον ἑαυτῶν, δς, καίτοι προειδώς τοὺς ἀκάρ πους, ὅμως ἔσπειρε καὶ ἐπ' αὐτούς. bonam. Terra bona est anima bona, et prædictis affectibus libera, ac conveniens að fructum virtutis ferendum. Vide autem quam rara sint bona, quamque pauci sint qui salventur. Ecce enim sola quarta seminis pars fructificat, tres autem pereunit. Et quidem is qui seminabat, super omnes seminabat, hunc ab illo non discernens: attamen semen in quibusdam periit, apud alios vero plurimum multiplicatum est. Et hoc factum est non ob seminis naturam; nam ipsum æqualiter ac super omnes jactatum est: sed ob dissimiles hominum mentes, super quos semen projectum est, Et quare indifferenter seminabat super viam, super petrosa et super spinas? Omnino propter bonitatis ac justitiæ suæ magnitudinem, ne dicere possent in die judicii, quodsi etiam super cos seminasset, fructum utique attulissent. Sciebat nempe illos infrugiferos fore: attamen quod suura erat effecit, tanquam hominum amator nt dicere posset:Quid me facere oportuit et non feci ". Hanc autem parabolam locutus est discipulos exhortans ne defatigentur si plures inveniant qu! Fereant, quain qui salvcutur, neque ob id seminaɛe desinant: præceptorem suum in exemplum babentes, qui etsi infructuosos præcognoscerel, seminabat tamen etiam super ipsos. Vers. 8. Ettrigecuplum. Quemadmodum inter illi qui salvantur. Tres siquidem eorum qui pereunt enumeravit ordines: puta segnes, pusillanimes et sæculi curis occupatos, simul et divitiarum fallacia servientes. Et rursum tres constituit ordines eorum qui salvantur: dico sane ferentium fructum centuplum, sexagecuplum et trigecuplum. Per centuplum enim significavit perfectam virtutis fructificationem, per sexagecuplumn mediain, et per trigecuplum minorem. Nam ad triginta diplum sunt sexaginta; centum vero triplum, imo et supra triplum propter perfectionis excellentiam; ut illud quidem ferat centum, hoc est quandoque in hoc homine centum: interdum vero quæ sequuntur, in aliis et aliis. Suscipit tamen et primos et secundos et tertios. Καὶ — τριάκοντα. Ωσπερ διαφέρουσιν άλο λήλων οἱ ἀπολλύμενοι, οὕτω πάλιν διαφέρουσιν άλω se differunt hi qui pereunt, ita rursus differunt λήλων καὶ οἱ σωζόμενοι. Τρεῖς μὲν γὰρ ἀπηριθμό - σατο τάξεις τῶν ἀπολλυμένων, λέγω δή, τοὺς βαθύμους, τους μικροψύχους καὶ τοὺς ταῖς μερίμναις τοῦ βίου καὶ τῇ ἀπάτῃ τοῦ πλούτου δουλεύοντας τρεῖς δὲ πάλιν τάξεις καὶ τῶν σωζομένων, φημὶ δι τοὺς καρποφοροῦντας ἐν ἑκατὸν, καὶ τοὺς ἐν ἑξήκοντα, καὶ τοὺς ἐν τριάκοντα. Διὰ τῶν ἑκατὸν μὲν γὰρ, ἐδήλωσε τὴν τελείαν καρποφορίαν τῆς ἀρετῆ;· διὰ τῶν ἑξήκοντα δὲ, τὴν μέσην· διὰ τῶν τριάκοντα δὲ, τὴν ὑφειμένην. Τῶν γὰρ τριάκοντα, διπλάσια μὲν τὰ ἑξήκοντα, τριπλάσια δὲ τὰ ἑκατὸν, μᾶλλον δὲ καὶ ὑπὲρ τὰ τριπλάσια, διὰ τὴν ὑπεροχήν τῆς τελειότητος. Τὸ δὲ "Ο μὲν ἑκατὸν, ἀντὶ τοῦ, Ποτὲ μὲν ἑκατὸν, ἐν τούτῳ τῷ ἀνθρώπῳ, ποτὲ δὲ, τὰ ἑξῆς, ἐν ἄλλῳ καὶ ἄλλῳ. Αποδέχεται δὲ καὶ τοὺς πρώτους, καὶ τοὺς δευτέρους, καὶ τοὺς τρί τους. Μὴ τοίνυν ἐκ ῥᾳθυμίας ἀπολέσωμεν τὸν σπόρον, μηδὲ ἐν μικροψυχίας αὐτὸν προδώσομεν, μηδὲ ἐκ φροντίδων βιωτικῶν καὶ ἀπάτης του πλούτου τοῦτον ένα ποπνίξωμεν. Δεῖ γὰρ πρῶτον μὲν ἐγρηγορέναι περὶ τὴν ὑποδοχὴν αὐτοῦ· εἶτα μεγαλοψύχως φέρειν τοὺς πειρασμούς· ἔπειτα πάσης ἀπηλλάχθαι μερί » Isa. v, 4.. Ne ergo ob segnitiem semen perdamus, aut ob pusillanimitatem ipsum prodamus: vel propter se· cali curas seu divitiarum fallacius, illud suffocemus. Oportet enim primum vigilem csse ad ejus susceptionem, deinde tentationes longanimiter ferre, alque deinceps ab omni sollicitudine sæculari ac, Varia lectiones et notæ. Hentenius ita transposuerat in versione: Aliud quidem trigecuplum, aliud autem scragecu- ¡um, aliud vero centuplum. Repugnant irei codices et Euthymius in subjecto scholio. Ter deinceps posuit ev, quomodo codices habent etiam Marc. iv, 8.

CAP. XIII. COMMENT. IN MATTILEUM. Αλλα Vers. 8. Alia καλήν. Γῆ καλή έστι, ψυχὴ ἀγαθὴ καὶ ἐλευθέρα τῶν προαπηριθμημένων παθῶν καὶ ἐπι τηδεία προς καρποφορίαν ἀρετῆς. "Ορα δε, πως σπάνια τα καλά, καὶ ὀλίγοι οἱ σωζόμενοι. Ἰδοὺ γὰρ μόνον τὸ τέταρτον μέρος του σπόρου καρποφορεί, τὰ τρία δὲ φθείρονται. Καὶ ὁ μὲν σπείρων ἐπὶ πάν τα; σπείρει, μὴ διακρίνων τοῦτον ἀπ' ἐκείνου. Ο δὲ σπόρο; ἐν ἄλλοις μὲν ἀπώλετο, παρ' ἄλλοις δὲ ἐπολυπλασίασε. Τοῦτο δὲ γέγονεν, οὐ διὰ τὴν τοῦ σπόρου φύσιν· ὁ αὐτὸς γὰρ καὶ ἐπίσης καὶ ἐπὶ πάντας· ἀλλὰ διὰ τὰς ἀνομοίους γνώμας τῶν ἀνθρώπων, εἰς οὓς ὁ σπόρος κατεβλήθη. Καὶ διατί ἔσπειρεν ἀδιακρίτως ἐπὶ τὴν ὁδὸν, καὶ ἐπὶ τὰ πετρώδη, καὶ ἐπὶ τὰς ἀκάνθας; Διὰ τὴν ὑπερβολὴν πάντως τῆς οἰκείας ἀγαθότητος καὶ δικαι σύνη, καὶ ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ἐν ἡμέρα κρίσεως, ὅτι εἰ ἔσπειρε καὶ ἐπ᾿ αὐτοὺς, ἐκαρποφόρησαν ἄν. Εγίνωσκε μὲν γὰρ αὐτοὺς ἀκαρπους, ὅμως δὲ τὸ ἑαυτοῦ πεποίηκεν, ὡς φιλάνθρωπος, ἵνα ἔχοι λέγειν· Τί με ἔδει ποιῆσαι, καὶ οὐ πεποίηκα; Ταύτην δὲ τὴν παραβολὴν εἶπε, παραινῶν διὰ ταύτης τοῖς μαθηταῖς, μὴ ἀποκάμνειν, εἰ πλείους εὑρίσκουσι τῶν σωζομένων τοὺς ἀπολλυμένους, μηδ' ἀφίστασθαι τοῦ σπείρειν, ἔχοντας υπόδειγμα τὸν διδάσκαλον ἑαυτῶν, δς, καίτοι προειδώς τοὺς ἀκάρ πους, ὅμως ἔσπειρε καὶ ἐπ' αὐτούς. bonam. Terra bona est anima bona, et prædictis affectibus libera, ac conveniens að fructum virtutis ferendum. Vide autem quam rara sint bona, quamque pauci sint qui salventur. Ecce enim sola quarta seminis pars fructificat, tres autem pereunit. Et quidem is qui seminabat, super omnes seminabat, hunc ab illo non discernens: attamen semen in quibusdam periit, apud alios vero plurimum multiplicatum est. Et hoc factum est non ob seminis naturam; nam ipsum æqualiter ac super omnes jactatum est: sed ob dissimiles hominum mentes, super quos semen projectum est, Et quare indifferenter seminabat super viam, super petrosa et super spinas? Omnino propter bonitatis ac justitiæ suæ magnitudinem, ne dicere possent in die judicii, quodsi etiam super cos seminasset, fructum utique attulissent. Sciebat nempe illos infrugiferos fore: attamen quod suura erat effecit, tanquam hominum amator nt dicere posset:Quid me facere oportuit et non feci ". Hanc autem parabolam locutus est discipulos exhortans ne defatigentur si plures inveniant qu! Fereant, quain qui salvcutur, neque ob id seminaɛe desinant: præceptorem suum in exemplum babentes, qui etsi infructuosos præcognoscerel, seminabat tamen etiam super ipsos. Vers. 8. Ettrigecuplum. Quemadmodum inter illi qui salvantur. Tres siquidem eorum qui pereunt enumeravit ordines: puta segnes, pusillanimes et sæculi curis occupatos, simul et divitiarum fallacia servientes. Et rursum tres constituit ordines eorum qui salvantur: dico sane ferentium fructum centuplum, sexagecuplum et trigecuplum. Per centuplum enim significavit perfectam virtutis fructificationem, per sexagecuplumn mediain, et per trigecuplum minorem. Nam ad triginta diplum sunt sexaginta; centum vero triplum, imo et supra triplum propter perfectionis excellentiam; ut illud quidem ferat centum, hoc est quandoque in hoc homine centum: interdum vero quæ sequuntur, in aliis et aliis. Suscipit tamen et primos et secundos et tertios. Καὶ — τριάκοντα. Ωσπερ διαφέρουσιν άλο λήλων οἱ ἀπολλύμενοι, οὕτω πάλιν διαφέρουσιν άλω se differunt hi qui pereunt, ita rursus differunt λήλων καὶ οἱ σωζόμενοι. Τρεῖς μὲν γὰρ ἀπηριθμό - σατο τάξεις τῶν ἀπολλυμένων, λέγω δή, τοὺς βαθύμους, τους μικροψύχους καὶ τοὺς ταῖς μερίμναις τοῦ βίου καὶ τῇ ἀπάτῃ τοῦ πλούτου δουλεύοντας τρεῖς δὲ πάλιν τάξεις καὶ τῶν σωζομένων, φημὶ δι τοὺς καρποφοροῦντας ἐν ἑκατὸν, καὶ τοὺς ἐν ἑξήκοντα, καὶ τοὺς ἐν τριάκοντα. Διὰ τῶν ἑκατὸν μὲν γὰρ, ἐδήλωσε τὴν τελείαν καρποφορίαν τῆς ἀρετῆ;· διὰ τῶν ἑξήκοντα δὲ, τὴν μέσην· διὰ τῶν τριάκοντα δὲ, τὴν ὑφειμένην. Τῶν γὰρ τριάκοντα, διπλάσια μὲν τὰ ἑξήκοντα, τριπλάσια δὲ τὰ ἑκατὸν, μᾶλλον δὲ καὶ ὑπὲρ τὰ τριπλάσια, διὰ τὴν ὑπεροχήν τῆς τελειότητος. Τὸ δὲ "Ο μὲν ἑκατὸν, ἀντὶ τοῦ, Ποτὲ μὲν ἑκατὸν, ἐν τούτῳ τῷ ἀνθρώπῳ, ποτὲ δὲ, τὰ ἑξῆς, ἐν ἄλλῳ καὶ ἄλλῳ. Αποδέχεται δὲ καὶ τοὺς πρώτους, καὶ τοὺς δευτέρους, καὶ τοὺς τρί τους. Μὴ τοίνυν ἐκ ῥᾳθυμίας ἀπολέσωμεν τὸν σπόρον, μηδὲ ἐν μικροψυχίας αὐτὸν προδώσομεν, μηδὲ ἐκ φροντίδων βιωτικῶν καὶ ἀπάτης του πλούτου τοῦτον ένα ποπνίξωμεν. Δεῖ γὰρ πρῶτον μὲν ἐγρηγορέναι περὶ τὴν ὑποδοχὴν αὐτοῦ· εἶτα μεγαλοψύχως φέρειν τοὺς πειρασμούς· ἔπειτα πάσης ἀπηλλάχθαι μερί » Isa. v, 4.. Ne ergo ob segnitiem semen perdamus, aut ob pusillanimitatem ipsum prodamus: vel propter se· cali curas seu divitiarum fallacius, illud suffocemus. Oportet enim primum vigilem csse ad ejus susceptionem, deinde tentationes longanimiter ferre, alque deinceps ab omni sollicitudine sæculari ac, Varia lectiones et notæ. Hentenius ita transposuerat in versione: Aliud quidem trigecuplum, aliud autem scragecu- ¡um, aliud vero centuplum. Repugnant irei codices et Euthymius in subjecto scholio. Ter deinceps posuit ev, quomodo codices habent etiam Marc. iv, 8.

CAP. XIII. COMMENT. IN MATTILEUM. Αλλα Vers. 8. Alia καλήν. Γῆ καλή έστι, ψυχὴ ἀγαθὴ καὶ ἐλευθέρα τῶν προαπηριθμημένων παθῶν καὶ ἐπι τηδεία προς καρποφορίαν ἀρετῆς. "Ορα δε, πως σπάνια τα καλά, καὶ ὀλίγοι οἱ σωζόμενοι. Ἰδοὺ γὰρ μόνον τὸ τέταρτον μέρος του σπόρου καρποφορεί, τὰ τρία δὲ φθείρονται. Καὶ ὁ μὲν σπείρων ἐπὶ πάν τα; σπείρει, μὴ διακρίνων τοῦτον ἀπ' ἐκείνου. Ο δὲ σπόρο; ἐν ἄλλοις μὲν ἀπώλετο, παρ' ἄλλοις δὲ ἐπολυπλασίασε. Τοῦτο δὲ γέγονεν, οὐ διὰ τὴν τοῦ σπόρου φύσιν· ὁ αὐτὸς γὰρ καὶ ἐπίσης καὶ ἐπὶ πάντας· ἀλλὰ διὰ τὰς ἀνομοίους γνώμας τῶν ἀνθρώπων, εἰς οὓς ὁ σπόρος κατεβλήθη. Καὶ διατί ἔσπειρεν ἀδιακρίτως ἐπὶ τὴν ὁδὸν, καὶ ἐπὶ τὰ πετρώδη, καὶ ἐπὶ τὰς ἀκάνθας; Διὰ τὴν ὑπερβολὴν πάντως τῆς οἰκείας ἀγαθότητος καὶ δικαι σύνη, καὶ ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ἐν ἡμέρα κρίσεως, ὅτι εἰ ἔσπειρε καὶ ἐπ᾿ αὐτοὺς, ἐκαρποφόρησαν ἄν. Εγίνωσκε μὲν γὰρ αὐτοὺς ἀκαρπους, ὅμως δὲ τὸ ἑαυτοῦ πεποίηκεν, ὡς φιλάνθρωπος, ἵνα ἔχοι λέγειν· Τί με ἔδει ποιῆσαι, καὶ οὐ πεποίηκα; Ταύτην δὲ τὴν παραβολὴν εἶπε, παραινῶν διὰ ταύτης τοῖς μαθηταῖς, μὴ ἀποκάμνειν, εἰ πλείους εὑρίσκουσι τῶν σωζομένων τοὺς ἀπολλυμένους, μηδ' ἀφίστασθαι τοῦ σπείρειν, ἔχοντας υπόδειγμα τὸν διδάσκαλον ἑαυτῶν, δς, καίτοι προειδώς τοὺς ἀκάρ πους, ὅμως ἔσπειρε καὶ ἐπ' αὐτούς. bonam. Terra bona est anima bona, et prædictis affectibus libera, ac conveniens að fructum virtutis ferendum. Vide autem quam rara sint bona, quamque pauci sint qui salventur. Ecce enim sola quarta seminis pars fructificat, tres autem pereunit. Et quidem is qui seminabat, super omnes seminabat, hunc ab illo non discernens: attamen semen in quibusdam periit, apud alios vero plurimum multiplicatum est. Et hoc factum est non ob seminis naturam; nam ipsum æqualiter ac super omnes jactatum est: sed ob dissimiles hominum mentes, super quos semen projectum est, Et quare indifferenter seminabat super viam, super petrosa et super spinas? Omnino propter bonitatis ac justitiæ suæ magnitudinem, ne dicere possent in die judicii, quodsi etiam super cos seminasset, fructum utique attulissent. Sciebat nempe illos infrugiferos fore: attamen quod suura erat effecit, tanquam hominum amator nt dicere posset:Quid me facere oportuit et non feci ". Hanc autem parabolam locutus est discipulos exhortans ne defatigentur si plures inveniant qu! Fereant, quain qui salvcutur, neque ob id seminaɛe desinant: præceptorem suum in exemplum babentes, qui etsi infructuosos præcognoscerel, seminabat tamen etiam super ipsos. Vers. 8. Ettrigecuplum. Quemadmodum inter illi qui salvantur. Tres siquidem eorum qui pereunt enumeravit ordines: puta segnes, pusillanimes et sæculi curis occupatos, simul et divitiarum fallacia servientes. Et rursum tres constituit ordines eorum qui salvantur: dico sane ferentium fructum centuplum, sexagecuplum et trigecuplum. Per centuplum enim significavit perfectam virtutis fructificationem, per sexagecuplumn mediain, et per trigecuplum minorem. Nam ad triginta diplum sunt sexaginta; centum vero triplum, imo et supra triplum propter perfectionis excellentiam; ut illud quidem ferat centum, hoc est quandoque in hoc homine centum: interdum vero quæ sequuntur, in aliis et aliis. Suscipit tamen et primos et secundos et tertios. Καὶ — τριάκοντα. Ωσπερ διαφέρουσιν άλο λήλων οἱ ἀπολλύμενοι, οὕτω πάλιν διαφέρουσιν άλω se differunt hi qui pereunt, ita rursus differunt λήλων καὶ οἱ σωζόμενοι. Τρεῖς μὲν γὰρ ἀπηριθμό - σατο τάξεις τῶν ἀπολλυμένων, λέγω δή, τοὺς βαθύμους, τους μικροψύχους καὶ τοὺς ταῖς μερίμναις τοῦ βίου καὶ τῇ ἀπάτῃ τοῦ πλούτου δουλεύοντας τρεῖς δὲ πάλιν τάξεις καὶ τῶν σωζομένων, φημὶ δι τοὺς καρποφοροῦντας ἐν ἑκατὸν, καὶ τοὺς ἐν ἑξήκοντα, καὶ τοὺς ἐν τριάκοντα. Διὰ τῶν ἑκατὸν μὲν γὰρ, ἐδήλωσε τὴν τελείαν καρποφορίαν τῆς ἀρετῆ;· διὰ τῶν ἑξήκοντα δὲ, τὴν μέσην· διὰ τῶν τριάκοντα δὲ, τὴν ὑφειμένην. Τῶν γὰρ τριάκοντα, διπλάσια μὲν τὰ ἑξήκοντα, τριπλάσια δὲ τὰ ἑκατὸν, μᾶλλον δὲ καὶ ὑπὲρ τὰ τριπλάσια, διὰ τὴν ὑπεροχήν τῆς τελειότητος. Τὸ δὲ "Ο μὲν ἑκατὸν, ἀντὶ τοῦ, Ποτὲ μὲν ἑκατὸν, ἐν τούτῳ τῷ ἀνθρώπῳ, ποτὲ δὲ, τὰ ἑξῆς, ἐν ἄλλῳ καὶ ἄλλῳ. Αποδέχεται δὲ καὶ τοὺς πρώτους, καὶ τοὺς δευτέρους, καὶ τοὺς τρί τους. Μὴ τοίνυν ἐκ ῥᾳθυμίας ἀπολέσωμεν τὸν σπόρον, μηδὲ ἐν μικροψυχίας αὐτὸν προδώσομεν, μηδὲ ἐκ φροντίδων βιωτικῶν καὶ ἀπάτης του πλούτου τοῦτον ένα ποπνίξωμεν. Δεῖ γὰρ πρῶτον μὲν ἐγρηγορέναι περὶ τὴν ὑποδοχὴν αὐτοῦ· εἶτα μεγαλοψύχως φέρειν τοὺς πειρασμούς· ἔπειτα πάσης ἀπηλλάχθαι μερί » Isa. v, 4.. Ne ergo ob segnitiem semen perdamus, aut ob pusillanimitatem ipsum prodamus: vel propter se· cali curas seu divitiarum fallacius, illud suffocemus. Oportet enim primum vigilem csse ad ejus susceptionem, deinde tentationes longanimiter ferre, alque deinceps ab omni sollicitudine sæculari ac, Varia lectiones et notæ. Hentenius ita transposuerat in versione: Aliud quidem trigecuplum, aliud autem scragecu- ¡um, aliud vero centuplum. Repugnant irei codices et Euthymius in subjecto scholio. Ter deinceps posuit ev, quomodo codices habent etiam Marc. iv, 8.

CAP. XIII. COMMENT. IN MATTILEUM. Αλλα Vers. 8. Alia καλήν. Γῆ καλή έστι, ψυχὴ ἀγαθὴ καὶ ἐλευθέρα τῶν προαπηριθμημένων παθῶν καὶ ἐπι τηδεία προς καρποφορίαν ἀρετῆς. "Ορα δε, πως σπάνια τα καλά, καὶ ὀλίγοι οἱ σωζόμενοι. Ἰδοὺ γὰρ μόνον τὸ τέταρτον μέρος του σπόρου καρποφορεί, τὰ τρία δὲ φθείρονται. Καὶ ὁ μὲν σπείρων ἐπὶ πάν τα; σπείρει, μὴ διακρίνων τοῦτον ἀπ' ἐκείνου. Ο δὲ σπόρο; ἐν ἄλλοις μὲν ἀπώλετο, παρ' ἄλλοις δὲ ἐπολυπλασίασε. Τοῦτο δὲ γέγονεν, οὐ διὰ τὴν τοῦ σπόρου φύσιν· ὁ αὐτὸς γὰρ καὶ ἐπίσης καὶ ἐπὶ πάντας· ἀλλὰ διὰ τὰς ἀνομοίους γνώμας τῶν ἀνθρώπων, εἰς οὓς ὁ σπόρος κατεβλήθη. Καὶ διατί ἔσπειρεν ἀδιακρίτως ἐπὶ τὴν ὁδὸν, καὶ ἐπὶ τὰ πετρώδη, καὶ ἐπὶ τὰς ἀκάνθας; Διὰ τὴν ὑπερβολὴν πάντως τῆς οἰκείας ἀγαθότητος καὶ δικαι σύνη, καὶ ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ἐν ἡμέρα κρίσεως, ὅτι εἰ ἔσπειρε καὶ ἐπ᾿ αὐτοὺς, ἐκαρποφόρησαν ἄν. Εγίνωσκε μὲν γὰρ αὐτοὺς ἀκαρπους, ὅμως δὲ τὸ ἑαυτοῦ πεποίηκεν, ὡς φιλάνθρωπος, ἵνα ἔχοι λέγειν· Τί με ἔδει ποιῆσαι, καὶ οὐ πεποίηκα; Ταύτην δὲ τὴν παραβολὴν εἶπε, παραινῶν διὰ ταύτης τοῖς μαθηταῖς, μὴ ἀποκάμνειν, εἰ πλείους εὑρίσκουσι τῶν σωζομένων τοὺς ἀπολλυμένους, μηδ' ἀφίστασθαι τοῦ σπείρειν, ἔχοντας υπόδειγμα τὸν διδάσκαλον ἑαυτῶν, δς, καίτοι προειδώς τοὺς ἀκάρ πους, ὅμως ἔσπειρε καὶ ἐπ' αὐτούς. bonam. Terra bona est anima bona, et prædictis affectibus libera, ac conveniens að fructum virtutis ferendum. Vide autem quam rara sint bona, quamque pauci sint qui salventur. Ecce enim sola quarta seminis pars fructificat, tres autem pereunit. Et quidem is qui seminabat, super omnes seminabat, hunc ab illo non discernens: attamen semen in quibusdam periit, apud alios vero plurimum multiplicatum est. Et hoc factum est non ob seminis naturam; nam ipsum æqualiter ac super omnes jactatum est: sed ob dissimiles hominum mentes, super quos semen projectum est, Et quare indifferenter seminabat super viam, super petrosa et super spinas? Omnino propter bonitatis ac justitiæ suæ magnitudinem, ne dicere possent in die judicii, quodsi etiam super cos seminasset, fructum utique attulissent. Sciebat nempe illos infrugiferos fore: attamen quod suura erat effecit, tanquam hominum amator nt dicere posset:Quid me facere oportuit et non feci ". Hanc autem parabolam locutus est discipulos exhortans ne defatigentur si plures inveniant qu! Fereant, quain qui salvcutur, neque ob id seminaɛe desinant: præceptorem suum in exemplum babentes, qui etsi infructuosos præcognoscerel, seminabat tamen etiam super ipsos. Vers. 8. Ettrigecuplum. Quemadmodum inter illi qui salvantur. Tres siquidem eorum qui pereunt enumeravit ordines: puta segnes, pusillanimes et sæculi curis occupatos, simul et divitiarum fallacia servientes. Et rursum tres constituit ordines eorum qui salvantur: dico sane ferentium fructum centuplum, sexagecuplum et trigecuplum. Per centuplum enim significavit perfectam virtutis fructificationem, per sexagecuplumn mediain, et per trigecuplum minorem. Nam ad triginta diplum sunt sexaginta; centum vero triplum, imo et supra triplum propter perfectionis excellentiam; ut illud quidem ferat centum, hoc est quandoque in hoc homine centum: interdum vero quæ sequuntur, in aliis et aliis. Suscipit tamen et primos et secundos et tertios. Καὶ — τριάκοντα. Ωσπερ διαφέρουσιν άλο λήλων οἱ ἀπολλύμενοι, οὕτω πάλιν διαφέρουσιν άλω se differunt hi qui pereunt, ita rursus differunt λήλων καὶ οἱ σωζόμενοι. Τρεῖς μὲν γὰρ ἀπηριθμό - σατο τάξεις τῶν ἀπολλυμένων, λέγω δή, τοὺς βαθύμους, τους μικροψύχους καὶ τοὺς ταῖς μερίμναις τοῦ βίου καὶ τῇ ἀπάτῃ τοῦ πλούτου δουλεύοντας τρεῖς δὲ πάλιν τάξεις καὶ τῶν σωζομένων, φημὶ δι τοὺς καρποφοροῦντας ἐν ἑκατὸν, καὶ τοὺς ἐν ἑξήκοντα, καὶ τοὺς ἐν τριάκοντα. Διὰ τῶν ἑκατὸν μὲν γὰρ, ἐδήλωσε τὴν τελείαν καρποφορίαν τῆς ἀρετῆ;· διὰ τῶν ἑξήκοντα δὲ, τὴν μέσην· διὰ τῶν τριάκοντα δὲ, τὴν ὑφειμένην. Τῶν γὰρ τριάκοντα, διπλάσια μὲν τὰ ἑξήκοντα, τριπλάσια δὲ τὰ ἑκατὸν, μᾶλλον δὲ καὶ ὑπὲρ τὰ τριπλάσια, διὰ τὴν ὑπεροχήν τῆς τελειότητος. Τὸ δὲ "Ο μὲν ἑκατὸν, ἀντὶ τοῦ, Ποτὲ μὲν ἑκατὸν, ἐν τούτῳ τῷ ἀνθρώπῳ, ποτὲ δὲ, τὰ ἑξῆς, ἐν ἄλλῳ καὶ ἄλλῳ. Αποδέχεται δὲ καὶ τοὺς πρώτους, καὶ τοὺς δευτέρους, καὶ τοὺς τρί τους. Μὴ τοίνυν ἐκ ῥᾳθυμίας ἀπολέσωμεν τὸν σπόρον, μηδὲ ἐν μικροψυχίας αὐτὸν προδώσομεν, μηδὲ ἐκ φροντίδων βιωτικῶν καὶ ἀπάτης του πλούτου τοῦτον ένα ποπνίξωμεν. Δεῖ γὰρ πρῶτον μὲν ἐγρηγορέναι περὶ τὴν ὑποδοχὴν αὐτοῦ· εἶτα μεγαλοψύχως φέρειν τοὺς πειρασμούς· ἔπειτα πάσης ἀπηλλάχθαι μερί » Isa. v, 4.. Ne ergo ob segnitiem semen perdamus, aut ob pusillanimitatem ipsum prodamus: vel propter se· cali curas seu divitiarum fallacius, illud suffocemus. Oportet enim primum vigilem csse ad ejus susceptionem, deinde tentationes longanimiter ferre, alque deinceps ab omni sollicitudine sæculari ac, Varia lectiones et notæ. Hentenius ita transposuerat in versione: Aliud quidem trigecuplum, aliud autem scragecu- ¡um, aliud vero centuplum. Repugnant irei codices et Euthymius in subjecto scholio. Ter deinceps posuit ev, quomodo codices habent etiam Marc. iv, 8.

divitiarum vanitate separari: ct ita terran bonam ή μνης βιωτικῆς καὶ ματαιότητος πλούτου, καὶ fieri, fructumque juxta virtutem ferre sive perfe ctum, sive medium, sive minorem, et nequaquam perire. Nain si hæc quidem negligimus, illorum autem curam habenus, omnino perimus. Unde enim oriretur dissimi!itudo? Certe si nen per segnitien, attamen per pusillauinitatem, et si non per pusill.nimitatem, tamen per anxiam curam et vanitatem perire poterimus. Vers. 9. Qui — audiat. Hoc quoque vicesimno dixit capite, ibi ergo quære et hujus expositionem. Vers. 10. Ει illis. Intuiti turbas ægre ferentes, accesserunt tanquam magis familiares, et de illis hoc dixerunt. Vers. 11. Αt ille cœlorum. Vobis recte videnribus et audientibus, ideoque credentibus. Mysteria β vero, hoc est arcana et ineffabilia quæ sunt regni cœlorum, sive Regis cœlorum. Datum est autem a Deo. Vers. 11. Illis datum. Dolose videntibus et audientibus, et ita non credent.bus: eos autem di cit, qui erant immutabiles. Quid enim prodesset nosse et non credere? Hæc itaque conformia sunt his quæ prius dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine cæli et terræ, quod absconderis have sapientibus et prudentibus, et revelaris ea parvulis '. οὕτω γίνεσθαι γὴν καλὴν, καὶ διδόναι καρπών κατά δύναμιν, εἴτε τέλειον, εἴτε μέσον, εἴτε ἐλάττονα, καὶ μηδενὶ τρόπῳ ἀπόλλυσθαι. Ἐὰν γὰρ τῶν μὲν ἀμετ χῶμεν, τῶν δὲ ἐπιμελώμεθα, πάντως ἀπολλύμεθα. Γαία γάρ διαφορά, εἰ μὴ διὰ ῥᾳθυμίας, ἀλλὰ δια μικροψυχίας, καὶ εἰ μὴ διὰ μικροψυχίας ἀλλὰ διὰ μερίμνης και ματαιότητος ἀπολούμεθα. Ο — ἀκουέτω. Τοῦτο εἶπε καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ κα τα αίῳ, καὶ ζή ησιν ἐν ἐκείνῳ τὴν τούτου εξήγησι Καὶ — αὐτοῖς; ἰδόντες τοὺς ὄχλους ἀχθομένους, διὰ τὴν ἀσάφειαν τῶν εἰρημένων λόγων, προσελθ.ν, ὡς οἰκεῖοι, καὶ ὑπὲρ ἐκείνων τούτο λέγουσιν. Ο δὲ — οὐρανῶν. Ὑμῖν, τοῖς ὀρθὰ καὶ βλέπους: καὶ ἀκούουσι, καὶ διὰ τοῦτο πιστεύουσι· μυστήρια δὲ, τὰ ἀπόῤῥητα· τῆς βασιλείας δὲ τῶν οὐρανῶν, ὗτοι, τοῦ βασιλέως τῶν οὐρανῶν. Δέδοται δὲ, παρά τοῦ Θεοῦ Ἐκείνοις δέδοται. Τοῖς σκολιὰ καὶ βλέπουσε καὶ ἀκούουσι, καὶ μὴ πιστεύουσι. Λέγει δὲ, τοὺς ἀμεταβλήτους. Τί; γὰρ ὠφέλεια, γνῶναι μὲν, μή πιστεύειν δέ; Ταῦτα δὲ συνάδουσι καὶ οἷς πρότερον Ελεγεν· 'Εξομολογονμαί σοι, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅτι ἀπέκρυψας ταῦτα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν, καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νη πίοις. Vers. 12. Qu:· "Οστις ab co. Qui fidem habet, dabitur ἀπ' αὐτοῦ. Οστις μὲν ἔχει πίστιν, ei secretorum cognitio idque abunde: qui vero δοθήσεται αὐτῷ γνῶσις τῶν μυστηρίων, καὶ δαψι fidem non habet, auferetur ab co etiam id quod λῶς· ἔστι; δὲ οὐκ ἔχει πίστιν, ὀρθήσεται ἀπ' αὐτοῦ habet a Deo donum. Universi enim donum a Deo καὶ δ ἔχει παρά Θεοῦ δώρημα. Πᾶς γὰρ δώρημα habent: hic quidem hoc, iste vero illud. Qui autem ἔχει θεοῦ, ὁ μὲν τοιόνδε, ὁ δὲ τοιόνδε. Καὶ οἱ μὲν sese digne preparant, non solum accipiunt hujus- παρασκευάσαντες ἑαυτοὺς ἀξίους, οὐ μόνον λαμβάmodi notitiamı, verum etiain abunde accipiunt. νουσι τὴν τοσαύτην γνώσιν, ἀλλὰ καὶ δαψιλῶς· οἱ δὲ Cæteri vero qui ita se non habent, non solum hanc μὴ οὕτως ἔχοντες, οὐ μόνον οὐ λαμβάνουσι ταύτην, non accipiunt, sed ab illis quoque auferuntur graἀλλὰ προσαφαιρούνται, καὶ ὁ προέλαβον χαρί tiæ quas prius acceperant. σματα. Vers. 13. Propterea — intelligunt. Quia videntes corporeis oculis quæ a me fiunt miracula, claudunt animæ oculos: et corporalibus auribus meos audientes sermones, claudunt eas quæ sunt animæ, ideoque omnino increduli remanent. Ut autem scias quod animæ cæcitatem ac surditatein dicat addidit: Neque intelligunt. Intelligere siquidem est secundum animam videre et audire. Talibus ergo merito, ac dispensatione quadam in parabolis loquebatur, ita ut ipsi quidem audirent, verun non intelligerent; merito quidem, quia propter voluntariam pravitatem suam indigni erant, qui nuda audirent mysteria, quadam vero dispen satione, ne secretorum cognitionem, redderent contradictionis materiam: et ita graviorem sibi inauce: cut condemnationem. Vers. 14. Εt – Isaia. Mujusmodi prophetia jam ex parte completa erat in prioribus Judais, qui • Matth. xi, 25. Καὶ ἐν τούτῳ. Διὰ τοῦτο σινοῦσιν. Διότι, βλέποντες τοῖς σωματικοί; όφθαλμοῖς τὰ παρ' ἐμοῦ γινόμενα θαύ ματα, μύουσι τοὺς τῆς ψυχῆς· καὶ ἀκούοντες. τοῖς σωματικοῖς ὠσὶ τοὺς παρ' ἐμοῦ λόγους. μύουσι τοὺς τῆς ψυχῆς, καὶ διὰ τοῦτο πάντως ἀπιστοῦσιν. Ινα δε γνῷς, ὅτι τύφλωσιν καὶ κώφευ σιν τὴν τῆς ψυχῆς λέγει, ἐπήγαγεν· Οὐδὲ σινιοῦσι. Σύνεσις γάρ, τὸ βλέπειν καὶ ἀκούειν κατὰ ψυχήν. Ταῖς τοιούτοι; οὖν δικαίως καὶ οἰκονομικῶς ἐν παραβολαῖς ἐλάλει, ὥστε αὐτοὺς ἀκούειν μὲν, μὴ συνιέ και δέ. Καὶ δικαίω; μὲν, ὡς διὰ τὴν ἐθελοκακίαν αὐτῶν ἀναξίοις ἀκοῆς γυμνῶν μυστηρίων· οίκο.ομικῶς δὲ, ἵνα μὴ τὴν γνῶσιν τῶν μυστηρίων ἀντιλογίας ύλην ποιήσαντες, βαρυτέραν ἐπισπάσωνται καταδίκην. Καὶ 'Ησαίου. 11 τοιαύτη προφητεία επληρώθη μὲν ἐκ μέρους, ἐπὶ τῶν πάλαι σκληροκαρδίων 1ου Variæ lectiones et nota.

divitiarum vanitate separari: ct ita terran bonam ή μνης βιωτικῆς καὶ ματαιότητος πλούτου, καὶ fieri, fructumque juxta virtutem ferre sive perfe ctum, sive medium, sive minorem, et nequaquam perire. Nain si hæc quidem negligimus, illorum autem curam habenus, omnino perimus. Unde enim oriretur dissimi!itudo? Certe si nen per segnitien, attamen per pusillauinitatem, et si non per pusill.nimitatem, tamen per anxiam curam et vanitatem perire poterimus. Vers. 9. Qui — audiat. Hoc quoque vicesimno dixit capite, ibi ergo quære et hujus expositionem. Vers. 10. Ει illis. Intuiti turbas ægre ferentes, accesserunt tanquam magis familiares, et de illis hoc dixerunt. Vers. 11. Αt ille cœlorum. Vobis recte videnribus et audientibus, ideoque credentibus. Mysteria β vero, hoc est arcana et ineffabilia quæ sunt regni cœlorum, sive Regis cœlorum. Datum est autem a Deo. Vers. 11. Illis datum. Dolose videntibus et audientibus, et ita non credent.bus: eos autem di cit, qui erant immutabiles. Quid enim prodesset nosse et non credere? Hæc itaque conformia sunt his quæ prius dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine cæli et terræ, quod absconderis have sapientibus et prudentibus, et revelaris ea parvulis '. οὕτω γίνεσθαι γὴν καλὴν, καὶ διδόναι καρπών κατά δύναμιν, εἴτε τέλειον, εἴτε μέσον, εἴτε ἐλάττονα, καὶ μηδενὶ τρόπῳ ἀπόλλυσθαι. Ἐὰν γὰρ τῶν μὲν ἀμετ χῶμεν, τῶν δὲ ἐπιμελώμεθα, πάντως ἀπολλύμεθα. Γαία γάρ διαφορά, εἰ μὴ διὰ ῥᾳθυμίας, ἀλλὰ δια μικροψυχίας, καὶ εἰ μὴ διὰ μικροψυχίας ἀλλὰ διὰ μερίμνης και ματαιότητος ἀπολούμεθα. Ο — ἀκουέτω. Τοῦτο εἶπε καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ κα τα αίῳ, καὶ ζή ησιν ἐν ἐκείνῳ τὴν τούτου εξήγησι Καὶ — αὐτοῖς; ἰδόντες τοὺς ὄχλους ἀχθομένους, διὰ τὴν ἀσάφειαν τῶν εἰρημένων λόγων, προσελθ.ν, ὡς οἰκεῖοι, καὶ ὑπὲρ ἐκείνων τούτο λέγουσιν. Ο δὲ — οὐρανῶν. Ὑμῖν, τοῖς ὀρθὰ καὶ βλέπους: καὶ ἀκούουσι, καὶ διὰ τοῦτο πιστεύουσι· μυστήρια δὲ, τὰ ἀπόῤῥητα· τῆς βασιλείας δὲ τῶν οὐρανῶν, ὗτοι, τοῦ βασιλέως τῶν οὐρανῶν. Δέδοται δὲ, παρά τοῦ Θεοῦ Ἐκείνοις δέδοται. Τοῖς σκολιὰ καὶ βλέπουσε καὶ ἀκούουσι, καὶ μὴ πιστεύουσι. Λέγει δὲ, τοὺς ἀμεταβλήτους. Τί; γὰρ ὠφέλεια, γνῶναι μὲν, μή πιστεύειν δέ; Ταῦτα δὲ συνάδουσι καὶ οἷς πρότερον Ελεγεν· 'Εξομολογονμαί σοι, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅτι ἀπέκρυψας ταῦτα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν, καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νη πίοις. Vers. 12. Qu:· "Οστις ab co. Qui fidem habet, dabitur ἀπ' αὐτοῦ. Οστις μὲν ἔχει πίστιν, ei secretorum cognitio idque abunde: qui vero δοθήσεται αὐτῷ γνῶσις τῶν μυστηρίων, καὶ δαψι fidem non habet, auferetur ab co etiam id quod λῶς· ἔστι; δὲ οὐκ ἔχει πίστιν, ὀρθήσεται ἀπ' αὐτοῦ habet a Deo donum. Universi enim donum a Deo καὶ δ ἔχει παρά Θεοῦ δώρημα. Πᾶς γὰρ δώρημα habent: hic quidem hoc, iste vero illud. Qui autem ἔχει θεοῦ, ὁ μὲν τοιόνδε, ὁ δὲ τοιόνδε. Καὶ οἱ μὲν sese digne preparant, non solum accipiunt hujus- παρασκευάσαντες ἑαυτοὺς ἀξίους, οὐ μόνον λαμβάmodi notitiamı, verum etiain abunde accipiunt. νουσι τὴν τοσαύτην γνώσιν, ἀλλὰ καὶ δαψιλῶς· οἱ δὲ Cæteri vero qui ita se non habent, non solum hanc μὴ οὕτως ἔχοντες, οὐ μόνον οὐ λαμβάνουσι ταύτην, non accipiunt, sed ab illis quoque auferuntur graἀλλὰ προσαφαιρούνται, καὶ ὁ προέλαβον χαρί tiæ quas prius acceperant. σματα. Vers. 13. Propterea — intelligunt. Quia videntes corporeis oculis quæ a me fiunt miracula, claudunt animæ oculos: et corporalibus auribus meos audientes sermones, claudunt eas quæ sunt animæ, ideoque omnino increduli remanent. Ut autem scias quod animæ cæcitatem ac surditatein dicat addidit: Neque intelligunt. Intelligere siquidem est secundum animam videre et audire. Talibus ergo merito, ac dispensatione quadam in parabolis loquebatur, ita ut ipsi quidem audirent, verun non intelligerent; merito quidem, quia propter voluntariam pravitatem suam indigni erant, qui nuda audirent mysteria, quadam vero dispen satione, ne secretorum cognitionem, redderent contradictionis materiam: et ita graviorem sibi inauce: cut condemnationem. Vers. 14. Εt – Isaia. Mujusmodi prophetia jam ex parte completa erat in prioribus Judais, qui • Matth. xi, 25. Καὶ ἐν τούτῳ. Διὰ τοῦτο σινοῦσιν. Διότι, βλέποντες τοῖς σωματικοί; όφθαλμοῖς τὰ παρ' ἐμοῦ γινόμενα θαύ ματα, μύουσι τοὺς τῆς ψυχῆς· καὶ ἀκούοντες. τοῖς σωματικοῖς ὠσὶ τοὺς παρ' ἐμοῦ λόγους. μύουσι τοὺς τῆς ψυχῆς, καὶ διὰ τοῦτο πάντως ἀπιστοῦσιν. Ινα δε γνῷς, ὅτι τύφλωσιν καὶ κώφευ σιν τὴν τῆς ψυχῆς λέγει, ἐπήγαγεν· Οὐδὲ σινιοῦσι. Σύνεσις γάρ, τὸ βλέπειν καὶ ἀκούειν κατὰ ψυχήν. Ταῖς τοιούτοι; οὖν δικαίως καὶ οἰκονομικῶς ἐν παραβολαῖς ἐλάλει, ὥστε αὐτοὺς ἀκούειν μὲν, μὴ συνιέ και δέ. Καὶ δικαίω; μὲν, ὡς διὰ τὴν ἐθελοκακίαν αὐτῶν ἀναξίοις ἀκοῆς γυμνῶν μυστηρίων· οίκο.ομικῶς δὲ, ἵνα μὴ τὴν γνῶσιν τῶν μυστηρίων ἀντιλογίας ύλην ποιήσαντες, βαρυτέραν ἐπισπάσωνται καταδίκην. Καὶ 'Ησαίου. 11 τοιαύτη προφητεία επληρώθη μὲν ἐκ μέρους, ἐπὶ τῶν πάλαι σκληροκαρδίων 1ου Variæ lectiones et nota.

divitiarum vanitate separari: ct ita terran bonam ή μνης βιωτικῆς καὶ ματαιότητος πλούτου, καὶ fieri, fructumque juxta virtutem ferre sive perfe ctum, sive medium, sive minorem, et nequaquam perire. Nain si hæc quidem negligimus, illorum autem curam habenus, omnino perimus. Unde enim oriretur dissimi!itudo? Certe si nen per segnitien, attamen per pusillauinitatem, et si non per pusill.nimitatem, tamen per anxiam curam et vanitatem perire poterimus. Vers. 9. Qui — audiat. Hoc quoque vicesimno dixit capite, ibi ergo quære et hujus expositionem. Vers. 10. Ει illis. Intuiti turbas ægre ferentes, accesserunt tanquam magis familiares, et de illis hoc dixerunt. Vers. 11. Αt ille cœlorum. Vobis recte videnribus et audientibus, ideoque credentibus. Mysteria β vero, hoc est arcana et ineffabilia quæ sunt regni cœlorum, sive Regis cœlorum. Datum est autem a Deo. Vers. 11. Illis datum. Dolose videntibus et audientibus, et ita non credent.bus: eos autem di cit, qui erant immutabiles. Quid enim prodesset nosse et non credere? Hæc itaque conformia sunt his quæ prius dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine cæli et terræ, quod absconderis have sapientibus et prudentibus, et revelaris ea parvulis '. οὕτω γίνεσθαι γὴν καλὴν, καὶ διδόναι καρπών κατά δύναμιν, εἴτε τέλειον, εἴτε μέσον, εἴτε ἐλάττονα, καὶ μηδενὶ τρόπῳ ἀπόλλυσθαι. Ἐὰν γὰρ τῶν μὲν ἀμετ χῶμεν, τῶν δὲ ἐπιμελώμεθα, πάντως ἀπολλύμεθα. Γαία γάρ διαφορά, εἰ μὴ διὰ ῥᾳθυμίας, ἀλλὰ δια μικροψυχίας, καὶ εἰ μὴ διὰ μικροψυχίας ἀλλὰ διὰ μερίμνης και ματαιότητος ἀπολούμεθα. Ο — ἀκουέτω. Τοῦτο εἶπε καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ κα τα αίῳ, καὶ ζή ησιν ἐν ἐκείνῳ τὴν τούτου εξήγησι Καὶ — αὐτοῖς; ἰδόντες τοὺς ὄχλους ἀχθομένους, διὰ τὴν ἀσάφειαν τῶν εἰρημένων λόγων, προσελθ.ν, ὡς οἰκεῖοι, καὶ ὑπὲρ ἐκείνων τούτο λέγουσιν. Ο δὲ — οὐρανῶν. Ὑμῖν, τοῖς ὀρθὰ καὶ βλέπους: καὶ ἀκούουσι, καὶ διὰ τοῦτο πιστεύουσι· μυστήρια δὲ, τὰ ἀπόῤῥητα· τῆς βασιλείας δὲ τῶν οὐρανῶν, ὗτοι, τοῦ βασιλέως τῶν οὐρανῶν. Δέδοται δὲ, παρά τοῦ Θεοῦ Ἐκείνοις δέδοται. Τοῖς σκολιὰ καὶ βλέπουσε καὶ ἀκούουσι, καὶ μὴ πιστεύουσι. Λέγει δὲ, τοὺς ἀμεταβλήτους. Τί; γὰρ ὠφέλεια, γνῶναι μὲν, μή πιστεύειν δέ; Ταῦτα δὲ συνάδουσι καὶ οἷς πρότερον Ελεγεν· 'Εξομολογονμαί σοι, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅτι ἀπέκρυψας ταῦτα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν, καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νη πίοις. Vers. 12. Qu:· "Οστις ab co. Qui fidem habet, dabitur ἀπ' αὐτοῦ. Οστις μὲν ἔχει πίστιν, ei secretorum cognitio idque abunde: qui vero δοθήσεται αὐτῷ γνῶσις τῶν μυστηρίων, καὶ δαψι fidem non habet, auferetur ab co etiam id quod λῶς· ἔστι; δὲ οὐκ ἔχει πίστιν, ὀρθήσεται ἀπ' αὐτοῦ habet a Deo donum. Universi enim donum a Deo καὶ δ ἔχει παρά Θεοῦ δώρημα. Πᾶς γὰρ δώρημα habent: hic quidem hoc, iste vero illud. Qui autem ἔχει θεοῦ, ὁ μὲν τοιόνδε, ὁ δὲ τοιόνδε. Καὶ οἱ μὲν sese digne preparant, non solum accipiunt hujus- παρασκευάσαντες ἑαυτοὺς ἀξίους, οὐ μόνον λαμβάmodi notitiamı, verum etiain abunde accipiunt. νουσι τὴν τοσαύτην γνώσιν, ἀλλὰ καὶ δαψιλῶς· οἱ δὲ Cæteri vero qui ita se non habent, non solum hanc μὴ οὕτως ἔχοντες, οὐ μόνον οὐ λαμβάνουσι ταύτην, non accipiunt, sed ab illis quoque auferuntur graἀλλὰ προσαφαιρούνται, καὶ ὁ προέλαβον χαρί tiæ quas prius acceperant. σματα. Vers. 13. Propterea — intelligunt. Quia videntes corporeis oculis quæ a me fiunt miracula, claudunt animæ oculos: et corporalibus auribus meos audientes sermones, claudunt eas quæ sunt animæ, ideoque omnino increduli remanent. Ut autem scias quod animæ cæcitatem ac surditatein dicat addidit: Neque intelligunt. Intelligere siquidem est secundum animam videre et audire. Talibus ergo merito, ac dispensatione quadam in parabolis loquebatur, ita ut ipsi quidem audirent, verun non intelligerent; merito quidem, quia propter voluntariam pravitatem suam indigni erant, qui nuda audirent mysteria, quadam vero dispen satione, ne secretorum cognitionem, redderent contradictionis materiam: et ita graviorem sibi inauce: cut condemnationem. Vers. 14. Εt – Isaia. Mujusmodi prophetia jam ex parte completa erat in prioribus Judais, qui • Matth. xi, 25. Καὶ ἐν τούτῳ. Διὰ τοῦτο σινοῦσιν. Διότι, βλέποντες τοῖς σωματικοί; όφθαλμοῖς τὰ παρ' ἐμοῦ γινόμενα θαύ ματα, μύουσι τοὺς τῆς ψυχῆς· καὶ ἀκούοντες. τοῖς σωματικοῖς ὠσὶ τοὺς παρ' ἐμοῦ λόγους. μύουσι τοὺς τῆς ψυχῆς, καὶ διὰ τοῦτο πάντως ἀπιστοῦσιν. Ινα δε γνῷς, ὅτι τύφλωσιν καὶ κώφευ σιν τὴν τῆς ψυχῆς λέγει, ἐπήγαγεν· Οὐδὲ σινιοῦσι. Σύνεσις γάρ, τὸ βλέπειν καὶ ἀκούειν κατὰ ψυχήν. Ταῖς τοιούτοι; οὖν δικαίως καὶ οἰκονομικῶς ἐν παραβολαῖς ἐλάλει, ὥστε αὐτοὺς ἀκούειν μὲν, μὴ συνιέ και δέ. Καὶ δικαίω; μὲν, ὡς διὰ τὴν ἐθελοκακίαν αὐτῶν ἀναξίοις ἀκοῆς γυμνῶν μυστηρίων· οίκο.ομικῶς δὲ, ἵνα μὴ τὴν γνῶσιν τῶν μυστηρίων ἀντιλογίας ύλην ποιήσαντες, βαρυτέραν ἐπισπάσωνται καταδίκην. Καὶ 'Ησαίου. 11 τοιαύτη προφητεία επληρώθη μὲν ἐκ μέρους, ἐπὶ τῶν πάλαι σκληροκαρδίων 1ου Variæ lectiones et nota.

divitiarum vanitate separari: ct ita terran bonam ή μνης βιωτικῆς καὶ ματαιότητος πλούτου, καὶ fieri, fructumque juxta virtutem ferre sive perfe ctum, sive medium, sive minorem, et nequaquam perire. Nain si hæc quidem negligimus, illorum autem curam habenus, omnino perimus. Unde enim oriretur dissimi!itudo? Certe si nen per segnitien, attamen per pusillauinitatem, et si non per pusill.nimitatem, tamen per anxiam curam et vanitatem perire poterimus. Vers. 9. Qui — audiat. Hoc quoque vicesimno dixit capite, ibi ergo quære et hujus expositionem. Vers. 10. Ει illis. Intuiti turbas ægre ferentes, accesserunt tanquam magis familiares, et de illis hoc dixerunt. Vers. 11. Αt ille cœlorum. Vobis recte videnribus et audientibus, ideoque credentibus. Mysteria β vero, hoc est arcana et ineffabilia quæ sunt regni cœlorum, sive Regis cœlorum. Datum est autem a Deo. Vers. 11. Illis datum. Dolose videntibus et audientibus, et ita non credent.bus: eos autem di cit, qui erant immutabiles. Quid enim prodesset nosse et non credere? Hæc itaque conformia sunt his quæ prius dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine cæli et terræ, quod absconderis have sapientibus et prudentibus, et revelaris ea parvulis '. οὕτω γίνεσθαι γὴν καλὴν, καὶ διδόναι καρπών κατά δύναμιν, εἴτε τέλειον, εἴτε μέσον, εἴτε ἐλάττονα, καὶ μηδενὶ τρόπῳ ἀπόλλυσθαι. Ἐὰν γὰρ τῶν μὲν ἀμετ χῶμεν, τῶν δὲ ἐπιμελώμεθα, πάντως ἀπολλύμεθα. Γαία γάρ διαφορά, εἰ μὴ διὰ ῥᾳθυμίας, ἀλλὰ δια μικροψυχίας, καὶ εἰ μὴ διὰ μικροψυχίας ἀλλὰ διὰ μερίμνης και ματαιότητος ἀπολούμεθα. Ο — ἀκουέτω. Τοῦτο εἶπε καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ κα τα αίῳ, καὶ ζή ησιν ἐν ἐκείνῳ τὴν τούτου εξήγησι Καὶ — αὐτοῖς; ἰδόντες τοὺς ὄχλους ἀχθομένους, διὰ τὴν ἀσάφειαν τῶν εἰρημένων λόγων, προσελθ.ν, ὡς οἰκεῖοι, καὶ ὑπὲρ ἐκείνων τούτο λέγουσιν. Ο δὲ — οὐρανῶν. Ὑμῖν, τοῖς ὀρθὰ καὶ βλέπους: καὶ ἀκούουσι, καὶ διὰ τοῦτο πιστεύουσι· μυστήρια δὲ, τὰ ἀπόῤῥητα· τῆς βασιλείας δὲ τῶν οὐρανῶν, ὗτοι, τοῦ βασιλέως τῶν οὐρανῶν. Δέδοται δὲ, παρά τοῦ Θεοῦ Ἐκείνοις δέδοται. Τοῖς σκολιὰ καὶ βλέπουσε καὶ ἀκούουσι, καὶ μὴ πιστεύουσι. Λέγει δὲ, τοὺς ἀμεταβλήτους. Τί; γὰρ ὠφέλεια, γνῶναι μὲν, μή πιστεύειν δέ; Ταῦτα δὲ συνάδουσι καὶ οἷς πρότερον Ελεγεν· 'Εξομολογονμαί σοι, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅτι ἀπέκρυψας ταῦτα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν, καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νη πίοις. Vers. 12. Qu:· "Οστις ab co. Qui fidem habet, dabitur ἀπ' αὐτοῦ. Οστις μὲν ἔχει πίστιν, ei secretorum cognitio idque abunde: qui vero δοθήσεται αὐτῷ γνῶσις τῶν μυστηρίων, καὶ δαψι fidem non habet, auferetur ab co etiam id quod λῶς· ἔστι; δὲ οὐκ ἔχει πίστιν, ὀρθήσεται ἀπ' αὐτοῦ habet a Deo donum. Universi enim donum a Deo καὶ δ ἔχει παρά Θεοῦ δώρημα. Πᾶς γὰρ δώρημα habent: hic quidem hoc, iste vero illud. Qui autem ἔχει θεοῦ, ὁ μὲν τοιόνδε, ὁ δὲ τοιόνδε. Καὶ οἱ μὲν sese digne preparant, non solum accipiunt hujus- παρασκευάσαντες ἑαυτοὺς ἀξίους, οὐ μόνον λαμβάmodi notitiamı, verum etiain abunde accipiunt. νουσι τὴν τοσαύτην γνώσιν, ἀλλὰ καὶ δαψιλῶς· οἱ δὲ Cæteri vero qui ita se non habent, non solum hanc μὴ οὕτως ἔχοντες, οὐ μόνον οὐ λαμβάνουσι ταύτην, non accipiunt, sed ab illis quoque auferuntur graἀλλὰ προσαφαιρούνται, καὶ ὁ προέλαβον χαρί tiæ quas prius acceperant. σματα. Vers. 13. Propterea — intelligunt. Quia videntes corporeis oculis quæ a me fiunt miracula, claudunt animæ oculos: et corporalibus auribus meos audientes sermones, claudunt eas quæ sunt animæ, ideoque omnino increduli remanent. Ut autem scias quod animæ cæcitatem ac surditatein dicat addidit: Neque intelligunt. Intelligere siquidem est secundum animam videre et audire. Talibus ergo merito, ac dispensatione quadam in parabolis loquebatur, ita ut ipsi quidem audirent, verun non intelligerent; merito quidem, quia propter voluntariam pravitatem suam indigni erant, qui nuda audirent mysteria, quadam vero dispen satione, ne secretorum cognitionem, redderent contradictionis materiam: et ita graviorem sibi inauce: cut condemnationem. Vers. 14. Εt – Isaia. Mujusmodi prophetia jam ex parte completa erat in prioribus Judais, qui • Matth. xi, 25. Καὶ ἐν τούτῳ. Διὰ τοῦτο σινοῦσιν. Διότι, βλέποντες τοῖς σωματικοί; όφθαλμοῖς τὰ παρ' ἐμοῦ γινόμενα θαύ ματα, μύουσι τοὺς τῆς ψυχῆς· καὶ ἀκούοντες. τοῖς σωματικοῖς ὠσὶ τοὺς παρ' ἐμοῦ λόγους. μύουσι τοὺς τῆς ψυχῆς, καὶ διὰ τοῦτο πάντως ἀπιστοῦσιν. Ινα δε γνῷς, ὅτι τύφλωσιν καὶ κώφευ σιν τὴν τῆς ψυχῆς λέγει, ἐπήγαγεν· Οὐδὲ σινιοῦσι. Σύνεσις γάρ, τὸ βλέπειν καὶ ἀκούειν κατὰ ψυχήν. Ταῖς τοιούτοι; οὖν δικαίως καὶ οἰκονομικῶς ἐν παραβολαῖς ἐλάλει, ὥστε αὐτοὺς ἀκούειν μὲν, μὴ συνιέ και δέ. Καὶ δικαίω; μὲν, ὡς διὰ τὴν ἐθελοκακίαν αὐτῶν ἀναξίοις ἀκοῆς γυμνῶν μυστηρίων· οίκο.ομικῶς δὲ, ἵνα μὴ τὴν γνῶσιν τῶν μυστηρίων ἀντιλογίας ύλην ποιήσαντες, βαρυτέραν ἐπισπάσωνται καταδίκην. Καὶ 'Ησαίου. 11 τοιαύτη προφητεία επληρώθη μὲν ἐκ μέρους, ἐπὶ τῶν πάλαι σκληροκαρδίων 1ου Variæ lectiones et nota.

CAP. XIII. plebatur in istis (n). δαίων· πληρούται δὲ παντελῶς νῦν, ἐπὶ τούτων. Διὰ & duri cordis fuerant: nunc autem perfecte comτοῦτο γὰρ καὶ Αναπληροῦται εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, Παντελῶς πληρούται, ἢ Αναπληρούται ἁπλῶς, ἀντὶ τοῦ πληροῦται. 'Η - ίδητε. Ακοῇ σωματικῇ ἀκούσετε τους λο γους, καὶ οὐ μὴ συνῆτε τὴν ἀλήθειαν, ὡς ἐθελοκωφοῦντες κατὰ ψυχήν· καὶ βλέποντες σωματικῶς, βλέψετε τὰ θαύματα, καὶ οὐ μὴ ἴδητε τὴν ἀλή θεαν, ὁμοίως ὡς ἐθελοτυφλώττοντες κατὰ ψυχήν. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν ὁ προφήτης, δι' ήν τοῦτο πεπόνθασιν. Επαχύνθη -- τούτου. — Επαχύνθη, ἀντὶ τοῦ, Εσκληρύνθη, ἐπωρώθη τῷ φθόνῳ καὶ ταῖς ἄλλαις κακίαις. Καὶ διὰ τοῦτο ἀσυνετοῦσιν. Καὶ ἐκάμμυσαν. Ωτα καὶ ὀφθαλμούς, τους τῆς ψυχῆς λέγει· βαρέως δὲ ἤκουσαν, ἀντὶ τοῦ, ἐχώφευσαν. Μήποτε ἂν, καὶ ἀντὶ τοῦ, Ἴσως, ὁποῖόν ἐστι καὶ παρὰ τῷ Αποστόλῳ· Εν πραότητι, φησί, παιδεύοντα τοὺς ἀντιδιατιθεμένους μήποτε δῴη αὐτοῖς ὁ Θεὸς ἐπίγνωσιν εἰς σωτηρίαν. Τοῦ γὰρ προφήτου, ὥσπερ λογιζομένου, μάτην εἰς τοιοῦτον λαὸν κηρύ ξαι, ἐπήγαγεν ὁ Θεὸς τουτὶ τὸ ῥητόν.] αὐτούς. [Τὸ Μήποτε, νοηθείη Δι' ὑπερβολὴν δὲ φθόνου, καὶ τῶν ἄλλων, ὡς εἴ. ρηται, κακιῶν, ἐπωρώθησαν εἰς σύνεσιν, καὶ ἐχώφευσαν μὲν πρὸς τοὺς ὑπερφυείς λόγους, ἐκάμμυ οπι δὲ πρὸς τὰ παράδοξα ἔργα, ὥσπερ δειλιώντες, μήποτε ἀκούσαντες καὶ ἰδόντες τὰ παρ' ἐμοῦ, καὶ γνόντες τὸ δέον ἐπιστρέψωσι πρός με, καὶ ἰάσομαι αὐτοὺς ἀπὸ τῶν πλημμελημάτων αὐτῶν. Ἐκ προσοπου γὰρ τοῦ Χριστοῦ ὁ λόγος. Τοῦτο δὲ προσέθηκε, διασύρων αὐτοὺς εἰς ἐσχάτην ἄνοιαν. ἀκούει. Μακάριοι, ὅτι βλέπουσι καὶ Ὑμῶν ἀκούουσιν ὀρθῶς. Vers. 14. Quæ cernets. Auditu corporali autfdietis sermones., et non intelligetis veritatem, quasi sponte obsurdescentes, quod ad animam spectat: et corporaliter videntes videbitis miracula, nec tamen veritatem cernetis, pari niedo tanquam voluntarie quoad animanı cæcutientes. Deinde addit quoque propheta causam, ab quam hac passi sint. Vers. 15. Incrassatum est hujus. Incrassutum est, hoc est induratum est, excæcatur est invidia, al¦isque iniquitatibus: et ideo intellectu carent. Vers. 15. ΕΙ concluserunt. Aures ac oculos dicit animæ. Graviter antem audierunt, hoc est obsurduerunt. Vers. 15. Nequando eos. + Dictio μήποτε nequando, intelligi potest, ut tantumdem valeat quantum: Ne quo modo: quale est et illul Apostoli: In mansuetudine instruite eos qui obsistunt, nequando det illis Deus intellectum ad salutem *. Adducit autem Deus hoc pro; hetæ dictum tanquam existi - mantis frustra ad hujusmodi populum prædicari. Invidia magnitudine, aliisque, ut dictum est, pravitatibus, excæcati sunt ad intellectum, et obsurduerunt ad supernaturales sermones; oculos vero clauserunt ad stupenda opera, quasi præ Ignavia timentes, ne quo modo audiant, videant, et intelligant a me quod opus est, unde convertantur et sanem eos. Nam ex Christi persona dicuntur verba hae. Addidit autem ista ad carpendum cos, quod ad extremam devenerint dementiam. Vers. 16. Vestri vident et audiunt. audiunt. Felices, quia recte Vers. 17. Amen audierunt. Multi, et non onnes; quidam enim haec et viderunt et audicrunt, quanquam ið supernaturaliter, ut Abraham et qui insigniores fuerunt. Aut multi, hoc est omnes. Veluti cum dicitur: Et curavit multos; omnes namque tunc curavit, ut habet alius evangelista. It rursum ibide:n: Et dæmonia multa ejecit. Tunc ᾿Αμήν — Ακουσαν. Πολλοὶ, καὶ οὐ πάντες· τινὲς γὰρ ταῦτα καὶ εἶδον καὶ ἤκουσαν· ὑπερφυῶς δέ, ὡς ὁ ᾿Αβραὰμ καὶ οἱ ἐπισημότεροι" "Η Πολλοί, ἀντὶ τοῦ, Πάντες. Ως τό· Καὶ ἐθεράπευσε πολλούς πάντα; γὰρ τότε ἐθεράπευσε. Καὶ πάλιν, καὶ δα: μόνια πολλὰ ἐξέβαλε. Πάντα γὰρ τηνικαῦτα ἐξέβα λεν. Ἐπεθύμησαν δὲ ἰδεῖν τὸν Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα καὶ τὰ τοῦ Χριστοῦ θαύματα, καὶ ἀκοῦσαι αὐτοῦ enim omnia ejecit. resideraverunt autem Deum διδάσκοντος. Τους προφήτας δὲ προσηγόρευσε καὶ δικαίους. Η δικαίους νόει, τοὺς ἄλλους ἀγίους, οἶτινες ἀκούσαντες τὰ περὶ τοῦ Χριστοῦ παρὰ τῶν προφητῶν ἐπεθύμησαν ἰδεῖν καὶ ἀκοῦσαι τὰ τη ωλέντα. videre incarnatum, Christique miracula, et ejus audire doctrinam. Prophetas vero appellavit etiam justos. Aut justos intelligit et alios sanctos, qui ca quæ de Christo crant a prophetis audientes, desideraverunt videre et audire quæ dicta sunt. II T.m., 25. • Marc. I, 34. Τα πράγματα Α. Inclusa in n arg. habct A. Variæ lectiones et notæ. (n) Post in istis haec add n la sunt, que forias e in suo codice Hentenius non reperit: Propterea 'Ακούοντες Β. cliam ἀναπληροῦται dixit, id est, prorsus completur, aut αναπληρούται simpliciter pro complctur.»

CAP. XIII. plebatur in istis (n). δαίων· πληρούται δὲ παντελῶς νῦν, ἐπὶ τούτων. Διὰ & duri cordis fuerant: nunc autem perfecte comτοῦτο γὰρ καὶ Αναπληροῦται εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, Παντελῶς πληρούται, ἢ Αναπληρούται ἁπλῶς, ἀντὶ τοῦ πληροῦται. 'Η - ίδητε. Ακοῇ σωματικῇ ἀκούσετε τους λο γους, καὶ οὐ μὴ συνῆτε τὴν ἀλήθειαν, ὡς ἐθελοκωφοῦντες κατὰ ψυχήν· καὶ βλέποντες σωματικῶς, βλέψετε τὰ θαύματα, καὶ οὐ μὴ ἴδητε τὴν ἀλή θεαν, ὁμοίως ὡς ἐθελοτυφλώττοντες κατὰ ψυχήν. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν ὁ προφήτης, δι' ήν τοῦτο πεπόνθασιν. Επαχύνθη -- τούτου. — Επαχύνθη, ἀντὶ τοῦ, Εσκληρύνθη, ἐπωρώθη τῷ φθόνῳ καὶ ταῖς ἄλλαις κακίαις. Καὶ διὰ τοῦτο ἀσυνετοῦσιν. Καὶ ἐκάμμυσαν. Ωτα καὶ ὀφθαλμούς, τους τῆς ψυχῆς λέγει· βαρέως δὲ ἤκουσαν, ἀντὶ τοῦ, ἐχώφευσαν. Μήποτε ἂν, καὶ ἀντὶ τοῦ, Ἴσως, ὁποῖόν ἐστι καὶ παρὰ τῷ Αποστόλῳ· Εν πραότητι, φησί, παιδεύοντα τοὺς ἀντιδιατιθεμένους μήποτε δῴη αὐτοῖς ὁ Θεὸς ἐπίγνωσιν εἰς σωτηρίαν. Τοῦ γὰρ προφήτου, ὥσπερ λογιζομένου, μάτην εἰς τοιοῦτον λαὸν κηρύ ξαι, ἐπήγαγεν ὁ Θεὸς τουτὶ τὸ ῥητόν.] αὐτούς. [Τὸ Μήποτε, νοηθείη Δι' ὑπερβολὴν δὲ φθόνου, καὶ τῶν ἄλλων, ὡς εἴ. ρηται, κακιῶν, ἐπωρώθησαν εἰς σύνεσιν, καὶ ἐχώφευσαν μὲν πρὸς τοὺς ὑπερφυείς λόγους, ἐκάμμυ οπι δὲ πρὸς τὰ παράδοξα ἔργα, ὥσπερ δειλιώντες, μήποτε ἀκούσαντες καὶ ἰδόντες τὰ παρ' ἐμοῦ, καὶ γνόντες τὸ δέον ἐπιστρέψωσι πρός με, καὶ ἰάσομαι αὐτοὺς ἀπὸ τῶν πλημμελημάτων αὐτῶν. Ἐκ προσοπου γὰρ τοῦ Χριστοῦ ὁ λόγος. Τοῦτο δὲ προσέθηκε, διασύρων αὐτοὺς εἰς ἐσχάτην ἄνοιαν. ἀκούει. Μακάριοι, ὅτι βλέπουσι καὶ Ὑμῶν ἀκούουσιν ὀρθῶς. Vers. 14. Quæ cernets. Auditu corporali autfdietis sermones., et non intelligetis veritatem, quasi sponte obsurdescentes, quod ad animam spectat: et corporaliter videntes videbitis miracula, nec tamen veritatem cernetis, pari niedo tanquam voluntarie quoad animanı cæcutientes. Deinde addit quoque propheta causam, ab quam hac passi sint. Vers. 15. Incrassatum est hujus. Incrassutum est, hoc est induratum est, excæcatur est invidia, al¦isque iniquitatibus: et ideo intellectu carent. Vers. 15. ΕΙ concluserunt. Aures ac oculos dicit animæ. Graviter antem audierunt, hoc est obsurduerunt. Vers. 15. Nequando eos. + Dictio μήποτε nequando, intelligi potest, ut tantumdem valeat quantum: Ne quo modo: quale est et illul Apostoli: In mansuetudine instruite eos qui obsistunt, nequando det illis Deus intellectum ad salutem *. Adducit autem Deus hoc pro; hetæ dictum tanquam existi - mantis frustra ad hujusmodi populum prædicari. Invidia magnitudine, aliisque, ut dictum est, pravitatibus, excæcati sunt ad intellectum, et obsurduerunt ad supernaturales sermones; oculos vero clauserunt ad stupenda opera, quasi præ Ignavia timentes, ne quo modo audiant, videant, et intelligant a me quod opus est, unde convertantur et sanem eos. Nam ex Christi persona dicuntur verba hae. Addidit autem ista ad carpendum cos, quod ad extremam devenerint dementiam. Vers. 16. Vestri vident et audiunt. audiunt. Felices, quia recte Vers. 17. Amen audierunt. Multi, et non onnes; quidam enim haec et viderunt et audicrunt, quanquam ið supernaturaliter, ut Abraham et qui insigniores fuerunt. Aut multi, hoc est omnes. Veluti cum dicitur: Et curavit multos; omnes namque tunc curavit, ut habet alius evangelista. It rursum ibide:n: Et dæmonia multa ejecit. Tunc ᾿Αμήν — Ακουσαν. Πολλοὶ, καὶ οὐ πάντες· τινὲς γὰρ ταῦτα καὶ εἶδον καὶ ἤκουσαν· ὑπερφυῶς δέ, ὡς ὁ ᾿Αβραὰμ καὶ οἱ ἐπισημότεροι" "Η Πολλοί, ἀντὶ τοῦ, Πάντες. Ως τό· Καὶ ἐθεράπευσε πολλούς πάντα; γὰρ τότε ἐθεράπευσε. Καὶ πάλιν, καὶ δα: μόνια πολλὰ ἐξέβαλε. Πάντα γὰρ τηνικαῦτα ἐξέβα λεν. Ἐπεθύμησαν δὲ ἰδεῖν τὸν Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα καὶ τὰ τοῦ Χριστοῦ θαύματα, καὶ ἀκοῦσαι αὐτοῦ enim omnia ejecit. resideraverunt autem Deum διδάσκοντος. Τους προφήτας δὲ προσηγόρευσε καὶ δικαίους. Η δικαίους νόει, τοὺς ἄλλους ἀγίους, οἶτινες ἀκούσαντες τὰ περὶ τοῦ Χριστοῦ παρὰ τῶν προφητῶν ἐπεθύμησαν ἰδεῖν καὶ ἀκοῦσαι τὰ τη ωλέντα. videre incarnatum, Christique miracula, et ejus audire doctrinam. Prophetas vero appellavit etiam justos. Aut justos intelligit et alios sanctos, qui ca quæ de Christo crant a prophetis audientes, desideraverunt videre et audire quæ dicta sunt. II T.m., 25. • Marc. I, 34. Τα πράγματα Α. Inclusa in n arg. habct A. Variæ lectiones et notæ. (n) Post in istis haec add n la sunt, que forias e in suo codice Hentenius non reperit: Propterea 'Ακούοντες Β. cliam ἀναπληροῦται dixit, id est, prorsus completur, aut αναπληρούται simpliciter pro complctur.»

CAP. XIII. plebatur in istis (n). δαίων· πληρούται δὲ παντελῶς νῦν, ἐπὶ τούτων. Διὰ & duri cordis fuerant: nunc autem perfecte comτοῦτο γὰρ καὶ Αναπληροῦται εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, Παντελῶς πληρούται, ἢ Αναπληρούται ἁπλῶς, ἀντὶ τοῦ πληροῦται. 'Η - ίδητε. Ακοῇ σωματικῇ ἀκούσετε τους λο γους, καὶ οὐ μὴ συνῆτε τὴν ἀλήθειαν, ὡς ἐθελοκωφοῦντες κατὰ ψυχήν· καὶ βλέποντες σωματικῶς, βλέψετε τὰ θαύματα, καὶ οὐ μὴ ἴδητε τὴν ἀλή θεαν, ὁμοίως ὡς ἐθελοτυφλώττοντες κατὰ ψυχήν. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν ὁ προφήτης, δι' ήν τοῦτο πεπόνθασιν. Επαχύνθη -- τούτου. — Επαχύνθη, ἀντὶ τοῦ, Εσκληρύνθη, ἐπωρώθη τῷ φθόνῳ καὶ ταῖς ἄλλαις κακίαις. Καὶ διὰ τοῦτο ἀσυνετοῦσιν. Καὶ ἐκάμμυσαν. Ωτα καὶ ὀφθαλμούς, τους τῆς ψυχῆς λέγει· βαρέως δὲ ἤκουσαν, ἀντὶ τοῦ, ἐχώφευσαν. Μήποτε ἂν, καὶ ἀντὶ τοῦ, Ἴσως, ὁποῖόν ἐστι καὶ παρὰ τῷ Αποστόλῳ· Εν πραότητι, φησί, παιδεύοντα τοὺς ἀντιδιατιθεμένους μήποτε δῴη αὐτοῖς ὁ Θεὸς ἐπίγνωσιν εἰς σωτηρίαν. Τοῦ γὰρ προφήτου, ὥσπερ λογιζομένου, μάτην εἰς τοιοῦτον λαὸν κηρύ ξαι, ἐπήγαγεν ὁ Θεὸς τουτὶ τὸ ῥητόν.] αὐτούς. [Τὸ Μήποτε, νοηθείη Δι' ὑπερβολὴν δὲ φθόνου, καὶ τῶν ἄλλων, ὡς εἴ. ρηται, κακιῶν, ἐπωρώθησαν εἰς σύνεσιν, καὶ ἐχώφευσαν μὲν πρὸς τοὺς ὑπερφυείς λόγους, ἐκάμμυ οπι δὲ πρὸς τὰ παράδοξα ἔργα, ὥσπερ δειλιώντες, μήποτε ἀκούσαντες καὶ ἰδόντες τὰ παρ' ἐμοῦ, καὶ γνόντες τὸ δέον ἐπιστρέψωσι πρός με, καὶ ἰάσομαι αὐτοὺς ἀπὸ τῶν πλημμελημάτων αὐτῶν. Ἐκ προσοπου γὰρ τοῦ Χριστοῦ ὁ λόγος. Τοῦτο δὲ προσέθηκε, διασύρων αὐτοὺς εἰς ἐσχάτην ἄνοιαν. ἀκούει. Μακάριοι, ὅτι βλέπουσι καὶ Ὑμῶν ἀκούουσιν ὀρθῶς. Vers. 14. Quæ cernets. Auditu corporali autfdietis sermones., et non intelligetis veritatem, quasi sponte obsurdescentes, quod ad animam spectat: et corporaliter videntes videbitis miracula, nec tamen veritatem cernetis, pari niedo tanquam voluntarie quoad animanı cæcutientes. Deinde addit quoque propheta causam, ab quam hac passi sint. Vers. 15. Incrassatum est hujus. Incrassutum est, hoc est induratum est, excæcatur est invidia, al¦isque iniquitatibus: et ideo intellectu carent. Vers. 15. ΕΙ concluserunt. Aures ac oculos dicit animæ. Graviter antem audierunt, hoc est obsurduerunt. Vers. 15. Nequando eos. + Dictio μήποτε nequando, intelligi potest, ut tantumdem valeat quantum: Ne quo modo: quale est et illul Apostoli: In mansuetudine instruite eos qui obsistunt, nequando det illis Deus intellectum ad salutem *. Adducit autem Deus hoc pro; hetæ dictum tanquam existi - mantis frustra ad hujusmodi populum prædicari. Invidia magnitudine, aliisque, ut dictum est, pravitatibus, excæcati sunt ad intellectum, et obsurduerunt ad supernaturales sermones; oculos vero clauserunt ad stupenda opera, quasi præ Ignavia timentes, ne quo modo audiant, videant, et intelligant a me quod opus est, unde convertantur et sanem eos. Nam ex Christi persona dicuntur verba hae. Addidit autem ista ad carpendum cos, quod ad extremam devenerint dementiam. Vers. 16. Vestri vident et audiunt. audiunt. Felices, quia recte Vers. 17. Amen audierunt. Multi, et non onnes; quidam enim haec et viderunt et audicrunt, quanquam ið supernaturaliter, ut Abraham et qui insigniores fuerunt. Aut multi, hoc est omnes. Veluti cum dicitur: Et curavit multos; omnes namque tunc curavit, ut habet alius evangelista. It rursum ibide:n: Et dæmonia multa ejecit. Tunc ᾿Αμήν — Ακουσαν. Πολλοὶ, καὶ οὐ πάντες· τινὲς γὰρ ταῦτα καὶ εἶδον καὶ ἤκουσαν· ὑπερφυῶς δέ, ὡς ὁ ᾿Αβραὰμ καὶ οἱ ἐπισημότεροι" "Η Πολλοί, ἀντὶ τοῦ, Πάντες. Ως τό· Καὶ ἐθεράπευσε πολλούς πάντα; γὰρ τότε ἐθεράπευσε. Καὶ πάλιν, καὶ δα: μόνια πολλὰ ἐξέβαλε. Πάντα γὰρ τηνικαῦτα ἐξέβα λεν. Ἐπεθύμησαν δὲ ἰδεῖν τὸν Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα καὶ τὰ τοῦ Χριστοῦ θαύματα, καὶ ἀκοῦσαι αὐτοῦ enim omnia ejecit. resideraverunt autem Deum διδάσκοντος. Τους προφήτας δὲ προσηγόρευσε καὶ δικαίους. Η δικαίους νόει, τοὺς ἄλλους ἀγίους, οἶτινες ἀκούσαντες τὰ περὶ τοῦ Χριστοῦ παρὰ τῶν προφητῶν ἐπεθύμησαν ἰδεῖν καὶ ἀκοῦσαι τὰ τη ωλέντα. videre incarnatum, Christique miracula, et ejus audire doctrinam. Prophetas vero appellavit etiam justos. Aut justos intelligit et alios sanctos, qui ca quæ de Christo crant a prophetis audientes, desideraverunt videre et audire quæ dicta sunt. II T.m., 25. • Marc. I, 34. Τα πράγματα Α. Inclusa in n arg. habct A. Variæ lectiones et notæ. (n) Post in istis haec add n la sunt, que forias e in suo codice Hentenius non reperit: Propterea 'Ακούοντες Β. cliam ἀναπληροῦται dixit, id est, prorsus completur, aut αναπληρούται simpliciter pro complctur.»

Vers. 18. Vos qui sentinabat. Vos, qui cre a Ὑμεῖς ditis. Vers. 19. Cum quiris audil ipsius. Verum regni dicit verbum Dei, vel verbum fidei. Regnum enim est et fides. Nam qui credit, affectibus imperat, Christoque conregnat. Non intelligit, hoc est in cordis profundum non recipit verbum: sed illud duntaxat auribus percipit. Malum vero, dixit diabolum, quemadmodum quinto capite precationem interp: etantes tradidimus. Rapit autem quod seminatum est, tanquam in supericle positum nec occultatum. Vers. 19. Hic seminatus fuit. Seminatur semen hoc est in terram projicitur: seminatur et terra, id est semen suscipit. Ideo quod hic dicitur: Qui seminatus fuit, non de semine intelligimus, sed de terra: ac si dicat: Hic est juxta viam seminata terra, et idem in reliquis dicendum. Vers. 20. Qui vero est. Quæ vero juxta petrosa seminatur terra, hic est de quod dicturus est. Vers. 20. Qui verbum cst. Antea radicem dixinus esse frmitatcm. Temporarium vero dixit, facile mutabilem. Qui enim dum docetur facite verbum suscipit, etiam cum tentatur facile rejicit. Vers. 21. Facla offenditur. Verbum nunc dicit illud, quod est de fide. Lucas autem, amictionem ac persecutionem, uno verbo tentationem appellavit.: et loco verbi Offenduntur dixit, Recedunt. Vers. 23. Qui autem est. Terra quæ circa spinas seminata est, hic est quem dicturus est. Vers. 22. Qui verbum — efficitur. Marcus vero deceptioni addidit et cæterarum rerum cupiditates, complectens omne nocivum desi:lerium *. Lucas quoque similiter sollicitudini voluptatem conjunxit *. Sæculi autem hujus, hoc est vitæ hujus. Est enim et alia vita, futura vita, quæ proprie vita dicitur, utpote quæ semper durat, nec finem habet. Vers. 23. Qui — hic est, Terra vero quæ justa terram bonara seminata est, hic est qui significabitur, Vers. 23. Qui verbum intelligit. Qui intelligit, sive in profundo cordis abscondit, ubi nullas pati possit insidias. Ideo quoque Marcus dixit: Qui verbum audiunt et recipiunt '. Rursum Lucas: Qui in corde honesto ac bono auditum sermonem tinent. Cor vero animam ut plurimum sacra appellat Scriptura. reτες. σπείροντος. Ὑμεῖς, οἱ πιστεύον Παντὸς ἀκούοντος -- αὐτοῦ. Λόγον τῆς βασι λείας φησί, τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ, ἡ τὸν λόγον τῆς πίστεως. Βασιλεία γὰρ, καὶ ἡ πίστις. Ο γὰρ πιστεύων βασιλεύει μὲν κατὰ τῶν παθῶν, συμβασιλεύει δὲ τῷ Χριστῷ. Μή συνιέντος δὲ, ἀντὶ τοῦ, Μὴ ἐμβάλλοντος τὸν λόγον εἰς τὸ βάθος τῆς καρδίας, ἀλλ᾽ ἁπλῶς αὐτὸν ἐνωτιζομένου. Πονηρὸν δὲ λέγει, τὸν διάβολον, καθὼς ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ τὴν εὐχὴν ἑρμηνεύοντες παραδεδώκαμεν. Αρπάζει δὲ τὸ ἐσπαρμένον, ὡς ἐπιπολαίως ἀκατάκρυπτον. κεί μενον. Οὗτος σπαρείς. Σπείρεται καὶ ὁ σπόρος, ἤγουν, εἰς γῆν καταβάλλεται· σπείρεται καὶ ἡ γῆ, τουτέστιν, ὑποδέχεται τὸν σπόρον. Διὸ νῦν τὸ, Σπα ρεὶς, οὐκ ἐπὶ τοῦ σπόρου νοοῦμεν, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῆς γῆς. Οἷον, οὗτός ἐστιν, ἢ κατὰ τὴν ὁδὸν σπαρεῖσα γῆ. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων. 'Ο δὲ — ἐστίν. Ἡ δὲ κατὰ τὰ πετρώδη σπαρείσα γῆ πάλιν, οὗτός ἐστιν, περὶ οὗ μέλλει ἐρεῖν. Ο τὸν λόγον - ἐστί. Προλαβόντες ειρήκαμεν βίζαν, τὴν ἑδραίωσιν, πρόσκαιρον δὲ λέγει, τὸν εὐμετάτρεπτον, ὅστις καὶ ἐν τῷ διδάσκεσθαι, εὐθὺς λαμβάνει, καὶ ἐν τῷ πειράζεσθαι, εὐθὺς ἀποβάλ λει. Γενομένης - σκανδαλίζεται. Λόγον νῦν, τὸν τῆς πίστεως λέγει. Ο δὲ Λουκᾶς τὴν θλίψιν καὶ τὸν διωγμὸν, περιληπτικῶς πειρασμόν προσηγόρευσεν. Ἀντὶ δὲ τοῦ Σκανδαλίζονται, 'Αφίστανται εἶπε. 'Ο δὲ ἐστίν. Ἡ δὲ κατὰ τὰς ἀκάνθας σπαρεῖσα γῆ, οὗτός ἐστιν, ὃν ἐρεῖ. Ο τὸν λόγον — γίνεται. Ο δὲ Μάρκος τῇ ἁπάτῃ προσέθηκεν, ὅτι καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπι θυμίαι, συμπεριλαβὼν πᾶσαν βλαβερὰν ἐπιθυμίαν. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ ὁμοίως τῇ μερίμνῃ καὶ τὴν ἡδο νὴν συνέζευξε. Τοῦ αἰῶνος δὲ τούτου, ἀντὶ τοῦ, τῆς ζωῆς ταύτης. Εστι γὰρ καὶ ἄλλο; αἰών. ἡ μέλλουσα ζωή, ο κυρίως αἰῶν, ὡς ἀεὶ ὢν καὶ μηδέποτε περατούμενος. ῾Ο - οὗτός ἐστιν. Ἡ δὲ κατὰ τὴν γῆν τὴν καλὴν σπαρεῖσα γῆ, οὗτός ἐστιν, ὁ δηλωθησόμε Ο νος. Ο τὸν λόγον – συνιών. Συνιών, ήγουν, ἐγκρύπτων τῷ βάθει τῆς καρδίας ἀνεπιβούλευτον. Διὸ καὶ ὁ Μάρκος εἶπεν, Οἵτινες ἀκούουσι τὸν λία γον καὶ παραδέχονται. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ πάλιν· Οἵτινες ἐν καρδίᾳ καλῇ καὶ ἀγαθῇ, ἀκούσαντες τὸν λόγον, κατέχουσι. Καρδίαν δὲ, τὴν ψυχὴν, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ή θεία Γραφή προσαγορεύει. * Luc. viii, 13. * Marc. IV, 19. * Luc. viii, 14. ▼ Marc. iv, 20. * Luc. vult, 15. Variæ lectiones et nota Vide interpretationem cap. xiii, vers. 6 Συνέσμιξε. Sic Forte scribere voluit συνέμιξε. Α. Συνιῶν Λ.

Vers. 18. Vos qui sentinabat. Vos, qui cre a Ὑμεῖς ditis. Vers. 19. Cum quiris audil ipsius. Verum regni dicit verbum Dei, vel verbum fidei. Regnum enim est et fides. Nam qui credit, affectibus imperat, Christoque conregnat. Non intelligit, hoc est in cordis profundum non recipit verbum: sed illud duntaxat auribus percipit. Malum vero, dixit diabolum, quemadmodum quinto capite precationem interp: etantes tradidimus. Rapit autem quod seminatum est, tanquam in supericle positum nec occultatum. Vers. 19. Hic seminatus fuit. Seminatur semen hoc est in terram projicitur: seminatur et terra, id est semen suscipit. Ideo quod hic dicitur: Qui seminatus fuit, non de semine intelligimus, sed de terra: ac si dicat: Hic est juxta viam seminata terra, et idem in reliquis dicendum. Vers. 20. Qui vero est. Quæ vero juxta petrosa seminatur terra, hic est de quod dicturus est. Vers. 20. Qui verbum cst. Antea radicem dixinus esse frmitatcm. Temporarium vero dixit, facile mutabilem. Qui enim dum docetur facite verbum suscipit, etiam cum tentatur facile rejicit. Vers. 21. Facla offenditur. Verbum nunc dicit illud, quod est de fide. Lucas autem, amictionem ac persecutionem, uno verbo tentationem appellavit.: et loco verbi Offenduntur dixit, Recedunt. Vers. 23. Qui autem est. Terra quæ circa spinas seminata est, hic est quem dicturus est. Vers. 22. Qui verbum — efficitur. Marcus vero deceptioni addidit et cæterarum rerum cupiditates, complectens omne nocivum desi:lerium *. Lucas quoque similiter sollicitudini voluptatem conjunxit *. Sæculi autem hujus, hoc est vitæ hujus. Est enim et alia vita, futura vita, quæ proprie vita dicitur, utpote quæ semper durat, nec finem habet. Vers. 23. Qui — hic est, Terra vero quæ justa terram bonara seminata est, hic est qui significabitur, Vers. 23. Qui verbum intelligit. Qui intelligit, sive in profundo cordis abscondit, ubi nullas pati possit insidias. Ideo quoque Marcus dixit: Qui verbum audiunt et recipiunt '. Rursum Lucas: Qui in corde honesto ac bono auditum sermonem tinent. Cor vero animam ut plurimum sacra appellat Scriptura. reτες. σπείροντος. Ὑμεῖς, οἱ πιστεύον Παντὸς ἀκούοντος -- αὐτοῦ. Λόγον τῆς βασι λείας φησί, τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ, ἡ τὸν λόγον τῆς πίστεως. Βασιλεία γὰρ, καὶ ἡ πίστις. Ο γὰρ πιστεύων βασιλεύει μὲν κατὰ τῶν παθῶν, συμβασιλεύει δὲ τῷ Χριστῷ. Μή συνιέντος δὲ, ἀντὶ τοῦ, Μὴ ἐμβάλλοντος τὸν λόγον εἰς τὸ βάθος τῆς καρδίας, ἀλλ᾽ ἁπλῶς αὐτὸν ἐνωτιζομένου. Πονηρὸν δὲ λέγει, τὸν διάβολον, καθὼς ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ τὴν εὐχὴν ἑρμηνεύοντες παραδεδώκαμεν. Αρπάζει δὲ τὸ ἐσπαρμένον, ὡς ἐπιπολαίως ἀκατάκρυπτον. κεί μενον. Οὗτος σπαρείς. Σπείρεται καὶ ὁ σπόρος, ἤγουν, εἰς γῆν καταβάλλεται· σπείρεται καὶ ἡ γῆ, τουτέστιν, ὑποδέχεται τὸν σπόρον. Διὸ νῦν τὸ, Σπα ρεὶς, οὐκ ἐπὶ τοῦ σπόρου νοοῦμεν, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῆς γῆς. Οἷον, οὗτός ἐστιν, ἢ κατὰ τὴν ὁδὸν σπαρεῖσα γῆ. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων. 'Ο δὲ — ἐστίν. Ἡ δὲ κατὰ τὰ πετρώδη σπαρείσα γῆ πάλιν, οὗτός ἐστιν, περὶ οὗ μέλλει ἐρεῖν. Ο τὸν λόγον - ἐστί. Προλαβόντες ειρήκαμεν βίζαν, τὴν ἑδραίωσιν, πρόσκαιρον δὲ λέγει, τὸν εὐμετάτρεπτον, ὅστις καὶ ἐν τῷ διδάσκεσθαι, εὐθὺς λαμβάνει, καὶ ἐν τῷ πειράζεσθαι, εὐθὺς ἀποβάλ λει. Γενομένης - σκανδαλίζεται. Λόγον νῦν, τὸν τῆς πίστεως λέγει. Ο δὲ Λουκᾶς τὴν θλίψιν καὶ τὸν διωγμὸν, περιληπτικῶς πειρασμόν προσηγόρευσεν. Ἀντὶ δὲ τοῦ Σκανδαλίζονται, 'Αφίστανται εἶπε. 'Ο δὲ ἐστίν. Ἡ δὲ κατὰ τὰς ἀκάνθας σπαρεῖσα γῆ, οὗτός ἐστιν, ὃν ἐρεῖ. Ο τὸν λόγον — γίνεται. Ο δὲ Μάρκος τῇ ἁπάτῃ προσέθηκεν, ὅτι καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπι θυμίαι, συμπεριλαβὼν πᾶσαν βλαβερὰν ἐπιθυμίαν. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ ὁμοίως τῇ μερίμνῃ καὶ τὴν ἡδο νὴν συνέζευξε. Τοῦ αἰῶνος δὲ τούτου, ἀντὶ τοῦ, τῆς ζωῆς ταύτης. Εστι γὰρ καὶ ἄλλο; αἰών. ἡ μέλλουσα ζωή, ο κυρίως αἰῶν, ὡς ἀεὶ ὢν καὶ μηδέποτε περατούμενος. ῾Ο - οὗτός ἐστιν. Ἡ δὲ κατὰ τὴν γῆν τὴν καλὴν σπαρεῖσα γῆ, οὗτός ἐστιν, ὁ δηλωθησόμε Ο νος. Ο τὸν λόγον – συνιών. Συνιών, ήγουν, ἐγκρύπτων τῷ βάθει τῆς καρδίας ἀνεπιβούλευτον. Διὸ καὶ ὁ Μάρκος εἶπεν, Οἵτινες ἀκούουσι τὸν λία γον καὶ παραδέχονται. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ πάλιν· Οἵτινες ἐν καρδίᾳ καλῇ καὶ ἀγαθῇ, ἀκούσαντες τὸν λόγον, κατέχουσι. Καρδίαν δὲ, τὴν ψυχὴν, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ή θεία Γραφή προσαγορεύει. * Luc. viii, 13. * Marc. IV, 19. * Luc. viii, 14. ▼ Marc. iv, 20. * Luc. vult, 15. Variæ lectiones et nota Vide interpretationem cap. xiii, vers. 6 Συνέσμιξε. Sic Forte scribere voluit συνέμιξε. Α. Συνιῶν Λ.

Vers. 18. Vos qui sentinabat. Vos, qui cre a Ὑμεῖς ditis. Vers. 19. Cum quiris audil ipsius. Verum regni dicit verbum Dei, vel verbum fidei. Regnum enim est et fides. Nam qui credit, affectibus imperat, Christoque conregnat. Non intelligit, hoc est in cordis profundum non recipit verbum: sed illud duntaxat auribus percipit. Malum vero, dixit diabolum, quemadmodum quinto capite precationem interp: etantes tradidimus. Rapit autem quod seminatum est, tanquam in supericle positum nec occultatum. Vers. 19. Hic seminatus fuit. Seminatur semen hoc est in terram projicitur: seminatur et terra, id est semen suscipit. Ideo quod hic dicitur: Qui seminatus fuit, non de semine intelligimus, sed de terra: ac si dicat: Hic est juxta viam seminata terra, et idem in reliquis dicendum. Vers. 20. Qui vero est. Quæ vero juxta petrosa seminatur terra, hic est de quod dicturus est. Vers. 20. Qui verbum cst. Antea radicem dixinus esse frmitatcm. Temporarium vero dixit, facile mutabilem. Qui enim dum docetur facite verbum suscipit, etiam cum tentatur facile rejicit. Vers. 21. Facla offenditur. Verbum nunc dicit illud, quod est de fide. Lucas autem, amictionem ac persecutionem, uno verbo tentationem appellavit.: et loco verbi Offenduntur dixit, Recedunt. Vers. 23. Qui autem est. Terra quæ circa spinas seminata est, hic est quem dicturus est. Vers. 22. Qui verbum — efficitur. Marcus vero deceptioni addidit et cæterarum rerum cupiditates, complectens omne nocivum desi:lerium *. Lucas quoque similiter sollicitudini voluptatem conjunxit *. Sæculi autem hujus, hoc est vitæ hujus. Est enim et alia vita, futura vita, quæ proprie vita dicitur, utpote quæ semper durat, nec finem habet. Vers. 23. Qui — hic est, Terra vero quæ justa terram bonara seminata est, hic est qui significabitur, Vers. 23. Qui verbum intelligit. Qui intelligit, sive in profundo cordis abscondit, ubi nullas pati possit insidias. Ideo quoque Marcus dixit: Qui verbum audiunt et recipiunt '. Rursum Lucas: Qui in corde honesto ac bono auditum sermonem tinent. Cor vero animam ut plurimum sacra appellat Scriptura. reτες. σπείροντος. Ὑμεῖς, οἱ πιστεύον Παντὸς ἀκούοντος -- αὐτοῦ. Λόγον τῆς βασι λείας φησί, τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ, ἡ τὸν λόγον τῆς πίστεως. Βασιλεία γὰρ, καὶ ἡ πίστις. Ο γὰρ πιστεύων βασιλεύει μὲν κατὰ τῶν παθῶν, συμβασιλεύει δὲ τῷ Χριστῷ. Μή συνιέντος δὲ, ἀντὶ τοῦ, Μὴ ἐμβάλλοντος τὸν λόγον εἰς τὸ βάθος τῆς καρδίας, ἀλλ᾽ ἁπλῶς αὐτὸν ἐνωτιζομένου. Πονηρὸν δὲ λέγει, τὸν διάβολον, καθὼς ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ τὴν εὐχὴν ἑρμηνεύοντες παραδεδώκαμεν. Αρπάζει δὲ τὸ ἐσπαρμένον, ὡς ἐπιπολαίως ἀκατάκρυπτον. κεί μενον. Οὗτος σπαρείς. Σπείρεται καὶ ὁ σπόρος, ἤγουν, εἰς γῆν καταβάλλεται· σπείρεται καὶ ἡ γῆ, τουτέστιν, ὑποδέχεται τὸν σπόρον. Διὸ νῦν τὸ, Σπα ρεὶς, οὐκ ἐπὶ τοῦ σπόρου νοοῦμεν, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῆς γῆς. Οἷον, οὗτός ἐστιν, ἢ κατὰ τὴν ὁδὸν σπαρεῖσα γῆ. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων. 'Ο δὲ — ἐστίν. Ἡ δὲ κατὰ τὰ πετρώδη σπαρείσα γῆ πάλιν, οὗτός ἐστιν, περὶ οὗ μέλλει ἐρεῖν. Ο τὸν λόγον - ἐστί. Προλαβόντες ειρήκαμεν βίζαν, τὴν ἑδραίωσιν, πρόσκαιρον δὲ λέγει, τὸν εὐμετάτρεπτον, ὅστις καὶ ἐν τῷ διδάσκεσθαι, εὐθὺς λαμβάνει, καὶ ἐν τῷ πειράζεσθαι, εὐθὺς ἀποβάλ λει. Γενομένης - σκανδαλίζεται. Λόγον νῦν, τὸν τῆς πίστεως λέγει. Ο δὲ Λουκᾶς τὴν θλίψιν καὶ τὸν διωγμὸν, περιληπτικῶς πειρασμόν προσηγόρευσεν. Ἀντὶ δὲ τοῦ Σκανδαλίζονται, 'Αφίστανται εἶπε. 'Ο δὲ ἐστίν. Ἡ δὲ κατὰ τὰς ἀκάνθας σπαρεῖσα γῆ, οὗτός ἐστιν, ὃν ἐρεῖ. Ο τὸν λόγον — γίνεται. Ο δὲ Μάρκος τῇ ἁπάτῃ προσέθηκεν, ὅτι καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπι θυμίαι, συμπεριλαβὼν πᾶσαν βλαβερὰν ἐπιθυμίαν. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ ὁμοίως τῇ μερίμνῃ καὶ τὴν ἡδο νὴν συνέζευξε. Τοῦ αἰῶνος δὲ τούτου, ἀντὶ τοῦ, τῆς ζωῆς ταύτης. Εστι γὰρ καὶ ἄλλο; αἰών. ἡ μέλλουσα ζωή, ο κυρίως αἰῶν, ὡς ἀεὶ ὢν καὶ μηδέποτε περατούμενος. ῾Ο - οὗτός ἐστιν. Ἡ δὲ κατὰ τὴν γῆν τὴν καλὴν σπαρεῖσα γῆ, οὗτός ἐστιν, ὁ δηλωθησόμε Ο νος. Ο τὸν λόγον – συνιών. Συνιών, ήγουν, ἐγκρύπτων τῷ βάθει τῆς καρδίας ἀνεπιβούλευτον. Διὸ καὶ ὁ Μάρκος εἶπεν, Οἵτινες ἀκούουσι τὸν λία γον καὶ παραδέχονται. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ πάλιν· Οἵτινες ἐν καρδίᾳ καλῇ καὶ ἀγαθῇ, ἀκούσαντες τὸν λόγον, κατέχουσι. Καρδίαν δὲ, τὴν ψυχὴν, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ή θεία Γραφή προσαγορεύει. * Luc. viii, 13. * Marc. IV, 19. * Luc. viii, 14. ▼ Marc. iv, 20. * Luc. vult, 15. Variæ lectiones et nota Vide interpretationem cap. xiii, vers. 6 Συνέσμιξε. Sic Forte scribere voluit συνέμιξε. Α. Συνιῶν Λ.

Vers. 18. Vos qui sentinabat. Vos, qui cre a Ὑμεῖς ditis. Vers. 19. Cum quiris audil ipsius. Verum regni dicit verbum Dei, vel verbum fidei. Regnum enim est et fides. Nam qui credit, affectibus imperat, Christoque conregnat. Non intelligit, hoc est in cordis profundum non recipit verbum: sed illud duntaxat auribus percipit. Malum vero, dixit diabolum, quemadmodum quinto capite precationem interp: etantes tradidimus. Rapit autem quod seminatum est, tanquam in supericle positum nec occultatum. Vers. 19. Hic seminatus fuit. Seminatur semen hoc est in terram projicitur: seminatur et terra, id est semen suscipit. Ideo quod hic dicitur: Qui seminatus fuit, non de semine intelligimus, sed de terra: ac si dicat: Hic est juxta viam seminata terra, et idem in reliquis dicendum. Vers. 20. Qui vero est. Quæ vero juxta petrosa seminatur terra, hic est de quod dicturus est. Vers. 20. Qui verbum cst. Antea radicem dixinus esse frmitatcm. Temporarium vero dixit, facile mutabilem. Qui enim dum docetur facite verbum suscipit, etiam cum tentatur facile rejicit. Vers. 21. Facla offenditur. Verbum nunc dicit illud, quod est de fide. Lucas autem, amictionem ac persecutionem, uno verbo tentationem appellavit.: et loco verbi Offenduntur dixit, Recedunt. Vers. 23. Qui autem est. Terra quæ circa spinas seminata est, hic est quem dicturus est. Vers. 22. Qui verbum — efficitur. Marcus vero deceptioni addidit et cæterarum rerum cupiditates, complectens omne nocivum desi:lerium *. Lucas quoque similiter sollicitudini voluptatem conjunxit *. Sæculi autem hujus, hoc est vitæ hujus. Est enim et alia vita, futura vita, quæ proprie vita dicitur, utpote quæ semper durat, nec finem habet. Vers. 23. Qui — hic est, Terra vero quæ justa terram bonara seminata est, hic est qui significabitur, Vers. 23. Qui verbum intelligit. Qui intelligit, sive in profundo cordis abscondit, ubi nullas pati possit insidias. Ideo quoque Marcus dixit: Qui verbum audiunt et recipiunt '. Rursum Lucas: Qui in corde honesto ac bono auditum sermonem tinent. Cor vero animam ut plurimum sacra appellat Scriptura. reτες. σπείροντος. Ὑμεῖς, οἱ πιστεύον Παντὸς ἀκούοντος -- αὐτοῦ. Λόγον τῆς βασι λείας φησί, τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ, ἡ τὸν λόγον τῆς πίστεως. Βασιλεία γὰρ, καὶ ἡ πίστις. Ο γὰρ πιστεύων βασιλεύει μὲν κατὰ τῶν παθῶν, συμβασιλεύει δὲ τῷ Χριστῷ. Μή συνιέντος δὲ, ἀντὶ τοῦ, Μὴ ἐμβάλλοντος τὸν λόγον εἰς τὸ βάθος τῆς καρδίας, ἀλλ᾽ ἁπλῶς αὐτὸν ἐνωτιζομένου. Πονηρὸν δὲ λέγει, τὸν διάβολον, καθὼς ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ τὴν εὐχὴν ἑρμηνεύοντες παραδεδώκαμεν. Αρπάζει δὲ τὸ ἐσπαρμένον, ὡς ἐπιπολαίως ἀκατάκρυπτον. κεί μενον. Οὗτος σπαρείς. Σπείρεται καὶ ὁ σπόρος, ἤγουν, εἰς γῆν καταβάλλεται· σπείρεται καὶ ἡ γῆ, τουτέστιν, ὑποδέχεται τὸν σπόρον. Διὸ νῦν τὸ, Σπα ρεὶς, οὐκ ἐπὶ τοῦ σπόρου νοοῦμεν, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῆς γῆς. Οἷον, οὗτός ἐστιν, ἢ κατὰ τὴν ὁδὸν σπαρεῖσα γῆ. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων. 'Ο δὲ — ἐστίν. Ἡ δὲ κατὰ τὰ πετρώδη σπαρείσα γῆ πάλιν, οὗτός ἐστιν, περὶ οὗ μέλλει ἐρεῖν. Ο τὸν λόγον - ἐστί. Προλαβόντες ειρήκαμεν βίζαν, τὴν ἑδραίωσιν, πρόσκαιρον δὲ λέγει, τὸν εὐμετάτρεπτον, ὅστις καὶ ἐν τῷ διδάσκεσθαι, εὐθὺς λαμβάνει, καὶ ἐν τῷ πειράζεσθαι, εὐθὺς ἀποβάλ λει. Γενομένης - σκανδαλίζεται. Λόγον νῦν, τὸν τῆς πίστεως λέγει. Ο δὲ Λουκᾶς τὴν θλίψιν καὶ τὸν διωγμὸν, περιληπτικῶς πειρασμόν προσηγόρευσεν. Ἀντὶ δὲ τοῦ Σκανδαλίζονται, 'Αφίστανται εἶπε. 'Ο δὲ ἐστίν. Ἡ δὲ κατὰ τὰς ἀκάνθας σπαρεῖσα γῆ, οὗτός ἐστιν, ὃν ἐρεῖ. Ο τὸν λόγον — γίνεται. Ο δὲ Μάρκος τῇ ἁπάτῃ προσέθηκεν, ὅτι καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπι θυμίαι, συμπεριλαβὼν πᾶσαν βλαβερὰν ἐπιθυμίαν. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ ὁμοίως τῇ μερίμνῃ καὶ τὴν ἡδο νὴν συνέζευξε. Τοῦ αἰῶνος δὲ τούτου, ἀντὶ τοῦ, τῆς ζωῆς ταύτης. Εστι γὰρ καὶ ἄλλο; αἰών. ἡ μέλλουσα ζωή, ο κυρίως αἰῶν, ὡς ἀεὶ ὢν καὶ μηδέποτε περατούμενος. ῾Ο - οὗτός ἐστιν. Ἡ δὲ κατὰ τὴν γῆν τὴν καλὴν σπαρεῖσα γῆ, οὗτός ἐστιν, ὁ δηλωθησόμε Ο νος. Ο τὸν λόγον – συνιών. Συνιών, ήγουν, ἐγκρύπτων τῷ βάθει τῆς καρδίας ἀνεπιβούλευτον. Διὸ καὶ ὁ Μάρκος εἶπεν, Οἵτινες ἀκούουσι τὸν λία γον καὶ παραδέχονται. Καὶ ὁ Λουκᾶς δὲ πάλιν· Οἵτινες ἐν καρδίᾳ καλῇ καὶ ἀγαθῇ, ἀκούσαντες τὸν λόγον, κατέχουσι. Καρδίαν δὲ, τὴν ψυχὴν, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ή θεία Γραφή προσαγορεύει. * Luc. viii, 13. * Marc. IV, 19. * Luc. viii, 14. ▼ Marc. iv, 20. * Luc. vult, 15. Variæ lectiones et nota Vide interpretationem cap. xiii, vers. 6 Συνέσμιξε. Sic Forte scribere voluit συνέμιξε. Α. Συνιῶν Λ.

- CAP. XIII Vers. 23. Qui· Ος - - τριάκοντα. Ταῦτα προλαβόντες ἐντελῶς διηρμηνεύσαμεν ἀνωτέρω. Αλλην ἐν τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἑαυτὸν ὀνομάζει νῦν, ὅστις ώμοιώθη ἀνθρώπῳ, ἐνανθρωπήσας. Ἐν ομοιώματι γάρ, φησίν, ἀνθρώπου γενόμενος. Καλὸν δὲ σπέρμα, τρόπον ἕτερον ἐκάλεσε, τοὺς υἱοὺς τῆς βασιλείας, ὡς αὐτὸς ἡρμήνευσεν, ερωτηθεὶς παρὰ τῶν μαθητῶν, περὶ ὧν ἐροῦμεν ἐκεῖ γενόμενοι. Αγρός δὲ αὐτοῦ ἐστιν ὁ κόσμος, ὡς κτίσμα καὶ κτῆμα αὐτοῦ. 'Εν δὲ τῷ καθεύδειν ἀπῆλθε. Προαγορεύει διὰ τῆς παραβολῆς ταύτης, τὴν δευτέραν ἐπιβουλήν τοῦ διαβόλου. Οταν γὰρ ἴδῃ τὴν καλὴν γῆν καρπο φοροῦσαν ἐν ἑκατὸν, καὶ ἐν ἑξήκοντα, καὶ ἐν τριάκοντα, μὴ δυνάμενος λοιπὸν ἢ ἁρπάσαι τὸν σπόρον, ἢ φλογίσαι τὸ βλαστῆσαν, ἢ ἀποπνίξαι αὐτὸ, δευτέ ραν μέτεισι μηχανὴν, καὶ ὡς ἐχθρὸς τοῦ γεωργοῦ, σπουδάζει διαφθεῖραι τὸν πόνον αὐτοῦ, καὶ κοιμωμένων τῶν ἀνθρώπων, ήγουν, ἀφροντιστούντων περὶ τὴν φυλακὴν τοῦ ἀγροῦ· ἐμφαίνει δὲ τοὺς διδασκάλους, τοὺς φύλακας τῶν ὀρθοδόξων· ἐνσπείρει ζιζάνια, τουτέστιν, αἱρετικούς, μεταξύ τῶν ὀρθοδόξων. Τούτου; γὰρ ὠνόμασε σίτον, ὡς εὐχρήστους τῷ σπείραντι. Οτε ζιζάνια. Ωσπερ οὖν τὰ ζιζάνια εοίκασι μὲν τῷ σίτῳ, κατὰ τὴν καλάμην, ἀπεοίκατι δὲ, κατὰ τὸν καρπόν· εἰσὶ δὲ βλαβερὰ τῷ σίτῳ· οὕτω καὶ οἱ αἱρετικοὶ ἐοίκασι μὲν τοῖς ὀρθοδόξοις κατὰ τὸ σχῆμα· ἀπεοίκασι δὲ κατὰ τὴν ἀρετὴν, ἥτις ἐστὶ καρπός. ᾿Αρετὴ δὲ καὶ καρπός, πρὸ πάντων, ἡ τῶν δογμάτων ἀλήθεια. Καὶ καθάπερ τὰ ζιζάνια μέχρι μὲν τῆς καρποφο ρίας λανθάνοντα συναύξονται, τότε δὲ διαγινώσκονται· οὕτως ἄρα καὶ οἱ αἱρετικοί, μέχρι μὲν τοῦ διδάσκειν, λανθάνοντες συνδιάγουσιν· ὅτε δὲ πολλὴν λάβωσι παρρησίαν, τότε τὸν τὸν ἐκχέουσι καὶ διαγινώσκονται. Διὸ καὶ προλαβών εἶπεν, ὅτι ᾿Απὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς. Καὶ ἑτέρως δέ· ὅτε μὲν ἔσπειρεν ὁ Χριστός, οὐκ ἐφάνησαν αἱρετικοί· ὅτε δὲ ηύξήθησαν οἱ ὀρθό δοξοι, τότε ἀνεφάνησαν. Προσελθόντες ζιζάνια; Οικοδεσπότης μέν ἐστιν αὐτὸς, ὡς τοῦ κόσμου Δεσπότης· δούλους δὲ αὐτοὺς ταῦτα λέγοντας πλάττει, τοὺς θερμοτέρους εἰς τὴν ὑπὲρ εὐσεβείας ζῆλον ὀρθοδόξους, οι πολλά κις ἀγανακτοῦντες ἐξαποροῦνται, πῶς ὁ Θεὸς παρα χωρεῖ τοιαῦτα φύεσθαι ζιζάνια. Ὁ δὲ ἐποίησεν. "Ανθρωπον ὠνόμασε, τὸν διάβολον, ὡς οὐδὲν ἀνθρώπου διαφέροντα, κατὰ τὸ Philipp. 11, 7. το Matth. vu, 16. - trigecuplum. Haec in prucedentibus perfecte sumus interpretati. Vers. 21. Aliam agro suo. Regnum cœlorum nunc seipsum nominat qui assumpta carne homini assimilatus est. In similitudine, inquit, hominum facius. Semen autem bonum alio modo filios regni vocavit, prout ipse interrogatus a discipulis interpretatus est, quemadmodum dicemus, cum eo pervenerimus. Ager vero ejus, mundus est, tanquam creatura ac possessio ejus. Vers. 25. Dormientibus autem - abiit. Hac parabola alteras diaboli insidias denuntiat. Cum enin terram bonam viderit fructum producere aut centuplum aut sexagecuplum, aut trigecuplum, nec posse se aút semen rapere, aut quod germinatum est urere vel suffocare, secundas aggreditur insidias, et tanquam ejus qui seminavit inimicus, nititur illius laborem perdere: dormientibusque hominibus, sive curam circa agri custodiam remittentibus (indicat autem præceptores et magistros, qui orthodoxorum sunt custodes) interseminat zizania, hoc est hæreticos inter orthodoxos: nam hos triticum nominavit, tanquam ei qui seminavit utiles. - – Vers. 26. Cum zizania. Quemadmodum ziza nia tritico similia sunt in arundine, dissimilia vero in fructu, eique nociva sunt: ita et hæretici orthodoxis sunt similes habitu, sed virtute dissimiles, quæ est fructus; virtus autem et primus o nium fructus est, dogmatum veritas. Et quemadmodum zizania usque ad fructificationem occultata crescunt, tunc autem dignoscun tur, ita sane et hæretici quousque doceant (ο), latentes permanent: ubi vero magnam assumpserint fluciam, tunc venenum effundunt ac dignos. cuntur. Ideo quoque in præcedentibus díxit: fructibus eorum cognoscelis eos 1. Præterea ct aliter, quando seminavit Christus, tunc non apparuerunt hæretici; cum autem crevissent orthodoxi, tunc demonstrati sunt. Vers. 27. Accedentes zizania? Paterfamilias ipse est Christus tanquam mundi Dominus: servos vero suos qui hæc dicant eflingit orthodoxos, qui ſerventiorem erga cultum suum gerunt zelum, qui frequenter admirantur cum indignatione, quod Deus zizania nasci permittat. Vers. 29. Ille autem — fccil. Hominem dixit diabolum tanquam nihil ab hominibus differcntem,. Varia lectiones et nola. Τότε δὲ διαγινώσκονται absunt Α. Της φυλακής. Α. Αφροντιστεῖν plerumque jungitur genitivo, sine præpositione Ita apud Xesoph. Sympos. vult, 33. or abest A, Και pro δέ. A. Mox idem λάβοντες (sic) pra. λάβωσι. Quousque doceant. Sententia est. antcauam doceant.

- CAP. XIII Vers. 23. Qui· Ος - - τριάκοντα. Ταῦτα προλαβόντες ἐντελῶς διηρμηνεύσαμεν ἀνωτέρω. Αλλην ἐν τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἑαυτὸν ὀνομάζει νῦν, ὅστις ώμοιώθη ἀνθρώπῳ, ἐνανθρωπήσας. Ἐν ομοιώματι γάρ, φησίν, ἀνθρώπου γενόμενος. Καλὸν δὲ σπέρμα, τρόπον ἕτερον ἐκάλεσε, τοὺς υἱοὺς τῆς βασιλείας, ὡς αὐτὸς ἡρμήνευσεν, ερωτηθεὶς παρὰ τῶν μαθητῶν, περὶ ὧν ἐροῦμεν ἐκεῖ γενόμενοι. Αγρός δὲ αὐτοῦ ἐστιν ὁ κόσμος, ὡς κτίσμα καὶ κτῆμα αὐτοῦ. 'Εν δὲ τῷ καθεύδειν ἀπῆλθε. Προαγορεύει διὰ τῆς παραβολῆς ταύτης, τὴν δευτέραν ἐπιβουλήν τοῦ διαβόλου. Οταν γὰρ ἴδῃ τὴν καλὴν γῆν καρπο φοροῦσαν ἐν ἑκατὸν, καὶ ἐν ἑξήκοντα, καὶ ἐν τριάκοντα, μὴ δυνάμενος λοιπὸν ἢ ἁρπάσαι τὸν σπόρον, ἢ φλογίσαι τὸ βλαστῆσαν, ἢ ἀποπνίξαι αὐτὸ, δευτέ ραν μέτεισι μηχανὴν, καὶ ὡς ἐχθρὸς τοῦ γεωργοῦ, σπουδάζει διαφθεῖραι τὸν πόνον αὐτοῦ, καὶ κοιμωμένων τῶν ἀνθρώπων, ήγουν, ἀφροντιστούντων περὶ τὴν φυλακὴν τοῦ ἀγροῦ· ἐμφαίνει δὲ τοὺς διδασκάλους, τοὺς φύλακας τῶν ὀρθοδόξων· ἐνσπείρει ζιζάνια, τουτέστιν, αἱρετικούς, μεταξύ τῶν ὀρθοδόξων. Τούτου; γὰρ ὠνόμασε σίτον, ὡς εὐχρήστους τῷ σπείραντι. Οτε ζιζάνια. Ωσπερ οὖν τὰ ζιζάνια εοίκασι μὲν τῷ σίτῳ, κατὰ τὴν καλάμην, ἀπεοίκατι δὲ, κατὰ τὸν καρπόν· εἰσὶ δὲ βλαβερὰ τῷ σίτῳ· οὕτω καὶ οἱ αἱρετικοὶ ἐοίκασι μὲν τοῖς ὀρθοδόξοις κατὰ τὸ σχῆμα· ἀπεοίκασι δὲ κατὰ τὴν ἀρετὴν, ἥτις ἐστὶ καρπός. ᾿Αρετὴ δὲ καὶ καρπός, πρὸ πάντων, ἡ τῶν δογμάτων ἀλήθεια. Καὶ καθάπερ τὰ ζιζάνια μέχρι μὲν τῆς καρποφο ρίας λανθάνοντα συναύξονται, τότε δὲ διαγινώσκονται· οὕτως ἄρα καὶ οἱ αἱρετικοί, μέχρι μὲν τοῦ διδάσκειν, λανθάνοντες συνδιάγουσιν· ὅτε δὲ πολλὴν λάβωσι παρρησίαν, τότε τὸν τὸν ἐκχέουσι καὶ διαγινώσκονται. Διὸ καὶ προλαβών εἶπεν, ὅτι ᾿Απὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς. Καὶ ἑτέρως δέ· ὅτε μὲν ἔσπειρεν ὁ Χριστός, οὐκ ἐφάνησαν αἱρετικοί· ὅτε δὲ ηύξήθησαν οἱ ὀρθό δοξοι, τότε ἀνεφάνησαν. Προσελθόντες ζιζάνια; Οικοδεσπότης μέν ἐστιν αὐτὸς, ὡς τοῦ κόσμου Δεσπότης· δούλους δὲ αὐτοὺς ταῦτα λέγοντας πλάττει, τοὺς θερμοτέρους εἰς τὴν ὑπὲρ εὐσεβείας ζῆλον ὀρθοδόξους, οι πολλά κις ἀγανακτοῦντες ἐξαποροῦνται, πῶς ὁ Θεὸς παρα χωρεῖ τοιαῦτα φύεσθαι ζιζάνια. Ὁ δὲ ἐποίησεν. "Ανθρωπον ὠνόμασε, τὸν διάβολον, ὡς οὐδὲν ἀνθρώπου διαφέροντα, κατὰ τὸ Philipp. 11, 7. το Matth. vu, 16. - trigecuplum. Haec in prucedentibus perfecte sumus interpretati. Vers. 21. Aliam agro suo. Regnum cœlorum nunc seipsum nominat qui assumpta carne homini assimilatus est. In similitudine, inquit, hominum facius. Semen autem bonum alio modo filios regni vocavit, prout ipse interrogatus a discipulis interpretatus est, quemadmodum dicemus, cum eo pervenerimus. Ager vero ejus, mundus est, tanquam creatura ac possessio ejus. Vers. 25. Dormientibus autem - abiit. Hac parabola alteras diaboli insidias denuntiat. Cum enin terram bonam viderit fructum producere aut centuplum aut sexagecuplum, aut trigecuplum, nec posse se aút semen rapere, aut quod germinatum est urere vel suffocare, secundas aggreditur insidias, et tanquam ejus qui seminavit inimicus, nititur illius laborem perdere: dormientibusque hominibus, sive curam circa agri custodiam remittentibus (indicat autem præceptores et magistros, qui orthodoxorum sunt custodes) interseminat zizania, hoc est hæreticos inter orthodoxos: nam hos triticum nominavit, tanquam ei qui seminavit utiles. - – Vers. 26. Cum zizania. Quemadmodum ziza nia tritico similia sunt in arundine, dissimilia vero in fructu, eique nociva sunt: ita et hæretici orthodoxis sunt similes habitu, sed virtute dissimiles, quæ est fructus; virtus autem et primus o nium fructus est, dogmatum veritas. Et quemadmodum zizania usque ad fructificationem occultata crescunt, tunc autem dignoscun tur, ita sane et hæretici quousque doceant (ο), latentes permanent: ubi vero magnam assumpserint fluciam, tunc venenum effundunt ac dignos. cuntur. Ideo quoque in præcedentibus díxit: fructibus eorum cognoscelis eos 1. Præterea ct aliter, quando seminavit Christus, tunc non apparuerunt hæretici; cum autem crevissent orthodoxi, tunc demonstrati sunt. Vers. 27. Accedentes zizania? Paterfamilias ipse est Christus tanquam mundi Dominus: servos vero suos qui hæc dicant eflingit orthodoxos, qui ſerventiorem erga cultum suum gerunt zelum, qui frequenter admirantur cum indignatione, quod Deus zizania nasci permittat. Vers. 29. Ille autem — fccil. Hominem dixit diabolum tanquam nihil ab hominibus differcntem,. Varia lectiones et nola. Τότε δὲ διαγινώσκονται absunt Α. Της φυλακής. Α. Αφροντιστεῖν plerumque jungitur genitivo, sine præpositione Ita apud Xesoph. Sympos. vult, 33. or abest A, Και pro δέ. A. Mox idem λάβοντες (sic) pra. λάβωσι. Quousque doceant. Sententia est. antcauam doceant.

- CAP. XIII Vers. 23. Qui· Ος - - τριάκοντα. Ταῦτα προλαβόντες ἐντελῶς διηρμηνεύσαμεν ἀνωτέρω. Αλλην ἐν τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἑαυτὸν ὀνομάζει νῦν, ὅστις ώμοιώθη ἀνθρώπῳ, ἐνανθρωπήσας. Ἐν ομοιώματι γάρ, φησίν, ἀνθρώπου γενόμενος. Καλὸν δὲ σπέρμα, τρόπον ἕτερον ἐκάλεσε, τοὺς υἱοὺς τῆς βασιλείας, ὡς αὐτὸς ἡρμήνευσεν, ερωτηθεὶς παρὰ τῶν μαθητῶν, περὶ ὧν ἐροῦμεν ἐκεῖ γενόμενοι. Αγρός δὲ αὐτοῦ ἐστιν ὁ κόσμος, ὡς κτίσμα καὶ κτῆμα αὐτοῦ. 'Εν δὲ τῷ καθεύδειν ἀπῆλθε. Προαγορεύει διὰ τῆς παραβολῆς ταύτης, τὴν δευτέραν ἐπιβουλήν τοῦ διαβόλου. Οταν γὰρ ἴδῃ τὴν καλὴν γῆν καρπο φοροῦσαν ἐν ἑκατὸν, καὶ ἐν ἑξήκοντα, καὶ ἐν τριάκοντα, μὴ δυνάμενος λοιπὸν ἢ ἁρπάσαι τὸν σπόρον, ἢ φλογίσαι τὸ βλαστῆσαν, ἢ ἀποπνίξαι αὐτὸ, δευτέ ραν μέτεισι μηχανὴν, καὶ ὡς ἐχθρὸς τοῦ γεωργοῦ, σπουδάζει διαφθεῖραι τὸν πόνον αὐτοῦ, καὶ κοιμωμένων τῶν ἀνθρώπων, ήγουν, ἀφροντιστούντων περὶ τὴν φυλακὴν τοῦ ἀγροῦ· ἐμφαίνει δὲ τοὺς διδασκάλους, τοὺς φύλακας τῶν ὀρθοδόξων· ἐνσπείρει ζιζάνια, τουτέστιν, αἱρετικούς, μεταξύ τῶν ὀρθοδόξων. Τούτου; γὰρ ὠνόμασε σίτον, ὡς εὐχρήστους τῷ σπείραντι. Οτε ζιζάνια. Ωσπερ οὖν τὰ ζιζάνια εοίκασι μὲν τῷ σίτῳ, κατὰ τὴν καλάμην, ἀπεοίκατι δὲ, κατὰ τὸν καρπόν· εἰσὶ δὲ βλαβερὰ τῷ σίτῳ· οὕτω καὶ οἱ αἱρετικοὶ ἐοίκασι μὲν τοῖς ὀρθοδόξοις κατὰ τὸ σχῆμα· ἀπεοίκασι δὲ κατὰ τὴν ἀρετὴν, ἥτις ἐστὶ καρπός. ᾿Αρετὴ δὲ καὶ καρπός, πρὸ πάντων, ἡ τῶν δογμάτων ἀλήθεια. Καὶ καθάπερ τὰ ζιζάνια μέχρι μὲν τῆς καρποφο ρίας λανθάνοντα συναύξονται, τότε δὲ διαγινώσκονται· οὕτως ἄρα καὶ οἱ αἱρετικοί, μέχρι μὲν τοῦ διδάσκειν, λανθάνοντες συνδιάγουσιν· ὅτε δὲ πολλὴν λάβωσι παρρησίαν, τότε τὸν τὸν ἐκχέουσι καὶ διαγινώσκονται. Διὸ καὶ προλαβών εἶπεν, ὅτι ᾿Απὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς. Καὶ ἑτέρως δέ· ὅτε μὲν ἔσπειρεν ὁ Χριστός, οὐκ ἐφάνησαν αἱρετικοί· ὅτε δὲ ηύξήθησαν οἱ ὀρθό δοξοι, τότε ἀνεφάνησαν. Προσελθόντες ζιζάνια; Οικοδεσπότης μέν ἐστιν αὐτὸς, ὡς τοῦ κόσμου Δεσπότης· δούλους δὲ αὐτοὺς ταῦτα λέγοντας πλάττει, τοὺς θερμοτέρους εἰς τὴν ὑπὲρ εὐσεβείας ζῆλον ὀρθοδόξους, οι πολλά κις ἀγανακτοῦντες ἐξαποροῦνται, πῶς ὁ Θεὸς παρα χωρεῖ τοιαῦτα φύεσθαι ζιζάνια. Ὁ δὲ ἐποίησεν. "Ανθρωπον ὠνόμασε, τὸν διάβολον, ὡς οὐδὲν ἀνθρώπου διαφέροντα, κατὰ τὸ Philipp. 11, 7. το Matth. vu, 16. - trigecuplum. Haec in prucedentibus perfecte sumus interpretati. Vers. 21. Aliam agro suo. Regnum cœlorum nunc seipsum nominat qui assumpta carne homini assimilatus est. In similitudine, inquit, hominum facius. Semen autem bonum alio modo filios regni vocavit, prout ipse interrogatus a discipulis interpretatus est, quemadmodum dicemus, cum eo pervenerimus. Ager vero ejus, mundus est, tanquam creatura ac possessio ejus. Vers. 25. Dormientibus autem - abiit. Hac parabola alteras diaboli insidias denuntiat. Cum enin terram bonam viderit fructum producere aut centuplum aut sexagecuplum, aut trigecuplum, nec posse se aút semen rapere, aut quod germinatum est urere vel suffocare, secundas aggreditur insidias, et tanquam ejus qui seminavit inimicus, nititur illius laborem perdere: dormientibusque hominibus, sive curam circa agri custodiam remittentibus (indicat autem præceptores et magistros, qui orthodoxorum sunt custodes) interseminat zizania, hoc est hæreticos inter orthodoxos: nam hos triticum nominavit, tanquam ei qui seminavit utiles. - – Vers. 26. Cum zizania. Quemadmodum ziza nia tritico similia sunt in arundine, dissimilia vero in fructu, eique nociva sunt: ita et hæretici orthodoxis sunt similes habitu, sed virtute dissimiles, quæ est fructus; virtus autem et primus o nium fructus est, dogmatum veritas. Et quemadmodum zizania usque ad fructificationem occultata crescunt, tunc autem dignoscun tur, ita sane et hæretici quousque doceant (ο), latentes permanent: ubi vero magnam assumpserint fluciam, tunc venenum effundunt ac dignos. cuntur. Ideo quoque in præcedentibus díxit: fructibus eorum cognoscelis eos 1. Præterea ct aliter, quando seminavit Christus, tunc non apparuerunt hæretici; cum autem crevissent orthodoxi, tunc demonstrati sunt. Vers. 27. Accedentes zizania? Paterfamilias ipse est Christus tanquam mundi Dominus: servos vero suos qui hæc dicant eflingit orthodoxos, qui ſerventiorem erga cultum suum gerunt zelum, qui frequenter admirantur cum indignatione, quod Deus zizania nasci permittat. Vers. 29. Ille autem — fccil. Hominem dixit diabolum tanquam nihil ab hominibus differcntem,. Varia lectiones et nola. Τότε δὲ διαγινώσκονται absunt Α. Της φυλακής. Α. Αφροντιστεῖν plerumque jungitur genitivo, sine præpositione Ita apud Xesoph. Sympos. vult, 33. or abest A, Και pro δέ. A. Mox idem λάβοντες (sic) pra. λάβωσι. Quousque doceant. Sententia est. antcauam doceant.

- CAP. XIII Vers. 23. Qui· Ος - - τριάκοντα. Ταῦτα προλαβόντες ἐντελῶς διηρμηνεύσαμεν ἀνωτέρω. Αλλην ἐν τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἑαυτὸν ὀνομάζει νῦν, ὅστις ώμοιώθη ἀνθρώπῳ, ἐνανθρωπήσας. Ἐν ομοιώματι γάρ, φησίν, ἀνθρώπου γενόμενος. Καλὸν δὲ σπέρμα, τρόπον ἕτερον ἐκάλεσε, τοὺς υἱοὺς τῆς βασιλείας, ὡς αὐτὸς ἡρμήνευσεν, ερωτηθεὶς παρὰ τῶν μαθητῶν, περὶ ὧν ἐροῦμεν ἐκεῖ γενόμενοι. Αγρός δὲ αὐτοῦ ἐστιν ὁ κόσμος, ὡς κτίσμα καὶ κτῆμα αὐτοῦ. 'Εν δὲ τῷ καθεύδειν ἀπῆλθε. Προαγορεύει διὰ τῆς παραβολῆς ταύτης, τὴν δευτέραν ἐπιβουλήν τοῦ διαβόλου. Οταν γὰρ ἴδῃ τὴν καλὴν γῆν καρπο φοροῦσαν ἐν ἑκατὸν, καὶ ἐν ἑξήκοντα, καὶ ἐν τριάκοντα, μὴ δυνάμενος λοιπὸν ἢ ἁρπάσαι τὸν σπόρον, ἢ φλογίσαι τὸ βλαστῆσαν, ἢ ἀποπνίξαι αὐτὸ, δευτέ ραν μέτεισι μηχανὴν, καὶ ὡς ἐχθρὸς τοῦ γεωργοῦ, σπουδάζει διαφθεῖραι τὸν πόνον αὐτοῦ, καὶ κοιμωμένων τῶν ἀνθρώπων, ήγουν, ἀφροντιστούντων περὶ τὴν φυλακὴν τοῦ ἀγροῦ· ἐμφαίνει δὲ τοὺς διδασκάλους, τοὺς φύλακας τῶν ὀρθοδόξων· ἐνσπείρει ζιζάνια, τουτέστιν, αἱρετικούς, μεταξύ τῶν ὀρθοδόξων. Τούτου; γὰρ ὠνόμασε σίτον, ὡς εὐχρήστους τῷ σπείραντι. Οτε ζιζάνια. Ωσπερ οὖν τὰ ζιζάνια εοίκασι μὲν τῷ σίτῳ, κατὰ τὴν καλάμην, ἀπεοίκατι δὲ, κατὰ τὸν καρπόν· εἰσὶ δὲ βλαβερὰ τῷ σίτῳ· οὕτω καὶ οἱ αἱρετικοὶ ἐοίκασι μὲν τοῖς ὀρθοδόξοις κατὰ τὸ σχῆμα· ἀπεοίκασι δὲ κατὰ τὴν ἀρετὴν, ἥτις ἐστὶ καρπός. ᾿Αρετὴ δὲ καὶ καρπός, πρὸ πάντων, ἡ τῶν δογμάτων ἀλήθεια. Καὶ καθάπερ τὰ ζιζάνια μέχρι μὲν τῆς καρποφο ρίας λανθάνοντα συναύξονται, τότε δὲ διαγινώσκονται· οὕτως ἄρα καὶ οἱ αἱρετικοί, μέχρι μὲν τοῦ διδάσκειν, λανθάνοντες συνδιάγουσιν· ὅτε δὲ πολλὴν λάβωσι παρρησίαν, τότε τὸν τὸν ἐκχέουσι καὶ διαγινώσκονται. Διὸ καὶ προλαβών εἶπεν, ὅτι ᾿Απὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς. Καὶ ἑτέρως δέ· ὅτε μὲν ἔσπειρεν ὁ Χριστός, οὐκ ἐφάνησαν αἱρετικοί· ὅτε δὲ ηύξήθησαν οἱ ὀρθό δοξοι, τότε ἀνεφάνησαν. Προσελθόντες ζιζάνια; Οικοδεσπότης μέν ἐστιν αὐτὸς, ὡς τοῦ κόσμου Δεσπότης· δούλους δὲ αὐτοὺς ταῦτα λέγοντας πλάττει, τοὺς θερμοτέρους εἰς τὴν ὑπὲρ εὐσεβείας ζῆλον ὀρθοδόξους, οι πολλά κις ἀγανακτοῦντες ἐξαποροῦνται, πῶς ὁ Θεὸς παρα χωρεῖ τοιαῦτα φύεσθαι ζιζάνια. Ὁ δὲ ἐποίησεν. "Ανθρωπον ὠνόμασε, τὸν διάβολον, ὡς οὐδὲν ἀνθρώπου διαφέροντα, κατὰ τὸ Philipp. 11, 7. το Matth. vu, 16. - trigecuplum. Haec in prucedentibus perfecte sumus interpretati. Vers. 21. Aliam agro suo. Regnum cœlorum nunc seipsum nominat qui assumpta carne homini assimilatus est. In similitudine, inquit, hominum facius. Semen autem bonum alio modo filios regni vocavit, prout ipse interrogatus a discipulis interpretatus est, quemadmodum dicemus, cum eo pervenerimus. Ager vero ejus, mundus est, tanquam creatura ac possessio ejus. Vers. 25. Dormientibus autem - abiit. Hac parabola alteras diaboli insidias denuntiat. Cum enin terram bonam viderit fructum producere aut centuplum aut sexagecuplum, aut trigecuplum, nec posse se aút semen rapere, aut quod germinatum est urere vel suffocare, secundas aggreditur insidias, et tanquam ejus qui seminavit inimicus, nititur illius laborem perdere: dormientibusque hominibus, sive curam circa agri custodiam remittentibus (indicat autem præceptores et magistros, qui orthodoxorum sunt custodes) interseminat zizania, hoc est hæreticos inter orthodoxos: nam hos triticum nominavit, tanquam ei qui seminavit utiles. - – Vers. 26. Cum zizania. Quemadmodum ziza nia tritico similia sunt in arundine, dissimilia vero in fructu, eique nociva sunt: ita et hæretici orthodoxis sunt similes habitu, sed virtute dissimiles, quæ est fructus; virtus autem et primus o nium fructus est, dogmatum veritas. Et quemadmodum zizania usque ad fructificationem occultata crescunt, tunc autem dignoscun tur, ita sane et hæretici quousque doceant (ο), latentes permanent: ubi vero magnam assumpserint fluciam, tunc venenum effundunt ac dignos. cuntur. Ideo quoque in præcedentibus díxit: fructibus eorum cognoscelis eos 1. Præterea ct aliter, quando seminavit Christus, tunc non apparuerunt hæretici; cum autem crevissent orthodoxi, tunc demonstrati sunt. Vers. 27. Accedentes zizania? Paterfamilias ipse est Christus tanquam mundi Dominus: servos vero suos qui hæc dicant eflingit orthodoxos, qui ſerventiorem erga cultum suum gerunt zelum, qui frequenter admirantur cum indignatione, quod Deus zizania nasci permittat. Vers. 29. Ille autem — fccil. Hominem dixit diabolum tanquam nihil ab hominibus differcntem,. Varia lectiones et nola. Τότε δὲ διαγινώσκονται absunt Α. Της φυλακής. Α. Αφροντιστεῖν plerumque jungitur genitivo, sine præpositione Ita apud Xesoph. Sympos. vult, 33. or abest A, Και pro δέ. A. Mox idem λάβοντες (sic) pra. λάβωσι. Quousque doceant. Sententia est. antcauam doceant.

in co quod est affectionibus ac voluptatibus esse εμπαθὲς καὶ φιλήδονον, καὶ ὡς επίσης ἀνsubjectum, et tanquam æque ut homo res awan- θρώπῳ φιλοσωματοῦντα, καὶ τοῖς γηίνοις ἀναφυρό tem corporeas, terrenisque admistum esse. μένον. Vers. 28. At servi — ea? Colligamus, violenter evellentes, ac gladiis demittentes. Vers. 29. Ille autem triticum. Probibuit auferri bæreticos, ne etiam pariter orthodoxi auferrentur. Futurum enim erat ut bella invicem ac cades orirentur. Vers. 50. Simile- messem. Utrumque genus. Messem autem dicit mundi consummationem. Jubet ergo ut utriusque generis homines sinant vivere crescentes, auctosque numero in mundo usque ad consummationem. Verisimile siquidem est, ante in tempus multos convertendos hæreticos: r:cc tamen ob lioc illis commisceri oportet: spatiosus enim est hic mundus: et illos per se vivero oportet, non ablatos (p) quidem, sed separatos, ne docendo corrumpant quod seminatum est triLicum. Vers. 50. Et messoribus: Messores nunc angelos nominat. Οἱ δὲ δοῦλοι· αὐτά; Συλλέξομεν, ἀνασπώντες βιαίως, καὶ ξίφεσιν εκθερίζοντες Ο Ὁ δὲ — σῖτον. Εκώλυσεν ἀναιρεῖσθαι τους αἱρετικοὺς, διὰ τὸ μὴ συναναιρεῖσθαι καὶ τοῦ; ὀρθοδόξους. Εμελλον γὰρ πόλεμοι γίνεσθαι κατ' ἀλλήλων καὶ σφαγεί. Αφετε – θερισμού. Αμφότερα τὰ γένη. Θερι σμὸν δὲ λέγει, τὴν τοῦ κόσμου συντέλειαν. Κελεύει οὖν ἐὰν ἀμφότερα τα γένη ζῇν, συναυξανόμενα ἐν τῷ κόσμῳ, μέχρι συντελείας· εἰκὸς γὰρ, πολλούς τῶν αἱρετικῶν ἄχρι τότε μεταβληθῆναι· οὐ μὴν διὰ τοῦτο συναναμίγνυσθαι τοῖς αἱρετικοῖς. Ευρύχω ρος γὰρ ὁ κόσμος, καὶ δεῖ αὐτοὺς καθ᾿ ἑαυ τοὺς ζῇν, μὴ ἀναιρουμένους μεν, ἀφαιρουμένους δὲ τὸ διδάσκειν καὶ λυμαίνεσθαι τῷ σίτῳ τοῦ σπείραντος. Καὶ — θερισταῖς. Θεριστὰς νυν ὀνομάζει τους ἀγγέλους. Συλλέξατε - ζιζάνια θερίσατε τῷ δρεπάνω τοῦ θανάτου τὰ εὑρισκόμενα τότε ζιζάνια. Διατί δὲ πρῶτον; ἵνα μὴ καὶ οἱ ζῶντες τηνικαῦτα ὀρθό Vers. 30. Colligite zizania. Metite falce mortis inventa tunc zizania. Quare autem primum? No etiam tunc viventes orthodoxi simul cum hereticis mistim demessi, pravam concipiunt δοξοι, συνεκθεριζόμενοι τοῖς αἱρετικοῖς ἀναμίς, πονη siem. Vers. 50. Ει — fasciculos. Colligate eos invicem. Ostendit autem sermo quod hi qui in eodem peccato communicant, etiam in supplicio communicaturi sunt eodem, simulque ultionem sustinebunt. Vers. 30. Ad meum. Similia quoque Baptista Sadducæis ac Pharisæis comminatus est tertio capite, dicens de Christo, quod etiam triticum suum congregabit in korreum suum, paleam cutem comburet igne inexstinguibili "*. Quære ergo ibi, et invenies quid appellet combustionem, quid horreum. Superduum cuitn est, seniel de clarata, rursum codem modo interpretari. Vers. 31. Aliam — sno. † Grano sinapis prædicationem comparavit, et ob parvam apparentiam, et ob vilitatem dictionis seu phrasis: quæ in tantum crevit, ut Attica ac mirabilis ad ratiocinandum Græcorum philosophia, occultata sit magnitudine Evangelii, quod rusticitatem præe se ferebat. Regnum cælorum nunc dicit sermonem fidei, ***Matth. 1:1, 12: Ὡς και Β. Καθαρίζοντες Α. p ρὰς ἔξουσιν ἐλπίδας. Καὶ — δεσμάς. Συνδήσατε αὐτοὺς ἀλλήλοις. Εμφαίνε: δὲ ὁ λόγος, ὅτι οἱ κοινωνοί τῆς αὐτῆς ἁμαρτίας, κοινωνοὶ καὶ τῆς αὐτῆς κολάσεως γενήσονται, καὶ ὁμοῦ τὴν τιμωρίαν ὑφέξουσι. Πρὸς — μου. Τὰ παραπλήσια καὶ ὁ Βαπτιστής ἐπείλησε τοῖς Σαδδουκαίοις καὶ Φαρισαίοις, ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, εἰπὼν περὶ τοῦ Χριστοῦ, Καλ συνάξει τὸν σῖτον αὐτοῦ εἰς τὴν ἀποθήκην, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ. Καὶ ζήτησον ἐν ἐκείνῳ, καὶ εὑρήσεις, τί μὲν λέγει κατάκαυσιν, τί δὲ ἀποθήκην. Περι τὸν γὰρ τὰ ἅπαξ ἑρμηνευθέντα πάλιν ὁμοίως έφερμης νεύειν. Αλλην αὐτοῦ. [Κόκκῳ σινάπεως παρεί κασε τὸ κήρυγμα, καὶ διὰ τὸ μικροπρεπές καὶ εὐτελὲς τῶν λέξεων, δ τοσοῦτον ηυξήθη, ὥστε την ἀττικίζουσαν καὶ δεινὴν συλλογίζεσθαι σοφίαν τῶν Ελλήνων ἀποκρυβῆναι τῷ μεγέθει τοῦ ἀγροικικομένου Εὐαγγελίου.] Βασιλείαν δὲ τῶν οὐρανῶν λέγει νῦν, τὸν λόγον Varia lectiones et nota. Χρή addit A. Ita quoque fentenius, qui oportet habet. Licet autem intelligere κελεύει. Δεῖται male. θερίσατε πρῶτον τοῦ θανάτου τῷ δρεπάνι gelii, et propter interpretationem. τά Α. Πρῶτον μrobandum et propter textum Evan inclusa in marg. habet A. (p) Non ablatos, etc. Ita quidem, ut non interficiantur, sed ut priventur facultate docendi el corrumpendi tritici seminati.

in co quod est affectionibus ac voluptatibus esse εμπαθὲς καὶ φιλήδονον, καὶ ὡς επίσης ἀνsubjectum, et tanquam æque ut homo res awan- θρώπῳ φιλοσωματοῦντα, καὶ τοῖς γηίνοις ἀναφυρό tem corporeas, terrenisque admistum esse. μένον. Vers. 28. At servi — ea? Colligamus, violenter evellentes, ac gladiis demittentes. Vers. 29. Ille autem triticum. Probibuit auferri bæreticos, ne etiam pariter orthodoxi auferrentur. Futurum enim erat ut bella invicem ac cades orirentur. Vers. 50. Simile- messem. Utrumque genus. Messem autem dicit mundi consummationem. Jubet ergo ut utriusque generis homines sinant vivere crescentes, auctosque numero in mundo usque ad consummationem. Verisimile siquidem est, ante in tempus multos convertendos hæreticos: r:cc tamen ob lioc illis commisceri oportet: spatiosus enim est hic mundus: et illos per se vivero oportet, non ablatos (p) quidem, sed separatos, ne docendo corrumpant quod seminatum est triLicum. Vers. 50. Et messoribus: Messores nunc angelos nominat. Οἱ δὲ δοῦλοι· αὐτά; Συλλέξομεν, ἀνασπώντες βιαίως, καὶ ξίφεσιν εκθερίζοντες Ο Ὁ δὲ — σῖτον. Εκώλυσεν ἀναιρεῖσθαι τους αἱρετικοὺς, διὰ τὸ μὴ συναναιρεῖσθαι καὶ τοῦ; ὀρθοδόξους. Εμελλον γὰρ πόλεμοι γίνεσθαι κατ' ἀλλήλων καὶ σφαγεί. Αφετε – θερισμού. Αμφότερα τὰ γένη. Θερι σμὸν δὲ λέγει, τὴν τοῦ κόσμου συντέλειαν. Κελεύει οὖν ἐὰν ἀμφότερα τα γένη ζῇν, συναυξανόμενα ἐν τῷ κόσμῳ, μέχρι συντελείας· εἰκὸς γὰρ, πολλούς τῶν αἱρετικῶν ἄχρι τότε μεταβληθῆναι· οὐ μὴν διὰ τοῦτο συναναμίγνυσθαι τοῖς αἱρετικοῖς. Ευρύχω ρος γὰρ ὁ κόσμος, καὶ δεῖ αὐτοὺς καθ᾿ ἑαυ τοὺς ζῇν, μὴ ἀναιρουμένους μεν, ἀφαιρουμένους δὲ τὸ διδάσκειν καὶ λυμαίνεσθαι τῷ σίτῳ τοῦ σπείραντος. Καὶ — θερισταῖς. Θεριστὰς νυν ὀνομάζει τους ἀγγέλους. Συλλέξατε - ζιζάνια θερίσατε τῷ δρεπάνω τοῦ θανάτου τὰ εὑρισκόμενα τότε ζιζάνια. Διατί δὲ πρῶτον; ἵνα μὴ καὶ οἱ ζῶντες τηνικαῦτα ὀρθό Vers. 30. Colligite zizania. Metite falce mortis inventa tunc zizania. Quare autem primum? No etiam tunc viventes orthodoxi simul cum hereticis mistim demessi, pravam concipiunt δοξοι, συνεκθεριζόμενοι τοῖς αἱρετικοῖς ἀναμίς, πονη siem. Vers. 50. Ει — fasciculos. Colligate eos invicem. Ostendit autem sermo quod hi qui in eodem peccato communicant, etiam in supplicio communicaturi sunt eodem, simulque ultionem sustinebunt. Vers. 30. Ad meum. Similia quoque Baptista Sadducæis ac Pharisæis comminatus est tertio capite, dicens de Christo, quod etiam triticum suum congregabit in korreum suum, paleam cutem comburet igne inexstinguibili "*. Quære ergo ibi, et invenies quid appellet combustionem, quid horreum. Superduum cuitn est, seniel de clarata, rursum codem modo interpretari. Vers. 31. Aliam — sno. † Grano sinapis prædicationem comparavit, et ob parvam apparentiam, et ob vilitatem dictionis seu phrasis: quæ in tantum crevit, ut Attica ac mirabilis ad ratiocinandum Græcorum philosophia, occultata sit magnitudine Evangelii, quod rusticitatem præe se ferebat. Regnum cælorum nunc dicit sermonem fidei, ***Matth. 1:1, 12: Ὡς και Β. Καθαρίζοντες Α. p ρὰς ἔξουσιν ἐλπίδας. Καὶ — δεσμάς. Συνδήσατε αὐτοὺς ἀλλήλοις. Εμφαίνε: δὲ ὁ λόγος, ὅτι οἱ κοινωνοί τῆς αὐτῆς ἁμαρτίας, κοινωνοὶ καὶ τῆς αὐτῆς κολάσεως γενήσονται, καὶ ὁμοῦ τὴν τιμωρίαν ὑφέξουσι. Πρὸς — μου. Τὰ παραπλήσια καὶ ὁ Βαπτιστής ἐπείλησε τοῖς Σαδδουκαίοις καὶ Φαρισαίοις, ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, εἰπὼν περὶ τοῦ Χριστοῦ, Καλ συνάξει τὸν σῖτον αὐτοῦ εἰς τὴν ἀποθήκην, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ. Καὶ ζήτησον ἐν ἐκείνῳ, καὶ εὑρήσεις, τί μὲν λέγει κατάκαυσιν, τί δὲ ἀποθήκην. Περι τὸν γὰρ τὰ ἅπαξ ἑρμηνευθέντα πάλιν ὁμοίως έφερμης νεύειν. Αλλην αὐτοῦ. [Κόκκῳ σινάπεως παρεί κασε τὸ κήρυγμα, καὶ διὰ τὸ μικροπρεπές καὶ εὐτελὲς τῶν λέξεων, δ τοσοῦτον ηυξήθη, ὥστε την ἀττικίζουσαν καὶ δεινὴν συλλογίζεσθαι σοφίαν τῶν Ελλήνων ἀποκρυβῆναι τῷ μεγέθει τοῦ ἀγροικικομένου Εὐαγγελίου.] Βασιλείαν δὲ τῶν οὐρανῶν λέγει νῦν, τὸν λόγον Varia lectiones et nota. Χρή addit A. Ita quoque fentenius, qui oportet habet. Licet autem intelligere κελεύει. Δεῖται male. θερίσατε πρῶτον τοῦ θανάτου τῷ δρεπάνι gelii, et propter interpretationem. τά Α. Πρῶτον μrobandum et propter textum Evan inclusa in marg. habet A. (p) Non ablatos, etc. Ita quidem, ut non interficiantur, sed ut priventur facultate docendi el corrumpendi tritici seminati.

in co quod est affectionibus ac voluptatibus esse εμπαθὲς καὶ φιλήδονον, καὶ ὡς επίσης ἀνsubjectum, et tanquam æque ut homo res awan- θρώπῳ φιλοσωματοῦντα, καὶ τοῖς γηίνοις ἀναφυρό tem corporeas, terrenisque admistum esse. μένον. Vers. 28. At servi — ea? Colligamus, violenter evellentes, ac gladiis demittentes. Vers. 29. Ille autem triticum. Probibuit auferri bæreticos, ne etiam pariter orthodoxi auferrentur. Futurum enim erat ut bella invicem ac cades orirentur. Vers. 50. Simile- messem. Utrumque genus. Messem autem dicit mundi consummationem. Jubet ergo ut utriusque generis homines sinant vivere crescentes, auctosque numero in mundo usque ad consummationem. Verisimile siquidem est, ante in tempus multos convertendos hæreticos: r:cc tamen ob lioc illis commisceri oportet: spatiosus enim est hic mundus: et illos per se vivero oportet, non ablatos (p) quidem, sed separatos, ne docendo corrumpant quod seminatum est triLicum. Vers. 50. Et messoribus: Messores nunc angelos nominat. Οἱ δὲ δοῦλοι· αὐτά; Συλλέξομεν, ἀνασπώντες βιαίως, καὶ ξίφεσιν εκθερίζοντες Ο Ὁ δὲ — σῖτον. Εκώλυσεν ἀναιρεῖσθαι τους αἱρετικοὺς, διὰ τὸ μὴ συναναιρεῖσθαι καὶ τοῦ; ὀρθοδόξους. Εμελλον γὰρ πόλεμοι γίνεσθαι κατ' ἀλλήλων καὶ σφαγεί. Αφετε – θερισμού. Αμφότερα τὰ γένη. Θερι σμὸν δὲ λέγει, τὴν τοῦ κόσμου συντέλειαν. Κελεύει οὖν ἐὰν ἀμφότερα τα γένη ζῇν, συναυξανόμενα ἐν τῷ κόσμῳ, μέχρι συντελείας· εἰκὸς γὰρ, πολλούς τῶν αἱρετικῶν ἄχρι τότε μεταβληθῆναι· οὐ μὴν διὰ τοῦτο συναναμίγνυσθαι τοῖς αἱρετικοῖς. Ευρύχω ρος γὰρ ὁ κόσμος, καὶ δεῖ αὐτοὺς καθ᾿ ἑαυ τοὺς ζῇν, μὴ ἀναιρουμένους μεν, ἀφαιρουμένους δὲ τὸ διδάσκειν καὶ λυμαίνεσθαι τῷ σίτῳ τοῦ σπείραντος. Καὶ — θερισταῖς. Θεριστὰς νυν ὀνομάζει τους ἀγγέλους. Συλλέξατε - ζιζάνια θερίσατε τῷ δρεπάνω τοῦ θανάτου τὰ εὑρισκόμενα τότε ζιζάνια. Διατί δὲ πρῶτον; ἵνα μὴ καὶ οἱ ζῶντες τηνικαῦτα ὀρθό Vers. 30. Colligite zizania. Metite falce mortis inventa tunc zizania. Quare autem primum? No etiam tunc viventes orthodoxi simul cum hereticis mistim demessi, pravam concipiunt δοξοι, συνεκθεριζόμενοι τοῖς αἱρετικοῖς ἀναμίς, πονη siem. Vers. 50. Ει — fasciculos. Colligate eos invicem. Ostendit autem sermo quod hi qui in eodem peccato communicant, etiam in supplicio communicaturi sunt eodem, simulque ultionem sustinebunt. Vers. 30. Ad meum. Similia quoque Baptista Sadducæis ac Pharisæis comminatus est tertio capite, dicens de Christo, quod etiam triticum suum congregabit in korreum suum, paleam cutem comburet igne inexstinguibili "*. Quære ergo ibi, et invenies quid appellet combustionem, quid horreum. Superduum cuitn est, seniel de clarata, rursum codem modo interpretari. Vers. 31. Aliam — sno. † Grano sinapis prædicationem comparavit, et ob parvam apparentiam, et ob vilitatem dictionis seu phrasis: quæ in tantum crevit, ut Attica ac mirabilis ad ratiocinandum Græcorum philosophia, occultata sit magnitudine Evangelii, quod rusticitatem præe se ferebat. Regnum cælorum nunc dicit sermonem fidei, ***Matth. 1:1, 12: Ὡς και Β. Καθαρίζοντες Α. p ρὰς ἔξουσιν ἐλπίδας. Καὶ — δεσμάς. Συνδήσατε αὐτοὺς ἀλλήλοις. Εμφαίνε: δὲ ὁ λόγος, ὅτι οἱ κοινωνοί τῆς αὐτῆς ἁμαρτίας, κοινωνοὶ καὶ τῆς αὐτῆς κολάσεως γενήσονται, καὶ ὁμοῦ τὴν τιμωρίαν ὑφέξουσι. Πρὸς — μου. Τὰ παραπλήσια καὶ ὁ Βαπτιστής ἐπείλησε τοῖς Σαδδουκαίοις καὶ Φαρισαίοις, ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, εἰπὼν περὶ τοῦ Χριστοῦ, Καλ συνάξει τὸν σῖτον αὐτοῦ εἰς τὴν ἀποθήκην, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ. Καὶ ζήτησον ἐν ἐκείνῳ, καὶ εὑρήσεις, τί μὲν λέγει κατάκαυσιν, τί δὲ ἀποθήκην. Περι τὸν γὰρ τὰ ἅπαξ ἑρμηνευθέντα πάλιν ὁμοίως έφερμης νεύειν. Αλλην αὐτοῦ. [Κόκκῳ σινάπεως παρεί κασε τὸ κήρυγμα, καὶ διὰ τὸ μικροπρεπές καὶ εὐτελὲς τῶν λέξεων, δ τοσοῦτον ηυξήθη, ὥστε την ἀττικίζουσαν καὶ δεινὴν συλλογίζεσθαι σοφίαν τῶν Ελλήνων ἀποκρυβῆναι τῷ μεγέθει τοῦ ἀγροικικομένου Εὐαγγελίου.] Βασιλείαν δὲ τῶν οὐρανῶν λέγει νῦν, τὸν λόγον Varia lectiones et nota. Χρή addit A. Ita quoque fentenius, qui oportet habet. Licet autem intelligere κελεύει. Δεῖται male. θερίσατε πρῶτον τοῦ θανάτου τῷ δρεπάνι gelii, et propter interpretationem. τά Α. Πρῶτον μrobandum et propter textum Evan inclusa in marg. habet A. (p) Non ablatos, etc. Ita quidem, ut non interficiantur, sed ut priventur facultate docendi el corrumpendi tritici seminati.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XIII. τῆς πίστεως, ὡς ἀῤῥαβῶνα τῆς βασιλείας τῶν & tanquam regni calorum arrhabonem. Comparat οὐρανῶν. Ἀπεικάζει δὲ αὐτὸν κόκκω σινάπεως, διότι βραχὺς μὲν καὶ εὐπερίγραφος σπείρεται, μὴ δυναμένων τῶν μαθητῶν βαστάζειν ἐν ἀρχῇ πλείο». Καὶ γὰρ καὶ ὁ προφήτης πάλαι, λόγον συντετμημένον αὐτὸν ἐκάλεσεν. "Οταν δὲ γεωργηθεὶς αὐξήσῃ ταῖς ἀρδείαις τοῦ θείου Πνεύματος, ὑπερβάλλει πάντα λόγον, καὶ ὑψηλότερος όλων φαίνεται. Διὰ δὲ τῆς παραβολής ταύτης προαναφωνεῖ τὴν αὔξησιν τοῦ κηρύγματος. Περὶ δὲ τοῦ σπείροντοῦ ἀνθρώπου, καὶ τοῦ ἀγροῦ, ἐν τῇ πρὸ ταύτης παραβολῇ προδιελάβομεν. Αγρὸς δὲ, ὁ κόσμος λέγεται, καὶ διὰ τὸ γεωργεῖσθαι ἐν αὐτῷ τὸν λογικὸν σίτου. [Η παραβολή σημαίνει καὶ τὸ διήγημα, ὡς τό· μᾶς εἰς παραβολὴν ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ τὸν αἰνιγματώδη λόγον, ώς τό· Νοῆσαι το παι ραβολὴν καὶ σκοτεινὸν λόγον· καὶ τὴν ὁμοίωσιν, ὡς τὰ προκείμενα ταῦτα· καὶ τὴν τροπολογίας ως τό· Υἱὲ ἀνθρώπου, εἰπὲ αὐτοῖς τὴν παραβολής ταύτην· Ὁ ἀετὸς ὁ μέγας, ο μεγαλοπτέρυγος ἀετὸν λέγων, τὴν βασιλέα τῶν Ασσυρίων· σημαίνει δὲ καὶ τὸν τύπον, ὡς ὅταν λέγῃ Παῦλος περὶ τοῦ Αβραάμ, ὅτι τὴν μονογενῆ προσέφερεν, ὁ τὰς ἐπαγγελίας διξάμενος. Οθεν ἐν παραβολῇ αὐτὸν έχομίσατο, τουτέστιν, ἐν τύπῳ, ἐν εἰκόνι.] ῾Ο — ἐστίν. Ὅπερ, σπέρμα δηλονότι, σμικρότα τον μέν ἐστι τῇ ποσότητι, μέγιστον δὲ τῇ ποιότητι, εἴτουν, τῇ δυνάμει. Διὸ καὶ εἰς μέγεθος ἐπιδίδωσι. Κατὰ τὴν ὁμοιότητα γοῦν τοῦ σπέρματος τούτου καὶ σε μαθηταί, ποίμνιον ὄντες ὀλίγον, εἰς ἄπειρον ηυξήθησαν. Καὶ γίνεται αὐτοῦ. Ταῦτα εἶπεν, εἰς ἔμφισιν του μεγέθους, καὶ τῆς στερεότητος αὐτοῦ. Τινὲς δὲ κλάδους τοῦ λόγου τῆς πίστεως εἶπον, τοὺς πιστεύον τις ἀνθρώπους ἐν οἷς κατασκηνοῦσι τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ήγουν, οἱ ἄγγελοι φυλάττοντες αὐτούς. Ετεροι δε φασι, κλάδους μὲν, τὰς ἀρετὰς, ας βλαστάνειν εξωθεν ὁ λόγος τῆς πίστεως· πετεινά δὲ, τοὺς ὑπερβαίνοντας τὰ γεηρὰ πράγματα, καὶ τῷ πτερῷ τοῦ νοῦ κουφιζομένους εἰς ὕψος γνώσεως, καὶ πρὸς τὸν οὐρανὸν ἐπειγομένους. Αλλην - ζύμη. Διὰ μὲν τῆς παραβολῆς τοῦ σινάπεως, τὴν αύξησιν τῆς πίστεως προηγόρευσε, τὴν διὰ τῆς προσθήκης τῶν ἑκάστοτε πιστευόντων· διὰ δὲ τῆς παραβολῆς τῆς ζύμης, τὴν ἰσχὺν αὐτῆς προσ κηρύττει. Βασιλείαν γὰρ τῶν οὐρανῶν πάλιν, τὴν λόγον τῆς πίστεως ὑποληπτέον. "Hr τρία. Σάτον μέν ἐστιν εἶδος μέτρου παρ Εβραίο:;. Τρία δὲ, τὰ πολλὰ νῦν εἰρηκεν. Ειώθασι γὰρ πολλάκις διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τριῶν, τὰ πολλὰ 11 Isa. X, Ο autem illum grano sinapis, quia brevis et paucis inclusus seminabatur, co quod non possent di scipuli in principio majora ferre. Hinc est quod et propheta sermonem abbreviatur olim illum appellavit ". Verum postquam ab agricola cultus, divini Spiritus irrigationibus creverit, omnem alium excedit sermonem, ac omnibus excelsior apparet. Per hanc vero parabolam prædicationis augmentum prænuntiat. De homine autem qui seminavit et de agro, in præcedenti parabola disseruimus. Dicitur autem mundus ager, ob banc etiam causaın,. quia seminatur ac colitur in eo rationale frumentum. + Hæc dictio parabola significat quandoque narrationem, ut cum dicitur: Posuit nos in parabolam in gentibus ". Interdum autem ænigmaticum sermonem, ut est illud: Intelligere parabolam et obscurum sermonem 1. Significat pratere similitudinem, veluti sunt læc, quæ hic proponuntur. Ad hac designat tropologiam, ut est illu:!: Fili hominis, dic illis parabolam hanc: Aquila magna magnarum alarum ", vocans aquilam regnum Assyriorum. Insuper significat figuram, ut quando dicit Paulus 1 de Abraham quod obtulit filium, qui juxta promissiones susceptus erat. Unde in parabolam, inquit, recepit eum Vers. 32. Quod - est. Minimum quidem est quantitate, sed maximum qualitate sive virtute; idec quoque in magnitudinem excressit. Ad hujus seminis similitudinem et discipuli cum parvus grex essent, in magnum excreverunt Vers. 52. Ει βι — ejus. H:ec dixit al demonstrationem magnitudinis ac firmitatis ejus. Quidam vero ramos sermonis fidei, dixerunt homines credentes, in quibus aves cœli sive angeli nidificant, servantes eos. Alii autem dicunt ramos esse virtutes quas germinare solet fidei sermo: aves vero eos qui terrena supergrediuntur, atque ala mentis elevantur ad cognitionis altitudinen (+ + et ad calumn properant). Vers. 33. Aliam· fermento. Per sinapis parabolam, fidei crementum prius demonstravit, quod fit additione eorum qui quotidic credunt: per parabolan vero fermenti, vim ejus prodiit. Regnum enim cœlorum rursum pro fidei sermone sumendum est, Vers. 53. Quod tribus. Satum (quod etiam Greci σάτον dicunt) genus erat mensuræ apud Hebreos. Tria vero nunc dixit multa: naan spins ** Psal. xliii, 15. 18 Prov. 1, 6. ** Ezech. xvII, 2. 3. 10 flebr. xi, 17, 19. Varia lectiones et notæ. Odendo in όλων. Hentenius, omnibus. Forte crgo πάντων invenit. Certe τῶν ὅλων debet esse. Hec scholium infcrius, ante vers. 30 exhi bet flentenius. Habet autem meus B. in margine. Loco laudato est νοήσει τε. læe aberant apud Hentenium.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XIII. τῆς πίστεως, ὡς ἀῤῥαβῶνα τῆς βασιλείας τῶν & tanquam regni calorum arrhabonem. Comparat οὐρανῶν. Ἀπεικάζει δὲ αὐτὸν κόκκω σινάπεως, διότι βραχὺς μὲν καὶ εὐπερίγραφος σπείρεται, μὴ δυναμένων τῶν μαθητῶν βαστάζειν ἐν ἀρχῇ πλείο». Καὶ γὰρ καὶ ὁ προφήτης πάλαι, λόγον συντετμημένον αὐτὸν ἐκάλεσεν. "Οταν δὲ γεωργηθεὶς αὐξήσῃ ταῖς ἀρδείαις τοῦ θείου Πνεύματος, ὑπερβάλλει πάντα λόγον, καὶ ὑψηλότερος όλων φαίνεται. Διὰ δὲ τῆς παραβολής ταύτης προαναφωνεῖ τὴν αὔξησιν τοῦ κηρύγματος. Περὶ δὲ τοῦ σπείροντοῦ ἀνθρώπου, καὶ τοῦ ἀγροῦ, ἐν τῇ πρὸ ταύτης παραβολῇ προδιελάβομεν. Αγρὸς δὲ, ὁ κόσμος λέγεται, καὶ διὰ τὸ γεωργεῖσθαι ἐν αὐτῷ τὸν λογικὸν σίτου. [Η παραβολή σημαίνει καὶ τὸ διήγημα, ὡς τό· μᾶς εἰς παραβολὴν ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ τὸν αἰνιγματώδη λόγον, ώς τό· Νοῆσαι το παι ραβολὴν καὶ σκοτεινὸν λόγον· καὶ τὴν ὁμοίωσιν, ὡς τὰ προκείμενα ταῦτα· καὶ τὴν τροπολογίας ως τό· Υἱὲ ἀνθρώπου, εἰπὲ αὐτοῖς τὴν παραβολής ταύτην· Ὁ ἀετὸς ὁ μέγας, ο μεγαλοπτέρυγος ἀετὸν λέγων, τὴν βασιλέα τῶν Ασσυρίων· σημαίνει δὲ καὶ τὸν τύπον, ὡς ὅταν λέγῃ Παῦλος περὶ τοῦ Αβραάμ, ὅτι τὴν μονογενῆ προσέφερεν, ὁ τὰς ἐπαγγελίας διξάμενος. Οθεν ἐν παραβολῇ αὐτὸν έχομίσατο, τουτέστιν, ἐν τύπῳ, ἐν εἰκόνι.] ῾Ο — ἐστίν. Ὅπερ, σπέρμα δηλονότι, σμικρότα τον μέν ἐστι τῇ ποσότητι, μέγιστον δὲ τῇ ποιότητι, εἴτουν, τῇ δυνάμει. Διὸ καὶ εἰς μέγεθος ἐπιδίδωσι. Κατὰ τὴν ὁμοιότητα γοῦν τοῦ σπέρματος τούτου καὶ σε μαθηταί, ποίμνιον ὄντες ὀλίγον, εἰς ἄπειρον ηυξήθησαν. Καὶ γίνεται αὐτοῦ. Ταῦτα εἶπεν, εἰς ἔμφισιν του μεγέθους, καὶ τῆς στερεότητος αὐτοῦ. Τινὲς δὲ κλάδους τοῦ λόγου τῆς πίστεως εἶπον, τοὺς πιστεύον τις ἀνθρώπους ἐν οἷς κατασκηνοῦσι τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ήγουν, οἱ ἄγγελοι φυλάττοντες αὐτούς. Ετεροι δε φασι, κλάδους μὲν, τὰς ἀρετὰς, ας βλαστάνειν εξωθεν ὁ λόγος τῆς πίστεως· πετεινά δὲ, τοὺς ὑπερβαίνοντας τὰ γεηρὰ πράγματα, καὶ τῷ πτερῷ τοῦ νοῦ κουφιζομένους εἰς ὕψος γνώσεως, καὶ πρὸς τὸν οὐρανὸν ἐπειγομένους. Αλλην - ζύμη. Διὰ μὲν τῆς παραβολῆς τοῦ σινάπεως, τὴν αύξησιν τῆς πίστεως προηγόρευσε, τὴν διὰ τῆς προσθήκης τῶν ἑκάστοτε πιστευόντων· διὰ δὲ τῆς παραβολῆς τῆς ζύμης, τὴν ἰσχὺν αὐτῆς προσ κηρύττει. Βασιλείαν γὰρ τῶν οὐρανῶν πάλιν, τὴν λόγον τῆς πίστεως ὑποληπτέον. "Hr τρία. Σάτον μέν ἐστιν εἶδος μέτρου παρ Εβραίο:;. Τρία δὲ, τὰ πολλὰ νῦν εἰρηκεν. Ειώθασι γὰρ πολλάκις διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τριῶν, τὰ πολλὰ 11 Isa. X, Ο autem illum grano sinapis, quia brevis et paucis inclusus seminabatur, co quod non possent di scipuli in principio majora ferre. Hinc est quod et propheta sermonem abbreviatur olim illum appellavit ". Verum postquam ab agricola cultus, divini Spiritus irrigationibus creverit, omnem alium excedit sermonem, ac omnibus excelsior apparet. Per hanc vero parabolam prædicationis augmentum prænuntiat. De homine autem qui seminavit et de agro, in præcedenti parabola disseruimus. Dicitur autem mundus ager, ob banc etiam causaın,. quia seminatur ac colitur in eo rationale frumentum. + Hæc dictio parabola significat quandoque narrationem, ut cum dicitur: Posuit nos in parabolam in gentibus ". Interdum autem ænigmaticum sermonem, ut est illud: Intelligere parabolam et obscurum sermonem 1. Significat pratere similitudinem, veluti sunt læc, quæ hic proponuntur. Ad hac designat tropologiam, ut est illu:!: Fili hominis, dic illis parabolam hanc: Aquila magna magnarum alarum ", vocans aquilam regnum Assyriorum. Insuper significat figuram, ut quando dicit Paulus 1 de Abraham quod obtulit filium, qui juxta promissiones susceptus erat. Unde in parabolam, inquit, recepit eum Vers. 32. Quod - est. Minimum quidem est quantitate, sed maximum qualitate sive virtute; idec quoque in magnitudinem excressit. Ad hujus seminis similitudinem et discipuli cum parvus grex essent, in magnum excreverunt Vers. 52. Ει βι — ejus. H:ec dixit al demonstrationem magnitudinis ac firmitatis ejus. Quidam vero ramos sermonis fidei, dixerunt homines credentes, in quibus aves cœli sive angeli nidificant, servantes eos. Alii autem dicunt ramos esse virtutes quas germinare solet fidei sermo: aves vero eos qui terrena supergrediuntur, atque ala mentis elevantur ad cognitionis altitudinen (+ + et ad calumn properant). Vers. 33. Aliam· fermento. Per sinapis parabolam, fidei crementum prius demonstravit, quod fit additione eorum qui quotidic credunt: per parabolan vero fermenti, vim ejus prodiit. Regnum enim cœlorum rursum pro fidei sermone sumendum est, Vers. 53. Quod tribus. Satum (quod etiam Greci σάτον dicunt) genus erat mensuræ apud Hebreos. Tria vero nunc dixit multa: naan spins ** Psal. xliii, 15. 18 Prov. 1, 6. ** Ezech. xvII, 2. 3. 10 flebr. xi, 17, 19. Varia lectiones et notæ. Odendo in όλων. Hentenius, omnibus. Forte crgo πάντων invenit. Certe τῶν ὅλων debet esse. Hec scholium infcrius, ante vers. 30 exhi bet flentenius. Habet autem meus B. in margine. Loco laudato est νοήσει τε. læe aberant apud Hentenium.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XIII. τῆς πίστεως, ὡς ἀῤῥαβῶνα τῆς βασιλείας τῶν & tanquam regni calorum arrhabonem. Comparat οὐρανῶν. Ἀπεικάζει δὲ αὐτὸν κόκκω σινάπεως, διότι βραχὺς μὲν καὶ εὐπερίγραφος σπείρεται, μὴ δυναμένων τῶν μαθητῶν βαστάζειν ἐν ἀρχῇ πλείο». Καὶ γὰρ καὶ ὁ προφήτης πάλαι, λόγον συντετμημένον αὐτὸν ἐκάλεσεν. "Οταν δὲ γεωργηθεὶς αὐξήσῃ ταῖς ἀρδείαις τοῦ θείου Πνεύματος, ὑπερβάλλει πάντα λόγον, καὶ ὑψηλότερος όλων φαίνεται. Διὰ δὲ τῆς παραβολής ταύτης προαναφωνεῖ τὴν αὔξησιν τοῦ κηρύγματος. Περὶ δὲ τοῦ σπείροντοῦ ἀνθρώπου, καὶ τοῦ ἀγροῦ, ἐν τῇ πρὸ ταύτης παραβολῇ προδιελάβομεν. Αγρὸς δὲ, ὁ κόσμος λέγεται, καὶ διὰ τὸ γεωργεῖσθαι ἐν αὐτῷ τὸν λογικὸν σίτου. [Η παραβολή σημαίνει καὶ τὸ διήγημα, ὡς τό· μᾶς εἰς παραβολὴν ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ τὸν αἰνιγματώδη λόγον, ώς τό· Νοῆσαι το παι ραβολὴν καὶ σκοτεινὸν λόγον· καὶ τὴν ὁμοίωσιν, ὡς τὰ προκείμενα ταῦτα· καὶ τὴν τροπολογίας ως τό· Υἱὲ ἀνθρώπου, εἰπὲ αὐτοῖς τὴν παραβολής ταύτην· Ὁ ἀετὸς ὁ μέγας, ο μεγαλοπτέρυγος ἀετὸν λέγων, τὴν βασιλέα τῶν Ασσυρίων· σημαίνει δὲ καὶ τὸν τύπον, ὡς ὅταν λέγῃ Παῦλος περὶ τοῦ Αβραάμ, ὅτι τὴν μονογενῆ προσέφερεν, ὁ τὰς ἐπαγγελίας διξάμενος. Οθεν ἐν παραβολῇ αὐτὸν έχομίσατο, τουτέστιν, ἐν τύπῳ, ἐν εἰκόνι.] ῾Ο — ἐστίν. Ὅπερ, σπέρμα δηλονότι, σμικρότα τον μέν ἐστι τῇ ποσότητι, μέγιστον δὲ τῇ ποιότητι, εἴτουν, τῇ δυνάμει. Διὸ καὶ εἰς μέγεθος ἐπιδίδωσι. Κατὰ τὴν ὁμοιότητα γοῦν τοῦ σπέρματος τούτου καὶ σε μαθηταί, ποίμνιον ὄντες ὀλίγον, εἰς ἄπειρον ηυξήθησαν. Καὶ γίνεται αὐτοῦ. Ταῦτα εἶπεν, εἰς ἔμφισιν του μεγέθους, καὶ τῆς στερεότητος αὐτοῦ. Τινὲς δὲ κλάδους τοῦ λόγου τῆς πίστεως εἶπον, τοὺς πιστεύον τις ἀνθρώπους ἐν οἷς κατασκηνοῦσι τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ήγουν, οἱ ἄγγελοι φυλάττοντες αὐτούς. Ετεροι δε φασι, κλάδους μὲν, τὰς ἀρετὰς, ας βλαστάνειν εξωθεν ὁ λόγος τῆς πίστεως· πετεινά δὲ, τοὺς ὑπερβαίνοντας τὰ γεηρὰ πράγματα, καὶ τῷ πτερῷ τοῦ νοῦ κουφιζομένους εἰς ὕψος γνώσεως, καὶ πρὸς τὸν οὐρανὸν ἐπειγομένους. Αλλην - ζύμη. Διὰ μὲν τῆς παραβολῆς τοῦ σινάπεως, τὴν αύξησιν τῆς πίστεως προηγόρευσε, τὴν διὰ τῆς προσθήκης τῶν ἑκάστοτε πιστευόντων· διὰ δὲ τῆς παραβολῆς τῆς ζύμης, τὴν ἰσχὺν αὐτῆς προσ κηρύττει. Βασιλείαν γὰρ τῶν οὐρανῶν πάλιν, τὴν λόγον τῆς πίστεως ὑποληπτέον. "Hr τρία. Σάτον μέν ἐστιν εἶδος μέτρου παρ Εβραίο:;. Τρία δὲ, τὰ πολλὰ νῦν εἰρηκεν. Ειώθασι γὰρ πολλάκις διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τριῶν, τὰ πολλὰ 11 Isa. X, Ο autem illum grano sinapis, quia brevis et paucis inclusus seminabatur, co quod non possent di scipuli in principio majora ferre. Hinc est quod et propheta sermonem abbreviatur olim illum appellavit ". Verum postquam ab agricola cultus, divini Spiritus irrigationibus creverit, omnem alium excedit sermonem, ac omnibus excelsior apparet. Per hanc vero parabolam prædicationis augmentum prænuntiat. De homine autem qui seminavit et de agro, in præcedenti parabola disseruimus. Dicitur autem mundus ager, ob banc etiam causaın,. quia seminatur ac colitur in eo rationale frumentum. + Hæc dictio parabola significat quandoque narrationem, ut cum dicitur: Posuit nos in parabolam in gentibus ". Interdum autem ænigmaticum sermonem, ut est illud: Intelligere parabolam et obscurum sermonem 1. Significat pratere similitudinem, veluti sunt læc, quæ hic proponuntur. Ad hac designat tropologiam, ut est illu:!: Fili hominis, dic illis parabolam hanc: Aquila magna magnarum alarum ", vocans aquilam regnum Assyriorum. Insuper significat figuram, ut quando dicit Paulus 1 de Abraham quod obtulit filium, qui juxta promissiones susceptus erat. Unde in parabolam, inquit, recepit eum Vers. 32. Quod - est. Minimum quidem est quantitate, sed maximum qualitate sive virtute; idec quoque in magnitudinem excressit. Ad hujus seminis similitudinem et discipuli cum parvus grex essent, in magnum excreverunt Vers. 52. Ει βι — ejus. H:ec dixit al demonstrationem magnitudinis ac firmitatis ejus. Quidam vero ramos sermonis fidei, dixerunt homines credentes, in quibus aves cœli sive angeli nidificant, servantes eos. Alii autem dicunt ramos esse virtutes quas germinare solet fidei sermo: aves vero eos qui terrena supergrediuntur, atque ala mentis elevantur ad cognitionis altitudinen (+ + et ad calumn properant). Vers. 33. Aliam· fermento. Per sinapis parabolam, fidei crementum prius demonstravit, quod fit additione eorum qui quotidic credunt: per parabolan vero fermenti, vim ejus prodiit. Regnum enim cœlorum rursum pro fidei sermone sumendum est, Vers. 53. Quod tribus. Satum (quod etiam Greci σάτον dicunt) genus erat mensuræ apud Hebreos. Tria vero nunc dixit multa: naan spins ** Psal. xliii, 15. 18 Prov. 1, 6. ** Ezech. xvII, 2. 3. 10 flebr. xi, 17, 19. Varia lectiones et notæ. Odendo in όλων. Hentenius, omnibus. Forte crgo πάντων invenit. Certe τῶν ὅλων debet esse. Hec scholium infcrius, ante vers. 30 exhi bet flentenius. Habet autem meus B. in margine. Loco laudato est νοήσει τε. læe aberant apud Hentenium.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XIII. τῆς πίστεως, ὡς ἀῤῥαβῶνα τῆς βασιλείας τῶν & tanquam regni calorum arrhabonem. Comparat οὐρανῶν. Ἀπεικάζει δὲ αὐτὸν κόκκω σινάπεως, διότι βραχὺς μὲν καὶ εὐπερίγραφος σπείρεται, μὴ δυναμένων τῶν μαθητῶν βαστάζειν ἐν ἀρχῇ πλείο». Καὶ γὰρ καὶ ὁ προφήτης πάλαι, λόγον συντετμημένον αὐτὸν ἐκάλεσεν. "Οταν δὲ γεωργηθεὶς αὐξήσῃ ταῖς ἀρδείαις τοῦ θείου Πνεύματος, ὑπερβάλλει πάντα λόγον, καὶ ὑψηλότερος όλων φαίνεται. Διὰ δὲ τῆς παραβολής ταύτης προαναφωνεῖ τὴν αὔξησιν τοῦ κηρύγματος. Περὶ δὲ τοῦ σπείροντοῦ ἀνθρώπου, καὶ τοῦ ἀγροῦ, ἐν τῇ πρὸ ταύτης παραβολῇ προδιελάβομεν. Αγρὸς δὲ, ὁ κόσμος λέγεται, καὶ διὰ τὸ γεωργεῖσθαι ἐν αὐτῷ τὸν λογικὸν σίτου. [Η παραβολή σημαίνει καὶ τὸ διήγημα, ὡς τό· μᾶς εἰς παραβολὴν ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ τὸν αἰνιγματώδη λόγον, ώς τό· Νοῆσαι το παι ραβολὴν καὶ σκοτεινὸν λόγον· καὶ τὴν ὁμοίωσιν, ὡς τὰ προκείμενα ταῦτα· καὶ τὴν τροπολογίας ως τό· Υἱὲ ἀνθρώπου, εἰπὲ αὐτοῖς τὴν παραβολής ταύτην· Ὁ ἀετὸς ὁ μέγας, ο μεγαλοπτέρυγος ἀετὸν λέγων, τὴν βασιλέα τῶν Ασσυρίων· σημαίνει δὲ καὶ τὸν τύπον, ὡς ὅταν λέγῃ Παῦλος περὶ τοῦ Αβραάμ, ὅτι τὴν μονογενῆ προσέφερεν, ὁ τὰς ἐπαγγελίας διξάμενος. Οθεν ἐν παραβολῇ αὐτὸν έχομίσατο, τουτέστιν, ἐν τύπῳ, ἐν εἰκόνι.] ῾Ο — ἐστίν. Ὅπερ, σπέρμα δηλονότι, σμικρότα τον μέν ἐστι τῇ ποσότητι, μέγιστον δὲ τῇ ποιότητι, εἴτουν, τῇ δυνάμει. Διὸ καὶ εἰς μέγεθος ἐπιδίδωσι. Κατὰ τὴν ὁμοιότητα γοῦν τοῦ σπέρματος τούτου καὶ σε μαθηταί, ποίμνιον ὄντες ὀλίγον, εἰς ἄπειρον ηυξήθησαν. Καὶ γίνεται αὐτοῦ. Ταῦτα εἶπεν, εἰς ἔμφισιν του μεγέθους, καὶ τῆς στερεότητος αὐτοῦ. Τινὲς δὲ κλάδους τοῦ λόγου τῆς πίστεως εἶπον, τοὺς πιστεύον τις ἀνθρώπους ἐν οἷς κατασκηνοῦσι τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ήγουν, οἱ ἄγγελοι φυλάττοντες αὐτούς. Ετεροι δε φασι, κλάδους μὲν, τὰς ἀρετὰς, ας βλαστάνειν εξωθεν ὁ λόγος τῆς πίστεως· πετεινά δὲ, τοὺς ὑπερβαίνοντας τὰ γεηρὰ πράγματα, καὶ τῷ πτερῷ τοῦ νοῦ κουφιζομένους εἰς ὕψος γνώσεως, καὶ πρὸς τὸν οὐρανὸν ἐπειγομένους. Αλλην - ζύμη. Διὰ μὲν τῆς παραβολῆς τοῦ σινάπεως, τὴν αύξησιν τῆς πίστεως προηγόρευσε, τὴν διὰ τῆς προσθήκης τῶν ἑκάστοτε πιστευόντων· διὰ δὲ τῆς παραβολῆς τῆς ζύμης, τὴν ἰσχὺν αὐτῆς προσ κηρύττει. Βασιλείαν γὰρ τῶν οὐρανῶν πάλιν, τὴν λόγον τῆς πίστεως ὑποληπτέον. "Hr τρία. Σάτον μέν ἐστιν εἶδος μέτρου παρ Εβραίο:;. Τρία δὲ, τὰ πολλὰ νῦν εἰρηκεν. Ειώθασι γὰρ πολλάκις διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τριῶν, τὰ πολλὰ 11 Isa. X, Ο autem illum grano sinapis, quia brevis et paucis inclusus seminabatur, co quod non possent di scipuli in principio majora ferre. Hinc est quod et propheta sermonem abbreviatur olim illum appellavit ". Verum postquam ab agricola cultus, divini Spiritus irrigationibus creverit, omnem alium excedit sermonem, ac omnibus excelsior apparet. Per hanc vero parabolam prædicationis augmentum prænuntiat. De homine autem qui seminavit et de agro, in præcedenti parabola disseruimus. Dicitur autem mundus ager, ob banc etiam causaın,. quia seminatur ac colitur in eo rationale frumentum. + Hæc dictio parabola significat quandoque narrationem, ut cum dicitur: Posuit nos in parabolam in gentibus ". Interdum autem ænigmaticum sermonem, ut est illud: Intelligere parabolam et obscurum sermonem 1. Significat pratere similitudinem, veluti sunt læc, quæ hic proponuntur. Ad hac designat tropologiam, ut est illu:!: Fili hominis, dic illis parabolam hanc: Aquila magna magnarum alarum ", vocans aquilam regnum Assyriorum. Insuper significat figuram, ut quando dicit Paulus 1 de Abraham quod obtulit filium, qui juxta promissiones susceptus erat. Unde in parabolam, inquit, recepit eum Vers. 32. Quod - est. Minimum quidem est quantitate, sed maximum qualitate sive virtute; idec quoque in magnitudinem excressit. Ad hujus seminis similitudinem et discipuli cum parvus grex essent, in magnum excreverunt Vers. 52. Ει βι — ejus. H:ec dixit al demonstrationem magnitudinis ac firmitatis ejus. Quidam vero ramos sermonis fidei, dixerunt homines credentes, in quibus aves cœli sive angeli nidificant, servantes eos. Alii autem dicunt ramos esse virtutes quas germinare solet fidei sermo: aves vero eos qui terrena supergrediuntur, atque ala mentis elevantur ad cognitionis altitudinen (+ + et ad calumn properant). Vers. 33. Aliam· fermento. Per sinapis parabolam, fidei crementum prius demonstravit, quod fit additione eorum qui quotidic credunt: per parabolan vero fermenti, vim ejus prodiit. Regnum enim cœlorum rursum pro fidei sermone sumendum est, Vers. 53. Quod tribus. Satum (quod etiam Greci σάτον dicunt) genus erat mensuræ apud Hebreos. Tria vero nunc dixit multa: naan spins ** Psal. xliii, 15. 18 Prov. 1, 6. ** Ezech. xvII, 2. 3. 10 flebr. xi, 17, 19. Varia lectiones et notæ. Odendo in όλων. Hentenius, omnibus. Forte crgo πάντων invenit. Certe τῶν ὅλων debet esse. Hec scholium infcrius, ante vers. 30 exhi bet flentenius. Habet autem meus B. in margine. Loco laudato est νοήσει τε. læe aberant apud Hentenium.

Χριστὸς, διὰ τὸ γόνιμον καὶ τρόφιμον. Γεννά γὰρ τοὺς πιστοὺς διὰ τοῦ βαπτίσματος, καὶ τρέφει αὐτοὺς τῇ βρώσει τῶν δογμάτων τῆς πίστεως· ζύμῃ δὲ, ὁ λόγος τῆς πίστεως παρεικάζεται, διότι καθάπερ ἡ ζύμη, ὀλίγη τις οὖσα, καὶ εἰς πολὺ ἄλευρον ἐγχρυβεῖσα, διὰ τῆς ἀναφυράσεως ὅλον τὸ ἄλευρον εἰς ἐν σῶμα συνενοί, καὶ εἰς ἕτερον εἶδος, παρὰ πρότερον εἶχε, μεθιστῷ, καὶ νεκρὸν ὄν, τρόπον τινά, ζωοί, καὶ άνω βαίνειν παρασκευάζει, δύναμιν ἔχουσα δραστι κήν. Οὕτω καὶ ὁ λόγος τῆς πίστεως, ὀλίγος ὤν, ὡς προείρηται, τῇ ποσότητι, καὶ ἐγκρυπτόμενος ψυχαῖς πολλῶν ἀνθρώπων διὰ τῆς διδασκαλίας, πάντας εἰ; ἐν σῶμα τῆς Ἐκκλησίας συνενοί, καὶ εἰς ἕτερον εἶδος πολιτείας μεθιστῷ, καὶ νεκρούς ἔντας εἰς ενέργειαν ἀρετῆς, ζωοί πρὸς ἐργασίαν αὐτῆς καὶ ἄνω βαίνειν πρὸς οὐρανὸν παρασκευάζει, καὶ πάντα ποιεῖ, δύναμιν ἔχων ἄφατον. per numerum trium, multa significare solent. Ει σημαίνειν. Και γυνὴ μὲν νοεῖται, ή σοφία, ήγουν, ὁ mulier intelligitur sapientia, sive ipse Christus, co quod fertilis sit ac nutriat. Fideles siquidem per baptismum generat, eosque cibo dogmatum fidei enutrit. Fermento autem comparatur sermo fidei. Sicut enim fern:entum cum sit modicum, in multa tainen farina absconditum, per conspersionem (q) totam farinam in unum simul corpus unit, et in alteram speciem, ab ea quam prius babebat, transmutat: cumque farina res sit mor. tua, eam quodammodo vivificat, ac vim habens activam, sursum ascendere facit. Ita quoque {fidei sermo, eum ut dictum est, quantitate sit modicus, in multorum hominum animabus occultatus per doctrinam, omnes in unum unit Ecclesiæ corpus, ac in alteram conversationis speciem transmufat, cumque mortui sint ad opera virtutis, vivificat ad ejus operationem: et sursum ascendere facit ad cœlum, omniaque efficit sua ineffabiti potentia. Veis. 33. Donec totumn. Neque enim in hominum animabus occultatum quiescet, donec omnes in unum unierit, quos sapientia illa præfnivit, quæ omnium mentes præcognovit. Nam tria sata quanquam significatione multitudinem demonstrent, attamen numero tandem definita sunt. Magna ergo est prædicationis virtus: quod que semel fermentatum est, rursum reliqum parti fermentum fiet. Quidam autem farinam dicunt homines: sala vero tria sive tres mensuras, Judaeos, Samaritanɔs et Græcos. Εως - όλον. Οὐ στήσεται γὰρ, ἐγκρυπτόμενος ταῖς ψυχαῖς τῶν ἀνθρώπων, ἕως οὗ ἐνωθῶσιν εἰς ἐν πάντες, οὓς προώρισεν ἡ πάντων τὰς γνώμας προγια νώσκουσα σοφία. Τὰ γὰρ τρία σάτα, εἰ καὶ τῇ ἐμπ φάσει πλῆθος δηλοῦσιν, ἀλλὰ τῷ ἀριθμῷ πεπερατωμένα τέως εἰσί. Πολλὴ οὖν τοῦ κηρύγματος ἡ δύναμις, καὶ τὸ ζυμωθὲν ἅπαξ, ζύμη πάλιν τῷ λοιπῷ μέρει γίνεται. Τινὲς δὲ ἄλευρον μὲν λέγουσι, τοὺς ἀνθρώπους· σάτα δὲ, ήτοι, μέτρα τρία, τοὺς Ἰουδαίου;, τοὺς Σαμαρείτας, καὶ τοὺς Ἕλληνας. Ταῦτα - κόσμου. Χωρίς παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς, κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον δηλαδή. Πολλά γάρ πολλάκις ἐλάλησεν αὐτοῖς, δίχα παραβολῆς· τότε δὲ διὰ παραβολῶν ἐλάλει αὐτοῖς, ἵνα πληρωθῇ καὶ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ Δαυΐδ. 'Αλλ' ἡ μὲν ἑρμηνεία τῶν Εβδομήκοντα, φθέγξομαι προβλήματα ἀπ' ἀρχῆς ἔγραψεν· Ὁ δὲ τὸ παρὸν Εὐαγγέλιον εἰς τὴν Ἑλλάδα γλῶσσαν μεταβαλών, 'Ερεύξομαι κεκρυμμένα ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, εἴρηκε, ταῖς Ἑβραῖκαῖς λέξεσι προσχών, αἵτινες καὶ ταῦτα κἀκεῖνα δηλοῦσι. Καὶ τὸ Ερεύγομαι γὰρ, τὸ Φθέγγομαι σημαίνει. Καὶ προ βλήματα ἐκεῖνοι, τὰ αἰνίγματα εἶπον, ὡς καὶ ὁ Ακύλας ἐμαρτύρησεν. Αινίγματα δέ εἰσιν καὶ αἱ Ters. 34, 35. Hæc — sæcuti. Sine parabola non loquebatur eis, tempore illo videlicet: multa enim sæpius illis locutus est sine parabolis; tune autem per parabolas loquebatur eis, ut compleretur quod dictum fuerat per David ". At translatio Septuaginta interpretum habet φθέγξου μαι προβλήματα ἀπ᾿ ἀρχῆς, loquar problemata sive propositiones obscuras ab initio. Qui vero præsens Evangelium in Græcam transtulit linguam, dixit: Ερεύξομαι κεκρυμμένα ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, Eructabo abscondita a constitutione mundi. Hebraicis præsens dictionibus, quæ et hæc et illa significant. Sicut eructo significat etiam loquor; et illi προβλήματα dixerunt αἰνίγματα, sicut et εὐαγγελικαὶ παραβολαί. Καθάπερ γὰρ τὰ αἰνίγματα Aquila testatus est. Enigmata vero sunt etiam evangelicæ parabola. Quemadmodum enim æuigmata absconditam habent veritatem, ita sane et ille. Quod autem dicitur: 4 constitutione saculi, idem significat quod, Ab initio mundi. Marcus vero dixit: Et hujusmodi parabolis multis loquebatur eis sermonem prout poterant audire ", hoc 1 Psal. LXXVII, sr Marc. 1V, κεκρυμμένην ἔχουσι τὴν ἀλήθειαν, οὕτω δὴ καὶ αὗται. Καὶ τὸ Από καταβολῆς δὲ κόσμου, τὴν ἀπ' ἀρχῆς κόσμου, δηλοῖ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι Καὶ τοιαύταις παραβολαῖς πολλαὶς ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον, καθὼς ἡδύναντο ἀκούειν, τουτέστι, καθὼς ἦσαν ἄξιοι ἀκούειν οἱ Γραμματεί; καὶ Φαρι σαίοι. Ἐπεὶ γὰρ οὐ διὰ τὸ ὠφεληθῆναι ἡκροῶντο, Varia lectiones et notæ. Qui scilicet et ipse loco habet αἰνίγματα. Conspersioncm. Commistionem.

Χριστὸς, διὰ τὸ γόνιμον καὶ τρόφιμον. Γεννά γὰρ τοὺς πιστοὺς διὰ τοῦ βαπτίσματος, καὶ τρέφει αὐτοὺς τῇ βρώσει τῶν δογμάτων τῆς πίστεως· ζύμῃ δὲ, ὁ λόγος τῆς πίστεως παρεικάζεται, διότι καθάπερ ἡ ζύμη, ὀλίγη τις οὖσα, καὶ εἰς πολὺ ἄλευρον ἐγχρυβεῖσα, διὰ τῆς ἀναφυράσεως ὅλον τὸ ἄλευρον εἰς ἐν σῶμα συνενοί, καὶ εἰς ἕτερον εἶδος, παρὰ πρότερον εἶχε, μεθιστῷ, καὶ νεκρὸν ὄν, τρόπον τινά, ζωοί, καὶ άνω βαίνειν παρασκευάζει, δύναμιν ἔχουσα δραστι κήν. Οὕτω καὶ ὁ λόγος τῆς πίστεως, ὀλίγος ὤν, ὡς προείρηται, τῇ ποσότητι, καὶ ἐγκρυπτόμενος ψυχαῖς πολλῶν ἀνθρώπων διὰ τῆς διδασκαλίας, πάντας εἰ; ἐν σῶμα τῆς Ἐκκλησίας συνενοί, καὶ εἰς ἕτερον εἶδος πολιτείας μεθιστῷ, καὶ νεκρούς ἔντας εἰς ενέργειαν ἀρετῆς, ζωοί πρὸς ἐργασίαν αὐτῆς καὶ ἄνω βαίνειν πρὸς οὐρανὸν παρασκευάζει, καὶ πάντα ποιεῖ, δύναμιν ἔχων ἄφατον. per numerum trium, multa significare solent. Ει σημαίνειν. Και γυνὴ μὲν νοεῖται, ή σοφία, ήγουν, ὁ mulier intelligitur sapientia, sive ipse Christus, co quod fertilis sit ac nutriat. Fideles siquidem per baptismum generat, eosque cibo dogmatum fidei enutrit. Fermento autem comparatur sermo fidei. Sicut enim fern:entum cum sit modicum, in multa tainen farina absconditum, per conspersionem (q) totam farinam in unum simul corpus unit, et in alteram speciem, ab ea quam prius babebat, transmutat: cumque farina res sit mor. tua, eam quodammodo vivificat, ac vim habens activam, sursum ascendere facit. Ita quoque {fidei sermo, eum ut dictum est, quantitate sit modicus, in multorum hominum animabus occultatus per doctrinam, omnes in unum unit Ecclesiæ corpus, ac in alteram conversationis speciem transmufat, cumque mortui sint ad opera virtutis, vivificat ad ejus operationem: et sursum ascendere facit ad cœlum, omniaque efficit sua ineffabiti potentia. Veis. 33. Donec totumn. Neque enim in hominum animabus occultatum quiescet, donec omnes in unum unierit, quos sapientia illa præfnivit, quæ omnium mentes præcognovit. Nam tria sata quanquam significatione multitudinem demonstrent, attamen numero tandem definita sunt. Magna ergo est prædicationis virtus: quod que semel fermentatum est, rursum reliqum parti fermentum fiet. Quidam autem farinam dicunt homines: sala vero tria sive tres mensuras, Judaeos, Samaritanɔs et Græcos. Εως - όλον. Οὐ στήσεται γὰρ, ἐγκρυπτόμενος ταῖς ψυχαῖς τῶν ἀνθρώπων, ἕως οὗ ἐνωθῶσιν εἰς ἐν πάντες, οὓς προώρισεν ἡ πάντων τὰς γνώμας προγια νώσκουσα σοφία. Τὰ γὰρ τρία σάτα, εἰ καὶ τῇ ἐμπ φάσει πλῆθος δηλοῦσιν, ἀλλὰ τῷ ἀριθμῷ πεπερατωμένα τέως εἰσί. Πολλὴ οὖν τοῦ κηρύγματος ἡ δύναμις, καὶ τὸ ζυμωθὲν ἅπαξ, ζύμη πάλιν τῷ λοιπῷ μέρει γίνεται. Τινὲς δὲ ἄλευρον μὲν λέγουσι, τοὺς ἀνθρώπους· σάτα δὲ, ήτοι, μέτρα τρία, τοὺς Ἰουδαίου;, τοὺς Σαμαρείτας, καὶ τοὺς Ἕλληνας. Ταῦτα - κόσμου. Χωρίς παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς, κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον δηλαδή. Πολλά γάρ πολλάκις ἐλάλησεν αὐτοῖς, δίχα παραβολῆς· τότε δὲ διὰ παραβολῶν ἐλάλει αὐτοῖς, ἵνα πληρωθῇ καὶ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ Δαυΐδ. 'Αλλ' ἡ μὲν ἑρμηνεία τῶν Εβδομήκοντα, φθέγξομαι προβλήματα ἀπ' ἀρχῆς ἔγραψεν· Ὁ δὲ τὸ παρὸν Εὐαγγέλιον εἰς τὴν Ἑλλάδα γλῶσσαν μεταβαλών, 'Ερεύξομαι κεκρυμμένα ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, εἴρηκε, ταῖς Ἑβραῖκαῖς λέξεσι προσχών, αἵτινες καὶ ταῦτα κἀκεῖνα δηλοῦσι. Καὶ τὸ Ερεύγομαι γὰρ, τὸ Φθέγγομαι σημαίνει. Καὶ προ βλήματα ἐκεῖνοι, τὰ αἰνίγματα εἶπον, ὡς καὶ ὁ Ακύλας ἐμαρτύρησεν. Αινίγματα δέ εἰσιν καὶ αἱ Ters. 34, 35. Hæc — sæcuti. Sine parabola non loquebatur eis, tempore illo videlicet: multa enim sæpius illis locutus est sine parabolis; tune autem per parabolas loquebatur eis, ut compleretur quod dictum fuerat per David ". At translatio Septuaginta interpretum habet φθέγξου μαι προβλήματα ἀπ᾿ ἀρχῆς, loquar problemata sive propositiones obscuras ab initio. Qui vero præsens Evangelium in Græcam transtulit linguam, dixit: Ερεύξομαι κεκρυμμένα ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, Eructabo abscondita a constitutione mundi. Hebraicis præsens dictionibus, quæ et hæc et illa significant. Sicut eructo significat etiam loquor; et illi προβλήματα dixerunt αἰνίγματα, sicut et εὐαγγελικαὶ παραβολαί. Καθάπερ γὰρ τὰ αἰνίγματα Aquila testatus est. Enigmata vero sunt etiam evangelicæ parabola. Quemadmodum enim æuigmata absconditam habent veritatem, ita sane et ille. Quod autem dicitur: 4 constitutione saculi, idem significat quod, Ab initio mundi. Marcus vero dixit: Et hujusmodi parabolis multis loquebatur eis sermonem prout poterant audire ", hoc 1 Psal. LXXVII, sr Marc. 1V, κεκρυμμένην ἔχουσι τὴν ἀλήθειαν, οὕτω δὴ καὶ αὗται. Καὶ τὸ Από καταβολῆς δὲ κόσμου, τὴν ἀπ' ἀρχῆς κόσμου, δηλοῖ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι Καὶ τοιαύταις παραβολαῖς πολλαὶς ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον, καθὼς ἡδύναντο ἀκούειν, τουτέστι, καθὼς ἦσαν ἄξιοι ἀκούειν οἱ Γραμματεί; καὶ Φαρι σαίοι. Ἐπεὶ γὰρ οὐ διὰ τὸ ὠφεληθῆναι ἡκροῶντο, Varia lectiones et notæ. Qui scilicet et ipse loco habet αἰνίγματα. Conspersioncm. Commistionem.

