COMMENT. IN MATTHAEUM. - CAP. ΧVΙΙΙ. ἀλλὰ τὸ ἄμετρον, καὶ διηνεκές, καὶ ἀεὶ. Καθάπερ γὰρ sed immensum, continuum et semper. Nam sicut τὸ μυριάκις τὸ πολλάκις δηλοί παρ' Έλλησιν, οὕτω δὴ καὶ τὸ ἑπτάκις παρ' Εβραίοις, καὶ πολλῷ μᾶλ λον τὸ ἑβδομηκοντάκις· ἔτι δὲ πλεῖον τὸ ἐξ ἀμ φοῖν συγκείμενον, λέγω δὴ τὸ ἑβδομηκοντάκις ἑπτά. Ἐπεὶ τοίνυν ἄμετρα εἰς Θεὸν ἁμαρτάνομεν ἡμεῖς, ἄμετρα και συγχωρεῖν τοῖς εἰς ἡμᾶς ἁμαρτάνουσιν ἐκέλευσεν, ἀλλὰ τοῖς ἀεὶ μετανοοῦσιν. Ἐπεὶ τὸν μὴ μετανοοῦντα μετὰ τρίτην παραίνεσιν, ἀπωθεῖσθαι προσέταξεν, ὡς τὸν ἐθνικὸν καὶ ὡς τὸν τελώνην. Πῶς γὰρ ἄν τις ἀφήσει τῷ μὴ ζητοῦντι ἄφεσιν; ΚΕΦ. ΛΘ'. Περὶ τοῦ ὀφείλοντος τὰ μύρια τά λαντα. Διὰ τοῦτο αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο, παῖον; Διά τὸ χρῆναι πάντοτε συγχωρεῖν τῷ πάντοτε μετανεούντι. Βασιλείαν δὲ οὐρανῶν ἑαυτὸν λέγει νῦν, ὡς βασιλέα οὐράνιον, καθώς πολλάκις ειρήκαμεν. Συν ἅμαι δὲ λόγον, ἀντὶ τοῦ, κινῆσαι λογοθέσιον μέσον τῶν δούλων αὐτοῦ, οἵτινές εἰσιν οἱ ἄνθρωποι. Πλάτω τει δὲ τὴν παραβολὴν ταύτην, δεῖξαι βουλόμενος, ὅτι ὁ μὴ συγχωρῶν τῷ εἰς αὐτὸν ἁμαρτάνοντι ἀποστερεί ἑαυτὸν τοῦ παρὰ Θεοῦ ἐλέους. Αρξαμένου – ταλάντων. Εἷς δοῦλος δηλονότι. Οπερ δέ ἐστι παρ' ἡμῖν ἡ λίτρα τοῦ χρυσοῦ, τοῦτο παρὰ τοῖς Εβραίοις τὸ τάλαντον. Σταθμὸς γὰρ ἦν νομισμάτων πολυτιμότατος, καὶ τῶν ἄλλων σταθμῶν ὑπερκείμενος. μυριάκις, hoc est, decies millies, significat frequen ter, apud Graecos, ita sane et septies apud Hebræos; et multo magis septuagies; ac insuper quod ex utroque compositum est septuagies septies. Quia ergo inanities in Deum peccamus, infinitis vicibus jussit ignoscere bis qui in nos delinquunt, si semper resipiscant: eum namque qui non resipiscit, post tertiam monitionem repelli Jussit Lanquam ethnicum et publicanum; quomodo enim remittet quis ei qui remissionem non quærit? CAP. XXXIX. De eo, qui debebat decem millia talentorum. Vers. 23. Propterea suis. Propterea, quare Quia oportet ei semper ignoscere qui semper resipiscit. Regnum autem colorum seipsum nunc appellat tanquam regem cœlestem, prout sæpe diximus. Conferre vero rationen, hoc est sumere ac subducere computum inter servos suos, qui sunt homines. Fingit autem hanc parabolam, Ꮕ. lens ostendere, quod is qui non ignoscit in se peccanti, privat seipsum Dei misericordia. Vers. 24. Cumque capisset talentorum. Unus videlicet servus. Quod autein est apud Græcos λίτρα, hoc est libra auri, id apud Hebraeos est talentum. Erat enim numismatum pondus maximi pretii, cætera omnia excedens pondera. Vers. 25. Et cum non posset - fierique solutioΜὴ ἔχοντος δὲ – καὶ ἀποδοθῆναι. Αποδοθήκαι τὸ χρέος πάντως. Οὐκ ἐξ ὠμότητος δὲ τοῦτο nem. Ut omnino solveretur debitum. Non tamen ἐκέλευσεν, ἀλλ' ἐκ συμπαθείας, ἵνα φοβηθεὶς ἐκεῖνος τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν [ἱκετεύσῃ, καὶ τύχῃ τῆς ἀφέσεως. Εἰ γὰρ μὴ διὰ τοῦτο τοιαύτην ἐξἤνεγκεν ἀπόφασιν,] οὐκ ἂν ἱκετεύσαντι τὸ χρέος ἀφῆκε. Καὶ διατί μὴ πρὸ τῆς ἀποφάσεως ἀφῆκε; Διότι, ῥᾳδίως οὕτω συγχωρηθεὶς, οὐκ ἔμελλεν ἐπιγινώσκειν τὸ τῆς χάριτος μέγεθος. Διὰ τοῦτο οὖν εἰς ἀνάγκην μεγάλην αὐτὸν κατέστησεν, ἵνα διαμνημονεύειν ὕστε ρον ἔχοι, ποίας αφείθη καταδίκης, καὶ συμπαθής γένηται καὶ αὐτὸς περὶ τὸν ἑαυτοῦ χρεώστην, παι δευθεὶς ἐν ταῖς οἰκείαις συμφοραίς. Πεσών — αὐτῷ. "Ορα φιλανθρωπίας ύπερσολήν. Ὁ μὲν γὰρ προθεσμίαν ἐζήτησε μόνον· ὁ δὲ τὸ χρέος ἀφῆκεν αὐτῷ, μείζον οὗ ᾔτησε, δεδωκώς. † Ιδε τὴν τῆς μετανοίας ἰσχύν, καὶ τὴν φιλ ανθρωπίαν τοῦ Κυρίου. 11 μὲν γὰρ μετάνοια ἐποίησε τὸν δοῦλον πεσεῖν ἀπὸ τῆς κακίας· ὁ γὰρ ἱστάμενος βεβαίως ἐν τῇ κακίᾳ οὐ συγχωρητέος" ἡ δὲ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ συνεχώρησε παντελῶς τὸ δάνειον· καίτοιγε ὁ δοῦλος οὐ συγχώρησιν παντελή ἐζήτει, ἀλλὰ προθεσμίαν. Μάνθανε τοίνυν, ὅτι ὁ Θεὸς καὶ πλείονα δίδωσιν, ὧν αιτούμεθα. Επει Inclusa exciderant A. hoc ex crudelitate jussit, sed ex compassione, ut tali sententia territus deprecaretur, ac remissionem consequeretur. Nisi enim eo One talem protulisset sententiam, nequaquam deprecandi remisisset debitum. Nam si valde facile remissionen percepisset, futurum erat ut gratiæ magnitudinem non cognosceret: propter hoc ergo in magnam necessitatem eum redegit, ut ad memoriam in posterum revocare posset, qua condemnatione absolutus esset: et com - passivus etiam ipse erga suum fieret debitorem, propriis edoctus calamitatibus. Vers. 26. Prostratus Vers. 27. illi. †† Ecce humanitatis magnitudinem! Hic enim dilationem tantum quærebat; ille vero debitum ei etiam remi - sit, plusque dedit, quam rogaverat. Vide pœnitentiæ vires ac Domini humanitatem. Pœnitentia siquidem fecit servum a malitia cadere: stans enim firmus in pravitate, non poterat remissionem accipere. Dei vero humanitas sive benignitas omnino ignovit, et æs alienum remisit. Atqui servus non omnimodam remissionem, sed longanimitatem ac protelationem quærebat. Disce ergo, Deum plura conferre quam nos postulemus: tanta est Dei Variæ lectiones et notæ. lloc scholio carebat interpretatio Hentenii. Ejus autem loco habet longius Theophylacti p. 108, B, quod hic subjeci. In neutro meorum reperitur.

COMMENT. IN MATTHAEUM. - CAP. ΧVΙΙΙ. ἀλλὰ τὸ ἄμετρον, καὶ διηνεκές, καὶ ἀεὶ. Καθάπερ γὰρ sed immensum, continuum et semper. Nam sicut τὸ μυριάκις τὸ πολλάκις δηλοί παρ' Έλλησιν, οὕτω δὴ καὶ τὸ ἑπτάκις παρ' Εβραίοις, καὶ πολλῷ μᾶλ λον τὸ ἑβδομηκοντάκις· ἔτι δὲ πλεῖον τὸ ἐξ ἀμ φοῖν συγκείμενον, λέγω δὴ τὸ ἑβδομηκοντάκις ἑπτά. Ἐπεὶ τοίνυν ἄμετρα εἰς Θεὸν ἁμαρτάνομεν ἡμεῖς, ἄμετρα και συγχωρεῖν τοῖς εἰς ἡμᾶς ἁμαρτάνουσιν ἐκέλευσεν, ἀλλὰ τοῖς ἀεὶ μετανοοῦσιν. Ἐπεὶ τὸν μὴ μετανοοῦντα μετὰ τρίτην παραίνεσιν, ἀπωθεῖσθαι προσέταξεν, ὡς τὸν ἐθνικὸν καὶ ὡς τὸν τελώνην. Πῶς γὰρ ἄν τις ἀφήσει τῷ μὴ ζητοῦντι ἄφεσιν; ΚΕΦ. ΛΘ'. Περὶ τοῦ ὀφείλοντος τὰ μύρια τά λαντα. Διὰ τοῦτο αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο, παῖον; Διά τὸ χρῆναι πάντοτε συγχωρεῖν τῷ πάντοτε μετανεούντι. Βασιλείαν δὲ οὐρανῶν ἑαυτὸν λέγει νῦν, ὡς βασιλέα οὐράνιον, καθώς πολλάκις ειρήκαμεν. Συν ἅμαι δὲ λόγον, ἀντὶ τοῦ, κινῆσαι λογοθέσιον μέσον τῶν δούλων αὐτοῦ, οἵτινές εἰσιν οἱ ἄνθρωποι. Πλάτω τει δὲ τὴν παραβολὴν ταύτην, δεῖξαι βουλόμενος, ὅτι ὁ μὴ συγχωρῶν τῷ εἰς αὐτὸν ἁμαρτάνοντι ἀποστερεί ἑαυτὸν τοῦ παρὰ Θεοῦ ἐλέους. Αρξαμένου – ταλάντων. Εἷς δοῦλος δηλονότι. Οπερ δέ ἐστι παρ' ἡμῖν ἡ λίτρα τοῦ χρυσοῦ, τοῦτο παρὰ τοῖς Εβραίοις τὸ τάλαντον. Σταθμὸς γὰρ ἦν νομισμάτων πολυτιμότατος, καὶ τῶν ἄλλων σταθμῶν ὑπερκείμενος. μυριάκις, hoc est, decies millies, significat frequen ter, apud Graecos, ita sane et septies apud Hebræos; et multo magis septuagies; ac insuper quod ex utroque compositum est septuagies septies. Quia ergo inanities in Deum peccamus, infinitis vicibus jussit ignoscere bis qui in nos delinquunt, si semper resipiscant: eum namque qui non resipiscit, post tertiam monitionem repelli Jussit Lanquam ethnicum et publicanum; quomodo enim remittet quis ei qui remissionem non quærit? CAP. XXXIX. De eo, qui debebat decem millia talentorum. Vers. 23. Propterea suis. Propterea, quare Quia oportet ei semper ignoscere qui semper resipiscit. Regnum autem colorum seipsum nunc appellat tanquam regem cœlestem, prout sæpe diximus. Conferre vero rationen, hoc est sumere ac subducere computum inter servos suos, qui sunt homines. Fingit autem hanc parabolam, Ꮕ. lens ostendere, quod is qui non ignoscit in se peccanti, privat seipsum Dei misericordia. Vers. 24. Cumque capisset talentorum. Unus videlicet servus. Quod autein est apud Græcos λίτρα, hoc est libra auri, id apud Hebraeos est talentum. Erat enim numismatum pondus maximi pretii, cætera omnia excedens pondera. Vers. 25. Et cum non posset - fierique solutioΜὴ ἔχοντος δὲ – καὶ ἀποδοθῆναι. Αποδοθήκαι τὸ χρέος πάντως. Οὐκ ἐξ ὠμότητος δὲ τοῦτο nem. Ut omnino solveretur debitum. Non tamen ἐκέλευσεν, ἀλλ' ἐκ συμπαθείας, ἵνα φοβηθεὶς ἐκεῖνος τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν [ἱκετεύσῃ, καὶ τύχῃ τῆς ἀφέσεως. Εἰ γὰρ μὴ διὰ τοῦτο τοιαύτην ἐξἤνεγκεν ἀπόφασιν,] οὐκ ἂν ἱκετεύσαντι τὸ χρέος ἀφῆκε. Καὶ διατί μὴ πρὸ τῆς ἀποφάσεως ἀφῆκε; Διότι, ῥᾳδίως οὕτω συγχωρηθεὶς, οὐκ ἔμελλεν ἐπιγινώσκειν τὸ τῆς χάριτος μέγεθος. Διὰ τοῦτο οὖν εἰς ἀνάγκην μεγάλην αὐτὸν κατέστησεν, ἵνα διαμνημονεύειν ὕστε ρον ἔχοι, ποίας αφείθη καταδίκης, καὶ συμπαθής γένηται καὶ αὐτὸς περὶ τὸν ἑαυτοῦ χρεώστην, παι δευθεὶς ἐν ταῖς οἰκείαις συμφοραίς. Πεσών — αὐτῷ. "Ορα φιλανθρωπίας ύπερσολήν. Ὁ μὲν γὰρ προθεσμίαν ἐζήτησε μόνον· ὁ δὲ τὸ χρέος ἀφῆκεν αὐτῷ, μείζον οὗ ᾔτησε, δεδωκώς. † Ιδε τὴν τῆς μετανοίας ἰσχύν, καὶ τὴν φιλ ανθρωπίαν τοῦ Κυρίου. 11 μὲν γὰρ μετάνοια ἐποίησε τὸν δοῦλον πεσεῖν ἀπὸ τῆς κακίας· ὁ γὰρ ἱστάμενος βεβαίως ἐν τῇ κακίᾳ οὐ συγχωρητέος" ἡ δὲ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ συνεχώρησε παντελῶς τὸ δάνειον· καίτοιγε ὁ δοῦλος οὐ συγχώρησιν παντελή ἐζήτει, ἀλλὰ προθεσμίαν. Μάνθανε τοίνυν, ὅτι ὁ Θεὸς καὶ πλείονα δίδωσιν, ὧν αιτούμεθα. Επει Inclusa exciderant A. hoc ex crudelitate jussit, sed ex compassione, ut tali sententia territus deprecaretur, ac remissionem consequeretur. Nisi enim eo One talem protulisset sententiam, nequaquam deprecandi remisisset debitum. Nam si valde facile remissionen percepisset, futurum erat ut gratiæ magnitudinem non cognosceret: propter hoc ergo in magnam necessitatem eum redegit, ut ad memoriam in posterum revocare posset, qua condemnatione absolutus esset: et com - passivus etiam ipse erga suum fieret debitorem, propriis edoctus calamitatibus. Vers. 26. Prostratus Vers. 27. illi. †† Ecce humanitatis magnitudinem! Hic enim dilationem tantum quærebat; ille vero debitum ei etiam remi - sit, plusque dedit, quam rogaverat. Vide pœnitentiæ vires ac Domini humanitatem. Pœnitentia siquidem fecit servum a malitia cadere: stans enim firmus in pravitate, non poterat remissionem accipere. Dei vero humanitas sive benignitas omnino ignovit, et æs alienum remisit. Atqui servus non omnimodam remissionem, sed longanimitatem ac protelationem quærebat. Disce ergo, Deum plura conferre quam nos postulemus: tanta est Dei Variæ lectiones et notæ. lloc scholio carebat interpretatio Hentenii. Ejus autem loco habet longius Theophylacti p. 108, B, quod hic subjeci. In neutro meorum reperitur.

COMMENT. IN MATTHAEUM. - CAP. ΧVΙΙΙ. ἀλλὰ τὸ ἄμετρον, καὶ διηνεκές, καὶ ἀεὶ. Καθάπερ γὰρ sed immensum, continuum et semper. Nam sicut τὸ μυριάκις τὸ πολλάκις δηλοί παρ' Έλλησιν, οὕτω δὴ καὶ τὸ ἑπτάκις παρ' Εβραίοις, καὶ πολλῷ μᾶλ λον τὸ ἑβδομηκοντάκις· ἔτι δὲ πλεῖον τὸ ἐξ ἀμ φοῖν συγκείμενον, λέγω δὴ τὸ ἑβδομηκοντάκις ἑπτά. Ἐπεὶ τοίνυν ἄμετρα εἰς Θεὸν ἁμαρτάνομεν ἡμεῖς, ἄμετρα και συγχωρεῖν τοῖς εἰς ἡμᾶς ἁμαρτάνουσιν ἐκέλευσεν, ἀλλὰ τοῖς ἀεὶ μετανοοῦσιν. Ἐπεὶ τὸν μὴ μετανοοῦντα μετὰ τρίτην παραίνεσιν, ἀπωθεῖσθαι προσέταξεν, ὡς τὸν ἐθνικὸν καὶ ὡς τὸν τελώνην. Πῶς γὰρ ἄν τις ἀφήσει τῷ μὴ ζητοῦντι ἄφεσιν; ΚΕΦ. ΛΘ'. Περὶ τοῦ ὀφείλοντος τὰ μύρια τά λαντα. Διὰ τοῦτο αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο, παῖον; Διά τὸ χρῆναι πάντοτε συγχωρεῖν τῷ πάντοτε μετανεούντι. Βασιλείαν δὲ οὐρανῶν ἑαυτὸν λέγει νῦν, ὡς βασιλέα οὐράνιον, καθώς πολλάκις ειρήκαμεν. Συν ἅμαι δὲ λόγον, ἀντὶ τοῦ, κινῆσαι λογοθέσιον μέσον τῶν δούλων αὐτοῦ, οἵτινές εἰσιν οἱ ἄνθρωποι. Πλάτω τει δὲ τὴν παραβολὴν ταύτην, δεῖξαι βουλόμενος, ὅτι ὁ μὴ συγχωρῶν τῷ εἰς αὐτὸν ἁμαρτάνοντι ἀποστερεί ἑαυτὸν τοῦ παρὰ Θεοῦ ἐλέους. Αρξαμένου – ταλάντων. Εἷς δοῦλος δηλονότι. Οπερ δέ ἐστι παρ' ἡμῖν ἡ λίτρα τοῦ χρυσοῦ, τοῦτο παρὰ τοῖς Εβραίοις τὸ τάλαντον. Σταθμὸς γὰρ ἦν νομισμάτων πολυτιμότατος, καὶ τῶν ἄλλων σταθμῶν ὑπερκείμενος. μυριάκις, hoc est, decies millies, significat frequen ter, apud Graecos, ita sane et septies apud Hebræos; et multo magis septuagies; ac insuper quod ex utroque compositum est septuagies septies. Quia ergo inanities in Deum peccamus, infinitis vicibus jussit ignoscere bis qui in nos delinquunt, si semper resipiscant: eum namque qui non resipiscit, post tertiam monitionem repelli Jussit Lanquam ethnicum et publicanum; quomodo enim remittet quis ei qui remissionem non quærit? CAP. XXXIX. De eo, qui debebat decem millia talentorum. Vers. 23. Propterea suis. Propterea, quare Quia oportet ei semper ignoscere qui semper resipiscit. Regnum autem colorum seipsum nunc appellat tanquam regem cœlestem, prout sæpe diximus. Conferre vero rationen, hoc est sumere ac subducere computum inter servos suos, qui sunt homines. Fingit autem hanc parabolam, Ꮕ. lens ostendere, quod is qui non ignoscit in se peccanti, privat seipsum Dei misericordia. Vers. 24. Cumque capisset talentorum. Unus videlicet servus. Quod autein est apud Græcos λίτρα, hoc est libra auri, id apud Hebraeos est talentum. Erat enim numismatum pondus maximi pretii, cætera omnia excedens pondera. Vers. 25. Et cum non posset - fierique solutioΜὴ ἔχοντος δὲ – καὶ ἀποδοθῆναι. Αποδοθήκαι τὸ χρέος πάντως. Οὐκ ἐξ ὠμότητος δὲ τοῦτο nem. Ut omnino solveretur debitum. Non tamen ἐκέλευσεν, ἀλλ' ἐκ συμπαθείας, ἵνα φοβηθεὶς ἐκεῖνος τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν [ἱκετεύσῃ, καὶ τύχῃ τῆς ἀφέσεως. Εἰ γὰρ μὴ διὰ τοῦτο τοιαύτην ἐξἤνεγκεν ἀπόφασιν,] οὐκ ἂν ἱκετεύσαντι τὸ χρέος ἀφῆκε. Καὶ διατί μὴ πρὸ τῆς ἀποφάσεως ἀφῆκε; Διότι, ῥᾳδίως οὕτω συγχωρηθεὶς, οὐκ ἔμελλεν ἐπιγινώσκειν τὸ τῆς χάριτος μέγεθος. Διὰ τοῦτο οὖν εἰς ἀνάγκην μεγάλην αὐτὸν κατέστησεν, ἵνα διαμνημονεύειν ὕστε ρον ἔχοι, ποίας αφείθη καταδίκης, καὶ συμπαθής γένηται καὶ αὐτὸς περὶ τὸν ἑαυτοῦ χρεώστην, παι δευθεὶς ἐν ταῖς οἰκείαις συμφοραίς. Πεσών — αὐτῷ. "Ορα φιλανθρωπίας ύπερσολήν. Ὁ μὲν γὰρ προθεσμίαν ἐζήτησε μόνον· ὁ δὲ τὸ χρέος ἀφῆκεν αὐτῷ, μείζον οὗ ᾔτησε, δεδωκώς. † Ιδε τὴν τῆς μετανοίας ἰσχύν, καὶ τὴν φιλ ανθρωπίαν τοῦ Κυρίου. 11 μὲν γὰρ μετάνοια ἐποίησε τὸν δοῦλον πεσεῖν ἀπὸ τῆς κακίας· ὁ γὰρ ἱστάμενος βεβαίως ἐν τῇ κακίᾳ οὐ συγχωρητέος" ἡ δὲ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ συνεχώρησε παντελῶς τὸ δάνειον· καίτοιγε ὁ δοῦλος οὐ συγχώρησιν παντελή ἐζήτει, ἀλλὰ προθεσμίαν. Μάνθανε τοίνυν, ὅτι ὁ Θεὸς καὶ πλείονα δίδωσιν, ὧν αιτούμεθα. Επει Inclusa exciderant A. hoc ex crudelitate jussit, sed ex compassione, ut tali sententia territus deprecaretur, ac remissionem consequeretur. Nisi enim eo One talem protulisset sententiam, nequaquam deprecandi remisisset debitum. Nam si valde facile remissionen percepisset, futurum erat ut gratiæ magnitudinem non cognosceret: propter hoc ergo in magnam necessitatem eum redegit, ut ad memoriam in posterum revocare posset, qua condemnatione absolutus esset: et com - passivus etiam ipse erga suum fieret debitorem, propriis edoctus calamitatibus. Vers. 26. Prostratus Vers. 27. illi. †† Ecce humanitatis magnitudinem! Hic enim dilationem tantum quærebat; ille vero debitum ei etiam remi - sit, plusque dedit, quam rogaverat. Vide pœnitentiæ vires ac Domini humanitatem. Pœnitentia siquidem fecit servum a malitia cadere: stans enim firmus in pravitate, non poterat remissionem accipere. Dei vero humanitas sive benignitas omnino ignovit, et æs alienum remisit. Atqui servus non omnimodam remissionem, sed longanimitatem ac protelationem quærebat. Disce ergo, Deum plura conferre quam nos postulemus: tanta est Dei Variæ lectiones et notæ. lloc scholio carebat interpretatio Hentenii. Ejus autem loco habet longius Theophylacti p. 108, B, quod hic subjeci. In neutro meorum reperitur.

COMMENT. IN MATTHAEUM. - CAP. ΧVΙΙΙ. ἀλλὰ τὸ ἄμετρον, καὶ διηνεκές, καὶ ἀεὶ. Καθάπερ γὰρ sed immensum, continuum et semper. Nam sicut τὸ μυριάκις τὸ πολλάκις δηλοί παρ' Έλλησιν, οὕτω δὴ καὶ τὸ ἑπτάκις παρ' Εβραίοις, καὶ πολλῷ μᾶλ λον τὸ ἑβδομηκοντάκις· ἔτι δὲ πλεῖον τὸ ἐξ ἀμ φοῖν συγκείμενον, λέγω δὴ τὸ ἑβδομηκοντάκις ἑπτά. Ἐπεὶ τοίνυν ἄμετρα εἰς Θεὸν ἁμαρτάνομεν ἡμεῖς, ἄμετρα και συγχωρεῖν τοῖς εἰς ἡμᾶς ἁμαρτάνουσιν ἐκέλευσεν, ἀλλὰ τοῖς ἀεὶ μετανοοῦσιν. Ἐπεὶ τὸν μὴ μετανοοῦντα μετὰ τρίτην παραίνεσιν, ἀπωθεῖσθαι προσέταξεν, ὡς τὸν ἐθνικὸν καὶ ὡς τὸν τελώνην. Πῶς γὰρ ἄν τις ἀφήσει τῷ μὴ ζητοῦντι ἄφεσιν; ΚΕΦ. ΛΘ'. Περὶ τοῦ ὀφείλοντος τὰ μύρια τά λαντα. Διὰ τοῦτο αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο, παῖον; Διά τὸ χρῆναι πάντοτε συγχωρεῖν τῷ πάντοτε μετανεούντι. Βασιλείαν δὲ οὐρανῶν ἑαυτὸν λέγει νῦν, ὡς βασιλέα οὐράνιον, καθώς πολλάκις ειρήκαμεν. Συν ἅμαι δὲ λόγον, ἀντὶ τοῦ, κινῆσαι λογοθέσιον μέσον τῶν δούλων αὐτοῦ, οἵτινές εἰσιν οἱ ἄνθρωποι. Πλάτω τει δὲ τὴν παραβολὴν ταύτην, δεῖξαι βουλόμενος, ὅτι ὁ μὴ συγχωρῶν τῷ εἰς αὐτὸν ἁμαρτάνοντι ἀποστερεί ἑαυτὸν τοῦ παρὰ Θεοῦ ἐλέους. Αρξαμένου – ταλάντων. Εἷς δοῦλος δηλονότι. Οπερ δέ ἐστι παρ' ἡμῖν ἡ λίτρα τοῦ χρυσοῦ, τοῦτο παρὰ τοῖς Εβραίοις τὸ τάλαντον. Σταθμὸς γὰρ ἦν νομισμάτων πολυτιμότατος, καὶ τῶν ἄλλων σταθμῶν ὑπερκείμενος. μυριάκις, hoc est, decies millies, significat frequen ter, apud Graecos, ita sane et septies apud Hebræos; et multo magis septuagies; ac insuper quod ex utroque compositum est septuagies septies. Quia ergo inanities in Deum peccamus, infinitis vicibus jussit ignoscere bis qui in nos delinquunt, si semper resipiscant: eum namque qui non resipiscit, post tertiam monitionem repelli Jussit Lanquam ethnicum et publicanum; quomodo enim remittet quis ei qui remissionem non quærit? CAP. XXXIX. De eo, qui debebat decem millia talentorum. Vers. 23. Propterea suis. Propterea, quare Quia oportet ei semper ignoscere qui semper resipiscit. Regnum autem colorum seipsum nunc appellat tanquam regem cœlestem, prout sæpe diximus. Conferre vero rationen, hoc est sumere ac subducere computum inter servos suos, qui sunt homines. Fingit autem hanc parabolam, Ꮕ. lens ostendere, quod is qui non ignoscit in se peccanti, privat seipsum Dei misericordia. Vers. 24. Cumque capisset talentorum. Unus videlicet servus. Quod autein est apud Græcos λίτρα, hoc est libra auri, id apud Hebraeos est talentum. Erat enim numismatum pondus maximi pretii, cætera omnia excedens pondera. Vers. 25. Et cum non posset - fierique solutioΜὴ ἔχοντος δὲ – καὶ ἀποδοθῆναι. Αποδοθήκαι τὸ χρέος πάντως. Οὐκ ἐξ ὠμότητος δὲ τοῦτο nem. Ut omnino solveretur debitum. Non tamen ἐκέλευσεν, ἀλλ' ἐκ συμπαθείας, ἵνα φοβηθεὶς ἐκεῖνος τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν [ἱκετεύσῃ, καὶ τύχῃ τῆς ἀφέσεως. Εἰ γὰρ μὴ διὰ τοῦτο τοιαύτην ἐξἤνεγκεν ἀπόφασιν,] οὐκ ἂν ἱκετεύσαντι τὸ χρέος ἀφῆκε. Καὶ διατί μὴ πρὸ τῆς ἀποφάσεως ἀφῆκε; Διότι, ῥᾳδίως οὕτω συγχωρηθεὶς, οὐκ ἔμελλεν ἐπιγινώσκειν τὸ τῆς χάριτος μέγεθος. Διὰ τοῦτο οὖν εἰς ἀνάγκην μεγάλην αὐτὸν κατέστησεν, ἵνα διαμνημονεύειν ὕστε ρον ἔχοι, ποίας αφείθη καταδίκης, καὶ συμπαθής γένηται καὶ αὐτὸς περὶ τὸν ἑαυτοῦ χρεώστην, παι δευθεὶς ἐν ταῖς οἰκείαις συμφοραίς. Πεσών — αὐτῷ. "Ορα φιλανθρωπίας ύπερσολήν. Ὁ μὲν γὰρ προθεσμίαν ἐζήτησε μόνον· ὁ δὲ τὸ χρέος ἀφῆκεν αὐτῷ, μείζον οὗ ᾔτησε, δεδωκώς. † Ιδε τὴν τῆς μετανοίας ἰσχύν, καὶ τὴν φιλ ανθρωπίαν τοῦ Κυρίου. 11 μὲν γὰρ μετάνοια ἐποίησε τὸν δοῦλον πεσεῖν ἀπὸ τῆς κακίας· ὁ γὰρ ἱστάμενος βεβαίως ἐν τῇ κακίᾳ οὐ συγχωρητέος" ἡ δὲ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ συνεχώρησε παντελῶς τὸ δάνειον· καίτοιγε ὁ δοῦλος οὐ συγχώρησιν παντελή ἐζήτει, ἀλλὰ προθεσμίαν. Μάνθανε τοίνυν, ὅτι ὁ Θεὸς καὶ πλείονα δίδωσιν, ὧν αιτούμεθα. Επει Inclusa exciderant A. hoc ex crudelitate jussit, sed ex compassione, ut tali sententia territus deprecaretur, ac remissionem consequeretur. Nisi enim eo One talem protulisset sententiam, nequaquam deprecandi remisisset debitum. Nam si valde facile remissionen percepisset, futurum erat ut gratiæ magnitudinem non cognosceret: propter hoc ergo in magnam necessitatem eum redegit, ut ad memoriam in posterum revocare posset, qua condemnatione absolutus esset: et com - passivus etiam ipse erga suum fieret debitorem, propriis edoctus calamitatibus. Vers. 26. Prostratus Vers. 27. illi. †† Ecce humanitatis magnitudinem! Hic enim dilationem tantum quærebat; ille vero debitum ei etiam remi - sit, plusque dedit, quam rogaverat. Vide pœnitentiæ vires ac Domini humanitatem. Pœnitentia siquidem fecit servum a malitia cadere: stans enim firmus in pravitate, non poterat remissionem accipere. Dei vero humanitas sive benignitas omnino ignovit, et æs alienum remisit. Atqui servus non omnimodam remissionem, sed longanimitatem ac protelationem quærebat. Disce ergo, Deum plura conferre quam nos postulemus: tanta est Dei Variæ lectiones et notæ. lloc scholio carebat interpretatio Hentenii. Ejus autem loco habet longius Theophylacti p. 108, B, quod hic subjeci. In neutro meorum reperitur.

Denignitas et humanitas, etiam cum durior videtur, τοσαύτη ἐστὶν ἡ φιλανθρωπία αὐτοῦ, ὥστε καὶ puta jubendo venumdari eum, et omnia quæ illius crant. Neque enim hoc ex asperitate dicebat, sed ut servum terreret et persuaderet, eumque ad humiliter deprecandum adduceret, et ad respiciendum quomodo invitaretur. Vers. 28. Egressus — debes. Nou post longum tempus, sed station: beneficentiam faciens tramitem, ad id quod neque Deo gratum est, neque ho. minibus. ἐκεῖνο τὸ δοκοῦν σκληρόν, τὴ προστάξαι πωληθῆναι αὐτόν, οὐκ ἀπὸ σκληρότητος εἶπεν, ἀλλ᾽ ἵνα καταπτοήσῃ τὸν δοῦλον, καὶ πείσῃ αὐτὸν πρὸς ἱκετείαν καὶ παράκλησιν ἀποβλέψαι. Εξελθὼν — ὀφείλεις. Είδες Δεσπότου φλ. ανθρωπίαν, δρα καὶ δούλου πάλιν ἀπανθρωπίαν. Εξελθὼν γὰρ εὐθὺς, ἔδειξε τὴν οἰκείαν ἀπήνειαν, οὐδὲ καιροῦ τινὸς παρελθόντος. Πεσών οφειλόμενον. Ούτε στὸ σχῆμα τῆς ἱκετη ρίας ᾐδέσθη, δι' οὗ καὶ αὐτὸς ἐσώθη, οὔτε τῆς ἰδίας ἀνεμνήσθη συμφοράς ἀπὸ τῆς ὁμοίας· ἀλλ᾽ ἔμεινε θηρίου παντὸς ὠμύτερος. Καίτοιγε, οὐχ ὑπὲρ τῶν ἴσων ἦν ἡ ἱκετηρία· ὁ μὲν γὰρ ὑπὲρ ταλάντων, ὁ δὲ ὑπὲρ δηναρίων παρεκάλει. Καὶ ὁ μὲν ὑπὲρ μυα ρίων, ὁ δὲ ὑπὲρ ἑκατόν. Καὶ ὁ μὲν τὸν Δεσπότην, ὁ δὲ τὸν ὁμόδουλον. Καὶ ὁ μὲν δεσπότης ἅπαν αὐτ τῷ τὸ τοσοῦτον χρέος ἀφῆκεν· αὐτὸς δὲ οὐδὲ προθεσμίαν μόνην τῷ συνδούλῳ δέδωκεν. Vers. 29. Prostratus — Vers. 50. debitum. Neque formam supplicationis veritus est, qua et ipse misericordiam percepit; neque sermone lacalus est, per quem et ipse servatus erat; neque a simili propriæ meminit calamitatis, sed permansit omni fera crudelior. Atqui non pro æqualibus erat sup. plicatio; ipse enim pro talentis. hic pro denariis rogabat; et ipse pro decem millilus, hic autem pro centum; et ipse dominum, hic autem conser- ♥um; et dominus tantum-debitum ipsi universum remiserat, ipse vero neque dilationem conservo dedit, Vers. 31. Videntes Ιδόντες qua fiebant. IncompassibiI'tas enim non a Deɔ solum habetur odio, sed neque mansuetis hominibus grata est. Vers. 32. Tunc - Vers. 33. miserius sum? Ο inmensam mansuetudinem! Ex æquo disceptat cuin equi omni sermone indignus est: et patienter ac leniter eum convincit, qui per se condemnatus est, ostenditque quod ipse sibi ipsi priorem etiam gratiam subvertit, et ex eo ultionem adduxitl. Et cum non posset solvere, non eum scelestum nominavit, sed ejus potius misertus est: quando vero erga conservum non est motus compassionis affectu, tunc et scelestum appellavit et punivit. Audiamus nos qui non compatimur et horreamus, scianus quod ipsi nosipsos omnino condemnatus, Dei misericordiam quam erga nos exhibuit subvertentes, æternumque supplicium attrahentes. τὰ γενόμενα. Τὸ ἀσυμπαθές γὰρ οὐ μόνον τῷ Θεῷ μισητόν, ἀλλ' οὐδὲ τοῖ. ἐπιεικέσιν ἀνθρώποις ἀρεστόν. Τότε – ηλέησα· Ω τῆς πολλῆς ἡμερότητα; Η Δικαιολογείται πρὸς τὸν ἀνάξιον λόγου παντὸς, καὶ μακροθύμως ἐλέγχει τὸν αὐτοκατάκριτον· καὶ δεί κνυσιν, ὅτι αὐτὸς ἑαυτῷ καὶ τὴν προτέραν χάριν ἀνέτρεψε, καὶ τὴν μετὰ τοῦτο κόλασιν προϋξένησε Καὶ ὅτε μὲν οὐκ εἶχεν ἀποδοῦναι τὴ χρέος, οὐκ ὠνόμασεν αὐτὸν πονηρόν, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἡλέη σεν· ὅτε δὲ περὶ τὸν σύνδουλον γέγονεν ἀσυμπαθής, τότε καὶ πονηρὸν ὠνόμασε, καὶ ἐκόλασεν. Ακούσωμεν οἱ ἀσυμπαθεῖς καὶ φρίξωμεν, και γνῶμεν, ὅτι αὐτοὶ πάντως ἑαυτοὺς καταδικάζομεν, τὸν εἰς ἡμᾶς προγεγενημένον ἔλεον τοῦ Θεοῦ ἀνατρέποντες, καὶ τὴν αἰωνίαν κόλασιν ἐπισπώμενοι. Vers. 34. Et sibi totum debitum. Hoc est, conti- Καὶ — πᾶν τὸ ὀφειλόμενον αὐτῷ. Τουτέστι, δια nue et semper; postea enim nunquam solvet. Τu ηνεκῶς· οὐδέποτε γὰρ λοιπὸν ἀποδώσει. Σὺ δὲ τἆλλα vero reliqua parabolæ ne curiose scruteris, que μὲν τῆς παραβολῆς μὴ περιεργάζου, χάριν πιθα persuasibilitatis gratia sunt coassumpta; sed hoc νότητος συμπαραληφθέντα· τοῦτο δὲ μόνον ἐκ ταύsolum ex ea manifeste accipito: peccata quæ in της μάθε σαφῶς, ὅτι τὰ εἰς Θεὸν ἁμαρτήματα ἡμῶν Deuin committimus infinitis modis plura esse, his μυριοπλάσιά εἰσι τῶν εἰς ἡμᾶς ἁμαρτημάτων τῶν quæ delinquunt in nos fratres nostri. Nam quisque” ἀδελφῶν. Καὶ ἕκαστος μὲν ἡμῶν χρεωφειλέτης nostrum Deo debitor est decen millium talento- ἐστὶ τῷ Θεῷ μυρίων ταλάντων, τουτέστιν ὑπεύθυ rum, hoc est, multi ac magni reus debiti; debe- νος πολλοῦ καὶ μεγάλου χρέους· χρεωστοῦμεν γὰρ inas enim illi multas gravesque pœnas, propter ma- αὐτῷ πολλὰς καὶ μεγάλας τιμωρίας ἐπὶ πολλοῖς gna graviaque peccata. Quisque autem eorum qui καὶ μεγάλοις ἁμαρτήμασιν· ἕκαστος δὲ τῶν ἁμαρ in nos deliquerunt, nobis debitor est centuin de- τανόντων εἰς ἡμᾶς χρεωφειλέτης ἐστὶν ἡμῖν ἐκσnariorum, videlicet parvi vilisque debiti, si confe- τὴν δηναρίων, ήγουν ὀλίγου καὶ εὐτελοῦς χρέους ratur ad decem millia talentorum. Cum ergo Deo πρὸς σύγκρισιν τῶν μυρίων ταλάντων. Καὶ ὅτι οἱ tanta debeamus, nisi erga nostros debitores misc- τηλικαῦτα τῷ Θεῷ χρεωστοῦντες, ἐὰν φανῶμεν ricordia usi fuerimus, snbvertemus eliam quæ jam πρὸς τοὺς μικρὰ χρεωστοῦντας ἡμῖν ἀνελεήμονες, tit. Variæ lectiones et notæ. Hentenii interpretatio hic prorsus dissen T½, omittit A. la correxi, loco προξένησε.

Denignitas et humanitas, etiam cum durior videtur, τοσαύτη ἐστὶν ἡ φιλανθρωπία αὐτοῦ, ὥστε καὶ puta jubendo venumdari eum, et omnia quæ illius crant. Neque enim hoc ex asperitate dicebat, sed ut servum terreret et persuaderet, eumque ad humiliter deprecandum adduceret, et ad respiciendum quomodo invitaretur. Vers. 28. Egressus — debes. Nou post longum tempus, sed station: beneficentiam faciens tramitem, ad id quod neque Deo gratum est, neque ho. minibus. ἐκεῖνο τὸ δοκοῦν σκληρόν, τὴ προστάξαι πωληθῆναι αὐτόν, οὐκ ἀπὸ σκληρότητος εἶπεν, ἀλλ᾽ ἵνα καταπτοήσῃ τὸν δοῦλον, καὶ πείσῃ αὐτὸν πρὸς ἱκετείαν καὶ παράκλησιν ἀποβλέψαι. Εξελθὼν — ὀφείλεις. Είδες Δεσπότου φλ. ανθρωπίαν, δρα καὶ δούλου πάλιν ἀπανθρωπίαν. Εξελθὼν γὰρ εὐθὺς, ἔδειξε τὴν οἰκείαν ἀπήνειαν, οὐδὲ καιροῦ τινὸς παρελθόντος. Πεσών οφειλόμενον. Ούτε στὸ σχῆμα τῆς ἱκετη ρίας ᾐδέσθη, δι' οὗ καὶ αὐτὸς ἐσώθη, οὔτε τῆς ἰδίας ἀνεμνήσθη συμφοράς ἀπὸ τῆς ὁμοίας· ἀλλ᾽ ἔμεινε θηρίου παντὸς ὠμύτερος. Καίτοιγε, οὐχ ὑπὲρ τῶν ἴσων ἦν ἡ ἱκετηρία· ὁ μὲν γὰρ ὑπὲρ ταλάντων, ὁ δὲ ὑπὲρ δηναρίων παρεκάλει. Καὶ ὁ μὲν ὑπὲρ μυα ρίων, ὁ δὲ ὑπὲρ ἑκατόν. Καὶ ὁ μὲν τὸν Δεσπότην, ὁ δὲ τὸν ὁμόδουλον. Καὶ ὁ μὲν δεσπότης ἅπαν αὐτ τῷ τὸ τοσοῦτον χρέος ἀφῆκεν· αὐτὸς δὲ οὐδὲ προθεσμίαν μόνην τῷ συνδούλῳ δέδωκεν. Vers. 29. Prostratus — Vers. 50. debitum. Neque formam supplicationis veritus est, qua et ipse misericordiam percepit; neque sermone lacalus est, per quem et ipse servatus erat; neque a simili propriæ meminit calamitatis, sed permansit omni fera crudelior. Atqui non pro æqualibus erat sup. plicatio; ipse enim pro talentis. hic pro denariis rogabat; et ipse pro decem millilus, hic autem pro centum; et ipse dominum, hic autem conser- ♥um; et dominus tantum-debitum ipsi universum remiserat, ipse vero neque dilationem conservo dedit, Vers. 31. Videntes Ιδόντες qua fiebant. IncompassibiI'tas enim non a Deɔ solum habetur odio, sed neque mansuetis hominibus grata est. Vers. 32. Tunc - Vers. 33. miserius sum? Ο inmensam mansuetudinem! Ex æquo disceptat cuin equi omni sermone indignus est: et patienter ac leniter eum convincit, qui per se condemnatus est, ostenditque quod ipse sibi ipsi priorem etiam gratiam subvertit, et ex eo ultionem adduxitl. Et cum non posset solvere, non eum scelestum nominavit, sed ejus potius misertus est: quando vero erga conservum non est motus compassionis affectu, tunc et scelestum appellavit et punivit. Audiamus nos qui non compatimur et horreamus, scianus quod ipsi nosipsos omnino condemnatus, Dei misericordiam quam erga nos exhibuit subvertentes, æternumque supplicium attrahentes. τὰ γενόμενα. Τὸ ἀσυμπαθές γὰρ οὐ μόνον τῷ Θεῷ μισητόν, ἀλλ' οὐδὲ τοῖ. ἐπιεικέσιν ἀνθρώποις ἀρεστόν. Τότε – ηλέησα· Ω τῆς πολλῆς ἡμερότητα; Η Δικαιολογείται πρὸς τὸν ἀνάξιον λόγου παντὸς, καὶ μακροθύμως ἐλέγχει τὸν αὐτοκατάκριτον· καὶ δεί κνυσιν, ὅτι αὐτὸς ἑαυτῷ καὶ τὴν προτέραν χάριν ἀνέτρεψε, καὶ τὴν μετὰ τοῦτο κόλασιν προϋξένησε Καὶ ὅτε μὲν οὐκ εἶχεν ἀποδοῦναι τὴ χρέος, οὐκ ὠνόμασεν αὐτὸν πονηρόν, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἡλέη σεν· ὅτε δὲ περὶ τὸν σύνδουλον γέγονεν ἀσυμπαθής, τότε καὶ πονηρὸν ὠνόμασε, καὶ ἐκόλασεν. Ακούσωμεν οἱ ἀσυμπαθεῖς καὶ φρίξωμεν, και γνῶμεν, ὅτι αὐτοὶ πάντως ἑαυτοὺς καταδικάζομεν, τὸν εἰς ἡμᾶς προγεγενημένον ἔλεον τοῦ Θεοῦ ἀνατρέποντες, καὶ τὴν αἰωνίαν κόλασιν ἐπισπώμενοι. Vers. 34. Et sibi totum debitum. Hoc est, conti- Καὶ — πᾶν τὸ ὀφειλόμενον αὐτῷ. Τουτέστι, δια nue et semper; postea enim nunquam solvet. Τu ηνεκῶς· οὐδέποτε γὰρ λοιπὸν ἀποδώσει. Σὺ δὲ τἆλλα vero reliqua parabolæ ne curiose scruteris, que μὲν τῆς παραβολῆς μὴ περιεργάζου, χάριν πιθα persuasibilitatis gratia sunt coassumpta; sed hoc νότητος συμπαραληφθέντα· τοῦτο δὲ μόνον ἐκ ταύsolum ex ea manifeste accipito: peccata quæ in της μάθε σαφῶς, ὅτι τὰ εἰς Θεὸν ἁμαρτήματα ἡμῶν Deuin committimus infinitis modis plura esse, his μυριοπλάσιά εἰσι τῶν εἰς ἡμᾶς ἁμαρτημάτων τῶν quæ delinquunt in nos fratres nostri. Nam quisque” ἀδελφῶν. Καὶ ἕκαστος μὲν ἡμῶν χρεωφειλέτης nostrum Deo debitor est decen millium talento- ἐστὶ τῷ Θεῷ μυρίων ταλάντων, τουτέστιν ὑπεύθυ rum, hoc est, multi ac magni reus debiti; debe- νος πολλοῦ καὶ μεγάλου χρέους· χρεωστοῦμεν γὰρ inas enim illi multas gravesque pœnas, propter ma- αὐτῷ πολλὰς καὶ μεγάλας τιμωρίας ἐπὶ πολλοῖς gna graviaque peccata. Quisque autem eorum qui καὶ μεγάλοις ἁμαρτήμασιν· ἕκαστος δὲ τῶν ἁμαρ in nos deliquerunt, nobis debitor est centuin de- τανόντων εἰς ἡμᾶς χρεωφειλέτης ἐστὶν ἡμῖν ἐκσnariorum, videlicet parvi vilisque debiti, si confe- τὴν δηναρίων, ήγουν ὀλίγου καὶ εὐτελοῦς χρέους ratur ad decem millia talentorum. Cum ergo Deo πρὸς σύγκρισιν τῶν μυρίων ταλάντων. Καὶ ὅτι οἱ tanta debeamus, nisi erga nostros debitores misc- τηλικαῦτα τῷ Θεῷ χρεωστοῦντες, ἐὰν φανῶμεν ricordia usi fuerimus, snbvertemus eliam quæ jam πρὸς τοὺς μικρὰ χρεωστοῦντας ἡμῖν ἀνελεήμονες, tit. Variæ lectiones et notæ. Hentenii interpretatio hic prorsus dissen T½, omittit A. la correxi, loco προξένησε.

Denignitas et humanitas, etiam cum durior videtur, τοσαύτη ἐστὶν ἡ φιλανθρωπία αὐτοῦ, ὥστε καὶ puta jubendo venumdari eum, et omnia quæ illius crant. Neque enim hoc ex asperitate dicebat, sed ut servum terreret et persuaderet, eumque ad humiliter deprecandum adduceret, et ad respiciendum quomodo invitaretur. Vers. 28. Egressus — debes. Nou post longum tempus, sed station: beneficentiam faciens tramitem, ad id quod neque Deo gratum est, neque ho. minibus. ἐκεῖνο τὸ δοκοῦν σκληρόν, τὴ προστάξαι πωληθῆναι αὐτόν, οὐκ ἀπὸ σκληρότητος εἶπεν, ἀλλ᾽ ἵνα καταπτοήσῃ τὸν δοῦλον, καὶ πείσῃ αὐτὸν πρὸς ἱκετείαν καὶ παράκλησιν ἀποβλέψαι. Εξελθὼν — ὀφείλεις. Είδες Δεσπότου φλ. ανθρωπίαν, δρα καὶ δούλου πάλιν ἀπανθρωπίαν. Εξελθὼν γὰρ εὐθὺς, ἔδειξε τὴν οἰκείαν ἀπήνειαν, οὐδὲ καιροῦ τινὸς παρελθόντος. Πεσών οφειλόμενον. Ούτε στὸ σχῆμα τῆς ἱκετη ρίας ᾐδέσθη, δι' οὗ καὶ αὐτὸς ἐσώθη, οὔτε τῆς ἰδίας ἀνεμνήσθη συμφοράς ἀπὸ τῆς ὁμοίας· ἀλλ᾽ ἔμεινε θηρίου παντὸς ὠμύτερος. Καίτοιγε, οὐχ ὑπὲρ τῶν ἴσων ἦν ἡ ἱκετηρία· ὁ μὲν γὰρ ὑπὲρ ταλάντων, ὁ δὲ ὑπὲρ δηναρίων παρεκάλει. Καὶ ὁ μὲν ὑπὲρ μυα ρίων, ὁ δὲ ὑπὲρ ἑκατόν. Καὶ ὁ μὲν τὸν Δεσπότην, ὁ δὲ τὸν ὁμόδουλον. Καὶ ὁ μὲν δεσπότης ἅπαν αὐτ τῷ τὸ τοσοῦτον χρέος ἀφῆκεν· αὐτὸς δὲ οὐδὲ προθεσμίαν μόνην τῷ συνδούλῳ δέδωκεν. Vers. 29. Prostratus — Vers. 50. debitum. Neque formam supplicationis veritus est, qua et ipse misericordiam percepit; neque sermone lacalus est, per quem et ipse servatus erat; neque a simili propriæ meminit calamitatis, sed permansit omni fera crudelior. Atqui non pro æqualibus erat sup. plicatio; ipse enim pro talentis. hic pro denariis rogabat; et ipse pro decem millilus, hic autem pro centum; et ipse dominum, hic autem conser- ♥um; et dominus tantum-debitum ipsi universum remiserat, ipse vero neque dilationem conservo dedit, Vers. 31. Videntes Ιδόντες qua fiebant. IncompassibiI'tas enim non a Deɔ solum habetur odio, sed neque mansuetis hominibus grata est. Vers. 32. Tunc - Vers. 33. miserius sum? Ο inmensam mansuetudinem! Ex æquo disceptat cuin equi omni sermone indignus est: et patienter ac leniter eum convincit, qui per se condemnatus est, ostenditque quod ipse sibi ipsi priorem etiam gratiam subvertit, et ex eo ultionem adduxitl. Et cum non posset solvere, non eum scelestum nominavit, sed ejus potius misertus est: quando vero erga conservum non est motus compassionis affectu, tunc et scelestum appellavit et punivit. Audiamus nos qui non compatimur et horreamus, scianus quod ipsi nosipsos omnino condemnatus, Dei misericordiam quam erga nos exhibuit subvertentes, æternumque supplicium attrahentes. τὰ γενόμενα. Τὸ ἀσυμπαθές γὰρ οὐ μόνον τῷ Θεῷ μισητόν, ἀλλ' οὐδὲ τοῖ. ἐπιεικέσιν ἀνθρώποις ἀρεστόν. Τότε – ηλέησα· Ω τῆς πολλῆς ἡμερότητα; Η Δικαιολογείται πρὸς τὸν ἀνάξιον λόγου παντὸς, καὶ μακροθύμως ἐλέγχει τὸν αὐτοκατάκριτον· καὶ δεί κνυσιν, ὅτι αὐτὸς ἑαυτῷ καὶ τὴν προτέραν χάριν ἀνέτρεψε, καὶ τὴν μετὰ τοῦτο κόλασιν προϋξένησε Καὶ ὅτε μὲν οὐκ εἶχεν ἀποδοῦναι τὴ χρέος, οὐκ ὠνόμασεν αὐτὸν πονηρόν, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἡλέη σεν· ὅτε δὲ περὶ τὸν σύνδουλον γέγονεν ἀσυμπαθής, τότε καὶ πονηρὸν ὠνόμασε, καὶ ἐκόλασεν. Ακούσωμεν οἱ ἀσυμπαθεῖς καὶ φρίξωμεν, και γνῶμεν, ὅτι αὐτοὶ πάντως ἑαυτοὺς καταδικάζομεν, τὸν εἰς ἡμᾶς προγεγενημένον ἔλεον τοῦ Θεοῦ ἀνατρέποντες, καὶ τὴν αἰωνίαν κόλασιν ἐπισπώμενοι. Vers. 34. Et sibi totum debitum. Hoc est, conti- Καὶ — πᾶν τὸ ὀφειλόμενον αὐτῷ. Τουτέστι, δια nue et semper; postea enim nunquam solvet. Τu ηνεκῶς· οὐδέποτε γὰρ λοιπὸν ἀποδώσει. Σὺ δὲ τἆλλα vero reliqua parabolæ ne curiose scruteris, que μὲν τῆς παραβολῆς μὴ περιεργάζου, χάριν πιθα persuasibilitatis gratia sunt coassumpta; sed hoc νότητος συμπαραληφθέντα· τοῦτο δὲ μόνον ἐκ ταύsolum ex ea manifeste accipito: peccata quæ in της μάθε σαφῶς, ὅτι τὰ εἰς Θεὸν ἁμαρτήματα ἡμῶν Deuin committimus infinitis modis plura esse, his μυριοπλάσιά εἰσι τῶν εἰς ἡμᾶς ἁμαρτημάτων τῶν quæ delinquunt in nos fratres nostri. Nam quisque” ἀδελφῶν. Καὶ ἕκαστος μὲν ἡμῶν χρεωφειλέτης nostrum Deo debitor est decen millium talento- ἐστὶ τῷ Θεῷ μυρίων ταλάντων, τουτέστιν ὑπεύθυ rum, hoc est, multi ac magni reus debiti; debe- νος πολλοῦ καὶ μεγάλου χρέους· χρεωστοῦμεν γὰρ inas enim illi multas gravesque pœnas, propter ma- αὐτῷ πολλὰς καὶ μεγάλας τιμωρίας ἐπὶ πολλοῖς gna graviaque peccata. Quisque autem eorum qui καὶ μεγάλοις ἁμαρτήμασιν· ἕκαστος δὲ τῶν ἁμαρ in nos deliquerunt, nobis debitor est centuin de- τανόντων εἰς ἡμᾶς χρεωφειλέτης ἐστὶν ἡμῖν ἐκσnariorum, videlicet parvi vilisque debiti, si confe- τὴν δηναρίων, ήγουν ὀλίγου καὶ εὐτελοῦς χρέους ratur ad decem millia talentorum. Cum ergo Deo πρὸς σύγκρισιν τῶν μυρίων ταλάντων. Καὶ ὅτι οἱ tanta debeamus, nisi erga nostros debitores misc- τηλικαῦτα τῷ Θεῷ χρεωστοῦντες, ἐὰν φανῶμεν ricordia usi fuerimus, snbvertemus eliam quæ jam πρὸς τοὺς μικρὰ χρεωστοῦντας ἡμῖν ἀνελεήμονες, tit. Variæ lectiones et notæ. Hentenii interpretatio hic prorsus dissen T½, omittit A. la correxi, loco προξένησε.

Denignitas et humanitas, etiam cum durior videtur, τοσαύτη ἐστὶν ἡ φιλανθρωπία αὐτοῦ, ὥστε καὶ puta jubendo venumdari eum, et omnia quæ illius crant. Neque enim hoc ex asperitate dicebat, sed ut servum terreret et persuaderet, eumque ad humiliter deprecandum adduceret, et ad respiciendum quomodo invitaretur. Vers. 28. Egressus — debes. Nou post longum tempus, sed station: beneficentiam faciens tramitem, ad id quod neque Deo gratum est, neque ho. minibus. ἐκεῖνο τὸ δοκοῦν σκληρόν, τὴ προστάξαι πωληθῆναι αὐτόν, οὐκ ἀπὸ σκληρότητος εἶπεν, ἀλλ᾽ ἵνα καταπτοήσῃ τὸν δοῦλον, καὶ πείσῃ αὐτὸν πρὸς ἱκετείαν καὶ παράκλησιν ἀποβλέψαι. Εξελθὼν — ὀφείλεις. Είδες Δεσπότου φλ. ανθρωπίαν, δρα καὶ δούλου πάλιν ἀπανθρωπίαν. Εξελθὼν γὰρ εὐθὺς, ἔδειξε τὴν οἰκείαν ἀπήνειαν, οὐδὲ καιροῦ τινὸς παρελθόντος. Πεσών οφειλόμενον. Ούτε στὸ σχῆμα τῆς ἱκετη ρίας ᾐδέσθη, δι' οὗ καὶ αὐτὸς ἐσώθη, οὔτε τῆς ἰδίας ἀνεμνήσθη συμφοράς ἀπὸ τῆς ὁμοίας· ἀλλ᾽ ἔμεινε θηρίου παντὸς ὠμύτερος. Καίτοιγε, οὐχ ὑπὲρ τῶν ἴσων ἦν ἡ ἱκετηρία· ὁ μὲν γὰρ ὑπὲρ ταλάντων, ὁ δὲ ὑπὲρ δηναρίων παρεκάλει. Καὶ ὁ μὲν ὑπὲρ μυα ρίων, ὁ δὲ ὑπὲρ ἑκατόν. Καὶ ὁ μὲν τὸν Δεσπότην, ὁ δὲ τὸν ὁμόδουλον. Καὶ ὁ μὲν δεσπότης ἅπαν αὐτ τῷ τὸ τοσοῦτον χρέος ἀφῆκεν· αὐτὸς δὲ οὐδὲ προθεσμίαν μόνην τῷ συνδούλῳ δέδωκεν. Vers. 29. Prostratus — Vers. 50. debitum. Neque formam supplicationis veritus est, qua et ipse misericordiam percepit; neque sermone lacalus est, per quem et ipse servatus erat; neque a simili propriæ meminit calamitatis, sed permansit omni fera crudelior. Atqui non pro æqualibus erat sup. plicatio; ipse enim pro talentis. hic pro denariis rogabat; et ipse pro decem millilus, hic autem pro centum; et ipse dominum, hic autem conser- ♥um; et dominus tantum-debitum ipsi universum remiserat, ipse vero neque dilationem conservo dedit, Vers. 31. Videntes Ιδόντες qua fiebant. IncompassibiI'tas enim non a Deɔ solum habetur odio, sed neque mansuetis hominibus grata est. Vers. 32. Tunc - Vers. 33. miserius sum? Ο inmensam mansuetudinem! Ex æquo disceptat cuin equi omni sermone indignus est: et patienter ac leniter eum convincit, qui per se condemnatus est, ostenditque quod ipse sibi ipsi priorem etiam gratiam subvertit, et ex eo ultionem adduxitl. Et cum non posset solvere, non eum scelestum nominavit, sed ejus potius misertus est: quando vero erga conservum non est motus compassionis affectu, tunc et scelestum appellavit et punivit. Audiamus nos qui non compatimur et horreamus, scianus quod ipsi nosipsos omnino condemnatus, Dei misericordiam quam erga nos exhibuit subvertentes, æternumque supplicium attrahentes. τὰ γενόμενα. Τὸ ἀσυμπαθές γὰρ οὐ μόνον τῷ Θεῷ μισητόν, ἀλλ' οὐδὲ τοῖ. ἐπιεικέσιν ἀνθρώποις ἀρεστόν. Τότε – ηλέησα· Ω τῆς πολλῆς ἡμερότητα; Η Δικαιολογείται πρὸς τὸν ἀνάξιον λόγου παντὸς, καὶ μακροθύμως ἐλέγχει τὸν αὐτοκατάκριτον· καὶ δεί κνυσιν, ὅτι αὐτὸς ἑαυτῷ καὶ τὴν προτέραν χάριν ἀνέτρεψε, καὶ τὴν μετὰ τοῦτο κόλασιν προϋξένησε Καὶ ὅτε μὲν οὐκ εἶχεν ἀποδοῦναι τὴ χρέος, οὐκ ὠνόμασεν αὐτὸν πονηρόν, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἡλέη σεν· ὅτε δὲ περὶ τὸν σύνδουλον γέγονεν ἀσυμπαθής, τότε καὶ πονηρὸν ὠνόμασε, καὶ ἐκόλασεν. Ακούσωμεν οἱ ἀσυμπαθεῖς καὶ φρίξωμεν, και γνῶμεν, ὅτι αὐτοὶ πάντως ἑαυτοὺς καταδικάζομεν, τὸν εἰς ἡμᾶς προγεγενημένον ἔλεον τοῦ Θεοῦ ἀνατρέποντες, καὶ τὴν αἰωνίαν κόλασιν ἐπισπώμενοι. Vers. 34. Et sibi totum debitum. Hoc est, conti- Καὶ — πᾶν τὸ ὀφειλόμενον αὐτῷ. Τουτέστι, δια nue et semper; postea enim nunquam solvet. Τu ηνεκῶς· οὐδέποτε γὰρ λοιπὸν ἀποδώσει. Σὺ δὲ τἆλλα vero reliqua parabolæ ne curiose scruteris, que μὲν τῆς παραβολῆς μὴ περιεργάζου, χάριν πιθα persuasibilitatis gratia sunt coassumpta; sed hoc νότητος συμπαραληφθέντα· τοῦτο δὲ μόνον ἐκ ταύsolum ex ea manifeste accipito: peccata quæ in της μάθε σαφῶς, ὅτι τὰ εἰς Θεὸν ἁμαρτήματα ἡμῶν Deuin committimus infinitis modis plura esse, his μυριοπλάσιά εἰσι τῶν εἰς ἡμᾶς ἁμαρτημάτων τῶν quæ delinquunt in nos fratres nostri. Nam quisque” ἀδελφῶν. Καὶ ἕκαστος μὲν ἡμῶν χρεωφειλέτης nostrum Deo debitor est decen millium talento- ἐστὶ τῷ Θεῷ μυρίων ταλάντων, τουτέστιν ὑπεύθυ rum, hoc est, multi ac magni reus debiti; debe- νος πολλοῦ καὶ μεγάλου χρέους· χρεωστοῦμεν γὰρ inas enim illi multas gravesque pœnas, propter ma- αὐτῷ πολλὰς καὶ μεγάλας τιμωρίας ἐπὶ πολλοῖς gna graviaque peccata. Quisque autem eorum qui καὶ μεγάλοις ἁμαρτήμασιν· ἕκαστος δὲ τῶν ἁμαρ in nos deliquerunt, nobis debitor est centuin de- τανόντων εἰς ἡμᾶς χρεωφειλέτης ἐστὶν ἡμῖν ἐκσnariorum, videlicet parvi vilisque debiti, si confe- τὴν δηναρίων, ήγουν ὀλίγου καὶ εὐτελοῦς χρέους ratur ad decem millia talentorum. Cum ergo Deo πρὸς σύγκρισιν τῶν μυρίων ταλάντων. Καὶ ὅτι οἱ tanta debeamus, nisi erga nostros debitores misc- τηλικαῦτα τῷ Θεῷ χρεωστοῦντες, ἐὰν φανῶμεν ricordia usi fuerimus, snbvertemus eliam quæ jam πρὸς τοὺς μικρὰ χρεωστοῦντας ἡμῖν ἀνελεήμονες, tit. Variæ lectiones et notæ. Hentenii interpretatio hic prorsus dissen T½, omittit A. la correxi, loco προξένησε.

COMMENT. IN MATTHÆUM. ---- CΑΡ. ΧΙΧ. ἀνατρέπομεν καὶ ὅσα προσυπεχώρησεν ἡμῖν & nobis supplicantibus remiserat: et postmodum onδεηθεῖσι· καὶ λοιπὸν ἀσυμπαθῶς πάντων ἀπαιτου- nium pœnæ a nobis sine ulla compassione expetenμεθα τὰς εὐθύνας. Ορα γὰρ τὰ ἑξῆς. tr. Vi!e enim quæ scquuntur. Vers. 55. Sic - illorum. Propter hunc sermonem totam composuit parabolam, exemplo illum confirmans, quo facilius reciperetur. In principio siquidem parabolæ seipsum posuit regem ac legislatorem: post Ginem vero ipsius, Patri ultionis auctori tatem attribuit, ne jactabundus ipse videretur, simulque ostendens unam utriusque esse auctoritatem. De cordibus vestris autem, hoc est, ex corde, et non tantum ab ore. Οὕτως αὐτῶν. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον συνέθηκε τὴν ὅλην παραβολήν, βεβαιώσας τοῦτον διὰ παρα δείγματος, ἵνα μᾶλλον εὐπαράδεκτος γένηται. Ἐν ἀρχῇ μὲν οὖν τῆς παραβολῆς ἑαυτὸν εἶπε βασιλέα >α: λογοθέτην μετά τὸ τέλος δὲ ταύτης τῷ Πατρὶ τὴν ἐξουσίαν τῆς κολάσεως ἀνέθηκεν, ἵνα τε μὴ δόξῃ κομπάζειν αὐτὸς, καὶ ἅμα δεικνύων, ὅτι μία ἀμφοτέροις ἡ ἐξουσία. Τὸ δὲ, ᾿Απὸ τῶν καρ· διῶν ὑμῶν, ἀντὶ τοῦ, ἐκ καρδίας, καὶ μὴ ἀπὸ στό ματος μόνον. Καὶ Ιορδάνου. Ηλθεν εἰς τὰ μέρη τῆς Ἰου - δαίας, διότι ήγγιζεν ὁ καιρὸς τοῦ Πάθους αὐτοῦ. Καὶ — ἐκεῖ. Πάλιν, ὡς πολλάκις ἔφημεν, ἀπὸ τῆς διδασκαλία; ἐπὶ τὰ θαύματα μέτεισι, ποτὲ μὲν ψυχάς θεραπεύων, ποτὲ δὲ σώματα, καὶ οὐδέ ποτε ἀμελῶν. ΚΕΦ. Μ'. Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων, εἰ ἔξεστιν ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα. Καὶ — αἰτίαν. Πάλιν, ἰδόντες τὰ θαύματα καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ, ἐξεθηριώθησαν· καὶ ἐπεὶ μέμ ψασθαι τοῖς πράγμασιν οὐκ ἴσχυον, προσέρχονται πειράζοντε; ἐν λόγοις, ἐὰν ἄρα δυνηθῶσιν ἐπιλαβέ σθαι αὐτοῦ, καίτοι πολλάκις τοῦτο ποιήσαντες, καὶ πανταχοῦ θαυμασίως επιστομισθέντες. Αλλ' ἀναί σχυντον ὄντως ὁ φθόνος καὶ ἔταμόν. Ἐρωτῶσιν οὖν, εἰ ἔξεστιν ἀνθρώπῳ ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα αὐτ τοῦ κατὰ πᾶσαν αἰτίαν. Καὶ ὅρα μοι τὴν πανουρ γίαν. Ἐπεὶ γὰρ περὶ τούτου τοῦ ζητήματος προς λαβὼν ἐδίδαξεν ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, εἰπὼν, ὅτι Ος ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτὴν μοιχᾶσθαι, καὶ τὰ ἑξῆς· ἐνόμισαν, ὅτι ἐπελάθετο τῆς τοιαύτης διδασκαλίας. Διὸ καὶ οὐ λέγουσι, Διατί τόδε ἐδίδαξα;; ἀλλ' ὡς μήπω περὶ τούτου διδάξαντα, κακοήθως ἐρωτῶσιν, ἵνα, εἰ μὲν εἴπῃ, ὅτι ἔξεστιν, ἀντιθήσουσιν, ὅτι καὶ πῶς προλαβὼν ἐδίδαξας, ὅτι οὐκ ἔξεστιν; εἰ δὲ εἴπῃ, ὅτι οὐκ ἔξεστιν, ἀντιθήσουσιν αὐτῷ τὸν νόμον. Ζήτησον δὲ ἐν τῷ δηλωθέντι πέμπτῳ κεφαλαίῳ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ος ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτὴν μοιχᾶσθαι, καὶ μαθήσῃ ῥᾳδίως ἐκεῖ καὶ τὸν νόμον, καὶ τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἐνομοθετήθη. Τί οὖν ὁ τὰς πανουργίας καὶ τὰ σοφίσματα τούτων ἀκριβῶς ἐπιστάμενος; CAP. XIX. Vers. 1. Ει Jordanem. Venit in extrem mas Judææ partes, quia instabat tempus PassiBonis ipsius. Vers. 2. ΕΙ ibi. Rursum, ut frequenter diximus, a doctrina transit ad miracula: quandoque curans animas, interdum vero corpore, et nibil unquam negligens. CAP. XL. De interrogantibus, utrum licet homini divortium facere cum uxore. Vers. 3. Ει — causa? Rursumn, visis miraculis ac virtute illius, efferati fuerant: et quia facta ejus reprehendere non poterant, accedunt teutates an in sermonibus eum possent comprehendere: cumque id sæpe fecissent, et ubique mirabiliter impositum ipsis fuisset silentium, impudens tamen ac improba erat eorum invidia. Interrogant erg", si liceat homini divortium facere cuin uxore sua ex qualibet causa. Et considera mihi astutiam: quia enim de hoc quæsito in præcedentibus docuerat, quinto videlicet capite, dicens: Quicunque repudiaverit uxorem suam excepta causa fornicatio - nis, facit eam adulteram esse 3, etc., putaverunt eum doctrinam illam oblivioni tradidisse. Ideo etiam non dicunt, Quare hoc docuisti? sed quasi de hoc nondum docuisset, pravo more suo interrogant, ut si licere diceret, opponerent dicentes: Et quomodo in præcedentibus docuisti non licere? si vero diceret non licere, opponerent ipsi legem. Quare autem prædicto quinto capite dicti illius enarrationem: Quicumque repudiaverit uxorem excepta causa fornicationis, facit eam adulleram esse, ibique et legem facile disces et causam ob quam statutum erat. Quid ergo Christus qui horum astutias ac dolos perfecte noverat? Vers. 4. At ille eos? Eos videlicet ho mines. Hoc autem verbum in libro Genesis scriptum est. Tu vero admirare Domini mansuetudinem quomodo sciens quod eum tentarent, non dixit: Quid me tentatis? quod alibi dixit ad eos 'Ο δὲ — αὐτούς. Αὐτοὺς, δηλαδὴ τοὺς ἀνθρώ τους. Τουτὶ μὲν οὖν τὸ ῥητὸν ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως γέγραπται. Σὺ δὲ θαύμασον τὴν ἡμερό. τητα τοῦ Δεσπότου, πῶς, γνούς, ὅτι πειράζουσιν, οὐκ εἶπε, Τί με πειράζετε, όπερ ἐν ἄλλοις εἴρηκε ss Matth. xxir, 18. Varia lectiones et not. οι Matth. v, 52. *s Gen. ut, 25. Προσεπεχώρησεν. Β. Cum hæc quoque pertineant ad istaro παραβολήν, malim κατά το τέλος. Ita enim loqui solent. Sed illud quoque ferendum videbitur. Equidem scripsissem ἐπ', aut πρὸς τῷ τέλει. Interponendum videtur, οὐδετέρου. Διατί τότε, Α. '

COMMENT. IN MATTHÆUM. ---- CΑΡ. ΧΙΧ. ἀνατρέπομεν καὶ ὅσα προσυπεχώρησεν ἡμῖν & nobis supplicantibus remiserat: et postmodum onδεηθεῖσι· καὶ λοιπὸν ἀσυμπαθῶς πάντων ἀπαιτου- nium pœnæ a nobis sine ulla compassione expetenμεθα τὰς εὐθύνας. Ορα γὰρ τὰ ἑξῆς. tr. Vi!e enim quæ scquuntur. Vers. 55. Sic - illorum. Propter hunc sermonem totam composuit parabolam, exemplo illum confirmans, quo facilius reciperetur. In principio siquidem parabolæ seipsum posuit regem ac legislatorem: post Ginem vero ipsius, Patri ultionis auctori tatem attribuit, ne jactabundus ipse videretur, simulque ostendens unam utriusque esse auctoritatem. De cordibus vestris autem, hoc est, ex corde, et non tantum ab ore. Οὕτως αὐτῶν. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον συνέθηκε τὴν ὅλην παραβολήν, βεβαιώσας τοῦτον διὰ παρα δείγματος, ἵνα μᾶλλον εὐπαράδεκτος γένηται. Ἐν ἀρχῇ μὲν οὖν τῆς παραβολῆς ἑαυτὸν εἶπε βασιλέα >α: λογοθέτην μετά τὸ τέλος δὲ ταύτης τῷ Πατρὶ τὴν ἐξουσίαν τῆς κολάσεως ἀνέθηκεν, ἵνα τε μὴ δόξῃ κομπάζειν αὐτὸς, καὶ ἅμα δεικνύων, ὅτι μία ἀμφοτέροις ἡ ἐξουσία. Τὸ δὲ, ᾿Απὸ τῶν καρ· διῶν ὑμῶν, ἀντὶ τοῦ, ἐκ καρδίας, καὶ μὴ ἀπὸ στό ματος μόνον. Καὶ Ιορδάνου. Ηλθεν εἰς τὰ μέρη τῆς Ἰου - δαίας, διότι ήγγιζεν ὁ καιρὸς τοῦ Πάθους αὐτοῦ. Καὶ — ἐκεῖ. Πάλιν, ὡς πολλάκις ἔφημεν, ἀπὸ τῆς διδασκαλία; ἐπὶ τὰ θαύματα μέτεισι, ποτὲ μὲν ψυχάς θεραπεύων, ποτὲ δὲ σώματα, καὶ οὐδέ ποτε ἀμελῶν. ΚΕΦ. Μ'. Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων, εἰ ἔξεστιν ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα. Καὶ — αἰτίαν. Πάλιν, ἰδόντες τὰ θαύματα καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ, ἐξεθηριώθησαν· καὶ ἐπεὶ μέμ ψασθαι τοῖς πράγμασιν οὐκ ἴσχυον, προσέρχονται πειράζοντε; ἐν λόγοις, ἐὰν ἄρα δυνηθῶσιν ἐπιλαβέ σθαι αὐτοῦ, καίτοι πολλάκις τοῦτο ποιήσαντες, καὶ πανταχοῦ θαυμασίως επιστομισθέντες. Αλλ' ἀναί σχυντον ὄντως ὁ φθόνος καὶ ἔταμόν. Ἐρωτῶσιν οὖν, εἰ ἔξεστιν ἀνθρώπῳ ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα αὐτ τοῦ κατὰ πᾶσαν αἰτίαν. Καὶ ὅρα μοι τὴν πανουρ γίαν. Ἐπεὶ γὰρ περὶ τούτου τοῦ ζητήματος προς λαβὼν ἐδίδαξεν ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, εἰπὼν, ὅτι Ος ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτὴν μοιχᾶσθαι, καὶ τὰ ἑξῆς· ἐνόμισαν, ὅτι ἐπελάθετο τῆς τοιαύτης διδασκαλίας. Διὸ καὶ οὐ λέγουσι, Διατί τόδε ἐδίδαξα;; ἀλλ' ὡς μήπω περὶ τούτου διδάξαντα, κακοήθως ἐρωτῶσιν, ἵνα, εἰ μὲν εἴπῃ, ὅτι ἔξεστιν, ἀντιθήσουσιν, ὅτι καὶ πῶς προλαβὼν ἐδίδαξας, ὅτι οὐκ ἔξεστιν; εἰ δὲ εἴπῃ, ὅτι οὐκ ἔξεστιν, ἀντιθήσουσιν αὐτῷ τὸν νόμον. Ζήτησον δὲ ἐν τῷ δηλωθέντι πέμπτῳ κεφαλαίῳ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ος ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτὴν μοιχᾶσθαι, καὶ μαθήσῃ ῥᾳδίως ἐκεῖ καὶ τὸν νόμον, καὶ τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἐνομοθετήθη. Τί οὖν ὁ τὰς πανουργίας καὶ τὰ σοφίσματα τούτων ἀκριβῶς ἐπιστάμενος; CAP. XIX. Vers. 1. Ει Jordanem. Venit in extrem mas Judææ partes, quia instabat tempus PassiBonis ipsius. Vers. 2. ΕΙ ibi. Rursum, ut frequenter diximus, a doctrina transit ad miracula: quandoque curans animas, interdum vero corpore, et nibil unquam negligens. CAP. XL. De interrogantibus, utrum licet homini divortium facere cum uxore. Vers. 3. Ει — causa? Rursumn, visis miraculis ac virtute illius, efferati fuerant: et quia facta ejus reprehendere non poterant, accedunt teutates an in sermonibus eum possent comprehendere: cumque id sæpe fecissent, et ubique mirabiliter impositum ipsis fuisset silentium, impudens tamen ac improba erat eorum invidia. Interrogant erg", si liceat homini divortium facere cuin uxore sua ex qualibet causa. Et considera mihi astutiam: quia enim de hoc quæsito in præcedentibus docuerat, quinto videlicet capite, dicens: Quicunque repudiaverit uxorem suam excepta causa fornicatio - nis, facit eam adulteram esse 3, etc., putaverunt eum doctrinam illam oblivioni tradidisse. Ideo etiam non dicunt, Quare hoc docuisti? sed quasi de hoc nondum docuisset, pravo more suo interrogant, ut si licere diceret, opponerent dicentes: Et quomodo in præcedentibus docuisti non licere? si vero diceret non licere, opponerent ipsi legem. Quare autem prædicto quinto capite dicti illius enarrationem: Quicumque repudiaverit uxorem excepta causa fornicationis, facit eam adulleram esse, ibique et legem facile disces et causam ob quam statutum erat. Quid ergo Christus qui horum astutias ac dolos perfecte noverat? Vers. 4. At ille eos? Eos videlicet ho mines. Hoc autem verbum in libro Genesis scriptum est. Tu vero admirare Domini mansuetudinem quomodo sciens quod eum tentarent, non dixit: Quid me tentatis? quod alibi dixit ad eos 'Ο δὲ — αὐτούς. Αὐτοὺς, δηλαδὴ τοὺς ἀνθρώ τους. Τουτὶ μὲν οὖν τὸ ῥητὸν ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως γέγραπται. Σὺ δὲ θαύμασον τὴν ἡμερό. τητα τοῦ Δεσπότου, πῶς, γνούς, ὅτι πειράζουσιν, οὐκ εἶπε, Τί με πειράζετε, όπερ ἐν ἄλλοις εἴρηκε ss Matth. xxir, 18. Varia lectiones et not. οι Matth. v, 52. *s Gen. ut, 25. Προσεπεχώρησεν. Β. Cum hæc quoque pertineant ad istaro παραβολήν, malim κατά το τέλος. Ita enim loqui solent. Sed illud quoque ferendum videbitur. Equidem scripsissem ἐπ', aut πρὸς τῷ τέλει. Interponendum videtur, οὐδετέρου. Διατί τότε, Α. '

COMMENT. IN MATTHÆUM. ---- CΑΡ. ΧΙΧ. ἀνατρέπομεν καὶ ὅσα προσυπεχώρησεν ἡμῖν & nobis supplicantibus remiserat: et postmodum onδεηθεῖσι· καὶ λοιπὸν ἀσυμπαθῶς πάντων ἀπαιτου- nium pœnæ a nobis sine ulla compassione expetenμεθα τὰς εὐθύνας. Ορα γὰρ τὰ ἑξῆς. tr. Vi!e enim quæ scquuntur. Vers. 55. Sic - illorum. Propter hunc sermonem totam composuit parabolam, exemplo illum confirmans, quo facilius reciperetur. In principio siquidem parabolæ seipsum posuit regem ac legislatorem: post Ginem vero ipsius, Patri ultionis auctori tatem attribuit, ne jactabundus ipse videretur, simulque ostendens unam utriusque esse auctoritatem. De cordibus vestris autem, hoc est, ex corde, et non tantum ab ore. Οὕτως αὐτῶν. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον συνέθηκε τὴν ὅλην παραβολήν, βεβαιώσας τοῦτον διὰ παρα δείγματος, ἵνα μᾶλλον εὐπαράδεκτος γένηται. Ἐν ἀρχῇ μὲν οὖν τῆς παραβολῆς ἑαυτὸν εἶπε βασιλέα >α: λογοθέτην μετά τὸ τέλος δὲ ταύτης τῷ Πατρὶ τὴν ἐξουσίαν τῆς κολάσεως ἀνέθηκεν, ἵνα τε μὴ δόξῃ κομπάζειν αὐτὸς, καὶ ἅμα δεικνύων, ὅτι μία ἀμφοτέροις ἡ ἐξουσία. Τὸ δὲ, ᾿Απὸ τῶν καρ· διῶν ὑμῶν, ἀντὶ τοῦ, ἐκ καρδίας, καὶ μὴ ἀπὸ στό ματος μόνον. Καὶ Ιορδάνου. Ηλθεν εἰς τὰ μέρη τῆς Ἰου - δαίας, διότι ήγγιζεν ὁ καιρὸς τοῦ Πάθους αὐτοῦ. Καὶ — ἐκεῖ. Πάλιν, ὡς πολλάκις ἔφημεν, ἀπὸ τῆς διδασκαλία; ἐπὶ τὰ θαύματα μέτεισι, ποτὲ μὲν ψυχάς θεραπεύων, ποτὲ δὲ σώματα, καὶ οὐδέ ποτε ἀμελῶν. ΚΕΦ. Μ'. Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων, εἰ ἔξεστιν ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα. Καὶ — αἰτίαν. Πάλιν, ἰδόντες τὰ θαύματα καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ, ἐξεθηριώθησαν· καὶ ἐπεὶ μέμ ψασθαι τοῖς πράγμασιν οὐκ ἴσχυον, προσέρχονται πειράζοντε; ἐν λόγοις, ἐὰν ἄρα δυνηθῶσιν ἐπιλαβέ σθαι αὐτοῦ, καίτοι πολλάκις τοῦτο ποιήσαντες, καὶ πανταχοῦ θαυμασίως επιστομισθέντες. Αλλ' ἀναί σχυντον ὄντως ὁ φθόνος καὶ ἔταμόν. Ἐρωτῶσιν οὖν, εἰ ἔξεστιν ἀνθρώπῳ ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα αὐτ τοῦ κατὰ πᾶσαν αἰτίαν. Καὶ ὅρα μοι τὴν πανουρ γίαν. Ἐπεὶ γὰρ περὶ τούτου τοῦ ζητήματος προς λαβὼν ἐδίδαξεν ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, εἰπὼν, ὅτι Ος ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτὴν μοιχᾶσθαι, καὶ τὰ ἑξῆς· ἐνόμισαν, ὅτι ἐπελάθετο τῆς τοιαύτης διδασκαλίας. Διὸ καὶ οὐ λέγουσι, Διατί τόδε ἐδίδαξα;; ἀλλ' ὡς μήπω περὶ τούτου διδάξαντα, κακοήθως ἐρωτῶσιν, ἵνα, εἰ μὲν εἴπῃ, ὅτι ἔξεστιν, ἀντιθήσουσιν, ὅτι καὶ πῶς προλαβὼν ἐδίδαξας, ὅτι οὐκ ἔξεστιν; εἰ δὲ εἴπῃ, ὅτι οὐκ ἔξεστιν, ἀντιθήσουσιν αὐτῷ τὸν νόμον. Ζήτησον δὲ ἐν τῷ δηλωθέντι πέμπτῳ κεφαλαίῳ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ος ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτὴν μοιχᾶσθαι, καὶ μαθήσῃ ῥᾳδίως ἐκεῖ καὶ τὸν νόμον, καὶ τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἐνομοθετήθη. Τί οὖν ὁ τὰς πανουργίας καὶ τὰ σοφίσματα τούτων ἀκριβῶς ἐπιστάμενος; CAP. XIX. Vers. 1. Ει Jordanem. Venit in extrem mas Judææ partes, quia instabat tempus PassiBonis ipsius. Vers. 2. ΕΙ ibi. Rursum, ut frequenter diximus, a doctrina transit ad miracula: quandoque curans animas, interdum vero corpore, et nibil unquam negligens. CAP. XL. De interrogantibus, utrum licet homini divortium facere cum uxore. Vers. 3. Ει — causa? Rursumn, visis miraculis ac virtute illius, efferati fuerant: et quia facta ejus reprehendere non poterant, accedunt teutates an in sermonibus eum possent comprehendere: cumque id sæpe fecissent, et ubique mirabiliter impositum ipsis fuisset silentium, impudens tamen ac improba erat eorum invidia. Interrogant erg", si liceat homini divortium facere cuin uxore sua ex qualibet causa. Et considera mihi astutiam: quia enim de hoc quæsito in præcedentibus docuerat, quinto videlicet capite, dicens: Quicunque repudiaverit uxorem suam excepta causa fornicatio - nis, facit eam adulteram esse 3, etc., putaverunt eum doctrinam illam oblivioni tradidisse. Ideo etiam non dicunt, Quare hoc docuisti? sed quasi de hoc nondum docuisset, pravo more suo interrogant, ut si licere diceret, opponerent dicentes: Et quomodo in præcedentibus docuisti non licere? si vero diceret non licere, opponerent ipsi legem. Quare autem prædicto quinto capite dicti illius enarrationem: Quicumque repudiaverit uxorem excepta causa fornicationis, facit eam adulleram esse, ibique et legem facile disces et causam ob quam statutum erat. Quid ergo Christus qui horum astutias ac dolos perfecte noverat? Vers. 4. At ille eos? Eos videlicet ho mines. Hoc autem verbum in libro Genesis scriptum est. Tu vero admirare Domini mansuetudinem quomodo sciens quod eum tentarent, non dixit: Quid me tentatis? quod alibi dixit ad eos 'Ο δὲ — αὐτούς. Αὐτοὺς, δηλαδὴ τοὺς ἀνθρώ τους. Τουτὶ μὲν οὖν τὸ ῥητὸν ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως γέγραπται. Σὺ δὲ θαύμασον τὴν ἡμερό. τητα τοῦ Δεσπότου, πῶς, γνούς, ὅτι πειράζουσιν, οὐκ εἶπε, Τί με πειράζετε, όπερ ἐν ἄλλοις εἴρηκε ss Matth. xxir, 18. Varia lectiones et not. οι Matth. v, 52. *s Gen. ut, 25. Προσεπεχώρησεν. Β. Cum hæc quoque pertineant ad istaro παραβολήν, malim κατά το τέλος. Ita enim loqui solent. Sed illud quoque ferendum videbitur. Equidem scripsissem ἐπ', aut πρὸς τῷ τέλει. Interponendum videtur, οὐδετέρου. Διατί τότε, Α. '

COMMENT. IN MATTHÆUM. ---- CΑΡ. ΧΙΧ. ἀνατρέπομεν καὶ ὅσα προσυπεχώρησεν ἡμῖν & nobis supplicantibus remiserat: et postmodum onδεηθεῖσι· καὶ λοιπὸν ἀσυμπαθῶς πάντων ἀπαιτου- nium pœnæ a nobis sine ulla compassione expetenμεθα τὰς εὐθύνας. Ορα γὰρ τὰ ἑξῆς. tr. Vi!e enim quæ scquuntur. Vers. 55. Sic - illorum. Propter hunc sermonem totam composuit parabolam, exemplo illum confirmans, quo facilius reciperetur. In principio siquidem parabolæ seipsum posuit regem ac legislatorem: post Ginem vero ipsius, Patri ultionis auctori tatem attribuit, ne jactabundus ipse videretur, simulque ostendens unam utriusque esse auctoritatem. De cordibus vestris autem, hoc est, ex corde, et non tantum ab ore. Οὕτως αὐτῶν. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον συνέθηκε τὴν ὅλην παραβολήν, βεβαιώσας τοῦτον διὰ παρα δείγματος, ἵνα μᾶλλον εὐπαράδεκτος γένηται. Ἐν ἀρχῇ μὲν οὖν τῆς παραβολῆς ἑαυτὸν εἶπε βασιλέα >α: λογοθέτην μετά τὸ τέλος δὲ ταύτης τῷ Πατρὶ τὴν ἐξουσίαν τῆς κολάσεως ἀνέθηκεν, ἵνα τε μὴ δόξῃ κομπάζειν αὐτὸς, καὶ ἅμα δεικνύων, ὅτι μία ἀμφοτέροις ἡ ἐξουσία. Τὸ δὲ, ᾿Απὸ τῶν καρ· διῶν ὑμῶν, ἀντὶ τοῦ, ἐκ καρδίας, καὶ μὴ ἀπὸ στό ματος μόνον. Καὶ Ιορδάνου. Ηλθεν εἰς τὰ μέρη τῆς Ἰου - δαίας, διότι ήγγιζεν ὁ καιρὸς τοῦ Πάθους αὐτοῦ. Καὶ — ἐκεῖ. Πάλιν, ὡς πολλάκις ἔφημεν, ἀπὸ τῆς διδασκαλία; ἐπὶ τὰ θαύματα μέτεισι, ποτὲ μὲν ψυχάς θεραπεύων, ποτὲ δὲ σώματα, καὶ οὐδέ ποτε ἀμελῶν. ΚΕΦ. Μ'. Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων, εἰ ἔξεστιν ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα. Καὶ — αἰτίαν. Πάλιν, ἰδόντες τὰ θαύματα καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ, ἐξεθηριώθησαν· καὶ ἐπεὶ μέμ ψασθαι τοῖς πράγμασιν οὐκ ἴσχυον, προσέρχονται πειράζοντε; ἐν λόγοις, ἐὰν ἄρα δυνηθῶσιν ἐπιλαβέ σθαι αὐτοῦ, καίτοι πολλάκις τοῦτο ποιήσαντες, καὶ πανταχοῦ θαυμασίως επιστομισθέντες. Αλλ' ἀναί σχυντον ὄντως ὁ φθόνος καὶ ἔταμόν. Ἐρωτῶσιν οὖν, εἰ ἔξεστιν ἀνθρώπῳ ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα αὐτ τοῦ κατὰ πᾶσαν αἰτίαν. Καὶ ὅρα μοι τὴν πανουρ γίαν. Ἐπεὶ γὰρ περὶ τούτου τοῦ ζητήματος προς λαβὼν ἐδίδαξεν ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, εἰπὼν, ὅτι Ος ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτὴν μοιχᾶσθαι, καὶ τὰ ἑξῆς· ἐνόμισαν, ὅτι ἐπελάθετο τῆς τοιαύτης διδασκαλίας. Διὸ καὶ οὐ λέγουσι, Διατί τόδε ἐδίδαξα;; ἀλλ' ὡς μήπω περὶ τούτου διδάξαντα, κακοήθως ἐρωτῶσιν, ἵνα, εἰ μὲν εἴπῃ, ὅτι ἔξεστιν, ἀντιθήσουσιν, ὅτι καὶ πῶς προλαβὼν ἐδίδαξας, ὅτι οὐκ ἔξεστιν; εἰ δὲ εἴπῃ, ὅτι οὐκ ἔξεστιν, ἀντιθήσουσιν αὐτῷ τὸν νόμον. Ζήτησον δὲ ἐν τῷ δηλωθέντι πέμπτῳ κεφαλαίῳ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ος ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτὴν μοιχᾶσθαι, καὶ μαθήσῃ ῥᾳδίως ἐκεῖ καὶ τὸν νόμον, καὶ τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἐνομοθετήθη. Τί οὖν ὁ τὰς πανουργίας καὶ τὰ σοφίσματα τούτων ἀκριβῶς ἐπιστάμενος; CAP. XIX. Vers. 1. Ει Jordanem. Venit in extrem mas Judææ partes, quia instabat tempus PassiBonis ipsius. Vers. 2. ΕΙ ibi. Rursum, ut frequenter diximus, a doctrina transit ad miracula: quandoque curans animas, interdum vero corpore, et nibil unquam negligens. CAP. XL. De interrogantibus, utrum licet homini divortium facere cum uxore. Vers. 3. Ει — causa? Rursumn, visis miraculis ac virtute illius, efferati fuerant: et quia facta ejus reprehendere non poterant, accedunt teutates an in sermonibus eum possent comprehendere: cumque id sæpe fecissent, et ubique mirabiliter impositum ipsis fuisset silentium, impudens tamen ac improba erat eorum invidia. Interrogant erg", si liceat homini divortium facere cuin uxore sua ex qualibet causa. Et considera mihi astutiam: quia enim de hoc quæsito in præcedentibus docuerat, quinto videlicet capite, dicens: Quicunque repudiaverit uxorem suam excepta causa fornicatio - nis, facit eam adulteram esse 3, etc., putaverunt eum doctrinam illam oblivioni tradidisse. Ideo etiam non dicunt, Quare hoc docuisti? sed quasi de hoc nondum docuisset, pravo more suo interrogant, ut si licere diceret, opponerent dicentes: Et quomodo in præcedentibus docuisti non licere? si vero diceret non licere, opponerent ipsi legem. Quare autem prædicto quinto capite dicti illius enarrationem: Quicumque repudiaverit uxorem excepta causa fornicationis, facit eam adulleram esse, ibique et legem facile disces et causam ob quam statutum erat. Quid ergo Christus qui horum astutias ac dolos perfecte noverat? Vers. 4. At ille eos? Eos videlicet ho mines. Hoc autem verbum in libro Genesis scriptum est. Tu vero admirare Domini mansuetudinem quomodo sciens quod eum tentarent, non dixit: Quid me tentatis? quod alibi dixit ad eos 'Ο δὲ — αὐτούς. Αὐτοὺς, δηλαδὴ τοὺς ἀνθρώ τους. Τουτὶ μὲν οὖν τὸ ῥητὸν ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως γέγραπται. Σὺ δὲ θαύμασον τὴν ἡμερό. τητα τοῦ Δεσπότου, πῶς, γνούς, ὅτι πειράζουσιν, οὐκ εἶπε, Τί με πειράζετε, όπερ ἐν ἄλλοις εἴρηκε ss Matth. xxir, 18. Varia lectiones et not. οι Matth. v, 52. *s Gen. ut, 25. Προσεπεχώρησεν. Β. Cum hæc quoque pertineant ad istaro παραβολήν, malim κατά το τέλος. Ita enim loqui solent. Sed illud quoque ferendum videbitur. Equidem scripsissem ἐπ', aut πρὸς τῷ τέλει. Interponendum videtur, οὐδετέρου. Διατί τότε, Α. '

$15 que exasperatus est sicut alio loco: neque omnino πρὸς αὐτοῦ;, οὐδὲ ἐτραχύνθη, καθὼς ἔστιν ὅτι arguit eos, ut suain ostendat lenitatem, et ul dis- ποιεί. Οὔτε γὰρ πάντοτε ἐλέγχει, ἵνα δείξῃ τὴν cipulos doceat injurias leniter ferre. Non tamen semper exhibet lenitatem, ne putent scelesti hæc illum latere, utque refrenaret malitiam. Et vide sa· pientiam. Interrogatus an liceret, non statim dixit non licere, ne daret eis occasionem contentionis ac tumultus; sed hoc alio modo apte admodum astruit ab ipsa creatione quæ ab initio facta est. Quid ergo»it? Num legistis quod qui fecit ab initio, masculum et feminam fecit eos? Hoc est, unum masculum unamque feminam, ut unus unam haberet. Nam si voluisset masculum hanc relinquere, rursimque hanc ducere, plures utique formasset ab initio feminas: quia ergo plures non formavit, restat ut voluerit virum non repudiare uxorem suam. Vers. 5. Ει unam. Ostenso a creatione quod non liceat repudiare, ostendit hoc et a divino jussu. Scire autem oportet, quod in libro Genesis apparet præsens verbum ipsius Adam esse prophe tantis de uxore; sed Christus nunc docet quod hoc Dei fuerit præceptum, et non ipsius Adam prophetia, ut apparel. Nihil tamen vetat idem dictum et ipsius Adam fuisse prophetiam a Deo inductam, et rursum Dei præceptum dictum per Adam: ut id dixerit et Adam Inductus a Deo, et rursus dixerit etiam Deus locutus per Adam. Ait ergo quod etiam dixerit Creator: Propter hoc videlicet, quia formata est uxor de latere viri sui (nam et hoc auto prædictum præceptum scriptum est): Relinquet homo patrem suum el mairem, cit., eruntque duo conjuncti in carnem unam, sive corpus unum propter conjunctionem unitatis, sive conjunctivam formam. Quia ergo unum corpus hos esse jussit, non licet repudiare. Vers. 6. Itaque una caro. Postquam téntatoribus divinum recitavit præceptum, interpretatur ἑαυτοῦ μακροθυμίαν, καὶ ἵνα παιδεύση τους μετ θητὰς μακροθύμως φέρειν τὰς παροινίας· οὔτε ἀεὶ μακροθυμεῖ, ἵνα μὴ δόξωσιν οἱ πονηροὶ λανθά νειν αὐτὸν, καὶ ἵνα ἀναχαιτίσῃ τὴν πονηρίαν. Καὶ δρα σοφίαν. Ερωτηθεὶς γὰρ, εἰ ἔξεστιν, οὐκ εὐθέως εἶπεν, ὅτι οὐκ ἔξεστιν, ἵνα μὴ δῷ τούτοις ἀφορμήν φιλονεικίας καὶ ταραχῆς, ἀλλ᾽ ἑτέρῳ τρόπῳ τοῦτο κατασκευάζει, πιθανῶς πάνυ, ἀπ' αὐτῆς τῆς ἐν ἀρ χῇ δημιουργίας. Τί οὖν φησιν; Οὐκ ἀνέγνωτε, ὅτι ὁ ποιήσας ἀπ' ἀρχῆς ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησε αὐτούς; τουτέστιν, ἵνα ἄρσενα καὶ μίαν θήλειαν, ὥστε τὸν ἕνα τὴν μίαν ἔχειν. Εἰ γὰρ ἐβούλετο, ἵνα ὁ ἄρσην ταύτην μὲν ἀφήσει, ετέραν δὲ πάλιν ἀγά γηται, πλείους ἂν ἔπλασε κατ᾿ ἀρχὰς θηλεία;" ἐπεὶ δὲ πλείους οὐκ ἔπλασε, λοιπὸν βούλεται μή ἀπολύειν τὸν ἄνδρα τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Καὶ — μίαν. Δείξας ἀπὸ τῆς δημιουργίας, ὅτι οὐκ ἔξεστιν ἀπολύειν, δείχνυσι τοῦτο καὶ ἀπὸ προσο τάγματος τοῦ Θεοῦ. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι ἐν μὲν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως φαίνεται τοῦ Ἀδὰμ εἶναι τὸ παρὸν ῥητὸν, προφητεύοντος περὶ τῆς γυναικός ἀλλ' ὁ Χριστὸς διδάσκει νῦν, ὅτι τοῦ Θεοῦ ἐστι τοῦτο τὸ πρόσταγμα, καὶ οὐ προφητεία τοῦ 'Αδάμ, ὡς δοκεῖ. [Οὐδὲν δὲ κωλύει τὸ αὐτὸ ῥητὸν καὶ τοῦ Αδάμ εἶναι προφητείαν, ενηχηθεῖσαν παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ αὖθις τοῦ Θεοῦ πρόσταγμα, ῥηθὲν διὰ τοῦ ᾿Αδάμ. Οἷον, καὶ εἶπεν ὁ Ἀδάμ, ἐνηχηθεὶς παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ πάλιν, καὶ εἶπεν ὁ Θεὸς, λαλήσας διὰ τοῦ ᾿Αδάμ.] Φησὶν οὖν, ὅτι καὶ εἶπεν ὁ Δημιουργό;, Ένεκεν τούτου, δηλαδὴ τοῦ πλασθῆναι τὴν γυναῖκα ἐκ τῆς πλευρά, τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς· περὶ τούτου γὰρ ἀνω τέρω τοῦ δηλωθέντος προστάγματος γέγραπται· Καταλείψει άνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα, καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ ἔσονται οι δύο σύζυγοι εἰς σάρκα μίαν, ήγουν σῶμα ἐν διά τὸν σύνδεσμον τῆς ἑνώσεως, εἴτουν διὰ τὴν συναπτικήν σχέσιν. Ἐπεὶ δὲ ἐν σῶμα τούτους εἶναι προσέταξεν, οὐκ ἔξεστιν ἀπολύειν. Ὥστε — σὰρξ μία. 'Αναγνούς τοῖς πειραστεῖς τὸ θεῖον πρόσταγμα, έφερμηνεύει λοιπόν, ότι μετά nunc quod post conjunctionem unum corpus dant τὴν συνάφειαν ἐν σῶμα οι δύο σύζυγοι γίνονται. duo conjuges. Deinde suam quoque infert senten- Εἶτα ἐπιφέρει καὶ τὴν ἑαυτοῦ γνώμην. Λέγει γάρο tiam; ait enim: Vers. 6. Quod separet. Ecce id subintulit quod non licet, blande quidem modoque persuasibili, ut diximus, ostendens præter naturam ac præter legem esse divortium: præter naturam quidem, nam una caro dividitur; præter legem vero, cum enim Deus ununi esse jusserit, distrahuntur. Vers. 7. Dicunt — cam? Quid, id est, quare vel Exciderunt inclusa A, Ὁ – χωριζέτω. Ἰδοὺ τὸ Οὐκ ἔξεστι συνεπέρανεν, ὁμαλῶς τε καὶ πιθανῶς, ὡς εἰρήκαμεν, δεικνύων, ὅτι παρὰ φύσιν καὶ παρὰ νόμον τὸ διελεῖν· παρὰ φύσιν μὲν, ὅτι μία διατέμνεται σάρξ· παρά νόμον δὲ, ὅτι, τοῦ Θεοῦ κελεύσαντος ἂν εἶναι, δια σπώνται. Λέγουσιν -- αὐτήν; Τί, ἀντὶ τοῦ, διατί, ἢ ἀντὶ Variæ lectiones et notæ.

$15 que exasperatus est sicut alio loco: neque omnino πρὸς αὐτοῦ;, οὐδὲ ἐτραχύνθη, καθὼς ἔστιν ὅτι arguit eos, ut suain ostendat lenitatem, et ul dis- ποιεί. Οὔτε γὰρ πάντοτε ἐλέγχει, ἵνα δείξῃ τὴν cipulos doceat injurias leniter ferre. Non tamen semper exhibet lenitatem, ne putent scelesti hæc illum latere, utque refrenaret malitiam. Et vide sa· pientiam. Interrogatus an liceret, non statim dixit non licere, ne daret eis occasionem contentionis ac tumultus; sed hoc alio modo apte admodum astruit ab ipsa creatione quæ ab initio facta est. Quid ergo»it? Num legistis quod qui fecit ab initio, masculum et feminam fecit eos? Hoc est, unum masculum unamque feminam, ut unus unam haberet. Nam si voluisset masculum hanc relinquere, rursimque hanc ducere, plures utique formasset ab initio feminas: quia ergo plures non formavit, restat ut voluerit virum non repudiare uxorem suam. Vers. 5. Ει unam. Ostenso a creatione quod non liceat repudiare, ostendit hoc et a divino jussu. Scire autem oportet, quod in libro Genesis apparet præsens verbum ipsius Adam esse prophe tantis de uxore; sed Christus nunc docet quod hoc Dei fuerit præceptum, et non ipsius Adam prophetia, ut apparel. Nihil tamen vetat idem dictum et ipsius Adam fuisse prophetiam a Deo inductam, et rursum Dei præceptum dictum per Adam: ut id dixerit et Adam Inductus a Deo, et rursus dixerit etiam Deus locutus per Adam. Ait ergo quod etiam dixerit Creator: Propter hoc videlicet, quia formata est uxor de latere viri sui (nam et hoc auto prædictum præceptum scriptum est): Relinquet homo patrem suum el mairem, cit., eruntque duo conjuncti in carnem unam, sive corpus unum propter conjunctionem unitatis, sive conjunctivam formam. Quia ergo unum corpus hos esse jussit, non licet repudiare. Vers. 6. Itaque una caro. Postquam téntatoribus divinum recitavit præceptum, interpretatur ἑαυτοῦ μακροθυμίαν, καὶ ἵνα παιδεύση τους μετ θητὰς μακροθύμως φέρειν τὰς παροινίας· οὔτε ἀεὶ μακροθυμεῖ, ἵνα μὴ δόξωσιν οἱ πονηροὶ λανθά νειν αὐτὸν, καὶ ἵνα ἀναχαιτίσῃ τὴν πονηρίαν. Καὶ δρα σοφίαν. Ερωτηθεὶς γὰρ, εἰ ἔξεστιν, οὐκ εὐθέως εἶπεν, ὅτι οὐκ ἔξεστιν, ἵνα μὴ δῷ τούτοις ἀφορμήν φιλονεικίας καὶ ταραχῆς, ἀλλ᾽ ἑτέρῳ τρόπῳ τοῦτο κατασκευάζει, πιθανῶς πάνυ, ἀπ' αὐτῆς τῆς ἐν ἀρ χῇ δημιουργίας. Τί οὖν φησιν; Οὐκ ἀνέγνωτε, ὅτι ὁ ποιήσας ἀπ' ἀρχῆς ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησε αὐτούς; τουτέστιν, ἵνα ἄρσενα καὶ μίαν θήλειαν, ὥστε τὸν ἕνα τὴν μίαν ἔχειν. Εἰ γὰρ ἐβούλετο, ἵνα ὁ ἄρσην ταύτην μὲν ἀφήσει, ετέραν δὲ πάλιν ἀγά γηται, πλείους ἂν ἔπλασε κατ᾿ ἀρχὰς θηλεία;" ἐπεὶ δὲ πλείους οὐκ ἔπλασε, λοιπὸν βούλεται μή ἀπολύειν τὸν ἄνδρα τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Καὶ — μίαν. Δείξας ἀπὸ τῆς δημιουργίας, ὅτι οὐκ ἔξεστιν ἀπολύειν, δείχνυσι τοῦτο καὶ ἀπὸ προσο τάγματος τοῦ Θεοῦ. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι ἐν μὲν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως φαίνεται τοῦ Ἀδὰμ εἶναι τὸ παρὸν ῥητὸν, προφητεύοντος περὶ τῆς γυναικός ἀλλ' ὁ Χριστὸς διδάσκει νῦν, ὅτι τοῦ Θεοῦ ἐστι τοῦτο τὸ πρόσταγμα, καὶ οὐ προφητεία τοῦ 'Αδάμ, ὡς δοκεῖ. [Οὐδὲν δὲ κωλύει τὸ αὐτὸ ῥητὸν καὶ τοῦ Αδάμ εἶναι προφητείαν, ενηχηθεῖσαν παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ αὖθις τοῦ Θεοῦ πρόσταγμα, ῥηθὲν διὰ τοῦ ᾿Αδάμ. Οἷον, καὶ εἶπεν ὁ Ἀδάμ, ἐνηχηθεὶς παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ πάλιν, καὶ εἶπεν ὁ Θεὸς, λαλήσας διὰ τοῦ ᾿Αδάμ.] Φησὶν οὖν, ὅτι καὶ εἶπεν ὁ Δημιουργό;, Ένεκεν τούτου, δηλαδὴ τοῦ πλασθῆναι τὴν γυναῖκα ἐκ τῆς πλευρά, τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς· περὶ τούτου γὰρ ἀνω τέρω τοῦ δηλωθέντος προστάγματος γέγραπται· Καταλείψει άνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα, καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ ἔσονται οι δύο σύζυγοι εἰς σάρκα μίαν, ήγουν σῶμα ἐν διά τὸν σύνδεσμον τῆς ἑνώσεως, εἴτουν διὰ τὴν συναπτικήν σχέσιν. Ἐπεὶ δὲ ἐν σῶμα τούτους εἶναι προσέταξεν, οὐκ ἔξεστιν ἀπολύειν. Ὥστε — σὰρξ μία. 'Αναγνούς τοῖς πειραστεῖς τὸ θεῖον πρόσταγμα, έφερμηνεύει λοιπόν, ότι μετά nunc quod post conjunctionem unum corpus dant τὴν συνάφειαν ἐν σῶμα οι δύο σύζυγοι γίνονται. duo conjuges. Deinde suam quoque infert senten- Εἶτα ἐπιφέρει καὶ τὴν ἑαυτοῦ γνώμην. Λέγει γάρο tiam; ait enim: Vers. 6. Quod separet. Ecce id subintulit quod non licet, blande quidem modoque persuasibili, ut diximus, ostendens præter naturam ac præter legem esse divortium: præter naturam quidem, nam una caro dividitur; præter legem vero, cum enim Deus ununi esse jusserit, distrahuntur. Vers. 7. Dicunt — cam? Quid, id est, quare vel Exciderunt inclusa A, Ὁ – χωριζέτω. Ἰδοὺ τὸ Οὐκ ἔξεστι συνεπέρανεν, ὁμαλῶς τε καὶ πιθανῶς, ὡς εἰρήκαμεν, δεικνύων, ὅτι παρὰ φύσιν καὶ παρὰ νόμον τὸ διελεῖν· παρὰ φύσιν μὲν, ὅτι μία διατέμνεται σάρξ· παρά νόμον δὲ, ὅτι, τοῦ Θεοῦ κελεύσαντος ἂν εἶναι, δια σπώνται. Λέγουσιν -- αὐτήν; Τί, ἀντὶ τοῦ, διατί, ἢ ἀντὶ Variæ lectiones et notæ.

$15 que exasperatus est sicut alio loco: neque omnino πρὸς αὐτοῦ;, οὐδὲ ἐτραχύνθη, καθὼς ἔστιν ὅτι arguit eos, ut suain ostendat lenitatem, et ul dis- ποιεί. Οὔτε γὰρ πάντοτε ἐλέγχει, ἵνα δείξῃ τὴν cipulos doceat injurias leniter ferre. Non tamen semper exhibet lenitatem, ne putent scelesti hæc illum latere, utque refrenaret malitiam. Et vide sa· pientiam. Interrogatus an liceret, non statim dixit non licere, ne daret eis occasionem contentionis ac tumultus; sed hoc alio modo apte admodum astruit ab ipsa creatione quæ ab initio facta est. Quid ergo»it? Num legistis quod qui fecit ab initio, masculum et feminam fecit eos? Hoc est, unum masculum unamque feminam, ut unus unam haberet. Nam si voluisset masculum hanc relinquere, rursimque hanc ducere, plures utique formasset ab initio feminas: quia ergo plures non formavit, restat ut voluerit virum non repudiare uxorem suam. Vers. 5. Ει unam. Ostenso a creatione quod non liceat repudiare, ostendit hoc et a divino jussu. Scire autem oportet, quod in libro Genesis apparet præsens verbum ipsius Adam esse prophe tantis de uxore; sed Christus nunc docet quod hoc Dei fuerit præceptum, et non ipsius Adam prophetia, ut apparel. Nihil tamen vetat idem dictum et ipsius Adam fuisse prophetiam a Deo inductam, et rursum Dei præceptum dictum per Adam: ut id dixerit et Adam Inductus a Deo, et rursus dixerit etiam Deus locutus per Adam. Ait ergo quod etiam dixerit Creator: Propter hoc videlicet, quia formata est uxor de latere viri sui (nam et hoc auto prædictum præceptum scriptum est): Relinquet homo patrem suum el mairem, cit., eruntque duo conjuncti in carnem unam, sive corpus unum propter conjunctionem unitatis, sive conjunctivam formam. Quia ergo unum corpus hos esse jussit, non licet repudiare. Vers. 6. Itaque una caro. Postquam téntatoribus divinum recitavit præceptum, interpretatur ἑαυτοῦ μακροθυμίαν, καὶ ἵνα παιδεύση τους μετ θητὰς μακροθύμως φέρειν τὰς παροινίας· οὔτε ἀεὶ μακροθυμεῖ, ἵνα μὴ δόξωσιν οἱ πονηροὶ λανθά νειν αὐτὸν, καὶ ἵνα ἀναχαιτίσῃ τὴν πονηρίαν. Καὶ δρα σοφίαν. Ερωτηθεὶς γὰρ, εἰ ἔξεστιν, οὐκ εὐθέως εἶπεν, ὅτι οὐκ ἔξεστιν, ἵνα μὴ δῷ τούτοις ἀφορμήν φιλονεικίας καὶ ταραχῆς, ἀλλ᾽ ἑτέρῳ τρόπῳ τοῦτο κατασκευάζει, πιθανῶς πάνυ, ἀπ' αὐτῆς τῆς ἐν ἀρ χῇ δημιουργίας. Τί οὖν φησιν; Οὐκ ἀνέγνωτε, ὅτι ὁ ποιήσας ἀπ' ἀρχῆς ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησε αὐτούς; τουτέστιν, ἵνα ἄρσενα καὶ μίαν θήλειαν, ὥστε τὸν ἕνα τὴν μίαν ἔχειν. Εἰ γὰρ ἐβούλετο, ἵνα ὁ ἄρσην ταύτην μὲν ἀφήσει, ετέραν δὲ πάλιν ἀγά γηται, πλείους ἂν ἔπλασε κατ᾿ ἀρχὰς θηλεία;" ἐπεὶ δὲ πλείους οὐκ ἔπλασε, λοιπὸν βούλεται μή ἀπολύειν τὸν ἄνδρα τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Καὶ — μίαν. Δείξας ἀπὸ τῆς δημιουργίας, ὅτι οὐκ ἔξεστιν ἀπολύειν, δείχνυσι τοῦτο καὶ ἀπὸ προσο τάγματος τοῦ Θεοῦ. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι ἐν μὲν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως φαίνεται τοῦ Ἀδὰμ εἶναι τὸ παρὸν ῥητὸν, προφητεύοντος περὶ τῆς γυναικός ἀλλ' ὁ Χριστὸς διδάσκει νῦν, ὅτι τοῦ Θεοῦ ἐστι τοῦτο τὸ πρόσταγμα, καὶ οὐ προφητεία τοῦ 'Αδάμ, ὡς δοκεῖ. [Οὐδὲν δὲ κωλύει τὸ αὐτὸ ῥητὸν καὶ τοῦ Αδάμ εἶναι προφητείαν, ενηχηθεῖσαν παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ αὖθις τοῦ Θεοῦ πρόσταγμα, ῥηθὲν διὰ τοῦ ᾿Αδάμ. Οἷον, καὶ εἶπεν ὁ Ἀδάμ, ἐνηχηθεὶς παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ πάλιν, καὶ εἶπεν ὁ Θεὸς, λαλήσας διὰ τοῦ ᾿Αδάμ.] Φησὶν οὖν, ὅτι καὶ εἶπεν ὁ Δημιουργό;, Ένεκεν τούτου, δηλαδὴ τοῦ πλασθῆναι τὴν γυναῖκα ἐκ τῆς πλευρά, τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς· περὶ τούτου γὰρ ἀνω τέρω τοῦ δηλωθέντος προστάγματος γέγραπται· Καταλείψει άνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα, καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ ἔσονται οι δύο σύζυγοι εἰς σάρκα μίαν, ήγουν σῶμα ἐν διά τὸν σύνδεσμον τῆς ἑνώσεως, εἴτουν διὰ τὴν συναπτικήν σχέσιν. Ἐπεὶ δὲ ἐν σῶμα τούτους εἶναι προσέταξεν, οὐκ ἔξεστιν ἀπολύειν. Ὥστε — σὰρξ μία. 'Αναγνούς τοῖς πειραστεῖς τὸ θεῖον πρόσταγμα, έφερμηνεύει λοιπόν, ότι μετά nunc quod post conjunctionem unum corpus dant τὴν συνάφειαν ἐν σῶμα οι δύο σύζυγοι γίνονται. duo conjuges. Deinde suam quoque infert senten- Εἶτα ἐπιφέρει καὶ τὴν ἑαυτοῦ γνώμην. Λέγει γάρο tiam; ait enim: Vers. 6. Quod separet. Ecce id subintulit quod non licet, blande quidem modoque persuasibili, ut diximus, ostendens præter naturam ac præter legem esse divortium: præter naturam quidem, nam una caro dividitur; præter legem vero, cum enim Deus ununi esse jusserit, distrahuntur. Vers. 7. Dicunt — cam? Quid, id est, quare vel Exciderunt inclusa A, Ὁ – χωριζέτω. Ἰδοὺ τὸ Οὐκ ἔξεστι συνεπέρανεν, ὁμαλῶς τε καὶ πιθανῶς, ὡς εἰρήκαμεν, δεικνύων, ὅτι παρὰ φύσιν καὶ παρὰ νόμον τὸ διελεῖν· παρὰ φύσιν μὲν, ὅτι μία διατέμνεται σάρξ· παρά νόμον δὲ, ὅτι, τοῦ Θεοῦ κελεύσαντος ἂν εἶναι, δια σπώνται. Λέγουσιν -- αὐτήν; Τί, ἀντὶ τοῦ, διατί, ἢ ἀντὶ Variæ lectiones et notæ.

$15 que exasperatus est sicut alio loco: neque omnino πρὸς αὐτοῦ;, οὐδὲ ἐτραχύνθη, καθὼς ἔστιν ὅτι arguit eos, ut suain ostendat lenitatem, et ul dis- ποιεί. Οὔτε γὰρ πάντοτε ἐλέγχει, ἵνα δείξῃ τὴν cipulos doceat injurias leniter ferre. Non tamen semper exhibet lenitatem, ne putent scelesti hæc illum latere, utque refrenaret malitiam. Et vide sa· pientiam. Interrogatus an liceret, non statim dixit non licere, ne daret eis occasionem contentionis ac tumultus; sed hoc alio modo apte admodum astruit ab ipsa creatione quæ ab initio facta est. Quid ergo»it? Num legistis quod qui fecit ab initio, masculum et feminam fecit eos? Hoc est, unum masculum unamque feminam, ut unus unam haberet. Nam si voluisset masculum hanc relinquere, rursimque hanc ducere, plures utique formasset ab initio feminas: quia ergo plures non formavit, restat ut voluerit virum non repudiare uxorem suam. Vers. 5. Ει unam. Ostenso a creatione quod non liceat repudiare, ostendit hoc et a divino jussu. Scire autem oportet, quod in libro Genesis apparet præsens verbum ipsius Adam esse prophe tantis de uxore; sed Christus nunc docet quod hoc Dei fuerit præceptum, et non ipsius Adam prophetia, ut apparel. Nihil tamen vetat idem dictum et ipsius Adam fuisse prophetiam a Deo inductam, et rursum Dei præceptum dictum per Adam: ut id dixerit et Adam Inductus a Deo, et rursus dixerit etiam Deus locutus per Adam. Ait ergo quod etiam dixerit Creator: Propter hoc videlicet, quia formata est uxor de latere viri sui (nam et hoc auto prædictum præceptum scriptum est): Relinquet homo patrem suum el mairem, cit., eruntque duo conjuncti in carnem unam, sive corpus unum propter conjunctionem unitatis, sive conjunctivam formam. Quia ergo unum corpus hos esse jussit, non licet repudiare. Vers. 6. Itaque una caro. Postquam téntatoribus divinum recitavit præceptum, interpretatur ἑαυτοῦ μακροθυμίαν, καὶ ἵνα παιδεύση τους μετ θητὰς μακροθύμως φέρειν τὰς παροινίας· οὔτε ἀεὶ μακροθυμεῖ, ἵνα μὴ δόξωσιν οἱ πονηροὶ λανθά νειν αὐτὸν, καὶ ἵνα ἀναχαιτίσῃ τὴν πονηρίαν. Καὶ δρα σοφίαν. Ερωτηθεὶς γὰρ, εἰ ἔξεστιν, οὐκ εὐθέως εἶπεν, ὅτι οὐκ ἔξεστιν, ἵνα μὴ δῷ τούτοις ἀφορμήν φιλονεικίας καὶ ταραχῆς, ἀλλ᾽ ἑτέρῳ τρόπῳ τοῦτο κατασκευάζει, πιθανῶς πάνυ, ἀπ' αὐτῆς τῆς ἐν ἀρ χῇ δημιουργίας. Τί οὖν φησιν; Οὐκ ἀνέγνωτε, ὅτι ὁ ποιήσας ἀπ' ἀρχῆς ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησε αὐτούς; τουτέστιν, ἵνα ἄρσενα καὶ μίαν θήλειαν, ὥστε τὸν ἕνα τὴν μίαν ἔχειν. Εἰ γὰρ ἐβούλετο, ἵνα ὁ ἄρσην ταύτην μὲν ἀφήσει, ετέραν δὲ πάλιν ἀγά γηται, πλείους ἂν ἔπλασε κατ᾿ ἀρχὰς θηλεία;" ἐπεὶ δὲ πλείους οὐκ ἔπλασε, λοιπὸν βούλεται μή ἀπολύειν τὸν ἄνδρα τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Καὶ — μίαν. Δείξας ἀπὸ τῆς δημιουργίας, ὅτι οὐκ ἔξεστιν ἀπολύειν, δείχνυσι τοῦτο καὶ ἀπὸ προσο τάγματος τοῦ Θεοῦ. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι ἐν μὲν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως φαίνεται τοῦ Ἀδὰμ εἶναι τὸ παρὸν ῥητὸν, προφητεύοντος περὶ τῆς γυναικός ἀλλ' ὁ Χριστὸς διδάσκει νῦν, ὅτι τοῦ Θεοῦ ἐστι τοῦτο τὸ πρόσταγμα, καὶ οὐ προφητεία τοῦ 'Αδάμ, ὡς δοκεῖ. [Οὐδὲν δὲ κωλύει τὸ αὐτὸ ῥητὸν καὶ τοῦ Αδάμ εἶναι προφητείαν, ενηχηθεῖσαν παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ αὖθις τοῦ Θεοῦ πρόσταγμα, ῥηθὲν διὰ τοῦ ᾿Αδάμ. Οἷον, καὶ εἶπεν ὁ Ἀδάμ, ἐνηχηθεὶς παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ πάλιν, καὶ εἶπεν ὁ Θεὸς, λαλήσας διὰ τοῦ ᾿Αδάμ.] Φησὶν οὖν, ὅτι καὶ εἶπεν ὁ Δημιουργό;, Ένεκεν τούτου, δηλαδὴ τοῦ πλασθῆναι τὴν γυναῖκα ἐκ τῆς πλευρά, τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς· περὶ τούτου γὰρ ἀνω τέρω τοῦ δηλωθέντος προστάγματος γέγραπται· Καταλείψει άνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα, καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ ἔσονται οι δύο σύζυγοι εἰς σάρκα μίαν, ήγουν σῶμα ἐν διά τὸν σύνδεσμον τῆς ἑνώσεως, εἴτουν διὰ τὴν συναπτικήν σχέσιν. Ἐπεὶ δὲ ἐν σῶμα τούτους εἶναι προσέταξεν, οὐκ ἔξεστιν ἀπολύειν. Ὥστε — σὰρξ μία. 'Αναγνούς τοῖς πειραστεῖς τὸ θεῖον πρόσταγμα, έφερμηνεύει λοιπόν, ότι μετά nunc quod post conjunctionem unum corpus dant τὴν συνάφειαν ἐν σῶμα οι δύο σύζυγοι γίνονται. duo conjuges. Deinde suam quoque infert senten- Εἶτα ἐπιφέρει καὶ τὴν ἑαυτοῦ γνώμην. Λέγει γάρο tiam; ait enim: Vers. 6. Quod separet. Ecce id subintulit quod non licet, blande quidem modoque persuasibili, ut diximus, ostendens præter naturam ac præter legem esse divortium: præter naturam quidem, nam una caro dividitur; præter legem vero, cum enim Deus ununi esse jusserit, distrahuntur. Vers. 7. Dicunt — cam? Quid, id est, quare vel Exciderunt inclusa A, Ὁ – χωριζέτω. Ἰδοὺ τὸ Οὐκ ἔξεστι συνεπέρανεν, ὁμαλῶς τε καὶ πιθανῶς, ὡς εἰρήκαμεν, δεικνύων, ὅτι παρὰ φύσιν καὶ παρὰ νόμον τὸ διελεῖν· παρὰ φύσιν μὲν, ὅτι μία διατέμνεται σάρξ· παρά νόμον δὲ, ὅτι, τοῦ Θεοῦ κελεύσαντος ἂν εἶναι, δια σπώνται. Λέγουσιν -- αὐτήν; Τί, ἀντὶ τοῦ, διατί, ἢ ἀντὶ Variæ lectiones et notæ.

ד COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. XIX. τοῦ, πῶς. Βιβλίον δὲ ἀποστασίου λέγουσι τὸ ἔγγρα- quomodo. Libellum vero repudii dicunt scripturam φον τῆς ἀπολύσεως, ὡς καὶ ἐν τῷ πέμτῳ κεφαλαίῳ repudiationis, quod etiam quinto capite diximus. προεδιδάξαμεν. Λέγει – γέγονεν οὕτω. Τὴν αἰτίαν εἰς τὴν αὐτ των περιτρέπει κεφαλήν, ὅπερ είωθε πολλάκις ποιεῖν. Δὰ τὴν σκληροκαρδίαν γὰρ, φησὶν ὑμῶν, ἐπ έτρεψε τοῦτο, κατὰ διαφόρους αἰτίας μισούντων τις γαμετάς, καὶ μὴ καταλλαττομένων αὐταῖς. Ενομοθέτησε γὰρ ἀπολύειν ταύτας, ἵνα μὴ φονεύωνται. Διατί δὲ βιβλίον ἀποστασίου ἐδίδοτο, προέτημεν σαφῶς ἐν τῷ δηλωθέντι πέμπτῳ κεφαλαίῳ. Απ' ἀρχῆς δέ, φησίν, οὐ γέγονεν οὕτως· εἰ γὰρ τοῦτο ἐξ ἀρχῆς ὁ Θεὸς ἐβούλετο, οὐκ ἂν ἔπλασεν ἕνα μὲν ἄρσενα, μίαν δὲ θήλειαν· οὐδ᾽ ἂν προσέταξεν εἶναι τοὺς δύο εἰς σάρκα μίαν. Λέγω δὲ - μοιχᾶται. Κἄν τε μή ἀπολελυμένην ὑφ' ἑτέρου γαμήσῃ, κἄν τε ἀπολελυμένην, μοιχεύει. Ταῦτα δὲ πρὸς τοὺς μαθητὰς ῥηθῆναί φησιν ὁ Μάρ κος. Ἐῤῥήθησαν γὰρ πρῶτον μὲν πρὸς τοὺς Φαρι σείου;, εἶτα καὶ πρὸς τοὺς μαθητὰς ἐν τῇ οἰκία κατιδίαν. Είρηται δὲ περὶ τούτων καὶ ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Μόνην δὲ τὴν πορνευθείσαν, ἤτοι μοιχευθεῖσαν, ἐκέλευσεν ἐκβάλλειν διὰ τὴν σύγχυσιν τῆς γονῆς, καὶ διὰ τὴν ἀμφιβολίαν τοῦ τεχθησομένου, ὡς πάσης μὲν ἄλλης αἰτίας καθῆναι δυναμένης, ταύτης δὲ μόνης οὐκ ἐπιδεχομένης Τασιν. [Νοηθείη ἂν καὶ περὶ παρθένου ὁ λό γος.] λέγουσιν - γαμήσαι. Νῦν συνῆκαν ἢ πρότερον τὸ βάρος τῆς ἐντολῆς, ἅτε πολυπρα - γμονηθέντος τοῦ πράγματος. Διὸ σφόδρα επαχθές ἔδειξεν αὐτοῖς, τὸ ἀνέχεσθαι πικρᾶς καὶ πονηρᾶς γυναικός, καὶ μὴ δύνασθαι ἀπολύειν τὴν θηρίου χαλεπωτέραν. Διὸ καὶ λέγουσιν· Εἰ οὕτως ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἀνθρώπου μετὰ τῆς γυναικός, [τουτἐστιν, (90)] ἐὰν τοιαύτη ἐστὶν ἡ αἰτία τῆς συζυ γίας, ὥστε μὴ χωρίζεσθαι, εἰ μὴ διὰ μόνην μοιχείαν, οὐ συμφέρει τῷ ἀνδρὶ γῆμαι. Πῶς γὰρ ἂν ὑπομείνοι τὰς ἄλλας κακίας τῆς ἀναισχύντου γυναικός; μή Ἑρμηνεύεται δὲ καὶ ἑτέρως τὸ ῥητὸν, ὅτι καὶ ἐὰν οὕτως, ὡς ἐκέλευσας, ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἀνδρὸς μετὰ τῆς γυναικός.] τουτέστιν, ἐὰν μία μόνη ἐστὶν Vers. 8. Ait - ita factum est. Causam in caput illorum convertit, quod frequenter facere consuevit. Propter duritiam cordis vestri, inquit, hoc permisit, juxta diversis causas eorum qui sibi nuptas oderant, neque illis reconciliabantur. Siquidem illas repudiare statuit, ne occiderentur. Cur auten libellus repudii daretur, manifeste diximus prædicto quinto capite. Ab initio autem non ita factum est; nam si Deus id ab initio voluisset, nequaquam unum formasset masculum unamque feminam; neque jussisset duos esse in carnem unam. Vers. 9. Proinde dico - adulterium commisit. Sive non repudiatam ab alio, sive repudiatam duxerit, adulterium committit. Hæc autem Marcus ait ad discipulos esse dicta”. Primum namque ad Pharisæos dicta sunt, deinde etiam ad discipulos in domo seorsum. Dictam est autem et de his quinto capite, et ibi quære enarrationen. Solam vero eam jussit ejici, quæ stuprum sive adulterium commisisset, propter fetus confusionem, et propter dubitationem ejus quod pariendum esset: quasi alia quævis causa curari possit, bæc autem sola non recipiat curationem. † Intelligi quoque potest sermo de virgine secundo ducta, hoc est post relictam uxorem (kk). Vers. 10. Dicunt - contrahere matrimonium. Nunc tandem intellexerunt præcepti gravitatem, tanquam rei quæ molestia afficiat. Siquidem grave admodum videbatur, difficilem pravamque tolerare mulierem, nec eam posse repudiare quæ fera sævior est ac molestior. Ideoque dicunt: SI ita se habet causa hominis cum uxore (†† id est, si ejusmodí ratio est conjugii, ne dissolvatur, nisi propter solum adulterium, non conducit, virum iniisse conjugium. Quomodo enim perferat alia inpudentis mulieris vitia? Aliter vero etiam hoc dictum explicatur, si ita, ut jussisti, ratio est viri cum uxore), id est, si una causa est vel medium separans virum et uxorem, ἡ αἰτία, ἡ μέσον τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς γυναικὸς δια- dico sane fornicationem, non expedit venire ad ζευγνύουσα, λέγω δή, ἡ μοιχεία, οὐ συμφέρει ἐλθεῖν εἰς γάμον. * Marc. x, 11. nuptias. Variæ lectiones et notæ. Inclusa cod. in marg. habet. Leguntur sulem auctiora apud Hentenium. Η πρότερον silentio transit lientenius. lla certe consistere nequeunt. Ergo post νῦν, inserendum videtur, μάλλον. Πρότερον refertur ad Matth. (kt) flac referuntur ad vocabula, καὶ γαμήσῃ ἄλ λην. "Αλλην ergo, sive conjugem, sive virginem. Postrema hujus scholii verba, secundo de suo videtur adjecisse interpres. uxorem, cap. v. Pharisæis nimirum. Quæ hic inclusa sunt, deerant apud Hentenium. Scriba saltum fecit ab τουτέστιν ad τουτο ἐστιν. (II) Tanquam — siquidem. Cum ista res diligentius tractaretur, cum ea res curiosius inquireretur, Propterea grave admodum.

ד COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. XIX. τοῦ, πῶς. Βιβλίον δὲ ἀποστασίου λέγουσι τὸ ἔγγρα- quomodo. Libellum vero repudii dicunt scripturam φον τῆς ἀπολύσεως, ὡς καὶ ἐν τῷ πέμτῳ κεφαλαίῳ repudiationis, quod etiam quinto capite diximus. προεδιδάξαμεν. Λέγει – γέγονεν οὕτω. Τὴν αἰτίαν εἰς τὴν αὐτ των περιτρέπει κεφαλήν, ὅπερ είωθε πολλάκις ποιεῖν. Δὰ τὴν σκληροκαρδίαν γὰρ, φησὶν ὑμῶν, ἐπ έτρεψε τοῦτο, κατὰ διαφόρους αἰτίας μισούντων τις γαμετάς, καὶ μὴ καταλλαττομένων αὐταῖς. Ενομοθέτησε γὰρ ἀπολύειν ταύτας, ἵνα μὴ φονεύωνται. Διατί δὲ βιβλίον ἀποστασίου ἐδίδοτο, προέτημεν σαφῶς ἐν τῷ δηλωθέντι πέμπτῳ κεφαλαίῳ. Απ' ἀρχῆς δέ, φησίν, οὐ γέγονεν οὕτως· εἰ γὰρ τοῦτο ἐξ ἀρχῆς ὁ Θεὸς ἐβούλετο, οὐκ ἂν ἔπλασεν ἕνα μὲν ἄρσενα, μίαν δὲ θήλειαν· οὐδ᾽ ἂν προσέταξεν εἶναι τοὺς δύο εἰς σάρκα μίαν. Λέγω δὲ - μοιχᾶται. Κἄν τε μή ἀπολελυμένην ὑφ' ἑτέρου γαμήσῃ, κἄν τε ἀπολελυμένην, μοιχεύει. Ταῦτα δὲ πρὸς τοὺς μαθητὰς ῥηθῆναί φησιν ὁ Μάρ κος. Ἐῤῥήθησαν γὰρ πρῶτον μὲν πρὸς τοὺς Φαρι σείου;, εἶτα καὶ πρὸς τοὺς μαθητὰς ἐν τῇ οἰκία κατιδίαν. Είρηται δὲ περὶ τούτων καὶ ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Μόνην δὲ τὴν πορνευθείσαν, ἤτοι μοιχευθεῖσαν, ἐκέλευσεν ἐκβάλλειν διὰ τὴν σύγχυσιν τῆς γονῆς, καὶ διὰ τὴν ἀμφιβολίαν τοῦ τεχθησομένου, ὡς πάσης μὲν ἄλλης αἰτίας καθῆναι δυναμένης, ταύτης δὲ μόνης οὐκ ἐπιδεχομένης Τασιν. [Νοηθείη ἂν καὶ περὶ παρθένου ὁ λό γος.] λέγουσιν - γαμήσαι. Νῦν συνῆκαν ἢ πρότερον τὸ βάρος τῆς ἐντολῆς, ἅτε πολυπρα - γμονηθέντος τοῦ πράγματος. Διὸ σφόδρα επαχθές ἔδειξεν αὐτοῖς, τὸ ἀνέχεσθαι πικρᾶς καὶ πονηρᾶς γυναικός, καὶ μὴ δύνασθαι ἀπολύειν τὴν θηρίου χαλεπωτέραν. Διὸ καὶ λέγουσιν· Εἰ οὕτως ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἀνθρώπου μετὰ τῆς γυναικός, [τουτἐστιν, (90)] ἐὰν τοιαύτη ἐστὶν ἡ αἰτία τῆς συζυ γίας, ὥστε μὴ χωρίζεσθαι, εἰ μὴ διὰ μόνην μοιχείαν, οὐ συμφέρει τῷ ἀνδρὶ γῆμαι. Πῶς γὰρ ἂν ὑπομείνοι τὰς ἄλλας κακίας τῆς ἀναισχύντου γυναικός; μή Ἑρμηνεύεται δὲ καὶ ἑτέρως τὸ ῥητὸν, ὅτι καὶ ἐὰν οὕτως, ὡς ἐκέλευσας, ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἀνδρὸς μετὰ τῆς γυναικός.] τουτέστιν, ἐὰν μία μόνη ἐστὶν Vers. 8. Ait - ita factum est. Causam in caput illorum convertit, quod frequenter facere consuevit. Propter duritiam cordis vestri, inquit, hoc permisit, juxta diversis causas eorum qui sibi nuptas oderant, neque illis reconciliabantur. Siquidem illas repudiare statuit, ne occiderentur. Cur auten libellus repudii daretur, manifeste diximus prædicto quinto capite. Ab initio autem non ita factum est; nam si Deus id ab initio voluisset, nequaquam unum formasset masculum unamque feminam; neque jussisset duos esse in carnem unam. Vers. 9. Proinde dico - adulterium commisit. Sive non repudiatam ab alio, sive repudiatam duxerit, adulterium committit. Hæc autem Marcus ait ad discipulos esse dicta”. Primum namque ad Pharisæos dicta sunt, deinde etiam ad discipulos in domo seorsum. Dictam est autem et de his quinto capite, et ibi quære enarrationen. Solam vero eam jussit ejici, quæ stuprum sive adulterium commisisset, propter fetus confusionem, et propter dubitationem ejus quod pariendum esset: quasi alia quævis causa curari possit, bæc autem sola non recipiat curationem. † Intelligi quoque potest sermo de virgine secundo ducta, hoc est post relictam uxorem (kk). Vers. 10. Dicunt - contrahere matrimonium. Nunc tandem intellexerunt præcepti gravitatem, tanquam rei quæ molestia afficiat. Siquidem grave admodum videbatur, difficilem pravamque tolerare mulierem, nec eam posse repudiare quæ fera sævior est ac molestior. Ideoque dicunt: SI ita se habet causa hominis cum uxore (†† id est, si ejusmodí ratio est conjugii, ne dissolvatur, nisi propter solum adulterium, non conducit, virum iniisse conjugium. Quomodo enim perferat alia inpudentis mulieris vitia? Aliter vero etiam hoc dictum explicatur, si ita, ut jussisti, ratio est viri cum uxore), id est, si una causa est vel medium separans virum et uxorem, ἡ αἰτία, ἡ μέσον τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς γυναικὸς δια- dico sane fornicationem, non expedit venire ad ζευγνύουσα, λέγω δή, ἡ μοιχεία, οὐ συμφέρει ἐλθεῖν εἰς γάμον. * Marc. x, 11. nuptias. Variæ lectiones et notæ. Inclusa cod. in marg. habet. Leguntur sulem auctiora apud Hentenium. Η πρότερον silentio transit lientenius. lla certe consistere nequeunt. Ergo post νῦν, inserendum videtur, μάλλον. Πρότερον refertur ad Matth. (kt) flac referuntur ad vocabula, καὶ γαμήσῃ ἄλ λην. "Αλλην ergo, sive conjugem, sive virginem. Postrema hujus scholii verba, secundo de suo videtur adjecisse interpres. uxorem, cap. v. Pharisæis nimirum. Quæ hic inclusa sunt, deerant apud Hentenium. Scriba saltum fecit ab τουτέστιν ad τουτο ἐστιν. (II) Tanquam — siquidem. Cum ista res diligentius tractaretur, cum ea res curiosius inquireretur, Propterea grave admodum.

ד COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. XIX. τοῦ, πῶς. Βιβλίον δὲ ἀποστασίου λέγουσι τὸ ἔγγρα- quomodo. Libellum vero repudii dicunt scripturam φον τῆς ἀπολύσεως, ὡς καὶ ἐν τῷ πέμτῳ κεφαλαίῳ repudiationis, quod etiam quinto capite diximus. προεδιδάξαμεν. Λέγει – γέγονεν οὕτω. Τὴν αἰτίαν εἰς τὴν αὐτ των περιτρέπει κεφαλήν, ὅπερ είωθε πολλάκις ποιεῖν. Δὰ τὴν σκληροκαρδίαν γὰρ, φησὶν ὑμῶν, ἐπ έτρεψε τοῦτο, κατὰ διαφόρους αἰτίας μισούντων τις γαμετάς, καὶ μὴ καταλλαττομένων αὐταῖς. Ενομοθέτησε γὰρ ἀπολύειν ταύτας, ἵνα μὴ φονεύωνται. Διατί δὲ βιβλίον ἀποστασίου ἐδίδοτο, προέτημεν σαφῶς ἐν τῷ δηλωθέντι πέμπτῳ κεφαλαίῳ. Απ' ἀρχῆς δέ, φησίν, οὐ γέγονεν οὕτως· εἰ γὰρ τοῦτο ἐξ ἀρχῆς ὁ Θεὸς ἐβούλετο, οὐκ ἂν ἔπλασεν ἕνα μὲν ἄρσενα, μίαν δὲ θήλειαν· οὐδ᾽ ἂν προσέταξεν εἶναι τοὺς δύο εἰς σάρκα μίαν. Λέγω δὲ - μοιχᾶται. Κἄν τε μή ἀπολελυμένην ὑφ' ἑτέρου γαμήσῃ, κἄν τε ἀπολελυμένην, μοιχεύει. Ταῦτα δὲ πρὸς τοὺς μαθητὰς ῥηθῆναί φησιν ὁ Μάρ κος. Ἐῤῥήθησαν γὰρ πρῶτον μὲν πρὸς τοὺς Φαρι σείου;, εἶτα καὶ πρὸς τοὺς μαθητὰς ἐν τῇ οἰκία κατιδίαν. Είρηται δὲ περὶ τούτων καὶ ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Μόνην δὲ τὴν πορνευθείσαν, ἤτοι μοιχευθεῖσαν, ἐκέλευσεν ἐκβάλλειν διὰ τὴν σύγχυσιν τῆς γονῆς, καὶ διὰ τὴν ἀμφιβολίαν τοῦ τεχθησομένου, ὡς πάσης μὲν ἄλλης αἰτίας καθῆναι δυναμένης, ταύτης δὲ μόνης οὐκ ἐπιδεχομένης Τασιν. [Νοηθείη ἂν καὶ περὶ παρθένου ὁ λό γος.] λέγουσιν - γαμήσαι. Νῦν συνῆκαν ἢ πρότερον τὸ βάρος τῆς ἐντολῆς, ἅτε πολυπρα - γμονηθέντος τοῦ πράγματος. Διὸ σφόδρα επαχθές ἔδειξεν αὐτοῖς, τὸ ἀνέχεσθαι πικρᾶς καὶ πονηρᾶς γυναικός, καὶ μὴ δύνασθαι ἀπολύειν τὴν θηρίου χαλεπωτέραν. Διὸ καὶ λέγουσιν· Εἰ οὕτως ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἀνθρώπου μετὰ τῆς γυναικός, [τουτἐστιν, (90)] ἐὰν τοιαύτη ἐστὶν ἡ αἰτία τῆς συζυ γίας, ὥστε μὴ χωρίζεσθαι, εἰ μὴ διὰ μόνην μοιχείαν, οὐ συμφέρει τῷ ἀνδρὶ γῆμαι. Πῶς γὰρ ἂν ὑπομείνοι τὰς ἄλλας κακίας τῆς ἀναισχύντου γυναικός; μή Ἑρμηνεύεται δὲ καὶ ἑτέρως τὸ ῥητὸν, ὅτι καὶ ἐὰν οὕτως, ὡς ἐκέλευσας, ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἀνδρὸς μετὰ τῆς γυναικός.] τουτέστιν, ἐὰν μία μόνη ἐστὶν Vers. 8. Ait - ita factum est. Causam in caput illorum convertit, quod frequenter facere consuevit. Propter duritiam cordis vestri, inquit, hoc permisit, juxta diversis causas eorum qui sibi nuptas oderant, neque illis reconciliabantur. Siquidem illas repudiare statuit, ne occiderentur. Cur auten libellus repudii daretur, manifeste diximus prædicto quinto capite. Ab initio autem non ita factum est; nam si Deus id ab initio voluisset, nequaquam unum formasset masculum unamque feminam; neque jussisset duos esse in carnem unam. Vers. 9. Proinde dico - adulterium commisit. Sive non repudiatam ab alio, sive repudiatam duxerit, adulterium committit. Hæc autem Marcus ait ad discipulos esse dicta”. Primum namque ad Pharisæos dicta sunt, deinde etiam ad discipulos in domo seorsum. Dictam est autem et de his quinto capite, et ibi quære enarrationen. Solam vero eam jussit ejici, quæ stuprum sive adulterium commisisset, propter fetus confusionem, et propter dubitationem ejus quod pariendum esset: quasi alia quævis causa curari possit, bæc autem sola non recipiat curationem. † Intelligi quoque potest sermo de virgine secundo ducta, hoc est post relictam uxorem (kk). Vers. 10. Dicunt - contrahere matrimonium. Nunc tandem intellexerunt præcepti gravitatem, tanquam rei quæ molestia afficiat. Siquidem grave admodum videbatur, difficilem pravamque tolerare mulierem, nec eam posse repudiare quæ fera sævior est ac molestior. Ideoque dicunt: SI ita se habet causa hominis cum uxore (†† id est, si ejusmodí ratio est conjugii, ne dissolvatur, nisi propter solum adulterium, non conducit, virum iniisse conjugium. Quomodo enim perferat alia inpudentis mulieris vitia? Aliter vero etiam hoc dictum explicatur, si ita, ut jussisti, ratio est viri cum uxore), id est, si una causa est vel medium separans virum et uxorem, ἡ αἰτία, ἡ μέσον τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς γυναικὸς δια- dico sane fornicationem, non expedit venire ad ζευγνύουσα, λέγω δή, ἡ μοιχεία, οὐ συμφέρει ἐλθεῖν εἰς γάμον. * Marc. x, 11. nuptias. Variæ lectiones et notæ. Inclusa cod. in marg. habet. Leguntur sulem auctiora apud Hentenium. Η πρότερον silentio transit lientenius. lla certe consistere nequeunt. Ergo post νῦν, inserendum videtur, μάλλον. Πρότερον refertur ad Matth. (kt) flac referuntur ad vocabula, καὶ γαμήσῃ ἄλ λην. "Αλλην ergo, sive conjugem, sive virginem. Postrema hujus scholii verba, secundo de suo videtur adjecisse interpres. uxorem, cap. v. Pharisæis nimirum. Quæ hic inclusa sunt, deerant apud Hentenium. Scriba saltum fecit ab τουτέστιν ad τουτο ἐστιν. (II) Tanquam — siquidem. Cum ista res diligentius tractaretur, cum ea res curiosius inquireretur, Propterea grave admodum.

Vers. 11. ille - hujus dicti. Non omnes suscipiunt hunc sermonem de non contrahendo mairimouio; non omnes ferunt. Magna enim res est cœlibatus, nec ab omnibus ferri potest. Vers. 11. Sed quibus datum est. Soli illi sermonem hunc suscipiuut et ferunt, quibus datum est hoe donum a Deo; datum est autem his qui petiveIunt. Petite enimn, ait, et dabitur vobis st: petentibus, inquam, non simpliciter, sed ferventer et perseveranter: et, ut seniel dicam, sicut oportet. Significatum est ergo virginitatem Dei donum esse, datum his qui petunt, ut oportet. Vers. 12. Sunt - calorum. Quia de celibatu incidit sermo, docet nunc de innuptis; et tria enumeral genera eunuchorum, quorum primum nullam sustinet calumniam, secundum autem vituperatur, tertium vero laudabile est: eorum videlicet qui seipsos castraverunt, ut regnum cœlorum consequerentur, non novacula ferrea exsecantes genitalia. sed continentia insaniam concupiscentiæ amputantes, et amore virginitatis, coitus amorem emarcescere sinentes. Quorum enim naturam manus humana transformavit, ferrumque depravarit, non tantum ob servatam virginitatem laudantur, quantum hi qui veluti libidinis accusati, ultionem susceperunt (mm), quæ id etiam vincat, quod a ferro est auxilium. † Gregorius Theologus: Hi quidem natura inclinantur ad bonum. Cum autem dico naturam, non abjicio voluntatem, sed utrumque pono: et inclinationem ad id quod honestum est, et quæ ad opus bonum ducit naturam. Quibusdam vero a præceptoribus amputantur affectiones, quidam autem per seipsos illas amputant, ut qui præceptores non assecuti, seipsos docent quæ conveniunt: et radicem vitiorum excidentes, et membra pravitatis exterminantes. Vers. 12. Qui· capiat. Tandem ubi cælibes laude dignos demonstrasset, et ita talem cælibatum laudasset, ac eo modo latenter auditores ad virginifalem provocasset; sciens id magnum esse, et a paucis deligi, relinquit em in hominum voluntate. Qui potest, inquit, capere hoc, aut pervenire ad hoc, capiat. Vers. 13. Tunc illos. Infantes dixit Lucas, qui offerebantur in fide parentum *. Discipuli vero ens increpabant qui offerebant, sicut scripsit Marcus ", hoc est prohibebant. Verisimile est autem quod et pueros increpabant. Nam et hos et illos, præcepiorem honorando, prohibebant. Ο — τὸν λόγον τοῦτον. Οὐ πάντες παραδέχον ται τὸν λόγον τοῦτον, τὸν περὶ τοῦ μὴ γῆμαι, οὐ πάντες βαστάζουσι. Με α γὰρ ἡ ἀγαμία, καὶ λίγους φορητόν. 'Αλλ' οἷς δέδοται. Ἐκεῖνοι μόνοι τὸν λέγον τοῦ τον παραδέχονται καὶ βαστάζουσιν, οἷς δέδοται τοῦτο το δώρον παρὰ Θεοῦ· δέδοται δὲ αἰτήσασιν. Διτεῖτο γάρ, φησὶ, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· αἰτήσασι δὲ εὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ θερμῶς καὶ ἐπιμόνως, καὶ ἁπλῶς εἰ πειν, ως χρή. Σημείωσαι δὲ, ὅτι Θεοῦ δώρον ή παρθενία, δεδομένη τοῖς αἰτοῦσιν, ὡς χρή. Εἰσὶ οὐρανῶν. Ἐπειδὴ περὶ ἀγαμία; ἐν έπεσε λόγος διδάσκει λοιπόν περὶ τῶν ἀγάμων, καὶ ἀπαριθμεῖται τρία είδη τῶν εὐνούχων, ων τ πρῶτον μὲν ἀδιάβλητόν ἐστι τὸ δεύτερον δὲ διαβεβλημένον· τὸ δὲ τρίτον ἐπαινετόν, οίτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς, ἵνα τύχωσι τῆς βασιλείας τῶν οὐρα νῶν, οὐ ξυρῷ σιδήρου τὰ παιδογόνα μόρια εκτεμόντες, ἀλλὰ ξυρῷ σωφροσύνης τὸν οίστρον τῆς ἐπιθυμία; ἀποκόψαντες, καὶ ἔρωτι παρθενίας τὸν ἔρωτα τῆς συνουσίας καταμαράναντες. Ων γὰρ τὴν φύσιν ἀνθρωπίνη μετέπλασε χειρ, καὶ σίδηρος παρεχάραξιν, οὐ τοσοῦτον ἀπόδεκτοι παρθενεύοντες, ὅσον κατηγορητοι, λαγνεύοντες, ὡς τῆς ἀχος λασίας νικησάσης καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ σιδήρου βοή θειαν. [Τοῦ Θεολόγου· Οἱ μὲν ἐκ φύσεως νεύουσι πρὸς τὸ ἀγαθόν· φύσεως δὲ ὅταν εἶπω, οὐκ ἀτιμάζω τὴν προαίρεσιν, ἀλλ' ἀμφότερα τίθημι, τήν γε προς τὸ καλὸν ἐπιτηδειότητα, καὶ τὴν εἰς ἔργον ἄγουσαν τὸ ἐκ φύσεως ἐπιτήδειον· οἱ δὲ ὑπὸ διδασκάλων ἐκτέμνονται τὰ πάθη· οἱ δὲ δι᾽ ἑαυτῶν ἐκτέμνουσε ταῦτα, διδασκάλων μὲν οὐκ ἐπιτυχόντες, ἑαυτοὺς δὲ διδάξαντες τὰ προσήκοντα, καὶ τήν τε ρίζαν τῆς κακίας ἐκτεμόντες, καὶ τὰ ὄργανα τῆς πονηρίας Εξορίσαντε;.] Ο — χωρείτω. Τελευταῖον, ὑποδείξας τοὺς ἀγά μους τοὺς ἐπαινουμένους, καὶ οὕτω τὴν τοιαύτην ἀγαμίαν ἐπαινέσας, καὶ λεληθότως μὲν τοὺς ἀκροα τὰς εἰς τὸ παρθενεύειν οὕτως ἐκκαλεσάμενος· εἰδὼς δὲ μέγα τοῦτο καὶ ὀλίγοις σἱρετόν, καταλιμπάνει τὸ πρᾶγμα τῇ προαιρέσει τῶν ἀνθρώπων. Ο δυνά μενος γάρ, φησί, χωρεῖν τοῦτο, [ἢ χωρεῖν εἰς Ο τοῦτο,] χωρείτω. Τότε – αὐτοῖς. Βρέφη εἶπεν ὁ Λουκάς, άτινα προσηνέχθησαν μὲν ἐκ πίστεως τῶν γονέων· οἱ δὲ μαθηταὶ ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν, ὡς ὁ Μάρκο; ἔγραψε, τουτέστιν ἐκώλυον. Εἰκὸς δὲ καὶ τοῖς παι· σὶν ἐπιτιμᾷν. Ἐκώλυον δὲ κἀκείνους καὶ ταῦτα, τιμῶντες τὸν διδάσκαλον. ss Matth. vii. 7. 30 Luc. xvil, 15. 37 Marc. x, 13. Ενέπεσεν ὁ λόγος Β. Varia lectiones et not. Gregor. Nazianz. p. 192, 193. flabet autem (mm) Quantum hæc in margine Inclusa absunt A. susceperunt. Quantum ob libidinem reprehenduntur, vim ferri (auxilium ferri) superante etiam intemperantia,

Vers. 11. ille - hujus dicti. Non omnes suscipiunt hunc sermonem de non contrahendo mairimouio; non omnes ferunt. Magna enim res est cœlibatus, nec ab omnibus ferri potest. Vers. 11. Sed quibus datum est. Soli illi sermonem hunc suscipiuut et ferunt, quibus datum est hoe donum a Deo; datum est autem his qui petiveIunt. Petite enimn, ait, et dabitur vobis st: petentibus, inquam, non simpliciter, sed ferventer et perseveranter: et, ut seniel dicam, sicut oportet. Significatum est ergo virginitatem Dei donum esse, datum his qui petunt, ut oportet. Vers. 12. Sunt - calorum. Quia de celibatu incidit sermo, docet nunc de innuptis; et tria enumeral genera eunuchorum, quorum primum nullam sustinet calumniam, secundum autem vituperatur, tertium vero laudabile est: eorum videlicet qui seipsos castraverunt, ut regnum cœlorum consequerentur, non novacula ferrea exsecantes genitalia. sed continentia insaniam concupiscentiæ amputantes, et amore virginitatis, coitus amorem emarcescere sinentes. Quorum enim naturam manus humana transformavit, ferrumque depravarit, non tantum ob servatam virginitatem laudantur, quantum hi qui veluti libidinis accusati, ultionem susceperunt (mm), quæ id etiam vincat, quod a ferro est auxilium. † Gregorius Theologus: Hi quidem natura inclinantur ad bonum. Cum autem dico naturam, non abjicio voluntatem, sed utrumque pono: et inclinationem ad id quod honestum est, et quæ ad opus bonum ducit naturam. Quibusdam vero a præceptoribus amputantur affectiones, quidam autem per seipsos illas amputant, ut qui præceptores non assecuti, seipsos docent quæ conveniunt: et radicem vitiorum excidentes, et membra pravitatis exterminantes. Vers. 12. Qui· capiat. Tandem ubi cælibes laude dignos demonstrasset, et ita talem cælibatum laudasset, ac eo modo latenter auditores ad virginifalem provocasset; sciens id magnum esse, et a paucis deligi, relinquit em in hominum voluntate. Qui potest, inquit, capere hoc, aut pervenire ad hoc, capiat. Vers. 13. Tunc illos. Infantes dixit Lucas, qui offerebantur in fide parentum *. Discipuli vero ens increpabant qui offerebant, sicut scripsit Marcus ", hoc est prohibebant. Verisimile est autem quod et pueros increpabant. Nam et hos et illos, præcepiorem honorando, prohibebant. Ο — τὸν λόγον τοῦτον. Οὐ πάντες παραδέχον ται τὸν λόγον τοῦτον, τὸν περὶ τοῦ μὴ γῆμαι, οὐ πάντες βαστάζουσι. Με α γὰρ ἡ ἀγαμία, καὶ λίγους φορητόν. 'Αλλ' οἷς δέδοται. Ἐκεῖνοι μόνοι τὸν λέγον τοῦ τον παραδέχονται καὶ βαστάζουσιν, οἷς δέδοται τοῦτο το δώρον παρὰ Θεοῦ· δέδοται δὲ αἰτήσασιν. Διτεῖτο γάρ, φησὶ, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· αἰτήσασι δὲ εὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ θερμῶς καὶ ἐπιμόνως, καὶ ἁπλῶς εἰ πειν, ως χρή. Σημείωσαι δὲ, ὅτι Θεοῦ δώρον ή παρθενία, δεδομένη τοῖς αἰτοῦσιν, ὡς χρή. Εἰσὶ οὐρανῶν. Ἐπειδὴ περὶ ἀγαμία; ἐν έπεσε λόγος διδάσκει λοιπόν περὶ τῶν ἀγάμων, καὶ ἀπαριθμεῖται τρία είδη τῶν εὐνούχων, ων τ πρῶτον μὲν ἀδιάβλητόν ἐστι τὸ δεύτερον δὲ διαβεβλημένον· τὸ δὲ τρίτον ἐπαινετόν, οίτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς, ἵνα τύχωσι τῆς βασιλείας τῶν οὐρα νῶν, οὐ ξυρῷ σιδήρου τὰ παιδογόνα μόρια εκτεμόντες, ἀλλὰ ξυρῷ σωφροσύνης τὸν οίστρον τῆς ἐπιθυμία; ἀποκόψαντες, καὶ ἔρωτι παρθενίας τὸν ἔρωτα τῆς συνουσίας καταμαράναντες. Ων γὰρ τὴν φύσιν ἀνθρωπίνη μετέπλασε χειρ, καὶ σίδηρος παρεχάραξιν, οὐ τοσοῦτον ἀπόδεκτοι παρθενεύοντες, ὅσον κατηγορητοι, λαγνεύοντες, ὡς τῆς ἀχος λασίας νικησάσης καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ σιδήρου βοή θειαν. [Τοῦ Θεολόγου· Οἱ μὲν ἐκ φύσεως νεύουσι πρὸς τὸ ἀγαθόν· φύσεως δὲ ὅταν εἶπω, οὐκ ἀτιμάζω τὴν προαίρεσιν, ἀλλ' ἀμφότερα τίθημι, τήν γε προς τὸ καλὸν ἐπιτηδειότητα, καὶ τὴν εἰς ἔργον ἄγουσαν τὸ ἐκ φύσεως ἐπιτήδειον· οἱ δὲ ὑπὸ διδασκάλων ἐκτέμνονται τὰ πάθη· οἱ δὲ δι᾽ ἑαυτῶν ἐκτέμνουσε ταῦτα, διδασκάλων μὲν οὐκ ἐπιτυχόντες, ἑαυτοὺς δὲ διδάξαντες τὰ προσήκοντα, καὶ τήν τε ρίζαν τῆς κακίας ἐκτεμόντες, καὶ τὰ ὄργανα τῆς πονηρίας Εξορίσαντε;.] Ο — χωρείτω. Τελευταῖον, ὑποδείξας τοὺς ἀγά μους τοὺς ἐπαινουμένους, καὶ οὕτω τὴν τοιαύτην ἀγαμίαν ἐπαινέσας, καὶ λεληθότως μὲν τοὺς ἀκροα τὰς εἰς τὸ παρθενεύειν οὕτως ἐκκαλεσάμενος· εἰδὼς δὲ μέγα τοῦτο καὶ ὀλίγοις σἱρετόν, καταλιμπάνει τὸ πρᾶγμα τῇ προαιρέσει τῶν ἀνθρώπων. Ο δυνά μενος γάρ, φησί, χωρεῖν τοῦτο, [ἢ χωρεῖν εἰς Ο τοῦτο,] χωρείτω. Τότε – αὐτοῖς. Βρέφη εἶπεν ὁ Λουκάς, άτινα προσηνέχθησαν μὲν ἐκ πίστεως τῶν γονέων· οἱ δὲ μαθηταὶ ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν, ὡς ὁ Μάρκο; ἔγραψε, τουτέστιν ἐκώλυον. Εἰκὸς δὲ καὶ τοῖς παι· σὶν ἐπιτιμᾷν. Ἐκώλυον δὲ κἀκείνους καὶ ταῦτα, τιμῶντες τὸν διδάσκαλον. ss Matth. vii. 7. 30 Luc. xvil, 15. 37 Marc. x, 13. Ενέπεσεν ὁ λόγος Β. Varia lectiones et not. Gregor. Nazianz. p. 192, 193. flabet autem (mm) Quantum hæc in margine Inclusa absunt A. susceperunt. Quantum ob libidinem reprehenduntur, vim ferri (auxilium ferri) superante etiam intemperantia,

Vers. 11. ille - hujus dicti. Non omnes suscipiunt hunc sermonem de non contrahendo mairimouio; non omnes ferunt. Magna enim res est cœlibatus, nec ab omnibus ferri potest. Vers. 11. Sed quibus datum est. Soli illi sermonem hunc suscipiuut et ferunt, quibus datum est hoe donum a Deo; datum est autem his qui petiveIunt. Petite enimn, ait, et dabitur vobis st: petentibus, inquam, non simpliciter, sed ferventer et perseveranter: et, ut seniel dicam, sicut oportet. Significatum est ergo virginitatem Dei donum esse, datum his qui petunt, ut oportet. Vers. 12. Sunt - calorum. Quia de celibatu incidit sermo, docet nunc de innuptis; et tria enumeral genera eunuchorum, quorum primum nullam sustinet calumniam, secundum autem vituperatur, tertium vero laudabile est: eorum videlicet qui seipsos castraverunt, ut regnum cœlorum consequerentur, non novacula ferrea exsecantes genitalia. sed continentia insaniam concupiscentiæ amputantes, et amore virginitatis, coitus amorem emarcescere sinentes. Quorum enim naturam manus humana transformavit, ferrumque depravarit, non tantum ob servatam virginitatem laudantur, quantum hi qui veluti libidinis accusati, ultionem susceperunt (mm), quæ id etiam vincat, quod a ferro est auxilium. † Gregorius Theologus: Hi quidem natura inclinantur ad bonum. Cum autem dico naturam, non abjicio voluntatem, sed utrumque pono: et inclinationem ad id quod honestum est, et quæ ad opus bonum ducit naturam. Quibusdam vero a præceptoribus amputantur affectiones, quidam autem per seipsos illas amputant, ut qui præceptores non assecuti, seipsos docent quæ conveniunt: et radicem vitiorum excidentes, et membra pravitatis exterminantes. Vers. 12. Qui· capiat. Tandem ubi cælibes laude dignos demonstrasset, et ita talem cælibatum laudasset, ac eo modo latenter auditores ad virginifalem provocasset; sciens id magnum esse, et a paucis deligi, relinquit em in hominum voluntate. Qui potest, inquit, capere hoc, aut pervenire ad hoc, capiat. Vers. 13. Tunc illos. Infantes dixit Lucas, qui offerebantur in fide parentum *. Discipuli vero ens increpabant qui offerebant, sicut scripsit Marcus ", hoc est prohibebant. Verisimile est autem quod et pueros increpabant. Nam et hos et illos, præcepiorem honorando, prohibebant. Ο — τὸν λόγον τοῦτον. Οὐ πάντες παραδέχον ται τὸν λόγον τοῦτον, τὸν περὶ τοῦ μὴ γῆμαι, οὐ πάντες βαστάζουσι. Με α γὰρ ἡ ἀγαμία, καὶ λίγους φορητόν. 'Αλλ' οἷς δέδοται. Ἐκεῖνοι μόνοι τὸν λέγον τοῦ τον παραδέχονται καὶ βαστάζουσιν, οἷς δέδοται τοῦτο το δώρον παρὰ Θεοῦ· δέδοται δὲ αἰτήσασιν. Διτεῖτο γάρ, φησὶ, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· αἰτήσασι δὲ εὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ θερμῶς καὶ ἐπιμόνως, καὶ ἁπλῶς εἰ πειν, ως χρή. Σημείωσαι δὲ, ὅτι Θεοῦ δώρον ή παρθενία, δεδομένη τοῖς αἰτοῦσιν, ὡς χρή. Εἰσὶ οὐρανῶν. Ἐπειδὴ περὶ ἀγαμία; ἐν έπεσε λόγος διδάσκει λοιπόν περὶ τῶν ἀγάμων, καὶ ἀπαριθμεῖται τρία είδη τῶν εὐνούχων, ων τ πρῶτον μὲν ἀδιάβλητόν ἐστι τὸ δεύτερον δὲ διαβεβλημένον· τὸ δὲ τρίτον ἐπαινετόν, οίτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς, ἵνα τύχωσι τῆς βασιλείας τῶν οὐρα νῶν, οὐ ξυρῷ σιδήρου τὰ παιδογόνα μόρια εκτεμόντες, ἀλλὰ ξυρῷ σωφροσύνης τὸν οίστρον τῆς ἐπιθυμία; ἀποκόψαντες, καὶ ἔρωτι παρθενίας τὸν ἔρωτα τῆς συνουσίας καταμαράναντες. Ων γὰρ τὴν φύσιν ἀνθρωπίνη μετέπλασε χειρ, καὶ σίδηρος παρεχάραξιν, οὐ τοσοῦτον ἀπόδεκτοι παρθενεύοντες, ὅσον κατηγορητοι, λαγνεύοντες, ὡς τῆς ἀχος λασίας νικησάσης καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ σιδήρου βοή θειαν. [Τοῦ Θεολόγου· Οἱ μὲν ἐκ φύσεως νεύουσι πρὸς τὸ ἀγαθόν· φύσεως δὲ ὅταν εἶπω, οὐκ ἀτιμάζω τὴν προαίρεσιν, ἀλλ' ἀμφότερα τίθημι, τήν γε προς τὸ καλὸν ἐπιτηδειότητα, καὶ τὴν εἰς ἔργον ἄγουσαν τὸ ἐκ φύσεως ἐπιτήδειον· οἱ δὲ ὑπὸ διδασκάλων ἐκτέμνονται τὰ πάθη· οἱ δὲ δι᾽ ἑαυτῶν ἐκτέμνουσε ταῦτα, διδασκάλων μὲν οὐκ ἐπιτυχόντες, ἑαυτοὺς δὲ διδάξαντες τὰ προσήκοντα, καὶ τήν τε ρίζαν τῆς κακίας ἐκτεμόντες, καὶ τὰ ὄργανα τῆς πονηρίας Εξορίσαντε;.] Ο — χωρείτω. Τελευταῖον, ὑποδείξας τοὺς ἀγά μους τοὺς ἐπαινουμένους, καὶ οὕτω τὴν τοιαύτην ἀγαμίαν ἐπαινέσας, καὶ λεληθότως μὲν τοὺς ἀκροα τὰς εἰς τὸ παρθενεύειν οὕτως ἐκκαλεσάμενος· εἰδὼς δὲ μέγα τοῦτο καὶ ὀλίγοις σἱρετόν, καταλιμπάνει τὸ πρᾶγμα τῇ προαιρέσει τῶν ἀνθρώπων. Ο δυνά μενος γάρ, φησί, χωρεῖν τοῦτο, [ἢ χωρεῖν εἰς Ο τοῦτο,] χωρείτω. Τότε – αὐτοῖς. Βρέφη εἶπεν ὁ Λουκάς, άτινα προσηνέχθησαν μὲν ἐκ πίστεως τῶν γονέων· οἱ δὲ μαθηταὶ ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν, ὡς ὁ Μάρκο; ἔγραψε, τουτέστιν ἐκώλυον. Εἰκὸς δὲ καὶ τοῖς παι· σὶν ἐπιτιμᾷν. Ἐκώλυον δὲ κἀκείνους καὶ ταῦτα, τιμῶντες τὸν διδάσκαλον. ss Matth. vii. 7. 30 Luc. xvil, 15. 37 Marc. x, 13. Ενέπεσεν ὁ λόγος Β. Varia lectiones et not. Gregor. Nazianz. p. 192, 193. flabet autem (mm) Quantum hæc in margine Inclusa absunt A. susceperunt. Quantum ob libidinem reprehenduntur, vim ferri (auxilium ferri) superante etiam intemperantia,

Vers. 11. ille - hujus dicti. Non omnes suscipiunt hunc sermonem de non contrahendo mairimouio; non omnes ferunt. Magna enim res est cœlibatus, nec ab omnibus ferri potest. Vers. 11. Sed quibus datum est. Soli illi sermonem hunc suscipiuut et ferunt, quibus datum est hoe donum a Deo; datum est autem his qui petiveIunt. Petite enimn, ait, et dabitur vobis st: petentibus, inquam, non simpliciter, sed ferventer et perseveranter: et, ut seniel dicam, sicut oportet. Significatum est ergo virginitatem Dei donum esse, datum his qui petunt, ut oportet. Vers. 12. Sunt - calorum. Quia de celibatu incidit sermo, docet nunc de innuptis; et tria enumeral genera eunuchorum, quorum primum nullam sustinet calumniam, secundum autem vituperatur, tertium vero laudabile est: eorum videlicet qui seipsos castraverunt, ut regnum cœlorum consequerentur, non novacula ferrea exsecantes genitalia. sed continentia insaniam concupiscentiæ amputantes, et amore virginitatis, coitus amorem emarcescere sinentes. Quorum enim naturam manus humana transformavit, ferrumque depravarit, non tantum ob servatam virginitatem laudantur, quantum hi qui veluti libidinis accusati, ultionem susceperunt (mm), quæ id etiam vincat, quod a ferro est auxilium. † Gregorius Theologus: Hi quidem natura inclinantur ad bonum. Cum autem dico naturam, non abjicio voluntatem, sed utrumque pono: et inclinationem ad id quod honestum est, et quæ ad opus bonum ducit naturam. Quibusdam vero a præceptoribus amputantur affectiones, quidam autem per seipsos illas amputant, ut qui præceptores non assecuti, seipsos docent quæ conveniunt: et radicem vitiorum excidentes, et membra pravitatis exterminantes. Vers. 12. Qui· capiat. Tandem ubi cælibes laude dignos demonstrasset, et ita talem cælibatum laudasset, ac eo modo latenter auditores ad virginifalem provocasset; sciens id magnum esse, et a paucis deligi, relinquit em in hominum voluntate. Qui potest, inquit, capere hoc, aut pervenire ad hoc, capiat. Vers. 13. Tunc illos. Infantes dixit Lucas, qui offerebantur in fide parentum *. Discipuli vero ens increpabant qui offerebant, sicut scripsit Marcus ", hoc est prohibebant. Verisimile est autem quod et pueros increpabant. Nam et hos et illos, præcepiorem honorando, prohibebant. Ο — τὸν λόγον τοῦτον. Οὐ πάντες παραδέχον ται τὸν λόγον τοῦτον, τὸν περὶ τοῦ μὴ γῆμαι, οὐ πάντες βαστάζουσι. Με α γὰρ ἡ ἀγαμία, καὶ λίγους φορητόν. 'Αλλ' οἷς δέδοται. Ἐκεῖνοι μόνοι τὸν λέγον τοῦ τον παραδέχονται καὶ βαστάζουσιν, οἷς δέδοται τοῦτο το δώρον παρὰ Θεοῦ· δέδοται δὲ αἰτήσασιν. Διτεῖτο γάρ, φησὶ, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· αἰτήσασι δὲ εὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ θερμῶς καὶ ἐπιμόνως, καὶ ἁπλῶς εἰ πειν, ως χρή. Σημείωσαι δὲ, ὅτι Θεοῦ δώρον ή παρθενία, δεδομένη τοῖς αἰτοῦσιν, ὡς χρή. Εἰσὶ οὐρανῶν. Ἐπειδὴ περὶ ἀγαμία; ἐν έπεσε λόγος διδάσκει λοιπόν περὶ τῶν ἀγάμων, καὶ ἀπαριθμεῖται τρία είδη τῶν εὐνούχων, ων τ πρῶτον μὲν ἀδιάβλητόν ἐστι τὸ δεύτερον δὲ διαβεβλημένον· τὸ δὲ τρίτον ἐπαινετόν, οίτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς, ἵνα τύχωσι τῆς βασιλείας τῶν οὐρα νῶν, οὐ ξυρῷ σιδήρου τὰ παιδογόνα μόρια εκτεμόντες, ἀλλὰ ξυρῷ σωφροσύνης τὸν οίστρον τῆς ἐπιθυμία; ἀποκόψαντες, καὶ ἔρωτι παρθενίας τὸν ἔρωτα τῆς συνουσίας καταμαράναντες. Ων γὰρ τὴν φύσιν ἀνθρωπίνη μετέπλασε χειρ, καὶ σίδηρος παρεχάραξιν, οὐ τοσοῦτον ἀπόδεκτοι παρθενεύοντες, ὅσον κατηγορητοι, λαγνεύοντες, ὡς τῆς ἀχος λασίας νικησάσης καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ σιδήρου βοή θειαν. [Τοῦ Θεολόγου· Οἱ μὲν ἐκ φύσεως νεύουσι πρὸς τὸ ἀγαθόν· φύσεως δὲ ὅταν εἶπω, οὐκ ἀτιμάζω τὴν προαίρεσιν, ἀλλ' ἀμφότερα τίθημι, τήν γε προς τὸ καλὸν ἐπιτηδειότητα, καὶ τὴν εἰς ἔργον ἄγουσαν τὸ ἐκ φύσεως ἐπιτήδειον· οἱ δὲ ὑπὸ διδασκάλων ἐκτέμνονται τὰ πάθη· οἱ δὲ δι᾽ ἑαυτῶν ἐκτέμνουσε ταῦτα, διδασκάλων μὲν οὐκ ἐπιτυχόντες, ἑαυτοὺς δὲ διδάξαντες τὰ προσήκοντα, καὶ τήν τε ρίζαν τῆς κακίας ἐκτεμόντες, καὶ τὰ ὄργανα τῆς πονηρίας Εξορίσαντε;.] Ο — χωρείτω. Τελευταῖον, ὑποδείξας τοὺς ἀγά μους τοὺς ἐπαινουμένους, καὶ οὕτω τὴν τοιαύτην ἀγαμίαν ἐπαινέσας, καὶ λεληθότως μὲν τοὺς ἀκροα τὰς εἰς τὸ παρθενεύειν οὕτως ἐκκαλεσάμενος· εἰδὼς δὲ μέγα τοῦτο καὶ ὀλίγοις σἱρετόν, καταλιμπάνει τὸ πρᾶγμα τῇ προαιρέσει τῶν ἀνθρώπων. Ο δυνά μενος γάρ, φησί, χωρεῖν τοῦτο, [ἢ χωρεῖν εἰς Ο τοῦτο,] χωρείτω. Τότε – αὐτοῖς. Βρέφη εἶπεν ὁ Λουκάς, άτινα προσηνέχθησαν μὲν ἐκ πίστεως τῶν γονέων· οἱ δὲ μαθηταὶ ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν, ὡς ὁ Μάρκο; ἔγραψε, τουτέστιν ἐκώλυον. Εἰκὸς δὲ καὶ τοῖς παι· σὶν ἐπιτιμᾷν. Ἐκώλυον δὲ κἀκείνους καὶ ταῦτα, τιμῶντες τὸν διδάσκαλον. ss Matth. vii. 7. 30 Luc. xvil, 15. 37 Marc. x, 13. Ενέπεσεν ὁ λόγος Β. Varia lectiones et not. Gregor. Nazianz. p. 192, 193. flabet autem (mm) Quantum hæc in margine Inclusa absunt A. susceperunt. Quantum ob libidinem reprehenduntur, vim ferri (auxilium ferri) superante etiam intemperantia,

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XIX. Ο δὲ Ἰησοῦς — οὐρανῶν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἡγανάκτησε κατὰ τῶν κωλυόντων προσίεται δὲ τὰ παιδία, δεικνύων μὲν, ὅτι τοὺς ἀκάκους προσίεται· διδάσκων δὲ καὶ, ὅτι προσήκει καταπατεῖν τὸν ἀπὸ τῆς ὑπεροχής τύφον, καὶ προσίεσθαι καὶ τοὺς εὐκαταφρονήτους. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι τούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἀλλ' ὅτι τῶν τοιούτων, τῶν μιμουμένων τὴν ἁπλότητα τούτων, περί ὧν εἴρηται πλατύτερον ἐν τῷ τριακοστῷ ἐξδόμῳ κεφαλαίω. Καὶ ἐκεῖθεν. Μάρκος δὲ εἶπεν, ὅτι καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ, τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ' αὐτά, εὐλόγει αὐτά. Τοῦτο δὲ ἐποίει, πληρῶν τὴν αἴτησιν τῶν ταῦτα προσαγαγόντων. Προσηνέχθησαν γάρ, φησίν, αὐτῷ παιδία, ἵνα τὰς χεῖρας ἐπιθῇ αὐτοῖς καὶ προσεύξηται. Αμα δὲ πάλιν ἔδειξεν, ὅτι καὶ εναγκαλίζεται, καὶ οἰκειοῦται τὸν ἀπόνηρον, καὶ τίθησιν ἐπ' αὐτὸν τὰς χεῖρας, ἤτοι την φρουρητικὴν ἑαυτοῦ δύναμιν, καὶ εὐλογεῖ καὶ ἁγιάζει αὐτόν. ΚΕΦ. ΜΔ'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος τὸν Ἰησοῦν πλουσίου. Καὶ — αἰώνιον. "Αρχοντα τοῦτον εἶπεν ὁ Λουκᾶς, δηλαδή, τῶν Ἰουδαίων. Οὐκ ἦν δὲ ὕπουλος ὁ νεανίσκος οὗτος, ως φασί τινε;. Οὐ γὰρ ἂν ὁ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ, ἐγάπησεν αὐτὸν, ὡς εἴρηκε Μάρκος, ᾿Αλλὰ τάλλα μὲν καλὸς ἦν, καὶ ζωῆς ἐπεθύμει τῆς αἰωνίου· τῆς δὲ φιλαργυρίας ή άκανθα τὴν λιπαράν ἄρουραν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ διελυμήνατο. Ο — Θεός. Οὐδεὶς οὔτε ὑλικὸς, οὔτε ἄϋλος, ἀγαθές ἐστι κυρίως, εἰ μὴ μόνος ὁ Θεός. Διότι τῷ Θεῷ μὲν, κατὰ φύσιν ἡ ἀγαθότης, καὶ διὰ τοῦτο ἀτρε πτοτάτη· τοῖς ἄλλοις δὲ πᾶσιν, ὁρατοῖς τε καὶ ἀοράτοις, κατά προαίρεσιν, καὶ διὰ τοῦτο τρεπτή. Ἐπεὶ τοίνυν οὗτος ἀνθρωπον ἁπλῶς τὸν Χριστὸν ὑπέλαδεν εἶναι, καὶ ἀγαθὸν αὐτὸν ἐκάλεσεν, οὐχ ὡς Θεόν, ἀλλ' ὡς ἄνθρωπον, ἕνα τῶν παρ' Εβραίοι; διδασκάλων, πρὸς τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν αὐτοῦ λοιπὸν καὶ αὐτὸς, ὡς ἄνθρωπος, αὐτῷ διαλέγεται, λέγων· Διατί με λέγεις ἀγαθόν, ἄνθρωπον δ,τα κατὰ τὴν σὴν ὑπόληψιν; ὡς μὲν γὰρ ἄνθρωπος, οὐκ εἰμι ἀγαθός· ὡς δὲ θεὸς, καὶ μάλα. Μόνος γὰρ κυρίως ἀγαθὸς ὁ Θεός. Τοῦτο δὲ εἰπὼν, οὐ τοὺς ἀγω θρώπους ἀπεστέρησε τῆς ἀγαθότητος, ἀλλὰ περὶ τῆς κυρίως ἀγαθότητος ἐδίδαξεν· ἅμα δὲ καὶ τὴν κολακείαν ἀπώσατο, καὶ ἐπαίδευσε, μὴ συγκατατί θεσίαι τοῖ; ἐπαίνοις. [Φύσει μὲν ἀγαθὸς, μόνος ὁ Θεός· γνώμῃ ἐς ἀγαθός, μόνος ὁ θεομίμητος.] El ποίας; Ούχ, ὡς πειράζων, εἶπε, ποίας ἀλλ' ἐνόμισε, παρὰ τὰς νομικὰς ἑτέρας εἶναί τινας, τὰς εἰσαγούσας εἰς τὴν τοιαύτην ζωήν. * Marc, 14. so ibid. 16. * Luc. xv, 18. Kal addendum credo. Vers. 14. Jesus autem culorum. Marcus dixit. quod etiam indignabatur prohibentibas. Recipi autem pueros, significans se recipere simplices, ac docens oportere fastum qui a sublimitate procedit conculcare, et suscipere despicabiles. Non dixit autem: llorum est regnum cœlorum, sed talium, imitantium videlicet horum simplicitatem; de quibus latius dictum est tricesimo septimo capite. Vers. 45. Et — inde. Marcus dixit» quod etiam complexatus est illos, ac impositis manibus super cos benedicebat illis. Hoc autem faciebat illorum adimplens petitionem qui eos adduxerant: Obluti ; unt enim, inquit, ei parvuli, ut manus imponeret Beis et oraret. Simul etiam ostendit iterum quod amplectitur sibique familiarem eflicit eum, qui dolo ac malitia caret; et ponit super eum manus sive excubantem suam virtutem, ac benedicit, cumque sauctificat. CAP. XLI. De divite interrogantc Jesum. Vers. 10. Ει· æternam? Principem dixit bune Lucas,videlicet Judæorum. Non erat autem hic adolescens dolusus aut fictus, ut aiunt quidam; neque enim intuitus illum Jesus dilexisset cuiu, quod dixit Marcus ", sed in ceteris quidem bonus cral, vitaque cupidus æterne: sed avaritize spina pingue animæ arvum perdiderat. Vers. 17. Ips Deus. Nullus neque corporea, neque incorporeus proprie bonus est, nisi solus Deus, quia Deo secundum naturain convenit bonitas, ideoque mutari non potest: cæleris autem omnibus visibilibus et invisibilibus secundum voJantatem, et ideo mutabilis est.. Quia ergo hic Christum hominem tautuin esse suspicabatur, bonumque vocabat eum, non tamquam Deum, sed tanquam hominem, et unum quempiam præceptorum apud Hebræos: ad hujusmodi suspicionem ejus nunc etiam ipse quasi homo cum eo disserit, dicens: Quid me ſticis bonum, qui homo sum juxta tuam suspicionem? Nam tanquam bomo nou sum bonus, tanquam Deus autem, etiam maxime bonus sum; solus namque Deus proprie bonus est. Hoc autem dixit non homines privans bonitate, sed de ea quæ proprie bonitas est docuit; simulque adulationem repulit, et instruxit nos ne laudivús assentiamur. Natura quidem bonus solus Deus, mentis vero conformatione bonus, solus is qui Deum imitatur. Vers. 17. Quod si Vers. 18. que? Non tentando dixit, quæ? sed putabat præter legalia esso alia, quæ ad talem inducerent vitam. *1 Marc. x, 21. Varia celiones et nolæ. live in marg. f. fentenius non agnoscit. PATROL. GR. CXXIX.

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XIX. Ο δὲ Ἰησοῦς — οὐρανῶν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἡγανάκτησε κατὰ τῶν κωλυόντων προσίεται δὲ τὰ παιδία, δεικνύων μὲν, ὅτι τοὺς ἀκάκους προσίεται· διδάσκων δὲ καὶ, ὅτι προσήκει καταπατεῖν τὸν ἀπὸ τῆς ὑπεροχής τύφον, καὶ προσίεσθαι καὶ τοὺς εὐκαταφρονήτους. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι τούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἀλλ' ὅτι τῶν τοιούτων, τῶν μιμουμένων τὴν ἁπλότητα τούτων, περί ὧν εἴρηται πλατύτερον ἐν τῷ τριακοστῷ ἐξδόμῳ κεφαλαίω. Καὶ ἐκεῖθεν. Μάρκος δὲ εἶπεν, ὅτι καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ, τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ' αὐτά, εὐλόγει αὐτά. Τοῦτο δὲ ἐποίει, πληρῶν τὴν αἴτησιν τῶν ταῦτα προσαγαγόντων. Προσηνέχθησαν γάρ, φησίν, αὐτῷ παιδία, ἵνα τὰς χεῖρας ἐπιθῇ αὐτοῖς καὶ προσεύξηται. Αμα δὲ πάλιν ἔδειξεν, ὅτι καὶ εναγκαλίζεται, καὶ οἰκειοῦται τὸν ἀπόνηρον, καὶ τίθησιν ἐπ' αὐτὸν τὰς χεῖρας, ἤτοι την φρουρητικὴν ἑαυτοῦ δύναμιν, καὶ εὐλογεῖ καὶ ἁγιάζει αὐτόν. ΚΕΦ. ΜΔ'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος τὸν Ἰησοῦν πλουσίου. Καὶ — αἰώνιον. "Αρχοντα τοῦτον εἶπεν ὁ Λουκᾶς, δηλαδή, τῶν Ἰουδαίων. Οὐκ ἦν δὲ ὕπουλος ὁ νεανίσκος οὗτος, ως φασί τινε;. Οὐ γὰρ ἂν ὁ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ, ἐγάπησεν αὐτὸν, ὡς εἴρηκε Μάρκος, ᾿Αλλὰ τάλλα μὲν καλὸς ἦν, καὶ ζωῆς ἐπεθύμει τῆς αἰωνίου· τῆς δὲ φιλαργυρίας ή άκανθα τὴν λιπαράν ἄρουραν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ διελυμήνατο. Ο — Θεός. Οὐδεὶς οὔτε ὑλικὸς, οὔτε ἄϋλος, ἀγαθές ἐστι κυρίως, εἰ μὴ μόνος ὁ Θεός. Διότι τῷ Θεῷ μὲν, κατὰ φύσιν ἡ ἀγαθότης, καὶ διὰ τοῦτο ἀτρε πτοτάτη· τοῖς ἄλλοις δὲ πᾶσιν, ὁρατοῖς τε καὶ ἀοράτοις, κατά προαίρεσιν, καὶ διὰ τοῦτο τρεπτή. Ἐπεὶ τοίνυν οὗτος ἀνθρωπον ἁπλῶς τὸν Χριστὸν ὑπέλαδεν εἶναι, καὶ ἀγαθὸν αὐτὸν ἐκάλεσεν, οὐχ ὡς Θεόν, ἀλλ' ὡς ἄνθρωπον, ἕνα τῶν παρ' Εβραίοι; διδασκάλων, πρὸς τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν αὐτοῦ λοιπὸν καὶ αὐτὸς, ὡς ἄνθρωπος, αὐτῷ διαλέγεται, λέγων· Διατί με λέγεις ἀγαθόν, ἄνθρωπον δ,τα κατὰ τὴν σὴν ὑπόληψιν; ὡς μὲν γὰρ ἄνθρωπος, οὐκ εἰμι ἀγαθός· ὡς δὲ θεὸς, καὶ μάλα. Μόνος γὰρ κυρίως ἀγαθὸς ὁ Θεός. Τοῦτο δὲ εἰπὼν, οὐ τοὺς ἀγω θρώπους ἀπεστέρησε τῆς ἀγαθότητος, ἀλλὰ περὶ τῆς κυρίως ἀγαθότητος ἐδίδαξεν· ἅμα δὲ καὶ τὴν κολακείαν ἀπώσατο, καὶ ἐπαίδευσε, μὴ συγκατατί θεσίαι τοῖ; ἐπαίνοις. [Φύσει μὲν ἀγαθὸς, μόνος ὁ Θεός· γνώμῃ ἐς ἀγαθός, μόνος ὁ θεομίμητος.] El ποίας; Ούχ, ὡς πειράζων, εἶπε, ποίας ἀλλ' ἐνόμισε, παρὰ τὰς νομικὰς ἑτέρας εἶναί τινας, τὰς εἰσαγούσας εἰς τὴν τοιαύτην ζωήν. * Marc, 14. so ibid. 16. * Luc. xv, 18. Kal addendum credo. Vers. 14. Jesus autem culorum. Marcus dixit. quod etiam indignabatur prohibentibas. Recipi autem pueros, significans se recipere simplices, ac docens oportere fastum qui a sublimitate procedit conculcare, et suscipere despicabiles. Non dixit autem: llorum est regnum cœlorum, sed talium, imitantium videlicet horum simplicitatem; de quibus latius dictum est tricesimo septimo capite. Vers. 45. Et — inde. Marcus dixit» quod etiam complexatus est illos, ac impositis manibus super cos benedicebat illis. Hoc autem faciebat illorum adimplens petitionem qui eos adduxerant: Obluti ; unt enim, inquit, ei parvuli, ut manus imponeret Beis et oraret. Simul etiam ostendit iterum quod amplectitur sibique familiarem eflicit eum, qui dolo ac malitia caret; et ponit super eum manus sive excubantem suam virtutem, ac benedicit, cumque sauctificat. CAP. XLI. De divite interrogantc Jesum. Vers. 10. Ει· æternam? Principem dixit bune Lucas,videlicet Judæorum. Non erat autem hic adolescens dolusus aut fictus, ut aiunt quidam; neque enim intuitus illum Jesus dilexisset cuiu, quod dixit Marcus ", sed in ceteris quidem bonus cral, vitaque cupidus æterne: sed avaritize spina pingue animæ arvum perdiderat. Vers. 17. Ips Deus. Nullus neque corporea, neque incorporeus proprie bonus est, nisi solus Deus, quia Deo secundum naturain convenit bonitas, ideoque mutari non potest: cæleris autem omnibus visibilibus et invisibilibus secundum voJantatem, et ideo mutabilis est.. Quia ergo hic Christum hominem tautuin esse suspicabatur, bonumque vocabat eum, non tamquam Deum, sed tanquam hominem, et unum quempiam præceptorum apud Hebræos: ad hujusmodi suspicionem ejus nunc etiam ipse quasi homo cum eo disserit, dicens: Quid me ſticis bonum, qui homo sum juxta tuam suspicionem? Nam tanquam bomo nou sum bonus, tanquam Deus autem, etiam maxime bonus sum; solus namque Deus proprie bonus est. Hoc autem dixit non homines privans bonitate, sed de ea quæ proprie bonitas est docuit; simulque adulationem repulit, et instruxit nos ne laudivús assentiamur. Natura quidem bonus solus Deus, mentis vero conformatione bonus, solus is qui Deum imitatur. Vers. 17. Quod si Vers. 18. que? Non tentando dixit, quæ? sed putabat præter legalia esso alia, quæ ad talem inducerent vitam. *1 Marc. x, 21. Varia celiones et nolæ. live in marg. f. fentenius non agnoscit. PATROL. GR. CXXIX.

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XIX. Ο δὲ Ἰησοῦς — οὐρανῶν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἡγανάκτησε κατὰ τῶν κωλυόντων προσίεται δὲ τὰ παιδία, δεικνύων μὲν, ὅτι τοὺς ἀκάκους προσίεται· διδάσκων δὲ καὶ, ὅτι προσήκει καταπατεῖν τὸν ἀπὸ τῆς ὑπεροχής τύφον, καὶ προσίεσθαι καὶ τοὺς εὐκαταφρονήτους. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι τούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἀλλ' ὅτι τῶν τοιούτων, τῶν μιμουμένων τὴν ἁπλότητα τούτων, περί ὧν εἴρηται πλατύτερον ἐν τῷ τριακοστῷ ἐξδόμῳ κεφαλαίω. Καὶ ἐκεῖθεν. Μάρκος δὲ εἶπεν, ὅτι καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ, τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ' αὐτά, εὐλόγει αὐτά. Τοῦτο δὲ ἐποίει, πληρῶν τὴν αἴτησιν τῶν ταῦτα προσαγαγόντων. Προσηνέχθησαν γάρ, φησίν, αὐτῷ παιδία, ἵνα τὰς χεῖρας ἐπιθῇ αὐτοῖς καὶ προσεύξηται. Αμα δὲ πάλιν ἔδειξεν, ὅτι καὶ εναγκαλίζεται, καὶ οἰκειοῦται τὸν ἀπόνηρον, καὶ τίθησιν ἐπ' αὐτὸν τὰς χεῖρας, ἤτοι την φρουρητικὴν ἑαυτοῦ δύναμιν, καὶ εὐλογεῖ καὶ ἁγιάζει αὐτόν. ΚΕΦ. ΜΔ'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος τὸν Ἰησοῦν πλουσίου. Καὶ — αἰώνιον. "Αρχοντα τοῦτον εἶπεν ὁ Λουκᾶς, δηλαδή, τῶν Ἰουδαίων. Οὐκ ἦν δὲ ὕπουλος ὁ νεανίσκος οὗτος, ως φασί τινε;. Οὐ γὰρ ἂν ὁ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ, ἐγάπησεν αὐτὸν, ὡς εἴρηκε Μάρκος, ᾿Αλλὰ τάλλα μὲν καλὸς ἦν, καὶ ζωῆς ἐπεθύμει τῆς αἰωνίου· τῆς δὲ φιλαργυρίας ή άκανθα τὴν λιπαράν ἄρουραν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ διελυμήνατο. Ο — Θεός. Οὐδεὶς οὔτε ὑλικὸς, οὔτε ἄϋλος, ἀγαθές ἐστι κυρίως, εἰ μὴ μόνος ὁ Θεός. Διότι τῷ Θεῷ μὲν, κατὰ φύσιν ἡ ἀγαθότης, καὶ διὰ τοῦτο ἀτρε πτοτάτη· τοῖς ἄλλοις δὲ πᾶσιν, ὁρατοῖς τε καὶ ἀοράτοις, κατά προαίρεσιν, καὶ διὰ τοῦτο τρεπτή. Ἐπεὶ τοίνυν οὗτος ἀνθρωπον ἁπλῶς τὸν Χριστὸν ὑπέλαδεν εἶναι, καὶ ἀγαθὸν αὐτὸν ἐκάλεσεν, οὐχ ὡς Θεόν, ἀλλ' ὡς ἄνθρωπον, ἕνα τῶν παρ' Εβραίοι; διδασκάλων, πρὸς τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν αὐτοῦ λοιπὸν καὶ αὐτὸς, ὡς ἄνθρωπος, αὐτῷ διαλέγεται, λέγων· Διατί με λέγεις ἀγαθόν, ἄνθρωπον δ,τα κατὰ τὴν σὴν ὑπόληψιν; ὡς μὲν γὰρ ἄνθρωπος, οὐκ εἰμι ἀγαθός· ὡς δὲ θεὸς, καὶ μάλα. Μόνος γὰρ κυρίως ἀγαθὸς ὁ Θεός. Τοῦτο δὲ εἰπὼν, οὐ τοὺς ἀγω θρώπους ἀπεστέρησε τῆς ἀγαθότητος, ἀλλὰ περὶ τῆς κυρίως ἀγαθότητος ἐδίδαξεν· ἅμα δὲ καὶ τὴν κολακείαν ἀπώσατο, καὶ ἐπαίδευσε, μὴ συγκατατί θεσίαι τοῖ; ἐπαίνοις. [Φύσει μὲν ἀγαθὸς, μόνος ὁ Θεός· γνώμῃ ἐς ἀγαθός, μόνος ὁ θεομίμητος.] El ποίας; Ούχ, ὡς πειράζων, εἶπε, ποίας ἀλλ' ἐνόμισε, παρὰ τὰς νομικὰς ἑτέρας εἶναί τινας, τὰς εἰσαγούσας εἰς τὴν τοιαύτην ζωήν. * Marc, 14. so ibid. 16. * Luc. xv, 18. Kal addendum credo. Vers. 14. Jesus autem culorum. Marcus dixit. quod etiam indignabatur prohibentibas. Recipi autem pueros, significans se recipere simplices, ac docens oportere fastum qui a sublimitate procedit conculcare, et suscipere despicabiles. Non dixit autem: llorum est regnum cœlorum, sed talium, imitantium videlicet horum simplicitatem; de quibus latius dictum est tricesimo septimo capite. Vers. 45. Et — inde. Marcus dixit» quod etiam complexatus est illos, ac impositis manibus super cos benedicebat illis. Hoc autem faciebat illorum adimplens petitionem qui eos adduxerant: Obluti ; unt enim, inquit, ei parvuli, ut manus imponeret Beis et oraret. Simul etiam ostendit iterum quod amplectitur sibique familiarem eflicit eum, qui dolo ac malitia caret; et ponit super eum manus sive excubantem suam virtutem, ac benedicit, cumque sauctificat. CAP. XLI. De divite interrogantc Jesum. Vers. 10. Ει· æternam? Principem dixit bune Lucas,videlicet Judæorum. Non erat autem hic adolescens dolusus aut fictus, ut aiunt quidam; neque enim intuitus illum Jesus dilexisset cuiu, quod dixit Marcus ", sed in ceteris quidem bonus cral, vitaque cupidus æterne: sed avaritize spina pingue animæ arvum perdiderat. Vers. 17. Ips Deus. Nullus neque corporea, neque incorporeus proprie bonus est, nisi solus Deus, quia Deo secundum naturain convenit bonitas, ideoque mutari non potest: cæleris autem omnibus visibilibus et invisibilibus secundum voJantatem, et ideo mutabilis est.. Quia ergo hic Christum hominem tautuin esse suspicabatur, bonumque vocabat eum, non tamquam Deum, sed tanquam hominem, et unum quempiam præceptorum apud Hebræos: ad hujusmodi suspicionem ejus nunc etiam ipse quasi homo cum eo disserit, dicens: Quid me ſticis bonum, qui homo sum juxta tuam suspicionem? Nam tanquam bomo nou sum bonus, tanquam Deus autem, etiam maxime bonus sum; solus namque Deus proprie bonus est. Hoc autem dixit non homines privans bonitate, sed de ea quæ proprie bonitas est docuit; simulque adulationem repulit, et instruxit nos ne laudivús assentiamur. Natura quidem bonus solus Deus, mentis vero conformatione bonus, solus is qui Deum imitatur. Vers. 17. Quod si Vers. 18. que? Non tentando dixit, quæ? sed putabat præter legalia esso alia, quæ ad talem inducerent vitam. *1 Marc. x, 21. Varia celiones et nolæ. live in marg. f. fentenius non agnoscit. PATROL. GR. CXXIX.

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XIX. Ο δὲ Ἰησοῦς — οὐρανῶν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ ἡγανάκτησε κατὰ τῶν κωλυόντων προσίεται δὲ τὰ παιδία, δεικνύων μὲν, ὅτι τοὺς ἀκάκους προσίεται· διδάσκων δὲ καὶ, ὅτι προσήκει καταπατεῖν τὸν ἀπὸ τῆς ὑπεροχής τύφον, καὶ προσίεσθαι καὶ τοὺς εὐκαταφρονήτους. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι τούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἀλλ' ὅτι τῶν τοιούτων, τῶν μιμουμένων τὴν ἁπλότητα τούτων, περί ὧν εἴρηται πλατύτερον ἐν τῷ τριακοστῷ ἐξδόμῳ κεφαλαίω. Καὶ ἐκεῖθεν. Μάρκος δὲ εἶπεν, ὅτι καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ, τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ' αὐτά, εὐλόγει αὐτά. Τοῦτο δὲ ἐποίει, πληρῶν τὴν αἴτησιν τῶν ταῦτα προσαγαγόντων. Προσηνέχθησαν γάρ, φησίν, αὐτῷ παιδία, ἵνα τὰς χεῖρας ἐπιθῇ αὐτοῖς καὶ προσεύξηται. Αμα δὲ πάλιν ἔδειξεν, ὅτι καὶ εναγκαλίζεται, καὶ οἰκειοῦται τὸν ἀπόνηρον, καὶ τίθησιν ἐπ' αὐτὸν τὰς χεῖρας, ἤτοι την φρουρητικὴν ἑαυτοῦ δύναμιν, καὶ εὐλογεῖ καὶ ἁγιάζει αὐτόν. ΚΕΦ. ΜΔ'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος τὸν Ἰησοῦν πλουσίου. Καὶ — αἰώνιον. "Αρχοντα τοῦτον εἶπεν ὁ Λουκᾶς, δηλαδή, τῶν Ἰουδαίων. Οὐκ ἦν δὲ ὕπουλος ὁ νεανίσκος οὗτος, ως φασί τινε;. Οὐ γὰρ ἂν ὁ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ, ἐγάπησεν αὐτὸν, ὡς εἴρηκε Μάρκος, ᾿Αλλὰ τάλλα μὲν καλὸς ἦν, καὶ ζωῆς ἐπεθύμει τῆς αἰωνίου· τῆς δὲ φιλαργυρίας ή άκανθα τὴν λιπαράν ἄρουραν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ διελυμήνατο. Ο — Θεός. Οὐδεὶς οὔτε ὑλικὸς, οὔτε ἄϋλος, ἀγαθές ἐστι κυρίως, εἰ μὴ μόνος ὁ Θεός. Διότι τῷ Θεῷ μὲν, κατὰ φύσιν ἡ ἀγαθότης, καὶ διὰ τοῦτο ἀτρε πτοτάτη· τοῖς ἄλλοις δὲ πᾶσιν, ὁρατοῖς τε καὶ ἀοράτοις, κατά προαίρεσιν, καὶ διὰ τοῦτο τρεπτή. Ἐπεὶ τοίνυν οὗτος ἀνθρωπον ἁπλῶς τὸν Χριστὸν ὑπέλαδεν εἶναι, καὶ ἀγαθὸν αὐτὸν ἐκάλεσεν, οὐχ ὡς Θεόν, ἀλλ' ὡς ἄνθρωπον, ἕνα τῶν παρ' Εβραίοι; διδασκάλων, πρὸς τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν αὐτοῦ λοιπὸν καὶ αὐτὸς, ὡς ἄνθρωπος, αὐτῷ διαλέγεται, λέγων· Διατί με λέγεις ἀγαθόν, ἄνθρωπον δ,τα κατὰ τὴν σὴν ὑπόληψιν; ὡς μὲν γὰρ ἄνθρωπος, οὐκ εἰμι ἀγαθός· ὡς δὲ θεὸς, καὶ μάλα. Μόνος γὰρ κυρίως ἀγαθὸς ὁ Θεός. Τοῦτο δὲ εἰπὼν, οὐ τοὺς ἀγω θρώπους ἀπεστέρησε τῆς ἀγαθότητος, ἀλλὰ περὶ τῆς κυρίως ἀγαθότητος ἐδίδαξεν· ἅμα δὲ καὶ τὴν κολακείαν ἀπώσατο, καὶ ἐπαίδευσε, μὴ συγκατατί θεσίαι τοῖ; ἐπαίνοις. [Φύσει μὲν ἀγαθὸς, μόνος ὁ Θεός· γνώμῃ ἐς ἀγαθός, μόνος ὁ θεομίμητος.] El ποίας; Ούχ, ὡς πειράζων, εἶπε, ποίας ἀλλ' ἐνόμισε, παρὰ τὰς νομικὰς ἑτέρας εἶναί τινας, τὰς εἰσαγούσας εἰς τὴν τοιαύτην ζωήν. * Marc, 14. so ibid. 16. * Luc. xv, 18. Kal addendum credo. Vers. 14. Jesus autem culorum. Marcus dixit. quod etiam indignabatur prohibentibas. Recipi autem pueros, significans se recipere simplices, ac docens oportere fastum qui a sublimitate procedit conculcare, et suscipere despicabiles. Non dixit autem: llorum est regnum cœlorum, sed talium, imitantium videlicet horum simplicitatem; de quibus latius dictum est tricesimo septimo capite. Vers. 45. Et — inde. Marcus dixit» quod etiam complexatus est illos, ac impositis manibus super cos benedicebat illis. Hoc autem faciebat illorum adimplens petitionem qui eos adduxerant: Obluti ; unt enim, inquit, ei parvuli, ut manus imponeret Beis et oraret. Simul etiam ostendit iterum quod amplectitur sibique familiarem eflicit eum, qui dolo ac malitia caret; et ponit super eum manus sive excubantem suam virtutem, ac benedicit, cumque sauctificat. CAP. XLI. De divite interrogantc Jesum. Vers. 10. Ει· æternam? Principem dixit bune Lucas,videlicet Judæorum. Non erat autem hic adolescens dolusus aut fictus, ut aiunt quidam; neque enim intuitus illum Jesus dilexisset cuiu, quod dixit Marcus ", sed in ceteris quidem bonus cral, vitaque cupidus æterne: sed avaritize spina pingue animæ arvum perdiderat. Vers. 17. Ips Deus. Nullus neque corporea, neque incorporeus proprie bonus est, nisi solus Deus, quia Deo secundum naturain convenit bonitas, ideoque mutari non potest: cæleris autem omnibus visibilibus et invisibilibus secundum voJantatem, et ideo mutabilis est.. Quia ergo hic Christum hominem tautuin esse suspicabatur, bonumque vocabat eum, non tamquam Deum, sed tanquam hominem, et unum quempiam præceptorum apud Hebræos: ad hujusmodi suspicionem ejus nunc etiam ipse quasi homo cum eo disserit, dicens: Quid me ſticis bonum, qui homo sum juxta tuam suspicionem? Nam tanquam bomo nou sum bonus, tanquam Deus autem, etiam maxime bonus sum; solus namque Deus proprie bonus est. Hoc autem dixit non homines privans bonitate, sed de ea quæ proprie bonitas est docuit; simulque adulationem repulit, et instruxit nos ne laudivús assentiamur. Natura quidem bonus solus Deus, mentis vero conformatione bonus, solus is qui Deum imitatur. Vers. 17. Quod si Vers. 18. que? Non tentando dixit, quæ? sed putabat præter legalia esso alia, quæ ad talem inducerent vitam. *1 Marc. x, 21. Varia celiones et nolæ. live in marg. f. fentenius non agnoscit. PATROL. GR. CXXIX.

Vers. 18. Jesus amen. Vers. 20. infantia mea. Principaliora praecepta legalia dispensatoric ipsi profert, simul ea honorans, et at, ipso respoudente: Hæc omnia opere complevi; nam id signiGcal Custodivi et ab infantia; sciebat enim et quod opere complevisset, et quod ita responsurus esset; auditoribus manifestaretur conversatio fillius virtuti consentanea: deinde tandem prolato ei uno evangelico pracepto, dico sane divitiarum abjec tione, facilius convinceret cum esse avarum, et ita boma occasione demonstraret manifeste avaritiam corrumpere omnem virtutem, et ita demonstrato damno devitari posset hujusmodi affectus. Quare autem non protulit illi primum et maximum preceptum, puta, Diliges Dominam Deum tuum? Quia alia hujus bona opera occulta erant: pietas vero hujus ad Deum omnibus nota erat. Dubitabit autem aliquis, utrum proposita legalia præcepta concilient vitam æternam? Cui dicere possumus, quod conciliant quidem, at non talem qualem evangelica. Nam vita æterna accipienda est fruitio quæ est in cœlis, quæ varia est et multiples; multæ enim apud solum Deum fruitiones sunt. Rursum dubitabit aliquis, utrum vere dicebat adolescens? Siquidem cum multas haberet posses - siones, quomodo diligebat proximum sicut seipsum? Utrum enim dividebat has¡parum aut nibil krbentibus? Quid ergo dicendum est? Quod hoc quoque præceptum compleverat, quatenus ipsum compleri tunc permissum erat. Biligebat namque proximum sicut seipsum, sed quasi nullum ei inferendo nocumentum, non quasi dividendo suas cum eo possessiones. Nam id excelsum est et supra Judaicam in humum depressionem. † Quæ co tempore maxime eraut necessaria. Cætera quidem in una Exodi parte statuta sunt *. Illud autem Diliges proximum tuum sicut le ipsum, in alia; et manifeste ita habetur in Levitico". Assumpsit autem et hoc tanquam maxime L.ecessarium. 'Ο δὲ Ἰησοῦς — νεότητός μου. Τὰς κεφαλαιω δεστέρας αὐτῷ προτείνει τῶν νομικῶν ἐντολῶν οἰκονομικῶς, ἅμα μὲν τιμῶν αὐτὰς, ἅμα δὲ καὶ, ἵνα εἰπόντος αὐτοῦ, ὅτι κατώρθωσα ταύτας [τούτο γὰρ δηλοῖ τὸν Ἐφυλαξάμην, καὶ ὅτι ἐκ νεότητος· ἐγίνωσκε γάρ, καὶ ὅτι οὕτω κατώρθωκε ταύτας] καὶ ὅτι οὕτως ἀποκριθήσεται, γνωρισθῇ μὲν τοῖς ἀκροωμένοις ἡ φιλάρετος αὐτοῦ πολιτεία· εἶτα λοιπόν, μίαν αὐτῷ προτείνας τῶν εὐαγγελικών ἐντολῶν, φημὶ δή, τὴν ἀπόκτησιν τοῦ πλούτου, ῥᾷον ἐλέγξη φιλάργυρον, καὶ οὕτω; εὐαγόρ μως καὶ ἐναργῶς ὑποδείξῃ τὴν φιλαργυρίαν πάσα; λυμαινομένην τὰς ἀρετὰς, καὶ λοιπὸν, φανείσης τῆς ἐντεῦθεν ζημίας, φευκτόν γένηται τό τοι οὗτον πάθος. Καὶ διατί μὴ προέτεινεν αὐτῷ καὶ τὴν πρώτην καὶ μεγάλην ἐντολὴν, τὸ ᾿Αγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου; Διότι τὰ μὲν ἄλλα τούτου κατορθώματα κεκρυμμένα ἦσαν· ἡ θεοσέβεια δὲ αὐτοῦ τοῖς πᾶσι γνώριμος ἐτύγχανεν. Απορήσειε δ' ἄν τις, εἰ αἱ προταθεῖσαι νομικαὶ ἐντολαί προεξέχουν ζωήν αιώνιον; Πρὸς ἐν εἴ ποιμι ἂν, ὅτι προεξέχουν μὲν, ἀλλ᾽ οὐ τοιαύτην, οἷαν αἱ εὐαγγελικαί. Ζωὴν γὰρ αἰώνιον τὴν ἐν οὐρανοῖς ἀπόλαυσιν υποληπτέον, ἥτις ποικίλη και πολυειδής ἐστι. Πολλαὶ γὰρ μοναί παρὰ τῷ Θεῷ. Επαπορήσει δέ τις, εἰ ἀληθῶς ἔλεγεν ὁ νεανίσκο;; Εχων γὰρ κτήματα πολλά, καθώς δηλωθής σεται, πῶς ἡγάπα τὸν πλησίον, ὡς ἑαυτόν; Η γὰρ ἂν ἐμερίσατο ταῦτα πρὸς τοὺς ὀλίγα, ἢ οὐδόλω; ἔχοντα;; Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Οτι κατώρθωσε καὶ ταύτην τὴν ἐντολὴν, ὡς ἐνεχώρει τότε κατορθοῦν αὐτήν. Ηγάπα μὲν γὰρ τὴν πλησίον, ὡς ἑαυτόν, ἀλλ᾿ ὥστε μηδέν βλαβερὸν αὐτῷ ἐνδείξασθαι, οὐ μὴν ὥστε καὶ συμμερίσασθαι αὐτῷ τὸν ἴδιον πλοῦτον. Τοῦτο γὰρ ὑψηλὸν, καὶ τῆς Ἰουδαϊκῆς χαμαιζηλία; ἀνώτερον. Vers. 20. Quid adhuc mihi deest? Quid adhuc habere me oportet quo careo? Hoc autem dicens manifestabat quod majorem desiderabat virtutem. Ideo quoque, ut ait Marcus, intuitus illum Jesus dilexit eum et dixit ei: Unum tibi deest ". Lucas • Esod. AS, 6s Levit. xix, Inclusa absunt A. [αν είχε χρείαν μᾶλλον ὁ τότε καιρός. Δι μὲν οὖν ἄλλαι καθ' ἓν μέρος ἐν τῇ ἐξόδῳ νενομο θέτηνται· τὸ δὲ, Αγαπήσεις τον πλησίον σου ὡς σεαυτόν, καθ' ἕτερον, καὶ φανερῶς οὕτως ἐν τῷ Λευιτικῷ. Παρέλαβε καὶ τοῦτο νῦν, ὡς χρειωδέστατον.] Τι ὅτι ὑστερῶ; Τί λείπομαι; Τοῦτο δὲ εἰπὼν, ἐνέφηνεν, ὅτι μείζονος εφίεται ἀρετῆς. Διὸ καὶ, ὡς φησι Μάρκος, ῾Ο ᾿Ιησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ ἡγάπησεν αὐτὸν, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Εν σοι ὑστερεῖ. Λουκᾶς δὲ εἶπεν, ὅτι "Εν σοι λείπει. Ενέβλεψε μὲν 18. ** Marc. x, 21. Variæ lectiones et notæ. Impedita est constructio, quod multa inculCala sunt. Γνωρισθῇ pendet ex superiori ira. Από κοινοῦ τὸ ἵνα. Respigit Joan, xv, 2. Mansiones haud dubie, non fruitiones, voluit scribere llenten.us. Hæc leguntur in margine codicis referun turque ad vocabulum κεφαλαιωδεστέρας, quod in principio scholii legitur. Af, addendum videtur.

Vers. 18. Jesus amen. Vers. 20. infantia mea. Principaliora praecepta legalia dispensatoric ipsi profert, simul ea honorans, et at, ipso respoudente: Hæc omnia opere complevi; nam id signiGcal Custodivi et ab infantia; sciebat enim et quod opere complevisset, et quod ita responsurus esset; auditoribus manifestaretur conversatio fillius virtuti consentanea: deinde tandem prolato ei uno evangelico pracepto, dico sane divitiarum abjec tione, facilius convinceret cum esse avarum, et ita boma occasione demonstraret manifeste avaritiam corrumpere omnem virtutem, et ita demonstrato damno devitari posset hujusmodi affectus. Quare autem non protulit illi primum et maximum preceptum, puta, Diliges Dominam Deum tuum? Quia alia hujus bona opera occulta erant: pietas vero hujus ad Deum omnibus nota erat. Dubitabit autem aliquis, utrum proposita legalia præcepta concilient vitam æternam? Cui dicere possumus, quod conciliant quidem, at non talem qualem evangelica. Nam vita æterna accipienda est fruitio quæ est in cœlis, quæ varia est et multiples; multæ enim apud solum Deum fruitiones sunt. Rursum dubitabit aliquis, utrum vere dicebat adolescens? Siquidem cum multas haberet posses - siones, quomodo diligebat proximum sicut seipsum? Utrum enim dividebat has¡parum aut nibil krbentibus? Quid ergo dicendum est? Quod hoc quoque præceptum compleverat, quatenus ipsum compleri tunc permissum erat. Biligebat namque proximum sicut seipsum, sed quasi nullum ei inferendo nocumentum, non quasi dividendo suas cum eo possessiones. Nam id excelsum est et supra Judaicam in humum depressionem. † Quæ co tempore maxime eraut necessaria. Cætera quidem in una Exodi parte statuta sunt *. Illud autem Diliges proximum tuum sicut le ipsum, in alia; et manifeste ita habetur in Levitico". Assumpsit autem et hoc tanquam maxime L.ecessarium. 'Ο δὲ Ἰησοῦς — νεότητός μου. Τὰς κεφαλαιω δεστέρας αὐτῷ προτείνει τῶν νομικῶν ἐντολῶν οἰκονομικῶς, ἅμα μὲν τιμῶν αὐτὰς, ἅμα δὲ καὶ, ἵνα εἰπόντος αὐτοῦ, ὅτι κατώρθωσα ταύτας [τούτο γὰρ δηλοῖ τὸν Ἐφυλαξάμην, καὶ ὅτι ἐκ νεότητος· ἐγίνωσκε γάρ, καὶ ὅτι οὕτω κατώρθωκε ταύτας] καὶ ὅτι οὕτως ἀποκριθήσεται, γνωρισθῇ μὲν τοῖς ἀκροωμένοις ἡ φιλάρετος αὐτοῦ πολιτεία· εἶτα λοιπόν, μίαν αὐτῷ προτείνας τῶν εὐαγγελικών ἐντολῶν, φημὶ δή, τὴν ἀπόκτησιν τοῦ πλούτου, ῥᾷον ἐλέγξη φιλάργυρον, καὶ οὕτω; εὐαγόρ μως καὶ ἐναργῶς ὑποδείξῃ τὴν φιλαργυρίαν πάσα; λυμαινομένην τὰς ἀρετὰς, καὶ λοιπὸν, φανείσης τῆς ἐντεῦθεν ζημίας, φευκτόν γένηται τό τοι οὗτον πάθος. Καὶ διατί μὴ προέτεινεν αὐτῷ καὶ τὴν πρώτην καὶ μεγάλην ἐντολὴν, τὸ ᾿Αγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου; Διότι τὰ μὲν ἄλλα τούτου κατορθώματα κεκρυμμένα ἦσαν· ἡ θεοσέβεια δὲ αὐτοῦ τοῖς πᾶσι γνώριμος ἐτύγχανεν. Απορήσειε δ' ἄν τις, εἰ αἱ προταθεῖσαι νομικαὶ ἐντολαί προεξέχουν ζωήν αιώνιον; Πρὸς ἐν εἴ ποιμι ἂν, ὅτι προεξέχουν μὲν, ἀλλ᾽ οὐ τοιαύτην, οἷαν αἱ εὐαγγελικαί. Ζωὴν γὰρ αἰώνιον τὴν ἐν οὐρανοῖς ἀπόλαυσιν υποληπτέον, ἥτις ποικίλη και πολυειδής ἐστι. Πολλαὶ γὰρ μοναί παρὰ τῷ Θεῷ. Επαπορήσει δέ τις, εἰ ἀληθῶς ἔλεγεν ὁ νεανίσκο;; Εχων γὰρ κτήματα πολλά, καθώς δηλωθής σεται, πῶς ἡγάπα τὸν πλησίον, ὡς ἑαυτόν; Η γὰρ ἂν ἐμερίσατο ταῦτα πρὸς τοὺς ὀλίγα, ἢ οὐδόλω; ἔχοντα;; Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Οτι κατώρθωσε καὶ ταύτην τὴν ἐντολὴν, ὡς ἐνεχώρει τότε κατορθοῦν αὐτήν. Ηγάπα μὲν γὰρ τὴν πλησίον, ὡς ἑαυτόν, ἀλλ᾿ ὥστε μηδέν βλαβερὸν αὐτῷ ἐνδείξασθαι, οὐ μὴν ὥστε καὶ συμμερίσασθαι αὐτῷ τὸν ἴδιον πλοῦτον. Τοῦτο γὰρ ὑψηλὸν, καὶ τῆς Ἰουδαϊκῆς χαμαιζηλία; ἀνώτερον. Vers. 20. Quid adhuc mihi deest? Quid adhuc habere me oportet quo careo? Hoc autem dicens manifestabat quod majorem desiderabat virtutem. Ideo quoque, ut ait Marcus, intuitus illum Jesus dilexit eum et dixit ei: Unum tibi deest ". Lucas • Esod. AS, 6s Levit. xix, Inclusa absunt A. [αν είχε χρείαν μᾶλλον ὁ τότε καιρός. Δι μὲν οὖν ἄλλαι καθ' ἓν μέρος ἐν τῇ ἐξόδῳ νενομο θέτηνται· τὸ δὲ, Αγαπήσεις τον πλησίον σου ὡς σεαυτόν, καθ' ἕτερον, καὶ φανερῶς οὕτως ἐν τῷ Λευιτικῷ. Παρέλαβε καὶ τοῦτο νῦν, ὡς χρειωδέστατον.] Τι ὅτι ὑστερῶ; Τί λείπομαι; Τοῦτο δὲ εἰπὼν, ἐνέφηνεν, ὅτι μείζονος εφίεται ἀρετῆς. Διὸ καὶ, ὡς φησι Μάρκος, ῾Ο ᾿Ιησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ ἡγάπησεν αὐτὸν, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Εν σοι ὑστερεῖ. Λουκᾶς δὲ εἶπεν, ὅτι "Εν σοι λείπει. Ενέβλεψε μὲν 18. ** Marc. x, 21. Variæ lectiones et notæ. Impedita est constructio, quod multa inculCala sunt. Γνωρισθῇ pendet ex superiori ira. Από κοινοῦ τὸ ἵνα. Respigit Joan, xv, 2. Mansiones haud dubie, non fruitiones, voluit scribere llenten.us. Hæc leguntur in margine codicis referun turque ad vocabulum κεφαλαιωδεστέρας, quod in principio scholii legitur. Af, addendum videtur.

Vers. 18. Jesus amen. Vers. 20. infantia mea. Principaliora praecepta legalia dispensatoric ipsi profert, simul ea honorans, et at, ipso respoudente: Hæc omnia opere complevi; nam id signiGcal Custodivi et ab infantia; sciebat enim et quod opere complevisset, et quod ita responsurus esset; auditoribus manifestaretur conversatio fillius virtuti consentanea: deinde tandem prolato ei uno evangelico pracepto, dico sane divitiarum abjec tione, facilius convinceret cum esse avarum, et ita boma occasione demonstraret manifeste avaritiam corrumpere omnem virtutem, et ita demonstrato damno devitari posset hujusmodi affectus. Quare autem non protulit illi primum et maximum preceptum, puta, Diliges Dominam Deum tuum? Quia alia hujus bona opera occulta erant: pietas vero hujus ad Deum omnibus nota erat. Dubitabit autem aliquis, utrum proposita legalia præcepta concilient vitam æternam? Cui dicere possumus, quod conciliant quidem, at non talem qualem evangelica. Nam vita æterna accipienda est fruitio quæ est in cœlis, quæ varia est et multiples; multæ enim apud solum Deum fruitiones sunt. Rursum dubitabit aliquis, utrum vere dicebat adolescens? Siquidem cum multas haberet posses - siones, quomodo diligebat proximum sicut seipsum? Utrum enim dividebat has¡parum aut nibil krbentibus? Quid ergo dicendum est? Quod hoc quoque præceptum compleverat, quatenus ipsum compleri tunc permissum erat. Biligebat namque proximum sicut seipsum, sed quasi nullum ei inferendo nocumentum, non quasi dividendo suas cum eo possessiones. Nam id excelsum est et supra Judaicam in humum depressionem. † Quæ co tempore maxime eraut necessaria. Cætera quidem in una Exodi parte statuta sunt *. Illud autem Diliges proximum tuum sicut le ipsum, in alia; et manifeste ita habetur in Levitico". Assumpsit autem et hoc tanquam maxime L.ecessarium. 'Ο δὲ Ἰησοῦς — νεότητός μου. Τὰς κεφαλαιω δεστέρας αὐτῷ προτείνει τῶν νομικῶν ἐντολῶν οἰκονομικῶς, ἅμα μὲν τιμῶν αὐτὰς, ἅμα δὲ καὶ, ἵνα εἰπόντος αὐτοῦ, ὅτι κατώρθωσα ταύτας [τούτο γὰρ δηλοῖ τὸν Ἐφυλαξάμην, καὶ ὅτι ἐκ νεότητος· ἐγίνωσκε γάρ, καὶ ὅτι οὕτω κατώρθωκε ταύτας] καὶ ὅτι οὕτως ἀποκριθήσεται, γνωρισθῇ μὲν τοῖς ἀκροωμένοις ἡ φιλάρετος αὐτοῦ πολιτεία· εἶτα λοιπόν, μίαν αὐτῷ προτείνας τῶν εὐαγγελικών ἐντολῶν, φημὶ δή, τὴν ἀπόκτησιν τοῦ πλούτου, ῥᾷον ἐλέγξη φιλάργυρον, καὶ οὕτω; εὐαγόρ μως καὶ ἐναργῶς ὑποδείξῃ τὴν φιλαργυρίαν πάσα; λυμαινομένην τὰς ἀρετὰς, καὶ λοιπὸν, φανείσης τῆς ἐντεῦθεν ζημίας, φευκτόν γένηται τό τοι οὗτον πάθος. Καὶ διατί μὴ προέτεινεν αὐτῷ καὶ τὴν πρώτην καὶ μεγάλην ἐντολὴν, τὸ ᾿Αγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου; Διότι τὰ μὲν ἄλλα τούτου κατορθώματα κεκρυμμένα ἦσαν· ἡ θεοσέβεια δὲ αὐτοῦ τοῖς πᾶσι γνώριμος ἐτύγχανεν. Απορήσειε δ' ἄν τις, εἰ αἱ προταθεῖσαι νομικαὶ ἐντολαί προεξέχουν ζωήν αιώνιον; Πρὸς ἐν εἴ ποιμι ἂν, ὅτι προεξέχουν μὲν, ἀλλ᾽ οὐ τοιαύτην, οἷαν αἱ εὐαγγελικαί. Ζωὴν γὰρ αἰώνιον τὴν ἐν οὐρανοῖς ἀπόλαυσιν υποληπτέον, ἥτις ποικίλη και πολυειδής ἐστι. Πολλαὶ γὰρ μοναί παρὰ τῷ Θεῷ. Επαπορήσει δέ τις, εἰ ἀληθῶς ἔλεγεν ὁ νεανίσκο;; Εχων γὰρ κτήματα πολλά, καθώς δηλωθής σεται, πῶς ἡγάπα τὸν πλησίον, ὡς ἑαυτόν; Η γὰρ ἂν ἐμερίσατο ταῦτα πρὸς τοὺς ὀλίγα, ἢ οὐδόλω; ἔχοντα;; Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Οτι κατώρθωσε καὶ ταύτην τὴν ἐντολὴν, ὡς ἐνεχώρει τότε κατορθοῦν αὐτήν. Ηγάπα μὲν γὰρ τὴν πλησίον, ὡς ἑαυτόν, ἀλλ᾿ ὥστε μηδέν βλαβερὸν αὐτῷ ἐνδείξασθαι, οὐ μὴν ὥστε καὶ συμμερίσασθαι αὐτῷ τὸν ἴδιον πλοῦτον. Τοῦτο γὰρ ὑψηλὸν, καὶ τῆς Ἰουδαϊκῆς χαμαιζηλία; ἀνώτερον. Vers. 20. Quid adhuc mihi deest? Quid adhuc habere me oportet quo careo? Hoc autem dicens manifestabat quod majorem desiderabat virtutem. Ideo quoque, ut ait Marcus, intuitus illum Jesus dilexit eum et dixit ei: Unum tibi deest ". Lucas • Esod. AS, 6s Levit. xix, Inclusa absunt A. [αν είχε χρείαν μᾶλλον ὁ τότε καιρός. Δι μὲν οὖν ἄλλαι καθ' ἓν μέρος ἐν τῇ ἐξόδῳ νενομο θέτηνται· τὸ δὲ, Αγαπήσεις τον πλησίον σου ὡς σεαυτόν, καθ' ἕτερον, καὶ φανερῶς οὕτως ἐν τῷ Λευιτικῷ. Παρέλαβε καὶ τοῦτο νῦν, ὡς χρειωδέστατον.] Τι ὅτι ὑστερῶ; Τί λείπομαι; Τοῦτο δὲ εἰπὼν, ἐνέφηνεν, ὅτι μείζονος εφίεται ἀρετῆς. Διὸ καὶ, ὡς φησι Μάρκος, ῾Ο ᾿Ιησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ ἡγάπησεν αὐτὸν, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Εν σοι ὑστερεῖ. Λουκᾶς δὲ εἶπεν, ὅτι "Εν σοι λείπει. Ενέβλεψε μὲν 18. ** Marc. x, 21. Variæ lectiones et notæ. Impedita est constructio, quod multa inculCala sunt. Γνωρισθῇ pendet ex superiori ira. Από κοινοῦ τὸ ἵνα. Respigit Joan, xv, 2. Mansiones haud dubie, non fruitiones, voluit scribere llenten.us. Hæc leguntur in margine codicis referun turque ad vocabulum κεφαλαιωδεστέρας, quod in principio scholii legitur. Af, addendum videtur.

Vers. 18. Jesus amen. Vers. 20. infantia mea. Principaliora praecepta legalia dispensatoric ipsi profert, simul ea honorans, et at, ipso respoudente: Hæc omnia opere complevi; nam id signiGcal Custodivi et ab infantia; sciebat enim et quod opere complevisset, et quod ita responsurus esset; auditoribus manifestaretur conversatio fillius virtuti consentanea: deinde tandem prolato ei uno evangelico pracepto, dico sane divitiarum abjec tione, facilius convinceret cum esse avarum, et ita boma occasione demonstraret manifeste avaritiam corrumpere omnem virtutem, et ita demonstrato damno devitari posset hujusmodi affectus. Quare autem non protulit illi primum et maximum preceptum, puta, Diliges Dominam Deum tuum? Quia alia hujus bona opera occulta erant: pietas vero hujus ad Deum omnibus nota erat. Dubitabit autem aliquis, utrum proposita legalia præcepta concilient vitam æternam? Cui dicere possumus, quod conciliant quidem, at non talem qualem evangelica. Nam vita æterna accipienda est fruitio quæ est in cœlis, quæ varia est et multiples; multæ enim apud solum Deum fruitiones sunt. Rursum dubitabit aliquis, utrum vere dicebat adolescens? Siquidem cum multas haberet posses - siones, quomodo diligebat proximum sicut seipsum? Utrum enim dividebat has¡parum aut nibil krbentibus? Quid ergo dicendum est? Quod hoc quoque præceptum compleverat, quatenus ipsum compleri tunc permissum erat. Biligebat namque proximum sicut seipsum, sed quasi nullum ei inferendo nocumentum, non quasi dividendo suas cum eo possessiones. Nam id excelsum est et supra Judaicam in humum depressionem. † Quæ co tempore maxime eraut necessaria. Cætera quidem in una Exodi parte statuta sunt *. Illud autem Diliges proximum tuum sicut le ipsum, in alia; et manifeste ita habetur in Levitico". Assumpsit autem et hoc tanquam maxime L.ecessarium. 'Ο δὲ Ἰησοῦς — νεότητός μου. Τὰς κεφαλαιω δεστέρας αὐτῷ προτείνει τῶν νομικῶν ἐντολῶν οἰκονομικῶς, ἅμα μὲν τιμῶν αὐτὰς, ἅμα δὲ καὶ, ἵνα εἰπόντος αὐτοῦ, ὅτι κατώρθωσα ταύτας [τούτο γὰρ δηλοῖ τὸν Ἐφυλαξάμην, καὶ ὅτι ἐκ νεότητος· ἐγίνωσκε γάρ, καὶ ὅτι οὕτω κατώρθωκε ταύτας] καὶ ὅτι οὕτως ἀποκριθήσεται, γνωρισθῇ μὲν τοῖς ἀκροωμένοις ἡ φιλάρετος αὐτοῦ πολιτεία· εἶτα λοιπόν, μίαν αὐτῷ προτείνας τῶν εὐαγγελικών ἐντολῶν, φημὶ δή, τὴν ἀπόκτησιν τοῦ πλούτου, ῥᾷον ἐλέγξη φιλάργυρον, καὶ οὕτω; εὐαγόρ μως καὶ ἐναργῶς ὑποδείξῃ τὴν φιλαργυρίαν πάσα; λυμαινομένην τὰς ἀρετὰς, καὶ λοιπὸν, φανείσης τῆς ἐντεῦθεν ζημίας, φευκτόν γένηται τό τοι οὗτον πάθος. Καὶ διατί μὴ προέτεινεν αὐτῷ καὶ τὴν πρώτην καὶ μεγάλην ἐντολὴν, τὸ ᾿Αγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου; Διότι τὰ μὲν ἄλλα τούτου κατορθώματα κεκρυμμένα ἦσαν· ἡ θεοσέβεια δὲ αὐτοῦ τοῖς πᾶσι γνώριμος ἐτύγχανεν. Απορήσειε δ' ἄν τις, εἰ αἱ προταθεῖσαι νομικαὶ ἐντολαί προεξέχουν ζωήν αιώνιον; Πρὸς ἐν εἴ ποιμι ἂν, ὅτι προεξέχουν μὲν, ἀλλ᾽ οὐ τοιαύτην, οἷαν αἱ εὐαγγελικαί. Ζωὴν γὰρ αἰώνιον τὴν ἐν οὐρανοῖς ἀπόλαυσιν υποληπτέον, ἥτις ποικίλη και πολυειδής ἐστι. Πολλαὶ γὰρ μοναί παρὰ τῷ Θεῷ. Επαπορήσει δέ τις, εἰ ἀληθῶς ἔλεγεν ὁ νεανίσκο;; Εχων γὰρ κτήματα πολλά, καθώς δηλωθής σεται, πῶς ἡγάπα τὸν πλησίον, ὡς ἑαυτόν; Η γὰρ ἂν ἐμερίσατο ταῦτα πρὸς τοὺς ὀλίγα, ἢ οὐδόλω; ἔχοντα;; Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Οτι κατώρθωσε καὶ ταύτην τὴν ἐντολὴν, ὡς ἐνεχώρει τότε κατορθοῦν αὐτήν. Ηγάπα μὲν γὰρ τὴν πλησίον, ὡς ἑαυτόν, ἀλλ᾿ ὥστε μηδέν βλαβερὸν αὐτῷ ἐνδείξασθαι, οὐ μὴν ὥστε καὶ συμμερίσασθαι αὐτῷ τὸν ἴδιον πλοῦτον. Τοῦτο γὰρ ὑψηλὸν, καὶ τῆς Ἰουδαϊκῆς χαμαιζηλία; ἀνώτερον. Vers. 20. Quid adhuc mihi deest? Quid adhuc habere me oportet quo careo? Hoc autem dicens manifestabat quod majorem desiderabat virtutem. Ideo quoque, ut ait Marcus, intuitus illum Jesus dilexit eum et dixit ei: Unum tibi deest ". Lucas • Esod. AS, 6s Levit. xix, Inclusa absunt A. [αν είχε χρείαν μᾶλλον ὁ τότε καιρός. Δι μὲν οὖν ἄλλαι καθ' ἓν μέρος ἐν τῇ ἐξόδῳ νενομο θέτηνται· τὸ δὲ, Αγαπήσεις τον πλησίον σου ὡς σεαυτόν, καθ' ἕτερον, καὶ φανερῶς οὕτως ἐν τῷ Λευιτικῷ. Παρέλαβε καὶ τοῦτο νῦν, ὡς χρειωδέστατον.] Τι ὅτι ὑστερῶ; Τί λείπομαι; Τοῦτο δὲ εἰπὼν, ἐνέφηνεν, ὅτι μείζονος εφίεται ἀρετῆς. Διὸ καὶ, ὡς φησι Μάρκος, ῾Ο ᾿Ιησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ ἡγάπησεν αὐτὸν, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Εν σοι ὑστερεῖ. Λουκᾶς δὲ εἶπεν, ὅτι "Εν σοι λείπει. Ενέβλεψε μὲν 18. ** Marc. x, 21. Variæ lectiones et notæ. Impedita est constructio, quod multa inculCala sunt. Γνωρισθῇ pendet ex superiori ira. Από κοινοῦ τὸ ἵνα. Respigit Joan, xv, 2. Mansiones haud dubie, non fruitiones, voluit scribere llenten.us. Hæc leguntur in margine codicis referun turque ad vocabulum κεφαλαιωδεστέρας, quod in principio scholii legitur. Af, addendum videtur.

CAP. XIX. γὰρ αὐτῷ ἡμερον· ἠγάπησε δὲ αὐτὸν, ὡς σφόδρα autem dixit: Unum tibi deficit ". Intuitus siquidem σωτηρίας ὀρεγόμενον, εἰ καὶ τῇ τυραννίδι τῆς φιλο αργυρίας επεπέδητο. Τί δέ ἐστι τὸ λείπον; Το ἀκολουθῆσαι αὐτῷ. Καὶ ἄκουε. Εφη — ἀκολούθει μοι. Ἐπεὶ τὰ ὑπάρχοντα, τουτέστιν, ὁ πλοῦτος, ἐμπόδιον ἦσαν τοῦ ἀκολου θῆσαι, κελεύει ταῦτα πωλῆσαι, καὶ δοῦναι πτωχοῖς. Φησὶν οὖν, Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι. Καὶ γὰρ ἀτελεῖς οἱ τὰς νομικὰς κατορθοῦντες ἐντολὰς, ἐπεὶ καὶ αὖ ται ἀτελεῖς, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν Ἰουδαίων. Εξεις δὲ θησαυρόν, εἶπε, παραμυθούμενος την φιλοχρηματίαν αὐτοῦ, καὶ ἐπαγγελλόμενος, ὅτι θησαυρίσει πάλιν. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ κρεῖττον· ἐν οὐρανῷ γάρ. Θησαυρὸν δὲ ἐν οὐρανῷ λέγει τὴν ἀποκειμένην ἐκεῖ τοῖς ἀξίοις ἀμοιβὴν τῶν κατορθωμάτων. Τὸ δὲ Δεῖρο, ἀκολούθει μοι, ἀντὶ τοῦ, Βάδιζε κατ' ίχνος τῆς ἐμῆς πολιτεία;, ἀκολούθει ταῖς ἐμεῖς ἐντολαῖς. Τοῦτο γάρ σοι λείπει, τα νομικά κατορθώσαντι. 'Ακούσα; - κτήματα πολλά. Οσον εἶχε πολλά, τοσοῦτον αὐτοῖς ἐδεδούλωτο. Καὶ γὰρ ἡ προσθήκη τοῦ πλούτου προσθήκην ποιεῖ τῆς φιλαργυρίας. Γέγονεν οὖν αἰτία τῆς λύπης καὶ τῆς ἀπειθείας ἡ πολυκτημοσύνη. ῾Ο δὲ — οὐρανῶν. Εἰ δὲ πλούσιος δυσκόλως, πλεονέκτης οὐδ᾽ ὅλως· εἰ γὰρ ὁ μὴ διδοὺς τὰ ἑαυτοῦ κατακρίνεται, πολλῷ μᾶλλον, ὁ καὶ τὰ ἑτέρων ἁρπάζων. Πάλιν εἰσελθεῖν. Εἰπὼν τὸ πρᾶγμα δύσκολον, ἔπειτα λέγει τοῦτο καὶ ἀδύνατον, καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀδύνατον, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀδυνάτου ἀδυνατώτερον. Αδύνατον μὲν γὰρ τὴν κάμηλον, τὸ ζῶον, διὰ τρυ τήματος βελόνης διελθεῖν ἀδυνατώτερον δὲ τού του ἐκεῖνο. Κατ' επίτασιν δὲ ὁ λόγος, εἰς φόβον τῶν φιλαργύρων. Τινὲς δὲ κάμηλόν φασι σχοινίον παχύτατον πλοίου. Ταῦτα δὲ λέγων ὁ Χριστὸς, οὐ διαβάλλει τὸν πλοῦ του, ἀλλὰ τὸ δουλοῦσθαι τῷ πλούτῳ. Κάλλιστον δὲ τὸ παράδειγμα. Καθάπερ γὰρ τὸ τρύπημα τῆς ῥα φίλος οὐ χωρεῖ τὴν κάμηλον, διά τε τὴν ἄγαν ἑαυ τοῦ στενότητα, καὶ διὰ τὸν ἄγαν ἐκείνης ἔγκον· οὕτω καὶ ἡ δέδς, ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν, οὐ χωρεῖ τὸν πλούσιον, διά τε τὴν ἑαυτῆς στενότητα, καὶ διὰ τὸν τούτου ὄγκον. Προσήκει οὖν ὄγκον ἀποθέσθαι πάντα, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, καὶ λεπτυνθῆναι δι' ἑκουσίου πενίας. ᾿Ακούσαντες δὲ — σωθῆναι; Εξεπλήσσοντο, ἀντὶ τοῦ, Εθορυβοῦντο. Πλὴν οὐχ ὑπὲρ ἑαυτῶν· πένητε; γὰρ ἦσαν· ἀλλ' ὑπὲρ τῶν πλουσίων. Ηρξαντο γὰρ σπλάγχνα διδασκάλων ἀναλαβεῖν, καὶ ὑπεραλγεῖν τῆς ἀπωλείας τῶν ἀνθρώπων, λέγοντες, Τις ἄρα τῶν πλουσίων δύναται σωθῆναι; Luc. XVIII, • Hebr. xn, 1. est illum mansuctum; dilexît autem cum quasi vehementer saļutem appetentem, quanquam avaritiæ tyrannide præpediebatur. Quid est autem quod deficit? Ut sequatur cum. Audi ergo. Vers. 21. Ail – sequere me. Quia ea quæ babebat, id est, divitiae impedimento erant ne se queretur, jubet hæc vendi, darique pauperibus. Dicit ergo: Si vis perfectus esse; imperfecti enim) sunt, qui sola legalia complent præcepta, quia et ipsa imperfecta erant propter Judæorum Imbecilitatem. Habebis autem thesaurum, dixit consolans ejus avaritiam, ac promittens quod iterum thesaurum recondcret: nec id tantum, sed et melius, quia in cœlo. Vocal autem thesaurum in coelo bonorum retributionem operum, quæ ibi his qui di gui fuerint, reposita sunt. Quod autem addit: Ve ni, sequere mc, tantunden est ac si dicat: Gradere juxta vestigia meæ conversationis, sequere mea pracepta, hoc enim tibi defcit, qui legalia adiniplesti. Vers. 22. Audito mullas possessiones. Quu plura habebat, eo magis servus eorum efectus erat; additio siquidem divitiarum additionem facit avaritiæ. Opulentia itaque causa fuit tristitiæ et incredulitatis. Vers 23. Αt culorum. Quod si dives dificulier, avarus nullo modo. Si enim condemnatur qui non dal quæ sua sunt, multo amplius qui rapit uliena. Vers. 94. Rursus intrare. Cum rem dixisset difficilem, hanc subjunxit impossibileni: nec simpliciter impossibilem, sed et impossibili magis impossibilem. Impossibile siquidem est camelum vivum transire per foramen acus: hoc autem impossibilius est illud. Fertur autem hic sermo per exaggerationem ad avarorum terrorem. Quidam autein camelum vocant funem navis crassiorem. Verum hæc dicens Christus non vituperat divitias, sed servire divitiis. Est autem optimum exemplum. Nam sicut foramen acus non est capax cameli propter nimiam sui angustian, et propter grandem illius molem ac tumorein ita quoque via quæ ducit ad vitam non capit divitem propter sui angustiam, et propter hujus tumorem. Oportet ergo omnem repellero tumorem juxta Apostolum ", et attenuari per voluntariam paupertatem. Vers. 25. Cum autem audissent salvus fieri? Exterriti sunt, id est turbati sunt, non tamen pro seipsis, cum pauperes essent, sed pro disitibus. Coeperunt enim præceptorum assumiere viscera, ac dolere plurimum pro perditione hominum die centes: Quis ergo divitum potest saltus ficri? Varia lectiones el notæ. Εἰσελθεῖν. Α.

CAP. XIX. γὰρ αὐτῷ ἡμερον· ἠγάπησε δὲ αὐτὸν, ὡς σφόδρα autem dixit: Unum tibi deficit ". Intuitus siquidem σωτηρίας ὀρεγόμενον, εἰ καὶ τῇ τυραννίδι τῆς φιλο αργυρίας επεπέδητο. Τί δέ ἐστι τὸ λείπον; Το ἀκολουθῆσαι αὐτῷ. Καὶ ἄκουε. Εφη — ἀκολούθει μοι. Ἐπεὶ τὰ ὑπάρχοντα, τουτέστιν, ὁ πλοῦτος, ἐμπόδιον ἦσαν τοῦ ἀκολου θῆσαι, κελεύει ταῦτα πωλῆσαι, καὶ δοῦναι πτωχοῖς. Φησὶν οὖν, Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι. Καὶ γὰρ ἀτελεῖς οἱ τὰς νομικὰς κατορθοῦντες ἐντολὰς, ἐπεὶ καὶ αὖ ται ἀτελεῖς, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν Ἰουδαίων. Εξεις δὲ θησαυρόν, εἶπε, παραμυθούμενος την φιλοχρηματίαν αὐτοῦ, καὶ ἐπαγγελλόμενος, ὅτι θησαυρίσει πάλιν. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ κρεῖττον· ἐν οὐρανῷ γάρ. Θησαυρὸν δὲ ἐν οὐρανῷ λέγει τὴν ἀποκειμένην ἐκεῖ τοῖς ἀξίοις ἀμοιβὴν τῶν κατορθωμάτων. Τὸ δὲ Δεῖρο, ἀκολούθει μοι, ἀντὶ τοῦ, Βάδιζε κατ' ίχνος τῆς ἐμῆς πολιτεία;, ἀκολούθει ταῖς ἐμεῖς ἐντολαῖς. Τοῦτο γάρ σοι λείπει, τα νομικά κατορθώσαντι. 'Ακούσα; - κτήματα πολλά. Οσον εἶχε πολλά, τοσοῦτον αὐτοῖς ἐδεδούλωτο. Καὶ γὰρ ἡ προσθήκη τοῦ πλούτου προσθήκην ποιεῖ τῆς φιλαργυρίας. Γέγονεν οὖν αἰτία τῆς λύπης καὶ τῆς ἀπειθείας ἡ πολυκτημοσύνη. ῾Ο δὲ — οὐρανῶν. Εἰ δὲ πλούσιος δυσκόλως, πλεονέκτης οὐδ᾽ ὅλως· εἰ γὰρ ὁ μὴ διδοὺς τὰ ἑαυτοῦ κατακρίνεται, πολλῷ μᾶλλον, ὁ καὶ τὰ ἑτέρων ἁρπάζων. Πάλιν εἰσελθεῖν. Εἰπὼν τὸ πρᾶγμα δύσκολον, ἔπειτα λέγει τοῦτο καὶ ἀδύνατον, καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀδύνατον, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀδυνάτου ἀδυνατώτερον. Αδύνατον μὲν γὰρ τὴν κάμηλον, τὸ ζῶον, διὰ τρυ τήματος βελόνης διελθεῖν ἀδυνατώτερον δὲ τού του ἐκεῖνο. Κατ' επίτασιν δὲ ὁ λόγος, εἰς φόβον τῶν φιλαργύρων. Τινὲς δὲ κάμηλόν φασι σχοινίον παχύτατον πλοίου. Ταῦτα δὲ λέγων ὁ Χριστὸς, οὐ διαβάλλει τὸν πλοῦ του, ἀλλὰ τὸ δουλοῦσθαι τῷ πλούτῳ. Κάλλιστον δὲ τὸ παράδειγμα. Καθάπερ γὰρ τὸ τρύπημα τῆς ῥα φίλος οὐ χωρεῖ τὴν κάμηλον, διά τε τὴν ἄγαν ἑαυ τοῦ στενότητα, καὶ διὰ τὸν ἄγαν ἐκείνης ἔγκον· οὕτω καὶ ἡ δέδς, ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν, οὐ χωρεῖ τὸν πλούσιον, διά τε τὴν ἑαυτῆς στενότητα, καὶ διὰ τὸν τούτου ὄγκον. Προσήκει οὖν ὄγκον ἀποθέσθαι πάντα, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, καὶ λεπτυνθῆναι δι' ἑκουσίου πενίας. ᾿Ακούσαντες δὲ — σωθῆναι; Εξεπλήσσοντο, ἀντὶ τοῦ, Εθορυβοῦντο. Πλὴν οὐχ ὑπὲρ ἑαυτῶν· πένητε; γὰρ ἦσαν· ἀλλ' ὑπὲρ τῶν πλουσίων. Ηρξαντο γὰρ σπλάγχνα διδασκάλων ἀναλαβεῖν, καὶ ὑπεραλγεῖν τῆς ἀπωλείας τῶν ἀνθρώπων, λέγοντες, Τις ἄρα τῶν πλουσίων δύναται σωθῆναι; Luc. XVIII, • Hebr. xn, 1. est illum mansuctum; dilexît autem cum quasi vehementer saļutem appetentem, quanquam avaritiæ tyrannide præpediebatur. Quid est autem quod deficit? Ut sequatur cum. Audi ergo. Vers. 21. Ail – sequere me. Quia ea quæ babebat, id est, divitiae impedimento erant ne se queretur, jubet hæc vendi, darique pauperibus. Dicit ergo: Si vis perfectus esse; imperfecti enim) sunt, qui sola legalia complent præcepta, quia et ipsa imperfecta erant propter Judæorum Imbecilitatem. Habebis autem thesaurum, dixit consolans ejus avaritiam, ac promittens quod iterum thesaurum recondcret: nec id tantum, sed et melius, quia in cœlo. Vocal autem thesaurum in coelo bonorum retributionem operum, quæ ibi his qui di gui fuerint, reposita sunt. Quod autem addit: Ve ni, sequere mc, tantunden est ac si dicat: Gradere juxta vestigia meæ conversationis, sequere mea pracepta, hoc enim tibi defcit, qui legalia adiniplesti. Vers. 22. Audito mullas possessiones. Quu plura habebat, eo magis servus eorum efectus erat; additio siquidem divitiarum additionem facit avaritiæ. Opulentia itaque causa fuit tristitiæ et incredulitatis. Vers 23. Αt culorum. Quod si dives dificulier, avarus nullo modo. Si enim condemnatur qui non dal quæ sua sunt, multo amplius qui rapit uliena. Vers. 94. Rursus intrare. Cum rem dixisset difficilem, hanc subjunxit impossibileni: nec simpliciter impossibilem, sed et impossibili magis impossibilem. Impossibile siquidem est camelum vivum transire per foramen acus: hoc autem impossibilius est illud. Fertur autem hic sermo per exaggerationem ad avarorum terrorem. Quidam autein camelum vocant funem navis crassiorem. Verum hæc dicens Christus non vituperat divitias, sed servire divitiis. Est autem optimum exemplum. Nam sicut foramen acus non est capax cameli propter nimiam sui angustian, et propter grandem illius molem ac tumorein ita quoque via quæ ducit ad vitam non capit divitem propter sui angustiam, et propter hujus tumorem. Oportet ergo omnem repellero tumorem juxta Apostolum ", et attenuari per voluntariam paupertatem. Vers. 25. Cum autem audissent salvus fieri? Exterriti sunt, id est turbati sunt, non tamen pro seipsis, cum pauperes essent, sed pro disitibus. Coeperunt enim præceptorum assumiere viscera, ac dolere plurimum pro perditione hominum die centes: Quis ergo divitum potest saltus ficri? Varia lectiones el notæ. Εἰσελθεῖν. Α.

CAP. XIX. γὰρ αὐτῷ ἡμερον· ἠγάπησε δὲ αὐτὸν, ὡς σφόδρα autem dixit: Unum tibi deficit ". Intuitus siquidem σωτηρίας ὀρεγόμενον, εἰ καὶ τῇ τυραννίδι τῆς φιλο αργυρίας επεπέδητο. Τί δέ ἐστι τὸ λείπον; Το ἀκολουθῆσαι αὐτῷ. Καὶ ἄκουε. Εφη — ἀκολούθει μοι. Ἐπεὶ τὰ ὑπάρχοντα, τουτέστιν, ὁ πλοῦτος, ἐμπόδιον ἦσαν τοῦ ἀκολου θῆσαι, κελεύει ταῦτα πωλῆσαι, καὶ δοῦναι πτωχοῖς. Φησὶν οὖν, Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι. Καὶ γὰρ ἀτελεῖς οἱ τὰς νομικὰς κατορθοῦντες ἐντολὰς, ἐπεὶ καὶ αὖ ται ἀτελεῖς, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν Ἰουδαίων. Εξεις δὲ θησαυρόν, εἶπε, παραμυθούμενος την φιλοχρηματίαν αὐτοῦ, καὶ ἐπαγγελλόμενος, ὅτι θησαυρίσει πάλιν. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ κρεῖττον· ἐν οὐρανῷ γάρ. Θησαυρὸν δὲ ἐν οὐρανῷ λέγει τὴν ἀποκειμένην ἐκεῖ τοῖς ἀξίοις ἀμοιβὴν τῶν κατορθωμάτων. Τὸ δὲ Δεῖρο, ἀκολούθει μοι, ἀντὶ τοῦ, Βάδιζε κατ' ίχνος τῆς ἐμῆς πολιτεία;, ἀκολούθει ταῖς ἐμεῖς ἐντολαῖς. Τοῦτο γάρ σοι λείπει, τα νομικά κατορθώσαντι. 'Ακούσα; - κτήματα πολλά. Οσον εἶχε πολλά, τοσοῦτον αὐτοῖς ἐδεδούλωτο. Καὶ γὰρ ἡ προσθήκη τοῦ πλούτου προσθήκην ποιεῖ τῆς φιλαργυρίας. Γέγονεν οὖν αἰτία τῆς λύπης καὶ τῆς ἀπειθείας ἡ πολυκτημοσύνη. ῾Ο δὲ — οὐρανῶν. Εἰ δὲ πλούσιος δυσκόλως, πλεονέκτης οὐδ᾽ ὅλως· εἰ γὰρ ὁ μὴ διδοὺς τὰ ἑαυτοῦ κατακρίνεται, πολλῷ μᾶλλον, ὁ καὶ τὰ ἑτέρων ἁρπάζων. Πάλιν εἰσελθεῖν. Εἰπὼν τὸ πρᾶγμα δύσκολον, ἔπειτα λέγει τοῦτο καὶ ἀδύνατον, καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀδύνατον, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀδυνάτου ἀδυνατώτερον. Αδύνατον μὲν γὰρ τὴν κάμηλον, τὸ ζῶον, διὰ τρυ τήματος βελόνης διελθεῖν ἀδυνατώτερον δὲ τού του ἐκεῖνο. Κατ' επίτασιν δὲ ὁ λόγος, εἰς φόβον τῶν φιλαργύρων. Τινὲς δὲ κάμηλόν φασι σχοινίον παχύτατον πλοίου. Ταῦτα δὲ λέγων ὁ Χριστὸς, οὐ διαβάλλει τὸν πλοῦ του, ἀλλὰ τὸ δουλοῦσθαι τῷ πλούτῳ. Κάλλιστον δὲ τὸ παράδειγμα. Καθάπερ γὰρ τὸ τρύπημα τῆς ῥα φίλος οὐ χωρεῖ τὴν κάμηλον, διά τε τὴν ἄγαν ἑαυ τοῦ στενότητα, καὶ διὰ τὸν ἄγαν ἐκείνης ἔγκον· οὕτω καὶ ἡ δέδς, ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν, οὐ χωρεῖ τὸν πλούσιον, διά τε τὴν ἑαυτῆς στενότητα, καὶ διὰ τὸν τούτου ὄγκον. Προσήκει οὖν ὄγκον ἀποθέσθαι πάντα, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, καὶ λεπτυνθῆναι δι' ἑκουσίου πενίας. ᾿Ακούσαντες δὲ — σωθῆναι; Εξεπλήσσοντο, ἀντὶ τοῦ, Εθορυβοῦντο. Πλὴν οὐχ ὑπὲρ ἑαυτῶν· πένητε; γὰρ ἦσαν· ἀλλ' ὑπὲρ τῶν πλουσίων. Ηρξαντο γὰρ σπλάγχνα διδασκάλων ἀναλαβεῖν, καὶ ὑπεραλγεῖν τῆς ἀπωλείας τῶν ἀνθρώπων, λέγοντες, Τις ἄρα τῶν πλουσίων δύναται σωθῆναι; Luc. XVIII, • Hebr. xn, 1. est illum mansuctum; dilexît autem cum quasi vehementer saļutem appetentem, quanquam avaritiæ tyrannide præpediebatur. Quid est autem quod deficit? Ut sequatur cum. Audi ergo. Vers. 21. Ail – sequere me. Quia ea quæ babebat, id est, divitiae impedimento erant ne se queretur, jubet hæc vendi, darique pauperibus. Dicit ergo: Si vis perfectus esse; imperfecti enim) sunt, qui sola legalia complent præcepta, quia et ipsa imperfecta erant propter Judæorum Imbecilitatem. Habebis autem thesaurum, dixit consolans ejus avaritiam, ac promittens quod iterum thesaurum recondcret: nec id tantum, sed et melius, quia in cœlo. Vocal autem thesaurum in coelo bonorum retributionem operum, quæ ibi his qui di gui fuerint, reposita sunt. Quod autem addit: Ve ni, sequere mc, tantunden est ac si dicat: Gradere juxta vestigia meæ conversationis, sequere mea pracepta, hoc enim tibi defcit, qui legalia adiniplesti. Vers. 22. Audito mullas possessiones. Quu plura habebat, eo magis servus eorum efectus erat; additio siquidem divitiarum additionem facit avaritiæ. Opulentia itaque causa fuit tristitiæ et incredulitatis. Vers 23. Αt culorum. Quod si dives dificulier, avarus nullo modo. Si enim condemnatur qui non dal quæ sua sunt, multo amplius qui rapit uliena. Vers. 94. Rursus intrare. Cum rem dixisset difficilem, hanc subjunxit impossibileni: nec simpliciter impossibilem, sed et impossibili magis impossibilem. Impossibile siquidem est camelum vivum transire per foramen acus: hoc autem impossibilius est illud. Fertur autem hic sermo per exaggerationem ad avarorum terrorem. Quidam autein camelum vocant funem navis crassiorem. Verum hæc dicens Christus non vituperat divitias, sed servire divitiis. Est autem optimum exemplum. Nam sicut foramen acus non est capax cameli propter nimiam sui angustian, et propter grandem illius molem ac tumorein ita quoque via quæ ducit ad vitam non capit divitem propter sui angustiam, et propter hujus tumorem. Oportet ergo omnem repellero tumorem juxta Apostolum ", et attenuari per voluntariam paupertatem. Vers. 25. Cum autem audissent salvus fieri? Exterriti sunt, id est turbati sunt, non tamen pro seipsis, cum pauperes essent, sed pro disitibus. Coeperunt enim præceptorum assumiere viscera, ac dolere plurimum pro perditione hominum die centes: Quis ergo divitum potest saltus ficri? Varia lectiones el notæ. Εἰσελθεῖν. Α.

CAP. XIX. γὰρ αὐτῷ ἡμερον· ἠγάπησε δὲ αὐτὸν, ὡς σφόδρα autem dixit: Unum tibi deficit ". Intuitus siquidem σωτηρίας ὀρεγόμενον, εἰ καὶ τῇ τυραννίδι τῆς φιλο αργυρίας επεπέδητο. Τί δέ ἐστι τὸ λείπον; Το ἀκολουθῆσαι αὐτῷ. Καὶ ἄκουε. Εφη — ἀκολούθει μοι. Ἐπεὶ τὰ ὑπάρχοντα, τουτέστιν, ὁ πλοῦτος, ἐμπόδιον ἦσαν τοῦ ἀκολου θῆσαι, κελεύει ταῦτα πωλῆσαι, καὶ δοῦναι πτωχοῖς. Φησὶν οὖν, Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι. Καὶ γὰρ ἀτελεῖς οἱ τὰς νομικὰς κατορθοῦντες ἐντολὰς, ἐπεὶ καὶ αὖ ται ἀτελεῖς, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν Ἰουδαίων. Εξεις δὲ θησαυρόν, εἶπε, παραμυθούμενος την φιλοχρηματίαν αὐτοῦ, καὶ ἐπαγγελλόμενος, ὅτι θησαυρίσει πάλιν. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ κρεῖττον· ἐν οὐρανῷ γάρ. Θησαυρὸν δὲ ἐν οὐρανῷ λέγει τὴν ἀποκειμένην ἐκεῖ τοῖς ἀξίοις ἀμοιβὴν τῶν κατορθωμάτων. Τὸ δὲ Δεῖρο, ἀκολούθει μοι, ἀντὶ τοῦ, Βάδιζε κατ' ίχνος τῆς ἐμῆς πολιτεία;, ἀκολούθει ταῖς ἐμεῖς ἐντολαῖς. Τοῦτο γάρ σοι λείπει, τα νομικά κατορθώσαντι. 'Ακούσα; - κτήματα πολλά. Οσον εἶχε πολλά, τοσοῦτον αὐτοῖς ἐδεδούλωτο. Καὶ γὰρ ἡ προσθήκη τοῦ πλούτου προσθήκην ποιεῖ τῆς φιλαργυρίας. Γέγονεν οὖν αἰτία τῆς λύπης καὶ τῆς ἀπειθείας ἡ πολυκτημοσύνη. ῾Ο δὲ — οὐρανῶν. Εἰ δὲ πλούσιος δυσκόλως, πλεονέκτης οὐδ᾽ ὅλως· εἰ γὰρ ὁ μὴ διδοὺς τὰ ἑαυτοῦ κατακρίνεται, πολλῷ μᾶλλον, ὁ καὶ τὰ ἑτέρων ἁρπάζων. Πάλιν εἰσελθεῖν. Εἰπὼν τὸ πρᾶγμα δύσκολον, ἔπειτα λέγει τοῦτο καὶ ἀδύνατον, καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀδύνατον, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀδυνάτου ἀδυνατώτερον. Αδύνατον μὲν γὰρ τὴν κάμηλον, τὸ ζῶον, διὰ τρυ τήματος βελόνης διελθεῖν ἀδυνατώτερον δὲ τού του ἐκεῖνο. Κατ' επίτασιν δὲ ὁ λόγος, εἰς φόβον τῶν φιλαργύρων. Τινὲς δὲ κάμηλόν φασι σχοινίον παχύτατον πλοίου. Ταῦτα δὲ λέγων ὁ Χριστὸς, οὐ διαβάλλει τὸν πλοῦ του, ἀλλὰ τὸ δουλοῦσθαι τῷ πλούτῳ. Κάλλιστον δὲ τὸ παράδειγμα. Καθάπερ γὰρ τὸ τρύπημα τῆς ῥα φίλος οὐ χωρεῖ τὴν κάμηλον, διά τε τὴν ἄγαν ἑαυ τοῦ στενότητα, καὶ διὰ τὸν ἄγαν ἐκείνης ἔγκον· οὕτω καὶ ἡ δέδς, ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν, οὐ χωρεῖ τὸν πλούσιον, διά τε τὴν ἑαυτῆς στενότητα, καὶ διὰ τὸν τούτου ὄγκον. Προσήκει οὖν ὄγκον ἀποθέσθαι πάντα, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, καὶ λεπτυνθῆναι δι' ἑκουσίου πενίας. ᾿Ακούσαντες δὲ — σωθῆναι; Εξεπλήσσοντο, ἀντὶ τοῦ, Εθορυβοῦντο. Πλὴν οὐχ ὑπὲρ ἑαυτῶν· πένητε; γὰρ ἦσαν· ἀλλ' ὑπὲρ τῶν πλουσίων. Ηρξαντο γὰρ σπλάγχνα διδασκάλων ἀναλαβεῖν, καὶ ὑπεραλγεῖν τῆς ἀπωλείας τῶν ἀνθρώπων, λέγοντες, Τις ἄρα τῶν πλουσίων δύναται σωθῆναι; Luc. XVIII, • Hebr. xn, 1. est illum mansuctum; dilexît autem cum quasi vehementer saļutem appetentem, quanquam avaritiæ tyrannide præpediebatur. Quid est autem quod deficit? Ut sequatur cum. Audi ergo. Vers. 21. Ail – sequere me. Quia ea quæ babebat, id est, divitiae impedimento erant ne se queretur, jubet hæc vendi, darique pauperibus. Dicit ergo: Si vis perfectus esse; imperfecti enim) sunt, qui sola legalia complent præcepta, quia et ipsa imperfecta erant propter Judæorum Imbecilitatem. Habebis autem thesaurum, dixit consolans ejus avaritiam, ac promittens quod iterum thesaurum recondcret: nec id tantum, sed et melius, quia in cœlo. Vocal autem thesaurum in coelo bonorum retributionem operum, quæ ibi his qui di gui fuerint, reposita sunt. Quod autem addit: Ve ni, sequere mc, tantunden est ac si dicat: Gradere juxta vestigia meæ conversationis, sequere mea pracepta, hoc enim tibi defcit, qui legalia adiniplesti. Vers. 22. Audito mullas possessiones. Quu plura habebat, eo magis servus eorum efectus erat; additio siquidem divitiarum additionem facit avaritiæ. Opulentia itaque causa fuit tristitiæ et incredulitatis. Vers 23. Αt culorum. Quod si dives dificulier, avarus nullo modo. Si enim condemnatur qui non dal quæ sua sunt, multo amplius qui rapit uliena. Vers. 94. Rursus intrare. Cum rem dixisset difficilem, hanc subjunxit impossibileni: nec simpliciter impossibilem, sed et impossibili magis impossibilem. Impossibile siquidem est camelum vivum transire per foramen acus: hoc autem impossibilius est illud. Fertur autem hic sermo per exaggerationem ad avarorum terrorem. Quidam autein camelum vocant funem navis crassiorem. Verum hæc dicens Christus non vituperat divitias, sed servire divitiis. Est autem optimum exemplum. Nam sicut foramen acus non est capax cameli propter nimiam sui angustian, et propter grandem illius molem ac tumorein ita quoque via quæ ducit ad vitam non capit divitem propter sui angustiam, et propter hujus tumorem. Oportet ergo omnem repellero tumorem juxta Apostolum ", et attenuari per voluntariam paupertatem. Vers. 25. Cum autem audissent salvus fieri? Exterriti sunt, id est turbati sunt, non tamen pro seipsis, cum pauperes essent, sed pro disitibus. Coeperunt enim præceptorum assumiere viscera, ac dolere plurimum pro perditione hominum die centes: Quis ergo divitum potest saltus ficri? Varia lectiones el notæ. Εἰσελθεῖν. Α.