Χριστὸς, διὰ τὸ γόνιμον καὶ τρόφιμον. Γεννά γὰρ τοὺς πιστοὺς διὰ τοῦ βαπτίσματος, καὶ τρέφει αὐτοὺς τῇ βρώσει τῶν δογμάτων τῆς πίστεως· ζύμῃ δὲ, ὁ λόγος τῆς πίστεως παρεικάζεται, διότι καθάπερ ἡ ζύμη, ὀλίγη τις οὖσα, καὶ εἰς πολὺ ἄλευρον ἐγχρυβεῖσα, διὰ τῆς ἀναφυράσεως ὅλον τὸ ἄλευρον εἰς ἐν σῶμα συνενοί, καὶ εἰς ἕτερον εἶδος, παρὰ πρότερον εἶχε, μεθιστῷ, καὶ νεκρὸν ὄν, τρόπον τινά, ζωοί, καὶ άνω βαίνειν παρασκευάζει, δύναμιν ἔχουσα δραστι κήν. Οὕτω καὶ ὁ λόγος τῆς πίστεως, ὀλίγος ὤν, ὡς προείρηται, τῇ ποσότητι, καὶ ἐγκρυπτόμενος ψυχαῖς πολλῶν ἀνθρώπων διὰ τῆς διδασκαλίας, πάντας εἰ; ἐν σῶμα τῆς Ἐκκλησίας συνενοί, καὶ εἰς ἕτερον εἶδος πολιτείας μεθιστῷ, καὶ νεκρούς ἔντας εἰς ενέργειαν ἀρετῆς, ζωοί πρὸς ἐργασίαν αὐτῆς καὶ ἄνω βαίνειν πρὸς οὐρανὸν παρασκευάζει, καὶ πάντα ποιεῖ, δύναμιν ἔχων ἄφατον. per numerum trium, multa significare solent. Ει σημαίνειν. Και γυνὴ μὲν νοεῖται, ή σοφία, ήγουν, ὁ mulier intelligitur sapientia, sive ipse Christus, co quod fertilis sit ac nutriat. Fideles siquidem per baptismum generat, eosque cibo dogmatum fidei enutrit. Fermento autem comparatur sermo fidei. Sicut enim fern:entum cum sit modicum, in multa tainen farina absconditum, per conspersionem (q) totam farinam in unum simul corpus unit, et in alteram speciem, ab ea quam prius babebat, transmutat: cumque farina res sit mor. tua, eam quodammodo vivificat, ac vim habens activam, sursum ascendere facit. Ita quoque {fidei sermo, eum ut dictum est, quantitate sit modicus, in multorum hominum animabus occultatus per doctrinam, omnes in unum unit Ecclesiæ corpus, ac in alteram conversationis speciem transmufat, cumque mortui sint ad opera virtutis, vivificat ad ejus operationem: et sursum ascendere facit ad cœlum, omniaque efficit sua ineffabiti potentia. Veis. 33. Donec totumn. Neque enim in hominum animabus occultatum quiescet, donec omnes in unum unierit, quos sapientia illa præfnivit, quæ omnium mentes præcognovit. Nam tria sata quanquam significatione multitudinem demonstrent, attamen numero tandem definita sunt. Magna ergo est prædicationis virtus: quod que semel fermentatum est, rursum reliqum parti fermentum fiet. Quidam autem farinam dicunt homines: sala vero tria sive tres mensuras, Judaeos, Samaritanɔs et Græcos. Εως - όλον. Οὐ στήσεται γὰρ, ἐγκρυπτόμενος ταῖς ψυχαῖς τῶν ἀνθρώπων, ἕως οὗ ἐνωθῶσιν εἰς ἐν πάντες, οὓς προώρισεν ἡ πάντων τὰς γνώμας προγια νώσκουσα σοφία. Τὰ γὰρ τρία σάτα, εἰ καὶ τῇ ἐμπ φάσει πλῆθος δηλοῦσιν, ἀλλὰ τῷ ἀριθμῷ πεπερατωμένα τέως εἰσί. Πολλὴ οὖν τοῦ κηρύγματος ἡ δύναμις, καὶ τὸ ζυμωθὲν ἅπαξ, ζύμη πάλιν τῷ λοιπῷ μέρει γίνεται. Τινὲς δὲ ἄλευρον μὲν λέγουσι, τοὺς ἀνθρώπους· σάτα δὲ, ήτοι, μέτρα τρία, τοὺς Ἰουδαίου;, τοὺς Σαμαρείτας, καὶ τοὺς Ἕλληνας. Ταῦτα - κόσμου. Χωρίς παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς, κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον δηλαδή. Πολλά γάρ πολλάκις ἐλάλησεν αὐτοῖς, δίχα παραβολῆς· τότε δὲ διὰ παραβολῶν ἐλάλει αὐτοῖς, ἵνα πληρωθῇ καὶ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ Δαυΐδ. 'Αλλ' ἡ μὲν ἑρμηνεία τῶν Εβδομήκοντα, φθέγξομαι προβλήματα ἀπ' ἀρχῆς ἔγραψεν· Ὁ δὲ τὸ παρὸν Εὐαγγέλιον εἰς τὴν Ἑλλάδα γλῶσσαν μεταβαλών, 'Ερεύξομαι κεκρυμμένα ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, εἴρηκε, ταῖς Ἑβραῖκαῖς λέξεσι προσχών, αἵτινες καὶ ταῦτα κἀκεῖνα δηλοῦσι. Καὶ τὸ Ερεύγομαι γὰρ, τὸ Φθέγγομαι σημαίνει. Καὶ προ βλήματα ἐκεῖνοι, τὰ αἰνίγματα εἶπον, ὡς καὶ ὁ Ακύλας ἐμαρτύρησεν. Αινίγματα δέ εἰσιν καὶ αἱ Ters. 34, 35. Hæc — sæcuti. Sine parabola non loquebatur eis, tempore illo videlicet: multa enim sæpius illis locutus est sine parabolis; tune autem per parabolas loquebatur eis, ut compleretur quod dictum fuerat per David ". At translatio Septuaginta interpretum habet φθέγξου μαι προβλήματα ἀπ᾿ ἀρχῆς, loquar problemata sive propositiones obscuras ab initio. Qui vero præsens Evangelium in Græcam transtulit linguam, dixit: Ερεύξομαι κεκρυμμένα ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, Eructabo abscondita a constitutione mundi. Hebraicis præsens dictionibus, quæ et hæc et illa significant. Sicut eructo significat etiam loquor; et illi προβλήματα dixerunt αἰνίγματα, sicut et εὐαγγελικαὶ παραβολαί. Καθάπερ γὰρ τὰ αἰνίγματα Aquila testatus est. Enigmata vero sunt etiam evangelicæ parabola. Quemadmodum enim æuigmata absconditam habent veritatem, ita sane et ille. Quod autem dicitur: 4 constitutione saculi, idem significat quod, Ab initio mundi. Marcus vero dixit: Et hujusmodi parabolis multis loquebatur eis sermonem prout poterant audire ", hoc 1 Psal. LXXVII, sr Marc. 1V, κεκρυμμένην ἔχουσι τὴν ἀλήθειαν, οὕτω δὴ καὶ αὗται. Καὶ τὸ Από καταβολῆς δὲ κόσμου, τὴν ἀπ' ἀρχῆς κόσμου, δηλοῖ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι Καὶ τοιαύταις παραβολαῖς πολλαὶς ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον, καθὼς ἡδύναντο ἀκούειν, τουτέστι, καθὼς ἦσαν ἄξιοι ἀκούειν οἱ Γραμματεί; καὶ Φαρι σαίοι. Ἐπεὶ γὰρ οὐ διὰ τὸ ὠφεληθῆναι ἡκροῶντο, Varia lectiones et notæ. Qui scilicet et ipse loco habet αἰνίγματα. Conspersioncm. Commistionem.

CAP. XIII. ἀλλὰ διὰ τὸ ἐπηρεάσαι τοῖς αὐτοῦ λόγου, ἐν παρα- a est quatenus digni erant ad audiendum Scribæ et βολαῖς αὐτοῖς ἐλάλησεν, ἵνα καὶ αὐτὸς τὸ οἰκεῖον ἔργον εἴη πληρῶν, καὶ αὐτοὶ μὴ νοοῦντες, & λέγει, μείνωσιν ἄπρακτοι. Τότε δοχεῖτο, Ἰησοῦς. Εἰς τὴν οἰκίαν, ἐν ᾗ ἐξενο- Καὶ προσῆλθον ἀγροῦ. Κατά μόνας μετά παρ'ησίας ἐρωτῶσιν, ὡς ἀκούσαντες πρότερον, ὅτι αὐτοῖς δέδοται γνῶνα: τα μυστήρια. Περὶ μόνης δὲ ταύτης τῆς παραβολῆς ἐρωτῶσιν, ὡς τὰς ἄλλας δύο συνέντες, τήν τε τοῦ σινάπεως, καὶ τὴν τῆς ζύμης, ἅτε σαφεστέρας ούσας. Αὕτη δὲ καὶ φο βερὰν εἶχεν ἀπειλὴν ἐπὶ τέλει, θορυβοῦσαν αὐτούς. 'Ο δὲ ἀποκριθεὶς — ἀνθρώπου. Υἱὸν ἀνθρώπου, ἑαυτὸν ὀνομάζει, διὰ τὴν φαινομένην ἐνανθρώπησιν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο συνεχῶς λέγει, βεβαιῶν, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν ἐνηνθρώπησε, καὶ ἔστω σοι τοῦτο τοῦ λοιπου γνώριμον. ῾Ο δὲ ἀγρὸς — κόσμος. Ανωτέρω περὶ τούτου προείρηται. Τὸ δὲ καλὸν εἰσίν. Τίνες οὗτοι; Οἱ υἱοὶ τῆς βασιλείας. Υιο! μὲν τῆς βασιλείας άξονται οἱ ὀρθόδοξον, ὡς ὑπὸ τοῦ βασιλέως Χριστοῦ σπαρέντες εἰς γεωργίαν ἀρετῆς, καὶ κληρονο μεῖν τῆς βασιλείας αὐτοῦ μέλλοντες· υἱοὶ δὲ, τοῦ πονηροῦ, οἱ αἱρετικοί, ὡς ὑπὸ τοῦ διαβόλου σπαρέντες εἰς γεωργίας κακίας, καὶ κληρονομείν τοῦ ἡτοιμασμένου αὐτῷ πυρὸς μέλλοντες ὁμοίως. Τὰ δὲ ζιζάνια - πονηροῦ. Είρηται ήδη περί τούτων. Ὁ δὲ ἐχθρὸς· εἰσίν. Καὶ περὶ τούτων προδ:εδάξομεν. Χρὴ δέ σε μνημονεύειν, ὅτι ἐν τῷ ὀκτω κατό κάτω κεφαλαίω, θερισμόν μὲν ἐκάλεσε, τοὺς πιστεῦσαι μέλλοντας, ὡς ἑτοίμους εἰς τὸ συγκομι cθήνα: θεριστής δέ, τοὺς συγκομίζοντας αὐτοὺς ἀποστόλου;. Ἐν δὲ τῷ παρόντι, θερισμὸν μὲν, την συντέλειαν τοῦ κόσμου, διὰ τὴν ἀπὸ τῆς ἐπικήρου ζωῆς ἐκτομὴν τῶν ἀνθρώπων· θεριστὰς δὲ, του; ἐκτέμνοντας αὐτοὺς ἀπ' αὐτῆς ἀγγέλους. Ομοίως ἐὲ καὶ σπέρμα, οπίσω μὲν, τὸν λόγον τῆς πίστεως ὠνόμασεν· ἐν δὲ τῇ προκειμένῃ παραβολῇ, αὐτοὺς τοὺς πιστεύσαντας κατ' ἄλλην καὶ ἄλλην ἔννοιαν. Ο Pharisæi. Nam quia non ad sumendam utilitatem audiebant, sed ad struendam sermonibus ejus calumniam; in parabolis locutus est eis: ut et ipse suum opus adimpleret, et illi non intelligentes quæ diceret, per illa nihil proficerent. Vers. 36. Tunc - Jesus. In domum ubi hospitabatur. Vers. 36. Et accesserunt —agri. Seorsim liberc interrogabant, ut qui prius audierant datum illis esse ut nossent mysteria. De sola vero hac parobola interrogant, utpote reliquas duas intelligentes, puta de sinapi et de fermento, tanquam manifestiores. Hæc autem formidabiliores circa Enem minas habebat, quæ ipsos exterrebant. Vers. 37. Respondens autem - hominis. Filium hominis seipsum nominat, propter humanitatem suam quæ apparebat: et hoc frequenter dicit, confirmans quod vere humanitatem assumpserit. Erit ergo tibi hoc deinceps manifestum. Vers. 38. Ager vero predictum est. - mundus. Superius de hoc Vers. 38. Βοnum vero - sunt. ++ Quinam bi? Vers. 38. Filii regni. Filii regni dicuntur, qui rectam servant fidem: utpote a rege Christo seminati ad colendam virtutem, et ad possidendum ejus regnum. Filii vero mali illius, sunt hæretici, tanquam a diabolo seminati ad colendam pravitatem, et similiter ad possidendum ignem ipsi præparatum. Vers. 38. Zisania vero mali. Modo de illis dictum est. Vers. 39. Inimicus autem - - sunt. Etiam de his prædiximus. Te autem meminisse oportet, quod decimo octavo capite messem vocaverit eos qui credituri erant, veluti paratos ut colligerentur; messores autem qui illos colligebant, apostolos; in praesenti vero loco messem dicit sæculi consummationem propter excisionem a vita mortali: messores auteni angelos, qui ab ea sunt illos excisuri. Similiter et semen superius sermonem fidei nuncupavit: in bạc vero parabola eos qui crediderunt: juxta alium videlicet et alium intellectum. Qui enim credidit et triticum dicitur, tanquanı γὰρ πιστεύσας λέγεται μὲν καὶ σίτος, ὡς καρπὸς τοῦ fructus primi seminis, verbi scilicet dei: poterit πρώτου σπέρματος, ἤτοι τοῦ λόγου τῆς πίστεως. Λέγοιτο δ' ἂν καὶ σπέρμα, ὡς καρποφορών πάλιν ἕτερον εἰς πίστιν. Οὐχ ἡρμήνευσε δὲ, τίνες μέν εἰσιν οἱ καθεύδοντες ἄνθρωποι, τίνες δὲ οἱ δοῦλοι τοῦ εἰκοδεσπότου, ἀλλὰ παρῆκεν αὐτούς, ἢ ὡς ἐγνωσμένους, ἢ καὶ διδάσκων, ὅτι οὐ χρὴ τὰς παραβολάς κατά ῥῆσιν ἑρμηνεύειν, ὥς φησιν ὁ Χρυσόστο μος, ἀλλὰ κατὰ μόνα τὰ ἀναγκαιότερα μέρη, δι' nihilominus dici semen, utpote rursus alterum ad fidem fructificans. Non est autem interpretatus quinam sint dormientes homines, et qui servi patrisfamilias; sed illos prætermisit aut tanquanı manifestos, aut etiam docens quod non oporteat parabolas ad verbum interpretari, ut ait Chrysostomus, sed tantum in locis maxime necessariis. propter quæ etiam assumuntur. Nam reliqua co Variæ lectiones et notæ. Hoc exciderat in codice Henlenii. Bis hoc loco κληρονομείν, pro κληρονομία», duriuscule. Sed nihil tentandum, Tom. VII, p. 487. E. Αναγκαιότατα Α.

CAP. XIII. ἀλλὰ διὰ τὸ ἐπηρεάσαι τοῖς αὐτοῦ λόγου, ἐν παρα- a est quatenus digni erant ad audiendum Scribæ et βολαῖς αὐτοῖς ἐλάλησεν, ἵνα καὶ αὐτὸς τὸ οἰκεῖον ἔργον εἴη πληρῶν, καὶ αὐτοὶ μὴ νοοῦντες, & λέγει, μείνωσιν ἄπρακτοι. Τότε δοχεῖτο, Ἰησοῦς. Εἰς τὴν οἰκίαν, ἐν ᾗ ἐξενο- Καὶ προσῆλθον ἀγροῦ. Κατά μόνας μετά παρ'ησίας ἐρωτῶσιν, ὡς ἀκούσαντες πρότερον, ὅτι αὐτοῖς δέδοται γνῶνα: τα μυστήρια. Περὶ μόνης δὲ ταύτης τῆς παραβολῆς ἐρωτῶσιν, ὡς τὰς ἄλλας δύο συνέντες, τήν τε τοῦ σινάπεως, καὶ τὴν τῆς ζύμης, ἅτε σαφεστέρας ούσας. Αὕτη δὲ καὶ φο βερὰν εἶχεν ἀπειλὴν ἐπὶ τέλει, θορυβοῦσαν αὐτούς. 'Ο δὲ ἀποκριθεὶς — ἀνθρώπου. Υἱὸν ἀνθρώπου, ἑαυτὸν ὀνομάζει, διὰ τὴν φαινομένην ἐνανθρώπησιν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο συνεχῶς λέγει, βεβαιῶν, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν ἐνηνθρώπησε, καὶ ἔστω σοι τοῦτο τοῦ λοιπου γνώριμον. ῾Ο δὲ ἀγρὸς — κόσμος. Ανωτέρω περὶ τούτου προείρηται. Τὸ δὲ καλὸν εἰσίν. Τίνες οὗτοι; Οἱ υἱοὶ τῆς βασιλείας. Υιο! μὲν τῆς βασιλείας άξονται οἱ ὀρθόδοξον, ὡς ὑπὸ τοῦ βασιλέως Χριστοῦ σπαρέντες εἰς γεωργίαν ἀρετῆς, καὶ κληρονο μεῖν τῆς βασιλείας αὐτοῦ μέλλοντες· υἱοὶ δὲ, τοῦ πονηροῦ, οἱ αἱρετικοί, ὡς ὑπὸ τοῦ διαβόλου σπαρέντες εἰς γεωργίας κακίας, καὶ κληρονομείν τοῦ ἡτοιμασμένου αὐτῷ πυρὸς μέλλοντες ὁμοίως. Τὰ δὲ ζιζάνια - πονηροῦ. Είρηται ήδη περί τούτων. Ὁ δὲ ἐχθρὸς· εἰσίν. Καὶ περὶ τούτων προδ:εδάξομεν. Χρὴ δέ σε μνημονεύειν, ὅτι ἐν τῷ ὀκτω κατό κάτω κεφαλαίω, θερισμόν μὲν ἐκάλεσε, τοὺς πιστεῦσαι μέλλοντας, ὡς ἑτοίμους εἰς τὸ συγκομι cθήνα: θεριστής δέ, τοὺς συγκομίζοντας αὐτοὺς ἀποστόλου;. Ἐν δὲ τῷ παρόντι, θερισμὸν μὲν, την συντέλειαν τοῦ κόσμου, διὰ τὴν ἀπὸ τῆς ἐπικήρου ζωῆς ἐκτομὴν τῶν ἀνθρώπων· θεριστὰς δὲ, του; ἐκτέμνοντας αὐτοὺς ἀπ' αὐτῆς ἀγγέλους. Ομοίως ἐὲ καὶ σπέρμα, οπίσω μὲν, τὸν λόγον τῆς πίστεως ὠνόμασεν· ἐν δὲ τῇ προκειμένῃ παραβολῇ, αὐτοὺς τοὺς πιστεύσαντας κατ' ἄλλην καὶ ἄλλην ἔννοιαν. Ο Pharisæi. Nam quia non ad sumendam utilitatem audiebant, sed ad struendam sermonibus ejus calumniam; in parabolis locutus est eis: ut et ipse suum opus adimpleret, et illi non intelligentes quæ diceret, per illa nihil proficerent. Vers. 36. Tunc - Jesus. In domum ubi hospitabatur. Vers. 36. Et accesserunt —agri. Seorsim liberc interrogabant, ut qui prius audierant datum illis esse ut nossent mysteria. De sola vero hac parobola interrogant, utpote reliquas duas intelligentes, puta de sinapi et de fermento, tanquam manifestiores. Hæc autem formidabiliores circa Enem minas habebat, quæ ipsos exterrebant. Vers. 37. Respondens autem - hominis. Filium hominis seipsum nominat, propter humanitatem suam quæ apparebat: et hoc frequenter dicit, confirmans quod vere humanitatem assumpserit. Erit ergo tibi hoc deinceps manifestum. Vers. 38. Ager vero predictum est. - mundus. Superius de hoc Vers. 38. Βοnum vero - sunt. ++ Quinam bi? Vers. 38. Filii regni. Filii regni dicuntur, qui rectam servant fidem: utpote a rege Christo seminati ad colendam virtutem, et ad possidendum ejus regnum. Filii vero mali illius, sunt hæretici, tanquam a diabolo seminati ad colendam pravitatem, et similiter ad possidendum ignem ipsi præparatum. Vers. 38. Zisania vero mali. Modo de illis dictum est. Vers. 39. Inimicus autem - - sunt. Etiam de his prædiximus. Te autem meminisse oportet, quod decimo octavo capite messem vocaverit eos qui credituri erant, veluti paratos ut colligerentur; messores autem qui illos colligebant, apostolos; in praesenti vero loco messem dicit sæculi consummationem propter excisionem a vita mortali: messores auteni angelos, qui ab ea sunt illos excisuri. Similiter et semen superius sermonem fidei nuncupavit: in bạc vero parabola eos qui crediderunt: juxta alium videlicet et alium intellectum. Qui enim credidit et triticum dicitur, tanquanı γὰρ πιστεύσας λέγεται μὲν καὶ σίτος, ὡς καρπὸς τοῦ fructus primi seminis, verbi scilicet dei: poterit πρώτου σπέρματος, ἤτοι τοῦ λόγου τῆς πίστεως. Λέγοιτο δ' ἂν καὶ σπέρμα, ὡς καρποφορών πάλιν ἕτερον εἰς πίστιν. Οὐχ ἡρμήνευσε δὲ, τίνες μέν εἰσιν οἱ καθεύδοντες ἄνθρωποι, τίνες δὲ οἱ δοῦλοι τοῦ εἰκοδεσπότου, ἀλλὰ παρῆκεν αὐτούς, ἢ ὡς ἐγνωσμένους, ἢ καὶ διδάσκων, ὅτι οὐ χρὴ τὰς παραβολάς κατά ῥῆσιν ἑρμηνεύειν, ὥς φησιν ὁ Χρυσόστο μος, ἀλλὰ κατὰ μόνα τὰ ἀναγκαιότερα μέρη, δι' nihilominus dici semen, utpote rursus alterum ad fidem fructificans. Non est autem interpretatus quinam sint dormientes homines, et qui servi patrisfamilias; sed illos prætermisit aut tanquanı manifestos, aut etiam docens quod non oporteat parabolas ad verbum interpretari, ut ait Chrysostomus, sed tantum in locis maxime necessariis. propter quæ etiam assumuntur. Nam reliqua co Variæ lectiones et notæ. Hoc exciderat in codice Henlenii. Bis hoc loco κληρονομείν, pro κληρονομία», duriuscule. Sed nihil tentandum, Tom. VII, p. 487. E. Αναγκαιότατα Α.

CAP. XIII. ἀλλὰ διὰ τὸ ἐπηρεάσαι τοῖς αὐτοῦ λόγου, ἐν παρα- a est quatenus digni erant ad audiendum Scribæ et βολαῖς αὐτοῖς ἐλάλησεν, ἵνα καὶ αὐτὸς τὸ οἰκεῖον ἔργον εἴη πληρῶν, καὶ αὐτοὶ μὴ νοοῦντες, & λέγει, μείνωσιν ἄπρακτοι. Τότε δοχεῖτο, Ἰησοῦς. Εἰς τὴν οἰκίαν, ἐν ᾗ ἐξενο- Καὶ προσῆλθον ἀγροῦ. Κατά μόνας μετά παρ'ησίας ἐρωτῶσιν, ὡς ἀκούσαντες πρότερον, ὅτι αὐτοῖς δέδοται γνῶνα: τα μυστήρια. Περὶ μόνης δὲ ταύτης τῆς παραβολῆς ἐρωτῶσιν, ὡς τὰς ἄλλας δύο συνέντες, τήν τε τοῦ σινάπεως, καὶ τὴν τῆς ζύμης, ἅτε σαφεστέρας ούσας. Αὕτη δὲ καὶ φο βερὰν εἶχεν ἀπειλὴν ἐπὶ τέλει, θορυβοῦσαν αὐτούς. 'Ο δὲ ἀποκριθεὶς — ἀνθρώπου. Υἱὸν ἀνθρώπου, ἑαυτὸν ὀνομάζει, διὰ τὴν φαινομένην ἐνανθρώπησιν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο συνεχῶς λέγει, βεβαιῶν, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν ἐνηνθρώπησε, καὶ ἔστω σοι τοῦτο τοῦ λοιπου γνώριμον. ῾Ο δὲ ἀγρὸς — κόσμος. Ανωτέρω περὶ τούτου προείρηται. Τὸ δὲ καλὸν εἰσίν. Τίνες οὗτοι; Οἱ υἱοὶ τῆς βασιλείας. Υιο! μὲν τῆς βασιλείας άξονται οἱ ὀρθόδοξον, ὡς ὑπὸ τοῦ βασιλέως Χριστοῦ σπαρέντες εἰς γεωργίαν ἀρετῆς, καὶ κληρονο μεῖν τῆς βασιλείας αὐτοῦ μέλλοντες· υἱοὶ δὲ, τοῦ πονηροῦ, οἱ αἱρετικοί, ὡς ὑπὸ τοῦ διαβόλου σπαρέντες εἰς γεωργίας κακίας, καὶ κληρονομείν τοῦ ἡτοιμασμένου αὐτῷ πυρὸς μέλλοντες ὁμοίως. Τὰ δὲ ζιζάνια - πονηροῦ. Είρηται ήδη περί τούτων. Ὁ δὲ ἐχθρὸς· εἰσίν. Καὶ περὶ τούτων προδ:εδάξομεν. Χρὴ δέ σε μνημονεύειν, ὅτι ἐν τῷ ὀκτω κατό κάτω κεφαλαίω, θερισμόν μὲν ἐκάλεσε, τοὺς πιστεῦσαι μέλλοντας, ὡς ἑτοίμους εἰς τὸ συγκομι cθήνα: θεριστής δέ, τοὺς συγκομίζοντας αὐτοὺς ἀποστόλου;. Ἐν δὲ τῷ παρόντι, θερισμὸν μὲν, την συντέλειαν τοῦ κόσμου, διὰ τὴν ἀπὸ τῆς ἐπικήρου ζωῆς ἐκτομὴν τῶν ἀνθρώπων· θεριστὰς δὲ, του; ἐκτέμνοντας αὐτοὺς ἀπ' αὐτῆς ἀγγέλους. Ομοίως ἐὲ καὶ σπέρμα, οπίσω μὲν, τὸν λόγον τῆς πίστεως ὠνόμασεν· ἐν δὲ τῇ προκειμένῃ παραβολῇ, αὐτοὺς τοὺς πιστεύσαντας κατ' ἄλλην καὶ ἄλλην ἔννοιαν. Ο Pharisæi. Nam quia non ad sumendam utilitatem audiebant, sed ad struendam sermonibus ejus calumniam; in parabolis locutus est eis: ut et ipse suum opus adimpleret, et illi non intelligentes quæ diceret, per illa nihil proficerent. Vers. 36. Tunc - Jesus. In domum ubi hospitabatur. Vers. 36. Et accesserunt —agri. Seorsim liberc interrogabant, ut qui prius audierant datum illis esse ut nossent mysteria. De sola vero hac parobola interrogant, utpote reliquas duas intelligentes, puta de sinapi et de fermento, tanquam manifestiores. Hæc autem formidabiliores circa Enem minas habebat, quæ ipsos exterrebant. Vers. 37. Respondens autem - hominis. Filium hominis seipsum nominat, propter humanitatem suam quæ apparebat: et hoc frequenter dicit, confirmans quod vere humanitatem assumpserit. Erit ergo tibi hoc deinceps manifestum. Vers. 38. Ager vero predictum est. - mundus. Superius de hoc Vers. 38. Βοnum vero - sunt. ++ Quinam bi? Vers. 38. Filii regni. Filii regni dicuntur, qui rectam servant fidem: utpote a rege Christo seminati ad colendam virtutem, et ad possidendum ejus regnum. Filii vero mali illius, sunt hæretici, tanquam a diabolo seminati ad colendam pravitatem, et similiter ad possidendum ignem ipsi præparatum. Vers. 38. Zisania vero mali. Modo de illis dictum est. Vers. 39. Inimicus autem - - sunt. Etiam de his prædiximus. Te autem meminisse oportet, quod decimo octavo capite messem vocaverit eos qui credituri erant, veluti paratos ut colligerentur; messores autem qui illos colligebant, apostolos; in praesenti vero loco messem dicit sæculi consummationem propter excisionem a vita mortali: messores auteni angelos, qui ab ea sunt illos excisuri. Similiter et semen superius sermonem fidei nuncupavit: in bạc vero parabola eos qui crediderunt: juxta alium videlicet et alium intellectum. Qui enim credidit et triticum dicitur, tanquanı γὰρ πιστεύσας λέγεται μὲν καὶ σίτος, ὡς καρπὸς τοῦ fructus primi seminis, verbi scilicet dei: poterit πρώτου σπέρματος, ἤτοι τοῦ λόγου τῆς πίστεως. Λέγοιτο δ' ἂν καὶ σπέρμα, ὡς καρποφορών πάλιν ἕτερον εἰς πίστιν. Οὐχ ἡρμήνευσε δὲ, τίνες μέν εἰσιν οἱ καθεύδοντες ἄνθρωποι, τίνες δὲ οἱ δοῦλοι τοῦ εἰκοδεσπότου, ἀλλὰ παρῆκεν αὐτούς, ἢ ὡς ἐγνωσμένους, ἢ καὶ διδάσκων, ὅτι οὐ χρὴ τὰς παραβολάς κατά ῥῆσιν ἑρμηνεύειν, ὥς φησιν ὁ Χρυσόστο μος, ἀλλὰ κατὰ μόνα τὰ ἀναγκαιότερα μέρη, δι' nihilominus dici semen, utpote rursus alterum ad fidem fructificans. Non est autem interpretatus quinam sint dormientes homines, et qui servi patrisfamilias; sed illos prætermisit aut tanquanı manifestos, aut etiam docens quod non oporteat parabolas ad verbum interpretari, ut ait Chrysostomus, sed tantum in locis maxime necessariis. propter quæ etiam assumuntur. Nam reliqua co Variæ lectiones et notæ. Hoc exciderat in codice Henlenii. Bis hoc loco κληρονομείν, pro κληρονομία», duriuscule. Sed nihil tentandum, Tom. VII, p. 487. E. Αναγκαιότατα Α.

CAP. XIII. ἀλλὰ διὰ τὸ ἐπηρεάσαι τοῖς αὐτοῦ λόγου, ἐν παρα- a est quatenus digni erant ad audiendum Scribæ et βολαῖς αὐτοῖς ἐλάλησεν, ἵνα καὶ αὐτὸς τὸ οἰκεῖον ἔργον εἴη πληρῶν, καὶ αὐτοὶ μὴ νοοῦντες, & λέγει, μείνωσιν ἄπρακτοι. Τότε δοχεῖτο, Ἰησοῦς. Εἰς τὴν οἰκίαν, ἐν ᾗ ἐξενο- Καὶ προσῆλθον ἀγροῦ. Κατά μόνας μετά παρ'ησίας ἐρωτῶσιν, ὡς ἀκούσαντες πρότερον, ὅτι αὐτοῖς δέδοται γνῶνα: τα μυστήρια. Περὶ μόνης δὲ ταύτης τῆς παραβολῆς ἐρωτῶσιν, ὡς τὰς ἄλλας δύο συνέντες, τήν τε τοῦ σινάπεως, καὶ τὴν τῆς ζύμης, ἅτε σαφεστέρας ούσας. Αὕτη δὲ καὶ φο βερὰν εἶχεν ἀπειλὴν ἐπὶ τέλει, θορυβοῦσαν αὐτούς. 'Ο δὲ ἀποκριθεὶς — ἀνθρώπου. Υἱὸν ἀνθρώπου, ἑαυτὸν ὀνομάζει, διὰ τὴν φαινομένην ἐνανθρώπησιν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο συνεχῶς λέγει, βεβαιῶν, ὅτι κατὰ ἀλήθειαν ἐνηνθρώπησε, καὶ ἔστω σοι τοῦτο τοῦ λοιπου γνώριμον. ῾Ο δὲ ἀγρὸς — κόσμος. Ανωτέρω περὶ τούτου προείρηται. Τὸ δὲ καλὸν εἰσίν. Τίνες οὗτοι; Οἱ υἱοὶ τῆς βασιλείας. Υιο! μὲν τῆς βασιλείας άξονται οἱ ὀρθόδοξον, ὡς ὑπὸ τοῦ βασιλέως Χριστοῦ σπαρέντες εἰς γεωργίαν ἀρετῆς, καὶ κληρονο μεῖν τῆς βασιλείας αὐτοῦ μέλλοντες· υἱοὶ δὲ, τοῦ πονηροῦ, οἱ αἱρετικοί, ὡς ὑπὸ τοῦ διαβόλου σπαρέντες εἰς γεωργίας κακίας, καὶ κληρονομείν τοῦ ἡτοιμασμένου αὐτῷ πυρὸς μέλλοντες ὁμοίως. Τὰ δὲ ζιζάνια - πονηροῦ. Είρηται ήδη περί τούτων. Ὁ δὲ ἐχθρὸς· εἰσίν. Καὶ περὶ τούτων προδ:εδάξομεν. Χρὴ δέ σε μνημονεύειν, ὅτι ἐν τῷ ὀκτω κατό κάτω κεφαλαίω, θερισμόν μὲν ἐκάλεσε, τοὺς πιστεῦσαι μέλλοντας, ὡς ἑτοίμους εἰς τὸ συγκομι cθήνα: θεριστής δέ, τοὺς συγκομίζοντας αὐτοὺς ἀποστόλου;. Ἐν δὲ τῷ παρόντι, θερισμὸν μὲν, την συντέλειαν τοῦ κόσμου, διὰ τὴν ἀπὸ τῆς ἐπικήρου ζωῆς ἐκτομὴν τῶν ἀνθρώπων· θεριστὰς δὲ, του; ἐκτέμνοντας αὐτοὺς ἀπ' αὐτῆς ἀγγέλους. Ομοίως ἐὲ καὶ σπέρμα, οπίσω μὲν, τὸν λόγον τῆς πίστεως ὠνόμασεν· ἐν δὲ τῇ προκειμένῃ παραβολῇ, αὐτοὺς τοὺς πιστεύσαντας κατ' ἄλλην καὶ ἄλλην ἔννοιαν. Ο Pharisæi. Nam quia non ad sumendam utilitatem audiebant, sed ad struendam sermonibus ejus calumniam; in parabolis locutus est eis: ut et ipse suum opus adimpleret, et illi non intelligentes quæ diceret, per illa nihil proficerent. Vers. 36. Tunc - Jesus. In domum ubi hospitabatur. Vers. 36. Et accesserunt —agri. Seorsim liberc interrogabant, ut qui prius audierant datum illis esse ut nossent mysteria. De sola vero hac parobola interrogant, utpote reliquas duas intelligentes, puta de sinapi et de fermento, tanquam manifestiores. Hæc autem formidabiliores circa Enem minas habebat, quæ ipsos exterrebant. Vers. 37. Respondens autem - hominis. Filium hominis seipsum nominat, propter humanitatem suam quæ apparebat: et hoc frequenter dicit, confirmans quod vere humanitatem assumpserit. Erit ergo tibi hoc deinceps manifestum. Vers. 38. Ager vero predictum est. - mundus. Superius de hoc Vers. 38. Βοnum vero - sunt. ++ Quinam bi? Vers. 38. Filii regni. Filii regni dicuntur, qui rectam servant fidem: utpote a rege Christo seminati ad colendam virtutem, et ad possidendum ejus regnum. Filii vero mali illius, sunt hæretici, tanquam a diabolo seminati ad colendam pravitatem, et similiter ad possidendum ignem ipsi præparatum. Vers. 38. Zisania vero mali. Modo de illis dictum est. Vers. 39. Inimicus autem - - sunt. Etiam de his prædiximus. Te autem meminisse oportet, quod decimo octavo capite messem vocaverit eos qui credituri erant, veluti paratos ut colligerentur; messores autem qui illos colligebant, apostolos; in praesenti vero loco messem dicit sæculi consummationem propter excisionem a vita mortali: messores auteni angelos, qui ab ea sunt illos excisuri. Similiter et semen superius sermonem fidei nuncupavit: in bạc vero parabola eos qui crediderunt: juxta alium videlicet et alium intellectum. Qui enim credidit et triticum dicitur, tanquanı γὰρ πιστεύσας λέγεται μὲν καὶ σίτος, ὡς καρπὸς τοῦ fructus primi seminis, verbi scilicet dei: poterit πρώτου σπέρματος, ἤτοι τοῦ λόγου τῆς πίστεως. Λέγοιτο δ' ἂν καὶ σπέρμα, ὡς καρποφορών πάλιν ἕτερον εἰς πίστιν. Οὐχ ἡρμήνευσε δὲ, τίνες μέν εἰσιν οἱ καθεύδοντες ἄνθρωποι, τίνες δὲ οἱ δοῦλοι τοῦ εἰκοδεσπότου, ἀλλὰ παρῆκεν αὐτούς, ἢ ὡς ἐγνωσμένους, ἢ καὶ διδάσκων, ὅτι οὐ χρὴ τὰς παραβολάς κατά ῥῆσιν ἑρμηνεύειν, ὥς φησιν ὁ Χρυσόστο μος, ἀλλὰ κατὰ μόνα τὰ ἀναγκαιότερα μέρη, δι' nihilominus dici semen, utpote rursus alterum ad fidem fructificans. Non est autem interpretatus quinam sint dormientes homines, et qui servi patrisfamilias; sed illos prætermisit aut tanquanı manifestos, aut etiam docens quod non oporteat parabolas ad verbum interpretari, ut ait Chrysostomus, sed tantum in locis maxime necessariis. propter quæ etiam assumuntur. Nam reliqua co Variæ lectiones et notæ. Hoc exciderat in codice Henlenii. Bis hoc loco κληρονομείν, pro κληρονομία», duriuscule. Sed nihil tentandum, Tom. VII, p. 487. E. Αναγκαιότατα Α.

tantum fine pariter adduntur, ut apte elegantur. & καὶ παραλαμβάνονται. Τάλλα γὰρ, διὰ μόνον Nec jam vacat periculo, elia:n bac curiose scru- τὸ πλασθῆναι ταύτας πιθανώς, συμπαραλαμβάνονται, καὶ λοιπὸν οὐκ ἀκίνδυνον, τὸ καὶ ταῦτα πολυπραγμονεῖν. Ὥσπερ tari. Vers. 40. Sicut modo erit. hujus. + Deinde dicit, quoVers. 41. Mittet. iniquitatem. Regnum suum vocat mundum, ut qui natura illi imperet juxta divinitatem: aut tanquam data sibi omni potestate in cœlo et in terra. Offendicula vero, eosdem dicit quos et operantes iniquitatem. Colligent autem eos, cum illi ex mortuis resurgent. Scire enim oportet, quod simul cum his resurgent et justi. Verum antequam illi colligantur, rapientur hi in nubibus in occursum Domini in are, sicut dixit Paulus 18; illi vero deorsum relicti quasi indigni, colligentur postquam ipse descenderit. Et primum quidem Loni ac justi comprobabuntur, deinde mali condem - nabuntur. Post has vero datas sententias primo sane peccatores rejicientur in supplicium æternum: deinde justi in vitam æternam, sicut dicit sexagesimo primo capite. Vers. 42. Et ignis. Per se quidem seminat, ostendens quod sibi proprium est beneficia præstare: per alios vero supplicium inferi, demonstrans quod sit a se alienum punire. Vers. 42. Ibi — dentium. Ibi in e::mino ignis sempiterni vel in illis qui punientur Per fletam autem stridoremque dentium, vehementem dolorem demonstravit. Vers. 43. Tunc patris sui. Verum cum tunc futurum sit ut Dei splendor illos circumdet, utique jpsi conformes erunt ac divini reddentur; et consequens est, ut sole splendidiores efficiantur. Quomodo ergo dicit, sicut sol? Quia noto apud illos exemplo utendum erat: nec quidquam illis notum erat, quod esset sole splendidius, Vers. 43. Qui audiat. floc frequenter dictis adit, excitaus illos quo reddantur perspicatiores. Vers. 44. Rursum -illum. Quare turbis non præsentibus, in parabolis adhuc loquebatur discipulis? Quia scicbat jam illos per ea que dicta sunt sapientiores effectos, ita ut possent intelligere. Ideo etiam post fineni parabolarum ait cis: Intellexistis hac omnia? dicunt ei: Eliam, Domine 10. Sicut autem in duabus supra positis parabolis de sinapi et de fermento, regnum cœlorum dicebat fidei sermonem, ita quoque in ista. Comparat autem ipsum thesauro propter Spiritus sancti divitias, quæ in illo sunt. Ager autem est mundus ut predictum est. Scito ergo in mundo abscoulitam esse fidem: in fide vero divitias Spiritus. Et cætera quidein parabolæ, prout dicta sunt ** I Thess. ¡v, 17. 1º Matth. xii, 51. Αποστελεῖ · τούτου. Εἶτα λέγει, πῶς ἔσται. ἀνομίαν. Βασιλείαν αὐτοῦ φησι, τὸν κόσμον, ὡς φύσει βασιλεύων αὐτοῦ, κατὰ τὴν θεότητα, ἢ καὶ ὡς δοθείσης αὐτῷ πάσης ἐξουσίας ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· σκάνδαλα δὲ καὶ ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν, τοὺς αὐτοὺς ὀνομάζει. Συλλέξουσι δὲ αὐτοὺς, ἀναστάντας ἐκ νεκρῶν ἤδη. Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι ἅμα μὲν τούτοις ἀναστήσονται καὶ οἱ δίκαιοι. Πρό δὲ τῆς συλλογῆς τούτων ἐκεῖνοι μὲν ἁρπαγήσονται ἐν νεφέλαι; εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα, καθὼς εἶπε Παῦλος· οὗτοι δὲ, κάτω ἀπολειφθέντες, ὡς ἀνάξιοι, μετὰ τὸ κατελθεῖν αὐτὸν συλλεγήσονται, Καὶ πρῶτον μὲν ἐκεῖνοι δικαιωθήσονται, εἶτα εὗτοι καταδικασθήσονται. Καὶ λοιπὸν μετὰ τὰς τοιαύτα; ἀποφάσεις, πρῶτον μὲν οἱ ἁμαρτωλοὶ ἀπελεύσονται εἰς κόλασιν αἰώνιον· εἶτα οἱ δίκαιοι εἰς ζωήν αιών νιο", ὡς ἐν τῷ ἑξηκοστῷ πρώτῳ κεφπ α!ῳ φησί. Καὶ — πυρός. Δι' ἑαυτοῦ μὲν σπείρει, δεικνύων, ὅτι οἰκεῖον αὐτοῦ τὴ εὐεργετεῖν· δι' ἑτέρων δὲ και λάζει, παριστῶν, ὅτι ἀλλότριον αὐτοῦ τὸ κολάζειν. 'Exsi ὀδόντων. Ἐκεῖ, ἐν τῇ καμίνῳ τοῦ αἰωνίου πυρός· ἡ ἐν αὐτοῖς. Διὰ δὲ τοῦ κλαυθμοῦ καὶ τοῦ βρυγμοῦ τῶν ὁδόντων, τὴν ἄφατον οδύνην ἐν Ο φηνε. Τότε - τοῦ πατρὸς αὐτῶν. Καὶ μὴν τῆς αίγλης τοῦ Θεοῦ τότε προσβαλούσης αὐτοῖς, μετατυποῦνται πρὸς αὐτὴν, καὶ θεοειδείς γίνονται, καὶ ἀκόλουθόν έστι, λαμπρότερον ἡλίου λάμπειν αὐτούς. Πῶς οὖν φησιν, ὡς ὁ ἥλιος; Διότι γνωρίμῳ πρὸς αὐτοῦ, ἔδει χρήσεσθαι παραδείγματα. Οὐκ ἦν δὲ οὐδὲν τῶν γνωρίμων αὐτοῖς ἡλίου λαμπρότερον. ῾Ο — ἀκουέτω. Τοῦτο πολλάκις ἐπιλέγει, παρο ξύνων αὐτοὺς εἰς τὸ γίνεσθαι διορατικωτέρους Ildur ἐκεῖνον. Διατί, τῶν ἔχλων μὴ παρόντων, ἐν παραβολαῖς ἔτι λαλεῖ τοῖς μαθηταῖ;; Διότι ἔγνω τούτους σοφωτέρους ἤδη γενομένου; ἀπὸ τῶν εἰρημένων, ὡς καὶ συνιέναι δύνασθαι. Διὸ καὶ μετὰ τὸ τέλο; τῶν παραβολών λέγει αὐτοῖς· Συνήκατε ταῦτα πάντα; Λέγουσιν αὐτῷ· Ναί, Κύριε. Ὥσπερ δὲ ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω κειμένων δύο παραβολῶν, τοῦ τε σινάπεως καὶ τῆς ζύμης, βασιλείαν οὐρανῶν ἔλεγε τὸν λόγον τῆς πίστεως· οὕτω καὶ ἐπὶ ταύτης. Ἀπεικάζει δὲ αὐτὸν θησαυρῷ, διὰ τὸν ἐν αὐτῷ πλοῦτον τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Αγρός δέ ἐστιν ὁ κόσμος, ὡς προδεδήλωται. Μάθε δὲ, ὅτι ἐν τῷ κόσμῳ μὲν κέκρυπται ἡ πίστις· ἐν τῇ πίστει δὲ, ὁ πλοῦτος τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ τὰ μὲν ἄλλα τῆς παραβολῆς ἐα, καθώς προ Variæ lectiones et notæ. (!!) Il:ec exciderant in versione Hentenii. 'Αγίου abest

tantum fine pariter adduntur, ut apte elegantur. & καὶ παραλαμβάνονται. Τάλλα γὰρ, διὰ μόνον Nec jam vacat periculo, elia:n bac curiose scru- τὸ πλασθῆναι ταύτας πιθανώς, συμπαραλαμβάνονται, καὶ λοιπὸν οὐκ ἀκίνδυνον, τὸ καὶ ταῦτα πολυπραγμονεῖν. Ὥσπερ tari. Vers. 40. Sicut modo erit. hujus. + Deinde dicit, quoVers. 41. Mittet. iniquitatem. Regnum suum vocat mundum, ut qui natura illi imperet juxta divinitatem: aut tanquam data sibi omni potestate in cœlo et in terra. Offendicula vero, eosdem dicit quos et operantes iniquitatem. Colligent autem eos, cum illi ex mortuis resurgent. Scire enim oportet, quod simul cum his resurgent et justi. Verum antequam illi colligantur, rapientur hi in nubibus in occursum Domini in are, sicut dixit Paulus 18; illi vero deorsum relicti quasi indigni, colligentur postquam ipse descenderit. Et primum quidem Loni ac justi comprobabuntur, deinde mali condem - nabuntur. Post has vero datas sententias primo sane peccatores rejicientur in supplicium æternum: deinde justi in vitam æternam, sicut dicit sexagesimo primo capite. Vers. 42. Et ignis. Per se quidem seminat, ostendens quod sibi proprium est beneficia præstare: per alios vero supplicium inferi, demonstrans quod sit a se alienum punire. Vers. 42. Ibi — dentium. Ibi in e::mino ignis sempiterni vel in illis qui punientur Per fletam autem stridoremque dentium, vehementem dolorem demonstravit. Vers. 43. Tunc patris sui. Verum cum tunc futurum sit ut Dei splendor illos circumdet, utique jpsi conformes erunt ac divini reddentur; et consequens est, ut sole splendidiores efficiantur. Quomodo ergo dicit, sicut sol? Quia noto apud illos exemplo utendum erat: nec quidquam illis notum erat, quod esset sole splendidius, Vers. 43. Qui audiat. floc frequenter dictis adit, excitaus illos quo reddantur perspicatiores. Vers. 44. Rursum -illum. Quare turbis non præsentibus, in parabolis adhuc loquebatur discipulis? Quia scicbat jam illos per ea que dicta sunt sapientiores effectos, ita ut possent intelligere. Ideo etiam post fineni parabolarum ait cis: Intellexistis hac omnia? dicunt ei: Eliam, Domine 10. Sicut autem in duabus supra positis parabolis de sinapi et de fermento, regnum cœlorum dicebat fidei sermonem, ita quoque in ista. Comparat autem ipsum thesauro propter Spiritus sancti divitias, quæ in illo sunt. Ager autem est mundus ut predictum est. Scito ergo in mundo abscoulitam esse fidem: in fide vero divitias Spiritus. Et cætera quidein parabolæ, prout dicta sunt ** I Thess. ¡v, 17. 1º Matth. xii, 51. Αποστελεῖ · τούτου. Εἶτα λέγει, πῶς ἔσται. ἀνομίαν. Βασιλείαν αὐτοῦ φησι, τὸν κόσμον, ὡς φύσει βασιλεύων αὐτοῦ, κατὰ τὴν θεότητα, ἢ καὶ ὡς δοθείσης αὐτῷ πάσης ἐξουσίας ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· σκάνδαλα δὲ καὶ ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν, τοὺς αὐτοὺς ὀνομάζει. Συλλέξουσι δὲ αὐτοὺς, ἀναστάντας ἐκ νεκρῶν ἤδη. Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι ἅμα μὲν τούτοις ἀναστήσονται καὶ οἱ δίκαιοι. Πρό δὲ τῆς συλλογῆς τούτων ἐκεῖνοι μὲν ἁρπαγήσονται ἐν νεφέλαι; εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα, καθὼς εἶπε Παῦλος· οὗτοι δὲ, κάτω ἀπολειφθέντες, ὡς ἀνάξιοι, μετὰ τὸ κατελθεῖν αὐτὸν συλλεγήσονται, Καὶ πρῶτον μὲν ἐκεῖνοι δικαιωθήσονται, εἶτα εὗτοι καταδικασθήσονται. Καὶ λοιπὸν μετὰ τὰς τοιαύτα; ἀποφάσεις, πρῶτον μὲν οἱ ἁμαρτωλοὶ ἀπελεύσονται εἰς κόλασιν αἰώνιον· εἶτα οἱ δίκαιοι εἰς ζωήν αιών νιο", ὡς ἐν τῷ ἑξηκοστῷ πρώτῳ κεφπ α!ῳ φησί. Καὶ — πυρός. Δι' ἑαυτοῦ μὲν σπείρει, δεικνύων, ὅτι οἰκεῖον αὐτοῦ τὴ εὐεργετεῖν· δι' ἑτέρων δὲ και λάζει, παριστῶν, ὅτι ἀλλότριον αὐτοῦ τὸ κολάζειν. 'Exsi ὀδόντων. Ἐκεῖ, ἐν τῇ καμίνῳ τοῦ αἰωνίου πυρός· ἡ ἐν αὐτοῖς. Διὰ δὲ τοῦ κλαυθμοῦ καὶ τοῦ βρυγμοῦ τῶν ὁδόντων, τὴν ἄφατον οδύνην ἐν Ο φηνε. Τότε - τοῦ πατρὸς αὐτῶν. Καὶ μὴν τῆς αίγλης τοῦ Θεοῦ τότε προσβαλούσης αὐτοῖς, μετατυποῦνται πρὸς αὐτὴν, καὶ θεοειδείς γίνονται, καὶ ἀκόλουθόν έστι, λαμπρότερον ἡλίου λάμπειν αὐτούς. Πῶς οὖν φησιν, ὡς ὁ ἥλιος; Διότι γνωρίμῳ πρὸς αὐτοῦ, ἔδει χρήσεσθαι παραδείγματα. Οὐκ ἦν δὲ οὐδὲν τῶν γνωρίμων αὐτοῖς ἡλίου λαμπρότερον. ῾Ο — ἀκουέτω. Τοῦτο πολλάκις ἐπιλέγει, παρο ξύνων αὐτοὺς εἰς τὸ γίνεσθαι διορατικωτέρους Ildur ἐκεῖνον. Διατί, τῶν ἔχλων μὴ παρόντων, ἐν παραβολαῖς ἔτι λαλεῖ τοῖς μαθηταῖ;; Διότι ἔγνω τούτους σοφωτέρους ἤδη γενομένου; ἀπὸ τῶν εἰρημένων, ὡς καὶ συνιέναι δύνασθαι. Διὸ καὶ μετὰ τὸ τέλο; τῶν παραβολών λέγει αὐτοῖς· Συνήκατε ταῦτα πάντα; Λέγουσιν αὐτῷ· Ναί, Κύριε. Ὥσπερ δὲ ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω κειμένων δύο παραβολῶν, τοῦ τε σινάπεως καὶ τῆς ζύμης, βασιλείαν οὐρανῶν ἔλεγε τὸν λόγον τῆς πίστεως· οὕτω καὶ ἐπὶ ταύτης. Ἀπεικάζει δὲ αὐτὸν θησαυρῷ, διὰ τὸν ἐν αὐτῷ πλοῦτον τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Αγρός δέ ἐστιν ὁ κόσμος, ὡς προδεδήλωται. Μάθε δὲ, ὅτι ἐν τῷ κόσμῳ μὲν κέκρυπται ἡ πίστις· ἐν τῇ πίστει δὲ, ὁ πλοῦτος τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ τὰ μὲν ἄλλα τῆς παραβολῆς ἐα, καθώς προ Variæ lectiones et notæ. (!!) Il:ec exciderant in versione Hentenii. 'Αγίου abest

tantum fine pariter adduntur, ut apte elegantur. & καὶ παραλαμβάνονται. Τάλλα γὰρ, διὰ μόνον Nec jam vacat periculo, elia:n bac curiose scru- τὸ πλασθῆναι ταύτας πιθανώς, συμπαραλαμβάνονται, καὶ λοιπὸν οὐκ ἀκίνδυνον, τὸ καὶ ταῦτα πολυπραγμονεῖν. Ὥσπερ tari. Vers. 40. Sicut modo erit. hujus. + Deinde dicit, quoVers. 41. Mittet. iniquitatem. Regnum suum vocat mundum, ut qui natura illi imperet juxta divinitatem: aut tanquam data sibi omni potestate in cœlo et in terra. Offendicula vero, eosdem dicit quos et operantes iniquitatem. Colligent autem eos, cum illi ex mortuis resurgent. Scire enim oportet, quod simul cum his resurgent et justi. Verum antequam illi colligantur, rapientur hi in nubibus in occursum Domini in are, sicut dixit Paulus 18; illi vero deorsum relicti quasi indigni, colligentur postquam ipse descenderit. Et primum quidem Loni ac justi comprobabuntur, deinde mali condem - nabuntur. Post has vero datas sententias primo sane peccatores rejicientur in supplicium æternum: deinde justi in vitam æternam, sicut dicit sexagesimo primo capite. Vers. 42. Et ignis. Per se quidem seminat, ostendens quod sibi proprium est beneficia præstare: per alios vero supplicium inferi, demonstrans quod sit a se alienum punire. Vers. 42. Ibi — dentium. Ibi in e::mino ignis sempiterni vel in illis qui punientur Per fletam autem stridoremque dentium, vehementem dolorem demonstravit. Vers. 43. Tunc patris sui. Verum cum tunc futurum sit ut Dei splendor illos circumdet, utique jpsi conformes erunt ac divini reddentur; et consequens est, ut sole splendidiores efficiantur. Quomodo ergo dicit, sicut sol? Quia noto apud illos exemplo utendum erat: nec quidquam illis notum erat, quod esset sole splendidius, Vers. 43. Qui audiat. floc frequenter dictis adit, excitaus illos quo reddantur perspicatiores. Vers. 44. Rursum -illum. Quare turbis non præsentibus, in parabolis adhuc loquebatur discipulis? Quia scicbat jam illos per ea que dicta sunt sapientiores effectos, ita ut possent intelligere. Ideo etiam post fineni parabolarum ait cis: Intellexistis hac omnia? dicunt ei: Eliam, Domine 10. Sicut autem in duabus supra positis parabolis de sinapi et de fermento, regnum cœlorum dicebat fidei sermonem, ita quoque in ista. Comparat autem ipsum thesauro propter Spiritus sancti divitias, quæ in illo sunt. Ager autem est mundus ut predictum est. Scito ergo in mundo abscoulitam esse fidem: in fide vero divitias Spiritus. Et cætera quidein parabolæ, prout dicta sunt ** I Thess. ¡v, 17. 1º Matth. xii, 51. Αποστελεῖ · τούτου. Εἶτα λέγει, πῶς ἔσται. ἀνομίαν. Βασιλείαν αὐτοῦ φησι, τὸν κόσμον, ὡς φύσει βασιλεύων αὐτοῦ, κατὰ τὴν θεότητα, ἢ καὶ ὡς δοθείσης αὐτῷ πάσης ἐξουσίας ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· σκάνδαλα δὲ καὶ ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν, τοὺς αὐτοὺς ὀνομάζει. Συλλέξουσι δὲ αὐτοὺς, ἀναστάντας ἐκ νεκρῶν ἤδη. Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι ἅμα μὲν τούτοις ἀναστήσονται καὶ οἱ δίκαιοι. Πρό δὲ τῆς συλλογῆς τούτων ἐκεῖνοι μὲν ἁρπαγήσονται ἐν νεφέλαι; εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα, καθὼς εἶπε Παῦλος· οὗτοι δὲ, κάτω ἀπολειφθέντες, ὡς ἀνάξιοι, μετὰ τὸ κατελθεῖν αὐτὸν συλλεγήσονται, Καὶ πρῶτον μὲν ἐκεῖνοι δικαιωθήσονται, εἶτα εὗτοι καταδικασθήσονται. Καὶ λοιπὸν μετὰ τὰς τοιαύτα; ἀποφάσεις, πρῶτον μὲν οἱ ἁμαρτωλοὶ ἀπελεύσονται εἰς κόλασιν αἰώνιον· εἶτα οἱ δίκαιοι εἰς ζωήν αιών νιο", ὡς ἐν τῷ ἑξηκοστῷ πρώτῳ κεφπ α!ῳ φησί. Καὶ — πυρός. Δι' ἑαυτοῦ μὲν σπείρει, δεικνύων, ὅτι οἰκεῖον αὐτοῦ τὴ εὐεργετεῖν· δι' ἑτέρων δὲ και λάζει, παριστῶν, ὅτι ἀλλότριον αὐτοῦ τὸ κολάζειν. 'Exsi ὀδόντων. Ἐκεῖ, ἐν τῇ καμίνῳ τοῦ αἰωνίου πυρός· ἡ ἐν αὐτοῖς. Διὰ δὲ τοῦ κλαυθμοῦ καὶ τοῦ βρυγμοῦ τῶν ὁδόντων, τὴν ἄφατον οδύνην ἐν Ο φηνε. Τότε - τοῦ πατρὸς αὐτῶν. Καὶ μὴν τῆς αίγλης τοῦ Θεοῦ τότε προσβαλούσης αὐτοῖς, μετατυποῦνται πρὸς αὐτὴν, καὶ θεοειδείς γίνονται, καὶ ἀκόλουθόν έστι, λαμπρότερον ἡλίου λάμπειν αὐτούς. Πῶς οὖν φησιν, ὡς ὁ ἥλιος; Διότι γνωρίμῳ πρὸς αὐτοῦ, ἔδει χρήσεσθαι παραδείγματα. Οὐκ ἦν δὲ οὐδὲν τῶν γνωρίμων αὐτοῖς ἡλίου λαμπρότερον. ῾Ο — ἀκουέτω. Τοῦτο πολλάκις ἐπιλέγει, παρο ξύνων αὐτοὺς εἰς τὸ γίνεσθαι διορατικωτέρους Ildur ἐκεῖνον. Διατί, τῶν ἔχλων μὴ παρόντων, ἐν παραβολαῖς ἔτι λαλεῖ τοῖς μαθηταῖ;; Διότι ἔγνω τούτους σοφωτέρους ἤδη γενομένου; ἀπὸ τῶν εἰρημένων, ὡς καὶ συνιέναι δύνασθαι. Διὸ καὶ μετὰ τὸ τέλο; τῶν παραβολών λέγει αὐτοῖς· Συνήκατε ταῦτα πάντα; Λέγουσιν αὐτῷ· Ναί, Κύριε. Ὥσπερ δὲ ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω κειμένων δύο παραβολῶν, τοῦ τε σινάπεως καὶ τῆς ζύμης, βασιλείαν οὐρανῶν ἔλεγε τὸν λόγον τῆς πίστεως· οὕτω καὶ ἐπὶ ταύτης. Ἀπεικάζει δὲ αὐτὸν θησαυρῷ, διὰ τὸν ἐν αὐτῷ πλοῦτον τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Αγρός δέ ἐστιν ὁ κόσμος, ὡς προδεδήλωται. Μάθε δὲ, ὅτι ἐν τῷ κόσμῳ μὲν κέκρυπται ἡ πίστις· ἐν τῇ πίστει δὲ, ὁ πλοῦτος τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ τὰ μὲν ἄλλα τῆς παραβολῆς ἐα, καθώς προ Variæ lectiones et notæ. (!!) Il:ec exciderant in versione Hentenii. 'Αγίου abest

tantum fine pariter adduntur, ut apte elegantur. & καὶ παραλαμβάνονται. Τάλλα γὰρ, διὰ μόνον Nec jam vacat periculo, elia:n bac curiose scru- τὸ πλασθῆναι ταύτας πιθανώς, συμπαραλαμβάνονται, καὶ λοιπὸν οὐκ ἀκίνδυνον, τὸ καὶ ταῦτα πολυπραγμονεῖν. Ὥσπερ tari. Vers. 40. Sicut modo erit. hujus. + Deinde dicit, quoVers. 41. Mittet. iniquitatem. Regnum suum vocat mundum, ut qui natura illi imperet juxta divinitatem: aut tanquam data sibi omni potestate in cœlo et in terra. Offendicula vero, eosdem dicit quos et operantes iniquitatem. Colligent autem eos, cum illi ex mortuis resurgent. Scire enim oportet, quod simul cum his resurgent et justi. Verum antequam illi colligantur, rapientur hi in nubibus in occursum Domini in are, sicut dixit Paulus 18; illi vero deorsum relicti quasi indigni, colligentur postquam ipse descenderit. Et primum quidem Loni ac justi comprobabuntur, deinde mali condem - nabuntur. Post has vero datas sententias primo sane peccatores rejicientur in supplicium æternum: deinde justi in vitam æternam, sicut dicit sexagesimo primo capite. Vers. 42. Et ignis. Per se quidem seminat, ostendens quod sibi proprium est beneficia præstare: per alios vero supplicium inferi, demonstrans quod sit a se alienum punire. Vers. 42. Ibi — dentium. Ibi in e::mino ignis sempiterni vel in illis qui punientur Per fletam autem stridoremque dentium, vehementem dolorem demonstravit. Vers. 43. Tunc patris sui. Verum cum tunc futurum sit ut Dei splendor illos circumdet, utique jpsi conformes erunt ac divini reddentur; et consequens est, ut sole splendidiores efficiantur. Quomodo ergo dicit, sicut sol? Quia noto apud illos exemplo utendum erat: nec quidquam illis notum erat, quod esset sole splendidius, Vers. 43. Qui audiat. floc frequenter dictis adit, excitaus illos quo reddantur perspicatiores. Vers. 44. Rursum -illum. Quare turbis non præsentibus, in parabolis adhuc loquebatur discipulis? Quia scicbat jam illos per ea que dicta sunt sapientiores effectos, ita ut possent intelligere. Ideo etiam post fineni parabolarum ait cis: Intellexistis hac omnia? dicunt ei: Eliam, Domine 10. Sicut autem in duabus supra positis parabolis de sinapi et de fermento, regnum cœlorum dicebat fidei sermonem, ita quoque in ista. Comparat autem ipsum thesauro propter Spiritus sancti divitias, quæ in illo sunt. Ager autem est mundus ut predictum est. Scito ergo in mundo abscoulitam esse fidem: in fide vero divitias Spiritus. Et cætera quidein parabolæ, prout dicta sunt ** I Thess. ¡v, 17. 1º Matth. xii, 51. Αποστελεῖ · τούτου. Εἶτα λέγει, πῶς ἔσται. ἀνομίαν. Βασιλείαν αὐτοῦ φησι, τὸν κόσμον, ὡς φύσει βασιλεύων αὐτοῦ, κατὰ τὴν θεότητα, ἢ καὶ ὡς δοθείσης αὐτῷ πάσης ἐξουσίας ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· σκάνδαλα δὲ καὶ ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν, τοὺς αὐτοὺς ὀνομάζει. Συλλέξουσι δὲ αὐτοὺς, ἀναστάντας ἐκ νεκρῶν ἤδη. Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι ἅμα μὲν τούτοις ἀναστήσονται καὶ οἱ δίκαιοι. Πρό δὲ τῆς συλλογῆς τούτων ἐκεῖνοι μὲν ἁρπαγήσονται ἐν νεφέλαι; εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα, καθὼς εἶπε Παῦλος· οὗτοι δὲ, κάτω ἀπολειφθέντες, ὡς ἀνάξιοι, μετὰ τὸ κατελθεῖν αὐτὸν συλλεγήσονται, Καὶ πρῶτον μὲν ἐκεῖνοι δικαιωθήσονται, εἶτα εὗτοι καταδικασθήσονται. Καὶ λοιπὸν μετὰ τὰς τοιαύτα; ἀποφάσεις, πρῶτον μὲν οἱ ἁμαρτωλοὶ ἀπελεύσονται εἰς κόλασιν αἰώνιον· εἶτα οἱ δίκαιοι εἰς ζωήν αιών νιο", ὡς ἐν τῷ ἑξηκοστῷ πρώτῳ κεφπ α!ῳ φησί. Καὶ — πυρός. Δι' ἑαυτοῦ μὲν σπείρει, δεικνύων, ὅτι οἰκεῖον αὐτοῦ τὴ εὐεργετεῖν· δι' ἑτέρων δὲ και λάζει, παριστῶν, ὅτι ἀλλότριον αὐτοῦ τὸ κολάζειν. 'Exsi ὀδόντων. Ἐκεῖ, ἐν τῇ καμίνῳ τοῦ αἰωνίου πυρός· ἡ ἐν αὐτοῖς. Διὰ δὲ τοῦ κλαυθμοῦ καὶ τοῦ βρυγμοῦ τῶν ὁδόντων, τὴν ἄφατον οδύνην ἐν Ο φηνε. Τότε - τοῦ πατρὸς αὐτῶν. Καὶ μὴν τῆς αίγλης τοῦ Θεοῦ τότε προσβαλούσης αὐτοῖς, μετατυποῦνται πρὸς αὐτὴν, καὶ θεοειδείς γίνονται, καὶ ἀκόλουθόν έστι, λαμπρότερον ἡλίου λάμπειν αὐτούς. Πῶς οὖν φησιν, ὡς ὁ ἥλιος; Διότι γνωρίμῳ πρὸς αὐτοῦ, ἔδει χρήσεσθαι παραδείγματα. Οὐκ ἦν δὲ οὐδὲν τῶν γνωρίμων αὐτοῖς ἡλίου λαμπρότερον. ῾Ο — ἀκουέτω. Τοῦτο πολλάκις ἐπιλέγει, παρο ξύνων αὐτοὺς εἰς τὸ γίνεσθαι διορατικωτέρους Ildur ἐκεῖνον. Διατί, τῶν ἔχλων μὴ παρόντων, ἐν παραβολαῖς ἔτι λαλεῖ τοῖς μαθηταῖ;; Διότι ἔγνω τούτους σοφωτέρους ἤδη γενομένου; ἀπὸ τῶν εἰρημένων, ὡς καὶ συνιέναι δύνασθαι. Διὸ καὶ μετὰ τὸ τέλο; τῶν παραβολών λέγει αὐτοῖς· Συνήκατε ταῦτα πάντα; Λέγουσιν αὐτῷ· Ναί, Κύριε. Ὥσπερ δὲ ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω κειμένων δύο παραβολῶν, τοῦ τε σινάπεως καὶ τῆς ζύμης, βασιλείαν οὐρανῶν ἔλεγε τὸν λόγον τῆς πίστεως· οὕτω καὶ ἐπὶ ταύτης. Ἀπεικάζει δὲ αὐτὸν θησαυρῷ, διὰ τὸν ἐν αὐτῷ πλοῦτον τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Αγρός δέ ἐστιν ὁ κόσμος, ὡς προδεδήλωται. Μάθε δὲ, ὅτι ἐν τῷ κόσμῳ μὲν κέκρυπται ἡ πίστις· ἐν τῇ πίστει δὲ, ὁ πλοῦτος τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ τὰ μὲν ἄλλα τῆς παραβολῆς ἐα, καθώς προ Variæ lectiones et notæ. (!!) Il:ec exciderant in versione Hentenii. 'Αγίου abest

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. XIII. εἴρηται. Σκόπει δὲ, πῶς ὁ εὐρὼν τοῦτον τὸν πλουτί. relinque. Considera autem quomodo is qui bune ζοντα θησαυρὶν, εἴτουν, ὁ ἐπιγνοὺς αὐτὸν, σπουδάζει· τοῦτο γὰρ ἐμφαίνει τό, Υπάγει, καὶ μετὰ χαρᾶς πάντα, δια ἔχει, πωλεί, ἵνα μόνον κερδήσῃ τοῦτον· καὶ σύνες, ὅτι διδάσκει πάντας ή τοιαύτη παραβολή, μὴ μόνον μὴ λυπείσθαι προϊεμένους ὑπὲρ τῆς πίστεως πάντα, ὅσα ἔχουσιν, ἀλλὰ καὶ μετὰ χαρᾶς τοῦτο ποιεῖν, καὶ τὴν ἀποβολήν ταύτην κέρδος ἡγεῖ θαι μέγιστον· καὶ ὅτι ὁ μὴ ἀποβάλλων αὐτά, καὶ ὁ μὴ μετὰ χαρᾶς ἀποβάλλων, οὐ δύναται κεριῆσαι τὸν τῆς πίστεως θησαυρόν. Πάντα δὲ, ὅσα τις ἔχει, νοούνται, καὶ τὰ ἐν ἔργῳ, καὶ ἐν λόγῳ, καὶ κατὰ διάνοι24 ἁμαρτήματα, ἅπερ ἐμοίως χρὴ πωλεῖν, ὅ ἐστιν, ἀποκτᾶσθαι. Πάλιν αὐτόν. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἰδιοτρ πως ἐνταῦθα νοοῦμεν, τὴν ἐπιθυμίαν τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν· καὶ ἄνθρωπον μὲν αὐτὴν εἶπεν, ὡς ἐν ἀνθρώπῳ ἐνεργοῦσαν· ἔμπορον δὲ, ὡς πραγκατευομένην τὴν ἰδίαν σωτηρίαν. Ορα γὰρ, ὅτι εὑροῦσα ένα πολύτιμον μαργαρίτην, ὅς ἐστιν ὁ λόγος τῆς πίστεως· ὁ εἷς μὲν, διὰ τὸ εἶναι μίαν τὴν ἀληθῆ πίστιν, καὶ διὰ τὸ μὴ εἶναι τοιοῦτον ἄλλον· πολύτι μος δὲ, ώς κατά πολύ τίμιος, [καὶ ὡς πολλοῖς ὧν τίμιος,] δηλαδὴ τοῖς εἰδόσιν αὐτόν· Απῆλθεν, δ δηλοῖ τὴν σπουδὴν, καὶ ἀπεκτήσατο πάντα, ἴσων ἀπήλανε πρότερον, καὶ ἐκτήσατο τοῦτον μόνον. Δε δύο δὲ αὗται παραβολαὶ τὰ πλείω ἀλλήλαις ἐοικυῖαι, βραχέα διαφέρουσιν, ὅτι ἡ μὲν θησαυρόν, c ἡ δὲ μαργαρίτην ονομάζει τὸν λόγον τῆς πίστεως. Ώσπερ ἄρα καὶ αἱ πρὸ τούτων δύο παραβολαί, ή μὲν κόκκον σινάπεως, ἡ δὲ ζύμην αὐτὸν ἐκάλεσε. Καὶ καθάπερ διὰ τῶν δύο ἐκείνων εδήλωσεν ὁ Χριστός τὴν αὔξησιν καὶ τὴν ἰσχὺν τῆς πίστεως· οὕτω καὶ διὰ τῶν δύο τούτων πάλιν, τὸν πλοῦτον καὶ τὸ ἐξαί. ρετον αὐτῆ;. Αύξει μὲν γὰρ, ὡς κόκκο; σινάπεως· Ισχύει δὲ, ὡς ζύμη· πλουτίζει δὲ, ὡς θησαυρός ἐξαίρετος δέ ἐστιν, ὡς διαφορώτατος μαργαρίτης. Τάλλα γὰρ τῆς παραβολῆς οὐ περιεργαστέον ἡμῖν. Ἵνα δὲ μὴ θαῤῥῶμεν τῇ πίστει μόνῃ, μηδὲ ἀρκεῖν αὐτὴν εἰς σωτηρίαν νομίζωμεν, προστίθησι καὶ ἑτέραν παραβολήν, δι' ἧς μανθάνομεν, ὅτι οὐ πάντες οἱ πιστεύοντες σώζονται, ἀλλὰ πολλοὶ τούτων ἀπόλλυνται [Μαργαρίτης δὲ καὶ ὁ Κύριος κέκληται, διότι τῷ βυθῷ τῆς θεότητος ἤνωται, καὶ μόνοις τοῖς ἁλιεῦσι καὶ τοῖς αὐτῶν μαθηταῖς ἐγνώρισται.] Πάλιν συναγαγούσῃ. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν αὖθις λέγει τὸν λόγον τῆς πίστεως· θάλασσαν δὲ, τὸν κόσμον, διὰ τὴν πικρίαν καὶ τὰ κύματα τῶν πειρασμῶν· παντοῖα δὲ γένη ἰχθύων, τὰ ποικίλα Αυτόν Β. Inclusa absent A. Μέ, addit A. ditantem thesaurum reperit, sive cognovit illum, studiose conatur (nam hoc indicat quod dicitur, Abit), et cum gaud'o cuncta quæ habet distrahit, ut bune solum lurifaciat. Et intellige quod omnes docvat hujusmodi parabola, non solum ne constristentur abjectis sive erogatis omnibus que possident pro fide, sed etiam ut cum gandio hoc faciant, et banc abjectionem sive amissionem, lucrum ducant maximum: quodque is qui aût illa non respuật, aut non cum gaudio respuit: non potest fidei lucr.facere thesaurum. In omnibus autein quæ habet, intelliguntur quæ in opere ac sermone, et in mente sunt peccata: omnia similiter vendere oportet, hec est, relinquere. Vers. 45. licrum vers. 46. illa. Regnum calorum, proprie intelligimus ces derium regni cœlorum et hominem quidem illud appellavit, co quod in homine operatur. Negotiatorem vero, quia propriam negotiatur salutem. Vide enim quod ubi invenit unam pretiosam margaritam, sermonem videlicet filei: qui unus est propter unan fidei veritatem, quia nullus alius cs: hujusmodi; πο λύτιμος autem, id est, pretiosus, quia multi pretii, et quia multis honorabilis, qui videlicet illum cugnoverunt: Abil, quod diligentiam ac festinatio:cm manifestat, et relinquit omnia quibus antea fruebatur, cumque solum adipiscitur. Ilæ autem duæ parabolæ in multis invicem sunt similes: et breviter in hoc solo diferunt, quod illa fidei sermonem thesaurum vocabat, hæc autem margaritam: sicut et duarum præcedentium parabolarum, una quidem granum sinapis illum appellabat, altera vero fermentum. Et sicut per duas illas significavit incrementum vimque fidei, ita rursum per has duas, illius significavit divitias et excellentiam. Crescit siquidem quasi granuın sinapis, vim habet ut fermentum, ditat veluti thesaurus: eximia est tanquam margarita pretiosissima. Reliqua vero quæ in parabola habentur, non sunt nobis magnopere curanda. Ne autem de sola fide præsumamus, aut sufficere cam ad salutem credamus, addit et aliam parabolam, qua discimus quod non omnes qui credunt salvi fiunt, sed multi eorum pereunt: ait enim: Margarita etiam Dominus appellatus est, quia divinitatis profunditati unitus, et solis piscatoribus suisque discipulis cognitus est. Vers. 47. Rursum — congreganti. Regnum calorum iterum vocat fidei sermonem; mare vero mundum, propter an:aritudinem undasque tentationum. Omnimoda autem piscium genera sunt, varie Varia lectiones et notæ. Audit codex Λ. Φησί γάρ. Que autem hic inclusa sunt, ea paulo ante habct in marg. Gr γάρ aidit etiam fentenius. Conjungitur ergo cum vers. 47.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. XIII. εἴρηται. Σκόπει δὲ, πῶς ὁ εὐρὼν τοῦτον τὸν πλουτί. relinque. Considera autem quomodo is qui bune ζοντα θησαυρὶν, εἴτουν, ὁ ἐπιγνοὺς αὐτὸν, σπουδάζει· τοῦτο γὰρ ἐμφαίνει τό, Υπάγει, καὶ μετὰ χαρᾶς πάντα, δια ἔχει, πωλεί, ἵνα μόνον κερδήσῃ τοῦτον· καὶ σύνες, ὅτι διδάσκει πάντας ή τοιαύτη παραβολή, μὴ μόνον μὴ λυπείσθαι προϊεμένους ὑπὲρ τῆς πίστεως πάντα, ὅσα ἔχουσιν, ἀλλὰ καὶ μετὰ χαρᾶς τοῦτο ποιεῖν, καὶ τὴν ἀποβολήν ταύτην κέρδος ἡγεῖ θαι μέγιστον· καὶ ὅτι ὁ μὴ ἀποβάλλων αὐτά, καὶ ὁ μὴ μετὰ χαρᾶς ἀποβάλλων, οὐ δύναται κεριῆσαι τὸν τῆς πίστεως θησαυρόν. Πάντα δὲ, ὅσα τις ἔχει, νοούνται, καὶ τὰ ἐν ἔργῳ, καὶ ἐν λόγῳ, καὶ κατὰ διάνοι24 ἁμαρτήματα, ἅπερ ἐμοίως χρὴ πωλεῖν, ὅ ἐστιν, ἀποκτᾶσθαι. Πάλιν αὐτόν. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἰδιοτρ πως ἐνταῦθα νοοῦμεν, τὴν ἐπιθυμίαν τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν· καὶ ἄνθρωπον μὲν αὐτὴν εἶπεν, ὡς ἐν ἀνθρώπῳ ἐνεργοῦσαν· ἔμπορον δὲ, ὡς πραγκατευομένην τὴν ἰδίαν σωτηρίαν. Ορα γὰρ, ὅτι εὑροῦσα ένα πολύτιμον μαργαρίτην, ὅς ἐστιν ὁ λόγος τῆς πίστεως· ὁ εἷς μὲν, διὰ τὸ εἶναι μίαν τὴν ἀληθῆ πίστιν, καὶ διὰ τὸ μὴ εἶναι τοιοῦτον ἄλλον· πολύτι μος δὲ, ώς κατά πολύ τίμιος, [καὶ ὡς πολλοῖς ὧν τίμιος,] δηλαδὴ τοῖς εἰδόσιν αὐτόν· Απῆλθεν, δ δηλοῖ τὴν σπουδὴν, καὶ ἀπεκτήσατο πάντα, ἴσων ἀπήλανε πρότερον, καὶ ἐκτήσατο τοῦτον μόνον. Δε δύο δὲ αὗται παραβολαὶ τὰ πλείω ἀλλήλαις ἐοικυῖαι, βραχέα διαφέρουσιν, ὅτι ἡ μὲν θησαυρόν, c ἡ δὲ μαργαρίτην ονομάζει τὸν λόγον τῆς πίστεως. Ώσπερ ἄρα καὶ αἱ πρὸ τούτων δύο παραβολαί, ή μὲν κόκκον σινάπεως, ἡ δὲ ζύμην αὐτὸν ἐκάλεσε. Καὶ καθάπερ διὰ τῶν δύο ἐκείνων εδήλωσεν ὁ Χριστός τὴν αὔξησιν καὶ τὴν ἰσχὺν τῆς πίστεως· οὕτω καὶ διὰ τῶν δύο τούτων πάλιν, τὸν πλοῦτον καὶ τὸ ἐξαί. ρετον αὐτῆ;. Αύξει μὲν γὰρ, ὡς κόκκο; σινάπεως· Ισχύει δὲ, ὡς ζύμη· πλουτίζει δὲ, ὡς θησαυρός ἐξαίρετος δέ ἐστιν, ὡς διαφορώτατος μαργαρίτης. Τάλλα γὰρ τῆς παραβολῆς οὐ περιεργαστέον ἡμῖν. Ἵνα δὲ μὴ θαῤῥῶμεν τῇ πίστει μόνῃ, μηδὲ ἀρκεῖν αὐτὴν εἰς σωτηρίαν νομίζωμεν, προστίθησι καὶ ἑτέραν παραβολήν, δι' ἧς μανθάνομεν, ὅτι οὐ πάντες οἱ πιστεύοντες σώζονται, ἀλλὰ πολλοὶ τούτων ἀπόλλυνται [Μαργαρίτης δὲ καὶ ὁ Κύριος κέκληται, διότι τῷ βυθῷ τῆς θεότητος ἤνωται, καὶ μόνοις τοῖς ἁλιεῦσι καὶ τοῖς αὐτῶν μαθηταῖς ἐγνώρισται.] Πάλιν συναγαγούσῃ. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν αὖθις λέγει τὸν λόγον τῆς πίστεως· θάλασσαν δὲ, τὸν κόσμον, διὰ τὴν πικρίαν καὶ τὰ κύματα τῶν πειρασμῶν· παντοῖα δὲ γένη ἰχθύων, τὰ ποικίλα Αυτόν Β. Inclusa absent A. Μέ, addit A. ditantem thesaurum reperit, sive cognovit illum, studiose conatur (nam hoc indicat quod dicitur, Abit), et cum gaud'o cuncta quæ habet distrahit, ut bune solum lurifaciat. Et intellige quod omnes docvat hujusmodi parabola, non solum ne constristentur abjectis sive erogatis omnibus que possident pro fide, sed etiam ut cum gandio hoc faciant, et banc abjectionem sive amissionem, lucrum ducant maximum: quodque is qui aût illa non respuật, aut non cum gaudio respuit: non potest fidei lucr.facere thesaurum. In omnibus autein quæ habet, intelliguntur quæ in opere ac sermone, et in mente sunt peccata: omnia similiter vendere oportet, hec est, relinquere. Vers. 45. licrum vers. 46. illa. Regnum calorum, proprie intelligimus ces derium regni cœlorum et hominem quidem illud appellavit, co quod in homine operatur. Negotiatorem vero, quia propriam negotiatur salutem. Vide enim quod ubi invenit unam pretiosam margaritam, sermonem videlicet filei: qui unus est propter unan fidei veritatem, quia nullus alius cs: hujusmodi; πο λύτιμος autem, id est, pretiosus, quia multi pretii, et quia multis honorabilis, qui videlicet illum cugnoverunt: Abil, quod diligentiam ac festinatio:cm manifestat, et relinquit omnia quibus antea fruebatur, cumque solum adipiscitur. Ilæ autem duæ parabolæ in multis invicem sunt similes: et breviter in hoc solo diferunt, quod illa fidei sermonem thesaurum vocabat, hæc autem margaritam: sicut et duarum præcedentium parabolarum, una quidem granum sinapis illum appellabat, altera vero fermentum. Et sicut per duas illas significavit incrementum vimque fidei, ita rursum per has duas, illius significavit divitias et excellentiam. Crescit siquidem quasi granuın sinapis, vim habet ut fermentum, ditat veluti thesaurus: eximia est tanquam margarita pretiosissima. Reliqua vero quæ in parabola habentur, non sunt nobis magnopere curanda. Ne autem de sola fide præsumamus, aut sufficere cam ad salutem credamus, addit et aliam parabolam, qua discimus quod non omnes qui credunt salvi fiunt, sed multi eorum pereunt: ait enim: Margarita etiam Dominus appellatus est, quia divinitatis profunditati unitus, et solis piscatoribus suisque discipulis cognitus est. Vers. 47. Rursum — congreganti. Regnum calorum iterum vocat fidei sermonem; mare vero mundum, propter an:aritudinem undasque tentationum. Omnimoda autem piscium genera sunt, varie Varia lectiones et notæ. Audit codex Λ. Φησί γάρ. Que autem hic inclusa sunt, ea paulo ante habct in marg. Gr γάρ aidit etiam fentenius. Conjungitur ergo cum vers. 47.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. XIII. εἴρηται. Σκόπει δὲ, πῶς ὁ εὐρὼν τοῦτον τὸν πλουτί. relinque. Considera autem quomodo is qui bune ζοντα θησαυρὶν, εἴτουν, ὁ ἐπιγνοὺς αὐτὸν, σπουδάζει· τοῦτο γὰρ ἐμφαίνει τό, Υπάγει, καὶ μετὰ χαρᾶς πάντα, δια ἔχει, πωλεί, ἵνα μόνον κερδήσῃ τοῦτον· καὶ σύνες, ὅτι διδάσκει πάντας ή τοιαύτη παραβολή, μὴ μόνον μὴ λυπείσθαι προϊεμένους ὑπὲρ τῆς πίστεως πάντα, ὅσα ἔχουσιν, ἀλλὰ καὶ μετὰ χαρᾶς τοῦτο ποιεῖν, καὶ τὴν ἀποβολήν ταύτην κέρδος ἡγεῖ θαι μέγιστον· καὶ ὅτι ὁ μὴ ἀποβάλλων αὐτά, καὶ ὁ μὴ μετὰ χαρᾶς ἀποβάλλων, οὐ δύναται κεριῆσαι τὸν τῆς πίστεως θησαυρόν. Πάντα δὲ, ὅσα τις ἔχει, νοούνται, καὶ τὰ ἐν ἔργῳ, καὶ ἐν λόγῳ, καὶ κατὰ διάνοι24 ἁμαρτήματα, ἅπερ ἐμοίως χρὴ πωλεῖν, ὅ ἐστιν, ἀποκτᾶσθαι. Πάλιν αὐτόν. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἰδιοτρ πως ἐνταῦθα νοοῦμεν, τὴν ἐπιθυμίαν τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν· καὶ ἄνθρωπον μὲν αὐτὴν εἶπεν, ὡς ἐν ἀνθρώπῳ ἐνεργοῦσαν· ἔμπορον δὲ, ὡς πραγκατευομένην τὴν ἰδίαν σωτηρίαν. Ορα γὰρ, ὅτι εὑροῦσα ένα πολύτιμον μαργαρίτην, ὅς ἐστιν ὁ λόγος τῆς πίστεως· ὁ εἷς μὲν, διὰ τὸ εἶναι μίαν τὴν ἀληθῆ πίστιν, καὶ διὰ τὸ μὴ εἶναι τοιοῦτον ἄλλον· πολύτι μος δὲ, ώς κατά πολύ τίμιος, [καὶ ὡς πολλοῖς ὧν τίμιος,] δηλαδὴ τοῖς εἰδόσιν αὐτόν· Απῆλθεν, δ δηλοῖ τὴν σπουδὴν, καὶ ἀπεκτήσατο πάντα, ἴσων ἀπήλανε πρότερον, καὶ ἐκτήσατο τοῦτον μόνον. Δε δύο δὲ αὗται παραβολαὶ τὰ πλείω ἀλλήλαις ἐοικυῖαι, βραχέα διαφέρουσιν, ὅτι ἡ μὲν θησαυρόν, c ἡ δὲ μαργαρίτην ονομάζει τὸν λόγον τῆς πίστεως. Ώσπερ ἄρα καὶ αἱ πρὸ τούτων δύο παραβολαί, ή μὲν κόκκον σινάπεως, ἡ δὲ ζύμην αὐτὸν ἐκάλεσε. Καὶ καθάπερ διὰ τῶν δύο ἐκείνων εδήλωσεν ὁ Χριστός τὴν αὔξησιν καὶ τὴν ἰσχὺν τῆς πίστεως· οὕτω καὶ διὰ τῶν δύο τούτων πάλιν, τὸν πλοῦτον καὶ τὸ ἐξαί. ρετον αὐτῆ;. Αύξει μὲν γὰρ, ὡς κόκκο; σινάπεως· Ισχύει δὲ, ὡς ζύμη· πλουτίζει δὲ, ὡς θησαυρός ἐξαίρετος δέ ἐστιν, ὡς διαφορώτατος μαργαρίτης. Τάλλα γὰρ τῆς παραβολῆς οὐ περιεργαστέον ἡμῖν. Ἵνα δὲ μὴ θαῤῥῶμεν τῇ πίστει μόνῃ, μηδὲ ἀρκεῖν αὐτὴν εἰς σωτηρίαν νομίζωμεν, προστίθησι καὶ ἑτέραν παραβολήν, δι' ἧς μανθάνομεν, ὅτι οὐ πάντες οἱ πιστεύοντες σώζονται, ἀλλὰ πολλοὶ τούτων ἀπόλλυνται [Μαργαρίτης δὲ καὶ ὁ Κύριος κέκληται, διότι τῷ βυθῷ τῆς θεότητος ἤνωται, καὶ μόνοις τοῖς ἁλιεῦσι καὶ τοῖς αὐτῶν μαθηταῖς ἐγνώρισται.] Πάλιν συναγαγούσῃ. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν αὖθις λέγει τὸν λόγον τῆς πίστεως· θάλασσαν δὲ, τὸν κόσμον, διὰ τὴν πικρίαν καὶ τὰ κύματα τῶν πειρασμῶν· παντοῖα δὲ γένη ἰχθύων, τὰ ποικίλα Αυτόν Β. Inclusa absent A. Μέ, addit A. ditantem thesaurum reperit, sive cognovit illum, studiose conatur (nam hoc indicat quod dicitur, Abit), et cum gaud'o cuncta quæ habet distrahit, ut bune solum lurifaciat. Et intellige quod omnes docvat hujusmodi parabola, non solum ne constristentur abjectis sive erogatis omnibus que possident pro fide, sed etiam ut cum gandio hoc faciant, et banc abjectionem sive amissionem, lucrum ducant maximum: quodque is qui aût illa non respuật, aut non cum gaudio respuit: non potest fidei lucr.facere thesaurum. In omnibus autein quæ habet, intelliguntur quæ in opere ac sermone, et in mente sunt peccata: omnia similiter vendere oportet, hec est, relinquere. Vers. 45. licrum vers. 46. illa. Regnum calorum, proprie intelligimus ces derium regni cœlorum et hominem quidem illud appellavit, co quod in homine operatur. Negotiatorem vero, quia propriam negotiatur salutem. Vide enim quod ubi invenit unam pretiosam margaritam, sermonem videlicet filei: qui unus est propter unan fidei veritatem, quia nullus alius cs: hujusmodi; πο λύτιμος autem, id est, pretiosus, quia multi pretii, et quia multis honorabilis, qui videlicet illum cugnoverunt: Abil, quod diligentiam ac festinatio:cm manifestat, et relinquit omnia quibus antea fruebatur, cumque solum adipiscitur. Ilæ autem duæ parabolæ in multis invicem sunt similes: et breviter in hoc solo diferunt, quod illa fidei sermonem thesaurum vocabat, hæc autem margaritam: sicut et duarum præcedentium parabolarum, una quidem granum sinapis illum appellabat, altera vero fermentum. Et sicut per duas illas significavit incrementum vimque fidei, ita rursum per has duas, illius significavit divitias et excellentiam. Crescit siquidem quasi granuın sinapis, vim habet ut fermentum, ditat veluti thesaurus: eximia est tanquam margarita pretiosissima. Reliqua vero quæ in parabola habentur, non sunt nobis magnopere curanda. Ne autem de sola fide præsumamus, aut sufficere cam ad salutem credamus, addit et aliam parabolam, qua discimus quod non omnes qui credunt salvi fiunt, sed multi eorum pereunt: ait enim: Margarita etiam Dominus appellatus est, quia divinitatis profunditati unitus, et solis piscatoribus suisque discipulis cognitus est. Vers. 47. Rursum — congreganti. Regnum calorum iterum vocat fidei sermonem; mare vero mundum, propter an:aritudinem undasque tentationum. Omnimoda autem piscium genera sunt, varie Varia lectiones et notæ. Audit codex Λ. Φησί γάρ. Que autem hic inclusa sunt, ea paulo ante habct in marg. Gr γάρ aidit etiam fentenius. Conjungitur ergo cum vers. 47.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. XIII. εἴρηται. Σκόπει δὲ, πῶς ὁ εὐρὼν τοῦτον τὸν πλουτί. relinque. Considera autem quomodo is qui bune ζοντα θησαυρὶν, εἴτουν, ὁ ἐπιγνοὺς αὐτὸν, σπουδάζει· τοῦτο γὰρ ἐμφαίνει τό, Υπάγει, καὶ μετὰ χαρᾶς πάντα, δια ἔχει, πωλεί, ἵνα μόνον κερδήσῃ τοῦτον· καὶ σύνες, ὅτι διδάσκει πάντας ή τοιαύτη παραβολή, μὴ μόνον μὴ λυπείσθαι προϊεμένους ὑπὲρ τῆς πίστεως πάντα, ὅσα ἔχουσιν, ἀλλὰ καὶ μετὰ χαρᾶς τοῦτο ποιεῖν, καὶ τὴν ἀποβολήν ταύτην κέρδος ἡγεῖ θαι μέγιστον· καὶ ὅτι ὁ μὴ ἀποβάλλων αὐτά, καὶ ὁ μὴ μετὰ χαρᾶς ἀποβάλλων, οὐ δύναται κεριῆσαι τὸν τῆς πίστεως θησαυρόν. Πάντα δὲ, ὅσα τις ἔχει, νοούνται, καὶ τὰ ἐν ἔργῳ, καὶ ἐν λόγῳ, καὶ κατὰ διάνοι24 ἁμαρτήματα, ἅπερ ἐμοίως χρὴ πωλεῖν, ὅ ἐστιν, ἀποκτᾶσθαι. Πάλιν αὐτόν. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἰδιοτρ πως ἐνταῦθα νοοῦμεν, τὴν ἐπιθυμίαν τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν· καὶ ἄνθρωπον μὲν αὐτὴν εἶπεν, ὡς ἐν ἀνθρώπῳ ἐνεργοῦσαν· ἔμπορον δὲ, ὡς πραγκατευομένην τὴν ἰδίαν σωτηρίαν. Ορα γὰρ, ὅτι εὑροῦσα ένα πολύτιμον μαργαρίτην, ὅς ἐστιν ὁ λόγος τῆς πίστεως· ὁ εἷς μὲν, διὰ τὸ εἶναι μίαν τὴν ἀληθῆ πίστιν, καὶ διὰ τὸ μὴ εἶναι τοιοῦτον ἄλλον· πολύτι μος δὲ, ώς κατά πολύ τίμιος, [καὶ ὡς πολλοῖς ὧν τίμιος,] δηλαδὴ τοῖς εἰδόσιν αὐτόν· Απῆλθεν, δ δηλοῖ τὴν σπουδὴν, καὶ ἀπεκτήσατο πάντα, ἴσων ἀπήλανε πρότερον, καὶ ἐκτήσατο τοῦτον μόνον. Δε δύο δὲ αὗται παραβολαὶ τὰ πλείω ἀλλήλαις ἐοικυῖαι, βραχέα διαφέρουσιν, ὅτι ἡ μὲν θησαυρόν, c ἡ δὲ μαργαρίτην ονομάζει τὸν λόγον τῆς πίστεως. Ώσπερ ἄρα καὶ αἱ πρὸ τούτων δύο παραβολαί, ή μὲν κόκκον σινάπεως, ἡ δὲ ζύμην αὐτὸν ἐκάλεσε. Καὶ καθάπερ διὰ τῶν δύο ἐκείνων εδήλωσεν ὁ Χριστός τὴν αὔξησιν καὶ τὴν ἰσχὺν τῆς πίστεως· οὕτω καὶ διὰ τῶν δύο τούτων πάλιν, τὸν πλοῦτον καὶ τὸ ἐξαί. ρετον αὐτῆ;. Αύξει μὲν γὰρ, ὡς κόκκο; σινάπεως· Ισχύει δὲ, ὡς ζύμη· πλουτίζει δὲ, ὡς θησαυρός ἐξαίρετος δέ ἐστιν, ὡς διαφορώτατος μαργαρίτης. Τάλλα γὰρ τῆς παραβολῆς οὐ περιεργαστέον ἡμῖν. Ἵνα δὲ μὴ θαῤῥῶμεν τῇ πίστει μόνῃ, μηδὲ ἀρκεῖν αὐτὴν εἰς σωτηρίαν νομίζωμεν, προστίθησι καὶ ἑτέραν παραβολήν, δι' ἧς μανθάνομεν, ὅτι οὐ πάντες οἱ πιστεύοντες σώζονται, ἀλλὰ πολλοὶ τούτων ἀπόλλυνται [Μαργαρίτης δὲ καὶ ὁ Κύριος κέκληται, διότι τῷ βυθῷ τῆς θεότητος ἤνωται, καὶ μόνοις τοῖς ἁλιεῦσι καὶ τοῖς αὐτῶν μαθηταῖς ἐγνώρισται.] Πάλιν συναγαγούσῃ. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν αὖθις λέγει τὸν λόγον τῆς πίστεως· θάλασσαν δὲ, τὸν κόσμον, διὰ τὴν πικρίαν καὶ τὰ κύματα τῶν πειρασμῶν· παντοῖα δὲ γένη ἰχθύων, τὰ ποικίλα Αυτόν Β. Inclusa absent A. Μέ, addit A. ditantem thesaurum reperit, sive cognovit illum, studiose conatur (nam hoc indicat quod dicitur, Abit), et cum gaud'o cuncta quæ habet distrahit, ut bune solum lurifaciat. Et intellige quod omnes docvat hujusmodi parabola, non solum ne constristentur abjectis sive erogatis omnibus que possident pro fide, sed etiam ut cum gandio hoc faciant, et banc abjectionem sive amissionem, lucrum ducant maximum: quodque is qui aût illa non respuật, aut non cum gaudio respuit: non potest fidei lucr.facere thesaurum. In omnibus autein quæ habet, intelliguntur quæ in opere ac sermone, et in mente sunt peccata: omnia similiter vendere oportet, hec est, relinquere. Vers. 45. licrum vers. 46. illa. Regnum calorum, proprie intelligimus ces derium regni cœlorum et hominem quidem illud appellavit, co quod in homine operatur. Negotiatorem vero, quia propriam negotiatur salutem. Vide enim quod ubi invenit unam pretiosam margaritam, sermonem videlicet filei: qui unus est propter unan fidei veritatem, quia nullus alius cs: hujusmodi; πο λύτιμος autem, id est, pretiosus, quia multi pretii, et quia multis honorabilis, qui videlicet illum cugnoverunt: Abil, quod diligentiam ac festinatio:cm manifestat, et relinquit omnia quibus antea fruebatur, cumque solum adipiscitur. Ilæ autem duæ parabolæ in multis invicem sunt similes: et breviter in hoc solo diferunt, quod illa fidei sermonem thesaurum vocabat, hæc autem margaritam: sicut et duarum præcedentium parabolarum, una quidem granum sinapis illum appellabat, altera vero fermentum. Et sicut per duas illas significavit incrementum vimque fidei, ita rursum per has duas, illius significavit divitias et excellentiam. Crescit siquidem quasi granuın sinapis, vim habet ut fermentum, ditat veluti thesaurus: eximia est tanquam margarita pretiosissima. Reliqua vero quæ in parabola habentur, non sunt nobis magnopere curanda. Ne autem de sola fide præsumamus, aut sufficere cam ad salutem credamus, addit et aliam parabolam, qua discimus quod non omnes qui credunt salvi fiunt, sed multi eorum pereunt: ait enim: Margarita etiam Dominus appellatus est, quia divinitatis profunditati unitus, et solis piscatoribus suisque discipulis cognitus est. Vers. 47. Rursum — congreganti. Regnum calorum iterum vocat fidei sermonem; mare vero mundum, propter an:aritudinem undasque tentationum. Omnimoda autem piscium genera sunt, varie Varia lectiones et notæ. Audit codex Λ. Φησί γάρ. Que autem hic inclusa sunt, ea paulo ante habct in marg. Gr γάρ aidit etiam fentenius. Conjungitur ergo cum vers. 47.

γυναικῶν, νέων, γερόντων, ἀγάμων, γεγαμηκότων, καὶ τοιούτων ἄλλων, ἢ καὶ τὰ διάφορα Εθνη. multitudines inhabitantium in eo hominum, viro- πλήθη τῶν ἐνδιαιτωμένων αὐτῷ ἀνθρώπων, ἀνδρῶν, rum, mulierum, puerorum, senum, cœlibum, conjugatorum, aliorumque similium, aut etiam differentiæ variæ gentium. Vers. 48. Quod—adjecerunt. Cum impletum fuisset, hoc est, quando omnes crediderant: quidam voluntarii, quidam autein non voluntarii. Littus vero intelligit locum in quo judicaturus est Dominus: colligentes autem angelos. Porro bona quæ capta sunt justos significant, prava autem malos; vasa vero ea quæ solis justis in hæreditatem sunt reposita. Reliqua autem hujus parabolæ similiter non sunt magnopere curanda. VERS. 49. Sic - saculi. Sic, sicut dicturus est. Vers. 49. Exibunt — Vers. 50. dentium. Atqui in sexagesimo primo capite ait quod ipse separabit & eos a se invicem 3. Quid ergo dicendum est? Quod ipse quidem separabit eos suo jussu: angeli vero separabunt eos operatione, preceptum Domini tanquam ministri exsequentes. Est autem separare, dividere. Quia vero in fine parabolæ dixit quod prava foras abjecerunt, ne quis suspicetur sine periculo esse ejusmodi ejectionem, interpretatur dicens, quod etiam mittent eos in caminum ignis, et calera. Vers. 51. Dicit omnia? Quæ videlicet in parabolis necessaria sunt? Atqui sciebat tanquaio Deus quod ea intellexerant. Reliquum est ergo, ut hoe more humano interrogaverit. Vers. 51. Dicunt Vers. 52. vetera. Cum illi fassi essent se intelligere, parabolam subinfert quæ doceat, omnes legitime ab ipso edoctos, intelligentia ditescere. Omuis, inquit, soriba sive sapiens edoctus a rege cœlorum qui est Christus, intelligentia dives est; edoctus, inquam, ab eo prius quam scilicet fallatur; et similis factus est homini patrifamilias, id est, diviti, qui depromit quando vult de thesauro sud novas veteresque res aureas. Intelligitur autem per nova, intellectus Novi Testamenti; per vetera autem, Veleris. Quod vero dicit, Propterea, non est nunc causa redditivum sed confirmativum, id est, vere. Vers. 53. Ει Vers. 54. illorum. Pairiam ejus vocat Nazareth tanquam patriam Matris ejus, et illius qui putabatur pater ejus: et tanquam locum ubi nutritus erat. Dicit enim Lucas quod venerit Nazareth ubi fuerat nutritus ". Docebat autem eos. Quos? Eos videlicet qui e patria sua erant. Causam vero propter quam in synagoga docebat, prædiximus in principio quarti capitis. ** Matth. xxur, 52. * Luc. iv, 16. Ὅτε Α. "Hr ἔβαλον. Οτε επληρώθη, ταυτέστιν, όταν πάντες ἐπίστευσαν, οἱ μὲν ἐχόντες, οἱ ἱὲ ἄκοντες· αἰγιαλὸν δὲ νόει τὸν τόπον, ἔνθα μέλλες κρῖναι ὁ Κύριος· συλλέγοντας δὲ, τοὺς ἀγγέλους· καὶ καλὰ μὲν θηράματα, τους δικαίου;· σαπρὰ δὲ τους πονηρούς· ἀγγεῖα δὲ, τὰς ἀποκεκληρωμένας τοῖς δικαίοις μονάς. Τἄλλα δὲ τῆς παραβολῆς ὁμοίως οὐ πολυπραγμονητέον. Οὕτως - αἰῶνος Οὕτως, ὡς ἐρεῖ. Εξελεύσονται — οδόντων. Καὶ μὴν, ἐν τῷ ἑξηκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ φησίν, ὅτι αὐτὸς ἀπορεῖ αὐτοὺς ἀπ' ἀλλήλων. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Ὅτι αὐτὸς μὲν ἀφοριεῖ αὐτοὺς τῷ προστάγματι· οἱ δὲ ἄγγελο ἀφοροῦσιν αὐτοὺς τῇ ἐνεργείᾳ, τὸ πρόσταγμα τὴ Δεσποτικὸν ὡς ὑπηρέται πράττοντες. 'Αφορίζειν δε ἐστι τὸ διαχωρίζειν. Ἐπεὶ δὲ ἐν τῷ τέλει τῆς πα ραβολῆς εἶπεν, ὅτι τὰ σαπρὰ ἔξω ἔβαλον, ἵνα μὴ υπολάβῃ τις, ἀκίνδυνον εἶναι τὴν τοιαύτην ἐξαγωγήν, ήρμήνευσε ταύτην, εἰρηκώς, ὅτι καὶ βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρὸς, καὶ τὰ ἑξῆς. Λέγει - πάντα; Τὰ ἀναγκαῖα δηλαδὴ τῶν παρα βολῶν. Καὶ μὴν, ὡς Θεὶς ἐγίνωσκεν, ὅτι συνήκαν αὐτὰ, λοιπὸν οὖν, ὡς ἄνθρωπος τοῦτο ἠρώτησε. Λέγουσιν Λέγουσιν – παλαιά. Ομολογησάντων γνώναι, λέγει παραβολήν διδάσκουσαν, ὅτι πάντες οἱ γνησίω; αὐτῷ μαθητευθέντες πλουτούσι γνώσιν. Πᾶ; γάρ. φησί, Γραμματεύς, ἤτοι, σοφός, μαθητευθεὶς τῷ Βασιλεῖ τῶν οὐρανῶν, ὅς ἐστιν ὁ Χριστός, πλουτεί γνώσιν. Μαθητευθεὶς δὲ αὐτῷ, πρὸ τοῦ σοφισθῆνα: δηλονότι. Καὶ ἔοικεν ἀνθρώπῳ οἰκοδεσπότῃ. τουτέστι, πλουσίῳ, ὅστις ἐκβάλλει, ότε βούλεται, ἐκ τοῦ θησαυροῦ αὐτοῦ καινὰ καὶ παλαιά χρυσία. Νοοῦνται δὲ, καινὰ μὲν, τὰ τῆς Νέας Διαθήκης νοήματα· παλαιὰ δὲ, τὰ τῆς Παλαιᾶ;. Τὸ δὲ Διὰ τοῦτο, οὐκ ἔστι νῦν αιτιολογικόν, ἀλλὰ βεβαιωτικόν, ἀντὶ τοῦ, ᾿Αληθῶς. Καὶ — αὐτῶν. Πατρίδα αὐτοῦ λέγει, την Ναζαρέτ, ὡς πατρίδα τῆς Μητρός αὐτοῦ καὶ τοῦ νομιζομένου δ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ ὡς τραφεὶς ἐν αὐτῇ Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, ὅτι καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Ναζαρέτ, οὗ ἦν τεθραμ μένος. Εδίδασκε δὲ αὐτούς, τίνας; Δηλαδὴ τοὺς τῆς πατρίδος αὐτοῦ. Τὴν αἰτίαν δὲ, δι᾿ ἣν ἐν ταῖς συναγωγαῖς διδάσκει, προειρήκαμεν ἐν ἀρχῇ τοῦ τετάρτ του κεφαλαίου. Varia lectiones et notæ. Ex Mentenii interpretatione, quæ lamen sensum non est assecuta, intelligitur saltem, illum quoque in suo codice reperisse: πρό. Si ergo τρό necessario explicandum est, aliter accipi nequit, quam πριν διδαχθῆναι παρ' ἀνθρώπων τὰ ἀνθρώ ποις δοκοῦντα, ἀλλ' οὐ Θεῷ. lloc autem mihi displicet. Malim ergo sententia commodissima et expeditissima, πρὸς τὸ σοφισθῆναι παρὰ τοῦ Χριστοῦ. Μαθητευθείς ergo non est edoctus, sed, qui Christi schola et doctrina usus est.

γυναικῶν, νέων, γερόντων, ἀγάμων, γεγαμηκότων, καὶ τοιούτων ἄλλων, ἢ καὶ τὰ διάφορα Εθνη. multitudines inhabitantium in eo hominum, viro- πλήθη τῶν ἐνδιαιτωμένων αὐτῷ ἀνθρώπων, ἀνδρῶν, rum, mulierum, puerorum, senum, cœlibum, conjugatorum, aliorumque similium, aut etiam differentiæ variæ gentium. Vers. 48. Quod—adjecerunt. Cum impletum fuisset, hoc est, quando omnes crediderant: quidam voluntarii, quidam autein non voluntarii. Littus vero intelligit locum in quo judicaturus est Dominus: colligentes autem angelos. Porro bona quæ capta sunt justos significant, prava autem malos; vasa vero ea quæ solis justis in hæreditatem sunt reposita. Reliqua autem hujus parabolæ similiter non sunt magnopere curanda. VERS. 49. Sic - saculi. Sic, sicut dicturus est. Vers. 49. Exibunt — Vers. 50. dentium. Atqui in sexagesimo primo capite ait quod ipse separabit & eos a se invicem 3. Quid ergo dicendum est? Quod ipse quidem separabit eos suo jussu: angeli vero separabunt eos operatione, preceptum Domini tanquam ministri exsequentes. Est autem separare, dividere. Quia vero in fine parabolæ dixit quod prava foras abjecerunt, ne quis suspicetur sine periculo esse ejusmodi ejectionem, interpretatur dicens, quod etiam mittent eos in caminum ignis, et calera. Vers. 51. Dicit omnia? Quæ videlicet in parabolis necessaria sunt? Atqui sciebat tanquaio Deus quod ea intellexerant. Reliquum est ergo, ut hoe more humano interrogaverit. Vers. 51. Dicunt Vers. 52. vetera. Cum illi fassi essent se intelligere, parabolam subinfert quæ doceat, omnes legitime ab ipso edoctos, intelligentia ditescere. Omuis, inquit, soriba sive sapiens edoctus a rege cœlorum qui est Christus, intelligentia dives est; edoctus, inquam, ab eo prius quam scilicet fallatur; et similis factus est homini patrifamilias, id est, diviti, qui depromit quando vult de thesauro sud novas veteresque res aureas. Intelligitur autem per nova, intellectus Novi Testamenti; per vetera autem, Veleris. Quod vero dicit, Propterea, non est nunc causa redditivum sed confirmativum, id est, vere. Vers. 53. Ει Vers. 54. illorum. Pairiam ejus vocat Nazareth tanquam patriam Matris ejus, et illius qui putabatur pater ejus: et tanquam locum ubi nutritus erat. Dicit enim Lucas quod venerit Nazareth ubi fuerat nutritus ". Docebat autem eos. Quos? Eos videlicet qui e patria sua erant. Causam vero propter quam in synagoga docebat, prædiximus in principio quarti capitis. ** Matth. xxur, 52. * Luc. iv, 16. Ὅτε Α. "Hr ἔβαλον. Οτε επληρώθη, ταυτέστιν, όταν πάντες ἐπίστευσαν, οἱ μὲν ἐχόντες, οἱ ἱὲ ἄκοντες· αἰγιαλὸν δὲ νόει τὸν τόπον, ἔνθα μέλλες κρῖναι ὁ Κύριος· συλλέγοντας δὲ, τοὺς ἀγγέλους· καὶ καλὰ μὲν θηράματα, τους δικαίου;· σαπρὰ δὲ τους πονηρούς· ἀγγεῖα δὲ, τὰς ἀποκεκληρωμένας τοῖς δικαίοις μονάς. Τἄλλα δὲ τῆς παραβολῆς ὁμοίως οὐ πολυπραγμονητέον. Οὕτως - αἰῶνος Οὕτως, ὡς ἐρεῖ. Εξελεύσονται — οδόντων. Καὶ μὴν, ἐν τῷ ἑξηκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ φησίν, ὅτι αὐτὸς ἀπορεῖ αὐτοὺς ἀπ' ἀλλήλων. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Ὅτι αὐτὸς μὲν ἀφοριεῖ αὐτοὺς τῷ προστάγματι· οἱ δὲ ἄγγελο ἀφοροῦσιν αὐτοὺς τῇ ἐνεργείᾳ, τὸ πρόσταγμα τὴ Δεσποτικὸν ὡς ὑπηρέται πράττοντες. 'Αφορίζειν δε ἐστι τὸ διαχωρίζειν. Ἐπεὶ δὲ ἐν τῷ τέλει τῆς πα ραβολῆς εἶπεν, ὅτι τὰ σαπρὰ ἔξω ἔβαλον, ἵνα μὴ υπολάβῃ τις, ἀκίνδυνον εἶναι τὴν τοιαύτην ἐξαγωγήν, ήρμήνευσε ταύτην, εἰρηκώς, ὅτι καὶ βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρὸς, καὶ τὰ ἑξῆς. Λέγει - πάντα; Τὰ ἀναγκαῖα δηλαδὴ τῶν παρα βολῶν. Καὶ μὴν, ὡς Θεὶς ἐγίνωσκεν, ὅτι συνήκαν αὐτὰ, λοιπὸν οὖν, ὡς ἄνθρωπος τοῦτο ἠρώτησε. Λέγουσιν Λέγουσιν – παλαιά. Ομολογησάντων γνώναι, λέγει παραβολήν διδάσκουσαν, ὅτι πάντες οἱ γνησίω; αὐτῷ μαθητευθέντες πλουτούσι γνώσιν. Πᾶ; γάρ. φησί, Γραμματεύς, ἤτοι, σοφός, μαθητευθεὶς τῷ Βασιλεῖ τῶν οὐρανῶν, ὅς ἐστιν ὁ Χριστός, πλουτεί γνώσιν. Μαθητευθεὶς δὲ αὐτῷ, πρὸ τοῦ σοφισθῆνα: δηλονότι. Καὶ ἔοικεν ἀνθρώπῳ οἰκοδεσπότῃ. τουτέστι, πλουσίῳ, ὅστις ἐκβάλλει, ότε βούλεται, ἐκ τοῦ θησαυροῦ αὐτοῦ καινὰ καὶ παλαιά χρυσία. Νοοῦνται δὲ, καινὰ μὲν, τὰ τῆς Νέας Διαθήκης νοήματα· παλαιὰ δὲ, τὰ τῆς Παλαιᾶ;. Τὸ δὲ Διὰ τοῦτο, οὐκ ἔστι νῦν αιτιολογικόν, ἀλλὰ βεβαιωτικόν, ἀντὶ τοῦ, ᾿Αληθῶς. Καὶ — αὐτῶν. Πατρίδα αὐτοῦ λέγει, την Ναζαρέτ, ὡς πατρίδα τῆς Μητρός αὐτοῦ καὶ τοῦ νομιζομένου δ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ ὡς τραφεὶς ἐν αὐτῇ Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, ὅτι καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Ναζαρέτ, οὗ ἦν τεθραμ μένος. Εδίδασκε δὲ αὐτούς, τίνας; Δηλαδὴ τοὺς τῆς πατρίδος αὐτοῦ. Τὴν αἰτίαν δὲ, δι᾿ ἣν ἐν ταῖς συναγωγαῖς διδάσκει, προειρήκαμεν ἐν ἀρχῇ τοῦ τετάρτ του κεφαλαίου. Varia lectiones et notæ. Ex Mentenii interpretatione, quæ lamen sensum non est assecuta, intelligitur saltem, illum quoque in suo codice reperisse: πρό. Si ergo τρό necessario explicandum est, aliter accipi nequit, quam πριν διδαχθῆναι παρ' ἀνθρώπων τὰ ἀνθρώ ποις δοκοῦντα, ἀλλ' οὐ Θεῷ. lloc autem mihi displicet. Malim ergo sententia commodissima et expeditissima, πρὸς τὸ σοφισθῆναι παρὰ τοῦ Χριστοῦ. Μαθητευθείς ergo non est edoctus, sed, qui Christi schola et doctrina usus est.

γυναικῶν, νέων, γερόντων, ἀγάμων, γεγαμηκότων, καὶ τοιούτων ἄλλων, ἢ καὶ τὰ διάφορα Εθνη. multitudines inhabitantium in eo hominum, viro- πλήθη τῶν ἐνδιαιτωμένων αὐτῷ ἀνθρώπων, ἀνδρῶν, rum, mulierum, puerorum, senum, cœlibum, conjugatorum, aliorumque similium, aut etiam differentiæ variæ gentium. Vers. 48. Quod—adjecerunt. Cum impletum fuisset, hoc est, quando omnes crediderant: quidam voluntarii, quidam autein non voluntarii. Littus vero intelligit locum in quo judicaturus est Dominus: colligentes autem angelos. Porro bona quæ capta sunt justos significant, prava autem malos; vasa vero ea quæ solis justis in hæreditatem sunt reposita. Reliqua autem hujus parabolæ similiter non sunt magnopere curanda. VERS. 49. Sic - saculi. Sic, sicut dicturus est. Vers. 49. Exibunt — Vers. 50. dentium. Atqui in sexagesimo primo capite ait quod ipse separabit & eos a se invicem 3. Quid ergo dicendum est? Quod ipse quidem separabit eos suo jussu: angeli vero separabunt eos operatione, preceptum Domini tanquam ministri exsequentes. Est autem separare, dividere. Quia vero in fine parabolæ dixit quod prava foras abjecerunt, ne quis suspicetur sine periculo esse ejusmodi ejectionem, interpretatur dicens, quod etiam mittent eos in caminum ignis, et calera. Vers. 51. Dicit omnia? Quæ videlicet in parabolis necessaria sunt? Atqui sciebat tanquaio Deus quod ea intellexerant. Reliquum est ergo, ut hoe more humano interrogaverit. Vers. 51. Dicunt Vers. 52. vetera. Cum illi fassi essent se intelligere, parabolam subinfert quæ doceat, omnes legitime ab ipso edoctos, intelligentia ditescere. Omuis, inquit, soriba sive sapiens edoctus a rege cœlorum qui est Christus, intelligentia dives est; edoctus, inquam, ab eo prius quam scilicet fallatur; et similis factus est homini patrifamilias, id est, diviti, qui depromit quando vult de thesauro sud novas veteresque res aureas. Intelligitur autem per nova, intellectus Novi Testamenti; per vetera autem, Veleris. Quod vero dicit, Propterea, non est nunc causa redditivum sed confirmativum, id est, vere. Vers. 53. Ει Vers. 54. illorum. Pairiam ejus vocat Nazareth tanquam patriam Matris ejus, et illius qui putabatur pater ejus: et tanquam locum ubi nutritus erat. Dicit enim Lucas quod venerit Nazareth ubi fuerat nutritus ". Docebat autem eos. Quos? Eos videlicet qui e patria sua erant. Causam vero propter quam in synagoga docebat, prædiximus in principio quarti capitis. ** Matth. xxur, 52. * Luc. iv, 16. Ὅτε Α. "Hr ἔβαλον. Οτε επληρώθη, ταυτέστιν, όταν πάντες ἐπίστευσαν, οἱ μὲν ἐχόντες, οἱ ἱὲ ἄκοντες· αἰγιαλὸν δὲ νόει τὸν τόπον, ἔνθα μέλλες κρῖναι ὁ Κύριος· συλλέγοντας δὲ, τοὺς ἀγγέλους· καὶ καλὰ μὲν θηράματα, τους δικαίου;· σαπρὰ δὲ τους πονηρούς· ἀγγεῖα δὲ, τὰς ἀποκεκληρωμένας τοῖς δικαίοις μονάς. Τἄλλα δὲ τῆς παραβολῆς ὁμοίως οὐ πολυπραγμονητέον. Οὕτως - αἰῶνος Οὕτως, ὡς ἐρεῖ. Εξελεύσονται — οδόντων. Καὶ μὴν, ἐν τῷ ἑξηκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ φησίν, ὅτι αὐτὸς ἀπορεῖ αὐτοὺς ἀπ' ἀλλήλων. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Ὅτι αὐτὸς μὲν ἀφοριεῖ αὐτοὺς τῷ προστάγματι· οἱ δὲ ἄγγελο ἀφοροῦσιν αὐτοὺς τῇ ἐνεργείᾳ, τὸ πρόσταγμα τὴ Δεσποτικὸν ὡς ὑπηρέται πράττοντες. 'Αφορίζειν δε ἐστι τὸ διαχωρίζειν. Ἐπεὶ δὲ ἐν τῷ τέλει τῆς πα ραβολῆς εἶπεν, ὅτι τὰ σαπρὰ ἔξω ἔβαλον, ἵνα μὴ υπολάβῃ τις, ἀκίνδυνον εἶναι τὴν τοιαύτην ἐξαγωγήν, ήρμήνευσε ταύτην, εἰρηκώς, ὅτι καὶ βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρὸς, καὶ τὰ ἑξῆς. Λέγει - πάντα; Τὰ ἀναγκαῖα δηλαδὴ τῶν παρα βολῶν. Καὶ μὴν, ὡς Θεὶς ἐγίνωσκεν, ὅτι συνήκαν αὐτὰ, λοιπὸν οὖν, ὡς ἄνθρωπος τοῦτο ἠρώτησε. Λέγουσιν Λέγουσιν – παλαιά. Ομολογησάντων γνώναι, λέγει παραβολήν διδάσκουσαν, ὅτι πάντες οἱ γνησίω; αὐτῷ μαθητευθέντες πλουτούσι γνώσιν. Πᾶ; γάρ. φησί, Γραμματεύς, ἤτοι, σοφός, μαθητευθεὶς τῷ Βασιλεῖ τῶν οὐρανῶν, ὅς ἐστιν ὁ Χριστός, πλουτεί γνώσιν. Μαθητευθεὶς δὲ αὐτῷ, πρὸ τοῦ σοφισθῆνα: δηλονότι. Καὶ ἔοικεν ἀνθρώπῳ οἰκοδεσπότῃ. τουτέστι, πλουσίῳ, ὅστις ἐκβάλλει, ότε βούλεται, ἐκ τοῦ θησαυροῦ αὐτοῦ καινὰ καὶ παλαιά χρυσία. Νοοῦνται δὲ, καινὰ μὲν, τὰ τῆς Νέας Διαθήκης νοήματα· παλαιὰ δὲ, τὰ τῆς Παλαιᾶ;. Τὸ δὲ Διὰ τοῦτο, οὐκ ἔστι νῦν αιτιολογικόν, ἀλλὰ βεβαιωτικόν, ἀντὶ τοῦ, ᾿Αληθῶς. Καὶ — αὐτῶν. Πατρίδα αὐτοῦ λέγει, την Ναζαρέτ, ὡς πατρίδα τῆς Μητρός αὐτοῦ καὶ τοῦ νομιζομένου δ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ ὡς τραφεὶς ἐν αὐτῇ Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, ὅτι καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Ναζαρέτ, οὗ ἦν τεθραμ μένος. Εδίδασκε δὲ αὐτούς, τίνας; Δηλαδὴ τοὺς τῆς πατρίδος αὐτοῦ. Τὴν αἰτίαν δὲ, δι᾿ ἣν ἐν ταῖς συναγωγαῖς διδάσκει, προειρήκαμεν ἐν ἀρχῇ τοῦ τετάρτ του κεφαλαίου. Varia lectiones et notæ. Ex Mentenii interpretatione, quæ lamen sensum non est assecuta, intelligitur saltem, illum quoque in suo codice reperisse: πρό. Si ergo τρό necessario explicandum est, aliter accipi nequit, quam πριν διδαχθῆναι παρ' ἀνθρώπων τὰ ἀνθρώ ποις δοκοῦντα, ἀλλ' οὐ Θεῷ. lloc autem mihi displicet. Malim ergo sententia commodissima et expeditissima, πρὸς τὸ σοφισθῆναι παρὰ τοῦ Χριστοῦ. Μαθητευθείς ergo non est edoctus, sed, qui Christi schola et doctrina usus est.

γυναικῶν, νέων, γερόντων, ἀγάμων, γεγαμηκότων, καὶ τοιούτων ἄλλων, ἢ καὶ τὰ διάφορα Εθνη. multitudines inhabitantium in eo hominum, viro- πλήθη τῶν ἐνδιαιτωμένων αὐτῷ ἀνθρώπων, ἀνδρῶν, rum, mulierum, puerorum, senum, cœlibum, conjugatorum, aliorumque similium, aut etiam differentiæ variæ gentium. Vers. 48. Quod—adjecerunt. Cum impletum fuisset, hoc est, quando omnes crediderant: quidam voluntarii, quidam autein non voluntarii. Littus vero intelligit locum in quo judicaturus est Dominus: colligentes autem angelos. Porro bona quæ capta sunt justos significant, prava autem malos; vasa vero ea quæ solis justis in hæreditatem sunt reposita. Reliqua autem hujus parabolæ similiter non sunt magnopere curanda. VERS. 49. Sic - saculi. Sic, sicut dicturus est. Vers. 49. Exibunt — Vers. 50. dentium. Atqui in sexagesimo primo capite ait quod ipse separabit & eos a se invicem 3. Quid ergo dicendum est? Quod ipse quidem separabit eos suo jussu: angeli vero separabunt eos operatione, preceptum Domini tanquam ministri exsequentes. Est autem separare, dividere. Quia vero in fine parabolæ dixit quod prava foras abjecerunt, ne quis suspicetur sine periculo esse ejusmodi ejectionem, interpretatur dicens, quod etiam mittent eos in caminum ignis, et calera. Vers. 51. Dicit omnia? Quæ videlicet in parabolis necessaria sunt? Atqui sciebat tanquaio Deus quod ea intellexerant. Reliquum est ergo, ut hoe more humano interrogaverit. Vers. 51. Dicunt Vers. 52. vetera. Cum illi fassi essent se intelligere, parabolam subinfert quæ doceat, omnes legitime ab ipso edoctos, intelligentia ditescere. Omuis, inquit, soriba sive sapiens edoctus a rege cœlorum qui est Christus, intelligentia dives est; edoctus, inquam, ab eo prius quam scilicet fallatur; et similis factus est homini patrifamilias, id est, diviti, qui depromit quando vult de thesauro sud novas veteresque res aureas. Intelligitur autem per nova, intellectus Novi Testamenti; per vetera autem, Veleris. Quod vero dicit, Propterea, non est nunc causa redditivum sed confirmativum, id est, vere. Vers. 53. Ει Vers. 54. illorum. Pairiam ejus vocat Nazareth tanquam patriam Matris ejus, et illius qui putabatur pater ejus: et tanquam locum ubi nutritus erat. Dicit enim Lucas quod venerit Nazareth ubi fuerat nutritus ". Docebat autem eos. Quos? Eos videlicet qui e patria sua erant. Causam vero propter quam in synagoga docebat, prædiximus in principio quarti capitis. ** Matth. xxur, 52. * Luc. iv, 16. Ὅτε Α. "Hr ἔβαλον. Οτε επληρώθη, ταυτέστιν, όταν πάντες ἐπίστευσαν, οἱ μὲν ἐχόντες, οἱ ἱὲ ἄκοντες· αἰγιαλὸν δὲ νόει τὸν τόπον, ἔνθα μέλλες κρῖναι ὁ Κύριος· συλλέγοντας δὲ, τοὺς ἀγγέλους· καὶ καλὰ μὲν θηράματα, τους δικαίου;· σαπρὰ δὲ τους πονηρούς· ἀγγεῖα δὲ, τὰς ἀποκεκληρωμένας τοῖς δικαίοις μονάς. Τἄλλα δὲ τῆς παραβολῆς ὁμοίως οὐ πολυπραγμονητέον. Οὕτως - αἰῶνος Οὕτως, ὡς ἐρεῖ. Εξελεύσονται — οδόντων. Καὶ μὴν, ἐν τῷ ἑξηκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ φησίν, ὅτι αὐτὸς ἀπορεῖ αὐτοὺς ἀπ' ἀλλήλων. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Ὅτι αὐτὸς μὲν ἀφοριεῖ αὐτοὺς τῷ προστάγματι· οἱ δὲ ἄγγελο ἀφοροῦσιν αὐτοὺς τῇ ἐνεργείᾳ, τὸ πρόσταγμα τὴ Δεσποτικὸν ὡς ὑπηρέται πράττοντες. 'Αφορίζειν δε ἐστι τὸ διαχωρίζειν. Ἐπεὶ δὲ ἐν τῷ τέλει τῆς πα ραβολῆς εἶπεν, ὅτι τὰ σαπρὰ ἔξω ἔβαλον, ἵνα μὴ υπολάβῃ τις, ἀκίνδυνον εἶναι τὴν τοιαύτην ἐξαγωγήν, ήρμήνευσε ταύτην, εἰρηκώς, ὅτι καὶ βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρὸς, καὶ τὰ ἑξῆς. Λέγει - πάντα; Τὰ ἀναγκαῖα δηλαδὴ τῶν παρα βολῶν. Καὶ μὴν, ὡς Θεὶς ἐγίνωσκεν, ὅτι συνήκαν αὐτὰ, λοιπὸν οὖν, ὡς ἄνθρωπος τοῦτο ἠρώτησε. Λέγουσιν Λέγουσιν – παλαιά. Ομολογησάντων γνώναι, λέγει παραβολήν διδάσκουσαν, ὅτι πάντες οἱ γνησίω; αὐτῷ μαθητευθέντες πλουτούσι γνώσιν. Πᾶ; γάρ. φησί, Γραμματεύς, ἤτοι, σοφός, μαθητευθεὶς τῷ Βασιλεῖ τῶν οὐρανῶν, ὅς ἐστιν ὁ Χριστός, πλουτεί γνώσιν. Μαθητευθεὶς δὲ αὐτῷ, πρὸ τοῦ σοφισθῆνα: δηλονότι. Καὶ ἔοικεν ἀνθρώπῳ οἰκοδεσπότῃ. τουτέστι, πλουσίῳ, ὅστις ἐκβάλλει, ότε βούλεται, ἐκ τοῦ θησαυροῦ αὐτοῦ καινὰ καὶ παλαιά χρυσία. Νοοῦνται δὲ, καινὰ μὲν, τὰ τῆς Νέας Διαθήκης νοήματα· παλαιὰ δὲ, τὰ τῆς Παλαιᾶ;. Τὸ δὲ Διὰ τοῦτο, οὐκ ἔστι νῦν αιτιολογικόν, ἀλλὰ βεβαιωτικόν, ἀντὶ τοῦ, ᾿Αληθῶς. Καὶ — αὐτῶν. Πατρίδα αὐτοῦ λέγει, την Ναζαρέτ, ὡς πατρίδα τῆς Μητρός αὐτοῦ καὶ τοῦ νομιζομένου δ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ ὡς τραφεὶς ἐν αὐτῇ Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, ὅτι καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Ναζαρέτ, οὗ ἦν τεθραμ μένος. Εδίδασκε δὲ αὐτούς, τίνας; Δηλαδὴ τοὺς τῆς πατρίδος αὐτοῦ. Τὴν αἰτίαν δὲ, δι᾿ ἣν ἐν ταῖς συναγωγαῖς διδάσκει, προειρήκαμεν ἐν ἀρχῇ τοῦ τετάρτ του κεφαλαίου. Varia lectiones et notæ. Ex Mentenii interpretatione, quæ lamen sensum non est assecuta, intelligitur saltem, illum quoque in suo codice reperisse: πρό. Si ergo τρό necessario explicandum est, aliter accipi nequit, quam πριν διδαχθῆναι παρ' ἀνθρώπων τὰ ἀνθρώ ποις δοκοῦντα, ἀλλ' οὐ Θεῷ. lloc autem mihi displicet. Malim ergo sententia commodissima et expeditissima, πρὸς τὸ σοφισθῆναι παρὰ τοῦ Χριστοῦ. Μαθητευθείς ergo non est edoctus, sed, qui Christi schola et doctrina usus est.

Ωστε δυνάμεις. Η σοφία τῶν λόγων, καὶ αἱ δυνάμεις τῶν λόγων. "Η δυνάμεις καλεῖ τὰ θαύματα. Βλέποντες γὰρ αὐτὸν ὑψηλότερα μὲν καὶ πιθανώτερα τῶν πάλαι περιβοήτων ἀνδρῶν διδάσκοντα, μείζονα δὲ θαύματα ποιοῦντα, καὶ ἀγνοοῦντες, ὅτι τὐτὸς ἦν σοφία Θεοῦ καὶ δύναμις· ἐθαύμαζον μὲν καὶ τοὺς λόγους αὐτοῦ καὶ τὰ θαύματα· εἰς αὐτὸν δὲ, τὸν τοιαῦτα διδάσχοντα καὶ τερατουργοῦντα, ἐσκανδαλίζοντο, δι' οὐδὲν ἕτερον, ἢ διότι γονέων ήν εὐτε λῶν. ᾿Αλλ' ὄντως τυφλὸν καὶ ἀνόητον ὁ φθόνος. Αφ' ὧν γὰρ ἔδει μάλλον θαυμάζειν, καὶ προσκυνεῖν αὐτὸν, ὅτι τοιούτων γονέων τοιοῦτος προῆλθεν υἱός, ἀπὸ τούτων εἰς αὐτὸν σκανδαλίζονται. Οὐχ οὗτος – εἰσί; Ταυτὶ πάντα κατ' ἐρώτη σιν ἀναγνωστέον. Διαποροῦντε; γὰρ ἔλεγον ταῦτα πρὸς ἀλλήλους. Πρὸς ἡμᾶς δὲ, ἀντὶ τοῦ, Παρ' ἡμῖν. Πόθεν πάντα; Ορα βαθεῖαν ἄνοιαν. Λέγουσι γέρ, ὅτι, Ἐπεὶ γονέων εὐτελῶν ἐστι, πόθεν ἄλλο δεν τούτῳ ταῦτα πάντα προσεγένοντο; Καὶ μὴν, ὦ μάταιοι, οὐκ ἀπὸ γονέων εὐκλείας, οὐδ᾽ ἀπὸ χρημάτων δαψιλείας, ή τοιούτου τινὸς, ἀλλ' ἐξ ἐναρέτου πολιτείας ἡ γνῶσις καὶ τὰ θαύματα θεόθεν τοῖς ἀξίοις χαρίζονται. Καὶ - αὐτῷ. 'Αντὶ τοῦ. Ἐπ' αὐτῷ. ῾Ο δὲ Ἰησοῦς — αὐτοῦ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι Εἰ μὴ ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ, καὶ ἐν τοῖς συγγενέσι, καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. Παραδειγματικῶς δὲ ἑαυτὸν ἐδήλωσεν ὁ Χριστός. Καὶ ἐν μὲν τῇ πατρίδι είρηκε, διὰ πᾶσαν τὴν Ναζαρέτ· ἐν δὲ τοῖς συγγενέσι, διὰ τοὺς ὁπωσδήποτε συγγενεῖς αὐτοῦ· ἐν δὲ τῇ οἰκίᾳ, διὰ μόνους τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ· πάντες γὰρ αὐτοῦ κατεφρόνουν· εἰ μὲν, ὡς συμ πατριώτου, οἱ δὲ, ὡς συγγενούς, οἱ δὲ, ὡς ἀδελφοῦ. Διὸ καὶ ὑπερφυῶς εὐδοκιμοῦντος ἐσκανδαλίζοντο ἐπ' αὐτῷ, τουτέστιν, οὐκ ἠδύναντο πιστεύειν αὐτῷ διὰ τὸν φθόνον, εἰ καὶ οἱ μὲν πλεῖον, οἱ δὲ ἔλαττον ἐφθόνουν. Οὐκ ἔστιν οὖν, φησί, προφήτης άτι μος, παρ' οἷς δοκεῖ προφήτη;, εἰ μὴ ἐν τῇ παι τρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς συγγενέσι, καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. Οὗτοι γάρ, καίτοι προφήτην αὐτὸν εἰδότες, όμως καταφρονοῦσιν αὐτοῦ, διά τε τὴν ῥηθεῖσαν αἰτίαν, καὶ διότι τὰ συνήθη, εὐκαταφεύ νητα. Ο δὲ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι Οὐδεὶς προφήτης δεκτός ἐστιν ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ, δεκτὸν κἀκεῖνον λέγων, τὸν τίμιον. Καὶ — αὐτῶν. Δυνάμεις, τὰ θαύματα λέγει, ὡς δυνάμεως θείας έργα. Καὶ δρα σοφίαν. Εποίησε μὲν γὰρ, ἵνα μὴ δύνωνται, λέγειν, ὅτι Μισῶν ἡμᾶς οὐ θεραπεύει τοὺς ἐν ἡμῖν, καὶ ὅτι, Εἰ ἐποίησε καὶ παρ' ἡμῖν, ἐπιστεύσαμεν ἂν καὶ ἡμεῖς. Οὐ πολλὰς δὲν διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, ὅτι καὶ γινομένων 11 Marc. vi, 4. * Luc. 1, 24. CAP. XIII. Vers. 51. Ita ut - virtutes. Sapientia sermonum et virtutes verborum. Aut virtutes vocat miracula. Videntes enim cum docentem quæ excelsiora erant, magis que apposita ad persuadendum quam que docuerant viri quondam insignes, facientem etiam majora miracula, et ignoranles cum Dei esse s pientiam ac virtutem, mirabantur et sermones ejus et miracula. Offendebantur autem per eum, qui talia doceret ac miracɛla hujusmodi ederet, ob alind nihil, nisi quod humilibus ortus esset parentibus. Sed vere cæca et insensata res est invidia. Unde enim magis admirari cumque adorare oportuit, quod ab ejusmodi parentibus talis progenitus esset filius, inde per cum offendebantur. Vers. 55, 56. Num hic - sunt? Hæc omnia per interrogationem legenda sunt: nam hæc bæsitanles invicem dicebant. Vers. 56. Unde - omnia? Vide extremam dementiam. Dicunt enim: Parentibus ortus est tenuibus unde ergo huic omnia ista provenerunt? Atqui o vani, non ob parentum generositatem, neque ob divitiarum afluentiam, aut aliud quippiam hujusmodi, sed ob egregiam vitam intelligentia ac miracula divinitus his qui digni sunt donantur. Vers. 57. Ει eum. lloc. est super illo. Vers. 57. Jesus autem sua. Marcus autem dixit: Nisi in patria sua, et inter cognatos, et in domo sua s. Ab exemplo autem seipsum significavit Christus, Εt in patria, dixit propter total: Nazareth. Inter cognatos vero propter eos qui quar0 0cunque cognati ejus erant; In domo autem, propter solos fratres ejus. Omnes enim despiciebant eum.; illi quidem tanquam patriotam, isti vero velut cognatum, hi autem quasi fratrem. Ideo etiam cum supernaturaliter magnilicaretur, offendebantur super eo, hoc est, propter invidiam ei credere non poterant; etsi quidam magis, quidam autem minus inviderent. Non est ergo, inquit, propheta sine honore apud quos videtur propheta, nisi in patria sua et inter cognatos et in domo sua. Hi euim quanquam prophetam eum esse noverunt, tamen despiciunt eum propter causam dictam; et quia assueta facile despiciuntur. Lucas autem dixit: Nullus propheta accepius est in patria sua ", vocans eliamn ipse acceptum, id quod in honore est. Vers. 58. Et — illorum. Virtutes dicit miracula: tanquam divinæ virtutis opera. Et vide sapientium. Fecit siquidem aliquas, ne diceré possent: Quia odio nos habet, non curat eos qui sunt apud nos: quodsi etiam apud nos hanc egisset, credidissemus utique et nos. Non multas autem, propter increduVarim lectiones et nota. lla etiam Hentenius. Sed παρ' οἷς videtur mox postulare non εἰ μή, sed ἀλλ' ἐν τῇ. Malim ergo παρ' ὅ, id est καθό δοκεί προφήτη;. '

Ωστε δυνάμεις. Η σοφία τῶν λόγων, καὶ αἱ δυνάμεις τῶν λόγων. "Η δυνάμεις καλεῖ τὰ θαύματα. Βλέποντες γὰρ αὐτὸν ὑψηλότερα μὲν καὶ πιθανώτερα τῶν πάλαι περιβοήτων ἀνδρῶν διδάσκοντα, μείζονα δὲ θαύματα ποιοῦντα, καὶ ἀγνοοῦντες, ὅτι τὐτὸς ἦν σοφία Θεοῦ καὶ δύναμις· ἐθαύμαζον μὲν καὶ τοὺς λόγους αὐτοῦ καὶ τὰ θαύματα· εἰς αὐτὸν δὲ, τὸν τοιαῦτα διδάσχοντα καὶ τερατουργοῦντα, ἐσκανδαλίζοντο, δι' οὐδὲν ἕτερον, ἢ διότι γονέων ήν εὐτε λῶν. ᾿Αλλ' ὄντως τυφλὸν καὶ ἀνόητον ὁ φθόνος. Αφ' ὧν γὰρ ἔδει μάλλον θαυμάζειν, καὶ προσκυνεῖν αὐτὸν, ὅτι τοιούτων γονέων τοιοῦτος προῆλθεν υἱός, ἀπὸ τούτων εἰς αὐτὸν σκανδαλίζονται. Οὐχ οὗτος – εἰσί; Ταυτὶ πάντα κατ' ἐρώτη σιν ἀναγνωστέον. Διαποροῦντε; γὰρ ἔλεγον ταῦτα πρὸς ἀλλήλους. Πρὸς ἡμᾶς δὲ, ἀντὶ τοῦ, Παρ' ἡμῖν. Πόθεν πάντα; Ορα βαθεῖαν ἄνοιαν. Λέγουσι γέρ, ὅτι, Ἐπεὶ γονέων εὐτελῶν ἐστι, πόθεν ἄλλο δεν τούτῳ ταῦτα πάντα προσεγένοντο; Καὶ μὴν, ὦ μάταιοι, οὐκ ἀπὸ γονέων εὐκλείας, οὐδ᾽ ἀπὸ χρημάτων δαψιλείας, ή τοιούτου τινὸς, ἀλλ' ἐξ ἐναρέτου πολιτείας ἡ γνῶσις καὶ τὰ θαύματα θεόθεν τοῖς ἀξίοις χαρίζονται. Καὶ - αὐτῷ. 'Αντὶ τοῦ. Ἐπ' αὐτῷ. ῾Ο δὲ Ἰησοῦς — αὐτοῦ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι Εἰ μὴ ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ, καὶ ἐν τοῖς συγγενέσι, καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. Παραδειγματικῶς δὲ ἑαυτὸν ἐδήλωσεν ὁ Χριστός. Καὶ ἐν μὲν τῇ πατρίδι είρηκε, διὰ πᾶσαν τὴν Ναζαρέτ· ἐν δὲ τοῖς συγγενέσι, διὰ τοὺς ὁπωσδήποτε συγγενεῖς αὐτοῦ· ἐν δὲ τῇ οἰκίᾳ, διὰ μόνους τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ· πάντες γὰρ αὐτοῦ κατεφρόνουν· εἰ μὲν, ὡς συμ πατριώτου, οἱ δὲ, ὡς συγγενούς, οἱ δὲ, ὡς ἀδελφοῦ. Διὸ καὶ ὑπερφυῶς εὐδοκιμοῦντος ἐσκανδαλίζοντο ἐπ' αὐτῷ, τουτέστιν, οὐκ ἠδύναντο πιστεύειν αὐτῷ διὰ τὸν φθόνον, εἰ καὶ οἱ μὲν πλεῖον, οἱ δὲ ἔλαττον ἐφθόνουν. Οὐκ ἔστιν οὖν, φησί, προφήτης άτι μος, παρ' οἷς δοκεῖ προφήτη;, εἰ μὴ ἐν τῇ παι τρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς συγγενέσι, καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. Οὗτοι γάρ, καίτοι προφήτην αὐτὸν εἰδότες, όμως καταφρονοῦσιν αὐτοῦ, διά τε τὴν ῥηθεῖσαν αἰτίαν, καὶ διότι τὰ συνήθη, εὐκαταφεύ νητα. Ο δὲ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι Οὐδεὶς προφήτης δεκτός ἐστιν ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ, δεκτὸν κἀκεῖνον λέγων, τὸν τίμιον. Καὶ — αὐτῶν. Δυνάμεις, τὰ θαύματα λέγει, ὡς δυνάμεως θείας έργα. Καὶ δρα σοφίαν. Εποίησε μὲν γὰρ, ἵνα μὴ δύνωνται, λέγειν, ὅτι Μισῶν ἡμᾶς οὐ θεραπεύει τοὺς ἐν ἡμῖν, καὶ ὅτι, Εἰ ἐποίησε καὶ παρ' ἡμῖν, ἐπιστεύσαμεν ἂν καὶ ἡμεῖς. Οὐ πολλὰς δὲν διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, ὅτι καὶ γινομένων 11 Marc. vi, 4. * Luc. 1, 24. CAP. XIII. Vers. 51. Ita ut - virtutes. Sapientia sermonum et virtutes verborum. Aut virtutes vocat miracula. Videntes enim cum docentem quæ excelsiora erant, magis que apposita ad persuadendum quam que docuerant viri quondam insignes, facientem etiam majora miracula, et ignoranles cum Dei esse s pientiam ac virtutem, mirabantur et sermones ejus et miracula. Offendebantur autem per eum, qui talia doceret ac miracɛla hujusmodi ederet, ob alind nihil, nisi quod humilibus ortus esset parentibus. Sed vere cæca et insensata res est invidia. Unde enim magis admirari cumque adorare oportuit, quod ab ejusmodi parentibus talis progenitus esset filius, inde per cum offendebantur. Vers. 55, 56. Num hic - sunt? Hæc omnia per interrogationem legenda sunt: nam hæc bæsitanles invicem dicebant. Vers. 56. Unde - omnia? Vide extremam dementiam. Dicunt enim: Parentibus ortus est tenuibus unde ergo huic omnia ista provenerunt? Atqui o vani, non ob parentum generositatem, neque ob divitiarum afluentiam, aut aliud quippiam hujusmodi, sed ob egregiam vitam intelligentia ac miracula divinitus his qui digni sunt donantur. Vers. 57. Ει eum. lloc. est super illo. Vers. 57. Jesus autem sua. Marcus autem dixit: Nisi in patria sua, et inter cognatos, et in domo sua s. Ab exemplo autem seipsum significavit Christus, Εt in patria, dixit propter total: Nazareth. Inter cognatos vero propter eos qui quar0 0cunque cognati ejus erant; In domo autem, propter solos fratres ejus. Omnes enim despiciebant eum.; illi quidem tanquam patriotam, isti vero velut cognatum, hi autem quasi fratrem. Ideo etiam cum supernaturaliter magnilicaretur, offendebantur super eo, hoc est, propter invidiam ei credere non poterant; etsi quidam magis, quidam autem minus inviderent. Non est ergo, inquit, propheta sine honore apud quos videtur propheta, nisi in patria sua et inter cognatos et in domo sua. Hi euim quanquam prophetam eum esse noverunt, tamen despiciunt eum propter causam dictam; et quia assueta facile despiciuntur. Lucas autem dixit: Nullus propheta accepius est in patria sua ", vocans eliamn ipse acceptum, id quod in honore est. Vers. 58. Et — illorum. Virtutes dicit miracula: tanquam divinæ virtutis opera. Et vide sapientium. Fecit siquidem aliquas, ne diceré possent: Quia odio nos habet, non curat eos qui sunt apud nos: quodsi etiam apud nos hanc egisset, credidissemus utique et nos. Non multas autem, propter increduVarim lectiones et nota. lla etiam Hentenius. Sed παρ' οἷς videtur mox postulare non εἰ μή, sed ἀλλ' ἐν τῇ. Malim ergo παρ' ὅ, id est καθό δοκεί προφήτη;. '

Ωστε δυνάμεις. Η σοφία τῶν λόγων, καὶ αἱ δυνάμεις τῶν λόγων. "Η δυνάμεις καλεῖ τὰ θαύματα. Βλέποντες γὰρ αὐτὸν ὑψηλότερα μὲν καὶ πιθανώτερα τῶν πάλαι περιβοήτων ἀνδρῶν διδάσκοντα, μείζονα δὲ θαύματα ποιοῦντα, καὶ ἀγνοοῦντες, ὅτι τὐτὸς ἦν σοφία Θεοῦ καὶ δύναμις· ἐθαύμαζον μὲν καὶ τοὺς λόγους αὐτοῦ καὶ τὰ θαύματα· εἰς αὐτὸν δὲ, τὸν τοιαῦτα διδάσχοντα καὶ τερατουργοῦντα, ἐσκανδαλίζοντο, δι' οὐδὲν ἕτερον, ἢ διότι γονέων ήν εὐτε λῶν. ᾿Αλλ' ὄντως τυφλὸν καὶ ἀνόητον ὁ φθόνος. Αφ' ὧν γὰρ ἔδει μάλλον θαυμάζειν, καὶ προσκυνεῖν αὐτὸν, ὅτι τοιούτων γονέων τοιοῦτος προῆλθεν υἱός, ἀπὸ τούτων εἰς αὐτὸν σκανδαλίζονται. Οὐχ οὗτος – εἰσί; Ταυτὶ πάντα κατ' ἐρώτη σιν ἀναγνωστέον. Διαποροῦντε; γὰρ ἔλεγον ταῦτα πρὸς ἀλλήλους. Πρὸς ἡμᾶς δὲ, ἀντὶ τοῦ, Παρ' ἡμῖν. Πόθεν πάντα; Ορα βαθεῖαν ἄνοιαν. Λέγουσι γέρ, ὅτι, Ἐπεὶ γονέων εὐτελῶν ἐστι, πόθεν ἄλλο δεν τούτῳ ταῦτα πάντα προσεγένοντο; Καὶ μὴν, ὦ μάταιοι, οὐκ ἀπὸ γονέων εὐκλείας, οὐδ᾽ ἀπὸ χρημάτων δαψιλείας, ή τοιούτου τινὸς, ἀλλ' ἐξ ἐναρέτου πολιτείας ἡ γνῶσις καὶ τὰ θαύματα θεόθεν τοῖς ἀξίοις χαρίζονται. Καὶ - αὐτῷ. 'Αντὶ τοῦ. Ἐπ' αὐτῷ. ῾Ο δὲ Ἰησοῦς — αὐτοῦ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι Εἰ μὴ ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ, καὶ ἐν τοῖς συγγενέσι, καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. Παραδειγματικῶς δὲ ἑαυτὸν ἐδήλωσεν ὁ Χριστός. Καὶ ἐν μὲν τῇ πατρίδι είρηκε, διὰ πᾶσαν τὴν Ναζαρέτ· ἐν δὲ τοῖς συγγενέσι, διὰ τοὺς ὁπωσδήποτε συγγενεῖς αὐτοῦ· ἐν δὲ τῇ οἰκίᾳ, διὰ μόνους τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ· πάντες γὰρ αὐτοῦ κατεφρόνουν· εἰ μὲν, ὡς συμ πατριώτου, οἱ δὲ, ὡς συγγενούς, οἱ δὲ, ὡς ἀδελφοῦ. Διὸ καὶ ὑπερφυῶς εὐδοκιμοῦντος ἐσκανδαλίζοντο ἐπ' αὐτῷ, τουτέστιν, οὐκ ἠδύναντο πιστεύειν αὐτῷ διὰ τὸν φθόνον, εἰ καὶ οἱ μὲν πλεῖον, οἱ δὲ ἔλαττον ἐφθόνουν. Οὐκ ἔστιν οὖν, φησί, προφήτης άτι μος, παρ' οἷς δοκεῖ προφήτη;, εἰ μὴ ἐν τῇ παι τρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς συγγενέσι, καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. Οὗτοι γάρ, καίτοι προφήτην αὐτὸν εἰδότες, όμως καταφρονοῦσιν αὐτοῦ, διά τε τὴν ῥηθεῖσαν αἰτίαν, καὶ διότι τὰ συνήθη, εὐκαταφεύ νητα. Ο δὲ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι Οὐδεὶς προφήτης δεκτός ἐστιν ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ, δεκτὸν κἀκεῖνον λέγων, τὸν τίμιον. Καὶ — αὐτῶν. Δυνάμεις, τὰ θαύματα λέγει, ὡς δυνάμεως θείας έργα. Καὶ δρα σοφίαν. Εποίησε μὲν γὰρ, ἵνα μὴ δύνωνται, λέγειν, ὅτι Μισῶν ἡμᾶς οὐ θεραπεύει τοὺς ἐν ἡμῖν, καὶ ὅτι, Εἰ ἐποίησε καὶ παρ' ἡμῖν, ἐπιστεύσαμεν ἂν καὶ ἡμεῖς. Οὐ πολλὰς δὲν διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, ὅτι καὶ γινομένων 11 Marc. vi, 4. * Luc. 1, 24. CAP. XIII. Vers. 51. Ita ut - virtutes. Sapientia sermonum et virtutes verborum. Aut virtutes vocat miracula. Videntes enim cum docentem quæ excelsiora erant, magis que apposita ad persuadendum quam que docuerant viri quondam insignes, facientem etiam majora miracula, et ignoranles cum Dei esse s pientiam ac virtutem, mirabantur et sermones ejus et miracula. Offendebantur autem per eum, qui talia doceret ac miracɛla hujusmodi ederet, ob alind nihil, nisi quod humilibus ortus esset parentibus. Sed vere cæca et insensata res est invidia. Unde enim magis admirari cumque adorare oportuit, quod ab ejusmodi parentibus talis progenitus esset filius, inde per cum offendebantur. Vers. 55, 56. Num hic - sunt? Hæc omnia per interrogationem legenda sunt: nam hæc bæsitanles invicem dicebant. Vers. 56. Unde - omnia? Vide extremam dementiam. Dicunt enim: Parentibus ortus est tenuibus unde ergo huic omnia ista provenerunt? Atqui o vani, non ob parentum generositatem, neque ob divitiarum afluentiam, aut aliud quippiam hujusmodi, sed ob egregiam vitam intelligentia ac miracula divinitus his qui digni sunt donantur. Vers. 57. Ει eum. lloc. est super illo. Vers. 57. Jesus autem sua. Marcus autem dixit: Nisi in patria sua, et inter cognatos, et in domo sua s. Ab exemplo autem seipsum significavit Christus, Εt in patria, dixit propter total: Nazareth. Inter cognatos vero propter eos qui quar0 0cunque cognati ejus erant; In domo autem, propter solos fratres ejus. Omnes enim despiciebant eum.; illi quidem tanquam patriotam, isti vero velut cognatum, hi autem quasi fratrem. Ideo etiam cum supernaturaliter magnilicaretur, offendebantur super eo, hoc est, propter invidiam ei credere non poterant; etsi quidam magis, quidam autem minus inviderent. Non est ergo, inquit, propheta sine honore apud quos videtur propheta, nisi in patria sua et inter cognatos et in domo sua. Hi euim quanquam prophetam eum esse noverunt, tamen despiciunt eum propter causam dictam; et quia assueta facile despiciuntur. Lucas autem dixit: Nullus propheta accepius est in patria sua ", vocans eliamn ipse acceptum, id quod in honore est. Vers. 58. Et — illorum. Virtutes dicit miracula: tanquam divinæ virtutis opera. Et vide sapientium. Fecit siquidem aliquas, ne diceré possent: Quia odio nos habet, non curat eos qui sunt apud nos: quodsi etiam apud nos hanc egisset, credidissemus utique et nos. Non multas autem, propter increduVarim lectiones et nota. lla etiam Hentenius. Sed παρ' οἷς videtur mox postulare non εἰ μή, sed ἀλλ' ἐν τῇ. Malim ergo παρ' ὅ, id est καθό δοκεί προφήτη;. '

Ωστε δυνάμεις. Η σοφία τῶν λόγων, καὶ αἱ δυνάμεις τῶν λόγων. "Η δυνάμεις καλεῖ τὰ θαύματα. Βλέποντες γὰρ αὐτὸν ὑψηλότερα μὲν καὶ πιθανώτερα τῶν πάλαι περιβοήτων ἀνδρῶν διδάσκοντα, μείζονα δὲ θαύματα ποιοῦντα, καὶ ἀγνοοῦντες, ὅτι τὐτὸς ἦν σοφία Θεοῦ καὶ δύναμις· ἐθαύμαζον μὲν καὶ τοὺς λόγους αὐτοῦ καὶ τὰ θαύματα· εἰς αὐτὸν δὲ, τὸν τοιαῦτα διδάσχοντα καὶ τερατουργοῦντα, ἐσκανδαλίζοντο, δι' οὐδὲν ἕτερον, ἢ διότι γονέων ήν εὐτε λῶν. ᾿Αλλ' ὄντως τυφλὸν καὶ ἀνόητον ὁ φθόνος. Αφ' ὧν γὰρ ἔδει μάλλον θαυμάζειν, καὶ προσκυνεῖν αὐτὸν, ὅτι τοιούτων γονέων τοιοῦτος προῆλθεν υἱός, ἀπὸ τούτων εἰς αὐτὸν σκανδαλίζονται. Οὐχ οὗτος – εἰσί; Ταυτὶ πάντα κατ' ἐρώτη σιν ἀναγνωστέον. Διαποροῦντε; γὰρ ἔλεγον ταῦτα πρὸς ἀλλήλους. Πρὸς ἡμᾶς δὲ, ἀντὶ τοῦ, Παρ' ἡμῖν. Πόθεν πάντα; Ορα βαθεῖαν ἄνοιαν. Λέγουσι γέρ, ὅτι, Ἐπεὶ γονέων εὐτελῶν ἐστι, πόθεν ἄλλο δεν τούτῳ ταῦτα πάντα προσεγένοντο; Καὶ μὴν, ὦ μάταιοι, οὐκ ἀπὸ γονέων εὐκλείας, οὐδ᾽ ἀπὸ χρημάτων δαψιλείας, ή τοιούτου τινὸς, ἀλλ' ἐξ ἐναρέτου πολιτείας ἡ γνῶσις καὶ τὰ θαύματα θεόθεν τοῖς ἀξίοις χαρίζονται. Καὶ - αὐτῷ. 'Αντὶ τοῦ. Ἐπ' αὐτῷ. ῾Ο δὲ Ἰησοῦς — αὐτοῦ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι Εἰ μὴ ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ, καὶ ἐν τοῖς συγγενέσι, καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. Παραδειγματικῶς δὲ ἑαυτὸν ἐδήλωσεν ὁ Χριστός. Καὶ ἐν μὲν τῇ πατρίδι είρηκε, διὰ πᾶσαν τὴν Ναζαρέτ· ἐν δὲ τοῖς συγγενέσι, διὰ τοὺς ὁπωσδήποτε συγγενεῖς αὐτοῦ· ἐν δὲ τῇ οἰκίᾳ, διὰ μόνους τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ· πάντες γὰρ αὐτοῦ κατεφρόνουν· εἰ μὲν, ὡς συμ πατριώτου, οἱ δὲ, ὡς συγγενούς, οἱ δὲ, ὡς ἀδελφοῦ. Διὸ καὶ ὑπερφυῶς εὐδοκιμοῦντος ἐσκανδαλίζοντο ἐπ' αὐτῷ, τουτέστιν, οὐκ ἠδύναντο πιστεύειν αὐτῷ διὰ τὸν φθόνον, εἰ καὶ οἱ μὲν πλεῖον, οἱ δὲ ἔλαττον ἐφθόνουν. Οὐκ ἔστιν οὖν, φησί, προφήτης άτι μος, παρ' οἷς δοκεῖ προφήτη;, εἰ μὴ ἐν τῇ παι τρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς συγγενέσι, καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. Οὗτοι γάρ, καίτοι προφήτην αὐτὸν εἰδότες, όμως καταφρονοῦσιν αὐτοῦ, διά τε τὴν ῥηθεῖσαν αἰτίαν, καὶ διότι τὰ συνήθη, εὐκαταφεύ νητα. Ο δὲ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι Οὐδεὶς προφήτης δεκτός ἐστιν ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ, δεκτὸν κἀκεῖνον λέγων, τὸν τίμιον. Καὶ — αὐτῶν. Δυνάμεις, τὰ θαύματα λέγει, ὡς δυνάμεως θείας έργα. Καὶ δρα σοφίαν. Εποίησε μὲν γὰρ, ἵνα μὴ δύνωνται, λέγειν, ὅτι Μισῶν ἡμᾶς οὐ θεραπεύει τοὺς ἐν ἡμῖν, καὶ ὅτι, Εἰ ἐποίησε καὶ παρ' ἡμῖν, ἐπιστεύσαμεν ἂν καὶ ἡμεῖς. Οὐ πολλὰς δὲν διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, ὅτι καὶ γινομένων 11 Marc. vi, 4. * Luc. 1, 24. CAP. XIII. Vers. 51. Ita ut - virtutes. Sapientia sermonum et virtutes verborum. Aut virtutes vocat miracula. Videntes enim cum docentem quæ excelsiora erant, magis que apposita ad persuadendum quam que docuerant viri quondam insignes, facientem etiam majora miracula, et ignoranles cum Dei esse s pientiam ac virtutem, mirabantur et sermones ejus et miracula. Offendebantur autem per eum, qui talia doceret ac miracɛla hujusmodi ederet, ob alind nihil, nisi quod humilibus ortus esset parentibus. Sed vere cæca et insensata res est invidia. Unde enim magis admirari cumque adorare oportuit, quod ab ejusmodi parentibus talis progenitus esset filius, inde per cum offendebantur. Vers. 55, 56. Num hic - sunt? Hæc omnia per interrogationem legenda sunt: nam hæc bæsitanles invicem dicebant. Vers. 56. Unde - omnia? Vide extremam dementiam. Dicunt enim: Parentibus ortus est tenuibus unde ergo huic omnia ista provenerunt? Atqui o vani, non ob parentum generositatem, neque ob divitiarum afluentiam, aut aliud quippiam hujusmodi, sed ob egregiam vitam intelligentia ac miracula divinitus his qui digni sunt donantur. Vers. 57. Ει eum. lloc. est super illo. Vers. 57. Jesus autem sua. Marcus autem dixit: Nisi in patria sua, et inter cognatos, et in domo sua s. Ab exemplo autem seipsum significavit Christus, Εt in patria, dixit propter total: Nazareth. Inter cognatos vero propter eos qui quar0 0cunque cognati ejus erant; In domo autem, propter solos fratres ejus. Omnes enim despiciebant eum.; illi quidem tanquam patriotam, isti vero velut cognatum, hi autem quasi fratrem. Ideo etiam cum supernaturaliter magnilicaretur, offendebantur super eo, hoc est, propter invidiam ei credere non poterant; etsi quidam magis, quidam autem minus inviderent. Non est ergo, inquit, propheta sine honore apud quos videtur propheta, nisi in patria sua et inter cognatos et in domo sua. Hi euim quanquam prophetam eum esse noverunt, tamen despiciunt eum propter causam dictam; et quia assueta facile despiciuntur. Lucas autem dixit: Nullus propheta accepius est in patria sua ", vocans eliamn ipse acceptum, id quod in honore est. Vers. 58. Et — illorum. Virtutes dicit miracula: tanquam divinæ virtutis opera. Et vide sapientium. Fecit siquidem aliquas, ne diceré possent: Quia odio nos habet, non curat eos qui sunt apud nos: quodsi etiam apud nos hanc egisset, credidissemus utique et nos. Non multas autem, propter increduVarim lectiones et nota. lla etiam Hentenius. Sed παρ' οἷς videtur mox postulare non εἰ μή, sed ἀλλ' ἐν τῇ. Malim ergo παρ' ὅ, id est καθό δοκεί προφήτη;. '

Litatem eorum, quis nec bis quae facte sunt crede- ἠπίστουν ἔτι. Διὸ καὶ ὁ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ bant. Propterea Marcus qnoque dixit: Et mirabatur propter incredulitatem eorum "; ' Lantam videlicet impudentiam. Sed Matthæus quidem dixit: Non fecit ibi virtutes multas: Marcus vero: Nec poluit ibi ne unaï quidem virtutem operari, nisi quod paucos infirmos impositis manibus curavit ". Quomodo ergo dixit, quod Non potuit? Quia isnο tentiam vocare solemus non solum defectum potentiæ, verum etiam impedimentum hujus aut illius causæ, sicut etiam nunc. Impediebat enim incredulitas illorum quibus beneficium præstabatur. Non poterat ergo, hoc est, impedicbatur; et non oportebat eos invitos beneficio afficere. CAP. XXV. De Herode tetrarcha, qui Joannem interemit. Cap. XIV. Vers. 1. In V. 2. illo. Similia dicit et Marcus s. Lucas vero ait: Audivit Herodes tetrar cha universa quæ fiebant ab co; et hærebat co quod diceretur a quibusdam quod Joannes surrexisset a mortuis; a quibusdam vero quod Elias apparuisset; ab aliis autem, quod propheta quispiam ex antiquis surrexisset. Et dixit Herodes, Joannem ego decolluvi: quis est autem iste de quo eyo talia audio? et cupiebat videre eum ". Quomodo ergo Matthæus et Marcus scripserunt quod affirmabat Herodes ipsum esse Joannem; L:icas vero, quod dicentibus hoc quibusdan, Ilirodes potius asserebat non esse illum. Joannem, inquit, ego decollavi, itaque consequens est non esse ipsum Joannem? Quid ergo dicemus? Quod suspicatus hunc a mortuis surrexisse, ac miraculorum gratiam ob injustam sui cædem a Deo acccpisse; eis tamen qui hoc dicebant, asserebat non esse Joannem, ne ad eum concurreren' et contra se seditionem concitarent, suis autem ſamulis conidcnter delegebat secretum. Nam παῖδας hoc in loco pro ministris posuit Evangelista. ld autein ci; confidit, quod hunc maxime timeret tanquam fortiorem jam effectum, et quasi futurum esset, ut deinceps vehementius eum argueret. Et vide rem admirandam. Is qui interemerat timet interemptum. Talis est enim qui iniquus est, ut et mortuos timeat, et talis est qui virtutem colit, ut pavorem etiam post mortem immittat viventibus. Incidente autem occasione de Joanne, narrat consequenter evangelista quo modo mortuus sit. † Herodes iste fuit filius ejus qui infantes in Bethleem interemit. Vers. 5. Herodes enim Vers. 5. habebant. Mascus autem dixit quod ferodias insidiabatur ei, hoc est, molesta illi crat; volebatque eum occideἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, δηλονότι τοσοὗτον ἀναισχυντοῦσαν. 'Αλλ' ὁ μὲν Ματθαῖός φτ σιν, ὅτι οὐκ ἐποίησεν ἐκεῖ δυνάμεις πολλάς ὁ δὲ Μάρκος, ὅτι καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι, εἰ μὴ ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι θεὶς τὰς χεῖρας, ἐθεράπευσε. Πῶς οὖν εἶπεν, ὅτι Οὐκ ἠδύνατο; Διότι ἀδυναμίαν ὀνομάζειν ειώθα μεν, οὐ μόνον τὴν ἔλλειψιν τῆς δυνάμεως, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐμποδισμὸν τῆς οἷας δή τινος αἰτίας, ὥσπερ καὶ νῦν. Ενεπίδιζε γὰρ αὐτῷ ἡ ἀπιστία τῶν εὐεργε τουμένων. Οὐκ ἠδύνατο οὖν, ἀντὶ τοῦ, Ενεποδ:- ζετο. Καὶ οὐκ ἔδει βιαίως εὐεργετεῖν αὐτού.. ΚΕΦ. ΚΕ'. Περὶ Ἰωάννου καὶ Πρώδου. Εν ἐκείνῳ αὐτῷ. Τὰ ὅμοια λέγει καὶ ὁ Μάρκος. 'Ο δὲ Λουκᾶς φησιν, ὅτι ἄκουσεν Ηρώ8ης ὁ τετράρχης τὰ γινόμενα ὑπ' αὐτοῦ πάντα, καὶ διηπόρει, διὰ τὸ λέγεσθαι ὑπό τινων, ὅτι Ιωάννης ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν ὑπό τινων δὲ, ὅτι Ηλίας εφάνη· ἄλλων δὲ, ὅτι προφήτης εἰς τῶν ἀρχαίων ἀνέστη. Καὶ εἶπεν Ηρώδης· Ἰωάν την ἐγὼ ἀπεκεφάλισα· τὶς δὲ ἐστιν οὗτος περι οὗ ἐγὼ ἀκούω τοιαῦτα; Καὶ ἐζήτει ἰδεῖν αὐτόν. Πῶς οὖν Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος ἔγραψαν, ότι διεβεβαιοῦτο Ηρώδης, αὐτὸν εἶναι τὸν Ἰωάννην ὁ δὲ Λουκᾶς, ὅτι λεγόντων τοῦτό τινων, ὁ Ηρώδης μᾶλλον εἶπε, μὴ εἶναι τοῦτον· Ἰωάννην γάρ, φησίν, εγώ ἀπεκεφάλισα, καὶ λοιπὸν οὐκ ἔστιν Ιωάννης. Τί οὖν ἐροῦμεν; Ὅτι ὑπολαβὼν ἐκ νεκρῶν ἀνα στῆναι τοῦτον, χαρίσματα θαυμάτων ἐκ Θεοῦ λα βόντα, διὰ τὴν ἄδικον ἑαυτοῦ σφαγήν, πρὸς μὲν τοὺς τοῦτο λέγοντας, εἶπε, μὴ εἶναι τὸν Ἰωάννην, ἵνα μὴ προσδράμωσιν αὐτῷ, καὶ στασιάσωσι κατ' αὐτοῦ· πρὸς δὲ τοὺς οἰκέτας αὐτοῦ θαῤῥεῖ τὸ μυ στήριον. Παῖδας γὰρ νῦν, τοὺς οἰκέτας εἶπεν ὁ εὐαγγελιστής. Θα ῤῥεῖ δὲ αὐτοῖς τοῦτο, σφίδρα δειλιάσα; τοῦτον, ὡς ἰσχυρότερον ήδη γεγενημένον, και σφοδρότερον αὐτὸν ἐλέγξοντα. Καὶ ὥρα θαυμ.- στὸν, ὁ φονεύσας φοβεῖται τὸν πεφονευμένον. Τοι οὗτον γὰρ ὁ κακός· φοβεῖται καὶ τοὺς νεκρούς. Καὶ τοιοῦτον ὁ ἐνάρετο;, φόβον ἐμποιῶν τοῖς ζῶσι καὶ μετά θάνατον. Παρεμπεσούσης δὲ τῆς κατὰ τὸν Ιωάννην ὑποθέσεως, λοιπὸν ὁ εὐαγγελιστής διηγεῖται, πῶς ἀπέθανεν. † Οὗτος (53') ὁ Ἡρώδης υἱὸς ἦν τοῦ τὰ βρέφη ἐν Βηθλεὲμ ἀποκτείναντος. Ο γὰρ Ηρώδης - εἶχον. Ὁ δὲ Μάρκο; εἶπεν, ὅτι ἡ Ἡρωδιά; ἐνεῖχεν αὐτῷ, τουτέστιν, ενεκότει αὐτῷ, καὶ ὅτι ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, καὶ οὐκ es Marc, vi, G. so bid. 5. ** Ibid.14. 37 Luc. 13, 7, 9. Recte Hentenius, invitos. Variæ lectiones et notæ. Neuter mcorum haec agnoscit. Hentenius etiam, uti ex signo crucis ab illo addito discitur, in margine sui codicis reperit. Translata sunt hæve ex Theophyl. p. 80, B.

Litatem eorum, quis nec bis quae facte sunt crede- ἠπίστουν ἔτι. Διὸ καὶ ὁ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ bant. Propterea Marcus qnoque dixit: Et mirabatur propter incredulitatem eorum "; ' Lantam videlicet impudentiam. Sed Matthæus quidem dixit: Non fecit ibi virtutes multas: Marcus vero: Nec poluit ibi ne unaï quidem virtutem operari, nisi quod paucos infirmos impositis manibus curavit ". Quomodo ergo dixit, quod Non potuit? Quia isnο tentiam vocare solemus non solum defectum potentiæ, verum etiam impedimentum hujus aut illius causæ, sicut etiam nunc. Impediebat enim incredulitas illorum quibus beneficium præstabatur. Non poterat ergo, hoc est, impedicbatur; et non oportebat eos invitos beneficio afficere. CAP. XXV. De Herode tetrarcha, qui Joannem interemit. Cap. XIV. Vers. 1. In V. 2. illo. Similia dicit et Marcus s. Lucas vero ait: Audivit Herodes tetrar cha universa quæ fiebant ab co; et hærebat co quod diceretur a quibusdam quod Joannes surrexisset a mortuis; a quibusdam vero quod Elias apparuisset; ab aliis autem, quod propheta quispiam ex antiquis surrexisset. Et dixit Herodes, Joannem ego decolluvi: quis est autem iste de quo eyo talia audio? et cupiebat videre eum ". Quomodo ergo Matthæus et Marcus scripserunt quod affirmabat Herodes ipsum esse Joannem; L:icas vero, quod dicentibus hoc quibusdan, Ilirodes potius asserebat non esse illum. Joannem, inquit, ego decollavi, itaque consequens est non esse ipsum Joannem? Quid ergo dicemus? Quod suspicatus hunc a mortuis surrexisse, ac miraculorum gratiam ob injustam sui cædem a Deo acccpisse; eis tamen qui hoc dicebant, asserebat non esse Joannem, ne ad eum concurreren' et contra se seditionem concitarent, suis autem ſamulis conidcnter delegebat secretum. Nam παῖδας hoc in loco pro ministris posuit Evangelista. ld autein ci; confidit, quod hunc maxime timeret tanquam fortiorem jam effectum, et quasi futurum esset, ut deinceps vehementius eum argueret. Et vide rem admirandam. Is qui interemerat timet interemptum. Talis est enim qui iniquus est, ut et mortuos timeat, et talis est qui virtutem colit, ut pavorem etiam post mortem immittat viventibus. Incidente autem occasione de Joanne, narrat consequenter evangelista quo modo mortuus sit. † Herodes iste fuit filius ejus qui infantes in Bethleem interemit. Vers. 5. Herodes enim Vers. 5. habebant. Mascus autem dixit quod ferodias insidiabatur ei, hoc est, molesta illi crat; volebatque eum occideἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, δηλονότι τοσοὗτον ἀναισχυντοῦσαν. 'Αλλ' ὁ μὲν Ματθαῖός φτ σιν, ὅτι οὐκ ἐποίησεν ἐκεῖ δυνάμεις πολλάς ὁ δὲ Μάρκος, ὅτι καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι, εἰ μὴ ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι θεὶς τὰς χεῖρας, ἐθεράπευσε. Πῶς οὖν εἶπεν, ὅτι Οὐκ ἠδύνατο; Διότι ἀδυναμίαν ὀνομάζειν ειώθα μεν, οὐ μόνον τὴν ἔλλειψιν τῆς δυνάμεως, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐμποδισμὸν τῆς οἷας δή τινος αἰτίας, ὥσπερ καὶ νῦν. Ενεπίδιζε γὰρ αὐτῷ ἡ ἀπιστία τῶν εὐεργε τουμένων. Οὐκ ἠδύνατο οὖν, ἀντὶ τοῦ, Ενεποδ:- ζετο. Καὶ οὐκ ἔδει βιαίως εὐεργετεῖν αὐτού.. ΚΕΦ. ΚΕ'. Περὶ Ἰωάννου καὶ Πρώδου. Εν ἐκείνῳ αὐτῷ. Τὰ ὅμοια λέγει καὶ ὁ Μάρκος. 'Ο δὲ Λουκᾶς φησιν, ὅτι ἄκουσεν Ηρώ8ης ὁ τετράρχης τὰ γινόμενα ὑπ' αὐτοῦ πάντα, καὶ διηπόρει, διὰ τὸ λέγεσθαι ὑπό τινων, ὅτι Ιωάννης ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν ὑπό τινων δὲ, ὅτι Ηλίας εφάνη· ἄλλων δὲ, ὅτι προφήτης εἰς τῶν ἀρχαίων ἀνέστη. Καὶ εἶπεν Ηρώδης· Ἰωάν την ἐγὼ ἀπεκεφάλισα· τὶς δὲ ἐστιν οὗτος περι οὗ ἐγὼ ἀκούω τοιαῦτα; Καὶ ἐζήτει ἰδεῖν αὐτόν. Πῶς οὖν Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος ἔγραψαν, ότι διεβεβαιοῦτο Ηρώδης, αὐτὸν εἶναι τὸν Ἰωάννην ὁ δὲ Λουκᾶς, ὅτι λεγόντων τοῦτό τινων, ὁ Ηρώδης μᾶλλον εἶπε, μὴ εἶναι τοῦτον· Ἰωάννην γάρ, φησίν, εγώ ἀπεκεφάλισα, καὶ λοιπὸν οὐκ ἔστιν Ιωάννης. Τί οὖν ἐροῦμεν; Ὅτι ὑπολαβὼν ἐκ νεκρῶν ἀνα στῆναι τοῦτον, χαρίσματα θαυμάτων ἐκ Θεοῦ λα βόντα, διὰ τὴν ἄδικον ἑαυτοῦ σφαγήν, πρὸς μὲν τοὺς τοῦτο λέγοντας, εἶπε, μὴ εἶναι τὸν Ἰωάννην, ἵνα μὴ προσδράμωσιν αὐτῷ, καὶ στασιάσωσι κατ' αὐτοῦ· πρὸς δὲ τοὺς οἰκέτας αὐτοῦ θαῤῥεῖ τὸ μυ στήριον. Παῖδας γὰρ νῦν, τοὺς οἰκέτας εἶπεν ὁ εὐαγγελιστής. Θα ῤῥεῖ δὲ αὐτοῖς τοῦτο, σφίδρα δειλιάσα; τοῦτον, ὡς ἰσχυρότερον ήδη γεγενημένον, και σφοδρότερον αὐτὸν ἐλέγξοντα. Καὶ ὥρα θαυμ.- στὸν, ὁ φονεύσας φοβεῖται τὸν πεφονευμένον. Τοι οὗτον γὰρ ὁ κακός· φοβεῖται καὶ τοὺς νεκρούς. Καὶ τοιοῦτον ὁ ἐνάρετο;, φόβον ἐμποιῶν τοῖς ζῶσι καὶ μετά θάνατον. Παρεμπεσούσης δὲ τῆς κατὰ τὸν Ιωάννην ὑποθέσεως, λοιπὸν ὁ εὐαγγελιστής διηγεῖται, πῶς ἀπέθανεν. † Οὗτος (53') ὁ Ἡρώδης υἱὸς ἦν τοῦ τὰ βρέφη ἐν Βηθλεὲμ ἀποκτείναντος. Ο γὰρ Ηρώδης - εἶχον. Ὁ δὲ Μάρκο; εἶπεν, ὅτι ἡ Ἡρωδιά; ἐνεῖχεν αὐτῷ, τουτέστιν, ενεκότει αὐτῷ, καὶ ὅτι ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, καὶ οὐκ es Marc, vi, G. so bid. 5. ** Ibid.14. 37 Luc. 13, 7, 9. Recte Hentenius, invitos. Variæ lectiones et notæ. Neuter mcorum haec agnoscit. Hentenius etiam, uti ex signo crucis ab illo addito discitur, in margine sui codicis reperit. Translata sunt hæve ex Theophyl. p. 80, B.

Litatem eorum, quis nec bis quae facte sunt crede- ἠπίστουν ἔτι. Διὸ καὶ ὁ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ bant. Propterea Marcus qnoque dixit: Et mirabatur propter incredulitatem eorum "; ' Lantam videlicet impudentiam. Sed Matthæus quidem dixit: Non fecit ibi virtutes multas: Marcus vero: Nec poluit ibi ne unaï quidem virtutem operari, nisi quod paucos infirmos impositis manibus curavit ". Quomodo ergo dixit, quod Non potuit? Quia isnο tentiam vocare solemus non solum defectum potentiæ, verum etiam impedimentum hujus aut illius causæ, sicut etiam nunc. Impediebat enim incredulitas illorum quibus beneficium præstabatur. Non poterat ergo, hoc est, impedicbatur; et non oportebat eos invitos beneficio afficere. CAP. XXV. De Herode tetrarcha, qui Joannem interemit. Cap. XIV. Vers. 1. In V. 2. illo. Similia dicit et Marcus s. Lucas vero ait: Audivit Herodes tetrar cha universa quæ fiebant ab co; et hærebat co quod diceretur a quibusdam quod Joannes surrexisset a mortuis; a quibusdam vero quod Elias apparuisset; ab aliis autem, quod propheta quispiam ex antiquis surrexisset. Et dixit Herodes, Joannem ego decolluvi: quis est autem iste de quo eyo talia audio? et cupiebat videre eum ". Quomodo ergo Matthæus et Marcus scripserunt quod affirmabat Herodes ipsum esse Joannem; L:icas vero, quod dicentibus hoc quibusdan, Ilirodes potius asserebat non esse illum. Joannem, inquit, ego decollavi, itaque consequens est non esse ipsum Joannem? Quid ergo dicemus? Quod suspicatus hunc a mortuis surrexisse, ac miraculorum gratiam ob injustam sui cædem a Deo acccpisse; eis tamen qui hoc dicebant, asserebat non esse Joannem, ne ad eum concurreren' et contra se seditionem concitarent, suis autem ſamulis conidcnter delegebat secretum. Nam παῖδας hoc in loco pro ministris posuit Evangelista. ld autein ci; confidit, quod hunc maxime timeret tanquam fortiorem jam effectum, et quasi futurum esset, ut deinceps vehementius eum argueret. Et vide rem admirandam. Is qui interemerat timet interemptum. Talis est enim qui iniquus est, ut et mortuos timeat, et talis est qui virtutem colit, ut pavorem etiam post mortem immittat viventibus. Incidente autem occasione de Joanne, narrat consequenter evangelista quo modo mortuus sit. † Herodes iste fuit filius ejus qui infantes in Bethleem interemit. Vers. 5. Herodes enim Vers. 5. habebant. Mascus autem dixit quod ferodias insidiabatur ei, hoc est, molesta illi crat; volebatque eum occideἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, δηλονότι τοσοὗτον ἀναισχυντοῦσαν. 'Αλλ' ὁ μὲν Ματθαῖός φτ σιν, ὅτι οὐκ ἐποίησεν ἐκεῖ δυνάμεις πολλάς ὁ δὲ Μάρκος, ὅτι καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι, εἰ μὴ ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι θεὶς τὰς χεῖρας, ἐθεράπευσε. Πῶς οὖν εἶπεν, ὅτι Οὐκ ἠδύνατο; Διότι ἀδυναμίαν ὀνομάζειν ειώθα μεν, οὐ μόνον τὴν ἔλλειψιν τῆς δυνάμεως, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐμποδισμὸν τῆς οἷας δή τινος αἰτίας, ὥσπερ καὶ νῦν. Ενεπίδιζε γὰρ αὐτῷ ἡ ἀπιστία τῶν εὐεργε τουμένων. Οὐκ ἠδύνατο οὖν, ἀντὶ τοῦ, Ενεποδ:- ζετο. Καὶ οὐκ ἔδει βιαίως εὐεργετεῖν αὐτού.. ΚΕΦ. ΚΕ'. Περὶ Ἰωάννου καὶ Πρώδου. Εν ἐκείνῳ αὐτῷ. Τὰ ὅμοια λέγει καὶ ὁ Μάρκος. 'Ο δὲ Λουκᾶς φησιν, ὅτι ἄκουσεν Ηρώ8ης ὁ τετράρχης τὰ γινόμενα ὑπ' αὐτοῦ πάντα, καὶ διηπόρει, διὰ τὸ λέγεσθαι ὑπό τινων, ὅτι Ιωάννης ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν ὑπό τινων δὲ, ὅτι Ηλίας εφάνη· ἄλλων δὲ, ὅτι προφήτης εἰς τῶν ἀρχαίων ἀνέστη. Καὶ εἶπεν Ηρώδης· Ἰωάν την ἐγὼ ἀπεκεφάλισα· τὶς δὲ ἐστιν οὗτος περι οὗ ἐγὼ ἀκούω τοιαῦτα; Καὶ ἐζήτει ἰδεῖν αὐτόν. Πῶς οὖν Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος ἔγραψαν, ότι διεβεβαιοῦτο Ηρώδης, αὐτὸν εἶναι τὸν Ἰωάννην ὁ δὲ Λουκᾶς, ὅτι λεγόντων τοῦτό τινων, ὁ Ηρώδης μᾶλλον εἶπε, μὴ εἶναι τοῦτον· Ἰωάννην γάρ, φησίν, εγώ ἀπεκεφάλισα, καὶ λοιπὸν οὐκ ἔστιν Ιωάννης. Τί οὖν ἐροῦμεν; Ὅτι ὑπολαβὼν ἐκ νεκρῶν ἀνα στῆναι τοῦτον, χαρίσματα θαυμάτων ἐκ Θεοῦ λα βόντα, διὰ τὴν ἄδικον ἑαυτοῦ σφαγήν, πρὸς μὲν τοὺς τοῦτο λέγοντας, εἶπε, μὴ εἶναι τὸν Ἰωάννην, ἵνα μὴ προσδράμωσιν αὐτῷ, καὶ στασιάσωσι κατ' αὐτοῦ· πρὸς δὲ τοὺς οἰκέτας αὐτοῦ θαῤῥεῖ τὸ μυ στήριον. Παῖδας γὰρ νῦν, τοὺς οἰκέτας εἶπεν ὁ εὐαγγελιστής. Θα ῤῥεῖ δὲ αὐτοῖς τοῦτο, σφίδρα δειλιάσα; τοῦτον, ὡς ἰσχυρότερον ήδη γεγενημένον, και σφοδρότερον αὐτὸν ἐλέγξοντα. Καὶ ὥρα θαυμ.- στὸν, ὁ φονεύσας φοβεῖται τὸν πεφονευμένον. Τοι οὗτον γὰρ ὁ κακός· φοβεῖται καὶ τοὺς νεκρούς. Καὶ τοιοῦτον ὁ ἐνάρετο;, φόβον ἐμποιῶν τοῖς ζῶσι καὶ μετά θάνατον. Παρεμπεσούσης δὲ τῆς κατὰ τὸν Ιωάννην ὑποθέσεως, λοιπὸν ὁ εὐαγγελιστής διηγεῖται, πῶς ἀπέθανεν. † Οὗτος (53') ὁ Ἡρώδης υἱὸς ἦν τοῦ τὰ βρέφη ἐν Βηθλεὲμ ἀποκτείναντος. Ο γὰρ Ηρώδης - εἶχον. Ὁ δὲ Μάρκο; εἶπεν, ὅτι ἡ Ἡρωδιά; ἐνεῖχεν αὐτῷ, τουτέστιν, ενεκότει αὐτῷ, καὶ ὅτι ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, καὶ οὐκ es Marc, vi, G. so bid. 5. ** Ibid.14. 37 Luc. 13, 7, 9. Recte Hentenius, invitos. Variæ lectiones et notæ. Neuter mcorum haec agnoscit. Hentenius etiam, uti ex signo crucis ab illo addito discitur, in margine sui codicis reperit. Translata sunt hæve ex Theophyl. p. 80, B.

Litatem eorum, quis nec bis quae facte sunt crede- ἠπίστουν ἔτι. Διὸ καὶ ὁ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ bant. Propterea Marcus qnoque dixit: Et mirabatur propter incredulitatem eorum "; ' Lantam videlicet impudentiam. Sed Matthæus quidem dixit: Non fecit ibi virtutes multas: Marcus vero: Nec poluit ibi ne unaï quidem virtutem operari, nisi quod paucos infirmos impositis manibus curavit ". Quomodo ergo dixit, quod Non potuit? Quia isnο tentiam vocare solemus non solum defectum potentiæ, verum etiam impedimentum hujus aut illius causæ, sicut etiam nunc. Impediebat enim incredulitas illorum quibus beneficium præstabatur. Non poterat ergo, hoc est, impedicbatur; et non oportebat eos invitos beneficio afficere. CAP. XXV. De Herode tetrarcha, qui Joannem interemit. Cap. XIV. Vers. 1. In V. 2. illo. Similia dicit et Marcus s. Lucas vero ait: Audivit Herodes tetrar cha universa quæ fiebant ab co; et hærebat co quod diceretur a quibusdam quod Joannes surrexisset a mortuis; a quibusdam vero quod Elias apparuisset; ab aliis autem, quod propheta quispiam ex antiquis surrexisset. Et dixit Herodes, Joannem ego decolluvi: quis est autem iste de quo eyo talia audio? et cupiebat videre eum ". Quomodo ergo Matthæus et Marcus scripserunt quod affirmabat Herodes ipsum esse Joannem; L:icas vero, quod dicentibus hoc quibusdan, Ilirodes potius asserebat non esse illum. Joannem, inquit, ego decollavi, itaque consequens est non esse ipsum Joannem? Quid ergo dicemus? Quod suspicatus hunc a mortuis surrexisse, ac miraculorum gratiam ob injustam sui cædem a Deo acccpisse; eis tamen qui hoc dicebant, asserebat non esse Joannem, ne ad eum concurreren' et contra se seditionem concitarent, suis autem ſamulis conidcnter delegebat secretum. Nam παῖδας hoc in loco pro ministris posuit Evangelista. ld autein ci; confidit, quod hunc maxime timeret tanquam fortiorem jam effectum, et quasi futurum esset, ut deinceps vehementius eum argueret. Et vide rem admirandam. Is qui interemerat timet interemptum. Talis est enim qui iniquus est, ut et mortuos timeat, et talis est qui virtutem colit, ut pavorem etiam post mortem immittat viventibus. Incidente autem occasione de Joanne, narrat consequenter evangelista quo modo mortuus sit. † Herodes iste fuit filius ejus qui infantes in Bethleem interemit. Vers. 5. Herodes enim Vers. 5. habebant. Mascus autem dixit quod ferodias insidiabatur ei, hoc est, molesta illi crat; volebatque eum occideἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, δηλονότι τοσοὗτον ἀναισχυντοῦσαν. 'Αλλ' ὁ μὲν Ματθαῖός φτ σιν, ὅτι οὐκ ἐποίησεν ἐκεῖ δυνάμεις πολλάς ὁ δὲ Μάρκος, ὅτι καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι, εἰ μὴ ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι θεὶς τὰς χεῖρας, ἐθεράπευσε. Πῶς οὖν εἶπεν, ὅτι Οὐκ ἠδύνατο; Διότι ἀδυναμίαν ὀνομάζειν ειώθα μεν, οὐ μόνον τὴν ἔλλειψιν τῆς δυνάμεως, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐμποδισμὸν τῆς οἷας δή τινος αἰτίας, ὥσπερ καὶ νῦν. Ενεπίδιζε γὰρ αὐτῷ ἡ ἀπιστία τῶν εὐεργε τουμένων. Οὐκ ἠδύνατο οὖν, ἀντὶ τοῦ, Ενεποδ:- ζετο. Καὶ οὐκ ἔδει βιαίως εὐεργετεῖν αὐτού.. ΚΕΦ. ΚΕ'. Περὶ Ἰωάννου καὶ Πρώδου. Εν ἐκείνῳ αὐτῷ. Τὰ ὅμοια λέγει καὶ ὁ Μάρκος. 'Ο δὲ Λουκᾶς φησιν, ὅτι ἄκουσεν Ηρώ8ης ὁ τετράρχης τὰ γινόμενα ὑπ' αὐτοῦ πάντα, καὶ διηπόρει, διὰ τὸ λέγεσθαι ὑπό τινων, ὅτι Ιωάννης ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν ὑπό τινων δὲ, ὅτι Ηλίας εφάνη· ἄλλων δὲ, ὅτι προφήτης εἰς τῶν ἀρχαίων ἀνέστη. Καὶ εἶπεν Ηρώδης· Ἰωάν την ἐγὼ ἀπεκεφάλισα· τὶς δὲ ἐστιν οὗτος περι οὗ ἐγὼ ἀκούω τοιαῦτα; Καὶ ἐζήτει ἰδεῖν αὐτόν. Πῶς οὖν Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος ἔγραψαν, ότι διεβεβαιοῦτο Ηρώδης, αὐτὸν εἶναι τὸν Ἰωάννην ὁ δὲ Λουκᾶς, ὅτι λεγόντων τοῦτό τινων, ὁ Ηρώδης μᾶλλον εἶπε, μὴ εἶναι τοῦτον· Ἰωάννην γάρ, φησίν, εγώ ἀπεκεφάλισα, καὶ λοιπὸν οὐκ ἔστιν Ιωάννης. Τί οὖν ἐροῦμεν; Ὅτι ὑπολαβὼν ἐκ νεκρῶν ἀνα στῆναι τοῦτον, χαρίσματα θαυμάτων ἐκ Θεοῦ λα βόντα, διὰ τὴν ἄδικον ἑαυτοῦ σφαγήν, πρὸς μὲν τοὺς τοῦτο λέγοντας, εἶπε, μὴ εἶναι τὸν Ἰωάννην, ἵνα μὴ προσδράμωσιν αὐτῷ, καὶ στασιάσωσι κατ' αὐτοῦ· πρὸς δὲ τοὺς οἰκέτας αὐτοῦ θαῤῥεῖ τὸ μυ στήριον. Παῖδας γὰρ νῦν, τοὺς οἰκέτας εἶπεν ὁ εὐαγγελιστής. Θα ῤῥεῖ δὲ αὐτοῖς τοῦτο, σφίδρα δειλιάσα; τοῦτον, ὡς ἰσχυρότερον ήδη γεγενημένον, και σφοδρότερον αὐτὸν ἐλέγξοντα. Καὶ ὥρα θαυμ.- στὸν, ὁ φονεύσας φοβεῖται τὸν πεφονευμένον. Τοι οὗτον γὰρ ὁ κακός· φοβεῖται καὶ τοὺς νεκρούς. Καὶ τοιοῦτον ὁ ἐνάρετο;, φόβον ἐμποιῶν τοῖς ζῶσι καὶ μετά θάνατον. Παρεμπεσούσης δὲ τῆς κατὰ τὸν Ιωάννην ὑποθέσεως, λοιπὸν ὁ εὐαγγελιστής διηγεῖται, πῶς ἀπέθανεν. † Οὗτος (53') ὁ Ἡρώδης υἱὸς ἦν τοῦ τὰ βρέφη ἐν Βηθλεὲμ ἀποκτείναντος. Ο γὰρ Ηρώδης - εἶχον. Ὁ δὲ Μάρκο; εἶπεν, ὅτι ἡ Ἡρωδιά; ἐνεῖχεν αὐτῷ, τουτέστιν, ενεκότει αὐτῷ, καὶ ὅτι ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, καὶ οὐκ es Marc, vi, G. so bid. 5. ** Ibid.14. 37 Luc. 13, 7, 9. Recte Hentenius, invitos. Variæ lectiones et notæ. Neuter mcorum haec agnoscit. Hentenius etiam, uti ex signo crucis ab illo addito discitur, in margine sui codicis reperit. Translata sunt hæve ex Theophyl. p. 80, B.

$35 COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XIV. ἐδύνατο. Εἶτα προτέθηκε καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ μὴ re, nec poterat. Deinde causam quoque addidit δύνασθαι αὐτὴν ἀνελεῖν αὐτόν. Εἴρηκε γάρ, ὅτι ὁ Ηρώδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ συνετήρει αὐτὸν, καὶ ὅτι ἀκούων αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ήχους. Ταῦτα μὲν οὖν ἱστόρησεν ὁ Μάρκος. Εἰ δὲ, εἰδὼς αὐτὸν ὁ Ἡρώδης άνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, συνετήρει αὐτὸν, πώς είρηκεν ὁ Ματθαῖος, ὅτι ἤθελε μὲν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, ἐφοβεῖτο δὲ τὸν ὄχλον; Καὶ εἰ πολλὰ ἐποίει, ὧν ὁ Ἰωάννης παρήνει, καὶ εἰ ἡδέως αὐτοῦ ἤκους παραινοῦντος, διατί έδησεν αὐτὸν καὶ ἀπέκλεισε; Διότι, & μέν φησιν ὁ Μάρτ κος, πρῶτον ἐγένοντο & δέ φησιν ὁ Ματθαῖος, ὕστερον ἐπεγένοντο. Πρώτον γὰρ ἡ μὲν Ηρωδιάς ἐχαλέπαινε τῷ Ἰωάννῃ, καὶ ἤθελεν ἀνελεῖν αὐτόν· ὁ δὲ Ἡρώδης οὐ παρεχώρει, γινώσκων αὐτὸν δίκαιον καὶ ἅγιον· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀκούων αὐτοῦ, πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ήκουεν. Ἐπεὶ δὲ ἀνέκειτο, σφοδρῶς ἐλέγχων αὐτὸν καὶ διασύρων, λοιπὸν, τοῦτο μὲν ἐκνικηθεὶς ὑπὸ τῆς λύπης Ηρώδης, τοῦτο δὲ καὶ παρὰ τῆς Ηρωδιάδος ἐκδιασθείς, μετέβαλε τὴν αἰδῶ πρὸς ὀργὴν, καὶ μὴ παυόμενον ὅλως, ἤθελεν αὐτὸν ἀνελεῖν· φοβηθείς δὲ τὸν ὄχλον, ἔδησε μὲν αὐτὸν ἀμυνόμενος, ἀπέ κλεισε δὲ, ἵνα μὴ περιερχόμενος κωμῳδῇ αὐτόν. Ἐπετίμα δὲ αὐτῷ ὁ Ἰωάννης, ὡς παρανόμως ἔχοντι τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, κατὰ δύο αἰτίας· πρῶτον μὲν, ὅτι ζῶντος τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ βιαίω; ἀφείλετο καὶ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τὴν τετραρχίαν· ἔπειτα, ὅτι καὶ θυγατέρα ἔχουσαν ἐξ c ἐκείνου, ταύτην ἔγημεν, & καὶ ἄμφω παράνομα. Καὶ γὰρ ὁ νόμος ἐκέλευε μὲν γῆμαι τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ, ἀλλ' οὐκ ἔτι ζῶντος, οὐδὲ παιδίον ἔχουσαν. Γενεσίων δὲ ἀγομένων – αιτήσηται. Ο δὲ Μάρκος φησί, Καὶ ὡμολόγησεν αὐτῇ, ὅτι "Ο ἐάν με αιτήσης, δώσω σοι ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. Γενεσίων δὲ ἀγομένων, ἀντὶ τοῦ, τελουμένων. Εθος γὰρ ἦν τοῖς ἄρχουσιν ἑορτάζειν τὰ οἰκεῖα γενέθλια. Ομολόγησιν δὲ νῦν τὴν ὑπόσχεσιν ὠνό μασεν. Ο πολλῆς ἀνοίας! καὶ ὤμοσε δοῦναι, καὶ κυρίαν τῆς αἰτήσεως τὴν κόρην ἐποίησε, καὶ τὸ ἥμισυ τῆς βασελείας αὐτοῦ βραχείας ορχήσεων; ἀπημπόλησεν! 'Η δὲ — Βαπτιστοῦ. Προβιβασθεῖσα, ἀντὶ τοῦ, διδαχθεῖσα. Φησὶν οὖν· Δός μοι ὧδε, τουτέστιν ἐνε ταῦθα, ἐν τῷ συμποσίῳ. Ὁ δὲ Μάρκος εἰπεῖν αὐτὴν λέγει, ὅτι θέλω, ἵνα μοι δῷς ἐξαυτῆς, ὅ ἐστιν, αὐτ cur illa non poterat eum occidere. Ait enim quod Herodes metuebat Joannem, sciens eum virum justum et sanctum, ac observabat illum, et audiens eum multa faciebat, libenterque eum audiebat. Hæc sane scripsit Marcus ". Quod si sciens eum virum justum et sanctum observabat illum, quomodo dixit Matthæus, quod volebat cum occidere, timebat autem multitudinem? Præterea si multa faciebat eorum quæ Joannes admonebat, et si libenter eum admonentem audiebat, quare vinxit eum ac reclusit? Quia quæ dicit Marcus, primum facta fuerant quæ autem dicit Matthæus, postmodum facta sunt. Primum enim Herodias negotium facessebat Joanni, volebatque illum occidere: Herodes vero non permittebat, sciens eum virum justum et sanctum, ideo quoque audito eo multa faciebat et libenter eum audiebat. Cum autem vehementer illum urgeret, arguens ac increpans eum, tandem Herodes hinc quidem devictus molestia, hinc autem vim quodammodo ab Herodiade perpessus, jam pudorem in iram commutavit: nec omnino quiescens (r) volebat eum occidere, timens vero multitudinem vinxit eum quasi puniens: Et ligavit eum, ne varia loca circumiens objurgaret eum. Arguebat autem illum Joannes, ut qui contra legem haberet uxorem fratris sui. Duabus vero de causis eum increpabat; primum quidem quod vivente fratre suo abstulerat violenter et illius uxorem et tetrarchiam. Deinde quod etiam, cum ipsa filiam ex illo peperisset, duxerat eam: quorum utrumque contra legem erat. Jubebat enim lex fratris uxorem ducere, non tamen adhuc viventis, neque eam quæ ab illo prolem suscepisset. ** Marc. vi, 20. * Marc. vi, 23. ** Ibid. 25. Vers. 6. Cum autem agerentur natalitia - V. 7. peteret. Marcus autem dicit quod juravit ei: Quidl - quid a me petieris, dabo tibi usque ad dimidium regni mei. Cum autem agercntur natalitia, hoc est, celebrarentur. Moris namque principibus erat propria festive celebrare natalitia. Hanc autem promissionem appellat hic ὁμολόγησιν, quod tamen vocabulum sæpius assensuin, pactum, aut confessionem significat. Verum, o magnam dementiam! et daturum se juravit, et petitionem in manu puellæ posuit, et dimidium regni sui brevi saltatiuncula commutavit. Vers. 8. Illa vero -Baptiste. Præmonita,id est edocla. Dicit ergo: Da mihi hic, id est, nunc in convivio. Marcus autem eam dixisse ait: Volo ut des miki confestim s, hoc est, statim, repente. Nacta siqui Variæ lectiones et notæ. Henlenius juravit. Ergo ὤμοσε legit. Recte. Nec aliter hunc locum laudat Chrysost. tom. VII, (r) Nec omnino quiescens. Cumque prorsus non PATROL. GR. CXXIX. . 497 C. Imo nec infra in contextu Marci codices Euthymii variant. quiesceret, Joannes Dimirum.