Εμβλέψας - δυνατά πρώτον ἡμέρα βλέμ ματι φρίττουσαν αὐτῶν τὴν διάνοιαν παρηγόρησιν, εἶτα εἶπεν, ὅτι παρὰ ἀνθρώποις πλουσίοις τοῦτο, δηλαδὴ τὸ σωθῆναι, ἀδύνατόν ἐστι. Δεδεσμημένοι γὰρ ἰσχυρῶς ταῖς σειραῖς τῆς φιλαργυρίας, αδυνα τοῦσιν ἀφ' ἑαυτῶν μόνων ελευθερωθῆναι τῆς τοιαύτης τυραννίδος. Ὁ δὲ Θεὸς οὐ μόνον σῶσαι τούτους δύναται, ἀλλὰ καὶ πᾶν ἕτερον δύναται. Σώσει δὲ τούτους, ἐὰν τὴν παρ' ἑαυτῶν σπουδήν εἰσφέροντες, καὶ κενοῦντες τὸν πλοῦτον εἰς πένητας, καὶ σβεννύοντες τὸ πῦρ τῆς ἐπιθυμίας τῶν χρημάτων, ἐπι· καλέσωνται καὶ τοῦτον ἐπίκουρον καὶ συλλήπτορε τῆς ἐλευθερίας. Vers. SC. Imuitas — possibilia. Primum mili aspectu exterritam eorum mentem consolatus est. Deinde dixit: Apud homines divites, hoc puls salvum fieri, impossibile est: fortiter enim avaritiæ vinculis alligati sunt, factique impotentes, uta seipsis solis hujusmodi tyrannide liberentur. Deus autem non solum salvare hos potest, sed etiam omne aliud potest. Salvabit ergo hos, si quod pos - sunt studium adhibentes,ǝc divitias in pauperes evacuantes, ignemque cupiditatis divitiarium exstinguentes, hunc invocaverint auxiliatorem ac libertatis assertorem. Docuit ergo omnis hic sermo, quod avarum impossibile est salvum esse, nisi quod in se est afferat studium, ut dictum est, et Deum habeat adjutorem ad liberationem illius miserrimæ afcctionis. Aiuns autem quidam, quod si Deo omnia sunt possibilia, utique et facere malum Deo possibile est. Quibus nos dicimus, quod facere malum non est potentiæ, sed impotentiæ. Ideo etiam David peccala appellavit imbecillitates sive infirmitates dicens: Multiplicate sunt infirmitates eorum ". Et Paulus ail, Cum nos essemus infirmi “, sive peccatores. Præ. terea et alio modo, juxta Gregorium Theologum, principium mali est negligere bonum: quomodo autem bonum negliget, qui est ipsa bonitas? Vers. 27. Tunc - nobis? Quæ omnia, beate Petre? An arundinem, rete, naviun, artemque piscato riam? Utique, inquit, quæ et quanta habebam; c mea siquidem voluntas integra fuit. Cum ergo dixisset Salvator adolescenti: Si vis perfectus esse, abi, vende quæ habes, et da pauperibus, habebisque thesaurum in cœlo, timuit Petrus sibi ac condiscipulis, quasi ipsi minus fecissent, quia non vendiderant quæ habebant, nec dederant pauperibus; ideo etiam ait: Ecce nos non vendilimus, nec pauperibus dedimus, sed simpliciter omnia quæ habebamus reliquimus, et secuti sumus te; quid ergo erit nobis retributionis? Vers. 28. Jesus autem Israel. Regenerationem dicit nunc a mortuis resurrectionem, quasi iteratam vivificationem. Quid ergo? sedebunt tunc apostoli et judicabunt? Nequaquam. Solus cuim Christus sedebit, et solus ipse judicabit. Sed per duodecim sedes innuit fruitionem sive requiem ac præcellentiam duodecim discipulorum, et regni sui communicationem. Judicantes autem dicit, hoc est, Condemnantes. Ait ergo: Fruemini unc sive requiescetis, et præcelletis ac conregnabitis mihi, condemnantes Israelitas: non quod ipsi judicaturi sint, sed sicut vicesimo tertio capite dicebat Ninivitas ac reginam Austri condemnaturos generationem illam, ita et hos nonc condemnaturos ait duodecim tribus Israel. Ideo enim non dicit gentes aut orbem, sed solos Israelitas suos contributes, sins cognatos. Co demnabunt enim eos non quasi «Pɛał. xv, 4. 48 Rum. V, Εδίδαξε τοίνυν ὁ σύμπας λόγος, ὅτι ἀδύνατον σωθῆναι φιλάργυρον, ἐὰν μὴ τὴν παρ' ἑαυτοῦ στ δὴν εἰσφέρων, ὡς εἴρηται, σχοίη καὶ τὸν Θεὸν βοη θὸν τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ τοιούτου χαλεπωτάτου πάθους. Φασὶ δέ τινες, ὅτι ἐὰν πάντα δυνατὰ τῷ Θεῷ, δυνατὸν ἄρα τῷ Θεῷ καὶ τὸ κακόν. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι τὸ κακὸν οὐκ ἔστι δυνάμεως, ἀλλ ἀδυναμία;. Διὸ καὶ ὁ Δαυΐδ τὰς ἁμαρτίας ἀσθενεία; ὠνόμασεν, εἰπὼν, Επληθύνθησαν αἱ ἀσθένεια: αὐτῶν. Καὶ ὁ Παῦλος δέ φησιν, Οντων ἡμῶν ἀσθενῶν, ήγουν, ἁμαρτωλῶν. Καὶ ἑτέρως δε, κατά τον Θεολόγον Γρηγόριον, ἀρχὴ τοῦ κακοῦ, τὸ ἀμετ λῆσαι τοῦ ἀγαθοῦ. Πῶς δ᾽ ἂν ἀμελήσῃ τοῦ ἀγαθοῦ ἡ αὐτοαγαθότη;; Τότε — ἡμῖν; Ποια πάντα, ὦ μακάριε Πέτρε; τὸν κάλαμον, τὸ δίκτυον, τὸ πλοῖον, τὴν ἁλιευτικήν; Ναι, φησίν, & εἶχον, καὶ ὅσα εἶχον. Η προαίρεσίς μου γάρ ἐντελής. Εἰπόντος οὖν τοῦ Σωτῆρος πρὸς τὸν νεανίσκον, Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ύπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἔξεις θησαυ μὸν ἐν οὐρανῷ· ἐδειλίασεν ὁ Πέτρος περί τε ἐπυτοῦ καὶ περὶ τῶν μαθητῶν, ὡς ἡλαττωμένων, δια τὰ μὴ πωλῆσαι τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δοῦναι πτωχοί; Διὸ καί φησιν· Ἰδοὺ ἡμεῖς οὐκ ἐπωλήσαμεν, ού: μὴν ἐδώκαμεν πτωχοίς, ἀλλ' ἀφήκαμεν ἁπλῶς πάντα, ὅσα εἴχομεν, καὶ ἠκολουθήσαμέν σοι· τί ἄρα έσται ἡμῖν εἰς ἀμοιβήν; 'Ο δὲ Ἰησοῦς — Ισραήλ. Παλιγγενεσίαν λέγει νῦν τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν, ὡς παλινζωΐαν. Τί οὖν; καθεδοῦνται καὶ οἱ ἀποστόλοι τότε, καὶ κρινοῦσιν; Οὐδαμῶς. Μόνος γὰρ ὁ Χριστὸς καθίσει, καὶ μόνος αὐτὸς κρινεί. ᾿Αλλὰ διὰ μὲν τῶν δώδεκα θρόνων παρεδήλωσε τὴν τότε ἀνάπαυσιν, καὶ προτίμησιν τῶν δώδεκα μαθητῶν, καὶ τὴν κοινωνίαν τῆς βασιλείας αὐτοῦ. Κρίνοντες δέ φησιν, ἀντὶ τοῦ, Και τακρίνοντες. Εἶπεν οὖν, ὅτι Αναπαυθήσεσθε τότε, καὶ προτιμηθήσεσθε, καὶ συμβασιλεύσετέ μο:, κατακρίνοντας τους Ισραηλίτας, οὐχ ὡς αὐτοὶ δικά ζοντες, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐν τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ κεφαλαίω τοὺς Νινευΐτας ἔφησε καὶ τὴν βασίλισσαν τοῦ Νότου κατακρίνειν τὴν γενεὰν ἐκείνην, οὕτω καὶ νῦν τούτους τὰς δώδεκα φυλές τοῦ Ἰσραήλ. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐκ εἶπε τὰ ἔθνη, οὐδὲ τὴν οἰκουμένην, ἀλλὰ μένους του; Ἰσραηλίτας, τοὺς ομοφύλους, τους συγγενείς. Κ2-

Εμβλέψας - δυνατά πρώτον ἡμέρα βλέμ ματι φρίττουσαν αὐτῶν τὴν διάνοιαν παρηγόρησιν, εἶτα εἶπεν, ὅτι παρὰ ἀνθρώποις πλουσίοις τοῦτο, δηλαδὴ τὸ σωθῆναι, ἀδύνατόν ἐστι. Δεδεσμημένοι γὰρ ἰσχυρῶς ταῖς σειραῖς τῆς φιλαργυρίας, αδυνα τοῦσιν ἀφ' ἑαυτῶν μόνων ελευθερωθῆναι τῆς τοιαύτης τυραννίδος. Ὁ δὲ Θεὸς οὐ μόνον σῶσαι τούτους δύναται, ἀλλὰ καὶ πᾶν ἕτερον δύναται. Σώσει δὲ τούτους, ἐὰν τὴν παρ' ἑαυτῶν σπουδήν εἰσφέροντες, καὶ κενοῦντες τὸν πλοῦτον εἰς πένητας, καὶ σβεννύοντες τὸ πῦρ τῆς ἐπιθυμίας τῶν χρημάτων, ἐπι· καλέσωνται καὶ τοῦτον ἐπίκουρον καὶ συλλήπτορε τῆς ἐλευθερίας. Vers. SC. Imuitas — possibilia. Primum mili aspectu exterritam eorum mentem consolatus est. Deinde dixit: Apud homines divites, hoc puls salvum fieri, impossibile est: fortiter enim avaritiæ vinculis alligati sunt, factique impotentes, uta seipsis solis hujusmodi tyrannide liberentur. Deus autem non solum salvare hos potest, sed etiam omne aliud potest. Salvabit ergo hos, si quod pos - sunt studium adhibentes,ǝc divitias in pauperes evacuantes, ignemque cupiditatis divitiarium exstinguentes, hunc invocaverint auxiliatorem ac libertatis assertorem. Docuit ergo omnis hic sermo, quod avarum impossibile est salvum esse, nisi quod in se est afferat studium, ut dictum est, et Deum habeat adjutorem ad liberationem illius miserrimæ afcctionis. Aiuns autem quidam, quod si Deo omnia sunt possibilia, utique et facere malum Deo possibile est. Quibus nos dicimus, quod facere malum non est potentiæ, sed impotentiæ. Ideo etiam David peccala appellavit imbecillitates sive infirmitates dicens: Multiplicate sunt infirmitates eorum ". Et Paulus ail, Cum nos essemus infirmi “, sive peccatores. Præ. terea et alio modo, juxta Gregorium Theologum, principium mali est negligere bonum: quomodo autem bonum negliget, qui est ipsa bonitas? Vers. 27. Tunc - nobis? Quæ omnia, beate Petre? An arundinem, rete, naviun, artemque piscato riam? Utique, inquit, quæ et quanta habebam; c mea siquidem voluntas integra fuit. Cum ergo dixisset Salvator adolescenti: Si vis perfectus esse, abi, vende quæ habes, et da pauperibus, habebisque thesaurum in cœlo, timuit Petrus sibi ac condiscipulis, quasi ipsi minus fecissent, quia non vendiderant quæ habebant, nec dederant pauperibus; ideo etiam ait: Ecce nos non vendilimus, nec pauperibus dedimus, sed simpliciter omnia quæ habebamus reliquimus, et secuti sumus te; quid ergo erit nobis retributionis? Vers. 28. Jesus autem Israel. Regenerationem dicit nunc a mortuis resurrectionem, quasi iteratam vivificationem. Quid ergo? sedebunt tunc apostoli et judicabunt? Nequaquam. Solus cuim Christus sedebit, et solus ipse judicabit. Sed per duodecim sedes innuit fruitionem sive requiem ac præcellentiam duodecim discipulorum, et regni sui communicationem. Judicantes autem dicit, hoc est, Condemnantes. Ait ergo: Fruemini unc sive requiescetis, et præcelletis ac conregnabitis mihi, condemnantes Israelitas: non quod ipsi judicaturi sint, sed sicut vicesimo tertio capite dicebat Ninivitas ac reginam Austri condemnaturos generationem illam, ita et hos nonc condemnaturos ait duodecim tribus Israel. Ideo enim non dicit gentes aut orbem, sed solos Israelitas suos contributes, sins cognatos. Co demnabunt enim eos non quasi «Pɛał. xv, 4. 48 Rum. V, Εδίδαξε τοίνυν ὁ σύμπας λόγος, ὅτι ἀδύνατον σωθῆναι φιλάργυρον, ἐὰν μὴ τὴν παρ' ἑαυτοῦ στ δὴν εἰσφέρων, ὡς εἴρηται, σχοίη καὶ τὸν Θεὸν βοη θὸν τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ τοιούτου χαλεπωτάτου πάθους. Φασὶ δέ τινες, ὅτι ἐὰν πάντα δυνατὰ τῷ Θεῷ, δυνατὸν ἄρα τῷ Θεῷ καὶ τὸ κακόν. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι τὸ κακὸν οὐκ ἔστι δυνάμεως, ἀλλ ἀδυναμία;. Διὸ καὶ ὁ Δαυΐδ τὰς ἁμαρτίας ἀσθενεία; ὠνόμασεν, εἰπὼν, Επληθύνθησαν αἱ ἀσθένεια: αὐτῶν. Καὶ ὁ Παῦλος δέ φησιν, Οντων ἡμῶν ἀσθενῶν, ήγουν, ἁμαρτωλῶν. Καὶ ἑτέρως δε, κατά τον Θεολόγον Γρηγόριον, ἀρχὴ τοῦ κακοῦ, τὸ ἀμετ λῆσαι τοῦ ἀγαθοῦ. Πῶς δ᾽ ἂν ἀμελήσῃ τοῦ ἀγαθοῦ ἡ αὐτοαγαθότη;; Τότε — ἡμῖν; Ποια πάντα, ὦ μακάριε Πέτρε; τὸν κάλαμον, τὸ δίκτυον, τὸ πλοῖον, τὴν ἁλιευτικήν; Ναι, φησίν, & εἶχον, καὶ ὅσα εἶχον. Η προαίρεσίς μου γάρ ἐντελής. Εἰπόντος οὖν τοῦ Σωτῆρος πρὸς τὸν νεανίσκον, Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ύπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἔξεις θησαυ μὸν ἐν οὐρανῷ· ἐδειλίασεν ὁ Πέτρος περί τε ἐπυτοῦ καὶ περὶ τῶν μαθητῶν, ὡς ἡλαττωμένων, δια τὰ μὴ πωλῆσαι τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δοῦναι πτωχοί; Διὸ καί φησιν· Ἰδοὺ ἡμεῖς οὐκ ἐπωλήσαμεν, ού: μὴν ἐδώκαμεν πτωχοίς, ἀλλ' ἀφήκαμεν ἁπλῶς πάντα, ὅσα εἴχομεν, καὶ ἠκολουθήσαμέν σοι· τί ἄρα έσται ἡμῖν εἰς ἀμοιβήν; 'Ο δὲ Ἰησοῦς — Ισραήλ. Παλιγγενεσίαν λέγει νῦν τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν, ὡς παλινζωΐαν. Τί οὖν; καθεδοῦνται καὶ οἱ ἀποστόλοι τότε, καὶ κρινοῦσιν; Οὐδαμῶς. Μόνος γὰρ ὁ Χριστὸς καθίσει, καὶ μόνος αὐτὸς κρινεί. ᾿Αλλὰ διὰ μὲν τῶν δώδεκα θρόνων παρεδήλωσε τὴν τότε ἀνάπαυσιν, καὶ προτίμησιν τῶν δώδεκα μαθητῶν, καὶ τὴν κοινωνίαν τῆς βασιλείας αὐτοῦ. Κρίνοντες δέ φησιν, ἀντὶ τοῦ, Και τακρίνοντες. Εἶπεν οὖν, ὅτι Αναπαυθήσεσθε τότε, καὶ προτιμηθήσεσθε, καὶ συμβασιλεύσετέ μο:, κατακρίνοντας τους Ισραηλίτας, οὐχ ὡς αὐτοὶ δικά ζοντες, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐν τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ κεφαλαίω τοὺς Νινευΐτας ἔφησε καὶ τὴν βασίλισσαν τοῦ Νότου κατακρίνειν τὴν γενεὰν ἐκείνην, οὕτω καὶ νῦν τούτους τὰς δώδεκα φυλές τοῦ Ἰσραήλ. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐκ εἶπε τὰ ἔθνη, οὐδὲ τὴν οἰκουμένην, ἀλλὰ μένους του; Ἰσραηλίτας, τοὺς ομοφύλους, τους συγγενείς. Κ2-

Εμβλέψας - δυνατά πρώτον ἡμέρα βλέμ ματι φρίττουσαν αὐτῶν τὴν διάνοιαν παρηγόρησιν, εἶτα εἶπεν, ὅτι παρὰ ἀνθρώποις πλουσίοις τοῦτο, δηλαδὴ τὸ σωθῆναι, ἀδύνατόν ἐστι. Δεδεσμημένοι γὰρ ἰσχυρῶς ταῖς σειραῖς τῆς φιλαργυρίας, αδυνα τοῦσιν ἀφ' ἑαυτῶν μόνων ελευθερωθῆναι τῆς τοιαύτης τυραννίδος. Ὁ δὲ Θεὸς οὐ μόνον σῶσαι τούτους δύναται, ἀλλὰ καὶ πᾶν ἕτερον δύναται. Σώσει δὲ τούτους, ἐὰν τὴν παρ' ἑαυτῶν σπουδήν εἰσφέροντες, καὶ κενοῦντες τὸν πλοῦτον εἰς πένητας, καὶ σβεννύοντες τὸ πῦρ τῆς ἐπιθυμίας τῶν χρημάτων, ἐπι· καλέσωνται καὶ τοῦτον ἐπίκουρον καὶ συλλήπτορε τῆς ἐλευθερίας. Vers. SC. Imuitas — possibilia. Primum mili aspectu exterritam eorum mentem consolatus est. Deinde dixit: Apud homines divites, hoc puls salvum fieri, impossibile est: fortiter enim avaritiæ vinculis alligati sunt, factique impotentes, uta seipsis solis hujusmodi tyrannide liberentur. Deus autem non solum salvare hos potest, sed etiam omne aliud potest. Salvabit ergo hos, si quod pos - sunt studium adhibentes,ǝc divitias in pauperes evacuantes, ignemque cupiditatis divitiarium exstinguentes, hunc invocaverint auxiliatorem ac libertatis assertorem. Docuit ergo omnis hic sermo, quod avarum impossibile est salvum esse, nisi quod in se est afferat studium, ut dictum est, et Deum habeat adjutorem ad liberationem illius miserrimæ afcctionis. Aiuns autem quidam, quod si Deo omnia sunt possibilia, utique et facere malum Deo possibile est. Quibus nos dicimus, quod facere malum non est potentiæ, sed impotentiæ. Ideo etiam David peccala appellavit imbecillitates sive infirmitates dicens: Multiplicate sunt infirmitates eorum ". Et Paulus ail, Cum nos essemus infirmi “, sive peccatores. Præ. terea et alio modo, juxta Gregorium Theologum, principium mali est negligere bonum: quomodo autem bonum negliget, qui est ipsa bonitas? Vers. 27. Tunc - nobis? Quæ omnia, beate Petre? An arundinem, rete, naviun, artemque piscato riam? Utique, inquit, quæ et quanta habebam; c mea siquidem voluntas integra fuit. Cum ergo dixisset Salvator adolescenti: Si vis perfectus esse, abi, vende quæ habes, et da pauperibus, habebisque thesaurum in cœlo, timuit Petrus sibi ac condiscipulis, quasi ipsi minus fecissent, quia non vendiderant quæ habebant, nec dederant pauperibus; ideo etiam ait: Ecce nos non vendilimus, nec pauperibus dedimus, sed simpliciter omnia quæ habebamus reliquimus, et secuti sumus te; quid ergo erit nobis retributionis? Vers. 28. Jesus autem Israel. Regenerationem dicit nunc a mortuis resurrectionem, quasi iteratam vivificationem. Quid ergo? sedebunt tunc apostoli et judicabunt? Nequaquam. Solus cuim Christus sedebit, et solus ipse judicabit. Sed per duodecim sedes innuit fruitionem sive requiem ac præcellentiam duodecim discipulorum, et regni sui communicationem. Judicantes autem dicit, hoc est, Condemnantes. Ait ergo: Fruemini unc sive requiescetis, et præcelletis ac conregnabitis mihi, condemnantes Israelitas: non quod ipsi judicaturi sint, sed sicut vicesimo tertio capite dicebat Ninivitas ac reginam Austri condemnaturos generationem illam, ita et hos nonc condemnaturos ait duodecim tribus Israel. Ideo enim non dicit gentes aut orbem, sed solos Israelitas suos contributes, sins cognatos. Co demnabunt enim eos non quasi «Pɛał. xv, 4. 48 Rum. V, Εδίδαξε τοίνυν ὁ σύμπας λόγος, ὅτι ἀδύνατον σωθῆναι φιλάργυρον, ἐὰν μὴ τὴν παρ' ἑαυτοῦ στ δὴν εἰσφέρων, ὡς εἴρηται, σχοίη καὶ τὸν Θεὸν βοη θὸν τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ τοιούτου χαλεπωτάτου πάθους. Φασὶ δέ τινες, ὅτι ἐὰν πάντα δυνατὰ τῷ Θεῷ, δυνατὸν ἄρα τῷ Θεῷ καὶ τὸ κακόν. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι τὸ κακὸν οὐκ ἔστι δυνάμεως, ἀλλ ἀδυναμία;. Διὸ καὶ ὁ Δαυΐδ τὰς ἁμαρτίας ἀσθενεία; ὠνόμασεν, εἰπὼν, Επληθύνθησαν αἱ ἀσθένεια: αὐτῶν. Καὶ ὁ Παῦλος δέ φησιν, Οντων ἡμῶν ἀσθενῶν, ήγουν, ἁμαρτωλῶν. Καὶ ἑτέρως δε, κατά τον Θεολόγον Γρηγόριον, ἀρχὴ τοῦ κακοῦ, τὸ ἀμετ λῆσαι τοῦ ἀγαθοῦ. Πῶς δ᾽ ἂν ἀμελήσῃ τοῦ ἀγαθοῦ ἡ αὐτοαγαθότη;; Τότε — ἡμῖν; Ποια πάντα, ὦ μακάριε Πέτρε; τὸν κάλαμον, τὸ δίκτυον, τὸ πλοῖον, τὴν ἁλιευτικήν; Ναι, φησίν, & εἶχον, καὶ ὅσα εἶχον. Η προαίρεσίς μου γάρ ἐντελής. Εἰπόντος οὖν τοῦ Σωτῆρος πρὸς τὸν νεανίσκον, Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ύπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἔξεις θησαυ μὸν ἐν οὐρανῷ· ἐδειλίασεν ὁ Πέτρος περί τε ἐπυτοῦ καὶ περὶ τῶν μαθητῶν, ὡς ἡλαττωμένων, δια τὰ μὴ πωλῆσαι τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δοῦναι πτωχοί; Διὸ καί φησιν· Ἰδοὺ ἡμεῖς οὐκ ἐπωλήσαμεν, ού: μὴν ἐδώκαμεν πτωχοίς, ἀλλ' ἀφήκαμεν ἁπλῶς πάντα, ὅσα εἴχομεν, καὶ ἠκολουθήσαμέν σοι· τί ἄρα έσται ἡμῖν εἰς ἀμοιβήν; 'Ο δὲ Ἰησοῦς — Ισραήλ. Παλιγγενεσίαν λέγει νῦν τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν, ὡς παλινζωΐαν. Τί οὖν; καθεδοῦνται καὶ οἱ ἀποστόλοι τότε, καὶ κρινοῦσιν; Οὐδαμῶς. Μόνος γὰρ ὁ Χριστὸς καθίσει, καὶ μόνος αὐτὸς κρινεί. ᾿Αλλὰ διὰ μὲν τῶν δώδεκα θρόνων παρεδήλωσε τὴν τότε ἀνάπαυσιν, καὶ προτίμησιν τῶν δώδεκα μαθητῶν, καὶ τὴν κοινωνίαν τῆς βασιλείας αὐτοῦ. Κρίνοντες δέ φησιν, ἀντὶ τοῦ, Και τακρίνοντες. Εἶπεν οὖν, ὅτι Αναπαυθήσεσθε τότε, καὶ προτιμηθήσεσθε, καὶ συμβασιλεύσετέ μο:, κατακρίνοντας τους Ισραηλίτας, οὐχ ὡς αὐτοὶ δικά ζοντες, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐν τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ κεφαλαίω τοὺς Νινευΐτας ἔφησε καὶ τὴν βασίλισσαν τοῦ Νότου κατακρίνειν τὴν γενεὰν ἐκείνην, οὕτω καὶ νῦν τούτους τὰς δώδεκα φυλές τοῦ Ἰσραήλ. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐκ εἶπε τὰ ἔθνη, οὐδὲ τὴν οἰκουμένην, ἀλλὰ μένους του; Ἰσραηλίτας, τοὺς ομοφύλους, τους συγγενείς. Κ2-

Εμβλέψας - δυνατά πρώτον ἡμέρα βλέμ ματι φρίττουσαν αὐτῶν τὴν διάνοιαν παρηγόρησιν, εἶτα εἶπεν, ὅτι παρὰ ἀνθρώποις πλουσίοις τοῦτο, δηλαδὴ τὸ σωθῆναι, ἀδύνατόν ἐστι. Δεδεσμημένοι γὰρ ἰσχυρῶς ταῖς σειραῖς τῆς φιλαργυρίας, αδυνα τοῦσιν ἀφ' ἑαυτῶν μόνων ελευθερωθῆναι τῆς τοιαύτης τυραννίδος. Ὁ δὲ Θεὸς οὐ μόνον σῶσαι τούτους δύναται, ἀλλὰ καὶ πᾶν ἕτερον δύναται. Σώσει δὲ τούτους, ἐὰν τὴν παρ' ἑαυτῶν σπουδήν εἰσφέροντες, καὶ κενοῦντες τὸν πλοῦτον εἰς πένητας, καὶ σβεννύοντες τὸ πῦρ τῆς ἐπιθυμίας τῶν χρημάτων, ἐπι· καλέσωνται καὶ τοῦτον ἐπίκουρον καὶ συλλήπτορε τῆς ἐλευθερίας. Vers. SC. Imuitas — possibilia. Primum mili aspectu exterritam eorum mentem consolatus est. Deinde dixit: Apud homines divites, hoc puls salvum fieri, impossibile est: fortiter enim avaritiæ vinculis alligati sunt, factique impotentes, uta seipsis solis hujusmodi tyrannide liberentur. Deus autem non solum salvare hos potest, sed etiam omne aliud potest. Salvabit ergo hos, si quod pos - sunt studium adhibentes,ǝc divitias in pauperes evacuantes, ignemque cupiditatis divitiarium exstinguentes, hunc invocaverint auxiliatorem ac libertatis assertorem. Docuit ergo omnis hic sermo, quod avarum impossibile est salvum esse, nisi quod in se est afferat studium, ut dictum est, et Deum habeat adjutorem ad liberationem illius miserrimæ afcctionis. Aiuns autem quidam, quod si Deo omnia sunt possibilia, utique et facere malum Deo possibile est. Quibus nos dicimus, quod facere malum non est potentiæ, sed impotentiæ. Ideo etiam David peccala appellavit imbecillitates sive infirmitates dicens: Multiplicate sunt infirmitates eorum ". Et Paulus ail, Cum nos essemus infirmi “, sive peccatores. Præ. terea et alio modo, juxta Gregorium Theologum, principium mali est negligere bonum: quomodo autem bonum negliget, qui est ipsa bonitas? Vers. 27. Tunc - nobis? Quæ omnia, beate Petre? An arundinem, rete, naviun, artemque piscato riam? Utique, inquit, quæ et quanta habebam; c mea siquidem voluntas integra fuit. Cum ergo dixisset Salvator adolescenti: Si vis perfectus esse, abi, vende quæ habes, et da pauperibus, habebisque thesaurum in cœlo, timuit Petrus sibi ac condiscipulis, quasi ipsi minus fecissent, quia non vendiderant quæ habebant, nec dederant pauperibus; ideo etiam ait: Ecce nos non vendilimus, nec pauperibus dedimus, sed simpliciter omnia quæ habebamus reliquimus, et secuti sumus te; quid ergo erit nobis retributionis? Vers. 28. Jesus autem Israel. Regenerationem dicit nunc a mortuis resurrectionem, quasi iteratam vivificationem. Quid ergo? sedebunt tunc apostoli et judicabunt? Nequaquam. Solus cuim Christus sedebit, et solus ipse judicabit. Sed per duodecim sedes innuit fruitionem sive requiem ac præcellentiam duodecim discipulorum, et regni sui communicationem. Judicantes autem dicit, hoc est, Condemnantes. Ait ergo: Fruemini unc sive requiescetis, et præcelletis ac conregnabitis mihi, condemnantes Israelitas: non quod ipsi judicaturi sint, sed sicut vicesimo tertio capite dicebat Ninivitas ac reginam Austri condemnaturos generationem illam, ita et hos nonc condemnaturos ait duodecim tribus Israel. Ideo enim non dicit gentes aut orbem, sed solos Israelitas suos contributes, sins cognatos. Co demnabunt enim eos non quasi «Pɛał. xv, 4. 48 Rum. V, Εδίδαξε τοίνυν ὁ σύμπας λόγος, ὅτι ἀδύνατον σωθῆναι φιλάργυρον, ἐὰν μὴ τὴν παρ' ἑαυτοῦ στ δὴν εἰσφέρων, ὡς εἴρηται, σχοίη καὶ τὸν Θεὸν βοη θὸν τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ τοιούτου χαλεπωτάτου πάθους. Φασὶ δέ τινες, ὅτι ἐὰν πάντα δυνατὰ τῷ Θεῷ, δυνατὸν ἄρα τῷ Θεῷ καὶ τὸ κακόν. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι τὸ κακὸν οὐκ ἔστι δυνάμεως, ἀλλ ἀδυναμία;. Διὸ καὶ ὁ Δαυΐδ τὰς ἁμαρτίας ἀσθενεία; ὠνόμασεν, εἰπὼν, Επληθύνθησαν αἱ ἀσθένεια: αὐτῶν. Καὶ ὁ Παῦλος δέ φησιν, Οντων ἡμῶν ἀσθενῶν, ήγουν, ἁμαρτωλῶν. Καὶ ἑτέρως δε, κατά τον Θεολόγον Γρηγόριον, ἀρχὴ τοῦ κακοῦ, τὸ ἀμετ λῆσαι τοῦ ἀγαθοῦ. Πῶς δ᾽ ἂν ἀμελήσῃ τοῦ ἀγαθοῦ ἡ αὐτοαγαθότη;; Τότε — ἡμῖν; Ποια πάντα, ὦ μακάριε Πέτρε; τὸν κάλαμον, τὸ δίκτυον, τὸ πλοῖον, τὴν ἁλιευτικήν; Ναι, φησίν, & εἶχον, καὶ ὅσα εἶχον. Η προαίρεσίς μου γάρ ἐντελής. Εἰπόντος οὖν τοῦ Σωτῆρος πρὸς τὸν νεανίσκον, Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ύπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἔξεις θησαυ μὸν ἐν οὐρανῷ· ἐδειλίασεν ὁ Πέτρος περί τε ἐπυτοῦ καὶ περὶ τῶν μαθητῶν, ὡς ἡλαττωμένων, δια τὰ μὴ πωλῆσαι τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δοῦναι πτωχοί; Διὸ καί φησιν· Ἰδοὺ ἡμεῖς οὐκ ἐπωλήσαμεν, ού: μὴν ἐδώκαμεν πτωχοίς, ἀλλ' ἀφήκαμεν ἁπλῶς πάντα, ὅσα εἴχομεν, καὶ ἠκολουθήσαμέν σοι· τί ἄρα έσται ἡμῖν εἰς ἀμοιβήν; 'Ο δὲ Ἰησοῦς — Ισραήλ. Παλιγγενεσίαν λέγει νῦν τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν, ὡς παλινζωΐαν. Τί οὖν; καθεδοῦνται καὶ οἱ ἀποστόλοι τότε, καὶ κρινοῦσιν; Οὐδαμῶς. Μόνος γὰρ ὁ Χριστὸς καθίσει, καὶ μόνος αὐτὸς κρινεί. ᾿Αλλὰ διὰ μὲν τῶν δώδεκα θρόνων παρεδήλωσε τὴν τότε ἀνάπαυσιν, καὶ προτίμησιν τῶν δώδεκα μαθητῶν, καὶ τὴν κοινωνίαν τῆς βασιλείας αὐτοῦ. Κρίνοντες δέ φησιν, ἀντὶ τοῦ, Και τακρίνοντες. Εἶπεν οὖν, ὅτι Αναπαυθήσεσθε τότε, καὶ προτιμηθήσεσθε, καὶ συμβασιλεύσετέ μο:, κατακρίνοντας τους Ισραηλίτας, οὐχ ὡς αὐτοὶ δικά ζοντες, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐν τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ κεφαλαίω τοὺς Νινευΐτας ἔφησε καὶ τὴν βασίλισσαν τοῦ Νότου κατακρίνειν τὴν γενεὰν ἐκείνην, οὕτω καὶ νῦν τούτους τὰς δώδεκα φυλές τοῦ Ἰσραήλ. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐκ εἶπε τὰ ἔθνη, οὐδὲ τὴν οἰκουμένην, ἀλλὰ μένους του; Ἰσραηλίτας, τοὺς ομοφύλους, τους συγγενείς. Κ2-

CAP. XIX. sit condemnaturus illos. Siquidem cum eisdem moribus ac legibus et bi et ini sint enutriti, hi tamen crediderunt, illi vero credere noluerunt. τακρίνουσι γὰρ αὐτοὺς, οὐχ ὡς δικάζοντες, ὡς εἰ· judicantes, sed quia is qui judicabit, a de horum ρήκαμεν, ἀλλ' ὡς τοῦ δικάζοντος ἀπὸ τῆς τούτων πίστεως καταδικάζοντος αὐτοὺς, ὅτι τοῖς αὐτοῖ; ἐνετράφησαν οὗτοί τε κἀκεῖνοι νόμοις καὶ ἤθεσι, καὶ ὅμως οὗτος μὲν ἐπίστευσαν, ἐκεῖνοι δὲ ἐπίσ στησαν. Τί δέ; καὶ ὁ Ἰούδας θρόνον έξει, καὶ κατακρινεί; Οὐχε. Κοινὴ μὲν γὰρ ἡ ἐπαγγελία πρὸς τοὺς δώδεκα μαθητές να μηδ' ἐν ταύτῃ τῶν ἄλλων ὁ Ἰούδας ελαττωθείη. Φαυλότητι δὲ ψυχῆς αὐτῆς ἑαυτὸν ταύτης ἀπεστέρησεν. Εστι γὰρ νόμος τοῦ Θεοῦ παρὰ Ιεραμίου πρός Ιουδαίους ἐκφωνηθείς, καὶ λέγων· ᾿Εὰν ἐπιστρέψῃ τὸ ἔθνος ἐκεῖνο ἀπὸ τῶν κακιῶν αὐτῶν, μετανοήσω κἀγὼ ἀπὸ τῶν κα κῶν, ὧν ἐλογισάμην ποιῆσαι αὐτοῖς. Εἶτα, Καὶ ἐὰν ποιήσωσι τὸ πονηρὸν ἐνώπιόν μου, τοῦ μὴ ἀκούειν τῆς φωνῆς μου, μετανοήσω κἀγὼ περί τῶν ἀγαθῶν, ὧν ἐλάλησα τοῦ ποιῆσαι αὐτοῖς. Τι οὖν φησιν οὗτος ὁ νόμος; ὅτι Ἐὰν ἀπειλήσω κακῶν ταί σε, καὶ διορθωθῇς, λύσεις μου τὴν ψῆφον· καὶ δὲν ὑπόσχωμαι στο ἀγαθὰ, καὶ ῥᾳθυμήσῃς, λύσεις μου τὴν ἐπαγγελίαν. Σὺ γὰρ αίτιος, ἀνάξιος ταύτης γενόμενος. Μετάνοιαν γὰρ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τὴν ἐναλο λαγὴν τοῦ σκοποῦ νοοῦμεν, ἧς αἴτιοι πάντως ἡμεῖς. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι τοῖς δώδεκα μαθηταῖς συνα ριθμεῖ καὶ τοὺς ὕστερον ἀντεισαχθέντας εἰς τὸν χορὸν τῶν δώδεκα μαθητῶν, ὡς τὴν αὐτὴν καὶ πίστιν καὶ διακονίαν ἀναδέξασθαι μέλλοντας. Quid ergo? Judasne etiam sedem habeb't et condemnabit? Nequaquam. Communis enim facta est promissio ad duodecim discipulos, ne per hanc Judas in ullo cæteris deterior haberetur; ipse vero animæ pravitate seipsum hac privavit. Est enim Dei lex a Jeremia promulgata ad Judæos, quæ dicit: Si conversa fuerit gens illa ab iniquitatibus suis, pœnitebit et me malorum quæ cogitaveram facere illis. Deinde ait: Et si fecerint malum coram me, ut non audiant vocem meam, pœnitebit et me de bonis quæ decreveram facere illis “. Quid ergo ait ista les? Si comminatus fuero ut faciam tibi malum, et tu corrigaris, solves meam sententiam: et si promisero tibi bona, et ignariter egeris, solves meam promissionem: Lua enim causa factus es ea indignus. Pœnitentiam ergo in Deo intelligimus propositi mutationem, cujus nos omnino causa sumus. Scire autem oportet, quod discipulis connumerat cos qui postmodum in chorum duodecim discipulorum subingressuri sunt, utpote eandem fidem idemque ministerium suscepturi. Vers. 29. Ει hæreditate accipiet. Vobis quidem duodecim contingent quæ dixi, cæteris vero credentibus erunt hæc et ista. Matthæus itaque dixit: Propter nomen meum, id est, propter me. Marcus autem addidit: Et propter evangelium **, hoc est propter prædicationem. Lucas vero ait: Propter regnum Dei ", ut scilicet illud conseruatur. Quemadmodum autem quando dicebat: Qui perdiderit animam suam mea causa, inveniet eam. non hoc dicebat, ut nosipsos interimamus, sed ut ipsi cuiam animæ nostra, fidem quæ in ipsum est praeponamus, ita et nunc dicens: Qui relique rit uxorem, non hoc dixit, ut nuptias penitus dividat, sed ut ipsi quoque conjugi præponamus et ipsum et Evangelium et regem Dei. lloc autem et in omni alia cognations et familiaritate dicendum est. Καὶ — κληρονομήσει. ὑμῖν μὲν τοῖς δώδεκα γενήσεται, καθὼς εἴρηκα, καὶ τοῖς ἄλλοις δὲ πᾶσι, τοῖς πιστεύουσιν, ἔσται τάδε καὶ τάδε. Ματθαῖος μὲν οὖν εἶπεν, ἔνεκεν τοῦ ὀνόματός μου, ἀντὶ τοῦ, δι' ἐμέ. Μάρκος δὲ προσέθηκεν, ὅτι καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, τουτέστι, καὶ διὰ τὸ κήρυγμα. Λουκάς δέ φησιν, ὅτι ἕνεκεν τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ήγουν, διὰ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, ἵνα τύχῃ ταύτης. Ώσπερ δὲ, ὅταν ἔλεγεν, Ο ἀπολέσας τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, εὑρήσει αὐτὴν, οὐ τοῦτο ἔλεγεν, ἵνα ἀναιρῶμεν ἑαυτοὺς, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ αὐτῆς τῆς ψυχῆς ἡμῶν προτιμῶμεν τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν οὕτω καὶ νῦν λέγων, ὃς ἀφῆκε γυναῖκα, οὐχ ἵνα διασπώμεν ἁπλῶς τους γάμους, τοῦτό φησιν, ἀλλ' ἵνα καὶ αὐτῆς τῆς συζύγου προτιμῶμεν καὶ αὐτὸν, καὶ τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ πάσης ἄλλη; συγγενείας καὶ [ οἰκειότητος. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φανερώτερον περὶ τούτων ἐκθέμενοι, τὴν ἑκατονταπλασίονα ἀμοιβὴν τῷ καιρῷ τούτῳ ἀποκεκληρῶσθαί φασιν, ήγουν, τῷ νῦν αἰώνι· τὴν δὲ αἰώνιον ζωήν, τῷ ἐρχομένῳ, είτουν, τῷ μέλλοντι. Εκατονταπλασίονα δέ, ἀντὶ τοῦ, πολλαπλασίονα. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Λουκάς. ᾿Αλλὰ πῶς ἄν τις λάβοι τὴν πολλαπλασίονα ταύτην ἀμοιΤὴν ἐν τῷ νῦν αἰῶνι; Πῶς; Ως ἔλαβον οἱ ἀπόστολοι “Jerem. xviii, 8, 10. *• Marc. x, 29. "Av addit B. Marcus præterea et Lucas manifestius de his recitantes, centuplain retributionem hoc tempore rependi dicunt, in hoc videlicet sæculo, vitam autem æternam ventura sive futuro ". Cen tupla vero, hoc est, varie multiplicata, aut multo plura, sicut dixit Lucas. Sed quomodo varie multiplicatam accipiet quis hanc retributionen in præsenti sæculo? Quomodo? Sicut acceperun 29. ** Marc. x. 30· 1.uc. xvIII, Luc. XVIII, Varia lectiones et nola.

CAP. XIX. sit condemnaturus illos. Siquidem cum eisdem moribus ac legibus et bi et ini sint enutriti, hi tamen crediderunt, illi vero credere noluerunt. τακρίνουσι γὰρ αὐτοὺς, οὐχ ὡς δικάζοντες, ὡς εἰ· judicantes, sed quia is qui judicabit, a de horum ρήκαμεν, ἀλλ' ὡς τοῦ δικάζοντος ἀπὸ τῆς τούτων πίστεως καταδικάζοντος αὐτοὺς, ὅτι τοῖς αὐτοῖ; ἐνετράφησαν οὗτοί τε κἀκεῖνοι νόμοις καὶ ἤθεσι, καὶ ὅμως οὗτος μὲν ἐπίστευσαν, ἐκεῖνοι δὲ ἐπίσ στησαν. Τί δέ; καὶ ὁ Ἰούδας θρόνον έξει, καὶ κατακρινεί; Οὐχε. Κοινὴ μὲν γὰρ ἡ ἐπαγγελία πρὸς τοὺς δώδεκα μαθητές να μηδ' ἐν ταύτῃ τῶν ἄλλων ὁ Ἰούδας ελαττωθείη. Φαυλότητι δὲ ψυχῆς αὐτῆς ἑαυτὸν ταύτης ἀπεστέρησεν. Εστι γὰρ νόμος τοῦ Θεοῦ παρὰ Ιεραμίου πρός Ιουδαίους ἐκφωνηθείς, καὶ λέγων· ᾿Εὰν ἐπιστρέψῃ τὸ ἔθνος ἐκεῖνο ἀπὸ τῶν κακιῶν αὐτῶν, μετανοήσω κἀγὼ ἀπὸ τῶν κα κῶν, ὧν ἐλογισάμην ποιῆσαι αὐτοῖς. Εἶτα, Καὶ ἐὰν ποιήσωσι τὸ πονηρὸν ἐνώπιόν μου, τοῦ μὴ ἀκούειν τῆς φωνῆς μου, μετανοήσω κἀγὼ περί τῶν ἀγαθῶν, ὧν ἐλάλησα τοῦ ποιῆσαι αὐτοῖς. Τι οὖν φησιν οὗτος ὁ νόμος; ὅτι Ἐὰν ἀπειλήσω κακῶν ταί σε, καὶ διορθωθῇς, λύσεις μου τὴν ψῆφον· καὶ δὲν ὑπόσχωμαι στο ἀγαθὰ, καὶ ῥᾳθυμήσῃς, λύσεις μου τὴν ἐπαγγελίαν. Σὺ γὰρ αίτιος, ἀνάξιος ταύτης γενόμενος. Μετάνοιαν γὰρ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τὴν ἐναλο λαγὴν τοῦ σκοποῦ νοοῦμεν, ἧς αἴτιοι πάντως ἡμεῖς. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι τοῖς δώδεκα μαθηταῖς συνα ριθμεῖ καὶ τοὺς ὕστερον ἀντεισαχθέντας εἰς τὸν χορὸν τῶν δώδεκα μαθητῶν, ὡς τὴν αὐτὴν καὶ πίστιν καὶ διακονίαν ἀναδέξασθαι μέλλοντας. Quid ergo? Judasne etiam sedem habeb't et condemnabit? Nequaquam. Communis enim facta est promissio ad duodecim discipulos, ne per hanc Judas in ullo cæteris deterior haberetur; ipse vero animæ pravitate seipsum hac privavit. Est enim Dei lex a Jeremia promulgata ad Judæos, quæ dicit: Si conversa fuerit gens illa ab iniquitatibus suis, pœnitebit et me malorum quæ cogitaveram facere illis. Deinde ait: Et si fecerint malum coram me, ut non audiant vocem meam, pœnitebit et me de bonis quæ decreveram facere illis “. Quid ergo ait ista les? Si comminatus fuero ut faciam tibi malum, et tu corrigaris, solves meam sententiam: et si promisero tibi bona, et ignariter egeris, solves meam promissionem: Lua enim causa factus es ea indignus. Pœnitentiam ergo in Deo intelligimus propositi mutationem, cujus nos omnino causa sumus. Scire autem oportet, quod discipulis connumerat cos qui postmodum in chorum duodecim discipulorum subingressuri sunt, utpote eandem fidem idemque ministerium suscepturi. Vers. 29. Ει hæreditate accipiet. Vobis quidem duodecim contingent quæ dixi, cæteris vero credentibus erunt hæc et ista. Matthæus itaque dixit: Propter nomen meum, id est, propter me. Marcus autem addidit: Et propter evangelium **, hoc est propter prædicationem. Lucas vero ait: Propter regnum Dei ", ut scilicet illud conseruatur. Quemadmodum autem quando dicebat: Qui perdiderit animam suam mea causa, inveniet eam. non hoc dicebat, ut nosipsos interimamus, sed ut ipsi cuiam animæ nostra, fidem quæ in ipsum est praeponamus, ita et nunc dicens: Qui relique rit uxorem, non hoc dixit, ut nuptias penitus dividat, sed ut ipsi quoque conjugi præponamus et ipsum et Evangelium et regem Dei. lloc autem et in omni alia cognations et familiaritate dicendum est. Καὶ — κληρονομήσει. ὑμῖν μὲν τοῖς δώδεκα γενήσεται, καθὼς εἴρηκα, καὶ τοῖς ἄλλοις δὲ πᾶσι, τοῖς πιστεύουσιν, ἔσται τάδε καὶ τάδε. Ματθαῖος μὲν οὖν εἶπεν, ἔνεκεν τοῦ ὀνόματός μου, ἀντὶ τοῦ, δι' ἐμέ. Μάρκος δὲ προσέθηκεν, ὅτι καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, τουτέστι, καὶ διὰ τὸ κήρυγμα. Λουκάς δέ φησιν, ὅτι ἕνεκεν τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ήγουν, διὰ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, ἵνα τύχῃ ταύτης. Ώσπερ δὲ, ὅταν ἔλεγεν, Ο ἀπολέσας τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, εὑρήσει αὐτὴν, οὐ τοῦτο ἔλεγεν, ἵνα ἀναιρῶμεν ἑαυτοὺς, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ αὐτῆς τῆς ψυχῆς ἡμῶν προτιμῶμεν τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν οὕτω καὶ νῦν λέγων, ὃς ἀφῆκε γυναῖκα, οὐχ ἵνα διασπώμεν ἁπλῶς τους γάμους, τοῦτό φησιν, ἀλλ' ἵνα καὶ αὐτῆς τῆς συζύγου προτιμῶμεν καὶ αὐτὸν, καὶ τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ πάσης ἄλλη; συγγενείας καὶ [ οἰκειότητος. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φανερώτερον περὶ τούτων ἐκθέμενοι, τὴν ἑκατονταπλασίονα ἀμοιβὴν τῷ καιρῷ τούτῳ ἀποκεκληρῶσθαί φασιν, ήγουν, τῷ νῦν αἰώνι· τὴν δὲ αἰώνιον ζωήν, τῷ ἐρχομένῳ, είτουν, τῷ μέλλοντι. Εκατονταπλασίονα δέ, ἀντὶ τοῦ, πολλαπλασίονα. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Λουκάς. ᾿Αλλὰ πῶς ἄν τις λάβοι τὴν πολλαπλασίονα ταύτην ἀμοιΤὴν ἐν τῷ νῦν αἰῶνι; Πῶς; Ως ἔλαβον οἱ ἀπόστολοι “Jerem. xviii, 8, 10. *• Marc. x, 29. "Av addit B. Marcus præterea et Lucas manifestius de his recitantes, centuplain retributionem hoc tempore rependi dicunt, in hoc videlicet sæculo, vitam autem æternam ventura sive futuro ". Cen tupla vero, hoc est, varie multiplicata, aut multo plura, sicut dixit Lucas. Sed quomodo varie multiplicatam accipiet quis hanc retributionen in præsenti sæculo? Quomodo? Sicut acceperun 29. ** Marc. x. 30· 1.uc. xvIII, Luc. XVIII, Varia lectiones et nola.

CAP. XIX. sit condemnaturus illos. Siquidem cum eisdem moribus ac legibus et bi et ini sint enutriti, hi tamen crediderunt, illi vero credere noluerunt. τακρίνουσι γὰρ αὐτοὺς, οὐχ ὡς δικάζοντες, ὡς εἰ· judicantes, sed quia is qui judicabit, a de horum ρήκαμεν, ἀλλ' ὡς τοῦ δικάζοντος ἀπὸ τῆς τούτων πίστεως καταδικάζοντος αὐτοὺς, ὅτι τοῖς αὐτοῖ; ἐνετράφησαν οὗτοί τε κἀκεῖνοι νόμοις καὶ ἤθεσι, καὶ ὅμως οὗτος μὲν ἐπίστευσαν, ἐκεῖνοι δὲ ἐπίσ στησαν. Τί δέ; καὶ ὁ Ἰούδας θρόνον έξει, καὶ κατακρινεί; Οὐχε. Κοινὴ μὲν γὰρ ἡ ἐπαγγελία πρὸς τοὺς δώδεκα μαθητές να μηδ' ἐν ταύτῃ τῶν ἄλλων ὁ Ἰούδας ελαττωθείη. Φαυλότητι δὲ ψυχῆς αὐτῆς ἑαυτὸν ταύτης ἀπεστέρησεν. Εστι γὰρ νόμος τοῦ Θεοῦ παρὰ Ιεραμίου πρός Ιουδαίους ἐκφωνηθείς, καὶ λέγων· ᾿Εὰν ἐπιστρέψῃ τὸ ἔθνος ἐκεῖνο ἀπὸ τῶν κακιῶν αὐτῶν, μετανοήσω κἀγὼ ἀπὸ τῶν κα κῶν, ὧν ἐλογισάμην ποιῆσαι αὐτοῖς. Εἶτα, Καὶ ἐὰν ποιήσωσι τὸ πονηρὸν ἐνώπιόν μου, τοῦ μὴ ἀκούειν τῆς φωνῆς μου, μετανοήσω κἀγὼ περί τῶν ἀγαθῶν, ὧν ἐλάλησα τοῦ ποιῆσαι αὐτοῖς. Τι οὖν φησιν οὗτος ὁ νόμος; ὅτι Ἐὰν ἀπειλήσω κακῶν ταί σε, καὶ διορθωθῇς, λύσεις μου τὴν ψῆφον· καὶ δὲν ὑπόσχωμαι στο ἀγαθὰ, καὶ ῥᾳθυμήσῃς, λύσεις μου τὴν ἐπαγγελίαν. Σὺ γὰρ αίτιος, ἀνάξιος ταύτης γενόμενος. Μετάνοιαν γὰρ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τὴν ἐναλο λαγὴν τοῦ σκοποῦ νοοῦμεν, ἧς αἴτιοι πάντως ἡμεῖς. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι τοῖς δώδεκα μαθηταῖς συνα ριθμεῖ καὶ τοὺς ὕστερον ἀντεισαχθέντας εἰς τὸν χορὸν τῶν δώδεκα μαθητῶν, ὡς τὴν αὐτὴν καὶ πίστιν καὶ διακονίαν ἀναδέξασθαι μέλλοντας. Quid ergo? Judasne etiam sedem habeb't et condemnabit? Nequaquam. Communis enim facta est promissio ad duodecim discipulos, ne per hanc Judas in ullo cæteris deterior haberetur; ipse vero animæ pravitate seipsum hac privavit. Est enim Dei lex a Jeremia promulgata ad Judæos, quæ dicit: Si conversa fuerit gens illa ab iniquitatibus suis, pœnitebit et me malorum quæ cogitaveram facere illis. Deinde ait: Et si fecerint malum coram me, ut non audiant vocem meam, pœnitebit et me de bonis quæ decreveram facere illis “. Quid ergo ait ista les? Si comminatus fuero ut faciam tibi malum, et tu corrigaris, solves meam sententiam: et si promisero tibi bona, et ignariter egeris, solves meam promissionem: Lua enim causa factus es ea indignus. Pœnitentiam ergo in Deo intelligimus propositi mutationem, cujus nos omnino causa sumus. Scire autem oportet, quod discipulis connumerat cos qui postmodum in chorum duodecim discipulorum subingressuri sunt, utpote eandem fidem idemque ministerium suscepturi. Vers. 29. Ει hæreditate accipiet. Vobis quidem duodecim contingent quæ dixi, cæteris vero credentibus erunt hæc et ista. Matthæus itaque dixit: Propter nomen meum, id est, propter me. Marcus autem addidit: Et propter evangelium **, hoc est propter prædicationem. Lucas vero ait: Propter regnum Dei ", ut scilicet illud conseruatur. Quemadmodum autem quando dicebat: Qui perdiderit animam suam mea causa, inveniet eam. non hoc dicebat, ut nosipsos interimamus, sed ut ipsi cuiam animæ nostra, fidem quæ in ipsum est praeponamus, ita et nunc dicens: Qui relique rit uxorem, non hoc dixit, ut nuptias penitus dividat, sed ut ipsi quoque conjugi præponamus et ipsum et Evangelium et regem Dei. lloc autem et in omni alia cognations et familiaritate dicendum est. Καὶ — κληρονομήσει. ὑμῖν μὲν τοῖς δώδεκα γενήσεται, καθὼς εἴρηκα, καὶ τοῖς ἄλλοις δὲ πᾶσι, τοῖς πιστεύουσιν, ἔσται τάδε καὶ τάδε. Ματθαῖος μὲν οὖν εἶπεν, ἔνεκεν τοῦ ὀνόματός μου, ἀντὶ τοῦ, δι' ἐμέ. Μάρκος δὲ προσέθηκεν, ὅτι καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, τουτέστι, καὶ διὰ τὸ κήρυγμα. Λουκάς δέ φησιν, ὅτι ἕνεκεν τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ήγουν, διὰ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, ἵνα τύχῃ ταύτης. Ώσπερ δὲ, ὅταν ἔλεγεν, Ο ἀπολέσας τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, εὑρήσει αὐτὴν, οὐ τοῦτο ἔλεγεν, ἵνα ἀναιρῶμεν ἑαυτοὺς, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ αὐτῆς τῆς ψυχῆς ἡμῶν προτιμῶμεν τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν οὕτω καὶ νῦν λέγων, ὃς ἀφῆκε γυναῖκα, οὐχ ἵνα διασπώμεν ἁπλῶς τους γάμους, τοῦτό φησιν, ἀλλ' ἵνα καὶ αὐτῆς τῆς συζύγου προτιμῶμεν καὶ αὐτὸν, καὶ τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ πάσης ἄλλη; συγγενείας καὶ [ οἰκειότητος. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φανερώτερον περὶ τούτων ἐκθέμενοι, τὴν ἑκατονταπλασίονα ἀμοιβὴν τῷ καιρῷ τούτῳ ἀποκεκληρῶσθαί φασιν, ήγουν, τῷ νῦν αἰώνι· τὴν δὲ αἰώνιον ζωήν, τῷ ἐρχομένῳ, είτουν, τῷ μέλλοντι. Εκατονταπλασίονα δέ, ἀντὶ τοῦ, πολλαπλασίονα. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Λουκάς. ᾿Αλλὰ πῶς ἄν τις λάβοι τὴν πολλαπλασίονα ταύτην ἀμοιΤὴν ἐν τῷ νῦν αἰῶνι; Πῶς; Ως ἔλαβον οἱ ἀπόστολοι “Jerem. xviii, 8, 10. *• Marc. x, 29. "Av addit B. Marcus præterea et Lucas manifestius de his recitantes, centuplain retributionem hoc tempore rependi dicunt, in hoc videlicet sæculo, vitam autem æternam ventura sive futuro ". Cen tupla vero, hoc est, varie multiplicata, aut multo plura, sicut dixit Lucas. Sed quomodo varie multiplicatam accipiet quis hanc retributionen in præsenti sæculo? Quomodo? Sicut acceperun 29. ** Marc. x. 30· 1.uc. xvIII, Luc. XVIII, Varia lectiones et nola.

CAP. XIX. sit condemnaturus illos. Siquidem cum eisdem moribus ac legibus et bi et ini sint enutriti, hi tamen crediderunt, illi vero credere noluerunt. τακρίνουσι γὰρ αὐτοὺς, οὐχ ὡς δικάζοντες, ὡς εἰ· judicantes, sed quia is qui judicabit, a de horum ρήκαμεν, ἀλλ' ὡς τοῦ δικάζοντος ἀπὸ τῆς τούτων πίστεως καταδικάζοντος αὐτοὺς, ὅτι τοῖς αὐτοῖ; ἐνετράφησαν οὗτοί τε κἀκεῖνοι νόμοις καὶ ἤθεσι, καὶ ὅμως οὗτος μὲν ἐπίστευσαν, ἐκεῖνοι δὲ ἐπίσ στησαν. Τί δέ; καὶ ὁ Ἰούδας θρόνον έξει, καὶ κατακρινεί; Οὐχε. Κοινὴ μὲν γὰρ ἡ ἐπαγγελία πρὸς τοὺς δώδεκα μαθητές να μηδ' ἐν ταύτῃ τῶν ἄλλων ὁ Ἰούδας ελαττωθείη. Φαυλότητι δὲ ψυχῆς αὐτῆς ἑαυτὸν ταύτης ἀπεστέρησεν. Εστι γὰρ νόμος τοῦ Θεοῦ παρὰ Ιεραμίου πρός Ιουδαίους ἐκφωνηθείς, καὶ λέγων· ᾿Εὰν ἐπιστρέψῃ τὸ ἔθνος ἐκεῖνο ἀπὸ τῶν κακιῶν αὐτῶν, μετανοήσω κἀγὼ ἀπὸ τῶν κα κῶν, ὧν ἐλογισάμην ποιῆσαι αὐτοῖς. Εἶτα, Καὶ ἐὰν ποιήσωσι τὸ πονηρὸν ἐνώπιόν μου, τοῦ μὴ ἀκούειν τῆς φωνῆς μου, μετανοήσω κἀγὼ περί τῶν ἀγαθῶν, ὧν ἐλάλησα τοῦ ποιῆσαι αὐτοῖς. Τι οὖν φησιν οὗτος ὁ νόμος; ὅτι Ἐὰν ἀπειλήσω κακῶν ταί σε, καὶ διορθωθῇς, λύσεις μου τὴν ψῆφον· καὶ δὲν ὑπόσχωμαι στο ἀγαθὰ, καὶ ῥᾳθυμήσῃς, λύσεις μου τὴν ἐπαγγελίαν. Σὺ γὰρ αίτιος, ἀνάξιος ταύτης γενόμενος. Μετάνοιαν γὰρ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τὴν ἐναλο λαγὴν τοῦ σκοποῦ νοοῦμεν, ἧς αἴτιοι πάντως ἡμεῖς. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι τοῖς δώδεκα μαθηταῖς συνα ριθμεῖ καὶ τοὺς ὕστερον ἀντεισαχθέντας εἰς τὸν χορὸν τῶν δώδεκα μαθητῶν, ὡς τὴν αὐτὴν καὶ πίστιν καὶ διακονίαν ἀναδέξασθαι μέλλοντας. Quid ergo? Judasne etiam sedem habeb't et condemnabit? Nequaquam. Communis enim facta est promissio ad duodecim discipulos, ne per hanc Judas in ullo cæteris deterior haberetur; ipse vero animæ pravitate seipsum hac privavit. Est enim Dei lex a Jeremia promulgata ad Judæos, quæ dicit: Si conversa fuerit gens illa ab iniquitatibus suis, pœnitebit et me malorum quæ cogitaveram facere illis. Deinde ait: Et si fecerint malum coram me, ut non audiant vocem meam, pœnitebit et me de bonis quæ decreveram facere illis “. Quid ergo ait ista les? Si comminatus fuero ut faciam tibi malum, et tu corrigaris, solves meam sententiam: et si promisero tibi bona, et ignariter egeris, solves meam promissionem: Lua enim causa factus es ea indignus. Pœnitentiam ergo in Deo intelligimus propositi mutationem, cujus nos omnino causa sumus. Scire autem oportet, quod discipulis connumerat cos qui postmodum in chorum duodecim discipulorum subingressuri sunt, utpote eandem fidem idemque ministerium suscepturi. Vers. 29. Ει hæreditate accipiet. Vobis quidem duodecim contingent quæ dixi, cæteris vero credentibus erunt hæc et ista. Matthæus itaque dixit: Propter nomen meum, id est, propter me. Marcus autem addidit: Et propter evangelium **, hoc est propter prædicationem. Lucas vero ait: Propter regnum Dei ", ut scilicet illud conseruatur. Quemadmodum autem quando dicebat: Qui perdiderit animam suam mea causa, inveniet eam. non hoc dicebat, ut nosipsos interimamus, sed ut ipsi cuiam animæ nostra, fidem quæ in ipsum est praeponamus, ita et nunc dicens: Qui relique rit uxorem, non hoc dixit, ut nuptias penitus dividat, sed ut ipsi quoque conjugi præponamus et ipsum et Evangelium et regem Dei. lloc autem et in omni alia cognations et familiaritate dicendum est. Καὶ — κληρονομήσει. ὑμῖν μὲν τοῖς δώδεκα γενήσεται, καθὼς εἴρηκα, καὶ τοῖς ἄλλοις δὲ πᾶσι, τοῖς πιστεύουσιν, ἔσται τάδε καὶ τάδε. Ματθαῖος μὲν οὖν εἶπεν, ἔνεκεν τοῦ ὀνόματός μου, ἀντὶ τοῦ, δι' ἐμέ. Μάρκος δὲ προσέθηκεν, ὅτι καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, τουτέστι, καὶ διὰ τὸ κήρυγμα. Λουκάς δέ φησιν, ὅτι ἕνεκεν τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ήγουν, διὰ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, ἵνα τύχῃ ταύτης. Ώσπερ δὲ, ὅταν ἔλεγεν, Ο ἀπολέσας τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, εὑρήσει αὐτὴν, οὐ τοῦτο ἔλεγεν, ἵνα ἀναιρῶμεν ἑαυτοὺς, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ αὐτῆς τῆς ψυχῆς ἡμῶν προτιμῶμεν τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν οὕτω καὶ νῦν λέγων, ὃς ἀφῆκε γυναῖκα, οὐχ ἵνα διασπώμεν ἁπλῶς τους γάμους, τοῦτό φησιν, ἀλλ' ἵνα καὶ αὐτῆς τῆς συζύγου προτιμῶμεν καὶ αὐτὸν, καὶ τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ πάσης ἄλλη; συγγενείας καὶ [ οἰκειότητος. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φανερώτερον περὶ τούτων ἐκθέμενοι, τὴν ἑκατονταπλασίονα ἀμοιβὴν τῷ καιρῷ τούτῳ ἀποκεκληρῶσθαί φασιν, ήγουν, τῷ νῦν αἰώνι· τὴν δὲ αἰώνιον ζωήν, τῷ ἐρχομένῳ, είτουν, τῷ μέλλοντι. Εκατονταπλασίονα δέ, ἀντὶ τοῦ, πολλαπλασίονα. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Λουκάς. ᾿Αλλὰ πῶς ἄν τις λάβοι τὴν πολλαπλασίονα ταύτην ἀμοιΤὴν ἐν τῷ νῦν αἰῶνι; Πῶς; Ως ἔλαβον οἱ ἀπόστολοι “Jerem. xviii, 8, 10. *• Marc. x, 29. "Av addit B. Marcus præterea et Lucas manifestius de his recitantes, centuplain retributionem hoc tempore rependi dicunt, in hoc videlicet sæculo, vitam autem æternam ventura sive futuro ". Cen tupla vero, hoc est, varie multiplicata, aut multo plura, sicut dixit Lucas. Sed quomodo varie multiplicatam accipiet quis hanc retributionen in præsenti sæculo? Quomodo? Sicut acceperun 29. ** Marc. x. 30· 1.uc. xvIII, Luc. XVIII, Varia lectiones et nola.

apostoli et martyres caterique omnes justi. Vide ra: ε! μάρτυρες καὶ οἱ δίκαιοι ἅπαντες. Ὅρα γάρ, enim quod omnium fidelium domos sibi habebant apertas. Fratres etiam et sorores paraverunt omnes sanctos et sanctas; patres vero omnes ipsus colentes, ipsorumque curam habentes, ae erga ipsos compassionis affectu tactos; nam hæc sunt propria patris; matres quoque omnes pari modo se habentes; uxores vero omnes ministrantes, subservientes ac curantes eos, hæc siquidem uxoris sunt opera; filios præterea, omnes discipulos. Ad hæc omnes Odelium agros in sua potestate habebant: quodque omnium est maxime admirabile, omnia hæc habebant cum persecutionibus, prout addidit Marcus ", hoc est a fidei inimicis persecutionem sustinentes. Potest etiam esse multiplicatio. gratia sanitatum, aut prophetia, aut aliud quippiam simile. Vers. 30. Μulti primi. Multi qui hic videntur primi, erunt ibi postremi. lioc autem et simpliciter de omnibus dictum est, ut nunquam bi qui præponuntur in vita, extollantur; neque qui hic despiciuntur, animum despondeant; et præcipue ad Pharismos eisque similes sermo refertur, qui primatus totis vindicabant viribus. Quia vero non omnes co tempore credebant, sed :lii quidem prius, alii vero postea, ponit para - bolam quæ posteriores consoletur animæque injiciat alacritatem, quam totam pariter necesse est primum accipere, (mm) ita exposcente ejus enarratione, et demum ea quæ videbuntur similiter de ea dicere: quanquam enim longiuscula sit, apta tamen est ut facile capi possit. CAP. XLII. De mercede conductis operariis. Cap. XX. Vers. 1. Simile Vers. in rebus meis? Hujus omnis parabole solum exponeuda sunt qua opportuna videntur, veluti monet Chrysostomus; cætera vero non sunt curiose scrutanda, sicut vicesimo quarto capite prædiximus. In hac enim regnum cœlorum intelligitur ipse Christus, sieut in parabolis frequenter diximus. Vinea autem ejus evangelica ipsius præcepta sunt. Operarit vero hujusmodi vineæ, homines operatores talium preceptorum. Tempus operationis, praesens vita. Diluculum vero, bora tertia, seata, nona, et uudecima, variæ hominum ætates quibus ad fidein veniunt, et probi facti Deo placent. Dilucutum siquidem, sive primna hora, ætas est eorum qui ab ss Marc. x, 30. ὅτι πάσας τὰς πάντων τῶν πιστῶν οἰκίας ἔσχον αναπεπταμένας αὐτοῖς, καὶ ἀδελφους μὲν καὶ ἀδελφὰς ἐκτήσαντο πάντας τοὺς ἁγίους καὶ πάσας τὰς ἁγίας, πατέρας δὲ πάντας τοὺς στέργοντας καὶ φροντίζοντας καὶ σπλαγχνιζομένους ἐπ' αὐτοῖς· ταῦτα γὰρ ἴδια πατρός· μητέρας δὲ, πάσας τὰς ὁμοίως ἐχούσας· γυναῖκας δὲ πάσας τὰς διακονούσας καὶ υπηρετούσας καὶ ἐπιμελομένας αὐτῶν· ταῦτα γὰρ ἔργα γυναικός· τέκνα δὲ πάντας τοὺς μαθητάς. ᾿Αλλὰ καὶ πάντας τοὺς ἀγροὺς τῶν πιστῶν εἶχον εἰς ἐξουσίαν. Καὶ τὸ παραδοξότατον, πάντα ταῦτα ἔσχον μετὰ διωγμῶν, ὡς ὁ Μάρκος προσέθηκεν ὁ ἐστι, διωκόμενοι παρὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς πίστεως. Είη δ' ἂν πολλαπλασίων ἀμοιβὴ, καὶ ἡ χάρις τῶν ἰαμάτων, ἢ τοῦ προβλέπειν τὸ μέλλον, ή τοιούτου τινός. Πολλοί πρώτοι. Πολλοὶ πρῶτοι δοκούντες ἐν τῷ παρόντι βίῳ, ἔσονται ἔσχατοι κατὰ τὸν μέλο λοντα, καὶ τοὐναντίον, ἔσχατοι δοκοῦντες ἐνταῦθα, Έσονται πρῶτοι ἐκεῖ. Τοῦτο δὲ εἴρηται μὲν καὶ περὶ πάντων ἁπλῶς, ἵνα μήτε οἱ κατὰ τὸν παρόντα βίον προτιμώμενοι ἐπαίρωνται, μήτε οἱ ἐνταῦθα καταφρονούμενοι ἀθυμῶσι· μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς Φαρισαίους, καὶ τοὺς τοιούτους, ὁ λόγος ἀποτέταται, τῶν πρωτείων ἰσχυρῶς ἀντιποιουμένους. Ἐπεὶ δὲ οὐ πάντες κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον πιστεύου σιν, ἀλλ' οἱ μὲν πρῶτον, οἱ δὲ ὕστερον, τίθησι παριβολὴν παραμυθουμένην τοὺς ὑστεροῦντας, καὶ προθυμίαν αὐτοῖς ἐμβάλλουσαν, ἣν ὁμοῦ πᾶσαν ἀναγκαῖον ἐκθέσθαι πρῶτον, οὕτως ἀπαιτούσης της ἐξηγήσεως αὐτῆς· εἶτα λοιπὸν ὁμοῦ καὶ τὰ δοκοῦντα περὶ ταύτης εἰπεῖν. Εἰ γὰρ καὶ μακρά τίς ἐστιν, ἀλλ' εύληπτος πέφυκεν. ΚΕΦ. ΜΒ. Περὶ τῶν μισθουμένων ἐργατών. Ομοία — ἐν τοῖς ἐμοῖς; Τῆς ὅλης ταύτης παρα· βολῆς τα καίρια μόνον ἑρμηνευτέον, ὡς ὁ Χρυσόστο μος επιτρέπει, τάλλα δ᾽ οὐ περιεργαστέον, ὡς καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ προδιελάβομεν. Νοεῖται γὰρ ἐν ταύτῃ βασιλεία μὲν τῶν οὐρανῶν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, καθώς πολλαχοῦ τῶν παραβολῶν εἰρήκαμεν· ἀμπελῶν δὲ αὐτοῦ, αἱ εὐαγγελικαὶ ἐντολαὶ αὐτοῦ· ἐργάται δὲ τοῦ τοιούτου ἀμπελῶνος, οἱ ἐργάται τῶν τοιούτων ἐντολῶν άνθρωποι καιρὸς δὲ τῆς ἐργασίας, ο παρών βίος· πρωΐ δὲ καὶ τρίτη ὥρα καὶ ἔκτη καὶ ἐνάτη καὶ ἐνδεκάτη, αἱ διάφοροι τῶν ἀνθρώπων ἡλικίαι, καθ᾽ ἂς τῇ πίστει προσέρο χονται, καὶ εὐδοκιμούσι. Πρωτ μὲν γὰρ, ἤτοι, πρώτη ὥρα, ἡ ἡλικία τῶν νηπιόθεν κληθέντων εἰς τὰς ῥηVariæ lectiones et notæ. Scribendum videtur, τοὺς τῶν. Hoc loco pro κελεύει. Explicat hæc Chrysost. 4. VII, p. 638. Locum autem Eullynius polis (nn) Accipere. Ponere, recensere. Nescio quid Jegerit Hentenius loco εκθέσθαι. Fume ἐκδέχεσθαι. simum respicit ibid.: Οὐ χρὴ πάντα τὰ ἐν ταῖς παραβολαί, κ. τ. λ. Poterat etiam dicere 8¿50×:. Similiter. Simul, uno loco, non per partes.

apostoli et martyres caterique omnes justi. Vide ra: ε! μάρτυρες καὶ οἱ δίκαιοι ἅπαντες. Ὅρα γάρ, enim quod omnium fidelium domos sibi habebant apertas. Fratres etiam et sorores paraverunt omnes sanctos et sanctas; patres vero omnes ipsus colentes, ipsorumque curam habentes, ae erga ipsos compassionis affectu tactos; nam hæc sunt propria patris; matres quoque omnes pari modo se habentes; uxores vero omnes ministrantes, subservientes ac curantes eos, hæc siquidem uxoris sunt opera; filios præterea, omnes discipulos. Ad hæc omnes Odelium agros in sua potestate habebant: quodque omnium est maxime admirabile, omnia hæc habebant cum persecutionibus, prout addidit Marcus ", hoc est a fidei inimicis persecutionem sustinentes. Potest etiam esse multiplicatio. gratia sanitatum, aut prophetia, aut aliud quippiam simile. Vers. 30. Μulti primi. Multi qui hic videntur primi, erunt ibi postremi. lioc autem et simpliciter de omnibus dictum est, ut nunquam bi qui præponuntur in vita, extollantur; neque qui hic despiciuntur, animum despondeant; et præcipue ad Pharismos eisque similes sermo refertur, qui primatus totis vindicabant viribus. Quia vero non omnes co tempore credebant, sed :lii quidem prius, alii vero postea, ponit para - bolam quæ posteriores consoletur animæque injiciat alacritatem, quam totam pariter necesse est primum accipere, (mm) ita exposcente ejus enarratione, et demum ea quæ videbuntur similiter de ea dicere: quanquam enim longiuscula sit, apta tamen est ut facile capi possit. CAP. XLII. De mercede conductis operariis. Cap. XX. Vers. 1. Simile Vers. in rebus meis? Hujus omnis parabole solum exponeuda sunt qua opportuna videntur, veluti monet Chrysostomus; cætera vero non sunt curiose scrutanda, sicut vicesimo quarto capite prædiximus. In hac enim regnum cœlorum intelligitur ipse Christus, sieut in parabolis frequenter diximus. Vinea autem ejus evangelica ipsius præcepta sunt. Operarit vero hujusmodi vineæ, homines operatores talium preceptorum. Tempus operationis, praesens vita. Diluculum vero, bora tertia, seata, nona, et uudecima, variæ hominum ætates quibus ad fidein veniunt, et probi facti Deo placent. Dilucutum siquidem, sive primna hora, ætas est eorum qui ab ss Marc. x, 30. ὅτι πάσας τὰς πάντων τῶν πιστῶν οἰκίας ἔσχον αναπεπταμένας αὐτοῖς, καὶ ἀδελφους μὲν καὶ ἀδελφὰς ἐκτήσαντο πάντας τοὺς ἁγίους καὶ πάσας τὰς ἁγίας, πατέρας δὲ πάντας τοὺς στέργοντας καὶ φροντίζοντας καὶ σπλαγχνιζομένους ἐπ' αὐτοῖς· ταῦτα γὰρ ἴδια πατρός· μητέρας δὲ, πάσας τὰς ὁμοίως ἐχούσας· γυναῖκας δὲ πάσας τὰς διακονούσας καὶ υπηρετούσας καὶ ἐπιμελομένας αὐτῶν· ταῦτα γὰρ ἔργα γυναικός· τέκνα δὲ πάντας τοὺς μαθητάς. ᾿Αλλὰ καὶ πάντας τοὺς ἀγροὺς τῶν πιστῶν εἶχον εἰς ἐξουσίαν. Καὶ τὸ παραδοξότατον, πάντα ταῦτα ἔσχον μετὰ διωγμῶν, ὡς ὁ Μάρκος προσέθηκεν ὁ ἐστι, διωκόμενοι παρὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς πίστεως. Είη δ' ἂν πολλαπλασίων ἀμοιβὴ, καὶ ἡ χάρις τῶν ἰαμάτων, ἢ τοῦ προβλέπειν τὸ μέλλον, ή τοιούτου τινός. Πολλοί πρώτοι. Πολλοὶ πρῶτοι δοκούντες ἐν τῷ παρόντι βίῳ, ἔσονται ἔσχατοι κατὰ τὸν μέλο λοντα, καὶ τοὐναντίον, ἔσχατοι δοκοῦντες ἐνταῦθα, Έσονται πρῶτοι ἐκεῖ. Τοῦτο δὲ εἴρηται μὲν καὶ περὶ πάντων ἁπλῶς, ἵνα μήτε οἱ κατὰ τὸν παρόντα βίον προτιμώμενοι ἐπαίρωνται, μήτε οἱ ἐνταῦθα καταφρονούμενοι ἀθυμῶσι· μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς Φαρισαίους, καὶ τοὺς τοιούτους, ὁ λόγος ἀποτέταται, τῶν πρωτείων ἰσχυρῶς ἀντιποιουμένους. Ἐπεὶ δὲ οὐ πάντες κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον πιστεύου σιν, ἀλλ' οἱ μὲν πρῶτον, οἱ δὲ ὕστερον, τίθησι παριβολὴν παραμυθουμένην τοὺς ὑστεροῦντας, καὶ προθυμίαν αὐτοῖς ἐμβάλλουσαν, ἣν ὁμοῦ πᾶσαν ἀναγκαῖον ἐκθέσθαι πρῶτον, οὕτως ἀπαιτούσης της ἐξηγήσεως αὐτῆς· εἶτα λοιπὸν ὁμοῦ καὶ τὰ δοκοῦντα περὶ ταύτης εἰπεῖν. Εἰ γὰρ καὶ μακρά τίς ἐστιν, ἀλλ' εύληπτος πέφυκεν. ΚΕΦ. ΜΒ. Περὶ τῶν μισθουμένων ἐργατών. Ομοία — ἐν τοῖς ἐμοῖς; Τῆς ὅλης ταύτης παρα· βολῆς τα καίρια μόνον ἑρμηνευτέον, ὡς ὁ Χρυσόστο μος επιτρέπει, τάλλα δ᾽ οὐ περιεργαστέον, ὡς καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ προδιελάβομεν. Νοεῖται γὰρ ἐν ταύτῃ βασιλεία μὲν τῶν οὐρανῶν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, καθώς πολλαχοῦ τῶν παραβολῶν εἰρήκαμεν· ἀμπελῶν δὲ αὐτοῦ, αἱ εὐαγγελικαὶ ἐντολαὶ αὐτοῦ· ἐργάται δὲ τοῦ τοιούτου ἀμπελῶνος, οἱ ἐργάται τῶν τοιούτων ἐντολῶν άνθρωποι καιρὸς δὲ τῆς ἐργασίας, ο παρών βίος· πρωΐ δὲ καὶ τρίτη ὥρα καὶ ἔκτη καὶ ἐνάτη καὶ ἐνδεκάτη, αἱ διάφοροι τῶν ἀνθρώπων ἡλικίαι, καθ᾽ ἂς τῇ πίστει προσέρο χονται, καὶ εὐδοκιμούσι. Πρωτ μὲν γὰρ, ἤτοι, πρώτη ὥρα, ἡ ἡλικία τῶν νηπιόθεν κληθέντων εἰς τὰς ῥηVariæ lectiones et notæ. Scribendum videtur, τοὺς τῶν. Hoc loco pro κελεύει. Explicat hæc Chrysost. 4. VII, p. 638. Locum autem Eullynius polis (nn) Accipere. Ponere, recensere. Nescio quid Jegerit Hentenius loco εκθέσθαι. Fume ἐκδέχεσθαι. simum respicit ibid.: Οὐ χρὴ πάντα τὰ ἐν ταῖς παραβολαί, κ. τ. λ. Poterat etiam dicere 8¿50×:. Similiter. Simul, uno loco, non per partes.

apostoli et martyres caterique omnes justi. Vide ra: ε! μάρτυρες καὶ οἱ δίκαιοι ἅπαντες. Ὅρα γάρ, enim quod omnium fidelium domos sibi habebant apertas. Fratres etiam et sorores paraverunt omnes sanctos et sanctas; patres vero omnes ipsus colentes, ipsorumque curam habentes, ae erga ipsos compassionis affectu tactos; nam hæc sunt propria patris; matres quoque omnes pari modo se habentes; uxores vero omnes ministrantes, subservientes ac curantes eos, hæc siquidem uxoris sunt opera; filios præterea, omnes discipulos. Ad hæc omnes Odelium agros in sua potestate habebant: quodque omnium est maxime admirabile, omnia hæc habebant cum persecutionibus, prout addidit Marcus ", hoc est a fidei inimicis persecutionem sustinentes. Potest etiam esse multiplicatio. gratia sanitatum, aut prophetia, aut aliud quippiam simile. Vers. 30. Μulti primi. Multi qui hic videntur primi, erunt ibi postremi. lioc autem et simpliciter de omnibus dictum est, ut nunquam bi qui præponuntur in vita, extollantur; neque qui hic despiciuntur, animum despondeant; et præcipue ad Pharismos eisque similes sermo refertur, qui primatus totis vindicabant viribus. Quia vero non omnes co tempore credebant, sed :lii quidem prius, alii vero postea, ponit para - bolam quæ posteriores consoletur animæque injiciat alacritatem, quam totam pariter necesse est primum accipere, (mm) ita exposcente ejus enarratione, et demum ea quæ videbuntur similiter de ea dicere: quanquam enim longiuscula sit, apta tamen est ut facile capi possit. CAP. XLII. De mercede conductis operariis. Cap. XX. Vers. 1. Simile Vers. in rebus meis? Hujus omnis parabole solum exponeuda sunt qua opportuna videntur, veluti monet Chrysostomus; cætera vero non sunt curiose scrutanda, sicut vicesimo quarto capite prædiximus. In hac enim regnum cœlorum intelligitur ipse Christus, sieut in parabolis frequenter diximus. Vinea autem ejus evangelica ipsius præcepta sunt. Operarit vero hujusmodi vineæ, homines operatores talium preceptorum. Tempus operationis, praesens vita. Diluculum vero, bora tertia, seata, nona, et uudecima, variæ hominum ætates quibus ad fidein veniunt, et probi facti Deo placent. Dilucutum siquidem, sive primna hora, ætas est eorum qui ab ss Marc. x, 30. ὅτι πάσας τὰς πάντων τῶν πιστῶν οἰκίας ἔσχον αναπεπταμένας αὐτοῖς, καὶ ἀδελφους μὲν καὶ ἀδελφὰς ἐκτήσαντο πάντας τοὺς ἁγίους καὶ πάσας τὰς ἁγίας, πατέρας δὲ πάντας τοὺς στέργοντας καὶ φροντίζοντας καὶ σπλαγχνιζομένους ἐπ' αὐτοῖς· ταῦτα γὰρ ἴδια πατρός· μητέρας δὲ, πάσας τὰς ὁμοίως ἐχούσας· γυναῖκας δὲ πάσας τὰς διακονούσας καὶ υπηρετούσας καὶ ἐπιμελομένας αὐτῶν· ταῦτα γὰρ ἔργα γυναικός· τέκνα δὲ πάντας τοὺς μαθητάς. ᾿Αλλὰ καὶ πάντας τοὺς ἀγροὺς τῶν πιστῶν εἶχον εἰς ἐξουσίαν. Καὶ τὸ παραδοξότατον, πάντα ταῦτα ἔσχον μετὰ διωγμῶν, ὡς ὁ Μάρκος προσέθηκεν ὁ ἐστι, διωκόμενοι παρὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς πίστεως. Είη δ' ἂν πολλαπλασίων ἀμοιβὴ, καὶ ἡ χάρις τῶν ἰαμάτων, ἢ τοῦ προβλέπειν τὸ μέλλον, ή τοιούτου τινός. Πολλοί πρώτοι. Πολλοὶ πρῶτοι δοκούντες ἐν τῷ παρόντι βίῳ, ἔσονται ἔσχατοι κατὰ τὸν μέλο λοντα, καὶ τοὐναντίον, ἔσχατοι δοκοῦντες ἐνταῦθα, Έσονται πρῶτοι ἐκεῖ. Τοῦτο δὲ εἴρηται μὲν καὶ περὶ πάντων ἁπλῶς, ἵνα μήτε οἱ κατὰ τὸν παρόντα βίον προτιμώμενοι ἐπαίρωνται, μήτε οἱ ἐνταῦθα καταφρονούμενοι ἀθυμῶσι· μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς Φαρισαίους, καὶ τοὺς τοιούτους, ὁ λόγος ἀποτέταται, τῶν πρωτείων ἰσχυρῶς ἀντιποιουμένους. Ἐπεὶ δὲ οὐ πάντες κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον πιστεύου σιν, ἀλλ' οἱ μὲν πρῶτον, οἱ δὲ ὕστερον, τίθησι παριβολὴν παραμυθουμένην τοὺς ὑστεροῦντας, καὶ προθυμίαν αὐτοῖς ἐμβάλλουσαν, ἣν ὁμοῦ πᾶσαν ἀναγκαῖον ἐκθέσθαι πρῶτον, οὕτως ἀπαιτούσης της ἐξηγήσεως αὐτῆς· εἶτα λοιπὸν ὁμοῦ καὶ τὰ δοκοῦντα περὶ ταύτης εἰπεῖν. Εἰ γὰρ καὶ μακρά τίς ἐστιν, ἀλλ' εύληπτος πέφυκεν. ΚΕΦ. ΜΒ. Περὶ τῶν μισθουμένων ἐργατών. Ομοία — ἐν τοῖς ἐμοῖς; Τῆς ὅλης ταύτης παρα· βολῆς τα καίρια μόνον ἑρμηνευτέον, ὡς ὁ Χρυσόστο μος επιτρέπει, τάλλα δ᾽ οὐ περιεργαστέον, ὡς καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ προδιελάβομεν. Νοεῖται γὰρ ἐν ταύτῃ βασιλεία μὲν τῶν οὐρανῶν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, καθώς πολλαχοῦ τῶν παραβολῶν εἰρήκαμεν· ἀμπελῶν δὲ αὐτοῦ, αἱ εὐαγγελικαὶ ἐντολαὶ αὐτοῦ· ἐργάται δὲ τοῦ τοιούτου ἀμπελῶνος, οἱ ἐργάται τῶν τοιούτων ἐντολῶν άνθρωποι καιρὸς δὲ τῆς ἐργασίας, ο παρών βίος· πρωΐ δὲ καὶ τρίτη ὥρα καὶ ἔκτη καὶ ἐνάτη καὶ ἐνδεκάτη, αἱ διάφοροι τῶν ἀνθρώπων ἡλικίαι, καθ᾽ ἂς τῇ πίστει προσέρο χονται, καὶ εὐδοκιμούσι. Πρωτ μὲν γὰρ, ἤτοι, πρώτη ὥρα, ἡ ἡλικία τῶν νηπιόθεν κληθέντων εἰς τὰς ῥηVariæ lectiones et notæ. Scribendum videtur, τοὺς τῶν. Hoc loco pro κελεύει. Explicat hæc Chrysost. 4. VII, p. 638. Locum autem Eullynius polis (nn) Accipere. Ponere, recensere. Nescio quid Jegerit Hentenius loco εκθέσθαι. Fume ἐκδέχεσθαι. simum respicit ibid.: Οὐ χρὴ πάντα τὰ ἐν ταῖς παραβολαί, κ. τ. λ. Poterat etiam dicere 8¿50×:. Similiter. Simul, uno loco, non per partes.

apostoli et martyres caterique omnes justi. Vide ra: ε! μάρτυρες καὶ οἱ δίκαιοι ἅπαντες. Ὅρα γάρ, enim quod omnium fidelium domos sibi habebant apertas. Fratres etiam et sorores paraverunt omnes sanctos et sanctas; patres vero omnes ipsus colentes, ipsorumque curam habentes, ae erga ipsos compassionis affectu tactos; nam hæc sunt propria patris; matres quoque omnes pari modo se habentes; uxores vero omnes ministrantes, subservientes ac curantes eos, hæc siquidem uxoris sunt opera; filios præterea, omnes discipulos. Ad hæc omnes Odelium agros in sua potestate habebant: quodque omnium est maxime admirabile, omnia hæc habebant cum persecutionibus, prout addidit Marcus ", hoc est a fidei inimicis persecutionem sustinentes. Potest etiam esse multiplicatio. gratia sanitatum, aut prophetia, aut aliud quippiam simile. Vers. 30. Μulti primi. Multi qui hic videntur primi, erunt ibi postremi. lioc autem et simpliciter de omnibus dictum est, ut nunquam bi qui præponuntur in vita, extollantur; neque qui hic despiciuntur, animum despondeant; et præcipue ad Pharismos eisque similes sermo refertur, qui primatus totis vindicabant viribus. Quia vero non omnes co tempore credebant, sed :lii quidem prius, alii vero postea, ponit para - bolam quæ posteriores consoletur animæque injiciat alacritatem, quam totam pariter necesse est primum accipere, (mm) ita exposcente ejus enarratione, et demum ea quæ videbuntur similiter de ea dicere: quanquam enim longiuscula sit, apta tamen est ut facile capi possit. CAP. XLII. De mercede conductis operariis. Cap. XX. Vers. 1. Simile Vers. in rebus meis? Hujus omnis parabole solum exponeuda sunt qua opportuna videntur, veluti monet Chrysostomus; cætera vero non sunt curiose scrutanda, sicut vicesimo quarto capite prædiximus. In hac enim regnum cœlorum intelligitur ipse Christus, sieut in parabolis frequenter diximus. Vinea autem ejus evangelica ipsius præcepta sunt. Operarit vero hujusmodi vineæ, homines operatores talium preceptorum. Tempus operationis, praesens vita. Diluculum vero, bora tertia, seata, nona, et uudecima, variæ hominum ætates quibus ad fidein veniunt, et probi facti Deo placent. Dilucutum siquidem, sive primna hora, ætas est eorum qui ab ss Marc. x, 30. ὅτι πάσας τὰς πάντων τῶν πιστῶν οἰκίας ἔσχον αναπεπταμένας αὐτοῖς, καὶ ἀδελφους μὲν καὶ ἀδελφὰς ἐκτήσαντο πάντας τοὺς ἁγίους καὶ πάσας τὰς ἁγίας, πατέρας δὲ πάντας τοὺς στέργοντας καὶ φροντίζοντας καὶ σπλαγχνιζομένους ἐπ' αὐτοῖς· ταῦτα γὰρ ἴδια πατρός· μητέρας δὲ, πάσας τὰς ὁμοίως ἐχούσας· γυναῖκας δὲ πάσας τὰς διακονούσας καὶ υπηρετούσας καὶ ἐπιμελομένας αὐτῶν· ταῦτα γὰρ ἔργα γυναικός· τέκνα δὲ πάντας τοὺς μαθητάς. ᾿Αλλὰ καὶ πάντας τοὺς ἀγροὺς τῶν πιστῶν εἶχον εἰς ἐξουσίαν. Καὶ τὸ παραδοξότατον, πάντα ταῦτα ἔσχον μετὰ διωγμῶν, ὡς ὁ Μάρκος προσέθηκεν ὁ ἐστι, διωκόμενοι παρὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς πίστεως. Είη δ' ἂν πολλαπλασίων ἀμοιβὴ, καὶ ἡ χάρις τῶν ἰαμάτων, ἢ τοῦ προβλέπειν τὸ μέλλον, ή τοιούτου τινός. Πολλοί πρώτοι. Πολλοὶ πρῶτοι δοκούντες ἐν τῷ παρόντι βίῳ, ἔσονται ἔσχατοι κατὰ τὸν μέλο λοντα, καὶ τοὐναντίον, ἔσχατοι δοκοῦντες ἐνταῦθα, Έσονται πρῶτοι ἐκεῖ. Τοῦτο δὲ εἴρηται μὲν καὶ περὶ πάντων ἁπλῶς, ἵνα μήτε οἱ κατὰ τὸν παρόντα βίον προτιμώμενοι ἐπαίρωνται, μήτε οἱ ἐνταῦθα καταφρονούμενοι ἀθυμῶσι· μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς Φαρισαίους, καὶ τοὺς τοιούτους, ὁ λόγος ἀποτέταται, τῶν πρωτείων ἰσχυρῶς ἀντιποιουμένους. Ἐπεὶ δὲ οὐ πάντες κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον πιστεύου σιν, ἀλλ' οἱ μὲν πρῶτον, οἱ δὲ ὕστερον, τίθησι παριβολὴν παραμυθουμένην τοὺς ὑστεροῦντας, καὶ προθυμίαν αὐτοῖς ἐμβάλλουσαν, ἣν ὁμοῦ πᾶσαν ἀναγκαῖον ἐκθέσθαι πρῶτον, οὕτως ἀπαιτούσης της ἐξηγήσεως αὐτῆς· εἶτα λοιπὸν ὁμοῦ καὶ τὰ δοκοῦντα περὶ ταύτης εἰπεῖν. Εἰ γὰρ καὶ μακρά τίς ἐστιν, ἀλλ' εύληπτος πέφυκεν. ΚΕΦ. ΜΒ. Περὶ τῶν μισθουμένων ἐργατών. Ομοία — ἐν τοῖς ἐμοῖς; Τῆς ὅλης ταύτης παρα· βολῆς τα καίρια μόνον ἑρμηνευτέον, ὡς ὁ Χρυσόστο μος επιτρέπει, τάλλα δ᾽ οὐ περιεργαστέον, ὡς καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ προδιελάβομεν. Νοεῖται γὰρ ἐν ταύτῃ βασιλεία μὲν τῶν οὐρανῶν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, καθώς πολλαχοῦ τῶν παραβολῶν εἰρήκαμεν· ἀμπελῶν δὲ αὐτοῦ, αἱ εὐαγγελικαὶ ἐντολαὶ αὐτοῦ· ἐργάται δὲ τοῦ τοιούτου ἀμπελῶνος, οἱ ἐργάται τῶν τοιούτων ἐντολῶν άνθρωποι καιρὸς δὲ τῆς ἐργασίας, ο παρών βίος· πρωΐ δὲ καὶ τρίτη ὥρα καὶ ἔκτη καὶ ἐνάτη καὶ ἐνδεκάτη, αἱ διάφοροι τῶν ἀνθρώπων ἡλικίαι, καθ᾽ ἂς τῇ πίστει προσέρο χονται, καὶ εὐδοκιμούσι. Πρωτ μὲν γὰρ, ἤτοι, πρώτη ὥρα, ἡ ἡλικία τῶν νηπιόθεν κληθέντων εἰς τὰς ῥηVariæ lectiones et notæ. Scribendum videtur, τοὺς τῶν. Hoc loco pro κελεύει. Explicat hæc Chrysost. 4. VII, p. 638. Locum autem Eullynius polis (nn) Accipere. Ponere, recensere. Nescio quid Jegerit Hentenius loco εκθέσθαι. Fume ἐκδέχεσθαι. simum respicit ibid.: Οὐ χρὴ πάντα τὰ ἐν ταῖς παραβολαί, κ. τ. λ. Poterat etiam dicere 8¿50×:. Similiter. Simul, uno loco, non per partes.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XX. θείσας ἐντολάς· τρίτη δὲ ῶρα, ἡ ἡλικία τῶν ἐφήβων infantia vocati sunt ad dicta praecepta. Tertia Έκτη δὲ, ἡ τῶν ἀνδρῶν· ἐνάτη δὲ, ἡ τῶν γερόντων· ἐνδεκάτη δὲ, ἡ τῶν βαθυγερόντων, εἴτουν, τῶν ἐχέντων βραχύ λείψανον χρόνου ζωῆς ὑπολελειμμένον. Ἐξῆλθεν οὖν ὁ Χριστὸς εἰς τὴν οἰκουμένην, τοῦτο μὲν, δι' ἑαυτοῦ, τοῦτο δὲ, διὰ τῶν ἀποστόλων, καὶ διὰ τῶν μετ' αὐτοὺς διδασκάλων, μισθώσασθαι ἐργά τας εἰς τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ, τὸν καρποφοροῦντα βότρυας ἀρετῶν, εὐφραίνοντας τὸν οἰκοδεσπότην, τὸν τῆς οἰκουμένης Δεσπότην. Εἰκότως δὲ εἶπε, μια σθώσασθαι. Μισθός γὰρ ἀπόκειται τοῖς ἐργάταις τῶν ἐντολῶν, ἡ ἑκάστου σωτηρία. Ταύτην γὰρ νοοῦμεν δηνάριον. Πλάττει δὲ τοὺς πρώτους ή παραβολὴ γογ γύζοντας, καὶ ἐπιστομιζομένους, οὐχ ὅτι ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν ἔσται φθόνος· εἰ γὰρ ἐνταῦθα ὄντες οἱ δίκαιοι τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων τιθέασι, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ τούτους βλέποντες σωζομένους χαίρουσιν· ἀλλ' ὁ τοιοῦτος ἐσχημάτισται γογγυσμὸς, καὶ ἡ ἐπιστόμισις, εἰς ἔμφασιν μόνον τῆς τοῦ Θεοῦ περὶ τοὺς ἔσχατον προσερχομένους φιλανθρωπίας, ἵνα θαῤῥῶσιν, ὡς οὐδὲν ἐμποδιζούσης τῆς ὑστερήσεως, ἐὰν εἰς τὸ ἑξῆς ἐργάζωνται. Καὶ ἡμεῖς γὰρ, ὅταν τινὰ πολλῆς ἀξιώσωμεν τιμῆς, εἶτα βουληθῶμεν ἐμφῆναι τὴν ταύτης ὑπερβαλήν, ειώθαμεν λέγειν, ὅτι ὁ δεῖνα εγόγγυσα διὰ τὴν τοσαύτην τιμήν. Τοῦτο δὲ λέγομεν, οὐκ ἐκεῖνον διαβάλλοντες, ἀλλὰ τοῦτον διεγείροντες εἰς εὐ χαριστίαν. Διατί δὲ οὐχ ὁμοῦ πάντας εκάλεσεν εἰς τὸν ἀμπε λῶνα; Διότι οὐχ ὁμοῦ πάντας εὗρεν. 'Αδύνατον γὰρ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὡς προειρήκαμεν, καὶ κατά τὴν αὐτὴν ἡλικίαν πάντας προσελθεῖν. Τότε δὲ εὐρίσκει ἕκαστον, ὅταν οὗτος ὑπακούσαι μέλλῃ· φησί γὰρ ὁ Παῦλος, "Οτε δὲ εὐδόκησεν ὁ ἀφορίσας με ἐκ κοιλίας μητρός μου· τότε δὲ εὐδόκησεν, ὅτε οὗτος ἔμελλεν ὑπακούειν. Ἡ μὲν οὖν παραβολή διδάσκει, τοὺς ἐν ἐσχάτῳ γήρᾳ προσερχομένου; μὴ ἀπογινώσκειν, ἀλλὰ γινώσκειν, ὅτι δυνατὸν καὶ ἐν βραχείᾳ σπουδῇ σωθῆναι. Τοῦτο γὰρ ὁ ταύτης σκοπός. Χρὴ δὲ ἡμᾶς τὸν σκοπὸν μόνον αὐτῆς δρε ψαμένους, τάλλα μή πολυπραγμονεῖν. Τἆλλα γὰρ πάντα διὰ τὸν σκοπὸν συνετέθησαν, ἵνα πιθανὸς γένη. ται, καὶ οὐκ ἀκίνδυνον τὸ καὶ περὶ τούτων ζητεῖν, ὡς ὁ Χρυσόστομος ἐν τῷ Περὶ παραβολῶν κεφα. λαίῳ παραδέδωκεν. [Νεοίτο δ' ἂν βάρος καὶ καύσων τῆς ἡμέρας τὸ βάρος τῶν πειρασμῶν καὶ τὸ πῦρ τῶν ἀτιθάσσων ἡδονῶν καὶ ἀγρίων παθῶν, ἅπερ ἐβάστασαν, είτουν, ὑπέμειναν, μὴ ἐνδόντες αὐτοῖς.] • Galat. 1, 15. 53% tem hora, ætas epheborum. Sexta vero, virorum. Nona, senum; et undecima, decrepitorum, quibus breve est reliquum vitæ tempus. Exiit ergo Christus in mundum, tum per seipsum tum per apostolos, eosque præceptores qui illos secuti sunt, ut mercede conduceret operarios in vineam suam, quæ botros fructificat virtutum, lætificantes patremfamilias, qui Dominus est universi. Merito autem dixit, ut mercede conduceret: merces enim reposita est præceptorum operariis, puta clljusque salus: hanc enim intelligimus esse dena - rium. Eſſingit autem parabola primos murmurantes, impositumque illis silentium: non quod in regno calorum futura sit invidia; nam si hic adhuc viventes justi suas animas pro hominibus ponunt, multo magis ibi, videntes eos salvos esse, gaudent. Sed tale figuratum est murmur, impositumque silentium, ad solam demonstrationem diving benignitatis erga cos qui postremi veniunt, ut conβdant quod nihil illis oberit postremos venisse, si deinceps operati fuerint. Et pos siquidem ubi aliquem multo dignati fuerimus honore, et postmodum voluerimus hujusmodi magnitudinem demonstrare, solemus dicere quod quidam ob tantum honorem murmurabant. Hoc autem dicimus non illum reprehendentes, sed hunc ad gratiarum actionem excitantes. Quare autem non omnes simul vocavit að vineam? Quia non simul omnes invenit; impossibile. enim erat eodem tempore, ut prædiximus, eademque elate omnes accedere. Tunc autem unumquemque invenit, cum ille obediens efficitur. Ait enim Paulus: Ubi vero beneplacuit ei, ut me separaret ab utero matris meæ ". Nunc autem beneplacuit, quando hic obedivit. Docet itaque parabola, ne eos qui extrema senectute accedunt reprobemus, sed sciamus quod possibile sit brevi etiam studio ac diligentia salvari. Hic siquidem scopus ejus est. Oportet autem nos, solo ipsius scopo adepto (pp), cætera non magni pendere: reliqua enim omnia propter Anale intentum composita sunt, ut facilius excipiatur; neque pericuis vacat, etiam illa scrutari, veluti tradit Chy susu mus capite de parabolis. + Intelligi potest pondus et aestus diei, gravitas tentationum, et ignis indomitarum voluptatum ac ferocium affectionum quas portaverunt sive sustinuerunt, ne ab eis vincerentur. Variæ lectiones et notæ. Multoties de his præcipit Chrysostomus. Sed Euthymius, ut videtur, in mente habuit, t. VII, p. (pp) Scopo aaepto. Solum ejus scopum consecutos. Forte etiam pro δρεψαμένους aliud invenit vocabulum. Certe equidem non memini alibi legere Inclusa codex uterque habet in margine. σκοπὸν δρέπεσθαι. 1n mentem veniebat, etsi non satis probatur, δραξαμένους, quod tamen frequ tius genitivum quam accusativum habet.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XX. θείσας ἐντολάς· τρίτη δὲ ῶρα, ἡ ἡλικία τῶν ἐφήβων infantia vocati sunt ad dicta praecepta. Tertia Έκτη δὲ, ἡ τῶν ἀνδρῶν· ἐνάτη δὲ, ἡ τῶν γερόντων· ἐνδεκάτη δὲ, ἡ τῶν βαθυγερόντων, εἴτουν, τῶν ἐχέντων βραχύ λείψανον χρόνου ζωῆς ὑπολελειμμένον. Ἐξῆλθεν οὖν ὁ Χριστὸς εἰς τὴν οἰκουμένην, τοῦτο μὲν, δι' ἑαυτοῦ, τοῦτο δὲ, διὰ τῶν ἀποστόλων, καὶ διὰ τῶν μετ' αὐτοὺς διδασκάλων, μισθώσασθαι ἐργά τας εἰς τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ, τὸν καρποφοροῦντα βότρυας ἀρετῶν, εὐφραίνοντας τὸν οἰκοδεσπότην, τὸν τῆς οἰκουμένης Δεσπότην. Εἰκότως δὲ εἶπε, μια σθώσασθαι. Μισθός γὰρ ἀπόκειται τοῖς ἐργάταις τῶν ἐντολῶν, ἡ ἑκάστου σωτηρία. Ταύτην γὰρ νοοῦμεν δηνάριον. Πλάττει δὲ τοὺς πρώτους ή παραβολὴ γογ γύζοντας, καὶ ἐπιστομιζομένους, οὐχ ὅτι ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν ἔσται φθόνος· εἰ γὰρ ἐνταῦθα ὄντες οἱ δίκαιοι τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων τιθέασι, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ τούτους βλέποντες σωζομένους χαίρουσιν· ἀλλ' ὁ τοιοῦτος ἐσχημάτισται γογγυσμὸς, καὶ ἡ ἐπιστόμισις, εἰς ἔμφασιν μόνον τῆς τοῦ Θεοῦ περὶ τοὺς ἔσχατον προσερχομένους φιλανθρωπίας, ἵνα θαῤῥῶσιν, ὡς οὐδὲν ἐμποδιζούσης τῆς ὑστερήσεως, ἐὰν εἰς τὸ ἑξῆς ἐργάζωνται. Καὶ ἡμεῖς γὰρ, ὅταν τινὰ πολλῆς ἀξιώσωμεν τιμῆς, εἶτα βουληθῶμεν ἐμφῆναι τὴν ταύτης ὑπερβαλήν, ειώθαμεν λέγειν, ὅτι ὁ δεῖνα εγόγγυσα διὰ τὴν τοσαύτην τιμήν. Τοῦτο δὲ λέγομεν, οὐκ ἐκεῖνον διαβάλλοντες, ἀλλὰ τοῦτον διεγείροντες εἰς εὐ χαριστίαν. Διατί δὲ οὐχ ὁμοῦ πάντας εκάλεσεν εἰς τὸν ἀμπε λῶνα; Διότι οὐχ ὁμοῦ πάντας εὗρεν. 'Αδύνατον γὰρ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὡς προειρήκαμεν, καὶ κατά τὴν αὐτὴν ἡλικίαν πάντας προσελθεῖν. Τότε δὲ εὐρίσκει ἕκαστον, ὅταν οὗτος ὑπακούσαι μέλλῃ· φησί γὰρ ὁ Παῦλος, "Οτε δὲ εὐδόκησεν ὁ ἀφορίσας με ἐκ κοιλίας μητρός μου· τότε δὲ εὐδόκησεν, ὅτε οὗτος ἔμελλεν ὑπακούειν. Ἡ μὲν οὖν παραβολή διδάσκει, τοὺς ἐν ἐσχάτῳ γήρᾳ προσερχομένου; μὴ ἀπογινώσκειν, ἀλλὰ γινώσκειν, ὅτι δυνατὸν καὶ ἐν βραχείᾳ σπουδῇ σωθῆναι. Τοῦτο γὰρ ὁ ταύτης σκοπός. Χρὴ δὲ ἡμᾶς τὸν σκοπὸν μόνον αὐτῆς δρε ψαμένους, τάλλα μή πολυπραγμονεῖν. Τἆλλα γὰρ πάντα διὰ τὸν σκοπὸν συνετέθησαν, ἵνα πιθανὸς γένη. ται, καὶ οὐκ ἀκίνδυνον τὸ καὶ περὶ τούτων ζητεῖν, ὡς ὁ Χρυσόστομος ἐν τῷ Περὶ παραβολῶν κεφα. λαίῳ παραδέδωκεν. [Νεοίτο δ' ἂν βάρος καὶ καύσων τῆς ἡμέρας τὸ βάρος τῶν πειρασμῶν καὶ τὸ πῦρ τῶν ἀτιθάσσων ἡδονῶν καὶ ἀγρίων παθῶν, ἅπερ ἐβάστασαν, είτουν, ὑπέμειναν, μὴ ἐνδόντες αὐτοῖς.] • Galat. 1, 15. 53% tem hora, ætas epheborum. Sexta vero, virorum. Nona, senum; et undecima, decrepitorum, quibus breve est reliquum vitæ tempus. Exiit ergo Christus in mundum, tum per seipsum tum per apostolos, eosque præceptores qui illos secuti sunt, ut mercede conduceret operarios in vineam suam, quæ botros fructificat virtutum, lætificantes patremfamilias, qui Dominus est universi. Merito autem dixit, ut mercede conduceret: merces enim reposita est præceptorum operariis, puta clljusque salus: hanc enim intelligimus esse dena - rium. Eſſingit autem parabola primos murmurantes, impositumque illis silentium: non quod in regno calorum futura sit invidia; nam si hic adhuc viventes justi suas animas pro hominibus ponunt, multo magis ibi, videntes eos salvos esse, gaudent. Sed tale figuratum est murmur, impositumque silentium, ad solam demonstrationem diving benignitatis erga cos qui postremi veniunt, ut conβdant quod nihil illis oberit postremos venisse, si deinceps operati fuerint. Et pos siquidem ubi aliquem multo dignati fuerimus honore, et postmodum voluerimus hujusmodi magnitudinem demonstrare, solemus dicere quod quidam ob tantum honorem murmurabant. Hoc autem dicimus non illum reprehendentes, sed hunc ad gratiarum actionem excitantes. Quare autem non omnes simul vocavit að vineam? Quia non simul omnes invenit; impossibile. enim erat eodem tempore, ut prædiximus, eademque elate omnes accedere. Tunc autem unumquemque invenit, cum ille obediens efficitur. Ait enim Paulus: Ubi vero beneplacuit ei, ut me separaret ab utero matris meæ ". Nunc autem beneplacuit, quando hic obedivit. Docet itaque parabola, ne eos qui extrema senectute accedunt reprobemus, sed sciamus quod possibile sit brevi etiam studio ac diligentia salvari. Hic siquidem scopus ejus est. Oportet autem nos, solo ipsius scopo adepto (pp), cætera non magni pendere: reliqua enim omnia propter Anale intentum composita sunt, ut facilius excipiatur; neque pericuis vacat, etiam illa scrutari, veluti tradit Chy susu mus capite de parabolis. + Intelligi potest pondus et aestus diei, gravitas tentationum, et ignis indomitarum voluptatum ac ferocium affectionum quas portaverunt sive sustinuerunt, ne ab eis vincerentur. Variæ lectiones et notæ. Multoties de his præcipit Chrysostomus. Sed Euthymius, ut videtur, in mente habuit, t. VII, p. (pp) Scopo aaepto. Solum ejus scopum consecutos. Forte etiam pro δρεψαμένους aliud invenit vocabulum. Certe equidem non memini alibi legere Inclusa codex uterque habet in margine. σκοπὸν δρέπεσθαι. 1n mentem veniebat, etsi non satis probatur, δραξαμένους, quod tamen frequ tius genitivum quam accusativum habet.

COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XX. θείσας ἐντολάς· τρίτη δὲ ῶρα, ἡ ἡλικία τῶν ἐφήβων infantia vocati sunt ad dicta praecepta. Tertia Έκτη δὲ, ἡ τῶν ἀνδρῶν· ἐνάτη δὲ, ἡ τῶν γερόντων· ἐνδεκάτη δὲ, ἡ τῶν βαθυγερόντων, εἴτουν, τῶν ἐχέντων βραχύ λείψανον χρόνου ζωῆς ὑπολελειμμένον. Ἐξῆλθεν οὖν ὁ Χριστὸς εἰς τὴν οἰκουμένην, τοῦτο μὲν, δι' ἑαυτοῦ, τοῦτο δὲ, διὰ τῶν ἀποστόλων, καὶ διὰ τῶν μετ' αὐτοὺς διδασκάλων, μισθώσασθαι ἐργά τας εἰς τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ, τὸν καρποφοροῦντα βότρυας ἀρετῶν, εὐφραίνοντας τὸν οἰκοδεσπότην, τὸν τῆς οἰκουμένης Δεσπότην. Εἰκότως δὲ εἶπε, μια σθώσασθαι. Μισθός γὰρ ἀπόκειται τοῖς ἐργάταις τῶν ἐντολῶν, ἡ ἑκάστου σωτηρία. Ταύτην γὰρ νοοῦμεν δηνάριον. Πλάττει δὲ τοὺς πρώτους ή παραβολὴ γογ γύζοντας, καὶ ἐπιστομιζομένους, οὐχ ὅτι ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν ἔσται φθόνος· εἰ γὰρ ἐνταῦθα ὄντες οἱ δίκαιοι τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων τιθέασι, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ τούτους βλέποντες σωζομένους χαίρουσιν· ἀλλ' ὁ τοιοῦτος ἐσχημάτισται γογγυσμὸς, καὶ ἡ ἐπιστόμισις, εἰς ἔμφασιν μόνον τῆς τοῦ Θεοῦ περὶ τοὺς ἔσχατον προσερχομένους φιλανθρωπίας, ἵνα θαῤῥῶσιν, ὡς οὐδὲν ἐμποδιζούσης τῆς ὑστερήσεως, ἐὰν εἰς τὸ ἑξῆς ἐργάζωνται. Καὶ ἡμεῖς γὰρ, ὅταν τινὰ πολλῆς ἀξιώσωμεν τιμῆς, εἶτα βουληθῶμεν ἐμφῆναι τὴν ταύτης ὑπερβαλήν, ειώθαμεν λέγειν, ὅτι ὁ δεῖνα εγόγγυσα διὰ τὴν τοσαύτην τιμήν. Τοῦτο δὲ λέγομεν, οὐκ ἐκεῖνον διαβάλλοντες, ἀλλὰ τοῦτον διεγείροντες εἰς εὐ χαριστίαν. Διατί δὲ οὐχ ὁμοῦ πάντας εκάλεσεν εἰς τὸν ἀμπε λῶνα; Διότι οὐχ ὁμοῦ πάντας εὗρεν. 'Αδύνατον γὰρ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὡς προειρήκαμεν, καὶ κατά τὴν αὐτὴν ἡλικίαν πάντας προσελθεῖν. Τότε δὲ εὐρίσκει ἕκαστον, ὅταν οὗτος ὑπακούσαι μέλλῃ· φησί γὰρ ὁ Παῦλος, "Οτε δὲ εὐδόκησεν ὁ ἀφορίσας με ἐκ κοιλίας μητρός μου· τότε δὲ εὐδόκησεν, ὅτε οὗτος ἔμελλεν ὑπακούειν. Ἡ μὲν οὖν παραβολή διδάσκει, τοὺς ἐν ἐσχάτῳ γήρᾳ προσερχομένου; μὴ ἀπογινώσκειν, ἀλλὰ γινώσκειν, ὅτι δυνατὸν καὶ ἐν βραχείᾳ σπουδῇ σωθῆναι. Τοῦτο γὰρ ὁ ταύτης σκοπός. Χρὴ δὲ ἡμᾶς τὸν σκοπὸν μόνον αὐτῆς δρε ψαμένους, τάλλα μή πολυπραγμονεῖν. Τἆλλα γὰρ πάντα διὰ τὸν σκοπὸν συνετέθησαν, ἵνα πιθανὸς γένη. ται, καὶ οὐκ ἀκίνδυνον τὸ καὶ περὶ τούτων ζητεῖν, ὡς ὁ Χρυσόστομος ἐν τῷ Περὶ παραβολῶν κεφα. λαίῳ παραδέδωκεν. [Νεοίτο δ' ἂν βάρος καὶ καύσων τῆς ἡμέρας τὸ βάρος τῶν πειρασμῶν καὶ τὸ πῦρ τῶν ἀτιθάσσων ἡδονῶν καὶ ἀγρίων παθῶν, ἅπερ ἐβάστασαν, είτουν, ὑπέμειναν, μὴ ἐνδόντες αὐτοῖς.] • Galat. 1, 15. 53% tem hora, ætas epheborum. Sexta vero, virorum. Nona, senum; et undecima, decrepitorum, quibus breve est reliquum vitæ tempus. Exiit ergo Christus in mundum, tum per seipsum tum per apostolos, eosque præceptores qui illos secuti sunt, ut mercede conduceret operarios in vineam suam, quæ botros fructificat virtutum, lætificantes patremfamilias, qui Dominus est universi. Merito autem dixit, ut mercede conduceret: merces enim reposita est præceptorum operariis, puta clljusque salus: hanc enim intelligimus esse dena - rium. Eſſingit autem parabola primos murmurantes, impositumque illis silentium: non quod in regno calorum futura sit invidia; nam si hic adhuc viventes justi suas animas pro hominibus ponunt, multo magis ibi, videntes eos salvos esse, gaudent. Sed tale figuratum est murmur, impositumque silentium, ad solam demonstrationem diving benignitatis erga cos qui postremi veniunt, ut conβdant quod nihil illis oberit postremos venisse, si deinceps operati fuerint. Et pos siquidem ubi aliquem multo dignati fuerimus honore, et postmodum voluerimus hujusmodi magnitudinem demonstrare, solemus dicere quod quidam ob tantum honorem murmurabant. Hoc autem dicimus non illum reprehendentes, sed hunc ad gratiarum actionem excitantes. Quare autem non omnes simul vocavit að vineam? Quia non simul omnes invenit; impossibile. enim erat eodem tempore, ut prædiximus, eademque elate omnes accedere. Tunc autem unumquemque invenit, cum ille obediens efficitur. Ait enim Paulus: Ubi vero beneplacuit ei, ut me separaret ab utero matris meæ ". Nunc autem beneplacuit, quando hic obedivit. Docet itaque parabola, ne eos qui extrema senectute accedunt reprobemus, sed sciamus quod possibile sit brevi etiam studio ac diligentia salvari. Hic siquidem scopus ejus est. Oportet autem nos, solo ipsius scopo adepto (pp), cætera non magni pendere: reliqua enim omnia propter Anale intentum composita sunt, ut facilius excipiatur; neque pericuis vacat, etiam illa scrutari, veluti tradit Chy susu mus capite de parabolis. + Intelligi potest pondus et aestus diei, gravitas tentationum, et ignis indomitarum voluptatum ac ferocium affectionum quas portaverunt sive sustinuerunt, ne ab eis vincerentur. Variæ lectiones et notæ. Multoties de his præcipit Chrysostomus. Sed Euthymius, ut videtur, in mente habuit, t. VII, p. (pp) Scopo aaepto. Solum ejus scopum consecutos. Forte etiam pro δρεψαμένους aliud invenit vocabulum. Certe equidem non memini alibi legere Inclusa codex uterque habet in margine. σκοπὸν δρέπεσθαι. 1n mentem veniebat, etsi non satis probatur, δραξαμένους, quod tamen frequ tius genitivum quam accusativum habet.

Vers. 15. Si sam. Qiod, pro sed, hic sumitur. Ait enim: Si oculus tuus invidus est, atqui ego bonus sum, servans et te et illum. Tu vero ne ex hoc turberis quasi æqualia dentur bravia his qui prima ætate usque ad finem evangelica servaverunt præcepta, et his qui in postrema ætate acquieverunt. Solum enim docuit parabola quod æqualiter salvi funt, non quod etiam æqualiter glorifcantur, salus siquidem est non perire, gloria vero consequi bravia quæ varia sunt juxta proportionem data his qui servantur. Vers. 16. Sic - novissimi. Non hoc ex parabola conclusit; nam impertinens est. Ibi enim primis aequales sunt postremi, hic autcm postrem; dicuntur primi. Sed alius est hic sermo, docens quod sicut illud accidit, ut qui a prima ætate operati sunt, æqualem accipiant mercedem his qui in postrema acquieverunt, ita sane et học contingit, ut novissimi apparcant primi, et primi novissimi. Possunt autem hi esse Christiani et Judæi; aut fidelium quidam in principiis negligentes, postmodum vero serio operam dantes; ;uidam autem in prncipiis diligentes, postmodum verð negligentes; neque enim in fide solum, sed in vita quoque flant hujusmodi transitus. Vers. 16 Multi electi. Multi quidem ad fdem vocati sunt, pauci vero acquiescunt. Vers. 17. Ει – Vers. 19. crucifigatur. Ascen dens jam ad Passionem rursum prædicit discipulis quae futurum est ut ipsi contingant, ut crebro illis prædicendo auferat vehementem eorum tristitiam. Seorsim autem de his disserit illis, siquidem non multos bæc scire oportebat ne offenderentur. Nam «i hæc audientes discipuli turbabantur, multo magis turbas. Cur ergo non dictum est de his et ad turbas? Dictum est quidem, sed non manifeste: Sic erit, inquit, Filius hominis in corde terræ tribus diebus et tribus noctibus; et alibi similia illis obscure dicebat, sicut in sequentibus inveniemus. Veruin cum hæc non intelligerent, quare omnino ca dicebat ilļis? Ut cum postmodum ea cognoscerent, scirent quod quæ passurus erat præcognoveral, et voluntarie ad passionem veneral. Sed neque discipulis principio particulariter de bis locutus est, sed primum quidem obscure, deinde manifestius. Nunc vero cum tandem Passionis opinione excrcitati sunt, etiam alia particularius addit, quod tradent eum gentibus sive militibus se Matthi. sit, 40. Εἰ — είμι; Τὸ ὅτι, ἀντὶ τοῦ, αλλά λέγει γάρ, ὅτι Ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου βάσκανός ἐστιν, ἀλλ' οὖν ἐγὼ ἀγαθός είμι, σώζων μὲν καὶ σὲ, σώζων δὲ καὶ τοῦτον. Σὺ δὲ μὴ θορυβηθῇς ἐντεῦθεν, ὡς ἴσων βραβείων παρεχομένων καὶ τοῖς ἐκ πρώτης ηλικίας ἄχρι τέλους εργασαμένοις τὰς εὐαγγελικὰς ἐντολὰς, καὶ τοῖς ἐν ἐσχάτω γήρᾳ εὐαριστήσασιν. Η παραβολή γὰρ μόνον ἐδίδαξεν, ὅτι ἐπίσης σώζονται, οὐ μὴν ὅτε καὶ ἐπίσης διξάζονται. Σωτηρία μὲν γὰρ, τὸ μὲ ἀπολέσθαι· δόξα δὲ, τὸ τυχεῖν βραβείων, & διαφορά εἰσι κατὰ ἀναλογίαν διδόμενα τοῖς σωζομένοις. Οὕτως — ἔσχατοι. Οὐκ ἐκ τῆς παραβολῆς τοῦτα συνεπέρανεν· ἀνοίκειον γάρ· διότι ἐκεῖ μὲν ἴσοι τοῖς πρώτοις οἱ ἔσχατοι· ἐνταῦθα δὲ οἱ ἔσχατοι πρῶτοι· ἀλλ᾽ ἕτερος οὗτος ὁ λόγος, διδάσκων, ὅτι ὥσπερ ἐκεῖνο γίνεται, τὸ τοῖς ἐκ πρώτης ηλικίας εργασαμένοις ἴσον μισθὸν λαβεῖν τοὺς ἐν ἐσχάτῳ γήρᾳ εὐαρεστήσαντας, οὕτως ἄρα καὶ τοῦτο γίνεται, τὸ τοὺς ἐσχάτους πρώτους φανῆναι, καὶ τοὺς πρώ τους εσχάτους. Εἶεν δ᾽ ἂν οἵ τε Χριστιανοί, καὶ οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ τῶν πιστῶν οἱ ἐξ ἀρχῆς μὲν ἀμε λήσαντες, ὕστερον δὲ σπουδάσαντες, καὶ οἱ ἐν ἀρχῇ μὲν σπουδάσαντες, ὕστερον δὲ ἀμελήσαντες. το γὰρ ἐπὶ πίστεως μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ βίου αἱ τοιαῦται μεταβολαί. Πολλοί — εκλεκτοί. Πολλοί μεν, οἱ καλούμενοι εἰς τὴν πίστιν· ὀλίγοι δὲ, οἱ εὐαρεστούντες. Καὶ – σταυρῶσαι. Ανερχόμενος ἐπὶ τὸ Πάθος ήδη, πάλιν προλέγει τοῖς μαθηταῖς τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν, ἐν τῷ πυκνῶς ταῦτα προλέγειν τὸ πολὺ τῆς λύπης αὐτῶν ὑποτεμνόμενος. Κατιδίαν δὲ αὐτοῖς περὶ τούτων διαλέγεται, διότι οὐκ ἔδει ταῦτα μαθεῖν τοὺς πολλοὺς, ἵνα μὴ σκανδαλισθώσιν. Εἰ γὰρ οἱ μαθηταὶ ταῦτα ἀκούοντες ἐθορυβούντο, πολλῷ μᾶλλον οἱ ὄχλοι. Τί οὖν οὐκ ἐλέχθη περὶ τούτων καὶ πρὸς τοὺς πολλούς; Ελέχθη μεν, ἀλλ' οὐχ οὕτω σαφῶς. Ούτω γάρ, φησίν, ἔσται καὶ ὁ γιὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς τῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύ κτας. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τοιαῦτα πρὸς αὐτοὺς εἶπεν ἀσαφῶς, ὡς προϊόντος εύρήσομεν. Καὶ ἐπεὶ οὐ συν (σαν αυτά, διατί όλως ταῦτα πρὸς αὐτοὺς ἔλεγεν; Ἵνα μετὰ ταῦτα μαθόντες αὐτὰ γνῶσιν, ὅτι προγια νώσκων, ἃ παθεῖν ἔμελλεν, ἑκὼν ἦλθεν εἰς τὸ παθεῖν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς μαθηταῖς οὐκ ἐξ ἀρχῆς λεπτομε ρῶς εἶπε περὶ τούτων, ἀλλὰ πρῶτον μὲν ἀμυδρα τερον, εἶτα φανερώτερον. Νῦν δὲ, ὅτε λοιπὸν ἐνεγυ μνάσθησαν τῇ προσδοκίᾳ τοῦ Πάθους, λεπτομερέ στερον καὶ τὰ ἄλλα προστίθησιν, ὅτι καὶ παραδώ Varia lectiones et nols. Ilane interpretationem peperit lectio, si, loco 4. Eam invexit Chrysost. 1. VIF, p. G57, 638 qui tamen istnd el - Στ: prulenter, ut solet, non attingit. El et est mera confusio vocalium. Ex interprete Latino nihil cokigi potest. Nam is recte potral reddere 4 per an. Ge:erum, etiamsi probet:rel, tamen nulla est necessitas: explicandi per ä77.5. Modo post ἐμοῖς deleatur interrogandi nola. Ισοι. lta sepe variant codd. mss. in hus vocabulo. Ac si μεταβάσεις legerit Henlenius. Τούτου, Λ. Μox idem omittit τους ante πολ - λούς.

Vers. 15. Si sam. Qiod, pro sed, hic sumitur. Ait enim: Si oculus tuus invidus est, atqui ego bonus sum, servans et te et illum. Tu vero ne ex hoc turberis quasi æqualia dentur bravia his qui prima ætate usque ad finem evangelica servaverunt præcepta, et his qui in postrema ætate acquieverunt. Solum enim docuit parabola quod æqualiter salvi funt, non quod etiam æqualiter glorifcantur, salus siquidem est non perire, gloria vero consequi bravia quæ varia sunt juxta proportionem data his qui servantur. Vers. 16. Sic - novissimi. Non hoc ex parabola conclusit; nam impertinens est. Ibi enim primis aequales sunt postremi, hic autcm postrem; dicuntur primi. Sed alius est hic sermo, docens quod sicut illud accidit, ut qui a prima ætate operati sunt, æqualem accipiant mercedem his qui in postrema acquieverunt, ita sane et học contingit, ut novissimi apparcant primi, et primi novissimi. Possunt autem hi esse Christiani et Judæi; aut fidelium quidam in principiis negligentes, postmodum vero serio operam dantes; ;uidam autem in prncipiis diligentes, postmodum verð negligentes; neque enim in fide solum, sed in vita quoque flant hujusmodi transitus. Vers. 16 Multi electi. Multi quidem ad fdem vocati sunt, pauci vero acquiescunt. Vers. 17. Ει – Vers. 19. crucifigatur. Ascen dens jam ad Passionem rursum prædicit discipulis quae futurum est ut ipsi contingant, ut crebro illis prædicendo auferat vehementem eorum tristitiam. Seorsim autem de his disserit illis, siquidem non multos bæc scire oportebat ne offenderentur. Nam «i hæc audientes discipuli turbabantur, multo magis turbas. Cur ergo non dictum est de his et ad turbas? Dictum est quidem, sed non manifeste: Sic erit, inquit, Filius hominis in corde terræ tribus diebus et tribus noctibus; et alibi similia illis obscure dicebat, sicut in sequentibus inveniemus. Veruin cum hæc non intelligerent, quare omnino ca dicebat ilļis? Ut cum postmodum ea cognoscerent, scirent quod quæ passurus erat præcognoveral, et voluntarie ad passionem veneral. Sed neque discipulis principio particulariter de bis locutus est, sed primum quidem obscure, deinde manifestius. Nunc vero cum tandem Passionis opinione excrcitati sunt, etiam alia particularius addit, quod tradent eum gentibus sive militibus se Matthi. sit, 40. Εἰ — είμι; Τὸ ὅτι, ἀντὶ τοῦ, αλλά λέγει γάρ, ὅτι Ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου βάσκανός ἐστιν, ἀλλ' οὖν ἐγὼ ἀγαθός είμι, σώζων μὲν καὶ σὲ, σώζων δὲ καὶ τοῦτον. Σὺ δὲ μὴ θορυβηθῇς ἐντεῦθεν, ὡς ἴσων βραβείων παρεχομένων καὶ τοῖς ἐκ πρώτης ηλικίας ἄχρι τέλους εργασαμένοις τὰς εὐαγγελικὰς ἐντολὰς, καὶ τοῖς ἐν ἐσχάτω γήρᾳ εὐαριστήσασιν. Η παραβολή γὰρ μόνον ἐδίδαξεν, ὅτι ἐπίσης σώζονται, οὐ μὴν ὅτε καὶ ἐπίσης διξάζονται. Σωτηρία μὲν γὰρ, τὸ μὲ ἀπολέσθαι· δόξα δὲ, τὸ τυχεῖν βραβείων, & διαφορά εἰσι κατὰ ἀναλογίαν διδόμενα τοῖς σωζομένοις. Οὕτως — ἔσχατοι. Οὐκ ἐκ τῆς παραβολῆς τοῦτα συνεπέρανεν· ἀνοίκειον γάρ· διότι ἐκεῖ μὲν ἴσοι τοῖς πρώτοις οἱ ἔσχατοι· ἐνταῦθα δὲ οἱ ἔσχατοι πρῶτοι· ἀλλ᾽ ἕτερος οὗτος ὁ λόγος, διδάσκων, ὅτι ὥσπερ ἐκεῖνο γίνεται, τὸ τοῖς ἐκ πρώτης ηλικίας εργασαμένοις ἴσον μισθὸν λαβεῖν τοὺς ἐν ἐσχάτῳ γήρᾳ εὐαρεστήσαντας, οὕτως ἄρα καὶ τοῦτο γίνεται, τὸ τοὺς ἐσχάτους πρώτους φανῆναι, καὶ τοὺς πρώ τους εσχάτους. Εἶεν δ᾽ ἂν οἵ τε Χριστιανοί, καὶ οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ τῶν πιστῶν οἱ ἐξ ἀρχῆς μὲν ἀμε λήσαντες, ὕστερον δὲ σπουδάσαντες, καὶ οἱ ἐν ἀρχῇ μὲν σπουδάσαντες, ὕστερον δὲ ἀμελήσαντες. το γὰρ ἐπὶ πίστεως μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ βίου αἱ τοιαῦται μεταβολαί. Πολλοί — εκλεκτοί. Πολλοί μεν, οἱ καλούμενοι εἰς τὴν πίστιν· ὀλίγοι δὲ, οἱ εὐαρεστούντες. Καὶ – σταυρῶσαι. Ανερχόμενος ἐπὶ τὸ Πάθος ήδη, πάλιν προλέγει τοῖς μαθηταῖς τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν, ἐν τῷ πυκνῶς ταῦτα προλέγειν τὸ πολὺ τῆς λύπης αὐτῶν ὑποτεμνόμενος. Κατιδίαν δὲ αὐτοῖς περὶ τούτων διαλέγεται, διότι οὐκ ἔδει ταῦτα μαθεῖν τοὺς πολλοὺς, ἵνα μὴ σκανδαλισθώσιν. Εἰ γὰρ οἱ μαθηταὶ ταῦτα ἀκούοντες ἐθορυβούντο, πολλῷ μᾶλλον οἱ ὄχλοι. Τί οὖν οὐκ ἐλέχθη περὶ τούτων καὶ πρὸς τοὺς πολλούς; Ελέχθη μεν, ἀλλ' οὐχ οὕτω σαφῶς. Ούτω γάρ, φησίν, ἔσται καὶ ὁ γιὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς τῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύ κτας. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τοιαῦτα πρὸς αὐτοὺς εἶπεν ἀσαφῶς, ὡς προϊόντος εύρήσομεν. Καὶ ἐπεὶ οὐ συν (σαν αυτά, διατί όλως ταῦτα πρὸς αὐτοὺς ἔλεγεν; Ἵνα μετὰ ταῦτα μαθόντες αὐτὰ γνῶσιν, ὅτι προγια νώσκων, ἃ παθεῖν ἔμελλεν, ἑκὼν ἦλθεν εἰς τὸ παθεῖν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς μαθηταῖς οὐκ ἐξ ἀρχῆς λεπτομε ρῶς εἶπε περὶ τούτων, ἀλλὰ πρῶτον μὲν ἀμυδρα τερον, εἶτα φανερώτερον. Νῦν δὲ, ὅτε λοιπὸν ἐνεγυ μνάσθησαν τῇ προσδοκίᾳ τοῦ Πάθους, λεπτομερέ στερον καὶ τὰ ἄλλα προστίθησιν, ὅτι καὶ παραδώ Varia lectiones et nols. Ilane interpretationem peperit lectio, si, loco 4. Eam invexit Chrysost. 1. VIF, p. G57, 638 qui tamen istnd el - Στ: prulenter, ut solet, non attingit. El et est mera confusio vocalium. Ex interprete Latino nihil cokigi potest. Nam is recte potral reddere 4 per an. Ge:erum, etiamsi probet:rel, tamen nulla est necessitas: explicandi per ä77.5. Modo post ἐμοῖς deleatur interrogandi nola. Ισοι. lta sepe variant codd. mss. in hus vocabulo. Ac si μεταβάσεις legerit Henlenius. Τούτου, Λ. Μox idem omittit τους ante πολ - λούς.

Vers. 15. Si sam. Qiod, pro sed, hic sumitur. Ait enim: Si oculus tuus invidus est, atqui ego bonus sum, servans et te et illum. Tu vero ne ex hoc turberis quasi æqualia dentur bravia his qui prima ætate usque ad finem evangelica servaverunt præcepta, et his qui in postrema ætate acquieverunt. Solum enim docuit parabola quod æqualiter salvi funt, non quod etiam æqualiter glorifcantur, salus siquidem est non perire, gloria vero consequi bravia quæ varia sunt juxta proportionem data his qui servantur. Vers. 16. Sic - novissimi. Non hoc ex parabola conclusit; nam impertinens est. Ibi enim primis aequales sunt postremi, hic autcm postrem; dicuntur primi. Sed alius est hic sermo, docens quod sicut illud accidit, ut qui a prima ætate operati sunt, æqualem accipiant mercedem his qui in postrema acquieverunt, ita sane et học contingit, ut novissimi apparcant primi, et primi novissimi. Possunt autem hi esse Christiani et Judæi; aut fidelium quidam in principiis negligentes, postmodum vero serio operam dantes; ;uidam autem in prncipiis diligentes, postmodum verð negligentes; neque enim in fide solum, sed in vita quoque flant hujusmodi transitus. Vers. 16 Multi electi. Multi quidem ad fdem vocati sunt, pauci vero acquiescunt. Vers. 17. Ει – Vers. 19. crucifigatur. Ascen dens jam ad Passionem rursum prædicit discipulis quae futurum est ut ipsi contingant, ut crebro illis prædicendo auferat vehementem eorum tristitiam. Seorsim autem de his disserit illis, siquidem non multos bæc scire oportebat ne offenderentur. Nam «i hæc audientes discipuli turbabantur, multo magis turbas. Cur ergo non dictum est de his et ad turbas? Dictum est quidem, sed non manifeste: Sic erit, inquit, Filius hominis in corde terræ tribus diebus et tribus noctibus; et alibi similia illis obscure dicebat, sicut in sequentibus inveniemus. Veruin cum hæc non intelligerent, quare omnino ca dicebat ilļis? Ut cum postmodum ea cognoscerent, scirent quod quæ passurus erat præcognoveral, et voluntarie ad passionem veneral. Sed neque discipulis principio particulariter de bis locutus est, sed primum quidem obscure, deinde manifestius. Nunc vero cum tandem Passionis opinione excrcitati sunt, etiam alia particularius addit, quod tradent eum gentibus sive militibus se Matthi. sit, 40. Εἰ — είμι; Τὸ ὅτι, ἀντὶ τοῦ, αλλά λέγει γάρ, ὅτι Ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου βάσκανός ἐστιν, ἀλλ' οὖν ἐγὼ ἀγαθός είμι, σώζων μὲν καὶ σὲ, σώζων δὲ καὶ τοῦτον. Σὺ δὲ μὴ θορυβηθῇς ἐντεῦθεν, ὡς ἴσων βραβείων παρεχομένων καὶ τοῖς ἐκ πρώτης ηλικίας ἄχρι τέλους εργασαμένοις τὰς εὐαγγελικὰς ἐντολὰς, καὶ τοῖς ἐν ἐσχάτω γήρᾳ εὐαριστήσασιν. Η παραβολή γὰρ μόνον ἐδίδαξεν, ὅτι ἐπίσης σώζονται, οὐ μὴν ὅτε καὶ ἐπίσης διξάζονται. Σωτηρία μὲν γὰρ, τὸ μὲ ἀπολέσθαι· δόξα δὲ, τὸ τυχεῖν βραβείων, & διαφορά εἰσι κατὰ ἀναλογίαν διδόμενα τοῖς σωζομένοις. Οὕτως — ἔσχατοι. Οὐκ ἐκ τῆς παραβολῆς τοῦτα συνεπέρανεν· ἀνοίκειον γάρ· διότι ἐκεῖ μὲν ἴσοι τοῖς πρώτοις οἱ ἔσχατοι· ἐνταῦθα δὲ οἱ ἔσχατοι πρῶτοι· ἀλλ᾽ ἕτερος οὗτος ὁ λόγος, διδάσκων, ὅτι ὥσπερ ἐκεῖνο γίνεται, τὸ τοῖς ἐκ πρώτης ηλικίας εργασαμένοις ἴσον μισθὸν λαβεῖν τοὺς ἐν ἐσχάτῳ γήρᾳ εὐαρεστήσαντας, οὕτως ἄρα καὶ τοῦτο γίνεται, τὸ τοὺς ἐσχάτους πρώτους φανῆναι, καὶ τοὺς πρώ τους εσχάτους. Εἶεν δ᾽ ἂν οἵ τε Χριστιανοί, καὶ οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ τῶν πιστῶν οἱ ἐξ ἀρχῆς μὲν ἀμε λήσαντες, ὕστερον δὲ σπουδάσαντες, καὶ οἱ ἐν ἀρχῇ μὲν σπουδάσαντες, ὕστερον δὲ ἀμελήσαντες. το γὰρ ἐπὶ πίστεως μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ βίου αἱ τοιαῦται μεταβολαί. Πολλοί — εκλεκτοί. Πολλοί μεν, οἱ καλούμενοι εἰς τὴν πίστιν· ὀλίγοι δὲ, οἱ εὐαρεστούντες. Καὶ – σταυρῶσαι. Ανερχόμενος ἐπὶ τὸ Πάθος ήδη, πάλιν προλέγει τοῖς μαθηταῖς τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν, ἐν τῷ πυκνῶς ταῦτα προλέγειν τὸ πολὺ τῆς λύπης αὐτῶν ὑποτεμνόμενος. Κατιδίαν δὲ αὐτοῖς περὶ τούτων διαλέγεται, διότι οὐκ ἔδει ταῦτα μαθεῖν τοὺς πολλοὺς, ἵνα μὴ σκανδαλισθώσιν. Εἰ γὰρ οἱ μαθηταὶ ταῦτα ἀκούοντες ἐθορυβούντο, πολλῷ μᾶλλον οἱ ὄχλοι. Τί οὖν οὐκ ἐλέχθη περὶ τούτων καὶ πρὸς τοὺς πολλούς; Ελέχθη μεν, ἀλλ' οὐχ οὕτω σαφῶς. Ούτω γάρ, φησίν, ἔσται καὶ ὁ γιὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς τῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύ κτας. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τοιαῦτα πρὸς αὐτοὺς εἶπεν ἀσαφῶς, ὡς προϊόντος εύρήσομεν. Καὶ ἐπεὶ οὐ συν (σαν αυτά, διατί όλως ταῦτα πρὸς αὐτοὺς ἔλεγεν; Ἵνα μετὰ ταῦτα μαθόντες αὐτὰ γνῶσιν, ὅτι προγια νώσκων, ἃ παθεῖν ἔμελλεν, ἑκὼν ἦλθεν εἰς τὸ παθεῖν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς μαθηταῖς οὐκ ἐξ ἀρχῆς λεπτομε ρῶς εἶπε περὶ τούτων, ἀλλὰ πρῶτον μὲν ἀμυδρα τερον, εἶτα φανερώτερον. Νῦν δὲ, ὅτε λοιπὸν ἐνεγυ μνάσθησαν τῇ προσδοκίᾳ τοῦ Πάθους, λεπτομερέ στερον καὶ τὰ ἄλλα προστίθησιν, ὅτι καὶ παραδώ Varia lectiones et nols. Ilane interpretationem peperit lectio, si, loco 4. Eam invexit Chrysost. 1. VIF, p. G57, 638 qui tamen istnd el - Στ: prulenter, ut solet, non attingit. El et est mera confusio vocalium. Ex interprete Latino nihil cokigi potest. Nam is recte potral reddere 4 per an. Ge:erum, etiamsi probet:rel, tamen nulla est necessitas: explicandi per ä77.5. Modo post ἐμοῖς deleatur interrogandi nola. Ισοι. lta sepe variant codd. mss. in hus vocabulo. Ac si μεταβάσεις legerit Henlenius. Τούτου, Λ. Μox idem omittit τους ante πολ - λούς.

Vers. 15. Si sam. Qiod, pro sed, hic sumitur. Ait enim: Si oculus tuus invidus est, atqui ego bonus sum, servans et te et illum. Tu vero ne ex hoc turberis quasi æqualia dentur bravia his qui prima ætate usque ad finem evangelica servaverunt præcepta, et his qui in postrema ætate acquieverunt. Solum enim docuit parabola quod æqualiter salvi funt, non quod etiam æqualiter glorifcantur, salus siquidem est non perire, gloria vero consequi bravia quæ varia sunt juxta proportionem data his qui servantur. Vers. 16. Sic - novissimi. Non hoc ex parabola conclusit; nam impertinens est. Ibi enim primis aequales sunt postremi, hic autcm postrem; dicuntur primi. Sed alius est hic sermo, docens quod sicut illud accidit, ut qui a prima ætate operati sunt, æqualem accipiant mercedem his qui in postrema acquieverunt, ita sane et học contingit, ut novissimi apparcant primi, et primi novissimi. Possunt autem hi esse Christiani et Judæi; aut fidelium quidam in principiis negligentes, postmodum vero serio operam dantes; ;uidam autem in prncipiis diligentes, postmodum verð negligentes; neque enim in fide solum, sed in vita quoque flant hujusmodi transitus. Vers. 16 Multi electi. Multi quidem ad fdem vocati sunt, pauci vero acquiescunt. Vers. 17. Ει – Vers. 19. crucifigatur. Ascen dens jam ad Passionem rursum prædicit discipulis quae futurum est ut ipsi contingant, ut crebro illis prædicendo auferat vehementem eorum tristitiam. Seorsim autem de his disserit illis, siquidem non multos bæc scire oportebat ne offenderentur. Nam «i hæc audientes discipuli turbabantur, multo magis turbas. Cur ergo non dictum est de his et ad turbas? Dictum est quidem, sed non manifeste: Sic erit, inquit, Filius hominis in corde terræ tribus diebus et tribus noctibus; et alibi similia illis obscure dicebat, sicut in sequentibus inveniemus. Veruin cum hæc non intelligerent, quare omnino ca dicebat ilļis? Ut cum postmodum ea cognoscerent, scirent quod quæ passurus erat præcognoveral, et voluntarie ad passionem veneral. Sed neque discipulis principio particulariter de bis locutus est, sed primum quidem obscure, deinde manifestius. Nunc vero cum tandem Passionis opinione excrcitati sunt, etiam alia particularius addit, quod tradent eum gentibus sive militibus se Matthi. sit, 40. Εἰ — είμι; Τὸ ὅτι, ἀντὶ τοῦ, αλλά λέγει γάρ, ὅτι Ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου βάσκανός ἐστιν, ἀλλ' οὖν ἐγὼ ἀγαθός είμι, σώζων μὲν καὶ σὲ, σώζων δὲ καὶ τοῦτον. Σὺ δὲ μὴ θορυβηθῇς ἐντεῦθεν, ὡς ἴσων βραβείων παρεχομένων καὶ τοῖς ἐκ πρώτης ηλικίας ἄχρι τέλους εργασαμένοις τὰς εὐαγγελικὰς ἐντολὰς, καὶ τοῖς ἐν ἐσχάτω γήρᾳ εὐαριστήσασιν. Η παραβολή γὰρ μόνον ἐδίδαξεν, ὅτι ἐπίσης σώζονται, οὐ μὴν ὅτε καὶ ἐπίσης διξάζονται. Σωτηρία μὲν γὰρ, τὸ μὲ ἀπολέσθαι· δόξα δὲ, τὸ τυχεῖν βραβείων, & διαφορά εἰσι κατὰ ἀναλογίαν διδόμενα τοῖς σωζομένοις. Οὕτως — ἔσχατοι. Οὐκ ἐκ τῆς παραβολῆς τοῦτα συνεπέρανεν· ἀνοίκειον γάρ· διότι ἐκεῖ μὲν ἴσοι τοῖς πρώτοις οἱ ἔσχατοι· ἐνταῦθα δὲ οἱ ἔσχατοι πρῶτοι· ἀλλ᾽ ἕτερος οὗτος ὁ λόγος, διδάσκων, ὅτι ὥσπερ ἐκεῖνο γίνεται, τὸ τοῖς ἐκ πρώτης ηλικίας εργασαμένοις ἴσον μισθὸν λαβεῖν τοὺς ἐν ἐσχάτῳ γήρᾳ εὐαρεστήσαντας, οὕτως ἄρα καὶ τοῦτο γίνεται, τὸ τοὺς ἐσχάτους πρώτους φανῆναι, καὶ τοὺς πρώ τους εσχάτους. Εἶεν δ᾽ ἂν οἵ τε Χριστιανοί, καὶ οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ τῶν πιστῶν οἱ ἐξ ἀρχῆς μὲν ἀμε λήσαντες, ὕστερον δὲ σπουδάσαντες, καὶ οἱ ἐν ἀρχῇ μὲν σπουδάσαντες, ὕστερον δὲ ἀμελήσαντες. το γὰρ ἐπὶ πίστεως μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ βίου αἱ τοιαῦται μεταβολαί. Πολλοί — εκλεκτοί. Πολλοί μεν, οἱ καλούμενοι εἰς τὴν πίστιν· ὀλίγοι δὲ, οἱ εὐαρεστούντες. Καὶ – σταυρῶσαι. Ανερχόμενος ἐπὶ τὸ Πάθος ήδη, πάλιν προλέγει τοῖς μαθηταῖς τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν, ἐν τῷ πυκνῶς ταῦτα προλέγειν τὸ πολὺ τῆς λύπης αὐτῶν ὑποτεμνόμενος. Κατιδίαν δὲ αὐτοῖς περὶ τούτων διαλέγεται, διότι οὐκ ἔδει ταῦτα μαθεῖν τοὺς πολλοὺς, ἵνα μὴ σκανδαλισθώσιν. Εἰ γὰρ οἱ μαθηταὶ ταῦτα ἀκούοντες ἐθορυβούντο, πολλῷ μᾶλλον οἱ ὄχλοι. Τί οὖν οὐκ ἐλέχθη περὶ τούτων καὶ πρὸς τοὺς πολλούς; Ελέχθη μεν, ἀλλ' οὐχ οὕτω σαφῶς. Ούτω γάρ, φησίν, ἔσται καὶ ὁ γιὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς τῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύ κτας. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τοιαῦτα πρὸς αὐτοὺς εἶπεν ἀσαφῶς, ὡς προϊόντος εύρήσομεν. Καὶ ἐπεὶ οὐ συν (σαν αυτά, διατί όλως ταῦτα πρὸς αὐτοὺς ἔλεγεν; Ἵνα μετὰ ταῦτα μαθόντες αὐτὰ γνῶσιν, ὅτι προγια νώσκων, ἃ παθεῖν ἔμελλεν, ἑκὼν ἦλθεν εἰς τὸ παθεῖν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς μαθηταῖς οὐκ ἐξ ἀρχῆς λεπτομε ρῶς εἶπε περὶ τούτων, ἀλλὰ πρῶτον μὲν ἀμυδρα τερον, εἶτα φανερώτερον. Νῦν δὲ, ὅτε λοιπὸν ἐνεγυ μνάσθησαν τῇ προσδοκίᾳ τοῦ Πάθους, λεπτομερέ στερον καὶ τὰ ἄλλα προστίθησιν, ὅτι καὶ παραδώ Varia lectiones et nols. Ilane interpretationem peperit lectio, si, loco 4. Eam invexit Chrysost. 1. VIF, p. G57, 638 qui tamen istnd el - Στ: prulenter, ut solet, non attingit. El et est mera confusio vocalium. Ex interprete Latino nihil cokigi potest. Nam is recte potral reddere 4 per an. Ge:erum, etiamsi probet:rel, tamen nulla est necessitas: explicandi per ä77.5. Modo post ἐμοῖς deleatur interrogandi nola. Ισοι. lta sepe variant codd. mss. in hus vocabulo. Ac si μεταβάσεις legerit Henlenius. Τούτου, Λ. Μox idem omittit τους ante πολ - λούς.

COMMENT. IN MATTH.EUM. -- CAP. ΧΧ. σουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσιν, ήγουν, τοῖς ἐκ Ρώμης Romanis, presidem agente Jerosolymis Pilato, στρατιώταις τοῦ ἡγεμονεύοντος ἐν Ἱεροσολύμοις quodque bi illudent cuin et lagellabunt ac cruci Πιλάτου, καὶ ὅτι ἐμπαίξουσιν οὗτοι αὐτῷ, καὶ μα Agent. στιγώσουσιν καὶ σταυρώσουσιν. Καὶ ἀναστήσεται. Εἰπὼν τὰ λυποῦντα, λέο γει καὶ τὸ παραμυθούμενον, ἵνα ὅταν ἴδωσιν ἐκεῖνα, προσδοκήσωσι καὶ τοῦτο. Λουκᾶς δέ φησιν, εἰπεῖν πρὸς αὐτοὺς τὸν Χριστὸν, ὅτι καὶ τελεσθήσεται πάντα τὰ γεγραμμένα διὰ τῶν προφητῶν τῷ Υἱῷ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ, ὅτι αὐτοὶ οὐδὲν τούτων συνῆκαν. Οἱ μὲν γὰρ προφῆται λεπτομερῶς περὶ πάντων αὐτοῦ τῶν παθημάτων προεἶπον, καὶ εἰ μὴ πολὺν ἔμελλον ἀποτείνειν λόγον, πάσας ἂν παρεθέ μην τὰς περὶ τούτων προφητείας. Οἱ δὲ μαθηταὶ οὐδὲν τούτων, τῶν γεγραμμένων δηλονότι διὰ τῶν προφητῶν, συνῆκαν τότε. ᾿Αλλὰ καὶ ἦν, ὡς δ αὐτὸς ἔφη Λουκᾶς, τὸ ῥῆμα τοῦτο κεκρυμμένον ἀπ' αὐτῶν, ἤγουν, ἀγνοούμενον, λέγω δή, τὸ Και τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται, καὶ οὐκ ἐγίνωσκον τὰ λεγόμενα περὶ αὐτοῦ, καθὼς ειρήκαμεν καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ τριακοστοῦ πέμπτου κεφαλαίου. Vers. 19. Ει resurger. Ubi tristia dixisset, ad·lit etiam quod consolationem afferat, ut cum illa viðerint, etiam hoc exspectent. Lucas vero Christum quoque eis dixisse ait: Et consumma - buntur omnia quæ dicta sunt per prophetas de Filio kominis, et quod ipsi nihil horum intellexerunt. Prophetæ siquidem particulariter de omnibus qu passurus erat prædixerunt, et nisi in longum protrahendus esset sermo, omnes de his afferrem in medium prophetias. Discipuli vero tune nihil horum intellexerunt, quæ videlicet per prophetas scripta erant, sed Erat, sicut idem scripsit Lucas, verbum hoc absconditum ab eis, sive ignoratum, lioc inquam, Tertio die resurget; nec intelligebant quæ dicebantur de illo, sicuti etiam diximus in fine tricesimi quinti capitis. Addit quoque et aliam hujus ignorantiæ causam Chrysostomus, quia de alio quidem qui ab alio excitatus esset, et audierant et viderant; de mortuo vero qui seipsum excitasset, neque audierant neque viderant. Præterea et de eo quod occidendus esset Christus, ubi ad humanas respiciebant operationes, credebant hoe et contristabantur; ubi vero divinas in mentem assumebant, increduli Προστίθησι δὲ καὶ ἑτέραν αἰτίαν τῆς τοιαύτης ἀγνοίας ὁ Χρυσόστομος ὅτι περὶ ἄλλου μὲν ὑφ' ἑτέρου ἀναστάντος καὶ ἤκουσαν, καὶ εἶδον· περὶ νεκροῦ δὲ ἀναστήσαντος ἑαυτὸν οὔτε ήκουσαν, οὔτε εἶδον. ᾿Αλλὰ καὶ περὶ τοῦ μέλλειν ἀναιρεῖσθαι τὸν Χριστόν, ὅτε μὲν ἀπέβλεπον εἰς τὰς ἀνθρωποπρε πεῖς αὐτοῦ ἐνεργείας, ἐπίστευον τοῦτο, καὶ ἐλυ ποῦντο· ὅτε δὲ τὰς θεοπρεπεῖς αὐτοῦ πράξεις κλάμ βανον εἰς νοῦν, ἐπίστουν, καὶ οὐκ ἐγίνωσκον τὰ λε-C permanelant, nec intelligebant que dicebantur do γόμενα περὶ αὐτοῦ, τουτέστιν, οὐ παρεδέχοντο τοὺς τοιούτους περὶ αὐτοῦ λόγους, παραβολήν τινα καὶ τούτους νομίζοντε;. ΚΕΦ. ΜΓ'. Περὶ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. Τότε σου. Ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ τοῦ Σωτῆρος εἰπόντος πρὸς τοὺς μαθητάς, ὅτι "Οταν καθίσῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ, καθίσεσθε καὶ ὑμεῖς ἐπὶ δώδεκα θρόνων ἀκούσαντες οἱ υἱοὶ τοῦ Ζεβεδαίου, Ιάκωβος καὶ Ιωάννης, προσεδόκησαν θρόνον δόξης λέγειν, τὸν θρόνον τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις βασιλείας· καὶ λοιπὸν ἄρτι πάλιν εἰπόντος, ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ιεροσόλυμα καὶ τὰ ἐξῆς· ὅτα μὲν ἐῤῥήθησαν περί τῶν παθημάτων, οὐ παρεδέξαντο, καθώς ανωτέρω η ξεδηλώκαμεν· ήλπισαν δὲ πλησιάζειν ἤδη τὴν βασι λείαν αὐτοῦ. Καὶ γὰρ καὶ τῶν προφητῶν ἤκουον, βασιλέα τοῦ Ἰσραὴλ τὸν Χριστὸν κατεπαγγελλόν των Αὐτίκα οὖν ἐάλωσαν ἔρωτι προεδρίας. Καὶ ὅτι μὲν προτετίμηνται τῶν ἄλλων, εγίνωσκον· ὑφω- (ῶντο δὲ τὸν Πέτρον· διὸ καὶ πρῶτα μὲν, ὡς δ Μάρκος φησὶν, αὐτοὶ μόνοι προσπαρεύονται αὐτῷ, ήγουν, προσέρχονται, λέγοντες· Διδάσκαλε, θέλο * Luc. xviii, 31, 34. Ὣς αὐτός, Β. T. VII, p. 644 E. Τοιούτους, abest 4. hoc, id est non suscipiebant tales de hac re sermones, suspicantes et hos aliquam esse parabolam. CAP. XLIII. De filiis Zebedai. Vers. 20. Tanc Vers. 21. tuo. Cum quadragesimo primo capite dixisset Salvator discipulis: Cum sederit Filius hominis in sede gloriæ suæ, SCdebitis et vos super duodecim sedes”, », andissentque filii Zebedæi Jacobus et Joannes, arbitrati sunt ecdem glerie dici thronum regni, quo llierosolyunis regnaturus esset; cumque paulo ante rursum dixisset Ecce ascendimus Hierosolymam, et quæ sequuntur, non ea de aflictionibus intellexerunt, ut superius signifcavimus, sed sperabant instare jam regnum ejus. Siquidem prophetas quoque audiebant appellantes Christum regem Israel. Statim ergo præeminentiæ amore capti sunt; nam se præ cœteris honorari sciebant, sed Petrum timebant. Ideo primum quidem, ut ait Marcus, ipsi soli ad eum accedunt dicentes: Magister, volumus ut quidquid petierimus facias nobis. Ille autem dixit eis: Quid me‘vultis faccre vobis? At illi dixerunt ci: Da nobiş sr Ibid. ** Matth. xıx, 28. Varia lectiones et notæ. Καταγγελλόντων, Α. Εφοβοῦντο Β.

COMMENT. IN MATTH.EUM. -- CAP. ΧΧ. σουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσιν, ήγουν, τοῖς ἐκ Ρώμης Romanis, presidem agente Jerosolymis Pilato, στρατιώταις τοῦ ἡγεμονεύοντος ἐν Ἱεροσολύμοις quodque bi illudent cuin et lagellabunt ac cruci Πιλάτου, καὶ ὅτι ἐμπαίξουσιν οὗτοι αὐτῷ, καὶ μα Agent. στιγώσουσιν καὶ σταυρώσουσιν. Καὶ ἀναστήσεται. Εἰπὼν τὰ λυποῦντα, λέο γει καὶ τὸ παραμυθούμενον, ἵνα ὅταν ἴδωσιν ἐκεῖνα, προσδοκήσωσι καὶ τοῦτο. Λουκᾶς δέ φησιν, εἰπεῖν πρὸς αὐτοὺς τὸν Χριστὸν, ὅτι καὶ τελεσθήσεται πάντα τὰ γεγραμμένα διὰ τῶν προφητῶν τῷ Υἱῷ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ, ὅτι αὐτοὶ οὐδὲν τούτων συνῆκαν. Οἱ μὲν γὰρ προφῆται λεπτομερῶς περὶ πάντων αὐτοῦ τῶν παθημάτων προεἶπον, καὶ εἰ μὴ πολὺν ἔμελλον ἀποτείνειν λόγον, πάσας ἂν παρεθέ μην τὰς περὶ τούτων προφητείας. Οἱ δὲ μαθηταὶ οὐδὲν τούτων, τῶν γεγραμμένων δηλονότι διὰ τῶν προφητῶν, συνῆκαν τότε. ᾿Αλλὰ καὶ ἦν, ὡς δ αὐτὸς ἔφη Λουκᾶς, τὸ ῥῆμα τοῦτο κεκρυμμένον ἀπ' αὐτῶν, ἤγουν, ἀγνοούμενον, λέγω δή, τὸ Και τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται, καὶ οὐκ ἐγίνωσκον τὰ λεγόμενα περὶ αὐτοῦ, καθὼς ειρήκαμεν καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ τριακοστοῦ πέμπτου κεφαλαίου. Vers. 19. Ει resurger. Ubi tristia dixisset, ad·lit etiam quod consolationem afferat, ut cum illa viðerint, etiam hoc exspectent. Lucas vero Christum quoque eis dixisse ait: Et consumma - buntur omnia quæ dicta sunt per prophetas de Filio kominis, et quod ipsi nihil horum intellexerunt. Prophetæ siquidem particulariter de omnibus qu passurus erat prædixerunt, et nisi in longum protrahendus esset sermo, omnes de his afferrem in medium prophetias. Discipuli vero tune nihil horum intellexerunt, quæ videlicet per prophetas scripta erant, sed Erat, sicut idem scripsit Lucas, verbum hoc absconditum ab eis, sive ignoratum, lioc inquam, Tertio die resurget; nec intelligebant quæ dicebantur de illo, sicuti etiam diximus in fine tricesimi quinti capitis. Addit quoque et aliam hujus ignorantiæ causam Chrysostomus, quia de alio quidem qui ab alio excitatus esset, et audierant et viderant; de mortuo vero qui seipsum excitasset, neque audierant neque viderant. Præterea et de eo quod occidendus esset Christus, ubi ad humanas respiciebant operationes, credebant hoe et contristabantur; ubi vero divinas in mentem assumebant, increduli Προστίθησι δὲ καὶ ἑτέραν αἰτίαν τῆς τοιαύτης ἀγνοίας ὁ Χρυσόστομος ὅτι περὶ ἄλλου μὲν ὑφ' ἑτέρου ἀναστάντος καὶ ἤκουσαν, καὶ εἶδον· περὶ νεκροῦ δὲ ἀναστήσαντος ἑαυτὸν οὔτε ήκουσαν, οὔτε εἶδον. ᾿Αλλὰ καὶ περὶ τοῦ μέλλειν ἀναιρεῖσθαι τὸν Χριστόν, ὅτε μὲν ἀπέβλεπον εἰς τὰς ἀνθρωποπρε πεῖς αὐτοῦ ἐνεργείας, ἐπίστευον τοῦτο, καὶ ἐλυ ποῦντο· ὅτε δὲ τὰς θεοπρεπεῖς αὐτοῦ πράξεις κλάμ βανον εἰς νοῦν, ἐπίστουν, καὶ οὐκ ἐγίνωσκον τὰ λε-C permanelant, nec intelligebant que dicebantur do γόμενα περὶ αὐτοῦ, τουτέστιν, οὐ παρεδέχοντο τοὺς τοιούτους περὶ αὐτοῦ λόγους, παραβολήν τινα καὶ τούτους νομίζοντε;. ΚΕΦ. ΜΓ'. Περὶ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. Τότε σου. Ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ τοῦ Σωτῆρος εἰπόντος πρὸς τοὺς μαθητάς, ὅτι "Οταν καθίσῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ, καθίσεσθε καὶ ὑμεῖς ἐπὶ δώδεκα θρόνων ἀκούσαντες οἱ υἱοὶ τοῦ Ζεβεδαίου, Ιάκωβος καὶ Ιωάννης, προσεδόκησαν θρόνον δόξης λέγειν, τὸν θρόνον τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις βασιλείας· καὶ λοιπὸν ἄρτι πάλιν εἰπόντος, ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ιεροσόλυμα καὶ τὰ ἐξῆς· ὅτα μὲν ἐῤῥήθησαν περί τῶν παθημάτων, οὐ παρεδέξαντο, καθώς ανωτέρω η ξεδηλώκαμεν· ήλπισαν δὲ πλησιάζειν ἤδη τὴν βασι λείαν αὐτοῦ. Καὶ γὰρ καὶ τῶν προφητῶν ἤκουον, βασιλέα τοῦ Ἰσραὴλ τὸν Χριστὸν κατεπαγγελλόν των Αὐτίκα οὖν ἐάλωσαν ἔρωτι προεδρίας. Καὶ ὅτι μὲν προτετίμηνται τῶν ἄλλων, εγίνωσκον· ὑφω- (ῶντο δὲ τὸν Πέτρον· διὸ καὶ πρῶτα μὲν, ὡς δ Μάρκος φησὶν, αὐτοὶ μόνοι προσπαρεύονται αὐτῷ, ήγουν, προσέρχονται, λέγοντες· Διδάσκαλε, θέλο * Luc. xviii, 31, 34. Ὣς αὐτός, Β. T. VII, p. 644 E. Τοιούτους, abest 4. hoc, id est non suscipiebant tales de hac re sermones, suspicantes et hos aliquam esse parabolam. CAP. XLIII. De filiis Zebedai. Vers. 20. Tanc Vers. 21. tuo. Cum quadragesimo primo capite dixisset Salvator discipulis: Cum sederit Filius hominis in sede gloriæ suæ, SCdebitis et vos super duodecim sedes”, », andissentque filii Zebedæi Jacobus et Joannes, arbitrati sunt ecdem glerie dici thronum regni, quo llierosolyunis regnaturus esset; cumque paulo ante rursum dixisset Ecce ascendimus Hierosolymam, et quæ sequuntur, non ea de aflictionibus intellexerunt, ut superius signifcavimus, sed sperabant instare jam regnum ejus. Siquidem prophetas quoque audiebant appellantes Christum regem Israel. Statim ergo præeminentiæ amore capti sunt; nam se præ cœteris honorari sciebant, sed Petrum timebant. Ideo primum quidem, ut ait Marcus, ipsi soli ad eum accedunt dicentes: Magister, volumus ut quidquid petierimus facias nobis. Ille autem dixit eis: Quid me‘vultis faccre vobis? At illi dixerunt ci: Da nobiş sr Ibid. ** Matth. xıx, 28. Varia lectiones et notæ. Καταγγελλόντων, Α. Εφοβοῦντο Β.

COMMENT. IN MATTH.EUM. -- CAP. ΧΧ. σουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσιν, ήγουν, τοῖς ἐκ Ρώμης Romanis, presidem agente Jerosolymis Pilato, στρατιώταις τοῦ ἡγεμονεύοντος ἐν Ἱεροσολύμοις quodque bi illudent cuin et lagellabunt ac cruci Πιλάτου, καὶ ὅτι ἐμπαίξουσιν οὗτοι αὐτῷ, καὶ μα Agent. στιγώσουσιν καὶ σταυρώσουσιν. Καὶ ἀναστήσεται. Εἰπὼν τὰ λυποῦντα, λέο γει καὶ τὸ παραμυθούμενον, ἵνα ὅταν ἴδωσιν ἐκεῖνα, προσδοκήσωσι καὶ τοῦτο. Λουκᾶς δέ φησιν, εἰπεῖν πρὸς αὐτοὺς τὸν Χριστὸν, ὅτι καὶ τελεσθήσεται πάντα τὰ γεγραμμένα διὰ τῶν προφητῶν τῷ Υἱῷ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ, ὅτι αὐτοὶ οὐδὲν τούτων συνῆκαν. Οἱ μὲν γὰρ προφῆται λεπτομερῶς περὶ πάντων αὐτοῦ τῶν παθημάτων προεἶπον, καὶ εἰ μὴ πολὺν ἔμελλον ἀποτείνειν λόγον, πάσας ἂν παρεθέ μην τὰς περὶ τούτων προφητείας. Οἱ δὲ μαθηταὶ οὐδὲν τούτων, τῶν γεγραμμένων δηλονότι διὰ τῶν προφητῶν, συνῆκαν τότε. ᾿Αλλὰ καὶ ἦν, ὡς δ αὐτὸς ἔφη Λουκᾶς, τὸ ῥῆμα τοῦτο κεκρυμμένον ἀπ' αὐτῶν, ἤγουν, ἀγνοούμενον, λέγω δή, τὸ Και τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται, καὶ οὐκ ἐγίνωσκον τὰ λεγόμενα περὶ αὐτοῦ, καθὼς ειρήκαμεν καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ τριακοστοῦ πέμπτου κεφαλαίου. Vers. 19. Ει resurger. Ubi tristia dixisset, ad·lit etiam quod consolationem afferat, ut cum illa viðerint, etiam hoc exspectent. Lucas vero Christum quoque eis dixisse ait: Et consumma - buntur omnia quæ dicta sunt per prophetas de Filio kominis, et quod ipsi nihil horum intellexerunt. Prophetæ siquidem particulariter de omnibus qu passurus erat prædixerunt, et nisi in longum protrahendus esset sermo, omnes de his afferrem in medium prophetias. Discipuli vero tune nihil horum intellexerunt, quæ videlicet per prophetas scripta erant, sed Erat, sicut idem scripsit Lucas, verbum hoc absconditum ab eis, sive ignoratum, lioc inquam, Tertio die resurget; nec intelligebant quæ dicebantur de illo, sicuti etiam diximus in fine tricesimi quinti capitis. Addit quoque et aliam hujus ignorantiæ causam Chrysostomus, quia de alio quidem qui ab alio excitatus esset, et audierant et viderant; de mortuo vero qui seipsum excitasset, neque audierant neque viderant. Præterea et de eo quod occidendus esset Christus, ubi ad humanas respiciebant operationes, credebant hoe et contristabantur; ubi vero divinas in mentem assumebant, increduli Προστίθησι δὲ καὶ ἑτέραν αἰτίαν τῆς τοιαύτης ἀγνοίας ὁ Χρυσόστομος ὅτι περὶ ἄλλου μὲν ὑφ' ἑτέρου ἀναστάντος καὶ ἤκουσαν, καὶ εἶδον· περὶ νεκροῦ δὲ ἀναστήσαντος ἑαυτὸν οὔτε ήκουσαν, οὔτε εἶδον. ᾿Αλλὰ καὶ περὶ τοῦ μέλλειν ἀναιρεῖσθαι τὸν Χριστόν, ὅτε μὲν ἀπέβλεπον εἰς τὰς ἀνθρωποπρε πεῖς αὐτοῦ ἐνεργείας, ἐπίστευον τοῦτο, καὶ ἐλυ ποῦντο· ὅτε δὲ τὰς θεοπρεπεῖς αὐτοῦ πράξεις κλάμ βανον εἰς νοῦν, ἐπίστουν, καὶ οὐκ ἐγίνωσκον τὰ λε-C permanelant, nec intelligebant que dicebantur do γόμενα περὶ αὐτοῦ, τουτέστιν, οὐ παρεδέχοντο τοὺς τοιούτους περὶ αὐτοῦ λόγους, παραβολήν τινα καὶ τούτους νομίζοντε;. ΚΕΦ. ΜΓ'. Περὶ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. Τότε σου. Ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ τοῦ Σωτῆρος εἰπόντος πρὸς τοὺς μαθητάς, ὅτι "Οταν καθίσῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ, καθίσεσθε καὶ ὑμεῖς ἐπὶ δώδεκα θρόνων ἀκούσαντες οἱ υἱοὶ τοῦ Ζεβεδαίου, Ιάκωβος καὶ Ιωάννης, προσεδόκησαν θρόνον δόξης λέγειν, τὸν θρόνον τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις βασιλείας· καὶ λοιπὸν ἄρτι πάλιν εἰπόντος, ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ιεροσόλυμα καὶ τὰ ἐξῆς· ὅτα μὲν ἐῤῥήθησαν περί τῶν παθημάτων, οὐ παρεδέξαντο, καθώς ανωτέρω η ξεδηλώκαμεν· ήλπισαν δὲ πλησιάζειν ἤδη τὴν βασι λείαν αὐτοῦ. Καὶ γὰρ καὶ τῶν προφητῶν ἤκουον, βασιλέα τοῦ Ἰσραὴλ τὸν Χριστὸν κατεπαγγελλόν των Αὐτίκα οὖν ἐάλωσαν ἔρωτι προεδρίας. Καὶ ὅτι μὲν προτετίμηνται τῶν ἄλλων, εγίνωσκον· ὑφω- (ῶντο δὲ τὸν Πέτρον· διὸ καὶ πρῶτα μὲν, ὡς δ Μάρκος φησὶν, αὐτοὶ μόνοι προσπαρεύονται αὐτῷ, ήγουν, προσέρχονται, λέγοντες· Διδάσκαλε, θέλο * Luc. xviii, 31, 34. Ὣς αὐτός, Β. T. VII, p. 644 E. Τοιούτους, abest 4. hoc, id est non suscipiebant tales de hac re sermones, suspicantes et hos aliquam esse parabolam. CAP. XLIII. De filiis Zebedai. Vers. 20. Tanc Vers. 21. tuo. Cum quadragesimo primo capite dixisset Salvator discipulis: Cum sederit Filius hominis in sede gloriæ suæ, SCdebitis et vos super duodecim sedes”, », andissentque filii Zebedæi Jacobus et Joannes, arbitrati sunt ecdem glerie dici thronum regni, quo llierosolyunis regnaturus esset; cumque paulo ante rursum dixisset Ecce ascendimus Hierosolymam, et quæ sequuntur, non ea de aflictionibus intellexerunt, ut superius signifcavimus, sed sperabant instare jam regnum ejus. Siquidem prophetas quoque audiebant appellantes Christum regem Israel. Statim ergo præeminentiæ amore capti sunt; nam se præ cœteris honorari sciebant, sed Petrum timebant. Ideo primum quidem, ut ait Marcus, ipsi soli ad eum accedunt dicentes: Magister, volumus ut quidquid petierimus facias nobis. Ille autem dixit eis: Quid me‘vultis faccre vobis? At illi dixerunt ci: Da nobiş sr Ibid. ** Matth. xıx, 28. Varia lectiones et notæ. Καταγγελλόντων, Α. Εφοβοῦντο Β.

COMMENT. IN MATTH.EUM. -- CAP. ΧΧ. σουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσιν, ήγουν, τοῖς ἐκ Ρώμης Romanis, presidem agente Jerosolymis Pilato, στρατιώταις τοῦ ἡγεμονεύοντος ἐν Ἱεροσολύμοις quodque bi illudent cuin et lagellabunt ac cruci Πιλάτου, καὶ ὅτι ἐμπαίξουσιν οὗτοι αὐτῷ, καὶ μα Agent. στιγώσουσιν καὶ σταυρώσουσιν. Καὶ ἀναστήσεται. Εἰπὼν τὰ λυποῦντα, λέο γει καὶ τὸ παραμυθούμενον, ἵνα ὅταν ἴδωσιν ἐκεῖνα, προσδοκήσωσι καὶ τοῦτο. Λουκᾶς δέ φησιν, εἰπεῖν πρὸς αὐτοὺς τὸν Χριστὸν, ὅτι καὶ τελεσθήσεται πάντα τὰ γεγραμμένα διὰ τῶν προφητῶν τῷ Υἱῷ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ, ὅτι αὐτοὶ οὐδὲν τούτων συνῆκαν. Οἱ μὲν γὰρ προφῆται λεπτομερῶς περὶ πάντων αὐτοῦ τῶν παθημάτων προεἶπον, καὶ εἰ μὴ πολὺν ἔμελλον ἀποτείνειν λόγον, πάσας ἂν παρεθέ μην τὰς περὶ τούτων προφητείας. Οἱ δὲ μαθηταὶ οὐδὲν τούτων, τῶν γεγραμμένων δηλονότι διὰ τῶν προφητῶν, συνῆκαν τότε. ᾿Αλλὰ καὶ ἦν, ὡς δ αὐτὸς ἔφη Λουκᾶς, τὸ ῥῆμα τοῦτο κεκρυμμένον ἀπ' αὐτῶν, ἤγουν, ἀγνοούμενον, λέγω δή, τὸ Και τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται, καὶ οὐκ ἐγίνωσκον τὰ λεγόμενα περὶ αὐτοῦ, καθὼς ειρήκαμεν καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ τριακοστοῦ πέμπτου κεφαλαίου. Vers. 19. Ει resurger. Ubi tristia dixisset, ad·lit etiam quod consolationem afferat, ut cum illa viðerint, etiam hoc exspectent. Lucas vero Christum quoque eis dixisse ait: Et consumma - buntur omnia quæ dicta sunt per prophetas de Filio kominis, et quod ipsi nihil horum intellexerunt. Prophetæ siquidem particulariter de omnibus qu passurus erat prædixerunt, et nisi in longum protrahendus esset sermo, omnes de his afferrem in medium prophetias. Discipuli vero tune nihil horum intellexerunt, quæ videlicet per prophetas scripta erant, sed Erat, sicut idem scripsit Lucas, verbum hoc absconditum ab eis, sive ignoratum, lioc inquam, Tertio die resurget; nec intelligebant quæ dicebantur de illo, sicuti etiam diximus in fine tricesimi quinti capitis. Addit quoque et aliam hujus ignorantiæ causam Chrysostomus, quia de alio quidem qui ab alio excitatus esset, et audierant et viderant; de mortuo vero qui seipsum excitasset, neque audierant neque viderant. Præterea et de eo quod occidendus esset Christus, ubi ad humanas respiciebant operationes, credebant hoe et contristabantur; ubi vero divinas in mentem assumebant, increduli Προστίθησι δὲ καὶ ἑτέραν αἰτίαν τῆς τοιαύτης ἀγνοίας ὁ Χρυσόστομος ὅτι περὶ ἄλλου μὲν ὑφ' ἑτέρου ἀναστάντος καὶ ἤκουσαν, καὶ εἶδον· περὶ νεκροῦ δὲ ἀναστήσαντος ἑαυτὸν οὔτε ήκουσαν, οὔτε εἶδον. ᾿Αλλὰ καὶ περὶ τοῦ μέλλειν ἀναιρεῖσθαι τὸν Χριστόν, ὅτε μὲν ἀπέβλεπον εἰς τὰς ἀνθρωποπρε πεῖς αὐτοῦ ἐνεργείας, ἐπίστευον τοῦτο, καὶ ἐλυ ποῦντο· ὅτε δὲ τὰς θεοπρεπεῖς αὐτοῦ πράξεις κλάμ βανον εἰς νοῦν, ἐπίστουν, καὶ οὐκ ἐγίνωσκον τὰ λε-C permanelant, nec intelligebant que dicebantur do γόμενα περὶ αὐτοῦ, τουτέστιν, οὐ παρεδέχοντο τοὺς τοιούτους περὶ αὐτοῦ λόγους, παραβολήν τινα καὶ τούτους νομίζοντε;. ΚΕΦ. ΜΓ'. Περὶ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. Τότε σου. Ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ τοῦ Σωτῆρος εἰπόντος πρὸς τοὺς μαθητάς, ὅτι "Οταν καθίσῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ, καθίσεσθε καὶ ὑμεῖς ἐπὶ δώδεκα θρόνων ἀκούσαντες οἱ υἱοὶ τοῦ Ζεβεδαίου, Ιάκωβος καὶ Ιωάννης, προσεδόκησαν θρόνον δόξης λέγειν, τὸν θρόνον τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις βασιλείας· καὶ λοιπὸν ἄρτι πάλιν εἰπόντος, ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ιεροσόλυμα καὶ τὰ ἐξῆς· ὅτα μὲν ἐῤῥήθησαν περί τῶν παθημάτων, οὐ παρεδέξαντο, καθώς ανωτέρω η ξεδηλώκαμεν· ήλπισαν δὲ πλησιάζειν ἤδη τὴν βασι λείαν αὐτοῦ. Καὶ γὰρ καὶ τῶν προφητῶν ἤκουον, βασιλέα τοῦ Ἰσραὴλ τὸν Χριστὸν κατεπαγγελλόν των Αὐτίκα οὖν ἐάλωσαν ἔρωτι προεδρίας. Καὶ ὅτι μὲν προτετίμηνται τῶν ἄλλων, εγίνωσκον· ὑφω- (ῶντο δὲ τὸν Πέτρον· διὸ καὶ πρῶτα μὲν, ὡς δ Μάρκος φησὶν, αὐτοὶ μόνοι προσπαρεύονται αὐτῷ, ήγουν, προσέρχονται, λέγοντες· Διδάσκαλε, θέλο * Luc. xviii, 31, 34. Ὣς αὐτός, Β. T. VII, p. 644 E. Τοιούτους, abest 4. hoc, id est non suscipiebant tales de hac re sermones, suspicantes et hos aliquam esse parabolam. CAP. XLIII. De filiis Zebedai. Vers. 20. Tanc Vers. 21. tuo. Cum quadragesimo primo capite dixisset Salvator discipulis: Cum sederit Filius hominis in sede gloriæ suæ, SCdebitis et vos super duodecim sedes”, », andissentque filii Zebedæi Jacobus et Joannes, arbitrati sunt ecdem glerie dici thronum regni, quo llierosolyunis regnaturus esset; cumque paulo ante rursum dixisset Ecce ascendimus Hierosolymam, et quæ sequuntur, non ea de aflictionibus intellexerunt, ut superius signifcavimus, sed sperabant instare jam regnum ejus. Siquidem prophetas quoque audiebant appellantes Christum regem Israel. Statim ergo præeminentiæ amore capti sunt; nam se præ cœteris honorari sciebant, sed Petrum timebant. Ideo primum quidem, ut ait Marcus, ipsi soli ad eum accedunt dicentes: Magister, volumus ut quidquid petierimus facias nobis. Ille autem dixit eis: Quid me‘vultis faccre vobis? At illi dixerunt ci: Da nobiş sr Ibid. ** Matth. xıx, 28. Varia lectiones et notæ. Καταγγελλόντων, Α. Εφοβοῦντο Β.

ut unus a dextris tuis, et alter a sinistris tuis sede- μεν, ἵνα, ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν, ποιήσῃς ἡμῖν. ῾Ο δὲ amus in gloria tua". Verum non cognoscentes ideo se passos esse repulsam, quod indigna peterent, ad supplicationem assumunt et matrem. Interrogat autem Christus primum quidem illos, deinde et matrem illorum tanquam homo: simul etiam ut eorum responsio fleret quodammodo affectus sui confessio. Vers. 29. Respondens petitis. Deinceps illis respondet, ut qui matrem suam submiserant,,ut pro ipsis postularet, et ait: Nescitis quid pelitis. Sedere enim a dextris aut a sinistris in regno meo, magnum est, et supra dignitatem non hominuin tantum, verum etiam supernarum virtutum. Siquidem regnum meum non est ex hoc mundo, prout vos putatis. Quia vero opinabantur tempus illud non regni solum esse, sed etiam requici; hoc quoque, quod in se est, corrigit, demonstrans hoc potius esse tempus amictionis et cedis. Ait enim: Vers. 22. Potestis - baptizari? Poculum dicit mortis, et baptismum qui fit per sanguinem. Nam et poculum et baptismum vocat cædem: poculum quidem, utpote leto animo pro hominibus suscep. tam: baptismum vero, tanquam purificationem ipsorum. Addens autem, Quod ego bibiturus sum, et, Quo ego baptizor. subindicat, quod qui afflictionibus ejus non communicat, neque regno sun communicabit. Vers. 22. Dicunt ei: Possumus. Omnia promittant, peritionem consequi cupientes. Chrysostomus autem dicit quod neque poculo et baptismo intellectis, a sola animi promptitudine gratiam quærebant. Quid ergo Christus? Vers. 23. Ει - εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δός ἡμῖν, ἵνα εἰς ἐκ δεξιῶν σου. καὶ εἰς ἐξ ευωνύμων σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξη σου. Μὴ τυχόντες δὲ ἀποκρίσεως, διὰ τὸ αἰτεῖν ἀνάξια, παραλαμβάνουσι καὶ τὴν ἑαυτῶν μητέρα πρὸς ἱκετηρίαν. Ἐρωτᾷ δὲ ὁ Χριστός πρῶτον μὲν ἐκείνους, εἶτα τὴν μητέρα αὐτῶν ἀνθρωποπρεπώς, ἅμα δὲ καὶ, ἵνα ἡ ἀπόκρισις αὐτῶν ἐξομολόγησις τρόπον τινὰ γένηται τοῦ πάθους. Αποκριθεὶς — αἰτεῖσθε. Πρὸς αὐτοὺς ἀποκρί νεται λοιπόν, ὡς αὐτῶν τὴν μητέρα προβαλλομένων εἰς τὴν ὑπὲρ αὐτῶν αἴτησιν, καί φησιν. Οὐκ οἴδατε, τί αἰτεῖσθε. Τὸ γὰρ καθίσαι τινὰ ἐκ δεξιῶν, ἡ ἐξ εὐωνύμων, ἐν τῇ βασιλείᾳ μου, μέγα καὶ ὑπὲρ τὴν ἀξίαν, οὐ μόνον τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄνω δυνάμεων. Ἡ γὰρ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, καθὼς ὑμεῖς οἴεσθε. Ἐπεὶ δὲ προσ εδόκησαν, οὐ μόνον βασιλείας εἶναι τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, ἀλλὰ καὶ ἀναπαύσεως, καὶ τοῦτο διορθονται τὸ μέρος, ἐμφαίνων θλίψεως μάλλον εἶναι τὸν και ρὸν τοῦτον καὶ σφαγῆς. Φησί γάρ Δύνασης βαπτισθῆναι; Ποτήριον τὸ τοῦ θανάτου λέγει, καὶ βάπτισμα, τὸ δι' αἵματος. Τὴν σφαγὴν γὰρ ὀνομάζει καὶ ποτήριον καὶ βάπτισμα. Ποτήριον μὲν, ὡς ἡδέως προσδεχθεῖσαν ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων· βάπτισμα δέ, ὡς καθάρσιον αὐτῶν. Εἶπὼν δὲ, ὅτι ῾Ο ἐγὼ πίνω, καὶ ῾Ο ἐγὼ βαπτίζομαι, παρεδήλωσεν, ὡς ὁ μὴ κοινωνῶν τοῦ πάθους αὐτοῦ, οὐδὲ τῆς βασιλείας αὐτοῦ κοινωνήσει. Λέγουσιν αὐτῷ· Δυνάμεθα. Πάντα επαγγέλλονται, ποθοῦντες τυχεῖν τῆς αἰτήσεως. Ὁ δὲ Χρυσόστο μός φησιν, ὅτι οὐδὲ τὸ ποτήριον καὶ τὸ βάπτισμα νοήσαντες, ἀπὸ τῆς προθυμίας μόνης κατέθεντο. Τι οὖν ὁ Χριστός; Καὶ βαπτισθήσεσθε. Προεφήτευσεν αὐτοῖς, ὅτι καὶ αὐτοὶ σφαγήσονται, καὶ μαρτυρικοῦ θανάτου καταξιωθήσονται. Καὶ περὶ μὲν Ιακώβου πάντες οίδασιν, ὅτι ἀνῃρέθη παρὰ Ηρώδου τοῦ τετράρχου περὶ δὲ τοῦ Ἰωάννου ζήτησίς ἐστι παρὰ πολλοῖς. Φασὶ γὰρ, ὡς ἐπεὶ ἀψευδὴς ἡ τοῦ Χριστοῦ προφητ σις, καὶ οὔπω μαρτυρικὸν οὗτος ὑπέστη θάνατον, οὔπω τέθνηκεν, ἀλλ' ἔτι ζῇ, καὶ μέλλει μετὰ Ενώχ baplizabimini. Prophetabat eis, quod ipsi quoque occidendi essent, ac martyrii morte honorandi. Et de Jacobo quidem noverunt omnes, quod ab Herode tetrarcha sit interemptus. De Joanne vero quæstio est apud multos. Aiunt enim quod quia infallibile est Christi vaticinium, et ille nondum martyrii mortem sustinuit, nondum mortuus est, sed adbuc vivit, et cum Enoch et Elia circa seculi consummationem occi.lendus est. καὶ Ἠλιοῦ σφαγῆναι κατὰ τὸν τῆς συντελείας και Chrysostomus autem manifeste docet, quod mortuus est et interemptus. Nam interpretando ejus Evangelium, ait de illo secunda homilia: Evangelio totum comprehendit orbem, corpore vero mediam obtinuit Asiam, dico sane Ephesum; anima autem ad illum secessit locuin qui sanctis congruus est. In prima vero dicit, quod etiam Christi bibit poculum, et baptismo ejus baptizatus est: 3 Marc. x, 35, 36. Tom. VII, p. 646. Tom. VIII, p. 7. μόν. Ὁ δὲ Χρυσόστομος διδάσκει φανερῶς, ὅτι ἀπέθανε, καὶ ὅτι ἐσφάγη· τὸ γὰρ κατ' αὐτὸν Εὐαγγέλιον ἑρμηνεύων, ἐν μὲν τῷ δευτέρῳ λόγῳ περὶ αὐ τοῦ φησιν, ὅτι Τῷ μὲν Εὐαγγελίῳ τὴν οἰκουμένην κατέλαβεν ἅπασαν· τῷ δὲ σώματι μέσην κατέσχε τὴν ᾿Ασίαν, φημὶ δή, τὴν Ἔφεσον· τῇ δὲ ψυχῇ πρὸς τὸν τόπον ἀνέδραμεν ἐκεῖνον, τὸν τοῖς ἁγίοις ἀρμή. ζοντα. Ἐν δὲ τῷ πρώτῳ λέγει, ὅτι καὶ τὸ που Varia lectiones et notæ. Tom. VIII, p. 2. Apparet ergo, Euthy-

ut unus a dextris tuis, et alter a sinistris tuis sede- μεν, ἵνα, ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν, ποιήσῃς ἡμῖν. ῾Ο δὲ amus in gloria tua". Verum non cognoscentes ideo se passos esse repulsam, quod indigna peterent, ad supplicationem assumunt et matrem. Interrogat autem Christus primum quidem illos, deinde et matrem illorum tanquam homo: simul etiam ut eorum responsio fleret quodammodo affectus sui confessio. Vers. 29. Respondens petitis. Deinceps illis respondet, ut qui matrem suam submiserant,,ut pro ipsis postularet, et ait: Nescitis quid pelitis. Sedere enim a dextris aut a sinistris in regno meo, magnum est, et supra dignitatem non hominuin tantum, verum etiam supernarum virtutum. Siquidem regnum meum non est ex hoc mundo, prout vos putatis. Quia vero opinabantur tempus illud non regni solum esse, sed etiam requici; hoc quoque, quod in se est, corrigit, demonstrans hoc potius esse tempus amictionis et cedis. Ait enim: Vers. 22. Potestis - baptizari? Poculum dicit mortis, et baptismum qui fit per sanguinem. Nam et poculum et baptismum vocat cædem: poculum quidem, utpote leto animo pro hominibus suscep. tam: baptismum vero, tanquam purificationem ipsorum. Addens autem, Quod ego bibiturus sum, et, Quo ego baptizor. subindicat, quod qui afflictionibus ejus non communicat, neque regno sun communicabit. Vers. 22. Dicunt ei: Possumus. Omnia promittant, peritionem consequi cupientes. Chrysostomus autem dicit quod neque poculo et baptismo intellectis, a sola animi promptitudine gratiam quærebant. Quid ergo Christus? Vers. 23. Ει - εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δός ἡμῖν, ἵνα εἰς ἐκ δεξιῶν σου. καὶ εἰς ἐξ ευωνύμων σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξη σου. Μὴ τυχόντες δὲ ἀποκρίσεως, διὰ τὸ αἰτεῖν ἀνάξια, παραλαμβάνουσι καὶ τὴν ἑαυτῶν μητέρα πρὸς ἱκετηρίαν. Ἐρωτᾷ δὲ ὁ Χριστός πρῶτον μὲν ἐκείνους, εἶτα τὴν μητέρα αὐτῶν ἀνθρωποπρεπώς, ἅμα δὲ καὶ, ἵνα ἡ ἀπόκρισις αὐτῶν ἐξομολόγησις τρόπον τινὰ γένηται τοῦ πάθους. Αποκριθεὶς — αἰτεῖσθε. Πρὸς αὐτοὺς ἀποκρί νεται λοιπόν, ὡς αὐτῶν τὴν μητέρα προβαλλομένων εἰς τὴν ὑπὲρ αὐτῶν αἴτησιν, καί φησιν. Οὐκ οἴδατε, τί αἰτεῖσθε. Τὸ γὰρ καθίσαι τινὰ ἐκ δεξιῶν, ἡ ἐξ εὐωνύμων, ἐν τῇ βασιλείᾳ μου, μέγα καὶ ὑπὲρ τὴν ἀξίαν, οὐ μόνον τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄνω δυνάμεων. Ἡ γὰρ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, καθὼς ὑμεῖς οἴεσθε. Ἐπεὶ δὲ προσ εδόκησαν, οὐ μόνον βασιλείας εἶναι τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, ἀλλὰ καὶ ἀναπαύσεως, καὶ τοῦτο διορθονται τὸ μέρος, ἐμφαίνων θλίψεως μάλλον εἶναι τὸν και ρὸν τοῦτον καὶ σφαγῆς. Φησί γάρ Δύνασης βαπτισθῆναι; Ποτήριον τὸ τοῦ θανάτου λέγει, καὶ βάπτισμα, τὸ δι' αἵματος. Τὴν σφαγὴν γὰρ ὀνομάζει καὶ ποτήριον καὶ βάπτισμα. Ποτήριον μὲν, ὡς ἡδέως προσδεχθεῖσαν ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων· βάπτισμα δέ, ὡς καθάρσιον αὐτῶν. Εἶπὼν δὲ, ὅτι ῾Ο ἐγὼ πίνω, καὶ ῾Ο ἐγὼ βαπτίζομαι, παρεδήλωσεν, ὡς ὁ μὴ κοινωνῶν τοῦ πάθους αὐτοῦ, οὐδὲ τῆς βασιλείας αὐτοῦ κοινωνήσει. Λέγουσιν αὐτῷ· Δυνάμεθα. Πάντα επαγγέλλονται, ποθοῦντες τυχεῖν τῆς αἰτήσεως. Ὁ δὲ Χρυσόστο μός φησιν, ὅτι οὐδὲ τὸ ποτήριον καὶ τὸ βάπτισμα νοήσαντες, ἀπὸ τῆς προθυμίας μόνης κατέθεντο. Τι οὖν ὁ Χριστός; Καὶ βαπτισθήσεσθε. Προεφήτευσεν αὐτοῖς, ὅτι καὶ αὐτοὶ σφαγήσονται, καὶ μαρτυρικοῦ θανάτου καταξιωθήσονται. Καὶ περὶ μὲν Ιακώβου πάντες οίδασιν, ὅτι ἀνῃρέθη παρὰ Ηρώδου τοῦ τετράρχου περὶ δὲ τοῦ Ἰωάννου ζήτησίς ἐστι παρὰ πολλοῖς. Φασὶ γὰρ, ὡς ἐπεὶ ἀψευδὴς ἡ τοῦ Χριστοῦ προφητ σις, καὶ οὔπω μαρτυρικὸν οὗτος ὑπέστη θάνατον, οὔπω τέθνηκεν, ἀλλ' ἔτι ζῇ, καὶ μέλλει μετὰ Ενώχ baplizabimini. Prophetabat eis, quod ipsi quoque occidendi essent, ac martyrii morte honorandi. Et de Jacobo quidem noverunt omnes, quod ab Herode tetrarcha sit interemptus. De Joanne vero quæstio est apud multos. Aiunt enim quod quia infallibile est Christi vaticinium, et ille nondum martyrii mortem sustinuit, nondum mortuus est, sed adbuc vivit, et cum Enoch et Elia circa seculi consummationem occi.lendus est. καὶ Ἠλιοῦ σφαγῆναι κατὰ τὸν τῆς συντελείας και Chrysostomus autem manifeste docet, quod mortuus est et interemptus. Nam interpretando ejus Evangelium, ait de illo secunda homilia: Evangelio totum comprehendit orbem, corpore vero mediam obtinuit Asiam, dico sane Ephesum; anima autem ad illum secessit locuin qui sanctis congruus est. In prima vero dicit, quod etiam Christi bibit poculum, et baptismo ejus baptizatus est: 3 Marc. x, 35, 36. Tom. VII, p. 646. Tom. VIII, p. 7. μόν. Ὁ δὲ Χρυσόστομος διδάσκει φανερῶς, ὅτι ἀπέθανε, καὶ ὅτι ἐσφάγη· τὸ γὰρ κατ' αὐτὸν Εὐαγγέλιον ἑρμηνεύων, ἐν μὲν τῷ δευτέρῳ λόγῳ περὶ αὐ τοῦ φησιν, ὅτι Τῷ μὲν Εὐαγγελίῳ τὴν οἰκουμένην κατέλαβεν ἅπασαν· τῷ δὲ σώματι μέσην κατέσχε τὴν ᾿Ασίαν, φημὶ δή, τὴν Ἔφεσον· τῇ δὲ ψυχῇ πρὸς τὸν τόπον ἀνέδραμεν ἐκεῖνον, τὸν τοῖς ἁγίοις ἀρμή. ζοντα. Ἐν δὲ τῷ πρώτῳ λέγει, ὅτι καὶ τὸ που Varia lectiones et notæ. Tom. VIII, p. 2. Apparet ergo, Euthy-

ut unus a dextris tuis, et alter a sinistris tuis sede- μεν, ἵνα, ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν, ποιήσῃς ἡμῖν. ῾Ο δὲ amus in gloria tua". Verum non cognoscentes ideo se passos esse repulsam, quod indigna peterent, ad supplicationem assumunt et matrem. Interrogat autem Christus primum quidem illos, deinde et matrem illorum tanquam homo: simul etiam ut eorum responsio fleret quodammodo affectus sui confessio. Vers. 29. Respondens petitis. Deinceps illis respondet, ut qui matrem suam submiserant,,ut pro ipsis postularet, et ait: Nescitis quid pelitis. Sedere enim a dextris aut a sinistris in regno meo, magnum est, et supra dignitatem non hominuin tantum, verum etiam supernarum virtutum. Siquidem regnum meum non est ex hoc mundo, prout vos putatis. Quia vero opinabantur tempus illud non regni solum esse, sed etiam requici; hoc quoque, quod in se est, corrigit, demonstrans hoc potius esse tempus amictionis et cedis. Ait enim: Vers. 22. Potestis - baptizari? Poculum dicit mortis, et baptismum qui fit per sanguinem. Nam et poculum et baptismum vocat cædem: poculum quidem, utpote leto animo pro hominibus suscep. tam: baptismum vero, tanquam purificationem ipsorum. Addens autem, Quod ego bibiturus sum, et, Quo ego baptizor. subindicat, quod qui afflictionibus ejus non communicat, neque regno sun communicabit. Vers. 22. Dicunt ei: Possumus. Omnia promittant, peritionem consequi cupientes. Chrysostomus autem dicit quod neque poculo et baptismo intellectis, a sola animi promptitudine gratiam quærebant. Quid ergo Christus? Vers. 23. Ει - εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δός ἡμῖν, ἵνα εἰς ἐκ δεξιῶν σου. καὶ εἰς ἐξ ευωνύμων σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξη σου. Μὴ τυχόντες δὲ ἀποκρίσεως, διὰ τὸ αἰτεῖν ἀνάξια, παραλαμβάνουσι καὶ τὴν ἑαυτῶν μητέρα πρὸς ἱκετηρίαν. Ἐρωτᾷ δὲ ὁ Χριστός πρῶτον μὲν ἐκείνους, εἶτα τὴν μητέρα αὐτῶν ἀνθρωποπρεπώς, ἅμα δὲ καὶ, ἵνα ἡ ἀπόκρισις αὐτῶν ἐξομολόγησις τρόπον τινὰ γένηται τοῦ πάθους. Αποκριθεὶς — αἰτεῖσθε. Πρὸς αὐτοὺς ἀποκρί νεται λοιπόν, ὡς αὐτῶν τὴν μητέρα προβαλλομένων εἰς τὴν ὑπὲρ αὐτῶν αἴτησιν, καί φησιν. Οὐκ οἴδατε, τί αἰτεῖσθε. Τὸ γὰρ καθίσαι τινὰ ἐκ δεξιῶν, ἡ ἐξ εὐωνύμων, ἐν τῇ βασιλείᾳ μου, μέγα καὶ ὑπὲρ τὴν ἀξίαν, οὐ μόνον τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄνω δυνάμεων. Ἡ γὰρ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, καθὼς ὑμεῖς οἴεσθε. Ἐπεὶ δὲ προσ εδόκησαν, οὐ μόνον βασιλείας εἶναι τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, ἀλλὰ καὶ ἀναπαύσεως, καὶ τοῦτο διορθονται τὸ μέρος, ἐμφαίνων θλίψεως μάλλον εἶναι τὸν και ρὸν τοῦτον καὶ σφαγῆς. Φησί γάρ Δύνασης βαπτισθῆναι; Ποτήριον τὸ τοῦ θανάτου λέγει, καὶ βάπτισμα, τὸ δι' αἵματος. Τὴν σφαγὴν γὰρ ὀνομάζει καὶ ποτήριον καὶ βάπτισμα. Ποτήριον μὲν, ὡς ἡδέως προσδεχθεῖσαν ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων· βάπτισμα δέ, ὡς καθάρσιον αὐτῶν. Εἶπὼν δὲ, ὅτι ῾Ο ἐγὼ πίνω, καὶ ῾Ο ἐγὼ βαπτίζομαι, παρεδήλωσεν, ὡς ὁ μὴ κοινωνῶν τοῦ πάθους αὐτοῦ, οὐδὲ τῆς βασιλείας αὐτοῦ κοινωνήσει. Λέγουσιν αὐτῷ· Δυνάμεθα. Πάντα επαγγέλλονται, ποθοῦντες τυχεῖν τῆς αἰτήσεως. Ὁ δὲ Χρυσόστο μός φησιν, ὅτι οὐδὲ τὸ ποτήριον καὶ τὸ βάπτισμα νοήσαντες, ἀπὸ τῆς προθυμίας μόνης κατέθεντο. Τι οὖν ὁ Χριστός; Καὶ βαπτισθήσεσθε. Προεφήτευσεν αὐτοῖς, ὅτι καὶ αὐτοὶ σφαγήσονται, καὶ μαρτυρικοῦ θανάτου καταξιωθήσονται. Καὶ περὶ μὲν Ιακώβου πάντες οίδασιν, ὅτι ἀνῃρέθη παρὰ Ηρώδου τοῦ τετράρχου περὶ δὲ τοῦ Ἰωάννου ζήτησίς ἐστι παρὰ πολλοῖς. Φασὶ γὰρ, ὡς ἐπεὶ ἀψευδὴς ἡ τοῦ Χριστοῦ προφητ σις, καὶ οὔπω μαρτυρικὸν οὗτος ὑπέστη θάνατον, οὔπω τέθνηκεν, ἀλλ' ἔτι ζῇ, καὶ μέλλει μετὰ Ενώχ baplizabimini. Prophetabat eis, quod ipsi quoque occidendi essent, ac martyrii morte honorandi. Et de Jacobo quidem noverunt omnes, quod ab Herode tetrarcha sit interemptus. De Joanne vero quæstio est apud multos. Aiunt enim quod quia infallibile est Christi vaticinium, et ille nondum martyrii mortem sustinuit, nondum mortuus est, sed adbuc vivit, et cum Enoch et Elia circa seculi consummationem occi.lendus est. καὶ Ἠλιοῦ σφαγῆναι κατὰ τὸν τῆς συντελείας και Chrysostomus autem manifeste docet, quod mortuus est et interemptus. Nam interpretando ejus Evangelium, ait de illo secunda homilia: Evangelio totum comprehendit orbem, corpore vero mediam obtinuit Asiam, dico sane Ephesum; anima autem ad illum secessit locuin qui sanctis congruus est. In prima vero dicit, quod etiam Christi bibit poculum, et baptismo ejus baptizatus est: 3 Marc. x, 35, 36. Tom. VII, p. 646. Tom. VIII, p. 7. μόν. Ὁ δὲ Χρυσόστομος διδάσκει φανερῶς, ὅτι ἀπέθανε, καὶ ὅτι ἐσφάγη· τὸ γὰρ κατ' αὐτὸν Εὐαγγέλιον ἑρμηνεύων, ἐν μὲν τῷ δευτέρῳ λόγῳ περὶ αὐ τοῦ φησιν, ὅτι Τῷ μὲν Εὐαγγελίῳ τὴν οἰκουμένην κατέλαβεν ἅπασαν· τῷ δὲ σώματι μέσην κατέσχε τὴν ᾿Ασίαν, φημὶ δή, τὴν Ἔφεσον· τῇ δὲ ψυχῇ πρὸς τὸν τόπον ἀνέδραμεν ἐκεῖνον, τὸν τοῖς ἁγίοις ἀρμή. ζοντα. Ἐν δὲ τῷ πρώτῳ λέγει, ὅτι καὶ τὸ που Varia lectiones et notæ. Tom. VIII, p. 2. Apparet ergo, Euthy-

ut unus a dextris tuis, et alter a sinistris tuis sede- μεν, ἵνα, ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν, ποιήσῃς ἡμῖν. ῾Ο δὲ amus in gloria tua". Verum non cognoscentes ideo se passos esse repulsam, quod indigna peterent, ad supplicationem assumunt et matrem. Interrogat autem Christus primum quidem illos, deinde et matrem illorum tanquam homo: simul etiam ut eorum responsio fleret quodammodo affectus sui confessio. Vers. 29. Respondens petitis. Deinceps illis respondet, ut qui matrem suam submiserant,,ut pro ipsis postularet, et ait: Nescitis quid pelitis. Sedere enim a dextris aut a sinistris in regno meo, magnum est, et supra dignitatem non hominuin tantum, verum etiam supernarum virtutum. Siquidem regnum meum non est ex hoc mundo, prout vos putatis. Quia vero opinabantur tempus illud non regni solum esse, sed etiam requici; hoc quoque, quod in se est, corrigit, demonstrans hoc potius esse tempus amictionis et cedis. Ait enim: Vers. 22. Potestis - baptizari? Poculum dicit mortis, et baptismum qui fit per sanguinem. Nam et poculum et baptismum vocat cædem: poculum quidem, utpote leto animo pro hominibus suscep. tam: baptismum vero, tanquam purificationem ipsorum. Addens autem, Quod ego bibiturus sum, et, Quo ego baptizor. subindicat, quod qui afflictionibus ejus non communicat, neque regno sun communicabit. Vers. 22. Dicunt ei: Possumus. Omnia promittant, peritionem consequi cupientes. Chrysostomus autem dicit quod neque poculo et baptismo intellectis, a sola animi promptitudine gratiam quærebant. Quid ergo Christus? Vers. 23. Ει - εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δός ἡμῖν, ἵνα εἰς ἐκ δεξιῶν σου. καὶ εἰς ἐξ ευωνύμων σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξη σου. Μὴ τυχόντες δὲ ἀποκρίσεως, διὰ τὸ αἰτεῖν ἀνάξια, παραλαμβάνουσι καὶ τὴν ἑαυτῶν μητέρα πρὸς ἱκετηρίαν. Ἐρωτᾷ δὲ ὁ Χριστός πρῶτον μὲν ἐκείνους, εἶτα τὴν μητέρα αὐτῶν ἀνθρωποπρεπώς, ἅμα δὲ καὶ, ἵνα ἡ ἀπόκρισις αὐτῶν ἐξομολόγησις τρόπον τινὰ γένηται τοῦ πάθους. Αποκριθεὶς — αἰτεῖσθε. Πρὸς αὐτοὺς ἀποκρί νεται λοιπόν, ὡς αὐτῶν τὴν μητέρα προβαλλομένων εἰς τὴν ὑπὲρ αὐτῶν αἴτησιν, καί φησιν. Οὐκ οἴδατε, τί αἰτεῖσθε. Τὸ γὰρ καθίσαι τινὰ ἐκ δεξιῶν, ἡ ἐξ εὐωνύμων, ἐν τῇ βασιλείᾳ μου, μέγα καὶ ὑπὲρ τὴν ἀξίαν, οὐ μόνον τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄνω δυνάμεων. Ἡ γὰρ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, καθὼς ὑμεῖς οἴεσθε. Ἐπεὶ δὲ προσ εδόκησαν, οὐ μόνον βασιλείας εἶναι τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, ἀλλὰ καὶ ἀναπαύσεως, καὶ τοῦτο διορθονται τὸ μέρος, ἐμφαίνων θλίψεως μάλλον εἶναι τὸν και ρὸν τοῦτον καὶ σφαγῆς. Φησί γάρ Δύνασης βαπτισθῆναι; Ποτήριον τὸ τοῦ θανάτου λέγει, καὶ βάπτισμα, τὸ δι' αἵματος. Τὴν σφαγὴν γὰρ ὀνομάζει καὶ ποτήριον καὶ βάπτισμα. Ποτήριον μὲν, ὡς ἡδέως προσδεχθεῖσαν ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων· βάπτισμα δέ, ὡς καθάρσιον αὐτῶν. Εἶπὼν δὲ, ὅτι ῾Ο ἐγὼ πίνω, καὶ ῾Ο ἐγὼ βαπτίζομαι, παρεδήλωσεν, ὡς ὁ μὴ κοινωνῶν τοῦ πάθους αὐτοῦ, οὐδὲ τῆς βασιλείας αὐτοῦ κοινωνήσει. Λέγουσιν αὐτῷ· Δυνάμεθα. Πάντα επαγγέλλονται, ποθοῦντες τυχεῖν τῆς αἰτήσεως. Ὁ δὲ Χρυσόστο μός φησιν, ὅτι οὐδὲ τὸ ποτήριον καὶ τὸ βάπτισμα νοήσαντες, ἀπὸ τῆς προθυμίας μόνης κατέθεντο. Τι οὖν ὁ Χριστός; Καὶ βαπτισθήσεσθε. Προεφήτευσεν αὐτοῖς, ὅτι καὶ αὐτοὶ σφαγήσονται, καὶ μαρτυρικοῦ θανάτου καταξιωθήσονται. Καὶ περὶ μὲν Ιακώβου πάντες οίδασιν, ὅτι ἀνῃρέθη παρὰ Ηρώδου τοῦ τετράρχου περὶ δὲ τοῦ Ἰωάννου ζήτησίς ἐστι παρὰ πολλοῖς. Φασὶ γὰρ, ὡς ἐπεὶ ἀψευδὴς ἡ τοῦ Χριστοῦ προφητ σις, καὶ οὔπω μαρτυρικὸν οὗτος ὑπέστη θάνατον, οὔπω τέθνηκεν, ἀλλ' ἔτι ζῇ, καὶ μέλλει μετὰ Ενώχ baplizabimini. Prophetabat eis, quod ipsi quoque occidendi essent, ac martyrii morte honorandi. Et de Jacobo quidem noverunt omnes, quod ab Herode tetrarcha sit interemptus. De Joanne vero quæstio est apud multos. Aiunt enim quod quia infallibile est Christi vaticinium, et ille nondum martyrii mortem sustinuit, nondum mortuus est, sed adbuc vivit, et cum Enoch et Elia circa seculi consummationem occi.lendus est. καὶ Ἠλιοῦ σφαγῆναι κατὰ τὸν τῆς συντελείας και Chrysostomus autem manifeste docet, quod mortuus est et interemptus. Nam interpretando ejus Evangelium, ait de illo secunda homilia: Evangelio totum comprehendit orbem, corpore vero mediam obtinuit Asiam, dico sane Ephesum; anima autem ad illum secessit locuin qui sanctis congruus est. In prima vero dicit, quod etiam Christi bibit poculum, et baptismo ejus baptizatus est: 3 Marc. x, 35, 36. Tom. VII, p. 646. Tom. VIII, p. 7. μόν. Ὁ δὲ Χρυσόστομος διδάσκει φανερῶς, ὅτι ἀπέθανε, καὶ ὅτι ἐσφάγη· τὸ γὰρ κατ' αὐτὸν Εὐαγγέλιον ἑρμηνεύων, ἐν μὲν τῷ δευτέρῳ λόγῳ περὶ αὐ τοῦ φησιν, ὅτι Τῷ μὲν Εὐαγγελίῳ τὴν οἰκουμένην κατέλαβεν ἅπασαν· τῷ δὲ σώματι μέσην κατέσχε τὴν ᾿Ασίαν, φημὶ δή, τὴν Ἔφεσον· τῇ δὲ ψυχῇ πρὸς τὸν τόπον ἀνέδραμεν ἐκεῖνον, τὸν τοῖς ἁγίοις ἀρμή. ζοντα. Ἐν δὲ τῷ πρώτῳ λέγει, ὅτι καὶ τὸ που Varia lectiones et notæ. Tom. VIII, p. 2. Apparet ergo, Euthy-

COMMENT. IN MATTIL.BUM. CAP. XX. τήριον τοῦ Χριστοῦ ἔπιε, καὶ τὸ βάπτισμα αὐτοῦ voluntate enim et hic interemptus est, plagis marἐβαπτίσατο. Τῇ προαιρέσει γὰρ ἐσφάγη καὶ οὗτος, τὰς μαρτυρικὰς πηγὰς ὑποστάς, καὶ μυρία δεινά παθὼν διὰ τὸν Χριστόν. Αθλητής γὰρ καὶ μάρτυς, οὐ μόνον ὁ βιαίως ἀποθανών διὰ τὸν Χριστὸν, ἀλλὰ καὶ ὁ μαστιγωθεὶς καὶ κακοπαθήσας δι' αὐτ τόν. Εὑρίσκομεν γὰρ καὶ μετὰ τοῦτον πολλούς ἀθλήσαντα; μὲν, τὴν δὲ ψυχὴν ἐν εἰρήνῃ παριθεμένους Θεῷ, καὶ διὰ τοῦτο φήσει τις αὐτοὺς ἐκβεβλῆσθαι τοῦ μαρτυρικοῦ ἀξιώματος. Οτι δὲ τέτ θνηκεν, αὐτὸς οὗτός φησιν, ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ μὲν λέ γων, ὅτι οὐκ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, ὅτι οὐκ ἀποθνήσκει· ἐν δὲ τῇ βίβλῳ τῆς ᾿Αποκαλύψεως, προσε ώπῳ τοῦ Σωτῆρος, ὅτι καὶ δώσω τοῖς δυσὶ μάρτ ευσί μου, καὶ προφητεύσουσιν ἡμέρας τόσας Ενώχ καὶ Ἠλίας. Τὸ δὲ καθίσαι - μου. Προλαβόντες εἰρήκαμεν, ὅτι τὸ καθίσαι ἐκ δεξιῶν, ἢ ἐξ εὐωνύμων αὐτοῦ, ὑπὲρ τὴν ἀξίαν ἐστὶν, οὐ μόνον τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄνω δυνάμεων· λοιπὸν οὖν οὐδεὶς και θελεῖται. Καὶ πῶς ἐνταῦθά φησιν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, ἀλλ' ἐκείνων ἐστὶν, οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ Πατρός μου; Δείκνυσι γὰρ, ὅτι καθεδοῦνταί τινες. Λέγομεν οὖν, ὡς ἐπεὶ προεδρίαν ἐν τοῖς μαθηταῖς ᾐτοῦντο, λοιπὸν ὁ Χριστὸς καθέδραν ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ ευωνύμων λέγει τὴν πρώτην τάξιν ἐν αὐτοῖς, ἧς ἀξιωθήσονται Πέτρος καὶ Παῦλος, οἱ κορυφαίοι τῶν μαθητῶν, ὡς πλεῖον τῶν ἄλλων πάν των ἀγωνισάμενοι. Καὶ πῶς ὁ παντοδύναμος ἀδυνατεῖ δοῦναι ταύτην; Οὐκ ἔστιν, ὅπερ εἶπεν, ἀδυναμίας, ἀλλὰ δικαι οσύνης. Ἐπεὶ γὰρ χαρίσασθαι αὐτοῖς τὴν προ εδρίαν ᾐτοῦντο, φησίν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐμὸν τὸ τὴν πρώτην τάξιν χαρίσασθαι· τοῦτο γὰρ νῦν τὸ δοῦναι σημαίνει, δίκαιος γὰρ εἰμι, καὶ ἀπροσωπόληπτος ἀλλ' ἐκείνων ἐστὶν αὕτη, οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ Πατρός μου. 'Πτοίμασται δὲ τοῖς δικαιουμένοις ταύτης τυχεῖν. Οὐ γὰρ μόνον τὸ κοινωνεῖν μοι τῆς σφαγῆς προξενεῖ τὴν πρώτην τάξιν, ἀλλὰ τὸ πρωτεῦ. σαι πάντων καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς ἀρεταῖς. Ἐντεῦ θεν δὲ μάλιστα παρέθηκεν αὐτούς. Υπὸ τοῦ Πατρός μου δὲ εἶπεν, ἅμα μὲν τὸν Πατέρα τιμῶν, ἅμα δὲ καὶ ἑαυτὸν συνεμφαίνων, ὡς ταὐτὸν τῷ Πατρὶ δυνάμενον. Ἐγὼ γὰρ, φησὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἓν ἐσμεν. Καὶ — ἀδελφῶν. Οἱ δύο μὲν τῶν δέκα μαθητῶν κατεπήρθησαν· εἰ δέκα δὲ, τοῖς δυσὶ μαθηταῖς ἐφθό νησαν, τῶν πρωτείων εφιεμένοι;. Οὕτω πάντες ἦσαν ἀτελεῖς, μήπω τοῦ θείου Πνεύματος επιφοιτήσαντος αὐτοῖς. Αλλ' ὕστερον αὐτοὺς κατάμαθε, καὶ ὄψει παν τὰς πάθους ἀπηλλαγμένους, καὶ ἀλλήλους ἐπαινοῦνα τας, καὶ ἀλλήλοις τῶν πρωτείων παραχωρούντας. ** Joan. xxi, 23. • Apoc. x1, 3. tyrii susceptis, et passus innumera propter Christum pericula. Nam athleta ac martyr dicitur non solum qui violente mortuus est propter Christum, verum etiam qui ſagellatus est, aliaque multa passus propter eum. Invenimus siquidem et post hunc plerosque certassé quidem, verum animam in pace Deo commendasse; nec propter hoc dicet quispiam eos a martyrii excidisse dignitate Quod autem mortuus sit, ipse idem ait in Evangelio quidem dicens: Non dixit ei Jesus. Non moritur ". In libro autem Apocalypsis sub persona Salvatoris: Et dabo duobus testibus meis, et prophetabunt tot diebus amicti saccis us. Hic autem sunt Enoch et Elias. περιβεβλημένοι σάκκους. Οὗτοι δὲ εἰσιν Vers. 23. Sedere autem -meo. In praecedentibus d'ximus, quod sedere a dexteris ejus aut sinistris, excedit dignitatem non hominum solum, verum etiam supernarum virtutum; nullus itaque sedebit. Et quomodo hic dicit: Non est meum dare, sed iis contingit quibus paratum est a Patre meo? Ostendit enim quosdam sessuros. Dicimus ergo quod cum præeminentiam inter discipulos peteren', nunc Christus cathedram a dextris et sinistris, dicit primam inter ipsos sedem, quo Petrus et Paulus digni habiti sunt principes discipulorum, ut qui plus cæteris laboraverunt. Et quomodo qui omnipotens est, ad hanc dandam redditur impotens? Quod dixit: Non est, non impotentiæ est, sed justitiæ. Nam quia gratis sibi dari primatum petebant: Non est, inquit, meum dare gratis primatum sive primam seden, id siquidem significat dare; justus enim sum, non personarum acceptor. Sed hoc, ait, est illorum quibus paratum est a Patre meo. Paratum est autem his qui digni sunt ut hoc consequantur. Non enim sola mihi cæde communicare primam conciliat sedem, sed primas omnium ferre ctiam in cæteris virtutibus. Inde autem maxime traduxit illos. Patre meo autem dixit, tuin ut Patrem bonoraret, tum ut seipsum demonstraret tanquam idem cum Patre potentem. Ego, inquit, et Pater unum sumus Vers. 24. Ει — fratribus. Duo quidem supra decem discipulos elati fuerant: decem vero de duobus invidebant, eo quod primas sedes desideraverant; et ita omnes imperfecti erant. Nondum cuim Spiritus sanctus descenderat. Sed postmodum ip80s perfecte cognoscito, et vi«lebis omni affectu liberos, ac invicem extollentes, et mutuo primnatus «Joan. x, 30. Varia lecliones et notæ. mium pro prima homilia habuisse, quod nonnulli pro præfatione habent. Consentiunt Savilius et Montefalconius. Forte ούδεις, sicuti fentenius quoque vide:- tur legisse. Τόσας scripsit, quod nuneros referre noluit. Cæterum non intelligo, quomodo hæc probent, Joannem evangelistam mortuum esse. Vide, qua: dixi in editione N. Test. ad Joan. xxi, 25.

COMMENT. IN MATTIL.BUM. CAP. XX. τήριον τοῦ Χριστοῦ ἔπιε, καὶ τὸ βάπτισμα αὐτοῦ voluntate enim et hic interemptus est, plagis marἐβαπτίσατο. Τῇ προαιρέσει γὰρ ἐσφάγη καὶ οὗτος, τὰς μαρτυρικὰς πηγὰς ὑποστάς, καὶ μυρία δεινά παθὼν διὰ τὸν Χριστόν. Αθλητής γὰρ καὶ μάρτυς, οὐ μόνον ὁ βιαίως ἀποθανών διὰ τὸν Χριστὸν, ἀλλὰ καὶ ὁ μαστιγωθεὶς καὶ κακοπαθήσας δι' αὐτ τόν. Εὑρίσκομεν γὰρ καὶ μετὰ τοῦτον πολλούς ἀθλήσαντα; μὲν, τὴν δὲ ψυχὴν ἐν εἰρήνῃ παριθεμένους Θεῷ, καὶ διὰ τοῦτο φήσει τις αὐτοὺς ἐκβεβλῆσθαι τοῦ μαρτυρικοῦ ἀξιώματος. Οτι δὲ τέτ θνηκεν, αὐτὸς οὗτός φησιν, ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ μὲν λέ γων, ὅτι οὐκ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, ὅτι οὐκ ἀποθνήσκει· ἐν δὲ τῇ βίβλῳ τῆς ᾿Αποκαλύψεως, προσε ώπῳ τοῦ Σωτῆρος, ὅτι καὶ δώσω τοῖς δυσὶ μάρτ ευσί μου, καὶ προφητεύσουσιν ἡμέρας τόσας Ενώχ καὶ Ἠλίας. Τὸ δὲ καθίσαι - μου. Προλαβόντες εἰρήκαμεν, ὅτι τὸ καθίσαι ἐκ δεξιῶν, ἢ ἐξ εὐωνύμων αὐτοῦ, ὑπὲρ τὴν ἀξίαν ἐστὶν, οὐ μόνον τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄνω δυνάμεων· λοιπὸν οὖν οὐδεὶς και θελεῖται. Καὶ πῶς ἐνταῦθά φησιν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, ἀλλ' ἐκείνων ἐστὶν, οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ Πατρός μου; Δείκνυσι γὰρ, ὅτι καθεδοῦνταί τινες. Λέγομεν οὖν, ὡς ἐπεὶ προεδρίαν ἐν τοῖς μαθηταῖς ᾐτοῦντο, λοιπὸν ὁ Χριστὸς καθέδραν ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ ευωνύμων λέγει τὴν πρώτην τάξιν ἐν αὐτοῖς, ἧς ἀξιωθήσονται Πέτρος καὶ Παῦλος, οἱ κορυφαίοι τῶν μαθητῶν, ὡς πλεῖον τῶν ἄλλων πάν των ἀγωνισάμενοι. Καὶ πῶς ὁ παντοδύναμος ἀδυνατεῖ δοῦναι ταύτην; Οὐκ ἔστιν, ὅπερ εἶπεν, ἀδυναμίας, ἀλλὰ δικαι οσύνης. Ἐπεὶ γὰρ χαρίσασθαι αὐτοῖς τὴν προ εδρίαν ᾐτοῦντο, φησίν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐμὸν τὸ τὴν πρώτην τάξιν χαρίσασθαι· τοῦτο γὰρ νῦν τὸ δοῦναι σημαίνει, δίκαιος γὰρ εἰμι, καὶ ἀπροσωπόληπτος ἀλλ' ἐκείνων ἐστὶν αὕτη, οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ Πατρός μου. 'Πτοίμασται δὲ τοῖς δικαιουμένοις ταύτης τυχεῖν. Οὐ γὰρ μόνον τὸ κοινωνεῖν μοι τῆς σφαγῆς προξενεῖ τὴν πρώτην τάξιν, ἀλλὰ τὸ πρωτεῦ. σαι πάντων καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς ἀρεταῖς. Ἐντεῦ θεν δὲ μάλιστα παρέθηκεν αὐτούς. Υπὸ τοῦ Πατρός μου δὲ εἶπεν, ἅμα μὲν τὸν Πατέρα τιμῶν, ἅμα δὲ καὶ ἑαυτὸν συνεμφαίνων, ὡς ταὐτὸν τῷ Πατρὶ δυνάμενον. Ἐγὼ γὰρ, φησὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἓν ἐσμεν. Καὶ — ἀδελφῶν. Οἱ δύο μὲν τῶν δέκα μαθητῶν κατεπήρθησαν· εἰ δέκα δὲ, τοῖς δυσὶ μαθηταῖς ἐφθό νησαν, τῶν πρωτείων εφιεμένοι;. Οὕτω πάντες ἦσαν ἀτελεῖς, μήπω τοῦ θείου Πνεύματος επιφοιτήσαντος αὐτοῖς. Αλλ' ὕστερον αὐτοὺς κατάμαθε, καὶ ὄψει παν τὰς πάθους ἀπηλλαγμένους, καὶ ἀλλήλους ἐπαινοῦνα τας, καὶ ἀλλήλοις τῶν πρωτείων παραχωρούντας. ** Joan. xxi, 23. • Apoc. x1, 3. tyrii susceptis, et passus innumera propter Christum pericula. Nam athleta ac martyr dicitur non solum qui violente mortuus est propter Christum, verum etiam qui ſagellatus est, aliaque multa passus propter eum. Invenimus siquidem et post hunc plerosque certassé quidem, verum animam in pace Deo commendasse; nec propter hoc dicet quispiam eos a martyrii excidisse dignitate Quod autem mortuus sit, ipse idem ait in Evangelio quidem dicens: Non dixit ei Jesus. Non moritur ". In libro autem Apocalypsis sub persona Salvatoris: Et dabo duobus testibus meis, et prophetabunt tot diebus amicti saccis us. Hic autem sunt Enoch et Elias. περιβεβλημένοι σάκκους. Οὗτοι δὲ εἰσιν Vers. 23. Sedere autem -meo. In praecedentibus d'ximus, quod sedere a dexteris ejus aut sinistris, excedit dignitatem non hominum solum, verum etiam supernarum virtutum; nullus itaque sedebit. Et quomodo hic dicit: Non est meum dare, sed iis contingit quibus paratum est a Patre meo? Ostendit enim quosdam sessuros. Dicimus ergo quod cum præeminentiam inter discipulos peteren', nunc Christus cathedram a dextris et sinistris, dicit primam inter ipsos sedem, quo Petrus et Paulus digni habiti sunt principes discipulorum, ut qui plus cæteris laboraverunt. Et quomodo qui omnipotens est, ad hanc dandam redditur impotens? Quod dixit: Non est, non impotentiæ est, sed justitiæ. Nam quia gratis sibi dari primatum petebant: Non est, inquit, meum dare gratis primatum sive primam seden, id siquidem significat dare; justus enim sum, non personarum acceptor. Sed hoc, ait, est illorum quibus paratum est a Patre meo. Paratum est autem his qui digni sunt ut hoc consequantur. Non enim sola mihi cæde communicare primam conciliat sedem, sed primas omnium ferre ctiam in cæteris virtutibus. Inde autem maxime traduxit illos. Patre meo autem dixit, tuin ut Patrem bonoraret, tum ut seipsum demonstraret tanquam idem cum Patre potentem. Ego, inquit, et Pater unum sumus Vers. 24. Ει — fratribus. Duo quidem supra decem discipulos elati fuerant: decem vero de duobus invidebant, eo quod primas sedes desideraverant; et ita omnes imperfecti erant. Nondum cuim Spiritus sanctus descenderat. Sed postmodum ip80s perfecte cognoscito, et vi«lebis omni affectu liberos, ac invicem extollentes, et mutuo primnatus «Joan. x, 30. Varia lecliones et notæ. mium pro prima homilia habuisse, quod nonnulli pro præfatione habent. Consentiunt Savilius et Montefalconius. Forte ούδεις, sicuti fentenius quoque vide:- tur legisse. Τόσας scripsit, quod nuneros referre noluit. Cæterum non intelligo, quomodo hæc probent, Joannem evangelistam mortuum esse. Vide, qua: dixi in editione N. Test. ad Joan. xxi, 25.

COMMENT. IN MATTIL.BUM. CAP. XX. τήριον τοῦ Χριστοῦ ἔπιε, καὶ τὸ βάπτισμα αὐτοῦ voluntate enim et hic interemptus est, plagis marἐβαπτίσατο. Τῇ προαιρέσει γὰρ ἐσφάγη καὶ οὗτος, τὰς μαρτυρικὰς πηγὰς ὑποστάς, καὶ μυρία δεινά παθὼν διὰ τὸν Χριστόν. Αθλητής γὰρ καὶ μάρτυς, οὐ μόνον ὁ βιαίως ἀποθανών διὰ τὸν Χριστὸν, ἀλλὰ καὶ ὁ μαστιγωθεὶς καὶ κακοπαθήσας δι' αὐτ τόν. Εὑρίσκομεν γὰρ καὶ μετὰ τοῦτον πολλούς ἀθλήσαντα; μὲν, τὴν δὲ ψυχὴν ἐν εἰρήνῃ παριθεμένους Θεῷ, καὶ διὰ τοῦτο φήσει τις αὐτοὺς ἐκβεβλῆσθαι τοῦ μαρτυρικοῦ ἀξιώματος. Οτι δὲ τέτ θνηκεν, αὐτὸς οὗτός φησιν, ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ μὲν λέ γων, ὅτι οὐκ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, ὅτι οὐκ ἀποθνήσκει· ἐν δὲ τῇ βίβλῳ τῆς ᾿Αποκαλύψεως, προσε ώπῳ τοῦ Σωτῆρος, ὅτι καὶ δώσω τοῖς δυσὶ μάρτ ευσί μου, καὶ προφητεύσουσιν ἡμέρας τόσας Ενώχ καὶ Ἠλίας. Τὸ δὲ καθίσαι - μου. Προλαβόντες εἰρήκαμεν, ὅτι τὸ καθίσαι ἐκ δεξιῶν, ἢ ἐξ εὐωνύμων αὐτοῦ, ὑπὲρ τὴν ἀξίαν ἐστὶν, οὐ μόνον τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄνω δυνάμεων· λοιπὸν οὖν οὐδεὶς και θελεῖται. Καὶ πῶς ἐνταῦθά φησιν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, ἀλλ' ἐκείνων ἐστὶν, οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ Πατρός μου; Δείκνυσι γὰρ, ὅτι καθεδοῦνταί τινες. Λέγομεν οὖν, ὡς ἐπεὶ προεδρίαν ἐν τοῖς μαθηταῖς ᾐτοῦντο, λοιπὸν ὁ Χριστὸς καθέδραν ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ ευωνύμων λέγει τὴν πρώτην τάξιν ἐν αὐτοῖς, ἧς ἀξιωθήσονται Πέτρος καὶ Παῦλος, οἱ κορυφαίοι τῶν μαθητῶν, ὡς πλεῖον τῶν ἄλλων πάν των ἀγωνισάμενοι. Καὶ πῶς ὁ παντοδύναμος ἀδυνατεῖ δοῦναι ταύτην; Οὐκ ἔστιν, ὅπερ εἶπεν, ἀδυναμίας, ἀλλὰ δικαι οσύνης. Ἐπεὶ γὰρ χαρίσασθαι αὐτοῖς τὴν προ εδρίαν ᾐτοῦντο, φησίν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐμὸν τὸ τὴν πρώτην τάξιν χαρίσασθαι· τοῦτο γὰρ νῦν τὸ δοῦναι σημαίνει, δίκαιος γὰρ εἰμι, καὶ ἀπροσωπόληπτος ἀλλ' ἐκείνων ἐστὶν αὕτη, οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ Πατρός μου. 'Πτοίμασται δὲ τοῖς δικαιουμένοις ταύτης τυχεῖν. Οὐ γὰρ μόνον τὸ κοινωνεῖν μοι τῆς σφαγῆς προξενεῖ τὴν πρώτην τάξιν, ἀλλὰ τὸ πρωτεῦ. σαι πάντων καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς ἀρεταῖς. Ἐντεῦ θεν δὲ μάλιστα παρέθηκεν αὐτούς. Υπὸ τοῦ Πατρός μου δὲ εἶπεν, ἅμα μὲν τὸν Πατέρα τιμῶν, ἅμα δὲ καὶ ἑαυτὸν συνεμφαίνων, ὡς ταὐτὸν τῷ Πατρὶ δυνάμενον. Ἐγὼ γὰρ, φησὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἓν ἐσμεν. Καὶ — ἀδελφῶν. Οἱ δύο μὲν τῶν δέκα μαθητῶν κατεπήρθησαν· εἰ δέκα δὲ, τοῖς δυσὶ μαθηταῖς ἐφθό νησαν, τῶν πρωτείων εφιεμένοι;. Οὕτω πάντες ἦσαν ἀτελεῖς, μήπω τοῦ θείου Πνεύματος επιφοιτήσαντος αὐτοῖς. Αλλ' ὕστερον αὐτοὺς κατάμαθε, καὶ ὄψει παν τὰς πάθους ἀπηλλαγμένους, καὶ ἀλλήλους ἐπαινοῦνα τας, καὶ ἀλλήλοις τῶν πρωτείων παραχωρούντας. ** Joan. xxi, 23. • Apoc. x1, 3. tyrii susceptis, et passus innumera propter Christum pericula. Nam athleta ac martyr dicitur non solum qui violente mortuus est propter Christum, verum etiam qui ſagellatus est, aliaque multa passus propter eum. Invenimus siquidem et post hunc plerosque certassé quidem, verum animam in pace Deo commendasse; nec propter hoc dicet quispiam eos a martyrii excidisse dignitate Quod autem mortuus sit, ipse idem ait in Evangelio quidem dicens: Non dixit ei Jesus. Non moritur ". In libro autem Apocalypsis sub persona Salvatoris: Et dabo duobus testibus meis, et prophetabunt tot diebus amicti saccis us. Hic autem sunt Enoch et Elias. περιβεβλημένοι σάκκους. Οὗτοι δὲ εἰσιν Vers. 23. Sedere autem -meo. In praecedentibus d'ximus, quod sedere a dexteris ejus aut sinistris, excedit dignitatem non hominum solum, verum etiam supernarum virtutum; nullus itaque sedebit. Et quomodo hic dicit: Non est meum dare, sed iis contingit quibus paratum est a Patre meo? Ostendit enim quosdam sessuros. Dicimus ergo quod cum præeminentiam inter discipulos peteren', nunc Christus cathedram a dextris et sinistris, dicit primam inter ipsos sedem, quo Petrus et Paulus digni habiti sunt principes discipulorum, ut qui plus cæteris laboraverunt. Et quomodo qui omnipotens est, ad hanc dandam redditur impotens? Quod dixit: Non est, non impotentiæ est, sed justitiæ. Nam quia gratis sibi dari primatum petebant: Non est, inquit, meum dare gratis primatum sive primam seden, id siquidem significat dare; justus enim sum, non personarum acceptor. Sed hoc, ait, est illorum quibus paratum est a Patre meo. Paratum est autem his qui digni sunt ut hoc consequantur. Non enim sola mihi cæde communicare primam conciliat sedem, sed primas omnium ferre ctiam in cæteris virtutibus. Inde autem maxime traduxit illos. Patre meo autem dixit, tuin ut Patrem bonoraret, tum ut seipsum demonstraret tanquam idem cum Patre potentem. Ego, inquit, et Pater unum sumus Vers. 24. Ει — fratribus. Duo quidem supra decem discipulos elati fuerant: decem vero de duobus invidebant, eo quod primas sedes desideraverant; et ita omnes imperfecti erant. Nondum cuim Spiritus sanctus descenderat. Sed postmodum ip80s perfecte cognoscito, et vi«lebis omni affectu liberos, ac invicem extollentes, et mutuo primnatus «Joan. x, 30. Varia lecliones et notæ. mium pro prima homilia habuisse, quod nonnulli pro præfatione habent. Consentiunt Savilius et Montefalconius. Forte ούδεις, sicuti fentenius quoque vide:- tur legisse. Τόσας scripsit, quod nuneros referre noluit. Cæterum non intelligo, quomodo hæc probent, Joannem evangelistam mortuum esse. Vide, qua: dixi in editione N. Test. ad Joan. xxi, 25.

COMMENT. IN MATTIL.BUM. CAP. XX. τήριον τοῦ Χριστοῦ ἔπιε, καὶ τὸ βάπτισμα αὐτοῦ voluntate enim et hic interemptus est, plagis marἐβαπτίσατο. Τῇ προαιρέσει γὰρ ἐσφάγη καὶ οὗτος, τὰς μαρτυρικὰς πηγὰς ὑποστάς, καὶ μυρία δεινά παθὼν διὰ τὸν Χριστόν. Αθλητής γὰρ καὶ μάρτυς, οὐ μόνον ὁ βιαίως ἀποθανών διὰ τὸν Χριστὸν, ἀλλὰ καὶ ὁ μαστιγωθεὶς καὶ κακοπαθήσας δι' αὐτ τόν. Εὑρίσκομεν γὰρ καὶ μετὰ τοῦτον πολλούς ἀθλήσαντα; μὲν, τὴν δὲ ψυχὴν ἐν εἰρήνῃ παριθεμένους Θεῷ, καὶ διὰ τοῦτο φήσει τις αὐτοὺς ἐκβεβλῆσθαι τοῦ μαρτυρικοῦ ἀξιώματος. Οτι δὲ τέτ θνηκεν, αὐτὸς οὗτός φησιν, ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ μὲν λέ γων, ὅτι οὐκ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, ὅτι οὐκ ἀποθνήσκει· ἐν δὲ τῇ βίβλῳ τῆς ᾿Αποκαλύψεως, προσε ώπῳ τοῦ Σωτῆρος, ὅτι καὶ δώσω τοῖς δυσὶ μάρτ ευσί μου, καὶ προφητεύσουσιν ἡμέρας τόσας Ενώχ καὶ Ἠλίας. Τὸ δὲ καθίσαι - μου. Προλαβόντες εἰρήκαμεν, ὅτι τὸ καθίσαι ἐκ δεξιῶν, ἢ ἐξ εὐωνύμων αὐτοῦ, ὑπὲρ τὴν ἀξίαν ἐστὶν, οὐ μόνον τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄνω δυνάμεων· λοιπὸν οὖν οὐδεὶς και θελεῖται. Καὶ πῶς ἐνταῦθά φησιν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, ἀλλ' ἐκείνων ἐστὶν, οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ Πατρός μου; Δείκνυσι γὰρ, ὅτι καθεδοῦνταί τινες. Λέγομεν οὖν, ὡς ἐπεὶ προεδρίαν ἐν τοῖς μαθηταῖς ᾐτοῦντο, λοιπὸν ὁ Χριστὸς καθέδραν ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ ευωνύμων λέγει τὴν πρώτην τάξιν ἐν αὐτοῖς, ἧς ἀξιωθήσονται Πέτρος καὶ Παῦλος, οἱ κορυφαίοι τῶν μαθητῶν, ὡς πλεῖον τῶν ἄλλων πάν των ἀγωνισάμενοι. Καὶ πῶς ὁ παντοδύναμος ἀδυνατεῖ δοῦναι ταύτην; Οὐκ ἔστιν, ὅπερ εἶπεν, ἀδυναμίας, ἀλλὰ δικαι οσύνης. Ἐπεὶ γὰρ χαρίσασθαι αὐτοῖς τὴν προ εδρίαν ᾐτοῦντο, φησίν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐμὸν τὸ τὴν πρώτην τάξιν χαρίσασθαι· τοῦτο γὰρ νῦν τὸ δοῦναι σημαίνει, δίκαιος γὰρ εἰμι, καὶ ἀπροσωπόληπτος ἀλλ' ἐκείνων ἐστὶν αὕτη, οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ Πατρός μου. 'Πτοίμασται δὲ τοῖς δικαιουμένοις ταύτης τυχεῖν. Οὐ γὰρ μόνον τὸ κοινωνεῖν μοι τῆς σφαγῆς προξενεῖ τὴν πρώτην τάξιν, ἀλλὰ τὸ πρωτεῦ. σαι πάντων καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς ἀρεταῖς. Ἐντεῦ θεν δὲ μάλιστα παρέθηκεν αὐτούς. Υπὸ τοῦ Πατρός μου δὲ εἶπεν, ἅμα μὲν τὸν Πατέρα τιμῶν, ἅμα δὲ καὶ ἑαυτὸν συνεμφαίνων, ὡς ταὐτὸν τῷ Πατρὶ δυνάμενον. Ἐγὼ γὰρ, φησὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἓν ἐσμεν. Καὶ — ἀδελφῶν. Οἱ δύο μὲν τῶν δέκα μαθητῶν κατεπήρθησαν· εἰ δέκα δὲ, τοῖς δυσὶ μαθηταῖς ἐφθό νησαν, τῶν πρωτείων εφιεμένοι;. Οὕτω πάντες ἦσαν ἀτελεῖς, μήπω τοῦ θείου Πνεύματος επιφοιτήσαντος αὐτοῖς. Αλλ' ὕστερον αὐτοὺς κατάμαθε, καὶ ὄψει παν τὰς πάθους ἀπηλλαγμένους, καὶ ἀλλήλους ἐπαινοῦνα τας, καὶ ἀλλήλοις τῶν πρωτείων παραχωρούντας. ** Joan. xxi, 23. • Apoc. x1, 3. tyrii susceptis, et passus innumera propter Christum pericula. Nam athleta ac martyr dicitur non solum qui violente mortuus est propter Christum, verum etiam qui ſagellatus est, aliaque multa passus propter eum. Invenimus siquidem et post hunc plerosque certassé quidem, verum animam in pace Deo commendasse; nec propter hoc dicet quispiam eos a martyrii excidisse dignitate Quod autem mortuus sit, ipse idem ait in Evangelio quidem dicens: Non dixit ei Jesus. Non moritur ". In libro autem Apocalypsis sub persona Salvatoris: Et dabo duobus testibus meis, et prophetabunt tot diebus amicti saccis us. Hic autem sunt Enoch et Elias. περιβεβλημένοι σάκκους. Οὗτοι δὲ εἰσιν Vers. 23. Sedere autem -meo. In praecedentibus d'ximus, quod sedere a dexteris ejus aut sinistris, excedit dignitatem non hominum solum, verum etiam supernarum virtutum; nullus itaque sedebit. Et quomodo hic dicit: Non est meum dare, sed iis contingit quibus paratum est a Patre meo? Ostendit enim quosdam sessuros. Dicimus ergo quod cum præeminentiam inter discipulos peteren', nunc Christus cathedram a dextris et sinistris, dicit primam inter ipsos sedem, quo Petrus et Paulus digni habiti sunt principes discipulorum, ut qui plus cæteris laboraverunt. Et quomodo qui omnipotens est, ad hanc dandam redditur impotens? Quod dixit: Non est, non impotentiæ est, sed justitiæ. Nam quia gratis sibi dari primatum petebant: Non est, inquit, meum dare gratis primatum sive primam seden, id siquidem significat dare; justus enim sum, non personarum acceptor. Sed hoc, ait, est illorum quibus paratum est a Patre meo. Paratum est autem his qui digni sunt ut hoc consequantur. Non enim sola mihi cæde communicare primam conciliat sedem, sed primas omnium ferre ctiam in cæteris virtutibus. Inde autem maxime traduxit illos. Patre meo autem dixit, tuin ut Patrem bonoraret, tum ut seipsum demonstraret tanquam idem cum Patre potentem. Ego, inquit, et Pater unum sumus Vers. 24. Ει — fratribus. Duo quidem supra decem discipulos elati fuerant: decem vero de duobus invidebant, eo quod primas sedes desideraverant; et ita omnes imperfecti erant. Nondum cuim Spiritus sanctus descenderat. Sed postmodum ip80s perfecte cognoscito, et vi«lebis omni affectu liberos, ac invicem extollentes, et mutuo primnatus «Joan. x, 30. Varia lecliones et notæ. mium pro prima homilia habuisse, quod nonnulli pro præfatione habent. Consentiunt Savilius et Montefalconius. Forte ούδεις, sicuti fentenius quoque vide:- tur legisse. Τόσας scripsit, quod nuneros referre noluit. Cæterum non intelligo, quomodo hæc probent, Joannem evangelistam mortuum esse. Vide, qua: dixi in editione N. Test. ad Joan. xxi, 25.

concedentes. Tune itaque indignati sunt, sive gra- Τότε δ' οὖν ἠγανάκτησαν, ήγουν δυσφη viter tulerunt. Siquidem quando frequenter Christus illos præ cæteris honoraverat, non ægre tulerant, ipsum scilicet veriti; quando autem per se primatum petierunt, indignati sunt, et maxime cognito quod exauditi non essent; ex præceptoris enim responsione intellexerunt quid petiissent. Vers. 25. Jesus antem —dixit. Quia duo ab aliis divisi ad eum accesserant, et astantes colloque bantur, advocat et alios: ac primum quidem turbatos placat, per coadunationem quæ inter se et illos erat. Deinde ait: Vers. 25. Scitis - Vers 26. inter vos. Cognito quod hoc fine duo illi petierant primatum, ut ræLerorum haberent principatum, hoc intentum carpit quasi a gentibus sumptum. Principes, inquit, gentium, et qui magni sunt inter illas, dominantur, et potestatem exercent in alios; non ita autem erit inter vos qui mei estis. Deinde docet etiam quo pacto} oporteal parare primatum. Audi ergo quid dicat. σαν ὅτε μὲν γὰρ προετίμα τούτους πολλάκις ὁ Χρι στὸς, οὐκ ἐδυσφόρησαν, αιδούμενοι τοῦτον· ὅτε δὲ οίκοθεν ᾐτήσαντο τὴν προεδρίαν, ἠγανάκτησαν, καὶ μάλιστα γνόντες, ὅτι οὐκ εἰσηκούσθησαν. Εκ τῆς ἀποκρίσεως γὰρ τοῦ διδασκάλου συνῆκαν καὶ δ ᾐτήσαντο. 'Ο δὲ Ἰησοῦς εἶπεν. Ἐπεὶ μένος, τῶν ἄλλων ἀποῤῥαγέντες, οἱ δύο προσήγγισαν αὐτῷ, καὶ παρεστῶτες ώμίλουν, προσκαλεῖται καὶ τοὺς ἄλλους, καὶ πρῶτα μὲν, ταρασσομένους αὐτοὺς καταπραΰνει, διὰ τοῦ πρὸς ἑαυτὸν καὶ τούτους επισπάσασθαι· εἶτά φησι· Οίδατε - ἐν ὑμῖν. Γνούς τους δύο διὰ τοῦτο τὴν προεδρίαν αἰτοῦντας, ἵνα κατάρχωσι τῶν ἄλλων, διασύρει τὸν τοιοῦτον σκοπόν, ὡς ἐθνικόν. Οἱ ἄρχοντες γάρ, φησὶ, τῶν ἐθνῶν, καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατακυριεύουσι καὶ κατεξουσιάζουσι τῶν ἄλλων. [Οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν, τοῖς ἐμεῖς. Εἶτα διδάσκει καὶ πῶς χρὴ κτάσθαι τὸ πρωτείον, καὶ ἄκους. Αλλ' — δοῦλος. Ωσπερ ἀνωτέρω, ἄρχοντας καὶ μεγάλους τοὺς αὐτοὺς ἔλεγον· οὕτω καὶ νῦν μέγαν καὶ πρῶτον, τὴν αὐτόν. Εἰ; ἐπήκοον δὲ πάντων ταῦτά φησιν, ὡς κοινωφελή. Λέγει τοίνυν, ὅτι τὸ μὲν κατεξουσιάζειν τῶν ἄλλων ἐθνικόν ἐστιν· ἐγὼ δὲ νομοθετῶ ὑμῖν, κτάσθαι τὸ πρωτείον, ἀπὸ τοῦ διακονεῖν τοῖς ἄλλοις, καὶ δουλεύειν αὐτοῖς. Τὸν Vers. 20. Sed vers. 97. servus. Sicut superius cosdem dixit principes et magnos, ita et nunc cumdem vocat magnum et primum. Hæc autem omnia ad subjectionem dixit, ut quæ singulis utilis est. Dicit ergo: Potestatem in alios exercere gentium est; ego vero legem vobis statuo parandi principatus, a ministrando aliis, eisque serviendo. Qui enim lioc facit, illum ego magnum ac primum c γὰρ τοῦτο ποιοῦντα, τοῦτον ἐγὼ μέγαν καὶ πρῶτον declaro, et hic apud me primatum habebit. Deinde seipsum quoque ponit in exempium, qui non solum omnibus • ministret, sed etiam pro omnibus moriatur. Vers. 28. Sicnt mallis. Sit, inquit, hic aliorum minister et servus, quemadmodum ego non veni in mundum ut aliqui mihi ministrarent. Quanquam enim socrus Petri et Martha soror Lazari, alique Inulieres ministrabant ei, non tamen quasi ipse harum ministeria cuperet. Non ergo veni ut ministretur mihi ab aliquibus, sed potius ut ipso aliis ministrem, curans ac sanans quorumdam animas, quorumdam corpora, quorumdam et animas et corpora, quodque ministerio ac servitio majus est, ut tradam animam meam redemptionem pro multis, qui servi ſacti erant diaboli. Multis autem dicit nunc pro, omnibus. Frequenter enim Scriptura malos dicit pro omnibus. Ita - que pro omnibus tradidit animam suam, omnesque redemit, quanquam multi sua sponte in servitute remanserunt. Γούν, pro δ' οὖν, Α. Είτουν, Α. ἀναγορεύω, καὶ οὗτος παρ' ἐμοὶ τὸ πρωτεῖον ἔξει. Ἔπειτα καὶ παράδειγμα τίθησιν ἑαυτὸν, οὐ μόνον διακονοῦντα πάσιν, ἀλλὰ καὶ ὑπεραποθνήσκοντα πάντων. Οσπερ πολλῶν. Ἔστω, φησίν, οὗτος τῶν ἄλλων διάκονος καὶ δοῦλος, δν τρόπον ἐγὼ οὐκ ἦλ θον εἰς τὸν κόσμον, ἵνα διακονήσωσί μοί τινες. Εἰ γὰρ καὶ ἡ πενθερὰ τοῦ Πέτρου, καὶ Μάρθα, ἡ ἀδελ φὴ τοῦ Λαζάρου, καὶ ἄλλαι γυναίκες διηκόνουν αὐτῷ, ἀλλ' οὐχ ὡς χρήζοντι τῆς τούτων διακονίας. Οὐκ ἦλθον οὖν, φησίν, ἵνα διακονηθώ παρά τινων, ἀλλ᾽ ἵνα μᾶλλον αὐτὸς διακονήτω τοῖς ἄλλοις, ἐπιμε λόμενος καὶ θεραπεύων, τῶν μὲν τὰς ψυχὰς, τῶν δὲ τὰ σώματα, τῶν δὲ καὶ τὰς ψυχὰς καὶ τὰ σώματα, καὶ τὸ μεῖζον τῆς διακονίας καὶ δουλείας, ἵνα δώσω τὴν ψυχήν μου λύτρον ἀντὶ πολλῶν, δεδουλω μένων τῷ διαβόλῳ. Πολλοὺς δὲ νῦν τοὺς πάντας λέγει. Πολλάκις γὰρ ἡ Γραφὴ πολλοὺς τοὺς πάντας φησίν. Ὑπὲρ πάν των γὰρ ἔδωκε τὴν ψυχὴν αὐτοῦ καὶ πάντας ἐλυ τρώτατο, εἰ καὶ πολλοὶ θέλοντες ενέμειναν τῇ δου λείᾳ. Varia lectiones et notæ. Και, pro δέ. A. Fortc, ὅτε δὲ καί Quæ hic inclusimus, ca ex cod. A. exciderunt omnia, culpa scribæ, qui istis omissis novuin folium incepit. Κατά, pro κτάσθαι, Α. omisso va legitur διακονηθήναι, Δ.

concedentes. Tune itaque indignati sunt, sive gra- Τότε δ' οὖν ἠγανάκτησαν, ήγουν δυσφη viter tulerunt. Siquidem quando frequenter Christus illos præ cæteris honoraverat, non ægre tulerant, ipsum scilicet veriti; quando autem per se primatum petierunt, indignati sunt, et maxime cognito quod exauditi non essent; ex præceptoris enim responsione intellexerunt quid petiissent. Vers. 25. Jesus antem —dixit. Quia duo ab aliis divisi ad eum accesserant, et astantes colloque bantur, advocat et alios: ac primum quidem turbatos placat, per coadunationem quæ inter se et illos erat. Deinde ait: Vers. 25. Scitis - Vers 26. inter vos. Cognito quod hoc fine duo illi petierant primatum, ut ræLerorum haberent principatum, hoc intentum carpit quasi a gentibus sumptum. Principes, inquit, gentium, et qui magni sunt inter illas, dominantur, et potestatem exercent in alios; non ita autem erit inter vos qui mei estis. Deinde docet etiam quo pacto} oporteal parare primatum. Audi ergo quid dicat. σαν ὅτε μὲν γὰρ προετίμα τούτους πολλάκις ὁ Χρι στὸς, οὐκ ἐδυσφόρησαν, αιδούμενοι τοῦτον· ὅτε δὲ οίκοθεν ᾐτήσαντο τὴν προεδρίαν, ἠγανάκτησαν, καὶ μάλιστα γνόντες, ὅτι οὐκ εἰσηκούσθησαν. Εκ τῆς ἀποκρίσεως γὰρ τοῦ διδασκάλου συνῆκαν καὶ δ ᾐτήσαντο. 'Ο δὲ Ἰησοῦς εἶπεν. Ἐπεὶ μένος, τῶν ἄλλων ἀποῤῥαγέντες, οἱ δύο προσήγγισαν αὐτῷ, καὶ παρεστῶτες ώμίλουν, προσκαλεῖται καὶ τοὺς ἄλλους, καὶ πρῶτα μὲν, ταρασσομένους αὐτοὺς καταπραΰνει, διὰ τοῦ πρὸς ἑαυτὸν καὶ τούτους επισπάσασθαι· εἶτά φησι· Οίδατε - ἐν ὑμῖν. Γνούς τους δύο διὰ τοῦτο τὴν προεδρίαν αἰτοῦντας, ἵνα κατάρχωσι τῶν ἄλλων, διασύρει τὸν τοιοῦτον σκοπόν, ὡς ἐθνικόν. Οἱ ἄρχοντες γάρ, φησὶ, τῶν ἐθνῶν, καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατακυριεύουσι καὶ κατεξουσιάζουσι τῶν ἄλλων. [Οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν, τοῖς ἐμεῖς. Εἶτα διδάσκει καὶ πῶς χρὴ κτάσθαι τὸ πρωτείον, καὶ ἄκους. Αλλ' — δοῦλος. Ωσπερ ἀνωτέρω, ἄρχοντας καὶ μεγάλους τοὺς αὐτοὺς ἔλεγον· οὕτω καὶ νῦν μέγαν καὶ πρῶτον, τὴν αὐτόν. Εἰ; ἐπήκοον δὲ πάντων ταῦτά φησιν, ὡς κοινωφελή. Λέγει τοίνυν, ὅτι τὸ μὲν κατεξουσιάζειν τῶν ἄλλων ἐθνικόν ἐστιν· ἐγὼ δὲ νομοθετῶ ὑμῖν, κτάσθαι τὸ πρωτείον, ἀπὸ τοῦ διακονεῖν τοῖς ἄλλοις, καὶ δουλεύειν αὐτοῖς. Τὸν Vers. 20. Sed vers. 97. servus. Sicut superius cosdem dixit principes et magnos, ita et nunc cumdem vocat magnum et primum. Hæc autem omnia ad subjectionem dixit, ut quæ singulis utilis est. Dicit ergo: Potestatem in alios exercere gentium est; ego vero legem vobis statuo parandi principatus, a ministrando aliis, eisque serviendo. Qui enim lioc facit, illum ego magnum ac primum c γὰρ τοῦτο ποιοῦντα, τοῦτον ἐγὼ μέγαν καὶ πρῶτον declaro, et hic apud me primatum habebit. Deinde seipsum quoque ponit in exempium, qui non solum omnibus • ministret, sed etiam pro omnibus moriatur. Vers. 28. Sicnt mallis. Sit, inquit, hic aliorum minister et servus, quemadmodum ego non veni in mundum ut aliqui mihi ministrarent. Quanquam enim socrus Petri et Martha soror Lazari, alique Inulieres ministrabant ei, non tamen quasi ipse harum ministeria cuperet. Non ergo veni ut ministretur mihi ab aliquibus, sed potius ut ipso aliis ministrem, curans ac sanans quorumdam animas, quorumdam corpora, quorumdam et animas et corpora, quodque ministerio ac servitio majus est, ut tradam animam meam redemptionem pro multis, qui servi ſacti erant diaboli. Multis autem dicit nunc pro, omnibus. Frequenter enim Scriptura malos dicit pro omnibus. Ita - que pro omnibus tradidit animam suam, omnesque redemit, quanquam multi sua sponte in servitute remanserunt. Γούν, pro δ' οὖν, Α. Είτουν, Α. ἀναγορεύω, καὶ οὗτος παρ' ἐμοὶ τὸ πρωτεῖον ἔξει. Ἔπειτα καὶ παράδειγμα τίθησιν ἑαυτὸν, οὐ μόνον διακονοῦντα πάσιν, ἀλλὰ καὶ ὑπεραποθνήσκοντα πάντων. Οσπερ πολλῶν. Ἔστω, φησίν, οὗτος τῶν ἄλλων διάκονος καὶ δοῦλος, δν τρόπον ἐγὼ οὐκ ἦλ θον εἰς τὸν κόσμον, ἵνα διακονήσωσί μοί τινες. Εἰ γὰρ καὶ ἡ πενθερὰ τοῦ Πέτρου, καὶ Μάρθα, ἡ ἀδελ φὴ τοῦ Λαζάρου, καὶ ἄλλαι γυναίκες διηκόνουν αὐτῷ, ἀλλ' οὐχ ὡς χρήζοντι τῆς τούτων διακονίας. Οὐκ ἦλθον οὖν, φησίν, ἵνα διακονηθώ παρά τινων, ἀλλ᾽ ἵνα μᾶλλον αὐτὸς διακονήτω τοῖς ἄλλοις, ἐπιμε λόμενος καὶ θεραπεύων, τῶν μὲν τὰς ψυχὰς, τῶν δὲ τὰ σώματα, τῶν δὲ καὶ τὰς ψυχὰς καὶ τὰ σώματα, καὶ τὸ μεῖζον τῆς διακονίας καὶ δουλείας, ἵνα δώσω τὴν ψυχήν μου λύτρον ἀντὶ πολλῶν, δεδουλω μένων τῷ διαβόλῳ. Πολλοὺς δὲ νῦν τοὺς πάντας λέγει. Πολλάκις γὰρ ἡ Γραφὴ πολλοὺς τοὺς πάντας φησίν. Ὑπὲρ πάν των γὰρ ἔδωκε τὴν ψυχὴν αὐτοῦ καὶ πάντας ἐλυ τρώτατο, εἰ καὶ πολλοὶ θέλοντες ενέμειναν τῇ δου λείᾳ. Varia lectiones et notæ. Και, pro δέ. A. Fortc, ὅτε δὲ καί Quæ hic inclusimus, ca ex cod. A. exciderunt omnia, culpa scribæ, qui istis omissis novuin folium incepit. Κατά, pro κτάσθαι, Α. omisso va legitur διακονηθήναι, Δ.

concedentes. Tune itaque indignati sunt, sive gra- Τότε δ' οὖν ἠγανάκτησαν, ήγουν δυσφη viter tulerunt. Siquidem quando frequenter Christus illos præ cæteris honoraverat, non ægre tulerant, ipsum scilicet veriti; quando autem per se primatum petierunt, indignati sunt, et maxime cognito quod exauditi non essent; ex præceptoris enim responsione intellexerunt quid petiissent. Vers. 25. Jesus antem —dixit. Quia duo ab aliis divisi ad eum accesserant, et astantes colloque bantur, advocat et alios: ac primum quidem turbatos placat, per coadunationem quæ inter se et illos erat. Deinde ait: Vers. 25. Scitis - Vers 26. inter vos. Cognito quod hoc fine duo illi petierant primatum, ut ræLerorum haberent principatum, hoc intentum carpit quasi a gentibus sumptum. Principes, inquit, gentium, et qui magni sunt inter illas, dominantur, et potestatem exercent in alios; non ita autem erit inter vos qui mei estis. Deinde docet etiam quo pacto} oporteal parare primatum. Audi ergo quid dicat. σαν ὅτε μὲν γὰρ προετίμα τούτους πολλάκις ὁ Χρι στὸς, οὐκ ἐδυσφόρησαν, αιδούμενοι τοῦτον· ὅτε δὲ οίκοθεν ᾐτήσαντο τὴν προεδρίαν, ἠγανάκτησαν, καὶ μάλιστα γνόντες, ὅτι οὐκ εἰσηκούσθησαν. Εκ τῆς ἀποκρίσεως γὰρ τοῦ διδασκάλου συνῆκαν καὶ δ ᾐτήσαντο. 'Ο δὲ Ἰησοῦς εἶπεν. Ἐπεὶ μένος, τῶν ἄλλων ἀποῤῥαγέντες, οἱ δύο προσήγγισαν αὐτῷ, καὶ παρεστῶτες ώμίλουν, προσκαλεῖται καὶ τοὺς ἄλλους, καὶ πρῶτα μὲν, ταρασσομένους αὐτοὺς καταπραΰνει, διὰ τοῦ πρὸς ἑαυτὸν καὶ τούτους επισπάσασθαι· εἶτά φησι· Οίδατε - ἐν ὑμῖν. Γνούς τους δύο διὰ τοῦτο τὴν προεδρίαν αἰτοῦντας, ἵνα κατάρχωσι τῶν ἄλλων, διασύρει τὸν τοιοῦτον σκοπόν, ὡς ἐθνικόν. Οἱ ἄρχοντες γάρ, φησὶ, τῶν ἐθνῶν, καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατακυριεύουσι καὶ κατεξουσιάζουσι τῶν ἄλλων. [Οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν, τοῖς ἐμεῖς. Εἶτα διδάσκει καὶ πῶς χρὴ κτάσθαι τὸ πρωτείον, καὶ ἄκους. Αλλ' — δοῦλος. Ωσπερ ἀνωτέρω, ἄρχοντας καὶ μεγάλους τοὺς αὐτοὺς ἔλεγον· οὕτω καὶ νῦν μέγαν καὶ πρῶτον, τὴν αὐτόν. Εἰ; ἐπήκοον δὲ πάντων ταῦτά φησιν, ὡς κοινωφελή. Λέγει τοίνυν, ὅτι τὸ μὲν κατεξουσιάζειν τῶν ἄλλων ἐθνικόν ἐστιν· ἐγὼ δὲ νομοθετῶ ὑμῖν, κτάσθαι τὸ πρωτείον, ἀπὸ τοῦ διακονεῖν τοῖς ἄλλοις, καὶ δουλεύειν αὐτοῖς. Τὸν Vers. 20. Sed vers. 97. servus. Sicut superius cosdem dixit principes et magnos, ita et nunc cumdem vocat magnum et primum. Hæc autem omnia ad subjectionem dixit, ut quæ singulis utilis est. Dicit ergo: Potestatem in alios exercere gentium est; ego vero legem vobis statuo parandi principatus, a ministrando aliis, eisque serviendo. Qui enim lioc facit, illum ego magnum ac primum c γὰρ τοῦτο ποιοῦντα, τοῦτον ἐγὼ μέγαν καὶ πρῶτον declaro, et hic apud me primatum habebit. Deinde seipsum quoque ponit in exempium, qui non solum omnibus • ministret, sed etiam pro omnibus moriatur. Vers. 28. Sicnt mallis. Sit, inquit, hic aliorum minister et servus, quemadmodum ego non veni in mundum ut aliqui mihi ministrarent. Quanquam enim socrus Petri et Martha soror Lazari, alique Inulieres ministrabant ei, non tamen quasi ipse harum ministeria cuperet. Non ergo veni ut ministretur mihi ab aliquibus, sed potius ut ipso aliis ministrem, curans ac sanans quorumdam animas, quorumdam corpora, quorumdam et animas et corpora, quodque ministerio ac servitio majus est, ut tradam animam meam redemptionem pro multis, qui servi ſacti erant diaboli. Multis autem dicit nunc pro, omnibus. Frequenter enim Scriptura malos dicit pro omnibus. Ita - que pro omnibus tradidit animam suam, omnesque redemit, quanquam multi sua sponte in servitute remanserunt. Γούν, pro δ' οὖν, Α. Είτουν, Α. ἀναγορεύω, καὶ οὗτος παρ' ἐμοὶ τὸ πρωτεῖον ἔξει. Ἔπειτα καὶ παράδειγμα τίθησιν ἑαυτὸν, οὐ μόνον διακονοῦντα πάσιν, ἀλλὰ καὶ ὑπεραποθνήσκοντα πάντων. Οσπερ πολλῶν. Ἔστω, φησίν, οὗτος τῶν ἄλλων διάκονος καὶ δοῦλος, δν τρόπον ἐγὼ οὐκ ἦλ θον εἰς τὸν κόσμον, ἵνα διακονήσωσί μοί τινες. Εἰ γὰρ καὶ ἡ πενθερὰ τοῦ Πέτρου, καὶ Μάρθα, ἡ ἀδελ φὴ τοῦ Λαζάρου, καὶ ἄλλαι γυναίκες διηκόνουν αὐτῷ, ἀλλ' οὐχ ὡς χρήζοντι τῆς τούτων διακονίας. Οὐκ ἦλθον οὖν, φησίν, ἵνα διακονηθώ παρά τινων, ἀλλ᾽ ἵνα μᾶλλον αὐτὸς διακονήτω τοῖς ἄλλοις, ἐπιμε λόμενος καὶ θεραπεύων, τῶν μὲν τὰς ψυχὰς, τῶν δὲ τὰ σώματα, τῶν δὲ καὶ τὰς ψυχὰς καὶ τὰ σώματα, καὶ τὸ μεῖζον τῆς διακονίας καὶ δουλείας, ἵνα δώσω τὴν ψυχήν μου λύτρον ἀντὶ πολλῶν, δεδουλω μένων τῷ διαβόλῳ. Πολλοὺς δὲ νῦν τοὺς πάντας λέγει. Πολλάκις γὰρ ἡ Γραφὴ πολλοὺς τοὺς πάντας φησίν. Ὑπὲρ πάν των γὰρ ἔδωκε τὴν ψυχὴν αὐτοῦ καὶ πάντας ἐλυ τρώτατο, εἰ καὶ πολλοὶ θέλοντες ενέμειναν τῇ δου λείᾳ. Varia lectiones et notæ. Και, pro δέ. A. Fortc, ὅτε δὲ καί Quæ hic inclusimus, ca ex cod. A. exciderunt omnia, culpa scribæ, qui istis omissis novuin folium incepit. Κατά, pro κτάσθαι, Α. omisso va legitur διακονηθήναι, Δ.

concedentes. Tune itaque indignati sunt, sive gra- Τότε δ' οὖν ἠγανάκτησαν, ήγουν δυσφη viter tulerunt. Siquidem quando frequenter Christus illos præ cæteris honoraverat, non ægre tulerant, ipsum scilicet veriti; quando autem per se primatum petierunt, indignati sunt, et maxime cognito quod exauditi non essent; ex præceptoris enim responsione intellexerunt quid petiissent. Vers. 25. Jesus antem —dixit. Quia duo ab aliis divisi ad eum accesserant, et astantes colloque bantur, advocat et alios: ac primum quidem turbatos placat, per coadunationem quæ inter se et illos erat. Deinde ait: Vers. 25. Scitis - Vers 26. inter vos. Cognito quod hoc fine duo illi petierant primatum, ut ræLerorum haberent principatum, hoc intentum carpit quasi a gentibus sumptum. Principes, inquit, gentium, et qui magni sunt inter illas, dominantur, et potestatem exercent in alios; non ita autem erit inter vos qui mei estis. Deinde docet etiam quo pacto} oporteal parare primatum. Audi ergo quid dicat. σαν ὅτε μὲν γὰρ προετίμα τούτους πολλάκις ὁ Χρι στὸς, οὐκ ἐδυσφόρησαν, αιδούμενοι τοῦτον· ὅτε δὲ οίκοθεν ᾐτήσαντο τὴν προεδρίαν, ἠγανάκτησαν, καὶ μάλιστα γνόντες, ὅτι οὐκ εἰσηκούσθησαν. Εκ τῆς ἀποκρίσεως γὰρ τοῦ διδασκάλου συνῆκαν καὶ δ ᾐτήσαντο. 'Ο δὲ Ἰησοῦς εἶπεν. Ἐπεὶ μένος, τῶν ἄλλων ἀποῤῥαγέντες, οἱ δύο προσήγγισαν αὐτῷ, καὶ παρεστῶτες ώμίλουν, προσκαλεῖται καὶ τοὺς ἄλλους, καὶ πρῶτα μὲν, ταρασσομένους αὐτοὺς καταπραΰνει, διὰ τοῦ πρὸς ἑαυτὸν καὶ τούτους επισπάσασθαι· εἶτά φησι· Οίδατε - ἐν ὑμῖν. Γνούς τους δύο διὰ τοῦτο τὴν προεδρίαν αἰτοῦντας, ἵνα κατάρχωσι τῶν ἄλλων, διασύρει τὸν τοιοῦτον σκοπόν, ὡς ἐθνικόν. Οἱ ἄρχοντες γάρ, φησὶ, τῶν ἐθνῶν, καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατακυριεύουσι καὶ κατεξουσιάζουσι τῶν ἄλλων. [Οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν, τοῖς ἐμεῖς. Εἶτα διδάσκει καὶ πῶς χρὴ κτάσθαι τὸ πρωτείον, καὶ ἄκους. Αλλ' — δοῦλος. Ωσπερ ἀνωτέρω, ἄρχοντας καὶ μεγάλους τοὺς αὐτοὺς ἔλεγον· οὕτω καὶ νῦν μέγαν καὶ πρῶτον, τὴν αὐτόν. Εἰ; ἐπήκοον δὲ πάντων ταῦτά φησιν, ὡς κοινωφελή. Λέγει τοίνυν, ὅτι τὸ μὲν κατεξουσιάζειν τῶν ἄλλων ἐθνικόν ἐστιν· ἐγὼ δὲ νομοθετῶ ὑμῖν, κτάσθαι τὸ πρωτείον, ἀπὸ τοῦ διακονεῖν τοῖς ἄλλοις, καὶ δουλεύειν αὐτοῖς. Τὸν Vers. 20. Sed vers. 97. servus. Sicut superius cosdem dixit principes et magnos, ita et nunc cumdem vocat magnum et primum. Hæc autem omnia ad subjectionem dixit, ut quæ singulis utilis est. Dicit ergo: Potestatem in alios exercere gentium est; ego vero legem vobis statuo parandi principatus, a ministrando aliis, eisque serviendo. Qui enim lioc facit, illum ego magnum ac primum c γὰρ τοῦτο ποιοῦντα, τοῦτον ἐγὼ μέγαν καὶ πρῶτον declaro, et hic apud me primatum habebit. Deinde seipsum quoque ponit in exempium, qui non solum omnibus • ministret, sed etiam pro omnibus moriatur. Vers. 28. Sicnt mallis. Sit, inquit, hic aliorum minister et servus, quemadmodum ego non veni in mundum ut aliqui mihi ministrarent. Quanquam enim socrus Petri et Martha soror Lazari, alique Inulieres ministrabant ei, non tamen quasi ipse harum ministeria cuperet. Non ergo veni ut ministretur mihi ab aliquibus, sed potius ut ipso aliis ministrem, curans ac sanans quorumdam animas, quorumdam corpora, quorumdam et animas et corpora, quodque ministerio ac servitio majus est, ut tradam animam meam redemptionem pro multis, qui servi ſacti erant diaboli. Multis autem dicit nunc pro, omnibus. Frequenter enim Scriptura malos dicit pro omnibus. Ita - que pro omnibus tradidit animam suam, omnesque redemit, quanquam multi sua sponte in servitute remanserunt. Γούν, pro δ' οὖν, Α. Είτουν, Α. ἀναγορεύω, καὶ οὗτος παρ' ἐμοὶ τὸ πρωτεῖον ἔξει. Ἔπειτα καὶ παράδειγμα τίθησιν ἑαυτὸν, οὐ μόνον διακονοῦντα πάσιν, ἀλλὰ καὶ ὑπεραποθνήσκοντα πάντων. Οσπερ πολλῶν. Ἔστω, φησίν, οὗτος τῶν ἄλλων διάκονος καὶ δοῦλος, δν τρόπον ἐγὼ οὐκ ἦλ θον εἰς τὸν κόσμον, ἵνα διακονήσωσί μοί τινες. Εἰ γὰρ καὶ ἡ πενθερὰ τοῦ Πέτρου, καὶ Μάρθα, ἡ ἀδελ φὴ τοῦ Λαζάρου, καὶ ἄλλαι γυναίκες διηκόνουν αὐτῷ, ἀλλ' οὐχ ὡς χρήζοντι τῆς τούτων διακονίας. Οὐκ ἦλθον οὖν, φησίν, ἵνα διακονηθώ παρά τινων, ἀλλ᾽ ἵνα μᾶλλον αὐτὸς διακονήτω τοῖς ἄλλοις, ἐπιμε λόμενος καὶ θεραπεύων, τῶν μὲν τὰς ψυχὰς, τῶν δὲ τὰ σώματα, τῶν δὲ καὶ τὰς ψυχὰς καὶ τὰ σώματα, καὶ τὸ μεῖζον τῆς διακονίας καὶ δουλείας, ἵνα δώσω τὴν ψυχήν μου λύτρον ἀντὶ πολλῶν, δεδουλω μένων τῷ διαβόλῳ. Πολλοὺς δὲ νῦν τοὺς πάντας λέγει. Πολλάκις γὰρ ἡ Γραφὴ πολλοὺς τοὺς πάντας φησίν. Ὑπὲρ πάν των γὰρ ἔδωκε τὴν ψυχὴν αὐτοῦ καὶ πάντας ἐλυ τρώτατο, εἰ καὶ πολλοὶ θέλοντες ενέμειναν τῇ δου λείᾳ. Varia lectiones et notæ. Και, pro δέ. A. Fortc, ὅτε δὲ καί Quæ hic inclusimus, ca ex cod. A. exciderunt omnia, culpa scribæ, qui istis omissis novuin folium incepit. Κατά, pro κτάσθαι, Α. omisso va legitur διακονηθήναι, Δ.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XX. Τίν δὲ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔδωκε; Τῷ Πατρί. Εφών ντ σε γὰρ ἀποθνήσκων· Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθημι τὸ πνεῦμά μου (29).Καὶ μὴν, οὐχ ὑπὸ τοῦ Πατρό, ἀλλ' ὑπὸ τοῦ διαβόλου κατειχόμεθα. Και προσο εκτέον τῇ λύσει τῆς ἀπορίας. Πᾶν λύτρον αὐτὸ μὲν, ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν πίπτει τοῦ κατέχοντός τινα;· τοὺς κατεχομένου; δὲ λυτροῦται τῆς ἐκείνου χειρό;· τὸ δὲ παρὰ τοῦ Χριστοῦ δοθέν λύτρον, ὡς παντός λύτρου διαφερόντω;· ὑπερφυέστερον, ἐλυτρώσατο μὲν τοὺς κατεχομένους· αὐτὸ δὲ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τοῦ κατέχοντος αὐτοὺς οὐκ ἔπεσε, μὴ δυνηθέντος λαβεῖν αὐτό. Δέδωκε δὲ τῷ Πατρὶ ταύτην, ὡς ψυχὴν τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Διὸ καὶ, ὡς ἤδη τοῦ λύτρου δοθέντος, εἰ καὶ μὴ τοῦτο λαβεῖν ἴσχυσεν ὁ τύραννος, ἐλυ τρώθησαν οι κατεχόμενοι. Καὶ πῶς ἔδωκε τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν; ὓς ἐκουσίως ἐπιδοὺς ἑαυτὸν εἰς θάνατον ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἀνθρώ των. Αποθανών γὰρ καθεῖλεν εὐαφόρως τὸν τύραννον, ὡς ἀνελόντα τὸν ἀναμάρτητον. Αμα ρτίας γάρ ἐστιν ἐπιτίμιον ὁ θάνατος· μόνος δὲ ὁ Χριστός ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησε. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι οὐχ ἡ ψυχὴ μόνον τοῦ Χρισ στοῦ καλεῖται λύτρον ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ, καὶ λοιπὸν, ἃ νῦν περὶ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ εἰρηνται, ταῦτα καὶ περὶ τοῦ αἵματος αὐτοῦ λέγονται. ΚΕΦ. ΜΔ'. Περὶ τῶν δύο τυφλών. Και Δαυίδ. Τὰ παραπλήσια γέγραπται καὶ περὶ τῶν ἐν τῷ ἑπτακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ δύο τυφλών, καὶ ζήτησον ἐν ἐκείνῳ τὴν ἐξήγησιν ἀκρι δῶς ἀναγεγραμμένην. Ο δὲ ὄχλος — σιωπήσωσιν. Ἐπεστόμισεν αὐ τοὺς, εἰς τιμὴν τοῦ Ἰησοῦ, ὡς ἐνοχλούντα; αὐτόν. Οι - Δαυίδ. "Ορα καρτερίαν. Τούτους μιμησώμεθα καὶ ἡμεῖς, οἱ πεπηρωμένοι τοὺς ὀφθαλμούς τῆς ψυχῆς, καὶ κράξωμεν πρὸς αὐτὸν ἐξ όλης καρδίας, και υπό τινων ἐμποδισθῶμεν, ἐπιτείνωμεν τὴν δέηκαὶ μὴ ἀποστῶμεν, καὶ πάντως κάμψομεν αὐτὸν, ὡς καὶ οὗτοι. σιν, Καὶ — ἡμῶν οἱ ὀφθαλμοί. Εφώνησεν, ἀντὶ τοῦ, ἐκάλεσεν. Καὶ τίνος ἕνεκεν ἐρωτᾷ τούτους; Ἵνα μὴ νομίσῃ τις, ὅτι ἄλλα βουλομένοις λαβεῖν, άλλα δίδωσι. Καὶ πῶς οὐκ ἀπῄτησεν αὐτοὺς πίστιν; Διότι πίστεως ἀπόδειξις ἦν ἡ κραυγή, καὶ τὸ μὴ ἀποστῆς και επιστομισθέντας. Σπλαγχνισθεὶς — αὐτῷ. Οὐ καρτερικοί μόνον ἦταν, ἀλλὰ καὶ εὐγνώμονες. Ηκολούθησαν γὰρ αὐτῷ, τὴν εὐεργεσίαν αμειβόμενοι. Φασὶ δέ τινες, ένα τῶν δύο τούτων τυφλῶν, τὸν ** Luc. xx111, 46. Quodam etiam modo animam suam tradidit Patri (qg). Exclamavit enim moriens: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum ". Atqui non a Patre, sed a diabolo detinebamur. Advertendum autem ad difficultatis solutionem, omnem redem ptionem, sive pretium liberationis in aliis sitamı esse, aut venire´in potestatem ejus qui aliquos ret - net, eosque qui detinentur per illius manum liberari. Prelium vero quod a Christo datum est, utpote differenti modo et omni alio pretio supernatu ralius, liberavit sane eos qui detinebantur: ipsum vero non venit in potestatem ejus qui illos retinebat, cum illud non posset accipere. Patri autcin hane tradidit, tanquam animam Filii sui; ideo etiam quasi dato jam pretio, quanquam non polierit illud tyrannus accipere, liberati sunt qui detinebantur. Et quomodo tradidit animam suam redemptionem pro multis? Quia voluntaric seipsum in mortem obtulit pro libertate bominum; moriens enim, apta occasione tyrannum perdidit, tanquam occidentem illum qui peccato carebat. Peccati siquidem multa est mors; solus autem Christus peccatum nou fecit. Scire autem oportet, quod non sola Christi anima vocatur redemptio nostra, verum etiam sanguis ipsius. Itaque que nunc de anima ejus dicta sunt, de sanguine quoque ejus dicuntur. CAP. XLIV. De duobus cacis. Vers. 29. Ει Vers. 30. David. Similia quoque scripta sunt decimo septino capite; ibi ergo quere enarrationem integre conscriptam. Vers. 31. Turba autem· tacerent. Imponebat illis silentium in honorem Jesu, quem illi molestia aliciebant. Vers. 31. Illi - David. Vide perseverantian. Hos imitemur et nos, qui animæ oculis excæcati sumus, et clanemus ad eum ex toto corde. Quod si ab aliquibus impediti fuerimus, intentiorem reddamus deprecationem, nec desistamus, et euur omnino Dectamus sicut et isti. Vers. 32. Et -· Vers. 33. oculi nostri. Quare interr:gavit illos? Ne putaret quispiam quod alia volentibus accipere, ipse daret alia. Et cur non requisivit ab eis fidem? Quia fidei demonstratio erat clamor, et perseverantia in eo, cum alii silentium eis imponere conarentur. Vers. 54. Misertus eum. Non solum persc~ verantes erant, sed et grati sequebantur eum, re pendentes beneficium. Aiunt autem quidam unum horum cæcorum insie Varia lectiones et notæ. Accuratius hunc locum exhibet in contextu Evangeliorum et in scholiis að Matth. xxvii, 50. Hic Quodam tantum obiter laudat. Quinque priora vocabula omisit Henlenius. - Patri. Cui autem animam suam tradidit? Patri.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XX. Τίν δὲ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔδωκε; Τῷ Πατρί. Εφών ντ σε γὰρ ἀποθνήσκων· Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθημι τὸ πνεῦμά μου (29).Καὶ μὴν, οὐχ ὑπὸ τοῦ Πατρό, ἀλλ' ὑπὸ τοῦ διαβόλου κατειχόμεθα. Και προσο εκτέον τῇ λύσει τῆς ἀπορίας. Πᾶν λύτρον αὐτὸ μὲν, ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν πίπτει τοῦ κατέχοντός τινα;· τοὺς κατεχομένου; δὲ λυτροῦται τῆς ἐκείνου χειρό;· τὸ δὲ παρὰ τοῦ Χριστοῦ δοθέν λύτρον, ὡς παντός λύτρου διαφερόντω;· ὑπερφυέστερον, ἐλυτρώσατο μὲν τοὺς κατεχομένους· αὐτὸ δὲ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τοῦ κατέχοντος αὐτοὺς οὐκ ἔπεσε, μὴ δυνηθέντος λαβεῖν αὐτό. Δέδωκε δὲ τῷ Πατρὶ ταύτην, ὡς ψυχὴν τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Διὸ καὶ, ὡς ἤδη τοῦ λύτρου δοθέντος, εἰ καὶ μὴ τοῦτο λαβεῖν ἴσχυσεν ὁ τύραννος, ἐλυ τρώθησαν οι κατεχόμενοι. Καὶ πῶς ἔδωκε τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν; ὓς ἐκουσίως ἐπιδοὺς ἑαυτὸν εἰς θάνατον ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἀνθρώ των. Αποθανών γὰρ καθεῖλεν εὐαφόρως τὸν τύραννον, ὡς ἀνελόντα τὸν ἀναμάρτητον. Αμα ρτίας γάρ ἐστιν ἐπιτίμιον ὁ θάνατος· μόνος δὲ ὁ Χριστός ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησε. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι οὐχ ἡ ψυχὴ μόνον τοῦ Χρισ στοῦ καλεῖται λύτρον ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ, καὶ λοιπὸν, ἃ νῦν περὶ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ εἰρηνται, ταῦτα καὶ περὶ τοῦ αἵματος αὐτοῦ λέγονται. ΚΕΦ. ΜΔ'. Περὶ τῶν δύο τυφλών. Και Δαυίδ. Τὰ παραπλήσια γέγραπται καὶ περὶ τῶν ἐν τῷ ἑπτακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ δύο τυφλών, καὶ ζήτησον ἐν ἐκείνῳ τὴν ἐξήγησιν ἀκρι δῶς ἀναγεγραμμένην. Ο δὲ ὄχλος — σιωπήσωσιν. Ἐπεστόμισεν αὐ τοὺς, εἰς τιμὴν τοῦ Ἰησοῦ, ὡς ἐνοχλούντα; αὐτόν. Οι - Δαυίδ. "Ορα καρτερίαν. Τούτους μιμησώμεθα καὶ ἡμεῖς, οἱ πεπηρωμένοι τοὺς ὀφθαλμούς τῆς ψυχῆς, καὶ κράξωμεν πρὸς αὐτὸν ἐξ όλης καρδίας, και υπό τινων ἐμποδισθῶμεν, ἐπιτείνωμεν τὴν δέηκαὶ μὴ ἀποστῶμεν, καὶ πάντως κάμψομεν αὐτὸν, ὡς καὶ οὗτοι. σιν, Καὶ — ἡμῶν οἱ ὀφθαλμοί. Εφώνησεν, ἀντὶ τοῦ, ἐκάλεσεν. Καὶ τίνος ἕνεκεν ἐρωτᾷ τούτους; Ἵνα μὴ νομίσῃ τις, ὅτι ἄλλα βουλομένοις λαβεῖν, άλλα δίδωσι. Καὶ πῶς οὐκ ἀπῄτησεν αὐτοὺς πίστιν; Διότι πίστεως ἀπόδειξις ἦν ἡ κραυγή, καὶ τὸ μὴ ἀποστῆς και επιστομισθέντας. Σπλαγχνισθεὶς — αὐτῷ. Οὐ καρτερικοί μόνον ἦταν, ἀλλὰ καὶ εὐγνώμονες. Ηκολούθησαν γὰρ αὐτῷ, τὴν εὐεργεσίαν αμειβόμενοι. Φασὶ δέ τινες, ένα τῶν δύο τούτων τυφλῶν, τὸν ** Luc. xx111, 46. Quodam etiam modo animam suam tradidit Patri (qg). Exclamavit enim moriens: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum ". Atqui non a Patre, sed a diabolo detinebamur. Advertendum autem ad difficultatis solutionem, omnem redem ptionem, sive pretium liberationis in aliis sitamı esse, aut venire´in potestatem ejus qui aliquos ret - net, eosque qui detinentur per illius manum liberari. Prelium vero quod a Christo datum est, utpote differenti modo et omni alio pretio supernatu ralius, liberavit sane eos qui detinebantur: ipsum vero non venit in potestatem ejus qui illos retinebat, cum illud non posset accipere. Patri autcin hane tradidit, tanquam animam Filii sui; ideo etiam quasi dato jam pretio, quanquam non polierit illud tyrannus accipere, liberati sunt qui detinebantur. Et quomodo tradidit animam suam redemptionem pro multis? Quia voluntaric seipsum in mortem obtulit pro libertate bominum; moriens enim, apta occasione tyrannum perdidit, tanquam occidentem illum qui peccato carebat. Peccati siquidem multa est mors; solus autem Christus peccatum nou fecit. Scire autem oportet, quod non sola Christi anima vocatur redemptio nostra, verum etiam sanguis ipsius. Itaque que nunc de anima ejus dicta sunt, de sanguine quoque ejus dicuntur. CAP. XLIV. De duobus cacis. Vers. 29. Ει Vers. 30. David. Similia quoque scripta sunt decimo septino capite; ibi ergo quere enarrationem integre conscriptam. Vers. 31. Turba autem· tacerent. Imponebat illis silentium in honorem Jesu, quem illi molestia aliciebant. Vers. 31. Illi - David. Vide perseverantian. Hos imitemur et nos, qui animæ oculis excæcati sumus, et clanemus ad eum ex toto corde. Quod si ab aliquibus impediti fuerimus, intentiorem reddamus deprecationem, nec desistamus, et euur omnino Dectamus sicut et isti. Vers. 32. Et -· Vers. 33. oculi nostri. Quare interr:gavit illos? Ne putaret quispiam quod alia volentibus accipere, ipse daret alia. Et cur non requisivit ab eis fidem? Quia fidei demonstratio erat clamor, et perseverantia in eo, cum alii silentium eis imponere conarentur. Vers. 54. Misertus eum. Non solum persc~ verantes erant, sed et grati sequebantur eum, re pendentes beneficium. Aiunt autem quidam unum horum cæcorum insie Varia lectiones et notæ. Accuratius hunc locum exhibet in contextu Evangeliorum et in scholiis að Matth. xxvii, 50. Hic Quodam tantum obiter laudat. Quinque priora vocabula omisit Henlenius. - Patri. Cui autem animam suam tradidit? Patri.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XX. Τίν δὲ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔδωκε; Τῷ Πατρί. Εφών ντ σε γὰρ ἀποθνήσκων· Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθημι τὸ πνεῦμά μου (29).Καὶ μὴν, οὐχ ὑπὸ τοῦ Πατρό, ἀλλ' ὑπὸ τοῦ διαβόλου κατειχόμεθα. Και προσο εκτέον τῇ λύσει τῆς ἀπορίας. Πᾶν λύτρον αὐτὸ μὲν, ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν πίπτει τοῦ κατέχοντός τινα;· τοὺς κατεχομένου; δὲ λυτροῦται τῆς ἐκείνου χειρό;· τὸ δὲ παρὰ τοῦ Χριστοῦ δοθέν λύτρον, ὡς παντός λύτρου διαφερόντω;· ὑπερφυέστερον, ἐλυτρώσατο μὲν τοὺς κατεχομένους· αὐτὸ δὲ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τοῦ κατέχοντος αὐτοὺς οὐκ ἔπεσε, μὴ δυνηθέντος λαβεῖν αὐτό. Δέδωκε δὲ τῷ Πατρὶ ταύτην, ὡς ψυχὴν τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Διὸ καὶ, ὡς ἤδη τοῦ λύτρου δοθέντος, εἰ καὶ μὴ τοῦτο λαβεῖν ἴσχυσεν ὁ τύραννος, ἐλυ τρώθησαν οι κατεχόμενοι. Καὶ πῶς ἔδωκε τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν; ὓς ἐκουσίως ἐπιδοὺς ἑαυτὸν εἰς θάνατον ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἀνθρώ των. Αποθανών γὰρ καθεῖλεν εὐαφόρως τὸν τύραννον, ὡς ἀνελόντα τὸν ἀναμάρτητον. Αμα ρτίας γάρ ἐστιν ἐπιτίμιον ὁ θάνατος· μόνος δὲ ὁ Χριστός ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησε. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι οὐχ ἡ ψυχὴ μόνον τοῦ Χρισ στοῦ καλεῖται λύτρον ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ, καὶ λοιπὸν, ἃ νῦν περὶ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ εἰρηνται, ταῦτα καὶ περὶ τοῦ αἵματος αὐτοῦ λέγονται. ΚΕΦ. ΜΔ'. Περὶ τῶν δύο τυφλών. Και Δαυίδ. Τὰ παραπλήσια γέγραπται καὶ περὶ τῶν ἐν τῷ ἑπτακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ δύο τυφλών, καὶ ζήτησον ἐν ἐκείνῳ τὴν ἐξήγησιν ἀκρι δῶς ἀναγεγραμμένην. Ο δὲ ὄχλος — σιωπήσωσιν. Ἐπεστόμισεν αὐ τοὺς, εἰς τιμὴν τοῦ Ἰησοῦ, ὡς ἐνοχλούντα; αὐτόν. Οι - Δαυίδ. "Ορα καρτερίαν. Τούτους μιμησώμεθα καὶ ἡμεῖς, οἱ πεπηρωμένοι τοὺς ὀφθαλμούς τῆς ψυχῆς, καὶ κράξωμεν πρὸς αὐτὸν ἐξ όλης καρδίας, και υπό τινων ἐμποδισθῶμεν, ἐπιτείνωμεν τὴν δέηκαὶ μὴ ἀποστῶμεν, καὶ πάντως κάμψομεν αὐτὸν, ὡς καὶ οὗτοι. σιν, Καὶ — ἡμῶν οἱ ὀφθαλμοί. Εφώνησεν, ἀντὶ τοῦ, ἐκάλεσεν. Καὶ τίνος ἕνεκεν ἐρωτᾷ τούτους; Ἵνα μὴ νομίσῃ τις, ὅτι ἄλλα βουλομένοις λαβεῖν, άλλα δίδωσι. Καὶ πῶς οὐκ ἀπῄτησεν αὐτοὺς πίστιν; Διότι πίστεως ἀπόδειξις ἦν ἡ κραυγή, καὶ τὸ μὴ ἀποστῆς και επιστομισθέντας. Σπλαγχνισθεὶς — αὐτῷ. Οὐ καρτερικοί μόνον ἦταν, ἀλλὰ καὶ εὐγνώμονες. Ηκολούθησαν γὰρ αὐτῷ, τὴν εὐεργεσίαν αμειβόμενοι. Φασὶ δέ τινες, ένα τῶν δύο τούτων τυφλῶν, τὸν ** Luc. xx111, 46. Quodam etiam modo animam suam tradidit Patri (qg). Exclamavit enim moriens: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum ". Atqui non a Patre, sed a diabolo detinebamur. Advertendum autem ad difficultatis solutionem, omnem redem ptionem, sive pretium liberationis in aliis sitamı esse, aut venire´in potestatem ejus qui aliquos ret - net, eosque qui detinentur per illius manum liberari. Prelium vero quod a Christo datum est, utpote differenti modo et omni alio pretio supernatu ralius, liberavit sane eos qui detinebantur: ipsum vero non venit in potestatem ejus qui illos retinebat, cum illud non posset accipere. Patri autcin hane tradidit, tanquam animam Filii sui; ideo etiam quasi dato jam pretio, quanquam non polierit illud tyrannus accipere, liberati sunt qui detinebantur. Et quomodo tradidit animam suam redemptionem pro multis? Quia voluntaric seipsum in mortem obtulit pro libertate bominum; moriens enim, apta occasione tyrannum perdidit, tanquam occidentem illum qui peccato carebat. Peccati siquidem multa est mors; solus autem Christus peccatum nou fecit. Scire autem oportet, quod non sola Christi anima vocatur redemptio nostra, verum etiam sanguis ipsius. Itaque que nunc de anima ejus dicta sunt, de sanguine quoque ejus dicuntur. CAP. XLIV. De duobus cacis. Vers. 29. Ει Vers. 30. David. Similia quoque scripta sunt decimo septino capite; ibi ergo quere enarrationem integre conscriptam. Vers. 31. Turba autem· tacerent. Imponebat illis silentium in honorem Jesu, quem illi molestia aliciebant. Vers. 31. Illi - David. Vide perseverantian. Hos imitemur et nos, qui animæ oculis excæcati sumus, et clanemus ad eum ex toto corde. Quod si ab aliquibus impediti fuerimus, intentiorem reddamus deprecationem, nec desistamus, et euur omnino Dectamus sicut et isti. Vers. 32. Et -· Vers. 33. oculi nostri. Quare interr:gavit illos? Ne putaret quispiam quod alia volentibus accipere, ipse daret alia. Et cur non requisivit ab eis fidem? Quia fidei demonstratio erat clamor, et perseverantia in eo, cum alii silentium eis imponere conarentur. Vers. 54. Misertus eum. Non solum persc~ verantes erant, sed et grati sequebantur eum, re pendentes beneficium. Aiunt autem quidam unum horum cæcorum insie Varia lectiones et notæ. Accuratius hunc locum exhibet in contextu Evangeliorum et in scholiis að Matth. xxvii, 50. Hic Quodam tantum obiter laudat. Quinque priora vocabula omisit Henlenius. - Patri. Cui autem animam suam tradidit? Patri.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XX. Τίν δὲ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔδωκε; Τῷ Πατρί. Εφών ντ σε γὰρ ἀποθνήσκων· Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθημι τὸ πνεῦμά μου (29).Καὶ μὴν, οὐχ ὑπὸ τοῦ Πατρό, ἀλλ' ὑπὸ τοῦ διαβόλου κατειχόμεθα. Και προσο εκτέον τῇ λύσει τῆς ἀπορίας. Πᾶν λύτρον αὐτὸ μὲν, ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν πίπτει τοῦ κατέχοντός τινα;· τοὺς κατεχομένου; δὲ λυτροῦται τῆς ἐκείνου χειρό;· τὸ δὲ παρὰ τοῦ Χριστοῦ δοθέν λύτρον, ὡς παντός λύτρου διαφερόντω;· ὑπερφυέστερον, ἐλυτρώσατο μὲν τοὺς κατεχομένους· αὐτὸ δὲ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τοῦ κατέχοντος αὐτοὺς οὐκ ἔπεσε, μὴ δυνηθέντος λαβεῖν αὐτό. Δέδωκε δὲ τῷ Πατρὶ ταύτην, ὡς ψυχὴν τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Διὸ καὶ, ὡς ἤδη τοῦ λύτρου δοθέντος, εἰ καὶ μὴ τοῦτο λαβεῖν ἴσχυσεν ὁ τύραννος, ἐλυ τρώθησαν οι κατεχόμενοι. Καὶ πῶς ἔδωκε τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν; ὓς ἐκουσίως ἐπιδοὺς ἑαυτὸν εἰς θάνατον ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἀνθρώ των. Αποθανών γὰρ καθεῖλεν εὐαφόρως τὸν τύραννον, ὡς ἀνελόντα τὸν ἀναμάρτητον. Αμα ρτίας γάρ ἐστιν ἐπιτίμιον ὁ θάνατος· μόνος δὲ ὁ Χριστός ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησε. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι οὐχ ἡ ψυχὴ μόνον τοῦ Χρισ στοῦ καλεῖται λύτρον ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ, καὶ λοιπὸν, ἃ νῦν περὶ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ εἰρηνται, ταῦτα καὶ περὶ τοῦ αἵματος αὐτοῦ λέγονται. ΚΕΦ. ΜΔ'. Περὶ τῶν δύο τυφλών. Και Δαυίδ. Τὰ παραπλήσια γέγραπται καὶ περὶ τῶν ἐν τῷ ἑπτακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ δύο τυφλών, καὶ ζήτησον ἐν ἐκείνῳ τὴν ἐξήγησιν ἀκρι δῶς ἀναγεγραμμένην. Ο δὲ ὄχλος — σιωπήσωσιν. Ἐπεστόμισεν αὐ τοὺς, εἰς τιμὴν τοῦ Ἰησοῦ, ὡς ἐνοχλούντα; αὐτόν. Οι - Δαυίδ. "Ορα καρτερίαν. Τούτους μιμησώμεθα καὶ ἡμεῖς, οἱ πεπηρωμένοι τοὺς ὀφθαλμούς τῆς ψυχῆς, καὶ κράξωμεν πρὸς αὐτὸν ἐξ όλης καρδίας, και υπό τινων ἐμποδισθῶμεν, ἐπιτείνωμεν τὴν δέηκαὶ μὴ ἀποστῶμεν, καὶ πάντως κάμψομεν αὐτὸν, ὡς καὶ οὗτοι. σιν, Καὶ — ἡμῶν οἱ ὀφθαλμοί. Εφώνησεν, ἀντὶ τοῦ, ἐκάλεσεν. Καὶ τίνος ἕνεκεν ἐρωτᾷ τούτους; Ἵνα μὴ νομίσῃ τις, ὅτι ἄλλα βουλομένοις λαβεῖν, άλλα δίδωσι. Καὶ πῶς οὐκ ἀπῄτησεν αὐτοὺς πίστιν; Διότι πίστεως ἀπόδειξις ἦν ἡ κραυγή, καὶ τὸ μὴ ἀποστῆς και επιστομισθέντας. Σπλαγχνισθεὶς — αὐτῷ. Οὐ καρτερικοί μόνον ἦταν, ἀλλὰ καὶ εὐγνώμονες. Ηκολούθησαν γὰρ αὐτῷ, τὴν εὐεργεσίαν αμειβόμενοι. Φασὶ δέ τινες, ένα τῶν δύο τούτων τυφλῶν, τὸν ** Luc. xx111, 46. Quodam etiam modo animam suam tradidit Patri (qg). Exclamavit enim moriens: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum ". Atqui non a Patre, sed a diabolo detinebamur. Advertendum autem ad difficultatis solutionem, omnem redem ptionem, sive pretium liberationis in aliis sitamı esse, aut venire´in potestatem ejus qui aliquos ret - net, eosque qui detinentur per illius manum liberari. Prelium vero quod a Christo datum est, utpote differenti modo et omni alio pretio supernatu ralius, liberavit sane eos qui detinebantur: ipsum vero non venit in potestatem ejus qui illos retinebat, cum illud non posset accipere. Patri autcin hane tradidit, tanquam animam Filii sui; ideo etiam quasi dato jam pretio, quanquam non polierit illud tyrannus accipere, liberati sunt qui detinebantur. Et quomodo tradidit animam suam redemptionem pro multis? Quia voluntaric seipsum in mortem obtulit pro libertate bominum; moriens enim, apta occasione tyrannum perdidit, tanquam occidentem illum qui peccato carebat. Peccati siquidem multa est mors; solus autem Christus peccatum nou fecit. Scire autem oportet, quod non sola Christi anima vocatur redemptio nostra, verum etiam sanguis ipsius. Itaque que nunc de anima ejus dicta sunt, de sanguine quoque ejus dicuntur. CAP. XLIV. De duobus cacis. Vers. 29. Ει Vers. 30. David. Similia quoque scripta sunt decimo septino capite; ibi ergo quere enarrationem integre conscriptam. Vers. 31. Turba autem· tacerent. Imponebat illis silentium in honorem Jesu, quem illi molestia aliciebant. Vers. 31. Illi - David. Vide perseverantian. Hos imitemur et nos, qui animæ oculis excæcati sumus, et clanemus ad eum ex toto corde. Quod si ab aliquibus impediti fuerimus, intentiorem reddamus deprecationem, nec desistamus, et euur omnino Dectamus sicut et isti. Vers. 32. Et -· Vers. 33. oculi nostri. Quare interr:gavit illos? Ne putaret quispiam quod alia volentibus accipere, ipse daret alia. Et cur non requisivit ab eis fidem? Quia fidei demonstratio erat clamor, et perseverantia in eo, cum alii silentium eis imponere conarentur. Vers. 54. Misertus eum. Non solum persc~ verantes erant, sed et grati sequebantur eum, re pendentes beneficium. Aiunt autem quidam unum horum cæcorum insie Varia lectiones et notæ. Accuratius hunc locum exhibet in contextu Evangeliorum et in scholiis að Matth. xxvii, 50. Hic Quodam tantum obiter laudat. Quinque priora vocabula omisit Henlenius. - Patri. Cui autem animam suam tradidit? Patri.

gniorem fuisse, de quo a Marco facta est mentio επισημότερον, μνημονευθῆναι παρὰ Μάρκῳ μὲν, ἐν tricesimo primo Evangelii sui capite, qui Bartimæus dicebatur “; a Luca vero sexagesimo quarto sui Evangelii capite "; alterum autem, ab his silentio prateritum tanquam illius ministrum, quemadmoduin sane et de duobus damoniacis duodecimo capite prædictum est: idque conjectura assequuntur, eo quod eadem et dixerint et audiverint, ac similiter secuti fuerint. Ego vero re attentius considerata, alterum ab his duobus esse dico eum, do quo habet Marcus; rursumque alterum ab eo, de quo Marcus, illum de quo loquitur Lucas. Is siquidem de quo Marcus, vestein præ nimia festinatione projecit, et sine contactu sanitatem accepit. Is autem qui apud Lucam est, Christo potius ingrediente Jericho, et non egrediente, sanitatem est consecutus. Hujusmodi etiam opinionem mihi confirmat Chrysostomus, qui de illis utpote aliis nihil omnino significat. CAP. XLV. De asina et pullo. Cap. XXI. Vers. 1. Et cum Vers. 3. eos. Jam morte sua appropinquante, majori auctoritate negotia attingit; et quia de asina et pullo prophetatum eral, nunc tanquam omnium Dominus jubet his quos emittebat ut dicant: Domino his opus est, et post habitum usum reduci hos ad dominum eorum. Sed Matthæus asinam dicit et pullum; Marcus vero pullum solum. 6. Invenietis, inquit, pullum alligatum, super quem nullus hominum sedit. Similiter autem scribit et Lucas ". Joannes vero pullum asinæ hunc appellavit ", tanquam tenellum asinum. Quid ergo dicemus? Quod utroque opus erat Christo: sed pullo ut super eum veheretur, asina autem ut pulium sequeretur: explebat enim mystem rium quod futura præfigurabat. Et erat pullus in figuram novi e gentibus populi, venturi ad fidem quæ est in Christum, qui ad divinæ legis jugum inexercitatus erat, super quem nullus hominumh sederat, propheta videlicet vel apostolus. Asina vero in typum veteris e Judæis populi sub jugo legis degentis. Et pullus quidem Christum vehit insidentem, asina vero sequitur, docente reipsa quod postquam Christus gentibus insederit, et in eis tanquam in se credentibus requiererit, sequentur et Judæi. Dicit enim et Paulus: Cæcitas ex parte facta est in Israel, donec plenitudo gentium intraverit; et tunc omnis Israel salvus erit ". Propterea ergo Matthaus exacta diligentia utriusque jumenti meminit; cæteri autem brevitatis causa pullum qui.em scripserunt, eo quod super illum vectus τῷ τριακοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ τοῦ Εὐαγγελίου αὐτοῦ, Βαρτιμαῖον καλούμενον· παρὰ Λουκᾷ δὲ, ἐν τῷ ἑξηκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ τοῦ κατ' αὐτὸν Εὐαγ γελίου· τὸν ἄλλον δὲ παρασιωπηθῆναι τούτοις ὡς ὑπηρέτην ἐκείνου· καθὰ δὴ καὶ περὶ τῶν δύο δαι μονιζομένων ἐν τῷ δωδεκάτῳ κεφαλαίω προείρηται. Καὶ τεκμηριοῦνται τὸν λόγον, ἀπὸ τοῦ τὰ αὐτὰ καὶ εἰπεῖν, καὶ ἀκοῦσαι, καὶ ὁμοίως ἀκολουθῆσαι· ἐγὼ δὲ στοχαζόμενος, ἕτερον εἶναι λέγω, παρὰ τοὺς δύο τούτους, τὸν τοῦ Μάρκου, καὶ ἕτερον πάλιν, παρὰ τὸν τοῦ Μάρκου, τὸν τοῦ Λουκᾶ. Καὶ γὰρ ὁ μὲν τοῦ Μάρκου καὶ τὸ ἱμάτιον ἔῤῥιψεν ὑπὸ τῆς ἄγαν σπου δῆς, καὶ χωρὶς ἐπαφῆς τὴν ἴασιν ἔλαβεν· ὁ δὲ τοῦ Λουκᾶ, ἐρχομένου μᾶλλον εἰς Ἱεριχὼ τοῦ Χριστοῦ, καὶ οὐκ ἐκπορευομένου, τῆς ἰάσεως ἔτυχε. Βεβαιοί δέ μοι μάλιστα τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν ὁ Χρυ σόστομος, οὐδέν τι περὶ ἐκείνων επισημηνάμενο;, ὡς ἑτέρων ὄντων. ΚΕΦ. ΜΕ'. Περὶ τῆς ὄνου καὶ τοῦ πώλου. Καὶ ὅτε αὐτούς. Ηδη τῆς τελευτῆς αὐτοῦ προσεγγιζούσης, ἐξουσιαστικώτερον άπτεται τῶν πραγμάτων, καὶ ἐπεὶ προεφήτευσε τὰ κατὰ τὴν ὄνον καὶ τὸν πῶλον, λοιπόν, ὡς Κύριος πάντων, κελεύει τοῖς ἀποστελλομένοι; εἰπεῖν, ὅτι ῾Ο Κύριος χρείαν αὐτῶν ἔχει, καὶ μετὰ τὴν χρείαν αντιστρέφει αυτ τοὺς πρὸς του, κυρίους αὐτῶν. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν ὄνον καὶ πῶλον λέγει· Μάρκος δὲ πῶλον μόνον. Εὑρήσετε γάρ, φησί, πώλον δεδεμένον, ἐφ᾽ δι οὐδεις ἀνθρώπων ἐκάθισεν. Ομοίως δὲ γράφει και Λουκᾶς. Καὶ ὁ Ἰωάννης δὲ τὸν πῶλον τοῦτον ανα ριον ὠνόμασεν, ὡς ὄνον νέον, ἐπεὶ καὶ τῶλος, τὸ τῆς ὄνου πωλάριον. Τί οὖν ἐροῦμεν; Ότι καὶ ἀμφοτέρων μὲν ἔσχε χρείαν ὁ Χριστός, ἀλλὰ τοῦ πώλου μὲν εἰς τὸ ἐποχηθῆναι αὐτῷ· τῆς ἄνου δὲ, εἰς τὸ ἀκολουθεῖν τῷ πώλῳ. Μυστήριον γὰρ ἐτέλει προτι ποῦν τὰ μέλλοντα. Καὶ ἦν ὁ πῶλος μὲν εἰ; τύπον τοῦ ἐξ ἐθνῶν νέου λαοῦ, τοῦ πρὸ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως ἀγυμνάστου πρὸς τὸν ζυγὸν τοῦ θείου νόμου τυγχάνοντος, ἐφ᾽ ἂν οὐδεὶς ἀνθρώπων εκάθισε, δηλαδή, προφήτης ἢ ἀπόστολος· ἡ ὄνος δὲ, εἰς τύπον τοῦ ἐξ Ἰουδαίων παλαιοῦ λαοῦ, τοῦ ὑπὸ τὸν ζυγὸν τοῦ νόμου τελοῦντος. Καὶ ὁ πῶλο; μὲν φέρει τὸν Χριστὸν ἔποχον· ἔπεται δὲ ἡ ὄνος· τοῦ πράγματος διδάσκοντος, ὅτι μετὰ τὸ καθίσαι τὸν Χριστὸν ἐπὶ τὰ ἔθνη, καὶ ἐπαναπαύσασθαι αὐτοῖς πιστεύσασιν εἰς αὐτόν, ἀκολουθήσουσι τούτοις καὶ οἱ Ἰουδαῖοι. Λέγει γὰρ καὶ Παῦλος, ὅτι Πώρωσις τῷ Ἰσραὴλ ἀπὸ μέσ ρους γέγονεν, ἄχρις οὗ τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν εἰσέλθῃ, καὶ τότε πᾶς Ἰσραὴλ σωθήσεται. Δια ss Rom. 31, * Marc. x, 46. Luc. xviii, 53. ‹ Marc. 11, 2. 67 Luc. xix, 50. “Joan. xi, 14. Τούτους Β. Varia lectiones et nola. Scilicet Chrysostomus de Marco et Luca lioc loco nihil monet, Matthaeum tantum breviter esplscans, 1. VII. p. (55, 634. Codices Chrysostomi, t. VII, p. 656 C, Nuctuant ctiam inter οὕτω οι τότε.

gniorem fuisse, de quo a Marco facta est mentio επισημότερον, μνημονευθῆναι παρὰ Μάρκῳ μὲν, ἐν tricesimo primo Evangelii sui capite, qui Bartimæus dicebatur “; a Luca vero sexagesimo quarto sui Evangelii capite "; alterum autem, ab his silentio prateritum tanquam illius ministrum, quemadmoduin sane et de duobus damoniacis duodecimo capite prædictum est: idque conjectura assequuntur, eo quod eadem et dixerint et audiverint, ac similiter secuti fuerint. Ego vero re attentius considerata, alterum ab his duobus esse dico eum, do quo habet Marcus; rursumque alterum ab eo, de quo Marcus, illum de quo loquitur Lucas. Is siquidem de quo Marcus, vestein præ nimia festinatione projecit, et sine contactu sanitatem accepit. Is autem qui apud Lucam est, Christo potius ingrediente Jericho, et non egrediente, sanitatem est consecutus. Hujusmodi etiam opinionem mihi confirmat Chrysostomus, qui de illis utpote aliis nihil omnino significat. CAP. XLV. De asina et pullo. Cap. XXI. Vers. 1. Et cum Vers. 3. eos. Jam morte sua appropinquante, majori auctoritate negotia attingit; et quia de asina et pullo prophetatum eral, nunc tanquam omnium Dominus jubet his quos emittebat ut dicant: Domino his opus est, et post habitum usum reduci hos ad dominum eorum. Sed Matthæus asinam dicit et pullum; Marcus vero pullum solum. 6. Invenietis, inquit, pullum alligatum, super quem nullus hominum sedit. Similiter autem scribit et Lucas ". Joannes vero pullum asinæ hunc appellavit ", tanquam tenellum asinum. Quid ergo dicemus? Quod utroque opus erat Christo: sed pullo ut super eum veheretur, asina autem ut pulium sequeretur: explebat enim mystem rium quod futura præfigurabat. Et erat pullus in figuram novi e gentibus populi, venturi ad fidem quæ est in Christum, qui ad divinæ legis jugum inexercitatus erat, super quem nullus hominumh sederat, propheta videlicet vel apostolus. Asina vero in typum veteris e Judæis populi sub jugo legis degentis. Et pullus quidem Christum vehit insidentem, asina vero sequitur, docente reipsa quod postquam Christus gentibus insederit, et in eis tanquam in se credentibus requiererit, sequentur et Judæi. Dicit enim et Paulus: Cæcitas ex parte facta est in Israel, donec plenitudo gentium intraverit; et tunc omnis Israel salvus erit ". Propterea ergo Matthaus exacta diligentia utriusque jumenti meminit; cæteri autem brevitatis causa pullum qui.em scripserunt, eo quod super illum vectus τῷ τριακοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ τοῦ Εὐαγγελίου αὐτοῦ, Βαρτιμαῖον καλούμενον· παρὰ Λουκᾷ δὲ, ἐν τῷ ἑξηκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ τοῦ κατ' αὐτὸν Εὐαγ γελίου· τὸν ἄλλον δὲ παρασιωπηθῆναι τούτοις ὡς ὑπηρέτην ἐκείνου· καθὰ δὴ καὶ περὶ τῶν δύο δαι μονιζομένων ἐν τῷ δωδεκάτῳ κεφαλαίω προείρηται. Καὶ τεκμηριοῦνται τὸν λόγον, ἀπὸ τοῦ τὰ αὐτὰ καὶ εἰπεῖν, καὶ ἀκοῦσαι, καὶ ὁμοίως ἀκολουθῆσαι· ἐγὼ δὲ στοχαζόμενος, ἕτερον εἶναι λέγω, παρὰ τοὺς δύο τούτους, τὸν τοῦ Μάρκου, καὶ ἕτερον πάλιν, παρὰ τὸν τοῦ Μάρκου, τὸν τοῦ Λουκᾶ. Καὶ γὰρ ὁ μὲν τοῦ Μάρκου καὶ τὸ ἱμάτιον ἔῤῥιψεν ὑπὸ τῆς ἄγαν σπου δῆς, καὶ χωρὶς ἐπαφῆς τὴν ἴασιν ἔλαβεν· ὁ δὲ τοῦ Λουκᾶ, ἐρχομένου μᾶλλον εἰς Ἱεριχὼ τοῦ Χριστοῦ, καὶ οὐκ ἐκπορευομένου, τῆς ἰάσεως ἔτυχε. Βεβαιοί δέ μοι μάλιστα τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν ὁ Χρυ σόστομος, οὐδέν τι περὶ ἐκείνων επισημηνάμενο;, ὡς ἑτέρων ὄντων. ΚΕΦ. ΜΕ'. Περὶ τῆς ὄνου καὶ τοῦ πώλου. Καὶ ὅτε αὐτούς. Ηδη τῆς τελευτῆς αὐτοῦ προσεγγιζούσης, ἐξουσιαστικώτερον άπτεται τῶν πραγμάτων, καὶ ἐπεὶ προεφήτευσε τὰ κατὰ τὴν ὄνον καὶ τὸν πῶλον, λοιπόν, ὡς Κύριος πάντων, κελεύει τοῖς ἀποστελλομένοι; εἰπεῖν, ὅτι ῾Ο Κύριος χρείαν αὐτῶν ἔχει, καὶ μετὰ τὴν χρείαν αντιστρέφει αυτ τοὺς πρὸς του, κυρίους αὐτῶν. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν ὄνον καὶ πῶλον λέγει· Μάρκος δὲ πῶλον μόνον. Εὑρήσετε γάρ, φησί, πώλον δεδεμένον, ἐφ᾽ δι οὐδεις ἀνθρώπων ἐκάθισεν. Ομοίως δὲ γράφει και Λουκᾶς. Καὶ ὁ Ἰωάννης δὲ τὸν πῶλον τοῦτον ανα ριον ὠνόμασεν, ὡς ὄνον νέον, ἐπεὶ καὶ τῶλος, τὸ τῆς ὄνου πωλάριον. Τί οὖν ἐροῦμεν; Ότι καὶ ἀμφοτέρων μὲν ἔσχε χρείαν ὁ Χριστός, ἀλλὰ τοῦ πώλου μὲν εἰς τὸ ἐποχηθῆναι αὐτῷ· τῆς ἄνου δὲ, εἰς τὸ ἀκολουθεῖν τῷ πώλῳ. Μυστήριον γὰρ ἐτέλει προτι ποῦν τὰ μέλλοντα. Καὶ ἦν ὁ πῶλος μὲν εἰ; τύπον τοῦ ἐξ ἐθνῶν νέου λαοῦ, τοῦ πρὸ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως ἀγυμνάστου πρὸς τὸν ζυγὸν τοῦ θείου νόμου τυγχάνοντος, ἐφ᾽ ἂν οὐδεὶς ἀνθρώπων εκάθισε, δηλαδή, προφήτης ἢ ἀπόστολος· ἡ ὄνος δὲ, εἰς τύπον τοῦ ἐξ Ἰουδαίων παλαιοῦ λαοῦ, τοῦ ὑπὸ τὸν ζυγὸν τοῦ νόμου τελοῦντος. Καὶ ὁ πῶλο; μὲν φέρει τὸν Χριστὸν ἔποχον· ἔπεται δὲ ἡ ὄνος· τοῦ πράγματος διδάσκοντος, ὅτι μετὰ τὸ καθίσαι τὸν Χριστὸν ἐπὶ τὰ ἔθνη, καὶ ἐπαναπαύσασθαι αὐτοῖς πιστεύσασιν εἰς αὐτόν, ἀκολουθήσουσι τούτοις καὶ οἱ Ἰουδαῖοι. Λέγει γὰρ καὶ Παῦλος, ὅτι Πώρωσις τῷ Ἰσραὴλ ἀπὸ μέσ ρους γέγονεν, ἄχρις οὗ τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν εἰσέλθῃ, καὶ τότε πᾶς Ἰσραὴλ σωθήσεται. Δια ss Rom. 31, * Marc. x, 46. Luc. xviii, 53. ‹ Marc. 11, 2. 67 Luc. xix, 50. “Joan. xi, 14. Τούτους Β. Varia lectiones et nola. Scilicet Chrysostomus de Marco et Luca lioc loco nihil monet, Matthaeum tantum breviter esplscans, 1. VII. p. (55, 634. Codices Chrysostomi, t. VII, p. 656 C, Nuctuant ctiam inter οὕτω οι τότε.

gniorem fuisse, de quo a Marco facta est mentio επισημότερον, μνημονευθῆναι παρὰ Μάρκῳ μὲν, ἐν tricesimo primo Evangelii sui capite, qui Bartimæus dicebatur “; a Luca vero sexagesimo quarto sui Evangelii capite "; alterum autem, ab his silentio prateritum tanquam illius ministrum, quemadmoduin sane et de duobus damoniacis duodecimo capite prædictum est: idque conjectura assequuntur, eo quod eadem et dixerint et audiverint, ac similiter secuti fuerint. Ego vero re attentius considerata, alterum ab his duobus esse dico eum, do quo habet Marcus; rursumque alterum ab eo, de quo Marcus, illum de quo loquitur Lucas. Is siquidem de quo Marcus, vestein præ nimia festinatione projecit, et sine contactu sanitatem accepit. Is autem qui apud Lucam est, Christo potius ingrediente Jericho, et non egrediente, sanitatem est consecutus. Hujusmodi etiam opinionem mihi confirmat Chrysostomus, qui de illis utpote aliis nihil omnino significat. CAP. XLV. De asina et pullo. Cap. XXI. Vers. 1. Et cum Vers. 3. eos. Jam morte sua appropinquante, majori auctoritate negotia attingit; et quia de asina et pullo prophetatum eral, nunc tanquam omnium Dominus jubet his quos emittebat ut dicant: Domino his opus est, et post habitum usum reduci hos ad dominum eorum. Sed Matthæus asinam dicit et pullum; Marcus vero pullum solum. 6. Invenietis, inquit, pullum alligatum, super quem nullus hominum sedit. Similiter autem scribit et Lucas ". Joannes vero pullum asinæ hunc appellavit ", tanquam tenellum asinum. Quid ergo dicemus? Quod utroque opus erat Christo: sed pullo ut super eum veheretur, asina autem ut pulium sequeretur: explebat enim mystem rium quod futura præfigurabat. Et erat pullus in figuram novi e gentibus populi, venturi ad fidem quæ est in Christum, qui ad divinæ legis jugum inexercitatus erat, super quem nullus hominumh sederat, propheta videlicet vel apostolus. Asina vero in typum veteris e Judæis populi sub jugo legis degentis. Et pullus quidem Christum vehit insidentem, asina vero sequitur, docente reipsa quod postquam Christus gentibus insederit, et in eis tanquam in se credentibus requiererit, sequentur et Judæi. Dicit enim et Paulus: Cæcitas ex parte facta est in Israel, donec plenitudo gentium intraverit; et tunc omnis Israel salvus erit ". Propterea ergo Matthaus exacta diligentia utriusque jumenti meminit; cæteri autem brevitatis causa pullum qui.em scripserunt, eo quod super illum vectus τῷ τριακοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ τοῦ Εὐαγγελίου αὐτοῦ, Βαρτιμαῖον καλούμενον· παρὰ Λουκᾷ δὲ, ἐν τῷ ἑξηκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ τοῦ κατ' αὐτὸν Εὐαγ γελίου· τὸν ἄλλον δὲ παρασιωπηθῆναι τούτοις ὡς ὑπηρέτην ἐκείνου· καθὰ δὴ καὶ περὶ τῶν δύο δαι μονιζομένων ἐν τῷ δωδεκάτῳ κεφαλαίω προείρηται. Καὶ τεκμηριοῦνται τὸν λόγον, ἀπὸ τοῦ τὰ αὐτὰ καὶ εἰπεῖν, καὶ ἀκοῦσαι, καὶ ὁμοίως ἀκολουθῆσαι· ἐγὼ δὲ στοχαζόμενος, ἕτερον εἶναι λέγω, παρὰ τοὺς δύο τούτους, τὸν τοῦ Μάρκου, καὶ ἕτερον πάλιν, παρὰ τὸν τοῦ Μάρκου, τὸν τοῦ Λουκᾶ. Καὶ γὰρ ὁ μὲν τοῦ Μάρκου καὶ τὸ ἱμάτιον ἔῤῥιψεν ὑπὸ τῆς ἄγαν σπου δῆς, καὶ χωρὶς ἐπαφῆς τὴν ἴασιν ἔλαβεν· ὁ δὲ τοῦ Λουκᾶ, ἐρχομένου μᾶλλον εἰς Ἱεριχὼ τοῦ Χριστοῦ, καὶ οὐκ ἐκπορευομένου, τῆς ἰάσεως ἔτυχε. Βεβαιοί δέ μοι μάλιστα τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν ὁ Χρυ σόστομος, οὐδέν τι περὶ ἐκείνων επισημηνάμενο;, ὡς ἑτέρων ὄντων. ΚΕΦ. ΜΕ'. Περὶ τῆς ὄνου καὶ τοῦ πώλου. Καὶ ὅτε αὐτούς. Ηδη τῆς τελευτῆς αὐτοῦ προσεγγιζούσης, ἐξουσιαστικώτερον άπτεται τῶν πραγμάτων, καὶ ἐπεὶ προεφήτευσε τὰ κατὰ τὴν ὄνον καὶ τὸν πῶλον, λοιπόν, ὡς Κύριος πάντων, κελεύει τοῖς ἀποστελλομένοι; εἰπεῖν, ὅτι ῾Ο Κύριος χρείαν αὐτῶν ἔχει, καὶ μετὰ τὴν χρείαν αντιστρέφει αυτ τοὺς πρὸς του, κυρίους αὐτῶν. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν ὄνον καὶ πῶλον λέγει· Μάρκος δὲ πῶλον μόνον. Εὑρήσετε γάρ, φησί, πώλον δεδεμένον, ἐφ᾽ δι οὐδεις ἀνθρώπων ἐκάθισεν. Ομοίως δὲ γράφει και Λουκᾶς. Καὶ ὁ Ἰωάννης δὲ τὸν πῶλον τοῦτον ανα ριον ὠνόμασεν, ὡς ὄνον νέον, ἐπεὶ καὶ τῶλος, τὸ τῆς ὄνου πωλάριον. Τί οὖν ἐροῦμεν; Ότι καὶ ἀμφοτέρων μὲν ἔσχε χρείαν ὁ Χριστός, ἀλλὰ τοῦ πώλου μὲν εἰς τὸ ἐποχηθῆναι αὐτῷ· τῆς ἄνου δὲ, εἰς τὸ ἀκολουθεῖν τῷ πώλῳ. Μυστήριον γὰρ ἐτέλει προτι ποῦν τὰ μέλλοντα. Καὶ ἦν ὁ πῶλος μὲν εἰ; τύπον τοῦ ἐξ ἐθνῶν νέου λαοῦ, τοῦ πρὸ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως ἀγυμνάστου πρὸς τὸν ζυγὸν τοῦ θείου νόμου τυγχάνοντος, ἐφ᾽ ἂν οὐδεὶς ἀνθρώπων εκάθισε, δηλαδή, προφήτης ἢ ἀπόστολος· ἡ ὄνος δὲ, εἰς τύπον τοῦ ἐξ Ἰουδαίων παλαιοῦ λαοῦ, τοῦ ὑπὸ τὸν ζυγὸν τοῦ νόμου τελοῦντος. Καὶ ὁ πῶλο; μὲν φέρει τὸν Χριστὸν ἔποχον· ἔπεται δὲ ἡ ὄνος· τοῦ πράγματος διδάσκοντος, ὅτι μετὰ τὸ καθίσαι τὸν Χριστὸν ἐπὶ τὰ ἔθνη, καὶ ἐπαναπαύσασθαι αὐτοῖς πιστεύσασιν εἰς αὐτόν, ἀκολουθήσουσι τούτοις καὶ οἱ Ἰουδαῖοι. Λέγει γὰρ καὶ Παῦλος, ὅτι Πώρωσις τῷ Ἰσραὴλ ἀπὸ μέσ ρους γέγονεν, ἄχρις οὗ τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν εἰσέλθῃ, καὶ τότε πᾶς Ἰσραὴλ σωθήσεται. Δια ss Rom. 31, * Marc. x, 46. Luc. xviii, 53. ‹ Marc. 11, 2. 67 Luc. xix, 50. “Joan. xi, 14. Τούτους Β. Varia lectiones et nola. Scilicet Chrysostomus de Marco et Luca lioc loco nihil monet, Matthaeum tantum breviter esplscans, 1. VII. p. (55, 634. Codices Chrysostomi, t. VII, p. 656 C, Nuctuant ctiam inter οὕτω οι τότε.

gniorem fuisse, de quo a Marco facta est mentio επισημότερον, μνημονευθῆναι παρὰ Μάρκῳ μὲν, ἐν tricesimo primo Evangelii sui capite, qui Bartimæus dicebatur “; a Luca vero sexagesimo quarto sui Evangelii capite "; alterum autem, ab his silentio prateritum tanquam illius ministrum, quemadmoduin sane et de duobus damoniacis duodecimo capite prædictum est: idque conjectura assequuntur, eo quod eadem et dixerint et audiverint, ac similiter secuti fuerint. Ego vero re attentius considerata, alterum ab his duobus esse dico eum, do quo habet Marcus; rursumque alterum ab eo, de quo Marcus, illum de quo loquitur Lucas. Is siquidem de quo Marcus, vestein præ nimia festinatione projecit, et sine contactu sanitatem accepit. Is autem qui apud Lucam est, Christo potius ingrediente Jericho, et non egrediente, sanitatem est consecutus. Hujusmodi etiam opinionem mihi confirmat Chrysostomus, qui de illis utpote aliis nihil omnino significat. CAP. XLV. De asina et pullo. Cap. XXI. Vers. 1. Et cum Vers. 3. eos. Jam morte sua appropinquante, majori auctoritate negotia attingit; et quia de asina et pullo prophetatum eral, nunc tanquam omnium Dominus jubet his quos emittebat ut dicant: Domino his opus est, et post habitum usum reduci hos ad dominum eorum. Sed Matthæus asinam dicit et pullum; Marcus vero pullum solum. 6. Invenietis, inquit, pullum alligatum, super quem nullus hominum sedit. Similiter autem scribit et Lucas ". Joannes vero pullum asinæ hunc appellavit ", tanquam tenellum asinum. Quid ergo dicemus? Quod utroque opus erat Christo: sed pullo ut super eum veheretur, asina autem ut pulium sequeretur: explebat enim mystem rium quod futura præfigurabat. Et erat pullus in figuram novi e gentibus populi, venturi ad fidem quæ est in Christum, qui ad divinæ legis jugum inexercitatus erat, super quem nullus hominumh sederat, propheta videlicet vel apostolus. Asina vero in typum veteris e Judæis populi sub jugo legis degentis. Et pullus quidem Christum vehit insidentem, asina vero sequitur, docente reipsa quod postquam Christus gentibus insederit, et in eis tanquam in se credentibus requiererit, sequentur et Judæi. Dicit enim et Paulus: Cæcitas ex parte facta est in Israel, donec plenitudo gentium intraverit; et tunc omnis Israel salvus erit ". Propterea ergo Matthaus exacta diligentia utriusque jumenti meminit; cæteri autem brevitatis causa pullum qui.em scripserunt, eo quod super illum vectus τῷ τριακοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ τοῦ Εὐαγγελίου αὐτοῦ, Βαρτιμαῖον καλούμενον· παρὰ Λουκᾷ δὲ, ἐν τῷ ἑξηκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ τοῦ κατ' αὐτὸν Εὐαγ γελίου· τὸν ἄλλον δὲ παρασιωπηθῆναι τούτοις ὡς ὑπηρέτην ἐκείνου· καθὰ δὴ καὶ περὶ τῶν δύο δαι μονιζομένων ἐν τῷ δωδεκάτῳ κεφαλαίω προείρηται. Καὶ τεκμηριοῦνται τὸν λόγον, ἀπὸ τοῦ τὰ αὐτὰ καὶ εἰπεῖν, καὶ ἀκοῦσαι, καὶ ὁμοίως ἀκολουθῆσαι· ἐγὼ δὲ στοχαζόμενος, ἕτερον εἶναι λέγω, παρὰ τοὺς δύο τούτους, τὸν τοῦ Μάρκου, καὶ ἕτερον πάλιν, παρὰ τὸν τοῦ Μάρκου, τὸν τοῦ Λουκᾶ. Καὶ γὰρ ὁ μὲν τοῦ Μάρκου καὶ τὸ ἱμάτιον ἔῤῥιψεν ὑπὸ τῆς ἄγαν σπου δῆς, καὶ χωρὶς ἐπαφῆς τὴν ἴασιν ἔλαβεν· ὁ δὲ τοῦ Λουκᾶ, ἐρχομένου μᾶλλον εἰς Ἱεριχὼ τοῦ Χριστοῦ, καὶ οὐκ ἐκπορευομένου, τῆς ἰάσεως ἔτυχε. Βεβαιοί δέ μοι μάλιστα τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν ὁ Χρυ σόστομος, οὐδέν τι περὶ ἐκείνων επισημηνάμενο;, ὡς ἑτέρων ὄντων. ΚΕΦ. ΜΕ'. Περὶ τῆς ὄνου καὶ τοῦ πώλου. Καὶ ὅτε αὐτούς. Ηδη τῆς τελευτῆς αὐτοῦ προσεγγιζούσης, ἐξουσιαστικώτερον άπτεται τῶν πραγμάτων, καὶ ἐπεὶ προεφήτευσε τὰ κατὰ τὴν ὄνον καὶ τὸν πῶλον, λοιπόν, ὡς Κύριος πάντων, κελεύει τοῖς ἀποστελλομένοι; εἰπεῖν, ὅτι ῾Ο Κύριος χρείαν αὐτῶν ἔχει, καὶ μετὰ τὴν χρείαν αντιστρέφει αυτ τοὺς πρὸς του, κυρίους αὐτῶν. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν ὄνον καὶ πῶλον λέγει· Μάρκος δὲ πῶλον μόνον. Εὑρήσετε γάρ, φησί, πώλον δεδεμένον, ἐφ᾽ δι οὐδεις ἀνθρώπων ἐκάθισεν. Ομοίως δὲ γράφει και Λουκᾶς. Καὶ ὁ Ἰωάννης δὲ τὸν πῶλον τοῦτον ανα ριον ὠνόμασεν, ὡς ὄνον νέον, ἐπεὶ καὶ τῶλος, τὸ τῆς ὄνου πωλάριον. Τί οὖν ἐροῦμεν; Ότι καὶ ἀμφοτέρων μὲν ἔσχε χρείαν ὁ Χριστός, ἀλλὰ τοῦ πώλου μὲν εἰς τὸ ἐποχηθῆναι αὐτῷ· τῆς ἄνου δὲ, εἰς τὸ ἀκολουθεῖν τῷ πώλῳ. Μυστήριον γὰρ ἐτέλει προτι ποῦν τὰ μέλλοντα. Καὶ ἦν ὁ πῶλος μὲν εἰ; τύπον τοῦ ἐξ ἐθνῶν νέου λαοῦ, τοῦ πρὸ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως ἀγυμνάστου πρὸς τὸν ζυγὸν τοῦ θείου νόμου τυγχάνοντος, ἐφ᾽ ἂν οὐδεὶς ἀνθρώπων εκάθισε, δηλαδή, προφήτης ἢ ἀπόστολος· ἡ ὄνος δὲ, εἰς τύπον τοῦ ἐξ Ἰουδαίων παλαιοῦ λαοῦ, τοῦ ὑπὸ τὸν ζυγὸν τοῦ νόμου τελοῦντος. Καὶ ὁ πῶλο; μὲν φέρει τὸν Χριστὸν ἔποχον· ἔπεται δὲ ἡ ὄνος· τοῦ πράγματος διδάσκοντος, ὅτι μετὰ τὸ καθίσαι τὸν Χριστὸν ἐπὶ τὰ ἔθνη, καὶ ἐπαναπαύσασθαι αὐτοῖς πιστεύσασιν εἰς αὐτόν, ἀκολουθήσουσι τούτοις καὶ οἱ Ἰουδαῖοι. Λέγει γὰρ καὶ Παῦλος, ὅτι Πώρωσις τῷ Ἰσραὴλ ἀπὸ μέσ ρους γέγονεν, ἄχρις οὗ τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν εἰσέλθῃ, καὶ τότε πᾶς Ἰσραὴλ σωθήσεται. Δια ss Rom. 31, * Marc. x, 46. Luc. xviii, 53. ‹ Marc. 11, 2. 67 Luc. xix, 50. “Joan. xi, 14. Τούτους Β. Varia lectiones et nola. Scilicet Chrysostomus de Marco et Luca lioc loco nihil monet, Matthaeum tantum breviter esplscans, 1. VII. p. (55, 634. Codices Chrysostomi, t. VII, p. 656 C, Nuctuant ctiam inter οὕτω οι τότε.

CAP. XXI. τοῦτο τοίνυν Ματθαῖος μὲν, δι' ἀκρίβειαν, καὶ ἀμφο- sit Salvator; asinam vero silentio præterierunt, ut τέρων εμνημόνευσε τῶν ὑποζυγίων· οἱ δ' ἄλλοι, διὰ συντομίαν, τὸν τῶλον μὲν ἀνέγραψαν, ὡς ἐποχηθέντος αὐτῷ τοῦ Σωτῆρος· τὴν ὄνον δὲ παρεσιώπη· σαν, ὡς ἑπομένην μόνον. Επωχήθη μὲν οὖν τῷ πώλῳ Χριστός, ἅμα μὲν, ὡς εἴρηται, προτυπῶν τὸ μέλλον, ἅμα δὲ καὶ, ἐπειδὴ συνέβαινεν, ἀσθενεστέρους όντας τινὰς ὑποζυγίων δεῖσθαι, κἀνταῦθα. Μέτρον ἔθηκε, δεικνύς, ὅτι οὐ χρὴ τὸν αὐτοῦ μαθητὴν ἵππῳ ἢ της χρείας γίνεσθαι. quæ tantum sequebatur. Vectus est itaque super pullum Christus, simul præfigurans, ut dictum est, quod futurum erat; simul etiam, quia contingebat quosdam imbecilliores indigere jumentis, etiam in hoc modum posuit, ostendens non oportere discipulum suuṁ equo aut mulo uti, sed asino, et ubique sola id fieri necessitate (rr). ἡμιόνω κεχρῆσθαι, ἀλλ᾿ ὄνῳ, καὶ πανταχοῦ μόνης Τοῦτο -- υἱὸν ὑποζυγίου. Τοῦτο, ποῖον; Τὸ Vers. 4 Hoc - Vers. 5 filium subjugalis. Hoc, ἀποστείλαι τοὺς μαθητὲς εἰς τὸ ἀγαγεῖν τὴν ὄνον καὶ quid? Discipulos missos esse ut asinam et pullum τὸν πωλον. Προφήτην δὲ νῦν λέγει τὸν Ζαχαρίαν. Πε- adducerent. Prophetam autem dicit nunc Zachaπλήρωται μὲν οὖν ἡ τοιαύτη προφητεία. Γέγονε δὲ ταύ- riam. Completa est itaque hujusmodi prophetia: της ἡ πλήρωσις προφητεία πάλιν ἑτέρου πράγμα- ejus vero completio rursus facta est alterius rei τος, φημὶ δὴ, τῆς πίστεως τῶν ἐθνῶν, ὡς εἰρήκαμεν. prophetia, puta fidei gentium, ut diximus. Filia Θυγάτηρ δὲ Σιών, αὐτὴ ἡ Σιών, ὡς Υἱὸς ἀνθρώπου, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος. Ιδίωμα γὰρ καὶ τοῦτο τῆς Εβραϊδος διαλέκτου. Καὶ Σιὼν μὲν, ἡ Ἱερουσαλήμ. βασιλεὺς δὲ τῆς Σιών, ο Χριστό; τοῦτο μὲν, ὡς Θεό; τοῦτο δὲ, καὶ ὡς ἐκ βασιλικῆς ρίζης αναβλαστήσας τῆς τοῦ Δαυΐδ· ἔτι δὲ καί, ὡς εὐεργέτης αὐτῆς. Ερχεται δὲ πρὸς αὐτὴν πραΰς, μήτε δορυφόρους ἔχων, μήτε ξιφηφόρους, μήτε ραβδούχους, ἀλλὰ πολλὴν τὴν ἡμερότητα καὶ ἐπιείκειαν ἐνδεικνύμενος. Επιβεβηκὼς δὲ ἐπὶ ὄνον καὶ πῶλον, οὐκ ἰδίᾳ καὶ ἰδίᾳ, οὐδ᾽ ὡς ἐν συνωρίδι· ἀλλ᾽ ὄνον καὶ πῶλον, τὸν πῶλον νόησον. Ονον μὲν, τῇ φύσει· πῶλον δὲ, τῇ ἡλικίᾳ. Σύ δ' ἐρώτησον τὸν Ἰουδαῖον, ποῖος βασιλεὺ; ἦλθεν εἰ; Ἱερουσαλὴμ ὄνῳ καὶ πώλῳ ἐποχούμενος; Οὐδένα γὰρ ἕτερον εἰπεῖν ἂν ἔχοι παρὰ τὸν Χριστόν. [Καὶ ἄλλως δὲ θυγάτηρ της Σιών, Ἱερουσα λήμ, διὰ τὸ ταύτην ὑποκεῖσθαι τῷ ὄρει τῷ καλουμένῳ Σιών· λέγεται δὲ καὶ ἡ Ἱερουσαλήμ Σιών, ἀπὸ τοῦ ἐπικειμένου όρους μεταλαχοῦσα της τοιαύ της κλήσεως.] Πορευθέντες – πῶλον. Μάρκος δὲ λεπτομερῶς ἀπαγγέλλει, τί ἐποίησαν. Λέγει γάρ, ὅτι ἀπῆλθον, καὶ εὗρον τὸν πωλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου καὶ λύουσιν αὐτόν. Καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων ἔλεγον αὐτοῖς. Τί ποιεἶτε λύοντες τὸν πῶλον; Οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς, και θὼς ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς· καὶ ἀφῆκαν αὐτούς. Ταῦτα μὲν οὖν ὁ Μάρκος, θύραν λέγων, τὴν τοῦ οἴκου τῶν κυρίων τοῦ πώλου· ἄμφοδον δὲ ἐστιν ἡ δίοδος. Σκόπει δὲ πάντα κατὰ προτύπωσιν. Ὥσπερ γὰρ ἡ ὄνο; καὶ ὁ πᾶλος ἐδέδοντο σχοίνοις ἔξω, ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου· οὕτω καὶ ὁ παλαιὸς λαὸς, ὁ ἐξ Ἰουδαίων, 10 Marc. x1, 4, 6. Inclusa in marg. exhibet B. autem Sion est ipsa Sion, sicut Filius hominis ipse homo. Nam et hoc idioma est Hebraicæ phrasis. Et Sion quidem est Jerusalem: rex autem Sion, ipse Christus, vel tanquam Deus, vel tan- ‹quam e regia David radice progenitus: vel etiam tanquam is qui in cam plurima contulit beneficia. Venit ergo ad cam mansuetus: neque sɔtellites labens, neque qui lanceam, gladium, aut faces (ss) ferant, sed multam præ se ferens mansuetudinem ac humanitatem. Sedens vero super asinum et puilum, non divisim, no lo super hunc, modo super illum: neque tanquam super began ab his tractam, sed asinum et pullum, intellige ipsum pullumn, asinum quidem natura, pullum vero ætate. Tu ergo interroga Judæum, quis rex venerit Jerusalem asino et pullo vectus? Nullum enim alium dicere poterit præter Christum. † Aliter quoque filia Sion est Jerusalem, eo quod subjecta sit monti qui vocatur Sion. Dicitur quoque ipsa Jerusalem Sion, propter montem Sion qui supra ponitur, ut sit nietaphorica appellatio. Vers. 6. Euntes Vers. 7. pullum. Marcus autem particularius recitat id quod fecerunt. Ait enim Abierunt et invenerunt pullum alligatum juxta januam foris in bivio, solvuntque illum. Ει quidam eorum qui ibi stabanı dixerunt eis: Quid facitis solventes pullum? At illi dixerunt sicut præceperat Jesus, et dimiserunt eos. lla:c sane Marcus januam dicens domus dominorum pulli”. Considera autem quod omnia ad præfigurationem faciant. Sicut enim asima et pullus funiculis alligati erant foris in bivio, ita quoque antiquus Juda Variæ lectiones et notæ. (rr) Et ubique — necessitate. Et ubique solis necessariis contentum esse, solis necessar is acquiescere, sola necesaria curare. Τοῦ κυρίου. Α. (ss) Aut faces. Forte ergo in suo codice imlerpres reperit ctiam δαδούχους.

CAP. XXI. τοῦτο τοίνυν Ματθαῖος μὲν, δι' ἀκρίβειαν, καὶ ἀμφο- sit Salvator; asinam vero silentio præterierunt, ut τέρων εμνημόνευσε τῶν ὑποζυγίων· οἱ δ' ἄλλοι, διὰ συντομίαν, τὸν τῶλον μὲν ἀνέγραψαν, ὡς ἐποχηθέντος αὐτῷ τοῦ Σωτῆρος· τὴν ὄνον δὲ παρεσιώπη· σαν, ὡς ἑπομένην μόνον. Επωχήθη μὲν οὖν τῷ πώλῳ Χριστός, ἅμα μὲν, ὡς εἴρηται, προτυπῶν τὸ μέλλον, ἅμα δὲ καὶ, ἐπειδὴ συνέβαινεν, ἀσθενεστέρους όντας τινὰς ὑποζυγίων δεῖσθαι, κἀνταῦθα. Μέτρον ἔθηκε, δεικνύς, ὅτι οὐ χρὴ τὸν αὐτοῦ μαθητὴν ἵππῳ ἢ της χρείας γίνεσθαι. quæ tantum sequebatur. Vectus est itaque super pullum Christus, simul præfigurans, ut dictum est, quod futurum erat; simul etiam, quia contingebat quosdam imbecilliores indigere jumentis, etiam in hoc modum posuit, ostendens non oportere discipulum suuṁ equo aut mulo uti, sed asino, et ubique sola id fieri necessitate (rr). ἡμιόνω κεχρῆσθαι, ἀλλ᾿ ὄνῳ, καὶ πανταχοῦ μόνης Τοῦτο -- υἱὸν ὑποζυγίου. Τοῦτο, ποῖον; Τὸ Vers. 4 Hoc - Vers. 5 filium subjugalis. Hoc, ἀποστείλαι τοὺς μαθητὲς εἰς τὸ ἀγαγεῖν τὴν ὄνον καὶ quid? Discipulos missos esse ut asinam et pullum τὸν πωλον. Προφήτην δὲ νῦν λέγει τὸν Ζαχαρίαν. Πε- adducerent. Prophetam autem dicit nunc Zachaπλήρωται μὲν οὖν ἡ τοιαύτη προφητεία. Γέγονε δὲ ταύ- riam. Completa est itaque hujusmodi prophetia: της ἡ πλήρωσις προφητεία πάλιν ἑτέρου πράγμα- ejus vero completio rursus facta est alterius rei τος, φημὶ δὴ, τῆς πίστεως τῶν ἐθνῶν, ὡς εἰρήκαμεν. prophetia, puta fidei gentium, ut diximus. Filia Θυγάτηρ δὲ Σιών, αὐτὴ ἡ Σιών, ὡς Υἱὸς ἀνθρώπου, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος. Ιδίωμα γὰρ καὶ τοῦτο τῆς Εβραϊδος διαλέκτου. Καὶ Σιὼν μὲν, ἡ Ἱερουσαλήμ. βασιλεὺς δὲ τῆς Σιών, ο Χριστό; τοῦτο μὲν, ὡς Θεό; τοῦτο δὲ, καὶ ὡς ἐκ βασιλικῆς ρίζης αναβλαστήσας τῆς τοῦ Δαυΐδ· ἔτι δὲ καί, ὡς εὐεργέτης αὐτῆς. Ερχεται δὲ πρὸς αὐτὴν πραΰς, μήτε δορυφόρους ἔχων, μήτε ξιφηφόρους, μήτε ραβδούχους, ἀλλὰ πολλὴν τὴν ἡμερότητα καὶ ἐπιείκειαν ἐνδεικνύμενος. Επιβεβηκὼς δὲ ἐπὶ ὄνον καὶ πῶλον, οὐκ ἰδίᾳ καὶ ἰδίᾳ, οὐδ᾽ ὡς ἐν συνωρίδι· ἀλλ᾽ ὄνον καὶ πῶλον, τὸν πῶλον νόησον. Ονον μὲν, τῇ φύσει· πῶλον δὲ, τῇ ἡλικίᾳ. Σύ δ' ἐρώτησον τὸν Ἰουδαῖον, ποῖος βασιλεὺ; ἦλθεν εἰ; Ἱερουσαλὴμ ὄνῳ καὶ πώλῳ ἐποχούμενος; Οὐδένα γὰρ ἕτερον εἰπεῖν ἂν ἔχοι παρὰ τὸν Χριστόν. [Καὶ ἄλλως δὲ θυγάτηρ της Σιών, Ἱερουσα λήμ, διὰ τὸ ταύτην ὑποκεῖσθαι τῷ ὄρει τῷ καλουμένῳ Σιών· λέγεται δὲ καὶ ἡ Ἱερουσαλήμ Σιών, ἀπὸ τοῦ ἐπικειμένου όρους μεταλαχοῦσα της τοιαύ της κλήσεως.] Πορευθέντες – πῶλον. Μάρκος δὲ λεπτομερῶς ἀπαγγέλλει, τί ἐποίησαν. Λέγει γάρ, ὅτι ἀπῆλθον, καὶ εὗρον τὸν πωλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου καὶ λύουσιν αὐτόν. Καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων ἔλεγον αὐτοῖς. Τί ποιεἶτε λύοντες τὸν πῶλον; Οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς, και θὼς ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς· καὶ ἀφῆκαν αὐτούς. Ταῦτα μὲν οὖν ὁ Μάρκος, θύραν λέγων, τὴν τοῦ οἴκου τῶν κυρίων τοῦ πώλου· ἄμφοδον δὲ ἐστιν ἡ δίοδος. Σκόπει δὲ πάντα κατὰ προτύπωσιν. Ὥσπερ γὰρ ἡ ὄνο; καὶ ὁ πᾶλος ἐδέδοντο σχοίνοις ἔξω, ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου· οὕτω καὶ ὁ παλαιὸς λαὸς, ὁ ἐξ Ἰουδαίων, 10 Marc. x1, 4, 6. Inclusa in marg. exhibet B. autem Sion est ipsa Sion, sicut Filius hominis ipse homo. Nam et hoc idioma est Hebraicæ phrasis. Et Sion quidem est Jerusalem: rex autem Sion, ipse Christus, vel tanquam Deus, vel tan- ‹quam e regia David radice progenitus: vel etiam tanquam is qui in cam plurima contulit beneficia. Venit ergo ad cam mansuetus: neque sɔtellites labens, neque qui lanceam, gladium, aut faces (ss) ferant, sed multam præ se ferens mansuetudinem ac humanitatem. Sedens vero super asinum et puilum, non divisim, no lo super hunc, modo super illum: neque tanquam super began ab his tractam, sed asinum et pullum, intellige ipsum pullumn, asinum quidem natura, pullum vero ætate. Tu ergo interroga Judæum, quis rex venerit Jerusalem asino et pullo vectus? Nullum enim alium dicere poterit præter Christum. † Aliter quoque filia Sion est Jerusalem, eo quod subjecta sit monti qui vocatur Sion. Dicitur quoque ipsa Jerusalem Sion, propter montem Sion qui supra ponitur, ut sit nietaphorica appellatio. Vers. 6. Euntes Vers. 7. pullum. Marcus autem particularius recitat id quod fecerunt. Ait enim Abierunt et invenerunt pullum alligatum juxta januam foris in bivio, solvuntque illum. Ει quidam eorum qui ibi stabanı dixerunt eis: Quid facitis solventes pullum? At illi dixerunt sicut præceperat Jesus, et dimiserunt eos. lla:c sane Marcus januam dicens domus dominorum pulli”. Considera autem quod omnia ad præfigurationem faciant. Sicut enim asima et pullus funiculis alligati erant foris in bivio, ita quoque antiquus Juda Variæ lectiones et notæ. (rr) Et ubique — necessitate. Et ubique solis necessariis contentum esse, solis necessar is acquiescere, sola necesaria curare. Τοῦ κυρίου. Α. (ss) Aut faces. Forte ergo in suo codice imlerpres reperit ctiam δαδούχους.

CAP. XXI. τοῦτο τοίνυν Ματθαῖος μὲν, δι' ἀκρίβειαν, καὶ ἀμφο- sit Salvator; asinam vero silentio præterierunt, ut τέρων εμνημόνευσε τῶν ὑποζυγίων· οἱ δ' ἄλλοι, διὰ συντομίαν, τὸν τῶλον μὲν ἀνέγραψαν, ὡς ἐποχηθέντος αὐτῷ τοῦ Σωτῆρος· τὴν ὄνον δὲ παρεσιώπη· σαν, ὡς ἑπομένην μόνον. Επωχήθη μὲν οὖν τῷ πώλῳ Χριστός, ἅμα μὲν, ὡς εἴρηται, προτυπῶν τὸ μέλλον, ἅμα δὲ καὶ, ἐπειδὴ συνέβαινεν, ἀσθενεστέρους όντας τινὰς ὑποζυγίων δεῖσθαι, κἀνταῦθα. Μέτρον ἔθηκε, δεικνύς, ὅτι οὐ χρὴ τὸν αὐτοῦ μαθητὴν ἵππῳ ἢ της χρείας γίνεσθαι. quæ tantum sequebatur. Vectus est itaque super pullum Christus, simul præfigurans, ut dictum est, quod futurum erat; simul etiam, quia contingebat quosdam imbecilliores indigere jumentis, etiam in hoc modum posuit, ostendens non oportere discipulum suuṁ equo aut mulo uti, sed asino, et ubique sola id fieri necessitate (rr). ἡμιόνω κεχρῆσθαι, ἀλλ᾿ ὄνῳ, καὶ πανταχοῦ μόνης Τοῦτο -- υἱὸν ὑποζυγίου. Τοῦτο, ποῖον; Τὸ Vers. 4 Hoc - Vers. 5 filium subjugalis. Hoc, ἀποστείλαι τοὺς μαθητὲς εἰς τὸ ἀγαγεῖν τὴν ὄνον καὶ quid? Discipulos missos esse ut asinam et pullum τὸν πωλον. Προφήτην δὲ νῦν λέγει τὸν Ζαχαρίαν. Πε- adducerent. Prophetam autem dicit nunc Zachaπλήρωται μὲν οὖν ἡ τοιαύτη προφητεία. Γέγονε δὲ ταύ- riam. Completa est itaque hujusmodi prophetia: της ἡ πλήρωσις προφητεία πάλιν ἑτέρου πράγμα- ejus vero completio rursus facta est alterius rei τος, φημὶ δὴ, τῆς πίστεως τῶν ἐθνῶν, ὡς εἰρήκαμεν. prophetia, puta fidei gentium, ut diximus. Filia Θυγάτηρ δὲ Σιών, αὐτὴ ἡ Σιών, ὡς Υἱὸς ἀνθρώπου, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος. Ιδίωμα γὰρ καὶ τοῦτο τῆς Εβραϊδος διαλέκτου. Καὶ Σιὼν μὲν, ἡ Ἱερουσαλήμ. βασιλεὺς δὲ τῆς Σιών, ο Χριστό; τοῦτο μὲν, ὡς Θεό; τοῦτο δὲ, καὶ ὡς ἐκ βασιλικῆς ρίζης αναβλαστήσας τῆς τοῦ Δαυΐδ· ἔτι δὲ καί, ὡς εὐεργέτης αὐτῆς. Ερχεται δὲ πρὸς αὐτὴν πραΰς, μήτε δορυφόρους ἔχων, μήτε ξιφηφόρους, μήτε ραβδούχους, ἀλλὰ πολλὴν τὴν ἡμερότητα καὶ ἐπιείκειαν ἐνδεικνύμενος. Επιβεβηκὼς δὲ ἐπὶ ὄνον καὶ πῶλον, οὐκ ἰδίᾳ καὶ ἰδίᾳ, οὐδ᾽ ὡς ἐν συνωρίδι· ἀλλ᾽ ὄνον καὶ πῶλον, τὸν πῶλον νόησον. Ονον μὲν, τῇ φύσει· πῶλον δὲ, τῇ ἡλικίᾳ. Σύ δ' ἐρώτησον τὸν Ἰουδαῖον, ποῖος βασιλεὺ; ἦλθεν εἰ; Ἱερουσαλὴμ ὄνῳ καὶ πώλῳ ἐποχούμενος; Οὐδένα γὰρ ἕτερον εἰπεῖν ἂν ἔχοι παρὰ τὸν Χριστόν. [Καὶ ἄλλως δὲ θυγάτηρ της Σιών, Ἱερουσα λήμ, διὰ τὸ ταύτην ὑποκεῖσθαι τῷ ὄρει τῷ καλουμένῳ Σιών· λέγεται δὲ καὶ ἡ Ἱερουσαλήμ Σιών, ἀπὸ τοῦ ἐπικειμένου όρους μεταλαχοῦσα της τοιαύ της κλήσεως.] Πορευθέντες – πῶλον. Μάρκος δὲ λεπτομερῶς ἀπαγγέλλει, τί ἐποίησαν. Λέγει γάρ, ὅτι ἀπῆλθον, καὶ εὗρον τὸν πωλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου καὶ λύουσιν αὐτόν. Καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων ἔλεγον αὐτοῖς. Τί ποιεἶτε λύοντες τὸν πῶλον; Οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς, και θὼς ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς· καὶ ἀφῆκαν αὐτούς. Ταῦτα μὲν οὖν ὁ Μάρκος, θύραν λέγων, τὴν τοῦ οἴκου τῶν κυρίων τοῦ πώλου· ἄμφοδον δὲ ἐστιν ἡ δίοδος. Σκόπει δὲ πάντα κατὰ προτύπωσιν. Ὥσπερ γὰρ ἡ ὄνο; καὶ ὁ πᾶλος ἐδέδοντο σχοίνοις ἔξω, ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου· οὕτω καὶ ὁ παλαιὸς λαὸς, ὁ ἐξ Ἰουδαίων, 10 Marc. x1, 4, 6. Inclusa in marg. exhibet B. autem Sion est ipsa Sion, sicut Filius hominis ipse homo. Nam et hoc idioma est Hebraicæ phrasis. Et Sion quidem est Jerusalem: rex autem Sion, ipse Christus, vel tanquam Deus, vel tan- ‹quam e regia David radice progenitus: vel etiam tanquam is qui in cam plurima contulit beneficia. Venit ergo ad cam mansuetus: neque sɔtellites labens, neque qui lanceam, gladium, aut faces (ss) ferant, sed multam præ se ferens mansuetudinem ac humanitatem. Sedens vero super asinum et puilum, non divisim, no lo super hunc, modo super illum: neque tanquam super began ab his tractam, sed asinum et pullum, intellige ipsum pullumn, asinum quidem natura, pullum vero ætate. Tu ergo interroga Judæum, quis rex venerit Jerusalem asino et pullo vectus? Nullum enim alium dicere poterit præter Christum. † Aliter quoque filia Sion est Jerusalem, eo quod subjecta sit monti qui vocatur Sion. Dicitur quoque ipsa Jerusalem Sion, propter montem Sion qui supra ponitur, ut sit nietaphorica appellatio. Vers. 6. Euntes Vers. 7. pullum. Marcus autem particularius recitat id quod fecerunt. Ait enim Abierunt et invenerunt pullum alligatum juxta januam foris in bivio, solvuntque illum. Ει quidam eorum qui ibi stabanı dixerunt eis: Quid facitis solventes pullum? At illi dixerunt sicut præceperat Jesus, et dimiserunt eos. lla:c sane Marcus januam dicens domus dominorum pulli”. Considera autem quod omnia ad præfigurationem faciant. Sicut enim asima et pullus funiculis alligati erant foris in bivio, ita quoque antiquus Juda Variæ lectiones et notæ. (rr) Et ubique — necessitate. Et ubique solis necessariis contentum esse, solis necessar is acquiescere, sola necesaria curare. Τοῦ κυρίου. Α. (ss) Aut faces. Forte ergo in suo codice imlerpres reperit ctiam δαδούχους.

CAP. XXI. τοῦτο τοίνυν Ματθαῖος μὲν, δι' ἀκρίβειαν, καὶ ἀμφο- sit Salvator; asinam vero silentio præterierunt, ut τέρων εμνημόνευσε τῶν ὑποζυγίων· οἱ δ' ἄλλοι, διὰ συντομίαν, τὸν τῶλον μὲν ἀνέγραψαν, ὡς ἐποχηθέντος αὐτῷ τοῦ Σωτῆρος· τὴν ὄνον δὲ παρεσιώπη· σαν, ὡς ἑπομένην μόνον. Επωχήθη μὲν οὖν τῷ πώλῳ Χριστός, ἅμα μὲν, ὡς εἴρηται, προτυπῶν τὸ μέλλον, ἅμα δὲ καὶ, ἐπειδὴ συνέβαινεν, ἀσθενεστέρους όντας τινὰς ὑποζυγίων δεῖσθαι, κἀνταῦθα. Μέτρον ἔθηκε, δεικνύς, ὅτι οὐ χρὴ τὸν αὐτοῦ μαθητὴν ἵππῳ ἢ της χρείας γίνεσθαι. quæ tantum sequebatur. Vectus est itaque super pullum Christus, simul præfigurans, ut dictum est, quod futurum erat; simul etiam, quia contingebat quosdam imbecilliores indigere jumentis, etiam in hoc modum posuit, ostendens non oportere discipulum suuṁ equo aut mulo uti, sed asino, et ubique sola id fieri necessitate (rr). ἡμιόνω κεχρῆσθαι, ἀλλ᾿ ὄνῳ, καὶ πανταχοῦ μόνης Τοῦτο -- υἱὸν ὑποζυγίου. Τοῦτο, ποῖον; Τὸ Vers. 4 Hoc - Vers. 5 filium subjugalis. Hoc, ἀποστείλαι τοὺς μαθητὲς εἰς τὸ ἀγαγεῖν τὴν ὄνον καὶ quid? Discipulos missos esse ut asinam et pullum τὸν πωλον. Προφήτην δὲ νῦν λέγει τὸν Ζαχαρίαν. Πε- adducerent. Prophetam autem dicit nunc Zachaπλήρωται μὲν οὖν ἡ τοιαύτη προφητεία. Γέγονε δὲ ταύ- riam. Completa est itaque hujusmodi prophetia: της ἡ πλήρωσις προφητεία πάλιν ἑτέρου πράγμα- ejus vero completio rursus facta est alterius rei τος, φημὶ δὴ, τῆς πίστεως τῶν ἐθνῶν, ὡς εἰρήκαμεν. prophetia, puta fidei gentium, ut diximus. Filia Θυγάτηρ δὲ Σιών, αὐτὴ ἡ Σιών, ὡς Υἱὸς ἀνθρώπου, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος. Ιδίωμα γὰρ καὶ τοῦτο τῆς Εβραϊδος διαλέκτου. Καὶ Σιὼν μὲν, ἡ Ἱερουσαλήμ. βασιλεὺς δὲ τῆς Σιών, ο Χριστό; τοῦτο μὲν, ὡς Θεό; τοῦτο δὲ, καὶ ὡς ἐκ βασιλικῆς ρίζης αναβλαστήσας τῆς τοῦ Δαυΐδ· ἔτι δὲ καί, ὡς εὐεργέτης αὐτῆς. Ερχεται δὲ πρὸς αὐτὴν πραΰς, μήτε δορυφόρους ἔχων, μήτε ξιφηφόρους, μήτε ραβδούχους, ἀλλὰ πολλὴν τὴν ἡμερότητα καὶ ἐπιείκειαν ἐνδεικνύμενος. Επιβεβηκὼς δὲ ἐπὶ ὄνον καὶ πῶλον, οὐκ ἰδίᾳ καὶ ἰδίᾳ, οὐδ᾽ ὡς ἐν συνωρίδι· ἀλλ᾽ ὄνον καὶ πῶλον, τὸν πῶλον νόησον. Ονον μὲν, τῇ φύσει· πῶλον δὲ, τῇ ἡλικίᾳ. Σύ δ' ἐρώτησον τὸν Ἰουδαῖον, ποῖος βασιλεὺ; ἦλθεν εἰ; Ἱερουσαλὴμ ὄνῳ καὶ πώλῳ ἐποχούμενος; Οὐδένα γὰρ ἕτερον εἰπεῖν ἂν ἔχοι παρὰ τὸν Χριστόν. [Καὶ ἄλλως δὲ θυγάτηρ της Σιών, Ἱερουσα λήμ, διὰ τὸ ταύτην ὑποκεῖσθαι τῷ ὄρει τῷ καλουμένῳ Σιών· λέγεται δὲ καὶ ἡ Ἱερουσαλήμ Σιών, ἀπὸ τοῦ ἐπικειμένου όρους μεταλαχοῦσα της τοιαύ της κλήσεως.] Πορευθέντες – πῶλον. Μάρκος δὲ λεπτομερῶς ἀπαγγέλλει, τί ἐποίησαν. Λέγει γάρ, ὅτι ἀπῆλθον, καὶ εὗρον τὸν πωλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου καὶ λύουσιν αὐτόν. Καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων ἔλεγον αὐτοῖς. Τί ποιεἶτε λύοντες τὸν πῶλον; Οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς, και θὼς ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς· καὶ ἀφῆκαν αὐτούς. Ταῦτα μὲν οὖν ὁ Μάρκος, θύραν λέγων, τὴν τοῦ οἴκου τῶν κυρίων τοῦ πώλου· ἄμφοδον δὲ ἐστιν ἡ δίοδος. Σκόπει δὲ πάντα κατὰ προτύπωσιν. Ὥσπερ γὰρ ἡ ὄνο; καὶ ὁ πᾶλος ἐδέδοντο σχοίνοις ἔξω, ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου· οὕτω καὶ ὁ παλαιὸς λαὸς, ὁ ἐξ Ἰουδαίων, 10 Marc. x1, 4, 6. Inclusa in marg. exhibet B. autem Sion est ipsa Sion, sicut Filius hominis ipse homo. Nam et hoc idioma est Hebraicæ phrasis. Et Sion quidem est Jerusalem: rex autem Sion, ipse Christus, vel tanquam Deus, vel tan- ‹quam e regia David radice progenitus: vel etiam tanquam is qui in cam plurima contulit beneficia. Venit ergo ad cam mansuetus: neque sɔtellites labens, neque qui lanceam, gladium, aut faces (ss) ferant, sed multam præ se ferens mansuetudinem ac humanitatem. Sedens vero super asinum et puilum, non divisim, no lo super hunc, modo super illum: neque tanquam super began ab his tractam, sed asinum et pullum, intellige ipsum pullumn, asinum quidem natura, pullum vero ætate. Tu ergo interroga Judæum, quis rex venerit Jerusalem asino et pullo vectus? Nullum enim alium dicere poterit præter Christum. † Aliter quoque filia Sion est Jerusalem, eo quod subjecta sit monti qui vocatur Sion. Dicitur quoque ipsa Jerusalem Sion, propter montem Sion qui supra ponitur, ut sit nietaphorica appellatio. Vers. 6. Euntes Vers. 7. pullum. Marcus autem particularius recitat id quod fecerunt. Ait enim Abierunt et invenerunt pullum alligatum juxta januam foris in bivio, solvuntque illum. Ει quidam eorum qui ibi stabanı dixerunt eis: Quid facitis solventes pullum? At illi dixerunt sicut præceperat Jesus, et dimiserunt eos. lla:c sane Marcus januam dicens domus dominorum pulli”. Considera autem quod omnia ad præfigurationem faciant. Sicut enim asima et pullus funiculis alligati erant foris in bivio, ita quoque antiquus Juda Variæ lectiones et notæ. (rr) Et ubique — necessitate. Et ubique solis necessariis contentum esse, solis necessar is acquiescere, sola necesaria curare. Τοῦ κυρίου. Α. (ss) Aut faces. Forte ergo in suo codice imlerpres reperit ctiam δαδούχους.

rum populus, novusque gentium, porctis alli- καὶ ὁ νέος, ὁ ἐξ ἐθνῶν, δέδενται ταῖς ἁμαρτίαις, έξω gantur extra Ecclesiam in vita; nam hanc per bivium intelligimus. Εt quemadmodum apostoli soluta iHa animalia adducunt ad Christum, ita sane et istos. Ad hæc sicuti tentaverunt quidam prohibere hos, puta domini ipsorum, sicut dicit Lucas ", audito autem quod Domnino his opus esset, concesserunt, ita sane et in his, tentant quidem qui dominantur cis demones, prohibere; audito vero quod Deo his opus est, permittunt. Vers. 7. Et super asinam et super pullum, ignorantes super quem illərum vchi vellet. vestimenta sua. Posucrunt et τῆς Ἐκκλησίας, ἐπὶ τοῦ βίου. Τοῦτον γὰρ ἄμ ςοδον νοούμεν. Καὶ ὥσπερ ἐκεῖνα τὰ ζῶα λύσαντες οἱ ἀπόστολοι προσάγουσι τῷ Χριστῷ· οὕτω δὴ καὶ τούτους· καὶ ὥσπερ ἐπ' ἐκείνων ἐπεχείρησαν μὲν τινες κωλύσαι, ήγουν, οι κύριοι αὐτῶν, ὡς είπε Λουκᾶς· ἀκούσαντες δὲ, ὅτι ὁ Κύριος αὐτῶν χρείαν έχει, παρεχώρησαν· οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τούτων ἐπισ χειρούσι μὲν οἱ κυριεύοντες αὐτῶν δαίμονες κωλύσαι • ἀκούσαντες δὲ, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτῶν χρείαν έχει, παραχωρούσι. Καὶ — τὰ ἱμάτια αὐτῶν. Ἐπέθηκαν καὶ ἐπὶ τῆς ὄνου, καὶ ἐπὶ τοῦ πώλου, μὴ γινώσκοντες, ἐπὶ τίνος αὐτῶν ἐχηθῆναι βούλεται. ἐπάνω αὐτῶν. Ἑπάνω αὐτῶν, δηλαδή τῶν ἱματίων, τῶν ἐπιτεθέντων τῷ πώλῳ. Εἶεν δ' ἂν μάτια τῶν ἀποστόλων ἀναγωγικῶς αἱ ἀμεταὶ, τὰ νοητά περιβόλαια τῆς ψυχῆς αἷς περιστέλλουσι τοὺς προσαγομένου; τῷ Χριστῷ. Δουκα; δὲ εἰρηκεν, ὅτ: οἱ μαθηταὶ ἐπεβίβασαν τὸν Ἰησοῦν ἐπὶ τὸν πο λον. Οἱ μαθηταὶ γὰρ ἐπιβιβάζουσι τὸν λόγον ἐπὶ τὸ Εθνη. Vers. 7. Et Καὶ super ea. Super ea, puta vestimenta quæ pullo erant superposita. Possunt aulēm discipulorum vestimenta recondidiori intelligentia dici virtutes, quæ intelligibilia sunt animæ vestimenta, illos adornantia qui Christo adducuntur. Lucas autem dixit, quod discipuli imposuerunt Jesum super pullum; discipuli enim verbum gentibus superimponunt. Vers. 8. Plurima sua. Ostenderunt quod plus quam prophetam eum habebant; ideo etiam excellenti modo ipsum honoraverunt, Nam et modico ante tempore cum Lazarum resuscitassel, magnam apud eos reverentiam acquisivit. Abjiciamus ergo et nos corporis ornatum propter Christum, et ornemus viam ejus, abjicicutes opes ac affectiones quibus induimur aut circumdaşnur. Vers. 8. Alii — in via. Marcus vero στοιβάδες dixit 7. Est aulem στοιβάς ramorum congeries. Olivarum nempe ranți erant. Nam tunc montein Olivarum præteribant. In nomine 'Ο δὲ πλεῖστος – αὐτῶν. Εδειξαν, ὅτι ὑπὲρ προφήτην αὐτὸν εἶχον. Διὸ καὶ ὑπερβαλλόντως απο τὸν ἐτίμησαν. Πρὸ ἐλίγου γὰρ τὸν Λάζαρον ἀναστήσας, ὡς ὁ Ἰωάννης φησί, πολύ σέβας τούτοις ἐνέβαλε. Ρίψωμεν οὖν καὶ ἡμεῖς τὸν κόσμον τοῦ σώματος διὰ Χριστὸν, καὶ κοσμήσωμεν τὴν ἰδὲν αὐτοῦ, ρίπτοντες, & περιβεβλήμεθα, χρήματα και Ο πάθη. Vers. 9. Turbæ autem David. Ilosanna Herbraicum est, et signifcal interdum hymnum sive laudem: quandoque vero, Serva. Nunc ergo tantumdem est ac si dicat: llymnus filio David. Vers. 9. Benedictus Domini. Domini, hoc est, a Domino. Benedictus qui venit a Deo, benedictus qui missus est a Deo. Marcus autem addidit; Benedictum quod venit reynum in nomine Domini Patris nostri David”. Existimabant enim, quod erigeretur abjectus throuus regui David: unde gaudentes dicebant: Benedictum quod Ο redit regnum primi patris nostri David. Quod venit H nomine Domini autem, hoc est a Deo. Joannes vero dicit: Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel". Verisimile enim est tunc omnia fuisse dicta a turbis que precedebant et quæ sequebanquaque greas erant in occursum ejus. tur Άλλοι — ἐν τῇ ὁδῷ. Μάρκος δὲ στοιβάδες εἶπε. Στο:βὰς δὲ, ἡ σωρεία τῶν κλάδων. Ελαιών δὲ ἦσαν οἱ κλάδοι. Τὸ γὰρ ὄρος τῶν 'Ελαιών την καῦτα παρήμειβον. Οἱ δὲ ὄχλοι — Δαυΐδ. Τὸ Ωσαννά, Εβραϊκὸν μέν έστι, σημαίνει δὲ, ποτὲ μὲν, ὕμνον, ποτὲ δὲ, σῶσον δή. Νῦν οὖν φησιν, ὕμνος τῷ υἱῷ Δαυίδ. Εὐλογημένος - Κυρίου. Τὸ ἐν ὀνόματι Κυρίου, ἀντὶ τοῦ, παρὰ Κυρίου. Ευλογημένος ὁ ἐρχόμενο ἀπὸ Θεοῦ, εὐλογημένος ὁ πεμφθεὶς ἐκ Θεοῦ. Μάρκος δὲ προσέθηκε, καὶ εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου, τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυίδ. Ὑπέλαβον γὰρ ὅτι ἀνωρθώθη ὁ καταβεβλη μένος θρόνος τῆς βασιλείας τοῦ Δαυΐδ. Ὅθεν χαί μοντες ἔλεγον, Καὶ εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη πάλιν βασιλεία τοῦ προπάτορος ἡμῶν Δαυίδ· Ερχ' μένη δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου, τουτέστιν, ἀπὸ Θεοῦ. Ὁ δὲ Ἰωάννης φησίν· Εὐλογημένος ὁ ἐρ χόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου βασιλεὺς τοῦ Ιστ ραήλ. Πάντα γάρ εἰκὸς ὑπὸ τῶν ὄχλων τότε ρηθῆναι, " Luc. xix, 33, 34. * Luc. xix, 35. 73 Marc. xi, 8. το ibid. 10. 1ª Joan. xii, 13. Τοῦτο, Β. Στιβάδας, A, et mos στιβάς. Variæ lectiones et notæ. Δέ, pro γάρ. Α. Hic πάλιν addit A, mox autem omittit.

rum populus, novusque gentium, porctis alli- καὶ ὁ νέος, ὁ ἐξ ἐθνῶν, δέδενται ταῖς ἁμαρτίαις, έξω gantur extra Ecclesiam in vita; nam hanc per bivium intelligimus. Εt quemadmodum apostoli soluta iHa animalia adducunt ad Christum, ita sane et istos. Ad hæc sicuti tentaverunt quidam prohibere hos, puta domini ipsorum, sicut dicit Lucas ", audito autem quod Domnino his opus esset, concesserunt, ita sane et in his, tentant quidem qui dominantur cis demones, prohibere; audito vero quod Deo his opus est, permittunt. Vers. 7. Et super asinam et super pullum, ignorantes super quem illərum vchi vellet. vestimenta sua. Posucrunt et τῆς Ἐκκλησίας, ἐπὶ τοῦ βίου. Τοῦτον γὰρ ἄμ ςοδον νοούμεν. Καὶ ὥσπερ ἐκεῖνα τὰ ζῶα λύσαντες οἱ ἀπόστολοι προσάγουσι τῷ Χριστῷ· οὕτω δὴ καὶ τούτους· καὶ ὥσπερ ἐπ' ἐκείνων ἐπεχείρησαν μὲν τινες κωλύσαι, ήγουν, οι κύριοι αὐτῶν, ὡς είπε Λουκᾶς· ἀκούσαντες δὲ, ὅτι ὁ Κύριος αὐτῶν χρείαν έχει, παρεχώρησαν· οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τούτων ἐπισ χειρούσι μὲν οἱ κυριεύοντες αὐτῶν δαίμονες κωλύσαι • ἀκούσαντες δὲ, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτῶν χρείαν έχει, παραχωρούσι. Καὶ — τὰ ἱμάτια αὐτῶν. Ἐπέθηκαν καὶ ἐπὶ τῆς ὄνου, καὶ ἐπὶ τοῦ πώλου, μὴ γινώσκοντες, ἐπὶ τίνος αὐτῶν ἐχηθῆναι βούλεται. ἐπάνω αὐτῶν. Ἑπάνω αὐτῶν, δηλαδή τῶν ἱματίων, τῶν ἐπιτεθέντων τῷ πώλῳ. Εἶεν δ' ἂν μάτια τῶν ἀποστόλων ἀναγωγικῶς αἱ ἀμεταὶ, τὰ νοητά περιβόλαια τῆς ψυχῆς αἷς περιστέλλουσι τοὺς προσαγομένου; τῷ Χριστῷ. Δουκα; δὲ εἰρηκεν, ὅτ: οἱ μαθηταὶ ἐπεβίβασαν τὸν Ἰησοῦν ἐπὶ τὸν πο λον. Οἱ μαθηταὶ γὰρ ἐπιβιβάζουσι τὸν λόγον ἐπὶ τὸ Εθνη. Vers. 7. Et Καὶ super ea. Super ea, puta vestimenta quæ pullo erant superposita. Possunt aulēm discipulorum vestimenta recondidiori intelligentia dici virtutes, quæ intelligibilia sunt animæ vestimenta, illos adornantia qui Christo adducuntur. Lucas autem dixit, quod discipuli imposuerunt Jesum super pullum; discipuli enim verbum gentibus superimponunt. Vers. 8. Plurima sua. Ostenderunt quod plus quam prophetam eum habebant; ideo etiam excellenti modo ipsum honoraverunt, Nam et modico ante tempore cum Lazarum resuscitassel, magnam apud eos reverentiam acquisivit. Abjiciamus ergo et nos corporis ornatum propter Christum, et ornemus viam ejus, abjicicutes opes ac affectiones quibus induimur aut circumdaşnur. Vers. 8. Alii — in via. Marcus vero στοιβάδες dixit 7. Est aulem στοιβάς ramorum congeries. Olivarum nempe ranți erant. Nam tunc montein Olivarum præteribant. In nomine 'Ο δὲ πλεῖστος – αὐτῶν. Εδειξαν, ὅτι ὑπὲρ προφήτην αὐτὸν εἶχον. Διὸ καὶ ὑπερβαλλόντως απο τὸν ἐτίμησαν. Πρὸ ἐλίγου γὰρ τὸν Λάζαρον ἀναστήσας, ὡς ὁ Ἰωάννης φησί, πολύ σέβας τούτοις ἐνέβαλε. Ρίψωμεν οὖν καὶ ἡμεῖς τὸν κόσμον τοῦ σώματος διὰ Χριστὸν, καὶ κοσμήσωμεν τὴν ἰδὲν αὐτοῦ, ρίπτοντες, & περιβεβλήμεθα, χρήματα και Ο πάθη. Vers. 9. Turbæ autem David. Ilosanna Herbraicum est, et signifcal interdum hymnum sive laudem: quandoque vero, Serva. Nunc ergo tantumdem est ac si dicat: llymnus filio David. Vers. 9. Benedictus Domini. Domini, hoc est, a Domino. Benedictus qui venit a Deo, benedictus qui missus est a Deo. Marcus autem addidit; Benedictum quod venit reynum in nomine Domini Patris nostri David”. Existimabant enim, quod erigeretur abjectus throuus regui David: unde gaudentes dicebant: Benedictum quod Ο redit regnum primi patris nostri David. Quod venit H nomine Domini autem, hoc est a Deo. Joannes vero dicit: Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel". Verisimile enim est tunc omnia fuisse dicta a turbis que precedebant et quæ sequebanquaque greas erant in occursum ejus. tur Άλλοι — ἐν τῇ ὁδῷ. Μάρκος δὲ στοιβάδες εἶπε. Στο:βὰς δὲ, ἡ σωρεία τῶν κλάδων. Ελαιών δὲ ἦσαν οἱ κλάδοι. Τὸ γὰρ ὄρος τῶν 'Ελαιών την καῦτα παρήμειβον. Οἱ δὲ ὄχλοι — Δαυΐδ. Τὸ Ωσαννά, Εβραϊκὸν μέν έστι, σημαίνει δὲ, ποτὲ μὲν, ὕμνον, ποτὲ δὲ, σῶσον δή. Νῦν οὖν φησιν, ὕμνος τῷ υἱῷ Δαυίδ. Εὐλογημένος - Κυρίου. Τὸ ἐν ὀνόματι Κυρίου, ἀντὶ τοῦ, παρὰ Κυρίου. Ευλογημένος ὁ ἐρχόμενο ἀπὸ Θεοῦ, εὐλογημένος ὁ πεμφθεὶς ἐκ Θεοῦ. Μάρκος δὲ προσέθηκε, καὶ εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου, τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυίδ. Ὑπέλαβον γὰρ ὅτι ἀνωρθώθη ὁ καταβεβλη μένος θρόνος τῆς βασιλείας τοῦ Δαυΐδ. Ὅθεν χαί μοντες ἔλεγον, Καὶ εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη πάλιν βασιλεία τοῦ προπάτορος ἡμῶν Δαυίδ· Ερχ' μένη δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου, τουτέστιν, ἀπὸ Θεοῦ. Ὁ δὲ Ἰωάννης φησίν· Εὐλογημένος ὁ ἐρ χόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου βασιλεὺς τοῦ Ιστ ραήλ. Πάντα γάρ εἰκὸς ὑπὸ τῶν ὄχλων τότε ρηθῆναι, " Luc. xix, 33, 34. * Luc. xix, 35. 73 Marc. xi, 8. το ibid. 10. 1ª Joan. xii, 13. Τοῦτο, Β. Στιβάδας, A, et mos στιβάς. Variæ lectiones et notæ. Δέ, pro γάρ. Α. Hic πάλιν addit A, mox autem omittit.

rum populus, novusque gentium, porctis alli- καὶ ὁ νέος, ὁ ἐξ ἐθνῶν, δέδενται ταῖς ἁμαρτίαις, έξω gantur extra Ecclesiam in vita; nam hanc per bivium intelligimus. Εt quemadmodum apostoli soluta iHa animalia adducunt ad Christum, ita sane et istos. Ad hæc sicuti tentaverunt quidam prohibere hos, puta domini ipsorum, sicut dicit Lucas ", audito autem quod Domnino his opus esset, concesserunt, ita sane et in his, tentant quidem qui dominantur cis demones, prohibere; audito vero quod Deo his opus est, permittunt. Vers. 7. Et super asinam et super pullum, ignorantes super quem illərum vchi vellet. vestimenta sua. Posucrunt et τῆς Ἐκκλησίας, ἐπὶ τοῦ βίου. Τοῦτον γὰρ ἄμ ςοδον νοούμεν. Καὶ ὥσπερ ἐκεῖνα τὰ ζῶα λύσαντες οἱ ἀπόστολοι προσάγουσι τῷ Χριστῷ· οὕτω δὴ καὶ τούτους· καὶ ὥσπερ ἐπ' ἐκείνων ἐπεχείρησαν μὲν τινες κωλύσαι, ήγουν, οι κύριοι αὐτῶν, ὡς είπε Λουκᾶς· ἀκούσαντες δὲ, ὅτι ὁ Κύριος αὐτῶν χρείαν έχει, παρεχώρησαν· οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τούτων ἐπισ χειρούσι μὲν οἱ κυριεύοντες αὐτῶν δαίμονες κωλύσαι • ἀκούσαντες δὲ, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτῶν χρείαν έχει, παραχωρούσι. Καὶ — τὰ ἱμάτια αὐτῶν. Ἐπέθηκαν καὶ ἐπὶ τῆς ὄνου, καὶ ἐπὶ τοῦ πώλου, μὴ γινώσκοντες, ἐπὶ τίνος αὐτῶν ἐχηθῆναι βούλεται. ἐπάνω αὐτῶν. Ἑπάνω αὐτῶν, δηλαδή τῶν ἱματίων, τῶν ἐπιτεθέντων τῷ πώλῳ. Εἶεν δ' ἂν μάτια τῶν ἀποστόλων ἀναγωγικῶς αἱ ἀμεταὶ, τὰ νοητά περιβόλαια τῆς ψυχῆς αἷς περιστέλλουσι τοὺς προσαγομένου; τῷ Χριστῷ. Δουκα; δὲ εἰρηκεν, ὅτ: οἱ μαθηταὶ ἐπεβίβασαν τὸν Ἰησοῦν ἐπὶ τὸν πο λον. Οἱ μαθηταὶ γὰρ ἐπιβιβάζουσι τὸν λόγον ἐπὶ τὸ Εθνη. Vers. 7. Et Καὶ super ea. Super ea, puta vestimenta quæ pullo erant superposita. Possunt aulēm discipulorum vestimenta recondidiori intelligentia dici virtutes, quæ intelligibilia sunt animæ vestimenta, illos adornantia qui Christo adducuntur. Lucas autem dixit, quod discipuli imposuerunt Jesum super pullum; discipuli enim verbum gentibus superimponunt. Vers. 8. Plurima sua. Ostenderunt quod plus quam prophetam eum habebant; ideo etiam excellenti modo ipsum honoraverunt, Nam et modico ante tempore cum Lazarum resuscitassel, magnam apud eos reverentiam acquisivit. Abjiciamus ergo et nos corporis ornatum propter Christum, et ornemus viam ejus, abjicicutes opes ac affectiones quibus induimur aut circumdaşnur. Vers. 8. Alii — in via. Marcus vero στοιβάδες dixit 7. Est aulem στοιβάς ramorum congeries. Olivarum nempe ranți erant. Nam tunc montein Olivarum præteribant. In nomine 'Ο δὲ πλεῖστος – αὐτῶν. Εδειξαν, ὅτι ὑπὲρ προφήτην αὐτὸν εἶχον. Διὸ καὶ ὑπερβαλλόντως απο τὸν ἐτίμησαν. Πρὸ ἐλίγου γὰρ τὸν Λάζαρον ἀναστήσας, ὡς ὁ Ἰωάννης φησί, πολύ σέβας τούτοις ἐνέβαλε. Ρίψωμεν οὖν καὶ ἡμεῖς τὸν κόσμον τοῦ σώματος διὰ Χριστὸν, καὶ κοσμήσωμεν τὴν ἰδὲν αὐτοῦ, ρίπτοντες, & περιβεβλήμεθα, χρήματα και Ο πάθη. Vers. 9. Turbæ autem David. Ilosanna Herbraicum est, et signifcal interdum hymnum sive laudem: quandoque vero, Serva. Nunc ergo tantumdem est ac si dicat: llymnus filio David. Vers. 9. Benedictus Domini. Domini, hoc est, a Domino. Benedictus qui venit a Deo, benedictus qui missus est a Deo. Marcus autem addidit; Benedictum quod venit reynum in nomine Domini Patris nostri David”. Existimabant enim, quod erigeretur abjectus throuus regui David: unde gaudentes dicebant: Benedictum quod Ο redit regnum primi patris nostri David. Quod venit H nomine Domini autem, hoc est a Deo. Joannes vero dicit: Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel". Verisimile enim est tunc omnia fuisse dicta a turbis que precedebant et quæ sequebanquaque greas erant in occursum ejus. tur Άλλοι — ἐν τῇ ὁδῷ. Μάρκος δὲ στοιβάδες εἶπε. Στο:βὰς δὲ, ἡ σωρεία τῶν κλάδων. Ελαιών δὲ ἦσαν οἱ κλάδοι. Τὸ γὰρ ὄρος τῶν 'Ελαιών την καῦτα παρήμειβον. Οἱ δὲ ὄχλοι — Δαυΐδ. Τὸ Ωσαννά, Εβραϊκὸν μέν έστι, σημαίνει δὲ, ποτὲ μὲν, ὕμνον, ποτὲ δὲ, σῶσον δή. Νῦν οὖν φησιν, ὕμνος τῷ υἱῷ Δαυίδ. Εὐλογημένος - Κυρίου. Τὸ ἐν ὀνόματι Κυρίου, ἀντὶ τοῦ, παρὰ Κυρίου. Ευλογημένος ὁ ἐρχόμενο ἀπὸ Θεοῦ, εὐλογημένος ὁ πεμφθεὶς ἐκ Θεοῦ. Μάρκος δὲ προσέθηκε, καὶ εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου, τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυίδ. Ὑπέλαβον γὰρ ὅτι ἀνωρθώθη ὁ καταβεβλη μένος θρόνος τῆς βασιλείας τοῦ Δαυΐδ. Ὅθεν χαί μοντες ἔλεγον, Καὶ εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη πάλιν βασιλεία τοῦ προπάτορος ἡμῶν Δαυίδ· Ερχ' μένη δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου, τουτέστιν, ἀπὸ Θεοῦ. Ὁ δὲ Ἰωάννης φησίν· Εὐλογημένος ὁ ἐρ χόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου βασιλεὺς τοῦ Ιστ ραήλ. Πάντα γάρ εἰκὸς ὑπὸ τῶν ὄχλων τότε ρηθῆναι, " Luc. xix, 33, 34. * Luc. xix, 35. 73 Marc. xi, 8. το ibid. 10. 1ª Joan. xii, 13. Τοῦτο, Β. Στιβάδας, A, et mos στιβάς. Variæ lectiones et notæ. Δέ, pro γάρ. Α. Hic πάλιν addit A, mox autem omittit.

rum populus, novusque gentium, porctis alli- καὶ ὁ νέος, ὁ ἐξ ἐθνῶν, δέδενται ταῖς ἁμαρτίαις, έξω gantur extra Ecclesiam in vita; nam hanc per bivium intelligimus. Εt quemadmodum apostoli soluta iHa animalia adducunt ad Christum, ita sane et istos. Ad hæc sicuti tentaverunt quidam prohibere hos, puta domini ipsorum, sicut dicit Lucas ", audito autem quod Domnino his opus esset, concesserunt, ita sane et in his, tentant quidem qui dominantur cis demones, prohibere; audito vero quod Deo his opus est, permittunt. Vers. 7. Et super asinam et super pullum, ignorantes super quem illərum vchi vellet. vestimenta sua. Posucrunt et τῆς Ἐκκλησίας, ἐπὶ τοῦ βίου. Τοῦτον γὰρ ἄμ ςοδον νοούμεν. Καὶ ὥσπερ ἐκεῖνα τὰ ζῶα λύσαντες οἱ ἀπόστολοι προσάγουσι τῷ Χριστῷ· οὕτω δὴ καὶ τούτους· καὶ ὥσπερ ἐπ' ἐκείνων ἐπεχείρησαν μὲν τινες κωλύσαι, ήγουν, οι κύριοι αὐτῶν, ὡς είπε Λουκᾶς· ἀκούσαντες δὲ, ὅτι ὁ Κύριος αὐτῶν χρείαν έχει, παρεχώρησαν· οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τούτων ἐπισ χειρούσι μὲν οἱ κυριεύοντες αὐτῶν δαίμονες κωλύσαι • ἀκούσαντες δὲ, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτῶν χρείαν έχει, παραχωρούσι. Καὶ — τὰ ἱμάτια αὐτῶν. Ἐπέθηκαν καὶ ἐπὶ τῆς ὄνου, καὶ ἐπὶ τοῦ πώλου, μὴ γινώσκοντες, ἐπὶ τίνος αὐτῶν ἐχηθῆναι βούλεται. ἐπάνω αὐτῶν. Ἑπάνω αὐτῶν, δηλαδή τῶν ἱματίων, τῶν ἐπιτεθέντων τῷ πώλῳ. Εἶεν δ' ἂν μάτια τῶν ἀποστόλων ἀναγωγικῶς αἱ ἀμεταὶ, τὰ νοητά περιβόλαια τῆς ψυχῆς αἷς περιστέλλουσι τοὺς προσαγομένου; τῷ Χριστῷ. Δουκα; δὲ εἰρηκεν, ὅτ: οἱ μαθηταὶ ἐπεβίβασαν τὸν Ἰησοῦν ἐπὶ τὸν πο λον. Οἱ μαθηταὶ γὰρ ἐπιβιβάζουσι τὸν λόγον ἐπὶ τὸ Εθνη. Vers. 7. Et Καὶ super ea. Super ea, puta vestimenta quæ pullo erant superposita. Possunt aulēm discipulorum vestimenta recondidiori intelligentia dici virtutes, quæ intelligibilia sunt animæ vestimenta, illos adornantia qui Christo adducuntur. Lucas autem dixit, quod discipuli imposuerunt Jesum super pullum; discipuli enim verbum gentibus superimponunt. Vers. 8. Plurima sua. Ostenderunt quod plus quam prophetam eum habebant; ideo etiam excellenti modo ipsum honoraverunt, Nam et modico ante tempore cum Lazarum resuscitassel, magnam apud eos reverentiam acquisivit. Abjiciamus ergo et nos corporis ornatum propter Christum, et ornemus viam ejus, abjicicutes opes ac affectiones quibus induimur aut circumdaşnur. Vers. 8. Alii — in via. Marcus vero στοιβάδες dixit 7. Est aulem στοιβάς ramorum congeries. Olivarum nempe ranți erant. Nam tunc montein Olivarum præteribant. In nomine 'Ο δὲ πλεῖστος – αὐτῶν. Εδειξαν, ὅτι ὑπὲρ προφήτην αὐτὸν εἶχον. Διὸ καὶ ὑπερβαλλόντως απο τὸν ἐτίμησαν. Πρὸ ἐλίγου γὰρ τὸν Λάζαρον ἀναστήσας, ὡς ὁ Ἰωάννης φησί, πολύ σέβας τούτοις ἐνέβαλε. Ρίψωμεν οὖν καὶ ἡμεῖς τὸν κόσμον τοῦ σώματος διὰ Χριστὸν, καὶ κοσμήσωμεν τὴν ἰδὲν αὐτοῦ, ρίπτοντες, & περιβεβλήμεθα, χρήματα και Ο πάθη. Vers. 9. Turbæ autem David. Ilosanna Herbraicum est, et signifcal interdum hymnum sive laudem: quandoque vero, Serva. Nunc ergo tantumdem est ac si dicat: llymnus filio David. Vers. 9. Benedictus Domini. Domini, hoc est, a Domino. Benedictus qui venit a Deo, benedictus qui missus est a Deo. Marcus autem addidit; Benedictum quod venit reynum in nomine Domini Patris nostri David”. Existimabant enim, quod erigeretur abjectus throuus regui David: unde gaudentes dicebant: Benedictum quod Ο redit regnum primi patris nostri David. Quod venit H nomine Domini autem, hoc est a Deo. Joannes vero dicit: Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel". Verisimile enim est tunc omnia fuisse dicta a turbis que precedebant et quæ sequebanquaque greas erant in occursum ejus. tur Άλλοι — ἐν τῇ ὁδῷ. Μάρκος δὲ στοιβάδες εἶπε. Στο:βὰς δὲ, ἡ σωρεία τῶν κλάδων. Ελαιών δὲ ἦσαν οἱ κλάδοι. Τὸ γὰρ ὄρος τῶν 'Ελαιών την καῦτα παρήμειβον. Οἱ δὲ ὄχλοι — Δαυΐδ. Τὸ Ωσαννά, Εβραϊκὸν μέν έστι, σημαίνει δὲ, ποτὲ μὲν, ὕμνον, ποτὲ δὲ, σῶσον δή. Νῦν οὖν φησιν, ὕμνος τῷ υἱῷ Δαυίδ. Εὐλογημένος - Κυρίου. Τὸ ἐν ὀνόματι Κυρίου, ἀντὶ τοῦ, παρὰ Κυρίου. Ευλογημένος ὁ ἐρχόμενο ἀπὸ Θεοῦ, εὐλογημένος ὁ πεμφθεὶς ἐκ Θεοῦ. Μάρκος δὲ προσέθηκε, καὶ εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου, τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυίδ. Ὑπέλαβον γὰρ ὅτι ἀνωρθώθη ὁ καταβεβλη μένος θρόνος τῆς βασιλείας τοῦ Δαυΐδ. Ὅθεν χαί μοντες ἔλεγον, Καὶ εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη πάλιν βασιλεία τοῦ προπάτορος ἡμῶν Δαυίδ· Ερχ' μένη δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου, τουτέστιν, ἀπὸ Θεοῦ. Ὁ δὲ Ἰωάννης φησίν· Εὐλογημένος ὁ ἐρ χόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου βασιλεὺς τοῦ Ιστ ραήλ. Πάντα γάρ εἰκὸς ὑπὸ τῶν ὄχλων τότε ρηθῆναι, " Luc. xix, 33, 34. * Luc. xix, 35. 73 Marc. xi, 8. το ibid. 10. 1ª Joan. xii, 13. Τοῦτο, Β. Στιβάδας, A, et mos στιβάς. Variæ lectiones et notæ. Δέ, pro γάρ. Α. Hic πάλιν addit A, mox autem omittit.

CAP. XXI. Domini, in ordine regio. τῶν τε προαγόντων, καὶ τῶν ἀκολουθούντων, καὶ Intelligitur etiam: In nomine Domini, in majestate τῶν ἐξελθόντων εἰς ὑπάντησιν αὐτοῦ. Νοεῖται δὲ τὸ Εν ὀνόματι Κυρίου, καὶ ἀντὶ τοῦ, Ἐν δόξῃ Κυρίου, ἐν τάξει βασιλέως. Ὡσαννὰ — ὑψίστοις. Ὕμνος ἐν ὑψίστοις, ὑμ νούντων καὶ τῶν ὑψίστων δυνάμεων, ἤτοι, τῶν ἀγγέλων τὸν Θεὸν, τὸν πέμψαντα ἡμῖν βασιλέα καὶ ἀνορθώσαντα τὴν βασιλείαν Δαυΐδ. Ὁ δὲ Λουκᾶς, ἀντὶ τοῦ, Ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις, Δόξα ἐν ὑψίστοις εἶπεν. Οὗτος δὲ ἱστορεῖ καὶ περὶ τῶν μαθητῶν, ὅτι ἔλεγον, Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος βασιλεὺς ἐν ὀνόματι Κυρίου, εἰρήνη ἐν οὐρανῷ καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις· εἰρήνην τὴν χαρὰν ὄνομά σας. Σκόπει δὲ, πῶς ἐν τοιούτῳ κρότῳ, καὶ τοσαΰταις κραυγαῖς, ὁ πῶλος; καίτοι παντελῶς ἀδάμαστὸς ὤν, όμως ευτάκτως εφέρετο, προτυπῶν πάντως τὸ καταπειθὲς τῶν ἐθνῶν καὶ τὴν ἀθρόαν αὐτῶν μεταβολὴν εἰς αὐταξίαν. Καὶ εἰσελθόντος οὗτος; Εσείσθη, ἀντὶ τοῦ, ἐταράχθη, θορυβηθεῖσα ἐπὶ τῷ κρότῳ καὶ ταῖς εὐφημίαις. Οἱ δὲ ὄχλοι - Γαλιλαίας. Εἰ καὶ ὑπὲρ προφήτην αὐτὸν εἶχον, ὅμως προφήτην αὐτὸν ὠνόμαζον, οὐδὲν υψηλότερον ἐννοεῖν δυνάμενοι, διὰ τὰ ἄνθρωπο πρεπῆ τούτου. Λουκάς δέ φησιν, ὅτι Καί τινες τῶν Φαρισαίων ἀπὸ τοῦ ὄχλου εἶπον πρὸς αὐτόν· Διδάσκαλε, ἐπιτίμησον τοῖς μαθηταῖς σου. Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· λέγω ὑμῖν, ἐὰν οὗτοι σιωπήσωσιν, οι λίθοι κεκράξονται. Φθονήσαντες γὰρ ἔλεγον, ὅτι Κώλυσον τοὺς μαθητάς σου τοιαῦτα ( κροτεῖν καὶ εὐφημεῖν σε. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Εάν οὗτοι σιωπήσωσιν, οι λίθοι κεκράξονται, ἀνέφηνεν ὅτι ἀδύνατον σιωπηθῆναι τὴν δόξαν αὐτοῦ. Λέγειντο δ᾽ ἂν λίθοι καὶ οἱ πιστεύσαντες ἐξ ἐθνῶν, ὡς ὄντες πρότερον πεπωρωμένοι τὸν νοῦν, καὶ ἀναίσθη. τοι θεογνωσίας ἀληθινῆς, οἵτινες σιωπησάντων τῶν ἀποστόλων τῇ τελευτῇ, λοιπὸν αὐτοὶ κράζουσε κηρύττοντες. Καὶ — περιστεράς. Τὰ παραπλήσια καὶ ὁ Ἰωάν νης φησίν, ἀλλ' ἐκεῖνος μὲν κατ' ἀρχὰς τοῦ Εὐαγ· γελίου, Ματθαῖος δὲ καὶ οἱ λοιποὶ πρὸς τῷ τέλει. Δῆλον οὖν, ὅτι δὶς ταῦτα πεποίηκεν ὁ Χριστὸς, καὶ κατά διαφόρους καιρούς. Καὶ τότε μὲν λέγουσιν Ἰουδαῖοι πρὸς αὐτὸν, Τί σημεῖον δεικνύεις ἡμῖν; ἄρτι δὲ σιγῶσιν Ορα δὲ τὴν καταφρό. νησιν αὐτῶν. Ἐν τῷ ναῷ γὰρ ἐκαπηλευον. Καὶ οἱ μὲν ἐπώλουν τὰ πρὸς θυσίαν ἐπιτήδεια τοῖς χρή ζουσι, πρόβατα λέγω, καὶ βόας καὶ περιστεράς, ὡς ὁ Ἰωάννης ἐδήλωσε, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· οἱ δὲ ἡγόραζον. Κολλυβισταὶ δὲ εἰσιν οἱ τραπεζίται, Καταλλάκτες δὲ τούτους ὀνομάζουσιν οἱ πολλοί. ” Luc. xix, 38. Βασιλείαν, Α. 77 ibid. 39. " Joan. 11, 18. Vers. 9. Hosanna excelsis. Laus in excelsis. Laudent etiam qui sunt inter exce!sas virtutes sive angelos, Deum qui nobis misit regem, ac instauravit regnum David. Lucas vero loco Hosanna in oxcelsis, dixit, Gloria in excelsis”. Hic»utem et de discipulis scribit, quod dicebant: Benedictus qui venit rex in nomine Domini, pax in cœlo et gloria in excelsis. Considera vero quomodo in tali plausı! tantoque clamore pullus, quanquam omnino indomi tus, mansuelissime tamcn incedebat, præfigurans plane gentium obedientiam, et omnimodam eorum ad disciplinam immutationem. Vers. 10. Cumque intrasset hic? Commota est, id est, turbata est, excitato tumulto propter plausum et favores. Vers. 11. Turore vero Galilee. Etsi plus quam prophetam eum habebant, prophetam tamen eum dicebant, quia nihil excelsius concipere poterant propter humana cjus opera. Lucas autem dicit: Et quidam Pharisæorum de turba dixerunt ad eum: Magister, increpa discipulos tuos. Et respondens ait illis: Dico vobis quod, si hi lacuerint, lupides clamaόund v. Invidia enim noli dicebant: Probibe discibunt pulos tuos, ne bujusmodi plausibus ac favoribus prosequantur. Dicens autem, Si hi tacuerint, lapides clamabunt, ostendit, quod impossibile sit suam taceri gloriam. Pessunt quoque lapides dici, qui ex gentibus crediderunt, tanquam prius menta indurati ac insensibiles ad divinam Dei cognitionem, qui, postquam apostoli morte tacuerunt, jam clamant praedicantes. Vers. 12. Ει — columbas. Similia quoque dicit Joannes: sed ille quidem circa principium Evagelii, Mauhæus autem et cæteri circa finem. Manifestum ergo quod bis hæc fecerit Christus, variisque temporibus. Et tunc quidem dicunt ei Judzi: Quod signum ostendis nobis? modo autem tacent. Et vide abjectionem eorum, in templo siquidem cauponabantur et hi quidem vendebant indigentibus, quæ ad sacrificium apta erant, oves dico, boves ac columbas, sicut Joannes manifestavit, et si quid est simile. Alii vero einebant. Κολλυβισταὶ autem pro quibus vertimus nummularios, sunt mensarii sive trapezit, et quos multi καταλλάκτας vocant, hoc Varia lectiones et nota. Malim δή, loco δέ. Nam de Luca sermo est, de quo jam dixerat δέ, At, addit A. PATROL. GR. CXXIX. Πεπηρωμένος, Α. Τότε λέγουσιν οἱ Ἰουδαῖοι, Α. Γνῶσιν, pro σιγῶσιν, Α.

CAP. XXI. Domini, in ordine regio. τῶν τε προαγόντων, καὶ τῶν ἀκολουθούντων, καὶ Intelligitur etiam: In nomine Domini, in majestate τῶν ἐξελθόντων εἰς ὑπάντησιν αὐτοῦ. Νοεῖται δὲ τὸ Εν ὀνόματι Κυρίου, καὶ ἀντὶ τοῦ, Ἐν δόξῃ Κυρίου, ἐν τάξει βασιλέως. Ὡσαννὰ — ὑψίστοις. Ὕμνος ἐν ὑψίστοις, ὑμ νούντων καὶ τῶν ὑψίστων δυνάμεων, ἤτοι, τῶν ἀγγέλων τὸν Θεὸν, τὸν πέμψαντα ἡμῖν βασιλέα καὶ ἀνορθώσαντα τὴν βασιλείαν Δαυΐδ. Ὁ δὲ Λουκᾶς, ἀντὶ τοῦ, Ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις, Δόξα ἐν ὑψίστοις εἶπεν. Οὗτος δὲ ἱστορεῖ καὶ περὶ τῶν μαθητῶν, ὅτι ἔλεγον, Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος βασιλεὺς ἐν ὀνόματι Κυρίου, εἰρήνη ἐν οὐρανῷ καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις· εἰρήνην τὴν χαρὰν ὄνομά σας. Σκόπει δὲ, πῶς ἐν τοιούτῳ κρότῳ, καὶ τοσαΰταις κραυγαῖς, ὁ πῶλος; καίτοι παντελῶς ἀδάμαστὸς ὤν, όμως ευτάκτως εφέρετο, προτυπῶν πάντως τὸ καταπειθὲς τῶν ἐθνῶν καὶ τὴν ἀθρόαν αὐτῶν μεταβολὴν εἰς αὐταξίαν. Καὶ εἰσελθόντος οὗτος; Εσείσθη, ἀντὶ τοῦ, ἐταράχθη, θορυβηθεῖσα ἐπὶ τῷ κρότῳ καὶ ταῖς εὐφημίαις. Οἱ δὲ ὄχλοι - Γαλιλαίας. Εἰ καὶ ὑπὲρ προφήτην αὐτὸν εἶχον, ὅμως προφήτην αὐτὸν ὠνόμαζον, οὐδὲν υψηλότερον ἐννοεῖν δυνάμενοι, διὰ τὰ ἄνθρωπο πρεπῆ τούτου. Λουκάς δέ φησιν, ὅτι Καί τινες τῶν Φαρισαίων ἀπὸ τοῦ ὄχλου εἶπον πρὸς αὐτόν· Διδάσκαλε, ἐπιτίμησον τοῖς μαθηταῖς σου. Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· λέγω ὑμῖν, ἐὰν οὗτοι σιωπήσωσιν, οι λίθοι κεκράξονται. Φθονήσαντες γὰρ ἔλεγον, ὅτι Κώλυσον τοὺς μαθητάς σου τοιαῦτα ( κροτεῖν καὶ εὐφημεῖν σε. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Εάν οὗτοι σιωπήσωσιν, οι λίθοι κεκράξονται, ἀνέφηνεν ὅτι ἀδύνατον σιωπηθῆναι τὴν δόξαν αὐτοῦ. Λέγειντο δ᾽ ἂν λίθοι καὶ οἱ πιστεύσαντες ἐξ ἐθνῶν, ὡς ὄντες πρότερον πεπωρωμένοι τὸν νοῦν, καὶ ἀναίσθη. τοι θεογνωσίας ἀληθινῆς, οἵτινες σιωπησάντων τῶν ἀποστόλων τῇ τελευτῇ, λοιπὸν αὐτοὶ κράζουσε κηρύττοντες. Καὶ — περιστεράς. Τὰ παραπλήσια καὶ ὁ Ἰωάν νης φησίν, ἀλλ' ἐκεῖνος μὲν κατ' ἀρχὰς τοῦ Εὐαγ· γελίου, Ματθαῖος δὲ καὶ οἱ λοιποὶ πρὸς τῷ τέλει. Δῆλον οὖν, ὅτι δὶς ταῦτα πεποίηκεν ὁ Χριστὸς, καὶ κατά διαφόρους καιρούς. Καὶ τότε μὲν λέγουσιν Ἰουδαῖοι πρὸς αὐτὸν, Τί σημεῖον δεικνύεις ἡμῖν; ἄρτι δὲ σιγῶσιν Ορα δὲ τὴν καταφρό. νησιν αὐτῶν. Ἐν τῷ ναῷ γὰρ ἐκαπηλευον. Καὶ οἱ μὲν ἐπώλουν τὰ πρὸς θυσίαν ἐπιτήδεια τοῖς χρή ζουσι, πρόβατα λέγω, καὶ βόας καὶ περιστεράς, ὡς ὁ Ἰωάννης ἐδήλωσε, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· οἱ δὲ ἡγόραζον. Κολλυβισταὶ δὲ εἰσιν οἱ τραπεζίται, Καταλλάκτες δὲ τούτους ὀνομάζουσιν οἱ πολλοί. ” Luc. xix, 38. Βασιλείαν, Α. 77 ibid. 39. " Joan. 11, 18. Vers. 9. Hosanna excelsis. Laus in excelsis. Laudent etiam qui sunt inter exce!sas virtutes sive angelos, Deum qui nobis misit regem, ac instauravit regnum David. Lucas vero loco Hosanna in oxcelsis, dixit, Gloria in excelsis”. Hic»utem et de discipulis scribit, quod dicebant: Benedictus qui venit rex in nomine Domini, pax in cœlo et gloria in excelsis. Considera vero quomodo in tali plausı! tantoque clamore pullus, quanquam omnino indomi tus, mansuelissime tamcn incedebat, præfigurans plane gentium obedientiam, et omnimodam eorum ad disciplinam immutationem. Vers. 10. Cumque intrasset hic? Commota est, id est, turbata est, excitato tumulto propter plausum et favores. Vers. 11. Turore vero Galilee. Etsi plus quam prophetam eum habebant, prophetam tamen eum dicebant, quia nihil excelsius concipere poterant propter humana cjus opera. Lucas autem dicit: Et quidam Pharisæorum de turba dixerunt ad eum: Magister, increpa discipulos tuos. Et respondens ait illis: Dico vobis quod, si hi lacuerint, lupides clamaόund v. Invidia enim noli dicebant: Probibe discibunt pulos tuos, ne bujusmodi plausibus ac favoribus prosequantur. Dicens autem, Si hi tacuerint, lapides clamabunt, ostendit, quod impossibile sit suam taceri gloriam. Pessunt quoque lapides dici, qui ex gentibus crediderunt, tanquam prius menta indurati ac insensibiles ad divinam Dei cognitionem, qui, postquam apostoli morte tacuerunt, jam clamant praedicantes. Vers. 12. Ει — columbas. Similia quoque dicit Joannes: sed ille quidem circa principium Evagelii, Mauhæus autem et cæteri circa finem. Manifestum ergo quod bis hæc fecerit Christus, variisque temporibus. Et tunc quidem dicunt ei Judzi: Quod signum ostendis nobis? modo autem tacent. Et vide abjectionem eorum, in templo siquidem cauponabantur et hi quidem vendebant indigentibus, quæ ad sacrificium apta erant, oves dico, boves ac columbas, sicut Joannes manifestavit, et si quid est simile. Alii vero einebant. Κολλυβισταὶ autem pro quibus vertimus nummularios, sunt mensarii sive trapezit, et quos multi καταλλάκτας vocant, hoc Varia lectiones et nota. Malim δή, loco δέ. Nam de Luca sermo est, de quo jam dixerat δέ, At, addit A. PATROL. GR. CXXIX. Πεπηρωμένος, Α. Τότε λέγουσιν οἱ Ἰουδαῖοι, Α. Γνῶσιν, pro σιγῶσιν, Α.

CAP. XXI. Domini, in ordine regio. τῶν τε προαγόντων, καὶ τῶν ἀκολουθούντων, καὶ Intelligitur etiam: In nomine Domini, in majestate τῶν ἐξελθόντων εἰς ὑπάντησιν αὐτοῦ. Νοεῖται δὲ τὸ Εν ὀνόματι Κυρίου, καὶ ἀντὶ τοῦ, Ἐν δόξῃ Κυρίου, ἐν τάξει βασιλέως. Ὡσαννὰ — ὑψίστοις. Ὕμνος ἐν ὑψίστοις, ὑμ νούντων καὶ τῶν ὑψίστων δυνάμεων, ἤτοι, τῶν ἀγγέλων τὸν Θεὸν, τὸν πέμψαντα ἡμῖν βασιλέα καὶ ἀνορθώσαντα τὴν βασιλείαν Δαυΐδ. Ὁ δὲ Λουκᾶς, ἀντὶ τοῦ, Ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις, Δόξα ἐν ὑψίστοις εἶπεν. Οὗτος δὲ ἱστορεῖ καὶ περὶ τῶν μαθητῶν, ὅτι ἔλεγον, Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος βασιλεὺς ἐν ὀνόματι Κυρίου, εἰρήνη ἐν οὐρανῷ καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις· εἰρήνην τὴν χαρὰν ὄνομά σας. Σκόπει δὲ, πῶς ἐν τοιούτῳ κρότῳ, καὶ τοσαΰταις κραυγαῖς, ὁ πῶλος; καίτοι παντελῶς ἀδάμαστὸς ὤν, όμως ευτάκτως εφέρετο, προτυπῶν πάντως τὸ καταπειθὲς τῶν ἐθνῶν καὶ τὴν ἀθρόαν αὐτῶν μεταβολὴν εἰς αὐταξίαν. Καὶ εἰσελθόντος οὗτος; Εσείσθη, ἀντὶ τοῦ, ἐταράχθη, θορυβηθεῖσα ἐπὶ τῷ κρότῳ καὶ ταῖς εὐφημίαις. Οἱ δὲ ὄχλοι - Γαλιλαίας. Εἰ καὶ ὑπὲρ προφήτην αὐτὸν εἶχον, ὅμως προφήτην αὐτὸν ὠνόμαζον, οὐδὲν υψηλότερον ἐννοεῖν δυνάμενοι, διὰ τὰ ἄνθρωπο πρεπῆ τούτου. Λουκάς δέ φησιν, ὅτι Καί τινες τῶν Φαρισαίων ἀπὸ τοῦ ὄχλου εἶπον πρὸς αὐτόν· Διδάσκαλε, ἐπιτίμησον τοῖς μαθηταῖς σου. Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· λέγω ὑμῖν, ἐὰν οὗτοι σιωπήσωσιν, οι λίθοι κεκράξονται. Φθονήσαντες γὰρ ἔλεγον, ὅτι Κώλυσον τοὺς μαθητάς σου τοιαῦτα ( κροτεῖν καὶ εὐφημεῖν σε. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Εάν οὗτοι σιωπήσωσιν, οι λίθοι κεκράξονται, ἀνέφηνεν ὅτι ἀδύνατον σιωπηθῆναι τὴν δόξαν αὐτοῦ. Λέγειντο δ᾽ ἂν λίθοι καὶ οἱ πιστεύσαντες ἐξ ἐθνῶν, ὡς ὄντες πρότερον πεπωρωμένοι τὸν νοῦν, καὶ ἀναίσθη. τοι θεογνωσίας ἀληθινῆς, οἵτινες σιωπησάντων τῶν ἀποστόλων τῇ τελευτῇ, λοιπὸν αὐτοὶ κράζουσε κηρύττοντες. Καὶ — περιστεράς. Τὰ παραπλήσια καὶ ὁ Ἰωάν νης φησίν, ἀλλ' ἐκεῖνος μὲν κατ' ἀρχὰς τοῦ Εὐαγ· γελίου, Ματθαῖος δὲ καὶ οἱ λοιποὶ πρὸς τῷ τέλει. Δῆλον οὖν, ὅτι δὶς ταῦτα πεποίηκεν ὁ Χριστὸς, καὶ κατά διαφόρους καιρούς. Καὶ τότε μὲν λέγουσιν Ἰουδαῖοι πρὸς αὐτὸν, Τί σημεῖον δεικνύεις ἡμῖν; ἄρτι δὲ σιγῶσιν Ορα δὲ τὴν καταφρό. νησιν αὐτῶν. Ἐν τῷ ναῷ γὰρ ἐκαπηλευον. Καὶ οἱ μὲν ἐπώλουν τὰ πρὸς θυσίαν ἐπιτήδεια τοῖς χρή ζουσι, πρόβατα λέγω, καὶ βόας καὶ περιστεράς, ὡς ὁ Ἰωάννης ἐδήλωσε, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· οἱ δὲ ἡγόραζον. Κολλυβισταὶ δὲ εἰσιν οἱ τραπεζίται, Καταλλάκτες δὲ τούτους ὀνομάζουσιν οἱ πολλοί. ” Luc. xix, 38. Βασιλείαν, Α. 77 ibid. 39. " Joan. 11, 18. Vers. 9. Hosanna excelsis. Laus in excelsis. Laudent etiam qui sunt inter exce!sas virtutes sive angelos, Deum qui nobis misit regem, ac instauravit regnum David. Lucas vero loco Hosanna in oxcelsis, dixit, Gloria in excelsis”. Hic»utem et de discipulis scribit, quod dicebant: Benedictus qui venit rex in nomine Domini, pax in cœlo et gloria in excelsis. Considera vero quomodo in tali plausı! tantoque clamore pullus, quanquam omnino indomi tus, mansuelissime tamcn incedebat, præfigurans plane gentium obedientiam, et omnimodam eorum ad disciplinam immutationem. Vers. 10. Cumque intrasset hic? Commota est, id est, turbata est, excitato tumulto propter plausum et favores. Vers. 11. Turore vero Galilee. Etsi plus quam prophetam eum habebant, prophetam tamen eum dicebant, quia nihil excelsius concipere poterant propter humana cjus opera. Lucas autem dicit: Et quidam Pharisæorum de turba dixerunt ad eum: Magister, increpa discipulos tuos. Et respondens ait illis: Dico vobis quod, si hi lacuerint, lupides clamaόund v. Invidia enim noli dicebant: Probibe discibunt pulos tuos, ne bujusmodi plausibus ac favoribus prosequantur. Dicens autem, Si hi tacuerint, lapides clamabunt, ostendit, quod impossibile sit suam taceri gloriam. Pessunt quoque lapides dici, qui ex gentibus crediderunt, tanquam prius menta indurati ac insensibiles ad divinam Dei cognitionem, qui, postquam apostoli morte tacuerunt, jam clamant praedicantes. Vers. 12. Ει — columbas. Similia quoque dicit Joannes: sed ille quidem circa principium Evagelii, Mauhæus autem et cæteri circa finem. Manifestum ergo quod bis hæc fecerit Christus, variisque temporibus. Et tunc quidem dicunt ei Judzi: Quod signum ostendis nobis? modo autem tacent. Et vide abjectionem eorum, in templo siquidem cauponabantur et hi quidem vendebant indigentibus, quæ ad sacrificium apta erant, oves dico, boves ac columbas, sicut Joannes manifestavit, et si quid est simile. Alii vero einebant. Κολλυβισταὶ autem pro quibus vertimus nummularios, sunt mensarii sive trapezit, et quos multi καταλλάκτας vocant, hoc Varia lectiones et nota. Malim δή, loco δέ. Nam de Luca sermo est, de quo jam dixerat δέ, At, addit A. PATROL. GR. CXXIX. Πεπηρωμένος, Α. Τότε λέγουσιν οἱ Ἰουδαῖοι, Α. Γνῶσιν, pro σιγῶσιν, Α.

CAP. XXI. Domini, in ordine regio. τῶν τε προαγόντων, καὶ τῶν ἀκολουθούντων, καὶ Intelligitur etiam: In nomine Domini, in majestate τῶν ἐξελθόντων εἰς ὑπάντησιν αὐτοῦ. Νοεῖται δὲ τὸ Εν ὀνόματι Κυρίου, καὶ ἀντὶ τοῦ, Ἐν δόξῃ Κυρίου, ἐν τάξει βασιλέως. Ὡσαννὰ — ὑψίστοις. Ὕμνος ἐν ὑψίστοις, ὑμ νούντων καὶ τῶν ὑψίστων δυνάμεων, ἤτοι, τῶν ἀγγέλων τὸν Θεὸν, τὸν πέμψαντα ἡμῖν βασιλέα καὶ ἀνορθώσαντα τὴν βασιλείαν Δαυΐδ. Ὁ δὲ Λουκᾶς, ἀντὶ τοῦ, Ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις, Δόξα ἐν ὑψίστοις εἶπεν. Οὗτος δὲ ἱστορεῖ καὶ περὶ τῶν μαθητῶν, ὅτι ἔλεγον, Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος βασιλεὺς ἐν ὀνόματι Κυρίου, εἰρήνη ἐν οὐρανῷ καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις· εἰρήνην τὴν χαρὰν ὄνομά σας. Σκόπει δὲ, πῶς ἐν τοιούτῳ κρότῳ, καὶ τοσαΰταις κραυγαῖς, ὁ πῶλος; καίτοι παντελῶς ἀδάμαστὸς ὤν, όμως ευτάκτως εφέρετο, προτυπῶν πάντως τὸ καταπειθὲς τῶν ἐθνῶν καὶ τὴν ἀθρόαν αὐτῶν μεταβολὴν εἰς αὐταξίαν. Καὶ εἰσελθόντος οὗτος; Εσείσθη, ἀντὶ τοῦ, ἐταράχθη, θορυβηθεῖσα ἐπὶ τῷ κρότῳ καὶ ταῖς εὐφημίαις. Οἱ δὲ ὄχλοι - Γαλιλαίας. Εἰ καὶ ὑπὲρ προφήτην αὐτὸν εἶχον, ὅμως προφήτην αὐτὸν ὠνόμαζον, οὐδὲν υψηλότερον ἐννοεῖν δυνάμενοι, διὰ τὰ ἄνθρωπο πρεπῆ τούτου. Λουκάς δέ φησιν, ὅτι Καί τινες τῶν Φαρισαίων ἀπὸ τοῦ ὄχλου εἶπον πρὸς αὐτόν· Διδάσκαλε, ἐπιτίμησον τοῖς μαθηταῖς σου. Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· λέγω ὑμῖν, ἐὰν οὗτοι σιωπήσωσιν, οι λίθοι κεκράξονται. Φθονήσαντες γὰρ ἔλεγον, ὅτι Κώλυσον τοὺς μαθητάς σου τοιαῦτα ( κροτεῖν καὶ εὐφημεῖν σε. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Εάν οὗτοι σιωπήσωσιν, οι λίθοι κεκράξονται, ἀνέφηνεν ὅτι ἀδύνατον σιωπηθῆναι τὴν δόξαν αὐτοῦ. Λέγειντο δ᾽ ἂν λίθοι καὶ οἱ πιστεύσαντες ἐξ ἐθνῶν, ὡς ὄντες πρότερον πεπωρωμένοι τὸν νοῦν, καὶ ἀναίσθη. τοι θεογνωσίας ἀληθινῆς, οἵτινες σιωπησάντων τῶν ἀποστόλων τῇ τελευτῇ, λοιπὸν αὐτοὶ κράζουσε κηρύττοντες. Καὶ — περιστεράς. Τὰ παραπλήσια καὶ ὁ Ἰωάν νης φησίν, ἀλλ' ἐκεῖνος μὲν κατ' ἀρχὰς τοῦ Εὐαγ· γελίου, Ματθαῖος δὲ καὶ οἱ λοιποὶ πρὸς τῷ τέλει. Δῆλον οὖν, ὅτι δὶς ταῦτα πεποίηκεν ὁ Χριστὸς, καὶ κατά διαφόρους καιρούς. Καὶ τότε μὲν λέγουσιν Ἰουδαῖοι πρὸς αὐτὸν, Τί σημεῖον δεικνύεις ἡμῖν; ἄρτι δὲ σιγῶσιν Ορα δὲ τὴν καταφρό. νησιν αὐτῶν. Ἐν τῷ ναῷ γὰρ ἐκαπηλευον. Καὶ οἱ μὲν ἐπώλουν τὰ πρὸς θυσίαν ἐπιτήδεια τοῖς χρή ζουσι, πρόβατα λέγω, καὶ βόας καὶ περιστεράς, ὡς ὁ Ἰωάννης ἐδήλωσε, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· οἱ δὲ ἡγόραζον. Κολλυβισταὶ δὲ εἰσιν οἱ τραπεζίται, Καταλλάκτες δὲ τούτους ὀνομάζουσιν οἱ πολλοί. ” Luc. xix, 38. Βασιλείαν, Α. 77 ibid. 39. " Joan. 11, 18. Vers. 9. Hosanna excelsis. Laus in excelsis. Laudent etiam qui sunt inter exce!sas virtutes sive angelos, Deum qui nobis misit regem, ac instauravit regnum David. Lucas vero loco Hosanna in oxcelsis, dixit, Gloria in excelsis”. Hic»utem et de discipulis scribit, quod dicebant: Benedictus qui venit rex in nomine Domini, pax in cœlo et gloria in excelsis. Considera vero quomodo in tali plausı! tantoque clamore pullus, quanquam omnino indomi tus, mansuelissime tamcn incedebat, præfigurans plane gentium obedientiam, et omnimodam eorum ad disciplinam immutationem. Vers. 10. Cumque intrasset hic? Commota est, id est, turbata est, excitato tumulto propter plausum et favores. Vers. 11. Turore vero Galilee. Etsi plus quam prophetam eum habebant, prophetam tamen eum dicebant, quia nihil excelsius concipere poterant propter humana cjus opera. Lucas autem dicit: Et quidam Pharisæorum de turba dixerunt ad eum: Magister, increpa discipulos tuos. Et respondens ait illis: Dico vobis quod, si hi lacuerint, lupides clamaόund v. Invidia enim noli dicebant: Probibe discibunt pulos tuos, ne bujusmodi plausibus ac favoribus prosequantur. Dicens autem, Si hi tacuerint, lapides clamabunt, ostendit, quod impossibile sit suam taceri gloriam. Pessunt quoque lapides dici, qui ex gentibus crediderunt, tanquam prius menta indurati ac insensibiles ad divinam Dei cognitionem, qui, postquam apostoli morte tacuerunt, jam clamant praedicantes. Vers. 12. Ει — columbas. Similia quoque dicit Joannes: sed ille quidem circa principium Evagelii, Mauhæus autem et cæteri circa finem. Manifestum ergo quod bis hæc fecerit Christus, variisque temporibus. Et tunc quidem dicunt ei Judzi: Quod signum ostendis nobis? modo autem tacent. Et vide abjectionem eorum, in templo siquidem cauponabantur et hi quidem vendebant indigentibus, quæ ad sacrificium apta erant, oves dico, boves ac columbas, sicut Joannes manifestavit, et si quid est simile. Alii vero einebant. Κολλυβισταὶ autem pro quibus vertimus nummularios, sunt mensarii sive trapezit, et quos multi καταλλάκτας vocant, hoc Varia lectiones et nota. Malim δή, loco δέ. Nam de Luca sermo est, de quo jam dixerat δέ, At, addit A. PATROL. GR. CXXIX. Πεπηρωμένος, Α. Τότε λέγουσιν οἱ Ἰουδαῖοι, Α. Γνῶσιν, pro σιγῶσιν, Α.

καταλλάσσω. Εἰσῆλθεν οὖν ὁ Χριστὸς εἰς τὸ ἱερὸν μετά παρρησίας, ὡς οἰκοδεσπότης. Εξέβαλε δὲ καὶ τοὺς ῥηθέντας, καὶ τὰ ῥηθέντα, τήν τε κατὰ πάντων ἐξουσίαν, ἣν ὡς Θεὸς εἶχε, παραγυμνῶν, καὶ τῇ αναμαρτησία τεθαρρηκώς· καὶ τοῦτο μὲν, τῆς εὐα κοσμίας τοῦ οἰκείου ναού φροντίζων· τούτη προδηλῶν τὴν ἐκβολὴν τῶν δι' αίματος θυσιῶν· τοῦτο δὲ καὶ παιδείων ἡμᾶς, ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας παῤῥησιάζεσθαι. est, ut vulgus dicit, cambiatores. Nam κόλλυβος olo- Κόλλυβος γάρ, ὁ ὀβολος, καὶ κολλυβίζω λέγεται το 1us, et κολλυβίζω commulo dicitur. Ingressus est ergo Christus templum cum magna libertate, lanquam paterfamilias domum suam, et cos qui jam dicti sunt ejecit, ac potentiam quam ut Deus ad omnes habebat, manifestans, et propter imniunilatem a peccato confidens, hinc quidem ornatus tompli sui curam habet, binc autem sacrifciorum quem per sanguinem funt rejectionem manifestat. Præterea instruit nos ut pro Ecclesia libere agamus. Vers. 13. Et - vocabitur. Scriptum est in propheta Isaia. Vers. 13. Vos- latronum. Latrones nominavit eos qui in illo cauponabantur, quod ad modum latronum lucris inhiarent: latrones siquidem lacri aviditate tenentur. Aut quia ea quæ vendebantur ex rapina vel avaritia erant. In Jeremia autem seriptum est: Num spelunca latronum domus mea και το γ CAP. XLVI. De cacis et clendis. Vers. 14. Ει - cos. Claudus est quisquis non recta ad virtutem incedit. Et crcus est omnis qui quod bonum est ac honestum non intuetur. Vers. 15. Videntes indignati sunt. Dispensatorie ordinavit Deus, ut pueri quoque laudarent cum: quo ab omni contradictione excluderentur Judæi, videntes filios qui apud se fuerant enutriti ac instructi, mirabiliter ac supernaturaliter motos ad Christi laudem. Verum illi sunt ex hoc multo impudentiores, atque invidia dirupti insaniunt. Vers. 16. Ει dicunt? O impudentiam! æquum potius erat ut diceret eis Christas: Auditis quid dicunt hi filii vestri, qui me nunquam viderunt? Vers. 16. Jesus autem — utique. Omnino, inquit, audio. Et quia plurimum impudentes erant sicut diximus, increpatoria usus est responsione, dicens: Vers. 16. Nanquam laudem? David dictum est, quo ea quæ tunc fiebant prophetaverat. Itaque stapore plenissimum est hoc miraculum. Tunc enim chorus puerorum lactentium clare locutus est. Siquidem non simpliciter pueri erant, sed pueri infantes ac lacteutes. Perfecisti vero, id est, perfectum ex imperfecto ore fecisti. Bene autem dixit: Ex ore infantium; nam os erat infantium. Id autem quod dicebatur, potentia ipsius erat, quæ Jisertam reddebat immaturam lacteutium linguam. Et hoc quoque miraculose factum est ad discipulorum consolationem, ut de seipsis confiderent, quod qui disertam fecerat balbutientem linguam, sapientem etiam facturus erat eorum ruditatem. Erat et hoc figura gentium, quæ cum ad theologiam et divina verba balbutirent, repente ita perfecte resonarunt, ut ab omnibus exaudiri possent. το Jerem. vu, 11. Δέ, interponit Α. Ο Καὶ – κληθήσεται. Γέγραπται ἐν τῷ προφήτη Ησαΐα. Ὑμεῖς — λῃστῶν. Λῃστὰς ὠνόμασε τοὺς ἐν αὐτῷ καπηλεύοντας, διὰ τὸ ὁμοίως τοῖς λησταῖς φιλοκερδείν. Οἱ λῃσταὶ γὰρ φιλοκερδείς. "Η διότι τὰ πωλούμενα ἐξ ἁρπαγῆς καὶ πλεονεξίας ἦσαν. Ἐν τῷ Ἱερεμίᾳ δὲ γέγραπται, Μὴ σπήλαιον της στῶν ὁ οἶκός μού έστι; ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τῶν τυφλῶν καὶ χωλῶν. Καὶ αὐτούς. Χωλός ἐστι καὶ πᾶς ὁ μὴ βαίνων ὀρθὰ πρὸς ἀρετήν· τυφλός ἐστι καὶ πᾶς ὁ μὴ γοῶν τὸ καλόν. Ιδόντες -- ἡγανάκτησαν. ᾀκονόμησεν ὁ Θεὸς, καὶ τοὺς παῖδας ὑμνῆσαι αὐτὸν, ἵνα πάσης ἀντιλο γίας ἀποκλεισ᾽ ὦσιν Ἰουδαῖοι, βλέποντες τὰ ἔκγονα αὐτῶν, τὰ παρ' αὐτοῖς τρεφόμενα καὶ παιδευόμενα, κινούμενα πρὸς ὕμνον τοῦ Χριστοῦ παραδόξως καὶ ὑπερφυῶς· οἱ δὲ σφοδρότερον μᾶλλον ἀναισχυντοῦσι καὶ τῷ φθόνῳ διαρρηγνύμενοι μαίνονται. Καὶ — λέγουσιν; Ὢ τῆς ἀναιδεία;! τὸν Χρισ στὸν εἰκὸς ἦν εἰπεῖν πρὸς αὐτοὺς, Ακούετε τί οὗτοι λέγουσιν, οἱ παῖδες ὑμῶν, οἱ μηδέποτέ με θεασάμενοι: 'Ο δὲ Ἰησοῦς — ναί. Ναί, φησίν, ἀκούω. Καὶ ἐπεὶ ὡς ἔφημεν, σφόδρα Αναισχύντουν, ἐπι πληκτικώτερον κέχρηται τῇ ἀπολογία λέγων Οὐδέποτε αίνον; Τοῦ Δαυΐδ μὲν τὸ ῥητὸν, προεφήτευε δὲ τὰ τηνικαῦτα γινόμενα. Εκπληκτικώ τατον οὖν τὸ τοιοῦτον θαῦμα. Τότε γὰρ πρῶτον χορὸς παίδων ὑπομαξίων τρανῶς ἐφθέγξατο. Οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς ἦσαν παῖδες, ἀλλὰ παῖδες νήπιοι καὶ θηλάζοντες. Κατηρτίσω δὲ, ἀντὶ τοῦ, τέλειον ἐποίησ σας ἐξ ἀτελοῦ; στόματος. Καλῶς δὲ εἶπεν, Εκ στον ματος νηπίων. Τὸ στόμα γὰρ ἦν τῶν νηπίων· τὰ δὲ λεγόμενον, τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, τρανούσης την ἄωρον γλῶσσαν τῶν θηλαζόντων. Εθαυματουργήθη δὲ τοῦτο καὶ πρὸς παράκλησιν τῶν μαθητῶν, για θαῤῥήσωσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν, ὡς ὁ τὴν ψελλίζουσαν γλῶσσαν τρανώσας, σοφίσει καὶ τὴν ἰδιωτείαν αύ τῶν. ἂν δὲ τοῦτο καὶ τύπος τῶν ἐθνῶν & ψελλίζονται πρὸς θεολογίαν, αἰφνίδιον ήχησαν τέλειον καὶ ἐξάκουστον. Varia lectiones et nota Δέ, addit A. Επειδή, pro ἐπεί, Α.

καταλλάσσω. Εἰσῆλθεν οὖν ὁ Χριστὸς εἰς τὸ ἱερὸν μετά παρρησίας, ὡς οἰκοδεσπότης. Εξέβαλε δὲ καὶ τοὺς ῥηθέντας, καὶ τὰ ῥηθέντα, τήν τε κατὰ πάντων ἐξουσίαν, ἣν ὡς Θεὸς εἶχε, παραγυμνῶν, καὶ τῇ αναμαρτησία τεθαρρηκώς· καὶ τοῦτο μὲν, τῆς εὐα κοσμίας τοῦ οἰκείου ναού φροντίζων· τούτη προδηλῶν τὴν ἐκβολὴν τῶν δι' αίματος θυσιῶν· τοῦτο δὲ καὶ παιδείων ἡμᾶς, ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας παῤῥησιάζεσθαι. est, ut vulgus dicit, cambiatores. Nam κόλλυβος olo- Κόλλυβος γάρ, ὁ ὀβολος, καὶ κολλυβίζω λέγεται το 1us, et κολλυβίζω commulo dicitur. Ingressus est ergo Christus templum cum magna libertate, lanquam paterfamilias domum suam, et cos qui jam dicti sunt ejecit, ac potentiam quam ut Deus ad omnes habebat, manifestans, et propter imniunilatem a peccato confidens, hinc quidem ornatus tompli sui curam habet, binc autem sacrifciorum quem per sanguinem funt rejectionem manifestat. Præterea instruit nos ut pro Ecclesia libere agamus. Vers. 13. Et - vocabitur. Scriptum est in propheta Isaia. Vers. 13. Vos- latronum. Latrones nominavit eos qui in illo cauponabantur, quod ad modum latronum lucris inhiarent: latrones siquidem lacri aviditate tenentur. Aut quia ea quæ vendebantur ex rapina vel avaritia erant. In Jeremia autem seriptum est: Num spelunca latronum domus mea και το γ CAP. XLVI. De cacis et clendis. Vers. 14. Ει - cos. Claudus est quisquis non recta ad virtutem incedit. Et crcus est omnis qui quod bonum est ac honestum non intuetur. Vers. 15. Videntes indignati sunt. Dispensatorie ordinavit Deus, ut pueri quoque laudarent cum: quo ab omni contradictione excluderentur Judæi, videntes filios qui apud se fuerant enutriti ac instructi, mirabiliter ac supernaturaliter motos ad Christi laudem. Verum illi sunt ex hoc multo impudentiores, atque invidia dirupti insaniunt. Vers. 16. Ει dicunt? O impudentiam! æquum potius erat ut diceret eis Christas: Auditis quid dicunt hi filii vestri, qui me nunquam viderunt? Vers. 16. Jesus autem — utique. Omnino, inquit, audio. Et quia plurimum impudentes erant sicut diximus, increpatoria usus est responsione, dicens: Vers. 16. Nanquam laudem? David dictum est, quo ea quæ tunc fiebant prophetaverat. Itaque stapore plenissimum est hoc miraculum. Tunc enim chorus puerorum lactentium clare locutus est. Siquidem non simpliciter pueri erant, sed pueri infantes ac lacteutes. Perfecisti vero, id est, perfectum ex imperfecto ore fecisti. Bene autem dixit: Ex ore infantium; nam os erat infantium. Id autem quod dicebatur, potentia ipsius erat, quæ Jisertam reddebat immaturam lacteutium linguam. Et hoc quoque miraculose factum est ad discipulorum consolationem, ut de seipsis confiderent, quod qui disertam fecerat balbutientem linguam, sapientem etiam facturus erat eorum ruditatem. Erat et hoc figura gentium, quæ cum ad theologiam et divina verba balbutirent, repente ita perfecte resonarunt, ut ab omnibus exaudiri possent. το Jerem. vu, 11. Δέ, interponit Α. Ο Καὶ – κληθήσεται. Γέγραπται ἐν τῷ προφήτη Ησαΐα. Ὑμεῖς — λῃστῶν. Λῃστὰς ὠνόμασε τοὺς ἐν αὐτῷ καπηλεύοντας, διὰ τὸ ὁμοίως τοῖς λησταῖς φιλοκερδείν. Οἱ λῃσταὶ γὰρ φιλοκερδείς. "Η διότι τὰ πωλούμενα ἐξ ἁρπαγῆς καὶ πλεονεξίας ἦσαν. Ἐν τῷ Ἱερεμίᾳ δὲ γέγραπται, Μὴ σπήλαιον της στῶν ὁ οἶκός μού έστι; ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τῶν τυφλῶν καὶ χωλῶν. Καὶ αὐτούς. Χωλός ἐστι καὶ πᾶς ὁ μὴ βαίνων ὀρθὰ πρὸς ἀρετήν· τυφλός ἐστι καὶ πᾶς ὁ μὴ γοῶν τὸ καλόν. Ιδόντες -- ἡγανάκτησαν. ᾀκονόμησεν ὁ Θεὸς, καὶ τοὺς παῖδας ὑμνῆσαι αὐτὸν, ἵνα πάσης ἀντιλο γίας ἀποκλεισ᾽ ὦσιν Ἰουδαῖοι, βλέποντες τὰ ἔκγονα αὐτῶν, τὰ παρ' αὐτοῖς τρεφόμενα καὶ παιδευόμενα, κινούμενα πρὸς ὕμνον τοῦ Χριστοῦ παραδόξως καὶ ὑπερφυῶς· οἱ δὲ σφοδρότερον μᾶλλον ἀναισχυντοῦσι καὶ τῷ φθόνῳ διαρρηγνύμενοι μαίνονται. Καὶ — λέγουσιν; Ὢ τῆς ἀναιδεία;! τὸν Χρισ στὸν εἰκὸς ἦν εἰπεῖν πρὸς αὐτοὺς, Ακούετε τί οὗτοι λέγουσιν, οἱ παῖδες ὑμῶν, οἱ μηδέποτέ με θεασάμενοι: 'Ο δὲ Ἰησοῦς — ναί. Ναί, φησίν, ἀκούω. Καὶ ἐπεὶ ὡς ἔφημεν, σφόδρα Αναισχύντουν, ἐπι πληκτικώτερον κέχρηται τῇ ἀπολογία λέγων Οὐδέποτε αίνον; Τοῦ Δαυΐδ μὲν τὸ ῥητὸν, προεφήτευε δὲ τὰ τηνικαῦτα γινόμενα. Εκπληκτικώ τατον οὖν τὸ τοιοῦτον θαῦμα. Τότε γὰρ πρῶτον χορὸς παίδων ὑπομαξίων τρανῶς ἐφθέγξατο. Οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς ἦσαν παῖδες, ἀλλὰ παῖδες νήπιοι καὶ θηλάζοντες. Κατηρτίσω δὲ, ἀντὶ τοῦ, τέλειον ἐποίησ σας ἐξ ἀτελοῦ; στόματος. Καλῶς δὲ εἶπεν, Εκ στον ματος νηπίων. Τὸ στόμα γὰρ ἦν τῶν νηπίων· τὰ δὲ λεγόμενον, τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, τρανούσης την ἄωρον γλῶσσαν τῶν θηλαζόντων. Εθαυματουργήθη δὲ τοῦτο καὶ πρὸς παράκλησιν τῶν μαθητῶν, για θαῤῥήσωσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν, ὡς ὁ τὴν ψελλίζουσαν γλῶσσαν τρανώσας, σοφίσει καὶ τὴν ἰδιωτείαν αύ τῶν. ἂν δὲ τοῦτο καὶ τύπος τῶν ἐθνῶν & ψελλίζονται πρὸς θεολογίαν, αἰφνίδιον ήχησαν τέλειον καὶ ἐξάκουστον. Varia lectiones et nota Δέ, addit A. Επειδή, pro ἐπεί, Α.

καταλλάσσω. Εἰσῆλθεν οὖν ὁ Χριστὸς εἰς τὸ ἱερὸν μετά παρρησίας, ὡς οἰκοδεσπότης. Εξέβαλε δὲ καὶ τοὺς ῥηθέντας, καὶ τὰ ῥηθέντα, τήν τε κατὰ πάντων ἐξουσίαν, ἣν ὡς Θεὸς εἶχε, παραγυμνῶν, καὶ τῇ αναμαρτησία τεθαρρηκώς· καὶ τοῦτο μὲν, τῆς εὐα κοσμίας τοῦ οἰκείου ναού φροντίζων· τούτη προδηλῶν τὴν ἐκβολὴν τῶν δι' αίματος θυσιῶν· τοῦτο δὲ καὶ παιδείων ἡμᾶς, ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας παῤῥησιάζεσθαι. est, ut vulgus dicit, cambiatores. Nam κόλλυβος olo- Κόλλυβος γάρ, ὁ ὀβολος, καὶ κολλυβίζω λέγεται το 1us, et κολλυβίζω commulo dicitur. Ingressus est ergo Christus templum cum magna libertate, lanquam paterfamilias domum suam, et cos qui jam dicti sunt ejecit, ac potentiam quam ut Deus ad omnes habebat, manifestans, et propter imniunilatem a peccato confidens, hinc quidem ornatus tompli sui curam habet, binc autem sacrifciorum quem per sanguinem funt rejectionem manifestat. Præterea instruit nos ut pro Ecclesia libere agamus. Vers. 13. Et - vocabitur. Scriptum est in propheta Isaia. Vers. 13. Vos- latronum. Latrones nominavit eos qui in illo cauponabantur, quod ad modum latronum lucris inhiarent: latrones siquidem lacri aviditate tenentur. Aut quia ea quæ vendebantur ex rapina vel avaritia erant. In Jeremia autem seriptum est: Num spelunca latronum domus mea και το γ CAP. XLVI. De cacis et clendis. Vers. 14. Ει - cos. Claudus est quisquis non recta ad virtutem incedit. Et crcus est omnis qui quod bonum est ac honestum non intuetur. Vers. 15. Videntes indignati sunt. Dispensatorie ordinavit Deus, ut pueri quoque laudarent cum: quo ab omni contradictione excluderentur Judæi, videntes filios qui apud se fuerant enutriti ac instructi, mirabiliter ac supernaturaliter motos ad Christi laudem. Verum illi sunt ex hoc multo impudentiores, atque invidia dirupti insaniunt. Vers. 16. Ει dicunt? O impudentiam! æquum potius erat ut diceret eis Christas: Auditis quid dicunt hi filii vestri, qui me nunquam viderunt? Vers. 16. Jesus autem — utique. Omnino, inquit, audio. Et quia plurimum impudentes erant sicut diximus, increpatoria usus est responsione, dicens: Vers. 16. Nanquam laudem? David dictum est, quo ea quæ tunc fiebant prophetaverat. Itaque stapore plenissimum est hoc miraculum. Tunc enim chorus puerorum lactentium clare locutus est. Siquidem non simpliciter pueri erant, sed pueri infantes ac lacteutes. Perfecisti vero, id est, perfectum ex imperfecto ore fecisti. Bene autem dixit: Ex ore infantium; nam os erat infantium. Id autem quod dicebatur, potentia ipsius erat, quæ Jisertam reddebat immaturam lacteutium linguam. Et hoc quoque miraculose factum est ad discipulorum consolationem, ut de seipsis confiderent, quod qui disertam fecerat balbutientem linguam, sapientem etiam facturus erat eorum ruditatem. Erat et hoc figura gentium, quæ cum ad theologiam et divina verba balbutirent, repente ita perfecte resonarunt, ut ab omnibus exaudiri possent. το Jerem. vu, 11. Δέ, interponit Α. Ο Καὶ – κληθήσεται. Γέγραπται ἐν τῷ προφήτη Ησαΐα. Ὑμεῖς — λῃστῶν. Λῃστὰς ὠνόμασε τοὺς ἐν αὐτῷ καπηλεύοντας, διὰ τὸ ὁμοίως τοῖς λησταῖς φιλοκερδείν. Οἱ λῃσταὶ γὰρ φιλοκερδείς. "Η διότι τὰ πωλούμενα ἐξ ἁρπαγῆς καὶ πλεονεξίας ἦσαν. Ἐν τῷ Ἱερεμίᾳ δὲ γέγραπται, Μὴ σπήλαιον της στῶν ὁ οἶκός μού έστι; ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τῶν τυφλῶν καὶ χωλῶν. Καὶ αὐτούς. Χωλός ἐστι καὶ πᾶς ὁ μὴ βαίνων ὀρθὰ πρὸς ἀρετήν· τυφλός ἐστι καὶ πᾶς ὁ μὴ γοῶν τὸ καλόν. Ιδόντες -- ἡγανάκτησαν. ᾀκονόμησεν ὁ Θεὸς, καὶ τοὺς παῖδας ὑμνῆσαι αὐτὸν, ἵνα πάσης ἀντιλο γίας ἀποκλεισ᾽ ὦσιν Ἰουδαῖοι, βλέποντες τὰ ἔκγονα αὐτῶν, τὰ παρ' αὐτοῖς τρεφόμενα καὶ παιδευόμενα, κινούμενα πρὸς ὕμνον τοῦ Χριστοῦ παραδόξως καὶ ὑπερφυῶς· οἱ δὲ σφοδρότερον μᾶλλον ἀναισχυντοῦσι καὶ τῷ φθόνῳ διαρρηγνύμενοι μαίνονται. Καὶ — λέγουσιν; Ὢ τῆς ἀναιδεία;! τὸν Χρισ στὸν εἰκὸς ἦν εἰπεῖν πρὸς αὐτοὺς, Ακούετε τί οὗτοι λέγουσιν, οἱ παῖδες ὑμῶν, οἱ μηδέποτέ με θεασάμενοι: 'Ο δὲ Ἰησοῦς — ναί. Ναί, φησίν, ἀκούω. Καὶ ἐπεὶ ὡς ἔφημεν, σφόδρα Αναισχύντουν, ἐπι πληκτικώτερον κέχρηται τῇ ἀπολογία λέγων Οὐδέποτε αίνον; Τοῦ Δαυΐδ μὲν τὸ ῥητὸν, προεφήτευε δὲ τὰ τηνικαῦτα γινόμενα. Εκπληκτικώ τατον οὖν τὸ τοιοῦτον θαῦμα. Τότε γὰρ πρῶτον χορὸς παίδων ὑπομαξίων τρανῶς ἐφθέγξατο. Οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς ἦσαν παῖδες, ἀλλὰ παῖδες νήπιοι καὶ θηλάζοντες. Κατηρτίσω δὲ, ἀντὶ τοῦ, τέλειον ἐποίησ σας ἐξ ἀτελοῦ; στόματος. Καλῶς δὲ εἶπεν, Εκ στον ματος νηπίων. Τὸ στόμα γὰρ ἦν τῶν νηπίων· τὰ δὲ λεγόμενον, τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, τρανούσης την ἄωρον γλῶσσαν τῶν θηλαζόντων. Εθαυματουργήθη δὲ τοῦτο καὶ πρὸς παράκλησιν τῶν μαθητῶν, για θαῤῥήσωσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν, ὡς ὁ τὴν ψελλίζουσαν γλῶσσαν τρανώσας, σοφίσει καὶ τὴν ἰδιωτείαν αύ τῶν. ἂν δὲ τοῦτο καὶ τύπος τῶν ἐθνῶν & ψελλίζονται πρὸς θεολογίαν, αἰφνίδιον ήχησαν τέλειον καὶ ἐξάκουστον. Varia lectiones et nota Δέ, addit A. Επειδή, pro ἐπεί, Α.

καταλλάσσω. Εἰσῆλθεν οὖν ὁ Χριστὸς εἰς τὸ ἱερὸν μετά παρρησίας, ὡς οἰκοδεσπότης. Εξέβαλε δὲ καὶ τοὺς ῥηθέντας, καὶ τὰ ῥηθέντα, τήν τε κατὰ πάντων ἐξουσίαν, ἣν ὡς Θεὸς εἶχε, παραγυμνῶν, καὶ τῇ αναμαρτησία τεθαρρηκώς· καὶ τοῦτο μὲν, τῆς εὐα κοσμίας τοῦ οἰκείου ναού φροντίζων· τούτη προδηλῶν τὴν ἐκβολὴν τῶν δι' αίματος θυσιῶν· τοῦτο δὲ καὶ παιδείων ἡμᾶς, ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας παῤῥησιάζεσθαι. est, ut vulgus dicit, cambiatores. Nam κόλλυβος olo- Κόλλυβος γάρ, ὁ ὀβολος, καὶ κολλυβίζω λέγεται το 1us, et κολλυβίζω commulo dicitur. Ingressus est ergo Christus templum cum magna libertate, lanquam paterfamilias domum suam, et cos qui jam dicti sunt ejecit, ac potentiam quam ut Deus ad omnes habebat, manifestans, et propter imniunilatem a peccato confidens, hinc quidem ornatus tompli sui curam habet, binc autem sacrifciorum quem per sanguinem funt rejectionem manifestat. Præterea instruit nos ut pro Ecclesia libere agamus. Vers. 13. Et - vocabitur. Scriptum est in propheta Isaia. Vers. 13. Vos- latronum. Latrones nominavit eos qui in illo cauponabantur, quod ad modum latronum lucris inhiarent: latrones siquidem lacri aviditate tenentur. Aut quia ea quæ vendebantur ex rapina vel avaritia erant. In Jeremia autem seriptum est: Num spelunca latronum domus mea και το γ CAP. XLVI. De cacis et clendis. Vers. 14. Ει - cos. Claudus est quisquis non recta ad virtutem incedit. Et crcus est omnis qui quod bonum est ac honestum non intuetur. Vers. 15. Videntes indignati sunt. Dispensatorie ordinavit Deus, ut pueri quoque laudarent cum: quo ab omni contradictione excluderentur Judæi, videntes filios qui apud se fuerant enutriti ac instructi, mirabiliter ac supernaturaliter motos ad Christi laudem. Verum illi sunt ex hoc multo impudentiores, atque invidia dirupti insaniunt. Vers. 16. Ει dicunt? O impudentiam! æquum potius erat ut diceret eis Christas: Auditis quid dicunt hi filii vestri, qui me nunquam viderunt? Vers. 16. Jesus autem — utique. Omnino, inquit, audio. Et quia plurimum impudentes erant sicut diximus, increpatoria usus est responsione, dicens: Vers. 16. Nanquam laudem? David dictum est, quo ea quæ tunc fiebant prophetaverat. Itaque stapore plenissimum est hoc miraculum. Tunc enim chorus puerorum lactentium clare locutus est. Siquidem non simpliciter pueri erant, sed pueri infantes ac lacteutes. Perfecisti vero, id est, perfectum ex imperfecto ore fecisti. Bene autem dixit: Ex ore infantium; nam os erat infantium. Id autem quod dicebatur, potentia ipsius erat, quæ Jisertam reddebat immaturam lacteutium linguam. Et hoc quoque miraculose factum est ad discipulorum consolationem, ut de seipsis confiderent, quod qui disertam fecerat balbutientem linguam, sapientem etiam facturus erat eorum ruditatem. Erat et hoc figura gentium, quæ cum ad theologiam et divina verba balbutirent, repente ita perfecte resonarunt, ut ab omnibus exaudiri possent. το Jerem. vu, 11. Δέ, interponit Α. Ο Καὶ – κληθήσεται. Γέγραπται ἐν τῷ προφήτη Ησαΐα. Ὑμεῖς — λῃστῶν. Λῃστὰς ὠνόμασε τοὺς ἐν αὐτῷ καπηλεύοντας, διὰ τὸ ὁμοίως τοῖς λησταῖς φιλοκερδείν. Οἱ λῃσταὶ γὰρ φιλοκερδείς. "Η διότι τὰ πωλούμενα ἐξ ἁρπαγῆς καὶ πλεονεξίας ἦσαν. Ἐν τῷ Ἱερεμίᾳ δὲ γέγραπται, Μὴ σπήλαιον της στῶν ὁ οἶκός μού έστι; ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τῶν τυφλῶν καὶ χωλῶν. Καὶ αὐτούς. Χωλός ἐστι καὶ πᾶς ὁ μὴ βαίνων ὀρθὰ πρὸς ἀρετήν· τυφλός ἐστι καὶ πᾶς ὁ μὴ γοῶν τὸ καλόν. Ιδόντες -- ἡγανάκτησαν. ᾀκονόμησεν ὁ Θεὸς, καὶ τοὺς παῖδας ὑμνῆσαι αὐτὸν, ἵνα πάσης ἀντιλο γίας ἀποκλεισ᾽ ὦσιν Ἰουδαῖοι, βλέποντες τὰ ἔκγονα αὐτῶν, τὰ παρ' αὐτοῖς τρεφόμενα καὶ παιδευόμενα, κινούμενα πρὸς ὕμνον τοῦ Χριστοῦ παραδόξως καὶ ὑπερφυῶς· οἱ δὲ σφοδρότερον μᾶλλον ἀναισχυντοῦσι καὶ τῷ φθόνῳ διαρρηγνύμενοι μαίνονται. Καὶ — λέγουσιν; Ὢ τῆς ἀναιδεία;! τὸν Χρισ στὸν εἰκὸς ἦν εἰπεῖν πρὸς αὐτοὺς, Ακούετε τί οὗτοι λέγουσιν, οἱ παῖδες ὑμῶν, οἱ μηδέποτέ με θεασάμενοι: 'Ο δὲ Ἰησοῦς — ναί. Ναί, φησίν, ἀκούω. Καὶ ἐπεὶ ὡς ἔφημεν, σφόδρα Αναισχύντουν, ἐπι πληκτικώτερον κέχρηται τῇ ἀπολογία λέγων Οὐδέποτε αίνον; Τοῦ Δαυΐδ μὲν τὸ ῥητὸν, προεφήτευε δὲ τὰ τηνικαῦτα γινόμενα. Εκπληκτικώ τατον οὖν τὸ τοιοῦτον θαῦμα. Τότε γὰρ πρῶτον χορὸς παίδων ὑπομαξίων τρανῶς ἐφθέγξατο. Οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς ἦσαν παῖδες, ἀλλὰ παῖδες νήπιοι καὶ θηλάζοντες. Κατηρτίσω δὲ, ἀντὶ τοῦ, τέλειον ἐποίησ σας ἐξ ἀτελοῦ; στόματος. Καλῶς δὲ εἶπεν, Εκ στον ματος νηπίων. Τὸ στόμα γὰρ ἦν τῶν νηπίων· τὰ δὲ λεγόμενον, τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, τρανούσης την ἄωρον γλῶσσαν τῶν θηλαζόντων. Εθαυματουργήθη δὲ τοῦτο καὶ πρὸς παράκλησιν τῶν μαθητῶν, για θαῤῥήσωσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν, ὡς ὁ τὴν ψελλίζουσαν γλῶσσαν τρανώσας, σοφίσει καὶ τὴν ἰδιωτείαν αύ τῶν. ἂν δὲ τοῦτο καὶ τύπος τῶν ἐθνῶν & ψελλίζονται πρὸς θεολογίαν, αἰφνίδιον ήχησαν τέλειον καὶ ἐξάκουστον. Varia lectiones et nota Δέ, addit A. Επειδή, pro ἐπεί, Α.

Καὶ ἐκεῖ. Ἐξῆλθε, χαλῶν αὐτοῖς τὸν ὄγκον τοῦ πάθους, καὶ σβεννύων τὴν πυρκαϊὰν τοῦ φθόνου αὐτῶν. ΚΕΦ. ΜΖ'. Περὶ τῆς ξηρανθείσης συκῆς. CAP. XXI. 5'8 Vers. 17. Εt — illic. Exivit ut affectus tumore in illis remitteret, et acccasum invidiæ eorum iuean exstingueret. CAP. XLVII. De ficu quæ exaruit. Vers. 18. Mane-Vers. 19. ficus. Quia frequenter demonstraverat potentiam suam, qua beneficia præstabat, severan autem et ultionis indictivam ne semnel quidem, jam etiam demonstrare eam intendit, ut hic quoque discipuli confiderent, quod potens esset ulcisci insidiantes Judæos, quodque non pateretur non volens. llanc autem in homiDem non exercet, utpote hominum amator, sed in plantam. Ideo se fnxit esurire, et venit ad ficum, si forte in ea quidpiam inveniret, sicut dixit MarΠρωΐας συκή. Ἐπεὶ τὴν μὲν εὐεργετικὴν αὐτοῦ δύναμιν πολλάκις επεδείξατο· τὴν δὲ τιμωρητικὴν οὐδ᾽ ἅπαξ, δεῖξαι λοιπὸν καὶ ταύτην βουληθείς, ἵνα θαῤῥήσωσιν οἱ μαθηταὶ κἀντεῦθεν, ὅτι δυνατός ἐστιν ἀμύνασθαι τοὺς ἐπιβουλεύοντας Ιουδαίους, καὶ ὅτι οὐκ ἄν ποτε πάθοι, μὴ θέλων, εἰς ἄνθρωπον μὲν οὐκ ἐπιδείκνυται ταύτην, ὡς φιλάνθρωπος, εἰς τὸ φυτὸν δέ. Διὸ καὶ σχηματίζεται πειναν, καὶ ἔρχεται πρὸς τὴν συχῆν, εἰ ἄρα εὑρήσει τι ἐν αὐτῇ, καθὼς εἶπε Μάρκος, καίτοι γινώσκων, ὡς οὐχ εὑρήσει. Καὶ τοῦτο γὰρ αὐτὸς οὗτος ὁ Μάρ- cus ". Atqui scicbat se nihil in ea inventurun. κος εἴρηκε, προσθείς· ὅτι οὐκ ἦν καιρὸς σύκων. Καὶ ταῦτα πλάττεται κατ' οίκονομίαν, ἵνα εὐαφόρ μως ἐπὶ τὴν θαυματουργίαν ἔλθῃ. Καὶ λόγῳ μόνῳ ξηραίνει τὴν συχῆν, καὶ δείκνυσι τὴν τιμω ρητικὴν αὐτοῦ δύναμιν, ὡς ἦν αὐτῷ σκοπός. Ξηραί νει δὲ τὸ ὑγρότερον τῶν ἄλλων φυτῶν, ἵνα καὶ μεῖζον τὸ θαῦμα γένηται. Μὴ τοίνυν ἀκριβολογού, διατί τετιμώρηται τὸ φυτόν, ἀναίτιον δν, ἀλλὰ μόνον ἔρα τὸ θαῦμα, καὶ θαύμαζε τον θαυματουργόν. Τετιμών ρηται γάρ οὐχ ὡς ἁμαρτήσαν, ἀλλ᾽ ἵνα μάθωσιν οἱ ἀκολουθοῦντες, ὅτι καὶ κολάζειν ὁ Χρι στὸς δύναται (Συκή φύλλοις κομῶσα μόνοις, ἡ τῶν Ἰουδαίων Συναγωγή, καρπὸν μὲν δικαιοσύνης οὐκ ἔχουσα, μόνην δὲ τὴν τῶν πεπλανημένων ἠθῶν ἐπίδειξιν, ὡς φύλλα, προβαλλομένη. Η καὶ ἄλλως, ἡ ἐν σκιαῖς καὶ τύποις σωματικοῖς τοῦ νόμου λατρεία, καὶ τὰ Ἰουδαϊκά παρατηρήματα.] Kal συκῆ; Ιδόντες, οὐκ αὐτίκα, ἀλλὰ τῇ ἐπαύριον. Λέγει γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι καὶ ὅτε ἐμὲ ἐγένετο, ἐξεπορεύετο ἔξω τῆς πόλεως. Καὶ πρωί παραπορευόμενοι, εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμέμην ἐκ ριζών. Καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει· αὐτῷ· 'Ραβδι, ὅ ἐστι, διδάσκαλε, ἴδε ή συκή, ἣν κατηράσω, ἐξήρανται. ᾿Αναμνησθεὶς γὰρ τῆς κατάρας, έδειξεν αὐτῷ τὴν συχῆν. Αποκριθεὶς γενήσεται. Τα παραπλήσια τούτοις εἶπε καὶ ἐν τῷ τριακοστῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησιν ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν, δι' ἧς γνοίης ἂν καὶ ταῦτα σαφῶς. Μάρκος δέ φησιν, εἰρηκέναι τὸν Ἰησοῦν, ὅτι ὓς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. "Αρ θητι, καὶ βλήθητε εἰς τὴν θάλασσας· καὶ μὴ διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ἀλλὰ πιστεύση ότι ο λέγει γίνεται, ἔσται αὐτῷ ὁ ἐὰν εἴπῃ. s Marc. x1, 12. Nam et hoc dixit Marcus, addens quod non erat tempus ficuumn ". Dispensatorie autem hæc elinsit, ut apla occasione ad miraculi operatione descendat, soloque verbo ficum arescere faciat, et suam punitivam ostendat potentiam, sicut ejus Δntentum erat. Arefacit quoque plantam, quæ præ cæteris majorem habet humorem, ut majus fat miraculum. Ne ergo iuquiras, cur punita sit planta, que nihil offenderat, sed solum intuere miraculu, eumque admirare qui operatus est. Punila est enim, non quod peccaverit, sed ut discerent qui sequebantur, quod etiam ultionem sumere posset Christus. + Ficus solis oruata foliis, Judzorum erat Synaψυχα, fructum non habens justitiæ, sed consuetudinum effictarum ostentationem, tanquam folia producens. Vel etiam aliter: Cu¦tus divinus qui in umbris et figuris corporalibus erat, ac Judaica observationes, possunt dici ficus illa. Vers. 20. Ει • ficus? Videnies: non statim, sed die sequenti. Ait enim Marcus: Et cum jam facta esse: vespera, egrediebatur extra civitatem. Et mane pratereuntes, viderunt ficum exaruisse radicitus. Recordatusque l'elrus ait illi: Rabbi, ecce ficus quam exsecratus es,. 'exaruil **. Recorda - lus enim exsecrationis ostendit ei Geum. es ibid. 13. 6s Marc. x1, 19-25. his Vers. 21. Respondens fiet. Similia quoque dixit tricesimo quinto capite. Quare itaque ibi enarrationem, per quain scire et lac manifesto poteris. Marcus vero Jesum dixisse refert: Quicunque dixerit monti huic, Tollere et projic te in mare, et non dubitarerit in corde suo, sed crediderit quod quæ dicit fient, erit illi quidquid dixerit. Mons autem etiam diabolus intelligitur propter elaVaria lectiones et nols. Vide infra ad Joan. 1, 7, ad ista: λέγει αὐτή. Ξηραίνη, Β. Γάρ, abest A. Inclusa exhibet uterque codex in margine.

Καὶ ἐκεῖ. Ἐξῆλθε, χαλῶν αὐτοῖς τὸν ὄγκον τοῦ πάθους, καὶ σβεννύων τὴν πυρκαϊὰν τοῦ φθόνου αὐτῶν. ΚΕΦ. ΜΖ'. Περὶ τῆς ξηρανθείσης συκῆς. CAP. XXI. 5'8 Vers. 17. Εt — illic. Exivit ut affectus tumore in illis remitteret, et acccasum invidiæ eorum iuean exstingueret. CAP. XLVII. De ficu quæ exaruit. Vers. 18. Mane-Vers. 19. ficus. Quia frequenter demonstraverat potentiam suam, qua beneficia præstabat, severan autem et ultionis indictivam ne semnel quidem, jam etiam demonstrare eam intendit, ut hic quoque discipuli confiderent, quod potens esset ulcisci insidiantes Judæos, quodque non pateretur non volens. llanc autem in homiDem non exercet, utpote hominum amator, sed in plantam. Ideo se fnxit esurire, et venit ad ficum, si forte in ea quidpiam inveniret, sicut dixit MarΠρωΐας συκή. Ἐπεὶ τὴν μὲν εὐεργετικὴν αὐτοῦ δύναμιν πολλάκις επεδείξατο· τὴν δὲ τιμωρητικὴν οὐδ᾽ ἅπαξ, δεῖξαι λοιπὸν καὶ ταύτην βουληθείς, ἵνα θαῤῥήσωσιν οἱ μαθηταὶ κἀντεῦθεν, ὅτι δυνατός ἐστιν ἀμύνασθαι τοὺς ἐπιβουλεύοντας Ιουδαίους, καὶ ὅτι οὐκ ἄν ποτε πάθοι, μὴ θέλων, εἰς ἄνθρωπον μὲν οὐκ ἐπιδείκνυται ταύτην, ὡς φιλάνθρωπος, εἰς τὸ φυτὸν δέ. Διὸ καὶ σχηματίζεται πειναν, καὶ ἔρχεται πρὸς τὴν συχῆν, εἰ ἄρα εὑρήσει τι ἐν αὐτῇ, καθὼς εἶπε Μάρκος, καίτοι γινώσκων, ὡς οὐχ εὑρήσει. Καὶ τοῦτο γὰρ αὐτὸς οὗτος ὁ Μάρ- cus ". Atqui scicbat se nihil in ea inventurun. κος εἴρηκε, προσθείς· ὅτι οὐκ ἦν καιρὸς σύκων. Καὶ ταῦτα πλάττεται κατ' οίκονομίαν, ἵνα εὐαφόρ μως ἐπὶ τὴν θαυματουργίαν ἔλθῃ. Καὶ λόγῳ μόνῳ ξηραίνει τὴν συχῆν, καὶ δείκνυσι τὴν τιμω ρητικὴν αὐτοῦ δύναμιν, ὡς ἦν αὐτῷ σκοπός. Ξηραί νει δὲ τὸ ὑγρότερον τῶν ἄλλων φυτῶν, ἵνα καὶ μεῖζον τὸ θαῦμα γένηται. Μὴ τοίνυν ἀκριβολογού, διατί τετιμώρηται τὸ φυτόν, ἀναίτιον δν, ἀλλὰ μόνον ἔρα τὸ θαῦμα, καὶ θαύμαζε τον θαυματουργόν. Τετιμών ρηται γάρ οὐχ ὡς ἁμαρτήσαν, ἀλλ᾽ ἵνα μάθωσιν οἱ ἀκολουθοῦντες, ὅτι καὶ κολάζειν ὁ Χρι στὸς δύναται (Συκή φύλλοις κομῶσα μόνοις, ἡ τῶν Ἰουδαίων Συναγωγή, καρπὸν μὲν δικαιοσύνης οὐκ ἔχουσα, μόνην δὲ τὴν τῶν πεπλανημένων ἠθῶν ἐπίδειξιν, ὡς φύλλα, προβαλλομένη. Η καὶ ἄλλως, ἡ ἐν σκιαῖς καὶ τύποις σωματικοῖς τοῦ νόμου λατρεία, καὶ τὰ Ἰουδαϊκά παρατηρήματα.] Kal συκῆ; Ιδόντες, οὐκ αὐτίκα, ἀλλὰ τῇ ἐπαύριον. Λέγει γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι καὶ ὅτε ἐμὲ ἐγένετο, ἐξεπορεύετο ἔξω τῆς πόλεως. Καὶ πρωί παραπορευόμενοι, εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμέμην ἐκ ριζών. Καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει· αὐτῷ· 'Ραβδι, ὅ ἐστι, διδάσκαλε, ἴδε ή συκή, ἣν κατηράσω, ἐξήρανται. ᾿Αναμνησθεὶς γὰρ τῆς κατάρας, έδειξεν αὐτῷ τὴν συχῆν. Αποκριθεὶς γενήσεται. Τα παραπλήσια τούτοις εἶπε καὶ ἐν τῷ τριακοστῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησιν ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν, δι' ἧς γνοίης ἂν καὶ ταῦτα σαφῶς. Μάρκος δέ φησιν, εἰρηκέναι τὸν Ἰησοῦν, ὅτι ὓς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. "Αρ θητι, καὶ βλήθητε εἰς τὴν θάλασσας· καὶ μὴ διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ἀλλὰ πιστεύση ότι ο λέγει γίνεται, ἔσται αὐτῷ ὁ ἐὰν εἴπῃ. s Marc. x1, 12. Nam et hoc dixit Marcus, addens quod non erat tempus ficuumn ". Dispensatorie autem hæc elinsit, ut apla occasione ad miraculi operatione descendat, soloque verbo ficum arescere faciat, et suam punitivam ostendat potentiam, sicut ejus Δntentum erat. Arefacit quoque plantam, quæ præ cæteris majorem habet humorem, ut majus fat miraculum. Ne ergo iuquiras, cur punita sit planta, que nihil offenderat, sed solum intuere miraculu, eumque admirare qui operatus est. Punila est enim, non quod peccaverit, sed ut discerent qui sequebantur, quod etiam ultionem sumere posset Christus. + Ficus solis oruata foliis, Judzorum erat Synaψυχα, fructum non habens justitiæ, sed consuetudinum effictarum ostentationem, tanquam folia producens. Vel etiam aliter: Cu¦tus divinus qui in umbris et figuris corporalibus erat, ac Judaica observationes, possunt dici ficus illa. Vers. 20. Ει • ficus? Videnies: non statim, sed die sequenti. Ait enim Marcus: Et cum jam facta esse: vespera, egrediebatur extra civitatem. Et mane pratereuntes, viderunt ficum exaruisse radicitus. Recordatusque l'elrus ait illi: Rabbi, ecce ficus quam exsecratus es,. 'exaruil **. Recorda - lus enim exsecrationis ostendit ei Geum. es ibid. 13. 6s Marc. x1, 19-25. his Vers. 21. Respondens fiet. Similia quoque dixit tricesimo quinto capite. Quare itaque ibi enarrationem, per quain scire et lac manifesto poteris. Marcus vero Jesum dixisse refert: Quicunque dixerit monti huic, Tollere et projic te in mare, et non dubitarerit in corde suo, sed crediderit quod quæ dicit fient, erit illi quidquid dixerit. Mons autem etiam diabolus intelligitur propter elaVaria lectiones et nols. Vide infra ad Joan. 1, 7, ad ista: λέγει αὐτή. Ξηραίνη, Β. Γάρ, abest A. Inclusa exhibet uterque codex in margine.

Καὶ ἐκεῖ. Ἐξῆλθε, χαλῶν αὐτοῖς τὸν ὄγκον τοῦ πάθους, καὶ σβεννύων τὴν πυρκαϊὰν τοῦ φθόνου αὐτῶν. ΚΕΦ. ΜΖ'. Περὶ τῆς ξηρανθείσης συκῆς. CAP. XXI. 5'8 Vers. 17. Εt — illic. Exivit ut affectus tumore in illis remitteret, et acccasum invidiæ eorum iuean exstingueret. CAP. XLVII. De ficu quæ exaruit. Vers. 18. Mane-Vers. 19. ficus. Quia frequenter demonstraverat potentiam suam, qua beneficia præstabat, severan autem et ultionis indictivam ne semnel quidem, jam etiam demonstrare eam intendit, ut hic quoque discipuli confiderent, quod potens esset ulcisci insidiantes Judæos, quodque non pateretur non volens. llanc autem in homiDem non exercet, utpote hominum amator, sed in plantam. Ideo se fnxit esurire, et venit ad ficum, si forte in ea quidpiam inveniret, sicut dixit MarΠρωΐας συκή. Ἐπεὶ τὴν μὲν εὐεργετικὴν αὐτοῦ δύναμιν πολλάκις επεδείξατο· τὴν δὲ τιμωρητικὴν οὐδ᾽ ἅπαξ, δεῖξαι λοιπὸν καὶ ταύτην βουληθείς, ἵνα θαῤῥήσωσιν οἱ μαθηταὶ κἀντεῦθεν, ὅτι δυνατός ἐστιν ἀμύνασθαι τοὺς ἐπιβουλεύοντας Ιουδαίους, καὶ ὅτι οὐκ ἄν ποτε πάθοι, μὴ θέλων, εἰς ἄνθρωπον μὲν οὐκ ἐπιδείκνυται ταύτην, ὡς φιλάνθρωπος, εἰς τὸ φυτὸν δέ. Διὸ καὶ σχηματίζεται πειναν, καὶ ἔρχεται πρὸς τὴν συχῆν, εἰ ἄρα εὑρήσει τι ἐν αὐτῇ, καθὼς εἶπε Μάρκος, καίτοι γινώσκων, ὡς οὐχ εὑρήσει. Καὶ τοῦτο γὰρ αὐτὸς οὗτος ὁ Μάρ- cus ". Atqui scicbat se nihil in ea inventurun. κος εἴρηκε, προσθείς· ὅτι οὐκ ἦν καιρὸς σύκων. Καὶ ταῦτα πλάττεται κατ' οίκονομίαν, ἵνα εὐαφόρ μως ἐπὶ τὴν θαυματουργίαν ἔλθῃ. Καὶ λόγῳ μόνῳ ξηραίνει τὴν συχῆν, καὶ δείκνυσι τὴν τιμω ρητικὴν αὐτοῦ δύναμιν, ὡς ἦν αὐτῷ σκοπός. Ξηραί νει δὲ τὸ ὑγρότερον τῶν ἄλλων φυτῶν, ἵνα καὶ μεῖζον τὸ θαῦμα γένηται. Μὴ τοίνυν ἀκριβολογού, διατί τετιμώρηται τὸ φυτόν, ἀναίτιον δν, ἀλλὰ μόνον ἔρα τὸ θαῦμα, καὶ θαύμαζε τον θαυματουργόν. Τετιμών ρηται γάρ οὐχ ὡς ἁμαρτήσαν, ἀλλ᾽ ἵνα μάθωσιν οἱ ἀκολουθοῦντες, ὅτι καὶ κολάζειν ὁ Χρι στὸς δύναται (Συκή φύλλοις κομῶσα μόνοις, ἡ τῶν Ἰουδαίων Συναγωγή, καρπὸν μὲν δικαιοσύνης οὐκ ἔχουσα, μόνην δὲ τὴν τῶν πεπλανημένων ἠθῶν ἐπίδειξιν, ὡς φύλλα, προβαλλομένη. Η καὶ ἄλλως, ἡ ἐν σκιαῖς καὶ τύποις σωματικοῖς τοῦ νόμου λατρεία, καὶ τὰ Ἰουδαϊκά παρατηρήματα.] Kal συκῆ; Ιδόντες, οὐκ αὐτίκα, ἀλλὰ τῇ ἐπαύριον. Λέγει γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι καὶ ὅτε ἐμὲ ἐγένετο, ἐξεπορεύετο ἔξω τῆς πόλεως. Καὶ πρωί παραπορευόμενοι, εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμέμην ἐκ ριζών. Καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει· αὐτῷ· 'Ραβδι, ὅ ἐστι, διδάσκαλε, ἴδε ή συκή, ἣν κατηράσω, ἐξήρανται. ᾿Αναμνησθεὶς γὰρ τῆς κατάρας, έδειξεν αὐτῷ τὴν συχῆν. Αποκριθεὶς γενήσεται. Τα παραπλήσια τούτοις εἶπε καὶ ἐν τῷ τριακοστῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησιν ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν, δι' ἧς γνοίης ἂν καὶ ταῦτα σαφῶς. Μάρκος δέ φησιν, εἰρηκέναι τὸν Ἰησοῦν, ὅτι ὓς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. "Αρ θητι, καὶ βλήθητε εἰς τὴν θάλασσας· καὶ μὴ διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ἀλλὰ πιστεύση ότι ο λέγει γίνεται, ἔσται αὐτῷ ὁ ἐὰν εἴπῃ. s Marc. x1, 12. Nam et hoc dixit Marcus, addens quod non erat tempus ficuumn ". Dispensatorie autem hæc elinsit, ut apla occasione ad miraculi operatione descendat, soloque verbo ficum arescere faciat, et suam punitivam ostendat potentiam, sicut ejus Δntentum erat. Arefacit quoque plantam, quæ præ cæteris majorem habet humorem, ut majus fat miraculum. Ne ergo iuquiras, cur punita sit planta, que nihil offenderat, sed solum intuere miraculu, eumque admirare qui operatus est. Punila est enim, non quod peccaverit, sed ut discerent qui sequebantur, quod etiam ultionem sumere posset Christus. + Ficus solis oruata foliis, Judzorum erat Synaψυχα, fructum non habens justitiæ, sed consuetudinum effictarum ostentationem, tanquam folia producens. Vel etiam aliter: Cu¦tus divinus qui in umbris et figuris corporalibus erat, ac Judaica observationes, possunt dici ficus illa. Vers. 20. Ει • ficus? Videnies: non statim, sed die sequenti. Ait enim Marcus: Et cum jam facta esse: vespera, egrediebatur extra civitatem. Et mane pratereuntes, viderunt ficum exaruisse radicitus. Recordatusque l'elrus ait illi: Rabbi, ecce ficus quam exsecratus es,. 'exaruil **. Recorda - lus enim exsecrationis ostendit ei Geum. es ibid. 13. 6s Marc. x1, 19-25. his Vers. 21. Respondens fiet. Similia quoque dixit tricesimo quinto capite. Quare itaque ibi enarrationem, per quain scire et lac manifesto poteris. Marcus vero Jesum dixisse refert: Quicunque dixerit monti huic, Tollere et projic te in mare, et non dubitarerit in corde suo, sed crediderit quod quæ dicit fient, erit illi quidquid dixerit. Mons autem etiam diabolus intelligitur propter elaVaria lectiones et nols. Vide infra ad Joan. 1, 7, ad ista: λέγει αὐτή. Ξηραίνη, Β. Γάρ, abest A. Inclusa exhibet uterque codex in margine.

Καὶ ἐκεῖ. Ἐξῆλθε, χαλῶν αὐτοῖς τὸν ὄγκον τοῦ πάθους, καὶ σβεννύων τὴν πυρκαϊὰν τοῦ φθόνου αὐτῶν. ΚΕΦ. ΜΖ'. Περὶ τῆς ξηρανθείσης συκῆς. CAP. XXI. 5'8 Vers. 17. Εt — illic. Exivit ut affectus tumore in illis remitteret, et acccasum invidiæ eorum iuean exstingueret. CAP. XLVII. De ficu quæ exaruit. Vers. 18. Mane-Vers. 19. ficus. Quia frequenter demonstraverat potentiam suam, qua beneficia præstabat, severan autem et ultionis indictivam ne semnel quidem, jam etiam demonstrare eam intendit, ut hic quoque discipuli confiderent, quod potens esset ulcisci insidiantes Judæos, quodque non pateretur non volens. llanc autem in homiDem non exercet, utpote hominum amator, sed in plantam. Ideo se fnxit esurire, et venit ad ficum, si forte in ea quidpiam inveniret, sicut dixit MarΠρωΐας συκή. Ἐπεὶ τὴν μὲν εὐεργετικὴν αὐτοῦ δύναμιν πολλάκις επεδείξατο· τὴν δὲ τιμωρητικὴν οὐδ᾽ ἅπαξ, δεῖξαι λοιπὸν καὶ ταύτην βουληθείς, ἵνα θαῤῥήσωσιν οἱ μαθηταὶ κἀντεῦθεν, ὅτι δυνατός ἐστιν ἀμύνασθαι τοὺς ἐπιβουλεύοντας Ιουδαίους, καὶ ὅτι οὐκ ἄν ποτε πάθοι, μὴ θέλων, εἰς ἄνθρωπον μὲν οὐκ ἐπιδείκνυται ταύτην, ὡς φιλάνθρωπος, εἰς τὸ φυτὸν δέ. Διὸ καὶ σχηματίζεται πειναν, καὶ ἔρχεται πρὸς τὴν συχῆν, εἰ ἄρα εὑρήσει τι ἐν αὐτῇ, καθὼς εἶπε Μάρκος, καίτοι γινώσκων, ὡς οὐχ εὑρήσει. Καὶ τοῦτο γὰρ αὐτὸς οὗτος ὁ Μάρ- cus ". Atqui scicbat se nihil in ea inventurun. κος εἴρηκε, προσθείς· ὅτι οὐκ ἦν καιρὸς σύκων. Καὶ ταῦτα πλάττεται κατ' οίκονομίαν, ἵνα εὐαφόρ μως ἐπὶ τὴν θαυματουργίαν ἔλθῃ. Καὶ λόγῳ μόνῳ ξηραίνει τὴν συχῆν, καὶ δείκνυσι τὴν τιμω ρητικὴν αὐτοῦ δύναμιν, ὡς ἦν αὐτῷ σκοπός. Ξηραί νει δὲ τὸ ὑγρότερον τῶν ἄλλων φυτῶν, ἵνα καὶ μεῖζον τὸ θαῦμα γένηται. Μὴ τοίνυν ἀκριβολογού, διατί τετιμώρηται τὸ φυτόν, ἀναίτιον δν, ἀλλὰ μόνον ἔρα τὸ θαῦμα, καὶ θαύμαζε τον θαυματουργόν. Τετιμών ρηται γάρ οὐχ ὡς ἁμαρτήσαν, ἀλλ᾽ ἵνα μάθωσιν οἱ ἀκολουθοῦντες, ὅτι καὶ κολάζειν ὁ Χρι στὸς δύναται (Συκή φύλλοις κομῶσα μόνοις, ἡ τῶν Ἰουδαίων Συναγωγή, καρπὸν μὲν δικαιοσύνης οὐκ ἔχουσα, μόνην δὲ τὴν τῶν πεπλανημένων ἠθῶν ἐπίδειξιν, ὡς φύλλα, προβαλλομένη. Η καὶ ἄλλως, ἡ ἐν σκιαῖς καὶ τύποις σωματικοῖς τοῦ νόμου λατρεία, καὶ τὰ Ἰουδαϊκά παρατηρήματα.] Kal συκῆ; Ιδόντες, οὐκ αὐτίκα, ἀλλὰ τῇ ἐπαύριον. Λέγει γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι καὶ ὅτε ἐμὲ ἐγένετο, ἐξεπορεύετο ἔξω τῆς πόλεως. Καὶ πρωί παραπορευόμενοι, εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμέμην ἐκ ριζών. Καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει· αὐτῷ· 'Ραβδι, ὅ ἐστι, διδάσκαλε, ἴδε ή συκή, ἣν κατηράσω, ἐξήρανται. ᾿Αναμνησθεὶς γὰρ τῆς κατάρας, έδειξεν αὐτῷ τὴν συχῆν. Αποκριθεὶς γενήσεται. Τα παραπλήσια τούτοις εἶπε καὶ ἐν τῷ τριακοστῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησιν ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν, δι' ἧς γνοίης ἂν καὶ ταῦτα σαφῶς. Μάρκος δέ φησιν, εἰρηκέναι τὸν Ἰησοῦν, ὅτι ὓς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. "Αρ θητι, καὶ βλήθητε εἰς τὴν θάλασσας· καὶ μὴ διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ἀλλὰ πιστεύση ότι ο λέγει γίνεται, ἔσται αὐτῷ ὁ ἐὰν εἴπῃ. s Marc. x1, 12. Nam et hoc dixit Marcus, addens quod non erat tempus ficuumn ". Dispensatorie autem hæc elinsit, ut apla occasione ad miraculi operatione descendat, soloque verbo ficum arescere faciat, et suam punitivam ostendat potentiam, sicut ejus Δntentum erat. Arefacit quoque plantam, quæ præ cæteris majorem habet humorem, ut majus fat miraculum. Ne ergo iuquiras, cur punita sit planta, que nihil offenderat, sed solum intuere miraculu, eumque admirare qui operatus est. Punila est enim, non quod peccaverit, sed ut discerent qui sequebantur, quod etiam ultionem sumere posset Christus. + Ficus solis oruata foliis, Judzorum erat Synaψυχα, fructum non habens justitiæ, sed consuetudinum effictarum ostentationem, tanquam folia producens. Vel etiam aliter: Cu¦tus divinus qui in umbris et figuris corporalibus erat, ac Judaica observationes, possunt dici ficus illa. Vers. 20. Ει • ficus? Videnies: non statim, sed die sequenti. Ait enim Marcus: Et cum jam facta esse: vespera, egrediebatur extra civitatem. Et mane pratereuntes, viderunt ficum exaruisse radicitus. Recordatusque l'elrus ait illi: Rabbi, ecce ficus quam exsecratus es,. 'exaruil **. Recorda - lus enim exsecrationis ostendit ei Geum. es ibid. 13. 6s Marc. x1, 19-25. his Vers. 21. Respondens fiet. Similia quoque dixit tricesimo quinto capite. Quare itaque ibi enarrationem, per quain scire et lac manifesto poteris. Marcus vero Jesum dixisse refert: Quicunque dixerit monti huic, Tollere et projic te in mare, et non dubitarerit in corde suo, sed crediderit quod quæ dicit fient, erit illi quidquid dixerit. Mons autem etiam diabolus intelligitur propter elaVaria lectiones et nols. Vide infra ad Joan. 1, 7, ad ista: λέγει αὐτή. Ξηραίνη, Β. Γάρ, abest A. Inclusa exhibet uterque codex in margine.

Lionem; nare vero abyssus et chaos sive vorago / Διάκρισιν γὰρ ἀμφότεροι τὸν δισταγμόν ὀνομάζου Inferni Vers. 93. ΕΙ accipietis. Marcus autem dixit: Et quacunque orantes petitis, credile quod accipiotis, e: erunt vobis ". Omnia autem non simpliciter intelligit, sed quæ digna sunt. CAP. XLVIII. De principibus sacerdotum et senioribus Domiuum interrogantibus. hanc? Quis Vers. 23. Cumque ipse venisset miracula carpere non poterant, de ejectione conqueruntur eorum qui in templo emebant ac ven - debant, dicentes: In qua potestate hæc facis, probibens que nos non prohibemus? Et quis tibi dedit quæ potestatem hanc, cui nullus templi principatus cominissus est? Algui bonum opus fuerat operatus repurgato templo: verum invidia eliam bona calumniari solet. Vers. 95. hominibus? Vers. 26. Respondens calo, hoc est, Calitus a Deo. Εx hominibus, id est, Ab hominum præcepto. Vide autem quomodo won statim respondit cis, ne seipsum magnifcare videretur, et ne ipsum carperent, quasi Dei adversarium. Quia autem Baptista multa de ejus magnitudiue testatus fuerat, inde eos e diverso interrogat, et in perplexitatem eos concludit, ita ut etiam ipsi agnoscentes turbati sint. Vers. 25. At illi· · credidistis ei? Hac est perplesitas. Dixisset enim eis: Quare non credidistis ci, cum multa et magna de me diceret? Nam si his quæ qua dicebat credidissetis, cognovissetis utique in qua potestate hæc faciam. Nunc iuque convin - cimini, quod frustra Joannem habueritis prophetam, cum illi non credideritis. Vers. 26. Si autem· prophetam. O miseram hominibus placendi cupiditatem! Deuin contemnunt, homines vero timent, ct ad eorum gratiam omnia operantur. Vers. 27. Et respondentes - faciam. Oportebat quidem eos dicere, quod baptismua Joannis a Deo erat, et quod Joannes a Deo missus erat. Quia vero argui timebant, ut qui non credidisse illi visi fuerant, veritatem abscondebant. Ait ergo: Neque ego dico vobis quod scire cupitis; non sicut vos veritatem abscondens, sed responsione judicans vos indignos, qui ita dolose versamini. CAP. XLIX. De duobus filiis parabola. Vers. 28. Quid autem vobis videtur? De his quæ dicam. Cum enim dicere noluissent undo erat baptisma Joannis, ne arguerentur quod ei non credidissent, per parabolam eos aggredi parat, u: seipsos ipsi condemnent tanquam incredulos, et dicit: 8³ Marc. xı, 24. & σιν. Ὄρος δὲ νοεῖται, καὶ ὁ διάβολος, διὰ τὴν ἔπαρ σιν· θάλασσα δὲ, ἡ ἄβυσσος καὶ τὸ χάος. Καὶ — λήψεσθε. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι Και πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτῆσθε, πι· στεύετε, ὅτι λαμβάνετε, καὶ ἔσται ὑμῖν· πάντα δὲ νόει, μὴ ἁπλῶς, ἀλλὰ τὰ ἄξια. ΚΕΦ. ΜΗ. Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων τὸν Κύριον ἀρχιερέων καὶ πρεσβυτέρων. Καὶ ἐλθόντι αὐτῷ ταύτην; Ἐπεὶ τοῖς θαύ μασιν οὐκ ἠδύναντο μέμψασθαι, περὶ τῆς ἐκβολής ἐγκαλοῦσι τῶν πωλούντων καὶ ἀγοραζόντων ἐν τῷ ἱερῷ, λέγοντες· Εν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; κωλύων, ἅπερ ἡμεῖς οὐκ ἐκωλύσαμεν. Καὶ εἰς σκ ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην τοῦ ἐξωθεῖν; μηδεμίαν ἀρχὴν τοῦ ναοῦ ἐμπεπιστευμένῳ. Καὶ μὴν καλόν εποίησεν, ἀνακαθάρας τὸ ἱερόν· ἀλλ' ἡ βασκανία καὶ τοῖς καλοῖς εἴωθεν ἐπηρεάζειν. Αποκριθεὶς — ἀνθρώπων; Έξ οὐρανοῦ μὲν, ἀντὶ τοῦ, ᾿Ανωθεν, ἐκ τοῦ Θεοῦ· Ἐξ ἀνθρώ των δὲ, ἀντὶ τοῦ, Ἐξ ἐντολῆς ἀνθρώπων. Ορα δε, πῶς ἐξ εὐθείας μὲν οὐκ ἀπεκρίθη τούτοις, ἵνα μὴ δόξῃ μεγαλύνειν ἑαυτὸν, καὶ ἵνα μὴ διασύρωσιν αὐτὸν, ὡς ἀντίθεον. Ἐπεὶ δὲ ὁ Βαπτιστής Ιωάννης πολλὰ περὶ τῆς μεγαλειότητας αὐτοῦ μεμαρτύρη κεν, ἐκεῖθεν αὐτοὺς ἀντεπερωτᾷ, καὶ συνελαύνει πρὸς ἀπορίαν, ὁ καὶ αὐτοὶ γνόντες θορυβήθησαν. Οἱ δὲ — ἐπιστεύσατε αὐτῷ; Τοῦτό ἐστιν ἡ ἀπορία. Εἶπε γὰρ ἂν αὐτοῖς, Διατί οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ, λέγοντι πολλὰ καὶ μεγάλα περί ἐμοῦ; εἰ γὰρ ἐπιστεύσατε, οἷς ἔλεγεν, εγινώσκετε ἂν, ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. Λοιπὲν οὖν ἐλέγο χεσθε, μάτην ἔχοντες προφήτην τὸν Ἰωάννην, ἀπι· στοῦντες αὐτῷ. ᾿Εὰν δὲ — προφήτης. Ο τῆς ἀνελευθέρου τῶν ἀθλίων ἀνθρωπαρεσκείας! Τοῦ μὲν Θεοῦ καταφρο νοῦσι, τοὺς ἀνθρώπους δὲ φοβοῦνται, καὶ πρὸ; χά ριν αὐτῶν ἅπαντα πράττουσιν. Καὶ ἀποκριθέντες ποιῶ. Εδει μὲν αὐτοὺς εἰπεῖν, ὅτι καὶ τὸ βάπτισμα ἐκ Θεοῦ ἦν, καὶ ὁ Ιω άννης ἐκ Θεοῦ ἔσταλται· ἐπεὶ δὲ φεύγοντες τὸν Έλεγχον, ἵνα μὴ ἀπιστοῦντες αὐτῷ φανῶσιν, ἔκρυ στον τὴν ἀλήθειαν, φησίν, οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν δ βούλεσθε μαθεῖν, οὐ κρύπτων, ὡς ὑμεῖς, τὴν ἀλή Ο θειαν, ἀλλ' ἀναξίους τῆς ἀποκρίσεως ὑμᾶς λογιζό μενος, οὕτω κακουργοῦντας ΚΕΦ. ΜΘ'. Περὶ τῶν δύο υἱῶν παραβολή. Τί δὲ ὑμῖν δοκεῖ; Περὶ ὧν ἐρῶ, δηλονότι. Μὴ θελησάντων γὰρ εἰπεῖν, πόθεν ἦν τὸ βάπτισμα Ίωάννου, ἵνα μὴ ἐλεγχθῶσιν ἀπιστήσαντες ἐκείνῳ, βούλεται διὰ παραβολῆς αὐτοὺς ἐμβαλεῖν εἰς τὸ αὐτ τοὺς καταψηφίσασθαι ἑαυτῶν ὡς ἀπειθῶν, καὶ λέγει. Varia lectiones et notæ. Ita etiam in textu Marci habet codex uterque. Ἐκ τοῦ Θεοῦ Α. "Αν, omiuit Β.

Lionem; nare vero abyssus et chaos sive vorago / Διάκρισιν γὰρ ἀμφότεροι τὸν δισταγμόν ὀνομάζου Inferni Vers. 93. ΕΙ accipietis. Marcus autem dixit: Et quacunque orantes petitis, credile quod accipiotis, e: erunt vobis ". Omnia autem non simpliciter intelligit, sed quæ digna sunt. CAP. XLVIII. De principibus sacerdotum et senioribus Domiuum interrogantibus. hanc? Quis Vers. 23. Cumque ipse venisset miracula carpere non poterant, de ejectione conqueruntur eorum qui in templo emebant ac ven - debant, dicentes: In qua potestate hæc facis, probibens que nos non prohibemus? Et quis tibi dedit quæ potestatem hanc, cui nullus templi principatus cominissus est? Algui bonum opus fuerat operatus repurgato templo: verum invidia eliam bona calumniari solet. Vers. 95. hominibus? Vers. 26. Respondens calo, hoc est, Calitus a Deo. Εx hominibus, id est, Ab hominum præcepto. Vide autem quomodo won statim respondit cis, ne seipsum magnifcare videretur, et ne ipsum carperent, quasi Dei adversarium. Quia autem Baptista multa de ejus magnitudiue testatus fuerat, inde eos e diverso interrogat, et in perplexitatem eos concludit, ita ut etiam ipsi agnoscentes turbati sint. Vers. 25. At illi· · credidistis ei? Hac est perplesitas. Dixisset enim eis: Quare non credidistis ci, cum multa et magna de me diceret? Nam si his quæ qua dicebat credidissetis, cognovissetis utique in qua potestate hæc faciam. Nunc iuque convin - cimini, quod frustra Joannem habueritis prophetam, cum illi non credideritis. Vers. 26. Si autem· prophetam. O miseram hominibus placendi cupiditatem! Deuin contemnunt, homines vero timent, ct ad eorum gratiam omnia operantur. Vers. 27. Et respondentes - faciam. Oportebat quidem eos dicere, quod baptismua Joannis a Deo erat, et quod Joannes a Deo missus erat. Quia vero argui timebant, ut qui non credidisse illi visi fuerant, veritatem abscondebant. Ait ergo: Neque ego dico vobis quod scire cupitis; non sicut vos veritatem abscondens, sed responsione judicans vos indignos, qui ita dolose versamini. CAP. XLIX. De duobus filiis parabola. Vers. 28. Quid autem vobis videtur? De his quæ dicam. Cum enim dicere noluissent undo erat baptisma Joannis, ne arguerentur quod ei non credidissent, per parabolam eos aggredi parat, u: seipsos ipsi condemnent tanquam incredulos, et dicit: 8³ Marc. xı, 24. & σιν. Ὄρος δὲ νοεῖται, καὶ ὁ διάβολος, διὰ τὴν ἔπαρ σιν· θάλασσα δὲ, ἡ ἄβυσσος καὶ τὸ χάος. Καὶ — λήψεσθε. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι Και πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτῆσθε, πι· στεύετε, ὅτι λαμβάνετε, καὶ ἔσται ὑμῖν· πάντα δὲ νόει, μὴ ἁπλῶς, ἀλλὰ τὰ ἄξια. ΚΕΦ. ΜΗ. Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων τὸν Κύριον ἀρχιερέων καὶ πρεσβυτέρων. Καὶ ἐλθόντι αὐτῷ ταύτην; Ἐπεὶ τοῖς θαύ μασιν οὐκ ἠδύναντο μέμψασθαι, περὶ τῆς ἐκβολής ἐγκαλοῦσι τῶν πωλούντων καὶ ἀγοραζόντων ἐν τῷ ἱερῷ, λέγοντες· Εν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; κωλύων, ἅπερ ἡμεῖς οὐκ ἐκωλύσαμεν. Καὶ εἰς σκ ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην τοῦ ἐξωθεῖν; μηδεμίαν ἀρχὴν τοῦ ναοῦ ἐμπεπιστευμένῳ. Καὶ μὴν καλόν εποίησεν, ἀνακαθάρας τὸ ἱερόν· ἀλλ' ἡ βασκανία καὶ τοῖς καλοῖς εἴωθεν ἐπηρεάζειν. Αποκριθεὶς — ἀνθρώπων; Έξ οὐρανοῦ μὲν, ἀντὶ τοῦ, ᾿Ανωθεν, ἐκ τοῦ Θεοῦ· Ἐξ ἀνθρώ των δὲ, ἀντὶ τοῦ, Ἐξ ἐντολῆς ἀνθρώπων. Ορα δε, πῶς ἐξ εὐθείας μὲν οὐκ ἀπεκρίθη τούτοις, ἵνα μὴ δόξῃ μεγαλύνειν ἑαυτὸν, καὶ ἵνα μὴ διασύρωσιν αὐτὸν, ὡς ἀντίθεον. Ἐπεὶ δὲ ὁ Βαπτιστής Ιωάννης πολλὰ περὶ τῆς μεγαλειότητας αὐτοῦ μεμαρτύρη κεν, ἐκεῖθεν αὐτοὺς ἀντεπερωτᾷ, καὶ συνελαύνει πρὸς ἀπορίαν, ὁ καὶ αὐτοὶ γνόντες θορυβήθησαν. Οἱ δὲ — ἐπιστεύσατε αὐτῷ; Τοῦτό ἐστιν ἡ ἀπορία. Εἶπε γὰρ ἂν αὐτοῖς, Διατί οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ, λέγοντι πολλὰ καὶ μεγάλα περί ἐμοῦ; εἰ γὰρ ἐπιστεύσατε, οἷς ἔλεγεν, εγινώσκετε ἂν, ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. Λοιπὲν οὖν ἐλέγο χεσθε, μάτην ἔχοντες προφήτην τὸν Ἰωάννην, ἀπι· στοῦντες αὐτῷ. ᾿Εὰν δὲ — προφήτης. Ο τῆς ἀνελευθέρου τῶν ἀθλίων ἀνθρωπαρεσκείας! Τοῦ μὲν Θεοῦ καταφρο νοῦσι, τοὺς ἀνθρώπους δὲ φοβοῦνται, καὶ πρὸ; χά ριν αὐτῶν ἅπαντα πράττουσιν. Καὶ ἀποκριθέντες ποιῶ. Εδει μὲν αὐτοὺς εἰπεῖν, ὅτι καὶ τὸ βάπτισμα ἐκ Θεοῦ ἦν, καὶ ὁ Ιω άννης ἐκ Θεοῦ ἔσταλται· ἐπεὶ δὲ φεύγοντες τὸν Έλεγχον, ἵνα μὴ ἀπιστοῦντες αὐτῷ φανῶσιν, ἔκρυ στον τὴν ἀλήθειαν, φησίν, οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν δ βούλεσθε μαθεῖν, οὐ κρύπτων, ὡς ὑμεῖς, τὴν ἀλή Ο θειαν, ἀλλ' ἀναξίους τῆς ἀποκρίσεως ὑμᾶς λογιζό μενος, οὕτω κακουργοῦντας ΚΕΦ. ΜΘ'. Περὶ τῶν δύο υἱῶν παραβολή. Τί δὲ ὑμῖν δοκεῖ; Περὶ ὧν ἐρῶ, δηλονότι. Μὴ θελησάντων γὰρ εἰπεῖν, πόθεν ἦν τὸ βάπτισμα Ίωάννου, ἵνα μὴ ἐλεγχθῶσιν ἀπιστήσαντες ἐκείνῳ, βούλεται διὰ παραβολῆς αὐτοὺς ἐμβαλεῖν εἰς τὸ αὐτ τοὺς καταψηφίσασθαι ἑαυτῶν ὡς ἀπειθῶν, καὶ λέγει. Varia lectiones et notæ. Ita etiam in textu Marci habet codex uterque. Ἐκ τοῦ Θεοῦ Α. "Αν, omiuit Β.

Lionem; nare vero abyssus et chaos sive vorago / Διάκρισιν γὰρ ἀμφότεροι τὸν δισταγμόν ὀνομάζου Inferni Vers. 93. ΕΙ accipietis. Marcus autem dixit: Et quacunque orantes petitis, credile quod accipiotis, e: erunt vobis ". Omnia autem non simpliciter intelligit, sed quæ digna sunt. CAP. XLVIII. De principibus sacerdotum et senioribus Domiuum interrogantibus. hanc? Quis Vers. 23. Cumque ipse venisset miracula carpere non poterant, de ejectione conqueruntur eorum qui in templo emebant ac ven - debant, dicentes: In qua potestate hæc facis, probibens que nos non prohibemus? Et quis tibi dedit quæ potestatem hanc, cui nullus templi principatus cominissus est? Algui bonum opus fuerat operatus repurgato templo: verum invidia eliam bona calumniari solet. Vers. 95. hominibus? Vers. 26. Respondens calo, hoc est, Calitus a Deo. Εx hominibus, id est, Ab hominum præcepto. Vide autem quomodo won statim respondit cis, ne seipsum magnifcare videretur, et ne ipsum carperent, quasi Dei adversarium. Quia autem Baptista multa de ejus magnitudiue testatus fuerat, inde eos e diverso interrogat, et in perplexitatem eos concludit, ita ut etiam ipsi agnoscentes turbati sint. Vers. 25. At illi· · credidistis ei? Hac est perplesitas. Dixisset enim eis: Quare non credidistis ci, cum multa et magna de me diceret? Nam si his quæ qua dicebat credidissetis, cognovissetis utique in qua potestate hæc faciam. Nunc iuque convin - cimini, quod frustra Joannem habueritis prophetam, cum illi non credideritis. Vers. 26. Si autem· prophetam. O miseram hominibus placendi cupiditatem! Deuin contemnunt, homines vero timent, ct ad eorum gratiam omnia operantur. Vers. 27. Et respondentes - faciam. Oportebat quidem eos dicere, quod baptismua Joannis a Deo erat, et quod Joannes a Deo missus erat. Quia vero argui timebant, ut qui non credidisse illi visi fuerant, veritatem abscondebant. Ait ergo: Neque ego dico vobis quod scire cupitis; non sicut vos veritatem abscondens, sed responsione judicans vos indignos, qui ita dolose versamini. CAP. XLIX. De duobus filiis parabola. Vers. 28. Quid autem vobis videtur? De his quæ dicam. Cum enim dicere noluissent undo erat baptisma Joannis, ne arguerentur quod ei non credidissent, per parabolam eos aggredi parat, u: seipsos ipsi condemnent tanquam incredulos, et dicit: 8³ Marc. xı, 24. & σιν. Ὄρος δὲ νοεῖται, καὶ ὁ διάβολος, διὰ τὴν ἔπαρ σιν· θάλασσα δὲ, ἡ ἄβυσσος καὶ τὸ χάος. Καὶ — λήψεσθε. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι Και πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτῆσθε, πι· στεύετε, ὅτι λαμβάνετε, καὶ ἔσται ὑμῖν· πάντα δὲ νόει, μὴ ἁπλῶς, ἀλλὰ τὰ ἄξια. ΚΕΦ. ΜΗ. Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων τὸν Κύριον ἀρχιερέων καὶ πρεσβυτέρων. Καὶ ἐλθόντι αὐτῷ ταύτην; Ἐπεὶ τοῖς θαύ μασιν οὐκ ἠδύναντο μέμψασθαι, περὶ τῆς ἐκβολής ἐγκαλοῦσι τῶν πωλούντων καὶ ἀγοραζόντων ἐν τῷ ἱερῷ, λέγοντες· Εν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; κωλύων, ἅπερ ἡμεῖς οὐκ ἐκωλύσαμεν. Καὶ εἰς σκ ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην τοῦ ἐξωθεῖν; μηδεμίαν ἀρχὴν τοῦ ναοῦ ἐμπεπιστευμένῳ. Καὶ μὴν καλόν εποίησεν, ἀνακαθάρας τὸ ἱερόν· ἀλλ' ἡ βασκανία καὶ τοῖς καλοῖς εἴωθεν ἐπηρεάζειν. Αποκριθεὶς — ἀνθρώπων; Έξ οὐρανοῦ μὲν, ἀντὶ τοῦ, ᾿Ανωθεν, ἐκ τοῦ Θεοῦ· Ἐξ ἀνθρώ των δὲ, ἀντὶ τοῦ, Ἐξ ἐντολῆς ἀνθρώπων. Ορα δε, πῶς ἐξ εὐθείας μὲν οὐκ ἀπεκρίθη τούτοις, ἵνα μὴ δόξῃ μεγαλύνειν ἑαυτὸν, καὶ ἵνα μὴ διασύρωσιν αὐτὸν, ὡς ἀντίθεον. Ἐπεὶ δὲ ὁ Βαπτιστής Ιωάννης πολλὰ περὶ τῆς μεγαλειότητας αὐτοῦ μεμαρτύρη κεν, ἐκεῖθεν αὐτοὺς ἀντεπερωτᾷ, καὶ συνελαύνει πρὸς ἀπορίαν, ὁ καὶ αὐτοὶ γνόντες θορυβήθησαν. Οἱ δὲ — ἐπιστεύσατε αὐτῷ; Τοῦτό ἐστιν ἡ ἀπορία. Εἶπε γὰρ ἂν αὐτοῖς, Διατί οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ, λέγοντι πολλὰ καὶ μεγάλα περί ἐμοῦ; εἰ γὰρ ἐπιστεύσατε, οἷς ἔλεγεν, εγινώσκετε ἂν, ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. Λοιπὲν οὖν ἐλέγο χεσθε, μάτην ἔχοντες προφήτην τὸν Ἰωάννην, ἀπι· στοῦντες αὐτῷ. ᾿Εὰν δὲ — προφήτης. Ο τῆς ἀνελευθέρου τῶν ἀθλίων ἀνθρωπαρεσκείας! Τοῦ μὲν Θεοῦ καταφρο νοῦσι, τοὺς ἀνθρώπους δὲ φοβοῦνται, καὶ πρὸ; χά ριν αὐτῶν ἅπαντα πράττουσιν. Καὶ ἀποκριθέντες ποιῶ. Εδει μὲν αὐτοὺς εἰπεῖν, ὅτι καὶ τὸ βάπτισμα ἐκ Θεοῦ ἦν, καὶ ὁ Ιω άννης ἐκ Θεοῦ ἔσταλται· ἐπεὶ δὲ φεύγοντες τὸν Έλεγχον, ἵνα μὴ ἀπιστοῦντες αὐτῷ φανῶσιν, ἔκρυ στον τὴν ἀλήθειαν, φησίν, οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν δ βούλεσθε μαθεῖν, οὐ κρύπτων, ὡς ὑμεῖς, τὴν ἀλή Ο θειαν, ἀλλ' ἀναξίους τῆς ἀποκρίσεως ὑμᾶς λογιζό μενος, οὕτω κακουργοῦντας ΚΕΦ. ΜΘ'. Περὶ τῶν δύο υἱῶν παραβολή. Τί δὲ ὑμῖν δοκεῖ; Περὶ ὧν ἐρῶ, δηλονότι. Μὴ θελησάντων γὰρ εἰπεῖν, πόθεν ἦν τὸ βάπτισμα Ίωάννου, ἵνα μὴ ἐλεγχθῶσιν ἀπιστήσαντες ἐκείνῳ, βούλεται διὰ παραβολῆς αὐτοὺς ἐμβαλεῖν εἰς τὸ αὐτ τοὺς καταψηφίσασθαι ἑαυτῶν ὡς ἀπειθῶν, καὶ λέγει. Varia lectiones et notæ. Ita etiam in textu Marci habet codex uterque. Ἐκ τοῦ Θεοῦ Α. "Αν, omiuit Β.

Lionem; nare vero abyssus et chaos sive vorago / Διάκρισιν γὰρ ἀμφότεροι τὸν δισταγμόν ὀνομάζου Inferni Vers. 93. ΕΙ accipietis. Marcus autem dixit: Et quacunque orantes petitis, credile quod accipiotis, e: erunt vobis ". Omnia autem non simpliciter intelligit, sed quæ digna sunt. CAP. XLVIII. De principibus sacerdotum et senioribus Domiuum interrogantibus. hanc? Quis Vers. 23. Cumque ipse venisset miracula carpere non poterant, de ejectione conqueruntur eorum qui in templo emebant ac ven - debant, dicentes: In qua potestate hæc facis, probibens que nos non prohibemus? Et quis tibi dedit quæ potestatem hanc, cui nullus templi principatus cominissus est? Algui bonum opus fuerat operatus repurgato templo: verum invidia eliam bona calumniari solet. Vers. 95. hominibus? Vers. 26. Respondens calo, hoc est, Calitus a Deo. Εx hominibus, id est, Ab hominum præcepto. Vide autem quomodo won statim respondit cis, ne seipsum magnifcare videretur, et ne ipsum carperent, quasi Dei adversarium. Quia autem Baptista multa de ejus magnitudiue testatus fuerat, inde eos e diverso interrogat, et in perplexitatem eos concludit, ita ut etiam ipsi agnoscentes turbati sint. Vers. 25. At illi· · credidistis ei? Hac est perplesitas. Dixisset enim eis: Quare non credidistis ci, cum multa et magna de me diceret? Nam si his quæ qua dicebat credidissetis, cognovissetis utique in qua potestate hæc faciam. Nunc iuque convin - cimini, quod frustra Joannem habueritis prophetam, cum illi non credideritis. Vers. 26. Si autem· prophetam. O miseram hominibus placendi cupiditatem! Deuin contemnunt, homines vero timent, ct ad eorum gratiam omnia operantur. Vers. 27. Et respondentes - faciam. Oportebat quidem eos dicere, quod baptismua Joannis a Deo erat, et quod Joannes a Deo missus erat. Quia vero argui timebant, ut qui non credidisse illi visi fuerant, veritatem abscondebant. Ait ergo: Neque ego dico vobis quod scire cupitis; non sicut vos veritatem abscondens, sed responsione judicans vos indignos, qui ita dolose versamini. CAP. XLIX. De duobus filiis parabola. Vers. 28. Quid autem vobis videtur? De his quæ dicam. Cum enim dicere noluissent undo erat baptisma Joannis, ne arguerentur quod ei non credidissent, per parabolam eos aggredi parat, u: seipsos ipsi condemnent tanquam incredulos, et dicit: 8³ Marc. xı, 24. & σιν. Ὄρος δὲ νοεῖται, καὶ ὁ διάβολος, διὰ τὴν ἔπαρ σιν· θάλασσα δὲ, ἡ ἄβυσσος καὶ τὸ χάος. Καὶ — λήψεσθε. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι Και πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτῆσθε, πι· στεύετε, ὅτι λαμβάνετε, καὶ ἔσται ὑμῖν· πάντα δὲ νόει, μὴ ἁπλῶς, ἀλλὰ τὰ ἄξια. ΚΕΦ. ΜΗ. Περὶ τῶν ἐπερωτησάντων τὸν Κύριον ἀρχιερέων καὶ πρεσβυτέρων. Καὶ ἐλθόντι αὐτῷ ταύτην; Ἐπεὶ τοῖς θαύ μασιν οὐκ ἠδύναντο μέμψασθαι, περὶ τῆς ἐκβολής ἐγκαλοῦσι τῶν πωλούντων καὶ ἀγοραζόντων ἐν τῷ ἱερῷ, λέγοντες· Εν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; κωλύων, ἅπερ ἡμεῖς οὐκ ἐκωλύσαμεν. Καὶ εἰς σκ ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην τοῦ ἐξωθεῖν; μηδεμίαν ἀρχὴν τοῦ ναοῦ ἐμπεπιστευμένῳ. Καὶ μὴν καλόν εποίησεν, ἀνακαθάρας τὸ ἱερόν· ἀλλ' ἡ βασκανία καὶ τοῖς καλοῖς εἴωθεν ἐπηρεάζειν. Αποκριθεὶς — ἀνθρώπων; Έξ οὐρανοῦ μὲν, ἀντὶ τοῦ, ᾿Ανωθεν, ἐκ τοῦ Θεοῦ· Ἐξ ἀνθρώ των δὲ, ἀντὶ τοῦ, Ἐξ ἐντολῆς ἀνθρώπων. Ορα δε, πῶς ἐξ εὐθείας μὲν οὐκ ἀπεκρίθη τούτοις, ἵνα μὴ δόξῃ μεγαλύνειν ἑαυτὸν, καὶ ἵνα μὴ διασύρωσιν αὐτὸν, ὡς ἀντίθεον. Ἐπεὶ δὲ ὁ Βαπτιστής Ιωάννης πολλὰ περὶ τῆς μεγαλειότητας αὐτοῦ μεμαρτύρη κεν, ἐκεῖθεν αὐτοὺς ἀντεπερωτᾷ, καὶ συνελαύνει πρὸς ἀπορίαν, ὁ καὶ αὐτοὶ γνόντες θορυβήθησαν. Οἱ δὲ — ἐπιστεύσατε αὐτῷ; Τοῦτό ἐστιν ἡ ἀπορία. Εἶπε γὰρ ἂν αὐτοῖς, Διατί οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ, λέγοντι πολλὰ καὶ μεγάλα περί ἐμοῦ; εἰ γὰρ ἐπιστεύσατε, οἷς ἔλεγεν, εγινώσκετε ἂν, ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. Λοιπὲν οὖν ἐλέγο χεσθε, μάτην ἔχοντες προφήτην τὸν Ἰωάννην, ἀπι· στοῦντες αὐτῷ. ᾿Εὰν δὲ — προφήτης. Ο τῆς ἀνελευθέρου τῶν ἀθλίων ἀνθρωπαρεσκείας! Τοῦ μὲν Θεοῦ καταφρο νοῦσι, τοὺς ἀνθρώπους δὲ φοβοῦνται, καὶ πρὸ; χά ριν αὐτῶν ἅπαντα πράττουσιν. Καὶ ἀποκριθέντες ποιῶ. Εδει μὲν αὐτοὺς εἰπεῖν, ὅτι καὶ τὸ βάπτισμα ἐκ Θεοῦ ἦν, καὶ ὁ Ιω άννης ἐκ Θεοῦ ἔσταλται· ἐπεὶ δὲ φεύγοντες τὸν Έλεγχον, ἵνα μὴ ἀπιστοῦντες αὐτῷ φανῶσιν, ἔκρυ στον τὴν ἀλήθειαν, φησίν, οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν δ βούλεσθε μαθεῖν, οὐ κρύπτων, ὡς ὑμεῖς, τὴν ἀλή Ο θειαν, ἀλλ' ἀναξίους τῆς ἀποκρίσεως ὑμᾶς λογιζό μενος, οὕτω κακουργοῦντας ΚΕΦ. ΜΘ'. Περὶ τῶν δύο υἱῶν παραβολή. Τί δὲ ὑμῖν δοκεῖ; Περὶ ὧν ἐρῶ, δηλονότι. Μὴ θελησάντων γὰρ εἰπεῖν, πόθεν ἦν τὸ βάπτισμα Ίωάννου, ἵνα μὴ ἐλεγχθῶσιν ἀπιστήσαντες ἐκείνῳ, βούλεται διὰ παραβολῆς αὐτοὺς ἐμβαλεῖν εἰς τὸ αὐτ τοὺς καταψηφίσασθαι ἑαυτῶν ὡς ἀπειθῶν, καὶ λέγει. Varia lectiones et notæ. Ita etiam in textu Marci habet codex uterque. Ἐκ τοῦ Θεοῦ Α. "Αν, omiuit Β.