$35 COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XIV. ἐδύνατο. Εἶτα προτέθηκε καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ μὴ re, nec poterat. Deinde causam quoque addidit δύνασθαι αὐτὴν ἀνελεῖν αὐτόν. Εἴρηκε γάρ, ὅτι ὁ Ηρώδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ συνετήρει αὐτὸν, καὶ ὅτι ἀκούων αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ήχους. Ταῦτα μὲν οὖν ἱστόρησεν ὁ Μάρκος. Εἰ δὲ, εἰδὼς αὐτὸν ὁ Ἡρώδης άνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, συνετήρει αὐτὸν, πώς είρηκεν ὁ Ματθαῖος, ὅτι ἤθελε μὲν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, ἐφοβεῖτο δὲ τὸν ὄχλον; Καὶ εἰ πολλὰ ἐποίει, ὧν ὁ Ἰωάννης παρήνει, καὶ εἰ ἡδέως αὐτοῦ ἤκους παραινοῦντος, διατί έδησεν αὐτὸν καὶ ἀπέκλεισε; Διότι, & μέν φησιν ὁ Μάρτ κος, πρῶτον ἐγένοντο & δέ φησιν ὁ Ματθαῖος, ὕστερον ἐπεγένοντο. Πρώτον γὰρ ἡ μὲν Ηρωδιάς ἐχαλέπαινε τῷ Ἰωάννῃ, καὶ ἤθελεν ἀνελεῖν αὐτόν· ὁ δὲ Ἡρώδης οὐ παρεχώρει, γινώσκων αὐτὸν δίκαιον καὶ ἅγιον· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀκούων αὐτοῦ, πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ήκουεν. Ἐπεὶ δὲ ἀνέκειτο, σφοδρῶς ἐλέγχων αὐτὸν καὶ διασύρων, λοιπὸν, τοῦτο μὲν ἐκνικηθεὶς ὑπὸ τῆς λύπης Ηρώδης, τοῦτο δὲ καὶ παρὰ τῆς Ηρωδιάδος ἐκδιασθείς, μετέβαλε τὴν αἰδῶ πρὸς ὀργὴν, καὶ μὴ παυόμενον ὅλως, ἤθελεν αὐτὸν ἀνελεῖν· φοβηθείς δὲ τὸν ὄχλον, ἔδησε μὲν αὐτὸν ἀμυνόμενος, ἀπέ κλεισε δὲ, ἵνα μὴ περιερχόμενος κωμῳδῇ αὐτόν. Ἐπετίμα δὲ αὐτῷ ὁ Ἰωάννης, ὡς παρανόμως ἔχοντι τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, κατὰ δύο αἰτίας· πρῶτον μὲν, ὅτι ζῶντος τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ βιαίω; ἀφείλετο καὶ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τὴν τετραρχίαν· ἔπειτα, ὅτι καὶ θυγατέρα ἔχουσαν ἐξ c ἐκείνου, ταύτην ἔγημεν, & καὶ ἄμφω παράνομα. Καὶ γὰρ ὁ νόμος ἐκέλευε μὲν γῆμαι τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ, ἀλλ' οὐκ ἔτι ζῶντος, οὐδὲ παιδίον ἔχουσαν. Γενεσίων δὲ ἀγομένων – αιτήσηται. Ο δὲ Μάρκος φησί, Καὶ ὡμολόγησεν αὐτῇ, ὅτι "Ο ἐάν με αιτήσης, δώσω σοι ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. Γενεσίων δὲ ἀγομένων, ἀντὶ τοῦ, τελουμένων. Εθος γὰρ ἦν τοῖς ἄρχουσιν ἑορτάζειν τὰ οἰκεῖα γενέθλια. Ομολόγησιν δὲ νῦν τὴν ὑπόσχεσιν ὠνό μασεν. Ο πολλῆς ἀνοίας! καὶ ὤμοσε δοῦναι, καὶ κυρίαν τῆς αἰτήσεως τὴν κόρην ἐποίησε, καὶ τὸ ἥμισυ τῆς βασελείας αὐτοῦ βραχείας ορχήσεων; ἀπημπόλησεν! 'Η δὲ — Βαπτιστοῦ. Προβιβασθεῖσα, ἀντὶ τοῦ, διδαχθεῖσα. Φησὶν οὖν· Δός μοι ὧδε, τουτέστιν ἐνε ταῦθα, ἐν τῷ συμποσίῳ. Ὁ δὲ Μάρκος εἰπεῖν αὐτὴν λέγει, ὅτι θέλω, ἵνα μοι δῷς ἐξαυτῆς, ὅ ἐστιν, αὐτ cur illa non poterat eum occidere. Ait enim quod Herodes metuebat Joannem, sciens eum virum justum et sanctum, ac observabat illum, et audiens eum multa faciebat, libenterque eum audiebat. Hæc sane scripsit Marcus ". Quod si sciens eum virum justum et sanctum observabat illum, quomodo dixit Matthæus, quod volebat cum occidere, timebat autem multitudinem? Præterea si multa faciebat eorum quæ Joannes admonebat, et si libenter eum admonentem audiebat, quare vinxit eum ac reclusit? Quia quæ dicit Marcus, primum facta fuerant quæ autem dicit Matthæus, postmodum facta sunt. Primum enim Herodias negotium facessebat Joanni, volebatque illum occidere: Herodes vero non permittebat, sciens eum virum justum et sanctum, ideo quoque audito eo multa faciebat et libenter eum audiebat. Cum autem vehementer illum urgeret, arguens ac increpans eum, tandem Herodes hinc quidem devictus molestia, hinc autem vim quodammodo ab Herodiade perpessus, jam pudorem in iram commutavit: nec omnino quiescens (r) volebat eum occidere, timens vero multitudinem vinxit eum quasi puniens: Et ligavit eum, ne varia loca circumiens objurgaret eum. Arguebat autem illum Joannes, ut qui contra legem haberet uxorem fratris sui. Duabus vero de causis eum increpabat; primum quidem quod vivente fratre suo abstulerat violenter et illius uxorem et tetrarchiam. Deinde quod etiam, cum ipsa filiam ex illo peperisset, duxerat eam: quorum utrumque contra legem erat. Jubebat enim lex fratris uxorem ducere, non tamen adhuc viventis, neque eam quæ ab illo prolem suscepisset. ** Marc. vi, 20. * Marc. vi, 23. ** Ibid. 25. Vers. 6. Cum autem agerentur natalitia - V. 7. peteret. Marcus autem dicit quod juravit ei: Quidl - quid a me petieris, dabo tibi usque ad dimidium regni mei. Cum autem agercntur natalitia, hoc est, celebrarentur. Moris namque principibus erat propria festive celebrare natalitia. Hanc autem promissionem appellat hic ὁμολόγησιν, quod tamen vocabulum sæpius assensuin, pactum, aut confessionem significat. Verum, o magnam dementiam! et daturum se juravit, et petitionem in manu puellæ posuit, et dimidium regni sui brevi saltatiuncula commutavit. Vers. 8. Illa vero -Baptiste. Præmonita,id est edocla. Dicit ergo: Da mihi hic, id est, nunc in convivio. Marcus autem eam dixisse ait: Volo ut des miki confestim s, hoc est, statim, repente. Nacta siqui Variæ lectiones et notæ. Henlenius juravit. Ergo ὤμοσε legit. Recte. Nec aliter hunc locum laudat Chrysost. tom. VII, (r) Nec omnino quiescens. Cumque prorsus non PATROL. GR. CXXIX. . 497 C. Imo nec infra in contextu Marci codices Euthymii variant. quiesceret, Joannes Dimirum.

$35 COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XIV. ἐδύνατο. Εἶτα προτέθηκε καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ μὴ re, nec poterat. Deinde causam quoque addidit δύνασθαι αὐτὴν ἀνελεῖν αὐτόν. Εἴρηκε γάρ, ὅτι ὁ Ηρώδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ συνετήρει αὐτὸν, καὶ ὅτι ἀκούων αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ήχους. Ταῦτα μὲν οὖν ἱστόρησεν ὁ Μάρκος. Εἰ δὲ, εἰδὼς αὐτὸν ὁ Ἡρώδης άνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, συνετήρει αὐτὸν, πώς είρηκεν ὁ Ματθαῖος, ὅτι ἤθελε μὲν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, ἐφοβεῖτο δὲ τὸν ὄχλον; Καὶ εἰ πολλὰ ἐποίει, ὧν ὁ Ἰωάννης παρήνει, καὶ εἰ ἡδέως αὐτοῦ ἤκους παραινοῦντος, διατί έδησεν αὐτὸν καὶ ἀπέκλεισε; Διότι, & μέν φησιν ὁ Μάρτ κος, πρῶτον ἐγένοντο & δέ φησιν ὁ Ματθαῖος, ὕστερον ἐπεγένοντο. Πρώτον γὰρ ἡ μὲν Ηρωδιάς ἐχαλέπαινε τῷ Ἰωάννῃ, καὶ ἤθελεν ἀνελεῖν αὐτόν· ὁ δὲ Ἡρώδης οὐ παρεχώρει, γινώσκων αὐτὸν δίκαιον καὶ ἅγιον· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀκούων αὐτοῦ, πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ήκουεν. Ἐπεὶ δὲ ἀνέκειτο, σφοδρῶς ἐλέγχων αὐτὸν καὶ διασύρων, λοιπὸν, τοῦτο μὲν ἐκνικηθεὶς ὑπὸ τῆς λύπης Ηρώδης, τοῦτο δὲ καὶ παρὰ τῆς Ηρωδιάδος ἐκδιασθείς, μετέβαλε τὴν αἰδῶ πρὸς ὀργὴν, καὶ μὴ παυόμενον ὅλως, ἤθελεν αὐτὸν ἀνελεῖν· φοβηθείς δὲ τὸν ὄχλον, ἔδησε μὲν αὐτὸν ἀμυνόμενος, ἀπέ κλεισε δὲ, ἵνα μὴ περιερχόμενος κωμῳδῇ αὐτόν. Ἐπετίμα δὲ αὐτῷ ὁ Ἰωάννης, ὡς παρανόμως ἔχοντι τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, κατὰ δύο αἰτίας· πρῶτον μὲν, ὅτι ζῶντος τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ βιαίω; ἀφείλετο καὶ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τὴν τετραρχίαν· ἔπειτα, ὅτι καὶ θυγατέρα ἔχουσαν ἐξ c ἐκείνου, ταύτην ἔγημεν, & καὶ ἄμφω παράνομα. Καὶ γὰρ ὁ νόμος ἐκέλευε μὲν γῆμαι τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ, ἀλλ' οὐκ ἔτι ζῶντος, οὐδὲ παιδίον ἔχουσαν. Γενεσίων δὲ ἀγομένων – αιτήσηται. Ο δὲ Μάρκος φησί, Καὶ ὡμολόγησεν αὐτῇ, ὅτι "Ο ἐάν με αιτήσης, δώσω σοι ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. Γενεσίων δὲ ἀγομένων, ἀντὶ τοῦ, τελουμένων. Εθος γὰρ ἦν τοῖς ἄρχουσιν ἑορτάζειν τὰ οἰκεῖα γενέθλια. Ομολόγησιν δὲ νῦν τὴν ὑπόσχεσιν ὠνό μασεν. Ο πολλῆς ἀνοίας! καὶ ὤμοσε δοῦναι, καὶ κυρίαν τῆς αἰτήσεως τὴν κόρην ἐποίησε, καὶ τὸ ἥμισυ τῆς βασελείας αὐτοῦ βραχείας ορχήσεων; ἀπημπόλησεν! 'Η δὲ — Βαπτιστοῦ. Προβιβασθεῖσα, ἀντὶ τοῦ, διδαχθεῖσα. Φησὶν οὖν· Δός μοι ὧδε, τουτέστιν ἐνε ταῦθα, ἐν τῷ συμποσίῳ. Ὁ δὲ Μάρκος εἰπεῖν αὐτὴν λέγει, ὅτι θέλω, ἵνα μοι δῷς ἐξαυτῆς, ὅ ἐστιν, αὐτ cur illa non poterat eum occidere. Ait enim quod Herodes metuebat Joannem, sciens eum virum justum et sanctum, ac observabat illum, et audiens eum multa faciebat, libenterque eum audiebat. Hæc sane scripsit Marcus ". Quod si sciens eum virum justum et sanctum observabat illum, quomodo dixit Matthæus, quod volebat cum occidere, timebat autem multitudinem? Præterea si multa faciebat eorum quæ Joannes admonebat, et si libenter eum admonentem audiebat, quare vinxit eum ac reclusit? Quia quæ dicit Marcus, primum facta fuerant quæ autem dicit Matthæus, postmodum facta sunt. Primum enim Herodias negotium facessebat Joanni, volebatque illum occidere: Herodes vero non permittebat, sciens eum virum justum et sanctum, ideo quoque audito eo multa faciebat et libenter eum audiebat. Cum autem vehementer illum urgeret, arguens ac increpans eum, tandem Herodes hinc quidem devictus molestia, hinc autem vim quodammodo ab Herodiade perpessus, jam pudorem in iram commutavit: nec omnino quiescens (r) volebat eum occidere, timens vero multitudinem vinxit eum quasi puniens: Et ligavit eum, ne varia loca circumiens objurgaret eum. Arguebat autem illum Joannes, ut qui contra legem haberet uxorem fratris sui. Duabus vero de causis eum increpabat; primum quidem quod vivente fratre suo abstulerat violenter et illius uxorem et tetrarchiam. Deinde quod etiam, cum ipsa filiam ex illo peperisset, duxerat eam: quorum utrumque contra legem erat. Jubebat enim lex fratris uxorem ducere, non tamen adhuc viventis, neque eam quæ ab illo prolem suscepisset. ** Marc. vi, 20. * Marc. vi, 23. ** Ibid. 25. Vers. 6. Cum autem agerentur natalitia - V. 7. peteret. Marcus autem dicit quod juravit ei: Quidl - quid a me petieris, dabo tibi usque ad dimidium regni mei. Cum autem agercntur natalitia, hoc est, celebrarentur. Moris namque principibus erat propria festive celebrare natalitia. Hanc autem promissionem appellat hic ὁμολόγησιν, quod tamen vocabulum sæpius assensuin, pactum, aut confessionem significat. Verum, o magnam dementiam! et daturum se juravit, et petitionem in manu puellæ posuit, et dimidium regni sui brevi saltatiuncula commutavit. Vers. 8. Illa vero -Baptiste. Præmonita,id est edocla. Dicit ergo: Da mihi hic, id est, nunc in convivio. Marcus autem eam dixisse ait: Volo ut des miki confestim s, hoc est, statim, repente. Nacta siqui Variæ lectiones et notæ. Henlenius juravit. Ergo ὤμοσε legit. Recte. Nec aliter hunc locum laudat Chrysost. tom. VII, (r) Nec omnino quiescens. Cumque prorsus non PATROL. GR. CXXIX. . 497 C. Imo nec infra in contextu Marci codices Euthymii variant. quiesceret, Joannes Dimirum.

$35 COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XIV. ἐδύνατο. Εἶτα προτέθηκε καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ μὴ re, nec poterat. Deinde causam quoque addidit δύνασθαι αὐτὴν ἀνελεῖν αὐτόν. Εἴρηκε γάρ, ὅτι ὁ Ηρώδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ συνετήρει αὐτὸν, καὶ ὅτι ἀκούων αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ήχους. Ταῦτα μὲν οὖν ἱστόρησεν ὁ Μάρκος. Εἰ δὲ, εἰδὼς αὐτὸν ὁ Ἡρώδης άνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, συνετήρει αὐτὸν, πώς είρηκεν ὁ Ματθαῖος, ὅτι ἤθελε μὲν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, ἐφοβεῖτο δὲ τὸν ὄχλον; Καὶ εἰ πολλὰ ἐποίει, ὧν ὁ Ἰωάννης παρήνει, καὶ εἰ ἡδέως αὐτοῦ ἤκους παραινοῦντος, διατί έδησεν αὐτὸν καὶ ἀπέκλεισε; Διότι, & μέν φησιν ὁ Μάρτ κος, πρῶτον ἐγένοντο & δέ φησιν ὁ Ματθαῖος, ὕστερον ἐπεγένοντο. Πρώτον γὰρ ἡ μὲν Ηρωδιάς ἐχαλέπαινε τῷ Ἰωάννῃ, καὶ ἤθελεν ἀνελεῖν αὐτόν· ὁ δὲ Ἡρώδης οὐ παρεχώρει, γινώσκων αὐτὸν δίκαιον καὶ ἅγιον· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀκούων αὐτοῦ, πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ήκουεν. Ἐπεὶ δὲ ἀνέκειτο, σφοδρῶς ἐλέγχων αὐτὸν καὶ διασύρων, λοιπὸν, τοῦτο μὲν ἐκνικηθεὶς ὑπὸ τῆς λύπης Ηρώδης, τοῦτο δὲ καὶ παρὰ τῆς Ηρωδιάδος ἐκδιασθείς, μετέβαλε τὴν αἰδῶ πρὸς ὀργὴν, καὶ μὴ παυόμενον ὅλως, ἤθελεν αὐτὸν ἀνελεῖν· φοβηθείς δὲ τὸν ὄχλον, ἔδησε μὲν αὐτὸν ἀμυνόμενος, ἀπέ κλεισε δὲ, ἵνα μὴ περιερχόμενος κωμῳδῇ αὐτόν. Ἐπετίμα δὲ αὐτῷ ὁ Ἰωάννης, ὡς παρανόμως ἔχοντι τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, κατὰ δύο αἰτίας· πρῶτον μὲν, ὅτι ζῶντος τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ βιαίω; ἀφείλετο καὶ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τὴν τετραρχίαν· ἔπειτα, ὅτι καὶ θυγατέρα ἔχουσαν ἐξ c ἐκείνου, ταύτην ἔγημεν, & καὶ ἄμφω παράνομα. Καὶ γὰρ ὁ νόμος ἐκέλευε μὲν γῆμαι τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ, ἀλλ' οὐκ ἔτι ζῶντος, οὐδὲ παιδίον ἔχουσαν. Γενεσίων δὲ ἀγομένων – αιτήσηται. Ο δὲ Μάρκος φησί, Καὶ ὡμολόγησεν αὐτῇ, ὅτι "Ο ἐάν με αιτήσης, δώσω σοι ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. Γενεσίων δὲ ἀγομένων, ἀντὶ τοῦ, τελουμένων. Εθος γὰρ ἦν τοῖς ἄρχουσιν ἑορτάζειν τὰ οἰκεῖα γενέθλια. Ομολόγησιν δὲ νῦν τὴν ὑπόσχεσιν ὠνό μασεν. Ο πολλῆς ἀνοίας! καὶ ὤμοσε δοῦναι, καὶ κυρίαν τῆς αἰτήσεως τὴν κόρην ἐποίησε, καὶ τὸ ἥμισυ τῆς βασελείας αὐτοῦ βραχείας ορχήσεων; ἀπημπόλησεν! 'Η δὲ — Βαπτιστοῦ. Προβιβασθεῖσα, ἀντὶ τοῦ, διδαχθεῖσα. Φησὶν οὖν· Δός μοι ὧδε, τουτέστιν ἐνε ταῦθα, ἐν τῷ συμποσίῳ. Ὁ δὲ Μάρκος εἰπεῖν αὐτὴν λέγει, ὅτι θέλω, ἵνα μοι δῷς ἐξαυτῆς, ὅ ἐστιν, αὐτ cur illa non poterat eum occidere. Ait enim quod Herodes metuebat Joannem, sciens eum virum justum et sanctum, ac observabat illum, et audiens eum multa faciebat, libenterque eum audiebat. Hæc sane scripsit Marcus ". Quod si sciens eum virum justum et sanctum observabat illum, quomodo dixit Matthæus, quod volebat cum occidere, timebat autem multitudinem? Præterea si multa faciebat eorum quæ Joannes admonebat, et si libenter eum admonentem audiebat, quare vinxit eum ac reclusit? Quia quæ dicit Marcus, primum facta fuerant quæ autem dicit Matthæus, postmodum facta sunt. Primum enim Herodias negotium facessebat Joanni, volebatque illum occidere: Herodes vero non permittebat, sciens eum virum justum et sanctum, ideo quoque audito eo multa faciebat et libenter eum audiebat. Cum autem vehementer illum urgeret, arguens ac increpans eum, tandem Herodes hinc quidem devictus molestia, hinc autem vim quodammodo ab Herodiade perpessus, jam pudorem in iram commutavit: nec omnino quiescens (r) volebat eum occidere, timens vero multitudinem vinxit eum quasi puniens: Et ligavit eum, ne varia loca circumiens objurgaret eum. Arguebat autem illum Joannes, ut qui contra legem haberet uxorem fratris sui. Duabus vero de causis eum increpabat; primum quidem quod vivente fratre suo abstulerat violenter et illius uxorem et tetrarchiam. Deinde quod etiam, cum ipsa filiam ex illo peperisset, duxerat eam: quorum utrumque contra legem erat. Jubebat enim lex fratris uxorem ducere, non tamen adhuc viventis, neque eam quæ ab illo prolem suscepisset. ** Marc. vi, 20. * Marc. vi, 23. ** Ibid. 25. Vers. 6. Cum autem agerentur natalitia - V. 7. peteret. Marcus autem dicit quod juravit ei: Quidl - quid a me petieris, dabo tibi usque ad dimidium regni mei. Cum autem agercntur natalitia, hoc est, celebrarentur. Moris namque principibus erat propria festive celebrare natalitia. Hanc autem promissionem appellat hic ὁμολόγησιν, quod tamen vocabulum sæpius assensuin, pactum, aut confessionem significat. Verum, o magnam dementiam! et daturum se juravit, et petitionem in manu puellæ posuit, et dimidium regni sui brevi saltatiuncula commutavit. Vers. 8. Illa vero -Baptiste. Præmonita,id est edocla. Dicit ergo: Da mihi hic, id est, nunc in convivio. Marcus autem eam dixisse ait: Volo ut des miki confestim s, hoc est, statim, repente. Nacta siqui Variæ lectiones et notæ. Henlenius juravit. Ergo ὤμοσε legit. Recte. Nec aliter hunc locum laudat Chrysost. tom. VII, (r) Nec omnino quiescens. Cumque prorsus non PATROL. GR. CXXIX. . 497 C. Imo nec infra in contextu Marci codices Euthymii variant. quiesceret, Joannes Dimirum.

dem ferodias 4empus opportunum, sicut iterum τίκα, εὐθύς. Καιρὸν γὰρ ἐπιτήδειον ή Πρωδιά; scripsit Marcus, qui dixit: Cum dies opportunus accidisset”; cum ad se ingressa esset filia interrogaus quid petitura esset, præcepit illi ut station in convivio peteret dari sibi caput Joannis, metuens no si tempus iſlad præterlaberetur, Herodem omnino „pœniteret, ubi decocto vino ad sobrietatem redlisset: vel etiam ne amicorum quidam deprecati, Joannem liberarent. res. - Vers. 9. Εt Contristatus est, tum quia magnum virum occisurus erat, tum quia multitudinem in sui odium concitaturus. Vers. I. Attamen propter— dari. O muliebre mɔncipium! perjurii testes babere timuisti, injustæ, autem cædis tam multos habere spectatores non foranidasti? Te enim temere jurasse non oportuit; quia tamen incircumspecte jurasti, melius erat pejerare: e duobus namque malis, levius est eligen - dum. Vers. 10. Cumque misisset carcere. Cum misisset, videlicet speculatorem aut carnificem, sicut dixit Marcus". Clam illum occidit, ne interfectus quoque publicaret obscenum concubitum, et ne multitudinem haberet factum hoc prohibentem.Deus autem id sustinuit: simul quidem ut justum amplius coronaret, simul etiam ut his qui injuste patiuntur consolationis exemplum relinqueret. Vers. 11. Εt - lance. O foedum ac ferale convivium! Quomodo non vociferati sunt qui simul accumbebant, conspicientes bominis adhuc calidi caput, quod etiamnum sanguinem stillabat, super mensam adductum quasi ferculum? quomodo noli exhorruerunt? Vers. 11. Datumque est puellæ. Exsecranda merces impudentis operis! Vere talis matris digna filia: quæ ubi semel abjecit pudorem, et in conspectu tot virorum seipsam in theatrum exposuit, ac varie indecoros exercuit motus, crudelem sibi paravit anim mum, lancemque ausa est contingere cæde plenam: nec solum contingere, verum etiam quasi donum aliquod gratissimum p·rferens, lætissime obtulit matri. Ait enim: Vers. 11. Eι sue. Neque enim satis erat exsecranda matri quod interfectus esset: sed optabat quoque in manus sumere caput, quod in suam invehebatur lasciviam ac libidinem, ut illud contumelia afficeret, ac insectaretur convitiis. Hujusmodi sunt mulieres adultera,omnium improbissima, crudelission: ac scalestissima. Et vide quod perpetraverit mala. Seipsam dedecore affecit, suumque viruın Philippum et adulterum Herodem ac filiam. Deinde 31 Marc. W, 21. es ibid. 27. 'Από κοινοῦ τὸ φοβηθεῖσα. Τον 'Πρώδην. i. ε. ἐν τῷ ἀναιρείσθαι δημοσία. εὑροῦσα, ὡς ἱστόρησε πάλιν ὁ Μάρκος, εἰπών· Οτι Καὶ γενομένης ημέρας ευκαίρου. Ἐπεὶ πρὸς αὐτ τὴν εἰσῆλθεν ἡ θυγάτηρ ἐρωτῶτα, τί αἰτήσεται, παρήγγειλεν αὐτίκα ἐν τῷ συμποσίῳ αἰτῆσαι δοθῆναι αὐτῇ τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου, φοβηθεῖσα με, τοῦ τηνικαῦτα καιροῦ παραδραμόντος, μεταμεληθη πάντως ὁ Ἡρώδης, ανανήψας τῆς μέθης, ή, μὴ καὶ τῶν φίλων τινὲς παρακαλέσαντες Ελευ θερώσωσι τὸν Ἰωάννην. Καὶ — βασιλεύς. - Ελυπήθη, διότι ἔμελλε μέσ γαν ἀνελεῖν ἄνδρα, καὶ κινῆσαι πρὸς μέσος ἑαυτοῦ τὸν ὄχλον. Διὰ δὲ – δοθῆναι. "Ο γυναικεῖον ἀνδράποδον 1 ἐπιορκίας μὲν μάρτυρας ἔχειν ἐδειλίασας· παρανό. μου δὲ σφαγῆς θεατάς τοσούτους ἔχειν οὐκ ἐφοβή θης; Εδει γάρ σε μὴ προπετῶς ὁμόσαι· ἐπεὶ δὲ ἀπερισκέπτως ώμοσας, κρεῖττον ἦν ἐπιορκῆσαι· δύο γὰρ κακῶν τὸ κουφότερον αἱρετώτερον. Καὶ πέμψας - φυλακή. Πέμψας σπεκουλάτωρα, ήτοι δήμιον, ὡς εἶπεν ὁ Μάρκος, λάθρα τοῦτον ἀνεῖλεν, ἵνα μὴ καὶ ἀναιρούμενος δημοσιεύῃ τὴν ἀσελγῆ μίξιν αὐτοῦ, καὶ ἵνα μὴ τὸν ὄχλον έξει κωλύοντα. Ὁ δὲ Θεὸς ἠνέσχετο, ὁμοῦ μὲν τὸν δίκαιον στεφανών μειζόνως, ὁμοῦ δὲ τοῖς ἀδίκως πάσχουσι καταλιμπάνων παραμυθίαν. Καὶ — πίνακι. Ο μικροῦ συμποσίου καὶ θηριώ δους! Πῶς οὐκ ιλιγγίασαν οἱ συνανακείμενοι θεά σασθαι κεφαλὴν ἀνθρώπου, θερμού στάζουσαν αἵματος, ἐπὶ τὴν τράπεζαν αὐτῶν εἰσαγομένην, ὡς Έδεσμα; Πῶς οὐκ ἔφριξαν· Καὶ ἐδόθη τῷ κορασίῳ. Μισθὸς ἐναγῆς ἀναισχύν του πράξεως! "Όντως τοιαύτης μητρὸς ἀξία θυγά τηρ· ἅπαξ γὰρ τὴν παρθενικὴν αἰδῶ παρωσαμένη, καὶ ἐν ὀφθαλμοῖς τοιούτων ἀνδρῶν ἀσέμνως ἑαυτὴν θεατρίσασα, καὶ ποικίλω; άσχημονήσασα, ψυχὴν ἀπάνθρωπον ἐκτήσατο, καὶ κατετόλμησεν ἅψασθαι πίνακος φόνου γέμοντος, καὶ οὐχ άψασθαι μόνον, ἀλλὰ καὶ, καθάπερ τι δῶρον ήδιστον, διαβαστάσαι, καὶ χαριέντως ἀποκομίσαι τῇ μητρί. Καὶ — αὐτῆς. Οὐκ ἠρκεῖτο γὰρ ἡ βδελυρὰ μήτηρ ἀναιρεθέντος, ἀλλ᾽ ἐδίψα καὶ λαβεῖν εἰς χεῖρας τὴν στηλιτεύουσαν τὴν ἀκολασίαν αὐτῆς κεφαλὴν, ὥστε ενυβρίσαι αὐτῇ καὶ ἐπιτωθάσαι, Τοιαῦταί εἰσιν αἱ μοιχευόμεναι γυναίκες, ἁπάντων ιταμώτεραι καὶ ώμότεραι καὶ ἀνοσιότεραι. Σκόπει δὲ καὶ ὅσα κακὰ διεπράξατο κατῄσχυνε καὶ ἑαυτὴν, καὶ τὸν ἄνδρα αὐτῆς Φίλιππον, καὶ τὸν μοιχὸν Ἡρώδην, καὶ τὴν θυγατέρα, καὶ ἀνεῖλε μὲν τὸν κατήγορον τῆς μοι Varia lectiones et notes. Τοῖς τῆς ὀρχήσεως τρυφεροῖς καὶ αἰσχροῖς σχήμασι καὶ ἄλμασι. Hentenius addit: φησί γάρ.

dem ferodias 4empus opportunum, sicut iterum τίκα, εὐθύς. Καιρὸν γὰρ ἐπιτήδειον ή Πρωδιά; scripsit Marcus, qui dixit: Cum dies opportunus accidisset”; cum ad se ingressa esset filia interrogaus quid petitura esset, præcepit illi ut station in convivio peteret dari sibi caput Joannis, metuens no si tempus iſlad præterlaberetur, Herodem omnino „pœniteret, ubi decocto vino ad sobrietatem redlisset: vel etiam ne amicorum quidam deprecati, Joannem liberarent. res. - Vers. 9. Εt Contristatus est, tum quia magnum virum occisurus erat, tum quia multitudinem in sui odium concitaturus. Vers. I. Attamen propter— dari. O muliebre mɔncipium! perjurii testes babere timuisti, injustæ, autem cædis tam multos habere spectatores non foranidasti? Te enim temere jurasse non oportuit; quia tamen incircumspecte jurasti, melius erat pejerare: e duobus namque malis, levius est eligen - dum. Vers. 10. Cumque misisset carcere. Cum misisset, videlicet speculatorem aut carnificem, sicut dixit Marcus". Clam illum occidit, ne interfectus quoque publicaret obscenum concubitum, et ne multitudinem haberet factum hoc prohibentem.Deus autem id sustinuit: simul quidem ut justum amplius coronaret, simul etiam ut his qui injuste patiuntur consolationis exemplum relinqueret. Vers. 11. Εt - lance. O foedum ac ferale convivium! Quomodo non vociferati sunt qui simul accumbebant, conspicientes bominis adhuc calidi caput, quod etiamnum sanguinem stillabat, super mensam adductum quasi ferculum? quomodo noli exhorruerunt? Vers. 11. Datumque est puellæ. Exsecranda merces impudentis operis! Vere talis matris digna filia: quæ ubi semel abjecit pudorem, et in conspectu tot virorum seipsam in theatrum exposuit, ac varie indecoros exercuit motus, crudelem sibi paravit anim mum, lancemque ausa est contingere cæde plenam: nec solum contingere, verum etiam quasi donum aliquod gratissimum p·rferens, lætissime obtulit matri. Ait enim: Vers. 11. Eι sue. Neque enim satis erat exsecranda matri quod interfectus esset: sed optabat quoque in manus sumere caput, quod in suam invehebatur lasciviam ac libidinem, ut illud contumelia afficeret, ac insectaretur convitiis. Hujusmodi sunt mulieres adultera,omnium improbissima, crudelission: ac scalestissima. Et vide quod perpetraverit mala. Seipsam dedecore affecit, suumque viruın Philippum et adulterum Herodem ac filiam. Deinde 31 Marc. W, 21. es ibid. 27. 'Από κοινοῦ τὸ φοβηθεῖσα. Τον 'Πρώδην. i. ε. ἐν τῷ ἀναιρείσθαι δημοσία. εὑροῦσα, ὡς ἱστόρησε πάλιν ὁ Μάρκος, εἰπών· Οτι Καὶ γενομένης ημέρας ευκαίρου. Ἐπεὶ πρὸς αὐτ τὴν εἰσῆλθεν ἡ θυγάτηρ ἐρωτῶτα, τί αἰτήσεται, παρήγγειλεν αὐτίκα ἐν τῷ συμποσίῳ αἰτῆσαι δοθῆναι αὐτῇ τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου, φοβηθεῖσα με, τοῦ τηνικαῦτα καιροῦ παραδραμόντος, μεταμεληθη πάντως ὁ Ἡρώδης, ανανήψας τῆς μέθης, ή, μὴ καὶ τῶν φίλων τινὲς παρακαλέσαντες Ελευ θερώσωσι τὸν Ἰωάννην. Καὶ — βασιλεύς. - Ελυπήθη, διότι ἔμελλε μέσ γαν ἀνελεῖν ἄνδρα, καὶ κινῆσαι πρὸς μέσος ἑαυτοῦ τὸν ὄχλον. Διὰ δὲ – δοθῆναι. "Ο γυναικεῖον ἀνδράποδον 1 ἐπιορκίας μὲν μάρτυρας ἔχειν ἐδειλίασας· παρανό. μου δὲ σφαγῆς θεατάς τοσούτους ἔχειν οὐκ ἐφοβή θης; Εδει γάρ σε μὴ προπετῶς ὁμόσαι· ἐπεὶ δὲ ἀπερισκέπτως ώμοσας, κρεῖττον ἦν ἐπιορκῆσαι· δύο γὰρ κακῶν τὸ κουφότερον αἱρετώτερον. Καὶ πέμψας - φυλακή. Πέμψας σπεκουλάτωρα, ήτοι δήμιον, ὡς εἶπεν ὁ Μάρκος, λάθρα τοῦτον ἀνεῖλεν, ἵνα μὴ καὶ ἀναιρούμενος δημοσιεύῃ τὴν ἀσελγῆ μίξιν αὐτοῦ, καὶ ἵνα μὴ τὸν ὄχλον έξει κωλύοντα. Ὁ δὲ Θεὸς ἠνέσχετο, ὁμοῦ μὲν τὸν δίκαιον στεφανών μειζόνως, ὁμοῦ δὲ τοῖς ἀδίκως πάσχουσι καταλιμπάνων παραμυθίαν. Καὶ — πίνακι. Ο μικροῦ συμποσίου καὶ θηριώ δους! Πῶς οὐκ ιλιγγίασαν οἱ συνανακείμενοι θεά σασθαι κεφαλὴν ἀνθρώπου, θερμού στάζουσαν αἵματος, ἐπὶ τὴν τράπεζαν αὐτῶν εἰσαγομένην, ὡς Έδεσμα; Πῶς οὐκ ἔφριξαν· Καὶ ἐδόθη τῷ κορασίῳ. Μισθὸς ἐναγῆς ἀναισχύν του πράξεως! "Όντως τοιαύτης μητρὸς ἀξία θυγά τηρ· ἅπαξ γὰρ τὴν παρθενικὴν αἰδῶ παρωσαμένη, καὶ ἐν ὀφθαλμοῖς τοιούτων ἀνδρῶν ἀσέμνως ἑαυτὴν θεατρίσασα, καὶ ποικίλω; άσχημονήσασα, ψυχὴν ἀπάνθρωπον ἐκτήσατο, καὶ κατετόλμησεν ἅψασθαι πίνακος φόνου γέμοντος, καὶ οὐχ άψασθαι μόνον, ἀλλὰ καὶ, καθάπερ τι δῶρον ήδιστον, διαβαστάσαι, καὶ χαριέντως ἀποκομίσαι τῇ μητρί. Καὶ — αὐτῆς. Οὐκ ἠρκεῖτο γὰρ ἡ βδελυρὰ μήτηρ ἀναιρεθέντος, ἀλλ᾽ ἐδίψα καὶ λαβεῖν εἰς χεῖρας τὴν στηλιτεύουσαν τὴν ἀκολασίαν αὐτῆς κεφαλὴν, ὥστε ενυβρίσαι αὐτῇ καὶ ἐπιτωθάσαι, Τοιαῦταί εἰσιν αἱ μοιχευόμεναι γυναίκες, ἁπάντων ιταμώτεραι καὶ ώμότεραι καὶ ἀνοσιότεραι. Σκόπει δὲ καὶ ὅσα κακὰ διεπράξατο κατῄσχυνε καὶ ἑαυτὴν, καὶ τὸν ἄνδρα αὐτῆς Φίλιππον, καὶ τὸν μοιχὸν Ἡρώδην, καὶ τὴν θυγατέρα, καὶ ἀνεῖλε μὲν τὸν κατήγορον τῆς μοι Varia lectiones et notes. Τοῖς τῆς ὀρχήσεως τρυφεροῖς καὶ αἰσχροῖς σχήμασι καὶ ἄλμασι. Hentenius addit: φησί γάρ.

dem ferodias 4empus opportunum, sicut iterum τίκα, εὐθύς. Καιρὸν γὰρ ἐπιτήδειον ή Πρωδιά; scripsit Marcus, qui dixit: Cum dies opportunus accidisset”; cum ad se ingressa esset filia interrogaus quid petitura esset, præcepit illi ut station in convivio peteret dari sibi caput Joannis, metuens no si tempus iſlad præterlaberetur, Herodem omnino „pœniteret, ubi decocto vino ad sobrietatem redlisset: vel etiam ne amicorum quidam deprecati, Joannem liberarent. res. - Vers. 9. Εt Contristatus est, tum quia magnum virum occisurus erat, tum quia multitudinem in sui odium concitaturus. Vers. I. Attamen propter— dari. O muliebre mɔncipium! perjurii testes babere timuisti, injustæ, autem cædis tam multos habere spectatores non foranidasti? Te enim temere jurasse non oportuit; quia tamen incircumspecte jurasti, melius erat pejerare: e duobus namque malis, levius est eligen - dum. Vers. 10. Cumque misisset carcere. Cum misisset, videlicet speculatorem aut carnificem, sicut dixit Marcus". Clam illum occidit, ne interfectus quoque publicaret obscenum concubitum, et ne multitudinem haberet factum hoc prohibentem.Deus autem id sustinuit: simul quidem ut justum amplius coronaret, simul etiam ut his qui injuste patiuntur consolationis exemplum relinqueret. Vers. 11. Εt - lance. O foedum ac ferale convivium! Quomodo non vociferati sunt qui simul accumbebant, conspicientes bominis adhuc calidi caput, quod etiamnum sanguinem stillabat, super mensam adductum quasi ferculum? quomodo noli exhorruerunt? Vers. 11. Datumque est puellæ. Exsecranda merces impudentis operis! Vere talis matris digna filia: quæ ubi semel abjecit pudorem, et in conspectu tot virorum seipsam in theatrum exposuit, ac varie indecoros exercuit motus, crudelem sibi paravit anim mum, lancemque ausa est contingere cæde plenam: nec solum contingere, verum etiam quasi donum aliquod gratissimum p·rferens, lætissime obtulit matri. Ait enim: Vers. 11. Eι sue. Neque enim satis erat exsecranda matri quod interfectus esset: sed optabat quoque in manus sumere caput, quod in suam invehebatur lasciviam ac libidinem, ut illud contumelia afficeret, ac insectaretur convitiis. Hujusmodi sunt mulieres adultera,omnium improbissima, crudelission: ac scalestissima. Et vide quod perpetraverit mala. Seipsam dedecore affecit, suumque viruın Philippum et adulterum Herodem ac filiam. Deinde 31 Marc. W, 21. es ibid. 27. 'Από κοινοῦ τὸ φοβηθεῖσα. Τον 'Πρώδην. i. ε. ἐν τῷ ἀναιρείσθαι δημοσία. εὑροῦσα, ὡς ἱστόρησε πάλιν ὁ Μάρκος, εἰπών· Οτι Καὶ γενομένης ημέρας ευκαίρου. Ἐπεὶ πρὸς αὐτ τὴν εἰσῆλθεν ἡ θυγάτηρ ἐρωτῶτα, τί αἰτήσεται, παρήγγειλεν αὐτίκα ἐν τῷ συμποσίῳ αἰτῆσαι δοθῆναι αὐτῇ τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου, φοβηθεῖσα με, τοῦ τηνικαῦτα καιροῦ παραδραμόντος, μεταμεληθη πάντως ὁ Ἡρώδης, ανανήψας τῆς μέθης, ή, μὴ καὶ τῶν φίλων τινὲς παρακαλέσαντες Ελευ θερώσωσι τὸν Ἰωάννην. Καὶ — βασιλεύς. - Ελυπήθη, διότι ἔμελλε μέσ γαν ἀνελεῖν ἄνδρα, καὶ κινῆσαι πρὸς μέσος ἑαυτοῦ τὸν ὄχλον. Διὰ δὲ – δοθῆναι. "Ο γυναικεῖον ἀνδράποδον 1 ἐπιορκίας μὲν μάρτυρας ἔχειν ἐδειλίασας· παρανό. μου δὲ σφαγῆς θεατάς τοσούτους ἔχειν οὐκ ἐφοβή θης; Εδει γάρ σε μὴ προπετῶς ὁμόσαι· ἐπεὶ δὲ ἀπερισκέπτως ώμοσας, κρεῖττον ἦν ἐπιορκῆσαι· δύο γὰρ κακῶν τὸ κουφότερον αἱρετώτερον. Καὶ πέμψας - φυλακή. Πέμψας σπεκουλάτωρα, ήτοι δήμιον, ὡς εἶπεν ὁ Μάρκος, λάθρα τοῦτον ἀνεῖλεν, ἵνα μὴ καὶ ἀναιρούμενος δημοσιεύῃ τὴν ἀσελγῆ μίξιν αὐτοῦ, καὶ ἵνα μὴ τὸν ὄχλον έξει κωλύοντα. Ὁ δὲ Θεὸς ἠνέσχετο, ὁμοῦ μὲν τὸν δίκαιον στεφανών μειζόνως, ὁμοῦ δὲ τοῖς ἀδίκως πάσχουσι καταλιμπάνων παραμυθίαν. Καὶ — πίνακι. Ο μικροῦ συμποσίου καὶ θηριώ δους! Πῶς οὐκ ιλιγγίασαν οἱ συνανακείμενοι θεά σασθαι κεφαλὴν ἀνθρώπου, θερμού στάζουσαν αἵματος, ἐπὶ τὴν τράπεζαν αὐτῶν εἰσαγομένην, ὡς Έδεσμα; Πῶς οὐκ ἔφριξαν· Καὶ ἐδόθη τῷ κορασίῳ. Μισθὸς ἐναγῆς ἀναισχύν του πράξεως! "Όντως τοιαύτης μητρὸς ἀξία θυγά τηρ· ἅπαξ γὰρ τὴν παρθενικὴν αἰδῶ παρωσαμένη, καὶ ἐν ὀφθαλμοῖς τοιούτων ἀνδρῶν ἀσέμνως ἑαυτὴν θεατρίσασα, καὶ ποικίλω; άσχημονήσασα, ψυχὴν ἀπάνθρωπον ἐκτήσατο, καὶ κατετόλμησεν ἅψασθαι πίνακος φόνου γέμοντος, καὶ οὐχ άψασθαι μόνον, ἀλλὰ καὶ, καθάπερ τι δῶρον ήδιστον, διαβαστάσαι, καὶ χαριέντως ἀποκομίσαι τῇ μητρί. Καὶ — αὐτῆς. Οὐκ ἠρκεῖτο γὰρ ἡ βδελυρὰ μήτηρ ἀναιρεθέντος, ἀλλ᾽ ἐδίψα καὶ λαβεῖν εἰς χεῖρας τὴν στηλιτεύουσαν τὴν ἀκολασίαν αὐτῆς κεφαλὴν, ὥστε ενυβρίσαι αὐτῇ καὶ ἐπιτωθάσαι, Τοιαῦταί εἰσιν αἱ μοιχευόμεναι γυναίκες, ἁπάντων ιταμώτεραι καὶ ώμότεραι καὶ ἀνοσιότεραι. Σκόπει δὲ καὶ ὅσα κακὰ διεπράξατο κατῄσχυνε καὶ ἑαυτὴν, καὶ τὸν ἄνδρα αὐτῆς Φίλιππον, καὶ τὸν μοιχὸν Ἡρώδην, καὶ τὴν θυγατέρα, καὶ ἀνεῖλε μὲν τὸν κατήγορον τῆς μοι Varia lectiones et notes. Τοῖς τῆς ὀρχήσεως τρυφεροῖς καὶ αἰσχροῖς σχήμασι καὶ ἄλμασι. Hentenius addit: φησί γάρ.

dem ferodias 4empus opportunum, sicut iterum τίκα, εὐθύς. Καιρὸν γὰρ ἐπιτήδειον ή Πρωδιά; scripsit Marcus, qui dixit: Cum dies opportunus accidisset”; cum ad se ingressa esset filia interrogaus quid petitura esset, præcepit illi ut station in convivio peteret dari sibi caput Joannis, metuens no si tempus iſlad præterlaberetur, Herodem omnino „pœniteret, ubi decocto vino ad sobrietatem redlisset: vel etiam ne amicorum quidam deprecati, Joannem liberarent. res. - Vers. 9. Εt Contristatus est, tum quia magnum virum occisurus erat, tum quia multitudinem in sui odium concitaturus. Vers. I. Attamen propter— dari. O muliebre mɔncipium! perjurii testes babere timuisti, injustæ, autem cædis tam multos habere spectatores non foranidasti? Te enim temere jurasse non oportuit; quia tamen incircumspecte jurasti, melius erat pejerare: e duobus namque malis, levius est eligen - dum. Vers. 10. Cumque misisset carcere. Cum misisset, videlicet speculatorem aut carnificem, sicut dixit Marcus". Clam illum occidit, ne interfectus quoque publicaret obscenum concubitum, et ne multitudinem haberet factum hoc prohibentem.Deus autem id sustinuit: simul quidem ut justum amplius coronaret, simul etiam ut his qui injuste patiuntur consolationis exemplum relinqueret. Vers. 11. Εt - lance. O foedum ac ferale convivium! Quomodo non vociferati sunt qui simul accumbebant, conspicientes bominis adhuc calidi caput, quod etiamnum sanguinem stillabat, super mensam adductum quasi ferculum? quomodo noli exhorruerunt? Vers. 11. Datumque est puellæ. Exsecranda merces impudentis operis! Vere talis matris digna filia: quæ ubi semel abjecit pudorem, et in conspectu tot virorum seipsam in theatrum exposuit, ac varie indecoros exercuit motus, crudelem sibi paravit anim mum, lancemque ausa est contingere cæde plenam: nec solum contingere, verum etiam quasi donum aliquod gratissimum p·rferens, lætissime obtulit matri. Ait enim: Vers. 11. Eι sue. Neque enim satis erat exsecranda matri quod interfectus esset: sed optabat quoque in manus sumere caput, quod in suam invehebatur lasciviam ac libidinem, ut illud contumelia afficeret, ac insectaretur convitiis. Hujusmodi sunt mulieres adultera,omnium improbissima, crudelission: ac scalestissima. Et vide quod perpetraverit mala. Seipsam dedecore affecit, suumque viruın Philippum et adulterum Herodem ac filiam. Deinde 31 Marc. W, 21. es ibid. 27. 'Από κοινοῦ τὸ φοβηθεῖσα. Τον 'Πρώδην. i. ε. ἐν τῷ ἀναιρείσθαι δημοσία. εὑροῦσα, ὡς ἱστόρησε πάλιν ὁ Μάρκος, εἰπών· Οτι Καὶ γενομένης ημέρας ευκαίρου. Ἐπεὶ πρὸς αὐτ τὴν εἰσῆλθεν ἡ θυγάτηρ ἐρωτῶτα, τί αἰτήσεται, παρήγγειλεν αὐτίκα ἐν τῷ συμποσίῳ αἰτῆσαι δοθῆναι αὐτῇ τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου, φοβηθεῖσα με, τοῦ τηνικαῦτα καιροῦ παραδραμόντος, μεταμεληθη πάντως ὁ Ἡρώδης, ανανήψας τῆς μέθης, ή, μὴ καὶ τῶν φίλων τινὲς παρακαλέσαντες Ελευ θερώσωσι τὸν Ἰωάννην. Καὶ — βασιλεύς. - Ελυπήθη, διότι ἔμελλε μέσ γαν ἀνελεῖν ἄνδρα, καὶ κινῆσαι πρὸς μέσος ἑαυτοῦ τὸν ὄχλον. Διὰ δὲ – δοθῆναι. "Ο γυναικεῖον ἀνδράποδον 1 ἐπιορκίας μὲν μάρτυρας ἔχειν ἐδειλίασας· παρανό. μου δὲ σφαγῆς θεατάς τοσούτους ἔχειν οὐκ ἐφοβή θης; Εδει γάρ σε μὴ προπετῶς ὁμόσαι· ἐπεὶ δὲ ἀπερισκέπτως ώμοσας, κρεῖττον ἦν ἐπιορκῆσαι· δύο γὰρ κακῶν τὸ κουφότερον αἱρετώτερον. Καὶ πέμψας - φυλακή. Πέμψας σπεκουλάτωρα, ήτοι δήμιον, ὡς εἶπεν ὁ Μάρκος, λάθρα τοῦτον ἀνεῖλεν, ἵνα μὴ καὶ ἀναιρούμενος δημοσιεύῃ τὴν ἀσελγῆ μίξιν αὐτοῦ, καὶ ἵνα μὴ τὸν ὄχλον έξει κωλύοντα. Ὁ δὲ Θεὸς ἠνέσχετο, ὁμοῦ μὲν τὸν δίκαιον στεφανών μειζόνως, ὁμοῦ δὲ τοῖς ἀδίκως πάσχουσι καταλιμπάνων παραμυθίαν. Καὶ — πίνακι. Ο μικροῦ συμποσίου καὶ θηριώ δους! Πῶς οὐκ ιλιγγίασαν οἱ συνανακείμενοι θεά σασθαι κεφαλὴν ἀνθρώπου, θερμού στάζουσαν αἵματος, ἐπὶ τὴν τράπεζαν αὐτῶν εἰσαγομένην, ὡς Έδεσμα; Πῶς οὐκ ἔφριξαν· Καὶ ἐδόθη τῷ κορασίῳ. Μισθὸς ἐναγῆς ἀναισχύν του πράξεως! "Όντως τοιαύτης μητρὸς ἀξία θυγά τηρ· ἅπαξ γὰρ τὴν παρθενικὴν αἰδῶ παρωσαμένη, καὶ ἐν ὀφθαλμοῖς τοιούτων ἀνδρῶν ἀσέμνως ἑαυτὴν θεατρίσασα, καὶ ποικίλω; άσχημονήσασα, ψυχὴν ἀπάνθρωπον ἐκτήσατο, καὶ κατετόλμησεν ἅψασθαι πίνακος φόνου γέμοντος, καὶ οὐχ άψασθαι μόνον, ἀλλὰ καὶ, καθάπερ τι δῶρον ήδιστον, διαβαστάσαι, καὶ χαριέντως ἀποκομίσαι τῇ μητρί. Καὶ — αὐτῆς. Οὐκ ἠρκεῖτο γὰρ ἡ βδελυρὰ μήτηρ ἀναιρεθέντος, ἀλλ᾽ ἐδίψα καὶ λαβεῖν εἰς χεῖρας τὴν στηλιτεύουσαν τὴν ἀκολασίαν αὐτῆς κεφαλὴν, ὥστε ενυβρίσαι αὐτῇ καὶ ἐπιτωθάσαι, Τοιαῦταί εἰσιν αἱ μοιχευόμεναι γυναίκες, ἁπάντων ιταμώτεραι καὶ ώμότεραι καὶ ἀνοσιότεραι. Σκόπει δὲ καὶ ὅσα κακὰ διεπράξατο κατῄσχυνε καὶ ἑαυτὴν, καὶ τὸν ἄνδρα αὐτῆς Φίλιππον, καὶ τὸν μοιχὸν Ἡρώδην, καὶ τὴν θυγατέρα, καὶ ἀνεῖλε μὲν τὸν κατήγορον τῆς μοι Varia lectiones et notes. Τοῖς τῆς ὀρχήσεως τρυφεροῖς καὶ αἰσχροῖς σχήμασι καὶ ἄλμασι. Hentenius addit: φησί γάρ.

χείας, ίνα μοιχευομένη λανθάνῃ τοὺς τότε μόνον· ἀνελοῦσα δὲ αὐτὸν, οὐ μόνον οὐκ ἔλαβεν ἐκείνους, ἀλλὰ καὶ τοῖς μεταγενεστέροις ἐδημοσιεύθη, καὶ μέχρι παντὸς ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ δημοσιεύεται. Καὶ — αὐτό. Ὁ δὲ Μάρκος τὸ πτῶμα αὐτοῦ φησι, πτῶμα τὸ σῶμα καλέσας, διὰ τὸ πεσεῖν εἰς ἔδαφος μετὰ τὴν ἐκτομὴν τῆς κεφαλῆς. Και Ἰησοῦ. Λοιπὸν ἐνδεικνύμενοι τὴν πρὸς αὐτὸν εὔνοιαν ἔκαμψε γὰρ αὐτοὺς μᾶλλον ἡ συκ φορά. Καὶ — κατιδίαν. 'Ακούσας, ὅτι ἀνηρέθη ὁ Ἰωἀννης· καὶ γὰρ καὶ, ὅτι ἤκουσεν, ὅτι παρεδόθη εἰς τὸ δεσμωτήριον, ἀνεχώρησε δι' ἦν δὲ αἰτίαν, εἰρήκαμεν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ· καὶ ἵνα φυλάξῃ ἑαυτὸν εἰς τὸν πρέποντα τοῦ σταυροῦ καιρόν. Τινὲς δὲ ἑρμηνεύουσιν, ὅτι ἀκούσας, ότι προσ εδόκησεν Ηρώδης τὸν Ἰωάννην αὐτὸν εἶναι. Καὶ γὰρ τὴν ἀναίρεσιν αὐτοῦ κατὰ παρενθήκην μνημο. νευθῆναι νῦν, καὶ περατωθῆναι μέχρι τοῦ παρόν τοῦ ῥητοῦ τὴν διήγησιν αὐτῆς· εἶτα πάλιν ἀποκατα στῆναι τὸν λόγον εἰς τὴν προτέραν ἀκολουθίαν αὐτοῦ. Εἰκὸς δὲ αὐτὸν ἀκοῦσαι καὶ ἀμφότερα κατὰ τὸν τηνικαῦτα καιρὸν, καὶ ὑποχωρήσαι δι' ἀμφότερα. Καὶ γὰρ καὶ τρίτην αἰτίαν τῆς τοιαύτης ἀναχω ρήσεως ὁ Μάρκος ἱστόρησε, τὸ βούλεσθαι διαναπαύ σαι τοὺς μαθητάς, υποστρέψαντας ἀπὸ τοῦ κη ρύγματος· εἴρηκε γὰρ οὕτω. Καὶ συνάγονται οἱ ἀπόστολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα, καὶ ὅσα ἐποίησαν, καὶ ὅσα ἐδίδα ξαν. Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε, ὑμεῖς αὐτοὶ κατ' ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον, καὶ ἀναπαύεσθε ὀλίγον. Ησαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί· καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. Καὶ ἀπο ἦλθεν εἰς ἔρημον τόπον τῷ πλοίῳ κατιδίαν. Ταῦτα μὲν οὖν ὁ Μάρκος. Παραπλήσια δὲ λέγων καὶ ὁ Λουκάς, προστίθησι καὶ γνώρισμα τῆς ἐρήμου. Φησὶ γὰρ, ὅτι καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς, υπεχώρησε κατιδίαν εἰς ἔρημον τόπον, πόλεως καλουμένης Βηθσαϊδα. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι ἀνθρωποπρεπῶς ὁ Χριστὸς καὶ ἀκούει, καὶ ἀναχωρεῖ, καὶ οἰκονομεῖ τὰ καθ' ἑαυ τόν. ὡς γὰρ Θεός, καὶ ἐγίνωσκε πάντα, καὶ οὐκ ἐδεῖτο φυγῆς. Kal - πόλεων. Ὁ δὲ Μάρκος φησὶν, ὅτι καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπάγοντας. Τινὲς μὲν γὰρ εἶδον αὐτοὺς, τινὲς δὲ ἤκουσαν τοῦτο παρὰ τῶν ἰδόντων, καὶ ἀκολουθοῦσι πεζῇ πάντες. Τοιοῦτον γάρ ἐστι πόθο;· πᾶν ἐμπόδιον διακρούεται. ³³ Marc. vi, 29. * Marc. vi, 30, 32. Scilicet a versu 3 ad finem 12. CAP. XIV. occidit quidem adulterii insertatorem, ut adulterium committens, eos qui tunc erant lateret; sed quia ipsum occidit, non solum illos non latuit, verum etiam posteris publicatuin est: semperque in universo mundo publicatur. Vers. 19. Εί - illud. Marcus autem dicit **, quod tulerunt πτῶμα ejus: vocavit autem corpus ejus πτῶμα ἀπὸ τοῦ πεσεῖν, id est, a cadendo in pavimentum post capitis amputationem. Vers: 19. Ac· Jesu. Jam erga illum benevolentiam demonstrantes: magis enim eos flexit cala· nitas. Vers. 13. Cumque seorsim. Cum audisset occi - sum esse Joannem; siquidem etiam cum audivit traditum esse in cárcerem secessit, cujus causam tertio capite diximus: quod etiam factum est, ut seipsum in tempus passioni conveniens reservaret. Quidam autem interpretantur: Cum audisset quod Herodes arbitraretur illum esse Joannem: bujus namque interfectionem dicunt per interpositionem nunc ad memoriam esse reductain, illiusque narrationem ad præsens usque verbum terminari. Deinde rursum sermonem ad priorem sui consequentiam restitui. Verisimile est autem utrumque eo tempore audisse, et propter utramque causam seces. sisse. Præterea tertiam quoque bujus secessionis causam scripsit Marcus, puta quod requiescere vellet discipulos a prædicatione reversos. Ita enim : dixit: Εt congregantur apostoli ad Jesum, ac renantiant illi omnia quæque fecissent, quæque docuissent. Et dixit eis: Venite vos soli seorsim in desertum locum, et requiescite paulisper. Erant enim qui veniebant el abibant multi sic, ut nec comedere vacaret: et egressi sunt (s) navigio in desertum locum seorsim. Hæc sane Marcus. Proxima his sunt quæ dicit Lucas addens etiam signum quo desertum nosceretur. Ait enim quod secessit seorsim in desertum locuïn civitatis quæ vocatur Bethsaida”. Scire etiam oportet Christum humano more et audire et secedere, et ea quæ circa se erant dispensare. Omnia enim tanquam Deus sciebat, nec illi fuga opus erat. Vers. 15. Ει urbibus. Marcus vero ait quod etiam viderunt cos abeuntes ". Quidam enim viderunt illos, quidam autem audierunt hoc ab bis qui viderant: omnesque pedestri secuti sunt itine. re: hujusmodi eniin desiderium omne repellit im. pedimentum. * Marc. vi, 33. * Luc. (S, Variæ lectiones et notæ. Αὐτοί, abest A. (s) Egressi sunt. Videtur ergo legisse ἀπῆλθον Alque dicta in textu halt apud Marcum codex uterque meus.

χείας, ίνα μοιχευομένη λανθάνῃ τοὺς τότε μόνον· ἀνελοῦσα δὲ αὐτὸν, οὐ μόνον οὐκ ἔλαβεν ἐκείνους, ἀλλὰ καὶ τοῖς μεταγενεστέροις ἐδημοσιεύθη, καὶ μέχρι παντὸς ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ δημοσιεύεται. Καὶ — αὐτό. Ὁ δὲ Μάρκος τὸ πτῶμα αὐτοῦ φησι, πτῶμα τὸ σῶμα καλέσας, διὰ τὸ πεσεῖν εἰς ἔδαφος μετὰ τὴν ἐκτομὴν τῆς κεφαλῆς. Και Ἰησοῦ. Λοιπὸν ἐνδεικνύμενοι τὴν πρὸς αὐτὸν εὔνοιαν ἔκαμψε γὰρ αὐτοὺς μᾶλλον ἡ συκ φορά. Καὶ — κατιδίαν. 'Ακούσας, ὅτι ἀνηρέθη ὁ Ἰωἀννης· καὶ γὰρ καὶ, ὅτι ἤκουσεν, ὅτι παρεδόθη εἰς τὸ δεσμωτήριον, ἀνεχώρησε δι' ἦν δὲ αἰτίαν, εἰρήκαμεν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ· καὶ ἵνα φυλάξῃ ἑαυτὸν εἰς τὸν πρέποντα τοῦ σταυροῦ καιρόν. Τινὲς δὲ ἑρμηνεύουσιν, ὅτι ἀκούσας, ότι προσ εδόκησεν Ηρώδης τὸν Ἰωάννην αὐτὸν εἶναι. Καὶ γὰρ τὴν ἀναίρεσιν αὐτοῦ κατὰ παρενθήκην μνημο. νευθῆναι νῦν, καὶ περατωθῆναι μέχρι τοῦ παρόν τοῦ ῥητοῦ τὴν διήγησιν αὐτῆς· εἶτα πάλιν ἀποκατα στῆναι τὸν λόγον εἰς τὴν προτέραν ἀκολουθίαν αὐτοῦ. Εἰκὸς δὲ αὐτὸν ἀκοῦσαι καὶ ἀμφότερα κατὰ τὸν τηνικαῦτα καιρὸν, καὶ ὑποχωρήσαι δι' ἀμφότερα. Καὶ γὰρ καὶ τρίτην αἰτίαν τῆς τοιαύτης ἀναχω ρήσεως ὁ Μάρκος ἱστόρησε, τὸ βούλεσθαι διαναπαύ σαι τοὺς μαθητάς, υποστρέψαντας ἀπὸ τοῦ κη ρύγματος· εἴρηκε γὰρ οὕτω. Καὶ συνάγονται οἱ ἀπόστολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα, καὶ ὅσα ἐποίησαν, καὶ ὅσα ἐδίδα ξαν. Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε, ὑμεῖς αὐτοὶ κατ' ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον, καὶ ἀναπαύεσθε ὀλίγον. Ησαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί· καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. Καὶ ἀπο ἦλθεν εἰς ἔρημον τόπον τῷ πλοίῳ κατιδίαν. Ταῦτα μὲν οὖν ὁ Μάρκος. Παραπλήσια δὲ λέγων καὶ ὁ Λουκάς, προστίθησι καὶ γνώρισμα τῆς ἐρήμου. Φησὶ γὰρ, ὅτι καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς, υπεχώρησε κατιδίαν εἰς ἔρημον τόπον, πόλεως καλουμένης Βηθσαϊδα. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι ἀνθρωποπρεπῶς ὁ Χριστὸς καὶ ἀκούει, καὶ ἀναχωρεῖ, καὶ οἰκονομεῖ τὰ καθ' ἑαυ τόν. ὡς γὰρ Θεός, καὶ ἐγίνωσκε πάντα, καὶ οὐκ ἐδεῖτο φυγῆς. Kal - πόλεων. Ὁ δὲ Μάρκος φησὶν, ὅτι καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπάγοντας. Τινὲς μὲν γὰρ εἶδον αὐτοὺς, τινὲς δὲ ἤκουσαν τοῦτο παρὰ τῶν ἰδόντων, καὶ ἀκολουθοῦσι πεζῇ πάντες. Τοιοῦτον γάρ ἐστι πόθο;· πᾶν ἐμπόδιον διακρούεται. ³³ Marc. vi, 29. * Marc. vi, 30, 32. Scilicet a versu 3 ad finem 12. CAP. XIV. occidit quidem adulterii insertatorem, ut adulterium committens, eos qui tunc erant lateret; sed quia ipsum occidit, non solum illos non latuit, verum etiam posteris publicatuin est: semperque in universo mundo publicatur. Vers. 19. Εί - illud. Marcus autem dicit **, quod tulerunt πτῶμα ejus: vocavit autem corpus ejus πτῶμα ἀπὸ τοῦ πεσεῖν, id est, a cadendo in pavimentum post capitis amputationem. Vers: 19. Ac· Jesu. Jam erga illum benevolentiam demonstrantes: magis enim eos flexit cala· nitas. Vers. 13. Cumque seorsim. Cum audisset occi - sum esse Joannem; siquidem etiam cum audivit traditum esse in cárcerem secessit, cujus causam tertio capite diximus: quod etiam factum est, ut seipsum in tempus passioni conveniens reservaret. Quidam autem interpretantur: Cum audisset quod Herodes arbitraretur illum esse Joannem: bujus namque interfectionem dicunt per interpositionem nunc ad memoriam esse reductain, illiusque narrationem ad præsens usque verbum terminari. Deinde rursum sermonem ad priorem sui consequentiam restitui. Verisimile est autem utrumque eo tempore audisse, et propter utramque causam seces. sisse. Præterea tertiam quoque bujus secessionis causam scripsit Marcus, puta quod requiescere vellet discipulos a prædicatione reversos. Ita enim : dixit: Εt congregantur apostoli ad Jesum, ac renantiant illi omnia quæque fecissent, quæque docuissent. Et dixit eis: Venite vos soli seorsim in desertum locum, et requiescite paulisper. Erant enim qui veniebant el abibant multi sic, ut nec comedere vacaret: et egressi sunt (s) navigio in desertum locum seorsim. Hæc sane Marcus. Proxima his sunt quæ dicit Lucas addens etiam signum quo desertum nosceretur. Ait enim quod secessit seorsim in desertum locuïn civitatis quæ vocatur Bethsaida”. Scire etiam oportet Christum humano more et audire et secedere, et ea quæ circa se erant dispensare. Omnia enim tanquam Deus sciebat, nec illi fuga opus erat. Vers. 15. Ει urbibus. Marcus vero ait quod etiam viderunt cos abeuntes ". Quidam enim viderunt illos, quidam autem audierunt hoc ab bis qui viderant: omnesque pedestri secuti sunt itine. re: hujusmodi eniin desiderium omne repellit im. pedimentum. * Marc. vi, 33. * Luc. (S, Variæ lectiones et notæ. Αὐτοί, abest A. (s) Egressi sunt. Videtur ergo legisse ἀπῆλθον Alque dicta in textu halt apud Marcum codex uterque meus.

χείας, ίνα μοιχευομένη λανθάνῃ τοὺς τότε μόνον· ἀνελοῦσα δὲ αὐτὸν, οὐ μόνον οὐκ ἔλαβεν ἐκείνους, ἀλλὰ καὶ τοῖς μεταγενεστέροις ἐδημοσιεύθη, καὶ μέχρι παντὸς ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ δημοσιεύεται. Καὶ — αὐτό. Ὁ δὲ Μάρκος τὸ πτῶμα αὐτοῦ φησι, πτῶμα τὸ σῶμα καλέσας, διὰ τὸ πεσεῖν εἰς ἔδαφος μετὰ τὴν ἐκτομὴν τῆς κεφαλῆς. Και Ἰησοῦ. Λοιπὸν ἐνδεικνύμενοι τὴν πρὸς αὐτὸν εὔνοιαν ἔκαμψε γὰρ αὐτοὺς μᾶλλον ἡ συκ φορά. Καὶ — κατιδίαν. 'Ακούσας, ὅτι ἀνηρέθη ὁ Ἰωἀννης· καὶ γὰρ καὶ, ὅτι ἤκουσεν, ὅτι παρεδόθη εἰς τὸ δεσμωτήριον, ἀνεχώρησε δι' ἦν δὲ αἰτίαν, εἰρήκαμεν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ· καὶ ἵνα φυλάξῃ ἑαυτὸν εἰς τὸν πρέποντα τοῦ σταυροῦ καιρόν. Τινὲς δὲ ἑρμηνεύουσιν, ὅτι ἀκούσας, ότι προσ εδόκησεν Ηρώδης τὸν Ἰωάννην αὐτὸν εἶναι. Καὶ γὰρ τὴν ἀναίρεσιν αὐτοῦ κατὰ παρενθήκην μνημο. νευθῆναι νῦν, καὶ περατωθῆναι μέχρι τοῦ παρόν τοῦ ῥητοῦ τὴν διήγησιν αὐτῆς· εἶτα πάλιν ἀποκατα στῆναι τὸν λόγον εἰς τὴν προτέραν ἀκολουθίαν αὐτοῦ. Εἰκὸς δὲ αὐτὸν ἀκοῦσαι καὶ ἀμφότερα κατὰ τὸν τηνικαῦτα καιρὸν, καὶ ὑποχωρήσαι δι' ἀμφότερα. Καὶ γὰρ καὶ τρίτην αἰτίαν τῆς τοιαύτης ἀναχω ρήσεως ὁ Μάρκος ἱστόρησε, τὸ βούλεσθαι διαναπαύ σαι τοὺς μαθητάς, υποστρέψαντας ἀπὸ τοῦ κη ρύγματος· εἴρηκε γὰρ οὕτω. Καὶ συνάγονται οἱ ἀπόστολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα, καὶ ὅσα ἐποίησαν, καὶ ὅσα ἐδίδα ξαν. Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε, ὑμεῖς αὐτοὶ κατ' ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον, καὶ ἀναπαύεσθε ὀλίγον. Ησαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί· καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. Καὶ ἀπο ἦλθεν εἰς ἔρημον τόπον τῷ πλοίῳ κατιδίαν. Ταῦτα μὲν οὖν ὁ Μάρκος. Παραπλήσια δὲ λέγων καὶ ὁ Λουκάς, προστίθησι καὶ γνώρισμα τῆς ἐρήμου. Φησὶ γὰρ, ὅτι καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς, υπεχώρησε κατιδίαν εἰς ἔρημον τόπον, πόλεως καλουμένης Βηθσαϊδα. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι ἀνθρωποπρεπῶς ὁ Χριστὸς καὶ ἀκούει, καὶ ἀναχωρεῖ, καὶ οἰκονομεῖ τὰ καθ' ἑαυ τόν. ὡς γὰρ Θεός, καὶ ἐγίνωσκε πάντα, καὶ οὐκ ἐδεῖτο φυγῆς. Kal - πόλεων. Ὁ δὲ Μάρκος φησὶν, ὅτι καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπάγοντας. Τινὲς μὲν γὰρ εἶδον αὐτοὺς, τινὲς δὲ ἤκουσαν τοῦτο παρὰ τῶν ἰδόντων, καὶ ἀκολουθοῦσι πεζῇ πάντες. Τοιοῦτον γάρ ἐστι πόθο;· πᾶν ἐμπόδιον διακρούεται. ³³ Marc. vi, 29. * Marc. vi, 30, 32. Scilicet a versu 3 ad finem 12. CAP. XIV. occidit quidem adulterii insertatorem, ut adulterium committens, eos qui tunc erant lateret; sed quia ipsum occidit, non solum illos non latuit, verum etiam posteris publicatuin est: semperque in universo mundo publicatur. Vers. 19. Εί - illud. Marcus autem dicit **, quod tulerunt πτῶμα ejus: vocavit autem corpus ejus πτῶμα ἀπὸ τοῦ πεσεῖν, id est, a cadendo in pavimentum post capitis amputationem. Vers: 19. Ac· Jesu. Jam erga illum benevolentiam demonstrantes: magis enim eos flexit cala· nitas. Vers. 13. Cumque seorsim. Cum audisset occi - sum esse Joannem; siquidem etiam cum audivit traditum esse in cárcerem secessit, cujus causam tertio capite diximus: quod etiam factum est, ut seipsum in tempus passioni conveniens reservaret. Quidam autem interpretantur: Cum audisset quod Herodes arbitraretur illum esse Joannem: bujus namque interfectionem dicunt per interpositionem nunc ad memoriam esse reductain, illiusque narrationem ad præsens usque verbum terminari. Deinde rursum sermonem ad priorem sui consequentiam restitui. Verisimile est autem utrumque eo tempore audisse, et propter utramque causam seces. sisse. Præterea tertiam quoque bujus secessionis causam scripsit Marcus, puta quod requiescere vellet discipulos a prædicatione reversos. Ita enim : dixit: Εt congregantur apostoli ad Jesum, ac renantiant illi omnia quæque fecissent, quæque docuissent. Et dixit eis: Venite vos soli seorsim in desertum locum, et requiescite paulisper. Erant enim qui veniebant el abibant multi sic, ut nec comedere vacaret: et egressi sunt (s) navigio in desertum locum seorsim. Hæc sane Marcus. Proxima his sunt quæ dicit Lucas addens etiam signum quo desertum nosceretur. Ait enim quod secessit seorsim in desertum locuïn civitatis quæ vocatur Bethsaida”. Scire etiam oportet Christum humano more et audire et secedere, et ea quæ circa se erant dispensare. Omnia enim tanquam Deus sciebat, nec illi fuga opus erat. Vers. 15. Ει urbibus. Marcus vero ait quod etiam viderunt cos abeuntes ". Quidam enim viderunt illos, quidam autem audierunt hoc ab bis qui viderant: omnesque pedestri secuti sunt itine. re: hujusmodi eniin desiderium omne repellit im. pedimentum. * Marc. vi, 33. * Luc. (S, Variæ lectiones et notæ. Αὐτοί, abest A. (s) Egressi sunt. Videtur ergo legisse ἀπῆλθον Alque dicta in textu halt apud Marcum codex uterque meus.

χείας, ίνα μοιχευομένη λανθάνῃ τοὺς τότε μόνον· ἀνελοῦσα δὲ αὐτὸν, οὐ μόνον οὐκ ἔλαβεν ἐκείνους, ἀλλὰ καὶ τοῖς μεταγενεστέροις ἐδημοσιεύθη, καὶ μέχρι παντὸς ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ δημοσιεύεται. Καὶ — αὐτό. Ὁ δὲ Μάρκος τὸ πτῶμα αὐτοῦ φησι, πτῶμα τὸ σῶμα καλέσας, διὰ τὸ πεσεῖν εἰς ἔδαφος μετὰ τὴν ἐκτομὴν τῆς κεφαλῆς. Και Ἰησοῦ. Λοιπὸν ἐνδεικνύμενοι τὴν πρὸς αὐτὸν εὔνοιαν ἔκαμψε γὰρ αὐτοὺς μᾶλλον ἡ συκ φορά. Καὶ — κατιδίαν. 'Ακούσας, ὅτι ἀνηρέθη ὁ Ἰωἀννης· καὶ γὰρ καὶ, ὅτι ἤκουσεν, ὅτι παρεδόθη εἰς τὸ δεσμωτήριον, ἀνεχώρησε δι' ἦν δὲ αἰτίαν, εἰρήκαμεν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ· καὶ ἵνα φυλάξῃ ἑαυτὸν εἰς τὸν πρέποντα τοῦ σταυροῦ καιρόν. Τινὲς δὲ ἑρμηνεύουσιν, ὅτι ἀκούσας, ότι προσ εδόκησεν Ηρώδης τὸν Ἰωάννην αὐτὸν εἶναι. Καὶ γὰρ τὴν ἀναίρεσιν αὐτοῦ κατὰ παρενθήκην μνημο. νευθῆναι νῦν, καὶ περατωθῆναι μέχρι τοῦ παρόν τοῦ ῥητοῦ τὴν διήγησιν αὐτῆς· εἶτα πάλιν ἀποκατα στῆναι τὸν λόγον εἰς τὴν προτέραν ἀκολουθίαν αὐτοῦ. Εἰκὸς δὲ αὐτὸν ἀκοῦσαι καὶ ἀμφότερα κατὰ τὸν τηνικαῦτα καιρὸν, καὶ ὑποχωρήσαι δι' ἀμφότερα. Καὶ γὰρ καὶ τρίτην αἰτίαν τῆς τοιαύτης ἀναχω ρήσεως ὁ Μάρκος ἱστόρησε, τὸ βούλεσθαι διαναπαύ σαι τοὺς μαθητάς, υποστρέψαντας ἀπὸ τοῦ κη ρύγματος· εἴρηκε γὰρ οὕτω. Καὶ συνάγονται οἱ ἀπόστολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα, καὶ ὅσα ἐποίησαν, καὶ ὅσα ἐδίδα ξαν. Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε, ὑμεῖς αὐτοὶ κατ' ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον, καὶ ἀναπαύεσθε ὀλίγον. Ησαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί· καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. Καὶ ἀπο ἦλθεν εἰς ἔρημον τόπον τῷ πλοίῳ κατιδίαν. Ταῦτα μὲν οὖν ὁ Μάρκος. Παραπλήσια δὲ λέγων καὶ ὁ Λουκάς, προστίθησι καὶ γνώρισμα τῆς ἐρήμου. Φησὶ γὰρ, ὅτι καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς, υπεχώρησε κατιδίαν εἰς ἔρημον τόπον, πόλεως καλουμένης Βηθσαϊδα. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι ἀνθρωποπρεπῶς ὁ Χριστὸς καὶ ἀκούει, καὶ ἀναχωρεῖ, καὶ οἰκονομεῖ τὰ καθ' ἑαυ τόν. ὡς γὰρ Θεός, καὶ ἐγίνωσκε πάντα, καὶ οὐκ ἐδεῖτο φυγῆς. Kal - πόλεων. Ὁ δὲ Μάρκος φησὶν, ὅτι καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπάγοντας. Τινὲς μὲν γὰρ εἶδον αὐτοὺς, τινὲς δὲ ἤκουσαν τοῦτο παρὰ τῶν ἰδόντων, καὶ ἀκολουθοῦσι πεζῇ πάντες. Τοιοῦτον γάρ ἐστι πόθο;· πᾶν ἐμπόδιον διακρούεται. ³³ Marc. vi, 29. * Marc. vi, 30, 32. Scilicet a versu 3 ad finem 12. CAP. XIV. occidit quidem adulterii insertatorem, ut adulterium committens, eos qui tunc erant lateret; sed quia ipsum occidit, non solum illos non latuit, verum etiam posteris publicatuin est: semperque in universo mundo publicatur. Vers. 19. Εί - illud. Marcus autem dicit **, quod tulerunt πτῶμα ejus: vocavit autem corpus ejus πτῶμα ἀπὸ τοῦ πεσεῖν, id est, a cadendo in pavimentum post capitis amputationem. Vers: 19. Ac· Jesu. Jam erga illum benevolentiam demonstrantes: magis enim eos flexit cala· nitas. Vers. 13. Cumque seorsim. Cum audisset occi - sum esse Joannem; siquidem etiam cum audivit traditum esse in cárcerem secessit, cujus causam tertio capite diximus: quod etiam factum est, ut seipsum in tempus passioni conveniens reservaret. Quidam autem interpretantur: Cum audisset quod Herodes arbitraretur illum esse Joannem: bujus namque interfectionem dicunt per interpositionem nunc ad memoriam esse reductain, illiusque narrationem ad præsens usque verbum terminari. Deinde rursum sermonem ad priorem sui consequentiam restitui. Verisimile est autem utrumque eo tempore audisse, et propter utramque causam seces. sisse. Præterea tertiam quoque bujus secessionis causam scripsit Marcus, puta quod requiescere vellet discipulos a prædicatione reversos. Ita enim : dixit: Εt congregantur apostoli ad Jesum, ac renantiant illi omnia quæque fecissent, quæque docuissent. Et dixit eis: Venite vos soli seorsim in desertum locum, et requiescite paulisper. Erant enim qui veniebant el abibant multi sic, ut nec comedere vacaret: et egressi sunt (s) navigio in desertum locum seorsim. Hæc sane Marcus. Proxima his sunt quæ dicit Lucas addens etiam signum quo desertum nosceretur. Ait enim quod secessit seorsim in desertum locuïn civitatis quæ vocatur Bethsaida”. Scire etiam oportet Christum humano more et audire et secedere, et ea quæ circa se erant dispensare. Omnia enim tanquam Deus sciebat, nec illi fuga opus erat. Vers. 15. Ει urbibus. Marcus vero ait quod etiam viderunt cos abeuntes ". Quidam enim viderunt illos, quidam autem audierunt hoc ab bis qui viderant: omnesque pedestri secuti sunt itine. re: hujusmodi eniin desiderium omne repellit im. pedimentum. * Marc. vi, 33. * Luc. (S, Variæ lectiones et notæ. Αὐτοί, abest A. (s) Egressi sunt. Videtur ergo legisse ἀπῆλθον Alque dicta in textu halt apud Marcum codex uterque meus.

Vers. 14. Εt egressus illorum. Vidisti desiderium, vide et cjus præmium. Nec ab his fidem expetebat: illam enim demonstraverant pedestri itinere absque alimentis sequentes in desertum locum: Marcus vero et Lucas dixerunt quod etiam cœpit docere illos multa, quodque loquebatur illis de regno Dei ". Unde autem egressus sanabat et docebat? Certe dubium non est quin a monte. Ait enim Joannes: Abiit Jesus trans mare Galilææ quod est Tiberiadis: et sequebatur eum turba multa, quia videbant ejuε signa quæ edebat in his qui infirmabantur. Ascendit autem in montem Jesus, et ibi sedebat cum discipulis suis. Disseruit enim in navi cum discipulis¡; cumque ascendisset in montem, requieverunt. Deinde egressus est et sanabat et docebat. CAP. XXVI. De quinque panibus. Vers. 15. Vespera· cibaria. Dies declinare cœperat, sicut dixit Lucas "; ipsi tamen jejuni permanebaut, audiendi amore famis necessitatem vincente. Christus vero cum idcirco eos cibare vellet, exspectavit tamen ut ab aliis occasionem sumeret, ne videretur ad miraculi operationem assilire; neque }:ic solum, verum etiam alibi idem frequenter ob· servat. Præterea ut etiam quid esurierant, majori miraculi sensu moverentur. Καὶ ἐξελθὼν αὐτῶν. Εἶδες τόν πόθον, ἄρα καὶ τὸν μισθὸν αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ἀπαιτεῖ τούτους πίστιν· ἔδειξαν γὰρ ταύτην ἀκολουθοῦντες πεζή. δίχα τροφῆς, εἰς ἔρημον τόπον. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς εἶπον, ὅτι καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλὰ, καὶ ὅτι ἐλάλει αὐτοῖς περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Πόθεν δὲ ἐξελθὼν ἰάσατο καὶ ἐδίδαξε; Πάντως ἀπὸ τοῦ ὄρους. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης, ὅτι 'Απῆλθεν ὁ Ἰησοῦς πέραν τῆς θαλάσσης τῆς Γαλιλαίας τῆς Τιβεριάδος, καὶ ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς, ὅτι δώρων αὐτοῦ τὰ σημεῖα, ο εποίει ἐπὶ τῶν ἀσθενούντων. Ανῆλθε δὲ εἰς τὸ ὄρος ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐκεῖ ἐκάθητο μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. Προέλαβε γὰρ ἐν πλοίῳ μετὰ τῶν μαθητῶν, καὶ ἀνελθόντες εἰς τὸ ὄρος, διανεπαύοντο. Εἶτα ἐξῆλθε, καὶ ἰάσατο, καὶ ἐδίδαξεν. Vers: 16. Jesus autem — quod edant. Non dixit: Ego pascam illos; hoc enim arrogantiae videbatur; sed discipulos adhortatur, ut dent illis quod edant, ut ipsis inopiam obtendentibus, jam tum ipse necessitate coactus faceret quod suum erat. Sed Matthæus quidem et Marcus et Lucas dicunt discipulos suggessisse Christo de turbarum dimissione, quo cibaria emerent". Joannes vero ait: Cum sustulisset oculos Jesus et vidisset quod turba multa veniret ad se, ait ad Philippum: Unde ememus panes, ut comedant hi? Hoc autem dicebat tentans cum: ipse enim sciebat quid esset facturus. Respondit ei Philippus: Ducentorum denariorum panes MON sufficiunt eis, ut unusquisque eorum pusillum quippiam accipiat. llax sane scripsit Joannes. Verisimile est autem primum discipulos suggessisse; deinde eum dixisse illis: Non necesse est illis egredi: date vos illis quod edant. Postmodum sustulisse oculos ac vidisse turbam aliam multam venientem; et tunc humano more tentasse Philippum, sive probasse an crederet ipsum posse omnes pascere. Tentabat autem illum tanquam cæteris co 37 Marc. vi, 34; Luc. ix, 11. σε Joan. vi, 5-7 Προβαλλομένων Β. Αγοράσωμεν Α. ΚΕΦ. ΚΣ. Περὶ τῶν πέντε άρτων. Οψίας βρώματα. Η μὲν ἡμέρα κλίνειν ήρ ξατο, καθὼς εἶπε Λουκᾶς· αὐτοὶ δὲ παρέμενον ἄσιτοι, τοῦ τῆς ἀκροάσεως ἔρωτος νικῶντος τὴν ἀνάγκην τῆς πείνης. Ο δὲ Χριστὸς, διὰ τοῦτο βουλόμενος θρέψαι παραδόξως αὐτούς, ὅμως ἀνέμεινε παρ' ἑτέρων λα δεῖν ἀφορμὴν, ἵνα μὴ δόξῃ ταῖς θαυματουργίαις ἐπι πηδήν· καὶ οὐκ ἐνταῦθα μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλαχοῦ τοῦτο διατηρεῖ. Ναὶ μὴν καὶ ἵνα πεινάσαντες πολλὴν αἴσθησιν τοῦ θαύματος λάβωσιν. Ο δὲ ᾽Ιησοῦς — φαγεῖν. Οὐ χρείαν ἔχουσιν, ἀντὶ τοῦ, Οὐκ ὀφείλουσιν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Εγώ θρέψω αὐτούς· τοῦτο γὰρ ἐδόκει κομπηρόν, ἀλλὰ τοὺς μαθητάς προτρέπεται δοῦναι αὐτοῖς φαγεῖν, ἵνα, τούτων προβαλομένων απορίαν, τότε λοιπὸν ἐξ ἀνάγκης αὐτὸς ποιήσῃ τὸ ἑαυτοῦ. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος καὶ Λουκάς λέγουσι, παρὰ τῶν μαθητῶν ὑπομνησθῆναι τὸν Χριστὸν περὶ τοῦ ἀπολῦσαι τοὺς ὄχλους, ἵνα ἀγοβάσωσι τροφάς. Ὁ δὲ Ἰωάννης φησί, ὅτι Επάρας ὁ Ἰησοῦς τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ θεασάμενος, ὅτι πολὺς ὄχλος ἔρχεται πρὸς αὐτὸν, λέγει πρὸς τὸν Φίλιππον Πόθεν ἀγοράσομεν άρτους, ἵνα φάγωσιν οὗτοι; Τοῦτο δὲ ἔλεγε πειράζων αὐτόν· αὐτὸς γὰρ ᾔδει, τί ἔμελλε ποιεῖν. Ἀπε κρίθη αὐτῷ Φίλιππος - Διακοσίων δηναρίων ἄρτιο οὐκ ἀρκοῦσιν αὐτοῖς, ἵνα ἕκαστος αὐτῶν βραχύ Ο τι λάβῃ. Ταῦτα μὲν οὖν ἱστόρησεν ὁ Ἰωάννης. Εἰκὸς δὲ πρῶτον μὲν ὑπομνησθῆναι παρά τῶν μαθητῶν, εἶτα εἰπεῖν αὐτοῖ;· Οὐ χρείαν ἔχου· σιν ἀπελθεῖν, δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν· ἔπειτα έπᾶραι τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ θεάσασθαι πολὺν ὄχλον ἕτερον ἐρχόμενον, καὶ τότε λοιπὸν ἄνθρωποπρεπῶς πειράσαι τὸν Φίλιππον, εἴτουν δοκιμάσαι τοῦτον, εἰ πιστεύει δύνασθαι αὐτὸν διαθρέψαι πάν * Juan. vi, 4-3. Luc. 1x, 12. * Mart. vi, 35; Luc. 1x, Variæ lectiones et notæ. Kal, pro δέ Α.

Vers. 14. Εt egressus illorum. Vidisti desiderium, vide et cjus præmium. Nec ab his fidem expetebat: illam enim demonstraverant pedestri itinere absque alimentis sequentes in desertum locum: Marcus vero et Lucas dixerunt quod etiam cœpit docere illos multa, quodque loquebatur illis de regno Dei ". Unde autem egressus sanabat et docebat? Certe dubium non est quin a monte. Ait enim Joannes: Abiit Jesus trans mare Galilææ quod est Tiberiadis: et sequebatur eum turba multa, quia videbant ejuε signa quæ edebat in his qui infirmabantur. Ascendit autem in montem Jesus, et ibi sedebat cum discipulis suis. Disseruit enim in navi cum discipulis¡; cumque ascendisset in montem, requieverunt. Deinde egressus est et sanabat et docebat. CAP. XXVI. De quinque panibus. Vers. 15. Vespera· cibaria. Dies declinare cœperat, sicut dixit Lucas "; ipsi tamen jejuni permanebaut, audiendi amore famis necessitatem vincente. Christus vero cum idcirco eos cibare vellet, exspectavit tamen ut ab aliis occasionem sumeret, ne videretur ad miraculi operationem assilire; neque }:ic solum, verum etiam alibi idem frequenter ob· servat. Præterea ut etiam quid esurierant, majori miraculi sensu moverentur. Καὶ ἐξελθὼν αὐτῶν. Εἶδες τόν πόθον, ἄρα καὶ τὸν μισθὸν αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ἀπαιτεῖ τούτους πίστιν· ἔδειξαν γὰρ ταύτην ἀκολουθοῦντες πεζή. δίχα τροφῆς, εἰς ἔρημον τόπον. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς εἶπον, ὅτι καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλὰ, καὶ ὅτι ἐλάλει αὐτοῖς περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Πόθεν δὲ ἐξελθὼν ἰάσατο καὶ ἐδίδαξε; Πάντως ἀπὸ τοῦ ὄρους. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης, ὅτι 'Απῆλθεν ὁ Ἰησοῦς πέραν τῆς θαλάσσης τῆς Γαλιλαίας τῆς Τιβεριάδος, καὶ ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς, ὅτι δώρων αὐτοῦ τὰ σημεῖα, ο εποίει ἐπὶ τῶν ἀσθενούντων. Ανῆλθε δὲ εἰς τὸ ὄρος ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐκεῖ ἐκάθητο μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. Προέλαβε γὰρ ἐν πλοίῳ μετὰ τῶν μαθητῶν, καὶ ἀνελθόντες εἰς τὸ ὄρος, διανεπαύοντο. Εἶτα ἐξῆλθε, καὶ ἰάσατο, καὶ ἐδίδαξεν. Vers: 16. Jesus autem — quod edant. Non dixit: Ego pascam illos; hoc enim arrogantiae videbatur; sed discipulos adhortatur, ut dent illis quod edant, ut ipsis inopiam obtendentibus, jam tum ipse necessitate coactus faceret quod suum erat. Sed Matthæus quidem et Marcus et Lucas dicunt discipulos suggessisse Christo de turbarum dimissione, quo cibaria emerent". Joannes vero ait: Cum sustulisset oculos Jesus et vidisset quod turba multa veniret ad se, ait ad Philippum: Unde ememus panes, ut comedant hi? Hoc autem dicebat tentans cum: ipse enim sciebat quid esset facturus. Respondit ei Philippus: Ducentorum denariorum panes MON sufficiunt eis, ut unusquisque eorum pusillum quippiam accipiat. llax sane scripsit Joannes. Verisimile est autem primum discipulos suggessisse; deinde eum dixisse illis: Non necesse est illis egredi: date vos illis quod edant. Postmodum sustulisse oculos ac vidisse turbam aliam multam venientem; et tunc humano more tentasse Philippum, sive probasse an crederet ipsum posse omnes pascere. Tentabat autem illum tanquam cæteris co 37 Marc. vi, 34; Luc. ix, 11. σε Joan. vi, 5-7 Προβαλλομένων Β. Αγοράσωμεν Α. ΚΕΦ. ΚΣ. Περὶ τῶν πέντε άρτων. Οψίας βρώματα. Η μὲν ἡμέρα κλίνειν ήρ ξατο, καθὼς εἶπε Λουκᾶς· αὐτοὶ δὲ παρέμενον ἄσιτοι, τοῦ τῆς ἀκροάσεως ἔρωτος νικῶντος τὴν ἀνάγκην τῆς πείνης. Ο δὲ Χριστὸς, διὰ τοῦτο βουλόμενος θρέψαι παραδόξως αὐτούς, ὅμως ἀνέμεινε παρ' ἑτέρων λα δεῖν ἀφορμὴν, ἵνα μὴ δόξῃ ταῖς θαυματουργίαις ἐπι πηδήν· καὶ οὐκ ἐνταῦθα μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλαχοῦ τοῦτο διατηρεῖ. Ναὶ μὴν καὶ ἵνα πεινάσαντες πολλὴν αἴσθησιν τοῦ θαύματος λάβωσιν. Ο δὲ ᾽Ιησοῦς — φαγεῖν. Οὐ χρείαν ἔχουσιν, ἀντὶ τοῦ, Οὐκ ὀφείλουσιν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Εγώ θρέψω αὐτούς· τοῦτο γὰρ ἐδόκει κομπηρόν, ἀλλὰ τοὺς μαθητάς προτρέπεται δοῦναι αὐτοῖς φαγεῖν, ἵνα, τούτων προβαλομένων απορίαν, τότε λοιπὸν ἐξ ἀνάγκης αὐτὸς ποιήσῃ τὸ ἑαυτοῦ. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος καὶ Λουκάς λέγουσι, παρὰ τῶν μαθητῶν ὑπομνησθῆναι τὸν Χριστὸν περὶ τοῦ ἀπολῦσαι τοὺς ὄχλους, ἵνα ἀγοβάσωσι τροφάς. Ὁ δὲ Ἰωάννης φησί, ὅτι Επάρας ὁ Ἰησοῦς τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ θεασάμενος, ὅτι πολὺς ὄχλος ἔρχεται πρὸς αὐτὸν, λέγει πρὸς τὸν Φίλιππον Πόθεν ἀγοράσομεν άρτους, ἵνα φάγωσιν οὗτοι; Τοῦτο δὲ ἔλεγε πειράζων αὐτόν· αὐτὸς γὰρ ᾔδει, τί ἔμελλε ποιεῖν. Ἀπε κρίθη αὐτῷ Φίλιππος - Διακοσίων δηναρίων ἄρτιο οὐκ ἀρκοῦσιν αὐτοῖς, ἵνα ἕκαστος αὐτῶν βραχύ Ο τι λάβῃ. Ταῦτα μὲν οὖν ἱστόρησεν ὁ Ἰωάννης. Εἰκὸς δὲ πρῶτον μὲν ὑπομνησθῆναι παρά τῶν μαθητῶν, εἶτα εἰπεῖν αὐτοῖ;· Οὐ χρείαν ἔχου· σιν ἀπελθεῖν, δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν· ἔπειτα έπᾶραι τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ θεάσασθαι πολὺν ὄχλον ἕτερον ἐρχόμενον, καὶ τότε λοιπὸν ἄνθρωποπρεπῶς πειράσαι τὸν Φίλιππον, εἴτουν δοκιμάσαι τοῦτον, εἰ πιστεύει δύνασθαι αὐτὸν διαθρέψαι πάν * Juan. vi, 4-3. Luc. 1x, 12. * Mart. vi, 35; Luc. 1x, Variæ lectiones et notæ. Kal, pro δέ Α.

Vers. 14. Εt egressus illorum. Vidisti desiderium, vide et cjus præmium. Nec ab his fidem expetebat: illam enim demonstraverant pedestri itinere absque alimentis sequentes in desertum locum: Marcus vero et Lucas dixerunt quod etiam cœpit docere illos multa, quodque loquebatur illis de regno Dei ". Unde autem egressus sanabat et docebat? Certe dubium non est quin a monte. Ait enim Joannes: Abiit Jesus trans mare Galilææ quod est Tiberiadis: et sequebatur eum turba multa, quia videbant ejuε signa quæ edebat in his qui infirmabantur. Ascendit autem in montem Jesus, et ibi sedebat cum discipulis suis. Disseruit enim in navi cum discipulis¡; cumque ascendisset in montem, requieverunt. Deinde egressus est et sanabat et docebat. CAP. XXVI. De quinque panibus. Vers. 15. Vespera· cibaria. Dies declinare cœperat, sicut dixit Lucas "; ipsi tamen jejuni permanebaut, audiendi amore famis necessitatem vincente. Christus vero cum idcirco eos cibare vellet, exspectavit tamen ut ab aliis occasionem sumeret, ne videretur ad miraculi operationem assilire; neque }:ic solum, verum etiam alibi idem frequenter ob· servat. Præterea ut etiam quid esurierant, majori miraculi sensu moverentur. Καὶ ἐξελθὼν αὐτῶν. Εἶδες τόν πόθον, ἄρα καὶ τὸν μισθὸν αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ἀπαιτεῖ τούτους πίστιν· ἔδειξαν γὰρ ταύτην ἀκολουθοῦντες πεζή. δίχα τροφῆς, εἰς ἔρημον τόπον. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς εἶπον, ὅτι καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλὰ, καὶ ὅτι ἐλάλει αὐτοῖς περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Πόθεν δὲ ἐξελθὼν ἰάσατο καὶ ἐδίδαξε; Πάντως ἀπὸ τοῦ ὄρους. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης, ὅτι 'Απῆλθεν ὁ Ἰησοῦς πέραν τῆς θαλάσσης τῆς Γαλιλαίας τῆς Τιβεριάδος, καὶ ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς, ὅτι δώρων αὐτοῦ τὰ σημεῖα, ο εποίει ἐπὶ τῶν ἀσθενούντων. Ανῆλθε δὲ εἰς τὸ ὄρος ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐκεῖ ἐκάθητο μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. Προέλαβε γὰρ ἐν πλοίῳ μετὰ τῶν μαθητῶν, καὶ ἀνελθόντες εἰς τὸ ὄρος, διανεπαύοντο. Εἶτα ἐξῆλθε, καὶ ἰάσατο, καὶ ἐδίδαξεν. Vers: 16. Jesus autem — quod edant. Non dixit: Ego pascam illos; hoc enim arrogantiae videbatur; sed discipulos adhortatur, ut dent illis quod edant, ut ipsis inopiam obtendentibus, jam tum ipse necessitate coactus faceret quod suum erat. Sed Matthæus quidem et Marcus et Lucas dicunt discipulos suggessisse Christo de turbarum dimissione, quo cibaria emerent". Joannes vero ait: Cum sustulisset oculos Jesus et vidisset quod turba multa veniret ad se, ait ad Philippum: Unde ememus panes, ut comedant hi? Hoc autem dicebat tentans cum: ipse enim sciebat quid esset facturus. Respondit ei Philippus: Ducentorum denariorum panes MON sufficiunt eis, ut unusquisque eorum pusillum quippiam accipiat. llax sane scripsit Joannes. Verisimile est autem primum discipulos suggessisse; deinde eum dixisse illis: Non necesse est illis egredi: date vos illis quod edant. Postmodum sustulisse oculos ac vidisse turbam aliam multam venientem; et tunc humano more tentasse Philippum, sive probasse an crederet ipsum posse omnes pascere. Tentabat autem illum tanquam cæteris co 37 Marc. vi, 34; Luc. ix, 11. σε Joan. vi, 5-7 Προβαλλομένων Β. Αγοράσωμεν Α. ΚΕΦ. ΚΣ. Περὶ τῶν πέντε άρτων. Οψίας βρώματα. Η μὲν ἡμέρα κλίνειν ήρ ξατο, καθὼς εἶπε Λουκᾶς· αὐτοὶ δὲ παρέμενον ἄσιτοι, τοῦ τῆς ἀκροάσεως ἔρωτος νικῶντος τὴν ἀνάγκην τῆς πείνης. Ο δὲ Χριστὸς, διὰ τοῦτο βουλόμενος θρέψαι παραδόξως αὐτούς, ὅμως ἀνέμεινε παρ' ἑτέρων λα δεῖν ἀφορμὴν, ἵνα μὴ δόξῃ ταῖς θαυματουργίαις ἐπι πηδήν· καὶ οὐκ ἐνταῦθα μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλαχοῦ τοῦτο διατηρεῖ. Ναὶ μὴν καὶ ἵνα πεινάσαντες πολλὴν αἴσθησιν τοῦ θαύματος λάβωσιν. Ο δὲ ᾽Ιησοῦς — φαγεῖν. Οὐ χρείαν ἔχουσιν, ἀντὶ τοῦ, Οὐκ ὀφείλουσιν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Εγώ θρέψω αὐτούς· τοῦτο γὰρ ἐδόκει κομπηρόν, ἀλλὰ τοὺς μαθητάς προτρέπεται δοῦναι αὐτοῖς φαγεῖν, ἵνα, τούτων προβαλομένων απορίαν, τότε λοιπὸν ἐξ ἀνάγκης αὐτὸς ποιήσῃ τὸ ἑαυτοῦ. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος καὶ Λουκάς λέγουσι, παρὰ τῶν μαθητῶν ὑπομνησθῆναι τὸν Χριστὸν περὶ τοῦ ἀπολῦσαι τοὺς ὄχλους, ἵνα ἀγοβάσωσι τροφάς. Ὁ δὲ Ἰωάννης φησί, ὅτι Επάρας ὁ Ἰησοῦς τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ θεασάμενος, ὅτι πολὺς ὄχλος ἔρχεται πρὸς αὐτὸν, λέγει πρὸς τὸν Φίλιππον Πόθεν ἀγοράσομεν άρτους, ἵνα φάγωσιν οὗτοι; Τοῦτο δὲ ἔλεγε πειράζων αὐτόν· αὐτὸς γὰρ ᾔδει, τί ἔμελλε ποιεῖν. Ἀπε κρίθη αὐτῷ Φίλιππος - Διακοσίων δηναρίων ἄρτιο οὐκ ἀρκοῦσιν αὐτοῖς, ἵνα ἕκαστος αὐτῶν βραχύ Ο τι λάβῃ. Ταῦτα μὲν οὖν ἱστόρησεν ὁ Ἰωάννης. Εἰκὸς δὲ πρῶτον μὲν ὑπομνησθῆναι παρά τῶν μαθητῶν, εἶτα εἰπεῖν αὐτοῖ;· Οὐ χρείαν ἔχου· σιν ἀπελθεῖν, δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν· ἔπειτα έπᾶραι τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ θεάσασθαι πολὺν ὄχλον ἕτερον ἐρχόμενον, καὶ τότε λοιπὸν ἄνθρωποπρεπῶς πειράσαι τὸν Φίλιππον, εἴτουν δοκιμάσαι τοῦτον, εἰ πιστεύει δύνασθαι αὐτὸν διαθρέψαι πάν * Juan. vi, 4-3. Luc. 1x, 12. * Mart. vi, 35; Luc. 1x, Variæ lectiones et notæ. Kal, pro δέ Α.

Vers. 14. Εt egressus illorum. Vidisti desiderium, vide et cjus præmium. Nec ab his fidem expetebat: illam enim demonstraverant pedestri itinere absque alimentis sequentes in desertum locum: Marcus vero et Lucas dixerunt quod etiam cœpit docere illos multa, quodque loquebatur illis de regno Dei ". Unde autem egressus sanabat et docebat? Certe dubium non est quin a monte. Ait enim Joannes: Abiit Jesus trans mare Galilææ quod est Tiberiadis: et sequebatur eum turba multa, quia videbant ejuε signa quæ edebat in his qui infirmabantur. Ascendit autem in montem Jesus, et ibi sedebat cum discipulis suis. Disseruit enim in navi cum discipulis¡; cumque ascendisset in montem, requieverunt. Deinde egressus est et sanabat et docebat. CAP. XXVI. De quinque panibus. Vers. 15. Vespera· cibaria. Dies declinare cœperat, sicut dixit Lucas "; ipsi tamen jejuni permanebaut, audiendi amore famis necessitatem vincente. Christus vero cum idcirco eos cibare vellet, exspectavit tamen ut ab aliis occasionem sumeret, ne videretur ad miraculi operationem assilire; neque }:ic solum, verum etiam alibi idem frequenter ob· servat. Præterea ut etiam quid esurierant, majori miraculi sensu moverentur. Καὶ ἐξελθὼν αὐτῶν. Εἶδες τόν πόθον, ἄρα καὶ τὸν μισθὸν αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ἀπαιτεῖ τούτους πίστιν· ἔδειξαν γὰρ ταύτην ἀκολουθοῦντες πεζή. δίχα τροφῆς, εἰς ἔρημον τόπον. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς εἶπον, ὅτι καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλὰ, καὶ ὅτι ἐλάλει αὐτοῖς περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Πόθεν δὲ ἐξελθὼν ἰάσατο καὶ ἐδίδαξε; Πάντως ἀπὸ τοῦ ὄρους. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης, ὅτι 'Απῆλθεν ὁ Ἰησοῦς πέραν τῆς θαλάσσης τῆς Γαλιλαίας τῆς Τιβεριάδος, καὶ ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς, ὅτι δώρων αὐτοῦ τὰ σημεῖα, ο εποίει ἐπὶ τῶν ἀσθενούντων. Ανῆλθε δὲ εἰς τὸ ὄρος ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐκεῖ ἐκάθητο μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. Προέλαβε γὰρ ἐν πλοίῳ μετὰ τῶν μαθητῶν, καὶ ἀνελθόντες εἰς τὸ ὄρος, διανεπαύοντο. Εἶτα ἐξῆλθε, καὶ ἰάσατο, καὶ ἐδίδαξεν. Vers: 16. Jesus autem — quod edant. Non dixit: Ego pascam illos; hoc enim arrogantiae videbatur; sed discipulos adhortatur, ut dent illis quod edant, ut ipsis inopiam obtendentibus, jam tum ipse necessitate coactus faceret quod suum erat. Sed Matthæus quidem et Marcus et Lucas dicunt discipulos suggessisse Christo de turbarum dimissione, quo cibaria emerent". Joannes vero ait: Cum sustulisset oculos Jesus et vidisset quod turba multa veniret ad se, ait ad Philippum: Unde ememus panes, ut comedant hi? Hoc autem dicebat tentans cum: ipse enim sciebat quid esset facturus. Respondit ei Philippus: Ducentorum denariorum panes MON sufficiunt eis, ut unusquisque eorum pusillum quippiam accipiat. llax sane scripsit Joannes. Verisimile est autem primum discipulos suggessisse; deinde eum dixisse illis: Non necesse est illis egredi: date vos illis quod edant. Postmodum sustulisse oculos ac vidisse turbam aliam multam venientem; et tunc humano more tentasse Philippum, sive probasse an crederet ipsum posse omnes pascere. Tentabat autem illum tanquam cæteris co 37 Marc. vi, 34; Luc. ix, 11. σε Joan. vi, 5-7 Προβαλλομένων Β. Αγοράσωμεν Α. ΚΕΦ. ΚΣ. Περὶ τῶν πέντε άρτων. Οψίας βρώματα. Η μὲν ἡμέρα κλίνειν ήρ ξατο, καθὼς εἶπε Λουκᾶς· αὐτοὶ δὲ παρέμενον ἄσιτοι, τοῦ τῆς ἀκροάσεως ἔρωτος νικῶντος τὴν ἀνάγκην τῆς πείνης. Ο δὲ Χριστὸς, διὰ τοῦτο βουλόμενος θρέψαι παραδόξως αὐτούς, ὅμως ἀνέμεινε παρ' ἑτέρων λα δεῖν ἀφορμὴν, ἵνα μὴ δόξῃ ταῖς θαυματουργίαις ἐπι πηδήν· καὶ οὐκ ἐνταῦθα μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλαχοῦ τοῦτο διατηρεῖ. Ναὶ μὴν καὶ ἵνα πεινάσαντες πολλὴν αἴσθησιν τοῦ θαύματος λάβωσιν. Ο δὲ ᾽Ιησοῦς — φαγεῖν. Οὐ χρείαν ἔχουσιν, ἀντὶ τοῦ, Οὐκ ὀφείλουσιν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Εγώ θρέψω αὐτούς· τοῦτο γὰρ ἐδόκει κομπηρόν, ἀλλὰ τοὺς μαθητάς προτρέπεται δοῦναι αὐτοῖς φαγεῖν, ἵνα, τούτων προβαλομένων απορίαν, τότε λοιπὸν ἐξ ἀνάγκης αὐτὸς ποιήσῃ τὸ ἑαυτοῦ. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος καὶ Λουκάς λέγουσι, παρὰ τῶν μαθητῶν ὑπομνησθῆναι τὸν Χριστὸν περὶ τοῦ ἀπολῦσαι τοὺς ὄχλους, ἵνα ἀγοβάσωσι τροφάς. Ὁ δὲ Ἰωάννης φησί, ὅτι Επάρας ὁ Ἰησοῦς τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ θεασάμενος, ὅτι πολὺς ὄχλος ἔρχεται πρὸς αὐτὸν, λέγει πρὸς τὸν Φίλιππον Πόθεν ἀγοράσομεν άρτους, ἵνα φάγωσιν οὗτοι; Τοῦτο δὲ ἔλεγε πειράζων αὐτόν· αὐτὸς γὰρ ᾔδει, τί ἔμελλε ποιεῖν. Ἀπε κρίθη αὐτῷ Φίλιππος - Διακοσίων δηναρίων ἄρτιο οὐκ ἀρκοῦσιν αὐτοῖς, ἵνα ἕκαστος αὐτῶν βραχύ Ο τι λάβῃ. Ταῦτα μὲν οὖν ἱστόρησεν ὁ Ἰωάννης. Εἰκὸς δὲ πρῶτον μὲν ὑπομνησθῆναι παρά τῶν μαθητῶν, εἶτα εἰπεῖν αὐτοῖ;· Οὐ χρείαν ἔχου· σιν ἀπελθεῖν, δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν· ἔπειτα έπᾶραι τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ θεάσασθαι πολὺν ὄχλον ἕτερον ἐρχόμενον, καὶ τότε λοιπὸν ἄνθρωποπρεπῶς πειράσαι τὸν Φίλιππον, εἴτουν δοκιμάσαι τοῦτον, εἰ πιστεύει δύνασθαι αὐτὸν διαθρέψαι πάν * Juan. vi, 4-3. Luc. 1x, 12. * Mart. vi, 35; Luc. 1x, Variæ lectiones et notæ. Kal, pro δέ Α.

τα CAP. XIV Έπειραζε δὲ αὐτὸν, ὡς ἀτελέστερον τηνικαῦτα tempore imperfectiorem: aut eliam per hunc, ser monem et ad alios dirigebat, tentans quoque et ilios. Manifestum est ergo quod ea quæ alii dixerunt evangelista, prætermisit Joannes; quæ vero illi praetermiserunt, hac iste narravit. των άλλων. Η δι' αὐτοῦ καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους ἀποτείνεται, πειράζων καὶ τούτους. Δῆλον τοίνυν, ὅτι * μὲν εἶπον οἱ ἄλλοι εὐαγγελιστεί, παρέδραμεν ὁ Ἰωάννης· ὁ δὲ παρέδραμον ἐκεῖνοι, ταῦτα οὗτος ἀπήγγειλεν. οἱ δὲ Ιχθύας. Ἰωάννης δέ φησι τὸν ᾿Ανδρέαν εἰπεῖν, ὅτι "Εστι παιδάριον ἐν ὧδε, δ ἔχει πέντε άρτους κριθίνους καὶ δύο ὀψάρια· ἀλλὰ ταῦτα τί ἐστιν εἰς τοσούτους; Πάντως δὲ τὸ παιδάριον ἐκεῖνο διεπώλει ταῦτα τοῖς μαθηταῖς. Διὸ καὶ, ὡς ἤδη ἔχοντες αὐτὰ ἀπεκρίθησαν, μὴ ἔχειν ἕτερον εἰ μὴ ταῦτα μόνον. Οὕτω πάρεργα αὐτοῖς ἦταν τὰ σωματικά, τῶν πνευματικῶν μᾶλλον ἀντεχομένοις. Οἱ δώδεκα γὰρ πέντε μόνοις άρτοις ἔμελλον, τραφῆναι, καὶ τούτοις κριθίνοις. Ο δε ὧδε. Αὐτὸς μὲν προσέταξεν ἐνεχθῆναι τοὺς ἄρτους καὶ τοὺς ἰχθύας, διδάσκων, ὅτι χρή καὶ αὐτὰ τὰ ὀλίγα παρασχεῖν τοῖς δεομένοις, καὶ προτιμάν αὐτούς· αὐτοὶ δὲ, καίτοι πεινώντες ὁμοίως, καὶ μηδὲν ἕτερον ἔχοντες, ὅμως ἀναντιόῥήτως πείθονται. Καὶ κελεύσας χόρτους. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνυκλιθῆναι πάντας, συμπόσια συμπόσια, ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. Καὶ ἀνέπεσον πρασιαί πρασιαί, ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ πεντήκοντα. – Συμπόσια συμπόσια λέγων, ἀντὶ τοῦ, συμπόσια διηρημένα, τουτέστι, συναγω γὴν δὲ ἐκεῖ, συναγωγὴν δὲ ἀλλαχοῦ. Τὸ αὐτὸ δὲ Vers. 17. At illi pisces. Joannes vero ait Audream dixisse Est puerulus hic unus, qui habel quinque panes hordeaceos et duos pisces, sed hæc quid sunt inter tam multos"? Procul dubio autem puerulus ille discipulis bar vendebat, ideoque tanquam illa jam habentes, responderunt se aliud non habere præter hæc tantum. Ita neglectui illis erant corporalia dum mordicus spiritualibus inhærerent; duodecim enim, solis quinque panibus iisque hordeaceis cibandi erant. Vers. 18. Ipse autem huc. Jussit quidem panes ac pisces afferri, docens quod etiam illa pauca oporteat præbere indigentibus, eosque sibi ipsis præponere. Illi vero quanquam similiter fame cruciati, nihil aliud haberent, sine ulla tamen contradictione obediunt. Vers. 19. Cumque jussisset gramina. Marcus autem dixit quod jussit ut discumbere facerent omnes distributis conviviis in viridi gramine; el discubuerunt distributi in areolas centeni el quinquageni s. Quod auteum dicitur, distributis conviviis, in littera habetur συμπόσια συμπόσια, με est per distributa convivia; sive ut hic sit una δηλοῖ καὶ τὸ πρασιαὶ πρασιαί. Εἶεν δ' ἂν καὶ ἑτέ- congregatio, ibi alia congregatio, et alibi alia et alia. ρως· συμπόσια μὲν αἱ κυκλοειδείς συναγωγαί, ldem quoque significat quod additur: Distributi in πρασιαὶ δὲ αἱ τετραγωνοειδεῖς. Τοιαῦται γὰρ αἱ areolas, quod littera habet πρασιαι πρασιαί, lioc est τῶν κήπων πρασιαί. Κλισίας δὲ ὁ Λουκᾶς ἐκάλεσε per distributas areolas. Potest quoque et alio modo τὰ τοιαῦτα ἀπὸ τοῦ κατακλιθῆναι στιχηδόν. dici quod συμπόσια fuerint congregationes in circuli speciem ordinate, πρασιαί vero in quadranguli speciem. 11ujusmodi enim sunt hortorum areola. Lucas vero lalia vocavit " discubitus a discumbendo, κλισίας videlicet a κλιθῆναι, id est reclimari suo quoque certo ordine. Λαβών εὐλόγησεν. Ανέβλεψεν εἰς τὸν οὐρα νόν, τιμῶν τε τὸν Πατέρα, καὶ δεικνύων ὅτι οὐκ ἔστιν ἀντίθεος, καὶ διδάσκων μὴ πρότερον ἅπτεσθαι τραπέζης, ἕως ἂν εὐχαριστήσωμεν τῷ Θεῷ, τῷ χορηγῷ τῆς τροφῆς, καὶ τὴν εὐλογίαν ταύτης ούρανόθεν ελκύσωμεν. Θαυματουργεί τοίνυν, ποτέ μὲν κατ' ἐξουσίαν, ὡς Θεός, ποτὲ δὲ εὐχόμενος, διὰ τὰς προρρηθείσας αἰτίας, ἵνα μὴ σκανδαλίσῃ τοὺς πονηρούς. Καὶ — ὄχλοις. Εδωκε τοῖς μαθηταῖς τοῦτο μὲν τιμῶν αὐτούς, ὡς οικειοτέρους, τοῦτο δὲ καὶ ἵνα μὴ ἐπιλάθωνται τοῦ θαύματος, εἰς & διηκόνησαν απ χεῖρες αὐτῶν. Καὶ — ἐχορτάσθησαν. Χορτάσας αὐτοὺς πρότετον πνευματικῆς τροφῆς, ἐν τῷ διδάσκειν, ὡς εἴρηται, καὶ λαλεῖν περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, * Joan.vi. 5-7. 6 Marc. vi, 39. * Luc. IX, 14. esse Vers. 19. Acceptis benedixit. Suspexit in cœlum Patrem honorans, ac ostendens Deo non contrarium. Præterea docens non prius mensam esse attingendam, donec Deo gratias agamus, qui nobis alimentum suppeditavit, ejusque benedictionem cœlitus trahamus. Interdum ergo quasi Deus propria auctoritate miraculum operatur: quandoque vero deprecatur ob prædictas causas, ne balos offendat. Vers. 19. Et turbis. Dedit discipulis tum quasi magis familiaribus, tum etiam ne eos lateret miraculum, ad quod suis manibus subministraverant. Vers. 20. Ει saturati sunt. Qui prius eos spirituali alimento saluraverat, docendo, ut dictum est, et loquendo de regno Dei, nunc Varia lectiones et nota. Ανακλιθήναι ex Matthæo assumpsit. Nam infra în contextu uterque vulgatum habet. Ταῦτα, ποὺ τὰ τοιαῦτα. Α. Sic Marc. viii, 4: χορτάσαι ἄρτων. quo que

τα CAP. XIV Έπειραζε δὲ αὐτὸν, ὡς ἀτελέστερον τηνικαῦτα tempore imperfectiorem: aut eliam per hunc, ser monem et ad alios dirigebat, tentans quoque et ilios. Manifestum est ergo quod ea quæ alii dixerunt evangelista, prætermisit Joannes; quæ vero illi praetermiserunt, hac iste narravit. των άλλων. Η δι' αὐτοῦ καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους ἀποτείνεται, πειράζων καὶ τούτους. Δῆλον τοίνυν, ὅτι * μὲν εἶπον οἱ ἄλλοι εὐαγγελιστεί, παρέδραμεν ὁ Ἰωάννης· ὁ δὲ παρέδραμον ἐκεῖνοι, ταῦτα οὗτος ἀπήγγειλεν. οἱ δὲ Ιχθύας. Ἰωάννης δέ φησι τὸν ᾿Ανδρέαν εἰπεῖν, ὅτι "Εστι παιδάριον ἐν ὧδε, δ ἔχει πέντε άρτους κριθίνους καὶ δύο ὀψάρια· ἀλλὰ ταῦτα τί ἐστιν εἰς τοσούτους; Πάντως δὲ τὸ παιδάριον ἐκεῖνο διεπώλει ταῦτα τοῖς μαθηταῖς. Διὸ καὶ, ὡς ἤδη ἔχοντες αὐτὰ ἀπεκρίθησαν, μὴ ἔχειν ἕτερον εἰ μὴ ταῦτα μόνον. Οὕτω πάρεργα αὐτοῖς ἦταν τὰ σωματικά, τῶν πνευματικῶν μᾶλλον ἀντεχομένοις. Οἱ δώδεκα γὰρ πέντε μόνοις άρτοις ἔμελλον, τραφῆναι, καὶ τούτοις κριθίνοις. Ο δε ὧδε. Αὐτὸς μὲν προσέταξεν ἐνεχθῆναι τοὺς ἄρτους καὶ τοὺς ἰχθύας, διδάσκων, ὅτι χρή καὶ αὐτὰ τὰ ὀλίγα παρασχεῖν τοῖς δεομένοις, καὶ προτιμάν αὐτούς· αὐτοὶ δὲ, καίτοι πεινώντες ὁμοίως, καὶ μηδὲν ἕτερον ἔχοντες, ὅμως ἀναντιόῥήτως πείθονται. Καὶ κελεύσας χόρτους. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνυκλιθῆναι πάντας, συμπόσια συμπόσια, ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. Καὶ ἀνέπεσον πρασιαί πρασιαί, ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ πεντήκοντα. – Συμπόσια συμπόσια λέγων, ἀντὶ τοῦ, συμπόσια διηρημένα, τουτέστι, συναγω γὴν δὲ ἐκεῖ, συναγωγὴν δὲ ἀλλαχοῦ. Τὸ αὐτὸ δὲ Vers. 17. At illi pisces. Joannes vero ait Audream dixisse Est puerulus hic unus, qui habel quinque panes hordeaceos et duos pisces, sed hæc quid sunt inter tam multos"? Procul dubio autem puerulus ille discipulis bar vendebat, ideoque tanquam illa jam habentes, responderunt se aliud non habere præter hæc tantum. Ita neglectui illis erant corporalia dum mordicus spiritualibus inhærerent; duodecim enim, solis quinque panibus iisque hordeaceis cibandi erant. Vers. 18. Ipse autem huc. Jussit quidem panes ac pisces afferri, docens quod etiam illa pauca oporteat præbere indigentibus, eosque sibi ipsis præponere. Illi vero quanquam similiter fame cruciati, nihil aliud haberent, sine ulla tamen contradictione obediunt. Vers. 19. Cumque jussisset gramina. Marcus autem dixit quod jussit ut discumbere facerent omnes distributis conviviis in viridi gramine; el discubuerunt distributi in areolas centeni el quinquageni s. Quod auteum dicitur, distributis conviviis, in littera habetur συμπόσια συμπόσια, με est per distributa convivia; sive ut hic sit una δηλοῖ καὶ τὸ πρασιαὶ πρασιαί. Εἶεν δ' ἂν καὶ ἑτέ- congregatio, ibi alia congregatio, et alibi alia et alia. ρως· συμπόσια μὲν αἱ κυκλοειδείς συναγωγαί, ldem quoque significat quod additur: Distributi in πρασιαὶ δὲ αἱ τετραγωνοειδεῖς. Τοιαῦται γὰρ αἱ areolas, quod littera habet πρασιαι πρασιαί, lioc est τῶν κήπων πρασιαί. Κλισίας δὲ ὁ Λουκᾶς ἐκάλεσε per distributas areolas. Potest quoque et alio modo τὰ τοιαῦτα ἀπὸ τοῦ κατακλιθῆναι στιχηδόν. dici quod συμπόσια fuerint congregationes in circuli speciem ordinate, πρασιαί vero in quadranguli speciem. 11ujusmodi enim sunt hortorum areola. Lucas vero lalia vocavit " discubitus a discumbendo, κλισίας videlicet a κλιθῆναι, id est reclimari suo quoque certo ordine. Λαβών εὐλόγησεν. Ανέβλεψεν εἰς τὸν οὐρα νόν, τιμῶν τε τὸν Πατέρα, καὶ δεικνύων ὅτι οὐκ ἔστιν ἀντίθεος, καὶ διδάσκων μὴ πρότερον ἅπτεσθαι τραπέζης, ἕως ἂν εὐχαριστήσωμεν τῷ Θεῷ, τῷ χορηγῷ τῆς τροφῆς, καὶ τὴν εὐλογίαν ταύτης ούρανόθεν ελκύσωμεν. Θαυματουργεί τοίνυν, ποτέ μὲν κατ' ἐξουσίαν, ὡς Θεός, ποτὲ δὲ εὐχόμενος, διὰ τὰς προρρηθείσας αἰτίας, ἵνα μὴ σκανδαλίσῃ τοὺς πονηρούς. Καὶ — ὄχλοις. Εδωκε τοῖς μαθηταῖς τοῦτο μὲν τιμῶν αὐτούς, ὡς οικειοτέρους, τοῦτο δὲ καὶ ἵνα μὴ ἐπιλάθωνται τοῦ θαύματος, εἰς & διηκόνησαν απ χεῖρες αὐτῶν. Καὶ — ἐχορτάσθησαν. Χορτάσας αὐτοὺς πρότετον πνευματικῆς τροφῆς, ἐν τῷ διδάσκειν, ὡς εἴρηται, καὶ λαλεῖν περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, * Joan.vi. 5-7. 6 Marc. vi, 39. * Luc. IX, 14. esse Vers. 19. Acceptis benedixit. Suspexit in cœlum Patrem honorans, ac ostendens Deo non contrarium. Præterea docens non prius mensam esse attingendam, donec Deo gratias agamus, qui nobis alimentum suppeditavit, ejusque benedictionem cœlitus trahamus. Interdum ergo quasi Deus propria auctoritate miraculum operatur: quandoque vero deprecatur ob prædictas causas, ne balos offendat. Vers. 19. Et turbis. Dedit discipulis tum quasi magis familiaribus, tum etiam ne eos lateret miraculum, ad quod suis manibus subministraverant. Vers. 20. Ει saturati sunt. Qui prius eos spirituali alimento saluraverat, docendo, ut dictum est, et loquendo de regno Dei, nunc Varia lectiones et nota. Ανακλιθήναι ex Matthæo assumpsit. Nam infra în contextu uterque vulgatum habet. Ταῦτα, ποὺ τὰ τοιαῦτα. Α. Sic Marc. viii, 4: χορτάσαι ἄρτων. quo que

τα CAP. XIV Έπειραζε δὲ αὐτὸν, ὡς ἀτελέστερον τηνικαῦτα tempore imperfectiorem: aut eliam per hunc, ser monem et ad alios dirigebat, tentans quoque et ilios. Manifestum est ergo quod ea quæ alii dixerunt evangelista, prætermisit Joannes; quæ vero illi praetermiserunt, hac iste narravit. των άλλων. Η δι' αὐτοῦ καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους ἀποτείνεται, πειράζων καὶ τούτους. Δῆλον τοίνυν, ὅτι * μὲν εἶπον οἱ ἄλλοι εὐαγγελιστεί, παρέδραμεν ὁ Ἰωάννης· ὁ δὲ παρέδραμον ἐκεῖνοι, ταῦτα οὗτος ἀπήγγειλεν. οἱ δὲ Ιχθύας. Ἰωάννης δέ φησι τὸν ᾿Ανδρέαν εἰπεῖν, ὅτι "Εστι παιδάριον ἐν ὧδε, δ ἔχει πέντε άρτους κριθίνους καὶ δύο ὀψάρια· ἀλλὰ ταῦτα τί ἐστιν εἰς τοσούτους; Πάντως δὲ τὸ παιδάριον ἐκεῖνο διεπώλει ταῦτα τοῖς μαθηταῖς. Διὸ καὶ, ὡς ἤδη ἔχοντες αὐτὰ ἀπεκρίθησαν, μὴ ἔχειν ἕτερον εἰ μὴ ταῦτα μόνον. Οὕτω πάρεργα αὐτοῖς ἦταν τὰ σωματικά, τῶν πνευματικῶν μᾶλλον ἀντεχομένοις. Οἱ δώδεκα γὰρ πέντε μόνοις άρτοις ἔμελλον, τραφῆναι, καὶ τούτοις κριθίνοις. Ο δε ὧδε. Αὐτὸς μὲν προσέταξεν ἐνεχθῆναι τοὺς ἄρτους καὶ τοὺς ἰχθύας, διδάσκων, ὅτι χρή καὶ αὐτὰ τὰ ὀλίγα παρασχεῖν τοῖς δεομένοις, καὶ προτιμάν αὐτούς· αὐτοὶ δὲ, καίτοι πεινώντες ὁμοίως, καὶ μηδὲν ἕτερον ἔχοντες, ὅμως ἀναντιόῥήτως πείθονται. Καὶ κελεύσας χόρτους. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνυκλιθῆναι πάντας, συμπόσια συμπόσια, ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. Καὶ ἀνέπεσον πρασιαί πρασιαί, ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ πεντήκοντα. – Συμπόσια συμπόσια λέγων, ἀντὶ τοῦ, συμπόσια διηρημένα, τουτέστι, συναγω γὴν δὲ ἐκεῖ, συναγωγὴν δὲ ἀλλαχοῦ. Τὸ αὐτὸ δὲ Vers. 17. At illi pisces. Joannes vero ait Audream dixisse Est puerulus hic unus, qui habel quinque panes hordeaceos et duos pisces, sed hæc quid sunt inter tam multos"? Procul dubio autem puerulus ille discipulis bar vendebat, ideoque tanquam illa jam habentes, responderunt se aliud non habere præter hæc tantum. Ita neglectui illis erant corporalia dum mordicus spiritualibus inhærerent; duodecim enim, solis quinque panibus iisque hordeaceis cibandi erant. Vers. 18. Ipse autem huc. Jussit quidem panes ac pisces afferri, docens quod etiam illa pauca oporteat præbere indigentibus, eosque sibi ipsis præponere. Illi vero quanquam similiter fame cruciati, nihil aliud haberent, sine ulla tamen contradictione obediunt. Vers. 19. Cumque jussisset gramina. Marcus autem dixit quod jussit ut discumbere facerent omnes distributis conviviis in viridi gramine; el discubuerunt distributi in areolas centeni el quinquageni s. Quod auteum dicitur, distributis conviviis, in littera habetur συμπόσια συμπόσια, με est per distributa convivia; sive ut hic sit una δηλοῖ καὶ τὸ πρασιαὶ πρασιαί. Εἶεν δ' ἂν καὶ ἑτέ- congregatio, ibi alia congregatio, et alibi alia et alia. ρως· συμπόσια μὲν αἱ κυκλοειδείς συναγωγαί, ldem quoque significat quod additur: Distributi in πρασιαὶ δὲ αἱ τετραγωνοειδεῖς. Τοιαῦται γὰρ αἱ areolas, quod littera habet πρασιαι πρασιαί, lioc est τῶν κήπων πρασιαί. Κλισίας δὲ ὁ Λουκᾶς ἐκάλεσε per distributas areolas. Potest quoque et alio modo τὰ τοιαῦτα ἀπὸ τοῦ κατακλιθῆναι στιχηδόν. dici quod συμπόσια fuerint congregationes in circuli speciem ordinate, πρασιαί vero in quadranguli speciem. 11ujusmodi enim sunt hortorum areola. Lucas vero lalia vocavit " discubitus a discumbendo, κλισίας videlicet a κλιθῆναι, id est reclimari suo quoque certo ordine. Λαβών εὐλόγησεν. Ανέβλεψεν εἰς τὸν οὐρα νόν, τιμῶν τε τὸν Πατέρα, καὶ δεικνύων ὅτι οὐκ ἔστιν ἀντίθεος, καὶ διδάσκων μὴ πρότερον ἅπτεσθαι τραπέζης, ἕως ἂν εὐχαριστήσωμεν τῷ Θεῷ, τῷ χορηγῷ τῆς τροφῆς, καὶ τὴν εὐλογίαν ταύτης ούρανόθεν ελκύσωμεν. Θαυματουργεί τοίνυν, ποτέ μὲν κατ' ἐξουσίαν, ὡς Θεός, ποτὲ δὲ εὐχόμενος, διὰ τὰς προρρηθείσας αἰτίας, ἵνα μὴ σκανδαλίσῃ τοὺς πονηρούς. Καὶ — ὄχλοις. Εδωκε τοῖς μαθηταῖς τοῦτο μὲν τιμῶν αὐτούς, ὡς οικειοτέρους, τοῦτο δὲ καὶ ἵνα μὴ ἐπιλάθωνται τοῦ θαύματος, εἰς & διηκόνησαν απ χεῖρες αὐτῶν. Καὶ — ἐχορτάσθησαν. Χορτάσας αὐτοὺς πρότετον πνευματικῆς τροφῆς, ἐν τῷ διδάσκειν, ὡς εἴρηται, καὶ λαλεῖν περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, * Joan.vi. 5-7. 6 Marc. vi, 39. * Luc. IX, 14. esse Vers. 19. Acceptis benedixit. Suspexit in cœlum Patrem honorans, ac ostendens Deo non contrarium. Præterea docens non prius mensam esse attingendam, donec Deo gratias agamus, qui nobis alimentum suppeditavit, ejusque benedictionem cœlitus trahamus. Interdum ergo quasi Deus propria auctoritate miraculum operatur: quandoque vero deprecatur ob prædictas causas, ne balos offendat. Vers. 19. Et turbis. Dedit discipulis tum quasi magis familiaribus, tum etiam ne eos lateret miraculum, ad quod suis manibus subministraverant. Vers. 20. Ει saturati sunt. Qui prius eos spirituali alimento saluraverat, docendo, ut dictum est, et loquendo de regno Dei, nunc Varia lectiones et nota. Ανακλιθήναι ex Matthæo assumpsit. Nam infra în contextu uterque vulgatum habet. Ταῦτα, ποὺ τὰ τοιαῦτα. Α. Sic Marc. viii, 4: χορτάσαι ἄρτων. quo que

τα CAP. XIV Έπειραζε δὲ αὐτὸν, ὡς ἀτελέστερον τηνικαῦτα tempore imperfectiorem: aut eliam per hunc, ser monem et ad alios dirigebat, tentans quoque et ilios. Manifestum est ergo quod ea quæ alii dixerunt evangelista, prætermisit Joannes; quæ vero illi praetermiserunt, hac iste narravit. των άλλων. Η δι' αὐτοῦ καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους ἀποτείνεται, πειράζων καὶ τούτους. Δῆλον τοίνυν, ὅτι * μὲν εἶπον οἱ ἄλλοι εὐαγγελιστεί, παρέδραμεν ὁ Ἰωάννης· ὁ δὲ παρέδραμον ἐκεῖνοι, ταῦτα οὗτος ἀπήγγειλεν. οἱ δὲ Ιχθύας. Ἰωάννης δέ φησι τὸν ᾿Ανδρέαν εἰπεῖν, ὅτι "Εστι παιδάριον ἐν ὧδε, δ ἔχει πέντε άρτους κριθίνους καὶ δύο ὀψάρια· ἀλλὰ ταῦτα τί ἐστιν εἰς τοσούτους; Πάντως δὲ τὸ παιδάριον ἐκεῖνο διεπώλει ταῦτα τοῖς μαθηταῖς. Διὸ καὶ, ὡς ἤδη ἔχοντες αὐτὰ ἀπεκρίθησαν, μὴ ἔχειν ἕτερον εἰ μὴ ταῦτα μόνον. Οὕτω πάρεργα αὐτοῖς ἦταν τὰ σωματικά, τῶν πνευματικῶν μᾶλλον ἀντεχομένοις. Οἱ δώδεκα γὰρ πέντε μόνοις άρτοις ἔμελλον, τραφῆναι, καὶ τούτοις κριθίνοις. Ο δε ὧδε. Αὐτὸς μὲν προσέταξεν ἐνεχθῆναι τοὺς ἄρτους καὶ τοὺς ἰχθύας, διδάσκων, ὅτι χρή καὶ αὐτὰ τὰ ὀλίγα παρασχεῖν τοῖς δεομένοις, καὶ προτιμάν αὐτούς· αὐτοὶ δὲ, καίτοι πεινώντες ὁμοίως, καὶ μηδὲν ἕτερον ἔχοντες, ὅμως ἀναντιόῥήτως πείθονται. Καὶ κελεύσας χόρτους. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνυκλιθῆναι πάντας, συμπόσια συμπόσια, ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. Καὶ ἀνέπεσον πρασιαί πρασιαί, ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ πεντήκοντα. – Συμπόσια συμπόσια λέγων, ἀντὶ τοῦ, συμπόσια διηρημένα, τουτέστι, συναγω γὴν δὲ ἐκεῖ, συναγωγὴν δὲ ἀλλαχοῦ. Τὸ αὐτὸ δὲ Vers. 17. At illi pisces. Joannes vero ait Audream dixisse Est puerulus hic unus, qui habel quinque panes hordeaceos et duos pisces, sed hæc quid sunt inter tam multos"? Procul dubio autem puerulus ille discipulis bar vendebat, ideoque tanquam illa jam habentes, responderunt se aliud non habere præter hæc tantum. Ita neglectui illis erant corporalia dum mordicus spiritualibus inhærerent; duodecim enim, solis quinque panibus iisque hordeaceis cibandi erant. Vers. 18. Ipse autem huc. Jussit quidem panes ac pisces afferri, docens quod etiam illa pauca oporteat præbere indigentibus, eosque sibi ipsis præponere. Illi vero quanquam similiter fame cruciati, nihil aliud haberent, sine ulla tamen contradictione obediunt. Vers. 19. Cumque jussisset gramina. Marcus autem dixit quod jussit ut discumbere facerent omnes distributis conviviis in viridi gramine; el discubuerunt distributi in areolas centeni el quinquageni s. Quod auteum dicitur, distributis conviviis, in littera habetur συμπόσια συμπόσια, με est per distributa convivia; sive ut hic sit una δηλοῖ καὶ τὸ πρασιαὶ πρασιαί. Εἶεν δ' ἂν καὶ ἑτέ- congregatio, ibi alia congregatio, et alibi alia et alia. ρως· συμπόσια μὲν αἱ κυκλοειδείς συναγωγαί, ldem quoque significat quod additur: Distributi in πρασιαὶ δὲ αἱ τετραγωνοειδεῖς. Τοιαῦται γὰρ αἱ areolas, quod littera habet πρασιαι πρασιαί, lioc est τῶν κήπων πρασιαί. Κλισίας δὲ ὁ Λουκᾶς ἐκάλεσε per distributas areolas. Potest quoque et alio modo τὰ τοιαῦτα ἀπὸ τοῦ κατακλιθῆναι στιχηδόν. dici quod συμπόσια fuerint congregationes in circuli speciem ordinate, πρασιαί vero in quadranguli speciem. 11ujusmodi enim sunt hortorum areola. Lucas vero lalia vocavit " discubitus a discumbendo, κλισίας videlicet a κλιθῆναι, id est reclimari suo quoque certo ordine. Λαβών εὐλόγησεν. Ανέβλεψεν εἰς τὸν οὐρα νόν, τιμῶν τε τὸν Πατέρα, καὶ δεικνύων ὅτι οὐκ ἔστιν ἀντίθεος, καὶ διδάσκων μὴ πρότερον ἅπτεσθαι τραπέζης, ἕως ἂν εὐχαριστήσωμεν τῷ Θεῷ, τῷ χορηγῷ τῆς τροφῆς, καὶ τὴν εὐλογίαν ταύτης ούρανόθεν ελκύσωμεν. Θαυματουργεί τοίνυν, ποτέ μὲν κατ' ἐξουσίαν, ὡς Θεός, ποτὲ δὲ εὐχόμενος, διὰ τὰς προρρηθείσας αἰτίας, ἵνα μὴ σκανδαλίσῃ τοὺς πονηρούς. Καὶ — ὄχλοις. Εδωκε τοῖς μαθηταῖς τοῦτο μὲν τιμῶν αὐτούς, ὡς οικειοτέρους, τοῦτο δὲ καὶ ἵνα μὴ ἐπιλάθωνται τοῦ θαύματος, εἰς & διηκόνησαν απ χεῖρες αὐτῶν. Καὶ — ἐχορτάσθησαν. Χορτάσας αὐτοὺς πρότετον πνευματικῆς τροφῆς, ἐν τῷ διδάσκειν, ὡς εἴρηται, καὶ λαλεῖν περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, * Joan.vi. 5-7. 6 Marc. vi, 39. * Luc. IX, 14. esse Vers. 19. Acceptis benedixit. Suspexit in cœlum Patrem honorans, ac ostendens Deo non contrarium. Præterea docens non prius mensam esse attingendam, donec Deo gratias agamus, qui nobis alimentum suppeditavit, ejusque benedictionem cœlitus trahamus. Interdum ergo quasi Deus propria auctoritate miraculum operatur: quandoque vero deprecatur ob prædictas causas, ne balos offendat. Vers. 19. Et turbis. Dedit discipulis tum quasi magis familiaribus, tum etiam ne eos lateret miraculum, ad quod suis manibus subministraverant. Vers. 20. Ει saturati sunt. Qui prius eos spirituali alimento saluraverat, docendo, ut dictum est, et loquendo de regno Dei, nunc Varia lectiones et nota. Ανακλιθήναι ex Matthæo assumpsit. Nam infra în contextu uterque vulgatum habet. Ταῦτα, ποὺ τὰ τοιαῦτα. Α. Sic Marc. viii, 4: χορτάσαι ἄρτων. quo que

salial illus et corporali: nec id solum, verum νῦν χορτάζει τούτου; καὶ σωματικῆς. Καὶ οὐ ταῦτα etiam multa docet eos. Ab accubitu quidem super gramen, animi modestiam. Als eo quod nihil præter panes et pisces praeberet, temperantiam. Ab eo vero quod omnibus pari modo distribueret, a-quitatem. Vers. 20. Ει cophinos. Quinque panos quos fregerat dedit: horum autein fragmenta in manibus discipulorum novo miraculo multiplicabat. Neque enim solum fuerunt satis donec satiaretur populus, sed et diffundebantur donec superesset; superesset, inquam, ad duodecim plenos cophinos, ut etiam duodecim apostoli suos perferrent cophinos, et sicut manus ita et humeros haberent ministros ac testes hujusmodi miraculi. Marcus vero dixit, quod duos quoque pisces divisit eis, et quod etiam ab illis sustulerunt quæ superfuerant. Vers. 21. Qui autem pueros. lloc et augmentum est miraculi, et laus turbarum, quod etiam cum uxoribus et pueris assidebant. Et quia cum tota familia sequebantur, cum tota etiam familia beneficii fructum perceperunt. CAP. XXVII. De ambulatione Christi super mare. Vers. 22. Statimque turbas. Cum ab ipso distrahi nollent, compulit illos in navigium conscendere, et praecedere in ulterionem partem; hoc quidem prætextu, ut ipse relictus dimitteret turbas; in veritate autem, ut secum habentes fragmentorum cophins, per otium absente illo euriose fragmenta sciscitarentur, ac confirmarentur, quod non phantastice factum esset miraculum. Nam et propter hoc superfuerant, et oportebat discipulos de ea re certiores fieri supra cæteros, utpote qui tanquam communes omnium magistri in orbem erant ingressuri. Et hæc quidem una causa est cur discipulos præmiseri!. Altera vero, quia volebat solus in montem ascenHere, prout statim subjungitur, docens hinc quod neque oporteat continue multitudini immisceri, neque semper fugere multitudinem: sed utrumque utiliter efficere. Jam itaque et nos relictis urbibus earumque dictractionibus, pedites ac leves Chrisum sequamur, ad solitudinem sive quietem et silentium ac olium abeuntem, eique assistamnus salutaria docenti, ut affectionum abstinentia jejupantes, divina gratia repleamur. Vers. 25. Cumque dimisisset Aptus cst enim mons ad orationem: nox præterea et solitudo silentium ac indistractionem præbent, et immobilitatem in oratione. * Marc. vi, 41, 43. μόνον, ἀλλὰ παιδεύει αὐτοὺς πολλά· ἀπὸ μὲν τῆς ἐπὶ τῷ χόρτῳ κατακλίσεως ταπεινοφροσύνην, ἀπὸ δὲ τοῦ μηδὲν πλέον ἄρτου καὶ ἰχθύος παρασχεῖν εγκράτειαν· ἀπὸ δὲ τοῦ πᾶσι τὰ αὐτὰ διανείμα: ισότητα. Καὶ — πλήρεις Τούς πέντε άρτους κλάσας, ἔδωκε, τὰ κλάσματα δὲ τούτων ἐν ταῖς χερσὶ τῶν μαθητῶν ἐπληθύνοντο· καὶ τὸ θαῦμα ξένον. Οὐχ ἵστατο γὰρ μέχρι τοῦ κορεσθῆναι τὸν λαὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ περισσεύειν ἐξεχείτο, καὶ τὸ περισσεῦον δώδεκα κόφινοι γέμοντες, ἵνα καὶ οἱ δώδεκα ἀπόστολοι διαβαστάσωσι τους κοφίνους, καὶ ὥσπερ τὰς χεῖρας, οὕτω καὶ τοὺς ὤμους ἐξουσι διακόνους καὶ μάρτυρας τοῦ τοιούτου θαύματος. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἡμέρε σεν αὐτοῖς, καὶ ὅτι καὶ ἐκ τούτων ήραν περισσεύ ματα. οἱ δὲ· παιδίων. Τοῦτο καὶ αὔξησίς ἐστι τοῦ θαύματος, καὶ τῶν ὄχλων ἔπαινος, ότι μετά γυναικῶν καὶ παιδίων προσήδρειων. Καὶ· ἐπειδὴ πανοικί παρέμειναν, πανοικὶ καὶ τῆς εὐεργεσίας ἀπήλαυσαν. ΚΕΦ. ΚΖ'. Περὶ τοῦ ἐν θαλάσσῃ περιπάτου. Καὶ εὐθέως ὄχλους. Μὴ βουλομένους απο σπασθῆναι αὐτοῦ, ἠνάγκασεν αὐτοὺς ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν, ήτοι προλαμβάνειν αὐτὸν εἰς τὸ πέραν μέρος προφάσει μεν, ἵνα αὐτὸς ὑπολειφθεὶς ἀπολύσῃ τοὺς ὄχλους, τῇ δ' ἀληθείᾳ, ἵνα, μεθ' ἑαυτῶν ἔχοντες τοὺς κοφίνους τῶν κλασμάτων, κατὰ σχολὴν; ἀπόντος αὐτοῦ, περιεργάσωνται τὸ κλάσματα, καὶ βεβαιωθῶσιν, ὅτι οὐ κατὰ φαντασίαν τὸ θαῦμα γέγονε. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἐπερίσσευσαν, καὶ ἔδει τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ πληροφορηθῆναι μάλ λον, είτε κοινούς διδασκάλους εἰς τὴν οἰκουμένην εἰσιέναι μέλλοντας. Μία μὲν αὕτη αἰτία τοῦ προπέμψαι τοὺς μαθητάς. Δευτέρα δὲ, ὅτι ἐβούλετο μόνος εἰς τὸ ὄρος ἀνελθεῖν, ὡς δηλωθήσεται, διδάσκων ἐντεῦθεν, ὅτι χρή μήτε ἀναμίγνυσθαι διηνεκώς τῷ πλήθει, μήτε φεύγειν ἀεὶ τὸ πλῆθος, ἀλλ' ἐκάτερον χρησίμως ποιεῖν. Λοιπὸν οὖν καὶ ἡμεῖς, ἀφέντες τὰς πόλεις καὶ τοὺς περισπασμούς αὐτῶν, πεζοὶ καὶ κούφοι τῷ Χριστῷ κατακολουθήσωμεν εἰς ἐρημίαν, εἴτουν ηρεμίαν καὶ ἡσυχίαν ὑπάγοντι, καὶ παραμείνω μεν αὐτῷ, διδάσκοντι τὰ σωτήρια, ἵνα, νηστεύσαντες τῇ ἀποχῇ τῶν παθῶν, ἐμπλησθῶμεν τῆς θείας χάριτος Καὶ ἀπολύσας ἐκεῖ. Χρήσιμον γὰρ ταῖς προσευχαῖς καὶ τὸ ὄρος, καὶ ἡ νύξ, καὶ ἡ μόνωσις, ἡσυχίαν καὶ τὸ ἀπερίσπαστον και γαλήνην παρέ χοντά. Varia lectiones Πλήρεις non expressit Hemtenius. Forte deerat in ejus codice. Forte Henlenius legit, καὶ τὸ περισσεύειν δώδεκα κοφίνους γέμοντας. et nolæ. Διαστάσωσι, Α. Ita quoque interpres reperit. In mentem tamen cuiquam venire possit έξιέναι.

salial illus et corporali: nec id solum, verum νῦν χορτάζει τούτου; καὶ σωματικῆς. Καὶ οὐ ταῦτα etiam multa docet eos. Ab accubitu quidem super gramen, animi modestiam. Als eo quod nihil præter panes et pisces praeberet, temperantiam. Ab eo vero quod omnibus pari modo distribueret, a-quitatem. Vers. 20. Ει cophinos. Quinque panos quos fregerat dedit: horum autein fragmenta in manibus discipulorum novo miraculo multiplicabat. Neque enim solum fuerunt satis donec satiaretur populus, sed et diffundebantur donec superesset; superesset, inquam, ad duodecim plenos cophinos, ut etiam duodecim apostoli suos perferrent cophinos, et sicut manus ita et humeros haberent ministros ac testes hujusmodi miraculi. Marcus vero dixit, quod duos quoque pisces divisit eis, et quod etiam ab illis sustulerunt quæ superfuerant. Vers. 21. Qui autem pueros. lloc et augmentum est miraculi, et laus turbarum, quod etiam cum uxoribus et pueris assidebant. Et quia cum tota familia sequebantur, cum tota etiam familia beneficii fructum perceperunt. CAP. XXVII. De ambulatione Christi super mare. Vers. 22. Statimque turbas. Cum ab ipso distrahi nollent, compulit illos in navigium conscendere, et praecedere in ulterionem partem; hoc quidem prætextu, ut ipse relictus dimitteret turbas; in veritate autem, ut secum habentes fragmentorum cophins, per otium absente illo euriose fragmenta sciscitarentur, ac confirmarentur, quod non phantastice factum esset miraculum. Nam et propter hoc superfuerant, et oportebat discipulos de ea re certiores fieri supra cæteros, utpote qui tanquam communes omnium magistri in orbem erant ingressuri. Et hæc quidem una causa est cur discipulos præmiseri!. Altera vero, quia volebat solus in montem ascenHere, prout statim subjungitur, docens hinc quod neque oporteat continue multitudini immisceri, neque semper fugere multitudinem: sed utrumque utiliter efficere. Jam itaque et nos relictis urbibus earumque dictractionibus, pedites ac leves Chrisum sequamur, ad solitudinem sive quietem et silentium ac olium abeuntem, eique assistamnus salutaria docenti, ut affectionum abstinentia jejupantes, divina gratia repleamur. Vers. 25. Cumque dimisisset Aptus cst enim mons ad orationem: nox præterea et solitudo silentium ac indistractionem præbent, et immobilitatem in oratione. * Marc. vi, 41, 43. μόνον, ἀλλὰ παιδεύει αὐτοὺς πολλά· ἀπὸ μὲν τῆς ἐπὶ τῷ χόρτῳ κατακλίσεως ταπεινοφροσύνην, ἀπὸ δὲ τοῦ μηδὲν πλέον ἄρτου καὶ ἰχθύος παρασχεῖν εγκράτειαν· ἀπὸ δὲ τοῦ πᾶσι τὰ αὐτὰ διανείμα: ισότητα. Καὶ — πλήρεις Τούς πέντε άρτους κλάσας, ἔδωκε, τὰ κλάσματα δὲ τούτων ἐν ταῖς χερσὶ τῶν μαθητῶν ἐπληθύνοντο· καὶ τὸ θαῦμα ξένον. Οὐχ ἵστατο γὰρ μέχρι τοῦ κορεσθῆναι τὸν λαὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ περισσεύειν ἐξεχείτο, καὶ τὸ περισσεῦον δώδεκα κόφινοι γέμοντες, ἵνα καὶ οἱ δώδεκα ἀπόστολοι διαβαστάσωσι τους κοφίνους, καὶ ὥσπερ τὰς χεῖρας, οὕτω καὶ τοὺς ὤμους ἐξουσι διακόνους καὶ μάρτυρας τοῦ τοιούτου θαύματος. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἡμέρε σεν αὐτοῖς, καὶ ὅτι καὶ ἐκ τούτων ήραν περισσεύ ματα. οἱ δὲ· παιδίων. Τοῦτο καὶ αὔξησίς ἐστι τοῦ θαύματος, καὶ τῶν ὄχλων ἔπαινος, ότι μετά γυναικῶν καὶ παιδίων προσήδρειων. Καὶ· ἐπειδὴ πανοικί παρέμειναν, πανοικὶ καὶ τῆς εὐεργεσίας ἀπήλαυσαν. ΚΕΦ. ΚΖ'. Περὶ τοῦ ἐν θαλάσσῃ περιπάτου. Καὶ εὐθέως ὄχλους. Μὴ βουλομένους απο σπασθῆναι αὐτοῦ, ἠνάγκασεν αὐτοὺς ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν, ήτοι προλαμβάνειν αὐτὸν εἰς τὸ πέραν μέρος προφάσει μεν, ἵνα αὐτὸς ὑπολειφθεὶς ἀπολύσῃ τοὺς ὄχλους, τῇ δ' ἀληθείᾳ, ἵνα, μεθ' ἑαυτῶν ἔχοντες τοὺς κοφίνους τῶν κλασμάτων, κατὰ σχολὴν; ἀπόντος αὐτοῦ, περιεργάσωνται τὸ κλάσματα, καὶ βεβαιωθῶσιν, ὅτι οὐ κατὰ φαντασίαν τὸ θαῦμα γέγονε. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἐπερίσσευσαν, καὶ ἔδει τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ πληροφορηθῆναι μάλ λον, είτε κοινούς διδασκάλους εἰς τὴν οἰκουμένην εἰσιέναι μέλλοντας. Μία μὲν αὕτη αἰτία τοῦ προπέμψαι τοὺς μαθητάς. Δευτέρα δὲ, ὅτι ἐβούλετο μόνος εἰς τὸ ὄρος ἀνελθεῖν, ὡς δηλωθήσεται, διδάσκων ἐντεῦθεν, ὅτι χρή μήτε ἀναμίγνυσθαι διηνεκώς τῷ πλήθει, μήτε φεύγειν ἀεὶ τὸ πλῆθος, ἀλλ' ἐκάτερον χρησίμως ποιεῖν. Λοιπὸν οὖν καὶ ἡμεῖς, ἀφέντες τὰς πόλεις καὶ τοὺς περισπασμούς αὐτῶν, πεζοὶ καὶ κούφοι τῷ Χριστῷ κατακολουθήσωμεν εἰς ἐρημίαν, εἴτουν ηρεμίαν καὶ ἡσυχίαν ὑπάγοντι, καὶ παραμείνω μεν αὐτῷ, διδάσκοντι τὰ σωτήρια, ἵνα, νηστεύσαντες τῇ ἀποχῇ τῶν παθῶν, ἐμπλησθῶμεν τῆς θείας χάριτος Καὶ ἀπολύσας ἐκεῖ. Χρήσιμον γὰρ ταῖς προσευχαῖς καὶ τὸ ὄρος, καὶ ἡ νύξ, καὶ ἡ μόνωσις, ἡσυχίαν καὶ τὸ ἀπερίσπαστον και γαλήνην παρέ χοντά. Varia lectiones Πλήρεις non expressit Hemtenius. Forte deerat in ejus codice. Forte Henlenius legit, καὶ τὸ περισσεύειν δώδεκα κοφίνους γέμοντας. et nolæ. Διαστάσωσι, Α. Ita quoque interpres reperit. In mentem tamen cuiquam venire possit έξιέναι.

salial illus et corporali: nec id solum, verum νῦν χορτάζει τούτου; καὶ σωματικῆς. Καὶ οὐ ταῦτα etiam multa docet eos. Ab accubitu quidem super gramen, animi modestiam. Als eo quod nihil præter panes et pisces praeberet, temperantiam. Ab eo vero quod omnibus pari modo distribueret, a-quitatem. Vers. 20. Ει cophinos. Quinque panos quos fregerat dedit: horum autein fragmenta in manibus discipulorum novo miraculo multiplicabat. Neque enim solum fuerunt satis donec satiaretur populus, sed et diffundebantur donec superesset; superesset, inquam, ad duodecim plenos cophinos, ut etiam duodecim apostoli suos perferrent cophinos, et sicut manus ita et humeros haberent ministros ac testes hujusmodi miraculi. Marcus vero dixit, quod duos quoque pisces divisit eis, et quod etiam ab illis sustulerunt quæ superfuerant. Vers. 21. Qui autem pueros. lloc et augmentum est miraculi, et laus turbarum, quod etiam cum uxoribus et pueris assidebant. Et quia cum tota familia sequebantur, cum tota etiam familia beneficii fructum perceperunt. CAP. XXVII. De ambulatione Christi super mare. Vers. 22. Statimque turbas. Cum ab ipso distrahi nollent, compulit illos in navigium conscendere, et praecedere in ulterionem partem; hoc quidem prætextu, ut ipse relictus dimitteret turbas; in veritate autem, ut secum habentes fragmentorum cophins, per otium absente illo euriose fragmenta sciscitarentur, ac confirmarentur, quod non phantastice factum esset miraculum. Nam et propter hoc superfuerant, et oportebat discipulos de ea re certiores fieri supra cæteros, utpote qui tanquam communes omnium magistri in orbem erant ingressuri. Et hæc quidem una causa est cur discipulos præmiseri!. Altera vero, quia volebat solus in montem ascenHere, prout statim subjungitur, docens hinc quod neque oporteat continue multitudini immisceri, neque semper fugere multitudinem: sed utrumque utiliter efficere. Jam itaque et nos relictis urbibus earumque dictractionibus, pedites ac leves Chrisum sequamur, ad solitudinem sive quietem et silentium ac olium abeuntem, eique assistamnus salutaria docenti, ut affectionum abstinentia jejupantes, divina gratia repleamur. Vers. 25. Cumque dimisisset Aptus cst enim mons ad orationem: nox præterea et solitudo silentium ac indistractionem præbent, et immobilitatem in oratione. * Marc. vi, 41, 43. μόνον, ἀλλὰ παιδεύει αὐτοὺς πολλά· ἀπὸ μὲν τῆς ἐπὶ τῷ χόρτῳ κατακλίσεως ταπεινοφροσύνην, ἀπὸ δὲ τοῦ μηδὲν πλέον ἄρτου καὶ ἰχθύος παρασχεῖν εγκράτειαν· ἀπὸ δὲ τοῦ πᾶσι τὰ αὐτὰ διανείμα: ισότητα. Καὶ — πλήρεις Τούς πέντε άρτους κλάσας, ἔδωκε, τὰ κλάσματα δὲ τούτων ἐν ταῖς χερσὶ τῶν μαθητῶν ἐπληθύνοντο· καὶ τὸ θαῦμα ξένον. Οὐχ ἵστατο γὰρ μέχρι τοῦ κορεσθῆναι τὸν λαὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ περισσεύειν ἐξεχείτο, καὶ τὸ περισσεῦον δώδεκα κόφινοι γέμοντες, ἵνα καὶ οἱ δώδεκα ἀπόστολοι διαβαστάσωσι τους κοφίνους, καὶ ὥσπερ τὰς χεῖρας, οὕτω καὶ τοὺς ὤμους ἐξουσι διακόνους καὶ μάρτυρας τοῦ τοιούτου θαύματος. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἡμέρε σεν αὐτοῖς, καὶ ὅτι καὶ ἐκ τούτων ήραν περισσεύ ματα. οἱ δὲ· παιδίων. Τοῦτο καὶ αὔξησίς ἐστι τοῦ θαύματος, καὶ τῶν ὄχλων ἔπαινος, ότι μετά γυναικῶν καὶ παιδίων προσήδρειων. Καὶ· ἐπειδὴ πανοικί παρέμειναν, πανοικὶ καὶ τῆς εὐεργεσίας ἀπήλαυσαν. ΚΕΦ. ΚΖ'. Περὶ τοῦ ἐν θαλάσσῃ περιπάτου. Καὶ εὐθέως ὄχλους. Μὴ βουλομένους απο σπασθῆναι αὐτοῦ, ἠνάγκασεν αὐτοὺς ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν, ήτοι προλαμβάνειν αὐτὸν εἰς τὸ πέραν μέρος προφάσει μεν, ἵνα αὐτὸς ὑπολειφθεὶς ἀπολύσῃ τοὺς ὄχλους, τῇ δ' ἀληθείᾳ, ἵνα, μεθ' ἑαυτῶν ἔχοντες τοὺς κοφίνους τῶν κλασμάτων, κατὰ σχολὴν; ἀπόντος αὐτοῦ, περιεργάσωνται τὸ κλάσματα, καὶ βεβαιωθῶσιν, ὅτι οὐ κατὰ φαντασίαν τὸ θαῦμα γέγονε. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἐπερίσσευσαν, καὶ ἔδει τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ πληροφορηθῆναι μάλ λον, είτε κοινούς διδασκάλους εἰς τὴν οἰκουμένην εἰσιέναι μέλλοντας. Μία μὲν αὕτη αἰτία τοῦ προπέμψαι τοὺς μαθητάς. Δευτέρα δὲ, ὅτι ἐβούλετο μόνος εἰς τὸ ὄρος ἀνελθεῖν, ὡς δηλωθήσεται, διδάσκων ἐντεῦθεν, ὅτι χρή μήτε ἀναμίγνυσθαι διηνεκώς τῷ πλήθει, μήτε φεύγειν ἀεὶ τὸ πλῆθος, ἀλλ' ἐκάτερον χρησίμως ποιεῖν. Λοιπὸν οὖν καὶ ἡμεῖς, ἀφέντες τὰς πόλεις καὶ τοὺς περισπασμούς αὐτῶν, πεζοὶ καὶ κούφοι τῷ Χριστῷ κατακολουθήσωμεν εἰς ἐρημίαν, εἴτουν ηρεμίαν καὶ ἡσυχίαν ὑπάγοντι, καὶ παραμείνω μεν αὐτῷ, διδάσκοντι τὰ σωτήρια, ἵνα, νηστεύσαντες τῇ ἀποχῇ τῶν παθῶν, ἐμπλησθῶμεν τῆς θείας χάριτος Καὶ ἀπολύσας ἐκεῖ. Χρήσιμον γὰρ ταῖς προσευχαῖς καὶ τὸ ὄρος, καὶ ἡ νύξ, καὶ ἡ μόνωσις, ἡσυχίαν καὶ τὸ ἀπερίσπαστον και γαλήνην παρέ χοντά. Varia lectiones Πλήρεις non expressit Hemtenius. Forte deerat in ejus codice. Forte Henlenius legit, καὶ τὸ περισσεύειν δώδεκα κοφίνους γέμοντας. et nolæ. Διαστάσωσι, Α. Ita quoque interpres reperit. In mentem tamen cuiquam venire possit έξιέναι.

salial illus et corporali: nec id solum, verum νῦν χορτάζει τούτου; καὶ σωματικῆς. Καὶ οὐ ταῦτα etiam multa docet eos. Ab accubitu quidem super gramen, animi modestiam. Als eo quod nihil præter panes et pisces praeberet, temperantiam. Ab eo vero quod omnibus pari modo distribueret, a-quitatem. Vers. 20. Ει cophinos. Quinque panos quos fregerat dedit: horum autein fragmenta in manibus discipulorum novo miraculo multiplicabat. Neque enim solum fuerunt satis donec satiaretur populus, sed et diffundebantur donec superesset; superesset, inquam, ad duodecim plenos cophinos, ut etiam duodecim apostoli suos perferrent cophinos, et sicut manus ita et humeros haberent ministros ac testes hujusmodi miraculi. Marcus vero dixit, quod duos quoque pisces divisit eis, et quod etiam ab illis sustulerunt quæ superfuerant. Vers. 21. Qui autem pueros. lloc et augmentum est miraculi, et laus turbarum, quod etiam cum uxoribus et pueris assidebant. Et quia cum tota familia sequebantur, cum tota etiam familia beneficii fructum perceperunt. CAP. XXVII. De ambulatione Christi super mare. Vers. 22. Statimque turbas. Cum ab ipso distrahi nollent, compulit illos in navigium conscendere, et praecedere in ulterionem partem; hoc quidem prætextu, ut ipse relictus dimitteret turbas; in veritate autem, ut secum habentes fragmentorum cophins, per otium absente illo euriose fragmenta sciscitarentur, ac confirmarentur, quod non phantastice factum esset miraculum. Nam et propter hoc superfuerant, et oportebat discipulos de ea re certiores fieri supra cæteros, utpote qui tanquam communes omnium magistri in orbem erant ingressuri. Et hæc quidem una causa est cur discipulos præmiseri!. Altera vero, quia volebat solus in montem ascenHere, prout statim subjungitur, docens hinc quod neque oporteat continue multitudini immisceri, neque semper fugere multitudinem: sed utrumque utiliter efficere. Jam itaque et nos relictis urbibus earumque dictractionibus, pedites ac leves Chrisum sequamur, ad solitudinem sive quietem et silentium ac olium abeuntem, eique assistamnus salutaria docenti, ut affectionum abstinentia jejupantes, divina gratia repleamur. Vers. 25. Cumque dimisisset Aptus cst enim mons ad orationem: nox præterea et solitudo silentium ac indistractionem præbent, et immobilitatem in oratione. * Marc. vi, 41, 43. μόνον, ἀλλὰ παιδεύει αὐτοὺς πολλά· ἀπὸ μὲν τῆς ἐπὶ τῷ χόρτῳ κατακλίσεως ταπεινοφροσύνην, ἀπὸ δὲ τοῦ μηδὲν πλέον ἄρτου καὶ ἰχθύος παρασχεῖν εγκράτειαν· ἀπὸ δὲ τοῦ πᾶσι τὰ αὐτὰ διανείμα: ισότητα. Καὶ — πλήρεις Τούς πέντε άρτους κλάσας, ἔδωκε, τὰ κλάσματα δὲ τούτων ἐν ταῖς χερσὶ τῶν μαθητῶν ἐπληθύνοντο· καὶ τὸ θαῦμα ξένον. Οὐχ ἵστατο γὰρ μέχρι τοῦ κορεσθῆναι τὸν λαὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ περισσεύειν ἐξεχείτο, καὶ τὸ περισσεῦον δώδεκα κόφινοι γέμοντες, ἵνα καὶ οἱ δώδεκα ἀπόστολοι διαβαστάσωσι τους κοφίνους, καὶ ὥσπερ τὰς χεῖρας, οὕτω καὶ τοὺς ὤμους ἐξουσι διακόνους καὶ μάρτυρας τοῦ τοιούτου θαύματος. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἡμέρε σεν αὐτοῖς, καὶ ὅτι καὶ ἐκ τούτων ήραν περισσεύ ματα. οἱ δὲ· παιδίων. Τοῦτο καὶ αὔξησίς ἐστι τοῦ θαύματος, καὶ τῶν ὄχλων ἔπαινος, ότι μετά γυναικῶν καὶ παιδίων προσήδρειων. Καὶ· ἐπειδὴ πανοικί παρέμειναν, πανοικὶ καὶ τῆς εὐεργεσίας ἀπήλαυσαν. ΚΕΦ. ΚΖ'. Περὶ τοῦ ἐν θαλάσσῃ περιπάτου. Καὶ εὐθέως ὄχλους. Μὴ βουλομένους απο σπασθῆναι αὐτοῦ, ἠνάγκασεν αὐτοὺς ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν, ήτοι προλαμβάνειν αὐτὸν εἰς τὸ πέραν μέρος προφάσει μεν, ἵνα αὐτὸς ὑπολειφθεὶς ἀπολύσῃ τοὺς ὄχλους, τῇ δ' ἀληθείᾳ, ἵνα, μεθ' ἑαυτῶν ἔχοντες τοὺς κοφίνους τῶν κλασμάτων, κατὰ σχολὴν; ἀπόντος αὐτοῦ, περιεργάσωνται τὸ κλάσματα, καὶ βεβαιωθῶσιν, ὅτι οὐ κατὰ φαντασίαν τὸ θαῦμα γέγονε. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἐπερίσσευσαν, καὶ ἔδει τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ πληροφορηθῆναι μάλ λον, είτε κοινούς διδασκάλους εἰς τὴν οἰκουμένην εἰσιέναι μέλλοντας. Μία μὲν αὕτη αἰτία τοῦ προπέμψαι τοὺς μαθητάς. Δευτέρα δὲ, ὅτι ἐβούλετο μόνος εἰς τὸ ὄρος ἀνελθεῖν, ὡς δηλωθήσεται, διδάσκων ἐντεῦθεν, ὅτι χρή μήτε ἀναμίγνυσθαι διηνεκώς τῷ πλήθει, μήτε φεύγειν ἀεὶ τὸ πλῆθος, ἀλλ' ἐκάτερον χρησίμως ποιεῖν. Λοιπὸν οὖν καὶ ἡμεῖς, ἀφέντες τὰς πόλεις καὶ τοὺς περισπασμούς αὐτῶν, πεζοὶ καὶ κούφοι τῷ Χριστῷ κατακολουθήσωμεν εἰς ἐρημίαν, εἴτουν ηρεμίαν καὶ ἡσυχίαν ὑπάγοντι, καὶ παραμείνω μεν αὐτῷ, διδάσκοντι τὰ σωτήρια, ἵνα, νηστεύσαντες τῇ ἀποχῇ τῶν παθῶν, ἐμπλησθῶμεν τῆς θείας χάριτος Καὶ ἀπολύσας ἐκεῖ. Χρήσιμον γὰρ ταῖς προσευχαῖς καὶ τὸ ὄρος, καὶ ἡ νύξ, καὶ ἡ μόνωσις, ἡσυχίαν καὶ τὸ ἀπερίσπαστον και γαλήνην παρέ χοντά. Varia lectiones Πλήρεις non expressit Hemtenius. Forte deerat in ejus codice. Forte Henlenius legit, καὶ τὸ περισσεύειν δώδεκα κοφίνους γέμοντας. et nolæ. Διαστάσωσι, Α. Ita quoque interpres reperit. In mentem tamen cuiquam venire possit έξιέναι.

COMMENT. IN MATTHÆUM. -- CAP. XIV. Τὸ δὲ πλοῖον ἄνεμος. Πάλιν οἱ μαθηταὶ κλυ δωνίζονται, καθὼς καὶ τὸ πρότερον. ᾿Αλλὰ τότε μὲν ἀτελεστέροις οὖσι συνῆν καὶ αὐτὸς εἰς παραμυθίαν, εἰ καὶ ἐκάθευδε· νῦν δὲ προκοψάντων ἄπεστιν, ἵνα, μηδαμόθεν ἔχοντες παραμυθίαν, καρτερικώτεροι γένωνται. Τετάρτη – θαλάσσης. Ὁ δὲ Μάρκος εἴρηκεν, ὅτι καὶ εἶδεν αὐτοὺς βασανιζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν ὁ δὲ Ἰωάννης, ὅτι ήλασαν ὡς σταδίους είκοσιπέντε ἢ καὶ τριάκοντα. Στάδιον δέ ἐστι τόπος όρο γυιῶν ἑκατόν. Τετάρτην δὲ φυλακὴν τῆς νυκτὸς ὠνόμασαν οἱ παλαιοὶ νυκτοφύλακες τῶν στρατοπέ δων τὸ τέταρτον μέρος τῆς νυκτός, ήτοι τὰς τελευταίας τρείς ώρας. Αφῆκε δὲ τοὺς μαθητάς ὁ Χριστὸς ἐπὶ τοσοῦτον κλυδωνίζεσθαι; παι· δεύων ἐγκαρτερεῖν τοῖς δεινοῖς, οἰκονομικῶς ἐπα γομένοις, καὶ μὴ ζητεῖν ταχείαν ἀπαλλαγήν ἔτι δὲ καὶ, ἵνα πρὸ ὀφθαλμῶν τὸν θάνατον ἔχοντες, εἶτα παραδόξως ῥυσθέντες, ἐπιγνῶσιν, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ τούτους διασωσάμενος· οὕτω γὰρ τελείαν εἶχον πληροφορίαν. Διὸ καὶ μετὰ τὴν ἀπαλλα γὴν προσεκύνησαν αὐτῷ, λέγοντες· 'Αληθώς Θεοῦ Υιός εἶ Kal ἔκραξαν. Τὸν ἀπὸ τοῦ κλύδωνος φόβον Έτερος διαδέχεται καὶ οὐκ ἔλυσε τοῦτον, ἕως εβόησαν, ἵνα γυμνασθῶσι φέρειν τὰς διαδεχὰς τῶν πειρασμῶν. Εὐθέως - μὴ φοβεῖσθε. Ἐπεὶ οὐκ ἠδύναντο γνωρίσαι αὐτὸν ἀπὸ τοῦ προσώπου διὰ τὴν νύχτα, λοιπὸν τὴν γνώριμον φωνὴν αὐτοῖς ἐπαφίησι, λύουσαν ἀμφοτέρους τους φόβους. Αποκριθεὶς ἐλθέ. 'Αφικνεῖσθαι πρὸς αὐτὸν ἐπάνω τῶν ὑδάτων ζητεί, προφάσει μὲν, εἰς διάπειραν τοῦ γνῶναι ἐντεῦθεν, εἰ αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός• τῇ δ' ἀληθείᾳ, ἐνωτισθεὶς τὴν φωνὴν αὐτοῦ, λίαν ἐχάρη, καὶ διαθερμανθεὶς γλίχεται πρὸ τῶν ἄλλων ἐντυχεῖν αὐτῷ. με. Τὴν μὲν θάλασσαν οὐκ Vers. 24. Νavis autem ventus. Nunc iursum discipuli fluctuant ac periclitantur sicut et prius. Veruin tune quidem cum essent imperfectiores, aderat et ipse ad consolationem, quanquam dormicbat: nunc vero cum fam profecissent aberat, ut nusquam habentes consolationem efficiantur fortiores. Vers. 25. Quaτία mare. Marcus autem dixit quod etiam vidit eos laborantes in remigando “. Joannes vero quod remigaverant ferme stadia viginti quinque aut triginta. Stadium autem locus est sive mensura centum ulnarum, quæ ulna Græco όργυιά dicitur, et est manuum cum pectoris latitudine extensio, continens sex pedes. Quartam vero noctis vigiliam nominabant antiqui, qui in exercitbus nocte vigilabant, quartam noetis partem, postremas videlicet tres horas. Permisit ergo Chri - stus dissipulos ad id usque tempus fluctuare, docens ut fortes efficiamur ad pericula, qnæ dispensatorie inducuntur: nec facilem aut velocem quæramus liberationem. Præterea ut mortem præ oculis habentes, et ab ea mirabiliter liberati, agnosceren' Deum esse eum, qui se servasset. Nondum enim perfectam habebant certitudinem; ideo quoque post liberationem adoraverunt eum dicentes: Vere Dei Filius es. Vers. 26. Ει — clamaverunt. Timorem qui ab undis erat excipit alter timor: nee hunc solvit donec clamaverunt, ut exercerentur ad ferendas tentationum successiones. Vers. 27. Ac protinus - nolite terreri. Quia nocte impediente, a persona eum cognoscere nequiverunt, sui nunc indicium puta vocem eis inducit, quæ illos utroque timore liberaret. Vers. 28. Respondens Vers. 29. Veni. Perve nire ad illum super aquas quærit, ut hinc certior efceretur, an ipse esset Christus. Potius tamen dicendum, quod cum vocem ejus percepisset, supra inodum gavisns est et optabat ante alios ad eum accedere. Καὶ καταβὰς Vers. 29. Cumque descendisset· Vers. 30. Serva εδειλίασε, καίτης μαινομένην, ἀλλὰ πιστεύσας me. Mare quidem non timuit, quanquam fureret; τῇ δυνάμει τοῦ κελεύσαντος, θαῤῥαλέως ἐπέβη sed de jubentis potentia confisus, audacter ambuτῶν κυμάτων, καὶ ὀρθὸς ἐβάδιζε· τὸν ἄνεμον labat super aquas, et recte gradiebatur: vento δὲ μᾶλλον ἐφοβήθη, μήποτε περιτρέψῃ αὐτόν. Η autem magis territus est, ne forte circumagendo Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀνθρωπίνη φύσις. Πολλάκις τὰ eun everteret. Hujusmodi enim est humana na μεγάλα κατορθοῦσα, μᾶλλον ἐν τοῖς ἐλάττοσιν ἐλέγχεται. Λοιπὲν οὖν ἀσθενησάσης τῆς πίστεως, μεθ' ἧς κατετόλμησε τῶν κυμάτων, ἀφῆκεν αὐτὸν ἡ χάρις αὐτῆς, ἡ κουρίζουσα τοῦτον, καὶ κατεποντίζετο. Ευθέως — δίστασας; Ταῦτα ἐνειδίσας αὐτῷ, έδειξεν, ὅτι οὐχ ἡ τοῦ ἀνέμου βία τοῦτον κατέβαλεν, ** Marc. v1, 48. Φόβος, addit A. tura, ut plerumque in magnis recte se gerat, magis autem convincatur reprehensione digna esse in ininoribus. Consequens itaque est, ut debilitata fide, per quam contra fluctus audentior erat, illius destitueretur gratia, quæ levem ipsum efficiel at, et demergeretur. Vers. 31. Εt continuo hæsitasti! Hæc improperaus ostendit, quod nequaquam venti violentia Varia lectiones et noue. "Εως οὖ, Α.

COMMENT. IN MATTHÆUM. -- CAP. XIV. Τὸ δὲ πλοῖον ἄνεμος. Πάλιν οἱ μαθηταὶ κλυ δωνίζονται, καθὼς καὶ τὸ πρότερον. ᾿Αλλὰ τότε μὲν ἀτελεστέροις οὖσι συνῆν καὶ αὐτὸς εἰς παραμυθίαν, εἰ καὶ ἐκάθευδε· νῦν δὲ προκοψάντων ἄπεστιν, ἵνα, μηδαμόθεν ἔχοντες παραμυθίαν, καρτερικώτεροι γένωνται. Τετάρτη – θαλάσσης. Ὁ δὲ Μάρκος εἴρηκεν, ὅτι καὶ εἶδεν αὐτοὺς βασανιζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν ὁ δὲ Ἰωάννης, ὅτι ήλασαν ὡς σταδίους είκοσιπέντε ἢ καὶ τριάκοντα. Στάδιον δέ ἐστι τόπος όρο γυιῶν ἑκατόν. Τετάρτην δὲ φυλακὴν τῆς νυκτὸς ὠνόμασαν οἱ παλαιοὶ νυκτοφύλακες τῶν στρατοπέ δων τὸ τέταρτον μέρος τῆς νυκτός, ήτοι τὰς τελευταίας τρείς ώρας. Αφῆκε δὲ τοὺς μαθητάς ὁ Χριστὸς ἐπὶ τοσοῦτον κλυδωνίζεσθαι; παι· δεύων ἐγκαρτερεῖν τοῖς δεινοῖς, οἰκονομικῶς ἐπα γομένοις, καὶ μὴ ζητεῖν ταχείαν ἀπαλλαγήν ἔτι δὲ καὶ, ἵνα πρὸ ὀφθαλμῶν τὸν θάνατον ἔχοντες, εἶτα παραδόξως ῥυσθέντες, ἐπιγνῶσιν, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ τούτους διασωσάμενος· οὕτω γὰρ τελείαν εἶχον πληροφορίαν. Διὸ καὶ μετὰ τὴν ἀπαλλα γὴν προσεκύνησαν αὐτῷ, λέγοντες· 'Αληθώς Θεοῦ Υιός εἶ Kal ἔκραξαν. Τὸν ἀπὸ τοῦ κλύδωνος φόβον Έτερος διαδέχεται καὶ οὐκ ἔλυσε τοῦτον, ἕως εβόησαν, ἵνα γυμνασθῶσι φέρειν τὰς διαδεχὰς τῶν πειρασμῶν. Εὐθέως - μὴ φοβεῖσθε. Ἐπεὶ οὐκ ἠδύναντο γνωρίσαι αὐτὸν ἀπὸ τοῦ προσώπου διὰ τὴν νύχτα, λοιπὸν τὴν γνώριμον φωνὴν αὐτοῖς ἐπαφίησι, λύουσαν ἀμφοτέρους τους φόβους. Αποκριθεὶς ἐλθέ. 'Αφικνεῖσθαι πρὸς αὐτὸν ἐπάνω τῶν ὑδάτων ζητεί, προφάσει μὲν, εἰς διάπειραν τοῦ γνῶναι ἐντεῦθεν, εἰ αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός• τῇ δ' ἀληθείᾳ, ἐνωτισθεὶς τὴν φωνὴν αὐτοῦ, λίαν ἐχάρη, καὶ διαθερμανθεὶς γλίχεται πρὸ τῶν ἄλλων ἐντυχεῖν αὐτῷ. με. Τὴν μὲν θάλασσαν οὐκ Vers. 24. Νavis autem ventus. Nunc iursum discipuli fluctuant ac periclitantur sicut et prius. Veruin tune quidem cum essent imperfectiores, aderat et ipse ad consolationem, quanquam dormicbat: nunc vero cum fam profecissent aberat, ut nusquam habentes consolationem efficiantur fortiores. Vers. 25. Quaτία mare. Marcus autem dixit quod etiam vidit eos laborantes in remigando “. Joannes vero quod remigaverant ferme stadia viginti quinque aut triginta. Stadium autem locus est sive mensura centum ulnarum, quæ ulna Græco όργυιά dicitur, et est manuum cum pectoris latitudine extensio, continens sex pedes. Quartam vero noctis vigiliam nominabant antiqui, qui in exercitbus nocte vigilabant, quartam noetis partem, postremas videlicet tres horas. Permisit ergo Chri - stus dissipulos ad id usque tempus fluctuare, docens ut fortes efficiamur ad pericula, qnæ dispensatorie inducuntur: nec facilem aut velocem quæramus liberationem. Præterea ut mortem præ oculis habentes, et ab ea mirabiliter liberati, agnosceren' Deum esse eum, qui se servasset. Nondum enim perfectam habebant certitudinem; ideo quoque post liberationem adoraverunt eum dicentes: Vere Dei Filius es. Vers. 26. Ει — clamaverunt. Timorem qui ab undis erat excipit alter timor: nee hunc solvit donec clamaverunt, ut exercerentur ad ferendas tentationum successiones. Vers. 27. Ac protinus - nolite terreri. Quia nocte impediente, a persona eum cognoscere nequiverunt, sui nunc indicium puta vocem eis inducit, quæ illos utroque timore liberaret. Vers. 28. Respondens Vers. 29. Veni. Perve nire ad illum super aquas quærit, ut hinc certior efceretur, an ipse esset Christus. Potius tamen dicendum, quod cum vocem ejus percepisset, supra inodum gavisns est et optabat ante alios ad eum accedere. Καὶ καταβὰς Vers. 29. Cumque descendisset· Vers. 30. Serva εδειλίασε, καίτης μαινομένην, ἀλλὰ πιστεύσας me. Mare quidem non timuit, quanquam fureret; τῇ δυνάμει τοῦ κελεύσαντος, θαῤῥαλέως ἐπέβη sed de jubentis potentia confisus, audacter ambuτῶν κυμάτων, καὶ ὀρθὸς ἐβάδιζε· τὸν ἄνεμον labat super aquas, et recte gradiebatur: vento δὲ μᾶλλον ἐφοβήθη, μήποτε περιτρέψῃ αὐτόν. Η autem magis territus est, ne forte circumagendo Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀνθρωπίνη φύσις. Πολλάκις τὰ eun everteret. Hujusmodi enim est humana na μεγάλα κατορθοῦσα, μᾶλλον ἐν τοῖς ἐλάττοσιν ἐλέγχεται. Λοιπὲν οὖν ἀσθενησάσης τῆς πίστεως, μεθ' ἧς κατετόλμησε τῶν κυμάτων, ἀφῆκεν αὐτὸν ἡ χάρις αὐτῆς, ἡ κουρίζουσα τοῦτον, καὶ κατεποντίζετο. Ευθέως — δίστασας; Ταῦτα ἐνειδίσας αὐτῷ, έδειξεν, ὅτι οὐχ ἡ τοῦ ἀνέμου βία τοῦτον κατέβαλεν, ** Marc. v1, 48. Φόβος, addit A. tura, ut plerumque in magnis recte se gerat, magis autem convincatur reprehensione digna esse in ininoribus. Consequens itaque est, ut debilitata fide, per quam contra fluctus audentior erat, illius destitueretur gratia, quæ levem ipsum efficiel at, et demergeretur. Vers. 31. Εt continuo hæsitasti! Hæc improperaus ostendit, quod nequaquam venti violentia Varia lectiones et noue. "Εως οὖ, Α.

COMMENT. IN MATTHÆUM. -- CAP. XIV. Τὸ δὲ πλοῖον ἄνεμος. Πάλιν οἱ μαθηταὶ κλυ δωνίζονται, καθὼς καὶ τὸ πρότερον. ᾿Αλλὰ τότε μὲν ἀτελεστέροις οὖσι συνῆν καὶ αὐτὸς εἰς παραμυθίαν, εἰ καὶ ἐκάθευδε· νῦν δὲ προκοψάντων ἄπεστιν, ἵνα, μηδαμόθεν ἔχοντες παραμυθίαν, καρτερικώτεροι γένωνται. Τετάρτη – θαλάσσης. Ὁ δὲ Μάρκος εἴρηκεν, ὅτι καὶ εἶδεν αὐτοὺς βασανιζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν ὁ δὲ Ἰωάννης, ὅτι ήλασαν ὡς σταδίους είκοσιπέντε ἢ καὶ τριάκοντα. Στάδιον δέ ἐστι τόπος όρο γυιῶν ἑκατόν. Τετάρτην δὲ φυλακὴν τῆς νυκτὸς ὠνόμασαν οἱ παλαιοὶ νυκτοφύλακες τῶν στρατοπέ δων τὸ τέταρτον μέρος τῆς νυκτός, ήτοι τὰς τελευταίας τρείς ώρας. Αφῆκε δὲ τοὺς μαθητάς ὁ Χριστὸς ἐπὶ τοσοῦτον κλυδωνίζεσθαι; παι· δεύων ἐγκαρτερεῖν τοῖς δεινοῖς, οἰκονομικῶς ἐπα γομένοις, καὶ μὴ ζητεῖν ταχείαν ἀπαλλαγήν ἔτι δὲ καὶ, ἵνα πρὸ ὀφθαλμῶν τὸν θάνατον ἔχοντες, εἶτα παραδόξως ῥυσθέντες, ἐπιγνῶσιν, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ τούτους διασωσάμενος· οὕτω γὰρ τελείαν εἶχον πληροφορίαν. Διὸ καὶ μετὰ τὴν ἀπαλλα γὴν προσεκύνησαν αὐτῷ, λέγοντες· 'Αληθώς Θεοῦ Υιός εἶ Kal ἔκραξαν. Τὸν ἀπὸ τοῦ κλύδωνος φόβον Έτερος διαδέχεται καὶ οὐκ ἔλυσε τοῦτον, ἕως εβόησαν, ἵνα γυμνασθῶσι φέρειν τὰς διαδεχὰς τῶν πειρασμῶν. Εὐθέως - μὴ φοβεῖσθε. Ἐπεὶ οὐκ ἠδύναντο γνωρίσαι αὐτὸν ἀπὸ τοῦ προσώπου διὰ τὴν νύχτα, λοιπὸν τὴν γνώριμον φωνὴν αὐτοῖς ἐπαφίησι, λύουσαν ἀμφοτέρους τους φόβους. Αποκριθεὶς ἐλθέ. 'Αφικνεῖσθαι πρὸς αὐτὸν ἐπάνω τῶν ὑδάτων ζητεί, προφάσει μὲν, εἰς διάπειραν τοῦ γνῶναι ἐντεῦθεν, εἰ αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός• τῇ δ' ἀληθείᾳ, ἐνωτισθεὶς τὴν φωνὴν αὐτοῦ, λίαν ἐχάρη, καὶ διαθερμανθεὶς γλίχεται πρὸ τῶν ἄλλων ἐντυχεῖν αὐτῷ. με. Τὴν μὲν θάλασσαν οὐκ Vers. 24. Νavis autem ventus. Nunc iursum discipuli fluctuant ac periclitantur sicut et prius. Veruin tune quidem cum essent imperfectiores, aderat et ipse ad consolationem, quanquam dormicbat: nunc vero cum fam profecissent aberat, ut nusquam habentes consolationem efficiantur fortiores. Vers. 25. Quaτία mare. Marcus autem dixit quod etiam vidit eos laborantes in remigando “. Joannes vero quod remigaverant ferme stadia viginti quinque aut triginta. Stadium autem locus est sive mensura centum ulnarum, quæ ulna Græco όργυιά dicitur, et est manuum cum pectoris latitudine extensio, continens sex pedes. Quartam vero noctis vigiliam nominabant antiqui, qui in exercitbus nocte vigilabant, quartam noetis partem, postremas videlicet tres horas. Permisit ergo Chri - stus dissipulos ad id usque tempus fluctuare, docens ut fortes efficiamur ad pericula, qnæ dispensatorie inducuntur: nec facilem aut velocem quæramus liberationem. Præterea ut mortem præ oculis habentes, et ab ea mirabiliter liberati, agnosceren' Deum esse eum, qui se servasset. Nondum enim perfectam habebant certitudinem; ideo quoque post liberationem adoraverunt eum dicentes: Vere Dei Filius es. Vers. 26. Ει — clamaverunt. Timorem qui ab undis erat excipit alter timor: nee hunc solvit donec clamaverunt, ut exercerentur ad ferendas tentationum successiones. Vers. 27. Ac protinus - nolite terreri. Quia nocte impediente, a persona eum cognoscere nequiverunt, sui nunc indicium puta vocem eis inducit, quæ illos utroque timore liberaret. Vers. 28. Respondens Vers. 29. Veni. Perve nire ad illum super aquas quærit, ut hinc certior efceretur, an ipse esset Christus. Potius tamen dicendum, quod cum vocem ejus percepisset, supra inodum gavisns est et optabat ante alios ad eum accedere. Καὶ καταβὰς Vers. 29. Cumque descendisset· Vers. 30. Serva εδειλίασε, καίτης μαινομένην, ἀλλὰ πιστεύσας me. Mare quidem non timuit, quanquam fureret; τῇ δυνάμει τοῦ κελεύσαντος, θαῤῥαλέως ἐπέβη sed de jubentis potentia confisus, audacter ambuτῶν κυμάτων, καὶ ὀρθὸς ἐβάδιζε· τὸν ἄνεμον labat super aquas, et recte gradiebatur: vento δὲ μᾶλλον ἐφοβήθη, μήποτε περιτρέψῃ αὐτόν. Η autem magis territus est, ne forte circumagendo Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀνθρωπίνη φύσις. Πολλάκις τὰ eun everteret. Hujusmodi enim est humana na μεγάλα κατορθοῦσα, μᾶλλον ἐν τοῖς ἐλάττοσιν ἐλέγχεται. Λοιπὲν οὖν ἀσθενησάσης τῆς πίστεως, μεθ' ἧς κατετόλμησε τῶν κυμάτων, ἀφῆκεν αὐτὸν ἡ χάρις αὐτῆς, ἡ κουρίζουσα τοῦτον, καὶ κατεποντίζετο. Ευθέως — δίστασας; Ταῦτα ἐνειδίσας αὐτῷ, έδειξεν, ὅτι οὐχ ἡ τοῦ ἀνέμου βία τοῦτον κατέβαλεν, ** Marc. v1, 48. Φόβος, addit A. tura, ut plerumque in magnis recte se gerat, magis autem convincatur reprehensione digna esse in ininoribus. Consequens itaque est, ut debilitata fide, per quam contra fluctus audentior erat, illius destitueretur gratia, quæ levem ipsum efficiel at, et demergeretur. Vers. 31. Εt continuo hæsitasti! Hæc improperaus ostendit, quod nequaquam venti violentia Varia lectiones et noue. "Εως οὖ, Α.