* CAP. XXI. Vers. 28. Homo habebat Vers. 30. non abits. Hominem significat Deum, tanquam videlicet bumanum aut hominum amatorem, duos autem filios ejus, populum gentilem et Judaicum, qui sunt facturæ ipsius. Et is qui non promisit, sed tamen abiit, populus est gentilis: qui vero promisit, nec tamen abiit, Judaicus. Gentes siquidem non promiserunt se Deum audituras, et tamen postea audicrunt, obedientes Christo ac Deo, et in eum credentes: Judæi vero promiserunt, dicentes in libro Deuteronomii: Omnia quæ dixit Deus faciemus et audiemus "; postmodum autem obaudierunt, ipsi per manentes Christo ac Deo increduli. Hæc tantum de parabola elige et intellige, reliqua vero prætereas, quemadmodum et in reliquis parabolis admonuimus, tanquam hoc solo fine in en posita, quo firmior esset, et Judæi nihil de seipsis intelligentes, rectam proferrent sententiam. Ανθρωπος - οὐκ ἀπῆλθεν. Ανθρωπον μὲν ὑποδηλοῖ τὸν Θεόν, ὡς φιλάνθρωπον· τέκνα δὲ αὐτ τοῦ δύο, τόν τε λαὸν τῶν ἐθνῶν, καὶ τὸν τῶν Ἰου δαίων, ὡς ποιήματα αὐτοῦ. Καὶ ἔστιν ὁ μὴ ὑποσχόμενος μὲν, ἀπελθὼν δὲ, ὁ λαὸς τῶν ἐθνῶν· ὁ δὲ υποσχόμενος μὲν, μὴ ἀπελθὼν δὲ, ὁ λαὸς τῶν Ἰου δαίων. Τὰ ἔθνη μὲν γὰρ οὐχ ὑπέσχοντο ἀκούσεσθαι τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅμω, ὕστερον ὑπήκουσαν πιστεύσαντα τῷ Θεῷ καὶ Χριστῷ· οἱ δὲ Ἰουδαῖοι ὑπέσχοντο, εἰπόντες ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Δευτερονομίου· Πάντα, ὅσα ἂν εἴπῃ ὁ Θεὸς, ποιήσομεν καὶ ἀκουσόμεθα, καὶ ὕστερον παρήκουσαν, ἀπιστήσαντες τῷ Χριστῷ καὶ Θεῷ. Ταῦτα μόνα τῆς παραβολῆς ἐκλέγου, καὶ ἐπιγίνωσκε· τἄλλα δὲ πάρες, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων παραβολῶν παρηγγείλαμεν. Ἐπὶ τὸ ἀσαφέστερον γάρ τινα ταύτης οἰκονομικῶς συνετέθησαν, διὰ τὸ ἀνύποπτον, ἵνα μηδὲν περὶ ἑαυτῶν οἱ Ἰουδαίοι γνόντες, ὀρθὴν ἐξενέγκωσι τὴν ψῆφον. Τις – πρώτος. Αὐτοὺς ἠνάγκασεν, ὡς εἴρηται, τὴν ψῆφον ἐξαγαγεῖν, ἵνα αὐτοκατάκριτοι γένωνται. Εἶτα μεταβαίνει πρὸς τοὺς τελώνας καὶ τὰς πόρνας, ἐπὶ πλέον ἐλέγχων αὐτούς. Λέγει αὐτοῖς — Θεοῦ. Τελώνας λέγει τους μετανοήσαντας καὶ βαπτισθέντας, ὅτε ὁ Ιωάννης ἐκήρυσσε, καὶ πόρνας ὁμοίως. Προάγουσι δε, ἀντὶ τοῦ, προλαμβάνουσιν. Εἶτα σαφηνίζει τὸν λόγον, καὶ διδάσκει, πῶς προλαμβάνουσι, λέγων· Ηλθε — αὐτῷ. Ηλθε πρὸς ὑμᾶς, οὐκ ἐν ἡμε λημένῳ βίῳ, ἀλλ' ἐν ὁδῷ ἀρετῆς, ἵνα καὶ ἀξιόπιστις φανῇ, καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ, παραινοῦντι μετανοεῖν καὶ εὐτρεπίζεσθαι πρὸς ὑποδοχὴν τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Υμεῖς — αὐτῷ. Ὑμεῖς δὲ, ἰδόντες τους τελώ νας καὶ τὰς πόρνας, πῶς μετεβλήθησαν, ὅτι ὁ Ιωάννης ἐκήρυσσε, καὶ προέλαβον ὑμᾶς, οὐ μεταβλής θητε, ὥστε πιστεῦσαι αὐτῷ. Vers. 31. Quis — primus. Coegit illos, ut dictum est, sententiam qua condemnarentur proferre. Deinde ad publicanos transit et meretrices, hos plus quam illos arguens Vers. 31. Ait illis Dei. Publicanos dicit qui penitentiam egerant, baptizatique fuerant prædicante Joanne, et meretrices similiter præcedunt, hoc est priora sumunt. Deinde et rationem docet, quomodo priora sumunt, dicens: Vers. 59. Venit — illi. Venit ad vos, non per ignavam vitam, sed per viam virtutis, ut fde dignus haberetur; et non credidistis ei, cum resipiscere admoneret, pararique ad susceptionem regni Dei. Vers. 32. Vos - ei. Vos autem videntes, quomodo publicani et meretrices ad prædicationem Joannis conversi erant, non resipuistis ad credendum. CAP. L. De vinea parabola. Vers. 33. Aliam - peregre profectus est. Hominem similiter æniginatice significat Deum et Patrem, propter hominum amorem, et propter parabolæ morem. Plantata autem vinea ab illo populus est Judaicus, quam plantavit in terra promissionis. Dicit enim David: Vineam de Ægypto transtulisti, ΚΕΦ. Ν'. Περί τοῦ ἀμπελῶνος παραβολή. Αλλην - ἀπεδήμησεν. "Ανθρωπον μὲν ὁμοίως ὑπαινίττεται, τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, διὰ τὸ φιλάν θρωπον, καὶ διὰ τὸ τῆς παραβολῆς ἔθος· ἀμπελὼν δὲ φυτευθεὶς ὑπ' αὐτοῦ, ὁ Ἰσραηλίτης λαός, δν ἐφύτευσεν ἐν τῇ γῇ τῆς ἐπαγγελίας. Φησὶ γὰρ ὁ Δαυΐδ· Αμπελον ἐξ Αἰγύπτου μετῆρας, ἐξέβαλες ἔθνη καὶ καταφύτευσας αὐτήν· φραγμὸς δὲ, ὁ νόμος, ejecisti gentes et plantusti eam ". Sepes vero lex, οὐκ ἐῶν αὐτὸν ἐπιμιγῆναι τοῖς ἔθνεσι. Λέγοιτο δ' ἂν φραγμὸς καὶ ἡ παρὰ τοῦ Θεοῦ φυλακή, φρου ροῦσα τοῦτον ἀπὸ πάσης ἐπιβουλῆς τῶν πέριξ ἐθνῶν. Καθεῖλες γάρ, φησί, τὸν φραγμὸν αὐτῆς, καὶ τρυγῶσιν αὐτὴν πάντες οἱ παραπορευόμενοι τὴν ὀδύν ληνὸς δὲ, τὸ θυσιαστήριον, ἐν ᾧ τὸ αἷμα ἐξεχεῖτο· πύργος δὲ, ὁ ναὸς, διὰ τὸ τῆς οἰκοδομῆς ὀχυ ρὸν καὶ ὑψηλόν· γεωργοὶ δὲ, οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ· τούτοις γὰρ ἐνεπίστευσεν ὁ Θεὸς, ὡς διδασκάλοις, τὸν ἀμπε λῶνα τοῦτον· ἀποδημίαν δὲ τοῦ οἰκοδεσπότου φησίν **Exod. xix, 8. 88 Psal. LXXIX, 9. 83 ibid. 13. non sinens eam commisceri gentibus. Potest quoque dici sepes, Dei custodia quæ vineam hanc ab omnium circumjacentium gentium insidiis custodit. Destruxisti, inquit, sepem ejus, et vindemiant eam omnes qui prætergrediuntur viam **. Lacus sivo torcular est altare in quo sanguis efundlebatur. Turris vero templum, propter structuræ fortitudinem ac sublimitatem. Agricole autem, sunt prin⚫ ciues sacerdotum et Scribæ senioresque populi. His enim tanquam præceptoribus concredidit Deus hanc vineam. Profectionem autem patrisfamilias,

* CAP. XXI. Vers. 28. Homo habebat Vers. 30. non abits. Hominem significat Deum, tanquam videlicet bumanum aut hominum amatorem, duos autem filios ejus, populum gentilem et Judaicum, qui sunt facturæ ipsius. Et is qui non promisit, sed tamen abiit, populus est gentilis: qui vero promisit, nec tamen abiit, Judaicus. Gentes siquidem non promiserunt se Deum audituras, et tamen postea audicrunt, obedientes Christo ac Deo, et in eum credentes: Judæi vero promiserunt, dicentes in libro Deuteronomii: Omnia quæ dixit Deus faciemus et audiemus "; postmodum autem obaudierunt, ipsi per manentes Christo ac Deo increduli. Hæc tantum de parabola elige et intellige, reliqua vero prætereas, quemadmodum et in reliquis parabolis admonuimus, tanquam hoc solo fine in en posita, quo firmior esset, et Judæi nihil de seipsis intelligentes, rectam proferrent sententiam. Ανθρωπος - οὐκ ἀπῆλθεν. Ανθρωπον μὲν ὑποδηλοῖ τὸν Θεόν, ὡς φιλάνθρωπον· τέκνα δὲ αὐτ τοῦ δύο, τόν τε λαὸν τῶν ἐθνῶν, καὶ τὸν τῶν Ἰου δαίων, ὡς ποιήματα αὐτοῦ. Καὶ ἔστιν ὁ μὴ ὑποσχόμενος μὲν, ἀπελθὼν δὲ, ὁ λαὸς τῶν ἐθνῶν· ὁ δὲ υποσχόμενος μὲν, μὴ ἀπελθὼν δὲ, ὁ λαὸς τῶν Ἰου δαίων. Τὰ ἔθνη μὲν γὰρ οὐχ ὑπέσχοντο ἀκούσεσθαι τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅμω, ὕστερον ὑπήκουσαν πιστεύσαντα τῷ Θεῷ καὶ Χριστῷ· οἱ δὲ Ἰουδαῖοι ὑπέσχοντο, εἰπόντες ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Δευτερονομίου· Πάντα, ὅσα ἂν εἴπῃ ὁ Θεὸς, ποιήσομεν καὶ ἀκουσόμεθα, καὶ ὕστερον παρήκουσαν, ἀπιστήσαντες τῷ Χριστῷ καὶ Θεῷ. Ταῦτα μόνα τῆς παραβολῆς ἐκλέγου, καὶ ἐπιγίνωσκε· τἄλλα δὲ πάρες, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων παραβολῶν παρηγγείλαμεν. Ἐπὶ τὸ ἀσαφέστερον γάρ τινα ταύτης οἰκονομικῶς συνετέθησαν, διὰ τὸ ἀνύποπτον, ἵνα μηδὲν περὶ ἑαυτῶν οἱ Ἰουδαίοι γνόντες, ὀρθὴν ἐξενέγκωσι τὴν ψῆφον. Τις – πρώτος. Αὐτοὺς ἠνάγκασεν, ὡς εἴρηται, τὴν ψῆφον ἐξαγαγεῖν, ἵνα αὐτοκατάκριτοι γένωνται. Εἶτα μεταβαίνει πρὸς τοὺς τελώνας καὶ τὰς πόρνας, ἐπὶ πλέον ἐλέγχων αὐτούς. Λέγει αὐτοῖς — Θεοῦ. Τελώνας λέγει τους μετανοήσαντας καὶ βαπτισθέντας, ὅτε ὁ Ιωάννης ἐκήρυσσε, καὶ πόρνας ὁμοίως. Προάγουσι δε, ἀντὶ τοῦ, προλαμβάνουσιν. Εἶτα σαφηνίζει τὸν λόγον, καὶ διδάσκει, πῶς προλαμβάνουσι, λέγων· Ηλθε — αὐτῷ. Ηλθε πρὸς ὑμᾶς, οὐκ ἐν ἡμε λημένῳ βίῳ, ἀλλ' ἐν ὁδῷ ἀρετῆς, ἵνα καὶ ἀξιόπιστις φανῇ, καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ, παραινοῦντι μετανοεῖν καὶ εὐτρεπίζεσθαι πρὸς ὑποδοχὴν τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Υμεῖς — αὐτῷ. Ὑμεῖς δὲ, ἰδόντες τους τελώ νας καὶ τὰς πόρνας, πῶς μετεβλήθησαν, ὅτι ὁ Ιωάννης ἐκήρυσσε, καὶ προέλαβον ὑμᾶς, οὐ μεταβλής θητε, ὥστε πιστεῦσαι αὐτῷ. Vers. 31. Quis — primus. Coegit illos, ut dictum est, sententiam qua condemnarentur proferre. Deinde ad publicanos transit et meretrices, hos plus quam illos arguens Vers. 31. Ait illis Dei. Publicanos dicit qui penitentiam egerant, baptizatique fuerant prædicante Joanne, et meretrices similiter præcedunt, hoc est priora sumunt. Deinde et rationem docet, quomodo priora sumunt, dicens: Vers. 59. Venit — illi. Venit ad vos, non per ignavam vitam, sed per viam virtutis, ut fde dignus haberetur; et non credidistis ei, cum resipiscere admoneret, pararique ad susceptionem regni Dei. Vers. 32. Vos - ei. Vos autem videntes, quomodo publicani et meretrices ad prædicationem Joannis conversi erant, non resipuistis ad credendum. CAP. L. De vinea parabola. Vers. 33. Aliam - peregre profectus est. Hominem similiter æniginatice significat Deum et Patrem, propter hominum amorem, et propter parabolæ morem. Plantata autem vinea ab illo populus est Judaicus, quam plantavit in terra promissionis. Dicit enim David: Vineam de Ægypto transtulisti, ΚΕΦ. Ν'. Περί τοῦ ἀμπελῶνος παραβολή. Αλλην - ἀπεδήμησεν. "Ανθρωπον μὲν ὁμοίως ὑπαινίττεται, τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, διὰ τὸ φιλάν θρωπον, καὶ διὰ τὸ τῆς παραβολῆς ἔθος· ἀμπελὼν δὲ φυτευθεὶς ὑπ' αὐτοῦ, ὁ Ἰσραηλίτης λαός, δν ἐφύτευσεν ἐν τῇ γῇ τῆς ἐπαγγελίας. Φησὶ γὰρ ὁ Δαυΐδ· Αμπελον ἐξ Αἰγύπτου μετῆρας, ἐξέβαλες ἔθνη καὶ καταφύτευσας αὐτήν· φραγμὸς δὲ, ὁ νόμος, ejecisti gentes et plantusti eam ". Sepes vero lex, οὐκ ἐῶν αὐτὸν ἐπιμιγῆναι τοῖς ἔθνεσι. Λέγοιτο δ' ἂν φραγμὸς καὶ ἡ παρὰ τοῦ Θεοῦ φυλακή, φρου ροῦσα τοῦτον ἀπὸ πάσης ἐπιβουλῆς τῶν πέριξ ἐθνῶν. Καθεῖλες γάρ, φησί, τὸν φραγμὸν αὐτῆς, καὶ τρυγῶσιν αὐτὴν πάντες οἱ παραπορευόμενοι τὴν ὀδύν ληνὸς δὲ, τὸ θυσιαστήριον, ἐν ᾧ τὸ αἷμα ἐξεχεῖτο· πύργος δὲ, ὁ ναὸς, διὰ τὸ τῆς οἰκοδομῆς ὀχυ ρὸν καὶ ὑψηλόν· γεωργοὶ δὲ, οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ· τούτοις γὰρ ἐνεπίστευσεν ὁ Θεὸς, ὡς διδασκάλοις, τὸν ἀμπε λῶνα τοῦτον· ἀποδημίαν δὲ τοῦ οἰκοδεσπότου φησίν **Exod. xix, 8. 88 Psal. LXXIX, 9. 83 ibid. 13. non sinens eam commisceri gentibus. Potest quoque dici sepes, Dei custodia quæ vineam hanc ab omnium circumjacentium gentium insidiis custodit. Destruxisti, inquit, sepem ejus, et vindemiant eam omnes qui prætergrediuntur viam **. Lacus sivo torcular est altare in quo sanguis efundlebatur. Turris vero templum, propter structuræ fortitudinem ac sublimitatem. Agricole autem, sunt prin⚫ ciues sacerdotum et Scribæ senioresque populi. His enim tanquam præceptoribus concredidit Deus hanc vineam. Profectionem autem patrisfamilias,

* CAP. XXI. Vers. 28. Homo habebat Vers. 30. non abits. Hominem significat Deum, tanquam videlicet bumanum aut hominum amatorem, duos autem filios ejus, populum gentilem et Judaicum, qui sunt facturæ ipsius. Et is qui non promisit, sed tamen abiit, populus est gentilis: qui vero promisit, nec tamen abiit, Judaicus. Gentes siquidem non promiserunt se Deum audituras, et tamen postea audicrunt, obedientes Christo ac Deo, et in eum credentes: Judæi vero promiserunt, dicentes in libro Deuteronomii: Omnia quæ dixit Deus faciemus et audiemus "; postmodum autem obaudierunt, ipsi per manentes Christo ac Deo increduli. Hæc tantum de parabola elige et intellige, reliqua vero prætereas, quemadmodum et in reliquis parabolis admonuimus, tanquam hoc solo fine in en posita, quo firmior esset, et Judæi nihil de seipsis intelligentes, rectam proferrent sententiam. Ανθρωπος - οὐκ ἀπῆλθεν. Ανθρωπον μὲν ὑποδηλοῖ τὸν Θεόν, ὡς φιλάνθρωπον· τέκνα δὲ αὐτ τοῦ δύο, τόν τε λαὸν τῶν ἐθνῶν, καὶ τὸν τῶν Ἰου δαίων, ὡς ποιήματα αὐτοῦ. Καὶ ἔστιν ὁ μὴ ὑποσχόμενος μὲν, ἀπελθὼν δὲ, ὁ λαὸς τῶν ἐθνῶν· ὁ δὲ υποσχόμενος μὲν, μὴ ἀπελθὼν δὲ, ὁ λαὸς τῶν Ἰου δαίων. Τὰ ἔθνη μὲν γὰρ οὐχ ὑπέσχοντο ἀκούσεσθαι τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅμω, ὕστερον ὑπήκουσαν πιστεύσαντα τῷ Θεῷ καὶ Χριστῷ· οἱ δὲ Ἰουδαῖοι ὑπέσχοντο, εἰπόντες ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Δευτερονομίου· Πάντα, ὅσα ἂν εἴπῃ ὁ Θεὸς, ποιήσομεν καὶ ἀκουσόμεθα, καὶ ὕστερον παρήκουσαν, ἀπιστήσαντες τῷ Χριστῷ καὶ Θεῷ. Ταῦτα μόνα τῆς παραβολῆς ἐκλέγου, καὶ ἐπιγίνωσκε· τἄλλα δὲ πάρες, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων παραβολῶν παρηγγείλαμεν. Ἐπὶ τὸ ἀσαφέστερον γάρ τινα ταύτης οἰκονομικῶς συνετέθησαν, διὰ τὸ ἀνύποπτον, ἵνα μηδὲν περὶ ἑαυτῶν οἱ Ἰουδαίοι γνόντες, ὀρθὴν ἐξενέγκωσι τὴν ψῆφον. Τις – πρώτος. Αὐτοὺς ἠνάγκασεν, ὡς εἴρηται, τὴν ψῆφον ἐξαγαγεῖν, ἵνα αὐτοκατάκριτοι γένωνται. Εἶτα μεταβαίνει πρὸς τοὺς τελώνας καὶ τὰς πόρνας, ἐπὶ πλέον ἐλέγχων αὐτούς. Λέγει αὐτοῖς — Θεοῦ. Τελώνας λέγει τους μετανοήσαντας καὶ βαπτισθέντας, ὅτε ὁ Ιωάννης ἐκήρυσσε, καὶ πόρνας ὁμοίως. Προάγουσι δε, ἀντὶ τοῦ, προλαμβάνουσιν. Εἶτα σαφηνίζει τὸν λόγον, καὶ διδάσκει, πῶς προλαμβάνουσι, λέγων· Ηλθε — αὐτῷ. Ηλθε πρὸς ὑμᾶς, οὐκ ἐν ἡμε λημένῳ βίῳ, ἀλλ' ἐν ὁδῷ ἀρετῆς, ἵνα καὶ ἀξιόπιστις φανῇ, καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ, παραινοῦντι μετανοεῖν καὶ εὐτρεπίζεσθαι πρὸς ὑποδοχὴν τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Υμεῖς — αὐτῷ. Ὑμεῖς δὲ, ἰδόντες τους τελώ νας καὶ τὰς πόρνας, πῶς μετεβλήθησαν, ὅτι ὁ Ιωάννης ἐκήρυσσε, καὶ προέλαβον ὑμᾶς, οὐ μεταβλής θητε, ὥστε πιστεῦσαι αὐτῷ. Vers. 31. Quis — primus. Coegit illos, ut dictum est, sententiam qua condemnarentur proferre. Deinde ad publicanos transit et meretrices, hos plus quam illos arguens Vers. 31. Ait illis Dei. Publicanos dicit qui penitentiam egerant, baptizatique fuerant prædicante Joanne, et meretrices similiter præcedunt, hoc est priora sumunt. Deinde et rationem docet, quomodo priora sumunt, dicens: Vers. 59. Venit — illi. Venit ad vos, non per ignavam vitam, sed per viam virtutis, ut fde dignus haberetur; et non credidistis ei, cum resipiscere admoneret, pararique ad susceptionem regni Dei. Vers. 32. Vos - ei. Vos autem videntes, quomodo publicani et meretrices ad prædicationem Joannis conversi erant, non resipuistis ad credendum. CAP. L. De vinea parabola. Vers. 33. Aliam - peregre profectus est. Hominem similiter æniginatice significat Deum et Patrem, propter hominum amorem, et propter parabolæ morem. Plantata autem vinea ab illo populus est Judaicus, quam plantavit in terra promissionis. Dicit enim David: Vineam de Ægypto transtulisti, ΚΕΦ. Ν'. Περί τοῦ ἀμπελῶνος παραβολή. Αλλην - ἀπεδήμησεν. "Ανθρωπον μὲν ὁμοίως ὑπαινίττεται, τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, διὰ τὸ φιλάν θρωπον, καὶ διὰ τὸ τῆς παραβολῆς ἔθος· ἀμπελὼν δὲ φυτευθεὶς ὑπ' αὐτοῦ, ὁ Ἰσραηλίτης λαός, δν ἐφύτευσεν ἐν τῇ γῇ τῆς ἐπαγγελίας. Φησὶ γὰρ ὁ Δαυΐδ· Αμπελον ἐξ Αἰγύπτου μετῆρας, ἐξέβαλες ἔθνη καὶ καταφύτευσας αὐτήν· φραγμὸς δὲ, ὁ νόμος, ejecisti gentes et plantusti eam ". Sepes vero lex, οὐκ ἐῶν αὐτὸν ἐπιμιγῆναι τοῖς ἔθνεσι. Λέγοιτο δ' ἂν φραγμὸς καὶ ἡ παρὰ τοῦ Θεοῦ φυλακή, φρου ροῦσα τοῦτον ἀπὸ πάσης ἐπιβουλῆς τῶν πέριξ ἐθνῶν. Καθεῖλες γάρ, φησί, τὸν φραγμὸν αὐτῆς, καὶ τρυγῶσιν αὐτὴν πάντες οἱ παραπορευόμενοι τὴν ὀδύν ληνὸς δὲ, τὸ θυσιαστήριον, ἐν ᾧ τὸ αἷμα ἐξεχεῖτο· πύργος δὲ, ὁ ναὸς, διὰ τὸ τῆς οἰκοδομῆς ὀχυ ρὸν καὶ ὑψηλόν· γεωργοὶ δὲ, οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ· τούτοις γὰρ ἐνεπίστευσεν ὁ Θεὸς, ὡς διδασκάλοις, τὸν ἀμπε λῶνα τοῦτον· ἀποδημίαν δὲ τοῦ οἰκοδεσπότου φησίν **Exod. xix, 8. 88 Psal. LXXIX, 9. 83 ibid. 13. non sinens eam commisceri gentibus. Potest quoque dici sepes, Dei custodia quæ vineam hanc ab omnium circumjacentium gentium insidiis custodit. Destruxisti, inquit, sepem ejus, et vindemiant eam omnes qui prætergrediuntur viam **. Lacus sivo torcular est altare in quo sanguis efundlebatur. Turris vero templum, propter structuræ fortitudinem ac sublimitatem. Agricole autem, sunt prin⚫ ciues sacerdotum et Scribæ senioresque populi. His enim tanquam præceptoribus concredidit Deus hanc vineam. Profectionem autem patrisfamilias,

* CAP. XXI. Vers. 28. Homo habebat Vers. 30. non abits. Hominem significat Deum, tanquam videlicet bumanum aut hominum amatorem, duos autem filios ejus, populum gentilem et Judaicum, qui sunt facturæ ipsius. Et is qui non promisit, sed tamen abiit, populus est gentilis: qui vero promisit, nec tamen abiit, Judaicus. Gentes siquidem non promiserunt se Deum audituras, et tamen postea audicrunt, obedientes Christo ac Deo, et in eum credentes: Judæi vero promiserunt, dicentes in libro Deuteronomii: Omnia quæ dixit Deus faciemus et audiemus "; postmodum autem obaudierunt, ipsi per manentes Christo ac Deo increduli. Hæc tantum de parabola elige et intellige, reliqua vero prætereas, quemadmodum et in reliquis parabolis admonuimus, tanquam hoc solo fine in en posita, quo firmior esset, et Judæi nihil de seipsis intelligentes, rectam proferrent sententiam. Ανθρωπος - οὐκ ἀπῆλθεν. Ανθρωπον μὲν ὑποδηλοῖ τὸν Θεόν, ὡς φιλάνθρωπον· τέκνα δὲ αὐτ τοῦ δύο, τόν τε λαὸν τῶν ἐθνῶν, καὶ τὸν τῶν Ἰου δαίων, ὡς ποιήματα αὐτοῦ. Καὶ ἔστιν ὁ μὴ ὑποσχόμενος μὲν, ἀπελθὼν δὲ, ὁ λαὸς τῶν ἐθνῶν· ὁ δὲ υποσχόμενος μὲν, μὴ ἀπελθὼν δὲ, ὁ λαὸς τῶν Ἰου δαίων. Τὰ ἔθνη μὲν γὰρ οὐχ ὑπέσχοντο ἀκούσεσθαι τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅμω, ὕστερον ὑπήκουσαν πιστεύσαντα τῷ Θεῷ καὶ Χριστῷ· οἱ δὲ Ἰουδαῖοι ὑπέσχοντο, εἰπόντες ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Δευτερονομίου· Πάντα, ὅσα ἂν εἴπῃ ὁ Θεὸς, ποιήσομεν καὶ ἀκουσόμεθα, καὶ ὕστερον παρήκουσαν, ἀπιστήσαντες τῷ Χριστῷ καὶ Θεῷ. Ταῦτα μόνα τῆς παραβολῆς ἐκλέγου, καὶ ἐπιγίνωσκε· τἄλλα δὲ πάρες, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων παραβολῶν παρηγγείλαμεν. Ἐπὶ τὸ ἀσαφέστερον γάρ τινα ταύτης οἰκονομικῶς συνετέθησαν, διὰ τὸ ἀνύποπτον, ἵνα μηδὲν περὶ ἑαυτῶν οἱ Ἰουδαίοι γνόντες, ὀρθὴν ἐξενέγκωσι τὴν ψῆφον. Τις – πρώτος. Αὐτοὺς ἠνάγκασεν, ὡς εἴρηται, τὴν ψῆφον ἐξαγαγεῖν, ἵνα αὐτοκατάκριτοι γένωνται. Εἶτα μεταβαίνει πρὸς τοὺς τελώνας καὶ τὰς πόρνας, ἐπὶ πλέον ἐλέγχων αὐτούς. Λέγει αὐτοῖς — Θεοῦ. Τελώνας λέγει τους μετανοήσαντας καὶ βαπτισθέντας, ὅτε ὁ Ιωάννης ἐκήρυσσε, καὶ πόρνας ὁμοίως. Προάγουσι δε, ἀντὶ τοῦ, προλαμβάνουσιν. Εἶτα σαφηνίζει τὸν λόγον, καὶ διδάσκει, πῶς προλαμβάνουσι, λέγων· Ηλθε — αὐτῷ. Ηλθε πρὸς ὑμᾶς, οὐκ ἐν ἡμε λημένῳ βίῳ, ἀλλ' ἐν ὁδῷ ἀρετῆς, ἵνα καὶ ἀξιόπιστις φανῇ, καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ, παραινοῦντι μετανοεῖν καὶ εὐτρεπίζεσθαι πρὸς ὑποδοχὴν τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Υμεῖς — αὐτῷ. Ὑμεῖς δὲ, ἰδόντες τους τελώ νας καὶ τὰς πόρνας, πῶς μετεβλήθησαν, ὅτι ὁ Ιωάννης ἐκήρυσσε, καὶ προέλαβον ὑμᾶς, οὐ μεταβλής θητε, ὥστε πιστεῦσαι αὐτῷ. Vers. 31. Quis — primus. Coegit illos, ut dictum est, sententiam qua condemnarentur proferre. Deinde ad publicanos transit et meretrices, hos plus quam illos arguens Vers. 31. Ait illis Dei. Publicanos dicit qui penitentiam egerant, baptizatique fuerant prædicante Joanne, et meretrices similiter præcedunt, hoc est priora sumunt. Deinde et rationem docet, quomodo priora sumunt, dicens: Vers. 59. Venit — illi. Venit ad vos, non per ignavam vitam, sed per viam virtutis, ut fde dignus haberetur; et non credidistis ei, cum resipiscere admoneret, pararique ad susceptionem regni Dei. Vers. 32. Vos - ei. Vos autem videntes, quomodo publicani et meretrices ad prædicationem Joannis conversi erant, non resipuistis ad credendum. CAP. L. De vinea parabola. Vers. 33. Aliam - peregre profectus est. Hominem similiter æniginatice significat Deum et Patrem, propter hominum amorem, et propter parabolæ morem. Plantata autem vinea ab illo populus est Judaicus, quam plantavit in terra promissionis. Dicit enim David: Vineam de Ægypto transtulisti, ΚΕΦ. Ν'. Περί τοῦ ἀμπελῶνος παραβολή. Αλλην - ἀπεδήμησεν. "Ανθρωπον μὲν ὁμοίως ὑπαινίττεται, τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, διὰ τὸ φιλάν θρωπον, καὶ διὰ τὸ τῆς παραβολῆς ἔθος· ἀμπελὼν δὲ φυτευθεὶς ὑπ' αὐτοῦ, ὁ Ἰσραηλίτης λαός, δν ἐφύτευσεν ἐν τῇ γῇ τῆς ἐπαγγελίας. Φησὶ γὰρ ὁ Δαυΐδ· Αμπελον ἐξ Αἰγύπτου μετῆρας, ἐξέβαλες ἔθνη καὶ καταφύτευσας αὐτήν· φραγμὸς δὲ, ὁ νόμος, ejecisti gentes et plantusti eam ". Sepes vero lex, οὐκ ἐῶν αὐτὸν ἐπιμιγῆναι τοῖς ἔθνεσι. Λέγοιτο δ' ἂν φραγμὸς καὶ ἡ παρὰ τοῦ Θεοῦ φυλακή, φρου ροῦσα τοῦτον ἀπὸ πάσης ἐπιβουλῆς τῶν πέριξ ἐθνῶν. Καθεῖλες γάρ, φησί, τὸν φραγμὸν αὐτῆς, καὶ τρυγῶσιν αὐτὴν πάντες οἱ παραπορευόμενοι τὴν ὀδύν ληνὸς δὲ, τὸ θυσιαστήριον, ἐν ᾧ τὸ αἷμα ἐξεχεῖτο· πύργος δὲ, ὁ ναὸς, διὰ τὸ τῆς οἰκοδομῆς ὀχυ ρὸν καὶ ὑψηλόν· γεωργοὶ δὲ, οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ· τούτοις γὰρ ἐνεπίστευσεν ὁ Θεὸς, ὡς διδασκάλοις, τὸν ἀμπε λῶνα τοῦτον· ἀποδημίαν δὲ τοῦ οἰκοδεσπότου φησίν **Exod. xix, 8. 88 Psal. LXXIX, 9. 83 ibid. 13. non sinens eam commisceri gentibus. Potest quoque dici sepes, Dei custodia quæ vineam hanc ab omnium circumjacentium gentium insidiis custodit. Destruxisti, inquit, sepem ejus, et vindemiant eam omnes qui prætergrediuntur viam **. Lacus sivo torcular est altare in quo sanguis efundlebatur. Turris vero templum, propter structuræ fortitudinem ac sublimitatem. Agricole autem, sunt prin⚫ ciues sacerdotum et Scribæ senioresque populi. His enim tanquam præceptoribus concredidit Deus hanc vineam. Profectionem autem patrisfamilias,

dicit Chrysostomus longanimitatem ac patientiam Δ6 Χρυσόστομος την μακροθυμίαν, ἐφ᾽ οἷς ejus in his qui peccaverunt. Vers. 34. Cum autem - Vers. 36. similiter. Fructus dictæ vineæ observatio erat legalium præceptorum ac virtutes, servi autem prophetæ, quos diversos, diversisque temporibus misos ad repetitionem hujusmodi observationis mandatorum ac virtutum, ut dictum est, variis modis punierunt. Marcus autem et Lucas tres missiones descripserunt, dicentes missos esse " primo unum servum, deinde alterum, postmodium tertium. Nec il contradicit his quæ scribit Matthæus. Nam et hic per duas missiones comprehendit omnes, et similiter illi per tres, hic tamen generalius, illi vero particularius, qui etiam per unum servum omnes significant, qui una missione missi sunt eodemque tempore. Quid est autem quod dicit Marcus: Et hunc lapidantes £xzφαλαίωσαν 80? Quidam dicunt tantumdem signifcari, ac si dicatur, quod injuriam in hoc collegerant sive impleverunt. Ego autem puto ἐκεφαλαί wozy significare, Caput lili comminuerunt. Vers. 37. Postmodum vero - filium meum. Hoc dixit non quasi futurum; sci: bat uamque quod hunc reverituri non essent, sed tanquam id quod fieri deberet, ac si diceret: Oportet ut revereantur Alium meum. Lucas autem ait, quod dixerit dominus vineæ: Quid faciam? mittam filium meum dilectum; forta:sis hunc intuiti rererebuntur 80 Bixit autem: Quid faciam? non ex ambiguitate, sed ex humani generis amore, ostendens quantum sint illi curæ ingrati, nondum eos punire volendo, sed modum querendo, quo hos exasperatos redderet mansuetos. Dictio autem ίσως apud Lucam pro qua vertimus, fortassis, id quod decens est et æqut.m inauit. ἡμάρτανον. Οτε δὲ — ὡσαύτως. Καρπὶ μὲν τοῦ ψηθέντος ἀμπελῶνο;, ἡ φυλακὴ τῶν νομικῶν ἐντολῶν καὶ αἱ ἀρεταί· δοῦλοι δὲ, οἱ προφῆται, οὓς ἄλλοτε ἄλλους ἀποσταλέντας εἰς ἀπαίτησιν τῆς τοιαύτης, ὡς εἴρηται, φυλακῆς καὶ τῶν ἀρετῶν, διαφόρως τιμω ρήσαντο. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς τρεῖς ἀποστολὰς τῶν προφητῶν ἀνέγραψαν, λέγοντες ἀπεστάλθαι πρῶτον, ένα δοῦλον, εἶτα ἕτερον, ἔπειτα τρίτον. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο ἐναντιολογία πρὸς τὸν Ματθαῖον. Κἀκεῖνος γὰρ διὰ τῶν δύο ἀποστολῶν πάντας,συμπεριέλαβε, καὶ οὗτοι διὰ τῶν τριῶν ὁμοίως. Πλην ἐκεῖνος μὲν παχύτερον, οὗτοι δὲ λεπτομερέστερον, οἱ καὶ διὰ τοῦ ἑνὸς δούλου πάντας δηλοῦσι τοὺς τῆς μιᾶς ἀποστολῆς καὶ τοῦ αὐτοῦ καιροῦ. Τί δέ ἐστιν, δ φησιν Μάρκος περὶ ἑνὸς, ὅτι κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν; Τινὲς μὲν εἶπον, ὅτι ἐκεφαλαίωσαν τὴν ὕβριν, ήγουν, ἐκορύφωσαν ἐγὼ δὲ οἶμαι τὸ, ἐκεφαλαίωσαν, ἀντὶ τοῦ, τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ συνέτριψαν. Ὕστερον δὲ — τὸν υἱόν μου. Τοῦτο εἶπεν, οὐχ ὡς ἀποβησόμενον· ἐγίνωσκε γάρ, ὅτι οὐκ ἐντραπήσονται τοῦτον· ἀλλ' ὡς ὀφειλόμενον, ώσανεί λέγων, ὅτι χρὴ αὐτοὺς ἐντραπῆναι τὸν υἱόν μου. Λουκᾶς δέ φησιν, ὅτι εἶπεν ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶν νος· Τί ποιήσω; πέμψω τὸν υἱόν μου τὸν ἀγαπη τόν ἴσως τοῦτον ἰδόντες έντραπήσονται. Εἶπε δὲ, Τί ποιήσω; οὐκ ἐξ ἀπορίας, ἀλλ' ἐκ φιλαν θρωπίας, δεικνύων, πόσιν κήδεται τῶν ἀχαρίστων, 1. ήπω θέλων κακῶσαι τούτους, ἀλλὰ ζητῶν τρόπον, δι' οὗ τούτους ἀγριωθέντας ἡμερώσει. Καὶ τὸ ἴσως δὲ, τὸ εἰκὸς δηλοί. Οι — αὐτοῦ. Σκόπει, πῶς ἀκριβῶ; προλέγει τὰ μέλλοντα. Καὶ μὴν, οὐχ ὡς Υἱὸν Θεοῦ τοῦτον ἀνεῖλον· οὐκ ἀνεῖλον αὐτὸν, ὡς Υἱὸν Θεοῦ· ἀλλ' ὡς κληρονόμον τοῦ ἀμπελῶνος, ήγουν, ὡς βασιλέα τοῦ "Ισραήλ. Βλέποντες γὰρ ὁ ἑτερατούργει, καὶ ἀκούον τες & ἐφιλοσόφει, συνήσθοντο μὲν ἐν ἑαυτοῖς, ὅτι αὐτός ἐστιν ἂν οἱ προφῆται καταγγέλλουσι βασιλέα τοῦ Ἰσραήλ· ἐκνικηθέντες δὲ τῷ φθόνῳ, καὶ σκοτι σθέντες ὑπὸ τῆς βασκανίας τοῦτο μὲν συνεκάλυψαν, Vers. 38. Agricole autem ejus. Considera quam diligenter prædicit ca quæ ventura erant. Atqui noa occiderunt hune tanquam Dei Filium. Non occiderunt eum ut Dei Filium, sed occiderunt tanquam vineæ hæredem sive tanquam regem Israel. Aspicientes siquidem ad ea quæ operabatur miracula, et audientes ea quæ sapientissime disserebat, cognoverunt quidem apud semetipsos hunc esse quen prophetæ regem Israel annuntiaverant, verum Mavidia devicti et ab ea exczcati, id sanc occul'a- η συμβούλιον δὲ ἔλαβον, ἵνα αὐτὸν ἀποκτείνωσι, καὶ verunt, consilium vero ceperunt ut eum occiderent, et ita occuparent deinceps ejus hæreditatem, hoc est populum. Occid.mus, inquit Marcus, eum, et nostra erit hæreditas ". Nihil autem de eo quod in adhuc arguebat eos, et exprobrabat illis, non tamen Vers. 59. Ει- occiderunt. Extra terminos vincæ sue, extra civitatem. Nam hune extra illa un cruci- λοιπόν κυριαρχήσωσι τῆς κληρονομίας αὐτοῦ, τουτέστι, τοῦ λαοῦ, μηδὲν εἰς τὸ ἑξῆς ὑποπτεύοντες. Καὶ γὰρ ζῶν, ἤλεγχεν αὐτοὺς, καὶ ὠνείδιζε, καὶ ἠπείλει posterum succederet suspicabantur.. Etenim vivens ei fides habebatur. Καὶ — ἀπέκτειναν. Εξω τῶν ὁρίων τοῦ ἀμπε λώνος, ήγουν, ἔξω τῆς πόλεως. Εξω γὰρ αὐτῆς » Luc. xx, 15., ** Marc. x11, 8. s' Afarc. 11, 2 seqq.; Luc.rs, 10 επ. en afarc. xii, 4. Varim lectiones el nolæ. Tom Vil, p. 670 Α. Simile est, quod llesychius laudat, γναθούν τὸ εἰς γνάθους τύπτειν. (GS) fentenius ita, ac si legerit επιστήθη

dicit Chrysostomus longanimitatem ac patientiam Δ6 Χρυσόστομος την μακροθυμίαν, ἐφ᾽ οἷς ejus in his qui peccaverunt. Vers. 34. Cum autem - Vers. 36. similiter. Fructus dictæ vineæ observatio erat legalium præceptorum ac virtutes, servi autem prophetæ, quos diversos, diversisque temporibus misos ad repetitionem hujusmodi observationis mandatorum ac virtutum, ut dictum est, variis modis punierunt. Marcus autem et Lucas tres missiones descripserunt, dicentes missos esse " primo unum servum, deinde alterum, postmodium tertium. Nec il contradicit his quæ scribit Matthæus. Nam et hic per duas missiones comprehendit omnes, et similiter illi per tres, hic tamen generalius, illi vero particularius, qui etiam per unum servum omnes significant, qui una missione missi sunt eodemque tempore. Quid est autem quod dicit Marcus: Et hunc lapidantes £xzφαλαίωσαν 80? Quidam dicunt tantumdem signifcari, ac si dicatur, quod injuriam in hoc collegerant sive impleverunt. Ego autem puto ἐκεφαλαί wozy significare, Caput lili comminuerunt. Vers. 37. Postmodum vero - filium meum. Hoc dixit non quasi futurum; sci: bat uamque quod hunc reverituri non essent, sed tanquam id quod fieri deberet, ac si diceret: Oportet ut revereantur Alium meum. Lucas autem ait, quod dixerit dominus vineæ: Quid faciam? mittam filium meum dilectum; forta:sis hunc intuiti rererebuntur 80 Bixit autem: Quid faciam? non ex ambiguitate, sed ex humani generis amore, ostendens quantum sint illi curæ ingrati, nondum eos punire volendo, sed modum querendo, quo hos exasperatos redderet mansuetos. Dictio autem ίσως apud Lucam pro qua vertimus, fortassis, id quod decens est et æqut.m inauit. ἡμάρτανον. Οτε δὲ — ὡσαύτως. Καρπὶ μὲν τοῦ ψηθέντος ἀμπελῶνο;, ἡ φυλακὴ τῶν νομικῶν ἐντολῶν καὶ αἱ ἀρεταί· δοῦλοι δὲ, οἱ προφῆται, οὓς ἄλλοτε ἄλλους ἀποσταλέντας εἰς ἀπαίτησιν τῆς τοιαύτης, ὡς εἴρηται, φυλακῆς καὶ τῶν ἀρετῶν, διαφόρως τιμω ρήσαντο. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς τρεῖς ἀποστολὰς τῶν προφητῶν ἀνέγραψαν, λέγοντες ἀπεστάλθαι πρῶτον, ένα δοῦλον, εἶτα ἕτερον, ἔπειτα τρίτον. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο ἐναντιολογία πρὸς τὸν Ματθαῖον. Κἀκεῖνος γὰρ διὰ τῶν δύο ἀποστολῶν πάντας,συμπεριέλαβε, καὶ οὗτοι διὰ τῶν τριῶν ὁμοίως. Πλην ἐκεῖνος μὲν παχύτερον, οὗτοι δὲ λεπτομερέστερον, οἱ καὶ διὰ τοῦ ἑνὸς δούλου πάντας δηλοῦσι τοὺς τῆς μιᾶς ἀποστολῆς καὶ τοῦ αὐτοῦ καιροῦ. Τί δέ ἐστιν, δ φησιν Μάρκος περὶ ἑνὸς, ὅτι κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν; Τινὲς μὲν εἶπον, ὅτι ἐκεφαλαίωσαν τὴν ὕβριν, ήγουν, ἐκορύφωσαν ἐγὼ δὲ οἶμαι τὸ, ἐκεφαλαίωσαν, ἀντὶ τοῦ, τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ συνέτριψαν. Ὕστερον δὲ — τὸν υἱόν μου. Τοῦτο εἶπεν, οὐχ ὡς ἀποβησόμενον· ἐγίνωσκε γάρ, ὅτι οὐκ ἐντραπήσονται τοῦτον· ἀλλ' ὡς ὀφειλόμενον, ώσανεί λέγων, ὅτι χρὴ αὐτοὺς ἐντραπῆναι τὸν υἱόν μου. Λουκᾶς δέ φησιν, ὅτι εἶπεν ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶν νος· Τί ποιήσω; πέμψω τὸν υἱόν μου τὸν ἀγαπη τόν ἴσως τοῦτον ἰδόντες έντραπήσονται. Εἶπε δὲ, Τί ποιήσω; οὐκ ἐξ ἀπορίας, ἀλλ' ἐκ φιλαν θρωπίας, δεικνύων, πόσιν κήδεται τῶν ἀχαρίστων, 1. ήπω θέλων κακῶσαι τούτους, ἀλλὰ ζητῶν τρόπον, δι' οὗ τούτους ἀγριωθέντας ἡμερώσει. Καὶ τὸ ἴσως δὲ, τὸ εἰκὸς δηλοί. Οι — αὐτοῦ. Σκόπει, πῶς ἀκριβῶ; προλέγει τὰ μέλλοντα. Καὶ μὴν, οὐχ ὡς Υἱὸν Θεοῦ τοῦτον ἀνεῖλον· οὐκ ἀνεῖλον αὐτὸν, ὡς Υἱὸν Θεοῦ· ἀλλ' ὡς κληρονόμον τοῦ ἀμπελῶνος, ήγουν, ὡς βασιλέα τοῦ "Ισραήλ. Βλέποντες γὰρ ὁ ἑτερατούργει, καὶ ἀκούον τες & ἐφιλοσόφει, συνήσθοντο μὲν ἐν ἑαυτοῖς, ὅτι αὐτός ἐστιν ἂν οἱ προφῆται καταγγέλλουσι βασιλέα τοῦ Ἰσραήλ· ἐκνικηθέντες δὲ τῷ φθόνῳ, καὶ σκοτι σθέντες ὑπὸ τῆς βασκανίας τοῦτο μὲν συνεκάλυψαν, Vers. 38. Agricole autem ejus. Considera quam diligenter prædicit ca quæ ventura erant. Atqui noa occiderunt hune tanquam Dei Filium. Non occiderunt eum ut Dei Filium, sed occiderunt tanquam vineæ hæredem sive tanquam regem Israel. Aspicientes siquidem ad ea quæ operabatur miracula, et audientes ea quæ sapientissime disserebat, cognoverunt quidem apud semetipsos hunc esse quen prophetæ regem Israel annuntiaverant, verum Mavidia devicti et ab ea exczcati, id sanc occul'a- η συμβούλιον δὲ ἔλαβον, ἵνα αὐτὸν ἀποκτείνωσι, καὶ verunt, consilium vero ceperunt ut eum occiderent, et ita occuparent deinceps ejus hæreditatem, hoc est populum. Occid.mus, inquit Marcus, eum, et nostra erit hæreditas ". Nihil autem de eo quod in adhuc arguebat eos, et exprobrabat illis, non tamen Vers. 59. Ει- occiderunt. Extra terminos vincæ sue, extra civitatem. Nam hune extra illa un cruci- λοιπόν κυριαρχήσωσι τῆς κληρονομίας αὐτοῦ, τουτέστι, τοῦ λαοῦ, μηδὲν εἰς τὸ ἑξῆς ὑποπτεύοντες. Καὶ γὰρ ζῶν, ἤλεγχεν αὐτοὺς, καὶ ὠνείδιζε, καὶ ἠπείλει posterum succederet suspicabantur.. Etenim vivens ei fides habebatur. Καὶ — ἀπέκτειναν. Εξω τῶν ὁρίων τοῦ ἀμπε λώνος, ήγουν, ἔξω τῆς πόλεως. Εξω γὰρ αὐτῆς » Luc. xx, 15., ** Marc. x11, 8. s' Afarc. 11, 2 seqq.; Luc.rs, 10 επ. en afarc. xii, 4. Varim lectiones el nolæ. Tom Vil, p. 670 Α. Simile est, quod llesychius laudat, γναθούν τὸ εἰς γνάθους τύπτειν. (GS) fentenius ita, ac si legerit επιστήθη

dicit Chrysostomus longanimitatem ac patientiam Δ6 Χρυσόστομος την μακροθυμίαν, ἐφ᾽ οἷς ejus in his qui peccaverunt. Vers. 34. Cum autem - Vers. 36. similiter. Fructus dictæ vineæ observatio erat legalium præceptorum ac virtutes, servi autem prophetæ, quos diversos, diversisque temporibus misos ad repetitionem hujusmodi observationis mandatorum ac virtutum, ut dictum est, variis modis punierunt. Marcus autem et Lucas tres missiones descripserunt, dicentes missos esse " primo unum servum, deinde alterum, postmodium tertium. Nec il contradicit his quæ scribit Matthæus. Nam et hic per duas missiones comprehendit omnes, et similiter illi per tres, hic tamen generalius, illi vero particularius, qui etiam per unum servum omnes significant, qui una missione missi sunt eodemque tempore. Quid est autem quod dicit Marcus: Et hunc lapidantes £xzφαλαίωσαν 80? Quidam dicunt tantumdem signifcari, ac si dicatur, quod injuriam in hoc collegerant sive impleverunt. Ego autem puto ἐκεφαλαί wozy significare, Caput lili comminuerunt. Vers. 37. Postmodum vero - filium meum. Hoc dixit non quasi futurum; sci: bat uamque quod hunc reverituri non essent, sed tanquam id quod fieri deberet, ac si diceret: Oportet ut revereantur Alium meum. Lucas autem ait, quod dixerit dominus vineæ: Quid faciam? mittam filium meum dilectum; forta:sis hunc intuiti rererebuntur 80 Bixit autem: Quid faciam? non ex ambiguitate, sed ex humani generis amore, ostendens quantum sint illi curæ ingrati, nondum eos punire volendo, sed modum querendo, quo hos exasperatos redderet mansuetos. Dictio autem ίσως apud Lucam pro qua vertimus, fortassis, id quod decens est et æqut.m inauit. ἡμάρτανον. Οτε δὲ — ὡσαύτως. Καρπὶ μὲν τοῦ ψηθέντος ἀμπελῶνο;, ἡ φυλακὴ τῶν νομικῶν ἐντολῶν καὶ αἱ ἀρεταί· δοῦλοι δὲ, οἱ προφῆται, οὓς ἄλλοτε ἄλλους ἀποσταλέντας εἰς ἀπαίτησιν τῆς τοιαύτης, ὡς εἴρηται, φυλακῆς καὶ τῶν ἀρετῶν, διαφόρως τιμω ρήσαντο. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς τρεῖς ἀποστολὰς τῶν προφητῶν ἀνέγραψαν, λέγοντες ἀπεστάλθαι πρῶτον, ένα δοῦλον, εἶτα ἕτερον, ἔπειτα τρίτον. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο ἐναντιολογία πρὸς τὸν Ματθαῖον. Κἀκεῖνος γὰρ διὰ τῶν δύο ἀποστολῶν πάντας,συμπεριέλαβε, καὶ οὗτοι διὰ τῶν τριῶν ὁμοίως. Πλην ἐκεῖνος μὲν παχύτερον, οὗτοι δὲ λεπτομερέστερον, οἱ καὶ διὰ τοῦ ἑνὸς δούλου πάντας δηλοῦσι τοὺς τῆς μιᾶς ἀποστολῆς καὶ τοῦ αὐτοῦ καιροῦ. Τί δέ ἐστιν, δ φησιν Μάρκος περὶ ἑνὸς, ὅτι κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν; Τινὲς μὲν εἶπον, ὅτι ἐκεφαλαίωσαν τὴν ὕβριν, ήγουν, ἐκορύφωσαν ἐγὼ δὲ οἶμαι τὸ, ἐκεφαλαίωσαν, ἀντὶ τοῦ, τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ συνέτριψαν. Ὕστερον δὲ — τὸν υἱόν μου. Τοῦτο εἶπεν, οὐχ ὡς ἀποβησόμενον· ἐγίνωσκε γάρ, ὅτι οὐκ ἐντραπήσονται τοῦτον· ἀλλ' ὡς ὀφειλόμενον, ώσανεί λέγων, ὅτι χρὴ αὐτοὺς ἐντραπῆναι τὸν υἱόν μου. Λουκᾶς δέ φησιν, ὅτι εἶπεν ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶν νος· Τί ποιήσω; πέμψω τὸν υἱόν μου τὸν ἀγαπη τόν ἴσως τοῦτον ἰδόντες έντραπήσονται. Εἶπε δὲ, Τί ποιήσω; οὐκ ἐξ ἀπορίας, ἀλλ' ἐκ φιλαν θρωπίας, δεικνύων, πόσιν κήδεται τῶν ἀχαρίστων, 1. ήπω θέλων κακῶσαι τούτους, ἀλλὰ ζητῶν τρόπον, δι' οὗ τούτους ἀγριωθέντας ἡμερώσει. Καὶ τὸ ἴσως δὲ, τὸ εἰκὸς δηλοί. Οι — αὐτοῦ. Σκόπει, πῶς ἀκριβῶ; προλέγει τὰ μέλλοντα. Καὶ μὴν, οὐχ ὡς Υἱὸν Θεοῦ τοῦτον ἀνεῖλον· οὐκ ἀνεῖλον αὐτὸν, ὡς Υἱὸν Θεοῦ· ἀλλ' ὡς κληρονόμον τοῦ ἀμπελῶνος, ήγουν, ὡς βασιλέα τοῦ "Ισραήλ. Βλέποντες γὰρ ὁ ἑτερατούργει, καὶ ἀκούον τες & ἐφιλοσόφει, συνήσθοντο μὲν ἐν ἑαυτοῖς, ὅτι αὐτός ἐστιν ἂν οἱ προφῆται καταγγέλλουσι βασιλέα τοῦ Ἰσραήλ· ἐκνικηθέντες δὲ τῷ φθόνῳ, καὶ σκοτι σθέντες ὑπὸ τῆς βασκανίας τοῦτο μὲν συνεκάλυψαν, Vers. 38. Agricole autem ejus. Considera quam diligenter prædicit ca quæ ventura erant. Atqui noa occiderunt hune tanquam Dei Filium. Non occiderunt eum ut Dei Filium, sed occiderunt tanquam vineæ hæredem sive tanquam regem Israel. Aspicientes siquidem ad ea quæ operabatur miracula, et audientes ea quæ sapientissime disserebat, cognoverunt quidem apud semetipsos hunc esse quen prophetæ regem Israel annuntiaverant, verum Mavidia devicti et ab ea exczcati, id sanc occul'a- η συμβούλιον δὲ ἔλαβον, ἵνα αὐτὸν ἀποκτείνωσι, καὶ verunt, consilium vero ceperunt ut eum occiderent, et ita occuparent deinceps ejus hæreditatem, hoc est populum. Occid.mus, inquit Marcus, eum, et nostra erit hæreditas ". Nihil autem de eo quod in adhuc arguebat eos, et exprobrabat illis, non tamen Vers. 59. Ει- occiderunt. Extra terminos vincæ sue, extra civitatem. Nam hune extra illa un cruci- λοιπόν κυριαρχήσωσι τῆς κληρονομίας αὐτοῦ, τουτέστι, τοῦ λαοῦ, μηδὲν εἰς τὸ ἑξῆς ὑποπτεύοντες. Καὶ γὰρ ζῶν, ἤλεγχεν αὐτοὺς, καὶ ὠνείδιζε, καὶ ἠπείλει posterum succederet suspicabantur.. Etenim vivens ei fides habebatur. Καὶ — ἀπέκτειναν. Εξω τῶν ὁρίων τοῦ ἀμπε λώνος, ήγουν, ἔξω τῆς πόλεως. Εξω γὰρ αὐτῆς » Luc. xx, 15., ** Marc. x11, 8. s' Afarc. 11, 2 seqq.; Luc.rs, 10 επ. en afarc. xii, 4. Varim lectiones el nolæ. Tom Vil, p. 670 Α. Simile est, quod llesychius laudat, γναθούν τὸ εἰς γνάθους τύπτειν. (GS) fentenius ita, ac si legerit επιστήθη

dicit Chrysostomus longanimitatem ac patientiam Δ6 Χρυσόστομος την μακροθυμίαν, ἐφ᾽ οἷς ejus in his qui peccaverunt. Vers. 34. Cum autem - Vers. 36. similiter. Fructus dictæ vineæ observatio erat legalium præceptorum ac virtutes, servi autem prophetæ, quos diversos, diversisque temporibus misos ad repetitionem hujusmodi observationis mandatorum ac virtutum, ut dictum est, variis modis punierunt. Marcus autem et Lucas tres missiones descripserunt, dicentes missos esse " primo unum servum, deinde alterum, postmodium tertium. Nec il contradicit his quæ scribit Matthæus. Nam et hic per duas missiones comprehendit omnes, et similiter illi per tres, hic tamen generalius, illi vero particularius, qui etiam per unum servum omnes significant, qui una missione missi sunt eodemque tempore. Quid est autem quod dicit Marcus: Et hunc lapidantes £xzφαλαίωσαν 80? Quidam dicunt tantumdem signifcari, ac si dicatur, quod injuriam in hoc collegerant sive impleverunt. Ego autem puto ἐκεφαλαί wozy significare, Caput lili comminuerunt. Vers. 37. Postmodum vero - filium meum. Hoc dixit non quasi futurum; sci: bat uamque quod hunc reverituri non essent, sed tanquam id quod fieri deberet, ac si diceret: Oportet ut revereantur Alium meum. Lucas autem ait, quod dixerit dominus vineæ: Quid faciam? mittam filium meum dilectum; forta:sis hunc intuiti rererebuntur 80 Bixit autem: Quid faciam? non ex ambiguitate, sed ex humani generis amore, ostendens quantum sint illi curæ ingrati, nondum eos punire volendo, sed modum querendo, quo hos exasperatos redderet mansuetos. Dictio autem ίσως apud Lucam pro qua vertimus, fortassis, id quod decens est et æqut.m inauit. ἡμάρτανον. Οτε δὲ — ὡσαύτως. Καρπὶ μὲν τοῦ ψηθέντος ἀμπελῶνο;, ἡ φυλακὴ τῶν νομικῶν ἐντολῶν καὶ αἱ ἀρεταί· δοῦλοι δὲ, οἱ προφῆται, οὓς ἄλλοτε ἄλλους ἀποσταλέντας εἰς ἀπαίτησιν τῆς τοιαύτης, ὡς εἴρηται, φυλακῆς καὶ τῶν ἀρετῶν, διαφόρως τιμω ρήσαντο. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς τρεῖς ἀποστολὰς τῶν προφητῶν ἀνέγραψαν, λέγοντες ἀπεστάλθαι πρῶτον, ένα δοῦλον, εἶτα ἕτερον, ἔπειτα τρίτον. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο ἐναντιολογία πρὸς τὸν Ματθαῖον. Κἀκεῖνος γὰρ διὰ τῶν δύο ἀποστολῶν πάντας,συμπεριέλαβε, καὶ οὗτοι διὰ τῶν τριῶν ὁμοίως. Πλην ἐκεῖνος μὲν παχύτερον, οὗτοι δὲ λεπτομερέστερον, οἱ καὶ διὰ τοῦ ἑνὸς δούλου πάντας δηλοῦσι τοὺς τῆς μιᾶς ἀποστολῆς καὶ τοῦ αὐτοῦ καιροῦ. Τί δέ ἐστιν, δ φησιν Μάρκος περὶ ἑνὸς, ὅτι κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν; Τινὲς μὲν εἶπον, ὅτι ἐκεφαλαίωσαν τὴν ὕβριν, ήγουν, ἐκορύφωσαν ἐγὼ δὲ οἶμαι τὸ, ἐκεφαλαίωσαν, ἀντὶ τοῦ, τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ συνέτριψαν. Ὕστερον δὲ — τὸν υἱόν μου. Τοῦτο εἶπεν, οὐχ ὡς ἀποβησόμενον· ἐγίνωσκε γάρ, ὅτι οὐκ ἐντραπήσονται τοῦτον· ἀλλ' ὡς ὀφειλόμενον, ώσανεί λέγων, ὅτι χρὴ αὐτοὺς ἐντραπῆναι τὸν υἱόν μου. Λουκᾶς δέ φησιν, ὅτι εἶπεν ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶν νος· Τί ποιήσω; πέμψω τὸν υἱόν μου τὸν ἀγαπη τόν ἴσως τοῦτον ἰδόντες έντραπήσονται. Εἶπε δὲ, Τί ποιήσω; οὐκ ἐξ ἀπορίας, ἀλλ' ἐκ φιλαν θρωπίας, δεικνύων, πόσιν κήδεται τῶν ἀχαρίστων, 1. ήπω θέλων κακῶσαι τούτους, ἀλλὰ ζητῶν τρόπον, δι' οὗ τούτους ἀγριωθέντας ἡμερώσει. Καὶ τὸ ἴσως δὲ, τὸ εἰκὸς δηλοί. Οι — αὐτοῦ. Σκόπει, πῶς ἀκριβῶ; προλέγει τὰ μέλλοντα. Καὶ μὴν, οὐχ ὡς Υἱὸν Θεοῦ τοῦτον ἀνεῖλον· οὐκ ἀνεῖλον αὐτὸν, ὡς Υἱὸν Θεοῦ· ἀλλ' ὡς κληρονόμον τοῦ ἀμπελῶνος, ήγουν, ὡς βασιλέα τοῦ "Ισραήλ. Βλέποντες γὰρ ὁ ἑτερατούργει, καὶ ἀκούον τες & ἐφιλοσόφει, συνήσθοντο μὲν ἐν ἑαυτοῖς, ὅτι αὐτός ἐστιν ἂν οἱ προφῆται καταγγέλλουσι βασιλέα τοῦ Ἰσραήλ· ἐκνικηθέντες δὲ τῷ φθόνῳ, καὶ σκοτι σθέντες ὑπὸ τῆς βασκανίας τοῦτο μὲν συνεκάλυψαν, Vers. 38. Agricole autem ejus. Considera quam diligenter prædicit ca quæ ventura erant. Atqui noa occiderunt hune tanquam Dei Filium. Non occiderunt eum ut Dei Filium, sed occiderunt tanquam vineæ hæredem sive tanquam regem Israel. Aspicientes siquidem ad ea quæ operabatur miracula, et audientes ea quæ sapientissime disserebat, cognoverunt quidem apud semetipsos hunc esse quen prophetæ regem Israel annuntiaverant, verum Mavidia devicti et ab ea exczcati, id sanc occul'a- η συμβούλιον δὲ ἔλαβον, ἵνα αὐτὸν ἀποκτείνωσι, καὶ verunt, consilium vero ceperunt ut eum occiderent, et ita occuparent deinceps ejus hæreditatem, hoc est populum. Occid.mus, inquit Marcus, eum, et nostra erit hæreditas ". Nihil autem de eo quod in adhuc arguebat eos, et exprobrabat illis, non tamen Vers. 59. Ει- occiderunt. Extra terminos vincæ sue, extra civitatem. Nam hune extra illa un cruci- λοιπόν κυριαρχήσωσι τῆς κληρονομίας αὐτοῦ, τουτέστι, τοῦ λαοῦ, μηδὲν εἰς τὸ ἑξῆς ὑποπτεύοντες. Καὶ γὰρ ζῶν, ἤλεγχεν αὐτοὺς, καὶ ὠνείδιζε, καὶ ἠπείλει posterum succederet suspicabantur.. Etenim vivens ei fides habebatur. Καὶ — ἀπέκτειναν. Εξω τῶν ὁρίων τοῦ ἀμπε λώνος, ήγουν, ἔξω τῆς πόλεως. Εξω γὰρ αὐτῆς » Luc. xx, 15., ** Marc. x11, 8. s' Afarc. 11, 2 seqq.; Luc.rs, 10 επ. en afarc. xii, 4. Varim lectiones el nolæ. Tom Vil, p. 670 Α. Simile est, quod llesychius laudat, γναθούν τὸ εἰς γνάθους τύπτειν. (GS) fentenius ita, ac si legerit επιστήθη

COMMENT. IN MATTILÆUM CAP. XXI. τοῦτον ἐσταυρώσαν. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι πρῶτον fxerunt. Marcus autem dicit, quod hunc primum ἀπέκτειναν αὐτὸν, εἶτα ἐξέβαλον ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. Τί οὖν ἐροῦμεν; ὅτι τὸ Εξέβαλον ἔξω καθ' ετεμὲν ἐκεῖνος εἶπε σημαινόμενον, ἀντὶ τοῦ, Ἀπεστέ ρησαν ὡς αὐτοῖς ἐδόκει. Όταν ἐκείνοις; Αὐτοὺς ἐρωτᾷ πάλιν, ἵνα αὐτοὶ καθ᾿ ἑαυτῶν ἐξαγαγόντες, κανταῦθα τὴν ἀπόφασιν αὐτοκατάκριτος γένωνται. Λέγουσιν ἀπολέσει αὐτούς. Κακοὺς ὄντας πικρῶ; κολάσει αὐτούς. Καὶ αὐτῶν. Ακοντες προφητεύουσι καὶ αὐτοὶ τὸ μέλλον. Ελθὼν γὰρ ὁ κύριος τοῦ τοιούτου ἀμπελῶνος, ήγουν, ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν ὁ Χριστὸς, ὁ κληρονόμος, καὶ ἐπανελθὼν εἰς τὴν ἰδίαν ἐξουσίαν, παρ ἔδωκεν αὐτοὺς τοῖς Ῥωμαίοις εἰς ὄλεθρον καὶ ἀφανισμόν. Τὸν δὲ τόπον τοῦ ἀμπελῶνος ἐξέδωκε τοῖς τῶν Χριστιανῶν ἐπισκόποις, οἳ καὶ κατὰ τοὺς καιροὺς αὐτῶν, ὅτε δηλαδὴ τὰ Χριστιανων ήνθει, διαφερόντως έκαρποφόρουν τὰς ἀρετάς. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν αὐτοὺς λέγει καθ᾿ ἑαυτῶν τὴν ψῆφον ἐξε νεγκεῖν· Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι αὐτὸς ἀπεφήνατο κατ' αὐτῶν. Εἰκὸς δὲν πρῶτον ἐκείνους ἀποφήνασθαι, εἶτα τὸν Χριστὸν εἰπεῖν, ὅπερ ἐκεῖνοι εἶπον, ἐπιβεβαιοῦντα τὸν λόγον αὐτῶν. Ιδιαίτατα δὲ Λουκᾶ; εἴρηκεν, ὅτι ἀκούσαντες εἶπον, Μή γέ νοιτο. Πρὸ τούτου γὰρ ἀγνοοῦντες, ὅτι περὶ αὐτῶν ἦν ἡ παραβολή, κατεψηφίσαντο ἑαυτῶν· ὕστερον δὲ, ἐπιψηφισαμένου τοῦ Χριστοῦ, συνῆκαν, καὶ εἶπον, Μη γένοιτο. Λέγει – γωνίας; Δαυϊτικὴ μὲν ἡ προφητεία, δείκνυσι δὲ διὰ ταύτης ὁ Χριστός, ὅτι πάντως ἔσται, & εἶπεν, προαγγελθέντα πάλαι παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ ἀναιρεθήσεται μὲν ὑπ' αὐτῶν, ἀναστὰς δὲ ἐκ νεκρῶν, γενήσεται εἰς κεφαλὴν γωνίας. Τί δὲ τοῦτό ἐστιν, ἐροῦμεν. Τροπικώς ή προφητεία λέθον μὲν ὠνόμασε τον Χριστόν· οἰκοδομοῦντας δὲ, τοὺς διδασκάλους τῶν Ἰουδαίων, οὓς καὶ γεωργούς ή παραβολή προσηγόρευσεν· ἀπεδοκίμασαν δὲ τὸν τοιοῦτον οὗτοι λίθον, ήγουν, ἀπεύσαντο, πρῶτον μὲν λέγοντες· Οὗτος οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ· καὶ πάλιν, Οὗτος πλανᾷ τὸν κόσμον καὶ τὰ τοιαῦτα· τελευταῖον δὲ σταυρώσαντες. Κεφαλὴ δὲ γωνίας ἐστὶν ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος. Εγένετο οὖν εἰς κεφαλήν γωνίας ὁ Χριστός, ήγουν, ὑπῆρξεν ἀκρογων νιαῖος λίθος, ἐν τῷ παρεικάζεσθαι τοιούτῳ λίθῳ. Καθάπερ γὰρ ἐκεῖνος ἐφ' ἑαυτῷ συνδεί τοίχους δύο, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ Χριστὸς, ἐφ' ἑαυτῷ συνδεσμεί τους δύο λαούς, τόν τε ἐξ ἐθνῶν καὶ τὸν ἐξ Ιουδαίων, » Marc. x11, 9; Luc. xx, 16. occiderunt, deinde foras extra vineam ejecerunt. Quid ergo dicemus: Quod ille, Foras ejicere, juxta aliud dixit significatum, ut tantumdem sit sicut hæreditate privare, prout illis videbatur. Vers. 40. Cum illis? Rursum eos interrogat, ut contra semetipsos ipsi concitarentur ac sese prolata sententia condemnarent. Vers. 41. Dicunt illos punict. perdet. Mali cnm sint, acerbe Vers. 41. Ει suis. Nolentes prophctant et ipsi quod futurum est. Veniens enim dominus bujus vineæ, puta Christus hæres a mortuis resurgens, ac propria potestate reversus, tradidit cos Romanis in perditionem et interitum. Locum autem vincæ locavit Christianorum episcopis, qui temporibus suis, quando videlicet Christianorum tempora florebant, varias virtutes fructificabant. Verumn Mal thæus quidem ipsos ait contra sese protulisse sententiam. Marcus autem et Lucas dicunt ipsum contra illos sententiam tulisse". Verisimile ergo est primum illos tulisse sententiam; deinde Christum dixisse quod illi dixerant, confirmando dictum ipsorum. Propriissime autem dixit Lucas, quod cum audissent dixerunt: Absit. Antea enim ignorantes, quod de ipsis esset parabola, condemnaverant seipsos; postmodum vero sententiam, confirmante Christo, intellexerunt et dixerunt, Absit. Vers. 42. Dicit - anguli? Davidica proplietia est. Ostendit autem per hanc Christus, quod omnino futura sunt quæ dixit, quæ ctiam a Spiritu sancto olim prænuntiata fuerant. Et quidem ab eis occidetur Christus, sive reprobabitur: verum a mortuis resurgens, fiet in caput anguli. Quid est autem hoc? Dicimus quod prophetia Christum appellavit lapidem; ædificantes vero, magistros Judæorum, quos etiam agricolas nominavit præcedens parabola; reprobaverunt auten sive repulerunt hunc lapidem, primum quidem diven:es: Ilic non est a Deo, et rursum: Hic seducit mundum " aliaque similia: ultimo vero crucifigentes. Caput auten anguli est lapis angularis. Itaque Christus factus est in caput anguli, sive factus est lapis angularis, cum assimilatus est bujusmodi lapidi. Nain sicut ille conjungit in seipso duos parietos, ita et Christus in seipso duos coadunat populos, gentilem videlicet et Judaicum, ac per fidem facit unum. Quies Joan. 1x, es Joan. vil, Varia lectiones et nolæ. Intell. τοῦ ἀμπελῶνος. Crediderim tamen pro tius, Marcum invertisse ordinem atque idem vocabulam sensu eodem sumpsisse. Sic Joan. xII, 3: Πλειψε καὶ ἐξέμαξε, quod rectius dixit Luc. 11, 38, ἐξέματσε καὶ ἤλειφε. Primum cnim est βρέχειν· ' secundum, εκμάσσειν· tertium, ἀλείφειν. Εκ et ἀπό, Codd. Chrysost. 1. VII, p. 672 Α. Όχλον, Chrysost. 1. I, sed Euthymius etiam in textu Joannis habet κόσμον. Concitarentur. Ipsi hic quoque ferrent sententiam et a se ipsis condomarcntur. Εξάγειν ει ἀπό φασιν junguntur.

COMMENT. IN MATTILÆUM CAP. XXI. τοῦτον ἐσταυρώσαν. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι πρῶτον fxerunt. Marcus autem dicit, quod hunc primum ἀπέκτειναν αὐτὸν, εἶτα ἐξέβαλον ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. Τί οὖν ἐροῦμεν; ὅτι τὸ Εξέβαλον ἔξω καθ' ετεμὲν ἐκεῖνος εἶπε σημαινόμενον, ἀντὶ τοῦ, Ἀπεστέ ρησαν ὡς αὐτοῖς ἐδόκει. Όταν ἐκείνοις; Αὐτοὺς ἐρωτᾷ πάλιν, ἵνα αὐτοὶ καθ᾿ ἑαυτῶν ἐξαγαγόντες, κανταῦθα τὴν ἀπόφασιν αὐτοκατάκριτος γένωνται. Λέγουσιν ἀπολέσει αὐτούς. Κακοὺς ὄντας πικρῶ; κολάσει αὐτούς. Καὶ αὐτῶν. Ακοντες προφητεύουσι καὶ αὐτοὶ τὸ μέλλον. Ελθὼν γὰρ ὁ κύριος τοῦ τοιούτου ἀμπελῶνος, ήγουν, ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν ὁ Χριστὸς, ὁ κληρονόμος, καὶ ἐπανελθὼν εἰς τὴν ἰδίαν ἐξουσίαν, παρ ἔδωκεν αὐτοὺς τοῖς Ῥωμαίοις εἰς ὄλεθρον καὶ ἀφανισμόν. Τὸν δὲ τόπον τοῦ ἀμπελῶνος ἐξέδωκε τοῖς τῶν Χριστιανῶν ἐπισκόποις, οἳ καὶ κατὰ τοὺς καιροὺς αὐτῶν, ὅτε δηλαδὴ τὰ Χριστιανων ήνθει, διαφερόντως έκαρποφόρουν τὰς ἀρετάς. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν αὐτοὺς λέγει καθ᾿ ἑαυτῶν τὴν ψῆφον ἐξε νεγκεῖν· Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι αὐτὸς ἀπεφήνατο κατ' αὐτῶν. Εἰκὸς δὲν πρῶτον ἐκείνους ἀποφήνασθαι, εἶτα τὸν Χριστὸν εἰπεῖν, ὅπερ ἐκεῖνοι εἶπον, ἐπιβεβαιοῦντα τὸν λόγον αὐτῶν. Ιδιαίτατα δὲ Λουκᾶ; εἴρηκεν, ὅτι ἀκούσαντες εἶπον, Μή γέ νοιτο. Πρὸ τούτου γὰρ ἀγνοοῦντες, ὅτι περὶ αὐτῶν ἦν ἡ παραβολή, κατεψηφίσαντο ἑαυτῶν· ὕστερον δὲ, ἐπιψηφισαμένου τοῦ Χριστοῦ, συνῆκαν, καὶ εἶπον, Μη γένοιτο. Λέγει – γωνίας; Δαυϊτικὴ μὲν ἡ προφητεία, δείκνυσι δὲ διὰ ταύτης ὁ Χριστός, ὅτι πάντως ἔσται, & εἶπεν, προαγγελθέντα πάλαι παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ ἀναιρεθήσεται μὲν ὑπ' αὐτῶν, ἀναστὰς δὲ ἐκ νεκρῶν, γενήσεται εἰς κεφαλὴν γωνίας. Τί δὲ τοῦτό ἐστιν, ἐροῦμεν. Τροπικώς ή προφητεία λέθον μὲν ὠνόμασε τον Χριστόν· οἰκοδομοῦντας δὲ, τοὺς διδασκάλους τῶν Ἰουδαίων, οὓς καὶ γεωργούς ή παραβολή προσηγόρευσεν· ἀπεδοκίμασαν δὲ τὸν τοιοῦτον οὗτοι λίθον, ήγουν, ἀπεύσαντο, πρῶτον μὲν λέγοντες· Οὗτος οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ· καὶ πάλιν, Οὗτος πλανᾷ τὸν κόσμον καὶ τὰ τοιαῦτα· τελευταῖον δὲ σταυρώσαντες. Κεφαλὴ δὲ γωνίας ἐστὶν ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος. Εγένετο οὖν εἰς κεφαλήν γωνίας ὁ Χριστός, ήγουν, ὑπῆρξεν ἀκρογων νιαῖος λίθος, ἐν τῷ παρεικάζεσθαι τοιούτῳ λίθῳ. Καθάπερ γὰρ ἐκεῖνος ἐφ' ἑαυτῷ συνδεί τοίχους δύο, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ Χριστὸς, ἐφ' ἑαυτῷ συνδεσμεί τους δύο λαούς, τόν τε ἐξ ἐθνῶν καὶ τὸν ἐξ Ιουδαίων, » Marc. x11, 9; Luc. xx, 16. occiderunt, deinde foras extra vineam ejecerunt. Quid ergo dicemus: Quod ille, Foras ejicere, juxta aliud dixit significatum, ut tantumdem sit sicut hæreditate privare, prout illis videbatur. Vers. 40. Cum illis? Rursum eos interrogat, ut contra semetipsos ipsi concitarentur ac sese prolata sententia condemnarent. Vers. 41. Dicunt illos punict. perdet. Mali cnm sint, acerbe Vers. 41. Ει suis. Nolentes prophctant et ipsi quod futurum est. Veniens enim dominus bujus vineæ, puta Christus hæres a mortuis resurgens, ac propria potestate reversus, tradidit cos Romanis in perditionem et interitum. Locum autem vincæ locavit Christianorum episcopis, qui temporibus suis, quando videlicet Christianorum tempora florebant, varias virtutes fructificabant. Verumn Mal thæus quidem ipsos ait contra sese protulisse sententiam. Marcus autem et Lucas dicunt ipsum contra illos sententiam tulisse". Verisimile ergo est primum illos tulisse sententiam; deinde Christum dixisse quod illi dixerant, confirmando dictum ipsorum. Propriissime autem dixit Lucas, quod cum audissent dixerunt: Absit. Antea enim ignorantes, quod de ipsis esset parabola, condemnaverant seipsos; postmodum vero sententiam, confirmante Christo, intellexerunt et dixerunt, Absit. Vers. 42. Dicit - anguli? Davidica proplietia est. Ostendit autem per hanc Christus, quod omnino futura sunt quæ dixit, quæ ctiam a Spiritu sancto olim prænuntiata fuerant. Et quidem ab eis occidetur Christus, sive reprobabitur: verum a mortuis resurgens, fiet in caput anguli. Quid est autem hoc? Dicimus quod prophetia Christum appellavit lapidem; ædificantes vero, magistros Judæorum, quos etiam agricolas nominavit præcedens parabola; reprobaverunt auten sive repulerunt hunc lapidem, primum quidem diven:es: Ilic non est a Deo, et rursum: Hic seducit mundum " aliaque similia: ultimo vero crucifigentes. Caput auten anguli est lapis angularis. Itaque Christus factus est in caput anguli, sive factus est lapis angularis, cum assimilatus est bujusmodi lapidi. Nain sicut ille conjungit in seipso duos parietos, ita et Christus in seipso duos coadunat populos, gentilem videlicet et Judaicum, ac per fidem facit unum. Quies Joan. 1x, es Joan. vil, Varia lectiones et nolæ. Intell. τοῦ ἀμπελῶνος. Crediderim tamen pro tius, Marcum invertisse ordinem atque idem vocabulam sensu eodem sumpsisse. Sic Joan. xII, 3: Πλειψε καὶ ἐξέμαξε, quod rectius dixit Luc. 11, 38, ἐξέματσε καὶ ἤλειφε. Primum cnim est βρέχειν· ' secundum, εκμάσσειν· tertium, ἀλείφειν. Εκ et ἀπό, Codd. Chrysost. 1. VII, p. 672 Α. Όχλον, Chrysost. 1. I, sed Euthymius etiam in textu Joannis habet κόσμον. Concitarentur. Ipsi hic quoque ferrent sententiam et a se ipsis condomarcntur. Εξάγειν ει ἀπό φασιν junguntur.

COMMENT. IN MATTILÆUM CAP. XXI. τοῦτον ἐσταυρώσαν. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι πρῶτον fxerunt. Marcus autem dicit, quod hunc primum ἀπέκτειναν αὐτὸν, εἶτα ἐξέβαλον ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. Τί οὖν ἐροῦμεν; ὅτι τὸ Εξέβαλον ἔξω καθ' ετεμὲν ἐκεῖνος εἶπε σημαινόμενον, ἀντὶ τοῦ, Ἀπεστέ ρησαν ὡς αὐτοῖς ἐδόκει. Όταν ἐκείνοις; Αὐτοὺς ἐρωτᾷ πάλιν, ἵνα αὐτοὶ καθ᾿ ἑαυτῶν ἐξαγαγόντες, κανταῦθα τὴν ἀπόφασιν αὐτοκατάκριτος γένωνται. Λέγουσιν ἀπολέσει αὐτούς. Κακοὺς ὄντας πικρῶ; κολάσει αὐτούς. Καὶ αὐτῶν. Ακοντες προφητεύουσι καὶ αὐτοὶ τὸ μέλλον. Ελθὼν γὰρ ὁ κύριος τοῦ τοιούτου ἀμπελῶνος, ήγουν, ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν ὁ Χριστὸς, ὁ κληρονόμος, καὶ ἐπανελθὼν εἰς τὴν ἰδίαν ἐξουσίαν, παρ ἔδωκεν αὐτοὺς τοῖς Ῥωμαίοις εἰς ὄλεθρον καὶ ἀφανισμόν. Τὸν δὲ τόπον τοῦ ἀμπελῶνος ἐξέδωκε τοῖς τῶν Χριστιανῶν ἐπισκόποις, οἳ καὶ κατὰ τοὺς καιροὺς αὐτῶν, ὅτε δηλαδὴ τὰ Χριστιανων ήνθει, διαφερόντως έκαρποφόρουν τὰς ἀρετάς. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν αὐτοὺς λέγει καθ᾿ ἑαυτῶν τὴν ψῆφον ἐξε νεγκεῖν· Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι αὐτὸς ἀπεφήνατο κατ' αὐτῶν. Εἰκὸς δὲν πρῶτον ἐκείνους ἀποφήνασθαι, εἶτα τὸν Χριστὸν εἰπεῖν, ὅπερ ἐκεῖνοι εἶπον, ἐπιβεβαιοῦντα τὸν λόγον αὐτῶν. Ιδιαίτατα δὲ Λουκᾶ; εἴρηκεν, ὅτι ἀκούσαντες εἶπον, Μή γέ νοιτο. Πρὸ τούτου γὰρ ἀγνοοῦντες, ὅτι περὶ αὐτῶν ἦν ἡ παραβολή, κατεψηφίσαντο ἑαυτῶν· ὕστερον δὲ, ἐπιψηφισαμένου τοῦ Χριστοῦ, συνῆκαν, καὶ εἶπον, Μη γένοιτο. Λέγει – γωνίας; Δαυϊτικὴ μὲν ἡ προφητεία, δείκνυσι δὲ διὰ ταύτης ὁ Χριστός, ὅτι πάντως ἔσται, & εἶπεν, προαγγελθέντα πάλαι παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ ἀναιρεθήσεται μὲν ὑπ' αὐτῶν, ἀναστὰς δὲ ἐκ νεκρῶν, γενήσεται εἰς κεφαλὴν γωνίας. Τί δὲ τοῦτό ἐστιν, ἐροῦμεν. Τροπικώς ή προφητεία λέθον μὲν ὠνόμασε τον Χριστόν· οἰκοδομοῦντας δὲ, τοὺς διδασκάλους τῶν Ἰουδαίων, οὓς καὶ γεωργούς ή παραβολή προσηγόρευσεν· ἀπεδοκίμασαν δὲ τὸν τοιοῦτον οὗτοι λίθον, ήγουν, ἀπεύσαντο, πρῶτον μὲν λέγοντες· Οὗτος οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ· καὶ πάλιν, Οὗτος πλανᾷ τὸν κόσμον καὶ τὰ τοιαῦτα· τελευταῖον δὲ σταυρώσαντες. Κεφαλὴ δὲ γωνίας ἐστὶν ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος. Εγένετο οὖν εἰς κεφαλήν γωνίας ὁ Χριστός, ήγουν, ὑπῆρξεν ἀκρογων νιαῖος λίθος, ἐν τῷ παρεικάζεσθαι τοιούτῳ λίθῳ. Καθάπερ γὰρ ἐκεῖνος ἐφ' ἑαυτῷ συνδεί τοίχους δύο, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ Χριστὸς, ἐφ' ἑαυτῷ συνδεσμεί τους δύο λαούς, τόν τε ἐξ ἐθνῶν καὶ τὸν ἐξ Ιουδαίων, » Marc. x11, 9; Luc. xx, 16. occiderunt, deinde foras extra vineam ejecerunt. Quid ergo dicemus: Quod ille, Foras ejicere, juxta aliud dixit significatum, ut tantumdem sit sicut hæreditate privare, prout illis videbatur. Vers. 40. Cum illis? Rursum eos interrogat, ut contra semetipsos ipsi concitarentur ac sese prolata sententia condemnarent. Vers. 41. Dicunt illos punict. perdet. Mali cnm sint, acerbe Vers. 41. Ει suis. Nolentes prophctant et ipsi quod futurum est. Veniens enim dominus bujus vineæ, puta Christus hæres a mortuis resurgens, ac propria potestate reversus, tradidit cos Romanis in perditionem et interitum. Locum autem vincæ locavit Christianorum episcopis, qui temporibus suis, quando videlicet Christianorum tempora florebant, varias virtutes fructificabant. Verumn Mal thæus quidem ipsos ait contra sese protulisse sententiam. Marcus autem et Lucas dicunt ipsum contra illos sententiam tulisse". Verisimile ergo est primum illos tulisse sententiam; deinde Christum dixisse quod illi dixerant, confirmando dictum ipsorum. Propriissime autem dixit Lucas, quod cum audissent dixerunt: Absit. Antea enim ignorantes, quod de ipsis esset parabola, condemnaverant seipsos; postmodum vero sententiam, confirmante Christo, intellexerunt et dixerunt, Absit. Vers. 42. Dicit - anguli? Davidica proplietia est. Ostendit autem per hanc Christus, quod omnino futura sunt quæ dixit, quæ ctiam a Spiritu sancto olim prænuntiata fuerant. Et quidem ab eis occidetur Christus, sive reprobabitur: verum a mortuis resurgens, fiet in caput anguli. Quid est autem hoc? Dicimus quod prophetia Christum appellavit lapidem; ædificantes vero, magistros Judæorum, quos etiam agricolas nominavit præcedens parabola; reprobaverunt auten sive repulerunt hunc lapidem, primum quidem diven:es: Ilic non est a Deo, et rursum: Hic seducit mundum " aliaque similia: ultimo vero crucifigentes. Caput auten anguli est lapis angularis. Itaque Christus factus est in caput anguli, sive factus est lapis angularis, cum assimilatus est bujusmodi lapidi. Nain sicut ille conjungit in seipso duos parietos, ita et Christus in seipso duos coadunat populos, gentilem videlicet et Judaicum, ac per fidem facit unum. Quies Joan. 1x, es Joan. vil, Varia lectiones et nolæ. Intell. τοῦ ἀμπελῶνος. Crediderim tamen pro tius, Marcum invertisse ordinem atque idem vocabulam sensu eodem sumpsisse. Sic Joan. xII, 3: Πλειψε καὶ ἐξέμαξε, quod rectius dixit Luc. 11, 38, ἐξέματσε καὶ ἤλειφε. Primum cnim est βρέχειν· ' secundum, εκμάσσειν· tertium, ἀλείφειν. Εκ et ἀπό, Codd. Chrysost. 1. VII, p. 672 Α. Όχλον, Chrysost. 1. I, sed Euthymius etiam in textu Joannis habet κόσμον. Concitarentur. Ipsi hic quoque ferrent sententiam et a se ipsis condomarcntur. Εξάγειν ει ἀπό φασιν junguntur.

COMMENT. IN MATTILÆUM CAP. XXI. τοῦτον ἐσταυρώσαν. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι πρῶτον fxerunt. Marcus autem dicit, quod hunc primum ἀπέκτειναν αὐτὸν, εἶτα ἐξέβαλον ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. Τί οὖν ἐροῦμεν; ὅτι τὸ Εξέβαλον ἔξω καθ' ετεμὲν ἐκεῖνος εἶπε σημαινόμενον, ἀντὶ τοῦ, Ἀπεστέ ρησαν ὡς αὐτοῖς ἐδόκει. Όταν ἐκείνοις; Αὐτοὺς ἐρωτᾷ πάλιν, ἵνα αὐτοὶ καθ᾿ ἑαυτῶν ἐξαγαγόντες, κανταῦθα τὴν ἀπόφασιν αὐτοκατάκριτος γένωνται. Λέγουσιν ἀπολέσει αὐτούς. Κακοὺς ὄντας πικρῶ; κολάσει αὐτούς. Καὶ αὐτῶν. Ακοντες προφητεύουσι καὶ αὐτοὶ τὸ μέλλον. Ελθὼν γὰρ ὁ κύριος τοῦ τοιούτου ἀμπελῶνος, ήγουν, ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν ὁ Χριστὸς, ὁ κληρονόμος, καὶ ἐπανελθὼν εἰς τὴν ἰδίαν ἐξουσίαν, παρ ἔδωκεν αὐτοὺς τοῖς Ῥωμαίοις εἰς ὄλεθρον καὶ ἀφανισμόν. Τὸν δὲ τόπον τοῦ ἀμπελῶνος ἐξέδωκε τοῖς τῶν Χριστιανῶν ἐπισκόποις, οἳ καὶ κατὰ τοὺς καιροὺς αὐτῶν, ὅτε δηλαδὴ τὰ Χριστιανων ήνθει, διαφερόντως έκαρποφόρουν τὰς ἀρετάς. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν αὐτοὺς λέγει καθ᾿ ἑαυτῶν τὴν ψῆφον ἐξε νεγκεῖν· Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς φασιν, ὅτι αὐτὸς ἀπεφήνατο κατ' αὐτῶν. Εἰκὸς δὲν πρῶτον ἐκείνους ἀποφήνασθαι, εἶτα τὸν Χριστὸν εἰπεῖν, ὅπερ ἐκεῖνοι εἶπον, ἐπιβεβαιοῦντα τὸν λόγον αὐτῶν. Ιδιαίτατα δὲ Λουκᾶ; εἴρηκεν, ὅτι ἀκούσαντες εἶπον, Μή γέ νοιτο. Πρὸ τούτου γὰρ ἀγνοοῦντες, ὅτι περὶ αὐτῶν ἦν ἡ παραβολή, κατεψηφίσαντο ἑαυτῶν· ὕστερον δὲ, ἐπιψηφισαμένου τοῦ Χριστοῦ, συνῆκαν, καὶ εἶπον, Μη γένοιτο. Λέγει – γωνίας; Δαυϊτικὴ μὲν ἡ προφητεία, δείκνυσι δὲ διὰ ταύτης ὁ Χριστός, ὅτι πάντως ἔσται, & εἶπεν, προαγγελθέντα πάλαι παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ ἀναιρεθήσεται μὲν ὑπ' αὐτῶν, ἀναστὰς δὲ ἐκ νεκρῶν, γενήσεται εἰς κεφαλὴν γωνίας. Τί δὲ τοῦτό ἐστιν, ἐροῦμεν. Τροπικώς ή προφητεία λέθον μὲν ὠνόμασε τον Χριστόν· οἰκοδομοῦντας δὲ, τοὺς διδασκάλους τῶν Ἰουδαίων, οὓς καὶ γεωργούς ή παραβολή προσηγόρευσεν· ἀπεδοκίμασαν δὲ τὸν τοιοῦτον οὗτοι λίθον, ήγουν, ἀπεύσαντο, πρῶτον μὲν λέγοντες· Οὗτος οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ· καὶ πάλιν, Οὗτος πλανᾷ τὸν κόσμον καὶ τὰ τοιαῦτα· τελευταῖον δὲ σταυρώσαντες. Κεφαλὴ δὲ γωνίας ἐστὶν ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος. Εγένετο οὖν εἰς κεφαλήν γωνίας ὁ Χριστός, ήγουν, ὑπῆρξεν ἀκρογων νιαῖος λίθος, ἐν τῷ παρεικάζεσθαι τοιούτῳ λίθῳ. Καθάπερ γὰρ ἐκεῖνος ἐφ' ἑαυτῷ συνδεί τοίχους δύο, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ Χριστὸς, ἐφ' ἑαυτῷ συνδεσμεί τους δύο λαούς, τόν τε ἐξ ἐθνῶν καὶ τὸν ἐξ Ιουδαίων, » Marc. x11, 9; Luc. xx, 16. occiderunt, deinde foras extra vineam ejecerunt. Quid ergo dicemus: Quod ille, Foras ejicere, juxta aliud dixit significatum, ut tantumdem sit sicut hæreditate privare, prout illis videbatur. Vers. 40. Cum illis? Rursum eos interrogat, ut contra semetipsos ipsi concitarentur ac sese prolata sententia condemnarent. Vers. 41. Dicunt illos punict. perdet. Mali cnm sint, acerbe Vers. 41. Ει suis. Nolentes prophctant et ipsi quod futurum est. Veniens enim dominus bujus vineæ, puta Christus hæres a mortuis resurgens, ac propria potestate reversus, tradidit cos Romanis in perditionem et interitum. Locum autem vincæ locavit Christianorum episcopis, qui temporibus suis, quando videlicet Christianorum tempora florebant, varias virtutes fructificabant. Verumn Mal thæus quidem ipsos ait contra sese protulisse sententiam. Marcus autem et Lucas dicunt ipsum contra illos sententiam tulisse". Verisimile ergo est primum illos tulisse sententiam; deinde Christum dixisse quod illi dixerant, confirmando dictum ipsorum. Propriissime autem dixit Lucas, quod cum audissent dixerunt: Absit. Antea enim ignorantes, quod de ipsis esset parabola, condemnaverant seipsos; postmodum vero sententiam, confirmante Christo, intellexerunt et dixerunt, Absit. Vers. 42. Dicit - anguli? Davidica proplietia est. Ostendit autem per hanc Christus, quod omnino futura sunt quæ dixit, quæ ctiam a Spiritu sancto olim prænuntiata fuerant. Et quidem ab eis occidetur Christus, sive reprobabitur: verum a mortuis resurgens, fiet in caput anguli. Quid est autem hoc? Dicimus quod prophetia Christum appellavit lapidem; ædificantes vero, magistros Judæorum, quos etiam agricolas nominavit præcedens parabola; reprobaverunt auten sive repulerunt hunc lapidem, primum quidem diven:es: Ilic non est a Deo, et rursum: Hic seducit mundum " aliaque similia: ultimo vero crucifigentes. Caput auten anguli est lapis angularis. Itaque Christus factus est in caput anguli, sive factus est lapis angularis, cum assimilatus est bujusmodi lapidi. Nain sicut ille conjungit in seipso duos parietos, ita et Christus in seipso duos coadunat populos, gentilem videlicet et Judaicum, ac per fidem facit unum. Quies Joan. 1x, es Joan. vil, Varia lectiones et nolæ. Intell. τοῦ ἀμπελῶνος. Crediderim tamen pro tius, Marcum invertisse ordinem atque idem vocabulam sensu eodem sumpsisse. Sic Joan. xII, 3: Πλειψε καὶ ἐξέμαξε, quod rectius dixit Luc. 11, 38, ἐξέματσε καὶ ἤλειφε. Primum cnim est βρέχειν· ' secundum, εκμάσσειν· tertium, ἀλείφειν. Εκ et ἀπό, Codd. Chrysost. 1. VII, p. 672 Α. Όχλον, Chrysost. 1. I, sed Euthymius etiam in textu Joannis habet κόσμον. Concitarentur. Ipsi hic quoque ferrent sententiam et a se ipsis condomarcntur. Εξάγειν ει ἀπό φασιν junguntur.

dam autem angulum intellexerunt Ecclesiam, ut- καὶ συνεναί διὰ τῆς εἰς αὐτὸν πίστεως. Τινὲς δὲ pote fideles colligantem, in cujus caput factus est Christus, caput videlicet sive principium et dominator. Vers. 42. Demino nostris. Etiam hoc pars est dictæ prophetiæ, docens, quod Dei quoque voluntate let hujusmodi angulus, id est, conjunctio populorum: et quod admirationi apud omnes erit hic angulus, non solum quia variis adornabitur vir tutibns, sed etiam quia omnibus insidiis erit superior. Vers. 43. Ideo - ipsius. Regnum Dei dicit custodiam ejus qua servabantur: nationem vero facieutem dignos ejus fructus vocat genus Christianorum. Vers. 44. Et confringetur. Oßendens in illum, sibiipsi nocebit, et non illi: quod passi sunt principes sacerdotum et Scribe ac seniores populi. Vers. 44. Super cum. Super quemcunque aggravaverit se,hoc est cui iratus fuerit, comminuet et disperget, ac exterminabit eum, quod factum est in totùm genus Judæorum: traditum namque est Komanis militibus in direptionem. Vers. 45. Et — habebant. Ubique bomines timent, et non Deum. Christus autem et parabolas sane dixit et prophetiam adduxit, ut'timore correpti malitiaın relinquerent; ¡¡psi vero occidere magis illum quærebant. Atqui sciebat quod mutandi non essent, attamen ubique quod suum est facit, nihilque prætermittit eorum quæ conveniunt. CAP. LI. De vocatis ad nuptias. CAP. XXII, Vers. 1. Et respondens — Vers. 3. venire. Parabola præcedens es tractavit quæ ad Passionem usque contigerunt, puta Dei providentiamqua erga Judæos usus est, prophetaruin cædem, ot tandem ipsius Salvatoris occisionem. Hæc autem quæ nunc proponitur, ea qum post crucem contigerunt indicat, régnum cœlorum vocans Deum et Patrem, nuptias vero mysticam Filli conjunctionemi ad Ecclesiam credentium. Duplicem autem intelligimus hujusmodi conjunctionem, et quæ hic fit per fidein ac virtutes cæteras, et quæ illic magis supernaturaliter perficienda est. Id autem vocat nuptias, tum propter desiderium quod habet ad Ecclesiam, tum propter ipsius Ecclesiae gaudium. Siquidem et Baptista sponsum illum appellavit. Servos quoque dicit apostolos, qui primum Hierosolymis docuerunt. Invitatos vero, Judeos qui primum ad hujus modi nuptias fuerant invitati, olim quidem a prophetls, postmodum a Raptista: siqnidem ad bunç γωνίαν ἐνόησαν τὴν Ἐκκλησίαν, ὡς συνδεσμούσαν τοὺς πιστοὺς, ἡστινος εἰς κεφαλὴν γέγονεν ὁ Χριστός, εἴτουν, κεφαλὴ καὶ ἄρχων. Παρὰ Κυρίου – ἡμῶν. Καὶ τοῦτο μέρος τῆς εἰρημένης προφητείας ἐστὶν, διδάσκον, ὅτι καὶ κατὰ βούλησιν Θεοῦ γενήσεται αὕτη ἡ γωνία, τουτέστιν, ή συνάφεια τῶν λαῶν, καὶ θαυμασθήσεται παρά πάντων, οὐ μόνον, ὡς κεκαλλωπισμένη ταῖς ποικι λίαις τῶν ἀρετῶν, ἀλλὰ καὶ, ὡς ἰσχυροτέρα πάσης ἐπιβουλῆς. Διὰ τοῦτο αὐτῆς. Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ· λέγει τὴν ἐπισκοπὴν τοῦ Θεοῦ, ὑφ᾽ ἧς ἐφρουροῦντο. Εθνος δὲ ποιοῦν τοὺς ἀξίους αὐτῆς καρπούς, τὸ γένος τῶν Χριστιανών. Καὶ – συνθλασθήσεται. Ο προσκόψες αὐτῷ, ἑαυτὸν βλάψει, καὶ οὐκ ἐκεῖνον, ὅ πεπόνθασινοὶ ἀρχιε ρεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ. Ερ' — αὐτόν. Εφ' δν ἂν βαρήσῃ, τουτέστιν, ᾧ ἂν ὀργισθῇ, λεπτυνεῖ καὶ διασκορπίσει καὶ ἐξολο θρεύσει αὐτὸν, δ γέγονεν εἰς ὅλον τὸ γένος τῶν Ἰουδαίων, παραδοθὲν εἰς πολιορκίαν τοῖς Ῥω μαϊκοῖς στρατεύμασι. Καὶ — εἶχον. Πανταχοῦ τοὺς ἀνθρώπους φοβοῦνται, καὶ οὐ τὸν Θεόν. 'Αλλ' ὁ μὲν Χριστὸς καὶ τὰς παραβολὰς εἶπε, καὶ τὴν προφητείαν επήγαγεν, Ένα δειλιάσαντες ἀπόσχωνται τῆς πονηρίας· αὐτοὶ δὲ μᾶλλον ἐζήτησαν ἀνελεῖν αὐτόν. Καὶ μὴν ἐγίνωσκεν, ὡς οὐ μεταβληθήσονται, ἀλλὰ πανταχοῦ τὸ ἑαυτοῦ Ο ποιεῖ, μηδὲν ἐλλείπων τῶν καθηκόντων. ΚΕΦ. ΝΑ'. Περὶ τῶν καλουμένων εἰς τὸν γάμον. Καὶ ἀποκριθεὶς — ἐλθεῖν. Η μὲν πρὸ ταύτης παραβολή, τὰ μέχρι τοῦ σταυροῦ διέγραψεν, οίον τήν τοῦ Θεοῦ πρόνοιαν, ᾗ πρὸς Ἰουδαίους ἐκέχρητο, τὴν τούτων προφητοκτονίαν, καὶ τελευταῖον, τὴν ἀναίρεσιν τοῦ Σωτῆρος. Αύτη δέ, ἡ νῦν προκειμένη, τὰ μετὰ τὸν σταυρὸν προσημαίνει, βασιλείαν μὲν οὐρανῶν ὀνομάζουσα τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα· γάμους δὲ, τὴν μυστικὴν συνάφειαν τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν. Διττὴν δὲ νοοῦμεν τὴν τοι αύτην συνάφειαν, τὴν μὲν ἐνταῦθα γινομένην, διὰ πίστεως καὶ ἀρετῶν, τὴν δὲ ἐκεῖ τελεσθη σομένην ὑπερφυέστερον. Γάμου; δὲ τὸ πρᾶγμα καλεῖ, διά τε τὸν αὐτοῦ πάθον, ὃν ἔχει πρὸς αὐτὴν, καὶ διὰ τὴν αὐτῆς χαράν. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Βαπτιστής νυμφίον αὐτὴν προσηγόρευσε· δούλους δὲ λέγει τους ἀποστόλους, οἵτινες πρῶτον ἐν Ἱεροσολύμοις ἐδίδαξαν· κεκλημένους δὲ, τοὺς Ἰουδαίους, οι προεκλήθη σαν εἰς τοὺς τοιούτους γάμους, πάλαι μὲν ὑπὸ τῶν προφητῶν, ὕστερον δὲ ὑπὸ τοῦ Βαπτιστοῦ· πρὸς Varia lectiones et notæ. Forma loquenli insolens. Βαρείν ergo h. 1. est pro βαρέω; πίπτειν. Εφ' ὅν autem dixit, quod ita est in textu. In mentem alicui venire possit βα ρυθυμήσῃ, propter vicinum όργισθή. Sed βαρήσῃ Hentenius quoque videtur legisse. Εἰς τὸ ὅλον γένος. Β. Αν εi διαρπαγή legerit interpres. Γενομένην, Β. Non cepit sensum hujus loci llenlenius. Ατόν, refertur aul Christum, seu Sponsum; παραπέμ πειν, ad prophetas et Baptistain; αὐτούς, ad Ju dros. Nain prophete et Baptista Judæos ad Chri stum ducebant.

dam autem angulum intellexerunt Ecclesiam, ut- καὶ συνεναί διὰ τῆς εἰς αὐτὸν πίστεως. Τινὲς δὲ pote fideles colligantem, in cujus caput factus est Christus, caput videlicet sive principium et dominator. Vers. 42. Demino nostris. Etiam hoc pars est dictæ prophetiæ, docens, quod Dei quoque voluntate let hujusmodi angulus, id est, conjunctio populorum: et quod admirationi apud omnes erit hic angulus, non solum quia variis adornabitur vir tutibns, sed etiam quia omnibus insidiis erit superior. Vers. 43. Ideo - ipsius. Regnum Dei dicit custodiam ejus qua servabantur: nationem vero facieutem dignos ejus fructus vocat genus Christianorum. Vers. 44. Et confringetur. Oßendens in illum, sibiipsi nocebit, et non illi: quod passi sunt principes sacerdotum et Scribe ac seniores populi. Vers. 44. Super cum. Super quemcunque aggravaverit se,hoc est cui iratus fuerit, comminuet et disperget, ac exterminabit eum, quod factum est in totùm genus Judæorum: traditum namque est Komanis militibus in direptionem. Vers. 45. Et — habebant. Ubique bomines timent, et non Deum. Christus autem et parabolas sane dixit et prophetiam adduxit, ut'timore correpti malitiaın relinquerent; ¡¡psi vero occidere magis illum quærebant. Atqui sciebat quod mutandi non essent, attamen ubique quod suum est facit, nihilque prætermittit eorum quæ conveniunt. CAP. LI. De vocatis ad nuptias. CAP. XXII, Vers. 1. Et respondens — Vers. 3. venire. Parabola præcedens es tractavit quæ ad Passionem usque contigerunt, puta Dei providentiamqua erga Judæos usus est, prophetaruin cædem, ot tandem ipsius Salvatoris occisionem. Hæc autem quæ nunc proponitur, ea qum post crucem contigerunt indicat, régnum cœlorum vocans Deum et Patrem, nuptias vero mysticam Filli conjunctionemi ad Ecclesiam credentium. Duplicem autem intelligimus hujusmodi conjunctionem, et quæ hic fit per fidein ac virtutes cæteras, et quæ illic magis supernaturaliter perficienda est. Id autem vocat nuptias, tum propter desiderium quod habet ad Ecclesiam, tum propter ipsius Ecclesiae gaudium. Siquidem et Baptista sponsum illum appellavit. Servos quoque dicit apostolos, qui primum Hierosolymis docuerunt. Invitatos vero, Judeos qui primum ad hujus modi nuptias fuerant invitati, olim quidem a prophetls, postmodum a Raptista: siqnidem ad bunç γωνίαν ἐνόησαν τὴν Ἐκκλησίαν, ὡς συνδεσμούσαν τοὺς πιστοὺς, ἡστινος εἰς κεφαλὴν γέγονεν ὁ Χριστός, εἴτουν, κεφαλὴ καὶ ἄρχων. Παρὰ Κυρίου – ἡμῶν. Καὶ τοῦτο μέρος τῆς εἰρημένης προφητείας ἐστὶν, διδάσκον, ὅτι καὶ κατὰ βούλησιν Θεοῦ γενήσεται αὕτη ἡ γωνία, τουτέστιν, ή συνάφεια τῶν λαῶν, καὶ θαυμασθήσεται παρά πάντων, οὐ μόνον, ὡς κεκαλλωπισμένη ταῖς ποικι λίαις τῶν ἀρετῶν, ἀλλὰ καὶ, ὡς ἰσχυροτέρα πάσης ἐπιβουλῆς. Διὰ τοῦτο αὐτῆς. Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ· λέγει τὴν ἐπισκοπὴν τοῦ Θεοῦ, ὑφ᾽ ἧς ἐφρουροῦντο. Εθνος δὲ ποιοῦν τοὺς ἀξίους αὐτῆς καρπούς, τὸ γένος τῶν Χριστιανών. Καὶ – συνθλασθήσεται. Ο προσκόψες αὐτῷ, ἑαυτὸν βλάψει, καὶ οὐκ ἐκεῖνον, ὅ πεπόνθασινοὶ ἀρχιε ρεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ. Ερ' — αὐτόν. Εφ' δν ἂν βαρήσῃ, τουτέστιν, ᾧ ἂν ὀργισθῇ, λεπτυνεῖ καὶ διασκορπίσει καὶ ἐξολο θρεύσει αὐτὸν, δ γέγονεν εἰς ὅλον τὸ γένος τῶν Ἰουδαίων, παραδοθὲν εἰς πολιορκίαν τοῖς Ῥω μαϊκοῖς στρατεύμασι. Καὶ — εἶχον. Πανταχοῦ τοὺς ἀνθρώπους φοβοῦνται, καὶ οὐ τὸν Θεόν. 'Αλλ' ὁ μὲν Χριστὸς καὶ τὰς παραβολὰς εἶπε, καὶ τὴν προφητείαν επήγαγεν, Ένα δειλιάσαντες ἀπόσχωνται τῆς πονηρίας· αὐτοὶ δὲ μᾶλλον ἐζήτησαν ἀνελεῖν αὐτόν. Καὶ μὴν ἐγίνωσκεν, ὡς οὐ μεταβληθήσονται, ἀλλὰ πανταχοῦ τὸ ἑαυτοῦ Ο ποιεῖ, μηδὲν ἐλλείπων τῶν καθηκόντων. ΚΕΦ. ΝΑ'. Περὶ τῶν καλουμένων εἰς τὸν γάμον. Καὶ ἀποκριθεὶς — ἐλθεῖν. Η μὲν πρὸ ταύτης παραβολή, τὰ μέχρι τοῦ σταυροῦ διέγραψεν, οίον τήν τοῦ Θεοῦ πρόνοιαν, ᾗ πρὸς Ἰουδαίους ἐκέχρητο, τὴν τούτων προφητοκτονίαν, καὶ τελευταῖον, τὴν ἀναίρεσιν τοῦ Σωτῆρος. Αύτη δέ, ἡ νῦν προκειμένη, τὰ μετὰ τὸν σταυρὸν προσημαίνει, βασιλείαν μὲν οὐρανῶν ὀνομάζουσα τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα· γάμους δὲ, τὴν μυστικὴν συνάφειαν τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν. Διττὴν δὲ νοοῦμεν τὴν τοι αύτην συνάφειαν, τὴν μὲν ἐνταῦθα γινομένην, διὰ πίστεως καὶ ἀρετῶν, τὴν δὲ ἐκεῖ τελεσθη σομένην ὑπερφυέστερον. Γάμου; δὲ τὸ πρᾶγμα καλεῖ, διά τε τὸν αὐτοῦ πάθον, ὃν ἔχει πρὸς αὐτὴν, καὶ διὰ τὴν αὐτῆς χαράν. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Βαπτιστής νυμφίον αὐτὴν προσηγόρευσε· δούλους δὲ λέγει τους ἀποστόλους, οἵτινες πρῶτον ἐν Ἱεροσολύμοις ἐδίδαξαν· κεκλημένους δὲ, τοὺς Ἰουδαίους, οι προεκλήθη σαν εἰς τοὺς τοιούτους γάμους, πάλαι μὲν ὑπὸ τῶν προφητῶν, ὕστερον δὲ ὑπὸ τοῦ Βαπτιστοῦ· πρὸς Varia lectiones et notæ. Forma loquenli insolens. Βαρείν ergo h. 1. est pro βαρέω; πίπτειν. Εφ' ὅν autem dixit, quod ita est in textu. In mentem alicui venire possit βα ρυθυμήσῃ, propter vicinum όργισθή. Sed βαρήσῃ Hentenius quoque videtur legisse. Εἰς τὸ ὅλον γένος. Β. Αν εi διαρπαγή legerit interpres. Γενομένην, Β. Non cepit sensum hujus loci llenlenius. Ατόν, refertur aul Christum, seu Sponsum; παραπέμ πειν, ad prophetas et Baptistain; αὐτούς, ad Ju dros. Nain prophete et Baptista Judæos ad Chri stum ducebant.

dam autem angulum intellexerunt Ecclesiam, ut- καὶ συνεναί διὰ τῆς εἰς αὐτὸν πίστεως. Τινὲς δὲ pote fideles colligantem, in cujus caput factus est Christus, caput videlicet sive principium et dominator. Vers. 42. Demino nostris. Etiam hoc pars est dictæ prophetiæ, docens, quod Dei quoque voluntate let hujusmodi angulus, id est, conjunctio populorum: et quod admirationi apud omnes erit hic angulus, non solum quia variis adornabitur vir tutibns, sed etiam quia omnibus insidiis erit superior. Vers. 43. Ideo - ipsius. Regnum Dei dicit custodiam ejus qua servabantur: nationem vero facieutem dignos ejus fructus vocat genus Christianorum. Vers. 44. Et confringetur. Oßendens in illum, sibiipsi nocebit, et non illi: quod passi sunt principes sacerdotum et Scribe ac seniores populi. Vers. 44. Super cum. Super quemcunque aggravaverit se,hoc est cui iratus fuerit, comminuet et disperget, ac exterminabit eum, quod factum est in totùm genus Judæorum: traditum namque est Komanis militibus in direptionem. Vers. 45. Et — habebant. Ubique bomines timent, et non Deum. Christus autem et parabolas sane dixit et prophetiam adduxit, ut'timore correpti malitiaın relinquerent; ¡¡psi vero occidere magis illum quærebant. Atqui sciebat quod mutandi non essent, attamen ubique quod suum est facit, nihilque prætermittit eorum quæ conveniunt. CAP. LI. De vocatis ad nuptias. CAP. XXII, Vers. 1. Et respondens — Vers. 3. venire. Parabola præcedens es tractavit quæ ad Passionem usque contigerunt, puta Dei providentiamqua erga Judæos usus est, prophetaruin cædem, ot tandem ipsius Salvatoris occisionem. Hæc autem quæ nunc proponitur, ea qum post crucem contigerunt indicat, régnum cœlorum vocans Deum et Patrem, nuptias vero mysticam Filli conjunctionemi ad Ecclesiam credentium. Duplicem autem intelligimus hujusmodi conjunctionem, et quæ hic fit per fidein ac virtutes cæteras, et quæ illic magis supernaturaliter perficienda est. Id autem vocat nuptias, tum propter desiderium quod habet ad Ecclesiam, tum propter ipsius Ecclesiae gaudium. Siquidem et Baptista sponsum illum appellavit. Servos quoque dicit apostolos, qui primum Hierosolymis docuerunt. Invitatos vero, Judeos qui primum ad hujus modi nuptias fuerant invitati, olim quidem a prophetls, postmodum a Raptista: siqnidem ad bunç γωνίαν ἐνόησαν τὴν Ἐκκλησίαν, ὡς συνδεσμούσαν τοὺς πιστοὺς, ἡστινος εἰς κεφαλὴν γέγονεν ὁ Χριστός, εἴτουν, κεφαλὴ καὶ ἄρχων. Παρὰ Κυρίου – ἡμῶν. Καὶ τοῦτο μέρος τῆς εἰρημένης προφητείας ἐστὶν, διδάσκον, ὅτι καὶ κατὰ βούλησιν Θεοῦ γενήσεται αὕτη ἡ γωνία, τουτέστιν, ή συνάφεια τῶν λαῶν, καὶ θαυμασθήσεται παρά πάντων, οὐ μόνον, ὡς κεκαλλωπισμένη ταῖς ποικι λίαις τῶν ἀρετῶν, ἀλλὰ καὶ, ὡς ἰσχυροτέρα πάσης ἐπιβουλῆς. Διὰ τοῦτο αὐτῆς. Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ· λέγει τὴν ἐπισκοπὴν τοῦ Θεοῦ, ὑφ᾽ ἧς ἐφρουροῦντο. Εθνος δὲ ποιοῦν τοὺς ἀξίους αὐτῆς καρπούς, τὸ γένος τῶν Χριστιανών. Καὶ – συνθλασθήσεται. Ο προσκόψες αὐτῷ, ἑαυτὸν βλάψει, καὶ οὐκ ἐκεῖνον, ὅ πεπόνθασινοὶ ἀρχιε ρεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ. Ερ' — αὐτόν. Εφ' δν ἂν βαρήσῃ, τουτέστιν, ᾧ ἂν ὀργισθῇ, λεπτυνεῖ καὶ διασκορπίσει καὶ ἐξολο θρεύσει αὐτὸν, δ γέγονεν εἰς ὅλον τὸ γένος τῶν Ἰουδαίων, παραδοθὲν εἰς πολιορκίαν τοῖς Ῥω μαϊκοῖς στρατεύμασι. Καὶ — εἶχον. Πανταχοῦ τοὺς ἀνθρώπους φοβοῦνται, καὶ οὐ τὸν Θεόν. 'Αλλ' ὁ μὲν Χριστὸς καὶ τὰς παραβολὰς εἶπε, καὶ τὴν προφητείαν επήγαγεν, Ένα δειλιάσαντες ἀπόσχωνται τῆς πονηρίας· αὐτοὶ δὲ μᾶλλον ἐζήτησαν ἀνελεῖν αὐτόν. Καὶ μὴν ἐγίνωσκεν, ὡς οὐ μεταβληθήσονται, ἀλλὰ πανταχοῦ τὸ ἑαυτοῦ Ο ποιεῖ, μηδὲν ἐλλείπων τῶν καθηκόντων. ΚΕΦ. ΝΑ'. Περὶ τῶν καλουμένων εἰς τὸν γάμον. Καὶ ἀποκριθεὶς — ἐλθεῖν. Η μὲν πρὸ ταύτης παραβολή, τὰ μέχρι τοῦ σταυροῦ διέγραψεν, οίον τήν τοῦ Θεοῦ πρόνοιαν, ᾗ πρὸς Ἰουδαίους ἐκέχρητο, τὴν τούτων προφητοκτονίαν, καὶ τελευταῖον, τὴν ἀναίρεσιν τοῦ Σωτῆρος. Αύτη δέ, ἡ νῦν προκειμένη, τὰ μετὰ τὸν σταυρὸν προσημαίνει, βασιλείαν μὲν οὐρανῶν ὀνομάζουσα τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα· γάμους δὲ, τὴν μυστικὴν συνάφειαν τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν. Διττὴν δὲ νοοῦμεν τὴν τοι αύτην συνάφειαν, τὴν μὲν ἐνταῦθα γινομένην, διὰ πίστεως καὶ ἀρετῶν, τὴν δὲ ἐκεῖ τελεσθη σομένην ὑπερφυέστερον. Γάμου; δὲ τὸ πρᾶγμα καλεῖ, διά τε τὸν αὐτοῦ πάθον, ὃν ἔχει πρὸς αὐτὴν, καὶ διὰ τὴν αὐτῆς χαράν. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Βαπτιστής νυμφίον αὐτὴν προσηγόρευσε· δούλους δὲ λέγει τους ἀποστόλους, οἵτινες πρῶτον ἐν Ἱεροσολύμοις ἐδίδαξαν· κεκλημένους δὲ, τοὺς Ἰουδαίους, οι προεκλήθη σαν εἰς τοὺς τοιούτους γάμους, πάλαι μὲν ὑπὸ τῶν προφητῶν, ὕστερον δὲ ὑπὸ τοῦ Βαπτιστοῦ· πρὸς Varia lectiones et notæ. Forma loquenli insolens. Βαρείν ergo h. 1. est pro βαρέω; πίπτειν. Εφ' ὅν autem dixit, quod ita est in textu. In mentem alicui venire possit βα ρυθυμήσῃ, propter vicinum όργισθή. Sed βαρήσῃ Hentenius quoque videtur legisse. Εἰς τὸ ὅλον γένος. Β. Αν εi διαρπαγή legerit interpres. Γενομένην, Β. Non cepit sensum hujus loci llenlenius. Ατόν, refertur aul Christum, seu Sponsum; παραπέμ πειν, ad prophetas et Baptistain; αὐτούς, ad Ju dros. Nain prophete et Baptista Judæos ad Chri stum ducebant.

dam autem angulum intellexerunt Ecclesiam, ut- καὶ συνεναί διὰ τῆς εἰς αὐτὸν πίστεως. Τινὲς δὲ pote fideles colligantem, in cujus caput factus est Christus, caput videlicet sive principium et dominator. Vers. 42. Demino nostris. Etiam hoc pars est dictæ prophetiæ, docens, quod Dei quoque voluntate let hujusmodi angulus, id est, conjunctio populorum: et quod admirationi apud omnes erit hic angulus, non solum quia variis adornabitur vir tutibns, sed etiam quia omnibus insidiis erit superior. Vers. 43. Ideo - ipsius. Regnum Dei dicit custodiam ejus qua servabantur: nationem vero facieutem dignos ejus fructus vocat genus Christianorum. Vers. 44. Et confringetur. Oßendens in illum, sibiipsi nocebit, et non illi: quod passi sunt principes sacerdotum et Scribe ac seniores populi. Vers. 44. Super cum. Super quemcunque aggravaverit se,hoc est cui iratus fuerit, comminuet et disperget, ac exterminabit eum, quod factum est in totùm genus Judæorum: traditum namque est Komanis militibus in direptionem. Vers. 45. Et — habebant. Ubique bomines timent, et non Deum. Christus autem et parabolas sane dixit et prophetiam adduxit, ut'timore correpti malitiaın relinquerent; ¡¡psi vero occidere magis illum quærebant. Atqui sciebat quod mutandi non essent, attamen ubique quod suum est facit, nihilque prætermittit eorum quæ conveniunt. CAP. LI. De vocatis ad nuptias. CAP. XXII, Vers. 1. Et respondens — Vers. 3. venire. Parabola præcedens es tractavit quæ ad Passionem usque contigerunt, puta Dei providentiamqua erga Judæos usus est, prophetaruin cædem, ot tandem ipsius Salvatoris occisionem. Hæc autem quæ nunc proponitur, ea qum post crucem contigerunt indicat, régnum cœlorum vocans Deum et Patrem, nuptias vero mysticam Filli conjunctionemi ad Ecclesiam credentium. Duplicem autem intelligimus hujusmodi conjunctionem, et quæ hic fit per fidein ac virtutes cæteras, et quæ illic magis supernaturaliter perficienda est. Id autem vocat nuptias, tum propter desiderium quod habet ad Ecclesiam, tum propter ipsius Ecclesiae gaudium. Siquidem et Baptista sponsum illum appellavit. Servos quoque dicit apostolos, qui primum Hierosolymis docuerunt. Invitatos vero, Judeos qui primum ad hujus modi nuptias fuerant invitati, olim quidem a prophetls, postmodum a Raptista: siqnidem ad bunç γωνίαν ἐνόησαν τὴν Ἐκκλησίαν, ὡς συνδεσμούσαν τοὺς πιστοὺς, ἡστινος εἰς κεφαλὴν γέγονεν ὁ Χριστός, εἴτουν, κεφαλὴ καὶ ἄρχων. Παρὰ Κυρίου – ἡμῶν. Καὶ τοῦτο μέρος τῆς εἰρημένης προφητείας ἐστὶν, διδάσκον, ὅτι καὶ κατὰ βούλησιν Θεοῦ γενήσεται αὕτη ἡ γωνία, τουτέστιν, ή συνάφεια τῶν λαῶν, καὶ θαυμασθήσεται παρά πάντων, οὐ μόνον, ὡς κεκαλλωπισμένη ταῖς ποικι λίαις τῶν ἀρετῶν, ἀλλὰ καὶ, ὡς ἰσχυροτέρα πάσης ἐπιβουλῆς. Διὰ τοῦτο αὐτῆς. Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ· λέγει τὴν ἐπισκοπὴν τοῦ Θεοῦ, ὑφ᾽ ἧς ἐφρουροῦντο. Εθνος δὲ ποιοῦν τοὺς ἀξίους αὐτῆς καρπούς, τὸ γένος τῶν Χριστιανών. Καὶ – συνθλασθήσεται. Ο προσκόψες αὐτῷ, ἑαυτὸν βλάψει, καὶ οὐκ ἐκεῖνον, ὅ πεπόνθασινοὶ ἀρχιε ρεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ. Ερ' — αὐτόν. Εφ' δν ἂν βαρήσῃ, τουτέστιν, ᾧ ἂν ὀργισθῇ, λεπτυνεῖ καὶ διασκορπίσει καὶ ἐξολο θρεύσει αὐτὸν, δ γέγονεν εἰς ὅλον τὸ γένος τῶν Ἰουδαίων, παραδοθὲν εἰς πολιορκίαν τοῖς Ῥω μαϊκοῖς στρατεύμασι. Καὶ — εἶχον. Πανταχοῦ τοὺς ἀνθρώπους φοβοῦνται, καὶ οὐ τὸν Θεόν. 'Αλλ' ὁ μὲν Χριστὸς καὶ τὰς παραβολὰς εἶπε, καὶ τὴν προφητείαν επήγαγεν, Ένα δειλιάσαντες ἀπόσχωνται τῆς πονηρίας· αὐτοὶ δὲ μᾶλλον ἐζήτησαν ἀνελεῖν αὐτόν. Καὶ μὴν ἐγίνωσκεν, ὡς οὐ μεταβληθήσονται, ἀλλὰ πανταχοῦ τὸ ἑαυτοῦ Ο ποιεῖ, μηδὲν ἐλλείπων τῶν καθηκόντων. ΚΕΦ. ΝΑ'. Περὶ τῶν καλουμένων εἰς τὸν γάμον. Καὶ ἀποκριθεὶς — ἐλθεῖν. Η μὲν πρὸ ταύτης παραβολή, τὰ μέχρι τοῦ σταυροῦ διέγραψεν, οίον τήν τοῦ Θεοῦ πρόνοιαν, ᾗ πρὸς Ἰουδαίους ἐκέχρητο, τὴν τούτων προφητοκτονίαν, καὶ τελευταῖον, τὴν ἀναίρεσιν τοῦ Σωτῆρος. Αύτη δέ, ἡ νῦν προκειμένη, τὰ μετὰ τὸν σταυρὸν προσημαίνει, βασιλείαν μὲν οὐρανῶν ὀνομάζουσα τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα· γάμους δὲ, τὴν μυστικὴν συνάφειαν τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν. Διττὴν δὲ νοοῦμεν τὴν τοι αύτην συνάφειαν, τὴν μὲν ἐνταῦθα γινομένην, διὰ πίστεως καὶ ἀρετῶν, τὴν δὲ ἐκεῖ τελεσθη σομένην ὑπερφυέστερον. Γάμου; δὲ τὸ πρᾶγμα καλεῖ, διά τε τὸν αὐτοῦ πάθον, ὃν ἔχει πρὸς αὐτὴν, καὶ διὰ τὴν αὐτῆς χαράν. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Βαπτιστής νυμφίον αὐτὴν προσηγόρευσε· δούλους δὲ λέγει τους ἀποστόλους, οἵτινες πρῶτον ἐν Ἱεροσολύμοις ἐδίδαξαν· κεκλημένους δὲ, τοὺς Ἰουδαίους, οι προεκλήθη σαν εἰς τοὺς τοιούτους γάμους, πάλαι μὲν ὑπὸ τῶν προφητῶν, ὕστερον δὲ ὑπὸ τοῦ Βαπτιστοῦ· πρὸς Varia lectiones et notæ. Forma loquenli insolens. Βαρείν ergo h. 1. est pro βαρέω; πίπτειν. Εφ' ὅν autem dixit, quod ita est in textu. In mentem alicui venire possit βα ρυθυμήσῃ, propter vicinum όργισθή. Sed βαρήσῃ Hentenius quoque videtur legisse. Εἰς τὸ ὅλον γένος. Β. Αν εi διαρπαγή legerit interpres. Γενομένην, Β. Non cepit sensum hujus loci llenlenius. Ατόν, refertur aul Christum, seu Sponsum; παραπέμ πειν, ad prophetas et Baptistain; αὐτούς, ad Ju dros. Nain prophete et Baptista Judæos ad Chri stum ducebant.

CAP. XXII. αὐτὸν γὰρ αὐτοὺς παρέπεμπον· ἔτι δὲ καὶ ὑπ' & populum ipsos servos transmisit: præterea quoque αὐτοῦ τοῦ νυμφίου. Καὶ δρα τὴν κακίαν μὲν τῶν Ἰουδαίων, ἀγαθότητα δὲ τοῦ Σωτῆρος. Ανεῖλον αὐτὸν ἐκεῖνοι· ὁ δὲ καὶ φονεῖς ὄντας αὐτοῦ πάλιν καλεῖ πρὸ; εὐφροσύνην αἰώνιον, οἱ δὲ ἀποπηδῶσι. Idlir γάμους. Προτέρους μὲν δούλους νόει· τοὺς περὶ Πέτρον ὑστέρους δε, τοὺς περὶ Παῦλον. Άριστον δὲ καὶ ταύρους καὶ σιτιστὰ τεθυμένα, είτε ουν, ηὐτρεπισμένα, εἴρηκε, κατὰ τὸ ἐν τοῖς γάμοις Εθο;. Εἶεν δ᾽ ἂν ταῦτα ἐνταῦθα μὲν, ἡ τρυφὴ τῶν θείων δογμάτων· ἐκεῖ δὲ, ἡ οὐράνιος τρυφὴ καὶ ἀπόλαυσις. Διὰ δὲ τῶν ταύρων καὶ τῶν σιτιστῶν τὸ φι λότιμον καὶ πολυτελὲς τῆς εὐωχίας εμφαίνεται. Οι — αὐτοῦ. Καταφρονήσαντες τῆς κλήσεως, ἀπῆλθον εἰς τὰ οἰκεῖα ἔργα, τουτέστιν, είχοντο τῶν προτέρων. 01 88 2оло ἀπέκτειναν. Ο τῆς ἀναισχυν τίας! οὐ μόνον οὐκ ἦλθον, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτοῦ; ὕβρισαν καὶ ἀπέκτειναν. Καὶ ἐν μὲν τῇ προλαβούση παραβολῇ οἱ ἀπαιτοῦντε; τοὺς καρποὺς ἐσφάγησαν· ἐν ταύτῃ δὲ οἱ καλοῦντες εἰς τοὺς γάμους. Τί ταύτης ἴσον τῆς μανίας; Οσιν ὁ βασιλεὺς ἐμακροθύμει καὶ ἐφιλανθρωπεύετο, τοποῦ. τον οὗτοι ἐσκληρύνοντο καὶ ἡγρίαινον. Καὶ ἀκούσας — ἐνέπρησεν. Ιδε κηδεμονίαν καὶ μακροθυμίαν άφατον. Εφύτευσεν ἀμπελῶνα καὶ ἀπήρτισεν, ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησεν, ἀπέστειλεν ἐν καιρῷ δούλους ἀπαιτῶν τοὺς καρπούς. Τούτων ἀναιρεθέντων, ἀπέστειλεν ἄλλους. Καὶ τού των σφαγέντων, ἔπεμψεν αὐτὸν τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν ἀγαπητόν. Καὶ τούτου φονευθέντος, ήνέσχετο, καὶ μᾶλλον ἀποστείλας δούλους, εκάλεσε τοὺς φονεῖς εἰς εὐωχίαν ἀτελεύτητον. Οὐκ ἠθέλησαν ἐλθεῖν. Πάλιν ἑτέρους ἀπέστειλεν. Οἱ δὲ καὶ τούτους ἀνεῖλον. Τότ σε λοιπόν, ὡς ἀνίατα νοσοῦντας, ἀναιρεῖ τοὺς παμπονήρους και μικρούς. Στρατεύματα δὲ αὐτοῦ νόει τὰ στρατεύματα τῶν Ῥωμαίων· πάντες γὰρ τοῦ Θεοῦ εἰσιν κατὰ τὸν λόγον τῆς δημιουργίας &, ἐπὶ Οὐεσπασιανοῦ καὶ Τίτου, καὶ τοὺς φονείς κατέσφαξαν, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, τὰ Ἱεροσόλυμα, ἐνέπρησαν. Τότε - γάμους. Διεξόδους τῶν ἰδῶν λέγει τὰς πόλεις καὶ κώμας τῶν ἐθνῶν. Διεξόδους· δὲ τῶν ἐδῶν ταύτας ὠνόμασε, δηλῶν τὸ ἀπεῤῥιμμένον τῶν ἐθνῶν. Ἐν ταῖς διεξόδοις γὰρ οἱ ἀπεῤῥιμμένοι κατοι κοῦσι. Πρῶτον μὲν γὰρ οἱ ἀπόστολοι τοῖς Ἰουδαίοις ἐκήρυσσον, ἔτι παρ' αὐτοῖς ὄντες· ἐπεὶ δὲ ἀπηλαύνοντο, φησὶ πρὸς αὐτοὺς ὁ Παῦλος· Ὑμῖν ἦν ἀναγκαῖον πρώτον λαληθῆναι τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ· ἐπειδὴ δὲ ἀναξίους ἑαυτοὺς ἐκρίνατε, ἰδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ ἔθνη. * Act. XIII, 46. et ab ipso sponso. Et vide hinc quidem Judæorum pravitatem, illinc autem Salvatoris bonitatem.!!! enim occiderunt, ipse vero cum essent homicida. rursum vocat eos ad gaudium sempiternum, illi autem ab eo resiliunt. Vers. 4. Rursum - nuptias. Priores quidem servos intelligit Petrum, et qui cum eo erant; posteriores vero Paulum et suos. Prandium autem et tauros et altilia maçtata sive parata dixit juxta morem qui servari solet in nuptiis. Et hic quidem dici possunt deliciæ divinorum dogmatum; in futuro autem cœleste gaudium ac fruitio. Per tauros vero et altilia pretiositas ac magnificentia convivii declaratur. Vers. 5. Illi — suam. Despexerunt invitationem; abierunt ad propria opera, hoc est, delenti sunt bis, quæ priora ac potiora habebant. Vers. 6. Reliqui vero occiderunt. Ο impudentiam 1 non solum non veuerunt, sed et eos qui ad se missi erant, contumelia affecerunt et occiderunt. Et in præcedenti quidem parabola illi jugulati sunt, qui fructus repetebant, in hac autem qui ad nuptias vocabant. Quid huic insaniæ æquari poterit? Quo magis res patiens est et humanus, eo duriores eliciuntur hi ac ferociores. Vers. 7. Cumque — succendit. Vide gubernationem (xx) ac tolerantiam ineffabilem. Plantavit vineam et ad perfectum perduxit; tradidit eam agricolis, et peregre profectus est. Emisit in tempore servos repetens fructus: his interfectis, emisit alios; etiamı his jugulatis, suum misit filium dilectum; quo etiam jugulato, patienter sustinuit; imo missis servis homicidas ad gaudium æternum invitavit; noluerunt venire. Rursus alios misit; illi autem et bos interfecerunt. Tunc demum quasi insanabiliter ægrotantes, occidit scelestos ac perditos illos. Exercitus vero ejus intellige exercitus Romanorum. Omnes enim Dei sunt ratione creationis qui sub Vespasiano et Tito homicidas jugularunt, ac civitatem eorum Hierosolyma succenderunt. Vers. 8. Tunc Vers. 9. nuptias. Exitus viarum dicit civitates et vicos gentium, quæ vocavit Exitus viarum, significans abjectionem gentium; in exitibus enim abjecti commorantur. Primum siquidem apostoli Judaeis predicabant, cum adhuc apud eos essent. Postquam autem illos ejecerunt, dicit eis Paulus: Vobis oportuit primum loqui verbum Dei: quia autem indirnos vos judicastis, ecce convertimur ad gentes”. Variæ lectiones et notæ. Ita laudat Chrysost. t. VII, pag. 681 B. Varietas ergo non ex codicibus Actuum, sed Chrysostomi. (un) Gubernationem. Curam

CAP. XXII. αὐτὸν γὰρ αὐτοὺς παρέπεμπον· ἔτι δὲ καὶ ὑπ' & populum ipsos servos transmisit: præterea quoque αὐτοῦ τοῦ νυμφίου. Καὶ δρα τὴν κακίαν μὲν τῶν Ἰουδαίων, ἀγαθότητα δὲ τοῦ Σωτῆρος. Ανεῖλον αὐτὸν ἐκεῖνοι· ὁ δὲ καὶ φονεῖς ὄντας αὐτοῦ πάλιν καλεῖ πρὸ; εὐφροσύνην αἰώνιον, οἱ δὲ ἀποπηδῶσι. Idlir γάμους. Προτέρους μὲν δούλους νόει· τοὺς περὶ Πέτρον ὑστέρους δε, τοὺς περὶ Παῦλον. Άριστον δὲ καὶ ταύρους καὶ σιτιστὰ τεθυμένα, είτε ουν, ηὐτρεπισμένα, εἴρηκε, κατὰ τὸ ἐν τοῖς γάμοις Εθο;. Εἶεν δ᾽ ἂν ταῦτα ἐνταῦθα μὲν, ἡ τρυφὴ τῶν θείων δογμάτων· ἐκεῖ δὲ, ἡ οὐράνιος τρυφὴ καὶ ἀπόλαυσις. Διὰ δὲ τῶν ταύρων καὶ τῶν σιτιστῶν τὸ φι λότιμον καὶ πολυτελὲς τῆς εὐωχίας εμφαίνεται. Οι — αὐτοῦ. Καταφρονήσαντες τῆς κλήσεως, ἀπῆλθον εἰς τὰ οἰκεῖα ἔργα, τουτέστιν, είχοντο τῶν προτέρων. 01 88 2оло ἀπέκτειναν. Ο τῆς ἀναισχυν τίας! οὐ μόνον οὐκ ἦλθον, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτοῦ; ὕβρισαν καὶ ἀπέκτειναν. Καὶ ἐν μὲν τῇ προλαβούση παραβολῇ οἱ ἀπαιτοῦντε; τοὺς καρποὺς ἐσφάγησαν· ἐν ταύτῃ δὲ οἱ καλοῦντες εἰς τοὺς γάμους. Τί ταύτης ἴσον τῆς μανίας; Οσιν ὁ βασιλεὺς ἐμακροθύμει καὶ ἐφιλανθρωπεύετο, τοποῦ. τον οὗτοι ἐσκληρύνοντο καὶ ἡγρίαινον. Καὶ ἀκούσας — ἐνέπρησεν. Ιδε κηδεμονίαν καὶ μακροθυμίαν άφατον. Εφύτευσεν ἀμπελῶνα καὶ ἀπήρτισεν, ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησεν, ἀπέστειλεν ἐν καιρῷ δούλους ἀπαιτῶν τοὺς καρπούς. Τούτων ἀναιρεθέντων, ἀπέστειλεν ἄλλους. Καὶ τού των σφαγέντων, ἔπεμψεν αὐτὸν τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν ἀγαπητόν. Καὶ τούτου φονευθέντος, ήνέσχετο, καὶ μᾶλλον ἀποστείλας δούλους, εκάλεσε τοὺς φονεῖς εἰς εὐωχίαν ἀτελεύτητον. Οὐκ ἠθέλησαν ἐλθεῖν. Πάλιν ἑτέρους ἀπέστειλεν. Οἱ δὲ καὶ τούτους ἀνεῖλον. Τότ σε λοιπόν, ὡς ἀνίατα νοσοῦντας, ἀναιρεῖ τοὺς παμπονήρους και μικρούς. Στρατεύματα δὲ αὐτοῦ νόει τὰ στρατεύματα τῶν Ῥωμαίων· πάντες γὰρ τοῦ Θεοῦ εἰσιν κατὰ τὸν λόγον τῆς δημιουργίας &, ἐπὶ Οὐεσπασιανοῦ καὶ Τίτου, καὶ τοὺς φονείς κατέσφαξαν, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, τὰ Ἱεροσόλυμα, ἐνέπρησαν. Τότε - γάμους. Διεξόδους τῶν ἰδῶν λέγει τὰς πόλεις καὶ κώμας τῶν ἐθνῶν. Διεξόδους· δὲ τῶν ἐδῶν ταύτας ὠνόμασε, δηλῶν τὸ ἀπεῤῥιμμένον τῶν ἐθνῶν. Ἐν ταῖς διεξόδοις γὰρ οἱ ἀπεῤῥιμμένοι κατοι κοῦσι. Πρῶτον μὲν γὰρ οἱ ἀπόστολοι τοῖς Ἰουδαίοις ἐκήρυσσον, ἔτι παρ' αὐτοῖς ὄντες· ἐπεὶ δὲ ἀπηλαύνοντο, φησὶ πρὸς αὐτοὺς ὁ Παῦλος· Ὑμῖν ἦν ἀναγκαῖον πρώτον λαληθῆναι τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ· ἐπειδὴ δὲ ἀναξίους ἑαυτοὺς ἐκρίνατε, ἰδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ ἔθνη. * Act. XIII, 46. et ab ipso sponso. Et vide hinc quidem Judæorum pravitatem, illinc autem Salvatoris bonitatem.!!! enim occiderunt, ipse vero cum essent homicida. rursum vocat eos ad gaudium sempiternum, illi autem ab eo resiliunt. Vers. 4. Rursum - nuptias. Priores quidem servos intelligit Petrum, et qui cum eo erant; posteriores vero Paulum et suos. Prandium autem et tauros et altilia maçtata sive parata dixit juxta morem qui servari solet in nuptiis. Et hic quidem dici possunt deliciæ divinorum dogmatum; in futuro autem cœleste gaudium ac fruitio. Per tauros vero et altilia pretiositas ac magnificentia convivii declaratur. Vers. 5. Illi — suam. Despexerunt invitationem; abierunt ad propria opera, hoc est, delenti sunt bis, quæ priora ac potiora habebant. Vers. 6. Reliqui vero occiderunt. Ο impudentiam 1 non solum non veuerunt, sed et eos qui ad se missi erant, contumelia affecerunt et occiderunt. Et in præcedenti quidem parabola illi jugulati sunt, qui fructus repetebant, in hac autem qui ad nuptias vocabant. Quid huic insaniæ æquari poterit? Quo magis res patiens est et humanus, eo duriores eliciuntur hi ac ferociores. Vers. 7. Cumque — succendit. Vide gubernationem (xx) ac tolerantiam ineffabilem. Plantavit vineam et ad perfectum perduxit; tradidit eam agricolis, et peregre profectus est. Emisit in tempore servos repetens fructus: his interfectis, emisit alios; etiamı his jugulatis, suum misit filium dilectum; quo etiam jugulato, patienter sustinuit; imo missis servis homicidas ad gaudium æternum invitavit; noluerunt venire. Rursus alios misit; illi autem et bos interfecerunt. Tunc demum quasi insanabiliter ægrotantes, occidit scelestos ac perditos illos. Exercitus vero ejus intellige exercitus Romanorum. Omnes enim Dei sunt ratione creationis qui sub Vespasiano et Tito homicidas jugularunt, ac civitatem eorum Hierosolyma succenderunt. Vers. 8. Tunc Vers. 9. nuptias. Exitus viarum dicit civitates et vicos gentium, quæ vocavit Exitus viarum, significans abjectionem gentium; in exitibus enim abjecti commorantur. Primum siquidem apostoli Judaeis predicabant, cum adhuc apud eos essent. Postquam autem illos ejecerunt, dicit eis Paulus: Vobis oportuit primum loqui verbum Dei: quia autem indirnos vos judicastis, ecce convertimur ad gentes”. Variæ lectiones et notæ. Ita laudat Chrysost. t. VII, pag. 681 B. Varietas ergo non ex codicibus Actuum, sed Chrysostomi. (un) Gubernationem. Curam

CAP. XXII. αὐτὸν γὰρ αὐτοὺς παρέπεμπον· ἔτι δὲ καὶ ὑπ' & populum ipsos servos transmisit: præterea quoque αὐτοῦ τοῦ νυμφίου. Καὶ δρα τὴν κακίαν μὲν τῶν Ἰουδαίων, ἀγαθότητα δὲ τοῦ Σωτῆρος. Ανεῖλον αὐτὸν ἐκεῖνοι· ὁ δὲ καὶ φονεῖς ὄντας αὐτοῦ πάλιν καλεῖ πρὸ; εὐφροσύνην αἰώνιον, οἱ δὲ ἀποπηδῶσι. Idlir γάμους. Προτέρους μὲν δούλους νόει· τοὺς περὶ Πέτρον ὑστέρους δε, τοὺς περὶ Παῦλον. Άριστον δὲ καὶ ταύρους καὶ σιτιστὰ τεθυμένα, είτε ουν, ηὐτρεπισμένα, εἴρηκε, κατὰ τὸ ἐν τοῖς γάμοις Εθο;. Εἶεν δ᾽ ἂν ταῦτα ἐνταῦθα μὲν, ἡ τρυφὴ τῶν θείων δογμάτων· ἐκεῖ δὲ, ἡ οὐράνιος τρυφὴ καὶ ἀπόλαυσις. Διὰ δὲ τῶν ταύρων καὶ τῶν σιτιστῶν τὸ φι λότιμον καὶ πολυτελὲς τῆς εὐωχίας εμφαίνεται. Οι — αὐτοῦ. Καταφρονήσαντες τῆς κλήσεως, ἀπῆλθον εἰς τὰ οἰκεῖα ἔργα, τουτέστιν, είχοντο τῶν προτέρων. 01 88 2оло ἀπέκτειναν. Ο τῆς ἀναισχυν τίας! οὐ μόνον οὐκ ἦλθον, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτοῦ; ὕβρισαν καὶ ἀπέκτειναν. Καὶ ἐν μὲν τῇ προλαβούση παραβολῇ οἱ ἀπαιτοῦντε; τοὺς καρποὺς ἐσφάγησαν· ἐν ταύτῃ δὲ οἱ καλοῦντες εἰς τοὺς γάμους. Τί ταύτης ἴσον τῆς μανίας; Οσιν ὁ βασιλεὺς ἐμακροθύμει καὶ ἐφιλανθρωπεύετο, τοποῦ. τον οὗτοι ἐσκληρύνοντο καὶ ἡγρίαινον. Καὶ ἀκούσας — ἐνέπρησεν. Ιδε κηδεμονίαν καὶ μακροθυμίαν άφατον. Εφύτευσεν ἀμπελῶνα καὶ ἀπήρτισεν, ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησεν, ἀπέστειλεν ἐν καιρῷ δούλους ἀπαιτῶν τοὺς καρπούς. Τούτων ἀναιρεθέντων, ἀπέστειλεν ἄλλους. Καὶ τού των σφαγέντων, ἔπεμψεν αὐτὸν τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν ἀγαπητόν. Καὶ τούτου φονευθέντος, ήνέσχετο, καὶ μᾶλλον ἀποστείλας δούλους, εκάλεσε τοὺς φονεῖς εἰς εὐωχίαν ἀτελεύτητον. Οὐκ ἠθέλησαν ἐλθεῖν. Πάλιν ἑτέρους ἀπέστειλεν. Οἱ δὲ καὶ τούτους ἀνεῖλον. Τότ σε λοιπόν, ὡς ἀνίατα νοσοῦντας, ἀναιρεῖ τοὺς παμπονήρους και μικρούς. Στρατεύματα δὲ αὐτοῦ νόει τὰ στρατεύματα τῶν Ῥωμαίων· πάντες γὰρ τοῦ Θεοῦ εἰσιν κατὰ τὸν λόγον τῆς δημιουργίας &, ἐπὶ Οὐεσπασιανοῦ καὶ Τίτου, καὶ τοὺς φονείς κατέσφαξαν, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, τὰ Ἱεροσόλυμα, ἐνέπρησαν. Τότε - γάμους. Διεξόδους τῶν ἰδῶν λέγει τὰς πόλεις καὶ κώμας τῶν ἐθνῶν. Διεξόδους· δὲ τῶν ἐδῶν ταύτας ὠνόμασε, δηλῶν τὸ ἀπεῤῥιμμένον τῶν ἐθνῶν. Ἐν ταῖς διεξόδοις γὰρ οἱ ἀπεῤῥιμμένοι κατοι κοῦσι. Πρῶτον μὲν γὰρ οἱ ἀπόστολοι τοῖς Ἰουδαίοις ἐκήρυσσον, ἔτι παρ' αὐτοῖς ὄντες· ἐπεὶ δὲ ἀπηλαύνοντο, φησὶ πρὸς αὐτοὺς ὁ Παῦλος· Ὑμῖν ἦν ἀναγκαῖον πρώτον λαληθῆναι τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ· ἐπειδὴ δὲ ἀναξίους ἑαυτοὺς ἐκρίνατε, ἰδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ ἔθνη. * Act. XIII, 46. et ab ipso sponso. Et vide hinc quidem Judæorum pravitatem, illinc autem Salvatoris bonitatem.!!! enim occiderunt, ipse vero cum essent homicida. rursum vocat eos ad gaudium sempiternum, illi autem ab eo resiliunt. Vers. 4. Rursum - nuptias. Priores quidem servos intelligit Petrum, et qui cum eo erant; posteriores vero Paulum et suos. Prandium autem et tauros et altilia maçtata sive parata dixit juxta morem qui servari solet in nuptiis. Et hic quidem dici possunt deliciæ divinorum dogmatum; in futuro autem cœleste gaudium ac fruitio. Per tauros vero et altilia pretiositas ac magnificentia convivii declaratur. Vers. 5. Illi — suam. Despexerunt invitationem; abierunt ad propria opera, hoc est, delenti sunt bis, quæ priora ac potiora habebant. Vers. 6. Reliqui vero occiderunt. Ο impudentiam 1 non solum non veuerunt, sed et eos qui ad se missi erant, contumelia affecerunt et occiderunt. Et in præcedenti quidem parabola illi jugulati sunt, qui fructus repetebant, in hac autem qui ad nuptias vocabant. Quid huic insaniæ æquari poterit? Quo magis res patiens est et humanus, eo duriores eliciuntur hi ac ferociores. Vers. 7. Cumque — succendit. Vide gubernationem (xx) ac tolerantiam ineffabilem. Plantavit vineam et ad perfectum perduxit; tradidit eam agricolis, et peregre profectus est. Emisit in tempore servos repetens fructus: his interfectis, emisit alios; etiamı his jugulatis, suum misit filium dilectum; quo etiam jugulato, patienter sustinuit; imo missis servis homicidas ad gaudium æternum invitavit; noluerunt venire. Rursus alios misit; illi autem et bos interfecerunt. Tunc demum quasi insanabiliter ægrotantes, occidit scelestos ac perditos illos. Exercitus vero ejus intellige exercitus Romanorum. Omnes enim Dei sunt ratione creationis qui sub Vespasiano et Tito homicidas jugularunt, ac civitatem eorum Hierosolyma succenderunt. Vers. 8. Tunc Vers. 9. nuptias. Exitus viarum dicit civitates et vicos gentium, quæ vocavit Exitus viarum, significans abjectionem gentium; in exitibus enim abjecti commorantur. Primum siquidem apostoli Judaeis predicabant, cum adhuc apud eos essent. Postquam autem illos ejecerunt, dicit eis Paulus: Vobis oportuit primum loqui verbum Dei: quia autem indirnos vos judicastis, ecce convertimur ad gentes”. Variæ lectiones et notæ. Ita laudat Chrysost. t. VII, pag. 681 B. Varietas ergo non ex codicibus Actuum, sed Chrysostomi. (un) Gubernationem. Curam

CAP. XXII. αὐτὸν γὰρ αὐτοὺς παρέπεμπον· ἔτι δὲ καὶ ὑπ' & populum ipsos servos transmisit: præterea quoque αὐτοῦ τοῦ νυμφίου. Καὶ δρα τὴν κακίαν μὲν τῶν Ἰουδαίων, ἀγαθότητα δὲ τοῦ Σωτῆρος. Ανεῖλον αὐτὸν ἐκεῖνοι· ὁ δὲ καὶ φονεῖς ὄντας αὐτοῦ πάλιν καλεῖ πρὸ; εὐφροσύνην αἰώνιον, οἱ δὲ ἀποπηδῶσι. Idlir γάμους. Προτέρους μὲν δούλους νόει· τοὺς περὶ Πέτρον ὑστέρους δε, τοὺς περὶ Παῦλον. Άριστον δὲ καὶ ταύρους καὶ σιτιστὰ τεθυμένα, είτε ουν, ηὐτρεπισμένα, εἴρηκε, κατὰ τὸ ἐν τοῖς γάμοις Εθο;. Εἶεν δ᾽ ἂν ταῦτα ἐνταῦθα μὲν, ἡ τρυφὴ τῶν θείων δογμάτων· ἐκεῖ δὲ, ἡ οὐράνιος τρυφὴ καὶ ἀπόλαυσις. Διὰ δὲ τῶν ταύρων καὶ τῶν σιτιστῶν τὸ φι λότιμον καὶ πολυτελὲς τῆς εὐωχίας εμφαίνεται. Οι — αὐτοῦ. Καταφρονήσαντες τῆς κλήσεως, ἀπῆλθον εἰς τὰ οἰκεῖα ἔργα, τουτέστιν, είχοντο τῶν προτέρων. 01 88 2оло ἀπέκτειναν. Ο τῆς ἀναισχυν τίας! οὐ μόνον οὐκ ἦλθον, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτοῦ; ὕβρισαν καὶ ἀπέκτειναν. Καὶ ἐν μὲν τῇ προλαβούση παραβολῇ οἱ ἀπαιτοῦντε; τοὺς καρποὺς ἐσφάγησαν· ἐν ταύτῃ δὲ οἱ καλοῦντες εἰς τοὺς γάμους. Τί ταύτης ἴσον τῆς μανίας; Οσιν ὁ βασιλεὺς ἐμακροθύμει καὶ ἐφιλανθρωπεύετο, τοποῦ. τον οὗτοι ἐσκληρύνοντο καὶ ἡγρίαινον. Καὶ ἀκούσας — ἐνέπρησεν. Ιδε κηδεμονίαν καὶ μακροθυμίαν άφατον. Εφύτευσεν ἀμπελῶνα καὶ ἀπήρτισεν, ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησεν, ἀπέστειλεν ἐν καιρῷ δούλους ἀπαιτῶν τοὺς καρπούς. Τούτων ἀναιρεθέντων, ἀπέστειλεν ἄλλους. Καὶ τού των σφαγέντων, ἔπεμψεν αὐτὸν τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν ἀγαπητόν. Καὶ τούτου φονευθέντος, ήνέσχετο, καὶ μᾶλλον ἀποστείλας δούλους, εκάλεσε τοὺς φονεῖς εἰς εὐωχίαν ἀτελεύτητον. Οὐκ ἠθέλησαν ἐλθεῖν. Πάλιν ἑτέρους ἀπέστειλεν. Οἱ δὲ καὶ τούτους ἀνεῖλον. Τότ σε λοιπόν, ὡς ἀνίατα νοσοῦντας, ἀναιρεῖ τοὺς παμπονήρους και μικρούς. Στρατεύματα δὲ αὐτοῦ νόει τὰ στρατεύματα τῶν Ῥωμαίων· πάντες γὰρ τοῦ Θεοῦ εἰσιν κατὰ τὸν λόγον τῆς δημιουργίας &, ἐπὶ Οὐεσπασιανοῦ καὶ Τίτου, καὶ τοὺς φονείς κατέσφαξαν, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, τὰ Ἱεροσόλυμα, ἐνέπρησαν. Τότε - γάμους. Διεξόδους τῶν ἰδῶν λέγει τὰς πόλεις καὶ κώμας τῶν ἐθνῶν. Διεξόδους· δὲ τῶν ἐδῶν ταύτας ὠνόμασε, δηλῶν τὸ ἀπεῤῥιμμένον τῶν ἐθνῶν. Ἐν ταῖς διεξόδοις γὰρ οἱ ἀπεῤῥιμμένοι κατοι κοῦσι. Πρῶτον μὲν γὰρ οἱ ἀπόστολοι τοῖς Ἰουδαίοις ἐκήρυσσον, ἔτι παρ' αὐτοῖς ὄντες· ἐπεὶ δὲ ἀπηλαύνοντο, φησὶ πρὸς αὐτοὺς ὁ Παῦλος· Ὑμῖν ἦν ἀναγκαῖον πρώτον λαληθῆναι τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ· ἐπειδὴ δὲ ἀναξίους ἑαυτοὺς ἐκρίνατε, ἰδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ ἔθνη. * Act. XIII, 46. et ab ipso sponso. Et vide hinc quidem Judæorum pravitatem, illinc autem Salvatoris bonitatem.!!! enim occiderunt, ipse vero cum essent homicida. rursum vocat eos ad gaudium sempiternum, illi autem ab eo resiliunt. Vers. 4. Rursum - nuptias. Priores quidem servos intelligit Petrum, et qui cum eo erant; posteriores vero Paulum et suos. Prandium autem et tauros et altilia maçtata sive parata dixit juxta morem qui servari solet in nuptiis. Et hic quidem dici possunt deliciæ divinorum dogmatum; in futuro autem cœleste gaudium ac fruitio. Per tauros vero et altilia pretiositas ac magnificentia convivii declaratur. Vers. 5. Illi — suam. Despexerunt invitationem; abierunt ad propria opera, hoc est, delenti sunt bis, quæ priora ac potiora habebant. Vers. 6. Reliqui vero occiderunt. Ο impudentiam 1 non solum non veuerunt, sed et eos qui ad se missi erant, contumelia affecerunt et occiderunt. Et in præcedenti quidem parabola illi jugulati sunt, qui fructus repetebant, in hac autem qui ad nuptias vocabant. Quid huic insaniæ æquari poterit? Quo magis res patiens est et humanus, eo duriores eliciuntur hi ac ferociores. Vers. 7. Cumque — succendit. Vide gubernationem (xx) ac tolerantiam ineffabilem. Plantavit vineam et ad perfectum perduxit; tradidit eam agricolis, et peregre profectus est. Emisit in tempore servos repetens fructus: his interfectis, emisit alios; etiamı his jugulatis, suum misit filium dilectum; quo etiam jugulato, patienter sustinuit; imo missis servis homicidas ad gaudium æternum invitavit; noluerunt venire. Rursus alios misit; illi autem et bos interfecerunt. Tunc demum quasi insanabiliter ægrotantes, occidit scelestos ac perditos illos. Exercitus vero ejus intellige exercitus Romanorum. Omnes enim Dei sunt ratione creationis qui sub Vespasiano et Tito homicidas jugularunt, ac civitatem eorum Hierosolyma succenderunt. Vers. 8. Tunc Vers. 9. nuptias. Exitus viarum dicit civitates et vicos gentium, quæ vocavit Exitus viarum, significans abjectionem gentium; in exitibus enim abjecti commorantur. Primum siquidem apostoli Judaeis predicabant, cum adhuc apud eos essent. Postquam autem illos ejecerunt, dicit eis Paulus: Vobis oportuit primum loqui verbum Dei: quia autem indirnos vos judicastis, ecce convertimur ad gentes”. Variæ lectiones et notæ. Ita laudat Chrysost. t. VII, pag. 681 B. Varietas ergo non ex codicibus Actuum, sed Chrysostomi. (un) Gubernationem. Curam

Alqui postquam resurrexit Christus, statim bos ad gentes emisit dicens: Euntes docete omnes gentes s. Quomodo ergo primum Judaeis predica - verunt? Scribit Lucas libro Actorum quod, cum ascensuras esset Christus in cœlum, dixit apostolis: Accipietis virtutem superveniente Spiritu sancio super vos, et eritis miki testes in Jerusalem, et in omni Judæa et Samaria, et usque ad extrEMUM terre. Ecce quomodo significaverit, quod a Hierosolymis inchoaturi essent. Vers. 10. Et - bones. Malos nominat malis assuetos, aut intemperantes in affectionibus; bonos vero simplices ac temperantes ad irrationalos impetus, quibus simul omnibus prædicaverunt apostoli, omnes ex æquo invitantes ad conjunctionem cum Christo, et eam quæ in præsenti sæculo et quæ erit in futuro. Vers. 10. Ει Vers. 11. nuptialem. Dicens quod impleta sunt nuptiæ sive domus nuptiarum, significavit quod multi ingressuri sunt usque ad mundi consummationem. In sequenti vero parabola docet de futuro judicio. Tu autem nihil profundius scruters, puta quis sit sponsus et quomodo simul cum decenter ornatis ingressus est is qui nuptiali ornatu carebat, et si quid est simile. Periculosa enim est talium indagatio, et propter profundita1m speculationis illorum, et propter libertatem parabolae, suamque legem (vo). Siquidem id solum trahendum est hinc, quod neminem securum esse oporteat, en quod ad nuptias intraverit, sola videlicet in Christum fide; sed postquam baptismate ablutus est, opus est veste, etiam nuptiali indui, hoc est, ornatum esse ac dignum futuris nuptiis. Est autem hæc vestis et ornatus, vita pura ac splendida, in modum vestis virtutibus contexta. Hominem itaque nou vestitum veste nuptiali, appellavit omnem bominem indigne ornatum. Vestis vero non nuptialis, vita cat sordida et impura. Amicum autem dixit utpote Christianum, quanquam indigne tali appellatione conversantem. Atqui per gratiam omnes vocavit: quomodo ergo eos scrutatur? Quia convenit etiam eum qui ad nuptias vocatus est, regio ornatu omnino ingredi, et decenti stola, gratiæ vocationis respondere. In corruptibilibus enim nuptiis respondere quispiam posset, quod digna stola difficilis inventu foret; in his autem incorruptibilibus nuptiis ablata est omnis excusatio. In prosino nanque est ornatus ac inventu facilis: es Matth. xxvil, 19. "Act. 1, 8. Intell. τὸν τῶν ἁμαρτιῶν ῥύπον. Καὶ μὴν ἀναστὰ; ὁ Χριστὸς ἐκ νεκρῶν εὐθὺς εἰς τὰ ἔθνη τούτους ἐξαπέστειλεν, εἰπών· Πορευ θέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. Πώς οὖν πρῶτον τοῖς Ἰουδαίοις εκήρυξαν, γράφει Λουκάς ἐν τῇ βίβλῳ τῶν Πράξεων· ὅτι μέλλων ὁ Χριστὸς ἀναβαίνειν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἶπε τοῖς ἀποστόλοις Δήψεσθε δύναμιν, ἐπε 10 ντος τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος ἐφ' ὑμᾶς, καὶ ἔσεσθέ μοι μάρτυρες, Εν τε Ιερουσαλήμ, καὶ ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Σαμα ρείᾳ, καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς. Ἰδοὺ δεδήλωκεν, ὅτι ἄρξονται ἀπὸ Ἱερουσαλήμ. Kal ἀγαθούς. Πονηροὺς ὀνομάζει τους και χοήθεις, ἢ τοὺς ἀκρατεῖς ἐν τοῖς πάθεσιν· ἀγαθοὺς δὲ, τοὺς ἁπλοῦς, ἢ τοὺς ἐγκρατεῖς ἐν ταῖς ἀλόγος όρμαῖς, οἷς ὁμοῦ πᾶσιν ἐκήρυξαν οἱ ἀπόστολοι, πάντας επίσης καλοῦντες εἰς τὴν συνάφειαν τοῦ Χριστοῦ, τήν τε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, καὶ τὴν ἐν τῷ μέλλοντι. Καὶ γάμου. Εἰπὼν, ὅτι ἐπλήσθη ὁ γάμος, ήγουν, ὁ νυμφῶν, ἐσήμανεν ὅτι πολλοὶ εἰσελεύσονται μέχρι τῆς τοῦ κόσμου συντελείας. Ἐν δὲ τῷ ἐφεξῆ; τῆς παραβολῆς διδάσκει περὶ τῆς μελλούσης κρίσεως. Σὺ δὲ μηδὲν πολυπραγμόνει βαθύτερον, οἷον, τίς ὁ νυμφών, καὶ πῶς συνεισῆλθε τοῖς κεκαλλωπισμένοι; ὁ ἀκαλλώπιστος, καὶ εἴ τι τοιοῦτον. Επικίνδυνος γὰρ ἡ τούτων ἐξέτασις, διά τε τὴν ἄβυσσον τῆς θεωρίας αὐτῶν, καὶ διὰ τὴν αὐτονομίαν τῆς παραβολῆς· μόνον δὲ ἐντεῦθεν ἀρύου τὸ γινώσκειν, ὅτι οὐ χρή τινα θαῤῥεῖν μόνῳ τῷ ἐλθεῖν εἰς τοὺς γάμους, είτουν, μόνῃ τῇ εἰς Χριστὸν πίστει, ἀλλ', ἐπεὶ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπελούσατο δεῖ περιβληθῆναι καὶ ἔνδυμα γαμικών, ήτοι, κεκαλλωπισμένον καὶ ἄξιον τῶν μελλόντων γάμων· ἔστι δὲ τοῦτο βίος καθαρὸς καὶ λαμπρό, τρόπον χιτώνος ὑφηφασμένος ἐξ ἀρετῶν. Ανθρωπον μὲν οὖν, οὐκ ἐνδεδυμένον ενδυμα γάμου προσηγόρευσε πάντα ἄνθρωπον ἀναξίως τοῦ γάμου στολισμένον. Οὐκ ἔνδυμα δὲ γάμου, βίος ῥυπαρὸς καὶ ἀκάθαρτος. Ἑταῖρον δὲ αὐτὸν εἶπεν, ὡς τέως Χριστιανὸν, εἰ καὶ ἀναξίως τῆς προσηγο ρία; ταύτης ἐπολιτεύσατο. Καὶ μὴν χάριτι πάντας ἐκάλεσε· τῶς οὖν ἀκριβολογεῖται; Διότι προσήκει τὸν εἰς γάμον κληθέντα, καὶ μάλιστα βασιλικόν, κεκοσμημένον εἰσελθεῖν, καὶ ἀμείψασθαι τὴν χάριν τῆς κλήσεως τῷ καλλωπισμῷ τῆς στολῆς. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν φθαρτῶν γάμων, ἔχοι τις ἂν ἀπολογίαν καὶ συγγνώμην, διὰ τὸ δυσπόριστον εἶναι τὴν ἀξίαν στολήν· ἐπὶ δὲ τοῦ ἀφθάρτου τούτου γάμου, πάτα Varia lectiones et notæ. (το) Αυτονομία difficulter redditur. Ergo interpres duplici modo reddidit, libertatem et suam legem. Et quod parabola sua lege utitur. Αὐτονομία proprie est civitatum quæ suis, il est patrum et majoium, legibus et institutis utantur. Parabola ergo αὐτόνομος est, quæ utitur consuetudine et venia parabolarum, admiscentium nonnulla ad perficiendam et exornandam parabolain, minime pertinentia ad rem cam cujus causa interposita est parabula.

Alqui postquam resurrexit Christus, statim bos ad gentes emisit dicens: Euntes docete omnes gentes s. Quomodo ergo primum Judaeis predica - verunt? Scribit Lucas libro Actorum quod, cum ascensuras esset Christus in cœlum, dixit apostolis: Accipietis virtutem superveniente Spiritu sancio super vos, et eritis miki testes in Jerusalem, et in omni Judæa et Samaria, et usque ad extrEMUM terre. Ecce quomodo significaverit, quod a Hierosolymis inchoaturi essent. Vers. 10. Et - bones. Malos nominat malis assuetos, aut intemperantes in affectionibus; bonos vero simplices ac temperantes ad irrationalos impetus, quibus simul omnibus prædicaverunt apostoli, omnes ex æquo invitantes ad conjunctionem cum Christo, et eam quæ in præsenti sæculo et quæ erit in futuro. Vers. 10. Ει Vers. 11. nuptialem. Dicens quod impleta sunt nuptiæ sive domus nuptiarum, significavit quod multi ingressuri sunt usque ad mundi consummationem. In sequenti vero parabola docet de futuro judicio. Tu autem nihil profundius scruters, puta quis sit sponsus et quomodo simul cum decenter ornatis ingressus est is qui nuptiali ornatu carebat, et si quid est simile. Periculosa enim est talium indagatio, et propter profundita1m speculationis illorum, et propter libertatem parabolae, suamque legem (vo). Siquidem id solum trahendum est hinc, quod neminem securum esse oporteat, en quod ad nuptias intraverit, sola videlicet in Christum fide; sed postquam baptismate ablutus est, opus est veste, etiam nuptiali indui, hoc est, ornatum esse ac dignum futuris nuptiis. Est autem hæc vestis et ornatus, vita pura ac splendida, in modum vestis virtutibus contexta. Hominem itaque nou vestitum veste nuptiali, appellavit omnem bominem indigne ornatum. Vestis vero non nuptialis, vita cat sordida et impura. Amicum autem dixit utpote Christianum, quanquam indigne tali appellatione conversantem. Atqui per gratiam omnes vocavit: quomodo ergo eos scrutatur? Quia convenit etiam eum qui ad nuptias vocatus est, regio ornatu omnino ingredi, et decenti stola, gratiæ vocationis respondere. In corruptibilibus enim nuptiis respondere quispiam posset, quod digna stola difficilis inventu foret; in his autem incorruptibilibus nuptiis ablata est omnis excusatio. In prosino nanque est ornatus ac inventu facilis: es Matth. xxvil, 19. "Act. 1, 8. Intell. τὸν τῶν ἁμαρτιῶν ῥύπον. Καὶ μὴν ἀναστὰ; ὁ Χριστὸς ἐκ νεκρῶν εὐθὺς εἰς τὰ ἔθνη τούτους ἐξαπέστειλεν, εἰπών· Πορευ θέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. Πώς οὖν πρῶτον τοῖς Ἰουδαίοις εκήρυξαν, γράφει Λουκάς ἐν τῇ βίβλῳ τῶν Πράξεων· ὅτι μέλλων ὁ Χριστὸς ἀναβαίνειν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἶπε τοῖς ἀποστόλοις Δήψεσθε δύναμιν, ἐπε 10 ντος τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος ἐφ' ὑμᾶς, καὶ ἔσεσθέ μοι μάρτυρες, Εν τε Ιερουσαλήμ, καὶ ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Σαμα ρείᾳ, καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς. Ἰδοὺ δεδήλωκεν, ὅτι ἄρξονται ἀπὸ Ἱερουσαλήμ. Kal ἀγαθούς. Πονηροὺς ὀνομάζει τους και χοήθεις, ἢ τοὺς ἀκρατεῖς ἐν τοῖς πάθεσιν· ἀγαθοὺς δὲ, τοὺς ἁπλοῦς, ἢ τοὺς ἐγκρατεῖς ἐν ταῖς ἀλόγος όρμαῖς, οἷς ὁμοῦ πᾶσιν ἐκήρυξαν οἱ ἀπόστολοι, πάντας επίσης καλοῦντες εἰς τὴν συνάφειαν τοῦ Χριστοῦ, τήν τε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, καὶ τὴν ἐν τῷ μέλλοντι. Καὶ γάμου. Εἰπὼν, ὅτι ἐπλήσθη ὁ γάμος, ήγουν, ὁ νυμφῶν, ἐσήμανεν ὅτι πολλοὶ εἰσελεύσονται μέχρι τῆς τοῦ κόσμου συντελείας. Ἐν δὲ τῷ ἐφεξῆ; τῆς παραβολῆς διδάσκει περὶ τῆς μελλούσης κρίσεως. Σὺ δὲ μηδὲν πολυπραγμόνει βαθύτερον, οἷον, τίς ὁ νυμφών, καὶ πῶς συνεισῆλθε τοῖς κεκαλλωπισμένοι; ὁ ἀκαλλώπιστος, καὶ εἴ τι τοιοῦτον. Επικίνδυνος γὰρ ἡ τούτων ἐξέτασις, διά τε τὴν ἄβυσσον τῆς θεωρίας αὐτῶν, καὶ διὰ τὴν αὐτονομίαν τῆς παραβολῆς· μόνον δὲ ἐντεῦθεν ἀρύου τὸ γινώσκειν, ὅτι οὐ χρή τινα θαῤῥεῖν μόνῳ τῷ ἐλθεῖν εἰς τοὺς γάμους, είτουν, μόνῃ τῇ εἰς Χριστὸν πίστει, ἀλλ', ἐπεὶ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπελούσατο δεῖ περιβληθῆναι καὶ ἔνδυμα γαμικών, ήτοι, κεκαλλωπισμένον καὶ ἄξιον τῶν μελλόντων γάμων· ἔστι δὲ τοῦτο βίος καθαρὸς καὶ λαμπρό, τρόπον χιτώνος ὑφηφασμένος ἐξ ἀρετῶν. Ανθρωπον μὲν οὖν, οὐκ ἐνδεδυμένον ενδυμα γάμου προσηγόρευσε πάντα ἄνθρωπον ἀναξίως τοῦ γάμου στολισμένον. Οὐκ ἔνδυμα δὲ γάμου, βίος ῥυπαρὸς καὶ ἀκάθαρτος. Ἑταῖρον δὲ αὐτὸν εἶπεν, ὡς τέως Χριστιανὸν, εἰ καὶ ἀναξίως τῆς προσηγο ρία; ταύτης ἐπολιτεύσατο. Καὶ μὴν χάριτι πάντας ἐκάλεσε· τῶς οὖν ἀκριβολογεῖται; Διότι προσήκει τὸν εἰς γάμον κληθέντα, καὶ μάλιστα βασιλικόν, κεκοσμημένον εἰσελθεῖν, καὶ ἀμείψασθαι τὴν χάριν τῆς κλήσεως τῷ καλλωπισμῷ τῆς στολῆς. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν φθαρτῶν γάμων, ἔχοι τις ἂν ἀπολογίαν καὶ συγγνώμην, διὰ τὸ δυσπόριστον εἶναι τὴν ἀξίαν στολήν· ἐπὶ δὲ τοῦ ἀφθάρτου τούτου γάμου, πάτα Varia lectiones et notæ. (το) Αυτονομία difficulter redditur. Ergo interpres duplici modo reddidit, libertatem et suam legem. Et quod parabola sua lege utitur. Αὐτονομία proprie est civitatum quæ suis, il est patrum et majoium, legibus et institutis utantur. Parabola ergo αὐτόνομος est, quæ utitur consuetudine et venia parabolarum, admiscentium nonnulla ad perficiendam et exornandam parabolain, minime pertinentia ad rem cam cujus causa interposita est parabula.

Alqui postquam resurrexit Christus, statim bos ad gentes emisit dicens: Euntes docete omnes gentes s. Quomodo ergo primum Judaeis predica - verunt? Scribit Lucas libro Actorum quod, cum ascensuras esset Christus in cœlum, dixit apostolis: Accipietis virtutem superveniente Spiritu sancio super vos, et eritis miki testes in Jerusalem, et in omni Judæa et Samaria, et usque ad extrEMUM terre. Ecce quomodo significaverit, quod a Hierosolymis inchoaturi essent. Vers. 10. Et - bones. Malos nominat malis assuetos, aut intemperantes in affectionibus; bonos vero simplices ac temperantes ad irrationalos impetus, quibus simul omnibus prædicaverunt apostoli, omnes ex æquo invitantes ad conjunctionem cum Christo, et eam quæ in præsenti sæculo et quæ erit in futuro. Vers. 10. Ει Vers. 11. nuptialem. Dicens quod impleta sunt nuptiæ sive domus nuptiarum, significavit quod multi ingressuri sunt usque ad mundi consummationem. In sequenti vero parabola docet de futuro judicio. Tu autem nihil profundius scruters, puta quis sit sponsus et quomodo simul cum decenter ornatis ingressus est is qui nuptiali ornatu carebat, et si quid est simile. Periculosa enim est talium indagatio, et propter profundita1m speculationis illorum, et propter libertatem parabolae, suamque legem (vo). Siquidem id solum trahendum est hinc, quod neminem securum esse oporteat, en quod ad nuptias intraverit, sola videlicet in Christum fide; sed postquam baptismate ablutus est, opus est veste, etiam nuptiali indui, hoc est, ornatum esse ac dignum futuris nuptiis. Est autem hæc vestis et ornatus, vita pura ac splendida, in modum vestis virtutibus contexta. Hominem itaque nou vestitum veste nuptiali, appellavit omnem bominem indigne ornatum. Vestis vero non nuptialis, vita cat sordida et impura. Amicum autem dixit utpote Christianum, quanquam indigne tali appellatione conversantem. Atqui per gratiam omnes vocavit: quomodo ergo eos scrutatur? Quia convenit etiam eum qui ad nuptias vocatus est, regio ornatu omnino ingredi, et decenti stola, gratiæ vocationis respondere. In corruptibilibus enim nuptiis respondere quispiam posset, quod digna stola difficilis inventu foret; in his autem incorruptibilibus nuptiis ablata est omnis excusatio. In prosino nanque est ornatus ac inventu facilis: es Matth. xxvil, 19. "Act. 1, 8. Intell. τὸν τῶν ἁμαρτιῶν ῥύπον. Καὶ μὴν ἀναστὰ; ὁ Χριστὸς ἐκ νεκρῶν εὐθὺς εἰς τὰ ἔθνη τούτους ἐξαπέστειλεν, εἰπών· Πορευ θέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. Πώς οὖν πρῶτον τοῖς Ἰουδαίοις εκήρυξαν, γράφει Λουκάς ἐν τῇ βίβλῳ τῶν Πράξεων· ὅτι μέλλων ὁ Χριστὸς ἀναβαίνειν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἶπε τοῖς ἀποστόλοις Δήψεσθε δύναμιν, ἐπε 10 ντος τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος ἐφ' ὑμᾶς, καὶ ἔσεσθέ μοι μάρτυρες, Εν τε Ιερουσαλήμ, καὶ ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Σαμα ρείᾳ, καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς. Ἰδοὺ δεδήλωκεν, ὅτι ἄρξονται ἀπὸ Ἱερουσαλήμ. Kal ἀγαθούς. Πονηροὺς ὀνομάζει τους και χοήθεις, ἢ τοὺς ἀκρατεῖς ἐν τοῖς πάθεσιν· ἀγαθοὺς δὲ, τοὺς ἁπλοῦς, ἢ τοὺς ἐγκρατεῖς ἐν ταῖς ἀλόγος όρμαῖς, οἷς ὁμοῦ πᾶσιν ἐκήρυξαν οἱ ἀπόστολοι, πάντας επίσης καλοῦντες εἰς τὴν συνάφειαν τοῦ Χριστοῦ, τήν τε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, καὶ τὴν ἐν τῷ μέλλοντι. Καὶ γάμου. Εἰπὼν, ὅτι ἐπλήσθη ὁ γάμος, ήγουν, ὁ νυμφῶν, ἐσήμανεν ὅτι πολλοὶ εἰσελεύσονται μέχρι τῆς τοῦ κόσμου συντελείας. Ἐν δὲ τῷ ἐφεξῆ; τῆς παραβολῆς διδάσκει περὶ τῆς μελλούσης κρίσεως. Σὺ δὲ μηδὲν πολυπραγμόνει βαθύτερον, οἷον, τίς ὁ νυμφών, καὶ πῶς συνεισῆλθε τοῖς κεκαλλωπισμένοι; ὁ ἀκαλλώπιστος, καὶ εἴ τι τοιοῦτον. Επικίνδυνος γὰρ ἡ τούτων ἐξέτασις, διά τε τὴν ἄβυσσον τῆς θεωρίας αὐτῶν, καὶ διὰ τὴν αὐτονομίαν τῆς παραβολῆς· μόνον δὲ ἐντεῦθεν ἀρύου τὸ γινώσκειν, ὅτι οὐ χρή τινα θαῤῥεῖν μόνῳ τῷ ἐλθεῖν εἰς τοὺς γάμους, είτουν, μόνῃ τῇ εἰς Χριστὸν πίστει, ἀλλ', ἐπεὶ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπελούσατο δεῖ περιβληθῆναι καὶ ἔνδυμα γαμικών, ήτοι, κεκαλλωπισμένον καὶ ἄξιον τῶν μελλόντων γάμων· ἔστι δὲ τοῦτο βίος καθαρὸς καὶ λαμπρό, τρόπον χιτώνος ὑφηφασμένος ἐξ ἀρετῶν. Ανθρωπον μὲν οὖν, οὐκ ἐνδεδυμένον ενδυμα γάμου προσηγόρευσε πάντα ἄνθρωπον ἀναξίως τοῦ γάμου στολισμένον. Οὐκ ἔνδυμα δὲ γάμου, βίος ῥυπαρὸς καὶ ἀκάθαρτος. Ἑταῖρον δὲ αὐτὸν εἶπεν, ὡς τέως Χριστιανὸν, εἰ καὶ ἀναξίως τῆς προσηγο ρία; ταύτης ἐπολιτεύσατο. Καὶ μὴν χάριτι πάντας ἐκάλεσε· τῶς οὖν ἀκριβολογεῖται; Διότι προσήκει τὸν εἰς γάμον κληθέντα, καὶ μάλιστα βασιλικόν, κεκοσμημένον εἰσελθεῖν, καὶ ἀμείψασθαι τὴν χάριν τῆς κλήσεως τῷ καλλωπισμῷ τῆς στολῆς. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν φθαρτῶν γάμων, ἔχοι τις ἂν ἀπολογίαν καὶ συγγνώμην, διὰ τὸ δυσπόριστον εἶναι τὴν ἀξίαν στολήν· ἐπὶ δὲ τοῦ ἀφθάρτου τούτου γάμου, πάτα Varia lectiones et notæ. (το) Αυτονομία difficulter redditur. Ergo interpres duplici modo reddidit, libertatem et suam legem. Et quod parabola sua lege utitur. Αὐτονομία proprie est civitatum quæ suis, il est patrum et majoium, legibus et institutis utantur. Parabola ergo αὐτόνομος est, quæ utitur consuetudine et venia parabolarum, admiscentium nonnulla ad perficiendam et exornandam parabolain, minime pertinentia ad rem cam cujus causa interposita est parabula.

Alqui postquam resurrexit Christus, statim bos ad gentes emisit dicens: Euntes docete omnes gentes s. Quomodo ergo primum Judaeis predica - verunt? Scribit Lucas libro Actorum quod, cum ascensuras esset Christus in cœlum, dixit apostolis: Accipietis virtutem superveniente Spiritu sancio super vos, et eritis miki testes in Jerusalem, et in omni Judæa et Samaria, et usque ad extrEMUM terre. Ecce quomodo significaverit, quod a Hierosolymis inchoaturi essent. Vers. 10. Et - bones. Malos nominat malis assuetos, aut intemperantes in affectionibus; bonos vero simplices ac temperantes ad irrationalos impetus, quibus simul omnibus prædicaverunt apostoli, omnes ex æquo invitantes ad conjunctionem cum Christo, et eam quæ in præsenti sæculo et quæ erit in futuro. Vers. 10. Ει Vers. 11. nuptialem. Dicens quod impleta sunt nuptiæ sive domus nuptiarum, significavit quod multi ingressuri sunt usque ad mundi consummationem. In sequenti vero parabola docet de futuro judicio. Tu autem nihil profundius scruters, puta quis sit sponsus et quomodo simul cum decenter ornatis ingressus est is qui nuptiali ornatu carebat, et si quid est simile. Periculosa enim est talium indagatio, et propter profundita1m speculationis illorum, et propter libertatem parabolae, suamque legem (vo). Siquidem id solum trahendum est hinc, quod neminem securum esse oporteat, en quod ad nuptias intraverit, sola videlicet in Christum fide; sed postquam baptismate ablutus est, opus est veste, etiam nuptiali indui, hoc est, ornatum esse ac dignum futuris nuptiis. Est autem hæc vestis et ornatus, vita pura ac splendida, in modum vestis virtutibus contexta. Hominem itaque nou vestitum veste nuptiali, appellavit omnem bominem indigne ornatum. Vestis vero non nuptialis, vita cat sordida et impura. Amicum autem dixit utpote Christianum, quanquam indigne tali appellatione conversantem. Atqui per gratiam omnes vocavit: quomodo ergo eos scrutatur? Quia convenit etiam eum qui ad nuptias vocatus est, regio ornatu omnino ingredi, et decenti stola, gratiæ vocationis respondere. In corruptibilibus enim nuptiis respondere quispiam posset, quod digna stola difficilis inventu foret; in his autem incorruptibilibus nuptiis ablata est omnis excusatio. In prosino nanque est ornatus ac inventu facilis: es Matth. xxvil, 19. "Act. 1, 8. Intell. τὸν τῶν ἁμαρτιῶν ῥύπον. Καὶ μὴν ἀναστὰ; ὁ Χριστὸς ἐκ νεκρῶν εὐθὺς εἰς τὰ ἔθνη τούτους ἐξαπέστειλεν, εἰπών· Πορευ θέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. Πώς οὖν πρῶτον τοῖς Ἰουδαίοις εκήρυξαν, γράφει Λουκάς ἐν τῇ βίβλῳ τῶν Πράξεων· ὅτι μέλλων ὁ Χριστὸς ἀναβαίνειν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἶπε τοῖς ἀποστόλοις Δήψεσθε δύναμιν, ἐπε 10 ντος τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος ἐφ' ὑμᾶς, καὶ ἔσεσθέ μοι μάρτυρες, Εν τε Ιερουσαλήμ, καὶ ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Σαμα ρείᾳ, καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς. Ἰδοὺ δεδήλωκεν, ὅτι ἄρξονται ἀπὸ Ἱερουσαλήμ. Kal ἀγαθούς. Πονηροὺς ὀνομάζει τους και χοήθεις, ἢ τοὺς ἀκρατεῖς ἐν τοῖς πάθεσιν· ἀγαθοὺς δὲ, τοὺς ἁπλοῦς, ἢ τοὺς ἐγκρατεῖς ἐν ταῖς ἀλόγος όρμαῖς, οἷς ὁμοῦ πᾶσιν ἐκήρυξαν οἱ ἀπόστολοι, πάντας επίσης καλοῦντες εἰς τὴν συνάφειαν τοῦ Χριστοῦ, τήν τε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, καὶ τὴν ἐν τῷ μέλλοντι. Καὶ γάμου. Εἰπὼν, ὅτι ἐπλήσθη ὁ γάμος, ήγουν, ὁ νυμφῶν, ἐσήμανεν ὅτι πολλοὶ εἰσελεύσονται μέχρι τῆς τοῦ κόσμου συντελείας. Ἐν δὲ τῷ ἐφεξῆ; τῆς παραβολῆς διδάσκει περὶ τῆς μελλούσης κρίσεως. Σὺ δὲ μηδὲν πολυπραγμόνει βαθύτερον, οἷον, τίς ὁ νυμφών, καὶ πῶς συνεισῆλθε τοῖς κεκαλλωπισμένοι; ὁ ἀκαλλώπιστος, καὶ εἴ τι τοιοῦτον. Επικίνδυνος γὰρ ἡ τούτων ἐξέτασις, διά τε τὴν ἄβυσσον τῆς θεωρίας αὐτῶν, καὶ διὰ τὴν αὐτονομίαν τῆς παραβολῆς· μόνον δὲ ἐντεῦθεν ἀρύου τὸ γινώσκειν, ὅτι οὐ χρή τινα θαῤῥεῖν μόνῳ τῷ ἐλθεῖν εἰς τοὺς γάμους, είτουν, μόνῃ τῇ εἰς Χριστὸν πίστει, ἀλλ', ἐπεὶ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπελούσατο δεῖ περιβληθῆναι καὶ ἔνδυμα γαμικών, ήτοι, κεκαλλωπισμένον καὶ ἄξιον τῶν μελλόντων γάμων· ἔστι δὲ τοῦτο βίος καθαρὸς καὶ λαμπρό, τρόπον χιτώνος ὑφηφασμένος ἐξ ἀρετῶν. Ανθρωπον μὲν οὖν, οὐκ ἐνδεδυμένον ενδυμα γάμου προσηγόρευσε πάντα ἄνθρωπον ἀναξίως τοῦ γάμου στολισμένον. Οὐκ ἔνδυμα δὲ γάμου, βίος ῥυπαρὸς καὶ ἀκάθαρτος. Ἑταῖρον δὲ αὐτὸν εἶπεν, ὡς τέως Χριστιανὸν, εἰ καὶ ἀναξίως τῆς προσηγο ρία; ταύτης ἐπολιτεύσατο. Καὶ μὴν χάριτι πάντας ἐκάλεσε· τῶς οὖν ἀκριβολογεῖται; Διότι προσήκει τὸν εἰς γάμον κληθέντα, καὶ μάλιστα βασιλικόν, κεκοσμημένον εἰσελθεῖν, καὶ ἀμείψασθαι τὴν χάριν τῆς κλήσεως τῷ καλλωπισμῷ τῆς στολῆς. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν φθαρτῶν γάμων, ἔχοι τις ἂν ἀπολογίαν καὶ συγγνώμην, διὰ τὸ δυσπόριστον εἶναι τὴν ἀξίαν στολήν· ἐπὶ δὲ τοῦ ἀφθάρτου τούτου γάμου, πάτα Varia lectiones et notæ. (το) Αυτονομία difficulter redditur. Ergo interpres duplici modo reddidit, libertatem et suam legem. Et quod parabola sua lege utitur. Αὐτονομία proprie est civitatum quæ suis, il est patrum et majoium, legibus et institutis utantur. Parabola ergo αὐτόνομος est, quæ utitur consuetudine et venia parabolarum, admiscentium nonnulla ad perficiendam et exornandam parabolain, minime pertinentia ad rem cam cujus causa interposita est parabula.

COMMENT. IN MATTHÆEUM. - CAP. XXII. περιήρηται πρόφασις. Ο γὰρ καλλωπισμός ἐγγὺς si modo illum vere quaesierimus. Juste itaque illum καὶ εὐπόριστος, εἰ μόνον ἀληθῶς αὐτὸν ζητήσο μεν Ωστε δικαίως ἐκβάλλει τὸν ἀκαλλώπιστον, ὡς ράθυμον καὶ καταφρονητήν. Καθάπερ γὰρ οἱ μὴ ἐλθόντες ὕβρισαν, οὕτω καὶ οἱ εἰσελθόντες έβου πωμένοι. + + Τυπαρά γὰρ ιμάτια φορεῖ ὁ μὴ ἐνδυσά μενος σπλάγχνα οικτειρμῶν, χρηστότητα, φιλαδελ φίαν καὶ τὰ ὅμοια. ῾Ο δὲ ἐφιμώθη. Ὡς μηδὲν ἔχων ἀπολογήσασθαι. Δείκνυσι δὲ ὁ λόγος, ότι, καίτοι προδήλον τῆς ἁμαρτίας οὔσης, ὅμως οὐ πρότερον ὁ Θεὸς κολάσει, μέσ χρις ἂν αὐτὸς ὁ ἡμαρτηκώς ἑαυτὸν καταδικάσῃ Τὸ γὰρ σιωπάν, καὶ μὴ δύνασθαί πως ἀποκριθῆναι, καταδίκης. ἐστί. Τότε – διακόνοις. Τοῖς ἀγγέλοις, τοῖς εἰς τὸ κολάζειν ὑπηρετοῦσιν. Ως γεγενημένα δὲ λέγει τὰ μέλλοντα, νόμι προφητείας. Δήσαντες — ἐξώτερον. Δέσιν λέγει τὴν ἐποχὴν τῆς ἐνεργείας τῆς τε διὰ ποδῶν καὶ τῆς διὰ χειρῶν τελουμένης. Τότε γὰρ καταργείται πᾶσα τῶν ἁμπρο τωλῶν ἐνέργεια, καὶ οὐκέτι λοιπὸν οὐδεμία πρᾶξι; εἰς ἐξιλασμόν. Εργασίας γάρ, φησὶν, ὁ παρών και μό;· ὁ δὲ μέλλων, ἀνταποδόσεως. Δεσμοῦνται δὲ πόδες μὲν, οἱ πρὸς ἁμαρτίαν βαδίσαντες· χεῖρες δὲ πάλιν, αἱ παράνομα διαπραξάμεναι. Εκεί ὀδόντων. ἵνα μὴ νομίσῃ τις, ὅτι σκέτος ἁπλῶς ἐστιν ἡ τοιαύτη κόλασις, είτουν, στο ρησις φωτός μόνον, προσέθηκεν, ὅτι ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων, τὰς ἐν ἐκείνῳ πικρά; τε καὶ ἀλγεινὰς ἐδύνας ὑποφαίνων. 'Ακούσωμεν καὶ φρίξωμεν, ὅσοι μετὰ τὸ ἀπολούσασθαι διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος, ἐν διεφθαρμένῳ βίῳ κατατυποῦμεν τὴν ψυχήν, ὅτι οὐ μόνον ἐκβληθησόμεθα τοῦ νυμφῶνος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν γαλεπωτάτην κόλασιν ἀποπεμφθησόμεθα. Τοιγαροῦν ἐπιμελητέον τῆς ἐντὸς στολῆς, καὶ μὴ τῆς ἐκτός. Εως γὰρ ἂν τῆς ἔξω φροντίζωμεν, τῆς ἔνδον οὐ δυνησόμεθα φροντίζειν. Ζητήσει δ' ἄν τις, πῶς οὐ τῷ Πατρὶ μᾶλλον, ἀλλὰ τῷ Υἱῷ ἡ Ἐκκλησία συνάπτεται; Καὶ ἀκούσει πάντως, ὅτι ὁ Υἱὸς ἐνανθρωπήσας συνανεστράφη αὐτῇ, καὶ ὅτι τῷ Υἱῷ συναπτομένη, καὶ τῷ Πατρὶ συνάπτεται. Λέγει γὰρ ὁ Υἱός· Εγώ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν, καὶ, Ο θωρακὼς ἐμὲ, εώρακε τὴν Πατέρα. Πολλοὶ - Εκλεκτοί. Τοῦτο εἶπε καὶ ἐν τῷ τέλει τῆς παραβολῆς τῶν μισθουμένων εργατῶν. ΚΕΦ. ΝΒ'. Περὶ τοῦ κήνσου. Τότε - λόγῳ. Ο τῆς βαθείας πωρώσεως! Οὐδὲν τῶν εἰρημένων ήψατο τῆς ψυχῆς αὐτῶν· μεθύοντες δὲ τῷ φθόνῳ, τρέπονται πρὸς ἐπιβουλήν, καὶ ἐπεὶ 97 Joan. x, 50. ** Joan. xiv, 9. Forte ζητήσωμεν. ejicit qui ornatus non erat, tanquam segnem ac negligentem. Siquidem sicut injuste erga ilum egerunt qui non venerunt, ita et qui sordidi ingrossi sunt. † Sordida namque geril vestimenta, qui indutus non est viscera misericordiæ, benignitatem, fraternum amorem et siinilia. Vers. 12. At ille obmutuit. Uipote nihil habens quod responderet, dum is qui peccavit seipsum condemnat. Tacere enim, nec posse aliquo modo respondere, condemnationis est indicium. Vers. 13. Tunc ministris. Angelís qui ad puniendum subministrant. Tanquam facta auten dicit ea quæ futura sunt in modum prophetiæ. Vers. 13. Ligatis extremas. Catenam vocat detentionem sive cessationem operationis quæ manibus ac pedibus perficitur. Tunc enim cessabil omnis peccatorum operatio, nec amplius vel tna actio ad judicem placandum dabitur. Operationis siquidem præsens tempus est, futurum vero retributionis. Ligantur autem manus, quæ iniqua perpetrabant pedes vero, qui ad peccatum gradicbantur. Vers. 13. Ibi aentium. Ne putet quisquam quod solæ tenebræ sint hujusmodi punitio, hoc est sola lucis privatio, addidit: ibi erit felus et stridor dentium, acerbos demonstrans ac doloribus plenos, qui erunt ibi, cruciatus. Audiamus et horreamus quotquot post divini baptisınatis ablutionem, animam perdita vita sordidavimus, eo quod non tantum a nuptiis ejiciendi sumus, verum etiam in miserrimum supplicium detrudendi. Habenda est itaque cura de stola interiori, et non de exteriori; quandiu enim de externa curaverimus, de interna curam babere non poterimus. Quæret autemi fortassis aliquis, quomodo non Patri potius conjungatur Ecclesia quam Filio? et audiet omnino qued Filius qui carnem assumpsit, cum ea conversatus est, et quod Filio conjuncta, et am Patri conjungitur. Dicit enim Filius: Ego et Pater anum sumus ". Ει: Qui vidit me, vidit et Patrem **. Vers. 14. Μalit electi. Iloc etiam dixit in line parabolæ de operariis mercede conductis. CAP. Lll. De quarentibus occasione ccusus. Vers. 15. Tunc--sermone. O profundam cxcitaten! Nihil eorum que dicta sunt tetigit animum illorum; sed invidia ebrii, ad insidias convertuntur· et quia Varis lectiones et notæ. Hoc in neutro meorum reperitur. Ex Theophylacto est, p. 130 E. Καταδικάσει, Α. Καταλυποῦμεν, Α.

COMMENT. IN MATTHÆEUM. - CAP. XXII. περιήρηται πρόφασις. Ο γὰρ καλλωπισμός ἐγγὺς si modo illum vere quaesierimus. Juste itaque illum καὶ εὐπόριστος, εἰ μόνον ἀληθῶς αὐτὸν ζητήσο μεν Ωστε δικαίως ἐκβάλλει τὸν ἀκαλλώπιστον, ὡς ράθυμον καὶ καταφρονητήν. Καθάπερ γὰρ οἱ μὴ ἐλθόντες ὕβρισαν, οὕτω καὶ οἱ εἰσελθόντες έβου πωμένοι. + + Τυπαρά γὰρ ιμάτια φορεῖ ὁ μὴ ἐνδυσά μενος σπλάγχνα οικτειρμῶν, χρηστότητα, φιλαδελ φίαν καὶ τὰ ὅμοια. ῾Ο δὲ ἐφιμώθη. Ὡς μηδὲν ἔχων ἀπολογήσασθαι. Δείκνυσι δὲ ὁ λόγος, ότι, καίτοι προδήλον τῆς ἁμαρτίας οὔσης, ὅμως οὐ πρότερον ὁ Θεὸς κολάσει, μέσ χρις ἂν αὐτὸς ὁ ἡμαρτηκώς ἑαυτὸν καταδικάσῃ Τὸ γὰρ σιωπάν, καὶ μὴ δύνασθαί πως ἀποκριθῆναι, καταδίκης. ἐστί. Τότε – διακόνοις. Τοῖς ἀγγέλοις, τοῖς εἰς τὸ κολάζειν ὑπηρετοῦσιν. Ως γεγενημένα δὲ λέγει τὰ μέλλοντα, νόμι προφητείας. Δήσαντες — ἐξώτερον. Δέσιν λέγει τὴν ἐποχὴν τῆς ἐνεργείας τῆς τε διὰ ποδῶν καὶ τῆς διὰ χειρῶν τελουμένης. Τότε γὰρ καταργείται πᾶσα τῶν ἁμπρο τωλῶν ἐνέργεια, καὶ οὐκέτι λοιπὸν οὐδεμία πρᾶξι; εἰς ἐξιλασμόν. Εργασίας γάρ, φησὶν, ὁ παρών και μό;· ὁ δὲ μέλλων, ἀνταποδόσεως. Δεσμοῦνται δὲ πόδες μὲν, οἱ πρὸς ἁμαρτίαν βαδίσαντες· χεῖρες δὲ πάλιν, αἱ παράνομα διαπραξάμεναι. Εκεί ὀδόντων. ἵνα μὴ νομίσῃ τις, ὅτι σκέτος ἁπλῶς ἐστιν ἡ τοιαύτη κόλασις, είτουν, στο ρησις φωτός μόνον, προσέθηκεν, ὅτι ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων, τὰς ἐν ἐκείνῳ πικρά; τε καὶ ἀλγεινὰς ἐδύνας ὑποφαίνων. 'Ακούσωμεν καὶ φρίξωμεν, ὅσοι μετὰ τὸ ἀπολούσασθαι διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος, ἐν διεφθαρμένῳ βίῳ κατατυποῦμεν τὴν ψυχήν, ὅτι οὐ μόνον ἐκβληθησόμεθα τοῦ νυμφῶνος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν γαλεπωτάτην κόλασιν ἀποπεμφθησόμεθα. Τοιγαροῦν ἐπιμελητέον τῆς ἐντὸς στολῆς, καὶ μὴ τῆς ἐκτός. Εως γὰρ ἂν τῆς ἔξω φροντίζωμεν, τῆς ἔνδον οὐ δυνησόμεθα φροντίζειν. Ζητήσει δ' ἄν τις, πῶς οὐ τῷ Πατρὶ μᾶλλον, ἀλλὰ τῷ Υἱῷ ἡ Ἐκκλησία συνάπτεται; Καὶ ἀκούσει πάντως, ὅτι ὁ Υἱὸς ἐνανθρωπήσας συνανεστράφη αὐτῇ, καὶ ὅτι τῷ Υἱῷ συναπτομένη, καὶ τῷ Πατρὶ συνάπτεται. Λέγει γὰρ ὁ Υἱός· Εγώ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν, καὶ, Ο θωρακὼς ἐμὲ, εώρακε τὴν Πατέρα. Πολλοὶ - Εκλεκτοί. Τοῦτο εἶπε καὶ ἐν τῷ τέλει τῆς παραβολῆς τῶν μισθουμένων εργατῶν. ΚΕΦ. ΝΒ'. Περὶ τοῦ κήνσου. Τότε - λόγῳ. Ο τῆς βαθείας πωρώσεως! Οὐδὲν τῶν εἰρημένων ήψατο τῆς ψυχῆς αὐτῶν· μεθύοντες δὲ τῷ φθόνῳ, τρέπονται πρὸς ἐπιβουλήν, καὶ ἐπεὶ 97 Joan. x, 50. ** Joan. xiv, 9. Forte ζητήσωμεν. ejicit qui ornatus non erat, tanquam segnem ac negligentem. Siquidem sicut injuste erga ilum egerunt qui non venerunt, ita et qui sordidi ingrossi sunt. † Sordida namque geril vestimenta, qui indutus non est viscera misericordiæ, benignitatem, fraternum amorem et siinilia. Vers. 12. At ille obmutuit. Uipote nihil habens quod responderet, dum is qui peccavit seipsum condemnat. Tacere enim, nec posse aliquo modo respondere, condemnationis est indicium. Vers. 13. Tunc ministris. Angelís qui ad puniendum subministrant. Tanquam facta auten dicit ea quæ futura sunt in modum prophetiæ. Vers. 13. Ligatis extremas. Catenam vocat detentionem sive cessationem operationis quæ manibus ac pedibus perficitur. Tunc enim cessabil omnis peccatorum operatio, nec amplius vel tna actio ad judicem placandum dabitur. Operationis siquidem præsens tempus est, futurum vero retributionis. Ligantur autem manus, quæ iniqua perpetrabant pedes vero, qui ad peccatum gradicbantur. Vers. 13. Ibi aentium. Ne putet quisquam quod solæ tenebræ sint hujusmodi punitio, hoc est sola lucis privatio, addidit: ibi erit felus et stridor dentium, acerbos demonstrans ac doloribus plenos, qui erunt ibi, cruciatus. Audiamus et horreamus quotquot post divini baptisınatis ablutionem, animam perdita vita sordidavimus, eo quod non tantum a nuptiis ejiciendi sumus, verum etiam in miserrimum supplicium detrudendi. Habenda est itaque cura de stola interiori, et non de exteriori; quandiu enim de externa curaverimus, de interna curam babere non poterimus. Quæret autemi fortassis aliquis, quomodo non Patri potius conjungatur Ecclesia quam Filio? et audiet omnino qued Filius qui carnem assumpsit, cum ea conversatus est, et quod Filio conjuncta, et am Patri conjungitur. Dicit enim Filius: Ego et Pater anum sumus ". Ει: Qui vidit me, vidit et Patrem **. Vers. 14. Μalit electi. Iloc etiam dixit in line parabolæ de operariis mercede conductis. CAP. Lll. De quarentibus occasione ccusus. Vers. 15. Tunc--sermone. O profundam cxcitaten! Nihil eorum que dicta sunt tetigit animum illorum; sed invidia ebrii, ad insidias convertuntur· et quia Varis lectiones et notæ. Hoc in neutro meorum reperitur. Ex Theophylacto est, p. 130 E. Καταδικάσει, Α. Καταλυποῦμεν, Α.

COMMENT. IN MATTHÆEUM. - CAP. XXII. περιήρηται πρόφασις. Ο γὰρ καλλωπισμός ἐγγὺς si modo illum vere quaesierimus. Juste itaque illum καὶ εὐπόριστος, εἰ μόνον ἀληθῶς αὐτὸν ζητήσο μεν Ωστε δικαίως ἐκβάλλει τὸν ἀκαλλώπιστον, ὡς ράθυμον καὶ καταφρονητήν. Καθάπερ γὰρ οἱ μὴ ἐλθόντες ὕβρισαν, οὕτω καὶ οἱ εἰσελθόντες έβου πωμένοι. + + Τυπαρά γὰρ ιμάτια φορεῖ ὁ μὴ ἐνδυσά μενος σπλάγχνα οικτειρμῶν, χρηστότητα, φιλαδελ φίαν καὶ τὰ ὅμοια. ῾Ο δὲ ἐφιμώθη. Ὡς μηδὲν ἔχων ἀπολογήσασθαι. Δείκνυσι δὲ ὁ λόγος, ότι, καίτοι προδήλον τῆς ἁμαρτίας οὔσης, ὅμως οὐ πρότερον ὁ Θεὸς κολάσει, μέσ χρις ἂν αὐτὸς ὁ ἡμαρτηκώς ἑαυτὸν καταδικάσῃ Τὸ γὰρ σιωπάν, καὶ μὴ δύνασθαί πως ἀποκριθῆναι, καταδίκης. ἐστί. Τότε – διακόνοις. Τοῖς ἀγγέλοις, τοῖς εἰς τὸ κολάζειν ὑπηρετοῦσιν. Ως γεγενημένα δὲ λέγει τὰ μέλλοντα, νόμι προφητείας. Δήσαντες — ἐξώτερον. Δέσιν λέγει τὴν ἐποχὴν τῆς ἐνεργείας τῆς τε διὰ ποδῶν καὶ τῆς διὰ χειρῶν τελουμένης. Τότε γὰρ καταργείται πᾶσα τῶν ἁμπρο τωλῶν ἐνέργεια, καὶ οὐκέτι λοιπὸν οὐδεμία πρᾶξι; εἰς ἐξιλασμόν. Εργασίας γάρ, φησὶν, ὁ παρών και μό;· ὁ δὲ μέλλων, ἀνταποδόσεως. Δεσμοῦνται δὲ πόδες μὲν, οἱ πρὸς ἁμαρτίαν βαδίσαντες· χεῖρες δὲ πάλιν, αἱ παράνομα διαπραξάμεναι. Εκεί ὀδόντων. ἵνα μὴ νομίσῃ τις, ὅτι σκέτος ἁπλῶς ἐστιν ἡ τοιαύτη κόλασις, είτουν, στο ρησις φωτός μόνον, προσέθηκεν, ὅτι ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων, τὰς ἐν ἐκείνῳ πικρά; τε καὶ ἀλγεινὰς ἐδύνας ὑποφαίνων. 'Ακούσωμεν καὶ φρίξωμεν, ὅσοι μετὰ τὸ ἀπολούσασθαι διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος, ἐν διεφθαρμένῳ βίῳ κατατυποῦμεν τὴν ψυχήν, ὅτι οὐ μόνον ἐκβληθησόμεθα τοῦ νυμφῶνος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν γαλεπωτάτην κόλασιν ἀποπεμφθησόμεθα. Τοιγαροῦν ἐπιμελητέον τῆς ἐντὸς στολῆς, καὶ μὴ τῆς ἐκτός. Εως γὰρ ἂν τῆς ἔξω φροντίζωμεν, τῆς ἔνδον οὐ δυνησόμεθα φροντίζειν. Ζητήσει δ' ἄν τις, πῶς οὐ τῷ Πατρὶ μᾶλλον, ἀλλὰ τῷ Υἱῷ ἡ Ἐκκλησία συνάπτεται; Καὶ ἀκούσει πάντως, ὅτι ὁ Υἱὸς ἐνανθρωπήσας συνανεστράφη αὐτῇ, καὶ ὅτι τῷ Υἱῷ συναπτομένη, καὶ τῷ Πατρὶ συνάπτεται. Λέγει γὰρ ὁ Υἱός· Εγώ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν, καὶ, Ο θωρακὼς ἐμὲ, εώρακε τὴν Πατέρα. Πολλοὶ - Εκλεκτοί. Τοῦτο εἶπε καὶ ἐν τῷ τέλει τῆς παραβολῆς τῶν μισθουμένων εργατῶν. ΚΕΦ. ΝΒ'. Περὶ τοῦ κήνσου. Τότε - λόγῳ. Ο τῆς βαθείας πωρώσεως! Οὐδὲν τῶν εἰρημένων ήψατο τῆς ψυχῆς αὐτῶν· μεθύοντες δὲ τῷ φθόνῳ, τρέπονται πρὸς ἐπιβουλήν, καὶ ἐπεὶ 97 Joan. x, 50. ** Joan. xiv, 9. Forte ζητήσωμεν. ejicit qui ornatus non erat, tanquam segnem ac negligentem. Siquidem sicut injuste erga ilum egerunt qui non venerunt, ita et qui sordidi ingrossi sunt. † Sordida namque geril vestimenta, qui indutus non est viscera misericordiæ, benignitatem, fraternum amorem et siinilia. Vers. 12. At ille obmutuit. Uipote nihil habens quod responderet, dum is qui peccavit seipsum condemnat. Tacere enim, nec posse aliquo modo respondere, condemnationis est indicium. Vers. 13. Tunc ministris. Angelís qui ad puniendum subministrant. Tanquam facta auten dicit ea quæ futura sunt in modum prophetiæ. Vers. 13. Ligatis extremas. Catenam vocat detentionem sive cessationem operationis quæ manibus ac pedibus perficitur. Tunc enim cessabil omnis peccatorum operatio, nec amplius vel tna actio ad judicem placandum dabitur. Operationis siquidem præsens tempus est, futurum vero retributionis. Ligantur autem manus, quæ iniqua perpetrabant pedes vero, qui ad peccatum gradicbantur. Vers. 13. Ibi aentium. Ne putet quisquam quod solæ tenebræ sint hujusmodi punitio, hoc est sola lucis privatio, addidit: ibi erit felus et stridor dentium, acerbos demonstrans ac doloribus plenos, qui erunt ibi, cruciatus. Audiamus et horreamus quotquot post divini baptisınatis ablutionem, animam perdita vita sordidavimus, eo quod non tantum a nuptiis ejiciendi sumus, verum etiam in miserrimum supplicium detrudendi. Habenda est itaque cura de stola interiori, et non de exteriori; quandiu enim de externa curaverimus, de interna curam babere non poterimus. Quæret autemi fortassis aliquis, quomodo non Patri potius conjungatur Ecclesia quam Filio? et audiet omnino qued Filius qui carnem assumpsit, cum ea conversatus est, et quod Filio conjuncta, et am Patri conjungitur. Dicit enim Filius: Ego et Pater anum sumus ". Ει: Qui vidit me, vidit et Patrem **. Vers. 14. Μalit electi. Iloc etiam dixit in line parabolæ de operariis mercede conductis. CAP. Lll. De quarentibus occasione ccusus. Vers. 15. Tunc--sermone. O profundam cxcitaten! Nihil eorum que dicta sunt tetigit animum illorum; sed invidia ebrii, ad insidias convertuntur· et quia Varis lectiones et notæ. Hoc in neutro meorum reperitur. Ex Theophylacto est, p. 130 E. Καταδικάσει, Α. Καταλυποῦμεν, Α.

COMMENT. IN MATTHÆEUM. - CAP. XXII. περιήρηται πρόφασις. Ο γὰρ καλλωπισμός ἐγγὺς si modo illum vere quaesierimus. Juste itaque illum καὶ εὐπόριστος, εἰ μόνον ἀληθῶς αὐτὸν ζητήσο μεν Ωστε δικαίως ἐκβάλλει τὸν ἀκαλλώπιστον, ὡς ράθυμον καὶ καταφρονητήν. Καθάπερ γὰρ οἱ μὴ ἐλθόντες ὕβρισαν, οὕτω καὶ οἱ εἰσελθόντες έβου πωμένοι. + + Τυπαρά γὰρ ιμάτια φορεῖ ὁ μὴ ἐνδυσά μενος σπλάγχνα οικτειρμῶν, χρηστότητα, φιλαδελ φίαν καὶ τὰ ὅμοια. ῾Ο δὲ ἐφιμώθη. Ὡς μηδὲν ἔχων ἀπολογήσασθαι. Δείκνυσι δὲ ὁ λόγος, ότι, καίτοι προδήλον τῆς ἁμαρτίας οὔσης, ὅμως οὐ πρότερον ὁ Θεὸς κολάσει, μέσ χρις ἂν αὐτὸς ὁ ἡμαρτηκώς ἑαυτὸν καταδικάσῃ Τὸ γὰρ σιωπάν, καὶ μὴ δύνασθαί πως ἀποκριθῆναι, καταδίκης. ἐστί. Τότε – διακόνοις. Τοῖς ἀγγέλοις, τοῖς εἰς τὸ κολάζειν ὑπηρετοῦσιν. Ως γεγενημένα δὲ λέγει τὰ μέλλοντα, νόμι προφητείας. Δήσαντες — ἐξώτερον. Δέσιν λέγει τὴν ἐποχὴν τῆς ἐνεργείας τῆς τε διὰ ποδῶν καὶ τῆς διὰ χειρῶν τελουμένης. Τότε γὰρ καταργείται πᾶσα τῶν ἁμπρο τωλῶν ἐνέργεια, καὶ οὐκέτι λοιπὸν οὐδεμία πρᾶξι; εἰς ἐξιλασμόν. Εργασίας γάρ, φησὶν, ὁ παρών και μό;· ὁ δὲ μέλλων, ἀνταποδόσεως. Δεσμοῦνται δὲ πόδες μὲν, οἱ πρὸς ἁμαρτίαν βαδίσαντες· χεῖρες δὲ πάλιν, αἱ παράνομα διαπραξάμεναι. Εκεί ὀδόντων. ἵνα μὴ νομίσῃ τις, ὅτι σκέτος ἁπλῶς ἐστιν ἡ τοιαύτη κόλασις, είτουν, στο ρησις φωτός μόνον, προσέθηκεν, ὅτι ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων, τὰς ἐν ἐκείνῳ πικρά; τε καὶ ἀλγεινὰς ἐδύνας ὑποφαίνων. 'Ακούσωμεν καὶ φρίξωμεν, ὅσοι μετὰ τὸ ἀπολούσασθαι διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος, ἐν διεφθαρμένῳ βίῳ κατατυποῦμεν τὴν ψυχήν, ὅτι οὐ μόνον ἐκβληθησόμεθα τοῦ νυμφῶνος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν γαλεπωτάτην κόλασιν ἀποπεμφθησόμεθα. Τοιγαροῦν ἐπιμελητέον τῆς ἐντὸς στολῆς, καὶ μὴ τῆς ἐκτός. Εως γὰρ ἂν τῆς ἔξω φροντίζωμεν, τῆς ἔνδον οὐ δυνησόμεθα φροντίζειν. Ζητήσει δ' ἄν τις, πῶς οὐ τῷ Πατρὶ μᾶλλον, ἀλλὰ τῷ Υἱῷ ἡ Ἐκκλησία συνάπτεται; Καὶ ἀκούσει πάντως, ὅτι ὁ Υἱὸς ἐνανθρωπήσας συνανεστράφη αὐτῇ, καὶ ὅτι τῷ Υἱῷ συναπτομένη, καὶ τῷ Πατρὶ συνάπτεται. Λέγει γὰρ ὁ Υἱός· Εγώ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν, καὶ, Ο θωρακὼς ἐμὲ, εώρακε τὴν Πατέρα. Πολλοὶ - Εκλεκτοί. Τοῦτο εἶπε καὶ ἐν τῷ τέλει τῆς παραβολῆς τῶν μισθουμένων εργατῶν. ΚΕΦ. ΝΒ'. Περὶ τοῦ κήνσου. Τότε - λόγῳ. Ο τῆς βαθείας πωρώσεως! Οὐδὲν τῶν εἰρημένων ήψατο τῆς ψυχῆς αὐτῶν· μεθύοντες δὲ τῷ φθόνῳ, τρέπονται πρὸς ἐπιβουλήν, καὶ ἐπεὶ 97 Joan. x, 50. ** Joan. xiv, 9. Forte ζητήσωμεν. ejicit qui ornatus non erat, tanquam segnem ac negligentem. Siquidem sicut injuste erga ilum egerunt qui non venerunt, ita et qui sordidi ingrossi sunt. † Sordida namque geril vestimenta, qui indutus non est viscera misericordiæ, benignitatem, fraternum amorem et siinilia. Vers. 12. At ille obmutuit. Uipote nihil habens quod responderet, dum is qui peccavit seipsum condemnat. Tacere enim, nec posse aliquo modo respondere, condemnationis est indicium. Vers. 13. Tunc ministris. Angelís qui ad puniendum subministrant. Tanquam facta auten dicit ea quæ futura sunt in modum prophetiæ. Vers. 13. Ligatis extremas. Catenam vocat detentionem sive cessationem operationis quæ manibus ac pedibus perficitur. Tunc enim cessabil omnis peccatorum operatio, nec amplius vel tna actio ad judicem placandum dabitur. Operationis siquidem præsens tempus est, futurum vero retributionis. Ligantur autem manus, quæ iniqua perpetrabant pedes vero, qui ad peccatum gradicbantur. Vers. 13. Ibi aentium. Ne putet quisquam quod solæ tenebræ sint hujusmodi punitio, hoc est sola lucis privatio, addidit: ibi erit felus et stridor dentium, acerbos demonstrans ac doloribus plenos, qui erunt ibi, cruciatus. Audiamus et horreamus quotquot post divini baptisınatis ablutionem, animam perdita vita sordidavimus, eo quod non tantum a nuptiis ejiciendi sumus, verum etiam in miserrimum supplicium detrudendi. Habenda est itaque cura de stola interiori, et non de exteriori; quandiu enim de externa curaverimus, de interna curam babere non poterimus. Quæret autemi fortassis aliquis, quomodo non Patri potius conjungatur Ecclesia quam Filio? et audiet omnino qued Filius qui carnem assumpsit, cum ea conversatus est, et quod Filio conjuncta, et am Patri conjungitur. Dicit enim Filius: Ego et Pater anum sumus ". Ει: Qui vidit me, vidit et Patrem **. Vers. 14. Μalit electi. Iloc etiam dixit in line parabolæ de operariis mercede conductis. CAP. Lll. De quarentibus occasione ccusus. Vers. 15. Tunc--sermone. O profundam cxcitaten! Nihil eorum que dicta sunt tetigit animum illorum; sed invidia ebrii, ad insidias convertuntur· et quia Varis lectiones et notæ. Hoc in neutro meorum reperitur. Ex Theophylacto est, p. 130 E. Καταδικάσει, Α. Καταλυποῦμεν, Α.

propter turbam apprehendere eum non poterant, ut / συλλαβεῖν αὐτὸν οὐκ ἠδύναντο διὰ τὸν ὄχλον, ὡς dictum est, siunal deliberant, ut cum interrogatione illaquearent. Vers. 16. Ει — Herodianis. Dictum est de ferodianis vicesimo primo capite: hic antem dicit Chrysostomus per Herodianos intelligi milites l'erodis, qui tunc eo accesserant, et simul a Pharis:vi«emissi sunt tanquam testes, si quid fortassis contra Cæsarem responderet. Erat enim Herodes amicus Cæsaris. Lucas vero de emissis eorum discipulis manifestius scripsit "; insidiatores illos appellans, et quod justitiam simulabant, propter quam videlicet eum interrogabant, et quod miserunt ut captarent sermonem ejus, et traderent eum principatui et potestati præsidis. Sperabant enim quod contra Cæsarem responsurus esset. Vers. 16. Dicentes: sis. Vide impudentem adulationem qua usi sunt, iufare eum cupientes ac emollire, ut omnino responderet. Verum si veras est, quomodo alibi dicitis, quod seducit mundum '? Vers. 16. Et doceas. Et quomodo rursum dicitis, quod non est a Deo'? Viam autem Dei dicunt virtutem, per quam progreditur quispiam ad Deum. προδεδήλωται, συσκέπτονται θηρεῦσαι τοῦτον δι' ἐρωτήσεως. Καὶ — Ηρωδιανών. Είρηται περὶ τῶν Ἡρωδια - νῶν ἐν τῷ εἰκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ. Νῦν δέ φησιν ὁ Χρυσόστομος Ηρωδιανούς νοείσθαι, τους Ηρώδου στρατιώτας, ἐπιδημοῦντας ἐκεῖ τότε, καὶ συνεξαποσταλέντας ἀπὸ τῶν Φαρισαίων ως μάρτυ ρας, εἴ τι κατὰ τοῦ Καίσαρος αποκριθείη. Φίλος γὰρ ἦν ὁ Ηρώδης τοῦ Καίσαρος. Ο δὲ Λουκάς φανερώτερον περὶ τῶν ἀποσταλέντων μαθητῶν αὐτ τῶν ἔγραψεν, ἐγκαθέτους αὐτοὺς ονομάτας, ήγουν, ἐνεδρεύοντας ἔτι δὲ καὶ ὑποκρινο μένους δικαιοσύνην, ἧς ἕνεκεν δῆθεν ἠρώτων, καὶ ὅτι ἀπεστάλησαν, ἵνα ἐπιλάβωνται λόγου αὐτοῦ, εἰς τὸ παραδοῦναι αὐτὸν τῇ ἀρχῇ καὶ τῇ ἐξουσίᾳ τοῦ ἡγεμόνος. Ηλπιζον γάρ, ὅτι κατὰ τοῦ Καίσαρος ἀποκριθήσεται. Vers. 16. Ει - hominis. Εt hoc dicunt, incltantes eum ne Cæsarem vereretur: aut ejus timore omitteret ad interrogata respondere. Vera certe erant qu:rcunque de eo testifcati fuerant; ea tamen inviti fassi fuerant ad insidiarum apparationem. videtur? De hoc videlicet quod Vers. 17. Dic te interrogaturi sumus. Vers. 17. Licet — an non? Kñvšo; Latina dictio est, idem signifcans quod tribulum aut vectigal. Licet autem, hoc est, fieri potest aut justum est. Olim siquidem Judæi dum leges suas observarent, omui fruebantur libertate; postmodum vero cum eas pretergrederentur, servierunt Romanis, quorum pinces erat Cæsar,et illis tributa pendebant.Interrogant autem maligne ac dolose, ut si licere dixerit, coinmoveant adversus eun) etiam turbas, utpote suadentem servire Cæsari, et subjicientem homini po - pulum Dei; si vero non licere responderit, tradant eum præsidi, tanquam defectionem a Cæsare bellumque consulentem (xx). Quid erro is qui fons est scientie? * Luc. XX, 20. ↑ Joan. vii, 12. Tom. VII, p. 687 Αὐτούς. omittit Δ. 'Ενεδρευτά;, Α. (xx) Consulentem. Suadentem, Λέγοντες - εἶ. Ορα κολακείαν ἀναίσχυντον, ᾗ κέχρηνται, χαυνώσαι τοῦτον βουλόμενοι πρὸς τὸ πάντως ἀποκριθῆναι. Καὶ εἰ ἀληθῆς ἐστι, πῶς ἀλ λαχοῦ λέγετε, ὅτι πλανᾷ τὸν κόσμον; Kal διδάσκεις. Καὶ πῶς πάλιν λέγετε, δει οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ; Οδὸν δὲ τοῦ Θεοῦ φασι τὴν ἀρετὴν, δι' ἧς ὁδεύει τις πρὸς Θεόν. Και ἀνθρώπου. Καὶ τοῦτο λέγουσιν, ὑποχνί ζοντες αὐτὸν εἰς τὸ μὴ αἰδεσθῆναι τὸν Καίσαρα, μηδὲ διὰ φόβον αὐτοῦ σιγῆσαι πρὸς τὸ ἐπερωτώμενον· Αληθῆ μὲν οὖν ἦσαν πάντα, όσα προσεμαρτύρησαν αὐτῷ, πλὴν ἄκοντες ὡμολόγησαν ταῦτα, πρὸς και τασκευὴν τῆς ἐπιβουλῆς. Εἰπέ — δοκεῖ; Περὶ οὗ δηλονότι μέλλομεν έρω τήν. Εξεστι - ἢ οὐ; Κῆνσης Ῥωμαϊκή μέν έστι λέξις, ερμηνεύεται δὲ φόρος, ήτοι, τέλος. Τὸ δὲ ἔξεστιν, ἀντὶ τοῦ, δυνατόν ἐστιν, εἴτουν, δίκαιόν ἐστι. Πάλαι μὲν γὰρ Ἰουδαῖοι, φυλάττοντες τοὺς νόμους, πάσης ἀπήλαυον ἐλευθερίας· ὕστερον δὲ παραβαίνοντες αὐτοὺς, κατεδουλώθησαν Ῥωμαίοις, ὧν ἦρχε Καίσαρ, καὶ φόρους αὐτοῖς ἐτέλουν. Έρω τῶσι δὲ πάνυ κακοήθως καὶ δολερῶς, ἵνα ἐὰν μὲν εἴπῃ ὅτι ἔξεστι, κινήσωσι κατ' αὐτοῦ τοὺς ὄχλους, ὡς συμβουλεύοντος δουλεύειν Καίσαρι, καὶ – ὑποτάσσοντας ἀνθρώπῳ τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ· ἐὰν δὲ εἴπῃ ὅτι οὐκ ἔξεστι, παραδώσουσιν αὐτὸν τῷ ἡγε μόνι, ὡς ἀποστασίαν ἀπὸ Καίσαρος καὶ πόλεμον συμβουλεύοντα. Τί οὖν ἡ πηγὴ τῆς γνώσεως; s Joan. 15, 16. Variæ lectiones et notæ. Etiam hic Chrysostomus habet, τὸν ὄχλον. T. VII, p. 687 C. Πάλιν, pro πάνυ, Λ.

propter turbam apprehendere eum non poterant, ut / συλλαβεῖν αὐτὸν οὐκ ἠδύναντο διὰ τὸν ὄχλον, ὡς dictum est, siunal deliberant, ut cum interrogatione illaquearent. Vers. 16. Ει — Herodianis. Dictum est de ferodianis vicesimo primo capite: hic antem dicit Chrysostomus per Herodianos intelligi milites l'erodis, qui tunc eo accesserant, et simul a Pharis:vi«emissi sunt tanquam testes, si quid fortassis contra Cæsarem responderet. Erat enim Herodes amicus Cæsaris. Lucas vero de emissis eorum discipulis manifestius scripsit "; insidiatores illos appellans, et quod justitiam simulabant, propter quam videlicet eum interrogabant, et quod miserunt ut captarent sermonem ejus, et traderent eum principatui et potestati præsidis. Sperabant enim quod contra Cæsarem responsurus esset. Vers. 16. Dicentes: sis. Vide impudentem adulationem qua usi sunt, iufare eum cupientes ac emollire, ut omnino responderet. Verum si veras est, quomodo alibi dicitis, quod seducit mundum '? Vers. 16. Et doceas. Et quomodo rursum dicitis, quod non est a Deo'? Viam autem Dei dicunt virtutem, per quam progreditur quispiam ad Deum. προδεδήλωται, συσκέπτονται θηρεῦσαι τοῦτον δι' ἐρωτήσεως. Καὶ — Ηρωδιανών. Είρηται περὶ τῶν Ἡρωδια - νῶν ἐν τῷ εἰκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ. Νῦν δέ φησιν ὁ Χρυσόστομος Ηρωδιανούς νοείσθαι, τους Ηρώδου στρατιώτας, ἐπιδημοῦντας ἐκεῖ τότε, καὶ συνεξαποσταλέντας ἀπὸ τῶν Φαρισαίων ως μάρτυ ρας, εἴ τι κατὰ τοῦ Καίσαρος αποκριθείη. Φίλος γὰρ ἦν ὁ Ηρώδης τοῦ Καίσαρος. Ο δὲ Λουκάς φανερώτερον περὶ τῶν ἀποσταλέντων μαθητῶν αὐτ τῶν ἔγραψεν, ἐγκαθέτους αὐτοὺς ονομάτας, ήγουν, ἐνεδρεύοντας ἔτι δὲ καὶ ὑποκρινο μένους δικαιοσύνην, ἧς ἕνεκεν δῆθεν ἠρώτων, καὶ ὅτι ἀπεστάλησαν, ἵνα ἐπιλάβωνται λόγου αὐτοῦ, εἰς τὸ παραδοῦναι αὐτὸν τῇ ἀρχῇ καὶ τῇ ἐξουσίᾳ τοῦ ἡγεμόνος. Ηλπιζον γάρ, ὅτι κατὰ τοῦ Καίσαρος ἀποκριθήσεται. Vers. 16. Ει - hominis. Εt hoc dicunt, incltantes eum ne Cæsarem vereretur: aut ejus timore omitteret ad interrogata respondere. Vera certe erant qu:rcunque de eo testifcati fuerant; ea tamen inviti fassi fuerant ad insidiarum apparationem. videtur? De hoc videlicet quod Vers. 17. Dic te interrogaturi sumus. Vers. 17. Licet — an non? Kñvšo; Latina dictio est, idem signifcans quod tribulum aut vectigal. Licet autem, hoc est, fieri potest aut justum est. Olim siquidem Judæi dum leges suas observarent, omui fruebantur libertate; postmodum vero cum eas pretergrederentur, servierunt Romanis, quorum pinces erat Cæsar,et illis tributa pendebant.Interrogant autem maligne ac dolose, ut si licere dixerit, coinmoveant adversus eun) etiam turbas, utpote suadentem servire Cæsari, et subjicientem homini po - pulum Dei; si vero non licere responderit, tradant eum præsidi, tanquam defectionem a Cæsare bellumque consulentem (xx). Quid erro is qui fons est scientie? * Luc. XX, 20. ↑ Joan. vii, 12. Tom. VII, p. 687 Αὐτούς. omittit Δ. 'Ενεδρευτά;, Α. (xx) Consulentem. Suadentem, Λέγοντες - εἶ. Ορα κολακείαν ἀναίσχυντον, ᾗ κέχρηνται, χαυνώσαι τοῦτον βουλόμενοι πρὸς τὸ πάντως ἀποκριθῆναι. Καὶ εἰ ἀληθῆς ἐστι, πῶς ἀλ λαχοῦ λέγετε, ὅτι πλανᾷ τὸν κόσμον; Kal διδάσκεις. Καὶ πῶς πάλιν λέγετε, δει οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ; Οδὸν δὲ τοῦ Θεοῦ φασι τὴν ἀρετὴν, δι' ἧς ὁδεύει τις πρὸς Θεόν. Και ἀνθρώπου. Καὶ τοῦτο λέγουσιν, ὑποχνί ζοντες αὐτὸν εἰς τὸ μὴ αἰδεσθῆναι τὸν Καίσαρα, μηδὲ διὰ φόβον αὐτοῦ σιγῆσαι πρὸς τὸ ἐπερωτώμενον· Αληθῆ μὲν οὖν ἦσαν πάντα, όσα προσεμαρτύρησαν αὐτῷ, πλὴν ἄκοντες ὡμολόγησαν ταῦτα, πρὸς και τασκευὴν τῆς ἐπιβουλῆς. Εἰπέ — δοκεῖ; Περὶ οὗ δηλονότι μέλλομεν έρω τήν. Εξεστι - ἢ οὐ; Κῆνσης Ῥωμαϊκή μέν έστι λέξις, ερμηνεύεται δὲ φόρος, ήτοι, τέλος. Τὸ δὲ ἔξεστιν, ἀντὶ τοῦ, δυνατόν ἐστιν, εἴτουν, δίκαιόν ἐστι. Πάλαι μὲν γὰρ Ἰουδαῖοι, φυλάττοντες τοὺς νόμους, πάσης ἀπήλαυον ἐλευθερίας· ὕστερον δὲ παραβαίνοντες αὐτοὺς, κατεδουλώθησαν Ῥωμαίοις, ὧν ἦρχε Καίσαρ, καὶ φόρους αὐτοῖς ἐτέλουν. Έρω τῶσι δὲ πάνυ κακοήθως καὶ δολερῶς, ἵνα ἐὰν μὲν εἴπῃ ὅτι ἔξεστι, κινήσωσι κατ' αὐτοῦ τοὺς ὄχλους, ὡς συμβουλεύοντος δουλεύειν Καίσαρι, καὶ – ὑποτάσσοντας ἀνθρώπῳ τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ· ἐὰν δὲ εἴπῃ ὅτι οὐκ ἔξεστι, παραδώσουσιν αὐτὸν τῷ ἡγε μόνι, ὡς ἀποστασίαν ἀπὸ Καίσαρος καὶ πόλεμον συμβουλεύοντα. Τί οὖν ἡ πηγὴ τῆς γνώσεως; s Joan. 15, 16. Variæ lectiones et notæ. Etiam hic Chrysostomus habet, τὸν ὄχλον. T. VII, p. 687 C. Πάλιν, pro πάνυ, Λ.

propter turbam apprehendere eum non poterant, ut / συλλαβεῖν αὐτὸν οὐκ ἠδύναντο διὰ τὸν ὄχλον, ὡς dictum est, siunal deliberant, ut cum interrogatione illaquearent. Vers. 16. Ει — Herodianis. Dictum est de ferodianis vicesimo primo capite: hic antem dicit Chrysostomus per Herodianos intelligi milites l'erodis, qui tunc eo accesserant, et simul a Pharis:vi«emissi sunt tanquam testes, si quid fortassis contra Cæsarem responderet. Erat enim Herodes amicus Cæsaris. Lucas vero de emissis eorum discipulis manifestius scripsit "; insidiatores illos appellans, et quod justitiam simulabant, propter quam videlicet eum interrogabant, et quod miserunt ut captarent sermonem ejus, et traderent eum principatui et potestati præsidis. Sperabant enim quod contra Cæsarem responsurus esset. Vers. 16. Dicentes: sis. Vide impudentem adulationem qua usi sunt, iufare eum cupientes ac emollire, ut omnino responderet. Verum si veras est, quomodo alibi dicitis, quod seducit mundum '? Vers. 16. Et doceas. Et quomodo rursum dicitis, quod non est a Deo'? Viam autem Dei dicunt virtutem, per quam progreditur quispiam ad Deum. προδεδήλωται, συσκέπτονται θηρεῦσαι τοῦτον δι' ἐρωτήσεως. Καὶ — Ηρωδιανών. Είρηται περὶ τῶν Ἡρωδια - νῶν ἐν τῷ εἰκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ. Νῦν δέ φησιν ὁ Χρυσόστομος Ηρωδιανούς νοείσθαι, τους Ηρώδου στρατιώτας, ἐπιδημοῦντας ἐκεῖ τότε, καὶ συνεξαποσταλέντας ἀπὸ τῶν Φαρισαίων ως μάρτυ ρας, εἴ τι κατὰ τοῦ Καίσαρος αποκριθείη. Φίλος γὰρ ἦν ὁ Ηρώδης τοῦ Καίσαρος. Ο δὲ Λουκάς φανερώτερον περὶ τῶν ἀποσταλέντων μαθητῶν αὐτ τῶν ἔγραψεν, ἐγκαθέτους αὐτοὺς ονομάτας, ήγουν, ἐνεδρεύοντας ἔτι δὲ καὶ ὑποκρινο μένους δικαιοσύνην, ἧς ἕνεκεν δῆθεν ἠρώτων, καὶ ὅτι ἀπεστάλησαν, ἵνα ἐπιλάβωνται λόγου αὐτοῦ, εἰς τὸ παραδοῦναι αὐτὸν τῇ ἀρχῇ καὶ τῇ ἐξουσίᾳ τοῦ ἡγεμόνος. Ηλπιζον γάρ, ὅτι κατὰ τοῦ Καίσαρος ἀποκριθήσεται. Vers. 16. Ει - hominis. Εt hoc dicunt, incltantes eum ne Cæsarem vereretur: aut ejus timore omitteret ad interrogata respondere. Vera certe erant qu:rcunque de eo testifcati fuerant; ea tamen inviti fassi fuerant ad insidiarum apparationem. videtur? De hoc videlicet quod Vers. 17. Dic te interrogaturi sumus. Vers. 17. Licet — an non? Kñvšo; Latina dictio est, idem signifcans quod tribulum aut vectigal. Licet autem, hoc est, fieri potest aut justum est. Olim siquidem Judæi dum leges suas observarent, omui fruebantur libertate; postmodum vero cum eas pretergrederentur, servierunt Romanis, quorum pinces erat Cæsar,et illis tributa pendebant.Interrogant autem maligne ac dolose, ut si licere dixerit, coinmoveant adversus eun) etiam turbas, utpote suadentem servire Cæsari, et subjicientem homini po - pulum Dei; si vero non licere responderit, tradant eum præsidi, tanquam defectionem a Cæsare bellumque consulentem (xx). Quid erro is qui fons est scientie? * Luc. XX, 20. ↑ Joan. vii, 12. Tom. VII, p. 687 Αὐτούς. omittit Δ. 'Ενεδρευτά;, Α. (xx) Consulentem. Suadentem, Λέγοντες - εἶ. Ορα κολακείαν ἀναίσχυντον, ᾗ κέχρηνται, χαυνώσαι τοῦτον βουλόμενοι πρὸς τὸ πάντως ἀποκριθῆναι. Καὶ εἰ ἀληθῆς ἐστι, πῶς ἀλ λαχοῦ λέγετε, ὅτι πλανᾷ τὸν κόσμον; Kal διδάσκεις. Καὶ πῶς πάλιν λέγετε, δει οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ; Οδὸν δὲ τοῦ Θεοῦ φασι τὴν ἀρετὴν, δι' ἧς ὁδεύει τις πρὸς Θεόν. Και ἀνθρώπου. Καὶ τοῦτο λέγουσιν, ὑποχνί ζοντες αὐτὸν εἰς τὸ μὴ αἰδεσθῆναι τὸν Καίσαρα, μηδὲ διὰ φόβον αὐτοῦ σιγῆσαι πρὸς τὸ ἐπερωτώμενον· Αληθῆ μὲν οὖν ἦσαν πάντα, όσα προσεμαρτύρησαν αὐτῷ, πλὴν ἄκοντες ὡμολόγησαν ταῦτα, πρὸς και τασκευὴν τῆς ἐπιβουλῆς. Εἰπέ — δοκεῖ; Περὶ οὗ δηλονότι μέλλομεν έρω τήν. Εξεστι - ἢ οὐ; Κῆνσης Ῥωμαϊκή μέν έστι λέξις, ερμηνεύεται δὲ φόρος, ήτοι, τέλος. Τὸ δὲ ἔξεστιν, ἀντὶ τοῦ, δυνατόν ἐστιν, εἴτουν, δίκαιόν ἐστι. Πάλαι μὲν γὰρ Ἰουδαῖοι, φυλάττοντες τοὺς νόμους, πάσης ἀπήλαυον ἐλευθερίας· ὕστερον δὲ παραβαίνοντες αὐτοὺς, κατεδουλώθησαν Ῥωμαίοις, ὧν ἦρχε Καίσαρ, καὶ φόρους αὐτοῖς ἐτέλουν. Έρω τῶσι δὲ πάνυ κακοήθως καὶ δολερῶς, ἵνα ἐὰν μὲν εἴπῃ ὅτι ἔξεστι, κινήσωσι κατ' αὐτοῦ τοὺς ὄχλους, ὡς συμβουλεύοντος δουλεύειν Καίσαρι, καὶ – ὑποτάσσοντας ἀνθρώπῳ τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ· ἐὰν δὲ εἴπῃ ὅτι οὐκ ἔξεστι, παραδώσουσιν αὐτὸν τῷ ἡγε μόνι, ὡς ἀποστασίαν ἀπὸ Καίσαρος καὶ πόλεμον συμβουλεύοντα. Τί οὖν ἡ πηγὴ τῆς γνώσεως; s Joan. 15, 16. Variæ lectiones et notæ. Etiam hic Chrysostomus habet, τὸν ὄχλον. T. VII, p. 687 C. Πάλιν, pro πάνυ, Λ.

Γνούς - εἶπεν. Ὁ μὲν Μάρκος τὴν ὑπόκρισιν φησιν· ὁ δὲ Λουκάς, τὴν πανουργίαν. Τι υποκριταί; Υποκρινόμενοι μὲν ἐρωτήν, ἵνα γνώτε τὸ δίκαιον· ὁρύσσοντες δὲ βόθρους διὰ τῆς ἐρωτήσεως, ἵνα με κατακρημνίσητε. Δείξας οὖν, ὅτι οὐκ ἔλαθον αὐτὸν, ὅμως ἀποκρίνεται καὶ πρὸς τὴν ἐρώτησιν. Καὶ σκόπει πῶς; Επιδείξατε κήνσου. Παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ φησί, Φέρετέ μοι δηνάριον, ἵνα ἴδω· καὶ παρὰ τῷ Λουκᾷ δὲ ὁμοίως. Νόμισμα γὰρ ἐλέγετο καὶ τὸ δηνάριον. Εζήτησε δὲ ἰδεῖν τὸ νόμισμα, ἵνα θαυμασίως ἀπ' αὐτοῦ τὴν ἀπόκρισιν ἐργά σηται. οἱ δὲ CAP. XXII. Vers. 18. Cognita dixit. Marcus simulatione.u dixit. Lucas autem versutiam. Vers. 18. Quid - hypocriter? Simulantes quidem interrogare, ut quod justum est cognoscatis: foveam autem fodientes per interrogationem, in quam me præcipitetis. Cum ergo ostendisset quod sibi cogniti essent, respondet tamen et ad interrogationem; et vide quomodo? Vers. 19. Ostendite census. Apud Marcum ait: Afferte mihi denarium ut videam"; similiter apud Lucam. Numisma enim dicebatur etiain denariu.. Quæsivit autem videre numisma, ut responsionem mirabiliter ab eo fabricaret. Ters. 21. Casaris. Non ignoVers. 19. At illi Καίσαρος. Οὐκ ἀγνοῶν ἠρώτησεν, ἀλλ' ίνα τὴν ἀπόκρισιν αὐτῶν ἀπόφασιν οἰκείαν rans interrogavit, sed ut ex illorum vesponsione ποιήσῃ. Τότε - Καίσαρι. Ἐπεὶ Καίσαρός ἐστιν, ἀπόδοτε λοιπὸν Καίσαρι τὰ ἴδια. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐκ εἶπε, πότε, ἀλλ', 'Απόδοτε, ὡς ἐκείνου ὄντα. Ἵνα δι μὴ εἴπωσιν, ὅτι ἀνθρώπῳ ἡμᾶς ὑποτάττεις καὶ οὐ Θεῷ, ἐπήγαγε· Καὶ τὰ — Θεῷ. Έξεστι γὰρ καὶ ἀνθρώποις ἀπο νέμειν τὰ προσήκοντα, καὶ Θεῷ τὰ ὀφειλόμενα· τοῖς μὲν, τοὺς φόρους, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· τῷ δὲ, τὴν εὐσέβειαν καὶ φυλακὴν τῶν ἐντολῶν. Λέγοιτο· δ' ἂν Καίσαρ καὶ ὁ κοσμοκράτωρ διάβολος, τινι δέον ἀποδιδόναι τὰ αὐτοῦ, φημὶ δὴ πᾶσαν ἐμπάθειαν καὶ κακίαν. Καὶ — ἀπῆλθον. Εθαύμασαν μὲν, οὐκ ἐπίστευ» σαν δὲ δ καὶ αὐτὸ μεγάλη τούτων κατηγορία. ΚΕΦ. ΝΓ'. Περὶ τῶν Σαδδουκαίων. Εν ἐκείνῃ — ἀνάστασιν. Εἴρηται περὶ τῆς αἱρέσεως τῶν Σαδδουκαίων ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ. Οὗτοι δὲ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν ἠθέτουν, διὰ τὸ μὴ μνημονεύεσθαι ταύτην φανερῶς ἐν ταῖς Μωσαϊκαῖς γραφαῖς, ὡς δὴ μόνας ἐγίνωσκον, τὰς ἄλλας οὐ παραδεχόμενοι βίβλους. 'Αλλ', ὦ τῆς ἀνοίας! ἐπιστομισθέντων γὰρ τῶν Φαρισαίων, τῶν ἀκριβεστέρων ἐν Ἰουδαίοις, οἱ καταδεέστεροι τού των Σαδδουκαίοι, καθάπερ ἐκ διαδοχής, προσβάλο λουσι, δέον μάλιστα συσταλῆναι. 'Αλλ' όντως ή θρααύτης ἀναίσχυντον καὶ ἐταμὸν καὶ ἀδυνάτοις επι χειροῦν. Καὶ ἐπεὶ ταῖς προφητικαίς Γραφαῖς φανερώτερον ἐνέκειτο τὸ δόγμα τῆς ἀναστάσεως, ὑπελάμβανον, ἐκεῖνο δογματίζειν τοιούτους ἀνίστασθαι τοὺς ἀνθρώπους, οἷοι πρὸ τοῦ ἀποθανεῖν ἦσαν, μετὰ τῶν αὐτῶν σχέσεων καὶ παθῶν. Διὸ καὶ πρὸς ἀνατροπὴν τοῦ τοιούτου δόγματος πλάσαντες οίκοθεν ὑπόθεσιν προσίασι. * Marc. xn, 15. suam fabricaret sententiam. Vers. 21. Tunc - Casari. Quis Caesaris est, reddite itaque Cæsari quæ sua sunt. Ideo enim non dixit, Date, sed, Reddite, tanquam ea quæ ejus sual. Ne autem dicant: Homini nos subjicis, et non Deo, addidit: Vers. 21. Et quæ-Deo. Licitum est enim et hominibus dare quæ conveniunt, et Deo quæ debentur. lilis quidem tributa, et si quid est simile; huic autem pietatem et observantiam mandatorum. Potest autem dici Cæsar diabolus, qui mundi princeps est, cui reddenda sunt quæ sua sunt, puta omnis malitia omnisque carnalis affectus. Vers. 22. Ει - abierunt. Admirati quidem sunt, verum non crediderunt, quod ipsum magna est eorum accusatio. CAP. Lill. De Sadducris. Vers. 25. In illo resurrectionem. Dictum est de secta Sadducæorum tertio capite: hi ergo resurrectionem ex mortuis negabant, eo quod in Mosaicis Scripturis hujus manifeste non fat mentio: nam bas solas agnoscebant, aliis libris non receptis. Sed, o dementiam imposito Pharisæis silentio, qui inter Judæos diligentissimi et acutissimi erant, Sadducæi bis inferiores quasi succedentes occurrunt. Cumque maxime oporteret eos´animo reprimi ac mœstos esse, audacia imprudentes facit ac temerarios, et impossibilia tentantes. Et quia in propheticis Scripturis manifestius continebatur doguna resurrectionis, suspicabantur illud docere quod tales resurgerent homines, quales erant priusquam morerentur, cum eisdem habitibus et affectibus, ideoque ad subversionem hujusmodi dogmatis, efficta apud se occasione (yy) accedunt. * Luc. xx, 23. • Marc. xii, 15. * Luc. IX, Variæ lectiones et notæ. ή, omittit Β. Τοιούτους, Β. 1. 6. τὸ δόγμα. Est ergo δογματίζει τὸ δόγμα. Epicla occasione, Ficta a se narratione, ficto a se argumento.

Γνούς - εἶπεν. Ὁ μὲν Μάρκος τὴν ὑπόκρισιν φησιν· ὁ δὲ Λουκάς, τὴν πανουργίαν. Τι υποκριταί; Υποκρινόμενοι μὲν ἐρωτήν, ἵνα γνώτε τὸ δίκαιον· ὁρύσσοντες δὲ βόθρους διὰ τῆς ἐρωτήσεως, ἵνα με κατακρημνίσητε. Δείξας οὖν, ὅτι οὐκ ἔλαθον αὐτὸν, ὅμως ἀποκρίνεται καὶ πρὸς τὴν ἐρώτησιν. Καὶ σκόπει πῶς; Επιδείξατε κήνσου. Παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ φησί, Φέρετέ μοι δηνάριον, ἵνα ἴδω· καὶ παρὰ τῷ Λουκᾷ δὲ ὁμοίως. Νόμισμα γὰρ ἐλέγετο καὶ τὸ δηνάριον. Εζήτησε δὲ ἰδεῖν τὸ νόμισμα, ἵνα θαυμασίως ἀπ' αὐτοῦ τὴν ἀπόκρισιν ἐργά σηται. οἱ δὲ CAP. XXII. Vers. 18. Cognita dixit. Marcus simulatione.u dixit. Lucas autem versutiam. Vers. 18. Quid - hypocriter? Simulantes quidem interrogare, ut quod justum est cognoscatis: foveam autem fodientes per interrogationem, in quam me præcipitetis. Cum ergo ostendisset quod sibi cogniti essent, respondet tamen et ad interrogationem; et vide quomodo? Vers. 19. Ostendite census. Apud Marcum ait: Afferte mihi denarium ut videam"; similiter apud Lucam. Numisma enim dicebatur etiain denariu.. Quæsivit autem videre numisma, ut responsionem mirabiliter ab eo fabricaret. Ters. 21. Casaris. Non ignoVers. 19. At illi Καίσαρος. Οὐκ ἀγνοῶν ἠρώτησεν, ἀλλ' ίνα τὴν ἀπόκρισιν αὐτῶν ἀπόφασιν οἰκείαν rans interrogavit, sed ut ex illorum vesponsione ποιήσῃ. Τότε - Καίσαρι. Ἐπεὶ Καίσαρός ἐστιν, ἀπόδοτε λοιπὸν Καίσαρι τὰ ἴδια. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐκ εἶπε, πότε, ἀλλ', 'Απόδοτε, ὡς ἐκείνου ὄντα. Ἵνα δι μὴ εἴπωσιν, ὅτι ἀνθρώπῳ ἡμᾶς ὑποτάττεις καὶ οὐ Θεῷ, ἐπήγαγε· Καὶ τὰ — Θεῷ. Έξεστι γὰρ καὶ ἀνθρώποις ἀπο νέμειν τὰ προσήκοντα, καὶ Θεῷ τὰ ὀφειλόμενα· τοῖς μὲν, τοὺς φόρους, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· τῷ δὲ, τὴν εὐσέβειαν καὶ φυλακὴν τῶν ἐντολῶν. Λέγοιτο· δ' ἂν Καίσαρ καὶ ὁ κοσμοκράτωρ διάβολος, τινι δέον ἀποδιδόναι τὰ αὐτοῦ, φημὶ δὴ πᾶσαν ἐμπάθειαν καὶ κακίαν. Καὶ — ἀπῆλθον. Εθαύμασαν μὲν, οὐκ ἐπίστευ» σαν δὲ δ καὶ αὐτὸ μεγάλη τούτων κατηγορία. ΚΕΦ. ΝΓ'. Περὶ τῶν Σαδδουκαίων. Εν ἐκείνῃ — ἀνάστασιν. Εἴρηται περὶ τῆς αἱρέσεως τῶν Σαδδουκαίων ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ. Οὗτοι δὲ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν ἠθέτουν, διὰ τὸ μὴ μνημονεύεσθαι ταύτην φανερῶς ἐν ταῖς Μωσαϊκαῖς γραφαῖς, ὡς δὴ μόνας ἐγίνωσκον, τὰς ἄλλας οὐ παραδεχόμενοι βίβλους. 'Αλλ', ὦ τῆς ἀνοίας! ἐπιστομισθέντων γὰρ τῶν Φαρισαίων, τῶν ἀκριβεστέρων ἐν Ἰουδαίοις, οἱ καταδεέστεροι τού των Σαδδουκαίοι, καθάπερ ἐκ διαδοχής, προσβάλο λουσι, δέον μάλιστα συσταλῆναι. 'Αλλ' όντως ή θρααύτης ἀναίσχυντον καὶ ἐταμὸν καὶ ἀδυνάτοις επι χειροῦν. Καὶ ἐπεὶ ταῖς προφητικαίς Γραφαῖς φανερώτερον ἐνέκειτο τὸ δόγμα τῆς ἀναστάσεως, ὑπελάμβανον, ἐκεῖνο δογματίζειν τοιούτους ἀνίστασθαι τοὺς ἀνθρώπους, οἷοι πρὸ τοῦ ἀποθανεῖν ἦσαν, μετὰ τῶν αὐτῶν σχέσεων καὶ παθῶν. Διὸ καὶ πρὸς ἀνατροπὴν τοῦ τοιούτου δόγματος πλάσαντες οίκοθεν ὑπόθεσιν προσίασι. * Marc. xn, 15. suam fabricaret sententiam. Vers. 21. Tunc - Casari. Quis Caesaris est, reddite itaque Cæsari quæ sua sunt. Ideo enim non dixit, Date, sed, Reddite, tanquam ea quæ ejus sual. Ne autem dicant: Homini nos subjicis, et non Deo, addidit: Vers. 21. Et quæ-Deo. Licitum est enim et hominibus dare quæ conveniunt, et Deo quæ debentur. lilis quidem tributa, et si quid est simile; huic autem pietatem et observantiam mandatorum. Potest autem dici Cæsar diabolus, qui mundi princeps est, cui reddenda sunt quæ sua sunt, puta omnis malitia omnisque carnalis affectus. Vers. 22. Ει - abierunt. Admirati quidem sunt, verum non crediderunt, quod ipsum magna est eorum accusatio. CAP. Lill. De Sadducris. Vers. 25. In illo resurrectionem. Dictum est de secta Sadducæorum tertio capite: hi ergo resurrectionem ex mortuis negabant, eo quod in Mosaicis Scripturis hujus manifeste non fat mentio: nam bas solas agnoscebant, aliis libris non receptis. Sed, o dementiam imposito Pharisæis silentio, qui inter Judæos diligentissimi et acutissimi erant, Sadducæi bis inferiores quasi succedentes occurrunt. Cumque maxime oporteret eos´animo reprimi ac mœstos esse, audacia imprudentes facit ac temerarios, et impossibilia tentantes. Et quia in propheticis Scripturis manifestius continebatur doguna resurrectionis, suspicabantur illud docere quod tales resurgerent homines, quales erant priusquam morerentur, cum eisdem habitibus et affectibus, ideoque ad subversionem hujusmodi dogmatis, efficta apud se occasione (yy) accedunt. * Luc. xx, 23. • Marc. xii, 15. * Luc. IX, Variæ lectiones et notæ. ή, omittit Β. Τοιούτους, Β. 1. 6. τὸ δόγμα. Est ergo δογματίζει τὸ δόγμα. Epicla occasione, Ficta a se narratione, ficto a se argumento.

Γνούς - εἶπεν. Ὁ μὲν Μάρκος τὴν ὑπόκρισιν φησιν· ὁ δὲ Λουκάς, τὴν πανουργίαν. Τι υποκριταί; Υποκρινόμενοι μὲν ἐρωτήν, ἵνα γνώτε τὸ δίκαιον· ὁρύσσοντες δὲ βόθρους διὰ τῆς ἐρωτήσεως, ἵνα με κατακρημνίσητε. Δείξας οὖν, ὅτι οὐκ ἔλαθον αὐτὸν, ὅμως ἀποκρίνεται καὶ πρὸς τὴν ἐρώτησιν. Καὶ σκόπει πῶς; Επιδείξατε κήνσου. Παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ φησί, Φέρετέ μοι δηνάριον, ἵνα ἴδω· καὶ παρὰ τῷ Λουκᾷ δὲ ὁμοίως. Νόμισμα γὰρ ἐλέγετο καὶ τὸ δηνάριον. Εζήτησε δὲ ἰδεῖν τὸ νόμισμα, ἵνα θαυμασίως ἀπ' αὐτοῦ τὴν ἀπόκρισιν ἐργά σηται. οἱ δὲ CAP. XXII. Vers. 18. Cognita dixit. Marcus simulatione.u dixit. Lucas autem versutiam. Vers. 18. Quid - hypocriter? Simulantes quidem interrogare, ut quod justum est cognoscatis: foveam autem fodientes per interrogationem, in quam me præcipitetis. Cum ergo ostendisset quod sibi cogniti essent, respondet tamen et ad interrogationem; et vide quomodo? Vers. 19. Ostendite census. Apud Marcum ait: Afferte mihi denarium ut videam"; similiter apud Lucam. Numisma enim dicebatur etiain denariu.. Quæsivit autem videre numisma, ut responsionem mirabiliter ab eo fabricaret. Ters. 21. Casaris. Non ignoVers. 19. At illi Καίσαρος. Οὐκ ἀγνοῶν ἠρώτησεν, ἀλλ' ίνα τὴν ἀπόκρισιν αὐτῶν ἀπόφασιν οἰκείαν rans interrogavit, sed ut ex illorum vesponsione ποιήσῃ. Τότε - Καίσαρι. Ἐπεὶ Καίσαρός ἐστιν, ἀπόδοτε λοιπὸν Καίσαρι τὰ ἴδια. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐκ εἶπε, πότε, ἀλλ', 'Απόδοτε, ὡς ἐκείνου ὄντα. Ἵνα δι μὴ εἴπωσιν, ὅτι ἀνθρώπῳ ἡμᾶς ὑποτάττεις καὶ οὐ Θεῷ, ἐπήγαγε· Καὶ τὰ — Θεῷ. Έξεστι γὰρ καὶ ἀνθρώποις ἀπο νέμειν τὰ προσήκοντα, καὶ Θεῷ τὰ ὀφειλόμενα· τοῖς μὲν, τοὺς φόρους, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· τῷ δὲ, τὴν εὐσέβειαν καὶ φυλακὴν τῶν ἐντολῶν. Λέγοιτο· δ' ἂν Καίσαρ καὶ ὁ κοσμοκράτωρ διάβολος, τινι δέον ἀποδιδόναι τὰ αὐτοῦ, φημὶ δὴ πᾶσαν ἐμπάθειαν καὶ κακίαν. Καὶ — ἀπῆλθον. Εθαύμασαν μὲν, οὐκ ἐπίστευ» σαν δὲ δ καὶ αὐτὸ μεγάλη τούτων κατηγορία. ΚΕΦ. ΝΓ'. Περὶ τῶν Σαδδουκαίων. Εν ἐκείνῃ — ἀνάστασιν. Εἴρηται περὶ τῆς αἱρέσεως τῶν Σαδδουκαίων ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ. Οὗτοι δὲ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν ἠθέτουν, διὰ τὸ μὴ μνημονεύεσθαι ταύτην φανερῶς ἐν ταῖς Μωσαϊκαῖς γραφαῖς, ὡς δὴ μόνας ἐγίνωσκον, τὰς ἄλλας οὐ παραδεχόμενοι βίβλους. 'Αλλ', ὦ τῆς ἀνοίας! ἐπιστομισθέντων γὰρ τῶν Φαρισαίων, τῶν ἀκριβεστέρων ἐν Ἰουδαίοις, οἱ καταδεέστεροι τού των Σαδδουκαίοι, καθάπερ ἐκ διαδοχής, προσβάλο λουσι, δέον μάλιστα συσταλῆναι. 'Αλλ' όντως ή θρααύτης ἀναίσχυντον καὶ ἐταμὸν καὶ ἀδυνάτοις επι χειροῦν. Καὶ ἐπεὶ ταῖς προφητικαίς Γραφαῖς φανερώτερον ἐνέκειτο τὸ δόγμα τῆς ἀναστάσεως, ὑπελάμβανον, ἐκεῖνο δογματίζειν τοιούτους ἀνίστασθαι τοὺς ἀνθρώπους, οἷοι πρὸ τοῦ ἀποθανεῖν ἦσαν, μετὰ τῶν αὐτῶν σχέσεων καὶ παθῶν. Διὸ καὶ πρὸς ἀνατροπὴν τοῦ τοιούτου δόγματος πλάσαντες οίκοθεν ὑπόθεσιν προσίασι. * Marc. xn, 15. suam fabricaret sententiam. Vers. 21. Tunc - Casari. Quis Caesaris est, reddite itaque Cæsari quæ sua sunt. Ideo enim non dixit, Date, sed, Reddite, tanquam ea quæ ejus sual. Ne autem dicant: Homini nos subjicis, et non Deo, addidit: Vers. 21. Et quæ-Deo. Licitum est enim et hominibus dare quæ conveniunt, et Deo quæ debentur. lilis quidem tributa, et si quid est simile; huic autem pietatem et observantiam mandatorum. Potest autem dici Cæsar diabolus, qui mundi princeps est, cui reddenda sunt quæ sua sunt, puta omnis malitia omnisque carnalis affectus. Vers. 22. Ει - abierunt. Admirati quidem sunt, verum non crediderunt, quod ipsum magna est eorum accusatio. CAP. Lill. De Sadducris. Vers. 25. In illo resurrectionem. Dictum est de secta Sadducæorum tertio capite: hi ergo resurrectionem ex mortuis negabant, eo quod in Mosaicis Scripturis hujus manifeste non fat mentio: nam bas solas agnoscebant, aliis libris non receptis. Sed, o dementiam imposito Pharisæis silentio, qui inter Judæos diligentissimi et acutissimi erant, Sadducæi bis inferiores quasi succedentes occurrunt. Cumque maxime oporteret eos´animo reprimi ac mœstos esse, audacia imprudentes facit ac temerarios, et impossibilia tentantes. Et quia in propheticis Scripturis manifestius continebatur doguna resurrectionis, suspicabantur illud docere quod tales resurgerent homines, quales erant priusquam morerentur, cum eisdem habitibus et affectibus, ideoque ad subversionem hujusmodi dogmatis, efficta apud se occasione (yy) accedunt. * Luc. xx, 23. • Marc. xii, 15. * Luc. IX, Variæ lectiones et notæ. ή, omittit Β. Τοιούτους, Β. 1. 6. τὸ δόγμα. Est ergo δογματίζει τὸ δόγμα. Epicla occasione, Ficta a se narratione, ficto a se argumento.

Γνούς - εἶπεν. Ὁ μὲν Μάρκος τὴν ὑπόκρισιν φησιν· ὁ δὲ Λουκάς, τὴν πανουργίαν. Τι υποκριταί; Υποκρινόμενοι μὲν ἐρωτήν, ἵνα γνώτε τὸ δίκαιον· ὁρύσσοντες δὲ βόθρους διὰ τῆς ἐρωτήσεως, ἵνα με κατακρημνίσητε. Δείξας οὖν, ὅτι οὐκ ἔλαθον αὐτὸν, ὅμως ἀποκρίνεται καὶ πρὸς τὴν ἐρώτησιν. Καὶ σκόπει πῶς; Επιδείξατε κήνσου. Παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ φησί, Φέρετέ μοι δηνάριον, ἵνα ἴδω· καὶ παρὰ τῷ Λουκᾷ δὲ ὁμοίως. Νόμισμα γὰρ ἐλέγετο καὶ τὸ δηνάριον. Εζήτησε δὲ ἰδεῖν τὸ νόμισμα, ἵνα θαυμασίως ἀπ' αὐτοῦ τὴν ἀπόκρισιν ἐργά σηται. οἱ δὲ CAP. XXII. Vers. 18. Cognita dixit. Marcus simulatione.u dixit. Lucas autem versutiam. Vers. 18. Quid - hypocriter? Simulantes quidem interrogare, ut quod justum est cognoscatis: foveam autem fodientes per interrogationem, in quam me præcipitetis. Cum ergo ostendisset quod sibi cogniti essent, respondet tamen et ad interrogationem; et vide quomodo? Vers. 19. Ostendite census. Apud Marcum ait: Afferte mihi denarium ut videam"; similiter apud Lucam. Numisma enim dicebatur etiain denariu.. Quæsivit autem videre numisma, ut responsionem mirabiliter ab eo fabricaret. Ters. 21. Casaris. Non ignoVers. 19. At illi Καίσαρος. Οὐκ ἀγνοῶν ἠρώτησεν, ἀλλ' ίνα τὴν ἀπόκρισιν αὐτῶν ἀπόφασιν οἰκείαν rans interrogavit, sed ut ex illorum vesponsione ποιήσῃ. Τότε - Καίσαρι. Ἐπεὶ Καίσαρός ἐστιν, ἀπόδοτε λοιπὸν Καίσαρι τὰ ἴδια. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐκ εἶπε, πότε, ἀλλ', 'Απόδοτε, ὡς ἐκείνου ὄντα. Ἵνα δι μὴ εἴπωσιν, ὅτι ἀνθρώπῳ ἡμᾶς ὑποτάττεις καὶ οὐ Θεῷ, ἐπήγαγε· Καὶ τὰ — Θεῷ. Έξεστι γὰρ καὶ ἀνθρώποις ἀπο νέμειν τὰ προσήκοντα, καὶ Θεῷ τὰ ὀφειλόμενα· τοῖς μὲν, τοὺς φόρους, καὶ εἴ τι τοιοῦτον· τῷ δὲ, τὴν εὐσέβειαν καὶ φυλακὴν τῶν ἐντολῶν. Λέγοιτο· δ' ἂν Καίσαρ καὶ ὁ κοσμοκράτωρ διάβολος, τινι δέον ἀποδιδόναι τὰ αὐτοῦ, φημὶ δὴ πᾶσαν ἐμπάθειαν καὶ κακίαν. Καὶ — ἀπῆλθον. Εθαύμασαν μὲν, οὐκ ἐπίστευ» σαν δὲ δ καὶ αὐτὸ μεγάλη τούτων κατηγορία. ΚΕΦ. ΝΓ'. Περὶ τῶν Σαδδουκαίων. Εν ἐκείνῃ — ἀνάστασιν. Εἴρηται περὶ τῆς αἱρέσεως τῶν Σαδδουκαίων ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ. Οὗτοι δὲ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν ἠθέτουν, διὰ τὸ μὴ μνημονεύεσθαι ταύτην φανερῶς ἐν ταῖς Μωσαϊκαῖς γραφαῖς, ὡς δὴ μόνας ἐγίνωσκον, τὰς ἄλλας οὐ παραδεχόμενοι βίβλους. 'Αλλ', ὦ τῆς ἀνοίας! ἐπιστομισθέντων γὰρ τῶν Φαρισαίων, τῶν ἀκριβεστέρων ἐν Ἰουδαίοις, οἱ καταδεέστεροι τού των Σαδδουκαίοι, καθάπερ ἐκ διαδοχής, προσβάλο λουσι, δέον μάλιστα συσταλῆναι. 'Αλλ' όντως ή θρααύτης ἀναίσχυντον καὶ ἐταμὸν καὶ ἀδυνάτοις επι χειροῦν. Καὶ ἐπεὶ ταῖς προφητικαίς Γραφαῖς φανερώτερον ἐνέκειτο τὸ δόγμα τῆς ἀναστάσεως, ὑπελάμβανον, ἐκεῖνο δογματίζειν τοιούτους ἀνίστασθαι τοὺς ἀνθρώπους, οἷοι πρὸ τοῦ ἀποθανεῖν ἦσαν, μετὰ τῶν αὐτῶν σχέσεων καὶ παθῶν. Διὸ καὶ πρὸς ἀνατροπὴν τοῦ τοιούτου δόγματος πλάσαντες οίκοθεν ὑπόθεσιν προσίασι. * Marc. xn, 15. suam fabricaret sententiam. Vers. 21. Tunc - Casari. Quis Caesaris est, reddite itaque Cæsari quæ sua sunt. Ideo enim non dixit, Date, sed, Reddite, tanquam ea quæ ejus sual. Ne autem dicant: Homini nos subjicis, et non Deo, addidit: Vers. 21. Et quæ-Deo. Licitum est enim et hominibus dare quæ conveniunt, et Deo quæ debentur. lilis quidem tributa, et si quid est simile; huic autem pietatem et observantiam mandatorum. Potest autem dici Cæsar diabolus, qui mundi princeps est, cui reddenda sunt quæ sua sunt, puta omnis malitia omnisque carnalis affectus. Vers. 22. Ει - abierunt. Admirati quidem sunt, verum non crediderunt, quod ipsum magna est eorum accusatio. CAP. Lill. De Sadducris. Vers. 25. In illo resurrectionem. Dictum est de secta Sadducæorum tertio capite: hi ergo resurrectionem ex mortuis negabant, eo quod in Mosaicis Scripturis hujus manifeste non fat mentio: nam bas solas agnoscebant, aliis libris non receptis. Sed, o dementiam imposito Pharisæis silentio, qui inter Judæos diligentissimi et acutissimi erant, Sadducæi bis inferiores quasi succedentes occurrunt. Cumque maxime oporteret eos´animo reprimi ac mœstos esse, audacia imprudentes facit ac temerarios, et impossibilia tentantes. Et quia in propheticis Scripturis manifestius continebatur doguna resurrectionis, suspicabantur illud docere quod tales resurgerent homines, quales erant priusquam morerentur, cum eisdem habitibus et affectibus, ideoque ad subversionem hujusmodi dogmatis, efficta apud se occasione (yy) accedunt. * Luc. xx, 23. • Marc. xii, 15. * Luc. IX, Variæ lectiones et notæ. ή, omittit Β. Τοιούτους, Β. 1. 6. τὸ δόγμα. Est ergo δογματίζει τὸ δόγμα. Epicla occasione, Ficta a se narratione, ficto a se argumento.

Vers. 24. Et — suo. Ex lege Mosaica occasionem commenti sumunt, ut verisimile appareat quod quæritur. In scriptora siquidem Deuteronomii præccpit Moses, ut uxorem mortui absque liberis, rursum ducat frater ejus ", et quiquid primum tum fuerit nominetur id filius fratris mortui, ad ejus memoriam. Hæc itaque sunt legis. Vide autem quid hi machinentur? Vers. 25. Erant Vers. 28. cam. Septem cos supponunt, ut magis intricatum videatur problema. Intentum autem Sadducæorum erat, ut sive unius, sive omnium respouderet, statim opponerent quod cum iterum futuræ essent nuptiæ, certe essent et puerperia et nutritio infantum, quæstus pecuniarum, judicia, bella ac ægritudines, rursuwque mor❤ tes, et omnia quæ in præsenti vita habentur, et ita vita illa non erit alia ab ista; quod si eadem erit, ad quid futura est resurrectio? Itaque non erit resurrectio. Quid ergo Christus? Ka. — avrov. 'Ex Musalxou vôňou shu àpopphy τοῦ πλάσματος λαμβάνουσιν, ὅπως ἀξιόλογον νείη τὸ ζήτημα. Καὶ γὰρ ἐν τῇ γραφῇ τοῦ Δευτερο νομίου παρήγγειλε Μωϋσής, ἵνα τὴν γυναῖκα τοῦ τετελευτηκότος άπαιδος γαμήσῃ πάλιν ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ Επιγαμβρεύσει· καὶ δ ἂν γεννήσῃ πρώτον, ὀνομάσῃ τοῦτο τέκνον τοῦ θανόντος ἀδελφοῦ, πρός μνημόσυνον ἐκείνου. Ταῦτα μὲν οὖν τοῦ νόμου. Σκόπει δὲ, τί οὗτοι κατασκευά ζουσιν; Ήσαν αὐτήν. Ἑπτὰ δὲ τούτους ὑποτιθέασιν, ὥστε δοκεῖν ἀπορώτερον τὸ πρόβλημα. Σκοπὸς δὲ τοῖς Σαδδουκαίοις, ἵνα εἴτε ἐνδ;, εἴτε πάντων ἀποκριθείη, ταχέως αντιθήσουσιν, ὡς ἐπεὶ γάμοι πάλιν, ἄρα καὶ τεκνογονίας καὶ παιδοτροφίας καὶ πορισμοί χρημάτων καὶ δίκαι καὶ πόλεμοι καὶ νόσοι καὶ θά νατοι πάλιν, καὶ πάντα τὰ τοῦ παρόντος βίου, καὶ οὐκ ἔσται λοιπὸν ὁ βίος ἐκεῖνος ἕτερος παρὰ τοῦτον. Εἰ δ' ὁ αὐτὸς ἔσται, τίνος χάριν ἔσται ἀνάστασις; ὥστε οὐκ ἔσται ἀνάστασις. Τί οὖν ὁ Χριστός; (Γυνή μὲν εἴη ἂν ἡ ἀνθρωπίνη φύσις· ἑπτὰ δὲ ἀδελφοί, οἱ κατά καιρούς παρὰ Θεοῦ δοθέντες αὐτῇ πρὸς παιδαγωγίαν καὶ γένεσιν καρπών δικαιο σύνης νόμοι, οἶ;, ὡς ἀνδράσι, κατά διαδοχὴν ὁμι λήσασα, παρ' οὐδενὸς ἔσχε καρπὸν ἀληθινόν. Αν πρῶτος μὲν, ὁ ἐν τῷ παραδείσῳ δοθεὶ; τῷ ᾿Αδάμ δεύτερος δὲ, ὁ τῷ αὐτῷ δοθεὶς αὖθις ἔξω τοῦ παραδείσου, ἐν τάξει ἐπιτιμίων· τρίτος, ὁ κατὰ τὴν κιβω τὸν τῷ Νῶς δοθείς· τέταρτος, ὁ τῷ ᾽Αβραὰμ δοθείς, περὶ τῆς περιτομῆς· πέμπτος, ὁ τῷ αὐτῷ πάλιν περὶ τῆς κατὰ τὸν Ἰσαὰκ θυσίας· ἔκτος, ὁ κατά Μωϋσέα, καὶ ἑβδομος, ὁ διὰ τῶν προφητῶν. Οἱ τοίνυν τὴν ἀνάστασιν ἀθετεῖν διδάσκοντες δαίμονες, ἐρωτῶσι κακοήθως διὰ τῶν λογισμῶν, ὡς εἴπερ νεκρῶν ἀνά στασις ἔσται, κατὰ τίνα τῶν εἰρημένων ἑπτὰ νόμων ἡ ἀνθρωπίνη φύσις τότε πολιτευθήσεται; Ινα, είγε κατά τινα τούτων φώμεν, ἐπαγάγωσιν, Οὐκοῦν άκαρπος ἔνται πάλιν καὶ ματαία ἡ ἀνθρωπίνη ζωή, τοῖς προτέροις αὖθις ἐνσχεθείσα κακοῖς. Αλλ' ὁ ἀληθής καὶ σωτήριος τῆς εὐσεβείας λόγο; Επιστομίζει τούτους, ἑτέραν εἶναι ζωὴν μετὰ τὴν ἀνάστασιν διδά σκων. Εἰ δὲ καὶ τὰς ἑπτὰ χιλιάδες τῶν ἐτῶν τοῦ τα οἷς ὁμίλησε τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις, οὐχ ἁμαρτήσει ρόντος κό μου λάθοι τις, ήτοι, τοὺς ἑπτὰ αἰῶνας, τοῦ εἰκότος ὧν οὐδενὸς ἔσται γυνὴ μετὰ τὴν ἀνάστασιν, τούτων μὲν πέρας λαβόντων, ἑτέρου δὲ ἀτελευτήτου τοῦ ὀγδίου αἰῶνος παραλαμβάνοντας αὐτήν.] +Mulier quidem esse potest humana natura: septem autem viri, septem leges variis tempori bus a Deo ei traditeæ ad instructionem et produ elionem fructuum justitia; nam dictio νόμος quæ legem significat, apud Græcos masculina est, ideo convenienter illis viros denotat, cum quibus quasi cum viris successive conversata est, ucc tamen ab ulla verum habuit fructum. Harum prima fuit, quæ Adæ in paradiso tradita est. Secunda rursus eidem data extra paradisum in statu panarum (ss ). Tertịa quæ Noe data est de arca. Quarta quæ Abraham data est de circumcisione. Quinta quæ eidem de Isaac iminolatione. Sexta quæ Mosi. Septima quæ per prophetas. Itaque dæmiones qui docent uon credere resurrectionem, interrogant maligne per cogitationes. Si, inquiunt, futura est mortuorum resurrectio, juxta quam harum septem legum humana tunc natura conversabitur? ut si secundum aliquam harum dixerimus, inferant: ergo sine fructu ibi erit aut vana humana vita prioribus rursus obnoxia malis. Sed vera ac salutaris ratio pietatis silentium his imponit, docens alteram esse vitam post resurrectionem. Quod si quis etiam sptem millia annorum praesentis mundi accipiat, sive septem sæcula quibus vixit hominum natura, a verisimili non aberrabit. Nullius autem erit uxor post resurrectionem, cum hæc finem habeant, sed aliud sæculum octavum quod finem non habet, accipiel illam. Vers. 29. Respondens ' Deut. xxv, 5. Dei. Pallimini, ut qui Αποκριθεὶς — Θεοῦ. Πλανᾶσθε, ὡς μὴ νοῦντες Variæ lectiones et notæ. Quæ hic inclusimus, ea in cod. leguntur in margine, tribuunturque sauclo Maximo, cujus interpretationes pleræque omnes allegorica, obscure (ες) In statu penarum. Panae loco. atque tortuosæ sunt. Avertal Deus in posterum a litteris sacris tales interpretes. Σκοπού, μεν εἰκότος, Δ.