COMMENT. IN MATTHÆUM. -- CAP. XIV. Τὸ δὲ πλοῖον ἄνεμος. Πάλιν οἱ μαθηταὶ κλυ δωνίζονται, καθὼς καὶ τὸ πρότερον. ᾿Αλλὰ τότε μὲν ἀτελεστέροις οὖσι συνῆν καὶ αὐτὸς εἰς παραμυθίαν, εἰ καὶ ἐκάθευδε· νῦν δὲ προκοψάντων ἄπεστιν, ἵνα, μηδαμόθεν ἔχοντες παραμυθίαν, καρτερικώτεροι γένωνται. Τετάρτη – θαλάσσης. Ὁ δὲ Μάρκος εἴρηκεν, ὅτι καὶ εἶδεν αὐτοὺς βασανιζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν ὁ δὲ Ἰωάννης, ὅτι ήλασαν ὡς σταδίους είκοσιπέντε ἢ καὶ τριάκοντα. Στάδιον δέ ἐστι τόπος όρο γυιῶν ἑκατόν. Τετάρτην δὲ φυλακὴν τῆς νυκτὸς ὠνόμασαν οἱ παλαιοὶ νυκτοφύλακες τῶν στρατοπέ δων τὸ τέταρτον μέρος τῆς νυκτός, ήτοι τὰς τελευταίας τρείς ώρας. Αφῆκε δὲ τοὺς μαθητάς ὁ Χριστὸς ἐπὶ τοσοῦτον κλυδωνίζεσθαι; παι· δεύων ἐγκαρτερεῖν τοῖς δεινοῖς, οἰκονομικῶς ἐπα γομένοις, καὶ μὴ ζητεῖν ταχείαν ἀπαλλαγήν ἔτι δὲ καὶ, ἵνα πρὸ ὀφθαλμῶν τὸν θάνατον ἔχοντες, εἶτα παραδόξως ῥυσθέντες, ἐπιγνῶσιν, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ τούτους διασωσάμενος· οὕτω γὰρ τελείαν εἶχον πληροφορίαν. Διὸ καὶ μετὰ τὴν ἀπαλλα γὴν προσεκύνησαν αὐτῷ, λέγοντες· 'Αληθώς Θεοῦ Υιός εἶ Kal ἔκραξαν. Τὸν ἀπὸ τοῦ κλύδωνος φόβον Έτερος διαδέχεται καὶ οὐκ ἔλυσε τοῦτον, ἕως εβόησαν, ἵνα γυμνασθῶσι φέρειν τὰς διαδεχὰς τῶν πειρασμῶν. Εὐθέως - μὴ φοβεῖσθε. Ἐπεὶ οὐκ ἠδύναντο γνωρίσαι αὐτὸν ἀπὸ τοῦ προσώπου διὰ τὴν νύχτα, λοιπὸν τὴν γνώριμον φωνὴν αὐτοῖς ἐπαφίησι, λύουσαν ἀμφοτέρους τους φόβους. Αποκριθεὶς ἐλθέ. 'Αφικνεῖσθαι πρὸς αὐτὸν ἐπάνω τῶν ὑδάτων ζητεί, προφάσει μὲν, εἰς διάπειραν τοῦ γνῶναι ἐντεῦθεν, εἰ αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός• τῇ δ' ἀληθείᾳ, ἐνωτισθεὶς τὴν φωνὴν αὐτοῦ, λίαν ἐχάρη, καὶ διαθερμανθεὶς γλίχεται πρὸ τῶν ἄλλων ἐντυχεῖν αὐτῷ. με. Τὴν μὲν θάλασσαν οὐκ Vers. 24. Νavis autem ventus. Nunc iursum discipuli fluctuant ac periclitantur sicut et prius. Veruin tune quidem cum essent imperfectiores, aderat et ipse ad consolationem, quanquam dormicbat: nunc vero cum fam profecissent aberat, ut nusquam habentes consolationem efficiantur fortiores. Vers. 25. Quaτία mare. Marcus autem dixit quod etiam vidit eos laborantes in remigando “. Joannes vero quod remigaverant ferme stadia viginti quinque aut triginta. Stadium autem locus est sive mensura centum ulnarum, quæ ulna Græco όργυιά dicitur, et est manuum cum pectoris latitudine extensio, continens sex pedes. Quartam vero noctis vigiliam nominabant antiqui, qui in exercitbus nocte vigilabant, quartam noetis partem, postremas videlicet tres horas. Permisit ergo Chri - stus dissipulos ad id usque tempus fluctuare, docens ut fortes efficiamur ad pericula, qnæ dispensatorie inducuntur: nec facilem aut velocem quæramus liberationem. Præterea ut mortem præ oculis habentes, et ab ea mirabiliter liberati, agnosceren' Deum esse eum, qui se servasset. Nondum enim perfectam habebant certitudinem; ideo quoque post liberationem adoraverunt eum dicentes: Vere Dei Filius es. Vers. 26. Ει — clamaverunt. Timorem qui ab undis erat excipit alter timor: nee hunc solvit donec clamaverunt, ut exercerentur ad ferendas tentationum successiones. Vers. 27. Ac protinus - nolite terreri. Quia nocte impediente, a persona eum cognoscere nequiverunt, sui nunc indicium puta vocem eis inducit, quæ illos utroque timore liberaret. Vers. 28. Respondens Vers. 29. Veni. Perve nire ad illum super aquas quærit, ut hinc certior efceretur, an ipse esset Christus. Potius tamen dicendum, quod cum vocem ejus percepisset, supra inodum gavisns est et optabat ante alios ad eum accedere. Καὶ καταβὰς Vers. 29. Cumque descendisset· Vers. 30. Serva εδειλίασε, καίτης μαινομένην, ἀλλὰ πιστεύσας me. Mare quidem non timuit, quanquam fureret; τῇ δυνάμει τοῦ κελεύσαντος, θαῤῥαλέως ἐπέβη sed de jubentis potentia confisus, audacter ambuτῶν κυμάτων, καὶ ὀρθὸς ἐβάδιζε· τὸν ἄνεμον labat super aquas, et recte gradiebatur: vento δὲ μᾶλλον ἐφοβήθη, μήποτε περιτρέψῃ αὐτόν. Η autem magis territus est, ne forte circumagendo Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀνθρωπίνη φύσις. Πολλάκις τὰ eun everteret. Hujusmodi enim est humana na μεγάλα κατορθοῦσα, μᾶλλον ἐν τοῖς ἐλάττοσιν ἐλέγχεται. Λοιπὲν οὖν ἀσθενησάσης τῆς πίστεως, μεθ' ἧς κατετόλμησε τῶν κυμάτων, ἀφῆκεν αὐτὸν ἡ χάρις αὐτῆς, ἡ κουρίζουσα τοῦτον, καὶ κατεποντίζετο. Ευθέως — δίστασας; Ταῦτα ἐνειδίσας αὐτῷ, έδειξεν, ὅτι οὐχ ἡ τοῦ ἀνέμου βία τοῦτον κατέβαλεν, ** Marc. v1, 48. Φόβος, addit A. tura, ut plerumque in magnis recte se gerat, magis autem convincatur reprehensione digna esse in ininoribus. Consequens itaque est, ut debilitata fide, per quam contra fluctus audentior erat, illius destitueretur gratia, quæ levem ipsum efficiel at, et demergeretur. Vers. 31. Εt continuo hæsitasti! Hæc improperaus ostendit, quod nequaquam venti violentia Varia lectiones et noue. "Εως οὖ, Α.

illum dejiciebat, sed exigua fiducia, hoc est in- ἀλλ' ἡ ὀλιγοπιστία, τουτέστιν, ἡ ἀσθένεια τῆς firmitas dictæ fidei. Exiguæ ergo fidei hominem ῥηθείσης πίστεως. Ολιγόπιστον οὖν αὐτὸν ἑκά illum appellavit, ut qui ventum timens, magnam ejus partem abjecisset. Dicit itaque illi: Cur hæsitasti? sive, quare primum fiduciam habens, postmodum timuisti? Id enim appellavit haesitationem. Nam qui contra fluctus te fortem reddebat, utique et contra ventum te fortem reddidisset. Vers. 52. Cumque essent ingressi — ventus. Non statim navim ascenderunt, sed vento vehementer nrgente, longo adhuc spatio ambulaverunt ut Petrus certior redderetur, et de sua exigua Aducia convinceretur. Dicit enim Joannes quod voluerunt eum sumere in navim, et illico navis appulit terræ ad quam ibant. Et inde manifestum est quod cum navis terræ proxima esset, tum demum in eam intraverunt. Vers. 33. Caterum qui es. Miraculi niagnitudo perfectiorem eis induxit Adem. Mare siquidem increpare minus est, quam super illud ambulare: nec solum eum super illud ambulare, sed etiam alteri id præstare neque bæc tantum, verum etiam facere illud cum venti violentia impetuose flaret, ac mare sno statu submoveret; sed præsens quidem evangelista dicit quod communiter omnes confessi sunt esse ipsum Dei Filium. Marcus autem dixit, quod admirati sunt, verum non intellexerunt. Ait enim: Et vehementer supra modum intra sese stupebant et admirabantur; neque enim intellexerunt de panibus; nam cor eorum obcæcatum erat ". Est autem sensus dictorum hujusmodi, quod supra modum admirabantur eum veluti hominem qui talia posset, quum maxime illum adorare oportuisset, tanquam Deum omnia potentem. Volens autem ostendere quod neque in prædicto panum miraculo se convertissent ad id quod oportuit, addidit quod non intellexerunt neque de panibus. Adduxit autem causam cur non intellexerunt, dicens: Erat cor eorum obcacaNos tamen dicimus quod simul ut ingressus est navim Jesus, contigerunt ea quæ dixit Marcus; Meinde dissoluta cacitate, facta sunt ea quæ scri- η psit Matthæus. Scire enim oportet, quod interdum quidem tenebatur cor discipulorum, nec poterant intelligere: quandoque vero solvebatur et intelligebant; utrumque autem divina dispensatione contingebat. Εt nos ergo cum demnergi coperimus tempestate perturbationum animi, Jesum * Marc. vi, 51. λεσεν, ὡς ἀποβαλόντα πολύ τι μέρος αὐτῆς ἐν τῷ φοβηθῆναι τὸν ἄνεμον. Λέγει τοίνυν αὐτῷ· Διατί εδίστασας; ήγουν, διατί πρῶτον μὲν εθάρρησας, ὕστερον δὲ ἐδειλίασας; Τοῦτο γὰρ ὠνόμασε δισταγμόν. Ο γὰρ ἐνισχύων σε κατὰ τῶν κυμάτων ενίσχυσεν ἂν σε καὶ κατὰ τοῦ ἀνέμου. Καὶ ἐμβάντων ἄνεμος. Οὐκ εὐθὺς ἐνέβησαν εἰς τὸ πλοῖον, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀνέμου σφοδρώς εγχει μένου, πολύ διάστημα περιεπάτησαν ἔτι, πρὸς πληροφορίαν τοῦ Πέτρου, καὶ ἔλεγχον τῆς ὀλιγοπιστίας αὐτοῦ. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης, ὅτι ήθελον λαβείν αὐτὸν εἰς τὸ πλοῖον, καὶ εὐθέως τὸ πλοῖον ἐγένετο ἐπὶ τὴν γῆν εἰς ἣν ὑπήγον. Κάντεῦθεν φανερόν, δει, πλησίον τῆς γῆς γενομένου τοῦ πλοίου, τότε λοιπὸν ἐνέβησαν εἰς αὐτό. Οἱ δὲ εἶ. Τὸ μέγεθος τοῦ θαύματος τελειοτέραν αὐτοῖς τὴν πίστιν ἐνέθηκε. Τοῦ γὰρ ἐπιτιμήν τῇ θαλάσσῃ μεῖζον τὸ περιπατεῖν ἐπ' αὐ τῆς, καὶ μὴ μόνον αὐτὸν περιπατεῖν, ἀλλὰ καὶ ἑτέρῳ τοῦτο χαρίζεσθαι· καὶ μὴ ταῦτα μόνον, ἀλλὰ καὶ βίας ἀνέμου καταιγιςούσης, καὶ ἀναμοχλευούσης τὴν θάλασσαν. Ἀλλ᾿ ὁ μὲν παρών εὐαγγελιστής φησιν, ὅτι κοινῇ πάντες ώμολόγησαν Θεοῦ Υἱόν εἶναι αὐτόν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι ἐθαύμασαν μὲν, οὐ συνῆκαν δέ· λέγει γάρ, ὅτι καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς ἐξίσταντο, καὶ ἐθαύμαζον· οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις· ἦν γὰρ αὐτῶν ἡ καρ δια πεπωρωμένη. "Εστι δὲ ὁ νοῦς τῶν ῥητῶν τοιοῦτος, ὅτι ὑπερεξεπλήττοντο αὐτὸν, ὡς ἄνθρωπον τοιαῦτα δυνάμενον· δέον μάλιστα προσκυνεῖν αὐτὸν, ὡς Θεὸν πάντα δυνάμενον. Εμφῆναι δὲ θέλων, ὅτι οὐδ᾽ ἐπὶ τῇ προλαβούσῃ θαυματουργία τῶν ἄρτων μετέμαθον τὸ δέον, προσέθηκεν, ὅτι οὐ συνῆκαν οὐδὲ ἐπὶ τοῖς ἄρτος. Επήγαγε δὲ καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ μὴ συνιέναι, εἰρηκώς, ότι αν ή καρδία αὐτῶν πεπωρωμένη. Λέγομεν δὲ ἡμεῖς, ὅτι ἅμα μὲν τῷ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον τὸν Ἰησοῦν, συνέβησαν, ἅπερ εἶπεν ὁ Μάρκος· εἶτα λυθείσης τῆς πωρώσεως, λοιπόν γεγόνασιν, ἅπερ ἱστόρησεν ὁ Ματθαῖος. Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι ποτὲ μὲν ἐκρατεῖτο ἡ καρδία τῶν μαθητῶν, καὶ οὐκ ἠδύναντο συνιέναι, ποτὲ δὲ ἀπε λύετο, καὶ συνίεσαν. Εκάτερον δὲ συνέβαινε κατὰ θειοτέραν οίκονομίαν. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν, όταν ἀρχώμεθα καταποντίζεσθαι τῷ κλύδωνι τῶν παVariæ lectiones et notæ. Pro πολύ τι, habet πολύτιμον, Apud Joannem est, ἐπὶ τῆς γῆς, quomodo etiam in contextu ibi habet Euthymius. Offendit eliam Chrysostomus in, ἐπὶ τῆς γῆς. Semel ergo tom. VII, p. 515 C, habet εἰς τὴν γῆν. Sewel, ubi data opera explicat, tom. VIII, p. 255 ἐγγὺς τῆς τῆς ἐγένετο. Δέ, addit A. Οὐδε, abest Α.

illum dejiciebat, sed exigua fiducia, hoc est in- ἀλλ' ἡ ὀλιγοπιστία, τουτέστιν, ἡ ἀσθένεια τῆς firmitas dictæ fidei. Exiguæ ergo fidei hominem ῥηθείσης πίστεως. Ολιγόπιστον οὖν αὐτὸν ἑκά illum appellavit, ut qui ventum timens, magnam ejus partem abjecisset. Dicit itaque illi: Cur hæsitasti? sive, quare primum fiduciam habens, postmodum timuisti? Id enim appellavit haesitationem. Nam qui contra fluctus te fortem reddebat, utique et contra ventum te fortem reddidisset. Vers. 52. Cumque essent ingressi — ventus. Non statim navim ascenderunt, sed vento vehementer nrgente, longo adhuc spatio ambulaverunt ut Petrus certior redderetur, et de sua exigua Aducia convinceretur. Dicit enim Joannes quod voluerunt eum sumere in navim, et illico navis appulit terræ ad quam ibant. Et inde manifestum est quod cum navis terræ proxima esset, tum demum in eam intraverunt. Vers. 33. Caterum qui es. Miraculi niagnitudo perfectiorem eis induxit Adem. Mare siquidem increpare minus est, quam super illud ambulare: nec solum eum super illud ambulare, sed etiam alteri id præstare neque bæc tantum, verum etiam facere illud cum venti violentia impetuose flaret, ac mare sno statu submoveret; sed præsens quidem evangelista dicit quod communiter omnes confessi sunt esse ipsum Dei Filium. Marcus autem dixit, quod admirati sunt, verum non intellexerunt. Ait enim: Et vehementer supra modum intra sese stupebant et admirabantur; neque enim intellexerunt de panibus; nam cor eorum obcæcatum erat ". Est autem sensus dictorum hujusmodi, quod supra modum admirabantur eum veluti hominem qui talia posset, quum maxime illum adorare oportuisset, tanquam Deum omnia potentem. Volens autem ostendere quod neque in prædicto panum miraculo se convertissent ad id quod oportuit, addidit quod non intellexerunt neque de panibus. Adduxit autem causam cur non intellexerunt, dicens: Erat cor eorum obcacaNos tamen dicimus quod simul ut ingressus est navim Jesus, contigerunt ea quæ dixit Marcus; Meinde dissoluta cacitate, facta sunt ea quæ scri- η psit Matthæus. Scire enim oportet, quod interdum quidem tenebatur cor discipulorum, nec poterant intelligere: quandoque vero solvebatur et intelligebant; utrumque autem divina dispensatione contingebat. Εt nos ergo cum demnergi coperimus tempestate perturbationum animi, Jesum * Marc. vi, 51. λεσεν, ὡς ἀποβαλόντα πολύ τι μέρος αὐτῆς ἐν τῷ φοβηθῆναι τὸν ἄνεμον. Λέγει τοίνυν αὐτῷ· Διατί εδίστασας; ήγουν, διατί πρῶτον μὲν εθάρρησας, ὕστερον δὲ ἐδειλίασας; Τοῦτο γὰρ ὠνόμασε δισταγμόν. Ο γὰρ ἐνισχύων σε κατὰ τῶν κυμάτων ενίσχυσεν ἂν σε καὶ κατὰ τοῦ ἀνέμου. Καὶ ἐμβάντων ἄνεμος. Οὐκ εὐθὺς ἐνέβησαν εἰς τὸ πλοῖον, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀνέμου σφοδρώς εγχει μένου, πολύ διάστημα περιεπάτησαν ἔτι, πρὸς πληροφορίαν τοῦ Πέτρου, καὶ ἔλεγχον τῆς ὀλιγοπιστίας αὐτοῦ. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης, ὅτι ήθελον λαβείν αὐτὸν εἰς τὸ πλοῖον, καὶ εὐθέως τὸ πλοῖον ἐγένετο ἐπὶ τὴν γῆν εἰς ἣν ὑπήγον. Κάντεῦθεν φανερόν, δει, πλησίον τῆς γῆς γενομένου τοῦ πλοίου, τότε λοιπὸν ἐνέβησαν εἰς αὐτό. Οἱ δὲ εἶ. Τὸ μέγεθος τοῦ θαύματος τελειοτέραν αὐτοῖς τὴν πίστιν ἐνέθηκε. Τοῦ γὰρ ἐπιτιμήν τῇ θαλάσσῃ μεῖζον τὸ περιπατεῖν ἐπ' αὐ τῆς, καὶ μὴ μόνον αὐτὸν περιπατεῖν, ἀλλὰ καὶ ἑτέρῳ τοῦτο χαρίζεσθαι· καὶ μὴ ταῦτα μόνον, ἀλλὰ καὶ βίας ἀνέμου καταιγιςούσης, καὶ ἀναμοχλευούσης τὴν θάλασσαν. Ἀλλ᾿ ὁ μὲν παρών εὐαγγελιστής φησιν, ὅτι κοινῇ πάντες ώμολόγησαν Θεοῦ Υἱόν εἶναι αὐτόν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι ἐθαύμασαν μὲν, οὐ συνῆκαν δέ· λέγει γάρ, ὅτι καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς ἐξίσταντο, καὶ ἐθαύμαζον· οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις· ἦν γὰρ αὐτῶν ἡ καρ δια πεπωρωμένη. "Εστι δὲ ὁ νοῦς τῶν ῥητῶν τοιοῦτος, ὅτι ὑπερεξεπλήττοντο αὐτὸν, ὡς ἄνθρωπον τοιαῦτα δυνάμενον· δέον μάλιστα προσκυνεῖν αὐτὸν, ὡς Θεὸν πάντα δυνάμενον. Εμφῆναι δὲ θέλων, ὅτι οὐδ᾽ ἐπὶ τῇ προλαβούσῃ θαυματουργία τῶν ἄρτων μετέμαθον τὸ δέον, προσέθηκεν, ὅτι οὐ συνῆκαν οὐδὲ ἐπὶ τοῖς ἄρτος. Επήγαγε δὲ καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ μὴ συνιέναι, εἰρηκώς, ότι αν ή καρδία αὐτῶν πεπωρωμένη. Λέγομεν δὲ ἡμεῖς, ὅτι ἅμα μὲν τῷ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον τὸν Ἰησοῦν, συνέβησαν, ἅπερ εἶπεν ὁ Μάρκος· εἶτα λυθείσης τῆς πωρώσεως, λοιπόν γεγόνασιν, ἅπερ ἱστόρησεν ὁ Ματθαῖος. Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι ποτὲ μὲν ἐκρατεῖτο ἡ καρδία τῶν μαθητῶν, καὶ οὐκ ἠδύναντο συνιέναι, ποτὲ δὲ ἀπε λύετο, καὶ συνίεσαν. Εκάτερον δὲ συνέβαινε κατὰ θειοτέραν οίκονομίαν. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν, όταν ἀρχώμεθα καταποντίζεσθαι τῷ κλύδωνι τῶν παVariæ lectiones et notæ. Pro πολύ τι, habet πολύτιμον, Apud Joannem est, ἐπὶ τῆς γῆς, quomodo etiam in contextu ibi habet Euthymius. Offendit eliam Chrysostomus in, ἐπὶ τῆς γῆς. Semel ergo tom. VII, p. 515 C, habet εἰς τὴν γῆν. Sewel, ubi data opera explicat, tom. VIII, p. 255 ἐγγὺς τῆς τῆς ἐγένετο. Δέ, addit A. Οὐδε, abest Α.

illum dejiciebat, sed exigua fiducia, hoc est in- ἀλλ' ἡ ὀλιγοπιστία, τουτέστιν, ἡ ἀσθένεια τῆς firmitas dictæ fidei. Exiguæ ergo fidei hominem ῥηθείσης πίστεως. Ολιγόπιστον οὖν αὐτὸν ἑκά illum appellavit, ut qui ventum timens, magnam ejus partem abjecisset. Dicit itaque illi: Cur hæsitasti? sive, quare primum fiduciam habens, postmodum timuisti? Id enim appellavit haesitationem. Nam qui contra fluctus te fortem reddebat, utique et contra ventum te fortem reddidisset. Vers. 52. Cumque essent ingressi — ventus. Non statim navim ascenderunt, sed vento vehementer nrgente, longo adhuc spatio ambulaverunt ut Petrus certior redderetur, et de sua exigua Aducia convinceretur. Dicit enim Joannes quod voluerunt eum sumere in navim, et illico navis appulit terræ ad quam ibant. Et inde manifestum est quod cum navis terræ proxima esset, tum demum in eam intraverunt. Vers. 33. Caterum qui es. Miraculi niagnitudo perfectiorem eis induxit Adem. Mare siquidem increpare minus est, quam super illud ambulare: nec solum eum super illud ambulare, sed etiam alteri id præstare neque bæc tantum, verum etiam facere illud cum venti violentia impetuose flaret, ac mare sno statu submoveret; sed præsens quidem evangelista dicit quod communiter omnes confessi sunt esse ipsum Dei Filium. Marcus autem dixit, quod admirati sunt, verum non intellexerunt. Ait enim: Et vehementer supra modum intra sese stupebant et admirabantur; neque enim intellexerunt de panibus; nam cor eorum obcæcatum erat ". Est autem sensus dictorum hujusmodi, quod supra modum admirabantur eum veluti hominem qui talia posset, quum maxime illum adorare oportuisset, tanquam Deum omnia potentem. Volens autem ostendere quod neque in prædicto panum miraculo se convertissent ad id quod oportuit, addidit quod non intellexerunt neque de panibus. Adduxit autem causam cur non intellexerunt, dicens: Erat cor eorum obcacaNos tamen dicimus quod simul ut ingressus est navim Jesus, contigerunt ea quæ dixit Marcus; Meinde dissoluta cacitate, facta sunt ea quæ scri- η psit Matthæus. Scire enim oportet, quod interdum quidem tenebatur cor discipulorum, nec poterant intelligere: quandoque vero solvebatur et intelligebant; utrumque autem divina dispensatione contingebat. Εt nos ergo cum demnergi coperimus tempestate perturbationum animi, Jesum * Marc. vi, 51. λεσεν, ὡς ἀποβαλόντα πολύ τι μέρος αὐτῆς ἐν τῷ φοβηθῆναι τὸν ἄνεμον. Λέγει τοίνυν αὐτῷ· Διατί εδίστασας; ήγουν, διατί πρῶτον μὲν εθάρρησας, ὕστερον δὲ ἐδειλίασας; Τοῦτο γὰρ ὠνόμασε δισταγμόν. Ο γὰρ ἐνισχύων σε κατὰ τῶν κυμάτων ενίσχυσεν ἂν σε καὶ κατὰ τοῦ ἀνέμου. Καὶ ἐμβάντων ἄνεμος. Οὐκ εὐθὺς ἐνέβησαν εἰς τὸ πλοῖον, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀνέμου σφοδρώς εγχει μένου, πολύ διάστημα περιεπάτησαν ἔτι, πρὸς πληροφορίαν τοῦ Πέτρου, καὶ ἔλεγχον τῆς ὀλιγοπιστίας αὐτοῦ. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης, ὅτι ήθελον λαβείν αὐτὸν εἰς τὸ πλοῖον, καὶ εὐθέως τὸ πλοῖον ἐγένετο ἐπὶ τὴν γῆν εἰς ἣν ὑπήγον. Κάντεῦθεν φανερόν, δει, πλησίον τῆς γῆς γενομένου τοῦ πλοίου, τότε λοιπὸν ἐνέβησαν εἰς αὐτό. Οἱ δὲ εἶ. Τὸ μέγεθος τοῦ θαύματος τελειοτέραν αὐτοῖς τὴν πίστιν ἐνέθηκε. Τοῦ γὰρ ἐπιτιμήν τῇ θαλάσσῃ μεῖζον τὸ περιπατεῖν ἐπ' αὐ τῆς, καὶ μὴ μόνον αὐτὸν περιπατεῖν, ἀλλὰ καὶ ἑτέρῳ τοῦτο χαρίζεσθαι· καὶ μὴ ταῦτα μόνον, ἀλλὰ καὶ βίας ἀνέμου καταιγιςούσης, καὶ ἀναμοχλευούσης τὴν θάλασσαν. Ἀλλ᾿ ὁ μὲν παρών εὐαγγελιστής φησιν, ὅτι κοινῇ πάντες ώμολόγησαν Θεοῦ Υἱόν εἶναι αὐτόν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι ἐθαύμασαν μὲν, οὐ συνῆκαν δέ· λέγει γάρ, ὅτι καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς ἐξίσταντο, καὶ ἐθαύμαζον· οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις· ἦν γὰρ αὐτῶν ἡ καρ δια πεπωρωμένη. "Εστι δὲ ὁ νοῦς τῶν ῥητῶν τοιοῦτος, ὅτι ὑπερεξεπλήττοντο αὐτὸν, ὡς ἄνθρωπον τοιαῦτα δυνάμενον· δέον μάλιστα προσκυνεῖν αὐτὸν, ὡς Θεὸν πάντα δυνάμενον. Εμφῆναι δὲ θέλων, ὅτι οὐδ᾽ ἐπὶ τῇ προλαβούσῃ θαυματουργία τῶν ἄρτων μετέμαθον τὸ δέον, προσέθηκεν, ὅτι οὐ συνῆκαν οὐδὲ ἐπὶ τοῖς ἄρτος. Επήγαγε δὲ καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ μὴ συνιέναι, εἰρηκώς, ότι αν ή καρδία αὐτῶν πεπωρωμένη. Λέγομεν δὲ ἡμεῖς, ὅτι ἅμα μὲν τῷ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον τὸν Ἰησοῦν, συνέβησαν, ἅπερ εἶπεν ὁ Μάρκος· εἶτα λυθείσης τῆς πωρώσεως, λοιπόν γεγόνασιν, ἅπερ ἱστόρησεν ὁ Ματθαῖος. Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι ποτὲ μὲν ἐκρατεῖτο ἡ καρδία τῶν μαθητῶν, καὶ οὐκ ἠδύναντο συνιέναι, ποτὲ δὲ ἀπε λύετο, καὶ συνίεσαν. Εκάτερον δὲ συνέβαινε κατὰ θειοτέραν οίκονομίαν. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν, όταν ἀρχώμεθα καταποντίζεσθαι τῷ κλύδωνι τῶν παVariæ lectiones et notæ. Pro πολύ τι, habet πολύτιμον, Apud Joannem est, ἐπὶ τῆς γῆς, quomodo etiam in contextu ibi habet Euthymius. Offendit eliam Chrysostomus in, ἐπὶ τῆς γῆς. Semel ergo tom. VII, p. 515 C, habet εἰς τὴν γῆν. Sewel, ubi data opera explicat, tom. VIII, p. 255 ἐγγὺς τῆς τῆς ἐγένετο. Δέ, addit A. Οὐδε, abest Α.

illum dejiciebat, sed exigua fiducia, hoc est in- ἀλλ' ἡ ὀλιγοπιστία, τουτέστιν, ἡ ἀσθένεια τῆς firmitas dictæ fidei. Exiguæ ergo fidei hominem ῥηθείσης πίστεως. Ολιγόπιστον οὖν αὐτὸν ἑκά illum appellavit, ut qui ventum timens, magnam ejus partem abjecisset. Dicit itaque illi: Cur hæsitasti? sive, quare primum fiduciam habens, postmodum timuisti? Id enim appellavit haesitationem. Nam qui contra fluctus te fortem reddebat, utique et contra ventum te fortem reddidisset. Vers. 52. Cumque essent ingressi — ventus. Non statim navim ascenderunt, sed vento vehementer nrgente, longo adhuc spatio ambulaverunt ut Petrus certior redderetur, et de sua exigua Aducia convinceretur. Dicit enim Joannes quod voluerunt eum sumere in navim, et illico navis appulit terræ ad quam ibant. Et inde manifestum est quod cum navis terræ proxima esset, tum demum in eam intraverunt. Vers. 33. Caterum qui es. Miraculi niagnitudo perfectiorem eis induxit Adem. Mare siquidem increpare minus est, quam super illud ambulare: nec solum eum super illud ambulare, sed etiam alteri id præstare neque bæc tantum, verum etiam facere illud cum venti violentia impetuose flaret, ac mare sno statu submoveret; sed præsens quidem evangelista dicit quod communiter omnes confessi sunt esse ipsum Dei Filium. Marcus autem dixit, quod admirati sunt, verum non intellexerunt. Ait enim: Et vehementer supra modum intra sese stupebant et admirabantur; neque enim intellexerunt de panibus; nam cor eorum obcæcatum erat ". Est autem sensus dictorum hujusmodi, quod supra modum admirabantur eum veluti hominem qui talia posset, quum maxime illum adorare oportuisset, tanquam Deum omnia potentem. Volens autem ostendere quod neque in prædicto panum miraculo se convertissent ad id quod oportuit, addidit quod non intellexerunt neque de panibus. Adduxit autem causam cur non intellexerunt, dicens: Erat cor eorum obcacaNos tamen dicimus quod simul ut ingressus est navim Jesus, contigerunt ea quæ dixit Marcus; Meinde dissoluta cacitate, facta sunt ea quæ scri- η psit Matthæus. Scire enim oportet, quod interdum quidem tenebatur cor discipulorum, nec poterant intelligere: quandoque vero solvebatur et intelligebant; utrumque autem divina dispensatione contingebat. Εt nos ergo cum demnergi coperimus tempestate perturbationum animi, Jesum * Marc. vi, 51. λεσεν, ὡς ἀποβαλόντα πολύ τι μέρος αὐτῆς ἐν τῷ φοβηθῆναι τὸν ἄνεμον. Λέγει τοίνυν αὐτῷ· Διατί εδίστασας; ήγουν, διατί πρῶτον μὲν εθάρρησας, ὕστερον δὲ ἐδειλίασας; Τοῦτο γὰρ ὠνόμασε δισταγμόν. Ο γὰρ ἐνισχύων σε κατὰ τῶν κυμάτων ενίσχυσεν ἂν σε καὶ κατὰ τοῦ ἀνέμου. Καὶ ἐμβάντων ἄνεμος. Οὐκ εὐθὺς ἐνέβησαν εἰς τὸ πλοῖον, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀνέμου σφοδρώς εγχει μένου, πολύ διάστημα περιεπάτησαν ἔτι, πρὸς πληροφορίαν τοῦ Πέτρου, καὶ ἔλεγχον τῆς ὀλιγοπιστίας αὐτοῦ. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης, ὅτι ήθελον λαβείν αὐτὸν εἰς τὸ πλοῖον, καὶ εὐθέως τὸ πλοῖον ἐγένετο ἐπὶ τὴν γῆν εἰς ἣν ὑπήγον. Κάντεῦθεν φανερόν, δει, πλησίον τῆς γῆς γενομένου τοῦ πλοίου, τότε λοιπὸν ἐνέβησαν εἰς αὐτό. Οἱ δὲ εἶ. Τὸ μέγεθος τοῦ θαύματος τελειοτέραν αὐτοῖς τὴν πίστιν ἐνέθηκε. Τοῦ γὰρ ἐπιτιμήν τῇ θαλάσσῃ μεῖζον τὸ περιπατεῖν ἐπ' αὐ τῆς, καὶ μὴ μόνον αὐτὸν περιπατεῖν, ἀλλὰ καὶ ἑτέρῳ τοῦτο χαρίζεσθαι· καὶ μὴ ταῦτα μόνον, ἀλλὰ καὶ βίας ἀνέμου καταιγιςούσης, καὶ ἀναμοχλευούσης τὴν θάλασσαν. Ἀλλ᾿ ὁ μὲν παρών εὐαγγελιστής φησιν, ὅτι κοινῇ πάντες ώμολόγησαν Θεοῦ Υἱόν εἶναι αὐτόν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι ἐθαύμασαν μὲν, οὐ συνῆκαν δέ· λέγει γάρ, ὅτι καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς ἐξίσταντο, καὶ ἐθαύμαζον· οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις· ἦν γὰρ αὐτῶν ἡ καρ δια πεπωρωμένη. "Εστι δὲ ὁ νοῦς τῶν ῥητῶν τοιοῦτος, ὅτι ὑπερεξεπλήττοντο αὐτὸν, ὡς ἄνθρωπον τοιαῦτα δυνάμενον· δέον μάλιστα προσκυνεῖν αὐτὸν, ὡς Θεὸν πάντα δυνάμενον. Εμφῆναι δὲ θέλων, ὅτι οὐδ᾽ ἐπὶ τῇ προλαβούσῃ θαυματουργία τῶν ἄρτων μετέμαθον τὸ δέον, προσέθηκεν, ὅτι οὐ συνῆκαν οὐδὲ ἐπὶ τοῖς ἄρτος. Επήγαγε δὲ καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ μὴ συνιέναι, εἰρηκώς, ότι αν ή καρδία αὐτῶν πεπωρωμένη. Λέγομεν δὲ ἡμεῖς, ὅτι ἅμα μὲν τῷ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον τὸν Ἰησοῦν, συνέβησαν, ἅπερ εἶπεν ὁ Μάρκος· εἶτα λυθείσης τῆς πωρώσεως, λοιπόν γεγόνασιν, ἅπερ ἱστόρησεν ὁ Ματθαῖος. Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι ποτὲ μὲν ἐκρατεῖτο ἡ καρδία τῶν μαθητῶν, καὶ οὐκ ἠδύναντο συνιέναι, ποτὲ δὲ ἀπε λύετο, καὶ συνίεσαν. Εκάτερον δὲ συνέβαινε κατὰ θειοτέραν οίκονομίαν. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν, όταν ἀρχώμεθα καταποντίζεσθαι τῷ κλύδωνι τῶν παVariæ lectiones et notæ. Pro πολύ τι, habet πολύτιμον, Apud Joannem est, ἐπὶ τῆς γῆς, quomodo etiam in contextu ibi habet Euthymius. Offendit eliam Chrysostomus in, ἐπὶ τῆς γῆς. Semel ergo tom. VII, p. 515 C, habet εἰς τὴν γῆν. Sewel, ubi data opera explicat, tom. VIII, p. 255 ἐγγὺς τῆς τῆς ἐγένετο. Δέ, addit A. Οὐδε, abest Α.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XV. xal θῶν, ἐπικαλεσώμεθα τὸν Ἰησοῦν, καὶ εὐθέως invocemus: et continuo porriget etiam nobis auxi δώσει καὶ ἡμῖν χείρα βοηθείας, καὶ ἀνελκύσει liarem manum, et extrahet nos ἡμᾶς. Καὶ Γεννησαρέτ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι ἠνάγκασε τοὺς μαθητάς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον, καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδά· ὁ δὲ Ιωάννης, ὅτι ἤρχοντο πέραν τῆς θαλάσσης εἰς Καπερναούμ. Εἰτὶ δὲ καὶ ἡ Βηθσαϊδα, καὶ ἡ Καπερναούμ, ἐν τῇ γῇ Γεννησαρέτ. Λίμνη δὲ ἡ Γεννησαρέτ, ηνωμένη τῇ Τιβεριάδι. Καὶ ἐπιγνόντες -- διεσώθησαν. Εἶδες, πῶς κατὰ μικρὸν οἱ μαθηταὶ προέκοψαν· ἄρα καὶ τὸ πλῆθος. Οὐκ ἔτι γὰρ αὐτὸν εἰς τὰς οἰκία; Ελκουσιν, οὐδὲ χεῖρας ἐπιθεῖναι ζητοῦσιν, οὐδὲ πρόσταγμα διὰ ῥήματος αὐτοῦσιν, ἀλλ' ὑψηλότερον πολλῷ καὶ θεοπρεπέστερον ἐπισπῶνται τὴν θεραπείαν. Η γὰρ αἱμόρρους πλείονα πίστιν αὐτοῖς ἐνέθηκε. ΚΕΦ. ΚΗ'. Περὶ τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Vers. 34. Ει Gennesaret. Marcus antem dr xit quod compulit discipulos suos conscendere navim et præcedere in ulteriorem ripam ad Bethsaidam. Joannes vero quod venerunt trajecto mari ad Capernaum. Sunt autem et Bethsaida et Capernaum in terra Gennesaret; slagnum vero Gennesaret unitum erat Tiberiadi. Vers. 35. Cumque agnovissent - Vers. 36. salvi facti sunt. Vidisti quomodo discipuli paulatim profecerint? vide et multitudinem. Non jamn ipsos in donum trahunt, neque ut manus imponat quærunt, neque verbi jussum expetunt, sed excelsius ac longe divinius salutem accersunt: illa enim quæ sanguinis profluvio laboraverat, majorem illis fidem induxerat. CAP. XXVIII. De transgressione pracepti Dei. Tórs ἐσθίωσιν. Ἐν πάσαις μὲν ταῖς χώραις CAP. XV. Vers. 1, 2. Tunc — edunt. In universis τῶν δώδεκα φυλῶν ἦσαν Γραμματεῖς καὶ Φαρισαίοι· quidem duodecim tribubus erant Scribæ et Pha πονηρότεροι δὲ τῶν ἄλλων ἦσαν οἱ ἀπὸ Ἱεροσολύ- risai; celeris tamen iniquiores erant qui ab Hieμων, ὡς τὴν μητρόπολιν οἰκοῦντες, καὶ διὰ τοῦτο rosolymis erant, utpote metropolim inhabitantes, τετυφωμένοι. Θεασάμενοι γὰρ τὴν μεγάλην τοῦ λαοῦ ideoque fastum majorem præ se ferentes. Videπίστιν, ἐσπούδασαν ἐλαττῶσαι αὐτήν. Καὶ τῷ Χριστῷ rant magnam populi fidem, et illam minuere coμὲν οὐδέν τι μέμψασθαι δύνανται, τῶν μαθητῶν nabantur, verum in Christo nihil erat quod carpere δὲ κατηγοροῦσιν, οὐ παρανομίαν, ἀλλὰ παράβασιν possent: sed discipulorum accusabant non iii. ἀνθρωπίνου παραγγέλματος. Τὸ γὰρ μὴ ἐσθίειν πρὸ quitatem, sed humani præcepti transgressionen. τοῦ νίψασθαι νόμος οὐ προσέταξε θεῖος, ἀλλ᾽ οἱ Neque enim jubebat lex divina ne ederent priusπρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ. Φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι quam lavarent, sed seniores populi. Ait enim Οι Φαρισαῖοι καὶ πάντες οἱ Ἰουδαῖοι, ἐὰν μὴ Marcus Pharisæi omnesque Judæi nisi crebro laπυγμή νίψωνται τὰς χεῖρας, οὐκ ἐσθίουσιν, verint manus, non capiunt cibum, observantes morκρατοῦντες τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων. dicus traditionem seniorum; el a foro revertentes, Καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς, ἐὰν μὴ ῥαντίσωνται, οὐκ nisi aspergantur, non comedunt, multaque sunt alia ἐσθίουσι. Καὶ ἄλλα πολλὰ ἐστιν, ἃ παρέλαβον quæ servanda acceperunt, nempe lotiones poculorum κρατεῖν, βαπτισμούς ποτηρίων καὶ ξεστῶν, καὶ el arceorum, et cramentorum, et lectorum. Hæc χαλκίων καὶ κλινών. Ταῦτα μέν φησιν ὁ Μάρκος. quidem ait Marcus s. Πυγμή autem lavari (quod Εστι δὲ πυγμῇ νίπτεσθαι τὸ νίπτεσθαι μέχρι τοῦ habet Marcus) est, usque ad cubitum lavari. Adἀγχῶνος. Εβάπτιζον δὲ τὰ ποτήρια, καὶ τοὺς verte quod ubi in Marco cum cæteris omnibus ξέστας, καὶ τὰ χαλκία καὶ τὰς κλίνας, ἁγιάζειν interpretibus vertentes dicimus: crebro lavarint, οὕτω ταῦτα δοκοῦντες. Καὶ ἄλλα πολλὰ ἑκαινο- loco dictionis crebro, habet Græra πυγμῇ, ideo τόμουν, τὸν μὲν νόμον παραβαίνοντες, τὰ κατα- dicit auctor noster quod πυγμή lavari, est usque γέλαστα δὲ ταῦτα παραφυλάττοντες. Οἱ μαθηταὶ δὲ ad cubitum lavari: idque ab etymologia deduci πολλάκις ἀνίπτοις χερσὶν ἤσθιον, οὐκ ἐπιτηδεύοντες videtur: Est enim πυγμή, ης, pugnus, πυγών, τοῦτο· πῶς γὰρ; οἱ μηδὲν μηδέποτε τοιοῦτον παρατηροῦντες· ἀλλὰ μόνης τῆς ἀρετῆς φροντίζοντες, τὰ τῆς σωματικῆς χρείας περιεφρόνουν, ὡς μηδὲν εἰς ψυχὴν δυνάμενα βλάπτειν. ⋅ ῶνος cubitus. Lavabant autem pocula, urceos, ramenta et lectos, existimantes ea hoc modo sanctificari: aliaque multa hujusmodi tradebant observanda, legem quidem transgredientes, hæc autem ridicula observantes. Discipuli vero frequenter illotis manibus edebant, non sectantes ista. Quomodo enim facere poterant, cum nunquam tale quippiam observassent, sed solius virtutis curam haberent, corporales consuetudines despicientes, eo quod earum transgressio nullum animæ posset afferre nocumentum? 48 Marc. VI. 45. * Joan. vi, 17. ** Marc. vii, 3, 4. Varia lectiones et notæ. Ραντίζονται Α. Ραντίσωνται infra ctiam in contextu habent codd. Euthymii. (c) Non jam ipsum. De Christo sermo est. Henlenius αὐτούς videtur legisse.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XV. xal θῶν, ἐπικαλεσώμεθα τὸν Ἰησοῦν, καὶ εὐθέως invocemus: et continuo porriget etiam nobis auxi δώσει καὶ ἡμῖν χείρα βοηθείας, καὶ ἀνελκύσει liarem manum, et extrahet nos ἡμᾶς. Καὶ Γεννησαρέτ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι ἠνάγκασε τοὺς μαθητάς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον, καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδά· ὁ δὲ Ιωάννης, ὅτι ἤρχοντο πέραν τῆς θαλάσσης εἰς Καπερναούμ. Εἰτὶ δὲ καὶ ἡ Βηθσαϊδα, καὶ ἡ Καπερναούμ, ἐν τῇ γῇ Γεννησαρέτ. Λίμνη δὲ ἡ Γεννησαρέτ, ηνωμένη τῇ Τιβεριάδι. Καὶ ἐπιγνόντες -- διεσώθησαν. Εἶδες, πῶς κατὰ μικρὸν οἱ μαθηταὶ προέκοψαν· ἄρα καὶ τὸ πλῆθος. Οὐκ ἔτι γὰρ αὐτὸν εἰς τὰς οἰκία; Ελκουσιν, οὐδὲ χεῖρας ἐπιθεῖναι ζητοῦσιν, οὐδὲ πρόσταγμα διὰ ῥήματος αὐτοῦσιν, ἀλλ' ὑψηλότερον πολλῷ καὶ θεοπρεπέστερον ἐπισπῶνται τὴν θεραπείαν. Η γὰρ αἱμόρρους πλείονα πίστιν αὐτοῖς ἐνέθηκε. ΚΕΦ. ΚΗ'. Περὶ τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Vers. 34. Ει Gennesaret. Marcus antem dr xit quod compulit discipulos suos conscendere navim et præcedere in ulteriorem ripam ad Bethsaidam. Joannes vero quod venerunt trajecto mari ad Capernaum. Sunt autem et Bethsaida et Capernaum in terra Gennesaret; slagnum vero Gennesaret unitum erat Tiberiadi. Vers. 35. Cumque agnovissent - Vers. 36. salvi facti sunt. Vidisti quomodo discipuli paulatim profecerint? vide et multitudinem. Non jamn ipsos in donum trahunt, neque ut manus imponat quærunt, neque verbi jussum expetunt, sed excelsius ac longe divinius salutem accersunt: illa enim quæ sanguinis profluvio laboraverat, majorem illis fidem induxerat. CAP. XXVIII. De transgressione pracepti Dei. Tórs ἐσθίωσιν. Ἐν πάσαις μὲν ταῖς χώραις CAP. XV. Vers. 1, 2. Tunc — edunt. In universis τῶν δώδεκα φυλῶν ἦσαν Γραμματεῖς καὶ Φαρισαίοι· quidem duodecim tribubus erant Scribæ et Pha πονηρότεροι δὲ τῶν ἄλλων ἦσαν οἱ ἀπὸ Ἱεροσολύ- risai; celeris tamen iniquiores erant qui ab Hieμων, ὡς τὴν μητρόπολιν οἰκοῦντες, καὶ διὰ τοῦτο rosolymis erant, utpote metropolim inhabitantes, τετυφωμένοι. Θεασάμενοι γὰρ τὴν μεγάλην τοῦ λαοῦ ideoque fastum majorem præ se ferentes. Videπίστιν, ἐσπούδασαν ἐλαττῶσαι αὐτήν. Καὶ τῷ Χριστῷ rant magnam populi fidem, et illam minuere coμὲν οὐδέν τι μέμψασθαι δύνανται, τῶν μαθητῶν nabantur, verum in Christo nihil erat quod carpere δὲ κατηγοροῦσιν, οὐ παρανομίαν, ἀλλὰ παράβασιν possent: sed discipulorum accusabant non iii. ἀνθρωπίνου παραγγέλματος. Τὸ γὰρ μὴ ἐσθίειν πρὸ quitatem, sed humani præcepti transgressionen. τοῦ νίψασθαι νόμος οὐ προσέταξε θεῖος, ἀλλ᾽ οἱ Neque enim jubebat lex divina ne ederent priusπρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ. Φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι quam lavarent, sed seniores populi. Ait enim Οι Φαρισαῖοι καὶ πάντες οἱ Ἰουδαῖοι, ἐὰν μὴ Marcus Pharisæi omnesque Judæi nisi crebro laπυγμή νίψωνται τὰς χεῖρας, οὐκ ἐσθίουσιν, verint manus, non capiunt cibum, observantes morκρατοῦντες τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων. dicus traditionem seniorum; el a foro revertentes, Καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς, ἐὰν μὴ ῥαντίσωνται, οὐκ nisi aspergantur, non comedunt, multaque sunt alia ἐσθίουσι. Καὶ ἄλλα πολλὰ ἐστιν, ἃ παρέλαβον quæ servanda acceperunt, nempe lotiones poculorum κρατεῖν, βαπτισμούς ποτηρίων καὶ ξεστῶν, καὶ el arceorum, et cramentorum, et lectorum. Hæc χαλκίων καὶ κλινών. Ταῦτα μέν φησιν ὁ Μάρκος. quidem ait Marcus s. Πυγμή autem lavari (quod Εστι δὲ πυγμῇ νίπτεσθαι τὸ νίπτεσθαι μέχρι τοῦ habet Marcus) est, usque ad cubitum lavari. Adἀγχῶνος. Εβάπτιζον δὲ τὰ ποτήρια, καὶ τοὺς verte quod ubi in Marco cum cæteris omnibus ξέστας, καὶ τὰ χαλκία καὶ τὰς κλίνας, ἁγιάζειν interpretibus vertentes dicimus: crebro lavarint, οὕτω ταῦτα δοκοῦντες. Καὶ ἄλλα πολλὰ ἑκαινο- loco dictionis crebro, habet Græra πυγμῇ, ideo τόμουν, τὸν μὲν νόμον παραβαίνοντες, τὰ κατα- dicit auctor noster quod πυγμή lavari, est usque γέλαστα δὲ ταῦτα παραφυλάττοντες. Οἱ μαθηταὶ δὲ ad cubitum lavari: idque ab etymologia deduci πολλάκις ἀνίπτοις χερσὶν ἤσθιον, οὐκ ἐπιτηδεύοντες videtur: Est enim πυγμή, ης, pugnus, πυγών, τοῦτο· πῶς γὰρ; οἱ μηδὲν μηδέποτε τοιοῦτον παρατηροῦντες· ἀλλὰ μόνης τῆς ἀρετῆς φροντίζοντες, τὰ τῆς σωματικῆς χρείας περιεφρόνουν, ὡς μηδὲν εἰς ψυχὴν δυνάμενα βλάπτειν. ⋅ ῶνος cubitus. Lavabant autem pocula, urceos, ramenta et lectos, existimantes ea hoc modo sanctificari: aliaque multa hujusmodi tradebant observanda, legem quidem transgredientes, hæc autem ridicula observantes. Discipuli vero frequenter illotis manibus edebant, non sectantes ista. Quomodo enim facere poterant, cum nunquam tale quippiam observassent, sed solius virtutis curam haberent, corporales consuetudines despicientes, eo quod earum transgressio nullum animæ posset afferre nocumentum? 48 Marc. VI. 45. * Joan. vi, 17. ** Marc. vii, 3, 4. Varia lectiones et notæ. Ραντίζονται Α. Ραντίσωνται infra ctiam in contextu habent codd. Euthymii. (c) Non jam ipsum. De Christo sermo est. Henlenius αὐτούς videtur legisse.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XV. xal θῶν, ἐπικαλεσώμεθα τὸν Ἰησοῦν, καὶ εὐθέως invocemus: et continuo porriget etiam nobis auxi δώσει καὶ ἡμῖν χείρα βοηθείας, καὶ ἀνελκύσει liarem manum, et extrahet nos ἡμᾶς. Καὶ Γεννησαρέτ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι ἠνάγκασε τοὺς μαθητάς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον, καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδά· ὁ δὲ Ιωάννης, ὅτι ἤρχοντο πέραν τῆς θαλάσσης εἰς Καπερναούμ. Εἰτὶ δὲ καὶ ἡ Βηθσαϊδα, καὶ ἡ Καπερναούμ, ἐν τῇ γῇ Γεννησαρέτ. Λίμνη δὲ ἡ Γεννησαρέτ, ηνωμένη τῇ Τιβεριάδι. Καὶ ἐπιγνόντες -- διεσώθησαν. Εἶδες, πῶς κατὰ μικρὸν οἱ μαθηταὶ προέκοψαν· ἄρα καὶ τὸ πλῆθος. Οὐκ ἔτι γὰρ αὐτὸν εἰς τὰς οἰκία; Ελκουσιν, οὐδὲ χεῖρας ἐπιθεῖναι ζητοῦσιν, οὐδὲ πρόσταγμα διὰ ῥήματος αὐτοῦσιν, ἀλλ' ὑψηλότερον πολλῷ καὶ θεοπρεπέστερον ἐπισπῶνται τὴν θεραπείαν. Η γὰρ αἱμόρρους πλείονα πίστιν αὐτοῖς ἐνέθηκε. ΚΕΦ. ΚΗ'. Περὶ τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Vers. 34. Ει Gennesaret. Marcus antem dr xit quod compulit discipulos suos conscendere navim et præcedere in ulteriorem ripam ad Bethsaidam. Joannes vero quod venerunt trajecto mari ad Capernaum. Sunt autem et Bethsaida et Capernaum in terra Gennesaret; slagnum vero Gennesaret unitum erat Tiberiadi. Vers. 35. Cumque agnovissent - Vers. 36. salvi facti sunt. Vidisti quomodo discipuli paulatim profecerint? vide et multitudinem. Non jamn ipsos in donum trahunt, neque ut manus imponat quærunt, neque verbi jussum expetunt, sed excelsius ac longe divinius salutem accersunt: illa enim quæ sanguinis profluvio laboraverat, majorem illis fidem induxerat. CAP. XXVIII. De transgressione pracepti Dei. Tórs ἐσθίωσιν. Ἐν πάσαις μὲν ταῖς χώραις CAP. XV. Vers. 1, 2. Tunc — edunt. In universis τῶν δώδεκα φυλῶν ἦσαν Γραμματεῖς καὶ Φαρισαίοι· quidem duodecim tribubus erant Scribæ et Pha πονηρότεροι δὲ τῶν ἄλλων ἦσαν οἱ ἀπὸ Ἱεροσολύ- risai; celeris tamen iniquiores erant qui ab Hieμων, ὡς τὴν μητρόπολιν οἰκοῦντες, καὶ διὰ τοῦτο rosolymis erant, utpote metropolim inhabitantes, τετυφωμένοι. Θεασάμενοι γὰρ τὴν μεγάλην τοῦ λαοῦ ideoque fastum majorem præ se ferentes. Videπίστιν, ἐσπούδασαν ἐλαττῶσαι αὐτήν. Καὶ τῷ Χριστῷ rant magnam populi fidem, et illam minuere coμὲν οὐδέν τι μέμψασθαι δύνανται, τῶν μαθητῶν nabantur, verum in Christo nihil erat quod carpere δὲ κατηγοροῦσιν, οὐ παρανομίαν, ἀλλὰ παράβασιν possent: sed discipulorum accusabant non iii. ἀνθρωπίνου παραγγέλματος. Τὸ γὰρ μὴ ἐσθίειν πρὸ quitatem, sed humani præcepti transgressionen. τοῦ νίψασθαι νόμος οὐ προσέταξε θεῖος, ἀλλ᾽ οἱ Neque enim jubebat lex divina ne ederent priusπρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ. Φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι quam lavarent, sed seniores populi. Ait enim Οι Φαρισαῖοι καὶ πάντες οἱ Ἰουδαῖοι, ἐὰν μὴ Marcus Pharisæi omnesque Judæi nisi crebro laπυγμή νίψωνται τὰς χεῖρας, οὐκ ἐσθίουσιν, verint manus, non capiunt cibum, observantes morκρατοῦντες τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων. dicus traditionem seniorum; el a foro revertentes, Καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς, ἐὰν μὴ ῥαντίσωνται, οὐκ nisi aspergantur, non comedunt, multaque sunt alia ἐσθίουσι. Καὶ ἄλλα πολλὰ ἐστιν, ἃ παρέλαβον quæ servanda acceperunt, nempe lotiones poculorum κρατεῖν, βαπτισμούς ποτηρίων καὶ ξεστῶν, καὶ el arceorum, et cramentorum, et lectorum. Hæc χαλκίων καὶ κλινών. Ταῦτα μέν φησιν ὁ Μάρκος. quidem ait Marcus s. Πυγμή autem lavari (quod Εστι δὲ πυγμῇ νίπτεσθαι τὸ νίπτεσθαι μέχρι τοῦ habet Marcus) est, usque ad cubitum lavari. Adἀγχῶνος. Εβάπτιζον δὲ τὰ ποτήρια, καὶ τοὺς verte quod ubi in Marco cum cæteris omnibus ξέστας, καὶ τὰ χαλκία καὶ τὰς κλίνας, ἁγιάζειν interpretibus vertentes dicimus: crebro lavarint, οὕτω ταῦτα δοκοῦντες. Καὶ ἄλλα πολλὰ ἑκαινο- loco dictionis crebro, habet Græra πυγμῇ, ideo τόμουν, τὸν μὲν νόμον παραβαίνοντες, τὰ κατα- dicit auctor noster quod πυγμή lavari, est usque γέλαστα δὲ ταῦτα παραφυλάττοντες. Οἱ μαθηταὶ δὲ ad cubitum lavari: idque ab etymologia deduci πολλάκις ἀνίπτοις χερσὶν ἤσθιον, οὐκ ἐπιτηδεύοντες videtur: Est enim πυγμή, ης, pugnus, πυγών, τοῦτο· πῶς γὰρ; οἱ μηδὲν μηδέποτε τοιοῦτον παρατηροῦντες· ἀλλὰ μόνης τῆς ἀρετῆς φροντίζοντες, τὰ τῆς σωματικῆς χρείας περιεφρόνουν, ὡς μηδὲν εἰς ψυχὴν δυνάμενα βλάπτειν. ⋅ ῶνος cubitus. Lavabant autem pocula, urceos, ramenta et lectos, existimantes ea hoc modo sanctificari: aliaque multa hujusmodi tradebant observanda, legem quidem transgredientes, hæc autem ridicula observantes. Discipuli vero frequenter illotis manibus edebant, non sectantes ista. Quomodo enim facere poterant, cum nunquam tale quippiam observassent, sed solius virtutis curam haberent, corporales consuetudines despicientes, eo quod earum transgressio nullum animæ posset afferre nocumentum? 48 Marc. VI. 45. * Joan. vi, 17. ** Marc. vii, 3, 4. Varia lectiones et notæ. Ραντίζονται Α. Ραντίσωνται infra ctiam in contextu habent codd. Euthymii. (c) Non jam ipsum. De Christo sermo est. Henlenius αὐτούς videtur legisse.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XV. xal θῶν, ἐπικαλεσώμεθα τὸν Ἰησοῦν, καὶ εὐθέως invocemus: et continuo porriget etiam nobis auxi δώσει καὶ ἡμῖν χείρα βοηθείας, καὶ ἀνελκύσει liarem manum, et extrahet nos ἡμᾶς. Καὶ Γεννησαρέτ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι ἠνάγκασε τοὺς μαθητάς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον, καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδά· ὁ δὲ Ιωάννης, ὅτι ἤρχοντο πέραν τῆς θαλάσσης εἰς Καπερναούμ. Εἰτὶ δὲ καὶ ἡ Βηθσαϊδα, καὶ ἡ Καπερναούμ, ἐν τῇ γῇ Γεννησαρέτ. Λίμνη δὲ ἡ Γεννησαρέτ, ηνωμένη τῇ Τιβεριάδι. Καὶ ἐπιγνόντες -- διεσώθησαν. Εἶδες, πῶς κατὰ μικρὸν οἱ μαθηταὶ προέκοψαν· ἄρα καὶ τὸ πλῆθος. Οὐκ ἔτι γὰρ αὐτὸν εἰς τὰς οἰκία; Ελκουσιν, οὐδὲ χεῖρας ἐπιθεῖναι ζητοῦσιν, οὐδὲ πρόσταγμα διὰ ῥήματος αὐτοῦσιν, ἀλλ' ὑψηλότερον πολλῷ καὶ θεοπρεπέστερον ἐπισπῶνται τὴν θεραπείαν. Η γὰρ αἱμόρρους πλείονα πίστιν αὐτοῖς ἐνέθηκε. ΚΕΦ. ΚΗ'. Περὶ τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Vers. 34. Ει Gennesaret. Marcus antem dr xit quod compulit discipulos suos conscendere navim et præcedere in ulteriorem ripam ad Bethsaidam. Joannes vero quod venerunt trajecto mari ad Capernaum. Sunt autem et Bethsaida et Capernaum in terra Gennesaret; slagnum vero Gennesaret unitum erat Tiberiadi. Vers. 35. Cumque agnovissent - Vers. 36. salvi facti sunt. Vidisti quomodo discipuli paulatim profecerint? vide et multitudinem. Non jamn ipsos in donum trahunt, neque ut manus imponat quærunt, neque verbi jussum expetunt, sed excelsius ac longe divinius salutem accersunt: illa enim quæ sanguinis profluvio laboraverat, majorem illis fidem induxerat. CAP. XXVIII. De transgressione pracepti Dei. Tórs ἐσθίωσιν. Ἐν πάσαις μὲν ταῖς χώραις CAP. XV. Vers. 1, 2. Tunc — edunt. In universis τῶν δώδεκα φυλῶν ἦσαν Γραμματεῖς καὶ Φαρισαίοι· quidem duodecim tribubus erant Scribæ et Pha πονηρότεροι δὲ τῶν ἄλλων ἦσαν οἱ ἀπὸ Ἱεροσολύ- risai; celeris tamen iniquiores erant qui ab Hieμων, ὡς τὴν μητρόπολιν οἰκοῦντες, καὶ διὰ τοῦτο rosolymis erant, utpote metropolim inhabitantes, τετυφωμένοι. Θεασάμενοι γὰρ τὴν μεγάλην τοῦ λαοῦ ideoque fastum majorem præ se ferentes. Videπίστιν, ἐσπούδασαν ἐλαττῶσαι αὐτήν. Καὶ τῷ Χριστῷ rant magnam populi fidem, et illam minuere coμὲν οὐδέν τι μέμψασθαι δύνανται, τῶν μαθητῶν nabantur, verum in Christo nihil erat quod carpere δὲ κατηγοροῦσιν, οὐ παρανομίαν, ἀλλὰ παράβασιν possent: sed discipulorum accusabant non iii. ἀνθρωπίνου παραγγέλματος. Τὸ γὰρ μὴ ἐσθίειν πρὸ quitatem, sed humani præcepti transgressionen. τοῦ νίψασθαι νόμος οὐ προσέταξε θεῖος, ἀλλ᾽ οἱ Neque enim jubebat lex divina ne ederent priusπρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ. Φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι quam lavarent, sed seniores populi. Ait enim Οι Φαρισαῖοι καὶ πάντες οἱ Ἰουδαῖοι, ἐὰν μὴ Marcus Pharisæi omnesque Judæi nisi crebro laπυγμή νίψωνται τὰς χεῖρας, οὐκ ἐσθίουσιν, verint manus, non capiunt cibum, observantes morκρατοῦντες τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων. dicus traditionem seniorum; el a foro revertentes, Καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς, ἐὰν μὴ ῥαντίσωνται, οὐκ nisi aspergantur, non comedunt, multaque sunt alia ἐσθίουσι. Καὶ ἄλλα πολλὰ ἐστιν, ἃ παρέλαβον quæ servanda acceperunt, nempe lotiones poculorum κρατεῖν, βαπτισμούς ποτηρίων καὶ ξεστῶν, καὶ el arceorum, et cramentorum, et lectorum. Hæc χαλκίων καὶ κλινών. Ταῦτα μέν φησιν ὁ Μάρκος. quidem ait Marcus s. Πυγμή autem lavari (quod Εστι δὲ πυγμῇ νίπτεσθαι τὸ νίπτεσθαι μέχρι τοῦ habet Marcus) est, usque ad cubitum lavari. Adἀγχῶνος. Εβάπτιζον δὲ τὰ ποτήρια, καὶ τοὺς verte quod ubi in Marco cum cæteris omnibus ξέστας, καὶ τὰ χαλκία καὶ τὰς κλίνας, ἁγιάζειν interpretibus vertentes dicimus: crebro lavarint, οὕτω ταῦτα δοκοῦντες. Καὶ ἄλλα πολλὰ ἑκαινο- loco dictionis crebro, habet Græra πυγμῇ, ideo τόμουν, τὸν μὲν νόμον παραβαίνοντες, τὰ κατα- dicit auctor noster quod πυγμή lavari, est usque γέλαστα δὲ ταῦτα παραφυλάττοντες. Οἱ μαθηταὶ δὲ ad cubitum lavari: idque ab etymologia deduci πολλάκις ἀνίπτοις χερσὶν ἤσθιον, οὐκ ἐπιτηδεύοντες videtur: Est enim πυγμή, ης, pugnus, πυγών, τοῦτο· πῶς γὰρ; οἱ μηδὲν μηδέποτε τοιοῦτον παρατηροῦντες· ἀλλὰ μόνης τῆς ἀρετῆς φροντίζοντες, τὰ τῆς σωματικῆς χρείας περιεφρόνουν, ὡς μηδὲν εἰς ψυχὴν δυνάμενα βλάπτειν. ⋅ ῶνος cubitus. Lavabant autem pocula, urceos, ramenta et lectos, existimantes ea hoc modo sanctificari: aliaque multa hujusmodi tradebant observanda, legem quidem transgredientes, hæc autem ridicula observantes. Discipuli vero frequenter illotis manibus edebant, non sectantes ista. Quomodo enim facere poterant, cum nunquam tale quippiam observassent, sed solius virtutis curam haberent, corporales consuetudines despicientes, eo quod earum transgressio nullum animæ posset afferre nocumentum? 48 Marc. VI. 45. * Joan. vi, 17. ** Marc. vii, 3, 4. Varia lectiones et notæ. Ραντίζονται Α. Ραντίσωνται infra ctiam in contextu habent codd. Euthymii. (c) Non jam ipsum. De Christo sermo est. Henlenius αὐτούς videtur legisse.

Ο δὲ — ὑμῶν; Οὐκ εἶπεν, ὅτι καλῶς ποιοῦσι και ραβαίνοντες, ἵνα μὴ δῷ τοῖς Ἰουδαίοις ἀφορμὴν φι λονεικίας, οὐδ' ὅτι κακῶς ποιοῦσιν, ἵνα μὴ βεβαιώση τὴν τοιαύτην παράδοσιν, οὐδὲ διαβάλλει τους παραδόντας αὐτὴν, ἵνα μὴ ὡς ὑβριστὴν τοῦτον ἀποστρα φῶσιν, ἀλλ' εὐθὺς ἀντεγκαλεί περὶ μείζονος ἁμαρτή ματος, δεικνύς, ὅτι τοὺς τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ παρα βαίνοντας οὐ χρὴ μέμφεσθαι τοῖς παραβαίνουσιν ἀνθρώπων παράδοσιν. Εἶτα λέγει, καὶ ποίαν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ παραβαίνουσι, καὶ διὰ ποίαν παράδοσιν αὐτῶν, καὶ εἰς μέσον φέρει μάλιστα τὴν ἐπιπολάζούσαν τότε παρανομίαν. Vers. S. At ille - vestram? Non dixit, Bene faciunt transgrediendo, ne Judæis contentionis occasionem praeberet. Nec dixit, Male faciunt, ne bujusmodi traditionem confirmaret. Neque eos caJumniatur qui illam tradiderant, ne tanquam contumeliorum) eum aversarentur. Sed statim e diverso de majori precato accusat: ostendens non oportere eos qui Dei præceptum transgrediuntur, accusare illos, qui hominum traditionem prætereunt Deinde etiam dicit, quod Dei præceptum transgrediuntur, et propter quain traditionem suam: ac illam præcipue in medium adducit iniquitatem, quæ tunc inde emergebat Vers. 4. Nam - moriatur. 'In libro Exodi ambo hæc præcepta habentur. Vers. 5. Vos in tuum territur commodum. Dimcilis est horum ordo verborum, nisi primum rem enarremus. Seniores Judæorum docuerant juvenes, ut prætextu divini cultus parentes contemnerent. Si quis enim parentum peteret a filio ovem aut vi.alum, aut aliud quippiam, prrcipiebant illis, ut dicerent: Munus est Deo, quodcunque ex me in tuum vertitur commodumn, hoc est, Deo consecratum est quodcunque a me lucrifacis: et ita docebant eos despicere parentes ac legem transgredi. Ignominia siquidem est, legisque transgressio, filios resistere parentibus. Nam et ipsos parentes Dei prætextu fraudabant re debita, et nec Deo illam offerebant. Hæc itaque rei narratio est. Nunc vero oportet et dicta interpretari. Vos autem dicilis, hoc est, vos interpretarini, vos docetis deceptionem illam humanam: Quisquis dixerit patri vel matri, Munus est Deo consecratum quidquid ex me in tuam vertitur commodum, sive quidquid ex me lucrifacere cupis. + Quidam autem per defectum interpretantur hoc dictum dicentes: Deus quidem hæc vel illa præcepit; vos autem hæc rejicientes dicitis, Quis quis dixerit patri vel matri, Corban sive munus est Deo quæsitum, quodcunque ex me in tuum vertitur co.amodum, liberatus est. Hoc enim dicunt deficere, utpote Judæis notum ad quos dirigebat sermonem. Vers. 5. Ει — suam. Et talis homo jam impudens effectus, deinceps non honorabit parentes SUOS. Vers. 6. Et vestram. Cum manifeste demonstraverit illos iniquitatis præceptores esse,ex consequenti quoque discipulos suos accusatione liberavit quod illorum non servarent traditionem, qui Dei præceptum non servabant. Vers. 7. Hypocrita - Isaias. Hypocritas illos dixit, quia legem servare videbantur, ipsam tamen Ο γὰρ τελευτάτω. Ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέ σεως καὶ ἄμφω αὗται αἱ ἐντολαὶ κεῖνται. Ὑμεῖς — ὠφεληθῇς. Δυσχερής ἢ τῶν ῥητῶν τούτων ἔσται σύνταξις, εἰ μὴ προδιηγησόμεθα την ὑπόθεσιν. Οἱ πρεσβύτεροι τῶν Ἰουδαίων ἐπαίδευσαν τοὺς νέους, ἐν προφάσει ευσεβείας, καταφρονεῖν τῶν γονέων. Εἰ γὰρ τις τῶν γονέων ἐζήτησε λαβεῖν ἀπὸ τῶν τοῦ υἱοῦ πρόβατον, ἢ μόσχον ἢ ἑτερόν τι, παρήγγελλον αὐτοῖς λέγειν, ὅτι Δωρόν ἐστι τῷ Θεῷ, δ᾽ ἂν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς, τουτέστιν, ἀφιέρωται τῷ Θεῷ, δ ἂν ἐξ ἐμοῦ κερδανείς. Καὶ οὕτως ἐδίδασκον αὐτοὺς ἀτιμάζειν τοὺς γονεῖς καὶ παρανομείν. Ατιμία γὰρ, τὸ τοὺς παῖδας ἀπατᾷν τοὺς γονεῖς, καὶ παρανομία. Τούς τε γὰρ γονεῖς ἀπεστέρουν προφάσει τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐδὲ τῷ Θεῷ προσέφερον. Η μὲν οὖν διήγησις τοιαύτη. Χρὴ δὲ λοιπὸν ἑρμηνεῦσαι καὶ τὰ ῥητά. Ὑμεῖς δὲ λέγετε, ἀντὶ τοῦ, Ὑμεῖς ἑρμηνεύετε, ὑμεῖς διδάσκετε τὴν ἀπάτην τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ὃς ἂν εἴπῃ τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρὶ, ὅτι Δωρόν ἐστι τῷ Θεῷ δ ἂν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς, εἴτούν, δ ἂν ἐξ ἐμοῦ κερδάναι θέλῃς. [Τινὲς δὲ ἐλλειπτικῶς τὸ ῥητὸν ἑρμηνεύοντες, φασὶν, ὅτι ὁ μὲν Θεὸς ἐνετείλατο τάδε καὶ τάδε· ὑμεῖς δὲ, ταῦτα ἀθετοῦντες, λέγετε, ὅτι ὃς ἂν εἴπη τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρὶ Κορβάν, ἤτοι, δωρόν ἐστι τῷ Θεῷ τὸ ζητούμενον, ἠλευθέρωται. Τοῦτο γὰρ λέγου σιν ἐλλείπειν, ὡς τοῖς Ἰουδαίοις γνώριμον, πρὸς οὓς εἴρηκε' τὸν λόγον.] Καὶ αὐτοῦ. Καὶ ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος, ἀναίσχυντος τοῦ λοιποῦ γενόμενος, οὐκ ἔτι τιμήσει τοὺς γονεῖς αὐτοῦ. Καὶ — ἡμῶν. Προδήλως ἀποδείξας αὐτοὺς παρανομίας διδασκάλους, ἀπήλλαξε μέμψεω; λοιπὸν καὶ τοὺς μαθητὲς αὐτοῦ, μὴ τηροῦντας την παράδοσιν τῶν μὴ τηρούντων τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ. Υποκριταί Ησαΐας. Υποκριτὰς αὐτοὺς εἶ πεν, ὡς δοκοῦντας μὲν ἐγνόμους, ὄντας δὲ παρανό Varia lectiones et notæ. Imo, τῆς Ἐξόδου. Scilicet Exod. xx, 12; xxΙ, 17. Atque ita legit etiam Henlenius. Hæc Huetius, tanquam ex Origenis catena, laudat ad Orig. III. p. 489. nota 8. Τῶν abest A. 'Εάν, Α. Inclusa in margine habet A.

Ο δὲ — ὑμῶν; Οὐκ εἶπεν, ὅτι καλῶς ποιοῦσι και ραβαίνοντες, ἵνα μὴ δῷ τοῖς Ἰουδαίοις ἀφορμὴν φι λονεικίας, οὐδ' ὅτι κακῶς ποιοῦσιν, ἵνα μὴ βεβαιώση τὴν τοιαύτην παράδοσιν, οὐδὲ διαβάλλει τους παραδόντας αὐτὴν, ἵνα μὴ ὡς ὑβριστὴν τοῦτον ἀποστρα φῶσιν, ἀλλ' εὐθὺς ἀντεγκαλεί περὶ μείζονος ἁμαρτή ματος, δεικνύς, ὅτι τοὺς τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ παρα βαίνοντας οὐ χρὴ μέμφεσθαι τοῖς παραβαίνουσιν ἀνθρώπων παράδοσιν. Εἶτα λέγει, καὶ ποίαν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ παραβαίνουσι, καὶ διὰ ποίαν παράδοσιν αὐτῶν, καὶ εἰς μέσον φέρει μάλιστα τὴν ἐπιπολάζούσαν τότε παρανομίαν. Vers. S. At ille - vestram? Non dixit, Bene faciunt transgrediendo, ne Judæis contentionis occasionem praeberet. Nec dixit, Male faciunt, ne bujusmodi traditionem confirmaret. Neque eos caJumniatur qui illam tradiderant, ne tanquam contumeliorum) eum aversarentur. Sed statim e diverso de majori precato accusat: ostendens non oportere eos qui Dei præceptum transgrediuntur, accusare illos, qui hominum traditionem prætereunt Deinde etiam dicit, quod Dei præceptum transgrediuntur, et propter quain traditionem suam: ac illam præcipue in medium adducit iniquitatem, quæ tunc inde emergebat Vers. 4. Nam - moriatur. 'In libro Exodi ambo hæc præcepta habentur. Vers. 5. Vos in tuum territur commodum. Dimcilis est horum ordo verborum, nisi primum rem enarremus. Seniores Judæorum docuerant juvenes, ut prætextu divini cultus parentes contemnerent. Si quis enim parentum peteret a filio ovem aut vi.alum, aut aliud quippiam, prrcipiebant illis, ut dicerent: Munus est Deo, quodcunque ex me in tuum vertitur commodumn, hoc est, Deo consecratum est quodcunque a me lucrifacis: et ita docebant eos despicere parentes ac legem transgredi. Ignominia siquidem est, legisque transgressio, filios resistere parentibus. Nam et ipsos parentes Dei prætextu fraudabant re debita, et nec Deo illam offerebant. Hæc itaque rei narratio est. Nunc vero oportet et dicta interpretari. Vos autem dicilis, hoc est, vos interpretarini, vos docetis deceptionem illam humanam: Quisquis dixerit patri vel matri, Munus est Deo consecratum quidquid ex me in tuam vertitur commodum, sive quidquid ex me lucrifacere cupis. + Quidam autem per defectum interpretantur hoc dictum dicentes: Deus quidem hæc vel illa præcepit; vos autem hæc rejicientes dicitis, Quis quis dixerit patri vel matri, Corban sive munus est Deo quæsitum, quodcunque ex me in tuum vertitur co.amodum, liberatus est. Hoc enim dicunt deficere, utpote Judæis notum ad quos dirigebat sermonem. Vers. 5. Ει — suam. Et talis homo jam impudens effectus, deinceps non honorabit parentes SUOS. Vers. 6. Et vestram. Cum manifeste demonstraverit illos iniquitatis præceptores esse,ex consequenti quoque discipulos suos accusatione liberavit quod illorum non servarent traditionem, qui Dei præceptum non servabant. Vers. 7. Hypocrita - Isaias. Hypocritas illos dixit, quia legem servare videbantur, ipsam tamen Ο γὰρ τελευτάτω. Ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέ σεως καὶ ἄμφω αὗται αἱ ἐντολαὶ κεῖνται. Ὑμεῖς — ὠφεληθῇς. Δυσχερής ἢ τῶν ῥητῶν τούτων ἔσται σύνταξις, εἰ μὴ προδιηγησόμεθα την ὑπόθεσιν. Οἱ πρεσβύτεροι τῶν Ἰουδαίων ἐπαίδευσαν τοὺς νέους, ἐν προφάσει ευσεβείας, καταφρονεῖν τῶν γονέων. Εἰ γὰρ τις τῶν γονέων ἐζήτησε λαβεῖν ἀπὸ τῶν τοῦ υἱοῦ πρόβατον, ἢ μόσχον ἢ ἑτερόν τι, παρήγγελλον αὐτοῖς λέγειν, ὅτι Δωρόν ἐστι τῷ Θεῷ, δ᾽ ἂν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς, τουτέστιν, ἀφιέρωται τῷ Θεῷ, δ ἂν ἐξ ἐμοῦ κερδανείς. Καὶ οὕτως ἐδίδασκον αὐτοὺς ἀτιμάζειν τοὺς γονεῖς καὶ παρανομείν. Ατιμία γὰρ, τὸ τοὺς παῖδας ἀπατᾷν τοὺς γονεῖς, καὶ παρανομία. Τούς τε γὰρ γονεῖς ἀπεστέρουν προφάσει τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐδὲ τῷ Θεῷ προσέφερον. Η μὲν οὖν διήγησις τοιαύτη. Χρὴ δὲ λοιπὸν ἑρμηνεῦσαι καὶ τὰ ῥητά. Ὑμεῖς δὲ λέγετε, ἀντὶ τοῦ, Ὑμεῖς ἑρμηνεύετε, ὑμεῖς διδάσκετε τὴν ἀπάτην τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ὃς ἂν εἴπῃ τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρὶ, ὅτι Δωρόν ἐστι τῷ Θεῷ δ ἂν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς, εἴτούν, δ ἂν ἐξ ἐμοῦ κερδάναι θέλῃς. [Τινὲς δὲ ἐλλειπτικῶς τὸ ῥητὸν ἑρμηνεύοντες, φασὶν, ὅτι ὁ μὲν Θεὸς ἐνετείλατο τάδε καὶ τάδε· ὑμεῖς δὲ, ταῦτα ἀθετοῦντες, λέγετε, ὅτι ὃς ἂν εἴπη τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρὶ Κορβάν, ἤτοι, δωρόν ἐστι τῷ Θεῷ τὸ ζητούμενον, ἠλευθέρωται. Τοῦτο γὰρ λέγου σιν ἐλλείπειν, ὡς τοῖς Ἰουδαίοις γνώριμον, πρὸς οὓς εἴρηκε' τὸν λόγον.] Καὶ αὐτοῦ. Καὶ ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος, ἀναίσχυντος τοῦ λοιποῦ γενόμενος, οὐκ ἔτι τιμήσει τοὺς γονεῖς αὐτοῦ. Καὶ — ἡμῶν. Προδήλως ἀποδείξας αὐτοὺς παρανομίας διδασκάλους, ἀπήλλαξε μέμψεω; λοιπὸν καὶ τοὺς μαθητὲς αὐτοῦ, μὴ τηροῦντας την παράδοσιν τῶν μὴ τηρούντων τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ. Υποκριταί Ησαΐας. Υποκριτὰς αὐτοὺς εἶ πεν, ὡς δοκοῦντας μὲν ἐγνόμους, ὄντας δὲ παρανό Varia lectiones et notæ. Imo, τῆς Ἐξόδου. Scilicet Exod. xx, 12; xxΙ, 17. Atque ita legit etiam Henlenius. Hæc Huetius, tanquam ex Origenis catena, laudat ad Orig. III. p. 489. nota 8. Τῶν abest A. 'Εάν, Α. Inclusa in margine habet A.

Ο δὲ — ὑμῶν; Οὐκ εἶπεν, ὅτι καλῶς ποιοῦσι και ραβαίνοντες, ἵνα μὴ δῷ τοῖς Ἰουδαίοις ἀφορμὴν φι λονεικίας, οὐδ' ὅτι κακῶς ποιοῦσιν, ἵνα μὴ βεβαιώση τὴν τοιαύτην παράδοσιν, οὐδὲ διαβάλλει τους παραδόντας αὐτὴν, ἵνα μὴ ὡς ὑβριστὴν τοῦτον ἀποστρα φῶσιν, ἀλλ' εὐθὺς ἀντεγκαλεί περὶ μείζονος ἁμαρτή ματος, δεικνύς, ὅτι τοὺς τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ παρα βαίνοντας οὐ χρὴ μέμφεσθαι τοῖς παραβαίνουσιν ἀνθρώπων παράδοσιν. Εἶτα λέγει, καὶ ποίαν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ παραβαίνουσι, καὶ διὰ ποίαν παράδοσιν αὐτῶν, καὶ εἰς μέσον φέρει μάλιστα τὴν ἐπιπολάζούσαν τότε παρανομίαν. Vers. S. At ille - vestram? Non dixit, Bene faciunt transgrediendo, ne Judæis contentionis occasionem praeberet. Nec dixit, Male faciunt, ne bujusmodi traditionem confirmaret. Neque eos caJumniatur qui illam tradiderant, ne tanquam contumeliorum) eum aversarentur. Sed statim e diverso de majori precato accusat: ostendens non oportere eos qui Dei præceptum transgrediuntur, accusare illos, qui hominum traditionem prætereunt Deinde etiam dicit, quod Dei præceptum transgrediuntur, et propter quain traditionem suam: ac illam præcipue in medium adducit iniquitatem, quæ tunc inde emergebat Vers. 4. Nam - moriatur. 'In libro Exodi ambo hæc præcepta habentur. Vers. 5. Vos in tuum territur commodum. Dimcilis est horum ordo verborum, nisi primum rem enarremus. Seniores Judæorum docuerant juvenes, ut prætextu divini cultus parentes contemnerent. Si quis enim parentum peteret a filio ovem aut vi.alum, aut aliud quippiam, prrcipiebant illis, ut dicerent: Munus est Deo, quodcunque ex me in tuum vertitur commodumn, hoc est, Deo consecratum est quodcunque a me lucrifacis: et ita docebant eos despicere parentes ac legem transgredi. Ignominia siquidem est, legisque transgressio, filios resistere parentibus. Nam et ipsos parentes Dei prætextu fraudabant re debita, et nec Deo illam offerebant. Hæc itaque rei narratio est. Nunc vero oportet et dicta interpretari. Vos autem dicilis, hoc est, vos interpretarini, vos docetis deceptionem illam humanam: Quisquis dixerit patri vel matri, Munus est Deo consecratum quidquid ex me in tuam vertitur commodum, sive quidquid ex me lucrifacere cupis. + Quidam autem per defectum interpretantur hoc dictum dicentes: Deus quidem hæc vel illa præcepit; vos autem hæc rejicientes dicitis, Quis quis dixerit patri vel matri, Corban sive munus est Deo quæsitum, quodcunque ex me in tuum vertitur co.amodum, liberatus est. Hoc enim dicunt deficere, utpote Judæis notum ad quos dirigebat sermonem. Vers. 5. Ει — suam. Et talis homo jam impudens effectus, deinceps non honorabit parentes SUOS. Vers. 6. Et vestram. Cum manifeste demonstraverit illos iniquitatis præceptores esse,ex consequenti quoque discipulos suos accusatione liberavit quod illorum non servarent traditionem, qui Dei præceptum non servabant. Vers. 7. Hypocrita - Isaias. Hypocritas illos dixit, quia legem servare videbantur, ipsam tamen Ο γὰρ τελευτάτω. Ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέ σεως καὶ ἄμφω αὗται αἱ ἐντολαὶ κεῖνται. Ὑμεῖς — ὠφεληθῇς. Δυσχερής ἢ τῶν ῥητῶν τούτων ἔσται σύνταξις, εἰ μὴ προδιηγησόμεθα την ὑπόθεσιν. Οἱ πρεσβύτεροι τῶν Ἰουδαίων ἐπαίδευσαν τοὺς νέους, ἐν προφάσει ευσεβείας, καταφρονεῖν τῶν γονέων. Εἰ γὰρ τις τῶν γονέων ἐζήτησε λαβεῖν ἀπὸ τῶν τοῦ υἱοῦ πρόβατον, ἢ μόσχον ἢ ἑτερόν τι, παρήγγελλον αὐτοῖς λέγειν, ὅτι Δωρόν ἐστι τῷ Θεῷ, δ᾽ ἂν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς, τουτέστιν, ἀφιέρωται τῷ Θεῷ, δ ἂν ἐξ ἐμοῦ κερδανείς. Καὶ οὕτως ἐδίδασκον αὐτοὺς ἀτιμάζειν τοὺς γονεῖς καὶ παρανομείν. Ατιμία γὰρ, τὸ τοὺς παῖδας ἀπατᾷν τοὺς γονεῖς, καὶ παρανομία. Τούς τε γὰρ γονεῖς ἀπεστέρουν προφάσει τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐδὲ τῷ Θεῷ προσέφερον. Η μὲν οὖν διήγησις τοιαύτη. Χρὴ δὲ λοιπὸν ἑρμηνεῦσαι καὶ τὰ ῥητά. Ὑμεῖς δὲ λέγετε, ἀντὶ τοῦ, Ὑμεῖς ἑρμηνεύετε, ὑμεῖς διδάσκετε τὴν ἀπάτην τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ὃς ἂν εἴπῃ τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρὶ, ὅτι Δωρόν ἐστι τῷ Θεῷ δ ἂν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς, εἴτούν, δ ἂν ἐξ ἐμοῦ κερδάναι θέλῃς. [Τινὲς δὲ ἐλλειπτικῶς τὸ ῥητὸν ἑρμηνεύοντες, φασὶν, ὅτι ὁ μὲν Θεὸς ἐνετείλατο τάδε καὶ τάδε· ὑμεῖς δὲ, ταῦτα ἀθετοῦντες, λέγετε, ὅτι ὃς ἂν εἴπη τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρὶ Κορβάν, ἤτοι, δωρόν ἐστι τῷ Θεῷ τὸ ζητούμενον, ἠλευθέρωται. Τοῦτο γὰρ λέγου σιν ἐλλείπειν, ὡς τοῖς Ἰουδαίοις γνώριμον, πρὸς οὓς εἴρηκε' τὸν λόγον.] Καὶ αὐτοῦ. Καὶ ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος, ἀναίσχυντος τοῦ λοιποῦ γενόμενος, οὐκ ἔτι τιμήσει τοὺς γονεῖς αὐτοῦ. Καὶ — ἡμῶν. Προδήλως ἀποδείξας αὐτοὺς παρανομίας διδασκάλους, ἀπήλλαξε μέμψεω; λοιπὸν καὶ τοὺς μαθητὲς αὐτοῦ, μὴ τηροῦντας την παράδοσιν τῶν μὴ τηρούντων τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ. Υποκριταί Ησαΐας. Υποκριτὰς αὐτοὺς εἶ πεν, ὡς δοκοῦντας μὲν ἐγνόμους, ὄντας δὲ παρανό Varia lectiones et notæ. Imo, τῆς Ἐξόδου. Scilicet Exod. xx, 12; xxΙ, 17. Atque ita legit etiam Henlenius. Hæc Huetius, tanquam ex Origenis catena, laudat ad Orig. III. p. 489. nota 8. Τῶν abest A. 'Εάν, Α. Inclusa in margine habet A.

Ο δὲ — ὑμῶν; Οὐκ εἶπεν, ὅτι καλῶς ποιοῦσι και ραβαίνοντες, ἵνα μὴ δῷ τοῖς Ἰουδαίοις ἀφορμὴν φι λονεικίας, οὐδ' ὅτι κακῶς ποιοῦσιν, ἵνα μὴ βεβαιώση τὴν τοιαύτην παράδοσιν, οὐδὲ διαβάλλει τους παραδόντας αὐτὴν, ἵνα μὴ ὡς ὑβριστὴν τοῦτον ἀποστρα φῶσιν, ἀλλ' εὐθὺς ἀντεγκαλεί περὶ μείζονος ἁμαρτή ματος, δεικνύς, ὅτι τοὺς τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ παρα βαίνοντας οὐ χρὴ μέμφεσθαι τοῖς παραβαίνουσιν ἀνθρώπων παράδοσιν. Εἶτα λέγει, καὶ ποίαν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ παραβαίνουσι, καὶ διὰ ποίαν παράδοσιν αὐτῶν, καὶ εἰς μέσον φέρει μάλιστα τὴν ἐπιπολάζούσαν τότε παρανομίαν. Vers. S. At ille - vestram? Non dixit, Bene faciunt transgrediendo, ne Judæis contentionis occasionem praeberet. Nec dixit, Male faciunt, ne bujusmodi traditionem confirmaret. Neque eos caJumniatur qui illam tradiderant, ne tanquam contumeliorum) eum aversarentur. Sed statim e diverso de majori precato accusat: ostendens non oportere eos qui Dei præceptum transgrediuntur, accusare illos, qui hominum traditionem prætereunt Deinde etiam dicit, quod Dei præceptum transgrediuntur, et propter quain traditionem suam: ac illam præcipue in medium adducit iniquitatem, quæ tunc inde emergebat Vers. 4. Nam - moriatur. 'In libro Exodi ambo hæc præcepta habentur. Vers. 5. Vos in tuum territur commodum. Dimcilis est horum ordo verborum, nisi primum rem enarremus. Seniores Judæorum docuerant juvenes, ut prætextu divini cultus parentes contemnerent. Si quis enim parentum peteret a filio ovem aut vi.alum, aut aliud quippiam, prrcipiebant illis, ut dicerent: Munus est Deo, quodcunque ex me in tuum vertitur commodumn, hoc est, Deo consecratum est quodcunque a me lucrifacis: et ita docebant eos despicere parentes ac legem transgredi. Ignominia siquidem est, legisque transgressio, filios resistere parentibus. Nam et ipsos parentes Dei prætextu fraudabant re debita, et nec Deo illam offerebant. Hæc itaque rei narratio est. Nunc vero oportet et dicta interpretari. Vos autem dicilis, hoc est, vos interpretarini, vos docetis deceptionem illam humanam: Quisquis dixerit patri vel matri, Munus est Deo consecratum quidquid ex me in tuam vertitur commodum, sive quidquid ex me lucrifacere cupis. + Quidam autem per defectum interpretantur hoc dictum dicentes: Deus quidem hæc vel illa præcepit; vos autem hæc rejicientes dicitis, Quis quis dixerit patri vel matri, Corban sive munus est Deo quæsitum, quodcunque ex me in tuum vertitur co.amodum, liberatus est. Hoc enim dicunt deficere, utpote Judæis notum ad quos dirigebat sermonem. Vers. 5. Ει — suam. Et talis homo jam impudens effectus, deinceps non honorabit parentes SUOS. Vers. 6. Et vestram. Cum manifeste demonstraverit illos iniquitatis præceptores esse,ex consequenti quoque discipulos suos accusatione liberavit quod illorum non servarent traditionem, qui Dei præceptum non servabant. Vers. 7. Hypocrita - Isaias. Hypocritas illos dixit, quia legem servare videbantur, ipsam tamen Ο γὰρ τελευτάτω. Ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέ σεως καὶ ἄμφω αὗται αἱ ἐντολαὶ κεῖνται. Ὑμεῖς — ὠφεληθῇς. Δυσχερής ἢ τῶν ῥητῶν τούτων ἔσται σύνταξις, εἰ μὴ προδιηγησόμεθα την ὑπόθεσιν. Οἱ πρεσβύτεροι τῶν Ἰουδαίων ἐπαίδευσαν τοὺς νέους, ἐν προφάσει ευσεβείας, καταφρονεῖν τῶν γονέων. Εἰ γὰρ τις τῶν γονέων ἐζήτησε λαβεῖν ἀπὸ τῶν τοῦ υἱοῦ πρόβατον, ἢ μόσχον ἢ ἑτερόν τι, παρήγγελλον αὐτοῖς λέγειν, ὅτι Δωρόν ἐστι τῷ Θεῷ, δ᾽ ἂν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς, τουτέστιν, ἀφιέρωται τῷ Θεῷ, δ ἂν ἐξ ἐμοῦ κερδανείς. Καὶ οὕτως ἐδίδασκον αὐτοὺς ἀτιμάζειν τοὺς γονεῖς καὶ παρανομείν. Ατιμία γὰρ, τὸ τοὺς παῖδας ἀπατᾷν τοὺς γονεῖς, καὶ παρανομία. Τούς τε γὰρ γονεῖς ἀπεστέρουν προφάσει τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐδὲ τῷ Θεῷ προσέφερον. Η μὲν οὖν διήγησις τοιαύτη. Χρὴ δὲ λοιπὸν ἑρμηνεῦσαι καὶ τὰ ῥητά. Ὑμεῖς δὲ λέγετε, ἀντὶ τοῦ, Ὑμεῖς ἑρμηνεύετε, ὑμεῖς διδάσκετε τὴν ἀπάτην τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ὃς ἂν εἴπῃ τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρὶ, ὅτι Δωρόν ἐστι τῷ Θεῷ δ ἂν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς, εἴτούν, δ ἂν ἐξ ἐμοῦ κερδάναι θέλῃς. [Τινὲς δὲ ἐλλειπτικῶς τὸ ῥητὸν ἑρμηνεύοντες, φασὶν, ὅτι ὁ μὲν Θεὸς ἐνετείλατο τάδε καὶ τάδε· ὑμεῖς δὲ, ταῦτα ἀθετοῦντες, λέγετε, ὅτι ὃς ἂν εἴπη τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρὶ Κορβάν, ἤτοι, δωρόν ἐστι τῷ Θεῷ τὸ ζητούμενον, ἠλευθέρωται. Τοῦτο γὰρ λέγου σιν ἐλλείπειν, ὡς τοῖς Ἰουδαίοις γνώριμον, πρὸς οὓς εἴρηκε' τὸν λόγον.] Καὶ αὐτοῦ. Καὶ ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος, ἀναίσχυντος τοῦ λοιποῦ γενόμενος, οὐκ ἔτι τιμήσει τοὺς γονεῖς αὐτοῦ. Καὶ — ἡμῶν. Προδήλως ἀποδείξας αὐτοὺς παρανομίας διδασκάλους, ἀπήλλαξε μέμψεω; λοιπὸν καὶ τοὺς μαθητὲς αὐτοῦ, μὴ τηροῦντας την παράδοσιν τῶν μὴ τηρούντων τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ. Υποκριταί Ησαΐας. Υποκριτὰς αὐτοὺς εἶ πεν, ὡς δοκοῦντας μὲν ἐγνόμους, ὄντας δὲ παρανό Varia lectiones et notæ. Imo, τῆς Ἐξόδου. Scilicet Exod. xx, 12; xxΙ, 17. Atque ita legit etiam Henlenius. Hæc Huetius, tanquam ex Origenis catena, laudat ad Orig. III. p. 489. nota 8. Τῶν abest A. 'Εάν, Α. Inclusa in margine habet A.

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XV. μους. "Αγει δὲ τὸν προφήτην εἰς μέσον, πάλαι κατ- transgrediebantur. Prophetam autem in medium ηγοροῦντα αὐτῶν, ὁ νῦν οὗτος κατηγόρησε, καὶ δείκνυσιν, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ κἀκεῖνα δι᾽ ἐκείνου φθεγξάμενος. Λέγων - ἀνθρώπων. Εἰπών, ότι 'Εγγίζει μοι τῷ στόματι, ἐφηρμήνευσε τοῦτο, προσθεὶς, ὅτι καὶ τοῖς χείλεσί με τιμᾶ· Θεὸν ὁμολογῶν με καὶ ποιητὴν, καὶ Κύριον τοῦ παντός· ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω διίσταται ἀπ' ἐμοῦ, μὴ πλησιάζουσα τοῖς ἐμοῖς 08λήμασι· μάτην δε σέβονταί με, μὴ τὰς ἐμὰς φυλάσσοντες ἐντολὰς, ἀλλὰ διδάσκοντες διδασκαλίας, οὖσας εντάλματα ἀνθρώπων, καὶ οὐ τοῦ Θεοῦ. Φοβηθῶμεν οὖν καὶ ἡμεῖς, ὁ τοῦ Χριστοῦ λαὸς, μὴ καὶ καθ' ἡμῶν ταῦτα ῥηθείη. Καὶ — αὐτοῖς. Ἐκείνους μὲν ἐπιστομίσας καὶ καταισχύνας ἀφῆκεν, ὡς ἀνιάτους· τρέπει δὲ τὸν λόγον πρὸς τὸν ὄχλον, ὡς ἀξιολογώτερον. Ακούστε συνίετε. 'Ακούετε, δ ἐρῶ, καὶ γνῶτε αὐτό. Λέγει δὲ τοῦτο, τιμῶν αὐτοὺς, ἵνα εύ παράδεκτον γένηται τὸ ῥηθησόμενον. Οὐ — ἄνθρωπον. Κοινοῖ, ἀντὶ τοῦ, μιαίνει. Δέ γει τοίνυν, ὅτι οὐχ ὁ ἀπὸ τῶν ἀνίπτων χειρῶν ῥύπος, μετὰ τῶν βρωμάτων εἰσερχόμενος εἰς τὸ στόμα, μιαίνει τὸν ἄνθρωπον· οὐδὲ γὰρ ἅπτεται τῆς ψυχῆς· μόνον γὰρ μιαρόν ἡ ἁμαρτία, βλάπτουσα τὴν ψυχήν. Ἡ μὲν οὖν πρόχειρος ερμηνεία τοῦ ῥητοῦ τοιαύτη. Φασὶ δὲ καὶ ἄλλην ὑποκεκρύφθαι βαθυτέραν, ὅτι οὐδὲν, παρὰ Θεοῦ γενόμενον, φύσει μιαρόν ἐστι. Φησὶ γὰρ ὁ Μωϋσῆς· Καὶ εἶδεν ὁ Θεὸς τὰ πάντα, ὅσα ἐποίησε, καὶ ἰδοὺ, καλὰ λίαν. Καὶ λέγουσι διὰ ταύτης τῆς βαθυτέρας τὴν τῶν βρωμάτων ἐκβάλλεσθαι παρατήρησιν, ἣν Ἰουδαῖοι παρεφυλάττοντο. Τοῦ γὰρ περὶ βρωμάτων νόμου συμβολικήν θεω ρίαν ἔχοντος, οἱ Ἰουδαῖοι μηδὲν ὑψηλὸν ἐννοεῖν δυνάμενοι, σωματικῶς πάντα καὶ κατὰ τὸ φαινόμε νον ἐξελαμβάνοντο. Ἀλλὰ — ἄνθρωπον. Εκπορεύεται ἐκ τοῦ στό ματος πᾶς λόγος· ἀλλὰ περὶ τοῦ πονηροῦ λέγει νῦν, ὃς ἔχει πηγὴν τὴν καρδίαν. Προϊὼν δὲ σαφηνίζει τὰ ἀσαφῶς ἐνταῦθα ῥηθέντα. Τότε· ἐσκανδαλίσθησαν. Ποῖον λόγον Δηλαδή τὸν λέγοντα, ὅτι οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. Ανέτρεπε γὰρ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων. ῾Ο δὲ — ἐκριζωθήσεται. Φυτείαν λέγει νῦν τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων καὶ τὰ ἐντώματα τῶν ἀνθρώπων. Αφετε αὐτούς. ὓς ἀνιάτους. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ ἐθεράπευσε τὸ σκάνδαλον αὐτῶν, εἰδὼς αὐτοὺς οὐδὲν ὠφεληθησομένους. Οδηγοί τυφλῶν. Τυφλοὺς αὐτούς φησιν, ὡς πηρωθέντας τὸν τῆς ψυχῆς ὀφθαλμὸν ὑπὸ τοῦ ρεύματος τῶν παθῶν, καὶ ὡς μὴ δυναμένους ενατενίζειν τῷ κι Gen. 1, 31. adducit, qui jam olim illos accusabat de bis, de quibus ipse nunc eos accusat; et se eum esso ostendit, qui etiam illa per prophetam loqve batur Vers. 7. Dicens V. 9. hominum. Postquam dixit: Appropinquat mihi ore, interpretatns est hoc, addens Et labiis me honorat, Deum me esse confitens et Creatorem ac Dominum universi. Cor autem eorum longe abest a me, non appropinquans meis voluntatibus. Frustra autem colunt me, cuni mea non servent præcepta, sed doceant doetrinas quæ sunt præcepta hominum et non Dei. Timeamus ergo et nos qui sumus Christi populus, ne etiam adversum nos hæc dicantur. Vers. 10. Ει eis. Illos tanquam incurabiles reliquit, ubi silentium eis imposuisset, eosque confudisset convertit autem sermonem ad turbam tanquam digniorem quæ audiat. Vers. 11. Audile — intelligite. Audite quod dio et intelligite illud. Hoc autem ait honorans illos, ut facilius suscipiatur quod dicturus est. Vers. 11. Non- hominem. Hoc est: Non sordes manuum illotarum quæ una cum escis in os ingrediuntur contaminant aut conspurcant hominem, quia nec tangunt animam: solum namque peccatum fœdum est, quod animæ nocet. Talis autem dicti hujus interpretatio in promptu est. Aiunt autem et alteram profundius esse reclusam, puta quod nihil factum a Deo, natura impurum est. Ait enim Moses: Et vidit Deus quæcunque fecerat, et ecce bona valde s. Dicunt ergo hac profundiori interpretatione ciborum rejici observationew, quam Judæi servabant. Nam cum lex, quæ de cibis erat, allegoricum haberet intellectum, Judæi qui nihil excelsum cogitare poterant, corporaliter et prout in conspicuo erant, omnia excipiebant. Vers. 11. Sed hominem. Egreditur de ore omnis sermo: sed nunc de malo loquitur, qui cor pro fonte habet. In sequentibus autem manifestiora reddit, quæ hic obscure dicta sunt. Vers. 12. Tunc - offensos fuisse. Quo sermone? Eo videlicet quo dicebat: Non quod intrat in os, impurum reddit hominem; subvertebat enim tra ditionem seniorum. eradicabitur. Vers. 13. At ille Plantationem nunc dicit traditionem seniorum et præcepta hominum. Vers. 14. Sinisc illos. Tanquam incurabiles, Ideo enim neque ipse curavit illorum offensionem., sciens nihil illis profuturum esse quidquid diceret. Vers. 14. Duces cæcorum. Cacos vocat eos tanquam animæ oculo a fluxu affectionum excæcatos, et quasi non potentes oculos intendere in

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XV. μους. "Αγει δὲ τὸν προφήτην εἰς μέσον, πάλαι κατ- transgrediebantur. Prophetam autem in medium ηγοροῦντα αὐτῶν, ὁ νῦν οὗτος κατηγόρησε, καὶ δείκνυσιν, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ κἀκεῖνα δι᾽ ἐκείνου φθεγξάμενος. Λέγων - ἀνθρώπων. Εἰπών, ότι 'Εγγίζει μοι τῷ στόματι, ἐφηρμήνευσε τοῦτο, προσθεὶς, ὅτι καὶ τοῖς χείλεσί με τιμᾶ· Θεὸν ὁμολογῶν με καὶ ποιητὴν, καὶ Κύριον τοῦ παντός· ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω διίσταται ἀπ' ἐμοῦ, μὴ πλησιάζουσα τοῖς ἐμοῖς 08λήμασι· μάτην δε σέβονταί με, μὴ τὰς ἐμὰς φυλάσσοντες ἐντολὰς, ἀλλὰ διδάσκοντες διδασκαλίας, οὖσας εντάλματα ἀνθρώπων, καὶ οὐ τοῦ Θεοῦ. Φοβηθῶμεν οὖν καὶ ἡμεῖς, ὁ τοῦ Χριστοῦ λαὸς, μὴ καὶ καθ' ἡμῶν ταῦτα ῥηθείη. Καὶ — αὐτοῖς. Ἐκείνους μὲν ἐπιστομίσας καὶ καταισχύνας ἀφῆκεν, ὡς ἀνιάτους· τρέπει δὲ τὸν λόγον πρὸς τὸν ὄχλον, ὡς ἀξιολογώτερον. Ακούστε συνίετε. 'Ακούετε, δ ἐρῶ, καὶ γνῶτε αὐτό. Λέγει δὲ τοῦτο, τιμῶν αὐτοὺς, ἵνα εύ παράδεκτον γένηται τὸ ῥηθησόμενον. Οὐ — ἄνθρωπον. Κοινοῖ, ἀντὶ τοῦ, μιαίνει. Δέ γει τοίνυν, ὅτι οὐχ ὁ ἀπὸ τῶν ἀνίπτων χειρῶν ῥύπος, μετὰ τῶν βρωμάτων εἰσερχόμενος εἰς τὸ στόμα, μιαίνει τὸν ἄνθρωπον· οὐδὲ γὰρ ἅπτεται τῆς ψυχῆς· μόνον γὰρ μιαρόν ἡ ἁμαρτία, βλάπτουσα τὴν ψυχήν. Ἡ μὲν οὖν πρόχειρος ερμηνεία τοῦ ῥητοῦ τοιαύτη. Φασὶ δὲ καὶ ἄλλην ὑποκεκρύφθαι βαθυτέραν, ὅτι οὐδὲν, παρὰ Θεοῦ γενόμενον, φύσει μιαρόν ἐστι. Φησὶ γὰρ ὁ Μωϋσῆς· Καὶ εἶδεν ὁ Θεὸς τὰ πάντα, ὅσα ἐποίησε, καὶ ἰδοὺ, καλὰ λίαν. Καὶ λέγουσι διὰ ταύτης τῆς βαθυτέρας τὴν τῶν βρωμάτων ἐκβάλλεσθαι παρατήρησιν, ἣν Ἰουδαῖοι παρεφυλάττοντο. Τοῦ γὰρ περὶ βρωμάτων νόμου συμβολικήν θεω ρίαν ἔχοντος, οἱ Ἰουδαῖοι μηδὲν ὑψηλὸν ἐννοεῖν δυνάμενοι, σωματικῶς πάντα καὶ κατὰ τὸ φαινόμε νον ἐξελαμβάνοντο. Ἀλλὰ — ἄνθρωπον. Εκπορεύεται ἐκ τοῦ στό ματος πᾶς λόγος· ἀλλὰ περὶ τοῦ πονηροῦ λέγει νῦν, ὃς ἔχει πηγὴν τὴν καρδίαν. Προϊὼν δὲ σαφηνίζει τὰ ἀσαφῶς ἐνταῦθα ῥηθέντα. Τότε· ἐσκανδαλίσθησαν. Ποῖον λόγον Δηλαδή τὸν λέγοντα, ὅτι οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. Ανέτρεπε γὰρ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων. ῾Ο δὲ — ἐκριζωθήσεται. Φυτείαν λέγει νῦν τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων καὶ τὰ ἐντώματα τῶν ἀνθρώπων. Αφετε αὐτούς. ὓς ἀνιάτους. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ ἐθεράπευσε τὸ σκάνδαλον αὐτῶν, εἰδὼς αὐτοὺς οὐδὲν ὠφεληθησομένους. Οδηγοί τυφλῶν. Τυφλοὺς αὐτούς φησιν, ὡς πηρωθέντας τὸν τῆς ψυχῆς ὀφθαλμὸν ὑπὸ τοῦ ρεύματος τῶν παθῶν, καὶ ὡς μὴ δυναμένους ενατενίζειν τῷ κι Gen. 1, 31. adducit, qui jam olim illos accusabat de bis, de quibus ipse nunc eos accusat; et se eum esso ostendit, qui etiam illa per prophetam loqve batur Vers. 7. Dicens V. 9. hominum. Postquam dixit: Appropinquat mihi ore, interpretatns est hoc, addens Et labiis me honorat, Deum me esse confitens et Creatorem ac Dominum universi. Cor autem eorum longe abest a me, non appropinquans meis voluntatibus. Frustra autem colunt me, cuni mea non servent præcepta, sed doceant doetrinas quæ sunt præcepta hominum et non Dei. Timeamus ergo et nos qui sumus Christi populus, ne etiam adversum nos hæc dicantur. Vers. 10. Ει eis. Illos tanquam incurabiles reliquit, ubi silentium eis imposuisset, eosque confudisset convertit autem sermonem ad turbam tanquam digniorem quæ audiat. Vers. 11. Audile — intelligite. Audite quod dio et intelligite illud. Hoc autem ait honorans illos, ut facilius suscipiatur quod dicturus est. Vers. 11. Non- hominem. Hoc est: Non sordes manuum illotarum quæ una cum escis in os ingrediuntur contaminant aut conspurcant hominem, quia nec tangunt animam: solum namque peccatum fœdum est, quod animæ nocet. Talis autem dicti hujus interpretatio in promptu est. Aiunt autem et alteram profundius esse reclusam, puta quod nihil factum a Deo, natura impurum est. Ait enim Moses: Et vidit Deus quæcunque fecerat, et ecce bona valde s. Dicunt ergo hac profundiori interpretatione ciborum rejici observationew, quam Judæi servabant. Nam cum lex, quæ de cibis erat, allegoricum haberet intellectum, Judæi qui nihil excelsum cogitare poterant, corporaliter et prout in conspicuo erant, omnia excipiebant. Vers. 11. Sed hominem. Egreditur de ore omnis sermo: sed nunc de malo loquitur, qui cor pro fonte habet. In sequentibus autem manifestiora reddit, quæ hic obscure dicta sunt. Vers. 12. Tunc - offensos fuisse. Quo sermone? Eo videlicet quo dicebat: Non quod intrat in os, impurum reddit hominem; subvertebat enim tra ditionem seniorum. eradicabitur. Vers. 13. At ille Plantationem nunc dicit traditionem seniorum et præcepta hominum. Vers. 14. Sinisc illos. Tanquam incurabiles, Ideo enim neque ipse curavit illorum offensionem., sciens nihil illis profuturum esse quidquid diceret. Vers. 14. Duces cæcorum. Cacos vocat eos tanquam animæ oculo a fluxu affectionum excæcatos, et quasi non potentes oculos intendere in

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XV. μους. "Αγει δὲ τὸν προφήτην εἰς μέσον, πάλαι κατ- transgrediebantur. Prophetam autem in medium ηγοροῦντα αὐτῶν, ὁ νῦν οὗτος κατηγόρησε, καὶ δείκνυσιν, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ κἀκεῖνα δι᾽ ἐκείνου φθεγξάμενος. Λέγων - ἀνθρώπων. Εἰπών, ότι 'Εγγίζει μοι τῷ στόματι, ἐφηρμήνευσε τοῦτο, προσθεὶς, ὅτι καὶ τοῖς χείλεσί με τιμᾶ· Θεὸν ὁμολογῶν με καὶ ποιητὴν, καὶ Κύριον τοῦ παντός· ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω διίσταται ἀπ' ἐμοῦ, μὴ πλησιάζουσα τοῖς ἐμοῖς 08λήμασι· μάτην δε σέβονταί με, μὴ τὰς ἐμὰς φυλάσσοντες ἐντολὰς, ἀλλὰ διδάσκοντες διδασκαλίας, οὖσας εντάλματα ἀνθρώπων, καὶ οὐ τοῦ Θεοῦ. Φοβηθῶμεν οὖν καὶ ἡμεῖς, ὁ τοῦ Χριστοῦ λαὸς, μὴ καὶ καθ' ἡμῶν ταῦτα ῥηθείη. Καὶ — αὐτοῖς. Ἐκείνους μὲν ἐπιστομίσας καὶ καταισχύνας ἀφῆκεν, ὡς ἀνιάτους· τρέπει δὲ τὸν λόγον πρὸς τὸν ὄχλον, ὡς ἀξιολογώτερον. Ακούστε συνίετε. 'Ακούετε, δ ἐρῶ, καὶ γνῶτε αὐτό. Λέγει δὲ τοῦτο, τιμῶν αὐτοὺς, ἵνα εύ παράδεκτον γένηται τὸ ῥηθησόμενον. Οὐ — ἄνθρωπον. Κοινοῖ, ἀντὶ τοῦ, μιαίνει. Δέ γει τοίνυν, ὅτι οὐχ ὁ ἀπὸ τῶν ἀνίπτων χειρῶν ῥύπος, μετὰ τῶν βρωμάτων εἰσερχόμενος εἰς τὸ στόμα, μιαίνει τὸν ἄνθρωπον· οὐδὲ γὰρ ἅπτεται τῆς ψυχῆς· μόνον γὰρ μιαρόν ἡ ἁμαρτία, βλάπτουσα τὴν ψυχήν. Ἡ μὲν οὖν πρόχειρος ερμηνεία τοῦ ῥητοῦ τοιαύτη. Φασὶ δὲ καὶ ἄλλην ὑποκεκρύφθαι βαθυτέραν, ὅτι οὐδὲν, παρὰ Θεοῦ γενόμενον, φύσει μιαρόν ἐστι. Φησὶ γὰρ ὁ Μωϋσῆς· Καὶ εἶδεν ὁ Θεὸς τὰ πάντα, ὅσα ἐποίησε, καὶ ἰδοὺ, καλὰ λίαν. Καὶ λέγουσι διὰ ταύτης τῆς βαθυτέρας τὴν τῶν βρωμάτων ἐκβάλλεσθαι παρατήρησιν, ἣν Ἰουδαῖοι παρεφυλάττοντο. Τοῦ γὰρ περὶ βρωμάτων νόμου συμβολικήν θεω ρίαν ἔχοντος, οἱ Ἰουδαῖοι μηδὲν ὑψηλὸν ἐννοεῖν δυνάμενοι, σωματικῶς πάντα καὶ κατὰ τὸ φαινόμε νον ἐξελαμβάνοντο. Ἀλλὰ — ἄνθρωπον. Εκπορεύεται ἐκ τοῦ στό ματος πᾶς λόγος· ἀλλὰ περὶ τοῦ πονηροῦ λέγει νῦν, ὃς ἔχει πηγὴν τὴν καρδίαν. Προϊὼν δὲ σαφηνίζει τὰ ἀσαφῶς ἐνταῦθα ῥηθέντα. Τότε· ἐσκανδαλίσθησαν. Ποῖον λόγον Δηλαδή τὸν λέγοντα, ὅτι οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. Ανέτρεπε γὰρ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων. ῾Ο δὲ — ἐκριζωθήσεται. Φυτείαν λέγει νῦν τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων καὶ τὰ ἐντώματα τῶν ἀνθρώπων. Αφετε αὐτούς. ὓς ἀνιάτους. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ ἐθεράπευσε τὸ σκάνδαλον αὐτῶν, εἰδὼς αὐτοὺς οὐδὲν ὠφεληθησομένους. Οδηγοί τυφλῶν. Τυφλοὺς αὐτούς φησιν, ὡς πηρωθέντας τὸν τῆς ψυχῆς ὀφθαλμὸν ὑπὸ τοῦ ρεύματος τῶν παθῶν, καὶ ὡς μὴ δυναμένους ενατενίζειν τῷ κι Gen. 1, 31. adducit, qui jam olim illos accusabat de bis, de quibus ipse nunc eos accusat; et se eum esso ostendit, qui etiam illa per prophetam loqve batur Vers. 7. Dicens V. 9. hominum. Postquam dixit: Appropinquat mihi ore, interpretatns est hoc, addens Et labiis me honorat, Deum me esse confitens et Creatorem ac Dominum universi. Cor autem eorum longe abest a me, non appropinquans meis voluntatibus. Frustra autem colunt me, cuni mea non servent præcepta, sed doceant doetrinas quæ sunt præcepta hominum et non Dei. Timeamus ergo et nos qui sumus Christi populus, ne etiam adversum nos hæc dicantur. Vers. 10. Ει eis. Illos tanquam incurabiles reliquit, ubi silentium eis imposuisset, eosque confudisset convertit autem sermonem ad turbam tanquam digniorem quæ audiat. Vers. 11. Audile — intelligite. Audite quod dio et intelligite illud. Hoc autem ait honorans illos, ut facilius suscipiatur quod dicturus est. Vers. 11. Non- hominem. Hoc est: Non sordes manuum illotarum quæ una cum escis in os ingrediuntur contaminant aut conspurcant hominem, quia nec tangunt animam: solum namque peccatum fœdum est, quod animæ nocet. Talis autem dicti hujus interpretatio in promptu est. Aiunt autem et alteram profundius esse reclusam, puta quod nihil factum a Deo, natura impurum est. Ait enim Moses: Et vidit Deus quæcunque fecerat, et ecce bona valde s. Dicunt ergo hac profundiori interpretatione ciborum rejici observationew, quam Judæi servabant. Nam cum lex, quæ de cibis erat, allegoricum haberet intellectum, Judæi qui nihil excelsum cogitare poterant, corporaliter et prout in conspicuo erant, omnia excipiebant. Vers. 11. Sed hominem. Egreditur de ore omnis sermo: sed nunc de malo loquitur, qui cor pro fonte habet. In sequentibus autem manifestiora reddit, quæ hic obscure dicta sunt. Vers. 12. Tunc - offensos fuisse. Quo sermone? Eo videlicet quo dicebat: Non quod intrat in os, impurum reddit hominem; subvertebat enim tra ditionem seniorum. eradicabitur. Vers. 13. At ille Plantationem nunc dicit traditionem seniorum et præcepta hominum. Vers. 14. Sinisc illos. Tanquam incurabiles, Ideo enim neque ipse curavit illorum offensionem., sciens nihil illis profuturum esse quidquid diceret. Vers. 14. Duces cæcorum. Cacos vocat eos tanquam animæ oculo a fluxu affectionum excæcatos, et quasi non potentes oculos intendere in

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XV. μους. "Αγει δὲ τὸν προφήτην εἰς μέσον, πάλαι κατ- transgrediebantur. Prophetam autem in medium ηγοροῦντα αὐτῶν, ὁ νῦν οὗτος κατηγόρησε, καὶ δείκνυσιν, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ κἀκεῖνα δι᾽ ἐκείνου φθεγξάμενος. Λέγων - ἀνθρώπων. Εἰπών, ότι 'Εγγίζει μοι τῷ στόματι, ἐφηρμήνευσε τοῦτο, προσθεὶς, ὅτι καὶ τοῖς χείλεσί με τιμᾶ· Θεὸν ὁμολογῶν με καὶ ποιητὴν, καὶ Κύριον τοῦ παντός· ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω διίσταται ἀπ' ἐμοῦ, μὴ πλησιάζουσα τοῖς ἐμοῖς 08λήμασι· μάτην δε σέβονταί με, μὴ τὰς ἐμὰς φυλάσσοντες ἐντολὰς, ἀλλὰ διδάσκοντες διδασκαλίας, οὖσας εντάλματα ἀνθρώπων, καὶ οὐ τοῦ Θεοῦ. Φοβηθῶμεν οὖν καὶ ἡμεῖς, ὁ τοῦ Χριστοῦ λαὸς, μὴ καὶ καθ' ἡμῶν ταῦτα ῥηθείη. Καὶ — αὐτοῖς. Ἐκείνους μὲν ἐπιστομίσας καὶ καταισχύνας ἀφῆκεν, ὡς ἀνιάτους· τρέπει δὲ τὸν λόγον πρὸς τὸν ὄχλον, ὡς ἀξιολογώτερον. Ακούστε συνίετε. 'Ακούετε, δ ἐρῶ, καὶ γνῶτε αὐτό. Λέγει δὲ τοῦτο, τιμῶν αὐτοὺς, ἵνα εύ παράδεκτον γένηται τὸ ῥηθησόμενον. Οὐ — ἄνθρωπον. Κοινοῖ, ἀντὶ τοῦ, μιαίνει. Δέ γει τοίνυν, ὅτι οὐχ ὁ ἀπὸ τῶν ἀνίπτων χειρῶν ῥύπος, μετὰ τῶν βρωμάτων εἰσερχόμενος εἰς τὸ στόμα, μιαίνει τὸν ἄνθρωπον· οὐδὲ γὰρ ἅπτεται τῆς ψυχῆς· μόνον γὰρ μιαρόν ἡ ἁμαρτία, βλάπτουσα τὴν ψυχήν. Ἡ μὲν οὖν πρόχειρος ερμηνεία τοῦ ῥητοῦ τοιαύτη. Φασὶ δὲ καὶ ἄλλην ὑποκεκρύφθαι βαθυτέραν, ὅτι οὐδὲν, παρὰ Θεοῦ γενόμενον, φύσει μιαρόν ἐστι. Φησὶ γὰρ ὁ Μωϋσῆς· Καὶ εἶδεν ὁ Θεὸς τὰ πάντα, ὅσα ἐποίησε, καὶ ἰδοὺ, καλὰ λίαν. Καὶ λέγουσι διὰ ταύτης τῆς βαθυτέρας τὴν τῶν βρωμάτων ἐκβάλλεσθαι παρατήρησιν, ἣν Ἰουδαῖοι παρεφυλάττοντο. Τοῦ γὰρ περὶ βρωμάτων νόμου συμβολικήν θεω ρίαν ἔχοντος, οἱ Ἰουδαῖοι μηδὲν ὑψηλὸν ἐννοεῖν δυνάμενοι, σωματικῶς πάντα καὶ κατὰ τὸ φαινόμε νον ἐξελαμβάνοντο. Ἀλλὰ — ἄνθρωπον. Εκπορεύεται ἐκ τοῦ στό ματος πᾶς λόγος· ἀλλὰ περὶ τοῦ πονηροῦ λέγει νῦν, ὃς ἔχει πηγὴν τὴν καρδίαν. Προϊὼν δὲ σαφηνίζει τὰ ἀσαφῶς ἐνταῦθα ῥηθέντα. Τότε· ἐσκανδαλίσθησαν. Ποῖον λόγον Δηλαδή τὸν λέγοντα, ὅτι οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. Ανέτρεπε γὰρ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων. ῾Ο δὲ — ἐκριζωθήσεται. Φυτείαν λέγει νῦν τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων καὶ τὰ ἐντώματα τῶν ἀνθρώπων. Αφετε αὐτούς. ὓς ἀνιάτους. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ ἐθεράπευσε τὸ σκάνδαλον αὐτῶν, εἰδὼς αὐτοὺς οὐδὲν ὠφεληθησομένους. Οδηγοί τυφλῶν. Τυφλοὺς αὐτούς φησιν, ὡς πηρωθέντας τὸν τῆς ψυχῆς ὀφθαλμὸν ὑπὸ τοῦ ρεύματος τῶν παθῶν, καὶ ὡς μὴ δυναμένους ενατενίζειν τῷ κι Gen. 1, 31. adducit, qui jam olim illos accusabat de bis, de quibus ipse nunc eos accusat; et se eum esso ostendit, qui etiam illa per prophetam loqve batur Vers. 7. Dicens V. 9. hominum. Postquam dixit: Appropinquat mihi ore, interpretatns est hoc, addens Et labiis me honorat, Deum me esse confitens et Creatorem ac Dominum universi. Cor autem eorum longe abest a me, non appropinquans meis voluntatibus. Frustra autem colunt me, cuni mea non servent præcepta, sed doceant doetrinas quæ sunt præcepta hominum et non Dei. Timeamus ergo et nos qui sumus Christi populus, ne etiam adversum nos hæc dicantur. Vers. 10. Ει eis. Illos tanquam incurabiles reliquit, ubi silentium eis imposuisset, eosque confudisset convertit autem sermonem ad turbam tanquam digniorem quæ audiat. Vers. 11. Audile — intelligite. Audite quod dio et intelligite illud. Hoc autem ait honorans illos, ut facilius suscipiatur quod dicturus est. Vers. 11. Non- hominem. Hoc est: Non sordes manuum illotarum quæ una cum escis in os ingrediuntur contaminant aut conspurcant hominem, quia nec tangunt animam: solum namque peccatum fœdum est, quod animæ nocet. Talis autem dicti hujus interpretatio in promptu est. Aiunt autem et alteram profundius esse reclusam, puta quod nihil factum a Deo, natura impurum est. Ait enim Moses: Et vidit Deus quæcunque fecerat, et ecce bona valde s. Dicunt ergo hac profundiori interpretatione ciborum rejici observationew, quam Judæi servabant. Nam cum lex, quæ de cibis erat, allegoricum haberet intellectum, Judæi qui nihil excelsum cogitare poterant, corporaliter et prout in conspicuo erant, omnia excipiebant. Vers. 11. Sed hominem. Egreditur de ore omnis sermo: sed nunc de malo loquitur, qui cor pro fonte habet. In sequentibus autem manifestiora reddit, quæ hic obscure dicta sunt. Vers. 12. Tunc - offensos fuisse. Quo sermone? Eo videlicet quo dicebat: Non quod intrat in os, impurum reddit hominem; subvertebat enim tra ditionem seniorum. eradicabitur. Vers. 13. At ille Plantationem nunc dicit traditionem seniorum et præcepta hominum. Vers. 14. Sinisc illos. Tanquam incurabiles, Ideo enim neque ipse curavit illorum offensionem., sciens nihil illis profuturum esse quidquid diceret. Vers. 14. Duces cæcorum. Cacos vocat eos tanquam animæ oculo a fluxu affectionum excæcatos, et quasi non potentes oculos intendere in

lucem veritatis. Nec solum hoc, sed et duces φωτὶ τῆς ἀληθείας. Καὶ μὴ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ eorum qui ab ignorantia Scripturarum excæcati sunt. Grande siquidem malum est aliquem esse crcum: eum vero qui cæcus est, ducatum aiteri cæco præstare, duplex certe malum est. Vers. 14. Cacus cadunt. lloc manifestum est. Vers. 15. Respondens hanc. Marcus autem dixit: Et cum ingressus esset domum semotus a turba, interrogaverit eum discipuli ejus de parabola ". Cum enim Petrus inchoasset, alii quoque pariter interrogaverunt. Parabolam autem vocant Hebræi ænigma et sermonem obscurum. Nam quia superius dixerat Christus, Quod egreditur de ore he impurum reddit hominem s, deinde, sicut refert Marcus, subjunxerat, Si quis habet aures ad audiendum audiat ", visus est eis sermo obscurus, et ideo parabolam illum vocantes de ipso interrogant. ' Vers. 16. Jesus aulem V. 17. emittitur Omnia hæc per interrogationem legenda sunt. Marcus autem postquam dixit: Et in secessum egreditur, addit: Quod purgat omnes escas hoc est puras relinquit. Dictæ enim sordes in secessum egressæ, pura pura relinquunt quæ inlus remanent alimenta, quæ videlicet natura retinuit. + Εδρα quidem inter alia significat etiam cor poris partem qua sedetur. Ejus autem compositum ἀφρεδρών, ῶνος, fimus est, vel stercus, quod secernitur. Vers. 18. Que - hominem. Dixit enim etiam vicesimo secundo capite, quod ex abundantia cordis os loquitur ³. Primum enim in corde concupiscimus: deinde quod desideratum est, per os educimus, et ita quod foris ingreditur, rursum foras procedit; quod autem ab interioribus egreditur, adhuc intus manet et contaminat. οδηγούς ὄντας τῶν πεπηρωμένων ὑπὸ τῆς ἀγνοίας τῶν Γραφῶν. Μέγα μὲν γὰρ κακὸν τὸ τυφλὸν εἶναί τινα· τὸ δὲ καὶ τυφλὸν ὄντα ὁδηγεῖν ἕτερον διπλοῦν ἄρα κακόν. Τυφλός — έμπεσοῦνται. Τοῦτο σαφές ἐστιν. Ο Αποκριθεὶς — ταύτην. Ὁ δὲ Μάρκος είρηκεν, ὅτι καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ἐπηρώτησαν αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολῆς. Τοῦ Πέτρου γὰρ προκαταρξαμένου, καὶ οἱ ἄλλοι συνεπηρώτησαν. Παραβολὴν δὲ καλοῦσιν Εβραίοι τὸ αἴνιγμα, τὸν σκοτεινόν λόγον. Καὶ έπεὶ εἶπεν ὁ Χριστὸς ἀνωτέρω, ὅτι τὸ ἐκπορευό μενον ἐκ τοῦ στόματος, τοῦτο κοινοῖ τὸν ἄνθρω που· εἶτα, καθά φησι Μάρκος, ἐπήγαγεν, ὅτι ῾Ο ἔχων ώτα ακούειν ἀκουέτω· καὶ ἔδοξεν αὐτοῖς ἀσαφῆς ὁ λόγος· παραβολὴν τοῦτον ὀνομάσαντες, ἐρωτῶσι περὶ τούτου. Ὁ δὲ Ἰησοῦς - ἐστε; 'Ακμήν, ἀντὶ τοῦ ἔτι. Κατ' ἐρώτησιν δὲ καὶ τοῦτο καὶ τὰ ἑξῆς. Ούπω ἐκβάλλεται; Ο δὲ Μάρκος εἰπὼν, ὅτι Καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται, προσέθηκεν, *Οτι καθαρίζον πάντα τὰ βρώματα, τουτέστι, καθαρὰ ἀπολιμπάνον Καὶ γὰρ ὁ δηλωθεὶς βύπος εξέρχεται εἰς τὸν ἀφεδρῶνα, καθαρὰ ἀφιεὶς ἔνδον πάντα τὰ βρώματα, όσα δηλαδή παρακατέσχεν ἡ φύσις. [ Έδρα μὲν τὸ μέρος τοῦ σώματος, ἀφε δρὼν δὲ ὁ κοπρών (85).] Τα ἄνθρωπον. Είρηκε γὰρ καὶ πρὸς τῷ τέλει τοῦ εἰκοστοῦ δευτέρου κεφαλαίου, ἔτι ἐκ τοῦ πε ρισσεύματος τῆς καρδίας τὸ στόμα λαλεί. Ενθυ μούμεθα γὰρ πρῶτον ἐν τῇ καρδίᾳ, εἶτα τὸ ἐνθυμηθὲν ἐξάγομεν διὰ τοῦ στόματος. Καὶ τὸ μὲν ἔξωθεν εἰσπορευόμενον, ἔξω πάλιν χωρεί· τὸ δὲ ἔσωθεν ἐκπορευόμενον, ἔσω πάλιν μένει, καὶ μιαίνει. 'Ex βλασφημίαι. Ο δὲ Μάρκος πλατύτερον ἀπαριθμεῖται καὶ ἕτερα· πλεονεξίαν, πονηρίαν, δόλον, ἀσέλγειαν, ὀφθαλμόν πονηρὸν, ὑπερη φανίαν καὶ ἀφροσύνην· συντόμως δὲ καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, διαλογισμοί μέν εἰσι πονηροὶ τὰ βλαβερά Vers. 19. - blasphemia. Marcus vero latius enumerat et alia: avaritiam, malitiam, dolum, impudicitiam, oculum pravum, superbiam et stultitiam. Ut autem breviter et aperte dicam, cogi• tationes malæ sunt nocivæ concupiscentiæ: cædes vero, furtum, falsum testimonium, avaritia, ᾗ ἐνθυμήματα· ὁ δὲ φόνος, καὶ ἡ κλοπή, καὶ ἡ ψευδοdolus et superbia nota sunt; adulterium autem est, ail alienam uxorem accedere; fornicatio vero ad eam quæ virum non habet; blasphemia μαρτυρία, καὶ ἡ πλεονεξία καὶ ὁ δόλος, καὶ ἡ ὑπερηφανία, γνώριμα. Μοιχεία δέ ἐστι τὸ εἰς τὴν ὕπανδρον ἀπελθεῖν· πορνεία δὲ τὸ εἰς τὴν μὴ * ibid. 19. ** Matth. xını, 34. 3ª Marc. vii, 17. 83 Matth. x11, 34. ** Marc. vii, 22. Variæ lectiones et note. Henlenius omittit ἀκμὴν — ἔτι, reliqua autem cum proximo scholio conjungit. Καθαρίζων, Α. Απολιμπάνων, Α. Inclusa habet in marg. B. Κοπρών non est stercus, ut reddidit HenteGius. Namn id est κόπρος. Sed κοπρών est rcceptaculum stercoris, quo stercus ejicitur. Ενθυμούμενος, Α. ST Marc. Ita uterque codex. Atque ita etiam videtur legisse Henlenius, nisi πρός loco είς invenerit, quod ipse etiam malim. Sed idem mox reperitur. Forte ἀπελθεῖν corruptum est, quod non memini legere hoc sensu. Deinde cię videtur notare non ad sed contra, ut παραινεῖν εἰς. Rariora saepenumero Enthymius adhibet vocabula. Forte scripsit αβελτε

lucem veritatis. Nec solum hoc, sed et duces φωτὶ τῆς ἀληθείας. Καὶ μὴ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ eorum qui ab ignorantia Scripturarum excæcati sunt. Grande siquidem malum est aliquem esse crcum: eum vero qui cæcus est, ducatum aiteri cæco præstare, duplex certe malum est. Vers. 14. Cacus cadunt. lloc manifestum est. Vers. 15. Respondens hanc. Marcus autem dixit: Et cum ingressus esset domum semotus a turba, interrogaverit eum discipuli ejus de parabola ". Cum enim Petrus inchoasset, alii quoque pariter interrogaverunt. Parabolam autem vocant Hebræi ænigma et sermonem obscurum. Nam quia superius dixerat Christus, Quod egreditur de ore he impurum reddit hominem s, deinde, sicut refert Marcus, subjunxerat, Si quis habet aures ad audiendum audiat ", visus est eis sermo obscurus, et ideo parabolam illum vocantes de ipso interrogant. ' Vers. 16. Jesus aulem V. 17. emittitur Omnia hæc per interrogationem legenda sunt. Marcus autem postquam dixit: Et in secessum egreditur, addit: Quod purgat omnes escas hoc est puras relinquit. Dictæ enim sordes in secessum egressæ, pura pura relinquunt quæ inlus remanent alimenta, quæ videlicet natura retinuit. + Εδρα quidem inter alia significat etiam cor poris partem qua sedetur. Ejus autem compositum ἀφρεδρών, ῶνος, fimus est, vel stercus, quod secernitur. Vers. 18. Que - hominem. Dixit enim etiam vicesimo secundo capite, quod ex abundantia cordis os loquitur ³. Primum enim in corde concupiscimus: deinde quod desideratum est, per os educimus, et ita quod foris ingreditur, rursum foras procedit; quod autem ab interioribus egreditur, adhuc intus manet et contaminat. οδηγούς ὄντας τῶν πεπηρωμένων ὑπὸ τῆς ἀγνοίας τῶν Γραφῶν. Μέγα μὲν γὰρ κακὸν τὸ τυφλὸν εἶναί τινα· τὸ δὲ καὶ τυφλὸν ὄντα ὁδηγεῖν ἕτερον διπλοῦν ἄρα κακόν. Τυφλός — έμπεσοῦνται. Τοῦτο σαφές ἐστιν. Ο Αποκριθεὶς — ταύτην. Ὁ δὲ Μάρκος είρηκεν, ὅτι καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ἐπηρώτησαν αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολῆς. Τοῦ Πέτρου γὰρ προκαταρξαμένου, καὶ οἱ ἄλλοι συνεπηρώτησαν. Παραβολὴν δὲ καλοῦσιν Εβραίοι τὸ αἴνιγμα, τὸν σκοτεινόν λόγον. Καὶ έπεὶ εἶπεν ὁ Χριστὸς ἀνωτέρω, ὅτι τὸ ἐκπορευό μενον ἐκ τοῦ στόματος, τοῦτο κοινοῖ τὸν ἄνθρω που· εἶτα, καθά φησι Μάρκος, ἐπήγαγεν, ὅτι ῾Ο ἔχων ώτα ακούειν ἀκουέτω· καὶ ἔδοξεν αὐτοῖς ἀσαφῆς ὁ λόγος· παραβολὴν τοῦτον ὀνομάσαντες, ἐρωτῶσι περὶ τούτου. Ὁ δὲ Ἰησοῦς - ἐστε; 'Ακμήν, ἀντὶ τοῦ ἔτι. Κατ' ἐρώτησιν δὲ καὶ τοῦτο καὶ τὰ ἑξῆς. Ούπω ἐκβάλλεται; Ο δὲ Μάρκος εἰπὼν, ὅτι Καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται, προσέθηκεν, *Οτι καθαρίζον πάντα τὰ βρώματα, τουτέστι, καθαρὰ ἀπολιμπάνον Καὶ γὰρ ὁ δηλωθεὶς βύπος εξέρχεται εἰς τὸν ἀφεδρῶνα, καθαρὰ ἀφιεὶς ἔνδον πάντα τὰ βρώματα, όσα δηλαδή παρακατέσχεν ἡ φύσις. [ Έδρα μὲν τὸ μέρος τοῦ σώματος, ἀφε δρὼν δὲ ὁ κοπρών (85).] Τα ἄνθρωπον. Είρηκε γὰρ καὶ πρὸς τῷ τέλει τοῦ εἰκοστοῦ δευτέρου κεφαλαίου, ἔτι ἐκ τοῦ πε ρισσεύματος τῆς καρδίας τὸ στόμα λαλεί. Ενθυ μούμεθα γὰρ πρῶτον ἐν τῇ καρδίᾳ, εἶτα τὸ ἐνθυμηθὲν ἐξάγομεν διὰ τοῦ στόματος. Καὶ τὸ μὲν ἔξωθεν εἰσπορευόμενον, ἔξω πάλιν χωρεί· τὸ δὲ ἔσωθεν ἐκπορευόμενον, ἔσω πάλιν μένει, καὶ μιαίνει. 'Ex βλασφημίαι. Ο δὲ Μάρκος πλατύτερον ἀπαριθμεῖται καὶ ἕτερα· πλεονεξίαν, πονηρίαν, δόλον, ἀσέλγειαν, ὀφθαλμόν πονηρὸν, ὑπερη φανίαν καὶ ἀφροσύνην· συντόμως δὲ καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, διαλογισμοί μέν εἰσι πονηροὶ τὰ βλαβερά Vers. 19. - blasphemia. Marcus vero latius enumerat et alia: avaritiam, malitiam, dolum, impudicitiam, oculum pravum, superbiam et stultitiam. Ut autem breviter et aperte dicam, cogi• tationes malæ sunt nocivæ concupiscentiæ: cædes vero, furtum, falsum testimonium, avaritia, ᾗ ἐνθυμήματα· ὁ δὲ φόνος, καὶ ἡ κλοπή, καὶ ἡ ψευδοdolus et superbia nota sunt; adulterium autem est, ail alienam uxorem accedere; fornicatio vero ad eam quæ virum non habet; blasphemia μαρτυρία, καὶ ἡ πλεονεξία καὶ ὁ δόλος, καὶ ἡ ὑπερηφανία, γνώριμα. Μοιχεία δέ ἐστι τὸ εἰς τὴν ὕπανδρον ἀπελθεῖν· πορνεία δὲ τὸ εἰς τὴν μὴ * ibid. 19. ** Matth. xını, 34. 3ª Marc. vii, 17. 83 Matth. x11, 34. ** Marc. vii, 22. Variæ lectiones et note. Henlenius omittit ἀκμὴν — ἔτι, reliqua autem cum proximo scholio conjungit. Καθαρίζων, Α. Απολιμπάνων, Α. Inclusa habet in marg. B. Κοπρών non est stercus, ut reddidit HenteGius. Namn id est κόπρος. Sed κοπρών est rcceptaculum stercoris, quo stercus ejicitur. Ενθυμούμενος, Α. ST Marc. Ita uterque codex. Atque ita etiam videtur legisse Henlenius, nisi πρός loco είς invenerit, quod ipse etiam malim. Sed idem mox reperitur. Forte ἀπελθεῖν corruptum est, quod non memini legere hoc sensu. Deinde cię videtur notare non ad sed contra, ut παραινεῖν εἰς. Rariora saepenumero Enthymius adhibet vocabula. Forte scripsit αβελτε

lucem veritatis. Nec solum hoc, sed et duces φωτὶ τῆς ἀληθείας. Καὶ μὴ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ eorum qui ab ignorantia Scripturarum excæcati sunt. Grande siquidem malum est aliquem esse crcum: eum vero qui cæcus est, ducatum aiteri cæco præstare, duplex certe malum est. Vers. 14. Cacus cadunt. lloc manifestum est. Vers. 15. Respondens hanc. Marcus autem dixit: Et cum ingressus esset domum semotus a turba, interrogaverit eum discipuli ejus de parabola ". Cum enim Petrus inchoasset, alii quoque pariter interrogaverunt. Parabolam autem vocant Hebræi ænigma et sermonem obscurum. Nam quia superius dixerat Christus, Quod egreditur de ore he impurum reddit hominem s, deinde, sicut refert Marcus, subjunxerat, Si quis habet aures ad audiendum audiat ", visus est eis sermo obscurus, et ideo parabolam illum vocantes de ipso interrogant. ' Vers. 16. Jesus aulem V. 17. emittitur Omnia hæc per interrogationem legenda sunt. Marcus autem postquam dixit: Et in secessum egreditur, addit: Quod purgat omnes escas hoc est puras relinquit. Dictæ enim sordes in secessum egressæ, pura pura relinquunt quæ inlus remanent alimenta, quæ videlicet natura retinuit. + Εδρα quidem inter alia significat etiam cor poris partem qua sedetur. Ejus autem compositum ἀφρεδρών, ῶνος, fimus est, vel stercus, quod secernitur. Vers. 18. Que - hominem. Dixit enim etiam vicesimo secundo capite, quod ex abundantia cordis os loquitur ³. Primum enim in corde concupiscimus: deinde quod desideratum est, per os educimus, et ita quod foris ingreditur, rursum foras procedit; quod autem ab interioribus egreditur, adhuc intus manet et contaminat. οδηγούς ὄντας τῶν πεπηρωμένων ὑπὸ τῆς ἀγνοίας τῶν Γραφῶν. Μέγα μὲν γὰρ κακὸν τὸ τυφλὸν εἶναί τινα· τὸ δὲ καὶ τυφλὸν ὄντα ὁδηγεῖν ἕτερον διπλοῦν ἄρα κακόν. Τυφλός — έμπεσοῦνται. Τοῦτο σαφές ἐστιν. Ο Αποκριθεὶς — ταύτην. Ὁ δὲ Μάρκος είρηκεν, ὅτι καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ἐπηρώτησαν αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολῆς. Τοῦ Πέτρου γὰρ προκαταρξαμένου, καὶ οἱ ἄλλοι συνεπηρώτησαν. Παραβολὴν δὲ καλοῦσιν Εβραίοι τὸ αἴνιγμα, τὸν σκοτεινόν λόγον. Καὶ έπεὶ εἶπεν ὁ Χριστὸς ἀνωτέρω, ὅτι τὸ ἐκπορευό μενον ἐκ τοῦ στόματος, τοῦτο κοινοῖ τὸν ἄνθρω που· εἶτα, καθά φησι Μάρκος, ἐπήγαγεν, ὅτι ῾Ο ἔχων ώτα ακούειν ἀκουέτω· καὶ ἔδοξεν αὐτοῖς ἀσαφῆς ὁ λόγος· παραβολὴν τοῦτον ὀνομάσαντες, ἐρωτῶσι περὶ τούτου. Ὁ δὲ Ἰησοῦς - ἐστε; 'Ακμήν, ἀντὶ τοῦ ἔτι. Κατ' ἐρώτησιν δὲ καὶ τοῦτο καὶ τὰ ἑξῆς. Ούπω ἐκβάλλεται; Ο δὲ Μάρκος εἰπὼν, ὅτι Καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται, προσέθηκεν, *Οτι καθαρίζον πάντα τὰ βρώματα, τουτέστι, καθαρὰ ἀπολιμπάνον Καὶ γὰρ ὁ δηλωθεὶς βύπος εξέρχεται εἰς τὸν ἀφεδρῶνα, καθαρὰ ἀφιεὶς ἔνδον πάντα τὰ βρώματα, όσα δηλαδή παρακατέσχεν ἡ φύσις. [ Έδρα μὲν τὸ μέρος τοῦ σώματος, ἀφε δρὼν δὲ ὁ κοπρών (85).] Τα ἄνθρωπον. Είρηκε γὰρ καὶ πρὸς τῷ τέλει τοῦ εἰκοστοῦ δευτέρου κεφαλαίου, ἔτι ἐκ τοῦ πε ρισσεύματος τῆς καρδίας τὸ στόμα λαλεί. Ενθυ μούμεθα γὰρ πρῶτον ἐν τῇ καρδίᾳ, εἶτα τὸ ἐνθυμηθὲν ἐξάγομεν διὰ τοῦ στόματος. Καὶ τὸ μὲν ἔξωθεν εἰσπορευόμενον, ἔξω πάλιν χωρεί· τὸ δὲ ἔσωθεν ἐκπορευόμενον, ἔσω πάλιν μένει, καὶ μιαίνει. 'Ex βλασφημίαι. Ο δὲ Μάρκος πλατύτερον ἀπαριθμεῖται καὶ ἕτερα· πλεονεξίαν, πονηρίαν, δόλον, ἀσέλγειαν, ὀφθαλμόν πονηρὸν, ὑπερη φανίαν καὶ ἀφροσύνην· συντόμως δὲ καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, διαλογισμοί μέν εἰσι πονηροὶ τὰ βλαβερά Vers. 19. - blasphemia. Marcus vero latius enumerat et alia: avaritiam, malitiam, dolum, impudicitiam, oculum pravum, superbiam et stultitiam. Ut autem breviter et aperte dicam, cogi• tationes malæ sunt nocivæ concupiscentiæ: cædes vero, furtum, falsum testimonium, avaritia, ᾗ ἐνθυμήματα· ὁ δὲ φόνος, καὶ ἡ κλοπή, καὶ ἡ ψευδοdolus et superbia nota sunt; adulterium autem est, ail alienam uxorem accedere; fornicatio vero ad eam quæ virum non habet; blasphemia μαρτυρία, καὶ ἡ πλεονεξία καὶ ὁ δόλος, καὶ ἡ ὑπερηφανία, γνώριμα. Μοιχεία δέ ἐστι τὸ εἰς τὴν ὕπανδρον ἀπελθεῖν· πορνεία δὲ τὸ εἰς τὴν μὴ * ibid. 19. ** Matth. xını, 34. 3ª Marc. vii, 17. 83 Matth. x11, 34. ** Marc. vii, 22. Variæ lectiones et note. Henlenius omittit ἀκμὴν — ἔτι, reliqua autem cum proximo scholio conjungit. Καθαρίζων, Α. Απολιμπάνων, Α. Inclusa habet in marg. B. Κοπρών non est stercus, ut reddidit HenteGius. Namn id est κόπρος. Sed κοπρών est rcceptaculum stercoris, quo stercus ejicitur. Ενθυμούμενος, Α. ST Marc. Ita uterque codex. Atque ita etiam videtur legisse Henlenius, nisi πρός loco είς invenerit, quod ipse etiam malim. Sed idem mox reperitur. Forte ἀπελθεῖν corruptum est, quod non memini legere hoc sensu. Deinde cię videtur notare non ad sed contra, ut παραινεῖν εἰς. Rariora saepenumero Enthymius adhibet vocabula. Forte scripsit αβελτε

CAP. XV. 45) ἔχουσαν ἄνδρα· βλασφημία δὲ τὸ ὑβρίζειν τὸν Θεόν, aulem esse Deo contumeliosum vel ingratum, aut illum accusare; malitia est cogitare mala adversus aliquem, aut suspicari de illo quæ non oportet; impudicitia est concubitus cum masculo, aut si quæ est hujusmodi lascivia; oculum autem malum vocat invidiam.; stultitia vero proprie est non nosse Deum: Dixit stultus, finquit, in corde suo, Non est Deus". Sunt autem et alia mala innumera quæ nunc prætermisit Christus, eo quod sufficiant ea quæ dicta sunt, ad habendam etiam illorum notitiam. Hæc ergo a corde dixit egredi, quoniam ab illo principium habent. Horum autem principia concupiscentiæ sunt, quæ a corde solent emanare. Quia vero a corde, omnino etiam ab ore egrediuntur: quando in corde ebulliendo in modum ἢ ἀχαριστεῖν αὐτῷ ἡ μέμφεσθαι αὐτῷ· πονηρία δὲ τὸ μελετών κατά τινος, ἢ ὑπολαμβάνειν, ἃ μὴ χρὴ περὶ αὐτοῦ· ἀσέλγεια δὲ ἡ ἀρσενοκοιτία, καὶ εἴ τι τοιοῦτον ἀκόλαστον· ὀφθαλμὸν δὲ πονηρὸν ἐνταῦθα λέγει, τὴν βασκανίαν· ἀφροσύνη δὲ κυρίως τὸ μὴ εἰδέναι τὸν Θεόν. Εἶπε γάρ, φησίν, ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεός, εἰσὶ δὲ καὶ ἕτεραι κακίας μυρίαι. Παρέλιπε δὲ νῦν ταύτας ὁ Χριστὸς, διὰ τὸ ἀρκεῖν τὰ ῥηθέντα πρὸς τὴν κακείνων διάγνωσιν. Ταῦτα δὲ πάντα ἐκ τῆς καρδίας εἶπεν ἐξέρχεσθαι, διότι τὰς ἀρχὰ; ἐξ αὐτῆς ἔχουσιν. Αρχαὶ γὰρ τούτων αἱ ἐνθυμήσεις, ἃς ἡ καρδία πηγάζειν είωθεν. Ἐπεὶ δὲ ἐκ τῆς καρ δίας εξέρχονται, πάντως καὶ ἐκ τοῦ στόματος, ὅταν ὑπερβλυσάντων ἐν τῇ καρδίᾳ, δίκην mali humoris, quod superduum est evomi πονηροῦ χυμοῦ, τὸ περιττεύον ἐξεμεσθῆναι βιά σηται. Ταῦτα ἄνθρωπον. Μαθόντες ἤδη καὶ ἡμεῖς τὰ μιαίνοντα τὸν ἄνθρωπον, ταύτην ἄρα τὴν ῥυπαρίαν ἀπορρίψωμεν, τὴν κηλιδοῦσαν τὴν ψυχήν. Ἐὰν γὰρ ὅλοις ποταμοῖς τὸ σῶμα λούσῃς, οὐδὲν ὄφελος, ἀκαθάρτου μενούσης αὐτῆς, ἥτις ὕδατι δακρύων καὶ καθαρσίοις ἀρετῶν ἀπολούςται ΚΕΦ. ΚΘ. Περὶ τῆς Χαναναίας. Καὶ Σιδώνος. Αὗται αἱ πόλεις τῶν Χαναναίων ἦσαν. Πῶς οὖν, τοῖς μαθηταῖς ἐντειλάμενος, εἰς ὁδὸν ἐθνῶν μὴ ἀπελθεῖν, αὐτὸς ἄπεισιν; Οὐκ ἀπῆλθε κηρύξων· εἰς τοῦτο γὰρ καὶ τοὺς μαθητὰς ἐκώ- G λυσεν· ἀλλὰ θέλων αδειάσαι μικρόν. Διὸ καὶ μετὰ τὸ ἀπελθεῖν, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν, εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν, οὐδένα ἤθελε γνῶναι, καὶ οὐκ ήδυ νήθη λαθεῖν. Καὶ αὐτῷ. Ο δὲ Μάρκος φησίν· "Ην δὲ ἡ γυνὴ Ελληνίς, Σύρα, Φοινίκισσα τῷ γένει, τουτέστιν, Ἑλληνὶς μὲν τὴν θρησκείαν, Σύρα δὲ τῇ διαλέκτῳ, Φοινίκισσα δὲ τῷ γένει, εἴτουν τῷ ἔθνει. Φοίνικες γὰρ οἱ Χαναναίοι ελέγοντο, διὰ τὸ μητρόπολιν ἔχειν τὴν Φοινίκην. ᾿Ακούσασα δὲ πάλαι μὲν τὴν φήμην αὐτοῦ, νῦν δὲ, ὅτι [(94) ἐπιδεδήμηκεν, ἀνίο χνευσεν αὐτόν. cogitur. Vers. 20. Hac hominem. Scientes et ros deinceps quæ sint ea quæ hominem contaminant, hanc sane immunditiam abjiciamus, quæ sordidam reddit animam. Si enim ipsa sit impura, etiamsi totis fluminibus corpus laveris, nihil tibi proderit; illa vero, aqua lacrymarum et purificatione virtotum abluitur. CAP. XXIX. De Phænicissa sive Chananæa. Vers. 21. Ει-Sidonis. llæ civitates Chananeorum erant. Quomodo ergo qui discipulis præcepit ne in viam gentium abirent”, ipse abit? Non abit prædicaturus, sed ut paululum requiesceret. Ideo etiam postquam abiisset, ingressus domum, prout Marcus ait", neminem scire voluit, nec potuit latere. Vers. 22. Ει ad eum. Marcus ait: Erat autem mulier Græca, Syra, Phænicissa, hoc est Græcə quidem religione, Syra vero lingua, Phoenicissa vero genere sive gente. Phœnices enim Chananæi dicebantur, eo quod metropolim Phanicem baberent. Hæc ergo cum famam quidem ejus jam olim audisset, nunc vero quod eo accessisset, secuta est ejus vestigia. +Syra Phoenicissa est cujusque anima, mentem quasi filiam habens, quæ materiæ tenetur amore; [(95) Συροφοινίκισσά ἐστιν ἡ ἑκάστου ψυχή, ἔχουσα, καθάπερ θυγατέρα, τὴν διάνοιαν κεκρατη μένην τῇ φιλίᾳ τῆς ὕλης, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιληπτευο- et ideo comitiali morbo laborat, ac discruciari μένην καὶ διαῤῥησσομένην.] so Psal. 1, 1. dicitur. "Matth. x, 5. ** Marc. vII, 24. " ibid. 26. Variæ lectiones et notæ. ρεῖν, cujus tamen exempla ignoro, etsi nota sunt ἀδέλτερος, αβελτηρία. Ad vocabula ἀπελθεῖν εἰς polo tantum locum fere similem supra p. 25, 25. Ibi est, εἰσῆλθε πρὸς αὐτήν, ὡς εἰς πόρνην. Επ Addendis. Hentenius, mala. Videtur ergo excidisse xακά, ob proximum xatd. Omittit codex τὴν βασκανίαν. Nuv, abest A. Intell. αὐτῶν. Αδιάσαι, Α. 'Αδειάζειν, quod raro occurrit, est ex άδεια, notatque άδειαν ἔχειν, ἐν ἀδείᾳ ζην. Hoc loco άδειαν πραγμάτων, ἄδειαν τοῦ διδάσκειν ἔχειν. Thv, quod vulgares editiones habent, omittit infra in contextu. "Οτι habet uterque codex. Ne ergo quis coljiciat ὅτε, ex superioribus repetendum, τὸ ἀκούσ σασα, ut sit,νῦν δὲ ἀκούσασα, ὅτι. Que inclusimus, ea habet in margine. Ita alii legunt.

CAP. XV. 45) ἔχουσαν ἄνδρα· βλασφημία δὲ τὸ ὑβρίζειν τὸν Θεόν, aulem esse Deo contumeliosum vel ingratum, aut illum accusare; malitia est cogitare mala adversus aliquem, aut suspicari de illo quæ non oportet; impudicitia est concubitus cum masculo, aut si quæ est hujusmodi lascivia; oculum autem malum vocat invidiam.; stultitia vero proprie est non nosse Deum: Dixit stultus, finquit, in corde suo, Non est Deus". Sunt autem et alia mala innumera quæ nunc prætermisit Christus, eo quod sufficiant ea quæ dicta sunt, ad habendam etiam illorum notitiam. Hæc ergo a corde dixit egredi, quoniam ab illo principium habent. Horum autem principia concupiscentiæ sunt, quæ a corde solent emanare. Quia vero a corde, omnino etiam ab ore egrediuntur: quando in corde ebulliendo in modum ἢ ἀχαριστεῖν αὐτῷ ἡ μέμφεσθαι αὐτῷ· πονηρία δὲ τὸ μελετών κατά τινος, ἢ ὑπολαμβάνειν, ἃ μὴ χρὴ περὶ αὐτοῦ· ἀσέλγεια δὲ ἡ ἀρσενοκοιτία, καὶ εἴ τι τοιοῦτον ἀκόλαστον· ὀφθαλμὸν δὲ πονηρὸν ἐνταῦθα λέγει, τὴν βασκανίαν· ἀφροσύνη δὲ κυρίως τὸ μὴ εἰδέναι τὸν Θεόν. Εἶπε γάρ, φησίν, ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεός, εἰσὶ δὲ καὶ ἕτεραι κακίας μυρίαι. Παρέλιπε δὲ νῦν ταύτας ὁ Χριστὸς, διὰ τὸ ἀρκεῖν τὰ ῥηθέντα πρὸς τὴν κακείνων διάγνωσιν. Ταῦτα δὲ πάντα ἐκ τῆς καρδίας εἶπεν ἐξέρχεσθαι, διότι τὰς ἀρχὰ; ἐξ αὐτῆς ἔχουσιν. Αρχαὶ γὰρ τούτων αἱ ἐνθυμήσεις, ἃς ἡ καρδία πηγάζειν είωθεν. Ἐπεὶ δὲ ἐκ τῆς καρ δίας εξέρχονται, πάντως καὶ ἐκ τοῦ στόματος, ὅταν ὑπερβλυσάντων ἐν τῇ καρδίᾳ, δίκην mali humoris, quod superduum est evomi πονηροῦ χυμοῦ, τὸ περιττεύον ἐξεμεσθῆναι βιά σηται. Ταῦτα ἄνθρωπον. Μαθόντες ἤδη καὶ ἡμεῖς τὰ μιαίνοντα τὸν ἄνθρωπον, ταύτην ἄρα τὴν ῥυπαρίαν ἀπορρίψωμεν, τὴν κηλιδοῦσαν τὴν ψυχήν. Ἐὰν γὰρ ὅλοις ποταμοῖς τὸ σῶμα λούσῃς, οὐδὲν ὄφελος, ἀκαθάρτου μενούσης αὐτῆς, ἥτις ὕδατι δακρύων καὶ καθαρσίοις ἀρετῶν ἀπολούςται ΚΕΦ. ΚΘ. Περὶ τῆς Χαναναίας. Καὶ Σιδώνος. Αὗται αἱ πόλεις τῶν Χαναναίων ἦσαν. Πῶς οὖν, τοῖς μαθηταῖς ἐντειλάμενος, εἰς ὁδὸν ἐθνῶν μὴ ἀπελθεῖν, αὐτὸς ἄπεισιν; Οὐκ ἀπῆλθε κηρύξων· εἰς τοῦτο γὰρ καὶ τοὺς μαθητὰς ἐκώ- G λυσεν· ἀλλὰ θέλων αδειάσαι μικρόν. Διὸ καὶ μετὰ τὸ ἀπελθεῖν, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν, εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν, οὐδένα ἤθελε γνῶναι, καὶ οὐκ ήδυ νήθη λαθεῖν. Καὶ αὐτῷ. Ο δὲ Μάρκος φησίν· "Ην δὲ ἡ γυνὴ Ελληνίς, Σύρα, Φοινίκισσα τῷ γένει, τουτέστιν, Ἑλληνὶς μὲν τὴν θρησκείαν, Σύρα δὲ τῇ διαλέκτῳ, Φοινίκισσα δὲ τῷ γένει, εἴτουν τῷ ἔθνει. Φοίνικες γὰρ οἱ Χαναναίοι ελέγοντο, διὰ τὸ μητρόπολιν ἔχειν τὴν Φοινίκην. ᾿Ακούσασα δὲ πάλαι μὲν τὴν φήμην αὐτοῦ, νῦν δὲ, ὅτι [(94) ἐπιδεδήμηκεν, ἀνίο χνευσεν αὐτόν. cogitur. Vers. 20. Hac hominem. Scientes et ros deinceps quæ sint ea quæ hominem contaminant, hanc sane immunditiam abjiciamus, quæ sordidam reddit animam. Si enim ipsa sit impura, etiamsi totis fluminibus corpus laveris, nihil tibi proderit; illa vero, aqua lacrymarum et purificatione virtotum abluitur. CAP. XXIX. De Phænicissa sive Chananæa. Vers. 21. Ει-Sidonis. llæ civitates Chananeorum erant. Quomodo ergo qui discipulis præcepit ne in viam gentium abirent”, ipse abit? Non abit prædicaturus, sed ut paululum requiesceret. Ideo etiam postquam abiisset, ingressus domum, prout Marcus ait", neminem scire voluit, nec potuit latere. Vers. 22. Ει ad eum. Marcus ait: Erat autem mulier Græca, Syra, Phænicissa, hoc est Græcə quidem religione, Syra vero lingua, Phoenicissa vero genere sive gente. Phœnices enim Chananæi dicebantur, eo quod metropolim Phanicem baberent. Hæc ergo cum famam quidem ejus jam olim audisset, nunc vero quod eo accessisset, secuta est ejus vestigia. +Syra Phoenicissa est cujusque anima, mentem quasi filiam habens, quæ materiæ tenetur amore; [(95) Συροφοινίκισσά ἐστιν ἡ ἑκάστου ψυχή, ἔχουσα, καθάπερ θυγατέρα, τὴν διάνοιαν κεκρατη μένην τῇ φιλίᾳ τῆς ὕλης, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιληπτευο- et ideo comitiali morbo laborat, ac discruciari μένην καὶ διαῤῥησσομένην.] so Psal. 1, 1. dicitur. "Matth. x, 5. ** Marc. vII, 24. " ibid. 26. Variæ lectiones et notæ. ρεῖν, cujus tamen exempla ignoro, etsi nota sunt ἀδέλτερος, αβελτηρία. Ad vocabula ἀπελθεῖν εἰς polo tantum locum fere similem supra p. 25, 25. Ibi est, εἰσῆλθε πρὸς αὐτήν, ὡς εἰς πόρνην. Επ Addendis. Hentenius, mala. Videtur ergo excidisse xακά, ob proximum xatd. Omittit codex τὴν βασκανίαν. Nuv, abest A. Intell. αὐτῶν. Αδιάσαι, Α. 'Αδειάζειν, quod raro occurrit, est ex άδεια, notatque άδειαν ἔχειν, ἐν ἀδείᾳ ζην. Hoc loco άδειαν πραγμάτων, ἄδειαν τοῦ διδάσκειν ἔχειν. Thv, quod vulgares editiones habent, omittit infra in contextu. "Οτι habet uterque codex. Ne ergo quis coljiciat ὅτε, ex superioribus repetendum, τὸ ἀκούσ σασα, ut sit,νῦν δὲ ἀκούσασα, ὅτι. Que inclusimus, ea habet in margine. Ita alii legunt.

CAP. XV. 45) ἔχουσαν ἄνδρα· βλασφημία δὲ τὸ ὑβρίζειν τὸν Θεόν, aulem esse Deo contumeliosum vel ingratum, aut illum accusare; malitia est cogitare mala adversus aliquem, aut suspicari de illo quæ non oportet; impudicitia est concubitus cum masculo, aut si quæ est hujusmodi lascivia; oculum autem malum vocat invidiam.; stultitia vero proprie est non nosse Deum: Dixit stultus, finquit, in corde suo, Non est Deus". Sunt autem et alia mala innumera quæ nunc prætermisit Christus, eo quod sufficiant ea quæ dicta sunt, ad habendam etiam illorum notitiam. Hæc ergo a corde dixit egredi, quoniam ab illo principium habent. Horum autem principia concupiscentiæ sunt, quæ a corde solent emanare. Quia vero a corde, omnino etiam ab ore egrediuntur: quando in corde ebulliendo in modum ἢ ἀχαριστεῖν αὐτῷ ἡ μέμφεσθαι αὐτῷ· πονηρία δὲ τὸ μελετών κατά τινος, ἢ ὑπολαμβάνειν, ἃ μὴ χρὴ περὶ αὐτοῦ· ἀσέλγεια δὲ ἡ ἀρσενοκοιτία, καὶ εἴ τι τοιοῦτον ἀκόλαστον· ὀφθαλμὸν δὲ πονηρὸν ἐνταῦθα λέγει, τὴν βασκανίαν· ἀφροσύνη δὲ κυρίως τὸ μὴ εἰδέναι τὸν Θεόν. Εἶπε γάρ, φησίν, ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεός, εἰσὶ δὲ καὶ ἕτεραι κακίας μυρίαι. Παρέλιπε δὲ νῦν ταύτας ὁ Χριστὸς, διὰ τὸ ἀρκεῖν τὰ ῥηθέντα πρὸς τὴν κακείνων διάγνωσιν. Ταῦτα δὲ πάντα ἐκ τῆς καρδίας εἶπεν ἐξέρχεσθαι, διότι τὰς ἀρχὰ; ἐξ αὐτῆς ἔχουσιν. Αρχαὶ γὰρ τούτων αἱ ἐνθυμήσεις, ἃς ἡ καρδία πηγάζειν είωθεν. Ἐπεὶ δὲ ἐκ τῆς καρ δίας εξέρχονται, πάντως καὶ ἐκ τοῦ στόματος, ὅταν ὑπερβλυσάντων ἐν τῇ καρδίᾳ, δίκην mali humoris, quod superduum est evomi πονηροῦ χυμοῦ, τὸ περιττεύον ἐξεμεσθῆναι βιά σηται. Ταῦτα ἄνθρωπον. Μαθόντες ἤδη καὶ ἡμεῖς τὰ μιαίνοντα τὸν ἄνθρωπον, ταύτην ἄρα τὴν ῥυπαρίαν ἀπορρίψωμεν, τὴν κηλιδοῦσαν τὴν ψυχήν. Ἐὰν γὰρ ὅλοις ποταμοῖς τὸ σῶμα λούσῃς, οὐδὲν ὄφελος, ἀκαθάρτου μενούσης αὐτῆς, ἥτις ὕδατι δακρύων καὶ καθαρσίοις ἀρετῶν ἀπολούςται ΚΕΦ. ΚΘ. Περὶ τῆς Χαναναίας. Καὶ Σιδώνος. Αὗται αἱ πόλεις τῶν Χαναναίων ἦσαν. Πῶς οὖν, τοῖς μαθηταῖς ἐντειλάμενος, εἰς ὁδὸν ἐθνῶν μὴ ἀπελθεῖν, αὐτὸς ἄπεισιν; Οὐκ ἀπῆλθε κηρύξων· εἰς τοῦτο γὰρ καὶ τοὺς μαθητὰς ἐκώ- G λυσεν· ἀλλὰ θέλων αδειάσαι μικρόν. Διὸ καὶ μετὰ τὸ ἀπελθεῖν, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν, εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν, οὐδένα ἤθελε γνῶναι, καὶ οὐκ ήδυ νήθη λαθεῖν. Καὶ αὐτῷ. Ο δὲ Μάρκος φησίν· "Ην δὲ ἡ γυνὴ Ελληνίς, Σύρα, Φοινίκισσα τῷ γένει, τουτέστιν, Ἑλληνὶς μὲν τὴν θρησκείαν, Σύρα δὲ τῇ διαλέκτῳ, Φοινίκισσα δὲ τῷ γένει, εἴτουν τῷ ἔθνει. Φοίνικες γὰρ οἱ Χαναναίοι ελέγοντο, διὰ τὸ μητρόπολιν ἔχειν τὴν Φοινίκην. ᾿Ακούσασα δὲ πάλαι μὲν τὴν φήμην αὐτοῦ, νῦν δὲ, ὅτι [(94) ἐπιδεδήμηκεν, ἀνίο χνευσεν αὐτόν. cogitur. Vers. 20. Hac hominem. Scientes et ros deinceps quæ sint ea quæ hominem contaminant, hanc sane immunditiam abjiciamus, quæ sordidam reddit animam. Si enim ipsa sit impura, etiamsi totis fluminibus corpus laveris, nihil tibi proderit; illa vero, aqua lacrymarum et purificatione virtotum abluitur. CAP. XXIX. De Phænicissa sive Chananæa. Vers. 21. Ει-Sidonis. llæ civitates Chananeorum erant. Quomodo ergo qui discipulis præcepit ne in viam gentium abirent”, ipse abit? Non abit prædicaturus, sed ut paululum requiesceret. Ideo etiam postquam abiisset, ingressus domum, prout Marcus ait", neminem scire voluit, nec potuit latere. Vers. 22. Ει ad eum. Marcus ait: Erat autem mulier Græca, Syra, Phænicissa, hoc est Græcə quidem religione, Syra vero lingua, Phoenicissa vero genere sive gente. Phœnices enim Chananæi dicebantur, eo quod metropolim Phanicem baberent. Hæc ergo cum famam quidem ejus jam olim audisset, nunc vero quod eo accessisset, secuta est ejus vestigia. +Syra Phoenicissa est cujusque anima, mentem quasi filiam habens, quæ materiæ tenetur amore; [(95) Συροφοινίκισσά ἐστιν ἡ ἑκάστου ψυχή, ἔχουσα, καθάπερ θυγατέρα, τὴν διάνοιαν κεκρατη μένην τῇ φιλίᾳ τῆς ὕλης, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιληπτευο- et ideo comitiali morbo laborat, ac discruciari μένην καὶ διαῤῥησσομένην.] so Psal. 1, 1. dicitur. "Matth. x, 5. ** Marc. vII, 24. " ibid. 26. Variæ lectiones et notæ. ρεῖν, cujus tamen exempla ignoro, etsi nota sunt ἀδέλτερος, αβελτηρία. Ad vocabula ἀπελθεῖν εἰς polo tantum locum fere similem supra p. 25, 25. Ibi est, εἰσῆλθε πρὸς αὐτήν, ὡς εἰς πόρνην. Επ Addendis. Hentenius, mala. Videtur ergo excidisse xακά, ob proximum xatd. Omittit codex τὴν βασκανίαν. Nuv, abest A. Intell. αὐτῶν. Αδιάσαι, Α. 'Αδειάζειν, quod raro occurrit, est ex άδεια, notatque άδειαν ἔχειν, ἐν ἀδείᾳ ζην. Hoc loco άδειαν πραγμάτων, ἄδειαν τοῦ διδάσκειν ἔχειν. Thv, quod vulgares editiones habent, omittit infra in contextu. "Οτι habet uterque codex. Ne ergo quis coljiciat ὅτε, ex superioribus repetendum, τὸ ἀκούσ σασα, ut sit,νῦν δὲ ἀκούσασα, ὅτι. Que inclusimus, ea habet in margine. Ita alii legunt.

Vers. 22. Dicens:-torquetur. Filia quæ a dæ moniv torquebatur relicta, eo quod omnino seusu careret, seipsum profert quasi maxime indigeat ut sui misereatur, quia morbum sentiebat,et ideo innumera sustinebat incommoda. Filium autem David euin vocat, quod didicerat e genere David Christum oriundum. Onnibus siquidem nom:natissimus erat David. Male, inquit, a demonio torquetur, hoc est misere. Vers. 23. Ipse verbum. Illa quidem alte vociteratur, dolorem qui lalebat in cordle significans; ipse vero penitus silet, sustinens donec omnis illius fides, animi modestia ac prudentia manifestaretur: quod vario modo facere solet in multis. Simul etiam ut e diverso Judæis ostenderet, qualem erga illos gereret affectum, cum infirmos eorum semel tantum rogatus, imo nec semel quidem, statim curabat: gentilium vero non ita. ΕΙ λέγουσα δαιμονίζεται. Την θυγατέρα δαιμονιζομένην ἀπολιποῦσα, διὰ τὸ παντελῶς ἀναισθητεῖν, πρόσεισιν, ἑαυτὴν ἐλεηθῆναι μάλιστα δεομένη, την αἰσθανομένην τῆς νόσου, καὶ διὰ τοῦτο μυρία πάν σχουσαν. Υἱὸν δὲ Δαυΐδ αὐτὸν καλεῖ διὰ τὸ μαθεῖν, ὅτι ἐκ Δαυΐδ κατάγει τὸ γένος. Πᾶσι γὰρ ὁ Δαυτό όνομαστότατος ἦν. Κακώς δε, φησί, δαιμονίζεται, ἀντὶ τοῦ, χαλεπῶς. Ο — λόγον. Ἡ μὲν βολι μεγάλα, τὸν ἐνδομυχοῦντα τῆς καρδίας πόνον ἐνδεικνυμένη· αὐτὸς δὲ σιγά παντελῶς, ἀναμένων ἅπασαν φανερωθήναι τὴν πίστιν, καὶ ταπείνωσιν, καὶ σύνεσιν αὐτῆς, ὅπερ διαφόρως εξωθε ποιεῖν ἐν πολλοῖς· ἅμα δὲ καὶ ἀντεπιδεικνύμενος Ἰουδαίοις, οἷαν περὶ αὐτοὺς ἔχει διάθεσιν, ὅτι τοὺς μὲν ἀρρώστους αὐτῶν ἅπαξ αίτηθεὶς, ἢ οὐδ᾽ ἅπαξ, εὐθὺς θεραπεύει, τοὺς δὲ τῶν ἐθνῶν οὐχ οὕτως. Καὶ ἡμῶν. — 'Ηρώτων, ἀντὶ τοῦ, παρεκάλουν. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Μάρκος εἴρηκε περὶ τῆς γυναικός, ὅτι καὶ ἠρώτα αὐτὸν, ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς, ήγουν, παρεκάλει. Τὸ γὰρ ἐρωτῶ σημαίνει μὲν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὸ πυνθάνεσθαι· σημαίνει δὲ καὶ τὸ, παρακαλῶ· ὡς τὸ Ερωτῶ σε, ἔχει με παρητημένον. Εστι δ', ὅτε δηλοῖ καὶ τὸ προστάσσω, ὡς τό· Εμβὰς δὲ εἰς ἐν τῶν πλοίων, ὁ ἦν τοῦ Σίμωνος, ηρώτησεν αὐτὸν ἀπὸ τῆς γῆς ἐπαναγαγεῖν ὀλίγον. Ὡς διδάσκαλος γὰρ προσέταξεν, ἐπεὶ καὶ μετὰ με χρὸν ἐξουσιαστικῶς εἶπεν· Επανάγαγε εἰς τὸ Vers. 23. Εt - nos. Quod hic dicitur, Rogabant, littera babet ηρώτων, quod verbum licet ut plu rimum interrogare significet, interdum tamen significat deprecari. Nam et hoc loco Marcus eo utitur, cum de muliere loquens ait: Πρώτα, huc est, deprecabatur eum ut dæmoninum ejiceret a filia sua ". Ει Lucas decimo quarto capite ἐρωτῶ, Et Luc est, deprecor te, habe me excusatum ". Est et ubi jubere significat, ut cum circa finem decimi capitis apud Lucam dicitur: Ingressus autem in anam navim qua erat Simonis ἠρώτησεν, id est jussit eum ut a terra abduceret pusillum ". Tanquain preceptor enim jussit. Nam et paulo post βάθος. quasi auctoritatem habens dixit: Duc in allum *¸ Vers. 24. Αt ille Israel. Sufficiebat quidem silentium ut eam in desperationem conjiceret; at re ponsio multo etiam amplius desperationem intendit. Respondit enim: Non sum missus ñisi ad Judæos, hos enim appellavit oves perditas domus Israel. Nam decimo nono quoque capite rursum ita dixit apostolis: Ite autem potius ad oves perditas domus Israel “.Quid ergo mulier? Cum sese videret esse despectam, repudiatos etiam illos qui pro ea deprecarentur, non desperavit; nam magnam habebat Odem ac prudentiam; sed impudens est bonesta impudentia, et jam relicto clamore qui eminus fiebat, propius accessit. Nos autem non ita, sed ubi statim non assequimur, desistimus; πόρρωθεν, ἐγγὺς ἔρχεται. Ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλ' cum propius oporteret accedere, et ferventius orationi incumbere. Vers. 25. Illa me. Usque tunc enim neque in illius conspectum ausa fuerat accedere, indignam sese reputans. Ο Ισραήλ. ἱκανὴ μὲν καὶ ἡ σιωπὴ εἰς ἀπόγνωσιν ἐμβαλεῖν αὐτήν· ἡ δ᾽ ἀπόκρισις πολλῷ πλέον τὴν ἀπορίαν επέτεινεν. Απεκρίθη γάρ, ὅτι Οὐκ ἀπεστάλην εἰς ἄλλους εἰ μὴ εἰς τοὺς Ἰου δαίους· τούτους γὰρ ὠνόμασε πρόβατα ἀπολωλότα οἶκού Ισραήλ. Ἐπεὶ καὶ ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτων κεφαλαίῳ τοῖς ἀποστόλοις οὕτω πάλιν εἶπε· Πορεύεσθε δὲ μᾶλλον πρὸς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. Τί οὖν ἡ γυνής; Θεασαμένη παραφθεῖσαν μὲν ἑαυτὴν ἀποπεμφθέντας δὲ καὶ τοὺς ὑπὲρ αὐτῆς παρακαλέσαντας, οὐκ ἀπέγνω· πολλὴν γὰρ εἶχε πίστιν καὶ σύνεσιν· ἀλλὰ ἀνα: σχυντεί καλὴν ἀναισχυντίαν, καὶ ἀφεῖσα τὸ κράζειν ὅταν μὴ τύχωμεν, ἀφιστάμεθα, δέον ἐγγύτερον προσελθεῖν, καὶ θερμότερον ἐπικείσθαι. Η μοι. Αχρι γάρ τότε οὐδ' εἰς ὄψιν αὐτοῦ τετόλμηκεν ἐλθεῖν, ἀναξίαν ἑαυτὴν κρίνουσα. Ο — κυναρίοις. Ὅσον ἀπέτεινεν εκείνη την απ τησιν, τοσοῦτον καὶ αὐτὸς τὴν παραίτησιν. Ο δ * ibid. 4. ** Matth. x, 6. Vers. 26. Ille catellis. Quantum illa augebat petitionem, tantum ipse repulsionem. Marcus ait ** Marc. vii, 26. * Luc. Σιν, 18. " Luc. v, 3. Variæ lectiones et nota. 97) Forte fentenius reperit, τῇ καρδίᾳ. Ferri polest utrumque. Τῆς καρδίας, pendet ex, τον πόν ΤΟΥ. Δέ, abest Α. Οὕτω, abest A.

Vers. 22. Dicens:-torquetur. Filia quæ a dæ moniv torquebatur relicta, eo quod omnino seusu careret, seipsum profert quasi maxime indigeat ut sui misereatur, quia morbum sentiebat,et ideo innumera sustinebat incommoda. Filium autem David euin vocat, quod didicerat e genere David Christum oriundum. Onnibus siquidem nom:natissimus erat David. Male, inquit, a demonio torquetur, hoc est misere. Vers. 23. Ipse verbum. Illa quidem alte vociteratur, dolorem qui lalebat in cordle significans; ipse vero penitus silet, sustinens donec omnis illius fides, animi modestia ac prudentia manifestaretur: quod vario modo facere solet in multis. Simul etiam ut e diverso Judæis ostenderet, qualem erga illos gereret affectum, cum infirmos eorum semel tantum rogatus, imo nec semel quidem, statim curabat: gentilium vero non ita. ΕΙ λέγουσα δαιμονίζεται. Την θυγατέρα δαιμονιζομένην ἀπολιποῦσα, διὰ τὸ παντελῶς ἀναισθητεῖν, πρόσεισιν, ἑαυτὴν ἐλεηθῆναι μάλιστα δεομένη, την αἰσθανομένην τῆς νόσου, καὶ διὰ τοῦτο μυρία πάν σχουσαν. Υἱὸν δὲ Δαυΐδ αὐτὸν καλεῖ διὰ τὸ μαθεῖν, ὅτι ἐκ Δαυΐδ κατάγει τὸ γένος. Πᾶσι γὰρ ὁ Δαυτό όνομαστότατος ἦν. Κακώς δε, φησί, δαιμονίζεται, ἀντὶ τοῦ, χαλεπῶς. Ο — λόγον. Ἡ μὲν βολι μεγάλα, τὸν ἐνδομυχοῦντα τῆς καρδίας πόνον ἐνδεικνυμένη· αὐτὸς δὲ σιγά παντελῶς, ἀναμένων ἅπασαν φανερωθήναι τὴν πίστιν, καὶ ταπείνωσιν, καὶ σύνεσιν αὐτῆς, ὅπερ διαφόρως εξωθε ποιεῖν ἐν πολλοῖς· ἅμα δὲ καὶ ἀντεπιδεικνύμενος Ἰουδαίοις, οἷαν περὶ αὐτοὺς ἔχει διάθεσιν, ὅτι τοὺς μὲν ἀρρώστους αὐτῶν ἅπαξ αίτηθεὶς, ἢ οὐδ᾽ ἅπαξ, εὐθὺς θεραπεύει, τοὺς δὲ τῶν ἐθνῶν οὐχ οὕτως. Καὶ ἡμῶν. — 'Ηρώτων, ἀντὶ τοῦ, παρεκάλουν. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Μάρκος εἴρηκε περὶ τῆς γυναικός, ὅτι καὶ ἠρώτα αὐτὸν, ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς, ήγουν, παρεκάλει. Τὸ γὰρ ἐρωτῶ σημαίνει μὲν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὸ πυνθάνεσθαι· σημαίνει δὲ καὶ τὸ, παρακαλῶ· ὡς τὸ Ερωτῶ σε, ἔχει με παρητημένον. Εστι δ', ὅτε δηλοῖ καὶ τὸ προστάσσω, ὡς τό· Εμβὰς δὲ εἰς ἐν τῶν πλοίων, ὁ ἦν τοῦ Σίμωνος, ηρώτησεν αὐτὸν ἀπὸ τῆς γῆς ἐπαναγαγεῖν ὀλίγον. Ὡς διδάσκαλος γὰρ προσέταξεν, ἐπεὶ καὶ μετὰ με χρὸν ἐξουσιαστικῶς εἶπεν· Επανάγαγε εἰς τὸ Vers. 23. Εt - nos. Quod hic dicitur, Rogabant, littera babet ηρώτων, quod verbum licet ut plu rimum interrogare significet, interdum tamen significat deprecari. Nam et hoc loco Marcus eo utitur, cum de muliere loquens ait: Πρώτα, huc est, deprecabatur eum ut dæmoninum ejiceret a filia sua ". Ει Lucas decimo quarto capite ἐρωτῶ, Et Luc est, deprecor te, habe me excusatum ". Est et ubi jubere significat, ut cum circa finem decimi capitis apud Lucam dicitur: Ingressus autem in anam navim qua erat Simonis ἠρώτησεν, id est jussit eum ut a terra abduceret pusillum ". Tanquain preceptor enim jussit. Nam et paulo post βάθος. quasi auctoritatem habens dixit: Duc in allum *¸ Vers. 24. Αt ille Israel. Sufficiebat quidem silentium ut eam in desperationem conjiceret; at re ponsio multo etiam amplius desperationem intendit. Respondit enim: Non sum missus ñisi ad Judæos, hos enim appellavit oves perditas domus Israel. Nam decimo nono quoque capite rursum ita dixit apostolis: Ite autem potius ad oves perditas domus Israel “.Quid ergo mulier? Cum sese videret esse despectam, repudiatos etiam illos qui pro ea deprecarentur, non desperavit; nam magnam habebat Odem ac prudentiam; sed impudens est bonesta impudentia, et jam relicto clamore qui eminus fiebat, propius accessit. Nos autem non ita, sed ubi statim non assequimur, desistimus; πόρρωθεν, ἐγγὺς ἔρχεται. Ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλ' cum propius oporteret accedere, et ferventius orationi incumbere. Vers. 25. Illa me. Usque tunc enim neque in illius conspectum ausa fuerat accedere, indignam sese reputans. Ο Ισραήλ. ἱκανὴ μὲν καὶ ἡ σιωπὴ εἰς ἀπόγνωσιν ἐμβαλεῖν αὐτήν· ἡ δ᾽ ἀπόκρισις πολλῷ πλέον τὴν ἀπορίαν επέτεινεν. Απεκρίθη γάρ, ὅτι Οὐκ ἀπεστάλην εἰς ἄλλους εἰ μὴ εἰς τοὺς Ἰου δαίους· τούτους γὰρ ὠνόμασε πρόβατα ἀπολωλότα οἶκού Ισραήλ. Ἐπεὶ καὶ ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτων κεφαλαίῳ τοῖς ἀποστόλοις οὕτω πάλιν εἶπε· Πορεύεσθε δὲ μᾶλλον πρὸς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. Τί οὖν ἡ γυνής; Θεασαμένη παραφθεῖσαν μὲν ἑαυτὴν ἀποπεμφθέντας δὲ καὶ τοὺς ὑπὲρ αὐτῆς παρακαλέσαντας, οὐκ ἀπέγνω· πολλὴν γὰρ εἶχε πίστιν καὶ σύνεσιν· ἀλλὰ ἀνα: σχυντεί καλὴν ἀναισχυντίαν, καὶ ἀφεῖσα τὸ κράζειν ὅταν μὴ τύχωμεν, ἀφιστάμεθα, δέον ἐγγύτερον προσελθεῖν, καὶ θερμότερον ἐπικείσθαι. Η μοι. Αχρι γάρ τότε οὐδ' εἰς ὄψιν αὐτοῦ τετόλμηκεν ἐλθεῖν, ἀναξίαν ἑαυτὴν κρίνουσα. Ο — κυναρίοις. Ὅσον ἀπέτεινεν εκείνη την απ τησιν, τοσοῦτον καὶ αὐτὸς τὴν παραίτησιν. Ο δ * ibid. 4. ** Matth. x, 6. Vers. 26. Ille catellis. Quantum illa augebat petitionem, tantum ipse repulsionem. Marcus ait ** Marc. vii, 26. * Luc. Σιν, 18. " Luc. v, 3. Variæ lectiones et nota. 97) Forte fentenius reperit, τῇ καρδίᾳ. Ferri polest utrumque. Τῆς καρδίας, pendet ex, τον πόν ΤΟΥ. Δέ, abest Α. Οὕτω, abest A.

Vers. 22. Dicens:-torquetur. Filia quæ a dæ moniv torquebatur relicta, eo quod omnino seusu careret, seipsum profert quasi maxime indigeat ut sui misereatur, quia morbum sentiebat,et ideo innumera sustinebat incommoda. Filium autem David euin vocat, quod didicerat e genere David Christum oriundum. Onnibus siquidem nom:natissimus erat David. Male, inquit, a demonio torquetur, hoc est misere. Vers. 23. Ipse verbum. Illa quidem alte vociteratur, dolorem qui lalebat in cordle significans; ipse vero penitus silet, sustinens donec omnis illius fides, animi modestia ac prudentia manifestaretur: quod vario modo facere solet in multis. Simul etiam ut e diverso Judæis ostenderet, qualem erga illos gereret affectum, cum infirmos eorum semel tantum rogatus, imo nec semel quidem, statim curabat: gentilium vero non ita. ΕΙ λέγουσα δαιμονίζεται. Την θυγατέρα δαιμονιζομένην ἀπολιποῦσα, διὰ τὸ παντελῶς ἀναισθητεῖν, πρόσεισιν, ἑαυτὴν ἐλεηθῆναι μάλιστα δεομένη, την αἰσθανομένην τῆς νόσου, καὶ διὰ τοῦτο μυρία πάν σχουσαν. Υἱὸν δὲ Δαυΐδ αὐτὸν καλεῖ διὰ τὸ μαθεῖν, ὅτι ἐκ Δαυΐδ κατάγει τὸ γένος. Πᾶσι γὰρ ὁ Δαυτό όνομαστότατος ἦν. Κακώς δε, φησί, δαιμονίζεται, ἀντὶ τοῦ, χαλεπῶς. Ο — λόγον. Ἡ μὲν βολι μεγάλα, τὸν ἐνδομυχοῦντα τῆς καρδίας πόνον ἐνδεικνυμένη· αὐτὸς δὲ σιγά παντελῶς, ἀναμένων ἅπασαν φανερωθήναι τὴν πίστιν, καὶ ταπείνωσιν, καὶ σύνεσιν αὐτῆς, ὅπερ διαφόρως εξωθε ποιεῖν ἐν πολλοῖς· ἅμα δὲ καὶ ἀντεπιδεικνύμενος Ἰουδαίοις, οἷαν περὶ αὐτοὺς ἔχει διάθεσιν, ὅτι τοὺς μὲν ἀρρώστους αὐτῶν ἅπαξ αίτηθεὶς, ἢ οὐδ᾽ ἅπαξ, εὐθὺς θεραπεύει, τοὺς δὲ τῶν ἐθνῶν οὐχ οὕτως. Καὶ ἡμῶν. — 'Ηρώτων, ἀντὶ τοῦ, παρεκάλουν. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Μάρκος εἴρηκε περὶ τῆς γυναικός, ὅτι καὶ ἠρώτα αὐτὸν, ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς, ήγουν, παρεκάλει. Τὸ γὰρ ἐρωτῶ σημαίνει μὲν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὸ πυνθάνεσθαι· σημαίνει δὲ καὶ τὸ, παρακαλῶ· ὡς τὸ Ερωτῶ σε, ἔχει με παρητημένον. Εστι δ', ὅτε δηλοῖ καὶ τὸ προστάσσω, ὡς τό· Εμβὰς δὲ εἰς ἐν τῶν πλοίων, ὁ ἦν τοῦ Σίμωνος, ηρώτησεν αὐτὸν ἀπὸ τῆς γῆς ἐπαναγαγεῖν ὀλίγον. Ὡς διδάσκαλος γὰρ προσέταξεν, ἐπεὶ καὶ μετὰ με χρὸν ἐξουσιαστικῶς εἶπεν· Επανάγαγε εἰς τὸ Vers. 23. Εt - nos. Quod hic dicitur, Rogabant, littera babet ηρώτων, quod verbum licet ut plu rimum interrogare significet, interdum tamen significat deprecari. Nam et hoc loco Marcus eo utitur, cum de muliere loquens ait: Πρώτα, huc est, deprecabatur eum ut dæmoninum ejiceret a filia sua ". Ει Lucas decimo quarto capite ἐρωτῶ, Et Luc est, deprecor te, habe me excusatum ". Est et ubi jubere significat, ut cum circa finem decimi capitis apud Lucam dicitur: Ingressus autem in anam navim qua erat Simonis ἠρώτησεν, id est jussit eum ut a terra abduceret pusillum ". Tanquain preceptor enim jussit. Nam et paulo post βάθος. quasi auctoritatem habens dixit: Duc in allum *¸ Vers. 24. Αt ille Israel. Sufficiebat quidem silentium ut eam in desperationem conjiceret; at re ponsio multo etiam amplius desperationem intendit. Respondit enim: Non sum missus ñisi ad Judæos, hos enim appellavit oves perditas domus Israel. Nam decimo nono quoque capite rursum ita dixit apostolis: Ite autem potius ad oves perditas domus Israel “.Quid ergo mulier? Cum sese videret esse despectam, repudiatos etiam illos qui pro ea deprecarentur, non desperavit; nam magnam habebat Odem ac prudentiam; sed impudens est bonesta impudentia, et jam relicto clamore qui eminus fiebat, propius accessit. Nos autem non ita, sed ubi statim non assequimur, desistimus; πόρρωθεν, ἐγγὺς ἔρχεται. Ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλ' cum propius oporteret accedere, et ferventius orationi incumbere. Vers. 25. Illa me. Usque tunc enim neque in illius conspectum ausa fuerat accedere, indignam sese reputans. Ο Ισραήλ. ἱκανὴ μὲν καὶ ἡ σιωπὴ εἰς ἀπόγνωσιν ἐμβαλεῖν αὐτήν· ἡ δ᾽ ἀπόκρισις πολλῷ πλέον τὴν ἀπορίαν επέτεινεν. Απεκρίθη γάρ, ὅτι Οὐκ ἀπεστάλην εἰς ἄλλους εἰ μὴ εἰς τοὺς Ἰου δαίους· τούτους γὰρ ὠνόμασε πρόβατα ἀπολωλότα οἶκού Ισραήλ. Ἐπεὶ καὶ ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτων κεφαλαίῳ τοῖς ἀποστόλοις οὕτω πάλιν εἶπε· Πορεύεσθε δὲ μᾶλλον πρὸς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. Τί οὖν ἡ γυνής; Θεασαμένη παραφθεῖσαν μὲν ἑαυτὴν ἀποπεμφθέντας δὲ καὶ τοὺς ὑπὲρ αὐτῆς παρακαλέσαντας, οὐκ ἀπέγνω· πολλὴν γὰρ εἶχε πίστιν καὶ σύνεσιν· ἀλλὰ ἀνα: σχυντεί καλὴν ἀναισχυντίαν, καὶ ἀφεῖσα τὸ κράζειν ὅταν μὴ τύχωμεν, ἀφιστάμεθα, δέον ἐγγύτερον προσελθεῖν, καὶ θερμότερον ἐπικείσθαι. Η μοι. Αχρι γάρ τότε οὐδ' εἰς ὄψιν αὐτοῦ τετόλμηκεν ἐλθεῖν, ἀναξίαν ἑαυτὴν κρίνουσα. Ο — κυναρίοις. Ὅσον ἀπέτεινεν εκείνη την απ τησιν, τοσοῦτον καὶ αὐτὸς τὴν παραίτησιν. Ο δ * ibid. 4. ** Matth. x, 6. Vers. 26. Ille catellis. Quantum illa augebat petitionem, tantum ipse repulsionem. Marcus ait ** Marc. vii, 26. * Luc. Σιν, 18. " Luc. v, 3. Variæ lectiones et nota. 97) Forte fentenius reperit, τῇ καρδίᾳ. Ferri polest utrumque. Τῆς καρδίας, pendet ex, τον πόν ΤΟΥ. Δέ, abest Α. Οὕτω, abest A.

Vers. 22. Dicens:-torquetur. Filia quæ a dæ moniv torquebatur relicta, eo quod omnino seusu careret, seipsum profert quasi maxime indigeat ut sui misereatur, quia morbum sentiebat,et ideo innumera sustinebat incommoda. Filium autem David euin vocat, quod didicerat e genere David Christum oriundum. Onnibus siquidem nom:natissimus erat David. Male, inquit, a demonio torquetur, hoc est misere. Vers. 23. Ipse verbum. Illa quidem alte vociteratur, dolorem qui lalebat in cordle significans; ipse vero penitus silet, sustinens donec omnis illius fides, animi modestia ac prudentia manifestaretur: quod vario modo facere solet in multis. Simul etiam ut e diverso Judæis ostenderet, qualem erga illos gereret affectum, cum infirmos eorum semel tantum rogatus, imo nec semel quidem, statim curabat: gentilium vero non ita. ΕΙ λέγουσα δαιμονίζεται. Την θυγατέρα δαιμονιζομένην ἀπολιποῦσα, διὰ τὸ παντελῶς ἀναισθητεῖν, πρόσεισιν, ἑαυτὴν ἐλεηθῆναι μάλιστα δεομένη, την αἰσθανομένην τῆς νόσου, καὶ διὰ τοῦτο μυρία πάν σχουσαν. Υἱὸν δὲ Δαυΐδ αὐτὸν καλεῖ διὰ τὸ μαθεῖν, ὅτι ἐκ Δαυΐδ κατάγει τὸ γένος. Πᾶσι γὰρ ὁ Δαυτό όνομαστότατος ἦν. Κακώς δε, φησί, δαιμονίζεται, ἀντὶ τοῦ, χαλεπῶς. Ο — λόγον. Ἡ μὲν βολι μεγάλα, τὸν ἐνδομυχοῦντα τῆς καρδίας πόνον ἐνδεικνυμένη· αὐτὸς δὲ σιγά παντελῶς, ἀναμένων ἅπασαν φανερωθήναι τὴν πίστιν, καὶ ταπείνωσιν, καὶ σύνεσιν αὐτῆς, ὅπερ διαφόρως εξωθε ποιεῖν ἐν πολλοῖς· ἅμα δὲ καὶ ἀντεπιδεικνύμενος Ἰουδαίοις, οἷαν περὶ αὐτοὺς ἔχει διάθεσιν, ὅτι τοὺς μὲν ἀρρώστους αὐτῶν ἅπαξ αίτηθεὶς, ἢ οὐδ᾽ ἅπαξ, εὐθὺς θεραπεύει, τοὺς δὲ τῶν ἐθνῶν οὐχ οὕτως. Καὶ ἡμῶν. — 'Ηρώτων, ἀντὶ τοῦ, παρεκάλουν. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Μάρκος εἴρηκε περὶ τῆς γυναικός, ὅτι καὶ ἠρώτα αὐτὸν, ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς, ήγουν, παρεκάλει. Τὸ γὰρ ἐρωτῶ σημαίνει μὲν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὸ πυνθάνεσθαι· σημαίνει δὲ καὶ τὸ, παρακαλῶ· ὡς τὸ Ερωτῶ σε, ἔχει με παρητημένον. Εστι δ', ὅτε δηλοῖ καὶ τὸ προστάσσω, ὡς τό· Εμβὰς δὲ εἰς ἐν τῶν πλοίων, ὁ ἦν τοῦ Σίμωνος, ηρώτησεν αὐτὸν ἀπὸ τῆς γῆς ἐπαναγαγεῖν ὀλίγον. Ὡς διδάσκαλος γὰρ προσέταξεν, ἐπεὶ καὶ μετὰ με χρὸν ἐξουσιαστικῶς εἶπεν· Επανάγαγε εἰς τὸ Vers. 23. Εt - nos. Quod hic dicitur, Rogabant, littera babet ηρώτων, quod verbum licet ut plu rimum interrogare significet, interdum tamen significat deprecari. Nam et hoc loco Marcus eo utitur, cum de muliere loquens ait: Πρώτα, huc est, deprecabatur eum ut dæmoninum ejiceret a filia sua ". Ει Lucas decimo quarto capite ἐρωτῶ, Et Luc est, deprecor te, habe me excusatum ". Est et ubi jubere significat, ut cum circa finem decimi capitis apud Lucam dicitur: Ingressus autem in anam navim qua erat Simonis ἠρώτησεν, id est jussit eum ut a terra abduceret pusillum ". Tanquain preceptor enim jussit. Nam et paulo post βάθος. quasi auctoritatem habens dixit: Duc in allum *¸ Vers. 24. Αt ille Israel. Sufficiebat quidem silentium ut eam in desperationem conjiceret; at re ponsio multo etiam amplius desperationem intendit. Respondit enim: Non sum missus ñisi ad Judæos, hos enim appellavit oves perditas domus Israel. Nam decimo nono quoque capite rursum ita dixit apostolis: Ite autem potius ad oves perditas domus Israel “.Quid ergo mulier? Cum sese videret esse despectam, repudiatos etiam illos qui pro ea deprecarentur, non desperavit; nam magnam habebat Odem ac prudentiam; sed impudens est bonesta impudentia, et jam relicto clamore qui eminus fiebat, propius accessit. Nos autem non ita, sed ubi statim non assequimur, desistimus; πόρρωθεν, ἐγγὺς ἔρχεται. Ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλ' cum propius oporteret accedere, et ferventius orationi incumbere. Vers. 25. Illa me. Usque tunc enim neque in illius conspectum ausa fuerat accedere, indignam sese reputans. Ο Ισραήλ. ἱκανὴ μὲν καὶ ἡ σιωπὴ εἰς ἀπόγνωσιν ἐμβαλεῖν αὐτήν· ἡ δ᾽ ἀπόκρισις πολλῷ πλέον τὴν ἀπορίαν επέτεινεν. Απεκρίθη γάρ, ὅτι Οὐκ ἀπεστάλην εἰς ἄλλους εἰ μὴ εἰς τοὺς Ἰου δαίους· τούτους γὰρ ὠνόμασε πρόβατα ἀπολωλότα οἶκού Ισραήλ. Ἐπεὶ καὶ ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτων κεφαλαίῳ τοῖς ἀποστόλοις οὕτω πάλιν εἶπε· Πορεύεσθε δὲ μᾶλλον πρὸς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. Τί οὖν ἡ γυνής; Θεασαμένη παραφθεῖσαν μὲν ἑαυτὴν ἀποπεμφθέντας δὲ καὶ τοὺς ὑπὲρ αὐτῆς παρακαλέσαντας, οὐκ ἀπέγνω· πολλὴν γὰρ εἶχε πίστιν καὶ σύνεσιν· ἀλλὰ ἀνα: σχυντεί καλὴν ἀναισχυντίαν, καὶ ἀφεῖσα τὸ κράζειν ὅταν μὴ τύχωμεν, ἀφιστάμεθα, δέον ἐγγύτερον προσελθεῖν, καὶ θερμότερον ἐπικείσθαι. Η μοι. Αχρι γάρ τότε οὐδ' εἰς ὄψιν αὐτοῦ τετόλμηκεν ἐλθεῖν, ἀναξίαν ἑαυτὴν κρίνουσα. Ο — κυναρίοις. Ὅσον ἀπέτεινεν εκείνη την απ τησιν, τοσοῦτον καὶ αὐτὸς τὴν παραίτησιν. Ο δ * ibid. 4. ** Matth. x, 6. Vers. 26. Ille catellis. Quantum illa augebat petitionem, tantum ipse repulsionem. Marcus ait ** Marc. vii, 26. * Luc. Σιν, 18. " Luc. v, 3. Variæ lectiones et nota. 97) Forte fentenius reperit, τῇ καρδίᾳ. Ferri polest utrumque. Τῆς καρδίας, pendet ex, τον πόν ΤΟΥ. Δέ, abest Α. Οὕτω, abest A.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XV. Μάρκος φησὶν, ὅτι εἶπεν αὐτῇ· "Αφες πρῶτον χορ. quod dixerit ei: Sine primum saturari filios κασθῆναι τὰ τέκνα· πανταχόθεν γὰρ ἐδήλου τὴν τῶν Ἰουδαίων οἰκείωσιν, καὶ τὴν εἰς αὐτοὺς ἀγάπην καὶ τιμὴν καὶ κηδεμονίαν. Καὶ τέκνα μὲν αὐτοὺς ἀνόμασεν, ὡς γνησίους καὶ ὡς ἠγαπημένους· αυνάρια δὲ τὰ ἔθνη, ὡς ἀκάθαρτα, καὶ ὡς μιαρά. Αρτον δὲ λέγει τὴν θεραπείαν, οὐ τὴν σωματικὴν μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχικήν. Καὶ ὄρα σύνεσιν γυα ναικός· δραξαμένη γὰρ τῶν τοῦ Χριστοῦ ῥημάτων, ἀπ' αὐτῶν πλέκει συνηγορίαν ἑαυτῆς. Ἡ δὲ — αὐτῶν. Ναι Κύριε, φησὶν, ἀληθῶς εἶπας. Τέκνα μὲν ἐκεῖνοι, κυνάριον δὲ ἐγώ· καὶ διὰ τοῦτό με χρὴ μᾶλλον ἐλεηθῆναι· Καὶ γὰρ τὰ κυνά ρια ἀπὸ τῶν ψιχίων ἐσθίει τῶν πιπτόντων ἀπό τῆς τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν. Ἐπεὶ τοίνυν κυνάριόν εἰμι, οὐκ εἰμὶ ἀλλοτρία, οὐδὲ κωλύομαι τῶν ψιχίων μετασχεῖν, ὥσπερ οὐδὲ τὰ κυνάρια ψιχίων νοουμένων τῶν ἐκ τοῦ παρατυχόντος ιάσεων. Τὸ μὲν οὖν μὴ ἀποστῆναι, τοσοῦτον ἐξουδε νωθεῖσαν, πίστεως ἦν· τὸ δὲ συνομολογήσαι κυνά ριον ἑαυτὴν ταπεινώσεως· τὸ δ' ἀπὸ τῶν λόγων τοῦ Χριστού κατασκευάσαι συνηγορίαν συνέσεως. Διὰ ταῦτα τοίνυν ἀνεβάλετο τὴν ἴασιν ὁ Χριστός, ἵνα ταῦτα φανερωθῶσιν, ἵνα δείξῃ τὴν ἐν τούτοις φιλο σοφίαν αὐτῆ;, ἵνα καταισχυνθῶσιν Ἰουδαῖοι, τοσού τον εἰς πίστιν καὶ ταπείνωσιν καὶ σύνεσιν ήττώμενοι γυναικὸς ἐθνικῆς, ἵνα, ταῦτα βλέποντες οἱ ἀπόστολοι, θαρρήσωσιν ὕστερον, ἀποστελλόμενοι προς τὰ ἔθνη. Λοιπὸν οὖν ἀνεκήρυξεν αὐτὴν ὁ Χριστός. Τότε – ὥρας ἐκείνης. Ο δὲ Μάρκος εἰπεῖν τὸν Χριστὸν πρὸς αὐτήν φησιν, ὅτι Διὰ τοῦτον τὸν λόγον, ύπαγε, ἐξελήλυθε τὸ δαιμόνιον ἐκ τῆς θυ γατρός σου, τουτέστι, διὰ τὸν λόγον, ᾧτινι πρὸς συνηγορίαν ἐχρήσω συνετῶς ἄγαν. Καὶ γὰρ ὁ Σα τὴρ καὶ τὴν πίστιν αὐτῆς ἐπήνεσε, καὶ τὴν σύνεσιν. Καὶ διὰ τοῦτο Ματθαῖος μὲν τὸν ἔπαινον τῆς πίσ στεως αὐτῇ, ἔγραψε, Μάρκος δὲ τὸν τῆς συνέσεως. Σὺ δὲ σκόπει, πῶς τῶν ἀποστόλων δεηθέντων ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ μηδὲν ἀνυσάντων, αὐτὴ μᾶλλον ήνυσε. Διδασκόμεθα γὰρ ἐντεῦθεν, ὅτι ὁ Θεὸς βούλεται μᾶλλον ἡμᾶς αὐτοῦ; ὑπὲρ ἑαυτῶν ἱκετεύειν. Οἱ μὲν γὰρ μαθηταὶ μείζονα παῤῥησίαν εἶχον, ἀλλ᾽ ἡ γυνή πολλήν καρτερίαν ἐπεδείξατο. Καὶ ὄντως μεγάλα δύναται προσεδρία παρακλήσεως. Προετύπου δὲ κατὰ ἀλληγορίαν ή Χαναναία αύτη γυνὴ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν, ἥτις ἕως μὲν ἔμενεν ἐν τοῖς ὁρίοις τῆς θρησκείας αὐτῆς, εἶχε τὴν θυγατέρα δαιμονιζομένην, ήγουν, τὴν πράξιν κυριευομένην ὑπὸ δαιμόνων· ἐξελθοῦσα δὲ τῶν ὁρίων αὐτῆς· Επιλάθου γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου, καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου λόγου έξιώθη παρὰ Χριστοῦ, καὶ ἀπηλλάγη τῆς δυναστείας τῶν δαιμόνων. 7 Mare. vu, 27. "Marc. VII, 29. Ανεβάλλετο, Β. • Ptal. xLIV, 11. Undique enim ostendebat familiaritatem ac dilectionem erga Judæos, eorumque procurabat honorem. Filios quidem eos vocavit tanquam suos ac dilectos; ethnicos vero catellos tanquam impuros ac scelestos. Panein autem dicit sanitatem non corporum tantum, verum etiam animarum. Εt vide mulieris prudentiam: Christi enim verbis perculsa, suum ab illis texit patrocinium. Vers. 27. At illa suorum. Certe, Domine, vero dixisti: illi quidem sunt filii, ego vero una catellis ideoque mei potius misereri oportet. Nam et catelli edunt de micis quæ cadunt a mensa dominorum suorum. Quia ergo catella sum, non aliena sum, neque de micis participare prohibeor, sicut neque catelli: de micis (*) inquam intellectualibus, id est sanitatibus collatis ab eo qui nunc casu sese obtulit. Quod ergo adeo repulsa non discessit, adei erat: quod vero se catellam est confessa, humilitatis quod autem a Christi sermonibus patrocinium sibi aptaverit, prudentiæ. Propterea enim Christus sanitatem distulit, ut hæc. manifesta flerent: atque per illa hujus philosophiam demonstraret, utque confunderentur Judæi, adeo fide, humilitate ac prudentia a gentili muliere superati: præterea ut hæc videntes apostoli, sumerent audaciam, cum postmodum ad gentes emitterentur. Jam itaque Christus illius fidem promulgat. Vers. 28. Tunc illa hora. Marcus antem ait Christum ad illam dixisse: Propter hunc sermoncin, abi “; exivit dæmonium a filia tua, hoc est, propter hunc sermonem quo sapienter admodum usa es ad patrocinium. Etenim Salvator et fidem ejus lau. davit et prudentiam. Et ideo Matthæus quidem laudein fidei ejus scripsit: Marcus vero prudentiæ. Tu autem considera quomodo cum apostoli pro illa deprecati fuissent, nihilque effecissent, ipsa potius perfecit. Hinc enim docemur quod Deus mavult nos pro nobisipsis obsecrare: discipuli enim majori libertate vtebantur, sed mulier magnanı demonstravit constantiam ac perseverantiam. Et vere magna potest precationis assiduitas. Præfigurabat autem juxta allegoriam Chananæa hæc mulier Ecclesiam o gentibus congregaudam, quæ dum in fuibus suarum observantiarum permansit, fliam habebat a damonio agitatam, videlicet operationem dæmonibus subjectam. Ubi autem egressa est a finibus suis, oblita scilicet populi sui ac domus patris sui ", Christi sermone digna effecta est, et a dæmonum violentia liberata. Varia lectiones et nota. Hac fortasse contra codicem suum mutavit Hentenius. (α) De micis sese obtulit. Micæ autem intelliguntur curationes casu oblatæ.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XV. Μάρκος φησὶν, ὅτι εἶπεν αὐτῇ· "Αφες πρῶτον χορ. quod dixerit ei: Sine primum saturari filios κασθῆναι τὰ τέκνα· πανταχόθεν γὰρ ἐδήλου τὴν τῶν Ἰουδαίων οἰκείωσιν, καὶ τὴν εἰς αὐτοὺς ἀγάπην καὶ τιμὴν καὶ κηδεμονίαν. Καὶ τέκνα μὲν αὐτοὺς ἀνόμασεν, ὡς γνησίους καὶ ὡς ἠγαπημένους· αυνάρια δὲ τὰ ἔθνη, ὡς ἀκάθαρτα, καὶ ὡς μιαρά. Αρτον δὲ λέγει τὴν θεραπείαν, οὐ τὴν σωματικὴν μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχικήν. Καὶ ὄρα σύνεσιν γυα ναικός· δραξαμένη γὰρ τῶν τοῦ Χριστοῦ ῥημάτων, ἀπ' αὐτῶν πλέκει συνηγορίαν ἑαυτῆς. Ἡ δὲ — αὐτῶν. Ναι Κύριε, φησὶν, ἀληθῶς εἶπας. Τέκνα μὲν ἐκεῖνοι, κυνάριον δὲ ἐγώ· καὶ διὰ τοῦτό με χρὴ μᾶλλον ἐλεηθῆναι· Καὶ γὰρ τὰ κυνά ρια ἀπὸ τῶν ψιχίων ἐσθίει τῶν πιπτόντων ἀπό τῆς τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν. Ἐπεὶ τοίνυν κυνάριόν εἰμι, οὐκ εἰμὶ ἀλλοτρία, οὐδὲ κωλύομαι τῶν ψιχίων μετασχεῖν, ὥσπερ οὐδὲ τὰ κυνάρια ψιχίων νοουμένων τῶν ἐκ τοῦ παρατυχόντος ιάσεων. Τὸ μὲν οὖν μὴ ἀποστῆναι, τοσοῦτον ἐξουδε νωθεῖσαν, πίστεως ἦν· τὸ δὲ συνομολογήσαι κυνά ριον ἑαυτὴν ταπεινώσεως· τὸ δ' ἀπὸ τῶν λόγων τοῦ Χριστού κατασκευάσαι συνηγορίαν συνέσεως. Διὰ ταῦτα τοίνυν ἀνεβάλετο τὴν ἴασιν ὁ Χριστός, ἵνα ταῦτα φανερωθῶσιν, ἵνα δείξῃ τὴν ἐν τούτοις φιλο σοφίαν αὐτῆ;, ἵνα καταισχυνθῶσιν Ἰουδαῖοι, τοσού τον εἰς πίστιν καὶ ταπείνωσιν καὶ σύνεσιν ήττώμενοι γυναικὸς ἐθνικῆς, ἵνα, ταῦτα βλέποντες οἱ ἀπόστολοι, θαρρήσωσιν ὕστερον, ἀποστελλόμενοι προς τὰ ἔθνη. Λοιπὸν οὖν ἀνεκήρυξεν αὐτὴν ὁ Χριστός. Τότε – ὥρας ἐκείνης. Ο δὲ Μάρκος εἰπεῖν τὸν Χριστὸν πρὸς αὐτήν φησιν, ὅτι Διὰ τοῦτον τὸν λόγον, ύπαγε, ἐξελήλυθε τὸ δαιμόνιον ἐκ τῆς θυ γατρός σου, τουτέστι, διὰ τὸν λόγον, ᾧτινι πρὸς συνηγορίαν ἐχρήσω συνετῶς ἄγαν. Καὶ γὰρ ὁ Σα τὴρ καὶ τὴν πίστιν αὐτῆς ἐπήνεσε, καὶ τὴν σύνεσιν. Καὶ διὰ τοῦτο Ματθαῖος μὲν τὸν ἔπαινον τῆς πίσ στεως αὐτῇ, ἔγραψε, Μάρκος δὲ τὸν τῆς συνέσεως. Σὺ δὲ σκόπει, πῶς τῶν ἀποστόλων δεηθέντων ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ μηδὲν ἀνυσάντων, αὐτὴ μᾶλλον ήνυσε. Διδασκόμεθα γὰρ ἐντεῦθεν, ὅτι ὁ Θεὸς βούλεται μᾶλλον ἡμᾶς αὐτοῦ; ὑπὲρ ἑαυτῶν ἱκετεύειν. Οἱ μὲν γὰρ μαθηταὶ μείζονα παῤῥησίαν εἶχον, ἀλλ᾽ ἡ γυνή πολλήν καρτερίαν ἐπεδείξατο. Καὶ ὄντως μεγάλα δύναται προσεδρία παρακλήσεως. Προετύπου δὲ κατὰ ἀλληγορίαν ή Χαναναία αύτη γυνὴ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν, ἥτις ἕως μὲν ἔμενεν ἐν τοῖς ὁρίοις τῆς θρησκείας αὐτῆς, εἶχε τὴν θυγατέρα δαιμονιζομένην, ήγουν, τὴν πράξιν κυριευομένην ὑπὸ δαιμόνων· ἐξελθοῦσα δὲ τῶν ὁρίων αὐτῆς· Επιλάθου γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου, καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου λόγου έξιώθη παρὰ Χριστοῦ, καὶ ἀπηλλάγη τῆς δυναστείας τῶν δαιμόνων. 7 Mare. vu, 27. "Marc. VII, 29. Ανεβάλλετο, Β. • Ptal. xLIV, 11. Undique enim ostendebat familiaritatem ac dilectionem erga Judæos, eorumque procurabat honorem. Filios quidem eos vocavit tanquam suos ac dilectos; ethnicos vero catellos tanquam impuros ac scelestos. Panein autem dicit sanitatem non corporum tantum, verum etiam animarum. Εt vide mulieris prudentiam: Christi enim verbis perculsa, suum ab illis texit patrocinium. Vers. 27. At illa suorum. Certe, Domine, vero dixisti: illi quidem sunt filii, ego vero una catellis ideoque mei potius misereri oportet. Nam et catelli edunt de micis quæ cadunt a mensa dominorum suorum. Quia ergo catella sum, non aliena sum, neque de micis participare prohibeor, sicut neque catelli: de micis (*) inquam intellectualibus, id est sanitatibus collatis ab eo qui nunc casu sese obtulit. Quod ergo adeo repulsa non discessit, adei erat: quod vero se catellam est confessa, humilitatis quod autem a Christi sermonibus patrocinium sibi aptaverit, prudentiæ. Propterea enim Christus sanitatem distulit, ut hæc. manifesta flerent: atque per illa hujus philosophiam demonstraret, utque confunderentur Judæi, adeo fide, humilitate ac prudentia a gentili muliere superati: præterea ut hæc videntes apostoli, sumerent audaciam, cum postmodum ad gentes emitterentur. Jam itaque Christus illius fidem promulgat. Vers. 28. Tunc illa hora. Marcus antem ait Christum ad illam dixisse: Propter hunc sermoncin, abi “; exivit dæmonium a filia tua, hoc est, propter hunc sermonem quo sapienter admodum usa es ad patrocinium. Etenim Salvator et fidem ejus lau. davit et prudentiam. Et ideo Matthæus quidem laudein fidei ejus scripsit: Marcus vero prudentiæ. Tu autem considera quomodo cum apostoli pro illa deprecati fuissent, nihilque effecissent, ipsa potius perfecit. Hinc enim docemur quod Deus mavult nos pro nobisipsis obsecrare: discipuli enim majori libertate vtebantur, sed mulier magnanı demonstravit constantiam ac perseverantiam. Et vere magna potest precationis assiduitas. Præfigurabat autem juxta allegoriam Chananæa hæc mulier Ecclesiam o gentibus congregaudam, quæ dum in fuibus suarum observantiarum permansit, fliam habebat a damonio agitatam, videlicet operationem dæmonibus subjectam. Ubi autem egressa est a finibus suis, oblita scilicet populi sui ac domus patris sui ", Christi sermone digna effecta est, et a dæmonum violentia liberata. Varia lectiones et nota. Hac fortasse contra codicem suum mutavit Hentenius. (α) De micis sese obtulit. Micæ autem intelliguntur curationes casu oblatæ.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XV. Μάρκος φησὶν, ὅτι εἶπεν αὐτῇ· "Αφες πρῶτον χορ. quod dixerit ei: Sine primum saturari filios κασθῆναι τὰ τέκνα· πανταχόθεν γὰρ ἐδήλου τὴν τῶν Ἰουδαίων οἰκείωσιν, καὶ τὴν εἰς αὐτοὺς ἀγάπην καὶ τιμὴν καὶ κηδεμονίαν. Καὶ τέκνα μὲν αὐτοὺς ἀνόμασεν, ὡς γνησίους καὶ ὡς ἠγαπημένους· αυνάρια δὲ τὰ ἔθνη, ὡς ἀκάθαρτα, καὶ ὡς μιαρά. Αρτον δὲ λέγει τὴν θεραπείαν, οὐ τὴν σωματικὴν μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχικήν. Καὶ ὄρα σύνεσιν γυα ναικός· δραξαμένη γὰρ τῶν τοῦ Χριστοῦ ῥημάτων, ἀπ' αὐτῶν πλέκει συνηγορίαν ἑαυτῆς. Ἡ δὲ — αὐτῶν. Ναι Κύριε, φησὶν, ἀληθῶς εἶπας. Τέκνα μὲν ἐκεῖνοι, κυνάριον δὲ ἐγώ· καὶ διὰ τοῦτό με χρὴ μᾶλλον ἐλεηθῆναι· Καὶ γὰρ τὰ κυνά ρια ἀπὸ τῶν ψιχίων ἐσθίει τῶν πιπτόντων ἀπό τῆς τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν. Ἐπεὶ τοίνυν κυνάριόν εἰμι, οὐκ εἰμὶ ἀλλοτρία, οὐδὲ κωλύομαι τῶν ψιχίων μετασχεῖν, ὥσπερ οὐδὲ τὰ κυνάρια ψιχίων νοουμένων τῶν ἐκ τοῦ παρατυχόντος ιάσεων. Τὸ μὲν οὖν μὴ ἀποστῆναι, τοσοῦτον ἐξουδε νωθεῖσαν, πίστεως ἦν· τὸ δὲ συνομολογήσαι κυνά ριον ἑαυτὴν ταπεινώσεως· τὸ δ' ἀπὸ τῶν λόγων τοῦ Χριστού κατασκευάσαι συνηγορίαν συνέσεως. Διὰ ταῦτα τοίνυν ἀνεβάλετο τὴν ἴασιν ὁ Χριστός, ἵνα ταῦτα φανερωθῶσιν, ἵνα δείξῃ τὴν ἐν τούτοις φιλο σοφίαν αὐτῆ;, ἵνα καταισχυνθῶσιν Ἰουδαῖοι, τοσού τον εἰς πίστιν καὶ ταπείνωσιν καὶ σύνεσιν ήττώμενοι γυναικὸς ἐθνικῆς, ἵνα, ταῦτα βλέποντες οἱ ἀπόστολοι, θαρρήσωσιν ὕστερον, ἀποστελλόμενοι προς τὰ ἔθνη. Λοιπὸν οὖν ἀνεκήρυξεν αὐτὴν ὁ Χριστός. Τότε – ὥρας ἐκείνης. Ο δὲ Μάρκος εἰπεῖν τὸν Χριστὸν πρὸς αὐτήν φησιν, ὅτι Διὰ τοῦτον τὸν λόγον, ύπαγε, ἐξελήλυθε τὸ δαιμόνιον ἐκ τῆς θυ γατρός σου, τουτέστι, διὰ τὸν λόγον, ᾧτινι πρὸς συνηγορίαν ἐχρήσω συνετῶς ἄγαν. Καὶ γὰρ ὁ Σα τὴρ καὶ τὴν πίστιν αὐτῆς ἐπήνεσε, καὶ τὴν σύνεσιν. Καὶ διὰ τοῦτο Ματθαῖος μὲν τὸν ἔπαινον τῆς πίσ στεως αὐτῇ, ἔγραψε, Μάρκος δὲ τὸν τῆς συνέσεως. Σὺ δὲ σκόπει, πῶς τῶν ἀποστόλων δεηθέντων ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ μηδὲν ἀνυσάντων, αὐτὴ μᾶλλον ήνυσε. Διδασκόμεθα γὰρ ἐντεῦθεν, ὅτι ὁ Θεὸς βούλεται μᾶλλον ἡμᾶς αὐτοῦ; ὑπὲρ ἑαυτῶν ἱκετεύειν. Οἱ μὲν γὰρ μαθηταὶ μείζονα παῤῥησίαν εἶχον, ἀλλ᾽ ἡ γυνή πολλήν καρτερίαν ἐπεδείξατο. Καὶ ὄντως μεγάλα δύναται προσεδρία παρακλήσεως. Προετύπου δὲ κατὰ ἀλληγορίαν ή Χαναναία αύτη γυνὴ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν, ἥτις ἕως μὲν ἔμενεν ἐν τοῖς ὁρίοις τῆς θρησκείας αὐτῆς, εἶχε τὴν θυγατέρα δαιμονιζομένην, ήγουν, τὴν πράξιν κυριευομένην ὑπὸ δαιμόνων· ἐξελθοῦσα δὲ τῶν ὁρίων αὐτῆς· Επιλάθου γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου, καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου λόγου έξιώθη παρὰ Χριστοῦ, καὶ ἀπηλλάγη τῆς δυναστείας τῶν δαιμόνων. 7 Mare. vu, 27. "Marc. VII, 29. Ανεβάλλετο, Β. • Ptal. xLIV, 11. Undique enim ostendebat familiaritatem ac dilectionem erga Judæos, eorumque procurabat honorem. Filios quidem eos vocavit tanquam suos ac dilectos; ethnicos vero catellos tanquam impuros ac scelestos. Panein autem dicit sanitatem non corporum tantum, verum etiam animarum. Εt vide mulieris prudentiam: Christi enim verbis perculsa, suum ab illis texit patrocinium. Vers. 27. At illa suorum. Certe, Domine, vero dixisti: illi quidem sunt filii, ego vero una catellis ideoque mei potius misereri oportet. Nam et catelli edunt de micis quæ cadunt a mensa dominorum suorum. Quia ergo catella sum, non aliena sum, neque de micis participare prohibeor, sicut neque catelli: de micis (*) inquam intellectualibus, id est sanitatibus collatis ab eo qui nunc casu sese obtulit. Quod ergo adeo repulsa non discessit, adei erat: quod vero se catellam est confessa, humilitatis quod autem a Christi sermonibus patrocinium sibi aptaverit, prudentiæ. Propterea enim Christus sanitatem distulit, ut hæc. manifesta flerent: atque per illa hujus philosophiam demonstraret, utque confunderentur Judæi, adeo fide, humilitate ac prudentia a gentili muliere superati: præterea ut hæc videntes apostoli, sumerent audaciam, cum postmodum ad gentes emitterentur. Jam itaque Christus illius fidem promulgat. Vers. 28. Tunc illa hora. Marcus antem ait Christum ad illam dixisse: Propter hunc sermoncin, abi “; exivit dæmonium a filia tua, hoc est, propter hunc sermonem quo sapienter admodum usa es ad patrocinium. Etenim Salvator et fidem ejus lau. davit et prudentiam. Et ideo Matthæus quidem laudein fidei ejus scripsit: Marcus vero prudentiæ. Tu autem considera quomodo cum apostoli pro illa deprecati fuissent, nihilque effecissent, ipsa potius perfecit. Hinc enim docemur quod Deus mavult nos pro nobisipsis obsecrare: discipuli enim majori libertate vtebantur, sed mulier magnanı demonstravit constantiam ac perseverantiam. Et vere magna potest precationis assiduitas. Præfigurabat autem juxta allegoriam Chananæa hæc mulier Ecclesiam o gentibus congregaudam, quæ dum in fuibus suarum observantiarum permansit, fliam habebat a damonio agitatam, videlicet operationem dæmonibus subjectam. Ubi autem egressa est a finibus suis, oblita scilicet populi sui ac domus patris sui ", Christi sermone digna effecta est, et a dæmonum violentia liberata. Varia lectiones et nota. Hac fortasse contra codicem suum mutavit Hentenius. (α) De micis sese obtulit. Micæ autem intelliguntur curationes casu oblatæ.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XV. Μάρκος φησὶν, ὅτι εἶπεν αὐτῇ· "Αφες πρῶτον χορ. quod dixerit ei: Sine primum saturari filios κασθῆναι τὰ τέκνα· πανταχόθεν γὰρ ἐδήλου τὴν τῶν Ἰουδαίων οἰκείωσιν, καὶ τὴν εἰς αὐτοὺς ἀγάπην καὶ τιμὴν καὶ κηδεμονίαν. Καὶ τέκνα μὲν αὐτοὺς ἀνόμασεν, ὡς γνησίους καὶ ὡς ἠγαπημένους· αυνάρια δὲ τὰ ἔθνη, ὡς ἀκάθαρτα, καὶ ὡς μιαρά. Αρτον δὲ λέγει τὴν θεραπείαν, οὐ τὴν σωματικὴν μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχικήν. Καὶ ὄρα σύνεσιν γυα ναικός· δραξαμένη γὰρ τῶν τοῦ Χριστοῦ ῥημάτων, ἀπ' αὐτῶν πλέκει συνηγορίαν ἑαυτῆς. Ἡ δὲ — αὐτῶν. Ναι Κύριε, φησὶν, ἀληθῶς εἶπας. Τέκνα μὲν ἐκεῖνοι, κυνάριον δὲ ἐγώ· καὶ διὰ τοῦτό με χρὴ μᾶλλον ἐλεηθῆναι· Καὶ γὰρ τὰ κυνά ρια ἀπὸ τῶν ψιχίων ἐσθίει τῶν πιπτόντων ἀπό τῆς τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν. Ἐπεὶ τοίνυν κυνάριόν εἰμι, οὐκ εἰμὶ ἀλλοτρία, οὐδὲ κωλύομαι τῶν ψιχίων μετασχεῖν, ὥσπερ οὐδὲ τὰ κυνάρια ψιχίων νοουμένων τῶν ἐκ τοῦ παρατυχόντος ιάσεων. Τὸ μὲν οὖν μὴ ἀποστῆναι, τοσοῦτον ἐξουδε νωθεῖσαν, πίστεως ἦν· τὸ δὲ συνομολογήσαι κυνά ριον ἑαυτὴν ταπεινώσεως· τὸ δ' ἀπὸ τῶν λόγων τοῦ Χριστού κατασκευάσαι συνηγορίαν συνέσεως. Διὰ ταῦτα τοίνυν ἀνεβάλετο τὴν ἴασιν ὁ Χριστός, ἵνα ταῦτα φανερωθῶσιν, ἵνα δείξῃ τὴν ἐν τούτοις φιλο σοφίαν αὐτῆ;, ἵνα καταισχυνθῶσιν Ἰουδαῖοι, τοσού τον εἰς πίστιν καὶ ταπείνωσιν καὶ σύνεσιν ήττώμενοι γυναικὸς ἐθνικῆς, ἵνα, ταῦτα βλέποντες οἱ ἀπόστολοι, θαρρήσωσιν ὕστερον, ἀποστελλόμενοι προς τὰ ἔθνη. Λοιπὸν οὖν ἀνεκήρυξεν αὐτὴν ὁ Χριστός. Τότε – ὥρας ἐκείνης. Ο δὲ Μάρκος εἰπεῖν τὸν Χριστὸν πρὸς αὐτήν φησιν, ὅτι Διὰ τοῦτον τὸν λόγον, ύπαγε, ἐξελήλυθε τὸ δαιμόνιον ἐκ τῆς θυ γατρός σου, τουτέστι, διὰ τὸν λόγον, ᾧτινι πρὸς συνηγορίαν ἐχρήσω συνετῶς ἄγαν. Καὶ γὰρ ὁ Σα τὴρ καὶ τὴν πίστιν αὐτῆς ἐπήνεσε, καὶ τὴν σύνεσιν. Καὶ διὰ τοῦτο Ματθαῖος μὲν τὸν ἔπαινον τῆς πίσ στεως αὐτῇ, ἔγραψε, Μάρκος δὲ τὸν τῆς συνέσεως. Σὺ δὲ σκόπει, πῶς τῶν ἀποστόλων δεηθέντων ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ μηδὲν ἀνυσάντων, αὐτὴ μᾶλλον ήνυσε. Διδασκόμεθα γὰρ ἐντεῦθεν, ὅτι ὁ Θεὸς βούλεται μᾶλλον ἡμᾶς αὐτοῦ; ὑπὲρ ἑαυτῶν ἱκετεύειν. Οἱ μὲν γὰρ μαθηταὶ μείζονα παῤῥησίαν εἶχον, ἀλλ᾽ ἡ γυνή πολλήν καρτερίαν ἐπεδείξατο. Καὶ ὄντως μεγάλα δύναται προσεδρία παρακλήσεως. Προετύπου δὲ κατὰ ἀλληγορίαν ή Χαναναία αύτη γυνὴ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν, ἥτις ἕως μὲν ἔμενεν ἐν τοῖς ὁρίοις τῆς θρησκείας αὐτῆς, εἶχε τὴν θυγατέρα δαιμονιζομένην, ήγουν, τὴν πράξιν κυριευομένην ὑπὸ δαιμόνων· ἐξελθοῦσα δὲ τῶν ὁρίων αὐτῆς· Επιλάθου γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου, καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου λόγου έξιώθη παρὰ Χριστοῦ, καὶ ἀπηλλάγη τῆς δυναστείας τῶν δαιμόνων. 7 Mare. vu, 27. "Marc. VII, 29. Ανεβάλλετο, Β. • Ptal. xLIV, 11. Undique enim ostendebat familiaritatem ac dilectionem erga Judæos, eorumque procurabat honorem. Filios quidem eos vocavit tanquam suos ac dilectos; ethnicos vero catellos tanquam impuros ac scelestos. Panein autem dicit sanitatem non corporum tantum, verum etiam animarum. Εt vide mulieris prudentiam: Christi enim verbis perculsa, suum ab illis texit patrocinium. Vers. 27. At illa suorum. Certe, Domine, vero dixisti: illi quidem sunt filii, ego vero una catellis ideoque mei potius misereri oportet. Nam et catelli edunt de micis quæ cadunt a mensa dominorum suorum. Quia ergo catella sum, non aliena sum, neque de micis participare prohibeor, sicut neque catelli: de micis (*) inquam intellectualibus, id est sanitatibus collatis ab eo qui nunc casu sese obtulit. Quod ergo adeo repulsa non discessit, adei erat: quod vero se catellam est confessa, humilitatis quod autem a Christi sermonibus patrocinium sibi aptaverit, prudentiæ. Propterea enim Christus sanitatem distulit, ut hæc. manifesta flerent: atque per illa hujus philosophiam demonstraret, utque confunderentur Judæi, adeo fide, humilitate ac prudentia a gentili muliere superati: præterea ut hæc videntes apostoli, sumerent audaciam, cum postmodum ad gentes emitterentur. Jam itaque Christus illius fidem promulgat. Vers. 28. Tunc illa hora. Marcus antem ait Christum ad illam dixisse: Propter hunc sermoncin, abi “; exivit dæmonium a filia tua, hoc est, propter hunc sermonem quo sapienter admodum usa es ad patrocinium. Etenim Salvator et fidem ejus lau. davit et prudentiam. Et ideo Matthæus quidem laudein fidei ejus scripsit: Marcus vero prudentiæ. Tu autem considera quomodo cum apostoli pro illa deprecati fuissent, nihilque effecissent, ipsa potius perfecit. Hinc enim docemur quod Deus mavult nos pro nobisipsis obsecrare: discipuli enim majori libertate vtebantur, sed mulier magnanı demonstravit constantiam ac perseverantiam. Et vere magna potest precationis assiduitas. Præfigurabat autem juxta allegoriam Chananæa hæc mulier Ecclesiam o gentibus congregaudam, quæ dum in fuibus suarum observantiarum permansit, fliam habebat a damonio agitatam, videlicet operationem dæmonibus subjectam. Ubi autem egressa est a finibus suis, oblita scilicet populi sui ac domus patris sui ", Christi sermone digna effecta est, et a dæmonum violentia liberata. Varia lectiones et nota. Hac fortasse contra codicem suum mutavit Hentenius. (α) De micis sese obtulit. Micæ autem intelliguntur curationes casu oblatæ.

Καὶ — ἐκεῖ. Ποτὲ μὲν αὐτὸς περιέρχεται θερα πεύων τοὺς κακῶς ἔχοντας, ποτὲ δὲ κάθηται περιμένων τοὺς χρήζοντας θεραπείας· ἐκεῖνο μὲν δι οἰκείαν ἀγαθότητα, τοῦτο δὲ δοκιμάζων τὴν πίστιν τῶν καμνόντων. Συνεχῶς δὲ εἰς ὄρος ἄνεισι, διὰ τὸ ὕψος τῆς ἑαυτοῦ θεότητος, καὶ παιδεύων επαίρεσθαι χαμόθεν τοὺς πλησιάζειν τῷ Θεῷ θέλοντας. EUTHYMII ZIGABENJ Vers. 29. Et -- illis. Interdum quidem ipse circumit, sanans eos qui male habent: quandoque autem sedet exspectans eos. quibus cura opus est; illud quidem sua bonitate, hoc vero, ut de infirmorum fide sumat experimentum. Frequenter autem in montem ascendit, propter suæ altitudinem divinitatis: ac docens a solo elevari eos qui Deo appropinquare cupiunt. CAP. XXX. De turbis sanatis. Vers. 30. Ει multos. Κυλλοὶ (pro quo matilos vertimus) proprie dicuntur, qui manibus carent, sicut tricesimo septimo capite manifestius palebit. Vers.30. Ει ΚΕΦ. Λ'. Περὶ τῶν θεραπευθέντων όχλων. Καὶ — πολλούς. Κυλλοὶ κυρίως οἱ ἄχειρες, ὡς ἐν τῷ λζ' κεφαλαίῳ διαγνωσθήσεται. Kal illos. Vide proficientem illorum αὐτούς. Ορα προκόπτουσαν τὴν πίστιν fdem. Neque enim amplius tangunt fimbriam ve- αὐτῶν. Οὐκ ἔτι γὰρ ἅπτονται του κρασπέδου τοῦ stimenti ejus, sed projiciunt se solum ad pedes ejus, et repente curat illos: non quod majoris sint fide quam Clananza, sed quod Judaei sint, ut ingratorum obturet ora Judæorum, demonstrans illos majori dignos supplicio. Ingratus enim quanto majoribus pluribusque afficitur beneficiis, tanto ad majorem pœnam luendam est obnoxius. Vers. 31. Για τι videre. Mirabantur propter eorum multitudinem qui curabantur, et propter curationis velocitatem. Vers. 31. Et – Israel. Deum ipsius Israel, hoc est, qui ab Israelitis colebatur. CAP. XXXI. De septem panibus. Vers. 32. Jesus autem edant. Dies tres, pro ἱματίου αὐτοῦ, ἀλλὰ ρίπτονται μόνον πρὸ τῶν ποδῶν αὐτοῦ, καὶ παραχρῆμα θραπεύει αὐτοὺς, οὐχ ω; πιστοτέρους τῆς Χαναναίας, ἀλλ' ὡς Ιουδαίους, ἐμφράττων τῶν ἀχαρίστων Ἰουδαίων τὰ στόματα, καὶ ἀποφαίνων αὐτοὺς μείζονος τιμωρίας ἀξίους. Ο γὰρ ἀχάριστος, ὅσον εὐεργετείται μείζον, τοσοῦτον γίνεται μείζονι χολάσει ὑπεύθυνος. Ωστε – βλέποντας. Εθαύμαζον διά τε τὸ πλῆθος τῶν θεραπευομένων, καὶ διὰ τὸ τάχος τῆς θεραπείας. Καὶ — Ἰσραήλ. Τὸν Θεὸν Ισραήλ, τουτέστι, τὸν τιμώμενον ὑπὸ τῶν Ἰσραηλιτῶν. ΚΕΦ. ΛΔ'. Περὶ τῶν ἑπτὰ ἄρτων. Ο φάγωσιν. Ἡμέραι τρεῖς, ἀντὶ τοῦ, ἡμέραις diebus tribus. Admirandla erat tauta turbæ perse- " τρισί. Θαυμαστὴ δὲ ἡ τοσαύτη τοῦ ὄχλου καρτερία. verantia. Quare autem tacent discipuli, nec dicunt Διατί δὲ σιγῶσιν οἱ μαθηταὶ, καὶ οὐχ, ὡς πρότερον, at prius, Dinille turbas, idque tribus jam elapsis λέγουσιν· Απόλυσον τὸν ὄχλον, καὶ ταῦτα τριῶν παρdiebus? Quia videbant illos perseverantes ac gauελθουσῶν ἡμερῶν; Διότι ἔβλεπον τους προσκαρτε dentes super sanitatibus infirmorum, nec famem ροῦντας χαίροντας ἐπὶ ταῖς ἀναῤῥώσεσι τῶν ἀσθε penitus sentientes. νούντων, καὶ οὐδ' όλως αἰσθανομένου; λιμού. Fortassis autem et ad tertium usque diem escas detulcrant: ideo tunc demum ad miraculum accedit, quando in ciborum indigentia constituti sunt. Quare autem rursum illos in deserto pascit? Utique ne in via deficerent, sicut ipse consequenter dicit, et ut confirmaret signum præcedentium quinque panum; undique enim divulgatum erat, ut quod publice factum fuerat. Vers. 51. Ει ria. Marcus autem addidit: Quidam enim eorum e longingno venerunt. Vide ergo Domini humanitatem. Nam sciens naturam humanam cibo indigere, providet ei etiam non requisitus, cibumque præbet. Communicat autem discipulis, ut recordati miraculi quinque panum, offerant ei panes quos habent, et dicant: Multiτο Marc. vi, 3. Του addit. Α. Ἴσως δὲ καὶ μέχρι τῆς τρίτης ἡμέρας εἶχον ἐφόδια. Διὰ καὶ τότε λοιπὸν ἐπὶ τὸ θαῦμα ἔρχεται, ότε κατέστησαν ἐν χρεία τροφῆς. Τίνος δὲ ἔνεκεν πάλιν αὐτοὺς ἐν ἐρήμῳ τρέφει; Πάντως, ἵνα μὴ ἐκλυθώ σιν ἐν τῇ ὁδῷ, καθὼς αὐτὸς εἶπε προϊών, καὶ ἵνα βεβαιώσῃ τὸ σημεῖον τῶν προλαβόντων πέντε άρτων· διατεθρύλλητο γὰρ παρὰ πᾶσιν, ὡς καινοφα νές. Καὶ — ὁδῷ. Ο δὲ Μάρκος προσέθηκε· Τινὲς γὰρ ἐξ αὐτῶν μακρόθεν ήκουσιν. Ορα δὲ Δεσπό του φιλανθρωπίαν. Εἰδὼς γὰρ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν δεομένην τροφῆς, προνοείται ταύτης, καὶ μὴ αἰτηθεὶς, παρέχει τροφήν. Κοινολογεῖται δὲ πρὸς τοὺς μαθητάς, ἵνα ἀναμνησθέντες τοῦ θαύματος τῶν πέντε ἄρτων, προσενέγκωσιν αὐτῷ τοὺς ἄρτους, Variæ lectiones et notæ. Ab ἡμέρας ad τρισίν omiserat Hentenius. Hentenius reddidit, ac si repererit, κοινοφανές. Sed retinendum videtur, καινοφανές. 6) Hic addiderat Hentenius scholium allegoricum quod in meis paulo inferius legitur ad versum tricesimum tertiuni. Eξ infra apud Marcum in contextu non agnoscunt codices Euthymii.

Καὶ — ἐκεῖ. Ποτὲ μὲν αὐτὸς περιέρχεται θερα πεύων τοὺς κακῶς ἔχοντας, ποτὲ δὲ κάθηται περιμένων τοὺς χρήζοντας θεραπείας· ἐκεῖνο μὲν δι οἰκείαν ἀγαθότητα, τοῦτο δὲ δοκιμάζων τὴν πίστιν τῶν καμνόντων. Συνεχῶς δὲ εἰς ὄρος ἄνεισι, διὰ τὸ ὕψος τῆς ἑαυτοῦ θεότητος, καὶ παιδεύων επαίρεσθαι χαμόθεν τοὺς πλησιάζειν τῷ Θεῷ θέλοντας. EUTHYMII ZIGABENJ Vers. 29. Et -- illis. Interdum quidem ipse circumit, sanans eos qui male habent: quandoque autem sedet exspectans eos. quibus cura opus est; illud quidem sua bonitate, hoc vero, ut de infirmorum fide sumat experimentum. Frequenter autem in montem ascendit, propter suæ altitudinem divinitatis: ac docens a solo elevari eos qui Deo appropinquare cupiunt. CAP. XXX. De turbis sanatis. Vers. 30. Ει multos. Κυλλοὶ (pro quo matilos vertimus) proprie dicuntur, qui manibus carent, sicut tricesimo septimo capite manifestius palebit. Vers.30. Ει ΚΕΦ. Λ'. Περὶ τῶν θεραπευθέντων όχλων. Καὶ — πολλούς. Κυλλοὶ κυρίως οἱ ἄχειρες, ὡς ἐν τῷ λζ' κεφαλαίῳ διαγνωσθήσεται. Kal illos. Vide proficientem illorum αὐτούς. Ορα προκόπτουσαν τὴν πίστιν fdem. Neque enim amplius tangunt fimbriam ve- αὐτῶν. Οὐκ ἔτι γὰρ ἅπτονται του κρασπέδου τοῦ stimenti ejus, sed projiciunt se solum ad pedes ejus, et repente curat illos: non quod majoris sint fide quam Clananza, sed quod Judaei sint, ut ingratorum obturet ora Judæorum, demonstrans illos majori dignos supplicio. Ingratus enim quanto majoribus pluribusque afficitur beneficiis, tanto ad majorem pœnam luendam est obnoxius. Vers. 31. Για τι videre. Mirabantur propter eorum multitudinem qui curabantur, et propter curationis velocitatem. Vers. 31. Et – Israel. Deum ipsius Israel, hoc est, qui ab Israelitis colebatur. CAP. XXXI. De septem panibus. Vers. 32. Jesus autem edant. Dies tres, pro ἱματίου αὐτοῦ, ἀλλὰ ρίπτονται μόνον πρὸ τῶν ποδῶν αὐτοῦ, καὶ παραχρῆμα θραπεύει αὐτοὺς, οὐχ ω; πιστοτέρους τῆς Χαναναίας, ἀλλ' ὡς Ιουδαίους, ἐμφράττων τῶν ἀχαρίστων Ἰουδαίων τὰ στόματα, καὶ ἀποφαίνων αὐτοὺς μείζονος τιμωρίας ἀξίους. Ο γὰρ ἀχάριστος, ὅσον εὐεργετείται μείζον, τοσοῦτον γίνεται μείζονι χολάσει ὑπεύθυνος. Ωστε – βλέποντας. Εθαύμαζον διά τε τὸ πλῆθος τῶν θεραπευομένων, καὶ διὰ τὸ τάχος τῆς θεραπείας. Καὶ — Ἰσραήλ. Τὸν Θεὸν Ισραήλ, τουτέστι, τὸν τιμώμενον ὑπὸ τῶν Ἰσραηλιτῶν. ΚΕΦ. ΛΔ'. Περὶ τῶν ἑπτὰ ἄρτων. Ο φάγωσιν. Ἡμέραι τρεῖς, ἀντὶ τοῦ, ἡμέραις diebus tribus. Admirandla erat tauta turbæ perse- " τρισί. Θαυμαστὴ δὲ ἡ τοσαύτη τοῦ ὄχλου καρτερία. verantia. Quare autem tacent discipuli, nec dicunt Διατί δὲ σιγῶσιν οἱ μαθηταὶ, καὶ οὐχ, ὡς πρότερον, at prius, Dinille turbas, idque tribus jam elapsis λέγουσιν· Απόλυσον τὸν ὄχλον, καὶ ταῦτα τριῶν παρdiebus? Quia videbant illos perseverantes ac gauελθουσῶν ἡμερῶν; Διότι ἔβλεπον τους προσκαρτε dentes super sanitatibus infirmorum, nec famem ροῦντας χαίροντας ἐπὶ ταῖς ἀναῤῥώσεσι τῶν ἀσθε penitus sentientes. νούντων, καὶ οὐδ' όλως αἰσθανομένου; λιμού. Fortassis autem et ad tertium usque diem escas detulcrant: ideo tunc demum ad miraculum accedit, quando in ciborum indigentia constituti sunt. Quare autem rursum illos in deserto pascit? Utique ne in via deficerent, sicut ipse consequenter dicit, et ut confirmaret signum præcedentium quinque panum; undique enim divulgatum erat, ut quod publice factum fuerat. Vers. 51. Ει ria. Marcus autem addidit: Quidam enim eorum e longingno venerunt. Vide ergo Domini humanitatem. Nam sciens naturam humanam cibo indigere, providet ei etiam non requisitus, cibumque præbet. Communicat autem discipulis, ut recordati miraculi quinque panum, offerant ei panes quos habent, et dicant: Multiτο Marc. vi, 3. Του addit. Α. Ἴσως δὲ καὶ μέχρι τῆς τρίτης ἡμέρας εἶχον ἐφόδια. Διὰ καὶ τότε λοιπὸν ἐπὶ τὸ θαῦμα ἔρχεται, ότε κατέστησαν ἐν χρεία τροφῆς. Τίνος δὲ ἔνεκεν πάλιν αὐτοὺς ἐν ἐρήμῳ τρέφει; Πάντως, ἵνα μὴ ἐκλυθώ σιν ἐν τῇ ὁδῷ, καθὼς αὐτὸς εἶπε προϊών, καὶ ἵνα βεβαιώσῃ τὸ σημεῖον τῶν προλαβόντων πέντε άρτων· διατεθρύλλητο γὰρ παρὰ πᾶσιν, ὡς καινοφα νές. Καὶ — ὁδῷ. Ο δὲ Μάρκος προσέθηκε· Τινὲς γὰρ ἐξ αὐτῶν μακρόθεν ήκουσιν. Ορα δὲ Δεσπό του φιλανθρωπίαν. Εἰδὼς γὰρ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν δεομένην τροφῆς, προνοείται ταύτης, καὶ μὴ αἰτηθεὶς, παρέχει τροφήν. Κοινολογεῖται δὲ πρὸς τοὺς μαθητάς, ἵνα ἀναμνησθέντες τοῦ θαύματος τῶν πέντε ἄρτων, προσενέγκωσιν αὐτῷ τοὺς ἄρτους, Variæ lectiones et notæ. Ab ἡμέρας ad τρισίν omiserat Hentenius. Hentenius reddidit, ac si repererit, κοινοφανές. Sed retinendum videtur, καινοφανές. 6) Hic addiderat Hentenius scholium allegoricum quod in meis paulo inferius legitur ad versum tricesimum tertiuni. Eξ infra apud Marcum in contextu non agnoscunt codices Euthymii.

Καὶ — ἐκεῖ. Ποτὲ μὲν αὐτὸς περιέρχεται θερα πεύων τοὺς κακῶς ἔχοντας, ποτὲ δὲ κάθηται περιμένων τοὺς χρήζοντας θεραπείας· ἐκεῖνο μὲν δι οἰκείαν ἀγαθότητα, τοῦτο δὲ δοκιμάζων τὴν πίστιν τῶν καμνόντων. Συνεχῶς δὲ εἰς ὄρος ἄνεισι, διὰ τὸ ὕψος τῆς ἑαυτοῦ θεότητος, καὶ παιδεύων επαίρεσθαι χαμόθεν τοὺς πλησιάζειν τῷ Θεῷ θέλοντας. EUTHYMII ZIGABENJ Vers. 29. Et -- illis. Interdum quidem ipse circumit, sanans eos qui male habent: quandoque autem sedet exspectans eos. quibus cura opus est; illud quidem sua bonitate, hoc vero, ut de infirmorum fide sumat experimentum. Frequenter autem in montem ascendit, propter suæ altitudinem divinitatis: ac docens a solo elevari eos qui Deo appropinquare cupiunt. CAP. XXX. De turbis sanatis. Vers. 30. Ει multos. Κυλλοὶ (pro quo matilos vertimus) proprie dicuntur, qui manibus carent, sicut tricesimo septimo capite manifestius palebit. Vers.30. Ει ΚΕΦ. Λ'. Περὶ τῶν θεραπευθέντων όχλων. Καὶ — πολλούς. Κυλλοὶ κυρίως οἱ ἄχειρες, ὡς ἐν τῷ λζ' κεφαλαίῳ διαγνωσθήσεται. Kal illos. Vide proficientem illorum αὐτούς. Ορα προκόπτουσαν τὴν πίστιν fdem. Neque enim amplius tangunt fimbriam ve- αὐτῶν. Οὐκ ἔτι γὰρ ἅπτονται του κρασπέδου τοῦ stimenti ejus, sed projiciunt se solum ad pedes ejus, et repente curat illos: non quod majoris sint fide quam Clananza, sed quod Judaei sint, ut ingratorum obturet ora Judæorum, demonstrans illos majori dignos supplicio. Ingratus enim quanto majoribus pluribusque afficitur beneficiis, tanto ad majorem pœnam luendam est obnoxius. Vers. 31. Για τι videre. Mirabantur propter eorum multitudinem qui curabantur, et propter curationis velocitatem. Vers. 31. Et – Israel. Deum ipsius Israel, hoc est, qui ab Israelitis colebatur. CAP. XXXI. De septem panibus. Vers. 32. Jesus autem edant. Dies tres, pro ἱματίου αὐτοῦ, ἀλλὰ ρίπτονται μόνον πρὸ τῶν ποδῶν αὐτοῦ, καὶ παραχρῆμα θραπεύει αὐτοὺς, οὐχ ω; πιστοτέρους τῆς Χαναναίας, ἀλλ' ὡς Ιουδαίους, ἐμφράττων τῶν ἀχαρίστων Ἰουδαίων τὰ στόματα, καὶ ἀποφαίνων αὐτοὺς μείζονος τιμωρίας ἀξίους. Ο γὰρ ἀχάριστος, ὅσον εὐεργετείται μείζον, τοσοῦτον γίνεται μείζονι χολάσει ὑπεύθυνος. Ωστε – βλέποντας. Εθαύμαζον διά τε τὸ πλῆθος τῶν θεραπευομένων, καὶ διὰ τὸ τάχος τῆς θεραπείας. Καὶ — Ἰσραήλ. Τὸν Θεὸν Ισραήλ, τουτέστι, τὸν τιμώμενον ὑπὸ τῶν Ἰσραηλιτῶν. ΚΕΦ. ΛΔ'. Περὶ τῶν ἑπτὰ ἄρτων. Ο φάγωσιν. Ἡμέραι τρεῖς, ἀντὶ τοῦ, ἡμέραις diebus tribus. Admirandla erat tauta turbæ perse- " τρισί. Θαυμαστὴ δὲ ἡ τοσαύτη τοῦ ὄχλου καρτερία. verantia. Quare autem tacent discipuli, nec dicunt Διατί δὲ σιγῶσιν οἱ μαθηταὶ, καὶ οὐχ, ὡς πρότερον, at prius, Dinille turbas, idque tribus jam elapsis λέγουσιν· Απόλυσον τὸν ὄχλον, καὶ ταῦτα τριῶν παρdiebus? Quia videbant illos perseverantes ac gauελθουσῶν ἡμερῶν; Διότι ἔβλεπον τους προσκαρτε dentes super sanitatibus infirmorum, nec famem ροῦντας χαίροντας ἐπὶ ταῖς ἀναῤῥώσεσι τῶν ἀσθε penitus sentientes. νούντων, καὶ οὐδ' όλως αἰσθανομένου; λιμού. Fortassis autem et ad tertium usque diem escas detulcrant: ideo tunc demum ad miraculum accedit, quando in ciborum indigentia constituti sunt. Quare autem rursum illos in deserto pascit? Utique ne in via deficerent, sicut ipse consequenter dicit, et ut confirmaret signum præcedentium quinque panum; undique enim divulgatum erat, ut quod publice factum fuerat. Vers. 51. Ει ria. Marcus autem addidit: Quidam enim eorum e longingno venerunt. Vide ergo Domini humanitatem. Nam sciens naturam humanam cibo indigere, providet ei etiam non requisitus, cibumque præbet. Communicat autem discipulis, ut recordati miraculi quinque panum, offerant ei panes quos habent, et dicant: Multiτο Marc. vi, 3. Του addit. Α. Ἴσως δὲ καὶ μέχρι τῆς τρίτης ἡμέρας εἶχον ἐφόδια. Διὰ καὶ τότε λοιπὸν ἐπὶ τὸ θαῦμα ἔρχεται, ότε κατέστησαν ἐν χρεία τροφῆς. Τίνος δὲ ἔνεκεν πάλιν αὐτοὺς ἐν ἐρήμῳ τρέφει; Πάντως, ἵνα μὴ ἐκλυθώ σιν ἐν τῇ ὁδῷ, καθὼς αὐτὸς εἶπε προϊών, καὶ ἵνα βεβαιώσῃ τὸ σημεῖον τῶν προλαβόντων πέντε άρτων· διατεθρύλλητο γὰρ παρὰ πᾶσιν, ὡς καινοφα νές. Καὶ — ὁδῷ. Ο δὲ Μάρκος προσέθηκε· Τινὲς γὰρ ἐξ αὐτῶν μακρόθεν ήκουσιν. Ορα δὲ Δεσπό του φιλανθρωπίαν. Εἰδὼς γὰρ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν δεομένην τροφῆς, προνοείται ταύτης, καὶ μὴ αἰτηθεὶς, παρέχει τροφήν. Κοινολογεῖται δὲ πρὸς τοὺς μαθητάς, ἵνα ἀναμνησθέντες τοῦ θαύματος τῶν πέντε ἄρτων, προσενέγκωσιν αὐτῷ τοὺς ἄρτους, Variæ lectiones et notæ. Ab ἡμέρας ad τρισίν omiserat Hentenius. Hentenius reddidit, ac si repererit, κοινοφανές. Sed retinendum videtur, καινοφανές. 6) Hic addiderat Hentenius scholium allegoricum quod in meis paulo inferius legitur ad versum tricesimum tertiuni. Eξ infra apud Marcum in contextu non agnoscunt codices Euthymii.

Καὶ — ἐκεῖ. Ποτὲ μὲν αὐτὸς περιέρχεται θερα πεύων τοὺς κακῶς ἔχοντας, ποτὲ δὲ κάθηται περιμένων τοὺς χρήζοντας θεραπείας· ἐκεῖνο μὲν δι οἰκείαν ἀγαθότητα, τοῦτο δὲ δοκιμάζων τὴν πίστιν τῶν καμνόντων. Συνεχῶς δὲ εἰς ὄρος ἄνεισι, διὰ τὸ ὕψος τῆς ἑαυτοῦ θεότητος, καὶ παιδεύων επαίρεσθαι χαμόθεν τοὺς πλησιάζειν τῷ Θεῷ θέλοντας. EUTHYMII ZIGABENJ Vers. 29. Et -- illis. Interdum quidem ipse circumit, sanans eos qui male habent: quandoque autem sedet exspectans eos. quibus cura opus est; illud quidem sua bonitate, hoc vero, ut de infirmorum fide sumat experimentum. Frequenter autem in montem ascendit, propter suæ altitudinem divinitatis: ac docens a solo elevari eos qui Deo appropinquare cupiunt. CAP. XXX. De turbis sanatis. Vers. 30. Ει multos. Κυλλοὶ (pro quo matilos vertimus) proprie dicuntur, qui manibus carent, sicut tricesimo septimo capite manifestius palebit. Vers.30. Ει ΚΕΦ. Λ'. Περὶ τῶν θεραπευθέντων όχλων. Καὶ — πολλούς. Κυλλοὶ κυρίως οἱ ἄχειρες, ὡς ἐν τῷ λζ' κεφαλαίῳ διαγνωσθήσεται. Kal illos. Vide proficientem illorum αὐτούς. Ορα προκόπτουσαν τὴν πίστιν fdem. Neque enim amplius tangunt fimbriam ve- αὐτῶν. Οὐκ ἔτι γὰρ ἅπτονται του κρασπέδου τοῦ stimenti ejus, sed projiciunt se solum ad pedes ejus, et repente curat illos: non quod majoris sint fide quam Clananza, sed quod Judaei sint, ut ingratorum obturet ora Judæorum, demonstrans illos majori dignos supplicio. Ingratus enim quanto majoribus pluribusque afficitur beneficiis, tanto ad majorem pœnam luendam est obnoxius. Vers. 31. Για τι videre. Mirabantur propter eorum multitudinem qui curabantur, et propter curationis velocitatem. Vers. 31. Et – Israel. Deum ipsius Israel, hoc est, qui ab Israelitis colebatur. CAP. XXXI. De septem panibus. Vers. 32. Jesus autem edant. Dies tres, pro ἱματίου αὐτοῦ, ἀλλὰ ρίπτονται μόνον πρὸ τῶν ποδῶν αὐτοῦ, καὶ παραχρῆμα θραπεύει αὐτοὺς, οὐχ ω; πιστοτέρους τῆς Χαναναίας, ἀλλ' ὡς Ιουδαίους, ἐμφράττων τῶν ἀχαρίστων Ἰουδαίων τὰ στόματα, καὶ ἀποφαίνων αὐτοὺς μείζονος τιμωρίας ἀξίους. Ο γὰρ ἀχάριστος, ὅσον εὐεργετείται μείζον, τοσοῦτον γίνεται μείζονι χολάσει ὑπεύθυνος. Ωστε – βλέποντας. Εθαύμαζον διά τε τὸ πλῆθος τῶν θεραπευομένων, καὶ διὰ τὸ τάχος τῆς θεραπείας. Καὶ — Ἰσραήλ. Τὸν Θεὸν Ισραήλ, τουτέστι, τὸν τιμώμενον ὑπὸ τῶν Ἰσραηλιτῶν. ΚΕΦ. ΛΔ'. Περὶ τῶν ἑπτὰ ἄρτων. Ο φάγωσιν. Ἡμέραι τρεῖς, ἀντὶ τοῦ, ἡμέραις diebus tribus. Admirandla erat tauta turbæ perse- " τρισί. Θαυμαστὴ δὲ ἡ τοσαύτη τοῦ ὄχλου καρτερία. verantia. Quare autem tacent discipuli, nec dicunt Διατί δὲ σιγῶσιν οἱ μαθηταὶ, καὶ οὐχ, ὡς πρότερον, at prius, Dinille turbas, idque tribus jam elapsis λέγουσιν· Απόλυσον τὸν ὄχλον, καὶ ταῦτα τριῶν παρdiebus? Quia videbant illos perseverantes ac gauελθουσῶν ἡμερῶν; Διότι ἔβλεπον τους προσκαρτε dentes super sanitatibus infirmorum, nec famem ροῦντας χαίροντας ἐπὶ ταῖς ἀναῤῥώσεσι τῶν ἀσθε penitus sentientes. νούντων, καὶ οὐδ' όλως αἰσθανομένου; λιμού. Fortassis autem et ad tertium usque diem escas detulcrant: ideo tunc demum ad miraculum accedit, quando in ciborum indigentia constituti sunt. Quare autem rursum illos in deserto pascit? Utique ne in via deficerent, sicut ipse consequenter dicit, et ut confirmaret signum præcedentium quinque panum; undique enim divulgatum erat, ut quod publice factum fuerat. Vers. 51. Ει ria. Marcus autem addidit: Quidam enim eorum e longingno venerunt. Vide ergo Domini humanitatem. Nam sciens naturam humanam cibo indigere, providet ei etiam non requisitus, cibumque præbet. Communicat autem discipulis, ut recordati miraculi quinque panum, offerant ei panes quos habent, et dicant: Multiτο Marc. vi, 3. Του addit. Α. Ἴσως δὲ καὶ μέχρι τῆς τρίτης ἡμέρας εἶχον ἐφόδια. Διὰ καὶ τότε λοιπὸν ἐπὶ τὸ θαῦμα ἔρχεται, ότε κατέστησαν ἐν χρεία τροφῆς. Τίνος δὲ ἔνεκεν πάλιν αὐτοὺς ἐν ἐρήμῳ τρέφει; Πάντως, ἵνα μὴ ἐκλυθώ σιν ἐν τῇ ὁδῷ, καθὼς αὐτὸς εἶπε προϊών, καὶ ἵνα βεβαιώσῃ τὸ σημεῖον τῶν προλαβόντων πέντε άρτων· διατεθρύλλητο γὰρ παρὰ πᾶσιν, ὡς καινοφα νές. Καὶ — ὁδῷ. Ο δὲ Μάρκος προσέθηκε· Τινὲς γὰρ ἐξ αὐτῶν μακρόθεν ήκουσιν. Ορα δὲ Δεσπό του φιλανθρωπίαν. Εἰδὼς γὰρ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν δεομένην τροφῆς, προνοείται ταύτης, καὶ μὴ αἰτηθεὶς, παρέχει τροφήν. Κοινολογεῖται δὲ πρὸς τοὺς μαθητάς, ἵνα ἀναμνησθέντες τοῦ θαύματος τῶν πέντε ἄρτων, προσενέγκωσιν αὐτῷ τοὺς ἄρτους, Variæ lectiones et notæ. Ab ἡμέρας ad τρισίν omiserat Hentenius. Hentenius reddidit, ac si repererit, κοινοφανές. Sed retinendum videtur, καινοφανές. 6) Hic addiderat Hentenius scholium allegoricum quod in meis paulo inferius legitur ad versum tricesimum tertiuni. Eξ infra apud Marcum in contextu non agnoscunt codices Euthymii.

CAP. XV. οὓς ἔχουσι, καὶ εἴπωσιν, ὅτι Πλήθυνον καὶ τούτους. 4 plica etiam hos, sed non intellexerunt illi causam ἀλλ' οὐ συνῆκαν ἐκεῖνο: τὴν αἰτίαν τῆς ἐρωτήσεως· interrogationis; idco rursus indigeniam objiciunt. διὰ καὶ πάλιν τὰ τῆς ἀπορίας προβάλλονται. Καὶ — τοσοῦτον; ί 'Ερημία νοηθείη ἂν φύσις τῶν ἀνθρώπων, ἢ ὁ κόσμο; οὗτος, ἐν ᾧ προσμένουσι τῷ λόγῳ τῆς ἀρετῆς καὶ γνώσεως οἱ διὰ τὴν πίστιν καὶ τὴν ἐλπίδα τῶν μελλόντων ἀγαθῶν κακοπαθοῦντες. Ημέραι δὲ τρεῖς αἱ τῆς ψυχῆς τρεῖς δυνάμεις, καθ' ἂς προσμένουσιν· τῷ μὲν λόγῳ, ζητοῦντες, τῇ ἐπιθυμίᾳ δὲ, ποθοῦντες τὸ ζητούμενον, τῷ θυμῷ δὲ, ὑπεραγωνιζόμενοι τοῦ ποθουμένου. Η οἱ τρεῖς γενικώτεροι νόμοι, ο φυσικός, ὁ Μωσαί κὸς, ὁ εὐαγγελικός, φωτίζοντας δίκην ἡμέρας, καὶ πρὸς ἐργασίαν τοῦ συμφέροντος διεγείροντες. Οι τοίνυν καὶ κατὰ τούτους τοὺς τρεῖς λόγους τῷ Θεῷ λόγῳ προσμείναντες, καὶ τοὺς ὑπὲρ ἑκάστου πόνους προθύμως ὑπομείναντες, οὐκ ἀπολύονται νήστεις, ἀλλὰ δέχονται τροφήν δαψιλῆ καὶ θείαν ὑπὲρ μὲν τοῦ φυσικού νόμου τὴν ἄπταιστον τῶν κατὰ φύσιν ἐνέργειαν, ὑπὲρ δὲ τοῦ γραπτού τὴν ἀνενεργησίαν τῶν παρὰ φύσιν παθῶν, ὑπὲρ δὲ τοῦ εὐαγγελικοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν τὸν Θεὸν ἔνωσιν καὶ θέωσιν.] Καὶ πρότερον, καὶ ὕστερον, ἐν ἐρημίν, πόρρω πόλεων καὶ κωμῶν, τὸ θαῦμα τοῦτο ποιεί, ἵνα μὴ δόξῃ τοῖς ὄχλοις ἐκ πλησιαζούσης πόλεως ή κώμης τα βρώματα μετακομίζειν. Kal ιχθύδια. Καὶ ἐπὶ τῶν πέντε ἄρτων τοῦτο ἠρώτησεν, ὡς εἶπεν ὁ Λουκᾶς. Καὶ οὐδ' οὕτω συνῆκαν· σὺ δὲ, εἰ καὶ κακίζεις τὴν τοσαύτην πώρω σιν αὐτῶν, ὅτι, νεαροῦ ὄντος ἔτι τοῦ προφθάσαντος θαύματος, οὕτω ταχέως επελάθοντο· ἀλλὰ θαύ μασον τὸ φιλάληθες αὐτῶν, πώς γράφοντες οὐ κρύ πτουσι τὸ οἰκεῖον ἔγκλημα. Εννόησον δὲ καὶ πῶς ἐκυρίευαν τῆς γαστρός. Ἐν ερημία γὰρ ὄντες, καὶ τρεῖς ἡμέρας διατρίβοντες, ἑπτὰ μόνους ἄρτους ἐπεφέροντο. Καὶ — ἐχορτάσθησαν. Ὅμοια τοῖς προτέροις καὶ λέγει καὶ ποιεῖ, ἵνα πανταχόθεν αὐτοὺς ἀναμνήσῃ τοῦ προτέρου θαύματος. Kal Vers. 33. Ει tantam? † Desertum intelligi potest humana natura, aut mundus iste, in quo assidui sunt ad sermonem virtutis et cognitionis, qui propter fidem ac spem futurorum bonorum mala patiuntur. Tres autem dies, tres anima potentia per quas assidui sunt: per rationalem quidem inquirentes, per concupiscibilem vero, quod quaesitum est desiderantes, per irascibilem (*) autem pro eo quod concupitum est decertantes. Aut tres dies sunt tres leges generaliores: naturalis, scripla et evangelica, ad molum diei illuminantes, et ad ejus quod expedit operationem excitantes. Qui ergo secundum hos etiam tres dies, ad Dei sermonem perseverant, et pro unoquoque labores prompto sustinent animo, nequaquam jejuni relinquuntur, sed suscipiunt splendidum ac divinum cibum: pro naturali quidem lege, promplissimam efficaciam eorum quæ naturali instinctu effici possunt: pro scripta vero, ne affectiones quæ præter naturam insurguns sequantur: pro evangelica autem, unionem ad Deum ac deificalionem. Et prius et postea in deserto loco longe a civita - tibus ac vicis hoc facit miraculum, ne turbis videatur a propinqua civitate ac vico cibos deferre. Vers. 54. ΕΙ pisciculos. In quinque panibus hoc etiam interrogavit, sicut dixit Marcus”, el ne sic quidem intellexerunt. Quodsi tantæ eorum cæcitati indignaris, quod cum adeo recens præteriisset illud miraculum, adeo velociter obliti sunt: admirare tamen quod veritatem ita colant, ut scribentes, suos etiam defectus non abscendant. Auverte etiam quantum ventri dominabantur. Cum enim essent in deserto, et tres dies demo. rarentur, septem tantum panes attulerant. παιδίων. Πῶς ἐκεῖ μὲν δώδεκα κόφινοι ἐπερίσσευσαν, ἐνταῦθα δὲ σπυρίδες ἑπτὰ δέον ἐνταῦθα μάλιστα πλεῖον περισσεῦσαι, ἔνθα καὶ πλείονες οἱ ἄρτοι καὶ ἐλάττονες οἱ ἐσθίοντες; Φησὶν ὁ Χρυσόστομος, ὅτι αἱ σπυρίδες ἴσως μείζους τῶν κοφί νων ἦσαν, ἢ καὶ ἑτέρω; ᾠκονομήθη τὸ τοιοῦτον, ἵνα * Marc. vi, 53. Vers. 35. Ει — V. 37. Saturati sunt. Similia prioribus et dicit, et facit, ut prius miraculum ex omni parte eis ad memoriam reducat. Vers. 37. Ει — V. 38. Pueros. Quomodo ibi duodecim cophini superfuerant, hic autem sporta septem, cum oporteret bic magis superesse? Plures enim erant hic panes, et pauciores qui manducaverant. Dicit Chrysostomus sportas cophinis fuisse fortassa majores. Vel alio quoque modo. Varie lectiones et notæ. Inclusa in margine babet cod. B. Hentenius videtur legisse ήμέρας. Forte voμους legendum. Hoc confirmat conjecturam modo propositam. Apud Luc. ix, 13, nihil tale reperitur. Scri- (*) Arascibilem. Tres animi facultates notat h. 1. τὸ λογικόν, τὸ ἐπιθυμητικόν, τὸ θυμικόν. Sed τὸ θυμικόν latius patet, quam ut uno vocabulo irasciPATROL GR. CXXIX bendum ergo cum Hentenio Mápxo;. Ούπω, male. Α. O!, abest. 13. Tom. VII, pag. 559. D. bile reddi possit. Vide scholia ad Synes. t. 1, P. 99.

CAP. XV. οὓς ἔχουσι, καὶ εἴπωσιν, ὅτι Πλήθυνον καὶ τούτους. 4 plica etiam hos, sed non intellexerunt illi causam ἀλλ' οὐ συνῆκαν ἐκεῖνο: τὴν αἰτίαν τῆς ἐρωτήσεως· interrogationis; idco rursus indigeniam objiciunt. διὰ καὶ πάλιν τὰ τῆς ἀπορίας προβάλλονται. Καὶ — τοσοῦτον; ί 'Ερημία νοηθείη ἂν φύσις τῶν ἀνθρώπων, ἢ ὁ κόσμο; οὗτος, ἐν ᾧ προσμένουσι τῷ λόγῳ τῆς ἀρετῆς καὶ γνώσεως οἱ διὰ τὴν πίστιν καὶ τὴν ἐλπίδα τῶν μελλόντων ἀγαθῶν κακοπαθοῦντες. Ημέραι δὲ τρεῖς αἱ τῆς ψυχῆς τρεῖς δυνάμεις, καθ' ἂς προσμένουσιν· τῷ μὲν λόγῳ, ζητοῦντες, τῇ ἐπιθυμίᾳ δὲ, ποθοῦντες τὸ ζητούμενον, τῷ θυμῷ δὲ, ὑπεραγωνιζόμενοι τοῦ ποθουμένου. Η οἱ τρεῖς γενικώτεροι νόμοι, ο φυσικός, ὁ Μωσαί κὸς, ὁ εὐαγγελικός, φωτίζοντας δίκην ἡμέρας, καὶ πρὸς ἐργασίαν τοῦ συμφέροντος διεγείροντες. Οι τοίνυν καὶ κατὰ τούτους τοὺς τρεῖς λόγους τῷ Θεῷ λόγῳ προσμείναντες, καὶ τοὺς ὑπὲρ ἑκάστου πόνους προθύμως ὑπομείναντες, οὐκ ἀπολύονται νήστεις, ἀλλὰ δέχονται τροφήν δαψιλῆ καὶ θείαν ὑπὲρ μὲν τοῦ φυσικού νόμου τὴν ἄπταιστον τῶν κατὰ φύσιν ἐνέργειαν, ὑπὲρ δὲ τοῦ γραπτού τὴν ἀνενεργησίαν τῶν παρὰ φύσιν παθῶν, ὑπὲρ δὲ τοῦ εὐαγγελικοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν τὸν Θεὸν ἔνωσιν καὶ θέωσιν.] Καὶ πρότερον, καὶ ὕστερον, ἐν ἐρημίν, πόρρω πόλεων καὶ κωμῶν, τὸ θαῦμα τοῦτο ποιεί, ἵνα μὴ δόξῃ τοῖς ὄχλοις ἐκ πλησιαζούσης πόλεως ή κώμης τα βρώματα μετακομίζειν. Kal ιχθύδια. Καὶ ἐπὶ τῶν πέντε ἄρτων τοῦτο ἠρώτησεν, ὡς εἶπεν ὁ Λουκᾶς. Καὶ οὐδ' οὕτω συνῆκαν· σὺ δὲ, εἰ καὶ κακίζεις τὴν τοσαύτην πώρω σιν αὐτῶν, ὅτι, νεαροῦ ὄντος ἔτι τοῦ προφθάσαντος θαύματος, οὕτω ταχέως επελάθοντο· ἀλλὰ θαύ μασον τὸ φιλάληθες αὐτῶν, πώς γράφοντες οὐ κρύ πτουσι τὸ οἰκεῖον ἔγκλημα. Εννόησον δὲ καὶ πῶς ἐκυρίευαν τῆς γαστρός. Ἐν ερημία γὰρ ὄντες, καὶ τρεῖς ἡμέρας διατρίβοντες, ἑπτὰ μόνους ἄρτους ἐπεφέροντο. Καὶ — ἐχορτάσθησαν. Ὅμοια τοῖς προτέροις καὶ λέγει καὶ ποιεῖ, ἵνα πανταχόθεν αὐτοὺς ἀναμνήσῃ τοῦ προτέρου θαύματος. Kal Vers. 33. Ει tantam? † Desertum intelligi potest humana natura, aut mundus iste, in quo assidui sunt ad sermonem virtutis et cognitionis, qui propter fidem ac spem futurorum bonorum mala patiuntur. Tres autem dies, tres anima potentia per quas assidui sunt: per rationalem quidem inquirentes, per concupiscibilem vero, quod quaesitum est desiderantes, per irascibilem (*) autem pro eo quod concupitum est decertantes. Aut tres dies sunt tres leges generaliores: naturalis, scripla et evangelica, ad molum diei illuminantes, et ad ejus quod expedit operationem excitantes. Qui ergo secundum hos etiam tres dies, ad Dei sermonem perseverant, et pro unoquoque labores prompto sustinent animo, nequaquam jejuni relinquuntur, sed suscipiunt splendidum ac divinum cibum: pro naturali quidem lege, promplissimam efficaciam eorum quæ naturali instinctu effici possunt: pro scripta vero, ne affectiones quæ præter naturam insurguns sequantur: pro evangelica autem, unionem ad Deum ac deificalionem. Et prius et postea in deserto loco longe a civita - tibus ac vicis hoc facit miraculum, ne turbis videatur a propinqua civitate ac vico cibos deferre. Vers. 54. ΕΙ pisciculos. In quinque panibus hoc etiam interrogavit, sicut dixit Marcus”, el ne sic quidem intellexerunt. Quodsi tantæ eorum cæcitati indignaris, quod cum adeo recens præteriisset illud miraculum, adeo velociter obliti sunt: admirare tamen quod veritatem ita colant, ut scribentes, suos etiam defectus non abscendant. Auverte etiam quantum ventri dominabantur. Cum enim essent in deserto, et tres dies demo. rarentur, septem tantum panes attulerant. παιδίων. Πῶς ἐκεῖ μὲν δώδεκα κόφινοι ἐπερίσσευσαν, ἐνταῦθα δὲ σπυρίδες ἑπτὰ δέον ἐνταῦθα μάλιστα πλεῖον περισσεῦσαι, ἔνθα καὶ πλείονες οἱ ἄρτοι καὶ ἐλάττονες οἱ ἐσθίοντες; Φησὶν ὁ Χρυσόστομος, ὅτι αἱ σπυρίδες ἴσως μείζους τῶν κοφί νων ἦσαν, ἢ καὶ ἑτέρω; ᾠκονομήθη τὸ τοιοῦτον, ἵνα * Marc. vi, 53. Vers. 35. Ει — V. 37. Saturati sunt. Similia prioribus et dicit, et facit, ut prius miraculum ex omni parte eis ad memoriam reducat. Vers. 37. Ει — V. 38. Pueros. Quomodo ibi duodecim cophini superfuerant, hic autem sporta septem, cum oporteret bic magis superesse? Plures enim erant hic panes, et pauciores qui manducaverant. Dicit Chrysostomus sportas cophinis fuisse fortassa majores. Vel alio quoque modo. Varie lectiones et notæ. Inclusa in margine babet cod. B. Hentenius videtur legisse ήμέρας. Forte voμους legendum. Hoc confirmat conjecturam modo propositam. Apud Luc. ix, 13, nihil tale reperitur. Scri- (*) Arascibilem. Tres animi facultates notat h. 1. τὸ λογικόν, τὸ ἐπιθυμητικόν, τὸ θυμικόν. Sed τὸ θυμικόν latius patet, quam ut uno vocabulo irasciPATROL GR. CXXIX bendum ergo cum Hentenio Mápxo;. Ούπω, male. Α. O!, abest. 13. Tom. VII, pag. 559. D. bile reddi possit. Vide scholia ad Synes. t. 1, P. 99.

CAP. XV. οὓς ἔχουσι, καὶ εἴπωσιν, ὅτι Πλήθυνον καὶ τούτους. 4 plica etiam hos, sed non intellexerunt illi causam ἀλλ' οὐ συνῆκαν ἐκεῖνο: τὴν αἰτίαν τῆς ἐρωτήσεως· interrogationis; idco rursus indigeniam objiciunt. διὰ καὶ πάλιν τὰ τῆς ἀπορίας προβάλλονται. Καὶ — τοσοῦτον; ί 'Ερημία νοηθείη ἂν φύσις τῶν ἀνθρώπων, ἢ ὁ κόσμο; οὗτος, ἐν ᾧ προσμένουσι τῷ λόγῳ τῆς ἀρετῆς καὶ γνώσεως οἱ διὰ τὴν πίστιν καὶ τὴν ἐλπίδα τῶν μελλόντων ἀγαθῶν κακοπαθοῦντες. Ημέραι δὲ τρεῖς αἱ τῆς ψυχῆς τρεῖς δυνάμεις, καθ' ἂς προσμένουσιν· τῷ μὲν λόγῳ, ζητοῦντες, τῇ ἐπιθυμίᾳ δὲ, ποθοῦντες τὸ ζητούμενον, τῷ θυμῷ δὲ, ὑπεραγωνιζόμενοι τοῦ ποθουμένου. Η οἱ τρεῖς γενικώτεροι νόμοι, ο φυσικός, ὁ Μωσαί κὸς, ὁ εὐαγγελικός, φωτίζοντας δίκην ἡμέρας, καὶ πρὸς ἐργασίαν τοῦ συμφέροντος διεγείροντες. Οι τοίνυν καὶ κατὰ τούτους τοὺς τρεῖς λόγους τῷ Θεῷ λόγῳ προσμείναντες, καὶ τοὺς ὑπὲρ ἑκάστου πόνους προθύμως ὑπομείναντες, οὐκ ἀπολύονται νήστεις, ἀλλὰ δέχονται τροφήν δαψιλῆ καὶ θείαν ὑπὲρ μὲν τοῦ φυσικού νόμου τὴν ἄπταιστον τῶν κατὰ φύσιν ἐνέργειαν, ὑπὲρ δὲ τοῦ γραπτού τὴν ἀνενεργησίαν τῶν παρὰ φύσιν παθῶν, ὑπὲρ δὲ τοῦ εὐαγγελικοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν τὸν Θεὸν ἔνωσιν καὶ θέωσιν.] Καὶ πρότερον, καὶ ὕστερον, ἐν ἐρημίν, πόρρω πόλεων καὶ κωμῶν, τὸ θαῦμα τοῦτο ποιεί, ἵνα μὴ δόξῃ τοῖς ὄχλοις ἐκ πλησιαζούσης πόλεως ή κώμης τα βρώματα μετακομίζειν. Kal ιχθύδια. Καὶ ἐπὶ τῶν πέντε ἄρτων τοῦτο ἠρώτησεν, ὡς εἶπεν ὁ Λουκᾶς. Καὶ οὐδ' οὕτω συνῆκαν· σὺ δὲ, εἰ καὶ κακίζεις τὴν τοσαύτην πώρω σιν αὐτῶν, ὅτι, νεαροῦ ὄντος ἔτι τοῦ προφθάσαντος θαύματος, οὕτω ταχέως επελάθοντο· ἀλλὰ θαύ μασον τὸ φιλάληθες αὐτῶν, πώς γράφοντες οὐ κρύ πτουσι τὸ οἰκεῖον ἔγκλημα. Εννόησον δὲ καὶ πῶς ἐκυρίευαν τῆς γαστρός. Ἐν ερημία γὰρ ὄντες, καὶ τρεῖς ἡμέρας διατρίβοντες, ἑπτὰ μόνους ἄρτους ἐπεφέροντο. Καὶ — ἐχορτάσθησαν. Ὅμοια τοῖς προτέροις καὶ λέγει καὶ ποιεῖ, ἵνα πανταχόθεν αὐτοὺς ἀναμνήσῃ τοῦ προτέρου θαύματος. Kal Vers. 33. Ει tantam? † Desertum intelligi potest humana natura, aut mundus iste, in quo assidui sunt ad sermonem virtutis et cognitionis, qui propter fidem ac spem futurorum bonorum mala patiuntur. Tres autem dies, tres anima potentia per quas assidui sunt: per rationalem quidem inquirentes, per concupiscibilem vero, quod quaesitum est desiderantes, per irascibilem (*) autem pro eo quod concupitum est decertantes. Aut tres dies sunt tres leges generaliores: naturalis, scripla et evangelica, ad molum diei illuminantes, et ad ejus quod expedit operationem excitantes. Qui ergo secundum hos etiam tres dies, ad Dei sermonem perseverant, et pro unoquoque labores prompto sustinent animo, nequaquam jejuni relinquuntur, sed suscipiunt splendidum ac divinum cibum: pro naturali quidem lege, promplissimam efficaciam eorum quæ naturali instinctu effici possunt: pro scripta vero, ne affectiones quæ præter naturam insurguns sequantur: pro evangelica autem, unionem ad Deum ac deificalionem. Et prius et postea in deserto loco longe a civita - tibus ac vicis hoc facit miraculum, ne turbis videatur a propinqua civitate ac vico cibos deferre. Vers. 54. ΕΙ pisciculos. In quinque panibus hoc etiam interrogavit, sicut dixit Marcus”, el ne sic quidem intellexerunt. Quodsi tantæ eorum cæcitati indignaris, quod cum adeo recens præteriisset illud miraculum, adeo velociter obliti sunt: admirare tamen quod veritatem ita colant, ut scribentes, suos etiam defectus non abscendant. Auverte etiam quantum ventri dominabantur. Cum enim essent in deserto, et tres dies demo. rarentur, septem tantum panes attulerant. παιδίων. Πῶς ἐκεῖ μὲν δώδεκα κόφινοι ἐπερίσσευσαν, ἐνταῦθα δὲ σπυρίδες ἑπτὰ δέον ἐνταῦθα μάλιστα πλεῖον περισσεῦσαι, ἔνθα καὶ πλείονες οἱ ἄρτοι καὶ ἐλάττονες οἱ ἐσθίοντες; Φησὶν ὁ Χρυσόστομος, ὅτι αἱ σπυρίδες ἴσως μείζους τῶν κοφί νων ἦσαν, ἢ καὶ ἑτέρω; ᾠκονομήθη τὸ τοιοῦτον, ἵνα * Marc. vi, 53. Vers. 35. Ει — V. 37. Saturati sunt. Similia prioribus et dicit, et facit, ut prius miraculum ex omni parte eis ad memoriam reducat. Vers. 37. Ει — V. 38. Pueros. Quomodo ibi duodecim cophini superfuerant, hic autem sporta septem, cum oporteret bic magis superesse? Plures enim erant hic panes, et pauciores qui manducaverant. Dicit Chrysostomus sportas cophinis fuisse fortassa majores. Vel alio quoque modo. Varie lectiones et notæ. Inclusa in margine babet cod. B. Hentenius videtur legisse ήμέρας. Forte voμους legendum. Hoc confirmat conjecturam modo propositam. Apud Luc. ix, 13, nihil tale reperitur. Scri- (*) Arascibilem. Tres animi facultates notat h. 1. τὸ λογικόν, τὸ ἐπιθυμητικόν, τὸ θυμικόν. Sed τὸ θυμικόν latius patet, quam ut uno vocabulo irasciPATROL GR. CXXIX bendum ergo cum Hentenio Mápxo;. Ούπω, male. Α. O!, abest. 13. Tom. VII, pag. 559. D. bile reddi possit. Vide scholia ad Synes. t. 1, P. 99.

CAP. XV. οὓς ἔχουσι, καὶ εἴπωσιν, ὅτι Πλήθυνον καὶ τούτους. 4 plica etiam hos, sed non intellexerunt illi causam ἀλλ' οὐ συνῆκαν ἐκεῖνο: τὴν αἰτίαν τῆς ἐρωτήσεως· interrogationis; idco rursus indigeniam objiciunt. διὰ καὶ πάλιν τὰ τῆς ἀπορίας προβάλλονται. Καὶ — τοσοῦτον; ί 'Ερημία νοηθείη ἂν φύσις τῶν ἀνθρώπων, ἢ ὁ κόσμο; οὗτος, ἐν ᾧ προσμένουσι τῷ λόγῳ τῆς ἀρετῆς καὶ γνώσεως οἱ διὰ τὴν πίστιν καὶ τὴν ἐλπίδα τῶν μελλόντων ἀγαθῶν κακοπαθοῦντες. Ημέραι δὲ τρεῖς αἱ τῆς ψυχῆς τρεῖς δυνάμεις, καθ' ἂς προσμένουσιν· τῷ μὲν λόγῳ, ζητοῦντες, τῇ ἐπιθυμίᾳ δὲ, ποθοῦντες τὸ ζητούμενον, τῷ θυμῷ δὲ, ὑπεραγωνιζόμενοι τοῦ ποθουμένου. Η οἱ τρεῖς γενικώτεροι νόμοι, ο φυσικός, ὁ Μωσαί κὸς, ὁ εὐαγγελικός, φωτίζοντας δίκην ἡμέρας, καὶ πρὸς ἐργασίαν τοῦ συμφέροντος διεγείροντες. Οι τοίνυν καὶ κατὰ τούτους τοὺς τρεῖς λόγους τῷ Θεῷ λόγῳ προσμείναντες, καὶ τοὺς ὑπὲρ ἑκάστου πόνους προθύμως ὑπομείναντες, οὐκ ἀπολύονται νήστεις, ἀλλὰ δέχονται τροφήν δαψιλῆ καὶ θείαν ὑπὲρ μὲν τοῦ φυσικού νόμου τὴν ἄπταιστον τῶν κατὰ φύσιν ἐνέργειαν, ὑπὲρ δὲ τοῦ γραπτού τὴν ἀνενεργησίαν τῶν παρὰ φύσιν παθῶν, ὑπὲρ δὲ τοῦ εὐαγγελικοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν τὸν Θεὸν ἔνωσιν καὶ θέωσιν.] Καὶ πρότερον, καὶ ὕστερον, ἐν ἐρημίν, πόρρω πόλεων καὶ κωμῶν, τὸ θαῦμα τοῦτο ποιεί, ἵνα μὴ δόξῃ τοῖς ὄχλοις ἐκ πλησιαζούσης πόλεως ή κώμης τα βρώματα μετακομίζειν. Kal ιχθύδια. Καὶ ἐπὶ τῶν πέντε ἄρτων τοῦτο ἠρώτησεν, ὡς εἶπεν ὁ Λουκᾶς. Καὶ οὐδ' οὕτω συνῆκαν· σὺ δὲ, εἰ καὶ κακίζεις τὴν τοσαύτην πώρω σιν αὐτῶν, ὅτι, νεαροῦ ὄντος ἔτι τοῦ προφθάσαντος θαύματος, οὕτω ταχέως επελάθοντο· ἀλλὰ θαύ μασον τὸ φιλάληθες αὐτῶν, πώς γράφοντες οὐ κρύ πτουσι τὸ οἰκεῖον ἔγκλημα. Εννόησον δὲ καὶ πῶς ἐκυρίευαν τῆς γαστρός. Ἐν ερημία γὰρ ὄντες, καὶ τρεῖς ἡμέρας διατρίβοντες, ἑπτὰ μόνους ἄρτους ἐπεφέροντο. Καὶ — ἐχορτάσθησαν. Ὅμοια τοῖς προτέροις καὶ λέγει καὶ ποιεῖ, ἵνα πανταχόθεν αὐτοὺς ἀναμνήσῃ τοῦ προτέρου θαύματος. Kal Vers. 33. Ει tantam? † Desertum intelligi potest humana natura, aut mundus iste, in quo assidui sunt ad sermonem virtutis et cognitionis, qui propter fidem ac spem futurorum bonorum mala patiuntur. Tres autem dies, tres anima potentia per quas assidui sunt: per rationalem quidem inquirentes, per concupiscibilem vero, quod quaesitum est desiderantes, per irascibilem (*) autem pro eo quod concupitum est decertantes. Aut tres dies sunt tres leges generaliores: naturalis, scripla et evangelica, ad molum diei illuminantes, et ad ejus quod expedit operationem excitantes. Qui ergo secundum hos etiam tres dies, ad Dei sermonem perseverant, et pro unoquoque labores prompto sustinent animo, nequaquam jejuni relinquuntur, sed suscipiunt splendidum ac divinum cibum: pro naturali quidem lege, promplissimam efficaciam eorum quæ naturali instinctu effici possunt: pro scripta vero, ne affectiones quæ præter naturam insurguns sequantur: pro evangelica autem, unionem ad Deum ac deificalionem. Et prius et postea in deserto loco longe a civita - tibus ac vicis hoc facit miraculum, ne turbis videatur a propinqua civitate ac vico cibos deferre. Vers. 54. ΕΙ pisciculos. In quinque panibus hoc etiam interrogavit, sicut dixit Marcus”, el ne sic quidem intellexerunt. Quodsi tantæ eorum cæcitati indignaris, quod cum adeo recens præteriisset illud miraculum, adeo velociter obliti sunt: admirare tamen quod veritatem ita colant, ut scribentes, suos etiam defectus non abscendant. Auverte etiam quantum ventri dominabantur. Cum enim essent in deserto, et tres dies demo. rarentur, septem tantum panes attulerant. παιδίων. Πῶς ἐκεῖ μὲν δώδεκα κόφινοι ἐπερίσσευσαν, ἐνταῦθα δὲ σπυρίδες ἑπτὰ δέον ἐνταῦθα μάλιστα πλεῖον περισσεῦσαι, ἔνθα καὶ πλείονες οἱ ἄρτοι καὶ ἐλάττονες οἱ ἐσθίοντες; Φησὶν ὁ Χρυσόστομος, ὅτι αἱ σπυρίδες ἴσως μείζους τῶν κοφί νων ἦσαν, ἢ καὶ ἑτέρω; ᾠκονομήθη τὸ τοιοῦτον, ἵνα * Marc. vi, 53. Vers. 35. Ει — V. 37. Saturati sunt. Similia prioribus et dicit, et facit, ut prius miraculum ex omni parte eis ad memoriam reducat. Vers. 37. Ει — V. 38. Pueros. Quomodo ibi duodecim cophini superfuerant, hic autem sporta septem, cum oporteret bic magis superesse? Plures enim erant hic panes, et pauciores qui manducaverant. Dicit Chrysostomus sportas cophinis fuisse fortassa majores. Vel alio quoque modo. Varie lectiones et notæ. Inclusa in margine babet cod. B. Hentenius videtur legisse ήμέρας. Forte voμους legendum. Hoc confirmat conjecturam modo propositam. Apud Luc. ix, 13, nihil tale reperitur. Scri- (*) Arascibilem. Tres animi facultates notat h. 1. τὸ λογικόν, τὸ ἐπιθυμητικόν, τὸ θυμικόν. Sed τὸ θυμικόν latius patet, quam ut uno vocabulo irasciPATROL GR. CXXIX bendum ergo cum Hentenio Mápxo;. Ούπω, male. Α. O!, abest. 13. Tom. VII, pag. 559. D. bile reddi possit. Vide scholia ad Synes. t. 1, P. 99.

lta dispositum erat, ut hujusmodi fragmentorun ή τοιαύτη των περισσευμάτων διαφορὰ καὶ ἀνοικτόdiversitas ac inæqualitas, indelebilem utriusque της εκατέρου θαύματος μνήμην ἀνεξάλειπτον συ miraculi memoriam conservaret. Præterea et aliter. Ibi quidem cophinos æquali numero cum apostolis fecit; hic autem sportas æquali numero cum panibus: utrinque docens ſacile ei esse quod velit facere. Jam vero secretius etiam considerare oportet de illis quinque millibus, et de his quatuor millibus. Quinquies mille sunt imperfecti in virtute: quater autem mille sunt perfectiores. Multi siqui. clem sunt et isti et illi: semper tamen imperfectiores numero vincunt perfectiores. Edunt autem juxta Christum, hoc est spiritualiter intelligunt: imperfectiores quidem pauciora documenta propter imbecillitatem, perfectiores vero plura propter euram fortitudinem. Supersunt tamen plura ab imperfectioribus, eo quod pauciora edant: a perfectioribus autem pauciora, eo auod pluribus alantur. lac sane diximus nos simplicius se manifestius; alii vero seipsos in subtiles disputationes demittentes, multam et anxiam contraxerunt de miuimis rebus disceptationem ac molestiam, nec id in præsenti tantuin loco, verum etiam in aliis multis considerationibus, quas pro molestis habentes prætercurrimus. Vers. 39. Εt —— in navim. Non abiit pedestri itimere, ne sequentes glorificarent eum. Vers. 39. Ει— Magdala. Marcus autem dicit s quod statim navim ingressus cum discipulis suis, venit in partes Dalmanutha: utrumque enim cognomen regio illa habebat. CAP. XVI. Vers. 1. Cumque accessissent· ipsis. Hic rursum verbum επερωτῶ non interrogare, sed deprecari significat, ut prædiximus. Signum ausem de caelo videre quærebaut, quod prodigiose circa solem feret, aut circa lunam, aut in stellis. iloc vero tentantes quærebant: neque enim ut crederent, sed ut quasi magoun apprehenderent. Et alii quoque tentatores ante hos signum de cœlo quæsiverunt ab co, sicut vicesimo tertio capite prædictum est, et ibi aliam etiam quæras causamı. eis. Marcus 78 vero dixit quod Vers. 2. At ille etiam ingemuit spiritu suo, hoc est, ingemuit a spiritu, ab animo, quod nos possumus dicere ab intimo cordis (x). Nam cum ten:antes ipsos cognovisset, ingemuit propter incurabilem illorum malitiain, et dixit eis: Vers. 2. Vespere - V. 3. Potestis? Hypocritas los nominavit, non solum tanquam alia dicentes, * Marc. vult, 10. το Ibid. 12. Kal, abest. A. τημήσῃ. Καὶ τρόπον ἕτερον πάλιν· Ἐκεῖ μὲν τοὺ; κοφί τους ισαρίθμους τοῖς ἀποστόλοις ἐποίησεν· ἐνταῦθα δὲ τὰς σπυρίδα; ισαρίθμους τοῖς ἄρτοις· διδάσκων ἐντεῦθεν, ὅτι ῥξον αὐτῷ ποιεῖν, οἷα βούλεται. Χρὴ δὲ λοιπὸν καὶ μυστικώτερον ἐπιθεωρίσας περί τε τῶν πεντακισχιλίων ἐκείνων καὶ περὶ τῶν τετρακισχιλίων τούτων. Πεντακισχίλιοι μέν εἰσιν οἱ ἀτελέστεροι πρὸς ἀρετὴν, τετρακισχίλιοι δὲ τ τελειότεροι. Πολλοὶ μὲν γὰρ καὶ οὗτοι κἀκεῖνοι· πλείονες δὲ ἀεὶ οἱ ἀτελέστεροι τῶν τελειοτέρων. Ἐσθίουσι δὲ κατὰ Χριστὸν, τουτέστιν, νοοῦσι πνευ ματικῶς, οἱ μὲν ἀτελέστεροι ἐλάττονα νοήματα δι' ἀσθένειαν τοῦ νοῦ, οἱ δὲ τελειότεροι πλείονα δι' εὐσθένειαν· περιττεύουσι δὲ ἀπὸ μὲν τῶν ἀτε λεστέρων πλείονα δι᾿ ὀλιγοτροφίαν, ἀπὸ δὲ τῶν τελειοτέρων ελάσσονα διὰ πολυτροφίαν. Ταῦτα μὲν οὖν εἰρήκαμεν ἡμεῖς ἁπλούστερον καὶ συνοπτικώτερον. Αλλοι δὲ, καθέντες ἑαυτοὺς εἰς λεπτολογίαν, πολλὴν ἐπεσύραντο σμικρολογίαν καὶ ἀηδίαν, οὐκ ἐπὶ τοῦ παρόντος μένον, ἀλλὰ καὶ ἐν πολλοῖς ἄλλοις θεωρήμασιν, ἅπερ εκόντες, ὡς όχλη ρά, παρατρέχομεν. Καὶ — πλοῖον. Οὐκ ἀπῆλθε πεζεύων, ἵνα μὴ ἀκολουθοῦντες δοξάζωσιν αὐτόν. Καὶ Μαγαλά. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι καὶ εὐθέως ἐμβὰς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἦλθεν εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά. Καὶ ἀμο τέρας γὰρ τὰς ἐπωνυμίας εἶχεν ἡ χώρα εκείνη. Καὶ προσελθόντες — αὐτοῖς. — ϊπηρώτησαν, ἀντὶ τοῦ, Παρεκάλεσαν, ὡς προειρήκαμεν. Σημείον δὲ ἐξ οὐρανοῦ ἐζήτουν ἰδεῖν, τερατουργούμενον ἢ περὶ τὸν ἥλιον, ἢ περὶ τὴν σελήνην, ἢ περὶ τοὺς ἀστέρας. Εζήτουν δὲ τοῦτο πειράζοντες· οὐ γρ ἵνα πιστεύσωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐπιλάβωνται αὐτοῦ ὡς γόητος. Καὶ ἄλλοι δὲ πρὸ τούτων πειρασταὶ σημεῖον ἐξ οὐρανοῦ ἐζήτησαν ἀπ' αὐτοῦ, ὡς ἐν τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ προειρήκαμεν. Καὶ ζήτησον ἐκεῖ καὶ ἄλλην αἰτίαν, Ο δὲ — αὐτοῖς. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ, λέγει, τουτέστιν ἀποστενάξας ἀπὸ τοῦ πνεύματος, ἀπὸ τῆς ψυχής, δ λέγομεν ἡμεῖς, ἀπὸ βάθους, ἀπὸ καρδίας. Γιος γὰρ αὐτοὺς πειράζοντας, ἀνεστέναξεν ἐπὶ τῇ ἁνιάτῳ πονηρία αὐτῶν, καὶ εἶπεν αὐτοῖ;· Οψίας δύνασθε; Υποκριτάς αὐτοὺς ὠνόμασεν οὐ μόνον ὡς ἄλλα μὲν λέγοντας, ἄλλα δὲ φρονιών Varia lectiones et not. Αναστενάξας. Λ. Ab intimo cordis. Videtur ergo alterum: 376 in suo codice non reperisse.

lta dispositum erat, ut hujusmodi fragmentorun ή τοιαύτη των περισσευμάτων διαφορὰ καὶ ἀνοικτόdiversitas ac inæqualitas, indelebilem utriusque της εκατέρου θαύματος μνήμην ἀνεξάλειπτον συ miraculi memoriam conservaret. Præterea et aliter. Ibi quidem cophinos æquali numero cum apostolis fecit; hic autem sportas æquali numero cum panibus: utrinque docens ſacile ei esse quod velit facere. Jam vero secretius etiam considerare oportet de illis quinque millibus, et de his quatuor millibus. Quinquies mille sunt imperfecti in virtute: quater autem mille sunt perfectiores. Multi siqui. clem sunt et isti et illi: semper tamen imperfectiores numero vincunt perfectiores. Edunt autem juxta Christum, hoc est spiritualiter intelligunt: imperfectiores quidem pauciora documenta propter imbecillitatem, perfectiores vero plura propter euram fortitudinem. Supersunt tamen plura ab imperfectioribus, eo quod pauciora edant: a perfectioribus autem pauciora, eo auod pluribus alantur. lac sane diximus nos simplicius se manifestius; alii vero seipsos in subtiles disputationes demittentes, multam et anxiam contraxerunt de miuimis rebus disceptationem ac molestiam, nec id in præsenti tantuin loco, verum etiam in aliis multis considerationibus, quas pro molestis habentes prætercurrimus. Vers. 39. Εt —— in navim. Non abiit pedestri itimere, ne sequentes glorificarent eum. Vers. 39. Ει— Magdala. Marcus autem dicit s quod statim navim ingressus cum discipulis suis, venit in partes Dalmanutha: utrumque enim cognomen regio illa habebat. CAP. XVI. Vers. 1. Cumque accessissent· ipsis. Hic rursum verbum επερωτῶ non interrogare, sed deprecari significat, ut prædiximus. Signum ausem de caelo videre quærebaut, quod prodigiose circa solem feret, aut circa lunam, aut in stellis. iloc vero tentantes quærebant: neque enim ut crederent, sed ut quasi magoun apprehenderent. Et alii quoque tentatores ante hos signum de cœlo quæsiverunt ab co, sicut vicesimo tertio capite prædictum est, et ibi aliam etiam quæras causamı. eis. Marcus 78 vero dixit quod Vers. 2. At ille etiam ingemuit spiritu suo, hoc est, ingemuit a spiritu, ab animo, quod nos possumus dicere ab intimo cordis (x). Nam cum ten:antes ipsos cognovisset, ingemuit propter incurabilem illorum malitiain, et dixit eis: Vers. 2. Vespere - V. 3. Potestis? Hypocritas los nominavit, non solum tanquam alia dicentes, * Marc. vult, 10. το Ibid. 12. Kal, abest. A. τημήσῃ. Καὶ τρόπον ἕτερον πάλιν· Ἐκεῖ μὲν τοὺ; κοφί τους ισαρίθμους τοῖς ἀποστόλοις ἐποίησεν· ἐνταῦθα δὲ τὰς σπυρίδα; ισαρίθμους τοῖς ἄρτοις· διδάσκων ἐντεῦθεν, ὅτι ῥξον αὐτῷ ποιεῖν, οἷα βούλεται. Χρὴ δὲ λοιπὸν καὶ μυστικώτερον ἐπιθεωρίσας περί τε τῶν πεντακισχιλίων ἐκείνων καὶ περὶ τῶν τετρακισχιλίων τούτων. Πεντακισχίλιοι μέν εἰσιν οἱ ἀτελέστεροι πρὸς ἀρετὴν, τετρακισχίλιοι δὲ τ τελειότεροι. Πολλοὶ μὲν γὰρ καὶ οὗτοι κἀκεῖνοι· πλείονες δὲ ἀεὶ οἱ ἀτελέστεροι τῶν τελειοτέρων. Ἐσθίουσι δὲ κατὰ Χριστὸν, τουτέστιν, νοοῦσι πνευ ματικῶς, οἱ μὲν ἀτελέστεροι ἐλάττονα νοήματα δι' ἀσθένειαν τοῦ νοῦ, οἱ δὲ τελειότεροι πλείονα δι' εὐσθένειαν· περιττεύουσι δὲ ἀπὸ μὲν τῶν ἀτε λεστέρων πλείονα δι᾿ ὀλιγοτροφίαν, ἀπὸ δὲ τῶν τελειοτέρων ελάσσονα διὰ πολυτροφίαν. Ταῦτα μὲν οὖν εἰρήκαμεν ἡμεῖς ἁπλούστερον καὶ συνοπτικώτερον. Αλλοι δὲ, καθέντες ἑαυτοὺς εἰς λεπτολογίαν, πολλὴν ἐπεσύραντο σμικρολογίαν καὶ ἀηδίαν, οὐκ ἐπὶ τοῦ παρόντος μένον, ἀλλὰ καὶ ἐν πολλοῖς ἄλλοις θεωρήμασιν, ἅπερ εκόντες, ὡς όχλη ρά, παρατρέχομεν. Καὶ — πλοῖον. Οὐκ ἀπῆλθε πεζεύων, ἵνα μὴ ἀκολουθοῦντες δοξάζωσιν αὐτόν. Καὶ Μαγαλά. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι καὶ εὐθέως ἐμβὰς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἦλθεν εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά. Καὶ ἀμο τέρας γὰρ τὰς ἐπωνυμίας εἶχεν ἡ χώρα εκείνη. Καὶ προσελθόντες — αὐτοῖς. — ϊπηρώτησαν, ἀντὶ τοῦ, Παρεκάλεσαν, ὡς προειρήκαμεν. Σημείον δὲ ἐξ οὐρανοῦ ἐζήτουν ἰδεῖν, τερατουργούμενον ἢ περὶ τὸν ἥλιον, ἢ περὶ τὴν σελήνην, ἢ περὶ τοὺς ἀστέρας. Εζήτουν δὲ τοῦτο πειράζοντες· οὐ γρ ἵνα πιστεύσωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐπιλάβωνται αὐτοῦ ὡς γόητος. Καὶ ἄλλοι δὲ πρὸ τούτων πειρασταὶ σημεῖον ἐξ οὐρανοῦ ἐζήτησαν ἀπ' αὐτοῦ, ὡς ἐν τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ προειρήκαμεν. Καὶ ζήτησον ἐκεῖ καὶ ἄλλην αἰτίαν, Ο δὲ — αὐτοῖς. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ, λέγει, τουτέστιν ἀποστενάξας ἀπὸ τοῦ πνεύματος, ἀπὸ τῆς ψυχής, δ λέγομεν ἡμεῖς, ἀπὸ βάθους, ἀπὸ καρδίας. Γιος γὰρ αὐτοὺς πειράζοντας, ἀνεστέναξεν ἐπὶ τῇ ἁνιάτῳ πονηρία αὐτῶν, καὶ εἶπεν αὐτοῖ;· Οψίας δύνασθε; Υποκριτάς αὐτοὺς ὠνόμασεν οὐ μόνον ὡς ἄλλα μὲν λέγοντας, ἄλλα δὲ φρονιών Varia lectiones et not. Αναστενάξας. Λ. Ab intimo cordis. Videtur ergo alterum: 376 in suo codice non reperisse.

lta dispositum erat, ut hujusmodi fragmentorun ή τοιαύτη των περισσευμάτων διαφορὰ καὶ ἀνοικτόdiversitas ac inæqualitas, indelebilem utriusque της εκατέρου θαύματος μνήμην ἀνεξάλειπτον συ miraculi memoriam conservaret. Præterea et aliter. Ibi quidem cophinos æquali numero cum apostolis fecit; hic autem sportas æquali numero cum panibus: utrinque docens ſacile ei esse quod velit facere. Jam vero secretius etiam considerare oportet de illis quinque millibus, et de his quatuor millibus. Quinquies mille sunt imperfecti in virtute: quater autem mille sunt perfectiores. Multi siqui. clem sunt et isti et illi: semper tamen imperfectiores numero vincunt perfectiores. Edunt autem juxta Christum, hoc est spiritualiter intelligunt: imperfectiores quidem pauciora documenta propter imbecillitatem, perfectiores vero plura propter euram fortitudinem. Supersunt tamen plura ab imperfectioribus, eo quod pauciora edant: a perfectioribus autem pauciora, eo auod pluribus alantur. lac sane diximus nos simplicius se manifestius; alii vero seipsos in subtiles disputationes demittentes, multam et anxiam contraxerunt de miuimis rebus disceptationem ac molestiam, nec id in præsenti tantuin loco, verum etiam in aliis multis considerationibus, quas pro molestis habentes prætercurrimus. Vers. 39. Εt —— in navim. Non abiit pedestri itimere, ne sequentes glorificarent eum. Vers. 39. Ει— Magdala. Marcus autem dicit s quod statim navim ingressus cum discipulis suis, venit in partes Dalmanutha: utrumque enim cognomen regio illa habebat. CAP. XVI. Vers. 1. Cumque accessissent· ipsis. Hic rursum verbum επερωτῶ non interrogare, sed deprecari significat, ut prædiximus. Signum ausem de caelo videre quærebaut, quod prodigiose circa solem feret, aut circa lunam, aut in stellis. iloc vero tentantes quærebant: neque enim ut crederent, sed ut quasi magoun apprehenderent. Et alii quoque tentatores ante hos signum de cœlo quæsiverunt ab co, sicut vicesimo tertio capite prædictum est, et ibi aliam etiam quæras causamı. eis. Marcus 78 vero dixit quod Vers. 2. At ille etiam ingemuit spiritu suo, hoc est, ingemuit a spiritu, ab animo, quod nos possumus dicere ab intimo cordis (x). Nam cum ten:antes ipsos cognovisset, ingemuit propter incurabilem illorum malitiain, et dixit eis: Vers. 2. Vespere - V. 3. Potestis? Hypocritas los nominavit, non solum tanquam alia dicentes, * Marc. vult, 10. το Ibid. 12. Kal, abest. A. τημήσῃ. Καὶ τρόπον ἕτερον πάλιν· Ἐκεῖ μὲν τοὺ; κοφί τους ισαρίθμους τοῖς ἀποστόλοις ἐποίησεν· ἐνταῦθα δὲ τὰς σπυρίδα; ισαρίθμους τοῖς ἄρτοις· διδάσκων ἐντεῦθεν, ὅτι ῥξον αὐτῷ ποιεῖν, οἷα βούλεται. Χρὴ δὲ λοιπὸν καὶ μυστικώτερον ἐπιθεωρίσας περί τε τῶν πεντακισχιλίων ἐκείνων καὶ περὶ τῶν τετρακισχιλίων τούτων. Πεντακισχίλιοι μέν εἰσιν οἱ ἀτελέστεροι πρὸς ἀρετὴν, τετρακισχίλιοι δὲ τ τελειότεροι. Πολλοὶ μὲν γὰρ καὶ οὗτοι κἀκεῖνοι· πλείονες δὲ ἀεὶ οἱ ἀτελέστεροι τῶν τελειοτέρων. Ἐσθίουσι δὲ κατὰ Χριστὸν, τουτέστιν, νοοῦσι πνευ ματικῶς, οἱ μὲν ἀτελέστεροι ἐλάττονα νοήματα δι' ἀσθένειαν τοῦ νοῦ, οἱ δὲ τελειότεροι πλείονα δι' εὐσθένειαν· περιττεύουσι δὲ ἀπὸ μὲν τῶν ἀτε λεστέρων πλείονα δι᾿ ὀλιγοτροφίαν, ἀπὸ δὲ τῶν τελειοτέρων ελάσσονα διὰ πολυτροφίαν. Ταῦτα μὲν οὖν εἰρήκαμεν ἡμεῖς ἁπλούστερον καὶ συνοπτικώτερον. Αλλοι δὲ, καθέντες ἑαυτοὺς εἰς λεπτολογίαν, πολλὴν ἐπεσύραντο σμικρολογίαν καὶ ἀηδίαν, οὐκ ἐπὶ τοῦ παρόντος μένον, ἀλλὰ καὶ ἐν πολλοῖς ἄλλοις θεωρήμασιν, ἅπερ εκόντες, ὡς όχλη ρά, παρατρέχομεν. Καὶ — πλοῖον. Οὐκ ἀπῆλθε πεζεύων, ἵνα μὴ ἀκολουθοῦντες δοξάζωσιν αὐτόν. Καὶ Μαγαλά. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι καὶ εὐθέως ἐμβὰς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἦλθεν εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά. Καὶ ἀμο τέρας γὰρ τὰς ἐπωνυμίας εἶχεν ἡ χώρα εκείνη. Καὶ προσελθόντες — αὐτοῖς. — ϊπηρώτησαν, ἀντὶ τοῦ, Παρεκάλεσαν, ὡς προειρήκαμεν. Σημείον δὲ ἐξ οὐρανοῦ ἐζήτουν ἰδεῖν, τερατουργούμενον ἢ περὶ τὸν ἥλιον, ἢ περὶ τὴν σελήνην, ἢ περὶ τοὺς ἀστέρας. Εζήτουν δὲ τοῦτο πειράζοντες· οὐ γρ ἵνα πιστεύσωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐπιλάβωνται αὐτοῦ ὡς γόητος. Καὶ ἄλλοι δὲ πρὸ τούτων πειρασταὶ σημεῖον ἐξ οὐρανοῦ ἐζήτησαν ἀπ' αὐτοῦ, ὡς ἐν τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ προειρήκαμεν. Καὶ ζήτησον ἐκεῖ καὶ ἄλλην αἰτίαν, Ο δὲ — αὐτοῖς. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ, λέγει, τουτέστιν ἀποστενάξας ἀπὸ τοῦ πνεύματος, ἀπὸ τῆς ψυχής, δ λέγομεν ἡμεῖς, ἀπὸ βάθους, ἀπὸ καρδίας. Γιος γὰρ αὐτοὺς πειράζοντας, ἀνεστέναξεν ἐπὶ τῇ ἁνιάτῳ πονηρία αὐτῶν, καὶ εἶπεν αὐτοῖ;· Οψίας δύνασθε; Υποκριτάς αὐτοὺς ὠνόμασεν οὐ μόνον ὡς ἄλλα μὲν λέγοντας, ἄλλα δὲ φρονιών Varia lectiones et not. Αναστενάξας. Λ. Ab intimo cordis. Videtur ergo alterum: 376 in suo codice non reperisse.

lta dispositum erat, ut hujusmodi fragmentorun ή τοιαύτη των περισσευμάτων διαφορὰ καὶ ἀνοικτόdiversitas ac inæqualitas, indelebilem utriusque της εκατέρου θαύματος μνήμην ἀνεξάλειπτον συ miraculi memoriam conservaret. Præterea et aliter. Ibi quidem cophinos æquali numero cum apostolis fecit; hic autem sportas æquali numero cum panibus: utrinque docens ſacile ei esse quod velit facere. Jam vero secretius etiam considerare oportet de illis quinque millibus, et de his quatuor millibus. Quinquies mille sunt imperfecti in virtute: quater autem mille sunt perfectiores. Multi siqui. clem sunt et isti et illi: semper tamen imperfectiores numero vincunt perfectiores. Edunt autem juxta Christum, hoc est spiritualiter intelligunt: imperfectiores quidem pauciora documenta propter imbecillitatem, perfectiores vero plura propter euram fortitudinem. Supersunt tamen plura ab imperfectioribus, eo quod pauciora edant: a perfectioribus autem pauciora, eo auod pluribus alantur. lac sane diximus nos simplicius se manifestius; alii vero seipsos in subtiles disputationes demittentes, multam et anxiam contraxerunt de miuimis rebus disceptationem ac molestiam, nec id in præsenti tantuin loco, verum etiam in aliis multis considerationibus, quas pro molestis habentes prætercurrimus. Vers. 39. Εt —— in navim. Non abiit pedestri itimere, ne sequentes glorificarent eum. Vers. 39. Ει— Magdala. Marcus autem dicit s quod statim navim ingressus cum discipulis suis, venit in partes Dalmanutha: utrumque enim cognomen regio illa habebat. CAP. XVI. Vers. 1. Cumque accessissent· ipsis. Hic rursum verbum επερωτῶ non interrogare, sed deprecari significat, ut prædiximus. Signum ausem de caelo videre quærebaut, quod prodigiose circa solem feret, aut circa lunam, aut in stellis. iloc vero tentantes quærebant: neque enim ut crederent, sed ut quasi magoun apprehenderent. Et alii quoque tentatores ante hos signum de cœlo quæsiverunt ab co, sicut vicesimo tertio capite prædictum est, et ibi aliam etiam quæras causamı. eis. Marcus 78 vero dixit quod Vers. 2. At ille etiam ingemuit spiritu suo, hoc est, ingemuit a spiritu, ab animo, quod nos possumus dicere ab intimo cordis (x). Nam cum ten:antes ipsos cognovisset, ingemuit propter incurabilem illorum malitiain, et dixit eis: Vers. 2. Vespere - V. 3. Potestis? Hypocritas los nominavit, non solum tanquam alia dicentes, * Marc. vult, 10. το Ibid. 12. Kal, abest. A. τημήσῃ. Καὶ τρόπον ἕτερον πάλιν· Ἐκεῖ μὲν τοὺ; κοφί τους ισαρίθμους τοῖς ἀποστόλοις ἐποίησεν· ἐνταῦθα δὲ τὰς σπυρίδα; ισαρίθμους τοῖς ἄρτοις· διδάσκων ἐντεῦθεν, ὅτι ῥξον αὐτῷ ποιεῖν, οἷα βούλεται. Χρὴ δὲ λοιπὸν καὶ μυστικώτερον ἐπιθεωρίσας περί τε τῶν πεντακισχιλίων ἐκείνων καὶ περὶ τῶν τετρακισχιλίων τούτων. Πεντακισχίλιοι μέν εἰσιν οἱ ἀτελέστεροι πρὸς ἀρετὴν, τετρακισχίλιοι δὲ τ τελειότεροι. Πολλοὶ μὲν γὰρ καὶ οὗτοι κἀκεῖνοι· πλείονες δὲ ἀεὶ οἱ ἀτελέστεροι τῶν τελειοτέρων. Ἐσθίουσι δὲ κατὰ Χριστὸν, τουτέστιν, νοοῦσι πνευ ματικῶς, οἱ μὲν ἀτελέστεροι ἐλάττονα νοήματα δι' ἀσθένειαν τοῦ νοῦ, οἱ δὲ τελειότεροι πλείονα δι' εὐσθένειαν· περιττεύουσι δὲ ἀπὸ μὲν τῶν ἀτε λεστέρων πλείονα δι᾿ ὀλιγοτροφίαν, ἀπὸ δὲ τῶν τελειοτέρων ελάσσονα διὰ πολυτροφίαν. Ταῦτα μὲν οὖν εἰρήκαμεν ἡμεῖς ἁπλούστερον καὶ συνοπτικώτερον. Αλλοι δὲ, καθέντες ἑαυτοὺς εἰς λεπτολογίαν, πολλὴν ἐπεσύραντο σμικρολογίαν καὶ ἀηδίαν, οὐκ ἐπὶ τοῦ παρόντος μένον, ἀλλὰ καὶ ἐν πολλοῖς ἄλλοις θεωρήμασιν, ἅπερ εκόντες, ὡς όχλη ρά, παρατρέχομεν. Καὶ — πλοῖον. Οὐκ ἀπῆλθε πεζεύων, ἵνα μὴ ἀκολουθοῦντες δοξάζωσιν αὐτόν. Καὶ Μαγαλά. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι καὶ εὐθέως ἐμβὰς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἦλθεν εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά. Καὶ ἀμο τέρας γὰρ τὰς ἐπωνυμίας εἶχεν ἡ χώρα εκείνη. Καὶ προσελθόντες — αὐτοῖς. — ϊπηρώτησαν, ἀντὶ τοῦ, Παρεκάλεσαν, ὡς προειρήκαμεν. Σημείον δὲ ἐξ οὐρανοῦ ἐζήτουν ἰδεῖν, τερατουργούμενον ἢ περὶ τὸν ἥλιον, ἢ περὶ τὴν σελήνην, ἢ περὶ τοὺς ἀστέρας. Εζήτουν δὲ τοῦτο πειράζοντες· οὐ γρ ἵνα πιστεύσωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐπιλάβωνται αὐτοῦ ὡς γόητος. Καὶ ἄλλοι δὲ πρὸ τούτων πειρασταὶ σημεῖον ἐξ οὐρανοῦ ἐζήτησαν ἀπ' αὐτοῦ, ὡς ἐν τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ προειρήκαμεν. Καὶ ζήτησον ἐκεῖ καὶ ἄλλην αἰτίαν, Ο δὲ — αὐτοῖς. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ, λέγει, τουτέστιν ἀποστενάξας ἀπὸ τοῦ πνεύματος, ἀπὸ τῆς ψυχής, δ λέγομεν ἡμεῖς, ἀπὸ βάθους, ἀπὸ καρδίας. Γιος γὰρ αὐτοὺς πειράζοντας, ἀνεστέναξεν ἐπὶ τῇ ἁνιάτῳ πονηρία αὐτῶν, καὶ εἶπεν αὐτοῖ;· Οψίας δύνασθε; Υποκριτάς αὐτοὺς ὠνόμασεν οὐ μόνον ὡς ἄλλα μὲν λέγοντας, ἄλλα δὲ φρονιών Varia lectiones et not. Αναστενάξας. Λ. Ab intimo cordis. Videtur ergo alterum: 376 in suo codice non reperisse.

COMMENT. IN MATTHIEUM. - CAP. ΧVΙ. τας, ἀλλὰ καὶ ὡς δοκοῦντας μὲν σοφούς, ὄντας δὲ et alia sentientes, verum etiam tanquam habentes ἀσόφους. Λέγει τοίνυν, ὅτι τὴν μὲν ἐπιφάνειαν τοῦ οὐρανοῦ γινώσκετε διακρίνειν, πότε μὲν εἰδίαν δηλοῖ, πότε δὲ χειμώνα· τὰ δὲ σημεῖα τῶν καιρῶν οὐ δύνασθε διακρίνειν. Εἰ γὰρ ἦτε σοφεί, ἐγινώσκετε ἂν, ὅτι ταυτὶ μὲν τὰ ἐν τῇ γῇ σημεία του παρόντος εἰσὶ καιροῦ, τὰ δὲ ἐξ οὐρανοῦ σημεία τοῦ καιροῦ τῆς συντελείας εἰσί. Τότε γὰρ ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται, καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει το φέγγος αὐτῆς, καὶ οἱ ὑστέρες πεσοῦνται ἀπὸ τοῦ οὐ ρανοῦ. se pro sapientibus, cum essent insipientes. Dicit ergo: Apparentiam a colo (y) nostis dijudicare, quando serenitatem indicat, et quando lempestatem: signa vero temporum non potestis dijudicare? Quod si sapientes exsctis, cognosceretis utique quod hæc signa quæ in terra fiunt, præsentis sunt temporis; signa vero quæ de cœlo funt, temporis sunt consummationis sæculi. Tunc enim sol obscnrabitur, et luna non dabil splendorem suum, stellæque cadent de culo 1. Vers. 4. Ει · prophetæ. Hæc eodem modo dixit vicesimo tertio capite, et in eo declarata sunt. Tu vero eorum excæcationem considera. Quod cuin Καὶ - προφήτου. Ταῦτα εἶπεν ἀπαραλλάκτως καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ἡρμηνεύ θησαν ἐν ἐκείνῳ. Σὺ δὲ αὐτῶν ὅρα τὴν πώρωσιν, ὅτι καὶ τὸν Ἰωνᾶν εἰδότες, καὶ τὰ παρόντα ῥητὰ Jonam nossent, ac præsentia verba et prius et καὶ πρότερον καὶ νῦν ἀκούσαντες, οὐκ ἠθέλησαν ἐρωτήσαι, καὶ μαθεῖν, τί ἐστι τοῦτο τὸ σημεῖον δ λέγει. Πειρασταὶ γὰρ ἦσαν, ὡς εἴρηται. Διὸ καὶ αὐτὸς, ἀφεὶς αὐτοὺς, ἀνεχώρησε. Καὶ —ἀπῆλθεν. Ο δὲ Μάρκος φησίν, ότι, ἐμβὰς πάλιν εἰς πλοῖον, ἀπῆλθεν εἰς τὸ πέραν. ΚΕΦ. ΛΒ'. Περὶ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων. Καὶ — λαβεῖν. ['Αρκούντας αὐτοῖς δηλονότι.] Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ εἶχον μεθ' ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. 'Ο δὲ Ἰησοῦς — Σαδδουκαίων. Ὁ δὲ Μάρκος εἴρηκεν, ὅτι καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς, λέγων· Οράτε, βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων, καὶ τῆς ζύμης Ηρώδου. Διεστέλλετο μὲν οὖν, ἀντὶ τοῦ, Παρήγγελλε τὸ δὲ, Ορᾶτε, βλέπετε, ἀναδίπλωσις ἐστιν, ἐμφαίνουσα επίτασιν τῆς παραγγελίας· ζύμην δὲ λέγει Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων, καὶ Ηρώδου, τὴν διδαχήν των Φαρισαίων, καὶ Σαδδουκαίων, καὶ Ηρωδιανών. Προειρήκαμεν δὲ περὶ μὲν τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, περὶ δὲ τῶν Ηρωδιανῶν ἐν τῷ εἰκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ. Ζύμην δὲ τὴν διδαχὴν αὐτὴν ἐκάλεσεν, ὡς ὀξώδη καὶ σαπμάν. nunc quoque audissent, noluerunt interrogare, ac discere quod esset hoc signum quod diceret; tentatores enim erant, sicut dictum est. Ideo etiamı relicus illis abscessit. Vers. 4. Ει - abiit. Marcus autem ait ", quod conscensa navi rursum abiit in ulteriorem ripam. CAP. XXXII. De fermento Pharisæorum et SadduVers. 5. Εt cerent ccorum. · sumere. † Qui videlicet eis suflMarcus autem dicit ", quod unum tantum panem habebant secum in navi. Vers. G. Jesus Sadducæorum. Marcus vero dixil " , quod etiam præcepit eis licens: Videle el cavete a fermento Pharisæorum, et fermento Herodis. Verbum autem Marci διεστέλλετο (pro quo vertimus, præcepit) improprie capitur, sicut alia plurima apud Marcum. Significat enimn ut pluri mum distinguere, disputare vel explicare. Illa anten reduplicatio: Videle, Cavele, præcepti sive admonitionis exaggerationem demonstrat. Fermen - tuin vero Pharisæorum, Sadducæorum ac Herodis, vocat doctrinam Pharisæorum, Sadducæorum ac Herodianorum. De Pharisæis quidem et Sadducais tertio capite prædiximus; de Herodianis autem vicesimo primo capite. Hanc vero doctrinam vocavil fermentum, utpote acetosam ac marcidam. οἱ δὲ — ἐλάβομεν. Ο μὲν Χριστὸς ζύμην την διδαχὴν τῶν εἰρημένων ὠνόμασε, καὶ ταύτης ἀπο έχεσθαι παρήγγειλεν· οἱ μαθηταὶ δὲ ζύμην τους Ἰουδαϊκούς άρτους νοήσαντες, καὶ περὶ τῆς ἀποχῆς τούτων παραγγελθῆναι νομίσαντες, διελογίζοντο ἐν ἑαυτοῖς, τουτέστιν, ἐθορυβοῦντο, κωλυθέντες μὲν ἀπὸ τῶν Ἰουδαϊκῶν ἄρτων, ὡς προσεδόκησαν· ἐτέ ρους δὲ μὴ ἐπιφερόμενοι. λέγοντες ἐν μεταμελείᾳ, Vers. 7. At illi — sumpsimus. Christus quidem fermentum appellabat prædictorum doctrinam, et ab hac abstinere præcipiebat: discipuli vero, fermentum Judaicos panes intelligentes, et de illorum abstinentia præcepisse putantes, cogitabanı apud sese, hoc est, turbabantur, prohibiti quidem Judaicos edere panes, ut opinabantur, cum tamen alios non afferrent, dicentes tanquam pœnitentia * Matth. χχιν, 29. το Marc. v1:1, 12. ** Ibid. 14. * Ibid. 15. Varia lectiones el notæ. Uterque_meus cum Henlenii addit in principio versus: Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς. (y) Apparentiam a calo. Superficiem cceli. Inclus: emittit. Α. Mentenius in fine scholi: habebat.

COMMENT. IN MATTHIEUM. - CAP. ΧVΙ. τας, ἀλλὰ καὶ ὡς δοκοῦντας μὲν σοφούς, ὄντας δὲ et alia sentientes, verum etiam tanquam habentes ἀσόφους. Λέγει τοίνυν, ὅτι τὴν μὲν ἐπιφάνειαν τοῦ οὐρανοῦ γινώσκετε διακρίνειν, πότε μὲν εἰδίαν δηλοῖ, πότε δὲ χειμώνα· τὰ δὲ σημεῖα τῶν καιρῶν οὐ δύνασθε διακρίνειν. Εἰ γὰρ ἦτε σοφεί, ἐγινώσκετε ἂν, ὅτι ταυτὶ μὲν τὰ ἐν τῇ γῇ σημεία του παρόντος εἰσὶ καιροῦ, τὰ δὲ ἐξ οὐρανοῦ σημεία τοῦ καιροῦ τῆς συντελείας εἰσί. Τότε γὰρ ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται, καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει το φέγγος αὐτῆς, καὶ οἱ ὑστέρες πεσοῦνται ἀπὸ τοῦ οὐ ρανοῦ. se pro sapientibus, cum essent insipientes. Dicit ergo: Apparentiam a colo (y) nostis dijudicare, quando serenitatem indicat, et quando lempestatem: signa vero temporum non potestis dijudicare? Quod si sapientes exsctis, cognosceretis utique quod hæc signa quæ in terra fiunt, præsentis sunt temporis; signa vero quæ de cœlo funt, temporis sunt consummationis sæculi. Tunc enim sol obscnrabitur, et luna non dabil splendorem suum, stellæque cadent de culo 1. Vers. 4. Ει · prophetæ. Hæc eodem modo dixit vicesimo tertio capite, et in eo declarata sunt. Tu vero eorum excæcationem considera. Quod cuin Καὶ - προφήτου. Ταῦτα εἶπεν ἀπαραλλάκτως καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ἡρμηνεύ θησαν ἐν ἐκείνῳ. Σὺ δὲ αὐτῶν ὅρα τὴν πώρωσιν, ὅτι καὶ τὸν Ἰωνᾶν εἰδότες, καὶ τὰ παρόντα ῥητὰ Jonam nossent, ac præsentia verba et prius et καὶ πρότερον καὶ νῦν ἀκούσαντες, οὐκ ἠθέλησαν ἐρωτήσαι, καὶ μαθεῖν, τί ἐστι τοῦτο τὸ σημεῖον δ λέγει. Πειρασταὶ γὰρ ἦσαν, ὡς εἴρηται. Διὸ καὶ αὐτὸς, ἀφεὶς αὐτοὺς, ἀνεχώρησε. Καὶ —ἀπῆλθεν. Ο δὲ Μάρκος φησίν, ότι, ἐμβὰς πάλιν εἰς πλοῖον, ἀπῆλθεν εἰς τὸ πέραν. ΚΕΦ. ΛΒ'. Περὶ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων. Καὶ — λαβεῖν. ['Αρκούντας αὐτοῖς δηλονότι.] Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ εἶχον μεθ' ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. 'Ο δὲ Ἰησοῦς — Σαδδουκαίων. Ὁ δὲ Μάρκος εἴρηκεν, ὅτι καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς, λέγων· Οράτε, βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων, καὶ τῆς ζύμης Ηρώδου. Διεστέλλετο μὲν οὖν, ἀντὶ τοῦ, Παρήγγελλε τὸ δὲ, Ορᾶτε, βλέπετε, ἀναδίπλωσις ἐστιν, ἐμφαίνουσα επίτασιν τῆς παραγγελίας· ζύμην δὲ λέγει Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων, καὶ Ηρώδου, τὴν διδαχήν των Φαρισαίων, καὶ Σαδδουκαίων, καὶ Ηρωδιανών. Προειρήκαμεν δὲ περὶ μὲν τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, περὶ δὲ τῶν Ηρωδιανῶν ἐν τῷ εἰκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ. Ζύμην δὲ τὴν διδαχὴν αὐτὴν ἐκάλεσεν, ὡς ὀξώδη καὶ σαπμάν. nunc quoque audissent, noluerunt interrogare, ac discere quod esset hoc signum quod diceret; tentatores enim erant, sicut dictum est. Ideo etiamı relicus illis abscessit. Vers. 4. Ει - abiit. Marcus autem ait ", quod conscensa navi rursum abiit in ulteriorem ripam. CAP. XXXII. De fermento Pharisæorum et SadduVers. 5. Εt cerent ccorum. · sumere. † Qui videlicet eis suflMarcus autem dicit ", quod unum tantum panem habebant secum in navi. Vers. G. Jesus Sadducæorum. Marcus vero dixil " , quod etiam præcepit eis licens: Videle el cavete a fermento Pharisæorum, et fermento Herodis. Verbum autem Marci διεστέλλετο (pro quo vertimus, præcepit) improprie capitur, sicut alia plurima apud Marcum. Significat enimn ut pluri mum distinguere, disputare vel explicare. Illa anten reduplicatio: Videle, Cavele, præcepti sive admonitionis exaggerationem demonstrat. Fermen - tuin vero Pharisæorum, Sadducæorum ac Herodis, vocat doctrinam Pharisæorum, Sadducæorum ac Herodianorum. De Pharisæis quidem et Sadducais tertio capite prædiximus; de Herodianis autem vicesimo primo capite. Hanc vero doctrinam vocavil fermentum, utpote acetosam ac marcidam. οἱ δὲ — ἐλάβομεν. Ο μὲν Χριστὸς ζύμην την διδαχὴν τῶν εἰρημένων ὠνόμασε, καὶ ταύτης ἀπο έχεσθαι παρήγγειλεν· οἱ μαθηταὶ δὲ ζύμην τους Ἰουδαϊκούς άρτους νοήσαντες, καὶ περὶ τῆς ἀποχῆς τούτων παραγγελθῆναι νομίσαντες, διελογίζοντο ἐν ἑαυτοῖς, τουτέστιν, ἐθορυβοῦντο, κωλυθέντες μὲν ἀπὸ τῶν Ἰουδαϊκῶν ἄρτων, ὡς προσεδόκησαν· ἐτέ ρους δὲ μὴ ἐπιφερόμενοι. λέγοντες ἐν μεταμελείᾳ, Vers. 7. At illi — sumpsimus. Christus quidem fermentum appellabat prædictorum doctrinam, et ab hac abstinere præcipiebat: discipuli vero, fermentum Judaicos panes intelligentes, et de illorum abstinentia præcepisse putantes, cogitabanı apud sese, hoc est, turbabantur, prohibiti quidem Judaicos edere panes, ut opinabantur, cum tamen alios non afferrent, dicentes tanquam pœnitentia * Matth. χχιν, 29. το Marc. v1:1, 12. ** Ibid. 14. * Ibid. 15. Varia lectiones el notæ. Uterque_meus cum Henlenii addit in principio versus: Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς. (y) Apparentiam a calo. Superficiem cceli. Inclus: emittit. Α. Mentenius in fine scholi: habebat.

COMMENT. IN MATTHIEUM. - CAP. ΧVΙ. τας, ἀλλὰ καὶ ὡς δοκοῦντας μὲν σοφούς, ὄντας δὲ et alia sentientes, verum etiam tanquam habentes ἀσόφους. Λέγει τοίνυν, ὅτι τὴν μὲν ἐπιφάνειαν τοῦ οὐρανοῦ γινώσκετε διακρίνειν, πότε μὲν εἰδίαν δηλοῖ, πότε δὲ χειμώνα· τὰ δὲ σημεῖα τῶν καιρῶν οὐ δύνασθε διακρίνειν. Εἰ γὰρ ἦτε σοφεί, ἐγινώσκετε ἂν, ὅτι ταυτὶ μὲν τὰ ἐν τῇ γῇ σημεία του παρόντος εἰσὶ καιροῦ, τὰ δὲ ἐξ οὐρανοῦ σημεία τοῦ καιροῦ τῆς συντελείας εἰσί. Τότε γὰρ ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται, καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει το φέγγος αὐτῆς, καὶ οἱ ὑστέρες πεσοῦνται ἀπὸ τοῦ οὐ ρανοῦ. se pro sapientibus, cum essent insipientes. Dicit ergo: Apparentiam a colo (y) nostis dijudicare, quando serenitatem indicat, et quando lempestatem: signa vero temporum non potestis dijudicare? Quod si sapientes exsctis, cognosceretis utique quod hæc signa quæ in terra fiunt, præsentis sunt temporis; signa vero quæ de cœlo funt, temporis sunt consummationis sæculi. Tunc enim sol obscnrabitur, et luna non dabil splendorem suum, stellæque cadent de culo 1. Vers. 4. Ει · prophetæ. Hæc eodem modo dixit vicesimo tertio capite, et in eo declarata sunt. Tu vero eorum excæcationem considera. Quod cuin Καὶ - προφήτου. Ταῦτα εἶπεν ἀπαραλλάκτως καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ἡρμηνεύ θησαν ἐν ἐκείνῳ. Σὺ δὲ αὐτῶν ὅρα τὴν πώρωσιν, ὅτι καὶ τὸν Ἰωνᾶν εἰδότες, καὶ τὰ παρόντα ῥητὰ Jonam nossent, ac præsentia verba et prius et καὶ πρότερον καὶ νῦν ἀκούσαντες, οὐκ ἠθέλησαν ἐρωτήσαι, καὶ μαθεῖν, τί ἐστι τοῦτο τὸ σημεῖον δ λέγει. Πειρασταὶ γὰρ ἦσαν, ὡς εἴρηται. Διὸ καὶ αὐτὸς, ἀφεὶς αὐτοὺς, ἀνεχώρησε. Καὶ —ἀπῆλθεν. Ο δὲ Μάρκος φησίν, ότι, ἐμβὰς πάλιν εἰς πλοῖον, ἀπῆλθεν εἰς τὸ πέραν. ΚΕΦ. ΛΒ'. Περὶ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων. Καὶ — λαβεῖν. ['Αρκούντας αὐτοῖς δηλονότι.] Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ εἶχον μεθ' ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. 'Ο δὲ Ἰησοῦς — Σαδδουκαίων. Ὁ δὲ Μάρκος εἴρηκεν, ὅτι καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς, λέγων· Οράτε, βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων, καὶ τῆς ζύμης Ηρώδου. Διεστέλλετο μὲν οὖν, ἀντὶ τοῦ, Παρήγγελλε τὸ δὲ, Ορᾶτε, βλέπετε, ἀναδίπλωσις ἐστιν, ἐμφαίνουσα επίτασιν τῆς παραγγελίας· ζύμην δὲ λέγει Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων, καὶ Ηρώδου, τὴν διδαχήν των Φαρισαίων, καὶ Σαδδουκαίων, καὶ Ηρωδιανών. Προειρήκαμεν δὲ περὶ μὲν τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, περὶ δὲ τῶν Ηρωδιανῶν ἐν τῷ εἰκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ. Ζύμην δὲ τὴν διδαχὴν αὐτὴν ἐκάλεσεν, ὡς ὀξώδη καὶ σαπμάν. nunc quoque audissent, noluerunt interrogare, ac discere quod esset hoc signum quod diceret; tentatores enim erant, sicut dictum est. Ideo etiamı relicus illis abscessit. Vers. 4. Ει - abiit. Marcus autem ait ", quod conscensa navi rursum abiit in ulteriorem ripam. CAP. XXXII. De fermento Pharisæorum et SadduVers. 5. Εt cerent ccorum. · sumere. † Qui videlicet eis suflMarcus autem dicit ", quod unum tantum panem habebant secum in navi. Vers. G. Jesus Sadducæorum. Marcus vero dixil " , quod etiam præcepit eis licens: Videle el cavete a fermento Pharisæorum, et fermento Herodis. Verbum autem Marci διεστέλλετο (pro quo vertimus, præcepit) improprie capitur, sicut alia plurima apud Marcum. Significat enimn ut pluri mum distinguere, disputare vel explicare. Illa anten reduplicatio: Videle, Cavele, præcepti sive admonitionis exaggerationem demonstrat. Fermen - tuin vero Pharisæorum, Sadducæorum ac Herodis, vocat doctrinam Pharisæorum, Sadducæorum ac Herodianorum. De Pharisæis quidem et Sadducais tertio capite prædiximus; de Herodianis autem vicesimo primo capite. Hanc vero doctrinam vocavil fermentum, utpote acetosam ac marcidam. οἱ δὲ — ἐλάβομεν. Ο μὲν Χριστὸς ζύμην την διδαχὴν τῶν εἰρημένων ὠνόμασε, καὶ ταύτης ἀπο έχεσθαι παρήγγειλεν· οἱ μαθηταὶ δὲ ζύμην τους Ἰουδαϊκούς άρτους νοήσαντες, καὶ περὶ τῆς ἀποχῆς τούτων παραγγελθῆναι νομίσαντες, διελογίζοντο ἐν ἑαυτοῖς, τουτέστιν, ἐθορυβοῦντο, κωλυθέντες μὲν ἀπὸ τῶν Ἰουδαϊκῶν ἄρτων, ὡς προσεδόκησαν· ἐτέ ρους δὲ μὴ ἐπιφερόμενοι. λέγοντες ἐν μεταμελείᾳ, Vers. 7. At illi — sumpsimus. Christus quidem fermentum appellabat prædictorum doctrinam, et ab hac abstinere præcipiebat: discipuli vero, fermentum Judaicos panes intelligentes, et de illorum abstinentia præcepisse putantes, cogitabanı apud sese, hoc est, turbabantur, prohibiti quidem Judaicos edere panes, ut opinabantur, cum tamen alios non afferrent, dicentes tanquam pœnitentia * Matth. χχιν, 29. το Marc. v1:1, 12. ** Ibid. 14. * Ibid. 15. Varia lectiones el notæ. Uterque_meus cum Henlenii addit in principio versus: Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς. (y) Apparentiam a calo. Superficiem cceli. Inclus: emittit. Α. Mentenius in fine scholi: habebat.

COMMENT. IN MATTHIEUM. - CAP. ΧVΙ. τας, ἀλλὰ καὶ ὡς δοκοῦντας μὲν σοφούς, ὄντας δὲ et alia sentientes, verum etiam tanquam habentes ἀσόφους. Λέγει τοίνυν, ὅτι τὴν μὲν ἐπιφάνειαν τοῦ οὐρανοῦ γινώσκετε διακρίνειν, πότε μὲν εἰδίαν δηλοῖ, πότε δὲ χειμώνα· τὰ δὲ σημεῖα τῶν καιρῶν οὐ δύνασθε διακρίνειν. Εἰ γὰρ ἦτε σοφεί, ἐγινώσκετε ἂν, ὅτι ταυτὶ μὲν τὰ ἐν τῇ γῇ σημεία του παρόντος εἰσὶ καιροῦ, τὰ δὲ ἐξ οὐρανοῦ σημεία τοῦ καιροῦ τῆς συντελείας εἰσί. Τότε γὰρ ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται, καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει το φέγγος αὐτῆς, καὶ οἱ ὑστέρες πεσοῦνται ἀπὸ τοῦ οὐ ρανοῦ. se pro sapientibus, cum essent insipientes. Dicit ergo: Apparentiam a colo (y) nostis dijudicare, quando serenitatem indicat, et quando lempestatem: signa vero temporum non potestis dijudicare? Quod si sapientes exsctis, cognosceretis utique quod hæc signa quæ in terra fiunt, præsentis sunt temporis; signa vero quæ de cœlo funt, temporis sunt consummationis sæculi. Tunc enim sol obscnrabitur, et luna non dabil splendorem suum, stellæque cadent de culo 1. Vers. 4. Ει · prophetæ. Hæc eodem modo dixit vicesimo tertio capite, et in eo declarata sunt. Tu vero eorum excæcationem considera. Quod cuin Καὶ - προφήτου. Ταῦτα εἶπεν ἀπαραλλάκτως καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ἡρμηνεύ θησαν ἐν ἐκείνῳ. Σὺ δὲ αὐτῶν ὅρα τὴν πώρωσιν, ὅτι καὶ τὸν Ἰωνᾶν εἰδότες, καὶ τὰ παρόντα ῥητὰ Jonam nossent, ac præsentia verba et prius et καὶ πρότερον καὶ νῦν ἀκούσαντες, οὐκ ἠθέλησαν ἐρωτήσαι, καὶ μαθεῖν, τί ἐστι τοῦτο τὸ σημεῖον δ λέγει. Πειρασταὶ γὰρ ἦσαν, ὡς εἴρηται. Διὸ καὶ αὐτὸς, ἀφεὶς αὐτοὺς, ἀνεχώρησε. Καὶ —ἀπῆλθεν. Ο δὲ Μάρκος φησίν, ότι, ἐμβὰς πάλιν εἰς πλοῖον, ἀπῆλθεν εἰς τὸ πέραν. ΚΕΦ. ΛΒ'. Περὶ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων. Καὶ — λαβεῖν. ['Αρκούντας αὐτοῖς δηλονότι.] Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ εἶχον μεθ' ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. 'Ο δὲ Ἰησοῦς — Σαδδουκαίων. Ὁ δὲ Μάρκος εἴρηκεν, ὅτι καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς, λέγων· Οράτε, βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων, καὶ τῆς ζύμης Ηρώδου. Διεστέλλετο μὲν οὖν, ἀντὶ τοῦ, Παρήγγελλε τὸ δὲ, Ορᾶτε, βλέπετε, ἀναδίπλωσις ἐστιν, ἐμφαίνουσα επίτασιν τῆς παραγγελίας· ζύμην δὲ λέγει Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων, καὶ Ηρώδου, τὴν διδαχήν των Φαρισαίων, καὶ Σαδδουκαίων, καὶ Ηρωδιανών. Προειρήκαμεν δὲ περὶ μὲν τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, περὶ δὲ τῶν Ηρωδιανῶν ἐν τῷ εἰκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ. Ζύμην δὲ τὴν διδαχὴν αὐτὴν ἐκάλεσεν, ὡς ὀξώδη καὶ σαπμάν. nunc quoque audissent, noluerunt interrogare, ac discere quod esset hoc signum quod diceret; tentatores enim erant, sicut dictum est. Ideo etiamı relicus illis abscessit. Vers. 4. Ει - abiit. Marcus autem ait ", quod conscensa navi rursum abiit in ulteriorem ripam. CAP. XXXII. De fermento Pharisæorum et SadduVers. 5. Εt cerent ccorum. · sumere. † Qui videlicet eis suflMarcus autem dicit ", quod unum tantum panem habebant secum in navi. Vers. G. Jesus Sadducæorum. Marcus vero dixil " , quod etiam præcepit eis licens: Videle el cavete a fermento Pharisæorum, et fermento Herodis. Verbum autem Marci διεστέλλετο (pro quo vertimus, præcepit) improprie capitur, sicut alia plurima apud Marcum. Significat enimn ut pluri mum distinguere, disputare vel explicare. Illa anten reduplicatio: Videle, Cavele, præcepti sive admonitionis exaggerationem demonstrat. Fermen - tuin vero Pharisæorum, Sadducæorum ac Herodis, vocat doctrinam Pharisæorum, Sadducæorum ac Herodianorum. De Pharisæis quidem et Sadducais tertio capite prædiximus; de Herodianis autem vicesimo primo capite. Hanc vero doctrinam vocavil fermentum, utpote acetosam ac marcidam. οἱ δὲ — ἐλάβομεν. Ο μὲν Χριστὸς ζύμην την διδαχὴν τῶν εἰρημένων ὠνόμασε, καὶ ταύτης ἀπο έχεσθαι παρήγγειλεν· οἱ μαθηταὶ δὲ ζύμην τους Ἰουδαϊκούς άρτους νοήσαντες, καὶ περὶ τῆς ἀποχῆς τούτων παραγγελθῆναι νομίσαντες, διελογίζοντο ἐν ἑαυτοῖς, τουτέστιν, ἐθορυβοῦντο, κωλυθέντες μὲν ἀπὸ τῶν Ἰουδαϊκῶν ἄρτων, ὡς προσεδόκησαν· ἐτέ ρους δὲ μὴ ἐπιφερόμενοι. λέγοντες ἐν μεταμελείᾳ, Vers. 7. At illi — sumpsimus. Christus quidem fermentum appellabat prædictorum doctrinam, et ab hac abstinere præcipiebat: discipuli vero, fermentum Judaicos panes intelligentes, et de illorum abstinentia præcepisse putantes, cogitabanı apud sese, hoc est, turbabantur, prohibiti quidem Judaicos edere panes, ut opinabantur, cum tamen alios non afferrent, dicentes tanquam pœnitentia * Matth. χχιν, 29. το Marc. v1:1, 12. ** Ibid. 14. * Ibid. 15. Varia lectiones el notæ. Uterque_meus cum Henlenii addit in principio versus: Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς. (y) Apparentiam a calo. Superficiem cceli. Inclus: emittit. Α. Mentenius in fine scholi: habebat.

dueti: Panes non sumpsimus a fidelibus qui nos ἢ ὅτι "Αρτους οὐκ ἐλάβομεν ἐκ τῶν ξενοδοχούντων excipiunt hospitio, ut eis pascamur si moram facere ἡμᾶς πιστῶν, ἵνα τούτοις τραφώμεν, εἰ συμβῇ χρησ contingat. νίσαι. Quid ergo Christus, qui cogitationes illorum noverat? Merito propter utrumque reprehendit illos, et quia existimabant eum præcepisse de ciborum observatione, quam utpote Judaicam ipse autea rejcccral, quando docuit re, quod non id, quod in os ingreditur, impurum reddit hominem: et quia de cibo solliciti erant, cum secum haberent eum qui cibum omnem subministraret. Vers. 8. Quo cognito sumpsistis? Primum cibi sollicitudinem illis improperat dicens: Quid turbamini quod paues alicunde nou sumpsistis? Rursus autem vocat eos exiguæ fidei homines, quia non credebant quod ab ipso possent ali, sed ipsi sui curam habebant. Vers. 9. Nondum V. 10. Sumpseritis? Marcus vero gravius eos merepasse ait, addens: Adhuc excæcatum habelis cor vestrum? oculos habentes non videtis, et aures habentes non anditis”? Et quare non tune improperavit potius eis quando dixerunt: Unde nobis in deserto panes tam multi"? Quia non erat æquum ut hos coram multis confunderet; simul etiam exspectaus dunec edito duplici miraculo, gravior ac efficacior redderetur accusatio. Sadducaorum? Ecce Ters. 11. Quomodo jam observationem quoque ciborum illis improperat. Ο Vers. 12. Tunc Sadducæorum. Vidisti præmissan increpationem; vide etiam fructuni ejus: excitavit enim mentem illorum quæ dormiebat, et intellexerunt. Siquidem oportet non ubique mitem esse præceptorem, sed quandoque asperum fieri, et interdum quidem libere se tradero discipulis ad refocillationem, interdum vero increpare ad correptionem, et hæc varietate illorum procurare salutem. Cap. XXXIII. De interrogatione apud Cæsaream. Vers. 13. Cum autem venisset hominis? Cæsaream hanc Philippus in honorem Cæsaris construxit. Erat autem et alia Cæsarea Stratonis. Et procul a Jubaeis abductos discipulos interroga· vit, ut sine timore libere responderent ad id quod interrogabantur. Nec de Scribis et Pharisæis rugabat, illi enim ipsum manifeste contumelia alliciebant; sed de populari turba, quæ ab invidia et malitia libera erat. Nam et Lucas dicit: Et factum est cum esset ipse solus orans, erant cum eo el discipuli: et interragavit illos dicens: Quem me dicunt esse turbæ? Marcus vero ", quod in via interro81 Τί οὖν ὁ Χριστὸς, ὁ τὰς διανοίας αὐτῶν εἰδώ;; Μέμφεται αὐτοῖς εἰκότως δι᾿ ἀμφότερα, διότι τε προσεδόκησαν παραγγελθήνει περὶ τῆς τῶν βρωμάτ των παρατηρήσεως, ήν, Ἰουδαϊκὴν οὖσαν, αὐτὲς ἐξέβαλεν ἀνωτέρω, ὅτε ἐδίδαξεν, ὅτι οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον· καὶ διότι περὶ τροφῆς ἐμερίμνησαν, ἔχοντε; μεθ' ἑαυτῶν τὸν χορηγὸν ἀπάσης τροφής. Γνούς - ελάβετε; Πρώτον την μέριμναν τῆς τροφῆς αὐτοῖς ὀνειδίζει, λέγων· Τί θορυβείσθε, διό τι ἄρτους ἑτέρωθεν οὐκ ἐλάβετε; Ολιγοπίστους ελ πάλιν αὐτοὺς ὀνομάζει, διότι οὐκ ἐπίστευσαν, ὅτι παρ' αὐτοῦ τραφήσονται πάντως, ἀλλ᾽ αὐτοὶ περὶ ἑαυτῶν ἐφρόντιζον. Ούπω ἐλάβετε; Μάρκος δὲ βαρύτερον ἐπίτιμῆσαι αὐτοῖς λέγει, προσθείς· "Ετι πεπωρωμένην έχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε, καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; Οὐ βλέπετε, φησί, πὼς καὶ πόσους ἐν ἐρημία τρέ φω; καὶ οὐκ ἀκούετε, περὶ ὧν διδάσκω; Καὶ διατί μὴ τότε μάλλον ὠνείδισεν αὐτοῖς, ὅτι εἶπον· Πόθεν ἡμῖν ἐν ἐρημίᾳ ἀρτοι τοσούτοι; Διότι οὐκ ἦν εἰκὸς καταισχύναι τούτους ἐνώπιον πολλῶν ἅμα δὲ καὶ ἀνέμενεν, ἵνα, διπλοῦ τοῦ θαύματος γενομένου, βα ρυτέρα καὶ δραστικωτέρα ή κατηγορία γένηται. Πώς Σαδδουκαίων; Ἰδοὺ λοιπὸν καὶ τὴν παρατήρησιν τῶν βρωμάτων αὐτοῖς ὀνειδίζει. Τότε - Σαδδουκαίων; Εἶδες ἀγανάκτησιν ἐπι· τεταμένην, ἄρα καὶ τὸν καρπὸν αὐτῆς. Δι ήγειμε γὰρ αὐτίκα τὴν διάνοιαν αὐτῶν καθεύδουσαν, καὶ συνήκαν. Χρὴ γὰρ μὴ πανταχοῦ πρᾶον εἶναι τὸν διδάσκαλον, ἀλλ' ἔστιν ὅτε καὶ τραχύνεσθαι, καὶ ποὺ μὲν μεταδιδόναι παρρησίας τοῖς μαθηταῖς πρὸς ἀνάκτησιν, ποτὲ δὲ ἐπιτιμάν πρὸς συστολήν, καὶ τῇ τοιαύτῃ ποικιλίᾳ τὴν σωτηρίαν αὐτῶν οἰκονομεῖν. ΚΕΦ. ΛΓ'. Περὶ τῆς ἐν Καισαρεία επερωτήσεως. Ελθὼν — ἀνθρώπου; Την Καισάρειαν ταύτην ὁ Φίλιππος ἐπὶ τιμῇ τοῦ Καίσαρος ἔκτισεν. "Ην δὲ καὶ ἄλλη Καισάρεια, ἡ τοῦ Στράτωνος. Πόρρω δὲ τῶν Ἰουδαίων ἀπαγαγὼν τοὺς μαθητές, ἠρώτησεν, ἵνα χωρίς φόνου μετά παρρησίας είπωσιν, ὁ ἡρώ τήθησαν. Οὐκ ἐρωτᾷ δὲ περὶ τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων προδήλως γὰρ ἐκεῖνοι τοῦτον ὕβριζον ἀλλὰ περὶ τοῦ δημώδους δχλου, τοῦ χωρὶς φθόνου καὶ πονηρίας. Λέγει γὰρ ὁ Ιωάννης, ὅτι καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν προσευχόμενον κατά μόνας, συνῆσαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ, καὶ ἐπηρώ τησεν αὐτοὺς λέγων· Τίνα με λέγουσιν οἱ ὄχλοι οι Luc. 13, 18. ss Marc. viii. 27. το Matth. xv, 11. * Marc. vil., 17, 18. so Matth. xv, 33. Variæ lectiones et notæ. Επιτετραμμένην. Α. male. Mentenii etiam interpretatio displicet. Desidero hoc loco verbum, veluti κρίνοι· τος. Mentenii versio nibil adjuνει. Λουκᾶς corrigendum, ut habet Henlenius.

dueti: Panes non sumpsimus a fidelibus qui nos ἢ ὅτι "Αρτους οὐκ ἐλάβομεν ἐκ τῶν ξενοδοχούντων excipiunt hospitio, ut eis pascamur si moram facere ἡμᾶς πιστῶν, ἵνα τούτοις τραφώμεν, εἰ συμβῇ χρησ contingat. νίσαι. Quid ergo Christus, qui cogitationes illorum noverat? Merito propter utrumque reprehendit illos, et quia existimabant eum præcepisse de ciborum observatione, quam utpote Judaicam ipse autea rejcccral, quando docuit re, quod non id, quod in os ingreditur, impurum reddit hominem: et quia de cibo solliciti erant, cum secum haberent eum qui cibum omnem subministraret. Vers. 8. Quo cognito sumpsistis? Primum cibi sollicitudinem illis improperat dicens: Quid turbamini quod paues alicunde nou sumpsistis? Rursus autem vocat eos exiguæ fidei homines, quia non credebant quod ab ipso possent ali, sed ipsi sui curam habebant. Vers. 9. Nondum V. 10. Sumpseritis? Marcus vero gravius eos merepasse ait, addens: Adhuc excæcatum habelis cor vestrum? oculos habentes non videtis, et aures habentes non anditis”? Et quare non tune improperavit potius eis quando dixerunt: Unde nobis in deserto panes tam multi"? Quia non erat æquum ut hos coram multis confunderet; simul etiam exspectaus dunec edito duplici miraculo, gravior ac efficacior redderetur accusatio. Sadducaorum? Ecce Ters. 11. Quomodo jam observationem quoque ciborum illis improperat. Ο Vers. 12. Tunc Sadducæorum. Vidisti præmissan increpationem; vide etiam fructuni ejus: excitavit enim mentem illorum quæ dormiebat, et intellexerunt. Siquidem oportet non ubique mitem esse præceptorem, sed quandoque asperum fieri, et interdum quidem libere se tradero discipulis ad refocillationem, interdum vero increpare ad correptionem, et hæc varietate illorum procurare salutem. Cap. XXXIII. De interrogatione apud Cæsaream. Vers. 13. Cum autem venisset hominis? Cæsaream hanc Philippus in honorem Cæsaris construxit. Erat autem et alia Cæsarea Stratonis. Et procul a Jubaeis abductos discipulos interroga· vit, ut sine timore libere responderent ad id quod interrogabantur. Nec de Scribis et Pharisæis rugabat, illi enim ipsum manifeste contumelia alliciebant; sed de populari turba, quæ ab invidia et malitia libera erat. Nam et Lucas dicit: Et factum est cum esset ipse solus orans, erant cum eo el discipuli: et interragavit illos dicens: Quem me dicunt esse turbæ? Marcus vero ", quod in via interro81 Τί οὖν ὁ Χριστὸς, ὁ τὰς διανοίας αὐτῶν εἰδώ;; Μέμφεται αὐτοῖς εἰκότως δι᾿ ἀμφότερα, διότι τε προσεδόκησαν παραγγελθήνει περὶ τῆς τῶν βρωμάτ των παρατηρήσεως, ήν, Ἰουδαϊκὴν οὖσαν, αὐτὲς ἐξέβαλεν ἀνωτέρω, ὅτε ἐδίδαξεν, ὅτι οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον· καὶ διότι περὶ τροφῆς ἐμερίμνησαν, ἔχοντε; μεθ' ἑαυτῶν τὸν χορηγὸν ἀπάσης τροφής. Γνούς - ελάβετε; Πρώτον την μέριμναν τῆς τροφῆς αὐτοῖς ὀνειδίζει, λέγων· Τί θορυβείσθε, διό τι ἄρτους ἑτέρωθεν οὐκ ἐλάβετε; Ολιγοπίστους ελ πάλιν αὐτοὺς ὀνομάζει, διότι οὐκ ἐπίστευσαν, ὅτι παρ' αὐτοῦ τραφήσονται πάντως, ἀλλ᾽ αὐτοὶ περὶ ἑαυτῶν ἐφρόντιζον. Ούπω ἐλάβετε; Μάρκος δὲ βαρύτερον ἐπίτιμῆσαι αὐτοῖς λέγει, προσθείς· "Ετι πεπωρωμένην έχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε, καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; Οὐ βλέπετε, φησί, πὼς καὶ πόσους ἐν ἐρημία τρέ φω; καὶ οὐκ ἀκούετε, περὶ ὧν διδάσκω; Καὶ διατί μὴ τότε μάλλον ὠνείδισεν αὐτοῖς, ὅτι εἶπον· Πόθεν ἡμῖν ἐν ἐρημίᾳ ἀρτοι τοσούτοι; Διότι οὐκ ἦν εἰκὸς καταισχύναι τούτους ἐνώπιον πολλῶν ἅμα δὲ καὶ ἀνέμενεν, ἵνα, διπλοῦ τοῦ θαύματος γενομένου, βα ρυτέρα καὶ δραστικωτέρα ή κατηγορία γένηται. Πώς Σαδδουκαίων; Ἰδοὺ λοιπὸν καὶ τὴν παρατήρησιν τῶν βρωμάτων αὐτοῖς ὀνειδίζει. Τότε - Σαδδουκαίων; Εἶδες ἀγανάκτησιν ἐπι· τεταμένην, ἄρα καὶ τὸν καρπὸν αὐτῆς. Δι ήγειμε γὰρ αὐτίκα τὴν διάνοιαν αὐτῶν καθεύδουσαν, καὶ συνήκαν. Χρὴ γὰρ μὴ πανταχοῦ πρᾶον εἶναι τὸν διδάσκαλον, ἀλλ' ἔστιν ὅτε καὶ τραχύνεσθαι, καὶ ποὺ μὲν μεταδιδόναι παρρησίας τοῖς μαθηταῖς πρὸς ἀνάκτησιν, ποτὲ δὲ ἐπιτιμάν πρὸς συστολήν, καὶ τῇ τοιαύτῃ ποικιλίᾳ τὴν σωτηρίαν αὐτῶν οἰκονομεῖν. ΚΕΦ. ΛΓ'. Περὶ τῆς ἐν Καισαρεία επερωτήσεως. Ελθὼν — ἀνθρώπου; Την Καισάρειαν ταύτην ὁ Φίλιππος ἐπὶ τιμῇ τοῦ Καίσαρος ἔκτισεν. "Ην δὲ καὶ ἄλλη Καισάρεια, ἡ τοῦ Στράτωνος. Πόρρω δὲ τῶν Ἰουδαίων ἀπαγαγὼν τοὺς μαθητές, ἠρώτησεν, ἵνα χωρίς φόνου μετά παρρησίας είπωσιν, ὁ ἡρώ τήθησαν. Οὐκ ἐρωτᾷ δὲ περὶ τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων προδήλως γὰρ ἐκεῖνοι τοῦτον ὕβριζον ἀλλὰ περὶ τοῦ δημώδους δχλου, τοῦ χωρὶς φθόνου καὶ πονηρίας. Λέγει γὰρ ὁ Ιωάννης, ὅτι καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν προσευχόμενον κατά μόνας, συνῆσαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ, καὶ ἐπηρώ τησεν αὐτοὺς λέγων· Τίνα με λέγουσιν οἱ ὄχλοι οι Luc. 13, 18. ss Marc. viii. 27. το Matth. xv, 11. * Marc. vil., 17, 18. so Matth. xv, 33. Variæ lectiones et notæ. Επιτετραμμένην. Α. male. Mentenii etiam interpretatio displicet. Desidero hoc loco verbum, veluti κρίνοι· τος. Mentenii versio nibil adjuνει. Λουκᾶς corrigendum, ut habet Henlenius.

dueti: Panes non sumpsimus a fidelibus qui nos ἢ ὅτι "Αρτους οὐκ ἐλάβομεν ἐκ τῶν ξενοδοχούντων excipiunt hospitio, ut eis pascamur si moram facere ἡμᾶς πιστῶν, ἵνα τούτοις τραφώμεν, εἰ συμβῇ χρησ contingat. νίσαι. Quid ergo Christus, qui cogitationes illorum noverat? Merito propter utrumque reprehendit illos, et quia existimabant eum præcepisse de ciborum observatione, quam utpote Judaicam ipse autea rejcccral, quando docuit re, quod non id, quod in os ingreditur, impurum reddit hominem: et quia de cibo solliciti erant, cum secum haberent eum qui cibum omnem subministraret. Vers. 8. Quo cognito sumpsistis? Primum cibi sollicitudinem illis improperat dicens: Quid turbamini quod paues alicunde nou sumpsistis? Rursus autem vocat eos exiguæ fidei homines, quia non credebant quod ab ipso possent ali, sed ipsi sui curam habebant. Vers. 9. Nondum V. 10. Sumpseritis? Marcus vero gravius eos merepasse ait, addens: Adhuc excæcatum habelis cor vestrum? oculos habentes non videtis, et aures habentes non anditis”? Et quare non tune improperavit potius eis quando dixerunt: Unde nobis in deserto panes tam multi"? Quia non erat æquum ut hos coram multis confunderet; simul etiam exspectaus dunec edito duplici miraculo, gravior ac efficacior redderetur accusatio. Sadducaorum? Ecce Ters. 11. Quomodo jam observationem quoque ciborum illis improperat. Ο Vers. 12. Tunc Sadducæorum. Vidisti præmissan increpationem; vide etiam fructuni ejus: excitavit enim mentem illorum quæ dormiebat, et intellexerunt. Siquidem oportet non ubique mitem esse præceptorem, sed quandoque asperum fieri, et interdum quidem libere se tradero discipulis ad refocillationem, interdum vero increpare ad correptionem, et hæc varietate illorum procurare salutem. Cap. XXXIII. De interrogatione apud Cæsaream. Vers. 13. Cum autem venisset hominis? Cæsaream hanc Philippus in honorem Cæsaris construxit. Erat autem et alia Cæsarea Stratonis. Et procul a Jubaeis abductos discipulos interroga· vit, ut sine timore libere responderent ad id quod interrogabantur. Nec de Scribis et Pharisæis rugabat, illi enim ipsum manifeste contumelia alliciebant; sed de populari turba, quæ ab invidia et malitia libera erat. Nam et Lucas dicit: Et factum est cum esset ipse solus orans, erant cum eo el discipuli: et interragavit illos dicens: Quem me dicunt esse turbæ? Marcus vero ", quod in via interro81 Τί οὖν ὁ Χριστὸς, ὁ τὰς διανοίας αὐτῶν εἰδώ;; Μέμφεται αὐτοῖς εἰκότως δι᾿ ἀμφότερα, διότι τε προσεδόκησαν παραγγελθήνει περὶ τῆς τῶν βρωμάτ των παρατηρήσεως, ήν, Ἰουδαϊκὴν οὖσαν, αὐτὲς ἐξέβαλεν ἀνωτέρω, ὅτε ἐδίδαξεν, ὅτι οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον· καὶ διότι περὶ τροφῆς ἐμερίμνησαν, ἔχοντε; μεθ' ἑαυτῶν τὸν χορηγὸν ἀπάσης τροφής. Γνούς - ελάβετε; Πρώτον την μέριμναν τῆς τροφῆς αὐτοῖς ὀνειδίζει, λέγων· Τί θορυβείσθε, διό τι ἄρτους ἑτέρωθεν οὐκ ἐλάβετε; Ολιγοπίστους ελ πάλιν αὐτοὺς ὀνομάζει, διότι οὐκ ἐπίστευσαν, ὅτι παρ' αὐτοῦ τραφήσονται πάντως, ἀλλ᾽ αὐτοὶ περὶ ἑαυτῶν ἐφρόντιζον. Ούπω ἐλάβετε; Μάρκος δὲ βαρύτερον ἐπίτιμῆσαι αὐτοῖς λέγει, προσθείς· "Ετι πεπωρωμένην έχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε, καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; Οὐ βλέπετε, φησί, πὼς καὶ πόσους ἐν ἐρημία τρέ φω; καὶ οὐκ ἀκούετε, περὶ ὧν διδάσκω; Καὶ διατί μὴ τότε μάλλον ὠνείδισεν αὐτοῖς, ὅτι εἶπον· Πόθεν ἡμῖν ἐν ἐρημίᾳ ἀρτοι τοσούτοι; Διότι οὐκ ἦν εἰκὸς καταισχύναι τούτους ἐνώπιον πολλῶν ἅμα δὲ καὶ ἀνέμενεν, ἵνα, διπλοῦ τοῦ θαύματος γενομένου, βα ρυτέρα καὶ δραστικωτέρα ή κατηγορία γένηται. Πώς Σαδδουκαίων; Ἰδοὺ λοιπὸν καὶ τὴν παρατήρησιν τῶν βρωμάτων αὐτοῖς ὀνειδίζει. Τότε - Σαδδουκαίων; Εἶδες ἀγανάκτησιν ἐπι· τεταμένην, ἄρα καὶ τὸν καρπὸν αὐτῆς. Δι ήγειμε γὰρ αὐτίκα τὴν διάνοιαν αὐτῶν καθεύδουσαν, καὶ συνήκαν. Χρὴ γὰρ μὴ πανταχοῦ πρᾶον εἶναι τὸν διδάσκαλον, ἀλλ' ἔστιν ὅτε καὶ τραχύνεσθαι, καὶ ποὺ μὲν μεταδιδόναι παρρησίας τοῖς μαθηταῖς πρὸς ἀνάκτησιν, ποτὲ δὲ ἐπιτιμάν πρὸς συστολήν, καὶ τῇ τοιαύτῃ ποικιλίᾳ τὴν σωτηρίαν αὐτῶν οἰκονομεῖν. ΚΕΦ. ΛΓ'. Περὶ τῆς ἐν Καισαρεία επερωτήσεως. Ελθὼν — ἀνθρώπου; Την Καισάρειαν ταύτην ὁ Φίλιππος ἐπὶ τιμῇ τοῦ Καίσαρος ἔκτισεν. "Ην δὲ καὶ ἄλλη Καισάρεια, ἡ τοῦ Στράτωνος. Πόρρω δὲ τῶν Ἰουδαίων ἀπαγαγὼν τοὺς μαθητές, ἠρώτησεν, ἵνα χωρίς φόνου μετά παρρησίας είπωσιν, ὁ ἡρώ τήθησαν. Οὐκ ἐρωτᾷ δὲ περὶ τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων προδήλως γὰρ ἐκεῖνοι τοῦτον ὕβριζον ἀλλὰ περὶ τοῦ δημώδους δχλου, τοῦ χωρὶς φθόνου καὶ πονηρίας. Λέγει γὰρ ὁ Ιωάννης, ὅτι καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν προσευχόμενον κατά μόνας, συνῆσαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ, καὶ ἐπηρώ τησεν αὐτοὺς λέγων· Τίνα με λέγουσιν οἱ ὄχλοι οι Luc. 13, 18. ss Marc. viii. 27. το Matth. xv, 11. * Marc. vil., 17, 18. so Matth. xv, 33. Variæ lectiones et notæ. Επιτετραμμένην. Α. male. Mentenii etiam interpretatio displicet. Desidero hoc loco verbum, veluti κρίνοι· τος. Mentenii versio nibil adjuνει. Λουκᾶς corrigendum, ut habet Henlenius.

dueti: Panes non sumpsimus a fidelibus qui nos ἢ ὅτι "Αρτους οὐκ ἐλάβομεν ἐκ τῶν ξενοδοχούντων excipiunt hospitio, ut eis pascamur si moram facere ἡμᾶς πιστῶν, ἵνα τούτοις τραφώμεν, εἰ συμβῇ χρησ contingat. νίσαι. Quid ergo Christus, qui cogitationes illorum noverat? Merito propter utrumque reprehendit illos, et quia existimabant eum præcepisse de ciborum observatione, quam utpote Judaicam ipse autea rejcccral, quando docuit re, quod non id, quod in os ingreditur, impurum reddit hominem: et quia de cibo solliciti erant, cum secum haberent eum qui cibum omnem subministraret. Vers. 8. Quo cognito sumpsistis? Primum cibi sollicitudinem illis improperat dicens: Quid turbamini quod paues alicunde nou sumpsistis? Rursus autem vocat eos exiguæ fidei homines, quia non credebant quod ab ipso possent ali, sed ipsi sui curam habebant. Vers. 9. Nondum V. 10. Sumpseritis? Marcus vero gravius eos merepasse ait, addens: Adhuc excæcatum habelis cor vestrum? oculos habentes non videtis, et aures habentes non anditis”? Et quare non tune improperavit potius eis quando dixerunt: Unde nobis in deserto panes tam multi"? Quia non erat æquum ut hos coram multis confunderet; simul etiam exspectaus dunec edito duplici miraculo, gravior ac efficacior redderetur accusatio. Sadducaorum? Ecce Ters. 11. Quomodo jam observationem quoque ciborum illis improperat. Ο Vers. 12. Tunc Sadducæorum. Vidisti præmissan increpationem; vide etiam fructuni ejus: excitavit enim mentem illorum quæ dormiebat, et intellexerunt. Siquidem oportet non ubique mitem esse præceptorem, sed quandoque asperum fieri, et interdum quidem libere se tradero discipulis ad refocillationem, interdum vero increpare ad correptionem, et hæc varietate illorum procurare salutem. Cap. XXXIII. De interrogatione apud Cæsaream. Vers. 13. Cum autem venisset hominis? Cæsaream hanc Philippus in honorem Cæsaris construxit. Erat autem et alia Cæsarea Stratonis. Et procul a Jubaeis abductos discipulos interroga· vit, ut sine timore libere responderent ad id quod interrogabantur. Nec de Scribis et Pharisæis rugabat, illi enim ipsum manifeste contumelia alliciebant; sed de populari turba, quæ ab invidia et malitia libera erat. Nam et Lucas dicit: Et factum est cum esset ipse solus orans, erant cum eo el discipuli: et interragavit illos dicens: Quem me dicunt esse turbæ? Marcus vero ", quod in via interro81 Τί οὖν ὁ Χριστὸς, ὁ τὰς διανοίας αὐτῶν εἰδώ;; Μέμφεται αὐτοῖς εἰκότως δι᾿ ἀμφότερα, διότι τε προσεδόκησαν παραγγελθήνει περὶ τῆς τῶν βρωμάτ των παρατηρήσεως, ήν, Ἰουδαϊκὴν οὖσαν, αὐτὲς ἐξέβαλεν ἀνωτέρω, ὅτε ἐδίδαξεν, ὅτι οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον· καὶ διότι περὶ τροφῆς ἐμερίμνησαν, ἔχοντε; μεθ' ἑαυτῶν τὸν χορηγὸν ἀπάσης τροφής. Γνούς - ελάβετε; Πρώτον την μέριμναν τῆς τροφῆς αὐτοῖς ὀνειδίζει, λέγων· Τί θορυβείσθε, διό τι ἄρτους ἑτέρωθεν οὐκ ἐλάβετε; Ολιγοπίστους ελ πάλιν αὐτοὺς ὀνομάζει, διότι οὐκ ἐπίστευσαν, ὅτι παρ' αὐτοῦ τραφήσονται πάντως, ἀλλ᾽ αὐτοὶ περὶ ἑαυτῶν ἐφρόντιζον. Ούπω ἐλάβετε; Μάρκος δὲ βαρύτερον ἐπίτιμῆσαι αὐτοῖς λέγει, προσθείς· "Ετι πεπωρωμένην έχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε, καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; Οὐ βλέπετε, φησί, πὼς καὶ πόσους ἐν ἐρημία τρέ φω; καὶ οὐκ ἀκούετε, περὶ ὧν διδάσκω; Καὶ διατί μὴ τότε μάλλον ὠνείδισεν αὐτοῖς, ὅτι εἶπον· Πόθεν ἡμῖν ἐν ἐρημίᾳ ἀρτοι τοσούτοι; Διότι οὐκ ἦν εἰκὸς καταισχύναι τούτους ἐνώπιον πολλῶν ἅμα δὲ καὶ ἀνέμενεν, ἵνα, διπλοῦ τοῦ θαύματος γενομένου, βα ρυτέρα καὶ δραστικωτέρα ή κατηγορία γένηται. Πώς Σαδδουκαίων; Ἰδοὺ λοιπὸν καὶ τὴν παρατήρησιν τῶν βρωμάτων αὐτοῖς ὀνειδίζει. Τότε - Σαδδουκαίων; Εἶδες ἀγανάκτησιν ἐπι· τεταμένην, ἄρα καὶ τὸν καρπὸν αὐτῆς. Δι ήγειμε γὰρ αὐτίκα τὴν διάνοιαν αὐτῶν καθεύδουσαν, καὶ συνήκαν. Χρὴ γὰρ μὴ πανταχοῦ πρᾶον εἶναι τὸν διδάσκαλον, ἀλλ' ἔστιν ὅτε καὶ τραχύνεσθαι, καὶ ποὺ μὲν μεταδιδόναι παρρησίας τοῖς μαθηταῖς πρὸς ἀνάκτησιν, ποτὲ δὲ ἐπιτιμάν πρὸς συστολήν, καὶ τῇ τοιαύτῃ ποικιλίᾳ τὴν σωτηρίαν αὐτῶν οἰκονομεῖν. ΚΕΦ. ΛΓ'. Περὶ τῆς ἐν Καισαρεία επερωτήσεως. Ελθὼν — ἀνθρώπου; Την Καισάρειαν ταύτην ὁ Φίλιππος ἐπὶ τιμῇ τοῦ Καίσαρος ἔκτισεν. "Ην δὲ καὶ ἄλλη Καισάρεια, ἡ τοῦ Στράτωνος. Πόρρω δὲ τῶν Ἰουδαίων ἀπαγαγὼν τοὺς μαθητές, ἠρώτησεν, ἵνα χωρίς φόνου μετά παρρησίας είπωσιν, ὁ ἡρώ τήθησαν. Οὐκ ἐρωτᾷ δὲ περὶ τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων προδήλως γὰρ ἐκεῖνοι τοῦτον ὕβριζον ἀλλὰ περὶ τοῦ δημώδους δχλου, τοῦ χωρὶς φθόνου καὶ πονηρίας. Λέγει γὰρ ὁ Ιωάννης, ὅτι καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν προσευχόμενον κατά μόνας, συνῆσαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ, καὶ ἐπηρώ τησεν αὐτοὺς λέγων· Τίνα με λέγουσιν οἱ ὄχλοι οι Luc. 13, 18. ss Marc. viii. 27. το Matth. xv, 11. * Marc. vil., 17, 18. so Matth. xv, 33. Variæ lectiones et notæ. Επιτετραμμένην. Α. male. Mentenii etiam interpretatio displicet. Desidero hoc loco verbum, veluti κρίνοι· τος. Mentenii versio nibil adjuνει. Λουκᾶς corrigendum, ut habet Henlenius.

" CAP XVI. εἶναι; Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώ- gaverit eos. Est enim verisimile quod cum venisτησεν αὐτούς. Εἰκὸς γὰρ, ἐλθόντα εἰς τὰ μέρη Και set in partes Cæsareæ simul orabat et ambulaσαρείας, εὔχεσθαι ἅμα καὶ ὁδεύειν. bat. Τὸν Υἱὸν δὲ τοῦ ἀνθρώπου φησί, τουτέστι, τὸν φαινόμενον αὐτοῖς ἄνθρωπον. Ἠρώτησε δὲ, οὐχ ὡς ἀγνοῶν, ἀλλ᾽ οἰκονομικῶς, ἵνα ὁ Πέτρος εἴπῃ τὸ ἀποκαλυφθὲν αὐτῷ, καὶ ἀποδοκιμασθώσιν αἱ περὶ αὐτοῦ τῶν ἄλλων πάντων ὑπολήψεις, ὡς πεπλανη μέναι. Καὶ γὰρ ἐγίνωσκεν, ὅτι ἀπεκάλυψεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τῷ Πέτρῳ περὶ αὐτοῦ, διανοίξας τὸν νοῦν αὐτοῦ. Σκόπει δε, πῶς οὐκ ἐν ἀρχῇ τοῦ κηρύγματος ἠρώτησεν, ἀλλὰ μετὰ τὸ ποιῆσαι πολλὰ καὶ μεγάλα σημεῖα, μετὰ τὸ διδάξαι περὶ πολλῶν καὶ μεγάλων, μετὰ τὸ παρασχεῖν ἱκανὰς ἀποδείξεις τῆς ἑαυτοῦ θεότητος, καὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα Ισότητας. οι δε· λέγετε εἶναι; Ὑμεῖς. φησίν, οἱ συνόντες μας διαπαντός, καὶ πολλὴν πεῖραν ἔχοντες τῆς ἐμῆς δυνάμεως ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ. Εἰπὼν οὖν αὐτ τοῖς· Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε είναι; δεδήλωκεν, ὅτι κακῶς οἱ ὄχλοι λέγουσιν. Αποκριθεὶς ζώντος. Πάλιν ο Πέτρος, δ πανταχού θερμός, προπηδᾷ, καὶ προλαμβάνει. Τοῦ ζώντος δὲ εἶπε, διότι γέγραπται περί αὐτοῦ, Θεὸς τῶν ἐγώ εἰμι, και, Ζῶ ἐγώ, λέγει Κύριος, καὶ πολλὰ τοιαῦτα, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν νεκρῶν εἰδώλων. Filium vero hominis ait, hoc est, eum, qui ho minibus apparet nudus homo. Interrogavil Autem non quasi ignorans, sed dispensatorio modo, ut Petrus diceret quod sibi revelatum erat, et cæterorum opiniones quæ de ipso erant, reprobarentur tan - quam erroneæ. Sciebat namique quod Deus ac Pater revelaverat Petro de se, aperiens mentem ejus. Vide autem quod circa prædicationis initia interrogaverit, sed postquam multa magnaque signa ediderat, postquam multa magnaque docuerat: postquam sufficientes de sua divinitate ac æqualitate Bad Patrem, probationes evidentes tradiderat. Καὶ — οὐρανοῖς. Καὶ μὴν καὶ πρότερον, μετά τὴν ζάλην, οἱ μαθηταὶ Υἱὸν Θεοῦ εἶναι αὐτὸν ὡμολόγησαν, εἰπόντες· 'Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ, καὶ οὐκ ἐμακαρίσθησαν. Καὶ ἄλλοι δέ τινες Θεὸν᾽ αὐτὸν ὑπάρχειν ἐπίστευσαν, ὡς προειρήκαμεν· ἀλλο οὐδένα τούτων ἐμακάρισε. Τί οὖν ἐστὶν εἰπεῖν; Ὅτι πάντες, ὅτοι Υἱὸν Θεοῦ εἶναι αὐτὸν ὡμολόγησαν, ἡ Θεὸν ὑπάρχειν ἐπίστευσαν, οὐ φύσει καὶ κυρίως ταῦτα εἶναι αὐτὸν ὑπέλαβον, ἀλλὰ θέσει, καὶ κατὰ προκοπὴν ἀρετῆς, ὡς καὶ πάντας τοὺς ἁγίους· μόνος δὲ ὁ Πέτρος ἀληθῶς Χριστὸν, καὶ φύσει καὶ κυρίως Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τοῦτον ἐνόησε. Διὰ καὶ θέλων ὁ Χριστις δείξαι τοῖς μαθηταῖς, ὅτι μόνος οὗτος ὀρθῶς ἔγνω, καὶ ἀπλανῶς ὡμολόγησε, μακαρίζει τούτον, ὡς τετυχηκότα περὶ τούτου θείας ἀποκαλύψεως. Σαρξ γάρ, φησί, καὶ αἷμα, τουτέστιν, ἄνθρωπος, οὐκ ἐμυσταγώγησέ σε τὴν περὶ ἐμοῦ ταύτην ὁμολο- " γίαν, ἀλλ' ὁ Πατήρ μου, ὡς ἄξιον τοιαύτης αποκα λύψεως. Τὸ δὲ Βὰρ ἑβραϊκὸν μὲν ἐστι, σημαίνει δὲ τὸν υἱόν. Υἱὸς γὰρ ἦν ὁ Πέτρος Ιωνά τινος. Οὕτω γοῦν βεβαιώσα; τὸ δόγμα τοῦ Πέτρου, καὶ Θεοδίδακτον ἀποφήνας αὐτὸ, βλέπε, τίνων αὐτὸν ἀξιοι. Καγώ - μου τὴν ᾿Εκκλησίαν. Σὺ εἰ Πέτρος, ὡς μέλλων γενέσθαι πέτρα πίστεως μετὰ τὴν ἄρνησιν, ἢ ὡς ἤδη στεῤῥὸς ὢν τῷ φρονήματι· Vers. 14. At illi. V. 15. Esse dicitis? Vos, inquit, qui mecum semper conversamiui, et multam habetis experientiain meæ potentiæ, quæ et opere et sermone elucescit. Cum ergo diceret illis: Vos autem quem me esse dicitis? significavit turbas non recte dicere. Vers. 16. Respondens — viventis. Rursus Petrus ubique fervens prosilit et præcedit. Viventis autem dixit, quia scriptum est: Deus vivens ego sum 63. Et: Vivo ego, dicit Dominus "; multaque similia, ad oppositam distinctionem mortuorum idolo - rum. Vers. 17. Ει - cœlis. Atqui prius etiam discipuli sedata tempestate Filium Dei esse confessi sunt dicentes Vere Dei Filius es ", nec tamen beati prædicati sunt. Et alii quidam Deum esse crediderunt, ut prædiximus, sed nullum illorum beatificavit. Quid ergo dicendum est? Quod omnes qui ipsum esse Dei Filium confessi sunt, aut Deum esse crediderunt, non natura et proprie hæc illum esse opinabantur, sed adobtione, et secundum excellentiam virtutis, veluti etiam omnes sanctos, Dei alios esse dicunt. Sujus auten Petrus vere Christum, et natura et proprie Filium Dei hunc es8€ intellexit. Ideo quoque volens Christus discipulis demonstrare, quod solus hic recte cognoverit, et sine crrore confessus stt, ipsum beatificat, tanquain assecutum divinam de se revelationem: Caro enim, inquit, et sanguis, hoc est bouno, non initiavit te ad sacram banc de me confessionem, sed Pater meus, tanquam hujusmodi confessione dignum. Quod autem dicitur Bar, Hebraica dictio est. signi ficans filium: erat siquidem filius cujusdam Jona. Postquam ergo Petri opinionem confirmavit, et hunc a Deo edoctum esse demonstravit, vide quibus eum dignetur bonis. Vers. 18. Εt ego Ecclesiam meam. Tu es Petrus, ut qui post abnegationem, fidei petra futurus es: vel tanquam jam prudentia Girmus. Itass Josue ut, 10. 8* Ezech. xvi, 3. 83 Marth. xiv, 33. Variæ lectiones et notæ. Φρόνημα hic et infra reddidit prudentiam. Malim mentem rcddere.

" CAP XVI. εἶναι; Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώ- gaverit eos. Est enim verisimile quod cum venisτησεν αὐτούς. Εἰκὸς γὰρ, ἐλθόντα εἰς τὰ μέρη Και set in partes Cæsareæ simul orabat et ambulaσαρείας, εὔχεσθαι ἅμα καὶ ὁδεύειν. bat. Τὸν Υἱὸν δὲ τοῦ ἀνθρώπου φησί, τουτέστι, τὸν φαινόμενον αὐτοῖς ἄνθρωπον. Ἠρώτησε δὲ, οὐχ ὡς ἀγνοῶν, ἀλλ᾽ οἰκονομικῶς, ἵνα ὁ Πέτρος εἴπῃ τὸ ἀποκαλυφθὲν αὐτῷ, καὶ ἀποδοκιμασθώσιν αἱ περὶ αὐτοῦ τῶν ἄλλων πάντων ὑπολήψεις, ὡς πεπλανη μέναι. Καὶ γὰρ ἐγίνωσκεν, ὅτι ἀπεκάλυψεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τῷ Πέτρῳ περὶ αὐτοῦ, διανοίξας τὸν νοῦν αὐτοῦ. Σκόπει δε, πῶς οὐκ ἐν ἀρχῇ τοῦ κηρύγματος ἠρώτησεν, ἀλλὰ μετὰ τὸ ποιῆσαι πολλὰ καὶ μεγάλα σημεῖα, μετὰ τὸ διδάξαι περὶ πολλῶν καὶ μεγάλων, μετὰ τὸ παρασχεῖν ἱκανὰς ἀποδείξεις τῆς ἑαυτοῦ θεότητος, καὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα Ισότητας. οι δε· λέγετε εἶναι; Ὑμεῖς. φησίν, οἱ συνόντες μας διαπαντός, καὶ πολλὴν πεῖραν ἔχοντες τῆς ἐμῆς δυνάμεως ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ. Εἰπὼν οὖν αὐτ τοῖς· Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε είναι; δεδήλωκεν, ὅτι κακῶς οἱ ὄχλοι λέγουσιν. Αποκριθεὶς ζώντος. Πάλιν ο Πέτρος, δ πανταχού θερμός, προπηδᾷ, καὶ προλαμβάνει. Τοῦ ζώντος δὲ εἶπε, διότι γέγραπται περί αὐτοῦ, Θεὸς τῶν ἐγώ εἰμι, και, Ζῶ ἐγώ, λέγει Κύριος, καὶ πολλὰ τοιαῦτα, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν νεκρῶν εἰδώλων. Filium vero hominis ait, hoc est, eum, qui ho minibus apparet nudus homo. Interrogavil Autem non quasi ignorans, sed dispensatorio modo, ut Petrus diceret quod sibi revelatum erat, et cæterorum opiniones quæ de ipso erant, reprobarentur tan - quam erroneæ. Sciebat namique quod Deus ac Pater revelaverat Petro de se, aperiens mentem ejus. Vide autem quod circa prædicationis initia interrogaverit, sed postquam multa magnaque signa ediderat, postquam multa magnaque docuerat: postquam sufficientes de sua divinitate ac æqualitate Bad Patrem, probationes evidentes tradiderat. Καὶ — οὐρανοῖς. Καὶ μὴν καὶ πρότερον, μετά τὴν ζάλην, οἱ μαθηταὶ Υἱὸν Θεοῦ εἶναι αὐτὸν ὡμολόγησαν, εἰπόντες· 'Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ, καὶ οὐκ ἐμακαρίσθησαν. Καὶ ἄλλοι δέ τινες Θεὸν᾽ αὐτὸν ὑπάρχειν ἐπίστευσαν, ὡς προειρήκαμεν· ἀλλο οὐδένα τούτων ἐμακάρισε. Τί οὖν ἐστὶν εἰπεῖν; Ὅτι πάντες, ὅτοι Υἱὸν Θεοῦ εἶναι αὐτὸν ὡμολόγησαν, ἡ Θεὸν ὑπάρχειν ἐπίστευσαν, οὐ φύσει καὶ κυρίως ταῦτα εἶναι αὐτὸν ὑπέλαβον, ἀλλὰ θέσει, καὶ κατὰ προκοπὴν ἀρετῆς, ὡς καὶ πάντας τοὺς ἁγίους· μόνος δὲ ὁ Πέτρος ἀληθῶς Χριστὸν, καὶ φύσει καὶ κυρίως Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τοῦτον ἐνόησε. Διὰ καὶ θέλων ὁ Χριστις δείξαι τοῖς μαθηταῖς, ὅτι μόνος οὗτος ὀρθῶς ἔγνω, καὶ ἀπλανῶς ὡμολόγησε, μακαρίζει τούτον, ὡς τετυχηκότα περὶ τούτου θείας ἀποκαλύψεως. Σαρξ γάρ, φησί, καὶ αἷμα, τουτέστιν, ἄνθρωπος, οὐκ ἐμυσταγώγησέ σε τὴν περὶ ἐμοῦ ταύτην ὁμολο- " γίαν, ἀλλ' ὁ Πατήρ μου, ὡς ἄξιον τοιαύτης αποκα λύψεως. Τὸ δὲ Βὰρ ἑβραϊκὸν μὲν ἐστι, σημαίνει δὲ τὸν υἱόν. Υἱὸς γὰρ ἦν ὁ Πέτρος Ιωνά τινος. Οὕτω γοῦν βεβαιώσα; τὸ δόγμα τοῦ Πέτρου, καὶ Θεοδίδακτον ἀποφήνας αὐτὸ, βλέπε, τίνων αὐτὸν ἀξιοι. Καγώ - μου τὴν ᾿Εκκλησίαν. Σὺ εἰ Πέτρος, ὡς μέλλων γενέσθαι πέτρα πίστεως μετὰ τὴν ἄρνησιν, ἢ ὡς ἤδη στεῤῥὸς ὢν τῷ φρονήματι· Vers. 14. At illi. V. 15. Esse dicitis? Vos, inquit, qui mecum semper conversamiui, et multam habetis experientiain meæ potentiæ, quæ et opere et sermone elucescit. Cum ergo diceret illis: Vos autem quem me esse dicitis? significavit turbas non recte dicere. Vers. 16. Respondens — viventis. Rursus Petrus ubique fervens prosilit et præcedit. Viventis autem dixit, quia scriptum est: Deus vivens ego sum 63. Et: Vivo ego, dicit Dominus "; multaque similia, ad oppositam distinctionem mortuorum idolo - rum. Vers. 17. Ει - cœlis. Atqui prius etiam discipuli sedata tempestate Filium Dei esse confessi sunt dicentes Vere Dei Filius es ", nec tamen beati prædicati sunt. Et alii quidam Deum esse crediderunt, ut prædiximus, sed nullum illorum beatificavit. Quid ergo dicendum est? Quod omnes qui ipsum esse Dei Filium confessi sunt, aut Deum esse crediderunt, non natura et proprie hæc illum esse opinabantur, sed adobtione, et secundum excellentiam virtutis, veluti etiam omnes sanctos, Dei alios esse dicunt. Sujus auten Petrus vere Christum, et natura et proprie Filium Dei hunc es8€ intellexit. Ideo quoque volens Christus discipulis demonstrare, quod solus hic recte cognoverit, et sine crrore confessus stt, ipsum beatificat, tanquain assecutum divinam de se revelationem: Caro enim, inquit, et sanguis, hoc est bouno, non initiavit te ad sacram banc de me confessionem, sed Pater meus, tanquam hujusmodi confessione dignum. Quod autem dicitur Bar, Hebraica dictio est. signi ficans filium: erat siquidem filius cujusdam Jona. Postquam ergo Petri opinionem confirmavit, et hunc a Deo edoctum esse demonstravit, vide quibus eum dignetur bonis. Vers. 18. Εt ego Ecclesiam meam. Tu es Petrus, ut qui post abnegationem, fidei petra futurus es: vel tanquam jam prudentia Girmus. Itass Josue ut, 10. 8* Ezech. xvi, 3. 83 Marth. xiv, 33. Variæ lectiones et notæ. Φρόνημα hic et infra reddidit prudentiam. Malim mentem rcddere.

" CAP XVI. εἶναι; Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώ- gaverit eos. Est enim verisimile quod cum venisτησεν αὐτούς. Εἰκὸς γὰρ, ἐλθόντα εἰς τὰ μέρη Και set in partes Cæsareæ simul orabat et ambulaσαρείας, εὔχεσθαι ἅμα καὶ ὁδεύειν. bat. Τὸν Υἱὸν δὲ τοῦ ἀνθρώπου φησί, τουτέστι, τὸν φαινόμενον αὐτοῖς ἄνθρωπον. Ἠρώτησε δὲ, οὐχ ὡς ἀγνοῶν, ἀλλ᾽ οἰκονομικῶς, ἵνα ὁ Πέτρος εἴπῃ τὸ ἀποκαλυφθὲν αὐτῷ, καὶ ἀποδοκιμασθώσιν αἱ περὶ αὐτοῦ τῶν ἄλλων πάντων ὑπολήψεις, ὡς πεπλανη μέναι. Καὶ γὰρ ἐγίνωσκεν, ὅτι ἀπεκάλυψεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τῷ Πέτρῳ περὶ αὐτοῦ, διανοίξας τὸν νοῦν αὐτοῦ. Σκόπει δε, πῶς οὐκ ἐν ἀρχῇ τοῦ κηρύγματος ἠρώτησεν, ἀλλὰ μετὰ τὸ ποιῆσαι πολλὰ καὶ μεγάλα σημεῖα, μετὰ τὸ διδάξαι περὶ πολλῶν καὶ μεγάλων, μετὰ τὸ παρασχεῖν ἱκανὰς ἀποδείξεις τῆς ἑαυτοῦ θεότητος, καὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα Ισότητας. οι δε· λέγετε εἶναι; Ὑμεῖς. φησίν, οἱ συνόντες μας διαπαντός, καὶ πολλὴν πεῖραν ἔχοντες τῆς ἐμῆς δυνάμεως ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ. Εἰπὼν οὖν αὐτ τοῖς· Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε είναι; δεδήλωκεν, ὅτι κακῶς οἱ ὄχλοι λέγουσιν. Αποκριθεὶς ζώντος. Πάλιν ο Πέτρος, δ πανταχού θερμός, προπηδᾷ, καὶ προλαμβάνει. Τοῦ ζώντος δὲ εἶπε, διότι γέγραπται περί αὐτοῦ, Θεὸς τῶν ἐγώ εἰμι, και, Ζῶ ἐγώ, λέγει Κύριος, καὶ πολλὰ τοιαῦτα, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν νεκρῶν εἰδώλων. Filium vero hominis ait, hoc est, eum, qui ho minibus apparet nudus homo. Interrogavil Autem non quasi ignorans, sed dispensatorio modo, ut Petrus diceret quod sibi revelatum erat, et cæterorum opiniones quæ de ipso erant, reprobarentur tan - quam erroneæ. Sciebat namique quod Deus ac Pater revelaverat Petro de se, aperiens mentem ejus. Vide autem quod circa prædicationis initia interrogaverit, sed postquam multa magnaque signa ediderat, postquam multa magnaque docuerat: postquam sufficientes de sua divinitate ac æqualitate Bad Patrem, probationes evidentes tradiderat. Καὶ — οὐρανοῖς. Καὶ μὴν καὶ πρότερον, μετά τὴν ζάλην, οἱ μαθηταὶ Υἱὸν Θεοῦ εἶναι αὐτὸν ὡμολόγησαν, εἰπόντες· 'Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ, καὶ οὐκ ἐμακαρίσθησαν. Καὶ ἄλλοι δέ τινες Θεὸν᾽ αὐτὸν ὑπάρχειν ἐπίστευσαν, ὡς προειρήκαμεν· ἀλλο οὐδένα τούτων ἐμακάρισε. Τί οὖν ἐστὶν εἰπεῖν; Ὅτι πάντες, ὅτοι Υἱὸν Θεοῦ εἶναι αὐτὸν ὡμολόγησαν, ἡ Θεὸν ὑπάρχειν ἐπίστευσαν, οὐ φύσει καὶ κυρίως ταῦτα εἶναι αὐτὸν ὑπέλαβον, ἀλλὰ θέσει, καὶ κατὰ προκοπὴν ἀρετῆς, ὡς καὶ πάντας τοὺς ἁγίους· μόνος δὲ ὁ Πέτρος ἀληθῶς Χριστὸν, καὶ φύσει καὶ κυρίως Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τοῦτον ἐνόησε. Διὰ καὶ θέλων ὁ Χριστις δείξαι τοῖς μαθηταῖς, ὅτι μόνος οὗτος ὀρθῶς ἔγνω, καὶ ἀπλανῶς ὡμολόγησε, μακαρίζει τούτον, ὡς τετυχηκότα περὶ τούτου θείας ἀποκαλύψεως. Σαρξ γάρ, φησί, καὶ αἷμα, τουτέστιν, ἄνθρωπος, οὐκ ἐμυσταγώγησέ σε τὴν περὶ ἐμοῦ ταύτην ὁμολο- " γίαν, ἀλλ' ὁ Πατήρ μου, ὡς ἄξιον τοιαύτης αποκα λύψεως. Τὸ δὲ Βὰρ ἑβραϊκὸν μὲν ἐστι, σημαίνει δὲ τὸν υἱόν. Υἱὸς γὰρ ἦν ὁ Πέτρος Ιωνά τινος. Οὕτω γοῦν βεβαιώσα; τὸ δόγμα τοῦ Πέτρου, καὶ Θεοδίδακτον ἀποφήνας αὐτὸ, βλέπε, τίνων αὐτὸν ἀξιοι. Καγώ - μου τὴν ᾿Εκκλησίαν. Σὺ εἰ Πέτρος, ὡς μέλλων γενέσθαι πέτρα πίστεως μετὰ τὴν ἄρνησιν, ἢ ὡς ἤδη στεῤῥὸς ὢν τῷ φρονήματι· Vers. 14. At illi. V. 15. Esse dicitis? Vos, inquit, qui mecum semper conversamiui, et multam habetis experientiain meæ potentiæ, quæ et opere et sermone elucescit. Cum ergo diceret illis: Vos autem quem me esse dicitis? significavit turbas non recte dicere. Vers. 16. Respondens — viventis. Rursus Petrus ubique fervens prosilit et præcedit. Viventis autem dixit, quia scriptum est: Deus vivens ego sum 63. Et: Vivo ego, dicit Dominus "; multaque similia, ad oppositam distinctionem mortuorum idolo - rum. Vers. 17. Ει - cœlis. Atqui prius etiam discipuli sedata tempestate Filium Dei esse confessi sunt dicentes Vere Dei Filius es ", nec tamen beati prædicati sunt. Et alii quidam Deum esse crediderunt, ut prædiximus, sed nullum illorum beatificavit. Quid ergo dicendum est? Quod omnes qui ipsum esse Dei Filium confessi sunt, aut Deum esse crediderunt, non natura et proprie hæc illum esse opinabantur, sed adobtione, et secundum excellentiam virtutis, veluti etiam omnes sanctos, Dei alios esse dicunt. Sujus auten Petrus vere Christum, et natura et proprie Filium Dei hunc es8€ intellexit. Ideo quoque volens Christus discipulis demonstrare, quod solus hic recte cognoverit, et sine crrore confessus stt, ipsum beatificat, tanquain assecutum divinam de se revelationem: Caro enim, inquit, et sanguis, hoc est bouno, non initiavit te ad sacram banc de me confessionem, sed Pater meus, tanquam hujusmodi confessione dignum. Quod autem dicitur Bar, Hebraica dictio est. signi ficans filium: erat siquidem filius cujusdam Jona. Postquam ergo Petri opinionem confirmavit, et hunc a Deo edoctum esse demonstravit, vide quibus eum dignetur bonis. Vers. 18. Εt ego Ecclesiam meam. Tu es Petrus, ut qui post abnegationem, fidei petra futurus es: vel tanquam jam prudentia Girmus. Itass Josue ut, 10. 8* Ezech. xvi, 3. 83 Marth. xiv, 33. Variæ lectiones et notæ. Φρόνημα hic et infra reddidit prudentiam. Malim mentem rcddere.

" CAP XVI. εἶναι; Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώ- gaverit eos. Est enim verisimile quod cum venisτησεν αὐτούς. Εἰκὸς γὰρ, ἐλθόντα εἰς τὰ μέρη Και set in partes Cæsareæ simul orabat et ambulaσαρείας, εὔχεσθαι ἅμα καὶ ὁδεύειν. bat. Τὸν Υἱὸν δὲ τοῦ ἀνθρώπου φησί, τουτέστι, τὸν φαινόμενον αὐτοῖς ἄνθρωπον. Ἠρώτησε δὲ, οὐχ ὡς ἀγνοῶν, ἀλλ᾽ οἰκονομικῶς, ἵνα ὁ Πέτρος εἴπῃ τὸ ἀποκαλυφθὲν αὐτῷ, καὶ ἀποδοκιμασθώσιν αἱ περὶ αὐτοῦ τῶν ἄλλων πάντων ὑπολήψεις, ὡς πεπλανη μέναι. Καὶ γὰρ ἐγίνωσκεν, ὅτι ἀπεκάλυψεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τῷ Πέτρῳ περὶ αὐτοῦ, διανοίξας τὸν νοῦν αὐτοῦ. Σκόπει δε, πῶς οὐκ ἐν ἀρχῇ τοῦ κηρύγματος ἠρώτησεν, ἀλλὰ μετὰ τὸ ποιῆσαι πολλὰ καὶ μεγάλα σημεῖα, μετὰ τὸ διδάξαι περὶ πολλῶν καὶ μεγάλων, μετὰ τὸ παρασχεῖν ἱκανὰς ἀποδείξεις τῆς ἑαυτοῦ θεότητος, καὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα Ισότητας. οι δε· λέγετε εἶναι; Ὑμεῖς. φησίν, οἱ συνόντες μας διαπαντός, καὶ πολλὴν πεῖραν ἔχοντες τῆς ἐμῆς δυνάμεως ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ. Εἰπὼν οὖν αὐτ τοῖς· Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε είναι; δεδήλωκεν, ὅτι κακῶς οἱ ὄχλοι λέγουσιν. Αποκριθεὶς ζώντος. Πάλιν ο Πέτρος, δ πανταχού θερμός, προπηδᾷ, καὶ προλαμβάνει. Τοῦ ζώντος δὲ εἶπε, διότι γέγραπται περί αὐτοῦ, Θεὸς τῶν ἐγώ εἰμι, και, Ζῶ ἐγώ, λέγει Κύριος, καὶ πολλὰ τοιαῦτα, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν νεκρῶν εἰδώλων. Filium vero hominis ait, hoc est, eum, qui ho minibus apparet nudus homo. Interrogavil Autem non quasi ignorans, sed dispensatorio modo, ut Petrus diceret quod sibi revelatum erat, et cæterorum opiniones quæ de ipso erant, reprobarentur tan - quam erroneæ. Sciebat namique quod Deus ac Pater revelaverat Petro de se, aperiens mentem ejus. Vide autem quod circa prædicationis initia interrogaverit, sed postquam multa magnaque signa ediderat, postquam multa magnaque docuerat: postquam sufficientes de sua divinitate ac æqualitate Bad Patrem, probationes evidentes tradiderat. Καὶ — οὐρανοῖς. Καὶ μὴν καὶ πρότερον, μετά τὴν ζάλην, οἱ μαθηταὶ Υἱὸν Θεοῦ εἶναι αὐτὸν ὡμολόγησαν, εἰπόντες· 'Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ, καὶ οὐκ ἐμακαρίσθησαν. Καὶ ἄλλοι δέ τινες Θεὸν᾽ αὐτὸν ὑπάρχειν ἐπίστευσαν, ὡς προειρήκαμεν· ἀλλο οὐδένα τούτων ἐμακάρισε. Τί οὖν ἐστὶν εἰπεῖν; Ὅτι πάντες, ὅτοι Υἱὸν Θεοῦ εἶναι αὐτὸν ὡμολόγησαν, ἡ Θεὸν ὑπάρχειν ἐπίστευσαν, οὐ φύσει καὶ κυρίως ταῦτα εἶναι αὐτὸν ὑπέλαβον, ἀλλὰ θέσει, καὶ κατὰ προκοπὴν ἀρετῆς, ὡς καὶ πάντας τοὺς ἁγίους· μόνος δὲ ὁ Πέτρος ἀληθῶς Χριστὸν, καὶ φύσει καὶ κυρίως Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τοῦτον ἐνόησε. Διὰ καὶ θέλων ὁ Χριστις δείξαι τοῖς μαθηταῖς, ὅτι μόνος οὗτος ὀρθῶς ἔγνω, καὶ ἀπλανῶς ὡμολόγησε, μακαρίζει τούτον, ὡς τετυχηκότα περὶ τούτου θείας ἀποκαλύψεως. Σαρξ γάρ, φησί, καὶ αἷμα, τουτέστιν, ἄνθρωπος, οὐκ ἐμυσταγώγησέ σε τὴν περὶ ἐμοῦ ταύτην ὁμολο- " γίαν, ἀλλ' ὁ Πατήρ μου, ὡς ἄξιον τοιαύτης αποκα λύψεως. Τὸ δὲ Βὰρ ἑβραϊκὸν μὲν ἐστι, σημαίνει δὲ τὸν υἱόν. Υἱὸς γὰρ ἦν ὁ Πέτρος Ιωνά τινος. Οὕτω γοῦν βεβαιώσα; τὸ δόγμα τοῦ Πέτρου, καὶ Θεοδίδακτον ἀποφήνας αὐτὸ, βλέπε, τίνων αὐτὸν ἀξιοι. Καγώ - μου τὴν ᾿Εκκλησίαν. Σὺ εἰ Πέτρος, ὡς μέλλων γενέσθαι πέτρα πίστεως μετὰ τὴν ἄρνησιν, ἢ ὡς ἤδη στεῤῥὸς ὢν τῷ φρονήματι· Vers. 14. At illi. V. 15. Esse dicitis? Vos, inquit, qui mecum semper conversamiui, et multam habetis experientiain meæ potentiæ, quæ et opere et sermone elucescit. Cum ergo diceret illis: Vos autem quem me esse dicitis? significavit turbas non recte dicere. Vers. 16. Respondens — viventis. Rursus Petrus ubique fervens prosilit et præcedit. Viventis autem dixit, quia scriptum est: Deus vivens ego sum 63. Et: Vivo ego, dicit Dominus "; multaque similia, ad oppositam distinctionem mortuorum idolo - rum. Vers. 17. Ει - cœlis. Atqui prius etiam discipuli sedata tempestate Filium Dei esse confessi sunt dicentes Vere Dei Filius es ", nec tamen beati prædicati sunt. Et alii quidam Deum esse crediderunt, ut prædiximus, sed nullum illorum beatificavit. Quid ergo dicendum est? Quod omnes qui ipsum esse Dei Filium confessi sunt, aut Deum esse crediderunt, non natura et proprie hæc illum esse opinabantur, sed adobtione, et secundum excellentiam virtutis, veluti etiam omnes sanctos, Dei alios esse dicunt. Sujus auten Petrus vere Christum, et natura et proprie Filium Dei hunc es8€ intellexit. Ideo quoque volens Christus discipulis demonstrare, quod solus hic recte cognoverit, et sine crrore confessus stt, ipsum beatificat, tanquain assecutum divinam de se revelationem: Caro enim, inquit, et sanguis, hoc est bouno, non initiavit te ad sacram banc de me confessionem, sed Pater meus, tanquam hujusmodi confessione dignum. Quod autem dicitur Bar, Hebraica dictio est. signi ficans filium: erat siquidem filius cujusdam Jona. Postquam ergo Petri opinionem confirmavit, et hunc a Deo edoctum esse demonstravit, vide quibus eum dignetur bonis. Vers. 18. Εt ego Ecclesiam meam. Tu es Petrus, ut qui post abnegationem, fidei petra futurus es: vel tanquam jam prudentia Girmus. Itass Josue ut, 10. 8* Ezech. xvi, 3. 83 Marth. xiv, 33. Variæ lectiones et notæ. Φρόνημα hic et infra reddidit prudentiam. Malim mentem rcddere.

que super hane Grmitatem dilicabo Ecclesiam καὶ λοιπὸν ἐπὶ ταύτῃ τῇ στερρότητι οἰκοδομήσω nɩea:n, sive te ponam fundamentum credentium; Ecclesia enim fideles sunt. Hoc autem dixit, excitans ejus prudentiam ad artem pascendarum orlum. Vers. 18. Ει - adversus eam. Non dominabuntur Ecclesiae. Portas autem inferorum dicit blasphemias, quæ a gentibus ac hæreticis proferuntur, utpote ad æternum introducentes cruciatum; vel supplicia ab illis inflicta, quasi ad mortem carnis inducentia. Deinde alium quoque ponit honorem. Vers. 15. Ει - calorum. Cum confessus esset ipsum Dei Filium esse ¿legitimum, jam el demonstratsuæ divinitatis dignitatem, dicens: Ædificabo μου τὴν Ἐκκλησίαν, ήγουν, σὲ θήσω θεμέλιον τῶν πιστευόντων. Εκκλησία γὰρ οἱ πιστοί. Εἶπε δὲ τοῦτο διανιστῶν αὐτοῦ τὸ φρόνημα πρὸς ποιμαν· τικήν. Καὶ — αὐτῆς. Οὐ κατακυριεύσουσι τῆς Ἐκκλη σίας. Πύλας δὲ ὅλου λέγει τὰς παρὰ τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν αἱρετικῶν βλασφημίας, ὡς εἰσαγούσας εἰς κόλασιν αἰώνιον, ἢ τὰς παρ' αὐτῶν τιμωρίας, ὡς εἰσαγούσας εἰς θάνατον τῆς σαρκός. Εἶτα καὶ ἑτέραν λέγει τιμήν. Καὶ — οὐρανῶν. Ομολογήσαντος τοῦ Πέτρου Υἱὸν τοῦ Θεοῦ γνήσιον εἶναι αὐτὸν, δείκνυσιν αὐτῷ λοιπὸν τῆς ἑαυτοῦ θεότητος τὸ ἀξίωμα, λέγων super te Ecclesiam meam; et dabo tibi clares regni η οικοδομήσω ἐπὶ σοὶ τὴν Ἐκκλησίαν μου, καὶ cælorum, videlicet ut ad illud introducas; siquidem clavigeri est introducere. Atqui donum boc, cæterorum etiam fuit apostoIorum; sed primum huic datum est, quia primus Iric Filium Dei legitimum esse Christum fassus cst. Ideo quoque post Salvatoris in cœlum assumptionem, præ omnibus longo docuit tenipore, multosque introduxit ad fidem. Vers. 19. Et cœlis. Etiam et hoc clavigeri proprium est. Ligare autem, dicit non ignoscere. Solvere vero, ignoscere. Promittit ergo: Quodeunque peccatum non condonaveris super terram, neque in cœlo condonabitur a Deo: et quodcunque condonaveris hic, erit et ibi condonatum. Sed Marcus et Lucas brevitatis causa Petri responsionem per compendium dixerunt "; ideo et beatitudinem ejus et alium honorem tacuerunt: simul etiam scientes eum abunde honoratum (aa). Matthæus vero diligentiæ gratia hæc omnia conscripsit, pariter etiam apostolorum principem honorans. δώσω σοι τὰς κλεῖς τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ἤγουν, τὸ εἰσάγειν εἰς αὐτήν· κλειδούχου γὰρ ἔργον τὸ εἰσάγειν· Καὶ μὴν τὸ δῶρον τοῦτο καὶ τῶν ἄλλων ἀποστό λων γέγονεν· ἀλλὰ πρώτῳ τούτῳ δέδοται, διότι πρώτος οὗτος Υἱὸν τοῦ Θεοῦ γνήσιον τὸν Χριστὸν εἶναι ἀνωμολόγησε. Διὸ καὶ, μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν τοῦ Σωτῆρος, οὗτος ἐδίδαξε πρὸ πάντων μέχρι πολλοῦ, καὶ πολλοὺς εἰσήγαγε. Καὶ - οὐρανοῖς. Καὶ τοῦτο τῆς κλειδουχίας ταύτης ίδιον. Καὶ δέσιν μὲν λέγει τὴν ἀσυγχω· ρησίαν λύσιν δὲ τὴν συγχώρησιν. Υπισχνείται δὲ, “υ ἂν ἁμάρτημα οὐ συγχωρήσῃς ἐπὶ γῆς, ἔσται ἀσυγχώρητον καὶ ἐν οὐρανῷ παρὰ τοῦ Θεοῦ· Ο καὶ δ ἂν συγχωρήσῃς ἐνταῦθα, ἔσται κἀκεῖ συγκε χωρημένον. ᾿Αλλὰ Μάρκος μὲν καὶ Λουκάς συντομίας ένεκεν τὴν ἀπίκρισιν τοῦ Πέτρου κατ' ἐπιτομὴν εἰρή κασι· διὸ καὶ τὸν μακαρισμὸν αὐτοῦ, καὶ τὴν ἄλλην τιμήν ἀπεσιώπησαν, ἅμα καὶ ἀφιλότι μου εἰδότες αὐτόν· ὁ δὲ Ματθαῖος ἀκριβείας χά. ριν ταῦτα πάντα στέρησεν, ἅμα καὶ τιμῶν τὸν και ρυφαῖον. Vers. 20. Tune Christus. Marcus autem dixit: Τότε Χριστός. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ Et interminatus est illis ne cui de se dicerent; Lu- ἐπετίμησεν αὐτοῖς, ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ· cas vero: Interminatus præcepit eis ne cui hoc dice- Ὁ δὲ Λουκᾶς, ὅτι Επιτιμήσας αὐτοῖς, παρήγ rent. Unde liquet quod hic in Matthæo sumitur γειλε μηδενὶ εἰπεῖν τοῦτο Διεστείλατο verbum διεστείλατο pro pracepit, et apud Marcum μὲν οὖν, ἀντὶ τοῦ, Παρήγγειλεν· Επετίμησε επετίμησε, hoc est interminatus est, pro, Confr- δὲ, ἀντὶ τοῦ, Κατησφαλίσατο, ίνα μηδενὶ εἴπωσιν, mando praecepit; et similiter ejus participium ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ Χριστὸς, ὁ φύσει Υἱὸς δηλαδὴ τοῦ ἐπιτιμήσας apud Lucam. Ut nemini dicerent quod ipse esset Christus, naturalis videlicet Dei Filius, sicut Petras confessus est. Necessariuın siquidem erat, ut hoc ab ipso Patre revelaretur, ab ipso autem Filio ante mortem suam confirmaretur, et a solis discipulis cognosce- *s Marc. vult, 29; Luc. ix. 20. er Marc. vi, 50. "Οτι δ. Α. Αυτό, pro τοῦτο, Α. Θεοῦ, καθὼς ὁ Πέτρος ώμολόγησεν. ᾿Αναγκαίον μὲν γὰρ ἦν ἀποκαλυφθῆναι τοῦτο παρ' αὐτοῦ τοῦ Πατρός βεβαιωθῆναι δὲ παρ' αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ, πρὸ τοῦ θανάτου αὐτοῦ, καὶ γνωρισθῆναι 85 Luc. ix. 21. Variæ lectiones et notæ. Abunde honoratum. gloriæ studio alienum. Επιτιμήσα;. Α.

que super hane Grmitatem dilicabo Ecclesiam καὶ λοιπὸν ἐπὶ ταύτῃ τῇ στερρότητι οἰκοδομήσω nɩea:n, sive te ponam fundamentum credentium; Ecclesia enim fideles sunt. Hoc autem dixit, excitans ejus prudentiam ad artem pascendarum orlum. Vers. 18. Ει - adversus eam. Non dominabuntur Ecclesiae. Portas autem inferorum dicit blasphemias, quæ a gentibus ac hæreticis proferuntur, utpote ad æternum introducentes cruciatum; vel supplicia ab illis inflicta, quasi ad mortem carnis inducentia. Deinde alium quoque ponit honorem. Vers. 15. Ει - calorum. Cum confessus esset ipsum Dei Filium esse ¿legitimum, jam el demonstratsuæ divinitatis dignitatem, dicens: Ædificabo μου τὴν Ἐκκλησίαν, ήγουν, σὲ θήσω θεμέλιον τῶν πιστευόντων. Εκκλησία γὰρ οἱ πιστοί. Εἶπε δὲ τοῦτο διανιστῶν αὐτοῦ τὸ φρόνημα πρὸς ποιμαν· τικήν. Καὶ — αὐτῆς. Οὐ κατακυριεύσουσι τῆς Ἐκκλη σίας. Πύλας δὲ ὅλου λέγει τὰς παρὰ τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν αἱρετικῶν βλασφημίας, ὡς εἰσαγούσας εἰς κόλασιν αἰώνιον, ἢ τὰς παρ' αὐτῶν τιμωρίας, ὡς εἰσαγούσας εἰς θάνατον τῆς σαρκός. Εἶτα καὶ ἑτέραν λέγει τιμήν. Καὶ — οὐρανῶν. Ομολογήσαντος τοῦ Πέτρου Υἱὸν τοῦ Θεοῦ γνήσιον εἶναι αὐτὸν, δείκνυσιν αὐτῷ λοιπὸν τῆς ἑαυτοῦ θεότητος τὸ ἀξίωμα, λέγων super te Ecclesiam meam; et dabo tibi clares regni η οικοδομήσω ἐπὶ σοὶ τὴν Ἐκκλησίαν μου, καὶ cælorum, videlicet ut ad illud introducas; siquidem clavigeri est introducere. Atqui donum boc, cæterorum etiam fuit apostoIorum; sed primum huic datum est, quia primus Iric Filium Dei legitimum esse Christum fassus cst. Ideo quoque post Salvatoris in cœlum assumptionem, præ omnibus longo docuit tenipore, multosque introduxit ad fidem. Vers. 19. Et cœlis. Etiam et hoc clavigeri proprium est. Ligare autem, dicit non ignoscere. Solvere vero, ignoscere. Promittit ergo: Quodeunque peccatum non condonaveris super terram, neque in cœlo condonabitur a Deo: et quodcunque condonaveris hic, erit et ibi condonatum. Sed Marcus et Lucas brevitatis causa Petri responsionem per compendium dixerunt "; ideo et beatitudinem ejus et alium honorem tacuerunt: simul etiam scientes eum abunde honoratum (aa). Matthæus vero diligentiæ gratia hæc omnia conscripsit, pariter etiam apostolorum principem honorans. δώσω σοι τὰς κλεῖς τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ἤγουν, τὸ εἰσάγειν εἰς αὐτήν· κλειδούχου γὰρ ἔργον τὸ εἰσάγειν· Καὶ μὴν τὸ δῶρον τοῦτο καὶ τῶν ἄλλων ἀποστό λων γέγονεν· ἀλλὰ πρώτῳ τούτῳ δέδοται, διότι πρώτος οὗτος Υἱὸν τοῦ Θεοῦ γνήσιον τὸν Χριστὸν εἶναι ἀνωμολόγησε. Διὸ καὶ, μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν τοῦ Σωτῆρος, οὗτος ἐδίδαξε πρὸ πάντων μέχρι πολλοῦ, καὶ πολλοὺς εἰσήγαγε. Καὶ - οὐρανοῖς. Καὶ τοῦτο τῆς κλειδουχίας ταύτης ίδιον. Καὶ δέσιν μὲν λέγει τὴν ἀσυγχω· ρησίαν λύσιν δὲ τὴν συγχώρησιν. Υπισχνείται δὲ, “υ ἂν ἁμάρτημα οὐ συγχωρήσῃς ἐπὶ γῆς, ἔσται ἀσυγχώρητον καὶ ἐν οὐρανῷ παρὰ τοῦ Θεοῦ· Ο καὶ δ ἂν συγχωρήσῃς ἐνταῦθα, ἔσται κἀκεῖ συγκε χωρημένον. ᾿Αλλὰ Μάρκος μὲν καὶ Λουκάς συντομίας ένεκεν τὴν ἀπίκρισιν τοῦ Πέτρου κατ' ἐπιτομὴν εἰρή κασι· διὸ καὶ τὸν μακαρισμὸν αὐτοῦ, καὶ τὴν ἄλλην τιμήν ἀπεσιώπησαν, ἅμα καὶ ἀφιλότι μου εἰδότες αὐτόν· ὁ δὲ Ματθαῖος ἀκριβείας χά. ριν ταῦτα πάντα στέρησεν, ἅμα καὶ τιμῶν τὸν και ρυφαῖον. Vers. 20. Tune Christus. Marcus autem dixit: Τότε Χριστός. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ Et interminatus est illis ne cui de se dicerent; Lu- ἐπετίμησεν αὐτοῖς, ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ· cas vero: Interminatus præcepit eis ne cui hoc dice- Ὁ δὲ Λουκᾶς, ὅτι Επιτιμήσας αὐτοῖς, παρήγ rent. Unde liquet quod hic in Matthæo sumitur γειλε μηδενὶ εἰπεῖν τοῦτο Διεστείλατο verbum διεστείλατο pro pracepit, et apud Marcum μὲν οὖν, ἀντὶ τοῦ, Παρήγγειλεν· Επετίμησε επετίμησε, hoc est interminatus est, pro, Confr- δὲ, ἀντὶ τοῦ, Κατησφαλίσατο, ίνα μηδενὶ εἴπωσιν, mando praecepit; et similiter ejus participium ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ Χριστὸς, ὁ φύσει Υἱὸς δηλαδὴ τοῦ ἐπιτιμήσας apud Lucam. Ut nemini dicerent quod ipse esset Christus, naturalis videlicet Dei Filius, sicut Petras confessus est. Necessariuın siquidem erat, ut hoc ab ipso Patre revelaretur, ab ipso autem Filio ante mortem suam confirmaretur, et a solis discipulis cognosce- *s Marc. vult, 29; Luc. ix. 20. er Marc. vi, 50. "Οτι δ. Α. Αυτό, pro τοῦτο, Α. Θεοῦ, καθὼς ὁ Πέτρος ώμολόγησεν. ᾿Αναγκαίον μὲν γὰρ ἦν ἀποκαλυφθῆναι τοῦτο παρ' αὐτοῦ τοῦ Πατρός βεβαιωθῆναι δὲ παρ' αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ, πρὸ τοῦ θανάτου αὐτοῦ, καὶ γνωρισθῆναι 85 Luc. ix. 21. Variæ lectiones et notæ. Abunde honoratum. gloriæ studio alienum. Επιτιμήσα;. Α.

que super hane Grmitatem dilicabo Ecclesiam καὶ λοιπὸν ἐπὶ ταύτῃ τῇ στερρότητι οἰκοδομήσω nɩea:n, sive te ponam fundamentum credentium; Ecclesia enim fideles sunt. Hoc autem dixit, excitans ejus prudentiam ad artem pascendarum orlum. Vers. 18. Ει - adversus eam. Non dominabuntur Ecclesiae. Portas autem inferorum dicit blasphemias, quæ a gentibus ac hæreticis proferuntur, utpote ad æternum introducentes cruciatum; vel supplicia ab illis inflicta, quasi ad mortem carnis inducentia. Deinde alium quoque ponit honorem. Vers. 15. Ει - calorum. Cum confessus esset ipsum Dei Filium esse ¿legitimum, jam el demonstratsuæ divinitatis dignitatem, dicens: Ædificabo μου τὴν Ἐκκλησίαν, ήγουν, σὲ θήσω θεμέλιον τῶν πιστευόντων. Εκκλησία γὰρ οἱ πιστοί. Εἶπε δὲ τοῦτο διανιστῶν αὐτοῦ τὸ φρόνημα πρὸς ποιμαν· τικήν. Καὶ — αὐτῆς. Οὐ κατακυριεύσουσι τῆς Ἐκκλη σίας. Πύλας δὲ ὅλου λέγει τὰς παρὰ τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν αἱρετικῶν βλασφημίας, ὡς εἰσαγούσας εἰς κόλασιν αἰώνιον, ἢ τὰς παρ' αὐτῶν τιμωρίας, ὡς εἰσαγούσας εἰς θάνατον τῆς σαρκός. Εἶτα καὶ ἑτέραν λέγει τιμήν. Καὶ — οὐρανῶν. Ομολογήσαντος τοῦ Πέτρου Υἱὸν τοῦ Θεοῦ γνήσιον εἶναι αὐτὸν, δείκνυσιν αὐτῷ λοιπὸν τῆς ἑαυτοῦ θεότητος τὸ ἀξίωμα, λέγων super te Ecclesiam meam; et dabo tibi clares regni η οικοδομήσω ἐπὶ σοὶ τὴν Ἐκκλησίαν μου, καὶ cælorum, videlicet ut ad illud introducas; siquidem clavigeri est introducere. Atqui donum boc, cæterorum etiam fuit apostoIorum; sed primum huic datum est, quia primus Iric Filium Dei legitimum esse Christum fassus cst. Ideo quoque post Salvatoris in cœlum assumptionem, præ omnibus longo docuit tenipore, multosque introduxit ad fidem. Vers. 19. Et cœlis. Etiam et hoc clavigeri proprium est. Ligare autem, dicit non ignoscere. Solvere vero, ignoscere. Promittit ergo: Quodeunque peccatum non condonaveris super terram, neque in cœlo condonabitur a Deo: et quodcunque condonaveris hic, erit et ibi condonatum. Sed Marcus et Lucas brevitatis causa Petri responsionem per compendium dixerunt "; ideo et beatitudinem ejus et alium honorem tacuerunt: simul etiam scientes eum abunde honoratum (aa). Matthæus vero diligentiæ gratia hæc omnia conscripsit, pariter etiam apostolorum principem honorans. δώσω σοι τὰς κλεῖς τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ἤγουν, τὸ εἰσάγειν εἰς αὐτήν· κλειδούχου γὰρ ἔργον τὸ εἰσάγειν· Καὶ μὴν τὸ δῶρον τοῦτο καὶ τῶν ἄλλων ἀποστό λων γέγονεν· ἀλλὰ πρώτῳ τούτῳ δέδοται, διότι πρώτος οὗτος Υἱὸν τοῦ Θεοῦ γνήσιον τὸν Χριστὸν εἶναι ἀνωμολόγησε. Διὸ καὶ, μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν τοῦ Σωτῆρος, οὗτος ἐδίδαξε πρὸ πάντων μέχρι πολλοῦ, καὶ πολλοὺς εἰσήγαγε. Καὶ - οὐρανοῖς. Καὶ τοῦτο τῆς κλειδουχίας ταύτης ίδιον. Καὶ δέσιν μὲν λέγει τὴν ἀσυγχω· ρησίαν λύσιν δὲ τὴν συγχώρησιν. Υπισχνείται δὲ, “υ ἂν ἁμάρτημα οὐ συγχωρήσῃς ἐπὶ γῆς, ἔσται ἀσυγχώρητον καὶ ἐν οὐρανῷ παρὰ τοῦ Θεοῦ· Ο καὶ δ ἂν συγχωρήσῃς ἐνταῦθα, ἔσται κἀκεῖ συγκε χωρημένον. ᾿Αλλὰ Μάρκος μὲν καὶ Λουκάς συντομίας ένεκεν τὴν ἀπίκρισιν τοῦ Πέτρου κατ' ἐπιτομὴν εἰρή κασι· διὸ καὶ τὸν μακαρισμὸν αὐτοῦ, καὶ τὴν ἄλλην τιμήν ἀπεσιώπησαν, ἅμα καὶ ἀφιλότι μου εἰδότες αὐτόν· ὁ δὲ Ματθαῖος ἀκριβείας χά. ριν ταῦτα πάντα στέρησεν, ἅμα καὶ τιμῶν τὸν και ρυφαῖον. Vers. 20. Tune Christus. Marcus autem dixit: Τότε Χριστός. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ Et interminatus est illis ne cui de se dicerent; Lu- ἐπετίμησεν αὐτοῖς, ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ· cas vero: Interminatus præcepit eis ne cui hoc dice- Ὁ δὲ Λουκᾶς, ὅτι Επιτιμήσας αὐτοῖς, παρήγ rent. Unde liquet quod hic in Matthæo sumitur γειλε μηδενὶ εἰπεῖν τοῦτο Διεστείλατο verbum διεστείλατο pro pracepit, et apud Marcum μὲν οὖν, ἀντὶ τοῦ, Παρήγγειλεν· Επετίμησε επετίμησε, hoc est interminatus est, pro, Confr- δὲ, ἀντὶ τοῦ, Κατησφαλίσατο, ίνα μηδενὶ εἴπωσιν, mando praecepit; et similiter ejus participium ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ Χριστὸς, ὁ φύσει Υἱὸς δηλαδὴ τοῦ ἐπιτιμήσας apud Lucam. Ut nemini dicerent quod ipse esset Christus, naturalis videlicet Dei Filius, sicut Petras confessus est. Necessariuın siquidem erat, ut hoc ab ipso Patre revelaretur, ab ipso autem Filio ante mortem suam confirmaretur, et a solis discipulis cognosce- *s Marc. vult, 29; Luc. ix. 20. er Marc. vi, 50. "Οτι δ. Α. Αυτό, pro τοῦτο, Α. Θεοῦ, καθὼς ὁ Πέτρος ώμολόγησεν. ᾿Αναγκαίον μὲν γὰρ ἦν ἀποκαλυφθῆναι τοῦτο παρ' αὐτοῦ τοῦ Πατρός βεβαιωθῆναι δὲ παρ' αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ, πρὸ τοῦ θανάτου αὐτοῦ, καὶ γνωρισθῆναι 85 Luc. ix. 21. Variæ lectiones et notæ. Abunde honoratum. gloriæ studio alienum. Επιτιμήσα;. Α.