Vers. 24. Et — suo. Ex lege Mosaica occasionem commenti sumunt, ut verisimile appareat quod quæritur. In scriptora siquidem Deuteronomii præccpit Moses, ut uxorem mortui absque liberis, rursum ducat frater ejus ", et quiquid primum tum fuerit nominetur id filius fratris mortui, ad ejus memoriam. Hæc itaque sunt legis. Vide autem quid hi machinentur? Vers. 25. Erant Vers. 28. cam. Septem cos supponunt, ut magis intricatum videatur problema. Intentum autem Sadducæorum erat, ut sive unius, sive omnium respouderet, statim opponerent quod cum iterum futuræ essent nuptiæ, certe essent et puerperia et nutritio infantum, quæstus pecuniarum, judicia, bella ac ægritudines, rursuwque mor❤ tes, et omnia quæ in præsenti vita habentur, et ita vita illa non erit alia ab ista; quod si eadem erit, ad quid futura est resurrectio? Itaque non erit resurrectio. Quid ergo Christus? Ka. — avrov. 'Ex Musalxou vôňou shu àpopphy τοῦ πλάσματος λαμβάνουσιν, ὅπως ἀξιόλογον νείη τὸ ζήτημα. Καὶ γὰρ ἐν τῇ γραφῇ τοῦ Δευτερο νομίου παρήγγειλε Μωϋσής, ἵνα τὴν γυναῖκα τοῦ τετελευτηκότος άπαιδος γαμήσῃ πάλιν ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ Επιγαμβρεύσει· καὶ δ ἂν γεννήσῃ πρώτον, ὀνομάσῃ τοῦτο τέκνον τοῦ θανόντος ἀδελφοῦ, πρός μνημόσυνον ἐκείνου. Ταῦτα μὲν οὖν τοῦ νόμου. Σκόπει δὲ, τί οὗτοι κατασκευά ζουσιν; Ήσαν αὐτήν. Ἑπτὰ δὲ τούτους ὑποτιθέασιν, ὥστε δοκεῖν ἀπορώτερον τὸ πρόβλημα. Σκοπὸς δὲ τοῖς Σαδδουκαίοις, ἵνα εἴτε ἐνδ;, εἴτε πάντων ἀποκριθείη, ταχέως αντιθήσουσιν, ὡς ἐπεὶ γάμοι πάλιν, ἄρα καὶ τεκνογονίας καὶ παιδοτροφίας καὶ πορισμοί χρημάτων καὶ δίκαι καὶ πόλεμοι καὶ νόσοι καὶ θά νατοι πάλιν, καὶ πάντα τὰ τοῦ παρόντος βίου, καὶ οὐκ ἔσται λοιπὸν ὁ βίος ἐκεῖνος ἕτερος παρὰ τοῦτον. Εἰ δ' ὁ αὐτὸς ἔσται, τίνος χάριν ἔσται ἀνάστασις; ὥστε οὐκ ἔσται ἀνάστασις. Τί οὖν ὁ Χριστός; (Γυνή μὲν εἴη ἂν ἡ ἀνθρωπίνη φύσις· ἑπτὰ δὲ ἀδελφοί, οἱ κατά καιρούς παρὰ Θεοῦ δοθέντες αὐτῇ πρὸς παιδαγωγίαν καὶ γένεσιν καρπών δικαιο σύνης νόμοι, οἶ;, ὡς ἀνδράσι, κατά διαδοχὴν ὁμι λήσασα, παρ' οὐδενὸς ἔσχε καρπὸν ἀληθινόν. Αν πρῶτος μὲν, ὁ ἐν τῷ παραδείσῳ δοθεὶ; τῷ ᾿Αδάμ δεύτερος δὲ, ὁ τῷ αὐτῷ δοθεὶς αὖθις ἔξω τοῦ παραδείσου, ἐν τάξει ἐπιτιμίων· τρίτος, ὁ κατὰ τὴν κιβω τὸν τῷ Νῶς δοθείς· τέταρτος, ὁ τῷ ᾽Αβραὰμ δοθείς, περὶ τῆς περιτομῆς· πέμπτος, ὁ τῷ αὐτῷ πάλιν περὶ τῆς κατὰ τὸν Ἰσαὰκ θυσίας· ἔκτος, ὁ κατά Μωϋσέα, καὶ ἑβδομος, ὁ διὰ τῶν προφητῶν. Οἱ τοίνυν τὴν ἀνάστασιν ἀθετεῖν διδάσκοντες δαίμονες, ἐρωτῶσι κακοήθως διὰ τῶν λογισμῶν, ὡς εἴπερ νεκρῶν ἀνά στασις ἔσται, κατὰ τίνα τῶν εἰρημένων ἑπτὰ νόμων ἡ ἀνθρωπίνη φύσις τότε πολιτευθήσεται; Ινα, είγε κατά τινα τούτων φώμεν, ἐπαγάγωσιν, Οὐκοῦν άκαρπος ἔνται πάλιν καὶ ματαία ἡ ἀνθρωπίνη ζωή, τοῖς προτέροις αὖθις ἐνσχεθείσα κακοῖς. Αλλ' ὁ ἀληθής καὶ σωτήριος τῆς εὐσεβείας λόγο; Επιστομίζει τούτους, ἑτέραν εἶναι ζωὴν μετὰ τὴν ἀνάστασιν διδά σκων. Εἰ δὲ καὶ τὰς ἑπτὰ χιλιάδες τῶν ἐτῶν τοῦ τα οἷς ὁμίλησε τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις, οὐχ ἁμαρτήσει ρόντος κό μου λάθοι τις, ήτοι, τοὺς ἑπτὰ αἰῶνας, τοῦ εἰκότος ὧν οὐδενὸς ἔσται γυνὴ μετὰ τὴν ἀνάστασιν, τούτων μὲν πέρας λαβόντων, ἑτέρου δὲ ἀτελευτήτου τοῦ ὀγδίου αἰῶνος παραλαμβάνοντας αὐτήν.] +Mulier quidem esse potest humana natura: septem autem viri, septem leges variis tempori bus a Deo ei traditeæ ad instructionem et produ elionem fructuum justitia; nam dictio νόμος quæ legem significat, apud Græcos masculina est, ideo convenienter illis viros denotat, cum quibus quasi cum viris successive conversata est, ucc tamen ab ulla verum habuit fructum. Harum prima fuit, quæ Adæ in paradiso tradita est. Secunda rursus eidem data extra paradisum in statu panarum (ss ). Tertịa quæ Noe data est de arca. Quarta quæ Abraham data est de circumcisione. Quinta quæ eidem de Isaac iminolatione. Sexta quæ Mosi. Septima quæ per prophetas. Itaque dæmiones qui docent uon credere resurrectionem, interrogant maligne per cogitationes. Si, inquiunt, futura est mortuorum resurrectio, juxta quam harum septem legum humana tunc natura conversabitur? ut si secundum aliquam harum dixerimus, inferant: ergo sine fructu ibi erit aut vana humana vita prioribus rursus obnoxia malis. Sed vera ac salutaris ratio pietatis silentium his imponit, docens alteram esse vitam post resurrectionem. Quod si quis etiam sptem millia annorum praesentis mundi accipiat, sive septem sæcula quibus vixit hominum natura, a verisimili non aberrabit. Nullius autem erit uxor post resurrectionem, cum hæc finem habeant, sed aliud sæculum octavum quod finem non habet, accipiel illam. Vers. 29. Respondens ' Deut. xxv, 5. Dei. Pallimini, ut qui Αποκριθεὶς — Θεοῦ. Πλανᾶσθε, ὡς μὴ νοῦντες Variæ lectiones et notæ. Quæ hic inclusimus, ea in cod. leguntur in margine, tribuunturque sauclo Maximo, cujus interpretationes pleræque omnes allegorica, obscure (ες) In statu penarum. Panae loco. atque tortuosæ sunt. Avertal Deus in posterum a litteris sacris tales interpretes. Σκοπού, μεν εἰκότος, Δ.

CAP. XXII. τὰς Γραφὰς τὰς προφητικάς, αίτινες οὐ τοιαύτην, & non intelligitis propheticas Scripturas quae non οἷαν ὑπολαμβάνετε, δογματίζουσιν ἀνάστασιν. Πλα νάσθε δὲ καὶ, ὡς μὴ εἰδότες τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ, τὴν ἰσχύουσαν ἀναστῆσαι τοὺς νεκροὺς χωρὶς τῶν προτέρων σχέσεων καὶ παθῶν. Εν – ἐκγαμίζονται. Ούτε γαμούσιν οἱ ἄνδρε;, οὔτε ἐκγαμίζονται αἱ γυναῖκες, τουτέστιν οὐ συνάπτονται ἀνδράσιν, ὡς μὴ οὔσης ἐκεῖ σχέσεως γαμικῆς. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾷ προσέθηκεν, ὅτι οὔτε ἀπο θανεῖν ὅτι δύνανται, δεικνύων, ὡς ὁ γάμος διὰ τὸν θάνατον γέγονεν, ἀντὶ τῶν τελευτώντων ἑτέρους ὑποδιαστάτων. Ὅπως δὲ θάνατος οὐκ ἔστιν, οὐδὲ γάμος λοιπόν. 'All' εἰσι. Περὶ μόνων τῶν δικαίων ἐνταῦθα λέγει, ὅτι τοῦ λοιποῦ ὡς ἄγγελοί εἰσιν, κατὰ τὸ ἀtalem, qualem vos suspicamini, docent resurrectionem et veluti ignorantes virtutem Dei, que mortuos resuscitare potest, sine prioribus babilibus et affectibus. Vers. 30. In- nuptui tradentur. Neque viri matrimonium contrahent, neque mulieres nuplui tradentur, hoc est, non conjungentur viris, utpote non exsistente ibi affectu nuptiali. Apud Lucam autem addidit: Neque amplius mori poterunt ®; o.tendens quod nuptiæ propter mortem factæ sunt, ut loco mortuorum alii generentur; ubi autem non est mors, jam neque nuptiæ sunt. Vers. '30. Sed erunt. De solis justis dicit hic, quod deinceps quasi angeli crunt, quantum ad παθὲς καὶ ἀφιλήδονον, ἔτι δὲ καὶ κατὰ τὸ ἀκήρατον affectionum ac voluptatum carentiam; praterea καὶ φωτοειδές. Τὸ δὲ, ὡς ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ ἐν οὐρανῷ, ἀντὶ τοῦ, ὡς ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ, οἱ ἐν οὐ ρανῷ. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Μάρκος. Λουκᾶς δὲ τὸ μεῖζόν φησιν, ὅτι καὶ υἱοὶ εἶσιν τοῦ Θεοῦ, τῆς ἀναστάσεως υἱοὶ ἔντες, τουτέστιν, ἀναγεννηθέν τες διὰ τῆς ἀναστάσεως, ἥτις ἐστὶ παλιγγενεσία. Περὶ τῶν δικαίων γὰρ εἴρηται παρ' αὐτῷ καὶ τὸν Οἱ δὲ καταξιωθέντες τοῦ αἰῶνος ἐκείνου τυχεῖν καὶ τῆς ἀναστάσεως τῆς ἐκ νεκρῶν, καὶ τὰ ἐξῆς. [Η τῶν ἀγγέλων φύσις τὴν εἰς ἄῤῥεν καὶ θήλυ διαίρεσιν οὐκ ἐπιδέχεται, διότι τῆς θνητής φύσεως ἡ τοιαύτη διαίρεσις, οἷα τῆς διὰ τοῦ γάμου παιδοποιίας τὸ διὰ τοῦ θανάτου κενούμενον αναπληρούσης.] Περὶ Ιακώβ; Επειδήπερ ἐκεῖνοι τὸν Μωϋσ σέα προεβάλοντο, λοιπὸν καὶ αὐτὸς ἀπὸ τῆς Μωσαί κῆς γραφῆς τούτου, επιστομίζει. Ἐν τῇ βίβλῳ γὰρ τῆς Εξόδου τὰ ῥηθέντα γέγραπται. Καὶ σκόπει τὸν λόγον· 'Εγώ εἰμι ὁ Θεὸς 'Αβραάμ, καὶ ὁ Θεὸς Ἰσαάκ, καὶ ὁ Θεὸς Ιακώβ, οὐ τῶν πάντη νεκρῶν· εἰ γὰρ πάντη νεκροὶ ἦσαν, εἶπεν ἂν, ὅτι Ἐγὼ ἤμην ὁ Θεός· ἐπεὶ δὲ εἶπεν, ὅτι 'Εγώ εἰμι ὁ Θεὸς, ἔδειξεν, ὅτι τῶν ἀναστῆναι μελλόντων. Ωσπερ γὰρ ὁ Ἀδάμ, εἰ καὶ ἔζη μετὰ τὴν ἀπὸ τοῦ ξύλου ἐκείνου βρί σιν, ἀλλ᾽ οὖν ἐν ᾗ ἡμέρᾳ ἔφαγε, τέθνηκε τῇ ἀποφάσει τῆς τελευτῆς· οὕτω καὶ οὗτοι, εἰ καὶ ἀπέθανεν, ἀλλ' οὖν ἔζων, τῇ ὑποσχέσει τῆς ἀναστάσεως. Ούκ ζώντων. Ὁ μὲν γὰρ Θεό;, ὧν καὶ ζῶν· ὁ δὲ νεκρός, οὐκ ἂν καὶ οὐ ζῶν. Καὶ μὴν ἀλλαχοῦ γέγραπται, Ἵνα καὶ νεκρῶν καὶ ζώντων κυριεύσῃ. ᾿Αλλὰ κἀκεῖ νεκρούς νόει, τοὺς ἀναστῆναι μέλλον * Luc. xx, 36. etiam quoad immortalitatem lucemque perpeLuau (α). Quod autem dicit: quasi angeli Dei in coelo, hoc est, quasi angeli Dei, qui sunt in cœlo. Ita euim dixit Marcus'. Lucas ΠΑΓΟ quod majus est dicit: Εt Flii erunt Dei, cum futurum sit, ut sint filii resurrectionis, hoc est, regenerati per resurrectionem quæ est iterata generatio. Dè justis enim etiam ab eo di̟- ctum est: Qui vero digni habebuntur, ut saclum illud consequantur et resurrectionem ex mortuis 11, etc. † Angelorum natura divisionem in masculum et feminam non suscipit, quia mortalis naturas est hujusmodi divisio, ut per filiorum procreationem, quæ in nuptiis est, repleat id quod morte evacuatur. Vers. 51. De Vers. 32. Jacob? Quia illi Moscn objecerunt, jam etiam Mosaica Scriptura eorum obdurat ora. În libro enim Exodi scripta sunt ", quæ hic dicuntur. Et considera rationem, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac et Deus Jacob, non penitus mortuorum; nam si penitus mortui fuissent, dixisset utique: Ego crain Deus; nunc autem quia dixit, Ego sum Deus Abraham, etc., ostendit quod eorum qui resurrecturi erant, tanquam vivorum, Deus esset. Sicut enim Adam, licet vivebat post ligni illius esum, attamen in die quo comedit, mortuus est per mortis sententiam: sic et isti quanquam mortui erant, attamen vivobant per resurrectionis promissionem. • Marc. III, 25. ¹º Luc. xx, 56. Vers. 32. Non-viventium. Deus siquidem et est, et vivit: mortuus vero nec est, nec vivit. Atqui alibi scriptum est: Ut et mortuorum et vivorum dominetur ¹ª. Sed ibi quoque mortuos intellige eos, 11 Ibid. 35. 1ª Exod. 111, G. 18 Rom. xiv. 9. Variæ lectiones et notæ. Urget ergo articulum of apud Marcum. Inclusa codex uterque in margine habet. (α) Φωτοειδές non est lux perpetua, sed lucidum Malim, οἷα διὰ τῆς. Εἰκός, pro εἰ καί Α.

CAP. XXII. τὰς Γραφὰς τὰς προφητικάς, αίτινες οὐ τοιαύτην, & non intelligitis propheticas Scripturas quae non οἷαν ὑπολαμβάνετε, δογματίζουσιν ἀνάστασιν. Πλα νάσθε δὲ καὶ, ὡς μὴ εἰδότες τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ, τὴν ἰσχύουσαν ἀναστῆσαι τοὺς νεκροὺς χωρὶς τῶν προτέρων σχέσεων καὶ παθῶν. Εν – ἐκγαμίζονται. Ούτε γαμούσιν οἱ ἄνδρε;, οὔτε ἐκγαμίζονται αἱ γυναῖκες, τουτέστιν οὐ συνάπτονται ἀνδράσιν, ὡς μὴ οὔσης ἐκεῖ σχέσεως γαμικῆς. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾷ προσέθηκεν, ὅτι οὔτε ἀπο θανεῖν ὅτι δύνανται, δεικνύων, ὡς ὁ γάμος διὰ τὸν θάνατον γέγονεν, ἀντὶ τῶν τελευτώντων ἑτέρους ὑποδιαστάτων. Ὅπως δὲ θάνατος οὐκ ἔστιν, οὐδὲ γάμος λοιπόν. 'All' εἰσι. Περὶ μόνων τῶν δικαίων ἐνταῦθα λέγει, ὅτι τοῦ λοιποῦ ὡς ἄγγελοί εἰσιν, κατὰ τὸ ἀtalem, qualem vos suspicamini, docent resurrectionem et veluti ignorantes virtutem Dei, que mortuos resuscitare potest, sine prioribus babilibus et affectibus. Vers. 30. In- nuptui tradentur. Neque viri matrimonium contrahent, neque mulieres nuplui tradentur, hoc est, non conjungentur viris, utpote non exsistente ibi affectu nuptiali. Apud Lucam autem addidit: Neque amplius mori poterunt ®; o.tendens quod nuptiæ propter mortem factæ sunt, ut loco mortuorum alii generentur; ubi autem non est mors, jam neque nuptiæ sunt. Vers. '30. Sed erunt. De solis justis dicit hic, quod deinceps quasi angeli crunt, quantum ad παθὲς καὶ ἀφιλήδονον, ἔτι δὲ καὶ κατὰ τὸ ἀκήρατον affectionum ac voluptatum carentiam; praterea καὶ φωτοειδές. Τὸ δὲ, ὡς ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ ἐν οὐρανῷ, ἀντὶ τοῦ, ὡς ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ, οἱ ἐν οὐ ρανῷ. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Μάρκος. Λουκᾶς δὲ τὸ μεῖζόν φησιν, ὅτι καὶ υἱοὶ εἶσιν τοῦ Θεοῦ, τῆς ἀναστάσεως υἱοὶ ἔντες, τουτέστιν, ἀναγεννηθέν τες διὰ τῆς ἀναστάσεως, ἥτις ἐστὶ παλιγγενεσία. Περὶ τῶν δικαίων γὰρ εἴρηται παρ' αὐτῷ καὶ τὸν Οἱ δὲ καταξιωθέντες τοῦ αἰῶνος ἐκείνου τυχεῖν καὶ τῆς ἀναστάσεως τῆς ἐκ νεκρῶν, καὶ τὰ ἐξῆς. [Η τῶν ἀγγέλων φύσις τὴν εἰς ἄῤῥεν καὶ θήλυ διαίρεσιν οὐκ ἐπιδέχεται, διότι τῆς θνητής φύσεως ἡ τοιαύτη διαίρεσις, οἷα τῆς διὰ τοῦ γάμου παιδοποιίας τὸ διὰ τοῦ θανάτου κενούμενον αναπληρούσης.] Περὶ Ιακώβ; Επειδήπερ ἐκεῖνοι τὸν Μωϋσ σέα προεβάλοντο, λοιπὸν καὶ αὐτὸς ἀπὸ τῆς Μωσαί κῆς γραφῆς τούτου, επιστομίζει. Ἐν τῇ βίβλῳ γὰρ τῆς Εξόδου τὰ ῥηθέντα γέγραπται. Καὶ σκόπει τὸν λόγον· 'Εγώ εἰμι ὁ Θεὸς 'Αβραάμ, καὶ ὁ Θεὸς Ἰσαάκ, καὶ ὁ Θεὸς Ιακώβ, οὐ τῶν πάντη νεκρῶν· εἰ γὰρ πάντη νεκροὶ ἦσαν, εἶπεν ἂν, ὅτι Ἐγὼ ἤμην ὁ Θεός· ἐπεὶ δὲ εἶπεν, ὅτι 'Εγώ εἰμι ὁ Θεὸς, ἔδειξεν, ὅτι τῶν ἀναστῆναι μελλόντων. Ωσπερ γὰρ ὁ Ἀδάμ, εἰ καὶ ἔζη μετὰ τὴν ἀπὸ τοῦ ξύλου ἐκείνου βρί σιν, ἀλλ᾽ οὖν ἐν ᾗ ἡμέρᾳ ἔφαγε, τέθνηκε τῇ ἀποφάσει τῆς τελευτῆς· οὕτω καὶ οὗτοι, εἰ καὶ ἀπέθανεν, ἀλλ' οὖν ἔζων, τῇ ὑποσχέσει τῆς ἀναστάσεως. Ούκ ζώντων. Ὁ μὲν γὰρ Θεό;, ὧν καὶ ζῶν· ὁ δὲ νεκρός, οὐκ ἂν καὶ οὐ ζῶν. Καὶ μὴν ἀλλαχοῦ γέγραπται, Ἵνα καὶ νεκρῶν καὶ ζώντων κυριεύσῃ. ᾿Αλλὰ κἀκεῖ νεκρούς νόει, τοὺς ἀναστῆναι μέλλον * Luc. xx, 36. etiam quoad immortalitatem lucemque perpeLuau (α). Quod autem dicit: quasi angeli Dei in coelo, hoc est, quasi angeli Dei, qui sunt in cœlo. Ita euim dixit Marcus'. Lucas ΠΑΓΟ quod majus est dicit: Εt Flii erunt Dei, cum futurum sit, ut sint filii resurrectionis, hoc est, regenerati per resurrectionem quæ est iterata generatio. Dè justis enim etiam ab eo di̟- ctum est: Qui vero digni habebuntur, ut saclum illud consequantur et resurrectionem ex mortuis 11, etc. † Angelorum natura divisionem in masculum et feminam non suscipit, quia mortalis naturas est hujusmodi divisio, ut per filiorum procreationem, quæ in nuptiis est, repleat id quod morte evacuatur. Vers. 51. De Vers. 32. Jacob? Quia illi Moscn objecerunt, jam etiam Mosaica Scriptura eorum obdurat ora. În libro enim Exodi scripta sunt ", quæ hic dicuntur. Et considera rationem, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac et Deus Jacob, non penitus mortuorum; nam si penitus mortui fuissent, dixisset utique: Ego crain Deus; nunc autem quia dixit, Ego sum Deus Abraham, etc., ostendit quod eorum qui resurrecturi erant, tanquam vivorum, Deus esset. Sicut enim Adam, licet vivebat post ligni illius esum, attamen in die quo comedit, mortuus est per mortis sententiam: sic et isti quanquam mortui erant, attamen vivobant per resurrectionis promissionem. • Marc. III, 25. ¹º Luc. xx, 56. Vers. 32. Non-viventium. Deus siquidem et est, et vivit: mortuus vero nec est, nec vivit. Atqui alibi scriptum est: Ut et mortuorum et vivorum dominetur ¹ª. Sed ibi quoque mortuos intellige eos, 11 Ibid. 35. 1ª Exod. 111, G. 18 Rom. xiv. 9. Variæ lectiones et notæ. Urget ergo articulum of apud Marcum. Inclusa codex uterque in margine habet. (α) Φωτοειδές non est lux perpetua, sed lucidum Malim, οἷα διὰ τῆς. Εἰκός, pro εἰ καί Α.

CAP. XXII. τὰς Γραφὰς τὰς προφητικάς, αίτινες οὐ τοιαύτην, & non intelligitis propheticas Scripturas quae non οἷαν ὑπολαμβάνετε, δογματίζουσιν ἀνάστασιν. Πλα νάσθε δὲ καὶ, ὡς μὴ εἰδότες τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ, τὴν ἰσχύουσαν ἀναστῆσαι τοὺς νεκροὺς χωρὶς τῶν προτέρων σχέσεων καὶ παθῶν. Εν – ἐκγαμίζονται. Ούτε γαμούσιν οἱ ἄνδρε;, οὔτε ἐκγαμίζονται αἱ γυναῖκες, τουτέστιν οὐ συνάπτονται ἀνδράσιν, ὡς μὴ οὔσης ἐκεῖ σχέσεως γαμικῆς. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾷ προσέθηκεν, ὅτι οὔτε ἀπο θανεῖν ὅτι δύνανται, δεικνύων, ὡς ὁ γάμος διὰ τὸν θάνατον γέγονεν, ἀντὶ τῶν τελευτώντων ἑτέρους ὑποδιαστάτων. Ὅπως δὲ θάνατος οὐκ ἔστιν, οὐδὲ γάμος λοιπόν. 'All' εἰσι. Περὶ μόνων τῶν δικαίων ἐνταῦθα λέγει, ὅτι τοῦ λοιποῦ ὡς ἄγγελοί εἰσιν, κατὰ τὸ ἀtalem, qualem vos suspicamini, docent resurrectionem et veluti ignorantes virtutem Dei, que mortuos resuscitare potest, sine prioribus babilibus et affectibus. Vers. 30. In- nuptui tradentur. Neque viri matrimonium contrahent, neque mulieres nuplui tradentur, hoc est, non conjungentur viris, utpote non exsistente ibi affectu nuptiali. Apud Lucam autem addidit: Neque amplius mori poterunt ®; o.tendens quod nuptiæ propter mortem factæ sunt, ut loco mortuorum alii generentur; ubi autem non est mors, jam neque nuptiæ sunt. Vers. '30. Sed erunt. De solis justis dicit hic, quod deinceps quasi angeli crunt, quantum ad παθὲς καὶ ἀφιλήδονον, ἔτι δὲ καὶ κατὰ τὸ ἀκήρατον affectionum ac voluptatum carentiam; praterea καὶ φωτοειδές. Τὸ δὲ, ὡς ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ ἐν οὐρανῷ, ἀντὶ τοῦ, ὡς ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ, οἱ ἐν οὐ ρανῷ. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Μάρκος. Λουκᾶς δὲ τὸ μεῖζόν φησιν, ὅτι καὶ υἱοὶ εἶσιν τοῦ Θεοῦ, τῆς ἀναστάσεως υἱοὶ ἔντες, τουτέστιν, ἀναγεννηθέν τες διὰ τῆς ἀναστάσεως, ἥτις ἐστὶ παλιγγενεσία. Περὶ τῶν δικαίων γὰρ εἴρηται παρ' αὐτῷ καὶ τὸν Οἱ δὲ καταξιωθέντες τοῦ αἰῶνος ἐκείνου τυχεῖν καὶ τῆς ἀναστάσεως τῆς ἐκ νεκρῶν, καὶ τὰ ἐξῆς. [Η τῶν ἀγγέλων φύσις τὴν εἰς ἄῤῥεν καὶ θήλυ διαίρεσιν οὐκ ἐπιδέχεται, διότι τῆς θνητής φύσεως ἡ τοιαύτη διαίρεσις, οἷα τῆς διὰ τοῦ γάμου παιδοποιίας τὸ διὰ τοῦ θανάτου κενούμενον αναπληρούσης.] Περὶ Ιακώβ; Επειδήπερ ἐκεῖνοι τὸν Μωϋσ σέα προεβάλοντο, λοιπὸν καὶ αὐτὸς ἀπὸ τῆς Μωσαί κῆς γραφῆς τούτου, επιστομίζει. Ἐν τῇ βίβλῳ γὰρ τῆς Εξόδου τὰ ῥηθέντα γέγραπται. Καὶ σκόπει τὸν λόγον· 'Εγώ εἰμι ὁ Θεὸς 'Αβραάμ, καὶ ὁ Θεὸς Ἰσαάκ, καὶ ὁ Θεὸς Ιακώβ, οὐ τῶν πάντη νεκρῶν· εἰ γὰρ πάντη νεκροὶ ἦσαν, εἶπεν ἂν, ὅτι Ἐγὼ ἤμην ὁ Θεός· ἐπεὶ δὲ εἶπεν, ὅτι 'Εγώ εἰμι ὁ Θεὸς, ἔδειξεν, ὅτι τῶν ἀναστῆναι μελλόντων. Ωσπερ γὰρ ὁ Ἀδάμ, εἰ καὶ ἔζη μετὰ τὴν ἀπὸ τοῦ ξύλου ἐκείνου βρί σιν, ἀλλ᾽ οὖν ἐν ᾗ ἡμέρᾳ ἔφαγε, τέθνηκε τῇ ἀποφάσει τῆς τελευτῆς· οὕτω καὶ οὗτοι, εἰ καὶ ἀπέθανεν, ἀλλ' οὖν ἔζων, τῇ ὑποσχέσει τῆς ἀναστάσεως. Ούκ ζώντων. Ὁ μὲν γὰρ Θεό;, ὧν καὶ ζῶν· ὁ δὲ νεκρός, οὐκ ἂν καὶ οὐ ζῶν. Καὶ μὴν ἀλλαχοῦ γέγραπται, Ἵνα καὶ νεκρῶν καὶ ζώντων κυριεύσῃ. ᾿Αλλὰ κἀκεῖ νεκρούς νόει, τοὺς ἀναστῆναι μέλλον * Luc. xx, 36. etiam quoad immortalitatem lucemque perpeLuau (α). Quod autem dicit: quasi angeli Dei in coelo, hoc est, quasi angeli Dei, qui sunt in cœlo. Ita euim dixit Marcus'. Lucas ΠΑΓΟ quod majus est dicit: Εt Flii erunt Dei, cum futurum sit, ut sint filii resurrectionis, hoc est, regenerati per resurrectionem quæ est iterata generatio. Dè justis enim etiam ab eo di̟- ctum est: Qui vero digni habebuntur, ut saclum illud consequantur et resurrectionem ex mortuis 11, etc. † Angelorum natura divisionem in masculum et feminam non suscipit, quia mortalis naturas est hujusmodi divisio, ut per filiorum procreationem, quæ in nuptiis est, repleat id quod morte evacuatur. Vers. 51. De Vers. 32. Jacob? Quia illi Moscn objecerunt, jam etiam Mosaica Scriptura eorum obdurat ora. În libro enim Exodi scripta sunt ", quæ hic dicuntur. Et considera rationem, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac et Deus Jacob, non penitus mortuorum; nam si penitus mortui fuissent, dixisset utique: Ego crain Deus; nunc autem quia dixit, Ego sum Deus Abraham, etc., ostendit quod eorum qui resurrecturi erant, tanquam vivorum, Deus esset. Sicut enim Adam, licet vivebat post ligni illius esum, attamen in die quo comedit, mortuus est per mortis sententiam: sic et isti quanquam mortui erant, attamen vivobant per resurrectionis promissionem. • Marc. III, 25. ¹º Luc. xx, 56. Vers. 32. Non-viventium. Deus siquidem et est, et vivit: mortuus vero nec est, nec vivit. Atqui alibi scriptum est: Ut et mortuorum et vivorum dominetur ¹ª. Sed ibi quoque mortuos intellige eos, 11 Ibid. 35. 1ª Exod. 111, G. 18 Rom. xiv. 9. Variæ lectiones et notæ. Urget ergo articulum of apud Marcum. Inclusa codex uterque in margine habet. (α) Φωτοειδές non est lux perpetua, sed lucidum Malim, οἷα διὰ τῆς. Εἰκός, pro εἰ καί Α.

CAP. XXII. τὰς Γραφὰς τὰς προφητικάς, αίτινες οὐ τοιαύτην, & non intelligitis propheticas Scripturas quae non οἷαν ὑπολαμβάνετε, δογματίζουσιν ἀνάστασιν. Πλα νάσθε δὲ καὶ, ὡς μὴ εἰδότες τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ, τὴν ἰσχύουσαν ἀναστῆσαι τοὺς νεκροὺς χωρὶς τῶν προτέρων σχέσεων καὶ παθῶν. Εν – ἐκγαμίζονται. Ούτε γαμούσιν οἱ ἄνδρε;, οὔτε ἐκγαμίζονται αἱ γυναῖκες, τουτέστιν οὐ συνάπτονται ἀνδράσιν, ὡς μὴ οὔσης ἐκεῖ σχέσεως γαμικῆς. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾷ προσέθηκεν, ὅτι οὔτε ἀπο θανεῖν ὅτι δύνανται, δεικνύων, ὡς ὁ γάμος διὰ τὸν θάνατον γέγονεν, ἀντὶ τῶν τελευτώντων ἑτέρους ὑποδιαστάτων. Ὅπως δὲ θάνατος οὐκ ἔστιν, οὐδὲ γάμος λοιπόν. 'All' εἰσι. Περὶ μόνων τῶν δικαίων ἐνταῦθα λέγει, ὅτι τοῦ λοιποῦ ὡς ἄγγελοί εἰσιν, κατὰ τὸ ἀtalem, qualem vos suspicamini, docent resurrectionem et veluti ignorantes virtutem Dei, que mortuos resuscitare potest, sine prioribus babilibus et affectibus. Vers. 30. In- nuptui tradentur. Neque viri matrimonium contrahent, neque mulieres nuplui tradentur, hoc est, non conjungentur viris, utpote non exsistente ibi affectu nuptiali. Apud Lucam autem addidit: Neque amplius mori poterunt ®; o.tendens quod nuptiæ propter mortem factæ sunt, ut loco mortuorum alii generentur; ubi autem non est mors, jam neque nuptiæ sunt. Vers. '30. Sed erunt. De solis justis dicit hic, quod deinceps quasi angeli crunt, quantum ad παθὲς καὶ ἀφιλήδονον, ἔτι δὲ καὶ κατὰ τὸ ἀκήρατον affectionum ac voluptatum carentiam; praterea καὶ φωτοειδές. Τὸ δὲ, ὡς ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ ἐν οὐρανῷ, ἀντὶ τοῦ, ὡς ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ, οἱ ἐν οὐ ρανῷ. Οὕτω γὰρ εἶπεν ὁ Μάρκος. Λουκᾶς δὲ τὸ μεῖζόν φησιν, ὅτι καὶ υἱοὶ εἶσιν τοῦ Θεοῦ, τῆς ἀναστάσεως υἱοὶ ἔντες, τουτέστιν, ἀναγεννηθέν τες διὰ τῆς ἀναστάσεως, ἥτις ἐστὶ παλιγγενεσία. Περὶ τῶν δικαίων γὰρ εἴρηται παρ' αὐτῷ καὶ τὸν Οἱ δὲ καταξιωθέντες τοῦ αἰῶνος ἐκείνου τυχεῖν καὶ τῆς ἀναστάσεως τῆς ἐκ νεκρῶν, καὶ τὰ ἐξῆς. [Η τῶν ἀγγέλων φύσις τὴν εἰς ἄῤῥεν καὶ θήλυ διαίρεσιν οὐκ ἐπιδέχεται, διότι τῆς θνητής φύσεως ἡ τοιαύτη διαίρεσις, οἷα τῆς διὰ τοῦ γάμου παιδοποιίας τὸ διὰ τοῦ θανάτου κενούμενον αναπληρούσης.] Περὶ Ιακώβ; Επειδήπερ ἐκεῖνοι τὸν Μωϋσ σέα προεβάλοντο, λοιπὸν καὶ αὐτὸς ἀπὸ τῆς Μωσαί κῆς γραφῆς τούτου, επιστομίζει. Ἐν τῇ βίβλῳ γὰρ τῆς Εξόδου τὰ ῥηθέντα γέγραπται. Καὶ σκόπει τὸν λόγον· 'Εγώ εἰμι ὁ Θεὸς 'Αβραάμ, καὶ ὁ Θεὸς Ἰσαάκ, καὶ ὁ Θεὸς Ιακώβ, οὐ τῶν πάντη νεκρῶν· εἰ γὰρ πάντη νεκροὶ ἦσαν, εἶπεν ἂν, ὅτι Ἐγὼ ἤμην ὁ Θεός· ἐπεὶ δὲ εἶπεν, ὅτι 'Εγώ εἰμι ὁ Θεὸς, ἔδειξεν, ὅτι τῶν ἀναστῆναι μελλόντων. Ωσπερ γὰρ ὁ Ἀδάμ, εἰ καὶ ἔζη μετὰ τὴν ἀπὸ τοῦ ξύλου ἐκείνου βρί σιν, ἀλλ᾽ οὖν ἐν ᾗ ἡμέρᾳ ἔφαγε, τέθνηκε τῇ ἀποφάσει τῆς τελευτῆς· οὕτω καὶ οὗτοι, εἰ καὶ ἀπέθανεν, ἀλλ' οὖν ἔζων, τῇ ὑποσχέσει τῆς ἀναστάσεως. Ούκ ζώντων. Ὁ μὲν γὰρ Θεό;, ὧν καὶ ζῶν· ὁ δὲ νεκρός, οὐκ ἂν καὶ οὐ ζῶν. Καὶ μὴν ἀλλαχοῦ γέγραπται, Ἵνα καὶ νεκρῶν καὶ ζώντων κυριεύσῃ. ᾿Αλλὰ κἀκεῖ νεκρούς νόει, τοὺς ἀναστῆναι μέλλον * Luc. xx, 36. etiam quoad immortalitatem lucemque perpeLuau (α). Quod autem dicit: quasi angeli Dei in coelo, hoc est, quasi angeli Dei, qui sunt in cœlo. Ita euim dixit Marcus'. Lucas ΠΑΓΟ quod majus est dicit: Εt Flii erunt Dei, cum futurum sit, ut sint filii resurrectionis, hoc est, regenerati per resurrectionem quæ est iterata generatio. Dè justis enim etiam ab eo di̟- ctum est: Qui vero digni habebuntur, ut saclum illud consequantur et resurrectionem ex mortuis 11, etc. † Angelorum natura divisionem in masculum et feminam non suscipit, quia mortalis naturas est hujusmodi divisio, ut per filiorum procreationem, quæ in nuptiis est, repleat id quod morte evacuatur. Vers. 51. De Vers. 32. Jacob? Quia illi Moscn objecerunt, jam etiam Mosaica Scriptura eorum obdurat ora. În libro enim Exodi scripta sunt ", quæ hic dicuntur. Et considera rationem, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac et Deus Jacob, non penitus mortuorum; nam si penitus mortui fuissent, dixisset utique: Ego crain Deus; nunc autem quia dixit, Ego sum Deus Abraham, etc., ostendit quod eorum qui resurrecturi erant, tanquam vivorum, Deus esset. Sicut enim Adam, licet vivebat post ligni illius esum, attamen in die quo comedit, mortuus est per mortis sententiam: sic et isti quanquam mortui erant, attamen vivobant per resurrectionis promissionem. • Marc. III, 25. ¹º Luc. xx, 56. Vers. 32. Non-viventium. Deus siquidem et est, et vivit: mortuus vero nec est, nec vivit. Atqui alibi scriptum est: Ut et mortuorum et vivorum dominetur ¹ª. Sed ibi quoque mortuos intellige eos, 11 Ibid. 35. 1ª Exod. 111, G. 18 Rom. xiv. 9. Variæ lectiones et notæ. Urget ergo articulum of apud Marcum. Inclusa codex uterque in margine habet. (α) Φωτοειδές non est lux perpetua, sed lucidum Malim, οἷα διὰ τῆς. Εἰκός, pro εἰ καί Α.

E83 qui resuscitandi sunt. Lucas autem addidit quod omnes illi: vivunt, sive apud illum. τας. Ο δὲ Λουκάς προσέθηκεν, ὅτι πάντες αὐτῷ ζῶσιν, ήγουν, παρ' αὐτῷ. Vers. 55. Cumque audissent Καὶ ἀκούσαντες ejus. Turbæ simplices et incorrupte. Ut autem dixit Lucas ", quidam etiam Scribarum dixerunt: Magister, bene dizisti; hi enim resurrectionem quidem confitebantur, attamen admirati sunt et ipsi argumenti modum, et interpretationem illius sermonis, Ego sum Deus Abraham, etc., nec amplius audebant cum quid quam interrogare. Nam etiam hoc dicit Lacas 14. Cap. LIV. De legis doctore. Vers. 54. Pharisei autem Vers. 56. lege? Silentio. illis imposito rursum irruunt hi, ac legis doctorem proferunt, non discere volentes, sed doiose agentes. Quia enim id erat primum præceptum: Diliges Dominum Deum tuum, etc., opinati sunt quod aliquid etiam de seipso additurus esset, eo quod se quoque Deum diceret, et ita Lanquam blasphemus, occasionem ipsis calumniandi praeberet. Vers. 57. Jesus autem Vers. 59. teipsum. Cognita eorum malitia, respondit quidem irreprehensibiliter, quod interrogabatur, sed addidit et secundum præceptum, per hoc illos objurgans, utpote qui se non amabant, sed invidia ac insidiis prosequebantur: eoque fine etiam nunc rogabant: nam si diligerent non tentarent. Simile autem primo dixit secundum, quoad magnitudinem: magnum est enim et hoc. Nam sibi mutuo hærent ac se invicem ferunt hæc duo præcepta. Siquidem qui Deum diligit, etiam proximum diligit, servans illius præceptum: qui autem proximum non diligit, nec Deum diligit transgrediens ejus præceptum. Secundum, non ordine legislationis, sed virtute. In alia enim parte ponitur hoc præceptum. Vers. 40. 1n - pendent. Dictum est de hoc manifeste quinto capite. Quære ergo ibi dictum illud: Ita enim est lex et prophetæ ". Sed apud Matthaeum tentator dicitur hic legis doctor; apud Marcum vero potius laude dignus habetur. Quare? Quia primum certe tentavit, ut dictum est, a Pharissis directus animadversa autem responsione suscepit eam, et conversus, rem ita se habere confessus est: et deinde Jesus intuitus eum, quod adhibita mentis ratione responderet, ait illi: Non longe es a regno Deile, hoc est approximas Odei, qui invidiam abjecisti et veritatem confessus es; hoc αὐτοῦ. Οἱ ἀπόνηροι καὶ ἀδέκαστοι ὄχλοι. ὡς δὲ εἶπεν ὁ Λουκᾶς, καὶ τινες τῶν Γραμματέων εἶπον, Διδάσκαλε, καλώς είπας. Οὗτος γὰρ ὡμολόγουν μὲν τὴν ἀνάστασιν, ἀλλ' ὅμως ἐθαύμασαν καὶ αὐτοὶ τὴν ἐπιχείρησιν καὶ Ερμηνείαν τοῦ, 'Εγώ εἰμι ὁ Θεός· οὐκέτι δὲ στόλ μων επερωτᾷν αὐτὸν οὐδέν. Καὶ τοῦτο Λουκά; φησιν. ΚΕΦ. ΝΔ'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος νομικού. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι — νόμῳ; Επιστομισθέντων έχει νων, οὗτοι πάλιν ἐπιτίθενται, καὶ προβάλλονται τὸν νομικόν, οὐ βουλόμενοι μαθεῖν, ἀλλὰ κακουργούντες. Ἐπεὶ γὰρ πρώτη εντολή αύτη ήν, Αγαπήσεις Κύ ριον τόν Θεόν σου, καὶ τὰ ἑξῆς, προσεδόκησαν, ὅτι προσθήσει τι καὶ περὶ ἑαυτοῦ, διὰ τὸ λέγειν καὶ ἑαυτὸν Θεὸν, καὶ παρέξει τούτοι; ἀφορμὴν, ὡς βλάσφημος. Ὁ δὲ Ἰησοῦς — σεαυτόν. Γνους τὴν πονηρίαν αὐτῶν, ἀπεκρίθη μὲν ἀνεπιλήπτως, ὁ ἡρωτήθη. Προσέθηκε δὲ καὶ τὴν δευτέραν ἐντολὴν, καθαπτό μενος αὐτῶν διὰ ταύτης, ὡς οὐκ ἀγαπώντων αὐτὸν, ἀλλὰ φθονούντων καὶ ἐπιβουλευόντων, καὶ διὰ τοῦτο καὶ νῦν ἐρωτώντων. Εἰ γὰρ ἡγάπων, οὐκ ἂν ἐπείρα ζον. Ομοίαν δὲ τῇ πρώτῃ τὴν δευτέραν εἶπε, κατά τὴν μεγαλειότητα. Μεγάλη γὰρ καὶ αὕτη, καὶ ἀλλη λουχοῦνται καὶ φεράλληλοι εἰσιν αἱ δύο. Καὶ γὰρ ὁ μὲν ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, ἀγαπᾷ καὶ τὸν πλησίον, φυ λάττων τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ· ὁ δὲ μὴ ἀγαπῶν τὸν πλη σίον οὐδὲ τὸν Θεὸν ἀγαπᾷ, παραβαίνων τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ. [Δευτέρα δὲ, οὐ τῇ τάξει τῆς νομοθεσίας, ἀλλὰ τῇ δυνάμει. Ἐν ἑτέρῳ γὰρ μέρει κεῖται αὐτη ἡ ἐντολή.] 'Εν — κρέμανται. Είρηται περὶ τούτου σαφῶς ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὸν οὐ τως γάρ ἐστιν ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται. Αλλά παρὰ μὲν τῷ Ματθαίῳ πειραστής έστιν ὁ νομικός οὗτος, παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ μᾶλλον ἐπαίνου τετύ χηκε. Διατί; Διότι πρῶτον μὲν ἐπείραζεν, παρὰ τῶν Φαρισαίων ἀποσταλείς· ἐνωτισθεὶς δὲ τὴν ἀπό κρισιν, ἀπεδέξατο ταύτην, καὶ μεταβληθεὶς συνωμολόγησεν, οὕτως ἔχειν, καὶ λοιπὸν ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν αὐτὸν, ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη, εἶπεν αὐτῷ· Οὐ μα κρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, τουτέστιν, ἐγγίζεις τῇ πίστει, τὸν φθόνον ἀποβαλών, καὶ "Luc. xx, 58. 18 ibid. 39. ** ibid. 40. Η Matth. v.12. 1ª Marc. xıt, 34. Varia lectiones et notæ. Haec uterque codex in margine habet. Ex eo, qnol codices plerique, etiam ante consonam, habent οὕτως, με bic videre licet, orta est vitiosa lectio οὗτος. Dedi ἐγγίζεις, 1000 ἐγγίζειν. Direclus. Missus..... Forte in codice invenerat ἀπευθυνθείς.

E83 qui resuscitandi sunt. Lucas autem addidit quod omnes illi: vivunt, sive apud illum. τας. Ο δὲ Λουκάς προσέθηκεν, ὅτι πάντες αὐτῷ ζῶσιν, ήγουν, παρ' αὐτῷ. Vers. 55. Cumque audissent Καὶ ἀκούσαντες ejus. Turbæ simplices et incorrupte. Ut autem dixit Lucas ", quidam etiam Scribarum dixerunt: Magister, bene dizisti; hi enim resurrectionem quidem confitebantur, attamen admirati sunt et ipsi argumenti modum, et interpretationem illius sermonis, Ego sum Deus Abraham, etc., nec amplius audebant cum quid quam interrogare. Nam etiam hoc dicit Lacas 14. Cap. LIV. De legis doctore. Vers. 54. Pharisei autem Vers. 56. lege? Silentio. illis imposito rursum irruunt hi, ac legis doctorem proferunt, non discere volentes, sed doiose agentes. Quia enim id erat primum præceptum: Diliges Dominum Deum tuum, etc., opinati sunt quod aliquid etiam de seipso additurus esset, eo quod se quoque Deum diceret, et ita Lanquam blasphemus, occasionem ipsis calumniandi praeberet. Vers. 57. Jesus autem Vers. 59. teipsum. Cognita eorum malitia, respondit quidem irreprehensibiliter, quod interrogabatur, sed addidit et secundum præceptum, per hoc illos objurgans, utpote qui se non amabant, sed invidia ac insidiis prosequebantur: eoque fine etiam nunc rogabant: nam si diligerent non tentarent. Simile autem primo dixit secundum, quoad magnitudinem: magnum est enim et hoc. Nam sibi mutuo hærent ac se invicem ferunt hæc duo præcepta. Siquidem qui Deum diligit, etiam proximum diligit, servans illius præceptum: qui autem proximum non diligit, nec Deum diligit transgrediens ejus præceptum. Secundum, non ordine legislationis, sed virtute. In alia enim parte ponitur hoc præceptum. Vers. 40. 1n - pendent. Dictum est de hoc manifeste quinto capite. Quære ergo ibi dictum illud: Ita enim est lex et prophetæ ". Sed apud Matthaeum tentator dicitur hic legis doctor; apud Marcum vero potius laude dignus habetur. Quare? Quia primum certe tentavit, ut dictum est, a Pharissis directus animadversa autem responsione suscepit eam, et conversus, rem ita se habere confessus est: et deinde Jesus intuitus eum, quod adhibita mentis ratione responderet, ait illi: Non longe es a regno Deile, hoc est approximas Odei, qui invidiam abjecisti et veritatem confessus es; hoc αὐτοῦ. Οἱ ἀπόνηροι καὶ ἀδέκαστοι ὄχλοι. ὡς δὲ εἶπεν ὁ Λουκᾶς, καὶ τινες τῶν Γραμματέων εἶπον, Διδάσκαλε, καλώς είπας. Οὗτος γὰρ ὡμολόγουν μὲν τὴν ἀνάστασιν, ἀλλ' ὅμως ἐθαύμασαν καὶ αὐτοὶ τὴν ἐπιχείρησιν καὶ Ερμηνείαν τοῦ, 'Εγώ εἰμι ὁ Θεός· οὐκέτι δὲ στόλ μων επερωτᾷν αὐτὸν οὐδέν. Καὶ τοῦτο Λουκά; φησιν. ΚΕΦ. ΝΔ'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος νομικού. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι — νόμῳ; Επιστομισθέντων έχει νων, οὗτοι πάλιν ἐπιτίθενται, καὶ προβάλλονται τὸν νομικόν, οὐ βουλόμενοι μαθεῖν, ἀλλὰ κακουργούντες. Ἐπεὶ γὰρ πρώτη εντολή αύτη ήν, Αγαπήσεις Κύ ριον τόν Θεόν σου, καὶ τὰ ἑξῆς, προσεδόκησαν, ὅτι προσθήσει τι καὶ περὶ ἑαυτοῦ, διὰ τὸ λέγειν καὶ ἑαυτὸν Θεὸν, καὶ παρέξει τούτοι; ἀφορμὴν, ὡς βλάσφημος. Ὁ δὲ Ἰησοῦς — σεαυτόν. Γνους τὴν πονηρίαν αὐτῶν, ἀπεκρίθη μὲν ἀνεπιλήπτως, ὁ ἡρωτήθη. Προσέθηκε δὲ καὶ τὴν δευτέραν ἐντολὴν, καθαπτό μενος αὐτῶν διὰ ταύτης, ὡς οὐκ ἀγαπώντων αὐτὸν, ἀλλὰ φθονούντων καὶ ἐπιβουλευόντων, καὶ διὰ τοῦτο καὶ νῦν ἐρωτώντων. Εἰ γὰρ ἡγάπων, οὐκ ἂν ἐπείρα ζον. Ομοίαν δὲ τῇ πρώτῃ τὴν δευτέραν εἶπε, κατά τὴν μεγαλειότητα. Μεγάλη γὰρ καὶ αὕτη, καὶ ἀλλη λουχοῦνται καὶ φεράλληλοι εἰσιν αἱ δύο. Καὶ γὰρ ὁ μὲν ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, ἀγαπᾷ καὶ τὸν πλησίον, φυ λάττων τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ· ὁ δὲ μὴ ἀγαπῶν τὸν πλη σίον οὐδὲ τὸν Θεὸν ἀγαπᾷ, παραβαίνων τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ. [Δευτέρα δὲ, οὐ τῇ τάξει τῆς νομοθεσίας, ἀλλὰ τῇ δυνάμει. Ἐν ἑτέρῳ γὰρ μέρει κεῖται αὐτη ἡ ἐντολή.] 'Εν — κρέμανται. Είρηται περὶ τούτου σαφῶς ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὸν οὐ τως γάρ ἐστιν ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται. Αλλά παρὰ μὲν τῷ Ματθαίῳ πειραστής έστιν ὁ νομικός οὗτος, παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ μᾶλλον ἐπαίνου τετύ χηκε. Διατί; Διότι πρῶτον μὲν ἐπείραζεν, παρὰ τῶν Φαρισαίων ἀποσταλείς· ἐνωτισθεὶς δὲ τὴν ἀπό κρισιν, ἀπεδέξατο ταύτην, καὶ μεταβληθεὶς συνωμολόγησεν, οὕτως ἔχειν, καὶ λοιπὸν ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν αὐτὸν, ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη, εἶπεν αὐτῷ· Οὐ μα κρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, τουτέστιν, ἐγγίζεις τῇ πίστει, τὸν φθόνον ἀποβαλών, καὶ "Luc. xx, 58. 18 ibid. 39. ** ibid. 40. Η Matth. v.12. 1ª Marc. xıt, 34. Varia lectiones et notæ. Haec uterque codex in margine habet. Ex eo, qnol codices plerique, etiam ante consonam, habent οὕτως, με bic videre licet, orta est vitiosa lectio οὗτος. Dedi ἐγγίζεις, 1000 ἐγγίζειν. Direclus. Missus..... Forte in codice invenerat ἀπευθυνθείς.

E83 qui resuscitandi sunt. Lucas autem addidit quod omnes illi: vivunt, sive apud illum. τας. Ο δὲ Λουκάς προσέθηκεν, ὅτι πάντες αὐτῷ ζῶσιν, ήγουν, παρ' αὐτῷ. Vers. 55. Cumque audissent Καὶ ἀκούσαντες ejus. Turbæ simplices et incorrupte. Ut autem dixit Lucas ", quidam etiam Scribarum dixerunt: Magister, bene dizisti; hi enim resurrectionem quidem confitebantur, attamen admirati sunt et ipsi argumenti modum, et interpretationem illius sermonis, Ego sum Deus Abraham, etc., nec amplius audebant cum quid quam interrogare. Nam etiam hoc dicit Lacas 14. Cap. LIV. De legis doctore. Vers. 54. Pharisei autem Vers. 56. lege? Silentio. illis imposito rursum irruunt hi, ac legis doctorem proferunt, non discere volentes, sed doiose agentes. Quia enim id erat primum præceptum: Diliges Dominum Deum tuum, etc., opinati sunt quod aliquid etiam de seipso additurus esset, eo quod se quoque Deum diceret, et ita Lanquam blasphemus, occasionem ipsis calumniandi praeberet. Vers. 57. Jesus autem Vers. 59. teipsum. Cognita eorum malitia, respondit quidem irreprehensibiliter, quod interrogabatur, sed addidit et secundum præceptum, per hoc illos objurgans, utpote qui se non amabant, sed invidia ac insidiis prosequebantur: eoque fine etiam nunc rogabant: nam si diligerent non tentarent. Simile autem primo dixit secundum, quoad magnitudinem: magnum est enim et hoc. Nam sibi mutuo hærent ac se invicem ferunt hæc duo præcepta. Siquidem qui Deum diligit, etiam proximum diligit, servans illius præceptum: qui autem proximum non diligit, nec Deum diligit transgrediens ejus præceptum. Secundum, non ordine legislationis, sed virtute. In alia enim parte ponitur hoc præceptum. Vers. 40. 1n - pendent. Dictum est de hoc manifeste quinto capite. Quære ergo ibi dictum illud: Ita enim est lex et prophetæ ". Sed apud Matthaeum tentator dicitur hic legis doctor; apud Marcum vero potius laude dignus habetur. Quare? Quia primum certe tentavit, ut dictum est, a Pharissis directus animadversa autem responsione suscepit eam, et conversus, rem ita se habere confessus est: et deinde Jesus intuitus eum, quod adhibita mentis ratione responderet, ait illi: Non longe es a regno Deile, hoc est approximas Odei, qui invidiam abjecisti et veritatem confessus es; hoc αὐτοῦ. Οἱ ἀπόνηροι καὶ ἀδέκαστοι ὄχλοι. ὡς δὲ εἶπεν ὁ Λουκᾶς, καὶ τινες τῶν Γραμματέων εἶπον, Διδάσκαλε, καλώς είπας. Οὗτος γὰρ ὡμολόγουν μὲν τὴν ἀνάστασιν, ἀλλ' ὅμως ἐθαύμασαν καὶ αὐτοὶ τὴν ἐπιχείρησιν καὶ Ερμηνείαν τοῦ, 'Εγώ εἰμι ὁ Θεός· οὐκέτι δὲ στόλ μων επερωτᾷν αὐτὸν οὐδέν. Καὶ τοῦτο Λουκά; φησιν. ΚΕΦ. ΝΔ'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος νομικού. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι — νόμῳ; Επιστομισθέντων έχει νων, οὗτοι πάλιν ἐπιτίθενται, καὶ προβάλλονται τὸν νομικόν, οὐ βουλόμενοι μαθεῖν, ἀλλὰ κακουργούντες. Ἐπεὶ γὰρ πρώτη εντολή αύτη ήν, Αγαπήσεις Κύ ριον τόν Θεόν σου, καὶ τὰ ἑξῆς, προσεδόκησαν, ὅτι προσθήσει τι καὶ περὶ ἑαυτοῦ, διὰ τὸ λέγειν καὶ ἑαυτὸν Θεὸν, καὶ παρέξει τούτοι; ἀφορμὴν, ὡς βλάσφημος. Ὁ δὲ Ἰησοῦς — σεαυτόν. Γνους τὴν πονηρίαν αὐτῶν, ἀπεκρίθη μὲν ἀνεπιλήπτως, ὁ ἡρωτήθη. Προσέθηκε δὲ καὶ τὴν δευτέραν ἐντολὴν, καθαπτό μενος αὐτῶν διὰ ταύτης, ὡς οὐκ ἀγαπώντων αὐτὸν, ἀλλὰ φθονούντων καὶ ἐπιβουλευόντων, καὶ διὰ τοῦτο καὶ νῦν ἐρωτώντων. Εἰ γὰρ ἡγάπων, οὐκ ἂν ἐπείρα ζον. Ομοίαν δὲ τῇ πρώτῃ τὴν δευτέραν εἶπε, κατά τὴν μεγαλειότητα. Μεγάλη γὰρ καὶ αὕτη, καὶ ἀλλη λουχοῦνται καὶ φεράλληλοι εἰσιν αἱ δύο. Καὶ γὰρ ὁ μὲν ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, ἀγαπᾷ καὶ τὸν πλησίον, φυ λάττων τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ· ὁ δὲ μὴ ἀγαπῶν τὸν πλη σίον οὐδὲ τὸν Θεὸν ἀγαπᾷ, παραβαίνων τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ. [Δευτέρα δὲ, οὐ τῇ τάξει τῆς νομοθεσίας, ἀλλὰ τῇ δυνάμει. Ἐν ἑτέρῳ γὰρ μέρει κεῖται αὐτη ἡ ἐντολή.] 'Εν — κρέμανται. Είρηται περὶ τούτου σαφῶς ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὸν οὐ τως γάρ ἐστιν ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται. Αλλά παρὰ μὲν τῷ Ματθαίῳ πειραστής έστιν ὁ νομικός οὗτος, παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ μᾶλλον ἐπαίνου τετύ χηκε. Διατί; Διότι πρῶτον μὲν ἐπείραζεν, παρὰ τῶν Φαρισαίων ἀποσταλείς· ἐνωτισθεὶς δὲ τὴν ἀπό κρισιν, ἀπεδέξατο ταύτην, καὶ μεταβληθεὶς συνωμολόγησεν, οὕτως ἔχειν, καὶ λοιπὸν ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν αὐτὸν, ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη, εἶπεν αὐτῷ· Οὐ μα κρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, τουτέστιν, ἐγγίζεις τῇ πίστει, τὸν φθόνον ἀποβαλών, καὶ "Luc. xx, 58. 18 ibid. 39. ** ibid. 40. Η Matth. v.12. 1ª Marc. xıt, 34. Varia lectiones et notæ. Haec uterque codex in margine habet. Ex eo, qnol codices plerique, etiam ante consonam, habent οὕτως, με bic videre licet, orta est vitiosa lectio οὗτος. Dedi ἐγγίζεις, 1000 ἐγγίζειν. Direclus. Missus..... Forte in codice invenerat ἀπευθυνθείς.

E83 qui resuscitandi sunt. Lucas autem addidit quod omnes illi: vivunt, sive apud illum. τας. Ο δὲ Λουκάς προσέθηκεν, ὅτι πάντες αὐτῷ ζῶσιν, ήγουν, παρ' αὐτῷ. Vers. 55. Cumque audissent Καὶ ἀκούσαντες ejus. Turbæ simplices et incorrupte. Ut autem dixit Lucas ", quidam etiam Scribarum dixerunt: Magister, bene dizisti; hi enim resurrectionem quidem confitebantur, attamen admirati sunt et ipsi argumenti modum, et interpretationem illius sermonis, Ego sum Deus Abraham, etc., nec amplius audebant cum quid quam interrogare. Nam etiam hoc dicit Lacas 14. Cap. LIV. De legis doctore. Vers. 54. Pharisei autem Vers. 56. lege? Silentio. illis imposito rursum irruunt hi, ac legis doctorem proferunt, non discere volentes, sed doiose agentes. Quia enim id erat primum præceptum: Diliges Dominum Deum tuum, etc., opinati sunt quod aliquid etiam de seipso additurus esset, eo quod se quoque Deum diceret, et ita Lanquam blasphemus, occasionem ipsis calumniandi praeberet. Vers. 57. Jesus autem Vers. 59. teipsum. Cognita eorum malitia, respondit quidem irreprehensibiliter, quod interrogabatur, sed addidit et secundum præceptum, per hoc illos objurgans, utpote qui se non amabant, sed invidia ac insidiis prosequebantur: eoque fine etiam nunc rogabant: nam si diligerent non tentarent. Simile autem primo dixit secundum, quoad magnitudinem: magnum est enim et hoc. Nam sibi mutuo hærent ac se invicem ferunt hæc duo præcepta. Siquidem qui Deum diligit, etiam proximum diligit, servans illius præceptum: qui autem proximum non diligit, nec Deum diligit transgrediens ejus præceptum. Secundum, non ordine legislationis, sed virtute. In alia enim parte ponitur hoc præceptum. Vers. 40. 1n - pendent. Dictum est de hoc manifeste quinto capite. Quære ergo ibi dictum illud: Ita enim est lex et prophetæ ". Sed apud Matthaeum tentator dicitur hic legis doctor; apud Marcum vero potius laude dignus habetur. Quare? Quia primum certe tentavit, ut dictum est, a Pharissis directus animadversa autem responsione suscepit eam, et conversus, rem ita se habere confessus est: et deinde Jesus intuitus eum, quod adhibita mentis ratione responderet, ait illi: Non longe es a regno Deile, hoc est approximas Odei, qui invidiam abjecisti et veritatem confessus es; hoc αὐτοῦ. Οἱ ἀπόνηροι καὶ ἀδέκαστοι ὄχλοι. ὡς δὲ εἶπεν ὁ Λουκᾶς, καὶ τινες τῶν Γραμματέων εἶπον, Διδάσκαλε, καλώς είπας. Οὗτος γὰρ ὡμολόγουν μὲν τὴν ἀνάστασιν, ἀλλ' ὅμως ἐθαύμασαν καὶ αὐτοὶ τὴν ἐπιχείρησιν καὶ Ερμηνείαν τοῦ, 'Εγώ εἰμι ὁ Θεός· οὐκέτι δὲ στόλ μων επερωτᾷν αὐτὸν οὐδέν. Καὶ τοῦτο Λουκά; φησιν. ΚΕΦ. ΝΔ'. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος νομικού. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι — νόμῳ; Επιστομισθέντων έχει νων, οὗτοι πάλιν ἐπιτίθενται, καὶ προβάλλονται τὸν νομικόν, οὐ βουλόμενοι μαθεῖν, ἀλλὰ κακουργούντες. Ἐπεὶ γὰρ πρώτη εντολή αύτη ήν, Αγαπήσεις Κύ ριον τόν Θεόν σου, καὶ τὰ ἑξῆς, προσεδόκησαν, ὅτι προσθήσει τι καὶ περὶ ἑαυτοῦ, διὰ τὸ λέγειν καὶ ἑαυτὸν Θεὸν, καὶ παρέξει τούτοι; ἀφορμὴν, ὡς βλάσφημος. Ὁ δὲ Ἰησοῦς — σεαυτόν. Γνους τὴν πονηρίαν αὐτῶν, ἀπεκρίθη μὲν ἀνεπιλήπτως, ὁ ἡρωτήθη. Προσέθηκε δὲ καὶ τὴν δευτέραν ἐντολὴν, καθαπτό μενος αὐτῶν διὰ ταύτης, ὡς οὐκ ἀγαπώντων αὐτὸν, ἀλλὰ φθονούντων καὶ ἐπιβουλευόντων, καὶ διὰ τοῦτο καὶ νῦν ἐρωτώντων. Εἰ γὰρ ἡγάπων, οὐκ ἂν ἐπείρα ζον. Ομοίαν δὲ τῇ πρώτῃ τὴν δευτέραν εἶπε, κατά τὴν μεγαλειότητα. Μεγάλη γὰρ καὶ αὕτη, καὶ ἀλλη λουχοῦνται καὶ φεράλληλοι εἰσιν αἱ δύο. Καὶ γὰρ ὁ μὲν ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, ἀγαπᾷ καὶ τὸν πλησίον, φυ λάττων τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ· ὁ δὲ μὴ ἀγαπῶν τὸν πλη σίον οὐδὲ τὸν Θεὸν ἀγαπᾷ, παραβαίνων τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ. [Δευτέρα δὲ, οὐ τῇ τάξει τῆς νομοθεσίας, ἀλλὰ τῇ δυνάμει. Ἐν ἑτέρῳ γὰρ μέρει κεῖται αὐτη ἡ ἐντολή.] 'Εν — κρέμανται. Είρηται περὶ τούτου σαφῶς ἐν τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὸν οὐ τως γάρ ἐστιν ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται. Αλλά παρὰ μὲν τῷ Ματθαίῳ πειραστής έστιν ὁ νομικός οὗτος, παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ μᾶλλον ἐπαίνου τετύ χηκε. Διατί; Διότι πρῶτον μὲν ἐπείραζεν, παρὰ τῶν Φαρισαίων ἀποσταλείς· ἐνωτισθεὶς δὲ τὴν ἀπό κρισιν, ἀπεδέξατο ταύτην, καὶ μεταβληθεὶς συνωμολόγησεν, οὕτως ἔχειν, καὶ λοιπὸν ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν αὐτὸν, ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη, εἶπεν αὐτῷ· Οὐ μα κρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, τουτέστιν, ἐγγίζεις τῇ πίστει, τὸν φθόνον ἀποβαλών, καὶ "Luc. xx, 58. 18 ibid. 39. ** ibid. 40. Η Matth. v.12. 1ª Marc. xıt, 34. Varia lectiones et notæ. Haec uterque codex in margine habet. Ex eo, qnol codices plerique, etiam ante consonam, habent οὕτως, με bic videre licet, orta est vitiosa lectio οὗτος. Dedi ἐγγίζεις, 1000 ἐγγίζειν. Direclus. Missus..... Forte in codice invenerat ἀπευθυνθείς.

τὴν ἀλήθειαν συνομολογῶν. Τοῦτο δὲ εἶπε προτρε- autem πόμενος αὐτὸν ἐπὶ τὴν τελείαν πίστιν. Ταῦτα δὲ εὑρήσεις παρὰ τῷ Μάρκῳ. ΚΕΦ. ΝΕ'. Περὶ τῆς τοῦ Κυρίου επερωτήσεως πρὸς τοὺς Φαρισαίους. Συνηγμένων--ἐστί; Περὶ τοῦ Χριστοῦ φησι, τοῦ καταγγελλομένου μὲν ὑπὸ τῶν προφητῶν, μήπω δὲ παρ ραγεγονότος, ὡς ὑμεῖς λέγετε, προσδοκωμένου δὲ παρ' ὑμῖν. Καὶ δρα σοφίαν. Αὐτοὶ μὲν γὰρ ᾤοντο, προσθήσειν αὐτὸν εἰς τὴν πρώτην εντολήν, ὡς εἴρηται, καὶ περὶ ἑαυτοῦ τι, πρὸς ἔμφασιν τοῦ καὶ αὐτὸν εἶναι Θεόν· αὐτὸς δὲ τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίησεν, ἐκκλίνων τὴν πανουργίαν αὐτῶν, ἰδίᾳ δὲ περὶ τῆς ἑαυτοῦ θεότη τος διαλέγεται, καὶ οὐκ ἐκ τοῦ προφανοῦς, ἀλλὰ πλαγίως, διὰ τὸ ἀνύποπτον. Καὶ τῷ δοκεῖν μὲν, περὶ τοῦ προσδοκωμένου Χριστοῦ καὶ ἐρωτᾷ καὶ ἀποφαίνεται, δεικνύων, ὅτι Κύριος καὶ Θεός ἐστι· τῇ δ' ἀλη θείᾳ περὶ ἑαυτοῦ ταῦτα λέγει. λέγουσιν αὐτῷ, Τοῦ Δαυΐδ. ᾿Απὸ τῶν προφητι κῶν λόγων τοῦτο ἐγίνωσκον. Απλῶς δὲ υἱὸν τοῦ Δαυΐ3, εἴτουν, ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν ὑπελάμβανεν, καίτοι τῶν προφητῶν οὐχ ἁπλῶς υἱὸν τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ καὶ Θεὸν τοῦτον ἀνακηρυττόντων. Λέγει σου; Εν Πνεύματι, δηλαδή, τῷ ἁγίῳ, καθὼς εἶπε Μάρκος, καὶ οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ. CAP. XXII. dixit adhortus illum ad perfectam fdem. Et hæc apud Marcum invenies. CAP. LV. De interrogatione Domini ad Phari- Vers. 41. Congregatis — est? De Christo, inquit, qui annuntiatus est a prophetis: nondum autem advenit, ut vos dicitis, sed exspectatur a vobis. Ει vide sapientiam. Pulabant illi, ut dictum est, Christum additurum quidpiam et de seipso in primo præcepto, ut se quoque Deum esse demonstraret. Hoc autem ipse non fecit ut evitaret illorum vafritiem, sed seorsim de sua disputat divinitate, ne: id ex manifesto sed oblique, ut omni careret suspicione et quantum ad id quod apparet, de Christo qui exspectabatur et interrogat et enuntiat, in rei veritate autem hæc de seipso dicit. Εἰ — ἐστί; Τοῦτο εἴρηκεν, οὐκ ἀναιρῶν τὸ εἶναι υἱὸν αὐτοῦ τὸν Χριστὸν, ἀλλὰ διελέγχων τὴν ἐσφαλ μένην αὐτῶν ὑπόληψιν, ὅτι οὐκ ἔστιν υἱὸς αὐτοῦ τοιοῦτος, οἷον ὑπολαμβάνουσιν, τουτέστι, ψιλὸς ἄνθρωπος, ἀλλὰ καὶ Κύριος αὐτοῦ. Λέγεται γὰρ υἱὸς μὲν αὐτοῦ, ὡς ἐκ τῆς ῥίζης αὐτοῦ βλαστήσας, κατὰ τὴν ἐνανθρώπησιν· Κύριος δὲ αὐτοῦ, ὡς Θεὸς αὐτ τοῦ. Τούτῳ μὲν οὖν ἐχρήσατο τῷ Δαυϊδικῷ ἐν τῷ πρὸς ἔλεγχον τῶν Φαρισαίων, δεικνύων, ὅτι οὐ μύτ νον υἱός ἐστι τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ καὶ Κύριος αὐτοῦ. Χρὴ δὲ ἡμᾶς ἑρμηνεῦσαι καὶ τοῦτο. Φησὶ γὰρ ὁ Δαυΐδ ὅτι· Εἶπεν ὁ Κύριος καὶ Πατήρ τῷ Κυρίῳ μου καὶ Υἱῷ αὐτοῦ, τῷ Χριστῷ, μετὰ τὴν εἰς οὐρανὸν ἀνάληψιν, ὅτι Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ήγουν, ἀπόλαυε τῆς ἐμῆς βασιλείας, ὁμόθρονος καὶ ὁμότι μος ἐμοὶ διάγων. Εχθροὶ δὲ τοῦ Χριστοῦ ἐν μὲν αἰσθητοῖς προηγουμένως Ἰουδαῖοι, εἶτα Ελληνες καὶ αἱρετικοί· ἐν δὲ νοητοῖς οἱ δαίμονες. Ο δὲ Μάρκο; φησὶν, ὅτι τοῦτο ἔλεγε, διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ ὅτι ὁ πολὺς ὄχλος ήκουεν αὐτοῦ ἡδέως. Εἰκὸς γὰρ, αὐτὸν πρῶτον μὲν ἐπερωτήσαι περὶ τούτου τους Φαρισαίους, εἶτα διδάξαι περί τούτου καὶ ἐν τῷ ἱερῷ τὸν ὄχλον. Καὶ οὐκέτι. Μέλλων γὰρ ἐπὶ τὸν θάνατον ἐλθεῖν, τὰ τελευταῖα τούτοις διελέχθη, καὶ οὐ μόνον Vers. 42. Dicunt ei David. propheticis serinonibus hoc cognoscebant. Simpliciter autem filium David, sive nudum hominem Christum suspicabantur; cum tamen prophetæ hunc non simpliciter filium David, sed et Deum prædicarent. Vers. 43. Ail Vers. 44. tuorum? In Spiritu videlicet sancto, sicut dixit Marcus, et non a scipso ''. Vers. 45. Si est? Hoc dixit non tollens Christum filium esse David, sed erroneam arguens opinionem, quia non est ejus filius talis, qualem ipsi suspicabantur, hoc est nudus homo: sed et Do - minus ejus. Dicitur enim filius ejus, utpote ex radice ejus, juxta humanitatem, generatus; Dominus autern ejus tanquam Deus illius. Ob id itaque usus est Davidico verbo ad Phariseorum confutationem, ostendens quod non solum filius esset Davidl, sed et Dominus ejus. Nos vero eliam hoc interpretari oportet. Ait enim David: Dixit Doninus Pater, Domino meo Filio suo Christo, post assumptionem in cœlum: Sede a dextris meis, sive fruere meo regno, pari in throno, pari in honore mecum permanens ". Inimici autem Christi inter sensibiles quidem primi sunt Judæi, deinde gentes ac bæretici. Intelligibiles vero sunt dæmones. Marcus autem ait ", quod hoc dixerit docens in templo, et quod multa turba libenter eum audiebat.Verisimile est enim de hoc primum interrogasse Pharisæos: deinde etiam de hoc in templo docuisse turbam. Vers. 46. Ει· amplius. Ad mortem enim appropinquans de perfectis disseruit cum illis, nec • Marc. x11, 36. 2º Psal. cıx, 4. 11 Marc, xn, 55, 57. Variæ lectiones et notæ. Υΐν τοῦ Θεοῦ, ἀλλά, Α. Ὅτι πολύς, Δ. (c) le perfectis. Ultimo. Forte τὰ τέλεια legerat. PATROL GR. CXXIX.

τὴν ἀλήθειαν συνομολογῶν. Τοῦτο δὲ εἶπε προτρε- autem πόμενος αὐτὸν ἐπὶ τὴν τελείαν πίστιν. Ταῦτα δὲ εὑρήσεις παρὰ τῷ Μάρκῳ. ΚΕΦ. ΝΕ'. Περὶ τῆς τοῦ Κυρίου επερωτήσεως πρὸς τοὺς Φαρισαίους. Συνηγμένων--ἐστί; Περὶ τοῦ Χριστοῦ φησι, τοῦ καταγγελλομένου μὲν ὑπὸ τῶν προφητῶν, μήπω δὲ παρ ραγεγονότος, ὡς ὑμεῖς λέγετε, προσδοκωμένου δὲ παρ' ὑμῖν. Καὶ δρα σοφίαν. Αὐτοὶ μὲν γὰρ ᾤοντο, προσθήσειν αὐτὸν εἰς τὴν πρώτην εντολήν, ὡς εἴρηται, καὶ περὶ ἑαυτοῦ τι, πρὸς ἔμφασιν τοῦ καὶ αὐτὸν εἶναι Θεόν· αὐτὸς δὲ τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίησεν, ἐκκλίνων τὴν πανουργίαν αὐτῶν, ἰδίᾳ δὲ περὶ τῆς ἑαυτοῦ θεότη τος διαλέγεται, καὶ οὐκ ἐκ τοῦ προφανοῦς, ἀλλὰ πλαγίως, διὰ τὸ ἀνύποπτον. Καὶ τῷ δοκεῖν μὲν, περὶ τοῦ προσδοκωμένου Χριστοῦ καὶ ἐρωτᾷ καὶ ἀποφαίνεται, δεικνύων, ὅτι Κύριος καὶ Θεός ἐστι· τῇ δ' ἀλη θείᾳ περὶ ἑαυτοῦ ταῦτα λέγει. λέγουσιν αὐτῷ, Τοῦ Δαυΐδ. ᾿Απὸ τῶν προφητι κῶν λόγων τοῦτο ἐγίνωσκον. Απλῶς δὲ υἱὸν τοῦ Δαυΐ3, εἴτουν, ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν ὑπελάμβανεν, καίτοι τῶν προφητῶν οὐχ ἁπλῶς υἱὸν τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ καὶ Θεὸν τοῦτον ἀνακηρυττόντων. Λέγει σου; Εν Πνεύματι, δηλαδή, τῷ ἁγίῳ, καθὼς εἶπε Μάρκος, καὶ οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ. CAP. XXII. dixit adhortus illum ad perfectam fdem. Et hæc apud Marcum invenies. CAP. LV. De interrogatione Domini ad Phari- Vers. 41. Congregatis — est? De Christo, inquit, qui annuntiatus est a prophetis: nondum autem advenit, ut vos dicitis, sed exspectatur a vobis. Ει vide sapientiam. Pulabant illi, ut dictum est, Christum additurum quidpiam et de seipso in primo præcepto, ut se quoque Deum esse demonstraret. Hoc autem ipse non fecit ut evitaret illorum vafritiem, sed seorsim de sua disputat divinitate, ne: id ex manifesto sed oblique, ut omni careret suspicione et quantum ad id quod apparet, de Christo qui exspectabatur et interrogat et enuntiat, in rei veritate autem hæc de seipso dicit. Εἰ — ἐστί; Τοῦτο εἴρηκεν, οὐκ ἀναιρῶν τὸ εἶναι υἱὸν αὐτοῦ τὸν Χριστὸν, ἀλλὰ διελέγχων τὴν ἐσφαλ μένην αὐτῶν ὑπόληψιν, ὅτι οὐκ ἔστιν υἱὸς αὐτοῦ τοιοῦτος, οἷον ὑπολαμβάνουσιν, τουτέστι, ψιλὸς ἄνθρωπος, ἀλλὰ καὶ Κύριος αὐτοῦ. Λέγεται γὰρ υἱὸς μὲν αὐτοῦ, ὡς ἐκ τῆς ῥίζης αὐτοῦ βλαστήσας, κατὰ τὴν ἐνανθρώπησιν· Κύριος δὲ αὐτοῦ, ὡς Θεὸς αὐτ τοῦ. Τούτῳ μὲν οὖν ἐχρήσατο τῷ Δαυϊδικῷ ἐν τῷ πρὸς ἔλεγχον τῶν Φαρισαίων, δεικνύων, ὅτι οὐ μύτ νον υἱός ἐστι τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ καὶ Κύριος αὐτοῦ. Χρὴ δὲ ἡμᾶς ἑρμηνεῦσαι καὶ τοῦτο. Φησὶ γὰρ ὁ Δαυΐδ ὅτι· Εἶπεν ὁ Κύριος καὶ Πατήρ τῷ Κυρίῳ μου καὶ Υἱῷ αὐτοῦ, τῷ Χριστῷ, μετὰ τὴν εἰς οὐρανὸν ἀνάληψιν, ὅτι Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ήγουν, ἀπόλαυε τῆς ἐμῆς βασιλείας, ὁμόθρονος καὶ ὁμότι μος ἐμοὶ διάγων. Εχθροὶ δὲ τοῦ Χριστοῦ ἐν μὲν αἰσθητοῖς προηγουμένως Ἰουδαῖοι, εἶτα Ελληνες καὶ αἱρετικοί· ἐν δὲ νοητοῖς οἱ δαίμονες. Ο δὲ Μάρκο; φησὶν, ὅτι τοῦτο ἔλεγε, διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ ὅτι ὁ πολὺς ὄχλος ήκουεν αὐτοῦ ἡδέως. Εἰκὸς γὰρ, αὐτὸν πρῶτον μὲν ἐπερωτήσαι περὶ τούτου τους Φαρισαίους, εἶτα διδάξαι περί τούτου καὶ ἐν τῷ ἱερῷ τὸν ὄχλον. Καὶ οὐκέτι. Μέλλων γὰρ ἐπὶ τὸν θάνατον ἐλθεῖν, τὰ τελευταῖα τούτοις διελέχθη, καὶ οὐ μόνον Vers. 42. Dicunt ei David. propheticis serinonibus hoc cognoscebant. Simpliciter autem filium David, sive nudum hominem Christum suspicabantur; cum tamen prophetæ hunc non simpliciter filium David, sed et Deum prædicarent. Vers. 43. Ail Vers. 44. tuorum? In Spiritu videlicet sancto, sicut dixit Marcus, et non a scipso ''. Vers. 45. Si est? Hoc dixit non tollens Christum filium esse David, sed erroneam arguens opinionem, quia non est ejus filius talis, qualem ipsi suspicabantur, hoc est nudus homo: sed et Do - minus ejus. Dicitur enim filius ejus, utpote ex radice ejus, juxta humanitatem, generatus; Dominus autern ejus tanquam Deus illius. Ob id itaque usus est Davidico verbo ad Phariseorum confutationem, ostendens quod non solum filius esset Davidl, sed et Dominus ejus. Nos vero eliam hoc interpretari oportet. Ait enim David: Dixit Doninus Pater, Domino meo Filio suo Christo, post assumptionem in cœlum: Sede a dextris meis, sive fruere meo regno, pari in throno, pari in honore mecum permanens ". Inimici autem Christi inter sensibiles quidem primi sunt Judæi, deinde gentes ac bæretici. Intelligibiles vero sunt dæmones. Marcus autem ait ", quod hoc dixerit docens in templo, et quod multa turba libenter eum audiebat.Verisimile est enim de hoc primum interrogasse Pharisæos: deinde etiam de hoc in templo docuisse turbam. Vers. 46. Ει· amplius. Ad mortem enim appropinquans de perfectis disseruit cum illis, nec • Marc. x11, 36. 2º Psal. cıx, 4. 11 Marc, xn, 55, 57. Variæ lectiones et notæ. Υΐν τοῦ Θεοῦ, ἀλλά, Α. Ὅτι πολύς, Δ. (c) le perfectis. Ultimo. Forte τὰ τέλεια legerat. PATROL GR. CXXIX.

τὴν ἀλήθειαν συνομολογῶν. Τοῦτο δὲ εἶπε προτρε- autem πόμενος αὐτὸν ἐπὶ τὴν τελείαν πίστιν. Ταῦτα δὲ εὑρήσεις παρὰ τῷ Μάρκῳ. ΚΕΦ. ΝΕ'. Περὶ τῆς τοῦ Κυρίου επερωτήσεως πρὸς τοὺς Φαρισαίους. Συνηγμένων--ἐστί; Περὶ τοῦ Χριστοῦ φησι, τοῦ καταγγελλομένου μὲν ὑπὸ τῶν προφητῶν, μήπω δὲ παρ ραγεγονότος, ὡς ὑμεῖς λέγετε, προσδοκωμένου δὲ παρ' ὑμῖν. Καὶ δρα σοφίαν. Αὐτοὶ μὲν γὰρ ᾤοντο, προσθήσειν αὐτὸν εἰς τὴν πρώτην εντολήν, ὡς εἴρηται, καὶ περὶ ἑαυτοῦ τι, πρὸς ἔμφασιν τοῦ καὶ αὐτὸν εἶναι Θεόν· αὐτὸς δὲ τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίησεν, ἐκκλίνων τὴν πανουργίαν αὐτῶν, ἰδίᾳ δὲ περὶ τῆς ἑαυτοῦ θεότη τος διαλέγεται, καὶ οὐκ ἐκ τοῦ προφανοῦς, ἀλλὰ πλαγίως, διὰ τὸ ἀνύποπτον. Καὶ τῷ δοκεῖν μὲν, περὶ τοῦ προσδοκωμένου Χριστοῦ καὶ ἐρωτᾷ καὶ ἀποφαίνεται, δεικνύων, ὅτι Κύριος καὶ Θεός ἐστι· τῇ δ' ἀλη θείᾳ περὶ ἑαυτοῦ ταῦτα λέγει. λέγουσιν αὐτῷ, Τοῦ Δαυΐδ. ᾿Απὸ τῶν προφητι κῶν λόγων τοῦτο ἐγίνωσκον. Απλῶς δὲ υἱὸν τοῦ Δαυΐ3, εἴτουν, ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν ὑπελάμβανεν, καίτοι τῶν προφητῶν οὐχ ἁπλῶς υἱὸν τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ καὶ Θεὸν τοῦτον ἀνακηρυττόντων. Λέγει σου; Εν Πνεύματι, δηλαδή, τῷ ἁγίῳ, καθὼς εἶπε Μάρκος, καὶ οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ. CAP. XXII. dixit adhortus illum ad perfectam fdem. Et hæc apud Marcum invenies. CAP. LV. De interrogatione Domini ad Phari- Vers. 41. Congregatis — est? De Christo, inquit, qui annuntiatus est a prophetis: nondum autem advenit, ut vos dicitis, sed exspectatur a vobis. Ει vide sapientiam. Pulabant illi, ut dictum est, Christum additurum quidpiam et de seipso in primo præcepto, ut se quoque Deum esse demonstraret. Hoc autem ipse non fecit ut evitaret illorum vafritiem, sed seorsim de sua disputat divinitate, ne: id ex manifesto sed oblique, ut omni careret suspicione et quantum ad id quod apparet, de Christo qui exspectabatur et interrogat et enuntiat, in rei veritate autem hæc de seipso dicit. Εἰ — ἐστί; Τοῦτο εἴρηκεν, οὐκ ἀναιρῶν τὸ εἶναι υἱὸν αὐτοῦ τὸν Χριστὸν, ἀλλὰ διελέγχων τὴν ἐσφαλ μένην αὐτῶν ὑπόληψιν, ὅτι οὐκ ἔστιν υἱὸς αὐτοῦ τοιοῦτος, οἷον ὑπολαμβάνουσιν, τουτέστι, ψιλὸς ἄνθρωπος, ἀλλὰ καὶ Κύριος αὐτοῦ. Λέγεται γὰρ υἱὸς μὲν αὐτοῦ, ὡς ἐκ τῆς ῥίζης αὐτοῦ βλαστήσας, κατὰ τὴν ἐνανθρώπησιν· Κύριος δὲ αὐτοῦ, ὡς Θεὸς αὐτ τοῦ. Τούτῳ μὲν οὖν ἐχρήσατο τῷ Δαυϊδικῷ ἐν τῷ πρὸς ἔλεγχον τῶν Φαρισαίων, δεικνύων, ὅτι οὐ μύτ νον υἱός ἐστι τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ καὶ Κύριος αὐτοῦ. Χρὴ δὲ ἡμᾶς ἑρμηνεῦσαι καὶ τοῦτο. Φησὶ γὰρ ὁ Δαυΐδ ὅτι· Εἶπεν ὁ Κύριος καὶ Πατήρ τῷ Κυρίῳ μου καὶ Υἱῷ αὐτοῦ, τῷ Χριστῷ, μετὰ τὴν εἰς οὐρανὸν ἀνάληψιν, ὅτι Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ήγουν, ἀπόλαυε τῆς ἐμῆς βασιλείας, ὁμόθρονος καὶ ὁμότι μος ἐμοὶ διάγων. Εχθροὶ δὲ τοῦ Χριστοῦ ἐν μὲν αἰσθητοῖς προηγουμένως Ἰουδαῖοι, εἶτα Ελληνες καὶ αἱρετικοί· ἐν δὲ νοητοῖς οἱ δαίμονες. Ο δὲ Μάρκο; φησὶν, ὅτι τοῦτο ἔλεγε, διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ ὅτι ὁ πολὺς ὄχλος ήκουεν αὐτοῦ ἡδέως. Εἰκὸς γὰρ, αὐτὸν πρῶτον μὲν ἐπερωτήσαι περὶ τούτου τους Φαρισαίους, εἶτα διδάξαι περί τούτου καὶ ἐν τῷ ἱερῷ τὸν ὄχλον. Καὶ οὐκέτι. Μέλλων γὰρ ἐπὶ τὸν θάνατον ἐλθεῖν, τὰ τελευταῖα τούτοις διελέχθη, καὶ οὐ μόνον Vers. 42. Dicunt ei David. propheticis serinonibus hoc cognoscebant. Simpliciter autem filium David, sive nudum hominem Christum suspicabantur; cum tamen prophetæ hunc non simpliciter filium David, sed et Deum prædicarent. Vers. 43. Ail Vers. 44. tuorum? In Spiritu videlicet sancto, sicut dixit Marcus, et non a scipso ''. Vers. 45. Si est? Hoc dixit non tollens Christum filium esse David, sed erroneam arguens opinionem, quia non est ejus filius talis, qualem ipsi suspicabantur, hoc est nudus homo: sed et Do - minus ejus. Dicitur enim filius ejus, utpote ex radice ejus, juxta humanitatem, generatus; Dominus autern ejus tanquam Deus illius. Ob id itaque usus est Davidico verbo ad Phariseorum confutationem, ostendens quod non solum filius esset Davidl, sed et Dominus ejus. Nos vero eliam hoc interpretari oportet. Ait enim David: Dixit Doninus Pater, Domino meo Filio suo Christo, post assumptionem in cœlum: Sede a dextris meis, sive fruere meo regno, pari in throno, pari in honore mecum permanens ". Inimici autem Christi inter sensibiles quidem primi sunt Judæi, deinde gentes ac bæretici. Intelligibiles vero sunt dæmones. Marcus autem ait ", quod hoc dixerit docens in templo, et quod multa turba libenter eum audiebat.Verisimile est enim de hoc primum interrogasse Pharisæos: deinde etiam de hoc in templo docuisse turbam. Vers. 46. Ει· amplius. Ad mortem enim appropinquans de perfectis disseruit cum illis, nec • Marc. x11, 36. 2º Psal. cıx, 4. 11 Marc, xn, 55, 57. Variæ lectiones et notæ. Υΐν τοῦ Θεοῦ, ἀλλά, Α. Ὅτι πολύς, Δ. (c) le perfectis. Ultimo. Forte τὰ τέλεια legerat. PATROL GR. CXXIX.

τὴν ἀλήθειαν συνομολογῶν. Τοῦτο δὲ εἶπε προτρε- autem πόμενος αὐτὸν ἐπὶ τὴν τελείαν πίστιν. Ταῦτα δὲ εὑρήσεις παρὰ τῷ Μάρκῳ. ΚΕΦ. ΝΕ'. Περὶ τῆς τοῦ Κυρίου επερωτήσεως πρὸς τοὺς Φαρισαίους. Συνηγμένων--ἐστί; Περὶ τοῦ Χριστοῦ φησι, τοῦ καταγγελλομένου μὲν ὑπὸ τῶν προφητῶν, μήπω δὲ παρ ραγεγονότος, ὡς ὑμεῖς λέγετε, προσδοκωμένου δὲ παρ' ὑμῖν. Καὶ δρα σοφίαν. Αὐτοὶ μὲν γὰρ ᾤοντο, προσθήσειν αὐτὸν εἰς τὴν πρώτην εντολήν, ὡς εἴρηται, καὶ περὶ ἑαυτοῦ τι, πρὸς ἔμφασιν τοῦ καὶ αὐτὸν εἶναι Θεόν· αὐτὸς δὲ τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίησεν, ἐκκλίνων τὴν πανουργίαν αὐτῶν, ἰδίᾳ δὲ περὶ τῆς ἑαυτοῦ θεότη τος διαλέγεται, καὶ οὐκ ἐκ τοῦ προφανοῦς, ἀλλὰ πλαγίως, διὰ τὸ ἀνύποπτον. Καὶ τῷ δοκεῖν μὲν, περὶ τοῦ προσδοκωμένου Χριστοῦ καὶ ἐρωτᾷ καὶ ἀποφαίνεται, δεικνύων, ὅτι Κύριος καὶ Θεός ἐστι· τῇ δ' ἀλη θείᾳ περὶ ἑαυτοῦ ταῦτα λέγει. λέγουσιν αὐτῷ, Τοῦ Δαυΐδ. ᾿Απὸ τῶν προφητι κῶν λόγων τοῦτο ἐγίνωσκον. Απλῶς δὲ υἱὸν τοῦ Δαυΐ3, εἴτουν, ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν ὑπελάμβανεν, καίτοι τῶν προφητῶν οὐχ ἁπλῶς υἱὸν τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ καὶ Θεὸν τοῦτον ἀνακηρυττόντων. Λέγει σου; Εν Πνεύματι, δηλαδή, τῷ ἁγίῳ, καθὼς εἶπε Μάρκος, καὶ οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ. CAP. XXII. dixit adhortus illum ad perfectam fdem. Et hæc apud Marcum invenies. CAP. LV. De interrogatione Domini ad Phari- Vers. 41. Congregatis — est? De Christo, inquit, qui annuntiatus est a prophetis: nondum autem advenit, ut vos dicitis, sed exspectatur a vobis. Ει vide sapientiam. Pulabant illi, ut dictum est, Christum additurum quidpiam et de seipso in primo præcepto, ut se quoque Deum esse demonstraret. Hoc autem ipse non fecit ut evitaret illorum vafritiem, sed seorsim de sua disputat divinitate, ne: id ex manifesto sed oblique, ut omni careret suspicione et quantum ad id quod apparet, de Christo qui exspectabatur et interrogat et enuntiat, in rei veritate autem hæc de seipso dicit. Εἰ — ἐστί; Τοῦτο εἴρηκεν, οὐκ ἀναιρῶν τὸ εἶναι υἱὸν αὐτοῦ τὸν Χριστὸν, ἀλλὰ διελέγχων τὴν ἐσφαλ μένην αὐτῶν ὑπόληψιν, ὅτι οὐκ ἔστιν υἱὸς αὐτοῦ τοιοῦτος, οἷον ὑπολαμβάνουσιν, τουτέστι, ψιλὸς ἄνθρωπος, ἀλλὰ καὶ Κύριος αὐτοῦ. Λέγεται γὰρ υἱὸς μὲν αὐτοῦ, ὡς ἐκ τῆς ῥίζης αὐτοῦ βλαστήσας, κατὰ τὴν ἐνανθρώπησιν· Κύριος δὲ αὐτοῦ, ὡς Θεὸς αὐτ τοῦ. Τούτῳ μὲν οὖν ἐχρήσατο τῷ Δαυϊδικῷ ἐν τῷ πρὸς ἔλεγχον τῶν Φαρισαίων, δεικνύων, ὅτι οὐ μύτ νον υἱός ἐστι τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ καὶ Κύριος αὐτοῦ. Χρὴ δὲ ἡμᾶς ἑρμηνεῦσαι καὶ τοῦτο. Φησὶ γὰρ ὁ Δαυΐδ ὅτι· Εἶπεν ὁ Κύριος καὶ Πατήρ τῷ Κυρίῳ μου καὶ Υἱῷ αὐτοῦ, τῷ Χριστῷ, μετὰ τὴν εἰς οὐρανὸν ἀνάληψιν, ὅτι Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ήγουν, ἀπόλαυε τῆς ἐμῆς βασιλείας, ὁμόθρονος καὶ ὁμότι μος ἐμοὶ διάγων. Εχθροὶ δὲ τοῦ Χριστοῦ ἐν μὲν αἰσθητοῖς προηγουμένως Ἰουδαῖοι, εἶτα Ελληνες καὶ αἱρετικοί· ἐν δὲ νοητοῖς οἱ δαίμονες. Ο δὲ Μάρκο; φησὶν, ὅτι τοῦτο ἔλεγε, διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ ὅτι ὁ πολὺς ὄχλος ήκουεν αὐτοῦ ἡδέως. Εἰκὸς γὰρ, αὐτὸν πρῶτον μὲν ἐπερωτήσαι περὶ τούτου τους Φαρισαίους, εἶτα διδάξαι περί τούτου καὶ ἐν τῷ ἱερῷ τὸν ὄχλον. Καὶ οὐκέτι. Μέλλων γὰρ ἐπὶ τὸν θάνατον ἐλθεῖν, τὰ τελευταῖα τούτοις διελέχθη, καὶ οὐ μόνον Vers. 42. Dicunt ei David. propheticis serinonibus hoc cognoscebant. Simpliciter autem filium David, sive nudum hominem Christum suspicabantur; cum tamen prophetæ hunc non simpliciter filium David, sed et Deum prædicarent. Vers. 43. Ail Vers. 44. tuorum? In Spiritu videlicet sancto, sicut dixit Marcus, et non a scipso ''. Vers. 45. Si est? Hoc dixit non tollens Christum filium esse David, sed erroneam arguens opinionem, quia non est ejus filius talis, qualem ipsi suspicabantur, hoc est nudus homo: sed et Do - minus ejus. Dicitur enim filius ejus, utpote ex radice ejus, juxta humanitatem, generatus; Dominus autern ejus tanquam Deus illius. Ob id itaque usus est Davidico verbo ad Phariseorum confutationem, ostendens quod non solum filius esset Davidl, sed et Dominus ejus. Nos vero eliam hoc interpretari oportet. Ait enim David: Dixit Doninus Pater, Domino meo Filio suo Christo, post assumptionem in cœlum: Sede a dextris meis, sive fruere meo regno, pari in throno, pari in honore mecum permanens ". Inimici autem Christi inter sensibiles quidem primi sunt Judæi, deinde gentes ac bæretici. Intelligibiles vero sunt dæmones. Marcus autem ait ", quod hoc dixerit docens in templo, et quod multa turba libenter eum audiebat.Verisimile est enim de hoc primum interrogasse Pharisæos: deinde etiam de hoc in templo docuisse turbam. Vers. 46. Ει· amplius. Ad mortem enim appropinquans de perfectis disseruit cum illis, nec • Marc. x11, 36. 2º Psal. cıx, 4. 11 Marc, xn, 55, 57. Variæ lectiones et notæ. Υΐν τοῦ Θεοῦ, ἀλλά, Α. Ὅτι πολύς, Δ. (c) le perfectis. Ultimo. Forte τὰ τέλεια legerat. PATROL GR. CXXIX.

solumn os eis obduravit, sed et timorem in futurum 4 έφίμωσεν αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς φόβον αὐτοῖς ipsis incussit. CAP. XXIII. Vers. 1. Tunc-suis. Tunc, quando Postquam tentantes refrenavit: postquam effecit, ut amplius non auderent illum interrogare: postquam demonstravit eos in medicabiliter ægrotare. Vers. 2. licens: — Vers. 5. ne feceritis. Mosaicæ, inquit, sedis, quæ doctorum est, facti sunt successores: ideo quæcanque dixerint vobis ut servetis, servate et facile; non enim quæ sua sunt di cunt quando docent, sed quæ Dei, et quæ per Mosèní statuta sunt. Cum autem dicit omnia, non omne Intelligit statutum, pută de sacrificiis quoque ac cibis, aliisqué similibus. Quo enim pacto id juberet, cum in præcedentibus finem his imposuerit? sed omnia simpliciter que mores corrigunt ae meliores reddunt, not evangelicis dogmatibus contraria sunt. Juxta opera vero eorum ne feceritis; suis namque doetrinis adversantur, easque coarguunt. Docuit ergo non oportere in præceptores insurgere, etiamsi pravam habeant conversationem: sed doetrinæ quidem eorum obedire, vitam antem eorum indignam hon imitari. Docentes namque fide digni sunt, at hơu sunt imitatione digni conversantes. ac Potest autem et aliter dici, quod quia ad servandam turbam, tandeth manifeste reprehensurus erat malas illorum operationes: ne putarent quidam, quod amore principatus eorum calumniaretur ilios, bujusmodi primam cural suspicionem, dicens: α Omnia quæcunque dixerint vobis ut servetis, servale at facile, etsi non propter vitam illorum, at propter dignitatem ac doctrinæ sedem. Ne tamen quidam adherentes doctrinis eorum, imitarentur quoque ipsorum vitam, addidit: Juxta opera vero corum ne feceritis. Et ita ubi sese suspicione liberavit, incipit reprehensionem. Vers. 5. Dicunt faciunt. Vide unde incipiat. Quicunque certe legem transgreditur, condeunatione dignus est; præceptor tamen triplici dignus est tum quia transgressor est, tum quia alios debet corrigere, tum quia nocet etiam discipulis. Vers. 4. Alligant kominum. Onera gravia por· taloque difficilia, vocat altissima et exquisita præ- Ο cepta circa conversationem. Humeros vero operaLonem boninum. Apparet aulem quod præter legem quoque aliqua jubebant. Vers. 4. Digilo autem - ee. Non solum humeris suis portare nolunt, quæ aliorum humeris ferenda imponunt, ut suo exemplo promptiores illos reddant, sed nec digito suo ca movere volunt, hoc est, în parte, el summis, ut aiunt, digitis attingere. Dicit enim et Lucas: Uno digitorum vestrorum ενέβαλε. ΚΕΦ. ΑΓ. Τότε - αὐτοῦ. Τότε, πότε; Ότε ἐχαλίνωσε τοὺς πειράζοντας, ὅτι ἔστησεν, ὥστε μηκέτι τολμήν επερωτῆσαι αὐτόν, ὅτι ἀπέδειξεν ἀνίστα νοσούντας. Λέγων -- μὴ ποιεῖτε. Τοῦ Μωσαϊκού, φησί, θρή νου, τοῦ διδασκαλικοῦ, διάδοχοι γεγόνασι. Διὰ τοῦτο πάντα, όσα δν είπωσιν ὑμῖν τηρεῖν, τηρεῖτε καὶ ποιεῖτε. Οὐ γὰρ τὰ ἑαυτῶν λέγουσιν, ὅτε διδά σκουσιν, ἀλλὰ τὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅσα διὰ Μωϋσίως ἐνομοθέτησε. Πάντα δὲ εἰπῶν, οὐ πᾶσαν λέγει τὴν νομοθεσίαν, οἷον καὶ τὰ περὶ θυσιῶν καὶ τὰ περὶ βρωμάτων καὶ τὰ τοιαῦτα· πῶς γὰρ & προλαβών ἔπαυσιν; ἀλλὰ πάντα πάντως τὰ διορθοῦντα ἦθος καὶ βελτιοῦντα τρόπον, καὶ μὴ ἀντιπίπτοντα τοῖ; εὐαγγελικοῖς διατάγμασι. Κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν μὴ ποιεῖτε. Ανοίκεια γὰρ εἰσι ταῖς διδασκαλίαις αὐτῶν, καὶ διεφθαρμένα. Εδίδαξε τοίνυν, ὅτι οὐ χρή κατεξανίστασθαι τῶν διδασκάλων, εἰ καὶ φαύ· λην έχουσι πολιτείαν, ἀλλὰ πείθεσθαι μὲν τῇ διδα σκαλία τούτων, μὴ μιμεῖσθαι δὲ τὸν ἀνάξιον βίον αὐτῶν. 'Αξιόπιστοι μὲν γὰρ εἰσι διδάσκοντες, οὐκ ἀξιοζήλωτοι δὲ πολιτευόμενοι. Εστι δὲ καὶ ἕτερον εἰπεῖν, ὡς ἐπεὶ ἔμελλε διὰ φυλακὴν τοῦ ὄχλου τὰ τελευταία προδήλως ἀπελέγο χειν τὰς πονηρὰς πράξεις αὐτῶν, ἵνα μὲν μή τινες εἰηθῶσιν, ὅτι ἔρωτι τῆς ἀρχῆς αὐτῶν διαβάλλει τούτους, προεθεράπευσε τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν εἰπών· Πάντα, ὅσα ἐὰν εἴπωσιν ὑμῖν τηρεῖν, τηρεῖτε καὶ ποιεῖτε, εἰ καὶ μὴ διὰ τὸν βίον αὐτῶν, ἀλλά γε διὰ τὸν ἀρχικὸν καὶ διδασκαλικὸν θρόνον· ἵνα δὲ μή τινες, πειθόμενοι ταῖς τούτων διδασκαλίαις, ζηλώσωσι καὶ τὸν βίον αὐτῶν, προσέθηκε, Κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν μὴ ποιεῖτε. Καὶ οὕτως ἀνύποπτον καταστήσας εαυτόν, ἄρχεται τῆς κατηγορίας. Λέγουσι — ποιοῦσιν. Ιδε, πόθεν άρχεται. Πες μὲν γὰρ παραβαίνων τὸν νόμον καταδίκης ἐστὶν ἄξιος· ὁ δὲ διδάσκαλος τριπλῆς, ὅτι τε παραβαίνει, καὶ ὅτι ὁ καὶ τοὺς ἄλλους οφείλων διορθοῦν, καὶ ὅτι βλάπτει τοὺς μαθητάς. Δεσμεύουσιν — ἀνθρώπων. Φορτία μὲν βαρές καὶ δυσβάστακτα λέγει τὰ ἀκρότατα καὶ ἀκριβῆ επιτάγματα τῆς πολιτείας· ὤμους δὲ, τὴν ἐνέρο γειαν τῶν ἀνθρώπων. Φαίνεται δὲ, ὅτι καὶ τὰ ὑπὲρ τὸν νόμον ἐπέταττον. Τῷ δὲ δακτύλῳ αὐτά. Οὐ μόνον τοῖς ἑαυτῶν ὤμοις οὐ βούλονται βαστάσαι, & τοῖς ἑτέρων ὤμοις ἐπιφορτίζουσιν ἵνα καὶ τῷ παραδείγο ματι προθυμοτέρους αὐτοὺς ποιήσωσιν· ἀλλ᾽ οὐδὲ τῷ δακτύλῳ αὐτῶν θέλουσι κινῆσαι αὐτά, του στιν, οὐδὲ μερικῶς καὶ ἀκροθιγώς ἅψασθαι. Φησὶ Varia lectiones et nols. Pro ώτεε, apud Chrysost. 1. VII, p. 700 legitur εἰς τόν Υπόθεσιν, pro υπόληψιν, Α. Ἐπιτιθέασι, pro επιφορτίζουσιν, 4.

solumn os eis obduravit, sed et timorem in futurum 4 έφίμωσεν αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς φόβον αὐτοῖς ipsis incussit. CAP. XXIII. Vers. 1. Tunc-suis. Tunc, quando Postquam tentantes refrenavit: postquam effecit, ut amplius non auderent illum interrogare: postquam demonstravit eos in medicabiliter ægrotare. Vers. 2. licens: — Vers. 5. ne feceritis. Mosaicæ, inquit, sedis, quæ doctorum est, facti sunt successores: ideo quæcanque dixerint vobis ut servetis, servate et facile; non enim quæ sua sunt di cunt quando docent, sed quæ Dei, et quæ per Mosèní statuta sunt. Cum autem dicit omnia, non omne Intelligit statutum, pută de sacrificiis quoque ac cibis, aliisqué similibus. Quo enim pacto id juberet, cum in præcedentibus finem his imposuerit? sed omnia simpliciter que mores corrigunt ae meliores reddunt, not evangelicis dogmatibus contraria sunt. Juxta opera vero eorum ne feceritis; suis namque doetrinis adversantur, easque coarguunt. Docuit ergo non oportere in præceptores insurgere, etiamsi pravam habeant conversationem: sed doetrinæ quidem eorum obedire, vitam antem eorum indignam hon imitari. Docentes namque fide digni sunt, at hơu sunt imitatione digni conversantes. ac Potest autem et aliter dici, quod quia ad servandam turbam, tandeth manifeste reprehensurus erat malas illorum operationes: ne putarent quidam, quod amore principatus eorum calumniaretur ilios, bujusmodi primam cural suspicionem, dicens: α Omnia quæcunque dixerint vobis ut servetis, servale at facile, etsi non propter vitam illorum, at propter dignitatem ac doctrinæ sedem. Ne tamen quidam adherentes doctrinis eorum, imitarentur quoque ipsorum vitam, addidit: Juxta opera vero corum ne feceritis. Et ita ubi sese suspicione liberavit, incipit reprehensionem. Vers. 5. Dicunt faciunt. Vide unde incipiat. Quicunque certe legem transgreditur, condeunatione dignus est; præceptor tamen triplici dignus est tum quia transgressor est, tum quia alios debet corrigere, tum quia nocet etiam discipulis. Vers. 4. Alligant kominum. Onera gravia por· taloque difficilia, vocat altissima et exquisita præ- Ο cepta circa conversationem. Humeros vero operaLonem boninum. Apparet aulem quod præter legem quoque aliqua jubebant. Vers. 4. Digilo autem - ee. Non solum humeris suis portare nolunt, quæ aliorum humeris ferenda imponunt, ut suo exemplo promptiores illos reddant, sed nec digito suo ca movere volunt, hoc est, în parte, el summis, ut aiunt, digitis attingere. Dicit enim et Lucas: Uno digitorum vestrorum ενέβαλε. ΚΕΦ. ΑΓ. Τότε - αὐτοῦ. Τότε, πότε; Ότε ἐχαλίνωσε τοὺς πειράζοντας, ὅτι ἔστησεν, ὥστε μηκέτι τολμήν επερωτῆσαι αὐτόν, ὅτι ἀπέδειξεν ἀνίστα νοσούντας. Λέγων -- μὴ ποιεῖτε. Τοῦ Μωσαϊκού, φησί, θρή νου, τοῦ διδασκαλικοῦ, διάδοχοι γεγόνασι. Διὰ τοῦτο πάντα, όσα δν είπωσιν ὑμῖν τηρεῖν, τηρεῖτε καὶ ποιεῖτε. Οὐ γὰρ τὰ ἑαυτῶν λέγουσιν, ὅτε διδά σκουσιν, ἀλλὰ τὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅσα διὰ Μωϋσίως ἐνομοθέτησε. Πάντα δὲ εἰπῶν, οὐ πᾶσαν λέγει τὴν νομοθεσίαν, οἷον καὶ τὰ περὶ θυσιῶν καὶ τὰ περὶ βρωμάτων καὶ τὰ τοιαῦτα· πῶς γὰρ & προλαβών ἔπαυσιν; ἀλλὰ πάντα πάντως τὰ διορθοῦντα ἦθος καὶ βελτιοῦντα τρόπον, καὶ μὴ ἀντιπίπτοντα τοῖ; εὐαγγελικοῖς διατάγμασι. Κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν μὴ ποιεῖτε. Ανοίκεια γὰρ εἰσι ταῖς διδασκαλίαις αὐτῶν, καὶ διεφθαρμένα. Εδίδαξε τοίνυν, ὅτι οὐ χρή κατεξανίστασθαι τῶν διδασκάλων, εἰ καὶ φαύ· λην έχουσι πολιτείαν, ἀλλὰ πείθεσθαι μὲν τῇ διδα σκαλία τούτων, μὴ μιμεῖσθαι δὲ τὸν ἀνάξιον βίον αὐτῶν. 'Αξιόπιστοι μὲν γὰρ εἰσι διδάσκοντες, οὐκ ἀξιοζήλωτοι δὲ πολιτευόμενοι. Εστι δὲ καὶ ἕτερον εἰπεῖν, ὡς ἐπεὶ ἔμελλε διὰ φυλακὴν τοῦ ὄχλου τὰ τελευταία προδήλως ἀπελέγο χειν τὰς πονηρὰς πράξεις αὐτῶν, ἵνα μὲν μή τινες εἰηθῶσιν, ὅτι ἔρωτι τῆς ἀρχῆς αὐτῶν διαβάλλει τούτους, προεθεράπευσε τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν εἰπών· Πάντα, ὅσα ἐὰν εἴπωσιν ὑμῖν τηρεῖν, τηρεῖτε καὶ ποιεῖτε, εἰ καὶ μὴ διὰ τὸν βίον αὐτῶν, ἀλλά γε διὰ τὸν ἀρχικὸν καὶ διδασκαλικὸν θρόνον· ἵνα δὲ μή τινες, πειθόμενοι ταῖς τούτων διδασκαλίαις, ζηλώσωσι καὶ τὸν βίον αὐτῶν, προσέθηκε, Κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν μὴ ποιεῖτε. Καὶ οὕτως ἀνύποπτον καταστήσας εαυτόν, ἄρχεται τῆς κατηγορίας. Λέγουσι — ποιοῦσιν. Ιδε, πόθεν άρχεται. Πες μὲν γὰρ παραβαίνων τὸν νόμον καταδίκης ἐστὶν ἄξιος· ὁ δὲ διδάσκαλος τριπλῆς, ὅτι τε παραβαίνει, καὶ ὅτι ὁ καὶ τοὺς ἄλλους οφείλων διορθοῦν, καὶ ὅτι βλάπτει τοὺς μαθητάς. Δεσμεύουσιν — ἀνθρώπων. Φορτία μὲν βαρές καὶ δυσβάστακτα λέγει τὰ ἀκρότατα καὶ ἀκριβῆ επιτάγματα τῆς πολιτείας· ὤμους δὲ, τὴν ἐνέρο γειαν τῶν ἀνθρώπων. Φαίνεται δὲ, ὅτι καὶ τὰ ὑπὲρ τὸν νόμον ἐπέταττον. Τῷ δὲ δακτύλῳ αὐτά. Οὐ μόνον τοῖς ἑαυτῶν ὤμοις οὐ βούλονται βαστάσαι, & τοῖς ἑτέρων ὤμοις ἐπιφορτίζουσιν ἵνα καὶ τῷ παραδείγο ματι προθυμοτέρους αὐτοὺς ποιήσωσιν· ἀλλ᾽ οὐδὲ τῷ δακτύλῳ αὐτῶν θέλουσι κινῆσαι αὐτά, του στιν, οὐδὲ μερικῶς καὶ ἀκροθιγώς ἅψασθαι. Φησὶ Varia lectiones et nols. Pro ώτεε, apud Chrysost. 1. VII, p. 700 legitur εἰς τόν Υπόθεσιν, pro υπόληψιν, Α. Ἐπιτιθέασι, pro επιφορτίζουσιν, 4.

solumn os eis obduravit, sed et timorem in futurum 4 έφίμωσεν αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς φόβον αὐτοῖς ipsis incussit. CAP. XXIII. Vers. 1. Tunc-suis. Tunc, quando Postquam tentantes refrenavit: postquam effecit, ut amplius non auderent illum interrogare: postquam demonstravit eos in medicabiliter ægrotare. Vers. 2. licens: — Vers. 5. ne feceritis. Mosaicæ, inquit, sedis, quæ doctorum est, facti sunt successores: ideo quæcanque dixerint vobis ut servetis, servate et facile; non enim quæ sua sunt di cunt quando docent, sed quæ Dei, et quæ per Mosèní statuta sunt. Cum autem dicit omnia, non omne Intelligit statutum, pută de sacrificiis quoque ac cibis, aliisqué similibus. Quo enim pacto id juberet, cum in præcedentibus finem his imposuerit? sed omnia simpliciter que mores corrigunt ae meliores reddunt, not evangelicis dogmatibus contraria sunt. Juxta opera vero eorum ne feceritis; suis namque doetrinis adversantur, easque coarguunt. Docuit ergo non oportere in præceptores insurgere, etiamsi pravam habeant conversationem: sed doetrinæ quidem eorum obedire, vitam antem eorum indignam hon imitari. Docentes namque fide digni sunt, at hơu sunt imitatione digni conversantes. ac Potest autem et aliter dici, quod quia ad servandam turbam, tandeth manifeste reprehensurus erat malas illorum operationes: ne putarent quidam, quod amore principatus eorum calumniaretur ilios, bujusmodi primam cural suspicionem, dicens: α Omnia quæcunque dixerint vobis ut servetis, servale at facile, etsi non propter vitam illorum, at propter dignitatem ac doctrinæ sedem. Ne tamen quidam adherentes doctrinis eorum, imitarentur quoque ipsorum vitam, addidit: Juxta opera vero corum ne feceritis. Et ita ubi sese suspicione liberavit, incipit reprehensionem. Vers. 5. Dicunt faciunt. Vide unde incipiat. Quicunque certe legem transgreditur, condeunatione dignus est; præceptor tamen triplici dignus est tum quia transgressor est, tum quia alios debet corrigere, tum quia nocet etiam discipulis. Vers. 4. Alligant kominum. Onera gravia por· taloque difficilia, vocat altissima et exquisita præ- Ο cepta circa conversationem. Humeros vero operaLonem boninum. Apparet aulem quod præter legem quoque aliqua jubebant. Vers. 4. Digilo autem - ee. Non solum humeris suis portare nolunt, quæ aliorum humeris ferenda imponunt, ut suo exemplo promptiores illos reddant, sed nec digito suo ca movere volunt, hoc est, în parte, el summis, ut aiunt, digitis attingere. Dicit enim et Lucas: Uno digitorum vestrorum ενέβαλε. ΚΕΦ. ΑΓ. Τότε - αὐτοῦ. Τότε, πότε; Ότε ἐχαλίνωσε τοὺς πειράζοντας, ὅτι ἔστησεν, ὥστε μηκέτι τολμήν επερωτῆσαι αὐτόν, ὅτι ἀπέδειξεν ἀνίστα νοσούντας. Λέγων -- μὴ ποιεῖτε. Τοῦ Μωσαϊκού, φησί, θρή νου, τοῦ διδασκαλικοῦ, διάδοχοι γεγόνασι. Διὰ τοῦτο πάντα, όσα δν είπωσιν ὑμῖν τηρεῖν, τηρεῖτε καὶ ποιεῖτε. Οὐ γὰρ τὰ ἑαυτῶν λέγουσιν, ὅτε διδά σκουσιν, ἀλλὰ τὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅσα διὰ Μωϋσίως ἐνομοθέτησε. Πάντα δὲ εἰπῶν, οὐ πᾶσαν λέγει τὴν νομοθεσίαν, οἷον καὶ τὰ περὶ θυσιῶν καὶ τὰ περὶ βρωμάτων καὶ τὰ τοιαῦτα· πῶς γὰρ & προλαβών ἔπαυσιν; ἀλλὰ πάντα πάντως τὰ διορθοῦντα ἦθος καὶ βελτιοῦντα τρόπον, καὶ μὴ ἀντιπίπτοντα τοῖ; εὐαγγελικοῖς διατάγμασι. Κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν μὴ ποιεῖτε. Ανοίκεια γὰρ εἰσι ταῖς διδασκαλίαις αὐτῶν, καὶ διεφθαρμένα. Εδίδαξε τοίνυν, ὅτι οὐ χρή κατεξανίστασθαι τῶν διδασκάλων, εἰ καὶ φαύ· λην έχουσι πολιτείαν, ἀλλὰ πείθεσθαι μὲν τῇ διδα σκαλία τούτων, μὴ μιμεῖσθαι δὲ τὸν ἀνάξιον βίον αὐτῶν. 'Αξιόπιστοι μὲν γὰρ εἰσι διδάσκοντες, οὐκ ἀξιοζήλωτοι δὲ πολιτευόμενοι. Εστι δὲ καὶ ἕτερον εἰπεῖν, ὡς ἐπεὶ ἔμελλε διὰ φυλακὴν τοῦ ὄχλου τὰ τελευταία προδήλως ἀπελέγο χειν τὰς πονηρὰς πράξεις αὐτῶν, ἵνα μὲν μή τινες εἰηθῶσιν, ὅτι ἔρωτι τῆς ἀρχῆς αὐτῶν διαβάλλει τούτους, προεθεράπευσε τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν εἰπών· Πάντα, ὅσα ἐὰν εἴπωσιν ὑμῖν τηρεῖν, τηρεῖτε καὶ ποιεῖτε, εἰ καὶ μὴ διὰ τὸν βίον αὐτῶν, ἀλλά γε διὰ τὸν ἀρχικὸν καὶ διδασκαλικὸν θρόνον· ἵνα δὲ μή τινες, πειθόμενοι ταῖς τούτων διδασκαλίαις, ζηλώσωσι καὶ τὸν βίον αὐτῶν, προσέθηκε, Κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν μὴ ποιεῖτε. Καὶ οὕτως ἀνύποπτον καταστήσας εαυτόν, ἄρχεται τῆς κατηγορίας. Λέγουσι — ποιοῦσιν. Ιδε, πόθεν άρχεται. Πες μὲν γὰρ παραβαίνων τὸν νόμον καταδίκης ἐστὶν ἄξιος· ὁ δὲ διδάσκαλος τριπλῆς, ὅτι τε παραβαίνει, καὶ ὅτι ὁ καὶ τοὺς ἄλλους οφείλων διορθοῦν, καὶ ὅτι βλάπτει τοὺς μαθητάς. Δεσμεύουσιν — ἀνθρώπων. Φορτία μὲν βαρές καὶ δυσβάστακτα λέγει τὰ ἀκρότατα καὶ ἀκριβῆ επιτάγματα τῆς πολιτείας· ὤμους δὲ, τὴν ἐνέρο γειαν τῶν ἀνθρώπων. Φαίνεται δὲ, ὅτι καὶ τὰ ὑπὲρ τὸν νόμον ἐπέταττον. Τῷ δὲ δακτύλῳ αὐτά. Οὐ μόνον τοῖς ἑαυτῶν ὤμοις οὐ βούλονται βαστάσαι, & τοῖς ἑτέρων ὤμοις ἐπιφορτίζουσιν ἵνα καὶ τῷ παραδείγο ματι προθυμοτέρους αὐτοὺς ποιήσωσιν· ἀλλ᾽ οὐδὲ τῷ δακτύλῳ αὐτῶν θέλουσι κινῆσαι αὐτά, του στιν, οὐδὲ μερικῶς καὶ ἀκροθιγώς ἅψασθαι. Φησὶ Varia lectiones et nols. Pro ώτεε, apud Chrysost. 1. VII, p. 700 legitur εἰς τόν Υπόθεσιν, pro υπόληψιν, Α. Ἐπιτιθέασι, pro επιφορτίζουσιν, 4.

solumn os eis obduravit, sed et timorem in futurum 4 έφίμωσεν αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς φόβον αὐτοῖς ipsis incussit. CAP. XXIII. Vers. 1. Tunc-suis. Tunc, quando Postquam tentantes refrenavit: postquam effecit, ut amplius non auderent illum interrogare: postquam demonstravit eos in medicabiliter ægrotare. Vers. 2. licens: — Vers. 5. ne feceritis. Mosaicæ, inquit, sedis, quæ doctorum est, facti sunt successores: ideo quæcanque dixerint vobis ut servetis, servate et facile; non enim quæ sua sunt di cunt quando docent, sed quæ Dei, et quæ per Mosèní statuta sunt. Cum autem dicit omnia, non omne Intelligit statutum, pută de sacrificiis quoque ac cibis, aliisqué similibus. Quo enim pacto id juberet, cum in præcedentibus finem his imposuerit? sed omnia simpliciter que mores corrigunt ae meliores reddunt, not evangelicis dogmatibus contraria sunt. Juxta opera vero eorum ne feceritis; suis namque doetrinis adversantur, easque coarguunt. Docuit ergo non oportere in præceptores insurgere, etiamsi pravam habeant conversationem: sed doetrinæ quidem eorum obedire, vitam antem eorum indignam hon imitari. Docentes namque fide digni sunt, at hơu sunt imitatione digni conversantes. ac Potest autem et aliter dici, quod quia ad servandam turbam, tandeth manifeste reprehensurus erat malas illorum operationes: ne putarent quidam, quod amore principatus eorum calumniaretur ilios, bujusmodi primam cural suspicionem, dicens: α Omnia quæcunque dixerint vobis ut servetis, servale at facile, etsi non propter vitam illorum, at propter dignitatem ac doctrinæ sedem. Ne tamen quidam adherentes doctrinis eorum, imitarentur quoque ipsorum vitam, addidit: Juxta opera vero corum ne feceritis. Et ita ubi sese suspicione liberavit, incipit reprehensionem. Vers. 5. Dicunt faciunt. Vide unde incipiat. Quicunque certe legem transgreditur, condeunatione dignus est; præceptor tamen triplici dignus est tum quia transgressor est, tum quia alios debet corrigere, tum quia nocet etiam discipulis. Vers. 4. Alligant kominum. Onera gravia por· taloque difficilia, vocat altissima et exquisita præ- Ο cepta circa conversationem. Humeros vero operaLonem boninum. Apparet aulem quod præter legem quoque aliqua jubebant. Vers. 4. Digilo autem - ee. Non solum humeris suis portare nolunt, quæ aliorum humeris ferenda imponunt, ut suo exemplo promptiores illos reddant, sed nec digito suo ca movere volunt, hoc est, în parte, el summis, ut aiunt, digitis attingere. Dicit enim et Lucas: Uno digitorum vestrorum ενέβαλε. ΚΕΦ. ΑΓ. Τότε - αὐτοῦ. Τότε, πότε; Ότε ἐχαλίνωσε τοὺς πειράζοντας, ὅτι ἔστησεν, ὥστε μηκέτι τολμήν επερωτῆσαι αὐτόν, ὅτι ἀπέδειξεν ἀνίστα νοσούντας. Λέγων -- μὴ ποιεῖτε. Τοῦ Μωσαϊκού, φησί, θρή νου, τοῦ διδασκαλικοῦ, διάδοχοι γεγόνασι. Διὰ τοῦτο πάντα, όσα δν είπωσιν ὑμῖν τηρεῖν, τηρεῖτε καὶ ποιεῖτε. Οὐ γὰρ τὰ ἑαυτῶν λέγουσιν, ὅτε διδά σκουσιν, ἀλλὰ τὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅσα διὰ Μωϋσίως ἐνομοθέτησε. Πάντα δὲ εἰπῶν, οὐ πᾶσαν λέγει τὴν νομοθεσίαν, οἷον καὶ τὰ περὶ θυσιῶν καὶ τὰ περὶ βρωμάτων καὶ τὰ τοιαῦτα· πῶς γὰρ & προλαβών ἔπαυσιν; ἀλλὰ πάντα πάντως τὰ διορθοῦντα ἦθος καὶ βελτιοῦντα τρόπον, καὶ μὴ ἀντιπίπτοντα τοῖ; εὐαγγελικοῖς διατάγμασι. Κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν μὴ ποιεῖτε. Ανοίκεια γὰρ εἰσι ταῖς διδασκαλίαις αὐτῶν, καὶ διεφθαρμένα. Εδίδαξε τοίνυν, ὅτι οὐ χρή κατεξανίστασθαι τῶν διδασκάλων, εἰ καὶ φαύ· λην έχουσι πολιτείαν, ἀλλὰ πείθεσθαι μὲν τῇ διδα σκαλία τούτων, μὴ μιμεῖσθαι δὲ τὸν ἀνάξιον βίον αὐτῶν. 'Αξιόπιστοι μὲν γὰρ εἰσι διδάσκοντες, οὐκ ἀξιοζήλωτοι δὲ πολιτευόμενοι. Εστι δὲ καὶ ἕτερον εἰπεῖν, ὡς ἐπεὶ ἔμελλε διὰ φυλακὴν τοῦ ὄχλου τὰ τελευταία προδήλως ἀπελέγο χειν τὰς πονηρὰς πράξεις αὐτῶν, ἵνα μὲν μή τινες εἰηθῶσιν, ὅτι ἔρωτι τῆς ἀρχῆς αὐτῶν διαβάλλει τούτους, προεθεράπευσε τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν εἰπών· Πάντα, ὅσα ἐὰν εἴπωσιν ὑμῖν τηρεῖν, τηρεῖτε καὶ ποιεῖτε, εἰ καὶ μὴ διὰ τὸν βίον αὐτῶν, ἀλλά γε διὰ τὸν ἀρχικὸν καὶ διδασκαλικὸν θρόνον· ἵνα δὲ μή τινες, πειθόμενοι ταῖς τούτων διδασκαλίαις, ζηλώσωσι καὶ τὸν βίον αὐτῶν, προσέθηκε, Κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν μὴ ποιεῖτε. Καὶ οὕτως ἀνύποπτον καταστήσας εαυτόν, ἄρχεται τῆς κατηγορίας. Λέγουσι — ποιοῦσιν. Ιδε, πόθεν άρχεται. Πες μὲν γὰρ παραβαίνων τὸν νόμον καταδίκης ἐστὶν ἄξιος· ὁ δὲ διδάσκαλος τριπλῆς, ὅτι τε παραβαίνει, καὶ ὅτι ὁ καὶ τοὺς ἄλλους οφείλων διορθοῦν, καὶ ὅτι βλάπτει τοὺς μαθητάς. Δεσμεύουσιν — ἀνθρώπων. Φορτία μὲν βαρές καὶ δυσβάστακτα λέγει τὰ ἀκρότατα καὶ ἀκριβῆ επιτάγματα τῆς πολιτείας· ὤμους δὲ, τὴν ἐνέρο γειαν τῶν ἀνθρώπων. Φαίνεται δὲ, ὅτι καὶ τὰ ὑπὲρ τὸν νόμον ἐπέταττον. Τῷ δὲ δακτύλῳ αὐτά. Οὐ μόνον τοῖς ἑαυτῶν ὤμοις οὐ βούλονται βαστάσαι, & τοῖς ἑτέρων ὤμοις ἐπιφορτίζουσιν ἵνα καὶ τῷ παραδείγο ματι προθυμοτέρους αὐτοὺς ποιήσωσιν· ἀλλ᾽ οὐδὲ τῷ δακτύλῳ αὐτῶν θέλουσι κινῆσαι αὐτά, του στιν, οὐδὲ μερικῶς καὶ ἀκροθιγώς ἅψασθαι. Φησὶ Varia lectiones et nols. Pro ώτεε, apud Chrysost. 1. VII, p. 700 legitur εἰς τόν Υπόθεσιν, pro υπόληψιν, Α. Ἐπιτιθέασι, pro επιφορτίζουσιν, 4.

CAP. XXIII. γὰρ καὶ ὁ Λουκᾶς, ὅτι 'Ενὶ τῶν δακτύλων η οποία non attingitis”. Subditis siquidem jubent ὑμῶν οὐ προσψαύετε τοῖς φορτίοις. Καὶ τοῖς μὲν ὑπηκόοις ἐπιτάττουσιν ἀκρότητα βίου, ἑαυτοῖς δὲ πᾶσαν ἄδειαν ἐπιτρέπουσι, δέον τοὐναντίον ποιεἶν, καὶ ἑαυτοὺς μὲν μᾶλλον κατατείνειν, ἐκείνοις δὲ τὰ πολλὰ συγγνωμονείν. Πάντα ἀνθρώποις. Πάντα, ποῖα; Τὰ δοκοῦν τα αὐτοῖς καλά. Παρατήρησον δὲ, ὅτι τὰ προέβη θέντα μὲν ὠμότητος ἦσαν καὶ ῥᾳθυμία; ἐγκλήματα, τοῦτο δὲ δοξομανίας διαβολή. Εἶτα δείκνυσιν, ὅτι οὐδ' ἐπὶ μεγάλοις φιλοδοξοῦσιν, ἔρημοι κατορθωμάτων ὄντες· ἀλλ᾽ ἐπὶ μικροῖς τισι καὶ εὐτελέσιν, δ καὶ αὐτὸ προσθήκη γίνεται τῆς διαβολῆς. exactissima, sibi ipsis autem omnem permittunt licentiam, cum contrarium feri oporteret: ut seiipsos potius arctarent, aliis vero multa ignoscerent. Vers. 5. Omnia· hominibus. Omnia, quænam? Quæ sibi bona videntur. Εt observa quod praedicta accusationes de crudelitate et segnitie erant; hoc vero crimen est insanientium ob vanæ gloriæ appetitum. Deinde ostendit quod neque de magnis glorientur, utpote egregiis operibus destituti, sed de parvis quibusdam et vilibus, quod ipsum auget etiam accusationem. Vers. 5. Dilatant-suorum. Hæc erant de quibus Πλατύνουσι – αὐτῶν. Ταῦτα μὲν ἦσαν, ἐφ᾽ οἷς ἐκενοδόξουν, ὡς ἐπὶ κατορθώμασι. Χρὴ δὲ καὶ περὶ tanquam de egregiis operibus vallo gloriabantur. τούτων εἰπεῖν. Ἐπεὶ γὰρ συνεχῶς ἐπελανθάνοντο τῶν εὐεργεσιῶν τοῦ Θεοῦ, προσέταξεν ὁ Θεὸς ἔγγραφῆναι ταύτας βιβλιδίοις καὶ ἐξαρτηθῆναι τῆς χειρὸς τῶν διδασκάλων, ὥστε διὰ παντὸς ὁρᾶσθαι καὶ μνή μονεύεσθαι. Καὶ τὰ τοιαῦτα βιβλίδια ὠνόμαζον φυλακτήρια, διὰ τὸ φυλάττειν καὶ ῥύεσθαι. Καὶ πά λιν, ἵνα μὴ ἐπιλανθάνωνται τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, ἐκέλευσε κλῶσμα δακίνθινον προσράπτεσθαι τῇ κατὰ τοὺς πόδας ὡς τοῦ ἱματίου αὐτῶν, ἵνα, πάνω τοτε φαινόμενον, υπομιμνήσκη τούτους τῶν ἐντολῶν. Καὶ τὰ τοιαῦτα ἐκάλουν κράσπεδα. Οι γοῦν Γραμ ματεῖς καὶ Φαρισαῖοι τῶν μὲν ἐντολῶν ἡμέλουν, τὰ δὲ τοιαῦτα φυλακτήρια πλατέα κατεσκεύαζον εαυτοῖς, καὶ τὰ ῥηθέντα κράσπεδα τῶν ἱματίων αὐτῶν μεγάλα ἀπώρουν, έναβρυνόμενοι τούτοις καὶ ἀνοή τως ενσεμνυνόμενοι. Ταῦτα δὲ στολὰς ὁ Μάρκος ἐκάλεσεν, εἰπών· Βλέπετε ἀπὸ τῶν γραμματέων, ήγουν, φυλάττεσθε, τῶν θελόντων ἐν στολαῖς περιπατεῖν. Ομοίως δὲ εἶπε καὶ ὁ Λουκᾶς. Καὶ οὐκ ἐν τούτοις μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν ἑτέροις μικροῖς ἐνόσουν τὴν φιλοδοξίαν. Καὶ ἄκους. Φιλοῦσί τε Oportet autem et de his dicere. Quia continue Dei benefciorum obliviscebantur, jussit ea Deus libellis inscribi, et magistrorum appendi manibus, ut semper viderentur, et in memoria haberentur. llujusmodi vero libelluli phylacteria dicebantur, eo quod ab oblivione servarent ac protegerent, and toŭ φυλάττω. Rursum ne præceptorum Dei obliviscerentur, jussit Deus fragmentum hyacinthinum assui juxta pedes oræ pallioruni, ut semper apparens, bos præceptorum Dei renores elliccret, et hæc vocabant κράσπεδα, hoc est fimbrias. Scrib itaque et Pharisæi præcepta quidem negligebant, hujusmodi autem latis phylacteriis sese ornabanı, dictasque fimbrias palliorum suorum plurimum distendebant: his gloriantes ac stulte sese jactaules. Haec autem Marcus stolas appellavit, dicens: Prosvicite, sive cavete a Scribis qui amant in stolis amtulare”. Similiter autem dixit ct Lucas". Nec in his tantum (d) amore gloriæ infirmi erant. Audi ilaque. Vers. 6. Amanique συναγωγαῖς. Πρωτοκλισίαν synagogis. Primos accuεἶπε καὶ πρωτοκαθεδρίαν, διότι ἐν μὲν τοῖς δεί bitus, dixit, in ccnis, ac prima sedilia in synagogis. πνοις ἀνεκλίνοντο, ἐν δὲ ταῖς συναγωγαῖς ἐκά- Nam in cœnis accumbebant, in synagogis vero seθηντο. debant. Καὶ Ῥαβδί. Φιλοῦσι καὶ τοὺς ἀσπασμούς, εἴτε τοὺς σωματικούς, εἴτε καὶ τοὺς διὰ προσφωνήσεως. Φιλοῦσι καὶ καλεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων διδάσκαλοι. Ραβδι γὰρ Εβραϊστὶ ὁ διδάσκαλος. Υμεῖς — ἐστε. Τὰ μὲν ἄλλα μέχρι τῆς ἐκείνων κατηγορίας έστησεν, ὡς εὐτελῆ καὶ μὴ δεόμενα λό του πλείονος εἰς διόρθωσιν· τὴν δὲ φιλαρχίαν, ὡς πολλῶν αἰτίαν κακῶν, εἰς μέσον ἄγει, καὶ διορθοῦ. και σπουδαιότερον. Μὴ κληθῆτε δὲ, ἀντὶ τοῦ, μὴ ζητήσητε κληθῆναι. Εἰ γὰρ ἕτεροι τοῦτο καλοῦσιν ὑμᾶς, οὐχ ὑμετέρα τοῦτο κατάγνωσις. Vers. 7. Ac. Rabbi. Amant salutationes, sive corpore fiant, sive appellatione. Amant et vocari ab hominibus magistri, quod Hebraice dicitur Rabbi. Vers. 8. Vos estis. Caetera quidem, usque ad illorum duntaxat perduxit accusationem tanquam vilia, nec ad sui correctionem longiorem requirentia sermonem. Principatus autem anorem, utpote multoruin causam malorum, in medium adducit, ac diligentius castigat. Ne vocemini, id est, Ne vocari cupias. Nam si vos itas vocent alii, non erit id ad vestram condemnationem. ss Luc. xi, 46. *ª Marc. x11, 38. * Luc. xx, 46. Αὐτῶν, pro ὑμῶν, Δ. Variæ lectiones et notæ. (d) Tentum. In Græco additur: Sed et in aliis exiguis rebus.

CAP. XXIII. γὰρ καὶ ὁ Λουκᾶς, ὅτι 'Ενὶ τῶν δακτύλων η οποία non attingitis”. Subditis siquidem jubent ὑμῶν οὐ προσψαύετε τοῖς φορτίοις. Καὶ τοῖς μὲν ὑπηκόοις ἐπιτάττουσιν ἀκρότητα βίου, ἑαυτοῖς δὲ πᾶσαν ἄδειαν ἐπιτρέπουσι, δέον τοὐναντίον ποιεἶν, καὶ ἑαυτοὺς μὲν μᾶλλον κατατείνειν, ἐκείνοις δὲ τὰ πολλὰ συγγνωμονείν. Πάντα ἀνθρώποις. Πάντα, ποῖα; Τὰ δοκοῦν τα αὐτοῖς καλά. Παρατήρησον δὲ, ὅτι τὰ προέβη θέντα μὲν ὠμότητος ἦσαν καὶ ῥᾳθυμία; ἐγκλήματα, τοῦτο δὲ δοξομανίας διαβολή. Εἶτα δείκνυσιν, ὅτι οὐδ' ἐπὶ μεγάλοις φιλοδοξοῦσιν, ἔρημοι κατορθωμάτων ὄντες· ἀλλ᾽ ἐπὶ μικροῖς τισι καὶ εὐτελέσιν, δ καὶ αὐτὸ προσθήκη γίνεται τῆς διαβολῆς. exactissima, sibi ipsis autem omnem permittunt licentiam, cum contrarium feri oporteret: ut seiipsos potius arctarent, aliis vero multa ignoscerent. Vers. 5. Omnia· hominibus. Omnia, quænam? Quæ sibi bona videntur. Εt observa quod praedicta accusationes de crudelitate et segnitie erant; hoc vero crimen est insanientium ob vanæ gloriæ appetitum. Deinde ostendit quod neque de magnis glorientur, utpote egregiis operibus destituti, sed de parvis quibusdam et vilibus, quod ipsum auget etiam accusationem. Vers. 5. Dilatant-suorum. Hæc erant de quibus Πλατύνουσι – αὐτῶν. Ταῦτα μὲν ἦσαν, ἐφ᾽ οἷς ἐκενοδόξουν, ὡς ἐπὶ κατορθώμασι. Χρὴ δὲ καὶ περὶ tanquam de egregiis operibus vallo gloriabantur. τούτων εἰπεῖν. Ἐπεὶ γὰρ συνεχῶς ἐπελανθάνοντο τῶν εὐεργεσιῶν τοῦ Θεοῦ, προσέταξεν ὁ Θεὸς ἔγγραφῆναι ταύτας βιβλιδίοις καὶ ἐξαρτηθῆναι τῆς χειρὸς τῶν διδασκάλων, ὥστε διὰ παντὸς ὁρᾶσθαι καὶ μνή μονεύεσθαι. Καὶ τὰ τοιαῦτα βιβλίδια ὠνόμαζον φυλακτήρια, διὰ τὸ φυλάττειν καὶ ῥύεσθαι. Καὶ πά λιν, ἵνα μὴ ἐπιλανθάνωνται τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, ἐκέλευσε κλῶσμα δακίνθινον προσράπτεσθαι τῇ κατὰ τοὺς πόδας ὡς τοῦ ἱματίου αὐτῶν, ἵνα, πάνω τοτε φαινόμενον, υπομιμνήσκη τούτους τῶν ἐντολῶν. Καὶ τὰ τοιαῦτα ἐκάλουν κράσπεδα. Οι γοῦν Γραμ ματεῖς καὶ Φαρισαῖοι τῶν μὲν ἐντολῶν ἡμέλουν, τὰ δὲ τοιαῦτα φυλακτήρια πλατέα κατεσκεύαζον εαυτοῖς, καὶ τὰ ῥηθέντα κράσπεδα τῶν ἱματίων αὐτῶν μεγάλα ἀπώρουν, έναβρυνόμενοι τούτοις καὶ ἀνοή τως ενσεμνυνόμενοι. Ταῦτα δὲ στολὰς ὁ Μάρκος ἐκάλεσεν, εἰπών· Βλέπετε ἀπὸ τῶν γραμματέων, ήγουν, φυλάττεσθε, τῶν θελόντων ἐν στολαῖς περιπατεῖν. Ομοίως δὲ εἶπε καὶ ὁ Λουκᾶς. Καὶ οὐκ ἐν τούτοις μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν ἑτέροις μικροῖς ἐνόσουν τὴν φιλοδοξίαν. Καὶ ἄκους. Φιλοῦσί τε Oportet autem et de his dicere. Quia continue Dei benefciorum obliviscebantur, jussit ea Deus libellis inscribi, et magistrorum appendi manibus, ut semper viderentur, et in memoria haberentur. llujusmodi vero libelluli phylacteria dicebantur, eo quod ab oblivione servarent ac protegerent, and toŭ φυλάττω. Rursum ne præceptorum Dei obliviscerentur, jussit Deus fragmentum hyacinthinum assui juxta pedes oræ pallioruni, ut semper apparens, bos præceptorum Dei renores elliccret, et hæc vocabant κράσπεδα, hoc est fimbrias. Scrib itaque et Pharisæi præcepta quidem negligebant, hujusmodi autem latis phylacteriis sese ornabanı, dictasque fimbrias palliorum suorum plurimum distendebant: his gloriantes ac stulte sese jactaules. Haec autem Marcus stolas appellavit, dicens: Prosvicite, sive cavete a Scribis qui amant in stolis amtulare”. Similiter autem dixit ct Lucas". Nec in his tantum (d) amore gloriæ infirmi erant. Audi ilaque. Vers. 6. Amanique συναγωγαῖς. Πρωτοκλισίαν synagogis. Primos accuεἶπε καὶ πρωτοκαθεδρίαν, διότι ἐν μὲν τοῖς δεί bitus, dixit, in ccnis, ac prima sedilia in synagogis. πνοις ἀνεκλίνοντο, ἐν δὲ ταῖς συναγωγαῖς ἐκά- Nam in cœnis accumbebant, in synagogis vero seθηντο. debant. Καὶ Ῥαβδί. Φιλοῦσι καὶ τοὺς ἀσπασμούς, εἴτε τοὺς σωματικούς, εἴτε καὶ τοὺς διὰ προσφωνήσεως. Φιλοῦσι καὶ καλεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων διδάσκαλοι. Ραβδι γὰρ Εβραϊστὶ ὁ διδάσκαλος. Υμεῖς — ἐστε. Τὰ μὲν ἄλλα μέχρι τῆς ἐκείνων κατηγορίας έστησεν, ὡς εὐτελῆ καὶ μὴ δεόμενα λό του πλείονος εἰς διόρθωσιν· τὴν δὲ φιλαρχίαν, ὡς πολλῶν αἰτίαν κακῶν, εἰς μέσον ἄγει, καὶ διορθοῦ. και σπουδαιότερον. Μὴ κληθῆτε δὲ, ἀντὶ τοῦ, μὴ ζητήσητε κληθῆναι. Εἰ γὰρ ἕτεροι τοῦτο καλοῦσιν ὑμᾶς, οὐχ ὑμετέρα τοῦτο κατάγνωσις. Vers. 7. Ac. Rabbi. Amant salutationes, sive corpore fiant, sive appellatione. Amant et vocari ab hominibus magistri, quod Hebraice dicitur Rabbi. Vers. 8. Vos estis. Caetera quidem, usque ad illorum duntaxat perduxit accusationem tanquam vilia, nec ad sui correctionem longiorem requirentia sermonem. Principatus autem anorem, utpote multoruin causam malorum, in medium adducit, ac diligentius castigat. Ne vocemini, id est, Ne vocari cupias. Nam si vos itas vocent alii, non erit id ad vestram condemnationem. ss Luc. xi, 46. *ª Marc. x11, 38. * Luc. xx, 46. Αὐτῶν, pro ὑμῶν, Δ. Variæ lectiones et notæ. (d) Tentum. In Græco additur: Sed et in aliis exiguis rebus.

CAP. XXIII. γὰρ καὶ ὁ Λουκᾶς, ὅτι 'Ενὶ τῶν δακτύλων η οποία non attingitis”. Subditis siquidem jubent ὑμῶν οὐ προσψαύετε τοῖς φορτίοις. Καὶ τοῖς μὲν ὑπηκόοις ἐπιτάττουσιν ἀκρότητα βίου, ἑαυτοῖς δὲ πᾶσαν ἄδειαν ἐπιτρέπουσι, δέον τοὐναντίον ποιεἶν, καὶ ἑαυτοὺς μὲν μᾶλλον κατατείνειν, ἐκείνοις δὲ τὰ πολλὰ συγγνωμονείν. Πάντα ἀνθρώποις. Πάντα, ποῖα; Τὰ δοκοῦν τα αὐτοῖς καλά. Παρατήρησον δὲ, ὅτι τὰ προέβη θέντα μὲν ὠμότητος ἦσαν καὶ ῥᾳθυμία; ἐγκλήματα, τοῦτο δὲ δοξομανίας διαβολή. Εἶτα δείκνυσιν, ὅτι οὐδ' ἐπὶ μεγάλοις φιλοδοξοῦσιν, ἔρημοι κατορθωμάτων ὄντες· ἀλλ᾽ ἐπὶ μικροῖς τισι καὶ εὐτελέσιν, δ καὶ αὐτὸ προσθήκη γίνεται τῆς διαβολῆς. exactissima, sibi ipsis autem omnem permittunt licentiam, cum contrarium feri oporteret: ut seiipsos potius arctarent, aliis vero multa ignoscerent. Vers. 5. Omnia· hominibus. Omnia, quænam? Quæ sibi bona videntur. Εt observa quod praedicta accusationes de crudelitate et segnitie erant; hoc vero crimen est insanientium ob vanæ gloriæ appetitum. Deinde ostendit quod neque de magnis glorientur, utpote egregiis operibus destituti, sed de parvis quibusdam et vilibus, quod ipsum auget etiam accusationem. Vers. 5. Dilatant-suorum. Hæc erant de quibus Πλατύνουσι – αὐτῶν. Ταῦτα μὲν ἦσαν, ἐφ᾽ οἷς ἐκενοδόξουν, ὡς ἐπὶ κατορθώμασι. Χρὴ δὲ καὶ περὶ tanquam de egregiis operibus vallo gloriabantur. τούτων εἰπεῖν. Ἐπεὶ γὰρ συνεχῶς ἐπελανθάνοντο τῶν εὐεργεσιῶν τοῦ Θεοῦ, προσέταξεν ὁ Θεὸς ἔγγραφῆναι ταύτας βιβλιδίοις καὶ ἐξαρτηθῆναι τῆς χειρὸς τῶν διδασκάλων, ὥστε διὰ παντὸς ὁρᾶσθαι καὶ μνή μονεύεσθαι. Καὶ τὰ τοιαῦτα βιβλίδια ὠνόμαζον φυλακτήρια, διὰ τὸ φυλάττειν καὶ ῥύεσθαι. Καὶ πά λιν, ἵνα μὴ ἐπιλανθάνωνται τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, ἐκέλευσε κλῶσμα δακίνθινον προσράπτεσθαι τῇ κατὰ τοὺς πόδας ὡς τοῦ ἱματίου αὐτῶν, ἵνα, πάνω τοτε φαινόμενον, υπομιμνήσκη τούτους τῶν ἐντολῶν. Καὶ τὰ τοιαῦτα ἐκάλουν κράσπεδα. Οι γοῦν Γραμ ματεῖς καὶ Φαρισαῖοι τῶν μὲν ἐντολῶν ἡμέλουν, τὰ δὲ τοιαῦτα φυλακτήρια πλατέα κατεσκεύαζον εαυτοῖς, καὶ τὰ ῥηθέντα κράσπεδα τῶν ἱματίων αὐτῶν μεγάλα ἀπώρουν, έναβρυνόμενοι τούτοις καὶ ἀνοή τως ενσεμνυνόμενοι. Ταῦτα δὲ στολὰς ὁ Μάρκος ἐκάλεσεν, εἰπών· Βλέπετε ἀπὸ τῶν γραμματέων, ήγουν, φυλάττεσθε, τῶν θελόντων ἐν στολαῖς περιπατεῖν. Ομοίως δὲ εἶπε καὶ ὁ Λουκᾶς. Καὶ οὐκ ἐν τούτοις μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν ἑτέροις μικροῖς ἐνόσουν τὴν φιλοδοξίαν. Καὶ ἄκους. Φιλοῦσί τε Oportet autem et de his dicere. Quia continue Dei benefciorum obliviscebantur, jussit ea Deus libellis inscribi, et magistrorum appendi manibus, ut semper viderentur, et in memoria haberentur. llujusmodi vero libelluli phylacteria dicebantur, eo quod ab oblivione servarent ac protegerent, and toŭ φυλάττω. Rursum ne præceptorum Dei obliviscerentur, jussit Deus fragmentum hyacinthinum assui juxta pedes oræ pallioruni, ut semper apparens, bos præceptorum Dei renores elliccret, et hæc vocabant κράσπεδα, hoc est fimbrias. Scrib itaque et Pharisæi præcepta quidem negligebant, hujusmodi autem latis phylacteriis sese ornabanı, dictasque fimbrias palliorum suorum plurimum distendebant: his gloriantes ac stulte sese jactaules. Haec autem Marcus stolas appellavit, dicens: Prosvicite, sive cavete a Scribis qui amant in stolis amtulare”. Similiter autem dixit ct Lucas". Nec in his tantum (d) amore gloriæ infirmi erant. Audi ilaque. Vers. 6. Amanique συναγωγαῖς. Πρωτοκλισίαν synagogis. Primos accuεἶπε καὶ πρωτοκαθεδρίαν, διότι ἐν μὲν τοῖς δεί bitus, dixit, in ccnis, ac prima sedilia in synagogis. πνοις ἀνεκλίνοντο, ἐν δὲ ταῖς συναγωγαῖς ἐκά- Nam in cœnis accumbebant, in synagogis vero seθηντο. debant. Καὶ Ῥαβδί. Φιλοῦσι καὶ τοὺς ἀσπασμούς, εἴτε τοὺς σωματικούς, εἴτε καὶ τοὺς διὰ προσφωνήσεως. Φιλοῦσι καὶ καλεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων διδάσκαλοι. Ραβδι γὰρ Εβραϊστὶ ὁ διδάσκαλος. Υμεῖς — ἐστε. Τὰ μὲν ἄλλα μέχρι τῆς ἐκείνων κατηγορίας έστησεν, ὡς εὐτελῆ καὶ μὴ δεόμενα λό του πλείονος εἰς διόρθωσιν· τὴν δὲ φιλαρχίαν, ὡς πολλῶν αἰτίαν κακῶν, εἰς μέσον ἄγει, καὶ διορθοῦ. και σπουδαιότερον. Μὴ κληθῆτε δὲ, ἀντὶ τοῦ, μὴ ζητήσητε κληθῆναι. Εἰ γὰρ ἕτεροι τοῦτο καλοῦσιν ὑμᾶς, οὐχ ὑμετέρα τοῦτο κατάγνωσις. Vers. 7. Ac. Rabbi. Amant salutationes, sive corpore fiant, sive appellatione. Amant et vocari ab hominibus magistri, quod Hebraice dicitur Rabbi. Vers. 8. Vos estis. Caetera quidem, usque ad illorum duntaxat perduxit accusationem tanquam vilia, nec ad sui correctionem longiorem requirentia sermonem. Principatus autem anorem, utpote multoruin causam malorum, in medium adducit, ac diligentius castigat. Ne vocemini, id est, Ne vocari cupias. Nam si vos itas vocent alii, non erit id ad vestram condemnationem. ss Luc. xi, 46. *ª Marc. x11, 38. * Luc. xx, 46. Αὐτῶν, pro ὑμῶν, Δ. Variæ lectiones et notæ. (d) Tentum. In Græco additur: Sed et in aliis exiguis rebus.

CAP. XXIII. γὰρ καὶ ὁ Λουκᾶς, ὅτι 'Ενὶ τῶν δακτύλων η οποία non attingitis”. Subditis siquidem jubent ὑμῶν οὐ προσψαύετε τοῖς φορτίοις. Καὶ τοῖς μὲν ὑπηκόοις ἐπιτάττουσιν ἀκρότητα βίου, ἑαυτοῖς δὲ πᾶσαν ἄδειαν ἐπιτρέπουσι, δέον τοὐναντίον ποιεἶν, καὶ ἑαυτοὺς μὲν μᾶλλον κατατείνειν, ἐκείνοις δὲ τὰ πολλὰ συγγνωμονείν. Πάντα ἀνθρώποις. Πάντα, ποῖα; Τὰ δοκοῦν τα αὐτοῖς καλά. Παρατήρησον δὲ, ὅτι τὰ προέβη θέντα μὲν ὠμότητος ἦσαν καὶ ῥᾳθυμία; ἐγκλήματα, τοῦτο δὲ δοξομανίας διαβολή. Εἶτα δείκνυσιν, ὅτι οὐδ' ἐπὶ μεγάλοις φιλοδοξοῦσιν, ἔρημοι κατορθωμάτων ὄντες· ἀλλ᾽ ἐπὶ μικροῖς τισι καὶ εὐτελέσιν, δ καὶ αὐτὸ προσθήκη γίνεται τῆς διαβολῆς. exactissima, sibi ipsis autem omnem permittunt licentiam, cum contrarium feri oporteret: ut seiipsos potius arctarent, aliis vero multa ignoscerent. Vers. 5. Omnia· hominibus. Omnia, quænam? Quæ sibi bona videntur. Εt observa quod praedicta accusationes de crudelitate et segnitie erant; hoc vero crimen est insanientium ob vanæ gloriæ appetitum. Deinde ostendit quod neque de magnis glorientur, utpote egregiis operibus destituti, sed de parvis quibusdam et vilibus, quod ipsum auget etiam accusationem. Vers. 5. Dilatant-suorum. Hæc erant de quibus Πλατύνουσι – αὐτῶν. Ταῦτα μὲν ἦσαν, ἐφ᾽ οἷς ἐκενοδόξουν, ὡς ἐπὶ κατορθώμασι. Χρὴ δὲ καὶ περὶ tanquam de egregiis operibus vallo gloriabantur. τούτων εἰπεῖν. Ἐπεὶ γὰρ συνεχῶς ἐπελανθάνοντο τῶν εὐεργεσιῶν τοῦ Θεοῦ, προσέταξεν ὁ Θεὸς ἔγγραφῆναι ταύτας βιβλιδίοις καὶ ἐξαρτηθῆναι τῆς χειρὸς τῶν διδασκάλων, ὥστε διὰ παντὸς ὁρᾶσθαι καὶ μνή μονεύεσθαι. Καὶ τὰ τοιαῦτα βιβλίδια ὠνόμαζον φυλακτήρια, διὰ τὸ φυλάττειν καὶ ῥύεσθαι. Καὶ πά λιν, ἵνα μὴ ἐπιλανθάνωνται τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, ἐκέλευσε κλῶσμα δακίνθινον προσράπτεσθαι τῇ κατὰ τοὺς πόδας ὡς τοῦ ἱματίου αὐτῶν, ἵνα, πάνω τοτε φαινόμενον, υπομιμνήσκη τούτους τῶν ἐντολῶν. Καὶ τὰ τοιαῦτα ἐκάλουν κράσπεδα. Οι γοῦν Γραμ ματεῖς καὶ Φαρισαῖοι τῶν μὲν ἐντολῶν ἡμέλουν, τὰ δὲ τοιαῦτα φυλακτήρια πλατέα κατεσκεύαζον εαυτοῖς, καὶ τὰ ῥηθέντα κράσπεδα τῶν ἱματίων αὐτῶν μεγάλα ἀπώρουν, έναβρυνόμενοι τούτοις καὶ ἀνοή τως ενσεμνυνόμενοι. Ταῦτα δὲ στολὰς ὁ Μάρκος ἐκάλεσεν, εἰπών· Βλέπετε ἀπὸ τῶν γραμματέων, ήγουν, φυλάττεσθε, τῶν θελόντων ἐν στολαῖς περιπατεῖν. Ομοίως δὲ εἶπε καὶ ὁ Λουκᾶς. Καὶ οὐκ ἐν τούτοις μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν ἑτέροις μικροῖς ἐνόσουν τὴν φιλοδοξίαν. Καὶ ἄκους. Φιλοῦσί τε Oportet autem et de his dicere. Quia continue Dei benefciorum obliviscebantur, jussit ea Deus libellis inscribi, et magistrorum appendi manibus, ut semper viderentur, et in memoria haberentur. llujusmodi vero libelluli phylacteria dicebantur, eo quod ab oblivione servarent ac protegerent, and toŭ φυλάττω. Rursum ne præceptorum Dei obliviscerentur, jussit Deus fragmentum hyacinthinum assui juxta pedes oræ pallioruni, ut semper apparens, bos præceptorum Dei renores elliccret, et hæc vocabant κράσπεδα, hoc est fimbrias. Scrib itaque et Pharisæi præcepta quidem negligebant, hujusmodi autem latis phylacteriis sese ornabanı, dictasque fimbrias palliorum suorum plurimum distendebant: his gloriantes ac stulte sese jactaules. Haec autem Marcus stolas appellavit, dicens: Prosvicite, sive cavete a Scribis qui amant in stolis amtulare”. Similiter autem dixit ct Lucas". Nec in his tantum (d) amore gloriæ infirmi erant. Audi ilaque. Vers. 6. Amanique συναγωγαῖς. Πρωτοκλισίαν synagogis. Primos accuεἶπε καὶ πρωτοκαθεδρίαν, διότι ἐν μὲν τοῖς δεί bitus, dixit, in ccnis, ac prima sedilia in synagogis. πνοις ἀνεκλίνοντο, ἐν δὲ ταῖς συναγωγαῖς ἐκά- Nam in cœnis accumbebant, in synagogis vero seθηντο. debant. Καὶ Ῥαβδί. Φιλοῦσι καὶ τοὺς ἀσπασμούς, εἴτε τοὺς σωματικούς, εἴτε καὶ τοὺς διὰ προσφωνήσεως. Φιλοῦσι καὶ καλεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων διδάσκαλοι. Ραβδι γὰρ Εβραϊστὶ ὁ διδάσκαλος. Υμεῖς — ἐστε. Τὰ μὲν ἄλλα μέχρι τῆς ἐκείνων κατηγορίας έστησεν, ὡς εὐτελῆ καὶ μὴ δεόμενα λό του πλείονος εἰς διόρθωσιν· τὴν δὲ φιλαρχίαν, ὡς πολλῶν αἰτίαν κακῶν, εἰς μέσον ἄγει, καὶ διορθοῦ. και σπουδαιότερον. Μὴ κληθῆτε δὲ, ἀντὶ τοῦ, μὴ ζητήσητε κληθῆναι. Εἰ γὰρ ἕτεροι τοῦτο καλοῦσιν ὑμᾶς, οὐχ ὑμετέρα τοῦτο κατάγνωσις. Vers. 7. Ac. Rabbi. Amant salutationes, sive corpore fiant, sive appellatione. Amant et vocari ab hominibus magistri, quod Hebraice dicitur Rabbi. Vers. 8. Vos estis. Caetera quidem, usque ad illorum duntaxat perduxit accusationem tanquam vilia, nec ad sui correctionem longiorem requirentia sermonem. Principatus autem anorem, utpote multoruin causam malorum, in medium adducit, ac diligentius castigat. Ne vocemini, id est, Ne vocari cupias. Nam si vos itas vocent alii, non erit id ad vestram condemnationem. ss Luc. xi, 46. *ª Marc. x11, 38. * Luc. xx, 46. Αὐτῶν, pro ὑμῶν, Δ. Variæ lectiones et notæ. (d) Tentum. In Græco additur: Sed et in aliis exiguis rebus.

Vers. 9. Ει calis. lluc dixit non prohibens vocari patres ens qui juxta carnem genuerunt, aut etiam juxta spiritum, sed ut sciamus quis sit præcipue et tanquam prima causa pater noster. Nam bic solus est nobis qui in cœlis est Deus. Qui vero juxta carnem ac juxta spiritum sunt, cooperatores magis aut ministri nativitatis nobis sunt. Dicit ergo: Patrem vobis præcipuum et tanquam primam causam ne vocetis vobis in terra. Is enim est unus qui in cœlis est, qui in Trinitate personarum unus est Deus. Vers. 10. Nec - Christus. 'Ραββὶ καὶ καθηγητὴς (quod hic interpretantur magister) unum sunt. Repetit ergo priorem sermonem ad augmentum detestationis bujusmodi mali. Sicut ergo quanquain unus magister dicatur Christus, non excluditur Pater, quin etiam dicatur magister: ita quoque licet unus Pater noster dicatur ipse Pater, non excluditur Filius quin etiam dicatur Pater noster: nam unus et unus ad oppositam distinctionem dicta sunt hominum et angelorum. minister. Ablegata Vers. 11. Qui autem misera servitute amoris principatus, docet etiam deinceps quo pacto id effugere poterimus, pula ministrando sive deprimendo nosipsos. Deinde ponit etiam elationis præmium, similiter et propriæ dejectionis, ut illa abjecta hanc assumant. Vers. 12. Quisquis — exaltabitur. Maxima possessio est animi modestia: ideo frequenter de ca disserit, continua monitione hanc ædificans in animis discipulorum. Jubet autem non solum prima non amare sedilia, sed magis postrema prosequi. Illud euim deprimit amantein, hoc autem exaltat prosequentem. CAP. LVI. De deploratione Scribarum et PhariVers. 13 (vulgo 14) Væ - hypocritæ. Universalius accepto vocabulo, hos appellat hypocritas, utpote simulantes pietatem ac virtutem. Vers. 13 (vulgo 14). Quia viduarum. Quibus ausiliari oportebat. Ad eas enim sub prætextu defensionis accedentes, magis atterebant, substantiam carum consulendo. Vers. 13 (vulgo 14). Ει precantes. Occasione devorandi donios viduarum, sive quæ in domibus carum sunt, prolixe exaggerata orantes, ut viderentur sancti ac reverentia digni. Vers. 13 (vulgo 14). Ideo judicium. Quia tanquam tutores earum ingredimini, sed veluti corruptores egredimini, propter hoc gravius condemnabimini. Judicium enim vocal condemnatio1.em. Siquidem quisquis peccat, supplicio dignus est: qui autem virtutem facit peccati occasionem, gravius punietur. Deplorat autem eos ac redarguit, populum instruens ne fallatur ac ne propter illorum dignitatem velit etiam eos imitari. Vers. 14 (vulgo 15). Τα introire. Clauditis, inquit, ipsum ante homines, puta ante vosipsos, Καὶ — οὐρανοῖς. Τοῦτο εἶπεν, οὐ κωλύουν τὸ καλεῖν πατέρας τοὺς κατὰ σάρκα γεννήτορας, ἢ καὶ κατὰ πνεῦμα, ἀλλ᾽ ἵνα γνῶμεν, τίς ἐστιν ὁ προπο γουμένως καὶ πρωταιτίως Πατὴρ ἡμῶν. Μόνος γὰρ τοῦτο ἡμῖν ἐστιν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς Θεό;· οἱ δὲ κατά σάρκα, καὶ κατὰ πνεῦμα, συναίτιοί εἰσι, μᾶλλον δὲ διάκονοι τῆς γεννήσεως ἡμῶν. Λέγει τοίνυν, ὅτι Πατέρα ὑμῶν προηγουμένως καὶ πρωταιτίως μὴ καλέσητε ἐπὶ τῆς γῆς· εἷς γὰρ τοῦτό ἐστιν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὁ ἐν Τριάδι προσώπων εἰς Θεός. Μηδέ -- Χριστός. Ραβδὶ καὶ καθηγητὴς τὸ αὐ τό εἰσιν. Επαναλαμβάνει τοίνυν τὸν πρῶτον λόγον, εἰς ἐπίτασιν τῆς ἀποτροπῆς τοῦ τοιούτου κακού. Ὥσπερ οὖν εἷς καθηγητὴς λεγόμενος, ὁ Χριστός, οὐκ ἐκβάλλει τὸν Πατέρα τοῦ λέγεσθαι καθηγητήν οὕτω καὶ εἰς Πατὴρ ἡμῶν λεγόμενος, ὁ Πατήρ, οὐκ ἐκβάλλει τὸν Υἱὸν τοῦ λέγεσθαι Πατέρα ἡμῶν. Το γὰρ εἷς καὶ εἰς πρὸς ἀντιδιαστολὴν εἴρηται τῶν ἀν θρώπων καὶ τῶν ἀγγέλων. Ο δὲ - διάκονος. Απαγορεύσας τὸ χαλεπόν νόσημα τῆς φιλαρχίας, λοιπὸν διδάσκει, καὶ πῶς ἂν αὐτὸ φύγοιεν, ὅτι διὰ τοῦ διακονεῖν, εἴτουν, ταπει νοῦσθα:. Εἶτα λέγει καὶ τῆς ἐπάρσεως τὸ ἔπαθλον, καὶ τῆς ταπεινώσεως, ἵνα τὴν μὲν ῥίπτωσι, τὴν δὲ λαμβάνωσιν. Οστις — ὑψωθήσεται; Μέγιστον χρῆμα ή τα πεινοφροσύνη· διὸ καὶ πολλάκις περὶ αὐτῆς διαλέ γεται, τῇ συνεχείᾳ τῆς ὑπομνήσεως εγκαθιδρύων ταύτην ταῖς τῶν μαθητῶν ψυχαῖς. Κελεύει δὲ μὴ μόνον μὴ ἐριν τῶν πρωτείων, ἀλλὰ καὶ μάλιστα μεταδιώκειν τὰ ἔσχατα. Τὸ μὲν γὰρ ταπεινοῖ τὸν ἐρῶντα, τὸ δὲ ὑψοῖ τὸν μεταδιώκοντα. ΚΕΦ. ΝΤ'. Περὶ τοῦ ταλανισμοῦ τῶν Γραμμα τέων καὶ Φαρισαίων. Οὐαὶ — ὑποκριται. Καθολικώτερον εἰπεῖν, ὑπου κριτάς ονομάζει τούτους, ὡς ὑποκρινομένους εὐλά βειαν καὶ ἀρετήν. *Οτι — χηρών. Αῖς βοηθεῖν ἔδει. Παραβάλλοντες γὰρ αὐταῖς, ἐπὶ προστασίᾳ, μᾶλλον ἐπέτριβον, τὰς οὐσίας αὐτῶν προσαναλίσκοντες. Καὶ — προσευχόμενοι. Καὶ προφάσει τοῦ κατεσθίειν τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν, ἤτοι, τὰ ἐν ταῖ; ο!- κίαις αὐτῶν, μακρὰ καὶ ἐπιτεταμένα προσευχόμενοι παρ' αὐταῖς, ὥστε δοκεῖν ἁγίους καὶ θεραπείας ἀξίους. Διά κρίμα. Διότι προστάται τούτων εισερχό μενοι, λυμεώνες αὐτῶν ἐξέρχεσθε, καὶ διότι πρόφα σιν γαστριμαργίας ποιεῖτε την μακράν προσευχήν, διὰ τοῦτο περισσότερον καταδικασθήσεσθε. Κρίμα γὰρ τὴν καταδίκην φησί. Πᾶς μὲν γὰρ ἁμαρτάνων, τιμωρίας άξιος· ὁ δὲ καὶ πρόφασιν ἁμαρτίας τὴν ἀρετὴν ποιῶν χαλεπώτερον κολασθήσεται. Ταλανί ζει δὲ αὐτοὺς καὶ ἀπελέγχει, κατασκευάζων τῷ λαῷ τὸ ἀνεξαπάτητον, ἵνα μὴ διὰ τὴν ἀξίαν αὐτῶν ἔλω κωνται προς ζῆλον. Οὐαὶ εἰσελθεῖν. Κλείετε, φησί, ταύτην ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅτον πρὸς ὑμᾶς καὶ τοὺς ὑφ' ὑμᾶς,

Vers. 9. Ει calis. lluc dixit non prohibens vocari patres ens qui juxta carnem genuerunt, aut etiam juxta spiritum, sed ut sciamus quis sit præcipue et tanquam prima causa pater noster. Nam bic solus est nobis qui in cœlis est Deus. Qui vero juxta carnem ac juxta spiritum sunt, cooperatores magis aut ministri nativitatis nobis sunt. Dicit ergo: Patrem vobis præcipuum et tanquam primam causam ne vocetis vobis in terra. Is enim est unus qui in cœlis est, qui in Trinitate personarum unus est Deus. Vers. 10. Nec - Christus. 'Ραββὶ καὶ καθηγητὴς (quod hic interpretantur magister) unum sunt. Repetit ergo priorem sermonem ad augmentum detestationis bujusmodi mali. Sicut ergo quanquain unus magister dicatur Christus, non excluditur Pater, quin etiam dicatur magister: ita quoque licet unus Pater noster dicatur ipse Pater, non excluditur Filius quin etiam dicatur Pater noster: nam unus et unus ad oppositam distinctionem dicta sunt hominum et angelorum. minister. Ablegata Vers. 11. Qui autem misera servitute amoris principatus, docet etiam deinceps quo pacto id effugere poterimus, pula ministrando sive deprimendo nosipsos. Deinde ponit etiam elationis præmium, similiter et propriæ dejectionis, ut illa abjecta hanc assumant. Vers. 12. Quisquis — exaltabitur. Maxima possessio est animi modestia: ideo frequenter de ca disserit, continua monitione hanc ædificans in animis discipulorum. Jubet autem non solum prima non amare sedilia, sed magis postrema prosequi. Illud euim deprimit amantein, hoc autem exaltat prosequentem. CAP. LVI. De deploratione Scribarum et PhariVers. 13 (vulgo 14) Væ - hypocritæ. Universalius accepto vocabulo, hos appellat hypocritas, utpote simulantes pietatem ac virtutem. Vers. 13 (vulgo 14). Quia viduarum. Quibus ausiliari oportebat. Ad eas enim sub prætextu defensionis accedentes, magis atterebant, substantiam carum consulendo. Vers. 13 (vulgo 14). Ει precantes. Occasione devorandi donios viduarum, sive quæ in domibus carum sunt, prolixe exaggerata orantes, ut viderentur sancti ac reverentia digni. Vers. 13 (vulgo 14). Ideo judicium. Quia tanquam tutores earum ingredimini, sed veluti corruptores egredimini, propter hoc gravius condemnabimini. Judicium enim vocal condemnatio1.em. Siquidem quisquis peccat, supplicio dignus est: qui autem virtutem facit peccati occasionem, gravius punietur. Deplorat autem eos ac redarguit, populum instruens ne fallatur ac ne propter illorum dignitatem velit etiam eos imitari. Vers. 14 (vulgo 15). Τα introire. Clauditis, inquit, ipsum ante homines, puta ante vosipsos, Καὶ — οὐρανοῖς. Τοῦτο εἶπεν, οὐ κωλύουν τὸ καλεῖν πατέρας τοὺς κατὰ σάρκα γεννήτορας, ἢ καὶ κατὰ πνεῦμα, ἀλλ᾽ ἵνα γνῶμεν, τίς ἐστιν ὁ προπο γουμένως καὶ πρωταιτίως Πατὴρ ἡμῶν. Μόνος γὰρ τοῦτο ἡμῖν ἐστιν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς Θεό;· οἱ δὲ κατά σάρκα, καὶ κατὰ πνεῦμα, συναίτιοί εἰσι, μᾶλλον δὲ διάκονοι τῆς γεννήσεως ἡμῶν. Λέγει τοίνυν, ὅτι Πατέρα ὑμῶν προηγουμένως καὶ πρωταιτίως μὴ καλέσητε ἐπὶ τῆς γῆς· εἷς γὰρ τοῦτό ἐστιν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὁ ἐν Τριάδι προσώπων εἰς Θεός. Μηδέ -- Χριστός. Ραβδὶ καὶ καθηγητὴς τὸ αὐ τό εἰσιν. Επαναλαμβάνει τοίνυν τὸν πρῶτον λόγον, εἰς ἐπίτασιν τῆς ἀποτροπῆς τοῦ τοιούτου κακού. Ὥσπερ οὖν εἷς καθηγητὴς λεγόμενος, ὁ Χριστός, οὐκ ἐκβάλλει τὸν Πατέρα τοῦ λέγεσθαι καθηγητήν οὕτω καὶ εἰς Πατὴρ ἡμῶν λεγόμενος, ὁ Πατήρ, οὐκ ἐκβάλλει τὸν Υἱὸν τοῦ λέγεσθαι Πατέρα ἡμῶν. Το γὰρ εἷς καὶ εἰς πρὸς ἀντιδιαστολὴν εἴρηται τῶν ἀν θρώπων καὶ τῶν ἀγγέλων. Ο δὲ - διάκονος. Απαγορεύσας τὸ χαλεπόν νόσημα τῆς φιλαρχίας, λοιπὸν διδάσκει, καὶ πῶς ἂν αὐτὸ φύγοιεν, ὅτι διὰ τοῦ διακονεῖν, εἴτουν, ταπει νοῦσθα:. Εἶτα λέγει καὶ τῆς ἐπάρσεως τὸ ἔπαθλον, καὶ τῆς ταπεινώσεως, ἵνα τὴν μὲν ῥίπτωσι, τὴν δὲ λαμβάνωσιν. Οστις — ὑψωθήσεται; Μέγιστον χρῆμα ή τα πεινοφροσύνη· διὸ καὶ πολλάκις περὶ αὐτῆς διαλέ γεται, τῇ συνεχείᾳ τῆς ὑπομνήσεως εγκαθιδρύων ταύτην ταῖς τῶν μαθητῶν ψυχαῖς. Κελεύει δὲ μὴ μόνον μὴ ἐριν τῶν πρωτείων, ἀλλὰ καὶ μάλιστα μεταδιώκειν τὰ ἔσχατα. Τὸ μὲν γὰρ ταπεινοῖ τὸν ἐρῶντα, τὸ δὲ ὑψοῖ τὸν μεταδιώκοντα. ΚΕΦ. ΝΤ'. Περὶ τοῦ ταλανισμοῦ τῶν Γραμμα τέων καὶ Φαρισαίων. Οὐαὶ — ὑποκριται. Καθολικώτερον εἰπεῖν, ὑπου κριτάς ονομάζει τούτους, ὡς ὑποκρινομένους εὐλά βειαν καὶ ἀρετήν. *Οτι — χηρών. Αῖς βοηθεῖν ἔδει. Παραβάλλοντες γὰρ αὐταῖς, ἐπὶ προστασίᾳ, μᾶλλον ἐπέτριβον, τὰς οὐσίας αὐτῶν προσαναλίσκοντες. Καὶ — προσευχόμενοι. Καὶ προφάσει τοῦ κατεσθίειν τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν, ἤτοι, τὰ ἐν ταῖ; ο!- κίαις αὐτῶν, μακρὰ καὶ ἐπιτεταμένα προσευχόμενοι παρ' αὐταῖς, ὥστε δοκεῖν ἁγίους καὶ θεραπείας ἀξίους. Διά κρίμα. Διότι προστάται τούτων εισερχό μενοι, λυμεώνες αὐτῶν ἐξέρχεσθε, καὶ διότι πρόφα σιν γαστριμαργίας ποιεῖτε την μακράν προσευχήν, διὰ τοῦτο περισσότερον καταδικασθήσεσθε. Κρίμα γὰρ τὴν καταδίκην φησί. Πᾶς μὲν γὰρ ἁμαρτάνων, τιμωρίας άξιος· ὁ δὲ καὶ πρόφασιν ἁμαρτίας τὴν ἀρετὴν ποιῶν χαλεπώτερον κολασθήσεται. Ταλανί ζει δὲ αὐτοὺς καὶ ἀπελέγχει, κατασκευάζων τῷ λαῷ τὸ ἀνεξαπάτητον, ἵνα μὴ διὰ τὴν ἀξίαν αὐτῶν ἔλω κωνται προς ζῆλον. Οὐαὶ εἰσελθεῖν. Κλείετε, φησί, ταύτην ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅτον πρὸς ὑμᾶς καὶ τοὺς ὑφ' ὑμᾶς,

Vers. 9. Ει calis. lluc dixit non prohibens vocari patres ens qui juxta carnem genuerunt, aut etiam juxta spiritum, sed ut sciamus quis sit præcipue et tanquam prima causa pater noster. Nam bic solus est nobis qui in cœlis est Deus. Qui vero juxta carnem ac juxta spiritum sunt, cooperatores magis aut ministri nativitatis nobis sunt. Dicit ergo: Patrem vobis præcipuum et tanquam primam causam ne vocetis vobis in terra. Is enim est unus qui in cœlis est, qui in Trinitate personarum unus est Deus. Vers. 10. Nec - Christus. 'Ραββὶ καὶ καθηγητὴς (quod hic interpretantur magister) unum sunt. Repetit ergo priorem sermonem ad augmentum detestationis bujusmodi mali. Sicut ergo quanquain unus magister dicatur Christus, non excluditur Pater, quin etiam dicatur magister: ita quoque licet unus Pater noster dicatur ipse Pater, non excluditur Filius quin etiam dicatur Pater noster: nam unus et unus ad oppositam distinctionem dicta sunt hominum et angelorum. minister. Ablegata Vers. 11. Qui autem misera servitute amoris principatus, docet etiam deinceps quo pacto id effugere poterimus, pula ministrando sive deprimendo nosipsos. Deinde ponit etiam elationis præmium, similiter et propriæ dejectionis, ut illa abjecta hanc assumant. Vers. 12. Quisquis — exaltabitur. Maxima possessio est animi modestia: ideo frequenter de ca disserit, continua monitione hanc ædificans in animis discipulorum. Jubet autem non solum prima non amare sedilia, sed magis postrema prosequi. Illud euim deprimit amantein, hoc autem exaltat prosequentem. CAP. LVI. De deploratione Scribarum et PhariVers. 13 (vulgo 14) Væ - hypocritæ. Universalius accepto vocabulo, hos appellat hypocritas, utpote simulantes pietatem ac virtutem. Vers. 13 (vulgo 14). Quia viduarum. Quibus ausiliari oportebat. Ad eas enim sub prætextu defensionis accedentes, magis atterebant, substantiam carum consulendo. Vers. 13 (vulgo 14). Ει precantes. Occasione devorandi donios viduarum, sive quæ in domibus carum sunt, prolixe exaggerata orantes, ut viderentur sancti ac reverentia digni. Vers. 13 (vulgo 14). Ideo judicium. Quia tanquam tutores earum ingredimini, sed veluti corruptores egredimini, propter hoc gravius condemnabimini. Judicium enim vocal condemnatio1.em. Siquidem quisquis peccat, supplicio dignus est: qui autem virtutem facit peccati occasionem, gravius punietur. Deplorat autem eos ac redarguit, populum instruens ne fallatur ac ne propter illorum dignitatem velit etiam eos imitari. Vers. 14 (vulgo 15). Τα introire. Clauditis, inquit, ipsum ante homines, puta ante vosipsos, Καὶ — οὐρανοῖς. Τοῦτο εἶπεν, οὐ κωλύουν τὸ καλεῖν πατέρας τοὺς κατὰ σάρκα γεννήτορας, ἢ καὶ κατὰ πνεῦμα, ἀλλ᾽ ἵνα γνῶμεν, τίς ἐστιν ὁ προπο γουμένως καὶ πρωταιτίως Πατὴρ ἡμῶν. Μόνος γὰρ τοῦτο ἡμῖν ἐστιν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς Θεό;· οἱ δὲ κατά σάρκα, καὶ κατὰ πνεῦμα, συναίτιοί εἰσι, μᾶλλον δὲ διάκονοι τῆς γεννήσεως ἡμῶν. Λέγει τοίνυν, ὅτι Πατέρα ὑμῶν προηγουμένως καὶ πρωταιτίως μὴ καλέσητε ἐπὶ τῆς γῆς· εἷς γὰρ τοῦτό ἐστιν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὁ ἐν Τριάδι προσώπων εἰς Θεός. Μηδέ -- Χριστός. Ραβδὶ καὶ καθηγητὴς τὸ αὐ τό εἰσιν. Επαναλαμβάνει τοίνυν τὸν πρῶτον λόγον, εἰς ἐπίτασιν τῆς ἀποτροπῆς τοῦ τοιούτου κακού. Ὥσπερ οὖν εἷς καθηγητὴς λεγόμενος, ὁ Χριστός, οὐκ ἐκβάλλει τὸν Πατέρα τοῦ λέγεσθαι καθηγητήν οὕτω καὶ εἰς Πατὴρ ἡμῶν λεγόμενος, ὁ Πατήρ, οὐκ ἐκβάλλει τὸν Υἱὸν τοῦ λέγεσθαι Πατέρα ἡμῶν. Το γὰρ εἷς καὶ εἰς πρὸς ἀντιδιαστολὴν εἴρηται τῶν ἀν θρώπων καὶ τῶν ἀγγέλων. Ο δὲ - διάκονος. Απαγορεύσας τὸ χαλεπόν νόσημα τῆς φιλαρχίας, λοιπὸν διδάσκει, καὶ πῶς ἂν αὐτὸ φύγοιεν, ὅτι διὰ τοῦ διακονεῖν, εἴτουν, ταπει νοῦσθα:. Εἶτα λέγει καὶ τῆς ἐπάρσεως τὸ ἔπαθλον, καὶ τῆς ταπεινώσεως, ἵνα τὴν μὲν ῥίπτωσι, τὴν δὲ λαμβάνωσιν. Οστις — ὑψωθήσεται; Μέγιστον χρῆμα ή τα πεινοφροσύνη· διὸ καὶ πολλάκις περὶ αὐτῆς διαλέ γεται, τῇ συνεχείᾳ τῆς ὑπομνήσεως εγκαθιδρύων ταύτην ταῖς τῶν μαθητῶν ψυχαῖς. Κελεύει δὲ μὴ μόνον μὴ ἐριν τῶν πρωτείων, ἀλλὰ καὶ μάλιστα μεταδιώκειν τὰ ἔσχατα. Τὸ μὲν γὰρ ταπεινοῖ τὸν ἐρῶντα, τὸ δὲ ὑψοῖ τὸν μεταδιώκοντα. ΚΕΦ. ΝΤ'. Περὶ τοῦ ταλανισμοῦ τῶν Γραμμα τέων καὶ Φαρισαίων. Οὐαὶ — ὑποκριται. Καθολικώτερον εἰπεῖν, ὑπου κριτάς ονομάζει τούτους, ὡς ὑποκρινομένους εὐλά βειαν καὶ ἀρετήν. *Οτι — χηρών. Αῖς βοηθεῖν ἔδει. Παραβάλλοντες γὰρ αὐταῖς, ἐπὶ προστασίᾳ, μᾶλλον ἐπέτριβον, τὰς οὐσίας αὐτῶν προσαναλίσκοντες. Καὶ — προσευχόμενοι. Καὶ προφάσει τοῦ κατεσθίειν τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν, ἤτοι, τὰ ἐν ταῖ; ο!- κίαις αὐτῶν, μακρὰ καὶ ἐπιτεταμένα προσευχόμενοι παρ' αὐταῖς, ὥστε δοκεῖν ἁγίους καὶ θεραπείας ἀξίους. Διά κρίμα. Διότι προστάται τούτων εισερχό μενοι, λυμεώνες αὐτῶν ἐξέρχεσθε, καὶ διότι πρόφα σιν γαστριμαργίας ποιεῖτε την μακράν προσευχήν, διὰ τοῦτο περισσότερον καταδικασθήσεσθε. Κρίμα γὰρ τὴν καταδίκην φησί. Πᾶς μὲν γὰρ ἁμαρτάνων, τιμωρίας άξιος· ὁ δὲ καὶ πρόφασιν ἁμαρτίας τὴν ἀρετὴν ποιῶν χαλεπώτερον κολασθήσεται. Ταλανί ζει δὲ αὐτοὺς καὶ ἀπελέγχει, κατασκευάζων τῷ λαῷ τὸ ἀνεξαπάτητον, ἵνα μὴ διὰ τὴν ἀξίαν αὐτῶν ἔλω κωνται προς ζῆλον. Οὐαὶ εἰσελθεῖν. Κλείετε, φησί, ταύτην ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅτον πρὸς ὑμᾶς καὶ τοὺς ὑφ' ὑμᾶς,

Vers. 9. Ει calis. lluc dixit non prohibens vocari patres ens qui juxta carnem genuerunt, aut etiam juxta spiritum, sed ut sciamus quis sit præcipue et tanquam prima causa pater noster. Nam bic solus est nobis qui in cœlis est Deus. Qui vero juxta carnem ac juxta spiritum sunt, cooperatores magis aut ministri nativitatis nobis sunt. Dicit ergo: Patrem vobis præcipuum et tanquam primam causam ne vocetis vobis in terra. Is enim est unus qui in cœlis est, qui in Trinitate personarum unus est Deus. Vers. 10. Nec - Christus. 'Ραββὶ καὶ καθηγητὴς (quod hic interpretantur magister) unum sunt. Repetit ergo priorem sermonem ad augmentum detestationis bujusmodi mali. Sicut ergo quanquain unus magister dicatur Christus, non excluditur Pater, quin etiam dicatur magister: ita quoque licet unus Pater noster dicatur ipse Pater, non excluditur Filius quin etiam dicatur Pater noster: nam unus et unus ad oppositam distinctionem dicta sunt hominum et angelorum. minister. Ablegata Vers. 11. Qui autem misera servitute amoris principatus, docet etiam deinceps quo pacto id effugere poterimus, pula ministrando sive deprimendo nosipsos. Deinde ponit etiam elationis præmium, similiter et propriæ dejectionis, ut illa abjecta hanc assumant. Vers. 12. Quisquis — exaltabitur. Maxima possessio est animi modestia: ideo frequenter de ca disserit, continua monitione hanc ædificans in animis discipulorum. Jubet autem non solum prima non amare sedilia, sed magis postrema prosequi. Illud euim deprimit amantein, hoc autem exaltat prosequentem. CAP. LVI. De deploratione Scribarum et PhariVers. 13 (vulgo 14) Væ - hypocritæ. Universalius accepto vocabulo, hos appellat hypocritas, utpote simulantes pietatem ac virtutem. Vers. 13 (vulgo 14). Quia viduarum. Quibus ausiliari oportebat. Ad eas enim sub prætextu defensionis accedentes, magis atterebant, substantiam carum consulendo. Vers. 13 (vulgo 14). Ει precantes. Occasione devorandi donios viduarum, sive quæ in domibus carum sunt, prolixe exaggerata orantes, ut viderentur sancti ac reverentia digni. Vers. 13 (vulgo 14). Ideo judicium. Quia tanquam tutores earum ingredimini, sed veluti corruptores egredimini, propter hoc gravius condemnabimini. Judicium enim vocal condemnatio1.em. Siquidem quisquis peccat, supplicio dignus est: qui autem virtutem facit peccati occasionem, gravius punietur. Deplorat autem eos ac redarguit, populum instruens ne fallatur ac ne propter illorum dignitatem velit etiam eos imitari. Vers. 14 (vulgo 15). Τα introire. Clauditis, inquit, ipsum ante homines, puta ante vosipsos, Καὶ — οὐρανοῖς. Τοῦτο εἶπεν, οὐ κωλύουν τὸ καλεῖν πατέρας τοὺς κατὰ σάρκα γεννήτορας, ἢ καὶ κατὰ πνεῦμα, ἀλλ᾽ ἵνα γνῶμεν, τίς ἐστιν ὁ προπο γουμένως καὶ πρωταιτίως Πατὴρ ἡμῶν. Μόνος γὰρ τοῦτο ἡμῖν ἐστιν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς Θεό;· οἱ δὲ κατά σάρκα, καὶ κατὰ πνεῦμα, συναίτιοί εἰσι, μᾶλλον δὲ διάκονοι τῆς γεννήσεως ἡμῶν. Λέγει τοίνυν, ὅτι Πατέρα ὑμῶν προηγουμένως καὶ πρωταιτίως μὴ καλέσητε ἐπὶ τῆς γῆς· εἷς γὰρ τοῦτό ἐστιν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὁ ἐν Τριάδι προσώπων εἰς Θεός. Μηδέ -- Χριστός. Ραβδὶ καὶ καθηγητὴς τὸ αὐ τό εἰσιν. Επαναλαμβάνει τοίνυν τὸν πρῶτον λόγον, εἰς ἐπίτασιν τῆς ἀποτροπῆς τοῦ τοιούτου κακού. Ὥσπερ οὖν εἷς καθηγητὴς λεγόμενος, ὁ Χριστός, οὐκ ἐκβάλλει τὸν Πατέρα τοῦ λέγεσθαι καθηγητήν οὕτω καὶ εἰς Πατὴρ ἡμῶν λεγόμενος, ὁ Πατήρ, οὐκ ἐκβάλλει τὸν Υἱὸν τοῦ λέγεσθαι Πατέρα ἡμῶν. Το γὰρ εἷς καὶ εἰς πρὸς ἀντιδιαστολὴν εἴρηται τῶν ἀν θρώπων καὶ τῶν ἀγγέλων. Ο δὲ - διάκονος. Απαγορεύσας τὸ χαλεπόν νόσημα τῆς φιλαρχίας, λοιπὸν διδάσκει, καὶ πῶς ἂν αὐτὸ φύγοιεν, ὅτι διὰ τοῦ διακονεῖν, εἴτουν, ταπει νοῦσθα:. Εἶτα λέγει καὶ τῆς ἐπάρσεως τὸ ἔπαθλον, καὶ τῆς ταπεινώσεως, ἵνα τὴν μὲν ῥίπτωσι, τὴν δὲ λαμβάνωσιν. Οστις — ὑψωθήσεται; Μέγιστον χρῆμα ή τα πεινοφροσύνη· διὸ καὶ πολλάκις περὶ αὐτῆς διαλέ γεται, τῇ συνεχείᾳ τῆς ὑπομνήσεως εγκαθιδρύων ταύτην ταῖς τῶν μαθητῶν ψυχαῖς. Κελεύει δὲ μὴ μόνον μὴ ἐριν τῶν πρωτείων, ἀλλὰ καὶ μάλιστα μεταδιώκειν τὰ ἔσχατα. Τὸ μὲν γὰρ ταπεινοῖ τὸν ἐρῶντα, τὸ δὲ ὑψοῖ τὸν μεταδιώκοντα. ΚΕΦ. ΝΤ'. Περὶ τοῦ ταλανισμοῦ τῶν Γραμμα τέων καὶ Φαρισαίων. Οὐαὶ — ὑποκριται. Καθολικώτερον εἰπεῖν, ὑπου κριτάς ονομάζει τούτους, ὡς ὑποκρινομένους εὐλά βειαν καὶ ἀρετήν. *Οτι — χηρών. Αῖς βοηθεῖν ἔδει. Παραβάλλοντες γὰρ αὐταῖς, ἐπὶ προστασίᾳ, μᾶλλον ἐπέτριβον, τὰς οὐσίας αὐτῶν προσαναλίσκοντες. Καὶ — προσευχόμενοι. Καὶ προφάσει τοῦ κατεσθίειν τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν, ἤτοι, τὰ ἐν ταῖ; ο!- κίαις αὐτῶν, μακρὰ καὶ ἐπιτεταμένα προσευχόμενοι παρ' αὐταῖς, ὥστε δοκεῖν ἁγίους καὶ θεραπείας ἀξίους. Διά κρίμα. Διότι προστάται τούτων εισερχό μενοι, λυμεώνες αὐτῶν ἐξέρχεσθε, καὶ διότι πρόφα σιν γαστριμαργίας ποιεῖτε την μακράν προσευχήν, διὰ τοῦτο περισσότερον καταδικασθήσεσθε. Κρίμα γὰρ τὴν καταδίκην φησί. Πᾶς μὲν γὰρ ἁμαρτάνων, τιμωρίας άξιος· ὁ δὲ καὶ πρόφασιν ἁμαρτίας τὴν ἀρετὴν ποιῶν χαλεπώτερον κολασθήσεται. Ταλανί ζει δὲ αὐτοὺς καὶ ἀπελέγχει, κατασκευάζων τῷ λαῷ τὸ ἀνεξαπάτητον, ἵνα μὴ διὰ τὴν ἀξίαν αὐτῶν ἔλω κωνται προς ζῆλον. Οὐαὶ εἰσελθεῖν. Κλείετε, φησί, ταύτην ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅτον πρὸς ὑμᾶς καὶ τοὺς ὑφ' ὑμᾶς,

COMMENT. IN MATTHIEUM. CAP. XXIII. ὡς μήτε αὐτοὶ εἰσερχόμενοι εἰς αὐτὴν, διὰ τῆς εἰς et eos qui vobis subsunt: ut neque ipsi ingreliaἐμὲ πίστεως, μήτε ἄλλους ἐῶντες. Εἰσερχομένους δὲ λέγει τοὺς ἐπιτηδείους, τοὺς δυναμένους εἰσέρχεσθαι. Βαρεία δὲ τοῦτο κατηγορία. Εἰ γὰρ τὸ μηδένα ὠφελεῖν καταδίκη, τὸ καὶ βλάπτειν ἀσύγ γνωστον, καὶ ἀνδρὸς λοιμοῦ. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾶ φησιν, ὅτι Ηρατε τὴν κλεῖδα τῆς γνώσεως· οὕτω καλέσας τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν, ὡς εἰσάγουσαν εἰς τὴν γνῶσιν τῶν ὀρθῶν δογμάτων καὶ τῆς ἀπορρήτου σοφίας, ήντινα κλείδα ήραν, ήγουν, ἀφεῖλον ἀπὸ τοῦ λαοῦ. Οὐαὶ -- ὑμῶν.Περιάγετε, ἀντὶ τοῦ, περιέρχεσθε, διατρέχετε. Προσήλυτον δὲ ὠνόμασεν ὁ νόμος τὸν ἐξ εἰδωλολατρίας προεληλυθότα τῇ θρησκείᾳ τῶν Ἰουδαίων. Λέγει τοίνυν ὁ Χριστός, ὅτι Μόγις καὶ μετά μυρίων πόνων ποιεῖτε ἕνα προσήλυτον, καὶ οὐδ' οὕτως αὐτοῦ φείδεσθε. Τοσοῦτόν ἐστε καὶ πρὸς σωτηρίαν τῶν εἰδωλολατρούντων ἄχρηστοι, καὶ πρὸς φυλακὴν τοῦ προσεληλυθότος ράθυμοι· μᾶλλον δὲ προδόται, διαφθείροντες αὐτὸν τῇ κατὰ τὸν βίον ὑμῶν πονηρίᾳ, καὶ ποιοῦντες υἱὸν γεέννης, τουτέστιν, οἰκεῖον γεέννης καὶ ἄξιον αὐτῆς. Διπλότερον δὲ εἶπε, διότι πᾶς ἔχων διδάσκαλον πονηρόν, οὐ μέχρι τῆς τούτου κακίας ἵσταται· παραδείγματι δὲ τούτῳ χρώμενος ἐπὶ τὸ χεῖρον προβαίνειν είωθεν. Ούαλ τυφλοί. Ζήτει ἐν τῷ εἰκοστῷ ὀγδόω mini per fidem quæ est in me, neque alios sinatis ingredi. Ingredientes autem dicit eos qui parati sunt ac possunt ingredi. Gravis est autem hæc accusatio. Nam si nulli prodesse, sufficit ad condemnationem, qui etiam nocet, nequaquam veniamı percipiet, cum sit hominum pestis. Apud Lucam vero ait Tulistis clavem scientiæ **, ita vocans fidem quæ in se est, utpote introducentem ad scientiam rectorum dogmatum ac ineffabilis sapien - tiæ, quam clavem tulerunt sive abstulerunt a populo. Vers. 13. Væ quam vos. Circumitis, percurritis. Nam id significat hoc loco περιάγετε.Proselytum autem appellabat lex eum, qui ab idoloiatria ad religionem accedebat Juda:orum. Dicit ergo Christus: Infinitis vix tandem laboribus unum elicitis proselyuum, et nec ideo illi parcitis, adeo estis et ad salutem idololatrarum inutiles, et ad ejus qui jam advenit segnes, imo potius proditores, corrumpentes eum vitæ vestræ nequitia et facientes eum filium gebennæ, id est, familiarem gehen - næ, et ea dignum. In duplo autem dixit. Quisquis enim præceptorem habet pravum, non illius sistit malitia, sed ejus utens exemplo, solet ulterius procedere. Vers. 16. Vie · cæci, Quære vicesimo octavo κεφαλαίῳ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Οδηγοί εἰσι τυφλοί capite dicti illius enarrationem: Cæci sunt duces τυφλών. *Ος ὀφείλει. Οὐδέν έστι, δηλονότι, τοῦτο. Οφεί λει δὲ, ἀντὶ τοῦ, χρεωστεί. Εἰ γὰρ τις ὤμοσε δοῦναί τι, εἰ μὲν κατὰ τοῦ ναοῦ ὤμοσεν, ἔλεγον, ὅτι οὐδέν ἐστι τοῦτο· εἰ δὲ κατά τινος χρυσοῦ σκεύους, ἔλεγον, ὅτι χρεωστεί. Ταῦτα δὲ ἐδογμάτιζον ἐξ ἀνοίας. Διδ καὶ σκώπτει τούτους εἰς μωρίαν. Μωροι - χρυσόν; Τυφλότητα τούτοις ονειδίζει, τὴν τῆς ψυχῆς. Καὶ — δώρον. Θυσιαστήριόν φησιν, ἐφ' οὗ ἔσφα ζον τὰ προσαγόμενα θύματα. '0 ἐπάνω αὐτοῦ. Ταῦτά φησιν, οὐχ ὡς ἐπισ τρέπων ὀμνύειν· ἐν γὰρ τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ παντελῶς τὸν ὅρκον ἐκώλυσεν· ἀλλ' ὡς τῶν Ἰουδαίων ὀμνυόντων κατὰ τῶν τοιούτων. Οὐαὶ πίστιν. Τοῦ νόμου τῷ λαῷ κελεύοντος δεκάτας παρέχειν πάντων τῶν καρπῶν, αὐτοὶ καὶ περὶ τὰς δεκάτας τοῦ ἡδυόσμου καὶ τοῦ ἀνήθου καὶ τοῦ κυμίνου, τῶν εὐτελεστάτων, ἡκριβολογοῦντο, προβαλλόμενοι τὸν νόμον. Διασύρει τοίνυν αὐτοὺς, ὡς περὶ τὰ ἐλάχιστα μὲν τοῦ νόμου παραγγέλματα λίαν ἀκριβολογουμένους, τῶν δὲ μεγάλων ἀμελοῦν. τας. Κρίσιν δὲ λέγει τὴν ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων, καὶ ἔλεον, τὸν εἰς τοὺς δεομένους, καὶ πίστιν 20 Luc. x1, 52. cæcorum. Vers. 16. Qui reus est Nihil est, puta hoc. Reus est, videlicet debiti. Si quis enim aliquid se donaturum juraverat: si quidem per templum id jurasset, dicebant hunc ad nihil obligari. Quod si per vas aliquod aureum id jurasset, dicebant illum debito teneri. Hæc autem propter insipient'am docebant; ideo etiam horum irridet fatuitatem. Vers. 17. Stulti aurum? Cæcitatem illis exprobrat, non corporis, sed animæ. Vers. 18. Εt — Vers. 19. donum. Altare dicitsupcr quod jugulabant adductas victimas. Vers. 20. Qui Vers. 22. in illo. Hæc dicit non quod jurare permittat: quinto enim capite prolibuit omne juramentum: sed quod Judæi per talia jurarent. Vers. 23. Ve fidem. Cum lex populo juberet, ut daret decimas omnium fructuum, ipsi etiam circa mentham, anethi, ac cymnini vilissimarum here barum decimas, exactam subducebant rationem, legem prætendentes. Hos ergo irridet tanquam circa minim legis præcepta exactissime scrutantes, magna vero negligentes. Judicium autem dicit, quod fieri debet pro his qui injuste afficiuntur injuria: misericordiam, quam fieri convenit in egenos: Varia lectiones et nola. Οἰκεῖον, pro υἱόν. Α. et mox υἱόν, pro οι κεῖον. Και τὴν πίστιν, Α.

COMMENT. IN MATTHIEUM. CAP. XXIII. ὡς μήτε αὐτοὶ εἰσερχόμενοι εἰς αὐτὴν, διὰ τῆς εἰς et eos qui vobis subsunt: ut neque ipsi ingreliaἐμὲ πίστεως, μήτε ἄλλους ἐῶντες. Εἰσερχομένους δὲ λέγει τοὺς ἐπιτηδείους, τοὺς δυναμένους εἰσέρχεσθαι. Βαρεία δὲ τοῦτο κατηγορία. Εἰ γὰρ τὸ μηδένα ὠφελεῖν καταδίκη, τὸ καὶ βλάπτειν ἀσύγ γνωστον, καὶ ἀνδρὸς λοιμοῦ. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾶ φησιν, ὅτι Ηρατε τὴν κλεῖδα τῆς γνώσεως· οὕτω καλέσας τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν, ὡς εἰσάγουσαν εἰς τὴν γνῶσιν τῶν ὀρθῶν δογμάτων καὶ τῆς ἀπορρήτου σοφίας, ήντινα κλείδα ήραν, ήγουν, ἀφεῖλον ἀπὸ τοῦ λαοῦ. Οὐαὶ -- ὑμῶν.Περιάγετε, ἀντὶ τοῦ, περιέρχεσθε, διατρέχετε. Προσήλυτον δὲ ὠνόμασεν ὁ νόμος τὸν ἐξ εἰδωλολατρίας προεληλυθότα τῇ θρησκείᾳ τῶν Ἰουδαίων. Λέγει τοίνυν ὁ Χριστός, ὅτι Μόγις καὶ μετά μυρίων πόνων ποιεῖτε ἕνα προσήλυτον, καὶ οὐδ' οὕτως αὐτοῦ φείδεσθε. Τοσοῦτόν ἐστε καὶ πρὸς σωτηρίαν τῶν εἰδωλολατρούντων ἄχρηστοι, καὶ πρὸς φυλακὴν τοῦ προσεληλυθότος ράθυμοι· μᾶλλον δὲ προδόται, διαφθείροντες αὐτὸν τῇ κατὰ τὸν βίον ὑμῶν πονηρίᾳ, καὶ ποιοῦντες υἱὸν γεέννης, τουτέστιν, οἰκεῖον γεέννης καὶ ἄξιον αὐτῆς. Διπλότερον δὲ εἶπε, διότι πᾶς ἔχων διδάσκαλον πονηρόν, οὐ μέχρι τῆς τούτου κακίας ἵσταται· παραδείγματι δὲ τούτῳ χρώμενος ἐπὶ τὸ χεῖρον προβαίνειν είωθεν. Ούαλ τυφλοί. Ζήτει ἐν τῷ εἰκοστῷ ὀγδόω mini per fidem quæ est in me, neque alios sinatis ingredi. Ingredientes autem dicit eos qui parati sunt ac possunt ingredi. Gravis est autem hæc accusatio. Nam si nulli prodesse, sufficit ad condemnationem, qui etiam nocet, nequaquam veniamı percipiet, cum sit hominum pestis. Apud Lucam vero ait Tulistis clavem scientiæ **, ita vocans fidem quæ in se est, utpote introducentem ad scientiam rectorum dogmatum ac ineffabilis sapien - tiæ, quam clavem tulerunt sive abstulerunt a populo. Vers. 13. Væ quam vos. Circumitis, percurritis. Nam id significat hoc loco περιάγετε.Proselytum autem appellabat lex eum, qui ab idoloiatria ad religionem accedebat Juda:orum. Dicit ergo Christus: Infinitis vix tandem laboribus unum elicitis proselyuum, et nec ideo illi parcitis, adeo estis et ad salutem idololatrarum inutiles, et ad ejus qui jam advenit segnes, imo potius proditores, corrumpentes eum vitæ vestræ nequitia et facientes eum filium gebennæ, id est, familiarem gehen - næ, et ea dignum. In duplo autem dixit. Quisquis enim præceptorem habet pravum, non illius sistit malitia, sed ejus utens exemplo, solet ulterius procedere. Vers. 16. Vie · cæci, Quære vicesimo octavo κεφαλαίῳ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Οδηγοί εἰσι τυφλοί capite dicti illius enarrationem: Cæci sunt duces τυφλών. *Ος ὀφείλει. Οὐδέν έστι, δηλονότι, τοῦτο. Οφεί λει δὲ, ἀντὶ τοῦ, χρεωστεί. Εἰ γὰρ τις ὤμοσε δοῦναί τι, εἰ μὲν κατὰ τοῦ ναοῦ ὤμοσεν, ἔλεγον, ὅτι οὐδέν ἐστι τοῦτο· εἰ δὲ κατά τινος χρυσοῦ σκεύους, ἔλεγον, ὅτι χρεωστεί. Ταῦτα δὲ ἐδογμάτιζον ἐξ ἀνοίας. Διδ καὶ σκώπτει τούτους εἰς μωρίαν. Μωροι - χρυσόν; Τυφλότητα τούτοις ονειδίζει, τὴν τῆς ψυχῆς. Καὶ — δώρον. Θυσιαστήριόν φησιν, ἐφ' οὗ ἔσφα ζον τὰ προσαγόμενα θύματα. '0 ἐπάνω αὐτοῦ. Ταῦτά φησιν, οὐχ ὡς ἐπισ τρέπων ὀμνύειν· ἐν γὰρ τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ παντελῶς τὸν ὅρκον ἐκώλυσεν· ἀλλ' ὡς τῶν Ἰουδαίων ὀμνυόντων κατὰ τῶν τοιούτων. Οὐαὶ πίστιν. Τοῦ νόμου τῷ λαῷ κελεύοντος δεκάτας παρέχειν πάντων τῶν καρπῶν, αὐτοὶ καὶ περὶ τὰς δεκάτας τοῦ ἡδυόσμου καὶ τοῦ ἀνήθου καὶ τοῦ κυμίνου, τῶν εὐτελεστάτων, ἡκριβολογοῦντο, προβαλλόμενοι τὸν νόμον. Διασύρει τοίνυν αὐτοὺς, ὡς περὶ τὰ ἐλάχιστα μὲν τοῦ νόμου παραγγέλματα λίαν ἀκριβολογουμένους, τῶν δὲ μεγάλων ἀμελοῦν. τας. Κρίσιν δὲ λέγει τὴν ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων, καὶ ἔλεον, τὸν εἰς τοὺς δεομένους, καὶ πίστιν 20 Luc. x1, 52. cæcorum. Vers. 16. Qui reus est Nihil est, puta hoc. Reus est, videlicet debiti. Si quis enim aliquid se donaturum juraverat: si quidem per templum id jurasset, dicebant hunc ad nihil obligari. Quod si per vas aliquod aureum id jurasset, dicebant illum debito teneri. Hæc autem propter insipient'am docebant; ideo etiam horum irridet fatuitatem. Vers. 17. Stulti aurum? Cæcitatem illis exprobrat, non corporis, sed animæ. Vers. 18. Εt — Vers. 19. donum. Altare dicitsupcr quod jugulabant adductas victimas. Vers. 20. Qui Vers. 22. in illo. Hæc dicit non quod jurare permittat: quinto enim capite prolibuit omne juramentum: sed quod Judæi per talia jurarent. Vers. 23. Ve fidem. Cum lex populo juberet, ut daret decimas omnium fructuum, ipsi etiam circa mentham, anethi, ac cymnini vilissimarum here barum decimas, exactam subducebant rationem, legem prætendentes. Hos ergo irridet tanquam circa minim legis præcepta exactissime scrutantes, magna vero negligentes. Judicium autem dicit, quod fieri debet pro his qui injuste afficiuntur injuria: misericordiam, quam fieri convenit in egenos: Varia lectiones et nola. Οἰκεῖον, pro υἱόν. Α. et mox υἱόν, pro οι κεῖον. Και τὴν πίστιν, Α.

COMMENT. IN MATTHIEUM. CAP. XXIII. ὡς μήτε αὐτοὶ εἰσερχόμενοι εἰς αὐτὴν, διὰ τῆς εἰς et eos qui vobis subsunt: ut neque ipsi ingreliaἐμὲ πίστεως, μήτε ἄλλους ἐῶντες. Εἰσερχομένους δὲ λέγει τοὺς ἐπιτηδείους, τοὺς δυναμένους εἰσέρχεσθαι. Βαρεία δὲ τοῦτο κατηγορία. Εἰ γὰρ τὸ μηδένα ὠφελεῖν καταδίκη, τὸ καὶ βλάπτειν ἀσύγ γνωστον, καὶ ἀνδρὸς λοιμοῦ. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾶ φησιν, ὅτι Ηρατε τὴν κλεῖδα τῆς γνώσεως· οὕτω καλέσας τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν, ὡς εἰσάγουσαν εἰς τὴν γνῶσιν τῶν ὀρθῶν δογμάτων καὶ τῆς ἀπορρήτου σοφίας, ήντινα κλείδα ήραν, ήγουν, ἀφεῖλον ἀπὸ τοῦ λαοῦ. Οὐαὶ -- ὑμῶν.Περιάγετε, ἀντὶ τοῦ, περιέρχεσθε, διατρέχετε. Προσήλυτον δὲ ὠνόμασεν ὁ νόμος τὸν ἐξ εἰδωλολατρίας προεληλυθότα τῇ θρησκείᾳ τῶν Ἰουδαίων. Λέγει τοίνυν ὁ Χριστός, ὅτι Μόγις καὶ μετά μυρίων πόνων ποιεῖτε ἕνα προσήλυτον, καὶ οὐδ' οὕτως αὐτοῦ φείδεσθε. Τοσοῦτόν ἐστε καὶ πρὸς σωτηρίαν τῶν εἰδωλολατρούντων ἄχρηστοι, καὶ πρὸς φυλακὴν τοῦ προσεληλυθότος ράθυμοι· μᾶλλον δὲ προδόται, διαφθείροντες αὐτὸν τῇ κατὰ τὸν βίον ὑμῶν πονηρίᾳ, καὶ ποιοῦντες υἱὸν γεέννης, τουτέστιν, οἰκεῖον γεέννης καὶ ἄξιον αὐτῆς. Διπλότερον δὲ εἶπε, διότι πᾶς ἔχων διδάσκαλον πονηρόν, οὐ μέχρι τῆς τούτου κακίας ἵσταται· παραδείγματι δὲ τούτῳ χρώμενος ἐπὶ τὸ χεῖρον προβαίνειν είωθεν. Ούαλ τυφλοί. Ζήτει ἐν τῷ εἰκοστῷ ὀγδόω mini per fidem quæ est in me, neque alios sinatis ingredi. Ingredientes autem dicit eos qui parati sunt ac possunt ingredi. Gravis est autem hæc accusatio. Nam si nulli prodesse, sufficit ad condemnationem, qui etiam nocet, nequaquam veniamı percipiet, cum sit hominum pestis. Apud Lucam vero ait Tulistis clavem scientiæ **, ita vocans fidem quæ in se est, utpote introducentem ad scientiam rectorum dogmatum ac ineffabilis sapien - tiæ, quam clavem tulerunt sive abstulerunt a populo. Vers. 13. Væ quam vos. Circumitis, percurritis. Nam id significat hoc loco περιάγετε.Proselytum autem appellabat lex eum, qui ab idoloiatria ad religionem accedebat Juda:orum. Dicit ergo Christus: Infinitis vix tandem laboribus unum elicitis proselyuum, et nec ideo illi parcitis, adeo estis et ad salutem idololatrarum inutiles, et ad ejus qui jam advenit segnes, imo potius proditores, corrumpentes eum vitæ vestræ nequitia et facientes eum filium gebennæ, id est, familiarem gehen - næ, et ea dignum. In duplo autem dixit. Quisquis enim præceptorem habet pravum, non illius sistit malitia, sed ejus utens exemplo, solet ulterius procedere. Vers. 16. Vie · cæci, Quære vicesimo octavo κεφαλαίῳ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Οδηγοί εἰσι τυφλοί capite dicti illius enarrationem: Cæci sunt duces τυφλών. *Ος ὀφείλει. Οὐδέν έστι, δηλονότι, τοῦτο. Οφεί λει δὲ, ἀντὶ τοῦ, χρεωστεί. Εἰ γὰρ τις ὤμοσε δοῦναί τι, εἰ μὲν κατὰ τοῦ ναοῦ ὤμοσεν, ἔλεγον, ὅτι οὐδέν ἐστι τοῦτο· εἰ δὲ κατά τινος χρυσοῦ σκεύους, ἔλεγον, ὅτι χρεωστεί. Ταῦτα δὲ ἐδογμάτιζον ἐξ ἀνοίας. Διδ καὶ σκώπτει τούτους εἰς μωρίαν. Μωροι - χρυσόν; Τυφλότητα τούτοις ονειδίζει, τὴν τῆς ψυχῆς. Καὶ — δώρον. Θυσιαστήριόν φησιν, ἐφ' οὗ ἔσφα ζον τὰ προσαγόμενα θύματα. '0 ἐπάνω αὐτοῦ. Ταῦτά φησιν, οὐχ ὡς ἐπισ τρέπων ὀμνύειν· ἐν γὰρ τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ παντελῶς τὸν ὅρκον ἐκώλυσεν· ἀλλ' ὡς τῶν Ἰουδαίων ὀμνυόντων κατὰ τῶν τοιούτων. Οὐαὶ πίστιν. Τοῦ νόμου τῷ λαῷ κελεύοντος δεκάτας παρέχειν πάντων τῶν καρπῶν, αὐτοὶ καὶ περὶ τὰς δεκάτας τοῦ ἡδυόσμου καὶ τοῦ ἀνήθου καὶ τοῦ κυμίνου, τῶν εὐτελεστάτων, ἡκριβολογοῦντο, προβαλλόμενοι τὸν νόμον. Διασύρει τοίνυν αὐτοὺς, ὡς περὶ τὰ ἐλάχιστα μὲν τοῦ νόμου παραγγέλματα λίαν ἀκριβολογουμένους, τῶν δὲ μεγάλων ἀμελοῦν. τας. Κρίσιν δὲ λέγει τὴν ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων, καὶ ἔλεον, τὸν εἰς τοὺς δεομένους, καὶ πίστιν 20 Luc. x1, 52. cæcorum. Vers. 16. Qui reus est Nihil est, puta hoc. Reus est, videlicet debiti. Si quis enim aliquid se donaturum juraverat: si quidem per templum id jurasset, dicebant hunc ad nihil obligari. Quod si per vas aliquod aureum id jurasset, dicebant illum debito teneri. Hæc autem propter insipient'am docebant; ideo etiam horum irridet fatuitatem. Vers. 17. Stulti aurum? Cæcitatem illis exprobrat, non corporis, sed animæ. Vers. 18. Εt — Vers. 19. donum. Altare dicitsupcr quod jugulabant adductas victimas. Vers. 20. Qui Vers. 22. in illo. Hæc dicit non quod jurare permittat: quinto enim capite prolibuit omne juramentum: sed quod Judæi per talia jurarent. Vers. 23. Ve fidem. Cum lex populo juberet, ut daret decimas omnium fructuum, ipsi etiam circa mentham, anethi, ac cymnini vilissimarum here barum decimas, exactam subducebant rationem, legem prætendentes. Hos ergo irridet tanquam circa minim legis præcepta exactissime scrutantes, magna vero negligentes. Judicium autem dicit, quod fieri debet pro his qui injuste afficiuntur injuria: misericordiam, quam fieri convenit in egenos: Varia lectiones et nola. Οἰκεῖον, pro υἱόν. Α. et mox υἱόν, pro οι κεῖον. Και τὴν πίστιν, Α.

COMMENT. IN MATTHIEUM. CAP. XXIII. ὡς μήτε αὐτοὶ εἰσερχόμενοι εἰς αὐτὴν, διὰ τῆς εἰς et eos qui vobis subsunt: ut neque ipsi ingreliaἐμὲ πίστεως, μήτε ἄλλους ἐῶντες. Εἰσερχομένους δὲ λέγει τοὺς ἐπιτηδείους, τοὺς δυναμένους εἰσέρχεσθαι. Βαρεία δὲ τοῦτο κατηγορία. Εἰ γὰρ τὸ μηδένα ὠφελεῖν καταδίκη, τὸ καὶ βλάπτειν ἀσύγ γνωστον, καὶ ἀνδρὸς λοιμοῦ. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾶ φησιν, ὅτι Ηρατε τὴν κλεῖδα τῆς γνώσεως· οὕτω καλέσας τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν, ὡς εἰσάγουσαν εἰς τὴν γνῶσιν τῶν ὀρθῶν δογμάτων καὶ τῆς ἀπορρήτου σοφίας, ήντινα κλείδα ήραν, ήγουν, ἀφεῖλον ἀπὸ τοῦ λαοῦ. Οὐαὶ -- ὑμῶν.Περιάγετε, ἀντὶ τοῦ, περιέρχεσθε, διατρέχετε. Προσήλυτον δὲ ὠνόμασεν ὁ νόμος τὸν ἐξ εἰδωλολατρίας προεληλυθότα τῇ θρησκείᾳ τῶν Ἰουδαίων. Λέγει τοίνυν ὁ Χριστός, ὅτι Μόγις καὶ μετά μυρίων πόνων ποιεῖτε ἕνα προσήλυτον, καὶ οὐδ' οὕτως αὐτοῦ φείδεσθε. Τοσοῦτόν ἐστε καὶ πρὸς σωτηρίαν τῶν εἰδωλολατρούντων ἄχρηστοι, καὶ πρὸς φυλακὴν τοῦ προσεληλυθότος ράθυμοι· μᾶλλον δὲ προδόται, διαφθείροντες αὐτὸν τῇ κατὰ τὸν βίον ὑμῶν πονηρίᾳ, καὶ ποιοῦντες υἱὸν γεέννης, τουτέστιν, οἰκεῖον γεέννης καὶ ἄξιον αὐτῆς. Διπλότερον δὲ εἶπε, διότι πᾶς ἔχων διδάσκαλον πονηρόν, οὐ μέχρι τῆς τούτου κακίας ἵσταται· παραδείγματι δὲ τούτῳ χρώμενος ἐπὶ τὸ χεῖρον προβαίνειν είωθεν. Ούαλ τυφλοί. Ζήτει ἐν τῷ εἰκοστῷ ὀγδόω mini per fidem quæ est in me, neque alios sinatis ingredi. Ingredientes autem dicit eos qui parati sunt ac possunt ingredi. Gravis est autem hæc accusatio. Nam si nulli prodesse, sufficit ad condemnationem, qui etiam nocet, nequaquam veniamı percipiet, cum sit hominum pestis. Apud Lucam vero ait Tulistis clavem scientiæ **, ita vocans fidem quæ in se est, utpote introducentem ad scientiam rectorum dogmatum ac ineffabilis sapien - tiæ, quam clavem tulerunt sive abstulerunt a populo. Vers. 13. Væ quam vos. Circumitis, percurritis. Nam id significat hoc loco περιάγετε.Proselytum autem appellabat lex eum, qui ab idoloiatria ad religionem accedebat Juda:orum. Dicit ergo Christus: Infinitis vix tandem laboribus unum elicitis proselyuum, et nec ideo illi parcitis, adeo estis et ad salutem idololatrarum inutiles, et ad ejus qui jam advenit segnes, imo potius proditores, corrumpentes eum vitæ vestræ nequitia et facientes eum filium gebennæ, id est, familiarem gehen - næ, et ea dignum. In duplo autem dixit. Quisquis enim præceptorem habet pravum, non illius sistit malitia, sed ejus utens exemplo, solet ulterius procedere. Vers. 16. Vie · cæci, Quære vicesimo octavo κεφαλαίῳ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Οδηγοί εἰσι τυφλοί capite dicti illius enarrationem: Cæci sunt duces τυφλών. *Ος ὀφείλει. Οὐδέν έστι, δηλονότι, τοῦτο. Οφεί λει δὲ, ἀντὶ τοῦ, χρεωστεί. Εἰ γὰρ τις ὤμοσε δοῦναί τι, εἰ μὲν κατὰ τοῦ ναοῦ ὤμοσεν, ἔλεγον, ὅτι οὐδέν ἐστι τοῦτο· εἰ δὲ κατά τινος χρυσοῦ σκεύους, ἔλεγον, ὅτι χρεωστεί. Ταῦτα δὲ ἐδογμάτιζον ἐξ ἀνοίας. Διδ καὶ σκώπτει τούτους εἰς μωρίαν. Μωροι - χρυσόν; Τυφλότητα τούτοις ονειδίζει, τὴν τῆς ψυχῆς. Καὶ — δώρον. Θυσιαστήριόν φησιν, ἐφ' οὗ ἔσφα ζον τὰ προσαγόμενα θύματα. '0 ἐπάνω αὐτοῦ. Ταῦτά φησιν, οὐχ ὡς ἐπισ τρέπων ὀμνύειν· ἐν γὰρ τῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ παντελῶς τὸν ὅρκον ἐκώλυσεν· ἀλλ' ὡς τῶν Ἰουδαίων ὀμνυόντων κατὰ τῶν τοιούτων. Οὐαὶ πίστιν. Τοῦ νόμου τῷ λαῷ κελεύοντος δεκάτας παρέχειν πάντων τῶν καρπῶν, αὐτοὶ καὶ περὶ τὰς δεκάτας τοῦ ἡδυόσμου καὶ τοῦ ἀνήθου καὶ τοῦ κυμίνου, τῶν εὐτελεστάτων, ἡκριβολογοῦντο, προβαλλόμενοι τὸν νόμον. Διασύρει τοίνυν αὐτοὺς, ὡς περὶ τὰ ἐλάχιστα μὲν τοῦ νόμου παραγγέλματα λίαν ἀκριβολογουμένους, τῶν δὲ μεγάλων ἀμελοῦν. τας. Κρίσιν δὲ λέγει τὴν ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων, καὶ ἔλεον, τὸν εἰς τοὺς δεομένους, καὶ πίστιν 20 Luc. x1, 52. cæcorum. Vers. 16. Qui reus est Nihil est, puta hoc. Reus est, videlicet debiti. Si quis enim aliquid se donaturum juraverat: si quidem per templum id jurasset, dicebant hunc ad nihil obligari. Quod si per vas aliquod aureum id jurasset, dicebant illum debito teneri. Hæc autem propter insipient'am docebant; ideo etiam horum irridet fatuitatem. Vers. 17. Stulti aurum? Cæcitatem illis exprobrat, non corporis, sed animæ. Vers. 18. Εt — Vers. 19. donum. Altare dicitsupcr quod jugulabant adductas victimas. Vers. 20. Qui Vers. 22. in illo. Hæc dicit non quod jurare permittat: quinto enim capite prolibuit omne juramentum: sed quod Judæi per talia jurarent. Vers. 23. Ve fidem. Cum lex populo juberet, ut daret decimas omnium fructuum, ipsi etiam circa mentham, anethi, ac cymnini vilissimarum here barum decimas, exactam subducebant rationem, legem prætendentes. Hos ergo irridet tanquam circa minim legis præcepta exactissime scrutantes, magna vero negligentes. Judicium autem dicit, quod fieri debet pro his qui injuste afficiuntur injuria: misericordiam, quam fieri convenit in egenos: Varia lectiones et nola. Οἰκεῖον, pro υἱόν. Α. et mox υἱόν, pro οι κεῖον. Και τὴν πίστιν, Α.

et fdem, quæ est in Deum. Lucas autem dilectio- τὴν εἰς τὸν Θεόν. Ὁ δὲ Λουκᾶς καὶ τὴν ἀγάπην του sem etiam Dei ponit ". Θεοῦ φησι. ↑ Oportet unumquemque doctorum a populo suo decimare, hoc est, petere a decem sensibus, puta quinque corporalibus, et quinque qui sunt animæ, judicium, misericordiam ac fidem. + + Δεῖ Εκαστον τῶν διδασκάλων ἀποδεχε τοῦν ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, τουτέστιν, ἀπαιτεῖ; ἀπὸ τῶν δέκα αἰσθήσεων, τῶν πέντε σωματικών καὶ τῶν πέντε ψυχικῶν, τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἔλεον καὶ τὴν πίστιν. Vers. 25. Mac Ταῦτα omittere. Hæc primum quæ graviora sunt, easequi oportuit: et rursum leviora illa non relinquere, si exacte legem servare vultis. Vers. 24. Duces - glutientes. Qui parva quidem curiose servatis, in magnis vero peccatis connivetis. Vers. 25. Τα injustitia. Παροψίδα lancis aut patinæ genus esse dicunt. Unde Lucas hujus loco πίνακα, hoc est, catinum posuit quadragesimo tertio capite ". Est autem hic sermo nigmaticus, id innuens Corpora quidem vestra purgatis, illa enim vocat exteriorem poculi ac patinæ partem interiores autem animnæ plena sunt rapina et injustitia affectionum, lioc est, corporalis quidem purificationis curam habetis, eatn vero quæ animæ est negligitis. Injustitiam autem nunc dicimus etiam omne peccatum, eo quod justitia quoque dicatur omnis virtus. Lucas autem manifestius dixit: Quod intus est vestri, plenum est rapina et maliγια 16. ἀφιέναι. Ταῦτα προηγουμένως έδει κατορθώσαι, τὰ βαρύτερα, κἀκεῖνα πάλιν, τὰ ἐλα φρά, μὴ παραδραμείν, είγε τὴν ἀκρίβειαν τοῦ νόμου τηρεῖν ἐβούλεσθε. Οδηγοί – καταπίνοντες. Οἱ τὰ μικρὰ μὲν το λυπραγμονοῦντες, τὰ μέγιστα δὲ ἀπαρατηρήτως ἁμαρτάνοντες. Οὐαὶ — ἀδικίας. Την παροψίδα, πίνακος είδος εἶναι φασι. Πίνακα γὰρ ταύτην εἶπε καὶ ὁ Λουκᾶς ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ τρίτω κεφαλαίῳ. Δίνιγματώ δης καὶ οὗτος ὁ λόγος, σημαίνων, ὅτι τὰ μὲν σώ ματα ὑμῶν καθαρίζετε· ταῦτα γὰρ νοεῖται τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος· ἔσω δὲ αἱ ψυχαί γέμουσιν ἐξ ἁρπαγῆς καὶ ἀδικίας παθῶν. Τουτέστι, Τῶν μὲν τοῦ σώματος καθαρσίων φροντίζετε· τῶν δὲ τῆς ψυχῆς ἀμελεῖτε. Αδικίαν δὲ νῦν λέγομεν καὶ πᾶσαν ἁμαρτίαν, ὥσπερ καὶ δικαιοσύνην ἐστιν ὅτι πᾶσαν ἀρετήν. Λουκᾶς δὲ φανερώτερον εἶπεν, ότι το έσωθεν ὑμῶν γέμει άρπαγῆς καὶ πονη ρίας. Vers. 26. Pharisae munda. Cum enim puri- Φαρισαῖς – καθαρόν. Τῆς μὲν γὰρ ψυχῆς και fcatur anima, simul etiam et corpus purificatur; c θαριζομένης, συγκαθαρίζεται καὶ τὸ σῶμα· τοῦ cum autem purificatur corpus, non simul purifcatur et anima. Animam itaque purificare convenit, ut pariter purificetur et corpus. Vers. 27. Ve – spurcitia. + + Κονία quidem est calx, quo tingunt ac dealbant parietes. Impuritatem autem appellat putredinem. Vers. 28. Sic iniquitate. Lucas autem dixit: Quia estis ut monumenta quæ non apparent, et homines ambulantes super ea nesciunt ". Sepulcra epim quæ non apparent, iuius plena sunt spurcitia, foris autem apparent terra munda ac via publica. Vers. 29. Væ - Vers. 30. prophetarum. Væ, inquit, vobis, non quod hæc facitis et hæc dicitis cum bona sint, sed quod hæc facientes et hæc dicentes, ac utrinque patrum vestrorum homicidium accusantes, ad illud vos quoque curritis, festinantes et me et discipulos meos occidere, et quia vane et in fictione hæc facitis ac dicitis; nam et vos eorum quos accusatis homicidium imitamini. Vers. 31. Itaque ** Luc. xi, 42. prophetas. Itaque, ex eo 27 Luc. x1, 39. σώματος δὲ καθαριζομένου, οὐ συγκαθαρίζεται καὶ ή ψυχή. Διὸ προσήκει τὴν ψυχὴν καθαρίζειν, ἵνα γένηται καὶ τὸ σῶμα καθαρόν. Οὐαὶ — ἀκαθαρσίας. Κονίαμα μέν έστιν, ὁ τίτανος, ᾧ χρίουσι καὶ χρώζουσι τοὺς τοίχους 'Ακαθαρσίαν δὲ λέγει τὴν σαπρίαν. Οὕτως ἀνομίας. Ο δὲ Λουκᾶς εἶπεν, δτι Εστὲ ὡς τὰ μνημεῖα τὰ ἄδηλα καὶ οἱ ἄνθρωποι περιποτοῦντες ἐπάνω, οὐκ οἴδασι. Τὰ γὰρ ἀφανῆ μνημεῖα ἔνδον μὲν γέμουσι σαπρίας, ἄνω δὲ φαίνον ται γῆ καθαρὰ καὶ λεωφόρος. Οὐαὶ - προφητῶν. Οὐαὶ, φησιν, ὑμῖν, οὐχ ὅτι ταῦτα ποιεῖτε, καὶ ταῦτα λέγετε· [καλά γάρ είν σιν· ] ἀλλ᾽ ὅτι ταῦτα ποιοῦντες, καὶ ταῦτα λέγοντες, καὶ ἀμφοτέρωθεν κατηγοροῦντες τῆς μιαιφονίας τῶν πατέρων ὑμῶν, ἐπὶ ταύτην καὶ αὐτοὶ τρέχετε, σπεύδοντες ἀνελεῖν κἀμὲ καὶ τοὺς μαθητάς μου· καὶ ὅτι μάτην καὶ ἐν ὑποκρίσει ταῦτα ποιεῖτε καὶ ταῦτα λέγετε. Καὶ γὰρ καὶ αὐτοὶ μικεῖσθε τὴν μιαιφονίαν τῶν κατηγορουμένων. Ωστε -- προφήτας. Ωστε, ἀφ᾽ ὧν ὁμολογεῖτε την 28 Ibid. * Luc. x1, 44. Varia lectiones et notæ. flaec in neutro meorum comparent. Sunt Theophylacti, p. 139 B. Τα μεγάλα, Α. Kovia scribendum videtur. Syllaba µa orth videtur ex proximo µév. Alind est xovía, aliud xoyar) Hentenius ante hoc scholium habet junctim versum 27 et 28. Proxime autem antecedens scholium, xovla σαπρίαν, omisit. Tria hac vocabula omittit A.

et fdem, quæ est in Deum. Lucas autem dilectio- τὴν εἰς τὸν Θεόν. Ὁ δὲ Λουκᾶς καὶ τὴν ἀγάπην του sem etiam Dei ponit ". Θεοῦ φησι. ↑ Oportet unumquemque doctorum a populo suo decimare, hoc est, petere a decem sensibus, puta quinque corporalibus, et quinque qui sunt animæ, judicium, misericordiam ac fidem. + + Δεῖ Εκαστον τῶν διδασκάλων ἀποδεχε τοῦν ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, τουτέστιν, ἀπαιτεῖ; ἀπὸ τῶν δέκα αἰσθήσεων, τῶν πέντε σωματικών καὶ τῶν πέντε ψυχικῶν, τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἔλεον καὶ τὴν πίστιν. Vers. 25. Mac Ταῦτα omittere. Hæc primum quæ graviora sunt, easequi oportuit: et rursum leviora illa non relinquere, si exacte legem servare vultis. Vers. 24. Duces - glutientes. Qui parva quidem curiose servatis, in magnis vero peccatis connivetis. Vers. 25. Τα injustitia. Παροψίδα lancis aut patinæ genus esse dicunt. Unde Lucas hujus loco πίνακα, hoc est, catinum posuit quadragesimo tertio capite ". Est autem hic sermo nigmaticus, id innuens Corpora quidem vestra purgatis, illa enim vocat exteriorem poculi ac patinæ partem interiores autem animnæ plena sunt rapina et injustitia affectionum, lioc est, corporalis quidem purificationis curam habetis, eatn vero quæ animæ est negligitis. Injustitiam autem nunc dicimus etiam omne peccatum, eo quod justitia quoque dicatur omnis virtus. Lucas autem manifestius dixit: Quod intus est vestri, plenum est rapina et maliγια 16. ἀφιέναι. Ταῦτα προηγουμένως έδει κατορθώσαι, τὰ βαρύτερα, κἀκεῖνα πάλιν, τὰ ἐλα φρά, μὴ παραδραμείν, είγε τὴν ἀκρίβειαν τοῦ νόμου τηρεῖν ἐβούλεσθε. Οδηγοί – καταπίνοντες. Οἱ τὰ μικρὰ μὲν το λυπραγμονοῦντες, τὰ μέγιστα δὲ ἀπαρατηρήτως ἁμαρτάνοντες. Οὐαὶ — ἀδικίας. Την παροψίδα, πίνακος είδος εἶναι φασι. Πίνακα γὰρ ταύτην εἶπε καὶ ὁ Λουκᾶς ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ τρίτω κεφαλαίῳ. Δίνιγματώ δης καὶ οὗτος ὁ λόγος, σημαίνων, ὅτι τὰ μὲν σώ ματα ὑμῶν καθαρίζετε· ταῦτα γὰρ νοεῖται τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος· ἔσω δὲ αἱ ψυχαί γέμουσιν ἐξ ἁρπαγῆς καὶ ἀδικίας παθῶν. Τουτέστι, Τῶν μὲν τοῦ σώματος καθαρσίων φροντίζετε· τῶν δὲ τῆς ψυχῆς ἀμελεῖτε. Αδικίαν δὲ νῦν λέγομεν καὶ πᾶσαν ἁμαρτίαν, ὥσπερ καὶ δικαιοσύνην ἐστιν ὅτι πᾶσαν ἀρετήν. Λουκᾶς δὲ φανερώτερον εἶπεν, ότι το έσωθεν ὑμῶν γέμει άρπαγῆς καὶ πονη ρίας. Vers. 26. Pharisae munda. Cum enim puri- Φαρισαῖς – καθαρόν. Τῆς μὲν γὰρ ψυχῆς και fcatur anima, simul etiam et corpus purificatur; c θαριζομένης, συγκαθαρίζεται καὶ τὸ σῶμα· τοῦ cum autem purificatur corpus, non simul purifcatur et anima. Animam itaque purificare convenit, ut pariter purificetur et corpus. Vers. 27. Ve – spurcitia. + + Κονία quidem est calx, quo tingunt ac dealbant parietes. Impuritatem autem appellat putredinem. Vers. 28. Sic iniquitate. Lucas autem dixit: Quia estis ut monumenta quæ non apparent, et homines ambulantes super ea nesciunt ". Sepulcra epim quæ non apparent, iuius plena sunt spurcitia, foris autem apparent terra munda ac via publica. Vers. 29. Væ - Vers. 30. prophetarum. Væ, inquit, vobis, non quod hæc facitis et hæc dicitis cum bona sint, sed quod hæc facientes et hæc dicentes, ac utrinque patrum vestrorum homicidium accusantes, ad illud vos quoque curritis, festinantes et me et discipulos meos occidere, et quia vane et in fictione hæc facitis ac dicitis; nam et vos eorum quos accusatis homicidium imitamini. Vers. 31. Itaque ** Luc. xi, 42. prophetas. Itaque, ex eo 27 Luc. x1, 39. σώματος δὲ καθαριζομένου, οὐ συγκαθαρίζεται καὶ ή ψυχή. Διὸ προσήκει τὴν ψυχὴν καθαρίζειν, ἵνα γένηται καὶ τὸ σῶμα καθαρόν. Οὐαὶ — ἀκαθαρσίας. Κονίαμα μέν έστιν, ὁ τίτανος, ᾧ χρίουσι καὶ χρώζουσι τοὺς τοίχους 'Ακαθαρσίαν δὲ λέγει τὴν σαπρίαν. Οὕτως ἀνομίας. Ο δὲ Λουκᾶς εἶπεν, δτι Εστὲ ὡς τὰ μνημεῖα τὰ ἄδηλα καὶ οἱ ἄνθρωποι περιποτοῦντες ἐπάνω, οὐκ οἴδασι. Τὰ γὰρ ἀφανῆ μνημεῖα ἔνδον μὲν γέμουσι σαπρίας, ἄνω δὲ φαίνον ται γῆ καθαρὰ καὶ λεωφόρος. Οὐαὶ - προφητῶν. Οὐαὶ, φησιν, ὑμῖν, οὐχ ὅτι ταῦτα ποιεῖτε, καὶ ταῦτα λέγετε· [καλά γάρ είν σιν· ] ἀλλ᾽ ὅτι ταῦτα ποιοῦντες, καὶ ταῦτα λέγοντες, καὶ ἀμφοτέρωθεν κατηγοροῦντες τῆς μιαιφονίας τῶν πατέρων ὑμῶν, ἐπὶ ταύτην καὶ αὐτοὶ τρέχετε, σπεύδοντες ἀνελεῖν κἀμὲ καὶ τοὺς μαθητάς μου· καὶ ὅτι μάτην καὶ ἐν ὑποκρίσει ταῦτα ποιεῖτε καὶ ταῦτα λέγετε. Καὶ γὰρ καὶ αὐτοὶ μικεῖσθε τὴν μιαιφονίαν τῶν κατηγορουμένων. Ωστε -- προφήτας. Ωστε, ἀφ᾽ ὧν ὁμολογεῖτε την 28 Ibid. * Luc. x1, 44. Varia lectiones et notæ. flaec in neutro meorum comparent. Sunt Theophylacti, p. 139 B. Τα μεγάλα, Α. Kovia scribendum videtur. Syllaba µa orth videtur ex proximo µév. Alind est xovía, aliud xoyar) Hentenius ante hoc scholium habet junctim versum 27 et 28. Proxime autem antecedens scholium, xovla σαπρίαν, omisit. Tria hac vocabula omittit A.

et fdem, quæ est in Deum. Lucas autem dilectio- τὴν εἰς τὸν Θεόν. Ὁ δὲ Λουκᾶς καὶ τὴν ἀγάπην του sem etiam Dei ponit ". Θεοῦ φησι. ↑ Oportet unumquemque doctorum a populo suo decimare, hoc est, petere a decem sensibus, puta quinque corporalibus, et quinque qui sunt animæ, judicium, misericordiam ac fidem. + + Δεῖ Εκαστον τῶν διδασκάλων ἀποδεχε τοῦν ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, τουτέστιν, ἀπαιτεῖ; ἀπὸ τῶν δέκα αἰσθήσεων, τῶν πέντε σωματικών καὶ τῶν πέντε ψυχικῶν, τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἔλεον καὶ τὴν πίστιν. Vers. 25. Mac Ταῦτα omittere. Hæc primum quæ graviora sunt, easequi oportuit: et rursum leviora illa non relinquere, si exacte legem servare vultis. Vers. 24. Duces - glutientes. Qui parva quidem curiose servatis, in magnis vero peccatis connivetis. Vers. 25. Τα injustitia. Παροψίδα lancis aut patinæ genus esse dicunt. Unde Lucas hujus loco πίνακα, hoc est, catinum posuit quadragesimo tertio capite ". Est autem hic sermo nigmaticus, id innuens Corpora quidem vestra purgatis, illa enim vocat exteriorem poculi ac patinæ partem interiores autem animnæ plena sunt rapina et injustitia affectionum, lioc est, corporalis quidem purificationis curam habetis, eatn vero quæ animæ est negligitis. Injustitiam autem nunc dicimus etiam omne peccatum, eo quod justitia quoque dicatur omnis virtus. Lucas autem manifestius dixit: Quod intus est vestri, plenum est rapina et maliγια 16. ἀφιέναι. Ταῦτα προηγουμένως έδει κατορθώσαι, τὰ βαρύτερα, κἀκεῖνα πάλιν, τὰ ἐλα φρά, μὴ παραδραμείν, είγε τὴν ἀκρίβειαν τοῦ νόμου τηρεῖν ἐβούλεσθε. Οδηγοί – καταπίνοντες. Οἱ τὰ μικρὰ μὲν το λυπραγμονοῦντες, τὰ μέγιστα δὲ ἀπαρατηρήτως ἁμαρτάνοντες. Οὐαὶ — ἀδικίας. Την παροψίδα, πίνακος είδος εἶναι φασι. Πίνακα γὰρ ταύτην εἶπε καὶ ὁ Λουκᾶς ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ τρίτω κεφαλαίῳ. Δίνιγματώ δης καὶ οὗτος ὁ λόγος, σημαίνων, ὅτι τὰ μὲν σώ ματα ὑμῶν καθαρίζετε· ταῦτα γὰρ νοεῖται τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος· ἔσω δὲ αἱ ψυχαί γέμουσιν ἐξ ἁρπαγῆς καὶ ἀδικίας παθῶν. Τουτέστι, Τῶν μὲν τοῦ σώματος καθαρσίων φροντίζετε· τῶν δὲ τῆς ψυχῆς ἀμελεῖτε. Αδικίαν δὲ νῦν λέγομεν καὶ πᾶσαν ἁμαρτίαν, ὥσπερ καὶ δικαιοσύνην ἐστιν ὅτι πᾶσαν ἀρετήν. Λουκᾶς δὲ φανερώτερον εἶπεν, ότι το έσωθεν ὑμῶν γέμει άρπαγῆς καὶ πονη ρίας. Vers. 26. Pharisae munda. Cum enim puri- Φαρισαῖς – καθαρόν. Τῆς μὲν γὰρ ψυχῆς και fcatur anima, simul etiam et corpus purificatur; c θαριζομένης, συγκαθαρίζεται καὶ τὸ σῶμα· τοῦ cum autem purificatur corpus, non simul purifcatur et anima. Animam itaque purificare convenit, ut pariter purificetur et corpus. Vers. 27. Ve – spurcitia. + + Κονία quidem est calx, quo tingunt ac dealbant parietes. Impuritatem autem appellat putredinem. Vers. 28. Sic iniquitate. Lucas autem dixit: Quia estis ut monumenta quæ non apparent, et homines ambulantes super ea nesciunt ". Sepulcra epim quæ non apparent, iuius plena sunt spurcitia, foris autem apparent terra munda ac via publica. Vers. 29. Væ - Vers. 30. prophetarum. Væ, inquit, vobis, non quod hæc facitis et hæc dicitis cum bona sint, sed quod hæc facientes et hæc dicentes, ac utrinque patrum vestrorum homicidium accusantes, ad illud vos quoque curritis, festinantes et me et discipulos meos occidere, et quia vane et in fictione hæc facitis ac dicitis; nam et vos eorum quos accusatis homicidium imitamini. Vers. 31. Itaque ** Luc. xi, 42. prophetas. Itaque, ex eo 27 Luc. x1, 39. σώματος δὲ καθαριζομένου, οὐ συγκαθαρίζεται καὶ ή ψυχή. Διὸ προσήκει τὴν ψυχὴν καθαρίζειν, ἵνα γένηται καὶ τὸ σῶμα καθαρόν. Οὐαὶ — ἀκαθαρσίας. Κονίαμα μέν έστιν, ὁ τίτανος, ᾧ χρίουσι καὶ χρώζουσι τοὺς τοίχους 'Ακαθαρσίαν δὲ λέγει τὴν σαπρίαν. Οὕτως ἀνομίας. Ο δὲ Λουκᾶς εἶπεν, δτι Εστὲ ὡς τὰ μνημεῖα τὰ ἄδηλα καὶ οἱ ἄνθρωποι περιποτοῦντες ἐπάνω, οὐκ οἴδασι. Τὰ γὰρ ἀφανῆ μνημεῖα ἔνδον μὲν γέμουσι σαπρίας, ἄνω δὲ φαίνον ται γῆ καθαρὰ καὶ λεωφόρος. Οὐαὶ - προφητῶν. Οὐαὶ, φησιν, ὑμῖν, οὐχ ὅτι ταῦτα ποιεῖτε, καὶ ταῦτα λέγετε· [καλά γάρ είν σιν· ] ἀλλ᾽ ὅτι ταῦτα ποιοῦντες, καὶ ταῦτα λέγοντες, καὶ ἀμφοτέρωθεν κατηγοροῦντες τῆς μιαιφονίας τῶν πατέρων ὑμῶν, ἐπὶ ταύτην καὶ αὐτοὶ τρέχετε, σπεύδοντες ἀνελεῖν κἀμὲ καὶ τοὺς μαθητάς μου· καὶ ὅτι μάτην καὶ ἐν ὑποκρίσει ταῦτα ποιεῖτε καὶ ταῦτα λέγετε. Καὶ γὰρ καὶ αὐτοὶ μικεῖσθε τὴν μιαιφονίαν τῶν κατηγορουμένων. Ωστε -- προφήτας. Ωστε, ἀφ᾽ ὧν ὁμολογεῖτε την 28 Ibid. * Luc. x1, 44. Varia lectiones et notæ. flaec in neutro meorum comparent. Sunt Theophylacti, p. 139 B. Τα μεγάλα, Α. Kovia scribendum videtur. Syllaba µa orth videtur ex proximo µév. Alind est xovía, aliud xoyar) Hentenius ante hoc scholium habet junctim versum 27 et 28. Proxime autem antecedens scholium, xovla σαπρίαν, omisit. Tria hac vocabula omittit A.

et fdem, quæ est in Deum. Lucas autem dilectio- τὴν εἰς τὸν Θεόν. Ὁ δὲ Λουκᾶς καὶ τὴν ἀγάπην του sem etiam Dei ponit ". Θεοῦ φησι. ↑ Oportet unumquemque doctorum a populo suo decimare, hoc est, petere a decem sensibus, puta quinque corporalibus, et quinque qui sunt animæ, judicium, misericordiam ac fidem. + + Δεῖ Εκαστον τῶν διδασκάλων ἀποδεχε τοῦν ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, τουτέστιν, ἀπαιτεῖ; ἀπὸ τῶν δέκα αἰσθήσεων, τῶν πέντε σωματικών καὶ τῶν πέντε ψυχικῶν, τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἔλεον καὶ τὴν πίστιν. Vers. 25. Mac Ταῦτα omittere. Hæc primum quæ graviora sunt, easequi oportuit: et rursum leviora illa non relinquere, si exacte legem servare vultis. Vers. 24. Duces - glutientes. Qui parva quidem curiose servatis, in magnis vero peccatis connivetis. Vers. 25. Τα injustitia. Παροψίδα lancis aut patinæ genus esse dicunt. Unde Lucas hujus loco πίνακα, hoc est, catinum posuit quadragesimo tertio capite ". Est autem hic sermo nigmaticus, id innuens Corpora quidem vestra purgatis, illa enim vocat exteriorem poculi ac patinæ partem interiores autem animnæ plena sunt rapina et injustitia affectionum, lioc est, corporalis quidem purificationis curam habetis, eatn vero quæ animæ est negligitis. Injustitiam autem nunc dicimus etiam omne peccatum, eo quod justitia quoque dicatur omnis virtus. Lucas autem manifestius dixit: Quod intus est vestri, plenum est rapina et maliγια 16. ἀφιέναι. Ταῦτα προηγουμένως έδει κατορθώσαι, τὰ βαρύτερα, κἀκεῖνα πάλιν, τὰ ἐλα φρά, μὴ παραδραμείν, είγε τὴν ἀκρίβειαν τοῦ νόμου τηρεῖν ἐβούλεσθε. Οδηγοί – καταπίνοντες. Οἱ τὰ μικρὰ μὲν το λυπραγμονοῦντες, τὰ μέγιστα δὲ ἀπαρατηρήτως ἁμαρτάνοντες. Οὐαὶ — ἀδικίας. Την παροψίδα, πίνακος είδος εἶναι φασι. Πίνακα γὰρ ταύτην εἶπε καὶ ὁ Λουκᾶς ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ τρίτω κεφαλαίῳ. Δίνιγματώ δης καὶ οὗτος ὁ λόγος, σημαίνων, ὅτι τὰ μὲν σώ ματα ὑμῶν καθαρίζετε· ταῦτα γὰρ νοεῖται τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος· ἔσω δὲ αἱ ψυχαί γέμουσιν ἐξ ἁρπαγῆς καὶ ἀδικίας παθῶν. Τουτέστι, Τῶν μὲν τοῦ σώματος καθαρσίων φροντίζετε· τῶν δὲ τῆς ψυχῆς ἀμελεῖτε. Αδικίαν δὲ νῦν λέγομεν καὶ πᾶσαν ἁμαρτίαν, ὥσπερ καὶ δικαιοσύνην ἐστιν ὅτι πᾶσαν ἀρετήν. Λουκᾶς δὲ φανερώτερον εἶπεν, ότι το έσωθεν ὑμῶν γέμει άρπαγῆς καὶ πονη ρίας. Vers. 26. Pharisae munda. Cum enim puri- Φαρισαῖς – καθαρόν. Τῆς μὲν γὰρ ψυχῆς και fcatur anima, simul etiam et corpus purificatur; c θαριζομένης, συγκαθαρίζεται καὶ τὸ σῶμα· τοῦ cum autem purificatur corpus, non simul purifcatur et anima. Animam itaque purificare convenit, ut pariter purificetur et corpus. Vers. 27. Ve – spurcitia. + + Κονία quidem est calx, quo tingunt ac dealbant parietes. Impuritatem autem appellat putredinem. Vers. 28. Sic iniquitate. Lucas autem dixit: Quia estis ut monumenta quæ non apparent, et homines ambulantes super ea nesciunt ". Sepulcra epim quæ non apparent, iuius plena sunt spurcitia, foris autem apparent terra munda ac via publica. Vers. 29. Væ - Vers. 30. prophetarum. Væ, inquit, vobis, non quod hæc facitis et hæc dicitis cum bona sint, sed quod hæc facientes et hæc dicentes, ac utrinque patrum vestrorum homicidium accusantes, ad illud vos quoque curritis, festinantes et me et discipulos meos occidere, et quia vane et in fictione hæc facitis ac dicitis; nam et vos eorum quos accusatis homicidium imitamini. Vers. 31. Itaque ** Luc. xi, 42. prophetas. Itaque, ex eo 27 Luc. x1, 39. σώματος δὲ καθαριζομένου, οὐ συγκαθαρίζεται καὶ ή ψυχή. Διὸ προσήκει τὴν ψυχὴν καθαρίζειν, ἵνα γένηται καὶ τὸ σῶμα καθαρόν. Οὐαὶ — ἀκαθαρσίας. Κονίαμα μέν έστιν, ὁ τίτανος, ᾧ χρίουσι καὶ χρώζουσι τοὺς τοίχους 'Ακαθαρσίαν δὲ λέγει τὴν σαπρίαν. Οὕτως ἀνομίας. Ο δὲ Λουκᾶς εἶπεν, δτι Εστὲ ὡς τὰ μνημεῖα τὰ ἄδηλα καὶ οἱ ἄνθρωποι περιποτοῦντες ἐπάνω, οὐκ οἴδασι. Τὰ γὰρ ἀφανῆ μνημεῖα ἔνδον μὲν γέμουσι σαπρίας, ἄνω δὲ φαίνον ται γῆ καθαρὰ καὶ λεωφόρος. Οὐαὶ - προφητῶν. Οὐαὶ, φησιν, ὑμῖν, οὐχ ὅτι ταῦτα ποιεῖτε, καὶ ταῦτα λέγετε· [καλά γάρ είν σιν· ] ἀλλ᾽ ὅτι ταῦτα ποιοῦντες, καὶ ταῦτα λέγοντες, καὶ ἀμφοτέρωθεν κατηγοροῦντες τῆς μιαιφονίας τῶν πατέρων ὑμῶν, ἐπὶ ταύτην καὶ αὐτοὶ τρέχετε, σπεύδοντες ἀνελεῖν κἀμὲ καὶ τοὺς μαθητάς μου· καὶ ὅτι μάτην καὶ ἐν ὑποκρίσει ταῦτα ποιεῖτε καὶ ταῦτα λέγετε. Καὶ γὰρ καὶ αὐτοὶ μικεῖσθε τὴν μιαιφονίαν τῶν κατηγορουμένων. Ωστε -- προφήτας. Ωστε, ἀφ᾽ ὧν ὁμολογεῖτε την 28 Ibid. * Luc. x1, 44. Varia lectiones et notæ. flaec in neutro meorum comparent. Sunt Theophylacti, p. 139 B. Τα μεγάλα, Α. Kovia scribendum videtur. Syllaba µa orth videtur ex proximo µév. Alind est xovía, aliud xoyar) Hentenius ante hoc scholium habet junctim versum 27 et 28. Proxime autem antecedens scholium, xovla σαπρίαν, omisit. Tria hac vocabula omittit A.

CAP. XXIII. μιαιφονίαν τῶν πατέρων ὑμῶν, ἔτι δὲ καὶ, ἀφ' ὧν quod condlemini bomicidium patrum vestrorum; et μιμεῖσθε ταύτην, ἀποδεικνύετε ἑαυτοὺς υἱοὺς τῶν προφητοκτόνων. Λουκᾶς δὲ προσέθηκεν, ὅτι καὶ Συνευδοκεῖτε τοῖς ἔργοις τῶν πατέρων ὑμῶν, τους ἐστιν, ἀποδέχεσθε ταῦτα τρόπον τινά, ἅτε διὰ τοῦ κατασκευάζειν τάφους λαμπρούς τοῖς φονευθείσι κηρύττοντες τὴν τόλμαν τῶν φονέων, ὅπερ ἐστὶν ἐγκαλλωπιζομένων, καὶ οἷον ἀποδεχομένων αὐτήν. Εδοκεῖτε γὰρ ἀνεῖς τιμὴν τῶν φονευθέντων κοσμεῖν τὰ μνημεῖα τούτων, καὶ εἰς κατηγορίαν τῶν πατέ ρων ὑμῶν τὰ ῥηθέντα λέγειν, εἰ μὴ ἐμιμεῖσθε τὴν μιαιφονίαν αὐτῶν. Καὶ — ὑμῶν. Τὸ μέτρον τῆς κακίας. Οὐκ ἐπιτάτ των δὲ τοῦτο εἶπεν, ἀλλὰ προαναφωνῶν τὸ ἐσή μενον. Όψεις, γεέννης; Οφεις μὲν αὐτοὺς ὠνόμασεν, ὡς πονηροὺς καὶ ἐπιβούλους καὶ λυμαντικούς· γεν νήματα δὲ ἐχιδνῶν, ὡς ἐοικότας τοῖς πατράσιν αὐτῶν κατὰ τὸν τὸν τῆς κακίας καὶ κατὰ τὸ φονικόν. Γεννήματα δὲ ἐχιδνῶν καὶ ὁ Βαπτιστής Ιωάννης αὐτοὺς προσηγόρευσεν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἔννοιαν. Κρίσιν δὲ γεέννης λέγει τὴν κατάκρισιν καὶ τιμωρίαν τῆς γεέννης, ήτοι, τὴν παραπέμπουσαν εἰς τὴν γέενναν. Δια πόλιν. Διὰ τοῦτο, ποῖον; Διότι μέλλετε πληρῶσαι τὸ μέτρον τῆς κακίας τῶν πατέρων ὑμῶν. Αποστέλλω δὲ εἶπε, παραδεικνύων τὸ ἀξίωμα τῆς θεότητος. Προφήτας δὲ καὶ σοφοὺς καὶ γραμματεῖς τοὺς ἀποστόλους φησὶ καὶ τοὺς. μετ' ἐκείνους ποι μένας καὶ διδασκάλους τῶν Ἐκκλησιῶν ὡς ἠξιωμένους προφητικοῦ χαρίσματος καὶ ὡς [σεσοφισμέτους ὑπ' αὐτοῦ καὶ ὡς] τὴν Γραφὴν εἰδότας. Το δὲ ἐξ αὐτῶν δηλοί, ὅτι οὐ πάντας ἀποκτενοῦσιν, οὐδὲ πάντας μαστιγώσουσιν. Οπως - γῆς. Αίμα νόει τὴν καταδίκην τοῦ αἵματ τος, ἤτοι του φόνου. Όπως ἔλθῃ, φησὶν, ἐφ' ὑμᾶς και ταδίκη παντὸς αίματος δικαίου εκχυνομένου ἐπὶ τῆς γῆς· ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι ἵνα ἐκζητηθῇ τὸ αἷμα πάντων τῶν προφητῶν, τὸ ἐκχυνόμενον ἀπὸ καταβολής κόσμου, ἀπὸ τῆς γενεάς ταύτης. Διδάσκει δέ τι φοβερὸν ὁ λόγος, ὅτι ὁ γινώσκων τὰς τῶν πεπλημμεληκότων τιμωρίας, [καὶ μιμησάμενες αὐτοὺς, ἔνοχός ἐστιν ἀπαιτηθῆναι πάντων τὰς τιμωρίας.] τουτέστι, δοῦναι ἐφ' ἑκάστῳ δίκην, ὡς μὴ σωφρονισθεὶς τοῖς παραδείγμασι. Καὶ ἐξ αὐτῶν ἀποκτενεῖτε, φησίν, ὅπως ἀπαιτηθῆτε κόλασιν παντὸς φόνου προτετολμημένου κατὰ τῶν δικαίων. "Ηκουσαν γάρ, ὅτι ὁ μὲν Κάϊν ἑπτὰ τιμωριῶν ἦν ἄξιο;· ὁ δὲ Λάμεχ ἑβδομηκοντάκις ἑπτὰ, διὰ τὸ μὴ σωφρονισθῆναι τῷ παραδείγματι. Τὸ δὲ ὅπως, καὶ τὸ ἵνα, οὐκ αἰτιολογικὰ νῦν φασί τινες, ἀλλὰ δηλω τικὰ τοῦ μέλλοντος. Από – θυσιαστηρίου. Ευκαίρως τοῦ ᾿Αβελ ἐν μνημόνευσε, δεικνύων, ὅτι καὶ ὁ ἐκείνου φόνος δια * Luc. x1, 48. οι Luc. xr, 50. Ἐπὶ πάντων, pro επιτάττων, Δ. Inclusa absunt A. ex eo præterea quod illud imitamini, demonstratis vos ipsos filios esse eorum, qui prophetas occiderunt. Lucas vero addidit: Comprobatis facta patrum vestrorum 2, hoc est, ea quodammodo suscipitis, utpote ædifcaudo his qui occisi sunt splendida monumenta; prædicatis audaciam homicidarum: id enim de ea gloriantium est eamque approbantium. Videremini siquidem in honorem eorum qui occisi sunt, ornare monumenta ipsorum, et ad accusationem patrum vestrorum prædicta facere, nisi homicidium eorum imitaremini. Vers. 32. Et - vestrorum. Mensuram malitia. Non dixit autem hoc præcipiendo, sed quod futurum erat prædicendo. Vers. 33. Serpentes - gehennæ? Serpentes ipsos nominavit, tanquam nocivos et insidiatores ac pe. stiferos. Progenies autem viperarum, utpote similes patribus suis in veneno malitiæ et in truculentia. Progenies quoque viperarum appellavit eos Joannes Baptista tertio capite, sed juxta alium intellectum. Judicium vero gehenna dicit condemnationem et supplicium gehennæ sive, quod mittit in geleniam. inaVers. 34. Propter — civitatem. Propter hoc: propter quid? Quia impleturi estis mensuraux malilive patrum vestrorum. Millo autem dixit, ostendens divinitatis dignitatem. Prophetas autem et sapientes ac scribas dicit apostolos, et qui eos secuti sunt pastures ac doctores Ecclesiarum, utpote dignos habitos prophetica gratia, et quasi ab eo edoctos et tanquam Scripturam intelligentes. Quod autem dicitur, ex illis, significat quod non omnes occisuri erant, neque omnes flagellaturi. Vers. 35. Ut-terram. Sanguinem, intellige san” guinis sive caedis condemnationem. Ut veniat, inquit, super vos condemnatio cujuslibet justi sanguinis qui effusus est super terram. Lucas autem dixit: Ut exquiratur sanguis omnium prophetarum”, qui eſſusus est a constitutione mundi a generatione ista. Docet autem quiddam tremendum sermo iste. Qui enim peccatorum novit penas, et nihilominus eos imitatur, reus est ut ab eo exigantur omnium supplicia, hoc est pro unoquoque poenam luat, eo quod exemplo ejus sese non refrenaverit. Et ex illis occidetis, inquit, ut expetatur a vobis ultio cujuslibet cædis, quæ prius contra justos fuerat perpetrata. Audierant enimn quod Cain septem suppli ciis dignus fuerat; Lamech vero septuaginta septem, eo quod sese non refrenasset exemplo. Dictionem aulem ὅπως, ut, aiunt quidam non capi causaliter, sed ut significet id quod futurum est. Vers. 35. — altare. Opportune Abel meminit, ostendens quod etiam cædes illius per invidiam perVariæ lectiones et notæ. inclusa absunt Α.