CAP. XVI. μονοις τοῖς μαθηταῖς, ὡς τελειοτέροις τῶν ὄχλων, retur, utpote qui popularibus perfectiores erant, et καὶ ὡς κοινοῖς διδασκάλοις τῆς οἰκουμένης. Τοὺς ὄχλους δὲ τοῦτο μαθεῖν οὐκ ἐβούλετο νῦν, ἄχρι τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως αὐτοῦ, ἵνα μὴ, νῦν μα θέντες, ὅτι φύσει Υἱός ἐστι τοῦ Θεοῦ, καὶ φύσει Θεός, εἶτα θεασάμενος τοῦτον ἀτίμως υβριζόμενον καὶ δεινά πάσχοντα καὶ πικρῶς ἀναιμούμενον, σκανδαλισθῶσι, καὶ εἰς τὴν προτέραν ἀπιστίαν παλινδρομήσωσι, καὶ δυσανάκλητοι γέν γωνται. Βὶ γὰρ καὶ τοὺς μαθητὲς ἐσκανδάλισε ταῦτα, τους τελειοτέρους τῶν ὄχλων, καὶ οὐ ταῦτα μόνον δρώμενα, ἀλλὰ καὶ οἱ περὶ τούτων λίγοι προμηνυ μενοι· τί οὐκ ἂν ἔπαθον οἱ ἀτελεῖς ὄχλοι τοιαῦτα βλέποντες, καὶ ἀγνοοῦντες τὸ τοῦ πάθους μυστήριον, ὅπερ καὶ αὐτοῖς τοῖς μαθηταῖς ἔτι δυσπαρά. " δεκτον ἦν; Καὶ οὗτοι γάρ, ὅτε μετὰ τὴν ᾿Ανάλη ψιν τοῦ Σωτῆρος ἐπεφοίτησεν αὐτοῖς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τότε λοιπόν θείας χάριτος πλησθέντες, καὶ τοὺς ἀνθρωπίνους λογισμούς ἀποθέμενοι, συνῆκαν τὰ μυστήρια πάντα, καὶ στεῤῥότεροι γεγόνασιν ἀδάμαντος. Αχρι δὲ τότε συνεχῶς ἐσκανδάλιζον αὐτοὺς πάντα τὰ ἀνθρωπο πρεπή τοῦ Χριστοῦ. Διὰ τοῦτο τοίνυν, ώς είρηται, τότε μὲν οὐκ ἤθελε γνωσθῆναι τοῖς ὄχλοις, ὅτι φύσει Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐστι, καὶ φύσει Θεός, καὶ διαφόρω; τοῦτο παρήγγελλε τοῖς μαθηταῖς· ὅτε δὲ, τῶν σκανδαλιζόντων πάντων τελεσθέντων, ἔμελλον λαμπρῶς ἀνακηρύττειν αὐ. τὸν φύσει Θεὸν ὁ ἥλιος σκοτιζόμενος, τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ῥηγνύμενον, ἡ γῆ σειομένη, αἱ πέτραι σχιζόμεναι, καὶ τὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἐγειρόμενα, καὶ αὐτὸς ἐνδόξω; ἐκ νεκρῶν ἀνιστάμενος· τηνικαῦτα γὰρ σαφῶς ἐξέλαμψεν ἡ δύναμις τῆς αὐτοῦ θεότητος, καὶ ἀναντίῤῥητος ἦν ἡ ἀπόδειξις· ἔμελλε δὲ καὶ τὸ πανάγιον Πνεῦμα σύνεσιν ἐμβαλεῖν οὐ τοῖς μαθηταῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς πιστεύουσι· τότε δή, τότε λοιπὸν ἐβού λετο δημοσιευθῆναι πᾶσι καὶ τὸ τῆς θεότητος, καὶ τὸ τοῦ πάθους αὐτοῦ μυστήριον, ἵνα ἀσκανδάλιστον ἐδεύοι τὸ κήρυγμα. – Από τότε - ἐγερθῆναι. Από τότε, ἀφ' οὗ βε βαίως ἔμαθον οἱ μαθηταί, ὅτι γνήσιος Υιός έστι τοῦ Θεοῦ. Τὸ λοιπὸν γὰρ ἤρξατο προδεικνύειν, τουτέστι, προλέγειν τούτοις, & μέλλει παθεῖν, ἵνα, ταῦτα προγινώσκοντες, κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους μὴ σκανδαλισθῶσι, μηδ' ὑπολάβωσιν, ὅτι δι᾿ ἀσθέ νειαν φύσεως πάσχει. Πῶς γὰρ, δς καὶ προγια νώσκει τοῦτο, καὶ προλέγει, καὶ σπεύδει μᾶλλον παθεῖν; Καὶ — αὐτῷ. Προσλαβόμενος, ἀντὶ τοῦ παραλα δὼν κατιδίαν. 'Ακούσας γάρ, ὅτι μέλλει ἀποθανεῖν, ἐβαρυθυμησεν, ἀνάξιον τῆς αὐτοῦ θεότητος τοῦτο νομίσας. Διὸ καὶ, ὡς ἤδη παρξησίαν ἀπὸ τοῦ μακα "Ert, abest. A. Αὐτοῖς, abest. A. quasi communes orbis magistri; populares vero id nunc scire noluit usque ad resurrectionem suam a mortuis, ne si nunc discerent illum natura esso Dei Filium, et natura Deum, postea videntes cum ignominiose contumeliis affectum, et indigna patientem, ac acerbe interemptum, offenderentur, et rursum ad priorem incredulitatem recurrerent, ægreqne ab ea revocarentur. Nam si discipulos etiam, qui popularibus perfectiores erant, offenderunt non solum hæc conspecta, verum etiam de his rebus habiti sermones, quid. non passæ fuissent imperfectæ turbæ dum hæc conspexissent: maxime ignorantes passionis mysterium, quod ipsis quoque discipulis erat receptu difficile? Nam et hi, quando post Salvatoris in colu: Ascensionem venit super eos Spiritus san-, clus, tunc demum divina gratia repleti, humanis cogitationibus abjectis, omnia cognoverunt mysteria. Verum semper ad id usque tempus omnia ad humanitatem pertinentia offendebant illos. Fropter hoc ergo, ut dictum est, noluit a pop. laribus sciri, quod natura Dei Filius esset, et natura Deus; idque multis modis præcepit discipnlis. Quando vero completis ac finitis omnibus quæ offendere poterant, prædicaturus illum erat natura Deum esse sol obscuratus, velum templi discissum, terra concussa, petra diruple, et corpora sanctoruin qui dormierant excitata, ipseque gloriose a mortuis resurgens, tunc sane effulsit virtus divinitatis ejus, et indubitata erat demonstratio. Simuł quoque immissurus erat Spiritus sanctus intellectum, non solis discipulis, sed omnibus ctiam2 credentibus et tunc jam demum omnibus publicari volebat et divinitatis et passionis suæ mysterium, ut absque ullo offendiculo prædicatio præcederet. Vers. 21. Εx eo tempore resurgere. Ex 90 Lem pore, ex quo firmiter cognoverunt discipuli, quod naturalis esset Dei Filius: tunc enim demum cœ - pit demonstrare sive prædicere illis quæ passurus erat, ut læc prescientes, tempore passionis non offenderentur, neque suspicarentur quod propter naturæ imbecillitatem pateretur. Quo enim pacto id feret de eo, qui prænovit et prædicit ac festinat potius ut patiatur. Vers. 22. Ει illum. Assumens, hoc est seor sim accipiens. Audito enim quod moriturus essel, graviter tulit; nam id sua divinitate indignumputavit. Ideoque quasi jam sumpta libertate, Varia lectiones et nota. Sed in textu serval vulgvlum δεικνύειν, quo Chrysostomus etiam habet,. II, p. 549 E, 577

CAP. XVI. μονοις τοῖς μαθηταῖς, ὡς τελειοτέροις τῶν ὄχλων, retur, utpote qui popularibus perfectiores erant, et καὶ ὡς κοινοῖς διδασκάλοις τῆς οἰκουμένης. Τοὺς ὄχλους δὲ τοῦτο μαθεῖν οὐκ ἐβούλετο νῦν, ἄχρι τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως αὐτοῦ, ἵνα μὴ, νῦν μα θέντες, ὅτι φύσει Υἱός ἐστι τοῦ Θεοῦ, καὶ φύσει Θεός, εἶτα θεασάμενος τοῦτον ἀτίμως υβριζόμενον καὶ δεινά πάσχοντα καὶ πικρῶς ἀναιμούμενον, σκανδαλισθῶσι, καὶ εἰς τὴν προτέραν ἀπιστίαν παλινδρομήσωσι, καὶ δυσανάκλητοι γέν γωνται. Βὶ γὰρ καὶ τοὺς μαθητὲς ἐσκανδάλισε ταῦτα, τους τελειοτέρους τῶν ὄχλων, καὶ οὐ ταῦτα μόνον δρώμενα, ἀλλὰ καὶ οἱ περὶ τούτων λίγοι προμηνυ μενοι· τί οὐκ ἂν ἔπαθον οἱ ἀτελεῖς ὄχλοι τοιαῦτα βλέποντες, καὶ ἀγνοοῦντες τὸ τοῦ πάθους μυστήριον, ὅπερ καὶ αὐτοῖς τοῖς μαθηταῖς ἔτι δυσπαρά. " δεκτον ἦν; Καὶ οὗτοι γάρ, ὅτε μετὰ τὴν ᾿Ανάλη ψιν τοῦ Σωτῆρος ἐπεφοίτησεν αὐτοῖς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τότε λοιπόν θείας χάριτος πλησθέντες, καὶ τοὺς ἀνθρωπίνους λογισμούς ἀποθέμενοι, συνῆκαν τὰ μυστήρια πάντα, καὶ στεῤῥότεροι γεγόνασιν ἀδάμαντος. Αχρι δὲ τότε συνεχῶς ἐσκανδάλιζον αὐτοὺς πάντα τὰ ἀνθρωπο πρεπή τοῦ Χριστοῦ. Διὰ τοῦτο τοίνυν, ώς είρηται, τότε μὲν οὐκ ἤθελε γνωσθῆναι τοῖς ὄχλοις, ὅτι φύσει Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐστι, καὶ φύσει Θεός, καὶ διαφόρω; τοῦτο παρήγγελλε τοῖς μαθηταῖς· ὅτε δὲ, τῶν σκανδαλιζόντων πάντων τελεσθέντων, ἔμελλον λαμπρῶς ἀνακηρύττειν αὐ. τὸν φύσει Θεὸν ὁ ἥλιος σκοτιζόμενος, τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ῥηγνύμενον, ἡ γῆ σειομένη, αἱ πέτραι σχιζόμεναι, καὶ τὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἐγειρόμενα, καὶ αὐτὸς ἐνδόξω; ἐκ νεκρῶν ἀνιστάμενος· τηνικαῦτα γὰρ σαφῶς ἐξέλαμψεν ἡ δύναμις τῆς αὐτοῦ θεότητος, καὶ ἀναντίῤῥητος ἦν ἡ ἀπόδειξις· ἔμελλε δὲ καὶ τὸ πανάγιον Πνεῦμα σύνεσιν ἐμβαλεῖν οὐ τοῖς μαθηταῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς πιστεύουσι· τότε δή, τότε λοιπὸν ἐβού λετο δημοσιευθῆναι πᾶσι καὶ τὸ τῆς θεότητος, καὶ τὸ τοῦ πάθους αὐτοῦ μυστήριον, ἵνα ἀσκανδάλιστον ἐδεύοι τὸ κήρυγμα. – Από τότε - ἐγερθῆναι. Από τότε, ἀφ' οὗ βε βαίως ἔμαθον οἱ μαθηταί, ὅτι γνήσιος Υιός έστι τοῦ Θεοῦ. Τὸ λοιπὸν γὰρ ἤρξατο προδεικνύειν, τουτέστι, προλέγειν τούτοις, & μέλλει παθεῖν, ἵνα, ταῦτα προγινώσκοντες, κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους μὴ σκανδαλισθῶσι, μηδ' ὑπολάβωσιν, ὅτι δι᾿ ἀσθέ νειαν φύσεως πάσχει. Πῶς γὰρ, δς καὶ προγια νώσκει τοῦτο, καὶ προλέγει, καὶ σπεύδει μᾶλλον παθεῖν; Καὶ — αὐτῷ. Προσλαβόμενος, ἀντὶ τοῦ παραλα δὼν κατιδίαν. 'Ακούσας γάρ, ὅτι μέλλει ἀποθανεῖν, ἐβαρυθυμησεν, ἀνάξιον τῆς αὐτοῦ θεότητος τοῦτο νομίσας. Διὸ καὶ, ὡς ἤδη παρξησίαν ἀπὸ τοῦ μακα "Ert, abest. A. Αὐτοῖς, abest. A. quasi communes orbis magistri; populares vero id nunc scire noluit usque ad resurrectionem suam a mortuis, ne si nunc discerent illum natura esso Dei Filium, et natura Deum, postea videntes cum ignominiose contumeliis affectum, et indigna patientem, ac acerbe interemptum, offenderentur, et rursum ad priorem incredulitatem recurrerent, ægreqne ab ea revocarentur. Nam si discipulos etiam, qui popularibus perfectiores erant, offenderunt non solum hæc conspecta, verum etiam de his rebus habiti sermones, quid. non passæ fuissent imperfectæ turbæ dum hæc conspexissent: maxime ignorantes passionis mysterium, quod ipsis quoque discipulis erat receptu difficile? Nam et hi, quando post Salvatoris in colu: Ascensionem venit super eos Spiritus san-, clus, tunc demum divina gratia repleti, humanis cogitationibus abjectis, omnia cognoverunt mysteria. Verum semper ad id usque tempus omnia ad humanitatem pertinentia offendebant illos. Fropter hoc ergo, ut dictum est, noluit a pop. laribus sciri, quod natura Dei Filius esset, et natura Deus; idque multis modis præcepit discipnlis. Quando vero completis ac finitis omnibus quæ offendere poterant, prædicaturus illum erat natura Deum esse sol obscuratus, velum templi discissum, terra concussa, petra diruple, et corpora sanctoruin qui dormierant excitata, ipseque gloriose a mortuis resurgens, tunc sane effulsit virtus divinitatis ejus, et indubitata erat demonstratio. Simuł quoque immissurus erat Spiritus sanctus intellectum, non solis discipulis, sed omnibus ctiam2 credentibus et tunc jam demum omnibus publicari volebat et divinitatis et passionis suæ mysterium, ut absque ullo offendiculo prædicatio præcederet. Vers. 21. Εx eo tempore resurgere. Ex 90 Lem pore, ex quo firmiter cognoverunt discipuli, quod naturalis esset Dei Filius: tunc enim demum cœ - pit demonstrare sive prædicere illis quæ passurus erat, ut læc prescientes, tempore passionis non offenderentur, neque suspicarentur quod propter naturæ imbecillitatem pateretur. Quo enim pacto id feret de eo, qui prænovit et prædicit ac festinat potius ut patiatur. Vers. 22. Ει illum. Assumens, hoc est seor sim accipiens. Audito enim quod moriturus essel, graviter tulit; nam id sua divinitate indignumputavit. Ideoque quasi jam sumpta libertate, Varia lectiones et nota. Sed in textu serval vulgvlum δεικνύειν, quo Chrysostomus etiam habet,. II, p. 549 E, 577

CAP. XVI. μονοις τοῖς μαθηταῖς, ὡς τελειοτέροις τῶν ὄχλων, retur, utpote qui popularibus perfectiores erant, et καὶ ὡς κοινοῖς διδασκάλοις τῆς οἰκουμένης. Τοὺς ὄχλους δὲ τοῦτο μαθεῖν οὐκ ἐβούλετο νῦν, ἄχρι τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως αὐτοῦ, ἵνα μὴ, νῦν μα θέντες, ὅτι φύσει Υἱός ἐστι τοῦ Θεοῦ, καὶ φύσει Θεός, εἶτα θεασάμενος τοῦτον ἀτίμως υβριζόμενον καὶ δεινά πάσχοντα καὶ πικρῶς ἀναιμούμενον, σκανδαλισθῶσι, καὶ εἰς τὴν προτέραν ἀπιστίαν παλινδρομήσωσι, καὶ δυσανάκλητοι γέν γωνται. Βὶ γὰρ καὶ τοὺς μαθητὲς ἐσκανδάλισε ταῦτα, τους τελειοτέρους τῶν ὄχλων, καὶ οὐ ταῦτα μόνον δρώμενα, ἀλλὰ καὶ οἱ περὶ τούτων λίγοι προμηνυ μενοι· τί οὐκ ἂν ἔπαθον οἱ ἀτελεῖς ὄχλοι τοιαῦτα βλέποντες, καὶ ἀγνοοῦντες τὸ τοῦ πάθους μυστήριον, ὅπερ καὶ αὐτοῖς τοῖς μαθηταῖς ἔτι δυσπαρά. " δεκτον ἦν; Καὶ οὗτοι γάρ, ὅτε μετὰ τὴν ᾿Ανάλη ψιν τοῦ Σωτῆρος ἐπεφοίτησεν αὐτοῖς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τότε λοιπόν θείας χάριτος πλησθέντες, καὶ τοὺς ἀνθρωπίνους λογισμούς ἀποθέμενοι, συνῆκαν τὰ μυστήρια πάντα, καὶ στεῤῥότεροι γεγόνασιν ἀδάμαντος. Αχρι δὲ τότε συνεχῶς ἐσκανδάλιζον αὐτοὺς πάντα τὰ ἀνθρωπο πρεπή τοῦ Χριστοῦ. Διὰ τοῦτο τοίνυν, ώς είρηται, τότε μὲν οὐκ ἤθελε γνωσθῆναι τοῖς ὄχλοις, ὅτι φύσει Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐστι, καὶ φύσει Θεός, καὶ διαφόρω; τοῦτο παρήγγελλε τοῖς μαθηταῖς· ὅτε δὲ, τῶν σκανδαλιζόντων πάντων τελεσθέντων, ἔμελλον λαμπρῶς ἀνακηρύττειν αὐ. τὸν φύσει Θεὸν ὁ ἥλιος σκοτιζόμενος, τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ῥηγνύμενον, ἡ γῆ σειομένη, αἱ πέτραι σχιζόμεναι, καὶ τὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἐγειρόμενα, καὶ αὐτὸς ἐνδόξω; ἐκ νεκρῶν ἀνιστάμενος· τηνικαῦτα γὰρ σαφῶς ἐξέλαμψεν ἡ δύναμις τῆς αὐτοῦ θεότητος, καὶ ἀναντίῤῥητος ἦν ἡ ἀπόδειξις· ἔμελλε δὲ καὶ τὸ πανάγιον Πνεῦμα σύνεσιν ἐμβαλεῖν οὐ τοῖς μαθηταῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς πιστεύουσι· τότε δή, τότε λοιπὸν ἐβού λετο δημοσιευθῆναι πᾶσι καὶ τὸ τῆς θεότητος, καὶ τὸ τοῦ πάθους αὐτοῦ μυστήριον, ἵνα ἀσκανδάλιστον ἐδεύοι τὸ κήρυγμα. – Από τότε - ἐγερθῆναι. Από τότε, ἀφ' οὗ βε βαίως ἔμαθον οἱ μαθηταί, ὅτι γνήσιος Υιός έστι τοῦ Θεοῦ. Τὸ λοιπὸν γὰρ ἤρξατο προδεικνύειν, τουτέστι, προλέγειν τούτοις, & μέλλει παθεῖν, ἵνα, ταῦτα προγινώσκοντες, κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους μὴ σκανδαλισθῶσι, μηδ' ὑπολάβωσιν, ὅτι δι᾿ ἀσθέ νειαν φύσεως πάσχει. Πῶς γὰρ, δς καὶ προγια νώσκει τοῦτο, καὶ προλέγει, καὶ σπεύδει μᾶλλον παθεῖν; Καὶ — αὐτῷ. Προσλαβόμενος, ἀντὶ τοῦ παραλα δὼν κατιδίαν. 'Ακούσας γάρ, ὅτι μέλλει ἀποθανεῖν, ἐβαρυθυμησεν, ἀνάξιον τῆς αὐτοῦ θεότητος τοῦτο νομίσας. Διὸ καὶ, ὡς ἤδη παρξησίαν ἀπὸ τοῦ μακα "Ert, abest. A. Αὐτοῖς, abest. A. quasi communes orbis magistri; populares vero id nunc scire noluit usque ad resurrectionem suam a mortuis, ne si nunc discerent illum natura esso Dei Filium, et natura Deum, postea videntes cum ignominiose contumeliis affectum, et indigna patientem, ac acerbe interemptum, offenderentur, et rursum ad priorem incredulitatem recurrerent, ægreqne ab ea revocarentur. Nam si discipulos etiam, qui popularibus perfectiores erant, offenderunt non solum hæc conspecta, verum etiam de his rebus habiti sermones, quid. non passæ fuissent imperfectæ turbæ dum hæc conspexissent: maxime ignorantes passionis mysterium, quod ipsis quoque discipulis erat receptu difficile? Nam et hi, quando post Salvatoris in colu: Ascensionem venit super eos Spiritus san-, clus, tunc demum divina gratia repleti, humanis cogitationibus abjectis, omnia cognoverunt mysteria. Verum semper ad id usque tempus omnia ad humanitatem pertinentia offendebant illos. Fropter hoc ergo, ut dictum est, noluit a pop. laribus sciri, quod natura Dei Filius esset, et natura Deus; idque multis modis præcepit discipnlis. Quando vero completis ac finitis omnibus quæ offendere poterant, prædicaturus illum erat natura Deum esse sol obscuratus, velum templi discissum, terra concussa, petra diruple, et corpora sanctoruin qui dormierant excitata, ipseque gloriose a mortuis resurgens, tunc sane effulsit virtus divinitatis ejus, et indubitata erat demonstratio. Simuł quoque immissurus erat Spiritus sanctus intellectum, non solis discipulis, sed omnibus ctiam2 credentibus et tunc jam demum omnibus publicari volebat et divinitatis et passionis suæ mysterium, ut absque ullo offendiculo prædicatio præcederet. Vers. 21. Εx eo tempore resurgere. Ex 90 Lem pore, ex quo firmiter cognoverunt discipuli, quod naturalis esset Dei Filius: tunc enim demum cœ - pit demonstrare sive prædicere illis quæ passurus erat, ut læc prescientes, tempore passionis non offenderentur, neque suspicarentur quod propter naturæ imbecillitatem pateretur. Quo enim pacto id feret de eo, qui prænovit et prædicit ac festinat potius ut patiatur. Vers. 22. Ει illum. Assumens, hoc est seor sim accipiens. Audito enim quod moriturus essel, graviter tulit; nam id sua divinitate indignumputavit. Ideoque quasi jam sumpta libertate, Varia lectiones et nota. Sed in textu serval vulgvlum δεικνύειν, quo Chrysostomus etiam habet,. II, p. 549 E, 577

CAP. XVI. μονοις τοῖς μαθηταῖς, ὡς τελειοτέροις τῶν ὄχλων, retur, utpote qui popularibus perfectiores erant, et καὶ ὡς κοινοῖς διδασκάλοις τῆς οἰκουμένης. Τοὺς ὄχλους δὲ τοῦτο μαθεῖν οὐκ ἐβούλετο νῦν, ἄχρι τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως αὐτοῦ, ἵνα μὴ, νῦν μα θέντες, ὅτι φύσει Υἱός ἐστι τοῦ Θεοῦ, καὶ φύσει Θεός, εἶτα θεασάμενος τοῦτον ἀτίμως υβριζόμενον καὶ δεινά πάσχοντα καὶ πικρῶς ἀναιμούμενον, σκανδαλισθῶσι, καὶ εἰς τὴν προτέραν ἀπιστίαν παλινδρομήσωσι, καὶ δυσανάκλητοι γέν γωνται. Βὶ γὰρ καὶ τοὺς μαθητὲς ἐσκανδάλισε ταῦτα, τους τελειοτέρους τῶν ὄχλων, καὶ οὐ ταῦτα μόνον δρώμενα, ἀλλὰ καὶ οἱ περὶ τούτων λίγοι προμηνυ μενοι· τί οὐκ ἂν ἔπαθον οἱ ἀτελεῖς ὄχλοι τοιαῦτα βλέποντες, καὶ ἀγνοοῦντες τὸ τοῦ πάθους μυστήριον, ὅπερ καὶ αὐτοῖς τοῖς μαθηταῖς ἔτι δυσπαρά. " δεκτον ἦν; Καὶ οὗτοι γάρ, ὅτε μετὰ τὴν ᾿Ανάλη ψιν τοῦ Σωτῆρος ἐπεφοίτησεν αὐτοῖς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τότε λοιπόν θείας χάριτος πλησθέντες, καὶ τοὺς ἀνθρωπίνους λογισμούς ἀποθέμενοι, συνῆκαν τὰ μυστήρια πάντα, καὶ στεῤῥότεροι γεγόνασιν ἀδάμαντος. Αχρι δὲ τότε συνεχῶς ἐσκανδάλιζον αὐτοὺς πάντα τὰ ἀνθρωπο πρεπή τοῦ Χριστοῦ. Διὰ τοῦτο τοίνυν, ώς είρηται, τότε μὲν οὐκ ἤθελε γνωσθῆναι τοῖς ὄχλοις, ὅτι φύσει Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐστι, καὶ φύσει Θεός, καὶ διαφόρω; τοῦτο παρήγγελλε τοῖς μαθηταῖς· ὅτε δὲ, τῶν σκανδαλιζόντων πάντων τελεσθέντων, ἔμελλον λαμπρῶς ἀνακηρύττειν αὐ. τὸν φύσει Θεὸν ὁ ἥλιος σκοτιζόμενος, τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ῥηγνύμενον, ἡ γῆ σειομένη, αἱ πέτραι σχιζόμεναι, καὶ τὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἐγειρόμενα, καὶ αὐτὸς ἐνδόξω; ἐκ νεκρῶν ἀνιστάμενος· τηνικαῦτα γὰρ σαφῶς ἐξέλαμψεν ἡ δύναμις τῆς αὐτοῦ θεότητος, καὶ ἀναντίῤῥητος ἦν ἡ ἀπόδειξις· ἔμελλε δὲ καὶ τὸ πανάγιον Πνεῦμα σύνεσιν ἐμβαλεῖν οὐ τοῖς μαθηταῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς πιστεύουσι· τότε δή, τότε λοιπὸν ἐβού λετο δημοσιευθῆναι πᾶσι καὶ τὸ τῆς θεότητος, καὶ τὸ τοῦ πάθους αὐτοῦ μυστήριον, ἵνα ἀσκανδάλιστον ἐδεύοι τὸ κήρυγμα. – Από τότε - ἐγερθῆναι. Από τότε, ἀφ' οὗ βε βαίως ἔμαθον οἱ μαθηταί, ὅτι γνήσιος Υιός έστι τοῦ Θεοῦ. Τὸ λοιπὸν γὰρ ἤρξατο προδεικνύειν, τουτέστι, προλέγειν τούτοις, & μέλλει παθεῖν, ἵνα, ταῦτα προγινώσκοντες, κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους μὴ σκανδαλισθῶσι, μηδ' ὑπολάβωσιν, ὅτι δι᾿ ἀσθέ νειαν φύσεως πάσχει. Πῶς γὰρ, δς καὶ προγια νώσκει τοῦτο, καὶ προλέγει, καὶ σπεύδει μᾶλλον παθεῖν; Καὶ — αὐτῷ. Προσλαβόμενος, ἀντὶ τοῦ παραλα δὼν κατιδίαν. 'Ακούσας γάρ, ὅτι μέλλει ἀποθανεῖν, ἐβαρυθυμησεν, ἀνάξιον τῆς αὐτοῦ θεότητος τοῦτο νομίσας. Διὸ καὶ, ὡς ἤδη παρξησίαν ἀπὸ τοῦ μακα "Ert, abest. A. Αὐτοῖς, abest. A. quasi communes orbis magistri; populares vero id nunc scire noluit usque ad resurrectionem suam a mortuis, ne si nunc discerent illum natura esso Dei Filium, et natura Deum, postea videntes cum ignominiose contumeliis affectum, et indigna patientem, ac acerbe interemptum, offenderentur, et rursum ad priorem incredulitatem recurrerent, ægreqne ab ea revocarentur. Nam si discipulos etiam, qui popularibus perfectiores erant, offenderunt non solum hæc conspecta, verum etiam de his rebus habiti sermones, quid. non passæ fuissent imperfectæ turbæ dum hæc conspexissent: maxime ignorantes passionis mysterium, quod ipsis quoque discipulis erat receptu difficile? Nam et hi, quando post Salvatoris in colu: Ascensionem venit super eos Spiritus san-, clus, tunc demum divina gratia repleti, humanis cogitationibus abjectis, omnia cognoverunt mysteria. Verum semper ad id usque tempus omnia ad humanitatem pertinentia offendebant illos. Fropter hoc ergo, ut dictum est, noluit a pop. laribus sciri, quod natura Dei Filius esset, et natura Deus; idque multis modis præcepit discipnlis. Quando vero completis ac finitis omnibus quæ offendere poterant, prædicaturus illum erat natura Deum esse sol obscuratus, velum templi discissum, terra concussa, petra diruple, et corpora sanctoruin qui dormierant excitata, ipseque gloriose a mortuis resurgens, tunc sane effulsit virtus divinitatis ejus, et indubitata erat demonstratio. Simuł quoque immissurus erat Spiritus sanctus intellectum, non solis discipulis, sed omnibus ctiam2 credentibus et tunc jam demum omnibus publicari volebat et divinitatis et passionis suæ mysterium, ut absque ullo offendiculo prædicatio præcederet. Vers. 21. Εx eo tempore resurgere. Ex 90 Lem pore, ex quo firmiter cognoverunt discipuli, quod naturalis esset Dei Filius: tunc enim demum cœ - pit demonstrare sive prædicere illis quæ passurus erat, ut læc prescientes, tempore passionis non offenderentur, neque suspicarentur quod propter naturæ imbecillitatem pateretur. Quo enim pacto id feret de eo, qui prænovit et prædicit ac festinat potius ut patiatur. Vers. 22. Ει illum. Assumens, hoc est seor sim accipiens. Audito enim quod moriturus essel, graviter tulit; nam id sua divinitate indignumputavit. Ideoque quasi jam sumpta libertate, Varia lectiones et nota. Sed in textu serval vulgvlum δεικνύειν, quo Chrysostomus etiam habet,. II, p. 549 E, 577

eo quod beatificatus esset seorsim increpavit illum ρισθῆναι κτησάμενος, κατιδίαν ἐπετίμησεν αὐτῷ, sive reprehendit. εἴτουν, ἐμέμψατο. Scire oportet quod hoc verbum επετίμησε (pro Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι τὸ ἐπετίμησε παρὰ τοῖς quo ut plurimus vertimus: Increpavit aut Intermi- εὐαγγελισταῖς ποτὲ μὲν σημαίνει τὸ ἐπεστόμισεν, natus est) apud evangelistas interdum quidem si- ὡς ἐπὶ τοῦ δαίμονος, τοῦ εἰπόντος εἰδέναι τὸν Χρι gnificat silentium imponere sive os obstruere, ut στὸν, ὅτι ἐστὶν ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ· Ἐπετίμησε γάρ. de demone qui dicebat se nosse Christumn, quod φησίν, αὐτῷ, τουτέστιν, ἐπεστόμισεν αὐτόν ποτέ sanctus ille Dei esset. Ait enim επετίμησε, ", hoc δὲ ξηλοῖ τὸ ἐχαλίνωσεν, ἢ ἐπέταξεν, ὡς τὸ, Επετίest increpavit illum, sive silentium imposuit. Inter- μησε τοῖς ἀνέμοις καὶ τῇ θαλάσσῃ· ποτὲ δὲ τὰ, dum auten significal Refrenavit sive Impera- κατησφαλίσατο, ὡς τὸ, Επετίμησεν αὐτοῖς, ἵνα vit; ut est illud επετίμησε ", id est, Imperarit μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ· ποτὲ δὲ τὴν ἐμέμψατο, ventis et mari, sive Refrenatit. Quandoque vero ὡς τοῦτο 8, περὶ οὗ νῦν ὁ λόγος· ποτὲ δὲ τὸ denotat, Confrnavit, ut cum dicitur επετίμησε ἐπέπληξεν, ὡς τὸ, Επετίμησε τῷ Πέτρῳ, καθώς ris ", hoc est Confrmavit illos ue cui de se dicerent. ἐξῆ; δηλωθήσεται· ἔστι δὲ ὅτε καὶ τὸ ἐκώλυσεν, Quandoque autem Reprehendit, ut est id de quo ὡς εὑρήσομεν πρὸς τῷ τέλει τοῦ τεσσαρακοστου erat sermo. Interdum quoque Increpavit vel Corri. " κεφαλαίου. Λέγων pait, ut est illud επετίμησε id est Increpavil Petrum, ut statim consequenter dicemus. Εst et ubi significat, Prohibuit ", ut in fine quadragesimi capitis inveniemus. Vers. 23. Dicens: hoc. Tanquam consulens hoc ait, ut ingenuus amicus (bb). Quod autem dicitur: Propitius tibi sil, consueto more locutus est: moris enim erat hoc dicere eum, qui indignaretur absurdum quidpiam dicenti, ut: Propitius tibi sit Deus ob talem sermonem. Id vero quod addit: Non erit tibi hoc, tantumdemn est ac si diceret: Ne contingat tibi hoc quod dicis. Vers. 23. At ille. Satana. Marcus autem dixit ", quod conversus et intuitus discipulos suos, increpavit sive corripuit Petrum. Etenim voluit illos quoque increpationem audire ac castigari, qui idem quod Petrus patiebantur. Satanam autem cam vocat, quasi in hoc Satanam imitantem, quod Christum occidi nolebat. Siquidem neque Satanas Christum occidi volebat, ut mendaces viderentur prophetiæ quæ de morte ejus loquebantur, et ne mors carnis bujus fieret mors snæ potestatis: quanquam ipse propria victus malitia Judaeos ad ejus cedem incitavit. Potest autem et aliter dici, quod quia Satanas adversarius dicitur, Petrus autem prohibens Christum mori, non sequebatur ejus voluntatem sed adversabatur, ait ei Salvator: Abi post me, Satana, hoc est: Sequcre me, adversarie. Vers. 23. Obstaculo mihi es. Impedimento mihi es, adversarius meæ voluntati. Deinde dicit etiam causam propter quam adversabatur. τοῦτο. Συμβουλεύων δῆθεν τοῦτό φησι, ὡς γνήσιος. Τὸ μὲν οὖν Ελεώς σοι, κατά συγ ήθειαν εἴρηκεν ἔθος γὰρ ἦν, τοῦτο λέγειν τὸν μεμφόμενόν τινι εἰπόντι παράλογον, οἷον, "Αλέας σοι Θεὺς εἴη, ἔνεκεν τοῦ τοιούτου λόγου· τὸ δὲ, Οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο, ἀντὶ τοῦ, Μὴ γένοιτό σου τοῦτο, ὁ λέγεις. Ο δὲ Σατανά. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι, ἐπ:- στραφείς, καὶ ἰδὼν τοὺς μαθητάς αὐτοῦ, ἐπετίμησε τῷ Πέτρ”, ήγουν, ἐπέπληξε. Καὶ γὰρ ἠθέλησε κάτ κείνους ἀκοῦσαι τῆς ἐπιπλήξεως, καὶ σωφρονισθῆ ναι, παθόντας, ὅπερ ὁ Πέτρος. Σατανᾶν δὲ αὐτὸν ὠνόμασεν, ὡς μιμούμενον τὴν Σατανᾶν, ἐν τῷ μὴ θέλειν ἀναιρεθῆναι τὸν Χριστόν. Καὶ γὰρ οὐδ᾽ ὁ Σατανᾶς ἤθελεν ἀναιρεθῆναι αὐτὸν, ἵνα φανῶσι ψευ δεῖ; αἱ περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ προφητεῖαι, καὶ ἵνα μὴ ὁ θάνατος τῆς τούτου σαρκός θάνατος γένηται τῆς αὐτοῦ δυνάμεως, εἰ καὶ αὐτὸς τοὺς Ἰουδαίους εἰς τὸν κατὰ τοῦ Σωτῆρος φόνον παρέθηγεν, ὑπὸ τῆς ἑαυτοῦ κακίας νικώμενος. Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι ἐπεὶ Σατανᾶς μὲν ὁ ἀντικείμενος έρμηνεύεται, Πέτρος δὲ, κωλύων τὸν Χριστὸν ἀποθανεῖν, οὐκ ἠκουλούθει τῷ θελήματα αὐτοῦ, ἀλλ' ἀντέκειτο, φησὶ πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτήρ· Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ, τουτέστιν, Ακουλού θει μοι, ἀντικείμενε. Σκανδαλόν μου εἶ. Εμπόδιόν μου νῦν ὑπάρχεις, ἀντικείμενος τῷ ἐμῷ θελήματι. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἀντέκειτο. Vers. 23. Quia— hominum. Hoc, inquit, pateris, quia non divino sed humano modo sapis. Etenim si divina gustares, utique dignum me judicares qui 89 Marc. 1, 25. * Matth. vin, 26. "Marc. vin, 50. ss ibid. 33. * Matth. xıx,13. "Οτι – ἀνθρώπων. Τοῦτο, φησί, πάσχεις, διότι οὐ φρονεῖς θεϊκῶς, ἀλλ' ἀνθρωπίνως. Εἰ μὲν γὰρ εφρόνεις θεῖα, ἀνάξιόν μου ἐνόμισας ἂν τὸ μὴ ἀποVEI, 35. Varia lectiones et nola. Forte hic excidit. τι. Videtur il reperisse Hentenius. Videtur legisse, ὡς γνήσιος τέλος. Eot, omittit. B. » Mare.

eo quod beatificatus esset seorsim increpavit illum ρισθῆναι κτησάμενος, κατιδίαν ἐπετίμησεν αὐτῷ, sive reprehendit. εἴτουν, ἐμέμψατο. Scire oportet quod hoc verbum επετίμησε (pro Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι τὸ ἐπετίμησε παρὰ τοῖς quo ut plurimus vertimus: Increpavit aut Intermi- εὐαγγελισταῖς ποτὲ μὲν σημαίνει τὸ ἐπεστόμισεν, natus est) apud evangelistas interdum quidem si- ὡς ἐπὶ τοῦ δαίμονος, τοῦ εἰπόντος εἰδέναι τὸν Χρι gnificat silentium imponere sive os obstruere, ut στὸν, ὅτι ἐστὶν ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ· Ἐπετίμησε γάρ. de demone qui dicebat se nosse Christumn, quod φησίν, αὐτῷ, τουτέστιν, ἐπεστόμισεν αὐτόν ποτέ sanctus ille Dei esset. Ait enim επετίμησε, ", hoc δὲ ξηλοῖ τὸ ἐχαλίνωσεν, ἢ ἐπέταξεν, ὡς τὸ, Επετίest increpavit illum, sive silentium imposuit. Inter- μησε τοῖς ἀνέμοις καὶ τῇ θαλάσσῃ· ποτὲ δὲ τὰ, dum auten significal Refrenavit sive Impera- κατησφαλίσατο, ὡς τὸ, Επετίμησεν αὐτοῖς, ἵνα vit; ut est illud επετίμησε ", id est, Imperarit μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ· ποτὲ δὲ τὴν ἐμέμψατο, ventis et mari, sive Refrenatit. Quandoque vero ὡς τοῦτο 8, περὶ οὗ νῦν ὁ λόγος· ποτὲ δὲ τὸ denotat, Confrnavit, ut cum dicitur επετίμησε ἐπέπληξεν, ὡς τὸ, Επετίμησε τῷ Πέτρῳ, καθώς ris ", hoc est Confrmavit illos ue cui de se dicerent. ἐξῆ; δηλωθήσεται· ἔστι δὲ ὅτε καὶ τὸ ἐκώλυσεν, Quandoque autem Reprehendit, ut est id de quo ὡς εὑρήσομεν πρὸς τῷ τέλει τοῦ τεσσαρακοστου erat sermo. Interdum quoque Increpavit vel Corri. " κεφαλαίου. Λέγων pait, ut est illud επετίμησε id est Increpavil Petrum, ut statim consequenter dicemus. Εst et ubi significat, Prohibuit ", ut in fine quadragesimi capitis inveniemus. Vers. 23. Dicens: hoc. Tanquam consulens hoc ait, ut ingenuus amicus (bb). Quod autem dicitur: Propitius tibi sil, consueto more locutus est: moris enim erat hoc dicere eum, qui indignaretur absurdum quidpiam dicenti, ut: Propitius tibi sit Deus ob talem sermonem. Id vero quod addit: Non erit tibi hoc, tantumdemn est ac si diceret: Ne contingat tibi hoc quod dicis. Vers. 23. At ille. Satana. Marcus autem dixit ", quod conversus et intuitus discipulos suos, increpavit sive corripuit Petrum. Etenim voluit illos quoque increpationem audire ac castigari, qui idem quod Petrus patiebantur. Satanam autem cam vocat, quasi in hoc Satanam imitantem, quod Christum occidi nolebat. Siquidem neque Satanas Christum occidi volebat, ut mendaces viderentur prophetiæ quæ de morte ejus loquebantur, et ne mors carnis bujus fieret mors snæ potestatis: quanquam ipse propria victus malitia Judaeos ad ejus cedem incitavit. Potest autem et aliter dici, quod quia Satanas adversarius dicitur, Petrus autem prohibens Christum mori, non sequebatur ejus voluntatem sed adversabatur, ait ei Salvator: Abi post me, Satana, hoc est: Sequcre me, adversarie. Vers. 23. Obstaculo mihi es. Impedimento mihi es, adversarius meæ voluntati. Deinde dicit etiam causam propter quam adversabatur. τοῦτο. Συμβουλεύων δῆθεν τοῦτό φησι, ὡς γνήσιος. Τὸ μὲν οὖν Ελεώς σοι, κατά συγ ήθειαν εἴρηκεν ἔθος γὰρ ἦν, τοῦτο λέγειν τὸν μεμφόμενόν τινι εἰπόντι παράλογον, οἷον, "Αλέας σοι Θεὺς εἴη, ἔνεκεν τοῦ τοιούτου λόγου· τὸ δὲ, Οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο, ἀντὶ τοῦ, Μὴ γένοιτό σου τοῦτο, ὁ λέγεις. Ο δὲ Σατανά. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι, ἐπ:- στραφείς, καὶ ἰδὼν τοὺς μαθητάς αὐτοῦ, ἐπετίμησε τῷ Πέτρ”, ήγουν, ἐπέπληξε. Καὶ γὰρ ἠθέλησε κάτ κείνους ἀκοῦσαι τῆς ἐπιπλήξεως, καὶ σωφρονισθῆ ναι, παθόντας, ὅπερ ὁ Πέτρος. Σατανᾶν δὲ αὐτὸν ὠνόμασεν, ὡς μιμούμενον τὴν Σατανᾶν, ἐν τῷ μὴ θέλειν ἀναιρεθῆναι τὸν Χριστόν. Καὶ γὰρ οὐδ᾽ ὁ Σατανᾶς ἤθελεν ἀναιρεθῆναι αὐτὸν, ἵνα φανῶσι ψευ δεῖ; αἱ περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ προφητεῖαι, καὶ ἵνα μὴ ὁ θάνατος τῆς τούτου σαρκός θάνατος γένηται τῆς αὐτοῦ δυνάμεως, εἰ καὶ αὐτὸς τοὺς Ἰουδαίους εἰς τὸν κατὰ τοῦ Σωτῆρος φόνον παρέθηγεν, ὑπὸ τῆς ἑαυτοῦ κακίας νικώμενος. Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι ἐπεὶ Σατανᾶς μὲν ὁ ἀντικείμενος έρμηνεύεται, Πέτρος δὲ, κωλύων τὸν Χριστὸν ἀποθανεῖν, οὐκ ἠκουλούθει τῷ θελήματα αὐτοῦ, ἀλλ' ἀντέκειτο, φησὶ πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτήρ· Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ, τουτέστιν, Ακουλού θει μοι, ἀντικείμενε. Σκανδαλόν μου εἶ. Εμπόδιόν μου νῦν ὑπάρχεις, ἀντικείμενος τῷ ἐμῷ θελήματι. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἀντέκειτο. Vers. 23. Quia— hominum. Hoc, inquit, pateris, quia non divino sed humano modo sapis. Etenim si divina gustares, utique dignum me judicares qui 89 Marc. 1, 25. * Matth. vin, 26. "Marc. vin, 50. ss ibid. 33. * Matth. xıx,13. "Οτι – ἀνθρώπων. Τοῦτο, φησί, πάσχεις, διότι οὐ φρονεῖς θεϊκῶς, ἀλλ' ἀνθρωπίνως. Εἰ μὲν γὰρ εφρόνεις θεῖα, ἀνάξιόν μου ἐνόμισας ἂν τὸ μὴ ἀποVEI, 35. Varia lectiones et nola. Forte hic excidit. τι. Videtur il reperisse Hentenius. Videtur legisse, ὡς γνήσιος τέλος. Eot, omittit. B. » Mare.

eo quod beatificatus esset seorsim increpavit illum ρισθῆναι κτησάμενος, κατιδίαν ἐπετίμησεν αὐτῷ, sive reprehendit. εἴτουν, ἐμέμψατο. Scire oportet quod hoc verbum επετίμησε (pro Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι τὸ ἐπετίμησε παρὰ τοῖς quo ut plurimus vertimus: Increpavit aut Intermi- εὐαγγελισταῖς ποτὲ μὲν σημαίνει τὸ ἐπεστόμισεν, natus est) apud evangelistas interdum quidem si- ὡς ἐπὶ τοῦ δαίμονος, τοῦ εἰπόντος εἰδέναι τὸν Χρι gnificat silentium imponere sive os obstruere, ut στὸν, ὅτι ἐστὶν ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ· Ἐπετίμησε γάρ. de demone qui dicebat se nosse Christumn, quod φησίν, αὐτῷ, τουτέστιν, ἐπεστόμισεν αὐτόν ποτέ sanctus ille Dei esset. Ait enim επετίμησε, ", hoc δὲ ξηλοῖ τὸ ἐχαλίνωσεν, ἢ ἐπέταξεν, ὡς τὸ, Επετίest increpavit illum, sive silentium imposuit. Inter- μησε τοῖς ἀνέμοις καὶ τῇ θαλάσσῃ· ποτὲ δὲ τὰ, dum auten significal Refrenavit sive Impera- κατησφαλίσατο, ὡς τὸ, Επετίμησεν αὐτοῖς, ἵνα vit; ut est illud επετίμησε ", id est, Imperarit μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ· ποτὲ δὲ τὴν ἐμέμψατο, ventis et mari, sive Refrenatit. Quandoque vero ὡς τοῦτο 8, περὶ οὗ νῦν ὁ λόγος· ποτὲ δὲ τὸ denotat, Confrnavit, ut cum dicitur επετίμησε ἐπέπληξεν, ὡς τὸ, Επετίμησε τῷ Πέτρῳ, καθώς ris ", hoc est Confrmavit illos ue cui de se dicerent. ἐξῆ; δηλωθήσεται· ἔστι δὲ ὅτε καὶ τὸ ἐκώλυσεν, Quandoque autem Reprehendit, ut est id de quo ὡς εὑρήσομεν πρὸς τῷ τέλει τοῦ τεσσαρακοστου erat sermo. Interdum quoque Increpavit vel Corri. " κεφαλαίου. Λέγων pait, ut est illud επετίμησε id est Increpavil Petrum, ut statim consequenter dicemus. Εst et ubi significat, Prohibuit ", ut in fine quadragesimi capitis inveniemus. Vers. 23. Dicens: hoc. Tanquam consulens hoc ait, ut ingenuus amicus (bb). Quod autem dicitur: Propitius tibi sil, consueto more locutus est: moris enim erat hoc dicere eum, qui indignaretur absurdum quidpiam dicenti, ut: Propitius tibi sit Deus ob talem sermonem. Id vero quod addit: Non erit tibi hoc, tantumdemn est ac si diceret: Ne contingat tibi hoc quod dicis. Vers. 23. At ille. Satana. Marcus autem dixit ", quod conversus et intuitus discipulos suos, increpavit sive corripuit Petrum. Etenim voluit illos quoque increpationem audire ac castigari, qui idem quod Petrus patiebantur. Satanam autem cam vocat, quasi in hoc Satanam imitantem, quod Christum occidi nolebat. Siquidem neque Satanas Christum occidi volebat, ut mendaces viderentur prophetiæ quæ de morte ejus loquebantur, et ne mors carnis bujus fieret mors snæ potestatis: quanquam ipse propria victus malitia Judaeos ad ejus cedem incitavit. Potest autem et aliter dici, quod quia Satanas adversarius dicitur, Petrus autem prohibens Christum mori, non sequebatur ejus voluntatem sed adversabatur, ait ei Salvator: Abi post me, Satana, hoc est: Sequcre me, adversarie. Vers. 23. Obstaculo mihi es. Impedimento mihi es, adversarius meæ voluntati. Deinde dicit etiam causam propter quam adversabatur. τοῦτο. Συμβουλεύων δῆθεν τοῦτό φησι, ὡς γνήσιος. Τὸ μὲν οὖν Ελεώς σοι, κατά συγ ήθειαν εἴρηκεν ἔθος γὰρ ἦν, τοῦτο λέγειν τὸν μεμφόμενόν τινι εἰπόντι παράλογον, οἷον, "Αλέας σοι Θεὺς εἴη, ἔνεκεν τοῦ τοιούτου λόγου· τὸ δὲ, Οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο, ἀντὶ τοῦ, Μὴ γένοιτό σου τοῦτο, ὁ λέγεις. Ο δὲ Σατανά. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι, ἐπ:- στραφείς, καὶ ἰδὼν τοὺς μαθητάς αὐτοῦ, ἐπετίμησε τῷ Πέτρ”, ήγουν, ἐπέπληξε. Καὶ γὰρ ἠθέλησε κάτ κείνους ἀκοῦσαι τῆς ἐπιπλήξεως, καὶ σωφρονισθῆ ναι, παθόντας, ὅπερ ὁ Πέτρος. Σατανᾶν δὲ αὐτὸν ὠνόμασεν, ὡς μιμούμενον τὴν Σατανᾶν, ἐν τῷ μὴ θέλειν ἀναιρεθῆναι τὸν Χριστόν. Καὶ γὰρ οὐδ᾽ ὁ Σατανᾶς ἤθελεν ἀναιρεθῆναι αὐτὸν, ἵνα φανῶσι ψευ δεῖ; αἱ περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ προφητεῖαι, καὶ ἵνα μὴ ὁ θάνατος τῆς τούτου σαρκός θάνατος γένηται τῆς αὐτοῦ δυνάμεως, εἰ καὶ αὐτὸς τοὺς Ἰουδαίους εἰς τὸν κατὰ τοῦ Σωτῆρος φόνον παρέθηγεν, ὑπὸ τῆς ἑαυτοῦ κακίας νικώμενος. Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι ἐπεὶ Σατανᾶς μὲν ὁ ἀντικείμενος έρμηνεύεται, Πέτρος δὲ, κωλύων τὸν Χριστὸν ἀποθανεῖν, οὐκ ἠκουλούθει τῷ θελήματα αὐτοῦ, ἀλλ' ἀντέκειτο, φησὶ πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτήρ· Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ, τουτέστιν, Ακουλού θει μοι, ἀντικείμενε. Σκανδαλόν μου εἶ. Εμπόδιόν μου νῦν ὑπάρχεις, ἀντικείμενος τῷ ἐμῷ θελήματι. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἀντέκειτο. Vers. 23. Quia— hominum. Hoc, inquit, pateris, quia non divino sed humano modo sapis. Etenim si divina gustares, utique dignum me judicares qui 89 Marc. 1, 25. * Matth. vin, 26. "Marc. vin, 50. ss ibid. 33. * Matth. xıx,13. "Οτι – ἀνθρώπων. Τοῦτο, φησί, πάσχεις, διότι οὐ φρονεῖς θεϊκῶς, ἀλλ' ἀνθρωπίνως. Εἰ μὲν γὰρ εφρόνεις θεῖα, ἀνάξιόν μου ἐνόμισας ἂν τὸ μὴ ἀποVEI, 35. Varia lectiones et nola. Forte hic excidit. τι. Videtur il reperisse Hentenius. Videtur legisse, ὡς γνήσιος τέλος. Eot, omittit. B. » Mare.

eo quod beatificatus esset seorsim increpavit illum ρισθῆναι κτησάμενος, κατιδίαν ἐπετίμησεν αὐτῷ, sive reprehendit. εἴτουν, ἐμέμψατο. Scire oportet quod hoc verbum επετίμησε (pro Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι τὸ ἐπετίμησε παρὰ τοῖς quo ut plurimus vertimus: Increpavit aut Intermi- εὐαγγελισταῖς ποτὲ μὲν σημαίνει τὸ ἐπεστόμισεν, natus est) apud evangelistas interdum quidem si- ὡς ἐπὶ τοῦ δαίμονος, τοῦ εἰπόντος εἰδέναι τὸν Χρι gnificat silentium imponere sive os obstruere, ut στὸν, ὅτι ἐστὶν ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ· Ἐπετίμησε γάρ. de demone qui dicebat se nosse Christumn, quod φησίν, αὐτῷ, τουτέστιν, ἐπεστόμισεν αὐτόν ποτέ sanctus ille Dei esset. Ait enim επετίμησε, ", hoc δὲ ξηλοῖ τὸ ἐχαλίνωσεν, ἢ ἐπέταξεν, ὡς τὸ, Επετίest increpavit illum, sive silentium imposuit. Inter- μησε τοῖς ἀνέμοις καὶ τῇ θαλάσσῃ· ποτὲ δὲ τὰ, dum auten significal Refrenavit sive Impera- κατησφαλίσατο, ὡς τὸ, Επετίμησεν αὐτοῖς, ἵνα vit; ut est illud επετίμησε ", id est, Imperarit μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ· ποτὲ δὲ τὴν ἐμέμψατο, ventis et mari, sive Refrenatit. Quandoque vero ὡς τοῦτο 8, περὶ οὗ νῦν ὁ λόγος· ποτὲ δὲ τὸ denotat, Confrnavit, ut cum dicitur επετίμησε ἐπέπληξεν, ὡς τὸ, Επετίμησε τῷ Πέτρῳ, καθώς ris ", hoc est Confrmavit illos ue cui de se dicerent. ἐξῆ; δηλωθήσεται· ἔστι δὲ ὅτε καὶ τὸ ἐκώλυσεν, Quandoque autem Reprehendit, ut est id de quo ὡς εὑρήσομεν πρὸς τῷ τέλει τοῦ τεσσαρακοστου erat sermo. Interdum quoque Increpavit vel Corri. " κεφαλαίου. Λέγων pait, ut est illud επετίμησε id est Increpavil Petrum, ut statim consequenter dicemus. Εst et ubi significat, Prohibuit ", ut in fine quadragesimi capitis inveniemus. Vers. 23. Dicens: hoc. Tanquam consulens hoc ait, ut ingenuus amicus (bb). Quod autem dicitur: Propitius tibi sil, consueto more locutus est: moris enim erat hoc dicere eum, qui indignaretur absurdum quidpiam dicenti, ut: Propitius tibi sit Deus ob talem sermonem. Id vero quod addit: Non erit tibi hoc, tantumdemn est ac si diceret: Ne contingat tibi hoc quod dicis. Vers. 23. At ille. Satana. Marcus autem dixit ", quod conversus et intuitus discipulos suos, increpavit sive corripuit Petrum. Etenim voluit illos quoque increpationem audire ac castigari, qui idem quod Petrus patiebantur. Satanam autem cam vocat, quasi in hoc Satanam imitantem, quod Christum occidi nolebat. Siquidem neque Satanas Christum occidi volebat, ut mendaces viderentur prophetiæ quæ de morte ejus loquebantur, et ne mors carnis bujus fieret mors snæ potestatis: quanquam ipse propria victus malitia Judaeos ad ejus cedem incitavit. Potest autem et aliter dici, quod quia Satanas adversarius dicitur, Petrus autem prohibens Christum mori, non sequebatur ejus voluntatem sed adversabatur, ait ei Salvator: Abi post me, Satana, hoc est: Sequcre me, adversarie. Vers. 23. Obstaculo mihi es. Impedimento mihi es, adversarius meæ voluntati. Deinde dicit etiam causam propter quam adversabatur. τοῦτο. Συμβουλεύων δῆθεν τοῦτό φησι, ὡς γνήσιος. Τὸ μὲν οὖν Ελεώς σοι, κατά συγ ήθειαν εἴρηκεν ἔθος γὰρ ἦν, τοῦτο λέγειν τὸν μεμφόμενόν τινι εἰπόντι παράλογον, οἷον, "Αλέας σοι Θεὺς εἴη, ἔνεκεν τοῦ τοιούτου λόγου· τὸ δὲ, Οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο, ἀντὶ τοῦ, Μὴ γένοιτό σου τοῦτο, ὁ λέγεις. Ο δὲ Σατανά. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι, ἐπ:- στραφείς, καὶ ἰδὼν τοὺς μαθητάς αὐτοῦ, ἐπετίμησε τῷ Πέτρ”, ήγουν, ἐπέπληξε. Καὶ γὰρ ἠθέλησε κάτ κείνους ἀκοῦσαι τῆς ἐπιπλήξεως, καὶ σωφρονισθῆ ναι, παθόντας, ὅπερ ὁ Πέτρος. Σατανᾶν δὲ αὐτὸν ὠνόμασεν, ὡς μιμούμενον τὴν Σατανᾶν, ἐν τῷ μὴ θέλειν ἀναιρεθῆναι τὸν Χριστόν. Καὶ γὰρ οὐδ᾽ ὁ Σατανᾶς ἤθελεν ἀναιρεθῆναι αὐτὸν, ἵνα φανῶσι ψευ δεῖ; αἱ περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ προφητεῖαι, καὶ ἵνα μὴ ὁ θάνατος τῆς τούτου σαρκός θάνατος γένηται τῆς αὐτοῦ δυνάμεως, εἰ καὶ αὐτὸς τοὺς Ἰουδαίους εἰς τὸν κατὰ τοῦ Σωτῆρος φόνον παρέθηγεν, ὑπὸ τῆς ἑαυτοῦ κακίας νικώμενος. Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν, ὅτι ἐπεὶ Σατανᾶς μὲν ὁ ἀντικείμενος έρμηνεύεται, Πέτρος δὲ, κωλύων τὸν Χριστὸν ἀποθανεῖν, οὐκ ἠκουλούθει τῷ θελήματα αὐτοῦ, ἀλλ' ἀντέκειτο, φησὶ πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτήρ· Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ, τουτέστιν, Ακουλού θει μοι, ἀντικείμενε. Σκανδαλόν μου εἶ. Εμπόδιόν μου νῦν ὑπάρχεις, ἀντικείμενος τῷ ἐμῷ θελήματι. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἀντέκειτο. Vers. 23. Quia— hominum. Hoc, inquit, pateris, quia non divino sed humano modo sapis. Etenim si divina gustares, utique dignum me judicares qui 89 Marc. 1, 25. * Matth. vin, 26. "Marc. vin, 50. ss ibid. 33. * Matth. xıx,13. "Οτι – ἀνθρώπων. Τοῦτο, φησί, πάσχεις, διότι οὐ φρονεῖς θεϊκῶς, ἀλλ' ἀνθρωπίνως. Εἰ μὲν γὰρ εφρόνεις θεῖα, ἀνάξιόν μου ἐνόμισας ἂν τὸ μὴ ἀποVEI, 35. Varia lectiones et nola. Forte hic excidit. τι. Videtur il reperisse Hentenius. Videtur legisse, ὡς γνήσιος τέλος. Eot, omittit. B. » Mare.

CAP. XVI. ΔΙΑ θανεῖν με ὑπὲρ τοῦ κόσμου· ἐπεὶ δὲ φρονείς moriar pro mundo: quia vero humana sapis, potius ἀνθρώπινα, ἀνάξιόν μου κρίνεις μᾶλλον τὴ ἀποθα γεῖν με. Συ δέ μοι βλέπε τὸν πρὸ μικρού μεγάλα μακαρι ζόμενον, νῦν μεγάλα ἐπιπληττόμενον, εἰς καταστο λήν τε τῆς παρρησίας αὐτοῦ, καὶ ἵνα μάθῃ; τὸ ἀπροσωπόληπτον τοῦ Σωτῆρος. Ὅτε μὲν γὰρ ὀρθῶς εἴρηκεν, ἐμακάρισεν αὐτόν· ὅτε δὲ οὐκ ὀρθῶς εἶπεν, ἐπέπληξε. Καὶ ὀρθῶς μὲν εἴρηκεν, ἐν οἷς ἀποκά λυψιν θεόθεν ἐδέξατο· οὐκ ἐρῶς δὲ εἶπεν, ἐν οἷς οίκοθεν ἐφθέγξατο. Τότε μοι. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασι καὶ πρὸς τὸν ὄχλον, καὶ ἁπλῶς πρὸς πάντας ταῦτα εἰπεῖν αὐτόν. Εἶπε δὲ ταῦτα βεβαιῶν, ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἔστιν ἀπρεπὲς τὸ ἀποθανεῖν αὐτόν, ἀλλ' οὐδὲ δύναταί τις εἶναι αὐτοῦ μαθητής, ἐὰν μὴ καὶ αὐτὸς ἀποθάνῃ ὑπὲρ τοῦ καλοῦ. Εἰ τις γάρ, φησὶ, θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ήγουν, ἀκολουθῆσαί μοι, ὡς μαθητὴς καὶ μιμητής, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν λέγω δή, τὸ ἑαυτοῦ θέλημα, τὸ φιλήδονος, το φιλό. ζωον, ἢ τὸ ἑαυτοῦ σῶμα, μὴ φειδόμενος αὐτοῦ και κουχουμένου καὶ βασανιζομένου, ἀλλ᾽ ἐκδιδοὺς αὐτὸ κινδύνοις· καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, ἤγουν βασταζέτω ἐπὶ μνήμης τὴν ἀναίρεσιν ἑαυτοῦ. Διὰ τοῦ σταυροῦ γὰρ τὴν ἀναίρεσιν ἐδήλωσε, διότι τότε ἀναιρέσεως ἦν ὄργανον ὁ σταυρός· ἀεὶ προσδοκάτω τὴν σφαγὴν ἑαυτοῦ, πάντοτε έτοιμος ἔστω προς θάνατον, καὶ καθεκάστην ἀποθνησκέτω τῇ προαιρέσει. Καὶ ἑτέρως δὲ τὸ παρὸν ηρμηνεύσαμεν ῥητὸν ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ. Σκόπει δὲ, πῶς εἶ παν, Εί τις θέλει, κἂν ἀνὴρ, κἂν γυνή, κἂν ἄρχων, κἂν ἀρχόμενος· καὶ, ἐὰν θέλῃ· οὐδένα γὰρ ἄκοντα καταναγκάζει· ἵνα δὲ μὴ νομίσῃς, ὅτι τὸ κακῶς πάσχειν μόνον ἀρκεῖ· καὶ γὰρ καὶ λῃσταὶ καὶ τυμΕωρύχοι και γόητες καὶ ἄλλοι πονηροί πάσχουσι μυρία - προσέθηκεν, ὅτι καὶ ἀκολουθείτω μοι, δια δάσκων, ὅτι χρὴ μὴ μόνον τοιαῦτα πάσχειν, ἀλλὰ καὶ ἀκολουθεῖν αὐτῷ, τουτέστι, κατ' ίχνος βαίνειν τῆς πολιτείας αὐτοῦ. indignum me judicas qui moriar. Tu vero mibi considera eum qui paulo ante maxime beatus prædicatus est, nunc maxime increpatum, et ad correptionem sus audaciam, et ut intelligas quod Salvator non sit personarum acceptor; cum enim recte locutus est, beatum prædicavit illum; quando autem non recte, increpavit. Recte quidem locutus est in his quæ per revelationem divinitus accepit; non recte vero locutus est, in his quæ a seipso dixit. Vers. 24. Tunc-me. Marcus et Lucas aiunt etiam ad turbas et simpliciter ad omnes hæc illum dixisse ". Dixit autem hæc, confirmans non solum non esse indecens ut ipse moriatur, sed neque posse quempiam suum esse discipulum, nisi et ille moriatur pro honesto: Si quis, inquit, vult post me venire, sive sequi me tanquam discipulus et imitator, abneget semetipsum, dico sane sui ipsius voluntatem, voluptatum ac vitæ amorem, aut suum proprium corpus, non parcens illi laboranti et afflicto, sed exponat illud periculis; et tollat crucem suam, sive ferat in memoria suam mortem. Per crucem enim mortei significavit, quia tunc mortis instrumentum erat crux; semper sui ipsius cædem exspectet, semper að mortem paratus sit, et quotidie voluntate moriatur. Alio etiam modo præsens dictum interpretati sumus decimo nono capite. Vide autem quomodo dixerit: Si quis vult, sive vir, sive mulier, sive præsidens, sive cui alius præsidet, si velit: neminem enim invitum cogit. Ne putes autem quod mala pati solum sufficiat, nam et latrones et deprædatores ac magi, aliique pravi homines innumera mala patiuntur, addidit; Et sequatur me, docens non solum oportere talia pati, sed etiam se sequi, boc est per vestigia conversationis ipsius incedere. Vers. 25. Quisquis — eam. Dixit etiam hæc decimo nono capite: quære ergo ibi horum interpretationem. Marcus autem dixit: Propter me et Evange Ος — αὐτήν. Εἴρηκε ταῦτα καὶ ἐν τῷ ἐννεα - καιδεκάτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐν ἐκείνῳ τὴν τούτων ἐξήγησιν. Μάρκος δέ φησιν, Ενεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, τουτέστι, δι' ἐμὲ καὶ διὰ τὴν liunt ", hoc est propter me et meam doctriἐμὴν διδασκαλίαν. Τί γάρ – ζημιωθῇ; Αδύνατον μὲν ἕνα τινά τὸν κόσμον ὅλον κερδῆσαι· εἰ δὲ καὶ δυνατὸν ἦν, οὐδὲν ὄφελος. Τὰ μὲν γὰρ τοῦ κόσμου πάντα θνητά εἰσιν, ἡ δὲ ψυχὴ ἀθάνατος. Καὶ τούτων μὲν ἡ τέρω ψις πρόσκαιρος· ταύτη; δὲ ἡ κόλασις αἰώνιος. Εἶτα αύξει τὸν φόβον. Εἴωθε γὰρ ἐντεῦθεν μᾶλλον βελτιοῦν τοὺς ἀκροατά;. ” Marc. viii, 34; Luc. ix. 23. Καί, ante λέγω, mildit. Δ. nam. Vers. 26. Quid enim jacturam fecerit? Impossibile quidem est quempiam totum mundum lucrifacere; si tameu possibile foret, nulla esset utilitas. Siquidem omnia quæ mundi sunt, mortalia sunt, anima vero immortalis: et horum sane delectatio temporalis, illius vero supplicium sempiternum. Deinde auget et terrorem. Inde enim plc. ramque meliores reddere solet auditores. ** Marc. viii, 35. Variæ lectiones et notæ.

CAP. XVI. ΔΙΑ θανεῖν με ὑπὲρ τοῦ κόσμου· ἐπεὶ δὲ φρονείς moriar pro mundo: quia vero humana sapis, potius ἀνθρώπινα, ἀνάξιόν μου κρίνεις μᾶλλον τὴ ἀποθα γεῖν με. Συ δέ μοι βλέπε τὸν πρὸ μικρού μεγάλα μακαρι ζόμενον, νῦν μεγάλα ἐπιπληττόμενον, εἰς καταστο λήν τε τῆς παρρησίας αὐτοῦ, καὶ ἵνα μάθῃ; τὸ ἀπροσωπόληπτον τοῦ Σωτῆρος. Ὅτε μὲν γὰρ ὀρθῶς εἴρηκεν, ἐμακάρισεν αὐτόν· ὅτε δὲ οὐκ ὀρθῶς εἶπεν, ἐπέπληξε. Καὶ ὀρθῶς μὲν εἴρηκεν, ἐν οἷς ἀποκά λυψιν θεόθεν ἐδέξατο· οὐκ ἐρῶς δὲ εἶπεν, ἐν οἷς οίκοθεν ἐφθέγξατο. Τότε μοι. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασι καὶ πρὸς τὸν ὄχλον, καὶ ἁπλῶς πρὸς πάντας ταῦτα εἰπεῖν αὐτόν. Εἶπε δὲ ταῦτα βεβαιῶν, ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἔστιν ἀπρεπὲς τὸ ἀποθανεῖν αὐτόν, ἀλλ' οὐδὲ δύναταί τις εἶναι αὐτοῦ μαθητής, ἐὰν μὴ καὶ αὐτὸς ἀποθάνῃ ὑπὲρ τοῦ καλοῦ. Εἰ τις γάρ, φησὶ, θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ήγουν, ἀκολουθῆσαί μοι, ὡς μαθητὴς καὶ μιμητής, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν λέγω δή, τὸ ἑαυτοῦ θέλημα, τὸ φιλήδονος, το φιλό. ζωον, ἢ τὸ ἑαυτοῦ σῶμα, μὴ φειδόμενος αὐτοῦ και κουχουμένου καὶ βασανιζομένου, ἀλλ᾽ ἐκδιδοὺς αὐτὸ κινδύνοις· καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, ἤγουν βασταζέτω ἐπὶ μνήμης τὴν ἀναίρεσιν ἑαυτοῦ. Διὰ τοῦ σταυροῦ γὰρ τὴν ἀναίρεσιν ἐδήλωσε, διότι τότε ἀναιρέσεως ἦν ὄργανον ὁ σταυρός· ἀεὶ προσδοκάτω τὴν σφαγὴν ἑαυτοῦ, πάντοτε έτοιμος ἔστω προς θάνατον, καὶ καθεκάστην ἀποθνησκέτω τῇ προαιρέσει. Καὶ ἑτέρως δὲ τὸ παρὸν ηρμηνεύσαμεν ῥητὸν ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ. Σκόπει δὲ, πῶς εἶ παν, Εί τις θέλει, κἂν ἀνὴρ, κἂν γυνή, κἂν ἄρχων, κἂν ἀρχόμενος· καὶ, ἐὰν θέλῃ· οὐδένα γὰρ ἄκοντα καταναγκάζει· ἵνα δὲ μὴ νομίσῃς, ὅτι τὸ κακῶς πάσχειν μόνον ἀρκεῖ· καὶ γὰρ καὶ λῃσταὶ καὶ τυμΕωρύχοι και γόητες καὶ ἄλλοι πονηροί πάσχουσι μυρία - προσέθηκεν, ὅτι καὶ ἀκολουθείτω μοι, δια δάσκων, ὅτι χρὴ μὴ μόνον τοιαῦτα πάσχειν, ἀλλὰ καὶ ἀκολουθεῖν αὐτῷ, τουτέστι, κατ' ίχνος βαίνειν τῆς πολιτείας αὐτοῦ. indignum me judicas qui moriar. Tu vero mibi considera eum qui paulo ante maxime beatus prædicatus est, nunc maxime increpatum, et ad correptionem sus audaciam, et ut intelligas quod Salvator non sit personarum acceptor; cum enim recte locutus est, beatum prædicavit illum; quando autem non recte, increpavit. Recte quidem locutus est in his quæ per revelationem divinitus accepit; non recte vero locutus est, in his quæ a seipso dixit. Vers. 24. Tunc-me. Marcus et Lucas aiunt etiam ad turbas et simpliciter ad omnes hæc illum dixisse ". Dixit autem hæc, confirmans non solum non esse indecens ut ipse moriatur, sed neque posse quempiam suum esse discipulum, nisi et ille moriatur pro honesto: Si quis, inquit, vult post me venire, sive sequi me tanquam discipulus et imitator, abneget semetipsum, dico sane sui ipsius voluntatem, voluptatum ac vitæ amorem, aut suum proprium corpus, non parcens illi laboranti et afflicto, sed exponat illud periculis; et tollat crucem suam, sive ferat in memoria suam mortem. Per crucem enim mortei significavit, quia tunc mortis instrumentum erat crux; semper sui ipsius cædem exspectet, semper að mortem paratus sit, et quotidie voluntate moriatur. Alio etiam modo præsens dictum interpretati sumus decimo nono capite. Vide autem quomodo dixerit: Si quis vult, sive vir, sive mulier, sive præsidens, sive cui alius præsidet, si velit: neminem enim invitum cogit. Ne putes autem quod mala pati solum sufficiat, nam et latrones et deprædatores ac magi, aliique pravi homines innumera mala patiuntur, addidit; Et sequatur me, docens non solum oportere talia pati, sed etiam se sequi, boc est per vestigia conversationis ipsius incedere. Vers. 25. Quisquis — eam. Dixit etiam hæc decimo nono capite: quære ergo ibi horum interpretationem. Marcus autem dixit: Propter me et Evange Ος — αὐτήν. Εἴρηκε ταῦτα καὶ ἐν τῷ ἐννεα - καιδεκάτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐν ἐκείνῳ τὴν τούτων ἐξήγησιν. Μάρκος δέ φησιν, Ενεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, τουτέστι, δι' ἐμὲ καὶ διὰ τὴν liunt ", hoc est propter me et meam doctriἐμὴν διδασκαλίαν. Τί γάρ – ζημιωθῇ; Αδύνατον μὲν ἕνα τινά τὸν κόσμον ὅλον κερδῆσαι· εἰ δὲ καὶ δυνατὸν ἦν, οὐδὲν ὄφελος. Τὰ μὲν γὰρ τοῦ κόσμου πάντα θνητά εἰσιν, ἡ δὲ ψυχὴ ἀθάνατος. Καὶ τούτων μὲν ἡ τέρω ψις πρόσκαιρος· ταύτη; δὲ ἡ κόλασις αἰώνιος. Εἶτα αύξει τὸν φόβον. Εἴωθε γὰρ ἐντεῦθεν μᾶλλον βελτιοῦν τοὺς ἀκροατά;. ” Marc. viii, 34; Luc. ix. 23. Καί, ante λέγω, mildit. Δ. nam. Vers. 26. Quid enim jacturam fecerit? Impossibile quidem est quempiam totum mundum lucrifacere; si tameu possibile foret, nulla esset utilitas. Siquidem omnia quæ mundi sunt, mortalia sunt, anima vero immortalis: et horum sane delectatio temporalis, illius vero supplicium sempiternum. Deinde auget et terrorem. Inde enim plc. ramque meliores reddere solet auditores. ** Marc. viii, 35. Variæ lectiones et notæ.

CAP. XVI. ΔΙΑ θανεῖν με ὑπὲρ τοῦ κόσμου· ἐπεὶ δὲ φρονείς moriar pro mundo: quia vero humana sapis, potius ἀνθρώπινα, ἀνάξιόν μου κρίνεις μᾶλλον τὴ ἀποθα γεῖν με. Συ δέ μοι βλέπε τὸν πρὸ μικρού μεγάλα μακαρι ζόμενον, νῦν μεγάλα ἐπιπληττόμενον, εἰς καταστο λήν τε τῆς παρρησίας αὐτοῦ, καὶ ἵνα μάθῃ; τὸ ἀπροσωπόληπτον τοῦ Σωτῆρος. Ὅτε μὲν γὰρ ὀρθῶς εἴρηκεν, ἐμακάρισεν αὐτόν· ὅτε δὲ οὐκ ὀρθῶς εἶπεν, ἐπέπληξε. Καὶ ὀρθῶς μὲν εἴρηκεν, ἐν οἷς ἀποκά λυψιν θεόθεν ἐδέξατο· οὐκ ἐρῶς δὲ εἶπεν, ἐν οἷς οίκοθεν ἐφθέγξατο. Τότε μοι. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασι καὶ πρὸς τὸν ὄχλον, καὶ ἁπλῶς πρὸς πάντας ταῦτα εἰπεῖν αὐτόν. Εἶπε δὲ ταῦτα βεβαιῶν, ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἔστιν ἀπρεπὲς τὸ ἀποθανεῖν αὐτόν, ἀλλ' οὐδὲ δύναταί τις εἶναι αὐτοῦ μαθητής, ἐὰν μὴ καὶ αὐτὸς ἀποθάνῃ ὑπὲρ τοῦ καλοῦ. Εἰ τις γάρ, φησὶ, θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ήγουν, ἀκολουθῆσαί μοι, ὡς μαθητὴς καὶ μιμητής, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν λέγω δή, τὸ ἑαυτοῦ θέλημα, τὸ φιλήδονος, το φιλό. ζωον, ἢ τὸ ἑαυτοῦ σῶμα, μὴ φειδόμενος αὐτοῦ και κουχουμένου καὶ βασανιζομένου, ἀλλ᾽ ἐκδιδοὺς αὐτὸ κινδύνοις· καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, ἤγουν βασταζέτω ἐπὶ μνήμης τὴν ἀναίρεσιν ἑαυτοῦ. Διὰ τοῦ σταυροῦ γὰρ τὴν ἀναίρεσιν ἐδήλωσε, διότι τότε ἀναιρέσεως ἦν ὄργανον ὁ σταυρός· ἀεὶ προσδοκάτω τὴν σφαγὴν ἑαυτοῦ, πάντοτε έτοιμος ἔστω προς θάνατον, καὶ καθεκάστην ἀποθνησκέτω τῇ προαιρέσει. Καὶ ἑτέρως δὲ τὸ παρὸν ηρμηνεύσαμεν ῥητὸν ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ. Σκόπει δὲ, πῶς εἶ παν, Εί τις θέλει, κἂν ἀνὴρ, κἂν γυνή, κἂν ἄρχων, κἂν ἀρχόμενος· καὶ, ἐὰν θέλῃ· οὐδένα γὰρ ἄκοντα καταναγκάζει· ἵνα δὲ μὴ νομίσῃς, ὅτι τὸ κακῶς πάσχειν μόνον ἀρκεῖ· καὶ γὰρ καὶ λῃσταὶ καὶ τυμΕωρύχοι και γόητες καὶ ἄλλοι πονηροί πάσχουσι μυρία - προσέθηκεν, ὅτι καὶ ἀκολουθείτω μοι, δια δάσκων, ὅτι χρὴ μὴ μόνον τοιαῦτα πάσχειν, ἀλλὰ καὶ ἀκολουθεῖν αὐτῷ, τουτέστι, κατ' ίχνος βαίνειν τῆς πολιτείας αὐτοῦ. indignum me judicas qui moriar. Tu vero mibi considera eum qui paulo ante maxime beatus prædicatus est, nunc maxime increpatum, et ad correptionem sus audaciam, et ut intelligas quod Salvator non sit personarum acceptor; cum enim recte locutus est, beatum prædicavit illum; quando autem non recte, increpavit. Recte quidem locutus est in his quæ per revelationem divinitus accepit; non recte vero locutus est, in his quæ a seipso dixit. Vers. 24. Tunc-me. Marcus et Lucas aiunt etiam ad turbas et simpliciter ad omnes hæc illum dixisse ". Dixit autem hæc, confirmans non solum non esse indecens ut ipse moriatur, sed neque posse quempiam suum esse discipulum, nisi et ille moriatur pro honesto: Si quis, inquit, vult post me venire, sive sequi me tanquam discipulus et imitator, abneget semetipsum, dico sane sui ipsius voluntatem, voluptatum ac vitæ amorem, aut suum proprium corpus, non parcens illi laboranti et afflicto, sed exponat illud periculis; et tollat crucem suam, sive ferat in memoria suam mortem. Per crucem enim mortei significavit, quia tunc mortis instrumentum erat crux; semper sui ipsius cædem exspectet, semper að mortem paratus sit, et quotidie voluntate moriatur. Alio etiam modo præsens dictum interpretati sumus decimo nono capite. Vide autem quomodo dixerit: Si quis vult, sive vir, sive mulier, sive præsidens, sive cui alius præsidet, si velit: neminem enim invitum cogit. Ne putes autem quod mala pati solum sufficiat, nam et latrones et deprædatores ac magi, aliique pravi homines innumera mala patiuntur, addidit; Et sequatur me, docens non solum oportere talia pati, sed etiam se sequi, boc est per vestigia conversationis ipsius incedere. Vers. 25. Quisquis — eam. Dixit etiam hæc decimo nono capite: quære ergo ibi horum interpretationem. Marcus autem dixit: Propter me et Evange Ος — αὐτήν. Εἴρηκε ταῦτα καὶ ἐν τῷ ἐννεα - καιδεκάτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐν ἐκείνῳ τὴν τούτων ἐξήγησιν. Μάρκος δέ φησιν, Ενεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, τουτέστι, δι' ἐμὲ καὶ διὰ τὴν liunt ", hoc est propter me et meam doctriἐμὴν διδασκαλίαν. Τί γάρ – ζημιωθῇ; Αδύνατον μὲν ἕνα τινά τὸν κόσμον ὅλον κερδῆσαι· εἰ δὲ καὶ δυνατὸν ἦν, οὐδὲν ὄφελος. Τὰ μὲν γὰρ τοῦ κόσμου πάντα θνητά εἰσιν, ἡ δὲ ψυχὴ ἀθάνατος. Καὶ τούτων μὲν ἡ τέρω ψις πρόσκαιρος· ταύτη; δὲ ἡ κόλασις αἰώνιος. Εἶτα αύξει τὸν φόβον. Εἴωθε γὰρ ἐντεῦθεν μᾶλλον βελτιοῦν τοὺς ἀκροατά;. ” Marc. viii, 34; Luc. ix. 23. Καί, ante λέγω, mildit. Δ. nam. Vers. 26. Quid enim jacturam fecerit? Impossibile quidem est quempiam totum mundum lucrifacere; si tameu possibile foret, nulla esset utilitas. Siquidem omnia quæ mundi sunt, mortalia sunt, anima vero immortalis: et horum sane delectatio temporalis, illius vero supplicium sempiternum. Deinde auget et terrorem. Inde enim plc. ramque meliores reddere solet auditores. ** Marc. viii, 35. Variæ lectiones et notæ.

CAP. XVI. ΔΙΑ θανεῖν με ὑπὲρ τοῦ κόσμου· ἐπεὶ δὲ φρονείς moriar pro mundo: quia vero humana sapis, potius ἀνθρώπινα, ἀνάξιόν μου κρίνεις μᾶλλον τὴ ἀποθα γεῖν με. Συ δέ μοι βλέπε τὸν πρὸ μικρού μεγάλα μακαρι ζόμενον, νῦν μεγάλα ἐπιπληττόμενον, εἰς καταστο λήν τε τῆς παρρησίας αὐτοῦ, καὶ ἵνα μάθῃ; τὸ ἀπροσωπόληπτον τοῦ Σωτῆρος. Ὅτε μὲν γὰρ ὀρθῶς εἴρηκεν, ἐμακάρισεν αὐτόν· ὅτε δὲ οὐκ ὀρθῶς εἶπεν, ἐπέπληξε. Καὶ ὀρθῶς μὲν εἴρηκεν, ἐν οἷς ἀποκά λυψιν θεόθεν ἐδέξατο· οὐκ ἐρῶς δὲ εἶπεν, ἐν οἷς οίκοθεν ἐφθέγξατο. Τότε μοι. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασι καὶ πρὸς τὸν ὄχλον, καὶ ἁπλῶς πρὸς πάντας ταῦτα εἰπεῖν αὐτόν. Εἶπε δὲ ταῦτα βεβαιῶν, ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἔστιν ἀπρεπὲς τὸ ἀποθανεῖν αὐτόν, ἀλλ' οὐδὲ δύναταί τις εἶναι αὐτοῦ μαθητής, ἐὰν μὴ καὶ αὐτὸς ἀποθάνῃ ὑπὲρ τοῦ καλοῦ. Εἰ τις γάρ, φησὶ, θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ήγουν, ἀκολουθῆσαί μοι, ὡς μαθητὴς καὶ μιμητής, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν λέγω δή, τὸ ἑαυτοῦ θέλημα, τὸ φιλήδονος, το φιλό. ζωον, ἢ τὸ ἑαυτοῦ σῶμα, μὴ φειδόμενος αὐτοῦ και κουχουμένου καὶ βασανιζομένου, ἀλλ᾽ ἐκδιδοὺς αὐτὸ κινδύνοις· καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, ἤγουν βασταζέτω ἐπὶ μνήμης τὴν ἀναίρεσιν ἑαυτοῦ. Διὰ τοῦ σταυροῦ γὰρ τὴν ἀναίρεσιν ἐδήλωσε, διότι τότε ἀναιρέσεως ἦν ὄργανον ὁ σταυρός· ἀεὶ προσδοκάτω τὴν σφαγὴν ἑαυτοῦ, πάντοτε έτοιμος ἔστω προς θάνατον, καὶ καθεκάστην ἀποθνησκέτω τῇ προαιρέσει. Καὶ ἑτέρως δὲ τὸ παρὸν ηρμηνεύσαμεν ῥητὸν ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ. Σκόπει δὲ, πῶς εἶ παν, Εί τις θέλει, κἂν ἀνὴρ, κἂν γυνή, κἂν ἄρχων, κἂν ἀρχόμενος· καὶ, ἐὰν θέλῃ· οὐδένα γὰρ ἄκοντα καταναγκάζει· ἵνα δὲ μὴ νομίσῃς, ὅτι τὸ κακῶς πάσχειν μόνον ἀρκεῖ· καὶ γὰρ καὶ λῃσταὶ καὶ τυμΕωρύχοι και γόητες καὶ ἄλλοι πονηροί πάσχουσι μυρία - προσέθηκεν, ὅτι καὶ ἀκολουθείτω μοι, δια δάσκων, ὅτι χρὴ μὴ μόνον τοιαῦτα πάσχειν, ἀλλὰ καὶ ἀκολουθεῖν αὐτῷ, τουτέστι, κατ' ίχνος βαίνειν τῆς πολιτείας αὐτοῦ. indignum me judicas qui moriar. Tu vero mibi considera eum qui paulo ante maxime beatus prædicatus est, nunc maxime increpatum, et ad correptionem sus audaciam, et ut intelligas quod Salvator non sit personarum acceptor; cum enim recte locutus est, beatum prædicavit illum; quando autem non recte, increpavit. Recte quidem locutus est in his quæ per revelationem divinitus accepit; non recte vero locutus est, in his quæ a seipso dixit. Vers. 24. Tunc-me. Marcus et Lucas aiunt etiam ad turbas et simpliciter ad omnes hæc illum dixisse ". Dixit autem hæc, confirmans non solum non esse indecens ut ipse moriatur, sed neque posse quempiam suum esse discipulum, nisi et ille moriatur pro honesto: Si quis, inquit, vult post me venire, sive sequi me tanquam discipulus et imitator, abneget semetipsum, dico sane sui ipsius voluntatem, voluptatum ac vitæ amorem, aut suum proprium corpus, non parcens illi laboranti et afflicto, sed exponat illud periculis; et tollat crucem suam, sive ferat in memoria suam mortem. Per crucem enim mortei significavit, quia tunc mortis instrumentum erat crux; semper sui ipsius cædem exspectet, semper að mortem paratus sit, et quotidie voluntate moriatur. Alio etiam modo præsens dictum interpretati sumus decimo nono capite. Vide autem quomodo dixerit: Si quis vult, sive vir, sive mulier, sive præsidens, sive cui alius præsidet, si velit: neminem enim invitum cogit. Ne putes autem quod mala pati solum sufficiat, nam et latrones et deprædatores ac magi, aliique pravi homines innumera mala patiuntur, addidit; Et sequatur me, docens non solum oportere talia pati, sed etiam se sequi, boc est per vestigia conversationis ipsius incedere. Vers. 25. Quisquis — eam. Dixit etiam hæc decimo nono capite: quære ergo ibi horum interpretationem. Marcus autem dixit: Propter me et Evange Ος — αὐτήν. Εἴρηκε ταῦτα καὶ ἐν τῷ ἐννεα - καιδεκάτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐν ἐκείνῳ τὴν τούτων ἐξήγησιν. Μάρκος δέ φησιν, Ενεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, τουτέστι, δι' ἐμὲ καὶ διὰ τὴν liunt ", hoc est propter me et meam doctriἐμὴν διδασκαλίαν. Τί γάρ – ζημιωθῇ; Αδύνατον μὲν ἕνα τινά τὸν κόσμον ὅλον κερδῆσαι· εἰ δὲ καὶ δυνατὸν ἦν, οὐδὲν ὄφελος. Τὰ μὲν γὰρ τοῦ κόσμου πάντα θνητά εἰσιν, ἡ δὲ ψυχὴ ἀθάνατος. Καὶ τούτων μὲν ἡ τέρω ψις πρόσκαιρος· ταύτη; δὲ ἡ κόλασις αἰώνιος. Εἶτα αύξει τὸν φόβον. Εἴωθε γὰρ ἐντεῦθεν μᾶλλον βελτιοῦν τοὺς ἀκροατά;. ” Marc. viii, 34; Luc. ix. 23. Καί, ante λέγω, mildit. Δ. nam. Vers. 26. Quid enim jacturam fecerit? Impossibile quidem est quempiam totum mundum lucrifacere; si tameu possibile foret, nulla esset utilitas. Siquidem omnia quæ mundi sunt, mortalia sunt, anima vero immortalis: et horum sane delectatio temporalis, illius vero supplicium sempiternum. Deinde auget et terrorem. Inde enim plc. ramque meliores reddere solet auditores. ** Marc. viii, 35. Variæ lectiones et notæ.

Vers. 26. Aut - sua? Si enim neque mundus totus correspondens est animæ rationali, quid dabit quispiam commutationis ut hanc ab æterno supplicio eripiat? Certe nihil. Omnibus itaque relictis, hujus curam habere solius oportet, cujus jactura est maxime mortalis, et ob quam perditam nulla potest dari commutatio. Ut autem discant quod segnibus non sine ultione erit sua segnities, neque sedulis præmlo carebit sua sedulitas, utque illi amplius terreantur, hi vere majorem accipiant consolationem, dicit: Vers. 97. Filius operatus est. Simul demonstravit quod eamdem habeat cum Patre gloriam. In gloria, inquit, patris sui. Quod si eamdem habet gloriam, ejusdem utique substantiae est et potentise ac divinitatis: quorum enim gloria est eadem, horum et cætera quoque sunt eadem. Vers.28. Amen—in regno suo. Postquam de seipso dixit, quod futurum est ut veniat in gloria cum satellitio ac comitatu et præmissione angelorum, cognito quod discipuli de hoc sermone diffiderent confirmat illum, praemittens (cc), quod non multo post quidam se visuri essent in gloria; hanc enim regnum nunc vocavit. Significabatautem suæ transformationis splendorem, quem post breve tempus demonstraturus erat Petro, Jacobo et Juanni: nam de his dixit: Sunt quidam hic stantes. Regnum autem suum sive gloriam suam, splendorem illum nomilavit, cum quo postmodum descensurus est, quando reddet unicuique juxta id quod operatus est. Venientem vero dixit, hoc est apparentem. Ἡ αὐτοῦ; Εἰ γὰρ οὐδ' & σύμπας κόσμος άντ. ἀξιό; ἐστι ψυχῆς λογικῆς, τί δώσει τις αντάλλαγμα, ὥστε ταύτην ἐξελέσθαι τῆς αἰωνίου κολάσεως; Ον τως οὐδέν. Λοιπὸν οὖν χρή, πάντων ἀφεμένους τῶν ἄλλων, ταύτης ἐπιμελεῖσθαι μόνης, ἧς ἡ ζημίσ καιριωτάτη, καὶ ἧς ἀπολομένης, οὐκ ἔστι δοῦναι ἀντάλλαγμα. Ἵνα δὲ μάθοιεν, ὅτι οὔτε τοῖς βαθύ μοις ατιμώρητον ἔσται τὸ ῥαθυμον, οὔτε τοῖς σπου δαίοις ἀγέραστον τὸ σπουδαῖον, καὶ ἵνα ἐπὶ πλέον ἐκεῖνοι μὲν φοβηθῶσιν, οὗτοι δὲ παρηγορηθῶσι, φησί - Μέλλει — κατὰ τὴν πράξιν αὐτοῦ. ᾿Αμπ ἐν "Αμα έφηνε, καὶ ὅτι τῆς αὐτῆς τῷ Πατρὶ δόξης ἐστίν. Εν τῇ δόξῃ γὰρ, φησί, τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ. Εἰ δὲ τῆς αὐτῆς δόξης ἐστὶ τῆς αὐτῆς ἄρα καὶ οὐσίας ἐστὶ, καὶ δυνάμεως, καὶ θεότητος. ἂν γὰρ δόξα ἡ αὐτή, τούτων ἄρα καὶ τἆλλα τὰ αὐτά. Ἀμὴν ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ ἑαυτοῦ, ὅτι μέλλει ἔρχεσθαι ἐν δόξῃ μετὰ δορυφορίας καὶ προπομπῆς τῶν ἀγγέλων, καὶ γνοὺς τοὺς μαθη τὰς δυσπιστοῦντας τῷ τοιούτῳ λόγῳ, βεβαιοί τοῦτον, προστιθείς, ὅτι οὐκ εἰς μακράν τινες αὐτῶν ὄψονται τὴν δόξαν αὐτοῦ. Ταύτην γὰρ νῦν ὠνόμασε βασιλείαν. Ἐδήλου δὲ τὴν λαμπρότητα τῆς μεταμορφώσεως αὐτοῦ, ἦν μετὰ καιρὸν ὀλίγον ἔμελλεν ὑποδείξαι Πέτρῳ, καὶ Ἰακώβῳ, καὶ Ἰωάννη. Περὶ τούτων γὰρ εἶπεν, ὅτι Εισί τινες τῶν ὧδε ἱστώτων. Βασιλείαν δὲ αὐτοῦ, ήγουν, δόξαν, τὴν λαμπρότητα ταύτην ὠνόμασεν, ὡς οὖσαν προμήνυμα καὶ παράδειγμα τῆς λαμπρότητος ἐκείνης, μεθ᾽ ἧς μέλλει κατελθεῖν ὕστερον, ὅτι ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὴν πράξιν αὐτοῦ. Ερχόμενον δὲ εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, Φαινόμενον. ΚΕΦ. ΛΔ'. Περὶ τῆς μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ. Καὶ μεθ' · αὐτοῦ. Λουκᾶς δὲ Μετὰ ὀκτώ φησιν, οὐκ ἐναντιολογῶν. Οὗτος μὲν γὰρ συνηρίθμησε καὶ αὐτὰς τὰς ἡμέρας, καθ' ήν τε τὰ ῥηθέντα εἶπε τοῖς μαθηταῖς ὁ Χριστὸς, καὶ καθ᾽ ἦν τούτους παρέλαβε - Ματθαῖος δὲ, καὶ ἀμφοτέρας ταύτας παραλιπών, τὰς μεταξύ μόνας ἀπηριθμήσατο. Διατί δὲ μόνους τοὺς τρεῖς τούτους παραλαμβάνει, καὶ οὐ νῦν μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλάκις, ὡς προϊόντες εὑρήσομεν; Διότι τῶν ἄλλων μαθητῶν ὑπερεῖχον οὗται· Πέτρος μὲν, ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖν αὐτὸν, διὰ θερμότητα πίστεως - Ἰωάννης δὲ, ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖσθαι ὑπ' αὐτοῦ, δι' ὑπερβολὴν ἀρετῶν· Ἰάκωβος δὲ, ἀπὸ τοῦ σφόδρα βαρὺς εἶναι τοῖς Ἰουδαίοις, [ὡς καὶ τὸν Ηρώδην, ὕστερον ἀνελόντα τοῦτον, χάριν μεγίστην απο νείμαι τοῖς Ἰουδαίοις.] CAP. XXXIV. De transformatione Christi. CAP. XVII. Vers. 1. Et post· ejus. Lucas autem dixit: Post octo r, nec tamen contrarius est. Siquidem annumeravit ille et duos dies alios, hunc videlicet quo predicta locutus est Jesus discipulis, et eum quo illos assumpsit; Matthæus vero utroque praetermisso, medios tantum enumeravit. Quare autem solos hos tres assumpsit, non modo tantum, sed et alias frequentius, sicut in progressu inveniemus? Quia cæteris discipulis præstantiores erant: Petrus quidem eo quod valde diligeret eum, propter fdei fervorem; Joannes vero quia plurimum. diligebatur ab illo, propter virtutum excellentiam; Ὁ Jacobus autem quia gravis admodum erat Judais, in tantum ut Herodes occiso illo maximam præstiterit gratiam Judæis. Vide autem quomodo Matthæus non occultaverit illos qui sibi præpositi sunt. lloc autem cl Joannes plerisque in locis facit, præcipua Petri enof Luc. 15, 98. Περὶ αὐτοῦ, Α. Μόνους τούτους τοὺς τρεῖς. Α. Σκόπει δὲ, πῶς ὁ Ματθαῖος οὐκ ἀπεκρύψατο τους προτιμηθέντας αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ καὶ Ἰωάννης πολ λαχοῦ ποιεῖ, τὰ ἐξαίρετα τοῦ Πέτρου εγκώμια φιλα Varia lectiones et nola. Inclusa exciderant ex codice B. ob repetitu:n Ἰουδαίοις. (c) Pramittens. Addens. Forte legit προτιθείς. Aut siglam invenit πρτ:θείς, quæ προτιθείς notat.

Vers. 26. Aut - sua? Si enim neque mundus totus correspondens est animæ rationali, quid dabit quispiam commutationis ut hanc ab æterno supplicio eripiat? Certe nihil. Omnibus itaque relictis, hujus curam habere solius oportet, cujus jactura est maxime mortalis, et ob quam perditam nulla potest dari commutatio. Ut autem discant quod segnibus non sine ultione erit sua segnities, neque sedulis præmlo carebit sua sedulitas, utque illi amplius terreantur, hi vere majorem accipiant consolationem, dicit: Vers. 97. Filius operatus est. Simul demonstravit quod eamdem habeat cum Patre gloriam. In gloria, inquit, patris sui. Quod si eamdem habet gloriam, ejusdem utique substantiae est et potentise ac divinitatis: quorum enim gloria est eadem, horum et cætera quoque sunt eadem. Vers.28. Amen—in regno suo. Postquam de seipso dixit, quod futurum est ut veniat in gloria cum satellitio ac comitatu et præmissione angelorum, cognito quod discipuli de hoc sermone diffiderent confirmat illum, praemittens (cc), quod non multo post quidam se visuri essent in gloria; hanc enim regnum nunc vocavit. Significabatautem suæ transformationis splendorem, quem post breve tempus demonstraturus erat Petro, Jacobo et Juanni: nam de his dixit: Sunt quidam hic stantes. Regnum autem suum sive gloriam suam, splendorem illum nomilavit, cum quo postmodum descensurus est, quando reddet unicuique juxta id quod operatus est. Venientem vero dixit, hoc est apparentem. Ἡ αὐτοῦ; Εἰ γὰρ οὐδ' & σύμπας κόσμος άντ. ἀξιό; ἐστι ψυχῆς λογικῆς, τί δώσει τις αντάλλαγμα, ὥστε ταύτην ἐξελέσθαι τῆς αἰωνίου κολάσεως; Ον τως οὐδέν. Λοιπὸν οὖν χρή, πάντων ἀφεμένους τῶν ἄλλων, ταύτης ἐπιμελεῖσθαι μόνης, ἧς ἡ ζημίσ καιριωτάτη, καὶ ἧς ἀπολομένης, οὐκ ἔστι δοῦναι ἀντάλλαγμα. Ἵνα δὲ μάθοιεν, ὅτι οὔτε τοῖς βαθύ μοις ατιμώρητον ἔσται τὸ ῥαθυμον, οὔτε τοῖς σπου δαίοις ἀγέραστον τὸ σπουδαῖον, καὶ ἵνα ἐπὶ πλέον ἐκεῖνοι μὲν φοβηθῶσιν, οὗτοι δὲ παρηγορηθῶσι, φησί - Μέλλει — κατὰ τὴν πράξιν αὐτοῦ. ᾿Αμπ ἐν "Αμα έφηνε, καὶ ὅτι τῆς αὐτῆς τῷ Πατρὶ δόξης ἐστίν. Εν τῇ δόξῃ γὰρ, φησί, τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ. Εἰ δὲ τῆς αὐτῆς δόξης ἐστὶ τῆς αὐτῆς ἄρα καὶ οὐσίας ἐστὶ, καὶ δυνάμεως, καὶ θεότητος. ἂν γὰρ δόξα ἡ αὐτή, τούτων ἄρα καὶ τἆλλα τὰ αὐτά. Ἀμὴν ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ ἑαυτοῦ, ὅτι μέλλει ἔρχεσθαι ἐν δόξῃ μετὰ δορυφορίας καὶ προπομπῆς τῶν ἀγγέλων, καὶ γνοὺς τοὺς μαθη τὰς δυσπιστοῦντας τῷ τοιούτῳ λόγῳ, βεβαιοί τοῦτον, προστιθείς, ὅτι οὐκ εἰς μακράν τινες αὐτῶν ὄψονται τὴν δόξαν αὐτοῦ. Ταύτην γὰρ νῦν ὠνόμασε βασιλείαν. Ἐδήλου δὲ τὴν λαμπρότητα τῆς μεταμορφώσεως αὐτοῦ, ἦν μετὰ καιρὸν ὀλίγον ἔμελλεν ὑποδείξαι Πέτρῳ, καὶ Ἰακώβῳ, καὶ Ἰωάννη. Περὶ τούτων γὰρ εἶπεν, ὅτι Εισί τινες τῶν ὧδε ἱστώτων. Βασιλείαν δὲ αὐτοῦ, ήγουν, δόξαν, τὴν λαμπρότητα ταύτην ὠνόμασεν, ὡς οὖσαν προμήνυμα καὶ παράδειγμα τῆς λαμπρότητος ἐκείνης, μεθ᾽ ἧς μέλλει κατελθεῖν ὕστερον, ὅτι ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὴν πράξιν αὐτοῦ. Ερχόμενον δὲ εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, Φαινόμενον. ΚΕΦ. ΛΔ'. Περὶ τῆς μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ. Καὶ μεθ' · αὐτοῦ. Λουκᾶς δὲ Μετὰ ὀκτώ φησιν, οὐκ ἐναντιολογῶν. Οὗτος μὲν γὰρ συνηρίθμησε καὶ αὐτὰς τὰς ἡμέρας, καθ' ήν τε τὰ ῥηθέντα εἶπε τοῖς μαθηταῖς ὁ Χριστὸς, καὶ καθ᾽ ἦν τούτους παρέλαβε - Ματθαῖος δὲ, καὶ ἀμφοτέρας ταύτας παραλιπών, τὰς μεταξύ μόνας ἀπηριθμήσατο. Διατί δὲ μόνους τοὺς τρεῖς τούτους παραλαμβάνει, καὶ οὐ νῦν μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλάκις, ὡς προϊόντες εὑρήσομεν; Διότι τῶν ἄλλων μαθητῶν ὑπερεῖχον οὗται· Πέτρος μὲν, ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖν αὐτὸν, διὰ θερμότητα πίστεως - Ἰωάννης δὲ, ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖσθαι ὑπ' αὐτοῦ, δι' ὑπερβολὴν ἀρετῶν· Ἰάκωβος δὲ, ἀπὸ τοῦ σφόδρα βαρὺς εἶναι τοῖς Ἰουδαίοις, [ὡς καὶ τὸν Ηρώδην, ὕστερον ἀνελόντα τοῦτον, χάριν μεγίστην απο νείμαι τοῖς Ἰουδαίοις.] CAP. XXXIV. De transformatione Christi. CAP. XVII. Vers. 1. Et post· ejus. Lucas autem dixit: Post octo r, nec tamen contrarius est. Siquidem annumeravit ille et duos dies alios, hunc videlicet quo predicta locutus est Jesus discipulis, et eum quo illos assumpsit; Matthæus vero utroque praetermisso, medios tantum enumeravit. Quare autem solos hos tres assumpsit, non modo tantum, sed et alias frequentius, sicut in progressu inveniemus? Quia cæteris discipulis præstantiores erant: Petrus quidem eo quod valde diligeret eum, propter fdei fervorem; Joannes vero quia plurimum. diligebatur ab illo, propter virtutum excellentiam; Ὁ Jacobus autem quia gravis admodum erat Judais, in tantum ut Herodes occiso illo maximam præstiterit gratiam Judæis. Vide autem quomodo Matthæus non occultaverit illos qui sibi præpositi sunt. lloc autem cl Joannes plerisque in locis facit, præcipua Petri enof Luc. 15, 98. Περὶ αὐτοῦ, Α. Μόνους τούτους τοὺς τρεῖς. Α. Σκόπει δὲ, πῶς ὁ Ματθαῖος οὐκ ἀπεκρύψατο τους προτιμηθέντας αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ καὶ Ἰωάννης πολ λαχοῦ ποιεῖ, τὰ ἐξαίρετα τοῦ Πέτρου εγκώμια φιλα Varia lectiones et nola. Inclusa exciderant ex codice B. ob repetitu:n Ἰουδαίοις. (c) Pramittens. Addens. Forte legit προτιθείς. Aut siglam invenit πρτ:θείς, quæ προτιθείς notat.

Vers. 26. Aut - sua? Si enim neque mundus totus correspondens est animæ rationali, quid dabit quispiam commutationis ut hanc ab æterno supplicio eripiat? Certe nihil. Omnibus itaque relictis, hujus curam habere solius oportet, cujus jactura est maxime mortalis, et ob quam perditam nulla potest dari commutatio. Ut autem discant quod segnibus non sine ultione erit sua segnities, neque sedulis præmlo carebit sua sedulitas, utque illi amplius terreantur, hi vere majorem accipiant consolationem, dicit: Vers. 97. Filius operatus est. Simul demonstravit quod eamdem habeat cum Patre gloriam. In gloria, inquit, patris sui. Quod si eamdem habet gloriam, ejusdem utique substantiae est et potentise ac divinitatis: quorum enim gloria est eadem, horum et cætera quoque sunt eadem. Vers.28. Amen—in regno suo. Postquam de seipso dixit, quod futurum est ut veniat in gloria cum satellitio ac comitatu et præmissione angelorum, cognito quod discipuli de hoc sermone diffiderent confirmat illum, praemittens (cc), quod non multo post quidam se visuri essent in gloria; hanc enim regnum nunc vocavit. Significabatautem suæ transformationis splendorem, quem post breve tempus demonstraturus erat Petro, Jacobo et Juanni: nam de his dixit: Sunt quidam hic stantes. Regnum autem suum sive gloriam suam, splendorem illum nomilavit, cum quo postmodum descensurus est, quando reddet unicuique juxta id quod operatus est. Venientem vero dixit, hoc est apparentem. Ἡ αὐτοῦ; Εἰ γὰρ οὐδ' & σύμπας κόσμος άντ. ἀξιό; ἐστι ψυχῆς λογικῆς, τί δώσει τις αντάλλαγμα, ὥστε ταύτην ἐξελέσθαι τῆς αἰωνίου κολάσεως; Ον τως οὐδέν. Λοιπὸν οὖν χρή, πάντων ἀφεμένους τῶν ἄλλων, ταύτης ἐπιμελεῖσθαι μόνης, ἧς ἡ ζημίσ καιριωτάτη, καὶ ἧς ἀπολομένης, οὐκ ἔστι δοῦναι ἀντάλλαγμα. Ἵνα δὲ μάθοιεν, ὅτι οὔτε τοῖς βαθύ μοις ατιμώρητον ἔσται τὸ ῥαθυμον, οὔτε τοῖς σπου δαίοις ἀγέραστον τὸ σπουδαῖον, καὶ ἵνα ἐπὶ πλέον ἐκεῖνοι μὲν φοβηθῶσιν, οὗτοι δὲ παρηγορηθῶσι, φησί - Μέλλει — κατὰ τὴν πράξιν αὐτοῦ. ᾿Αμπ ἐν "Αμα έφηνε, καὶ ὅτι τῆς αὐτῆς τῷ Πατρὶ δόξης ἐστίν. Εν τῇ δόξῃ γὰρ, φησί, τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ. Εἰ δὲ τῆς αὐτῆς δόξης ἐστὶ τῆς αὐτῆς ἄρα καὶ οὐσίας ἐστὶ, καὶ δυνάμεως, καὶ θεότητος. ἂν γὰρ δόξα ἡ αὐτή, τούτων ἄρα καὶ τἆλλα τὰ αὐτά. Ἀμὴν ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ ἑαυτοῦ, ὅτι μέλλει ἔρχεσθαι ἐν δόξῃ μετὰ δορυφορίας καὶ προπομπῆς τῶν ἀγγέλων, καὶ γνοὺς τοὺς μαθη τὰς δυσπιστοῦντας τῷ τοιούτῳ λόγῳ, βεβαιοί τοῦτον, προστιθείς, ὅτι οὐκ εἰς μακράν τινες αὐτῶν ὄψονται τὴν δόξαν αὐτοῦ. Ταύτην γὰρ νῦν ὠνόμασε βασιλείαν. Ἐδήλου δὲ τὴν λαμπρότητα τῆς μεταμορφώσεως αὐτοῦ, ἦν μετὰ καιρὸν ὀλίγον ἔμελλεν ὑποδείξαι Πέτρῳ, καὶ Ἰακώβῳ, καὶ Ἰωάννη. Περὶ τούτων γὰρ εἶπεν, ὅτι Εισί τινες τῶν ὧδε ἱστώτων. Βασιλείαν δὲ αὐτοῦ, ήγουν, δόξαν, τὴν λαμπρότητα ταύτην ὠνόμασεν, ὡς οὖσαν προμήνυμα καὶ παράδειγμα τῆς λαμπρότητος ἐκείνης, μεθ᾽ ἧς μέλλει κατελθεῖν ὕστερον, ὅτι ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὴν πράξιν αὐτοῦ. Ερχόμενον δὲ εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, Φαινόμενον. ΚΕΦ. ΛΔ'. Περὶ τῆς μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ. Καὶ μεθ' · αὐτοῦ. Λουκᾶς δὲ Μετὰ ὀκτώ φησιν, οὐκ ἐναντιολογῶν. Οὗτος μὲν γὰρ συνηρίθμησε καὶ αὐτὰς τὰς ἡμέρας, καθ' ήν τε τὰ ῥηθέντα εἶπε τοῖς μαθηταῖς ὁ Χριστὸς, καὶ καθ᾽ ἦν τούτους παρέλαβε - Ματθαῖος δὲ, καὶ ἀμφοτέρας ταύτας παραλιπών, τὰς μεταξύ μόνας ἀπηριθμήσατο. Διατί δὲ μόνους τοὺς τρεῖς τούτους παραλαμβάνει, καὶ οὐ νῦν μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλάκις, ὡς προϊόντες εὑρήσομεν; Διότι τῶν ἄλλων μαθητῶν ὑπερεῖχον οὗται· Πέτρος μὲν, ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖν αὐτὸν, διὰ θερμότητα πίστεως - Ἰωάννης δὲ, ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖσθαι ὑπ' αὐτοῦ, δι' ὑπερβολὴν ἀρετῶν· Ἰάκωβος δὲ, ἀπὸ τοῦ σφόδρα βαρὺς εἶναι τοῖς Ἰουδαίοις, [ὡς καὶ τὸν Ηρώδην, ὕστερον ἀνελόντα τοῦτον, χάριν μεγίστην απο νείμαι τοῖς Ἰουδαίοις.] CAP. XXXIV. De transformatione Christi. CAP. XVII. Vers. 1. Et post· ejus. Lucas autem dixit: Post octo r, nec tamen contrarius est. Siquidem annumeravit ille et duos dies alios, hunc videlicet quo predicta locutus est Jesus discipulis, et eum quo illos assumpsit; Matthæus vero utroque praetermisso, medios tantum enumeravit. Quare autem solos hos tres assumpsit, non modo tantum, sed et alias frequentius, sicut in progressu inveniemus? Quia cæteris discipulis præstantiores erant: Petrus quidem eo quod valde diligeret eum, propter fdei fervorem; Joannes vero quia plurimum. diligebatur ab illo, propter virtutum excellentiam; Ὁ Jacobus autem quia gravis admodum erat Judais, in tantum ut Herodes occiso illo maximam præstiterit gratiam Judæis. Vide autem quomodo Matthæus non occultaverit illos qui sibi præpositi sunt. lloc autem cl Joannes plerisque in locis facit, præcipua Petri enof Luc. 15, 98. Περὶ αὐτοῦ, Α. Μόνους τούτους τοὺς τρεῖς. Α. Σκόπει δὲ, πῶς ὁ Ματθαῖος οὐκ ἀπεκρύψατο τους προτιμηθέντας αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ καὶ Ἰωάννης πολ λαχοῦ ποιεῖ, τὰ ἐξαίρετα τοῦ Πέτρου εγκώμια φιλα Varia lectiones et nola. Inclusa exciderant ex codice B. ob repetitu:n Ἰουδαίοις. (c) Pramittens. Addens. Forte legit προτιθείς. Aut siglam invenit πρτ:θείς, quæ προτιθείς notat.

Vers. 26. Aut - sua? Si enim neque mundus totus correspondens est animæ rationali, quid dabit quispiam commutationis ut hanc ab æterno supplicio eripiat? Certe nihil. Omnibus itaque relictis, hujus curam habere solius oportet, cujus jactura est maxime mortalis, et ob quam perditam nulla potest dari commutatio. Ut autem discant quod segnibus non sine ultione erit sua segnities, neque sedulis præmlo carebit sua sedulitas, utque illi amplius terreantur, hi vere majorem accipiant consolationem, dicit: Vers. 97. Filius operatus est. Simul demonstravit quod eamdem habeat cum Patre gloriam. In gloria, inquit, patris sui. Quod si eamdem habet gloriam, ejusdem utique substantiae est et potentise ac divinitatis: quorum enim gloria est eadem, horum et cætera quoque sunt eadem. Vers.28. Amen—in regno suo. Postquam de seipso dixit, quod futurum est ut veniat in gloria cum satellitio ac comitatu et præmissione angelorum, cognito quod discipuli de hoc sermone diffiderent confirmat illum, praemittens (cc), quod non multo post quidam se visuri essent in gloria; hanc enim regnum nunc vocavit. Significabatautem suæ transformationis splendorem, quem post breve tempus demonstraturus erat Petro, Jacobo et Juanni: nam de his dixit: Sunt quidam hic stantes. Regnum autem suum sive gloriam suam, splendorem illum nomilavit, cum quo postmodum descensurus est, quando reddet unicuique juxta id quod operatus est. Venientem vero dixit, hoc est apparentem. Ἡ αὐτοῦ; Εἰ γὰρ οὐδ' & σύμπας κόσμος άντ. ἀξιό; ἐστι ψυχῆς λογικῆς, τί δώσει τις αντάλλαγμα, ὥστε ταύτην ἐξελέσθαι τῆς αἰωνίου κολάσεως; Ον τως οὐδέν. Λοιπὸν οὖν χρή, πάντων ἀφεμένους τῶν ἄλλων, ταύτης ἐπιμελεῖσθαι μόνης, ἧς ἡ ζημίσ καιριωτάτη, καὶ ἧς ἀπολομένης, οὐκ ἔστι δοῦναι ἀντάλλαγμα. Ἵνα δὲ μάθοιεν, ὅτι οὔτε τοῖς βαθύ μοις ατιμώρητον ἔσται τὸ ῥαθυμον, οὔτε τοῖς σπου δαίοις ἀγέραστον τὸ σπουδαῖον, καὶ ἵνα ἐπὶ πλέον ἐκεῖνοι μὲν φοβηθῶσιν, οὗτοι δὲ παρηγορηθῶσι, φησί - Μέλλει — κατὰ τὴν πράξιν αὐτοῦ. ᾿Αμπ ἐν "Αμα έφηνε, καὶ ὅτι τῆς αὐτῆς τῷ Πατρὶ δόξης ἐστίν. Εν τῇ δόξῃ γὰρ, φησί, τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ. Εἰ δὲ τῆς αὐτῆς δόξης ἐστὶ τῆς αὐτῆς ἄρα καὶ οὐσίας ἐστὶ, καὶ δυνάμεως, καὶ θεότητος. ἂν γὰρ δόξα ἡ αὐτή, τούτων ἄρα καὶ τἆλλα τὰ αὐτά. Ἀμὴν ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ ἑαυτοῦ, ὅτι μέλλει ἔρχεσθαι ἐν δόξῃ μετὰ δορυφορίας καὶ προπομπῆς τῶν ἀγγέλων, καὶ γνοὺς τοὺς μαθη τὰς δυσπιστοῦντας τῷ τοιούτῳ λόγῳ, βεβαιοί τοῦτον, προστιθείς, ὅτι οὐκ εἰς μακράν τινες αὐτῶν ὄψονται τὴν δόξαν αὐτοῦ. Ταύτην γὰρ νῦν ὠνόμασε βασιλείαν. Ἐδήλου δὲ τὴν λαμπρότητα τῆς μεταμορφώσεως αὐτοῦ, ἦν μετὰ καιρὸν ὀλίγον ἔμελλεν ὑποδείξαι Πέτρῳ, καὶ Ἰακώβῳ, καὶ Ἰωάννη. Περὶ τούτων γὰρ εἶπεν, ὅτι Εισί τινες τῶν ὧδε ἱστώτων. Βασιλείαν δὲ αὐτοῦ, ήγουν, δόξαν, τὴν λαμπρότητα ταύτην ὠνόμασεν, ὡς οὖσαν προμήνυμα καὶ παράδειγμα τῆς λαμπρότητος ἐκείνης, μεθ᾽ ἧς μέλλει κατελθεῖν ὕστερον, ὅτι ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὴν πράξιν αὐτοῦ. Ερχόμενον δὲ εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, Φαινόμενον. ΚΕΦ. ΛΔ'. Περὶ τῆς μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ. Καὶ μεθ' · αὐτοῦ. Λουκᾶς δὲ Μετὰ ὀκτώ φησιν, οὐκ ἐναντιολογῶν. Οὗτος μὲν γὰρ συνηρίθμησε καὶ αὐτὰς τὰς ἡμέρας, καθ' ήν τε τὰ ῥηθέντα εἶπε τοῖς μαθηταῖς ὁ Χριστὸς, καὶ καθ᾽ ἦν τούτους παρέλαβε - Ματθαῖος δὲ, καὶ ἀμφοτέρας ταύτας παραλιπών, τὰς μεταξύ μόνας ἀπηριθμήσατο. Διατί δὲ μόνους τοὺς τρεῖς τούτους παραλαμβάνει, καὶ οὐ νῦν μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλάκις, ὡς προϊόντες εὑρήσομεν; Διότι τῶν ἄλλων μαθητῶν ὑπερεῖχον οὗται· Πέτρος μὲν, ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖν αὐτὸν, διὰ θερμότητα πίστεως - Ἰωάννης δὲ, ἀπὸ τοῦ σφόδρα φιλεῖσθαι ὑπ' αὐτοῦ, δι' ὑπερβολὴν ἀρετῶν· Ἰάκωβος δὲ, ἀπὸ τοῦ σφόδρα βαρὺς εἶναι τοῖς Ἰουδαίοις, [ὡς καὶ τὸν Ηρώδην, ὕστερον ἀνελόντα τοῦτον, χάριν μεγίστην απο νείμαι τοῖς Ἰουδαίοις.] CAP. XXXIV. De transformatione Christi. CAP. XVII. Vers. 1. Et post· ejus. Lucas autem dixit: Post octo r, nec tamen contrarius est. Siquidem annumeravit ille et duos dies alios, hunc videlicet quo predicta locutus est Jesus discipulis, et eum quo illos assumpsit; Matthæus vero utroque praetermisso, medios tantum enumeravit. Quare autem solos hos tres assumpsit, non modo tantum, sed et alias frequentius, sicut in progressu inveniemus? Quia cæteris discipulis præstantiores erant: Petrus quidem eo quod valde diligeret eum, propter fdei fervorem; Joannes vero quia plurimum. diligebatur ab illo, propter virtutum excellentiam; Ὁ Jacobus autem quia gravis admodum erat Judais, in tantum ut Herodes occiso illo maximam præstiterit gratiam Judæis. Vide autem quomodo Matthæus non occultaverit illos qui sibi præpositi sunt. lloc autem cl Joannes plerisque in locis facit, præcipua Petri enof Luc. 15, 98. Περὶ αὐτοῦ, Α. Μόνους τούτους τοὺς τρεῖς. Α. Σκόπει δὲ, πῶς ὁ Ματθαῖος οὐκ ἀπεκρύψατο τους προτιμηθέντας αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ καὶ Ἰωάννης πολ λαχοῦ ποιεῖ, τὰ ἐξαίρετα τοῦ Πέτρου εγκώμια φιλα Varia lectiones et nola. Inclusa exciderant ex codice B. ob repetitu:n Ἰουδαίοις. (c) Pramittens. Addens. Forte legit προτιθείς. Aut siglam invenit πρτ:θείς, quæ προτιθείς notat.

ληθῶς ἀναγράφων, φθόνου γὰρ ἐκτὸς ἦν ὁ τῶν ἀποστόλων χορός. Διατί δὲ, εἰπὼν ὁ Χριστός, Εισί τινες τῶν ὧδε ἑστώτων, ἀπεκρύψατο τὰ τούτων ὀνόματα; Διὰ τὸ μὴ λυπῆσαι τοὺς ἄλλου;· καὶ γὰρ ἤλγησαν ἂν, δόξαντες ὡς ἀνάξιοι παροράσθαι. Καὶ κατιδίαν. Ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι, παραλαβὼν αὐτοὺς, ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι. Καὶ - φῶς. Αναφέρει μὲν αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψη λιν, ἵνα γένηται πᾶσι τοῖς ἄλλοις ἀθέατος. Διὰ τοῦτο γὰρ προσέθηκεν, ὅτι κατιδίαν. Οὐδὲν γὰρ ἐποίει πρὸς φιλοτιμίαν, ἀλλὰ πάντα κατὰ χρείαν. Αμπ δὲ καὶ, ἵνα μάθωμεν, ὅτι χρὴ ὑπεραρθῆναι της γεηρές χθαμαλότητος τὸν μέλλοντα θεωρίας θείας ἀξιωθῆναι. σ Μετεμορφώθη δὲ, μείναντος μὲν τοῦ σώματος ἐπὶ τοῦ οἰκείου σχήματος τῆς θεϊκῆς δὲ λαμπρότητος μικρόν τι παραγυμνωθείσης, καὶ καταλαμπρυνάσης τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ τὸ εἶδος τούτου μεταβαλούσης ἐπὶ τὸ θεοειδέστερον. Εμπροσθεν δὲ αὐτῶν, ἵνα βλέποντες, πως μετεμορφώθη, μὴ ὑπολάβωσιν ἕτερον αὐτὸν εἶναι, καὶ ἵνα μάθωσι, πῶς οὕτω ῥᾷον, ὁ θέλει, δύναται. Ελαμψε δὲ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, διότι οὕτως ἔδοξεν αὐτοῖς. Ἡ γὰρ λαμπρότης ἐκείνη ὑπὲρ τὸν ἥλιον ἦν, καὶ θεία τις καὶ ἀπόρρητος. Τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκά, ὡς τὸ φῶς, διαδοθείσης καὶ εἰς αὐτὰ τῆς φωτοχυσίας. Εἴ τις οὖν καὶ ἡμῶν ἢ ἀγαπήσει τὸν Ἰησοῦν, ὡς Πέτρος, ἢ ἀγαπηθῇ παρ' αὐτοῦ, ὡς Ιωάννης, ή βαρὺς γένηται κατὰ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, ὡς Ἰάκωβος, ἐχθροὶ δὲ τούτου καὶ μᾶλλον οἱ δαίμονες· ἀναχθής σεται ὑπ' αὐτοῦ εἰς ὄρος ὑψηλὸν, ήγουν, εἰς ύψος γνώσεως, καὶ θεωρήσει τὴν δίξαν αὐτοῦ, καθόσον ἐφικτὸν ἀνθρώπῳ, λέγω δή, τὰ τοῖς πολλοῖς ἀπο κεκρυμμένα καὶ ἀθέατα μυστήρια. Οὐκ ἄκαιρον δὲ εἰπεῖν πρόσωπα μὲν τοῦ Ἰησοῦ τὴν γνῶσιν τῶν λόγων αὐτοῦ, ἱμάτια δι αὐτοῦ τὰς λέξεις τῶν λόγων αὐτοῦ, ἂς ἡ ἐγκεκρυμ μένη τούτοις γνῶσις περιβέβληται, ὡς ἱμάτια καὶ ὄψεται τὸ μὲν τοιοῦτον πρόσωπον αὐτοῦ λάμπον καὶ φωτίζον τοὺς ἐνατενίζοντας, τὰ δὲ τοιαῦτα πάλιν ἱμάτια αὐτοῦ λευκά, μηδὲν σκοτεινὸν καὶ ἀταφὲς ἔχοντα. Kal · μετ' αὐτοῦ συλλαλοῦντες. Διὰ πολλὰς αἰτίας τὸν Μωϋσῆν καὶ τὸν λίαν παρέστησεν ἑαυτῷ. Ἐπειδὴ γὰρ οἱ ὄχλοι ἔλεγον οἱ μὲν Ἰωάννην τὸν Βαπτιστὴν εἶναι αὐτὸν, ἄλλοι δὲ, Ηλίαν, ἕτεροι δὲ, Ἱερεμίαν ἢ ένα τῶν προφητῶν τῶν ἀρχαίων· συμ παρέστησεν, ὡς δούλους, τοὺς ἐπισημοτέρους τῶν ἐν τῇ Παλαιά λαμψάντων, ἵνα φανῇ τὸ μέσον ἑαυτοῦ τε ss fuc. 15, CAP. XVII. comia libenter describens; apostolorum namque chorus expers erat invidia. Ideo autem (dd) cum dixisset Christus: Sunt quidam de hic stantibus, horum occultavit nomina, ne cæteros contristaret; nam indignos sese arbitrati, doluissent se despici. Vers. 1. Ει seorsim. Lucas autem dicit ", quod assumpsit illos, ascenditque in montem ut oraret. Vers. 2. Ει - Iamen. Subducit illos in montem excelsum, ut a nullo alio conspici possit; ideo etiam addit, Seorsim. Nihil enim faciebat ad glorlain, sed omnia ad utilitatem. Praeterea ut discamus oportere a terrena sublevari humilitate eum, qui divina contemplatione dignus habendus est. Et transformatus est, corpore quidem in propria figura manente, divino vero splendore modicum quiddam in eo detegente, ac faciem ejus illustrante, speciemque illius ad majorem Dei similitudinem immutante. Coram eis autem, ne transformatum ipsum intuiti alterum esse suspicarentur, vigue scirent eum facillime, quod velit, facere posse. Splenduit vero facies ejus sicut sol, qula ita illis apparuit; ille enim supra solem erat, divinus quidam et ineffabilis. Vestimenta autem ejus facta sunt candida sicut lumen, diffuso etiam in illa splendore. Itaque si nostrum quoque aliquis Jesum ut Petrus amaverit, et amatus ab eo fuerit ut Joannes, ac inimicis illius gravis fuerit ut Jacobus, inimici vero illius sunt dæmones, subducetur ab eo in montem excelsum, sive in altitudinem cognitionis, et gloriam illius intuebitur, quantum homiui permissum est: dico sane mysteria quæ multis occultata sunt ac invisa. Non erit autem præter intentum aut intempestivum, ut dicamus faciem Jesu intellectum sermonum illius; vestimenta vero ejus dictiones sermonum, quibus occultatus est in eis intellectus tanquam vestimentis induitur; talisque ejus facies apparebit, splendens ac illuminans cos qui in illam defigunt oculos: et rursum talia ejus vestimenta candida sunt, nihilque tenebrosum jaut obscurum babentia. Vers. 3. Ει cum eo loquentes. Propter mullas causas secuin astare fecit Mosen et Eliam. Quia enim turbæ dicebant: hi quidem Joannem esse Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum veterum prophetarum: constituit corama se tanquam servos, eos qui in veteri Testamento insigniores refulserant, ut discrimen quod est Varia lectiones et notæ. fleutenius πρόσωπον legit, quod prætuleTim. Ιμάτιον, Α. 156) Καὶ ἀσφαλές. A. male. Ideo autem. Cur autem. Pro δ:ατ!, videtur invenisse διότι, quod tamen locum non babet.

ληθῶς ἀναγράφων, φθόνου γὰρ ἐκτὸς ἦν ὁ τῶν ἀποστόλων χορός. Διατί δὲ, εἰπὼν ὁ Χριστός, Εισί τινες τῶν ὧδε ἑστώτων, ἀπεκρύψατο τὰ τούτων ὀνόματα; Διὰ τὸ μὴ λυπῆσαι τοὺς ἄλλου;· καὶ γὰρ ἤλγησαν ἂν, δόξαντες ὡς ἀνάξιοι παροράσθαι. Καὶ κατιδίαν. Ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι, παραλαβὼν αὐτοὺς, ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι. Καὶ - φῶς. Αναφέρει μὲν αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψη λιν, ἵνα γένηται πᾶσι τοῖς ἄλλοις ἀθέατος. Διὰ τοῦτο γὰρ προσέθηκεν, ὅτι κατιδίαν. Οὐδὲν γὰρ ἐποίει πρὸς φιλοτιμίαν, ἀλλὰ πάντα κατὰ χρείαν. Αμπ δὲ καὶ, ἵνα μάθωμεν, ὅτι χρὴ ὑπεραρθῆναι της γεηρές χθαμαλότητος τὸν μέλλοντα θεωρίας θείας ἀξιωθῆναι. σ Μετεμορφώθη δὲ, μείναντος μὲν τοῦ σώματος ἐπὶ τοῦ οἰκείου σχήματος τῆς θεϊκῆς δὲ λαμπρότητος μικρόν τι παραγυμνωθείσης, καὶ καταλαμπρυνάσης τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ τὸ εἶδος τούτου μεταβαλούσης ἐπὶ τὸ θεοειδέστερον. Εμπροσθεν δὲ αὐτῶν, ἵνα βλέποντες, πως μετεμορφώθη, μὴ ὑπολάβωσιν ἕτερον αὐτὸν εἶναι, καὶ ἵνα μάθωσι, πῶς οὕτω ῥᾷον, ὁ θέλει, δύναται. Ελαμψε δὲ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, διότι οὕτως ἔδοξεν αὐτοῖς. Ἡ γὰρ λαμπρότης ἐκείνη ὑπὲρ τὸν ἥλιον ἦν, καὶ θεία τις καὶ ἀπόρρητος. Τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκά, ὡς τὸ φῶς, διαδοθείσης καὶ εἰς αὐτὰ τῆς φωτοχυσίας. Εἴ τις οὖν καὶ ἡμῶν ἢ ἀγαπήσει τὸν Ἰησοῦν, ὡς Πέτρος, ἢ ἀγαπηθῇ παρ' αὐτοῦ, ὡς Ιωάννης, ή βαρὺς γένηται κατὰ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, ὡς Ἰάκωβος, ἐχθροὶ δὲ τούτου καὶ μᾶλλον οἱ δαίμονες· ἀναχθής σεται ὑπ' αὐτοῦ εἰς ὄρος ὑψηλὸν, ήγουν, εἰς ύψος γνώσεως, καὶ θεωρήσει τὴν δίξαν αὐτοῦ, καθόσον ἐφικτὸν ἀνθρώπῳ, λέγω δή, τὰ τοῖς πολλοῖς ἀπο κεκρυμμένα καὶ ἀθέατα μυστήρια. Οὐκ ἄκαιρον δὲ εἰπεῖν πρόσωπα μὲν τοῦ Ἰησοῦ τὴν γνῶσιν τῶν λόγων αὐτοῦ, ἱμάτια δι αὐτοῦ τὰς λέξεις τῶν λόγων αὐτοῦ, ἂς ἡ ἐγκεκρυμ μένη τούτοις γνῶσις περιβέβληται, ὡς ἱμάτια καὶ ὄψεται τὸ μὲν τοιοῦτον πρόσωπον αὐτοῦ λάμπον καὶ φωτίζον τοὺς ἐνατενίζοντας, τὰ δὲ τοιαῦτα πάλιν ἱμάτια αὐτοῦ λευκά, μηδὲν σκοτεινὸν καὶ ἀταφὲς ἔχοντα. Kal · μετ' αὐτοῦ συλλαλοῦντες. Διὰ πολλὰς αἰτίας τὸν Μωϋσῆν καὶ τὸν λίαν παρέστησεν ἑαυτῷ. Ἐπειδὴ γὰρ οἱ ὄχλοι ἔλεγον οἱ μὲν Ἰωάννην τὸν Βαπτιστὴν εἶναι αὐτὸν, ἄλλοι δὲ, Ηλίαν, ἕτεροι δὲ, Ἱερεμίαν ἢ ένα τῶν προφητῶν τῶν ἀρχαίων· συμ παρέστησεν, ὡς δούλους, τοὺς ἐπισημοτέρους τῶν ἐν τῇ Παλαιά λαμψάντων, ἵνα φανῇ τὸ μέσον ἑαυτοῦ τε ss fuc. 15, CAP. XVII. comia libenter describens; apostolorum namque chorus expers erat invidia. Ideo autem (dd) cum dixisset Christus: Sunt quidam de hic stantibus, horum occultavit nomina, ne cæteros contristaret; nam indignos sese arbitrati, doluissent se despici. Vers. 1. Ει seorsim. Lucas autem dicit ", quod assumpsit illos, ascenditque in montem ut oraret. Vers. 2. Ει - Iamen. Subducit illos in montem excelsum, ut a nullo alio conspici possit; ideo etiam addit, Seorsim. Nihil enim faciebat ad glorlain, sed omnia ad utilitatem. Praeterea ut discamus oportere a terrena sublevari humilitate eum, qui divina contemplatione dignus habendus est. Et transformatus est, corpore quidem in propria figura manente, divino vero splendore modicum quiddam in eo detegente, ac faciem ejus illustrante, speciemque illius ad majorem Dei similitudinem immutante. Coram eis autem, ne transformatum ipsum intuiti alterum esse suspicarentur, vigue scirent eum facillime, quod velit, facere posse. Splenduit vero facies ejus sicut sol, qula ita illis apparuit; ille enim supra solem erat, divinus quidam et ineffabilis. Vestimenta autem ejus facta sunt candida sicut lumen, diffuso etiam in illa splendore. Itaque si nostrum quoque aliquis Jesum ut Petrus amaverit, et amatus ab eo fuerit ut Joannes, ac inimicis illius gravis fuerit ut Jacobus, inimici vero illius sunt dæmones, subducetur ab eo in montem excelsum, sive in altitudinem cognitionis, et gloriam illius intuebitur, quantum homiui permissum est: dico sane mysteria quæ multis occultata sunt ac invisa. Non erit autem præter intentum aut intempestivum, ut dicamus faciem Jesu intellectum sermonum illius; vestimenta vero ejus dictiones sermonum, quibus occultatus est in eis intellectus tanquam vestimentis induitur; talisque ejus facies apparebit, splendens ac illuminans cos qui in illam defigunt oculos: et rursum talia ejus vestimenta candida sunt, nihilque tenebrosum jaut obscurum babentia. Vers. 3. Ει cum eo loquentes. Propter mullas causas secuin astare fecit Mosen et Eliam. Quia enim turbæ dicebant: hi quidem Joannem esse Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum veterum prophetarum: constituit corama se tanquam servos, eos qui in veteri Testamento insigniores refulserant, ut discrimen quod est Varia lectiones et notæ. fleutenius πρόσωπον legit, quod prætuleTim. Ιμάτιον, Α. 156) Καὶ ἀσφαλές. A. male. Ideo autem. Cur autem. Pro δ:ατ!, videtur invenisse διότι, quod tamen locum non babet.

ληθῶς ἀναγράφων, φθόνου γὰρ ἐκτὸς ἦν ὁ τῶν ἀποστόλων χορός. Διατί δὲ, εἰπὼν ὁ Χριστός, Εισί τινες τῶν ὧδε ἑστώτων, ἀπεκρύψατο τὰ τούτων ὀνόματα; Διὰ τὸ μὴ λυπῆσαι τοὺς ἄλλου;· καὶ γὰρ ἤλγησαν ἂν, δόξαντες ὡς ἀνάξιοι παροράσθαι. Καὶ κατιδίαν. Ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι, παραλαβὼν αὐτοὺς, ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι. Καὶ - φῶς. Αναφέρει μὲν αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψη λιν, ἵνα γένηται πᾶσι τοῖς ἄλλοις ἀθέατος. Διὰ τοῦτο γὰρ προσέθηκεν, ὅτι κατιδίαν. Οὐδὲν γὰρ ἐποίει πρὸς φιλοτιμίαν, ἀλλὰ πάντα κατὰ χρείαν. Αμπ δὲ καὶ, ἵνα μάθωμεν, ὅτι χρὴ ὑπεραρθῆναι της γεηρές χθαμαλότητος τὸν μέλλοντα θεωρίας θείας ἀξιωθῆναι. σ Μετεμορφώθη δὲ, μείναντος μὲν τοῦ σώματος ἐπὶ τοῦ οἰκείου σχήματος τῆς θεϊκῆς δὲ λαμπρότητος μικρόν τι παραγυμνωθείσης, καὶ καταλαμπρυνάσης τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ τὸ εἶδος τούτου μεταβαλούσης ἐπὶ τὸ θεοειδέστερον. Εμπροσθεν δὲ αὐτῶν, ἵνα βλέποντες, πως μετεμορφώθη, μὴ ὑπολάβωσιν ἕτερον αὐτὸν εἶναι, καὶ ἵνα μάθωσι, πῶς οὕτω ῥᾷον, ὁ θέλει, δύναται. Ελαμψε δὲ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, διότι οὕτως ἔδοξεν αὐτοῖς. Ἡ γὰρ λαμπρότης ἐκείνη ὑπὲρ τὸν ἥλιον ἦν, καὶ θεία τις καὶ ἀπόρρητος. Τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκά, ὡς τὸ φῶς, διαδοθείσης καὶ εἰς αὐτὰ τῆς φωτοχυσίας. Εἴ τις οὖν καὶ ἡμῶν ἢ ἀγαπήσει τὸν Ἰησοῦν, ὡς Πέτρος, ἢ ἀγαπηθῇ παρ' αὐτοῦ, ὡς Ιωάννης, ή βαρὺς γένηται κατὰ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, ὡς Ἰάκωβος, ἐχθροὶ δὲ τούτου καὶ μᾶλλον οἱ δαίμονες· ἀναχθής σεται ὑπ' αὐτοῦ εἰς ὄρος ὑψηλὸν, ήγουν, εἰς ύψος γνώσεως, καὶ θεωρήσει τὴν δίξαν αὐτοῦ, καθόσον ἐφικτὸν ἀνθρώπῳ, λέγω δή, τὰ τοῖς πολλοῖς ἀπο κεκρυμμένα καὶ ἀθέατα μυστήρια. Οὐκ ἄκαιρον δὲ εἰπεῖν πρόσωπα μὲν τοῦ Ἰησοῦ τὴν γνῶσιν τῶν λόγων αὐτοῦ, ἱμάτια δι αὐτοῦ τὰς λέξεις τῶν λόγων αὐτοῦ, ἂς ἡ ἐγκεκρυμ μένη τούτοις γνῶσις περιβέβληται, ὡς ἱμάτια καὶ ὄψεται τὸ μὲν τοιοῦτον πρόσωπον αὐτοῦ λάμπον καὶ φωτίζον τοὺς ἐνατενίζοντας, τὰ δὲ τοιαῦτα πάλιν ἱμάτια αὐτοῦ λευκά, μηδὲν σκοτεινὸν καὶ ἀταφὲς ἔχοντα. Kal · μετ' αὐτοῦ συλλαλοῦντες. Διὰ πολλὰς αἰτίας τὸν Μωϋσῆν καὶ τὸν λίαν παρέστησεν ἑαυτῷ. Ἐπειδὴ γὰρ οἱ ὄχλοι ἔλεγον οἱ μὲν Ἰωάννην τὸν Βαπτιστὴν εἶναι αὐτὸν, ἄλλοι δὲ, Ηλίαν, ἕτεροι δὲ, Ἱερεμίαν ἢ ένα τῶν προφητῶν τῶν ἀρχαίων· συμ παρέστησεν, ὡς δούλους, τοὺς ἐπισημοτέρους τῶν ἐν τῇ Παλαιά λαμψάντων, ἵνα φανῇ τὸ μέσον ἑαυτοῦ τε ss fuc. 15, CAP. XVII. comia libenter describens; apostolorum namque chorus expers erat invidia. Ideo autem (dd) cum dixisset Christus: Sunt quidam de hic stantibus, horum occultavit nomina, ne cæteros contristaret; nam indignos sese arbitrati, doluissent se despici. Vers. 1. Ει seorsim. Lucas autem dicit ", quod assumpsit illos, ascenditque in montem ut oraret. Vers. 2. Ει - Iamen. Subducit illos in montem excelsum, ut a nullo alio conspici possit; ideo etiam addit, Seorsim. Nihil enim faciebat ad glorlain, sed omnia ad utilitatem. Praeterea ut discamus oportere a terrena sublevari humilitate eum, qui divina contemplatione dignus habendus est. Et transformatus est, corpore quidem in propria figura manente, divino vero splendore modicum quiddam in eo detegente, ac faciem ejus illustrante, speciemque illius ad majorem Dei similitudinem immutante. Coram eis autem, ne transformatum ipsum intuiti alterum esse suspicarentur, vigue scirent eum facillime, quod velit, facere posse. Splenduit vero facies ejus sicut sol, qula ita illis apparuit; ille enim supra solem erat, divinus quidam et ineffabilis. Vestimenta autem ejus facta sunt candida sicut lumen, diffuso etiam in illa splendore. Itaque si nostrum quoque aliquis Jesum ut Petrus amaverit, et amatus ab eo fuerit ut Joannes, ac inimicis illius gravis fuerit ut Jacobus, inimici vero illius sunt dæmones, subducetur ab eo in montem excelsum, sive in altitudinem cognitionis, et gloriam illius intuebitur, quantum homiui permissum est: dico sane mysteria quæ multis occultata sunt ac invisa. Non erit autem præter intentum aut intempestivum, ut dicamus faciem Jesu intellectum sermonum illius; vestimenta vero ejus dictiones sermonum, quibus occultatus est in eis intellectus tanquam vestimentis induitur; talisque ejus facies apparebit, splendens ac illuminans cos qui in illam defigunt oculos: et rursum talia ejus vestimenta candida sunt, nihilque tenebrosum jaut obscurum babentia. Vers. 3. Ει cum eo loquentes. Propter mullas causas secuin astare fecit Mosen et Eliam. Quia enim turbæ dicebant: hi quidem Joannem esse Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum veterum prophetarum: constituit corama se tanquam servos, eos qui in veteri Testamento insigniores refulserant, ut discrimen quod est Varia lectiones et notæ. fleutenius πρόσωπον legit, quod prætuleTim. Ιμάτιον, Α. 156) Καὶ ἀσφαλές. A. male. Ideo autem. Cur autem. Pro δ:ατ!, videtur invenisse διότι, quod tamen locum non babet.

ληθῶς ἀναγράφων, φθόνου γὰρ ἐκτὸς ἦν ὁ τῶν ἀποστόλων χορός. Διατί δὲ, εἰπὼν ὁ Χριστός, Εισί τινες τῶν ὧδε ἑστώτων, ἀπεκρύψατο τὰ τούτων ὀνόματα; Διὰ τὸ μὴ λυπῆσαι τοὺς ἄλλου;· καὶ γὰρ ἤλγησαν ἂν, δόξαντες ὡς ἀνάξιοι παροράσθαι. Καὶ κατιδίαν. Ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι, παραλαβὼν αὐτοὺς, ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι. Καὶ - φῶς. Αναφέρει μὲν αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψη λιν, ἵνα γένηται πᾶσι τοῖς ἄλλοις ἀθέατος. Διὰ τοῦτο γὰρ προσέθηκεν, ὅτι κατιδίαν. Οὐδὲν γὰρ ἐποίει πρὸς φιλοτιμίαν, ἀλλὰ πάντα κατὰ χρείαν. Αμπ δὲ καὶ, ἵνα μάθωμεν, ὅτι χρὴ ὑπεραρθῆναι της γεηρές χθαμαλότητος τὸν μέλλοντα θεωρίας θείας ἀξιωθῆναι. σ Μετεμορφώθη δὲ, μείναντος μὲν τοῦ σώματος ἐπὶ τοῦ οἰκείου σχήματος τῆς θεϊκῆς δὲ λαμπρότητος μικρόν τι παραγυμνωθείσης, καὶ καταλαμπρυνάσης τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ τὸ εἶδος τούτου μεταβαλούσης ἐπὶ τὸ θεοειδέστερον. Εμπροσθεν δὲ αὐτῶν, ἵνα βλέποντες, πως μετεμορφώθη, μὴ ὑπολάβωσιν ἕτερον αὐτὸν εἶναι, καὶ ἵνα μάθωσι, πῶς οὕτω ῥᾷον, ὁ θέλει, δύναται. Ελαμψε δὲ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, διότι οὕτως ἔδοξεν αὐτοῖς. Ἡ γὰρ λαμπρότης ἐκείνη ὑπὲρ τὸν ἥλιον ἦν, καὶ θεία τις καὶ ἀπόρρητος. Τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκά, ὡς τὸ φῶς, διαδοθείσης καὶ εἰς αὐτὰ τῆς φωτοχυσίας. Εἴ τις οὖν καὶ ἡμῶν ἢ ἀγαπήσει τὸν Ἰησοῦν, ὡς Πέτρος, ἢ ἀγαπηθῇ παρ' αὐτοῦ, ὡς Ιωάννης, ή βαρὺς γένηται κατὰ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, ὡς Ἰάκωβος, ἐχθροὶ δὲ τούτου καὶ μᾶλλον οἱ δαίμονες· ἀναχθής σεται ὑπ' αὐτοῦ εἰς ὄρος ὑψηλὸν, ήγουν, εἰς ύψος γνώσεως, καὶ θεωρήσει τὴν δίξαν αὐτοῦ, καθόσον ἐφικτὸν ἀνθρώπῳ, λέγω δή, τὰ τοῖς πολλοῖς ἀπο κεκρυμμένα καὶ ἀθέατα μυστήρια. Οὐκ ἄκαιρον δὲ εἰπεῖν πρόσωπα μὲν τοῦ Ἰησοῦ τὴν γνῶσιν τῶν λόγων αὐτοῦ, ἱμάτια δι αὐτοῦ τὰς λέξεις τῶν λόγων αὐτοῦ, ἂς ἡ ἐγκεκρυμ μένη τούτοις γνῶσις περιβέβληται, ὡς ἱμάτια καὶ ὄψεται τὸ μὲν τοιοῦτον πρόσωπον αὐτοῦ λάμπον καὶ φωτίζον τοὺς ἐνατενίζοντας, τὰ δὲ τοιαῦτα πάλιν ἱμάτια αὐτοῦ λευκά, μηδὲν σκοτεινὸν καὶ ἀταφὲς ἔχοντα. Kal · μετ' αὐτοῦ συλλαλοῦντες. Διὰ πολλὰς αἰτίας τὸν Μωϋσῆν καὶ τὸν λίαν παρέστησεν ἑαυτῷ. Ἐπειδὴ γὰρ οἱ ὄχλοι ἔλεγον οἱ μὲν Ἰωάννην τὸν Βαπτιστὴν εἶναι αὐτὸν, ἄλλοι δὲ, Ηλίαν, ἕτεροι δὲ, Ἱερεμίαν ἢ ένα τῶν προφητῶν τῶν ἀρχαίων· συμ παρέστησεν, ὡς δούλους, τοὺς ἐπισημοτέρους τῶν ἐν τῇ Παλαιά λαμψάντων, ἵνα φανῇ τὸ μέσον ἑαυτοῦ τε ss fuc. 15, CAP. XVII. comia libenter describens; apostolorum namque chorus expers erat invidia. Ideo autem (dd) cum dixisset Christus: Sunt quidam de hic stantibus, horum occultavit nomina, ne cæteros contristaret; nam indignos sese arbitrati, doluissent se despici. Vers. 1. Ει seorsim. Lucas autem dicit ", quod assumpsit illos, ascenditque in montem ut oraret. Vers. 2. Ει - Iamen. Subducit illos in montem excelsum, ut a nullo alio conspici possit; ideo etiam addit, Seorsim. Nihil enim faciebat ad glorlain, sed omnia ad utilitatem. Praeterea ut discamus oportere a terrena sublevari humilitate eum, qui divina contemplatione dignus habendus est. Et transformatus est, corpore quidem in propria figura manente, divino vero splendore modicum quiddam in eo detegente, ac faciem ejus illustrante, speciemque illius ad majorem Dei similitudinem immutante. Coram eis autem, ne transformatum ipsum intuiti alterum esse suspicarentur, vigue scirent eum facillime, quod velit, facere posse. Splenduit vero facies ejus sicut sol, qula ita illis apparuit; ille enim supra solem erat, divinus quidam et ineffabilis. Vestimenta autem ejus facta sunt candida sicut lumen, diffuso etiam in illa splendore. Itaque si nostrum quoque aliquis Jesum ut Petrus amaverit, et amatus ab eo fuerit ut Joannes, ac inimicis illius gravis fuerit ut Jacobus, inimici vero illius sunt dæmones, subducetur ab eo in montem excelsum, sive in altitudinem cognitionis, et gloriam illius intuebitur, quantum homiui permissum est: dico sane mysteria quæ multis occultata sunt ac invisa. Non erit autem præter intentum aut intempestivum, ut dicamus faciem Jesu intellectum sermonum illius; vestimenta vero ejus dictiones sermonum, quibus occultatus est in eis intellectus tanquam vestimentis induitur; talisque ejus facies apparebit, splendens ac illuminans cos qui in illam defigunt oculos: et rursum talia ejus vestimenta candida sunt, nihilque tenebrosum jaut obscurum babentia. Vers. 3. Ει cum eo loquentes. Propter mullas causas secuin astare fecit Mosen et Eliam. Quia enim turbæ dicebant: hi quidem Joannem esse Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum veterum prophetarum: constituit corama se tanquam servos, eos qui in veteri Testamento insigniores refulserant, ut discrimen quod est Varia lectiones et notæ. fleutenius πρόσωπον legit, quod prætuleTim. Ιμάτιον, Α. 156) Καὶ ἀσφαλές. A. male. Ideo autem. Cur autem. Pro δ:ατ!, videtur invenisse διότι, quod tamen locum non babet.

inter se et illos appareat, et quantum ipse n κἀκείνων, καὶ τόσον αὐτὸς διαφέρει τούτων. Μία illis differat. Hæc itaque una fuit causa. μὲν οὖν αὕτη αιτία. Altera rursum: quia accusabant illum de legis transgressione dicentes: Non est hic a Deo, quia Sabbatum non custodit ". Rursusque blasphemiæ cum accusabant, et quod Dei gloriam sibi vindicaret dicentes: De bomo opere non lapidamus te, sed de blasphemia, et quia homo cum sis, facis teipsum Dexm; astare fecit coram se Mosen ut ostenderet, quod si legis trangressor esset, nequaquam in modum servi legislator sibi astitisset; Eliam vero, ut appareat quod si blasphemus esset, nequaquam is qui semper Dei gloriam vehementer amaverat ac tuitus fuerat, tanquam servus illi astaret qui Deo contrarius esset. Tertia quoque causa, ut mortis vitæque Dominus cognosceretur. Moses enim mortuus erat, Elias autem vivus: et ut videntes postmodum discipuli illum morientem, intelligerent quod hæc voluntarie pateretur, et cogitarent quod nequaquam moreretur invitus qui mortis vitæque esset Dominus. Ἑτέρα δὲ πάλιν· Επειδήπερ ενεκάλουν αὐτῷ τὸ παραβαίνειν τὸν νόμον, λέγοντες· Οὗτος οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸ Σάββατον οὐ τηρεῖ, καὶ πάλιν ἐκάλουν αὐτὸν βλάσφημον καὶ σφετεριζόμενον τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ, φάσκοντες· Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, καὶ ὅτι ἄνθρωπος ὢν ποιεῖς ἑαυτὸν Θεόν· παρίστης σιν ἑαυτῷ τὸν Μωϋσῆν μὲν, ἵνα δειχθῇ, ὅτι εἰ παρέβαινε τὸν νόμον, οὐκ ἂν ὁ νομοθέτης δουλοπρεπώς αὐτῷ παρίστατο· τὸν Ἠλίαν δὲ, ἵνα φανῇ, ὅτι εἰ βλάσφημος ἦν καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν εσφετερίζετο, μὴ προσήκουσαν αὐτῷ, οὐκ ἂν ὁ ὑπὲρ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης ἀεὶ ζηλῶν, ὡς δοῦλος τῷ ἀντιθέῳ παρ ίστατο. Καὶ ἄλλη δὲ αὖθις αἰτία, ἵνα γνωρισθῇ, ὅτι Κύριός ἐστι καὶ θανάτου καὶ ζωῆς. Μωϋσῆς μὲν γὰρ θανών ἦν, Ηλίας δὲ ζῶν. Καὶ ἵνα, βλέποντες αὐτὸν ὕστερον οἱ μαθηταὶ ἀποθνήσκοντα, νοήσωσιν εκούσιον τὸ τοιοῦτον πάθος, καὶ λογίσωνται, ὅτι οὐκ ἂν ἄκων ἀποθάνοι ὁ ζωῆς καὶ θανάτου Κύριος. Εστι δὲ καὶ ἑτέραν εἰπεῖν αἰτίαν, ὅτι διὰ τοὺς μαθητές παρέστησεν αὐτοὺς, ἵνα διαναστῶσιν εἰς μίμησιν αὐτῶν. Καὶ γὰρ Μωϋσῆς μὲν βραδύγλωσ σας ἦν· Ἠλίας δὲ ἀγροικότερον διακείμενος, καὶ ακτήμονες ἀμφότεροι· καὶ ὅμως πρὸς τυράννους ἕκαστος αὐτῶν ἐπαρρησιάσατο· Μωϋσῆς μὲν πρὸς τὸν Φαραώ, Ηλίας δὲ πρὸς τὸν 'Αχαάβ. Καὶ ὑπὲρ Potest et alia addi causa quod hos propter discipulos adduxit, ut ad eorum imitationem ercitarentur. Siquidem Moses linguæ tardioris erat, Elias vero durior ac asperior: ambo etiam inopes erant, et adversus tyrannos magna loquendi libertate usi sunt: Moses quidem adversus Pharaonem, Elias vero adversus Achab: et a perversis hominibus qui a se magnis afecti erant be- ἀγνωμόνων ἀνθρώπων, καὶ ὑπ' αὐτῶν τῶν εὐεργε nefciis, plurima passi sunt pericula, et nec sic destiterunt eos ad bonum semper dirigere. Uique vehementius imitarentur Mcsis quidem clementiam, Eliæ vero zelum quem pro Deo gerebat, utriusque autem administrationem, laborumque tolerantiam: millies namque quod in se erat pro Del beneplacitis moriebantur, et pro populo sibi concredito, suasque perdendo animas invenerunteas. Colloquebantur autem cum eo, ostendentes quod lex per Mosen data erat, ac sermo qui per prophetas de morte ejus fuerat, conformiter cum illo præsignaverant ille quidem in figuris victimarum, hic in diversis vaticiniis. Lucas vero dicit quod etiam hi in gloria sive splendore apparuerunt", ut discamus quod omnes qui secundum Deum vixerunt, divinum induunt splendorem. Quid autem (ce) colloquebantur cum eo? Rursus hoc docuit Lucas ', dicens quod dicebant excessum ejus quem completurus erat Ilierosolymiis, excessum vocans ab hac vita exitum sive transitum. * Joan. IX, 16. * Joan. x, 35. τουμένων μυρία δεινά πεπόνθασι, καὶ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστησαν τοῦ περιέπειν αὐτούς. Καὶ ἵνα ἔτι μιμήσωνται Μωϋσέω; μὲν τὴν ἀνεξικακίαν, Ηλίου δὲ, τὸν ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ ζῆλον, ἀμφοτέρων δὲ τὸ δημα γωγικὸν καὶ φερέπονον. Μυριάκις γὰρ τὸ ἐπ' αὐτοῖς ἀπέθανον ὑπὲρ τῶν ἀρεσκόντων Θεῷ, καὶ ὑπὲρ τοῦ δήμου τοῦ ἐμπιστευθέντος αὐτοῖς, καὶ τὰς ψυχὰς αὐτῶν ἀπολέσαντες, εὗρον αὐτάς. Συνελάλουν δὲ αὐτῷ, δεικνύντες, ὅτι καὶ ὁ διὰ Μωϋσέως νόμος, καὶ ὁ διὰ τῶν προφητών λόγος, περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ συμφώνως αὐτῷ προανεφώ νησαν· ὁ μὲν ἐν τύποις τῶν θυσιῶν, ὁ δὲ ἐν διαφόροις προῤῥήσεσι. Λουκᾶς δέ φησιν, ἔτι καὶ οὗτοι ἐν δόξῃ ὤφθησαν, εἴτουν, ἐν λαμπρότητι, ίνα μάθωμεν, ὅτι πάντες, οι κατὰ Θεὸν ζήσαντες, τῆς θείας μεταλαμβάνουσι λαμπρότητος. Τί δὲ συνελάλουν αὐτῷ, ἐδίδαξε πάλιν ὁ Λουκᾶς. Εἶπε γάρ, ὅτι ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ήν ἔμελλε πληροῦν ἐν Ἱερουσαλήμ έξοδον ὀνομάσας τὴν ἀπὸ τῆς ζωῆς ταύτης ἐξέλευσιν καὶ μετάβασιν. * Luc. Is. 31. • ibid. Variæ lectiones et notæ. Σεαυτόν. Chrysost. 1. VII, p. 566 D. Ex en enim, non ex codicibus Novi Testamenti hi duo Joannis loci sunt laudati. Ilinc varietas lectionis. (er) Quid autem. Forte legit zi 32 'Ael, abest. A. Παλαιών, allis. Α. αὐτῷ: τοῦτο ἐλίδας..

inter se et illos appareat, et quantum ipse n κἀκείνων, καὶ τόσον αὐτὸς διαφέρει τούτων. Μία illis differat. Hæc itaque una fuit causa. μὲν οὖν αὕτη αιτία. Altera rursum: quia accusabant illum de legis transgressione dicentes: Non est hic a Deo, quia Sabbatum non custodit ". Rursusque blasphemiæ cum accusabant, et quod Dei gloriam sibi vindicaret dicentes: De bomo opere non lapidamus te, sed de blasphemia, et quia homo cum sis, facis teipsum Dexm; astare fecit coram se Mosen ut ostenderet, quod si legis trangressor esset, nequaquam in modum servi legislator sibi astitisset; Eliam vero, ut appareat quod si blasphemus esset, nequaquam is qui semper Dei gloriam vehementer amaverat ac tuitus fuerat, tanquam servus illi astaret qui Deo contrarius esset. Tertia quoque causa, ut mortis vitæque Dominus cognosceretur. Moses enim mortuus erat, Elias autem vivus: et ut videntes postmodum discipuli illum morientem, intelligerent quod hæc voluntarie pateretur, et cogitarent quod nequaquam moreretur invitus qui mortis vitæque esset Dominus. Ἑτέρα δὲ πάλιν· Επειδήπερ ενεκάλουν αὐτῷ τὸ παραβαίνειν τὸν νόμον, λέγοντες· Οὗτος οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸ Σάββατον οὐ τηρεῖ, καὶ πάλιν ἐκάλουν αὐτὸν βλάσφημον καὶ σφετεριζόμενον τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ, φάσκοντες· Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, καὶ ὅτι ἄνθρωπος ὢν ποιεῖς ἑαυτὸν Θεόν· παρίστης σιν ἑαυτῷ τὸν Μωϋσῆν μὲν, ἵνα δειχθῇ, ὅτι εἰ παρέβαινε τὸν νόμον, οὐκ ἂν ὁ νομοθέτης δουλοπρεπώς αὐτῷ παρίστατο· τὸν Ἠλίαν δὲ, ἵνα φανῇ, ὅτι εἰ βλάσφημος ἦν καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν εσφετερίζετο, μὴ προσήκουσαν αὐτῷ, οὐκ ἂν ὁ ὑπὲρ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης ἀεὶ ζηλῶν, ὡς δοῦλος τῷ ἀντιθέῳ παρ ίστατο. Καὶ ἄλλη δὲ αὖθις αἰτία, ἵνα γνωρισθῇ, ὅτι Κύριός ἐστι καὶ θανάτου καὶ ζωῆς. Μωϋσῆς μὲν γὰρ θανών ἦν, Ηλίας δὲ ζῶν. Καὶ ἵνα, βλέποντες αὐτὸν ὕστερον οἱ μαθηταὶ ἀποθνήσκοντα, νοήσωσιν εκούσιον τὸ τοιοῦτον πάθος, καὶ λογίσωνται, ὅτι οὐκ ἂν ἄκων ἀποθάνοι ὁ ζωῆς καὶ θανάτου Κύριος. Εστι δὲ καὶ ἑτέραν εἰπεῖν αἰτίαν, ὅτι διὰ τοὺς μαθητές παρέστησεν αὐτοὺς, ἵνα διαναστῶσιν εἰς μίμησιν αὐτῶν. Καὶ γὰρ Μωϋσῆς μὲν βραδύγλωσ σας ἦν· Ἠλίας δὲ ἀγροικότερον διακείμενος, καὶ ακτήμονες ἀμφότεροι· καὶ ὅμως πρὸς τυράννους ἕκαστος αὐτῶν ἐπαρρησιάσατο· Μωϋσῆς μὲν πρὸς τὸν Φαραώ, Ηλίας δὲ πρὸς τὸν 'Αχαάβ. Καὶ ὑπὲρ Potest et alia addi causa quod hos propter discipulos adduxit, ut ad eorum imitationem ercitarentur. Siquidem Moses linguæ tardioris erat, Elias vero durior ac asperior: ambo etiam inopes erant, et adversus tyrannos magna loquendi libertate usi sunt: Moses quidem adversus Pharaonem, Elias vero adversus Achab: et a perversis hominibus qui a se magnis afecti erant be- ἀγνωμόνων ἀνθρώπων, καὶ ὑπ' αὐτῶν τῶν εὐεργε nefciis, plurima passi sunt pericula, et nec sic destiterunt eos ad bonum semper dirigere. Uique vehementius imitarentur Mcsis quidem clementiam, Eliæ vero zelum quem pro Deo gerebat, utriusque autem administrationem, laborumque tolerantiam: millies namque quod in se erat pro Del beneplacitis moriebantur, et pro populo sibi concredito, suasque perdendo animas invenerunteas. Colloquebantur autem cum eo, ostendentes quod lex per Mosen data erat, ac sermo qui per prophetas de morte ejus fuerat, conformiter cum illo præsignaverant ille quidem in figuris victimarum, hic in diversis vaticiniis. Lucas vero dicit quod etiam hi in gloria sive splendore apparuerunt", ut discamus quod omnes qui secundum Deum vixerunt, divinum induunt splendorem. Quid autem (ce) colloquebantur cum eo? Rursus hoc docuit Lucas ', dicens quod dicebant excessum ejus quem completurus erat Ilierosolymiis, excessum vocans ab hac vita exitum sive transitum. * Joan. IX, 16. * Joan. x, 35. τουμένων μυρία δεινά πεπόνθασι, καὶ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστησαν τοῦ περιέπειν αὐτούς. Καὶ ἵνα ἔτι μιμήσωνται Μωϋσέω; μὲν τὴν ἀνεξικακίαν, Ηλίου δὲ, τὸν ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ ζῆλον, ἀμφοτέρων δὲ τὸ δημα γωγικὸν καὶ φερέπονον. Μυριάκις γὰρ τὸ ἐπ' αὐτοῖς ἀπέθανον ὑπὲρ τῶν ἀρεσκόντων Θεῷ, καὶ ὑπὲρ τοῦ δήμου τοῦ ἐμπιστευθέντος αὐτοῖς, καὶ τὰς ψυχὰς αὐτῶν ἀπολέσαντες, εὗρον αὐτάς. Συνελάλουν δὲ αὐτῷ, δεικνύντες, ὅτι καὶ ὁ διὰ Μωϋσέως νόμος, καὶ ὁ διὰ τῶν προφητών λόγος, περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ συμφώνως αὐτῷ προανεφώ νησαν· ὁ μὲν ἐν τύποις τῶν θυσιῶν, ὁ δὲ ἐν διαφόροις προῤῥήσεσι. Λουκᾶς δέ φησιν, ἔτι καὶ οὗτοι ἐν δόξῃ ὤφθησαν, εἴτουν, ἐν λαμπρότητι, ίνα μάθωμεν, ὅτι πάντες, οι κατὰ Θεὸν ζήσαντες, τῆς θείας μεταλαμβάνουσι λαμπρότητος. Τί δὲ συνελάλουν αὐτῷ, ἐδίδαξε πάλιν ὁ Λουκᾶς. Εἶπε γάρ, ὅτι ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ήν ἔμελλε πληροῦν ἐν Ἱερουσαλήμ έξοδον ὀνομάσας τὴν ἀπὸ τῆς ζωῆς ταύτης ἐξέλευσιν καὶ μετάβασιν. * Luc. Is. 31. • ibid. Variæ lectiones et notæ. Σεαυτόν. Chrysost. 1. VII, p. 566 D. Ex en enim, non ex codicibus Novi Testamenti hi duo Joannis loci sunt laudati. Ilinc varietas lectionis. (er) Quid autem. Forte legit zi 32 'Ael, abest. A. Παλαιών, allis. Α. αὐτῷ: τοῦτο ἐλίδας..

inter se et illos appareat, et quantum ipse n κἀκείνων, καὶ τόσον αὐτὸς διαφέρει τούτων. Μία illis differat. Hæc itaque una fuit causa. μὲν οὖν αὕτη αιτία. Altera rursum: quia accusabant illum de legis transgressione dicentes: Non est hic a Deo, quia Sabbatum non custodit ". Rursusque blasphemiæ cum accusabant, et quod Dei gloriam sibi vindicaret dicentes: De bomo opere non lapidamus te, sed de blasphemia, et quia homo cum sis, facis teipsum Dexm; astare fecit coram se Mosen ut ostenderet, quod si legis trangressor esset, nequaquam in modum servi legislator sibi astitisset; Eliam vero, ut appareat quod si blasphemus esset, nequaquam is qui semper Dei gloriam vehementer amaverat ac tuitus fuerat, tanquam servus illi astaret qui Deo contrarius esset. Tertia quoque causa, ut mortis vitæque Dominus cognosceretur. Moses enim mortuus erat, Elias autem vivus: et ut videntes postmodum discipuli illum morientem, intelligerent quod hæc voluntarie pateretur, et cogitarent quod nequaquam moreretur invitus qui mortis vitæque esset Dominus. Ἑτέρα δὲ πάλιν· Επειδήπερ ενεκάλουν αὐτῷ τὸ παραβαίνειν τὸν νόμον, λέγοντες· Οὗτος οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸ Σάββατον οὐ τηρεῖ, καὶ πάλιν ἐκάλουν αὐτὸν βλάσφημον καὶ σφετεριζόμενον τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ, φάσκοντες· Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, καὶ ὅτι ἄνθρωπος ὢν ποιεῖς ἑαυτὸν Θεόν· παρίστης σιν ἑαυτῷ τὸν Μωϋσῆν μὲν, ἵνα δειχθῇ, ὅτι εἰ παρέβαινε τὸν νόμον, οὐκ ἂν ὁ νομοθέτης δουλοπρεπώς αὐτῷ παρίστατο· τὸν Ἠλίαν δὲ, ἵνα φανῇ, ὅτι εἰ βλάσφημος ἦν καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν εσφετερίζετο, μὴ προσήκουσαν αὐτῷ, οὐκ ἂν ὁ ὑπὲρ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης ἀεὶ ζηλῶν, ὡς δοῦλος τῷ ἀντιθέῳ παρ ίστατο. Καὶ ἄλλη δὲ αὖθις αἰτία, ἵνα γνωρισθῇ, ὅτι Κύριός ἐστι καὶ θανάτου καὶ ζωῆς. Μωϋσῆς μὲν γὰρ θανών ἦν, Ηλίας δὲ ζῶν. Καὶ ἵνα, βλέποντες αὐτὸν ὕστερον οἱ μαθηταὶ ἀποθνήσκοντα, νοήσωσιν εκούσιον τὸ τοιοῦτον πάθος, καὶ λογίσωνται, ὅτι οὐκ ἂν ἄκων ἀποθάνοι ὁ ζωῆς καὶ θανάτου Κύριος. Εστι δὲ καὶ ἑτέραν εἰπεῖν αἰτίαν, ὅτι διὰ τοὺς μαθητές παρέστησεν αὐτοὺς, ἵνα διαναστῶσιν εἰς μίμησιν αὐτῶν. Καὶ γὰρ Μωϋσῆς μὲν βραδύγλωσ σας ἦν· Ἠλίας δὲ ἀγροικότερον διακείμενος, καὶ ακτήμονες ἀμφότεροι· καὶ ὅμως πρὸς τυράννους ἕκαστος αὐτῶν ἐπαρρησιάσατο· Μωϋσῆς μὲν πρὸς τὸν Φαραώ, Ηλίας δὲ πρὸς τὸν 'Αχαάβ. Καὶ ὑπὲρ Potest et alia addi causa quod hos propter discipulos adduxit, ut ad eorum imitationem ercitarentur. Siquidem Moses linguæ tardioris erat, Elias vero durior ac asperior: ambo etiam inopes erant, et adversus tyrannos magna loquendi libertate usi sunt: Moses quidem adversus Pharaonem, Elias vero adversus Achab: et a perversis hominibus qui a se magnis afecti erant be- ἀγνωμόνων ἀνθρώπων, καὶ ὑπ' αὐτῶν τῶν εὐεργε nefciis, plurima passi sunt pericula, et nec sic destiterunt eos ad bonum semper dirigere. Uique vehementius imitarentur Mcsis quidem clementiam, Eliæ vero zelum quem pro Deo gerebat, utriusque autem administrationem, laborumque tolerantiam: millies namque quod in se erat pro Del beneplacitis moriebantur, et pro populo sibi concredito, suasque perdendo animas invenerunteas. Colloquebantur autem cum eo, ostendentes quod lex per Mosen data erat, ac sermo qui per prophetas de morte ejus fuerat, conformiter cum illo præsignaverant ille quidem in figuris victimarum, hic in diversis vaticiniis. Lucas vero dicit quod etiam hi in gloria sive splendore apparuerunt", ut discamus quod omnes qui secundum Deum vixerunt, divinum induunt splendorem. Quid autem (ce) colloquebantur cum eo? Rursus hoc docuit Lucas ', dicens quod dicebant excessum ejus quem completurus erat Ilierosolymiis, excessum vocans ab hac vita exitum sive transitum. * Joan. IX, 16. * Joan. x, 35. τουμένων μυρία δεινά πεπόνθασι, καὶ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστησαν τοῦ περιέπειν αὐτούς. Καὶ ἵνα ἔτι μιμήσωνται Μωϋσέω; μὲν τὴν ἀνεξικακίαν, Ηλίου δὲ, τὸν ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ ζῆλον, ἀμφοτέρων δὲ τὸ δημα γωγικὸν καὶ φερέπονον. Μυριάκις γὰρ τὸ ἐπ' αὐτοῖς ἀπέθανον ὑπὲρ τῶν ἀρεσκόντων Θεῷ, καὶ ὑπὲρ τοῦ δήμου τοῦ ἐμπιστευθέντος αὐτοῖς, καὶ τὰς ψυχὰς αὐτῶν ἀπολέσαντες, εὗρον αὐτάς. Συνελάλουν δὲ αὐτῷ, δεικνύντες, ὅτι καὶ ὁ διὰ Μωϋσέως νόμος, καὶ ὁ διὰ τῶν προφητών λόγος, περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ συμφώνως αὐτῷ προανεφώ νησαν· ὁ μὲν ἐν τύποις τῶν θυσιῶν, ὁ δὲ ἐν διαφόροις προῤῥήσεσι. Λουκᾶς δέ φησιν, ἔτι καὶ οὗτοι ἐν δόξῃ ὤφθησαν, εἴτουν, ἐν λαμπρότητι, ίνα μάθωμεν, ὅτι πάντες, οι κατὰ Θεὸν ζήσαντες, τῆς θείας μεταλαμβάνουσι λαμπρότητος. Τί δὲ συνελάλουν αὐτῷ, ἐδίδαξε πάλιν ὁ Λουκᾶς. Εἶπε γάρ, ὅτι ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ήν ἔμελλε πληροῦν ἐν Ἱερουσαλήμ έξοδον ὀνομάσας τὴν ἀπὸ τῆς ζωῆς ταύτης ἐξέλευσιν καὶ μετάβασιν. * Luc. Is. 31. • ibid. Variæ lectiones et notæ. Σεαυτόν. Chrysost. 1. VII, p. 566 D. Ex en enim, non ex codicibus Novi Testamenti hi duo Joannis loci sunt laudati. Ilinc varietas lectionis. (er) Quid autem. Forte legit zi 32 'Ael, abest. A. Παλαιών, allis. Α. αὐτῷ: τοῦτο ἐλίδας..

inter se et illos appareat, et quantum ipse n κἀκείνων, καὶ τόσον αὐτὸς διαφέρει τούτων. Μία illis differat. Hæc itaque una fuit causa. μὲν οὖν αὕτη αιτία. Altera rursum: quia accusabant illum de legis transgressione dicentes: Non est hic a Deo, quia Sabbatum non custodit ". Rursusque blasphemiæ cum accusabant, et quod Dei gloriam sibi vindicaret dicentes: De bomo opere non lapidamus te, sed de blasphemia, et quia homo cum sis, facis teipsum Dexm; astare fecit coram se Mosen ut ostenderet, quod si legis trangressor esset, nequaquam in modum servi legislator sibi astitisset; Eliam vero, ut appareat quod si blasphemus esset, nequaquam is qui semper Dei gloriam vehementer amaverat ac tuitus fuerat, tanquam servus illi astaret qui Deo contrarius esset. Tertia quoque causa, ut mortis vitæque Dominus cognosceretur. Moses enim mortuus erat, Elias autem vivus: et ut videntes postmodum discipuli illum morientem, intelligerent quod hæc voluntarie pateretur, et cogitarent quod nequaquam moreretur invitus qui mortis vitæque esset Dominus. Ἑτέρα δὲ πάλιν· Επειδήπερ ενεκάλουν αὐτῷ τὸ παραβαίνειν τὸν νόμον, λέγοντες· Οὗτος οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸ Σάββατον οὐ τηρεῖ, καὶ πάλιν ἐκάλουν αὐτὸν βλάσφημον καὶ σφετεριζόμενον τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ, φάσκοντες· Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, καὶ ὅτι ἄνθρωπος ὢν ποιεῖς ἑαυτὸν Θεόν· παρίστης σιν ἑαυτῷ τὸν Μωϋσῆν μὲν, ἵνα δειχθῇ, ὅτι εἰ παρέβαινε τὸν νόμον, οὐκ ἂν ὁ νομοθέτης δουλοπρεπώς αὐτῷ παρίστατο· τὸν Ἠλίαν δὲ, ἵνα φανῇ, ὅτι εἰ βλάσφημος ἦν καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν εσφετερίζετο, μὴ προσήκουσαν αὐτῷ, οὐκ ἂν ὁ ὑπὲρ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης ἀεὶ ζηλῶν, ὡς δοῦλος τῷ ἀντιθέῳ παρ ίστατο. Καὶ ἄλλη δὲ αὖθις αἰτία, ἵνα γνωρισθῇ, ὅτι Κύριός ἐστι καὶ θανάτου καὶ ζωῆς. Μωϋσῆς μὲν γὰρ θανών ἦν, Ηλίας δὲ ζῶν. Καὶ ἵνα, βλέποντες αὐτὸν ὕστερον οἱ μαθηταὶ ἀποθνήσκοντα, νοήσωσιν εκούσιον τὸ τοιοῦτον πάθος, καὶ λογίσωνται, ὅτι οὐκ ἂν ἄκων ἀποθάνοι ὁ ζωῆς καὶ θανάτου Κύριος. Εστι δὲ καὶ ἑτέραν εἰπεῖν αἰτίαν, ὅτι διὰ τοὺς μαθητές παρέστησεν αὐτοὺς, ἵνα διαναστῶσιν εἰς μίμησιν αὐτῶν. Καὶ γὰρ Μωϋσῆς μὲν βραδύγλωσ σας ἦν· Ἠλίας δὲ ἀγροικότερον διακείμενος, καὶ ακτήμονες ἀμφότεροι· καὶ ὅμως πρὸς τυράννους ἕκαστος αὐτῶν ἐπαρρησιάσατο· Μωϋσῆς μὲν πρὸς τὸν Φαραώ, Ηλίας δὲ πρὸς τὸν 'Αχαάβ. Καὶ ὑπὲρ Potest et alia addi causa quod hos propter discipulos adduxit, ut ad eorum imitationem ercitarentur. Siquidem Moses linguæ tardioris erat, Elias vero durior ac asperior: ambo etiam inopes erant, et adversus tyrannos magna loquendi libertate usi sunt: Moses quidem adversus Pharaonem, Elias vero adversus Achab: et a perversis hominibus qui a se magnis afecti erant be- ἀγνωμόνων ἀνθρώπων, καὶ ὑπ' αὐτῶν τῶν εὐεργε nefciis, plurima passi sunt pericula, et nec sic destiterunt eos ad bonum semper dirigere. Uique vehementius imitarentur Mcsis quidem clementiam, Eliæ vero zelum quem pro Deo gerebat, utriusque autem administrationem, laborumque tolerantiam: millies namque quod in se erat pro Del beneplacitis moriebantur, et pro populo sibi concredito, suasque perdendo animas invenerunteas. Colloquebantur autem cum eo, ostendentes quod lex per Mosen data erat, ac sermo qui per prophetas de morte ejus fuerat, conformiter cum illo præsignaverant ille quidem in figuris victimarum, hic in diversis vaticiniis. Lucas vero dicit quod etiam hi in gloria sive splendore apparuerunt", ut discamus quod omnes qui secundum Deum vixerunt, divinum induunt splendorem. Quid autem (ce) colloquebantur cum eo? Rursus hoc docuit Lucas ', dicens quod dicebant excessum ejus quem completurus erat Ilierosolymiis, excessum vocans ab hac vita exitum sive transitum. * Joan. IX, 16. * Joan. x, 35. τουμένων μυρία δεινά πεπόνθασι, καὶ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστησαν τοῦ περιέπειν αὐτούς. Καὶ ἵνα ἔτι μιμήσωνται Μωϋσέω; μὲν τὴν ἀνεξικακίαν, Ηλίου δὲ, τὸν ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ ζῆλον, ἀμφοτέρων δὲ τὸ δημα γωγικὸν καὶ φερέπονον. Μυριάκις γὰρ τὸ ἐπ' αὐτοῖς ἀπέθανον ὑπὲρ τῶν ἀρεσκόντων Θεῷ, καὶ ὑπὲρ τοῦ δήμου τοῦ ἐμπιστευθέντος αὐτοῖς, καὶ τὰς ψυχὰς αὐτῶν ἀπολέσαντες, εὗρον αὐτάς. Συνελάλουν δὲ αὐτῷ, δεικνύντες, ὅτι καὶ ὁ διὰ Μωϋσέως νόμος, καὶ ὁ διὰ τῶν προφητών λόγος, περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ συμφώνως αὐτῷ προανεφώ νησαν· ὁ μὲν ἐν τύποις τῶν θυσιῶν, ὁ δὲ ἐν διαφόροις προῤῥήσεσι. Λουκᾶς δέ φησιν, ἔτι καὶ οὗτοι ἐν δόξῃ ὤφθησαν, εἴτουν, ἐν λαμπρότητι, ίνα μάθωμεν, ὅτι πάντες, οι κατὰ Θεὸν ζήσαντες, τῆς θείας μεταλαμβάνουσι λαμπρότητος. Τί δὲ συνελάλουν αὐτῷ, ἐδίδαξε πάλιν ὁ Λουκᾶς. Εἶπε γάρ, ὅτι ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ήν ἔμελλε πληροῦν ἐν Ἱερουσαλήμ έξοδον ὀνομάσας τὴν ἀπὸ τῆς ζωῆς ταύτης ἐξέλευσιν καὶ μετάβασιν. * Luc. Is. 31. • ibid. Variæ lectiones et notæ. Σεαυτόν. Chrysost. 1. VII, p. 566 D. Ex en enim, non ex codicibus Novi Testamenti hi duo Joannis loci sunt laudati. Ilinc varietas lectionis. (er) Quid autem. Forte legit zi 32 'Ael, abest. A. Παλαιών, allis. Α. αὐτῷ: τοῦτο ἐλίδας..

Τινὰ δὲ τῶν βιβλίων οὐχ 'Εξοδον, ἀλλὰ Δόξων γράφουσι. Δόξα γὰρ καλεῖται καὶ ὁ σταυρός. Τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἅπασιν ὄνειδος ἦν, ὡς μεγάλων ἐγκλημάτων ἐπιτίμιον· μόνῳ δὲ τῷ Χριστῷ δόξα γέγονεν, ὡς μεγάλης ἀγάπης τῆς πρὸς ἡμᾶς ἐπιτί μιον. Τίς γὰρ εὐγνώμονα ψυχὴν ἔχων, ἀκούων τὸν ἐπέκεινα πάσης τιμής τηλικαύτην ἀτιμίαν υπου στάντα διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων, οὐ δοξάσει τοῦτον; Εστι δὲ καὶ ἄλλος λόγο;, καθ' όν λέγεται δόξα αὐτοῦ ὁ σταυρό;, ἐν ἐμοῦμεν ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντι. Τέως δὲ Μωϋσῆς καὶ Ηλία; ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ἢ τὴν δόξαν αὐτοῦ, τουτέστι, περὶ τῆς ἐξόδου αὐτοῦ, ἢ περὶ τῆς δόξης αὐτοῦ, εἴτουν, περὶ τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, πῶς ἔμελλε σταυρωθῆναι. Αξιον δὲ ζητῆσαι, πόθεν οἱ μαθηταὶ μετὰ τοσαῦτα ὕτη τὸν Μωϋσῆν καὶ τὸν Ἡλίαν ἐγνώρισαν· οὐ γὰρ ἦσαν παρ' Εβραίοις εἰκόνων πίνακες. Φαμὲν οὖν, ὅτι ἐν βιβλίοις τινὲς τῶν παλαιοτέρων Εβραίων τὰ εἴδη τῶν ἐπιφανῶν ἀνδρῶν τοῖς μεταγενεστέροις ἀπολελοίπασιν, ἀπερ ἀναγινώσκοντες, ἐντεῦθεν αὐτ τοῦ; ἐγίνωσκον. Εἰκὸς δὲ, καὶ ἐξ ἀγράφου παραδό σεως μνημονεύεσθαι τὰς ἰδέας αὐτῶν. Ίσως δὲ καὶ ἐξ ἀποκαλύψεως θείας ἐπέγνωσαν αὐτούς. [Η καὶ ἄλλως· περὶ τὸν Χριστόν φαίνονται Μωϋσῆς καὶ Ἠλίας, δηλοῦντες, ὅτι τὰ μυστήρια τῆς τε νομικῆς, τῆς τε προφητικής πραγματείας, εἰ; τὸν Χριστὸν συνάγονται, καὶ τὰ περὶ αὐτὸν μηνύουσιν.] Αποκριθείς --- Ηλία. Σφόδρα φιλῶν ὁ Πέτρος τὴν Διδάσκαλον, καὶ μὴ θέλων ἀπελθεῖν αὐτὸν εἰς Ἱεροσόλυμα, ἵνα μὴ ἀπελθὼν ἐκεῖ πάθῃ, καθὼς προείρηκε, φανερῶς μὲν οὐ τολμᾷ κωλύσαι αὐτὸν, ἵνα μὴ πάλιν ἐπιτιμηθῇ· θεασαμενος δὲ τὸ ὄρος, πολλὴν ἔχον ἀσφάλειαν, ὡς ἀγνοούμενον τοῖς ἐπ.σου λεύουσιν· ἅμα δὲ καὶ Μωϋσῆν καὶ Ἡλίαν, ἱκανοὺς ἀμύνειν· ὁ μὲν γὰρ πολλὰ ἔθνη κατηγωνίσατο, ὁ δὲ πῦρ ἐξ οὐρανοῦ κατήγαγεν ἐπὶ τοὺς πεντηκοντάρχου, " συμβουλεύει μένειν ἐκεῖ. Εἰπὼν δὲ ὅτι Καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι, καὶ γνούς, ὅτι κακῶς εἶπεν, ὡς ἐξ οἰκείας γνώμης ἀπο φηνάμενος, προσέθηκεν, ὅτι, Εἰ θέλεις, ποιήσωμεν ὧδε τρεῖς σκηνάς, σοὶ μίαν, καὶ Μωϋσεῖ μίαν, καὶ μιαν 'Ηλία. Τί λέγεις, ὦ Πέτρε; πρὸ μικροῦ μὲν γνήσιον Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τοῦτον ώμολόγησας· νῦν δὲ μετὰ τῶν δούλων ἀριθμεῖς τὸν Δεσπότην, καὶ ὑπὸ τούτων σωθῆναι αὐτὸν ἐλπίζεις; Ὅρα, πῶς πρὸ τοῦ CAP. XVII. Quedam autem exemplaria non έξοδον, id est excessum, sed δόξαν, id est, gloriam habent; nam gloria quoque appellatur crus ipse. Aliis siquidem omnibus probrum erat utpote magnorum pœna criminum soli vero Christo gloria facta est, magni videlioet erga nos amoris præmium. Quis enim gratum habens animum, audiens quod qui omni dignus erat honore, hujusmodi pro nostra salute perpessus est ignominiam, non glorificabit illum? Est et altera ratio juxta quanı dicitur crux, gloria ejus, quam suo referemus tempore. Interim vero Moses et Elias dicebant excessum ejus, et gloriam ejus, hoc est loquebantur de exit, vel de gloria ejus, sive de cruce, quomodo crucifigendus erat. Dignum est autem, ut inquiramus unde discipuli post tam multos annos Mosen et Eliam agnoverunt. Neque enim apud Hebræos erant imaginum tabulæ. Dicimus ergo quod in libris quidam votustiorum Hebræorum species insignium virorum posteris reliquerant, quos legentes, inde eos agnoscebant. Verisimile quoque est, ex traditionibus viva voce traditis in memoria habitas fuisse illorum species aut figuras. Fortasse autem et ex divina revelatione illos agnoverunt. † Aut etiam aliter, juxta Christum apparent Moses et Elias, significantes quod mysteria legalia ac prophetalia in unum intendunt Christum, et en quæ Christi sunt præsignant. Vers. 4. Respondens Elia. Cum Petrus rebementer præceptorem amaret, nec veilet eum abire Hierosolyma, ne eo digressus pateretur, sicut predixerat: palam quidem non audet eum prohibere, ne rursum increparetur; viso autem quod mons magnam haberet securitatem, utpote insidiatoribus incognitus, simul autem Mosen et Eliam idoneos qui ulciscerentur; nam ille plurimas gentes devicerat, hic vero ignem super quinquagenarios de colo detraxerat, consulit illi dicens: Bonum est nos hic esse. Cognito autem quod male locutus fuisset ex propria mente statuens, addidit: Si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliæ unum. Quid ais, o Petre? Paulo ante naturalem hunc Dei Filium confessus es, nunc autem cum servis Dominum conuumeraus, etiam ab ipsis servandum cum speras? Vide quomodo ante passionem imperfecti admodum erant discipuli. Simul Variæ lectiones et notæ. Intelligit codices Chrysostous, ut alibi. Vicle Chrysost. L. VII. p. 567 bis, p. 584 D. Scilicet usu receptum erat apud Patres Graecos, τὸν στα ρὲν τοῦ Χριστοῦ appellare τὴν δόξαν αὐτοῦ. Id unus dixerat, fueratque deinde, ut alia hujusmodi, pro pagatum ad alios. Nititur autem hæc interpretatio joco Hebr. 11, 9. Hic autem facilis erat corruptio scribis parum attentis, quod £500; inter duplex δόξα legitur. Nunc non recordor loci, ubi in his commentariis de re cadem dixerit. Forte ergo intelligit Commentarium suum ad llebr. 1, 9. Inclusa exhibet in marg.

Τινὰ δὲ τῶν βιβλίων οὐχ 'Εξοδον, ἀλλὰ Δόξων γράφουσι. Δόξα γὰρ καλεῖται καὶ ὁ σταυρός. Τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἅπασιν ὄνειδος ἦν, ὡς μεγάλων ἐγκλημάτων ἐπιτίμιον· μόνῳ δὲ τῷ Χριστῷ δόξα γέγονεν, ὡς μεγάλης ἀγάπης τῆς πρὸς ἡμᾶς ἐπιτί μιον. Τίς γὰρ εὐγνώμονα ψυχὴν ἔχων, ἀκούων τὸν ἐπέκεινα πάσης τιμής τηλικαύτην ἀτιμίαν υπου στάντα διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων, οὐ δοξάσει τοῦτον; Εστι δὲ καὶ ἄλλος λόγο;, καθ' όν λέγεται δόξα αὐτοῦ ὁ σταυρό;, ἐν ἐμοῦμεν ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντι. Τέως δὲ Μωϋσῆς καὶ Ηλία; ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ἢ τὴν δόξαν αὐτοῦ, τουτέστι, περὶ τῆς ἐξόδου αὐτοῦ, ἢ περὶ τῆς δόξης αὐτοῦ, εἴτουν, περὶ τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, πῶς ἔμελλε σταυρωθῆναι. Αξιον δὲ ζητῆσαι, πόθεν οἱ μαθηταὶ μετὰ τοσαῦτα ὕτη τὸν Μωϋσῆν καὶ τὸν Ἡλίαν ἐγνώρισαν· οὐ γὰρ ἦσαν παρ' Εβραίοις εἰκόνων πίνακες. Φαμὲν οὖν, ὅτι ἐν βιβλίοις τινὲς τῶν παλαιοτέρων Εβραίων τὰ εἴδη τῶν ἐπιφανῶν ἀνδρῶν τοῖς μεταγενεστέροις ἀπολελοίπασιν, ἀπερ ἀναγινώσκοντες, ἐντεῦθεν αὐτ τοῦ; ἐγίνωσκον. Εἰκὸς δὲ, καὶ ἐξ ἀγράφου παραδό σεως μνημονεύεσθαι τὰς ἰδέας αὐτῶν. Ίσως δὲ καὶ ἐξ ἀποκαλύψεως θείας ἐπέγνωσαν αὐτούς. [Η καὶ ἄλλως· περὶ τὸν Χριστόν φαίνονται Μωϋσῆς καὶ Ἠλίας, δηλοῦντες, ὅτι τὰ μυστήρια τῆς τε νομικῆς, τῆς τε προφητικής πραγματείας, εἰ; τὸν Χριστὸν συνάγονται, καὶ τὰ περὶ αὐτὸν μηνύουσιν.] Αποκριθείς --- Ηλία. Σφόδρα φιλῶν ὁ Πέτρος τὴν Διδάσκαλον, καὶ μὴ θέλων ἀπελθεῖν αὐτὸν εἰς Ἱεροσόλυμα, ἵνα μὴ ἀπελθὼν ἐκεῖ πάθῃ, καθὼς προείρηκε, φανερῶς μὲν οὐ τολμᾷ κωλύσαι αὐτὸν, ἵνα μὴ πάλιν ἐπιτιμηθῇ· θεασαμενος δὲ τὸ ὄρος, πολλὴν ἔχον ἀσφάλειαν, ὡς ἀγνοούμενον τοῖς ἐπ.σου λεύουσιν· ἅμα δὲ καὶ Μωϋσῆν καὶ Ἡλίαν, ἱκανοὺς ἀμύνειν· ὁ μὲν γὰρ πολλὰ ἔθνη κατηγωνίσατο, ὁ δὲ πῦρ ἐξ οὐρανοῦ κατήγαγεν ἐπὶ τοὺς πεντηκοντάρχου, " συμβουλεύει μένειν ἐκεῖ. Εἰπὼν δὲ ὅτι Καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι, καὶ γνούς, ὅτι κακῶς εἶπεν, ὡς ἐξ οἰκείας γνώμης ἀπο φηνάμενος, προσέθηκεν, ὅτι, Εἰ θέλεις, ποιήσωμεν ὧδε τρεῖς σκηνάς, σοὶ μίαν, καὶ Μωϋσεῖ μίαν, καὶ μιαν 'Ηλία. Τί λέγεις, ὦ Πέτρε; πρὸ μικροῦ μὲν γνήσιον Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τοῦτον ώμολόγησας· νῦν δὲ μετὰ τῶν δούλων ἀριθμεῖς τὸν Δεσπότην, καὶ ὑπὸ τούτων σωθῆναι αὐτὸν ἐλπίζεις; Ὅρα, πῶς πρὸ τοῦ CAP. XVII. Quedam autem exemplaria non έξοδον, id est excessum, sed δόξαν, id est, gloriam habent; nam gloria quoque appellatur crus ipse. Aliis siquidem omnibus probrum erat utpote magnorum pœna criminum soli vero Christo gloria facta est, magni videlioet erga nos amoris præmium. Quis enim gratum habens animum, audiens quod qui omni dignus erat honore, hujusmodi pro nostra salute perpessus est ignominiam, non glorificabit illum? Est et altera ratio juxta quanı dicitur crux, gloria ejus, quam suo referemus tempore. Interim vero Moses et Elias dicebant excessum ejus, et gloriam ejus, hoc est loquebantur de exit, vel de gloria ejus, sive de cruce, quomodo crucifigendus erat. Dignum est autem, ut inquiramus unde discipuli post tam multos annos Mosen et Eliam agnoverunt. Neque enim apud Hebræos erant imaginum tabulæ. Dicimus ergo quod in libris quidam votustiorum Hebræorum species insignium virorum posteris reliquerant, quos legentes, inde eos agnoscebant. Verisimile quoque est, ex traditionibus viva voce traditis in memoria habitas fuisse illorum species aut figuras. Fortasse autem et ex divina revelatione illos agnoverunt. † Aut etiam aliter, juxta Christum apparent Moses et Elias, significantes quod mysteria legalia ac prophetalia in unum intendunt Christum, et en quæ Christi sunt præsignant. Vers. 4. Respondens Elia. Cum Petrus rebementer præceptorem amaret, nec veilet eum abire Hierosolyma, ne eo digressus pateretur, sicut predixerat: palam quidem non audet eum prohibere, ne rursum increparetur; viso autem quod mons magnam haberet securitatem, utpote insidiatoribus incognitus, simul autem Mosen et Eliam idoneos qui ulciscerentur; nam ille plurimas gentes devicerat, hic vero ignem super quinquagenarios de colo detraxerat, consulit illi dicens: Bonum est nos hic esse. Cognito autem quod male locutus fuisset ex propria mente statuens, addidit: Si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliæ unum. Quid ais, o Petre? Paulo ante naturalem hunc Dei Filium confessus es, nunc autem cum servis Dominum conuumeraus, etiam ab ipsis servandum cum speras? Vide quomodo ante passionem imperfecti admodum erant discipuli. Simul Variæ lectiones et notæ. Intelligit codices Chrysostous, ut alibi. Vicle Chrysost. L. VII. p. 567 bis, p. 584 D. Scilicet usu receptum erat apud Patres Graecos, τὸν στα ρὲν τοῦ Χριστοῦ appellare τὴν δόξαν αὐτοῦ. Id unus dixerat, fueratque deinde, ut alia hujusmodi, pro pagatum ad alios. Nititur autem hæc interpretatio joco Hebr. 11, 9. Hic autem facilis erat corruptio scribis parum attentis, quod £500; inter duplex δόξα legitur. Nunc non recordor loci, ubi in his commentariis de re cadem dixerit. Forte ergo intelligit Commentarium suum ad llebr. 1, 9. Inclusa exhibet in marg.