CAP. XXIII. μιαιφονίαν τῶν πατέρων ὑμῶν, ἔτι δὲ καὶ, ἀφ' ὧν quod condlemini bomicidium patrum vestrorum; et μιμεῖσθε ταύτην, ἀποδεικνύετε ἑαυτοὺς υἱοὺς τῶν προφητοκτόνων. Λουκᾶς δὲ προσέθηκεν, ὅτι καὶ Συνευδοκεῖτε τοῖς ἔργοις τῶν πατέρων ὑμῶν, τους ἐστιν, ἀποδέχεσθε ταῦτα τρόπον τινά, ἅτε διὰ τοῦ κατασκευάζειν τάφους λαμπρούς τοῖς φονευθείσι κηρύττοντες τὴν τόλμαν τῶν φονέων, ὅπερ ἐστὶν ἐγκαλλωπιζομένων, καὶ οἷον ἀποδεχομένων αὐτήν. Εδοκεῖτε γὰρ ἀνεῖς τιμὴν τῶν φονευθέντων κοσμεῖν τὰ μνημεῖα τούτων, καὶ εἰς κατηγορίαν τῶν πατέ ρων ὑμῶν τὰ ῥηθέντα λέγειν, εἰ μὴ ἐμιμεῖσθε τὴν μιαιφονίαν αὐτῶν. Καὶ — ὑμῶν. Τὸ μέτρον τῆς κακίας. Οὐκ ἐπιτάτ των δὲ τοῦτο εἶπεν, ἀλλὰ προαναφωνῶν τὸ ἐσή μενον. Όψεις, γεέννης; Οφεις μὲν αὐτοὺς ὠνόμασεν, ὡς πονηροὺς καὶ ἐπιβούλους καὶ λυμαντικούς· γεν νήματα δὲ ἐχιδνῶν, ὡς ἐοικότας τοῖς πατράσιν αὐτῶν κατὰ τὸν τὸν τῆς κακίας καὶ κατὰ τὸ φονικόν. Γεννήματα δὲ ἐχιδνῶν καὶ ὁ Βαπτιστής Ιωάννης αὐτοὺς προσηγόρευσεν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἔννοιαν. Κρίσιν δὲ γεέννης λέγει τὴν κατάκρισιν καὶ τιμωρίαν τῆς γεέννης, ήτοι, τὴν παραπέμπουσαν εἰς τὴν γέενναν. Δια πόλιν. Διὰ τοῦτο, ποῖον; Διότι μέλλετε πληρῶσαι τὸ μέτρον τῆς κακίας τῶν πατέρων ὑμῶν. Αποστέλλω δὲ εἶπε, παραδεικνύων τὸ ἀξίωμα τῆς θεότητος. Προφήτας δὲ καὶ σοφοὺς καὶ γραμματεῖς τοὺς ἀποστόλους φησὶ καὶ τοὺς. μετ' ἐκείνους ποι μένας καὶ διδασκάλους τῶν Ἐκκλησιῶν ὡς ἠξιωμένους προφητικοῦ χαρίσματος καὶ ὡς [σεσοφισμέτους ὑπ' αὐτοῦ καὶ ὡς] τὴν Γραφὴν εἰδότας. Το δὲ ἐξ αὐτῶν δηλοί, ὅτι οὐ πάντας ἀποκτενοῦσιν, οὐδὲ πάντας μαστιγώσουσιν. Οπως - γῆς. Αίμα νόει τὴν καταδίκην τοῦ αἵματ τος, ἤτοι του φόνου. Όπως ἔλθῃ, φησὶν, ἐφ' ὑμᾶς και ταδίκη παντὸς αίματος δικαίου εκχυνομένου ἐπὶ τῆς γῆς· ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι ἵνα ἐκζητηθῇ τὸ αἷμα πάντων τῶν προφητῶν, τὸ ἐκχυνόμενον ἀπὸ καταβολής κόσμου, ἀπὸ τῆς γενεάς ταύτης. Διδάσκει δέ τι φοβερὸν ὁ λόγος, ὅτι ὁ γινώσκων τὰς τῶν πεπλημμεληκότων τιμωρίας, [καὶ μιμησάμενες αὐτοὺς, ἔνοχός ἐστιν ἀπαιτηθῆναι πάντων τὰς τιμωρίας.] τουτέστι, δοῦναι ἐφ' ἑκάστῳ δίκην, ὡς μὴ σωφρονισθεὶς τοῖς παραδείγμασι. Καὶ ἐξ αὐτῶν ἀποκτενεῖτε, φησίν, ὅπως ἀπαιτηθῆτε κόλασιν παντὸς φόνου προτετολμημένου κατὰ τῶν δικαίων. "Ηκουσαν γάρ, ὅτι ὁ μὲν Κάϊν ἑπτὰ τιμωριῶν ἦν ἄξιο;· ὁ δὲ Λάμεχ ἑβδομηκοντάκις ἑπτὰ, διὰ τὸ μὴ σωφρονισθῆναι τῷ παραδείγματι. Τὸ δὲ ὅπως, καὶ τὸ ἵνα, οὐκ αἰτιολογικὰ νῦν φασί τινες, ἀλλὰ δηλω τικὰ τοῦ μέλλοντος. Από – θυσιαστηρίου. Ευκαίρως τοῦ ᾿Αβελ ἐν μνημόνευσε, δεικνύων, ὅτι καὶ ὁ ἐκείνου φόνος δια * Luc. x1, 48. οι Luc. xr, 50. Ἐπὶ πάντων, pro επιτάττων, Δ. Inclusa absunt A. ex eo præterea quod illud imitamini, demonstratis vos ipsos filios esse eorum, qui prophetas occiderunt. Lucas vero addidit: Comprobatis facta patrum vestrorum 2, hoc est, ea quodammodo suscipitis, utpote ædifcaudo his qui occisi sunt splendida monumenta; prædicatis audaciam homicidarum: id enim de ea gloriantium est eamque approbantium. Videremini siquidem in honorem eorum qui occisi sunt, ornare monumenta ipsorum, et ad accusationem patrum vestrorum prædicta facere, nisi homicidium eorum imitaremini. Vers. 32. Et - vestrorum. Mensuram malitia. Non dixit autem hoc præcipiendo, sed quod futurum erat prædicendo. Vers. 33. Serpentes - gehennæ? Serpentes ipsos nominavit, tanquam nocivos et insidiatores ac pe. stiferos. Progenies autem viperarum, utpote similes patribus suis in veneno malitiæ et in truculentia. Progenies quoque viperarum appellavit eos Joannes Baptista tertio capite, sed juxta alium intellectum. Judicium vero gehenna dicit condemnationem et supplicium gehennæ sive, quod mittit in geleniam. inaVers. 34. Propter — civitatem. Propter hoc: propter quid? Quia impleturi estis mensuraux malilive patrum vestrorum. Millo autem dixit, ostendens divinitatis dignitatem. Prophetas autem et sapientes ac scribas dicit apostolos, et qui eos secuti sunt pastures ac doctores Ecclesiarum, utpote dignos habitos prophetica gratia, et quasi ab eo edoctos et tanquam Scripturam intelligentes. Quod autem dicitur, ex illis, significat quod non omnes occisuri erant, neque omnes flagellaturi. Vers. 35. Ut-terram. Sanguinem, intellige san” guinis sive caedis condemnationem. Ut veniat, inquit, super vos condemnatio cujuslibet justi sanguinis qui effusus est super terram. Lucas autem dixit: Ut exquiratur sanguis omnium prophetarum”, qui eſſusus est a constitutione mundi a generatione ista. Docet autem quiddam tremendum sermo iste. Qui enim peccatorum novit penas, et nihilominus eos imitatur, reus est ut ab eo exigantur omnium supplicia, hoc est pro unoquoque poenam luat, eo quod exemplo ejus sese non refrenaverit. Et ex illis occidetis, inquit, ut expetatur a vobis ultio cujuslibet cædis, quæ prius contra justos fuerat perpetrata. Audierant enimn quod Cain septem suppli ciis dignus fuerat; Lamech vero septuaginta septem, eo quod sese non refrenasset exemplo. Dictionem aulem ὅπως, ut, aiunt quidam non capi causaliter, sed ut significet id quod futurum est. Vers. 35. — altare. Opportune Abel meminit, ostendens quod etiam cædes illius per invidiam perVariæ lectiones et notæ. inclusa absunt Α.

CAP. XXIII. μιαιφονίαν τῶν πατέρων ὑμῶν, ἔτι δὲ καὶ, ἀφ' ὧν quod condlemini bomicidium patrum vestrorum; et μιμεῖσθε ταύτην, ἀποδεικνύετε ἑαυτοὺς υἱοὺς τῶν προφητοκτόνων. Λουκᾶς δὲ προσέθηκεν, ὅτι καὶ Συνευδοκεῖτε τοῖς ἔργοις τῶν πατέρων ὑμῶν, τους ἐστιν, ἀποδέχεσθε ταῦτα τρόπον τινά, ἅτε διὰ τοῦ κατασκευάζειν τάφους λαμπρούς τοῖς φονευθείσι κηρύττοντες τὴν τόλμαν τῶν φονέων, ὅπερ ἐστὶν ἐγκαλλωπιζομένων, καὶ οἷον ἀποδεχομένων αὐτήν. Εδοκεῖτε γὰρ ἀνεῖς τιμὴν τῶν φονευθέντων κοσμεῖν τὰ μνημεῖα τούτων, καὶ εἰς κατηγορίαν τῶν πατέ ρων ὑμῶν τὰ ῥηθέντα λέγειν, εἰ μὴ ἐμιμεῖσθε τὴν μιαιφονίαν αὐτῶν. Καὶ — ὑμῶν. Τὸ μέτρον τῆς κακίας. Οὐκ ἐπιτάτ των δὲ τοῦτο εἶπεν, ἀλλὰ προαναφωνῶν τὸ ἐσή μενον. Όψεις, γεέννης; Οφεις μὲν αὐτοὺς ὠνόμασεν, ὡς πονηροὺς καὶ ἐπιβούλους καὶ λυμαντικούς· γεν νήματα δὲ ἐχιδνῶν, ὡς ἐοικότας τοῖς πατράσιν αὐτῶν κατὰ τὸν τὸν τῆς κακίας καὶ κατὰ τὸ φονικόν. Γεννήματα δὲ ἐχιδνῶν καὶ ὁ Βαπτιστής Ιωάννης αὐτοὺς προσηγόρευσεν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἔννοιαν. Κρίσιν δὲ γεέννης λέγει τὴν κατάκρισιν καὶ τιμωρίαν τῆς γεέννης, ήτοι, τὴν παραπέμπουσαν εἰς τὴν γέενναν. Δια πόλιν. Διὰ τοῦτο, ποῖον; Διότι μέλλετε πληρῶσαι τὸ μέτρον τῆς κακίας τῶν πατέρων ὑμῶν. Αποστέλλω δὲ εἶπε, παραδεικνύων τὸ ἀξίωμα τῆς θεότητος. Προφήτας δὲ καὶ σοφοὺς καὶ γραμματεῖς τοὺς ἀποστόλους φησὶ καὶ τοὺς. μετ' ἐκείνους ποι μένας καὶ διδασκάλους τῶν Ἐκκλησιῶν ὡς ἠξιωμένους προφητικοῦ χαρίσματος καὶ ὡς [σεσοφισμέτους ὑπ' αὐτοῦ καὶ ὡς] τὴν Γραφὴν εἰδότας. Το δὲ ἐξ αὐτῶν δηλοί, ὅτι οὐ πάντας ἀποκτενοῦσιν, οὐδὲ πάντας μαστιγώσουσιν. Οπως - γῆς. Αίμα νόει τὴν καταδίκην τοῦ αἵματ τος, ἤτοι του φόνου. Όπως ἔλθῃ, φησὶν, ἐφ' ὑμᾶς και ταδίκη παντὸς αίματος δικαίου εκχυνομένου ἐπὶ τῆς γῆς· ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι ἵνα ἐκζητηθῇ τὸ αἷμα πάντων τῶν προφητῶν, τὸ ἐκχυνόμενον ἀπὸ καταβολής κόσμου, ἀπὸ τῆς γενεάς ταύτης. Διδάσκει δέ τι φοβερὸν ὁ λόγος, ὅτι ὁ γινώσκων τὰς τῶν πεπλημμεληκότων τιμωρίας, [καὶ μιμησάμενες αὐτοὺς, ἔνοχός ἐστιν ἀπαιτηθῆναι πάντων τὰς τιμωρίας.] τουτέστι, δοῦναι ἐφ' ἑκάστῳ δίκην, ὡς μὴ σωφρονισθεὶς τοῖς παραδείγμασι. Καὶ ἐξ αὐτῶν ἀποκτενεῖτε, φησίν, ὅπως ἀπαιτηθῆτε κόλασιν παντὸς φόνου προτετολμημένου κατὰ τῶν δικαίων. "Ηκουσαν γάρ, ὅτι ὁ μὲν Κάϊν ἑπτὰ τιμωριῶν ἦν ἄξιο;· ὁ δὲ Λάμεχ ἑβδομηκοντάκις ἑπτὰ, διὰ τὸ μὴ σωφρονισθῆναι τῷ παραδείγματι. Τὸ δὲ ὅπως, καὶ τὸ ἵνα, οὐκ αἰτιολογικὰ νῦν φασί τινες, ἀλλὰ δηλω τικὰ τοῦ μέλλοντος. Από – θυσιαστηρίου. Ευκαίρως τοῦ ᾿Αβελ ἐν μνημόνευσε, δεικνύων, ὅτι καὶ ὁ ἐκείνου φόνος δια * Luc. x1, 48. οι Luc. xr, 50. Ἐπὶ πάντων, pro επιτάττων, Δ. Inclusa absunt A. ex eo præterea quod illud imitamini, demonstratis vos ipsos filios esse eorum, qui prophetas occiderunt. Lucas vero addidit: Comprobatis facta patrum vestrorum 2, hoc est, ea quodammodo suscipitis, utpote ædifcaudo his qui occisi sunt splendida monumenta; prædicatis audaciam homicidarum: id enim de ea gloriantium est eamque approbantium. Videremini siquidem in honorem eorum qui occisi sunt, ornare monumenta ipsorum, et ad accusationem patrum vestrorum prædicta facere, nisi homicidium eorum imitaremini. Vers. 32. Et - vestrorum. Mensuram malitia. Non dixit autem hoc præcipiendo, sed quod futurum erat prædicendo. Vers. 33. Serpentes - gehennæ? Serpentes ipsos nominavit, tanquam nocivos et insidiatores ac pe. stiferos. Progenies autem viperarum, utpote similes patribus suis in veneno malitiæ et in truculentia. Progenies quoque viperarum appellavit eos Joannes Baptista tertio capite, sed juxta alium intellectum. Judicium vero gehenna dicit condemnationem et supplicium gehennæ sive, quod mittit in geleniam. inaVers. 34. Propter — civitatem. Propter hoc: propter quid? Quia impleturi estis mensuraux malilive patrum vestrorum. Millo autem dixit, ostendens divinitatis dignitatem. Prophetas autem et sapientes ac scribas dicit apostolos, et qui eos secuti sunt pastures ac doctores Ecclesiarum, utpote dignos habitos prophetica gratia, et quasi ab eo edoctos et tanquam Scripturam intelligentes. Quod autem dicitur, ex illis, significat quod non omnes occisuri erant, neque omnes flagellaturi. Vers. 35. Ut-terram. Sanguinem, intellige san” guinis sive caedis condemnationem. Ut veniat, inquit, super vos condemnatio cujuslibet justi sanguinis qui effusus est super terram. Lucas autem dixit: Ut exquiratur sanguis omnium prophetarum”, qui eſſusus est a constitutione mundi a generatione ista. Docet autem quiddam tremendum sermo iste. Qui enim peccatorum novit penas, et nihilominus eos imitatur, reus est ut ab eo exigantur omnium supplicia, hoc est pro unoquoque poenam luat, eo quod exemplo ejus sese non refrenaverit. Et ex illis occidetis, inquit, ut expetatur a vobis ultio cujuslibet cædis, quæ prius contra justos fuerat perpetrata. Audierant enimn quod Cain septem suppli ciis dignus fuerat; Lamech vero septuaginta septem, eo quod sese non refrenasset exemplo. Dictionem aulem ὅπως, ut, aiunt quidam non capi causaliter, sed ut significet id quod futurum est. Vers. 35. — altare. Opportune Abel meminit, ostendens quod etiam cædes illius per invidiam perVariæ lectiones et notæ. inclusa absunt Α.

CAP. XXIII. μιαιφονίαν τῶν πατέρων ὑμῶν, ἔτι δὲ καὶ, ἀφ' ὧν quod condlemini bomicidium patrum vestrorum; et μιμεῖσθε ταύτην, ἀποδεικνύετε ἑαυτοὺς υἱοὺς τῶν προφητοκτόνων. Λουκᾶς δὲ προσέθηκεν, ὅτι καὶ Συνευδοκεῖτε τοῖς ἔργοις τῶν πατέρων ὑμῶν, τους ἐστιν, ἀποδέχεσθε ταῦτα τρόπον τινά, ἅτε διὰ τοῦ κατασκευάζειν τάφους λαμπρούς τοῖς φονευθείσι κηρύττοντες τὴν τόλμαν τῶν φονέων, ὅπερ ἐστὶν ἐγκαλλωπιζομένων, καὶ οἷον ἀποδεχομένων αὐτήν. Εδοκεῖτε γὰρ ἀνεῖς τιμὴν τῶν φονευθέντων κοσμεῖν τὰ μνημεῖα τούτων, καὶ εἰς κατηγορίαν τῶν πατέ ρων ὑμῶν τὰ ῥηθέντα λέγειν, εἰ μὴ ἐμιμεῖσθε τὴν μιαιφονίαν αὐτῶν. Καὶ — ὑμῶν. Τὸ μέτρον τῆς κακίας. Οὐκ ἐπιτάτ των δὲ τοῦτο εἶπεν, ἀλλὰ προαναφωνῶν τὸ ἐσή μενον. Όψεις, γεέννης; Οφεις μὲν αὐτοὺς ὠνόμασεν, ὡς πονηροὺς καὶ ἐπιβούλους καὶ λυμαντικούς· γεν νήματα δὲ ἐχιδνῶν, ὡς ἐοικότας τοῖς πατράσιν αὐτῶν κατὰ τὸν τὸν τῆς κακίας καὶ κατὰ τὸ φονικόν. Γεννήματα δὲ ἐχιδνῶν καὶ ὁ Βαπτιστής Ιωάννης αὐτοὺς προσηγόρευσεν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ, εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἔννοιαν. Κρίσιν δὲ γεέννης λέγει τὴν κατάκρισιν καὶ τιμωρίαν τῆς γεέννης, ήτοι, τὴν παραπέμπουσαν εἰς τὴν γέενναν. Δια πόλιν. Διὰ τοῦτο, ποῖον; Διότι μέλλετε πληρῶσαι τὸ μέτρον τῆς κακίας τῶν πατέρων ὑμῶν. Αποστέλλω δὲ εἶπε, παραδεικνύων τὸ ἀξίωμα τῆς θεότητος. Προφήτας δὲ καὶ σοφοὺς καὶ γραμματεῖς τοὺς ἀποστόλους φησὶ καὶ τοὺς. μετ' ἐκείνους ποι μένας καὶ διδασκάλους τῶν Ἐκκλησιῶν ὡς ἠξιωμένους προφητικοῦ χαρίσματος καὶ ὡς [σεσοφισμέτους ὑπ' αὐτοῦ καὶ ὡς] τὴν Γραφὴν εἰδότας. Το δὲ ἐξ αὐτῶν δηλοί, ὅτι οὐ πάντας ἀποκτενοῦσιν, οὐδὲ πάντας μαστιγώσουσιν. Οπως - γῆς. Αίμα νόει τὴν καταδίκην τοῦ αἵματ τος, ἤτοι του φόνου. Όπως ἔλθῃ, φησὶν, ἐφ' ὑμᾶς και ταδίκη παντὸς αίματος δικαίου εκχυνομένου ἐπὶ τῆς γῆς· ὁ δὲ Λουκᾶς εἶπεν, ὅτι ἵνα ἐκζητηθῇ τὸ αἷμα πάντων τῶν προφητῶν, τὸ ἐκχυνόμενον ἀπὸ καταβολής κόσμου, ἀπὸ τῆς γενεάς ταύτης. Διδάσκει δέ τι φοβερὸν ὁ λόγος, ὅτι ὁ γινώσκων τὰς τῶν πεπλημμεληκότων τιμωρίας, [καὶ μιμησάμενες αὐτοὺς, ἔνοχός ἐστιν ἀπαιτηθῆναι πάντων τὰς τιμωρίας.] τουτέστι, δοῦναι ἐφ' ἑκάστῳ δίκην, ὡς μὴ σωφρονισθεὶς τοῖς παραδείγμασι. Καὶ ἐξ αὐτῶν ἀποκτενεῖτε, φησίν, ὅπως ἀπαιτηθῆτε κόλασιν παντὸς φόνου προτετολμημένου κατὰ τῶν δικαίων. "Ηκουσαν γάρ, ὅτι ὁ μὲν Κάϊν ἑπτὰ τιμωριῶν ἦν ἄξιο;· ὁ δὲ Λάμεχ ἑβδομηκοντάκις ἑπτὰ, διὰ τὸ μὴ σωφρονισθῆναι τῷ παραδείγματι. Τὸ δὲ ὅπως, καὶ τὸ ἵνα, οὐκ αἰτιολογικὰ νῦν φασί τινες, ἀλλὰ δηλω τικὰ τοῦ μέλλοντος. Από – θυσιαστηρίου. Ευκαίρως τοῦ ᾿Αβελ ἐν μνημόνευσε, δεικνύων, ὅτι καὶ ὁ ἐκείνου φόνος δια * Luc. x1, 48. οι Luc. xr, 50. Ἐπὶ πάντων, pro επιτάττων, Δ. Inclusa absunt A. ex eo præterea quod illud imitamini, demonstratis vos ipsos filios esse eorum, qui prophetas occiderunt. Lucas vero addidit: Comprobatis facta patrum vestrorum 2, hoc est, ea quodammodo suscipitis, utpote ædifcaudo his qui occisi sunt splendida monumenta; prædicatis audaciam homicidarum: id enim de ea gloriantium est eamque approbantium. Videremini siquidem in honorem eorum qui occisi sunt, ornare monumenta ipsorum, et ad accusationem patrum vestrorum prædicta facere, nisi homicidium eorum imitaremini. Vers. 32. Et - vestrorum. Mensuram malitia. Non dixit autem hoc præcipiendo, sed quod futurum erat prædicendo. Vers. 33. Serpentes - gehennæ? Serpentes ipsos nominavit, tanquam nocivos et insidiatores ac pe. stiferos. Progenies autem viperarum, utpote similes patribus suis in veneno malitiæ et in truculentia. Progenies quoque viperarum appellavit eos Joannes Baptista tertio capite, sed juxta alium intellectum. Judicium vero gehenna dicit condemnationem et supplicium gehennæ sive, quod mittit in geleniam. inaVers. 34. Propter — civitatem. Propter hoc: propter quid? Quia impleturi estis mensuraux malilive patrum vestrorum. Millo autem dixit, ostendens divinitatis dignitatem. Prophetas autem et sapientes ac scribas dicit apostolos, et qui eos secuti sunt pastures ac doctores Ecclesiarum, utpote dignos habitos prophetica gratia, et quasi ab eo edoctos et tanquam Scripturam intelligentes. Quod autem dicitur, ex illis, significat quod non omnes occisuri erant, neque omnes flagellaturi. Vers. 35. Ut-terram. Sanguinem, intellige san” guinis sive caedis condemnationem. Ut veniat, inquit, super vos condemnatio cujuslibet justi sanguinis qui effusus est super terram. Lucas autem dixit: Ut exquiratur sanguis omnium prophetarum”, qui eſſusus est a constitutione mundi a generatione ista. Docet autem quiddam tremendum sermo iste. Qui enim peccatorum novit penas, et nihilominus eos imitatur, reus est ut ab eo exigantur omnium supplicia, hoc est pro unoquoque poenam luat, eo quod exemplo ejus sese non refrenaverit. Et ex illis occidetis, inquit, ut expetatur a vobis ultio cujuslibet cædis, quæ prius contra justos fuerat perpetrata. Audierant enimn quod Cain septem suppli ciis dignus fuerat; Lamech vero septuaginta septem, eo quod sese non refrenasset exemplo. Dictionem aulem ὅπως, ut, aiunt quidam non capi causaliter, sed ut significet id quod futurum est. Vers. 35. — altare. Opportune Abel meminit, ostendens quod etiam cædes illius per invidiam perVariæ lectiones et notæ. inclusa absunt Α.

BUTHYMII ZIGABENI ἕνα τῶν δώδεκα προφητῶν, οἱ δὲ τὸν καὶ Ἰωδε καλούμενον· ἕτεροι δὲ τὸν Αζαρίαν· οἱ πλείους δὲ, τὸν πατέρα τοῦ Βαπτιστοῦ. Γράφουσι γὰρ, ὅτι παρέλαβον ἐξ ἀγράφου παραδόσεως τῶν πατέρων, ὡ; ἦν τόπος ἐν τῷ ναῷ ταῖς παρθένοις ἀποτεταγ μένος, ἐν ᾧ στᾶσάν ποτε τὴν Θεοτόκον μετὰ τὸν τόπον οὐκ ἐξέβαλεν οὗτος, εἰπὼν ὅτι παρθένος ἐστί. Διὸ καὶ εφονεύθη μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ ἔξω θυσιαστηρίου. petrata est. Zachariam autem quidam dicunt eum φθόνον ἐγένετο. Ζαχαρίαν δὲ οἱ μὲν λέγουσι τὸν qui fuit unus duodecim prophetarum: quidam vero eum, qui flius Joadæ dicebatur, qui etiam Zacharias appellabatur: plures autem patrem Baptistæ. Scribunt enim se-accepisse a patrum traditione, quæ citra scriptum per manus pervenit ad posteros, quæ traditionum genera άγραφα nominantur, quod erat in templo locus virginibus destinatus: a quo stantem quondam in eo Dei Matrem post partum, non ejecit, dicens virginem esse, et ideo occisus est in. ter templum et altare exterius. Vers. 36. Amen — istam. Quia timore gehennæ quæ eis impendebat eo quod ventura esset, hos non commovebat (e), exterret ac propulsat eos ca1∙mitatibus, quæ non longe post futuræ erant: ideo confirmat quod etiam ventura sunt omnia hæc, videlicet quæ miserrimæ sunt ultionis, super generationem istam, sive super hos ipsos. Sub Vespasiano enim et. Tito apprehenderunt eos que a Romanis provenere mala. Vers. 37. Jerusalem - ad te. Ad civitatem convertens sermonem deplorat hanc. Reduplicatio autem appellationis, demonstratio est miserationis. Ejus etenim miseretur, ut quæ olim dilecta erat, nunc vero extrema passura est, propter iniquitates inhabitantium in ea. Consequenter autem exprobrat ei, quod interemerit prophetas quos ipse ad eam miserat. Vers. 37 Quoties noluistis. Volusi, inquit, congregare alios tuos sub mea protectione, quos peccata disperseranta divina custodia. Exemplo autem gallinæ suum in Judæos amorem ostendit. Quidam autem sermonem intelligunt de Judæis per varias regiones dispersis sub prioribus captivitatibus. —Et noluistis, me non recipientes, sed persequentes ct occidere festinantes. Ad civitatis habitatores rursus sermonem convertit. Vers. 58. Ecce· deserta. Domus vestra sive templum relinquitur vobis desertum ab inhabitante in ea divina gratia. Hoc autem domus illorum erat, utpɔte in civitate eorum ædificatum. Αμὴν -- ταύτην. Ἐπεὶ, τὸν φόβον τῆς γεέννης ἐπικρεμάσας αὐτοῖς, οὐ καθίκετο τούτων, διὰ τὸ μέλλειν αὐτὴν, ἐκφοβεῖ καὶ κατασφαλίζεται τούτους ἀπὸ τῶν οὐκ εἰς μακρὰν συμφορῶν. Διὸ καὶ διαβε βαιοῦται, ήξειν ταῦτα πάντα, δηλαδή, τὰ τῆς παγ χαλέπου τιμωρίας, ἐπὶ τὴν γενεὰν ταύτην, ήγουν, ἐπ' αὐτοὺς δὴ τούτους. Ἐπὶ Ούεσπασιανοῦ γὰρ καὶ Τίτου κατέλαβον αὐτοὺς τὰ ἐκ 'Ρωμαίων κακά. Vers. 39. Dico Domini. Et quando hoc dicturi sunt? Volentes quidem, nunquam: nolentes autem tempore secundi adventus ejus, quando venturus est cum potestate et gloria magna; quando nulla erit eis utilitas cognitionis. Amantis vero dictum est: Nequaquam me posthac videbitis. Vehementer siquidem amabat; verum despiciebatur, et idcirco maxime dolebat. Posthac autem dicens, non solum tempus illud significavit, sed totum usque ad PasΚαὶ τόν, ordine inverso, B. (8, Καί, interponit A. Ιερουσαλήμ – αὐτήν. Πρὸς τὴν πόλιν ἀποστρέ ψας τὸν λόγον, ταλανίζει ταύτην· ὁ διπλασιασμὸς δὲ τῆς κλήσεως ἐμφαντικὸς ἐλέους ἐστίν. Οἰκτείρει γὰρ ταύτην, ὡς πάλαι μὲν ἠγαπημένην, νῦν δὲ παθείν τὰ ἔσχατα μέλλουσαν, διὰ τὰς παρανομίας τῶν και τοικούντων ἐν αὐτῇ. Τὸ δ' ἐξῆς ὀνειδίζει ταύτην, ὡς διαφθείρουσαν τους προφήτας, οὓς αὐτὸς ἀπέστελλε πρὸς αὐτήν. Ποσάκις ἠθελήσατε. Ηθέλησα, φησίν, επισυν αγαγεῖν τὰ τέκνα σου ὑπὸ τὴν ἐμὴν σκέπην, ἅτινε αἱ ἁμαρτίαι διεσκόρπισαν ἀπὸ τῆς θείας ἐπισκοπής. Διὰ δὲ τοῦ παραδείγματος τῆς ὄρνιθος τὸ περὶ τοὺς Ἰουδαίους φιλόστοργον ἑαυτοῦ δείκνυσι. Τινὲς δὲ νοοῦσι τὸν λόγον περὶ τῶν διεσπαρμένων Ἰουδαίων εἰς διαφόρους χώρας ὑπὸ τῶν προγεγενημένων αἰχμαλωτ σιῶν. Καὶ οὐκ ἠθελήσατε, μὴ παραδεξάμενοί με, ἀλλὰ διώκοντες καὶ ἀποκτεῖναι σπουδάζοντες. Πρὸς τοὺς ἐνοικοῦντας δὲ τῇ πόλει διαλέγεται πάλιν. Ιδού — ἔρημος. Ο οἶκος ὑμῶν, ήγουν, ὁ ναός, ἀφίεται ὑμῖν ἔρημος τῆς ἐνοικούσης αὐτῷ θείας χά ριτος. Οἶκος δὲ αὐτῶν οὗτος, ὡς ἱδρυμένος ἐν τῇ πόλει αὐτῶν. Λέγω - Κυρίου. Καὶ πότε τοῦτο εἴπωσιν; Ἑκόντες μὲν, οὐδέποτε, ἄκοντες δὲ, κατὰ τὸν καιρὸν τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας, ὅταν ἤξει μετὰ δυσ νάμεως καὶ δόξης πολλῆς, ὅταν οὐδὲν αὐτοῖς ὄφελος τῆς ἐπιγνώσεως. Ἐραστοῦ δὲ τὸ, Οὐ μὴ με ἴθητε ἀπάρτι, σφόδρα μὲν ἐρῶντος, ἀτιμαζομένου δὲ, xal διὰ τοῦτο περιαλγούντος. Απάρτι δὲ εἰπὼν, οὐ τὴν ὥραν ἐκείνην μόνην ἐδήλωσεν, ἀλλ' ὅλον τὸν ἄχρι τῆς σταυρώσεως καιρόν, μεθ' όν οὐκ ἔτι εἶδον αὐτόν, Varia lectiones et nota. (e) Interpres non cepit επικρεμάσαι τινὶ φόβον. Redde: Quoniam gehennæ metu injecto eos non commoveral, quod silicet futura est, terret cos ac certos reddit a calamitatibus. Sententia est: Quoniam ca “HEN, B. quæ remota sunt haud adeo metuunt homines, periculis vicinis eus terret. Κατασφαλίζεσθαι h. est omnem dubitationem futurarum pœnarum tollere per panas proxime futuras.

BUTHYMII ZIGABENI ἕνα τῶν δώδεκα προφητῶν, οἱ δὲ τὸν καὶ Ἰωδε καλούμενον· ἕτεροι δὲ τὸν Αζαρίαν· οἱ πλείους δὲ, τὸν πατέρα τοῦ Βαπτιστοῦ. Γράφουσι γὰρ, ὅτι παρέλαβον ἐξ ἀγράφου παραδόσεως τῶν πατέρων, ὡ; ἦν τόπος ἐν τῷ ναῷ ταῖς παρθένοις ἀποτεταγ μένος, ἐν ᾧ στᾶσάν ποτε τὴν Θεοτόκον μετὰ τὸν τόπον οὐκ ἐξέβαλεν οὗτος, εἰπὼν ὅτι παρθένος ἐστί. Διὸ καὶ εφονεύθη μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ ἔξω θυσιαστηρίου. petrata est. Zachariam autem quidam dicunt eum φθόνον ἐγένετο. Ζαχαρίαν δὲ οἱ μὲν λέγουσι τὸν qui fuit unus duodecim prophetarum: quidam vero eum, qui flius Joadæ dicebatur, qui etiam Zacharias appellabatur: plures autem patrem Baptistæ. Scribunt enim se-accepisse a patrum traditione, quæ citra scriptum per manus pervenit ad posteros, quæ traditionum genera άγραφα nominantur, quod erat in templo locus virginibus destinatus: a quo stantem quondam in eo Dei Matrem post partum, non ejecit, dicens virginem esse, et ideo occisus est in. ter templum et altare exterius. Vers. 36. Amen — istam. Quia timore gehennæ quæ eis impendebat eo quod ventura esset, hos non commovebat (e), exterret ac propulsat eos ca1∙mitatibus, quæ non longe post futuræ erant: ideo confirmat quod etiam ventura sunt omnia hæc, videlicet quæ miserrimæ sunt ultionis, super generationem istam, sive super hos ipsos. Sub Vespasiano enim et. Tito apprehenderunt eos que a Romanis provenere mala. Vers. 37. Jerusalem - ad te. Ad civitatem convertens sermonem deplorat hanc. Reduplicatio autem appellationis, demonstratio est miserationis. Ejus etenim miseretur, ut quæ olim dilecta erat, nunc vero extrema passura est, propter iniquitates inhabitantium in ea. Consequenter autem exprobrat ei, quod interemerit prophetas quos ipse ad eam miserat. Vers. 37 Quoties noluistis. Volusi, inquit, congregare alios tuos sub mea protectione, quos peccata disperseranta divina custodia. Exemplo autem gallinæ suum in Judæos amorem ostendit. Quidam autem sermonem intelligunt de Judæis per varias regiones dispersis sub prioribus captivitatibus. —Et noluistis, me non recipientes, sed persequentes ct occidere festinantes. Ad civitatis habitatores rursus sermonem convertit. Vers. 58. Ecce· deserta. Domus vestra sive templum relinquitur vobis desertum ab inhabitante in ea divina gratia. Hoc autem domus illorum erat, utpɔte in civitate eorum ædificatum. Αμὴν -- ταύτην. Ἐπεὶ, τὸν φόβον τῆς γεέννης ἐπικρεμάσας αὐτοῖς, οὐ καθίκετο τούτων, διὰ τὸ μέλλειν αὐτὴν, ἐκφοβεῖ καὶ κατασφαλίζεται τούτους ἀπὸ τῶν οὐκ εἰς μακρὰν συμφορῶν. Διὸ καὶ διαβε βαιοῦται, ήξειν ταῦτα πάντα, δηλαδή, τὰ τῆς παγ χαλέπου τιμωρίας, ἐπὶ τὴν γενεὰν ταύτην, ήγουν, ἐπ' αὐτοὺς δὴ τούτους. Ἐπὶ Ούεσπασιανοῦ γὰρ καὶ Τίτου κατέλαβον αὐτοὺς τὰ ἐκ 'Ρωμαίων κακά. Vers. 39. Dico Domini. Et quando hoc dicturi sunt? Volentes quidem, nunquam: nolentes autem tempore secundi adventus ejus, quando venturus est cum potestate et gloria magna; quando nulla erit eis utilitas cognitionis. Amantis vero dictum est: Nequaquam me posthac videbitis. Vehementer siquidem amabat; verum despiciebatur, et idcirco maxime dolebat. Posthac autem dicens, non solum tempus illud significavit, sed totum usque ad PasΚαὶ τόν, ordine inverso, B. (8, Καί, interponit A. Ιερουσαλήμ – αὐτήν. Πρὸς τὴν πόλιν ἀποστρέ ψας τὸν λόγον, ταλανίζει ταύτην· ὁ διπλασιασμὸς δὲ τῆς κλήσεως ἐμφαντικὸς ἐλέους ἐστίν. Οἰκτείρει γὰρ ταύτην, ὡς πάλαι μὲν ἠγαπημένην, νῦν δὲ παθείν τὰ ἔσχατα μέλλουσαν, διὰ τὰς παρανομίας τῶν και τοικούντων ἐν αὐτῇ. Τὸ δ' ἐξῆς ὀνειδίζει ταύτην, ὡς διαφθείρουσαν τους προφήτας, οὓς αὐτὸς ἀπέστελλε πρὸς αὐτήν. Ποσάκις ἠθελήσατε. Ηθέλησα, φησίν, επισυν αγαγεῖν τὰ τέκνα σου ὑπὸ τὴν ἐμὴν σκέπην, ἅτινε αἱ ἁμαρτίαι διεσκόρπισαν ἀπὸ τῆς θείας ἐπισκοπής. Διὰ δὲ τοῦ παραδείγματος τῆς ὄρνιθος τὸ περὶ τοὺς Ἰουδαίους φιλόστοργον ἑαυτοῦ δείκνυσι. Τινὲς δὲ νοοῦσι τὸν λόγον περὶ τῶν διεσπαρμένων Ἰουδαίων εἰς διαφόρους χώρας ὑπὸ τῶν προγεγενημένων αἰχμαλωτ σιῶν. Καὶ οὐκ ἠθελήσατε, μὴ παραδεξάμενοί με, ἀλλὰ διώκοντες καὶ ἀποκτεῖναι σπουδάζοντες. Πρὸς τοὺς ἐνοικοῦντας δὲ τῇ πόλει διαλέγεται πάλιν. Ιδού — ἔρημος. Ο οἶκος ὑμῶν, ήγουν, ὁ ναός, ἀφίεται ὑμῖν ἔρημος τῆς ἐνοικούσης αὐτῷ θείας χά ριτος. Οἶκος δὲ αὐτῶν οὗτος, ὡς ἱδρυμένος ἐν τῇ πόλει αὐτῶν. Λέγω - Κυρίου. Καὶ πότε τοῦτο εἴπωσιν; Ἑκόντες μὲν, οὐδέποτε, ἄκοντες δὲ, κατὰ τὸν καιρὸν τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας, ὅταν ἤξει μετὰ δυσ νάμεως καὶ δόξης πολλῆς, ὅταν οὐδὲν αὐτοῖς ὄφελος τῆς ἐπιγνώσεως. Ἐραστοῦ δὲ τὸ, Οὐ μὴ με ἴθητε ἀπάρτι, σφόδρα μὲν ἐρῶντος, ἀτιμαζομένου δὲ, xal διὰ τοῦτο περιαλγούντος. Απάρτι δὲ εἰπὼν, οὐ τὴν ὥραν ἐκείνην μόνην ἐδήλωσεν, ἀλλ' ὅλον τὸν ἄχρι τῆς σταυρώσεως καιρόν, μεθ' όν οὐκ ἔτι εἶδον αὐτόν, Varia lectiones et nota. (e) Interpres non cepit επικρεμάσαι τινὶ φόβον. Redde: Quoniam gehennæ metu injecto eos non commoveral, quod silicet futura est, terret cos ac certos reddit a calamitatibus. Sententia est: Quoniam ca “HEN, B. quæ remota sunt haud adeo metuunt homines, periculis vicinis eus terret. Κατασφαλίζεσθαι h. est omnem dubitationem futurarum pœnarum tollere per panas proxime futuras.

BUTHYMII ZIGABENI ἕνα τῶν δώδεκα προφητῶν, οἱ δὲ τὸν καὶ Ἰωδε καλούμενον· ἕτεροι δὲ τὸν Αζαρίαν· οἱ πλείους δὲ, τὸν πατέρα τοῦ Βαπτιστοῦ. Γράφουσι γὰρ, ὅτι παρέλαβον ἐξ ἀγράφου παραδόσεως τῶν πατέρων, ὡ; ἦν τόπος ἐν τῷ ναῷ ταῖς παρθένοις ἀποτεταγ μένος, ἐν ᾧ στᾶσάν ποτε τὴν Θεοτόκον μετὰ τὸν τόπον οὐκ ἐξέβαλεν οὗτος, εἰπὼν ὅτι παρθένος ἐστί. Διὸ καὶ εφονεύθη μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ ἔξω θυσιαστηρίου. petrata est. Zachariam autem quidam dicunt eum φθόνον ἐγένετο. Ζαχαρίαν δὲ οἱ μὲν λέγουσι τὸν qui fuit unus duodecim prophetarum: quidam vero eum, qui flius Joadæ dicebatur, qui etiam Zacharias appellabatur: plures autem patrem Baptistæ. Scribunt enim se-accepisse a patrum traditione, quæ citra scriptum per manus pervenit ad posteros, quæ traditionum genera άγραφα nominantur, quod erat in templo locus virginibus destinatus: a quo stantem quondam in eo Dei Matrem post partum, non ejecit, dicens virginem esse, et ideo occisus est in. ter templum et altare exterius. Vers. 36. Amen — istam. Quia timore gehennæ quæ eis impendebat eo quod ventura esset, hos non commovebat (e), exterret ac propulsat eos ca1∙mitatibus, quæ non longe post futuræ erant: ideo confirmat quod etiam ventura sunt omnia hæc, videlicet quæ miserrimæ sunt ultionis, super generationem istam, sive super hos ipsos. Sub Vespasiano enim et. Tito apprehenderunt eos que a Romanis provenere mala. Vers. 37. Jerusalem - ad te. Ad civitatem convertens sermonem deplorat hanc. Reduplicatio autem appellationis, demonstratio est miserationis. Ejus etenim miseretur, ut quæ olim dilecta erat, nunc vero extrema passura est, propter iniquitates inhabitantium in ea. Consequenter autem exprobrat ei, quod interemerit prophetas quos ipse ad eam miserat. Vers. 37 Quoties noluistis. Volusi, inquit, congregare alios tuos sub mea protectione, quos peccata disperseranta divina custodia. Exemplo autem gallinæ suum in Judæos amorem ostendit. Quidam autem sermonem intelligunt de Judæis per varias regiones dispersis sub prioribus captivitatibus. —Et noluistis, me non recipientes, sed persequentes ct occidere festinantes. Ad civitatis habitatores rursus sermonem convertit. Vers. 58. Ecce· deserta. Domus vestra sive templum relinquitur vobis desertum ab inhabitante in ea divina gratia. Hoc autem domus illorum erat, utpɔte in civitate eorum ædificatum. Αμὴν -- ταύτην. Ἐπεὶ, τὸν φόβον τῆς γεέννης ἐπικρεμάσας αὐτοῖς, οὐ καθίκετο τούτων, διὰ τὸ μέλλειν αὐτὴν, ἐκφοβεῖ καὶ κατασφαλίζεται τούτους ἀπὸ τῶν οὐκ εἰς μακρὰν συμφορῶν. Διὸ καὶ διαβε βαιοῦται, ήξειν ταῦτα πάντα, δηλαδή, τὰ τῆς παγ χαλέπου τιμωρίας, ἐπὶ τὴν γενεὰν ταύτην, ήγουν, ἐπ' αὐτοὺς δὴ τούτους. Ἐπὶ Ούεσπασιανοῦ γὰρ καὶ Τίτου κατέλαβον αὐτοὺς τὰ ἐκ 'Ρωμαίων κακά. Vers. 39. Dico Domini. Et quando hoc dicturi sunt? Volentes quidem, nunquam: nolentes autem tempore secundi adventus ejus, quando venturus est cum potestate et gloria magna; quando nulla erit eis utilitas cognitionis. Amantis vero dictum est: Nequaquam me posthac videbitis. Vehementer siquidem amabat; verum despiciebatur, et idcirco maxime dolebat. Posthac autem dicens, non solum tempus illud significavit, sed totum usque ad PasΚαὶ τόν, ordine inverso, B. (8, Καί, interponit A. Ιερουσαλήμ – αὐτήν. Πρὸς τὴν πόλιν ἀποστρέ ψας τὸν λόγον, ταλανίζει ταύτην· ὁ διπλασιασμὸς δὲ τῆς κλήσεως ἐμφαντικὸς ἐλέους ἐστίν. Οἰκτείρει γὰρ ταύτην, ὡς πάλαι μὲν ἠγαπημένην, νῦν δὲ παθείν τὰ ἔσχατα μέλλουσαν, διὰ τὰς παρανομίας τῶν και τοικούντων ἐν αὐτῇ. Τὸ δ' ἐξῆς ὀνειδίζει ταύτην, ὡς διαφθείρουσαν τους προφήτας, οὓς αὐτὸς ἀπέστελλε πρὸς αὐτήν. Ποσάκις ἠθελήσατε. Ηθέλησα, φησίν, επισυν αγαγεῖν τὰ τέκνα σου ὑπὸ τὴν ἐμὴν σκέπην, ἅτινε αἱ ἁμαρτίαι διεσκόρπισαν ἀπὸ τῆς θείας ἐπισκοπής. Διὰ δὲ τοῦ παραδείγματος τῆς ὄρνιθος τὸ περὶ τοὺς Ἰουδαίους φιλόστοργον ἑαυτοῦ δείκνυσι. Τινὲς δὲ νοοῦσι τὸν λόγον περὶ τῶν διεσπαρμένων Ἰουδαίων εἰς διαφόρους χώρας ὑπὸ τῶν προγεγενημένων αἰχμαλωτ σιῶν. Καὶ οὐκ ἠθελήσατε, μὴ παραδεξάμενοί με, ἀλλὰ διώκοντες καὶ ἀποκτεῖναι σπουδάζοντες. Πρὸς τοὺς ἐνοικοῦντας δὲ τῇ πόλει διαλέγεται πάλιν. Ιδού — ἔρημος. Ο οἶκος ὑμῶν, ήγουν, ὁ ναός, ἀφίεται ὑμῖν ἔρημος τῆς ἐνοικούσης αὐτῷ θείας χά ριτος. Οἶκος δὲ αὐτῶν οὗτος, ὡς ἱδρυμένος ἐν τῇ πόλει αὐτῶν. Λέγω - Κυρίου. Καὶ πότε τοῦτο εἴπωσιν; Ἑκόντες μὲν, οὐδέποτε, ἄκοντες δὲ, κατὰ τὸν καιρὸν τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας, ὅταν ἤξει μετὰ δυσ νάμεως καὶ δόξης πολλῆς, ὅταν οὐδὲν αὐτοῖς ὄφελος τῆς ἐπιγνώσεως. Ἐραστοῦ δὲ τὸ, Οὐ μὴ με ἴθητε ἀπάρτι, σφόδρα μὲν ἐρῶντος, ἀτιμαζομένου δὲ, xal διὰ τοῦτο περιαλγούντος. Απάρτι δὲ εἰπὼν, οὐ τὴν ὥραν ἐκείνην μόνην ἐδήλωσεν, ἀλλ' ὅλον τὸν ἄχρι τῆς σταυρώσεως καιρόν, μεθ' όν οὐκ ἔτι εἶδον αὐτόν, Varia lectiones et nota. (e) Interpres non cepit επικρεμάσαι τινὶ φόβον. Redde: Quoniam gehennæ metu injecto eos non commoveral, quod silicet futura est, terret cos ac certos reddit a calamitatibus. Sententia est: Quoniam ca “HEN, B. quæ remota sunt haud adeo metuunt homines, periculis vicinis eus terret. Κατασφαλίζεσθαι h. est omnem dubitationem futurarum pœnarum tollere per panas proxime futuras.

BUTHYMII ZIGABENI ἕνα τῶν δώδεκα προφητῶν, οἱ δὲ τὸν καὶ Ἰωδε καλούμενον· ἕτεροι δὲ τὸν Αζαρίαν· οἱ πλείους δὲ, τὸν πατέρα τοῦ Βαπτιστοῦ. Γράφουσι γὰρ, ὅτι παρέλαβον ἐξ ἀγράφου παραδόσεως τῶν πατέρων, ὡ; ἦν τόπος ἐν τῷ ναῷ ταῖς παρθένοις ἀποτεταγ μένος, ἐν ᾧ στᾶσάν ποτε τὴν Θεοτόκον μετὰ τὸν τόπον οὐκ ἐξέβαλεν οὗτος, εἰπὼν ὅτι παρθένος ἐστί. Διὸ καὶ εφονεύθη μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ ἔξω θυσιαστηρίου. petrata est. Zachariam autem quidam dicunt eum φθόνον ἐγένετο. Ζαχαρίαν δὲ οἱ μὲν λέγουσι τὸν qui fuit unus duodecim prophetarum: quidam vero eum, qui flius Joadæ dicebatur, qui etiam Zacharias appellabatur: plures autem patrem Baptistæ. Scribunt enim se-accepisse a patrum traditione, quæ citra scriptum per manus pervenit ad posteros, quæ traditionum genera άγραφα nominantur, quod erat in templo locus virginibus destinatus: a quo stantem quondam in eo Dei Matrem post partum, non ejecit, dicens virginem esse, et ideo occisus est in. ter templum et altare exterius. Vers. 36. Amen — istam. Quia timore gehennæ quæ eis impendebat eo quod ventura esset, hos non commovebat (e), exterret ac propulsat eos ca1∙mitatibus, quæ non longe post futuræ erant: ideo confirmat quod etiam ventura sunt omnia hæc, videlicet quæ miserrimæ sunt ultionis, super generationem istam, sive super hos ipsos. Sub Vespasiano enim et. Tito apprehenderunt eos que a Romanis provenere mala. Vers. 37. Jerusalem - ad te. Ad civitatem convertens sermonem deplorat hanc. Reduplicatio autem appellationis, demonstratio est miserationis. Ejus etenim miseretur, ut quæ olim dilecta erat, nunc vero extrema passura est, propter iniquitates inhabitantium in ea. Consequenter autem exprobrat ei, quod interemerit prophetas quos ipse ad eam miserat. Vers. 37 Quoties noluistis. Volusi, inquit, congregare alios tuos sub mea protectione, quos peccata disperseranta divina custodia. Exemplo autem gallinæ suum in Judæos amorem ostendit. Quidam autem sermonem intelligunt de Judæis per varias regiones dispersis sub prioribus captivitatibus. —Et noluistis, me non recipientes, sed persequentes ct occidere festinantes. Ad civitatis habitatores rursus sermonem convertit. Vers. 58. Ecce· deserta. Domus vestra sive templum relinquitur vobis desertum ab inhabitante in ea divina gratia. Hoc autem domus illorum erat, utpɔte in civitate eorum ædificatum. Αμὴν -- ταύτην. Ἐπεὶ, τὸν φόβον τῆς γεέννης ἐπικρεμάσας αὐτοῖς, οὐ καθίκετο τούτων, διὰ τὸ μέλλειν αὐτὴν, ἐκφοβεῖ καὶ κατασφαλίζεται τούτους ἀπὸ τῶν οὐκ εἰς μακρὰν συμφορῶν. Διὸ καὶ διαβε βαιοῦται, ήξειν ταῦτα πάντα, δηλαδή, τὰ τῆς παγ χαλέπου τιμωρίας, ἐπὶ τὴν γενεὰν ταύτην, ήγουν, ἐπ' αὐτοὺς δὴ τούτους. Ἐπὶ Ούεσπασιανοῦ γὰρ καὶ Τίτου κατέλαβον αὐτοὺς τὰ ἐκ 'Ρωμαίων κακά. Vers. 39. Dico Domini. Et quando hoc dicturi sunt? Volentes quidem, nunquam: nolentes autem tempore secundi adventus ejus, quando venturus est cum potestate et gloria magna; quando nulla erit eis utilitas cognitionis. Amantis vero dictum est: Nequaquam me posthac videbitis. Vehementer siquidem amabat; verum despiciebatur, et idcirco maxime dolebat. Posthac autem dicens, non solum tempus illud significavit, sed totum usque ad PasΚαὶ τόν, ordine inverso, B. (8, Καί, interponit A. Ιερουσαλήμ – αὐτήν. Πρὸς τὴν πόλιν ἀποστρέ ψας τὸν λόγον, ταλανίζει ταύτην· ὁ διπλασιασμὸς δὲ τῆς κλήσεως ἐμφαντικὸς ἐλέους ἐστίν. Οἰκτείρει γὰρ ταύτην, ὡς πάλαι μὲν ἠγαπημένην, νῦν δὲ παθείν τὰ ἔσχατα μέλλουσαν, διὰ τὰς παρανομίας τῶν και τοικούντων ἐν αὐτῇ. Τὸ δ' ἐξῆς ὀνειδίζει ταύτην, ὡς διαφθείρουσαν τους προφήτας, οὓς αὐτὸς ἀπέστελλε πρὸς αὐτήν. Ποσάκις ἠθελήσατε. Ηθέλησα, φησίν, επισυν αγαγεῖν τὰ τέκνα σου ὑπὸ τὴν ἐμὴν σκέπην, ἅτινε αἱ ἁμαρτίαι διεσκόρπισαν ἀπὸ τῆς θείας ἐπισκοπής. Διὰ δὲ τοῦ παραδείγματος τῆς ὄρνιθος τὸ περὶ τοὺς Ἰουδαίους φιλόστοργον ἑαυτοῦ δείκνυσι. Τινὲς δὲ νοοῦσι τὸν λόγον περὶ τῶν διεσπαρμένων Ἰουδαίων εἰς διαφόρους χώρας ὑπὸ τῶν προγεγενημένων αἰχμαλωτ σιῶν. Καὶ οὐκ ἠθελήσατε, μὴ παραδεξάμενοί με, ἀλλὰ διώκοντες καὶ ἀποκτεῖναι σπουδάζοντες. Πρὸς τοὺς ἐνοικοῦντας δὲ τῇ πόλει διαλέγεται πάλιν. Ιδού — ἔρημος. Ο οἶκος ὑμῶν, ήγουν, ὁ ναός, ἀφίεται ὑμῖν ἔρημος τῆς ἐνοικούσης αὐτῷ θείας χά ριτος. Οἶκος δὲ αὐτῶν οὗτος, ὡς ἱδρυμένος ἐν τῇ πόλει αὐτῶν. Λέγω - Κυρίου. Καὶ πότε τοῦτο εἴπωσιν; Ἑκόντες μὲν, οὐδέποτε, ἄκοντες δὲ, κατὰ τὸν καιρὸν τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας, ὅταν ἤξει μετὰ δυσ νάμεως καὶ δόξης πολλῆς, ὅταν οὐδὲν αὐτοῖς ὄφελος τῆς ἐπιγνώσεως. Ἐραστοῦ δὲ τὸ, Οὐ μὴ με ἴθητε ἀπάρτι, σφόδρα μὲν ἐρῶντος, ἀτιμαζομένου δὲ, xal διὰ τοῦτο περιαλγούντος. Απάρτι δὲ εἰπὼν, οὐ τὴν ὥραν ἐκείνην μόνην ἐδήλωσεν, ἀλλ' ὅλον τὸν ἄχρι τῆς σταυρώσεως καιρόν, μεθ' όν οὐκ ἔτι εἶδον αὐτόν, Varia lectiones et nota. (e) Interpres non cepit επικρεμάσαι τινὶ φόβον. Redde: Quoniam gehennæ metu injecto eos non commoveral, quod silicet futura est, terret cos ac certos reddit a calamitatibus. Sententia est: Quoniam ca “HEN, B. quæ remota sunt haud adeo metuunt homines, periculis vicinis eus terret. Κατασφαλίζεσθαι h. est omnem dubitationem futurarum pœnarum tollere per panas proxime futuras.

CAP. XXIV. (02 Εἰ γὰρ καὶ ὤφθη τισὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ἀλλ' οὐ sionis tempus: post quod amplius non viderunt τεῖς ἀπίστοις Ιουδαίοις. Τὸ δὲ Εὐλογημένος ὁ ἐρ χόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, Δαυϊδικὸν μέν ἐστιν, ἡρμηνεύθη δὲ ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ ἱεροῦ. 'Ακούσαντες, ὅτι 'Ιδού ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος, ἐθαύμασαν, εἰ τοιοῦτος ναὸς ἐρημωθήσεται· διὸ καὶ προσῆλθον ἐπιδεῖξαι αὐτῷ τὰς οἰκοδομὰς τοῦ ἱεροῦ, ὡς θαυμαστάς. Ο δὲ Ἰησοῦς καταλυθήσεται. Ἐρωτᾷ πρῶ τον αὐτούς· Οὐ βλέπετε ταῦτα πάντα τὰ θαυμαστά; εἶτα προαναφωνεῖ τὸν ὄλεθρον αὐτῶν, καὶ οὐκέτι λοιπὸν περὶ ἐρημώσεως, ἀλλὰ περὶ παντελοῦς ἀφα νισμού προφητεύει. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ ἱεροῦ, λέγει αὐτῷ εἰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. Διδάσκαλε, ίδε, ποταποὶ 2.0οι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας οικοδο μάς; Οὐ μὴ ἀπεθῇ λίθος ἐπὶ λίθῳ ὃς οὐ μὴ και ταλυθῇ. Ο δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι Καί τινων λε γόντων περὶ τοῦ ἱεροῦ ὅτι λίθοις καλοῖς καὶ ἀναθήμασι κεκόσμηται, εἶπε· Ταῦτα, ὰ θεωρεῖτε, ἐλεύσονται ἡμέραι, ἐν οἷς οὐκ ἀφεθήσεται λίθος ἐπὶ λίθῳ ὃς οὐ καταλυθήσεται. Καὶ γὰρ προσῆλθον μὲν οἱ μαθηταὶ πάντες ἐπιδεῖξαι αὐτῷ τὰς οἰκοδο μάς· τινῶν δὲ ἐξ αὐτῶν λεγόντων περὶ τοῦ ἱεροῦ καθ᾿ ἑαυτούς, ὅτι λίθοις καλοῖς καὶ ἀναθήμασι κεκόσμηται, εἷς τῶν μαθητῶν εἶπε τῷ Χριστῷ, Διδά σκαλε, ίδε, ποταποὶ λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί· ὁ δὲ καὶ πρὸς αὐτὸν καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους πάντας εἶπεν, ἃ εἶπε. Λέγουσι δέ τινες, ὅτι καὶ μὴν ἔν τισι μέρεσιν, ἀφείθη λίθος ἐπὶ λίθῳ, ὅς οὐ κατελύθη. Πρὸς οὓς ἀντιλέγομεν, ὅτι τὰ ἐπιδειχθέντα πάντα, τὰ ἀξιοθαύ μαστα μέχρι θεμελίων κατελύθησαν κατὰ τὴν δε σποτικὴν ἀπόφασιν, ἀλλὰ καὶ, εἴ τι λείψανον ἀφείθε παρὰ 'Ρωμαίων, καὶ τοῦτο παρὰ τῶν ὕστερον και ταλύεται, πρὸς οἰκοδομὰς ἑτέρας μεταφερόμενον ΚΕΦ. ΝΖ'. Περὶ τῆς συντελείας. Καθημένου - αἰῶνος; 'Ο δὲ Μάρκος εἶπε καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ἐρωτησάντων, ὅτι Πέτρος καὶ 'Ιάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ ᾿Ανδρέας. Προσῆλθον μὲν γὰρ μαθησόμενοι πάντες ηρώτησαν δὲ οἱ τέσσαρες, ὡς πλείονα παρρησίαν ἔχοντες. Ερωτῶσι δὲ, γλιχόμενοι μαθεῖν οὐ τοσοῦτον περὶ τοῦ ἀφανισμοῦ τοῦ ** Marc. XIII, 1, 2. eum. Quanquam enim visus est quibusdam post resurrectionem, at non infidelibus Judæis. Quod vero additur: Benedictus qui venit in nomine Domini, Davidicum est, et ejus data est interpretatio quadragesimo quinto eapite. Cap. XXIV. Vers. 1. Et templi. Cum audissent Ecce relinquitur vobis domus vestra descrta, admirabantur si tale templum desolandum esset: et ideo accesserunt ut ostenderent ei structuras templi tanquam admirandas. Vers. 2. Jesus autem - diruatur. Interrogat primun eos Num hæc omnia videtis tam admirənda? Deinde prædicit eorum perditionem: et jam non amplius de desolatione, sed de omnimoda demolitione prophetat. Marcus autem dicit: Et egrediente eo de templo dicit ei unus discipulorum suorum: Præceptor, vide quales lapides, et quales struclura. Jesus autem respondens ait illi: Vides magnas has substructiones? Non relinquetur lapis super lapidem qui non diruatur ". Lucas vero scripsit: Et quibusdam dicentibus de templo, quod pulchris lapidibus et donis ornatum esset, dixit: Ex his quæ videtis venient dies quando non relinquetur lapis super lapidem qui non diruatur 3. Siquidem accesserunt discipuli omnes, ut ostenderent ei structuras: quibusdam autem dicentibus apud sese de templo, quod pulchris lapidibus ac donis ornatum esset, unus discipulorum ait Christo: Præceplor, vide quales lapides et quales structuræ. At ille etiam ad cæteros omnes dixit ea quæ respondit. Aiunt autem quidam: Atqui in his quos significavit diebus relictus est lapis super lapidem qui non est dirulus. Quibus respondemus, quod omnia quæ demonstrata sunt, et admiratione digna erant, usque ad fundamenta diruta sunt juxtz Domini sententiam. Quod si quid adhuc residuum a Romanis relictum est, etiam hoc a posteris diruitur, ut ad alias structuras transferatur. CAP. LVII. De consummatione. Vers. 3. Sedente-sæculi? Marcus autem nomina quoque dixit eorum qui interrogaverunt: Petrus, inquit, et Jacobus, Joannes et Andreas". Omnes siquidem accesserunt ut discerent; hi autem quatuor interrogaverunt, utpote majorem habentes fiduciam. Interrogant autem non tantum de templi ss Luc. xxi, 5. * Marc. XIII, 3. Ἐν ὀνόματι Κυρίου, omittit A. Ὑμῶν, omittit A. Varia lectiones et nom. Post ista in margine codicis & a manu rececentiori addita sunt hæc: Γέγραπται δε, ὅτι βασιλεύοντος Ἰουλιανοῦ τοῦ τρισκαταράτου, καὶ ἀπελο θόντος εἰς Ἀντιόχειαν θύσαι τοῖς εἰδώλοις ἐν τῷ σηκῷ του Απόλλωνος, προσῆλθεν αὐτῷ ὁ τῶν Ἰου δαίων λαός, δυσωποῦντες αὐτὸν καὶ δεόμενοι, ὅπως ἐπιτρέψῃ ἀνεγείραι τὸν ἑαυτῶν ναόν, δ καὶ γέγονεν. ᾿Αρξάντων δὲ τῶν τρισκαταράτων Ιουδαίων των θεμελίων τῆς οἰκοδομής, ἢ τῶν κριμάτων του...... Ἰησοῦ! πῦρ ἐξελθὸν τῶν θεμελίων, άρδην πάντας κατέκαυσε, τά τε θεμέλια καὶ τοὺς ἐπιχειρήσαντας. Caret bis Hentenius etiam. Narratur hæc res a plu ribus scriptoribus.

CAP. XXIV. (02 Εἰ γὰρ καὶ ὤφθη τισὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ἀλλ' οὐ sionis tempus: post quod amplius non viderunt τεῖς ἀπίστοις Ιουδαίοις. Τὸ δὲ Εὐλογημένος ὁ ἐρ χόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, Δαυϊδικὸν μέν ἐστιν, ἡρμηνεύθη δὲ ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ ἱεροῦ. 'Ακούσαντες, ὅτι 'Ιδού ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος, ἐθαύμασαν, εἰ τοιοῦτος ναὸς ἐρημωθήσεται· διὸ καὶ προσῆλθον ἐπιδεῖξαι αὐτῷ τὰς οἰκοδομὰς τοῦ ἱεροῦ, ὡς θαυμαστάς. Ο δὲ Ἰησοῦς καταλυθήσεται. Ἐρωτᾷ πρῶ τον αὐτούς· Οὐ βλέπετε ταῦτα πάντα τὰ θαυμαστά; εἶτα προαναφωνεῖ τὸν ὄλεθρον αὐτῶν, καὶ οὐκέτι λοιπὸν περὶ ἐρημώσεως, ἀλλὰ περὶ παντελοῦς ἀφα νισμού προφητεύει. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ ἱεροῦ, λέγει αὐτῷ εἰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. Διδάσκαλε, ίδε, ποταποὶ 2.0οι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας οικοδο μάς; Οὐ μὴ ἀπεθῇ λίθος ἐπὶ λίθῳ ὃς οὐ μὴ και ταλυθῇ. Ο δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι Καί τινων λε γόντων περὶ τοῦ ἱεροῦ ὅτι λίθοις καλοῖς καὶ ἀναθήμασι κεκόσμηται, εἶπε· Ταῦτα, ὰ θεωρεῖτε, ἐλεύσονται ἡμέραι, ἐν οἷς οὐκ ἀφεθήσεται λίθος ἐπὶ λίθῳ ὃς οὐ καταλυθήσεται. Καὶ γὰρ προσῆλθον μὲν οἱ μαθηταὶ πάντες ἐπιδεῖξαι αὐτῷ τὰς οἰκοδο μάς· τινῶν δὲ ἐξ αὐτῶν λεγόντων περὶ τοῦ ἱεροῦ καθ᾿ ἑαυτούς, ὅτι λίθοις καλοῖς καὶ ἀναθήμασι κεκόσμηται, εἷς τῶν μαθητῶν εἶπε τῷ Χριστῷ, Διδά σκαλε, ίδε, ποταποὶ λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί· ὁ δὲ καὶ πρὸς αὐτὸν καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους πάντας εἶπεν, ἃ εἶπε. Λέγουσι δέ τινες, ὅτι καὶ μὴν ἔν τισι μέρεσιν, ἀφείθη λίθος ἐπὶ λίθῳ, ὅς οὐ κατελύθη. Πρὸς οὓς ἀντιλέγομεν, ὅτι τὰ ἐπιδειχθέντα πάντα, τὰ ἀξιοθαύ μαστα μέχρι θεμελίων κατελύθησαν κατὰ τὴν δε σποτικὴν ἀπόφασιν, ἀλλὰ καὶ, εἴ τι λείψανον ἀφείθε παρὰ 'Ρωμαίων, καὶ τοῦτο παρὰ τῶν ὕστερον και ταλύεται, πρὸς οἰκοδομὰς ἑτέρας μεταφερόμενον ΚΕΦ. ΝΖ'. Περὶ τῆς συντελείας. Καθημένου - αἰῶνος; 'Ο δὲ Μάρκος εἶπε καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ἐρωτησάντων, ὅτι Πέτρος καὶ 'Ιάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ ᾿Ανδρέας. Προσῆλθον μὲν γὰρ μαθησόμενοι πάντες ηρώτησαν δὲ οἱ τέσσαρες, ὡς πλείονα παρρησίαν ἔχοντες. Ερωτῶσι δὲ, γλιχόμενοι μαθεῖν οὐ τοσοῦτον περὶ τοῦ ἀφανισμοῦ τοῦ ** Marc. XIII, 1, 2. eum. Quanquam enim visus est quibusdam post resurrectionem, at non infidelibus Judæis. Quod vero additur: Benedictus qui venit in nomine Domini, Davidicum est, et ejus data est interpretatio quadragesimo quinto eapite. Cap. XXIV. Vers. 1. Et templi. Cum audissent Ecce relinquitur vobis domus vestra descrta, admirabantur si tale templum desolandum esset: et ideo accesserunt ut ostenderent ei structuras templi tanquam admirandas. Vers. 2. Jesus autem - diruatur. Interrogat primun eos Num hæc omnia videtis tam admirənda? Deinde prædicit eorum perditionem: et jam non amplius de desolatione, sed de omnimoda demolitione prophetat. Marcus autem dicit: Et egrediente eo de templo dicit ei unus discipulorum suorum: Præceptor, vide quales lapides, et quales struclura. Jesus autem respondens ait illi: Vides magnas has substructiones? Non relinquetur lapis super lapidem qui non diruatur ". Lucas vero scripsit: Et quibusdam dicentibus de templo, quod pulchris lapidibus et donis ornatum esset, dixit: Ex his quæ videtis venient dies quando non relinquetur lapis super lapidem qui non diruatur 3. Siquidem accesserunt discipuli omnes, ut ostenderent ei structuras: quibusdam autem dicentibus apud sese de templo, quod pulchris lapidibus ac donis ornatum esset, unus discipulorum ait Christo: Præceplor, vide quales lapides et quales structuræ. At ille etiam ad cæteros omnes dixit ea quæ respondit. Aiunt autem quidam: Atqui in his quos significavit diebus relictus est lapis super lapidem qui non est dirulus. Quibus respondemus, quod omnia quæ demonstrata sunt, et admiratione digna erant, usque ad fundamenta diruta sunt juxtz Domini sententiam. Quod si quid adhuc residuum a Romanis relictum est, etiam hoc a posteris diruitur, ut ad alias structuras transferatur. CAP. LVII. De consummatione. Vers. 3. Sedente-sæculi? Marcus autem nomina quoque dixit eorum qui interrogaverunt: Petrus, inquit, et Jacobus, Joannes et Andreas". Omnes siquidem accesserunt ut discerent; hi autem quatuor interrogaverunt, utpote majorem habentes fiduciam. Interrogant autem non tantum de templi ss Luc. xxi, 5. * Marc. XIII, 3. Ἐν ὀνόματι Κυρίου, omittit A. Ὑμῶν, omittit A. Varia lectiones et nom. Post ista in margine codicis & a manu rececentiori addita sunt hæc: Γέγραπται δε, ὅτι βασιλεύοντος Ἰουλιανοῦ τοῦ τρισκαταράτου, καὶ ἀπελο θόντος εἰς Ἀντιόχειαν θύσαι τοῖς εἰδώλοις ἐν τῷ σηκῷ του Απόλλωνος, προσῆλθεν αὐτῷ ὁ τῶν Ἰου δαίων λαός, δυσωποῦντες αὐτὸν καὶ δεόμενοι, ὅπως ἐπιτρέψῃ ἀνεγείραι τὸν ἑαυτῶν ναόν, δ καὶ γέγονεν. ᾿Αρξάντων δὲ τῶν τρισκαταράτων Ιουδαίων των θεμελίων τῆς οἰκοδομής, ἢ τῶν κριμάτων του...... Ἰησοῦ! πῦρ ἐξελθὸν τῶν θεμελίων, άρδην πάντας κατέκαυσε, τά τε θεμέλια καὶ τοὺς ἐπιχειρήσαντας. Caret bis Hentenius etiam. Narratur hæc res a plu ribus scriptoribus.

CAP. XXIV. (02 Εἰ γὰρ καὶ ὤφθη τισὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ἀλλ' οὐ sionis tempus: post quod amplius non viderunt τεῖς ἀπίστοις Ιουδαίοις. Τὸ δὲ Εὐλογημένος ὁ ἐρ χόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, Δαυϊδικὸν μέν ἐστιν, ἡρμηνεύθη δὲ ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ ἱεροῦ. 'Ακούσαντες, ὅτι 'Ιδού ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος, ἐθαύμασαν, εἰ τοιοῦτος ναὸς ἐρημωθήσεται· διὸ καὶ προσῆλθον ἐπιδεῖξαι αὐτῷ τὰς οἰκοδομὰς τοῦ ἱεροῦ, ὡς θαυμαστάς. Ο δὲ Ἰησοῦς καταλυθήσεται. Ἐρωτᾷ πρῶ τον αὐτούς· Οὐ βλέπετε ταῦτα πάντα τὰ θαυμαστά; εἶτα προαναφωνεῖ τὸν ὄλεθρον αὐτῶν, καὶ οὐκέτι λοιπὸν περὶ ἐρημώσεως, ἀλλὰ περὶ παντελοῦς ἀφα νισμού προφητεύει. Μάρκος δέ φησιν, ὅτι καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ ἱεροῦ, λέγει αὐτῷ εἰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. Διδάσκαλε, ίδε, ποταποὶ 2.0οι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας οικοδο μάς; Οὐ μὴ ἀπεθῇ λίθος ἐπὶ λίθῳ ὃς οὐ μὴ και ταλυθῇ. Ο δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι Καί τινων λε γόντων περὶ τοῦ ἱεροῦ ὅτι λίθοις καλοῖς καὶ ἀναθήμασι κεκόσμηται, εἶπε· Ταῦτα, ὰ θεωρεῖτε, ἐλεύσονται ἡμέραι, ἐν οἷς οὐκ ἀφεθήσεται λίθος ἐπὶ λίθῳ ὃς οὐ καταλυθήσεται. Καὶ γὰρ προσῆλθον μὲν οἱ μαθηταὶ πάντες ἐπιδεῖξαι αὐτῷ τὰς οἰκοδο μάς· τινῶν δὲ ἐξ αὐτῶν λεγόντων περὶ τοῦ ἱεροῦ καθ᾿ ἑαυτούς, ὅτι λίθοις καλοῖς καὶ ἀναθήμασι κεκόσμηται, εἷς τῶν μαθητῶν εἶπε τῷ Χριστῷ, Διδά σκαλε, ίδε, ποταποὶ λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί· ὁ δὲ καὶ πρὸς αὐτὸν καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους πάντας εἶπεν, ἃ εἶπε. Λέγουσι δέ τινες, ὅτι καὶ μὴν ἔν τισι μέρεσιν, ἀφείθη λίθος ἐπὶ λίθῳ, ὅς οὐ κατελύθη. Πρὸς οὓς ἀντιλέγομεν, ὅτι τὰ ἐπιδειχθέντα πάντα, τὰ ἀξιοθαύ μαστα μέχρι θεμελίων κατελύθησαν κατὰ τὴν δε σποτικὴν ἀπόφασιν, ἀλλὰ καὶ, εἴ τι λείψανον ἀφείθε παρὰ 'Ρωμαίων, καὶ τοῦτο παρὰ τῶν ὕστερον και ταλύεται, πρὸς οἰκοδομὰς ἑτέρας μεταφερόμενον ΚΕΦ. ΝΖ'. Περὶ τῆς συντελείας. Καθημένου - αἰῶνος; 'Ο δὲ Μάρκος εἶπε καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ἐρωτησάντων, ὅτι Πέτρος καὶ 'Ιάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ ᾿Ανδρέας. Προσῆλθον μὲν γὰρ μαθησόμενοι πάντες ηρώτησαν δὲ οἱ τέσσαρες, ὡς πλείονα παρρησίαν ἔχοντες. Ερωτῶσι δὲ, γλιχόμενοι μαθεῖν οὐ τοσοῦτον περὶ τοῦ ἀφανισμοῦ τοῦ ** Marc. XIII, 1, 2. eum. Quanquam enim visus est quibusdam post resurrectionem, at non infidelibus Judæis. Quod vero additur: Benedictus qui venit in nomine Domini, Davidicum est, et ejus data est interpretatio quadragesimo quinto eapite. Cap. XXIV. Vers. 1. Et templi. Cum audissent Ecce relinquitur vobis domus vestra descrta, admirabantur si tale templum desolandum esset: et ideo accesserunt ut ostenderent ei structuras templi tanquam admirandas. Vers. 2. Jesus autem - diruatur. Interrogat primun eos Num hæc omnia videtis tam admirənda? Deinde prædicit eorum perditionem: et jam non amplius de desolatione, sed de omnimoda demolitione prophetat. Marcus autem dicit: Et egrediente eo de templo dicit ei unus discipulorum suorum: Præceptor, vide quales lapides, et quales struclura. Jesus autem respondens ait illi: Vides magnas has substructiones? Non relinquetur lapis super lapidem qui non diruatur ". Lucas vero scripsit: Et quibusdam dicentibus de templo, quod pulchris lapidibus et donis ornatum esset, dixit: Ex his quæ videtis venient dies quando non relinquetur lapis super lapidem qui non diruatur 3. Siquidem accesserunt discipuli omnes, ut ostenderent ei structuras: quibusdam autem dicentibus apud sese de templo, quod pulchris lapidibus ac donis ornatum esset, unus discipulorum ait Christo: Præceplor, vide quales lapides et quales structuræ. At ille etiam ad cæteros omnes dixit ea quæ respondit. Aiunt autem quidam: Atqui in his quos significavit diebus relictus est lapis super lapidem qui non est dirulus. Quibus respondemus, quod omnia quæ demonstrata sunt, et admiratione digna erant, usque ad fundamenta diruta sunt juxtz Domini sententiam. Quod si quid adhuc residuum a Romanis relictum est, etiam hoc a posteris diruitur, ut ad alias structuras transferatur. CAP. LVII. De consummatione. Vers. 3. Sedente-sæculi? Marcus autem nomina quoque dixit eorum qui interrogaverunt: Petrus, inquit, et Jacobus, Joannes et Andreas". Omnes siquidem accesserunt ut discerent; hi autem quatuor interrogaverunt, utpote majorem habentes fiduciam. Interrogant autem non tantum de templi ss Luc. xxi, 5. * Marc. XIII, 3. Ἐν ὀνόματι Κυρίου, omittit A. Ὑμῶν, omittit A. Varia lectiones et nom. Post ista in margine codicis & a manu rececentiori addita sunt hæc: Γέγραπται δε, ὅτι βασιλεύοντος Ἰουλιανοῦ τοῦ τρισκαταράτου, καὶ ἀπελο θόντος εἰς Ἀντιόχειαν θύσαι τοῖς εἰδώλοις ἐν τῷ σηκῷ του Απόλλωνος, προσῆλθεν αὐτῷ ὁ τῶν Ἰου δαίων λαός, δυσωποῦντες αὐτὸν καὶ δεόμενοι, ὅπως ἐπιτρέψῃ ἀνεγείραι τὸν ἑαυτῶν ναόν, δ καὶ γέγονεν. ᾿Αρξάντων δὲ τῶν τρισκαταράτων Ιουδαίων των θεμελίων τῆς οἰκοδομής, ἢ τῶν κριμάτων του...... Ἰησοῦ! πῦρ ἐξελθὸν τῶν θεμελίων, άρδην πάντας κατέκαυσε, τά τε θεμέλια καὶ τοὺς ἐπιχειρήσαντας. Caret bis Hentenius etiam. Narratur hæc res a plu ribus scriptoribus.

COL vastatione discere cupientes, quantum de tempore ναοῦ, ὅσον περὶ τοῦ καιροῦ τῆς δευτέρας παρουσίας secundi adventus ejus; ideo etiam seorsim acces - serunt ne Judæis hoc manifestum fieret. Sed Natthus duo hac eos interrogasse dicit, puta: Quando hæc erunt? quæ videlicet de templi eversione dixisti; et Quod signum adventus tui et consummationis sæculi? Marcus vero unicam fuisse dicit interrogationem, de templo solum. Ait enim: Dic nobis quando hæc erunt, et quod signum quando hæc omnia consummanda sunt”? Similiter autem scripsit el Lucas s. Quid ergo dicendum est? Quod una quidem fuit interrogatio, sicut scripserunt Marcus et Lucas. Intentio autem discipulorum erat, ut de his duobus certiores fierent: pula de 'eversione templi et de secundo Christi adventu. Existimantes autem quod simul hæc duo contingerent, fecerunt unam de utroque interrogationem. Verum Matthæus intentionem eorum manifestans, illam in duas divisit. Vers. 4. Ει Vers. 5. seducent. Nihil ad bas interrogationes respondit, sed primum illa dicit eis, quæ primum eos scire oportebat: quæ videlicet futurum erat ut ante illa occurrerent. Lucas autem dicit: Videte ne seducamini. Multi enim venient in nomine meo dicentes: Ego sum; et: Tempus instat. Νe igitur sequamini illos ". Venient, inquit, nomine meo utentes ad deceptionem eorum, qui illis credituri sunt, et dicentes, quisque videlicet eorum: Ego sum, nempe Christus. Et: Tempus instat, puta mpei secundi adventus. Ne ergo sequamini'eos, sive aliquem illorum. Marcus autem dixit: Et multos seducent **. Fuerunt autem hujusic.odi seductores, Simon et Menander Samaritani, et alii. Vers. 6. Futurum est - bellorum. Bella dicit quæ mota sunt contra Hierosolyma: rumores autem bellorum, quæ contra alias Judæorum civitates, quos factos fuisse scribit Josephus antequam caperetur Jerusalemn. Siquidem erexit se natio Judzorum, nec tributum exsolvebat. Romani vero non ferentes injuriam, expeditionen in illos paraverunt, αὐτοῦ. Διὸ καὶ κατ' ἰδίαν προσῆλθον, ἵνα μὴ τοῦτο τοῖς Ἰουδαίοις Εκπυστον γένηται. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μέν φησιν, αὐτοὺς δύο ταῦτα ἐρωτῆσαι, Πότε ταῦτα ἔσται, δηλαδή, τὰ τοῦ ναοῦ τῆς καταστροφής, και, Τί τὸ σημεῖον τῆς σῆς παρουσίας, καὶ τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος· ὁ δὲ Μάρκος ἂν εἶναι λέγει τὸ ἐρώτημα, περὶ τοῦ ναοῦ μόνον. Έγραψε γάρ, Εἰπὲ ἡμῖν, πότε ταῦτα ἔσται, καὶ τί τὸ σημεῖον, ὅταν μέλλῃ ταῦτα πάντα συντελεῖσθαι. Παρα. πλησίως δὲ λέγει καὶ ὁ Λουκᾶς. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Ὅτι μία μὲν ἦν ἡ ἐρώτησις, ὡς ἔγραψαν Μάρκος καὶ Λουκᾶς· σκοπὸς δὲ τοῖς μαθηταῖς περὶ τῶν δύο τούτων μαθεῖν, τῆς τε τοῦ ναοῦ καταστροφῆς, καὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ δευτέρας παρουσίας. Υπολαμβά νοντες γὰρ, ὅτι ἅμα τὰ δύο γενήσονται, μίαν περί τῶν δύο τὴν ἐρώτησιν ἐποιήσαντο. Ματθαῖος δὲ σαφηνίζων τὸν σκοπὸν αὐτῶν, διείλεν αὐτὴν εἰς τὰ δύο. Καὶ – πλανήσουσι. Οὐδὲν πρὸς τὰς ἐρωτήσει; ἀπεκρίθη ταύτας, ἀλλὰ πρότερον ἐκεῖνα λέγει τού τοις, & πρῶτα τούτους ἔδει μαθεῖν, ὡς πρὸ ἐκείνων ἀπαντῆσαι μέλλοντα. Λουκά; δέ φησιν, Βλέπετε, μὴ πλανηθῆτε. Πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνό ματί μου, λέγοντες, ότι 'Εγώ εἰμι, και, Ο καιρός ἤγγικε. Μὴ οὖν πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν. Ἐλεύσονται, φησί, τῷ ὀνόματί μου χρώμενος πρὸς ἀπάτην τῶν πειθομένων αὐτοῖς, καὶ λέγοντες έκαστος, ὅτι 'Εγώ είμι, τουτέστιν, ὁ Χριστὸς, καὶ ὅτι Ο καιρός ήγγικεν, ὁ τῆς δευτέρας μου δηλονότι παρουσίας. Μὴ οὖν ἀκολουθήσητε αὐτοῖς, ήγουν, τινὶ αὐτῶν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ πολλούς πλανήσου σιν. Εγένοντο δὲ τοιοῦτοι πλάνοι Σίμων καὶ Μένανδρος, οἱ Σαμαρείται, καὶ ἔτεροι. Μελλήσετε – πολέμων. Πολέμους λέγει τοὺς κατὰ τῶν Ἱεροσολύμων· ἀκοὰς δὲ πολέμων τὰς τῶν πρὸς τὰς ἄλλας πόλεις τῶν Ἰουδαίων, οὓς Ἰώ σηπος ἱστορεί γενέσθαι πρὸ τῆς ἁλώσεως τῆς Ἱερου σαλήμ. Καὶ γὰρ τὸ τῶν Ἰουδαίων ἔθνος ἀντῆρε, καὶ οὐκ ἀπεδίδου τους φόρους· Ρωμαίοι δε, μὴ ἐνεγ κόντες τὴν ύβριν, ἐπεστράτευσαν αὐτοῖς. Ορᾶτε — τέλος. Μὴ πτοηθῆτε, φησίν, ὡς τοῦ κηρύγματος ὑπὸ τῆς ἀκαταστασίας καὶ ταραχή; διακοπησομένου. Μέλλουσι γὰρ πάντα τὰ τῶν που Vers. 6. Videte - finis. Ne terreamini, inquit, quasi prædicatio sub seditione et turbatione dirimenda sit. Siquidem ventura sunt hæc omnia quæ de his bellis dixi, sic tamen ut nihil illi noceant. λέμων τούτων γενέσθαι, μηδὲν αὐτὴ βλάπτονται Aut: Ne terreamini, quasi jam instet Guis sive perditio templi ac civitatis. Oportet enim hæc omnia Beri; sed nondum est fiuis sive perditio eorum: nam postmodum capta sunt Hierosolymia. Dicit autem Chrysostomus, quod discipuli cum in præcedent.bus de extrema Judæorum ultione audissent, ** Luc. xx1, 7. 87 ibid. 8. Variæ lectiones et notæ. » Marc. xııı, 4. Malim τῆς τοῦ ναοῦ, ut mΟΣ. Τουτέστιν ὁ Χριστός. Absunt Α. μὴ πτοηθῆτε, ὡς ἤδη τοῦ τέλους ἐπιστάντος, ήγουν, τοῦ ὀλέθρου τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως. Δεῖ γὰρ πάντα ταῦτα γενέσθαι, ἀλλ᾽ οὔπω τὸ τέλος, εἴτουν, ὁ ὅλε θρος αὐτῶν. Ὕστερον γὰρ ἐάλωσαν τὰ Ἱεροσόλυμα. Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος ὅτι οἱ μὲν μαθηταὶ περὶ τῆς παγχαλέπου τιμωρίας τῶν Ἰουδαίων ἀνωτέρω * Marc. XII, 6. De utroque Justin. Mart. p. 69 D, E. Tom. VII, p. 723 D. (D) Erexit se. Seditionem movit, rebellavit. Notum est hoc sensu ανταίρειν οι αντάρτης.

COL vastatione discere cupientes, quantum de tempore ναοῦ, ὅσον περὶ τοῦ καιροῦ τῆς δευτέρας παρουσίας secundi adventus ejus; ideo etiam seorsim acces - serunt ne Judæis hoc manifestum fieret. Sed Natthus duo hac eos interrogasse dicit, puta: Quando hæc erunt? quæ videlicet de templi eversione dixisti; et Quod signum adventus tui et consummationis sæculi? Marcus vero unicam fuisse dicit interrogationem, de templo solum. Ait enim: Dic nobis quando hæc erunt, et quod signum quando hæc omnia consummanda sunt”? Similiter autem scripsit el Lucas s. Quid ergo dicendum est? Quod una quidem fuit interrogatio, sicut scripserunt Marcus et Lucas. Intentio autem discipulorum erat, ut de his duobus certiores fierent: pula de 'eversione templi et de secundo Christi adventu. Existimantes autem quod simul hæc duo contingerent, fecerunt unam de utroque interrogationem. Verum Matthæus intentionem eorum manifestans, illam in duas divisit. Vers. 4. Ει Vers. 5. seducent. Nihil ad bas interrogationes respondit, sed primum illa dicit eis, quæ primum eos scire oportebat: quæ videlicet futurum erat ut ante illa occurrerent. Lucas autem dicit: Videte ne seducamini. Multi enim venient in nomine meo dicentes: Ego sum; et: Tempus instat. Νe igitur sequamini illos ". Venient, inquit, nomine meo utentes ad deceptionem eorum, qui illis credituri sunt, et dicentes, quisque videlicet eorum: Ego sum, nempe Christus. Et: Tempus instat, puta mpei secundi adventus. Ne ergo sequamini'eos, sive aliquem illorum. Marcus autem dixit: Et multos seducent **. Fuerunt autem hujusic.odi seductores, Simon et Menander Samaritani, et alii. Vers. 6. Futurum est - bellorum. Bella dicit quæ mota sunt contra Hierosolyma: rumores autem bellorum, quæ contra alias Judæorum civitates, quos factos fuisse scribit Josephus antequam caperetur Jerusalemn. Siquidem erexit se natio Judzorum, nec tributum exsolvebat. Romani vero non ferentes injuriam, expeditionen in illos paraverunt, αὐτοῦ. Διὸ καὶ κατ' ἰδίαν προσῆλθον, ἵνα μὴ τοῦτο τοῖς Ἰουδαίοις Εκπυστον γένηται. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μέν φησιν, αὐτοὺς δύο ταῦτα ἐρωτῆσαι, Πότε ταῦτα ἔσται, δηλαδή, τὰ τοῦ ναοῦ τῆς καταστροφής, και, Τί τὸ σημεῖον τῆς σῆς παρουσίας, καὶ τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος· ὁ δὲ Μάρκος ἂν εἶναι λέγει τὸ ἐρώτημα, περὶ τοῦ ναοῦ μόνον. Έγραψε γάρ, Εἰπὲ ἡμῖν, πότε ταῦτα ἔσται, καὶ τί τὸ σημεῖον, ὅταν μέλλῃ ταῦτα πάντα συντελεῖσθαι. Παρα. πλησίως δὲ λέγει καὶ ὁ Λουκᾶς. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Ὅτι μία μὲν ἦν ἡ ἐρώτησις, ὡς ἔγραψαν Μάρκος καὶ Λουκᾶς· σκοπὸς δὲ τοῖς μαθηταῖς περὶ τῶν δύο τούτων μαθεῖν, τῆς τε τοῦ ναοῦ καταστροφῆς, καὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ δευτέρας παρουσίας. Υπολαμβά νοντες γὰρ, ὅτι ἅμα τὰ δύο γενήσονται, μίαν περί τῶν δύο τὴν ἐρώτησιν ἐποιήσαντο. Ματθαῖος δὲ σαφηνίζων τὸν σκοπὸν αὐτῶν, διείλεν αὐτὴν εἰς τὰ δύο. Καὶ – πλανήσουσι. Οὐδὲν πρὸς τὰς ἐρωτήσει; ἀπεκρίθη ταύτας, ἀλλὰ πρότερον ἐκεῖνα λέγει τού τοις, & πρῶτα τούτους ἔδει μαθεῖν, ὡς πρὸ ἐκείνων ἀπαντῆσαι μέλλοντα. Λουκά; δέ φησιν, Βλέπετε, μὴ πλανηθῆτε. Πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνό ματί μου, λέγοντες, ότι 'Εγώ εἰμι, και, Ο καιρός ἤγγικε. Μὴ οὖν πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν. Ἐλεύσονται, φησί, τῷ ὀνόματί μου χρώμενος πρὸς ἀπάτην τῶν πειθομένων αὐτοῖς, καὶ λέγοντες έκαστος, ὅτι 'Εγώ είμι, τουτέστιν, ὁ Χριστὸς, καὶ ὅτι Ο καιρός ήγγικεν, ὁ τῆς δευτέρας μου δηλονότι παρουσίας. Μὴ οὖν ἀκολουθήσητε αὐτοῖς, ήγουν, τινὶ αὐτῶν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ πολλούς πλανήσου σιν. Εγένοντο δὲ τοιοῦτοι πλάνοι Σίμων καὶ Μένανδρος, οἱ Σαμαρείται, καὶ ἔτεροι. Μελλήσετε – πολέμων. Πολέμους λέγει τοὺς κατὰ τῶν Ἱεροσολύμων· ἀκοὰς δὲ πολέμων τὰς τῶν πρὸς τὰς ἄλλας πόλεις τῶν Ἰουδαίων, οὓς Ἰώ σηπος ἱστορεί γενέσθαι πρὸ τῆς ἁλώσεως τῆς Ἱερου σαλήμ. Καὶ γὰρ τὸ τῶν Ἰουδαίων ἔθνος ἀντῆρε, καὶ οὐκ ἀπεδίδου τους φόρους· Ρωμαίοι δε, μὴ ἐνεγ κόντες τὴν ύβριν, ἐπεστράτευσαν αὐτοῖς. Ορᾶτε — τέλος. Μὴ πτοηθῆτε, φησίν, ὡς τοῦ κηρύγματος ὑπὸ τῆς ἀκαταστασίας καὶ ταραχή; διακοπησομένου. Μέλλουσι γὰρ πάντα τὰ τῶν που Vers. 6. Videte - finis. Ne terreamini, inquit, quasi prædicatio sub seditione et turbatione dirimenda sit. Siquidem ventura sunt hæc omnia quæ de his bellis dixi, sic tamen ut nihil illi noceant. λέμων τούτων γενέσθαι, μηδὲν αὐτὴ βλάπτονται Aut: Ne terreamini, quasi jam instet Guis sive perditio templi ac civitatis. Oportet enim hæc omnia Beri; sed nondum est fiuis sive perditio eorum: nam postmodum capta sunt Hierosolymia. Dicit autem Chrysostomus, quod discipuli cum in præcedent.bus de extrema Judæorum ultione audissent, ** Luc. xx1, 7. 87 ibid. 8. Variæ lectiones et notæ. » Marc. xııı, 4. Malim τῆς τοῦ ναοῦ, ut mΟΣ. Τουτέστιν ὁ Χριστός. Absunt Α. μὴ πτοηθῆτε, ὡς ἤδη τοῦ τέλους ἐπιστάντος, ήγουν, τοῦ ὀλέθρου τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως. Δεῖ γὰρ πάντα ταῦτα γενέσθαι, ἀλλ᾽ οὔπω τὸ τέλος, εἴτουν, ὁ ὅλε θρος αὐτῶν. Ὕστερον γὰρ ἐάλωσαν τὰ Ἱεροσόλυμα. Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος ὅτι οἱ μὲν μαθηταὶ περὶ τῆς παγχαλέπου τιμωρίας τῶν Ἰουδαίων ἀνωτέρω * Marc. XII, 6. De utroque Justin. Mart. p. 69 D, E. Tom. VII, p. 723 D. (D) Erexit se. Seditionem movit, rebellavit. Notum est hoc sensu ανταίρειν οι αντάρτης.

COL vastatione discere cupientes, quantum de tempore ναοῦ, ὅσον περὶ τοῦ καιροῦ τῆς δευτέρας παρουσίας secundi adventus ejus; ideo etiam seorsim acces - serunt ne Judæis hoc manifestum fieret. Sed Natthus duo hac eos interrogasse dicit, puta: Quando hæc erunt? quæ videlicet de templi eversione dixisti; et Quod signum adventus tui et consummationis sæculi? Marcus vero unicam fuisse dicit interrogationem, de templo solum. Ait enim: Dic nobis quando hæc erunt, et quod signum quando hæc omnia consummanda sunt”? Similiter autem scripsit el Lucas s. Quid ergo dicendum est? Quod una quidem fuit interrogatio, sicut scripserunt Marcus et Lucas. Intentio autem discipulorum erat, ut de his duobus certiores fierent: pula de 'eversione templi et de secundo Christi adventu. Existimantes autem quod simul hæc duo contingerent, fecerunt unam de utroque interrogationem. Verum Matthæus intentionem eorum manifestans, illam in duas divisit. Vers. 4. Ει Vers. 5. seducent. Nihil ad bas interrogationes respondit, sed primum illa dicit eis, quæ primum eos scire oportebat: quæ videlicet futurum erat ut ante illa occurrerent. Lucas autem dicit: Videte ne seducamini. Multi enim venient in nomine meo dicentes: Ego sum; et: Tempus instat. Νe igitur sequamini illos ". Venient, inquit, nomine meo utentes ad deceptionem eorum, qui illis credituri sunt, et dicentes, quisque videlicet eorum: Ego sum, nempe Christus. Et: Tempus instat, puta mpei secundi adventus. Ne ergo sequamini'eos, sive aliquem illorum. Marcus autem dixit: Et multos seducent **. Fuerunt autem hujusic.odi seductores, Simon et Menander Samaritani, et alii. Vers. 6. Futurum est - bellorum. Bella dicit quæ mota sunt contra Hierosolyma: rumores autem bellorum, quæ contra alias Judæorum civitates, quos factos fuisse scribit Josephus antequam caperetur Jerusalemn. Siquidem erexit se natio Judzorum, nec tributum exsolvebat. Romani vero non ferentes injuriam, expeditionen in illos paraverunt, αὐτοῦ. Διὸ καὶ κατ' ἰδίαν προσῆλθον, ἵνα μὴ τοῦτο τοῖς Ἰουδαίοις Εκπυστον γένηται. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μέν φησιν, αὐτοὺς δύο ταῦτα ἐρωτῆσαι, Πότε ταῦτα ἔσται, δηλαδή, τὰ τοῦ ναοῦ τῆς καταστροφής, και, Τί τὸ σημεῖον τῆς σῆς παρουσίας, καὶ τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος· ὁ δὲ Μάρκος ἂν εἶναι λέγει τὸ ἐρώτημα, περὶ τοῦ ναοῦ μόνον. Έγραψε γάρ, Εἰπὲ ἡμῖν, πότε ταῦτα ἔσται, καὶ τί τὸ σημεῖον, ὅταν μέλλῃ ταῦτα πάντα συντελεῖσθαι. Παρα. πλησίως δὲ λέγει καὶ ὁ Λουκᾶς. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Ὅτι μία μὲν ἦν ἡ ἐρώτησις, ὡς ἔγραψαν Μάρκος καὶ Λουκᾶς· σκοπὸς δὲ τοῖς μαθηταῖς περὶ τῶν δύο τούτων μαθεῖν, τῆς τε τοῦ ναοῦ καταστροφῆς, καὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ δευτέρας παρουσίας. Υπολαμβά νοντες γὰρ, ὅτι ἅμα τὰ δύο γενήσονται, μίαν περί τῶν δύο τὴν ἐρώτησιν ἐποιήσαντο. Ματθαῖος δὲ σαφηνίζων τὸν σκοπὸν αὐτῶν, διείλεν αὐτὴν εἰς τὰ δύο. Καὶ – πλανήσουσι. Οὐδὲν πρὸς τὰς ἐρωτήσει; ἀπεκρίθη ταύτας, ἀλλὰ πρότερον ἐκεῖνα λέγει τού τοις, & πρῶτα τούτους ἔδει μαθεῖν, ὡς πρὸ ἐκείνων ἀπαντῆσαι μέλλοντα. Λουκά; δέ φησιν, Βλέπετε, μὴ πλανηθῆτε. Πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνό ματί μου, λέγοντες, ότι 'Εγώ εἰμι, και, Ο καιρός ἤγγικε. Μὴ οὖν πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν. Ἐλεύσονται, φησί, τῷ ὀνόματί μου χρώμενος πρὸς ἀπάτην τῶν πειθομένων αὐτοῖς, καὶ λέγοντες έκαστος, ὅτι 'Εγώ είμι, τουτέστιν, ὁ Χριστὸς, καὶ ὅτι Ο καιρός ήγγικεν, ὁ τῆς δευτέρας μου δηλονότι παρουσίας. Μὴ οὖν ἀκολουθήσητε αὐτοῖς, ήγουν, τινὶ αὐτῶν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ πολλούς πλανήσου σιν. Εγένοντο δὲ τοιοῦτοι πλάνοι Σίμων καὶ Μένανδρος, οἱ Σαμαρείται, καὶ ἔτεροι. Μελλήσετε – πολέμων. Πολέμους λέγει τοὺς κατὰ τῶν Ἱεροσολύμων· ἀκοὰς δὲ πολέμων τὰς τῶν πρὸς τὰς ἄλλας πόλεις τῶν Ἰουδαίων, οὓς Ἰώ σηπος ἱστορεί γενέσθαι πρὸ τῆς ἁλώσεως τῆς Ἱερου σαλήμ. Καὶ γὰρ τὸ τῶν Ἰουδαίων ἔθνος ἀντῆρε, καὶ οὐκ ἀπεδίδου τους φόρους· Ρωμαίοι δε, μὴ ἐνεγ κόντες τὴν ύβριν, ἐπεστράτευσαν αὐτοῖς. Ορᾶτε — τέλος. Μὴ πτοηθῆτε, φησίν, ὡς τοῦ κηρύγματος ὑπὸ τῆς ἀκαταστασίας καὶ ταραχή; διακοπησομένου. Μέλλουσι γὰρ πάντα τὰ τῶν που Vers. 6. Videte - finis. Ne terreamini, inquit, quasi prædicatio sub seditione et turbatione dirimenda sit. Siquidem ventura sunt hæc omnia quæ de his bellis dixi, sic tamen ut nihil illi noceant. λέμων τούτων γενέσθαι, μηδὲν αὐτὴ βλάπτονται Aut: Ne terreamini, quasi jam instet Guis sive perditio templi ac civitatis. Oportet enim hæc omnia Beri; sed nondum est fiuis sive perditio eorum: nam postmodum capta sunt Hierosolymia. Dicit autem Chrysostomus, quod discipuli cum in præcedent.bus de extrema Judæorum ultione audissent, ** Luc. xx1, 7. 87 ibid. 8. Variæ lectiones et notæ. » Marc. xııı, 4. Malim τῆς τοῦ ναοῦ, ut mΟΣ. Τουτέστιν ὁ Χριστός. Absunt Α. μὴ πτοηθῆτε, ὡς ἤδη τοῦ τέλους ἐπιστάντος, ήγουν, τοῦ ὀλέθρου τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως. Δεῖ γὰρ πάντα ταῦτα γενέσθαι, ἀλλ᾽ οὔπω τὸ τέλος, εἴτουν, ὁ ὅλε θρος αὐτῶν. Ὕστερον γὰρ ἐάλωσαν τὰ Ἱεροσόλυμα. Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος ὅτι οἱ μὲν μαθηταὶ περὶ τῆς παγχαλέπου τιμωρίας τῶν Ἰουδαίων ἀνωτέρω * Marc. XII, 6. De utroque Justin. Mart. p. 69 D, E. Tom. VII, p. 723 D. (D) Erexit se. Seditionem movit, rebellavit. Notum est hoc sensu ανταίρειν οι αντάρτης.

COL vastatione discere cupientes, quantum de tempore ναοῦ, ὅσον περὶ τοῦ καιροῦ τῆς δευτέρας παρουσίας secundi adventus ejus; ideo etiam seorsim acces - serunt ne Judæis hoc manifestum fieret. Sed Natthus duo hac eos interrogasse dicit, puta: Quando hæc erunt? quæ videlicet de templi eversione dixisti; et Quod signum adventus tui et consummationis sæculi? Marcus vero unicam fuisse dicit interrogationem, de templo solum. Ait enim: Dic nobis quando hæc erunt, et quod signum quando hæc omnia consummanda sunt”? Similiter autem scripsit el Lucas s. Quid ergo dicendum est? Quod una quidem fuit interrogatio, sicut scripserunt Marcus et Lucas. Intentio autem discipulorum erat, ut de his duobus certiores fierent: pula de 'eversione templi et de secundo Christi adventu. Existimantes autem quod simul hæc duo contingerent, fecerunt unam de utroque interrogationem. Verum Matthæus intentionem eorum manifestans, illam in duas divisit. Vers. 4. Ει Vers. 5. seducent. Nihil ad bas interrogationes respondit, sed primum illa dicit eis, quæ primum eos scire oportebat: quæ videlicet futurum erat ut ante illa occurrerent. Lucas autem dicit: Videte ne seducamini. Multi enim venient in nomine meo dicentes: Ego sum; et: Tempus instat. Νe igitur sequamini illos ". Venient, inquit, nomine meo utentes ad deceptionem eorum, qui illis credituri sunt, et dicentes, quisque videlicet eorum: Ego sum, nempe Christus. Et: Tempus instat, puta mpei secundi adventus. Ne ergo sequamini'eos, sive aliquem illorum. Marcus autem dixit: Et multos seducent **. Fuerunt autem hujusic.odi seductores, Simon et Menander Samaritani, et alii. Vers. 6. Futurum est - bellorum. Bella dicit quæ mota sunt contra Hierosolyma: rumores autem bellorum, quæ contra alias Judæorum civitates, quos factos fuisse scribit Josephus antequam caperetur Jerusalemn. Siquidem erexit se natio Judzorum, nec tributum exsolvebat. Romani vero non ferentes injuriam, expeditionen in illos paraverunt, αὐτοῦ. Διὸ καὶ κατ' ἰδίαν προσῆλθον, ἵνα μὴ τοῦτο τοῖς Ἰουδαίοις Εκπυστον γένηται. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μέν φησιν, αὐτοὺς δύο ταῦτα ἐρωτῆσαι, Πότε ταῦτα ἔσται, δηλαδή, τὰ τοῦ ναοῦ τῆς καταστροφής, και, Τί τὸ σημεῖον τῆς σῆς παρουσίας, καὶ τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος· ὁ δὲ Μάρκος ἂν εἶναι λέγει τὸ ἐρώτημα, περὶ τοῦ ναοῦ μόνον. Έγραψε γάρ, Εἰπὲ ἡμῖν, πότε ταῦτα ἔσται, καὶ τί τὸ σημεῖον, ὅταν μέλλῃ ταῦτα πάντα συντελεῖσθαι. Παρα. πλησίως δὲ λέγει καὶ ὁ Λουκᾶς. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν; Ὅτι μία μὲν ἦν ἡ ἐρώτησις, ὡς ἔγραψαν Μάρκος καὶ Λουκᾶς· σκοπὸς δὲ τοῖς μαθηταῖς περὶ τῶν δύο τούτων μαθεῖν, τῆς τε τοῦ ναοῦ καταστροφῆς, καὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ δευτέρας παρουσίας. Υπολαμβά νοντες γὰρ, ὅτι ἅμα τὰ δύο γενήσονται, μίαν περί τῶν δύο τὴν ἐρώτησιν ἐποιήσαντο. Ματθαῖος δὲ σαφηνίζων τὸν σκοπὸν αὐτῶν, διείλεν αὐτὴν εἰς τὰ δύο. Καὶ – πλανήσουσι. Οὐδὲν πρὸς τὰς ἐρωτήσει; ἀπεκρίθη ταύτας, ἀλλὰ πρότερον ἐκεῖνα λέγει τού τοις, & πρῶτα τούτους ἔδει μαθεῖν, ὡς πρὸ ἐκείνων ἀπαντῆσαι μέλλοντα. Λουκά; δέ φησιν, Βλέπετε, μὴ πλανηθῆτε. Πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνό ματί μου, λέγοντες, ότι 'Εγώ εἰμι, και, Ο καιρός ἤγγικε. Μὴ οὖν πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν. Ἐλεύσονται, φησί, τῷ ὀνόματί μου χρώμενος πρὸς ἀπάτην τῶν πειθομένων αὐτοῖς, καὶ λέγοντες έκαστος, ὅτι 'Εγώ είμι, τουτέστιν, ὁ Χριστὸς, καὶ ὅτι Ο καιρός ήγγικεν, ὁ τῆς δευτέρας μου δηλονότι παρουσίας. Μὴ οὖν ἀκολουθήσητε αὐτοῖς, ήγουν, τινὶ αὐτῶν. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν, ὅτι καὶ πολλούς πλανήσου σιν. Εγένοντο δὲ τοιοῦτοι πλάνοι Σίμων καὶ Μένανδρος, οἱ Σαμαρείται, καὶ ἔτεροι. Μελλήσετε – πολέμων. Πολέμους λέγει τοὺς κατὰ τῶν Ἱεροσολύμων· ἀκοὰς δὲ πολέμων τὰς τῶν πρὸς τὰς ἄλλας πόλεις τῶν Ἰουδαίων, οὓς Ἰώ σηπος ἱστορεί γενέσθαι πρὸ τῆς ἁλώσεως τῆς Ἱερου σαλήμ. Καὶ γὰρ τὸ τῶν Ἰουδαίων ἔθνος ἀντῆρε, καὶ οὐκ ἀπεδίδου τους φόρους· Ρωμαίοι δε, μὴ ἐνεγ κόντες τὴν ύβριν, ἐπεστράτευσαν αὐτοῖς. Ορᾶτε — τέλος. Μὴ πτοηθῆτε, φησίν, ὡς τοῦ κηρύγματος ὑπὸ τῆς ἀκαταστασίας καὶ ταραχή; διακοπησομένου. Μέλλουσι γὰρ πάντα τὰ τῶν που Vers. 6. Videte - finis. Ne terreamini, inquit, quasi prædicatio sub seditione et turbatione dirimenda sit. Siquidem ventura sunt hæc omnia quæ de his bellis dixi, sic tamen ut nihil illi noceant. λέμων τούτων γενέσθαι, μηδὲν αὐτὴ βλάπτονται Aut: Ne terreamini, quasi jam instet Guis sive perditio templi ac civitatis. Oportet enim hæc omnia Beri; sed nondum est fiuis sive perditio eorum: nam postmodum capta sunt Hierosolymia. Dicit autem Chrysostomus, quod discipuli cum in præcedent.bus de extrema Judæorum ultione audissent, ** Luc. xx1, 7. 87 ibid. 8. Variæ lectiones et notæ. » Marc. xııı, 4. Malim τῆς τοῦ ναοῦ, ut mΟΣ. Τουτέστιν ὁ Χριστός. Absunt Α. μὴ πτοηθῆτε, ὡς ἤδη τοῦ τέλους ἐπιστάντος, ήγουν, τοῦ ὀλέθρου τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως. Δεῖ γὰρ πάντα ταῦτα γενέσθαι, ἀλλ᾽ οὔπω τὸ τέλος, εἴτουν, ὁ ὅλε θρος αὐτῶν. Ὕστερον γὰρ ἐάλωσαν τὰ Ἱεροσόλυμα. Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος ὅτι οἱ μὲν μαθηταὶ περὶ τῆς παγχαλέπου τιμωρίας τῶν Ἰουδαίων ἀνωτέρω * Marc. XII, 6. De utroque Justin. Mart. p. 69 D, E. Tom. VII, p. 723 D. (D) Erexit se. Seditionem movit, rebellavit. Notum est hoc sensu ανταίρειν οι αντάρτης.

CAP. XXIV. μαθόντες, ὡς περί αλλοτρίας συμφορᾶς, ἀφροντί- tauquam ad alienam calamitatem, quae nihil eos στις διέκειντο, καὶ μόνα τηνικαῦτα δίχα θορύβων ὠνειροπόλουν τὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ δευτέρας παρου σίας ἀγαθὰ, δι' & καὶ τὴν ἐρώτησιν προσήγαγον· ὁ δὲ Χριστός πάλιν ἐπίπονα τούτοις προμηνύει, ποιῶν αὐτοὺς εναγωνίους, καὶ διπλῇ νήφειν κελεύων, ὡς μήτε ὑπὸ τῶν πλάνων ἀπατηθῆναι, μήτε ὑπὸ τῆς ἀκοῆς τῶν πολέμων θροηθῆναι. Δεν πλοῦν γὰρ εἶναι τὸν πόλεμον, ἀπό τε τῶν πλάνων, ἀπό τε τῶν Ῥωμαίων, καὶ πολλὴν καὶ ποικίλην τὴν ζάλην, καὶ ἐντὸς καὶ ἑκτός. Εγερθήσεται — βασιλείαν. Τὰ ἔθνη τὰ συμμα χοῦντα Ρωμαίοις ἐπὶ τὰ ἔθνη τὰ συμμαχούντα Ἰουδαίοις, καὶ αἱ βασιλεῖαι, αἱ συναιρόμενοι Ρωμαίοις, ἐπὶ τὰς συναιρομένας Ἰουδαίοις. Καὶ διὰ τοῦτο ἰσχυροί γενήσονται τούτων πόλεμοι. Καὶ — τόπους. Κατὰ τόπους τῶν Ἰουδαίων. Παρὰ τῷ Λουκᾷ δὲ πρόσκειται, ὅτι φόβητρά τε καὶ σημεία μεγάλα ἀπ' οὐρανοῦ ἔσται, ἵνα γνῶσιν Ἰουδαῖοι θεομηνίαν εἶναι τὰ γινόμενα, καὶ συνῶσιν, ὅτι διὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἀναίρεσιν ταῦτα πάν σχουσι. Πάντα — ὠδίνων. ᾿Αρχὴ τῶν κακῶν, προοίμια τῶν συμφορῶν, τῶν τοῖς Ἰουδαίοις επερχομένων. Τότε – θλίψιν. Τότε, πότε; Πρὸ τῆς ἀποστα σίας. Εἰς ἐκεῖνον γὰρ τὸν καιρὸν μετήγαγε τὸν λόγον, 5 καὶ Λουκᾶς ἐδήλωσεν εἰπὼν, ὅτι πρὸ τούτων πάντων ἐπιβαλοῦσιν ἐφ' ὑμᾶς τὰς χεῖρας αὐτῶν, καὶ διώξουσι, παραδιδόντες εἰς συναγωγάς c καὶ φυλακὰς, ἀγομένους ἐπὶ βασιλεῖς καὶ ἡγε μόνας, ἔνεκεν τοῦ ὀνόματός μου. Πολλὰ γὰρ τότε δεινά, μετὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἀνάληψιν, οἱ Ἰουδαίοι τοῖς ἀποστόλοις ἐπήγαγον ποτὲ μὲν τοῖς ἀρχισυν αγώγοις παραδιδόντες εἰς κάκωσιν, ποτὲ δὲ ἐπὶ βασιλεῖς ἄγοντες, οἷον ἐπὶ Ἡρώδην καὶ ο Αγρίππαν [καὶ τους τοιούτους,] καὶ ἐπὶ τοὺς ἡγεμόνας καὶ στρατηγοὺς τῶν πόλεων, καὶ τοὺς ἀνθυπάτους καὶ πολιτάρχας, ὡς ή βίβλος τῶν ἀποστολικῶν Πράξεων ἱστορεί.. Καὶ ἀποκτενοῦσιν ὑμᾶς. Τοῦτο λέγει πρὸς μόνους τοὺς ἀναιρεθῆναι μέλλοντας διὰ τῆς τῶν Ἰουδαίων κακεντρεχείας, οἷος ἦν Στέφανος καὶ Ἰάκωβος, ὁ ἀδελφὸς Ιωάννου, καὶ εἴ τις ἕτερος. Καὶ μου. Υπὸ γονέων, ὑπὸ συγγενῶν, ὑπὸ φίλων, ὑπὸ ὁμοφύλων, ὑπὸ οἰκείων, ὑπὸ ξένων, ὑπὸ ἀρχόντων, ὑπὸ ἀρχομένων, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ὑπὸ πάντων τῶν ἀλλοτρίων τοῦ κηρύγματος. Προει πὼν δὲ τὰ σκυθρωπά, λοιπὸν ἐπήγαγε καὶ τὴν παρ ραμυθίαν, ὅτι Δι' ἐμέ. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διὰ τὸ όνομά μου. Καὶ ὄντως μεγάλη τοῖς μαθηταῖς ἦν παραμυθία τὸ πάσχειν δι' αὐτόν. 30 Luc. xxi, 11. Ibid. 12. tangeret, negligenter se ad eam habebant, et sola ea tunc somniabant bona, quæ absque tumultu in secundo Christi adventu ventura erant: propter quæ etiam interrogationem produxerant. Christus vero rursum illis laboriosa pronuntiat, constituens eos certaminum praefectos (g): et duplicem ob causam vigilare jubet, tum ne a seductoribus fallantur, tum ne a bellorum rumore turbenior. Duplex siquidem ait instare bellum. et a seductoribus, et a Romanis, multamque ac variam commotionem, et interius et exterius. Vers. 7. Exsurget regnum. Gentes socise Romanorum in gentes Judæis fœderatas; et regna auxiliaria Romanis, in regna auxiliaria Judæis; et propterea fortia erunt horum vella. Vers. 7. Εt - loca. Iloc est singulis Judzorum locis. Apud Lucam ponitur: Terroresque et signa a cœlo magna erunt ", ut cognoscant Judæi ea quæ fient divinæ esse iræ, et intelligant quod propter Salvatoris interemptionem hæc patiantur. Vers. 8. Omnia dolorum. Principium malorura et primordia calamitatum quæ Judæis imminent. Vers. 9. Tunc· afflictionem. Tunc; quando? Ante defectionem; nam in illud tempus sermonein traduxit, quod et Lucas significavit dicens: Ante hæc omnia injicient manus suas in vos, et persequentur, tradentes in synagogas et carceres, tractos ed reges ac præsides propter nomen meum **. Plurimas enim calamitates post Salvatoris Assumptioneni Judæi induxerunt apostolis; interdum quidem Synagogæ principibus tradentes, ut punirentur; interdum vero ad reges trahentes, veluti ad Herodem et Agrippam, ac similes. Præterea ad præsides ac civitatum præfectos, et consulis aut principis mu - nere fungentes, quemadmodum liber apostolicarum Actionum testatur. Vers. 9. Et occident vos. Hoc solis eis dicit, qui per Judæorum improbitatem ac versutiam occidendi erant: puta Stephanus, Jacobus frater Joannis, et si quis alius. Vers. 9. Et-meum. parentibus, a cognatis, ab amicis, a contribulibus, a familiaribus, ab bospitibus, a principibus, a subditis, et ut semel dicam, ab omnibus qui alienati sunt a prædicatione. Ubi autem tristia prædixit, consolationem deinceps subjunxit, dicens: Propter me. Nam id significat: propter nomen meum. Et vere magna discipulis erat consolatio pati propter ipsum Varia lectiones et nota. Επίμονα Β. Chrysostomus loco laudato χα λεπά. (g) Certaminum præfectos. Ad certamina idoneos. 'Ev &ywvia, A. Tria hac vocabula abeunt Α.

CAP. XXIV. μαθόντες, ὡς περί αλλοτρίας συμφορᾶς, ἀφροντί- tauquam ad alienam calamitatem, quae nihil eos στις διέκειντο, καὶ μόνα τηνικαῦτα δίχα θορύβων ὠνειροπόλουν τὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ δευτέρας παρου σίας ἀγαθὰ, δι' & καὶ τὴν ἐρώτησιν προσήγαγον· ὁ δὲ Χριστός πάλιν ἐπίπονα τούτοις προμηνύει, ποιῶν αὐτοὺς εναγωνίους, καὶ διπλῇ νήφειν κελεύων, ὡς μήτε ὑπὸ τῶν πλάνων ἀπατηθῆναι, μήτε ὑπὸ τῆς ἀκοῆς τῶν πολέμων θροηθῆναι. Δεν πλοῦν γὰρ εἶναι τὸν πόλεμον, ἀπό τε τῶν πλάνων, ἀπό τε τῶν Ῥωμαίων, καὶ πολλὴν καὶ ποικίλην τὴν ζάλην, καὶ ἐντὸς καὶ ἑκτός. Εγερθήσεται — βασιλείαν. Τὰ ἔθνη τὰ συμμα χοῦντα Ρωμαίοις ἐπὶ τὰ ἔθνη τὰ συμμαχούντα Ἰουδαίοις, καὶ αἱ βασιλεῖαι, αἱ συναιρόμενοι Ρωμαίοις, ἐπὶ τὰς συναιρομένας Ἰουδαίοις. Καὶ διὰ τοῦτο ἰσχυροί γενήσονται τούτων πόλεμοι. Καὶ — τόπους. Κατὰ τόπους τῶν Ἰουδαίων. Παρὰ τῷ Λουκᾷ δὲ πρόσκειται, ὅτι φόβητρά τε καὶ σημεία μεγάλα ἀπ' οὐρανοῦ ἔσται, ἵνα γνῶσιν Ἰουδαῖοι θεομηνίαν εἶναι τὰ γινόμενα, καὶ συνῶσιν, ὅτι διὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἀναίρεσιν ταῦτα πάν σχουσι. Πάντα — ὠδίνων. ᾿Αρχὴ τῶν κακῶν, προοίμια τῶν συμφορῶν, τῶν τοῖς Ἰουδαίοις επερχομένων. Τότε – θλίψιν. Τότε, πότε; Πρὸ τῆς ἀποστα σίας. Εἰς ἐκεῖνον γὰρ τὸν καιρὸν μετήγαγε τὸν λόγον, 5 καὶ Λουκᾶς ἐδήλωσεν εἰπὼν, ὅτι πρὸ τούτων πάντων ἐπιβαλοῦσιν ἐφ' ὑμᾶς τὰς χεῖρας αὐτῶν, καὶ διώξουσι, παραδιδόντες εἰς συναγωγάς c καὶ φυλακὰς, ἀγομένους ἐπὶ βασιλεῖς καὶ ἡγε μόνας, ἔνεκεν τοῦ ὀνόματός μου. Πολλὰ γὰρ τότε δεινά, μετὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἀνάληψιν, οἱ Ἰουδαίοι τοῖς ἀποστόλοις ἐπήγαγον ποτὲ μὲν τοῖς ἀρχισυν αγώγοις παραδιδόντες εἰς κάκωσιν, ποτὲ δὲ ἐπὶ βασιλεῖς ἄγοντες, οἷον ἐπὶ Ἡρώδην καὶ ο Αγρίππαν [καὶ τους τοιούτους,] καὶ ἐπὶ τοὺς ἡγεμόνας καὶ στρατηγοὺς τῶν πόλεων, καὶ τοὺς ἀνθυπάτους καὶ πολιτάρχας, ὡς ή βίβλος τῶν ἀποστολικῶν Πράξεων ἱστορεί.. Καὶ ἀποκτενοῦσιν ὑμᾶς. Τοῦτο λέγει πρὸς μόνους τοὺς ἀναιρεθῆναι μέλλοντας διὰ τῆς τῶν Ἰουδαίων κακεντρεχείας, οἷος ἦν Στέφανος καὶ Ἰάκωβος, ὁ ἀδελφὸς Ιωάννου, καὶ εἴ τις ἕτερος. Καὶ μου. Υπὸ γονέων, ὑπὸ συγγενῶν, ὑπὸ φίλων, ὑπὸ ὁμοφύλων, ὑπὸ οἰκείων, ὑπὸ ξένων, ὑπὸ ἀρχόντων, ὑπὸ ἀρχομένων, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ὑπὸ πάντων τῶν ἀλλοτρίων τοῦ κηρύγματος. Προει πὼν δὲ τὰ σκυθρωπά, λοιπὸν ἐπήγαγε καὶ τὴν παρ ραμυθίαν, ὅτι Δι' ἐμέ. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διὰ τὸ όνομά μου. Καὶ ὄντως μεγάλη τοῖς μαθηταῖς ἦν παραμυθία τὸ πάσχειν δι' αὐτόν. 30 Luc. xxi, 11. Ibid. 12. tangeret, negligenter se ad eam habebant, et sola ea tunc somniabant bona, quæ absque tumultu in secundo Christi adventu ventura erant: propter quæ etiam interrogationem produxerant. Christus vero rursum illis laboriosa pronuntiat, constituens eos certaminum praefectos (g): et duplicem ob causam vigilare jubet, tum ne a seductoribus fallantur, tum ne a bellorum rumore turbenior. Duplex siquidem ait instare bellum. et a seductoribus, et a Romanis, multamque ac variam commotionem, et interius et exterius. Vers. 7. Exsurget regnum. Gentes socise Romanorum in gentes Judæis fœderatas; et regna auxiliaria Romanis, in regna auxiliaria Judæis; et propterea fortia erunt horum vella. Vers. 7. Εt - loca. Iloc est singulis Judzorum locis. Apud Lucam ponitur: Terroresque et signa a cœlo magna erunt ", ut cognoscant Judæi ea quæ fient divinæ esse iræ, et intelligant quod propter Salvatoris interemptionem hæc patiantur. Vers. 8. Omnia dolorum. Principium malorura et primordia calamitatum quæ Judæis imminent. Vers. 9. Tunc· afflictionem. Tunc; quando? Ante defectionem; nam in illud tempus sermonein traduxit, quod et Lucas significavit dicens: Ante hæc omnia injicient manus suas in vos, et persequentur, tradentes in synagogas et carceres, tractos ed reges ac præsides propter nomen meum **. Plurimas enim calamitates post Salvatoris Assumptioneni Judæi induxerunt apostolis; interdum quidem Synagogæ principibus tradentes, ut punirentur; interdum vero ad reges trahentes, veluti ad Herodem et Agrippam, ac similes. Præterea ad præsides ac civitatum præfectos, et consulis aut principis mu - nere fungentes, quemadmodum liber apostolicarum Actionum testatur. Vers. 9. Et occident vos. Hoc solis eis dicit, qui per Judæorum improbitatem ac versutiam occidendi erant: puta Stephanus, Jacobus frater Joannis, et si quis alius. Vers. 9. Et-meum. parentibus, a cognatis, ab amicis, a contribulibus, a familiaribus, ab bospitibus, a principibus, a subditis, et ut semel dicam, ab omnibus qui alienati sunt a prædicatione. Ubi autem tristia prædixit, consolationem deinceps subjunxit, dicens: Propter me. Nam id significat: propter nomen meum. Et vere magna discipulis erat consolatio pati propter ipsum Varia lectiones et nota. Επίμονα Β. Chrysostomus loco laudato χα λεπά. (g) Certaminum præfectos. Ad certamina idoneos. 'Ev &ywvia, A. Tria hac vocabula abeunt Α.

CAP. XXIV. μαθόντες, ὡς περί αλλοτρίας συμφορᾶς, ἀφροντί- tauquam ad alienam calamitatem, quae nihil eos στις διέκειντο, καὶ μόνα τηνικαῦτα δίχα θορύβων ὠνειροπόλουν τὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ δευτέρας παρου σίας ἀγαθὰ, δι' & καὶ τὴν ἐρώτησιν προσήγαγον· ὁ δὲ Χριστός πάλιν ἐπίπονα τούτοις προμηνύει, ποιῶν αὐτοὺς εναγωνίους, καὶ διπλῇ νήφειν κελεύων, ὡς μήτε ὑπὸ τῶν πλάνων ἀπατηθῆναι, μήτε ὑπὸ τῆς ἀκοῆς τῶν πολέμων θροηθῆναι. Δεν πλοῦν γὰρ εἶναι τὸν πόλεμον, ἀπό τε τῶν πλάνων, ἀπό τε τῶν Ῥωμαίων, καὶ πολλὴν καὶ ποικίλην τὴν ζάλην, καὶ ἐντὸς καὶ ἑκτός. Εγερθήσεται — βασιλείαν. Τὰ ἔθνη τὰ συμμα χοῦντα Ρωμαίοις ἐπὶ τὰ ἔθνη τὰ συμμαχούντα Ἰουδαίοις, καὶ αἱ βασιλεῖαι, αἱ συναιρόμενοι Ρωμαίοις, ἐπὶ τὰς συναιρομένας Ἰουδαίοις. Καὶ διὰ τοῦτο ἰσχυροί γενήσονται τούτων πόλεμοι. Καὶ — τόπους. Κατὰ τόπους τῶν Ἰουδαίων. Παρὰ τῷ Λουκᾷ δὲ πρόσκειται, ὅτι φόβητρά τε καὶ σημεία μεγάλα ἀπ' οὐρανοῦ ἔσται, ἵνα γνῶσιν Ἰουδαῖοι θεομηνίαν εἶναι τὰ γινόμενα, καὶ συνῶσιν, ὅτι διὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἀναίρεσιν ταῦτα πάν σχουσι. Πάντα — ὠδίνων. ᾿Αρχὴ τῶν κακῶν, προοίμια τῶν συμφορῶν, τῶν τοῖς Ἰουδαίοις επερχομένων. Τότε – θλίψιν. Τότε, πότε; Πρὸ τῆς ἀποστα σίας. Εἰς ἐκεῖνον γὰρ τὸν καιρὸν μετήγαγε τὸν λόγον, 5 καὶ Λουκᾶς ἐδήλωσεν εἰπὼν, ὅτι πρὸ τούτων πάντων ἐπιβαλοῦσιν ἐφ' ὑμᾶς τὰς χεῖρας αὐτῶν, καὶ διώξουσι, παραδιδόντες εἰς συναγωγάς c καὶ φυλακὰς, ἀγομένους ἐπὶ βασιλεῖς καὶ ἡγε μόνας, ἔνεκεν τοῦ ὀνόματός μου. Πολλὰ γὰρ τότε δεινά, μετὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἀνάληψιν, οἱ Ἰουδαίοι τοῖς ἀποστόλοις ἐπήγαγον ποτὲ μὲν τοῖς ἀρχισυν αγώγοις παραδιδόντες εἰς κάκωσιν, ποτὲ δὲ ἐπὶ βασιλεῖς ἄγοντες, οἷον ἐπὶ Ἡρώδην καὶ ο Αγρίππαν [καὶ τους τοιούτους,] καὶ ἐπὶ τοὺς ἡγεμόνας καὶ στρατηγοὺς τῶν πόλεων, καὶ τοὺς ἀνθυπάτους καὶ πολιτάρχας, ὡς ή βίβλος τῶν ἀποστολικῶν Πράξεων ἱστορεί.. Καὶ ἀποκτενοῦσιν ὑμᾶς. Τοῦτο λέγει πρὸς μόνους τοὺς ἀναιρεθῆναι μέλλοντας διὰ τῆς τῶν Ἰουδαίων κακεντρεχείας, οἷος ἦν Στέφανος καὶ Ἰάκωβος, ὁ ἀδελφὸς Ιωάννου, καὶ εἴ τις ἕτερος. Καὶ μου. Υπὸ γονέων, ὑπὸ συγγενῶν, ὑπὸ φίλων, ὑπὸ ὁμοφύλων, ὑπὸ οἰκείων, ὑπὸ ξένων, ὑπὸ ἀρχόντων, ὑπὸ ἀρχομένων, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ὑπὸ πάντων τῶν ἀλλοτρίων τοῦ κηρύγματος. Προει πὼν δὲ τὰ σκυθρωπά, λοιπὸν ἐπήγαγε καὶ τὴν παρ ραμυθίαν, ὅτι Δι' ἐμέ. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διὰ τὸ όνομά μου. Καὶ ὄντως μεγάλη τοῖς μαθηταῖς ἦν παραμυθία τὸ πάσχειν δι' αὐτόν. 30 Luc. xxi, 11. Ibid. 12. tangeret, negligenter se ad eam habebant, et sola ea tunc somniabant bona, quæ absque tumultu in secundo Christi adventu ventura erant: propter quæ etiam interrogationem produxerant. Christus vero rursum illis laboriosa pronuntiat, constituens eos certaminum praefectos (g): et duplicem ob causam vigilare jubet, tum ne a seductoribus fallantur, tum ne a bellorum rumore turbenior. Duplex siquidem ait instare bellum. et a seductoribus, et a Romanis, multamque ac variam commotionem, et interius et exterius. Vers. 7. Exsurget regnum. Gentes socise Romanorum in gentes Judæis fœderatas; et regna auxiliaria Romanis, in regna auxiliaria Judæis; et propterea fortia erunt horum vella. Vers. 7. Εt - loca. Iloc est singulis Judzorum locis. Apud Lucam ponitur: Terroresque et signa a cœlo magna erunt ", ut cognoscant Judæi ea quæ fient divinæ esse iræ, et intelligant quod propter Salvatoris interemptionem hæc patiantur. Vers. 8. Omnia dolorum. Principium malorura et primordia calamitatum quæ Judæis imminent. Vers. 9. Tunc· afflictionem. Tunc; quando? Ante defectionem; nam in illud tempus sermonein traduxit, quod et Lucas significavit dicens: Ante hæc omnia injicient manus suas in vos, et persequentur, tradentes in synagogas et carceres, tractos ed reges ac præsides propter nomen meum **. Plurimas enim calamitates post Salvatoris Assumptioneni Judæi induxerunt apostolis; interdum quidem Synagogæ principibus tradentes, ut punirentur; interdum vero ad reges trahentes, veluti ad Herodem et Agrippam, ac similes. Præterea ad præsides ac civitatum præfectos, et consulis aut principis mu - nere fungentes, quemadmodum liber apostolicarum Actionum testatur. Vers. 9. Et occident vos. Hoc solis eis dicit, qui per Judæorum improbitatem ac versutiam occidendi erant: puta Stephanus, Jacobus frater Joannis, et si quis alius. Vers. 9. Et-meum. parentibus, a cognatis, ab amicis, a contribulibus, a familiaribus, ab bospitibus, a principibus, a subditis, et ut semel dicam, ab omnibus qui alienati sunt a prædicatione. Ubi autem tristia prædixit, consolationem deinceps subjunxit, dicens: Propter me. Nam id significat: propter nomen meum. Et vere magna discipulis erat consolatio pati propter ipsum Varia lectiones et nota. Επίμονα Β. Chrysostomus loco laudato χα λεπά. (g) Certaminum præfectos. Ad certamina idoneos. 'Ev &ywvia, A. Tria hac vocabula abeunt Α.

CAP. XXIV. μαθόντες, ὡς περί αλλοτρίας συμφορᾶς, ἀφροντί- tauquam ad alienam calamitatem, quae nihil eos στις διέκειντο, καὶ μόνα τηνικαῦτα δίχα θορύβων ὠνειροπόλουν τὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ δευτέρας παρου σίας ἀγαθὰ, δι' & καὶ τὴν ἐρώτησιν προσήγαγον· ὁ δὲ Χριστός πάλιν ἐπίπονα τούτοις προμηνύει, ποιῶν αὐτοὺς εναγωνίους, καὶ διπλῇ νήφειν κελεύων, ὡς μήτε ὑπὸ τῶν πλάνων ἀπατηθῆναι, μήτε ὑπὸ τῆς ἀκοῆς τῶν πολέμων θροηθῆναι. Δεν πλοῦν γὰρ εἶναι τὸν πόλεμον, ἀπό τε τῶν πλάνων, ἀπό τε τῶν Ῥωμαίων, καὶ πολλὴν καὶ ποικίλην τὴν ζάλην, καὶ ἐντὸς καὶ ἑκτός. Εγερθήσεται — βασιλείαν. Τὰ ἔθνη τὰ συμμα χοῦντα Ρωμαίοις ἐπὶ τὰ ἔθνη τὰ συμμαχούντα Ἰουδαίοις, καὶ αἱ βασιλεῖαι, αἱ συναιρόμενοι Ρωμαίοις, ἐπὶ τὰς συναιρομένας Ἰουδαίοις. Καὶ διὰ τοῦτο ἰσχυροί γενήσονται τούτων πόλεμοι. Καὶ — τόπους. Κατὰ τόπους τῶν Ἰουδαίων. Παρὰ τῷ Λουκᾷ δὲ πρόσκειται, ὅτι φόβητρά τε καὶ σημεία μεγάλα ἀπ' οὐρανοῦ ἔσται, ἵνα γνῶσιν Ἰουδαῖοι θεομηνίαν εἶναι τὰ γινόμενα, καὶ συνῶσιν, ὅτι διὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἀναίρεσιν ταῦτα πάν σχουσι. Πάντα — ὠδίνων. ᾿Αρχὴ τῶν κακῶν, προοίμια τῶν συμφορῶν, τῶν τοῖς Ἰουδαίοις επερχομένων. Τότε – θλίψιν. Τότε, πότε; Πρὸ τῆς ἀποστα σίας. Εἰς ἐκεῖνον γὰρ τὸν καιρὸν μετήγαγε τὸν λόγον, 5 καὶ Λουκᾶς ἐδήλωσεν εἰπὼν, ὅτι πρὸ τούτων πάντων ἐπιβαλοῦσιν ἐφ' ὑμᾶς τὰς χεῖρας αὐτῶν, καὶ διώξουσι, παραδιδόντες εἰς συναγωγάς c καὶ φυλακὰς, ἀγομένους ἐπὶ βασιλεῖς καὶ ἡγε μόνας, ἔνεκεν τοῦ ὀνόματός μου. Πολλὰ γὰρ τότε δεινά, μετὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἀνάληψιν, οἱ Ἰουδαίοι τοῖς ἀποστόλοις ἐπήγαγον ποτὲ μὲν τοῖς ἀρχισυν αγώγοις παραδιδόντες εἰς κάκωσιν, ποτὲ δὲ ἐπὶ βασιλεῖς ἄγοντες, οἷον ἐπὶ Ἡρώδην καὶ ο Αγρίππαν [καὶ τους τοιούτους,] καὶ ἐπὶ τοὺς ἡγεμόνας καὶ στρατηγοὺς τῶν πόλεων, καὶ τοὺς ἀνθυπάτους καὶ πολιτάρχας, ὡς ή βίβλος τῶν ἀποστολικῶν Πράξεων ἱστορεί.. Καὶ ἀποκτενοῦσιν ὑμᾶς. Τοῦτο λέγει πρὸς μόνους τοὺς ἀναιρεθῆναι μέλλοντας διὰ τῆς τῶν Ἰουδαίων κακεντρεχείας, οἷος ἦν Στέφανος καὶ Ἰάκωβος, ὁ ἀδελφὸς Ιωάννου, καὶ εἴ τις ἕτερος. Καὶ μου. Υπὸ γονέων, ὑπὸ συγγενῶν, ὑπὸ φίλων, ὑπὸ ὁμοφύλων, ὑπὸ οἰκείων, ὑπὸ ξένων, ὑπὸ ἀρχόντων, ὑπὸ ἀρχομένων, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ὑπὸ πάντων τῶν ἀλλοτρίων τοῦ κηρύγματος. Προει πὼν δὲ τὰ σκυθρωπά, λοιπὸν ἐπήγαγε καὶ τὴν παρ ραμυθίαν, ὅτι Δι' ἐμέ. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διὰ τὸ όνομά μου. Καὶ ὄντως μεγάλη τοῖς μαθηταῖς ἦν παραμυθία τὸ πάσχειν δι' αὐτόν. 30 Luc. xxi, 11. Ibid. 12. tangeret, negligenter se ad eam habebant, et sola ea tunc somniabant bona, quæ absque tumultu in secundo Christi adventu ventura erant: propter quæ etiam interrogationem produxerant. Christus vero rursum illis laboriosa pronuntiat, constituens eos certaminum praefectos (g): et duplicem ob causam vigilare jubet, tum ne a seductoribus fallantur, tum ne a bellorum rumore turbenior. Duplex siquidem ait instare bellum. et a seductoribus, et a Romanis, multamque ac variam commotionem, et interius et exterius. Vers. 7. Exsurget regnum. Gentes socise Romanorum in gentes Judæis fœderatas; et regna auxiliaria Romanis, in regna auxiliaria Judæis; et propterea fortia erunt horum vella. Vers. 7. Εt - loca. Iloc est singulis Judzorum locis. Apud Lucam ponitur: Terroresque et signa a cœlo magna erunt ", ut cognoscant Judæi ea quæ fient divinæ esse iræ, et intelligant quod propter Salvatoris interemptionem hæc patiantur. Vers. 8. Omnia dolorum. Principium malorura et primordia calamitatum quæ Judæis imminent. Vers. 9. Tunc· afflictionem. Tunc; quando? Ante defectionem; nam in illud tempus sermonein traduxit, quod et Lucas significavit dicens: Ante hæc omnia injicient manus suas in vos, et persequentur, tradentes in synagogas et carceres, tractos ed reges ac præsides propter nomen meum **. Plurimas enim calamitates post Salvatoris Assumptioneni Judæi induxerunt apostolis; interdum quidem Synagogæ principibus tradentes, ut punirentur; interdum vero ad reges trahentes, veluti ad Herodem et Agrippam, ac similes. Præterea ad præsides ac civitatum præfectos, et consulis aut principis mu - nere fungentes, quemadmodum liber apostolicarum Actionum testatur. Vers. 9. Et occident vos. Hoc solis eis dicit, qui per Judæorum improbitatem ac versutiam occidendi erant: puta Stephanus, Jacobus frater Joannis, et si quis alius. Vers. 9. Et-meum. parentibus, a cognatis, ab amicis, a contribulibus, a familiaribus, ab bospitibus, a principibus, a subditis, et ut semel dicam, ab omnibus qui alienati sunt a prædicatione. Ubi autem tristia prædixit, consolationem deinceps subjunxit, dicens: Propter me. Nam id significat: propter nomen meum. Et vere magna discipulis erat consolatio pati propter ipsum Varia lectiones et nota. Επίμονα Β. Chrysostomus loco laudato χα λεπά. (g) Certaminum præfectos. Ad certamina idoneos. 'Ev &ywvia, A. Tria hac vocabula abeunt Α.

Καὶ — πολλοί. Ύποπτοι ἔσονται πρὸς ἀλλήλους, διὰ τὴν διαφορὰν τῆς πίστεως, ήγουν, οι μή πιστεύοντες πρὸς τοὺς πιστεύοντας. Vers. 10. Et - multi. Erunt invicem suspecti propter fidei diversitatem: sive, non credentes apud eos qui credent. Vers. 10. Ει — invicem habebunt odio. Marcus autein manifestius dixit, quod tradet frater fratrem in mortem, et paler Filium: insurgent filii in parentes, el morte eos afficient ". Verisimile est itaque omnia facta esse, etsi liber Actorum particulariter de omnibus non disserat. Lucas vero etiam dicit: Trademini autem a parentibus et cognatis, amicis ac fratribus, et morte afficient quosdam ex vobis “. Predixit enim et hoc Christus discipulis, quod omnium est miserrimum, videlicet quod etiam a familiarissimis impugnandi erant; ut præscientes parati essent ad tolerantiam, et ita periculum facilius sustinerent. Hæc autem omnia prædixit eis decimo nono capite. Quære ergo et ibi horum expositionem. Vers. 11. Εt - multos. Superius de iis dixit, qui se Christos esse fingent: nunc autem de bis dicit, qui se prophetare simulabunt. Tunc enim multi tales fuerunt, cum adhuc initia essent prædicationis. Vers. 12. ΕΙ multorum. Et hoc miserrimum est, quod neque ab amicorum dilectione consolationem habituri sunt. Quidam autem ἀγάπην, dilectionem, noninari dixerunt bospitalitatem, alii vero compassionem: vide quot pericula eis prædixerit, ad omnuia exacuens, et ad magnauimitatem roborans, ac confortationibus adamantinos reddens. Καὶ — μισήσουσιν ἀλλήλους. Μάρκος δὲ φανε ρώτερον εἶπεν, ὅτι Παραδώσει ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον, καὶ πατὴρ τέκνον, καὶ ἐπαναστή. σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτ τούς. Εἰκὸς γὰρ πάντα γενέσθαι, εἰ καὶ μὴ περὶ πάντων λεπτομερώς ή βίβλος διαλαμβάνει τῶν Πράξεων. Καὶ ὁ Λουκᾶς δέ φησιν, ὅτι Παραδο θήσεσθε καὶ ὑπὸ γονέων καὶ συγγενῶν καὶ φί λων καὶ ἀδελφῶν, καὶ θανατώσουσιν ἐξ ὑμῶν. Προεἶπε γὰρ τοῖς μαθηταῖς ὁ Χριστὸς καὶ τουτὶ τὸ πάντων δεινότατον, ὅτι καὶ ὑπὸ τῶν οἰκειοτάτων πολεμηθήσονται, ἵνα προμαθόντες ἑτοιμασθῶσιν εἰς ὑπομονὴν, καὶ λοιπὸν κουφότερον τὸ δεινὸν ἐνέγκοιεν. Ταῦτα δὲ πάντα προεἶπεν αὐτοῖς καὶ ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον κἀκεῖ τὴν περὶ τούτων ἐξήγησιν. Καὶ πολλούς. Ανωτέρω μὲν περὶ τῶν ὑποκρινομένων τὸν Χριστὸν εἶπεν· ἐνταῦθα δὲ λέγει περὶ τῶν ὑποκρινομένων προφητεύειν. Πολλοὶ γὰρ τοιοῦτοι τότε γεγόνασιν, ἀρχὴν ἔτι τοῦ κηρύγματος Έχοντος Καὶ πολλῶν. Καὶ τοῦτο χαλεπώτατον, ὅτι οὐδὲ τὴν ἀπὸ τῆς ἀγάπης παραμυθίαν ἔξουσι. Τινὲς δὲ ἀγάπην ἐνταῦθα την φιλοξενίαν ὠνόμασαν ἕτεροι δὲ, τὴν συμπάθειαν. Ορα, πόσα δεινὰ προεῖπεν αὐτοῖς, παραθήγων εἰς πάντα, καὶ στομών εἰς εὐψυχίαν, καὶ ταῖς ἐπιῤῥώσεσιν ἀδαμαντίνους ἀπεργαζόμενος. 'Ο δὲ σωθήσεται. Είρηται καὶ τοῦτο ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ, καὶ διηρμηνεύθη πάνυ σαφῶς ἐκεῖ. Καὶ κηρυχθήσεται Vers. 13. Qui autem - salvus erit. Hoc etiam dictum est decimo nono capite, et ibi manifesta admodum data est interpretatio. Vers. 14. Et prædicabitur - orbe fline demonstravit quod nulla pericula prædicationem superabunt, et ita magnam prædicatoribus injecit consolationem, quod voti sui compotes erunt: quia nihil eis erit obstaculo. si modo toleraverint. Marcus auten manifestius dixit: Et in omnes gentes primum φανερώτερον εἶπεν, ὅτι Καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη oportet prædicare Evangelium“. δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον. Vers. 14. In - gentibus. Ad redargutionem, ad accusationem eorum qui non crediderint; ne dicere possint in die judicii: Prædicationem non audivimus. Dictum est etiam de hoc decimo nono capite. Vers. 16. Ει — consummatio. Consummatio tenpli et Jerusalem, ut prædiximus. Dicit ergo: Postquam facta fuerint universa quæ dicta sunt, et postquam prædicatum fuerit Evangelium in universo orbe, tunc veniet Judæis omnimoda perditio. Quod autem priusquam caperentur Hierosolyma prædicatum sit Evangelium per totum mundum, dixit Paulus: Fructificavit, inquit, ac crevit in omni crea- » Marc. XIII, * Luc. XXI, οἰκουμένῃ. Εντεῦθεν ἔδειξεν, ὅτι οὐδὲν τῶν δεινῶν περιγενήσεται τοῦ κηρύγματος, καὶ πολλὴν οὕτω τοῖς κήρυξι παραμύ θίαν ενέβαλε, πληροφορηθεῖσιν, ὅτι οὐδὲν αὐτοῖς ἐμποδίσει, ἐὰν μόνον ὦσι καρτερικοί. Μάρκος δὲ Εἰς — ἔθνεσιν. Εἰς ἔλεγχον, εἰς κατηγορίαν τῶν μὴ πιστευσάντων, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ἐν ἡμέρα κρίσεως, ὅτι οὐκ ἤκουσαν τοῦ κηρύγματος. Είρηται δὲ καὶ τοῦτο ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ — τέλος. Τὸ τέλος τοῦ ναοῦ καὶ τῆς Ἱερου σαλήμ, ὡς προέφημεν. Λέγει τοίνυν, ὅτι μετὰ τὸ γενέσθαι τὰ ῥηθέντα πάντα, καὶ μετὰ τὸ κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ, τότε ήξει τοῖς Ἰουδαίοις ὁ παντελής όλεθρος. Ὅτι δὲ πρὸ τῆς ἁλώσεως τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐκηρύχθη τὸ Εὐαγγέλιον εἰς ὅλον τὸν κόσμον, εἴρηκεν ὁ Παῦλος, ὅτι Εστι καρποφορούμενον καὶ αὐξανόμενον ἐν πάση ** Marc. xiit, 10. Variæ lectiones et notæ. Ita etiam uterque codex ordinat in contextu Luce. Chrysostomus hæc tractat t. VII, p. 725 et loca similia confundit. Hunc ergo, non codices

Καὶ — πολλοί. Ύποπτοι ἔσονται πρὸς ἀλλήλους, διὰ τὴν διαφορὰν τῆς πίστεως, ήγουν, οι μή πιστεύοντες πρὸς τοὺς πιστεύοντας. Vers. 10. Et - multi. Erunt invicem suspecti propter fidei diversitatem: sive, non credentes apud eos qui credent. Vers. 10. Ει — invicem habebunt odio. Marcus autein manifestius dixit, quod tradet frater fratrem in mortem, et paler Filium: insurgent filii in parentes, el morte eos afficient ". Verisimile est itaque omnia facta esse, etsi liber Actorum particulariter de omnibus non disserat. Lucas vero etiam dicit: Trademini autem a parentibus et cognatis, amicis ac fratribus, et morte afficient quosdam ex vobis “. Predixit enim et hoc Christus discipulis, quod omnium est miserrimum, videlicet quod etiam a familiarissimis impugnandi erant; ut præscientes parati essent ad tolerantiam, et ita periculum facilius sustinerent. Hæc autem omnia prædixit eis decimo nono capite. Quære ergo et ibi horum expositionem. Vers. 11. Εt - multos. Superius de iis dixit, qui se Christos esse fingent: nunc autem de bis dicit, qui se prophetare simulabunt. Tunc enim multi tales fuerunt, cum adhuc initia essent prædicationis. Vers. 12. ΕΙ multorum. Et hoc miserrimum est, quod neque ab amicorum dilectione consolationem habituri sunt. Quidam autem ἀγάπην, dilectionem, noninari dixerunt bospitalitatem, alii vero compassionem: vide quot pericula eis prædixerit, ad omnuia exacuens, et ad magnauimitatem roborans, ac confortationibus adamantinos reddens. Καὶ — μισήσουσιν ἀλλήλους. Μάρκος δὲ φανε ρώτερον εἶπεν, ὅτι Παραδώσει ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον, καὶ πατὴρ τέκνον, καὶ ἐπαναστή. σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτ τούς. Εἰκὸς γὰρ πάντα γενέσθαι, εἰ καὶ μὴ περὶ πάντων λεπτομερώς ή βίβλος διαλαμβάνει τῶν Πράξεων. Καὶ ὁ Λουκᾶς δέ φησιν, ὅτι Παραδο θήσεσθε καὶ ὑπὸ γονέων καὶ συγγενῶν καὶ φί λων καὶ ἀδελφῶν, καὶ θανατώσουσιν ἐξ ὑμῶν. Προεἶπε γὰρ τοῖς μαθηταῖς ὁ Χριστὸς καὶ τουτὶ τὸ πάντων δεινότατον, ὅτι καὶ ὑπὸ τῶν οἰκειοτάτων πολεμηθήσονται, ἵνα προμαθόντες ἑτοιμασθῶσιν εἰς ὑπομονὴν, καὶ λοιπὸν κουφότερον τὸ δεινὸν ἐνέγκοιεν. Ταῦτα δὲ πάντα προεἶπεν αὐτοῖς καὶ ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον κἀκεῖ τὴν περὶ τούτων ἐξήγησιν. Καὶ πολλούς. Ανωτέρω μὲν περὶ τῶν ὑποκρινομένων τὸν Χριστὸν εἶπεν· ἐνταῦθα δὲ λέγει περὶ τῶν ὑποκρινομένων προφητεύειν. Πολλοὶ γὰρ τοιοῦτοι τότε γεγόνασιν, ἀρχὴν ἔτι τοῦ κηρύγματος Έχοντος Καὶ πολλῶν. Καὶ τοῦτο χαλεπώτατον, ὅτι οὐδὲ τὴν ἀπὸ τῆς ἀγάπης παραμυθίαν ἔξουσι. Τινὲς δὲ ἀγάπην ἐνταῦθα την φιλοξενίαν ὠνόμασαν ἕτεροι δὲ, τὴν συμπάθειαν. Ορα, πόσα δεινὰ προεῖπεν αὐτοῖς, παραθήγων εἰς πάντα, καὶ στομών εἰς εὐψυχίαν, καὶ ταῖς ἐπιῤῥώσεσιν ἀδαμαντίνους ἀπεργαζόμενος. 'Ο δὲ σωθήσεται. Είρηται καὶ τοῦτο ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ, καὶ διηρμηνεύθη πάνυ σαφῶς ἐκεῖ. Καὶ κηρυχθήσεται Vers. 13. Qui autem - salvus erit. Hoc etiam dictum est decimo nono capite, et ibi manifesta admodum data est interpretatio. Vers. 14. Et prædicabitur - orbe fline demonstravit quod nulla pericula prædicationem superabunt, et ita magnam prædicatoribus injecit consolationem, quod voti sui compotes erunt: quia nihil eis erit obstaculo. si modo toleraverint. Marcus auten manifestius dixit: Et in omnes gentes primum φανερώτερον εἶπεν, ὅτι Καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη oportet prædicare Evangelium“. δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον. Vers. 14. In - gentibus. Ad redargutionem, ad accusationem eorum qui non crediderint; ne dicere possint in die judicii: Prædicationem non audivimus. Dictum est etiam de hoc decimo nono capite. Vers. 16. Ει — consummatio. Consummatio tenpli et Jerusalem, ut prædiximus. Dicit ergo: Postquam facta fuerint universa quæ dicta sunt, et postquam prædicatum fuerit Evangelium in universo orbe, tunc veniet Judæis omnimoda perditio. Quod autem priusquam caperentur Hierosolyma prædicatum sit Evangelium per totum mundum, dixit Paulus: Fructificavit, inquit, ac crevit in omni crea- » Marc. XIII, * Luc. XXI, οἰκουμένῃ. Εντεῦθεν ἔδειξεν, ὅτι οὐδὲν τῶν δεινῶν περιγενήσεται τοῦ κηρύγματος, καὶ πολλὴν οὕτω τοῖς κήρυξι παραμύ θίαν ενέβαλε, πληροφορηθεῖσιν, ὅτι οὐδὲν αὐτοῖς ἐμποδίσει, ἐὰν μόνον ὦσι καρτερικοί. Μάρκος δὲ Εἰς — ἔθνεσιν. Εἰς ἔλεγχον, εἰς κατηγορίαν τῶν μὴ πιστευσάντων, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ἐν ἡμέρα κρίσεως, ὅτι οὐκ ἤκουσαν τοῦ κηρύγματος. Είρηται δὲ καὶ τοῦτο ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ — τέλος. Τὸ τέλος τοῦ ναοῦ καὶ τῆς Ἱερου σαλήμ, ὡς προέφημεν. Λέγει τοίνυν, ὅτι μετὰ τὸ γενέσθαι τὰ ῥηθέντα πάντα, καὶ μετὰ τὸ κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ, τότε ήξει τοῖς Ἰουδαίοις ὁ παντελής όλεθρος. Ὅτι δὲ πρὸ τῆς ἁλώσεως τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐκηρύχθη τὸ Εὐαγγέλιον εἰς ὅλον τὸν κόσμον, εἴρηκεν ὁ Παῦλος, ὅτι Εστι καρποφορούμενον καὶ αὐξανόμενον ἐν πάση ** Marc. xiit, 10. Variæ lectiones et notæ. Ita etiam uterque codex ordinat in contextu Luce. Chrysostomus hæc tractat t. VII, p. 725 et loca similia confundit. Hunc ergo, non codices

Καὶ — πολλοί. Ύποπτοι ἔσονται πρὸς ἀλλήλους, διὰ τὴν διαφορὰν τῆς πίστεως, ήγουν, οι μή πιστεύοντες πρὸς τοὺς πιστεύοντας. Vers. 10. Et - multi. Erunt invicem suspecti propter fidei diversitatem: sive, non credentes apud eos qui credent. Vers. 10. Ει — invicem habebunt odio. Marcus autein manifestius dixit, quod tradet frater fratrem in mortem, et paler Filium: insurgent filii in parentes, el morte eos afficient ". Verisimile est itaque omnia facta esse, etsi liber Actorum particulariter de omnibus non disserat. Lucas vero etiam dicit: Trademini autem a parentibus et cognatis, amicis ac fratribus, et morte afficient quosdam ex vobis “. Predixit enim et hoc Christus discipulis, quod omnium est miserrimum, videlicet quod etiam a familiarissimis impugnandi erant; ut præscientes parati essent ad tolerantiam, et ita periculum facilius sustinerent. Hæc autem omnia prædixit eis decimo nono capite. Quære ergo et ibi horum expositionem. Vers. 11. Εt - multos. Superius de iis dixit, qui se Christos esse fingent: nunc autem de bis dicit, qui se prophetare simulabunt. Tunc enim multi tales fuerunt, cum adhuc initia essent prædicationis. Vers. 12. ΕΙ multorum. Et hoc miserrimum est, quod neque ab amicorum dilectione consolationem habituri sunt. Quidam autem ἀγάπην, dilectionem, noninari dixerunt bospitalitatem, alii vero compassionem: vide quot pericula eis prædixerit, ad omnuia exacuens, et ad magnauimitatem roborans, ac confortationibus adamantinos reddens. Καὶ — μισήσουσιν ἀλλήλους. Μάρκος δὲ φανε ρώτερον εἶπεν, ὅτι Παραδώσει ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον, καὶ πατὴρ τέκνον, καὶ ἐπαναστή. σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτ τούς. Εἰκὸς γὰρ πάντα γενέσθαι, εἰ καὶ μὴ περὶ πάντων λεπτομερώς ή βίβλος διαλαμβάνει τῶν Πράξεων. Καὶ ὁ Λουκᾶς δέ φησιν, ὅτι Παραδο θήσεσθε καὶ ὑπὸ γονέων καὶ συγγενῶν καὶ φί λων καὶ ἀδελφῶν, καὶ θανατώσουσιν ἐξ ὑμῶν. Προεἶπε γὰρ τοῖς μαθηταῖς ὁ Χριστὸς καὶ τουτὶ τὸ πάντων δεινότατον, ὅτι καὶ ὑπὸ τῶν οἰκειοτάτων πολεμηθήσονται, ἵνα προμαθόντες ἑτοιμασθῶσιν εἰς ὑπομονὴν, καὶ λοιπὸν κουφότερον τὸ δεινὸν ἐνέγκοιεν. Ταῦτα δὲ πάντα προεἶπεν αὐτοῖς καὶ ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον κἀκεῖ τὴν περὶ τούτων ἐξήγησιν. Καὶ πολλούς. Ανωτέρω μὲν περὶ τῶν ὑποκρινομένων τὸν Χριστὸν εἶπεν· ἐνταῦθα δὲ λέγει περὶ τῶν ὑποκρινομένων προφητεύειν. Πολλοὶ γὰρ τοιοῦτοι τότε γεγόνασιν, ἀρχὴν ἔτι τοῦ κηρύγματος Έχοντος Καὶ πολλῶν. Καὶ τοῦτο χαλεπώτατον, ὅτι οὐδὲ τὴν ἀπὸ τῆς ἀγάπης παραμυθίαν ἔξουσι. Τινὲς δὲ ἀγάπην ἐνταῦθα την φιλοξενίαν ὠνόμασαν ἕτεροι δὲ, τὴν συμπάθειαν. Ορα, πόσα δεινὰ προεῖπεν αὐτοῖς, παραθήγων εἰς πάντα, καὶ στομών εἰς εὐψυχίαν, καὶ ταῖς ἐπιῤῥώσεσιν ἀδαμαντίνους ἀπεργαζόμενος. 'Ο δὲ σωθήσεται. Είρηται καὶ τοῦτο ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ, καὶ διηρμηνεύθη πάνυ σαφῶς ἐκεῖ. Καὶ κηρυχθήσεται Vers. 13. Qui autem - salvus erit. Hoc etiam dictum est decimo nono capite, et ibi manifesta admodum data est interpretatio. Vers. 14. Et prædicabitur - orbe fline demonstravit quod nulla pericula prædicationem superabunt, et ita magnam prædicatoribus injecit consolationem, quod voti sui compotes erunt: quia nihil eis erit obstaculo. si modo toleraverint. Marcus auten manifestius dixit: Et in omnes gentes primum φανερώτερον εἶπεν, ὅτι Καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη oportet prædicare Evangelium“. δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον. Vers. 14. In - gentibus. Ad redargutionem, ad accusationem eorum qui non crediderint; ne dicere possint in die judicii: Prædicationem non audivimus. Dictum est etiam de hoc decimo nono capite. Vers. 16. Ει — consummatio. Consummatio tenpli et Jerusalem, ut prædiximus. Dicit ergo: Postquam facta fuerint universa quæ dicta sunt, et postquam prædicatum fuerit Evangelium in universo orbe, tunc veniet Judæis omnimoda perditio. Quod autem priusquam caperentur Hierosolyma prædicatum sit Evangelium per totum mundum, dixit Paulus: Fructificavit, inquit, ac crevit in omni crea- » Marc. XIII, * Luc. XXI, οἰκουμένῃ. Εντεῦθεν ἔδειξεν, ὅτι οὐδὲν τῶν δεινῶν περιγενήσεται τοῦ κηρύγματος, καὶ πολλὴν οὕτω τοῖς κήρυξι παραμύ θίαν ενέβαλε, πληροφορηθεῖσιν, ὅτι οὐδὲν αὐτοῖς ἐμποδίσει, ἐὰν μόνον ὦσι καρτερικοί. Μάρκος δὲ Εἰς — ἔθνεσιν. Εἰς ἔλεγχον, εἰς κατηγορίαν τῶν μὴ πιστευσάντων, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ἐν ἡμέρα κρίσεως, ὅτι οὐκ ἤκουσαν τοῦ κηρύγματος. Είρηται δὲ καὶ τοῦτο ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ — τέλος. Τὸ τέλος τοῦ ναοῦ καὶ τῆς Ἱερου σαλήμ, ὡς προέφημεν. Λέγει τοίνυν, ὅτι μετὰ τὸ γενέσθαι τὰ ῥηθέντα πάντα, καὶ μετὰ τὸ κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ, τότε ήξει τοῖς Ἰουδαίοις ὁ παντελής όλεθρος. Ὅτι δὲ πρὸ τῆς ἁλώσεως τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐκηρύχθη τὸ Εὐαγγέλιον εἰς ὅλον τὸν κόσμον, εἴρηκεν ὁ Παῦλος, ὅτι Εστι καρποφορούμενον καὶ αὐξανόμενον ἐν πάση ** Marc. xiit, 10. Variæ lectiones et notæ. Ita etiam uterque codex ordinat in contextu Luce. Chrysostomus hæc tractat t. VII, p. 725 et loca similia confundit. Hunc ergo, non codices

Καὶ — πολλοί. Ύποπτοι ἔσονται πρὸς ἀλλήλους, διὰ τὴν διαφορὰν τῆς πίστεως, ήγουν, οι μή πιστεύοντες πρὸς τοὺς πιστεύοντας. Vers. 10. Et - multi. Erunt invicem suspecti propter fidei diversitatem: sive, non credentes apud eos qui credent. Vers. 10. Ει — invicem habebunt odio. Marcus autein manifestius dixit, quod tradet frater fratrem in mortem, et paler Filium: insurgent filii in parentes, el morte eos afficient ". Verisimile est itaque omnia facta esse, etsi liber Actorum particulariter de omnibus non disserat. Lucas vero etiam dicit: Trademini autem a parentibus et cognatis, amicis ac fratribus, et morte afficient quosdam ex vobis “. Predixit enim et hoc Christus discipulis, quod omnium est miserrimum, videlicet quod etiam a familiarissimis impugnandi erant; ut præscientes parati essent ad tolerantiam, et ita periculum facilius sustinerent. Hæc autem omnia prædixit eis decimo nono capite. Quære ergo et ibi horum expositionem. Vers. 11. Εt - multos. Superius de iis dixit, qui se Christos esse fingent: nunc autem de bis dicit, qui se prophetare simulabunt. Tunc enim multi tales fuerunt, cum adhuc initia essent prædicationis. Vers. 12. ΕΙ multorum. Et hoc miserrimum est, quod neque ab amicorum dilectione consolationem habituri sunt. Quidam autem ἀγάπην, dilectionem, noninari dixerunt bospitalitatem, alii vero compassionem: vide quot pericula eis prædixerit, ad omnuia exacuens, et ad magnauimitatem roborans, ac confortationibus adamantinos reddens. Καὶ — μισήσουσιν ἀλλήλους. Μάρκος δὲ φανε ρώτερον εἶπεν, ὅτι Παραδώσει ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον, καὶ πατὴρ τέκνον, καὶ ἐπαναστή. σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτ τούς. Εἰκὸς γὰρ πάντα γενέσθαι, εἰ καὶ μὴ περὶ πάντων λεπτομερώς ή βίβλος διαλαμβάνει τῶν Πράξεων. Καὶ ὁ Λουκᾶς δέ φησιν, ὅτι Παραδο θήσεσθε καὶ ὑπὸ γονέων καὶ συγγενῶν καὶ φί λων καὶ ἀδελφῶν, καὶ θανατώσουσιν ἐξ ὑμῶν. Προεἶπε γὰρ τοῖς μαθηταῖς ὁ Χριστὸς καὶ τουτὶ τὸ πάντων δεινότατον, ὅτι καὶ ὑπὸ τῶν οἰκειοτάτων πολεμηθήσονται, ἵνα προμαθόντες ἑτοιμασθῶσιν εἰς ὑπομονὴν, καὶ λοιπὸν κουφότερον τὸ δεινὸν ἐνέγκοιεν. Ταῦτα δὲ πάντα προεἶπεν αὐτοῖς καὶ ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ, καὶ ζήτησον κἀκεῖ τὴν περὶ τούτων ἐξήγησιν. Καὶ πολλούς. Ανωτέρω μὲν περὶ τῶν ὑποκρινομένων τὸν Χριστὸν εἶπεν· ἐνταῦθα δὲ λέγει περὶ τῶν ὑποκρινομένων προφητεύειν. Πολλοὶ γὰρ τοιοῦτοι τότε γεγόνασιν, ἀρχὴν ἔτι τοῦ κηρύγματος Έχοντος Καὶ πολλῶν. Καὶ τοῦτο χαλεπώτατον, ὅτι οὐδὲ τὴν ἀπὸ τῆς ἀγάπης παραμυθίαν ἔξουσι. Τινὲς δὲ ἀγάπην ἐνταῦθα την φιλοξενίαν ὠνόμασαν ἕτεροι δὲ, τὴν συμπάθειαν. Ορα, πόσα δεινὰ προεῖπεν αὐτοῖς, παραθήγων εἰς πάντα, καὶ στομών εἰς εὐψυχίαν, καὶ ταῖς ἐπιῤῥώσεσιν ἀδαμαντίνους ἀπεργαζόμενος. 'Ο δὲ σωθήσεται. Είρηται καὶ τοῦτο ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ, καὶ διηρμηνεύθη πάνυ σαφῶς ἐκεῖ. Καὶ κηρυχθήσεται Vers. 13. Qui autem - salvus erit. Hoc etiam dictum est decimo nono capite, et ibi manifesta admodum data est interpretatio. Vers. 14. Et prædicabitur - orbe fline demonstravit quod nulla pericula prædicationem superabunt, et ita magnam prædicatoribus injecit consolationem, quod voti sui compotes erunt: quia nihil eis erit obstaculo. si modo toleraverint. Marcus auten manifestius dixit: Et in omnes gentes primum φανερώτερον εἶπεν, ὅτι Καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη oportet prædicare Evangelium“. δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον. Vers. 14. In - gentibus. Ad redargutionem, ad accusationem eorum qui non crediderint; ne dicere possint in die judicii: Prædicationem non audivimus. Dictum est etiam de hoc decimo nono capite. Vers. 16. Ει — consummatio. Consummatio tenpli et Jerusalem, ut prædiximus. Dicit ergo: Postquam facta fuerint universa quæ dicta sunt, et postquam prædicatum fuerit Evangelium in universo orbe, tunc veniet Judæis omnimoda perditio. Quod autem priusquam caperentur Hierosolyma prædicatum sit Evangelium per totum mundum, dixit Paulus: Fructificavit, inquit, ac crevit in omni crea- » Marc. XIII, * Luc. XXI, οἰκουμένῃ. Εντεῦθεν ἔδειξεν, ὅτι οὐδὲν τῶν δεινῶν περιγενήσεται τοῦ κηρύγματος, καὶ πολλὴν οὕτω τοῖς κήρυξι παραμύ θίαν ενέβαλε, πληροφορηθεῖσιν, ὅτι οὐδὲν αὐτοῖς ἐμποδίσει, ἐὰν μόνον ὦσι καρτερικοί. Μάρκος δὲ Εἰς — ἔθνεσιν. Εἰς ἔλεγχον, εἰς κατηγορίαν τῶν μὴ πιστευσάντων, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ἐν ἡμέρα κρίσεως, ὅτι οὐκ ἤκουσαν τοῦ κηρύγματος. Είρηται δὲ καὶ τοῦτο ἐν τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ — τέλος. Τὸ τέλος τοῦ ναοῦ καὶ τῆς Ἱερου σαλήμ, ὡς προέφημεν. Λέγει τοίνυν, ὅτι μετὰ τὸ γενέσθαι τὰ ῥηθέντα πάντα, καὶ μετὰ τὸ κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ, τότε ήξει τοῖς Ἰουδαίοις ὁ παντελής όλεθρος. Ὅτι δὲ πρὸ τῆς ἁλώσεως τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐκηρύχθη τὸ Εὐαγγέλιον εἰς ὅλον τὸν κόσμον, εἴρηκεν ὁ Παῦλος, ὅτι Εστι καρποφορούμενον καὶ αὐξανόμενον ἐν πάση ** Marc. xiit, 10. Variæ lectiones et notæ. Ita etiam uterque codex ordinat in contextu Luce. Chrysostomus hæc tractat t. VII, p. 725 et loca similia confundit. Hunc ergo, non codices

CAP. XXIV. τῇ κτίσει τῇ ὑπ' οὐρανόν. Εἰ γὰρ αὐτὸς ἀπὸ tura quæ sub calo est ". Si enim ipse a HierosoΙερουσαλήμ εἰς Ισπανίαν ἐκήρυξεν, εννόησον καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἀποστόλων, ἄχρι πόσου διέδραμον. Διὰ τοῦτο δὲ μετὰ τὸ κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης ἀπόλλυνται τὰ Ἱεροσόλυμα, ἵνα μηδὲ σκιὰν ἀπολογίας ἔχωσιν Ἰουδαῖοι, τοσαύτὴν ἰδόντες τὴν δύναμιν τοῦ κηρύγματος, ὡς ἐν βραχεῖ πᾶσαν ἐπιδραμεῖν τὴν οἰκουμένην, καὶ παν ταχοῦ λάμψαι, καὶ μεμενηκότες ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀπιστίας καὶ ἀγνωμοσύνης. Οταν οὖν νυείτω. Βδέλυγμα νῦν λέγει τὸν ἀνδριάντα τοῦ Τίτου, δν, ἐλὼν τὴν πόλιν, ἔστησεν ἐν τοῖς ἀδύτοις τοῦ ναοῦ. Βδελύγματα γὰρ ὁ νόμος ὠνόμαζε τὰ τοιαῦτα ἀφομοιώματα. Τῆς ἐρημώσεω; δὲ τοῦτο. κέκληκε, διότι, ἐρημουμένου τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως, ἔστη τοῦτο ἡ διότι τοῦ ἐρημώσαντος αὐτὰ ἦν ἡ εἰκών Τὸ δὲ, "Οταν ίδητε, δοκεῖ μὲν ῥηθῆναι πρὸς τοὺ; ἀποστό τους· φέρεται δὲ πρὸς τοὺς Ἰουδαίους, ἵνα μάθωσιν, ὅτι οὐκ εἰς μακράν, ἀλλὰ ζώντων αὐτῶν τὸ βδέλυγμα στήσεται. Οἱ ἀπόστολοι γὰρ ἔφθασαν προϋποθα νόντες οἱ πλείους, καὶ ὅσοι δὲ περιελείφθησαν, ἐν ἄλλοις τηνικαῦτα μέρεσι τῆς οἰκουμένης διέτριβον. Παρέπεμψε δὲ αὐτοὺς ἐπὶ τὸν Δανιήλ, προφητεύσαντα περὶ τοῦ τοιούτου βδελύγματος, καὶ τοῦ ὀλέθρου. Τότε, φησίν, ὁ ἀναγινώσκων την βίβλον τοῦ Δανιήλ, νοείτω ἐπιστάντα τὸν ὄλεθρον. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἕτερον σημείόν φησιν, ὅτι Οταν ἴδητε κυκλουμένην ὑπὸ στρατοπέδων τὴν ῾Ιερουσαλήμ, τότε γνώτε, ὅτι ἧκεν ἡ ἐρήμωσις αὐτῆς. Φαίνεται οὖν, ὅτι καὶ ἀμφότερα εἶπεν ὁ Χριστός. lymis usque ad Hispaniam prædicavit, concipe etiam de cæteris apostolis quousque percurrerint. Idcirco enim postquam prædicatum est Evangelium ubique terrarum, pereunt llierosolymia, ne umbram quidem responsionis habeant Judæi: tantam videntes prædicationis virtutem, ut brevissimo ten pore universum percurrerit orbem, et ubique splendorem dederit: cum tamen ipsi permanserint in infidelitate et ingratitudine sua. Vers. 15. Cum ergo intelligat. Abominationem dicit Titi statuam, quam capta civitate statuit in adylis templi. Siquidem abominationes appellabat ¡ex hujusmodi imagines. Desolationis vero dixit, quia illa deserto templo ac civitate erecta est: aut quia ejus erat imago qui hæc deserta fecit. Quod autem ait: Cum videritis, videtur quidem dictum esse ad apostolos, sed tamen fertur ad Judæos, ut sciant quod non longe post, sed eis adhuc viventibus abominatio stabil. Plures siquidem apostolorum ante id tempus mortui sunt: cæteri vero qui remanɛerant in aliis tunc orbis partibus versabantur. Misit autem eos ad Danielem, qui de hujusmodi abominatione et strage prophetaverat. Tunc, inquit, qui legit Danielis librum ", intelligat ac consideret erectam abominationem. Lucas vero aliud dicit signum: Cum videritis circumdari ob exercitibus Jerusalem, tunc scitote quod imminet desolatio ejus ". Apparet ergo quod utrumque diserit Christus. Vers. 16. Tune - ad montes. Postquam de malis dixit, quæ comprehensura erant Hierosolyna, de multis praterea ac variis apostolorum tentationibus, insuper et de prospero prædicationis successu, quod absque ullo impedimento universum percurrel or bem loquitur iterum de Judæorum calamitatibus, ostendens quod postquam ipse et discipuli sui ubique in opinione celebri habiti fuerint, tunc hi undique perdentur. Per ea vero quæ parva videntur, demonstrat plagarum illarum intolerabilitatem. Considera enim. Tunc, inquit, qui in Judæa sunt, ubi Hierosolyma sita sunt, fugiant ad montes, mullam salutis spem in remanendo habentes; neque Τότε – ἐπὶ τὰ ὄρη. Εἰπὼν περὶ τῶν κακῶν τῶν κατα ηψομένων τὰ Ἱεροσόλυμα, ναὶ μὴν καὶ περὶ τῶν πολλῶν καὶ ποικίλων πειρασμῶν τῶν ἀποστόλων, ὅτι δὲ καὶ περὶ τῆς εὐοδώσεως τοῦ κηρύγματος, ὅτι ἀνεμποδίστως πᾶσαν ἐπιδραμεῖται τὴν οἰκουμένην, λέγει πάλιν περὶ τῶν Ἰουδαϊκῶν συμφορῶν, δεικνύων, ὅτι ὅταν αὐτὸς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ πανταχοῦ δοξάζωνται, τότε οὗτοι πανταχόθεν διαφθείρονται. Διὰ δὲ τῶν δοκούντων μικρῶν ἐμφαίνει τὸ τῶν πληγῶν ἐκείνων ἀφόρητον. Σκόπει γάρ. Τότε, φησίν, ὅταν τὸ βδέλυγμα στῇ, οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ, ἔνθα τὰ Ἱεροσόλυμα, φευγέτωσαν ἐπὶ τὰ ὄρη, μηδεμία, ἐλπίδα σωτηρίας ἀπὸ τοῦ προσμένειν ἔχοντες. Οὐκ ἔσται γὰρ ἀνάκλησις ὅλως, οὐδὲ μεταβολή του p enim erit omnino revocatio aut mali mutatio; κακοῦ. Διόπερ ἀγαπητὸν τὸ καὶ γυμνῷ τῷ σώματι φεύγειν ἀμεταστρεπτί. τῆς οἰκείας αὐτοῦ. Διὰ τὸν ἀφύλακτον κάτω κίνδυνον, ἵνα μὴ ἐμπεσὼν ἀπόληται, Kal τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. Εἰ γὰρ οἱ ἐν τῇ πόλει φεύγουσι τὸν ἔνδον ὄλεθρον, πολλῷ μᾶλλον οἱ ἐν τοῖς ἀγροῖς. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾷ λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς σφοδρότητος τῶν πληγῶν, ὅτι ἡμέραι **Coluss. 1, 23; vi, 10. • Dan. 15, ideo id amplectendum erit, ut nudo etiam corpore, nec versa retrorsum facie fugiant. Vers. 17. Qui - domo sua. Propter inevitabile periculum, ne incidat in perditionem. Vers. 18. Et vestimenta sua. Si enim qui in civitate sunt, fugiunt eam quæ intus est stragem, multo magis qui in agris. Apud Lucam vero dicit etiam causain vehementiæ plagarum ": Quia dies 60 Luc. xx1, 20. 67 Luc. xxi, 22. Variæ lectiones et notæ. Novi Testamenti, sequitur Euthymius. Ilunc errosem correx´t Theophyl, p. 143 É. *Hv elxwv, A. "Evdov abest A.

CAP. XXIV. τῇ κτίσει τῇ ὑπ' οὐρανόν. Εἰ γὰρ αὐτὸς ἀπὸ tura quæ sub calo est ". Si enim ipse a HierosoΙερουσαλήμ εἰς Ισπανίαν ἐκήρυξεν, εννόησον καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἀποστόλων, ἄχρι πόσου διέδραμον. Διὰ τοῦτο δὲ μετὰ τὸ κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης ἀπόλλυνται τὰ Ἱεροσόλυμα, ἵνα μηδὲ σκιὰν ἀπολογίας ἔχωσιν Ἰουδαῖοι, τοσαύτὴν ἰδόντες τὴν δύναμιν τοῦ κηρύγματος, ὡς ἐν βραχεῖ πᾶσαν ἐπιδραμεῖν τὴν οἰκουμένην, καὶ παν ταχοῦ λάμψαι, καὶ μεμενηκότες ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀπιστίας καὶ ἀγνωμοσύνης. Οταν οὖν νυείτω. Βδέλυγμα νῦν λέγει τὸν ἀνδριάντα τοῦ Τίτου, δν, ἐλὼν τὴν πόλιν, ἔστησεν ἐν τοῖς ἀδύτοις τοῦ ναοῦ. Βδελύγματα γὰρ ὁ νόμος ὠνόμαζε τὰ τοιαῦτα ἀφομοιώματα. Τῆς ἐρημώσεω; δὲ τοῦτο. κέκληκε, διότι, ἐρημουμένου τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως, ἔστη τοῦτο ἡ διότι τοῦ ἐρημώσαντος αὐτὰ ἦν ἡ εἰκών Τὸ δὲ, "Οταν ίδητε, δοκεῖ μὲν ῥηθῆναι πρὸς τοὺ; ἀποστό τους· φέρεται δὲ πρὸς τοὺς Ἰουδαίους, ἵνα μάθωσιν, ὅτι οὐκ εἰς μακράν, ἀλλὰ ζώντων αὐτῶν τὸ βδέλυγμα στήσεται. Οἱ ἀπόστολοι γὰρ ἔφθασαν προϋποθα νόντες οἱ πλείους, καὶ ὅσοι δὲ περιελείφθησαν, ἐν ἄλλοις τηνικαῦτα μέρεσι τῆς οἰκουμένης διέτριβον. Παρέπεμψε δὲ αὐτοὺς ἐπὶ τὸν Δανιήλ, προφητεύσαντα περὶ τοῦ τοιούτου βδελύγματος, καὶ τοῦ ὀλέθρου. Τότε, φησίν, ὁ ἀναγινώσκων την βίβλον τοῦ Δανιήλ, νοείτω ἐπιστάντα τὸν ὄλεθρον. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἕτερον σημείόν φησιν, ὅτι Οταν ἴδητε κυκλουμένην ὑπὸ στρατοπέδων τὴν ῾Ιερουσαλήμ, τότε γνώτε, ὅτι ἧκεν ἡ ἐρήμωσις αὐτῆς. Φαίνεται οὖν, ὅτι καὶ ἀμφότερα εἶπεν ὁ Χριστός. lymis usque ad Hispaniam prædicavit, concipe etiam de cæteris apostolis quousque percurrerint. Idcirco enim postquam prædicatum est Evangelium ubique terrarum, pereunt llierosolymia, ne umbram quidem responsionis habeant Judæi: tantam videntes prædicationis virtutem, ut brevissimo ten pore universum percurrerit orbem, et ubique splendorem dederit: cum tamen ipsi permanserint in infidelitate et ingratitudine sua. Vers. 15. Cum ergo intelligat. Abominationem dicit Titi statuam, quam capta civitate statuit in adylis templi. Siquidem abominationes appellabat ¡ex hujusmodi imagines. Desolationis vero dixit, quia illa deserto templo ac civitate erecta est: aut quia ejus erat imago qui hæc deserta fecit. Quod autem ait: Cum videritis, videtur quidem dictum esse ad apostolos, sed tamen fertur ad Judæos, ut sciant quod non longe post, sed eis adhuc viventibus abominatio stabil. Plures siquidem apostolorum ante id tempus mortui sunt: cæteri vero qui remanɛerant in aliis tunc orbis partibus versabantur. Misit autem eos ad Danielem, qui de hujusmodi abominatione et strage prophetaverat. Tunc, inquit, qui legit Danielis librum ", intelligat ac consideret erectam abominationem. Lucas vero aliud dicit signum: Cum videritis circumdari ob exercitibus Jerusalem, tunc scitote quod imminet desolatio ejus ". Apparet ergo quod utrumque diserit Christus. Vers. 16. Tune - ad montes. Postquam de malis dixit, quæ comprehensura erant Hierosolyna, de multis praterea ac variis apostolorum tentationibus, insuper et de prospero prædicationis successu, quod absque ullo impedimento universum percurrel or bem loquitur iterum de Judæorum calamitatibus, ostendens quod postquam ipse et discipuli sui ubique in opinione celebri habiti fuerint, tunc hi undique perdentur. Per ea vero quæ parva videntur, demonstrat plagarum illarum intolerabilitatem. Considera enim. Tunc, inquit, qui in Judæa sunt, ubi Hierosolyma sita sunt, fugiant ad montes, mullam salutis spem in remanendo habentes; neque Τότε – ἐπὶ τὰ ὄρη. Εἰπὼν περὶ τῶν κακῶν τῶν κατα ηψομένων τὰ Ἱεροσόλυμα, ναὶ μὴν καὶ περὶ τῶν πολλῶν καὶ ποικίλων πειρασμῶν τῶν ἀποστόλων, ὅτι δὲ καὶ περὶ τῆς εὐοδώσεως τοῦ κηρύγματος, ὅτι ἀνεμποδίστως πᾶσαν ἐπιδραμεῖται τὴν οἰκουμένην, λέγει πάλιν περὶ τῶν Ἰουδαϊκῶν συμφορῶν, δεικνύων, ὅτι ὅταν αὐτὸς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ πανταχοῦ δοξάζωνται, τότε οὗτοι πανταχόθεν διαφθείρονται. Διὰ δὲ τῶν δοκούντων μικρῶν ἐμφαίνει τὸ τῶν πληγῶν ἐκείνων ἀφόρητον. Σκόπει γάρ. Τότε, φησίν, ὅταν τὸ βδέλυγμα στῇ, οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ, ἔνθα τὰ Ἱεροσόλυμα, φευγέτωσαν ἐπὶ τὰ ὄρη, μηδεμία, ἐλπίδα σωτηρίας ἀπὸ τοῦ προσμένειν ἔχοντες. Οὐκ ἔσται γὰρ ἀνάκλησις ὅλως, οὐδὲ μεταβολή του p enim erit omnino revocatio aut mali mutatio; κακοῦ. Διόπερ ἀγαπητὸν τὸ καὶ γυμνῷ τῷ σώματι φεύγειν ἀμεταστρεπτί. τῆς οἰκείας αὐτοῦ. Διὰ τὸν ἀφύλακτον κάτω κίνδυνον, ἵνα μὴ ἐμπεσὼν ἀπόληται, Kal τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. Εἰ γὰρ οἱ ἐν τῇ πόλει φεύγουσι τὸν ἔνδον ὄλεθρον, πολλῷ μᾶλλον οἱ ἐν τοῖς ἀγροῖς. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾷ λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς σφοδρότητος τῶν πληγῶν, ὅτι ἡμέραι **Coluss. 1, 23; vi, 10. • Dan. 15, ideo id amplectendum erit, ut nudo etiam corpore, nec versa retrorsum facie fugiant. Vers. 17. Qui - domo sua. Propter inevitabile periculum, ne incidat in perditionem. Vers. 18. Et vestimenta sua. Si enim qui in civitate sunt, fugiunt eam quæ intus est stragem, multo magis qui in agris. Apud Lucam vero dicit etiam causain vehementiæ plagarum ": Quia dies 60 Luc. xx1, 20. 67 Luc. xxi, 22. Variæ lectiones et notæ. Novi Testamenti, sequitur Euthymius. Ilunc errosem correx´t Theophyl, p. 143 É. *Hv elxwv, A. "Evdov abest A.

CAP. XXIV. τῇ κτίσει τῇ ὑπ' οὐρανόν. Εἰ γὰρ αὐτὸς ἀπὸ tura quæ sub calo est ". Si enim ipse a HierosoΙερουσαλήμ εἰς Ισπανίαν ἐκήρυξεν, εννόησον καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἀποστόλων, ἄχρι πόσου διέδραμον. Διὰ τοῦτο δὲ μετὰ τὸ κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης ἀπόλλυνται τὰ Ἱεροσόλυμα, ἵνα μηδὲ σκιὰν ἀπολογίας ἔχωσιν Ἰουδαῖοι, τοσαύτὴν ἰδόντες τὴν δύναμιν τοῦ κηρύγματος, ὡς ἐν βραχεῖ πᾶσαν ἐπιδραμεῖν τὴν οἰκουμένην, καὶ παν ταχοῦ λάμψαι, καὶ μεμενηκότες ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀπιστίας καὶ ἀγνωμοσύνης. Οταν οὖν νυείτω. Βδέλυγμα νῦν λέγει τὸν ἀνδριάντα τοῦ Τίτου, δν, ἐλὼν τὴν πόλιν, ἔστησεν ἐν τοῖς ἀδύτοις τοῦ ναοῦ. Βδελύγματα γὰρ ὁ νόμος ὠνόμαζε τὰ τοιαῦτα ἀφομοιώματα. Τῆς ἐρημώσεω; δὲ τοῦτο. κέκληκε, διότι, ἐρημουμένου τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως, ἔστη τοῦτο ἡ διότι τοῦ ἐρημώσαντος αὐτὰ ἦν ἡ εἰκών Τὸ δὲ, "Οταν ίδητε, δοκεῖ μὲν ῥηθῆναι πρὸς τοὺ; ἀποστό τους· φέρεται δὲ πρὸς τοὺς Ἰουδαίους, ἵνα μάθωσιν, ὅτι οὐκ εἰς μακράν, ἀλλὰ ζώντων αὐτῶν τὸ βδέλυγμα στήσεται. Οἱ ἀπόστολοι γὰρ ἔφθασαν προϋποθα νόντες οἱ πλείους, καὶ ὅσοι δὲ περιελείφθησαν, ἐν ἄλλοις τηνικαῦτα μέρεσι τῆς οἰκουμένης διέτριβον. Παρέπεμψε δὲ αὐτοὺς ἐπὶ τὸν Δανιήλ, προφητεύσαντα περὶ τοῦ τοιούτου βδελύγματος, καὶ τοῦ ὀλέθρου. Τότε, φησίν, ὁ ἀναγινώσκων την βίβλον τοῦ Δανιήλ, νοείτω ἐπιστάντα τὸν ὄλεθρον. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἕτερον σημείόν φησιν, ὅτι Οταν ἴδητε κυκλουμένην ὑπὸ στρατοπέδων τὴν ῾Ιερουσαλήμ, τότε γνώτε, ὅτι ἧκεν ἡ ἐρήμωσις αὐτῆς. Φαίνεται οὖν, ὅτι καὶ ἀμφότερα εἶπεν ὁ Χριστός. lymis usque ad Hispaniam prædicavit, concipe etiam de cæteris apostolis quousque percurrerint. Idcirco enim postquam prædicatum est Evangelium ubique terrarum, pereunt llierosolymia, ne umbram quidem responsionis habeant Judæi: tantam videntes prædicationis virtutem, ut brevissimo ten pore universum percurrerit orbem, et ubique splendorem dederit: cum tamen ipsi permanserint in infidelitate et ingratitudine sua. Vers. 15. Cum ergo intelligat. Abominationem dicit Titi statuam, quam capta civitate statuit in adylis templi. Siquidem abominationes appellabat ¡ex hujusmodi imagines. Desolationis vero dixit, quia illa deserto templo ac civitate erecta est: aut quia ejus erat imago qui hæc deserta fecit. Quod autem ait: Cum videritis, videtur quidem dictum esse ad apostolos, sed tamen fertur ad Judæos, ut sciant quod non longe post, sed eis adhuc viventibus abominatio stabil. Plures siquidem apostolorum ante id tempus mortui sunt: cæteri vero qui remanɛerant in aliis tunc orbis partibus versabantur. Misit autem eos ad Danielem, qui de hujusmodi abominatione et strage prophetaverat. Tunc, inquit, qui legit Danielis librum ", intelligat ac consideret erectam abominationem. Lucas vero aliud dicit signum: Cum videritis circumdari ob exercitibus Jerusalem, tunc scitote quod imminet desolatio ejus ". Apparet ergo quod utrumque diserit Christus. Vers. 16. Tune - ad montes. Postquam de malis dixit, quæ comprehensura erant Hierosolyna, de multis praterea ac variis apostolorum tentationibus, insuper et de prospero prædicationis successu, quod absque ullo impedimento universum percurrel or bem loquitur iterum de Judæorum calamitatibus, ostendens quod postquam ipse et discipuli sui ubique in opinione celebri habiti fuerint, tunc hi undique perdentur. Per ea vero quæ parva videntur, demonstrat plagarum illarum intolerabilitatem. Considera enim. Tunc, inquit, qui in Judæa sunt, ubi Hierosolyma sita sunt, fugiant ad montes, mullam salutis spem in remanendo habentes; neque Τότε – ἐπὶ τὰ ὄρη. Εἰπὼν περὶ τῶν κακῶν τῶν κατα ηψομένων τὰ Ἱεροσόλυμα, ναὶ μὴν καὶ περὶ τῶν πολλῶν καὶ ποικίλων πειρασμῶν τῶν ἀποστόλων, ὅτι δὲ καὶ περὶ τῆς εὐοδώσεως τοῦ κηρύγματος, ὅτι ἀνεμποδίστως πᾶσαν ἐπιδραμεῖται τὴν οἰκουμένην, λέγει πάλιν περὶ τῶν Ἰουδαϊκῶν συμφορῶν, δεικνύων, ὅτι ὅταν αὐτὸς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ πανταχοῦ δοξάζωνται, τότε οὗτοι πανταχόθεν διαφθείρονται. Διὰ δὲ τῶν δοκούντων μικρῶν ἐμφαίνει τὸ τῶν πληγῶν ἐκείνων ἀφόρητον. Σκόπει γάρ. Τότε, φησίν, ὅταν τὸ βδέλυγμα στῇ, οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ, ἔνθα τὰ Ἱεροσόλυμα, φευγέτωσαν ἐπὶ τὰ ὄρη, μηδεμία, ἐλπίδα σωτηρίας ἀπὸ τοῦ προσμένειν ἔχοντες. Οὐκ ἔσται γὰρ ἀνάκλησις ὅλως, οὐδὲ μεταβολή του p enim erit omnino revocatio aut mali mutatio; κακοῦ. Διόπερ ἀγαπητὸν τὸ καὶ γυμνῷ τῷ σώματι φεύγειν ἀμεταστρεπτί. τῆς οἰκείας αὐτοῦ. Διὰ τὸν ἀφύλακτον κάτω κίνδυνον, ἵνα μὴ ἐμπεσὼν ἀπόληται, Kal τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. Εἰ γὰρ οἱ ἐν τῇ πόλει φεύγουσι τὸν ἔνδον ὄλεθρον, πολλῷ μᾶλλον οἱ ἐν τοῖς ἀγροῖς. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾷ λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς σφοδρότητος τῶν πληγῶν, ὅτι ἡμέραι **Coluss. 1, 23; vi, 10. • Dan. 15, ideo id amplectendum erit, ut nudo etiam corpore, nec versa retrorsum facie fugiant. Vers. 17. Qui - domo sua. Propter inevitabile periculum, ne incidat in perditionem. Vers. 18. Et vestimenta sua. Si enim qui in civitate sunt, fugiunt eam quæ intus est stragem, multo magis qui in agris. Apud Lucam vero dicit etiam causain vehementiæ plagarum ": Quia dies 60 Luc. xx1, 20. 67 Luc. xxi, 22. Variæ lectiones et notæ. Novi Testamenti, sequitur Euthymius. Ilunc errosem correx´t Theophyl, p. 143 É. *Hv elxwv, A. "Evdov abest A.

CAP. XXIV. τῇ κτίσει τῇ ὑπ' οὐρανόν. Εἰ γὰρ αὐτὸς ἀπὸ tura quæ sub calo est ". Si enim ipse a HierosoΙερουσαλήμ εἰς Ισπανίαν ἐκήρυξεν, εννόησον καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἀποστόλων, ἄχρι πόσου διέδραμον. Διὰ τοῦτο δὲ μετὰ τὸ κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης ἀπόλλυνται τὰ Ἱεροσόλυμα, ἵνα μηδὲ σκιὰν ἀπολογίας ἔχωσιν Ἰουδαῖοι, τοσαύτὴν ἰδόντες τὴν δύναμιν τοῦ κηρύγματος, ὡς ἐν βραχεῖ πᾶσαν ἐπιδραμεῖν τὴν οἰκουμένην, καὶ παν ταχοῦ λάμψαι, καὶ μεμενηκότες ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀπιστίας καὶ ἀγνωμοσύνης. Οταν οὖν νυείτω. Βδέλυγμα νῦν λέγει τὸν ἀνδριάντα τοῦ Τίτου, δν, ἐλὼν τὴν πόλιν, ἔστησεν ἐν τοῖς ἀδύτοις τοῦ ναοῦ. Βδελύγματα γὰρ ὁ νόμος ὠνόμαζε τὰ τοιαῦτα ἀφομοιώματα. Τῆς ἐρημώσεω; δὲ τοῦτο. κέκληκε, διότι, ἐρημουμένου τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως, ἔστη τοῦτο ἡ διότι τοῦ ἐρημώσαντος αὐτὰ ἦν ἡ εἰκών Τὸ δὲ, "Οταν ίδητε, δοκεῖ μὲν ῥηθῆναι πρὸς τοὺ; ἀποστό τους· φέρεται δὲ πρὸς τοὺς Ἰουδαίους, ἵνα μάθωσιν, ὅτι οὐκ εἰς μακράν, ἀλλὰ ζώντων αὐτῶν τὸ βδέλυγμα στήσεται. Οἱ ἀπόστολοι γὰρ ἔφθασαν προϋποθα νόντες οἱ πλείους, καὶ ὅσοι δὲ περιελείφθησαν, ἐν ἄλλοις τηνικαῦτα μέρεσι τῆς οἰκουμένης διέτριβον. Παρέπεμψε δὲ αὐτοὺς ἐπὶ τὸν Δανιήλ, προφητεύσαντα περὶ τοῦ τοιούτου βδελύγματος, καὶ τοῦ ὀλέθρου. Τότε, φησίν, ὁ ἀναγινώσκων την βίβλον τοῦ Δανιήλ, νοείτω ἐπιστάντα τὸν ὄλεθρον. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἕτερον σημείόν φησιν, ὅτι Οταν ἴδητε κυκλουμένην ὑπὸ στρατοπέδων τὴν ῾Ιερουσαλήμ, τότε γνώτε, ὅτι ἧκεν ἡ ἐρήμωσις αὐτῆς. Φαίνεται οὖν, ὅτι καὶ ἀμφότερα εἶπεν ὁ Χριστός. lymis usque ad Hispaniam prædicavit, concipe etiam de cæteris apostolis quousque percurrerint. Idcirco enim postquam prædicatum est Evangelium ubique terrarum, pereunt llierosolymia, ne umbram quidem responsionis habeant Judæi: tantam videntes prædicationis virtutem, ut brevissimo ten pore universum percurrerit orbem, et ubique splendorem dederit: cum tamen ipsi permanserint in infidelitate et ingratitudine sua. Vers. 15. Cum ergo intelligat. Abominationem dicit Titi statuam, quam capta civitate statuit in adylis templi. Siquidem abominationes appellabat ¡ex hujusmodi imagines. Desolationis vero dixit, quia illa deserto templo ac civitate erecta est: aut quia ejus erat imago qui hæc deserta fecit. Quod autem ait: Cum videritis, videtur quidem dictum esse ad apostolos, sed tamen fertur ad Judæos, ut sciant quod non longe post, sed eis adhuc viventibus abominatio stabil. Plures siquidem apostolorum ante id tempus mortui sunt: cæteri vero qui remanɛerant in aliis tunc orbis partibus versabantur. Misit autem eos ad Danielem, qui de hujusmodi abominatione et strage prophetaverat. Tunc, inquit, qui legit Danielis librum ", intelligat ac consideret erectam abominationem. Lucas vero aliud dicit signum: Cum videritis circumdari ob exercitibus Jerusalem, tunc scitote quod imminet desolatio ejus ". Apparet ergo quod utrumque diserit Christus. Vers. 16. Tune - ad montes. Postquam de malis dixit, quæ comprehensura erant Hierosolyna, de multis praterea ac variis apostolorum tentationibus, insuper et de prospero prædicationis successu, quod absque ullo impedimento universum percurrel or bem loquitur iterum de Judæorum calamitatibus, ostendens quod postquam ipse et discipuli sui ubique in opinione celebri habiti fuerint, tunc hi undique perdentur. Per ea vero quæ parva videntur, demonstrat plagarum illarum intolerabilitatem. Considera enim. Tunc, inquit, qui in Judæa sunt, ubi Hierosolyma sita sunt, fugiant ad montes, mullam salutis spem in remanendo habentes; neque Τότε – ἐπὶ τὰ ὄρη. Εἰπὼν περὶ τῶν κακῶν τῶν κατα ηψομένων τὰ Ἱεροσόλυμα, ναὶ μὴν καὶ περὶ τῶν πολλῶν καὶ ποικίλων πειρασμῶν τῶν ἀποστόλων, ὅτι δὲ καὶ περὶ τῆς εὐοδώσεως τοῦ κηρύγματος, ὅτι ἀνεμποδίστως πᾶσαν ἐπιδραμεῖται τὴν οἰκουμένην, λέγει πάλιν περὶ τῶν Ἰουδαϊκῶν συμφορῶν, δεικνύων, ὅτι ὅταν αὐτὸς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ πανταχοῦ δοξάζωνται, τότε οὗτοι πανταχόθεν διαφθείρονται. Διὰ δὲ τῶν δοκούντων μικρῶν ἐμφαίνει τὸ τῶν πληγῶν ἐκείνων ἀφόρητον. Σκόπει γάρ. Τότε, φησίν, ὅταν τὸ βδέλυγμα στῇ, οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ, ἔνθα τὰ Ἱεροσόλυμα, φευγέτωσαν ἐπὶ τὰ ὄρη, μηδεμία, ἐλπίδα σωτηρίας ἀπὸ τοῦ προσμένειν ἔχοντες. Οὐκ ἔσται γὰρ ἀνάκλησις ὅλως, οὐδὲ μεταβολή του p enim erit omnino revocatio aut mali mutatio; κακοῦ. Διόπερ ἀγαπητὸν τὸ καὶ γυμνῷ τῷ σώματι φεύγειν ἀμεταστρεπτί. τῆς οἰκείας αὐτοῦ. Διὰ τὸν ἀφύλακτον κάτω κίνδυνον, ἵνα μὴ ἐμπεσὼν ἀπόληται, Kal τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. Εἰ γὰρ οἱ ἐν τῇ πόλει φεύγουσι τὸν ἔνδον ὄλεθρον, πολλῷ μᾶλλον οἱ ἐν τοῖς ἀγροῖς. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾷ λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς σφοδρότητος τῶν πληγῶν, ὅτι ἡμέραι **Coluss. 1, 23; vi, 10. • Dan. 15, ideo id amplectendum erit, ut nudo etiam corpore, nec versa retrorsum facie fugiant. Vers. 17. Qui - domo sua. Propter inevitabile periculum, ne incidat in perditionem. Vers. 18. Et vestimenta sua. Si enim qui in civitate sunt, fugiunt eam quæ intus est stragem, multo magis qui in agris. Apud Lucam vero dicit etiam causain vehementiæ plagarum ": Quia dies 60 Luc. xx1, 20. 67 Luc. xxi, 22. Variæ lectiones et notæ. Novi Testamenti, sequitur Euthymius. Ilunc errosem correx´t Theophyl, p. 143 É. *Hv elxwv, A. "Evdov abest A.

uitionis li} sunt, ut compleantur omnia quæ scri- έκδικήσεως αὗταί εἰσι, τοῦ πλησθῆναι πάντα pta sunt, in libris videlicet Danielis et aliorum prophetarum, de hujusmodi expugnatione. Dies autem nitionis cædis Dominicæ erunt. Sed hæc quidem juxta historiam. Juxta anagogen vero, qui în Judæa sunt, hoc est, in divino cultu: nam id significat Judææ nomen: fugiaut ad montes, id est, ad excelsum Dei auxilium, aut ad excelsa virtutum. Qui vero in lecto, sive qui conversatione elevatus, et excelsior per vitam fecus fuerit, non descendat, ut tollat mundi affectus quos reliquerat. Et qui in agro sive in solitaria vita, non revertatur ut tollat vestiinenta sula, quae sunt operimenta peccatorum, ab co jam dudum relicta. Vers. 19. Ve — diebus. Illis quidem propter onus interius, his vero propter exterius. lliæ enim pondere embryonum gravantur, hæ autem onere lactentium. Siquidem facile est pro salute pecunias et vestimenta contemnere: fieri autem levem et fugam expeditam eam (h) quæ in utero habet, ant abjicere infantem eam quæ lactal, prorsus inpossibile est propter naturæ vinculum. Væ ergo illis, quia facile comprehendentur; et similiter embryonibus ac lactentibus, ut qui simul peribunt (i). Juxta anogagen vero prægnantes dicimus animas, quæ virtutem nondum pepererunt: lactanies autem quæ pepererunt quidem, verum puerilis est ſetus et admodum pusillanimis (j). Vers. 20. Orate Sabbato. Manifestum et hinc quod, quanquam ad apostolos protendebat hujusmodi sermones, attainen vel isti ad Judæos respiciebant; neque enim amplius observabant apostoli Sabbatum, quando capta sunt Hierosolyına. Quare autem non hiene neque Sabbato? Hieme quidem propter temporis dificultatem; Sabbato vero propter legem quæ non permittebat Sabbato iter facere ultra statutos lege passus. Anagogice autem fugam intelligimus exitum animæ a corpore; hiemem vero commotionem ac turbationem cogitationum; Sabbatum autem otium a virtute. Jubet itaque sermo ut oremus, ne flat exitus animæ nostræ in commotione aut turbatione τὰ γεγραμμένα, δηλαδή, ἐν ταῖς βίβλοις τοῦ τε Δανιὴλ, καὶ τῶν ἄλλων προφητῶν, περὶ τῆς τοιαύτῆς ἁλώσεως. Ἡμέραι δὲ ἐκδικήσεως τοῦ Δεσποτι κου φόνου. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν καθ' ἱστορίαν. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν οἱ ἐν τῇ Ἰουδαία, τουτέστιν, οἱ ἐν τῇ εὐσεβεία· τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ τῆς Ἰουν δεία; όνομα· φευγέτωσαν ἐπὶ τὰ ὄρη· λέγω δὴ, ἐπὶ τὴν ὑψηλὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ, ἡ ἐπὶ τὰ ὕψη τῶν ἀρετῶν· ὁ ἐπὶ τοῦ δώματος δὲ, ήγουν, ὁ τῆς κάτω διατριβῆς ὑπεραρθεὶς καὶ ὑψηλὸς τῷ βίῳ γενόμενος, μὴ καταβαινέτω ἆραι τὰ ἐκ τοῦ κόσμου πάθη, ἅπερ ἀπολέλοιπε· καὶ ὁ ἐν τῷ ἀγρῷ δὲ, εἴτουν, ὁ ἐν τῷ ανακεχωρημένῳ βίῳ, μὴ ἐπιστρεψάτω ἆραι τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἅπερ εἰσὶ τὰ περιβόλαια τῶν ἁμαρ τιῶν, ὁ πάλαι ἀπεδύσατο. Ουάλ ἡμέραις. Τῶν μὲν διὰ τὸν ἐντὸς φόρτον, τῶν δὲ διὰ τὸν ἐκτὸς οὐ δυναμένων εὐχό λως φυγεῖν. Δἱ μὲν γὰρ βεβάρηνται τῷ ἄχθει τῶν εμβρύων, αἱ δὲ τῷ φορτίῳ τῶν θηλαζόντων. Χρη μάτων μὲν γὰρ καὶ ἱματίων καταφρονήσαι βάδιον, διὰ σωτηρίαν γενέσθαι δὲ τὴν ἔγκυον κούφην, καὶ ἀπορρίψαι τὴν θηλάζουσαν, ὁ θηλάζει, παντελώς ἀδύνατον, διὰ τὸν δεσμὸν τῆς φύσεως. Οὐαὶ τοίνυν αὐταῖς, εὐπετῶς καταλαμβανομέναις, καὶ τοῖς ἐμ βρύοις καὶ ὑπομαξίοις συνδιαφθειρομέναις. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν ἐν γαστρὶ μὲν ἐχούσα; νοοῦ. μεν τάς μήπω τεκούσας ἀρετὴν ψυχάς θηλαζού σας δὲ τὰς τεκούσα; μὲν, νηπιώδες δὲ κύημα καὶ βραχύτατον. Προσεύχεσθε - Σαββάτῳ. Φανερὸν κἀντεῦθεν, ὅτι εἰ καὶ πρὸς τοὺς ἀποστόλους ἀπέτεινε τους τοι ούτους λόγους, αλλά γε πρὸς τοὺς Ἰουδαίους έβλε πον οὗτοι. Καὶ γὰρ οὐκέτι παρεφύλαττον τὸ Σάββατον οἱ ἀπόστολοι. Διατί δὲ, μὴ χειμῶνος, μηδὲ Σαββάτῳ; Μή χειμῶνος μὲν, διὰ τὴν δυσκολίαν τὴν ἀπὸ τοῦ καιροῦ· μὴ Σαββάτῳ δὲ, διὰ τὸν νόμον, οὐκ ἐπιτρέποντα βαδίζειν ἐν Σαββάτῳ περαιτέρω τῶν νενομισμένων βημάτων. ᾿Αναγωγικῶς δὲ φυγὴν μὲν νοοῦμεν τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἀπὸ τοῦ σώματος· χειμῶνα δὲ τὴν ζάλην καὶ ταραχὴν τῶν λογισμῶν· Σάββατον δὲ τὴν ἀρ γίαν τῆς ἀρετῆς. Παρεγγυά γὰρ ὁ λόγος προσεύ χεσθαι, μὴ γενέσθαι τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἐν cogitationum, neque in otio a virtutibus, sed in ζάλῃ καὶ ταραχῇ λογισμῶν, μηδ' ἐν ἀργίᾳ τῆς ἀρε tranquillitate cogitationum et operatione virtutum. τῆς, ἀλλὰ γαληνιώντων τῶν λογισμῶν, καὶ ἐνεργους μένης τῆς ἀρετῆς. Varia lectiones el notæ. Τοῦ πληρωθῆναι A. Loco laudato uterque codex in textu Luca label πλησθῆναι. fentenius reddidit, ac si legerit, τοῖς μὲν, (h) Et fugam expeditam eam. Hæc non sunt in Græco. Forte autem voluit, et ad fugam. In codice illo fortasse erat: Κούφην καὶ εὐστολὴ πρὸς φυσ γήν. (i) Et simul cum embryonibus ac lactentibus peribunt. (j) Pusillanimis. Hoc non est in Græco. Similem sententiam reperio in Catena Corderii ad h. 1. τοῖς δέ. Sed nulla opus est correctione. Nec enim ad οὐαί, sed ad δυναμένων refertur. ex Isidoro et apud Isidorum lib. 1, epist. 212. etiam in schedis meis inter inedita scholia est ejuswođi Severi. Sed in bis βραχύτατον non reperitur: νηπιῶδες autem et ατελές. Βραχύτατον interpretor βραχυβιώτατον Alia enim subesse sententia nequit. e suo codice exscalpserat ßpaxiνουν, cujus exempla ignoro.

uitionis li} sunt, ut compleantur omnia quæ scri- έκδικήσεως αὗταί εἰσι, τοῦ πλησθῆναι πάντα pta sunt, in libris videlicet Danielis et aliorum prophetarum, de hujusmodi expugnatione. Dies autem nitionis cædis Dominicæ erunt. Sed hæc quidem juxta historiam. Juxta anagogen vero, qui în Judæa sunt, hoc est, in divino cultu: nam id significat Judææ nomen: fugiaut ad montes, id est, ad excelsum Dei auxilium, aut ad excelsa virtutum. Qui vero in lecto, sive qui conversatione elevatus, et excelsior per vitam fecus fuerit, non descendat, ut tollat mundi affectus quos reliquerat. Et qui in agro sive in solitaria vita, non revertatur ut tollat vestiinenta sula, quae sunt operimenta peccatorum, ab co jam dudum relicta. Vers. 19. Ve — diebus. Illis quidem propter onus interius, his vero propter exterius. lliæ enim pondere embryonum gravantur, hæ autem onere lactentium. Siquidem facile est pro salute pecunias et vestimenta contemnere: fieri autem levem et fugam expeditam eam (h) quæ in utero habet, ant abjicere infantem eam quæ lactal, prorsus inpossibile est propter naturæ vinculum. Væ ergo illis, quia facile comprehendentur; et similiter embryonibus ac lactentibus, ut qui simul peribunt (i). Juxta anogagen vero prægnantes dicimus animas, quæ virtutem nondum pepererunt: lactanies autem quæ pepererunt quidem, verum puerilis est ſetus et admodum pusillanimis (j). Vers. 20. Orate Sabbato. Manifestum et hinc quod, quanquam ad apostolos protendebat hujusmodi sermones, attainen vel isti ad Judæos respiciebant; neque enim amplius observabant apostoli Sabbatum, quando capta sunt Hierosolyına. Quare autem non hiene neque Sabbato? Hieme quidem propter temporis dificultatem; Sabbato vero propter legem quæ non permittebat Sabbato iter facere ultra statutos lege passus. Anagogice autem fugam intelligimus exitum animæ a corpore; hiemem vero commotionem ac turbationem cogitationum; Sabbatum autem otium a virtute. Jubet itaque sermo ut oremus, ne flat exitus animæ nostræ in commotione aut turbatione τὰ γεγραμμένα, δηλαδή, ἐν ταῖς βίβλοις τοῦ τε Δανιὴλ, καὶ τῶν ἄλλων προφητῶν, περὶ τῆς τοιαύτῆς ἁλώσεως. Ἡμέραι δὲ ἐκδικήσεως τοῦ Δεσποτι κου φόνου. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν καθ' ἱστορίαν. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν οἱ ἐν τῇ Ἰουδαία, τουτέστιν, οἱ ἐν τῇ εὐσεβεία· τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ τῆς Ἰουν δεία; όνομα· φευγέτωσαν ἐπὶ τὰ ὄρη· λέγω δὴ, ἐπὶ τὴν ὑψηλὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ, ἡ ἐπὶ τὰ ὕψη τῶν ἀρετῶν· ὁ ἐπὶ τοῦ δώματος δὲ, ήγουν, ὁ τῆς κάτω διατριβῆς ὑπεραρθεὶς καὶ ὑψηλὸς τῷ βίῳ γενόμενος, μὴ καταβαινέτω ἆραι τὰ ἐκ τοῦ κόσμου πάθη, ἅπερ ἀπολέλοιπε· καὶ ὁ ἐν τῷ ἀγρῷ δὲ, εἴτουν, ὁ ἐν τῷ ανακεχωρημένῳ βίῳ, μὴ ἐπιστρεψάτω ἆραι τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἅπερ εἰσὶ τὰ περιβόλαια τῶν ἁμαρ τιῶν, ὁ πάλαι ἀπεδύσατο. Ουάλ ἡμέραις. Τῶν μὲν διὰ τὸν ἐντὸς φόρτον, τῶν δὲ διὰ τὸν ἐκτὸς οὐ δυναμένων εὐχό λως φυγεῖν. Δἱ μὲν γὰρ βεβάρηνται τῷ ἄχθει τῶν εμβρύων, αἱ δὲ τῷ φορτίῳ τῶν θηλαζόντων. Χρη μάτων μὲν γὰρ καὶ ἱματίων καταφρονήσαι βάδιον, διὰ σωτηρίαν γενέσθαι δὲ τὴν ἔγκυον κούφην, καὶ ἀπορρίψαι τὴν θηλάζουσαν, ὁ θηλάζει, παντελώς ἀδύνατον, διὰ τὸν δεσμὸν τῆς φύσεως. Οὐαὶ τοίνυν αὐταῖς, εὐπετῶς καταλαμβανομέναις, καὶ τοῖς ἐμ βρύοις καὶ ὑπομαξίοις συνδιαφθειρομέναις. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν ἐν γαστρὶ μὲν ἐχούσα; νοοῦ. μεν τάς μήπω τεκούσας ἀρετὴν ψυχάς θηλαζού σας δὲ τὰς τεκούσα; μὲν, νηπιώδες δὲ κύημα καὶ βραχύτατον. Προσεύχεσθε - Σαββάτῳ. Φανερὸν κἀντεῦθεν, ὅτι εἰ καὶ πρὸς τοὺς ἀποστόλους ἀπέτεινε τους τοι ούτους λόγους, αλλά γε πρὸς τοὺς Ἰουδαίους έβλε πον οὗτοι. Καὶ γὰρ οὐκέτι παρεφύλαττον τὸ Σάββατον οἱ ἀπόστολοι. Διατί δὲ, μὴ χειμῶνος, μηδὲ Σαββάτῳ; Μή χειμῶνος μὲν, διὰ τὴν δυσκολίαν τὴν ἀπὸ τοῦ καιροῦ· μὴ Σαββάτῳ δὲ, διὰ τὸν νόμον, οὐκ ἐπιτρέποντα βαδίζειν ἐν Σαββάτῳ περαιτέρω τῶν νενομισμένων βημάτων. ᾿Αναγωγικῶς δὲ φυγὴν μὲν νοοῦμεν τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἀπὸ τοῦ σώματος· χειμῶνα δὲ τὴν ζάλην καὶ ταραχὴν τῶν λογισμῶν· Σάββατον δὲ τὴν ἀρ γίαν τῆς ἀρετῆς. Παρεγγυά γὰρ ὁ λόγος προσεύ χεσθαι, μὴ γενέσθαι τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἐν cogitationum, neque in otio a virtutibus, sed in ζάλῃ καὶ ταραχῇ λογισμῶν, μηδ' ἐν ἀργίᾳ τῆς ἀρε tranquillitate cogitationum et operatione virtutum. τῆς, ἀλλὰ γαληνιώντων τῶν λογισμῶν, καὶ ἐνεργους μένης τῆς ἀρετῆς. Varia lectiones el notæ. Τοῦ πληρωθῆναι A. Loco laudato uterque codex in textu Luca label πλησθῆναι. fentenius reddidit, ac si legerit, τοῖς μὲν, (h) Et fugam expeditam eam. Hæc non sunt in Græco. Forte autem voluit, et ad fugam. In codice illo fortasse erat: Κούφην καὶ εὐστολὴ πρὸς φυσ γήν. (i) Et simul cum embryonibus ac lactentibus peribunt. (j) Pusillanimis. Hoc non est in Græco. Similem sententiam reperio in Catena Corderii ad h. 1. τοῖς δέ. Sed nulla opus est correctione. Nec enim ad οὐαί, sed ad δυναμένων refertur. ex Isidoro et apud Isidorum lib. 1, epist. 212. etiam in schedis meis inter inedita scholia est ejuswođi Severi. Sed in bis βραχύτατον non reperitur: νηπιῶδες autem et ατελές. Βραχύτατον interpretor βραχυβιώτατον Alia enim subesse sententia nequit. e suo codice exscalpserat ßpaxiνουν, cujus exempla ignoro.

uitionis li} sunt, ut compleantur omnia quæ scri- έκδικήσεως αὗταί εἰσι, τοῦ πλησθῆναι πάντα pta sunt, in libris videlicet Danielis et aliorum prophetarum, de hujusmodi expugnatione. Dies autem nitionis cædis Dominicæ erunt. Sed hæc quidem juxta historiam. Juxta anagogen vero, qui în Judæa sunt, hoc est, in divino cultu: nam id significat Judææ nomen: fugiaut ad montes, id est, ad excelsum Dei auxilium, aut ad excelsa virtutum. Qui vero in lecto, sive qui conversatione elevatus, et excelsior per vitam fecus fuerit, non descendat, ut tollat mundi affectus quos reliquerat. Et qui in agro sive in solitaria vita, non revertatur ut tollat vestiinenta sula, quae sunt operimenta peccatorum, ab co jam dudum relicta. Vers. 19. Ve — diebus. Illis quidem propter onus interius, his vero propter exterius. lliæ enim pondere embryonum gravantur, hæ autem onere lactentium. Siquidem facile est pro salute pecunias et vestimenta contemnere: fieri autem levem et fugam expeditam eam (h) quæ in utero habet, ant abjicere infantem eam quæ lactal, prorsus inpossibile est propter naturæ vinculum. Væ ergo illis, quia facile comprehendentur; et similiter embryonibus ac lactentibus, ut qui simul peribunt (i). Juxta anogagen vero prægnantes dicimus animas, quæ virtutem nondum pepererunt: lactanies autem quæ pepererunt quidem, verum puerilis est ſetus et admodum pusillanimis (j). Vers. 20. Orate Sabbato. Manifestum et hinc quod, quanquam ad apostolos protendebat hujusmodi sermones, attainen vel isti ad Judæos respiciebant; neque enim amplius observabant apostoli Sabbatum, quando capta sunt Hierosolyına. Quare autem non hiene neque Sabbato? Hieme quidem propter temporis dificultatem; Sabbato vero propter legem quæ non permittebat Sabbato iter facere ultra statutos lege passus. Anagogice autem fugam intelligimus exitum animæ a corpore; hiemem vero commotionem ac turbationem cogitationum; Sabbatum autem otium a virtute. Jubet itaque sermo ut oremus, ne flat exitus animæ nostræ in commotione aut turbatione τὰ γεγραμμένα, δηλαδή, ἐν ταῖς βίβλοις τοῦ τε Δανιὴλ, καὶ τῶν ἄλλων προφητῶν, περὶ τῆς τοιαύτῆς ἁλώσεως. Ἡμέραι δὲ ἐκδικήσεως τοῦ Δεσποτι κου φόνου. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν καθ' ἱστορίαν. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν οἱ ἐν τῇ Ἰουδαία, τουτέστιν, οἱ ἐν τῇ εὐσεβεία· τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ τῆς Ἰουν δεία; όνομα· φευγέτωσαν ἐπὶ τὰ ὄρη· λέγω δὴ, ἐπὶ τὴν ὑψηλὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ, ἡ ἐπὶ τὰ ὕψη τῶν ἀρετῶν· ὁ ἐπὶ τοῦ δώματος δὲ, ήγουν, ὁ τῆς κάτω διατριβῆς ὑπεραρθεὶς καὶ ὑψηλὸς τῷ βίῳ γενόμενος, μὴ καταβαινέτω ἆραι τὰ ἐκ τοῦ κόσμου πάθη, ἅπερ ἀπολέλοιπε· καὶ ὁ ἐν τῷ ἀγρῷ δὲ, εἴτουν, ὁ ἐν τῷ ανακεχωρημένῳ βίῳ, μὴ ἐπιστρεψάτω ἆραι τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἅπερ εἰσὶ τὰ περιβόλαια τῶν ἁμαρ τιῶν, ὁ πάλαι ἀπεδύσατο. Ουάλ ἡμέραις. Τῶν μὲν διὰ τὸν ἐντὸς φόρτον, τῶν δὲ διὰ τὸν ἐκτὸς οὐ δυναμένων εὐχό λως φυγεῖν. Δἱ μὲν γὰρ βεβάρηνται τῷ ἄχθει τῶν εμβρύων, αἱ δὲ τῷ φορτίῳ τῶν θηλαζόντων. Χρη μάτων μὲν γὰρ καὶ ἱματίων καταφρονήσαι βάδιον, διὰ σωτηρίαν γενέσθαι δὲ τὴν ἔγκυον κούφην, καὶ ἀπορρίψαι τὴν θηλάζουσαν, ὁ θηλάζει, παντελώς ἀδύνατον, διὰ τὸν δεσμὸν τῆς φύσεως. Οὐαὶ τοίνυν αὐταῖς, εὐπετῶς καταλαμβανομέναις, καὶ τοῖς ἐμ βρύοις καὶ ὑπομαξίοις συνδιαφθειρομέναις. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν ἐν γαστρὶ μὲν ἐχούσα; νοοῦ. μεν τάς μήπω τεκούσας ἀρετὴν ψυχάς θηλαζού σας δὲ τὰς τεκούσα; μὲν, νηπιώδες δὲ κύημα καὶ βραχύτατον. Προσεύχεσθε - Σαββάτῳ. Φανερὸν κἀντεῦθεν, ὅτι εἰ καὶ πρὸς τοὺς ἀποστόλους ἀπέτεινε τους τοι ούτους λόγους, αλλά γε πρὸς τοὺς Ἰουδαίους έβλε πον οὗτοι. Καὶ γὰρ οὐκέτι παρεφύλαττον τὸ Σάββατον οἱ ἀπόστολοι. Διατί δὲ, μὴ χειμῶνος, μηδὲ Σαββάτῳ; Μή χειμῶνος μὲν, διὰ τὴν δυσκολίαν τὴν ἀπὸ τοῦ καιροῦ· μὴ Σαββάτῳ δὲ, διὰ τὸν νόμον, οὐκ ἐπιτρέποντα βαδίζειν ἐν Σαββάτῳ περαιτέρω τῶν νενομισμένων βημάτων. ᾿Αναγωγικῶς δὲ φυγὴν μὲν νοοῦμεν τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἀπὸ τοῦ σώματος· χειμῶνα δὲ τὴν ζάλην καὶ ταραχὴν τῶν λογισμῶν· Σάββατον δὲ τὴν ἀρ γίαν τῆς ἀρετῆς. Παρεγγυά γὰρ ὁ λόγος προσεύ χεσθαι, μὴ γενέσθαι τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἐν cogitationum, neque in otio a virtutibus, sed in ζάλῃ καὶ ταραχῇ λογισμῶν, μηδ' ἐν ἀργίᾳ τῆς ἀρε tranquillitate cogitationum et operatione virtutum. τῆς, ἀλλὰ γαληνιώντων τῶν λογισμῶν, καὶ ἐνεργους μένης τῆς ἀρετῆς. Varia lectiones el notæ. Τοῦ πληρωθῆναι A. Loco laudato uterque codex in textu Luca label πλησθῆναι. fentenius reddidit, ac si legerit, τοῖς μὲν, (h) Et fugam expeditam eam. Hæc non sunt in Græco. Forte autem voluit, et ad fugam. In codice illo fortasse erat: Κούφην καὶ εὐστολὴ πρὸς φυσ γήν. (i) Et simul cum embryonibus ac lactentibus peribunt. (j) Pusillanimis. Hoc non est in Græco. Similem sententiam reperio in Catena Corderii ad h. 1. τοῖς δέ. Sed nulla opus est correctione. Nec enim ad οὐαί, sed ad δυναμένων refertur. ex Isidoro et apud Isidorum lib. 1, epist. 212. etiam in schedis meis inter inedita scholia est ejuswođi Severi. Sed in bis βραχύτατον non reperitur: νηπιῶδες autem et ατελές. Βραχύτατον interpretor βραχυβιώτατον Alia enim subesse sententia nequit. e suo codice exscalpserat ßpaxiνουν, cujus exempla ignoro.

uitionis li} sunt, ut compleantur omnia quæ scri- έκδικήσεως αὗταί εἰσι, τοῦ πλησθῆναι πάντα pta sunt, in libris videlicet Danielis et aliorum prophetarum, de hujusmodi expugnatione. Dies autem nitionis cædis Dominicæ erunt. Sed hæc quidem juxta historiam. Juxta anagogen vero, qui în Judæa sunt, hoc est, in divino cultu: nam id significat Judææ nomen: fugiaut ad montes, id est, ad excelsum Dei auxilium, aut ad excelsa virtutum. Qui vero in lecto, sive qui conversatione elevatus, et excelsior per vitam fecus fuerit, non descendat, ut tollat mundi affectus quos reliquerat. Et qui in agro sive in solitaria vita, non revertatur ut tollat vestiinenta sula, quae sunt operimenta peccatorum, ab co jam dudum relicta. Vers. 19. Ve — diebus. Illis quidem propter onus interius, his vero propter exterius. lliæ enim pondere embryonum gravantur, hæ autem onere lactentium. Siquidem facile est pro salute pecunias et vestimenta contemnere: fieri autem levem et fugam expeditam eam (h) quæ in utero habet, ant abjicere infantem eam quæ lactal, prorsus inpossibile est propter naturæ vinculum. Væ ergo illis, quia facile comprehendentur; et similiter embryonibus ac lactentibus, ut qui simul peribunt (i). Juxta anogagen vero prægnantes dicimus animas, quæ virtutem nondum pepererunt: lactanies autem quæ pepererunt quidem, verum puerilis est ſetus et admodum pusillanimis (j). Vers. 20. Orate Sabbato. Manifestum et hinc quod, quanquam ad apostolos protendebat hujusmodi sermones, attainen vel isti ad Judæos respiciebant; neque enim amplius observabant apostoli Sabbatum, quando capta sunt Hierosolyına. Quare autem non hiene neque Sabbato? Hieme quidem propter temporis dificultatem; Sabbato vero propter legem quæ non permittebat Sabbato iter facere ultra statutos lege passus. Anagogice autem fugam intelligimus exitum animæ a corpore; hiemem vero commotionem ac turbationem cogitationum; Sabbatum autem otium a virtute. Jubet itaque sermo ut oremus, ne flat exitus animæ nostræ in commotione aut turbatione τὰ γεγραμμένα, δηλαδή, ἐν ταῖς βίβλοις τοῦ τε Δανιὴλ, καὶ τῶν ἄλλων προφητῶν, περὶ τῆς τοιαύτῆς ἁλώσεως. Ἡμέραι δὲ ἐκδικήσεως τοῦ Δεσποτι κου φόνου. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν καθ' ἱστορίαν. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν οἱ ἐν τῇ Ἰουδαία, τουτέστιν, οἱ ἐν τῇ εὐσεβεία· τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ τῆς Ἰουν δεία; όνομα· φευγέτωσαν ἐπὶ τὰ ὄρη· λέγω δὴ, ἐπὶ τὴν ὑψηλὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ, ἡ ἐπὶ τὰ ὕψη τῶν ἀρετῶν· ὁ ἐπὶ τοῦ δώματος δὲ, ήγουν, ὁ τῆς κάτω διατριβῆς ὑπεραρθεὶς καὶ ὑψηλὸς τῷ βίῳ γενόμενος, μὴ καταβαινέτω ἆραι τὰ ἐκ τοῦ κόσμου πάθη, ἅπερ ἀπολέλοιπε· καὶ ὁ ἐν τῷ ἀγρῷ δὲ, εἴτουν, ὁ ἐν τῷ ανακεχωρημένῳ βίῳ, μὴ ἐπιστρεψάτω ἆραι τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἅπερ εἰσὶ τὰ περιβόλαια τῶν ἁμαρ τιῶν, ὁ πάλαι ἀπεδύσατο. Ουάλ ἡμέραις. Τῶν μὲν διὰ τὸν ἐντὸς φόρτον, τῶν δὲ διὰ τὸν ἐκτὸς οὐ δυναμένων εὐχό λως φυγεῖν. Δἱ μὲν γὰρ βεβάρηνται τῷ ἄχθει τῶν εμβρύων, αἱ δὲ τῷ φορτίῳ τῶν θηλαζόντων. Χρη μάτων μὲν γὰρ καὶ ἱματίων καταφρονήσαι βάδιον, διὰ σωτηρίαν γενέσθαι δὲ τὴν ἔγκυον κούφην, καὶ ἀπορρίψαι τὴν θηλάζουσαν, ὁ θηλάζει, παντελώς ἀδύνατον, διὰ τὸν δεσμὸν τῆς φύσεως. Οὐαὶ τοίνυν αὐταῖς, εὐπετῶς καταλαμβανομέναις, καὶ τοῖς ἐμ βρύοις καὶ ὑπομαξίοις συνδιαφθειρομέναις. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν ἐν γαστρὶ μὲν ἐχούσα; νοοῦ. μεν τάς μήπω τεκούσας ἀρετὴν ψυχάς θηλαζού σας δὲ τὰς τεκούσα; μὲν, νηπιώδες δὲ κύημα καὶ βραχύτατον. Προσεύχεσθε - Σαββάτῳ. Φανερὸν κἀντεῦθεν, ὅτι εἰ καὶ πρὸς τοὺς ἀποστόλους ἀπέτεινε τους τοι ούτους λόγους, αλλά γε πρὸς τοὺς Ἰουδαίους έβλε πον οὗτοι. Καὶ γὰρ οὐκέτι παρεφύλαττον τὸ Σάββατον οἱ ἀπόστολοι. Διατί δὲ, μὴ χειμῶνος, μηδὲ Σαββάτῳ; Μή χειμῶνος μὲν, διὰ τὴν δυσκολίαν τὴν ἀπὸ τοῦ καιροῦ· μὴ Σαββάτῳ δὲ, διὰ τὸν νόμον, οὐκ ἐπιτρέποντα βαδίζειν ἐν Σαββάτῳ περαιτέρω τῶν νενομισμένων βημάτων. ᾿Αναγωγικῶς δὲ φυγὴν μὲν νοοῦμεν τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἀπὸ τοῦ σώματος· χειμῶνα δὲ τὴν ζάλην καὶ ταραχὴν τῶν λογισμῶν· Σάββατον δὲ τὴν ἀρ γίαν τῆς ἀρετῆς. Παρεγγυά γὰρ ὁ λόγος προσεύ χεσθαι, μὴ γενέσθαι τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἐν cogitationum, neque in otio a virtutibus, sed in ζάλῃ καὶ ταραχῇ λογισμῶν, μηδ' ἐν ἀργίᾳ τῆς ἀρε tranquillitate cogitationum et operatione virtutum. τῆς, ἀλλὰ γαληνιώντων τῶν λογισμῶν, καὶ ἐνεργους μένης τῆς ἀρετῆς. Varia lectiones el notæ. Τοῦ πληρωθῆναι A. Loco laudato uterque codex in textu Luca label πλησθῆναι. fentenius reddidit, ac si legerit, τοῖς μὲν, (h) Et fugam expeditam eam. Hæc non sunt in Græco. Forte autem voluit, et ad fugam. In codice illo fortasse erat: Κούφην καὶ εὐστολὴ πρὸς φυσ γήν. (i) Et simul cum embryonibus ac lactentibus peribunt. (j) Pusillanimis. Hoc non est in Græco. Similem sententiam reperio in Catena Corderii ad h. 1. τοῖς δέ. Sed nulla opus est correctione. Nec enim ad οὐαί, sed ad δυναμένων refertur. ex Isidoro et apud Isidorum lib. 1, epist. 212. etiam in schedis meis inter inedita scholia est ejuswođi Severi. Sed in bis βραχύτατον non reperitur: νηπιῶδες autem et ατελές. Βραχύτατον interpretor βραχυβιώτατον Alia enim subesse sententia nequit. e suo codice exscalpserat ßpaxiνουν, cujus exempla ignoro.

6'3 CAP. XXIV. Vers. 21. Erit fiet. Si quis in Josephi scripta incidət, certior omnino de his efficietur. Siquidem cum etiam Judæus esset, affirmat de hujusmodi Dei ira, quod omnem cxcesserit calamitatem, omnemque supergressa sit tragœdiam. Nam præter tremendam illam obsidionen, tanta erat fames, ut ipsis quoque matribus pugna fuerit pro esu filiorum. Ob quam ergo causam, miserabiliorem ac horribi - liorem passi sunt afflictionem oinnibus quæ fuerunt a sæculo? Quia magis exsecrandum ac horribilius perpetraverunt flagitium omnibus qui fuerunt a sæculo, Dei Filium occidentes. Lucas autem planius dicit: Erit enim afflictio magna super terram, et ira in populo hoc, cadentque acie gladii, et captivi ducentur in omnes gentes, et Jerusalem calCOMMENT. IN MATTHÆUM. Έσται – γένηται. Εἴ τις εντύχῃ τοῖς Ἰωσήπου συγγράμμασι, πληροφορηθήσεται. Καίτοι γὰρ Εβραίος ων, διαβεβαιοῦται περὶ τῆς τοιαύτης θεομη νίας, ὅτι πᾶσαν ἐνίκησε συμφοράν, καὶ πᾶσαν ὑπερέβη τραγωδίαν. Μετὰ γὰρ τῆς ξένης ἐκείνης πολιορκίας τοσοῦτος ἦν ὁ λιμὸς, ὡς καὶ αὐταῖς ταῖς μητράσιν περιμάχητον εἶναι τὴν τεχνοφαγίαν, καὶ ὑπὲρ τούτου πολέμους γίνεσθαι. Τίνος οὖν ἔνεκεν χαλεπώτερα καὶ φρικωδέστερα πάντων τῶν ἀπ' αἰ ῶνος ἀνθρώπων πεπόνθασι; Διότι χαλεπώτερα καὶ φρικωδέστερα πάντων τῶν ἀπ' αἰῶνος ἀνθρώ των τετολμήκασιν, ἀνελόντες τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ. Λουκᾶς δὲ πλατύτερόν φησιν, ὅτι Εσται ἀνάγκη μεγάλη ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ὀργὴ ἐν τῷ λαῷ τούτῳ, καὶ πεσοῦνται στόματι μαχαίρας, καὶ αἰχμαλω εισθήσονται εἰς πάντα τὰ ἔθνη, καὶ Ἱερουσαλὴμ cabitur a gentibus, donec impleantur tempora genΕσται πατουμένη ὑπὸ ἐθνῶν, ἄχρι πληρωθῶσι καιροὶ ἐθνῶν. Ὁργὴν μὲν λέγων τὴν τοῦ Θεοῦ, διὰ τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, καιροὺς δὲ ἐθνῶν τοὺς ἄχρι συντε λείας αὐτῶν, καὶ τοῦ κόσμου παντός. Καὶ εἰ μὴ — αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι. Ἡμέρας τάς τοῦ πολέμου καὶ τῆς πολιορκίας ἐκείνης φησί, λέγων· ὅτι εἰ μὴ ἠλαττώθησαν αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι κατ' οἰκονομίαν παρὰ τοῦ Θεοῦ, οὐκ ἂν διεσώθη, οὐκ ἂν ὑπεξέφυγε τὸν θάνατον πᾶσα σὰρξ, 4γουν, οὐδὲ μία σαρξ, Ἰουδαϊκὴ δηλονότι. Πάντες γὰρ ἂν διεφθάρησαν, καὶ οἱ ἐντὸς, καὶ οἱ ἐκτός· οἱ μὲν λιμῷ, οἱ δὲ λοιμῷ, οἱ δὲ ξίφει καὶ παντοίοις θανάτου τρόποις. Κατὰ πάντων γὰρ Ἰουδαίων οἱ Ρωμαίος σφοδρῶς ἐμάνησαν, καὶ κατὰ τῶν παν ταχή διεσπαρμένων εφέροντο. Εκλεκτοὺς δὲ καλεῖ τοὺς ἐξ Ἰουδαίων πιστούς, δι' οὓς ταχύτερον ἔπαυσε τὸν πόλεμον, ἵνα μὴ συναπόλωνται τοῖς ὀπίσ στοις, ἀλλὰ μᾶλλον ἵνα τινὲς τῶν ἀπίστων συνδιασωθῶσι τούτοις, ώστε μηδένα δυνηθήναι λέγειν, ὅτι διὰ τοὺς πιστεύσαντας ή θεήλατος αὕτη μάστιξ ἐπῆλθεν· ἀλλ᾽ ἵνα βλέποντες οἱ ὑπολειφθέντες ἅπαν τας τοὺς ἐν αὐτοῖς πιστοὺς διαδράντας, συνῶσι την αἰτίαν, καὶ βεβαιωθῶσιν, ὡς οὐ μόνον οὐκ ἀπώλοντο δι' αὐτοὺς οἱ διαφθαρέντες, ἀλλὰ μάλιστα καὶ αὐτοὶ διὰ τούτους περιεσώθησαν. Ὅτι δὲ τὸ πᾶσα σὰρξ, ἀντὶ τοῦ, οὐδὲ μία, παρεί ληπται, δῆλον καὶ ἀπὸ τοῦ Δαυΐδικοῦ ῥητοῦ, λέγοντος· Μὴ κατακυριευσάτω μου πᾶσα ἀνομία, ἀντὶ τοῦ, μηδὲ μία. Καὶ τοῦτο γὰρ ἰδίωμα τῆς παλαιάς Γραφῆς. Σὺ δέ μοι σκόπει τοῦ θείου Πνεύματος τὴν οἶκονομίαν, πῶς ὁ μὲν Ἰωάννης, ὁ ζῶν, ὅτε ταῦτα γέν γονε, καὶ μετὰ τὴν ἅλωσιν πολὺν ἔτι ζήσας χρόνου, οὐδὲν τούτων ἔγραψεν, ἵνα μὴ δόξῃ γράφειν, ὡς πάλαι εἰρημένα, τὰ ἤδη γεγενημένα· οἱ δὲ πρὸ τοῦ γενέσθαι ταῦτα τετελευτηκότες, ἐκεῖνοι πάντα σαφῶς ἔγραψαν, ἵνα ἀνύποπτος ἡ τοῦ Χριστοῦ περὶ * Luc. xxι, 23, 24. " Psal. cxvi, 15. G tium *. Iram quidem Dei dicens; tempora vero gentium, ea quæ durabunt usque ad consummationem eorum, totiusque mundi. Vers. 22. Et nisi dies illi. Dies ait belli et obsidionis, dicens, quod nisi diminuti fuissent dies illi dispensatione divina, nequaquam salva fuisset, nequaquam mortem evitasset omnis caro, id est, nulla remansisset caro, Judaica videlicet. Omnes enim mortui fuissent homines, et qui intus, et qui extra erant: quidam ſame, quidem vero peste aut gladio, omnibusque mortis generibus. Adversus om nes siquidem Judeus Romani furore accensi erant, etiam adversus eos qui ubique terrarum dispersi ferebantur (k). Electos autein vocat fideles, qui ex Judæis erant, propter quos citius quievit bellum, ne perirent una cum infidelibus; sed potius increduli aliqui per hos servarentur, ne posset quispiam dicere quod propter eos qui crediderant, hæc a Deo immissa ultio supervenisset: sed qui relicti erant videntes omnes qui inter ipsos crediderant permansisse, intelligerent causam, ac certiores redderentur, quod non solum non perierant propter illos qui mortui erant, sed potius et ipsi propter eus servati erant. Quod autem: non omnis caro, pro nulla caro, sumatur, manifestum est quoque a dicto Davidico quo dicitur: Non dominetur mei omnis injustitia ", id est, nulla: Nam et hoc idioma est veteris Scriptura. Tu vero considera mihi divini Spiritus dispensationem, quo modo Joannes qui in vivis adhuc erat dum hæc facta sunt, et multo adhuc temporo post expugnationem vixit, nihil horum scripsit, ne quasi olim prædicta scribere videretur, quæ jam facta erant. Qui vero priusquam hac ferent mortui sunt, mauifeste omnia scripserunt, ut Varia lectiones et notæ. Etium -- ferebantur. El contra ubique dispersos ferebantur.

6'3 CAP. XXIV. Vers. 21. Erit fiet. Si quis in Josephi scripta incidət, certior omnino de his efficietur. Siquidem cum etiam Judæus esset, affirmat de hujusmodi Dei ira, quod omnem cxcesserit calamitatem, omnemque supergressa sit tragœdiam. Nam præter tremendam illam obsidionen, tanta erat fames, ut ipsis quoque matribus pugna fuerit pro esu filiorum. Ob quam ergo causam, miserabiliorem ac horribi - liorem passi sunt afflictionem oinnibus quæ fuerunt a sæculo? Quia magis exsecrandum ac horribilius perpetraverunt flagitium omnibus qui fuerunt a sæculo, Dei Filium occidentes. Lucas autem planius dicit: Erit enim afflictio magna super terram, et ira in populo hoc, cadentque acie gladii, et captivi ducentur in omnes gentes, et Jerusalem calCOMMENT. IN MATTHÆUM. Έσται – γένηται. Εἴ τις εντύχῃ τοῖς Ἰωσήπου συγγράμμασι, πληροφορηθήσεται. Καίτοι γὰρ Εβραίος ων, διαβεβαιοῦται περὶ τῆς τοιαύτης θεομη νίας, ὅτι πᾶσαν ἐνίκησε συμφοράν, καὶ πᾶσαν ὑπερέβη τραγωδίαν. Μετὰ γὰρ τῆς ξένης ἐκείνης πολιορκίας τοσοῦτος ἦν ὁ λιμὸς, ὡς καὶ αὐταῖς ταῖς μητράσιν περιμάχητον εἶναι τὴν τεχνοφαγίαν, καὶ ὑπὲρ τούτου πολέμους γίνεσθαι. Τίνος οὖν ἔνεκεν χαλεπώτερα καὶ φρικωδέστερα πάντων τῶν ἀπ' αἰ ῶνος ἀνθρώπων πεπόνθασι; Διότι χαλεπώτερα καὶ φρικωδέστερα πάντων τῶν ἀπ' αἰῶνος ἀνθρώ των τετολμήκασιν, ἀνελόντες τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ. Λουκᾶς δὲ πλατύτερόν φησιν, ὅτι Εσται ἀνάγκη μεγάλη ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ὀργὴ ἐν τῷ λαῷ τούτῳ, καὶ πεσοῦνται στόματι μαχαίρας, καὶ αἰχμαλω εισθήσονται εἰς πάντα τὰ ἔθνη, καὶ Ἱερουσαλὴμ cabitur a gentibus, donec impleantur tempora genΕσται πατουμένη ὑπὸ ἐθνῶν, ἄχρι πληρωθῶσι καιροὶ ἐθνῶν. Ὁργὴν μὲν λέγων τὴν τοῦ Θεοῦ, διὰ τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, καιροὺς δὲ ἐθνῶν τοὺς ἄχρι συντε λείας αὐτῶν, καὶ τοῦ κόσμου παντός. Καὶ εἰ μὴ — αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι. Ἡμέρας τάς τοῦ πολέμου καὶ τῆς πολιορκίας ἐκείνης φησί, λέγων· ὅτι εἰ μὴ ἠλαττώθησαν αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι κατ' οἰκονομίαν παρὰ τοῦ Θεοῦ, οὐκ ἂν διεσώθη, οὐκ ἂν ὑπεξέφυγε τὸν θάνατον πᾶσα σὰρξ, 4γουν, οὐδὲ μία σαρξ, Ἰουδαϊκὴ δηλονότι. Πάντες γὰρ ἂν διεφθάρησαν, καὶ οἱ ἐντὸς, καὶ οἱ ἐκτός· οἱ μὲν λιμῷ, οἱ δὲ λοιμῷ, οἱ δὲ ξίφει καὶ παντοίοις θανάτου τρόποις. Κατὰ πάντων γὰρ Ἰουδαίων οἱ Ρωμαίος σφοδρῶς ἐμάνησαν, καὶ κατὰ τῶν παν ταχή διεσπαρμένων εφέροντο. Εκλεκτοὺς δὲ καλεῖ τοὺς ἐξ Ἰουδαίων πιστούς, δι' οὓς ταχύτερον ἔπαυσε τὸν πόλεμον, ἵνα μὴ συναπόλωνται τοῖς ὀπίσ στοις, ἀλλὰ μᾶλλον ἵνα τινὲς τῶν ἀπίστων συνδιασωθῶσι τούτοις, ώστε μηδένα δυνηθήναι λέγειν, ὅτι διὰ τοὺς πιστεύσαντας ή θεήλατος αὕτη μάστιξ ἐπῆλθεν· ἀλλ᾽ ἵνα βλέποντες οἱ ὑπολειφθέντες ἅπαν τας τοὺς ἐν αὐτοῖς πιστοὺς διαδράντας, συνῶσι την αἰτίαν, καὶ βεβαιωθῶσιν, ὡς οὐ μόνον οὐκ ἀπώλοντο δι' αὐτοὺς οἱ διαφθαρέντες, ἀλλὰ μάλιστα καὶ αὐτοὶ διὰ τούτους περιεσώθησαν. Ὅτι δὲ τὸ πᾶσα σὰρξ, ἀντὶ τοῦ, οὐδὲ μία, παρεί ληπται, δῆλον καὶ ἀπὸ τοῦ Δαυΐδικοῦ ῥητοῦ, λέγοντος· Μὴ κατακυριευσάτω μου πᾶσα ἀνομία, ἀντὶ τοῦ, μηδὲ μία. Καὶ τοῦτο γὰρ ἰδίωμα τῆς παλαιάς Γραφῆς. Σὺ δέ μοι σκόπει τοῦ θείου Πνεύματος τὴν οἶκονομίαν, πῶς ὁ μὲν Ἰωάννης, ὁ ζῶν, ὅτε ταῦτα γέν γονε, καὶ μετὰ τὴν ἅλωσιν πολὺν ἔτι ζήσας χρόνου, οὐδὲν τούτων ἔγραψεν, ἵνα μὴ δόξῃ γράφειν, ὡς πάλαι εἰρημένα, τὰ ἤδη γεγενημένα· οἱ δὲ πρὸ τοῦ γενέσθαι ταῦτα τετελευτηκότες, ἐκεῖνοι πάντα σαφῶς ἔγραψαν, ἵνα ἀνύποπτος ἡ τοῦ Χριστοῦ περὶ * Luc. xxι, 23, 24. " Psal. cxvi, 15. G tium *. Iram quidem Dei dicens; tempora vero gentium, ea quæ durabunt usque ad consummationem eorum, totiusque mundi. Vers. 22. Et nisi dies illi. Dies ait belli et obsidionis, dicens, quod nisi diminuti fuissent dies illi dispensatione divina, nequaquam salva fuisset, nequaquam mortem evitasset omnis caro, id est, nulla remansisset caro, Judaica videlicet. Omnes enim mortui fuissent homines, et qui intus, et qui extra erant: quidam ſame, quidem vero peste aut gladio, omnibusque mortis generibus. Adversus om nes siquidem Judeus Romani furore accensi erant, etiam adversus eos qui ubique terrarum dispersi ferebantur (k). Electos autein vocat fideles, qui ex Judæis erant, propter quos citius quievit bellum, ne perirent una cum infidelibus; sed potius increduli aliqui per hos servarentur, ne posset quispiam dicere quod propter eos qui crediderant, hæc a Deo immissa ultio supervenisset: sed qui relicti erant videntes omnes qui inter ipsos crediderant permansisse, intelligerent causam, ac certiores redderentur, quod non solum non perierant propter illos qui mortui erant, sed potius et ipsi propter eus servati erant. Quod autem: non omnis caro, pro nulla caro, sumatur, manifestum est quoque a dicto Davidico quo dicitur: Non dominetur mei omnis injustitia ", id est, nulla: Nam et hoc idioma est veteris Scriptura. Tu vero considera mihi divini Spiritus dispensationem, quo modo Joannes qui in vivis adhuc erat dum hæc facta sunt, et multo adhuc temporo post expugnationem vixit, nihil horum scripsit, ne quasi olim prædicta scribere videretur, quæ jam facta erant. Qui vero priusquam hac ferent mortui sunt, mauifeste omnia scripserunt, ut Varia lectiones et notæ. Etium -- ferebantur. El contra ubique dispersos ferebantur.

6'3 CAP. XXIV. Vers. 21. Erit fiet. Si quis in Josephi scripta incidət, certior omnino de his efficietur. Siquidem cum etiam Judæus esset, affirmat de hujusmodi Dei ira, quod omnem cxcesserit calamitatem, omnemque supergressa sit tragœdiam. Nam præter tremendam illam obsidionen, tanta erat fames, ut ipsis quoque matribus pugna fuerit pro esu filiorum. Ob quam ergo causam, miserabiliorem ac horribi - liorem passi sunt afflictionem oinnibus quæ fuerunt a sæculo? Quia magis exsecrandum ac horribilius perpetraverunt flagitium omnibus qui fuerunt a sæculo, Dei Filium occidentes. Lucas autem planius dicit: Erit enim afflictio magna super terram, et ira in populo hoc, cadentque acie gladii, et captivi ducentur in omnes gentes, et Jerusalem calCOMMENT. IN MATTHÆUM. Έσται – γένηται. Εἴ τις εντύχῃ τοῖς Ἰωσήπου συγγράμμασι, πληροφορηθήσεται. Καίτοι γὰρ Εβραίος ων, διαβεβαιοῦται περὶ τῆς τοιαύτης θεομη νίας, ὅτι πᾶσαν ἐνίκησε συμφοράν, καὶ πᾶσαν ὑπερέβη τραγωδίαν. Μετὰ γὰρ τῆς ξένης ἐκείνης πολιορκίας τοσοῦτος ἦν ὁ λιμὸς, ὡς καὶ αὐταῖς ταῖς μητράσιν περιμάχητον εἶναι τὴν τεχνοφαγίαν, καὶ ὑπὲρ τούτου πολέμους γίνεσθαι. Τίνος οὖν ἔνεκεν χαλεπώτερα καὶ φρικωδέστερα πάντων τῶν ἀπ' αἰ ῶνος ἀνθρώπων πεπόνθασι; Διότι χαλεπώτερα καὶ φρικωδέστερα πάντων τῶν ἀπ' αἰῶνος ἀνθρώ των τετολμήκασιν, ἀνελόντες τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ. Λουκᾶς δὲ πλατύτερόν φησιν, ὅτι Εσται ἀνάγκη μεγάλη ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ὀργὴ ἐν τῷ λαῷ τούτῳ, καὶ πεσοῦνται στόματι μαχαίρας, καὶ αἰχμαλω εισθήσονται εἰς πάντα τὰ ἔθνη, καὶ Ἱερουσαλὴμ cabitur a gentibus, donec impleantur tempora genΕσται πατουμένη ὑπὸ ἐθνῶν, ἄχρι πληρωθῶσι καιροὶ ἐθνῶν. Ὁργὴν μὲν λέγων τὴν τοῦ Θεοῦ, διὰ τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, καιροὺς δὲ ἐθνῶν τοὺς ἄχρι συντε λείας αὐτῶν, καὶ τοῦ κόσμου παντός. Καὶ εἰ μὴ — αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι. Ἡμέρας τάς τοῦ πολέμου καὶ τῆς πολιορκίας ἐκείνης φησί, λέγων· ὅτι εἰ μὴ ἠλαττώθησαν αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι κατ' οἰκονομίαν παρὰ τοῦ Θεοῦ, οὐκ ἂν διεσώθη, οὐκ ἂν ὑπεξέφυγε τὸν θάνατον πᾶσα σὰρξ, 4γουν, οὐδὲ μία σαρξ, Ἰουδαϊκὴ δηλονότι. Πάντες γὰρ ἂν διεφθάρησαν, καὶ οἱ ἐντὸς, καὶ οἱ ἐκτός· οἱ μὲν λιμῷ, οἱ δὲ λοιμῷ, οἱ δὲ ξίφει καὶ παντοίοις θανάτου τρόποις. Κατὰ πάντων γὰρ Ἰουδαίων οἱ Ρωμαίος σφοδρῶς ἐμάνησαν, καὶ κατὰ τῶν παν ταχή διεσπαρμένων εφέροντο. Εκλεκτοὺς δὲ καλεῖ τοὺς ἐξ Ἰουδαίων πιστούς, δι' οὓς ταχύτερον ἔπαυσε τὸν πόλεμον, ἵνα μὴ συναπόλωνται τοῖς ὀπίσ στοις, ἀλλὰ μᾶλλον ἵνα τινὲς τῶν ἀπίστων συνδιασωθῶσι τούτοις, ώστε μηδένα δυνηθήναι λέγειν, ὅτι διὰ τοὺς πιστεύσαντας ή θεήλατος αὕτη μάστιξ ἐπῆλθεν· ἀλλ᾽ ἵνα βλέποντες οἱ ὑπολειφθέντες ἅπαν τας τοὺς ἐν αὐτοῖς πιστοὺς διαδράντας, συνῶσι την αἰτίαν, καὶ βεβαιωθῶσιν, ὡς οὐ μόνον οὐκ ἀπώλοντο δι' αὐτοὺς οἱ διαφθαρέντες, ἀλλὰ μάλιστα καὶ αὐτοὶ διὰ τούτους περιεσώθησαν. Ὅτι δὲ τὸ πᾶσα σὰρξ, ἀντὶ τοῦ, οὐδὲ μία, παρεί ληπται, δῆλον καὶ ἀπὸ τοῦ Δαυΐδικοῦ ῥητοῦ, λέγοντος· Μὴ κατακυριευσάτω μου πᾶσα ἀνομία, ἀντὶ τοῦ, μηδὲ μία. Καὶ τοῦτο γὰρ ἰδίωμα τῆς παλαιάς Γραφῆς. Σὺ δέ μοι σκόπει τοῦ θείου Πνεύματος τὴν οἶκονομίαν, πῶς ὁ μὲν Ἰωάννης, ὁ ζῶν, ὅτε ταῦτα γέν γονε, καὶ μετὰ τὴν ἅλωσιν πολὺν ἔτι ζήσας χρόνου, οὐδὲν τούτων ἔγραψεν, ἵνα μὴ δόξῃ γράφειν, ὡς πάλαι εἰρημένα, τὰ ἤδη γεγενημένα· οἱ δὲ πρὸ τοῦ γενέσθαι ταῦτα τετελευτηκότες, ἐκεῖνοι πάντα σαφῶς ἔγραψαν, ἵνα ἀνύποπτος ἡ τοῦ Χριστοῦ περὶ * Luc. xxι, 23, 24. " Psal. cxvi, 15. G tium *. Iram quidem Dei dicens; tempora vero gentium, ea quæ durabunt usque ad consummationem eorum, totiusque mundi. Vers. 22. Et nisi dies illi. Dies ait belli et obsidionis, dicens, quod nisi diminuti fuissent dies illi dispensatione divina, nequaquam salva fuisset, nequaquam mortem evitasset omnis caro, id est, nulla remansisset caro, Judaica videlicet. Omnes enim mortui fuissent homines, et qui intus, et qui extra erant: quidam ſame, quidem vero peste aut gladio, omnibusque mortis generibus. Adversus om nes siquidem Judeus Romani furore accensi erant, etiam adversus eos qui ubique terrarum dispersi ferebantur (k). Electos autein vocat fideles, qui ex Judæis erant, propter quos citius quievit bellum, ne perirent una cum infidelibus; sed potius increduli aliqui per hos servarentur, ne posset quispiam dicere quod propter eos qui crediderant, hæc a Deo immissa ultio supervenisset: sed qui relicti erant videntes omnes qui inter ipsos crediderant permansisse, intelligerent causam, ac certiores redderentur, quod non solum non perierant propter illos qui mortui erant, sed potius et ipsi propter eus servati erant. Quod autem: non omnis caro, pro nulla caro, sumatur, manifestum est quoque a dicto Davidico quo dicitur: Non dominetur mei omnis injustitia ", id est, nulla: Nam et hoc idioma est veteris Scriptura. Tu vero considera mihi divini Spiritus dispensationem, quo modo Joannes qui in vivis adhuc erat dum hæc facta sunt, et multo adhuc temporo post expugnationem vixit, nihil horum scripsit, ne quasi olim prædicta scribere videretur, quæ jam facta erant. Qui vero priusquam hac ferent mortui sunt, mauifeste omnia scripserunt, ut Varia lectiones et notæ. Etium -- ferebantur. El contra ubique dispersos ferebantur.