Τινὰ δὲ τῶν βιβλίων οὐχ 'Εξοδον, ἀλλὰ Δόξων γράφουσι. Δόξα γὰρ καλεῖται καὶ ὁ σταυρός. Τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἅπασιν ὄνειδος ἦν, ὡς μεγάλων ἐγκλημάτων ἐπιτίμιον· μόνῳ δὲ τῷ Χριστῷ δόξα γέγονεν, ὡς μεγάλης ἀγάπης τῆς πρὸς ἡμᾶς ἐπιτί μιον. Τίς γὰρ εὐγνώμονα ψυχὴν ἔχων, ἀκούων τὸν ἐπέκεινα πάσης τιμής τηλικαύτην ἀτιμίαν υπου στάντα διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων, οὐ δοξάσει τοῦτον; Εστι δὲ καὶ ἄλλος λόγο;, καθ' όν λέγεται δόξα αὐτοῦ ὁ σταυρό;, ἐν ἐμοῦμεν ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντι. Τέως δὲ Μωϋσῆς καὶ Ηλία; ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ἢ τὴν δόξαν αὐτοῦ, τουτέστι, περὶ τῆς ἐξόδου αὐτοῦ, ἢ περὶ τῆς δόξης αὐτοῦ, εἴτουν, περὶ τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, πῶς ἔμελλε σταυρωθῆναι. Αξιον δὲ ζητῆσαι, πόθεν οἱ μαθηταὶ μετὰ τοσαῦτα ὕτη τὸν Μωϋσῆν καὶ τὸν Ἡλίαν ἐγνώρισαν· οὐ γὰρ ἦσαν παρ' Εβραίοις εἰκόνων πίνακες. Φαμὲν οὖν, ὅτι ἐν βιβλίοις τινὲς τῶν παλαιοτέρων Εβραίων τὰ εἴδη τῶν ἐπιφανῶν ἀνδρῶν τοῖς μεταγενεστέροις ἀπολελοίπασιν, ἀπερ ἀναγινώσκοντες, ἐντεῦθεν αὐτ τοῦ; ἐγίνωσκον. Εἰκὸς δὲ, καὶ ἐξ ἀγράφου παραδό σεως μνημονεύεσθαι τὰς ἰδέας αὐτῶν. Ίσως δὲ καὶ ἐξ ἀποκαλύψεως θείας ἐπέγνωσαν αὐτούς. [Η καὶ ἄλλως· περὶ τὸν Χριστόν φαίνονται Μωϋσῆς καὶ Ἠλίας, δηλοῦντες, ὅτι τὰ μυστήρια τῆς τε νομικῆς, τῆς τε προφητικής πραγματείας, εἰ; τὸν Χριστὸν συνάγονται, καὶ τὰ περὶ αὐτὸν μηνύουσιν.] Αποκριθείς --- Ηλία. Σφόδρα φιλῶν ὁ Πέτρος τὴν Διδάσκαλον, καὶ μὴ θέλων ἀπελθεῖν αὐτὸν εἰς Ἱεροσόλυμα, ἵνα μὴ ἀπελθὼν ἐκεῖ πάθῃ, καθὼς προείρηκε, φανερῶς μὲν οὐ τολμᾷ κωλύσαι αὐτὸν, ἵνα μὴ πάλιν ἐπιτιμηθῇ· θεασαμενος δὲ τὸ ὄρος, πολλὴν ἔχον ἀσφάλειαν, ὡς ἀγνοούμενον τοῖς ἐπ.σου λεύουσιν· ἅμα δὲ καὶ Μωϋσῆν καὶ Ἡλίαν, ἱκανοὺς ἀμύνειν· ὁ μὲν γὰρ πολλὰ ἔθνη κατηγωνίσατο, ὁ δὲ πῦρ ἐξ οὐρανοῦ κατήγαγεν ἐπὶ τοὺς πεντηκοντάρχου, " συμβουλεύει μένειν ἐκεῖ. Εἰπὼν δὲ ὅτι Καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι, καὶ γνούς, ὅτι κακῶς εἶπεν, ὡς ἐξ οἰκείας γνώμης ἀπο φηνάμενος, προσέθηκεν, ὅτι, Εἰ θέλεις, ποιήσωμεν ὧδε τρεῖς σκηνάς, σοὶ μίαν, καὶ Μωϋσεῖ μίαν, καὶ μιαν 'Ηλία. Τί λέγεις, ὦ Πέτρε; πρὸ μικροῦ μὲν γνήσιον Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τοῦτον ώμολόγησας· νῦν δὲ μετὰ τῶν δούλων ἀριθμεῖς τὸν Δεσπότην, καὶ ὑπὸ τούτων σωθῆναι αὐτὸν ἐλπίζεις; Ὅρα, πῶς πρὸ τοῦ CAP. XVII. Quedam autem exemplaria non έξοδον, id est excessum, sed δόξαν, id est, gloriam habent; nam gloria quoque appellatur crus ipse. Aliis siquidem omnibus probrum erat utpote magnorum pœna criminum soli vero Christo gloria facta est, magni videlioet erga nos amoris præmium. Quis enim gratum habens animum, audiens quod qui omni dignus erat honore, hujusmodi pro nostra salute perpessus est ignominiam, non glorificabit illum? Est et altera ratio juxta quanı dicitur crux, gloria ejus, quam suo referemus tempore. Interim vero Moses et Elias dicebant excessum ejus, et gloriam ejus, hoc est loquebantur de exit, vel de gloria ejus, sive de cruce, quomodo crucifigendus erat. Dignum est autem, ut inquiramus unde discipuli post tam multos annos Mosen et Eliam agnoverunt. Neque enim apud Hebræos erant imaginum tabulæ. Dicimus ergo quod in libris quidam votustiorum Hebræorum species insignium virorum posteris reliquerant, quos legentes, inde eos agnoscebant. Verisimile quoque est, ex traditionibus viva voce traditis in memoria habitas fuisse illorum species aut figuras. Fortasse autem et ex divina revelatione illos agnoverunt. † Aut etiam aliter, juxta Christum apparent Moses et Elias, significantes quod mysteria legalia ac prophetalia in unum intendunt Christum, et en quæ Christi sunt præsignant. Vers. 4. Respondens Elia. Cum Petrus rebementer præceptorem amaret, nec veilet eum abire Hierosolyma, ne eo digressus pateretur, sicut predixerat: palam quidem non audet eum prohibere, ne rursum increparetur; viso autem quod mons magnam haberet securitatem, utpote insidiatoribus incognitus, simul autem Mosen et Eliam idoneos qui ulciscerentur; nam ille plurimas gentes devicerat, hic vero ignem super quinquagenarios de colo detraxerat, consulit illi dicens: Bonum est nos hic esse. Cognito autem quod male locutus fuisset ex propria mente statuens, addidit: Si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliæ unum. Quid ais, o Petre? Paulo ante naturalem hunc Dei Filium confessus es, nunc autem cum servis Dominum conuumeraus, etiam ab ipsis servandum cum speras? Vide quomodo ante passionem imperfecti admodum erant discipuli. Simul Variæ lectiones et notæ. Intelligit codices Chrysostous, ut alibi. Vicle Chrysost. L. VII. p. 567 bis, p. 584 D. Scilicet usu receptum erat apud Patres Graecos, τὸν στα ρὲν τοῦ Χριστοῦ appellare τὴν δόξαν αὐτοῦ. Id unus dixerat, fueratque deinde, ut alia hujusmodi, pro pagatum ad alios. Nititur autem hæc interpretatio joco Hebr. 11, 9. Hic autem facilis erat corruptio scribis parum attentis, quod £500; inter duplex δόξα legitur. Nunc non recordor loci, ubi in his commentariis de re cadem dixerit. Forte ergo intelligit Commentarium suum ad llebr. 1, 9. Inclusa exhibet in marg.

Τινὰ δὲ τῶν βιβλίων οὐχ 'Εξοδον, ἀλλὰ Δόξων γράφουσι. Δόξα γὰρ καλεῖται καὶ ὁ σταυρός. Τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἅπασιν ὄνειδος ἦν, ὡς μεγάλων ἐγκλημάτων ἐπιτίμιον· μόνῳ δὲ τῷ Χριστῷ δόξα γέγονεν, ὡς μεγάλης ἀγάπης τῆς πρὸς ἡμᾶς ἐπιτί μιον. Τίς γὰρ εὐγνώμονα ψυχὴν ἔχων, ἀκούων τὸν ἐπέκεινα πάσης τιμής τηλικαύτην ἀτιμίαν υπου στάντα διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων, οὐ δοξάσει τοῦτον; Εστι δὲ καὶ ἄλλος λόγο;, καθ' όν λέγεται δόξα αὐτοῦ ὁ σταυρό;, ἐν ἐμοῦμεν ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντι. Τέως δὲ Μωϋσῆς καὶ Ηλία; ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ἢ τὴν δόξαν αὐτοῦ, τουτέστι, περὶ τῆς ἐξόδου αὐτοῦ, ἢ περὶ τῆς δόξης αὐτοῦ, εἴτουν, περὶ τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, πῶς ἔμελλε σταυρωθῆναι. Αξιον δὲ ζητῆσαι, πόθεν οἱ μαθηταὶ μετὰ τοσαῦτα ὕτη τὸν Μωϋσῆν καὶ τὸν Ἡλίαν ἐγνώρισαν· οὐ γὰρ ἦσαν παρ' Εβραίοις εἰκόνων πίνακες. Φαμὲν οὖν, ὅτι ἐν βιβλίοις τινὲς τῶν παλαιοτέρων Εβραίων τὰ εἴδη τῶν ἐπιφανῶν ἀνδρῶν τοῖς μεταγενεστέροις ἀπολελοίπασιν, ἀπερ ἀναγινώσκοντες, ἐντεῦθεν αὐτ τοῦ; ἐγίνωσκον. Εἰκὸς δὲ, καὶ ἐξ ἀγράφου παραδό σεως μνημονεύεσθαι τὰς ἰδέας αὐτῶν. Ίσως δὲ καὶ ἐξ ἀποκαλύψεως θείας ἐπέγνωσαν αὐτούς. [Η καὶ ἄλλως· περὶ τὸν Χριστόν φαίνονται Μωϋσῆς καὶ Ἠλίας, δηλοῦντες, ὅτι τὰ μυστήρια τῆς τε νομικῆς, τῆς τε προφητικής πραγματείας, εἰ; τὸν Χριστὸν συνάγονται, καὶ τὰ περὶ αὐτὸν μηνύουσιν.] Αποκριθείς --- Ηλία. Σφόδρα φιλῶν ὁ Πέτρος τὴν Διδάσκαλον, καὶ μὴ θέλων ἀπελθεῖν αὐτὸν εἰς Ἱεροσόλυμα, ἵνα μὴ ἀπελθὼν ἐκεῖ πάθῃ, καθὼς προείρηκε, φανερῶς μὲν οὐ τολμᾷ κωλύσαι αὐτὸν, ἵνα μὴ πάλιν ἐπιτιμηθῇ· θεασαμενος δὲ τὸ ὄρος, πολλὴν ἔχον ἀσφάλειαν, ὡς ἀγνοούμενον τοῖς ἐπ.σου λεύουσιν· ἅμα δὲ καὶ Μωϋσῆν καὶ Ἡλίαν, ἱκανοὺς ἀμύνειν· ὁ μὲν γὰρ πολλὰ ἔθνη κατηγωνίσατο, ὁ δὲ πῦρ ἐξ οὐρανοῦ κατήγαγεν ἐπὶ τοὺς πεντηκοντάρχου, " συμβουλεύει μένειν ἐκεῖ. Εἰπὼν δὲ ὅτι Καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι, καὶ γνούς, ὅτι κακῶς εἶπεν, ὡς ἐξ οἰκείας γνώμης ἀπο φηνάμενος, προσέθηκεν, ὅτι, Εἰ θέλεις, ποιήσωμεν ὧδε τρεῖς σκηνάς, σοὶ μίαν, καὶ Μωϋσεῖ μίαν, καὶ μιαν 'Ηλία. Τί λέγεις, ὦ Πέτρε; πρὸ μικροῦ μὲν γνήσιον Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τοῦτον ώμολόγησας· νῦν δὲ μετὰ τῶν δούλων ἀριθμεῖς τὸν Δεσπότην, καὶ ὑπὸ τούτων σωθῆναι αὐτὸν ἐλπίζεις; Ὅρα, πῶς πρὸ τοῦ CAP. XVII. Quedam autem exemplaria non έξοδον, id est excessum, sed δόξαν, id est, gloriam habent; nam gloria quoque appellatur crus ipse. Aliis siquidem omnibus probrum erat utpote magnorum pœna criminum soli vero Christo gloria facta est, magni videlioet erga nos amoris præmium. Quis enim gratum habens animum, audiens quod qui omni dignus erat honore, hujusmodi pro nostra salute perpessus est ignominiam, non glorificabit illum? Est et altera ratio juxta quanı dicitur crux, gloria ejus, quam suo referemus tempore. Interim vero Moses et Elias dicebant excessum ejus, et gloriam ejus, hoc est loquebantur de exit, vel de gloria ejus, sive de cruce, quomodo crucifigendus erat. Dignum est autem, ut inquiramus unde discipuli post tam multos annos Mosen et Eliam agnoverunt. Neque enim apud Hebræos erant imaginum tabulæ. Dicimus ergo quod in libris quidam votustiorum Hebræorum species insignium virorum posteris reliquerant, quos legentes, inde eos agnoscebant. Verisimile quoque est, ex traditionibus viva voce traditis in memoria habitas fuisse illorum species aut figuras. Fortasse autem et ex divina revelatione illos agnoverunt. † Aut etiam aliter, juxta Christum apparent Moses et Elias, significantes quod mysteria legalia ac prophetalia in unum intendunt Christum, et en quæ Christi sunt præsignant. Vers. 4. Respondens Elia. Cum Petrus rebementer præceptorem amaret, nec veilet eum abire Hierosolyma, ne eo digressus pateretur, sicut predixerat: palam quidem non audet eum prohibere, ne rursum increparetur; viso autem quod mons magnam haberet securitatem, utpote insidiatoribus incognitus, simul autem Mosen et Eliam idoneos qui ulciscerentur; nam ille plurimas gentes devicerat, hic vero ignem super quinquagenarios de colo detraxerat, consulit illi dicens: Bonum est nos hic esse. Cognito autem quod male locutus fuisset ex propria mente statuens, addidit: Si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliæ unum. Quid ais, o Petre? Paulo ante naturalem hunc Dei Filium confessus es, nunc autem cum servis Dominum conuumeraus, etiam ab ipsis servandum cum speras? Vide quomodo ante passionem imperfecti admodum erant discipuli. Simul Variæ lectiones et notæ. Intelligit codices Chrysostous, ut alibi. Vicle Chrysost. L. VII. p. 567 bis, p. 584 D. Scilicet usu receptum erat apud Patres Graecos, τὸν στα ρὲν τοῦ Χριστοῦ appellare τὴν δόξαν αὐτοῦ. Id unus dixerat, fueratque deinde, ut alia hujusmodi, pro pagatum ad alios. Nititur autem hæc interpretatio joco Hebr. 11, 9. Hic autem facilis erat corruptio scribis parum attentis, quod £500; inter duplex δόξα legitur. Nunc non recordor loci, ubi in his commentariis de re cadem dixerit. Forte ergo intelligit Commentarium suum ad llebr. 1, 9. Inclusa exhibet in marg.

salem Petrus duplam tuue mentis commotionem & σταυροῦ σφόδρα ἀτελεῖς ἦταν οἱ μαθηταί· ἅμα δὲ sustinebat: hinc quidem trepidans pro magistro, ο Πέτρος και διπλοῦν τηνικαῦτα σάλον τῆς ψυχῆς illinc vero a supernaturali illo aspectu turbatus υφιστάμενος, τοῦτο μὲν, ἀπὸ τοῦ ἀγωνιἂν ὑπὲρ τοῦ eat et confusus, taliaque loquebatur nesciens quid Διδασκάλου, τοῦτο δ', ἀπὸ τῆς ὑπερ νούς όψεως εκεί diceret, sicut dixit Lucas ', hoc est quod inconside- νης ἐταράχθη, καὶ συνεχύθη, καὶ τοιαῦτα ἐφθέγγετο, rate loqueretur. μὴ εἰδὼς 8 λέγει, καθώς εἶπε Λουκάς, δ ἐστιν, ἀσύνετα λαλῶν. Marcus autem ait: Neque enim sciebat quid locuturus esset*, id est, non noverat quid aliud melius locuturus esset vel loqui posset. Deinde addidit et causam dicens, quod erant exterriti. Lucas vero scripsit ', quod erant somno gravati: Exterriti quidem visa specie plus quam humana. Gravabantur autem somino præ sopore qui a splendore procedebat; neque enim nos erat sed dies. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι οὐκ ᾔδει, τί λαλήσει, του τέστιν, οὐκ ἐγίνωσκε, τί λαλήσει ἕτερον κρείττον. Εἶτα προσέθηκε καὶ αἰτίαν, εἰπών· ὅτι ἦσαν ἔκφοβοι. Λουκᾶς δὲ ἔγραψεν, ὅτι ἦσαν βεβαρημένοι ὕπνῳ. Εξεφοβήθησαν μὲν γὰρ, ἰδόντες εἶδος ὑπὲρ άνθρω πον· ἐβαρήθησαν δὲ ὕπνῳ, λέγω δή, κάρῳ, τῷ ἀπὸ τῆς λαμπηδόνος. Καὶ γὰρ οὐ νύξ ἦν, ἀλλ' ἡμέρα· τὸ δὲ τῆς λαμπηδόνος ὑπερβάλλον ἐσκότισε μὲν τοὺς Splendoris tamen excessus obscurabat illorum ὀφθαλμοὺς αὐτῶν· ἐκάρωσε δὲ τὸν νοῦν, ἕως οὗ oculos, ar mentem aggravabat, donec perfecte experrecti, sicut dixit Lucas', sive ad se a tali sopore et obtenebratione reversi, viderunt quantum possibile erat, gloriam ejus. Petrus itaque confusam adhuc mentem habens, inconsiderata et Incongrua loquebatur. + Tris tabernacula intelligi possunt tres ad salutem dispositiones, videlicet operationis, contemplationis, et theologiae. Operationis itaque typus fuit Elias fortis ac temperatus. Contemplationis Moses legislatyr ac juris dator. Theologiæ vero Christus, utpote omnimode perfectus. llac autem tabernacula sunt, comparatione futurarum quietum incomparabiliter meliorum. Vers. 5. Adhuc nube. Nubes et vox, nt certiores redderentur Dei esse vocem; didicerant enim quod Deus in nube veheretur: Ponens, inquit, nubes ascensum suum³; multaque hujusmodi frequenter habet Scriptura. Considera vero quo pacto dum minatur, obscuram ponit circa se nubem, ut super Sina: nunc antem Filium ostendere volens, Iucidam illam habet. Vers. 5. Dicens:—complacitum est. Hæc tertio etiam capite cum Salvator baptizaretur dixit coelitus Pater; sed ibi propter circumstantium multitudinem, bic autem maxime propter Petrum; ac si diceret vox Patris: Quid times, ο Petre, de Jesu? hic est Filius meus; nec simpliciter Filius, ut hi qui per virtutem'a me sunt adoptati, sed dilectus sive electus tanquam unigenitus ‹ nec id tantum, verum etiam in quo mihi complacitum est, hoc est in quo requiesco, in quo oblector, ut in unanimi et æquali mihi: ne ergo illi timeas. Quantumcunque enim illum diligas, non adeo eum diligis ut ego. Triplex est namque apud me vis amoris erga illum. Siquidem tanquamı Filium illum diligo, et tanquam dilectum, et tanquam me recreantem mihique placentem. * Luc. IX, 53. * Marc. 1x, 6. διαγρηγορήσαντες, ὡς ὁ Λουκᾶ; είρηκεν, είτουν ἀνανήψαντες τοῦ τοιούτου κάρου καὶ τῆς σκοτοδίνης, εἶδον, ὡ; δυνατὸν, τὴν δόξαν αὐτοῦ. Λοιπὸν δὲ ὁ Πέτρος, ὅτι ἐντεῦθεν συγκεχυμένον ἔχων τὸν νοῦ, ἀσύνετα παρεφθέγγετο. [ Τρεῖς σκηναί νοηθεῖεν ἂν αἱ τρεῖς ἕξεις τῆς σωτηρίας, ή τε τῆς πράξεως, καὶ ἡ τῆς θεωρίας, καὶ ἡ τῆς θεολογίας. Τῆς μὲν οὖν πράξεως τύπος ὁ Ἠλίας, ὡς ἀνδρεῖος καὶ σώφρων, τῆς δὲ θεωρία; ὁ Μωϋσῆς ὡς νομοθέτης καὶ δικαιοδότης τῆς δὲ θεολογίας ὁ Χριστὸς, ὡς ἐν παντὶ τέλειος. Σκηνα: δὲ αὗται, πρὸς σύγκρισιν τῶν μελλουσῶν λήξεων, τῶν ἀσυγκρίτως κρειττόνων.] Έτι — νεφέλης. Νεφέλη και φωνή, ἵνα βεβαιω θῶσιν, ὅτι φωνὴ τοῦ Θεοῦ ἐστι. Μεμαθηκότες γὰρ ἦσαν, ὅτι ὁ Θεὸς ἐπὶ νεφέλης ὀχεῖται. Ὁ τιθεὶς γὰρ, φησί, νέφη τὴν ἐπίβασιν αὐτοῦ. Καὶ πολλέ τοιαῦτα πολλαχοῦ τῆς Γραφῆς. Σκόπει δὲ, πῶς, ὅτι μὲν ἀπειλεῖ, σκοτεινὴν δείκνυσι νεφέλην περὶ ἑαυ τὸν, ᾧ ἐπὶ τοῦ Σινᾶ· νῦν δὲ, διδάξαι θέλων, φωτει νὴν αὐτὴν ἔχει. Λέγουσα – εὐδόκησα. Ταῦτα καὶ ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, βαπτιζομένου τοῦ Σωτῆρος, εἶπεν ούρα νόθεν ὁ Πατήρ· ἀλλ ἐκεῖ μὲν διὰ τὸν περιεστῶτο ὄχλον, ἐνταῦθα δὲ μάλιστα διὰ τὸν Πέτρον, ώσανε λεγούσης τῆς φωνῆς τοῦ Πατρός· Τί δέδκκας ὦ Πέτρε, περὶ τοῦ Ἰησοῦ; οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου καὶ οὐχ ἁπλῶς Υιός, ὡς οἱ δι' ἀρετῆς υἱοποιούμε νοί μοι, ἀλλ' ὁ ἀγαπητός, ήγουν, ὁ ἐξαίρετος, ώ, μονογενή;· καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλ', ἐν ᾧ ηὐδόκησα τουτέστιν, ᾧ ἐπαναπαύομαι, ἐφ᾽ ᾧ ἀρέσκομαι ὡς ομογνώμονι καὶ ἴσῳ ἐμοί. Μὴ τοίνυν φοβοῦ περί αὐτοῦ. Ὅσα γὰρ ἂν φιλῇς, οὐ τοσοῦτον φιλεῖς αὐτὸν, ὅσον ἐγώ. Τριπλοῦν γὰρ παρ' ἐμοῦ το παρ' αὐτὸν φίλτρων. Φιλῶ γὰρ ὡς Υἱόν μου, καὶ ὡς αγαπητόν, καὶ ὡς ἀναπαύοντα καὶ ἀρέσκοντά μου, • Ibid. 32. • Psal. cili, 8. • Exod. xix, 16. * Luc. IX, Varia lectiones et notæ. In margine habet B, quæ hic inulusa sunt. Τοῦ Θεοῦ ἐστιν ἡ φωνή. Α. Φιλεῖς. Δ. Παρ' ἐμοί νidetur legisse Mentenius.

salem Petrus duplam tuue mentis commotionem & σταυροῦ σφόδρα ἀτελεῖς ἦταν οἱ μαθηταί· ἅμα δὲ sustinebat: hinc quidem trepidans pro magistro, ο Πέτρος και διπλοῦν τηνικαῦτα σάλον τῆς ψυχῆς illinc vero a supernaturali illo aspectu turbatus υφιστάμενος, τοῦτο μὲν, ἀπὸ τοῦ ἀγωνιἂν ὑπὲρ τοῦ eat et confusus, taliaque loquebatur nesciens quid Διδασκάλου, τοῦτο δ', ἀπὸ τῆς ὑπερ νούς όψεως εκεί diceret, sicut dixit Lucas ', hoc est quod inconside- νης ἐταράχθη, καὶ συνεχύθη, καὶ τοιαῦτα ἐφθέγγετο, rate loqueretur. μὴ εἰδὼς 8 λέγει, καθώς εἶπε Λουκάς, δ ἐστιν, ἀσύνετα λαλῶν. Marcus autem ait: Neque enim sciebat quid locuturus esset*, id est, non noverat quid aliud melius locuturus esset vel loqui posset. Deinde addidit et causam dicens, quod erant exterriti. Lucas vero scripsit ', quod erant somno gravati: Exterriti quidem visa specie plus quam humana. Gravabantur autem somino præ sopore qui a splendore procedebat; neque enim nos erat sed dies. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι οὐκ ᾔδει, τί λαλήσει, του τέστιν, οὐκ ἐγίνωσκε, τί λαλήσει ἕτερον κρείττον. Εἶτα προσέθηκε καὶ αἰτίαν, εἰπών· ὅτι ἦσαν ἔκφοβοι. Λουκᾶς δὲ ἔγραψεν, ὅτι ἦσαν βεβαρημένοι ὕπνῳ. Εξεφοβήθησαν μὲν γὰρ, ἰδόντες εἶδος ὑπὲρ άνθρω πον· ἐβαρήθησαν δὲ ὕπνῳ, λέγω δή, κάρῳ, τῷ ἀπὸ τῆς λαμπηδόνος. Καὶ γὰρ οὐ νύξ ἦν, ἀλλ' ἡμέρα· τὸ δὲ τῆς λαμπηδόνος ὑπερβάλλον ἐσκότισε μὲν τοὺς Splendoris tamen excessus obscurabat illorum ὀφθαλμοὺς αὐτῶν· ἐκάρωσε δὲ τὸν νοῦν, ἕως οὗ oculos, ar mentem aggravabat, donec perfecte experrecti, sicut dixit Lucas', sive ad se a tali sopore et obtenebratione reversi, viderunt quantum possibile erat, gloriam ejus. Petrus itaque confusam adhuc mentem habens, inconsiderata et Incongrua loquebatur. + Tris tabernacula intelligi possunt tres ad salutem dispositiones, videlicet operationis, contemplationis, et theologiae. Operationis itaque typus fuit Elias fortis ac temperatus. Contemplationis Moses legislatyr ac juris dator. Theologiæ vero Christus, utpote omnimode perfectus. llac autem tabernacula sunt, comparatione futurarum quietum incomparabiliter meliorum. Vers. 5. Adhuc nube. Nubes et vox, nt certiores redderentur Dei esse vocem; didicerant enim quod Deus in nube veheretur: Ponens, inquit, nubes ascensum suum³; multaque hujusmodi frequenter habet Scriptura. Considera vero quo pacto dum minatur, obscuram ponit circa se nubem, ut super Sina: nunc antem Filium ostendere volens, Iucidam illam habet. Vers. 5. Dicens:—complacitum est. Hæc tertio etiam capite cum Salvator baptizaretur dixit coelitus Pater; sed ibi propter circumstantium multitudinem, bic autem maxime propter Petrum; ac si diceret vox Patris: Quid times, ο Petre, de Jesu? hic est Filius meus; nec simpliciter Filius, ut hi qui per virtutem'a me sunt adoptati, sed dilectus sive electus tanquam unigenitus ‹ nec id tantum, verum etiam in quo mihi complacitum est, hoc est in quo requiesco, in quo oblector, ut in unanimi et æquali mihi: ne ergo illi timeas. Quantumcunque enim illum diligas, non adeo eum diligis ut ego. Triplex est namque apud me vis amoris erga illum. Siquidem tanquamı Filium illum diligo, et tanquam dilectum, et tanquam me recreantem mihique placentem. * Luc. IX, 53. * Marc. 1x, 6. διαγρηγορήσαντες, ὡς ὁ Λουκᾶ; είρηκεν, είτουν ἀνανήψαντες τοῦ τοιούτου κάρου καὶ τῆς σκοτοδίνης, εἶδον, ὡ; δυνατὸν, τὴν δόξαν αὐτοῦ. Λοιπὸν δὲ ὁ Πέτρος, ὅτι ἐντεῦθεν συγκεχυμένον ἔχων τὸν νοῦ, ἀσύνετα παρεφθέγγετο. [ Τρεῖς σκηναί νοηθεῖεν ἂν αἱ τρεῖς ἕξεις τῆς σωτηρίας, ή τε τῆς πράξεως, καὶ ἡ τῆς θεωρίας, καὶ ἡ τῆς θεολογίας. Τῆς μὲν οὖν πράξεως τύπος ὁ Ἠλίας, ὡς ἀνδρεῖος καὶ σώφρων, τῆς δὲ θεωρία; ὁ Μωϋσῆς ὡς νομοθέτης καὶ δικαιοδότης τῆς δὲ θεολογίας ὁ Χριστὸς, ὡς ἐν παντὶ τέλειος. Σκηνα: δὲ αὗται, πρὸς σύγκρισιν τῶν μελλουσῶν λήξεων, τῶν ἀσυγκρίτως κρειττόνων.] Έτι — νεφέλης. Νεφέλη και φωνή, ἵνα βεβαιω θῶσιν, ὅτι φωνὴ τοῦ Θεοῦ ἐστι. Μεμαθηκότες γὰρ ἦσαν, ὅτι ὁ Θεὸς ἐπὶ νεφέλης ὀχεῖται. Ὁ τιθεὶς γὰρ, φησί, νέφη τὴν ἐπίβασιν αὐτοῦ. Καὶ πολλέ τοιαῦτα πολλαχοῦ τῆς Γραφῆς. Σκόπει δὲ, πῶς, ὅτι μὲν ἀπειλεῖ, σκοτεινὴν δείκνυσι νεφέλην περὶ ἑαυ τὸν, ᾧ ἐπὶ τοῦ Σινᾶ· νῦν δὲ, διδάξαι θέλων, φωτει νὴν αὐτὴν ἔχει. Λέγουσα – εὐδόκησα. Ταῦτα καὶ ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, βαπτιζομένου τοῦ Σωτῆρος, εἶπεν ούρα νόθεν ὁ Πατήρ· ἀλλ ἐκεῖ μὲν διὰ τὸν περιεστῶτο ὄχλον, ἐνταῦθα δὲ μάλιστα διὰ τὸν Πέτρον, ώσανε λεγούσης τῆς φωνῆς τοῦ Πατρός· Τί δέδκκας ὦ Πέτρε, περὶ τοῦ Ἰησοῦ; οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου καὶ οὐχ ἁπλῶς Υιός, ὡς οἱ δι' ἀρετῆς υἱοποιούμε νοί μοι, ἀλλ' ὁ ἀγαπητός, ήγουν, ὁ ἐξαίρετος, ώ, μονογενή;· καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλ', ἐν ᾧ ηὐδόκησα τουτέστιν, ᾧ ἐπαναπαύομαι, ἐφ᾽ ᾧ ἀρέσκομαι ὡς ομογνώμονι καὶ ἴσῳ ἐμοί. Μὴ τοίνυν φοβοῦ περί αὐτοῦ. Ὅσα γὰρ ἂν φιλῇς, οὐ τοσοῦτον φιλεῖς αὐτὸν, ὅσον ἐγώ. Τριπλοῦν γὰρ παρ' ἐμοῦ το παρ' αὐτὸν φίλτρων. Φιλῶ γὰρ ὡς Υἱόν μου, καὶ ὡς αγαπητόν, καὶ ὡς ἀναπαύοντα καὶ ἀρέσκοντά μου, • Ibid. 32. • Psal. cili, 8. • Exod. xix, 16. * Luc. IX, Varia lectiones et notæ. In margine habet B, quæ hic inulusa sunt. Τοῦ Θεοῦ ἐστιν ἡ φωνή. Α. Φιλεῖς. Δ. Παρ' ἐμοί νidetur legisse Mentenius.

salem Petrus duplam tuue mentis commotionem & σταυροῦ σφόδρα ἀτελεῖς ἦταν οἱ μαθηταί· ἅμα δὲ sustinebat: hinc quidem trepidans pro magistro, ο Πέτρος και διπλοῦν τηνικαῦτα σάλον τῆς ψυχῆς illinc vero a supernaturali illo aspectu turbatus υφιστάμενος, τοῦτο μὲν, ἀπὸ τοῦ ἀγωνιἂν ὑπὲρ τοῦ eat et confusus, taliaque loquebatur nesciens quid Διδασκάλου, τοῦτο δ', ἀπὸ τῆς ὑπερ νούς όψεως εκεί diceret, sicut dixit Lucas ', hoc est quod inconside- νης ἐταράχθη, καὶ συνεχύθη, καὶ τοιαῦτα ἐφθέγγετο, rate loqueretur. μὴ εἰδὼς 8 λέγει, καθώς εἶπε Λουκάς, δ ἐστιν, ἀσύνετα λαλῶν. Marcus autem ait: Neque enim sciebat quid locuturus esset*, id est, non noverat quid aliud melius locuturus esset vel loqui posset. Deinde addidit et causam dicens, quod erant exterriti. Lucas vero scripsit ', quod erant somno gravati: Exterriti quidem visa specie plus quam humana. Gravabantur autem somino præ sopore qui a splendore procedebat; neque enim nos erat sed dies. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι οὐκ ᾔδει, τί λαλήσει, του τέστιν, οὐκ ἐγίνωσκε, τί λαλήσει ἕτερον κρείττον. Εἶτα προσέθηκε καὶ αἰτίαν, εἰπών· ὅτι ἦσαν ἔκφοβοι. Λουκᾶς δὲ ἔγραψεν, ὅτι ἦσαν βεβαρημένοι ὕπνῳ. Εξεφοβήθησαν μὲν γὰρ, ἰδόντες εἶδος ὑπὲρ άνθρω πον· ἐβαρήθησαν δὲ ὕπνῳ, λέγω δή, κάρῳ, τῷ ἀπὸ τῆς λαμπηδόνος. Καὶ γὰρ οὐ νύξ ἦν, ἀλλ' ἡμέρα· τὸ δὲ τῆς λαμπηδόνος ὑπερβάλλον ἐσκότισε μὲν τοὺς Splendoris tamen excessus obscurabat illorum ὀφθαλμοὺς αὐτῶν· ἐκάρωσε δὲ τὸν νοῦν, ἕως οὗ oculos, ar mentem aggravabat, donec perfecte experrecti, sicut dixit Lucas', sive ad se a tali sopore et obtenebratione reversi, viderunt quantum possibile erat, gloriam ejus. Petrus itaque confusam adhuc mentem habens, inconsiderata et Incongrua loquebatur. + Tris tabernacula intelligi possunt tres ad salutem dispositiones, videlicet operationis, contemplationis, et theologiae. Operationis itaque typus fuit Elias fortis ac temperatus. Contemplationis Moses legislatyr ac juris dator. Theologiæ vero Christus, utpote omnimode perfectus. llac autem tabernacula sunt, comparatione futurarum quietum incomparabiliter meliorum. Vers. 5. Adhuc nube. Nubes et vox, nt certiores redderentur Dei esse vocem; didicerant enim quod Deus in nube veheretur: Ponens, inquit, nubes ascensum suum³; multaque hujusmodi frequenter habet Scriptura. Considera vero quo pacto dum minatur, obscuram ponit circa se nubem, ut super Sina: nunc antem Filium ostendere volens, Iucidam illam habet. Vers. 5. Dicens:—complacitum est. Hæc tertio etiam capite cum Salvator baptizaretur dixit coelitus Pater; sed ibi propter circumstantium multitudinem, bic autem maxime propter Petrum; ac si diceret vox Patris: Quid times, ο Petre, de Jesu? hic est Filius meus; nec simpliciter Filius, ut hi qui per virtutem'a me sunt adoptati, sed dilectus sive electus tanquam unigenitus ‹ nec id tantum, verum etiam in quo mihi complacitum est, hoc est in quo requiesco, in quo oblector, ut in unanimi et æquali mihi: ne ergo illi timeas. Quantumcunque enim illum diligas, non adeo eum diligis ut ego. Triplex est namque apud me vis amoris erga illum. Siquidem tanquamı Filium illum diligo, et tanquam dilectum, et tanquam me recreantem mihique placentem. * Luc. IX, 53. * Marc. 1x, 6. διαγρηγορήσαντες, ὡς ὁ Λουκᾶ; είρηκεν, είτουν ἀνανήψαντες τοῦ τοιούτου κάρου καὶ τῆς σκοτοδίνης, εἶδον, ὡ; δυνατὸν, τὴν δόξαν αὐτοῦ. Λοιπὸν δὲ ὁ Πέτρος, ὅτι ἐντεῦθεν συγκεχυμένον ἔχων τὸν νοῦ, ἀσύνετα παρεφθέγγετο. [ Τρεῖς σκηναί νοηθεῖεν ἂν αἱ τρεῖς ἕξεις τῆς σωτηρίας, ή τε τῆς πράξεως, καὶ ἡ τῆς θεωρίας, καὶ ἡ τῆς θεολογίας. Τῆς μὲν οὖν πράξεως τύπος ὁ Ἠλίας, ὡς ἀνδρεῖος καὶ σώφρων, τῆς δὲ θεωρία; ὁ Μωϋσῆς ὡς νομοθέτης καὶ δικαιοδότης τῆς δὲ θεολογίας ὁ Χριστὸς, ὡς ἐν παντὶ τέλειος. Σκηνα: δὲ αὗται, πρὸς σύγκρισιν τῶν μελλουσῶν λήξεων, τῶν ἀσυγκρίτως κρειττόνων.] Έτι — νεφέλης. Νεφέλη και φωνή, ἵνα βεβαιω θῶσιν, ὅτι φωνὴ τοῦ Θεοῦ ἐστι. Μεμαθηκότες γὰρ ἦσαν, ὅτι ὁ Θεὸς ἐπὶ νεφέλης ὀχεῖται. Ὁ τιθεὶς γὰρ, φησί, νέφη τὴν ἐπίβασιν αὐτοῦ. Καὶ πολλέ τοιαῦτα πολλαχοῦ τῆς Γραφῆς. Σκόπει δὲ, πῶς, ὅτι μὲν ἀπειλεῖ, σκοτεινὴν δείκνυσι νεφέλην περὶ ἑαυ τὸν, ᾧ ἐπὶ τοῦ Σινᾶ· νῦν δὲ, διδάξαι θέλων, φωτει νὴν αὐτὴν ἔχει. Λέγουσα – εὐδόκησα. Ταῦτα καὶ ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, βαπτιζομένου τοῦ Σωτῆρος, εἶπεν ούρα νόθεν ὁ Πατήρ· ἀλλ ἐκεῖ μὲν διὰ τὸν περιεστῶτο ὄχλον, ἐνταῦθα δὲ μάλιστα διὰ τὸν Πέτρον, ώσανε λεγούσης τῆς φωνῆς τοῦ Πατρός· Τί δέδκκας ὦ Πέτρε, περὶ τοῦ Ἰησοῦ; οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου καὶ οὐχ ἁπλῶς Υιός, ὡς οἱ δι' ἀρετῆς υἱοποιούμε νοί μοι, ἀλλ' ὁ ἀγαπητός, ήγουν, ὁ ἐξαίρετος, ώ, μονογενή;· καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλ', ἐν ᾧ ηὐδόκησα τουτέστιν, ᾧ ἐπαναπαύομαι, ἐφ᾽ ᾧ ἀρέσκομαι ὡς ομογνώμονι καὶ ἴσῳ ἐμοί. Μὴ τοίνυν φοβοῦ περί αὐτοῦ. Ὅσα γὰρ ἂν φιλῇς, οὐ τοσοῦτον φιλεῖς αὐτὸν, ὅσον ἐγώ. Τριπλοῦν γὰρ παρ' ἐμοῦ το παρ' αὐτὸν φίλτρων. Φιλῶ γὰρ ὡς Υἱόν μου, καὶ ὡς αγαπητόν, καὶ ὡς ἀναπαύοντα καὶ ἀρέσκοντά μου, • Ibid. 32. • Psal. cili, 8. • Exod. xix, 16. * Luc. IX, Varia lectiones et notæ. In margine habet B, quæ hic inulusa sunt. Τοῦ Θεοῦ ἐστιν ἡ φωνή. Α. Φιλεῖς. Δ. Παρ' ἐμοί νidetur legisse Mentenius.

salem Petrus duplam tuue mentis commotionem & σταυροῦ σφόδρα ἀτελεῖς ἦταν οἱ μαθηταί· ἅμα δὲ sustinebat: hinc quidem trepidans pro magistro, ο Πέτρος και διπλοῦν τηνικαῦτα σάλον τῆς ψυχῆς illinc vero a supernaturali illo aspectu turbatus υφιστάμενος, τοῦτο μὲν, ἀπὸ τοῦ ἀγωνιἂν ὑπὲρ τοῦ eat et confusus, taliaque loquebatur nesciens quid Διδασκάλου, τοῦτο δ', ἀπὸ τῆς ὑπερ νούς όψεως εκεί diceret, sicut dixit Lucas ', hoc est quod inconside- νης ἐταράχθη, καὶ συνεχύθη, καὶ τοιαῦτα ἐφθέγγετο, rate loqueretur. μὴ εἰδὼς 8 λέγει, καθώς εἶπε Λουκάς, δ ἐστιν, ἀσύνετα λαλῶν. Marcus autem ait: Neque enim sciebat quid locuturus esset*, id est, non noverat quid aliud melius locuturus esset vel loqui posset. Deinde addidit et causam dicens, quod erant exterriti. Lucas vero scripsit ', quod erant somno gravati: Exterriti quidem visa specie plus quam humana. Gravabantur autem somino præ sopore qui a splendore procedebat; neque enim nos erat sed dies. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι οὐκ ᾔδει, τί λαλήσει, του τέστιν, οὐκ ἐγίνωσκε, τί λαλήσει ἕτερον κρείττον. Εἶτα προσέθηκε καὶ αἰτίαν, εἰπών· ὅτι ἦσαν ἔκφοβοι. Λουκᾶς δὲ ἔγραψεν, ὅτι ἦσαν βεβαρημένοι ὕπνῳ. Εξεφοβήθησαν μὲν γὰρ, ἰδόντες εἶδος ὑπὲρ άνθρω πον· ἐβαρήθησαν δὲ ὕπνῳ, λέγω δή, κάρῳ, τῷ ἀπὸ τῆς λαμπηδόνος. Καὶ γὰρ οὐ νύξ ἦν, ἀλλ' ἡμέρα· τὸ δὲ τῆς λαμπηδόνος ὑπερβάλλον ἐσκότισε μὲν τοὺς Splendoris tamen excessus obscurabat illorum ὀφθαλμοὺς αὐτῶν· ἐκάρωσε δὲ τὸν νοῦν, ἕως οὗ oculos, ar mentem aggravabat, donec perfecte experrecti, sicut dixit Lucas', sive ad se a tali sopore et obtenebratione reversi, viderunt quantum possibile erat, gloriam ejus. Petrus itaque confusam adhuc mentem habens, inconsiderata et Incongrua loquebatur. + Tris tabernacula intelligi possunt tres ad salutem dispositiones, videlicet operationis, contemplationis, et theologiae. Operationis itaque typus fuit Elias fortis ac temperatus. Contemplationis Moses legislatyr ac juris dator. Theologiæ vero Christus, utpote omnimode perfectus. llac autem tabernacula sunt, comparatione futurarum quietum incomparabiliter meliorum. Vers. 5. Adhuc nube. Nubes et vox, nt certiores redderentur Dei esse vocem; didicerant enim quod Deus in nube veheretur: Ponens, inquit, nubes ascensum suum³; multaque hujusmodi frequenter habet Scriptura. Considera vero quo pacto dum minatur, obscuram ponit circa se nubem, ut super Sina: nunc antem Filium ostendere volens, Iucidam illam habet. Vers. 5. Dicens:—complacitum est. Hæc tertio etiam capite cum Salvator baptizaretur dixit coelitus Pater; sed ibi propter circumstantium multitudinem, bic autem maxime propter Petrum; ac si diceret vox Patris: Quid times, ο Petre, de Jesu? hic est Filius meus; nec simpliciter Filius, ut hi qui per virtutem'a me sunt adoptati, sed dilectus sive electus tanquam unigenitus ‹ nec id tantum, verum etiam in quo mihi complacitum est, hoc est in quo requiesco, in quo oblector, ut in unanimi et æquali mihi: ne ergo illi timeas. Quantumcunque enim illum diligas, non adeo eum diligis ut ego. Triplex est namque apud me vis amoris erga illum. Siquidem tanquamı Filium illum diligo, et tanquam dilectum, et tanquam me recreantem mihique placentem. * Luc. IX, 53. * Marc. 1x, 6. διαγρηγορήσαντες, ὡς ὁ Λουκᾶ; είρηκεν, είτουν ἀνανήψαντες τοῦ τοιούτου κάρου καὶ τῆς σκοτοδίνης, εἶδον, ὡ; δυνατὸν, τὴν δόξαν αὐτοῦ. Λοιπὸν δὲ ὁ Πέτρος, ὅτι ἐντεῦθεν συγκεχυμένον ἔχων τὸν νοῦ, ἀσύνετα παρεφθέγγετο. [ Τρεῖς σκηναί νοηθεῖεν ἂν αἱ τρεῖς ἕξεις τῆς σωτηρίας, ή τε τῆς πράξεως, καὶ ἡ τῆς θεωρίας, καὶ ἡ τῆς θεολογίας. Τῆς μὲν οὖν πράξεως τύπος ὁ Ἠλίας, ὡς ἀνδρεῖος καὶ σώφρων, τῆς δὲ θεωρία; ὁ Μωϋσῆς ὡς νομοθέτης καὶ δικαιοδότης τῆς δὲ θεολογίας ὁ Χριστὸς, ὡς ἐν παντὶ τέλειος. Σκηνα: δὲ αὗται, πρὸς σύγκρισιν τῶν μελλουσῶν λήξεων, τῶν ἀσυγκρίτως κρειττόνων.] Έτι — νεφέλης. Νεφέλη και φωνή, ἵνα βεβαιω θῶσιν, ὅτι φωνὴ τοῦ Θεοῦ ἐστι. Μεμαθηκότες γὰρ ἦσαν, ὅτι ὁ Θεὸς ἐπὶ νεφέλης ὀχεῖται. Ὁ τιθεὶς γὰρ, φησί, νέφη τὴν ἐπίβασιν αὐτοῦ. Καὶ πολλέ τοιαῦτα πολλαχοῦ τῆς Γραφῆς. Σκόπει δὲ, πῶς, ὅτι μὲν ἀπειλεῖ, σκοτεινὴν δείκνυσι νεφέλην περὶ ἑαυ τὸν, ᾧ ἐπὶ τοῦ Σινᾶ· νῦν δὲ, διδάξαι θέλων, φωτει νὴν αὐτὴν ἔχει. Λέγουσα – εὐδόκησα. Ταῦτα καὶ ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, βαπτιζομένου τοῦ Σωτῆρος, εἶπεν ούρα νόθεν ὁ Πατήρ· ἀλλ ἐκεῖ μὲν διὰ τὸν περιεστῶτο ὄχλον, ἐνταῦθα δὲ μάλιστα διὰ τὸν Πέτρον, ώσανε λεγούσης τῆς φωνῆς τοῦ Πατρός· Τί δέδκκας ὦ Πέτρε, περὶ τοῦ Ἰησοῦ; οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου καὶ οὐχ ἁπλῶς Υιός, ὡς οἱ δι' ἀρετῆς υἱοποιούμε νοί μοι, ἀλλ' ὁ ἀγαπητός, ήγουν, ὁ ἐξαίρετος, ώ, μονογενή;· καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλ', ἐν ᾧ ηὐδόκησα τουτέστιν, ᾧ ἐπαναπαύομαι, ἐφ᾽ ᾧ ἀρέσκομαι ὡς ομογνώμονι καὶ ἴσῳ ἐμοί. Μὴ τοίνυν φοβοῦ περί αὐτοῦ. Ὅσα γὰρ ἂν φιλῇς, οὐ τοσοῦτον φιλεῖς αὐτὸν, ὅσον ἐγώ. Τριπλοῦν γὰρ παρ' ἐμοῦ το παρ' αὐτὸν φίλτρων. Φιλῶ γὰρ ὡς Υἱόν μου, καὶ ὡς αγαπητόν, καὶ ὡς ἀναπαύοντα καὶ ἀρέσκοντά μου, • Ibid. 32. • Psal. cili, 8. • Exod. xix, 16. * Luc. IX, Varia lectiones et notæ. In margine habet B, quæ hic inulusa sunt. Τοῦ Θεοῦ ἐστιν ἡ φωνή. Α. Φιλεῖς. Δ. Παρ' ἐμοί νidetur legisse Mentenius.

COMMENT. IN MATTILÆUM. CAP. ΧΙ. Λοιπὲν οὖν, εἰ μὴ τῇ δυνάμει τούτου θαῤῥεῖς, ἀλλ' η Reliquum est igitur, ut si hujus non adis potenγε τῇ ἐμῇ θάῤῥησον· οὐδεὶς γὰρ τὸν οὕτω φιλούμενον tiæ, at me: fidas. Nemo enim adeo dilectum irraπροΐεται ἀλογίστως. tionabili causa destituit. Αὐτοῦ ἀκούετε. Τούτῳ πείθεσθε, τούτῳ πιο στεύετε, εἴ τι ἂν καὶ λέγῃ καὶ ποιῇ. Καὶ εἰ σταυρω θῆναι βουληθῇ, μηδεὶς ἀντιπέση. Ὑμεῖς μὲν γὰρ οὐκ οἴδατε τὸ τῆς οἰκονομίας αὐτοῦ μυστήριον· αὐ τὸς δὲ πᾶν δ λέγει καὶ ποιεῖ, κατὰ γνώμην ἐμήν καὶ λέγει καὶ ποιεῖ. Λοιπὸν οὖν αὐτοῦ ἀκούετε, τὸν Μωσαϊκὸν νόμον καὶ τὰς προφητικάς μυσταγωγίας ἀφέντες. Πλήρωμα γάρ νόμου καὶ προφητῶν ὁ Χριστός καὶ λοιπὸν ἐκεῖνα πάντα συνετελέσθη σαν, ἄχρι τούτου μόνον εκτεινόμενα. Καὶ σφόδρα. Καὶ μὴν καὶ πρότερον ἐπὶ τοῦ Ἰορδάνου φωνὴ γέγονε τοιαύτη, καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν, ὅτε καὶ βροντήν ἔλεγον γεγονέναι, καὶ οὐδεὶς οὐδὲν τοιοῦτον ἔπαθε. Πῶς οὖν οὗτοι νῦν ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν; Διότι καὶ ὕψος ἦν μέγα, καὶ ἐρημία βαθεῖα, καὶ ἡσυχία πολλή, και μεταμόρφω σις γέγονε φρίκης γέμουσα, καὶ φῶς ἐξέλαμψεν ἀκήρατον, καὶ λοιπόν, τῆς νεφέλης περιταθείσης ἄνωθεν, καὶ ἐπικαταρραγείσης τῆς φωνῆς, εἰκότως περιετράπησαν τε καὶ ἐφοβήθησαν: Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν τὸν Ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν, ἀντὶ τοῦ, Προσεκύνησαν. Kal μὴ φοβεῖσθε. Ἠλέησε τὴν ἀσθένειαν αὐτ τῶν, καὶ ταχέως λύει τον φόβον. Επάραντες — μόνον. Ἵνα πληροφορηθώσιν, ὅτι περὶ αὐτοῦ γέγονεν ή φωνή, μόνος λοιπὸν ὁρᾶται αὐτοῖ;. Καὶ — ἀναστῇ. Ὅσον γὰρ μείζονα ἐλέγοντο περί αὐτοῦ, τοσοῦτον δυσπαραδεκτότερα ἐδόκουν. Κελεύει οὖν κρύπτειν παρ' ἑαυτοῖς τὸ θαῦμα τοῦτο, διότι αὐτοί τε οὐκ ἔμελλον πιστευθῆναι, καὶ οἱ Ἰουδαῖοι μᾶλλον ἂν ἡγριώθησαν. Καὶ -- πρῶτον; Περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ μαθόν τες ἀκριβέστερον, ἀπό τε τῆς ὁμολογίας Πέτρου, από τε τῆς μεταμορφώσεως, καὶ ἀπὸ τῆς ἄνωθεν φωνῆς, ἐρωτῶσιν, ὅτι ἐπειδὴ σὺ εἶ ὁ Χριστός, διατί οἱ Γραμματείς λέγουσιν, ὅτι Ηλίαν χρὴ ἐλθεῖν πρὸ τοῦ Χριστοῦ; πῶς οὖν οὐκ ἦλθεν οὗτος πρὸ σοῦ; Τοῦτο μὲν οὖν ἠρώτησαν οἱ μαθηταί. Προσήκε: δὲ γινώσκειν, ὅτι αἱ Γραφαὶ δύο παρου σίας τοῦ Χριστοῦ λέγουσι, τήν τε γεγενημένην καὶ τὴν μέλλουσαν. Περὶ ὧν ἀμφοτέρων καὶ ὁ Παῦλος ἐδίδαξε λέγων· περὶ μὲν τῆς πρώτης Επεφάνη ή χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος περὶ δὲ τῆς δευτ τέρας. Προσδεχόμενοι την μακαρίαν ελπίδα και επιφάνειαν τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ** Joan. x11, 29. 11 Tit. 11, 11. ' Vers. 5. Ipsum audite. Huic obedite, quic credite, si quid aut dixerit aut fecerit, Quod si etiam crucifigi voluerit, nemo illi obsistat: vos enim ignoratis dispensationis sue mysterium. Nam quidquid ipse et dicit et facit, mea voluntate et dicit et facit. Ipsum itaque audite, lege Mosaica, propheticisque sacrorum initiationibus relictis; complementum siquidem legis ac prophetarum est Christus et jam oinnia illa completa sunt, utpote quæ usque ad hunc solum protendebanLur. Vers. 6. Et — vehementer. Atqui prins etiam in Jordane vos facta est hujusmodi; et post bac rursuni quando tonitru dicebant factum esse ", et nullus quidquam tale passus est. Quomodo ergo nunc bi prociderunt in faciem suam? Quia altitudo magna erat, profundaque solitudo ac multum silentium. Præterea transformatio facta est horroris plena, et lux immortalis eluxit, ac subito desuper circumposita nube, voceque super eos delap-a, merito perculsi sunt et exterriti. Potest quòque et aliter dici quod prociderunt in faciem suam, hoc est adoraverunt. Vers. 7. Ει nolite timere. Miseratus est imbecillitatem corum, et cito solvit timorem. Vers. 8. Elevatis solum. Ut certiores redderentur, quod de ipso facta esset vox, solus jam illis videtur. Vers. 9. Et — resurgat. Quanto enim majora de eo dixissent, tanto difficilius cred-bilia viderentur. Jubet ergo visionem hanc ab illis occultari, quia futurum erat, ut neque ipsi persuadere possent, et Judæi magis exasperarentur. Vers. 10. Ει· primum. De divinitate ejus jam ad plenum edocti, et a Petri confessione, et a transformatione, et a culesti voce, interrogant: Cum tu sis Christus, quare Scribæ dicunt quod Eliam oporteat venire ante Christum? quomodo non venit hic ante te? Hoc itaque interrogaverunt discipuli. Scire autem oportet, quod Scripturæ duos Christi adventus dicunt, eum videlicet qui factus est, et futurum. De utraque docuit Paulus: de propriori quidem: Apparuit, inquit, gratia Dei salutaris. De posterioris vero: Exspectantes beatam spem et apparitionem maqni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi. ss ibid. 13. Varia lectiones et notæ. Πλήρωμα γὰρ - ὁ Χριστός. Videtur hoc loco Euthymius confudisse Rom. x, 4. com xiii, 10. Idem accidit Cyrillo Alex. tom. 1 De adoratione, μ. 5. Loco προσεκύνησαν, habet εφοβήθησαν. Β. Ut ergo Chrysost. tom. VII, p. 576 D. omitεἰς τῆς δόξης, ita quoque Euthynius. neglectis com dicibus Novi Testamenti.

COMMENT. IN MATTILÆUM. CAP. ΧΙ. Λοιπὲν οὖν, εἰ μὴ τῇ δυνάμει τούτου θαῤῥεῖς, ἀλλ' η Reliquum est igitur, ut si hujus non adis potenγε τῇ ἐμῇ θάῤῥησον· οὐδεὶς γὰρ τὸν οὕτω φιλούμενον tiæ, at me: fidas. Nemo enim adeo dilectum irraπροΐεται ἀλογίστως. tionabili causa destituit. Αὐτοῦ ἀκούετε. Τούτῳ πείθεσθε, τούτῳ πιο στεύετε, εἴ τι ἂν καὶ λέγῃ καὶ ποιῇ. Καὶ εἰ σταυρω θῆναι βουληθῇ, μηδεὶς ἀντιπέση. Ὑμεῖς μὲν γὰρ οὐκ οἴδατε τὸ τῆς οἰκονομίας αὐτοῦ μυστήριον· αὐ τὸς δὲ πᾶν δ λέγει καὶ ποιεῖ, κατὰ γνώμην ἐμήν καὶ λέγει καὶ ποιεῖ. Λοιπὸν οὖν αὐτοῦ ἀκούετε, τὸν Μωσαϊκὸν νόμον καὶ τὰς προφητικάς μυσταγωγίας ἀφέντες. Πλήρωμα γάρ νόμου καὶ προφητῶν ὁ Χριστός καὶ λοιπὸν ἐκεῖνα πάντα συνετελέσθη σαν, ἄχρι τούτου μόνον εκτεινόμενα. Καὶ σφόδρα. Καὶ μὴν καὶ πρότερον ἐπὶ τοῦ Ἰορδάνου φωνὴ γέγονε τοιαύτη, καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν, ὅτε καὶ βροντήν ἔλεγον γεγονέναι, καὶ οὐδεὶς οὐδὲν τοιοῦτον ἔπαθε. Πῶς οὖν οὗτοι νῦν ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν; Διότι καὶ ὕψος ἦν μέγα, καὶ ἐρημία βαθεῖα, καὶ ἡσυχία πολλή, και μεταμόρφω σις γέγονε φρίκης γέμουσα, καὶ φῶς ἐξέλαμψεν ἀκήρατον, καὶ λοιπόν, τῆς νεφέλης περιταθείσης ἄνωθεν, καὶ ἐπικαταρραγείσης τῆς φωνῆς, εἰκότως περιετράπησαν τε καὶ ἐφοβήθησαν: Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν τὸν Ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν, ἀντὶ τοῦ, Προσεκύνησαν. Kal μὴ φοβεῖσθε. Ἠλέησε τὴν ἀσθένειαν αὐτ τῶν, καὶ ταχέως λύει τον φόβον. Επάραντες — μόνον. Ἵνα πληροφορηθώσιν, ὅτι περὶ αὐτοῦ γέγονεν ή φωνή, μόνος λοιπὸν ὁρᾶται αὐτοῖ;. Καὶ — ἀναστῇ. Ὅσον γὰρ μείζονα ἐλέγοντο περί αὐτοῦ, τοσοῦτον δυσπαραδεκτότερα ἐδόκουν. Κελεύει οὖν κρύπτειν παρ' ἑαυτοῖς τὸ θαῦμα τοῦτο, διότι αὐτοί τε οὐκ ἔμελλον πιστευθῆναι, καὶ οἱ Ἰουδαῖοι μᾶλλον ἂν ἡγριώθησαν. Καὶ -- πρῶτον; Περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ μαθόν τες ἀκριβέστερον, ἀπό τε τῆς ὁμολογίας Πέτρου, από τε τῆς μεταμορφώσεως, καὶ ἀπὸ τῆς ἄνωθεν φωνῆς, ἐρωτῶσιν, ὅτι ἐπειδὴ σὺ εἶ ὁ Χριστός, διατί οἱ Γραμματείς λέγουσιν, ὅτι Ηλίαν χρὴ ἐλθεῖν πρὸ τοῦ Χριστοῦ; πῶς οὖν οὐκ ἦλθεν οὗτος πρὸ σοῦ; Τοῦτο μὲν οὖν ἠρώτησαν οἱ μαθηταί. Προσήκε: δὲ γινώσκειν, ὅτι αἱ Γραφαὶ δύο παρου σίας τοῦ Χριστοῦ λέγουσι, τήν τε γεγενημένην καὶ τὴν μέλλουσαν. Περὶ ὧν ἀμφοτέρων καὶ ὁ Παῦλος ἐδίδαξε λέγων· περὶ μὲν τῆς πρώτης Επεφάνη ή χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος περὶ δὲ τῆς δευτ τέρας. Προσδεχόμενοι την μακαρίαν ελπίδα και επιφάνειαν τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ** Joan. x11, 29. 11 Tit. 11, 11. ' Vers. 5. Ipsum audite. Huic obedite, quic credite, si quid aut dixerit aut fecerit, Quod si etiam crucifigi voluerit, nemo illi obsistat: vos enim ignoratis dispensationis sue mysterium. Nam quidquid ipse et dicit et facit, mea voluntate et dicit et facit. Ipsum itaque audite, lege Mosaica, propheticisque sacrorum initiationibus relictis; complementum siquidem legis ac prophetarum est Christus et jam oinnia illa completa sunt, utpote quæ usque ad hunc solum protendebanLur. Vers. 6. Et — vehementer. Atqui prins etiam in Jordane vos facta est hujusmodi; et post bac rursuni quando tonitru dicebant factum esse ", et nullus quidquam tale passus est. Quomodo ergo nunc bi prociderunt in faciem suam? Quia altitudo magna erat, profundaque solitudo ac multum silentium. Præterea transformatio facta est horroris plena, et lux immortalis eluxit, ac subito desuper circumposita nube, voceque super eos delap-a, merito perculsi sunt et exterriti. Potest quòque et aliter dici quod prociderunt in faciem suam, hoc est adoraverunt. Vers. 7. Ει nolite timere. Miseratus est imbecillitatem corum, et cito solvit timorem. Vers. 8. Elevatis solum. Ut certiores redderentur, quod de ipso facta esset vox, solus jam illis videtur. Vers. 9. Et — resurgat. Quanto enim majora de eo dixissent, tanto difficilius cred-bilia viderentur. Jubet ergo visionem hanc ab illis occultari, quia futurum erat, ut neque ipsi persuadere possent, et Judæi magis exasperarentur. Vers. 10. Ει· primum. De divinitate ejus jam ad plenum edocti, et a Petri confessione, et a transformatione, et a culesti voce, interrogant: Cum tu sis Christus, quare Scribæ dicunt quod Eliam oporteat venire ante Christum? quomodo non venit hic ante te? Hoc itaque interrogaverunt discipuli. Scire autem oportet, quod Scripturæ duos Christi adventus dicunt, eum videlicet qui factus est, et futurum. De utraque docuit Paulus: de propriori quidem: Apparuit, inquit, gratia Dei salutaris. De posterioris vero: Exspectantes beatam spem et apparitionem maqni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi. ss ibid. 13. Varia lectiones et notæ. Πλήρωμα γὰρ - ὁ Χριστός. Videtur hoc loco Euthymius confudisse Rom. x, 4. com xiii, 10. Idem accidit Cyrillo Alex. tom. 1 De adoratione, μ. 5. Loco προσεκύνησαν, habet εφοβήθησαν. Β. Ut ergo Chrysost. tom. VII, p. 576 D. omitεἰς τῆς δόξης, ita quoque Euthynius. neglectis com dicibus Novi Testamenti.

COMMENT. IN MATTILÆUM. CAP. ΧΙ. Λοιπὲν οὖν, εἰ μὴ τῇ δυνάμει τούτου θαῤῥεῖς, ἀλλ' η Reliquum est igitur, ut si hujus non adis potenγε τῇ ἐμῇ θάῤῥησον· οὐδεὶς γὰρ τὸν οὕτω φιλούμενον tiæ, at me: fidas. Nemo enim adeo dilectum irraπροΐεται ἀλογίστως. tionabili causa destituit. Αὐτοῦ ἀκούετε. Τούτῳ πείθεσθε, τούτῳ πιο στεύετε, εἴ τι ἂν καὶ λέγῃ καὶ ποιῇ. Καὶ εἰ σταυρω θῆναι βουληθῇ, μηδεὶς ἀντιπέση. Ὑμεῖς μὲν γὰρ οὐκ οἴδατε τὸ τῆς οἰκονομίας αὐτοῦ μυστήριον· αὐ τὸς δὲ πᾶν δ λέγει καὶ ποιεῖ, κατὰ γνώμην ἐμήν καὶ λέγει καὶ ποιεῖ. Λοιπὸν οὖν αὐτοῦ ἀκούετε, τὸν Μωσαϊκὸν νόμον καὶ τὰς προφητικάς μυσταγωγίας ἀφέντες. Πλήρωμα γάρ νόμου καὶ προφητῶν ὁ Χριστός καὶ λοιπὸν ἐκεῖνα πάντα συνετελέσθη σαν, ἄχρι τούτου μόνον εκτεινόμενα. Καὶ σφόδρα. Καὶ μὴν καὶ πρότερον ἐπὶ τοῦ Ἰορδάνου φωνὴ γέγονε τοιαύτη, καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν, ὅτε καὶ βροντήν ἔλεγον γεγονέναι, καὶ οὐδεὶς οὐδὲν τοιοῦτον ἔπαθε. Πῶς οὖν οὗτοι νῦν ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν; Διότι καὶ ὕψος ἦν μέγα, καὶ ἐρημία βαθεῖα, καὶ ἡσυχία πολλή, και μεταμόρφω σις γέγονε φρίκης γέμουσα, καὶ φῶς ἐξέλαμψεν ἀκήρατον, καὶ λοιπόν, τῆς νεφέλης περιταθείσης ἄνωθεν, καὶ ἐπικαταρραγείσης τῆς φωνῆς, εἰκότως περιετράπησαν τε καὶ ἐφοβήθησαν: Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν τὸν Ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν, ἀντὶ τοῦ, Προσεκύνησαν. Kal μὴ φοβεῖσθε. Ἠλέησε τὴν ἀσθένειαν αὐτ τῶν, καὶ ταχέως λύει τον φόβον. Επάραντες — μόνον. Ἵνα πληροφορηθώσιν, ὅτι περὶ αὐτοῦ γέγονεν ή φωνή, μόνος λοιπὸν ὁρᾶται αὐτοῖ;. Καὶ — ἀναστῇ. Ὅσον γὰρ μείζονα ἐλέγοντο περί αὐτοῦ, τοσοῦτον δυσπαραδεκτότερα ἐδόκουν. Κελεύει οὖν κρύπτειν παρ' ἑαυτοῖς τὸ θαῦμα τοῦτο, διότι αὐτοί τε οὐκ ἔμελλον πιστευθῆναι, καὶ οἱ Ἰουδαῖοι μᾶλλον ἂν ἡγριώθησαν. Καὶ -- πρῶτον; Περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ μαθόν τες ἀκριβέστερον, ἀπό τε τῆς ὁμολογίας Πέτρου, από τε τῆς μεταμορφώσεως, καὶ ἀπὸ τῆς ἄνωθεν φωνῆς, ἐρωτῶσιν, ὅτι ἐπειδὴ σὺ εἶ ὁ Χριστός, διατί οἱ Γραμματείς λέγουσιν, ὅτι Ηλίαν χρὴ ἐλθεῖν πρὸ τοῦ Χριστοῦ; πῶς οὖν οὐκ ἦλθεν οὗτος πρὸ σοῦ; Τοῦτο μὲν οὖν ἠρώτησαν οἱ μαθηταί. Προσήκε: δὲ γινώσκειν, ὅτι αἱ Γραφαὶ δύο παρου σίας τοῦ Χριστοῦ λέγουσι, τήν τε γεγενημένην καὶ τὴν μέλλουσαν. Περὶ ὧν ἀμφοτέρων καὶ ὁ Παῦλος ἐδίδαξε λέγων· περὶ μὲν τῆς πρώτης Επεφάνη ή χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος περὶ δὲ τῆς δευτ τέρας. Προσδεχόμενοι την μακαρίαν ελπίδα και επιφάνειαν τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ** Joan. x11, 29. 11 Tit. 11, 11. ' Vers. 5. Ipsum audite. Huic obedite, quic credite, si quid aut dixerit aut fecerit, Quod si etiam crucifigi voluerit, nemo illi obsistat: vos enim ignoratis dispensationis sue mysterium. Nam quidquid ipse et dicit et facit, mea voluntate et dicit et facit. Ipsum itaque audite, lege Mosaica, propheticisque sacrorum initiationibus relictis; complementum siquidem legis ac prophetarum est Christus et jam oinnia illa completa sunt, utpote quæ usque ad hunc solum protendebanLur. Vers. 6. Et — vehementer. Atqui prins etiam in Jordane vos facta est hujusmodi; et post bac rursuni quando tonitru dicebant factum esse ", et nullus quidquam tale passus est. Quomodo ergo nunc bi prociderunt in faciem suam? Quia altitudo magna erat, profundaque solitudo ac multum silentium. Præterea transformatio facta est horroris plena, et lux immortalis eluxit, ac subito desuper circumposita nube, voceque super eos delap-a, merito perculsi sunt et exterriti. Potest quòque et aliter dici quod prociderunt in faciem suam, hoc est adoraverunt. Vers. 7. Ει nolite timere. Miseratus est imbecillitatem corum, et cito solvit timorem. Vers. 8. Elevatis solum. Ut certiores redderentur, quod de ipso facta esset vox, solus jam illis videtur. Vers. 9. Et — resurgat. Quanto enim majora de eo dixissent, tanto difficilius cred-bilia viderentur. Jubet ergo visionem hanc ab illis occultari, quia futurum erat, ut neque ipsi persuadere possent, et Judæi magis exasperarentur. Vers. 10. Ει· primum. De divinitate ejus jam ad plenum edocti, et a Petri confessione, et a transformatione, et a culesti voce, interrogant: Cum tu sis Christus, quare Scribæ dicunt quod Eliam oporteat venire ante Christum? quomodo non venit hic ante te? Hoc itaque interrogaverunt discipuli. Scire autem oportet, quod Scripturæ duos Christi adventus dicunt, eum videlicet qui factus est, et futurum. De utraque docuit Paulus: de propriori quidem: Apparuit, inquit, gratia Dei salutaris. De posterioris vero: Exspectantes beatam spem et apparitionem maqni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi. ss ibid. 13. Varia lectiones et notæ. Πλήρωμα γὰρ - ὁ Χριστός. Videtur hoc loco Euthymius confudisse Rom. x, 4. com xiii, 10. Idem accidit Cyrillo Alex. tom. 1 De adoratione, μ. 5. Loco προσεκύνησαν, habet εφοβήθησαν. Β. Ut ergo Chrysost. tom. VII, p. 576 D. omitεἰς τῆς δόξης, ita quoque Euthynius. neglectis com dicibus Novi Testamenti.

COMMENT. IN MATTILÆUM. CAP. ΧΙ. Λοιπὲν οὖν, εἰ μὴ τῇ δυνάμει τούτου θαῤῥεῖς, ἀλλ' η Reliquum est igitur, ut si hujus non adis potenγε τῇ ἐμῇ θάῤῥησον· οὐδεὶς γὰρ τὸν οὕτω φιλούμενον tiæ, at me: fidas. Nemo enim adeo dilectum irraπροΐεται ἀλογίστως. tionabili causa destituit. Αὐτοῦ ἀκούετε. Τούτῳ πείθεσθε, τούτῳ πιο στεύετε, εἴ τι ἂν καὶ λέγῃ καὶ ποιῇ. Καὶ εἰ σταυρω θῆναι βουληθῇ, μηδεὶς ἀντιπέση. Ὑμεῖς μὲν γὰρ οὐκ οἴδατε τὸ τῆς οἰκονομίας αὐτοῦ μυστήριον· αὐ τὸς δὲ πᾶν δ λέγει καὶ ποιεῖ, κατὰ γνώμην ἐμήν καὶ λέγει καὶ ποιεῖ. Λοιπὸν οὖν αὐτοῦ ἀκούετε, τὸν Μωσαϊκὸν νόμον καὶ τὰς προφητικάς μυσταγωγίας ἀφέντες. Πλήρωμα γάρ νόμου καὶ προφητῶν ὁ Χριστός καὶ λοιπὸν ἐκεῖνα πάντα συνετελέσθη σαν, ἄχρι τούτου μόνον εκτεινόμενα. Καὶ σφόδρα. Καὶ μὴν καὶ πρότερον ἐπὶ τοῦ Ἰορδάνου φωνὴ γέγονε τοιαύτη, καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν, ὅτε καὶ βροντήν ἔλεγον γεγονέναι, καὶ οὐδεὶς οὐδὲν τοιοῦτον ἔπαθε. Πῶς οὖν οὗτοι νῦν ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν; Διότι καὶ ὕψος ἦν μέγα, καὶ ἐρημία βαθεῖα, καὶ ἡσυχία πολλή, και μεταμόρφω σις γέγονε φρίκης γέμουσα, καὶ φῶς ἐξέλαμψεν ἀκήρατον, καὶ λοιπόν, τῆς νεφέλης περιταθείσης ἄνωθεν, καὶ ἐπικαταρραγείσης τῆς φωνῆς, εἰκότως περιετράπησαν τε καὶ ἐφοβήθησαν: Εστι δὲ καὶ ἑτέρως εἰπεῖν τὸν Ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν, ἀντὶ τοῦ, Προσεκύνησαν. Kal μὴ φοβεῖσθε. Ἠλέησε τὴν ἀσθένειαν αὐτ τῶν, καὶ ταχέως λύει τον φόβον. Επάραντες — μόνον. Ἵνα πληροφορηθώσιν, ὅτι περὶ αὐτοῦ γέγονεν ή φωνή, μόνος λοιπὸν ὁρᾶται αὐτοῖ;. Καὶ — ἀναστῇ. Ὅσον γὰρ μείζονα ἐλέγοντο περί αὐτοῦ, τοσοῦτον δυσπαραδεκτότερα ἐδόκουν. Κελεύει οὖν κρύπτειν παρ' ἑαυτοῖς τὸ θαῦμα τοῦτο, διότι αὐτοί τε οὐκ ἔμελλον πιστευθῆναι, καὶ οἱ Ἰουδαῖοι μᾶλλον ἂν ἡγριώθησαν. Καὶ -- πρῶτον; Περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ μαθόν τες ἀκριβέστερον, ἀπό τε τῆς ὁμολογίας Πέτρου, από τε τῆς μεταμορφώσεως, καὶ ἀπὸ τῆς ἄνωθεν φωνῆς, ἐρωτῶσιν, ὅτι ἐπειδὴ σὺ εἶ ὁ Χριστός, διατί οἱ Γραμματείς λέγουσιν, ὅτι Ηλίαν χρὴ ἐλθεῖν πρὸ τοῦ Χριστοῦ; πῶς οὖν οὐκ ἦλθεν οὗτος πρὸ σοῦ; Τοῦτο μὲν οὖν ἠρώτησαν οἱ μαθηταί. Προσήκε: δὲ γινώσκειν, ὅτι αἱ Γραφαὶ δύο παρου σίας τοῦ Χριστοῦ λέγουσι, τήν τε γεγενημένην καὶ τὴν μέλλουσαν. Περὶ ὧν ἀμφοτέρων καὶ ὁ Παῦλος ἐδίδαξε λέγων· περὶ μὲν τῆς πρώτης Επεφάνη ή χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος περὶ δὲ τῆς δευτ τέρας. Προσδεχόμενοι την μακαρίαν ελπίδα και επιφάνειαν τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ** Joan. x11, 29. 11 Tit. 11, 11. ' Vers. 5. Ipsum audite. Huic obedite, quic credite, si quid aut dixerit aut fecerit, Quod si etiam crucifigi voluerit, nemo illi obsistat: vos enim ignoratis dispensationis sue mysterium. Nam quidquid ipse et dicit et facit, mea voluntate et dicit et facit. Ipsum itaque audite, lege Mosaica, propheticisque sacrorum initiationibus relictis; complementum siquidem legis ac prophetarum est Christus et jam oinnia illa completa sunt, utpote quæ usque ad hunc solum protendebanLur. Vers. 6. Et — vehementer. Atqui prins etiam in Jordane vos facta est hujusmodi; et post bac rursuni quando tonitru dicebant factum esse ", et nullus quidquam tale passus est. Quomodo ergo nunc bi prociderunt in faciem suam? Quia altitudo magna erat, profundaque solitudo ac multum silentium. Præterea transformatio facta est horroris plena, et lux immortalis eluxit, ac subito desuper circumposita nube, voceque super eos delap-a, merito perculsi sunt et exterriti. Potest quòque et aliter dici quod prociderunt in faciem suam, hoc est adoraverunt. Vers. 7. Ει nolite timere. Miseratus est imbecillitatem corum, et cito solvit timorem. Vers. 8. Elevatis solum. Ut certiores redderentur, quod de ipso facta esset vox, solus jam illis videtur. Vers. 9. Et — resurgat. Quanto enim majora de eo dixissent, tanto difficilius cred-bilia viderentur. Jubet ergo visionem hanc ab illis occultari, quia futurum erat, ut neque ipsi persuadere possent, et Judæi magis exasperarentur. Vers. 10. Ει· primum. De divinitate ejus jam ad plenum edocti, et a Petri confessione, et a transformatione, et a culesti voce, interrogant: Cum tu sis Christus, quare Scribæ dicunt quod Eliam oporteat venire ante Christum? quomodo non venit hic ante te? Hoc itaque interrogaverunt discipuli. Scire autem oportet, quod Scripturæ duos Christi adventus dicunt, eum videlicet qui factus est, et futurum. De utraque docuit Paulus: de propriori quidem: Apparuit, inquit, gratia Dei salutaris. De posterioris vero: Exspectantes beatam spem et apparitionem maqni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi. ss ibid. 13. Varia lectiones et notæ. Πλήρωμα γὰρ - ὁ Χριστός. Videtur hoc loco Euthymius confudisse Rom. x, 4. com xiii, 10. Idem accidit Cyrillo Alex. tom. 1 De adoratione, μ. 5. Loco προσεκύνησαν, habet εφοβήθησαν. Β. Ut ergo Chrysost. tom. VII, p. 576 D. omitεἰς τῆς δόξης, ita quoque Euthynius. neglectis com dicibus Novi Testamenti.

Et prioris quidem factus est Joannes præcursor: posterioris vero fiet præcursor Elias, de quo dicit propheta Malachias: Mittam vobis Eliam Thesbiten, qui restituel cor patris ad filium, hoc est qui convertet corda Judzorum, qui tunc superfuerint, ad apostolos, ut obediant doctrinis eorum, credantque Christo. Patres enim Apostolorum erant Judæi. Sed Scribæ, duos Christi adventus in unum confundentes, et posteriorem in priorem contrahentes, de solo posteriori docebant populum: et propterea Christum non suscipiebant dicentes, quod Eliam oportet venire primum, et mox Christum. Sed nunc Christus de duobus aperte docet. Adverte ergo. Vers. 11. Jesus autem - V. 12. Cognoverant eum. Elias quidem proprior sive Thesbistes nondum venit; veniet autem circa secundum meum adventum: et restituet ominem qui ei crediderit, hoc est convertet cor patris ad filium, ut ait propheta Malachias. Dico autem vobis quod Elias secundus sive Baptista jam venit circa primum meum adventum, ut dicunt Scripturæ: et non cognoverunt Scribe quod etiam hic esset Elias tanquam præcursor. Non cognoverunt autem eum utpote male intelligentes Scripturas. Vers. 12. Sed — voluerunt. Herodes videlicet; multa enim in eum fecit, in carcerem illum injiciens; deinde amputatum caput deferri jubens in lance. Vers. 12. Για ab eis. Ita quoque, non cognitus scilicet quod sit Christus: non cognitus autem propter pravam mentem ipsorum. Sed quonamı modo liet, ut cum præsentes llebræi Christo nou crediderint, qui tunc erunt, credant Eliæ? Quia agnoscunt eum, sĉiuntque de illo prædixisse Malachiam. Simul etiam tam longum tempus quod in medio intercidet, tantaque virtus prædicationis, emollient duritiem cordis eorum. Vers. 13. Tunc — eis. Nami vicesimo quoque capite prædixerat eis ", quod ille sit Elias qui venturus esse dicitur. CAP. XXXV. De lunatico. Vers. 14. Ει V. 15. Affligitur. De lunatico prædictum quidem est modo naturaliori insistendo, quarto capite; dicetur autem et nunc perfectius quod demonuin quidam secedentes, adversus quosdam homines tempus certum lunæ observabant, et tunc insultum in illos faciebant, ut dum luna mali causa videretur, ejus creator calumniæ exponeretur. 18 Malach. iv, 4, 5. 1s Matth. xι, 14. Uui explicat luc. 1, 17. Καὶ τῆς μὲν πρώτης γέγονε πρόδρομος ὁ Ἰωάν ῆς τῆς δευτέρας δὲ γενήσεται πρόδρομος ὁ Ἠλίας· περὶ ἧς φησὶ Μαλαχίας ὁ προφήτης Αποστελώ ὑμῖν 'Ηλίαν τὸν Θεσβίτην, ὃς ἀποκαταστήσει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱὸν, τουτέστιν, ὃς ἐπιστρέ ψει τας καρδίας τῶν τηνικαῦτα Ἰουδαίων πρὸς τοὺς ἀποστόλου, ὥστε πεισθῆναι ταῖς διδασκαλίαις αὐτῶν, καὶ πιστεῦσαι τῷ Χριστῷ. Πατέρες γὰρ τῶν ἀποστόλων οἱ Ἰουδαίοι, Αλλ' οἱ Γραμματείς, τὰς δύο τοῦ Χριστοῦ παρουσ σίας εἰς μίαν συγχέοντες, καὶ τὴν πρώτην εἰς τὴν δευτέραν συνάγοντες, περὶ τῆς δευτέρας μόνης ἐδίδασκον τὸν λαόν. Καὶ διὰ τοῦτο τὸν Χριστὸν οὐκ ἐδέχοντο, λέγοντες, ὅτι τὸν Ἡλίαν χρὴ ἐλθεῖν πρῶτον, εἶτα τὸν Χριστόν. Ἀλλὰ νῦν ὁ Χριστὸς διδάσκει περὶ τῶν δύο σαφῶς. Πρόσχες γάρ Ο δὲ Ἰησοῦς ἐπέγνωσαν αὐτόν. Ηλίας μὲν ὁ πρῶτος, ήγουν, ὁ Θεσβίτης, οὔπω ἦλθεν ἔρχεται δὲ κατὰ τὴν δευτέραν μου παρουσίαν, καὶ ἀποκαταστήσει πάντα τὸν πειθόμενον αὐτῷ, τουτέστιν, ἐπιστρέψει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱὸν, ὡς ὁ προφήτης Μαλαχίας φησί. Λέγω δὲ ὑμῖν, δει Ηλίας ὁ δεύτερος, εἴτουν, ὁ Βαπτιστής, ἤδη ἦλθε κατὰ τὴν πρώτην μου ταύτην παρουσίαν, ὡς αἱ Γραφαί φασι. Καὶ οὐκ ἐπέγνωσαν οἱ Γραμματείς, ὅτι καὶ οὗτος Ηλίας ἐστὶν, οἷα πρόδρομος· οὐκ ἐπέγνωσαν δὲ αὐτὸν, ὡς κακῶς νοοῦντε; τὰς Γραφάς. Αλλ' — ἠθέλησαν. Οἱ περὶ τὸν Ηρώδην δη λονότι· πολλὰ γὰρ εἰς αὐτὸν ἐποίησαν, ἐμβαλόντες εἰς φυλακὴν, ἀποκεφαλίσαντες, ἐνεγκόντες τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακος. Οὕτως — ὑπ' αὐτῶν. Οὕτω καὶ αὐτό, ἀγνοούμενος, ὅτι ὁ Χριστός ἐστιν· ἀγνοούμενος δὲ διὰ τὴν κακόνοιαν αὐτῶν. Ἀλλὰ πῶς, τῶν νῦν Εβραίων μὴ πιστευσάντων τῷ Χριστῷ, οἱ τότε τῷ Ἰλίᾳ πεισθήσονται; Διότι γνωρίζουσιν αὐτὸν, καὶ γινώσκουσιν, Ο περὶ αὐτοῦ προείπεν ὁ Μαλαχίας· ἅμα δὲ καὶ ὁ του σοῦτο; ἐν τῷ μέσῳ χρόνος, καὶ ἡ τηλικαύτη τοῦ κηρύγματος δύναμις, μαλάξουσι τὴν σκληροκαρδίαν αὐτῶν. Τότε – αὐτοῖς. Προείπε γὰρ αὐτοῖς καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ κεφαλαίῳ, ὅτι αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων Ερχεσθαι. ΚΕΦ. ΛΕ. Περὶ του σεληνιαζομένου.. Καὶ -- πάσχει. Περὶ τοῦ σεληνιασμού προείρηται μὲν καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ φυσιολογικώ τερον· βηθήσεται δὲ καὶ νῦν ἀκριβέστερον, ὅτι τῶν δαιμόνων τινὲς παραχωρούμενοι κατά τινων ἀνα θρώπων, ἐπετήρουν καιρόν τινα τῆς σελήνης, καὶ τότε τούτοις ἐπεπήδων, ἵνα, ὡς τῆς σελήνης αιτίας δοκνύσης, ὁ Δημιουργὸς αὐτῆς διαβάληται. Varim lectiones et not. Παραχωρεῖν nunc non est secedere, sed erumpere în contra. Chrysost. t. VII, p. 579 E, haνει ἐπιτίθεσθαι. Forte tanen quis maluerit προχαν ρούμενοι.

Et prioris quidem factus est Joannes præcursor: posterioris vero fiet præcursor Elias, de quo dicit propheta Malachias: Mittam vobis Eliam Thesbiten, qui restituel cor patris ad filium, hoc est qui convertet corda Judzorum, qui tunc superfuerint, ad apostolos, ut obediant doctrinis eorum, credantque Christo. Patres enim Apostolorum erant Judæi. Sed Scribæ, duos Christi adventus in unum confundentes, et posteriorem in priorem contrahentes, de solo posteriori docebant populum: et propterea Christum non suscipiebant dicentes, quod Eliam oportet venire primum, et mox Christum. Sed nunc Christus de duobus aperte docet. Adverte ergo. Vers. 11. Jesus autem - V. 12. Cognoverant eum. Elias quidem proprior sive Thesbistes nondum venit; veniet autem circa secundum meum adventum: et restituet ominem qui ei crediderit, hoc est convertet cor patris ad filium, ut ait propheta Malachias. Dico autem vobis quod Elias secundus sive Baptista jam venit circa primum meum adventum, ut dicunt Scripturæ: et non cognoverunt Scribe quod etiam hic esset Elias tanquam præcursor. Non cognoverunt autem eum utpote male intelligentes Scripturas. Vers. 12. Sed — voluerunt. Herodes videlicet; multa enim in eum fecit, in carcerem illum injiciens; deinde amputatum caput deferri jubens in lance. Vers. 12. Για ab eis. Ita quoque, non cognitus scilicet quod sit Christus: non cognitus autem propter pravam mentem ipsorum. Sed quonamı modo liet, ut cum præsentes llebræi Christo nou crediderint, qui tunc erunt, credant Eliæ? Quia agnoscunt eum, sĉiuntque de illo prædixisse Malachiam. Simul etiam tam longum tempus quod in medio intercidet, tantaque virtus prædicationis, emollient duritiem cordis eorum. Vers. 13. Tunc — eis. Nami vicesimo quoque capite prædixerat eis ", quod ille sit Elias qui venturus esse dicitur. CAP. XXXV. De lunatico. Vers. 14. Ει V. 15. Affligitur. De lunatico prædictum quidem est modo naturaliori insistendo, quarto capite; dicetur autem et nunc perfectius quod demonuin quidam secedentes, adversus quosdam homines tempus certum lunæ observabant, et tunc insultum in illos faciebant, ut dum luna mali causa videretur, ejus creator calumniæ exponeretur. 18 Malach. iv, 4, 5. 1s Matth. xι, 14. Uui explicat luc. 1, 17. Καὶ τῆς μὲν πρώτης γέγονε πρόδρομος ὁ Ἰωάν ῆς τῆς δευτέρας δὲ γενήσεται πρόδρομος ὁ Ἠλίας· περὶ ἧς φησὶ Μαλαχίας ὁ προφήτης Αποστελώ ὑμῖν 'Ηλίαν τὸν Θεσβίτην, ὃς ἀποκαταστήσει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱὸν, τουτέστιν, ὃς ἐπιστρέ ψει τας καρδίας τῶν τηνικαῦτα Ἰουδαίων πρὸς τοὺς ἀποστόλου, ὥστε πεισθῆναι ταῖς διδασκαλίαις αὐτῶν, καὶ πιστεῦσαι τῷ Χριστῷ. Πατέρες γὰρ τῶν ἀποστόλων οἱ Ἰουδαίοι, Αλλ' οἱ Γραμματείς, τὰς δύο τοῦ Χριστοῦ παρουσ σίας εἰς μίαν συγχέοντες, καὶ τὴν πρώτην εἰς τὴν δευτέραν συνάγοντες, περὶ τῆς δευτέρας μόνης ἐδίδασκον τὸν λαόν. Καὶ διὰ τοῦτο τὸν Χριστὸν οὐκ ἐδέχοντο, λέγοντες, ὅτι τὸν Ἡλίαν χρὴ ἐλθεῖν πρῶτον, εἶτα τὸν Χριστόν. Ἀλλὰ νῦν ὁ Χριστὸς διδάσκει περὶ τῶν δύο σαφῶς. Πρόσχες γάρ Ο δὲ Ἰησοῦς ἐπέγνωσαν αὐτόν. Ηλίας μὲν ὁ πρῶτος, ήγουν, ὁ Θεσβίτης, οὔπω ἦλθεν ἔρχεται δὲ κατὰ τὴν δευτέραν μου παρουσίαν, καὶ ἀποκαταστήσει πάντα τὸν πειθόμενον αὐτῷ, τουτέστιν, ἐπιστρέψει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱὸν, ὡς ὁ προφήτης Μαλαχίας φησί. Λέγω δὲ ὑμῖν, δει Ηλίας ὁ δεύτερος, εἴτουν, ὁ Βαπτιστής, ἤδη ἦλθε κατὰ τὴν πρώτην μου ταύτην παρουσίαν, ὡς αἱ Γραφαί φασι. Καὶ οὐκ ἐπέγνωσαν οἱ Γραμματείς, ὅτι καὶ οὗτος Ηλίας ἐστὶν, οἷα πρόδρομος· οὐκ ἐπέγνωσαν δὲ αὐτὸν, ὡς κακῶς νοοῦντε; τὰς Γραφάς. Αλλ' — ἠθέλησαν. Οἱ περὶ τὸν Ηρώδην δη λονότι· πολλὰ γὰρ εἰς αὐτὸν ἐποίησαν, ἐμβαλόντες εἰς φυλακὴν, ἀποκεφαλίσαντες, ἐνεγκόντες τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακος. Οὕτως — ὑπ' αὐτῶν. Οὕτω καὶ αὐτό, ἀγνοούμενος, ὅτι ὁ Χριστός ἐστιν· ἀγνοούμενος δὲ διὰ τὴν κακόνοιαν αὐτῶν. Ἀλλὰ πῶς, τῶν νῦν Εβραίων μὴ πιστευσάντων τῷ Χριστῷ, οἱ τότε τῷ Ἰλίᾳ πεισθήσονται; Διότι γνωρίζουσιν αὐτὸν, καὶ γινώσκουσιν, Ο περὶ αὐτοῦ προείπεν ὁ Μαλαχίας· ἅμα δὲ καὶ ὁ του σοῦτο; ἐν τῷ μέσῳ χρόνος, καὶ ἡ τηλικαύτη τοῦ κηρύγματος δύναμις, μαλάξουσι τὴν σκληροκαρδίαν αὐτῶν. Τότε – αὐτοῖς. Προείπε γὰρ αὐτοῖς καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ κεφαλαίῳ, ὅτι αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων Ερχεσθαι. ΚΕΦ. ΛΕ. Περὶ του σεληνιαζομένου.. Καὶ -- πάσχει. Περὶ τοῦ σεληνιασμού προείρηται μὲν καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ φυσιολογικώ τερον· βηθήσεται δὲ καὶ νῦν ἀκριβέστερον, ὅτι τῶν δαιμόνων τινὲς παραχωρούμενοι κατά τινων ἀνα θρώπων, ἐπετήρουν καιρόν τινα τῆς σελήνης, καὶ τότε τούτοις ἐπεπήδων, ἵνα, ὡς τῆς σελήνης αιτίας δοκνύσης, ὁ Δημιουργὸς αὐτῆς διαβάληται. Varim lectiones et not. Παραχωρεῖν nunc non est secedere, sed erumpere în contra. Chrysost. t. VII, p. 579 E, haνει ἐπιτίθεσθαι. Forte tanen quis maluerit προχαν ρούμενοι.

Et prioris quidem factus est Joannes præcursor: posterioris vero fiet præcursor Elias, de quo dicit propheta Malachias: Mittam vobis Eliam Thesbiten, qui restituel cor patris ad filium, hoc est qui convertet corda Judzorum, qui tunc superfuerint, ad apostolos, ut obediant doctrinis eorum, credantque Christo. Patres enim Apostolorum erant Judæi. Sed Scribæ, duos Christi adventus in unum confundentes, et posteriorem in priorem contrahentes, de solo posteriori docebant populum: et propterea Christum non suscipiebant dicentes, quod Eliam oportet venire primum, et mox Christum. Sed nunc Christus de duobus aperte docet. Adverte ergo. Vers. 11. Jesus autem - V. 12. Cognoverant eum. Elias quidem proprior sive Thesbistes nondum venit; veniet autem circa secundum meum adventum: et restituet ominem qui ei crediderit, hoc est convertet cor patris ad filium, ut ait propheta Malachias. Dico autem vobis quod Elias secundus sive Baptista jam venit circa primum meum adventum, ut dicunt Scripturæ: et non cognoverunt Scribe quod etiam hic esset Elias tanquam præcursor. Non cognoverunt autem eum utpote male intelligentes Scripturas. Vers. 12. Sed — voluerunt. Herodes videlicet; multa enim in eum fecit, in carcerem illum injiciens; deinde amputatum caput deferri jubens in lance. Vers. 12. Για ab eis. Ita quoque, non cognitus scilicet quod sit Christus: non cognitus autem propter pravam mentem ipsorum. Sed quonamı modo liet, ut cum præsentes llebræi Christo nou crediderint, qui tunc erunt, credant Eliæ? Quia agnoscunt eum, sĉiuntque de illo prædixisse Malachiam. Simul etiam tam longum tempus quod in medio intercidet, tantaque virtus prædicationis, emollient duritiem cordis eorum. Vers. 13. Tunc — eis. Nami vicesimo quoque capite prædixerat eis ", quod ille sit Elias qui venturus esse dicitur. CAP. XXXV. De lunatico. Vers. 14. Ει V. 15. Affligitur. De lunatico prædictum quidem est modo naturaliori insistendo, quarto capite; dicetur autem et nunc perfectius quod demonuin quidam secedentes, adversus quosdam homines tempus certum lunæ observabant, et tunc insultum in illos faciebant, ut dum luna mali causa videretur, ejus creator calumniæ exponeretur. 18 Malach. iv, 4, 5. 1s Matth. xι, 14. Uui explicat luc. 1, 17. Καὶ τῆς μὲν πρώτης γέγονε πρόδρομος ὁ Ἰωάν ῆς τῆς δευτέρας δὲ γενήσεται πρόδρομος ὁ Ἠλίας· περὶ ἧς φησὶ Μαλαχίας ὁ προφήτης Αποστελώ ὑμῖν 'Ηλίαν τὸν Θεσβίτην, ὃς ἀποκαταστήσει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱὸν, τουτέστιν, ὃς ἐπιστρέ ψει τας καρδίας τῶν τηνικαῦτα Ἰουδαίων πρὸς τοὺς ἀποστόλου, ὥστε πεισθῆναι ταῖς διδασκαλίαις αὐτῶν, καὶ πιστεῦσαι τῷ Χριστῷ. Πατέρες γὰρ τῶν ἀποστόλων οἱ Ἰουδαίοι, Αλλ' οἱ Γραμματείς, τὰς δύο τοῦ Χριστοῦ παρουσ σίας εἰς μίαν συγχέοντες, καὶ τὴν πρώτην εἰς τὴν δευτέραν συνάγοντες, περὶ τῆς δευτέρας μόνης ἐδίδασκον τὸν λαόν. Καὶ διὰ τοῦτο τὸν Χριστὸν οὐκ ἐδέχοντο, λέγοντες, ὅτι τὸν Ἡλίαν χρὴ ἐλθεῖν πρῶτον, εἶτα τὸν Χριστόν. Ἀλλὰ νῦν ὁ Χριστὸς διδάσκει περὶ τῶν δύο σαφῶς. Πρόσχες γάρ Ο δὲ Ἰησοῦς ἐπέγνωσαν αὐτόν. Ηλίας μὲν ὁ πρῶτος, ήγουν, ὁ Θεσβίτης, οὔπω ἦλθεν ἔρχεται δὲ κατὰ τὴν δευτέραν μου παρουσίαν, καὶ ἀποκαταστήσει πάντα τὸν πειθόμενον αὐτῷ, τουτέστιν, ἐπιστρέψει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱὸν, ὡς ὁ προφήτης Μαλαχίας φησί. Λέγω δὲ ὑμῖν, δει Ηλίας ὁ δεύτερος, εἴτουν, ὁ Βαπτιστής, ἤδη ἦλθε κατὰ τὴν πρώτην μου ταύτην παρουσίαν, ὡς αἱ Γραφαί φασι. Καὶ οὐκ ἐπέγνωσαν οἱ Γραμματείς, ὅτι καὶ οὗτος Ηλίας ἐστὶν, οἷα πρόδρομος· οὐκ ἐπέγνωσαν δὲ αὐτὸν, ὡς κακῶς νοοῦντε; τὰς Γραφάς. Αλλ' — ἠθέλησαν. Οἱ περὶ τὸν Ηρώδην δη λονότι· πολλὰ γὰρ εἰς αὐτὸν ἐποίησαν, ἐμβαλόντες εἰς φυλακὴν, ἀποκεφαλίσαντες, ἐνεγκόντες τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακος. Οὕτως — ὑπ' αὐτῶν. Οὕτω καὶ αὐτό, ἀγνοούμενος, ὅτι ὁ Χριστός ἐστιν· ἀγνοούμενος δὲ διὰ τὴν κακόνοιαν αὐτῶν. Ἀλλὰ πῶς, τῶν νῦν Εβραίων μὴ πιστευσάντων τῷ Χριστῷ, οἱ τότε τῷ Ἰλίᾳ πεισθήσονται; Διότι γνωρίζουσιν αὐτὸν, καὶ γινώσκουσιν, Ο περὶ αὐτοῦ προείπεν ὁ Μαλαχίας· ἅμα δὲ καὶ ὁ του σοῦτο; ἐν τῷ μέσῳ χρόνος, καὶ ἡ τηλικαύτη τοῦ κηρύγματος δύναμις, μαλάξουσι τὴν σκληροκαρδίαν αὐτῶν. Τότε – αὐτοῖς. Προείπε γὰρ αὐτοῖς καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ κεφαλαίῳ, ὅτι αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων Ερχεσθαι. ΚΕΦ. ΛΕ. Περὶ του σεληνιαζομένου.. Καὶ -- πάσχει. Περὶ τοῦ σεληνιασμού προείρηται μὲν καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ φυσιολογικώ τερον· βηθήσεται δὲ καὶ νῦν ἀκριβέστερον, ὅτι τῶν δαιμόνων τινὲς παραχωρούμενοι κατά τινων ἀνα θρώπων, ἐπετήρουν καιρόν τινα τῆς σελήνης, καὶ τότε τούτοις ἐπεπήδων, ἵνα, ὡς τῆς σελήνης αιτίας δοκνύσης, ὁ Δημιουργὸς αὐτῆς διαβάληται. Varim lectiones et not. Παραχωρεῖν nunc non est secedere, sed erumpere în contra. Chrysost. t. VII, p. 579 E, haνει ἐπιτίθεσθαι. Forte tanen quis maluerit προχαν ρούμενοι.

Et prioris quidem factus est Joannes præcursor: posterioris vero fiet præcursor Elias, de quo dicit propheta Malachias: Mittam vobis Eliam Thesbiten, qui restituel cor patris ad filium, hoc est qui convertet corda Judzorum, qui tunc superfuerint, ad apostolos, ut obediant doctrinis eorum, credantque Christo. Patres enim Apostolorum erant Judæi. Sed Scribæ, duos Christi adventus in unum confundentes, et posteriorem in priorem contrahentes, de solo posteriori docebant populum: et propterea Christum non suscipiebant dicentes, quod Eliam oportet venire primum, et mox Christum. Sed nunc Christus de duobus aperte docet. Adverte ergo. Vers. 11. Jesus autem - V. 12. Cognoverant eum. Elias quidem proprior sive Thesbistes nondum venit; veniet autem circa secundum meum adventum: et restituet ominem qui ei crediderit, hoc est convertet cor patris ad filium, ut ait propheta Malachias. Dico autem vobis quod Elias secundus sive Baptista jam venit circa primum meum adventum, ut dicunt Scripturæ: et non cognoverunt Scribe quod etiam hic esset Elias tanquam præcursor. Non cognoverunt autem eum utpote male intelligentes Scripturas. Vers. 12. Sed — voluerunt. Herodes videlicet; multa enim in eum fecit, in carcerem illum injiciens; deinde amputatum caput deferri jubens in lance. Vers. 12. Για ab eis. Ita quoque, non cognitus scilicet quod sit Christus: non cognitus autem propter pravam mentem ipsorum. Sed quonamı modo liet, ut cum præsentes llebræi Christo nou crediderint, qui tunc erunt, credant Eliæ? Quia agnoscunt eum, sĉiuntque de illo prædixisse Malachiam. Simul etiam tam longum tempus quod in medio intercidet, tantaque virtus prædicationis, emollient duritiem cordis eorum. Vers. 13. Tunc — eis. Nami vicesimo quoque capite prædixerat eis ", quod ille sit Elias qui venturus esse dicitur. CAP. XXXV. De lunatico. Vers. 14. Ει V. 15. Affligitur. De lunatico prædictum quidem est modo naturaliori insistendo, quarto capite; dicetur autem et nunc perfectius quod demonuin quidam secedentes, adversus quosdam homines tempus certum lunæ observabant, et tunc insultum in illos faciebant, ut dum luna mali causa videretur, ejus creator calumniæ exponeretur. 18 Malach. iv, 4, 5. 1s Matth. xι, 14. Uui explicat luc. 1, 17. Καὶ τῆς μὲν πρώτης γέγονε πρόδρομος ὁ Ἰωάν ῆς τῆς δευτέρας δὲ γενήσεται πρόδρομος ὁ Ἠλίας· περὶ ἧς φησὶ Μαλαχίας ὁ προφήτης Αποστελώ ὑμῖν 'Ηλίαν τὸν Θεσβίτην, ὃς ἀποκαταστήσει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱὸν, τουτέστιν, ὃς ἐπιστρέ ψει τας καρδίας τῶν τηνικαῦτα Ἰουδαίων πρὸς τοὺς ἀποστόλου, ὥστε πεισθῆναι ταῖς διδασκαλίαις αὐτῶν, καὶ πιστεῦσαι τῷ Χριστῷ. Πατέρες γὰρ τῶν ἀποστόλων οἱ Ἰουδαίοι, Αλλ' οἱ Γραμματείς, τὰς δύο τοῦ Χριστοῦ παρουσ σίας εἰς μίαν συγχέοντες, καὶ τὴν πρώτην εἰς τὴν δευτέραν συνάγοντες, περὶ τῆς δευτέρας μόνης ἐδίδασκον τὸν λαόν. Καὶ διὰ τοῦτο τὸν Χριστὸν οὐκ ἐδέχοντο, λέγοντες, ὅτι τὸν Ἡλίαν χρὴ ἐλθεῖν πρῶτον, εἶτα τὸν Χριστόν. Ἀλλὰ νῦν ὁ Χριστὸς διδάσκει περὶ τῶν δύο σαφῶς. Πρόσχες γάρ Ο δὲ Ἰησοῦς ἐπέγνωσαν αὐτόν. Ηλίας μὲν ὁ πρῶτος, ήγουν, ὁ Θεσβίτης, οὔπω ἦλθεν ἔρχεται δὲ κατὰ τὴν δευτέραν μου παρουσίαν, καὶ ἀποκαταστήσει πάντα τὸν πειθόμενον αὐτῷ, τουτέστιν, ἐπιστρέψει καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱὸν, ὡς ὁ προφήτης Μαλαχίας φησί. Λέγω δὲ ὑμῖν, δει Ηλίας ὁ δεύτερος, εἴτουν, ὁ Βαπτιστής, ἤδη ἦλθε κατὰ τὴν πρώτην μου ταύτην παρουσίαν, ὡς αἱ Γραφαί φασι. Καὶ οὐκ ἐπέγνωσαν οἱ Γραμματείς, ὅτι καὶ οὗτος Ηλίας ἐστὶν, οἷα πρόδρομος· οὐκ ἐπέγνωσαν δὲ αὐτὸν, ὡς κακῶς νοοῦντε; τὰς Γραφάς. Αλλ' — ἠθέλησαν. Οἱ περὶ τὸν Ηρώδην δη λονότι· πολλὰ γὰρ εἰς αὐτὸν ἐποίησαν, ἐμβαλόντες εἰς φυλακὴν, ἀποκεφαλίσαντες, ἐνεγκόντες τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακος. Οὕτως — ὑπ' αὐτῶν. Οὕτω καὶ αὐτό, ἀγνοούμενος, ὅτι ὁ Χριστός ἐστιν· ἀγνοούμενος δὲ διὰ τὴν κακόνοιαν αὐτῶν. Ἀλλὰ πῶς, τῶν νῦν Εβραίων μὴ πιστευσάντων τῷ Χριστῷ, οἱ τότε τῷ Ἰλίᾳ πεισθήσονται; Διότι γνωρίζουσιν αὐτὸν, καὶ γινώσκουσιν, Ο περὶ αὐτοῦ προείπεν ὁ Μαλαχίας· ἅμα δὲ καὶ ὁ του σοῦτο; ἐν τῷ μέσῳ χρόνος, καὶ ἡ τηλικαύτη τοῦ κηρύγματος δύναμις, μαλάξουσι τὴν σκληροκαρδίαν αὐτῶν. Τότε – αὐτοῖς. Προείπε γὰρ αὐτοῖς καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ κεφαλαίῳ, ὅτι αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων Ερχεσθαι. ΚΕΦ. ΛΕ. Περὶ του σεληνιαζομένου.. Καὶ -- πάσχει. Περὶ τοῦ σεληνιασμού προείρηται μὲν καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ φυσιολογικώ τερον· βηθήσεται δὲ καὶ νῦν ἀκριβέστερον, ὅτι τῶν δαιμόνων τινὲς παραχωρούμενοι κατά τινων ἀνα θρώπων, ἐπετήρουν καιρόν τινα τῆς σελήνης, καὶ τότε τούτοις ἐπεπήδων, ἵνα, ὡς τῆς σελήνης αιτίας δοκνύσης, ὁ Δημιουργὸς αὐτῆς διαβάληται. Varim lectiones et not. Παραχωρεῖν nunc non est secedere, sed erumpere în contra. Chrysost. t. VII, p. 579 E, haνει ἐπιτίθεσθαι. Forte tanen quis maluerit προχαν ρούμενοι.

Πολλάκις ὕδωρ. Ὥστε, εἰ μὴ καὶ τότε ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις τὸν δαίμονα ἀνεχαίτιζε, πάλαι ἂν αὐτ τὸν διέφθειρε. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι τὸ ἐν αὐτῷ δαιμόνιον ἄλαλον ἦν καὶ κωφόν· οὐχ ὡς φύσει τοιοῦ του, ἀλλ' ὡς δεσμῆσαν τὴν τοῦ δαιμονιζομένου φωνὴν καὶ ἀκοήν. ⋅ CAP. XVII. Vers. 15. Frequenter aquam. Itaque si non etiam tunc Dei virtus dæmonem coàibuisset, jamdudum eum perdidisset. Marcus autem dicit " quod dæmonium, quod in co crat, mutum erat ac surdum non quod natura esset hujusmodi, sed quia darmoniaci vocem ligaverat et auditum. Vers. 16. Ει curare. Non potuerunt propter offerentis incredulitatem. Licet enim cum adduxe. rat, non tamen indubitanter credebat, quod dirmerem fugare possent. Hoc autem et ex co manifestum est, quod dixit Christus: O generatio incre dula; et rursus ab eo quod dixit adducens: Si quid potes adjuva nos; et ex eo quod interrogavit Christus Si potes credere; ct iterum ab co quod ipse respondit Credo Domine, auxiliare Καὶ -- θεραπεῦσαι. Οὐκ ηδυνήθησαν διὰ τὴν ἀπιστίαν τοῦ προσαγαγόντος. Εἰ γὰρ καὶ προσήγα γεν αὐτὸν, ἀλλ' οὐκ ἐπίστευσεν ἀδιστάκτως, ὅτι δύνανται τὸν δαίμονα φυγαδεύσαι. Τοῦτο δὲ φανερὸν ἀπό τε τοῦ εἰπεῖν τὸν Χριστόν· Ο γενεά ἄπιστος· ἀπό τε τοῦ εἰπεῖν αὖθις τὸν προσαγαγόντα· Εἰ τι δύνασαι, ευήθησον ἡμῖν καὶ ἀπὸ τοῦ ἐρωτῆσαι τὸν Χριστόν· Εἰ δύνασαι πιστεῦσαι· καὶ ἀπὸ τοῦ ἀποκριθῆναι αὐτόν· Πιστεύω, Κύριε, βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ. Ταῦτα γὰρ πλατύτερον ὁ incredulitati meæ. Nam hæc latius scripsit Marcus. Μάρκος ἱστόρησεν. Αποκριθεὶς διεστραμμένη. Καθολικώτερον επιπλήττει, διὰ τὸ πολλοὺς τῶν Ἰουδαίων ἐμίως ἀπιστεῖν, καίτοι μυρία τοιαῦτα θεασαμένους, οὐ δι' αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν μαθητῶν θαυματο συργηθέντα. Διεστραμμένη δὲ, ἀντὶ τοῦ, σκολιά, μὴ νοοῦσα τὸ εὐθές. Εως ὑμῶν; ᾿Αγανακτεῖ, καὶ ζητεῖ τὸν θά γατον, διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς ἀνιάτου, τὴν ἀπιστίαν. Φέρετε — ὧδε. Ινα μὴ δόξῃ καὶ αὐτὸς ἀσθενὴς, ἐκβάλλει τὸ δαιμόνιον. ᾿Αγαγεῖν δὲ τὸν δαιμονῶντα κελεύει, ἵνα φανερά ή δύναμις αὐτοῦ γένηται τοῖς ἀσθενεῖν καὶ αὐτὸν οἰομένοις. Καὶ — Ἰησοῦς. Επέταξε. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι ἐπετίμησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ. Καὶ ἀμφοτέροις γὰρ ἐπέταξε, τῷ δαιμονιζομένῳ μὲν σωφρονεῖν, τῷ δαίμονι δὲ φυγείν. Καὶ ἐκείνης. Ταῦτα μὲν σαφή. Δαίμονι δὲ ἐλάλῳ καὶ κωφῷ κατέχεται καὶ πᾶς ὁ μήτε λέγων μήτε ἀκούων τὰ θεῖα λόγια. Ρίπτει δὲ τοῦτον ὁ δαίμων ποτὲ μὲν εἰς τὸ πῦρ τοῦ θυμοῦ καὶ τῆς ἐπιθυμίας, ποτὲ δὲ εἰς τὸ ὕδωρ τῆς ζάλης τῶν ἄλλων παθῶν. Τότε – ὑμῶν. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι εισελθόντα Vers. 17. Respondens distoria. Genera!ius increpat propter Judæos quosdam similiter incredulos, licet innumera hujusmodi conspexissent, non per ipsum tantum, sed et per discipulos facta miracula. Distorta autem, id est tortuosa, non recte intelligens. Vers. 17. Qnousque tem quærit, eo quod medicabiles. vos? Indignatur, et moressent ipsi infidelitate imVers. 17. Afferte hac. Ne ipse quoque impo tens videatur, ejicit d monium. Jubet autem adduci dæmoniacum, ut manifesta fiat sua potentia his qui etiam ipsum impotentem esse putabant. Vers. 18. Ει — Jesus. Hoc est, præcepit. Marcus autem et Lucas dicunt, quod imperavit spiritui immundo ". Siquidem utrique imperavit: dæmoniaco quidem ut resipisceret, dæmoni vero ut fugeret. Ilic enim verbum έπετίμησε idem significat quod pracepit ). Vers. 18. Et illa. Hæc certe manifesta sunt. Verum a dæmone quoque niuto et surdo possidetur, quisquis non loquitur neque audit divinos sermones. Hunc autem projicit dæmonium: interdum quidcm in ignem ira et concupiscenti, iræ interduin vero in aquam commotionis aliarum affectionum. Vers. 19. Tunc - Vers. 20. vestram. Marcus vero αὐτὸν εἰς οἶκον ἐπηρώτησαν. Ἐρωτῶσι δὲ, φοβού- disit ", quod cum ipse domum ingressus esset iuterμενοι, μήποτε ἀπώλεσαν ἦν ἔλαβον ἐξουσίαν κατὰ πνευμάτων ἀκαθάρτων. Ο δὲ Χριστὸς ἐνώπιον μὲν τοῦ πλήθους τῇ ἀπιστία τοῦ προσενεγκόντος τὴν αἰ. τίαν ἐλογίσατο· κατ' ἰδίαν δὲ τὴν τῶν μαθητῶν ἀπιστίαν αἰτιᾶται. Καὶ γὰρ καὶ οὗτοι, πρὸ τῆς ἐπιχειρήσεως ἀπιστήσαντες, ὅτι δύνανται τὸν κά 15 Marc. ix, 17, 25. επίστευεν. Α. (f) Hic enim mius. 16 Marc. 13, 19 seqq. rogaverunt. Interrogant autem, timentes ne forte perdiderint quam acceperant virtutem adversus spiritus immundos. Verum Christus coram multitudine incredulitatem offerentis pro causa reddit: seorsim vero discipulorum causatur incredulitatem. Etenim bi etiam priusquam aggrederentur, diffidebant, se posse la17 Marc. IX, 23; Luc. IX, 42. ** Marc. ix, 28. Variæ lectiones et notre. Κal, ante διά, addit A. quod præcepit. Mei codices hoc non agnoscunt. Nescio an de suo addiderit HentePATROL. GR. CXXIX.

Πολλάκις ὕδωρ. Ὥστε, εἰ μὴ καὶ τότε ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις τὸν δαίμονα ἀνεχαίτιζε, πάλαι ἂν αὐτ τὸν διέφθειρε. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι τὸ ἐν αὐτῷ δαιμόνιον ἄλαλον ἦν καὶ κωφόν· οὐχ ὡς φύσει τοιοῦ του, ἀλλ' ὡς δεσμῆσαν τὴν τοῦ δαιμονιζομένου φωνὴν καὶ ἀκοήν. ⋅ CAP. XVII. Vers. 15. Frequenter aquam. Itaque si non etiam tunc Dei virtus dæmonem coàibuisset, jamdudum eum perdidisset. Marcus autem dicit " quod dæmonium, quod in co crat, mutum erat ac surdum non quod natura esset hujusmodi, sed quia darmoniaci vocem ligaverat et auditum. Vers. 16. Ει curare. Non potuerunt propter offerentis incredulitatem. Licet enim cum adduxe. rat, non tamen indubitanter credebat, quod dirmerem fugare possent. Hoc autem et ex co manifestum est, quod dixit Christus: O generatio incre dula; et rursus ab eo quod dixit adducens: Si quid potes adjuva nos; et ex eo quod interrogavit Christus Si potes credere; ct iterum ab co quod ipse respondit Credo Domine, auxiliare Καὶ -- θεραπεῦσαι. Οὐκ ηδυνήθησαν διὰ τὴν ἀπιστίαν τοῦ προσαγαγόντος. Εἰ γὰρ καὶ προσήγα γεν αὐτὸν, ἀλλ' οὐκ ἐπίστευσεν ἀδιστάκτως, ὅτι δύνανται τὸν δαίμονα φυγαδεύσαι. Τοῦτο δὲ φανερὸν ἀπό τε τοῦ εἰπεῖν τὸν Χριστόν· Ο γενεά ἄπιστος· ἀπό τε τοῦ εἰπεῖν αὖθις τὸν προσαγαγόντα· Εἰ τι δύνασαι, ευήθησον ἡμῖν καὶ ἀπὸ τοῦ ἐρωτῆσαι τὸν Χριστόν· Εἰ δύνασαι πιστεῦσαι· καὶ ἀπὸ τοῦ ἀποκριθῆναι αὐτόν· Πιστεύω, Κύριε, βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ. Ταῦτα γὰρ πλατύτερον ὁ incredulitati meæ. Nam hæc latius scripsit Marcus. Μάρκος ἱστόρησεν. Αποκριθεὶς διεστραμμένη. Καθολικώτερον επιπλήττει, διὰ τὸ πολλοὺς τῶν Ἰουδαίων ἐμίως ἀπιστεῖν, καίτοι μυρία τοιαῦτα θεασαμένους, οὐ δι' αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν μαθητῶν θαυματο συργηθέντα. Διεστραμμένη δὲ, ἀντὶ τοῦ, σκολιά, μὴ νοοῦσα τὸ εὐθές. Εως ὑμῶν; ᾿Αγανακτεῖ, καὶ ζητεῖ τὸν θά γατον, διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς ἀνιάτου, τὴν ἀπιστίαν. Φέρετε — ὧδε. Ινα μὴ δόξῃ καὶ αὐτὸς ἀσθενὴς, ἐκβάλλει τὸ δαιμόνιον. ᾿Αγαγεῖν δὲ τὸν δαιμονῶντα κελεύει, ἵνα φανερά ή δύναμις αὐτοῦ γένηται τοῖς ἀσθενεῖν καὶ αὐτὸν οἰομένοις. Καὶ — Ἰησοῦς. Επέταξε. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι ἐπετίμησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ. Καὶ ἀμφοτέροις γὰρ ἐπέταξε, τῷ δαιμονιζομένῳ μὲν σωφρονεῖν, τῷ δαίμονι δὲ φυγείν. Καὶ ἐκείνης. Ταῦτα μὲν σαφή. Δαίμονι δὲ ἐλάλῳ καὶ κωφῷ κατέχεται καὶ πᾶς ὁ μήτε λέγων μήτε ἀκούων τὰ θεῖα λόγια. Ρίπτει δὲ τοῦτον ὁ δαίμων ποτὲ μὲν εἰς τὸ πῦρ τοῦ θυμοῦ καὶ τῆς ἐπιθυμίας, ποτὲ δὲ εἰς τὸ ὕδωρ τῆς ζάλης τῶν ἄλλων παθῶν. Τότε – ὑμῶν. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι εισελθόντα Vers. 17. Respondens distoria. Genera!ius increpat propter Judæos quosdam similiter incredulos, licet innumera hujusmodi conspexissent, non per ipsum tantum, sed et per discipulos facta miracula. Distorta autem, id est tortuosa, non recte intelligens. Vers. 17. Qnousque tem quærit, eo quod medicabiles. vos? Indignatur, et moressent ipsi infidelitate imVers. 17. Afferte hac. Ne ipse quoque impo tens videatur, ejicit d monium. Jubet autem adduci dæmoniacum, ut manifesta fiat sua potentia his qui etiam ipsum impotentem esse putabant. Vers. 18. Ει — Jesus. Hoc est, præcepit. Marcus autem et Lucas dicunt, quod imperavit spiritui immundo ". Siquidem utrique imperavit: dæmoniaco quidem ut resipisceret, dæmoni vero ut fugeret. Ilic enim verbum έπετίμησε idem significat quod pracepit ). Vers. 18. Et illa. Hæc certe manifesta sunt. Verum a dæmone quoque niuto et surdo possidetur, quisquis non loquitur neque audit divinos sermones. Hunc autem projicit dæmonium: interdum quidcm in ignem ira et concupiscenti, iræ interduin vero in aquam commotionis aliarum affectionum. Vers. 19. Tunc - Vers. 20. vestram. Marcus vero αὐτὸν εἰς οἶκον ἐπηρώτησαν. Ἐρωτῶσι δὲ, φοβού- disit ", quod cum ipse domum ingressus esset iuterμενοι, μήποτε ἀπώλεσαν ἦν ἔλαβον ἐξουσίαν κατὰ πνευμάτων ἀκαθάρτων. Ο δὲ Χριστὸς ἐνώπιον μὲν τοῦ πλήθους τῇ ἀπιστία τοῦ προσενεγκόντος τὴν αἰ. τίαν ἐλογίσατο· κατ' ἰδίαν δὲ τὴν τῶν μαθητῶν ἀπιστίαν αἰτιᾶται. Καὶ γὰρ καὶ οὗτοι, πρὸ τῆς ἐπιχειρήσεως ἀπιστήσαντες, ὅτι δύνανται τὸν κά 15 Marc. ix, 17, 25. επίστευεν. Α. (f) Hic enim mius. 16 Marc. 13, 19 seqq. rogaverunt. Interrogant autem, timentes ne forte perdiderint quam acceperant virtutem adversus spiritus immundos. Verum Christus coram multitudine incredulitatem offerentis pro causa reddit: seorsim vero discipulorum causatur incredulitatem. Etenim bi etiam priusquam aggrederentur, diffidebant, se posse la17 Marc. IX, 23; Luc. IX, 42. ** Marc. ix, 28. Variæ lectiones et notre. Κal, ante διά, addit A. quod præcepit. Mei codices hoc non agnoscunt. Nescio an de suo addiderit HentePATROL. GR. CXXIX.

Πολλάκις ὕδωρ. Ὥστε, εἰ μὴ καὶ τότε ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις τὸν δαίμονα ἀνεχαίτιζε, πάλαι ἂν αὐτ τὸν διέφθειρε. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι τὸ ἐν αὐτῷ δαιμόνιον ἄλαλον ἦν καὶ κωφόν· οὐχ ὡς φύσει τοιοῦ του, ἀλλ' ὡς δεσμῆσαν τὴν τοῦ δαιμονιζομένου φωνὴν καὶ ἀκοήν. ⋅ CAP. XVII. Vers. 15. Frequenter aquam. Itaque si non etiam tunc Dei virtus dæmonem coàibuisset, jamdudum eum perdidisset. Marcus autem dicit " quod dæmonium, quod in co crat, mutum erat ac surdum non quod natura esset hujusmodi, sed quia darmoniaci vocem ligaverat et auditum. Vers. 16. Ει curare. Non potuerunt propter offerentis incredulitatem. Licet enim cum adduxe. rat, non tamen indubitanter credebat, quod dirmerem fugare possent. Hoc autem et ex co manifestum est, quod dixit Christus: O generatio incre dula; et rursus ab eo quod dixit adducens: Si quid potes adjuva nos; et ex eo quod interrogavit Christus Si potes credere; ct iterum ab co quod ipse respondit Credo Domine, auxiliare Καὶ -- θεραπεῦσαι. Οὐκ ηδυνήθησαν διὰ τὴν ἀπιστίαν τοῦ προσαγαγόντος. Εἰ γὰρ καὶ προσήγα γεν αὐτὸν, ἀλλ' οὐκ ἐπίστευσεν ἀδιστάκτως, ὅτι δύνανται τὸν δαίμονα φυγαδεύσαι. Τοῦτο δὲ φανερὸν ἀπό τε τοῦ εἰπεῖν τὸν Χριστόν· Ο γενεά ἄπιστος· ἀπό τε τοῦ εἰπεῖν αὖθις τὸν προσαγαγόντα· Εἰ τι δύνασαι, ευήθησον ἡμῖν καὶ ἀπὸ τοῦ ἐρωτῆσαι τὸν Χριστόν· Εἰ δύνασαι πιστεῦσαι· καὶ ἀπὸ τοῦ ἀποκριθῆναι αὐτόν· Πιστεύω, Κύριε, βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ. Ταῦτα γὰρ πλατύτερον ὁ incredulitati meæ. Nam hæc latius scripsit Marcus. Μάρκος ἱστόρησεν. Αποκριθεὶς διεστραμμένη. Καθολικώτερον επιπλήττει, διὰ τὸ πολλοὺς τῶν Ἰουδαίων ἐμίως ἀπιστεῖν, καίτοι μυρία τοιαῦτα θεασαμένους, οὐ δι' αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν μαθητῶν θαυματο συργηθέντα. Διεστραμμένη δὲ, ἀντὶ τοῦ, σκολιά, μὴ νοοῦσα τὸ εὐθές. Εως ὑμῶν; ᾿Αγανακτεῖ, καὶ ζητεῖ τὸν θά γατον, διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς ἀνιάτου, τὴν ἀπιστίαν. Φέρετε — ὧδε. Ινα μὴ δόξῃ καὶ αὐτὸς ἀσθενὴς, ἐκβάλλει τὸ δαιμόνιον. ᾿Αγαγεῖν δὲ τὸν δαιμονῶντα κελεύει, ἵνα φανερά ή δύναμις αὐτοῦ γένηται τοῖς ἀσθενεῖν καὶ αὐτὸν οἰομένοις. Καὶ — Ἰησοῦς. Επέταξε. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι ἐπετίμησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ. Καὶ ἀμφοτέροις γὰρ ἐπέταξε, τῷ δαιμονιζομένῳ μὲν σωφρονεῖν, τῷ δαίμονι δὲ φυγείν. Καὶ ἐκείνης. Ταῦτα μὲν σαφή. Δαίμονι δὲ ἐλάλῳ καὶ κωφῷ κατέχεται καὶ πᾶς ὁ μήτε λέγων μήτε ἀκούων τὰ θεῖα λόγια. Ρίπτει δὲ τοῦτον ὁ δαίμων ποτὲ μὲν εἰς τὸ πῦρ τοῦ θυμοῦ καὶ τῆς ἐπιθυμίας, ποτὲ δὲ εἰς τὸ ὕδωρ τῆς ζάλης τῶν ἄλλων παθῶν. Τότε – ὑμῶν. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι εισελθόντα Vers. 17. Respondens distoria. Genera!ius increpat propter Judæos quosdam similiter incredulos, licet innumera hujusmodi conspexissent, non per ipsum tantum, sed et per discipulos facta miracula. Distorta autem, id est tortuosa, non recte intelligens. Vers. 17. Qnousque tem quærit, eo quod medicabiles. vos? Indignatur, et moressent ipsi infidelitate imVers. 17. Afferte hac. Ne ipse quoque impo tens videatur, ejicit d monium. Jubet autem adduci dæmoniacum, ut manifesta fiat sua potentia his qui etiam ipsum impotentem esse putabant. Vers. 18. Ει — Jesus. Hoc est, præcepit. Marcus autem et Lucas dicunt, quod imperavit spiritui immundo ". Siquidem utrique imperavit: dæmoniaco quidem ut resipisceret, dæmoni vero ut fugeret. Ilic enim verbum έπετίμησε idem significat quod pracepit ). Vers. 18. Et illa. Hæc certe manifesta sunt. Verum a dæmone quoque niuto et surdo possidetur, quisquis non loquitur neque audit divinos sermones. Hunc autem projicit dæmonium: interdum quidcm in ignem ira et concupiscenti, iræ interduin vero in aquam commotionis aliarum affectionum. Vers. 19. Tunc - Vers. 20. vestram. Marcus vero αὐτὸν εἰς οἶκον ἐπηρώτησαν. Ἐρωτῶσι δὲ, φοβού- disit ", quod cum ipse domum ingressus esset iuterμενοι, μήποτε ἀπώλεσαν ἦν ἔλαβον ἐξουσίαν κατὰ πνευμάτων ἀκαθάρτων. Ο δὲ Χριστὸς ἐνώπιον μὲν τοῦ πλήθους τῇ ἀπιστία τοῦ προσενεγκόντος τὴν αἰ. τίαν ἐλογίσατο· κατ' ἰδίαν δὲ τὴν τῶν μαθητῶν ἀπιστίαν αἰτιᾶται. Καὶ γὰρ καὶ οὗτοι, πρὸ τῆς ἐπιχειρήσεως ἀπιστήσαντες, ὅτι δύνανται τὸν κά 15 Marc. ix, 17, 25. επίστευεν. Α. (f) Hic enim mius. 16 Marc. 13, 19 seqq. rogaverunt. Interrogant autem, timentes ne forte perdiderint quam acceperant virtutem adversus spiritus immundos. Verum Christus coram multitudine incredulitatem offerentis pro causa reddit: seorsim vero discipulorum causatur incredulitatem. Etenim bi etiam priusquam aggrederentur, diffidebant, se posse la17 Marc. IX, 23; Luc. IX, 42. ** Marc. ix, 28. Variæ lectiones et notre. Κal, ante διά, addit A. quod præcepit. Mei codices hoc non agnoscunt. Nescio an de suo addiderit HentePATROL. GR. CXXIX.

borantem curare, cum tamen alios nullos curassent, ή μνοντα θεραπεῦσαι, καίτοι πολλοὺς ἄλλους θεραπεύ et ita cum conarentur, non potuerunt. Optime ergo coram multis multorum incredulitatem reprehendit, semotis autem arbitris suorum diffidentiam. Neque enin æquum erat, ut coram multis confunderet communes orbis præceptores. Vers. 20. Amen transibit. Fidem nunc dicit, non de hoc quod ipse sit Deus, sed ad facien - da signa. Dicit enim: Si habeatis fidem adev acrem et vehementem ac ferventem sicut granum sinapis: illud etenim talis est qualitatis: credentes sine ulla trepidatione quod facturi estis signa, tantam habebits virtutem, ut ipsos etiam montes transferatis, si volueritis Tantam autem fidem aliquem habere, vidctur quidem facile, est tamen etiam excelsum valde. Nascitur siquidem ex libertate ad Deum: rursuin talis libertas est ex mente placide composita Est autem məgni certaminis ex placabilitate acquiere talem erga Deum libertatem, ut credat illum daturum quidquid postulabitur. Pelite, inquit, et dabilar vobis". Quod si palanı non fecerunt transmigrare montes apostoli, ne mireris: non enim hoc ideo fuit quod non posserl, sed quia noluerunt, utpote hujusmodi necessitate aut utilitate sese illis non offerente: post hos namque sancti alii apostolis longe inferiores urgente necessitate montes demigrare fecerunt, juxta Dominicam sententiam. Potest quoque mons dici diabolus propter opinionis suæ elationem,quem facile sancti a sua sede commovent, quando volunt. Vers. 20. ΕΙ - vobis. Non solum, inquit, nonwes transferetis, imo nihil etiam aliud impossibile erit vobis. Vers. 21. Πoc jejunium. Genus dæmonum omnium non alio modo egreditur, nisi per oravionem et jejunium: non solum ejus qui sanat, sed jus etiam qui patitur. Oratio siquidem dæmoni admodum terribilis est. Blanc autem fortiorem reddit, et valde potentem efficit jejunium, non sinens corporis satiellow remittere Grnitatem, aut fumos (hh) qui ab ea ascendunt turbare cerebrum, mentemque confundere: itaque corpore firmo, menteque sine distractione operante, vehementius igne, omrique re terribilius ascendit oratio; ideo has semper conjunctas esse oportet, Vers. 22. Cum autem versarentur Vers. 23. vehementer. Discipulis de sui occisione frequenter praedicit, ut præexercitati mobitionis frequentia, Guile ferant cum acciderit; et, ut unojverbo dicam, propter causam quam tricesimo tertio capite tradi1º Matth. vit, 7. Μεγάλη, Β. σαντες, λοιπὸν οὐδὲ μετὰ τὴν ἐπιχείρησιν ηδυνήθη σαν. Άριστα τοίνυν ἐνώπιον μὲν πολλῶν τὴν τῶν πολλῶν ἀπιστίαν διέσυρε, κατιδίαν δὲ τὴν τῶν ἰδίων. Οὐκ ἦν γὰρ εἰκὸς ἐπὶ πολλῶν καταισχύνεσθαι τοὺς κοινούς διδασκάλους τῆς οἰκουμένης. Αμήν – μεταβήσεται. Πίστιν λέγει νῦν οὐ τὴν περὶ τοῦ εἶναι αὐτὸν Θεὸν, ἀλλὰ τὴν περὶ τοῦ ποιεῖν σημεία. Φησί γάρ· Ἐὰν ἔχητε πίστιν οὕτω δριμείαν, καὶ σφοδράν, καὶ θερμὴν, ὡς κόκκον συνάπεως τοιαύτης γὰρ ποιότητος οὗτος· πιστεύοντες ανακ δοιάστως, δει ποιήσετε σημεία, τηλικαύτην έξετε δύναμιν, ὡς καὶ αὐτὰ τὰ ὄρη μεθιστάν, εἰ βούλεσθε. Τὸ δὲ τοιαύτην πίστιν ἔχειν τινὰ δοκεῖ μὲν εἶχε ρές, ἔστι δὲ καὶ λίαν ύψηλόν. Γεννᾶται μὲν γὰρ ἐκ παρρησίας τῆς πρὸς τὸν Θεόν· ἡ δὲ τοιαύτη παρρη σία πάλιν ἐξ εὐαρεστήσεως. Μεγάλου δὲ ἐγώ νος τὸ δι' εὐαρεστήσεως κτήσασθαι παρρησίαν πρός τὸν Θεὸν τοιαύτην, ὥστε πιστεύειν βεβαίως, ότι δώσει πᾶν τὸ αἰτούμενον. Διτεῖτε γάρ, φησὶ, καὶ δοθήσεται ὑμῖν. Εἰ δὲ μὴ μετέθηκαν δρη φανερῶς οἱ ἀπόστολοι, μὴ θαυμάσῃς· οὐ γὰρ ὡς μὴ δυνηθέντες, ἀλλ' ὡς μὴ βουληθέντες, ἅτε μὴ χρείας τοιαύτης γενομένης αὐτοῖς. Μετὰ τούτους γάρ τινες ἅγιοι, τούτων ἐλάτο τους πολλῷ, χρείας επιτεθείσης, μετέστησαν έρη κατὰ τὴν Δεσποτικὴν ἀπόφασιν. Είη δ' ἂν ὄρος καὶ ὁ διάβολος διὰ τὴν ἔπαρσιν τῆς οἰήσεως, ἂν εἶχε ρῶς οἱ ἅγιοι μετακινοῦσιν, ὅτε καὶ βούλονται. Καὶ — ὑμῖν. Οὐ μόνον ὄρη μεταστήσετε, φησίν, ἀλλὰ καὶ οὐδὲν ἔτερον ἀδύνατον ἔσται ὑμῖν. Τοῦτο νηστεία. Το γένος τῶν δαιμόνων πάντων οὐκ ἐκπορεύεται ἑτέρως εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νη· στείᾳ οὐ μόνον τοῦ θεραπεύοντος, ἀλλὰ καὶ τοῦ πάσχον τος, καὶ μᾶλλον τοῦ πάσχοντος. Η μὲν γὰρ προσευχή σφόδρα φοβερὰ τῷ δαίμονι· ταύτην δὲ κρατύνει καὶ δυναμοί λίαν ἡ νηστεία, μὴ ἐῶσα την πλησμονὴν χαλᾶν τὸν τόνον τοῦ σώματος, μηδὲ τοὺς ἐκ ταύτης ἀτμοὺς ἐνοχλεῖν τῷ ἐγκεφάλῳ, καὶ συγχέειν τὸν νοῦν· καὶ λοιπὸν, τοῦ σώματος μὲν αὐτονοῦντος. τοῦ νοῦ δὲ ἀπερισπάστως ἐνεργοῦντος, σφοδροτέρα πυρὸς καὶ φοβερωτέρα παντὸς ἄνεισιν ἡ προσευχή διὸ χρὴ συνεζεύχθαι ταύτας ἀεί. Αναστρεφομένων – σφόδρα. Συνεχῶς προλέγει περὶ τῆς ἀναιρέσεως αὐτοῦ τοῖς μαθηταῖς, ἵνα, προ γυμνασθέντες τῇ συνεχείᾳ τῆς ὑπομνήσεως, εὐχερῶς αὐτὴν φέροιεν γινομένην· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, διὰ τὴν αἰτίαν, ἣν παραδεδώκαμεν ἐν τῷ τριακοστῷ Variæ lectiones et notæ. Es mente placide composita. Εὐαρέστησις non est mens placide composita, sed Deo placens mentis compositio. Mox iterum εὐαρέστησιν male reddidit placabilitatem. Cæterum non ignoro, εύαρεστείσθαι alibi esse re aliqua contelum esse, adeoque ea lætari. Eodem sensu dicitur etiam củapéστησι;. Sed hic de Deo sermo est, cui homo proba tur et placet. (hh) Aut fumos. Imo, vapores.

borantem curare, cum tamen alios nullos curassent, ή μνοντα θεραπεῦσαι, καίτοι πολλοὺς ἄλλους θεραπεύ et ita cum conarentur, non potuerunt. Optime ergo coram multis multorum incredulitatem reprehendit, semotis autem arbitris suorum diffidentiam. Neque enin æquum erat, ut coram multis confunderet communes orbis præceptores. Vers. 20. Amen transibit. Fidem nunc dicit, non de hoc quod ipse sit Deus, sed ad facien - da signa. Dicit enim: Si habeatis fidem adev acrem et vehementem ac ferventem sicut granum sinapis: illud etenim talis est qualitatis: credentes sine ulla trepidatione quod facturi estis signa, tantam habebits virtutem, ut ipsos etiam montes transferatis, si volueritis Tantam autem fidem aliquem habere, vidctur quidem facile, est tamen etiam excelsum valde. Nascitur siquidem ex libertate ad Deum: rursuin talis libertas est ex mente placide composita Est autem məgni certaminis ex placabilitate acquiere talem erga Deum libertatem, ut credat illum daturum quidquid postulabitur. Pelite, inquit, et dabilar vobis". Quod si palanı non fecerunt transmigrare montes apostoli, ne mireris: non enim hoc ideo fuit quod non posserl, sed quia noluerunt, utpote hujusmodi necessitate aut utilitate sese illis non offerente: post hos namque sancti alii apostolis longe inferiores urgente necessitate montes demigrare fecerunt, juxta Dominicam sententiam. Potest quoque mons dici diabolus propter opinionis suæ elationem,quem facile sancti a sua sede commovent, quando volunt. Vers. 20. ΕΙ - vobis. Non solum, inquit, nonwes transferetis, imo nihil etiam aliud impossibile erit vobis. Vers. 21. Πoc jejunium. Genus dæmonum omnium non alio modo egreditur, nisi per oravionem et jejunium: non solum ejus qui sanat, sed jus etiam qui patitur. Oratio siquidem dæmoni admodum terribilis est. Blanc autem fortiorem reddit, et valde potentem efficit jejunium, non sinens corporis satiellow remittere Grnitatem, aut fumos (hh) qui ab ea ascendunt turbare cerebrum, mentemque confundere: itaque corpore firmo, menteque sine distractione operante, vehementius igne, omrique re terribilius ascendit oratio; ideo has semper conjunctas esse oportet, Vers. 22. Cum autem versarentur Vers. 23. vehementer. Discipulis de sui occisione frequenter praedicit, ut præexercitati mobitionis frequentia, Guile ferant cum acciderit; et, ut unojverbo dicam, propter causam quam tricesimo tertio capite tradi1º Matth. vit, 7. Μεγάλη, Β. σαντες, λοιπὸν οὐδὲ μετὰ τὴν ἐπιχείρησιν ηδυνήθη σαν. Άριστα τοίνυν ἐνώπιον μὲν πολλῶν τὴν τῶν πολλῶν ἀπιστίαν διέσυρε, κατιδίαν δὲ τὴν τῶν ἰδίων. Οὐκ ἦν γὰρ εἰκὸς ἐπὶ πολλῶν καταισχύνεσθαι τοὺς κοινούς διδασκάλους τῆς οἰκουμένης. Αμήν – μεταβήσεται. Πίστιν λέγει νῦν οὐ τὴν περὶ τοῦ εἶναι αὐτὸν Θεὸν, ἀλλὰ τὴν περὶ τοῦ ποιεῖν σημεία. Φησί γάρ· Ἐὰν ἔχητε πίστιν οὕτω δριμείαν, καὶ σφοδράν, καὶ θερμὴν, ὡς κόκκον συνάπεως τοιαύτης γὰρ ποιότητος οὗτος· πιστεύοντες ανακ δοιάστως, δει ποιήσετε σημεία, τηλικαύτην έξετε δύναμιν, ὡς καὶ αὐτὰ τὰ ὄρη μεθιστάν, εἰ βούλεσθε. Τὸ δὲ τοιαύτην πίστιν ἔχειν τινὰ δοκεῖ μὲν εἶχε ρές, ἔστι δὲ καὶ λίαν ύψηλόν. Γεννᾶται μὲν γὰρ ἐκ παρρησίας τῆς πρὸς τὸν Θεόν· ἡ δὲ τοιαύτη παρρη σία πάλιν ἐξ εὐαρεστήσεως. Μεγάλου δὲ ἐγώ νος τὸ δι' εὐαρεστήσεως κτήσασθαι παρρησίαν πρός τὸν Θεὸν τοιαύτην, ὥστε πιστεύειν βεβαίως, ότι δώσει πᾶν τὸ αἰτούμενον. Διτεῖτε γάρ, φησὶ, καὶ δοθήσεται ὑμῖν. Εἰ δὲ μὴ μετέθηκαν δρη φανερῶς οἱ ἀπόστολοι, μὴ θαυμάσῃς· οὐ γὰρ ὡς μὴ δυνηθέντες, ἀλλ' ὡς μὴ βουληθέντες, ἅτε μὴ χρείας τοιαύτης γενομένης αὐτοῖς. Μετὰ τούτους γάρ τινες ἅγιοι, τούτων ἐλάτο τους πολλῷ, χρείας επιτεθείσης, μετέστησαν έρη κατὰ τὴν Δεσποτικὴν ἀπόφασιν. Είη δ' ἂν ὄρος καὶ ὁ διάβολος διὰ τὴν ἔπαρσιν τῆς οἰήσεως, ἂν εἶχε ρῶς οἱ ἅγιοι μετακινοῦσιν, ὅτε καὶ βούλονται. Καὶ — ὑμῖν. Οὐ μόνον ὄρη μεταστήσετε, φησίν, ἀλλὰ καὶ οὐδὲν ἔτερον ἀδύνατον ἔσται ὑμῖν. Τοῦτο νηστεία. Το γένος τῶν δαιμόνων πάντων οὐκ ἐκπορεύεται ἑτέρως εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νη· στείᾳ οὐ μόνον τοῦ θεραπεύοντος, ἀλλὰ καὶ τοῦ πάσχον τος, καὶ μᾶλλον τοῦ πάσχοντος. Η μὲν γὰρ προσευχή σφόδρα φοβερὰ τῷ δαίμονι· ταύτην δὲ κρατύνει καὶ δυναμοί λίαν ἡ νηστεία, μὴ ἐῶσα την πλησμονὴν χαλᾶν τὸν τόνον τοῦ σώματος, μηδὲ τοὺς ἐκ ταύτης ἀτμοὺς ἐνοχλεῖν τῷ ἐγκεφάλῳ, καὶ συγχέειν τὸν νοῦν· καὶ λοιπὸν, τοῦ σώματος μὲν αὐτονοῦντος. τοῦ νοῦ δὲ ἀπερισπάστως ἐνεργοῦντος, σφοδροτέρα πυρὸς καὶ φοβερωτέρα παντὸς ἄνεισιν ἡ προσευχή διὸ χρὴ συνεζεύχθαι ταύτας ἀεί. Αναστρεφομένων – σφόδρα. Συνεχῶς προλέγει περὶ τῆς ἀναιρέσεως αὐτοῦ τοῖς μαθηταῖς, ἵνα, προ γυμνασθέντες τῇ συνεχείᾳ τῆς ὑπομνήσεως, εὐχερῶς αὐτὴν φέροιεν γινομένην· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, διὰ τὴν αἰτίαν, ἣν παραδεδώκαμεν ἐν τῷ τριακοστῷ Variæ lectiones et notæ. Es mente placide composita. Εὐαρέστησις non est mens placide composita, sed Deo placens mentis compositio. Mox iterum εὐαρέστησιν male reddidit placabilitatem. Cæterum non ignoro, εύαρεστείσθαι alibi esse re aliqua contelum esse, adeoque ea lætari. Eodem sensu dicitur etiam củapéστησι;. Sed hic de Deo sermo est, cui homo proba tur et placet. (hh) Aut fumos. Imo, vapores.

borantem curare, cum tamen alios nullos curassent, ή μνοντα θεραπεῦσαι, καίτοι πολλοὺς ἄλλους θεραπεύ et ita cum conarentur, non potuerunt. Optime ergo coram multis multorum incredulitatem reprehendit, semotis autem arbitris suorum diffidentiam. Neque enin æquum erat, ut coram multis confunderet communes orbis præceptores. Vers. 20. Amen transibit. Fidem nunc dicit, non de hoc quod ipse sit Deus, sed ad facien - da signa. Dicit enim: Si habeatis fidem adev acrem et vehementem ac ferventem sicut granum sinapis: illud etenim talis est qualitatis: credentes sine ulla trepidatione quod facturi estis signa, tantam habebits virtutem, ut ipsos etiam montes transferatis, si volueritis Tantam autem fidem aliquem habere, vidctur quidem facile, est tamen etiam excelsum valde. Nascitur siquidem ex libertate ad Deum: rursuin talis libertas est ex mente placide composita Est autem məgni certaminis ex placabilitate acquiere talem erga Deum libertatem, ut credat illum daturum quidquid postulabitur. Pelite, inquit, et dabilar vobis". Quod si palanı non fecerunt transmigrare montes apostoli, ne mireris: non enim hoc ideo fuit quod non posserl, sed quia noluerunt, utpote hujusmodi necessitate aut utilitate sese illis non offerente: post hos namque sancti alii apostolis longe inferiores urgente necessitate montes demigrare fecerunt, juxta Dominicam sententiam. Potest quoque mons dici diabolus propter opinionis suæ elationem,quem facile sancti a sua sede commovent, quando volunt. Vers. 20. ΕΙ - vobis. Non solum, inquit, nonwes transferetis, imo nihil etiam aliud impossibile erit vobis. Vers. 21. Πoc jejunium. Genus dæmonum omnium non alio modo egreditur, nisi per oravionem et jejunium: non solum ejus qui sanat, sed jus etiam qui patitur. Oratio siquidem dæmoni admodum terribilis est. Blanc autem fortiorem reddit, et valde potentem efficit jejunium, non sinens corporis satiellow remittere Grnitatem, aut fumos (hh) qui ab ea ascendunt turbare cerebrum, mentemque confundere: itaque corpore firmo, menteque sine distractione operante, vehementius igne, omrique re terribilius ascendit oratio; ideo has semper conjunctas esse oportet, Vers. 22. Cum autem versarentur Vers. 23. vehementer. Discipulis de sui occisione frequenter praedicit, ut præexercitati mobitionis frequentia, Guile ferant cum acciderit; et, ut unojverbo dicam, propter causam quam tricesimo tertio capite tradi1º Matth. vit, 7. Μεγάλη, Β. σαντες, λοιπὸν οὐδὲ μετὰ τὴν ἐπιχείρησιν ηδυνήθη σαν. Άριστα τοίνυν ἐνώπιον μὲν πολλῶν τὴν τῶν πολλῶν ἀπιστίαν διέσυρε, κατιδίαν δὲ τὴν τῶν ἰδίων. Οὐκ ἦν γὰρ εἰκὸς ἐπὶ πολλῶν καταισχύνεσθαι τοὺς κοινούς διδασκάλους τῆς οἰκουμένης. Αμήν – μεταβήσεται. Πίστιν λέγει νῦν οὐ τὴν περὶ τοῦ εἶναι αὐτὸν Θεὸν, ἀλλὰ τὴν περὶ τοῦ ποιεῖν σημεία. Φησί γάρ· Ἐὰν ἔχητε πίστιν οὕτω δριμείαν, καὶ σφοδράν, καὶ θερμὴν, ὡς κόκκον συνάπεως τοιαύτης γὰρ ποιότητος οὗτος· πιστεύοντες ανακ δοιάστως, δει ποιήσετε σημεία, τηλικαύτην έξετε δύναμιν, ὡς καὶ αὐτὰ τὰ ὄρη μεθιστάν, εἰ βούλεσθε. Τὸ δὲ τοιαύτην πίστιν ἔχειν τινὰ δοκεῖ μὲν εἶχε ρές, ἔστι δὲ καὶ λίαν ύψηλόν. Γεννᾶται μὲν γὰρ ἐκ παρρησίας τῆς πρὸς τὸν Θεόν· ἡ δὲ τοιαύτη παρρη σία πάλιν ἐξ εὐαρεστήσεως. Μεγάλου δὲ ἐγώ νος τὸ δι' εὐαρεστήσεως κτήσασθαι παρρησίαν πρός τὸν Θεὸν τοιαύτην, ὥστε πιστεύειν βεβαίως, ότι δώσει πᾶν τὸ αἰτούμενον. Διτεῖτε γάρ, φησὶ, καὶ δοθήσεται ὑμῖν. Εἰ δὲ μὴ μετέθηκαν δρη φανερῶς οἱ ἀπόστολοι, μὴ θαυμάσῃς· οὐ γὰρ ὡς μὴ δυνηθέντες, ἀλλ' ὡς μὴ βουληθέντες, ἅτε μὴ χρείας τοιαύτης γενομένης αὐτοῖς. Μετὰ τούτους γάρ τινες ἅγιοι, τούτων ἐλάτο τους πολλῷ, χρείας επιτεθείσης, μετέστησαν έρη κατὰ τὴν Δεσποτικὴν ἀπόφασιν. Είη δ' ἂν ὄρος καὶ ὁ διάβολος διὰ τὴν ἔπαρσιν τῆς οἰήσεως, ἂν εἶχε ρῶς οἱ ἅγιοι μετακινοῦσιν, ὅτε καὶ βούλονται. Καὶ — ὑμῖν. Οὐ μόνον ὄρη μεταστήσετε, φησίν, ἀλλὰ καὶ οὐδὲν ἔτερον ἀδύνατον ἔσται ὑμῖν. Τοῦτο νηστεία. Το γένος τῶν δαιμόνων πάντων οὐκ ἐκπορεύεται ἑτέρως εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νη· στείᾳ οὐ μόνον τοῦ θεραπεύοντος, ἀλλὰ καὶ τοῦ πάσχον τος, καὶ μᾶλλον τοῦ πάσχοντος. Η μὲν γὰρ προσευχή σφόδρα φοβερὰ τῷ δαίμονι· ταύτην δὲ κρατύνει καὶ δυναμοί λίαν ἡ νηστεία, μὴ ἐῶσα την πλησμονὴν χαλᾶν τὸν τόνον τοῦ σώματος, μηδὲ τοὺς ἐκ ταύτης ἀτμοὺς ἐνοχλεῖν τῷ ἐγκεφάλῳ, καὶ συγχέειν τὸν νοῦν· καὶ λοιπὸν, τοῦ σώματος μὲν αὐτονοῦντος. τοῦ νοῦ δὲ ἀπερισπάστως ἐνεργοῦντος, σφοδροτέρα πυρὸς καὶ φοβερωτέρα παντὸς ἄνεισιν ἡ προσευχή διὸ χρὴ συνεζεύχθαι ταύτας ἀεί. Αναστρεφομένων – σφόδρα. Συνεχῶς προλέγει περὶ τῆς ἀναιρέσεως αὐτοῦ τοῖς μαθηταῖς, ἵνα, προ γυμνασθέντες τῇ συνεχείᾳ τῆς ὑπομνήσεως, εὐχερῶς αὐτὴν φέροιεν γινομένην· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, διὰ τὴν αἰτίαν, ἣν παραδεδώκαμεν ἐν τῷ τριακοστῷ Variæ lectiones et notæ. Es mente placide composita. Εὐαρέστησις non est mens placide composita, sed Deo placens mentis compositio. Mox iterum εὐαρέστησιν male reddidit placabilitatem. Cæterum non ignoro, εύαρεστείσθαι alibi esse re aliqua contelum esse, adeoque ea lætari. Eodem sensu dicitur etiam củapéστησι;. Sed hic de Deo sermo est, cui homo proba tur et placet. (hh) Aut fumos. Imo, vapores.

borantem curare, cum tamen alios nullos curassent, ή μνοντα θεραπεῦσαι, καίτοι πολλοὺς ἄλλους θεραπεύ et ita cum conarentur, non potuerunt. Optime ergo coram multis multorum incredulitatem reprehendit, semotis autem arbitris suorum diffidentiam. Neque enin æquum erat, ut coram multis confunderet communes orbis præceptores. Vers. 20. Amen transibit. Fidem nunc dicit, non de hoc quod ipse sit Deus, sed ad facien - da signa. Dicit enim: Si habeatis fidem adev acrem et vehementem ac ferventem sicut granum sinapis: illud etenim talis est qualitatis: credentes sine ulla trepidatione quod facturi estis signa, tantam habebits virtutem, ut ipsos etiam montes transferatis, si volueritis Tantam autem fidem aliquem habere, vidctur quidem facile, est tamen etiam excelsum valde. Nascitur siquidem ex libertate ad Deum: rursuin talis libertas est ex mente placide composita Est autem məgni certaminis ex placabilitate acquiere talem erga Deum libertatem, ut credat illum daturum quidquid postulabitur. Pelite, inquit, et dabilar vobis". Quod si palanı non fecerunt transmigrare montes apostoli, ne mireris: non enim hoc ideo fuit quod non posserl, sed quia noluerunt, utpote hujusmodi necessitate aut utilitate sese illis non offerente: post hos namque sancti alii apostolis longe inferiores urgente necessitate montes demigrare fecerunt, juxta Dominicam sententiam. Potest quoque mons dici diabolus propter opinionis suæ elationem,quem facile sancti a sua sede commovent, quando volunt. Vers. 20. ΕΙ - vobis. Non solum, inquit, nonwes transferetis, imo nihil etiam aliud impossibile erit vobis. Vers. 21. Πoc jejunium. Genus dæmonum omnium non alio modo egreditur, nisi per oravionem et jejunium: non solum ejus qui sanat, sed jus etiam qui patitur. Oratio siquidem dæmoni admodum terribilis est. Blanc autem fortiorem reddit, et valde potentem efficit jejunium, non sinens corporis satiellow remittere Grnitatem, aut fumos (hh) qui ab ea ascendunt turbare cerebrum, mentemque confundere: itaque corpore firmo, menteque sine distractione operante, vehementius igne, omrique re terribilius ascendit oratio; ideo has semper conjunctas esse oportet, Vers. 22. Cum autem versarentur Vers. 23. vehementer. Discipulis de sui occisione frequenter praedicit, ut præexercitati mobitionis frequentia, Guile ferant cum acciderit; et, ut unojverbo dicam, propter causam quam tricesimo tertio capite tradi1º Matth. vit, 7. Μεγάλη, Β. σαντες, λοιπὸν οὐδὲ μετὰ τὴν ἐπιχείρησιν ηδυνήθη σαν. Άριστα τοίνυν ἐνώπιον μὲν πολλῶν τὴν τῶν πολλῶν ἀπιστίαν διέσυρε, κατιδίαν δὲ τὴν τῶν ἰδίων. Οὐκ ἦν γὰρ εἰκὸς ἐπὶ πολλῶν καταισχύνεσθαι τοὺς κοινούς διδασκάλους τῆς οἰκουμένης. Αμήν – μεταβήσεται. Πίστιν λέγει νῦν οὐ τὴν περὶ τοῦ εἶναι αὐτὸν Θεὸν, ἀλλὰ τὴν περὶ τοῦ ποιεῖν σημεία. Φησί γάρ· Ἐὰν ἔχητε πίστιν οὕτω δριμείαν, καὶ σφοδράν, καὶ θερμὴν, ὡς κόκκον συνάπεως τοιαύτης γὰρ ποιότητος οὗτος· πιστεύοντες ανακ δοιάστως, δει ποιήσετε σημεία, τηλικαύτην έξετε δύναμιν, ὡς καὶ αὐτὰ τὰ ὄρη μεθιστάν, εἰ βούλεσθε. Τὸ δὲ τοιαύτην πίστιν ἔχειν τινὰ δοκεῖ μὲν εἶχε ρές, ἔστι δὲ καὶ λίαν ύψηλόν. Γεννᾶται μὲν γὰρ ἐκ παρρησίας τῆς πρὸς τὸν Θεόν· ἡ δὲ τοιαύτη παρρη σία πάλιν ἐξ εὐαρεστήσεως. Μεγάλου δὲ ἐγώ νος τὸ δι' εὐαρεστήσεως κτήσασθαι παρρησίαν πρός τὸν Θεὸν τοιαύτην, ὥστε πιστεύειν βεβαίως, ότι δώσει πᾶν τὸ αἰτούμενον. Διτεῖτε γάρ, φησὶ, καὶ δοθήσεται ὑμῖν. Εἰ δὲ μὴ μετέθηκαν δρη φανερῶς οἱ ἀπόστολοι, μὴ θαυμάσῃς· οὐ γὰρ ὡς μὴ δυνηθέντες, ἀλλ' ὡς μὴ βουληθέντες, ἅτε μὴ χρείας τοιαύτης γενομένης αὐτοῖς. Μετὰ τούτους γάρ τινες ἅγιοι, τούτων ἐλάτο τους πολλῷ, χρείας επιτεθείσης, μετέστησαν έρη κατὰ τὴν Δεσποτικὴν ἀπόφασιν. Είη δ' ἂν ὄρος καὶ ὁ διάβολος διὰ τὴν ἔπαρσιν τῆς οἰήσεως, ἂν εἶχε ρῶς οἱ ἅγιοι μετακινοῦσιν, ὅτε καὶ βούλονται. Καὶ — ὑμῖν. Οὐ μόνον ὄρη μεταστήσετε, φησίν, ἀλλὰ καὶ οὐδὲν ἔτερον ἀδύνατον ἔσται ὑμῖν. Τοῦτο νηστεία. Το γένος τῶν δαιμόνων πάντων οὐκ ἐκπορεύεται ἑτέρως εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νη· στείᾳ οὐ μόνον τοῦ θεραπεύοντος, ἀλλὰ καὶ τοῦ πάσχον τος, καὶ μᾶλλον τοῦ πάσχοντος. Η μὲν γὰρ προσευχή σφόδρα φοβερὰ τῷ δαίμονι· ταύτην δὲ κρατύνει καὶ δυναμοί λίαν ἡ νηστεία, μὴ ἐῶσα την πλησμονὴν χαλᾶν τὸν τόνον τοῦ σώματος, μηδὲ τοὺς ἐκ ταύτης ἀτμοὺς ἐνοχλεῖν τῷ ἐγκεφάλῳ, καὶ συγχέειν τὸν νοῦν· καὶ λοιπὸν, τοῦ σώματος μὲν αὐτονοῦντος. τοῦ νοῦ δὲ ἀπερισπάστως ἐνεργοῦντος, σφοδροτέρα πυρὸς καὶ φοβερωτέρα παντὸς ἄνεισιν ἡ προσευχή διὸ χρὴ συνεζεύχθαι ταύτας ἀεί. Αναστρεφομένων – σφόδρα. Συνεχῶς προλέγει περὶ τῆς ἀναιρέσεως αὐτοῦ τοῖς μαθηταῖς, ἵνα, προ γυμνασθέντες τῇ συνεχείᾳ τῆς ὑπομνήσεως, εὐχερῶς αὐτὴν φέροιεν γινομένην· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, διὰ τὴν αἰτίαν, ἣν παραδεδώκαμεν ἐν τῷ τριακοστῷ Variæ lectiones et notæ. Es mente placide composita. Εὐαρέστησις non est mens placide composita, sed Deo placens mentis compositio. Mox iterum εὐαρέστησιν male reddidit placabilitatem. Cæterum non ignoro, εύαρεστείσθαι alibi esse re aliqua contelum esse, adeoque ea lætari. Eodem sensu dicitur etiam củapéστησι;. Sed hic de Deo sermo est, cui homo proba tur et placet. (hh) Aut fumos. Imo, vapores.

CAP. XVII. τρίτῳ κεφαλαίῳ. Ορα γοῦν, πῶς, καὶ τοῦ Πέτρου dimus. Vide ergo quomodo licet ibi Petrus fuerit inἐπιτιμηθέντος ἐκεῖ, καὶ τοῦ Πατρὸς μετὰ τοῦτο κελεύσαντος αὐτοῦ ἀκούειν, καὶ τῆς ἀναστάσεως μετὰ τρεῖς ἡμέρας υποσχεθείσης, οὐδ' οὕτως ἤνεγκαν, ἀλλ' ἐλυπήθησαν, καὶ οὐδὲ ἁπλῶς, ἀλλὰ σφόδρα. Τοῦτο δ' ἐγένετο διὰ τὸ ἀγνοεῖν αὐτοὺς τῶν λεγομένων τὴν δύναμιν, ὡς Μάρκος καὶ Λευκά; εἶπον. Εἴρηκε γὰρ ὁ μὲν, ὅτι αγνόουν τὸ ῥῆμα, καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτήσαι· ὁ δὲ, ὅτι Καὶ ἦν παρακεκαλυμμένον ἀπ' αὐτῶν, ἵνα μὴ αἰσθωνται αὐτό. Κατὰ θείαν γὰρ οἰκονομίαν ἀπεκρύ πτετο ή γνώσις τοῦ βήματος ἀπ' αὐτῶν, ὡς ἀτελῶν ἔτι, καὶ μὴ δυναμένων εφικέσθαι τοῦ ὑπερφυούς τούτου μυστηρίου. Καὶ ἐὰν ἡγνόουν αὐτό, πῶς ἐλυπήθησαν σφόδρα; Οὐ τὸ πᾶν ἡγνύουν, ἀλλὰ περὶ μὲν τοῦ θανάτου αὐτοῦ. ἐγίνωσκον, διαφόρως ἀκούσαντες, ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἐλυπήθησαν σφόδρα· περὶ δὲ τῇ; ἀναστάσεως ἡγνόουν. Πολλάκις γάρ, καὶ περὶ ταύτης ἀκούσαντες, όμως οὐκ ἠδύναντο νοεῖν, τί ἐστιν αὕτη. Φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος ἐν ἄλλοις, ὅτι ἦσαν συζητοῦντες, τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. Ὑπελάμβανον γὰρ, ὅτι καὶ τοῦτο παραβολή τίς ἐστι. Καὶ γὰρ μετὰ τὴν ἀνάστασιν διήνοιξεν αὐτῶν τὸν νοῦν τοῦ συνιέναι περὶ πάντων. ΚΕΦ. ΑϚ'. Περὶ τῶν αιτούντων τὰ δίδραχμα. Καὶ — ναί. Οι πρωτότοκοι τῶν Εβραίων δίδραχ μον ἕκαστος κατ' ἐνιαυτὸν ἐτέλουν τῷ Θεῷ πρὸς εὐχαριστίαν, ἀνθ' ὧν ἐξωλόθρευσε πάλαι τὰ τῶν Αιγυπτίων πρωτότοκα. Ἐπεὶ οὖν καὶ ὁ Χριστὸς πρωτότοκος ἦν, αὐτῷ μὲν οἱ ἐπισυνάγοντες ταῦτα προσελθεῖν ηὐλαβήθησαν, τιμῶντες αὐτὸν διὰ τὰ σημεία· τῷ Πέτρῳ δὲ λοιπόν, ὡς κορυφαίῳ τῶν ματ θητῶν, προσέρχονται, καὶ οὐκ ἀπαιτοῦσιν, ἀλλὰ μετά πραότητος ἐρωτῶσιν. Εστι δὲ τὸ δίδραχμον ενας ἀργυρίου. Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν — αλλοτρίων; Πρὸ τοῦ εἰπεῖν τὸν Πέτρον περὶ τοῦ διδράχμου, προέλαβεν αὐτὸν ὁ Χριστός, ἐμφαίνων, ὅτι οὐ δεῖται παρ' ἑτέρου μαθεῖν, εἰδὼς οὐ τὰ λαλούμενα μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐννοού μενα. Διὰ παραδείγματος δὲ ἀποδείκνυσιν, ὅτι, γνήσιος Υἱὸς ὢν τοῦ Θεοῦ, οὐκ ὀφείλει τελεῖν τῷ Πατρὶ τὸ δίδραχμον. Οἱ γὰρ βασιλεῖς οὐκ ἀπὸ τῶν γνησίων υἱῶν, ἀλλ' ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων τέλη ἢ κήνσον λαμβάνουσι. Τὸ αὐτὸ δὲ λέγεται καὶ τέλος καὶ κῆντος· τέλος μὲν καθ' Ελληνας, κήνσος δὲ κατὰ Ῥωμαίους. Λέγει υιοί. Τὸ ἄρα ἀντὶ τοῦ, λοιπόν. Ελεύθεροι δὲ τοῦ δοῦναι τέλη ἢ κήνσον. crepatus, el postmodum jusserit Pater ut eum audi - rent, ipse quoque resurrectionem post tres dies promiserit, nec sic tamen ferre potuerunt, scd contristati sunt, et non utcunque, sed vehementer. Hoc autem factum est, co quod ignorarent virtutem eorum quæ dicebantur, sicut Marcus et Lu - cas dixerunt ". Nam ille dixit quod Ignorabunt verbum, et timebant cum interrogare. Hic autem: Et erat absconditum ab eis ut non intelligerent illud. Divins autem dispensatione occultabatur ab illis verbi cognitio tanquam ab imperfectis, et qui necdum poterant ad supernaturale ejus penetrare mysterium. Verum si illud ignorabant, quomodo contristati sunt vehementer? Non penitus ignorabant, sed de morte ejus intelligebant, cum de ca sæpius audissent, et de hac contristati sunt vebementer; de resurrectione vero ignorabant, de qua etiam sæpius audierant, nec tamen poterant intelligere quid ea essent. Dicit enim Marcus inter alia, quod conquirebant inter se quid esset, a mortuis resurgere ". Suspicabantur namque hanc etiam quamdam esse parabolam. Siquidem post resurrectionem " aperuit mentem illorum, nt intelligerent Scripturas de omvibus. CAP. XXXVI. De exigentibus didrachma. Vers. 24. Εt cum venissent. Vers. 25. etiam. Primogeniti omnes Hæbræorum singulis annis didrachma pendebant Deo in gratiarum actionem: eo quod olim Ægyptiorum primogenita perdiderat. Quia ergo Christus etiam primogenitus erat, qui hæc congregabant, ad ipsum quidem accedere verebantur, honorantes eum propter miracula: ad Petrum autem tanquam principem jam discipulorum accedunt: nec exigunt, sed cum mansuetudine interrogant Est autem didrachmum genus numimatis. Vers. 25. Cumque ingressus esset alienis? Priusquam loqueretur Petrus de didrachmo, ‘prævenit eum Jesus, demonstrans non opus esse sibi ut ab alio disceret, cuin scirét non tantum quæ dicebantur, veruin etiam quæ cogitabantur. Per exemplum autem ostendit quod, cum naturalis sit Dei Filius, non debet pendere Patri didrachmum. Nam reges non a propriis filiis, sed ab alienis tributum vel censum accipiunt. Idem aulem significant τέλος (quod tributum vertimus) et κῆντος census: sed illud apud Graecos, hoc apud Romanos. Vers. 26. Dicit - filii. "Apa, loco reliquum; liberi autem, ne pendant tributum vel censum. Marc 13, 32; Luc. ix, 45. 31 Marc. 15, 10. 18 Luc. xxiv, 45. Variæ lectiones et notæ. 'Εγίνετο, Α. Quinque priora vocabula omiserat Henteuius. Etiam proximum δέ.

CAP. XVII. τρίτῳ κεφαλαίῳ. Ορα γοῦν, πῶς, καὶ τοῦ Πέτρου dimus. Vide ergo quomodo licet ibi Petrus fuerit inἐπιτιμηθέντος ἐκεῖ, καὶ τοῦ Πατρὸς μετὰ τοῦτο κελεύσαντος αὐτοῦ ἀκούειν, καὶ τῆς ἀναστάσεως μετὰ τρεῖς ἡμέρας υποσχεθείσης, οὐδ' οὕτως ἤνεγκαν, ἀλλ' ἐλυπήθησαν, καὶ οὐδὲ ἁπλῶς, ἀλλὰ σφόδρα. Τοῦτο δ' ἐγένετο διὰ τὸ ἀγνοεῖν αὐτοὺς τῶν λεγομένων τὴν δύναμιν, ὡς Μάρκος καὶ Λευκά; εἶπον. Εἴρηκε γὰρ ὁ μὲν, ὅτι αγνόουν τὸ ῥῆμα, καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτήσαι· ὁ δὲ, ὅτι Καὶ ἦν παρακεκαλυμμένον ἀπ' αὐτῶν, ἵνα μὴ αἰσθωνται αὐτό. Κατὰ θείαν γὰρ οἰκονομίαν ἀπεκρύ πτετο ή γνώσις τοῦ βήματος ἀπ' αὐτῶν, ὡς ἀτελῶν ἔτι, καὶ μὴ δυναμένων εφικέσθαι τοῦ ὑπερφυούς τούτου μυστηρίου. Καὶ ἐὰν ἡγνόουν αὐτό, πῶς ἐλυπήθησαν σφόδρα; Οὐ τὸ πᾶν ἡγνύουν, ἀλλὰ περὶ μὲν τοῦ θανάτου αὐτοῦ. ἐγίνωσκον, διαφόρως ἀκούσαντες, ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἐλυπήθησαν σφόδρα· περὶ δὲ τῇ; ἀναστάσεως ἡγνόουν. Πολλάκις γάρ, καὶ περὶ ταύτης ἀκούσαντες, όμως οὐκ ἠδύναντο νοεῖν, τί ἐστιν αὕτη. Φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος ἐν ἄλλοις, ὅτι ἦσαν συζητοῦντες, τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. Ὑπελάμβανον γὰρ, ὅτι καὶ τοῦτο παραβολή τίς ἐστι. Καὶ γὰρ μετὰ τὴν ἀνάστασιν διήνοιξεν αὐτῶν τὸν νοῦν τοῦ συνιέναι περὶ πάντων. ΚΕΦ. ΑϚ'. Περὶ τῶν αιτούντων τὰ δίδραχμα. Καὶ — ναί. Οι πρωτότοκοι τῶν Εβραίων δίδραχ μον ἕκαστος κατ' ἐνιαυτὸν ἐτέλουν τῷ Θεῷ πρὸς εὐχαριστίαν, ἀνθ' ὧν ἐξωλόθρευσε πάλαι τὰ τῶν Αιγυπτίων πρωτότοκα. Ἐπεὶ οὖν καὶ ὁ Χριστὸς πρωτότοκος ἦν, αὐτῷ μὲν οἱ ἐπισυνάγοντες ταῦτα προσελθεῖν ηὐλαβήθησαν, τιμῶντες αὐτὸν διὰ τὰ σημεία· τῷ Πέτρῳ δὲ λοιπόν, ὡς κορυφαίῳ τῶν ματ θητῶν, προσέρχονται, καὶ οὐκ ἀπαιτοῦσιν, ἀλλὰ μετά πραότητος ἐρωτῶσιν. Εστι δὲ τὸ δίδραχμον ενας ἀργυρίου. Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν — αλλοτρίων; Πρὸ τοῦ εἰπεῖν τὸν Πέτρον περὶ τοῦ διδράχμου, προέλαβεν αὐτὸν ὁ Χριστός, ἐμφαίνων, ὅτι οὐ δεῖται παρ' ἑτέρου μαθεῖν, εἰδὼς οὐ τὰ λαλούμενα μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐννοού μενα. Διὰ παραδείγματος δὲ ἀποδείκνυσιν, ὅτι, γνήσιος Υἱὸς ὢν τοῦ Θεοῦ, οὐκ ὀφείλει τελεῖν τῷ Πατρὶ τὸ δίδραχμον. Οἱ γὰρ βασιλεῖς οὐκ ἀπὸ τῶν γνησίων υἱῶν, ἀλλ' ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων τέλη ἢ κήνσον λαμβάνουσι. Τὸ αὐτὸ δὲ λέγεται καὶ τέλος καὶ κῆντος· τέλος μὲν καθ' Ελληνας, κήνσος δὲ κατὰ Ῥωμαίους. Λέγει υιοί. Τὸ ἄρα ἀντὶ τοῦ, λοιπόν. Ελεύθεροι δὲ τοῦ δοῦναι τέλη ἢ κήνσον. crepatus, el postmodum jusserit Pater ut eum audi - rent, ipse quoque resurrectionem post tres dies promiserit, nec sic tamen ferre potuerunt, scd contristati sunt, et non utcunque, sed vehementer. Hoc autem factum est, co quod ignorarent virtutem eorum quæ dicebantur, sicut Marcus et Lu - cas dixerunt ". Nam ille dixit quod Ignorabunt verbum, et timebant cum interrogare. Hic autem: Et erat absconditum ab eis ut non intelligerent illud. Divins autem dispensatione occultabatur ab illis verbi cognitio tanquam ab imperfectis, et qui necdum poterant ad supernaturale ejus penetrare mysterium. Verum si illud ignorabant, quomodo contristati sunt vehementer? Non penitus ignorabant, sed de morte ejus intelligebant, cum de ca sæpius audissent, et de hac contristati sunt vebementer; de resurrectione vero ignorabant, de qua etiam sæpius audierant, nec tamen poterant intelligere quid ea essent. Dicit enim Marcus inter alia, quod conquirebant inter se quid esset, a mortuis resurgere ". Suspicabantur namque hanc etiam quamdam esse parabolam. Siquidem post resurrectionem " aperuit mentem illorum, nt intelligerent Scripturas de omvibus. CAP. XXXVI. De exigentibus didrachma. Vers. 24. Εt cum venissent. Vers. 25. etiam. Primogeniti omnes Hæbræorum singulis annis didrachma pendebant Deo in gratiarum actionem: eo quod olim Ægyptiorum primogenita perdiderat. Quia ergo Christus etiam primogenitus erat, qui hæc congregabant, ad ipsum quidem accedere verebantur, honorantes eum propter miracula: ad Petrum autem tanquam principem jam discipulorum accedunt: nec exigunt, sed cum mansuetudine interrogant Est autem didrachmum genus numimatis. Vers. 25. Cumque ingressus esset alienis? Priusquam loqueretur Petrus de didrachmo, ‘prævenit eum Jesus, demonstrans non opus esse sibi ut ab alio disceret, cuin scirét non tantum quæ dicebantur, veruin etiam quæ cogitabantur. Per exemplum autem ostendit quod, cum naturalis sit Dei Filius, non debet pendere Patri didrachmum. Nam reges non a propriis filiis, sed ab alienis tributum vel censum accipiunt. Idem aulem significant τέλος (quod tributum vertimus) et κῆντος census: sed illud apud Graecos, hoc apud Romanos. Vers. 26. Dicit - filii. "Apa, loco reliquum; liberi autem, ne pendant tributum vel censum. Marc 13, 32; Luc. ix, 45. 31 Marc. 15, 10. 18 Luc. xxiv, 45. Variæ lectiones et notæ. 'Εγίνετο, Α. Quinque priora vocabula omiserat Henteuius. Etiam proximum δέ.

CAP. XVII. τρίτῳ κεφαλαίῳ. Ορα γοῦν, πῶς, καὶ τοῦ Πέτρου dimus. Vide ergo quomodo licet ibi Petrus fuerit inἐπιτιμηθέντος ἐκεῖ, καὶ τοῦ Πατρὸς μετὰ τοῦτο κελεύσαντος αὐτοῦ ἀκούειν, καὶ τῆς ἀναστάσεως μετὰ τρεῖς ἡμέρας υποσχεθείσης, οὐδ' οὕτως ἤνεγκαν, ἀλλ' ἐλυπήθησαν, καὶ οὐδὲ ἁπλῶς, ἀλλὰ σφόδρα. Τοῦτο δ' ἐγένετο διὰ τὸ ἀγνοεῖν αὐτοὺς τῶν λεγομένων τὴν δύναμιν, ὡς Μάρκος καὶ Λευκά; εἶπον. Εἴρηκε γὰρ ὁ μὲν, ὅτι αγνόουν τὸ ῥῆμα, καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτήσαι· ὁ δὲ, ὅτι Καὶ ἦν παρακεκαλυμμένον ἀπ' αὐτῶν, ἵνα μὴ αἰσθωνται αὐτό. Κατὰ θείαν γὰρ οἰκονομίαν ἀπεκρύ πτετο ή γνώσις τοῦ βήματος ἀπ' αὐτῶν, ὡς ἀτελῶν ἔτι, καὶ μὴ δυναμένων εφικέσθαι τοῦ ὑπερφυούς τούτου μυστηρίου. Καὶ ἐὰν ἡγνόουν αὐτό, πῶς ἐλυπήθησαν σφόδρα; Οὐ τὸ πᾶν ἡγνύουν, ἀλλὰ περὶ μὲν τοῦ θανάτου αὐτοῦ. ἐγίνωσκον, διαφόρως ἀκούσαντες, ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἐλυπήθησαν σφόδρα· περὶ δὲ τῇ; ἀναστάσεως ἡγνόουν. Πολλάκις γάρ, καὶ περὶ ταύτης ἀκούσαντες, όμως οὐκ ἠδύναντο νοεῖν, τί ἐστιν αὕτη. Φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος ἐν ἄλλοις, ὅτι ἦσαν συζητοῦντες, τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. Ὑπελάμβανον γὰρ, ὅτι καὶ τοῦτο παραβολή τίς ἐστι. Καὶ γὰρ μετὰ τὴν ἀνάστασιν διήνοιξεν αὐτῶν τὸν νοῦν τοῦ συνιέναι περὶ πάντων. ΚΕΦ. ΑϚ'. Περὶ τῶν αιτούντων τὰ δίδραχμα. Καὶ — ναί. Οι πρωτότοκοι τῶν Εβραίων δίδραχ μον ἕκαστος κατ' ἐνιαυτὸν ἐτέλουν τῷ Θεῷ πρὸς εὐχαριστίαν, ἀνθ' ὧν ἐξωλόθρευσε πάλαι τὰ τῶν Αιγυπτίων πρωτότοκα. Ἐπεὶ οὖν καὶ ὁ Χριστὸς πρωτότοκος ἦν, αὐτῷ μὲν οἱ ἐπισυνάγοντες ταῦτα προσελθεῖν ηὐλαβήθησαν, τιμῶντες αὐτὸν διὰ τὰ σημεία· τῷ Πέτρῳ δὲ λοιπόν, ὡς κορυφαίῳ τῶν ματ θητῶν, προσέρχονται, καὶ οὐκ ἀπαιτοῦσιν, ἀλλὰ μετά πραότητος ἐρωτῶσιν. Εστι δὲ τὸ δίδραχμον ενας ἀργυρίου. Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν — αλλοτρίων; Πρὸ τοῦ εἰπεῖν τὸν Πέτρον περὶ τοῦ διδράχμου, προέλαβεν αὐτὸν ὁ Χριστός, ἐμφαίνων, ὅτι οὐ δεῖται παρ' ἑτέρου μαθεῖν, εἰδὼς οὐ τὰ λαλούμενα μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐννοού μενα. Διὰ παραδείγματος δὲ ἀποδείκνυσιν, ὅτι, γνήσιος Υἱὸς ὢν τοῦ Θεοῦ, οὐκ ὀφείλει τελεῖν τῷ Πατρὶ τὸ δίδραχμον. Οἱ γὰρ βασιλεῖς οὐκ ἀπὸ τῶν γνησίων υἱῶν, ἀλλ' ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων τέλη ἢ κήνσον λαμβάνουσι. Τὸ αὐτὸ δὲ λέγεται καὶ τέλος καὶ κῆντος· τέλος μὲν καθ' Ελληνας, κήνσος δὲ κατὰ Ῥωμαίους. Λέγει υιοί. Τὸ ἄρα ἀντὶ τοῦ, λοιπόν. Ελεύθεροι δὲ τοῦ δοῦναι τέλη ἢ κήνσον. crepatus, el postmodum jusserit Pater ut eum audi - rent, ipse quoque resurrectionem post tres dies promiserit, nec sic tamen ferre potuerunt, scd contristati sunt, et non utcunque, sed vehementer. Hoc autem factum est, co quod ignorarent virtutem eorum quæ dicebantur, sicut Marcus et Lu - cas dixerunt ". Nam ille dixit quod Ignorabunt verbum, et timebant cum interrogare. Hic autem: Et erat absconditum ab eis ut non intelligerent illud. Divins autem dispensatione occultabatur ab illis verbi cognitio tanquam ab imperfectis, et qui necdum poterant ad supernaturale ejus penetrare mysterium. Verum si illud ignorabant, quomodo contristati sunt vehementer? Non penitus ignorabant, sed de morte ejus intelligebant, cum de ca sæpius audissent, et de hac contristati sunt vebementer; de resurrectione vero ignorabant, de qua etiam sæpius audierant, nec tamen poterant intelligere quid ea essent. Dicit enim Marcus inter alia, quod conquirebant inter se quid esset, a mortuis resurgere ". Suspicabantur namque hanc etiam quamdam esse parabolam. Siquidem post resurrectionem " aperuit mentem illorum, nt intelligerent Scripturas de omvibus. CAP. XXXVI. De exigentibus didrachma. Vers. 24. Εt cum venissent. Vers. 25. etiam. Primogeniti omnes Hæbræorum singulis annis didrachma pendebant Deo in gratiarum actionem: eo quod olim Ægyptiorum primogenita perdiderat. Quia ergo Christus etiam primogenitus erat, qui hæc congregabant, ad ipsum quidem accedere verebantur, honorantes eum propter miracula: ad Petrum autem tanquam principem jam discipulorum accedunt: nec exigunt, sed cum mansuetudine interrogant Est autem didrachmum genus numimatis. Vers. 25. Cumque ingressus esset alienis? Priusquam loqueretur Petrus de didrachmo, ‘prævenit eum Jesus, demonstrans non opus esse sibi ut ab alio disceret, cuin scirét non tantum quæ dicebantur, veruin etiam quæ cogitabantur. Per exemplum autem ostendit quod, cum naturalis sit Dei Filius, non debet pendere Patri didrachmum. Nam reges non a propriis filiis, sed ab alienis tributum vel censum accipiunt. Idem aulem significant τέλος (quod tributum vertimus) et κῆντος census: sed illud apud Graecos, hoc apud Romanos. Vers. 26. Dicit - filii. "Apa, loco reliquum; liberi autem, ne pendant tributum vel censum. Marc 13, 32; Luc. ix, 45. 31 Marc. 15, 10. 18 Luc. xxiv, 45. Variæ lectiones et notæ. 'Εγίνετο, Α. Quinque priora vocabula omiserat Henteuius. Etiam proximum δέ.

CAP. XVII. τρίτῳ κεφαλαίῳ. Ορα γοῦν, πῶς, καὶ τοῦ Πέτρου dimus. Vide ergo quomodo licet ibi Petrus fuerit inἐπιτιμηθέντος ἐκεῖ, καὶ τοῦ Πατρὸς μετὰ τοῦτο κελεύσαντος αὐτοῦ ἀκούειν, καὶ τῆς ἀναστάσεως μετὰ τρεῖς ἡμέρας υποσχεθείσης, οὐδ' οὕτως ἤνεγκαν, ἀλλ' ἐλυπήθησαν, καὶ οὐδὲ ἁπλῶς, ἀλλὰ σφόδρα. Τοῦτο δ' ἐγένετο διὰ τὸ ἀγνοεῖν αὐτοὺς τῶν λεγομένων τὴν δύναμιν, ὡς Μάρκος καὶ Λευκά; εἶπον. Εἴρηκε γὰρ ὁ μὲν, ὅτι αγνόουν τὸ ῥῆμα, καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτήσαι· ὁ δὲ, ὅτι Καὶ ἦν παρακεκαλυμμένον ἀπ' αὐτῶν, ἵνα μὴ αἰσθωνται αὐτό. Κατὰ θείαν γὰρ οἰκονομίαν ἀπεκρύ πτετο ή γνώσις τοῦ βήματος ἀπ' αὐτῶν, ὡς ἀτελῶν ἔτι, καὶ μὴ δυναμένων εφικέσθαι τοῦ ὑπερφυούς τούτου μυστηρίου. Καὶ ἐὰν ἡγνόουν αὐτό, πῶς ἐλυπήθησαν σφόδρα; Οὐ τὸ πᾶν ἡγνύουν, ἀλλὰ περὶ μὲν τοῦ θανάτου αὐτοῦ. ἐγίνωσκον, διαφόρως ἀκούσαντες, ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἐλυπήθησαν σφόδρα· περὶ δὲ τῇ; ἀναστάσεως ἡγνόουν. Πολλάκις γάρ, καὶ περὶ ταύτης ἀκούσαντες, όμως οὐκ ἠδύναντο νοεῖν, τί ἐστιν αὕτη. Φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος ἐν ἄλλοις, ὅτι ἦσαν συζητοῦντες, τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. Ὑπελάμβανον γὰρ, ὅτι καὶ τοῦτο παραβολή τίς ἐστι. Καὶ γὰρ μετὰ τὴν ἀνάστασιν διήνοιξεν αὐτῶν τὸν νοῦν τοῦ συνιέναι περὶ πάντων. ΚΕΦ. ΑϚ'. Περὶ τῶν αιτούντων τὰ δίδραχμα. Καὶ — ναί. Οι πρωτότοκοι τῶν Εβραίων δίδραχ μον ἕκαστος κατ' ἐνιαυτὸν ἐτέλουν τῷ Θεῷ πρὸς εὐχαριστίαν, ἀνθ' ὧν ἐξωλόθρευσε πάλαι τὰ τῶν Αιγυπτίων πρωτότοκα. Ἐπεὶ οὖν καὶ ὁ Χριστὸς πρωτότοκος ἦν, αὐτῷ μὲν οἱ ἐπισυνάγοντες ταῦτα προσελθεῖν ηὐλαβήθησαν, τιμῶντες αὐτὸν διὰ τὰ σημεία· τῷ Πέτρῳ δὲ λοιπόν, ὡς κορυφαίῳ τῶν ματ θητῶν, προσέρχονται, καὶ οὐκ ἀπαιτοῦσιν, ἀλλὰ μετά πραότητος ἐρωτῶσιν. Εστι δὲ τὸ δίδραχμον ενας ἀργυρίου. Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν — αλλοτρίων; Πρὸ τοῦ εἰπεῖν τὸν Πέτρον περὶ τοῦ διδράχμου, προέλαβεν αὐτὸν ὁ Χριστός, ἐμφαίνων, ὅτι οὐ δεῖται παρ' ἑτέρου μαθεῖν, εἰδὼς οὐ τὰ λαλούμενα μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐννοού μενα. Διὰ παραδείγματος δὲ ἀποδείκνυσιν, ὅτι, γνήσιος Υἱὸς ὢν τοῦ Θεοῦ, οὐκ ὀφείλει τελεῖν τῷ Πατρὶ τὸ δίδραχμον. Οἱ γὰρ βασιλεῖς οὐκ ἀπὸ τῶν γνησίων υἱῶν, ἀλλ' ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων τέλη ἢ κήνσον λαμβάνουσι. Τὸ αὐτὸ δὲ λέγεται καὶ τέλος καὶ κῆντος· τέλος μὲν καθ' Ελληνας, κήνσος δὲ κατὰ Ῥωμαίους. Λέγει υιοί. Τὸ ἄρα ἀντὶ τοῦ, λοιπόν. Ελεύθεροι δὲ τοῦ δοῦναι τέλη ἢ κήνσον. crepatus, el postmodum jusserit Pater ut eum audi - rent, ipse quoque resurrectionem post tres dies promiserit, nec sic tamen ferre potuerunt, scd contristati sunt, et non utcunque, sed vehementer. Hoc autem factum est, co quod ignorarent virtutem eorum quæ dicebantur, sicut Marcus et Lu - cas dixerunt ". Nam ille dixit quod Ignorabunt verbum, et timebant cum interrogare. Hic autem: Et erat absconditum ab eis ut non intelligerent illud. Divins autem dispensatione occultabatur ab illis verbi cognitio tanquam ab imperfectis, et qui necdum poterant ad supernaturale ejus penetrare mysterium. Verum si illud ignorabant, quomodo contristati sunt vehementer? Non penitus ignorabant, sed de morte ejus intelligebant, cum de ca sæpius audissent, et de hac contristati sunt vebementer; de resurrectione vero ignorabant, de qua etiam sæpius audierant, nec tamen poterant intelligere quid ea essent. Dicit enim Marcus inter alia, quod conquirebant inter se quid esset, a mortuis resurgere ". Suspicabantur namque hanc etiam quamdam esse parabolam. Siquidem post resurrectionem " aperuit mentem illorum, nt intelligerent Scripturas de omvibus. CAP. XXXVI. De exigentibus didrachma. Vers. 24. Εt cum venissent. Vers. 25. etiam. Primogeniti omnes Hæbræorum singulis annis didrachma pendebant Deo in gratiarum actionem: eo quod olim Ægyptiorum primogenita perdiderat. Quia ergo Christus etiam primogenitus erat, qui hæc congregabant, ad ipsum quidem accedere verebantur, honorantes eum propter miracula: ad Petrum autem tanquam principem jam discipulorum accedunt: nec exigunt, sed cum mansuetudine interrogant Est autem didrachmum genus numimatis. Vers. 25. Cumque ingressus esset alienis? Priusquam loqueretur Petrus de didrachmo, ‘prævenit eum Jesus, demonstrans non opus esse sibi ut ab alio disceret, cuin scirét non tantum quæ dicebantur, veruin etiam quæ cogitabantur. Per exemplum autem ostendit quod, cum naturalis sit Dei Filius, non debet pendere Patri didrachmum. Nam reges non a propriis filiis, sed ab alienis tributum vel censum accipiunt. Idem aulem significant τέλος (quod tributum vertimus) et κῆντος census: sed illud apud Graecos, hoc apud Romanos. Vers. 26. Dicit - filii. "Apa, loco reliquum; liberi autem, ne pendant tributum vel censum. Marc 13, 32; Luc. ix, 45. 31 Marc. 15, 10. 18 Luc. xxiv, 45. Variæ lectiones et notæ. 'Εγίνετο, Α. Quinque priora vocabula omiserat Henteuius. Etiam proximum δέ.

Vers. 27. Verum le. Demonstrato primum quod & ipse non debeat pendere propter divinitatem, tamen dare jubet propter humanitatem, ne offendiculuin paterentur, quasi ipse Deum despiceret, nolens et ipse Deo pendere didrachmum. mari autem dal tributum: hinc quoque ostendens quod tanquam omnium Dominus præcipit et mari, quod quasi præcepto ejus subjectum, mittit piscem qui tributum domino deferat: nec pro ipso solum, sed et pro primo ejus discipulo; nam Petrus quoque primogenitus erat. Prius siquidem etiam hoc diversimode demonsiravit: et quando ipsi furenti imperavit, et quando per ipsum quasi per aridam pedes ambulavit. Et nunc quoque idem rursum aliter ostendit, vario modo subjectionem illius signifcans. Est et stater numismatis genus duo didrachma, id est, quatuor drachmas continens. Vide autem quomodo nunc Judæis offendiculo esse noluit: alibi vero Pharisæorum despexit offendiculum, quando de cibis disputabat. Docet enim quod aliquando offendiculum cavere oportet, interdum vero illud despicere, et cum judicio hoc et illud facere. Universaliter enim in his quæ juxta Dei præceptum dicuntur aut funt, offendiculumn oportet despicere in his autem quæ juxta voluntatem nostram, offendiculum curare convenit, prout præcepit Magnus Basilius. CAP. XXXVII. De dicentibus: Quis major? CAP. XVIII, Vers. 1. In -- calorum? Humanum quiddam discipuli tunc patiebantur. Intuiti siquidem præpositum fuisse Petrum, uam et Ja. cobus primogenitus erat et alii: sed nihil tale pro eis`dixit, doluerunt; et tamen affectum suuin confiteri erubuerunt, sed indistincte præceptorein interrogant, quisnam maximus esset eorum. Nec id solum affectum hunc excitaverat, sed et alia multa. Nam et prius quoque beatificavit eum, multaque illi promisit: alibi etiam visa illius libertate subtristes effecti sunt. Marcus vero ait s', quod primum inter se disputaverant, quis maximus esset; et huic consonat etiam Lucas ". Ira σου. ᾿Αποδείξας πρῶτον, ὅτι αὐτὸς οὐκ ὀφείλει τελέσαι διὰ τὴν θεότητα, λοιπὸν κελεύει δοῦναι διὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἵνα μὴ σκανδαλισθώ σιν, ὡς ἀτιμάζοντος αὐτοῦ τὸν Θεὸν, ἐν τῷ μὴ τελεῖν καὶ αὐτὸν τῷ Θεῷ τὸ δίδραχμον. Εκ τῆς θαλάσ σης δὲ δίδωσι τὸ τέλος, δεικνύων κἀντεῦθεν, ὅτι, Θεὸς ὢν τῶν ὅλων, κυριεύει καὶ τῆς θαλάσσης, ἥτις τῷ βουλήματι αὐτοῦ καθυπηρετοῦσα πέμπει τὸν ἰχθὺν, κομίζοντα τὸ τέλος ὑπὲρ τοῦ Δεσπότου· καὶ οὐχ ὑπὲρ αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τοῦ πρώτου τῶν μαθητῶν αὐτοῦ· πρωτότοκος γὰρ καὶ ὁ Πέτρο; ἦν. Καὶ πρότερον μὲν γὰρ τοῦτο διαφόρως έδει ξεν, δτε επετίμησεν αὐτῇ μαινομένῃ, καὶ ὅτε δια ταύτης ἐπέζευσεν, ὡς διὰ ξηρᾶς· καὶ νῦν δὲ πάλιν τρόπον ἕτερον τοῦτο δείκνυσι, πολλαχόθεν δηλών τὴν ὑποταγὴν αὐτῆς. Αργυρίου δὲ εἶδος καὶ ὁ στατὴρ ἦν, δύο διδράχμων ἀντάξιος. Σκόπει δὲ, πῶς νῦν μὲν οὐκ ἠβουλήθη σκανδαλί σαι τοὺς Ἰουδαίους, ἀλλαχοῦ δὲ κατεφρόνησε του σκανδάλου τῶν Φαρισαίων, ὅτε περὶ τῶν βρωμάτων διελέγετο. Διδάσκει γὰρ, ὅτι ποτὲ μὲν χρὴ φροντίζειν τοῦ σκανδάλου, ποτὲ δὲ καταφρονεῖν αὐτοῦ, μετὰ διακρίσεω; δὲ ποιεῖν καὶ τοῦτο κἀκεῖνο, [Καθόλου γὰρ ἐπὶ μὲν τοῖ, κατ' ἐντολὴν Θεοῦ λεγομένοις ἢ πραττομένοις χρὴ καταφρονεῖν τοῦ σκανδάλου ἐπὶ δὲ τοῖς κατὰ προαίρεσιν ἡμετέραν, προσήκει θεραπεύειν τὸ σκάνδαλον, ὡς ὁ μέγα Βασίλειος διέστειλεν. ] ΚΕΦ. ΛΖ'. Περὶ τῶν λεγόντων, Τίς μείζων; 'Εν – οὐρανῶν; Ανθρώπινόν τι τότε πεπόνθα σιν οἱ μαθηταί. Θεασάμενοι γὰρ προτιμηθέντα τὸν Πέτρον· καὶ γὰρ καὶ Ἰάκωβος πρωτότοκος ἦν, καὶ ἕτεροι· ἀλλ' οὐδὲν τοιοῦτον ὑπὲρ τούτων εἶπεν· άλλο γησαν, καὶ αἰσχύνονται μὲν ὁμολογῆσαι τὸ πάθος, ἀδιορίστως δὲ τὸν διδάσκαλον ἐρωτῶσι, τίς ἄρα μείζων ἐξ αὐτῶν. Οὐ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἕτερα πολλὰ τὸ πάθος ἀνῆψαν. Καὶ γὰρ καὶ πρότερον ἐμακάρισεν αὐτὸν, καὶ μεγάλα τούτῳ ἐπηγγείλατο, καὶ τὴν ἄλλην δὲ παρρησίαν αὐτοῦ βλέποντες, παρεκνίζοντο. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι πρὸς ἑαυτοὺς διελογί ζοντο, τίς μείζων. Τούτῳ δὲ συνάδει καὶ ὁ Λουκάς. Priusquam enim ad Petrum accessissent qui di- Πρὸ μὲν γὰρ τοῦ ἐντυχεῖν τῷ Πέτρῳ τοὺς τὰ drachma accipiebant (simpliciter de eo ratiocinati fuerant in itinere; cum autem Capernaum venissent, ubi etiam Petrum adierunt, qui didrachma exigebant), tunc videntes rursus Petrum prehonorari, magis irritati sunt, et ita demum interrogave runt. ss Marc. 15, 34. * Luc. 1x, 46. Ότι κυριεύει τῆς θαλάσσης Inclusa omittit A. δίδραχμα λαμβάνοντας, διελογίσαντο περὶ τούτου κατὰ τὴν ὁδὸν ἁπλῶς· ἐλθόντες δὲ εἰς Καπερναούμ, ἐν ᾗ καὶ τῷ Πέτρῳ προσῆλθον οἱ τὰ δίδραχμα λαμβάνοντες, καὶ ἰδόντες τοῦτον ἔτι προτιμηθέντα μᾶλλον ἠρεθίσθησαν· καὶ τότε λοιπὸν ἠρώτησαν. Variæ lectiones et notæ. Marcus habet διελέχθησαν. Unde ergo διελογίνοντο; Scilicet ex Chrysost. t. VII, p. 587 B. Ex eo occupavit etiam codices nonnullos cum scholiis. Euthymius ipse vulgatum habet in textu Marci. In codice Ilentenii videntur omnia abfuisse, 2 Πέτρῳ ad proximum Πέτρω. Ergo in principio pro, et id quidem priusquam. correxi, priusquam enim. Que autem inclusă sunt in versione, ea adduli, et aute, tunc, exclusi, sunt.

Vers. 27. Verum le. Demonstrato primum quod & ipse non debeat pendere propter divinitatem, tamen dare jubet propter humanitatem, ne offendiculuin paterentur, quasi ipse Deum despiceret, nolens et ipse Deo pendere didrachmum. mari autem dal tributum: hinc quoque ostendens quod tanquam omnium Dominus præcipit et mari, quod quasi præcepto ejus subjectum, mittit piscem qui tributum domino deferat: nec pro ipso solum, sed et pro primo ejus discipulo; nam Petrus quoque primogenitus erat. Prius siquidem etiam hoc diversimode demonsiravit: et quando ipsi furenti imperavit, et quando per ipsum quasi per aridam pedes ambulavit. Et nunc quoque idem rursum aliter ostendit, vario modo subjectionem illius signifcans. Est et stater numismatis genus duo didrachma, id est, quatuor drachmas continens. Vide autem quomodo nunc Judæis offendiculo esse noluit: alibi vero Pharisæorum despexit offendiculum, quando de cibis disputabat. Docet enim quod aliquando offendiculum cavere oportet, interdum vero illud despicere, et cum judicio hoc et illud facere. Universaliter enim in his quæ juxta Dei præceptum dicuntur aut funt, offendiculumn oportet despicere in his autem quæ juxta voluntatem nostram, offendiculum curare convenit, prout præcepit Magnus Basilius. CAP. XXXVII. De dicentibus: Quis major? CAP. XVIII, Vers. 1. In -- calorum? Humanum quiddam discipuli tunc patiebantur. Intuiti siquidem præpositum fuisse Petrum, uam et Ja. cobus primogenitus erat et alii: sed nihil tale pro eis`dixit, doluerunt; et tamen affectum suuin confiteri erubuerunt, sed indistincte præceptorein interrogant, quisnam maximus esset eorum. Nec id solum affectum hunc excitaverat, sed et alia multa. Nam et prius quoque beatificavit eum, multaque illi promisit: alibi etiam visa illius libertate subtristes effecti sunt. Marcus vero ait s', quod primum inter se disputaverant, quis maximus esset; et huic consonat etiam Lucas ". Ira σου. ᾿Αποδείξας πρῶτον, ὅτι αὐτὸς οὐκ ὀφείλει τελέσαι διὰ τὴν θεότητα, λοιπὸν κελεύει δοῦναι διὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἵνα μὴ σκανδαλισθώ σιν, ὡς ἀτιμάζοντος αὐτοῦ τὸν Θεὸν, ἐν τῷ μὴ τελεῖν καὶ αὐτὸν τῷ Θεῷ τὸ δίδραχμον. Εκ τῆς θαλάσ σης δὲ δίδωσι τὸ τέλος, δεικνύων κἀντεῦθεν, ὅτι, Θεὸς ὢν τῶν ὅλων, κυριεύει καὶ τῆς θαλάσσης, ἥτις τῷ βουλήματι αὐτοῦ καθυπηρετοῦσα πέμπει τὸν ἰχθὺν, κομίζοντα τὸ τέλος ὑπὲρ τοῦ Δεσπότου· καὶ οὐχ ὑπὲρ αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τοῦ πρώτου τῶν μαθητῶν αὐτοῦ· πρωτότοκος γὰρ καὶ ὁ Πέτρο; ἦν. Καὶ πρότερον μὲν γὰρ τοῦτο διαφόρως έδει ξεν, δτε επετίμησεν αὐτῇ μαινομένῃ, καὶ ὅτε δια ταύτης ἐπέζευσεν, ὡς διὰ ξηρᾶς· καὶ νῦν δὲ πάλιν τρόπον ἕτερον τοῦτο δείκνυσι, πολλαχόθεν δηλών τὴν ὑποταγὴν αὐτῆς. Αργυρίου δὲ εἶδος καὶ ὁ στατὴρ ἦν, δύο διδράχμων ἀντάξιος. Σκόπει δὲ, πῶς νῦν μὲν οὐκ ἠβουλήθη σκανδαλί σαι τοὺς Ἰουδαίους, ἀλλαχοῦ δὲ κατεφρόνησε του σκανδάλου τῶν Φαρισαίων, ὅτε περὶ τῶν βρωμάτων διελέγετο. Διδάσκει γὰρ, ὅτι ποτὲ μὲν χρὴ φροντίζειν τοῦ σκανδάλου, ποτὲ δὲ καταφρονεῖν αὐτοῦ, μετὰ διακρίσεω; δὲ ποιεῖν καὶ τοῦτο κἀκεῖνο, [Καθόλου γὰρ ἐπὶ μὲν τοῖ, κατ' ἐντολὴν Θεοῦ λεγομένοις ἢ πραττομένοις χρὴ καταφρονεῖν τοῦ σκανδάλου ἐπὶ δὲ τοῖς κατὰ προαίρεσιν ἡμετέραν, προσήκει θεραπεύειν τὸ σκάνδαλον, ὡς ὁ μέγα Βασίλειος διέστειλεν. ] ΚΕΦ. ΛΖ'. Περὶ τῶν λεγόντων, Τίς μείζων; 'Εν – οὐρανῶν; Ανθρώπινόν τι τότε πεπόνθα σιν οἱ μαθηταί. Θεασάμενοι γὰρ προτιμηθέντα τὸν Πέτρον· καὶ γὰρ καὶ Ἰάκωβος πρωτότοκος ἦν, καὶ ἕτεροι· ἀλλ' οὐδὲν τοιοῦτον ὑπὲρ τούτων εἶπεν· άλλο γησαν, καὶ αἰσχύνονται μὲν ὁμολογῆσαι τὸ πάθος, ἀδιορίστως δὲ τὸν διδάσκαλον ἐρωτῶσι, τίς ἄρα μείζων ἐξ αὐτῶν. Οὐ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἕτερα πολλὰ τὸ πάθος ἀνῆψαν. Καὶ γὰρ καὶ πρότερον ἐμακάρισεν αὐτὸν, καὶ μεγάλα τούτῳ ἐπηγγείλατο, καὶ τὴν ἄλλην δὲ παρρησίαν αὐτοῦ βλέποντες, παρεκνίζοντο. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι πρὸς ἑαυτοὺς διελογί ζοντο, τίς μείζων. Τούτῳ δὲ συνάδει καὶ ὁ Λουκάς. Priusquam enim ad Petrum accessissent qui di- Πρὸ μὲν γὰρ τοῦ ἐντυχεῖν τῷ Πέτρῳ τοὺς τὰ drachma accipiebant (simpliciter de eo ratiocinati fuerant in itinere; cum autem Capernaum venissent, ubi etiam Petrum adierunt, qui didrachma exigebant), tunc videntes rursus Petrum prehonorari, magis irritati sunt, et ita demum interrogave runt. ss Marc. 15, 34. * Luc. 1x, 46. Ότι κυριεύει τῆς θαλάσσης Inclusa omittit A. δίδραχμα λαμβάνοντας, διελογίσαντο περὶ τούτου κατὰ τὴν ὁδὸν ἁπλῶς· ἐλθόντες δὲ εἰς Καπερναούμ, ἐν ᾗ καὶ τῷ Πέτρῳ προσῆλθον οἱ τὰ δίδραχμα λαμβάνοντες, καὶ ἰδόντες τοῦτον ἔτι προτιμηθέντα μᾶλλον ἠρεθίσθησαν· καὶ τότε λοιπὸν ἠρώτησαν. Variæ lectiones et notæ. Marcus habet διελέχθησαν. Unde ergo διελογίνοντο; Scilicet ex Chrysost. t. VII, p. 587 B. Ex eo occupavit etiam codices nonnullos cum scholiis. Euthymius ipse vulgatum habet in textu Marci. In codice Ilentenii videntur omnia abfuisse, 2 Πέτρῳ ad proximum Πέτρω. Ergo in principio pro, et id quidem priusquam. correxi, priusquam enim. Que autem inclusă sunt in versione, ea adduli, et aute, tunc, exclusi, sunt.