6'3 CAP. XXIV. Vers. 21. Erit fiet. Si quis in Josephi scripta incidət, certior omnino de his efficietur. Siquidem cum etiam Judæus esset, affirmat de hujusmodi Dei ira, quod omnem cxcesserit calamitatem, omnemque supergressa sit tragœdiam. Nam præter tremendam illam obsidionen, tanta erat fames, ut ipsis quoque matribus pugna fuerit pro esu filiorum. Ob quam ergo causam, miserabiliorem ac horribi - liorem passi sunt afflictionem oinnibus quæ fuerunt a sæculo? Quia magis exsecrandum ac horribilius perpetraverunt flagitium omnibus qui fuerunt a sæculo, Dei Filium occidentes. Lucas autem planius dicit: Erit enim afflictio magna super terram, et ira in populo hoc, cadentque acie gladii, et captivi ducentur in omnes gentes, et Jerusalem calCOMMENT. IN MATTHÆUM. Έσται – γένηται. Εἴ τις εντύχῃ τοῖς Ἰωσήπου συγγράμμασι, πληροφορηθήσεται. Καίτοι γὰρ Εβραίος ων, διαβεβαιοῦται περὶ τῆς τοιαύτης θεομη νίας, ὅτι πᾶσαν ἐνίκησε συμφοράν, καὶ πᾶσαν ὑπερέβη τραγωδίαν. Μετὰ γὰρ τῆς ξένης ἐκείνης πολιορκίας τοσοῦτος ἦν ὁ λιμὸς, ὡς καὶ αὐταῖς ταῖς μητράσιν περιμάχητον εἶναι τὴν τεχνοφαγίαν, καὶ ὑπὲρ τούτου πολέμους γίνεσθαι. Τίνος οὖν ἔνεκεν χαλεπώτερα καὶ φρικωδέστερα πάντων τῶν ἀπ' αἰ ῶνος ἀνθρώπων πεπόνθασι; Διότι χαλεπώτερα καὶ φρικωδέστερα πάντων τῶν ἀπ' αἰῶνος ἀνθρώ των τετολμήκασιν, ἀνελόντες τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ. Λουκᾶς δὲ πλατύτερόν φησιν, ὅτι Εσται ἀνάγκη μεγάλη ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ὀργὴ ἐν τῷ λαῷ τούτῳ, καὶ πεσοῦνται στόματι μαχαίρας, καὶ αἰχμαλω εισθήσονται εἰς πάντα τὰ ἔθνη, καὶ Ἱερουσαλὴμ cabitur a gentibus, donec impleantur tempora genΕσται πατουμένη ὑπὸ ἐθνῶν, ἄχρι πληρωθῶσι καιροὶ ἐθνῶν. Ὁργὴν μὲν λέγων τὴν τοῦ Θεοῦ, διὰ τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, καιροὺς δὲ ἐθνῶν τοὺς ἄχρι συντε λείας αὐτῶν, καὶ τοῦ κόσμου παντός. Καὶ εἰ μὴ — αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι. Ἡμέρας τάς τοῦ πολέμου καὶ τῆς πολιορκίας ἐκείνης φησί, λέγων· ὅτι εἰ μὴ ἠλαττώθησαν αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι κατ' οἰκονομίαν παρὰ τοῦ Θεοῦ, οὐκ ἂν διεσώθη, οὐκ ἂν ὑπεξέφυγε τὸν θάνατον πᾶσα σὰρξ, 4γουν, οὐδὲ μία σαρξ, Ἰουδαϊκὴ δηλονότι. Πάντες γὰρ ἂν διεφθάρησαν, καὶ οἱ ἐντὸς, καὶ οἱ ἐκτός· οἱ μὲν λιμῷ, οἱ δὲ λοιμῷ, οἱ δὲ ξίφει καὶ παντοίοις θανάτου τρόποις. Κατὰ πάντων γὰρ Ἰουδαίων οἱ Ρωμαίος σφοδρῶς ἐμάνησαν, καὶ κατὰ τῶν παν ταχή διεσπαρμένων εφέροντο. Εκλεκτοὺς δὲ καλεῖ τοὺς ἐξ Ἰουδαίων πιστούς, δι' οὓς ταχύτερον ἔπαυσε τὸν πόλεμον, ἵνα μὴ συναπόλωνται τοῖς ὀπίσ στοις, ἀλλὰ μᾶλλον ἵνα τινὲς τῶν ἀπίστων συνδιασωθῶσι τούτοις, ώστε μηδένα δυνηθήναι λέγειν, ὅτι διὰ τοὺς πιστεύσαντας ή θεήλατος αὕτη μάστιξ ἐπῆλθεν· ἀλλ᾽ ἵνα βλέποντες οἱ ὑπολειφθέντες ἅπαν τας τοὺς ἐν αὐτοῖς πιστοὺς διαδράντας, συνῶσι την αἰτίαν, καὶ βεβαιωθῶσιν, ὡς οὐ μόνον οὐκ ἀπώλοντο δι' αὐτοὺς οἱ διαφθαρέντες, ἀλλὰ μάλιστα καὶ αὐτοὶ διὰ τούτους περιεσώθησαν. Ὅτι δὲ τὸ πᾶσα σὰρξ, ἀντὶ τοῦ, οὐδὲ μία, παρεί ληπται, δῆλον καὶ ἀπὸ τοῦ Δαυΐδικοῦ ῥητοῦ, λέγοντος· Μὴ κατακυριευσάτω μου πᾶσα ἀνομία, ἀντὶ τοῦ, μηδὲ μία. Καὶ τοῦτο γὰρ ἰδίωμα τῆς παλαιάς Γραφῆς. Σὺ δέ μοι σκόπει τοῦ θείου Πνεύματος τὴν οἶκονομίαν, πῶς ὁ μὲν Ἰωάννης, ὁ ζῶν, ὅτε ταῦτα γέν γονε, καὶ μετὰ τὴν ἅλωσιν πολὺν ἔτι ζήσας χρόνου, οὐδὲν τούτων ἔγραψεν, ἵνα μὴ δόξῃ γράφειν, ὡς πάλαι εἰρημένα, τὰ ἤδη γεγενημένα· οἱ δὲ πρὸ τοῦ γενέσθαι ταῦτα τετελευτηκότες, ἐκεῖνοι πάντα σαφῶς ἔγραψαν, ἵνα ἀνύποπτος ἡ τοῦ Χριστοῦ περὶ * Luc. xxι, 23, 24. " Psal. cxvi, 15. G tium *. Iram quidem Dei dicens; tempora vero gentium, ea quæ durabunt usque ad consummationem eorum, totiusque mundi. Vers. 22. Et nisi dies illi. Dies ait belli et obsidionis, dicens, quod nisi diminuti fuissent dies illi dispensatione divina, nequaquam salva fuisset, nequaquam mortem evitasset omnis caro, id est, nulla remansisset caro, Judaica videlicet. Omnes enim mortui fuissent homines, et qui intus, et qui extra erant: quidam ſame, quidem vero peste aut gladio, omnibusque mortis generibus. Adversus om nes siquidem Judeus Romani furore accensi erant, etiam adversus eos qui ubique terrarum dispersi ferebantur (k). Electos autein vocat fideles, qui ex Judæis erant, propter quos citius quievit bellum, ne perirent una cum infidelibus; sed potius increduli aliqui per hos servarentur, ne posset quispiam dicere quod propter eos qui crediderant, hæc a Deo immissa ultio supervenisset: sed qui relicti erant videntes omnes qui inter ipsos crediderant permansisse, intelligerent causam, ac certiores redderentur, quod non solum non perierant propter illos qui mortui erant, sed potius et ipsi propter eus servati erant. Quod autem: non omnis caro, pro nulla caro, sumatur, manifestum est quoque a dicto Davidico quo dicitur: Non dominetur mei omnis injustitia ", id est, nulla: Nam et hoc idioma est veteris Scriptura. Tu vero considera mihi divini Spiritus dispensationem, quo modo Joannes qui in vivis adhuc erat dum hæc facta sunt, et multo adhuc temporo post expugnationem vixit, nihil horum scripsit, ne quasi olim prædicta scribere videretur, quæ jam facta erant. Qui vero priusquam hac ferent mortui sunt, mauifeste omnia scripserunt, ut Varia lectiones et notæ. Etium -- ferebantur. El contra ubique dispersos ferebantur.

suspicione carere videretur Christi de his vaticis τούτων προφητεία φανῇ. Πληρώσας τοίνυν ἄχρι nium. Postquam ergo hactenus ad plenum prædixit, quæ de captivitate Hierosolymorum futura crant, transit etiam ad reliquam quæstionem, puta de secundo adventu suo, et hujus signa prædicit, que Christianis futura sunt utilia. † Decurtavit autem Deus amictiones et omnino bellum si enim bellum amplius durasset, omnes qui intus erant penitus fame periissent. Vers. 23. Tuucnolite crcdere. Dictio τότε, lanc, interdum non significat consequentiam prædictorum, sed initium tantum eorum quæ dicenda sunt: sicut etiam, in diebus illis, de quo disseruimus tertio capite. Et ita hoc in loco dictio tunc, ordinem temporis non siguifcat, sed quando fent quæ dicenda sunt. Similiter et hæc ad apostolos dici videntur; ad cos tamen dirigitur Christianos, qui tunc futuri erant. Vers. 24.Surgent - pseudopropheta. — Surgent, boc est, venient. Sunt autem pseudochristi, qui se Christum esse fingunt: pseudoprophe:æ vero, qui se fingunt esse prophetas. Vers. 24. Ει prodigia. Etiam ante expugna. tionem llierosolymorum dixit futuros esse pseudoprophetas. Multi enim, inquit, venient in nomine meo dicentes. Ego sum Christus ". Et rursus: Et multi pseudoprophetæ surgent. Sed qui an:e secundum suum adventum venient, hi longe graviores erunt illis, qui fuerunt ante captivitateın Hierosolymorum. Nam hi signa quoque magna ac prodigia facient: pseudochristi quidem, miracula edentes: pseudoprophetæ vero quædam futura prædicentes. Vers. 24. Ita ut electi. Si fieri potest, eis dicitur (l). Inter pseudochristos autem unus est Antichristus, postremus eorum venturus, cujus prophetæ qui dicuutur, hi sunt pseudopropheta: de quo etiam Paulus scripsit: postquam enim vocasit eum hominem peccati, filiumque perditio- :s, addidit: Cujus est adventus secundum operatianer: Satanæ in omni virtute et signis ac prodigiis falsi. Ili ergo signum sunt secundi adventus. Vers. 23. Ecce pracdizi vobis. Testatur quod manifeste pradicendo munierit. Apud Marcum vero ait: Vos autem videte: ecce prædixi vobis omnia *, quæ videlicet contingent de seductoribus. Per apostolos vero hæc etiam dicit ad posteros, ut prius significatum est. Observa enim quod etiam ad apostolos prædixerit ea quæ de flierosolymorumn vo Matth. χχιν, 5. τούτου τὰ περὶ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων, μέτα εισι καὶ ἐπὶ τὸ λοιπὸν ἐρώτημα, τὸ περὶ τῆς δευτέ ρας αὐτοῦ παρουσίας, καὶ προλέγει τα σημεία ταύ της, χρήσιμα τοῖς Χριστιανοῖς ἐσόμενα. + Εκολόβωσε δὲ ὁ Θεὸς τὰς θλίψεις καὶ τὸν πόλεμον. Εἰ γὰρ ἐκράτησεν ἐπὶ πλέον ὁ πόλεμος, πάντες ἂν οἱ ἔνδον ὑπὸ τοῦ λιμου διεφθάρησαν. Τότε μὴ πιστεύσητε. Τὸ τότε ἔστιν ὅτι οὐκ ἀκολουθίαν δηλοῖ τῶν προειρημένων, ἀλλ' ἀρχὴν μόνον τῶν ῥηθῆναι μελλόντων, ὥσπερ καὶ τὸν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ νῦν οὖν τὸ τότε οὐ τάξιν και ροῦ σημαίνει, ἀλλ' ὅτι ὅτε γενήσονται τὰ βηθησόμενα. Δοκεῖ μὲν οὖν καὶ ταῦτα πρὸς τοὺς ἀποστό λους λέγεσθαι· φέρονται δὲ πρὸς τοὺς ἐσομένους τότε Χριστιανούς. Εγερθήσονται — ψευδοπροφῆται. Εγερθήσονται, ἀντὶ τοῦ, ἐλεύσονται. Και ψευδόχριστοι μέν εἰσιν οἱ ὑποκρινόμενοι τὸν Χριστὸν, ψευδοπροφήται δὲ οἱ ὑποκρινόμενοι τους προφήτας. Καὶ — τέρατα. Καὶ πρὸ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱερο σολύμων εἶπεν ἔσεσθαι ψευδοχρίστους καὶ ψευδοπρο φήτας. Πολλοί γάρ, φησίν, ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, λέγοντες, Εγώ εἰμι ὁ Χριστός. Καὶ πάλιν καὶ πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐγερθή σονται. Αλλ' οἱ πρὸ τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρου σίας, οὗτοι πολλῷ βαρύτερο: τῶν πρὸ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων. Οὗτοι γὰρ καὶ ποιήσουσι σημεία μεγάλα καὶ τέρατα· οἱ μὲν ψευδόχριστοι, θαυματος ποιοῦντες, οἱ δὲ ψευδοπροφῆται, προλέγοντές τινα μέλλοντα. Ὥστε ἐκλεκτούς. Εἰ δυνατὸν αὐτοῖς γένηται. Τούτων τῶν ψευδοχρίστων εἷς ἐστι καὶ ὁ λεγόμενος Αντίχριστος, τελευταῖος τῶν ἄλλων ἐρχόμενος, οὗ προφῆται οἱ ῥηθέντες οὗτοι ψευδοπροφῆται. Περὶ τούτου καὶ Παῦλος ἔγραψε καλέσας γὰρ αὐτὸν ἄνθρωπον ἁμαρτίας, καὶ υἱὸν ἀπωλείας, ἐπήγαγεν, Οὗ ἐστιν ἡ παρουσία κατ' ενέργειαν τοῦ Σατανά, ἐν πάσῃ δυνάμει καὶ σημείοις καὶ τέρασι ψεύδους. Οὗτοι οὖν εἰσι τὸ σημεῖον τῆς δευτέρας παρο ουσίας. Ιδού, προείρηκα ὑμῖν. Διαμαρτύρεται ἐξασφαλιζόμενος. Παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ φησιν, Υμεῖς δὲ Ελέπετε, ἰδοὺ προείρηκα πάντα, δηλονότι, τὰ περὶ τῶν πλάνων. Διὰ δὲ τῶν ἀποστόλων, ὡς προδεδήλωται, πρὸς τοὺς ὕστερον ταῦτα λέγει. Παρα τήρησιν γάρ, ὅτι πρὸς τοὺς ἀποστόλους εἶπε καὶ τὰ περὶ τῆς ἁλώσεως τῶν ῾Ιεροσολύμων, καὶ τὰ περὶ 3 Marc. XIII, 51 11 Thess. 11, 5, 9. Variæ lectiones et notæ. Hac in neutro neorum comparent. Sumpta sunt ex Theophylact. p. 145 Α. Γάρ, abest A. Hentenin: λέγεται videtur legisse loco γένηται, quod tamen minime probandum. Redde: Si eis possibile sit.

suspicione carere videretur Christi de his vaticis τούτων προφητεία φανῇ. Πληρώσας τοίνυν ἄχρι nium. Postquam ergo hactenus ad plenum prædixit, quæ de captivitate Hierosolymorum futura crant, transit etiam ad reliquam quæstionem, puta de secundo adventu suo, et hujus signa prædicit, que Christianis futura sunt utilia. † Decurtavit autem Deus amictiones et omnino bellum si enim bellum amplius durasset, omnes qui intus erant penitus fame periissent. Vers. 23. Tuucnolite crcdere. Dictio τότε, lanc, interdum non significat consequentiam prædictorum, sed initium tantum eorum quæ dicenda sunt: sicut etiam, in diebus illis, de quo disseruimus tertio capite. Et ita hoc in loco dictio tunc, ordinem temporis non siguifcat, sed quando fent quæ dicenda sunt. Similiter et hæc ad apostolos dici videntur; ad cos tamen dirigitur Christianos, qui tunc futuri erant. Vers. 24.Surgent - pseudopropheta. — Surgent, boc est, venient. Sunt autem pseudochristi, qui se Christum esse fingunt: pseudoprophe:æ vero, qui se fingunt esse prophetas. Vers. 24. Ει prodigia. Etiam ante expugna. tionem llierosolymorum dixit futuros esse pseudoprophetas. Multi enim, inquit, venient in nomine meo dicentes. Ego sum Christus ". Et rursus: Et multi pseudoprophetæ surgent. Sed qui an:e secundum suum adventum venient, hi longe graviores erunt illis, qui fuerunt ante captivitateın Hierosolymorum. Nam hi signa quoque magna ac prodigia facient: pseudochristi quidem, miracula edentes: pseudoprophetæ vero quædam futura prædicentes. Vers. 24. Ita ut electi. Si fieri potest, eis dicitur (l). Inter pseudochristos autem unus est Antichristus, postremus eorum venturus, cujus prophetæ qui dicuutur, hi sunt pseudopropheta: de quo etiam Paulus scripsit: postquam enim vocasit eum hominem peccati, filiumque perditio- :s, addidit: Cujus est adventus secundum operatianer: Satanæ in omni virtute et signis ac prodigiis falsi. Ili ergo signum sunt secundi adventus. Vers. 23. Ecce pracdizi vobis. Testatur quod manifeste pradicendo munierit. Apud Marcum vero ait: Vos autem videte: ecce prædixi vobis omnia *, quæ videlicet contingent de seductoribus. Per apostolos vero hæc etiam dicit ad posteros, ut prius significatum est. Observa enim quod etiam ad apostolos prædixerit ea quæ de flierosolymorumn vo Matth. χχιν, 5. τούτου τὰ περὶ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων, μέτα εισι καὶ ἐπὶ τὸ λοιπὸν ἐρώτημα, τὸ περὶ τῆς δευτέ ρας αὐτοῦ παρουσίας, καὶ προλέγει τα σημεία ταύ της, χρήσιμα τοῖς Χριστιανοῖς ἐσόμενα. + Εκολόβωσε δὲ ὁ Θεὸς τὰς θλίψεις καὶ τὸν πόλεμον. Εἰ γὰρ ἐκράτησεν ἐπὶ πλέον ὁ πόλεμος, πάντες ἂν οἱ ἔνδον ὑπὸ τοῦ λιμου διεφθάρησαν. Τότε μὴ πιστεύσητε. Τὸ τότε ἔστιν ὅτι οὐκ ἀκολουθίαν δηλοῖ τῶν προειρημένων, ἀλλ' ἀρχὴν μόνον τῶν ῥηθῆναι μελλόντων, ὥσπερ καὶ τὸν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ νῦν οὖν τὸ τότε οὐ τάξιν και ροῦ σημαίνει, ἀλλ' ὅτι ὅτε γενήσονται τὰ βηθησόμενα. Δοκεῖ μὲν οὖν καὶ ταῦτα πρὸς τοὺς ἀποστό λους λέγεσθαι· φέρονται δὲ πρὸς τοὺς ἐσομένους τότε Χριστιανούς. Εγερθήσονται — ψευδοπροφῆται. Εγερθήσονται, ἀντὶ τοῦ, ἐλεύσονται. Και ψευδόχριστοι μέν εἰσιν οἱ ὑποκρινόμενοι τὸν Χριστὸν, ψευδοπροφήται δὲ οἱ ὑποκρινόμενοι τους προφήτας. Καὶ — τέρατα. Καὶ πρὸ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱερο σολύμων εἶπεν ἔσεσθαι ψευδοχρίστους καὶ ψευδοπρο φήτας. Πολλοί γάρ, φησίν, ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, λέγοντες, Εγώ εἰμι ὁ Χριστός. Καὶ πάλιν καὶ πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐγερθή σονται. Αλλ' οἱ πρὸ τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρου σίας, οὗτοι πολλῷ βαρύτερο: τῶν πρὸ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων. Οὗτοι γὰρ καὶ ποιήσουσι σημεία μεγάλα καὶ τέρατα· οἱ μὲν ψευδόχριστοι, θαυματος ποιοῦντες, οἱ δὲ ψευδοπροφῆται, προλέγοντές τινα μέλλοντα. Ὥστε ἐκλεκτούς. Εἰ δυνατὸν αὐτοῖς γένηται. Τούτων τῶν ψευδοχρίστων εἷς ἐστι καὶ ὁ λεγόμενος Αντίχριστος, τελευταῖος τῶν ἄλλων ἐρχόμενος, οὗ προφῆται οἱ ῥηθέντες οὗτοι ψευδοπροφῆται. Περὶ τούτου καὶ Παῦλος ἔγραψε καλέσας γὰρ αὐτὸν ἄνθρωπον ἁμαρτίας, καὶ υἱὸν ἀπωλείας, ἐπήγαγεν, Οὗ ἐστιν ἡ παρουσία κατ' ενέργειαν τοῦ Σατανά, ἐν πάσῃ δυνάμει καὶ σημείοις καὶ τέρασι ψεύδους. Οὗτοι οὖν εἰσι τὸ σημεῖον τῆς δευτέρας παρο ουσίας. Ιδού, προείρηκα ὑμῖν. Διαμαρτύρεται ἐξασφαλιζόμενος. Παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ φησιν, Υμεῖς δὲ Ελέπετε, ἰδοὺ προείρηκα πάντα, δηλονότι, τὰ περὶ τῶν πλάνων. Διὰ δὲ τῶν ἀποστόλων, ὡς προδεδήλωται, πρὸς τοὺς ὕστερον ταῦτα λέγει. Παρα τήρησιν γάρ, ὅτι πρὸς τοὺς ἀποστόλους εἶπε καὶ τὰ περὶ τῆς ἁλώσεως τῶν ῾Ιεροσολύμων, καὶ τὰ περὶ 3 Marc. XIII, 51 11 Thess. 11, 5, 9. Variæ lectiones et notæ. Hac in neutro neorum comparent. Sumpta sunt ex Theophylact. p. 145 Α. Γάρ, abest A. Hentenin: λέγεται videtur legisse loco γένηται, quod tamen minime probandum. Redde: Si eis possibile sit.

suspicione carere videretur Christi de his vaticis τούτων προφητεία φανῇ. Πληρώσας τοίνυν ἄχρι nium. Postquam ergo hactenus ad plenum prædixit, quæ de captivitate Hierosolymorum futura crant, transit etiam ad reliquam quæstionem, puta de secundo adventu suo, et hujus signa prædicit, que Christianis futura sunt utilia. † Decurtavit autem Deus amictiones et omnino bellum si enim bellum amplius durasset, omnes qui intus erant penitus fame periissent. Vers. 23. Tuucnolite crcdere. Dictio τότε, lanc, interdum non significat consequentiam prædictorum, sed initium tantum eorum quæ dicenda sunt: sicut etiam, in diebus illis, de quo disseruimus tertio capite. Et ita hoc in loco dictio tunc, ordinem temporis non siguifcat, sed quando fent quæ dicenda sunt. Similiter et hæc ad apostolos dici videntur; ad cos tamen dirigitur Christianos, qui tunc futuri erant. Vers. 24.Surgent - pseudopropheta. — Surgent, boc est, venient. Sunt autem pseudochristi, qui se Christum esse fingunt: pseudoprophe:æ vero, qui se fingunt esse prophetas. Vers. 24. Ει prodigia. Etiam ante expugna. tionem llierosolymorum dixit futuros esse pseudoprophetas. Multi enim, inquit, venient in nomine meo dicentes. Ego sum Christus ". Et rursus: Et multi pseudoprophetæ surgent. Sed qui an:e secundum suum adventum venient, hi longe graviores erunt illis, qui fuerunt ante captivitateın Hierosolymorum. Nam hi signa quoque magna ac prodigia facient: pseudochristi quidem, miracula edentes: pseudoprophetæ vero quædam futura prædicentes. Vers. 24. Ita ut electi. Si fieri potest, eis dicitur (l). Inter pseudochristos autem unus est Antichristus, postremus eorum venturus, cujus prophetæ qui dicuutur, hi sunt pseudopropheta: de quo etiam Paulus scripsit: postquam enim vocasit eum hominem peccati, filiumque perditio- :s, addidit: Cujus est adventus secundum operatianer: Satanæ in omni virtute et signis ac prodigiis falsi. Ili ergo signum sunt secundi adventus. Vers. 23. Ecce pracdizi vobis. Testatur quod manifeste pradicendo munierit. Apud Marcum vero ait: Vos autem videte: ecce prædixi vobis omnia *, quæ videlicet contingent de seductoribus. Per apostolos vero hæc etiam dicit ad posteros, ut prius significatum est. Observa enim quod etiam ad apostolos prædixerit ea quæ de flierosolymorumn vo Matth. χχιν, 5. τούτου τὰ περὶ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων, μέτα εισι καὶ ἐπὶ τὸ λοιπὸν ἐρώτημα, τὸ περὶ τῆς δευτέ ρας αὐτοῦ παρουσίας, καὶ προλέγει τα σημεία ταύ της, χρήσιμα τοῖς Χριστιανοῖς ἐσόμενα. + Εκολόβωσε δὲ ὁ Θεὸς τὰς θλίψεις καὶ τὸν πόλεμον. Εἰ γὰρ ἐκράτησεν ἐπὶ πλέον ὁ πόλεμος, πάντες ἂν οἱ ἔνδον ὑπὸ τοῦ λιμου διεφθάρησαν. Τότε μὴ πιστεύσητε. Τὸ τότε ἔστιν ὅτι οὐκ ἀκολουθίαν δηλοῖ τῶν προειρημένων, ἀλλ' ἀρχὴν μόνον τῶν ῥηθῆναι μελλόντων, ὥσπερ καὶ τὸν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ νῦν οὖν τὸ τότε οὐ τάξιν και ροῦ σημαίνει, ἀλλ' ὅτι ὅτε γενήσονται τὰ βηθησόμενα. Δοκεῖ μὲν οὖν καὶ ταῦτα πρὸς τοὺς ἀποστό λους λέγεσθαι· φέρονται δὲ πρὸς τοὺς ἐσομένους τότε Χριστιανούς. Εγερθήσονται — ψευδοπροφῆται. Εγερθήσονται, ἀντὶ τοῦ, ἐλεύσονται. Και ψευδόχριστοι μέν εἰσιν οἱ ὑποκρινόμενοι τὸν Χριστὸν, ψευδοπροφήται δὲ οἱ ὑποκρινόμενοι τους προφήτας. Καὶ — τέρατα. Καὶ πρὸ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱερο σολύμων εἶπεν ἔσεσθαι ψευδοχρίστους καὶ ψευδοπρο φήτας. Πολλοί γάρ, φησίν, ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, λέγοντες, Εγώ εἰμι ὁ Χριστός. Καὶ πάλιν καὶ πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐγερθή σονται. Αλλ' οἱ πρὸ τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρου σίας, οὗτοι πολλῷ βαρύτερο: τῶν πρὸ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων. Οὗτοι γὰρ καὶ ποιήσουσι σημεία μεγάλα καὶ τέρατα· οἱ μὲν ψευδόχριστοι, θαυματος ποιοῦντες, οἱ δὲ ψευδοπροφῆται, προλέγοντές τινα μέλλοντα. Ὥστε ἐκλεκτούς. Εἰ δυνατὸν αὐτοῖς γένηται. Τούτων τῶν ψευδοχρίστων εἷς ἐστι καὶ ὁ λεγόμενος Αντίχριστος, τελευταῖος τῶν ἄλλων ἐρχόμενος, οὗ προφῆται οἱ ῥηθέντες οὗτοι ψευδοπροφῆται. Περὶ τούτου καὶ Παῦλος ἔγραψε καλέσας γὰρ αὐτὸν ἄνθρωπον ἁμαρτίας, καὶ υἱὸν ἀπωλείας, ἐπήγαγεν, Οὗ ἐστιν ἡ παρουσία κατ' ενέργειαν τοῦ Σατανά, ἐν πάσῃ δυνάμει καὶ σημείοις καὶ τέρασι ψεύδους. Οὗτοι οὖν εἰσι τὸ σημεῖον τῆς δευτέρας παρο ουσίας. Ιδού, προείρηκα ὑμῖν. Διαμαρτύρεται ἐξασφαλιζόμενος. Παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ φησιν, Υμεῖς δὲ Ελέπετε, ἰδοὺ προείρηκα πάντα, δηλονότι, τὰ περὶ τῶν πλάνων. Διὰ δὲ τῶν ἀποστόλων, ὡς προδεδήλωται, πρὸς τοὺς ὕστερον ταῦτα λέγει. Παρα τήρησιν γάρ, ὅτι πρὸς τοὺς ἀποστόλους εἶπε καὶ τὰ περὶ τῆς ἁλώσεως τῶν ῾Ιεροσολύμων, καὶ τὰ περὶ 3 Marc. XIII, 51 11 Thess. 11, 5, 9. Variæ lectiones et notæ. Hac in neutro neorum comparent. Sumpta sunt ex Theophylact. p. 145 Α. Γάρ, abest A. Hentenin: λέγεται videtur legisse loco γένηται, quod tamen minime probandum. Redde: Si eis possibile sit.

suspicione carere videretur Christi de his vaticis τούτων προφητεία φανῇ. Πληρώσας τοίνυν ἄχρι nium. Postquam ergo hactenus ad plenum prædixit, quæ de captivitate Hierosolymorum futura crant, transit etiam ad reliquam quæstionem, puta de secundo adventu suo, et hujus signa prædicit, que Christianis futura sunt utilia. † Decurtavit autem Deus amictiones et omnino bellum si enim bellum amplius durasset, omnes qui intus erant penitus fame periissent. Vers. 23. Tuucnolite crcdere. Dictio τότε, lanc, interdum non significat consequentiam prædictorum, sed initium tantum eorum quæ dicenda sunt: sicut etiam, in diebus illis, de quo disseruimus tertio capite. Et ita hoc in loco dictio tunc, ordinem temporis non siguifcat, sed quando fent quæ dicenda sunt. Similiter et hæc ad apostolos dici videntur; ad cos tamen dirigitur Christianos, qui tunc futuri erant. Vers. 24.Surgent - pseudopropheta. — Surgent, boc est, venient. Sunt autem pseudochristi, qui se Christum esse fingunt: pseudoprophe:æ vero, qui se fingunt esse prophetas. Vers. 24. Ει prodigia. Etiam ante expugna. tionem llierosolymorum dixit futuros esse pseudoprophetas. Multi enim, inquit, venient in nomine meo dicentes. Ego sum Christus ". Et rursus: Et multi pseudoprophetæ surgent. Sed qui an:e secundum suum adventum venient, hi longe graviores erunt illis, qui fuerunt ante captivitateın Hierosolymorum. Nam hi signa quoque magna ac prodigia facient: pseudochristi quidem, miracula edentes: pseudoprophetæ vero quædam futura prædicentes. Vers. 24. Ita ut electi. Si fieri potest, eis dicitur (l). Inter pseudochristos autem unus est Antichristus, postremus eorum venturus, cujus prophetæ qui dicuutur, hi sunt pseudopropheta: de quo etiam Paulus scripsit: postquam enim vocasit eum hominem peccati, filiumque perditio- :s, addidit: Cujus est adventus secundum operatianer: Satanæ in omni virtute et signis ac prodigiis falsi. Ili ergo signum sunt secundi adventus. Vers. 23. Ecce pracdizi vobis. Testatur quod manifeste pradicendo munierit. Apud Marcum vero ait: Vos autem videte: ecce prædixi vobis omnia *, quæ videlicet contingent de seductoribus. Per apostolos vero hæc etiam dicit ad posteros, ut prius significatum est. Observa enim quod etiam ad apostolos prædixerit ea quæ de flierosolymorumn vo Matth. χχιν, 5. τούτου τὰ περὶ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων, μέτα εισι καὶ ἐπὶ τὸ λοιπὸν ἐρώτημα, τὸ περὶ τῆς δευτέ ρας αὐτοῦ παρουσίας, καὶ προλέγει τα σημεία ταύ της, χρήσιμα τοῖς Χριστιανοῖς ἐσόμενα. + Εκολόβωσε δὲ ὁ Θεὸς τὰς θλίψεις καὶ τὸν πόλεμον. Εἰ γὰρ ἐκράτησεν ἐπὶ πλέον ὁ πόλεμος, πάντες ἂν οἱ ἔνδον ὑπὸ τοῦ λιμου διεφθάρησαν. Τότε μὴ πιστεύσητε. Τὸ τότε ἔστιν ὅτι οὐκ ἀκολουθίαν δηλοῖ τῶν προειρημένων, ἀλλ' ἀρχὴν μόνον τῶν ῥηθῆναι μελλόντων, ὥσπερ καὶ τὸν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ τρίτῳ κεφαλαίῳ. Καὶ νῦν οὖν τὸ τότε οὐ τάξιν και ροῦ σημαίνει, ἀλλ' ὅτι ὅτε γενήσονται τὰ βηθησόμενα. Δοκεῖ μὲν οὖν καὶ ταῦτα πρὸς τοὺς ἀποστό λους λέγεσθαι· φέρονται δὲ πρὸς τοὺς ἐσομένους τότε Χριστιανούς. Εγερθήσονται — ψευδοπροφῆται. Εγερθήσονται, ἀντὶ τοῦ, ἐλεύσονται. Και ψευδόχριστοι μέν εἰσιν οἱ ὑποκρινόμενοι τὸν Χριστὸν, ψευδοπροφήται δὲ οἱ ὑποκρινόμενοι τους προφήτας. Καὶ — τέρατα. Καὶ πρὸ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱερο σολύμων εἶπεν ἔσεσθαι ψευδοχρίστους καὶ ψευδοπρο φήτας. Πολλοί γάρ, φησίν, ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, λέγοντες, Εγώ εἰμι ὁ Χριστός. Καὶ πάλιν καὶ πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐγερθή σονται. Αλλ' οἱ πρὸ τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρου σίας, οὗτοι πολλῷ βαρύτερο: τῶν πρὸ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων. Οὗτοι γὰρ καὶ ποιήσουσι σημεία μεγάλα καὶ τέρατα· οἱ μὲν ψευδόχριστοι, θαυματος ποιοῦντες, οἱ δὲ ψευδοπροφῆται, προλέγοντές τινα μέλλοντα. Ὥστε ἐκλεκτούς. Εἰ δυνατὸν αὐτοῖς γένηται. Τούτων τῶν ψευδοχρίστων εἷς ἐστι καὶ ὁ λεγόμενος Αντίχριστος, τελευταῖος τῶν ἄλλων ἐρχόμενος, οὗ προφῆται οἱ ῥηθέντες οὗτοι ψευδοπροφῆται. Περὶ τούτου καὶ Παῦλος ἔγραψε καλέσας γὰρ αὐτὸν ἄνθρωπον ἁμαρτίας, καὶ υἱὸν ἀπωλείας, ἐπήγαγεν, Οὗ ἐστιν ἡ παρουσία κατ' ενέργειαν τοῦ Σατανά, ἐν πάσῃ δυνάμει καὶ σημείοις καὶ τέρασι ψεύδους. Οὗτοι οὖν εἰσι τὸ σημεῖον τῆς δευτέρας παρο ουσίας. Ιδού, προείρηκα ὑμῖν. Διαμαρτύρεται ἐξασφαλιζόμενος. Παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ φησιν, Υμεῖς δὲ Ελέπετε, ἰδοὺ προείρηκα πάντα, δηλονότι, τὰ περὶ τῶν πλάνων. Διὰ δὲ τῶν ἀποστόλων, ὡς προδεδήλωται, πρὸς τοὺς ὕστερον ταῦτα λέγει. Παρα τήρησιν γάρ, ὅτι πρὸς τοὺς ἀποστόλους εἶπε καὶ τὰ περὶ τῆς ἁλώσεως τῶν ῾Ιεροσολύμων, καὶ τὰ περὶ 3 Marc. XIII, 51 11 Thess. 11, 5, 9. Variæ lectiones et notæ. Hac in neutro neorum comparent. Sumpta sunt ex Theophylact. p. 145 Α. Γάρ, abest A. Hentenin: λέγεται videtur legisse loco γένηται, quod tamen minime probandum. Redde: Si eis possibile sit.

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XXIV. (13 τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας, ὡς πρὸς διδασκάλους Λ captivitate dicta sunt, quæque de secundo suo adτοῦ νέου λαοῦ, γινώσκων, ὅτι καὶ διδάξουσι ταῦτα, καὶ γράψουσι, πρός τε ἀπόδειξιν, ὧν προεφήτευσε περὶ τῆς ἁλώσεως, καὶ πρὸς ἀσφάλειαν τῶν πρὸ τῆς δευτέρας παρουσίας πιστῶν. ᾿Εὰν οὖν πιστεύσητε. Οἱ ταῦτα τηνικαῦτα λέγοντες προπομποὶ καὶ ὑπηρέται τοῦ ᾿Αντιχρίστου εἰσί. Ταμεῖα δὲ νόει νῦν τὰ τῶν οἰκιῶν ἐνδότατα. ventu, tanquam ad præceptores novi populi: sciens quod etiam hæc docturi essent ac scripturi, et ad demonstrationem eorum quæ prophetavit de captivitate, et ad munitionem fidelium, qui futuri sunt ante secundum ejus adventum. Vers. 26. Si ergo credere. Qui tunc hæc dicent, prænuntii erunt ac ministri Antichristi. Penetralia autém nunc intelligit loca in domibus magis recondita. hominis. Sicut, inquit, fulgur egreditur, et omnibus in conspicuo est, nullo egens præcone aut prænuntiante, sed excessivo suo splendore, minimo temporis momento, universo apparet orbi: ita quoque erit adventus ille, propter magnitudinem sui splendoris, omnibus simul apparens, et factus hominibus ipse sui nuntius. Neque enim quemadmodum primus adventus in paupertate et nominis obscuritate factus est, ita erit et secundus; sed e diverso hic cum potestate et gloria magna fel, stipante omni coelesti exercitu: ideo nullus hunc ignorare tunc poterit. Ὥσπερ Vers. 27, Sicut ἀνθρώπου. "Ωσπερ ἡ ἀστραπὴ, φησίν, ἐξέρχεται, καὶ φαίνεται πᾶσιν, οὐ δεομένη κήρυκος, οὐδὲ προμηνύοντος, ἀλλὰ τῇ ὑπερβολῇ τῆς ἰδίας λαμπρότητος ἐν ἀκαριαίᾳ ἐοπῇ καιροῦ φαινομένη πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ· οὕτως ἔσται καὶ ἡ παρουσία ἐκείνου διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς οἰκείας λαμπρότητος πᾶσιν ὁμοῦ φαινομένη, καὶ γινομένη τοῖς ἀνθρώποις αὐτάγγελος ἑαυτῆς. Οὐ γὰρ, ὥσπερ ἡ πρώτη παρουσία μετὰ πτωχείας καὶ ἀδοξίας γέγο νεν οὕτως ἔσται καὶ ἡ δευτέρα· ἀλλὰ τοὐναντίον αὕτη μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς γενήσεται, δορυφορούσης ἁπάσης οὐρανίου στρατιάς. Διὸ οὐδεὶς ἁγνῆσαι ταύτην τότε δυνήσεται. Ὅπου ἀετοί. Τοῦτο εἶπε διὰ τὴν τηνικαῦτα δορυφορίαν. Καὶ ἀετοῖς μὲν τοὺς δορυφοροῦντας παρείκασεν, ὡς καὶ πτηνούς καὶ βασιλικούς πτώματι δὲ ἑαυτὸν, ὡς συναγωγὴν τῶν τοιούτων άε τῶν, καὶ ὡς τροφὴν πνευματικὴν αὐτῶν καὶ ζωὴν αἰώνιον. Σῶμα δὲ τὸ πτῶμα ἔγραψεν ὁ Λουκᾶς. Ευθέως οὐρανοῦ. Περὶ τούτων εἶπε καὶ ὁ Λουκᾶς, ὅτι καὶ ἔσται σημεῖα ἐν ἡλίῳ καὶ σελή νῃ καὶ ἄστροις. Ορα δὲ, πως εἴρηκεν, ὅτι εύθέως, παριστῶν ὅτι ὁμοῦ σχεδὸν ἅπαντα τά τε προειρημένα, καὶ ταῦτα, καὶ τὰ ῥηθησόμενα γενήσονται. Συστελεῖ γὰρ καὶ τοῦτον τὸν πειρασμὸν ὁ Θεὸς διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ. Θλίψιν μὲν οὖν λέγει τὴν ἀπὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου, καὶ τῶν περὶ αὐτ τὸν ἀπατεώνων, ἥτις εκθλίψει τοὺς εὐσεβεῖς. Ο ήλιος δὲ σκοτισθήσεται, οὐκ ἀφανιζόμενος, ἀλλὰ νικώμενος τῷ φωτὶ τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ· ἡ δὲ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς, καὶ τὰ ἄστρα πεσοῦνται, ὡς μηκέτι χρείας οὔσης αὐτῶν. Οὐκέτι γὰρ ἔσται νύξ. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς γῆς συνοχὴ ἐθνῶν ἐν ἀπορίᾳ, ἠχούσης θα λάσσης καὶ σάλου, ἀποψυχόντων ἀνθρώπων ἀπὸ φόβου καὶ προσδοκίας τῶν ἐπερχομένων τῇ οἰ κουμένῃ· συνοχήν μὲν ἐθνῶν ὀνομάσας τὴν ταραχήν, ἀπορίαν δὲ τὴν νηνεμίαν· χωρὶς γὰρ ἀνέμων ἠχήσει παρὰ φύσιν ἡ θάλασσα καὶ ὁ σάλος αὐτῆς· ἀπόψυξιν δὲ τὸν θάνατον. 83 Luc. xvII, 37. * Luc. x1, Εκείνη, Λ. Τότε, abest A. Vers. 28. Ubicunque — aquile. Hoc dicit propter satellitium quo tunc circumdabitur. Et stipantes quidem assimilavitaquilis, tanquam alatos ac regios, seipsum vero cadaveri, tanquam congregantem hujusmodi aquilas, et quasi cibum spiritualem corum, vitamque sempiternam. Lucas autem pro Cadavere posuit Corpus, hoc est pro Πτῶμα, Σώμα Vers. 29. Statim — cœlo. De bis dixit et Lucas: Et erunt signa in sole, et luna, et stellis ". Vide autem quomodo dixerit, Statim, demonstrans quod simul fere omnia, et quæ dicta sunt, et hæc et quæ dicentur, fent. Breviabit siquidem et hanc tentationem Deus propter electos suos. Afflictionem autem dicit eam quæ ab Antichristo movebitur ejusque seductoribus, et pios affliget. Sol vero obscurabitur: non e medio sublatus, sed Christi venientis luce superatus. Luna autem non dabit splendorem suum; et stelle cadent, tanquam nulli amplius usui futuræ. Nulla enim tunc erit nox. Lucas vero scripsit Et super terram anxietas gentium, per defluxum resonante mari ac fluctu: arescentibus hominibus præ timore et exspectatione, quæ supervenient orbi terrarum ". Anxietatem gentium, appellavit turbationem: defluxum autem, tranquillitatem ventorum. Nam absque ventis resonabit præter naturam mare ac fluctus ejus. Arescentiam vero dicit mortem. 25. 30 Luc. xxi, 25, Variæ lectiones et notæ. Hentenius videtur invenisse θλίψει. Εκθλι 6ῆναι impiis potius convenit, quam piis, qui elidentur e numero piorum. Dixi de hoc loco in editione N. festamenti ad Luc. xxi, 45. Mentenius ad hunc locum ita haPATRGL. GR. CXXIX. bet: Cum omnia, quæ hactenus viderim exemplaria, habeant απορία apud Lucam, hoc est, desperatione aut consilii inopia, et sic jungi videntur præceden· tibus: auctor hic legisse videtur ἀποῤῥοίᾳ, hoc esί, defluxu, et jungit sequentibus. Cum his compara, quæ habet Millius ad Lucam 1. 1. Recte ita. Na¡u arescere ex aliquo suæ ætatis

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XXIV. (13 τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας, ὡς πρὸς διδασκάλους Λ captivitate dicta sunt, quæque de secundo suo adτοῦ νέου λαοῦ, γινώσκων, ὅτι καὶ διδάξουσι ταῦτα, καὶ γράψουσι, πρός τε ἀπόδειξιν, ὧν προεφήτευσε περὶ τῆς ἁλώσεως, καὶ πρὸς ἀσφάλειαν τῶν πρὸ τῆς δευτέρας παρουσίας πιστῶν. ᾿Εὰν οὖν πιστεύσητε. Οἱ ταῦτα τηνικαῦτα λέγοντες προπομποὶ καὶ ὑπηρέται τοῦ ᾿Αντιχρίστου εἰσί. Ταμεῖα δὲ νόει νῦν τὰ τῶν οἰκιῶν ἐνδότατα. ventu, tanquam ad præceptores novi populi: sciens quod etiam hæc docturi essent ac scripturi, et ad demonstrationem eorum quæ prophetavit de captivitate, et ad munitionem fidelium, qui futuri sunt ante secundum ejus adventum. Vers. 26. Si ergo credere. Qui tunc hæc dicent, prænuntii erunt ac ministri Antichristi. Penetralia autém nunc intelligit loca in domibus magis recondita. hominis. Sicut, inquit, fulgur egreditur, et omnibus in conspicuo est, nullo egens præcone aut prænuntiante, sed excessivo suo splendore, minimo temporis momento, universo apparet orbi: ita quoque erit adventus ille, propter magnitudinem sui splendoris, omnibus simul apparens, et factus hominibus ipse sui nuntius. Neque enim quemadmodum primus adventus in paupertate et nominis obscuritate factus est, ita erit et secundus; sed e diverso hic cum potestate et gloria magna fel, stipante omni coelesti exercitu: ideo nullus hunc ignorare tunc poterit. Ὥσπερ Vers. 27, Sicut ἀνθρώπου. "Ωσπερ ἡ ἀστραπὴ, φησίν, ἐξέρχεται, καὶ φαίνεται πᾶσιν, οὐ δεομένη κήρυκος, οὐδὲ προμηνύοντος, ἀλλὰ τῇ ὑπερβολῇ τῆς ἰδίας λαμπρότητος ἐν ἀκαριαίᾳ ἐοπῇ καιροῦ φαινομένη πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ· οὕτως ἔσται καὶ ἡ παρουσία ἐκείνου διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς οἰκείας λαμπρότητος πᾶσιν ὁμοῦ φαινομένη, καὶ γινομένη τοῖς ἀνθρώποις αὐτάγγελος ἑαυτῆς. Οὐ γὰρ, ὥσπερ ἡ πρώτη παρουσία μετὰ πτωχείας καὶ ἀδοξίας γέγο νεν οὕτως ἔσται καὶ ἡ δευτέρα· ἀλλὰ τοὐναντίον αὕτη μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς γενήσεται, δορυφορούσης ἁπάσης οὐρανίου στρατιάς. Διὸ οὐδεὶς ἁγνῆσαι ταύτην τότε δυνήσεται. Ὅπου ἀετοί. Τοῦτο εἶπε διὰ τὴν τηνικαῦτα δορυφορίαν. Καὶ ἀετοῖς μὲν τοὺς δορυφοροῦντας παρείκασεν, ὡς καὶ πτηνούς καὶ βασιλικούς πτώματι δὲ ἑαυτὸν, ὡς συναγωγὴν τῶν τοιούτων άε τῶν, καὶ ὡς τροφὴν πνευματικὴν αὐτῶν καὶ ζωὴν αἰώνιον. Σῶμα δὲ τὸ πτῶμα ἔγραψεν ὁ Λουκᾶς. Ευθέως οὐρανοῦ. Περὶ τούτων εἶπε καὶ ὁ Λουκᾶς, ὅτι καὶ ἔσται σημεῖα ἐν ἡλίῳ καὶ σελή νῃ καὶ ἄστροις. Ορα δὲ, πως εἴρηκεν, ὅτι εύθέως, παριστῶν ὅτι ὁμοῦ σχεδὸν ἅπαντα τά τε προειρημένα, καὶ ταῦτα, καὶ τὰ ῥηθησόμενα γενήσονται. Συστελεῖ γὰρ καὶ τοῦτον τὸν πειρασμὸν ὁ Θεὸς διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ. Θλίψιν μὲν οὖν λέγει τὴν ἀπὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου, καὶ τῶν περὶ αὐτ τὸν ἀπατεώνων, ἥτις εκθλίψει τοὺς εὐσεβεῖς. Ο ήλιος δὲ σκοτισθήσεται, οὐκ ἀφανιζόμενος, ἀλλὰ νικώμενος τῷ φωτὶ τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ· ἡ δὲ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς, καὶ τὰ ἄστρα πεσοῦνται, ὡς μηκέτι χρείας οὔσης αὐτῶν. Οὐκέτι γὰρ ἔσται νύξ. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς γῆς συνοχὴ ἐθνῶν ἐν ἀπορίᾳ, ἠχούσης θα λάσσης καὶ σάλου, ἀποψυχόντων ἀνθρώπων ἀπὸ φόβου καὶ προσδοκίας τῶν ἐπερχομένων τῇ οἰ κουμένῃ· συνοχήν μὲν ἐθνῶν ὀνομάσας τὴν ταραχήν, ἀπορίαν δὲ τὴν νηνεμίαν· χωρὶς γὰρ ἀνέμων ἠχήσει παρὰ φύσιν ἡ θάλασσα καὶ ὁ σάλος αὐτῆς· ἀπόψυξιν δὲ τὸν θάνατον. 83 Luc. xvII, 37. * Luc. x1, Εκείνη, Λ. Τότε, abest A. Vers. 28. Ubicunque — aquile. Hoc dicit propter satellitium quo tunc circumdabitur. Et stipantes quidem assimilavitaquilis, tanquam alatos ac regios, seipsum vero cadaveri, tanquam congregantem hujusmodi aquilas, et quasi cibum spiritualem corum, vitamque sempiternam. Lucas autem pro Cadavere posuit Corpus, hoc est pro Πτῶμα, Σώμα Vers. 29. Statim — cœlo. De bis dixit et Lucas: Et erunt signa in sole, et luna, et stellis ". Vide autem quomodo dixerit, Statim, demonstrans quod simul fere omnia, et quæ dicta sunt, et hæc et quæ dicentur, fent. Breviabit siquidem et hanc tentationem Deus propter electos suos. Afflictionem autem dicit eam quæ ab Antichristo movebitur ejusque seductoribus, et pios affliget. Sol vero obscurabitur: non e medio sublatus, sed Christi venientis luce superatus. Luna autem non dabit splendorem suum; et stelle cadent, tanquam nulli amplius usui futuræ. Nulla enim tunc erit nox. Lucas vero scripsit Et super terram anxietas gentium, per defluxum resonante mari ac fluctu: arescentibus hominibus præ timore et exspectatione, quæ supervenient orbi terrarum ". Anxietatem gentium, appellavit turbationem: defluxum autem, tranquillitatem ventorum. Nam absque ventis resonabit præter naturam mare ac fluctus ejus. Arescentiam vero dicit mortem. 25. 30 Luc. xxi, 25, Variæ lectiones et notæ. Hentenius videtur invenisse θλίψει. Εκθλι 6ῆναι impiis potius convenit, quam piis, qui elidentur e numero piorum. Dixi de hoc loco in editione N. festamenti ad Luc. xxi, 45. Mentenius ad hunc locum ita haPATRGL. GR. CXXIX. bet: Cum omnia, quæ hactenus viderim exemplaria, habeant απορία apud Lucam, hoc est, desperatione aut consilii inopia, et sic jungi videntur præceden· tibus: auctor hic legisse videtur ἀποῤῥοίᾳ, hoc esί, defluxu, et jungit sequentibus. Cum his compara, quæ habet Millius ad Lucam 1. 1. Recte ita. Na¡u arescere ex aliquo suæ ætatis

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XXIV. (13 τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας, ὡς πρὸς διδασκάλους Λ captivitate dicta sunt, quæque de secundo suo adτοῦ νέου λαοῦ, γινώσκων, ὅτι καὶ διδάξουσι ταῦτα, καὶ γράψουσι, πρός τε ἀπόδειξιν, ὧν προεφήτευσε περὶ τῆς ἁλώσεως, καὶ πρὸς ἀσφάλειαν τῶν πρὸ τῆς δευτέρας παρουσίας πιστῶν. ᾿Εὰν οὖν πιστεύσητε. Οἱ ταῦτα τηνικαῦτα λέγοντες προπομποὶ καὶ ὑπηρέται τοῦ ᾿Αντιχρίστου εἰσί. Ταμεῖα δὲ νόει νῦν τὰ τῶν οἰκιῶν ἐνδότατα. ventu, tanquam ad præceptores novi populi: sciens quod etiam hæc docturi essent ac scripturi, et ad demonstrationem eorum quæ prophetavit de captivitate, et ad munitionem fidelium, qui futuri sunt ante secundum ejus adventum. Vers. 26. Si ergo credere. Qui tunc hæc dicent, prænuntii erunt ac ministri Antichristi. Penetralia autém nunc intelligit loca in domibus magis recondita. hominis. Sicut, inquit, fulgur egreditur, et omnibus in conspicuo est, nullo egens præcone aut prænuntiante, sed excessivo suo splendore, minimo temporis momento, universo apparet orbi: ita quoque erit adventus ille, propter magnitudinem sui splendoris, omnibus simul apparens, et factus hominibus ipse sui nuntius. Neque enim quemadmodum primus adventus in paupertate et nominis obscuritate factus est, ita erit et secundus; sed e diverso hic cum potestate et gloria magna fel, stipante omni coelesti exercitu: ideo nullus hunc ignorare tunc poterit. Ὥσπερ Vers. 27, Sicut ἀνθρώπου. "Ωσπερ ἡ ἀστραπὴ, φησίν, ἐξέρχεται, καὶ φαίνεται πᾶσιν, οὐ δεομένη κήρυκος, οὐδὲ προμηνύοντος, ἀλλὰ τῇ ὑπερβολῇ τῆς ἰδίας λαμπρότητος ἐν ἀκαριαίᾳ ἐοπῇ καιροῦ φαινομένη πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ· οὕτως ἔσται καὶ ἡ παρουσία ἐκείνου διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς οἰκείας λαμπρότητος πᾶσιν ὁμοῦ φαινομένη, καὶ γινομένη τοῖς ἀνθρώποις αὐτάγγελος ἑαυτῆς. Οὐ γὰρ, ὥσπερ ἡ πρώτη παρουσία μετὰ πτωχείας καὶ ἀδοξίας γέγο νεν οὕτως ἔσται καὶ ἡ δευτέρα· ἀλλὰ τοὐναντίον αὕτη μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς γενήσεται, δορυφορούσης ἁπάσης οὐρανίου στρατιάς. Διὸ οὐδεὶς ἁγνῆσαι ταύτην τότε δυνήσεται. Ὅπου ἀετοί. Τοῦτο εἶπε διὰ τὴν τηνικαῦτα δορυφορίαν. Καὶ ἀετοῖς μὲν τοὺς δορυφοροῦντας παρείκασεν, ὡς καὶ πτηνούς καὶ βασιλικούς πτώματι δὲ ἑαυτὸν, ὡς συναγωγὴν τῶν τοιούτων άε τῶν, καὶ ὡς τροφὴν πνευματικὴν αὐτῶν καὶ ζωὴν αἰώνιον. Σῶμα δὲ τὸ πτῶμα ἔγραψεν ὁ Λουκᾶς. Ευθέως οὐρανοῦ. Περὶ τούτων εἶπε καὶ ὁ Λουκᾶς, ὅτι καὶ ἔσται σημεῖα ἐν ἡλίῳ καὶ σελή νῃ καὶ ἄστροις. Ορα δὲ, πως εἴρηκεν, ὅτι εύθέως, παριστῶν ὅτι ὁμοῦ σχεδὸν ἅπαντα τά τε προειρημένα, καὶ ταῦτα, καὶ τὰ ῥηθησόμενα γενήσονται. Συστελεῖ γὰρ καὶ τοῦτον τὸν πειρασμὸν ὁ Θεὸς διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ. Θλίψιν μὲν οὖν λέγει τὴν ἀπὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου, καὶ τῶν περὶ αὐτ τὸν ἀπατεώνων, ἥτις εκθλίψει τοὺς εὐσεβεῖς. Ο ήλιος δὲ σκοτισθήσεται, οὐκ ἀφανιζόμενος, ἀλλὰ νικώμενος τῷ φωτὶ τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ· ἡ δὲ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς, καὶ τὰ ἄστρα πεσοῦνται, ὡς μηκέτι χρείας οὔσης αὐτῶν. Οὐκέτι γὰρ ἔσται νύξ. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς γῆς συνοχὴ ἐθνῶν ἐν ἀπορίᾳ, ἠχούσης θα λάσσης καὶ σάλου, ἀποψυχόντων ἀνθρώπων ἀπὸ φόβου καὶ προσδοκίας τῶν ἐπερχομένων τῇ οἰ κουμένῃ· συνοχήν μὲν ἐθνῶν ὀνομάσας τὴν ταραχήν, ἀπορίαν δὲ τὴν νηνεμίαν· χωρὶς γὰρ ἀνέμων ἠχήσει παρὰ φύσιν ἡ θάλασσα καὶ ὁ σάλος αὐτῆς· ἀπόψυξιν δὲ τὸν θάνατον. 83 Luc. xvII, 37. * Luc. x1, Εκείνη, Λ. Τότε, abest A. Vers. 28. Ubicunque — aquile. Hoc dicit propter satellitium quo tunc circumdabitur. Et stipantes quidem assimilavitaquilis, tanquam alatos ac regios, seipsum vero cadaveri, tanquam congregantem hujusmodi aquilas, et quasi cibum spiritualem corum, vitamque sempiternam. Lucas autem pro Cadavere posuit Corpus, hoc est pro Πτῶμα, Σώμα Vers. 29. Statim — cœlo. De bis dixit et Lucas: Et erunt signa in sole, et luna, et stellis ". Vide autem quomodo dixerit, Statim, demonstrans quod simul fere omnia, et quæ dicta sunt, et hæc et quæ dicentur, fent. Breviabit siquidem et hanc tentationem Deus propter electos suos. Afflictionem autem dicit eam quæ ab Antichristo movebitur ejusque seductoribus, et pios affliget. Sol vero obscurabitur: non e medio sublatus, sed Christi venientis luce superatus. Luna autem non dabit splendorem suum; et stelle cadent, tanquam nulli amplius usui futuræ. Nulla enim tunc erit nox. Lucas vero scripsit Et super terram anxietas gentium, per defluxum resonante mari ac fluctu: arescentibus hominibus præ timore et exspectatione, quæ supervenient orbi terrarum ". Anxietatem gentium, appellavit turbationem: defluxum autem, tranquillitatem ventorum. Nam absque ventis resonabit præter naturam mare ac fluctus ejus. Arescentiam vero dicit mortem. 25. 30 Luc. xxi, 25, Variæ lectiones et notæ. Hentenius videtur invenisse θλίψει. Εκθλι 6ῆναι impiis potius convenit, quam piis, qui elidentur e numero piorum. Dixi de hoc loco in editione N. festamenti ad Luc. xxi, 45. Mentenius ad hunc locum ita haPATRGL. GR. CXXIX. bet: Cum omnia, quæ hactenus viderim exemplaria, habeant απορία apud Lucam, hoc est, desperatione aut consilii inopia, et sic jungi videntur præceden· tibus: auctor hic legisse videtur ἀποῤῥοίᾳ, hoc esί, defluxu, et jungit sequentibus. Cum his compara, quæ habet Millius ad Lucam 1. 1. Recte ita. Na¡u arescere ex aliquo suæ ætatis

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XXIV. (13 τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας, ὡς πρὸς διδασκάλους Λ captivitate dicta sunt, quæque de secundo suo adτοῦ νέου λαοῦ, γινώσκων, ὅτι καὶ διδάξουσι ταῦτα, καὶ γράψουσι, πρός τε ἀπόδειξιν, ὧν προεφήτευσε περὶ τῆς ἁλώσεως, καὶ πρὸς ἀσφάλειαν τῶν πρὸ τῆς δευτέρας παρουσίας πιστῶν. ᾿Εὰν οὖν πιστεύσητε. Οἱ ταῦτα τηνικαῦτα λέγοντες προπομποὶ καὶ ὑπηρέται τοῦ ᾿Αντιχρίστου εἰσί. Ταμεῖα δὲ νόει νῦν τὰ τῶν οἰκιῶν ἐνδότατα. ventu, tanquam ad præceptores novi populi: sciens quod etiam hæc docturi essent ac scripturi, et ad demonstrationem eorum quæ prophetavit de captivitate, et ad munitionem fidelium, qui futuri sunt ante secundum ejus adventum. Vers. 26. Si ergo credere. Qui tunc hæc dicent, prænuntii erunt ac ministri Antichristi. Penetralia autém nunc intelligit loca in domibus magis recondita. hominis. Sicut, inquit, fulgur egreditur, et omnibus in conspicuo est, nullo egens præcone aut prænuntiante, sed excessivo suo splendore, minimo temporis momento, universo apparet orbi: ita quoque erit adventus ille, propter magnitudinem sui splendoris, omnibus simul apparens, et factus hominibus ipse sui nuntius. Neque enim quemadmodum primus adventus in paupertate et nominis obscuritate factus est, ita erit et secundus; sed e diverso hic cum potestate et gloria magna fel, stipante omni coelesti exercitu: ideo nullus hunc ignorare tunc poterit. Ὥσπερ Vers. 27, Sicut ἀνθρώπου. "Ωσπερ ἡ ἀστραπὴ, φησίν, ἐξέρχεται, καὶ φαίνεται πᾶσιν, οὐ δεομένη κήρυκος, οὐδὲ προμηνύοντος, ἀλλὰ τῇ ὑπερβολῇ τῆς ἰδίας λαμπρότητος ἐν ἀκαριαίᾳ ἐοπῇ καιροῦ φαινομένη πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ· οὕτως ἔσται καὶ ἡ παρουσία ἐκείνου διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς οἰκείας λαμπρότητος πᾶσιν ὁμοῦ φαινομένη, καὶ γινομένη τοῖς ἀνθρώποις αὐτάγγελος ἑαυτῆς. Οὐ γὰρ, ὥσπερ ἡ πρώτη παρουσία μετὰ πτωχείας καὶ ἀδοξίας γέγο νεν οὕτως ἔσται καὶ ἡ δευτέρα· ἀλλὰ τοὐναντίον αὕτη μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς γενήσεται, δορυφορούσης ἁπάσης οὐρανίου στρατιάς. Διὸ οὐδεὶς ἁγνῆσαι ταύτην τότε δυνήσεται. Ὅπου ἀετοί. Τοῦτο εἶπε διὰ τὴν τηνικαῦτα δορυφορίαν. Καὶ ἀετοῖς μὲν τοὺς δορυφοροῦντας παρείκασεν, ὡς καὶ πτηνούς καὶ βασιλικούς πτώματι δὲ ἑαυτὸν, ὡς συναγωγὴν τῶν τοιούτων άε τῶν, καὶ ὡς τροφὴν πνευματικὴν αὐτῶν καὶ ζωὴν αἰώνιον. Σῶμα δὲ τὸ πτῶμα ἔγραψεν ὁ Λουκᾶς. Ευθέως οὐρανοῦ. Περὶ τούτων εἶπε καὶ ὁ Λουκᾶς, ὅτι καὶ ἔσται σημεῖα ἐν ἡλίῳ καὶ σελή νῃ καὶ ἄστροις. Ορα δὲ, πως εἴρηκεν, ὅτι εύθέως, παριστῶν ὅτι ὁμοῦ σχεδὸν ἅπαντα τά τε προειρημένα, καὶ ταῦτα, καὶ τὰ ῥηθησόμενα γενήσονται. Συστελεῖ γὰρ καὶ τοῦτον τὸν πειρασμὸν ὁ Θεὸς διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ. Θλίψιν μὲν οὖν λέγει τὴν ἀπὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου, καὶ τῶν περὶ αὐτ τὸν ἀπατεώνων, ἥτις εκθλίψει τοὺς εὐσεβεῖς. Ο ήλιος δὲ σκοτισθήσεται, οὐκ ἀφανιζόμενος, ἀλλὰ νικώμενος τῷ φωτὶ τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ· ἡ δὲ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς, καὶ τὰ ἄστρα πεσοῦνται, ὡς μηκέτι χρείας οὔσης αὐτῶν. Οὐκέτι γὰρ ἔσται νύξ. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς γῆς συνοχὴ ἐθνῶν ἐν ἀπορίᾳ, ἠχούσης θα λάσσης καὶ σάλου, ἀποψυχόντων ἀνθρώπων ἀπὸ φόβου καὶ προσδοκίας τῶν ἐπερχομένων τῇ οἰ κουμένῃ· συνοχήν μὲν ἐθνῶν ὀνομάσας τὴν ταραχήν, ἀπορίαν δὲ τὴν νηνεμίαν· χωρὶς γὰρ ἀνέμων ἠχήσει παρὰ φύσιν ἡ θάλασσα καὶ ὁ σάλος αὐτῆς· ἀπόψυξιν δὲ τὸν θάνατον. 83 Luc. xvII, 37. * Luc. x1, Εκείνη, Λ. Τότε, abest A. Vers. 28. Ubicunque — aquile. Hoc dicit propter satellitium quo tunc circumdabitur. Et stipantes quidem assimilavitaquilis, tanquam alatos ac regios, seipsum vero cadaveri, tanquam congregantem hujusmodi aquilas, et quasi cibum spiritualem corum, vitamque sempiternam. Lucas autem pro Cadavere posuit Corpus, hoc est pro Πτῶμα, Σώμα Vers. 29. Statim — cœlo. De bis dixit et Lucas: Et erunt signa in sole, et luna, et stellis ". Vide autem quomodo dixerit, Statim, demonstrans quod simul fere omnia, et quæ dicta sunt, et hæc et quæ dicentur, fent. Breviabit siquidem et hanc tentationem Deus propter electos suos. Afflictionem autem dicit eam quæ ab Antichristo movebitur ejusque seductoribus, et pios affliget. Sol vero obscurabitur: non e medio sublatus, sed Christi venientis luce superatus. Luna autem non dabit splendorem suum; et stelle cadent, tanquam nulli amplius usui futuræ. Nulla enim tunc erit nox. Lucas vero scripsit Et super terram anxietas gentium, per defluxum resonante mari ac fluctu: arescentibus hominibus præ timore et exspectatione, quæ supervenient orbi terrarum ". Anxietatem gentium, appellavit turbationem: defluxum autem, tranquillitatem ventorum. Nam absque ventis resonabit præter naturam mare ac fluctus ejus. Arescentiam vero dicit mortem. 25. 30 Luc. xxi, 25, Variæ lectiones et notæ. Hentenius videtur invenisse θλίψει. Εκθλι 6ῆναι impiis potius convenit, quam piis, qui elidentur e numero piorum. Dixi de hoc loco in editione N. festamenti ad Luc. xxi, 45. Mentenius ad hunc locum ita haPATRGL. GR. CXXIX. bet: Cum omnia, quæ hactenus viderim exemplaria, habeant απορία apud Lucam, hoc est, desperatione aut consilii inopia, et sic jungi videntur præceden· tibus: auctor hic legisse videtur ἀποῤῥοίᾳ, hoc esί, defluxu, et jungit sequentibus. Cum his compara, quæ habet Millius ad Lucam 1. 1. Recte ita. Na¡u arescere ex aliquo suæ ætatis

Vers. 29. ΕΙ Bial commovevuntur. Et cœlestes exercitus horrebunt videntes hujusmodi creaturæ mulationem: Deum in terram descendentem, bomines autem universos qui ab initio fuerunt, a mortuis suscitari, ut rationem reddant cunctorum quæ in vita operati sunt. Vers. 50. Ει – calo. Signum ejus dicit crucem, quæ tunc longe clarius sole fulgebit: nam ille obscurabitur, hæc autem apparebit. Ob quam autem causam apparebit? Ut exterreat præcipue quidem Judros, deinde etiam gentiles, qui Christo improperabant crucem, et ut sciant quod hic ipse lanquam Deus descendit. Vers. 30. Et lunc terræ. Tunc lugebit omne genus, inβdelium videlicet. lli quidem, quod Deum crucifixerint: illi autem, quod Christianos punierint: rursum isti, quod non crediderint. Neque enim alia est eis opus arcusatione præter crucem. Tunc autem planctus erit eis inutilis. eum Vers. 30 Ει videbunt multa. Præcedet quidem crux, tanquam justificatio adversus illos, qui eum crucifixerunt. Descendet autem in nubibus sicut assumptus est. Vers.31. Et mittel eorum. Priusquam appareat crux, mittet illos: neque enim usus est ordine narrationis, sed simpliciter dicit quod futurum est. Per quatuor autem ventos quatuor orbis extremitales signifcavit, orientem, occidentem, septentrionem, et merididiem. Ab unaquaque enim extremitate proprius spiral ventus: et hi quatuor dicuntur proprie venti. Per extrema vero etiam media signifcavit. Quod autem dicit, summis cœlorum usque ad terminos corum, declarativum est ejus quod dixit: quatuor ventis, significans idem importare terminos, Venlos el Extrema. Apud Marcum vero ait: Ab extremo terræ, usque ad extremum cœli ", docens eadem esse extrema terræ et cœli. Et nota quod tuba mortuos excitabit; excitatos autem congregabunt angeli; congregatos vero rapient nubes, sicut dixit Paulus, in occursum Domini in aera ". Quod autem etiam peccatores congregabunt angeli, docuit Christus interpretatus quartam parabolam vicesimi quarti capitis. Dixit enim: Mittel Filius hominis angelos suos, et collisent de regno ejus omnia offendicula, et eos qui operantur iniquitatem ". Quære ergo ibi declarationem. Vers. 52. parabolam. Parabolam vocat cxemplam quod dicturus est ad demonstrandum, quod non sit magnum discrimen inter hoc signum significativum secundi adventus et ipsum ad. ventum. σαλευθήσονται. Καὶ αἱ οὐράνιοι στρα ταὶ φρίξουσι, βλέπουσαι τὴν τοιαύτην τῆς κτίσεως μεταβολὴν, καὶ τὸν μὲν Θεὸν εἰς γῆν κατερχό μενον, τοὺς δὲ ἀπ' αἰῶνος ἀνθρώπους ἐκ νεκρῶν ἀνισταμένους, καὶ μέλλοντας λόγους ὑποσχεῖν τῶν βεβιωμένων. Kal - οὐρανῷ. Σημεῖον αὐτοῦ λέγει τὸν σταυ μόν, λάμποντα τότε τοῦ ἡλίου πολλῷ φαιδρότερον. Ἐκεῖνο; μὲν γὰρ σκοτισθήσεται· οὗτος δὲ φαντ σεται Τίνος δὲ ἕνεκεν ὀφθήσεται; Ἵνα ταράξη πρωτ γουμένως μὲν τοὺς Ἰουδαίους, εἶτα καὶ τοὺς Ἕλλη νας, ὅσοι τῷ Χριστῷ τὸν σταυρὸν ὠνείδιζον, καὶ ἵνα γνῶσιν, ὅτι αὐτὸς οὗτος κάτεισι Θεὸς ὤν. Καὶ τότε – γῆς. Τότε θρηνήσει πάν γένος, διλαδὴ τῶν ἀπίστων· οἱ μὲν, ὅτι ἐσταύρωσαν τὸν Θεόν· οἱ δὲ, ὅτι τοὺς Χριστιανούς ετιμώρησαν· οἱ δὲ, ὅτι οὐκ ἐπίστευσαν. Οὐ χρεία γὰρ αὐτοῖς ἑτέρας κατηγορίας παρὰ τὸν σταυρόν. Ανόνητος δὲ αὐτοῖς ὁ τηνικαῦτα κλαυθμός. Καὶ ὄψονται – πολλῆς. Προοδεύει μὲν αὐτοῦ ὁ σταυρός, ὡς δικαίωμα κατὰ τῶν σταυρωσάντων αὐτόν· ἐπὶ νεφελῶν δὲ κάτεισιν, ὡς ἀνελή φθη. Καὶ ἀποστελεῖ αὐτῶν. Πρὸ τοῦ φανῆναι τὸν σταυρὸν, ἀποστελεῖ τούτους. Οὐκ ἐχρήσατο γὰρ τάξει ἀπαγγελίας, ἀλλ᾽ ἁπλῶς λέγει τὰ γενησόμενα. Διὰ δὲ τῶν τεσσάρων ἀνέμων τὰ τέσσαρα πέρατα τῆς οἰκουμένης ἐδήλωσεν, ἀνατολήν, δύσιν, ἄρχτον καὶ μεσημβρίαν. Ἐξ ἑκάστου γὰρ πέρατος ἄνεμος ἴδιος πνεῖ, καὶ οὗτοι οἱ τέσσαράς εἰσιν, οἱ κυρίως ἄνεμοι. Διὰ δὲ τῶν περάτων καὶ τὰ μέσα συμπα ρεδήλωσε. Τὸ δὲ Ἀπ᾿ ἄκρων οὐρανῶν ἕως άκρων αὐτῶν, ἐφερμηνευτικόν ἐστι τοῦ Ἐκ τῶν τεσσά ρων ἀνέμων, σημαίνον ὅτι τὰ ἄκρα ἐμφαίνουσιν. Ακρα δὲ τὰ ῥηθέντα πέρατα. Παρά Μάρκῳ δὲ φησιν Ἀπ᾿ ἄκρον τῆς ἕως άκρον οὐρανοῦ· διδά σκων ὅτι τὰ αὐτὰ εἰσιν ἄκρα γῆς καὶ οὐρανοῦ. Σκόπε: δὲ ὅτι ἡ μὲν σάλπιγξ ἀναστήσει τους νεο κρούς· ἀναστάντας δὲ ἐπισυνάξουσιν οἱ ἄγγελοι· Επισυναγέντας δὲ ἁρπάσουσιν αἱ νεφέλαι, καθώς εἶπε Παῦλος Εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα. Οτι δὲ καὶ τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἄγγελοι συλλέγουσιν, ἐδίδαξεν ὁ Χριστὸς, ερμηνεύων την τετάρτην παραβολὴν τοῦ εἰκοστοῦ τετάρτου κεφαλαίου. Είρηκε γάρ, ὅτι Αποστελεῖ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου τοὺς ἀγγέ λους αὐτοῦ, καὶ συλλέξουσιν ἀπὸ τῆς βασιλείας αὐτοῦ πάντα τὰ σκάνδαλα, καὶ τοὺς ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν. Καὶ ζήτει κἀκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Από παραβολήν. Παραβολήν φησι τὸ παράδειγμα, δ μέλλει ἐρεῖν, πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ μὴ πολὺ εἶναι τὸ διάστημα τὸ μεταξὺ τοῦ τε δηλωθέντος σημείου της δευτέρας παρουσίας καὶ αὐτῆς δὴ ταύτης. ** Marc. xшi, 27. "I Thess. iv, 17. * Matth. Σιμ, 41. Variæ lectiones et notæ. Schrevelio hausit Vulgatis. 'Αποψύχειν est exspiTare, mori. Ita Thucyd. lib. 1. cap. 134; απέψυξε βίον. Sophocl. in Ajace, p. 59. Forte, συναχθέντας. Nam illud videtur exem plo carere. Ka!, interponit A.

Vers. 29. ΕΙ Bial commovevuntur. Et cœlestes exercitus horrebunt videntes hujusmodi creaturæ mulationem: Deum in terram descendentem, bomines autem universos qui ab initio fuerunt, a mortuis suscitari, ut rationem reddant cunctorum quæ in vita operati sunt. Vers. 50. Ει – calo. Signum ejus dicit crucem, quæ tunc longe clarius sole fulgebit: nam ille obscurabitur, hæc autem apparebit. Ob quam autem causam apparebit? Ut exterreat præcipue quidem Judros, deinde etiam gentiles, qui Christo improperabant crucem, et ut sciant quod hic ipse lanquam Deus descendit. Vers. 30. Et lunc terræ. Tunc lugebit omne genus, inβdelium videlicet. lli quidem, quod Deum crucifixerint: illi autem, quod Christianos punierint: rursum isti, quod non crediderint. Neque enim alia est eis opus arcusatione præter crucem. Tunc autem planctus erit eis inutilis. eum Vers. 30 Ει videbunt multa. Præcedet quidem crux, tanquam justificatio adversus illos, qui eum crucifixerunt. Descendet autem in nubibus sicut assumptus est. Vers.31. Et mittel eorum. Priusquam appareat crux, mittet illos: neque enim usus est ordine narrationis, sed simpliciter dicit quod futurum est. Per quatuor autem ventos quatuor orbis extremitales signifcavit, orientem, occidentem, septentrionem, et merididiem. Ab unaquaque enim extremitate proprius spiral ventus: et hi quatuor dicuntur proprie venti. Per extrema vero etiam media signifcavit. Quod autem dicit, summis cœlorum usque ad terminos corum, declarativum est ejus quod dixit: quatuor ventis, significans idem importare terminos, Venlos el Extrema. Apud Marcum vero ait: Ab extremo terræ, usque ad extremum cœli ", docens eadem esse extrema terræ et cœli. Et nota quod tuba mortuos excitabit; excitatos autem congregabunt angeli; congregatos vero rapient nubes, sicut dixit Paulus, in occursum Domini in aera ". Quod autem etiam peccatores congregabunt angeli, docuit Christus interpretatus quartam parabolam vicesimi quarti capitis. Dixit enim: Mittel Filius hominis angelos suos, et collisent de regno ejus omnia offendicula, et eos qui operantur iniquitatem ". Quære ergo ibi declarationem. Vers. 52. parabolam. Parabolam vocat cxemplam quod dicturus est ad demonstrandum, quod non sit magnum discrimen inter hoc signum significativum secundi adventus et ipsum ad. ventum. σαλευθήσονται. Καὶ αἱ οὐράνιοι στρα ταὶ φρίξουσι, βλέπουσαι τὴν τοιαύτην τῆς κτίσεως μεταβολὴν, καὶ τὸν μὲν Θεὸν εἰς γῆν κατερχό μενον, τοὺς δὲ ἀπ' αἰῶνος ἀνθρώπους ἐκ νεκρῶν ἀνισταμένους, καὶ μέλλοντας λόγους ὑποσχεῖν τῶν βεβιωμένων. Kal - οὐρανῷ. Σημεῖον αὐτοῦ λέγει τὸν σταυ μόν, λάμποντα τότε τοῦ ἡλίου πολλῷ φαιδρότερον. Ἐκεῖνο; μὲν γὰρ σκοτισθήσεται· οὗτος δὲ φαντ σεται Τίνος δὲ ἕνεκεν ὀφθήσεται; Ἵνα ταράξη πρωτ γουμένως μὲν τοὺς Ἰουδαίους, εἶτα καὶ τοὺς Ἕλλη νας, ὅσοι τῷ Χριστῷ τὸν σταυρὸν ὠνείδιζον, καὶ ἵνα γνῶσιν, ὅτι αὐτὸς οὗτος κάτεισι Θεὸς ὤν. Καὶ τότε – γῆς. Τότε θρηνήσει πάν γένος, διλαδὴ τῶν ἀπίστων· οἱ μὲν, ὅτι ἐσταύρωσαν τὸν Θεόν· οἱ δὲ, ὅτι τοὺς Χριστιανούς ετιμώρησαν· οἱ δὲ, ὅτι οὐκ ἐπίστευσαν. Οὐ χρεία γὰρ αὐτοῖς ἑτέρας κατηγορίας παρὰ τὸν σταυρόν. Ανόνητος δὲ αὐτοῖς ὁ τηνικαῦτα κλαυθμός. Καὶ ὄψονται – πολλῆς. Προοδεύει μὲν αὐτοῦ ὁ σταυρός, ὡς δικαίωμα κατὰ τῶν σταυρωσάντων αὐτόν· ἐπὶ νεφελῶν δὲ κάτεισιν, ὡς ἀνελή φθη. Καὶ ἀποστελεῖ αὐτῶν. Πρὸ τοῦ φανῆναι τὸν σταυρὸν, ἀποστελεῖ τούτους. Οὐκ ἐχρήσατο γὰρ τάξει ἀπαγγελίας, ἀλλ᾽ ἁπλῶς λέγει τὰ γενησόμενα. Διὰ δὲ τῶν τεσσάρων ἀνέμων τὰ τέσσαρα πέρατα τῆς οἰκουμένης ἐδήλωσεν, ἀνατολήν, δύσιν, ἄρχτον καὶ μεσημβρίαν. Ἐξ ἑκάστου γὰρ πέρατος ἄνεμος ἴδιος πνεῖ, καὶ οὗτοι οἱ τέσσαράς εἰσιν, οἱ κυρίως ἄνεμοι. Διὰ δὲ τῶν περάτων καὶ τὰ μέσα συμπα ρεδήλωσε. Τὸ δὲ Ἀπ᾿ ἄκρων οὐρανῶν ἕως άκρων αὐτῶν, ἐφερμηνευτικόν ἐστι τοῦ Ἐκ τῶν τεσσά ρων ἀνέμων, σημαίνον ὅτι τὰ ἄκρα ἐμφαίνουσιν. Ακρα δὲ τὰ ῥηθέντα πέρατα. Παρά Μάρκῳ δὲ φησιν Ἀπ᾿ ἄκρον τῆς ἕως άκρον οὐρανοῦ· διδά σκων ὅτι τὰ αὐτὰ εἰσιν ἄκρα γῆς καὶ οὐρανοῦ. Σκόπε: δὲ ὅτι ἡ μὲν σάλπιγξ ἀναστήσει τους νεο κρούς· ἀναστάντας δὲ ἐπισυνάξουσιν οἱ ἄγγελοι· Επισυναγέντας δὲ ἁρπάσουσιν αἱ νεφέλαι, καθώς εἶπε Παῦλος Εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα. Οτι δὲ καὶ τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἄγγελοι συλλέγουσιν, ἐδίδαξεν ὁ Χριστὸς, ερμηνεύων την τετάρτην παραβολὴν τοῦ εἰκοστοῦ τετάρτου κεφαλαίου. Είρηκε γάρ, ὅτι Αποστελεῖ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου τοὺς ἀγγέ λους αὐτοῦ, καὶ συλλέξουσιν ἀπὸ τῆς βασιλείας αὐτοῦ πάντα τὰ σκάνδαλα, καὶ τοὺς ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν. Καὶ ζήτει κἀκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Από παραβολήν. Παραβολήν φησι τὸ παράδειγμα, δ μέλλει ἐρεῖν, πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ μὴ πολὺ εἶναι τὸ διάστημα τὸ μεταξὺ τοῦ τε δηλωθέντος σημείου της δευτέρας παρουσίας καὶ αὐτῆς δὴ ταύτης. ** Marc. xшi, 27. "I Thess. iv, 17. * Matth. Σιμ, 41. Variæ lectiones et notæ. Schrevelio hausit Vulgatis. 'Αποψύχειν est exspiTare, mori. Ita Thucyd. lib. 1. cap. 134; απέψυξε βίον. Sophocl. in Ajace, p. 59. Forte, συναχθέντας. Nam illud videtur exem plo carere. Ka!, interponit A.

Vers. 29. ΕΙ Bial commovevuntur. Et cœlestes exercitus horrebunt videntes hujusmodi creaturæ mulationem: Deum in terram descendentem, bomines autem universos qui ab initio fuerunt, a mortuis suscitari, ut rationem reddant cunctorum quæ in vita operati sunt. Vers. 50. Ει – calo. Signum ejus dicit crucem, quæ tunc longe clarius sole fulgebit: nam ille obscurabitur, hæc autem apparebit. Ob quam autem causam apparebit? Ut exterreat præcipue quidem Judros, deinde etiam gentiles, qui Christo improperabant crucem, et ut sciant quod hic ipse lanquam Deus descendit. Vers. 30. Et lunc terræ. Tunc lugebit omne genus, inβdelium videlicet. lli quidem, quod Deum crucifixerint: illi autem, quod Christianos punierint: rursum isti, quod non crediderint. Neque enim alia est eis opus arcusatione præter crucem. Tunc autem planctus erit eis inutilis. eum Vers. 30 Ει videbunt multa. Præcedet quidem crux, tanquam justificatio adversus illos, qui eum crucifixerunt. Descendet autem in nubibus sicut assumptus est. Vers.31. Et mittel eorum. Priusquam appareat crux, mittet illos: neque enim usus est ordine narrationis, sed simpliciter dicit quod futurum est. Per quatuor autem ventos quatuor orbis extremitales signifcavit, orientem, occidentem, septentrionem, et merididiem. Ab unaquaque enim extremitate proprius spiral ventus: et hi quatuor dicuntur proprie venti. Per extrema vero etiam media signifcavit. Quod autem dicit, summis cœlorum usque ad terminos corum, declarativum est ejus quod dixit: quatuor ventis, significans idem importare terminos, Venlos el Extrema. Apud Marcum vero ait: Ab extremo terræ, usque ad extremum cœli ", docens eadem esse extrema terræ et cœli. Et nota quod tuba mortuos excitabit; excitatos autem congregabunt angeli; congregatos vero rapient nubes, sicut dixit Paulus, in occursum Domini in aera ". Quod autem etiam peccatores congregabunt angeli, docuit Christus interpretatus quartam parabolam vicesimi quarti capitis. Dixit enim: Mittel Filius hominis angelos suos, et collisent de regno ejus omnia offendicula, et eos qui operantur iniquitatem ". Quære ergo ibi declarationem. Vers. 52. parabolam. Parabolam vocat cxemplam quod dicturus est ad demonstrandum, quod non sit magnum discrimen inter hoc signum significativum secundi adventus et ipsum ad. ventum. σαλευθήσονται. Καὶ αἱ οὐράνιοι στρα ταὶ φρίξουσι, βλέπουσαι τὴν τοιαύτην τῆς κτίσεως μεταβολὴν, καὶ τὸν μὲν Θεὸν εἰς γῆν κατερχό μενον, τοὺς δὲ ἀπ' αἰῶνος ἀνθρώπους ἐκ νεκρῶν ἀνισταμένους, καὶ μέλλοντας λόγους ὑποσχεῖν τῶν βεβιωμένων. Kal - οὐρανῷ. Σημεῖον αὐτοῦ λέγει τὸν σταυ μόν, λάμποντα τότε τοῦ ἡλίου πολλῷ φαιδρότερον. Ἐκεῖνο; μὲν γὰρ σκοτισθήσεται· οὗτος δὲ φαντ σεται Τίνος δὲ ἕνεκεν ὀφθήσεται; Ἵνα ταράξη πρωτ γουμένως μὲν τοὺς Ἰουδαίους, εἶτα καὶ τοὺς Ἕλλη νας, ὅσοι τῷ Χριστῷ τὸν σταυρὸν ὠνείδιζον, καὶ ἵνα γνῶσιν, ὅτι αὐτὸς οὗτος κάτεισι Θεὸς ὤν. Καὶ τότε – γῆς. Τότε θρηνήσει πάν γένος, διλαδὴ τῶν ἀπίστων· οἱ μὲν, ὅτι ἐσταύρωσαν τὸν Θεόν· οἱ δὲ, ὅτι τοὺς Χριστιανούς ετιμώρησαν· οἱ δὲ, ὅτι οὐκ ἐπίστευσαν. Οὐ χρεία γὰρ αὐτοῖς ἑτέρας κατηγορίας παρὰ τὸν σταυρόν. Ανόνητος δὲ αὐτοῖς ὁ τηνικαῦτα κλαυθμός. Καὶ ὄψονται – πολλῆς. Προοδεύει μὲν αὐτοῦ ὁ σταυρός, ὡς δικαίωμα κατὰ τῶν σταυρωσάντων αὐτόν· ἐπὶ νεφελῶν δὲ κάτεισιν, ὡς ἀνελή φθη. Καὶ ἀποστελεῖ αὐτῶν. Πρὸ τοῦ φανῆναι τὸν σταυρὸν, ἀποστελεῖ τούτους. Οὐκ ἐχρήσατο γὰρ τάξει ἀπαγγελίας, ἀλλ᾽ ἁπλῶς λέγει τὰ γενησόμενα. Διὰ δὲ τῶν τεσσάρων ἀνέμων τὰ τέσσαρα πέρατα τῆς οἰκουμένης ἐδήλωσεν, ἀνατολήν, δύσιν, ἄρχτον καὶ μεσημβρίαν. Ἐξ ἑκάστου γὰρ πέρατος ἄνεμος ἴδιος πνεῖ, καὶ οὗτοι οἱ τέσσαράς εἰσιν, οἱ κυρίως ἄνεμοι. Διὰ δὲ τῶν περάτων καὶ τὰ μέσα συμπα ρεδήλωσε. Τὸ δὲ Ἀπ᾿ ἄκρων οὐρανῶν ἕως άκρων αὐτῶν, ἐφερμηνευτικόν ἐστι τοῦ Ἐκ τῶν τεσσά ρων ἀνέμων, σημαίνον ὅτι τὰ ἄκρα ἐμφαίνουσιν. Ακρα δὲ τὰ ῥηθέντα πέρατα. Παρά Μάρκῳ δὲ φησιν Ἀπ᾿ ἄκρον τῆς ἕως άκρον οὐρανοῦ· διδά σκων ὅτι τὰ αὐτὰ εἰσιν ἄκρα γῆς καὶ οὐρανοῦ. Σκόπε: δὲ ὅτι ἡ μὲν σάλπιγξ ἀναστήσει τους νεο κρούς· ἀναστάντας δὲ ἐπισυνάξουσιν οἱ ἄγγελοι· Επισυναγέντας δὲ ἁρπάσουσιν αἱ νεφέλαι, καθώς εἶπε Παῦλος Εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα. Οτι δὲ καὶ τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἄγγελοι συλλέγουσιν, ἐδίδαξεν ὁ Χριστὸς, ερμηνεύων την τετάρτην παραβολὴν τοῦ εἰκοστοῦ τετάρτου κεφαλαίου. Είρηκε γάρ, ὅτι Αποστελεῖ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου τοὺς ἀγγέ λους αὐτοῦ, καὶ συλλέξουσιν ἀπὸ τῆς βασιλείας αὐτοῦ πάντα τὰ σκάνδαλα, καὶ τοὺς ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν. Καὶ ζήτει κἀκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Από παραβολήν. Παραβολήν φησι τὸ παράδειγμα, δ μέλλει ἐρεῖν, πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ μὴ πολὺ εἶναι τὸ διάστημα τὸ μεταξὺ τοῦ τε δηλωθέντος σημείου της δευτέρας παρουσίας καὶ αὐτῆς δὴ ταύτης. ** Marc. xшi, 27. "I Thess. iv, 17. * Matth. Σιμ, 41. Variæ lectiones et notæ. Schrevelio hausit Vulgatis. 'Αποψύχειν est exspiTare, mori. Ita Thucyd. lib. 1. cap. 134; απέψυξε βίον. Sophocl. in Ajace, p. 59. Forte, συναχθέντας. Nam illud videtur exem plo carere. Ka!, interponit A.

Vers. 29. ΕΙ Bial commovevuntur. Et cœlestes exercitus horrebunt videntes hujusmodi creaturæ mulationem: Deum in terram descendentem, bomines autem universos qui ab initio fuerunt, a mortuis suscitari, ut rationem reddant cunctorum quæ in vita operati sunt. Vers. 50. Ει – calo. Signum ejus dicit crucem, quæ tunc longe clarius sole fulgebit: nam ille obscurabitur, hæc autem apparebit. Ob quam autem causam apparebit? Ut exterreat præcipue quidem Judros, deinde etiam gentiles, qui Christo improperabant crucem, et ut sciant quod hic ipse lanquam Deus descendit. Vers. 30. Et lunc terræ. Tunc lugebit omne genus, inβdelium videlicet. lli quidem, quod Deum crucifixerint: illi autem, quod Christianos punierint: rursum isti, quod non crediderint. Neque enim alia est eis opus arcusatione præter crucem. Tunc autem planctus erit eis inutilis. eum Vers. 30 Ει videbunt multa. Præcedet quidem crux, tanquam justificatio adversus illos, qui eum crucifixerunt. Descendet autem in nubibus sicut assumptus est. Vers.31. Et mittel eorum. Priusquam appareat crux, mittet illos: neque enim usus est ordine narrationis, sed simpliciter dicit quod futurum est. Per quatuor autem ventos quatuor orbis extremitales signifcavit, orientem, occidentem, septentrionem, et merididiem. Ab unaquaque enim extremitate proprius spiral ventus: et hi quatuor dicuntur proprie venti. Per extrema vero etiam media signifcavit. Quod autem dicit, summis cœlorum usque ad terminos corum, declarativum est ejus quod dixit: quatuor ventis, significans idem importare terminos, Venlos el Extrema. Apud Marcum vero ait: Ab extremo terræ, usque ad extremum cœli ", docens eadem esse extrema terræ et cœli. Et nota quod tuba mortuos excitabit; excitatos autem congregabunt angeli; congregatos vero rapient nubes, sicut dixit Paulus, in occursum Domini in aera ". Quod autem etiam peccatores congregabunt angeli, docuit Christus interpretatus quartam parabolam vicesimi quarti capitis. Dixit enim: Mittel Filius hominis angelos suos, et collisent de regno ejus omnia offendicula, et eos qui operantur iniquitatem ". Quære ergo ibi declarationem. Vers. 52. parabolam. Parabolam vocat cxemplam quod dicturus est ad demonstrandum, quod non sit magnum discrimen inter hoc signum significativum secundi adventus et ipsum ad. ventum. σαλευθήσονται. Καὶ αἱ οὐράνιοι στρα ταὶ φρίξουσι, βλέπουσαι τὴν τοιαύτην τῆς κτίσεως μεταβολὴν, καὶ τὸν μὲν Θεὸν εἰς γῆν κατερχό μενον, τοὺς δὲ ἀπ' αἰῶνος ἀνθρώπους ἐκ νεκρῶν ἀνισταμένους, καὶ μέλλοντας λόγους ὑποσχεῖν τῶν βεβιωμένων. Kal - οὐρανῷ. Σημεῖον αὐτοῦ λέγει τὸν σταυ μόν, λάμποντα τότε τοῦ ἡλίου πολλῷ φαιδρότερον. Ἐκεῖνο; μὲν γὰρ σκοτισθήσεται· οὗτος δὲ φαντ σεται Τίνος δὲ ἕνεκεν ὀφθήσεται; Ἵνα ταράξη πρωτ γουμένως μὲν τοὺς Ἰουδαίους, εἶτα καὶ τοὺς Ἕλλη νας, ὅσοι τῷ Χριστῷ τὸν σταυρὸν ὠνείδιζον, καὶ ἵνα γνῶσιν, ὅτι αὐτὸς οὗτος κάτεισι Θεὸς ὤν. Καὶ τότε – γῆς. Τότε θρηνήσει πάν γένος, διλαδὴ τῶν ἀπίστων· οἱ μὲν, ὅτι ἐσταύρωσαν τὸν Θεόν· οἱ δὲ, ὅτι τοὺς Χριστιανούς ετιμώρησαν· οἱ δὲ, ὅτι οὐκ ἐπίστευσαν. Οὐ χρεία γὰρ αὐτοῖς ἑτέρας κατηγορίας παρὰ τὸν σταυρόν. Ανόνητος δὲ αὐτοῖς ὁ τηνικαῦτα κλαυθμός. Καὶ ὄψονται – πολλῆς. Προοδεύει μὲν αὐτοῦ ὁ σταυρός, ὡς δικαίωμα κατὰ τῶν σταυρωσάντων αὐτόν· ἐπὶ νεφελῶν δὲ κάτεισιν, ὡς ἀνελή φθη. Καὶ ἀποστελεῖ αὐτῶν. Πρὸ τοῦ φανῆναι τὸν σταυρὸν, ἀποστελεῖ τούτους. Οὐκ ἐχρήσατο γὰρ τάξει ἀπαγγελίας, ἀλλ᾽ ἁπλῶς λέγει τὰ γενησόμενα. Διὰ δὲ τῶν τεσσάρων ἀνέμων τὰ τέσσαρα πέρατα τῆς οἰκουμένης ἐδήλωσεν, ἀνατολήν, δύσιν, ἄρχτον καὶ μεσημβρίαν. Ἐξ ἑκάστου γὰρ πέρατος ἄνεμος ἴδιος πνεῖ, καὶ οὗτοι οἱ τέσσαράς εἰσιν, οἱ κυρίως ἄνεμοι. Διὰ δὲ τῶν περάτων καὶ τὰ μέσα συμπα ρεδήλωσε. Τὸ δὲ Ἀπ᾿ ἄκρων οὐρανῶν ἕως άκρων αὐτῶν, ἐφερμηνευτικόν ἐστι τοῦ Ἐκ τῶν τεσσά ρων ἀνέμων, σημαίνον ὅτι τὰ ἄκρα ἐμφαίνουσιν. Ακρα δὲ τὰ ῥηθέντα πέρατα. Παρά Μάρκῳ δὲ φησιν Ἀπ᾿ ἄκρον τῆς ἕως άκρον οὐρανοῦ· διδά σκων ὅτι τὰ αὐτὰ εἰσιν ἄκρα γῆς καὶ οὐρανοῦ. Σκόπε: δὲ ὅτι ἡ μὲν σάλπιγξ ἀναστήσει τους νεο κρούς· ἀναστάντας δὲ ἐπισυνάξουσιν οἱ ἄγγελοι· Επισυναγέντας δὲ ἁρπάσουσιν αἱ νεφέλαι, καθώς εἶπε Παῦλος Εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα. Οτι δὲ καὶ τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἄγγελοι συλλέγουσιν, ἐδίδαξεν ὁ Χριστὸς, ερμηνεύων την τετάρτην παραβολὴν τοῦ εἰκοστοῦ τετάρτου κεφαλαίου. Είρηκε γάρ, ὅτι Αποστελεῖ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου τοὺς ἀγγέ λους αὐτοῦ, καὶ συλλέξουσιν ἀπὸ τῆς βασιλείας αὐτοῦ πάντα τὰ σκάνδαλα, καὶ τοὺς ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν. Καὶ ζήτει κἀκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Από παραβολήν. Παραβολήν φησι τὸ παράδειγμα, δ μέλλει ἐρεῖν, πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ μὴ πολὺ εἶναι τὸ διάστημα τὸ μεταξὺ τοῦ τε δηλωθέντος σημείου της δευτέρας παρουσίας καὶ αὐτῆς δὴ ταύτης. ** Marc. xшi, 27. "I Thess. iv, 17. * Matth. Σιμ, 41. Variæ lectiones et notæ. Schrevelio hausit Vulgatis. 'Αποψύχειν est exspiTare, mori. Ita Thucyd. lib. 1. cap. 134; απέψυξε βίον. Sophocl. in Ajace, p. 59. Forte, συναχθέντας. Nam illud videtur exem plo carere. Ka!, interponit A.

(21 COMMENT. IN MATTHÆUM.- CAP. XXIV. Οταν – ἐπὶ θύραις. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾶ σαφέστερον εἴρηκεν, ότι αρχομένων τούτων γίνεσθαι, δηλαδὴ τῶν κατὰ τοὺς ψευδοχρίστους καὶ ψευδοπροφήτας, ἀνακύψατε καὶ ἐπάρατε τὰς κεφαλὰς ὑμῶν, διότι ἐγγίζει ἡ ἀπολύτρωσις ὑμῶν. Εἶτά φησι· Καὶ εἶπε παραβολὴν αὐτοῖς· "Ιδετε τὴν συκῆν καὶ πάντα τὰ δένδρα, ὅταν προβάλωσιν ἤδη, βλέποντες ἀφ' ἑαυτῶν γινώσκετε, ότι ήδη ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν. Οὕτω καὶ ὑμεῖς, ὅταν ἰδῆτε ταῦτα γινόμενα, γινώσκετε, ὅτι ἐγγὺς ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ὅταν ίδητε, φησί, ταῦτα γινόμενα, δηλονότι τὰ κατὰ τοὺς δηλωθέν τας πλάνους, γνώτε, ὅτι ἐγγὺς ἐστιν ἡ δευτέρα παρουσία τοῦ Χριστοῦ· ταύτην γὰρ λέγει νῦν καὶ βασιλείαν τοῦ Θεοῦ· καὶ ἀπολύτρωσιν τῶν δικαίων. βασιλείαν μὲν, διότι ὡς βασιλεὺς παραγίνεται· ἀπολύτρωσιν δὲ αὐτῶν, διότι σώζει αὐτούς. Ελαβε δὲ ἀπὸ τῆς συκῆς τὸ παράδειγμα, δεικνύων, ὅτι, ὥσπερ ὅταν αὕτη προβάλῃ, τουτέστιν ὅταν ἐκφύσῃ. τὰ φύλλα, ἀνάγκη πλησίον εἶναι τὸν καιρὸν τοῦ θέρους· οὕτω καὶ ὅταν τὸ σημεῖον τῆς δευτέρας πα ρουσίας γένηται, ἀνάγκη πλησίον εἶναι καὶ ταύτην. Εἴωθε γὰρ φυσικά παραδείγματα λαμβάνειν ἐπὶ τῶν ὄντως γενησομένων. Vers. 52. Cum Vers. 53. in foribus. Apud Lucam autem manifestius dixit: His autem fieri incipientibus, puta que de pseudochristis et pseudoprophetis dixi, suspicite et levate capila vestra, quoniam appropinquat redemptio vestra ". Deinde ait: Et dixit illis similitudinem: Videle ficulneam el omnes arbores, cum protrudunt jam gemmas, cernentes ex vobisipsis scitis quod jam prope sit æstas: sic et vos cum videritis hæc fieri, scitote quod instet regnum Dei ". Cum videritis, inquit, læc feri, quæ videlicet dicta sunt de manifestatis seductoribus, scitote quod prope sit secundus Christi adventus; hunc enim dicit nunc regnum Dei ac redemptionem justorum: regnum quidem, quia tanquam rex appropinquat; redemptionem vero eorum, quia servat eos. Sumpsit autem a ficu exemplum, ostendens quod sicut quando hæc protruserit jam gemmas, sive cum enata fuerint folia, necesse est ut instet tempus æstatis: ita etiam quando signum secundi adventus factum fuerit, necesse est ipsum in proximo esse. Solet siquidem naturalia sumere exempla, ad ea quæ vere ventura sunt. Vers. 54. Amen fiant. Omnia ista, quæ videlicet prædixit de captivitate Hierosolymorum, et de bis quæ circa secundum suum adventum erunt usque ad ipsum. Quomodo ergo dixit Generatio hæc? Generationem vocavit religionem Αμὴν – γένηται. Πάντα ταῦτα, ὅσα προεἶπε, δηλαδή περί τε τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων, καὶ περὶ τῶν ἐγγὺς τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας ἄχρις αὐτῆς. Πῶς οὖν εἶπεν, ὅτι 'Η γενεὰ αὕτη; Γενεάν ἐκάλεσε την θρησκείαν τῶν πιστευσάντων αὐτῷ. Ἵνα γὰρ μὴ ὑπολάβωσιν οἱ ἀπόστολοι ὅτι ipsorum qui crediderant. Ne enim suspicarenτὰ ῥηθέντα δεινά πρόῤῥιζον ἐξαφανίσουσι· τὸ κήρυ γμα καὶ τοὺς πιστοὺς, πληροφορεί τούτους, ὅτι οὐ μὴ ἀφανισθῇ ἡ θρησκεία τῶν πιστῶν ἕως τῆς δευτέρας παρουσίας, ἀλλὰ διαμενεί μέχρι συντε λείας τοῦ κόσμου, μηδενὶ διακοπτομένη. Περὶ τούτου δὲ καὶ πρότερον διαφόρως αὐτοῖς προεἶπε καὶ διεβεβαιώσατο, ἀλλ' ὡ; ἔτι εὐεπιλήστου, ἔτι ἐξασφα λίζεται. tur apostoli, quod prædicta pericula penitus delerent prædicationem ac fideles, certiores eos facit, quod non sit delenda religio fidelium usque ad secundum adventum, sed usque ad consummationem sæculi permansura, nec ullo peri. culo intercidenda. De hoc autem etiam prius diversimode eis prædixit et confirmavit: sed quia tunc facile a corde excidebant (m), amplius adhus facit certiores. Vers. 35. Calum παρέλθωσιν. Αξιόπιστα κατασκευάζων, ἅπερ εἶπε, φησίν, ὅτι τὰ πεπηγότα ταῦτα καὶ ἀκίνητα μᾶλλον ἀφανισθήσονται ἢ οἱ λόγοι μου διαπεσούνται, οὓς εἶπον, περὶ ὧν ἡρωτήσατε. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τῷ τοιούτῳ τρόπῳ τῆς διαβεβαιώσεως ἐχρήσατο, εἰπών· Ευκοπώτερόν ἐστι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν παρελθεῖν ἢ τοῦ νόμου μίαν κεραίαν πεσεῖν. præteribunt. Fide digna astruens esse ea quæ dixit, ait: Hæc adeo compacta et immobilia potius' demolientur, quam excidant sermones mei, quos de his qua: interrogastis respondi. Alibi quoque hoc confirmationis modo usus est dicens: Facilius est cœlum et lerram præterire, quam a lege unum iola excidere ΚΕΦ. ΝΗ'. Περὶ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὥρας. CAP. XVIII. De die et hora. Vers. 36. De calorum. Cætera quidem omnia prædixit eis, quæ scire proderat: solum autem diem et horam consummationis sæculi dispensatorie occultavit, ut qui tunc vivebant, hæc ignorantes vigilarent, et animum adbiberent, seinΠερὶ — οὐρανῶν. Τὰ μὲν ἄλλα πάντα προείπεν αὐτοῖς, ὅσα συνέφερεν εἰδέναι μόνην δὲ τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς τοῦ κόσμου συντελείας ἀπέκρυψεν οἰκονομικῶς, ἵνα ἀγνοοῦντες αὐτὰ; οἱ τότε νήφωσι καὶ προσέχωσι καὶ προσδοκῶσιν ἀεί. Καὶ γὰρ, εἰ * Luc. xxi, 28. 60 lbid. 29-51. 61 Luc. xvi, 17. Varia lectiones et notæ. (m) Pro priori ἔτι videtur invenisse τότε. Deinde facile a corde excidebant, non est in Græco. Nam εὐε πίληπτος ab ἐπιλανθάνω, qui rerum facile obliviscitur. Redde ergo, sed ut adhuc obliviosos etiam certos reddit.

(21 COMMENT. IN MATTHÆUM.- CAP. XXIV. Οταν – ἐπὶ θύραις. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾶ σαφέστερον εἴρηκεν, ότι αρχομένων τούτων γίνεσθαι, δηλαδὴ τῶν κατὰ τοὺς ψευδοχρίστους καὶ ψευδοπροφήτας, ἀνακύψατε καὶ ἐπάρατε τὰς κεφαλὰς ὑμῶν, διότι ἐγγίζει ἡ ἀπολύτρωσις ὑμῶν. Εἶτά φησι· Καὶ εἶπε παραβολὴν αὐτοῖς· "Ιδετε τὴν συκῆν καὶ πάντα τὰ δένδρα, ὅταν προβάλωσιν ἤδη, βλέποντες ἀφ' ἑαυτῶν γινώσκετε, ότι ήδη ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν. Οὕτω καὶ ὑμεῖς, ὅταν ἰδῆτε ταῦτα γινόμενα, γινώσκετε, ὅτι ἐγγὺς ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ὅταν ίδητε, φησί, ταῦτα γινόμενα, δηλονότι τὰ κατὰ τοὺς δηλωθέν τας πλάνους, γνώτε, ὅτι ἐγγὺς ἐστιν ἡ δευτέρα παρουσία τοῦ Χριστοῦ· ταύτην γὰρ λέγει νῦν καὶ βασιλείαν τοῦ Θεοῦ· καὶ ἀπολύτρωσιν τῶν δικαίων. βασιλείαν μὲν, διότι ὡς βασιλεὺς παραγίνεται· ἀπολύτρωσιν δὲ αὐτῶν, διότι σώζει αὐτούς. Ελαβε δὲ ἀπὸ τῆς συκῆς τὸ παράδειγμα, δεικνύων, ὅτι, ὥσπερ ὅταν αὕτη προβάλῃ, τουτέστιν ὅταν ἐκφύσῃ. τὰ φύλλα, ἀνάγκη πλησίον εἶναι τὸν καιρὸν τοῦ θέρους· οὕτω καὶ ὅταν τὸ σημεῖον τῆς δευτέρας πα ρουσίας γένηται, ἀνάγκη πλησίον εἶναι καὶ ταύτην. Εἴωθε γὰρ φυσικά παραδείγματα λαμβάνειν ἐπὶ τῶν ὄντως γενησομένων. Vers. 52. Cum Vers. 53. in foribus. Apud Lucam autem manifestius dixit: His autem fieri incipientibus, puta que de pseudochristis et pseudoprophetis dixi, suspicite et levate capila vestra, quoniam appropinquat redemptio vestra ". Deinde ait: Et dixit illis similitudinem: Videle ficulneam el omnes arbores, cum protrudunt jam gemmas, cernentes ex vobisipsis scitis quod jam prope sit æstas: sic et vos cum videritis hæc fieri, scitote quod instet regnum Dei ". Cum videritis, inquit, læc feri, quæ videlicet dicta sunt de manifestatis seductoribus, scitote quod prope sit secundus Christi adventus; hunc enim dicit nunc regnum Dei ac redemptionem justorum: regnum quidem, quia tanquam rex appropinquat; redemptionem vero eorum, quia servat eos. Sumpsit autem a ficu exemplum, ostendens quod sicut quando hæc protruserit jam gemmas, sive cum enata fuerint folia, necesse est ut instet tempus æstatis: ita etiam quando signum secundi adventus factum fuerit, necesse est ipsum in proximo esse. Solet siquidem naturalia sumere exempla, ad ea quæ vere ventura sunt. Vers. 54. Amen fiant. Omnia ista, quæ videlicet prædixit de captivitate Hierosolymorum, et de bis quæ circa secundum suum adventum erunt usque ad ipsum. Quomodo ergo dixit Generatio hæc? Generationem vocavit religionem Αμὴν – γένηται. Πάντα ταῦτα, ὅσα προεἶπε, δηλαδή περί τε τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων, καὶ περὶ τῶν ἐγγὺς τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας ἄχρις αὐτῆς. Πῶς οὖν εἶπεν, ὅτι 'Η γενεὰ αὕτη; Γενεάν ἐκάλεσε την θρησκείαν τῶν πιστευσάντων αὐτῷ. Ἵνα γὰρ μὴ ὑπολάβωσιν οἱ ἀπόστολοι ὅτι ipsorum qui crediderant. Ne enim suspicarenτὰ ῥηθέντα δεινά πρόῤῥιζον ἐξαφανίσουσι· τὸ κήρυ γμα καὶ τοὺς πιστοὺς, πληροφορεί τούτους, ὅτι οὐ μὴ ἀφανισθῇ ἡ θρησκεία τῶν πιστῶν ἕως τῆς δευτέρας παρουσίας, ἀλλὰ διαμενεί μέχρι συντε λείας τοῦ κόσμου, μηδενὶ διακοπτομένη. Περὶ τούτου δὲ καὶ πρότερον διαφόρως αὐτοῖς προεἶπε καὶ διεβεβαιώσατο, ἀλλ' ὡ; ἔτι εὐεπιλήστου, ἔτι ἐξασφα λίζεται. tur apostoli, quod prædicta pericula penitus delerent prædicationem ac fideles, certiores eos facit, quod non sit delenda religio fidelium usque ad secundum adventum, sed usque ad consummationem sæculi permansura, nec ullo peri. culo intercidenda. De hoc autem etiam prius diversimode eis prædixit et confirmavit: sed quia tunc facile a corde excidebant (m), amplius adhus facit certiores. Vers. 35. Calum παρέλθωσιν. Αξιόπιστα κατασκευάζων, ἅπερ εἶπε, φησίν, ὅτι τὰ πεπηγότα ταῦτα καὶ ἀκίνητα μᾶλλον ἀφανισθήσονται ἢ οἱ λόγοι μου διαπεσούνται, οὓς εἶπον, περὶ ὧν ἡρωτήσατε. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τῷ τοιούτῳ τρόπῳ τῆς διαβεβαιώσεως ἐχρήσατο, εἰπών· Ευκοπώτερόν ἐστι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν παρελθεῖν ἢ τοῦ νόμου μίαν κεραίαν πεσεῖν. præteribunt. Fide digna astruens esse ea quæ dixit, ait: Hæc adeo compacta et immobilia potius' demolientur, quam excidant sermones mei, quos de his qua: interrogastis respondi. Alibi quoque hoc confirmationis modo usus est dicens: Facilius est cœlum et lerram præterire, quam a lege unum iola excidere ΚΕΦ. ΝΗ'. Περὶ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὥρας. CAP. XVIII. De die et hora. Vers. 36. De calorum. Cætera quidem omnia prædixit eis, quæ scire proderat: solum autem diem et horam consummationis sæculi dispensatorie occultavit, ut qui tunc vivebant, hæc ignorantes vigilarent, et animum adbiberent, seinΠερὶ — οὐρανῶν. Τὰ μὲν ἄλλα πάντα προείπεν αὐτοῖς, ὅσα συνέφερεν εἰδέναι μόνην δὲ τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς τοῦ κόσμου συντελείας ἀπέκρυψεν οἰκονομικῶς, ἵνα ἀγνοοῦντες αὐτὰ; οἱ τότε νήφωσι καὶ προσέχωσι καὶ προσδοκῶσιν ἀεί. Καὶ γὰρ, εἰ * Luc. xxi, 28. 60 lbid. 29-51. 61 Luc. xvi, 17. Varia lectiones et notæ. (m) Pro priori ἔτι videtur invenisse τότε. Deinde facile a corde excidebant, non est in Græco. Nam εὐε πίληπτος ab ἐπιλανθάνω, qui rerum facile obliviscitur. Redde ergo, sed ut adhuc obliviosos etiam certos reddit.

(21 COMMENT. IN MATTHÆUM.- CAP. XXIV. Οταν – ἐπὶ θύραις. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾶ σαφέστερον εἴρηκεν, ότι αρχομένων τούτων γίνεσθαι, δηλαδὴ τῶν κατὰ τοὺς ψευδοχρίστους καὶ ψευδοπροφήτας, ἀνακύψατε καὶ ἐπάρατε τὰς κεφαλὰς ὑμῶν, διότι ἐγγίζει ἡ ἀπολύτρωσις ὑμῶν. Εἶτά φησι· Καὶ εἶπε παραβολὴν αὐτοῖς· "Ιδετε τὴν συκῆν καὶ πάντα τὰ δένδρα, ὅταν προβάλωσιν ἤδη, βλέποντες ἀφ' ἑαυτῶν γινώσκετε, ότι ήδη ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν. Οὕτω καὶ ὑμεῖς, ὅταν ἰδῆτε ταῦτα γινόμενα, γινώσκετε, ὅτι ἐγγὺς ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ὅταν ίδητε, φησί, ταῦτα γινόμενα, δηλονότι τὰ κατὰ τοὺς δηλωθέν τας πλάνους, γνώτε, ὅτι ἐγγὺς ἐστιν ἡ δευτέρα παρουσία τοῦ Χριστοῦ· ταύτην γὰρ λέγει νῦν καὶ βασιλείαν τοῦ Θεοῦ· καὶ ἀπολύτρωσιν τῶν δικαίων. βασιλείαν μὲν, διότι ὡς βασιλεὺς παραγίνεται· ἀπολύτρωσιν δὲ αὐτῶν, διότι σώζει αὐτούς. Ελαβε δὲ ἀπὸ τῆς συκῆς τὸ παράδειγμα, δεικνύων, ὅτι, ὥσπερ ὅταν αὕτη προβάλῃ, τουτέστιν ὅταν ἐκφύσῃ. τὰ φύλλα, ἀνάγκη πλησίον εἶναι τὸν καιρὸν τοῦ θέρους· οὕτω καὶ ὅταν τὸ σημεῖον τῆς δευτέρας πα ρουσίας γένηται, ἀνάγκη πλησίον εἶναι καὶ ταύτην. Εἴωθε γὰρ φυσικά παραδείγματα λαμβάνειν ἐπὶ τῶν ὄντως γενησομένων. Vers. 52. Cum Vers. 53. in foribus. Apud Lucam autem manifestius dixit: His autem fieri incipientibus, puta que de pseudochristis et pseudoprophetis dixi, suspicite et levate capila vestra, quoniam appropinquat redemptio vestra ". Deinde ait: Et dixit illis similitudinem: Videle ficulneam el omnes arbores, cum protrudunt jam gemmas, cernentes ex vobisipsis scitis quod jam prope sit æstas: sic et vos cum videritis hæc fieri, scitote quod instet regnum Dei ". Cum videritis, inquit, læc feri, quæ videlicet dicta sunt de manifestatis seductoribus, scitote quod prope sit secundus Christi adventus; hunc enim dicit nunc regnum Dei ac redemptionem justorum: regnum quidem, quia tanquam rex appropinquat; redemptionem vero eorum, quia servat eos. Sumpsit autem a ficu exemplum, ostendens quod sicut quando hæc protruserit jam gemmas, sive cum enata fuerint folia, necesse est ut instet tempus æstatis: ita etiam quando signum secundi adventus factum fuerit, necesse est ipsum in proximo esse. Solet siquidem naturalia sumere exempla, ad ea quæ vere ventura sunt. Vers. 54. Amen fiant. Omnia ista, quæ videlicet prædixit de captivitate Hierosolymorum, et de bis quæ circa secundum suum adventum erunt usque ad ipsum. Quomodo ergo dixit Generatio hæc? Generationem vocavit religionem Αμὴν – γένηται. Πάντα ταῦτα, ὅσα προεἶπε, δηλαδή περί τε τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων, καὶ περὶ τῶν ἐγγὺς τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας ἄχρις αὐτῆς. Πῶς οὖν εἶπεν, ὅτι 'Η γενεὰ αὕτη; Γενεάν ἐκάλεσε την θρησκείαν τῶν πιστευσάντων αὐτῷ. Ἵνα γὰρ μὴ ὑπολάβωσιν οἱ ἀπόστολοι ὅτι ipsorum qui crediderant. Ne enim suspicarenτὰ ῥηθέντα δεινά πρόῤῥιζον ἐξαφανίσουσι· τὸ κήρυ γμα καὶ τοὺς πιστοὺς, πληροφορεί τούτους, ὅτι οὐ μὴ ἀφανισθῇ ἡ θρησκεία τῶν πιστῶν ἕως τῆς δευτέρας παρουσίας, ἀλλὰ διαμενεί μέχρι συντε λείας τοῦ κόσμου, μηδενὶ διακοπτομένη. Περὶ τούτου δὲ καὶ πρότερον διαφόρως αὐτοῖς προεἶπε καὶ διεβεβαιώσατο, ἀλλ' ὡ; ἔτι εὐεπιλήστου, ἔτι ἐξασφα λίζεται. tur apostoli, quod prædicta pericula penitus delerent prædicationem ac fideles, certiores eos facit, quod non sit delenda religio fidelium usque ad secundum adventum, sed usque ad consummationem sæculi permansura, nec ullo peri. culo intercidenda. De hoc autem etiam prius diversimode eis prædixit et confirmavit: sed quia tunc facile a corde excidebant (m), amplius adhus facit certiores. Vers. 35. Calum παρέλθωσιν. Αξιόπιστα κατασκευάζων, ἅπερ εἶπε, φησίν, ὅτι τὰ πεπηγότα ταῦτα καὶ ἀκίνητα μᾶλλον ἀφανισθήσονται ἢ οἱ λόγοι μου διαπεσούνται, οὓς εἶπον, περὶ ὧν ἡρωτήσατε. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τῷ τοιούτῳ τρόπῳ τῆς διαβεβαιώσεως ἐχρήσατο, εἰπών· Ευκοπώτερόν ἐστι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν παρελθεῖν ἢ τοῦ νόμου μίαν κεραίαν πεσεῖν. præteribunt. Fide digna astruens esse ea quæ dixit, ait: Hæc adeo compacta et immobilia potius' demolientur, quam excidant sermones mei, quos de his qua: interrogastis respondi. Alibi quoque hoc confirmationis modo usus est dicens: Facilius est cœlum et lerram præterire, quam a lege unum iola excidere ΚΕΦ. ΝΗ'. Περὶ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὥρας. CAP. XVIII. De die et hora. Vers. 36. De calorum. Cætera quidem omnia prædixit eis, quæ scire proderat: solum autem diem et horam consummationis sæculi dispensatorie occultavit, ut qui tunc vivebant, hæc ignorantes vigilarent, et animum adbiberent, seinΠερὶ — οὐρανῶν. Τὰ μὲν ἄλλα πάντα προείπεν αὐτοῖς, ὅσα συνέφερεν εἰδέναι μόνην δὲ τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς τοῦ κόσμου συντελείας ἀπέκρυψεν οἰκονομικῶς, ἵνα ἀγνοοῦντες αὐτὰ; οἱ τότε νήφωσι καὶ προσέχωσι καὶ προσδοκῶσιν ἀεί. Καὶ γὰρ, εἰ * Luc. xxi, 28. 60 lbid. 29-51. 61 Luc. xvi, 17. Varia lectiones et notæ. (m) Pro priori ἔτι videtur invenisse τότε. Deinde facile a corde excidebant, non est in Græco. Nam εὐε πίληπτος ab ἐπιλανθάνω, qui rerum facile obliviscitur. Redde ergo, sed ut adhuc obliviosos etiam certos reddit.

(21 COMMENT. IN MATTHÆUM.- CAP. XXIV. Οταν – ἐπὶ θύραις. Παρὰ δὲ τῷ Λουκᾶ σαφέστερον εἴρηκεν, ότι αρχομένων τούτων γίνεσθαι, δηλαδὴ τῶν κατὰ τοὺς ψευδοχρίστους καὶ ψευδοπροφήτας, ἀνακύψατε καὶ ἐπάρατε τὰς κεφαλὰς ὑμῶν, διότι ἐγγίζει ἡ ἀπολύτρωσις ὑμῶν. Εἶτά φησι· Καὶ εἶπε παραβολὴν αὐτοῖς· "Ιδετε τὴν συκῆν καὶ πάντα τὰ δένδρα, ὅταν προβάλωσιν ἤδη, βλέποντες ἀφ' ἑαυτῶν γινώσκετε, ότι ήδη ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν. Οὕτω καὶ ὑμεῖς, ὅταν ἰδῆτε ταῦτα γινόμενα, γινώσκετε, ὅτι ἐγγὺς ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ὅταν ίδητε, φησί, ταῦτα γινόμενα, δηλονότι τὰ κατὰ τοὺς δηλωθέν τας πλάνους, γνώτε, ὅτι ἐγγὺς ἐστιν ἡ δευτέρα παρουσία τοῦ Χριστοῦ· ταύτην γὰρ λέγει νῦν καὶ βασιλείαν τοῦ Θεοῦ· καὶ ἀπολύτρωσιν τῶν δικαίων. βασιλείαν μὲν, διότι ὡς βασιλεὺς παραγίνεται· ἀπολύτρωσιν δὲ αὐτῶν, διότι σώζει αὐτούς. Ελαβε δὲ ἀπὸ τῆς συκῆς τὸ παράδειγμα, δεικνύων, ὅτι, ὥσπερ ὅταν αὕτη προβάλῃ, τουτέστιν ὅταν ἐκφύσῃ. τὰ φύλλα, ἀνάγκη πλησίον εἶναι τὸν καιρὸν τοῦ θέρους· οὕτω καὶ ὅταν τὸ σημεῖον τῆς δευτέρας πα ρουσίας γένηται, ἀνάγκη πλησίον εἶναι καὶ ταύτην. Εἴωθε γὰρ φυσικά παραδείγματα λαμβάνειν ἐπὶ τῶν ὄντως γενησομένων. Vers. 52. Cum Vers. 53. in foribus. Apud Lucam autem manifestius dixit: His autem fieri incipientibus, puta que de pseudochristis et pseudoprophetis dixi, suspicite et levate capila vestra, quoniam appropinquat redemptio vestra ". Deinde ait: Et dixit illis similitudinem: Videle ficulneam el omnes arbores, cum protrudunt jam gemmas, cernentes ex vobisipsis scitis quod jam prope sit æstas: sic et vos cum videritis hæc fieri, scitote quod instet regnum Dei ". Cum videritis, inquit, læc feri, quæ videlicet dicta sunt de manifestatis seductoribus, scitote quod prope sit secundus Christi adventus; hunc enim dicit nunc regnum Dei ac redemptionem justorum: regnum quidem, quia tanquam rex appropinquat; redemptionem vero eorum, quia servat eos. Sumpsit autem a ficu exemplum, ostendens quod sicut quando hæc protruserit jam gemmas, sive cum enata fuerint folia, necesse est ut instet tempus æstatis: ita etiam quando signum secundi adventus factum fuerit, necesse est ipsum in proximo esse. Solet siquidem naturalia sumere exempla, ad ea quæ vere ventura sunt. Vers. 54. Amen fiant. Omnia ista, quæ videlicet prædixit de captivitate Hierosolymorum, et de bis quæ circa secundum suum adventum erunt usque ad ipsum. Quomodo ergo dixit Generatio hæc? Generationem vocavit religionem Αμὴν – γένηται. Πάντα ταῦτα, ὅσα προεἶπε, δηλαδή περί τε τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων, καὶ περὶ τῶν ἐγγὺς τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας ἄχρις αὐτῆς. Πῶς οὖν εἶπεν, ὅτι 'Η γενεὰ αὕτη; Γενεάν ἐκάλεσε την θρησκείαν τῶν πιστευσάντων αὐτῷ. Ἵνα γὰρ μὴ ὑπολάβωσιν οἱ ἀπόστολοι ὅτι ipsorum qui crediderant. Ne enim suspicarenτὰ ῥηθέντα δεινά πρόῤῥιζον ἐξαφανίσουσι· τὸ κήρυ γμα καὶ τοὺς πιστοὺς, πληροφορεί τούτους, ὅτι οὐ μὴ ἀφανισθῇ ἡ θρησκεία τῶν πιστῶν ἕως τῆς δευτέρας παρουσίας, ἀλλὰ διαμενεί μέχρι συντε λείας τοῦ κόσμου, μηδενὶ διακοπτομένη. Περὶ τούτου δὲ καὶ πρότερον διαφόρως αὐτοῖς προεἶπε καὶ διεβεβαιώσατο, ἀλλ' ὡ; ἔτι εὐεπιλήστου, ἔτι ἐξασφα λίζεται. tur apostoli, quod prædicta pericula penitus delerent prædicationem ac fideles, certiores eos facit, quod non sit delenda religio fidelium usque ad secundum adventum, sed usque ad consummationem sæculi permansura, nec ullo peri. culo intercidenda. De hoc autem etiam prius diversimode eis prædixit et confirmavit: sed quia tunc facile a corde excidebant (m), amplius adhus facit certiores. Vers. 35. Calum παρέλθωσιν. Αξιόπιστα κατασκευάζων, ἅπερ εἶπε, φησίν, ὅτι τὰ πεπηγότα ταῦτα καὶ ἀκίνητα μᾶλλον ἀφανισθήσονται ἢ οἱ λόγοι μου διαπεσούνται, οὓς εἶπον, περὶ ὧν ἡρωτήσατε. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τῷ τοιούτῳ τρόπῳ τῆς διαβεβαιώσεως ἐχρήσατο, εἰπών· Ευκοπώτερόν ἐστι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν παρελθεῖν ἢ τοῦ νόμου μίαν κεραίαν πεσεῖν. præteribunt. Fide digna astruens esse ea quæ dixit, ait: Hæc adeo compacta et immobilia potius' demolientur, quam excidant sermones mei, quos de his qua: interrogastis respondi. Alibi quoque hoc confirmationis modo usus est dicens: Facilius est cœlum et lerram præterire, quam a lege unum iola excidere ΚΕΦ. ΝΗ'. Περὶ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὥρας. CAP. XVIII. De die et hora. Vers. 36. De calorum. Cætera quidem omnia prædixit eis, quæ scire proderat: solum autem diem et horam consummationis sæculi dispensatorie occultavit, ut qui tunc vivebant, hæc ignorantes vigilarent, et animum adbiberent, seinΠερὶ — οὐρανῶν. Τὰ μὲν ἄλλα πάντα προείπεν αὐτοῖς, ὅσα συνέφερεν εἰδέναι μόνην δὲ τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς τοῦ κόσμου συντελείας ἀπέκρυψεν οἰκονομικῶς, ἵνα ἀγνοοῦντες αὐτὰ; οἱ τότε νήφωσι καὶ προσέχωσι καὶ προσδοκῶσιν ἀεί. Καὶ γὰρ, εἰ * Luc. xxi, 28. 60 lbid. 29-51. 61 Luc. xvi, 17. Varia lectiones et notæ. (m) Pro priori ἔτι videtur invenisse τότε. Deinde facile a corde excidebant, non est in Græco. Nam εὐε πίληπτος ab ἐπιλανθάνω, qui rerum facile obliviscitur. Redde ergo, sed ut adhuc obliviosos etiam certos reddit.

ΕΞΑ Jerque exspectarent. Εt vide quomodo mirabiliter προείπε καὶ ταύτας, ἔμελλον ἀναπίπτειν καὶ βαθυrepulerit vehementem eorum discendi cupiditatem de die illo et hora; ne enim super his amplius turbarentur, ait: Ne angeli quiden cœlorum de his norunt quando ventura sunt; ac si diceret: Si angeli cœlestes hæc ignorant, multo magis bomines terrenos ea scire non expedit. Vers. 36. Nisi solus. Dictio solus in ordine ad creaturas intelligitur, non ad Filium. Si enim omnia quæ habet Pater, Filii sunt, sicut dixit Filius, inter omnia autem est unuin, scire diem et horam, Filii procul dubio etiam hoc erit. Apud Marcum vero scriptum est: Neque Filius, nisi Paler“. Ει quidam intelligunt, quod neque Filius novit Jiem illum et horam ut homo; nam ut Deus novit æqualiter cum Patre. Aptius est autem ut ita dicatur: Neque Filius scit, nisi Pater videlicct sciat; quia vero scit Pater, scit utique et Filius: Ego enim, inquit, et Pater unum sumus “. Considera vero quomodo apud Matthæum quidem ponitur solus, sed nulla fit mentio Filii, ne etiam ad eum referatur. Apud Marcum autem non habetur solus, sed fit mentio Filii, ut intelligatur sicut diximus. Sed sicut hominis. Exemplo erit et inexspeVers. 37. manifesta: quod repente clatus. Vers. 39. hominis. Decla-C Vers. 58. Sicut rando exemplum docuit, quod multis versantibus in deliciis ac securitate veniet. Hoc autem et Paulus scribens in hunc modum, ait: Cum dizerint, Pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus ". Verum si tunc in deliciis erunt, quomodo dixit: Post afflictionem illorum dierum? Amictio quidem erit colentium Deum ac justorum, deliciæ vero malorum et insensatorum. Aplum autem posuit exemplum. Sicut enim tempore Noe videntes arcam fabricari, quæ venturam ac propinquam eorum subversionem prænuntiabat, non ɛentiebant: ita quoque hi videntes Antichristum sedulo laborantem (n) el consummationis signa, sine sollicitudine permanebunt. Observa etiam quomodo particulariter omnia prædicit quæ usque ad Gdventum suum ventura sunt, ostendens quod diem quoque illum et horam noverit, sed dispen· satorie, ut dictum est, illum conticuerit. Quære autem secundo libello Gregorii Theologi de Filio, caput decimum, ct gratissimam invenies sulutionem. ' Vers. 40. Tunc — Vers. 41. relinquetur. Per eos ‹ Joan. xvi, 15. «s Marc. xiit, 32. σε Joan. x, 30. μεῖν καὶ ἀφροντιστεῖν ἄχρις αὐτῶν. Καὶ ὅρα, πως θαυμασίως διακρούσατο τὴν περὶ τῆς ἡμέρας εκεί νης καὶ ὥρας φιλομάθειαν αὐτῶν. Ἵνα γὰρ μηκέτι περὶ τούτων ἐνοχλῶσι, φησίν, ὅτι οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν οίδασι περὶ αὐτῶν, πότε ήξουσιν, ὡσανεὶ λέγων, ὅτι Ἐὰν οἱ ἄγγελοι οἱ οὐράνιοι ταύτας ἀγνοῶσι, πολλῷ μᾶλλον τοὺς ἀνθρώπους τους γεί νου; οὐ χρὴ ταύτης γινώσκειν. Εἰ μὴ – μόνος. Τὸ μόνος πρὸς τοὺς κτιστούς νοεῖται, καὶ οὐ πρὸς τὸν Υἱόν. Εἰ γὰρ πάντα, ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, τοῦ Υἱοῦ ἐστιν, ὡς ὁ Υἱὸς εἶπεν· ἐν δὲ τῶν πάντων καὶ τὸ εἰδέναι τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ ὥραν· τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦτο πάντως. Παρά δὲ τῷ Μάρκῳ γέγραπται ὅτι οὐδὲ ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ. Καί τινες μὲν νοοῦσιν ὅτι οὐδὲ ὁ Υἱὸς οἶδε τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ ὥραν, ὡς ἄνθρωπος· ὡς γὰρ Θεὸς οἶδεν ἐπίσης τῷ Πατρὶ· τὸ δὲ γλαφυρώτε μόν ἐστιν οὕτως, ὅτι οὐδὲ ὁ Υἱός γινώσκει, εἰ μὴ ὁ Πα· τὴρ γινώσκει· ἐπεὶ δὲ γινώσκει ὁ Πατήρ, γινώσκει ἄρα καὶ ὁ Υἱός. Εγώ γάρ, φησί, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. Σπόπει δὲ πῶς παρὰ μὲν τῷ Ματθαίῳ κεῖται μὲν τὸ μόνος, οὐ μνημονεύεται δὲ ὁ Υἱός, ἵνα μὴ καὶ πρὸς αὐτὸν ἀναφέρηται· παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ τὸ μὲν μόνος οὐ κεῖται, μνημονεύεται δὲ ὁ Υιός, ἵνα νοηθείη, καθὼς εἰρήκαμεν. ἀνθρώπου. Τὸ αἰφνίδιον καὶ "Ωσπερ δὲ ἀπροσδόκητον αὐτῆς διὰ τοῦ παραδείγματος ἐμφαίνει. "Ωσπερ – ἀνθρώπου. Τὸ παράδειγμα σαφηνί ζων, ἐδίδαξεν ὅτι καὶ τῶν πολλῶν τρυφώντων καὶ ἀμεριμνώντων ἐλεύσεται. Τοῦτο δὲ καὶ Παῦλος γράφων οὕτω φησίν· "Οταν λέγωσιν, Εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, τότε αἰφνίδιος αὐτοῖς ἐφίσταται ὅλε θρος. Εκγαμίζειν δέ ἐστι τὸ τὴν θυγατέρα συζευγνύειν ἀνδρί. Καὶ εἰ τρυφὴ ἔσται τότε, πῶς εἶπεν ὅτι Μετὰ τὴν θλίψιν τῶν ἡμερῶν ἐκείνων; Θλίψις μὲν ἔσται τῶν εὐσεβῶν καὶ δικαίων, τρυφὴ δὲ τῶν πονηρῶν καὶ ἀναισθήτων. Αρμόζον δὲ τέθεικε παράδειγμα. Καθάπερ γὰρ οἱ ἐπὶ τοῦ Νῶς τὴν κιβωτὸν ὁρῶντες κατασκευαζομένην, και τὴν ὅσον εὔπω καταστροφὴν αὐτῶν προμηνύουσαν, οὐκ ᾔσθάνοντο· οὕτω καὶ οὗτοι, τὸν ᾿Αντίχριστον βλέποντες ἐνεργοῦντα, καὶ τὰ σημεῖα τῆς συντε λείας, ἀφροντίστως διακείσονται. Παρατήρει δὲ πῶς πάντα προλέγει λεπτομερῶς τὰ μέχρι τῆς αὐτοῦ παρουσίας, ἐμφαίνων ὅτι καὶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ τὴν ὥραν οἶδεν, ἀλλ᾽ οἰκονομικῶς αὐτ τάς, ὡς εἴρηται, παρασιωπά. Ζήτησον δὲ καὶ ἐν τῷ περὶ Υἱοῦ δευτέρῳ λόγῳ τοῦ Θεολόγου τὸ δέκα τον κεφάλαιον, καὶ χαριεστάτην εὑρήσεις λύσιν. Τότε ἀφίεται. Διὰ μὲν τῶν ὄντων ἐν τῷ ἀγρῷ ** | Thess. v, 5. Variæ lectiones et notæ. Οὐ περὶ τόν, Β. Kat, delendumn, quod nec Hentenius agnoscit. (α) Sedulo laborantem. Malim, maleficacem.

ΕΞΑ Jerque exspectarent. Εt vide quomodo mirabiliter προείπε καὶ ταύτας, ἔμελλον ἀναπίπτειν καὶ βαθυrepulerit vehementem eorum discendi cupiditatem de die illo et hora; ne enim super his amplius turbarentur, ait: Ne angeli quiden cœlorum de his norunt quando ventura sunt; ac si diceret: Si angeli cœlestes hæc ignorant, multo magis bomines terrenos ea scire non expedit. Vers. 36. Nisi solus. Dictio solus in ordine ad creaturas intelligitur, non ad Filium. Si enim omnia quæ habet Pater, Filii sunt, sicut dixit Filius, inter omnia autem est unuin, scire diem et horam, Filii procul dubio etiam hoc erit. Apud Marcum vero scriptum est: Neque Filius, nisi Paler“. Ει quidam intelligunt, quod neque Filius novit Jiem illum et horam ut homo; nam ut Deus novit æqualiter cum Patre. Aptius est autem ut ita dicatur: Neque Filius scit, nisi Pater videlicct sciat; quia vero scit Pater, scit utique et Filius: Ego enim, inquit, et Pater unum sumus “. Considera vero quomodo apud Matthæum quidem ponitur solus, sed nulla fit mentio Filii, ne etiam ad eum referatur. Apud Marcum autem non habetur solus, sed fit mentio Filii, ut intelligatur sicut diximus. Sed sicut hominis. Exemplo erit et inexspeVers. 37. manifesta: quod repente clatus. Vers. 39. hominis. Decla-C Vers. 58. Sicut rando exemplum docuit, quod multis versantibus in deliciis ac securitate veniet. Hoc autem et Paulus scribens in hunc modum, ait: Cum dizerint, Pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus ". Verum si tunc in deliciis erunt, quomodo dixit: Post afflictionem illorum dierum? Amictio quidem erit colentium Deum ac justorum, deliciæ vero malorum et insensatorum. Aplum autem posuit exemplum. Sicut enim tempore Noe videntes arcam fabricari, quæ venturam ac propinquam eorum subversionem prænuntiabat, non ɛentiebant: ita quoque hi videntes Antichristum sedulo laborantem (n) el consummationis signa, sine sollicitudine permanebunt. Observa etiam quomodo particulariter omnia prædicit quæ usque ad Gdventum suum ventura sunt, ostendens quod diem quoque illum et horam noverit, sed dispen· satorie, ut dictum est, illum conticuerit. Quære autem secundo libello Gregorii Theologi de Filio, caput decimum, ct gratissimam invenies sulutionem. ' Vers. 40. Tunc — Vers. 41. relinquetur. Per eos ‹ Joan. xvi, 15. «s Marc. xiit, 32. σε Joan. x, 30. μεῖν καὶ ἀφροντιστεῖν ἄχρις αὐτῶν. Καὶ ὅρα, πως θαυμασίως διακρούσατο τὴν περὶ τῆς ἡμέρας εκεί νης καὶ ὥρας φιλομάθειαν αὐτῶν. Ἵνα γὰρ μηκέτι περὶ τούτων ἐνοχλῶσι, φησίν, ὅτι οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν οίδασι περὶ αὐτῶν, πότε ήξουσιν, ὡσανεὶ λέγων, ὅτι Ἐὰν οἱ ἄγγελοι οἱ οὐράνιοι ταύτας ἀγνοῶσι, πολλῷ μᾶλλον τοὺς ἀνθρώπους τους γεί νου; οὐ χρὴ ταύτης γινώσκειν. Εἰ μὴ – μόνος. Τὸ μόνος πρὸς τοὺς κτιστούς νοεῖται, καὶ οὐ πρὸς τὸν Υἱόν. Εἰ γὰρ πάντα, ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, τοῦ Υἱοῦ ἐστιν, ὡς ὁ Υἱὸς εἶπεν· ἐν δὲ τῶν πάντων καὶ τὸ εἰδέναι τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ ὥραν· τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦτο πάντως. Παρά δὲ τῷ Μάρκῳ γέγραπται ὅτι οὐδὲ ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ. Καί τινες μὲν νοοῦσιν ὅτι οὐδὲ ὁ Υἱὸς οἶδε τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ ὥραν, ὡς ἄνθρωπος· ὡς γὰρ Θεὸς οἶδεν ἐπίσης τῷ Πατρὶ· τὸ δὲ γλαφυρώτε μόν ἐστιν οὕτως, ὅτι οὐδὲ ὁ Υἱός γινώσκει, εἰ μὴ ὁ Πα· τὴρ γινώσκει· ἐπεὶ δὲ γινώσκει ὁ Πατήρ, γινώσκει ἄρα καὶ ὁ Υἱός. Εγώ γάρ, φησί, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. Σπόπει δὲ πῶς παρὰ μὲν τῷ Ματθαίῳ κεῖται μὲν τὸ μόνος, οὐ μνημονεύεται δὲ ὁ Υἱός, ἵνα μὴ καὶ πρὸς αὐτὸν ἀναφέρηται· παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ τὸ μὲν μόνος οὐ κεῖται, μνημονεύεται δὲ ὁ Υιός, ἵνα νοηθείη, καθὼς εἰρήκαμεν. ἀνθρώπου. Τὸ αἰφνίδιον καὶ "Ωσπερ δὲ ἀπροσδόκητον αὐτῆς διὰ τοῦ παραδείγματος ἐμφαίνει. "Ωσπερ – ἀνθρώπου. Τὸ παράδειγμα σαφηνί ζων, ἐδίδαξεν ὅτι καὶ τῶν πολλῶν τρυφώντων καὶ ἀμεριμνώντων ἐλεύσεται. Τοῦτο δὲ καὶ Παῦλος γράφων οὕτω φησίν· "Οταν λέγωσιν, Εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, τότε αἰφνίδιος αὐτοῖς ἐφίσταται ὅλε θρος. Εκγαμίζειν δέ ἐστι τὸ τὴν θυγατέρα συζευγνύειν ἀνδρί. Καὶ εἰ τρυφὴ ἔσται τότε, πῶς εἶπεν ὅτι Μετὰ τὴν θλίψιν τῶν ἡμερῶν ἐκείνων; Θλίψις μὲν ἔσται τῶν εὐσεβῶν καὶ δικαίων, τρυφὴ δὲ τῶν πονηρῶν καὶ ἀναισθήτων. Αρμόζον δὲ τέθεικε παράδειγμα. Καθάπερ γὰρ οἱ ἐπὶ τοῦ Νῶς τὴν κιβωτὸν ὁρῶντες κατασκευαζομένην, και τὴν ὅσον εὔπω καταστροφὴν αὐτῶν προμηνύουσαν, οὐκ ᾔσθάνοντο· οὕτω καὶ οὗτοι, τὸν ᾿Αντίχριστον βλέποντες ἐνεργοῦντα, καὶ τὰ σημεῖα τῆς συντε λείας, ἀφροντίστως διακείσονται. Παρατήρει δὲ πῶς πάντα προλέγει λεπτομερῶς τὰ μέχρι τῆς αὐτοῦ παρουσίας, ἐμφαίνων ὅτι καὶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ τὴν ὥραν οἶδεν, ἀλλ᾽ οἰκονομικῶς αὐτ τάς, ὡς εἴρηται, παρασιωπά. Ζήτησον δὲ καὶ ἐν τῷ περὶ Υἱοῦ δευτέρῳ λόγῳ τοῦ Θεολόγου τὸ δέκα τον κεφάλαιον, καὶ χαριεστάτην εὑρήσεις λύσιν. Τότε ἀφίεται. Διὰ μὲν τῶν ὄντων ἐν τῷ ἀγρῷ ** | Thess. v, 5. Variæ lectiones et notæ. Οὐ περὶ τόν, Β. Kat, delendumn, quod nec Hentenius agnoscit. (α) Sedulo laborantem. Malim, maleficacem.

ΕΞΑ Jerque exspectarent. Εt vide quomodo mirabiliter προείπε καὶ ταύτας, ἔμελλον ἀναπίπτειν καὶ βαθυrepulerit vehementem eorum discendi cupiditatem de die illo et hora; ne enim super his amplius turbarentur, ait: Ne angeli quiden cœlorum de his norunt quando ventura sunt; ac si diceret: Si angeli cœlestes hæc ignorant, multo magis bomines terrenos ea scire non expedit. Vers. 36. Nisi solus. Dictio solus in ordine ad creaturas intelligitur, non ad Filium. Si enim omnia quæ habet Pater, Filii sunt, sicut dixit Filius, inter omnia autem est unuin, scire diem et horam, Filii procul dubio etiam hoc erit. Apud Marcum vero scriptum est: Neque Filius, nisi Paler“. Ει quidam intelligunt, quod neque Filius novit Jiem illum et horam ut homo; nam ut Deus novit æqualiter cum Patre. Aptius est autem ut ita dicatur: Neque Filius scit, nisi Pater videlicct sciat; quia vero scit Pater, scit utique et Filius: Ego enim, inquit, et Pater unum sumus “. Considera vero quomodo apud Matthæum quidem ponitur solus, sed nulla fit mentio Filii, ne etiam ad eum referatur. Apud Marcum autem non habetur solus, sed fit mentio Filii, ut intelligatur sicut diximus. Sed sicut hominis. Exemplo erit et inexspeVers. 37. manifesta: quod repente clatus. Vers. 39. hominis. Decla-C Vers. 58. Sicut rando exemplum docuit, quod multis versantibus in deliciis ac securitate veniet. Hoc autem et Paulus scribens in hunc modum, ait: Cum dizerint, Pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus ". Verum si tunc in deliciis erunt, quomodo dixit: Post afflictionem illorum dierum? Amictio quidem erit colentium Deum ac justorum, deliciæ vero malorum et insensatorum. Aplum autem posuit exemplum. Sicut enim tempore Noe videntes arcam fabricari, quæ venturam ac propinquam eorum subversionem prænuntiabat, non ɛentiebant: ita quoque hi videntes Antichristum sedulo laborantem (n) el consummationis signa, sine sollicitudine permanebunt. Observa etiam quomodo particulariter omnia prædicit quæ usque ad Gdventum suum ventura sunt, ostendens quod diem quoque illum et horam noverit, sed dispen· satorie, ut dictum est, illum conticuerit. Quære autem secundo libello Gregorii Theologi de Filio, caput decimum, ct gratissimam invenies sulutionem. ' Vers. 40. Tunc — Vers. 41. relinquetur. Per eos ‹ Joan. xvi, 15. «s Marc. xiit, 32. σε Joan. x, 30. μεῖν καὶ ἀφροντιστεῖν ἄχρις αὐτῶν. Καὶ ὅρα, πως θαυμασίως διακρούσατο τὴν περὶ τῆς ἡμέρας εκεί νης καὶ ὥρας φιλομάθειαν αὐτῶν. Ἵνα γὰρ μηκέτι περὶ τούτων ἐνοχλῶσι, φησίν, ὅτι οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν οίδασι περὶ αὐτῶν, πότε ήξουσιν, ὡσανεὶ λέγων, ὅτι Ἐὰν οἱ ἄγγελοι οἱ οὐράνιοι ταύτας ἀγνοῶσι, πολλῷ μᾶλλον τοὺς ἀνθρώπους τους γεί νου; οὐ χρὴ ταύτης γινώσκειν. Εἰ μὴ – μόνος. Τὸ μόνος πρὸς τοὺς κτιστούς νοεῖται, καὶ οὐ πρὸς τὸν Υἱόν. Εἰ γὰρ πάντα, ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, τοῦ Υἱοῦ ἐστιν, ὡς ὁ Υἱὸς εἶπεν· ἐν δὲ τῶν πάντων καὶ τὸ εἰδέναι τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ ὥραν· τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦτο πάντως. Παρά δὲ τῷ Μάρκῳ γέγραπται ὅτι οὐδὲ ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ. Καί τινες μὲν νοοῦσιν ὅτι οὐδὲ ὁ Υἱὸς οἶδε τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ ὥραν, ὡς ἄνθρωπος· ὡς γὰρ Θεὸς οἶδεν ἐπίσης τῷ Πατρὶ· τὸ δὲ γλαφυρώτε μόν ἐστιν οὕτως, ὅτι οὐδὲ ὁ Υἱός γινώσκει, εἰ μὴ ὁ Πα· τὴρ γινώσκει· ἐπεὶ δὲ γινώσκει ὁ Πατήρ, γινώσκει ἄρα καὶ ὁ Υἱός. Εγώ γάρ, φησί, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. Σπόπει δὲ πῶς παρὰ μὲν τῷ Ματθαίῳ κεῖται μὲν τὸ μόνος, οὐ μνημονεύεται δὲ ὁ Υἱός, ἵνα μὴ καὶ πρὸς αὐτὸν ἀναφέρηται· παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ τὸ μὲν μόνος οὐ κεῖται, μνημονεύεται δὲ ὁ Υιός, ἵνα νοηθείη, καθὼς εἰρήκαμεν. ἀνθρώπου. Τὸ αἰφνίδιον καὶ "Ωσπερ δὲ ἀπροσδόκητον αὐτῆς διὰ τοῦ παραδείγματος ἐμφαίνει. "Ωσπερ – ἀνθρώπου. Τὸ παράδειγμα σαφηνί ζων, ἐδίδαξεν ὅτι καὶ τῶν πολλῶν τρυφώντων καὶ ἀμεριμνώντων ἐλεύσεται. Τοῦτο δὲ καὶ Παῦλος γράφων οὕτω φησίν· "Οταν λέγωσιν, Εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, τότε αἰφνίδιος αὐτοῖς ἐφίσταται ὅλε θρος. Εκγαμίζειν δέ ἐστι τὸ τὴν θυγατέρα συζευγνύειν ἀνδρί. Καὶ εἰ τρυφὴ ἔσται τότε, πῶς εἶπεν ὅτι Μετὰ τὴν θλίψιν τῶν ἡμερῶν ἐκείνων; Θλίψις μὲν ἔσται τῶν εὐσεβῶν καὶ δικαίων, τρυφὴ δὲ τῶν πονηρῶν καὶ ἀναισθήτων. Αρμόζον δὲ τέθεικε παράδειγμα. Καθάπερ γὰρ οἱ ἐπὶ τοῦ Νῶς τὴν κιβωτὸν ὁρῶντες κατασκευαζομένην, και τὴν ὅσον εὔπω καταστροφὴν αὐτῶν προμηνύουσαν, οὐκ ᾔσθάνοντο· οὕτω καὶ οὗτοι, τὸν ᾿Αντίχριστον βλέποντες ἐνεργοῦντα, καὶ τὰ σημεῖα τῆς συντε λείας, ἀφροντίστως διακείσονται. Παρατήρει δὲ πῶς πάντα προλέγει λεπτομερῶς τὰ μέχρι τῆς αὐτοῦ παρουσίας, ἐμφαίνων ὅτι καὶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ τὴν ὥραν οἶδεν, ἀλλ᾽ οἰκονομικῶς αὐτ τάς, ὡς εἴρηται, παρασιωπά. Ζήτησον δὲ καὶ ἐν τῷ περὶ Υἱοῦ δευτέρῳ λόγῳ τοῦ Θεολόγου τὸ δέκα τον κεφάλαιον, καὶ χαριεστάτην εὑρήσεις λύσιν. Τότε ἀφίεται. Διὰ μὲν τῶν ὄντων ἐν τῷ ἀγρῷ ** | Thess. v, 5. Variæ lectiones et notæ. Οὐ περὶ τόν, Β. Kat, delendumn, quod nec Hentenius agnoscit. (α) Sedulo laborantem. Malim, maleficacem.

ΕΞΑ Jerque exspectarent. Εt vide quomodo mirabiliter προείπε καὶ ταύτας, ἔμελλον ἀναπίπτειν καὶ βαθυrepulerit vehementem eorum discendi cupiditatem de die illo et hora; ne enim super his amplius turbarentur, ait: Ne angeli quiden cœlorum de his norunt quando ventura sunt; ac si diceret: Si angeli cœlestes hæc ignorant, multo magis bomines terrenos ea scire non expedit. Vers. 36. Nisi solus. Dictio solus in ordine ad creaturas intelligitur, non ad Filium. Si enim omnia quæ habet Pater, Filii sunt, sicut dixit Filius, inter omnia autem est unuin, scire diem et horam, Filii procul dubio etiam hoc erit. Apud Marcum vero scriptum est: Neque Filius, nisi Paler“. Ει quidam intelligunt, quod neque Filius novit Jiem illum et horam ut homo; nam ut Deus novit æqualiter cum Patre. Aptius est autem ut ita dicatur: Neque Filius scit, nisi Pater videlicct sciat; quia vero scit Pater, scit utique et Filius: Ego enim, inquit, et Pater unum sumus “. Considera vero quomodo apud Matthæum quidem ponitur solus, sed nulla fit mentio Filii, ne etiam ad eum referatur. Apud Marcum autem non habetur solus, sed fit mentio Filii, ut intelligatur sicut diximus. Sed sicut hominis. Exemplo erit et inexspeVers. 37. manifesta: quod repente clatus. Vers. 39. hominis. Decla-C Vers. 58. Sicut rando exemplum docuit, quod multis versantibus in deliciis ac securitate veniet. Hoc autem et Paulus scribens in hunc modum, ait: Cum dizerint, Pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus ". Verum si tunc in deliciis erunt, quomodo dixit: Post afflictionem illorum dierum? Amictio quidem erit colentium Deum ac justorum, deliciæ vero malorum et insensatorum. Aplum autem posuit exemplum. Sicut enim tempore Noe videntes arcam fabricari, quæ venturam ac propinquam eorum subversionem prænuntiabat, non ɛentiebant: ita quoque hi videntes Antichristum sedulo laborantem (n) el consummationis signa, sine sollicitudine permanebunt. Observa etiam quomodo particulariter omnia prædicit quæ usque ad Gdventum suum ventura sunt, ostendens quod diem quoque illum et horam noverit, sed dispen· satorie, ut dictum est, illum conticuerit. Quære autem secundo libello Gregorii Theologi de Filio, caput decimum, ct gratissimam invenies sulutionem. ' Vers. 40. Tunc — Vers. 41. relinquetur. Per eos ‹ Joan. xvi, 15. «s Marc. xiit, 32. σε Joan. x, 30. μεῖν καὶ ἀφροντιστεῖν ἄχρις αὐτῶν. Καὶ ὅρα, πως θαυμασίως διακρούσατο τὴν περὶ τῆς ἡμέρας εκεί νης καὶ ὥρας φιλομάθειαν αὐτῶν. Ἵνα γὰρ μηκέτι περὶ τούτων ἐνοχλῶσι, φησίν, ὅτι οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν οίδασι περὶ αὐτῶν, πότε ήξουσιν, ὡσανεὶ λέγων, ὅτι Ἐὰν οἱ ἄγγελοι οἱ οὐράνιοι ταύτας ἀγνοῶσι, πολλῷ μᾶλλον τοὺς ἀνθρώπους τους γεί νου; οὐ χρὴ ταύτης γινώσκειν. Εἰ μὴ – μόνος. Τὸ μόνος πρὸς τοὺς κτιστούς νοεῖται, καὶ οὐ πρὸς τὸν Υἱόν. Εἰ γὰρ πάντα, ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, τοῦ Υἱοῦ ἐστιν, ὡς ὁ Υἱὸς εἶπεν· ἐν δὲ τῶν πάντων καὶ τὸ εἰδέναι τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ ὥραν· τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦτο πάντως. Παρά δὲ τῷ Μάρκῳ γέγραπται ὅτι οὐδὲ ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ. Καί τινες μὲν νοοῦσιν ὅτι οὐδὲ ὁ Υἱὸς οἶδε τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ ὥραν, ὡς ἄνθρωπος· ὡς γὰρ Θεὸς οἶδεν ἐπίσης τῷ Πατρὶ· τὸ δὲ γλαφυρώτε μόν ἐστιν οὕτως, ὅτι οὐδὲ ὁ Υἱός γινώσκει, εἰ μὴ ὁ Πα· τὴρ γινώσκει· ἐπεὶ δὲ γινώσκει ὁ Πατήρ, γινώσκει ἄρα καὶ ὁ Υἱός. Εγώ γάρ, φησί, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. Σπόπει δὲ πῶς παρὰ μὲν τῷ Ματθαίῳ κεῖται μὲν τὸ μόνος, οὐ μνημονεύεται δὲ ὁ Υἱός, ἵνα μὴ καὶ πρὸς αὐτὸν ἀναφέρηται· παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ τὸ μὲν μόνος οὐ κεῖται, μνημονεύεται δὲ ὁ Υιός, ἵνα νοηθείη, καθὼς εἰρήκαμεν. ἀνθρώπου. Τὸ αἰφνίδιον καὶ "Ωσπερ δὲ ἀπροσδόκητον αὐτῆς διὰ τοῦ παραδείγματος ἐμφαίνει. "Ωσπερ – ἀνθρώπου. Τὸ παράδειγμα σαφηνί ζων, ἐδίδαξεν ὅτι καὶ τῶν πολλῶν τρυφώντων καὶ ἀμεριμνώντων ἐλεύσεται. Τοῦτο δὲ καὶ Παῦλος γράφων οὕτω φησίν· "Οταν λέγωσιν, Εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, τότε αἰφνίδιος αὐτοῖς ἐφίσταται ὅλε θρος. Εκγαμίζειν δέ ἐστι τὸ τὴν θυγατέρα συζευγνύειν ἀνδρί. Καὶ εἰ τρυφὴ ἔσται τότε, πῶς εἶπεν ὅτι Μετὰ τὴν θλίψιν τῶν ἡμερῶν ἐκείνων; Θλίψις μὲν ἔσται τῶν εὐσεβῶν καὶ δικαίων, τρυφὴ δὲ τῶν πονηρῶν καὶ ἀναισθήτων. Αρμόζον δὲ τέθεικε παράδειγμα. Καθάπερ γὰρ οἱ ἐπὶ τοῦ Νῶς τὴν κιβωτὸν ὁρῶντες κατασκευαζομένην, και τὴν ὅσον εὔπω καταστροφὴν αὐτῶν προμηνύουσαν, οὐκ ᾔσθάνοντο· οὕτω καὶ οὗτοι, τὸν ᾿Αντίχριστον βλέποντες ἐνεργοῦντα, καὶ τὰ σημεῖα τῆς συντε λείας, ἀφροντίστως διακείσονται. Παρατήρει δὲ πῶς πάντα προλέγει λεπτομερῶς τὰ μέχρι τῆς αὐτοῦ παρουσίας, ἐμφαίνων ὅτι καὶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ τὴν ὥραν οἶδεν, ἀλλ᾽ οἰκονομικῶς αὐτ τάς, ὡς εἴρηται, παρασιωπά. Ζήτησον δὲ καὶ ἐν τῷ περὶ Υἱοῦ δευτέρῳ λόγῳ τοῦ Θεολόγου τὸ δέκα τον κεφάλαιον, καὶ χαριεστάτην εὑρήσεις λύσιν. Τότε ἀφίεται. Διὰ μὲν τῶν ὄντων ἐν τῷ ἀγρῷ ** | Thess. v, 5. Variæ lectiones et notæ. Οὐ περὶ τόν, Β. Kat, delendumn, quod nec Hentenius agnoscit. (α) Sedulo laborantem. Malim, maleficacem.

CAP. XXIV. τοὺς πλουσίους δηλοί, διὰ δὲ τῶν ἀληθουσῶν ἐν τῷ qui in agro sunt, divites intelligit; per eas autem μυλῶνι, τοὺς πένητας. Καὶ διδάσκει ὅτι καὶ ἐκ τῶν πλουσίων καὶ ἐκ τῶν πενήτων τινὲς μὲν σώζονται, τινὲς δὲ ἀπόλλυνται. Διὸ καὶ ἐπὶ μὲν τῶν πλουσίων ἀρσενικῶς τὸν λόγον προήγαγε, τὸ ὑψηλὸν καὶ ἰσχυ ρὸν αὐτῶν ἐνδεικνύμενος ἐπὶ δὲ τῶν πενήτων θηλυκῶς, τὸ ταπεινὸν καὶ ἀσθενὲς τούτων ὑποφαίνων. Καὶ γὰρ ὅσοι μὲν ἡ τὸν πλοῦτον καλῶς διῴκησαν, ἢ τὴν πενίαν καλῶς ἐβάπτασαν, παραλαμβάνον ται εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου, ὡς γνώριμοι αὐτῷ τυγ χάνοντες· ὅσοι δὲ τοὐναντίον, ἀφίενται κάτω ὡς ἀνάξιοι περιμένοντες ἐνταῦθα τὸν δικαστήν. Λουκᾶς δὲ ἑτέρως φησὶ περὶ τούτου ἐν τῷ ἑξηκοστῷ κεφα λαίῳ, ὅτι Εσονται δύο ἐπὶ κλίνη; μιᾶς· εἷς παραληφθήσεται, καὶ ὁ ἕτερος ἀφεθήσεται. Δύο ἔσονται ἀλήθουσαι ἐπὶ τὸ αὐτό· μία παραληφθή σεται, καὶ ἡ ἑτέρα ἀφεθήσεται, διὰ μὲν τῶν ἐπὶ τῆς κλίνης τοὺς ἐν ἀναπαύσει δηλῶν, διὰ δὲ τῶν ἐν τῷ μυλῶνι τοὺς ἐν κακοπαθείᾳ. Δῆλον οὖν ὅτι διαφόρως κατ' ἄλλον καὶ ἄλλον καιρὸν ἐῤῥήθησαν, τὰ τοῦ Λουκᾶ μὲν πρότερον, τὰ δὲ τοῦ Ματθαίου ὕστερον. † † Αγρὸν ὠνόμασε τὸν κόσμου· παραλαμβάνεται οὖν ὁ σωζόμενος· ἀφίεται ὁ κατακρινό μενος. Εκ τούτου τοίνυν μάθωμεν ὅτι καὶ πένητες καὶ πλούσιοι, καὶ δοῦλοι καὶ κύριοι παραλαμβάνονται τε καὶ ἀφίενται. Δείκνυσι δὲ ὅτι μηδὲ πλούσιοι πάντες ἀπόλλυνται, μηδὲ πένητες πάντες σώζονται. Οθεν καὶ ἐπάγει· Γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε ποία ὥρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν ἔρχεται. Τὴν ἡμέραν οὐκ εἶπε, βουλόμενος εναγωνίους εἶναι αὐτοὺς διηνεκώς. Γρηγορείτε-- ἔρχεται. Ο δὲ Μάρκος ἔγραψεν, Αγρυπνεῖτε καὶ προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε πότε ὁ καιρός ἐστιν, ὁ τῆς δευτέρας δηλονότι παρου σίας αὐτοῦ. Εγρήγορσιν δὲ καὶ ἀγρυπνίαν νόει μὴ μόνον τὴν τοῦ ὕπνου ἐγκράτειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν παντοίαν προσοχήν τε καὶ φυλακήν. Φησὶ γὰρ καὶ ὁ Λουκᾶς· Προσέχετε ἑαυτοῖς, μήποτε βαρηθῶσιν ὑμῶν αἱ καρδίαι ἐν κραιπάλῃ, καὶ μέθη, καὶ μερίμναις βιωτικαῖς, καὶ αἰφνίδιος ἐφ' ὑμᾶς ἐπιστῇ ἡ ἡμέρα ἐκείνη. Ως παγὶς γὰρ ἐπελεύσεται ἐπὶ πάντας τοὺς καθημένους ἐπὶ πρόσωπον τ. ίσης τῆς γῆς. [΄Ὡς παγὶς μὲν διὰ τὸ ἀσυμφα. νέ; αὐτῆς καὶ ἀπρόοπτον πρόσωπον δὲ τῆς γῆς] ή ἐπιφάνεια αὐτῆς· καθήμενοι δὲ οἱ διάγοντες. Εἶτα λέγει καὶ περὶ τῆς προσευχῆς, ὅτι ᾿Αγρυπνεῖτε ἐν παντὶ καιρῷ δεόμενοι, ἵνα καταξιωθῆτε έκρυ γεῖν πάντα τὰ μέλλοντα γενέσθαι δηλαδή παρὰ τῶν πλάνων, καὶ ὅσα δεινά. quæ melunt in mola, pauperes ac docet quod et de divitibus, et de pauperibus quidam salvantur, quidam vero pereunt. Ideo etiam de divitibus sermonem masculine induxit, excelsum ac forte demonstrans quod in eis est: de pauperibus autem feminine, subindicans debile ac depressum quod in illis est. Siquidem quotquot vel divitias bene sectantur, vel paupertatem bene ferunt,assunountur in occursum Domini, tanquam illi familiares: quotquot autem contrario modo se habent, deorsum tanquam indigni relinquuntur, ut ibi judicem exspectent. Lucas vero de his alio modo dicit capite sexagesimo: Erunt (inquit) duo in lecto uno: unus assumetur, et alter relinquetur: duæ erunt molentes simul: una assumetur, et altera relinquetur “, per eos qui in lecto sunt significans illos qui in requic degunt: per eas autem quæ in mola, eos qui adversa tolerant. Manifestum est ergo, quod diversimode alio atque alio tempore dicta sint: prius quidem ea quaP apud Lucam, postmodum vero quæ apud Matthæum. † Agrum vocavit mundum. Assumitur ergo qui servatur, relinquitur qui codemnatur. Discamus igitur ex hoc loco, quod et pauperes et divites, et servi et domini assumuntur ac relinquuntur. Ostendit autem quod nec omnes divites percunt, nec pauperes salvantur omnes. Unde et postmodum ait: Vigilate ergo quia nescitis qua hora Dominus rester veniet. Non dixit diem, volens eos continue ad certamen esse paratos. Vers. 42. Vigilate - venturus sil. Marcus auten scripsit: Vigilate et orale: nescitis enim quando tempus sit *7, secundi videlicet adventus ejus. Per vigiliam autem sive vigilantiam intellige non soJam somni temperantiam, verum etiam omniniodamn attentionem et custodiam. Dicit enim et Lucas: Attendite vobis ipsis nequando graventur corda vestra crapula, et ebrielule, ac curis hujus vitæ, et repentinus superveniat vobis dies ille. Tanquam laqueus enim superveniet in omnes qui sedent super faciem universa terra. Tanquam laqueus sane propter non apparentiam et impræmeditationem. Facies autem terra est superfcies et apparitio illius. Sedentes vero sunt viventes, aut in mundo degentes. Deinde dicit etiam de oratione: Vigilate omni tempore, precantes ut digni habeamini effugere omnia hac qua ventura sunt s a sedu. ctoribus videlicet, et quæcunque alia erunt pcricula. 86 Luc. xvII, 34. 67 Marc. xii, 33.. 68 Luc. sx, 54, 55. •s ibid. 36. Varia lectiones et notæ. 'O, ante εἷς, οι ἡ, ante μία, omittit ctiam uterque codex in contextu Lucæ. Haec neuter meorumn agnoscit. Unic repetita essent, referire non potui. Interim ergo ipse Græce reddidi. Inclusa cxciderunt Α. ' Aoud Lucam γίνεσθαι habet uterque.

CAP. XXIV. τοὺς πλουσίους δηλοί, διὰ δὲ τῶν ἀληθουσῶν ἐν τῷ qui in agro sunt, divites intelligit; per eas autem μυλῶνι, τοὺς πένητας. Καὶ διδάσκει ὅτι καὶ ἐκ τῶν πλουσίων καὶ ἐκ τῶν πενήτων τινὲς μὲν σώζονται, τινὲς δὲ ἀπόλλυνται. Διὸ καὶ ἐπὶ μὲν τῶν πλουσίων ἀρσενικῶς τὸν λόγον προήγαγε, τὸ ὑψηλὸν καὶ ἰσχυ ρὸν αὐτῶν ἐνδεικνύμενος ἐπὶ δὲ τῶν πενήτων θηλυκῶς, τὸ ταπεινὸν καὶ ἀσθενὲς τούτων ὑποφαίνων. Καὶ γὰρ ὅσοι μὲν ἡ τὸν πλοῦτον καλῶς διῴκησαν, ἢ τὴν πενίαν καλῶς ἐβάπτασαν, παραλαμβάνον ται εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου, ὡς γνώριμοι αὐτῷ τυγ χάνοντες· ὅσοι δὲ τοὐναντίον, ἀφίενται κάτω ὡς ἀνάξιοι περιμένοντες ἐνταῦθα τὸν δικαστήν. Λουκᾶς δὲ ἑτέρως φησὶ περὶ τούτου ἐν τῷ ἑξηκοστῷ κεφα λαίῳ, ὅτι Εσονται δύο ἐπὶ κλίνη; μιᾶς· εἷς παραληφθήσεται, καὶ ὁ ἕτερος ἀφεθήσεται. Δύο ἔσονται ἀλήθουσαι ἐπὶ τὸ αὐτό· μία παραληφθή σεται, καὶ ἡ ἑτέρα ἀφεθήσεται, διὰ μὲν τῶν ἐπὶ τῆς κλίνης τοὺς ἐν ἀναπαύσει δηλῶν, διὰ δὲ τῶν ἐν τῷ μυλῶνι τοὺς ἐν κακοπαθείᾳ. Δῆλον οὖν ὅτι διαφόρως κατ' ἄλλον καὶ ἄλλον καιρὸν ἐῤῥήθησαν, τὰ τοῦ Λουκᾶ μὲν πρότερον, τὰ δὲ τοῦ Ματθαίου ὕστερον. † † Αγρὸν ὠνόμασε τὸν κόσμου· παραλαμβάνεται οὖν ὁ σωζόμενος· ἀφίεται ὁ κατακρινό μενος. Εκ τούτου τοίνυν μάθωμεν ὅτι καὶ πένητες καὶ πλούσιοι, καὶ δοῦλοι καὶ κύριοι παραλαμβάνονται τε καὶ ἀφίενται. Δείκνυσι δὲ ὅτι μηδὲ πλούσιοι πάντες ἀπόλλυνται, μηδὲ πένητες πάντες σώζονται. Οθεν καὶ ἐπάγει· Γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε ποία ὥρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν ἔρχεται. Τὴν ἡμέραν οὐκ εἶπε, βουλόμενος εναγωνίους εἶναι αὐτοὺς διηνεκώς. Γρηγορείτε-- ἔρχεται. Ο δὲ Μάρκος ἔγραψεν, Αγρυπνεῖτε καὶ προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε πότε ὁ καιρός ἐστιν, ὁ τῆς δευτέρας δηλονότι παρου σίας αὐτοῦ. Εγρήγορσιν δὲ καὶ ἀγρυπνίαν νόει μὴ μόνον τὴν τοῦ ὕπνου ἐγκράτειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν παντοίαν προσοχήν τε καὶ φυλακήν. Φησὶ γὰρ καὶ ὁ Λουκᾶς· Προσέχετε ἑαυτοῖς, μήποτε βαρηθῶσιν ὑμῶν αἱ καρδίαι ἐν κραιπάλῃ, καὶ μέθη, καὶ μερίμναις βιωτικαῖς, καὶ αἰφνίδιος ἐφ' ὑμᾶς ἐπιστῇ ἡ ἡμέρα ἐκείνη. Ως παγὶς γὰρ ἐπελεύσεται ἐπὶ πάντας τοὺς καθημένους ἐπὶ πρόσωπον τ. ίσης τῆς γῆς. [΄Ὡς παγὶς μὲν διὰ τὸ ἀσυμφα. νέ; αὐτῆς καὶ ἀπρόοπτον πρόσωπον δὲ τῆς γῆς] ή ἐπιφάνεια αὐτῆς· καθήμενοι δὲ οἱ διάγοντες. Εἶτα λέγει καὶ περὶ τῆς προσευχῆς, ὅτι ᾿Αγρυπνεῖτε ἐν παντὶ καιρῷ δεόμενοι, ἵνα καταξιωθῆτε έκρυ γεῖν πάντα τὰ μέλλοντα γενέσθαι δηλαδή παρὰ τῶν πλάνων, καὶ ὅσα δεινά. quæ melunt in mola, pauperes ac docet quod et de divitibus, et de pauperibus quidam salvantur, quidam vero pereunt. Ideo etiam de divitibus sermonem masculine induxit, excelsum ac forte demonstrans quod in eis est: de pauperibus autem feminine, subindicans debile ac depressum quod in illis est. Siquidem quotquot vel divitias bene sectantur, vel paupertatem bene ferunt,assunountur in occursum Domini, tanquam illi familiares: quotquot autem contrario modo se habent, deorsum tanquam indigni relinquuntur, ut ibi judicem exspectent. Lucas vero de his alio modo dicit capite sexagesimo: Erunt (inquit) duo in lecto uno: unus assumetur, et alter relinquetur: duæ erunt molentes simul: una assumetur, et altera relinquetur “, per eos qui in lecto sunt significans illos qui in requic degunt: per eas autem quæ in mola, eos qui adversa tolerant. Manifestum est ergo, quod diversimode alio atque alio tempore dicta sint: prius quidem ea quaP apud Lucam, postmodum vero quæ apud Matthæum. † Agrum vocavit mundum. Assumitur ergo qui servatur, relinquitur qui codemnatur. Discamus igitur ex hoc loco, quod et pauperes et divites, et servi et domini assumuntur ac relinquuntur. Ostendit autem quod nec omnes divites percunt, nec pauperes salvantur omnes. Unde et postmodum ait: Vigilate ergo quia nescitis qua hora Dominus rester veniet. Non dixit diem, volens eos continue ad certamen esse paratos. Vers. 42. Vigilate - venturus sil. Marcus auten scripsit: Vigilate et orale: nescitis enim quando tempus sit *7, secundi videlicet adventus ejus. Per vigiliam autem sive vigilantiam intellige non soJam somni temperantiam, verum etiam omniniodamn attentionem et custodiam. Dicit enim et Lucas: Attendite vobis ipsis nequando graventur corda vestra crapula, et ebrielule, ac curis hujus vitæ, et repentinus superveniat vobis dies ille. Tanquam laqueus enim superveniet in omnes qui sedent super faciem universa terra. Tanquam laqueus sane propter non apparentiam et impræmeditationem. Facies autem terra est superfcies et apparitio illius. Sedentes vero sunt viventes, aut in mundo degentes. Deinde dicit etiam de oratione: Vigilate omni tempore, precantes ut digni habeamini effugere omnia hac qua ventura sunt s a sedu. ctoribus videlicet, et quæcunque alia erunt pcricula. 86 Luc. xvII, 34. 67 Marc. xii, 33.. 68 Luc. sx, 54, 55. •s ibid. 36. Varia lectiones et notæ. 'O, ante εἷς, οι ἡ, ante μία, omittit ctiam uterque codex in contextu Lucæ. Haec neuter meorumn agnoscit. Unic repetita essent, referire non potui. Interim ergo ipse Græce reddidi. Inclusa cxciderunt Α. ' Aoud Lucam γίνεσθαι habet uterque.

CAP. XXIV. τοὺς πλουσίους δηλοί, διὰ δὲ τῶν ἀληθουσῶν ἐν τῷ qui in agro sunt, divites intelligit; per eas autem μυλῶνι, τοὺς πένητας. Καὶ διδάσκει ὅτι καὶ ἐκ τῶν πλουσίων καὶ ἐκ τῶν πενήτων τινὲς μὲν σώζονται, τινὲς δὲ ἀπόλλυνται. Διὸ καὶ ἐπὶ μὲν τῶν πλουσίων ἀρσενικῶς τὸν λόγον προήγαγε, τὸ ὑψηλὸν καὶ ἰσχυ ρὸν αὐτῶν ἐνδεικνύμενος ἐπὶ δὲ τῶν πενήτων θηλυκῶς, τὸ ταπεινὸν καὶ ἀσθενὲς τούτων ὑποφαίνων. Καὶ γὰρ ὅσοι μὲν ἡ τὸν πλοῦτον καλῶς διῴκησαν, ἢ τὴν πενίαν καλῶς ἐβάπτασαν, παραλαμβάνον ται εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου, ὡς γνώριμοι αὐτῷ τυγ χάνοντες· ὅσοι δὲ τοὐναντίον, ἀφίενται κάτω ὡς ἀνάξιοι περιμένοντες ἐνταῦθα τὸν δικαστήν. Λουκᾶς δὲ ἑτέρως φησὶ περὶ τούτου ἐν τῷ ἑξηκοστῷ κεφα λαίῳ, ὅτι Εσονται δύο ἐπὶ κλίνη; μιᾶς· εἷς παραληφθήσεται, καὶ ὁ ἕτερος ἀφεθήσεται. Δύο ἔσονται ἀλήθουσαι ἐπὶ τὸ αὐτό· μία παραληφθή σεται, καὶ ἡ ἑτέρα ἀφεθήσεται, διὰ μὲν τῶν ἐπὶ τῆς κλίνης τοὺς ἐν ἀναπαύσει δηλῶν, διὰ δὲ τῶν ἐν τῷ μυλῶνι τοὺς ἐν κακοπαθείᾳ. Δῆλον οὖν ὅτι διαφόρως κατ' ἄλλον καὶ ἄλλον καιρὸν ἐῤῥήθησαν, τὰ τοῦ Λουκᾶ μὲν πρότερον, τὰ δὲ τοῦ Ματθαίου ὕστερον. † † Αγρὸν ὠνόμασε τὸν κόσμου· παραλαμβάνεται οὖν ὁ σωζόμενος· ἀφίεται ὁ κατακρινό μενος. Εκ τούτου τοίνυν μάθωμεν ὅτι καὶ πένητες καὶ πλούσιοι, καὶ δοῦλοι καὶ κύριοι παραλαμβάνονται τε καὶ ἀφίενται. Δείκνυσι δὲ ὅτι μηδὲ πλούσιοι πάντες ἀπόλλυνται, μηδὲ πένητες πάντες σώζονται. Οθεν καὶ ἐπάγει· Γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε ποία ὥρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν ἔρχεται. Τὴν ἡμέραν οὐκ εἶπε, βουλόμενος εναγωνίους εἶναι αὐτοὺς διηνεκώς. Γρηγορείτε-- ἔρχεται. Ο δὲ Μάρκος ἔγραψεν, Αγρυπνεῖτε καὶ προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε πότε ὁ καιρός ἐστιν, ὁ τῆς δευτέρας δηλονότι παρου σίας αὐτοῦ. Εγρήγορσιν δὲ καὶ ἀγρυπνίαν νόει μὴ μόνον τὴν τοῦ ὕπνου ἐγκράτειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν παντοίαν προσοχήν τε καὶ φυλακήν. Φησὶ γὰρ καὶ ὁ Λουκᾶς· Προσέχετε ἑαυτοῖς, μήποτε βαρηθῶσιν ὑμῶν αἱ καρδίαι ἐν κραιπάλῃ, καὶ μέθη, καὶ μερίμναις βιωτικαῖς, καὶ αἰφνίδιος ἐφ' ὑμᾶς ἐπιστῇ ἡ ἡμέρα ἐκείνη. Ως παγὶς γὰρ ἐπελεύσεται ἐπὶ πάντας τοὺς καθημένους ἐπὶ πρόσωπον τ. ίσης τῆς γῆς. [΄Ὡς παγὶς μὲν διὰ τὸ ἀσυμφα. νέ; αὐτῆς καὶ ἀπρόοπτον πρόσωπον δὲ τῆς γῆς] ή ἐπιφάνεια αὐτῆς· καθήμενοι δὲ οἱ διάγοντες. Εἶτα λέγει καὶ περὶ τῆς προσευχῆς, ὅτι ᾿Αγρυπνεῖτε ἐν παντὶ καιρῷ δεόμενοι, ἵνα καταξιωθῆτε έκρυ γεῖν πάντα τὰ μέλλοντα γενέσθαι δηλαδή παρὰ τῶν πλάνων, καὶ ὅσα δεινά. quæ melunt in mola, pauperes ac docet quod et de divitibus, et de pauperibus quidam salvantur, quidam vero pereunt. Ideo etiam de divitibus sermonem masculine induxit, excelsum ac forte demonstrans quod in eis est: de pauperibus autem feminine, subindicans debile ac depressum quod in illis est. Siquidem quotquot vel divitias bene sectantur, vel paupertatem bene ferunt,assunountur in occursum Domini, tanquam illi familiares: quotquot autem contrario modo se habent, deorsum tanquam indigni relinquuntur, ut ibi judicem exspectent. Lucas vero de his alio modo dicit capite sexagesimo: Erunt (inquit) duo in lecto uno: unus assumetur, et alter relinquetur: duæ erunt molentes simul: una assumetur, et altera relinquetur “, per eos qui in lecto sunt significans illos qui in requic degunt: per eas autem quæ in mola, eos qui adversa tolerant. Manifestum est ergo, quod diversimode alio atque alio tempore dicta sint: prius quidem ea quaP apud Lucam, postmodum vero quæ apud Matthæum. † Agrum vocavit mundum. Assumitur ergo qui servatur, relinquitur qui codemnatur. Discamus igitur ex hoc loco, quod et pauperes et divites, et servi et domini assumuntur ac relinquuntur. Ostendit autem quod nec omnes divites percunt, nec pauperes salvantur omnes. Unde et postmodum ait: Vigilate ergo quia nescitis qua hora Dominus rester veniet. Non dixit diem, volens eos continue ad certamen esse paratos. Vers. 42. Vigilate - venturus sil. Marcus auten scripsit: Vigilate et orale: nescitis enim quando tempus sit *7, secundi videlicet adventus ejus. Per vigiliam autem sive vigilantiam intellige non soJam somni temperantiam, verum etiam omniniodamn attentionem et custodiam. Dicit enim et Lucas: Attendite vobis ipsis nequando graventur corda vestra crapula, et ebrielule, ac curis hujus vitæ, et repentinus superveniat vobis dies ille. Tanquam laqueus enim superveniet in omnes qui sedent super faciem universa terra. Tanquam laqueus sane propter non apparentiam et impræmeditationem. Facies autem terra est superfcies et apparitio illius. Sedentes vero sunt viventes, aut in mundo degentes. Deinde dicit etiam de oratione: Vigilate omni tempore, precantes ut digni habeamini effugere omnia hac qua ventura sunt s a sedu. ctoribus videlicet, et quæcunque alia erunt pcricula. 86 Luc. xvII, 34. 67 Marc. xii, 33.. 68 Luc. sx, 54, 55. •s ibid. 36. Varia lectiones et notæ. 'O, ante εἷς, οι ἡ, ante μία, omittit ctiam uterque codex in contextu Lucæ. Haec neuter meorumn agnoscit. Unic repetita essent, referire non potui. Interim ergo ipse Græce reddidi. Inclusa cxciderunt Α. ' Aoud Lucam γίνεσθαι habet uterque.

CAP. XXIV. τοὺς πλουσίους δηλοί, διὰ δὲ τῶν ἀληθουσῶν ἐν τῷ qui in agro sunt, divites intelligit; per eas autem μυλῶνι, τοὺς πένητας. Καὶ διδάσκει ὅτι καὶ ἐκ τῶν πλουσίων καὶ ἐκ τῶν πενήτων τινὲς μὲν σώζονται, τινὲς δὲ ἀπόλλυνται. Διὸ καὶ ἐπὶ μὲν τῶν πλουσίων ἀρσενικῶς τὸν λόγον προήγαγε, τὸ ὑψηλὸν καὶ ἰσχυ ρὸν αὐτῶν ἐνδεικνύμενος ἐπὶ δὲ τῶν πενήτων θηλυκῶς, τὸ ταπεινὸν καὶ ἀσθενὲς τούτων ὑποφαίνων. Καὶ γὰρ ὅσοι μὲν ἡ τὸν πλοῦτον καλῶς διῴκησαν, ἢ τὴν πενίαν καλῶς ἐβάπτασαν, παραλαμβάνον ται εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου, ὡς γνώριμοι αὐτῷ τυγ χάνοντες· ὅσοι δὲ τοὐναντίον, ἀφίενται κάτω ὡς ἀνάξιοι περιμένοντες ἐνταῦθα τὸν δικαστήν. Λουκᾶς δὲ ἑτέρως φησὶ περὶ τούτου ἐν τῷ ἑξηκοστῷ κεφα λαίῳ, ὅτι Εσονται δύο ἐπὶ κλίνη; μιᾶς· εἷς παραληφθήσεται, καὶ ὁ ἕτερος ἀφεθήσεται. Δύο ἔσονται ἀλήθουσαι ἐπὶ τὸ αὐτό· μία παραληφθή σεται, καὶ ἡ ἑτέρα ἀφεθήσεται, διὰ μὲν τῶν ἐπὶ τῆς κλίνης τοὺς ἐν ἀναπαύσει δηλῶν, διὰ δὲ τῶν ἐν τῷ μυλῶνι τοὺς ἐν κακοπαθείᾳ. Δῆλον οὖν ὅτι διαφόρως κατ' ἄλλον καὶ ἄλλον καιρὸν ἐῤῥήθησαν, τὰ τοῦ Λουκᾶ μὲν πρότερον, τὰ δὲ τοῦ Ματθαίου ὕστερον. † † Αγρὸν ὠνόμασε τὸν κόσμου· παραλαμβάνεται οὖν ὁ σωζόμενος· ἀφίεται ὁ κατακρινό μενος. Εκ τούτου τοίνυν μάθωμεν ὅτι καὶ πένητες καὶ πλούσιοι, καὶ δοῦλοι καὶ κύριοι παραλαμβάνονται τε καὶ ἀφίενται. Δείκνυσι δὲ ὅτι μηδὲ πλούσιοι πάντες ἀπόλλυνται, μηδὲ πένητες πάντες σώζονται. Οθεν καὶ ἐπάγει· Γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε ποία ὥρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν ἔρχεται. Τὴν ἡμέραν οὐκ εἶπε, βουλόμενος εναγωνίους εἶναι αὐτοὺς διηνεκώς. Γρηγορείτε-- ἔρχεται. Ο δὲ Μάρκος ἔγραψεν, Αγρυπνεῖτε καὶ προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε πότε ὁ καιρός ἐστιν, ὁ τῆς δευτέρας δηλονότι παρου σίας αὐτοῦ. Εγρήγορσιν δὲ καὶ ἀγρυπνίαν νόει μὴ μόνον τὴν τοῦ ὕπνου ἐγκράτειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν παντοίαν προσοχήν τε καὶ φυλακήν. Φησὶ γὰρ καὶ ὁ Λουκᾶς· Προσέχετε ἑαυτοῖς, μήποτε βαρηθῶσιν ὑμῶν αἱ καρδίαι ἐν κραιπάλῃ, καὶ μέθη, καὶ μερίμναις βιωτικαῖς, καὶ αἰφνίδιος ἐφ' ὑμᾶς ἐπιστῇ ἡ ἡμέρα ἐκείνη. Ως παγὶς γὰρ ἐπελεύσεται ἐπὶ πάντας τοὺς καθημένους ἐπὶ πρόσωπον τ. ίσης τῆς γῆς. [΄Ὡς παγὶς μὲν διὰ τὸ ἀσυμφα. νέ; αὐτῆς καὶ ἀπρόοπτον πρόσωπον δὲ τῆς γῆς] ή ἐπιφάνεια αὐτῆς· καθήμενοι δὲ οἱ διάγοντες. Εἶτα λέγει καὶ περὶ τῆς προσευχῆς, ὅτι ᾿Αγρυπνεῖτε ἐν παντὶ καιρῷ δεόμενοι, ἵνα καταξιωθῆτε έκρυ γεῖν πάντα τὰ μέλλοντα γενέσθαι δηλαδή παρὰ τῶν πλάνων, καὶ ὅσα δεινά. quæ melunt in mola, pauperes ac docet quod et de divitibus, et de pauperibus quidam salvantur, quidam vero pereunt. Ideo etiam de divitibus sermonem masculine induxit, excelsum ac forte demonstrans quod in eis est: de pauperibus autem feminine, subindicans debile ac depressum quod in illis est. Siquidem quotquot vel divitias bene sectantur, vel paupertatem bene ferunt,assunountur in occursum Domini, tanquam illi familiares: quotquot autem contrario modo se habent, deorsum tanquam indigni relinquuntur, ut ibi judicem exspectent. Lucas vero de his alio modo dicit capite sexagesimo: Erunt (inquit) duo in lecto uno: unus assumetur, et alter relinquetur: duæ erunt molentes simul: una assumetur, et altera relinquetur “, per eos qui in lecto sunt significans illos qui in requic degunt: per eas autem quæ in mola, eos qui adversa tolerant. Manifestum est ergo, quod diversimode alio atque alio tempore dicta sint: prius quidem ea quaP apud Lucam, postmodum vero quæ apud Matthæum. † Agrum vocavit mundum. Assumitur ergo qui servatur, relinquitur qui codemnatur. Discamus igitur ex hoc loco, quod et pauperes et divites, et servi et domini assumuntur ac relinquuntur. Ostendit autem quod nec omnes divites percunt, nec pauperes salvantur omnes. Unde et postmodum ait: Vigilate ergo quia nescitis qua hora Dominus rester veniet. Non dixit diem, volens eos continue ad certamen esse paratos. Vers. 42. Vigilate - venturus sil. Marcus auten scripsit: Vigilate et orale: nescitis enim quando tempus sit *7, secundi videlicet adventus ejus. Per vigiliam autem sive vigilantiam intellige non soJam somni temperantiam, verum etiam omniniodamn attentionem et custodiam. Dicit enim et Lucas: Attendite vobis ipsis nequando graventur corda vestra crapula, et ebrielule, ac curis hujus vitæ, et repentinus superveniat vobis dies ille. Tanquam laqueus enim superveniet in omnes qui sedent super faciem universa terra. Tanquam laqueus sane propter non apparentiam et impræmeditationem. Facies autem terra est superfcies et apparitio illius. Sedentes vero sunt viventes, aut in mundo degentes. Deinde dicit etiam de oratione: Vigilate omni tempore, precantes ut digni habeamini effugere omnia hac qua ventura sunt s a sedu. ctoribus videlicet, et quæcunque alia erunt pcricula. 86 Luc. xvII, 34. 67 Marc. xii, 33.. 68 Luc. sx, 54, 55. •s ibid. 36. Varia lectiones et notæ. 'O, ante εἷς, οι ἡ, ante μία, omittit ctiam uterque codex in contextu Lucæ. Haec neuter meorumn agnoscit. Unic repetita essent, referire non potui. Interim ergo ipse Græce reddidi. Inclusa cxciderunt Α. ' Aoud Lucam γίνεσθαι habet uterque.

G27 Vers. 45. Illud Ἐκεῖνο suam. Vigilia sive custodia dicitur quarta pars noctis, prout eliam alibi diximus. Parabolice autem nunc dicit, quod si scisset homo quo tempore finis vitæ suæ futurus esset, utique circa illud tempus vigilasset, et nequaquam periisset. Sed propterea et communem omnium finem, et eum qui cuique proprius est, fecit Deus ut ignorarent, ne ad illud solum tempus vigilarent, omni reliquo male viventes: sed ui, cum incertus sit finis, semper illum exspectent, semper sint ad certamen parati. Vers. 44. Ideo venturus est. Ideo. Quare? Quia tempus ignoratis. In universali siquidem fine mundi manifestum est, quod Dominus veniet. De proprio sutem fine dicunt quidam, quod unoquoque Christiano moriente adest Dominus cum sanctis angelis: quando etiam rationem reddit anima. Quidam vero adventum proprium illius, dicunt imperium ejus quo jubet ut anima separetur. Quia autem in futuri judicii memorian incidit, ad præceptores convertit sermonem, et dicit: Vers 45, Quisnam tempore. Famulitium diit ipsos famulos ac Dei servos; cibum autem, ra tionalem doctrinam. Vers. 46. Bealus jussit. Vers. 47. Amen sic facientem. Sic, sicut In magnum honorem constituet eum, ut bonis suis dignum ducat illum. Tu vero hujusmodi ne ulterius curiose scruteris. Parabolica namque ita tractanda sunt, quasi significantia solum ea quæ necessaria sunt. Vide autem quod duo hæc habere oporteat eum qui præpositus est: puta fidem, ne retineat ea quæ sunt conservorum, aut inutiliter consumat: et prudentiam, ut decenter ea dividat, quæ sibi tradita sunt, et cam judicio tam in qualitate, quam in quantitate. Convenit autem hic sermo non his tantum qui divites sunt in sermone, sed et his qui pecuniis ac possessionibus divites sunt. Omnes enim constituit Deus dispensatores eorum quæ possident, volens ut omnes fideliter ac prudenter cuncta dividant. Praeterea illis quoque aptatur hic sermo, qui principatam quemcunque acceperunt; oportet enim et ipsos non juxta propriam benevolentiam aut inimicitiam administrare (quod fraudis estlet infidelitatis), neque stulte et imprudenter. Vers. 48. Quodsi Vers. 50. ignoral. Servus ille malus, qui videlicet e diverso infidelis et imprudens evasit, si putans cunctari dominum suum co quod diem ignorat et horam, ut dictum est, αὐτοῦ. Φυλακὴ καλεῖται τὸ τεταρ τημόριον τῆς νυκτός, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν. Παραβολικῶς δέ φησι νῦν, ὅτι, ἐὰν ἐγίνωσκεν ὁ ἄνθρωπος ἐν τοι καιρῷ τῆς ζωῆς αὐτοῦ τὸ τέ λο; ἔρχεται, έγρηγόρησεν ἂν κατ' ἐκεῖνον τὸν και ρὸν, καὶ οὐκ ἂν ἀπώλετο. ᾿Αλλὰ διὰ τοῦτο καὶ τὸ κοινὸν πάντων τέλος, καὶ τὸ ἴδιον ἑκάστου πεποίηκεν ἀγνοούμενον ὁ Θεός, ἵνα μὴ κατ' ἐκεῖνον μόνον τὸν καιρὸν νήφωσι, τὸν ἄλλον άπαντα κακῶς βιοῦντες· ἀλλ᾽ ἵνα, τοῦ τέλους ἀδήλου τυγχάνοντος, ἑκάστοτε τοῦτο προσδοκώντες, εκάστοτε ὦσιν εναγώ για. Διὰ τοῦτο ἔρχεται. Διὰ τοῦτο, ποῖον; Διὰ τὸ μὴ εἰδέναι τὸν καιρόν. Εν μὲν οὖν τῷ παγκοσμίῳ τέλει φανερὸν ὅτι ὁ Κύριος ἔρχεται· περὶ δὲ τοῦ ἰδικοῦ τινὲς μέν φασιν ὅτι, εκάστου Χριστιανοῦ τελευτῶντος, παραγίνεται μετὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων, ὅτε καὶ λογοθετεῖται ἡ ψυχή· τινὲς δὲ ἔλευσιν ἰδικήν αὐτοῦ λέγουσι τὴν κέλευσιν του χωρισμού της ψυχῆς. Ἐπεὶ δὲ λοιπὸν εἰς τὴν τῆς μελλούσης κρίσ σεως ἐνέβαλε μνήμην, πρὸς τοὺς διδασκάλους τρέ πει τον λόγον, καί φησι· Τις — καιρῷ. Θεραπείαν μὲν λέγει τους θερά ποντας, τοὺς δούλους τοῦ Θεοῦ, τροφὴν δὲ τὴν λογικὴν, τὴν διδασκαλικήν. Μακάριος -- ποιοῦντα οὕτως. Ούτως, ώς προσετάγη. ᾿Αμήν — αὐτόν. Εἰς μεγάλην τοῦτον καταστήσει τιμήν, τῶν ἀγαθῶν ἑαυτοῦ καταξιώσει αὐτόν. Σὺ δὲ μηδὲν ἐπὶ τῶν τοιούτων περαιτέρω πολυπραγμόνει. Τὰ παραβολικὰ γὰρ, ὡς ἐμφαντικά μόνων τῶν ἀναγκαίων, μεταχειριστέον. Ορα δὲ ὅτι δύο ταῦτα χρὴ τὸν προϊστάμενον ἔχειν, πίστιν, ὥστε μὴ παρακατέχειν τὰ τῶν συν δούλων, ἢ μάτην παραναλίσκειν· καὶ φρόνησιν, ὥστε πρεπόντως διανέμειν τὰ ἐγκεχειρισμένα, καὶ μετὰ διακρίσεως ἔν τε ποιότητι καὶ ποσότητι. 'Αρμόζει δὲ ὁ λόγος οὗτος οὐ μόνον τοῖς πλουσίοις εἰς λόγον, ἀλλὰ καὶ τοῖς πλουσίοις εἰς χρήματα. Πάντας γὰρ οἰκονόμους, ὧν εὐποροῦσιν, ὁ Θεὸς κατέστησε, καὶ βούλεται πάντας πιστῶς καὶ φρονία μως πάντα διανέμειν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς ἐντιναοῦν ἀρ χὴν ἐγκεχειρισμένοις ὁ λόγος ἔτι προσήκει. Δεῖ γὰρ καὶ τούτους μὴ πρὸς ἰδίαν εὔνοιαν ἢ ἀπέχθειαν διοικεῖν, ὅπερ ἐστὶ νοσφισμοῦ καὶ ἀπιστίας, μηδὲ ἀφρόνως καὶ ἀσυνέτως. Ἐὰν δὲ γινώσκει. Ο κακός δοῦλος ἐκεῖνος, ὁ τοὐναντίον ἄπιστος καὶ ἄφρων ἀποβὰς, ἐὰν, οιέ μενος βραδύνειν τὸν Κύριον αὐτοῦ, διὰ τὸ ἀγνοεῖν τὴν ἡμέραν, ὡς εἴρηται, καὶ τὴν ὥραν, ἄρξηται Variæ lectiones et notæ. Huc ex margine sui codicis Hentenius refert hæc Justissime sane tanquam prudentem el studiosum. Id aulem non de solis pecuniis ac possessionibus dictum est, sed et de sermone erga mentem, om. nique dispensatione, quam quisque nactus est. Huc refert ex margine sui codicis Hentenius hæc: Dominum constituens unumquemque erga eos, qui ipsorum indigent liberalitate. Studeamus itaque cum omni gaudio ac promptitudine ca, quæ acquisivimus, spargere in pauperes.

G27 Vers. 45. Illud Ἐκεῖνο suam. Vigilia sive custodia dicitur quarta pars noctis, prout eliam alibi diximus. Parabolice autem nunc dicit, quod si scisset homo quo tempore finis vitæ suæ futurus esset, utique circa illud tempus vigilasset, et nequaquam periisset. Sed propterea et communem omnium finem, et eum qui cuique proprius est, fecit Deus ut ignorarent, ne ad illud solum tempus vigilarent, omni reliquo male viventes: sed ui, cum incertus sit finis, semper illum exspectent, semper sint ad certamen parati. Vers. 44. Ideo venturus est. Ideo. Quare? Quia tempus ignoratis. In universali siquidem fine mundi manifestum est, quod Dominus veniet. De proprio sutem fine dicunt quidam, quod unoquoque Christiano moriente adest Dominus cum sanctis angelis: quando etiam rationem reddit anima. Quidam vero adventum proprium illius, dicunt imperium ejus quo jubet ut anima separetur. Quia autem in futuri judicii memorian incidit, ad præceptores convertit sermonem, et dicit: Vers 45, Quisnam tempore. Famulitium diit ipsos famulos ac Dei servos; cibum autem, ra tionalem doctrinam. Vers. 46. Bealus jussit. Vers. 47. Amen sic facientem. Sic, sicut In magnum honorem constituet eum, ut bonis suis dignum ducat illum. Tu vero hujusmodi ne ulterius curiose scruteris. Parabolica namque ita tractanda sunt, quasi significantia solum ea quæ necessaria sunt. Vide autem quod duo hæc habere oporteat eum qui præpositus est: puta fidem, ne retineat ea quæ sunt conservorum, aut inutiliter consumat: et prudentiam, ut decenter ea dividat, quæ sibi tradita sunt, et cam judicio tam in qualitate, quam in quantitate. Convenit autem hic sermo non his tantum qui divites sunt in sermone, sed et his qui pecuniis ac possessionibus divites sunt. Omnes enim constituit Deus dispensatores eorum quæ possident, volens ut omnes fideliter ac prudenter cuncta dividant. Praeterea illis quoque aptatur hic sermo, qui principatam quemcunque acceperunt; oportet enim et ipsos non juxta propriam benevolentiam aut inimicitiam administrare (quod fraudis estlet infidelitatis), neque stulte et imprudenter. Vers. 48. Quodsi Vers. 50. ignoral. Servus ille malus, qui videlicet e diverso infidelis et imprudens evasit, si putans cunctari dominum suum co quod diem ignorat et horam, ut dictum est, αὐτοῦ. Φυλακὴ καλεῖται τὸ τεταρ τημόριον τῆς νυκτός, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν. Παραβολικῶς δέ φησι νῦν, ὅτι, ἐὰν ἐγίνωσκεν ὁ ἄνθρωπος ἐν τοι καιρῷ τῆς ζωῆς αὐτοῦ τὸ τέ λο; ἔρχεται, έγρηγόρησεν ἂν κατ' ἐκεῖνον τὸν και ρὸν, καὶ οὐκ ἂν ἀπώλετο. ᾿Αλλὰ διὰ τοῦτο καὶ τὸ κοινὸν πάντων τέλος, καὶ τὸ ἴδιον ἑκάστου πεποίηκεν ἀγνοούμενον ὁ Θεός, ἵνα μὴ κατ' ἐκεῖνον μόνον τὸν καιρὸν νήφωσι, τὸν ἄλλον άπαντα κακῶς βιοῦντες· ἀλλ᾽ ἵνα, τοῦ τέλους ἀδήλου τυγχάνοντος, ἑκάστοτε τοῦτο προσδοκώντες, εκάστοτε ὦσιν εναγώ για. Διὰ τοῦτο ἔρχεται. Διὰ τοῦτο, ποῖον; Διὰ τὸ μὴ εἰδέναι τὸν καιρόν. Εν μὲν οὖν τῷ παγκοσμίῳ τέλει φανερὸν ὅτι ὁ Κύριος ἔρχεται· περὶ δὲ τοῦ ἰδικοῦ τινὲς μέν φασιν ὅτι, εκάστου Χριστιανοῦ τελευτῶντος, παραγίνεται μετὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων, ὅτε καὶ λογοθετεῖται ἡ ψυχή· τινὲς δὲ ἔλευσιν ἰδικήν αὐτοῦ λέγουσι τὴν κέλευσιν του χωρισμού της ψυχῆς. Ἐπεὶ δὲ λοιπὸν εἰς τὴν τῆς μελλούσης κρίσ σεως ἐνέβαλε μνήμην, πρὸς τοὺς διδασκάλους τρέ πει τον λόγον, καί φησι· Τις — καιρῷ. Θεραπείαν μὲν λέγει τους θερά ποντας, τοὺς δούλους τοῦ Θεοῦ, τροφὴν δὲ τὴν λογικὴν, τὴν διδασκαλικήν. Μακάριος -- ποιοῦντα οὕτως. Ούτως, ώς προσετάγη. ᾿Αμήν — αὐτόν. Εἰς μεγάλην τοῦτον καταστήσει τιμήν, τῶν ἀγαθῶν ἑαυτοῦ καταξιώσει αὐτόν. Σὺ δὲ μηδὲν ἐπὶ τῶν τοιούτων περαιτέρω πολυπραγμόνει. Τὰ παραβολικὰ γὰρ, ὡς ἐμφαντικά μόνων τῶν ἀναγκαίων, μεταχειριστέον. Ορα δὲ ὅτι δύο ταῦτα χρὴ τὸν προϊστάμενον ἔχειν, πίστιν, ὥστε μὴ παρακατέχειν τὰ τῶν συν δούλων, ἢ μάτην παραναλίσκειν· καὶ φρόνησιν, ὥστε πρεπόντως διανέμειν τὰ ἐγκεχειρισμένα, καὶ μετὰ διακρίσεως ἔν τε ποιότητι καὶ ποσότητι. 'Αρμόζει δὲ ὁ λόγος οὗτος οὐ μόνον τοῖς πλουσίοις εἰς λόγον, ἀλλὰ καὶ τοῖς πλουσίοις εἰς χρήματα. Πάντας γὰρ οἰκονόμους, ὧν εὐποροῦσιν, ὁ Θεὸς κατέστησε, καὶ βούλεται πάντας πιστῶς καὶ φρονία μως πάντα διανέμειν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς ἐντιναοῦν ἀρ χὴν ἐγκεχειρισμένοις ὁ λόγος ἔτι προσήκει. Δεῖ γὰρ καὶ τούτους μὴ πρὸς ἰδίαν εὔνοιαν ἢ ἀπέχθειαν διοικεῖν, ὅπερ ἐστὶ νοσφισμοῦ καὶ ἀπιστίας, μηδὲ ἀφρόνως καὶ ἀσυνέτως. Ἐὰν δὲ γινώσκει. Ο κακός δοῦλος ἐκεῖνος, ὁ τοὐναντίον ἄπιστος καὶ ἄφρων ἀποβὰς, ἐὰν, οιέ μενος βραδύνειν τὸν Κύριον αὐτοῦ, διὰ τὸ ἀγνοεῖν τὴν ἡμέραν, ὡς εἴρηται, καὶ τὴν ὥραν, ἄρξηται Variæ lectiones et notæ. Huc ex margine sui codicis Hentenius refert hæc Justissime sane tanquam prudentem el studiosum. Id aulem non de solis pecuniis ac possessionibus dictum est, sed et de sermone erga mentem, om. nique dispensatione, quam quisque nactus est. Huc refert ex margine sui codicis Hentenius hæc: Dominum constituens unumquemque erga eos, qui ipsorum indigent liberalitate. Studeamus itaque cum omni gaudio ac promptitudine ca, quæ acquisivimus, spargere in pauperes.

G27 Vers. 45. Illud Ἐκεῖνο suam. Vigilia sive custodia dicitur quarta pars noctis, prout eliam alibi diximus. Parabolice autem nunc dicit, quod si scisset homo quo tempore finis vitæ suæ futurus esset, utique circa illud tempus vigilasset, et nequaquam periisset. Sed propterea et communem omnium finem, et eum qui cuique proprius est, fecit Deus ut ignorarent, ne ad illud solum tempus vigilarent, omni reliquo male viventes: sed ui, cum incertus sit finis, semper illum exspectent, semper sint ad certamen parati. Vers. 44. Ideo venturus est. Ideo. Quare? Quia tempus ignoratis. In universali siquidem fine mundi manifestum est, quod Dominus veniet. De proprio sutem fine dicunt quidam, quod unoquoque Christiano moriente adest Dominus cum sanctis angelis: quando etiam rationem reddit anima. Quidam vero adventum proprium illius, dicunt imperium ejus quo jubet ut anima separetur. Quia autem in futuri judicii memorian incidit, ad præceptores convertit sermonem, et dicit: Vers 45, Quisnam tempore. Famulitium diit ipsos famulos ac Dei servos; cibum autem, ra tionalem doctrinam. Vers. 46. Bealus jussit. Vers. 47. Amen sic facientem. Sic, sicut In magnum honorem constituet eum, ut bonis suis dignum ducat illum. Tu vero hujusmodi ne ulterius curiose scruteris. Parabolica namque ita tractanda sunt, quasi significantia solum ea quæ necessaria sunt. Vide autem quod duo hæc habere oporteat eum qui præpositus est: puta fidem, ne retineat ea quæ sunt conservorum, aut inutiliter consumat: et prudentiam, ut decenter ea dividat, quæ sibi tradita sunt, et cam judicio tam in qualitate, quam in quantitate. Convenit autem hic sermo non his tantum qui divites sunt in sermone, sed et his qui pecuniis ac possessionibus divites sunt. Omnes enim constituit Deus dispensatores eorum quæ possident, volens ut omnes fideliter ac prudenter cuncta dividant. Praeterea illis quoque aptatur hic sermo, qui principatam quemcunque acceperunt; oportet enim et ipsos non juxta propriam benevolentiam aut inimicitiam administrare (quod fraudis estlet infidelitatis), neque stulte et imprudenter. Vers. 48. Quodsi Vers. 50. ignoral. Servus ille malus, qui videlicet e diverso infidelis et imprudens evasit, si putans cunctari dominum suum co quod diem ignorat et horam, ut dictum est, αὐτοῦ. Φυλακὴ καλεῖται τὸ τεταρ τημόριον τῆς νυκτός, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν. Παραβολικῶς δέ φησι νῦν, ὅτι, ἐὰν ἐγίνωσκεν ὁ ἄνθρωπος ἐν τοι καιρῷ τῆς ζωῆς αὐτοῦ τὸ τέ λο; ἔρχεται, έγρηγόρησεν ἂν κατ' ἐκεῖνον τὸν και ρὸν, καὶ οὐκ ἂν ἀπώλετο. ᾿Αλλὰ διὰ τοῦτο καὶ τὸ κοινὸν πάντων τέλος, καὶ τὸ ἴδιον ἑκάστου πεποίηκεν ἀγνοούμενον ὁ Θεός, ἵνα μὴ κατ' ἐκεῖνον μόνον τὸν καιρὸν νήφωσι, τὸν ἄλλον άπαντα κακῶς βιοῦντες· ἀλλ᾽ ἵνα, τοῦ τέλους ἀδήλου τυγχάνοντος, ἑκάστοτε τοῦτο προσδοκώντες, εκάστοτε ὦσιν εναγώ για. Διὰ τοῦτο ἔρχεται. Διὰ τοῦτο, ποῖον; Διὰ τὸ μὴ εἰδέναι τὸν καιρόν. Εν μὲν οὖν τῷ παγκοσμίῳ τέλει φανερὸν ὅτι ὁ Κύριος ἔρχεται· περὶ δὲ τοῦ ἰδικοῦ τινὲς μέν φασιν ὅτι, εκάστου Χριστιανοῦ τελευτῶντος, παραγίνεται μετὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων, ὅτε καὶ λογοθετεῖται ἡ ψυχή· τινὲς δὲ ἔλευσιν ἰδικήν αὐτοῦ λέγουσι τὴν κέλευσιν του χωρισμού της ψυχῆς. Ἐπεὶ δὲ λοιπὸν εἰς τὴν τῆς μελλούσης κρίσ σεως ἐνέβαλε μνήμην, πρὸς τοὺς διδασκάλους τρέ πει τον λόγον, καί φησι· Τις — καιρῷ. Θεραπείαν μὲν λέγει τους θερά ποντας, τοὺς δούλους τοῦ Θεοῦ, τροφὴν δὲ τὴν λογικὴν, τὴν διδασκαλικήν. Μακάριος -- ποιοῦντα οὕτως. Ούτως, ώς προσετάγη. ᾿Αμήν — αὐτόν. Εἰς μεγάλην τοῦτον καταστήσει τιμήν, τῶν ἀγαθῶν ἑαυτοῦ καταξιώσει αὐτόν. Σὺ δὲ μηδὲν ἐπὶ τῶν τοιούτων περαιτέρω πολυπραγμόνει. Τὰ παραβολικὰ γὰρ, ὡς ἐμφαντικά μόνων τῶν ἀναγκαίων, μεταχειριστέον. Ορα δὲ ὅτι δύο ταῦτα χρὴ τὸν προϊστάμενον ἔχειν, πίστιν, ὥστε μὴ παρακατέχειν τὰ τῶν συν δούλων, ἢ μάτην παραναλίσκειν· καὶ φρόνησιν, ὥστε πρεπόντως διανέμειν τὰ ἐγκεχειρισμένα, καὶ μετὰ διακρίσεως ἔν τε ποιότητι καὶ ποσότητι. 'Αρμόζει δὲ ὁ λόγος οὗτος οὐ μόνον τοῖς πλουσίοις εἰς λόγον, ἀλλὰ καὶ τοῖς πλουσίοις εἰς χρήματα. Πάντας γὰρ οἰκονόμους, ὧν εὐποροῦσιν, ὁ Θεὸς κατέστησε, καὶ βούλεται πάντας πιστῶς καὶ φρονία μως πάντα διανέμειν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς ἐντιναοῦν ἀρ χὴν ἐγκεχειρισμένοις ὁ λόγος ἔτι προσήκει. Δεῖ γὰρ καὶ τούτους μὴ πρὸς ἰδίαν εὔνοιαν ἢ ἀπέχθειαν διοικεῖν, ὅπερ ἐστὶ νοσφισμοῦ καὶ ἀπιστίας, μηδὲ ἀφρόνως καὶ ἀσυνέτως. Ἐὰν δὲ γινώσκει. Ο κακός δοῦλος ἐκεῖνος, ὁ τοὐναντίον ἄπιστος καὶ ἄφρων ἀποβὰς, ἐὰν, οιέ μενος βραδύνειν τὸν Κύριον αὐτοῦ, διὰ τὸ ἀγνοεῖν τὴν ἡμέραν, ὡς εἴρηται, καὶ τὴν ὥραν, ἄρξηται Variæ lectiones et notæ. Huc ex margine sui codicis Hentenius refert hæc Justissime sane tanquam prudentem el studiosum. Id aulem non de solis pecuniis ac possessionibus dictum est, sed et de sermone erga mentem, om. nique dispensatione, quam quisque nactus est. Huc refert ex margine sui codicis Hentenius hæc: Dominum constituens unumquemque erga eos, qui ipsorum indigent liberalitate. Studeamus itaque cum omni gaudio ac promptitudine ca, quæ acquisivimus, spargere in pauperes.

G27 Vers. 45. Illud Ἐκεῖνο suam. Vigilia sive custodia dicitur quarta pars noctis, prout eliam alibi diximus. Parabolice autem nunc dicit, quod si scisset homo quo tempore finis vitæ suæ futurus esset, utique circa illud tempus vigilasset, et nequaquam periisset. Sed propterea et communem omnium finem, et eum qui cuique proprius est, fecit Deus ut ignorarent, ne ad illud solum tempus vigilarent, omni reliquo male viventes: sed ui, cum incertus sit finis, semper illum exspectent, semper sint ad certamen parati. Vers. 44. Ideo venturus est. Ideo. Quare? Quia tempus ignoratis. In universali siquidem fine mundi manifestum est, quod Dominus veniet. De proprio sutem fine dicunt quidam, quod unoquoque Christiano moriente adest Dominus cum sanctis angelis: quando etiam rationem reddit anima. Quidam vero adventum proprium illius, dicunt imperium ejus quo jubet ut anima separetur. Quia autem in futuri judicii memorian incidit, ad præceptores convertit sermonem, et dicit: Vers 45, Quisnam tempore. Famulitium diit ipsos famulos ac Dei servos; cibum autem, ra tionalem doctrinam. Vers. 46. Bealus jussit. Vers. 47. Amen sic facientem. Sic, sicut In magnum honorem constituet eum, ut bonis suis dignum ducat illum. Tu vero hujusmodi ne ulterius curiose scruteris. Parabolica namque ita tractanda sunt, quasi significantia solum ea quæ necessaria sunt. Vide autem quod duo hæc habere oporteat eum qui præpositus est: puta fidem, ne retineat ea quæ sunt conservorum, aut inutiliter consumat: et prudentiam, ut decenter ea dividat, quæ sibi tradita sunt, et cam judicio tam in qualitate, quam in quantitate. Convenit autem hic sermo non his tantum qui divites sunt in sermone, sed et his qui pecuniis ac possessionibus divites sunt. Omnes enim constituit Deus dispensatores eorum quæ possident, volens ut omnes fideliter ac prudenter cuncta dividant. Praeterea illis quoque aptatur hic sermo, qui principatam quemcunque acceperunt; oportet enim et ipsos non juxta propriam benevolentiam aut inimicitiam administrare (quod fraudis estlet infidelitatis), neque stulte et imprudenter. Vers. 48. Quodsi Vers. 50. ignoral. Servus ille malus, qui videlicet e diverso infidelis et imprudens evasit, si putans cunctari dominum suum co quod diem ignorat et horam, ut dictum est, αὐτοῦ. Φυλακὴ καλεῖται τὸ τεταρ τημόριον τῆς νυκτός, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν. Παραβολικῶς δέ φησι νῦν, ὅτι, ἐὰν ἐγίνωσκεν ὁ ἄνθρωπος ἐν τοι καιρῷ τῆς ζωῆς αὐτοῦ τὸ τέ λο; ἔρχεται, έγρηγόρησεν ἂν κατ' ἐκεῖνον τὸν και ρὸν, καὶ οὐκ ἂν ἀπώλετο. ᾿Αλλὰ διὰ τοῦτο καὶ τὸ κοινὸν πάντων τέλος, καὶ τὸ ἴδιον ἑκάστου πεποίηκεν ἀγνοούμενον ὁ Θεός, ἵνα μὴ κατ' ἐκεῖνον μόνον τὸν καιρὸν νήφωσι, τὸν ἄλλον άπαντα κακῶς βιοῦντες· ἀλλ᾽ ἵνα, τοῦ τέλους ἀδήλου τυγχάνοντος, ἑκάστοτε τοῦτο προσδοκώντες, εκάστοτε ὦσιν εναγώ για. Διὰ τοῦτο ἔρχεται. Διὰ τοῦτο, ποῖον; Διὰ τὸ μὴ εἰδέναι τὸν καιρόν. Εν μὲν οὖν τῷ παγκοσμίῳ τέλει φανερὸν ὅτι ὁ Κύριος ἔρχεται· περὶ δὲ τοῦ ἰδικοῦ τινὲς μέν φασιν ὅτι, εκάστου Χριστιανοῦ τελευτῶντος, παραγίνεται μετὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων, ὅτε καὶ λογοθετεῖται ἡ ψυχή· τινὲς δὲ ἔλευσιν ἰδικήν αὐτοῦ λέγουσι τὴν κέλευσιν του χωρισμού της ψυχῆς. Ἐπεὶ δὲ λοιπὸν εἰς τὴν τῆς μελλούσης κρίσ σεως ἐνέβαλε μνήμην, πρὸς τοὺς διδασκάλους τρέ πει τον λόγον, καί φησι· Τις — καιρῷ. Θεραπείαν μὲν λέγει τους θερά ποντας, τοὺς δούλους τοῦ Θεοῦ, τροφὴν δὲ τὴν λογικὴν, τὴν διδασκαλικήν. Μακάριος -- ποιοῦντα οὕτως. Ούτως, ώς προσετάγη. ᾿Αμήν — αὐτόν. Εἰς μεγάλην τοῦτον καταστήσει τιμήν, τῶν ἀγαθῶν ἑαυτοῦ καταξιώσει αὐτόν. Σὺ δὲ μηδὲν ἐπὶ τῶν τοιούτων περαιτέρω πολυπραγμόνει. Τὰ παραβολικὰ γὰρ, ὡς ἐμφαντικά μόνων τῶν ἀναγκαίων, μεταχειριστέον. Ορα δὲ ὅτι δύο ταῦτα χρὴ τὸν προϊστάμενον ἔχειν, πίστιν, ὥστε μὴ παρακατέχειν τὰ τῶν συν δούλων, ἢ μάτην παραναλίσκειν· καὶ φρόνησιν, ὥστε πρεπόντως διανέμειν τὰ ἐγκεχειρισμένα, καὶ μετὰ διακρίσεως ἔν τε ποιότητι καὶ ποσότητι. 'Αρμόζει δὲ ὁ λόγος οὗτος οὐ μόνον τοῖς πλουσίοις εἰς λόγον, ἀλλὰ καὶ τοῖς πλουσίοις εἰς χρήματα. Πάντας γὰρ οἰκονόμους, ὧν εὐποροῦσιν, ὁ Θεὸς κατέστησε, καὶ βούλεται πάντας πιστῶς καὶ φρονία μως πάντα διανέμειν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς ἐντιναοῦν ἀρ χὴν ἐγκεχειρισμένοις ὁ λόγος ἔτι προσήκει. Δεῖ γὰρ καὶ τούτους μὴ πρὸς ἰδίαν εὔνοιαν ἢ ἀπέχθειαν διοικεῖν, ὅπερ ἐστὶ νοσφισμοῦ καὶ ἀπιστίας, μηδὲ ἀφρόνως καὶ ἀσυνέτως. Ἐὰν δὲ γινώσκει. Ο κακός δοῦλος ἐκεῖνος, ὁ τοὐναντίον ἄπιστος καὶ ἄφρων ἀποβὰς, ἐὰν, οιέ μενος βραδύνειν τὸν Κύριον αὐτοῦ, διὰ τὸ ἀγνοεῖν τὴν ἡμέραν, ὡς εἴρηται, καὶ τὴν ὥραν, ἄρξηται Variæ lectiones et notæ. Huc ex margine sui codicis Hentenius refert hæc Justissime sane tanquam prudentem el studiosum. Id aulem non de solis pecuniis ac possessionibus dictum est, sed et de sermone erga mentem, om. nique dispensatione, quam quisque nactus est. Huc refert ex margine sui codicis Hentenius hæc: Dominum constituens unumquemque erga eos, qui ipsorum indigent liberalitate. Studeamus itaque cum omni gaudio ac promptitudine ca, quæ acquisivimus, spargere in pauperes.

COMMENT. IN MATTH.BUM. - CAP. XXV. τύπτειν τοὺς ὁμοδούλους αὐτοῦ, τουτέστιν όπωσ· caperit verberare conservos suos, hoc est quovis δήποτε βλάπτειν αὐτοὺς εἴτε ψυχικῶς είτε σω ματικῶς· ἐσθίῃ δὲ καὶ πίνῃ μετὰ τῶν μεθυόντων, ήγουν συναναστρέφηται φαύλοις καὶ διεφθαρμένοις ἀνθρώποις, απροόπτως ἐπικαταλήψεται τοῦτον ὁ κύριος αὐτοῦ· Καὶ — αὐτόν. Διέλη ἀπ' αὐτοῦ τὸ οἰκονομι κὸν ἀξίωμα. [*Η διχοτομίαν λέγει την παντελῆ καὶ διη νεκῇ ἀφαίρεσιν τῆς χάριτος τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Εἰ γὰρ μηδ' ἐνταῦθα ταῖς βεβηλωσάσαις αὐτὴν ἀνακέκραται ψυχαῖς, ἀλλ᾽ οὖν πάρεστι τοῖς ἅπαξ ἐσφραγισμένοις, ἀναμένουσα τὴν ἐπιστροφὴν αὐτ τῶν, τότε δὲ παντελῶς καὶ διηνεκῶς αὐτῶν ἀλλο τριωθήσεται.] Καὶ τὸ μέρος — οδόντων. Μέρος αὐτοῦ λέγει αὐτὸν ἐκεῖνον, ὡς ἤδη κεχωρισμένον ἀπὸ τοῦ οἰκο νομικοῦ ἀξιώματος. "Η] διέλη αὐτὸν ἀπὸ τῶν θεραπόντων αὐτοῦ, καὶ τὸν κλῆρον αὐτοῦ θήσει μετ τὰ τῶν ὑποκριτῶν, ὡς ὑποκρινομένου μὲν οίκονομεῖν καὶ προΐστασθαι, βλάπτοντος δὲ μᾶλλον. Διχῆ τοίνυν διήγειρεν εἰς τὸ νήφειν ἀεὶ, καὶ ἀπὸ τῆς ἀποκειμένης τῷ πιστῷ καὶ φρονίμῳ δούλῳ τιμῆς, καὶ ἀπὸ τῆς μενούσης τὸν κακὸν δοῦλον τιμωρίας. Ταύτην δὲ τὴν παραβολὴν καὶ ὁ Λουκᾶς ἀνέγραψεν ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ ἔκτῳ κεφαλαίῳ, ἐν ᾧ φησι περὶ τοῦ κακοῦ δούλου, ὅτι καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει. Καὶ οἱ ἄπιστοι δὲ πάντως ὑποκριταί. Επαγγέλλονται μὲν γὰρ εἰδέναι Θεὸν, ψεύδονται δέ. Καὶ οὕτω συμφωνοῦσι τὰ ῥητά. Εἰ δὲ καὶ διαφωνοῦσιν, οὐδὲν καινόν· κατὰ διαφόρους γὰρ καιροὺς εἴρηνται. ΚΕΦ. ΝΘ'. Περὶ τῶν δέκα παρθένων Τότε - παρθένοις. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἰδιοτρόπως λέγει νῦν αὐτὰ τὰ κατὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν γενησόμενα τότε παρθένους δὲ τοὺς παρ θενεύοντας, εἴτε ἄνδρες ὦσιν, είτε γυναίκες. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι ἐν μὲν τῇ πρὸ ταύτης παραβολή καθολικώτερον περὶ πάσης ὠφελείας τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους ὀφειλομένης ἐδίδαξεν· ἐν ταύτῃ δὲ ἰδικώτερον δια λέγεται περὶ μόνης τῆς ἐν χρήμασι. Παρθένους δὲ τῇ παραβολῇ νῦν ὑποτίθησιν οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ μέγα τὴν παρθενίαν ἀπέδειξεν, ἐν οἷς εἶπεν· Εισὶν εὐνοῦχοι, οἵτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Καὶ γὰρ ὄντως μέγα ἐστί. Διὸ οὐδ' εἰς ἀνάγκην νόμου κατέστη, ἀλλὰ τῇ προαιρέσει τῶν ἀνθρώπων ἐπιτέτραπται. Ο δυνάμενος γάρ, φησί, χωρεῖν χωρείτω. Δεῖξαι βούλεται νῦν ὅτι οὐδὲ τὸ μέγα τοῦτο κατόρθωμα τὸν κεκτημένον ὠφελεῖ χωρὶς ἐλεημοσύνης. 7º Luc. x11, 46. 71 Matth. xıx, 12. 75 Ibid. modo illis nocere, sive corporaliter sive spiritualiter. Edat autenɔ et bibat cuņi ebriis, hoc est, conversetur cum perversis et corruptis hominibas, improvise deprehendet eum dominus suus. Vers. 31. Ει — eum. Separabit ab eo dispensandi dignitatem. † Divisionem ejus dicit omnimodam et perpetuam gratia Spiritus sancti ablationem. Quod si neque nunc commiscetur animabus eam contaminantibus, at saltem adest his, qui semel ea sunt insigniti, exspectans conversionem ipsorum: tunc autemı omnino et perpetuo alienabitur. Vers. 51. Partemque — dentium. Partem ejus dicit eum ipsum, utpote jam divisum a dispensaloria dignitate: aut dividet eum a suis cultoribus. ejusque sortem ponet cum hypocritis, tanquam fingentem se dispensare ac præpositum esse, cum potius nocivus sit. Bifariam itaque excitavit ad semper vigilandum: et ex honore qui servo fideli ac prudenti reponitur, et ex supplicio quod mahım exspectat servum. Hanc autein parabolamı Lucas quoque scripsit quadragesimo sexto capite, in quo de malo servo ait, Partemque ejus cum infidelibus ponet". Inddeles autem utique etiam hypocrite sunt: promittunt enim se nosse Deum, sed mentiuntur. Et ita consonant quæ dicta sunt; quod si etiam dissona sunt, nihil mirum: variis enim dicla sunt temporibus. CAP. LIX. De decem virginibus. CAP. XXV. Vers. 1. Tunc - virginibus. Regnum cœlorum suo more nunc vacat ea quæ tunc circa regnum cœlorum contingent. Virgines autem ser-· vantes virginitatem, sive viri sint sive feminæ. Scire ergo oportet, quod in præcedente parabola generalius de omnium utilitate docuit quam couservis debent: in hac autem de ea sola particularius disserit, quæ est in pecuniis et possessionibus. Virgines autem huic parabolæ supponit non utcunque, sed quia magnum quidpiam esse virginitatem docuit, cuni dixit: Sunt eunuchi qui seipsos castraverunt propter regnum cœlorum ". Vere etenim magnum est, ideo neque sub legis necessitate constitutum est, sed in propria hominum voluntate permissum est: Qui polest, inquit, capere capial 15. Nunc vult ostendere, quod neque preclarum lioc facinus sine eleemosyna possessum proderit. Variæ lectiones et notæ. Et hic et paulo post in utroque codice legitur διέλη, quod nihili est. Puto Euthymium scripsisse διελεί. Sic Luc. xit, 18, est καθελώ. In scholiis codicum Mosquensium ad hunc Matthæi locum presenti tempore legitur ἀποσχίζει, διαιρεῖ. Inclusa in margine habet A. lterum scribendum, διελεῖ. Ex margine sui codicis huc refert Hentenius: Siquidem laudat id exsequentem: non autem cogit nolentem.

COMMENT. IN MATTH.BUM. - CAP. XXV. τύπτειν τοὺς ὁμοδούλους αὐτοῦ, τουτέστιν όπωσ· caperit verberare conservos suos, hoc est quovis δήποτε βλάπτειν αὐτοὺς εἴτε ψυχικῶς είτε σω ματικῶς· ἐσθίῃ δὲ καὶ πίνῃ μετὰ τῶν μεθυόντων, ήγουν συναναστρέφηται φαύλοις καὶ διεφθαρμένοις ἀνθρώποις, απροόπτως ἐπικαταλήψεται τοῦτον ὁ κύριος αὐτοῦ· Καὶ — αὐτόν. Διέλη ἀπ' αὐτοῦ τὸ οἰκονομι κὸν ἀξίωμα. [*Η διχοτομίαν λέγει την παντελῆ καὶ διη νεκῇ ἀφαίρεσιν τῆς χάριτος τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Εἰ γὰρ μηδ' ἐνταῦθα ταῖς βεβηλωσάσαις αὐτὴν ἀνακέκραται ψυχαῖς, ἀλλ᾽ οὖν πάρεστι τοῖς ἅπαξ ἐσφραγισμένοις, ἀναμένουσα τὴν ἐπιστροφὴν αὐτ τῶν, τότε δὲ παντελῶς καὶ διηνεκῶς αὐτῶν ἀλλο τριωθήσεται.] Καὶ τὸ μέρος — οδόντων. Μέρος αὐτοῦ λέγει αὐτὸν ἐκεῖνον, ὡς ἤδη κεχωρισμένον ἀπὸ τοῦ οἰκο νομικοῦ ἀξιώματος. "Η] διέλη αὐτὸν ἀπὸ τῶν θεραπόντων αὐτοῦ, καὶ τὸν κλῆρον αὐτοῦ θήσει μετ τὰ τῶν ὑποκριτῶν, ὡς ὑποκρινομένου μὲν οίκονομεῖν καὶ προΐστασθαι, βλάπτοντος δὲ μᾶλλον. Διχῆ τοίνυν διήγειρεν εἰς τὸ νήφειν ἀεὶ, καὶ ἀπὸ τῆς ἀποκειμένης τῷ πιστῷ καὶ φρονίμῳ δούλῳ τιμῆς, καὶ ἀπὸ τῆς μενούσης τὸν κακὸν δοῦλον τιμωρίας. Ταύτην δὲ τὴν παραβολὴν καὶ ὁ Λουκᾶς ἀνέγραψεν ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ ἔκτῳ κεφαλαίῳ, ἐν ᾧ φησι περὶ τοῦ κακοῦ δούλου, ὅτι καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει. Καὶ οἱ ἄπιστοι δὲ πάντως ὑποκριταί. Επαγγέλλονται μὲν γὰρ εἰδέναι Θεὸν, ψεύδονται δέ. Καὶ οὕτω συμφωνοῦσι τὰ ῥητά. Εἰ δὲ καὶ διαφωνοῦσιν, οὐδὲν καινόν· κατὰ διαφόρους γὰρ καιροὺς εἴρηνται. ΚΕΦ. ΝΘ'. Περὶ τῶν δέκα παρθένων Τότε - παρθένοις. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἰδιοτρόπως λέγει νῦν αὐτὰ τὰ κατὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν γενησόμενα τότε παρθένους δὲ τοὺς παρ θενεύοντας, εἴτε ἄνδρες ὦσιν, είτε γυναίκες. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι ἐν μὲν τῇ πρὸ ταύτης παραβολή καθολικώτερον περὶ πάσης ὠφελείας τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους ὀφειλομένης ἐδίδαξεν· ἐν ταύτῃ δὲ ἰδικώτερον δια λέγεται περὶ μόνης τῆς ἐν χρήμασι. Παρθένους δὲ τῇ παραβολῇ νῦν ὑποτίθησιν οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ μέγα τὴν παρθενίαν ἀπέδειξεν, ἐν οἷς εἶπεν· Εισὶν εὐνοῦχοι, οἵτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Καὶ γὰρ ὄντως μέγα ἐστί. Διὸ οὐδ' εἰς ἀνάγκην νόμου κατέστη, ἀλλὰ τῇ προαιρέσει τῶν ἀνθρώπων ἐπιτέτραπται. Ο δυνάμενος γάρ, φησί, χωρεῖν χωρείτω. Δεῖξαι βούλεται νῦν ὅτι οὐδὲ τὸ μέγα τοῦτο κατόρθωμα τὸν κεκτημένον ὠφελεῖ χωρὶς ἐλεημοσύνης. 7º Luc. x11, 46. 71 Matth. xıx, 12. 75 Ibid. modo illis nocere, sive corporaliter sive spiritualiter. Edat autenɔ et bibat cuņi ebriis, hoc est, conversetur cum perversis et corruptis hominibas, improvise deprehendet eum dominus suus. Vers. 31. Ει — eum. Separabit ab eo dispensandi dignitatem. † Divisionem ejus dicit omnimodam et perpetuam gratia Spiritus sancti ablationem. Quod si neque nunc commiscetur animabus eam contaminantibus, at saltem adest his, qui semel ea sunt insigniti, exspectans conversionem ipsorum: tunc autemı omnino et perpetuo alienabitur. Vers. 51. Partemque — dentium. Partem ejus dicit eum ipsum, utpote jam divisum a dispensaloria dignitate: aut dividet eum a suis cultoribus. ejusque sortem ponet cum hypocritis, tanquam fingentem se dispensare ac præpositum esse, cum potius nocivus sit. Bifariam itaque excitavit ad semper vigilandum: et ex honore qui servo fideli ac prudenti reponitur, et ex supplicio quod mahım exspectat servum. Hanc autein parabolamı Lucas quoque scripsit quadragesimo sexto capite, in quo de malo servo ait, Partemque ejus cum infidelibus ponet". Inddeles autem utique etiam hypocrite sunt: promittunt enim se nosse Deum, sed mentiuntur. Et ita consonant quæ dicta sunt; quod si etiam dissona sunt, nihil mirum: variis enim dicla sunt temporibus. CAP. LIX. De decem virginibus. CAP. XXV. Vers. 1. Tunc - virginibus. Regnum cœlorum suo more nunc vacat ea quæ tunc circa regnum cœlorum contingent. Virgines autem ser-· vantes virginitatem, sive viri sint sive feminæ. Scire ergo oportet, quod in præcedente parabola generalius de omnium utilitate docuit quam couservis debent: in hac autem de ea sola particularius disserit, quæ est in pecuniis et possessionibus. Virgines autem huic parabolæ supponit non utcunque, sed quia magnum quidpiam esse virginitatem docuit, cuni dixit: Sunt eunuchi qui seipsos castraverunt propter regnum cœlorum ". Vere etenim magnum est, ideo neque sub legis necessitate constitutum est, sed in propria hominum voluntate permissum est: Qui polest, inquit, capere capial 15. Nunc vult ostendere, quod neque preclarum lioc facinus sine eleemosyna possessum proderit. Variæ lectiones et notæ. Et hic et paulo post in utroque codice legitur διέλη, quod nihili est. Puto Euthymium scripsisse διελεί. Sic Luc. xit, 18, est καθελώ. In scholiis codicum Mosquensium ad hunc Matthæi locum presenti tempore legitur ἀποσχίζει, διαιρεῖ. Inclusa in margine habet A. lterum scribendum, διελεῖ. Ex margine sui codicis huc refert Hentenius: Siquidem laudat id exsequentem: non autem cogit nolentem.

COMMENT. IN MATTH.BUM. - CAP. XXV. τύπτειν τοὺς ὁμοδούλους αὐτοῦ, τουτέστιν όπωσ· caperit verberare conservos suos, hoc est quovis δήποτε βλάπτειν αὐτοὺς εἴτε ψυχικῶς είτε σω ματικῶς· ἐσθίῃ δὲ καὶ πίνῃ μετὰ τῶν μεθυόντων, ήγουν συναναστρέφηται φαύλοις καὶ διεφθαρμένοις ἀνθρώποις, απροόπτως ἐπικαταλήψεται τοῦτον ὁ κύριος αὐτοῦ· Καὶ — αὐτόν. Διέλη ἀπ' αὐτοῦ τὸ οἰκονομι κὸν ἀξίωμα. [*Η διχοτομίαν λέγει την παντελῆ καὶ διη νεκῇ ἀφαίρεσιν τῆς χάριτος τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Εἰ γὰρ μηδ' ἐνταῦθα ταῖς βεβηλωσάσαις αὐτὴν ἀνακέκραται ψυχαῖς, ἀλλ᾽ οὖν πάρεστι τοῖς ἅπαξ ἐσφραγισμένοις, ἀναμένουσα τὴν ἐπιστροφὴν αὐτ τῶν, τότε δὲ παντελῶς καὶ διηνεκῶς αὐτῶν ἀλλο τριωθήσεται.] Καὶ τὸ μέρος — οδόντων. Μέρος αὐτοῦ λέγει αὐτὸν ἐκεῖνον, ὡς ἤδη κεχωρισμένον ἀπὸ τοῦ οἰκο νομικοῦ ἀξιώματος. "Η] διέλη αὐτὸν ἀπὸ τῶν θεραπόντων αὐτοῦ, καὶ τὸν κλῆρον αὐτοῦ θήσει μετ τὰ τῶν ὑποκριτῶν, ὡς ὑποκρινομένου μὲν οίκονομεῖν καὶ προΐστασθαι, βλάπτοντος δὲ μᾶλλον. Διχῆ τοίνυν διήγειρεν εἰς τὸ νήφειν ἀεὶ, καὶ ἀπὸ τῆς ἀποκειμένης τῷ πιστῷ καὶ φρονίμῳ δούλῳ τιμῆς, καὶ ἀπὸ τῆς μενούσης τὸν κακὸν δοῦλον τιμωρίας. Ταύτην δὲ τὴν παραβολὴν καὶ ὁ Λουκᾶς ἀνέγραψεν ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ ἔκτῳ κεφαλαίῳ, ἐν ᾧ φησι περὶ τοῦ κακοῦ δούλου, ὅτι καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει. Καὶ οἱ ἄπιστοι δὲ πάντως ὑποκριταί. Επαγγέλλονται μὲν γὰρ εἰδέναι Θεὸν, ψεύδονται δέ. Καὶ οὕτω συμφωνοῦσι τὰ ῥητά. Εἰ δὲ καὶ διαφωνοῦσιν, οὐδὲν καινόν· κατὰ διαφόρους γὰρ καιροὺς εἴρηνται. ΚΕΦ. ΝΘ'. Περὶ τῶν δέκα παρθένων Τότε - παρθένοις. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἰδιοτρόπως λέγει νῦν αὐτὰ τὰ κατὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν γενησόμενα τότε παρθένους δὲ τοὺς παρ θενεύοντας, εἴτε ἄνδρες ὦσιν, είτε γυναίκες. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι ἐν μὲν τῇ πρὸ ταύτης παραβολή καθολικώτερον περὶ πάσης ὠφελείας τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους ὀφειλομένης ἐδίδαξεν· ἐν ταύτῃ δὲ ἰδικώτερον δια λέγεται περὶ μόνης τῆς ἐν χρήμασι. Παρθένους δὲ τῇ παραβολῇ νῦν ὑποτίθησιν οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ μέγα τὴν παρθενίαν ἀπέδειξεν, ἐν οἷς εἶπεν· Εισὶν εὐνοῦχοι, οἵτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Καὶ γὰρ ὄντως μέγα ἐστί. Διὸ οὐδ' εἰς ἀνάγκην νόμου κατέστη, ἀλλὰ τῇ προαιρέσει τῶν ἀνθρώπων ἐπιτέτραπται. Ο δυνάμενος γάρ, φησί, χωρεῖν χωρείτω. Δεῖξαι βούλεται νῦν ὅτι οὐδὲ τὸ μέγα τοῦτο κατόρθωμα τὸν κεκτημένον ὠφελεῖ χωρὶς ἐλεημοσύνης. 7º Luc. x11, 46. 71 Matth. xıx, 12. 75 Ibid. modo illis nocere, sive corporaliter sive spiritualiter. Edat autenɔ et bibat cuņi ebriis, hoc est, conversetur cum perversis et corruptis hominibas, improvise deprehendet eum dominus suus. Vers. 31. Ει — eum. Separabit ab eo dispensandi dignitatem. † Divisionem ejus dicit omnimodam et perpetuam gratia Spiritus sancti ablationem. Quod si neque nunc commiscetur animabus eam contaminantibus, at saltem adest his, qui semel ea sunt insigniti, exspectans conversionem ipsorum: tunc autemı omnino et perpetuo alienabitur. Vers. 51. Partemque — dentium. Partem ejus dicit eum ipsum, utpote jam divisum a dispensaloria dignitate: aut dividet eum a suis cultoribus. ejusque sortem ponet cum hypocritis, tanquam fingentem se dispensare ac præpositum esse, cum potius nocivus sit. Bifariam itaque excitavit ad semper vigilandum: et ex honore qui servo fideli ac prudenti reponitur, et ex supplicio quod mahım exspectat servum. Hanc autein parabolamı Lucas quoque scripsit quadragesimo sexto capite, in quo de malo servo ait, Partemque ejus cum infidelibus ponet". Inddeles autem utique etiam hypocrite sunt: promittunt enim se nosse Deum, sed mentiuntur. Et ita consonant quæ dicta sunt; quod si etiam dissona sunt, nihil mirum: variis enim dicla sunt temporibus. CAP. LIX. De decem virginibus. CAP. XXV. Vers. 1. Tunc - virginibus. Regnum cœlorum suo more nunc vacat ea quæ tunc circa regnum cœlorum contingent. Virgines autem ser-· vantes virginitatem, sive viri sint sive feminæ. Scire ergo oportet, quod in præcedente parabola generalius de omnium utilitate docuit quam couservis debent: in hac autem de ea sola particularius disserit, quæ est in pecuniis et possessionibus. Virgines autem huic parabolæ supponit non utcunque, sed quia magnum quidpiam esse virginitatem docuit, cuni dixit: Sunt eunuchi qui seipsos castraverunt propter regnum cœlorum ". Vere etenim magnum est, ideo neque sub legis necessitate constitutum est, sed in propria hominum voluntate permissum est: Qui polest, inquit, capere capial 15. Nunc vult ostendere, quod neque preclarum lioc facinus sine eleemosyna possessum proderit. Variæ lectiones et notæ. Et hic et paulo post in utroque codice legitur διέλη, quod nihili est. Puto Euthymium scripsisse διελεί. Sic Luc. xit, 18, est καθελώ. In scholiis codicum Mosquensium ad hunc Matthæi locum presenti tempore legitur ἀποσχίζει, διαιρεῖ. Inclusa in margine habet A. lterum scribendum, διελεῖ. Ex margine sui codicis huc refert Hentenius: Siquidem laudat id exsequentem: non autem cogit nolentem.

COMMENT. IN MATTH.BUM. - CAP. XXV. τύπτειν τοὺς ὁμοδούλους αὐτοῦ, τουτέστιν όπωσ· caperit verberare conservos suos, hoc est quovis δήποτε βλάπτειν αὐτοὺς εἴτε ψυχικῶς είτε σω ματικῶς· ἐσθίῃ δὲ καὶ πίνῃ μετὰ τῶν μεθυόντων, ήγουν συναναστρέφηται φαύλοις καὶ διεφθαρμένοις ἀνθρώποις, απροόπτως ἐπικαταλήψεται τοῦτον ὁ κύριος αὐτοῦ· Καὶ — αὐτόν. Διέλη ἀπ' αὐτοῦ τὸ οἰκονομι κὸν ἀξίωμα. [*Η διχοτομίαν λέγει την παντελῆ καὶ διη νεκῇ ἀφαίρεσιν τῆς χάριτος τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Εἰ γὰρ μηδ' ἐνταῦθα ταῖς βεβηλωσάσαις αὐτὴν ἀνακέκραται ψυχαῖς, ἀλλ᾽ οὖν πάρεστι τοῖς ἅπαξ ἐσφραγισμένοις, ἀναμένουσα τὴν ἐπιστροφὴν αὐτ τῶν, τότε δὲ παντελῶς καὶ διηνεκῶς αὐτῶν ἀλλο τριωθήσεται.] Καὶ τὸ μέρος — οδόντων. Μέρος αὐτοῦ λέγει αὐτὸν ἐκεῖνον, ὡς ἤδη κεχωρισμένον ἀπὸ τοῦ οἰκο νομικοῦ ἀξιώματος. "Η] διέλη αὐτὸν ἀπὸ τῶν θεραπόντων αὐτοῦ, καὶ τὸν κλῆρον αὐτοῦ θήσει μετ τὰ τῶν ὑποκριτῶν, ὡς ὑποκρινομένου μὲν οίκονομεῖν καὶ προΐστασθαι, βλάπτοντος δὲ μᾶλλον. Διχῆ τοίνυν διήγειρεν εἰς τὸ νήφειν ἀεὶ, καὶ ἀπὸ τῆς ἀποκειμένης τῷ πιστῷ καὶ φρονίμῳ δούλῳ τιμῆς, καὶ ἀπὸ τῆς μενούσης τὸν κακὸν δοῦλον τιμωρίας. Ταύτην δὲ τὴν παραβολὴν καὶ ὁ Λουκᾶς ἀνέγραψεν ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ ἔκτῳ κεφαλαίῳ, ἐν ᾧ φησι περὶ τοῦ κακοῦ δούλου, ὅτι καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει. Καὶ οἱ ἄπιστοι δὲ πάντως ὑποκριταί. Επαγγέλλονται μὲν γὰρ εἰδέναι Θεὸν, ψεύδονται δέ. Καὶ οὕτω συμφωνοῦσι τὰ ῥητά. Εἰ δὲ καὶ διαφωνοῦσιν, οὐδὲν καινόν· κατὰ διαφόρους γὰρ καιροὺς εἴρηνται. ΚΕΦ. ΝΘ'. Περὶ τῶν δέκα παρθένων Τότε - παρθένοις. Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἰδιοτρόπως λέγει νῦν αὐτὰ τὰ κατὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν γενησόμενα τότε παρθένους δὲ τοὺς παρ θενεύοντας, εἴτε ἄνδρες ὦσιν, είτε γυναίκες. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι ἐν μὲν τῇ πρὸ ταύτης παραβολή καθολικώτερον περὶ πάσης ὠφελείας τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους ὀφειλομένης ἐδίδαξεν· ἐν ταύτῃ δὲ ἰδικώτερον δια λέγεται περὶ μόνης τῆς ἐν χρήμασι. Παρθένους δὲ τῇ παραβολῇ νῦν ὑποτίθησιν οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ μέγα τὴν παρθενίαν ἀπέδειξεν, ἐν οἷς εἶπεν· Εισὶν εὐνοῦχοι, οἵτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Καὶ γὰρ ὄντως μέγα ἐστί. Διὸ οὐδ' εἰς ἀνάγκην νόμου κατέστη, ἀλλὰ τῇ προαιρέσει τῶν ἀνθρώπων ἐπιτέτραπται. Ο δυνάμενος γάρ, φησί, χωρεῖν χωρείτω. Δεῖξαι βούλεται νῦν ὅτι οὐδὲ τὸ μέγα τοῦτο κατόρθωμα τὸν κεκτημένον ὠφελεῖ χωρὶς ἐλεημοσύνης. 7º Luc. x11, 46. 71 Matth. xıx, 12. 75 Ibid. modo illis nocere, sive corporaliter sive spiritualiter. Edat autenɔ et bibat cuņi ebriis, hoc est, conversetur cum perversis et corruptis hominibas, improvise deprehendet eum dominus suus. Vers. 31. Ει — eum. Separabit ab eo dispensandi dignitatem. † Divisionem ejus dicit omnimodam et perpetuam gratia Spiritus sancti ablationem. Quod si neque nunc commiscetur animabus eam contaminantibus, at saltem adest his, qui semel ea sunt insigniti, exspectans conversionem ipsorum: tunc autemı omnino et perpetuo alienabitur. Vers. 51. Partemque — dentium. Partem ejus dicit eum ipsum, utpote jam divisum a dispensaloria dignitate: aut dividet eum a suis cultoribus. ejusque sortem ponet cum hypocritis, tanquam fingentem se dispensare ac præpositum esse, cum potius nocivus sit. Bifariam itaque excitavit ad semper vigilandum: et ex honore qui servo fideli ac prudenti reponitur, et ex supplicio quod mahım exspectat servum. Hanc autein parabolamı Lucas quoque scripsit quadragesimo sexto capite, in quo de malo servo ait, Partemque ejus cum infidelibus ponet". Inddeles autem utique etiam hypocrite sunt: promittunt enim se nosse Deum, sed mentiuntur. Et ita consonant quæ dicta sunt; quod si etiam dissona sunt, nihil mirum: variis enim dicla sunt temporibus. CAP. LIX. De decem virginibus. CAP. XXV. Vers. 1. Tunc - virginibus. Regnum cœlorum suo more nunc vacat ea quæ tunc circa regnum cœlorum contingent. Virgines autem ser-· vantes virginitatem, sive viri sint sive feminæ. Scire ergo oportet, quod in præcedente parabola generalius de omnium utilitate docuit quam couservis debent: in hac autem de ea sola particularius disserit, quæ est in pecuniis et possessionibus. Virgines autem huic parabolæ supponit non utcunque, sed quia magnum quidpiam esse virginitatem docuit, cuni dixit: Sunt eunuchi qui seipsos castraverunt propter regnum cœlorum ". Vere etenim magnum est, ideo neque sub legis necessitate constitutum est, sed in propria hominum voluntate permissum est: Qui polest, inquit, capere capial 15. Nunc vult ostendere, quod neque preclarum lioc facinus sine eleemosyna possessum proderit. Variæ lectiones et notæ. Et hic et paulo post in utroque codice legitur διέλη, quod nihili est. Puto Euthymium scripsisse διελεί. Sic Luc. xit, 18, est καθελώ. In scholiis codicum Mosquensium ad hunc Matthæi locum presenti tempore legitur ἀποσχίζει, διαιρεῖ. Inclusa in margine habet A. lterum scribendum, διελεῖ. Ex margine sui codicis huc refert Hentenius: Siquidem laudat id exsequentem: non autem cogit nolentem.

VER. 1. Quæ sponso. Virginea lampas est munditia quæ a virginitate procedit. Sponsus vero Christus utpote amans et qui amatur. Exierunt au tem in occursum ejus: exspectatione occursus ejus. Vers. 2. Quinque - Vers. 4. suis. Oleum vocat eleemosynæ virtutem. Has ergo merito stultas vocavit, quia cum acrem ac yehementem corporis amorem devicissent, majoremque sustinuissent laborem, tenacitate (ο) devicta sunt. Illud enim lellum multo violentius est, magisque tyrannicum. Rursum vero sapientes nuncupavit caleras, utpote non passas, quod stulte passe sunt. † Aliter Theologus quædam prædictorum verborum sumit in adhortatione ad baptismum: verum et hæc, et illa pulchre dici possunt. Vers. 5. Tardante dormierunt. Tardante propter cunctationem secundi adventus. Dormitatio autem, in hoc loco pro refrigescentia accipienda est: somnus vero pro morte. Vers. 6. Media occursum ei. Medium noctis dixit, vel rursum improvisum et inexspectatum demonstrans, vel significans quod in nocte fiet resurrectio mortuorum. Eum vero qui hic clamor dicitur, Paulus jussum ac vocem archangeli dixit”. Exite autem videlicet e monumentis. Vers. 7. Tunc suas. Omnes quidem surrexerunt; quæ vero ornaverunt lampades suas erant prudentes. Ornaverunt autem olei ornamento. Vers. 8. Fatuæ autem νυμφίου. Παρθενική λαμπάς ή Αἵτινες ἀπὸ τῆς παρθενίας καθαρότης ο νυμφίος δὲ ὁ Χρι στὸς, ὡς ποθῶν καὶ ποθούμενος. Ἐξῆλθον δὲ εἰς ἀπάντησιν αὐτοῦ τῇ προσδοκία τῆς ἀπαντήσεως. Πέντε αὐτῶν. Ἔλαιον καλεῖ τὴν ἀρετὴν τῆς ελεημοσύνης. Μωρὰς δὲ ταύτας εἰκότως ἐκάλεσεν, ὅτι, τὸν δριμὺν καὶ σφοδρὸν τοῦ σώματος έρωτα νικήσασαι, καὶ τὸν μείζονα πόνον ὑποστάσαι, τῆς φειδωλίας ηττήθησαν. Ἐκεῖνος γὰρ ὁ πόλεμος πολλῷ ταύτης τυραννικώτερός τε καὶ βιαιότερος. Εκείνας δὲ φρο νίμους αὖθις ὠνόμασεν, ὡς μὴ παθούσας, ὅπερ αἱ μωραὶ πεπόνθασιν. [Ετέρως δὲ ὁ Θεολόγος τινὰ τῶν προκειμέ νων ῥητῶν ἐξελάβετο ἐν τῷ εἰς τὸ βάπτισμα προς τρεπτικῷ· καλὰ δὲ κἀκεῖνα καὶ ταῦτα.] Χρονίζοντος -- ἐκάθευδον. Χρονίζοντος διὰ τὴν βραδυτητα τῆς δευτέρας παρουσίας. Νυσταγμὸν δὲ ἐνταῦθα τὴν ψυχορραγίαν ὑποληπτέον, ύπνον δὲ τὸν θάνατον. Μέσης - ἀπάντησιν αὐτοῦ. Μέσης τῆς νυκτός εἶπεν, ἢ πάλιν τὸ ἀνύποπτον καὶ ἀπροσδόκητον ἐμφαίνων, ἢ παραδηλῶν ὅτι ἐν νυκτὶ γενήσεται ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν. Τὴν δὲ ῥηθεῖσαν κραυγὴν ὁ Παῦλος κέλευσμα καὶ φωνὴν ἀρχαγγέλου ειρηκεν. Ἐξέρχεσθε δὲ δηλονότι ἐκ τῶν μνημείων. Τότε — αὐτῶν. Πᾶσαι μὲν ἠγέρθησαν· ἐκόσμη σαν δὲ τὰς λαμπάδας ἑαυτῶν αἱ φρόνιμοι. Εκόσμησαν δὲ αὐτὰς τῷ κόσμῳ τοῦ ἐλαίου. Αἱ δὲ μωραί exstinguuntur. Et hoc σβέννυνται. Καὶ τοῦτο μωρίας, stultitia fuit, sperasse se ibi oleum ad ornatum τὸ προσδοκῆσαι ἐκεῖ ἔλαιον λαβεῖν εἰς κόσμησιν, accepturas, quod tunc ab aliis possideretur. Ex- καὶ τότε ἄλλοις κτηθέν. Σβέννυνται δὲ, ἀμαυstinguuntur auten, obscuratæ tenebris inclementis. ρούμεναι τῷ σκότει τῆς ἀνελεημοσύνης. Ειώθασε Solent enim multi tenebrosos quoque vocare incle- γὰρ καὶ οἱ πολλοὶ σκοτεινούς καλεῖν τοὺς ἀνε mentes. λεήμονας. Vers. 9. Responderunt vobis. Et hoc prudentiæ fuit. Docet autem serino, quod nullus a propria virtute alterum tunc juvare poterit. Vix enim sibi ipsi ad salutem qufficiet, eo quod in multis delinquat etiam is, qui plurímum virtuti deditus est. Vide autem quomodo prudentes etiam ibi eleemosynam demonstrent: volentes quidem fatuis tradere, sed non potentes. Hoc enim responsio illarum significat. Vers. 9. Ite vobisipsis. Cum ob rationabilem causam tradere non possent, tamen præ humanitate consulunt. Vendentes quidem sunt pauperes: verum tunc non vendunt. 13 | Thess. I, 16. Παρθενικάς λαμπάδας Α. Απεκρίθησαν – ὑμῖν. Καὶ τοῦτο φρονήσεως. Διδάσκει δὲ ὁ λόγος, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῆς οἰκείας ἀρε τῆς ἕτερον ὠφελῆσαι τότε δυνήσεται. [Μόγις γὰρ αὐτῷ πρὸς σωτηρίαν ἀρκέσει, διὰ τὸ πολλά πταῖσαι καὶ τὸν ἄγαν ἐνάρετον. Ορα δὲ πῶς αἱ φρόνιμοι κἀκεῖ τὴν ἐλεημοσύνην ἐπιδείκνυνται,] θέλουσαι μὲν μεταδοῦναι καὶ ταῖς μωραῖς, μὴ δυνάμεναι δέ. Τοῦτο γὰρ ἡ ἀπόκρισις τούτων ἐμφαίνει. Πορεύεσθε -- αυταῖς. Μὴ δυνάμεναι μεταδοῦναι δι' εύλογον αἰτίαν, ὅμως ὑπὸ φιλανθρωπίας συμ βουλεύουσι. Πωλοῦντες δέ εἰσιν οἱ πένητες· ἀλλ οὐ τότε πωλοῦσιν. Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet codex uterque. Ante hæc ex margine Hentenius addit: Dicit ergo, quod virgo etiamsi in cæteris bene se habent, sit tamen eleemosyna bonis destituta, una cum scortis ejicitur, et merito. Unde virginitatem dicit vi:æ puriiatem: oleum autem vocat humanitatem, eleemosynam, auxilium egenis præstitum. Ψυχορραγια est animi deliquium. Ψυχορρα Tenacitate. Vitiosa parsimonia. γεῖν de jamjam morituris dicitur. Apoll. Rhod. 11.835: Τὸν δ᾽ ἕτεροι ἐπὶ νῆα φέρον ψυχορραγέοντα. Αχνύμενοι, χείρεσσι δ' ἐῶν ἑνὶ κάτθαν ἑταίρων. Odendo in bis duobus vocabulis. Hentenius ita reddidit, ac si repererit, τὸ τότε. Sed nec hoc placet. Forte, καὶ ταῦτα ἄλλοις, aut, καὶ τὸ τότε ἄλλοις. Ita etiam Chrysost. Tom. Vil, p. 753. Inclusa absunt A.

VER. 1. Quæ sponso. Virginea lampas est munditia quæ a virginitate procedit. Sponsus vero Christus utpote amans et qui amatur. Exierunt au tem in occursum ejus: exspectatione occursus ejus. Vers. 2. Quinque - Vers. 4. suis. Oleum vocat eleemosynæ virtutem. Has ergo merito stultas vocavit, quia cum acrem ac yehementem corporis amorem devicissent, majoremque sustinuissent laborem, tenacitate (ο) devicta sunt. Illud enim lellum multo violentius est, magisque tyrannicum. Rursum vero sapientes nuncupavit caleras, utpote non passas, quod stulte passe sunt. † Aliter Theologus quædam prædictorum verborum sumit in adhortatione ad baptismum: verum et hæc, et illa pulchre dici possunt. Vers. 5. Tardante dormierunt. Tardante propter cunctationem secundi adventus. Dormitatio autem, in hoc loco pro refrigescentia accipienda est: somnus vero pro morte. Vers. 6. Media occursum ei. Medium noctis dixit, vel rursum improvisum et inexspectatum demonstrans, vel significans quod in nocte fiet resurrectio mortuorum. Eum vero qui hic clamor dicitur, Paulus jussum ac vocem archangeli dixit”. Exite autem videlicet e monumentis. Vers. 7. Tunc suas. Omnes quidem surrexerunt; quæ vero ornaverunt lampades suas erant prudentes. Ornaverunt autem olei ornamento. Vers. 8. Fatuæ autem νυμφίου. Παρθενική λαμπάς ή Αἵτινες ἀπὸ τῆς παρθενίας καθαρότης ο νυμφίος δὲ ὁ Χρι στὸς, ὡς ποθῶν καὶ ποθούμενος. Ἐξῆλθον δὲ εἰς ἀπάντησιν αὐτοῦ τῇ προσδοκία τῆς ἀπαντήσεως. Πέντε αὐτῶν. Ἔλαιον καλεῖ τὴν ἀρετὴν τῆς ελεημοσύνης. Μωρὰς δὲ ταύτας εἰκότως ἐκάλεσεν, ὅτι, τὸν δριμὺν καὶ σφοδρὸν τοῦ σώματος έρωτα νικήσασαι, καὶ τὸν μείζονα πόνον ὑποστάσαι, τῆς φειδωλίας ηττήθησαν. Ἐκεῖνος γὰρ ὁ πόλεμος πολλῷ ταύτης τυραννικώτερός τε καὶ βιαιότερος. Εκείνας δὲ φρο νίμους αὖθις ὠνόμασεν, ὡς μὴ παθούσας, ὅπερ αἱ μωραὶ πεπόνθασιν. [Ετέρως δὲ ὁ Θεολόγος τινὰ τῶν προκειμέ νων ῥητῶν ἐξελάβετο ἐν τῷ εἰς τὸ βάπτισμα προς τρεπτικῷ· καλὰ δὲ κἀκεῖνα καὶ ταῦτα.] Χρονίζοντος -- ἐκάθευδον. Χρονίζοντος διὰ τὴν βραδυτητα τῆς δευτέρας παρουσίας. Νυσταγμὸν δὲ ἐνταῦθα τὴν ψυχορραγίαν ὑποληπτέον, ύπνον δὲ τὸν θάνατον. Μέσης - ἀπάντησιν αὐτοῦ. Μέσης τῆς νυκτός εἶπεν, ἢ πάλιν τὸ ἀνύποπτον καὶ ἀπροσδόκητον ἐμφαίνων, ἢ παραδηλῶν ὅτι ἐν νυκτὶ γενήσεται ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν. Τὴν δὲ ῥηθεῖσαν κραυγὴν ὁ Παῦλος κέλευσμα καὶ φωνὴν ἀρχαγγέλου ειρηκεν. Ἐξέρχεσθε δὲ δηλονότι ἐκ τῶν μνημείων. Τότε — αὐτῶν. Πᾶσαι μὲν ἠγέρθησαν· ἐκόσμη σαν δὲ τὰς λαμπάδας ἑαυτῶν αἱ φρόνιμοι. Εκόσμησαν δὲ αὐτὰς τῷ κόσμῳ τοῦ ἐλαίου. Αἱ δὲ μωραί exstinguuntur. Et hoc σβέννυνται. Καὶ τοῦτο μωρίας, stultitia fuit, sperasse se ibi oleum ad ornatum τὸ προσδοκῆσαι ἐκεῖ ἔλαιον λαβεῖν εἰς κόσμησιν, accepturas, quod tunc ab aliis possideretur. Ex- καὶ τότε ἄλλοις κτηθέν. Σβέννυνται δὲ, ἀμαυstinguuntur auten, obscuratæ tenebris inclementis. ρούμεναι τῷ σκότει τῆς ἀνελεημοσύνης. Ειώθασε Solent enim multi tenebrosos quoque vocare incle- γὰρ καὶ οἱ πολλοὶ σκοτεινούς καλεῖν τοὺς ἀνε mentes. λεήμονας. Vers. 9. Responderunt vobis. Et hoc prudentiæ fuit. Docet autem serino, quod nullus a propria virtute alterum tunc juvare poterit. Vix enim sibi ipsi ad salutem qufficiet, eo quod in multis delinquat etiam is, qui plurímum virtuti deditus est. Vide autem quomodo prudentes etiam ibi eleemosynam demonstrent: volentes quidem fatuis tradere, sed non potentes. Hoc enim responsio illarum significat. Vers. 9. Ite vobisipsis. Cum ob rationabilem causam tradere non possent, tamen præ humanitate consulunt. Vendentes quidem sunt pauperes: verum tunc non vendunt. 13 | Thess. I, 16. Παρθενικάς λαμπάδας Α. Απεκρίθησαν – ὑμῖν. Καὶ τοῦτο φρονήσεως. Διδάσκει δὲ ὁ λόγος, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῆς οἰκείας ἀρε τῆς ἕτερον ὠφελῆσαι τότε δυνήσεται. [Μόγις γὰρ αὐτῷ πρὸς σωτηρίαν ἀρκέσει, διὰ τὸ πολλά πταῖσαι καὶ τὸν ἄγαν ἐνάρετον. Ορα δὲ πῶς αἱ φρόνιμοι κἀκεῖ τὴν ἐλεημοσύνην ἐπιδείκνυνται,] θέλουσαι μὲν μεταδοῦναι καὶ ταῖς μωραῖς, μὴ δυνάμεναι δέ. Τοῦτο γὰρ ἡ ἀπόκρισις τούτων ἐμφαίνει. Πορεύεσθε -- αυταῖς. Μὴ δυνάμεναι μεταδοῦναι δι' εύλογον αἰτίαν, ὅμως ὑπὸ φιλανθρωπίας συμ βουλεύουσι. Πωλοῦντες δέ εἰσιν οἱ πένητες· ἀλλ οὐ τότε πωλοῦσιν. Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet codex uterque. Ante hæc ex margine Hentenius addit: Dicit ergo, quod virgo etiamsi in cæteris bene se habent, sit tamen eleemosyna bonis destituta, una cum scortis ejicitur, et merito. Unde virginitatem dicit vi:æ puriiatem: oleum autem vocat humanitatem, eleemosynam, auxilium egenis præstitum. Ψυχορραγια est animi deliquium. Ψυχορρα Tenacitate. Vitiosa parsimonia. γεῖν de jamjam morituris dicitur. Apoll. Rhod. 11.835: Τὸν δ᾽ ἕτεροι ἐπὶ νῆα φέρον ψυχορραγέοντα. Αχνύμενοι, χείρεσσι δ' ἐῶν ἑνὶ κάτθαν ἑταίρων. Odendo in bis duobus vocabulis. Hentenius ita reddidit, ac si repererit, τὸ τότε. Sed nec hoc placet. Forte, καὶ ταῦτα ἄλλοις, aut, καὶ τὸ τότε ἄλλοις. Ita etiam Chrysost. Tom. Vil, p. 753. Inclusa absunt A.

VER. 1. Quæ sponso. Virginea lampas est munditia quæ a virginitate procedit. Sponsus vero Christus utpote amans et qui amatur. Exierunt au tem in occursum ejus: exspectatione occursus ejus. Vers. 2. Quinque - Vers. 4. suis. Oleum vocat eleemosynæ virtutem. Has ergo merito stultas vocavit, quia cum acrem ac yehementem corporis amorem devicissent, majoremque sustinuissent laborem, tenacitate (ο) devicta sunt. Illud enim lellum multo violentius est, magisque tyrannicum. Rursum vero sapientes nuncupavit caleras, utpote non passas, quod stulte passe sunt. † Aliter Theologus quædam prædictorum verborum sumit in adhortatione ad baptismum: verum et hæc, et illa pulchre dici possunt. Vers. 5. Tardante dormierunt. Tardante propter cunctationem secundi adventus. Dormitatio autem, in hoc loco pro refrigescentia accipienda est: somnus vero pro morte. Vers. 6. Media occursum ei. Medium noctis dixit, vel rursum improvisum et inexspectatum demonstrans, vel significans quod in nocte fiet resurrectio mortuorum. Eum vero qui hic clamor dicitur, Paulus jussum ac vocem archangeli dixit”. Exite autem videlicet e monumentis. Vers. 7. Tunc suas. Omnes quidem surrexerunt; quæ vero ornaverunt lampades suas erant prudentes. Ornaverunt autem olei ornamento. Vers. 8. Fatuæ autem νυμφίου. Παρθενική λαμπάς ή Αἵτινες ἀπὸ τῆς παρθενίας καθαρότης ο νυμφίος δὲ ὁ Χρι στὸς, ὡς ποθῶν καὶ ποθούμενος. Ἐξῆλθον δὲ εἰς ἀπάντησιν αὐτοῦ τῇ προσδοκία τῆς ἀπαντήσεως. Πέντε αὐτῶν. Ἔλαιον καλεῖ τὴν ἀρετὴν τῆς ελεημοσύνης. Μωρὰς δὲ ταύτας εἰκότως ἐκάλεσεν, ὅτι, τὸν δριμὺν καὶ σφοδρὸν τοῦ σώματος έρωτα νικήσασαι, καὶ τὸν μείζονα πόνον ὑποστάσαι, τῆς φειδωλίας ηττήθησαν. Ἐκεῖνος γὰρ ὁ πόλεμος πολλῷ ταύτης τυραννικώτερός τε καὶ βιαιότερος. Εκείνας δὲ φρο νίμους αὖθις ὠνόμασεν, ὡς μὴ παθούσας, ὅπερ αἱ μωραὶ πεπόνθασιν. [Ετέρως δὲ ὁ Θεολόγος τινὰ τῶν προκειμέ νων ῥητῶν ἐξελάβετο ἐν τῷ εἰς τὸ βάπτισμα προς τρεπτικῷ· καλὰ δὲ κἀκεῖνα καὶ ταῦτα.] Χρονίζοντος -- ἐκάθευδον. Χρονίζοντος διὰ τὴν βραδυτητα τῆς δευτέρας παρουσίας. Νυσταγμὸν δὲ ἐνταῦθα τὴν ψυχορραγίαν ὑποληπτέον, ύπνον δὲ τὸν θάνατον. Μέσης - ἀπάντησιν αὐτοῦ. Μέσης τῆς νυκτός εἶπεν, ἢ πάλιν τὸ ἀνύποπτον καὶ ἀπροσδόκητον ἐμφαίνων, ἢ παραδηλῶν ὅτι ἐν νυκτὶ γενήσεται ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν. Τὴν δὲ ῥηθεῖσαν κραυγὴν ὁ Παῦλος κέλευσμα καὶ φωνὴν ἀρχαγγέλου ειρηκεν. Ἐξέρχεσθε δὲ δηλονότι ἐκ τῶν μνημείων. Τότε — αὐτῶν. Πᾶσαι μὲν ἠγέρθησαν· ἐκόσμη σαν δὲ τὰς λαμπάδας ἑαυτῶν αἱ φρόνιμοι. Εκόσμησαν δὲ αὐτὰς τῷ κόσμῳ τοῦ ἐλαίου. Αἱ δὲ μωραί exstinguuntur. Et hoc σβέννυνται. Καὶ τοῦτο μωρίας, stultitia fuit, sperasse se ibi oleum ad ornatum τὸ προσδοκῆσαι ἐκεῖ ἔλαιον λαβεῖν εἰς κόσμησιν, accepturas, quod tunc ab aliis possideretur. Ex- καὶ τότε ἄλλοις κτηθέν. Σβέννυνται δὲ, ἀμαυstinguuntur auten, obscuratæ tenebris inclementis. ρούμεναι τῷ σκότει τῆς ἀνελεημοσύνης. Ειώθασε Solent enim multi tenebrosos quoque vocare incle- γὰρ καὶ οἱ πολλοὶ σκοτεινούς καλεῖν τοὺς ἀνε mentes. λεήμονας. Vers. 9. Responderunt vobis. Et hoc prudentiæ fuit. Docet autem serino, quod nullus a propria virtute alterum tunc juvare poterit. Vix enim sibi ipsi ad salutem qufficiet, eo quod in multis delinquat etiam is, qui plurímum virtuti deditus est. Vide autem quomodo prudentes etiam ibi eleemosynam demonstrent: volentes quidem fatuis tradere, sed non potentes. Hoc enim responsio illarum significat. Vers. 9. Ite vobisipsis. Cum ob rationabilem causam tradere non possent, tamen præ humanitate consulunt. Vendentes quidem sunt pauperes: verum tunc non vendunt. 13 | Thess. I, 16. Παρθενικάς λαμπάδας Α. Απεκρίθησαν – ὑμῖν. Καὶ τοῦτο φρονήσεως. Διδάσκει δὲ ὁ λόγος, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῆς οἰκείας ἀρε τῆς ἕτερον ὠφελῆσαι τότε δυνήσεται. [Μόγις γὰρ αὐτῷ πρὸς σωτηρίαν ἀρκέσει, διὰ τὸ πολλά πταῖσαι καὶ τὸν ἄγαν ἐνάρετον. Ορα δὲ πῶς αἱ φρόνιμοι κἀκεῖ τὴν ἐλεημοσύνην ἐπιδείκνυνται,] θέλουσαι μὲν μεταδοῦναι καὶ ταῖς μωραῖς, μὴ δυνάμεναι δέ. Τοῦτο γὰρ ἡ ἀπόκρισις τούτων ἐμφαίνει. Πορεύεσθε -- αυταῖς. Μὴ δυνάμεναι μεταδοῦναι δι' εύλογον αἰτίαν, ὅμως ὑπὸ φιλανθρωπίας συμ βουλεύουσι. Πωλοῦντες δέ εἰσιν οἱ πένητες· ἀλλ οὐ τότε πωλοῦσιν. Variæ lectiones et notæ. Inclusa in margine habet codex uterque. Ante hæc ex margine Hentenius addit: Dicit ergo, quod virgo etiamsi in cæteris bene se habent, sit tamen eleemosyna bonis destituta, una cum scortis ejicitur, et merito. Unde virginitatem dicit vi:æ puriiatem: oleum autem vocat humanitatem, eleemosynam, auxilium egenis præstitum. Ψυχορραγια est animi deliquium. Ψυχορρα Tenacitate. Vitiosa parsimonia. γεῖν de jamjam morituris dicitur. Apoll. Rhod. 11.835: Τὸν δ᾽ ἕτεροι ἐπὶ νῆα φέρον ψυχορραγέοντα. Αχνύμενοι, χείρεσσι δ' ἐῶν ἑνὶ κάτθαν ἑταίρων. Odendo in bis duobus vocabulis. Hentenius ita reddidit, ac si repererit, τὸ τότε. Sed nec hoc placet. Forte, καὶ ταῦτα ἄλλοις, aut, καὶ τὸ τότε ἄλλοις. Ita etiam Chrysost. Tom. Vil, p. 753. Inclusa absunt A.