Vers. 27. Verum le. Demonstrato primum quod & ipse non debeat pendere propter divinitatem, tamen dare jubet propter humanitatem, ne offendiculuin paterentur, quasi ipse Deum despiceret, nolens et ipse Deo pendere didrachmum. mari autem dal tributum: hinc quoque ostendens quod tanquam omnium Dominus præcipit et mari, quod quasi præcepto ejus subjectum, mittit piscem qui tributum domino deferat: nec pro ipso solum, sed et pro primo ejus discipulo; nam Petrus quoque primogenitus erat. Prius siquidem etiam hoc diversimode demonsiravit: et quando ipsi furenti imperavit, et quando per ipsum quasi per aridam pedes ambulavit. Et nunc quoque idem rursum aliter ostendit, vario modo subjectionem illius signifcans. Est et stater numismatis genus duo didrachma, id est, quatuor drachmas continens. Vide autem quomodo nunc Judæis offendiculo esse noluit: alibi vero Pharisæorum despexit offendiculum, quando de cibis disputabat. Docet enim quod aliquando offendiculum cavere oportet, interdum vero illud despicere, et cum judicio hoc et illud facere. Universaliter enim in his quæ juxta Dei præceptum dicuntur aut funt, offendiculumn oportet despicere in his autem quæ juxta voluntatem nostram, offendiculum curare convenit, prout præcepit Magnus Basilius. CAP. XXXVII. De dicentibus: Quis major? CAP. XVIII, Vers. 1. In -- calorum? Humanum quiddam discipuli tunc patiebantur. Intuiti siquidem præpositum fuisse Petrum, uam et Ja. cobus primogenitus erat et alii: sed nihil tale pro eis`dixit, doluerunt; et tamen affectum suuin confiteri erubuerunt, sed indistincte præceptorein interrogant, quisnam maximus esset eorum. Nec id solum affectum hunc excitaverat, sed et alia multa. Nam et prius quoque beatificavit eum, multaque illi promisit: alibi etiam visa illius libertate subtristes effecti sunt. Marcus vero ait s', quod primum inter se disputaverant, quis maximus esset; et huic consonat etiam Lucas ". Ira σου. ᾿Αποδείξας πρῶτον, ὅτι αὐτὸς οὐκ ὀφείλει τελέσαι διὰ τὴν θεότητα, λοιπὸν κελεύει δοῦναι διὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἵνα μὴ σκανδαλισθώ σιν, ὡς ἀτιμάζοντος αὐτοῦ τὸν Θεὸν, ἐν τῷ μὴ τελεῖν καὶ αὐτὸν τῷ Θεῷ τὸ δίδραχμον. Εκ τῆς θαλάσ σης δὲ δίδωσι τὸ τέλος, δεικνύων κἀντεῦθεν, ὅτι, Θεὸς ὢν τῶν ὅλων, κυριεύει καὶ τῆς θαλάσσης, ἥτις τῷ βουλήματι αὐτοῦ καθυπηρετοῦσα πέμπει τὸν ἰχθὺν, κομίζοντα τὸ τέλος ὑπὲρ τοῦ Δεσπότου· καὶ οὐχ ὑπὲρ αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τοῦ πρώτου τῶν μαθητῶν αὐτοῦ· πρωτότοκος γὰρ καὶ ὁ Πέτρο; ἦν. Καὶ πρότερον μὲν γὰρ τοῦτο διαφόρως έδει ξεν, δτε επετίμησεν αὐτῇ μαινομένῃ, καὶ ὅτε δια ταύτης ἐπέζευσεν, ὡς διὰ ξηρᾶς· καὶ νῦν δὲ πάλιν τρόπον ἕτερον τοῦτο δείκνυσι, πολλαχόθεν δηλών τὴν ὑποταγὴν αὐτῆς. Αργυρίου δὲ εἶδος καὶ ὁ στατὴρ ἦν, δύο διδράχμων ἀντάξιος. Σκόπει δὲ, πῶς νῦν μὲν οὐκ ἠβουλήθη σκανδαλί σαι τοὺς Ἰουδαίους, ἀλλαχοῦ δὲ κατεφρόνησε του σκανδάλου τῶν Φαρισαίων, ὅτε περὶ τῶν βρωμάτων διελέγετο. Διδάσκει γὰρ, ὅτι ποτὲ μὲν χρὴ φροντίζειν τοῦ σκανδάλου, ποτὲ δὲ καταφρονεῖν αὐτοῦ, μετὰ διακρίσεω; δὲ ποιεῖν καὶ τοῦτο κἀκεῖνο, [Καθόλου γὰρ ἐπὶ μὲν τοῖ, κατ' ἐντολὴν Θεοῦ λεγομένοις ἢ πραττομένοις χρὴ καταφρονεῖν τοῦ σκανδάλου ἐπὶ δὲ τοῖς κατὰ προαίρεσιν ἡμετέραν, προσήκει θεραπεύειν τὸ σκάνδαλον, ὡς ὁ μέγα Βασίλειος διέστειλεν. ] ΚΕΦ. ΛΖ'. Περὶ τῶν λεγόντων, Τίς μείζων; 'Εν – οὐρανῶν; Ανθρώπινόν τι τότε πεπόνθα σιν οἱ μαθηταί. Θεασάμενοι γὰρ προτιμηθέντα τὸν Πέτρον· καὶ γὰρ καὶ Ἰάκωβος πρωτότοκος ἦν, καὶ ἕτεροι· ἀλλ' οὐδὲν τοιοῦτον ὑπὲρ τούτων εἶπεν· άλλο γησαν, καὶ αἰσχύνονται μὲν ὁμολογῆσαι τὸ πάθος, ἀδιορίστως δὲ τὸν διδάσκαλον ἐρωτῶσι, τίς ἄρα μείζων ἐξ αὐτῶν. Οὐ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἕτερα πολλὰ τὸ πάθος ἀνῆψαν. Καὶ γὰρ καὶ πρότερον ἐμακάρισεν αὐτὸν, καὶ μεγάλα τούτῳ ἐπηγγείλατο, καὶ τὴν ἄλλην δὲ παρρησίαν αὐτοῦ βλέποντες, παρεκνίζοντο. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι πρὸς ἑαυτοὺς διελογί ζοντο, τίς μείζων. Τούτῳ δὲ συνάδει καὶ ὁ Λουκάς. Priusquam enim ad Petrum accessissent qui di- Πρὸ μὲν γὰρ τοῦ ἐντυχεῖν τῷ Πέτρῳ τοὺς τὰ drachma accipiebant (simpliciter de eo ratiocinati fuerant in itinere; cum autem Capernaum venissent, ubi etiam Petrum adierunt, qui didrachma exigebant), tunc videntes rursus Petrum prehonorari, magis irritati sunt, et ita demum interrogave runt. ss Marc. 15, 34. * Luc. 1x, 46. Ότι κυριεύει τῆς θαλάσσης Inclusa omittit A. δίδραχμα λαμβάνοντας, διελογίσαντο περὶ τούτου κατὰ τὴν ὁδὸν ἁπλῶς· ἐλθόντες δὲ εἰς Καπερναούμ, ἐν ᾗ καὶ τῷ Πέτρῳ προσῆλθον οἱ τὰ δίδραχμα λαμβάνοντες, καὶ ἰδόντες τοῦτον ἔτι προτιμηθέντα μᾶλλον ἠρεθίσθησαν· καὶ τότε λοιπὸν ἠρώτησαν. Variæ lectiones et notæ. Marcus habet διελέχθησαν. Unde ergo διελογίνοντο; Scilicet ex Chrysost. t. VII, p. 587 B. Ex eo occupavit etiam codices nonnullos cum scholiis. Euthymius ipse vulgatum habet in textu Marci. In codice Ilentenii videntur omnia abfuisse, 2 Πέτρῳ ad proximum Πέτρω. Ergo in principio pro, et id quidem priusquam. correxi, priusquam enim. Que autem inclusă sunt in versione, ea adduli, et aute, tunc, exclusi, sunt.

Vers. 27. Verum le. Demonstrato primum quod & ipse non debeat pendere propter divinitatem, tamen dare jubet propter humanitatem, ne offendiculuin paterentur, quasi ipse Deum despiceret, nolens et ipse Deo pendere didrachmum. mari autem dal tributum: hinc quoque ostendens quod tanquam omnium Dominus præcipit et mari, quod quasi præcepto ejus subjectum, mittit piscem qui tributum domino deferat: nec pro ipso solum, sed et pro primo ejus discipulo; nam Petrus quoque primogenitus erat. Prius siquidem etiam hoc diversimode demonsiravit: et quando ipsi furenti imperavit, et quando per ipsum quasi per aridam pedes ambulavit. Et nunc quoque idem rursum aliter ostendit, vario modo subjectionem illius signifcans. Est et stater numismatis genus duo didrachma, id est, quatuor drachmas continens. Vide autem quomodo nunc Judæis offendiculo esse noluit: alibi vero Pharisæorum despexit offendiculum, quando de cibis disputabat. Docet enim quod aliquando offendiculum cavere oportet, interdum vero illud despicere, et cum judicio hoc et illud facere. Universaliter enim in his quæ juxta Dei præceptum dicuntur aut funt, offendiculumn oportet despicere in his autem quæ juxta voluntatem nostram, offendiculum curare convenit, prout præcepit Magnus Basilius. CAP. XXXVII. De dicentibus: Quis major? CAP. XVIII, Vers. 1. In -- calorum? Humanum quiddam discipuli tunc patiebantur. Intuiti siquidem præpositum fuisse Petrum, uam et Ja. cobus primogenitus erat et alii: sed nihil tale pro eis`dixit, doluerunt; et tamen affectum suuin confiteri erubuerunt, sed indistincte præceptorein interrogant, quisnam maximus esset eorum. Nec id solum affectum hunc excitaverat, sed et alia multa. Nam et prius quoque beatificavit eum, multaque illi promisit: alibi etiam visa illius libertate subtristes effecti sunt. Marcus vero ait s', quod primum inter se disputaverant, quis maximus esset; et huic consonat etiam Lucas ". Ira σου. ᾿Αποδείξας πρῶτον, ὅτι αὐτὸς οὐκ ὀφείλει τελέσαι διὰ τὴν θεότητα, λοιπὸν κελεύει δοῦναι διὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἵνα μὴ σκανδαλισθώ σιν, ὡς ἀτιμάζοντος αὐτοῦ τὸν Θεὸν, ἐν τῷ μὴ τελεῖν καὶ αὐτὸν τῷ Θεῷ τὸ δίδραχμον. Εκ τῆς θαλάσ σης δὲ δίδωσι τὸ τέλος, δεικνύων κἀντεῦθεν, ὅτι, Θεὸς ὢν τῶν ὅλων, κυριεύει καὶ τῆς θαλάσσης, ἥτις τῷ βουλήματι αὐτοῦ καθυπηρετοῦσα πέμπει τὸν ἰχθὺν, κομίζοντα τὸ τέλος ὑπὲρ τοῦ Δεσπότου· καὶ οὐχ ὑπὲρ αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τοῦ πρώτου τῶν μαθητῶν αὐτοῦ· πρωτότοκος γὰρ καὶ ὁ Πέτρο; ἦν. Καὶ πρότερον μὲν γὰρ τοῦτο διαφόρως έδει ξεν, δτε επετίμησεν αὐτῇ μαινομένῃ, καὶ ὅτε δια ταύτης ἐπέζευσεν, ὡς διὰ ξηρᾶς· καὶ νῦν δὲ πάλιν τρόπον ἕτερον τοῦτο δείκνυσι, πολλαχόθεν δηλών τὴν ὑποταγὴν αὐτῆς. Αργυρίου δὲ εἶδος καὶ ὁ στατὴρ ἦν, δύο διδράχμων ἀντάξιος. Σκόπει δὲ, πῶς νῦν μὲν οὐκ ἠβουλήθη σκανδαλί σαι τοὺς Ἰουδαίους, ἀλλαχοῦ δὲ κατεφρόνησε του σκανδάλου τῶν Φαρισαίων, ὅτε περὶ τῶν βρωμάτων διελέγετο. Διδάσκει γὰρ, ὅτι ποτὲ μὲν χρὴ φροντίζειν τοῦ σκανδάλου, ποτὲ δὲ καταφρονεῖν αὐτοῦ, μετὰ διακρίσεω; δὲ ποιεῖν καὶ τοῦτο κἀκεῖνο, [Καθόλου γὰρ ἐπὶ μὲν τοῖ, κατ' ἐντολὴν Θεοῦ λεγομένοις ἢ πραττομένοις χρὴ καταφρονεῖν τοῦ σκανδάλου ἐπὶ δὲ τοῖς κατὰ προαίρεσιν ἡμετέραν, προσήκει θεραπεύειν τὸ σκάνδαλον, ὡς ὁ μέγα Βασίλειος διέστειλεν. ] ΚΕΦ. ΛΖ'. Περὶ τῶν λεγόντων, Τίς μείζων; 'Εν – οὐρανῶν; Ανθρώπινόν τι τότε πεπόνθα σιν οἱ μαθηταί. Θεασάμενοι γὰρ προτιμηθέντα τὸν Πέτρον· καὶ γὰρ καὶ Ἰάκωβος πρωτότοκος ἦν, καὶ ἕτεροι· ἀλλ' οὐδὲν τοιοῦτον ὑπὲρ τούτων εἶπεν· άλλο γησαν, καὶ αἰσχύνονται μὲν ὁμολογῆσαι τὸ πάθος, ἀδιορίστως δὲ τὸν διδάσκαλον ἐρωτῶσι, τίς ἄρα μείζων ἐξ αὐτῶν. Οὐ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἕτερα πολλὰ τὸ πάθος ἀνῆψαν. Καὶ γὰρ καὶ πρότερον ἐμακάρισεν αὐτὸν, καὶ μεγάλα τούτῳ ἐπηγγείλατο, καὶ τὴν ἄλλην δὲ παρρησίαν αὐτοῦ βλέποντες, παρεκνίζοντο. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι πρὸς ἑαυτοὺς διελογί ζοντο, τίς μείζων. Τούτῳ δὲ συνάδει καὶ ὁ Λουκάς. Priusquam enim ad Petrum accessissent qui di- Πρὸ μὲν γὰρ τοῦ ἐντυχεῖν τῷ Πέτρῳ τοὺς τὰ drachma accipiebant (simpliciter de eo ratiocinati fuerant in itinere; cum autem Capernaum venissent, ubi etiam Petrum adierunt, qui didrachma exigebant), tunc videntes rursus Petrum prehonorari, magis irritati sunt, et ita demum interrogave runt. ss Marc. 15, 34. * Luc. 1x, 46. Ότι κυριεύει τῆς θαλάσσης Inclusa omittit A. δίδραχμα λαμβάνοντας, διελογίσαντο περὶ τούτου κατὰ τὴν ὁδὸν ἁπλῶς· ἐλθόντες δὲ εἰς Καπερναούμ, ἐν ᾗ καὶ τῷ Πέτρῳ προσῆλθον οἱ τὰ δίδραχμα λαμβάνοντες, καὶ ἰδόντες τοῦτον ἔτι προτιμηθέντα μᾶλλον ἠρεθίσθησαν· καὶ τότε λοιπὸν ἠρώτησαν. Variæ lectiones et notæ. Marcus habet διελέχθησαν. Unde ergo διελογίνοντο; Scilicet ex Chrysost. t. VII, p. 587 B. Ex eo occupavit etiam codices nonnullos cum scholiis. Euthymius ipse vulgatum habet in textu Marci. In codice Ilentenii videntur omnia abfuisse, 2 Πέτρῳ ad proximum Πέτρω. Ergo in principio pro, et id quidem priusquam. correxi, priusquam enim. Que autem inclusă sunt in versione, ea adduli, et aute, tunc, exclusi, sunt.

Καὶ δοκοῦσι μὲν ἐρωτῆσαι, περὶ οὗ ἐγίνωσκον οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο. Καὶ γὰρ, ὅτι μὲν ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Πέτρος προτετίμηται τούτων, ᾔδεσαν ἐξ ὧν ἔβλε που· ἐβούλοντο δὲ μαθεῖν, εἰ καὶ ἐν οὐρανῷ προσ μηθήσεται. ᾿Αλλὰ τότε μὲν ἤλγησαν, τέλειοι δὲ γενόμενα, τῶν πρωτείων ἀλλήλοις παρεχώρουν. ' Και αὐτῶν. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν αὐτοῖς· Λουκᾶς δὲ, ὅτι Εστησεν αὐτὸ παρ' ἑαυτῷ. Πάντα δὲ γεγόνασι. Πρώτ τὸν μὲν γὰρ ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν· εἶτα, παρ' ἑαυτῷ, ἔπειτα ἐνηγκαλίσατο αὐτό. Βούλεται δὲ διὰ τοῦ κατὰ τὸ παιδίον παραδείγματος καταστείλαι τὸ πάθος αὐτῶν. Καὶ — οὐρανῶν. Ὑμεῖς μὲν περὶ τοῦ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν πρωτείου πυνθάνεσθε· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι, ἐὰν μὴ στραφῆτε ἀπὸ τῆς πονηρίας ἐπὶ τὸ ἀπόνηρον, καὶ γένησθε ἄκακοι, ὡς τὰ παιδία, οὐδὲ εἰσελεύσεσθε ὅλως εἰς αὐτήν. Τὸ γὰρ παιδίον ἐστὶ μὲν ἁπλοῦν, ἀπερίεργον, ἀκονόδιξον, άτυφον· ἀπήλλακται δὲ βασκανίας, καὶ ζηλοτυπίας, καὶ φιλοπρωτείας, καὶ ἔρ:δος, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἐλεύθερόν ἐστι παντὸς προαιρετικού πάθους, οὐκ ἐξ ἀσκήσεως, ἀλλ' ἐξ ἀφελείας. Εἴ τις οὖν ἀπέχεται τῶν προαιρετικῶν παθῶν, γίνεται ὡς τὰ παιεία, κτώμενος δι' ἀσκήσεως, ἅπερ ἔχουσι τὰ παιδία ἐξ ἀφελείες. Οστις – οὐρανῶν. Ὅστις λίαν ταπεινώσῃ ἑαυ τὸν ἐκουσίως, ὡς τὸ παιδίον τοῦτο λίαν τεταπείνωται ἀκουσίως. Χρὴ γὰρ μιμεῖσθαι τὸ παιδίον, δ πολλάς ἔχον, ὡς εἴρηται, ἀρετὰς ἐπ' οὐδεμιᾷ τούτων ἐπαί μεται. Καὶ — δέχεται. Καὶ ὅστις ἂν ξενοδοχήσῃ παιδίον τοιοῦτον ἕν, οἷον εἶπον, ήγουν, ἕνα τινά γενόμενον, ὡς παιδίον τοιοῦτον, λέγω δὴ ταπεινὸν, καὶ εὐτελῆ, καὶ ἀπεῤῥιμμένον. Τὸ δὲ, ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἀντὶ τοῦ, δι' ἐμέ, διὰ τὸ εἶναι τὸν τοιοῦτον ἐμόν. Ορα δε, πόσον φιλεῖ τὸν τοιοῦτον. Ο τοῦτον γάρ, φησί, δεχόμενος ἐμὲ δέχεται. Μάρκος δὲ προσέθηὅτι καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ δέξηται, οὐκ ἐμὲ δέχεται, ἀλλὰ τὸν ἀποστείλαντά με. χεν, CAP. XVIII. Videntur antem de co interrogare quod jam ndverant, non tamen est ita Siquidem ex his quæ videbant, sciebant quod in terra Petrus sibi præponeretur; volebant autem scire, utrum etiam in cœlo præhonorandus esset. Sed tunc quidem de his dolebant: verum postmodum cum`effecti essent perfecti, primos honores invicem concedehant. Vers. 2. Ε: illorum. Marcus autem ait. Et amplexatus i!lum dixit eis "; Lucas vero quod Statuit eum juxta se ". Omnia autem facta sunt. Primum siquidem statuiteum in medio illorum; deinde juxta se, postmodum amplexatus est illum. Vult autem per exemplum de puero sedare hunc illorum affectum. Ἔστι δὲ ὁ νοῦς τῶν ὅλων ῥητῶν τοιοῦτος, ὅτι Ο; ἂν ὑποδέξηται τὸν γενόμενον ὡς παιδίον, δι' ἐκείνου μὲν ἐμὲ ὑποδέχεται, δι' ἐμοῦ δὲ τὸν ἀπο στείλαντά με Πατέρα μου. Ο μὲν γὰρ Πατὴρ οἰκει οὗται τὴν εἰς ἐμὲ τιμὴν, ἐγὼ δὲ τὴν εἰ; τὸν γενόμενον ὡς παιδίον. Τί οὖν μακαριώτερον τοιαύτης υποδοχῆς, δι' ἧς ὑποδέχεται τις τὴν μακαρίαν Τριάδα; Εἰ γὰρ τὸν ΐν καὶ τὸν Πατέρα, πάντως καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀχώριστος γὰρ ἡ θεία Τριάς. Ούπω δὲ καιρὸς ἦν τηνικαῦτα διδάξαι καὶ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. 25 Marc. 1x, 36. 96 Luc. ix, 47. Έως. pro όλως. 13. Vers. 3. Ει - calorum. Vos quidem de primatu in regno cœlorum interrogatis; ego autem dico vobis quod, nisi conversi fueritis a pravitate ad sinceritatem, et efficiamini innocentes ut pueri, in illud omnino non ingrediemini. Puer siquidem est simplex, non curiosus, neque vanæ gloriæ cupidus, sine fastu, liber est et ab invidia, zmulatione, sui amore, contentione, et, ut semel dicam, solutus est ab omni voluntario aſſlectu, non per esercitium, sed per simplicitatem. Si quis ergo discesserit a voluntariis affectionibus, efficietur sicut pueri, habens per exercitium quod habent pueri per simplicitatein. Vers. 4. Quisquis — calorum. Quisquis volunta rie seipsum vehementer dejecerit, sicut puer iste non voluntarie vehementer dejectus est: oportet enim, ut dictum est, imitari puerum, qui n'ultas habens virtutes, ob nullam illarum extollitur. Vers. 5. Ει - suscipit. Εt quicunque hospitio exceperit unum talem puerum qualem dixit, videlicet unum aliquem factum sicut talis puer, dico sane humilem, vilem et abjectum. Quod autem dicit, in nomine mco, icc est, propter me, et quia talis est meus. Vidle ergo quantum talem amet. Hunc, inquit, suscipiens, me suscipit. Marcus vero addidit: Quisquis autem me suscipit, non me suscipit, sed eum qui misil me Est autem sensus omnium dictorum talis: Quicunque susceperit eum qui factus est veluti puer, per illum quidem me suscipit, per me autem Patrem meum qui misit me. Pater siquidem appropriat sibi eum, qui mihi defertur, honorem; cg vero delatum illi qui factus est veluti puer. Quid igitur tali susceptione beatius, per quam suscipit quis beatam Trinitatem? Nam si Filium el Patrem, utique et Spiritum sanctum inseparabilis siquidem est beata Trinitas. Nondum autem tempus tunc erat docendi de Spiritu sancto. ** Marc. 1x, Variæ lectiones et notæ. Υποδέχεται.

Καὶ δοκοῦσι μὲν ἐρωτῆσαι, περὶ οὗ ἐγίνωσκον οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο. Καὶ γὰρ, ὅτι μὲν ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Πέτρος προτετίμηται τούτων, ᾔδεσαν ἐξ ὧν ἔβλε που· ἐβούλοντο δὲ μαθεῖν, εἰ καὶ ἐν οὐρανῷ προσ μηθήσεται. ᾿Αλλὰ τότε μὲν ἤλγησαν, τέλειοι δὲ γενόμενα, τῶν πρωτείων ἀλλήλοις παρεχώρουν. ' Και αὐτῶν. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν αὐτοῖς· Λουκᾶς δὲ, ὅτι Εστησεν αὐτὸ παρ' ἑαυτῷ. Πάντα δὲ γεγόνασι. Πρώτ τὸν μὲν γὰρ ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν· εἶτα, παρ' ἑαυτῷ, ἔπειτα ἐνηγκαλίσατο αὐτό. Βούλεται δὲ διὰ τοῦ κατὰ τὸ παιδίον παραδείγματος καταστείλαι τὸ πάθος αὐτῶν. Καὶ — οὐρανῶν. Ὑμεῖς μὲν περὶ τοῦ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν πρωτείου πυνθάνεσθε· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι, ἐὰν μὴ στραφῆτε ἀπὸ τῆς πονηρίας ἐπὶ τὸ ἀπόνηρον, καὶ γένησθε ἄκακοι, ὡς τὰ παιδία, οὐδὲ εἰσελεύσεσθε ὅλως εἰς αὐτήν. Τὸ γὰρ παιδίον ἐστὶ μὲν ἁπλοῦν, ἀπερίεργον, ἀκονόδιξον, άτυφον· ἀπήλλακται δὲ βασκανίας, καὶ ζηλοτυπίας, καὶ φιλοπρωτείας, καὶ ἔρ:δος, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἐλεύθερόν ἐστι παντὸς προαιρετικού πάθους, οὐκ ἐξ ἀσκήσεως, ἀλλ' ἐξ ἀφελείας. Εἴ τις οὖν ἀπέχεται τῶν προαιρετικῶν παθῶν, γίνεται ὡς τὰ παιεία, κτώμενος δι' ἀσκήσεως, ἅπερ ἔχουσι τὰ παιδία ἐξ ἀφελείες. Οστις – οὐρανῶν. Ὅστις λίαν ταπεινώσῃ ἑαυ τὸν ἐκουσίως, ὡς τὸ παιδίον τοῦτο λίαν τεταπείνωται ἀκουσίως. Χρὴ γὰρ μιμεῖσθαι τὸ παιδίον, δ πολλάς ἔχον, ὡς εἴρηται, ἀρετὰς ἐπ' οὐδεμιᾷ τούτων ἐπαί μεται. Καὶ — δέχεται. Καὶ ὅστις ἂν ξενοδοχήσῃ παιδίον τοιοῦτον ἕν, οἷον εἶπον, ήγουν, ἕνα τινά γενόμενον, ὡς παιδίον τοιοῦτον, λέγω δὴ ταπεινὸν, καὶ εὐτελῆ, καὶ ἀπεῤῥιμμένον. Τὸ δὲ, ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἀντὶ τοῦ, δι' ἐμέ, διὰ τὸ εἶναι τὸν τοιοῦτον ἐμόν. Ορα δε, πόσον φιλεῖ τὸν τοιοῦτον. Ο τοῦτον γάρ, φησί, δεχόμενος ἐμὲ δέχεται. Μάρκος δὲ προσέθηὅτι καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ δέξηται, οὐκ ἐμὲ δέχεται, ἀλλὰ τὸν ἀποστείλαντά με. χεν, CAP. XVIII. Videntur antem de co interrogare quod jam ndverant, non tamen est ita Siquidem ex his quæ videbant, sciebant quod in terra Petrus sibi præponeretur; volebant autem scire, utrum etiam in cœlo præhonorandus esset. Sed tunc quidem de his dolebant: verum postmodum cum`effecti essent perfecti, primos honores invicem concedehant. Vers. 2. Ε: illorum. Marcus autem ait. Et amplexatus i!lum dixit eis "; Lucas vero quod Statuit eum juxta se ". Omnia autem facta sunt. Primum siquidem statuiteum in medio illorum; deinde juxta se, postmodum amplexatus est illum. Vult autem per exemplum de puero sedare hunc illorum affectum. Ἔστι δὲ ὁ νοῦς τῶν ὅλων ῥητῶν τοιοῦτος, ὅτι Ο; ἂν ὑποδέξηται τὸν γενόμενον ὡς παιδίον, δι' ἐκείνου μὲν ἐμὲ ὑποδέχεται, δι' ἐμοῦ δὲ τὸν ἀπο στείλαντά με Πατέρα μου. Ο μὲν γὰρ Πατὴρ οἰκει οὗται τὴν εἰς ἐμὲ τιμὴν, ἐγὼ δὲ τὴν εἰ; τὸν γενόμενον ὡς παιδίον. Τί οὖν μακαριώτερον τοιαύτης υποδοχῆς, δι' ἧς ὑποδέχεται τις τὴν μακαρίαν Τριάδα; Εἰ γὰρ τὸν ΐν καὶ τὸν Πατέρα, πάντως καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀχώριστος γὰρ ἡ θεία Τριάς. Ούπω δὲ καιρὸς ἦν τηνικαῦτα διδάξαι καὶ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. 25 Marc. 1x, 36. 96 Luc. ix, 47. Έως. pro όλως. 13. Vers. 3. Ει - calorum. Vos quidem de primatu in regno cœlorum interrogatis; ego autem dico vobis quod, nisi conversi fueritis a pravitate ad sinceritatem, et efficiamini innocentes ut pueri, in illud omnino non ingrediemini. Puer siquidem est simplex, non curiosus, neque vanæ gloriæ cupidus, sine fastu, liber est et ab invidia, zmulatione, sui amore, contentione, et, ut semel dicam, solutus est ab omni voluntario aſſlectu, non per esercitium, sed per simplicitatem. Si quis ergo discesserit a voluntariis affectionibus, efficietur sicut pueri, habens per exercitium quod habent pueri per simplicitatein. Vers. 4. Quisquis — calorum. Quisquis volunta rie seipsum vehementer dejecerit, sicut puer iste non voluntarie vehementer dejectus est: oportet enim, ut dictum est, imitari puerum, qui n'ultas habens virtutes, ob nullam illarum extollitur. Vers. 5. Ει - suscipit. Εt quicunque hospitio exceperit unum talem puerum qualem dixit, videlicet unum aliquem factum sicut talis puer, dico sane humilem, vilem et abjectum. Quod autem dicit, in nomine mco, icc est, propter me, et quia talis est meus. Vidle ergo quantum talem amet. Hunc, inquit, suscipiens, me suscipit. Marcus vero addidit: Quisquis autem me suscipit, non me suscipit, sed eum qui misil me Est autem sensus omnium dictorum talis: Quicunque susceperit eum qui factus est veluti puer, per illum quidem me suscipit, per me autem Patrem meum qui misit me. Pater siquidem appropriat sibi eum, qui mihi defertur, honorem; cg vero delatum illi qui factus est veluti puer. Quid igitur tali susceptione beatius, per quam suscipit quis beatam Trinitatem? Nam si Filium el Patrem, utique et Spiritum sanctum inseparabilis siquidem est beata Trinitas. Nondum autem tempus tunc erat docendi de Spiritu sancto. ** Marc. 1x, Variæ lectiones et notæ. Υποδέχεται.

Καὶ δοκοῦσι μὲν ἐρωτῆσαι, περὶ οὗ ἐγίνωσκον οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο. Καὶ γὰρ, ὅτι μὲν ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Πέτρος προτετίμηται τούτων, ᾔδεσαν ἐξ ὧν ἔβλε που· ἐβούλοντο δὲ μαθεῖν, εἰ καὶ ἐν οὐρανῷ προσ μηθήσεται. ᾿Αλλὰ τότε μὲν ἤλγησαν, τέλειοι δὲ γενόμενα, τῶν πρωτείων ἀλλήλοις παρεχώρουν. ' Και αὐτῶν. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν αὐτοῖς· Λουκᾶς δὲ, ὅτι Εστησεν αὐτὸ παρ' ἑαυτῷ. Πάντα δὲ γεγόνασι. Πρώτ τὸν μὲν γὰρ ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν· εἶτα, παρ' ἑαυτῷ, ἔπειτα ἐνηγκαλίσατο αὐτό. Βούλεται δὲ διὰ τοῦ κατὰ τὸ παιδίον παραδείγματος καταστείλαι τὸ πάθος αὐτῶν. Καὶ — οὐρανῶν. Ὑμεῖς μὲν περὶ τοῦ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν πρωτείου πυνθάνεσθε· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι, ἐὰν μὴ στραφῆτε ἀπὸ τῆς πονηρίας ἐπὶ τὸ ἀπόνηρον, καὶ γένησθε ἄκακοι, ὡς τὰ παιδία, οὐδὲ εἰσελεύσεσθε ὅλως εἰς αὐτήν. Τὸ γὰρ παιδίον ἐστὶ μὲν ἁπλοῦν, ἀπερίεργον, ἀκονόδιξον, άτυφον· ἀπήλλακται δὲ βασκανίας, καὶ ζηλοτυπίας, καὶ φιλοπρωτείας, καὶ ἔρ:δος, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἐλεύθερόν ἐστι παντὸς προαιρετικού πάθους, οὐκ ἐξ ἀσκήσεως, ἀλλ' ἐξ ἀφελείας. Εἴ τις οὖν ἀπέχεται τῶν προαιρετικῶν παθῶν, γίνεται ὡς τὰ παιεία, κτώμενος δι' ἀσκήσεως, ἅπερ ἔχουσι τὰ παιδία ἐξ ἀφελείες. Οστις – οὐρανῶν. Ὅστις λίαν ταπεινώσῃ ἑαυ τὸν ἐκουσίως, ὡς τὸ παιδίον τοῦτο λίαν τεταπείνωται ἀκουσίως. Χρὴ γὰρ μιμεῖσθαι τὸ παιδίον, δ πολλάς ἔχον, ὡς εἴρηται, ἀρετὰς ἐπ' οὐδεμιᾷ τούτων ἐπαί μεται. Καὶ — δέχεται. Καὶ ὅστις ἂν ξενοδοχήσῃ παιδίον τοιοῦτον ἕν, οἷον εἶπον, ήγουν, ἕνα τινά γενόμενον, ὡς παιδίον τοιοῦτον, λέγω δὴ ταπεινὸν, καὶ εὐτελῆ, καὶ ἀπεῤῥιμμένον. Τὸ δὲ, ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἀντὶ τοῦ, δι' ἐμέ, διὰ τὸ εἶναι τὸν τοιοῦτον ἐμόν. Ορα δε, πόσον φιλεῖ τὸν τοιοῦτον. Ο τοῦτον γάρ, φησί, δεχόμενος ἐμὲ δέχεται. Μάρκος δὲ προσέθηὅτι καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ δέξηται, οὐκ ἐμὲ δέχεται, ἀλλὰ τὸν ἀποστείλαντά με. χεν, CAP. XVIII. Videntur antem de co interrogare quod jam ndverant, non tamen est ita Siquidem ex his quæ videbant, sciebant quod in terra Petrus sibi præponeretur; volebant autem scire, utrum etiam in cœlo præhonorandus esset. Sed tunc quidem de his dolebant: verum postmodum cum`effecti essent perfecti, primos honores invicem concedehant. Vers. 2. Ε: illorum. Marcus autem ait. Et amplexatus i!lum dixit eis "; Lucas vero quod Statuit eum juxta se ". Omnia autem facta sunt. Primum siquidem statuiteum in medio illorum; deinde juxta se, postmodum amplexatus est illum. Vult autem per exemplum de puero sedare hunc illorum affectum. Ἔστι δὲ ὁ νοῦς τῶν ὅλων ῥητῶν τοιοῦτος, ὅτι Ο; ἂν ὑποδέξηται τὸν γενόμενον ὡς παιδίον, δι' ἐκείνου μὲν ἐμὲ ὑποδέχεται, δι' ἐμοῦ δὲ τὸν ἀπο στείλαντά με Πατέρα μου. Ο μὲν γὰρ Πατὴρ οἰκει οὗται τὴν εἰς ἐμὲ τιμὴν, ἐγὼ δὲ τὴν εἰ; τὸν γενόμενον ὡς παιδίον. Τί οὖν μακαριώτερον τοιαύτης υποδοχῆς, δι' ἧς ὑποδέχεται τις τὴν μακαρίαν Τριάδα; Εἰ γὰρ τὸν ΐν καὶ τὸν Πατέρα, πάντως καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀχώριστος γὰρ ἡ θεία Τριάς. Ούπω δὲ καιρὸς ἦν τηνικαῦτα διδάξαι καὶ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. 25 Marc. 1x, 36. 96 Luc. ix, 47. Έως. pro όλως. 13. Vers. 3. Ει - calorum. Vos quidem de primatu in regno cœlorum interrogatis; ego autem dico vobis quod, nisi conversi fueritis a pravitate ad sinceritatem, et efficiamini innocentes ut pueri, in illud omnino non ingrediemini. Puer siquidem est simplex, non curiosus, neque vanæ gloriæ cupidus, sine fastu, liber est et ab invidia, zmulatione, sui amore, contentione, et, ut semel dicam, solutus est ab omni voluntario aſſlectu, non per esercitium, sed per simplicitatem. Si quis ergo discesserit a voluntariis affectionibus, efficietur sicut pueri, habens per exercitium quod habent pueri per simplicitatein. Vers. 4. Quisquis — calorum. Quisquis volunta rie seipsum vehementer dejecerit, sicut puer iste non voluntarie vehementer dejectus est: oportet enim, ut dictum est, imitari puerum, qui n'ultas habens virtutes, ob nullam illarum extollitur. Vers. 5. Ει - suscipit. Εt quicunque hospitio exceperit unum talem puerum qualem dixit, videlicet unum aliquem factum sicut talis puer, dico sane humilem, vilem et abjectum. Quod autem dicit, in nomine mco, icc est, propter me, et quia talis est meus. Vidle ergo quantum talem amet. Hunc, inquit, suscipiens, me suscipit. Marcus vero addidit: Quisquis autem me suscipit, non me suscipit, sed eum qui misil me Est autem sensus omnium dictorum talis: Quicunque susceperit eum qui factus est veluti puer, per illum quidem me suscipit, per me autem Patrem meum qui misit me. Pater siquidem appropriat sibi eum, qui mihi defertur, honorem; cg vero delatum illi qui factus est veluti puer. Quid igitur tali susceptione beatius, per quam suscipit quis beatam Trinitatem? Nam si Filium el Patrem, utique et Spiritum sanctum inseparabilis siquidem est beata Trinitas. Nondum autem tempus tunc erat docendi de Spiritu sancto. ** Marc. 1x, Variæ lectiones et notæ. Υποδέχεται.

Καὶ δοκοῦσι μὲν ἐρωτῆσαι, περὶ οὗ ἐγίνωσκον οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο. Καὶ γὰρ, ὅτι μὲν ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Πέτρος προτετίμηται τούτων, ᾔδεσαν ἐξ ὧν ἔβλε που· ἐβούλοντο δὲ μαθεῖν, εἰ καὶ ἐν οὐρανῷ προσ μηθήσεται. ᾿Αλλὰ τότε μὲν ἤλγησαν, τέλειοι δὲ γενόμενα, τῶν πρωτείων ἀλλήλοις παρεχώρουν. ' Και αὐτῶν. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν αὐτοῖς· Λουκᾶς δὲ, ὅτι Εστησεν αὐτὸ παρ' ἑαυτῷ. Πάντα δὲ γεγόνασι. Πρώτ τὸν μὲν γὰρ ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν· εἶτα, παρ' ἑαυτῷ, ἔπειτα ἐνηγκαλίσατο αὐτό. Βούλεται δὲ διὰ τοῦ κατὰ τὸ παιδίον παραδείγματος καταστείλαι τὸ πάθος αὐτῶν. Καὶ — οὐρανῶν. Ὑμεῖς μὲν περὶ τοῦ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν πρωτείου πυνθάνεσθε· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ὅτι, ἐὰν μὴ στραφῆτε ἀπὸ τῆς πονηρίας ἐπὶ τὸ ἀπόνηρον, καὶ γένησθε ἄκακοι, ὡς τὰ παιδία, οὐδὲ εἰσελεύσεσθε ὅλως εἰς αὐτήν. Τὸ γὰρ παιδίον ἐστὶ μὲν ἁπλοῦν, ἀπερίεργον, ἀκονόδιξον, άτυφον· ἀπήλλακται δὲ βασκανίας, καὶ ζηλοτυπίας, καὶ φιλοπρωτείας, καὶ ἔρ:δος, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἐλεύθερόν ἐστι παντὸς προαιρετικού πάθους, οὐκ ἐξ ἀσκήσεως, ἀλλ' ἐξ ἀφελείας. Εἴ τις οὖν ἀπέχεται τῶν προαιρετικῶν παθῶν, γίνεται ὡς τὰ παιεία, κτώμενος δι' ἀσκήσεως, ἅπερ ἔχουσι τὰ παιδία ἐξ ἀφελείες. Οστις – οὐρανῶν. Ὅστις λίαν ταπεινώσῃ ἑαυ τὸν ἐκουσίως, ὡς τὸ παιδίον τοῦτο λίαν τεταπείνωται ἀκουσίως. Χρὴ γὰρ μιμεῖσθαι τὸ παιδίον, δ πολλάς ἔχον, ὡς εἴρηται, ἀρετὰς ἐπ' οὐδεμιᾷ τούτων ἐπαί μεται. Καὶ — δέχεται. Καὶ ὅστις ἂν ξενοδοχήσῃ παιδίον τοιοῦτον ἕν, οἷον εἶπον, ήγουν, ἕνα τινά γενόμενον, ὡς παιδίον τοιοῦτον, λέγω δὴ ταπεινὸν, καὶ εὐτελῆ, καὶ ἀπεῤῥιμμένον. Τὸ δὲ, ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἀντὶ τοῦ, δι' ἐμέ, διὰ τὸ εἶναι τὸν τοιοῦτον ἐμόν. Ορα δε, πόσον φιλεῖ τὸν τοιοῦτον. Ο τοῦτον γάρ, φησί, δεχόμενος ἐμὲ δέχεται. Μάρκος δὲ προσέθηὅτι καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ δέξηται, οὐκ ἐμὲ δέχεται, ἀλλὰ τὸν ἀποστείλαντά με. χεν, CAP. XVIII. Videntur antem de co interrogare quod jam ndverant, non tamen est ita Siquidem ex his quæ videbant, sciebant quod in terra Petrus sibi præponeretur; volebant autem scire, utrum etiam in cœlo præhonorandus esset. Sed tunc quidem de his dolebant: verum postmodum cum`effecti essent perfecti, primos honores invicem concedehant. Vers. 2. Ε: illorum. Marcus autem ait. Et amplexatus i!lum dixit eis "; Lucas vero quod Statuit eum juxta se ". Omnia autem facta sunt. Primum siquidem statuiteum in medio illorum; deinde juxta se, postmodum amplexatus est illum. Vult autem per exemplum de puero sedare hunc illorum affectum. Ἔστι δὲ ὁ νοῦς τῶν ὅλων ῥητῶν τοιοῦτος, ὅτι Ο; ἂν ὑποδέξηται τὸν γενόμενον ὡς παιδίον, δι' ἐκείνου μὲν ἐμὲ ὑποδέχεται, δι' ἐμοῦ δὲ τὸν ἀπο στείλαντά με Πατέρα μου. Ο μὲν γὰρ Πατὴρ οἰκει οὗται τὴν εἰς ἐμὲ τιμὴν, ἐγὼ δὲ τὴν εἰ; τὸν γενόμενον ὡς παιδίον. Τί οὖν μακαριώτερον τοιαύτης υποδοχῆς, δι' ἧς ὑποδέχεται τις τὴν μακαρίαν Τριάδα; Εἰ γὰρ τὸν ΐν καὶ τὸν Πατέρα, πάντως καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀχώριστος γὰρ ἡ θεία Τριάς. Ούπω δὲ καιρὸς ἦν τηνικαῦτα διδάξαι καὶ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. 25 Marc. 1x, 36. 96 Luc. ix, 47. Έως. pro όλως. 13. Vers. 3. Ει - calorum. Vos quidem de primatu in regno cœlorum interrogatis; ego autem dico vobis quod, nisi conversi fueritis a pravitate ad sinceritatem, et efficiamini innocentes ut pueri, in illud omnino non ingrediemini. Puer siquidem est simplex, non curiosus, neque vanæ gloriæ cupidus, sine fastu, liber est et ab invidia, zmulatione, sui amore, contentione, et, ut semel dicam, solutus est ab omni voluntario aſſlectu, non per esercitium, sed per simplicitatem. Si quis ergo discesserit a voluntariis affectionibus, efficietur sicut pueri, habens per exercitium quod habent pueri per simplicitatein. Vers. 4. Quisquis — calorum. Quisquis volunta rie seipsum vehementer dejecerit, sicut puer iste non voluntarie vehementer dejectus est: oportet enim, ut dictum est, imitari puerum, qui n'ultas habens virtutes, ob nullam illarum extollitur. Vers. 5. Ει - suscipit. Εt quicunque hospitio exceperit unum talem puerum qualem dixit, videlicet unum aliquem factum sicut talis puer, dico sane humilem, vilem et abjectum. Quod autem dicit, in nomine mco, icc est, propter me, et quia talis est meus. Vidle ergo quantum talem amet. Hunc, inquit, suscipiens, me suscipit. Marcus vero addidit: Quisquis autem me suscipit, non me suscipit, sed eum qui misil me Est autem sensus omnium dictorum talis: Quicunque susceperit eum qui factus est veluti puer, per illum quidem me suscipit, per me autem Patrem meum qui misit me. Pater siquidem appropriat sibi eum, qui mihi defertur, honorem; cg vero delatum illi qui factus est veluti puer. Quid igitur tali susceptione beatius, per quam suscipit quis beatam Trinitatem? Nam si Filium el Patrem, utique et Spiritum sanctum inseparabilis siquidem est beata Trinitas. Nondum autem tempus tunc erat docendi de Spiritu sancto. ** Marc. 1x, Variæ lectiones et notæ. Υποδέχεται.

Qual sero addit: Nou me suscipit, per usum loquendi dictum est. Frequenter enim dicere solemnus: Quod mihi facis, uon mihi facis, sed Deo. lieo etiam Lucas, reliquis positis, illud reliquit Lanquam loquendi proprietatem 30. Vers. 6. Quicunque - maris, Odendiculum vocat hic contumelian. Dicit enim: Sicut qui hos bonorantes suscipiunt illos propter me, excelsa digni sunt beatitudine: ita sane et qui ipsos contumelia afficientes despiciunt illos, extremum luent supplicium. Uni autem de pusillis istis, videlicet qui pusilli apparent et viles. Dicit autem de illis qui facti sunt veluti pueri. Dicens vero quod expedit ei ut miseram sustineat ultionem, ostendit quod miseriorem passurus est in futuro sæculo. Vers. 7. Va offendiculis. Prædicit damnumm quod ab offendiculis proveniet, ut exspectantes ea, semper vigilent non soli apostoli, sed et omnes. Mundum siquidem eos dicit, qui in mundo sunt. ()ɗendicula vero impedimenta rectæ conversationis. Deplorat autem mundum propter offendicula, ut qui ab illis multa passurus sit. Vers. 7. Necesse offendicula. Propter hoc dicunt quidam: Si necesse est ut veniant offendienla, necesse est ut flant peccata; si autem necesse est nt fant peccata, injuste pœnas Inunt peccatores; nam quod ex necessitate fit, culpa caret. Quibus dicimus, quod necesse est ut veniant offendicula, propter necessitatem dæmonum; non est autem necesse, ut virtuti dediti offendiculum patiantur; id enim in sua voluntate situm est cum liberum habeant arbitrium. Ut ergo veniant offendicula non in nobis situm est, ut autem offendiculum patiamur, omnino in nobis situm est. Sciens ergo Christus quod omnino futura sint offendicula, prædicit de illis, ut, sicut dictum est, caveamus; non tamen ideo ventura sunt, quod prædixerit, sed proptereɔ prædixit, quia ventura erant. Vers. 7. Verumtamen venit. Offendiculum quidem a dæmone seminatur: ab homine vero alitur et augetur ac recipitur, qui pravam et corruptam habet voluntatem, quem etiam nunc deplorat, tanquam dæmonis ministrum. Deinde etiam docet quomodo offendicula devitemus. Vers. 8. Si - alernum. Non de membris corporis hoc dicit, sed de cognatis et amicis ac ministris, quos boruni membrorum loco habemus: quemad· modum quinto capite particularius enarravimus. Nam et hæc in illo dicta sunt. Quære ergo ibi expo28 Luc. 1x, 48. (¡¡3) E!, pro xal, B. Τὸ δὲ, Οὐκ ἐμὲ δέχεται, κατὰ συνήθειαν λόγου εἴρηται. Καὶ γὰρ πολλάκις ειώθαμεν λέγειν, ὅτι Ο ποιεῖς ἐμοὶ, οὐκ ἐμοὶ ποιεῖς, ἀλλὰ τῷ θεῷ. Διὸ καὶ ὁ Λουκάς, τάλλα θεὶς, τοῦτο παραλέλαι πεν ὡς ἰδίωμα. Ὃς θαλάσσης. Σκανδαλισμὸν ἐνταῦθα τὴν ἀτιμίαν λέγει. Φησί γάρ, ὅτι Ὥσπερ οἱ τοὺς τοιούτους τιμῶντες, ἐν τῷ ὑποδέχεσθαι αὐτοὺς, δι' ἐμὲ τῆς ἄκρας ἀξιοῦνται μακαριότητος· οὕτω δὴ καὶ οἱ ἀτιμάζοντες αὐτοὺς, ἐν τῷ καταφρονεῖν αὐτῶν, τὴν ἐσχάτην δώσουσι δίκην. Ενα δὲ τῶν μικρῶν τούτων, εἴτουν τῶν μικρῶν κατὰ τὸ φαινόμενον, τῶν εὐτελῶν. Λέγει δὲ περὶ τῶν γενομένων ὡς τὰ παιδία. Εἰπὼν δὲ, ὅτι συ φέρει αὐτῷ, ἵνα πάθῃ τήνδε την χαλεπήν τιμωρίαν, ἐνέφηνεν, ὅτι χαλεπωτέραν μέλλει παθεῖν ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι. Οὐαὶ σκανδάλων. Προαναφωνεῖ τὴν ἐσομέ νην βλάβην ἀπὸ τῶν σκανδάλων, ἵνα, προσδοκώντες αὐτά, νήφωσι διὰ παντὸς οὐχ οἱ ἀπόστολοι μόνον, ἀλλὰ καὶ πάντες. Καὶ κόσμον μὲν λέγει τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ, σκάν ἄλλα δὲ τὰ ἐμπόδια τῆς ὀρθῆς πολιτείας. Ταλανί5. δὲ τὸν κόσμον διὰ τὰ σκάνδαλα, ὡς μέλλοντα πολλὰ παθεῖν ὑπ' αὐτῶν. 'Ανάγκη σκάνδαλα. Πρὸς τοῦτό φασί τινες, ὅτι, ἐὰν ἀνάγκη ἐστὶν ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα, ἀνάγκη καὶ ἁμαρτάνειν· ἐὰν δὲ ἀνάγκη ἁμαρτάνειν, ἀδίκως ἀπαιτοῦνται δίκην οἱ ἁμαρτάνοντες· τὸ γὰρ ἐξ ἀνάγχῆς ἀνεύθυνον. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι ἀνάγκη μέν ἐστιν ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα διὰ τὴν ἀνάγκην τῶν δαιμόνων· οὐκ ἀνάγκη δὲ σκανδαλισθῆναι τοὺς σπουδαίους διὰ τὸ τῆς προαιρέσεως αὐτεξούσιον. Τὰ μὲν γὰρ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα οὐκ ἔστιν ἡμέτερον, τὸ δὲ μὴ σκανδαλισθήναι πάντως ἡμέτερον. Εἰδὼς οὖν ὁ Χριστὸς, ὅτι πάντως ἐλεύσονται τὰ σκάνδαλα, προλέγει περὶ τούτων, ἵνα προσέχωμεν, ώς είρηται· πλὴν οὐ διὰ τοῦτο ἔρχονται, διότι προείπεν, ἀλλὰ διὰ τοῦτο προείπε, διότι ἔρχονται. Πλην ἔρχεται. Το σκάνδαλον σπείρεται μὲν παρὰ τοῦ δαίμονος, ὑπ' ἀνθρώπου δὲ τρέφεται, καὶ αύξεται, καὶ κομίζεται προαίρεσιν ἔχοντος φαύλην καὶ διεφθαρμένην, δν καὶ ταλανίζει νῦν, ὡς ὑπηρέτην τοῦ δαίμονος. Εἶτα διδάσκει καὶ πῶς τὰ σκάνδαλα διαφευξόμεθα. Εἰ — αἰώνιον. Οὐ περὶ μελῶν σώματος ταῦτά φησιν, ἀλλὰ περὶ συγγενῶν, καὶ φίλων, καὶ ὑπηρε. τῶν, οὓς ἐν τάξει μελῶν τοιούτων ἔχομεν, ὡς ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ λεπτομερῶς ἐξηγησάμεθα. Καὶ ἐν ἐκείνῳ γὰρ ταῦτα εἴρηται· καὶ ζήτησον ἐκεῖ Varia lectiones et nota. Lucam solum nominat, quod Matth. xvit, 5, plura etiam prætermisit. (ϋ5) Displicet Mentenii versio. Κομίζεται, est εἰ; μέσον κομίζεται, προφέρεται καὶ ἄλλοις προσφέρε ται. In textu enim est, δι' οὗ έρχεται. Non ergo medium est, sed passivum.

Qual sero addit: Nou me suscipit, per usum loquendi dictum est. Frequenter enim dicere solemnus: Quod mihi facis, uon mihi facis, sed Deo. lieo etiam Lucas, reliquis positis, illud reliquit Lanquam loquendi proprietatem 30. Vers. 6. Quicunque - maris, Odendiculum vocat hic contumelian. Dicit enim: Sicut qui hos bonorantes suscipiunt illos propter me, excelsa digni sunt beatitudine: ita sane et qui ipsos contumelia afficientes despiciunt illos, extremum luent supplicium. Uni autem de pusillis istis, videlicet qui pusilli apparent et viles. Dicit autem de illis qui facti sunt veluti pueri. Dicens vero quod expedit ei ut miseram sustineat ultionem, ostendit quod miseriorem passurus est in futuro sæculo. Vers. 7. Va offendiculis. Prædicit damnumm quod ab offendiculis proveniet, ut exspectantes ea, semper vigilent non soli apostoli, sed et omnes. Mundum siquidem eos dicit, qui in mundo sunt. ()ɗendicula vero impedimenta rectæ conversationis. Deplorat autem mundum propter offendicula, ut qui ab illis multa passurus sit. Vers. 7. Necesse offendicula. Propter hoc dicunt quidam: Si necesse est ut veniant offendienla, necesse est ut flant peccata; si autem necesse est nt fant peccata, injuste pœnas Inunt peccatores; nam quod ex necessitate fit, culpa caret. Quibus dicimus, quod necesse est ut veniant offendicula, propter necessitatem dæmonum; non est autem necesse, ut virtuti dediti offendiculum patiantur; id enim in sua voluntate situm est cum liberum habeant arbitrium. Ut ergo veniant offendicula non in nobis situm est, ut autem offendiculum patiamur, omnino in nobis situm est. Sciens ergo Christus quod omnino futura sint offendicula, prædicit de illis, ut, sicut dictum est, caveamus; non tamen ideo ventura sunt, quod prædixerit, sed proptereɔ prædixit, quia ventura erant. Vers. 7. Verumtamen venit. Offendiculum quidem a dæmone seminatur: ab homine vero alitur et augetur ac recipitur, qui pravam et corruptam habet voluntatem, quem etiam nunc deplorat, tanquam dæmonis ministrum. Deinde etiam docet quomodo offendicula devitemus. Vers. 8. Si - alernum. Non de membris corporis hoc dicit, sed de cognatis et amicis ac ministris, quos boruni membrorum loco habemus: quemad· modum quinto capite particularius enarravimus. Nam et hæc in illo dicta sunt. Quære ergo ibi expo28 Luc. 1x, 48. (¡¡3) E!, pro xal, B. Τὸ δὲ, Οὐκ ἐμὲ δέχεται, κατὰ συνήθειαν λόγου εἴρηται. Καὶ γὰρ πολλάκις ειώθαμεν λέγειν, ὅτι Ο ποιεῖς ἐμοὶ, οὐκ ἐμοὶ ποιεῖς, ἀλλὰ τῷ θεῷ. Διὸ καὶ ὁ Λουκάς, τάλλα θεὶς, τοῦτο παραλέλαι πεν ὡς ἰδίωμα. Ὃς θαλάσσης. Σκανδαλισμὸν ἐνταῦθα τὴν ἀτιμίαν λέγει. Φησί γάρ, ὅτι Ὥσπερ οἱ τοὺς τοιούτους τιμῶντες, ἐν τῷ ὑποδέχεσθαι αὐτοὺς, δι' ἐμὲ τῆς ἄκρας ἀξιοῦνται μακαριότητος· οὕτω δὴ καὶ οἱ ἀτιμάζοντες αὐτοὺς, ἐν τῷ καταφρονεῖν αὐτῶν, τὴν ἐσχάτην δώσουσι δίκην. Ενα δὲ τῶν μικρῶν τούτων, εἴτουν τῶν μικρῶν κατὰ τὸ φαινόμενον, τῶν εὐτελῶν. Λέγει δὲ περὶ τῶν γενομένων ὡς τὰ παιδία. Εἰπὼν δὲ, ὅτι συ φέρει αὐτῷ, ἵνα πάθῃ τήνδε την χαλεπήν τιμωρίαν, ἐνέφηνεν, ὅτι χαλεπωτέραν μέλλει παθεῖν ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι. Οὐαὶ σκανδάλων. Προαναφωνεῖ τὴν ἐσομέ νην βλάβην ἀπὸ τῶν σκανδάλων, ἵνα, προσδοκώντες αὐτά, νήφωσι διὰ παντὸς οὐχ οἱ ἀπόστολοι μόνον, ἀλλὰ καὶ πάντες. Καὶ κόσμον μὲν λέγει τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ, σκάν ἄλλα δὲ τὰ ἐμπόδια τῆς ὀρθῆς πολιτείας. Ταλανί5. δὲ τὸν κόσμον διὰ τὰ σκάνδαλα, ὡς μέλλοντα πολλὰ παθεῖν ὑπ' αὐτῶν. 'Ανάγκη σκάνδαλα. Πρὸς τοῦτό φασί τινες, ὅτι, ἐὰν ἀνάγκη ἐστὶν ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα, ἀνάγκη καὶ ἁμαρτάνειν· ἐὰν δὲ ἀνάγκη ἁμαρτάνειν, ἀδίκως ἀπαιτοῦνται δίκην οἱ ἁμαρτάνοντες· τὸ γὰρ ἐξ ἀνάγχῆς ἀνεύθυνον. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι ἀνάγκη μέν ἐστιν ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα διὰ τὴν ἀνάγκην τῶν δαιμόνων· οὐκ ἀνάγκη δὲ σκανδαλισθῆναι τοὺς σπουδαίους διὰ τὸ τῆς προαιρέσεως αὐτεξούσιον. Τὰ μὲν γὰρ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα οὐκ ἔστιν ἡμέτερον, τὸ δὲ μὴ σκανδαλισθήναι πάντως ἡμέτερον. Εἰδὼς οὖν ὁ Χριστὸς, ὅτι πάντως ἐλεύσονται τὰ σκάνδαλα, προλέγει περὶ τούτων, ἵνα προσέχωμεν, ώς είρηται· πλὴν οὐ διὰ τοῦτο ἔρχονται, διότι προείπεν, ἀλλὰ διὰ τοῦτο προείπε, διότι ἔρχονται. Πλην ἔρχεται. Το σκάνδαλον σπείρεται μὲν παρὰ τοῦ δαίμονος, ὑπ' ἀνθρώπου δὲ τρέφεται, καὶ αύξεται, καὶ κομίζεται προαίρεσιν ἔχοντος φαύλην καὶ διεφθαρμένην, δν καὶ ταλανίζει νῦν, ὡς ὑπηρέτην τοῦ δαίμονος. Εἶτα διδάσκει καὶ πῶς τὰ σκάνδαλα διαφευξόμεθα. Εἰ — αἰώνιον. Οὐ περὶ μελῶν σώματος ταῦτά φησιν, ἀλλὰ περὶ συγγενῶν, καὶ φίλων, καὶ ὑπηρε. τῶν, οὓς ἐν τάξει μελῶν τοιούτων ἔχομεν, ὡς ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ λεπτομερῶς ἐξηγησάμεθα. Καὶ ἐν ἐκείνῳ γὰρ ταῦτα εἴρηται· καὶ ζήτησον ἐκεῖ Varia lectiones et nota. Lucam solum nominat, quod Matth. xvit, 5, plura etiam prætermisit. (ϋ5) Displicet Mentenii versio. Κομίζεται, est εἰ; μέσον κομίζεται, προφέρεται καὶ ἄλλοις προσφέρε ται. In textu enim est, δι' οὗ έρχεται. Non ergo medium est, sed passivum.

Qual sero addit: Nou me suscipit, per usum loquendi dictum est. Frequenter enim dicere solemnus: Quod mihi facis, uon mihi facis, sed Deo. lieo etiam Lucas, reliquis positis, illud reliquit Lanquam loquendi proprietatem 30. Vers. 6. Quicunque - maris, Odendiculum vocat hic contumelian. Dicit enim: Sicut qui hos bonorantes suscipiunt illos propter me, excelsa digni sunt beatitudine: ita sane et qui ipsos contumelia afficientes despiciunt illos, extremum luent supplicium. Uni autem de pusillis istis, videlicet qui pusilli apparent et viles. Dicit autem de illis qui facti sunt veluti pueri. Dicens vero quod expedit ei ut miseram sustineat ultionem, ostendit quod miseriorem passurus est in futuro sæculo. Vers. 7. Va offendiculis. Prædicit damnumm quod ab offendiculis proveniet, ut exspectantes ea, semper vigilent non soli apostoli, sed et omnes. Mundum siquidem eos dicit, qui in mundo sunt. ()ɗendicula vero impedimenta rectæ conversationis. Deplorat autem mundum propter offendicula, ut qui ab illis multa passurus sit. Vers. 7. Necesse offendicula. Propter hoc dicunt quidam: Si necesse est ut veniant offendienla, necesse est ut flant peccata; si autem necesse est nt fant peccata, injuste pœnas Inunt peccatores; nam quod ex necessitate fit, culpa caret. Quibus dicimus, quod necesse est ut veniant offendicula, propter necessitatem dæmonum; non est autem necesse, ut virtuti dediti offendiculum patiantur; id enim in sua voluntate situm est cum liberum habeant arbitrium. Ut ergo veniant offendicula non in nobis situm est, ut autem offendiculum patiamur, omnino in nobis situm est. Sciens ergo Christus quod omnino futura sint offendicula, prædicit de illis, ut, sicut dictum est, caveamus; non tamen ideo ventura sunt, quod prædixerit, sed proptereɔ prædixit, quia ventura erant. Vers. 7. Verumtamen venit. Offendiculum quidem a dæmone seminatur: ab homine vero alitur et augetur ac recipitur, qui pravam et corruptam habet voluntatem, quem etiam nunc deplorat, tanquam dæmonis ministrum. Deinde etiam docet quomodo offendicula devitemus. Vers. 8. Si - alernum. Non de membris corporis hoc dicit, sed de cognatis et amicis ac ministris, quos boruni membrorum loco habemus: quemad· modum quinto capite particularius enarravimus. Nam et hæc in illo dicta sunt. Quære ergo ibi expo28 Luc. 1x, 48. (¡¡3) E!, pro xal, B. Τὸ δὲ, Οὐκ ἐμὲ δέχεται, κατὰ συνήθειαν λόγου εἴρηται. Καὶ γὰρ πολλάκις ειώθαμεν λέγειν, ὅτι Ο ποιεῖς ἐμοὶ, οὐκ ἐμοὶ ποιεῖς, ἀλλὰ τῷ θεῷ. Διὸ καὶ ὁ Λουκάς, τάλλα θεὶς, τοῦτο παραλέλαι πεν ὡς ἰδίωμα. Ὃς θαλάσσης. Σκανδαλισμὸν ἐνταῦθα τὴν ἀτιμίαν λέγει. Φησί γάρ, ὅτι Ὥσπερ οἱ τοὺς τοιούτους τιμῶντες, ἐν τῷ ὑποδέχεσθαι αὐτοὺς, δι' ἐμὲ τῆς ἄκρας ἀξιοῦνται μακαριότητος· οὕτω δὴ καὶ οἱ ἀτιμάζοντες αὐτοὺς, ἐν τῷ καταφρονεῖν αὐτῶν, τὴν ἐσχάτην δώσουσι δίκην. Ενα δὲ τῶν μικρῶν τούτων, εἴτουν τῶν μικρῶν κατὰ τὸ φαινόμενον, τῶν εὐτελῶν. Λέγει δὲ περὶ τῶν γενομένων ὡς τὰ παιδία. Εἰπὼν δὲ, ὅτι συ φέρει αὐτῷ, ἵνα πάθῃ τήνδε την χαλεπήν τιμωρίαν, ἐνέφηνεν, ὅτι χαλεπωτέραν μέλλει παθεῖν ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι. Οὐαὶ σκανδάλων. Προαναφωνεῖ τὴν ἐσομέ νην βλάβην ἀπὸ τῶν σκανδάλων, ἵνα, προσδοκώντες αὐτά, νήφωσι διὰ παντὸς οὐχ οἱ ἀπόστολοι μόνον, ἀλλὰ καὶ πάντες. Καὶ κόσμον μὲν λέγει τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ, σκάν ἄλλα δὲ τὰ ἐμπόδια τῆς ὀρθῆς πολιτείας. Ταλανί5. δὲ τὸν κόσμον διὰ τὰ σκάνδαλα, ὡς μέλλοντα πολλὰ παθεῖν ὑπ' αὐτῶν. 'Ανάγκη σκάνδαλα. Πρὸς τοῦτό φασί τινες, ὅτι, ἐὰν ἀνάγκη ἐστὶν ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα, ἀνάγκη καὶ ἁμαρτάνειν· ἐὰν δὲ ἀνάγκη ἁμαρτάνειν, ἀδίκως ἀπαιτοῦνται δίκην οἱ ἁμαρτάνοντες· τὸ γὰρ ἐξ ἀνάγχῆς ἀνεύθυνον. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι ἀνάγκη μέν ἐστιν ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα διὰ τὴν ἀνάγκην τῶν δαιμόνων· οὐκ ἀνάγκη δὲ σκανδαλισθῆναι τοὺς σπουδαίους διὰ τὸ τῆς προαιρέσεως αὐτεξούσιον. Τὰ μὲν γὰρ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα οὐκ ἔστιν ἡμέτερον, τὸ δὲ μὴ σκανδαλισθήναι πάντως ἡμέτερον. Εἰδὼς οὖν ὁ Χριστὸς, ὅτι πάντως ἐλεύσονται τὰ σκάνδαλα, προλέγει περὶ τούτων, ἵνα προσέχωμεν, ώς είρηται· πλὴν οὐ διὰ τοῦτο ἔρχονται, διότι προείπεν, ἀλλὰ διὰ τοῦτο προείπε, διότι ἔρχονται. Πλην ἔρχεται. Το σκάνδαλον σπείρεται μὲν παρὰ τοῦ δαίμονος, ὑπ' ἀνθρώπου δὲ τρέφεται, καὶ αύξεται, καὶ κομίζεται προαίρεσιν ἔχοντος φαύλην καὶ διεφθαρμένην, δν καὶ ταλανίζει νῦν, ὡς ὑπηρέτην τοῦ δαίμονος. Εἶτα διδάσκει καὶ πῶς τὰ σκάνδαλα διαφευξόμεθα. Εἰ — αἰώνιον. Οὐ περὶ μελῶν σώματος ταῦτά φησιν, ἀλλὰ περὶ συγγενῶν, καὶ φίλων, καὶ ὑπηρε. τῶν, οὓς ἐν τάξει μελῶν τοιούτων ἔχομεν, ὡς ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ λεπτομερῶς ἐξηγησάμεθα. Καὶ ἐν ἐκείνῳ γὰρ ταῦτα εἴρηται· καὶ ζήτησον ἐκεῖ Varia lectiones et nota. Lucam solum nominat, quod Matth. xvit, 5, plura etiam prætermisit. (ϋ5) Displicet Mentenii versio. Κομίζεται, est εἰ; μέσον κομίζεται, προφέρεται καὶ ἄλλοις προσφέρε ται. In textu enim est, δι' οὗ έρχεται. Non ergo medium est, sed passivum.

Qual sero addit: Nou me suscipit, per usum loquendi dictum est. Frequenter enim dicere solemnus: Quod mihi facis, uon mihi facis, sed Deo. lieo etiam Lucas, reliquis positis, illud reliquit Lanquam loquendi proprietatem 30. Vers. 6. Quicunque - maris, Odendiculum vocat hic contumelian. Dicit enim: Sicut qui hos bonorantes suscipiunt illos propter me, excelsa digni sunt beatitudine: ita sane et qui ipsos contumelia afficientes despiciunt illos, extremum luent supplicium. Uni autem de pusillis istis, videlicet qui pusilli apparent et viles. Dicit autem de illis qui facti sunt veluti pueri. Dicens vero quod expedit ei ut miseram sustineat ultionem, ostendit quod miseriorem passurus est in futuro sæculo. Vers. 7. Va offendiculis. Prædicit damnumm quod ab offendiculis proveniet, ut exspectantes ea, semper vigilent non soli apostoli, sed et omnes. Mundum siquidem eos dicit, qui in mundo sunt. ()ɗendicula vero impedimenta rectæ conversationis. Deplorat autem mundum propter offendicula, ut qui ab illis multa passurus sit. Vers. 7. Necesse offendicula. Propter hoc dicunt quidam: Si necesse est ut veniant offendienla, necesse est ut flant peccata; si autem necesse est nt fant peccata, injuste pœnas Inunt peccatores; nam quod ex necessitate fit, culpa caret. Quibus dicimus, quod necesse est ut veniant offendicula, propter necessitatem dæmonum; non est autem necesse, ut virtuti dediti offendiculum patiantur; id enim in sua voluntate situm est cum liberum habeant arbitrium. Ut ergo veniant offendicula non in nobis situm est, ut autem offendiculum patiamur, omnino in nobis situm est. Sciens ergo Christus quod omnino futura sint offendicula, prædicit de illis, ut, sicut dictum est, caveamus; non tamen ideo ventura sunt, quod prædixerit, sed proptereɔ prædixit, quia ventura erant. Vers. 7. Verumtamen venit. Offendiculum quidem a dæmone seminatur: ab homine vero alitur et augetur ac recipitur, qui pravam et corruptam habet voluntatem, quem etiam nunc deplorat, tanquam dæmonis ministrum. Deinde etiam docet quomodo offendicula devitemus. Vers. 8. Si - alernum. Non de membris corporis hoc dicit, sed de cognatis et amicis ac ministris, quos boruni membrorum loco habemus: quemad· modum quinto capite particularius enarravimus. Nam et hæc in illo dicta sunt. Quære ergo ibi expo28 Luc. 1x, 48. (¡¡3) E!, pro xal, B. Τὸ δὲ, Οὐκ ἐμὲ δέχεται, κατὰ συνήθειαν λόγου εἴρηται. Καὶ γὰρ πολλάκις ειώθαμεν λέγειν, ὅτι Ο ποιεῖς ἐμοὶ, οὐκ ἐμοὶ ποιεῖς, ἀλλὰ τῷ θεῷ. Διὸ καὶ ὁ Λουκάς, τάλλα θεὶς, τοῦτο παραλέλαι πεν ὡς ἰδίωμα. Ὃς θαλάσσης. Σκανδαλισμὸν ἐνταῦθα τὴν ἀτιμίαν λέγει. Φησί γάρ, ὅτι Ὥσπερ οἱ τοὺς τοιούτους τιμῶντες, ἐν τῷ ὑποδέχεσθαι αὐτοὺς, δι' ἐμὲ τῆς ἄκρας ἀξιοῦνται μακαριότητος· οὕτω δὴ καὶ οἱ ἀτιμάζοντες αὐτοὺς, ἐν τῷ καταφρονεῖν αὐτῶν, τὴν ἐσχάτην δώσουσι δίκην. Ενα δὲ τῶν μικρῶν τούτων, εἴτουν τῶν μικρῶν κατὰ τὸ φαινόμενον, τῶν εὐτελῶν. Λέγει δὲ περὶ τῶν γενομένων ὡς τὰ παιδία. Εἰπὼν δὲ, ὅτι συ φέρει αὐτῷ, ἵνα πάθῃ τήνδε την χαλεπήν τιμωρίαν, ἐνέφηνεν, ὅτι χαλεπωτέραν μέλλει παθεῖν ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι. Οὐαὶ σκανδάλων. Προαναφωνεῖ τὴν ἐσομέ νην βλάβην ἀπὸ τῶν σκανδάλων, ἵνα, προσδοκώντες αὐτά, νήφωσι διὰ παντὸς οὐχ οἱ ἀπόστολοι μόνον, ἀλλὰ καὶ πάντες. Καὶ κόσμον μὲν λέγει τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ, σκάν ἄλλα δὲ τὰ ἐμπόδια τῆς ὀρθῆς πολιτείας. Ταλανί5. δὲ τὸν κόσμον διὰ τὰ σκάνδαλα, ὡς μέλλοντα πολλὰ παθεῖν ὑπ' αὐτῶν. 'Ανάγκη σκάνδαλα. Πρὸς τοῦτό φασί τινες, ὅτι, ἐὰν ἀνάγκη ἐστὶν ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα, ἀνάγκη καὶ ἁμαρτάνειν· ἐὰν δὲ ἀνάγκη ἁμαρτάνειν, ἀδίκως ἀπαιτοῦνται δίκην οἱ ἁμαρτάνοντες· τὸ γὰρ ἐξ ἀνάγχῆς ἀνεύθυνον. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι ἀνάγκη μέν ἐστιν ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα διὰ τὴν ἀνάγκην τῶν δαιμόνων· οὐκ ἀνάγκη δὲ σκανδαλισθῆναι τοὺς σπουδαίους διὰ τὸ τῆς προαιρέσεως αὐτεξούσιον. Τὰ μὲν γὰρ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα οὐκ ἔστιν ἡμέτερον, τὸ δὲ μὴ σκανδαλισθήναι πάντως ἡμέτερον. Εἰδὼς οὖν ὁ Χριστὸς, ὅτι πάντως ἐλεύσονται τὰ σκάνδαλα, προλέγει περὶ τούτων, ἵνα προσέχωμεν, ώς είρηται· πλὴν οὐ διὰ τοῦτο ἔρχονται, διότι προείπεν, ἀλλὰ διὰ τοῦτο προείπε, διότι ἔρχονται. Πλην ἔρχεται. Το σκάνδαλον σπείρεται μὲν παρὰ τοῦ δαίμονος, ὑπ' ἀνθρώπου δὲ τρέφεται, καὶ αύξεται, καὶ κομίζεται προαίρεσιν ἔχοντος φαύλην καὶ διεφθαρμένην, δν καὶ ταλανίζει νῦν, ὡς ὑπηρέτην τοῦ δαίμονος. Εἶτα διδάσκει καὶ πῶς τὰ σκάνδαλα διαφευξόμεθα. Εἰ — αἰώνιον. Οὐ περὶ μελῶν σώματος ταῦτά φησιν, ἀλλὰ περὶ συγγενῶν, καὶ φίλων, καὶ ὑπηρε. τῶν, οὓς ἐν τάξει μελῶν τοιούτων ἔχομεν, ὡς ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ λεπτομερῶς ἐξηγησάμεθα. Καὶ ἐν ἐκείνῳ γὰρ ταῦτα εἴρηται· καὶ ζήτησον ἐκεῖ Varia lectiones et nota. Lucam solum nominat, quod Matth. xvit, 5, plura etiam prætermisit. (ϋ5) Displicet Mentenii versio. Κομίζεται, est εἰ; μέσον κομίζεται, προφέρεται καὶ ἄλλοις προσφέρε ται. In textu enim est, δι' οὗ έρχεται. Non ergo medium est, sed passivum.

COMMENT IN MATTILEUM. CAP. XVIII. τὴν ἐξήγησιν. Αλλ' ἐκεῖ μὲν περὶ ἐμπαθείας ἦν ὁ sitionem. Sed ibi de affectu erat sermo, hic aulem «le λόγος, ἐνταῦθα δὲ περὶ παντοίας βλάβης. Ορα δ νῦν, ὅτι κυλλὸν τὸν ἄχειρα λέγει. Kul πυρός. Είρηται καὶ περὶ τούτων ἐν ἐκεί νῳ τῷ κεφαλαίῳ, καὶ περιττὸν παλιλλογεῖν. Όντως οὖν οὐδὲν οὕτω βλαβερόν, ὡς ἡ τῶν πονηρῶν συνουσία. Καὶ, εἰ ἐπὶ τῶν ἡμετέρων μελῶν πολλά - κις ἀποτέμνομέν τινα τούτων, ὅταν αὐτά τε ἀνατα μένωσι, καὶ τοῖς ἄλλοις λυμαίνωνται, πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ συγγενῶν, καὶ φίλων, καὶ ὑπηρετῶν τοῦτο χρὴ ποιεῖν, σκανδαλιζόντων, εἴτουν ἐμποδιζόντων ἡμῖν εἰς τὴν ὀρθὴν πολιτείαν. Κρείσσον γὰρ χωρὶς αὐτῶν σωθῆναι ἡ σὺν αὐτοῖς ἀπολέσθαι. Παραινέσας οὖν φεύγειν τους πονηρούς, κελεύει τιμᾷν τοὺς ἀγαθούς. Λέγει γάρ Οράτε τούτων. Τῶν δοκούντων μὲν μικρών τοῖς ἀνθρώποις δι᾽ εὐτέλειαν, ὄντων δὲ μεγάλων τῷ Θεῷ δι' ἀρετήν· εἰ δ᾽ ἑνὸς τούτων οὐ χρὴ καταφρο νεῖν, πρόδηλον, ὡς οὐδὲ δύο πάντως, οὐδὲ πλειόνων. Εἶτα καὶ ἑτέρωθεν αὐτοὺς αἰδεσίμους ποιεί. Λέγω τοῦ ἐν οὐρανοῖς. Ἐντεῦθεν φανερόν, ὅτι ἀγγέλους ἔχουσιν οἱ δίκαιοι φύλακας· φησὶ γὰρ ὁ Δ.δ.δ, ότι Παρεμβαλεῖ ἄγγελος Κυρίου κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὐτούς. Οὓς δὲ φυλάττουσιν ἄγγελοι, τοσαύτην εἰς Θεὸν ἔχοντες παρρησίαν, ὡς διὰ παντὸς ἐν οὐρανοῖς ὁρᾶν τὸν Θεόν, τούτων ὄντως οὐ χρὴ καταφρονεῖν, εἰ καὶ μὴ διὰ τὴν ἀρετὴν αὐτῶν, ἀλλά γε διὰ τοὺς φύλακας αὐτῶν. Τὸ πρόσωπον δὲ τοῦ Πατρός μου, ἀντὶ τοῦ, τὸν Πατέρα μου. [Βλέπουσι δὲ αὐτὸν οὐχ ὡς ἔστι κατ' ουσίαν, ἀλλ' ὡς ἐφικτὸν αὐτοῖς. Θεὸν γάρ, φησίν, οὐδεὶς ἑών ρακε πώποτε, οὐ μόνον ὑλικὸ;, ἀλλ' οὐδ᾽ ἄϋλο;.] Επειτα καὶ ἑτέραν τίθησιν εὐλογωτέραν αἰτίαν τοῦ μὴ καταφρονεῖν αὐτῶν. 11.108 — τὸ ἀπολωλός. Ηλθον γάρ, φησίν, εἰς τὸν κόσμον, ήγουν, ἐνηνθρώπησα, ἵνα σώσω αὐτοὺς ἀπολωλότα, πρίν. Καὶ εἰ ἐγὼ τοσοῦτον ἐφρόντισα, πῶς ὑμεῖς καταφρονήσετε τούτων; Μετέπειτα δὲ λέγει καὶ παραβολήν, ἐμφαίνουσαν τὸ ὑπερβάλλον της φιλοστοργίας αὐτοῦ. ΚΕΦ. ΔΗ'. Περὶ τῶν ἑκατὸν προβάτων. Τι-τὸ πλανώμενον; Ανθρωπον μὲν ὑποδηλοῖ ἑαυ εἶν, ὡς γενόμενον ἄνθρωπον· ἑκατὸν δὲ πρόβατα πα σαν τὴν λογικὴν κτίσιν ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων· πρόβατα μὲν διά τε τὴν τούτων ὑποταγὴν, καὶ τὴν ἑαυτοῦ ποιμαντικήν· ἑκατὸν δὲ διὰ τὴν τελειότητα τῶν ταγμάτων τῆς λογικῆς ταύτης κτίσεως. Τοσαϋ8. se Joan. 1, 18. ** Psal. xxxx||}, (GG) "Hv, pro οὖν, Α. Inclusa, in marg. habet A. qualicunque nocumento. Vide autem punc quod xy)- Ady, hoc est mutilum, vocat eum qui manibus carel. Vers. 9: ΕΙ ignis. Dictum est etiam de his in illo capite, et superfluum foret repotere. Vere ergo nihil est adeo noxium sicut pravorum consortium. Qrod si etiam in membris nostris amputamus frequenter quædam ex illis quando et ipsa immedicabilia manserint, et cætera corrumpunt; multo magis in cognatis et amicis ac ministris facere boc oportet, ubi nobis obstaculo fuerint aut impedimento ad rectam conversationem. Præstat enim sine illis salvum fieri quam cum illis perire. Postquam ergo pravos fugere admonuit, bonos honorare jubet. Ait enim: Vers. 10. Videle istis. Qui hominibus quidem pusilli videntur propter abjectionem et simplicita tem, vere tamen magni sunt propter virtutem. Ne unum quidem horum despicere oportet: manifestum est ergo quod neque duos omnino, neque plures. Deinde etiam aliande venerandos illos fa - cit. Vers. 10. Dico qui in calis est. inue manifestuni est justos habere angelos custodes. Dicit enim David: Gastra metabitur'angelus Domini in circuitu timentium eum, et cripiet eox". Quos autem servant angeli qui tantam apud Deum habent libertatem, ut semper videant Deum qui in cœlis est, vero hos despicere non oportet: elsi non propter illorum virtutem, at saltem propter custodes eorum. Faciein vero Patris, hoc est l'autren meam. + Vident autem illum nou perfecte sicut est in essentia, sed prout eis permittitur. Deum enim, ait, nemo vidit unquam”, non materialis solum creatura, sed etiam immaterialis. Deinde aliam quoque ponit rationabiliorem causam, cur eos despicere non oporteat. Vers. 11. Venit — quod perierat. Venit, inquit. in mundam, sive incarnatus est, ut salvaret cos qui antea perditi erant. Quod si egotantam illorum habui curam, quomodo vos despicietis illos? Dein - de vero ponit et parabolam, qua demonstrat amoris sui magnitudinem. CAP. XXXVIII. De centum ovibus. Vers. 12. Quid quæ aberruverat? Hominem seipsum significat: centum vero oves, omidein rationalem creaturam, hominem videlicet; oves quidem propter ipsorum subjectionem, et quod ab eo pascantur; centum vero propter perfectionem ordinum rationalis hujus creaturæ: tot enim sunt Variæ lectiones et notæ. na leguntur ab ἔπειτα ad αὐτῶ, ea Hentenius ante βλέπουσιν exhibebat. Φύσιν, et supra scriptum κτί, Α.

COMMENT IN MATTILEUM. CAP. XVIII. τὴν ἐξήγησιν. Αλλ' ἐκεῖ μὲν περὶ ἐμπαθείας ἦν ὁ sitionem. Sed ibi de affectu erat sermo, hic aulem «le λόγος, ἐνταῦθα δὲ περὶ παντοίας βλάβης. Ορα δ νῦν, ὅτι κυλλὸν τὸν ἄχειρα λέγει. Kul πυρός. Είρηται καὶ περὶ τούτων ἐν ἐκεί νῳ τῷ κεφαλαίῳ, καὶ περιττὸν παλιλλογεῖν. Όντως οὖν οὐδὲν οὕτω βλαβερόν, ὡς ἡ τῶν πονηρῶν συνουσία. Καὶ, εἰ ἐπὶ τῶν ἡμετέρων μελῶν πολλά - κις ἀποτέμνομέν τινα τούτων, ὅταν αὐτά τε ἀνατα μένωσι, καὶ τοῖς ἄλλοις λυμαίνωνται, πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ συγγενῶν, καὶ φίλων, καὶ ὑπηρετῶν τοῦτο χρὴ ποιεῖν, σκανδαλιζόντων, εἴτουν ἐμποδιζόντων ἡμῖν εἰς τὴν ὀρθὴν πολιτείαν. Κρείσσον γὰρ χωρὶς αὐτῶν σωθῆναι ἡ σὺν αὐτοῖς ἀπολέσθαι. Παραινέσας οὖν φεύγειν τους πονηρούς, κελεύει τιμᾷν τοὺς ἀγαθούς. Λέγει γάρ Οράτε τούτων. Τῶν δοκούντων μὲν μικρών τοῖς ἀνθρώποις δι᾽ εὐτέλειαν, ὄντων δὲ μεγάλων τῷ Θεῷ δι' ἀρετήν· εἰ δ᾽ ἑνὸς τούτων οὐ χρὴ καταφρο νεῖν, πρόδηλον, ὡς οὐδὲ δύο πάντως, οὐδὲ πλειόνων. Εἶτα καὶ ἑτέρωθεν αὐτοὺς αἰδεσίμους ποιεί. Λέγω τοῦ ἐν οὐρανοῖς. Ἐντεῦθεν φανερόν, ὅτι ἀγγέλους ἔχουσιν οἱ δίκαιοι φύλακας· φησὶ γὰρ ὁ Δ.δ.δ, ότι Παρεμβαλεῖ ἄγγελος Κυρίου κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὐτούς. Οὓς δὲ φυλάττουσιν ἄγγελοι, τοσαύτην εἰς Θεὸν ἔχοντες παρρησίαν, ὡς διὰ παντὸς ἐν οὐρανοῖς ὁρᾶν τὸν Θεόν, τούτων ὄντως οὐ χρὴ καταφρονεῖν, εἰ καὶ μὴ διὰ τὴν ἀρετὴν αὐτῶν, ἀλλά γε διὰ τοὺς φύλακας αὐτῶν. Τὸ πρόσωπον δὲ τοῦ Πατρός μου, ἀντὶ τοῦ, τὸν Πατέρα μου. [Βλέπουσι δὲ αὐτὸν οὐχ ὡς ἔστι κατ' ουσίαν, ἀλλ' ὡς ἐφικτὸν αὐτοῖς. Θεὸν γάρ, φησίν, οὐδεὶς ἑών ρακε πώποτε, οὐ μόνον ὑλικὸ;, ἀλλ' οὐδ᾽ ἄϋλο;.] Επειτα καὶ ἑτέραν τίθησιν εὐλογωτέραν αἰτίαν τοῦ μὴ καταφρονεῖν αὐτῶν. 11.108 — τὸ ἀπολωλός. Ηλθον γάρ, φησίν, εἰς τὸν κόσμον, ήγουν, ἐνηνθρώπησα, ἵνα σώσω αὐτοὺς ἀπολωλότα, πρίν. Καὶ εἰ ἐγὼ τοσοῦτον ἐφρόντισα, πῶς ὑμεῖς καταφρονήσετε τούτων; Μετέπειτα δὲ λέγει καὶ παραβολήν, ἐμφαίνουσαν τὸ ὑπερβάλλον της φιλοστοργίας αὐτοῦ. ΚΕΦ. ΔΗ'. Περὶ τῶν ἑκατὸν προβάτων. Τι-τὸ πλανώμενον; Ανθρωπον μὲν ὑποδηλοῖ ἑαυ εἶν, ὡς γενόμενον ἄνθρωπον· ἑκατὸν δὲ πρόβατα πα σαν τὴν λογικὴν κτίσιν ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων· πρόβατα μὲν διά τε τὴν τούτων ὑποταγὴν, καὶ τὴν ἑαυτοῦ ποιμαντικήν· ἑκατὸν δὲ διὰ τὴν τελειότητα τῶν ταγμάτων τῆς λογικῆς ταύτης κτίσεως. Τοσαϋ8. se Joan. 1, 18. ** Psal. xxxx||}, (GG) "Hv, pro οὖν, Α. Inclusa, in marg. habet A. qualicunque nocumento. Vide autem punc quod xy)- Ady, hoc est mutilum, vocat eum qui manibus carel. Vers. 9: ΕΙ ignis. Dictum est etiam de his in illo capite, et superfluum foret repotere. Vere ergo nihil est adeo noxium sicut pravorum consortium. Qrod si etiam in membris nostris amputamus frequenter quædam ex illis quando et ipsa immedicabilia manserint, et cætera corrumpunt; multo magis in cognatis et amicis ac ministris facere boc oportet, ubi nobis obstaculo fuerint aut impedimento ad rectam conversationem. Præstat enim sine illis salvum fieri quam cum illis perire. Postquam ergo pravos fugere admonuit, bonos honorare jubet. Ait enim: Vers. 10. Videle istis. Qui hominibus quidem pusilli videntur propter abjectionem et simplicita tem, vere tamen magni sunt propter virtutem. Ne unum quidem horum despicere oportet: manifestum est ergo quod neque duos omnino, neque plures. Deinde etiam aliande venerandos illos fa - cit. Vers. 10. Dico qui in calis est. inue manifestuni est justos habere angelos custodes. Dicit enim David: Gastra metabitur'angelus Domini in circuitu timentium eum, et cripiet eox". Quos autem servant angeli qui tantam apud Deum habent libertatem, ut semper videant Deum qui in cœlis est, vero hos despicere non oportet: elsi non propter illorum virtutem, at saltem propter custodes eorum. Faciein vero Patris, hoc est l'autren meam. + Vident autem illum nou perfecte sicut est in essentia, sed prout eis permittitur. Deum enim, ait, nemo vidit unquam”, non materialis solum creatura, sed etiam immaterialis. Deinde aliam quoque ponit rationabiliorem causam, cur eos despicere non oporteat. Vers. 11. Venit — quod perierat. Venit, inquit. in mundam, sive incarnatus est, ut salvaret cos qui antea perditi erant. Quod si egotantam illorum habui curam, quomodo vos despicietis illos? Dein - de vero ponit et parabolam, qua demonstrat amoris sui magnitudinem. CAP. XXXVIII. De centum ovibus. Vers. 12. Quid quæ aberruverat? Hominem seipsum significat: centum vero oves, omidein rationalem creaturam, hominem videlicet; oves quidem propter ipsorum subjectionem, et quod ab eo pascantur; centum vero propter perfectionem ordinum rationalis hujus creaturæ: tot enim sunt Variæ lectiones et notæ. na leguntur ab ἔπειτα ad αὐτῶ, ea Hentenius ante βλέπουσιν exhibebat. Φύσιν, et supra scriptum κτί, Α.

COMMENT IN MATTILEUM. CAP. XVIII. τὴν ἐξήγησιν. Αλλ' ἐκεῖ μὲν περὶ ἐμπαθείας ἦν ὁ sitionem. Sed ibi de affectu erat sermo, hic aulem «le λόγος, ἐνταῦθα δὲ περὶ παντοίας βλάβης. Ορα δ νῦν, ὅτι κυλλὸν τὸν ἄχειρα λέγει. Kul πυρός. Είρηται καὶ περὶ τούτων ἐν ἐκεί νῳ τῷ κεφαλαίῳ, καὶ περιττὸν παλιλλογεῖν. Όντως οὖν οὐδὲν οὕτω βλαβερόν, ὡς ἡ τῶν πονηρῶν συνουσία. Καὶ, εἰ ἐπὶ τῶν ἡμετέρων μελῶν πολλά - κις ἀποτέμνομέν τινα τούτων, ὅταν αὐτά τε ἀνατα μένωσι, καὶ τοῖς ἄλλοις λυμαίνωνται, πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ συγγενῶν, καὶ φίλων, καὶ ὑπηρετῶν τοῦτο χρὴ ποιεῖν, σκανδαλιζόντων, εἴτουν ἐμποδιζόντων ἡμῖν εἰς τὴν ὀρθὴν πολιτείαν. Κρείσσον γὰρ χωρὶς αὐτῶν σωθῆναι ἡ σὺν αὐτοῖς ἀπολέσθαι. Παραινέσας οὖν φεύγειν τους πονηρούς, κελεύει τιμᾷν τοὺς ἀγαθούς. Λέγει γάρ Οράτε τούτων. Τῶν δοκούντων μὲν μικρών τοῖς ἀνθρώποις δι᾽ εὐτέλειαν, ὄντων δὲ μεγάλων τῷ Θεῷ δι' ἀρετήν· εἰ δ᾽ ἑνὸς τούτων οὐ χρὴ καταφρο νεῖν, πρόδηλον, ὡς οὐδὲ δύο πάντως, οὐδὲ πλειόνων. Εἶτα καὶ ἑτέρωθεν αὐτοὺς αἰδεσίμους ποιεί. Λέγω τοῦ ἐν οὐρανοῖς. Ἐντεῦθεν φανερόν, ὅτι ἀγγέλους ἔχουσιν οἱ δίκαιοι φύλακας· φησὶ γὰρ ὁ Δ.δ.δ, ότι Παρεμβαλεῖ ἄγγελος Κυρίου κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὐτούς. Οὓς δὲ φυλάττουσιν ἄγγελοι, τοσαύτην εἰς Θεὸν ἔχοντες παρρησίαν, ὡς διὰ παντὸς ἐν οὐρανοῖς ὁρᾶν τὸν Θεόν, τούτων ὄντως οὐ χρὴ καταφρονεῖν, εἰ καὶ μὴ διὰ τὴν ἀρετὴν αὐτῶν, ἀλλά γε διὰ τοὺς φύλακας αὐτῶν. Τὸ πρόσωπον δὲ τοῦ Πατρός μου, ἀντὶ τοῦ, τὸν Πατέρα μου. [Βλέπουσι δὲ αὐτὸν οὐχ ὡς ἔστι κατ' ουσίαν, ἀλλ' ὡς ἐφικτὸν αὐτοῖς. Θεὸν γάρ, φησίν, οὐδεὶς ἑών ρακε πώποτε, οὐ μόνον ὑλικὸ;, ἀλλ' οὐδ᾽ ἄϋλο;.] Επειτα καὶ ἑτέραν τίθησιν εὐλογωτέραν αἰτίαν τοῦ μὴ καταφρονεῖν αὐτῶν. 11.108 — τὸ ἀπολωλός. Ηλθον γάρ, φησίν, εἰς τὸν κόσμον, ήγουν, ἐνηνθρώπησα, ἵνα σώσω αὐτοὺς ἀπολωλότα, πρίν. Καὶ εἰ ἐγὼ τοσοῦτον ἐφρόντισα, πῶς ὑμεῖς καταφρονήσετε τούτων; Μετέπειτα δὲ λέγει καὶ παραβολήν, ἐμφαίνουσαν τὸ ὑπερβάλλον της φιλοστοργίας αὐτοῦ. ΚΕΦ. ΔΗ'. Περὶ τῶν ἑκατὸν προβάτων. Τι-τὸ πλανώμενον; Ανθρωπον μὲν ὑποδηλοῖ ἑαυ εἶν, ὡς γενόμενον ἄνθρωπον· ἑκατὸν δὲ πρόβατα πα σαν τὴν λογικὴν κτίσιν ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων· πρόβατα μὲν διά τε τὴν τούτων ὑποταγὴν, καὶ τὴν ἑαυτοῦ ποιμαντικήν· ἑκατὸν δὲ διὰ τὴν τελειότητα τῶν ταγμάτων τῆς λογικῆς ταύτης κτίσεως. Τοσαϋ8. se Joan. 1, 18. ** Psal. xxxx||}, (GG) "Hv, pro οὖν, Α. Inclusa, in marg. habet A. qualicunque nocumento. Vide autem punc quod xy)- Ady, hoc est mutilum, vocat eum qui manibus carel. Vers. 9: ΕΙ ignis. Dictum est etiam de his in illo capite, et superfluum foret repotere. Vere ergo nihil est adeo noxium sicut pravorum consortium. Qrod si etiam in membris nostris amputamus frequenter quædam ex illis quando et ipsa immedicabilia manserint, et cætera corrumpunt; multo magis in cognatis et amicis ac ministris facere boc oportet, ubi nobis obstaculo fuerint aut impedimento ad rectam conversationem. Præstat enim sine illis salvum fieri quam cum illis perire. Postquam ergo pravos fugere admonuit, bonos honorare jubet. Ait enim: Vers. 10. Videle istis. Qui hominibus quidem pusilli videntur propter abjectionem et simplicita tem, vere tamen magni sunt propter virtutem. Ne unum quidem horum despicere oportet: manifestum est ergo quod neque duos omnino, neque plures. Deinde etiam aliande venerandos illos fa - cit. Vers. 10. Dico qui in calis est. inue manifestuni est justos habere angelos custodes. Dicit enim David: Gastra metabitur'angelus Domini in circuitu timentium eum, et cripiet eox". Quos autem servant angeli qui tantam apud Deum habent libertatem, ut semper videant Deum qui in cœlis est, vero hos despicere non oportet: elsi non propter illorum virtutem, at saltem propter custodes eorum. Faciein vero Patris, hoc est l'autren meam. + Vident autem illum nou perfecte sicut est in essentia, sed prout eis permittitur. Deum enim, ait, nemo vidit unquam”, non materialis solum creatura, sed etiam immaterialis. Deinde aliam quoque ponit rationabiliorem causam, cur eos despicere non oporteat. Vers. 11. Venit — quod perierat. Venit, inquit. in mundam, sive incarnatus est, ut salvaret cos qui antea perditi erant. Quod si egotantam illorum habui curam, quomodo vos despicietis illos? Dein - de vero ponit et parabolam, qua demonstrat amoris sui magnitudinem. CAP. XXXVIII. De centum ovibus. Vers. 12. Quid quæ aberruverat? Hominem seipsum significat: centum vero oves, omidein rationalem creaturam, hominem videlicet; oves quidem propter ipsorum subjectionem, et quod ab eo pascantur; centum vero propter perfectionem ordinum rationalis hujus creaturæ: tot enim sunt Variæ lectiones et notæ. na leguntur ab ἔπειτα ad αὐτῶ, ea Hentenius ante βλέπουσιν exhibebat. Φύσιν, et supra scriptum κτί, Α.

COMMENT IN MATTILEUM. CAP. XVIII. τὴν ἐξήγησιν. Αλλ' ἐκεῖ μὲν περὶ ἐμπαθείας ἦν ὁ sitionem. Sed ibi de affectu erat sermo, hic aulem «le λόγος, ἐνταῦθα δὲ περὶ παντοίας βλάβης. Ορα δ νῦν, ὅτι κυλλὸν τὸν ἄχειρα λέγει. Kul πυρός. Είρηται καὶ περὶ τούτων ἐν ἐκεί νῳ τῷ κεφαλαίῳ, καὶ περιττὸν παλιλλογεῖν. Όντως οὖν οὐδὲν οὕτω βλαβερόν, ὡς ἡ τῶν πονηρῶν συνουσία. Καὶ, εἰ ἐπὶ τῶν ἡμετέρων μελῶν πολλά - κις ἀποτέμνομέν τινα τούτων, ὅταν αὐτά τε ἀνατα μένωσι, καὶ τοῖς ἄλλοις λυμαίνωνται, πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ συγγενῶν, καὶ φίλων, καὶ ὑπηρετῶν τοῦτο χρὴ ποιεῖν, σκανδαλιζόντων, εἴτουν ἐμποδιζόντων ἡμῖν εἰς τὴν ὀρθὴν πολιτείαν. Κρείσσον γὰρ χωρὶς αὐτῶν σωθῆναι ἡ σὺν αὐτοῖς ἀπολέσθαι. Παραινέσας οὖν φεύγειν τους πονηρούς, κελεύει τιμᾷν τοὺς ἀγαθούς. Λέγει γάρ Οράτε τούτων. Τῶν δοκούντων μὲν μικρών τοῖς ἀνθρώποις δι᾽ εὐτέλειαν, ὄντων δὲ μεγάλων τῷ Θεῷ δι' ἀρετήν· εἰ δ᾽ ἑνὸς τούτων οὐ χρὴ καταφρο νεῖν, πρόδηλον, ὡς οὐδὲ δύο πάντως, οὐδὲ πλειόνων. Εἶτα καὶ ἑτέρωθεν αὐτοὺς αἰδεσίμους ποιεί. Λέγω τοῦ ἐν οὐρανοῖς. Ἐντεῦθεν φανερόν, ὅτι ἀγγέλους ἔχουσιν οἱ δίκαιοι φύλακας· φησὶ γὰρ ὁ Δ.δ.δ, ότι Παρεμβαλεῖ ἄγγελος Κυρίου κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὐτούς. Οὓς δὲ φυλάττουσιν ἄγγελοι, τοσαύτην εἰς Θεὸν ἔχοντες παρρησίαν, ὡς διὰ παντὸς ἐν οὐρανοῖς ὁρᾶν τὸν Θεόν, τούτων ὄντως οὐ χρὴ καταφρονεῖν, εἰ καὶ μὴ διὰ τὴν ἀρετὴν αὐτῶν, ἀλλά γε διὰ τοὺς φύλακας αὐτῶν. Τὸ πρόσωπον δὲ τοῦ Πατρός μου, ἀντὶ τοῦ, τὸν Πατέρα μου. [Βλέπουσι δὲ αὐτὸν οὐχ ὡς ἔστι κατ' ουσίαν, ἀλλ' ὡς ἐφικτὸν αὐτοῖς. Θεὸν γάρ, φησίν, οὐδεὶς ἑών ρακε πώποτε, οὐ μόνον ὑλικὸ;, ἀλλ' οὐδ᾽ ἄϋλο;.] Επειτα καὶ ἑτέραν τίθησιν εὐλογωτέραν αἰτίαν τοῦ μὴ καταφρονεῖν αὐτῶν. 11.108 — τὸ ἀπολωλός. Ηλθον γάρ, φησίν, εἰς τὸν κόσμον, ήγουν, ἐνηνθρώπησα, ἵνα σώσω αὐτοὺς ἀπολωλότα, πρίν. Καὶ εἰ ἐγὼ τοσοῦτον ἐφρόντισα, πῶς ὑμεῖς καταφρονήσετε τούτων; Μετέπειτα δὲ λέγει καὶ παραβολήν, ἐμφαίνουσαν τὸ ὑπερβάλλον της φιλοστοργίας αὐτοῦ. ΚΕΦ. ΔΗ'. Περὶ τῶν ἑκατὸν προβάτων. Τι-τὸ πλανώμενον; Ανθρωπον μὲν ὑποδηλοῖ ἑαυ εἶν, ὡς γενόμενον ἄνθρωπον· ἑκατὸν δὲ πρόβατα πα σαν τὴν λογικὴν κτίσιν ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων· πρόβατα μὲν διά τε τὴν τούτων ὑποταγὴν, καὶ τὴν ἑαυτοῦ ποιμαντικήν· ἑκατὸν δὲ διὰ τὴν τελειότητα τῶν ταγμάτων τῆς λογικῆς ταύτης κτίσεως. Τοσαϋ8. se Joan. 1, 18. ** Psal. xxxx||}, (GG) "Hv, pro οὖν, Α. Inclusa, in marg. habet A. qualicunque nocumento. Vide autem punc quod xy)- Ady, hoc est mutilum, vocat eum qui manibus carel. Vers. 9: ΕΙ ignis. Dictum est etiam de his in illo capite, et superfluum foret repotere. Vere ergo nihil est adeo noxium sicut pravorum consortium. Qrod si etiam in membris nostris amputamus frequenter quædam ex illis quando et ipsa immedicabilia manserint, et cætera corrumpunt; multo magis in cognatis et amicis ac ministris facere boc oportet, ubi nobis obstaculo fuerint aut impedimento ad rectam conversationem. Præstat enim sine illis salvum fieri quam cum illis perire. Postquam ergo pravos fugere admonuit, bonos honorare jubet. Ait enim: Vers. 10. Videle istis. Qui hominibus quidem pusilli videntur propter abjectionem et simplicita tem, vere tamen magni sunt propter virtutem. Ne unum quidem horum despicere oportet: manifestum est ergo quod neque duos omnino, neque plures. Deinde etiam aliande venerandos illos fa - cit. Vers. 10. Dico qui in calis est. inue manifestuni est justos habere angelos custodes. Dicit enim David: Gastra metabitur'angelus Domini in circuitu timentium eum, et cripiet eox". Quos autem servant angeli qui tantam apud Deum habent libertatem, ut semper videant Deum qui in cœlis est, vero hos despicere non oportet: elsi non propter illorum virtutem, at saltem propter custodes eorum. Faciein vero Patris, hoc est l'autren meam. + Vident autem illum nou perfecte sicut est in essentia, sed prout eis permittitur. Deum enim, ait, nemo vidit unquam”, non materialis solum creatura, sed etiam immaterialis. Deinde aliam quoque ponit rationabiliorem causam, cur eos despicere non oporteat. Vers. 11. Venit — quod perierat. Venit, inquit. in mundam, sive incarnatus est, ut salvaret cos qui antea perditi erant. Quod si egotantam illorum habui curam, quomodo vos despicietis illos? Dein - de vero ponit et parabolam, qua demonstrat amoris sui magnitudinem. CAP. XXXVIII. De centum ovibus. Vers. 12. Quid quæ aberruverat? Hominem seipsum significat: centum vero oves, omidein rationalem creaturam, hominem videlicet; oves quidem propter ipsorum subjectionem, et quod ab eo pascantur; centum vero propter perfectionem ordinum rationalis hujus creaturæ: tot enim sunt Variæ lectiones et notæ. na leguntur ab ἔπειτα ad αὐτῶ, ea Hentenius ante βλέπουσιν exhibebat. Φύσιν, et supra scriptum κτί, Α.

50% quot spot t. Νumerum aulem centenarium in τα γάρ εἰσιν, ὅσα χρή. Τὸν γὰρ ἑκατὸν ἀριθμὸν ἐπὶ perfectione solet ponere, ut in terra frugifera, quod unum dedit centuplum, sicut vicesimo quarto capite prædictum est. Ovis autem errans ordo est bominum qni a Dei ovili abjectus est, et secutus fallices dæmones. Montes vero secundum aliquos cœlum est propter altitudinem, in quo alios ordines dereliquit. Justa alios autem, terra. propter agrestes demones, quin ea commorari gaudent, tanquam feræ in montibus; et quia fructum non defert lenem et suavem, qui suavem Dominum nostrum delectet, sed agrestem et acerbum, qui acerbo Satanæ suavis sil. Adl hos profertus est, ut quærat ovem errantem. Quo l'si bomo errantem irrationalem ovem non despicit, cum tamen multas habeat non errantes, multo magis Deus rationalem non despicit, cujus misericordia ad humanam est, sicut mare totum ad unamı aque gutiam. Vers. 13. Et aberraverunt. Neque enim tantum Gaudemnus de his que secure possidemus, quantum de co quod postquam perditum erat inventum est. Etenim cum illa semper habeamus, non adeo sentimus gaudium quod de ipsis habemus: cum autem illud perdiderimus, ac vehementer contristati simus, tanquam damno affecti: ubi invenerimus, vehementer gaudemus, tanquam illud lucrati. Vers. 14. Ita - istorum. Ita, sicut docuit parabala. Patrem vero discipulorum seipsum nominat: α non solum tanquam ipsorum præceptorem, sed etiam manquam creabremn. Scire enim oportet quod interdum Patrem suum dicit Patrem discipulorum, interdum vero seipsum. Coram Patre vestro autem, hoc est, in Patre vestro. Nam et hic sermo linguæ proprietas est. Verum quomodo signum non dedit quo pusillos cognituri simus? Ut eum qui dignus est ignorantes, nullum despiciamus, sed omnium curam habeamus. Vers. 15. Si salum. Quia vehementi sermono disseruit adversus eos qui sunt offendiculo vel obstaculo, et undique eos terruit: tandem ad eos quoque transit, qui patiuntur offendiculum, et juBet non aspernari eos qui sunt offendiculo. Frairem autem dicit, ejusdem gentis ac fidei hominem. Et quia is qui fuit offendiculo non facile veniret ad confessionem aut purgationem, rubore ac confusione detentus, ducit illum qui offendiculum passus est ad eum. Abi, inquit, et argue eum, hoc est, suggere quod fuerit ofendiculo: doce quod injuste egerit, fraterne tamen et in niodum corrigentis, non quasi inimicus aut increpans; et ut facilius τελειότητος εξωθε τιθέναι, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, τῆς καρποφορούσης ἐν ἑκατόν, ὡς ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ προείρηται. Πρόβατον δὲ πλανώμενον τὸ τάγμα τῶν ἀνθρώ πων, ὡς ἀποῤῥαγὲν τῆς ποίμνης τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀκα λουθῆσαν τοῖς ἀπατήσασι δαίμοσιν. Ορη δὲ, κατὰ μέν τινας, ὁ οὐρανός δια το ύψος, ἐφ' οὗ τὰ ἄλλα τάγματα καταλέλοιπε· κατά δέ τινα;, ἡ γῆ, διὰ τὸ τοὺς ἀγρίους δαίμονας ἐμφιλοχωρεῖν αὐτῇ, καθάπερ τὰ θηρία τοῖς ὄρεσι, καὶ διὰ τὸ μὴ φέρειν καρπὸν ἥμερον, εὐφραίνοντα τὸν ήμερον Δεσπότην ἡμῶν, ἀλλ' ἄγριον, ἡδύνοντα των ἄγριον Σατανᾶν· ἐφ' ἡ ἐπορεύθη ζητῶν τὸ πλα νώμενον. Εἰ δὲ ἄνθρωπος οὐ περιορᾷ πλανώμενον τὸ ἄλογον πρόβατον, καίτοι πολλὰ ἔχων απλανή, πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεὸς τὸ λογικόν, οὗτινος ὁ ἔλεο; πρὸς τὸν ἀνθρώπινον ἔλεον ὡς ὅλη θάλασσα πρὸ; μίαν σταγόνα ὕδατος. Καὶ — πεπλανημένοις. Οὐ τοσοῦτον γὰρ χαίρο μεν ἐφ᾽ οἷς ἀσφαλῶς ἔχομεν, ὅσον ἐπὶ τῷ μετὰ τὴν ἀπώλειαν εὑρεθέντι. Καὶ γὰρ ἐκεῖνα μὲν ἀεὶ ἔχοντες, οὐ τοσοῦτον αἰσθανόμεθα τῆς χαρᾶς· τοῦτο δὲ ἀπολέσαντες, καὶ σφόδρα λυπηθέντες, ὡς ζημιωθέντες, εἶτα ευρόντες, σφόδρα και χαίρομεν, ώς χερδήσαντες. Οὕτως - τούτων. Οὕτως, ὡς ἐδίδαξεν ή παρα βολή. Πατέρα δὲ τῶν μαθητῶν ἑαυτὸν ὀνομάζει νῦν οὐ μόνον ὡς διδάσκαλον, ἀλλὰ καὶ ὡς δημιουρ γόν. Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι ποτὲ μὲν τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα λέγει Πατέρα τῶν μαθητῶν, ποτὲ δὲ ἐαυτόν. Εμπροσθεν δὲ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν, ἀντὶ τοῦ, ἐν τῷ Πατρὶ ὑμῶν. Ιδίωμα γὰρ καὶ οὗτος ὁ λόγος. ᾿Αλλὰ πῶς οὐ παρέδωκε γνώρισμα, δι᾿ οὗ τοὺς τοιούτους μικροὺς ἐμέλλομεν ἐπιγινώσκειν; Ἵνα, άγνοι οῦντες τὸν ἄξιον, μηδενός καταφρονῶμεν, ἀλλά πάντων ἐπιμελώμεθα. Ἐὰν — μόνου. Επειδή σφοδρόν κατέτεινε λόγον κατὰ τῶν σκανδαλιζόντων, καὶ πανταχόθεν αὐτοὺς ἐφόβησε, λοιπὸν μεταβαίνει καὶ ἐπὶ τοὺς σκανδαλι ζομένους, καὶ κελεύει μὴ ἀμελεῖν τῶν σκανδαλι σάντων. 'Αδελφὸν δὲ λέγει τὸν ὁμόφυλον καὶ ὁμόπι στον. Καὶ ἐπειδὴ ὁ σκανδαλίσας οὐκ ἂν εὐχερῶς ἔλθοι πρὸς ἀπολογίαν, ἐρυθρῶν τε καὶ αἰσχυνόμε νος τὸν σκανδαλισθέντα, φέρει πρὸς ἐκεῖνον. Υπαγε γάρ, φησὶ, καὶ ἔλεγξον αὐτὸν, τουτέστιν, ὑπόμνησον ὅτι ἐσκανδάλισε, δίδαξον ὅτι ἠδίκησε· πλὴν ἀδελφικῶς τε καὶ διορθωτικῶς, καὶ μὴ ἐχθρω δῶς τε καὶ ἐπιπληκτικῶς. Καὶ ἵνα εὐπαράδεκτος ὁ Έλεγχος γένοιτο, προτρέπει μεταξὺ τῶν δύο μόνων Variæ lectiones et notæ. Constanter ergo probat tv, pro vulgari žv. Ὁ εὐρανός, absunt Α. Interposuerim αὐτόν aut τούτον, i. e. τὸν σκανδαλισθέντα. Mentenius, ut videtur. parasura stam egit. Vix enim credibile est, illum iterum reperisse, την σκανδαλισθέντα.

50% quot spot t. Νumerum aulem centenarium in τα γάρ εἰσιν, ὅσα χρή. Τὸν γὰρ ἑκατὸν ἀριθμὸν ἐπὶ perfectione solet ponere, ut in terra frugifera, quod unum dedit centuplum, sicut vicesimo quarto capite prædictum est. Ovis autem errans ordo est bominum qni a Dei ovili abjectus est, et secutus fallices dæmones. Montes vero secundum aliquos cœlum est propter altitudinem, in quo alios ordines dereliquit. Justa alios autem, terra. propter agrestes demones, quin ea commorari gaudent, tanquam feræ in montibus; et quia fructum non defert lenem et suavem, qui suavem Dominum nostrum delectet, sed agrestem et acerbum, qui acerbo Satanæ suavis sil. Adl hos profertus est, ut quærat ovem errantem. Quo l'si bomo errantem irrationalem ovem non despicit, cum tamen multas habeat non errantes, multo magis Deus rationalem non despicit, cujus misericordia ad humanam est, sicut mare totum ad unamı aque gutiam. Vers. 13. Et aberraverunt. Neque enim tantum Gaudemnus de his que secure possidemus, quantum de co quod postquam perditum erat inventum est. Etenim cum illa semper habeamus, non adeo sentimus gaudium quod de ipsis habemus: cum autem illud perdiderimus, ac vehementer contristati simus, tanquam damno affecti: ubi invenerimus, vehementer gaudemus, tanquam illud lucrati. Vers. 14. Ita - istorum. Ita, sicut docuit parabala. Patrem vero discipulorum seipsum nominat: α non solum tanquam ipsorum præceptorem, sed etiam manquam creabremn. Scire enim oportet quod interdum Patrem suum dicit Patrem discipulorum, interdum vero seipsum. Coram Patre vestro autem, hoc est, in Patre vestro. Nam et hic sermo linguæ proprietas est. Verum quomodo signum non dedit quo pusillos cognituri simus? Ut eum qui dignus est ignorantes, nullum despiciamus, sed omnium curam habeamus. Vers. 15. Si salum. Quia vehementi sermono disseruit adversus eos qui sunt offendiculo vel obstaculo, et undique eos terruit: tandem ad eos quoque transit, qui patiuntur offendiculum, et juBet non aspernari eos qui sunt offendiculo. Frairem autem dicit, ejusdem gentis ac fidei hominem. Et quia is qui fuit offendiculo non facile veniret ad confessionem aut purgationem, rubore ac confusione detentus, ducit illum qui offendiculum passus est ad eum. Abi, inquit, et argue eum, hoc est, suggere quod fuerit ofendiculo: doce quod injuste egerit, fraterne tamen et in niodum corrigentis, non quasi inimicus aut increpans; et ut facilius τελειότητος εξωθε τιθέναι, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, τῆς καρποφορούσης ἐν ἑκατόν, ὡς ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ προείρηται. Πρόβατον δὲ πλανώμενον τὸ τάγμα τῶν ἀνθρώ πων, ὡς ἀποῤῥαγὲν τῆς ποίμνης τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀκα λουθῆσαν τοῖς ἀπατήσασι δαίμοσιν. Ορη δὲ, κατὰ μέν τινας, ὁ οὐρανός δια το ύψος, ἐφ' οὗ τὰ ἄλλα τάγματα καταλέλοιπε· κατά δέ τινα;, ἡ γῆ, διὰ τὸ τοὺς ἀγρίους δαίμονας ἐμφιλοχωρεῖν αὐτῇ, καθάπερ τὰ θηρία τοῖς ὄρεσι, καὶ διὰ τὸ μὴ φέρειν καρπὸν ἥμερον, εὐφραίνοντα τὸν ήμερον Δεσπότην ἡμῶν, ἀλλ' ἄγριον, ἡδύνοντα των ἄγριον Σατανᾶν· ἐφ' ἡ ἐπορεύθη ζητῶν τὸ πλα νώμενον. Εἰ δὲ ἄνθρωπος οὐ περιορᾷ πλανώμενον τὸ ἄλογον πρόβατον, καίτοι πολλὰ ἔχων απλανή, πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεὸς τὸ λογικόν, οὗτινος ὁ ἔλεο; πρὸς τὸν ἀνθρώπινον ἔλεον ὡς ὅλη θάλασσα πρὸ; μίαν σταγόνα ὕδατος. Καὶ — πεπλανημένοις. Οὐ τοσοῦτον γὰρ χαίρο μεν ἐφ᾽ οἷς ἀσφαλῶς ἔχομεν, ὅσον ἐπὶ τῷ μετὰ τὴν ἀπώλειαν εὑρεθέντι. Καὶ γὰρ ἐκεῖνα μὲν ἀεὶ ἔχοντες, οὐ τοσοῦτον αἰσθανόμεθα τῆς χαρᾶς· τοῦτο δὲ ἀπολέσαντες, καὶ σφόδρα λυπηθέντες, ὡς ζημιωθέντες, εἶτα ευρόντες, σφόδρα και χαίρομεν, ώς χερδήσαντες. Οὕτως - τούτων. Οὕτως, ὡς ἐδίδαξεν ή παρα βολή. Πατέρα δὲ τῶν μαθητῶν ἑαυτὸν ὀνομάζει νῦν οὐ μόνον ὡς διδάσκαλον, ἀλλὰ καὶ ὡς δημιουρ γόν. Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι ποτὲ μὲν τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα λέγει Πατέρα τῶν μαθητῶν, ποτὲ δὲ ἐαυτόν. Εμπροσθεν δὲ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν, ἀντὶ τοῦ, ἐν τῷ Πατρὶ ὑμῶν. Ιδίωμα γὰρ καὶ οὗτος ὁ λόγος. ᾿Αλλὰ πῶς οὐ παρέδωκε γνώρισμα, δι᾿ οὗ τοὺς τοιούτους μικροὺς ἐμέλλομεν ἐπιγινώσκειν; Ἵνα, άγνοι οῦντες τὸν ἄξιον, μηδενός καταφρονῶμεν, ἀλλά πάντων ἐπιμελώμεθα. Ἐὰν — μόνου. Επειδή σφοδρόν κατέτεινε λόγον κατὰ τῶν σκανδαλιζόντων, καὶ πανταχόθεν αὐτοὺς ἐφόβησε, λοιπὸν μεταβαίνει καὶ ἐπὶ τοὺς σκανδαλι ζομένους, καὶ κελεύει μὴ ἀμελεῖν τῶν σκανδαλι σάντων. 'Αδελφὸν δὲ λέγει τὸν ὁμόφυλον καὶ ὁμόπι στον. Καὶ ἐπειδὴ ὁ σκανδαλίσας οὐκ ἂν εὐχερῶς ἔλθοι πρὸς ἀπολογίαν, ἐρυθρῶν τε καὶ αἰσχυνόμε νος τὸν σκανδαλισθέντα, φέρει πρὸς ἐκεῖνον. Υπαγε γάρ, φησὶ, καὶ ἔλεγξον αὐτὸν, τουτέστιν, ὑπόμνησον ὅτι ἐσκανδάλισε, δίδαξον ὅτι ἠδίκησε· πλὴν ἀδελφικῶς τε καὶ διορθωτικῶς, καὶ μὴ ἐχθρω δῶς τε καὶ ἐπιπληκτικῶς. Καὶ ἵνα εὐπαράδεκτος ὁ Έλεγχος γένοιτο, προτρέπει μεταξὺ τῶν δύο μόνων Variæ lectiones et notæ. Constanter ergo probat tv, pro vulgari žv. Ὁ εὐρανός, absunt Α. Interposuerim αὐτόν aut τούτον, i. e. τὸν σκανδαλισθέντα. Mentenius, ut videtur. parasura stam egit. Vix enim credibile est, illum iterum reperisse, την σκανδαλισθέντα.

50% quot spot t. Νumerum aulem centenarium in τα γάρ εἰσιν, ὅσα χρή. Τὸν γὰρ ἑκατὸν ἀριθμὸν ἐπὶ perfectione solet ponere, ut in terra frugifera, quod unum dedit centuplum, sicut vicesimo quarto capite prædictum est. Ovis autem errans ordo est bominum qni a Dei ovili abjectus est, et secutus fallices dæmones. Montes vero secundum aliquos cœlum est propter altitudinem, in quo alios ordines dereliquit. Justa alios autem, terra. propter agrestes demones, quin ea commorari gaudent, tanquam feræ in montibus; et quia fructum non defert lenem et suavem, qui suavem Dominum nostrum delectet, sed agrestem et acerbum, qui acerbo Satanæ suavis sil. Adl hos profertus est, ut quærat ovem errantem. Quo l'si bomo errantem irrationalem ovem non despicit, cum tamen multas habeat non errantes, multo magis Deus rationalem non despicit, cujus misericordia ad humanam est, sicut mare totum ad unamı aque gutiam. Vers. 13. Et aberraverunt. Neque enim tantum Gaudemnus de his que secure possidemus, quantum de co quod postquam perditum erat inventum est. Etenim cum illa semper habeamus, non adeo sentimus gaudium quod de ipsis habemus: cum autem illud perdiderimus, ac vehementer contristati simus, tanquam damno affecti: ubi invenerimus, vehementer gaudemus, tanquam illud lucrati. Vers. 14. Ita - istorum. Ita, sicut docuit parabala. Patrem vero discipulorum seipsum nominat: α non solum tanquam ipsorum præceptorem, sed etiam manquam creabremn. Scire enim oportet quod interdum Patrem suum dicit Patrem discipulorum, interdum vero seipsum. Coram Patre vestro autem, hoc est, in Patre vestro. Nam et hic sermo linguæ proprietas est. Verum quomodo signum non dedit quo pusillos cognituri simus? Ut eum qui dignus est ignorantes, nullum despiciamus, sed omnium curam habeamus. Vers. 15. Si salum. Quia vehementi sermono disseruit adversus eos qui sunt offendiculo vel obstaculo, et undique eos terruit: tandem ad eos quoque transit, qui patiuntur offendiculum, et juBet non aspernari eos qui sunt offendiculo. Frairem autem dicit, ejusdem gentis ac fidei hominem. Et quia is qui fuit offendiculo non facile veniret ad confessionem aut purgationem, rubore ac confusione detentus, ducit illum qui offendiculum passus est ad eum. Abi, inquit, et argue eum, hoc est, suggere quod fuerit ofendiculo: doce quod injuste egerit, fraterne tamen et in niodum corrigentis, non quasi inimicus aut increpans; et ut facilius τελειότητος εξωθε τιθέναι, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, τῆς καρποφορούσης ἐν ἑκατόν, ὡς ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ προείρηται. Πρόβατον δὲ πλανώμενον τὸ τάγμα τῶν ἀνθρώ πων, ὡς ἀποῤῥαγὲν τῆς ποίμνης τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀκα λουθῆσαν τοῖς ἀπατήσασι δαίμοσιν. Ορη δὲ, κατὰ μέν τινας, ὁ οὐρανός δια το ύψος, ἐφ' οὗ τὰ ἄλλα τάγματα καταλέλοιπε· κατά δέ τινα;, ἡ γῆ, διὰ τὸ τοὺς ἀγρίους δαίμονας ἐμφιλοχωρεῖν αὐτῇ, καθάπερ τὰ θηρία τοῖς ὄρεσι, καὶ διὰ τὸ μὴ φέρειν καρπὸν ἥμερον, εὐφραίνοντα τὸν ήμερον Δεσπότην ἡμῶν, ἀλλ' ἄγριον, ἡδύνοντα των ἄγριον Σατανᾶν· ἐφ' ἡ ἐπορεύθη ζητῶν τὸ πλα νώμενον. Εἰ δὲ ἄνθρωπος οὐ περιορᾷ πλανώμενον τὸ ἄλογον πρόβατον, καίτοι πολλὰ ἔχων απλανή, πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεὸς τὸ λογικόν, οὗτινος ὁ ἔλεο; πρὸς τὸν ἀνθρώπινον ἔλεον ὡς ὅλη θάλασσα πρὸ; μίαν σταγόνα ὕδατος. Καὶ — πεπλανημένοις. Οὐ τοσοῦτον γὰρ χαίρο μεν ἐφ᾽ οἷς ἀσφαλῶς ἔχομεν, ὅσον ἐπὶ τῷ μετὰ τὴν ἀπώλειαν εὑρεθέντι. Καὶ γὰρ ἐκεῖνα μὲν ἀεὶ ἔχοντες, οὐ τοσοῦτον αἰσθανόμεθα τῆς χαρᾶς· τοῦτο δὲ ἀπολέσαντες, καὶ σφόδρα λυπηθέντες, ὡς ζημιωθέντες, εἶτα ευρόντες, σφόδρα και χαίρομεν, ώς χερδήσαντες. Οὕτως - τούτων. Οὕτως, ὡς ἐδίδαξεν ή παρα βολή. Πατέρα δὲ τῶν μαθητῶν ἑαυτὸν ὀνομάζει νῦν οὐ μόνον ὡς διδάσκαλον, ἀλλὰ καὶ ὡς δημιουρ γόν. Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι ποτὲ μὲν τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα λέγει Πατέρα τῶν μαθητῶν, ποτὲ δὲ ἐαυτόν. Εμπροσθεν δὲ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν, ἀντὶ τοῦ, ἐν τῷ Πατρὶ ὑμῶν. Ιδίωμα γὰρ καὶ οὗτος ὁ λόγος. ᾿Αλλὰ πῶς οὐ παρέδωκε γνώρισμα, δι᾿ οὗ τοὺς τοιούτους μικροὺς ἐμέλλομεν ἐπιγινώσκειν; Ἵνα, άγνοι οῦντες τὸν ἄξιον, μηδενός καταφρονῶμεν, ἀλλά πάντων ἐπιμελώμεθα. Ἐὰν — μόνου. Επειδή σφοδρόν κατέτεινε λόγον κατὰ τῶν σκανδαλιζόντων, καὶ πανταχόθεν αὐτοὺς ἐφόβησε, λοιπὸν μεταβαίνει καὶ ἐπὶ τοὺς σκανδαλι ζομένους, καὶ κελεύει μὴ ἀμελεῖν τῶν σκανδαλι σάντων. 'Αδελφὸν δὲ λέγει τὸν ὁμόφυλον καὶ ὁμόπι στον. Καὶ ἐπειδὴ ὁ σκανδαλίσας οὐκ ἂν εὐχερῶς ἔλθοι πρὸς ἀπολογίαν, ἐρυθρῶν τε καὶ αἰσχυνόμε νος τὸν σκανδαλισθέντα, φέρει πρὸς ἐκεῖνον. Υπαγε γάρ, φησὶ, καὶ ἔλεγξον αὐτὸν, τουτέστιν, ὑπόμνησον ὅτι ἐσκανδάλισε, δίδαξον ὅτι ἠδίκησε· πλὴν ἀδελφικῶς τε καὶ διορθωτικῶς, καὶ μὴ ἐχθρω δῶς τε καὶ ἐπιπληκτικῶς. Καὶ ἵνα εὐπαράδεκτος ὁ Έλεγχος γένοιτο, προτρέπει μεταξὺ τῶν δύο μόνων Variæ lectiones et notæ. Constanter ergo probat tv, pro vulgari žv. Ὁ εὐρανός, absunt Α. Interposuerim αὐτόν aut τούτον, i. e. τὸν σκανδαλισθέντα. Mentenius, ut videtur. parasura stam egit. Vix enim credibile est, illum iterum reperisse, την σκανδαλισθέντα.

50% quot spot t. Νumerum aulem centenarium in τα γάρ εἰσιν, ὅσα χρή. Τὸν γὰρ ἑκατὸν ἀριθμὸν ἐπὶ perfectione solet ponere, ut in terra frugifera, quod unum dedit centuplum, sicut vicesimo quarto capite prædictum est. Ovis autem errans ordo est bominum qni a Dei ovili abjectus est, et secutus fallices dæmones. Montes vero secundum aliquos cœlum est propter altitudinem, in quo alios ordines dereliquit. Justa alios autem, terra. propter agrestes demones, quin ea commorari gaudent, tanquam feræ in montibus; et quia fructum non defert lenem et suavem, qui suavem Dominum nostrum delectet, sed agrestem et acerbum, qui acerbo Satanæ suavis sil. Adl hos profertus est, ut quærat ovem errantem. Quo l'si bomo errantem irrationalem ovem non despicit, cum tamen multas habeat non errantes, multo magis Deus rationalem non despicit, cujus misericordia ad humanam est, sicut mare totum ad unamı aque gutiam. Vers. 13. Et aberraverunt. Neque enim tantum Gaudemnus de his que secure possidemus, quantum de co quod postquam perditum erat inventum est. Etenim cum illa semper habeamus, non adeo sentimus gaudium quod de ipsis habemus: cum autem illud perdiderimus, ac vehementer contristati simus, tanquam damno affecti: ubi invenerimus, vehementer gaudemus, tanquam illud lucrati. Vers. 14. Ita - istorum. Ita, sicut docuit parabala. Patrem vero discipulorum seipsum nominat: α non solum tanquam ipsorum præceptorem, sed etiam manquam creabremn. Scire enim oportet quod interdum Patrem suum dicit Patrem discipulorum, interdum vero seipsum. Coram Patre vestro autem, hoc est, in Patre vestro. Nam et hic sermo linguæ proprietas est. Verum quomodo signum non dedit quo pusillos cognituri simus? Ut eum qui dignus est ignorantes, nullum despiciamus, sed omnium curam habeamus. Vers. 15. Si salum. Quia vehementi sermono disseruit adversus eos qui sunt offendiculo vel obstaculo, et undique eos terruit: tandem ad eos quoque transit, qui patiuntur offendiculum, et juBet non aspernari eos qui sunt offendiculo. Frairem autem dicit, ejusdem gentis ac fidei hominem. Et quia is qui fuit offendiculo non facile veniret ad confessionem aut purgationem, rubore ac confusione detentus, ducit illum qui offendiculum passus est ad eum. Abi, inquit, et argue eum, hoc est, suggere quod fuerit ofendiculo: doce quod injuste egerit, fraterne tamen et in niodum corrigentis, non quasi inimicus aut increpans; et ut facilius τελειότητος εξωθε τιθέναι, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, τῆς καρποφορούσης ἐν ἑκατόν, ὡς ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ προείρηται. Πρόβατον δὲ πλανώμενον τὸ τάγμα τῶν ἀνθρώ πων, ὡς ἀποῤῥαγὲν τῆς ποίμνης τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀκα λουθῆσαν τοῖς ἀπατήσασι δαίμοσιν. Ορη δὲ, κατὰ μέν τινας, ὁ οὐρανός δια το ύψος, ἐφ' οὗ τὰ ἄλλα τάγματα καταλέλοιπε· κατά δέ τινα;, ἡ γῆ, διὰ τὸ τοὺς ἀγρίους δαίμονας ἐμφιλοχωρεῖν αὐτῇ, καθάπερ τὰ θηρία τοῖς ὄρεσι, καὶ διὰ τὸ μὴ φέρειν καρπὸν ἥμερον, εὐφραίνοντα τὸν ήμερον Δεσπότην ἡμῶν, ἀλλ' ἄγριον, ἡδύνοντα των ἄγριον Σατανᾶν· ἐφ' ἡ ἐπορεύθη ζητῶν τὸ πλα νώμενον. Εἰ δὲ ἄνθρωπος οὐ περιορᾷ πλανώμενον τὸ ἄλογον πρόβατον, καίτοι πολλὰ ἔχων απλανή, πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεὸς τὸ λογικόν, οὗτινος ὁ ἔλεο; πρὸς τὸν ἀνθρώπινον ἔλεον ὡς ὅλη θάλασσα πρὸ; μίαν σταγόνα ὕδατος. Καὶ — πεπλανημένοις. Οὐ τοσοῦτον γὰρ χαίρο μεν ἐφ᾽ οἷς ἀσφαλῶς ἔχομεν, ὅσον ἐπὶ τῷ μετὰ τὴν ἀπώλειαν εὑρεθέντι. Καὶ γὰρ ἐκεῖνα μὲν ἀεὶ ἔχοντες, οὐ τοσοῦτον αἰσθανόμεθα τῆς χαρᾶς· τοῦτο δὲ ἀπολέσαντες, καὶ σφόδρα λυπηθέντες, ὡς ζημιωθέντες, εἶτα ευρόντες, σφόδρα και χαίρομεν, ώς χερδήσαντες. Οὕτως - τούτων. Οὕτως, ὡς ἐδίδαξεν ή παρα βολή. Πατέρα δὲ τῶν μαθητῶν ἑαυτὸν ὀνομάζει νῦν οὐ μόνον ὡς διδάσκαλον, ἀλλὰ καὶ ὡς δημιουρ γόν. Χρὴ γὰρ γινώσκειν, ὅτι ποτὲ μὲν τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα λέγει Πατέρα τῶν μαθητῶν, ποτὲ δὲ ἐαυτόν. Εμπροσθεν δὲ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν, ἀντὶ τοῦ, ἐν τῷ Πατρὶ ὑμῶν. Ιδίωμα γὰρ καὶ οὗτος ὁ λόγος. ᾿Αλλὰ πῶς οὐ παρέδωκε γνώρισμα, δι᾿ οὗ τοὺς τοιούτους μικροὺς ἐμέλλομεν ἐπιγινώσκειν; Ἵνα, άγνοι οῦντες τὸν ἄξιον, μηδενός καταφρονῶμεν, ἀλλά πάντων ἐπιμελώμεθα. Ἐὰν — μόνου. Επειδή σφοδρόν κατέτεινε λόγον κατὰ τῶν σκανδαλιζόντων, καὶ πανταχόθεν αὐτοὺς ἐφόβησε, λοιπὸν μεταβαίνει καὶ ἐπὶ τοὺς σκανδαλι ζομένους, καὶ κελεύει μὴ ἀμελεῖν τῶν σκανδαλι σάντων. 'Αδελφὸν δὲ λέγει τὸν ὁμόφυλον καὶ ὁμόπι στον. Καὶ ἐπειδὴ ὁ σκανδαλίσας οὐκ ἂν εὐχερῶς ἔλθοι πρὸς ἀπολογίαν, ἐρυθρῶν τε καὶ αἰσχυνόμε νος τὸν σκανδαλισθέντα, φέρει πρὸς ἐκεῖνον. Υπαγε γάρ, φησὶ, καὶ ἔλεγξον αὐτὸν, τουτέστιν, ὑπόμνησον ὅτι ἐσκανδάλισε, δίδαξον ὅτι ἠδίκησε· πλὴν ἀδελφικῶς τε καὶ διορθωτικῶς, καὶ μὴ ἐχθρω δῶς τε καὶ ἐπιπληκτικῶς. Καὶ ἵνα εὐπαράδεκτος ὁ Έλεγχος γένοιτο, προτρέπει μεταξὺ τῶν δύο μόνων Variæ lectiones et notæ. Constanter ergo probat tv, pro vulgari žv. Ὁ εὐρανός, absunt Α. Interposuerim αὐτόν aut τούτον, i. e. τὸν σκανδαλισθέντα. Mentenius, ut videtur. parasura stam egit. Vix enim credibile est, illum iterum reperisse, την σκανδαλισθέντα.

CAP. XVIII. γίνεσθαι τοῦτον, μήποτε δημοσιευθείς Ιταμώτερος recipi possit correptio, exhortatur ut fat inter duo ένηται καὶ δυσδιόρθωτος. tantum,ne forte publicatus improbior Gat acincorrigibilis. 'Ear σου. Εάν σοι πεισθῇ διορθουμένῳ, καὶ μετανοήσῃ, καὶ καταγνῷ ἑαυτοῦ, ἐκέρδησας μέγα κέρδος, αὐτὸν τὸν ἀδελφόν σου, τὸ μέλος τὸ σόν. Πρῶτον γὰρ ἐζημιοῦ τοῦτον, διὰ τοῦ σκανδάλου ῥη γνύμενον ἀπὸ τῆς ἀδελφικῆς σου συναφείας, ὅπερ μεγάλη ζημία τοῖς ἀληθῶς ἀδελφοῖς. Εάν ῥῆμα. Ἐπειδὴ μόνος ἡτόνητας ἰατρεῦσαι, παράλαβε μετά σοῦ ἔτι μὴ πολλούς, ἵνα μὴ πάλιν ἐκεῖνος, δόξας ἐκπομπεύεσθαι, σκληρότερος ἀποβ, ἀλλ᾽ ἕνα ἢ δύο βοηθούς, ἵνα, εἰ ἐπιμείνῃ μὴ μαλασ σόμενος, ὦσι καὶ μάρτυρε; τῆ; τε σῆς χρηστότητος καὶ τῆς ἐκείνου σκληρότητος, καὶ ἵνα κατὰ τὴν τῆς παλαιᾶς νομοθεσίας ἀπόφασιν ἐπὶ στόματος, ήγουν διὰ στόματος, δύο μαρτύρων ἢ τριῶν σταθῇ, τουτέστι βεβαιωθῇ πᾶν ῥῆμα, ὅ ἐστιν, ὅτι σὺ τὸ σὸν ἐποίησας, καὶ οὐδὲν ἐνέλιπες, πρῶτα μὲν μόνος ἀπελθών, ἔπειτα δὲ καὶ ἄλλους συμπαραλαβών. Ἐὰν — Εκκλησίᾳ. Εκκλησίαν λέγει νῦν τοὺς προεστῶτας τῆς Ἐκκλησία; τῶν πιστῶν. Ανάγγει λον αὐτοῖς τὰ περὶ αὐτοῦ· ἴσως αὐτοὶ τοῦτον μεταπείσουσιν, αἰδούμενον τὴν ὑπεροχήν αὐτῶν. Ἐὰν — τελώνης. Εστω σοι λοιπὸν ἀκοινώνητος, ὡς ἀνίατος. Τοῖς ἐθνικοῖς δὲ, τοῖς ἀπίστοις, τοὺς τελώνας συνέζευξε διὰ τὸ φιλοχρήματον καὶ πλεο νεκτικὸν, καὶ ἀσυμπαθές, καὶ ἄδικον. ᾿Ακούσωμεν οἱ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ενεχόμενοι. Ορα δε, πόσην σπουδὴν ἐπιδείξασθαι προσέταξεν ὑπὲρ τοῦ διορθοῦσθαι τοὺς σκανδαλίσαντας ἡμᾶς ἡμεῖς δὲ λοιπὸν οὐδὲ τοὺς ὑφ᾽ ἡμῶν σκανδαλισθέντας θεραπεύειν καταδεχόμεθα. Τί οὖν; τοῦτο μόνον ἔσται κόλασις τῷ ἀνιάτων; Οὐχὶ, ἀλλ᾽ ἄκους καὶ τῶν Εξης. Αμὴν — οὐρανῷ. Κελεύσας τελευταῖον εἰπεῖν τῇ Ἐκκλησίᾳ, δηλαδὴ τοῖς προεστῶσι τῆς Ἐκκλησίας, λοιπὸν πρὸς αὐτοὺς ἀποτείνεται λέγων· 'Οσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τὰ ἑξῆς. Τοῦτο δὲ καὶ πρὸς τὸν Πέτρον εἶπεν, ἐν τῷ τριακοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Ἔστι δὲ νῦν ἡ διάνοια τοῦ ῥητοῦ τοιαύτη, ὅτι “Ο ἂν ὑμεῖς ἐπὶ τῆς γῆς ἀποφήνησθε, τοῦτο καὶ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ κυρώσει, κἄν τε ανιάτως ἔχοντας, εκκόψητε τούτους τῆς Ἐκκλησίας, κἄν τε μετανοοῦν τας ὕστερον παραδέξησθε. Ταῦτα δὲ ἠπείλησεν, ἵνα μὴ ταῦτα γένωνται, ἀλλ' ἵνα, φοβούμενός τις καὶ τὴν Εκπτωσιν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ τὴν ψῆφον τοῦ Θεοῦ, διαλλάττηται. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ πρῶτον, καὶ δεύ τερον, καὶ τρίτον ἐπέστησε κριτήριον, καὶ τότε πε ποίηκεν αὐτὸν ἀπόβλητον, ἵνα, ἐὰν τοῦ πρώτου παρακούσῃ, τῷ δευτέρῳ πεισθῇ· ἐὰν δὲ καὶ τούτου καταφρονήσῃ, τότε λοιπὸν τὴν ἀποβολὴν ὑποπτήξη, πικρὰν οὖσαν, εἶτα καὶ τὴν ἄνωθεν ψῆφον, φοβερωτέραν ταύτης τυγχάνουσαν, καὶ πάντως διορ θωθῇ. Πάλιν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ba6a!! πόσην Vers. 15. Si tuum. Si tibi obedierit corrigenti resipueritque, ac seipsum condemnaverit, magouin fecisti lucrum, ipsum videlicet fratrem tuum, membrum tuura. Hunc enim perdideras propter offendiculum, divulsum¸ a fraterna conjunctione tua, quod grande damnum est his qui vere fratres sunt. Vers. 16. Si verbum. Quia solus non valuisti curare, assume tecum adhuc non multos, ne ille publicari se reputans, durior efficiatur; sed unum aut duos auxiliatores, ut si perduraverit non mollecens, sint etiam testes tuæ mansuetudinis et duritiei illius, utque juxta veteris legis sententiam in ore sive per os duorum testium vel trium, stet, hoc est, confirmetur omne verbum, puta te fecisse quod in te est, nihilque prætermisisse primum enim solus abiisti ad eum, deinde aliis quoque assum - ptis. Vers. 17. Quod si Ecclesia. Ecclesiam nunc vocal praesides Adelium Ecclesia. Renuntia illis quæ circa hunc aguntur. Fortassis illi immutabunt eum veritum dignitatem ipsorum. Vers. 17. Porro si -- publicanus. Sit tibi deinceps incommunicabilis, cura quo nullam ineas vila societatem, tanquam immedicabili. Ethnicis autem infidelibus conjunxit publicanos, propter pecuniæ amorem et avaritiam, incompassibilitatem et injustitiam. Audiamus ergo qui hujusmodi affectionibus sumus obnoxii. Vide autem quantum adhiberi jusserit ut corrigantur hi qui fuerint offendiculo: cum neque illos curare sustineamus, quibus præstitimus offendiculum. Quid ergo? hæc sola erit ultio illorum qui sunt incurabiles? Nequaquam, sed audi etiam quæ sequuntur. Vers.18. Amen-cœlo. Ubi tandem Ecclesiæ dicere jussisset, præsidibus videlicet Ecclesiæ, nunc ad eos sermonem intendit, dicens: Quacunque ligaveritis in terra, etc. Hoc autem et ad Petrum dixit tricesimo tertio capite, ibi ergo quære enarrationem. Est autem nunc orationis sensus iste: Quidquid vos in terra censueritis, aut sententia decreveritis, hoc Deus in cœlo ratum habebit: sive eos qui sunt incurabiles ab Ecclesia amputaveritis, sive postinodum resipiscentes receperitis. Hæc autem comminatus est, non ut hæc filant, sed ut quisque territus et Ecclesiæ amputationem et Dei sententiam mutet ac liberetur, el eam evadat. Nan et propter hoc, primum, secundum, ac tertium tribunal constituit, et tandem judicavit eum abjiciendum: ut si primum non audiret, obediret secundo; si autem et boc despiceret, timeret vel tertium; quod si etiam hoc contemneret, jam tunc abjectionem formidaret. amaram supernainque sententiam, quæ hac abjectione magis formidaıda est: et ita omnino corrigeretur. Vers. 19. Rursum qui in culis est Papae! quan-

CAP. XVIII. γίνεσθαι τοῦτον, μήποτε δημοσιευθείς Ιταμώτερος recipi possit correptio, exhortatur ut fat inter duo ένηται καὶ δυσδιόρθωτος. tantum,ne forte publicatus improbior Gat acincorrigibilis. 'Ear σου. Εάν σοι πεισθῇ διορθουμένῳ, καὶ μετανοήσῃ, καὶ καταγνῷ ἑαυτοῦ, ἐκέρδησας μέγα κέρδος, αὐτὸν τὸν ἀδελφόν σου, τὸ μέλος τὸ σόν. Πρῶτον γὰρ ἐζημιοῦ τοῦτον, διὰ τοῦ σκανδάλου ῥη γνύμενον ἀπὸ τῆς ἀδελφικῆς σου συναφείας, ὅπερ μεγάλη ζημία τοῖς ἀληθῶς ἀδελφοῖς. Εάν ῥῆμα. Ἐπειδὴ μόνος ἡτόνητας ἰατρεῦσαι, παράλαβε μετά σοῦ ἔτι μὴ πολλούς, ἵνα μὴ πάλιν ἐκεῖνος, δόξας ἐκπομπεύεσθαι, σκληρότερος ἀποβ, ἀλλ᾽ ἕνα ἢ δύο βοηθούς, ἵνα, εἰ ἐπιμείνῃ μὴ μαλασ σόμενος, ὦσι καὶ μάρτυρε; τῆ; τε σῆς χρηστότητος καὶ τῆς ἐκείνου σκληρότητος, καὶ ἵνα κατὰ τὴν τῆς παλαιᾶς νομοθεσίας ἀπόφασιν ἐπὶ στόματος, ήγουν διὰ στόματος, δύο μαρτύρων ἢ τριῶν σταθῇ, τουτέστι βεβαιωθῇ πᾶν ῥῆμα, ὅ ἐστιν, ὅτι σὺ τὸ σὸν ἐποίησας, καὶ οὐδὲν ἐνέλιπες, πρῶτα μὲν μόνος ἀπελθών, ἔπειτα δὲ καὶ ἄλλους συμπαραλαβών. Ἐὰν — Εκκλησίᾳ. Εκκλησίαν λέγει νῦν τοὺς προεστῶτας τῆς Ἐκκλησία; τῶν πιστῶν. Ανάγγει λον αὐτοῖς τὰ περὶ αὐτοῦ· ἴσως αὐτοὶ τοῦτον μεταπείσουσιν, αἰδούμενον τὴν ὑπεροχήν αὐτῶν. Ἐὰν — τελώνης. Εστω σοι λοιπὸν ἀκοινώνητος, ὡς ἀνίατος. Τοῖς ἐθνικοῖς δὲ, τοῖς ἀπίστοις, τοὺς τελώνας συνέζευξε διὰ τὸ φιλοχρήματον καὶ πλεο νεκτικὸν, καὶ ἀσυμπαθές, καὶ ἄδικον. ᾿Ακούσωμεν οἱ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ενεχόμενοι. Ορα δε, πόσην σπουδὴν ἐπιδείξασθαι προσέταξεν ὑπὲρ τοῦ διορθοῦσθαι τοὺς σκανδαλίσαντας ἡμᾶς ἡμεῖς δὲ λοιπὸν οὐδὲ τοὺς ὑφ᾽ ἡμῶν σκανδαλισθέντας θεραπεύειν καταδεχόμεθα. Τί οὖν; τοῦτο μόνον ἔσται κόλασις τῷ ἀνιάτων; Οὐχὶ, ἀλλ᾽ ἄκους καὶ τῶν Εξης. Αμὴν — οὐρανῷ. Κελεύσας τελευταῖον εἰπεῖν τῇ Ἐκκλησίᾳ, δηλαδὴ τοῖς προεστῶσι τῆς Ἐκκλησίας, λοιπὸν πρὸς αὐτοὺς ἀποτείνεται λέγων· 'Οσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τὰ ἑξῆς. Τοῦτο δὲ καὶ πρὸς τὸν Πέτρον εἶπεν, ἐν τῷ τριακοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Ἔστι δὲ νῦν ἡ διάνοια τοῦ ῥητοῦ τοιαύτη, ὅτι “Ο ἂν ὑμεῖς ἐπὶ τῆς γῆς ἀποφήνησθε, τοῦτο καὶ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ κυρώσει, κἄν τε ανιάτως ἔχοντας, εκκόψητε τούτους τῆς Ἐκκλησίας, κἄν τε μετανοοῦν τας ὕστερον παραδέξησθε. Ταῦτα δὲ ἠπείλησεν, ἵνα μὴ ταῦτα γένωνται, ἀλλ' ἵνα, φοβούμενός τις καὶ τὴν Εκπτωσιν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ τὴν ψῆφον τοῦ Θεοῦ, διαλλάττηται. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ πρῶτον, καὶ δεύ τερον, καὶ τρίτον ἐπέστησε κριτήριον, καὶ τότε πε ποίηκεν αὐτὸν ἀπόβλητον, ἵνα, ἐὰν τοῦ πρώτου παρακούσῃ, τῷ δευτέρῳ πεισθῇ· ἐὰν δὲ καὶ τούτου καταφρονήσῃ, τότε λοιπὸν τὴν ἀποβολὴν ὑποπτήξη, πικρὰν οὖσαν, εἶτα καὶ τὴν ἄνωθεν ψῆφον, φοβερωτέραν ταύτης τυγχάνουσαν, καὶ πάντως διορ θωθῇ. Πάλιν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ba6a!! πόσην Vers. 15. Si tuum. Si tibi obedierit corrigenti resipueritque, ac seipsum condemnaverit, magouin fecisti lucrum, ipsum videlicet fratrem tuum, membrum tuura. Hunc enim perdideras propter offendiculum, divulsum¸ a fraterna conjunctione tua, quod grande damnum est his qui vere fratres sunt. Vers. 16. Si verbum. Quia solus non valuisti curare, assume tecum adhuc non multos, ne ille publicari se reputans, durior efficiatur; sed unum aut duos auxiliatores, ut si perduraverit non mollecens, sint etiam testes tuæ mansuetudinis et duritiei illius, utque juxta veteris legis sententiam in ore sive per os duorum testium vel trium, stet, hoc est, confirmetur omne verbum, puta te fecisse quod in te est, nihilque prætermisisse primum enim solus abiisti ad eum, deinde aliis quoque assum - ptis. Vers. 17. Quod si Ecclesia. Ecclesiam nunc vocal praesides Adelium Ecclesia. Renuntia illis quæ circa hunc aguntur. Fortassis illi immutabunt eum veritum dignitatem ipsorum. Vers. 17. Porro si -- publicanus. Sit tibi deinceps incommunicabilis, cura quo nullam ineas vila societatem, tanquam immedicabili. Ethnicis autem infidelibus conjunxit publicanos, propter pecuniæ amorem et avaritiam, incompassibilitatem et injustitiam. Audiamus ergo qui hujusmodi affectionibus sumus obnoxii. Vide autem quantum adhiberi jusserit ut corrigantur hi qui fuerint offendiculo: cum neque illos curare sustineamus, quibus præstitimus offendiculum. Quid ergo? hæc sola erit ultio illorum qui sunt incurabiles? Nequaquam, sed audi etiam quæ sequuntur. Vers.18. Amen-cœlo. Ubi tandem Ecclesiæ dicere jussisset, præsidibus videlicet Ecclesiæ, nunc ad eos sermonem intendit, dicens: Quacunque ligaveritis in terra, etc. Hoc autem et ad Petrum dixit tricesimo tertio capite, ibi ergo quære enarrationem. Est autem nunc orationis sensus iste: Quidquid vos in terra censueritis, aut sententia decreveritis, hoc Deus in cœlo ratum habebit: sive eos qui sunt incurabiles ab Ecclesia amputaveritis, sive postinodum resipiscentes receperitis. Hæc autem comminatus est, non ut hæc filant, sed ut quisque territus et Ecclesiæ amputationem et Dei sententiam mutet ac liberetur, el eam evadat. Nan et propter hoc, primum, secundum, ac tertium tribunal constituit, et tandem judicavit eum abjiciendum: ut si primum non audiret, obediret secundo; si autem et boc despiceret, timeret vel tertium; quod si etiam hoc contemneret, jam tunc abjectionem formidaret. amaram supernainque sententiam, quæ hac abjectione magis formidaıda est: et ita omnino corrigeretur. Vers. 19. Rursum qui in culis est Papae! quan-

CAP. XVIII. γίνεσθαι τοῦτον, μήποτε δημοσιευθείς Ιταμώτερος recipi possit correptio, exhortatur ut fat inter duo ένηται καὶ δυσδιόρθωτος. tantum,ne forte publicatus improbior Gat acincorrigibilis. 'Ear σου. Εάν σοι πεισθῇ διορθουμένῳ, καὶ μετανοήσῃ, καὶ καταγνῷ ἑαυτοῦ, ἐκέρδησας μέγα κέρδος, αὐτὸν τὸν ἀδελφόν σου, τὸ μέλος τὸ σόν. Πρῶτον γὰρ ἐζημιοῦ τοῦτον, διὰ τοῦ σκανδάλου ῥη γνύμενον ἀπὸ τῆς ἀδελφικῆς σου συναφείας, ὅπερ μεγάλη ζημία τοῖς ἀληθῶς ἀδελφοῖς. Εάν ῥῆμα. Ἐπειδὴ μόνος ἡτόνητας ἰατρεῦσαι, παράλαβε μετά σοῦ ἔτι μὴ πολλούς, ἵνα μὴ πάλιν ἐκεῖνος, δόξας ἐκπομπεύεσθαι, σκληρότερος ἀποβ, ἀλλ᾽ ἕνα ἢ δύο βοηθούς, ἵνα, εἰ ἐπιμείνῃ μὴ μαλασ σόμενος, ὦσι καὶ μάρτυρε; τῆ; τε σῆς χρηστότητος καὶ τῆς ἐκείνου σκληρότητος, καὶ ἵνα κατὰ τὴν τῆς παλαιᾶς νομοθεσίας ἀπόφασιν ἐπὶ στόματος, ήγουν διὰ στόματος, δύο μαρτύρων ἢ τριῶν σταθῇ, τουτέστι βεβαιωθῇ πᾶν ῥῆμα, ὅ ἐστιν, ὅτι σὺ τὸ σὸν ἐποίησας, καὶ οὐδὲν ἐνέλιπες, πρῶτα μὲν μόνος ἀπελθών, ἔπειτα δὲ καὶ ἄλλους συμπαραλαβών. Ἐὰν — Εκκλησίᾳ. Εκκλησίαν λέγει νῦν τοὺς προεστῶτας τῆς Ἐκκλησία; τῶν πιστῶν. Ανάγγει λον αὐτοῖς τὰ περὶ αὐτοῦ· ἴσως αὐτοὶ τοῦτον μεταπείσουσιν, αἰδούμενον τὴν ὑπεροχήν αὐτῶν. Ἐὰν — τελώνης. Εστω σοι λοιπὸν ἀκοινώνητος, ὡς ἀνίατος. Τοῖς ἐθνικοῖς δὲ, τοῖς ἀπίστοις, τοὺς τελώνας συνέζευξε διὰ τὸ φιλοχρήματον καὶ πλεο νεκτικὸν, καὶ ἀσυμπαθές, καὶ ἄδικον. ᾿Ακούσωμεν οἱ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ενεχόμενοι. Ορα δε, πόσην σπουδὴν ἐπιδείξασθαι προσέταξεν ὑπὲρ τοῦ διορθοῦσθαι τοὺς σκανδαλίσαντας ἡμᾶς ἡμεῖς δὲ λοιπὸν οὐδὲ τοὺς ὑφ᾽ ἡμῶν σκανδαλισθέντας θεραπεύειν καταδεχόμεθα. Τί οὖν; τοῦτο μόνον ἔσται κόλασις τῷ ἀνιάτων; Οὐχὶ, ἀλλ᾽ ἄκους καὶ τῶν Εξης. Αμὴν — οὐρανῷ. Κελεύσας τελευταῖον εἰπεῖν τῇ Ἐκκλησίᾳ, δηλαδὴ τοῖς προεστῶσι τῆς Ἐκκλησίας, λοιπὸν πρὸς αὐτοὺς ἀποτείνεται λέγων· 'Οσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τὰ ἑξῆς. Τοῦτο δὲ καὶ πρὸς τὸν Πέτρον εἶπεν, ἐν τῷ τριακοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Ἔστι δὲ νῦν ἡ διάνοια τοῦ ῥητοῦ τοιαύτη, ὅτι “Ο ἂν ὑμεῖς ἐπὶ τῆς γῆς ἀποφήνησθε, τοῦτο καὶ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ κυρώσει, κἄν τε ανιάτως ἔχοντας, εκκόψητε τούτους τῆς Ἐκκλησίας, κἄν τε μετανοοῦν τας ὕστερον παραδέξησθε. Ταῦτα δὲ ἠπείλησεν, ἵνα μὴ ταῦτα γένωνται, ἀλλ' ἵνα, φοβούμενός τις καὶ τὴν Εκπτωσιν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ τὴν ψῆφον τοῦ Θεοῦ, διαλλάττηται. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ πρῶτον, καὶ δεύ τερον, καὶ τρίτον ἐπέστησε κριτήριον, καὶ τότε πε ποίηκεν αὐτὸν ἀπόβλητον, ἵνα, ἐὰν τοῦ πρώτου παρακούσῃ, τῷ δευτέρῳ πεισθῇ· ἐὰν δὲ καὶ τούτου καταφρονήσῃ, τότε λοιπὸν τὴν ἀποβολὴν ὑποπτήξη, πικρὰν οὖσαν, εἶτα καὶ τὴν ἄνωθεν ψῆφον, φοβερωτέραν ταύτης τυγχάνουσαν, καὶ πάντως διορ θωθῇ. Πάλιν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ba6a!! πόσην Vers. 15. Si tuum. Si tibi obedierit corrigenti resipueritque, ac seipsum condemnaverit, magouin fecisti lucrum, ipsum videlicet fratrem tuum, membrum tuura. Hunc enim perdideras propter offendiculum, divulsum¸ a fraterna conjunctione tua, quod grande damnum est his qui vere fratres sunt. Vers. 16. Si verbum. Quia solus non valuisti curare, assume tecum adhuc non multos, ne ille publicari se reputans, durior efficiatur; sed unum aut duos auxiliatores, ut si perduraverit non mollecens, sint etiam testes tuæ mansuetudinis et duritiei illius, utque juxta veteris legis sententiam in ore sive per os duorum testium vel trium, stet, hoc est, confirmetur omne verbum, puta te fecisse quod in te est, nihilque prætermisisse primum enim solus abiisti ad eum, deinde aliis quoque assum - ptis. Vers. 17. Quod si Ecclesia. Ecclesiam nunc vocal praesides Adelium Ecclesia. Renuntia illis quæ circa hunc aguntur. Fortassis illi immutabunt eum veritum dignitatem ipsorum. Vers. 17. Porro si -- publicanus. Sit tibi deinceps incommunicabilis, cura quo nullam ineas vila societatem, tanquam immedicabili. Ethnicis autem infidelibus conjunxit publicanos, propter pecuniæ amorem et avaritiam, incompassibilitatem et injustitiam. Audiamus ergo qui hujusmodi affectionibus sumus obnoxii. Vide autem quantum adhiberi jusserit ut corrigantur hi qui fuerint offendiculo: cum neque illos curare sustineamus, quibus præstitimus offendiculum. Quid ergo? hæc sola erit ultio illorum qui sunt incurabiles? Nequaquam, sed audi etiam quæ sequuntur. Vers.18. Amen-cœlo. Ubi tandem Ecclesiæ dicere jussisset, præsidibus videlicet Ecclesiæ, nunc ad eos sermonem intendit, dicens: Quacunque ligaveritis in terra, etc. Hoc autem et ad Petrum dixit tricesimo tertio capite, ibi ergo quære enarrationem. Est autem nunc orationis sensus iste: Quidquid vos in terra censueritis, aut sententia decreveritis, hoc Deus in cœlo ratum habebit: sive eos qui sunt incurabiles ab Ecclesia amputaveritis, sive postinodum resipiscentes receperitis. Hæc autem comminatus est, non ut hæc filant, sed ut quisque territus et Ecclesiæ amputationem et Dei sententiam mutet ac liberetur, el eam evadat. Nan et propter hoc, primum, secundum, ac tertium tribunal constituit, et tandem judicavit eum abjiciendum: ut si primum non audiret, obediret secundo; si autem et boc despiceret, timeret vel tertium; quod si etiam hoc contemneret, jam tunc abjectionem formidaret. amaram supernainque sententiam, quæ hac abjectione magis formidaıda est: et ita omnino corrigeretur. Vers. 19. Rursum qui in culis est Papae! quan-

CAP. XVIII. γίνεσθαι τοῦτον, μήποτε δημοσιευθείς Ιταμώτερος recipi possit correptio, exhortatur ut fat inter duo ένηται καὶ δυσδιόρθωτος. tantum,ne forte publicatus improbior Gat acincorrigibilis. 'Ear σου. Εάν σοι πεισθῇ διορθουμένῳ, καὶ μετανοήσῃ, καὶ καταγνῷ ἑαυτοῦ, ἐκέρδησας μέγα κέρδος, αὐτὸν τὸν ἀδελφόν σου, τὸ μέλος τὸ σόν. Πρῶτον γὰρ ἐζημιοῦ τοῦτον, διὰ τοῦ σκανδάλου ῥη γνύμενον ἀπὸ τῆς ἀδελφικῆς σου συναφείας, ὅπερ μεγάλη ζημία τοῖς ἀληθῶς ἀδελφοῖς. Εάν ῥῆμα. Ἐπειδὴ μόνος ἡτόνητας ἰατρεῦσαι, παράλαβε μετά σοῦ ἔτι μὴ πολλούς, ἵνα μὴ πάλιν ἐκεῖνος, δόξας ἐκπομπεύεσθαι, σκληρότερος ἀποβ, ἀλλ᾽ ἕνα ἢ δύο βοηθούς, ἵνα, εἰ ἐπιμείνῃ μὴ μαλασ σόμενος, ὦσι καὶ μάρτυρε; τῆ; τε σῆς χρηστότητος καὶ τῆς ἐκείνου σκληρότητος, καὶ ἵνα κατὰ τὴν τῆς παλαιᾶς νομοθεσίας ἀπόφασιν ἐπὶ στόματος, ήγουν διὰ στόματος, δύο μαρτύρων ἢ τριῶν σταθῇ, τουτέστι βεβαιωθῇ πᾶν ῥῆμα, ὅ ἐστιν, ὅτι σὺ τὸ σὸν ἐποίησας, καὶ οὐδὲν ἐνέλιπες, πρῶτα μὲν μόνος ἀπελθών, ἔπειτα δὲ καὶ ἄλλους συμπαραλαβών. Ἐὰν — Εκκλησίᾳ. Εκκλησίαν λέγει νῦν τοὺς προεστῶτας τῆς Ἐκκλησία; τῶν πιστῶν. Ανάγγει λον αὐτοῖς τὰ περὶ αὐτοῦ· ἴσως αὐτοὶ τοῦτον μεταπείσουσιν, αἰδούμενον τὴν ὑπεροχήν αὐτῶν. Ἐὰν — τελώνης. Εστω σοι λοιπὸν ἀκοινώνητος, ὡς ἀνίατος. Τοῖς ἐθνικοῖς δὲ, τοῖς ἀπίστοις, τοὺς τελώνας συνέζευξε διὰ τὸ φιλοχρήματον καὶ πλεο νεκτικὸν, καὶ ἀσυμπαθές, καὶ ἄδικον. ᾿Ακούσωμεν οἱ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ενεχόμενοι. Ορα δε, πόσην σπουδὴν ἐπιδείξασθαι προσέταξεν ὑπὲρ τοῦ διορθοῦσθαι τοὺς σκανδαλίσαντας ἡμᾶς ἡμεῖς δὲ λοιπὸν οὐδὲ τοὺς ὑφ᾽ ἡμῶν σκανδαλισθέντας θεραπεύειν καταδεχόμεθα. Τί οὖν; τοῦτο μόνον ἔσται κόλασις τῷ ἀνιάτων; Οὐχὶ, ἀλλ᾽ ἄκους καὶ τῶν Εξης. Αμὴν — οὐρανῷ. Κελεύσας τελευταῖον εἰπεῖν τῇ Ἐκκλησίᾳ, δηλαδὴ τοῖς προεστῶσι τῆς Ἐκκλησίας, λοιπὸν πρὸς αὐτοὺς ἀποτείνεται λέγων· 'Οσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τὰ ἑξῆς. Τοῦτο δὲ καὶ πρὸς τὸν Πέτρον εἶπεν, ἐν τῷ τριακοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Ἔστι δὲ νῦν ἡ διάνοια τοῦ ῥητοῦ τοιαύτη, ὅτι “Ο ἂν ὑμεῖς ἐπὶ τῆς γῆς ἀποφήνησθε, τοῦτο καὶ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ κυρώσει, κἄν τε ανιάτως ἔχοντας, εκκόψητε τούτους τῆς Ἐκκλησίας, κἄν τε μετανοοῦν τας ὕστερον παραδέξησθε. Ταῦτα δὲ ἠπείλησεν, ἵνα μὴ ταῦτα γένωνται, ἀλλ' ἵνα, φοβούμενός τις καὶ τὴν Εκπτωσιν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ τὴν ψῆφον τοῦ Θεοῦ, διαλλάττηται. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ πρῶτον, καὶ δεύ τερον, καὶ τρίτον ἐπέστησε κριτήριον, καὶ τότε πε ποίηκεν αὐτὸν ἀπόβλητον, ἵνα, ἐὰν τοῦ πρώτου παρακούσῃ, τῷ δευτέρῳ πεισθῇ· ἐὰν δὲ καὶ τούτου καταφρονήσῃ, τότε λοιπὸν τὴν ἀποβολὴν ὑποπτήξη, πικρὰν οὖσαν, εἶτα καὶ τὴν ἄνωθεν ψῆφον, φοβερωτέραν ταύτης τυγχάνουσαν, καὶ πάντως διορ θωθῇ. Πάλιν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ba6a!! πόσην Vers. 15. Si tuum. Si tibi obedierit corrigenti resipueritque, ac seipsum condemnaverit, magouin fecisti lucrum, ipsum videlicet fratrem tuum, membrum tuura. Hunc enim perdideras propter offendiculum, divulsum¸ a fraterna conjunctione tua, quod grande damnum est his qui vere fratres sunt. Vers. 16. Si verbum. Quia solus non valuisti curare, assume tecum adhuc non multos, ne ille publicari se reputans, durior efficiatur; sed unum aut duos auxiliatores, ut si perduraverit non mollecens, sint etiam testes tuæ mansuetudinis et duritiei illius, utque juxta veteris legis sententiam in ore sive per os duorum testium vel trium, stet, hoc est, confirmetur omne verbum, puta te fecisse quod in te est, nihilque prætermisisse primum enim solus abiisti ad eum, deinde aliis quoque assum - ptis. Vers. 17. Quod si Ecclesia. Ecclesiam nunc vocal praesides Adelium Ecclesia. Renuntia illis quæ circa hunc aguntur. Fortassis illi immutabunt eum veritum dignitatem ipsorum. Vers. 17. Porro si -- publicanus. Sit tibi deinceps incommunicabilis, cura quo nullam ineas vila societatem, tanquam immedicabili. Ethnicis autem infidelibus conjunxit publicanos, propter pecuniæ amorem et avaritiam, incompassibilitatem et injustitiam. Audiamus ergo qui hujusmodi affectionibus sumus obnoxii. Vide autem quantum adhiberi jusserit ut corrigantur hi qui fuerint offendiculo: cum neque illos curare sustineamus, quibus præstitimus offendiculum. Quid ergo? hæc sola erit ultio illorum qui sunt incurabiles? Nequaquam, sed audi etiam quæ sequuntur. Vers.18. Amen-cœlo. Ubi tandem Ecclesiæ dicere jussisset, præsidibus videlicet Ecclesiæ, nunc ad eos sermonem intendit, dicens: Quacunque ligaveritis in terra, etc. Hoc autem et ad Petrum dixit tricesimo tertio capite, ibi ergo quære enarrationem. Est autem nunc orationis sensus iste: Quidquid vos in terra censueritis, aut sententia decreveritis, hoc Deus in cœlo ratum habebit: sive eos qui sunt incurabiles ab Ecclesia amputaveritis, sive postinodum resipiscentes receperitis. Hæc autem comminatus est, non ut hæc filant, sed ut quisque territus et Ecclesiæ amputationem et Dei sententiam mutet ac liberetur, el eam evadat. Nan et propter hoc, primum, secundum, ac tertium tribunal constituit, et tandem judicavit eum abjiciendum: ut si primum non audiret, obediret secundo; si autem et boc despiceret, timeret vel tertium; quod si etiam hoc contemneret, jam tunc abjectionem formidaret. amaram supernainque sententiam, quæ hac abjectione magis formidaıda est: et ita omnino corrigeretur. Vers. 19. Rursum qui in culis est Papae! quan-

CAP. XVIII. γίνεσθαι τοῦτον, μήποτε δημοσιευθείς Ιταμώτερος recipi possit correptio, exhortatur ut fat inter duo ένηται καὶ δυσδιόρθωτος. tantum,ne forte publicatus improbior Gat acincorrigibilis. 'Ear σου. Εάν σοι πεισθῇ διορθουμένῳ, καὶ μετανοήσῃ, καὶ καταγνῷ ἑαυτοῦ, ἐκέρδησας μέγα κέρδος, αὐτὸν τὸν ἀδελφόν σου, τὸ μέλος τὸ σόν. Πρῶτον γὰρ ἐζημιοῦ τοῦτον, διὰ τοῦ σκανδάλου ῥη γνύμενον ἀπὸ τῆς ἀδελφικῆς σου συναφείας, ὅπερ μεγάλη ζημία τοῖς ἀληθῶς ἀδελφοῖς. Εάν ῥῆμα. Ἐπειδὴ μόνος ἡτόνητας ἰατρεῦσαι, παράλαβε μετά σοῦ ἔτι μὴ πολλούς, ἵνα μὴ πάλιν ἐκεῖνος, δόξας ἐκπομπεύεσθαι, σκληρότερος ἀποβ, ἀλλ᾽ ἕνα ἢ δύο βοηθούς, ἵνα, εἰ ἐπιμείνῃ μὴ μαλασ σόμενος, ὦσι καὶ μάρτυρε; τῆ; τε σῆς χρηστότητος καὶ τῆς ἐκείνου σκληρότητος, καὶ ἵνα κατὰ τὴν τῆς παλαιᾶς νομοθεσίας ἀπόφασιν ἐπὶ στόματος, ήγουν διὰ στόματος, δύο μαρτύρων ἢ τριῶν σταθῇ, τουτέστι βεβαιωθῇ πᾶν ῥῆμα, ὅ ἐστιν, ὅτι σὺ τὸ σὸν ἐποίησας, καὶ οὐδὲν ἐνέλιπες, πρῶτα μὲν μόνος ἀπελθών, ἔπειτα δὲ καὶ ἄλλους συμπαραλαβών. Ἐὰν — Εκκλησίᾳ. Εκκλησίαν λέγει νῦν τοὺς προεστῶτας τῆς Ἐκκλησία; τῶν πιστῶν. Ανάγγει λον αὐτοῖς τὰ περὶ αὐτοῦ· ἴσως αὐτοὶ τοῦτον μεταπείσουσιν, αἰδούμενον τὴν ὑπεροχήν αὐτῶν. Ἐὰν — τελώνης. Εστω σοι λοιπὸν ἀκοινώνητος, ὡς ἀνίατος. Τοῖς ἐθνικοῖς δὲ, τοῖς ἀπίστοις, τοὺς τελώνας συνέζευξε διὰ τὸ φιλοχρήματον καὶ πλεο νεκτικὸν, καὶ ἀσυμπαθές, καὶ ἄδικον. ᾿Ακούσωμεν οἱ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ενεχόμενοι. Ορα δε, πόσην σπουδὴν ἐπιδείξασθαι προσέταξεν ὑπὲρ τοῦ διορθοῦσθαι τοὺς σκανδαλίσαντας ἡμᾶς ἡμεῖς δὲ λοιπὸν οὐδὲ τοὺς ὑφ᾽ ἡμῶν σκανδαλισθέντας θεραπεύειν καταδεχόμεθα. Τί οὖν; τοῦτο μόνον ἔσται κόλασις τῷ ἀνιάτων; Οὐχὶ, ἀλλ᾽ ἄκους καὶ τῶν Εξης. Αμὴν — οὐρανῷ. Κελεύσας τελευταῖον εἰπεῖν τῇ Ἐκκλησίᾳ, δηλαδὴ τοῖς προεστῶσι τῆς Ἐκκλησίας, λοιπὸν πρὸς αὐτοὺς ἀποτείνεται λέγων· 'Οσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τὰ ἑξῆς. Τοῦτο δὲ καὶ πρὸς τὸν Πέτρον εἶπεν, ἐν τῷ τριακοστῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Ἔστι δὲ νῦν ἡ διάνοια τοῦ ῥητοῦ τοιαύτη, ὅτι “Ο ἂν ὑμεῖς ἐπὶ τῆς γῆς ἀποφήνησθε, τοῦτο καὶ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ κυρώσει, κἄν τε ανιάτως ἔχοντας, εκκόψητε τούτους τῆς Ἐκκλησίας, κἄν τε μετανοοῦν τας ὕστερον παραδέξησθε. Ταῦτα δὲ ἠπείλησεν, ἵνα μὴ ταῦτα γένωνται, ἀλλ' ἵνα, φοβούμενός τις καὶ τὴν Εκπτωσιν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ τὴν ψῆφον τοῦ Θεοῦ, διαλλάττηται. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ πρῶτον, καὶ δεύ τερον, καὶ τρίτον ἐπέστησε κριτήριον, καὶ τότε πε ποίηκεν αὐτὸν ἀπόβλητον, ἵνα, ἐὰν τοῦ πρώτου παρακούσῃ, τῷ δευτέρῳ πεισθῇ· ἐὰν δὲ καὶ τούτου καταφρονήσῃ, τότε λοιπὸν τὴν ἀποβολὴν ὑποπτήξη, πικρὰν οὖσαν, εἶτα καὶ τὴν ἄνωθεν ψῆφον, φοβερωτέραν ταύτης τυγχάνουσαν, καὶ πάντως διορ θωθῇ. Πάλιν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ba6a!! πόσην Vers. 15. Si tuum. Si tibi obedierit corrigenti resipueritque, ac seipsum condemnaverit, magouin fecisti lucrum, ipsum videlicet fratrem tuum, membrum tuura. Hunc enim perdideras propter offendiculum, divulsum¸ a fraterna conjunctione tua, quod grande damnum est his qui vere fratres sunt. Vers. 16. Si verbum. Quia solus non valuisti curare, assume tecum adhuc non multos, ne ille publicari se reputans, durior efficiatur; sed unum aut duos auxiliatores, ut si perduraverit non mollecens, sint etiam testes tuæ mansuetudinis et duritiei illius, utque juxta veteris legis sententiam in ore sive per os duorum testium vel trium, stet, hoc est, confirmetur omne verbum, puta te fecisse quod in te est, nihilque prætermisisse primum enim solus abiisti ad eum, deinde aliis quoque assum - ptis. Vers. 17. Quod si Ecclesia. Ecclesiam nunc vocal praesides Adelium Ecclesia. Renuntia illis quæ circa hunc aguntur. Fortassis illi immutabunt eum veritum dignitatem ipsorum. Vers. 17. Porro si -- publicanus. Sit tibi deinceps incommunicabilis, cura quo nullam ineas vila societatem, tanquam immedicabili. Ethnicis autem infidelibus conjunxit publicanos, propter pecuniæ amorem et avaritiam, incompassibilitatem et injustitiam. Audiamus ergo qui hujusmodi affectionibus sumus obnoxii. Vide autem quantum adhiberi jusserit ut corrigantur hi qui fuerint offendiculo: cum neque illos curare sustineamus, quibus præstitimus offendiculum. Quid ergo? hæc sola erit ultio illorum qui sunt incurabiles? Nequaquam, sed audi etiam quæ sequuntur. Vers.18. Amen-cœlo. Ubi tandem Ecclesiæ dicere jussisset, præsidibus videlicet Ecclesiæ, nunc ad eos sermonem intendit, dicens: Quacunque ligaveritis in terra, etc. Hoc autem et ad Petrum dixit tricesimo tertio capite, ibi ergo quære enarrationem. Est autem nunc orationis sensus iste: Quidquid vos in terra censueritis, aut sententia decreveritis, hoc Deus in cœlo ratum habebit: sive eos qui sunt incurabiles ab Ecclesia amputaveritis, sive postinodum resipiscentes receperitis. Hæc autem comminatus est, non ut hæc filant, sed ut quisque territus et Ecclesiæ amputationem et Dei sententiam mutet ac liberetur, el eam evadat. Nan et propter hoc, primum, secundum, ac tertium tribunal constituit, et tandem judicavit eum abjiciendum: ut si primum non audiret, obediret secundo; si autem et boc despiceret, timeret vel tertium; quod si etiam hoc contemneret, jam tunc abjectionem formidaret. amaram supernainque sententiam, quæ hac abjectione magis formidaıda est: et ita omnino corrigeretur. Vers. 19. Rursum qui in culis est Papae! quan-

tum ponit de dilectione stadium, variis Evangelii lo- φροντίδα ποιεῖται τῆς ἀγάπης, πολλαχοῦ τοῦ Εὐαγ cis de hac iterans sermonem. Nunc siquidem postquam magua minitatus est his qui ponunt offendiculum, et his qui non corriguntur eorum studio qui offendiculum passi sunt: rursum magna promittit his qui diligunt, ut tum minis, tum promissis ad amorem congreget Christianos. Dicit ergo: Si duo ex vobis, videlicet in aniore viventes, concorditer petierint a Deo de qualicunque rc, exaudientur; quod si duo, multo magis plures. Quomodo ergo frequenter aliqui duo in dilectione exsistentes, et Deum concorditer de aliquo postulantes, non exaudiuntur? Quia non sunt similes apostolis. Neque enim simpliciter dixit, Si duo cunsenserint; sed, si duo ex vobis, hoc est similes vobis, virtutem volentes. Vel igitur non ea præstant quæ possunt, vel inutil'a petunt, vel adversus eum qui molestia affectus est (ii) deprecantur, vel pro indiguo postulant, vel omnino aliqua alia ratio adest quæ causet repulsam: qua sublata, qui vitam degunt secundum virtutem et in amore vivunt, ac concorditer petunt, statim consequuntur; mentiri enim non potest qui promisit. Atqui etiam unus virtuti delitus si sic (;) petat exaudietur. Sed non tantum quantum duo conformes. Quia vero dixit: Fiet illis a Patre meo, docet consequenter, quod non solus Pater dat, sed etiam ipse; ideo consequenter dicit: Vers. 20. Ubi eorum. In nomine meo, hoe est propter me, proptermea precepta, et non propter aliam causam. Ubi ergo ita congregati fuerint, ibi sum in medio eorum, colligans et custodiens co³, ac complens corum petitiones. Non autem dixit, Ero, sed, Sum protinus. Deus vero inter hos quidem esse dicitur, inter illos vero non esse, non tanquam loco circunscriptus; neque enim loco circumscribi potest; sed quod virtus cjus inter dignos libenter cominoretur. Vers. 21. Tunc ei? Cum de dilectione ac injuriarum oblivione docuisset Dominus, interrogat rursus discendi cupidissimus Petrus, ignorans quod semper oporteat ignoscere peccantibus. Vers. 9!. Num usque septies? De hoc tanquam per additamentum interrogat, arbitratus videri hoc magnanimi ac patientissimi animi. Quid igitur Christus? Vers. 22. lit – seplies. Septuagies septies, inquit Chrysostomus, non significat hic numerum, γελίου τὸν περὶ ταύτης λόγον ανακυκλῶν. Καὶ νῦν γὰρ ἀπειλήσας μεγάλα τοῖς σκανδαλίζουσι, καὶ τοῖς μὴ διορθουμένοις ὑπὸ τῆς τῶν σκανδαλιζομένων σπουδῆς, ἐπαγγέλλεται μεγάλα πάλιν τοῖς ἀγαπῶσι τοῦτο μὲν διὰ τῆς ἀπειλῆς, τοῦτο δὲ διὰ τῆς ἐπαγγελίας, εἰς ἀγάπην συνάγων τους Χριστια νούς. Λέγει τοίνυν, ὅτι Ἐὰν δύο ὑμῶν, ἐν ἀγάπῃ δηλονότι διάγοντες, συμφώνως αἰτήσωσι τὸν Θεὸν περὶ οἱουδήτινος πράγματος, εισακουσθήσονται· εἰ δὲ οἱ δύο, πολλῷ μᾶλλον οι πλείους. Καὶ πῶς πολλά τις δύο τινές, ἐν ἀγάπῃ ὄντες, καὶ συμφώνως τὸν Θεὸν αἰτοῦντες περί τινος, οὐκ εἰσακούονται; Διότι οὐκ εἰσὶ κατὰ τοὺς ἀποστόλους. Οὐ γὰρ ἁπλῶς εἶπεν, Ἐὰν δύο συμφωνήσωσιν, ἀλλ', ἐὰν δύο ὑμῶν, τουτέστι, καθ' ὑμᾶς ἐνάρετοι. Η τοίνυν τὰ παρ' αὐτῶν οὐκ εἰσφέρουσιν, ή ἀσύμφορον αἰτοῦσιν, ἢ κατὰ τοῦ λελυπηκότος παρακαλοῦσιν, ἢ ὑπὲρ ἀναξίου δέονται, ἢ πάντως ἑτέρα τις αιτία πρόσεστι, ποιοῦσα τὴν ἀποτυχίαν· ὡς οἱ γε βίον ἔχοντες ἐνάρετον, καὶ ἐν ἀγάπῃ ζώντες, καὶ συμφώνως αἰτοῦντες, αὐτίκα ἐπιτυγχάνουσιν, Αψευδής γὰρ ὁ ἐπαγγειλάμενος. Καὶ μὴν καὶ εἴ; ενάρετος αὐτῶν εἰσακούεται, ἀλλ' οὐ τοσοῦτον, ὅσον δύο συμφωνούντες. Ἐπεὶ δὲ εἶπεν, ὅτι Γενήσεται αὐτοῖς παρὰ τοῦ Πατρός μου, διδάσκει λοιπόν, ὅτι οὐ μόνος ὁ Πατήρ δίδωσιν, ἀλλὰ καὶ αὐτός. Διὸ καὶ λέγει· αὐτῶν. - Οὗ, ἀντὶ τοῦ, ὅπου. Εἰς τὸ ἐμὸν δὲ ὄνομα, ἀντὶ τοῦ, δι᾿ ἐμὲ, διὰ τὰ; ἐμᾶς ἐντολὰς, καὶ μὴ δι' ἑτέραν αἰτίαν. Ὅπου το νυν οὕτω συναχθῶσιν, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν, συνδεσμῶν καὶ φυλάττων αὐτοὺς, καὶ πληρῶν τὰς τούτων αἰτήσεις. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Εσομαι, ἀλλ' ὅτι Εἰμὶ αὐτίκα. Λέγεται δὲ ὁ Θεὸς εἶναι μὲν ἐν τούτοις, μὴ εἶναι δ' ἐν ἐκείνοις, οὐχ ὡς περίγραπτος· ἀπερίγραπτος γάρ ἀλλ' ὡς τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τοῖς ἀξίοις έμε φιλοχωρούσης. Τότε αὐτῷ; Τοῦ Κυρίου περὶ ἀγάπης καὶ αμνησικακίας διδάξαντος, έρωτα πάλιν ὁ φιλομαθέ στατος Πέτρος, ἀγνοῶν, ὅτι πάντοτε χρή συγχωρεῖν Ο τοῖς ἁμαρτάνουσιν. Εως ἑπτάκις; Περὶ τούτου κατά προσθήκην ἐρωτᾷ, νομίζων φανῆναι μεγαλοψυχότατος. Τί οὖν ὁ Χριστός; Λέγει ἑπτά. Τὸ ἑβδομηκοντάκις ἑπτά φησιν • Χρυσόστομος ἐνταῦθα μὴ σημαίνειν ἀριθμόν, Variæ lectiones et notæ. Pro quia, quod habebat Hentenius, correxi, igitur. Ab οὗ ad ὅπου cum proximo δέ omittit llen- (ii) Afectus est. Alecit. (jj) Si sic. Forte legit, ἐνάρετος οὕτως αἰτῶν. tenius Δέ, pro γάρ, Β. Tom. VII, p. 611 A.

tum ponit de dilectione stadium, variis Evangelii lo- φροντίδα ποιεῖται τῆς ἀγάπης, πολλαχοῦ τοῦ Εὐαγ cis de hac iterans sermonem. Nunc siquidem postquam magua minitatus est his qui ponunt offendiculum, et his qui non corriguntur eorum studio qui offendiculum passi sunt: rursum magna promittit his qui diligunt, ut tum minis, tum promissis ad amorem congreget Christianos. Dicit ergo: Si duo ex vobis, videlicet in aniore viventes, concorditer petierint a Deo de qualicunque rc, exaudientur; quod si duo, multo magis plures. Quomodo ergo frequenter aliqui duo in dilectione exsistentes, et Deum concorditer de aliquo postulantes, non exaudiuntur? Quia non sunt similes apostolis. Neque enim simpliciter dixit, Si duo cunsenserint; sed, si duo ex vobis, hoc est similes vobis, virtutem volentes. Vel igitur non ea præstant quæ possunt, vel inutil'a petunt, vel adversus eum qui molestia affectus est (ii) deprecantur, vel pro indiguo postulant, vel omnino aliqua alia ratio adest quæ causet repulsam: qua sublata, qui vitam degunt secundum virtutem et in amore vivunt, ac concorditer petunt, statim consequuntur; mentiri enim non potest qui promisit. Atqui etiam unus virtuti delitus si sic (;) petat exaudietur. Sed non tantum quantum duo conformes. Quia vero dixit: Fiet illis a Patre meo, docet consequenter, quod non solus Pater dat, sed etiam ipse; ideo consequenter dicit: Vers. 20. Ubi eorum. In nomine meo, hoe est propter me, proptermea precepta, et non propter aliam causam. Ubi ergo ita congregati fuerint, ibi sum in medio eorum, colligans et custodiens co³, ac complens corum petitiones. Non autem dixit, Ero, sed, Sum protinus. Deus vero inter hos quidem esse dicitur, inter illos vero non esse, non tanquam loco circunscriptus; neque enim loco circumscribi potest; sed quod virtus cjus inter dignos libenter cominoretur. Vers. 21. Tunc ei? Cum de dilectione ac injuriarum oblivione docuisset Dominus, interrogat rursus discendi cupidissimus Petrus, ignorans quod semper oporteat ignoscere peccantibus. Vers. 9!. Num usque septies? De hoc tanquam per additamentum interrogat, arbitratus videri hoc magnanimi ac patientissimi animi. Quid igitur Christus? Vers. 22. lit – seplies. Septuagies septies, inquit Chrysostomus, non significat hic numerum, γελίου τὸν περὶ ταύτης λόγον ανακυκλῶν. Καὶ νῦν γὰρ ἀπειλήσας μεγάλα τοῖς σκανδαλίζουσι, καὶ τοῖς μὴ διορθουμένοις ὑπὸ τῆς τῶν σκανδαλιζομένων σπουδῆς, ἐπαγγέλλεται μεγάλα πάλιν τοῖς ἀγαπῶσι τοῦτο μὲν διὰ τῆς ἀπειλῆς, τοῦτο δὲ διὰ τῆς ἐπαγγελίας, εἰς ἀγάπην συνάγων τους Χριστια νούς. Λέγει τοίνυν, ὅτι Ἐὰν δύο ὑμῶν, ἐν ἀγάπῃ δηλονότι διάγοντες, συμφώνως αἰτήσωσι τὸν Θεὸν περὶ οἱουδήτινος πράγματος, εισακουσθήσονται· εἰ δὲ οἱ δύο, πολλῷ μᾶλλον οι πλείους. Καὶ πῶς πολλά τις δύο τινές, ἐν ἀγάπῃ ὄντες, καὶ συμφώνως τὸν Θεὸν αἰτοῦντες περί τινος, οὐκ εἰσακούονται; Διότι οὐκ εἰσὶ κατὰ τοὺς ἀποστόλους. Οὐ γὰρ ἁπλῶς εἶπεν, Ἐὰν δύο συμφωνήσωσιν, ἀλλ', ἐὰν δύο ὑμῶν, τουτέστι, καθ' ὑμᾶς ἐνάρετοι. Η τοίνυν τὰ παρ' αὐτῶν οὐκ εἰσφέρουσιν, ή ἀσύμφορον αἰτοῦσιν, ἢ κατὰ τοῦ λελυπηκότος παρακαλοῦσιν, ἢ ὑπὲρ ἀναξίου δέονται, ἢ πάντως ἑτέρα τις αιτία πρόσεστι, ποιοῦσα τὴν ἀποτυχίαν· ὡς οἱ γε βίον ἔχοντες ἐνάρετον, καὶ ἐν ἀγάπῃ ζώντες, καὶ συμφώνως αἰτοῦντες, αὐτίκα ἐπιτυγχάνουσιν, Αψευδής γὰρ ὁ ἐπαγγειλάμενος. Καὶ μὴν καὶ εἴ; ενάρετος αὐτῶν εἰσακούεται, ἀλλ' οὐ τοσοῦτον, ὅσον δύο συμφωνούντες. Ἐπεὶ δὲ εἶπεν, ὅτι Γενήσεται αὐτοῖς παρὰ τοῦ Πατρός μου, διδάσκει λοιπόν, ὅτι οὐ μόνος ὁ Πατήρ δίδωσιν, ἀλλὰ καὶ αὐτός. Διὸ καὶ λέγει· αὐτῶν. - Οὗ, ἀντὶ τοῦ, ὅπου. Εἰς τὸ ἐμὸν δὲ ὄνομα, ἀντὶ τοῦ, δι᾿ ἐμὲ, διὰ τὰ; ἐμᾶς ἐντολὰς, καὶ μὴ δι' ἑτέραν αἰτίαν. Ὅπου το νυν οὕτω συναχθῶσιν, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν, συνδεσμῶν καὶ φυλάττων αὐτοὺς, καὶ πληρῶν τὰς τούτων αἰτήσεις. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Εσομαι, ἀλλ' ὅτι Εἰμὶ αὐτίκα. Λέγεται δὲ ὁ Θεὸς εἶναι μὲν ἐν τούτοις, μὴ εἶναι δ' ἐν ἐκείνοις, οὐχ ὡς περίγραπτος· ἀπερίγραπτος γάρ ἀλλ' ὡς τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τοῖς ἀξίοις έμε φιλοχωρούσης. Τότε αὐτῷ; Τοῦ Κυρίου περὶ ἀγάπης καὶ αμνησικακίας διδάξαντος, έρωτα πάλιν ὁ φιλομαθέ στατος Πέτρος, ἀγνοῶν, ὅτι πάντοτε χρή συγχωρεῖν Ο τοῖς ἁμαρτάνουσιν. Εως ἑπτάκις; Περὶ τούτου κατά προσθήκην ἐρωτᾷ, νομίζων φανῆναι μεγαλοψυχότατος. Τί οὖν ὁ Χριστός; Λέγει ἑπτά. Τὸ ἑβδομηκοντάκις ἑπτά φησιν • Χρυσόστομος ἐνταῦθα μὴ σημαίνειν ἀριθμόν, Variæ lectiones et notæ. Pro quia, quod habebat Hentenius, correxi, igitur. Ab οὗ ad ὅπου cum proximo δέ omittit llen- (ii) Afectus est. Alecit. (jj) Si sic. Forte legit, ἐνάρετος οὕτως αἰτῶν. tenius Δέ, pro γάρ, Β. Tom. VII, p. 611 A.

tum ponit de dilectione stadium, variis Evangelii lo- φροντίδα ποιεῖται τῆς ἀγάπης, πολλαχοῦ τοῦ Εὐαγ cis de hac iterans sermonem. Nunc siquidem postquam magua minitatus est his qui ponunt offendiculum, et his qui non corriguntur eorum studio qui offendiculum passi sunt: rursum magna promittit his qui diligunt, ut tum minis, tum promissis ad amorem congreget Christianos. Dicit ergo: Si duo ex vobis, videlicet in aniore viventes, concorditer petierint a Deo de qualicunque rc, exaudientur; quod si duo, multo magis plures. Quomodo ergo frequenter aliqui duo in dilectione exsistentes, et Deum concorditer de aliquo postulantes, non exaudiuntur? Quia non sunt similes apostolis. Neque enim simpliciter dixit, Si duo cunsenserint; sed, si duo ex vobis, hoc est similes vobis, virtutem volentes. Vel igitur non ea præstant quæ possunt, vel inutil'a petunt, vel adversus eum qui molestia affectus est (ii) deprecantur, vel pro indiguo postulant, vel omnino aliqua alia ratio adest quæ causet repulsam: qua sublata, qui vitam degunt secundum virtutem et in amore vivunt, ac concorditer petunt, statim consequuntur; mentiri enim non potest qui promisit. Atqui etiam unus virtuti delitus si sic (;) petat exaudietur. Sed non tantum quantum duo conformes. Quia vero dixit: Fiet illis a Patre meo, docet consequenter, quod non solus Pater dat, sed etiam ipse; ideo consequenter dicit: Vers. 20. Ubi eorum. In nomine meo, hoe est propter me, proptermea precepta, et non propter aliam causam. Ubi ergo ita congregati fuerint, ibi sum in medio eorum, colligans et custodiens co³, ac complens corum petitiones. Non autem dixit, Ero, sed, Sum protinus. Deus vero inter hos quidem esse dicitur, inter illos vero non esse, non tanquam loco circunscriptus; neque enim loco circumscribi potest; sed quod virtus cjus inter dignos libenter cominoretur. Vers. 21. Tunc ei? Cum de dilectione ac injuriarum oblivione docuisset Dominus, interrogat rursus discendi cupidissimus Petrus, ignorans quod semper oporteat ignoscere peccantibus. Vers. 9!. Num usque septies? De hoc tanquam per additamentum interrogat, arbitratus videri hoc magnanimi ac patientissimi animi. Quid igitur Christus? Vers. 22. lit – seplies. Septuagies septies, inquit Chrysostomus, non significat hic numerum, γελίου τὸν περὶ ταύτης λόγον ανακυκλῶν. Καὶ νῦν γὰρ ἀπειλήσας μεγάλα τοῖς σκανδαλίζουσι, καὶ τοῖς μὴ διορθουμένοις ὑπὸ τῆς τῶν σκανδαλιζομένων σπουδῆς, ἐπαγγέλλεται μεγάλα πάλιν τοῖς ἀγαπῶσι τοῦτο μὲν διὰ τῆς ἀπειλῆς, τοῦτο δὲ διὰ τῆς ἐπαγγελίας, εἰς ἀγάπην συνάγων τους Χριστια νούς. Λέγει τοίνυν, ὅτι Ἐὰν δύο ὑμῶν, ἐν ἀγάπῃ δηλονότι διάγοντες, συμφώνως αἰτήσωσι τὸν Θεὸν περὶ οἱουδήτινος πράγματος, εισακουσθήσονται· εἰ δὲ οἱ δύο, πολλῷ μᾶλλον οι πλείους. Καὶ πῶς πολλά τις δύο τινές, ἐν ἀγάπῃ ὄντες, καὶ συμφώνως τὸν Θεὸν αἰτοῦντες περί τινος, οὐκ εἰσακούονται; Διότι οὐκ εἰσὶ κατὰ τοὺς ἀποστόλους. Οὐ γὰρ ἁπλῶς εἶπεν, Ἐὰν δύο συμφωνήσωσιν, ἀλλ', ἐὰν δύο ὑμῶν, τουτέστι, καθ' ὑμᾶς ἐνάρετοι. Η τοίνυν τὰ παρ' αὐτῶν οὐκ εἰσφέρουσιν, ή ἀσύμφορον αἰτοῦσιν, ἢ κατὰ τοῦ λελυπηκότος παρακαλοῦσιν, ἢ ὑπὲρ ἀναξίου δέονται, ἢ πάντως ἑτέρα τις αιτία πρόσεστι, ποιοῦσα τὴν ἀποτυχίαν· ὡς οἱ γε βίον ἔχοντες ἐνάρετον, καὶ ἐν ἀγάπῃ ζώντες, καὶ συμφώνως αἰτοῦντες, αὐτίκα ἐπιτυγχάνουσιν, Αψευδής γὰρ ὁ ἐπαγγειλάμενος. Καὶ μὴν καὶ εἴ; ενάρετος αὐτῶν εἰσακούεται, ἀλλ' οὐ τοσοῦτον, ὅσον δύο συμφωνούντες. Ἐπεὶ δὲ εἶπεν, ὅτι Γενήσεται αὐτοῖς παρὰ τοῦ Πατρός μου, διδάσκει λοιπόν, ὅτι οὐ μόνος ὁ Πατήρ δίδωσιν, ἀλλὰ καὶ αὐτός. Διὸ καὶ λέγει· αὐτῶν. - Οὗ, ἀντὶ τοῦ, ὅπου. Εἰς τὸ ἐμὸν δὲ ὄνομα, ἀντὶ τοῦ, δι᾿ ἐμὲ, διὰ τὰ; ἐμᾶς ἐντολὰς, καὶ μὴ δι' ἑτέραν αἰτίαν. Ὅπου το νυν οὕτω συναχθῶσιν, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν, συνδεσμῶν καὶ φυλάττων αὐτοὺς, καὶ πληρῶν τὰς τούτων αἰτήσεις. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Εσομαι, ἀλλ' ὅτι Εἰμὶ αὐτίκα. Λέγεται δὲ ὁ Θεὸς εἶναι μὲν ἐν τούτοις, μὴ εἶναι δ' ἐν ἐκείνοις, οὐχ ὡς περίγραπτος· ἀπερίγραπτος γάρ ἀλλ' ὡς τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τοῖς ἀξίοις έμε φιλοχωρούσης. Τότε αὐτῷ; Τοῦ Κυρίου περὶ ἀγάπης καὶ αμνησικακίας διδάξαντος, έρωτα πάλιν ὁ φιλομαθέ στατος Πέτρος, ἀγνοῶν, ὅτι πάντοτε χρή συγχωρεῖν Ο τοῖς ἁμαρτάνουσιν. Εως ἑπτάκις; Περὶ τούτου κατά προσθήκην ἐρωτᾷ, νομίζων φανῆναι μεγαλοψυχότατος. Τί οὖν ὁ Χριστός; Λέγει ἑπτά. Τὸ ἑβδομηκοντάκις ἑπτά φησιν • Χρυσόστομος ἐνταῦθα μὴ σημαίνειν ἀριθμόν, Variæ lectiones et notæ. Pro quia, quod habebat Hentenius, correxi, igitur. Ab οὗ ad ὅπου cum proximo δέ omittit llen- (ii) Afectus est. Alecit. (jj) Si sic. Forte legit, ἐνάρετος οὕτως αἰτῶν. tenius Δέ, pro γάρ, Β. Tom. VII, p. 611 A.

tum ponit de dilectione stadium, variis Evangelii lo- φροντίδα ποιεῖται τῆς ἀγάπης, πολλαχοῦ τοῦ Εὐαγ cis de hac iterans sermonem. Nunc siquidem postquam magua minitatus est his qui ponunt offendiculum, et his qui non corriguntur eorum studio qui offendiculum passi sunt: rursum magna promittit his qui diligunt, ut tum minis, tum promissis ad amorem congreget Christianos. Dicit ergo: Si duo ex vobis, videlicet in aniore viventes, concorditer petierint a Deo de qualicunque rc, exaudientur; quod si duo, multo magis plures. Quomodo ergo frequenter aliqui duo in dilectione exsistentes, et Deum concorditer de aliquo postulantes, non exaudiuntur? Quia non sunt similes apostolis. Neque enim simpliciter dixit, Si duo cunsenserint; sed, si duo ex vobis, hoc est similes vobis, virtutem volentes. Vel igitur non ea præstant quæ possunt, vel inutil'a petunt, vel adversus eum qui molestia affectus est (ii) deprecantur, vel pro indiguo postulant, vel omnino aliqua alia ratio adest quæ causet repulsam: qua sublata, qui vitam degunt secundum virtutem et in amore vivunt, ac concorditer petunt, statim consequuntur; mentiri enim non potest qui promisit. Atqui etiam unus virtuti delitus si sic (;) petat exaudietur. Sed non tantum quantum duo conformes. Quia vero dixit: Fiet illis a Patre meo, docet consequenter, quod non solus Pater dat, sed etiam ipse; ideo consequenter dicit: Vers. 20. Ubi eorum. In nomine meo, hoe est propter me, proptermea precepta, et non propter aliam causam. Ubi ergo ita congregati fuerint, ibi sum in medio eorum, colligans et custodiens co³, ac complens corum petitiones. Non autem dixit, Ero, sed, Sum protinus. Deus vero inter hos quidem esse dicitur, inter illos vero non esse, non tanquam loco circunscriptus; neque enim loco circumscribi potest; sed quod virtus cjus inter dignos libenter cominoretur. Vers. 21. Tunc ei? Cum de dilectione ac injuriarum oblivione docuisset Dominus, interrogat rursus discendi cupidissimus Petrus, ignorans quod semper oporteat ignoscere peccantibus. Vers. 9!. Num usque septies? De hoc tanquam per additamentum interrogat, arbitratus videri hoc magnanimi ac patientissimi animi. Quid igitur Christus? Vers. 22. lit – seplies. Septuagies septies, inquit Chrysostomus, non significat hic numerum, γελίου τὸν περὶ ταύτης λόγον ανακυκλῶν. Καὶ νῦν γὰρ ἀπειλήσας μεγάλα τοῖς σκανδαλίζουσι, καὶ τοῖς μὴ διορθουμένοις ὑπὸ τῆς τῶν σκανδαλιζομένων σπουδῆς, ἐπαγγέλλεται μεγάλα πάλιν τοῖς ἀγαπῶσι τοῦτο μὲν διὰ τῆς ἀπειλῆς, τοῦτο δὲ διὰ τῆς ἐπαγγελίας, εἰς ἀγάπην συνάγων τους Χριστια νούς. Λέγει τοίνυν, ὅτι Ἐὰν δύο ὑμῶν, ἐν ἀγάπῃ δηλονότι διάγοντες, συμφώνως αἰτήσωσι τὸν Θεὸν περὶ οἱουδήτινος πράγματος, εισακουσθήσονται· εἰ δὲ οἱ δύο, πολλῷ μᾶλλον οι πλείους. Καὶ πῶς πολλά τις δύο τινές, ἐν ἀγάπῃ ὄντες, καὶ συμφώνως τὸν Θεὸν αἰτοῦντες περί τινος, οὐκ εἰσακούονται; Διότι οὐκ εἰσὶ κατὰ τοὺς ἀποστόλους. Οὐ γὰρ ἁπλῶς εἶπεν, Ἐὰν δύο συμφωνήσωσιν, ἀλλ', ἐὰν δύο ὑμῶν, τουτέστι, καθ' ὑμᾶς ἐνάρετοι. Η τοίνυν τὰ παρ' αὐτῶν οὐκ εἰσφέρουσιν, ή ἀσύμφορον αἰτοῦσιν, ἢ κατὰ τοῦ λελυπηκότος παρακαλοῦσιν, ἢ ὑπὲρ ἀναξίου δέονται, ἢ πάντως ἑτέρα τις αιτία πρόσεστι, ποιοῦσα τὴν ἀποτυχίαν· ὡς οἱ γε βίον ἔχοντες ἐνάρετον, καὶ ἐν ἀγάπῃ ζώντες, καὶ συμφώνως αἰτοῦντες, αὐτίκα ἐπιτυγχάνουσιν, Αψευδής γὰρ ὁ ἐπαγγειλάμενος. Καὶ μὴν καὶ εἴ; ενάρετος αὐτῶν εἰσακούεται, ἀλλ' οὐ τοσοῦτον, ὅσον δύο συμφωνούντες. Ἐπεὶ δὲ εἶπεν, ὅτι Γενήσεται αὐτοῖς παρὰ τοῦ Πατρός μου, διδάσκει λοιπόν, ὅτι οὐ μόνος ὁ Πατήρ δίδωσιν, ἀλλὰ καὶ αὐτός. Διὸ καὶ λέγει· αὐτῶν. - Οὗ, ἀντὶ τοῦ, ὅπου. Εἰς τὸ ἐμὸν δὲ ὄνομα, ἀντὶ τοῦ, δι᾿ ἐμὲ, διὰ τὰ; ἐμᾶς ἐντολὰς, καὶ μὴ δι' ἑτέραν αἰτίαν. Ὅπου το νυν οὕτω συναχθῶσιν, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν, συνδεσμῶν καὶ φυλάττων αὐτοὺς, καὶ πληρῶν τὰς τούτων αἰτήσεις. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Εσομαι, ἀλλ' ὅτι Εἰμὶ αὐτίκα. Λέγεται δὲ ὁ Θεὸς εἶναι μὲν ἐν τούτοις, μὴ εἶναι δ' ἐν ἐκείνοις, οὐχ ὡς περίγραπτος· ἀπερίγραπτος γάρ ἀλλ' ὡς τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τοῖς ἀξίοις έμε φιλοχωρούσης. Τότε αὐτῷ; Τοῦ Κυρίου περὶ ἀγάπης καὶ αμνησικακίας διδάξαντος, έρωτα πάλιν ὁ φιλομαθέ στατος Πέτρος, ἀγνοῶν, ὅτι πάντοτε χρή συγχωρεῖν Ο τοῖς ἁμαρτάνουσιν. Εως ἑπτάκις; Περὶ τούτου κατά προσθήκην ἐρωτᾷ, νομίζων φανῆναι μεγαλοψυχότατος. Τί οὖν ὁ Χριστός; Λέγει ἑπτά. Τὸ ἑβδομηκοντάκις ἑπτά φησιν • Χρυσόστομος ἐνταῦθα μὴ σημαίνειν ἀριθμόν, Variæ lectiones et notæ. Pro quia, quod habebat Hentenius, correxi, igitur. Ab οὗ ad ὅπου cum proximo δέ omittit llen- (ii) Afectus est. Alecit. (jj) Si sic. Forte legit, ἐνάρετος οὕτως αἰτῶν. tenius Δέ, pro γάρ, Β. Tom. VII, p. 611 A.