CAP. XXV. Vers. 10. Euntibus· COMMENT. IN MATTHBUM. Απερχομένων - νυμφίος. Ορμησαν μὲν ἀπελΟεῖν, οὐκ ἠδυνήθησαν δέ. Δείκνυσι δὲ καὶ οὗτος ὁ λόγος ὅτι τότε ματαία ἡ πρὸς ἀρετὴν ὁρμή. Καὶ — θύρα. Γάμοι εἰσὶν ἡ κοινωνία τῆς βα σιλείας τῶν οὐρανῶν, καὶ ἡ σὺν Χριστῷ διαγωγή. Ύστερον — ἡμῖν. υίονται γὰρ, ὡς παρθένοι εἰσελθεῖν. 'Ο δὲ — ὑμᾶς. Οὐ γνωρίζω, φησίν, ὑμᾶς, ὡς ἐσβεσμένων τῶν λαμπάδων ὑμῶν. Γνῶσι δὲ νῦν τὴν ἐξ οικειώσεως νόησον. Οὐδεὶς γὰρ ἀνελεήμων οίκει οὗται τῷ ἐλεήμονι Χριστῷ. Οίμοι! μετὰ πόσους πόνους, μετὰ πόσους ἀγῶνας, μετά πόσα τρόπαια, & κατὰ τῆς φύσεως λυττώσης ἀνέστησαν, ἀπεπέμφθησαν διὰ τὴν ἀνελεημοσύνην. Οταν δέ τις, ἀνελεήμων ὤν, μηδὲ παρθενίαν ἔχῃ, ποίας οὐκ ἂν εἴη καταδίκης ἄξιος; Οὐ περιεργαστέον δὲ διατί δέκα παρθένοι, καὶ τίνα τὰ ἀγγεῖα αὐτῶν, καὶ τίς ἡ θύρα τῶν γάμων, καὶ τὰ τοιαῦτα τῆς παραβολής, ὡς πολλάκι; καὶ ἐπ᾽ ἄλλων παρήγγελται. Εἰ δὲ ἐν μὲν τῷ ἑξηκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ γέγραπται, ὅτι πρῶτον ἀπέρχονται οἱ ἁμαρτω‐ λοὶ εἰ; κόλασιν αἰώνιον, εἶτα οἱ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον· ἐν δὲ τῷ παρόντι κεφαλαίῳ τοὐναντίον φαίνεται, πρῶτον εἰσελθουσῶν τῶν φρονίμων παρθένων, εἶτα ἀποπεμφθεισῶν τῶν μωρῶν· μὴ ὑπολάβης ἐναντιολογίαν τῶν κεφαλαίων. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ ἀκριβολογεῖ περὶ τῆς τάξεως· τοῦτο δὲ σκοπὸν ἕτερον ἔχει, τὸ διδάξαι μόνον ὅτι οὐδ᾽ ἡ παρθενία σώζει, μὴ συγκεκραμένην ἑαυτῇ καὶ τὴν ἐλεημοσύνην ἔχουσα, καὶ ὅτι ἡ ἑτέρου ἀρετὴ ἕτερον οὐκ ὠφελεῖ τότε, καὶ ὅτι ἡ πρὸς ἀρετὴν ὁρμὴ τηνικαῦτα ματαία, καὶ ὅτι πολλὰ καθικετεύοντες οι κατακριθέντες οὐκ ἐπικάμπτουσι. Τἄλλα δὲ πάντα συνετέθησαν ἀπαρα τηρήτως, ἵνα πιθανή γένηται ἡ παραβολή. Καὶ γὰρ οὐδ' ὅτι ἀπεπέμφθησαν εἰς κόλασιν εἶπε, διὰ τὸ μὴ νῦν ἀκριβολογεῖσθαι περὶ τῶν τοιούτων. Γρηγορείτε - ἔρχεται. Πολλάκις ἐπιλέγει τοῦτο, δεικνύς, ὅτι πολλή χρεία προσοχῆς διὰ τὸ ἄδηλον τῆς τελευταίας ἡμέρας καὶ ὥρας. sponsus. Tentaverunt quidem abire, sed non potuerunt. Ostendit autem et hic sermo, quod tunc vanus erit ad virtutem conatus. Vers. 10. Ει janua. Nuptiæ sunt communicatio regni colorum, et conversatio cum Christo. Vers. 11. Postea — nobis. Putant enim quod tanquam virgines intrabunt. Vers. 12. At illos vos: Non cognosco, inquit, vos, exstinctis videlicet lampadibus vestris. Cognitionein´autein nunc eam intellige, quæ a familiaritato procedit. Nullus enim immisericors familiaris est misericordi Christo. Heu post tantos labores, post tanta certamina, post tanta tropæa, quæ illæ adversus insanientem naturam erexerant, repudiatæ sunt propter eleemosynam. Ubi ergo quis immisericors virginitatem etiam non habuerit, qua tunc condemnatione dignus non erit? Non est autem curiose scr"- tandum quare decem sint virgines, et quæ sint vasa carum, quæve sit janua nuptiarum, cæteraque ipsius parabolæ similia, ut alias quoque frequenter preceptum est. ΚΕΦ. Ε'. Περὶ τῶν τὰ τάλαντα λαβόντων. Ὥσπερ δύναμιν. Καὶ αὕτη ἡ παραβολὴ ὁμοία μέν ἐστι τῇ τοῦ πιστοῦ δούλου καὶ φρονίμου, καθ' ἕτερον δὲ τρόπον ἐσχημάτισται, καὶ διαλαμβάνει περὶ τῶν λαμβανόντων ἐκ Θεοῦ χαρίσματα διδασκαλικά· ταῦτα γὰρ νῦν ἐκάλεσε τάλαντα διὰ τὸ τίμιον αὐτῶν, καὶ ἡ χρωμένων αὐτοῖς καὶ κερδαινόντων, ἢ κατακρυπτόντων καὶ μηδὲν κερδαινόντων. Λέγει τοίνυν ὅτι ἐκάλεσε τοὺς δούλους αὐτοῦ, ὁ Υἱὸς δη- ** Matth. xxv, 46. Verum sexagesimo primo capite scriptum est, quod primum abeunt peccatores in supplicium æternum, deinde justi in vitam æternam : in præsenti vero capite contrarium apparet, cum ingressis primum prudentibus virginibus, postmodum reprom bate sint fatuæ. Ne suspiceris contrarietatem inesse capitibus: illud siquidem exacte tractat de ordine, lioc autem aliud habet intentum, quod videlicet neque virginitas salvabit, non habens sibi etiam conjunctam eleemosynam, et quod unius virtus alii tune non proderit: quodque tunc motus ad virtutem vanus erit. Item quod licet plurimum deprecentur qui condemnati sunt, nequaquam flectunt judicem. Cætera vero omnia nullo delectu (p) composita sunt, ut probabilis fat parabola. Nam neque dixit quod ablegatæ sunt in supplicium, eo quod nunc hujusmodi non exacte disquirat. Vers. 13. Vigilate — veniet. Frequenter id subinfert, ostendens quod maxima sit utilitas, ut in hoc attendatur, propter finalis diei et boræ incertitudi - nem. CAP. LX. De talentis. Vers. 14. Sicut Vers. 15. falcultatem. Etiam hæc parabola similis est ei quæ superius de fideli ac prudente servo posita est, verum alio modo figurata est: et de his disserit, qui a Deo gratias acceperunt docendi (nam has nunc talenta vocat propter honorem illarum), et vel per earum usum lucrum attulerunt, vel defodiendo nihil lucri fecerunt. Dicit ergo quod vocavit servos suos, Filius Variæ lectiones et notæ. Malim vel omittere της, vel scribere της λυττώσης φύσεως. Λυττῶσα φύσις appellatur. impetus naturæ incitans ad libidinem. Συγκεκραμμένην Β. (Nallo delectu. Ita ut non opus sit ad ea attendere,

CAP. XXV. Vers. 10. Euntibus· COMMENT. IN MATTHBUM. Απερχομένων - νυμφίος. Ορμησαν μὲν ἀπελΟεῖν, οὐκ ἠδυνήθησαν δέ. Δείκνυσι δὲ καὶ οὗτος ὁ λόγος ὅτι τότε ματαία ἡ πρὸς ἀρετὴν ὁρμή. Καὶ — θύρα. Γάμοι εἰσὶν ἡ κοινωνία τῆς βα σιλείας τῶν οὐρανῶν, καὶ ἡ σὺν Χριστῷ διαγωγή. Ύστερον — ἡμῖν. υίονται γὰρ, ὡς παρθένοι εἰσελθεῖν. 'Ο δὲ — ὑμᾶς. Οὐ γνωρίζω, φησίν, ὑμᾶς, ὡς ἐσβεσμένων τῶν λαμπάδων ὑμῶν. Γνῶσι δὲ νῦν τὴν ἐξ οικειώσεως νόησον. Οὐδεὶς γὰρ ἀνελεήμων οίκει οὗται τῷ ἐλεήμονι Χριστῷ. Οίμοι! μετὰ πόσους πόνους, μετὰ πόσους ἀγῶνας, μετά πόσα τρόπαια, & κατὰ τῆς φύσεως λυττώσης ἀνέστησαν, ἀπεπέμφθησαν διὰ τὴν ἀνελεημοσύνην. Οταν δέ τις, ἀνελεήμων ὤν, μηδὲ παρθενίαν ἔχῃ, ποίας οὐκ ἂν εἴη καταδίκης ἄξιος; Οὐ περιεργαστέον δὲ διατί δέκα παρθένοι, καὶ τίνα τὰ ἀγγεῖα αὐτῶν, καὶ τίς ἡ θύρα τῶν γάμων, καὶ τὰ τοιαῦτα τῆς παραβολής, ὡς πολλάκι; καὶ ἐπ᾽ ἄλλων παρήγγελται. Εἰ δὲ ἐν μὲν τῷ ἑξηκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ γέγραπται, ὅτι πρῶτον ἀπέρχονται οἱ ἁμαρτω‐ λοὶ εἰ; κόλασιν αἰώνιον, εἶτα οἱ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον· ἐν δὲ τῷ παρόντι κεφαλαίῳ τοὐναντίον φαίνεται, πρῶτον εἰσελθουσῶν τῶν φρονίμων παρθένων, εἶτα ἀποπεμφθεισῶν τῶν μωρῶν· μὴ ὑπολάβης ἐναντιολογίαν τῶν κεφαλαίων. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ ἀκριβολογεῖ περὶ τῆς τάξεως· τοῦτο δὲ σκοπὸν ἕτερον ἔχει, τὸ διδάξαι μόνον ὅτι οὐδ᾽ ἡ παρθενία σώζει, μὴ συγκεκραμένην ἑαυτῇ καὶ τὴν ἐλεημοσύνην ἔχουσα, καὶ ὅτι ἡ ἑτέρου ἀρετὴ ἕτερον οὐκ ὠφελεῖ τότε, καὶ ὅτι ἡ πρὸς ἀρετὴν ὁρμὴ τηνικαῦτα ματαία, καὶ ὅτι πολλὰ καθικετεύοντες οι κατακριθέντες οὐκ ἐπικάμπτουσι. Τἄλλα δὲ πάντα συνετέθησαν ἀπαρα τηρήτως, ἵνα πιθανή γένηται ἡ παραβολή. Καὶ γὰρ οὐδ' ὅτι ἀπεπέμφθησαν εἰς κόλασιν εἶπε, διὰ τὸ μὴ νῦν ἀκριβολογεῖσθαι περὶ τῶν τοιούτων. Γρηγορείτε - ἔρχεται. Πολλάκις ἐπιλέγει τοῦτο, δεικνύς, ὅτι πολλή χρεία προσοχῆς διὰ τὸ ἄδηλον τῆς τελευταίας ἡμέρας καὶ ὥρας. sponsus. Tentaverunt quidem abire, sed non potuerunt. Ostendit autem et hic sermo, quod tunc vanus erit ad virtutem conatus. Vers. 10. Ει janua. Nuptiæ sunt communicatio regni colorum, et conversatio cum Christo. Vers. 11. Postea — nobis. Putant enim quod tanquam virgines intrabunt. Vers. 12. At illos vos: Non cognosco, inquit, vos, exstinctis videlicet lampadibus vestris. Cognitionein´autein nunc eam intellige, quæ a familiaritato procedit. Nullus enim immisericors familiaris est misericordi Christo. Heu post tantos labores, post tanta certamina, post tanta tropæa, quæ illæ adversus insanientem naturam erexerant, repudiatæ sunt propter eleemosynam. Ubi ergo quis immisericors virginitatem etiam non habuerit, qua tunc condemnatione dignus non erit? Non est autem curiose scr"- tandum quare decem sint virgines, et quæ sint vasa carum, quæve sit janua nuptiarum, cæteraque ipsius parabolæ similia, ut alias quoque frequenter preceptum est. ΚΕΦ. Ε'. Περὶ τῶν τὰ τάλαντα λαβόντων. Ὥσπερ δύναμιν. Καὶ αὕτη ἡ παραβολὴ ὁμοία μέν ἐστι τῇ τοῦ πιστοῦ δούλου καὶ φρονίμου, καθ' ἕτερον δὲ τρόπον ἐσχημάτισται, καὶ διαλαμβάνει περὶ τῶν λαμβανόντων ἐκ Θεοῦ χαρίσματα διδασκαλικά· ταῦτα γὰρ νῦν ἐκάλεσε τάλαντα διὰ τὸ τίμιον αὐτῶν, καὶ ἡ χρωμένων αὐτοῖς καὶ κερδαινόντων, ἢ κατακρυπτόντων καὶ μηδὲν κερδαινόντων. Λέγει τοίνυν ὅτι ἐκάλεσε τοὺς δούλους αὐτοῦ, ὁ Υἱὸς δη- ** Matth. xxv, 46. Verum sexagesimo primo capite scriptum est, quod primum abeunt peccatores in supplicium æternum, deinde justi in vitam æternam : in præsenti vero capite contrarium apparet, cum ingressis primum prudentibus virginibus, postmodum reprom bate sint fatuæ. Ne suspiceris contrarietatem inesse capitibus: illud siquidem exacte tractat de ordine, lioc autem aliud habet intentum, quod videlicet neque virginitas salvabit, non habens sibi etiam conjunctam eleemosynam, et quod unius virtus alii tune non proderit: quodque tunc motus ad virtutem vanus erit. Item quod licet plurimum deprecentur qui condemnati sunt, nequaquam flectunt judicem. Cætera vero omnia nullo delectu (p) composita sunt, ut probabilis fat parabola. Nam neque dixit quod ablegatæ sunt in supplicium, eo quod nunc hujusmodi non exacte disquirat. Vers. 13. Vigilate — veniet. Frequenter id subinfert, ostendens quod maxima sit utilitas, ut in hoc attendatur, propter finalis diei et boræ incertitudi - nem. CAP. LX. De talentis. Vers. 14. Sicut Vers. 15. falcultatem. Etiam hæc parabola similis est ei quæ superius de fideli ac prudente servo posita est, verum alio modo figurata est: et de his disserit, qui a Deo gratias acceperunt docendi (nam has nunc talenta vocat propter honorem illarum), et vel per earum usum lucrum attulerunt, vel defodiendo nihil lucri fecerunt. Dicit ergo quod vocavit servos suos, Filius Variæ lectiones et notæ. Malim vel omittere της, vel scribere της λυττώσης φύσεως. Λυττῶσα φύσις appellatur. impetus naturæ incitans ad libidinem. Συγκεκραμμένην Β. (Nallo delectu. Ita ut non opus sit ad ea attendere,

CAP. XXV. Vers. 10. Euntibus· COMMENT. IN MATTHBUM. Απερχομένων - νυμφίος. Ορμησαν μὲν ἀπελΟεῖν, οὐκ ἠδυνήθησαν δέ. Δείκνυσι δὲ καὶ οὗτος ὁ λόγος ὅτι τότε ματαία ἡ πρὸς ἀρετὴν ὁρμή. Καὶ — θύρα. Γάμοι εἰσὶν ἡ κοινωνία τῆς βα σιλείας τῶν οὐρανῶν, καὶ ἡ σὺν Χριστῷ διαγωγή. Ύστερον — ἡμῖν. υίονται γὰρ, ὡς παρθένοι εἰσελθεῖν. 'Ο δὲ — ὑμᾶς. Οὐ γνωρίζω, φησίν, ὑμᾶς, ὡς ἐσβεσμένων τῶν λαμπάδων ὑμῶν. Γνῶσι δὲ νῦν τὴν ἐξ οικειώσεως νόησον. Οὐδεὶς γὰρ ἀνελεήμων οίκει οὗται τῷ ἐλεήμονι Χριστῷ. Οίμοι! μετὰ πόσους πόνους, μετὰ πόσους ἀγῶνας, μετά πόσα τρόπαια, & κατὰ τῆς φύσεως λυττώσης ἀνέστησαν, ἀπεπέμφθησαν διὰ τὴν ἀνελεημοσύνην. Οταν δέ τις, ἀνελεήμων ὤν, μηδὲ παρθενίαν ἔχῃ, ποίας οὐκ ἂν εἴη καταδίκης ἄξιος; Οὐ περιεργαστέον δὲ διατί δέκα παρθένοι, καὶ τίνα τὰ ἀγγεῖα αὐτῶν, καὶ τίς ἡ θύρα τῶν γάμων, καὶ τὰ τοιαῦτα τῆς παραβολής, ὡς πολλάκι; καὶ ἐπ᾽ ἄλλων παρήγγελται. Εἰ δὲ ἐν μὲν τῷ ἑξηκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ γέγραπται, ὅτι πρῶτον ἀπέρχονται οἱ ἁμαρτω‐ λοὶ εἰ; κόλασιν αἰώνιον, εἶτα οἱ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον· ἐν δὲ τῷ παρόντι κεφαλαίῳ τοὐναντίον φαίνεται, πρῶτον εἰσελθουσῶν τῶν φρονίμων παρθένων, εἶτα ἀποπεμφθεισῶν τῶν μωρῶν· μὴ ὑπολάβης ἐναντιολογίαν τῶν κεφαλαίων. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ ἀκριβολογεῖ περὶ τῆς τάξεως· τοῦτο δὲ σκοπὸν ἕτερον ἔχει, τὸ διδάξαι μόνον ὅτι οὐδ᾽ ἡ παρθενία σώζει, μὴ συγκεκραμένην ἑαυτῇ καὶ τὴν ἐλεημοσύνην ἔχουσα, καὶ ὅτι ἡ ἑτέρου ἀρετὴ ἕτερον οὐκ ὠφελεῖ τότε, καὶ ὅτι ἡ πρὸς ἀρετὴν ὁρμὴ τηνικαῦτα ματαία, καὶ ὅτι πολλὰ καθικετεύοντες οι κατακριθέντες οὐκ ἐπικάμπτουσι. Τἄλλα δὲ πάντα συνετέθησαν ἀπαρα τηρήτως, ἵνα πιθανή γένηται ἡ παραβολή. Καὶ γὰρ οὐδ' ὅτι ἀπεπέμφθησαν εἰς κόλασιν εἶπε, διὰ τὸ μὴ νῦν ἀκριβολογεῖσθαι περὶ τῶν τοιούτων. Γρηγορείτε - ἔρχεται. Πολλάκις ἐπιλέγει τοῦτο, δεικνύς, ὅτι πολλή χρεία προσοχῆς διὰ τὸ ἄδηλον τῆς τελευταίας ἡμέρας καὶ ὥρας. sponsus. Tentaverunt quidem abire, sed non potuerunt. Ostendit autem et hic sermo, quod tunc vanus erit ad virtutem conatus. Vers. 10. Ει janua. Nuptiæ sunt communicatio regni colorum, et conversatio cum Christo. Vers. 11. Postea — nobis. Putant enim quod tanquam virgines intrabunt. Vers. 12. At illos vos: Non cognosco, inquit, vos, exstinctis videlicet lampadibus vestris. Cognitionein´autein nunc eam intellige, quæ a familiaritato procedit. Nullus enim immisericors familiaris est misericordi Christo. Heu post tantos labores, post tanta certamina, post tanta tropæa, quæ illæ adversus insanientem naturam erexerant, repudiatæ sunt propter eleemosynam. Ubi ergo quis immisericors virginitatem etiam non habuerit, qua tunc condemnatione dignus non erit? Non est autem curiose scr"- tandum quare decem sint virgines, et quæ sint vasa carum, quæve sit janua nuptiarum, cæteraque ipsius parabolæ similia, ut alias quoque frequenter preceptum est. ΚΕΦ. Ε'. Περὶ τῶν τὰ τάλαντα λαβόντων. Ὥσπερ δύναμιν. Καὶ αὕτη ἡ παραβολὴ ὁμοία μέν ἐστι τῇ τοῦ πιστοῦ δούλου καὶ φρονίμου, καθ' ἕτερον δὲ τρόπον ἐσχημάτισται, καὶ διαλαμβάνει περὶ τῶν λαμβανόντων ἐκ Θεοῦ χαρίσματα διδασκαλικά· ταῦτα γὰρ νῦν ἐκάλεσε τάλαντα διὰ τὸ τίμιον αὐτῶν, καὶ ἡ χρωμένων αὐτοῖς καὶ κερδαινόντων, ἢ κατακρυπτόντων καὶ μηδὲν κερδαινόντων. Λέγει τοίνυν ὅτι ἐκάλεσε τοὺς δούλους αὐτοῦ, ὁ Υἱὸς δη- ** Matth. xxv, 46. Verum sexagesimo primo capite scriptum est, quod primum abeunt peccatores in supplicium æternum, deinde justi in vitam æternam : in præsenti vero capite contrarium apparet, cum ingressis primum prudentibus virginibus, postmodum reprom bate sint fatuæ. Ne suspiceris contrarietatem inesse capitibus: illud siquidem exacte tractat de ordine, lioc autem aliud habet intentum, quod videlicet neque virginitas salvabit, non habens sibi etiam conjunctam eleemosynam, et quod unius virtus alii tune non proderit: quodque tunc motus ad virtutem vanus erit. Item quod licet plurimum deprecentur qui condemnati sunt, nequaquam flectunt judicem. Cætera vero omnia nullo delectu (p) composita sunt, ut probabilis fat parabola. Nam neque dixit quod ablegatæ sunt in supplicium, eo quod nunc hujusmodi non exacte disquirat. Vers. 13. Vigilate — veniet. Frequenter id subinfert, ostendens quod maxima sit utilitas, ut in hoc attendatur, propter finalis diei et boræ incertitudi - nem. CAP. LX. De talentis. Vers. 14. Sicut Vers. 15. falcultatem. Etiam hæc parabola similis est ei quæ superius de fideli ac prudente servo posita est, verum alio modo figurata est: et de his disserit, qui a Deo gratias acceperunt docendi (nam has nunc talenta vocat propter honorem illarum), et vel per earum usum lucrum attulerunt, vel defodiendo nihil lucri fecerunt. Dicit ergo quod vocavit servos suos, Filius Variæ lectiones et notæ. Malim vel omittere της, vel scribere της λυττώσης φύσεως. Λυττῶσα φύσις appellatur. impetus naturæ incitans ad libidinem. Συγκεκραμμένην Β. (Nallo delectu. Ita ut non opus sit ad ea attendere,

CAP. XXV. Vers. 10. Euntibus· COMMENT. IN MATTHBUM. Απερχομένων - νυμφίος. Ορμησαν μὲν ἀπελΟεῖν, οὐκ ἠδυνήθησαν δέ. Δείκνυσι δὲ καὶ οὗτος ὁ λόγος ὅτι τότε ματαία ἡ πρὸς ἀρετὴν ὁρμή. Καὶ — θύρα. Γάμοι εἰσὶν ἡ κοινωνία τῆς βα σιλείας τῶν οὐρανῶν, καὶ ἡ σὺν Χριστῷ διαγωγή. Ύστερον — ἡμῖν. υίονται γὰρ, ὡς παρθένοι εἰσελθεῖν. 'Ο δὲ — ὑμᾶς. Οὐ γνωρίζω, φησίν, ὑμᾶς, ὡς ἐσβεσμένων τῶν λαμπάδων ὑμῶν. Γνῶσι δὲ νῦν τὴν ἐξ οικειώσεως νόησον. Οὐδεὶς γὰρ ἀνελεήμων οίκει οὗται τῷ ἐλεήμονι Χριστῷ. Οίμοι! μετὰ πόσους πόνους, μετὰ πόσους ἀγῶνας, μετά πόσα τρόπαια, & κατὰ τῆς φύσεως λυττώσης ἀνέστησαν, ἀπεπέμφθησαν διὰ τὴν ἀνελεημοσύνην. Οταν δέ τις, ἀνελεήμων ὤν, μηδὲ παρθενίαν ἔχῃ, ποίας οὐκ ἂν εἴη καταδίκης ἄξιος; Οὐ περιεργαστέον δὲ διατί δέκα παρθένοι, καὶ τίνα τὰ ἀγγεῖα αὐτῶν, καὶ τίς ἡ θύρα τῶν γάμων, καὶ τὰ τοιαῦτα τῆς παραβολής, ὡς πολλάκι; καὶ ἐπ᾽ ἄλλων παρήγγελται. Εἰ δὲ ἐν μὲν τῷ ἑξηκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ γέγραπται, ὅτι πρῶτον ἀπέρχονται οἱ ἁμαρτω‐ λοὶ εἰ; κόλασιν αἰώνιον, εἶτα οἱ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον· ἐν δὲ τῷ παρόντι κεφαλαίῳ τοὐναντίον φαίνεται, πρῶτον εἰσελθουσῶν τῶν φρονίμων παρθένων, εἶτα ἀποπεμφθεισῶν τῶν μωρῶν· μὴ ὑπολάβης ἐναντιολογίαν τῶν κεφαλαίων. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ ἀκριβολογεῖ περὶ τῆς τάξεως· τοῦτο δὲ σκοπὸν ἕτερον ἔχει, τὸ διδάξαι μόνον ὅτι οὐδ᾽ ἡ παρθενία σώζει, μὴ συγκεκραμένην ἑαυτῇ καὶ τὴν ἐλεημοσύνην ἔχουσα, καὶ ὅτι ἡ ἑτέρου ἀρετὴ ἕτερον οὐκ ὠφελεῖ τότε, καὶ ὅτι ἡ πρὸς ἀρετὴν ὁρμὴ τηνικαῦτα ματαία, καὶ ὅτι πολλὰ καθικετεύοντες οι κατακριθέντες οὐκ ἐπικάμπτουσι. Τἄλλα δὲ πάντα συνετέθησαν ἀπαρα τηρήτως, ἵνα πιθανή γένηται ἡ παραβολή. Καὶ γὰρ οὐδ' ὅτι ἀπεπέμφθησαν εἰς κόλασιν εἶπε, διὰ τὸ μὴ νῦν ἀκριβολογεῖσθαι περὶ τῶν τοιούτων. Γρηγορείτε - ἔρχεται. Πολλάκις ἐπιλέγει τοῦτο, δεικνύς, ὅτι πολλή χρεία προσοχῆς διὰ τὸ ἄδηλον τῆς τελευταίας ἡμέρας καὶ ὥρας. sponsus. Tentaverunt quidem abire, sed non potuerunt. Ostendit autem et hic sermo, quod tunc vanus erit ad virtutem conatus. Vers. 10. Ει janua. Nuptiæ sunt communicatio regni colorum, et conversatio cum Christo. Vers. 11. Postea — nobis. Putant enim quod tanquam virgines intrabunt. Vers. 12. At illos vos: Non cognosco, inquit, vos, exstinctis videlicet lampadibus vestris. Cognitionein´autein nunc eam intellige, quæ a familiaritato procedit. Nullus enim immisericors familiaris est misericordi Christo. Heu post tantos labores, post tanta certamina, post tanta tropæa, quæ illæ adversus insanientem naturam erexerant, repudiatæ sunt propter eleemosynam. Ubi ergo quis immisericors virginitatem etiam non habuerit, qua tunc condemnatione dignus non erit? Non est autem curiose scr"- tandum quare decem sint virgines, et quæ sint vasa carum, quæve sit janua nuptiarum, cæteraque ipsius parabolæ similia, ut alias quoque frequenter preceptum est. ΚΕΦ. Ε'. Περὶ τῶν τὰ τάλαντα λαβόντων. Ὥσπερ δύναμιν. Καὶ αὕτη ἡ παραβολὴ ὁμοία μέν ἐστι τῇ τοῦ πιστοῦ δούλου καὶ φρονίμου, καθ' ἕτερον δὲ τρόπον ἐσχημάτισται, καὶ διαλαμβάνει περὶ τῶν λαμβανόντων ἐκ Θεοῦ χαρίσματα διδασκαλικά· ταῦτα γὰρ νῦν ἐκάλεσε τάλαντα διὰ τὸ τίμιον αὐτῶν, καὶ ἡ χρωμένων αὐτοῖς καὶ κερδαινόντων, ἢ κατακρυπτόντων καὶ μηδὲν κερδαινόντων. Λέγει τοίνυν ὅτι ἐκάλεσε τοὺς δούλους αὐτοῦ, ὁ Υἱὸς δη- ** Matth. xxv, 46. Verum sexagesimo primo capite scriptum est, quod primum abeunt peccatores in supplicium æternum, deinde justi in vitam æternam : in præsenti vero capite contrarium apparet, cum ingressis primum prudentibus virginibus, postmodum reprom bate sint fatuæ. Ne suspiceris contrarietatem inesse capitibus: illud siquidem exacte tractat de ordine, lioc autem aliud habet intentum, quod videlicet neque virginitas salvabit, non habens sibi etiam conjunctam eleemosynam, et quod unius virtus alii tune non proderit: quodque tunc motus ad virtutem vanus erit. Item quod licet plurimum deprecentur qui condemnati sunt, nequaquam flectunt judicem. Cætera vero omnia nullo delectu (p) composita sunt, ut probabilis fat parabola. Nam neque dixit quod ablegatæ sunt in supplicium, eo quod nunc hujusmodi non exacte disquirat. Vers. 13. Vigilate — veniet. Frequenter id subinfert, ostendens quod maxima sit utilitas, ut in hoc attendatur, propter finalis diei et boræ incertitudi - nem. CAP. LX. De talentis. Vers. 14. Sicut Vers. 15. falcultatem. Etiam hæc parabola similis est ei quæ superius de fideli ac prudente servo posita est, verum alio modo figurata est: et de his disserit, qui a Deo gratias acceperunt docendi (nam has nunc talenta vocat propter honorem illarum), et vel per earum usum lucrum attulerunt, vel defodiendo nihil lucri fecerunt. Dicit ergo quod vocavit servos suos, Filius Variæ lectiones et notæ. Malim vel omittere της, vel scribere της λυττώσης φύσεως. Λυττῶσα φύσις appellatur. impetus naturæ incitans ad libidinem. Συγκεκραμμένην Β. (Nallo delectu. Ita ut non opus sit ad ea attendere,

videlicet hominis, utpote home qui peregre profec- λαδὴ τοῦ ἀνθρώπου, ὥσπερ ἄνθρωπος ἀποδημήσα: turus erat; et uni quidem dedit quinque talenta, sive multa; nam varia sunt doctrinæ dona, quæ Paulus enumeravit; alii autem duɔ, hoc est pauca; alii vero unum solum. Hi autem esse possunt episcopi et præceptores ecclesiarum. Deinde addit et causɔm inæqualitatis in divisione, quod scilicet fuerit secundum cujusque facultatem et idoneita - Lem. Vers. 15. Ει profectus est statim. Hoc est, et reliquit eos ut operarentur. Sicut enim de vinea dixit, quod locavit eam agricolis, et peregre profectus est: ita dicit et nunc, ut ejus discas longaninitatem, quomodo non continue repetal. Quidam autem dicunt peregrinationem esse Salvatoris in cœlum assumptionem. Vers. 16. Abile Vers. 17. due. Duplicant ea quæ sibi concredita sunt omnes qui profciscanturad (q) salutem discipulorum, facientes eos rursus præceptores aliorum. † Qui bene operatur et recle docet, duplicat concredita sibi talenta. Vers. 18. Qui vero - sui. Terram ipsumm etintellige: in seipso enim retinuit, quod ad operationem datum erat, sic ut nec sibi, nec aliis utilis Deret. Vers. 19. Post rationem. Venit juxta secundum adventum: ideo etiam dixit, post multum tempus. Vers. 20. Ει per ea. Lucrum sunt qui per illius diligentiam acquisiti sunt, ut dictum est, et fruclificati Deo. Vers. 21. Ait — constituam. Multis gratis dignum faciam: multa bona tibi tradam. Vers. 21. Intra — tui. Requiem et beatitudinem (r) per nomen gaudii significavit. Vers. 22. Accedens - Vers. 23. Tui. Quanquam diversæ fuerunt gratiæ, æqualis tamen est bonor: quia et æquale in illis studium. Siquidem uterque accepta duplicavit. Ve etiam aliter dici potest, quod qualiter quidem laudantur, et qualiter introducuntur, sed diversimode remunerantur justa proportionem lucrorum, quæ ab eis facta sunt. Vers. 24. Accedens - Vers. 25. quod iuum est. Durus, hoc est austerus. Putabat enim quod sola d ligentia eorum qui negotiabantur, sine Dei auxilio, omne lucrum efficeret. Hanc autem responsionem eflinxit parabola, volens ostendere quod tales nihil 1 Maub. xxi, 35. Twv, omittit B. μέλλων· καὶ ἄλλῳ μὲν ἔδωκε πέντε τάλαντα, ήγουν πολλά διάφορα γὰρ τὰ διδασκαλικά χαρίσματα, ἅπερ ὁ Παῦλος ἀπηριθμήσατο· ἄλλῳ δὲ δύο, τους ἐστιν ὀλίγα· ἄλλῳ δὲ ἐν μόνον. Εἶεν δ᾽ ἂν οὗτοι οἱ επίσκοποι καὶ διδάσκαλοι τῶν ἐκκλησιῶν. Εἶτα προστίθησι καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐν τῇ διανομῇ ἀπ σότητος, ὅτι κατὰ τὴν ἑκάστου δύναμιν καὶ ἐπιτηδειότητα. Καὶ ἀπεδήμησεν εὐθέως. 'Αντὶ τοῦ, καὶ ἀφῆκεν αὐτοὺς ἐργάζεσθαι. Καθάπερ γὰρ ἐπὶ τοῦ ἀμπελῶνος εἶπεν ὅτι ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοί; καὶ ἀπε δήμησεν οὕτω φησὶ καὶ νῦν, ἵνα μάθης την μακροθυμίαν αὐτοῦ, πῶς οὐκ εὐθέως ἀπαιτεῖ. Τινές δέ φασιν ἀποδημίαν τὴν ἐκ γῆς εἰς οὐρανὸν ἀνάλη ψιν τοῦ Σωτῆρος. Πορευθεις - δύο. Διπλασιάζουσι τὰ ἐμπιστευ θέντα τούτοις χαρίσματα πάντες οἱ ἐμπορευόμε ναι τὴν τῶν μαθητῶν σωτηρίαν, καὶ ποιοῦντες καὶ αὐτοῦ; διδασκάλους πάλιν ετέρων. [Ο καὶ πράττων καλῶς, καὶ διδάσκων ὀρθῶς, τὰ ἐμπιστευ θέντα διπλασιάζει τάλαντα.] '0 88 αὐτοῦ. Γῆν αὐτὸν νόησον. Ἐν ἑαυτῷ γὰρ κατέχωσε τὸ δοθὲν εἰς ἐργασίαν, ὡς μήτε αὐτῷ μηθ' ἑτέροις χρησιμεῦσαι. Μετὰ — λόγον. Ερχεται κατὰ τὴν δευτέραν παρουσίαν. Διὸ καὶ μετὰ χρόνον πολύν, είπε. Συναίρει δὲ λόγον, ἀντὶ τοῦ, Κινεί λογοθέσιον. Καὶ — ἐπ' αὐτοῖς. Κέρδος εἰσὶν οἱ διὰ τῆς σπουδῆς αὐτοῦ κτηθέντες ὡς εἴρηται, καὶ καρ ποφορηθέντες θεῷ. Εφη - καταστήσω. Πολλῶν χαρίτων σε ἀξιώσω, πολλῶν ἀγαθῶν σοι μεταδώσω. Είσελθε σου. Τὴν ἅπασαν μακαριότητα διὰ τοῦ ὀνόματος τῆς χαρᾶς ἐδήλωσε. Προσελθὼν — σου. Εἰ καὶ διάφορα τὰ χαρίσματα, ἀλλ᾽ ἴση ἡ τιμή, διότι καὶ ἴση τούτοις ή σπουδή Καὶ γὰρ ἐκάτερος τὰ δεδομένα διπλασίασεν. Η καὶ ἑτέρως εἶπεν· Επίσης μὲν ἐπαινοῦνται, καὶ επίσης εἰσάγονται· διαφόρων δὲ τῶν ἀμοιβῶν ἀξιοῦν και κατ' αναλογίαν τῶν ἐπικερδηθέντων. Προσελθών Προσελθών — τὸ σόν. Σκληρός, ἀντὶ τοῦ, αυστηρός. Πετο γὰρ ὅτι μόνη ἡ σπουδὴ τῶν ἐμπου ρευομένων ἄνευ τῆς ἐκ Θεοῦ βοηθείας κατορθοί τὸ πᾶν. Ταύτην δὲ τὴν ἀπολογίαν ἐσχημάτισεν ἡ παι ραβολή, δεῖξαι βουλομένη ἐν. οἱ τοιοῦτοι οὐδὲν εἰ Varia lectiones et notæ. Εαυτοῖς aut αὐτοῖ; legendum, uti Henteuius etiam reddidit. 57) Hæc uterque codex in margine exhibet. Τοῦτο, interponit A. (g) Proficiscuntur ad. Lucrantur, cum fructu curant. (r) Requiem et beatitudinem. Sumem beatudinem. Αὐτοῦ, addit A, Κτησθέντες Α. Τιμή, pro σπουδή A. Deinceps repetit quoque διότι ad σπουδή. Ergo bis idem scripsit. Forte pro άπασαν legit ἀνάπαυσιν aut ἀνάπαυλαν και.

videlicet hominis, utpote home qui peregre profec- λαδὴ τοῦ ἀνθρώπου, ὥσπερ ἄνθρωπος ἀποδημήσα: turus erat; et uni quidem dedit quinque talenta, sive multa; nam varia sunt doctrinæ dona, quæ Paulus enumeravit; alii autem duɔ, hoc est pauca; alii vero unum solum. Hi autem esse possunt episcopi et præceptores ecclesiarum. Deinde addit et causɔm inæqualitatis in divisione, quod scilicet fuerit secundum cujusque facultatem et idoneita - Lem. Vers. 15. Ει profectus est statim. Hoc est, et reliquit eos ut operarentur. Sicut enim de vinea dixit, quod locavit eam agricolis, et peregre profectus est: ita dicit et nunc, ut ejus discas longaninitatem, quomodo non continue repetal. Quidam autem dicunt peregrinationem esse Salvatoris in cœlum assumptionem. Vers. 16. Abile Vers. 17. due. Duplicant ea quæ sibi concredita sunt omnes qui profciscanturad (q) salutem discipulorum, facientes eos rursus præceptores aliorum. † Qui bene operatur et recle docet, duplicat concredita sibi talenta. Vers. 18. Qui vero - sui. Terram ipsumm etintellige: in seipso enim retinuit, quod ad operationem datum erat, sic ut nec sibi, nec aliis utilis Deret. Vers. 19. Post rationem. Venit juxta secundum adventum: ideo etiam dixit, post multum tempus. Vers. 20. Ει per ea. Lucrum sunt qui per illius diligentiam acquisiti sunt, ut dictum est, et fruclificati Deo. Vers. 21. Ait — constituam. Multis gratis dignum faciam: multa bona tibi tradam. Vers. 21. Intra — tui. Requiem et beatitudinem (r) per nomen gaudii significavit. Vers. 22. Accedens - Vers. 23. Tui. Quanquam diversæ fuerunt gratiæ, æqualis tamen est bonor: quia et æquale in illis studium. Siquidem uterque accepta duplicavit. Ve etiam aliter dici potest, quod qualiter quidem laudantur, et qualiter introducuntur, sed diversimode remunerantur justa proportionem lucrorum, quæ ab eis facta sunt. Vers. 24. Accedens - Vers. 25. quod iuum est. Durus, hoc est austerus. Putabat enim quod sola d ligentia eorum qui negotiabantur, sine Dei auxilio, omne lucrum efficeret. Hanc autem responsionem eflinxit parabola, volens ostendere quod tales nihil 1 Maub. xxi, 35. Twv, omittit B. μέλλων· καὶ ἄλλῳ μὲν ἔδωκε πέντε τάλαντα, ήγουν πολλά διάφορα γὰρ τὰ διδασκαλικά χαρίσματα, ἅπερ ὁ Παῦλος ἀπηριθμήσατο· ἄλλῳ δὲ δύο, τους ἐστιν ὀλίγα· ἄλλῳ δὲ ἐν μόνον. Εἶεν δ᾽ ἂν οὗτοι οἱ επίσκοποι καὶ διδάσκαλοι τῶν ἐκκλησιῶν. Εἶτα προστίθησι καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐν τῇ διανομῇ ἀπ σότητος, ὅτι κατὰ τὴν ἑκάστου δύναμιν καὶ ἐπιτηδειότητα. Καὶ ἀπεδήμησεν εὐθέως. 'Αντὶ τοῦ, καὶ ἀφῆκεν αὐτοὺς ἐργάζεσθαι. Καθάπερ γὰρ ἐπὶ τοῦ ἀμπελῶνος εἶπεν ὅτι ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοί; καὶ ἀπε δήμησεν οὕτω φησὶ καὶ νῦν, ἵνα μάθης την μακροθυμίαν αὐτοῦ, πῶς οὐκ εὐθέως ἀπαιτεῖ. Τινές δέ φασιν ἀποδημίαν τὴν ἐκ γῆς εἰς οὐρανὸν ἀνάλη ψιν τοῦ Σωτῆρος. Πορευθεις - δύο. Διπλασιάζουσι τὰ ἐμπιστευ θέντα τούτοις χαρίσματα πάντες οἱ ἐμπορευόμε ναι τὴν τῶν μαθητῶν σωτηρίαν, καὶ ποιοῦντες καὶ αὐτοῦ; διδασκάλους πάλιν ετέρων. [Ο καὶ πράττων καλῶς, καὶ διδάσκων ὀρθῶς, τὰ ἐμπιστευ θέντα διπλασιάζει τάλαντα.] '0 88 αὐτοῦ. Γῆν αὐτὸν νόησον. Ἐν ἑαυτῷ γὰρ κατέχωσε τὸ δοθὲν εἰς ἐργασίαν, ὡς μήτε αὐτῷ μηθ' ἑτέροις χρησιμεῦσαι. Μετὰ — λόγον. Ερχεται κατὰ τὴν δευτέραν παρουσίαν. Διὸ καὶ μετὰ χρόνον πολύν, είπε. Συναίρει δὲ λόγον, ἀντὶ τοῦ, Κινεί λογοθέσιον. Καὶ — ἐπ' αὐτοῖς. Κέρδος εἰσὶν οἱ διὰ τῆς σπουδῆς αὐτοῦ κτηθέντες ὡς εἴρηται, καὶ καρ ποφορηθέντες θεῷ. Εφη - καταστήσω. Πολλῶν χαρίτων σε ἀξιώσω, πολλῶν ἀγαθῶν σοι μεταδώσω. Είσελθε σου. Τὴν ἅπασαν μακαριότητα διὰ τοῦ ὀνόματος τῆς χαρᾶς ἐδήλωσε. Προσελθὼν — σου. Εἰ καὶ διάφορα τὰ χαρίσματα, ἀλλ᾽ ἴση ἡ τιμή, διότι καὶ ἴση τούτοις ή σπουδή Καὶ γὰρ ἐκάτερος τὰ δεδομένα διπλασίασεν. Η καὶ ἑτέρως εἶπεν· Επίσης μὲν ἐπαινοῦνται, καὶ επίσης εἰσάγονται· διαφόρων δὲ τῶν ἀμοιβῶν ἀξιοῦν και κατ' αναλογίαν τῶν ἐπικερδηθέντων. Προσελθών Προσελθών — τὸ σόν. Σκληρός, ἀντὶ τοῦ, αυστηρός. Πετο γὰρ ὅτι μόνη ἡ σπουδὴ τῶν ἐμπου ρευομένων ἄνευ τῆς ἐκ Θεοῦ βοηθείας κατορθοί τὸ πᾶν. Ταύτην δὲ τὴν ἀπολογίαν ἐσχημάτισεν ἡ παι ραβολή, δεῖξαι βουλομένη ἐν. οἱ τοιοῦτοι οὐδὲν εἰ Varia lectiones et notæ. Εαυτοῖς aut αὐτοῖ; legendum, uti Henteuius etiam reddidit. 57) Hæc uterque codex in margine exhibet. Τοῦτο, interponit A. (g) Proficiscuntur ad. Lucrantur, cum fructu curant. (r) Requiem et beatitudinem. Sumem beatudinem. Αὐτοῦ, addit A, Κτησθέντες Α. Τιμή, pro σπουδή A. Deinceps repetit quoque διότι ad σπουδή. Ergo bis idem scripsit. Forte pro άπασαν legit ἀνάπαυσιν aut ἀνάπαυλαν και.

videlicet hominis, utpote home qui peregre profec- λαδὴ τοῦ ἀνθρώπου, ὥσπερ ἄνθρωπος ἀποδημήσα: turus erat; et uni quidem dedit quinque talenta, sive multa; nam varia sunt doctrinæ dona, quæ Paulus enumeravit; alii autem duɔ, hoc est pauca; alii vero unum solum. Hi autem esse possunt episcopi et præceptores ecclesiarum. Deinde addit et causɔm inæqualitatis in divisione, quod scilicet fuerit secundum cujusque facultatem et idoneita - Lem. Vers. 15. Ει profectus est statim. Hoc est, et reliquit eos ut operarentur. Sicut enim de vinea dixit, quod locavit eam agricolis, et peregre profectus est: ita dicit et nunc, ut ejus discas longaninitatem, quomodo non continue repetal. Quidam autem dicunt peregrinationem esse Salvatoris in cœlum assumptionem. Vers. 16. Abile Vers. 17. due. Duplicant ea quæ sibi concredita sunt omnes qui profciscanturad (q) salutem discipulorum, facientes eos rursus præceptores aliorum. † Qui bene operatur et recle docet, duplicat concredita sibi talenta. Vers. 18. Qui vero - sui. Terram ipsumm etintellige: in seipso enim retinuit, quod ad operationem datum erat, sic ut nec sibi, nec aliis utilis Deret. Vers. 19. Post rationem. Venit juxta secundum adventum: ideo etiam dixit, post multum tempus. Vers. 20. Ει per ea. Lucrum sunt qui per illius diligentiam acquisiti sunt, ut dictum est, et fruclificati Deo. Vers. 21. Ait — constituam. Multis gratis dignum faciam: multa bona tibi tradam. Vers. 21. Intra — tui. Requiem et beatitudinem (r) per nomen gaudii significavit. Vers. 22. Accedens - Vers. 23. Tui. Quanquam diversæ fuerunt gratiæ, æqualis tamen est bonor: quia et æquale in illis studium. Siquidem uterque accepta duplicavit. Ve etiam aliter dici potest, quod qualiter quidem laudantur, et qualiter introducuntur, sed diversimode remunerantur justa proportionem lucrorum, quæ ab eis facta sunt. Vers. 24. Accedens - Vers. 25. quod iuum est. Durus, hoc est austerus. Putabat enim quod sola d ligentia eorum qui negotiabantur, sine Dei auxilio, omne lucrum efficeret. Hanc autem responsionem eflinxit parabola, volens ostendere quod tales nihil 1 Maub. xxi, 35. Twv, omittit B. μέλλων· καὶ ἄλλῳ μὲν ἔδωκε πέντε τάλαντα, ήγουν πολλά διάφορα γὰρ τὰ διδασκαλικά χαρίσματα, ἅπερ ὁ Παῦλος ἀπηριθμήσατο· ἄλλῳ δὲ δύο, τους ἐστιν ὀλίγα· ἄλλῳ δὲ ἐν μόνον. Εἶεν δ᾽ ἂν οὗτοι οἱ επίσκοποι καὶ διδάσκαλοι τῶν ἐκκλησιῶν. Εἶτα προστίθησι καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐν τῇ διανομῇ ἀπ σότητος, ὅτι κατὰ τὴν ἑκάστου δύναμιν καὶ ἐπιτηδειότητα. Καὶ ἀπεδήμησεν εὐθέως. 'Αντὶ τοῦ, καὶ ἀφῆκεν αὐτοὺς ἐργάζεσθαι. Καθάπερ γὰρ ἐπὶ τοῦ ἀμπελῶνος εἶπεν ὅτι ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοί; καὶ ἀπε δήμησεν οὕτω φησὶ καὶ νῦν, ἵνα μάθης την μακροθυμίαν αὐτοῦ, πῶς οὐκ εὐθέως ἀπαιτεῖ. Τινές δέ φασιν ἀποδημίαν τὴν ἐκ γῆς εἰς οὐρανὸν ἀνάλη ψιν τοῦ Σωτῆρος. Πορευθεις - δύο. Διπλασιάζουσι τὰ ἐμπιστευ θέντα τούτοις χαρίσματα πάντες οἱ ἐμπορευόμε ναι τὴν τῶν μαθητῶν σωτηρίαν, καὶ ποιοῦντες καὶ αὐτοῦ; διδασκάλους πάλιν ετέρων. [Ο καὶ πράττων καλῶς, καὶ διδάσκων ὀρθῶς, τὰ ἐμπιστευ θέντα διπλασιάζει τάλαντα.] '0 88 αὐτοῦ. Γῆν αὐτὸν νόησον. Ἐν ἑαυτῷ γὰρ κατέχωσε τὸ δοθὲν εἰς ἐργασίαν, ὡς μήτε αὐτῷ μηθ' ἑτέροις χρησιμεῦσαι. Μετὰ — λόγον. Ερχεται κατὰ τὴν δευτέραν παρουσίαν. Διὸ καὶ μετὰ χρόνον πολύν, είπε. Συναίρει δὲ λόγον, ἀντὶ τοῦ, Κινεί λογοθέσιον. Καὶ — ἐπ' αὐτοῖς. Κέρδος εἰσὶν οἱ διὰ τῆς σπουδῆς αὐτοῦ κτηθέντες ὡς εἴρηται, καὶ καρ ποφορηθέντες θεῷ. Εφη - καταστήσω. Πολλῶν χαρίτων σε ἀξιώσω, πολλῶν ἀγαθῶν σοι μεταδώσω. Είσελθε σου. Τὴν ἅπασαν μακαριότητα διὰ τοῦ ὀνόματος τῆς χαρᾶς ἐδήλωσε. Προσελθὼν — σου. Εἰ καὶ διάφορα τὰ χαρίσματα, ἀλλ᾽ ἴση ἡ τιμή, διότι καὶ ἴση τούτοις ή σπουδή Καὶ γὰρ ἐκάτερος τὰ δεδομένα διπλασίασεν. Η καὶ ἑτέρως εἶπεν· Επίσης μὲν ἐπαινοῦνται, καὶ επίσης εἰσάγονται· διαφόρων δὲ τῶν ἀμοιβῶν ἀξιοῦν και κατ' αναλογίαν τῶν ἐπικερδηθέντων. Προσελθών Προσελθών — τὸ σόν. Σκληρός, ἀντὶ τοῦ, αυστηρός. Πετο γὰρ ὅτι μόνη ἡ σπουδὴ τῶν ἐμπου ρευομένων ἄνευ τῆς ἐκ Θεοῦ βοηθείας κατορθοί τὸ πᾶν. Ταύτην δὲ τὴν ἀπολογίαν ἐσχημάτισεν ἡ παι ραβολή, δεῖξαι βουλομένη ἐν. οἱ τοιοῦτοι οὐδὲν εἰ Varia lectiones et notæ. Εαυτοῖς aut αὐτοῖ; legendum, uti Henteuius etiam reddidit. 57) Hæc uterque codex in margine exhibet. Τοῦτο, interponit A. (g) Proficiscuntur ad. Lucrantur, cum fructu curant. (r) Requiem et beatitudinem. Sumem beatudinem. Αὐτοῦ, addit A, Κτησθέντες Α. Τιμή, pro σπουδή A. Deinceps repetit quoque διότι ad σπουδή. Ergo bis idem scripsit. Forte pro άπασαν legit ἀνάπαυσιν aut ἀνάπαυλαν και.

COMMENT. IN MATTHLEUM. CAP. XXV. λογον ἀπολογήσασθαι δυνηθήσονται, καὶ ὅτι ὅσα ἂν rationabile respondere poterunt: et quod quæcuἀπολογήσωνται, κατ' αὐτῶν πάντα περιτραπήσον- que respondebunt contra seipsos omnia converte:1tur. Audi ergo quæ sequuntur. ται. Καὶ ἄχους τῶν ἑξῆς. Αποκριθεὶς – τόκῳ. Οὐχ ὡς ἀληθεύσαντος ἐκείνου, ταῦτα εἶπεν ὁ Κύριος· οὐδὲν γὰρ κατορθού ται χωρὶς αὐτοῦ· ἀλλ' ὑποθετικῶς τὸν λόγον προήγα γεν, ὅτι Εἰ καὶ τοιοῦτος ήμην, ὅπερ οὐκ ἀληθὲ;, ὅμως ἐπεὶ τοιοῦτόν με εγίνωσκες, διὰ τοῦτο μᾶλλον ἔδει σε καταβαλεῖν τὸ χάρισμά μου τοῖς εἰδόσι διακρίνειν τὸ καλὸν ἀπὸ τοῦ κακοῦ. Τούτους γὰρ λέγει τραπε ζίτας. Εδει σε διδάξαι, νουθετήσαι, συμβουλεῦσαι, πᾶν τὸ σὺν ποιῆσαι, τὸ δὲ λοιπὸν ἐμοὶ ἐπιτρέψαι, λέγω δὴ τὴν ἀπαίτησιν. Εδει σε τὸ εὐχερέστερον τέως διαπράξασθαι· τὸ δὲ δυσχερέστερον ἐμοὶ καταλιπεῖν. Δάνειον μὲν οὖν ἡ διδασκαλία· τόκος δὲ τοῦ τοιούτου δανείου ή προσθήκη τῶν ἀρετῶν· τόκον δὲ τὴν ἐπικέρδειαν ἁπλῶς ὠνόμασε, τῇ συνηθεία χρη σάμενος. "Αρατε ἀπ' αὐτοῦ. Εκέλευσε γυμνωθῆναι αὐτὸν τοῦ διδασκαλικοῦ ἀξιώματος· τοῦτο γὰρ εἶπε τάλαντον· καὶ τὴν τιμὴν ταύτην εἰς προσθήκην δοθῆς ναι τῷ ἔχοντι τὰ δέκα τάλαντα. Παντὶ γὰρ τῷ ἔχοντε σπουδήν τε καὶ ἐπιμέλειαν δοθήσεται τιμὴ καὶ περ ρισσοτέρα τῆς ἐπιβαλλούσης αὐτῷ· ἀπὸ δὲ τοῦ μὴ ἔχοντος σπουδήν, ὡς εἴρηται, καὶ ἐπιμέλειαν, καὶ δ ἔχει διδασκαλικὸν ἀξίωμα, ἀφαιρεθήσεται, οἷα μὴ χρησαμένου αὐτῷ. Καὶ τὸν ἀχρεῖον δοῦλον ὀδόντων. Οὐ μέχρι τῆς ἀφαιρέσεως ἔστησε την ζημίαν, ἀλλὰ καὶ Vers. 26. Respondens - Vers. 27. usura. Non quasi ille vera dixerit bæc ait Dominus; nihil enim recte fit sine ipso; sed supposito sermone procedit, ac si diceret: Si etiam talis essem, quod verum non est, tamen quia talem me noveras, ideo magis oportebat te exposuisse donum meum, his qui nossent bonum a pravo dijudicare: hos enim appellat mensarios: oportuit te docuisse, admonuisse, consu luisse, quidquid in te erat fecisse, reliquum autem mihi pernississe, dico sane repetitionen: oportuit te quod facilius est interea perfecisse, quod autem difficilius est mihi reliquisse. Es itaque alienum, doctrina est: usura vero talis eris, additio virtutum. Usuram vocavit simpliciter omne lucrum, more communi utens. Vers. 28. Tollite - Vers. 29. ab eo. Jussit eum nudari doctrine dono; hoc enim dixit talentum; et honorem hunc in additionem dari ei qui habebat decem talenta; omni enim qni diligentiam et curam habet, dabitur honor, etiam supra eum qui ipsi adjectus erat; ab eo vero qui diligentiam non habet, ut dictum est, neque curam, auferetur etiam id quod habet doctrinæ donum, tanquam ab co cui nulli est usui. Vers. 30. Servum quoque inutilem dentiam. Non in ablatione finem pœnæ posuit, sed in supεἰς ἀφόρητον ἀπέπεμψε κόλασιν, ἀχρεῖον αὐτὸν εἰ- plicium quoque intolerabile ablegavit. Inutilem πῶν, ὡς ἄχρηστον καὶ ὀκνηρόν. Ορα πράγμα φοβε μόν. Κολάζεται γάρ, οὐχ ὅτι ἔπραξε κακὰ, ἀλλ' ὅτι οὐκ ἔπραξεν᾿ ἀγαθά. Εκκλινον γάρ, φησὶν, ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθόν. Η μέντοι κατά τὸ ἑξηκοστὸν ἑβδομον κεφάλαιον τοῦ Λουκᾶ τῶν δέκα μνῶν παραβολὴ ἑτέρα παρά ταύτην ἐστὶν, εἰ καὶ τὰ πολλὰ ἔοικεν. Ἐν ἐκείνῃ γὰρ αἱ δόσεις μὲν ἴσαι, τὰ κέρδη δὲ ἄνισα καὶ αἱ τιμα!. [Διότι αύτη μὲν περὶ διαφόρων διδασκαλικών χαρισμάτων διαλαμβάνει, μὴ διδομένων ἐπίσης ἐκείνη δὲ περὶ διαφόρων διδομένων επίσης.] autem dixit pigrum, et nullius bonæ frugis. Vide ergo rem tremendam. Punitur siquidem non quod mala fecerit, sed quod bona non fecerit: Declina enim, inquit, a malo et fac bonum”. Illa vero parabola, quæ apud Lucam ponitur sexagesimo septimo capite de decem minis, alia est. ab ista, etsi in pluribus sit similis. In illa enim data quidem aqualia fuerunt: lucra vero et honores inæquales. Nam hæc de diversis doctrinæ gratiis non æqualiter datis disserit: illa vero de diversis æqualiter dalis. CAP. LXI. De adventu Christi. ΚΕΦ. ΕΔ'. Περὶ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Χριστοῦ. Οταν — αὐτοῦ. Λοιπὸν διηγεῖται καὶ τὰ τῆς δευ Vers. 31. Cum suæ. Narrat etiam deinceps de τέρας παρουσίας αὐτοῦ πρὸς φόβον καὶ διόρθωσιν secundo adventu suo, ad terrorem et correctionem τῶν ἀκροωμένων. Δόξαν δὲ αὐτοῦ λέγει τὴν θεοπρεπε- " auditorum. Suam autem gloriam dicit, quæ Den στάτην. Ἡ πρώτη γὰρ αὐτοῦ ἔλευσις ἐν ἀδοξίᾳ γέ γονε. Καθίσει δὲ, ὡς κριτής θρόνος δὲ δόξης ὁ ἕνα δοξος, ὁ βασιλικός. Καὶ — ἔθνη. Αναστάντα δηλαδὴ ἐκ νεκρῶν. Προείρηκε γὰρ διαφόρως περὶ τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ (63-68). Καὶ — ἐρίφων. Νῦν μὲν γὰρ ἀναμίξ εἰσι πάντες 16 Psal. ΧΧΧΙΙΙ, * Luc. xix, 13. propria est. Primum enim adventus ejus inglorius factus est. Sedebit vero, tanquam judex: sedes autem sive thronus dicitur gloriæ, hoc est gloriosus et regius. Vers. 32. Et gentes. Postquam videlicet a mortuis resurrexerint; prædixit enim variis in locis de resurrectione earum. Vers. 52. Ει —hadis. Nunc etenim commisti sunt Varia lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. (63 68) Corrigendum αὐτῶν, sicut habet Ifentenius.

COMMENT. IN MATTHLEUM. CAP. XXV. λογον ἀπολογήσασθαι δυνηθήσονται, καὶ ὅτι ὅσα ἂν rationabile respondere poterunt: et quod quæcuἀπολογήσωνται, κατ' αὐτῶν πάντα περιτραπήσον- que respondebunt contra seipsos omnia converte:1tur. Audi ergo quæ sequuntur. ται. Καὶ ἄχους τῶν ἑξῆς. Αποκριθεὶς – τόκῳ. Οὐχ ὡς ἀληθεύσαντος ἐκείνου, ταῦτα εἶπεν ὁ Κύριος· οὐδὲν γὰρ κατορθού ται χωρὶς αὐτοῦ· ἀλλ' ὑποθετικῶς τὸν λόγον προήγα γεν, ὅτι Εἰ καὶ τοιοῦτος ήμην, ὅπερ οὐκ ἀληθὲ;, ὅμως ἐπεὶ τοιοῦτόν με εγίνωσκες, διὰ τοῦτο μᾶλλον ἔδει σε καταβαλεῖν τὸ χάρισμά μου τοῖς εἰδόσι διακρίνειν τὸ καλὸν ἀπὸ τοῦ κακοῦ. Τούτους γὰρ λέγει τραπε ζίτας. Εδει σε διδάξαι, νουθετήσαι, συμβουλεῦσαι, πᾶν τὸ σὺν ποιῆσαι, τὸ δὲ λοιπὸν ἐμοὶ ἐπιτρέψαι, λέγω δὴ τὴν ἀπαίτησιν. Εδει σε τὸ εὐχερέστερον τέως διαπράξασθαι· τὸ δὲ δυσχερέστερον ἐμοὶ καταλιπεῖν. Δάνειον μὲν οὖν ἡ διδασκαλία· τόκος δὲ τοῦ τοιούτου δανείου ή προσθήκη τῶν ἀρετῶν· τόκον δὲ τὴν ἐπικέρδειαν ἁπλῶς ὠνόμασε, τῇ συνηθεία χρη σάμενος. "Αρατε ἀπ' αὐτοῦ. Εκέλευσε γυμνωθῆναι αὐτὸν τοῦ διδασκαλικοῦ ἀξιώματος· τοῦτο γὰρ εἶπε τάλαντον· καὶ τὴν τιμὴν ταύτην εἰς προσθήκην δοθῆς ναι τῷ ἔχοντι τὰ δέκα τάλαντα. Παντὶ γὰρ τῷ ἔχοντε σπουδήν τε καὶ ἐπιμέλειαν δοθήσεται τιμὴ καὶ περ ρισσοτέρα τῆς ἐπιβαλλούσης αὐτῷ· ἀπὸ δὲ τοῦ μὴ ἔχοντος σπουδήν, ὡς εἴρηται, καὶ ἐπιμέλειαν, καὶ δ ἔχει διδασκαλικὸν ἀξίωμα, ἀφαιρεθήσεται, οἷα μὴ χρησαμένου αὐτῷ. Καὶ τὸν ἀχρεῖον δοῦλον ὀδόντων. Οὐ μέχρι τῆς ἀφαιρέσεως ἔστησε την ζημίαν, ἀλλὰ καὶ Vers. 26. Respondens - Vers. 27. usura. Non quasi ille vera dixerit bæc ait Dominus; nihil enim recte fit sine ipso; sed supposito sermone procedit, ac si diceret: Si etiam talis essem, quod verum non est, tamen quia talem me noveras, ideo magis oportebat te exposuisse donum meum, his qui nossent bonum a pravo dijudicare: hos enim appellat mensarios: oportuit te docuisse, admonuisse, consu luisse, quidquid in te erat fecisse, reliquum autem mihi pernississe, dico sane repetitionen: oportuit te quod facilius est interea perfecisse, quod autem difficilius est mihi reliquisse. Es itaque alienum, doctrina est: usura vero talis eris, additio virtutum. Usuram vocavit simpliciter omne lucrum, more communi utens. Vers. 28. Tollite - Vers. 29. ab eo. Jussit eum nudari doctrine dono; hoc enim dixit talentum; et honorem hunc in additionem dari ei qui habebat decem talenta; omni enim qni diligentiam et curam habet, dabitur honor, etiam supra eum qui ipsi adjectus erat; ab eo vero qui diligentiam non habet, ut dictum est, neque curam, auferetur etiam id quod habet doctrinæ donum, tanquam ab co cui nulli est usui. Vers. 30. Servum quoque inutilem dentiam. Non in ablatione finem pœnæ posuit, sed in supεἰς ἀφόρητον ἀπέπεμψε κόλασιν, ἀχρεῖον αὐτὸν εἰ- plicium quoque intolerabile ablegavit. Inutilem πῶν, ὡς ἄχρηστον καὶ ὀκνηρόν. Ορα πράγμα φοβε μόν. Κολάζεται γάρ, οὐχ ὅτι ἔπραξε κακὰ, ἀλλ' ὅτι οὐκ ἔπραξεν᾿ ἀγαθά. Εκκλινον γάρ, φησὶν, ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθόν. Η μέντοι κατά τὸ ἑξηκοστὸν ἑβδομον κεφάλαιον τοῦ Λουκᾶ τῶν δέκα μνῶν παραβολὴ ἑτέρα παρά ταύτην ἐστὶν, εἰ καὶ τὰ πολλὰ ἔοικεν. Ἐν ἐκείνῃ γὰρ αἱ δόσεις μὲν ἴσαι, τὰ κέρδη δὲ ἄνισα καὶ αἱ τιμα!. [Διότι αύτη μὲν περὶ διαφόρων διδασκαλικών χαρισμάτων διαλαμβάνει, μὴ διδομένων ἐπίσης ἐκείνη δὲ περὶ διαφόρων διδομένων επίσης.] autem dixit pigrum, et nullius bonæ frugis. Vide ergo rem tremendam. Punitur siquidem non quod mala fecerit, sed quod bona non fecerit: Declina enim, inquit, a malo et fac bonum”. Illa vero parabola, quæ apud Lucam ponitur sexagesimo septimo capite de decem minis, alia est. ab ista, etsi in pluribus sit similis. In illa enim data quidem aqualia fuerunt: lucra vero et honores inæquales. Nam hæc de diversis doctrinæ gratiis non æqualiter datis disserit: illa vero de diversis æqualiter dalis. CAP. LXI. De adventu Christi. ΚΕΦ. ΕΔ'. Περὶ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Χριστοῦ. Οταν — αὐτοῦ. Λοιπὸν διηγεῖται καὶ τὰ τῆς δευ Vers. 31. Cum suæ. Narrat etiam deinceps de τέρας παρουσίας αὐτοῦ πρὸς φόβον καὶ διόρθωσιν secundo adventu suo, ad terrorem et correctionem τῶν ἀκροωμένων. Δόξαν δὲ αὐτοῦ λέγει τὴν θεοπρεπε- " auditorum. Suam autem gloriam dicit, quæ Den στάτην. Ἡ πρώτη γὰρ αὐτοῦ ἔλευσις ἐν ἀδοξίᾳ γέ γονε. Καθίσει δὲ, ὡς κριτής θρόνος δὲ δόξης ὁ ἕνα δοξος, ὁ βασιλικός. Καὶ — ἔθνη. Αναστάντα δηλαδὴ ἐκ νεκρῶν. Προείρηκε γὰρ διαφόρως περὶ τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ (63-68). Καὶ — ἐρίφων. Νῦν μὲν γὰρ ἀναμίξ εἰσι πάντες 16 Psal. ΧΧΧΙΙΙ, * Luc. xix, 13. propria est. Primum enim adventus ejus inglorius factus est. Sedebit vero, tanquam judex: sedes autem sive thronus dicitur gloriæ, hoc est gloriosus et regius. Vers. 32. Et gentes. Postquam videlicet a mortuis resurrexerint; prædixit enim variis in locis de resurrectione earum. Vers. 52. Ει —hadis. Nunc etenim commisti sunt Varia lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. (63 68) Corrigendum αὐτῶν, sicut habet Ifentenius.

COMMENT. IN MATTHLEUM. CAP. XXV. λογον ἀπολογήσασθαι δυνηθήσονται, καὶ ὅτι ὅσα ἂν rationabile respondere poterunt: et quod quæcuἀπολογήσωνται, κατ' αὐτῶν πάντα περιτραπήσον- que respondebunt contra seipsos omnia converte:1tur. Audi ergo quæ sequuntur. ται. Καὶ ἄχους τῶν ἑξῆς. Αποκριθεὶς – τόκῳ. Οὐχ ὡς ἀληθεύσαντος ἐκείνου, ταῦτα εἶπεν ὁ Κύριος· οὐδὲν γὰρ κατορθού ται χωρὶς αὐτοῦ· ἀλλ' ὑποθετικῶς τὸν λόγον προήγα γεν, ὅτι Εἰ καὶ τοιοῦτος ήμην, ὅπερ οὐκ ἀληθὲ;, ὅμως ἐπεὶ τοιοῦτόν με εγίνωσκες, διὰ τοῦτο μᾶλλον ἔδει σε καταβαλεῖν τὸ χάρισμά μου τοῖς εἰδόσι διακρίνειν τὸ καλὸν ἀπὸ τοῦ κακοῦ. Τούτους γὰρ λέγει τραπε ζίτας. Εδει σε διδάξαι, νουθετήσαι, συμβουλεῦσαι, πᾶν τὸ σὺν ποιῆσαι, τὸ δὲ λοιπὸν ἐμοὶ ἐπιτρέψαι, λέγω δὴ τὴν ἀπαίτησιν. Εδει σε τὸ εὐχερέστερον τέως διαπράξασθαι· τὸ δὲ δυσχερέστερον ἐμοὶ καταλιπεῖν. Δάνειον μὲν οὖν ἡ διδασκαλία· τόκος δὲ τοῦ τοιούτου δανείου ή προσθήκη τῶν ἀρετῶν· τόκον δὲ τὴν ἐπικέρδειαν ἁπλῶς ὠνόμασε, τῇ συνηθεία χρη σάμενος. "Αρατε ἀπ' αὐτοῦ. Εκέλευσε γυμνωθῆναι αὐτὸν τοῦ διδασκαλικοῦ ἀξιώματος· τοῦτο γὰρ εἶπε τάλαντον· καὶ τὴν τιμὴν ταύτην εἰς προσθήκην δοθῆς ναι τῷ ἔχοντι τὰ δέκα τάλαντα. Παντὶ γὰρ τῷ ἔχοντε σπουδήν τε καὶ ἐπιμέλειαν δοθήσεται τιμὴ καὶ περ ρισσοτέρα τῆς ἐπιβαλλούσης αὐτῷ· ἀπὸ δὲ τοῦ μὴ ἔχοντος σπουδήν, ὡς εἴρηται, καὶ ἐπιμέλειαν, καὶ δ ἔχει διδασκαλικὸν ἀξίωμα, ἀφαιρεθήσεται, οἷα μὴ χρησαμένου αὐτῷ. Καὶ τὸν ἀχρεῖον δοῦλον ὀδόντων. Οὐ μέχρι τῆς ἀφαιρέσεως ἔστησε την ζημίαν, ἀλλὰ καὶ Vers. 26. Respondens - Vers. 27. usura. Non quasi ille vera dixerit bæc ait Dominus; nihil enim recte fit sine ipso; sed supposito sermone procedit, ac si diceret: Si etiam talis essem, quod verum non est, tamen quia talem me noveras, ideo magis oportebat te exposuisse donum meum, his qui nossent bonum a pravo dijudicare: hos enim appellat mensarios: oportuit te docuisse, admonuisse, consu luisse, quidquid in te erat fecisse, reliquum autem mihi pernississe, dico sane repetitionen: oportuit te quod facilius est interea perfecisse, quod autem difficilius est mihi reliquisse. Es itaque alienum, doctrina est: usura vero talis eris, additio virtutum. Usuram vocavit simpliciter omne lucrum, more communi utens. Vers. 28. Tollite - Vers. 29. ab eo. Jussit eum nudari doctrine dono; hoc enim dixit talentum; et honorem hunc in additionem dari ei qui habebat decem talenta; omni enim qni diligentiam et curam habet, dabitur honor, etiam supra eum qui ipsi adjectus erat; ab eo vero qui diligentiam non habet, ut dictum est, neque curam, auferetur etiam id quod habet doctrinæ donum, tanquam ab co cui nulli est usui. Vers. 30. Servum quoque inutilem dentiam. Non in ablatione finem pœnæ posuit, sed in supεἰς ἀφόρητον ἀπέπεμψε κόλασιν, ἀχρεῖον αὐτὸν εἰ- plicium quoque intolerabile ablegavit. Inutilem πῶν, ὡς ἄχρηστον καὶ ὀκνηρόν. Ορα πράγμα φοβε μόν. Κολάζεται γάρ, οὐχ ὅτι ἔπραξε κακὰ, ἀλλ' ὅτι οὐκ ἔπραξεν᾿ ἀγαθά. Εκκλινον γάρ, φησὶν, ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθόν. Η μέντοι κατά τὸ ἑξηκοστὸν ἑβδομον κεφάλαιον τοῦ Λουκᾶ τῶν δέκα μνῶν παραβολὴ ἑτέρα παρά ταύτην ἐστὶν, εἰ καὶ τὰ πολλὰ ἔοικεν. Ἐν ἐκείνῃ γὰρ αἱ δόσεις μὲν ἴσαι, τὰ κέρδη δὲ ἄνισα καὶ αἱ τιμα!. [Διότι αύτη μὲν περὶ διαφόρων διδασκαλικών χαρισμάτων διαλαμβάνει, μὴ διδομένων ἐπίσης ἐκείνη δὲ περὶ διαφόρων διδομένων επίσης.] autem dixit pigrum, et nullius bonæ frugis. Vide ergo rem tremendam. Punitur siquidem non quod mala fecerit, sed quod bona non fecerit: Declina enim, inquit, a malo et fac bonum”. Illa vero parabola, quæ apud Lucam ponitur sexagesimo septimo capite de decem minis, alia est. ab ista, etsi in pluribus sit similis. In illa enim data quidem aqualia fuerunt: lucra vero et honores inæquales. Nam hæc de diversis doctrinæ gratiis non æqualiter datis disserit: illa vero de diversis æqualiter dalis. CAP. LXI. De adventu Christi. ΚΕΦ. ΕΔ'. Περὶ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Χριστοῦ. Οταν — αὐτοῦ. Λοιπὸν διηγεῖται καὶ τὰ τῆς δευ Vers. 31. Cum suæ. Narrat etiam deinceps de τέρας παρουσίας αὐτοῦ πρὸς φόβον καὶ διόρθωσιν secundo adventu suo, ad terrorem et correctionem τῶν ἀκροωμένων. Δόξαν δὲ αὐτοῦ λέγει τὴν θεοπρεπε- " auditorum. Suam autem gloriam dicit, quæ Den στάτην. Ἡ πρώτη γὰρ αὐτοῦ ἔλευσις ἐν ἀδοξίᾳ γέ γονε. Καθίσει δὲ, ὡς κριτής θρόνος δὲ δόξης ὁ ἕνα δοξος, ὁ βασιλικός. Καὶ — ἔθνη. Αναστάντα δηλαδὴ ἐκ νεκρῶν. Προείρηκε γὰρ διαφόρως περὶ τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ (63-68). Καὶ — ἐρίφων. Νῦν μὲν γὰρ ἀναμίξ εἰσι πάντες 16 Psal. ΧΧΧΙΙΙ, * Luc. xix, 13. propria est. Primum enim adventus ejus inglorius factus est. Sedebit vero, tanquam judex: sedes autem sive thronus dicitur gloriæ, hoc est gloriosus et regius. Vers. 32. Et gentes. Postquam videlicet a mortuis resurrexerint; prædixit enim variis in locis de resurrectione earum. Vers. 52. Ει —hadis. Nunc etenim commisti sunt Varia lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. (63 68) Corrigendum αὐτῶν, sicut habet Ifentenius.

COMMENT. IN MATTHLEUM. CAP. XXV. λογον ἀπολογήσασθαι δυνηθήσονται, καὶ ὅτι ὅσα ἂν rationabile respondere poterunt: et quod quæcuἀπολογήσωνται, κατ' αὐτῶν πάντα περιτραπήσον- que respondebunt contra seipsos omnia converte:1tur. Audi ergo quæ sequuntur. ται. Καὶ ἄχους τῶν ἑξῆς. Αποκριθεὶς – τόκῳ. Οὐχ ὡς ἀληθεύσαντος ἐκείνου, ταῦτα εἶπεν ὁ Κύριος· οὐδὲν γὰρ κατορθού ται χωρὶς αὐτοῦ· ἀλλ' ὑποθετικῶς τὸν λόγον προήγα γεν, ὅτι Εἰ καὶ τοιοῦτος ήμην, ὅπερ οὐκ ἀληθὲ;, ὅμως ἐπεὶ τοιοῦτόν με εγίνωσκες, διὰ τοῦτο μᾶλλον ἔδει σε καταβαλεῖν τὸ χάρισμά μου τοῖς εἰδόσι διακρίνειν τὸ καλὸν ἀπὸ τοῦ κακοῦ. Τούτους γὰρ λέγει τραπε ζίτας. Εδει σε διδάξαι, νουθετήσαι, συμβουλεῦσαι, πᾶν τὸ σὺν ποιῆσαι, τὸ δὲ λοιπὸν ἐμοὶ ἐπιτρέψαι, λέγω δὴ τὴν ἀπαίτησιν. Εδει σε τὸ εὐχερέστερον τέως διαπράξασθαι· τὸ δὲ δυσχερέστερον ἐμοὶ καταλιπεῖν. Δάνειον μὲν οὖν ἡ διδασκαλία· τόκος δὲ τοῦ τοιούτου δανείου ή προσθήκη τῶν ἀρετῶν· τόκον δὲ τὴν ἐπικέρδειαν ἁπλῶς ὠνόμασε, τῇ συνηθεία χρη σάμενος. "Αρατε ἀπ' αὐτοῦ. Εκέλευσε γυμνωθῆναι αὐτὸν τοῦ διδασκαλικοῦ ἀξιώματος· τοῦτο γὰρ εἶπε τάλαντον· καὶ τὴν τιμὴν ταύτην εἰς προσθήκην δοθῆς ναι τῷ ἔχοντι τὰ δέκα τάλαντα. Παντὶ γὰρ τῷ ἔχοντε σπουδήν τε καὶ ἐπιμέλειαν δοθήσεται τιμὴ καὶ περ ρισσοτέρα τῆς ἐπιβαλλούσης αὐτῷ· ἀπὸ δὲ τοῦ μὴ ἔχοντος σπουδήν, ὡς εἴρηται, καὶ ἐπιμέλειαν, καὶ δ ἔχει διδασκαλικὸν ἀξίωμα, ἀφαιρεθήσεται, οἷα μὴ χρησαμένου αὐτῷ. Καὶ τὸν ἀχρεῖον δοῦλον ὀδόντων. Οὐ μέχρι τῆς ἀφαιρέσεως ἔστησε την ζημίαν, ἀλλὰ καὶ Vers. 26. Respondens - Vers. 27. usura. Non quasi ille vera dixerit bæc ait Dominus; nihil enim recte fit sine ipso; sed supposito sermone procedit, ac si diceret: Si etiam talis essem, quod verum non est, tamen quia talem me noveras, ideo magis oportebat te exposuisse donum meum, his qui nossent bonum a pravo dijudicare: hos enim appellat mensarios: oportuit te docuisse, admonuisse, consu luisse, quidquid in te erat fecisse, reliquum autem mihi pernississe, dico sane repetitionen: oportuit te quod facilius est interea perfecisse, quod autem difficilius est mihi reliquisse. Es itaque alienum, doctrina est: usura vero talis eris, additio virtutum. Usuram vocavit simpliciter omne lucrum, more communi utens. Vers. 28. Tollite - Vers. 29. ab eo. Jussit eum nudari doctrine dono; hoc enim dixit talentum; et honorem hunc in additionem dari ei qui habebat decem talenta; omni enim qni diligentiam et curam habet, dabitur honor, etiam supra eum qui ipsi adjectus erat; ab eo vero qui diligentiam non habet, ut dictum est, neque curam, auferetur etiam id quod habet doctrinæ donum, tanquam ab co cui nulli est usui. Vers. 30. Servum quoque inutilem dentiam. Non in ablatione finem pœnæ posuit, sed in supεἰς ἀφόρητον ἀπέπεμψε κόλασιν, ἀχρεῖον αὐτὸν εἰ- plicium quoque intolerabile ablegavit. Inutilem πῶν, ὡς ἄχρηστον καὶ ὀκνηρόν. Ορα πράγμα φοβε μόν. Κολάζεται γάρ, οὐχ ὅτι ἔπραξε κακὰ, ἀλλ' ὅτι οὐκ ἔπραξεν᾿ ἀγαθά. Εκκλινον γάρ, φησὶν, ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθόν. Η μέντοι κατά τὸ ἑξηκοστὸν ἑβδομον κεφάλαιον τοῦ Λουκᾶ τῶν δέκα μνῶν παραβολὴ ἑτέρα παρά ταύτην ἐστὶν, εἰ καὶ τὰ πολλὰ ἔοικεν. Ἐν ἐκείνῃ γὰρ αἱ δόσεις μὲν ἴσαι, τὰ κέρδη δὲ ἄνισα καὶ αἱ τιμα!. [Διότι αύτη μὲν περὶ διαφόρων διδασκαλικών χαρισμάτων διαλαμβάνει, μὴ διδομένων ἐπίσης ἐκείνη δὲ περὶ διαφόρων διδομένων επίσης.] autem dixit pigrum, et nullius bonæ frugis. Vide ergo rem tremendam. Punitur siquidem non quod mala fecerit, sed quod bona non fecerit: Declina enim, inquit, a malo et fac bonum”. Illa vero parabola, quæ apud Lucam ponitur sexagesimo septimo capite de decem minis, alia est. ab ista, etsi in pluribus sit similis. In illa enim data quidem aqualia fuerunt: lucra vero et honores inæquales. Nam hæc de diversis doctrinæ gratiis non æqualiter datis disserit: illa vero de diversis æqualiter dalis. CAP. LXI. De adventu Christi. ΚΕΦ. ΕΔ'. Περὶ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Χριστοῦ. Οταν — αὐτοῦ. Λοιπὸν διηγεῖται καὶ τὰ τῆς δευ Vers. 31. Cum suæ. Narrat etiam deinceps de τέρας παρουσίας αὐτοῦ πρὸς φόβον καὶ διόρθωσιν secundo adventu suo, ad terrorem et correctionem τῶν ἀκροωμένων. Δόξαν δὲ αὐτοῦ λέγει τὴν θεοπρεπε- " auditorum. Suam autem gloriam dicit, quæ Den στάτην. Ἡ πρώτη γὰρ αὐτοῦ ἔλευσις ἐν ἀδοξίᾳ γέ γονε. Καθίσει δὲ, ὡς κριτής θρόνος δὲ δόξης ὁ ἕνα δοξος, ὁ βασιλικός. Καὶ — ἔθνη. Αναστάντα δηλαδὴ ἐκ νεκρῶν. Προείρηκε γὰρ διαφόρως περὶ τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ (63-68). Καὶ — ἐρίφων. Νῦν μὲν γὰρ ἀναμίξ εἰσι πάντες 16 Psal. ΧΧΧΙΙΙ, * Luc. xix, 13. propria est. Primum enim adventus ejus inglorius factus est. Sedebit vero, tanquam judex: sedes autem sive thronus dicitur gloriæ, hoc est gloriosus et regius. Vers. 32. Et gentes. Postquam videlicet a mortuis resurrexerint; prædixit enim variis in locis de resurrectione earum. Vers. 52. Ει —hadis. Nunc etenim commisti sunt Varia lectiones et notæ. Inclusa in margine habet A. (63 68) Corrigendum αὐτῶν, sicut habet Ifentenius.

omnes: lunc vero diligenter separabuntur. De solis τότε δὲ ἀκριβῶς διαχωρισθήσονται. Περὶ τῶν Χρι autem Christianis loquitur hic sermo, veluti inferius manifestabitur. Vers. 33. Ει sinistris. Ovibus comparentur justi, propter mansuetudinem, modestiam, ac frictificationem in virtutibus, sicut illæ in lacte et lana: hædis vero peccatores, propter inclementiam, et immodestiam, et infructuositatem. Poteris quoque addere, quod etiam propter gravem peccati odorem, et quod non recta gradiantur, sed a recto discedant itinere, quodque præcipitia incedant. Verum illa sane animalia, ea quæ habent a natura possident; justi vero et peccatores a voluntate. Ideo quoque illi bonorantur, isti autem puniuntur. Dividit etiam eos non quod testibus egeat, ipse enim testis est et judex. Vers. 34. Tunc — mundi. Ο vocem optabilem: o honorem ineffabilem! Benedicti, inquit, Patris wei: laudati, electi. Non dixit autem: Accipite, sed, Possidele, tanquam paternum, tanquam debitumn, tanquam præparatum vobis a constitutione mundi. Priusquam enim homines flerent, paratum erat justis, cognoscente Deo quod futurum erat. Deinde dicit et causam tanti honoris. Vers. 35. Esurivi - Vers. 36. ad me. Hinc manifestum est, quod ad solos Christianos verba facit, ad quos Evangelii sui præcepta facta sunt. Nam ad Infideles nullus tunc erit ei sermo, omnes enin simul per se condemnati erunt. Ideo enim dicit: Non resurgent impii in judicio ", hoc est, non resurgent ut judicentur, sed ut puniantur. Siquidem manifestum est etiam superius", quod quando apparebit signum Filii hominis in caelo, tunc plangent omnes tribus terra, solam habentes condemnantem conscientiam. Nunc ergo ad Christianos, ut diximus, sermo est. Vide autem quomodo de sola humanitate sive amore erga proximos disserat, et ab hac sola justos honore dignos judicet, peccatores vero supplicio. Non quod catera vel justorum bona opera, vel peccatorum delicta sine examinatione vel discussione relinquenda sint: omnium siquidem cuncta inquiret et opera, et verba, et cogitationes, ut ipsemet frequenter sua doctrina manifestavit, et a multis divinæ Scripturæ locis discimus, et bonis quidem operibus premia rependet, delictis autem ponas. Sed nunc de sola lac, ut dictum est, virtute disserit, confirmare volens, quod banc maxime requirit, et hanc præ omnibus expetit, utpote Christianis maxime necessariam. Cujusque enim Christianl insigne quo dignosci potest, est dilectio. In hoc, inquit, cognoscent omnes quod mei discipuli sitis, si dilectionem habueritis inter vos mutuam w. Hujus autem oplima pars est pauperum amor, el erga proximum misericordia ac compassio, juxta Gregorium Theologum. Nulla 73 Psal. 1, 5. το Matth. καιν, 30. se Joan. xii, 55. Έχετε Δ. στιανῶν δὲ μόνων ὁ λόγος ἐνταῦθα, ὡς κατωτέρω δηλωθήσεται. Καὶ – εὐωνύμων. Προβάτοις μὲν οἱ δίκαιοι παρ εικάζονται διὰ τὸ πρᾶον καὶ εὗτακτον καὶ καρπο φόρον ἐν ἀρεταῖς, ὡς ἐκεῖνα ἐν γάλακτι καὶ ἐρίῳ ἐρίφοις δὲ οἱ ἁμαρτωλοὶ διὰ τὸ ἄγριον καὶ ἄτακτον καὶ ἄκαρπον. Εἴπεις δ᾽ ἂν, καὶ διὰ τὸ δυσῶδες τῆς ἁμαρτίας, καὶ διὰ τὸ μὴ εὐθυπορεῖν, ἀλλὰ παρεγ κλίνειν, καὶ διὰ τὸ κρημνοβατεῖν. Αλλ' ἐκεῖνα μὲν ἐκ φύσεως ἔχουσιν, & ἔχουσιν· οἱ δὲ δίκαιοι καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐκ προαιρέσεως. Διὸ καὶ οἱ μὲν τιμῶνται, οἱ δὲ τιμωρούνται. Διαιρεῖ δὲ αὐτούς, οὐ δεόμενος μαρτύρων, ἀλλ' αὐτὸς καὶ μάρτυς ὢν καὶ κριτής. Τότε- κόσμου. Ο φωνῆς εὐκταίας! ὦ τιμῆς ἀβ ῥήτου! Οι ευλογημένοι, φησί, τοῦ Πατρός μου, οἱ ἐπαινετοί, οἱ ἐκλεκτοί. Οὐκ εἶπε δὲ, λάβετε, ἀλλὰ, Κληρονομήσατε, ὡς πατρῴαν, ὡς ὀφειλομένην, ὡς ἑτοιμασθεῖσαν ὑμῖν ἀπὸ συστάσεως κόσμου. Πρὸ τοῦ γενέσθαι γὰρ τοὺς ἀνθρώπους ηύτρεπίσθη τοῖς δικαίοις, γινώσκοντος τοῦ Θεοῦ τὸ μέλλον. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς τοσαύτης τιμής. Επείνασα πρός με. Εντεῦθεν φανερὸν ὅτι πρὸς τοὺς Χριστιανούς μόνους διαλέγεται, πρὸς οὓς αἱ τοῦ Εὐαγγελίου αὐτοῦ γεγόνασιν ἐντολαί. Προς γὰρ τοὺς ἀπίστους οὐδεὶς αὐτῷ τηνικαῦτα λόγος· ἅπαντες γὰρ κοινῶς αὐτοκατάκριτοι ἔσονται. Δια τοῦτο γὰρ, φησίν, οὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς ἐν κρίσει, τουτέστιν οὐκ ἀναστήσονται ἐπὶ τῷ κριθῆναι, ἀλλ' ἐπὶ τῷ τιμωρηθῆναι. Καὶ γὰρ καὶ ἀνωτέρω δε δήλωκεν ότι, ὅτε φανήσεται τὸ σημεῖον τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῷ οὐρανῷ, τότε κόψονται πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς, μόνον τὸ συνειδός καταδικάζον ἔχοντες. Νῦν δὲ πρὸς τοὺς Χριστιανούς, ὡς ἔφημεν, ὁ λόγος. Ορα δὲ πῶς περὶ μόνης τῆς φιλανθρωπίας διαλέγεται, καὶ ἀπὸ μόνης ταύτης τοὺς μὲν δικαίους ἀξιοῖ τιμῆς, τοὺς δὲ ἁμαρτωλοὺς τιμωρίας· οὐχ ὡς τὰ λοιπὰ τῶν δικαίων μὲν κατορθώματα, τῶν ἁμαρτ τωλῶν δὲ πλημμελήματα, δίχα λόγου καταλιπεῖν μέλλων· πάντων γὰρ ἐξετάσει πάντα, καὶ τὰς πρά ξεις, καὶ τοὺς λόγους, καὶ τὰς ἐνθυμήσεις, ὡς αὐτός τε πολλαχοῦ τῆς ἑαυτοῦ διδασκαλίας ἐνέφηνε, καὶ πολλαχόθεν τῆς θείας Γραφῆς μανθάνομεν· καὶ τῶν μὲν κατορθωμάτων τιμὰς ἀποδώσει, τῶν δὲ πλημ μελημάτων τιμωρία;· ἀλλὰ νῦν περὶ μόνης ταύτης, ὡς εἴρηται, διαλέγεται, βεβαιώσαι βουλόμενος ὅτι ταύτην μάλιστα ζητεῖ, καὶ ταύτην ἀπαιτεῖ πρὸ πάντων, ὡς ἀναγκαιοτάτην Χριστιανοῖς. Χαρακτηρι στικὸν μὲν γὰρ Χριστιανοῦ παντὸς ἡ ἀγάπης Εν τούτῳ γὰρ, φησί, γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί έστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλή λοις· ταύτης δὲ τὸ κράτιστον ἡ φιλοπτωχία καὶ ἡ περὶ τὸ συγγενὲς εὐσπλαγχνία και συμπάθεια κατά Variæ lectiones et nota.

omnes: lunc vero diligenter separabuntur. De solis τότε δὲ ἀκριβῶς διαχωρισθήσονται. Περὶ τῶν Χρι autem Christianis loquitur hic sermo, veluti inferius manifestabitur. Vers. 33. Ει sinistris. Ovibus comparentur justi, propter mansuetudinem, modestiam, ac frictificationem in virtutibus, sicut illæ in lacte et lana: hædis vero peccatores, propter inclementiam, et immodestiam, et infructuositatem. Poteris quoque addere, quod etiam propter gravem peccati odorem, et quod non recta gradiantur, sed a recto discedant itinere, quodque præcipitia incedant. Verum illa sane animalia, ea quæ habent a natura possident; justi vero et peccatores a voluntate. Ideo quoque illi bonorantur, isti autem puniuntur. Dividit etiam eos non quod testibus egeat, ipse enim testis est et judex. Vers. 34. Tunc — mundi. Ο vocem optabilem: o honorem ineffabilem! Benedicti, inquit, Patris wei: laudati, electi. Non dixit autem: Accipite, sed, Possidele, tanquam paternum, tanquam debitumn, tanquam præparatum vobis a constitutione mundi. Priusquam enim homines flerent, paratum erat justis, cognoscente Deo quod futurum erat. Deinde dicit et causam tanti honoris. Vers. 35. Esurivi - Vers. 36. ad me. Hinc manifestum est, quod ad solos Christianos verba facit, ad quos Evangelii sui præcepta facta sunt. Nam ad Infideles nullus tunc erit ei sermo, omnes enin simul per se condemnati erunt. Ideo enim dicit: Non resurgent impii in judicio ", hoc est, non resurgent ut judicentur, sed ut puniantur. Siquidem manifestum est etiam superius", quod quando apparebit signum Filii hominis in caelo, tunc plangent omnes tribus terra, solam habentes condemnantem conscientiam. Nunc ergo ad Christianos, ut diximus, sermo est. Vide autem quomodo de sola humanitate sive amore erga proximos disserat, et ab hac sola justos honore dignos judicet, peccatores vero supplicio. Non quod catera vel justorum bona opera, vel peccatorum delicta sine examinatione vel discussione relinquenda sint: omnium siquidem cuncta inquiret et opera, et verba, et cogitationes, ut ipsemet frequenter sua doctrina manifestavit, et a multis divinæ Scripturæ locis discimus, et bonis quidem operibus premia rependet, delictis autem ponas. Sed nunc de sola lac, ut dictum est, virtute disserit, confirmare volens, quod banc maxime requirit, et hanc præ omnibus expetit, utpote Christianis maxime necessariam. Cujusque enim Christianl insigne quo dignosci potest, est dilectio. In hoc, inquit, cognoscent omnes quod mei discipuli sitis, si dilectionem habueritis inter vos mutuam w. Hujus autem oplima pars est pauperum amor, el erga proximum misericordia ac compassio, juxta Gregorium Theologum. Nulla 73 Psal. 1, 5. το Matth. καιν, 30. se Joan. xii, 55. Έχετε Δ. στιανῶν δὲ μόνων ὁ λόγος ἐνταῦθα, ὡς κατωτέρω δηλωθήσεται. Καὶ – εὐωνύμων. Προβάτοις μὲν οἱ δίκαιοι παρ εικάζονται διὰ τὸ πρᾶον καὶ εὗτακτον καὶ καρπο φόρον ἐν ἀρεταῖς, ὡς ἐκεῖνα ἐν γάλακτι καὶ ἐρίῳ ἐρίφοις δὲ οἱ ἁμαρτωλοὶ διὰ τὸ ἄγριον καὶ ἄτακτον καὶ ἄκαρπον. Εἴπεις δ᾽ ἂν, καὶ διὰ τὸ δυσῶδες τῆς ἁμαρτίας, καὶ διὰ τὸ μὴ εὐθυπορεῖν, ἀλλὰ παρεγ κλίνειν, καὶ διὰ τὸ κρημνοβατεῖν. Αλλ' ἐκεῖνα μὲν ἐκ φύσεως ἔχουσιν, & ἔχουσιν· οἱ δὲ δίκαιοι καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐκ προαιρέσεως. Διὸ καὶ οἱ μὲν τιμῶνται, οἱ δὲ τιμωρούνται. Διαιρεῖ δὲ αὐτούς, οὐ δεόμενος μαρτύρων, ἀλλ' αὐτὸς καὶ μάρτυς ὢν καὶ κριτής. Τότε- κόσμου. Ο φωνῆς εὐκταίας! ὦ τιμῆς ἀβ ῥήτου! Οι ευλογημένοι, φησί, τοῦ Πατρός μου, οἱ ἐπαινετοί, οἱ ἐκλεκτοί. Οὐκ εἶπε δὲ, λάβετε, ἀλλὰ, Κληρονομήσατε, ὡς πατρῴαν, ὡς ὀφειλομένην, ὡς ἑτοιμασθεῖσαν ὑμῖν ἀπὸ συστάσεως κόσμου. Πρὸ τοῦ γενέσθαι γὰρ τοὺς ἀνθρώπους ηύτρεπίσθη τοῖς δικαίοις, γινώσκοντος τοῦ Θεοῦ τὸ μέλλον. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς τοσαύτης τιμής. Επείνασα πρός με. Εντεῦθεν φανερὸν ὅτι πρὸς τοὺς Χριστιανούς μόνους διαλέγεται, πρὸς οὓς αἱ τοῦ Εὐαγγελίου αὐτοῦ γεγόνασιν ἐντολαί. Προς γὰρ τοὺς ἀπίστους οὐδεὶς αὐτῷ τηνικαῦτα λόγος· ἅπαντες γὰρ κοινῶς αὐτοκατάκριτοι ἔσονται. Δια τοῦτο γὰρ, φησίν, οὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς ἐν κρίσει, τουτέστιν οὐκ ἀναστήσονται ἐπὶ τῷ κριθῆναι, ἀλλ' ἐπὶ τῷ τιμωρηθῆναι. Καὶ γὰρ καὶ ἀνωτέρω δε δήλωκεν ότι, ὅτε φανήσεται τὸ σημεῖον τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῷ οὐρανῷ, τότε κόψονται πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς, μόνον τὸ συνειδός καταδικάζον ἔχοντες. Νῦν δὲ πρὸς τοὺς Χριστιανούς, ὡς ἔφημεν, ὁ λόγος. Ορα δὲ πῶς περὶ μόνης τῆς φιλανθρωπίας διαλέγεται, καὶ ἀπὸ μόνης ταύτης τοὺς μὲν δικαίους ἀξιοῖ τιμῆς, τοὺς δὲ ἁμαρτωλοὺς τιμωρίας· οὐχ ὡς τὰ λοιπὰ τῶν δικαίων μὲν κατορθώματα, τῶν ἁμαρτ τωλῶν δὲ πλημμελήματα, δίχα λόγου καταλιπεῖν μέλλων· πάντων γὰρ ἐξετάσει πάντα, καὶ τὰς πρά ξεις, καὶ τοὺς λόγους, καὶ τὰς ἐνθυμήσεις, ὡς αὐτός τε πολλαχοῦ τῆς ἑαυτοῦ διδασκαλίας ἐνέφηνε, καὶ πολλαχόθεν τῆς θείας Γραφῆς μανθάνομεν· καὶ τῶν μὲν κατορθωμάτων τιμὰς ἀποδώσει, τῶν δὲ πλημ μελημάτων τιμωρία;· ἀλλὰ νῦν περὶ μόνης ταύτης, ὡς εἴρηται, διαλέγεται, βεβαιώσαι βουλόμενος ὅτι ταύτην μάλιστα ζητεῖ, καὶ ταύτην ἀπαιτεῖ πρὸ πάντων, ὡς ἀναγκαιοτάτην Χριστιανοῖς. Χαρακτηρι στικὸν μὲν γὰρ Χριστιανοῦ παντὸς ἡ ἀγάπης Εν τούτῳ γὰρ, φησί, γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί έστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλή λοις· ταύτης δὲ τὸ κράτιστον ἡ φιλοπτωχία καὶ ἡ περὶ τὸ συγγενὲς εὐσπλαγχνία και συμπάθεια κατά Variæ lectiones et nota.

omnes: lunc vero diligenter separabuntur. De solis τότε δὲ ἀκριβῶς διαχωρισθήσονται. Περὶ τῶν Χρι autem Christianis loquitur hic sermo, veluti inferius manifestabitur. Vers. 33. Ει sinistris. Ovibus comparentur justi, propter mansuetudinem, modestiam, ac frictificationem in virtutibus, sicut illæ in lacte et lana: hædis vero peccatores, propter inclementiam, et immodestiam, et infructuositatem. Poteris quoque addere, quod etiam propter gravem peccati odorem, et quod non recta gradiantur, sed a recto discedant itinere, quodque præcipitia incedant. Verum illa sane animalia, ea quæ habent a natura possident; justi vero et peccatores a voluntate. Ideo quoque illi bonorantur, isti autem puniuntur. Dividit etiam eos non quod testibus egeat, ipse enim testis est et judex. Vers. 34. Tunc — mundi. Ο vocem optabilem: o honorem ineffabilem! Benedicti, inquit, Patris wei: laudati, electi. Non dixit autem: Accipite, sed, Possidele, tanquam paternum, tanquam debitumn, tanquam præparatum vobis a constitutione mundi. Priusquam enim homines flerent, paratum erat justis, cognoscente Deo quod futurum erat. Deinde dicit et causam tanti honoris. Vers. 35. Esurivi - Vers. 36. ad me. Hinc manifestum est, quod ad solos Christianos verba facit, ad quos Evangelii sui præcepta facta sunt. Nam ad Infideles nullus tunc erit ei sermo, omnes enin simul per se condemnati erunt. Ideo enim dicit: Non resurgent impii in judicio ", hoc est, non resurgent ut judicentur, sed ut puniantur. Siquidem manifestum est etiam superius", quod quando apparebit signum Filii hominis in caelo, tunc plangent omnes tribus terra, solam habentes condemnantem conscientiam. Nunc ergo ad Christianos, ut diximus, sermo est. Vide autem quomodo de sola humanitate sive amore erga proximos disserat, et ab hac sola justos honore dignos judicet, peccatores vero supplicio. Non quod catera vel justorum bona opera, vel peccatorum delicta sine examinatione vel discussione relinquenda sint: omnium siquidem cuncta inquiret et opera, et verba, et cogitationes, ut ipsemet frequenter sua doctrina manifestavit, et a multis divinæ Scripturæ locis discimus, et bonis quidem operibus premia rependet, delictis autem ponas. Sed nunc de sola lac, ut dictum est, virtute disserit, confirmare volens, quod banc maxime requirit, et hanc præ omnibus expetit, utpote Christianis maxime necessariam. Cujusque enim Christianl insigne quo dignosci potest, est dilectio. In hoc, inquit, cognoscent omnes quod mei discipuli sitis, si dilectionem habueritis inter vos mutuam w. Hujus autem oplima pars est pauperum amor, el erga proximum misericordia ac compassio, juxta Gregorium Theologum. Nulla 73 Psal. 1, 5. το Matth. καιν, 30. se Joan. xii, 55. Έχετε Δ. στιανῶν δὲ μόνων ὁ λόγος ἐνταῦθα, ὡς κατωτέρω δηλωθήσεται. Καὶ – εὐωνύμων. Προβάτοις μὲν οἱ δίκαιοι παρ εικάζονται διὰ τὸ πρᾶον καὶ εὗτακτον καὶ καρπο φόρον ἐν ἀρεταῖς, ὡς ἐκεῖνα ἐν γάλακτι καὶ ἐρίῳ ἐρίφοις δὲ οἱ ἁμαρτωλοὶ διὰ τὸ ἄγριον καὶ ἄτακτον καὶ ἄκαρπον. Εἴπεις δ᾽ ἂν, καὶ διὰ τὸ δυσῶδες τῆς ἁμαρτίας, καὶ διὰ τὸ μὴ εὐθυπορεῖν, ἀλλὰ παρεγ κλίνειν, καὶ διὰ τὸ κρημνοβατεῖν. Αλλ' ἐκεῖνα μὲν ἐκ φύσεως ἔχουσιν, & ἔχουσιν· οἱ δὲ δίκαιοι καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐκ προαιρέσεως. Διὸ καὶ οἱ μὲν τιμῶνται, οἱ δὲ τιμωρούνται. Διαιρεῖ δὲ αὐτούς, οὐ δεόμενος μαρτύρων, ἀλλ' αὐτὸς καὶ μάρτυς ὢν καὶ κριτής. Τότε- κόσμου. Ο φωνῆς εὐκταίας! ὦ τιμῆς ἀβ ῥήτου! Οι ευλογημένοι, φησί, τοῦ Πατρός μου, οἱ ἐπαινετοί, οἱ ἐκλεκτοί. Οὐκ εἶπε δὲ, λάβετε, ἀλλὰ, Κληρονομήσατε, ὡς πατρῴαν, ὡς ὀφειλομένην, ὡς ἑτοιμασθεῖσαν ὑμῖν ἀπὸ συστάσεως κόσμου. Πρὸ τοῦ γενέσθαι γὰρ τοὺς ἀνθρώπους ηύτρεπίσθη τοῖς δικαίοις, γινώσκοντος τοῦ Θεοῦ τὸ μέλλον. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς τοσαύτης τιμής. Επείνασα πρός με. Εντεῦθεν φανερὸν ὅτι πρὸς τοὺς Χριστιανούς μόνους διαλέγεται, πρὸς οὓς αἱ τοῦ Εὐαγγελίου αὐτοῦ γεγόνασιν ἐντολαί. Προς γὰρ τοὺς ἀπίστους οὐδεὶς αὐτῷ τηνικαῦτα λόγος· ἅπαντες γὰρ κοινῶς αὐτοκατάκριτοι ἔσονται. Δια τοῦτο γὰρ, φησίν, οὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς ἐν κρίσει, τουτέστιν οὐκ ἀναστήσονται ἐπὶ τῷ κριθῆναι, ἀλλ' ἐπὶ τῷ τιμωρηθῆναι. Καὶ γὰρ καὶ ἀνωτέρω δε δήλωκεν ότι, ὅτε φανήσεται τὸ σημεῖον τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῷ οὐρανῷ, τότε κόψονται πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς, μόνον τὸ συνειδός καταδικάζον ἔχοντες. Νῦν δὲ πρὸς τοὺς Χριστιανούς, ὡς ἔφημεν, ὁ λόγος. Ορα δὲ πῶς περὶ μόνης τῆς φιλανθρωπίας διαλέγεται, καὶ ἀπὸ μόνης ταύτης τοὺς μὲν δικαίους ἀξιοῖ τιμῆς, τοὺς δὲ ἁμαρτωλοὺς τιμωρίας· οὐχ ὡς τὰ λοιπὰ τῶν δικαίων μὲν κατορθώματα, τῶν ἁμαρτ τωλῶν δὲ πλημμελήματα, δίχα λόγου καταλιπεῖν μέλλων· πάντων γὰρ ἐξετάσει πάντα, καὶ τὰς πρά ξεις, καὶ τοὺς λόγους, καὶ τὰς ἐνθυμήσεις, ὡς αὐτός τε πολλαχοῦ τῆς ἑαυτοῦ διδασκαλίας ἐνέφηνε, καὶ πολλαχόθεν τῆς θείας Γραφῆς μανθάνομεν· καὶ τῶν μὲν κατορθωμάτων τιμὰς ἀποδώσει, τῶν δὲ πλημ μελημάτων τιμωρία;· ἀλλὰ νῦν περὶ μόνης ταύτης, ὡς εἴρηται, διαλέγεται, βεβαιώσαι βουλόμενος ὅτι ταύτην μάλιστα ζητεῖ, καὶ ταύτην ἀπαιτεῖ πρὸ πάντων, ὡς ἀναγκαιοτάτην Χριστιανοῖς. Χαρακτηρι στικὸν μὲν γὰρ Χριστιανοῦ παντὸς ἡ ἀγάπης Εν τούτῳ γὰρ, φησί, γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί έστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλή λοις· ταύτης δὲ τὸ κράτιστον ἡ φιλοπτωχία καὶ ἡ περὶ τὸ συγγενὲς εὐσπλαγχνία και συμπάθεια κατά Variæ lectiones et nota.

omnes: lunc vero diligenter separabuntur. De solis τότε δὲ ἀκριβῶς διαχωρισθήσονται. Περὶ τῶν Χρι autem Christianis loquitur hic sermo, veluti inferius manifestabitur. Vers. 33. Ει sinistris. Ovibus comparentur justi, propter mansuetudinem, modestiam, ac frictificationem in virtutibus, sicut illæ in lacte et lana: hædis vero peccatores, propter inclementiam, et immodestiam, et infructuositatem. Poteris quoque addere, quod etiam propter gravem peccati odorem, et quod non recta gradiantur, sed a recto discedant itinere, quodque præcipitia incedant. Verum illa sane animalia, ea quæ habent a natura possident; justi vero et peccatores a voluntate. Ideo quoque illi bonorantur, isti autem puniuntur. Dividit etiam eos non quod testibus egeat, ipse enim testis est et judex. Vers. 34. Tunc — mundi. Ο vocem optabilem: o honorem ineffabilem! Benedicti, inquit, Patris wei: laudati, electi. Non dixit autem: Accipite, sed, Possidele, tanquam paternum, tanquam debitumn, tanquam præparatum vobis a constitutione mundi. Priusquam enim homines flerent, paratum erat justis, cognoscente Deo quod futurum erat. Deinde dicit et causam tanti honoris. Vers. 35. Esurivi - Vers. 36. ad me. Hinc manifestum est, quod ad solos Christianos verba facit, ad quos Evangelii sui præcepta facta sunt. Nam ad Infideles nullus tunc erit ei sermo, omnes enin simul per se condemnati erunt. Ideo enim dicit: Non resurgent impii in judicio ", hoc est, non resurgent ut judicentur, sed ut puniantur. Siquidem manifestum est etiam superius", quod quando apparebit signum Filii hominis in caelo, tunc plangent omnes tribus terra, solam habentes condemnantem conscientiam. Nunc ergo ad Christianos, ut diximus, sermo est. Vide autem quomodo de sola humanitate sive amore erga proximos disserat, et ab hac sola justos honore dignos judicet, peccatores vero supplicio. Non quod catera vel justorum bona opera, vel peccatorum delicta sine examinatione vel discussione relinquenda sint: omnium siquidem cuncta inquiret et opera, et verba, et cogitationes, ut ipsemet frequenter sua doctrina manifestavit, et a multis divinæ Scripturæ locis discimus, et bonis quidem operibus premia rependet, delictis autem ponas. Sed nunc de sola lac, ut dictum est, virtute disserit, confirmare volens, quod banc maxime requirit, et hanc præ omnibus expetit, utpote Christianis maxime necessariam. Cujusque enim Christianl insigne quo dignosci potest, est dilectio. In hoc, inquit, cognoscent omnes quod mei discipuli sitis, si dilectionem habueritis inter vos mutuam w. Hujus autem oplima pars est pauperum amor, el erga proximum misericordia ac compassio, juxta Gregorium Theologum. Nulla 73 Psal. 1, 5. το Matth. καιν, 30. se Joan. xii, 55. Έχετε Δ. στιανῶν δὲ μόνων ὁ λόγος ἐνταῦθα, ὡς κατωτέρω δηλωθήσεται. Καὶ – εὐωνύμων. Προβάτοις μὲν οἱ δίκαιοι παρ εικάζονται διὰ τὸ πρᾶον καὶ εὗτακτον καὶ καρπο φόρον ἐν ἀρεταῖς, ὡς ἐκεῖνα ἐν γάλακτι καὶ ἐρίῳ ἐρίφοις δὲ οἱ ἁμαρτωλοὶ διὰ τὸ ἄγριον καὶ ἄτακτον καὶ ἄκαρπον. Εἴπεις δ᾽ ἂν, καὶ διὰ τὸ δυσῶδες τῆς ἁμαρτίας, καὶ διὰ τὸ μὴ εὐθυπορεῖν, ἀλλὰ παρεγ κλίνειν, καὶ διὰ τὸ κρημνοβατεῖν. Αλλ' ἐκεῖνα μὲν ἐκ φύσεως ἔχουσιν, & ἔχουσιν· οἱ δὲ δίκαιοι καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐκ προαιρέσεως. Διὸ καὶ οἱ μὲν τιμῶνται, οἱ δὲ τιμωρούνται. Διαιρεῖ δὲ αὐτούς, οὐ δεόμενος μαρτύρων, ἀλλ' αὐτὸς καὶ μάρτυς ὢν καὶ κριτής. Τότε- κόσμου. Ο φωνῆς εὐκταίας! ὦ τιμῆς ἀβ ῥήτου! Οι ευλογημένοι, φησί, τοῦ Πατρός μου, οἱ ἐπαινετοί, οἱ ἐκλεκτοί. Οὐκ εἶπε δὲ, λάβετε, ἀλλὰ, Κληρονομήσατε, ὡς πατρῴαν, ὡς ὀφειλομένην, ὡς ἑτοιμασθεῖσαν ὑμῖν ἀπὸ συστάσεως κόσμου. Πρὸ τοῦ γενέσθαι γὰρ τοὺς ἀνθρώπους ηύτρεπίσθη τοῖς δικαίοις, γινώσκοντος τοῦ Θεοῦ τὸ μέλλον. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς τοσαύτης τιμής. Επείνασα πρός με. Εντεῦθεν φανερὸν ὅτι πρὸς τοὺς Χριστιανούς μόνους διαλέγεται, πρὸς οὓς αἱ τοῦ Εὐαγγελίου αὐτοῦ γεγόνασιν ἐντολαί. Προς γὰρ τοὺς ἀπίστους οὐδεὶς αὐτῷ τηνικαῦτα λόγος· ἅπαντες γὰρ κοινῶς αὐτοκατάκριτοι ἔσονται. Δια τοῦτο γὰρ, φησίν, οὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς ἐν κρίσει, τουτέστιν οὐκ ἀναστήσονται ἐπὶ τῷ κριθῆναι, ἀλλ' ἐπὶ τῷ τιμωρηθῆναι. Καὶ γὰρ καὶ ἀνωτέρω δε δήλωκεν ότι, ὅτε φανήσεται τὸ σημεῖον τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῷ οὐρανῷ, τότε κόψονται πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς, μόνον τὸ συνειδός καταδικάζον ἔχοντες. Νῦν δὲ πρὸς τοὺς Χριστιανούς, ὡς ἔφημεν, ὁ λόγος. Ορα δὲ πῶς περὶ μόνης τῆς φιλανθρωπίας διαλέγεται, καὶ ἀπὸ μόνης ταύτης τοὺς μὲν δικαίους ἀξιοῖ τιμῆς, τοὺς δὲ ἁμαρτωλοὺς τιμωρίας· οὐχ ὡς τὰ λοιπὰ τῶν δικαίων μὲν κατορθώματα, τῶν ἁμαρτ τωλῶν δὲ πλημμελήματα, δίχα λόγου καταλιπεῖν μέλλων· πάντων γὰρ ἐξετάσει πάντα, καὶ τὰς πρά ξεις, καὶ τοὺς λόγους, καὶ τὰς ἐνθυμήσεις, ὡς αὐτός τε πολλαχοῦ τῆς ἑαυτοῦ διδασκαλίας ἐνέφηνε, καὶ πολλαχόθεν τῆς θείας Γραφῆς μανθάνομεν· καὶ τῶν μὲν κατορθωμάτων τιμὰς ἀποδώσει, τῶν δὲ πλημ μελημάτων τιμωρία;· ἀλλὰ νῦν περὶ μόνης ταύτης, ὡς εἴρηται, διαλέγεται, βεβαιώσαι βουλόμενος ὅτι ταύτην μάλιστα ζητεῖ, καὶ ταύτην ἀπαιτεῖ πρὸ πάντων, ὡς ἀναγκαιοτάτην Χριστιανοῖς. Χαρακτηρι στικὸν μὲν γὰρ Χριστιανοῦ παντὸς ἡ ἀγάπης Εν τούτῳ γὰρ, φησί, γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί έστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλή λοις· ταύτης δὲ τὸ κράτιστον ἡ φιλοπτωχία καὶ ἡ περὶ τὸ συγγενὲς εὐσπλαγχνία και συμπάθεια κατά Variæ lectiones et nota.

COMMENT. IN MATTEUM. CAP. XXVI. (42 τον Θεολόγον Γρηγόριον. Οὐδενὶ γὰρ, φησί, τῶν enim alia re, inquit, inter omnes ita colitur Deus, πάντων, ὡς ἐλέῳ Θεὸς θεραπεύεται, οὐδὲ ἄλλῳ τινὶ μᾶλλον ἢ φιλανθρωπία τὸ φιλάνθρωπον ἀντιδίδοται. Λοιπὸν οὖν ἐξαιρέτως διαλαμβάνει περὶ τοῦ ἐξαιρέ του Χριστιανούς κατορθώματος, ἐκφοβῶν οὕτω καὶ συμπείθων ἡμᾶς, ἀνθρώπους όντας, φιλανθρώπους γίνεσθαι, χρήζοντας τῆς παρ' αὐτοῦ τότε φιλανθρω· τίας. Δικαιότατος δὲ μισθὸς τοῖς μὲν ἀνελεήμοσιν ἀνελεημοσύνη, τοῖς δὲ ἐλεήμοσιν ἐλεημοσύνη. Καὶ γὰρ ἐλεῶν ἀντιδίδωσιν μικρῶν κατορθωμάτων μετ γάλας ἀμοιβάς. Τί γὰρ τῆς βασιλείας ἐκείνης ἀντάξιον; Δῆλον δὲ ὅτι ἐκ τῶν δυναμένων ἀπαιτεῖ τὴν φιλανθρωπίαν· τοῖς γὰρ μὴ δυναμένοις ἀρκεῖ τὸ βούλεσθαι. Διάφορα δὲ μέρη καταλέγει τῆς φιλαν θρωπίας, ἵνα, εἰ μὲν δυνατὸν, πάντα κατορθώσωμεν· εἰ δὲ μή, κἄν γε τὰ δυνατά. Τότε – ἐποιήσατε. Βασιλέα ἑαυτὸν ἐκάλεσεν, ὡς πάντων λοιπὸν ὑποτεταγμένων. Εφόσον δὲ, ἀντὶ τοῦ, Καθόσον. Αδελφοὺς δὲ τοὺς πένητας ὠνό μαζεν, ὡς ὁμοίαν αὐτοῖς ἀναλαβὼν φύσιν καὶ ἐλαχιστότητα, ἢ καὶ ὡς κοινωνοὺς τῆς αὐτοῦ πενίας Τότε αὐτοῦ. Ορᾷς, ἡ βασιλεία μὲν τοῖς ἀνθρώποις ήτοιμάσθη, τὸ πῦρ δὲ τοῖς δαίμοσιν. Οι ἀφρονέστεροι δὲ τῶν ἀνθρώπων τὰ τῆς βασιλείας άξια καταλιπόντες, τὰ τοῦ πυρὸς ἄξια προετίμησαν· διὸ καὶ ἐκείνης ἐκπεσόντες, τοῦτο κατεκρίθησαν. Εἶτα καὶ ἡ αἰτία πάλιν τῆς τιμωρίας. Επείνασα -- με. Οὐκ εἶπεν, ὅτι οὐκ ἀπηλλάξατε με τῆς πενίας καὶ τῆς ἀσθενείας καὶ τῆς φυλακῆς, ἀλλ' ὅτι Τὰ ἀναγκαῖα οὐκ ἐνεδείξασθε, ὅτι τὰ ῥᾴδια οὐκ ἐπράξατε. Πρῶτον δὲ τοὺς ἐλεήμονας ἀνακηρύττει, δεικνύων τὸ τοῦ κατορθώματος εὐχερές, ἵνα ἀπ' ἐκείνων τούτους καταδικάση. Τότε — ἐποιήσατε. Εἰκότως ὁ μὲν ἐλεήμων κληρονομεῖ τὴν βασιλείαν, ὅτι τὴν ἀγάπην κατώρθωσε, τῶν ἀρετῶν τὸ κεφάλαιον· ταύτης γάρ μέρος ἡ ἐλεημοσύνη· ὁ δ' ἀνελεήμων εἰς τὸ πῦρ ἀποπέμπε ται· διότι τὸ ἐναντίον τῇ ἀγάπῃ μίσος ἐκτήσατο, τῶν κακῶν τὸ κεφάλαιον· τούτου γὰρ ὁμοίως μέρος ἡ ἀνελεημοσύνη. Καὶ ὁ μὲν τὸν ἐλεήμονα καὶ φιλάνθρωπον Θεὸν ἐμιμήσατο, ὁ δὲ ἀνελεήμονα καὶ μισάνθρωπον διάβολον. Καὶ αἰώνιον. Οὐαὶ πᾶσι μὲν τοῖς ἁμαρτωλοῖς, μάλιστα δὲ τοῖς ἀνελεήμοσι. Καὶ ἐγένετο – σταυρωθῆναι. Τοῦ νομικού Πασχα συμπίπτοντος κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην τοῦ μηνός, ὡς ὁ περὶ τούτου νόμος ἐπέτρεπε, πρόδηλον ὅτι κατὰ τὴν δωδεκάτην τοῦτο πρὸς τοὺς μαθητάς εἴρηκε. Κατὰ ταύτην μὲν γὰρ τὴν δωδεκάτην παρὰ τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ δεδείπνηκε, κατὰ (7η) Αὐτούς. pro τους πένητας Α. ut misericordia: neque alii cuiquam magis repondetur humanitas quam humanitati. Præcipue ergo disserit de præcipuo Christianorum opere, hoc modo nos et exterrens et attrabens, ut qui homines sumus, humani efficiamur, utentes ea, qua ipse tunc utetur humanitate. Justissima est autem merces, ut inhumanis inhumanitas, et misericordibus misericordia rependatur. Etenim ipse qui misericors est, parvis operibus magnùm retribuit præmium: quid enim regno illi æquale esse poterit? Manifestum est autem quod ex his quæ posSWIIUS, bumanitatem requirit: bis enim qui non possint, sufficit quod velint. Varias enim humanitatis partes recenset: ut siquidem possumus, omnes impleamus: sin minus, at saltem eas quas possumus. Vers. 57. Tunc Vers. 40. fecistis. Regem vocavit seipsum, tanquam omnibus jam subjectis. Quatenus autem, id est, In quantum. Fratres autem vocavit pauperes, ut qui similem cum eis suse pc= rit naturam et abjectionem: vel etiam tanquam eos qui communicaverint paupertati ipsius. Vers. 41. Tunc — ejus. Vides? Regnum quiden hominibus paratum est, ignis vero demonibus. Insipientissimi autem homines, relictis his quæ regno digna sunt, præferunt ea quæ ignem promerentur; ideo etiam ab illo excidentes, ad hunc condemnantur. Deinde rursus causa etiam ultionis ponitur. Vers. 42. Esurivi — Vers. 43. me. Non diit, Non liberastis me paupertate, infirmitate ac carcere, scd, Quæ necessaria sunt non præbuistis, qua facilia sunt non fecistis. Primum autem misericordes predical, ostendens boni operis lacilitaten, ut ab illo hos condemnet. Vers. 44. Tunc Vers. 45. fecistis. Merito qui misericors fuit, regnum possidet, quia charitaten quæ virtutum caput est, opere complevit, ejus enim pars est eleemosyna. Qui vero fuit immisericors, in ignem ablegatur: quia loco dilectionis odium possidet, quod caput est vitiorum, et ejus præcipua pars est inhumanitas. Ille quoque miseri cordem humanumque Deum imitatus est; hic autem immisericordem inhumanumque diabolum. Vers. 46. ΕΙ æternam. Væ omnibus quidem peccatoribus, maxime tamen immisericordibus. CAP. XXVI. Vers. 1. Et factum est. - Vers. 2. crucifigatur. Cum legale Pascha decimo quarto mensis incideret, sicut lex quæ de illo statuit disponebat: manifestum est quod haec duodecimo die. mensis dixerit discipulis. Hoc siquidem duodecimo die in domo Simonis Leprosi cœnavit; decimo tertio Variæ lectiones et notæ. Hic addit Hentenius scholium ex margine sui codicis Fratres minimos vocal pauperes, quia humiles, mendici, et abjecti sunt: et eos qui viles ac despicabiles habentur: non dico monachos solos, et sos qui montes inhabitant, sed unumquemque fidelium esurientem, sive fame pressum, nudum aut peregrinum: hos, inquam, fratres vocal, et primum eos laudat, qui piis subvenerunt, ut sententiæ suæ justitiam demonstret: Venite, inquit, benedicti l'atris mei, et calera. Quanto bono poterit nomen hoc pensari, ut benedictus sis, idque a Patre. Cod. Α, εδείπνησε. Μox idem ante την τρισ καιδεκάτην omittit δέ, et addit ante παρ'

COMMENT. IN MATTEUM. CAP. XXVI. (42 τον Θεολόγον Γρηγόριον. Οὐδενὶ γὰρ, φησί, τῶν enim alia re, inquit, inter omnes ita colitur Deus, πάντων, ὡς ἐλέῳ Θεὸς θεραπεύεται, οὐδὲ ἄλλῳ τινὶ μᾶλλον ἢ φιλανθρωπία τὸ φιλάνθρωπον ἀντιδίδοται. Λοιπὸν οὖν ἐξαιρέτως διαλαμβάνει περὶ τοῦ ἐξαιρέ του Χριστιανούς κατορθώματος, ἐκφοβῶν οὕτω καὶ συμπείθων ἡμᾶς, ἀνθρώπους όντας, φιλανθρώπους γίνεσθαι, χρήζοντας τῆς παρ' αὐτοῦ τότε φιλανθρω· τίας. Δικαιότατος δὲ μισθὸς τοῖς μὲν ἀνελεήμοσιν ἀνελεημοσύνη, τοῖς δὲ ἐλεήμοσιν ἐλεημοσύνη. Καὶ γὰρ ἐλεῶν ἀντιδίδωσιν μικρῶν κατορθωμάτων μετ γάλας ἀμοιβάς. Τί γὰρ τῆς βασιλείας ἐκείνης ἀντάξιον; Δῆλον δὲ ὅτι ἐκ τῶν δυναμένων ἀπαιτεῖ τὴν φιλανθρωπίαν· τοῖς γὰρ μὴ δυναμένοις ἀρκεῖ τὸ βούλεσθαι. Διάφορα δὲ μέρη καταλέγει τῆς φιλαν θρωπίας, ἵνα, εἰ μὲν δυνατὸν, πάντα κατορθώσωμεν· εἰ δὲ μή, κἄν γε τὰ δυνατά. Τότε – ἐποιήσατε. Βασιλέα ἑαυτὸν ἐκάλεσεν, ὡς πάντων λοιπὸν ὑποτεταγμένων. Εφόσον δὲ, ἀντὶ τοῦ, Καθόσον. Αδελφοὺς δὲ τοὺς πένητας ὠνό μαζεν, ὡς ὁμοίαν αὐτοῖς ἀναλαβὼν φύσιν καὶ ἐλαχιστότητα, ἢ καὶ ὡς κοινωνοὺς τῆς αὐτοῦ πενίας Τότε αὐτοῦ. Ορᾷς, ἡ βασιλεία μὲν τοῖς ἀνθρώποις ήτοιμάσθη, τὸ πῦρ δὲ τοῖς δαίμοσιν. Οι ἀφρονέστεροι δὲ τῶν ἀνθρώπων τὰ τῆς βασιλείας άξια καταλιπόντες, τὰ τοῦ πυρὸς ἄξια προετίμησαν· διὸ καὶ ἐκείνης ἐκπεσόντες, τοῦτο κατεκρίθησαν. Εἶτα καὶ ἡ αἰτία πάλιν τῆς τιμωρίας. Επείνασα -- με. Οὐκ εἶπεν, ὅτι οὐκ ἀπηλλάξατε με τῆς πενίας καὶ τῆς ἀσθενείας καὶ τῆς φυλακῆς, ἀλλ' ὅτι Τὰ ἀναγκαῖα οὐκ ἐνεδείξασθε, ὅτι τὰ ῥᾴδια οὐκ ἐπράξατε. Πρῶτον δὲ τοὺς ἐλεήμονας ἀνακηρύττει, δεικνύων τὸ τοῦ κατορθώματος εὐχερές, ἵνα ἀπ' ἐκείνων τούτους καταδικάση. Τότε — ἐποιήσατε. Εἰκότως ὁ μὲν ἐλεήμων κληρονομεῖ τὴν βασιλείαν, ὅτι τὴν ἀγάπην κατώρθωσε, τῶν ἀρετῶν τὸ κεφάλαιον· ταύτης γάρ μέρος ἡ ἐλεημοσύνη· ὁ δ' ἀνελεήμων εἰς τὸ πῦρ ἀποπέμπε ται· διότι τὸ ἐναντίον τῇ ἀγάπῃ μίσος ἐκτήσατο, τῶν κακῶν τὸ κεφάλαιον· τούτου γὰρ ὁμοίως μέρος ἡ ἀνελεημοσύνη. Καὶ ὁ μὲν τὸν ἐλεήμονα καὶ φιλάνθρωπον Θεὸν ἐμιμήσατο, ὁ δὲ ἀνελεήμονα καὶ μισάνθρωπον διάβολον. Καὶ αἰώνιον. Οὐαὶ πᾶσι μὲν τοῖς ἁμαρτωλοῖς, μάλιστα δὲ τοῖς ἀνελεήμοσι. Καὶ ἐγένετο – σταυρωθῆναι. Τοῦ νομικού Πασχα συμπίπτοντος κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην τοῦ μηνός, ὡς ὁ περὶ τούτου νόμος ἐπέτρεπε, πρόδηλον ὅτι κατὰ τὴν δωδεκάτην τοῦτο πρὸς τοὺς μαθητάς εἴρηκε. Κατὰ ταύτην μὲν γὰρ τὴν δωδεκάτην παρὰ τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ δεδείπνηκε, κατὰ (7η) Αὐτούς. pro τους πένητας Α. ut misericordia: neque alii cuiquam magis repondetur humanitas quam humanitati. Præcipue ergo disserit de præcipuo Christianorum opere, hoc modo nos et exterrens et attrabens, ut qui homines sumus, humani efficiamur, utentes ea, qua ipse tunc utetur humanitate. Justissima est autem merces, ut inhumanis inhumanitas, et misericordibus misericordia rependatur. Etenim ipse qui misericors est, parvis operibus magnùm retribuit præmium: quid enim regno illi æquale esse poterit? Manifestum est autem quod ex his quæ posSWIIUS, bumanitatem requirit: bis enim qui non possint, sufficit quod velint. Varias enim humanitatis partes recenset: ut siquidem possumus, omnes impleamus: sin minus, at saltem eas quas possumus. Vers. 57. Tunc Vers. 40. fecistis. Regem vocavit seipsum, tanquam omnibus jam subjectis. Quatenus autem, id est, In quantum. Fratres autem vocavit pauperes, ut qui similem cum eis suse pc= rit naturam et abjectionem: vel etiam tanquam eos qui communicaverint paupertati ipsius. Vers. 41. Tunc — ejus. Vides? Regnum quiden hominibus paratum est, ignis vero demonibus. Insipientissimi autem homines, relictis his quæ regno digna sunt, præferunt ea quæ ignem promerentur; ideo etiam ab illo excidentes, ad hunc condemnantur. Deinde rursus causa etiam ultionis ponitur. Vers. 42. Esurivi — Vers. 43. me. Non diit, Non liberastis me paupertate, infirmitate ac carcere, scd, Quæ necessaria sunt non præbuistis, qua facilia sunt non fecistis. Primum autem misericordes predical, ostendens boni operis lacilitaten, ut ab illo hos condemnet. Vers. 44. Tunc Vers. 45. fecistis. Merito qui misericors fuit, regnum possidet, quia charitaten quæ virtutum caput est, opere complevit, ejus enim pars est eleemosyna. Qui vero fuit immisericors, in ignem ablegatur: quia loco dilectionis odium possidet, quod caput est vitiorum, et ejus præcipua pars est inhumanitas. Ille quoque miseri cordem humanumque Deum imitatus est; hic autem immisericordem inhumanumque diabolum. Vers. 46. ΕΙ æternam. Væ omnibus quidem peccatoribus, maxime tamen immisericordibus. CAP. XXVI. Vers. 1. Et factum est. - Vers. 2. crucifigatur. Cum legale Pascha decimo quarto mensis incideret, sicut lex quæ de illo statuit disponebat: manifestum est quod haec duodecimo die. mensis dixerit discipulis. Hoc siquidem duodecimo die in domo Simonis Leprosi cœnavit; decimo tertio Variæ lectiones et notæ. Hic addit Hentenius scholium ex margine sui codicis Fratres minimos vocal pauperes, quia humiles, mendici, et abjecti sunt: et eos qui viles ac despicabiles habentur: non dico monachos solos, et sos qui montes inhabitant, sed unumquemque fidelium esurientem, sive fame pressum, nudum aut peregrinum: hos, inquam, fratres vocal, et primum eos laudat, qui piis subvenerunt, ut sententiæ suæ justitiam demonstret: Venite, inquit, benedicti l'atris mei, et calera. Quanto bono poterit nomen hoc pensari, ut benedictus sis, idque a Patre. Cod. Α, εδείπνησε. Μox idem ante την τρισ καιδεκάτην omittit δέ, et addit ante παρ'

COMMENT. IN MATTEUM. CAP. XXVI. (42 τον Θεολόγον Γρηγόριον. Οὐδενὶ γὰρ, φησί, τῶν enim alia re, inquit, inter omnes ita colitur Deus, πάντων, ὡς ἐλέῳ Θεὸς θεραπεύεται, οὐδὲ ἄλλῳ τινὶ μᾶλλον ἢ φιλανθρωπία τὸ φιλάνθρωπον ἀντιδίδοται. Λοιπὸν οὖν ἐξαιρέτως διαλαμβάνει περὶ τοῦ ἐξαιρέ του Χριστιανούς κατορθώματος, ἐκφοβῶν οὕτω καὶ συμπείθων ἡμᾶς, ἀνθρώπους όντας, φιλανθρώπους γίνεσθαι, χρήζοντας τῆς παρ' αὐτοῦ τότε φιλανθρω· τίας. Δικαιότατος δὲ μισθὸς τοῖς μὲν ἀνελεήμοσιν ἀνελεημοσύνη, τοῖς δὲ ἐλεήμοσιν ἐλεημοσύνη. Καὶ γὰρ ἐλεῶν ἀντιδίδωσιν μικρῶν κατορθωμάτων μετ γάλας ἀμοιβάς. Τί γὰρ τῆς βασιλείας ἐκείνης ἀντάξιον; Δῆλον δὲ ὅτι ἐκ τῶν δυναμένων ἀπαιτεῖ τὴν φιλανθρωπίαν· τοῖς γὰρ μὴ δυναμένοις ἀρκεῖ τὸ βούλεσθαι. Διάφορα δὲ μέρη καταλέγει τῆς φιλαν θρωπίας, ἵνα, εἰ μὲν δυνατὸν, πάντα κατορθώσωμεν· εἰ δὲ μή, κἄν γε τὰ δυνατά. Τότε – ἐποιήσατε. Βασιλέα ἑαυτὸν ἐκάλεσεν, ὡς πάντων λοιπὸν ὑποτεταγμένων. Εφόσον δὲ, ἀντὶ τοῦ, Καθόσον. Αδελφοὺς δὲ τοὺς πένητας ὠνό μαζεν, ὡς ὁμοίαν αὐτοῖς ἀναλαβὼν φύσιν καὶ ἐλαχιστότητα, ἢ καὶ ὡς κοινωνοὺς τῆς αὐτοῦ πενίας Τότε αὐτοῦ. Ορᾷς, ἡ βασιλεία μὲν τοῖς ἀνθρώποις ήτοιμάσθη, τὸ πῦρ δὲ τοῖς δαίμοσιν. Οι ἀφρονέστεροι δὲ τῶν ἀνθρώπων τὰ τῆς βασιλείας άξια καταλιπόντες, τὰ τοῦ πυρὸς ἄξια προετίμησαν· διὸ καὶ ἐκείνης ἐκπεσόντες, τοῦτο κατεκρίθησαν. Εἶτα καὶ ἡ αἰτία πάλιν τῆς τιμωρίας. Επείνασα -- με. Οὐκ εἶπεν, ὅτι οὐκ ἀπηλλάξατε με τῆς πενίας καὶ τῆς ἀσθενείας καὶ τῆς φυλακῆς, ἀλλ' ὅτι Τὰ ἀναγκαῖα οὐκ ἐνεδείξασθε, ὅτι τὰ ῥᾴδια οὐκ ἐπράξατε. Πρῶτον δὲ τοὺς ἐλεήμονας ἀνακηρύττει, δεικνύων τὸ τοῦ κατορθώματος εὐχερές, ἵνα ἀπ' ἐκείνων τούτους καταδικάση. Τότε — ἐποιήσατε. Εἰκότως ὁ μὲν ἐλεήμων κληρονομεῖ τὴν βασιλείαν, ὅτι τὴν ἀγάπην κατώρθωσε, τῶν ἀρετῶν τὸ κεφάλαιον· ταύτης γάρ μέρος ἡ ἐλεημοσύνη· ὁ δ' ἀνελεήμων εἰς τὸ πῦρ ἀποπέμπε ται· διότι τὸ ἐναντίον τῇ ἀγάπῃ μίσος ἐκτήσατο, τῶν κακῶν τὸ κεφάλαιον· τούτου γὰρ ὁμοίως μέρος ἡ ἀνελεημοσύνη. Καὶ ὁ μὲν τὸν ἐλεήμονα καὶ φιλάνθρωπον Θεὸν ἐμιμήσατο, ὁ δὲ ἀνελεήμονα καὶ μισάνθρωπον διάβολον. Καὶ αἰώνιον. Οὐαὶ πᾶσι μὲν τοῖς ἁμαρτωλοῖς, μάλιστα δὲ τοῖς ἀνελεήμοσι. Καὶ ἐγένετο – σταυρωθῆναι. Τοῦ νομικού Πασχα συμπίπτοντος κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην τοῦ μηνός, ὡς ὁ περὶ τούτου νόμος ἐπέτρεπε, πρόδηλον ὅτι κατὰ τὴν δωδεκάτην τοῦτο πρὸς τοὺς μαθητάς εἴρηκε. Κατὰ ταύτην μὲν γὰρ τὴν δωδεκάτην παρὰ τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ δεδείπνηκε, κατὰ (7η) Αὐτούς. pro τους πένητας Α. ut misericordia: neque alii cuiquam magis repondetur humanitas quam humanitati. Præcipue ergo disserit de præcipuo Christianorum opere, hoc modo nos et exterrens et attrabens, ut qui homines sumus, humani efficiamur, utentes ea, qua ipse tunc utetur humanitate. Justissima est autem merces, ut inhumanis inhumanitas, et misericordibus misericordia rependatur. Etenim ipse qui misericors est, parvis operibus magnùm retribuit præmium: quid enim regno illi æquale esse poterit? Manifestum est autem quod ex his quæ posSWIIUS, bumanitatem requirit: bis enim qui non possint, sufficit quod velint. Varias enim humanitatis partes recenset: ut siquidem possumus, omnes impleamus: sin minus, at saltem eas quas possumus. Vers. 57. Tunc Vers. 40. fecistis. Regem vocavit seipsum, tanquam omnibus jam subjectis. Quatenus autem, id est, In quantum. Fratres autem vocavit pauperes, ut qui similem cum eis suse pc= rit naturam et abjectionem: vel etiam tanquam eos qui communicaverint paupertati ipsius. Vers. 41. Tunc — ejus. Vides? Regnum quiden hominibus paratum est, ignis vero demonibus. Insipientissimi autem homines, relictis his quæ regno digna sunt, præferunt ea quæ ignem promerentur; ideo etiam ab illo excidentes, ad hunc condemnantur. Deinde rursus causa etiam ultionis ponitur. Vers. 42. Esurivi — Vers. 43. me. Non diit, Non liberastis me paupertate, infirmitate ac carcere, scd, Quæ necessaria sunt non præbuistis, qua facilia sunt non fecistis. Primum autem misericordes predical, ostendens boni operis lacilitaten, ut ab illo hos condemnet. Vers. 44. Tunc Vers. 45. fecistis. Merito qui misericors fuit, regnum possidet, quia charitaten quæ virtutum caput est, opere complevit, ejus enim pars est eleemosyna. Qui vero fuit immisericors, in ignem ablegatur: quia loco dilectionis odium possidet, quod caput est vitiorum, et ejus præcipua pars est inhumanitas. Ille quoque miseri cordem humanumque Deum imitatus est; hic autem immisericordem inhumanumque diabolum. Vers. 46. ΕΙ æternam. Væ omnibus quidem peccatoribus, maxime tamen immisericordibus. CAP. XXVI. Vers. 1. Et factum est. - Vers. 2. crucifigatur. Cum legale Pascha decimo quarto mensis incideret, sicut lex quæ de illo statuit disponebat: manifestum est quod haec duodecimo die. mensis dixerit discipulis. Hoc siquidem duodecimo die in domo Simonis Leprosi cœnavit; decimo tertio Variæ lectiones et notæ. Hic addit Hentenius scholium ex margine sui codicis Fratres minimos vocal pauperes, quia humiles, mendici, et abjecti sunt: et eos qui viles ac despicabiles habentur: non dico monachos solos, et sos qui montes inhabitant, sed unumquemque fidelium esurientem, sive fame pressum, nudum aut peregrinum: hos, inquam, fratres vocal, et primum eos laudat, qui piis subvenerunt, ut sententiæ suæ justitiam demonstret: Venite, inquit, benedicti l'atris mei, et calera. Quanto bono poterit nomen hoc pensari, ut benedictus sis, idque a Patre. Cod. Α, εδείπνησε. Μox idem ante την τρισ καιδεκάτην omittit δέ, et addit ante παρ'

COMMENT. IN MATTEUM. CAP. XXVI. (42 τον Θεολόγον Γρηγόριον. Οὐδενὶ γὰρ, φησί, τῶν enim alia re, inquit, inter omnes ita colitur Deus, πάντων, ὡς ἐλέῳ Θεὸς θεραπεύεται, οὐδὲ ἄλλῳ τινὶ μᾶλλον ἢ φιλανθρωπία τὸ φιλάνθρωπον ἀντιδίδοται. Λοιπὸν οὖν ἐξαιρέτως διαλαμβάνει περὶ τοῦ ἐξαιρέ του Χριστιανούς κατορθώματος, ἐκφοβῶν οὕτω καὶ συμπείθων ἡμᾶς, ἀνθρώπους όντας, φιλανθρώπους γίνεσθαι, χρήζοντας τῆς παρ' αὐτοῦ τότε φιλανθρω· τίας. Δικαιότατος δὲ μισθὸς τοῖς μὲν ἀνελεήμοσιν ἀνελεημοσύνη, τοῖς δὲ ἐλεήμοσιν ἐλεημοσύνη. Καὶ γὰρ ἐλεῶν ἀντιδίδωσιν μικρῶν κατορθωμάτων μετ γάλας ἀμοιβάς. Τί γὰρ τῆς βασιλείας ἐκείνης ἀντάξιον; Δῆλον δὲ ὅτι ἐκ τῶν δυναμένων ἀπαιτεῖ τὴν φιλανθρωπίαν· τοῖς γὰρ μὴ δυναμένοις ἀρκεῖ τὸ βούλεσθαι. Διάφορα δὲ μέρη καταλέγει τῆς φιλαν θρωπίας, ἵνα, εἰ μὲν δυνατὸν, πάντα κατορθώσωμεν· εἰ δὲ μή, κἄν γε τὰ δυνατά. Τότε – ἐποιήσατε. Βασιλέα ἑαυτὸν ἐκάλεσεν, ὡς πάντων λοιπὸν ὑποτεταγμένων. Εφόσον δὲ, ἀντὶ τοῦ, Καθόσον. Αδελφοὺς δὲ τοὺς πένητας ὠνό μαζεν, ὡς ὁμοίαν αὐτοῖς ἀναλαβὼν φύσιν καὶ ἐλαχιστότητα, ἢ καὶ ὡς κοινωνοὺς τῆς αὐτοῦ πενίας Τότε αὐτοῦ. Ορᾷς, ἡ βασιλεία μὲν τοῖς ἀνθρώποις ήτοιμάσθη, τὸ πῦρ δὲ τοῖς δαίμοσιν. Οι ἀφρονέστεροι δὲ τῶν ἀνθρώπων τὰ τῆς βασιλείας άξια καταλιπόντες, τὰ τοῦ πυρὸς ἄξια προετίμησαν· διὸ καὶ ἐκείνης ἐκπεσόντες, τοῦτο κατεκρίθησαν. Εἶτα καὶ ἡ αἰτία πάλιν τῆς τιμωρίας. Επείνασα -- με. Οὐκ εἶπεν, ὅτι οὐκ ἀπηλλάξατε με τῆς πενίας καὶ τῆς ἀσθενείας καὶ τῆς φυλακῆς, ἀλλ' ὅτι Τὰ ἀναγκαῖα οὐκ ἐνεδείξασθε, ὅτι τὰ ῥᾴδια οὐκ ἐπράξατε. Πρῶτον δὲ τοὺς ἐλεήμονας ἀνακηρύττει, δεικνύων τὸ τοῦ κατορθώματος εὐχερές, ἵνα ἀπ' ἐκείνων τούτους καταδικάση. Τότε — ἐποιήσατε. Εἰκότως ὁ μὲν ἐλεήμων κληρονομεῖ τὴν βασιλείαν, ὅτι τὴν ἀγάπην κατώρθωσε, τῶν ἀρετῶν τὸ κεφάλαιον· ταύτης γάρ μέρος ἡ ἐλεημοσύνη· ὁ δ' ἀνελεήμων εἰς τὸ πῦρ ἀποπέμπε ται· διότι τὸ ἐναντίον τῇ ἀγάπῃ μίσος ἐκτήσατο, τῶν κακῶν τὸ κεφάλαιον· τούτου γὰρ ὁμοίως μέρος ἡ ἀνελεημοσύνη. Καὶ ὁ μὲν τὸν ἐλεήμονα καὶ φιλάνθρωπον Θεὸν ἐμιμήσατο, ὁ δὲ ἀνελεήμονα καὶ μισάνθρωπον διάβολον. Καὶ αἰώνιον. Οὐαὶ πᾶσι μὲν τοῖς ἁμαρτωλοῖς, μάλιστα δὲ τοῖς ἀνελεήμοσι. Καὶ ἐγένετο – σταυρωθῆναι. Τοῦ νομικού Πασχα συμπίπτοντος κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην τοῦ μηνός, ὡς ὁ περὶ τούτου νόμος ἐπέτρεπε, πρόδηλον ὅτι κατὰ τὴν δωδεκάτην τοῦτο πρὸς τοὺς μαθητάς εἴρηκε. Κατὰ ταύτην μὲν γὰρ τὴν δωδεκάτην παρὰ τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ δεδείπνηκε, κατὰ (7η) Αὐτούς. pro τους πένητας Α. ut misericordia: neque alii cuiquam magis repondetur humanitas quam humanitati. Præcipue ergo disserit de præcipuo Christianorum opere, hoc modo nos et exterrens et attrabens, ut qui homines sumus, humani efficiamur, utentes ea, qua ipse tunc utetur humanitate. Justissima est autem merces, ut inhumanis inhumanitas, et misericordibus misericordia rependatur. Etenim ipse qui misericors est, parvis operibus magnùm retribuit præmium: quid enim regno illi æquale esse poterit? Manifestum est autem quod ex his quæ posSWIIUS, bumanitatem requirit: bis enim qui non possint, sufficit quod velint. Varias enim humanitatis partes recenset: ut siquidem possumus, omnes impleamus: sin minus, at saltem eas quas possumus. Vers. 57. Tunc Vers. 40. fecistis. Regem vocavit seipsum, tanquam omnibus jam subjectis. Quatenus autem, id est, In quantum. Fratres autem vocavit pauperes, ut qui similem cum eis suse pc= rit naturam et abjectionem: vel etiam tanquam eos qui communicaverint paupertati ipsius. Vers. 41. Tunc — ejus. Vides? Regnum quiden hominibus paratum est, ignis vero demonibus. Insipientissimi autem homines, relictis his quæ regno digna sunt, præferunt ea quæ ignem promerentur; ideo etiam ab illo excidentes, ad hunc condemnantur. Deinde rursus causa etiam ultionis ponitur. Vers. 42. Esurivi — Vers. 43. me. Non diit, Non liberastis me paupertate, infirmitate ac carcere, scd, Quæ necessaria sunt non præbuistis, qua facilia sunt non fecistis. Primum autem misericordes predical, ostendens boni operis lacilitaten, ut ab illo hos condemnet. Vers. 44. Tunc Vers. 45. fecistis. Merito qui misericors fuit, regnum possidet, quia charitaten quæ virtutum caput est, opere complevit, ejus enim pars est eleemosyna. Qui vero fuit immisericors, in ignem ablegatur: quia loco dilectionis odium possidet, quod caput est vitiorum, et ejus præcipua pars est inhumanitas. Ille quoque miseri cordem humanumque Deum imitatus est; hic autem immisericordem inhumanumque diabolum. Vers. 46. ΕΙ æternam. Væ omnibus quidem peccatoribus, maxime tamen immisericordibus. CAP. XXVI. Vers. 1. Et factum est. - Vers. 2. crucifigatur. Cum legale Pascha decimo quarto mensis incideret, sicut lex quæ de illo statuit disponebat: manifestum est quod haec duodecimo die. mensis dixerit discipulis. Hoc siquidem duodecimo die in domo Simonis Leprosi cœnavit; decimo tertio Variæ lectiones et notæ. Hic addit Hentenius scholium ex margine sui codicis Fratres minimos vocal pauperes, quia humiles, mendici, et abjecti sunt: et eos qui viles ac despicabiles habentur: non dico monachos solos, et sos qui montes inhabitant, sed unumquemque fidelium esurientem, sive fame pressum, nudum aut peregrinum: hos, inquam, fratres vocal, et primum eos laudat, qui piis subvenerunt, ut sententiæ suæ justitiam demonstret: Venite, inquit, benedicti l'atris mei, et calera. Quanto bono poterit nomen hoc pensari, ut benedictus sis, idque a Patre. Cod. Α, εδείπνησε. Μox idem ante την τρισ καιδεκάτην omittit δέ, et addit ante παρ'

vero apud eum in cujus domo intralum est coena- δὲ τὴν τρισκαιδεκάτην, παρ' ᾧ τὸ ἐστρωμένον ἀνώ culum, veluti paulo post demonstrabitur: decimo quarto autem incidit Pascha. Dixit autem hoc sign:- ficans propinquam esse mortem! suam; nam ipso legalis Paschæ tempore passurus erat et ipse. Non autem simpliciter dixit: Traditur, sed addidit, at crucifigatur. Judæis enim aperte quidem traditus est post unum diem, videlicet decimo tertio. Nam hoc adbuc durante, postquam cum discipulis mystica cœna communicavent, traditus est insidiatoribus; ut autem crucifigeretur, traditus est post duos dies, duodecimum scilicet ac decimum tertium. De decimo quarto enim dixit Evangelista, Tunc absolvit illis Barabbam; Jesum autem flagellis cæsum iradidit ut crucifigeretur ". Vers. Tunc congregati sunt Vers. 4. occiderent. Cum lex juberet, ut unus princeps sacerdotum constitueretur quoad viveret, boc sutem mortuo, alter loco ejus crearetur, Judæi legem everterunt, et annuam fecerunt summi sacerdotii dignitatem. Unde verisimile est quod multi tunc erant, qui summo functi fuerant sacerdotio, sed jam comple. verant ministerium quod fuerant sortiti, quos nunc principes sacerdotum Evangelista nominavit. Scribas autein dicit legis doctores; seniores vero populi, antiquos ac sapientiores qui omnes simul tunc congregati sunt ad Caiapham, qui tunc sorte pontificatum gubernabat, ab hoc volentes cadis ausam capere, a quo potius eos prohiberi oportuit. Dolosam autcm apprehensionen dixit occullam captionem: eam enim quæ in propatulo feret timebaut, propter ejus discipulos, et eos qui alias illum sequebantur. Vers. 5. Dicebant - populo. Dicebant autem, Non in die festo, videlicet fiat. Omnibus enim in festo Pascha audique congregatis contingeret multos adesse qui Jesuin sequerentur. Præterea quoque nisi factum esset occultum, certum eis erat turbandum populum, qui illos abominaretur, non solum quod in ontem occidissent, sed etiam quod in festo fecissent, quo consuetum erat etiam condemnatum in ejus honorem absolvere. Itaque non Deum, sed homines ubique timent. Veruin quanquam ita statuerunt, non tamen exspectaverunt, sed invento proditore occasionem rapuerunt, et invidiæ rabie ad insaniam redigente, quid expediret, non viderunt: sed hunc iu festo immolantes, furoris magnitudinem, quem adversus eum gerebant, demonstrarunt. Οportebat enim, oportebat, inquam, salutaremn Agnum in die immolationis legalis agni immolari: utente in hoc malitia iliorum Salοι Matth. xxvτι, Βαραβάν, Cod. A. Ita uterque eliam in contextu. Cod. Δ. γηρεούς. - γαιον, ὡς μετ' οὐ πολὺ δειχθήσεται· κατὰ τὴν τες. σαρεσκαιδεκάτην δὲ τὸ Πάσχα συνέπεσεν. Εἶπε δὲ τοῦτο, σημαίνων ἐγγὺς οὖσαν τὴν ἑαυτοῦ τελευτήν. Ἐν αὐτῷ γὰρ τῷ καιρῷ τοῦ νομικοῦ Πάσχα παθεῖν ἔμελλε καὶ αὐτός. Οὐκ εἶπε δὲ ἁπλῶς ὅτι Παραδίδοται, ἀλλ' ὅτι εἰς τὸ σταυρωθῆναι. ᾿Απλῶς μὲν γὰρ παρεδόθη τοῖς Ἰουδαίοις μετά μίαν ἡμέραν, ήγουν ἐν τῇ τρισκαιδεκάτη. Ταύτης γὰρ ἐνισταμένης, μετὰ τὸ κοινωνῆσαι τοῖς μαθηταῖς τοῦ μυστικοῦ δείπνου παρεδόθη τοῖς ἐπιβούλοις· εἰς δὲ τὸ σταυ ρωθῆναι παρεδόθη, μετά δύο ταύτας ἡμέρας, ήτοι μετὰ τὴν δωδεκάτην καὶ τὴν τρισκαιδεκάτην. Εν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ γὰρ φησὶν ὁ εὐαγγελιστής Τότε ἀπέλυσεν αὐτοῖς τὸν Βαραββάν ὁ Πλάτος· τὴν δὲ Ἰησοῦν φραγελώσας παρέδωκεν, ένα σταυρωθῇ. Τότε συνήχθησαν ἀποκτείνωσιν. Τοῦ νόμου κελεύοντος ἕνα ἀρχιερέα καθίστασθαι μέχρις ἂν ζῇ, τούτου δὲ τελευτήσαντος, ἕτερον ἀντικαθίστασθαι, παρέλυσαν Ἰουδαῖοι τὸν νόμον, καὶ ἐνιαυσιαίαν τὴν ἀρχιερωσύνην ἐποίησαν. Ὅθεν εἰκὸς πολλούς εἶναι τοὺς ἀρχιερατεύσαντας μὲν, πεπληρωκότας δὲ τὴν λαχοῦσαν λειτουργίαν, οὓς νῦν ἀρχιερεῖς ὁ εὐαγγε λιστής ὠνόμασε. Γραμματεῖς δὲ λέγει τοὺς νομοδιδασκάλους· πρεσβυτέρους δὲ τοῦ λαοῦ, τοὺς γηραιούς καὶ συνετωτέρους, οι πάντες ὁμοῦ τότε συνήχθησαν παρὰ τῷ Καϊάφα, τὴν ἀρχιερωσύνην τηνικαῦτα κεκληρωμένῳ διέπειν ὑπὸ τούτου θέλοντες τὸ τοῦ φόνου λαβεῖν ἐνδόσιμον, ὑφ' οὗ κωλυθῆναι μᾶλλον ἐχρῆν. Δόλῳ δὲ κράτησιν εἶπε τὴν λαθραίαν κατάσχεσιν· τὴν γὰρ ἐκ τοῦ προφανούς φυλάσσοντο διὰ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ τοὺς δια λως επομένους. Ελεγον - λαῷ. Ελεγον δε, Μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ, δηλαδή γενέσθω. Πάντων γὰρ πανταχόθεν ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ Πάσχα συνειλεγμένων, συνέβαινε πολλούς είναι περὶ τὸν Ἰησοῦν, ἄλλως τε καὶ μὴ λανθάνοντος τοῦ πράγματος, οὐκ ἀπροσδόκητον ἦν αὐτοῖς, ταρα χθῆναι τὸν λαόν, μυσαχθέντα τούτους, οὐ μόνον ὅτι ἀθῶον ἀνεῖλον, ἀλλ' ὅτι καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ, καθ᾽ ἦν καὶ κατάδικον εἰς τιμὴν αὐτῆς ἀπολύειν σύνηθες ἦν. Οὕτως οὐ τὸν Θεὸν, ἀλλὰ τοὺς ἀνθρώπους πανταχού φοβοῦνται. 'Αλλ' εἰ καὶ τοῦτο οὕτω κεκρίκασιν, όμω; οὐκ ἀνέμειναν, ἀλλ' εὑρόντες τὸν προδότην, ἤρπασαν τὸν καιρὸν καὶ τῆς τοῦ φθόνου λύσσης ἀναβακχευσάσης αὐτοὺς, καὶ τὸ συμφέρον ηγνόησαν, καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦτον καταθύσαντες, ἔδειξαν τῆς κατ' αὐτοῦ μανίας τὴν ὑπερβολήν. "Εδει γάρ, έδει τὸν σωτήριον Ἀμνὸν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς τοῦ νομικού ἀμνοῦ θυσίας θυσιασθῆναι, τοῦ Σωτῆρος χρησαμένου τῇ ἐκείνων πονηρία πρὸς τὴν οἰκείαν οικονομίαν, ἵνα πάντως ὁ τύπος καταλλήλως λάβῃ την έκβασινο Varia lectfoues et nola. Cod. Α, πεπληρωμένῳ. Cod. Α, ήρπασαν καὶ τὸν καιρόν, Εκβάλη, μεν λάβη, Cod. A.

vero apud eum in cujus domo intralum est coena- δὲ τὴν τρισκαιδεκάτην, παρ' ᾧ τὸ ἐστρωμένον ἀνώ culum, veluti paulo post demonstrabitur: decimo quarto autem incidit Pascha. Dixit autem hoc sign:- ficans propinquam esse mortem! suam; nam ipso legalis Paschæ tempore passurus erat et ipse. Non autem simpliciter dixit: Traditur, sed addidit, at crucifigatur. Judæis enim aperte quidem traditus est post unum diem, videlicet decimo tertio. Nam hoc adbuc durante, postquam cum discipulis mystica cœna communicavent, traditus est insidiatoribus; ut autem crucifigeretur, traditus est post duos dies, duodecimum scilicet ac decimum tertium. De decimo quarto enim dixit Evangelista, Tunc absolvit illis Barabbam; Jesum autem flagellis cæsum iradidit ut crucifigeretur ". Vers. Tunc congregati sunt Vers. 4. occiderent. Cum lex juberet, ut unus princeps sacerdotum constitueretur quoad viveret, boc sutem mortuo, alter loco ejus crearetur, Judæi legem everterunt, et annuam fecerunt summi sacerdotii dignitatem. Unde verisimile est quod multi tunc erant, qui summo functi fuerant sacerdotio, sed jam comple. verant ministerium quod fuerant sortiti, quos nunc principes sacerdotum Evangelista nominavit. Scribas autein dicit legis doctores; seniores vero populi, antiquos ac sapientiores qui omnes simul tunc congregati sunt ad Caiapham, qui tunc sorte pontificatum gubernabat, ab hoc volentes cadis ausam capere, a quo potius eos prohiberi oportuit. Dolosam autcm apprehensionen dixit occullam captionem: eam enim quæ in propatulo feret timebaut, propter ejus discipulos, et eos qui alias illum sequebantur. Vers. 5. Dicebant - populo. Dicebant autem, Non in die festo, videlicet fiat. Omnibus enim in festo Pascha audique congregatis contingeret multos adesse qui Jesuin sequerentur. Præterea quoque nisi factum esset occultum, certum eis erat turbandum populum, qui illos abominaretur, non solum quod in ontem occidissent, sed etiam quod in festo fecissent, quo consuetum erat etiam condemnatum in ejus honorem absolvere. Itaque non Deum, sed homines ubique timent. Veruin quanquam ita statuerunt, non tamen exspectaverunt, sed invento proditore occasionem rapuerunt, et invidiæ rabie ad insaniam redigente, quid expediret, non viderunt: sed hunc iu festo immolantes, furoris magnitudinem, quem adversus eum gerebant, demonstrarunt. Οportebat enim, oportebat, inquam, salutaremn Agnum in die immolationis legalis agni immolari: utente in hoc malitia iliorum Salοι Matth. xxvτι, Βαραβάν, Cod. A. Ita uterque eliam in contextu. Cod. Δ. γηρεούς. - γαιον, ὡς μετ' οὐ πολὺ δειχθήσεται· κατὰ τὴν τες. σαρεσκαιδεκάτην δὲ τὸ Πάσχα συνέπεσεν. Εἶπε δὲ τοῦτο, σημαίνων ἐγγὺς οὖσαν τὴν ἑαυτοῦ τελευτήν. Ἐν αὐτῷ γὰρ τῷ καιρῷ τοῦ νομικοῦ Πάσχα παθεῖν ἔμελλε καὶ αὐτός. Οὐκ εἶπε δὲ ἁπλῶς ὅτι Παραδίδοται, ἀλλ' ὅτι εἰς τὸ σταυρωθῆναι. ᾿Απλῶς μὲν γὰρ παρεδόθη τοῖς Ἰουδαίοις μετά μίαν ἡμέραν, ήγουν ἐν τῇ τρισκαιδεκάτη. Ταύτης γὰρ ἐνισταμένης, μετὰ τὸ κοινωνῆσαι τοῖς μαθηταῖς τοῦ μυστικοῦ δείπνου παρεδόθη τοῖς ἐπιβούλοις· εἰς δὲ τὸ σταυ ρωθῆναι παρεδόθη, μετά δύο ταύτας ἡμέρας, ήτοι μετὰ τὴν δωδεκάτην καὶ τὴν τρισκαιδεκάτην. Εν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ γὰρ φησὶν ὁ εὐαγγελιστής Τότε ἀπέλυσεν αὐτοῖς τὸν Βαραββάν ὁ Πλάτος· τὴν δὲ Ἰησοῦν φραγελώσας παρέδωκεν, ένα σταυρωθῇ. Τότε συνήχθησαν ἀποκτείνωσιν. Τοῦ νόμου κελεύοντος ἕνα ἀρχιερέα καθίστασθαι μέχρις ἂν ζῇ, τούτου δὲ τελευτήσαντος, ἕτερον ἀντικαθίστασθαι, παρέλυσαν Ἰουδαῖοι τὸν νόμον, καὶ ἐνιαυσιαίαν τὴν ἀρχιερωσύνην ἐποίησαν. Ὅθεν εἰκὸς πολλούς εἶναι τοὺς ἀρχιερατεύσαντας μὲν, πεπληρωκότας δὲ τὴν λαχοῦσαν λειτουργίαν, οὓς νῦν ἀρχιερεῖς ὁ εὐαγγε λιστής ὠνόμασε. Γραμματεῖς δὲ λέγει τοὺς νομοδιδασκάλους· πρεσβυτέρους δὲ τοῦ λαοῦ, τοὺς γηραιούς καὶ συνετωτέρους, οι πάντες ὁμοῦ τότε συνήχθησαν παρὰ τῷ Καϊάφα, τὴν ἀρχιερωσύνην τηνικαῦτα κεκληρωμένῳ διέπειν ὑπὸ τούτου θέλοντες τὸ τοῦ φόνου λαβεῖν ἐνδόσιμον, ὑφ' οὗ κωλυθῆναι μᾶλλον ἐχρῆν. Δόλῳ δὲ κράτησιν εἶπε τὴν λαθραίαν κατάσχεσιν· τὴν γὰρ ἐκ τοῦ προφανούς φυλάσσοντο διὰ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ τοὺς δια λως επομένους. Ελεγον - λαῷ. Ελεγον δε, Μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ, δηλαδή γενέσθω. Πάντων γὰρ πανταχόθεν ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ Πάσχα συνειλεγμένων, συνέβαινε πολλούς είναι περὶ τὸν Ἰησοῦν, ἄλλως τε καὶ μὴ λανθάνοντος τοῦ πράγματος, οὐκ ἀπροσδόκητον ἦν αὐτοῖς, ταρα χθῆναι τὸν λαόν, μυσαχθέντα τούτους, οὐ μόνον ὅτι ἀθῶον ἀνεῖλον, ἀλλ' ὅτι καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ, καθ᾽ ἦν καὶ κατάδικον εἰς τιμὴν αὐτῆς ἀπολύειν σύνηθες ἦν. Οὕτως οὐ τὸν Θεὸν, ἀλλὰ τοὺς ἀνθρώπους πανταχού φοβοῦνται. 'Αλλ' εἰ καὶ τοῦτο οὕτω κεκρίκασιν, όμω; οὐκ ἀνέμειναν, ἀλλ' εὑρόντες τὸν προδότην, ἤρπασαν τὸν καιρὸν καὶ τῆς τοῦ φθόνου λύσσης ἀναβακχευσάσης αὐτοὺς, καὶ τὸ συμφέρον ηγνόησαν, καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦτον καταθύσαντες, ἔδειξαν τῆς κατ' αὐτοῦ μανίας τὴν ὑπερβολήν. "Εδει γάρ, έδει τὸν σωτήριον Ἀμνὸν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς τοῦ νομικού ἀμνοῦ θυσίας θυσιασθῆναι, τοῦ Σωτῆρος χρησαμένου τῇ ἐκείνων πονηρία πρὸς τὴν οἰκείαν οικονομίαν, ἵνα πάντως ὁ τύπος καταλλήλως λάβῃ την έκβασινο Varia lectfoues et nola. Cod. Α, πεπληρωμένῳ. Cod. Α, ήρπασαν καὶ τὸν καιρόν, Εκβάλη, μεν λάβη, Cod. A.

vero apud eum in cujus domo intralum est coena- δὲ τὴν τρισκαιδεκάτην, παρ' ᾧ τὸ ἐστρωμένον ἀνώ culum, veluti paulo post demonstrabitur: decimo quarto autem incidit Pascha. Dixit autem hoc sign:- ficans propinquam esse mortem! suam; nam ipso legalis Paschæ tempore passurus erat et ipse. Non autem simpliciter dixit: Traditur, sed addidit, at crucifigatur. Judæis enim aperte quidem traditus est post unum diem, videlicet decimo tertio. Nam hoc adbuc durante, postquam cum discipulis mystica cœna communicavent, traditus est insidiatoribus; ut autem crucifigeretur, traditus est post duos dies, duodecimum scilicet ac decimum tertium. De decimo quarto enim dixit Evangelista, Tunc absolvit illis Barabbam; Jesum autem flagellis cæsum iradidit ut crucifigeretur ". Vers. Tunc congregati sunt Vers. 4. occiderent. Cum lex juberet, ut unus princeps sacerdotum constitueretur quoad viveret, boc sutem mortuo, alter loco ejus crearetur, Judæi legem everterunt, et annuam fecerunt summi sacerdotii dignitatem. Unde verisimile est quod multi tunc erant, qui summo functi fuerant sacerdotio, sed jam comple. verant ministerium quod fuerant sortiti, quos nunc principes sacerdotum Evangelista nominavit. Scribas autein dicit legis doctores; seniores vero populi, antiquos ac sapientiores qui omnes simul tunc congregati sunt ad Caiapham, qui tunc sorte pontificatum gubernabat, ab hoc volentes cadis ausam capere, a quo potius eos prohiberi oportuit. Dolosam autcm apprehensionen dixit occullam captionem: eam enim quæ in propatulo feret timebaut, propter ejus discipulos, et eos qui alias illum sequebantur. Vers. 5. Dicebant - populo. Dicebant autem, Non in die festo, videlicet fiat. Omnibus enim in festo Pascha audique congregatis contingeret multos adesse qui Jesuin sequerentur. Præterea quoque nisi factum esset occultum, certum eis erat turbandum populum, qui illos abominaretur, non solum quod in ontem occidissent, sed etiam quod in festo fecissent, quo consuetum erat etiam condemnatum in ejus honorem absolvere. Itaque non Deum, sed homines ubique timent. Veruin quanquam ita statuerunt, non tamen exspectaverunt, sed invento proditore occasionem rapuerunt, et invidiæ rabie ad insaniam redigente, quid expediret, non viderunt: sed hunc iu festo immolantes, furoris magnitudinem, quem adversus eum gerebant, demonstrarunt. Οportebat enim, oportebat, inquam, salutaremn Agnum in die immolationis legalis agni immolari: utente in hoc malitia iliorum Salοι Matth. xxvτι, Βαραβάν, Cod. A. Ita uterque eliam in contextu. Cod. Δ. γηρεούς. - γαιον, ὡς μετ' οὐ πολὺ δειχθήσεται· κατὰ τὴν τες. σαρεσκαιδεκάτην δὲ τὸ Πάσχα συνέπεσεν. Εἶπε δὲ τοῦτο, σημαίνων ἐγγὺς οὖσαν τὴν ἑαυτοῦ τελευτήν. Ἐν αὐτῷ γὰρ τῷ καιρῷ τοῦ νομικοῦ Πάσχα παθεῖν ἔμελλε καὶ αὐτός. Οὐκ εἶπε δὲ ἁπλῶς ὅτι Παραδίδοται, ἀλλ' ὅτι εἰς τὸ σταυρωθῆναι. ᾿Απλῶς μὲν γὰρ παρεδόθη τοῖς Ἰουδαίοις μετά μίαν ἡμέραν, ήγουν ἐν τῇ τρισκαιδεκάτη. Ταύτης γὰρ ἐνισταμένης, μετὰ τὸ κοινωνῆσαι τοῖς μαθηταῖς τοῦ μυστικοῦ δείπνου παρεδόθη τοῖς ἐπιβούλοις· εἰς δὲ τὸ σταυ ρωθῆναι παρεδόθη, μετά δύο ταύτας ἡμέρας, ήτοι μετὰ τὴν δωδεκάτην καὶ τὴν τρισκαιδεκάτην. Εν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ γὰρ φησὶν ὁ εὐαγγελιστής Τότε ἀπέλυσεν αὐτοῖς τὸν Βαραββάν ὁ Πλάτος· τὴν δὲ Ἰησοῦν φραγελώσας παρέδωκεν, ένα σταυρωθῇ. Τότε συνήχθησαν ἀποκτείνωσιν. Τοῦ νόμου κελεύοντος ἕνα ἀρχιερέα καθίστασθαι μέχρις ἂν ζῇ, τούτου δὲ τελευτήσαντος, ἕτερον ἀντικαθίστασθαι, παρέλυσαν Ἰουδαῖοι τὸν νόμον, καὶ ἐνιαυσιαίαν τὴν ἀρχιερωσύνην ἐποίησαν. Ὅθεν εἰκὸς πολλούς εἶναι τοὺς ἀρχιερατεύσαντας μὲν, πεπληρωκότας δὲ τὴν λαχοῦσαν λειτουργίαν, οὓς νῦν ἀρχιερεῖς ὁ εὐαγγε λιστής ὠνόμασε. Γραμματεῖς δὲ λέγει τοὺς νομοδιδασκάλους· πρεσβυτέρους δὲ τοῦ λαοῦ, τοὺς γηραιούς καὶ συνετωτέρους, οι πάντες ὁμοῦ τότε συνήχθησαν παρὰ τῷ Καϊάφα, τὴν ἀρχιερωσύνην τηνικαῦτα κεκληρωμένῳ διέπειν ὑπὸ τούτου θέλοντες τὸ τοῦ φόνου λαβεῖν ἐνδόσιμον, ὑφ' οὗ κωλυθῆναι μᾶλλον ἐχρῆν. Δόλῳ δὲ κράτησιν εἶπε τὴν λαθραίαν κατάσχεσιν· τὴν γὰρ ἐκ τοῦ προφανούς φυλάσσοντο διὰ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ τοὺς δια λως επομένους. Ελεγον - λαῷ. Ελεγον δε, Μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ, δηλαδή γενέσθω. Πάντων γὰρ πανταχόθεν ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ Πάσχα συνειλεγμένων, συνέβαινε πολλούς είναι περὶ τὸν Ἰησοῦν, ἄλλως τε καὶ μὴ λανθάνοντος τοῦ πράγματος, οὐκ ἀπροσδόκητον ἦν αὐτοῖς, ταρα χθῆναι τὸν λαόν, μυσαχθέντα τούτους, οὐ μόνον ὅτι ἀθῶον ἀνεῖλον, ἀλλ' ὅτι καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ, καθ᾽ ἦν καὶ κατάδικον εἰς τιμὴν αὐτῆς ἀπολύειν σύνηθες ἦν. Οὕτως οὐ τὸν Θεὸν, ἀλλὰ τοὺς ἀνθρώπους πανταχού φοβοῦνται. 'Αλλ' εἰ καὶ τοῦτο οὕτω κεκρίκασιν, όμω; οὐκ ἀνέμειναν, ἀλλ' εὑρόντες τὸν προδότην, ἤρπασαν τὸν καιρὸν καὶ τῆς τοῦ φθόνου λύσσης ἀναβακχευσάσης αὐτοὺς, καὶ τὸ συμφέρον ηγνόησαν, καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦτον καταθύσαντες, ἔδειξαν τῆς κατ' αὐτοῦ μανίας τὴν ὑπερβολήν. "Εδει γάρ, έδει τὸν σωτήριον Ἀμνὸν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς τοῦ νομικού ἀμνοῦ θυσίας θυσιασθῆναι, τοῦ Σωτῆρος χρησαμένου τῇ ἐκείνων πονηρία πρὸς τὴν οἰκείαν οικονομίαν, ἵνα πάντως ὁ τύπος καταλλήλως λάβῃ την έκβασινο Varia lectfoues et nola. Cod. Α, πεπληρωμένῳ. Cod. Α, ήρπασαν καὶ τὸν καιρόν, Εκβάλη, μεν λάβη, Cod. A.

vero apud eum in cujus domo intralum est coena- δὲ τὴν τρισκαιδεκάτην, παρ' ᾧ τὸ ἐστρωμένον ἀνώ culum, veluti paulo post demonstrabitur: decimo quarto autem incidit Pascha. Dixit autem hoc sign:- ficans propinquam esse mortem! suam; nam ipso legalis Paschæ tempore passurus erat et ipse. Non autem simpliciter dixit: Traditur, sed addidit, at crucifigatur. Judæis enim aperte quidem traditus est post unum diem, videlicet decimo tertio. Nam hoc adbuc durante, postquam cum discipulis mystica cœna communicavent, traditus est insidiatoribus; ut autem crucifigeretur, traditus est post duos dies, duodecimum scilicet ac decimum tertium. De decimo quarto enim dixit Evangelista, Tunc absolvit illis Barabbam; Jesum autem flagellis cæsum iradidit ut crucifigeretur ". Vers. Tunc congregati sunt Vers. 4. occiderent. Cum lex juberet, ut unus princeps sacerdotum constitueretur quoad viveret, boc sutem mortuo, alter loco ejus crearetur, Judæi legem everterunt, et annuam fecerunt summi sacerdotii dignitatem. Unde verisimile est quod multi tunc erant, qui summo functi fuerant sacerdotio, sed jam comple. verant ministerium quod fuerant sortiti, quos nunc principes sacerdotum Evangelista nominavit. Scribas autein dicit legis doctores; seniores vero populi, antiquos ac sapientiores qui omnes simul tunc congregati sunt ad Caiapham, qui tunc sorte pontificatum gubernabat, ab hoc volentes cadis ausam capere, a quo potius eos prohiberi oportuit. Dolosam autcm apprehensionen dixit occullam captionem: eam enim quæ in propatulo feret timebaut, propter ejus discipulos, et eos qui alias illum sequebantur. Vers. 5. Dicebant - populo. Dicebant autem, Non in die festo, videlicet fiat. Omnibus enim in festo Pascha audique congregatis contingeret multos adesse qui Jesuin sequerentur. Præterea quoque nisi factum esset occultum, certum eis erat turbandum populum, qui illos abominaretur, non solum quod in ontem occidissent, sed etiam quod in festo fecissent, quo consuetum erat etiam condemnatum in ejus honorem absolvere. Itaque non Deum, sed homines ubique timent. Veruin quanquam ita statuerunt, non tamen exspectaverunt, sed invento proditore occasionem rapuerunt, et invidiæ rabie ad insaniam redigente, quid expediret, non viderunt: sed hunc iu festo immolantes, furoris magnitudinem, quem adversus eum gerebant, demonstrarunt. Οportebat enim, oportebat, inquam, salutaremn Agnum in die immolationis legalis agni immolari: utente in hoc malitia iliorum Salοι Matth. xxvτι, Βαραβάν, Cod. A. Ita uterque eliam in contextu. Cod. Δ. γηρεούς. - γαιον, ὡς μετ' οὐ πολὺ δειχθήσεται· κατὰ τὴν τες. σαρεσκαιδεκάτην δὲ τὸ Πάσχα συνέπεσεν. Εἶπε δὲ τοῦτο, σημαίνων ἐγγὺς οὖσαν τὴν ἑαυτοῦ τελευτήν. Ἐν αὐτῷ γὰρ τῷ καιρῷ τοῦ νομικοῦ Πάσχα παθεῖν ἔμελλε καὶ αὐτός. Οὐκ εἶπε δὲ ἁπλῶς ὅτι Παραδίδοται, ἀλλ' ὅτι εἰς τὸ σταυρωθῆναι. ᾿Απλῶς μὲν γὰρ παρεδόθη τοῖς Ἰουδαίοις μετά μίαν ἡμέραν, ήγουν ἐν τῇ τρισκαιδεκάτη. Ταύτης γὰρ ἐνισταμένης, μετὰ τὸ κοινωνῆσαι τοῖς μαθηταῖς τοῦ μυστικοῦ δείπνου παρεδόθη τοῖς ἐπιβούλοις· εἰς δὲ τὸ σταυ ρωθῆναι παρεδόθη, μετά δύο ταύτας ἡμέρας, ήτοι μετὰ τὴν δωδεκάτην καὶ τὴν τρισκαιδεκάτην. Εν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ γὰρ φησὶν ὁ εὐαγγελιστής Τότε ἀπέλυσεν αὐτοῖς τὸν Βαραββάν ὁ Πλάτος· τὴν δὲ Ἰησοῦν φραγελώσας παρέδωκεν, ένα σταυρωθῇ. Τότε συνήχθησαν ἀποκτείνωσιν. Τοῦ νόμου κελεύοντος ἕνα ἀρχιερέα καθίστασθαι μέχρις ἂν ζῇ, τούτου δὲ τελευτήσαντος, ἕτερον ἀντικαθίστασθαι, παρέλυσαν Ἰουδαῖοι τὸν νόμον, καὶ ἐνιαυσιαίαν τὴν ἀρχιερωσύνην ἐποίησαν. Ὅθεν εἰκὸς πολλούς εἶναι τοὺς ἀρχιερατεύσαντας μὲν, πεπληρωκότας δὲ τὴν λαχοῦσαν λειτουργίαν, οὓς νῦν ἀρχιερεῖς ὁ εὐαγγε λιστής ὠνόμασε. Γραμματεῖς δὲ λέγει τοὺς νομοδιδασκάλους· πρεσβυτέρους δὲ τοῦ λαοῦ, τοὺς γηραιούς καὶ συνετωτέρους, οι πάντες ὁμοῦ τότε συνήχθησαν παρὰ τῷ Καϊάφα, τὴν ἀρχιερωσύνην τηνικαῦτα κεκληρωμένῳ διέπειν ὑπὸ τούτου θέλοντες τὸ τοῦ φόνου λαβεῖν ἐνδόσιμον, ὑφ' οὗ κωλυθῆναι μᾶλλον ἐχρῆν. Δόλῳ δὲ κράτησιν εἶπε τὴν λαθραίαν κατάσχεσιν· τὴν γὰρ ἐκ τοῦ προφανούς φυλάσσοντο διὰ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ τοὺς δια λως επομένους. Ελεγον - λαῷ. Ελεγον δε, Μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ, δηλαδή γενέσθω. Πάντων γὰρ πανταχόθεν ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ Πάσχα συνειλεγμένων, συνέβαινε πολλούς είναι περὶ τὸν Ἰησοῦν, ἄλλως τε καὶ μὴ λανθάνοντος τοῦ πράγματος, οὐκ ἀπροσδόκητον ἦν αὐτοῖς, ταρα χθῆναι τὸν λαόν, μυσαχθέντα τούτους, οὐ μόνον ὅτι ἀθῶον ἀνεῖλον, ἀλλ' ὅτι καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ, καθ᾽ ἦν καὶ κατάδικον εἰς τιμὴν αὐτῆς ἀπολύειν σύνηθες ἦν. Οὕτως οὐ τὸν Θεὸν, ἀλλὰ τοὺς ἀνθρώπους πανταχού φοβοῦνται. 'Αλλ' εἰ καὶ τοῦτο οὕτω κεκρίκασιν, όμω; οὐκ ἀνέμειναν, ἀλλ' εὑρόντες τὸν προδότην, ἤρπασαν τὸν καιρὸν καὶ τῆς τοῦ φθόνου λύσσης ἀναβακχευσάσης αὐτοὺς, καὶ τὸ συμφέρον ηγνόησαν, καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦτον καταθύσαντες, ἔδειξαν τῆς κατ' αὐτοῦ μανίας τὴν ὑπερβολήν. "Εδει γάρ, έδει τὸν σωτήριον Ἀμνὸν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς τοῦ νομικού ἀμνοῦ θυσίας θυσιασθῆναι, τοῦ Σωτῆρος χρησαμένου τῇ ἐκείνων πονηρία πρὸς τὴν οἰκείαν οικονομίαν, ἵνα πάντως ὁ τύπος καταλλήλως λάβῃ την έκβασινο Varia lectfoues et nola. Cod. Α, πεπληρωμένῳ. Cod. Α, ήρπασαν καὶ τὸν καιρόν, Εκβάλη, μεν λάβη, Cod. A.

R:5 CAP. XXVI. Χρὴ δὲ καὶ τοῦτο συνιδεῖν ὅτι, πολλάκις μὲν αὐτὸν valore ad suam gubernationem: ut Agara, modo κατασχεῖν θελήσαντες, οὐκ ηδυνήθησαν· οὐ γὰρ αὐτὸς ἤθελεν· ὅτε δὲ αὐτὸς ἠθέλησε, τότε καὶ μὴ θέλοντες αὐτοὶ, καὶ γὰρ ἐφυλάσσοντο τὴν ἑορτήν, ὡς εἴρηται, συνέσχον αὐτόν. Τὰ αὐτὰ δὲ καὶ ὁ Μάρκος περὶ τούτου φησίν. Ο δέ γε Λουκᾶς, ἐπιτό μως εἰπὼν, πρὸς τὸν Ἰούδαν μεταβέβηκεν. Ο δ' Ιωάννης τοῦτο μὲν τὸ κεφάλαιον παρῆκεν, ὡς τοῖς ἄλλεις εἰρημένον, δ καὶ ἐν πολλοῖς ἄλλοις κεφαλαίοις ἐποίησε· μακροβιώτατο; γὰρ γενόμενος ἐνέτυχε ταῖς βίβλοις αὐτῶν, ὡς ἐν τῷ προοιμίω τῆς παρούσης βίβλου παρεσημειωσάμεθα· ἑτέρου δὲ λόγου άπτεται, καὶ τὰ περὶ τοῦ νιπτῆρος διέξεισιν, ώς παραλελειμ μένα τούτοις hoc, modo illud disponendo (s), sumeret omnino eventum. Præterea intelligere oportet, quod frequenter eum apprehendere voluerunt, nec potuerunt, quia ipse noluit: ubi autem ipse voluit, tuuc etiam nolentes (siquidem ipsi diem festum cavebant, ut dictum est) comprehenderunt eum. Eadem et Marcus de hoc dicit ". Lucas vero breviter 19quens, ad Judam transivit ". Joannes autem hoc caput tanquam ab aliis dictum præteriit ", quod etiam in multis aliis fecit: nam cum longævus adinodum fuerit, libros illorum assecutus est (t), veluti in Proœmio præsentis libri significavimus; reliquum vero sermonem prosequitur, et de pelvi quoque narrat, utpote ab his prætermissum. CAP. LXII. De ea, qua unxit Dominum unguento. Vers. 6. Cum autem Jesus. - Vers. 7. Recumbentis. Scire autem oportet tres fuisse mulieres que Dominum unguento unxerunt. Prima quidem apud Lucam ", quæ etiam peccatrix erat, et medio predicationis tempore hoc fecit in domo Simonis Pharisæi, quando etiam solus ex hoc offendiculum sumit Pharisus, cui mercedem rependit Salvator, peccatorum videlicet remissionem. Secunda vero apud Joannem est, quæ erat Maria soror Lazari vitam habens probatam: et ante sex dies Paschä legalis iu propria domo hoc fecit, et in gratiarum actionem resurrectionis fratris, protulit unguentum, propter quod illl mercedem (κ) promisit, quando etiam solus murmurai Judas 6. Tertia autem est hæc, de qua Matthæus et Marcus similiter tractant *: quæ ante duos dies Paschæ accessit in domo Simonis Leprosi: ad distinctionem enim Pharisæi a lepra insigne illi apposuerunt: simul etiamı ostendentes, quod corporis ejus immunditiam nou aboininatur Christus, propter puritatem animæ illius: et super caput Christi unguentum effudit, non super pedes ut illæ, quando discipuli quoque indignabantur. Cujus etiam memoriam in mundum promisit prædicandam. Manifeste sunt itaque trium differentiæ. Hæc autem quæ animam lepra infectam habebat, ubi Simonem Leprosum curatum vidit, Oduciam sumpsit, quod et ipsa salutem consequeretur. Alabastrum vero genus est vasis unguentum continentis. Marcus autein unguenti quoque genus addidit: Nardi, inquit, pietica pretiosa pisticum vocans purum, vel non temperatum seu et Joan. xiis, 1 seqq. ss Luc. vis, 37. * Joan. x11, 3. 7 Marc. Varia lectiones et notæ. ΚΕΦ. Β'. Περὶ τῆς ἀλειψάσης τὸν Κύριον μύρω. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ — ἀνακειμένου. Τρείς εἰσιν αἱ γυναῖκε; αἱ τὸν Κύριον ἀλείψασαι μύρῳ. Πρώτη μὲν ἡ παρὰ τῷ Λουκά, ἥτις καὶ ἁμαρτωλὸς ἦν, καὶ περὶ τὰ μέσα τοῦ κηρύγματος τοῦτο πεποίηκε, καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ Φαρισαίου, ὅτε καὶ σκανδα λίζεται μόνο; ὁ Φαρισαῖος, ᾔτινι καὶ μισθὸν δίδωσιν ὁ Σωτὴρ τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτημάτων· δευτέρα δὲ ἡ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ, ήτις Μαρία ἦν, ἡ ἀδελφή τοῦ Λαζάρου, βίον ἔχουσα σεμνόν· καὶ πρὸ ἓξ ἡμερῶν τοῦ Πάσχα τοῦτο πεποίηκε, καὶ ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ, καὶ χαριστήριον τῆς τοῦ ἀδελφοῦ παλινζωίας προσἤγαγε τὸ μύρον· διὸ οὐδὲ μισθὸς αὐτῇ ἐπαγγέλλεται, ὅτε καὶ γογγύζει μόνο; Ἰούδα;· τρίτη δέ ἐστιν αὕτη, περὶ ἧς Ματθαῖος καὶ Μάρκος ὁμοίως διαλαμβάνουσιν, ήτις πρὸ δύο ἡμερῶν τοῦ Πάσχα προσἦλθε καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ Λεπροῦ· πρὸς ἀντιδιαστολὴν γὰρ τοῦ Φαρισαίου τὸ ἀπὸ τῆς λέπρας επίσημον προστεθείκασιν· ἅμα δεικνύντες, καὶ ὅτι οὐκ ἐβδελύξατο τὴν ἀκαθαρσίαν τοῦ σώματος αὐτοῦ ὁ Χριστὸς διὰ τὴν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ καθαρότητα· καὶ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ Χριστοῦ τὸ μύρον κατέχειν, οὐκ ἐπὶ τοὺς πόδας, ὡς ἐκεῖναι, ὅτε καὶ ἀγανακ τοῦσιν οἱ μαθηταί· ἧς καὶ τὸ μνημόσυνον εἰς τὴν αἰκουμένην ᾄδεσθαι επαγγέλλεται. Φανεραὶ μὲν οὖν αἱ διαφοραὶ τῶν τριῶν. Αὕτη δὲ, λελεπρωμένη τὴν ψυχήν ουσα, ἐπείπερ εἶδε τὸν λεπρόν Σίμωνα τεθεί ραπευμένον, ἐθάρρησεν, ὅτι καὶ αὐτὴ τεύξεται τῆς βάσεως. Αλάβαστρον δέ ἐστιν εἶδος ἀγγείου μυ ρολόχου. Μάρκος δὲ καὶ τὸ τοῦ μύρου εἶδος προσέ βηκε. Νάρδου γάρ, φησί, πιστικῆς πολυτελοῦς, πιστικὴν καλῶν, ὡς ἔοικε, τὴν ἄκρατον καὶ καταπεπιes Marc. xiv, 2. * Luc. xx11, 1, 2. es Ibid. Cod. omittit 6. Hentenius videtur legisse: Δεῖ δὲ εἰδέναι ὅτι τρεῖς. 'Αλλάβαστρον, Cod. Α. Αpographum Glossarii Cyrille, quod est apud me, sic habet: Αλάβα- (*) Οι figura disponendo. Ut figura (agnus paschalis, qui Christum præsignificaverat) plane Similiter suum baberct eventum. στρον· μυροθήκη ψήφινος ἢ λίθινος. Aliud Lexicon ineditum: Αλλάβαστρον μυροθήκη ψήφινος ή λι Οινος, ἀλάβαστόν τι δν, πλεονασμῷ τοῦ ρ, Αλάβα στρον, οὗ λαβέσθαι διὰ λειότητα ἀδύνατον. Asseculus est. Legit. (a) Propter quod illi mercedem. Propter quod illi Dec mercedem.

R:5 CAP. XXVI. Χρὴ δὲ καὶ τοῦτο συνιδεῖν ὅτι, πολλάκις μὲν αὐτὸν valore ad suam gubernationem: ut Agara, modo κατασχεῖν θελήσαντες, οὐκ ηδυνήθησαν· οὐ γὰρ αὐτὸς ἤθελεν· ὅτε δὲ αὐτὸς ἠθέλησε, τότε καὶ μὴ θέλοντες αὐτοὶ, καὶ γὰρ ἐφυλάσσοντο τὴν ἑορτήν, ὡς εἴρηται, συνέσχον αὐτόν. Τὰ αὐτὰ δὲ καὶ ὁ Μάρκος περὶ τούτου φησίν. Ο δέ γε Λουκᾶς, ἐπιτό μως εἰπὼν, πρὸς τὸν Ἰούδαν μεταβέβηκεν. Ο δ' Ιωάννης τοῦτο μὲν τὸ κεφάλαιον παρῆκεν, ὡς τοῖς ἄλλεις εἰρημένον, δ καὶ ἐν πολλοῖς ἄλλοις κεφαλαίοις ἐποίησε· μακροβιώτατο; γὰρ γενόμενος ἐνέτυχε ταῖς βίβλοις αὐτῶν, ὡς ἐν τῷ προοιμίω τῆς παρούσης βίβλου παρεσημειωσάμεθα· ἑτέρου δὲ λόγου άπτεται, καὶ τὰ περὶ τοῦ νιπτῆρος διέξεισιν, ώς παραλελειμ μένα τούτοις hoc, modo illud disponendo (s), sumeret omnino eventum. Præterea intelligere oportet, quod frequenter eum apprehendere voluerunt, nec potuerunt, quia ipse noluit: ubi autem ipse voluit, tuuc etiam nolentes (siquidem ipsi diem festum cavebant, ut dictum est) comprehenderunt eum. Eadem et Marcus de hoc dicit ". Lucas vero breviter 19quens, ad Judam transivit ". Joannes autem hoc caput tanquam ab aliis dictum præteriit ", quod etiam in multis aliis fecit: nam cum longævus adinodum fuerit, libros illorum assecutus est (t), veluti in Proœmio præsentis libri significavimus; reliquum vero sermonem prosequitur, et de pelvi quoque narrat, utpote ab his prætermissum. CAP. LXII. De ea, qua unxit Dominum unguento. Vers. 6. Cum autem Jesus. - Vers. 7. Recumbentis. Scire autem oportet tres fuisse mulieres que Dominum unguento unxerunt. Prima quidem apud Lucam ", quæ etiam peccatrix erat, et medio predicationis tempore hoc fecit in domo Simonis Pharisæi, quando etiam solus ex hoc offendiculum sumit Pharisus, cui mercedem rependit Salvator, peccatorum videlicet remissionem. Secunda vero apud Joannem est, quæ erat Maria soror Lazari vitam habens probatam: et ante sex dies Paschä legalis iu propria domo hoc fecit, et in gratiarum actionem resurrectionis fratris, protulit unguentum, propter quod illl mercedem (κ) promisit, quando etiam solus murmurai Judas 6. Tertia autem est hæc, de qua Matthæus et Marcus similiter tractant *: quæ ante duos dies Paschæ accessit in domo Simonis Leprosi: ad distinctionem enim Pharisæi a lepra insigne illi apposuerunt: simul etiamı ostendentes, quod corporis ejus immunditiam nou aboininatur Christus, propter puritatem animæ illius: et super caput Christi unguentum effudit, non super pedes ut illæ, quando discipuli quoque indignabantur. Cujus etiam memoriam in mundum promisit prædicandam. Manifeste sunt itaque trium differentiæ. Hæc autem quæ animam lepra infectam habebat, ubi Simonem Leprosum curatum vidit, Oduciam sumpsit, quod et ipsa salutem consequeretur. Alabastrum vero genus est vasis unguentum continentis. Marcus autein unguenti quoque genus addidit: Nardi, inquit, pietica pretiosa pisticum vocans purum, vel non temperatum seu et Joan. xiis, 1 seqq. ss Luc. vis, 37. * Joan. x11, 3. 7 Marc. Varia lectiones et notæ. ΚΕΦ. Β'. Περὶ τῆς ἀλειψάσης τὸν Κύριον μύρω. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ — ἀνακειμένου. Τρείς εἰσιν αἱ γυναῖκε; αἱ τὸν Κύριον ἀλείψασαι μύρῳ. Πρώτη μὲν ἡ παρὰ τῷ Λουκά, ἥτις καὶ ἁμαρτωλὸς ἦν, καὶ περὶ τὰ μέσα τοῦ κηρύγματος τοῦτο πεποίηκε, καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ Φαρισαίου, ὅτε καὶ σκανδα λίζεται μόνο; ὁ Φαρισαῖος, ᾔτινι καὶ μισθὸν δίδωσιν ὁ Σωτὴρ τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτημάτων· δευτέρα δὲ ἡ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ, ήτις Μαρία ἦν, ἡ ἀδελφή τοῦ Λαζάρου, βίον ἔχουσα σεμνόν· καὶ πρὸ ἓξ ἡμερῶν τοῦ Πάσχα τοῦτο πεποίηκε, καὶ ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ, καὶ χαριστήριον τῆς τοῦ ἀδελφοῦ παλινζωίας προσἤγαγε τὸ μύρον· διὸ οὐδὲ μισθὸς αὐτῇ ἐπαγγέλλεται, ὅτε καὶ γογγύζει μόνο; Ἰούδα;· τρίτη δέ ἐστιν αὕτη, περὶ ἧς Ματθαῖος καὶ Μάρκος ὁμοίως διαλαμβάνουσιν, ήτις πρὸ δύο ἡμερῶν τοῦ Πάσχα προσἦλθε καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ Λεπροῦ· πρὸς ἀντιδιαστολὴν γὰρ τοῦ Φαρισαίου τὸ ἀπὸ τῆς λέπρας επίσημον προστεθείκασιν· ἅμα δεικνύντες, καὶ ὅτι οὐκ ἐβδελύξατο τὴν ἀκαθαρσίαν τοῦ σώματος αὐτοῦ ὁ Χριστὸς διὰ τὴν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ καθαρότητα· καὶ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ Χριστοῦ τὸ μύρον κατέχειν, οὐκ ἐπὶ τοὺς πόδας, ὡς ἐκεῖναι, ὅτε καὶ ἀγανακ τοῦσιν οἱ μαθηταί· ἧς καὶ τὸ μνημόσυνον εἰς τὴν αἰκουμένην ᾄδεσθαι επαγγέλλεται. Φανεραὶ μὲν οὖν αἱ διαφοραὶ τῶν τριῶν. Αὕτη δὲ, λελεπρωμένη τὴν ψυχήν ουσα, ἐπείπερ εἶδε τὸν λεπρόν Σίμωνα τεθεί ραπευμένον, ἐθάρρησεν, ὅτι καὶ αὐτὴ τεύξεται τῆς βάσεως. Αλάβαστρον δέ ἐστιν εἶδος ἀγγείου μυ ρολόχου. Μάρκος δὲ καὶ τὸ τοῦ μύρου εἶδος προσέ βηκε. Νάρδου γάρ, φησί, πιστικῆς πολυτελοῦς, πιστικὴν καλῶν, ὡς ἔοικε, τὴν ἄκρατον καὶ καταπεπιes Marc. xiv, 2. * Luc. xx11, 1, 2. es Ibid. Cod. omittit 6. Hentenius videtur legisse: Δεῖ δὲ εἰδέναι ὅτι τρεῖς. 'Αλλάβαστρον, Cod. Α. Αpographum Glossarii Cyrille, quod est apud me, sic habet: Αλάβα- (*) Οι figura disponendo. Ut figura (agnus paschalis, qui Christum præsignificaverat) plane Similiter suum baberct eventum. στρον· μυροθήκη ψήφινος ἢ λίθινος. Aliud Lexicon ineditum: Αλλάβαστρον μυροθήκη ψήφινος ή λι Οινος, ἀλάβαστόν τι δν, πλεονασμῷ τοῦ ρ, Αλάβα στρον, οὗ λαβέσθαι διὰ λειότητα ἀδύνατον. Asseculus est. Legit. (a) Propter quod illi mercedem. Propter quod illi Dec mercedem.

R:5 CAP. XXVI. Χρὴ δὲ καὶ τοῦτο συνιδεῖν ὅτι, πολλάκις μὲν αὐτὸν valore ad suam gubernationem: ut Agara, modo κατασχεῖν θελήσαντες, οὐκ ηδυνήθησαν· οὐ γὰρ αὐτὸς ἤθελεν· ὅτε δὲ αὐτὸς ἠθέλησε, τότε καὶ μὴ θέλοντες αὐτοὶ, καὶ γὰρ ἐφυλάσσοντο τὴν ἑορτήν, ὡς εἴρηται, συνέσχον αὐτόν. Τὰ αὐτὰ δὲ καὶ ὁ Μάρκος περὶ τούτου φησίν. Ο δέ γε Λουκᾶς, ἐπιτό μως εἰπὼν, πρὸς τὸν Ἰούδαν μεταβέβηκεν. Ο δ' Ιωάννης τοῦτο μὲν τὸ κεφάλαιον παρῆκεν, ὡς τοῖς ἄλλεις εἰρημένον, δ καὶ ἐν πολλοῖς ἄλλοις κεφαλαίοις ἐποίησε· μακροβιώτατο; γὰρ γενόμενος ἐνέτυχε ταῖς βίβλοις αὐτῶν, ὡς ἐν τῷ προοιμίω τῆς παρούσης βίβλου παρεσημειωσάμεθα· ἑτέρου δὲ λόγου άπτεται, καὶ τὰ περὶ τοῦ νιπτῆρος διέξεισιν, ώς παραλελειμ μένα τούτοις hoc, modo illud disponendo (s), sumeret omnino eventum. Præterea intelligere oportet, quod frequenter eum apprehendere voluerunt, nec potuerunt, quia ipse noluit: ubi autem ipse voluit, tuuc etiam nolentes (siquidem ipsi diem festum cavebant, ut dictum est) comprehenderunt eum. Eadem et Marcus de hoc dicit ". Lucas vero breviter 19quens, ad Judam transivit ". Joannes autem hoc caput tanquam ab aliis dictum præteriit ", quod etiam in multis aliis fecit: nam cum longævus adinodum fuerit, libros illorum assecutus est (t), veluti in Proœmio præsentis libri significavimus; reliquum vero sermonem prosequitur, et de pelvi quoque narrat, utpote ab his prætermissum. CAP. LXII. De ea, qua unxit Dominum unguento. Vers. 6. Cum autem Jesus. - Vers. 7. Recumbentis. Scire autem oportet tres fuisse mulieres que Dominum unguento unxerunt. Prima quidem apud Lucam ", quæ etiam peccatrix erat, et medio predicationis tempore hoc fecit in domo Simonis Pharisæi, quando etiam solus ex hoc offendiculum sumit Pharisus, cui mercedem rependit Salvator, peccatorum videlicet remissionem. Secunda vero apud Joannem est, quæ erat Maria soror Lazari vitam habens probatam: et ante sex dies Paschä legalis iu propria domo hoc fecit, et in gratiarum actionem resurrectionis fratris, protulit unguentum, propter quod illl mercedem (κ) promisit, quando etiam solus murmurai Judas 6. Tertia autem est hæc, de qua Matthæus et Marcus similiter tractant *: quæ ante duos dies Paschæ accessit in domo Simonis Leprosi: ad distinctionem enim Pharisæi a lepra insigne illi apposuerunt: simul etiamı ostendentes, quod corporis ejus immunditiam nou aboininatur Christus, propter puritatem animæ illius: et super caput Christi unguentum effudit, non super pedes ut illæ, quando discipuli quoque indignabantur. Cujus etiam memoriam in mundum promisit prædicandam. Manifeste sunt itaque trium differentiæ. Hæc autem quæ animam lepra infectam habebat, ubi Simonem Leprosum curatum vidit, Oduciam sumpsit, quod et ipsa salutem consequeretur. Alabastrum vero genus est vasis unguentum continentis. Marcus autein unguenti quoque genus addidit: Nardi, inquit, pietica pretiosa pisticum vocans purum, vel non temperatum seu et Joan. xiis, 1 seqq. ss Luc. vis, 37. * Joan. x11, 3. 7 Marc. Varia lectiones et notæ. ΚΕΦ. Β'. Περὶ τῆς ἀλειψάσης τὸν Κύριον μύρω. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ — ἀνακειμένου. Τρείς εἰσιν αἱ γυναῖκε; αἱ τὸν Κύριον ἀλείψασαι μύρῳ. Πρώτη μὲν ἡ παρὰ τῷ Λουκά, ἥτις καὶ ἁμαρτωλὸς ἦν, καὶ περὶ τὰ μέσα τοῦ κηρύγματος τοῦτο πεποίηκε, καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ Φαρισαίου, ὅτε καὶ σκανδα λίζεται μόνο; ὁ Φαρισαῖος, ᾔτινι καὶ μισθὸν δίδωσιν ὁ Σωτὴρ τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτημάτων· δευτέρα δὲ ἡ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ, ήτις Μαρία ἦν, ἡ ἀδελφή τοῦ Λαζάρου, βίον ἔχουσα σεμνόν· καὶ πρὸ ἓξ ἡμερῶν τοῦ Πάσχα τοῦτο πεποίηκε, καὶ ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ, καὶ χαριστήριον τῆς τοῦ ἀδελφοῦ παλινζωίας προσἤγαγε τὸ μύρον· διὸ οὐδὲ μισθὸς αὐτῇ ἐπαγγέλλεται, ὅτε καὶ γογγύζει μόνο; Ἰούδα;· τρίτη δέ ἐστιν αὕτη, περὶ ἧς Ματθαῖος καὶ Μάρκος ὁμοίως διαλαμβάνουσιν, ήτις πρὸ δύο ἡμερῶν τοῦ Πάσχα προσἦλθε καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ Λεπροῦ· πρὸς ἀντιδιαστολὴν γὰρ τοῦ Φαρισαίου τὸ ἀπὸ τῆς λέπρας επίσημον προστεθείκασιν· ἅμα δεικνύντες, καὶ ὅτι οὐκ ἐβδελύξατο τὴν ἀκαθαρσίαν τοῦ σώματος αὐτοῦ ὁ Χριστὸς διὰ τὴν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ καθαρότητα· καὶ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ Χριστοῦ τὸ μύρον κατέχειν, οὐκ ἐπὶ τοὺς πόδας, ὡς ἐκεῖναι, ὅτε καὶ ἀγανακ τοῦσιν οἱ μαθηταί· ἧς καὶ τὸ μνημόσυνον εἰς τὴν αἰκουμένην ᾄδεσθαι επαγγέλλεται. Φανεραὶ μὲν οὖν αἱ διαφοραὶ τῶν τριῶν. Αὕτη δὲ, λελεπρωμένη τὴν ψυχήν ουσα, ἐπείπερ εἶδε τὸν λεπρόν Σίμωνα τεθεί ραπευμένον, ἐθάρρησεν, ὅτι καὶ αὐτὴ τεύξεται τῆς βάσεως. Αλάβαστρον δέ ἐστιν εἶδος ἀγγείου μυ ρολόχου. Μάρκος δὲ καὶ τὸ τοῦ μύρου εἶδος προσέ βηκε. Νάρδου γάρ, φησί, πιστικῆς πολυτελοῦς, πιστικὴν καλῶν, ὡς ἔοικε, τὴν ἄκρατον καὶ καταπεπιes Marc. xiv, 2. * Luc. xx11, 1, 2. es Ibid. Cod. omittit 6. Hentenius videtur legisse: Δεῖ δὲ εἰδέναι ὅτι τρεῖς. 'Αλλάβαστρον, Cod. Α. Αpographum Glossarii Cyrille, quod est apud me, sic habet: Αλάβα- (*) Οι figura disponendo. Ut figura (agnus paschalis, qui Christum præsignificaverat) plane Similiter suum baberct eventum. στρον· μυροθήκη ψήφινος ἢ λίθινος. Aliud Lexicon ineditum: Αλλάβαστρον μυροθήκη ψήφινος ή λι Οινος, ἀλάβαστόν τι δν, πλεονασμῷ τοῦ ρ, Αλάβα στρον, οὗ λαβέσθαι διὰ λειότητα ἀδύνατον. Asseculus est. Legit. (a) Propter quod illi mercedem. Propter quod illi Dec mercedem.

R:5 CAP. XXVI. Χρὴ δὲ καὶ τοῦτο συνιδεῖν ὅτι, πολλάκις μὲν αὐτὸν valore ad suam gubernationem: ut Agara, modo κατασχεῖν θελήσαντες, οὐκ ηδυνήθησαν· οὐ γὰρ αὐτὸς ἤθελεν· ὅτε δὲ αὐτὸς ἠθέλησε, τότε καὶ μὴ θέλοντες αὐτοὶ, καὶ γὰρ ἐφυλάσσοντο τὴν ἑορτήν, ὡς εἴρηται, συνέσχον αὐτόν. Τὰ αὐτὰ δὲ καὶ ὁ Μάρκος περὶ τούτου φησίν. Ο δέ γε Λουκᾶς, ἐπιτό μως εἰπὼν, πρὸς τὸν Ἰούδαν μεταβέβηκεν. Ο δ' Ιωάννης τοῦτο μὲν τὸ κεφάλαιον παρῆκεν, ὡς τοῖς ἄλλεις εἰρημένον, δ καὶ ἐν πολλοῖς ἄλλοις κεφαλαίοις ἐποίησε· μακροβιώτατο; γὰρ γενόμενος ἐνέτυχε ταῖς βίβλοις αὐτῶν, ὡς ἐν τῷ προοιμίω τῆς παρούσης βίβλου παρεσημειωσάμεθα· ἑτέρου δὲ λόγου άπτεται, καὶ τὰ περὶ τοῦ νιπτῆρος διέξεισιν, ώς παραλελειμ μένα τούτοις hoc, modo illud disponendo (s), sumeret omnino eventum. Præterea intelligere oportet, quod frequenter eum apprehendere voluerunt, nec potuerunt, quia ipse noluit: ubi autem ipse voluit, tuuc etiam nolentes (siquidem ipsi diem festum cavebant, ut dictum est) comprehenderunt eum. Eadem et Marcus de hoc dicit ". Lucas vero breviter 19quens, ad Judam transivit ". Joannes autem hoc caput tanquam ab aliis dictum præteriit ", quod etiam in multis aliis fecit: nam cum longævus adinodum fuerit, libros illorum assecutus est (t), veluti in Proœmio præsentis libri significavimus; reliquum vero sermonem prosequitur, et de pelvi quoque narrat, utpote ab his prætermissum. CAP. LXII. De ea, qua unxit Dominum unguento. Vers. 6. Cum autem Jesus. - Vers. 7. Recumbentis. Scire autem oportet tres fuisse mulieres que Dominum unguento unxerunt. Prima quidem apud Lucam ", quæ etiam peccatrix erat, et medio predicationis tempore hoc fecit in domo Simonis Pharisæi, quando etiam solus ex hoc offendiculum sumit Pharisus, cui mercedem rependit Salvator, peccatorum videlicet remissionem. Secunda vero apud Joannem est, quæ erat Maria soror Lazari vitam habens probatam: et ante sex dies Paschä legalis iu propria domo hoc fecit, et in gratiarum actionem resurrectionis fratris, protulit unguentum, propter quod illl mercedem (κ) promisit, quando etiam solus murmurai Judas 6. Tertia autem est hæc, de qua Matthæus et Marcus similiter tractant *: quæ ante duos dies Paschæ accessit in domo Simonis Leprosi: ad distinctionem enim Pharisæi a lepra insigne illi apposuerunt: simul etiamı ostendentes, quod corporis ejus immunditiam nou aboininatur Christus, propter puritatem animæ illius: et super caput Christi unguentum effudit, non super pedes ut illæ, quando discipuli quoque indignabantur. Cujus etiam memoriam in mundum promisit prædicandam. Manifeste sunt itaque trium differentiæ. Hæc autem quæ animam lepra infectam habebat, ubi Simonem Leprosum curatum vidit, Oduciam sumpsit, quod et ipsa salutem consequeretur. Alabastrum vero genus est vasis unguentum continentis. Marcus autein unguenti quoque genus addidit: Nardi, inquit, pietica pretiosa pisticum vocans purum, vel non temperatum seu et Joan. xiis, 1 seqq. ss Luc. vis, 37. * Joan. x11, 3. 7 Marc. Varia lectiones et notæ. ΚΕΦ. Β'. Περὶ τῆς ἀλειψάσης τὸν Κύριον μύρω. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ — ἀνακειμένου. Τρείς εἰσιν αἱ γυναῖκε; αἱ τὸν Κύριον ἀλείψασαι μύρῳ. Πρώτη μὲν ἡ παρὰ τῷ Λουκά, ἥτις καὶ ἁμαρτωλὸς ἦν, καὶ περὶ τὰ μέσα τοῦ κηρύγματος τοῦτο πεποίηκε, καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ Φαρισαίου, ὅτε καὶ σκανδα λίζεται μόνο; ὁ Φαρισαῖος, ᾔτινι καὶ μισθὸν δίδωσιν ὁ Σωτὴρ τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτημάτων· δευτέρα δὲ ἡ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ, ήτις Μαρία ἦν, ἡ ἀδελφή τοῦ Λαζάρου, βίον ἔχουσα σεμνόν· καὶ πρὸ ἓξ ἡμερῶν τοῦ Πάσχα τοῦτο πεποίηκε, καὶ ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ, καὶ χαριστήριον τῆς τοῦ ἀδελφοῦ παλινζωίας προσἤγαγε τὸ μύρον· διὸ οὐδὲ μισθὸς αὐτῇ ἐπαγγέλλεται, ὅτε καὶ γογγύζει μόνο; Ἰούδα;· τρίτη δέ ἐστιν αὕτη, περὶ ἧς Ματθαῖος καὶ Μάρκος ὁμοίως διαλαμβάνουσιν, ήτις πρὸ δύο ἡμερῶν τοῦ Πάσχα προσἦλθε καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ Λεπροῦ· πρὸς ἀντιδιαστολὴν γὰρ τοῦ Φαρισαίου τὸ ἀπὸ τῆς λέπρας επίσημον προστεθείκασιν· ἅμα δεικνύντες, καὶ ὅτι οὐκ ἐβδελύξατο τὴν ἀκαθαρσίαν τοῦ σώματος αὐτοῦ ὁ Χριστὸς διὰ τὴν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ καθαρότητα· καὶ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ Χριστοῦ τὸ μύρον κατέχειν, οὐκ ἐπὶ τοὺς πόδας, ὡς ἐκεῖναι, ὅτε καὶ ἀγανακ τοῦσιν οἱ μαθηταί· ἧς καὶ τὸ μνημόσυνον εἰς τὴν αἰκουμένην ᾄδεσθαι επαγγέλλεται. Φανεραὶ μὲν οὖν αἱ διαφοραὶ τῶν τριῶν. Αὕτη δὲ, λελεπρωμένη τὴν ψυχήν ουσα, ἐπείπερ εἶδε τὸν λεπρόν Σίμωνα τεθεί ραπευμένον, ἐθάρρησεν, ὅτι καὶ αὐτὴ τεύξεται τῆς βάσεως. Αλάβαστρον δέ ἐστιν εἶδος ἀγγείου μυ ρολόχου. Μάρκος δὲ καὶ τὸ τοῦ μύρου εἶδος προσέ βηκε. Νάρδου γάρ, φησί, πιστικῆς πολυτελοῦς, πιστικὴν καλῶν, ὡς ἔοικε, τὴν ἄκρατον καὶ καταπεπιes Marc. xiv, 2. * Luc. xx11, 1, 2. es Ibid. Cod. omittit 6. Hentenius videtur legisse: Δεῖ δὲ εἰδέναι ὅτι τρεῖς. 'Αλλάβαστρον, Cod. Α. Αpographum Glossarii Cyrille, quod est apud me, sic habet: Αλάβα- (*) Οι figura disponendo. Ut figura (agnus paschalis, qui Christum præsignificaverat) plane Similiter suum baberct eventum. στρον· μυροθήκη ψήφινος ἢ λίθινος. Aliud Lexicon ineditum: Αλλάβαστρον μυροθήκη ψήφινος ή λι Οινος, ἀλάβαστόν τι δν, πλεονασμῷ τοῦ ρ, Αλάβα στρον, οὗ λαβέσθαι διὰ λειότητα ἀδύνατον. Asseculus est. Legit. (a) Propter quod illi mercedem. Propter quod illi Dec mercedem.

ἦν τοῦτο μύρου. λέγει δὲ καὶ ὅτι συνέτριψε το ἄγγος ὑπὸ σπουδής, οἷα στενόπορον. mistum, ut apparet, et ad puritatem servatum: aut στευμένην εἰς καθαρότητα· ἢ καὶ προσηγορία εἰς forte hac appellatio quædam erat unguenti.Dicit etiam quod vas comminuerit, præ festinatione videlicet, quia angustum, erat, et in caput Dominicum infudit. Vers. 8. Intuiti autem Vers. 9. pauperibus. Indignati sunt, verum apud sese, sicut dixit Marcus, qui addidit eos dixisse: Potuit hoc distrahi pluris quam trecentis denariis; et quod Infremebant advereus illam ®, hoc est Objurgabant eam et indigna bantur illi propter abusum unguenti. Ad hoc autem adducti sunt humanitate: cum frequenter præceploren audissent multa de eleemosyna disserentem, et jam magnam pauperum curam haberent. Scientes etiam quod Deus misericordiam vult et non sacrificium. Est autem admiratione digua hæer: mulier, quae tanto sumptui non pepercerit ob animæ salute:n; neque enim propter corporalem hoc fecit sanitatem. Vers. 10. Quo cognito - mulieri? Cum illa effundere unguentum festinasset, deinceps tuetur eam Christus, non quod unguento sibi opus fuerit, sed ne illius fden retunderent. Εt quia discipuli mulierem increpabant impellentes eam ad penitentiam ejus quod fecerat, audientem ab eis quo vane consumpserit pretiosam substantiam, e diverso illos objurgat, molestiam dicens dolores qui a pœnitentia sequuntur, docens quod non oporteat obtundere hominum fidem que germinare incipit, sed pariter eam potius enutrire, neque circa principia exacte disquirere, aut excelsiora ab infirmioribus exigere. Deinde consolatur etian mulierem, & dicens: Vers. 10. Opus in me. Ubi simpliciter opus illius laudavit, primum quidem solvit discipulorum de pauperibus prætextum: postea vero defendit etiam opus ejus. Vers. 11. Pauperes - Vers. 12. fecit. De pauperibus scripsit Marcus: Cum, inquit, volueritis, pos testis illis bene facere ". Dicendo autem: Me vero non semper habetis, cædis suæ quæ paulo post futura erat mentionem eis injecit. Ad sepeliendum me fecit, hoc est, Ad sepulturam meam, tanquam quæ prophetizavit mortem meam þrevi ſuturam. Et hoc ctiam mamfestius dixit Marcus: Quod Ιδόντες δὲ – πτωχοίς. Ηγανάκτησαν, ἀλλὰ πρὸς ἑαυτούς, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν, &ς προσέθηκε καὶ ὅτι εἶπον· Ηδύνατο τοῦτο πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων δηναρίων, καὶ ὅτι καὶ Ἐνεβριμώντο αὐτῇ, τουτέστιν ἐπέπληττον, ἐμέμφοντο, διὰ τὴν παράχρησιν. Εἰς τοῦτο δὲ προήχθησαν ὑπὸ φιλαν θρωπίας, πολλάκις τοῦ διδασκάλου πολλὰ περὶ ἐλεημοσύνης διαλεχθέντος, καὶ πολὺν ἤδη λόγον τῶν πε νήτων ἔχοντες, καὶ γινώσκοντες ὅτι ὁ Θεὸς ἔλεον θέλει καὶ οὐ θυσίαν. Αξιοθαύμαστος δὲ ἐστιν ἡ γυνή, μὴ φεισαμένη τηλικούτου ἀναλώματος ὑπὲρ σωτηρίας ψυχῆς· οὐ γὰρ ὑπὲρ σωματικῆς ἰατρείας τοῦτο πεποίηκε. τις Γνούς – γυναικί; Ἐπεὶ ἔφθασε καταχυθῆναι τὸ μύρον, ἠνέσχετο λοιπὸν ὁ Κύριος, οὐχ ὡς τοῦ μύρου δεόμενος, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ ἀμβλύνῃ τὴν πίστιν αὐτῆς. Ἐπεὶ δὲ οἱ μαθηταὶ, τῇ γυναικὶ ἐπιτιμῶντες, εἰς μεταμέλειαν αὐτὴν τοῦ πεπραγμένου συνήλαυνον, μανθάνουσαν παρ' αὐτῶν ὅτι μάτην ἀνάλωσε πολύτιμον χρῆμα, ἀντεπιτιμᾷ τούτοις, κόπους μὲν λέγων τὰς ἐκ μεταμελείας οδύνας, διδάσκων δὲ ὅτι οὐ χρὴ πηροῦν ἀρχομένην βλαστά νειν τὴν πίστιν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ συνεκτρέφειν μᾶλλον αὐτὴν, καὶ μὴ παρὰ τὴν ἀρχὴν ἐπιζητεῖν ἅπασαν ἀκρίβειαν, μηδὲ τὰ ὑψηλότερα τοὺς ἀσθενεστέρους ἀπαιτεῖν. Εἶτα παραμυθεῖται καὶ τὴν για ναῖκα, λέγων· Εργον – εἰς ἐμέ. Ἐπαινέσας ἁπλῶς τὸ ἔργον αὐτῆς, πρῶτον μὲν λύει τὴν περὶ τῶν πτωχῶν πρόφασιν τῶν μαθητῶν, ἔπειτα ὑπεραπολογεῖται καὶ τοῦ ἔργου αὐτῆς. Τοὺς πτωχούς - ἐποίησε. Περὶ τῶν πτωχῶν Εκδηλότερον ἔγραψεν ὁ Μάρκος. "Οταν γάρ, φησί, θέλητε, αὐτοὺς δύνασθε εὖ ποιῆσαι. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Εμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε, ὑπόμνησιν αὐτοῖς ἐνέβαλε τῆς μετ' ὀλίγον σφαγῆς αὐτοῦ. Πρὸς τὸ ἐνταφιάσαι μεδέ ἐποίησεν, ἀντὶ τοῦ, Πρὸς ἐνταφιασμόν μου, καθάπερ προφητεύουσα τὸν πληρ αιάζοντά μου θάνατον. Καὶ τοῦτο δὲ φανερώτερον habuit hac, fecit: prævenit ut ungeret corpus meum είρηκεν ὁ Μάρκος, ὅτι 'Ο ἔσχεν αὕτη ἐποίησε ad sepulturam ". Moris enim erat cum unguentis sepelire corpora, ut diutius incorrupta perdurarent. Quod habuit,id est, Quod potuit. Et tu ergo si aliquos construentes ecclesias aut monasteria, sive sacras imagines videris, ne factum dirui jubeas, ne animi illorum promptitudinem retundas; si vero priusquam adifcet, te quispiam interrogaverit, jubeto dare pauperibus. » Marc. xiv, 4, 5. προέλαβε γὰρ μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν ἐν ταφιασμόν. Εθος γὰρ ἦν μύροις ἐνταφιάζειν τὰ σώματα πρὸς τὸ διαρκεῖν. Ο δὲ ἔσχεν ἀντὶ τοῦ, Ο ἠδύνατο. Καὶ σὺ τοίνυν, ἐὰν μὲν ἴδῃς τινὰς κατασκευάζοντας ἐκκλησίας, ή μοναστήρια, ή ἀναθήματα, μὴ κέλευε καταλύειν τὸ γινόμενον, ἵνα μὴ πηρώσῃς αὐτῶν τὴν προθυμίαν· ἐὰν δὲ πρὸ τοῦ κατασκευάσαι τις ἐρωτήσῃ, κέλευε δοῦναι πτωχοίς. οι Marc. xiv, "Osee vi, 6; Matth. ix, 13. Varia lectiones et nota. Το πολύτιμον, Cod. A. θέληται, δύνασθαι αὐτούς, Cod. A. ss ibid. 8. Δέ, omittit cod Τὸ δὲ ἔσχεν

ἦν τοῦτο μύρου. λέγει δὲ καὶ ὅτι συνέτριψε το ἄγγος ὑπὸ σπουδής, οἷα στενόπορον. mistum, ut apparet, et ad puritatem servatum: aut στευμένην εἰς καθαρότητα· ἢ καὶ προσηγορία εἰς forte hac appellatio quædam erat unguenti.Dicit etiam quod vas comminuerit, præ festinatione videlicet, quia angustum, erat, et in caput Dominicum infudit. Vers. 8. Intuiti autem Vers. 9. pauperibus. Indignati sunt, verum apud sese, sicut dixit Marcus, qui addidit eos dixisse: Potuit hoc distrahi pluris quam trecentis denariis; et quod Infremebant advereus illam ®, hoc est Objurgabant eam et indigna bantur illi propter abusum unguenti. Ad hoc autem adducti sunt humanitate: cum frequenter præceploren audissent multa de eleemosyna disserentem, et jam magnam pauperum curam haberent. Scientes etiam quod Deus misericordiam vult et non sacrificium. Est autem admiratione digua hæer: mulier, quae tanto sumptui non pepercerit ob animæ salute:n; neque enim propter corporalem hoc fecit sanitatem. Vers. 10. Quo cognito - mulieri? Cum illa effundere unguentum festinasset, deinceps tuetur eam Christus, non quod unguento sibi opus fuerit, sed ne illius fden retunderent. Εt quia discipuli mulierem increpabant impellentes eam ad penitentiam ejus quod fecerat, audientem ab eis quo vane consumpserit pretiosam substantiam, e diverso illos objurgat, molestiam dicens dolores qui a pœnitentia sequuntur, docens quod non oporteat obtundere hominum fidem que germinare incipit, sed pariter eam potius enutrire, neque circa principia exacte disquirere, aut excelsiora ab infirmioribus exigere. Deinde consolatur etian mulierem, & dicens: Vers. 10. Opus in me. Ubi simpliciter opus illius laudavit, primum quidem solvit discipulorum de pauperibus prætextum: postea vero defendit etiam opus ejus. Vers. 11. Pauperes - Vers. 12. fecit. De pauperibus scripsit Marcus: Cum, inquit, volueritis, pos testis illis bene facere ". Dicendo autem: Me vero non semper habetis, cædis suæ quæ paulo post futura erat mentionem eis injecit. Ad sepeliendum me fecit, hoc est, Ad sepulturam meam, tanquam quæ prophetizavit mortem meam þrevi ſuturam. Et hoc ctiam mamfestius dixit Marcus: Quod Ιδόντες δὲ – πτωχοίς. Ηγανάκτησαν, ἀλλὰ πρὸς ἑαυτούς, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν, &ς προσέθηκε καὶ ὅτι εἶπον· Ηδύνατο τοῦτο πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων δηναρίων, καὶ ὅτι καὶ Ἐνεβριμώντο αὐτῇ, τουτέστιν ἐπέπληττον, ἐμέμφοντο, διὰ τὴν παράχρησιν. Εἰς τοῦτο δὲ προήχθησαν ὑπὸ φιλαν θρωπίας, πολλάκις τοῦ διδασκάλου πολλὰ περὶ ἐλεημοσύνης διαλεχθέντος, καὶ πολὺν ἤδη λόγον τῶν πε νήτων ἔχοντες, καὶ γινώσκοντες ὅτι ὁ Θεὸς ἔλεον θέλει καὶ οὐ θυσίαν. Αξιοθαύμαστος δὲ ἐστιν ἡ γυνή, μὴ φεισαμένη τηλικούτου ἀναλώματος ὑπὲρ σωτηρίας ψυχῆς· οὐ γὰρ ὑπὲρ σωματικῆς ἰατρείας τοῦτο πεποίηκε. τις Γνούς – γυναικί; Ἐπεὶ ἔφθασε καταχυθῆναι τὸ μύρον, ἠνέσχετο λοιπὸν ὁ Κύριος, οὐχ ὡς τοῦ μύρου δεόμενος, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ ἀμβλύνῃ τὴν πίστιν αὐτῆς. Ἐπεὶ δὲ οἱ μαθηταὶ, τῇ γυναικὶ ἐπιτιμῶντες, εἰς μεταμέλειαν αὐτὴν τοῦ πεπραγμένου συνήλαυνον, μανθάνουσαν παρ' αὐτῶν ὅτι μάτην ἀνάλωσε πολύτιμον χρῆμα, ἀντεπιτιμᾷ τούτοις, κόπους μὲν λέγων τὰς ἐκ μεταμελείας οδύνας, διδάσκων δὲ ὅτι οὐ χρὴ πηροῦν ἀρχομένην βλαστά νειν τὴν πίστιν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ συνεκτρέφειν μᾶλλον αὐτὴν, καὶ μὴ παρὰ τὴν ἀρχὴν ἐπιζητεῖν ἅπασαν ἀκρίβειαν, μηδὲ τὰ ὑψηλότερα τοὺς ἀσθενεστέρους ἀπαιτεῖν. Εἶτα παραμυθεῖται καὶ τὴν για ναῖκα, λέγων· Εργον – εἰς ἐμέ. Ἐπαινέσας ἁπλῶς τὸ ἔργον αὐτῆς, πρῶτον μὲν λύει τὴν περὶ τῶν πτωχῶν πρόφασιν τῶν μαθητῶν, ἔπειτα ὑπεραπολογεῖται καὶ τοῦ ἔργου αὐτῆς. Τοὺς πτωχούς - ἐποίησε. Περὶ τῶν πτωχῶν Εκδηλότερον ἔγραψεν ὁ Μάρκος. "Οταν γάρ, φησί, θέλητε, αὐτοὺς δύνασθε εὖ ποιῆσαι. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Εμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε, ὑπόμνησιν αὐτοῖς ἐνέβαλε τῆς μετ' ὀλίγον σφαγῆς αὐτοῦ. Πρὸς τὸ ἐνταφιάσαι μεδέ ἐποίησεν, ἀντὶ τοῦ, Πρὸς ἐνταφιασμόν μου, καθάπερ προφητεύουσα τὸν πληρ αιάζοντά μου θάνατον. Καὶ τοῦτο δὲ φανερώτερον habuit hac, fecit: prævenit ut ungeret corpus meum είρηκεν ὁ Μάρκος, ὅτι 'Ο ἔσχεν αὕτη ἐποίησε ad sepulturam ". Moris enim erat cum unguentis sepelire corpora, ut diutius incorrupta perdurarent. Quod habuit,id est, Quod potuit. Et tu ergo si aliquos construentes ecclesias aut monasteria, sive sacras imagines videris, ne factum dirui jubeas, ne animi illorum promptitudinem retundas; si vero priusquam adifcet, te quispiam interrogaverit, jubeto dare pauperibus. » Marc. xiv, 4, 5. προέλαβε γὰρ μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν ἐν ταφιασμόν. Εθος γὰρ ἦν μύροις ἐνταφιάζειν τὰ σώματα πρὸς τὸ διαρκεῖν. Ο δὲ ἔσχεν ἀντὶ τοῦ, Ο ἠδύνατο. Καὶ σὺ τοίνυν, ἐὰν μὲν ἴδῃς τινὰς κατασκευάζοντας ἐκκλησίας, ή μοναστήρια, ή ἀναθήματα, μὴ κέλευε καταλύειν τὸ γινόμενον, ἵνα μὴ πηρώσῃς αὐτῶν τὴν προθυμίαν· ἐὰν δὲ πρὸ τοῦ κατασκευάσαι τις ἐρωτήσῃ, κέλευε δοῦναι πτωχοίς. οι Marc. xiv, "Osee vi, 6; Matth. ix, 13. Varia lectiones et nota. Το πολύτιμον, Cod. A. θέληται, δύνασθαι αὐτούς, Cod. A. ss ibid. 8. Δέ, omittit cod Τὸ δὲ ἔσχεν

ἦν τοῦτο μύρου. λέγει δὲ καὶ ὅτι συνέτριψε το ἄγγος ὑπὸ σπουδής, οἷα στενόπορον. mistum, ut apparet, et ad puritatem servatum: aut στευμένην εἰς καθαρότητα· ἢ καὶ προσηγορία εἰς forte hac appellatio quædam erat unguenti.Dicit etiam quod vas comminuerit, præ festinatione videlicet, quia angustum, erat, et in caput Dominicum infudit. Vers. 8. Intuiti autem Vers. 9. pauperibus. Indignati sunt, verum apud sese, sicut dixit Marcus, qui addidit eos dixisse: Potuit hoc distrahi pluris quam trecentis denariis; et quod Infremebant advereus illam ®, hoc est Objurgabant eam et indigna bantur illi propter abusum unguenti. Ad hoc autem adducti sunt humanitate: cum frequenter præceploren audissent multa de eleemosyna disserentem, et jam magnam pauperum curam haberent. Scientes etiam quod Deus misericordiam vult et non sacrificium. Est autem admiratione digua hæer: mulier, quae tanto sumptui non pepercerit ob animæ salute:n; neque enim propter corporalem hoc fecit sanitatem. Vers. 10. Quo cognito - mulieri? Cum illa effundere unguentum festinasset, deinceps tuetur eam Christus, non quod unguento sibi opus fuerit, sed ne illius fden retunderent. Εt quia discipuli mulierem increpabant impellentes eam ad penitentiam ejus quod fecerat, audientem ab eis quo vane consumpserit pretiosam substantiam, e diverso illos objurgat, molestiam dicens dolores qui a pœnitentia sequuntur, docens quod non oporteat obtundere hominum fidem que germinare incipit, sed pariter eam potius enutrire, neque circa principia exacte disquirere, aut excelsiora ab infirmioribus exigere. Deinde consolatur etian mulierem, & dicens: Vers. 10. Opus in me. Ubi simpliciter opus illius laudavit, primum quidem solvit discipulorum de pauperibus prætextum: postea vero defendit etiam opus ejus. Vers. 11. Pauperes - Vers. 12. fecit. De pauperibus scripsit Marcus: Cum, inquit, volueritis, pos testis illis bene facere ". Dicendo autem: Me vero non semper habetis, cædis suæ quæ paulo post futura erat mentionem eis injecit. Ad sepeliendum me fecit, hoc est, Ad sepulturam meam, tanquam quæ prophetizavit mortem meam þrevi ſuturam. Et hoc ctiam mamfestius dixit Marcus: Quod Ιδόντες δὲ – πτωχοίς. Ηγανάκτησαν, ἀλλὰ πρὸς ἑαυτούς, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν, &ς προσέθηκε καὶ ὅτι εἶπον· Ηδύνατο τοῦτο πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων δηναρίων, καὶ ὅτι καὶ Ἐνεβριμώντο αὐτῇ, τουτέστιν ἐπέπληττον, ἐμέμφοντο, διὰ τὴν παράχρησιν. Εἰς τοῦτο δὲ προήχθησαν ὑπὸ φιλαν θρωπίας, πολλάκις τοῦ διδασκάλου πολλὰ περὶ ἐλεημοσύνης διαλεχθέντος, καὶ πολὺν ἤδη λόγον τῶν πε νήτων ἔχοντες, καὶ γινώσκοντες ὅτι ὁ Θεὸς ἔλεον θέλει καὶ οὐ θυσίαν. Αξιοθαύμαστος δὲ ἐστιν ἡ γυνή, μὴ φεισαμένη τηλικούτου ἀναλώματος ὑπὲρ σωτηρίας ψυχῆς· οὐ γὰρ ὑπὲρ σωματικῆς ἰατρείας τοῦτο πεποίηκε. τις Γνούς – γυναικί; Ἐπεὶ ἔφθασε καταχυθῆναι τὸ μύρον, ἠνέσχετο λοιπὸν ὁ Κύριος, οὐχ ὡς τοῦ μύρου δεόμενος, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ ἀμβλύνῃ τὴν πίστιν αὐτῆς. Ἐπεὶ δὲ οἱ μαθηταὶ, τῇ γυναικὶ ἐπιτιμῶντες, εἰς μεταμέλειαν αὐτὴν τοῦ πεπραγμένου συνήλαυνον, μανθάνουσαν παρ' αὐτῶν ὅτι μάτην ἀνάλωσε πολύτιμον χρῆμα, ἀντεπιτιμᾷ τούτοις, κόπους μὲν λέγων τὰς ἐκ μεταμελείας οδύνας, διδάσκων δὲ ὅτι οὐ χρὴ πηροῦν ἀρχομένην βλαστά νειν τὴν πίστιν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ συνεκτρέφειν μᾶλλον αὐτὴν, καὶ μὴ παρὰ τὴν ἀρχὴν ἐπιζητεῖν ἅπασαν ἀκρίβειαν, μηδὲ τὰ ὑψηλότερα τοὺς ἀσθενεστέρους ἀπαιτεῖν. Εἶτα παραμυθεῖται καὶ τὴν για ναῖκα, λέγων· Εργον – εἰς ἐμέ. Ἐπαινέσας ἁπλῶς τὸ ἔργον αὐτῆς, πρῶτον μὲν λύει τὴν περὶ τῶν πτωχῶν πρόφασιν τῶν μαθητῶν, ἔπειτα ὑπεραπολογεῖται καὶ τοῦ ἔργου αὐτῆς. Τοὺς πτωχούς - ἐποίησε. Περὶ τῶν πτωχῶν Εκδηλότερον ἔγραψεν ὁ Μάρκος. "Οταν γάρ, φησί, θέλητε, αὐτοὺς δύνασθε εὖ ποιῆσαι. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Εμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε, ὑπόμνησιν αὐτοῖς ἐνέβαλε τῆς μετ' ὀλίγον σφαγῆς αὐτοῦ. Πρὸς τὸ ἐνταφιάσαι μεδέ ἐποίησεν, ἀντὶ τοῦ, Πρὸς ἐνταφιασμόν μου, καθάπερ προφητεύουσα τὸν πληρ αιάζοντά μου θάνατον. Καὶ τοῦτο δὲ φανερώτερον habuit hac, fecit: prævenit ut ungeret corpus meum είρηκεν ὁ Μάρκος, ὅτι 'Ο ἔσχεν αὕτη ἐποίησε ad sepulturam ". Moris enim erat cum unguentis sepelire corpora, ut diutius incorrupta perdurarent. Quod habuit,id est, Quod potuit. Et tu ergo si aliquos construentes ecclesias aut monasteria, sive sacras imagines videris, ne factum dirui jubeas, ne animi illorum promptitudinem retundas; si vero priusquam adifcet, te quispiam interrogaverit, jubeto dare pauperibus. » Marc. xiv, 4, 5. προέλαβε γὰρ μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν ἐν ταφιασμόν. Εθος γὰρ ἦν μύροις ἐνταφιάζειν τὰ σώματα πρὸς τὸ διαρκεῖν. Ο δὲ ἔσχεν ἀντὶ τοῦ, Ο ἠδύνατο. Καὶ σὺ τοίνυν, ἐὰν μὲν ἴδῃς τινὰς κατασκευάζοντας ἐκκλησίας, ή μοναστήρια, ή ἀναθήματα, μὴ κέλευε καταλύειν τὸ γινόμενον, ἵνα μὴ πηρώσῃς αὐτῶν τὴν προθυμίαν· ἐὰν δὲ πρὸ τοῦ κατασκευάσαι τις ἐρωτήσῃ, κέλευε δοῦναι πτωχοίς. οι Marc. xiv, "Osee vi, 6; Matth. ix, 13. Varia lectiones et nota. Το πολύτιμον, Cod. A. θέληται, δύνασθαι αὐτούς, Cod. A. ss ibid. 8. Δέ, omittit cod Τὸ δὲ ἔσχεν

ἦν τοῦτο μύρου. λέγει δὲ καὶ ὅτι συνέτριψε το ἄγγος ὑπὸ σπουδής, οἷα στενόπορον. mistum, ut apparet, et ad puritatem servatum: aut στευμένην εἰς καθαρότητα· ἢ καὶ προσηγορία εἰς forte hac appellatio quædam erat unguenti.Dicit etiam quod vas comminuerit, præ festinatione videlicet, quia angustum, erat, et in caput Dominicum infudit. Vers. 8. Intuiti autem Vers. 9. pauperibus. Indignati sunt, verum apud sese, sicut dixit Marcus, qui addidit eos dixisse: Potuit hoc distrahi pluris quam trecentis denariis; et quod Infremebant advereus illam ®, hoc est Objurgabant eam et indigna bantur illi propter abusum unguenti. Ad hoc autem adducti sunt humanitate: cum frequenter præceploren audissent multa de eleemosyna disserentem, et jam magnam pauperum curam haberent. Scientes etiam quod Deus misericordiam vult et non sacrificium. Est autem admiratione digua hæer: mulier, quae tanto sumptui non pepercerit ob animæ salute:n; neque enim propter corporalem hoc fecit sanitatem. Vers. 10. Quo cognito - mulieri? Cum illa effundere unguentum festinasset, deinceps tuetur eam Christus, non quod unguento sibi opus fuerit, sed ne illius fden retunderent. Εt quia discipuli mulierem increpabant impellentes eam ad penitentiam ejus quod fecerat, audientem ab eis quo vane consumpserit pretiosam substantiam, e diverso illos objurgat, molestiam dicens dolores qui a pœnitentia sequuntur, docens quod non oporteat obtundere hominum fidem que germinare incipit, sed pariter eam potius enutrire, neque circa principia exacte disquirere, aut excelsiora ab infirmioribus exigere. Deinde consolatur etian mulierem, & dicens: Vers. 10. Opus in me. Ubi simpliciter opus illius laudavit, primum quidem solvit discipulorum de pauperibus prætextum: postea vero defendit etiam opus ejus. Vers. 11. Pauperes - Vers. 12. fecit. De pauperibus scripsit Marcus: Cum, inquit, volueritis, pos testis illis bene facere ". Dicendo autem: Me vero non semper habetis, cædis suæ quæ paulo post futura erat mentionem eis injecit. Ad sepeliendum me fecit, hoc est, Ad sepulturam meam, tanquam quæ prophetizavit mortem meam þrevi ſuturam. Et hoc ctiam mamfestius dixit Marcus: Quod Ιδόντες δὲ – πτωχοίς. Ηγανάκτησαν, ἀλλὰ πρὸς ἑαυτούς, ὡς ὁ Μάρκος εἶπεν, &ς προσέθηκε καὶ ὅτι εἶπον· Ηδύνατο τοῦτο πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων δηναρίων, καὶ ὅτι καὶ Ἐνεβριμώντο αὐτῇ, τουτέστιν ἐπέπληττον, ἐμέμφοντο, διὰ τὴν παράχρησιν. Εἰς τοῦτο δὲ προήχθησαν ὑπὸ φιλαν θρωπίας, πολλάκις τοῦ διδασκάλου πολλὰ περὶ ἐλεημοσύνης διαλεχθέντος, καὶ πολὺν ἤδη λόγον τῶν πε νήτων ἔχοντες, καὶ γινώσκοντες ὅτι ὁ Θεὸς ἔλεον θέλει καὶ οὐ θυσίαν. Αξιοθαύμαστος δὲ ἐστιν ἡ γυνή, μὴ φεισαμένη τηλικούτου ἀναλώματος ὑπὲρ σωτηρίας ψυχῆς· οὐ γὰρ ὑπὲρ σωματικῆς ἰατρείας τοῦτο πεποίηκε. τις Γνούς – γυναικί; Ἐπεὶ ἔφθασε καταχυθῆναι τὸ μύρον, ἠνέσχετο λοιπὸν ὁ Κύριος, οὐχ ὡς τοῦ μύρου δεόμενος, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ ἀμβλύνῃ τὴν πίστιν αὐτῆς. Ἐπεὶ δὲ οἱ μαθηταὶ, τῇ γυναικὶ ἐπιτιμῶντες, εἰς μεταμέλειαν αὐτὴν τοῦ πεπραγμένου συνήλαυνον, μανθάνουσαν παρ' αὐτῶν ὅτι μάτην ἀνάλωσε πολύτιμον χρῆμα, ἀντεπιτιμᾷ τούτοις, κόπους μὲν λέγων τὰς ἐκ μεταμελείας οδύνας, διδάσκων δὲ ὅτι οὐ χρὴ πηροῦν ἀρχομένην βλαστά νειν τὴν πίστιν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ συνεκτρέφειν μᾶλλον αὐτὴν, καὶ μὴ παρὰ τὴν ἀρχὴν ἐπιζητεῖν ἅπασαν ἀκρίβειαν, μηδὲ τὰ ὑψηλότερα τοὺς ἀσθενεστέρους ἀπαιτεῖν. Εἶτα παραμυθεῖται καὶ τὴν για ναῖκα, λέγων· Εργον – εἰς ἐμέ. Ἐπαινέσας ἁπλῶς τὸ ἔργον αὐτῆς, πρῶτον μὲν λύει τὴν περὶ τῶν πτωχῶν πρόφασιν τῶν μαθητῶν, ἔπειτα ὑπεραπολογεῖται καὶ τοῦ ἔργου αὐτῆς. Τοὺς πτωχούς - ἐποίησε. Περὶ τῶν πτωχῶν Εκδηλότερον ἔγραψεν ὁ Μάρκος. "Οταν γάρ, φησί, θέλητε, αὐτοὺς δύνασθε εὖ ποιῆσαι. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Εμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε, ὑπόμνησιν αὐτοῖς ἐνέβαλε τῆς μετ' ὀλίγον σφαγῆς αὐτοῦ. Πρὸς τὸ ἐνταφιάσαι μεδέ ἐποίησεν, ἀντὶ τοῦ, Πρὸς ἐνταφιασμόν μου, καθάπερ προφητεύουσα τὸν πληρ αιάζοντά μου θάνατον. Καὶ τοῦτο δὲ φανερώτερον habuit hac, fecit: prævenit ut ungeret corpus meum είρηκεν ὁ Μάρκος, ὅτι 'Ο ἔσχεν αὕτη ἐποίησε ad sepulturam ". Moris enim erat cum unguentis sepelire corpora, ut diutius incorrupta perdurarent. Quod habuit,id est, Quod potuit. Et tu ergo si aliquos construentes ecclesias aut monasteria, sive sacras imagines videris, ne factum dirui jubeas, ne animi illorum promptitudinem retundas; si vero priusquam adifcet, te quispiam interrogaverit, jubeto dare pauperibus. » Marc. xiv, 4, 5. προέλαβε γὰρ μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν ἐν ταφιασμόν. Εθος γὰρ ἦν μύροις ἐνταφιάζειν τὰ σώματα πρὸς τὸ διαρκεῖν. Ο δὲ ἔσχεν ἀντὶ τοῦ, Ο ἠδύνατο. Καὶ σὺ τοίνυν, ἐὰν μὲν ἴδῃς τινὰς κατασκευάζοντας ἐκκλησίας, ή μοναστήρια, ή ἀναθήματα, μὴ κέλευε καταλύειν τὸ γινόμενον, ἵνα μὴ πηρώσῃς αὐτῶν τὴν προθυμίαν· ἐὰν δὲ πρὸ τοῦ κατασκευάσαι τις ἐρωτήσῃ, κέλευε δοῦναι πτωχοίς. οι Marc. xiv, "Osee vi, 6; Matth. ix, 13. Varia lectiones et nota. Το πολύτιμον, Cod. A. θέληται, δύνασθαι αὐτούς, Cod. A. ss ibid. 8. Δέ, omittit cod Τὸ δὲ ἔσχεν

(49 COMMENT. IN MATTILEUM. - CAP. XXVI. Αμίν – αὐτῆς. Τοῦτο καὶ τῆς γυναικός πα- λ ράκλησις καὶ ἔπαινος ἦν, καὶ τῶν μαθητῶν παραμυθία τῆς μὲν, ὅτι ἔσται κατὰ πᾶσαν ἀδομένη τὴν οἰκουμένην· τῶν δὲ, ὅτι τὸ κήρυγμα πᾶσαν περιλάβῃ (86-87) τὴν οἰκουμένην. Τὸ Εὐαγγέλιον δὲ τοῦτο, ἀντὶ τοῦ, ἡ πραγματεία ἡ ἐμὴ, ἡ διήγησις ἡ κατ' ἐμέ. Καὶ ὄντως, ὅποι γινώσκουσι τὰ κατὰ τὸν Χριστόν, γινώσκουσι καὶ ὁ ἐποίησεν αὕτη, καὶ τῷ εὐαγγελία συνεκηρύχθη τὸ ἔρχον αὐτῆς, καὶ εἰς ἅπασαν τὴν γῆν διέδραμεν αὐτῆς τὸ μνημόσυνον. Καὶ πῶς οὐδὲν πνευματικὸν ὑπέσχετο τῇ γυναικὶ, ἀλλὰ μόνην τὴν εἰσαεὶ μνήμην; ᾿Απὸ ταύτης καὶ περὶ ἐκείνου θαῤῥεῖν ἔδωκεν. Εἰ γὰρ καλὸν ἔργον αὐτῇ προσεμαρτύρησε, πρόδηλον, ὅτι δώσει καὶ τὸν ὑπὲρ τούτου μισθόν. Προετύπου δὲ ἡ μὲν γυνὴ τὴν Ἐκκλησίαν, τὴν πρότερον οὖσαν ἁμαρτωλόν· τὸ δὲ μύρον, τὴν πίστιν, ἣν ἐξέχεεν εἰς Χριστόν. Υπόμνησιν δὲ τοῖς μαθηταῖς, ὡς εἰρήκαμεν, ἐμβαλών τῆς μετ' ὀλίγον σφαγῆς αὐτοῦ, καὶ τὸν Ἰούδαν ὑπέ. νυξιν, ὡς οὐ λέληθε πονηρὰ σκεπτόμενος, ὑπανοίγων αὐτῷ μετανοίας θύμαν. Ὁ δὲ καὶ πρότερον μὲν ἐπὶ τῆς ἀδελφῆς τοῦ Λαζάρου διεγόγγυσε, λέγων· Διατί τοῦτο τὸ μύρον οὐκ ἐπράθη τριακοσίων δηναρίων, καὶ ἐδόθη πτωχοίς; Εἶπε δὲ, φησί, τοῦτο, οὐχ ὅτι πε;ὶ τῶν πτωχῶν ἔμελεν αὐτῷ, ἀλλ' ὅτι κλέπτης ἦν, καὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχε, καὶ τὰ βαλλόμενα εβάσταζε. Τὸ γλωσσόκομον δὲ ἦν βαλάντιον, ἐν ᾧ τὰ προσαγόμενα χάριν τῶν πενήτων ἐναπεθησαυρίζοντο. ἂν δὲ βαλαντιοφύ λαξ, ἐβούλετο καὶ τὸ τίμημα τοῦ μύρου εναποταμι ευθῆνα: τῷ βαλαντίς, ἵνα δύναιτο κλέψαι. Φιλαρ γυρία γὰρ ἀλούς, εἰς κλοπὴν ἑώρα. Τότε δὲ τυχών ἀπολογίας, ἐπεὶ καὶ νῦν τὸ αὐτὸ γεγονὸς εἶδε, καὶ τῆς ἀφορμῆς τοῦ κλέψαι πάλιν ἀπέτυχεν, εἰς ὀργὴν λοιπὸν ἐξεκαύθη, καὶ εἰσελθόντος εἰς αὐτὸν τοῦ Σατανα, καθὼς εἶπεν ὁ Λουκᾶς, ἄρχεται τῆς ἐπιβουλῆς. Τότε – παραδώσω αὐτόν; Ὅτε ἡ ἀλλοτρία ᾠκειώθη, τότε ὁ οἰκεῖος Αλλοτριώθη, καὶ ἐπορεύθη πρὸς αὐτοὺς, οὐχ ὑπ' αὐτῶν μετεκλήθη. Προστέθει ται δὲ τὸ ἀπὸ τῆς ἐνεγκαμένης ἐπώνυμον, δια ότι καὶ ἄλλο; Ἰούδας ἦν ὁ Ἰακώβου. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι τὸν Ἰησοῦν, ἢ τὸν Χριστὸν, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτόν. Εμ! σει γὰρ λοιπὸν αὐτοῦ καὶ τὸ ὄνομα. Λουκᾶς δὲ εἶπεν, ὅτι συνελάλησε καὶ τοῖς στρατηγοῖς τὸ πῶς t αὐτὸν παραδῷ αὐτοῖς. Οἱ γὰρ ἀρχιερεῖς παρέπει es Joan. xi, 5, 6.» Luc. xx11, 3.» jbid. 4. Vers. 15. Amen ipsius lloc et laus est ac consolatio mulieris, et discipulorum solatium. illius quidem, quia per universum orbem decantabitur; horum autem, quia prædicatio totuin comprehendet mundum. lloc Evangelium, id est, opus meum et narratio facta de me. Et vere quotquot cognoscunt ea quæ circa Christum contigerunt, etiam id norunt quod hæc fecit; et simul cum Evangelio predicatum est hujus opus, et in universum percurrit orbem hujus memoria. Sed quomodo nibil spirituale mulieri promisit, sed perpetuam duntaxat memoriam? Ex hoc sane ut illius quoque fiduciam haberet dedit; nam si bonum illius fuisse opus testatus est, manifestum est quod etiam rependet pro ipso mercedem. Prafiguravit autem hæc mulier Ecclesiam, quæ prius erat peccatria. Unguentum vero, fidem quam in Christum eludit. Commemorationem autem discipulis ut diximus suggerendo propinquæ cædis sur, etiam Judam clam percussit, utpote quod Christum mon lateret ipsum iniqua tractare: tanquam pœnitentiæ januam illi aperiendo. Ille autem etiam prius de sorore Lazari murmuraverat, dicens: Quare hoc unyuentum non veniit trecentis denariis et datum est egenis? Dixit autem hoc, inquit Joannes, non quod de eycnis sollicitus esset, sed quia fur erat et loculos habebat, ac ea quæ mittebantur portabat **. Loculi autem erant marsupium, in quo recondebat ea que pauperum gratia ascita (v) erant: cum autem loculos servaret, volebat etiam unguenti pretium in loculis recondi, quo furari inde posset. Siquidemn avaritia captus in furtum intendebat. Et tunc qui dem illi responsum est (x), sed quia nunc idem faetuin vidit, ae furandi occasione rursus fraudatus est, jam in iram exarsit: cumque ingressus esset in cum Salamas, sicut dixit Lucas ", insidias appetit. Vers. 14. Tunc Vers. 15. Eum tradam? Cum aliena est effects domestica, tunc domesticus alienatus est, et ad illos abiit, non ab illis vocatus est. Additum est etiam patriæ rognomen, quia alius etiam Judas erat qui Jacobi dicebatur. Non dixit autem Jesum Christum, sed Eum; iam enim et nomen ejus oderat. Lucas vero dixit quod etiam locutus est cum magistratibus (y) quemadmodum illum tradat eis ". Principes enim sacerdoVariæ lectiones et notæ. (86-87) Uterque codex habet περιλάβη. Sed conjunctivus hic non habet locum. Conjici possit περιβαat. Sed Hentenius etiam habet comprehendet. Ergo περιλαβεί. Sic infra etiam ad Matth. xxvi, 32, babel προλαβώ. Βαλλάντιον, Cod. A., idem mox habet βαλλάν (*) Ascila Oblata. (*) Illi responsum est. Excusationem habuit. (y) Magistralibus. Euthymius de militibus Roma PATROL. GR. CXX/X. τιοφύλαξ, et paulo post rursus, βαλλαντίῳ. Adde obiter de vocabulo γλωσσόκομον Cyrilli Gloss. inedit. Γλωσσόκομον· βαλλάντιον, ἢ ξυλίνη θήκη. Idem babet quoque aliud Lexicon ineditum. Alibi ένεκούση; fere dicitur. nis accepit, non de præfectis tcmpli. Ergo, ducibus, præfectis militum, hic et mox.

(49 COMMENT. IN MATTILEUM. - CAP. XXVI. Αμίν – αὐτῆς. Τοῦτο καὶ τῆς γυναικός πα- λ ράκλησις καὶ ἔπαινος ἦν, καὶ τῶν μαθητῶν παραμυθία τῆς μὲν, ὅτι ἔσται κατὰ πᾶσαν ἀδομένη τὴν οἰκουμένην· τῶν δὲ, ὅτι τὸ κήρυγμα πᾶσαν περιλάβῃ (86-87) τὴν οἰκουμένην. Τὸ Εὐαγγέλιον δὲ τοῦτο, ἀντὶ τοῦ, ἡ πραγματεία ἡ ἐμὴ, ἡ διήγησις ἡ κατ' ἐμέ. Καὶ ὄντως, ὅποι γινώσκουσι τὰ κατὰ τὸν Χριστόν, γινώσκουσι καὶ ὁ ἐποίησεν αὕτη, καὶ τῷ εὐαγγελία συνεκηρύχθη τὸ ἔρχον αὐτῆς, καὶ εἰς ἅπασαν τὴν γῆν διέδραμεν αὐτῆς τὸ μνημόσυνον. Καὶ πῶς οὐδὲν πνευματικὸν ὑπέσχετο τῇ γυναικὶ, ἀλλὰ μόνην τὴν εἰσαεὶ μνήμην; ᾿Απὸ ταύτης καὶ περὶ ἐκείνου θαῤῥεῖν ἔδωκεν. Εἰ γὰρ καλὸν ἔργον αὐτῇ προσεμαρτύρησε, πρόδηλον, ὅτι δώσει καὶ τὸν ὑπὲρ τούτου μισθόν. Προετύπου δὲ ἡ μὲν γυνὴ τὴν Ἐκκλησίαν, τὴν πρότερον οὖσαν ἁμαρτωλόν· τὸ δὲ μύρον, τὴν πίστιν, ἣν ἐξέχεεν εἰς Χριστόν. Υπόμνησιν δὲ τοῖς μαθηταῖς, ὡς εἰρήκαμεν, ἐμβαλών τῆς μετ' ὀλίγον σφαγῆς αὐτοῦ, καὶ τὸν Ἰούδαν ὑπέ. νυξιν, ὡς οὐ λέληθε πονηρὰ σκεπτόμενος, ὑπανοίγων αὐτῷ μετανοίας θύμαν. Ὁ δὲ καὶ πρότερον μὲν ἐπὶ τῆς ἀδελφῆς τοῦ Λαζάρου διεγόγγυσε, λέγων· Διατί τοῦτο τὸ μύρον οὐκ ἐπράθη τριακοσίων δηναρίων, καὶ ἐδόθη πτωχοίς; Εἶπε δὲ, φησί, τοῦτο, οὐχ ὅτι πε;ὶ τῶν πτωχῶν ἔμελεν αὐτῷ, ἀλλ' ὅτι κλέπτης ἦν, καὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχε, καὶ τὰ βαλλόμενα εβάσταζε. Τὸ γλωσσόκομον δὲ ἦν βαλάντιον, ἐν ᾧ τὰ προσαγόμενα χάριν τῶν πενήτων ἐναπεθησαυρίζοντο. ἂν δὲ βαλαντιοφύ λαξ, ἐβούλετο καὶ τὸ τίμημα τοῦ μύρου εναποταμι ευθῆνα: τῷ βαλαντίς, ἵνα δύναιτο κλέψαι. Φιλαρ γυρία γὰρ ἀλούς, εἰς κλοπὴν ἑώρα. Τότε δὲ τυχών ἀπολογίας, ἐπεὶ καὶ νῦν τὸ αὐτὸ γεγονὸς εἶδε, καὶ τῆς ἀφορμῆς τοῦ κλέψαι πάλιν ἀπέτυχεν, εἰς ὀργὴν λοιπὸν ἐξεκαύθη, καὶ εἰσελθόντος εἰς αὐτὸν τοῦ Σατανα, καθὼς εἶπεν ὁ Λουκᾶς, ἄρχεται τῆς ἐπιβουλῆς. Τότε – παραδώσω αὐτόν; Ὅτε ἡ ἀλλοτρία ᾠκειώθη, τότε ὁ οἰκεῖος Αλλοτριώθη, καὶ ἐπορεύθη πρὸς αὐτοὺς, οὐχ ὑπ' αὐτῶν μετεκλήθη. Προστέθει ται δὲ τὸ ἀπὸ τῆς ἐνεγκαμένης ἐπώνυμον, δια ότι καὶ ἄλλο; Ἰούδας ἦν ὁ Ἰακώβου. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι τὸν Ἰησοῦν, ἢ τὸν Χριστὸν, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτόν. Εμ! σει γὰρ λοιπὸν αὐτοῦ καὶ τὸ ὄνομα. Λουκᾶς δὲ εἶπεν, ὅτι συνελάλησε καὶ τοῖς στρατηγοῖς τὸ πῶς t αὐτὸν παραδῷ αὐτοῖς. Οἱ γὰρ ἀρχιερεῖς παρέπει es Joan. xi, 5, 6.» Luc. xx11, 3.» jbid. 4. Vers. 15. Amen ipsius lloc et laus est ac consolatio mulieris, et discipulorum solatium. illius quidem, quia per universum orbem decantabitur; horum autem, quia prædicatio totuin comprehendet mundum. lloc Evangelium, id est, opus meum et narratio facta de me. Et vere quotquot cognoscunt ea quæ circa Christum contigerunt, etiam id norunt quod hæc fecit; et simul cum Evangelio predicatum est hujus opus, et in universum percurrit orbem hujus memoria. Sed quomodo nibil spirituale mulieri promisit, sed perpetuam duntaxat memoriam? Ex hoc sane ut illius quoque fiduciam haberet dedit; nam si bonum illius fuisse opus testatus est, manifestum est quod etiam rependet pro ipso mercedem. Prafiguravit autem hæc mulier Ecclesiam, quæ prius erat peccatria. Unguentum vero, fidem quam in Christum eludit. Commemorationem autem discipulis ut diximus suggerendo propinquæ cædis sur, etiam Judam clam percussit, utpote quod Christum mon lateret ipsum iniqua tractare: tanquam pœnitentiæ januam illi aperiendo. Ille autem etiam prius de sorore Lazari murmuraverat, dicens: Quare hoc unyuentum non veniit trecentis denariis et datum est egenis? Dixit autem hoc, inquit Joannes, non quod de eycnis sollicitus esset, sed quia fur erat et loculos habebat, ac ea quæ mittebantur portabat **. Loculi autem erant marsupium, in quo recondebat ea que pauperum gratia ascita (v) erant: cum autem loculos servaret, volebat etiam unguenti pretium in loculis recondi, quo furari inde posset. Siquidemn avaritia captus in furtum intendebat. Et tunc qui dem illi responsum est (x), sed quia nunc idem faetuin vidit, ae furandi occasione rursus fraudatus est, jam in iram exarsit: cumque ingressus esset in cum Salamas, sicut dixit Lucas ", insidias appetit. Vers. 14. Tunc Vers. 15. Eum tradam? Cum aliena est effects domestica, tunc domesticus alienatus est, et ad illos abiit, non ab illis vocatus est. Additum est etiam patriæ rognomen, quia alius etiam Judas erat qui Jacobi dicebatur. Non dixit autem Jesum Christum, sed Eum; iam enim et nomen ejus oderat. Lucas vero dixit quod etiam locutus est cum magistratibus (y) quemadmodum illum tradat eis ". Principes enim sacerdoVariæ lectiones et notæ. (86-87) Uterque codex habet περιλάβη. Sed conjunctivus hic non habet locum. Conjici possit περιβαat. Sed Hentenius etiam habet comprehendet. Ergo περιλαβεί. Sic infra etiam ad Matth. xxvi, 32, babel προλαβώ. Βαλλάντιον, Cod. A., idem mox habet βαλλάν (*) Ascila Oblata. (*) Illi responsum est. Excusationem habuit. (y) Magistralibus. Euthymius de militibus Roma PATROL. GR. CXX/X. τιοφύλαξ, et paulo post rursus, βαλλαντίῳ. Adde obiter de vocabulo γλωσσόκομον Cyrilli Gloss. inedit. Γλωσσόκομον· βαλλάντιον, ἢ ξυλίνη θήκη. Idem babet quoque aliud Lexicon ineditum. Alibi ένεκούση; fere dicitur. nis accepit, non de præfectis tcmpli. Ergo, ducibus, præfectis militum, hic et mox.

(49 COMMENT. IN MATTILEUM. - CAP. XXVI. Αμίν – αὐτῆς. Τοῦτο καὶ τῆς γυναικός πα- λ ράκλησις καὶ ἔπαινος ἦν, καὶ τῶν μαθητῶν παραμυθία τῆς μὲν, ὅτι ἔσται κατὰ πᾶσαν ἀδομένη τὴν οἰκουμένην· τῶν δὲ, ὅτι τὸ κήρυγμα πᾶσαν περιλάβῃ (86-87) τὴν οἰκουμένην. Τὸ Εὐαγγέλιον δὲ τοῦτο, ἀντὶ τοῦ, ἡ πραγματεία ἡ ἐμὴ, ἡ διήγησις ἡ κατ' ἐμέ. Καὶ ὄντως, ὅποι γινώσκουσι τὰ κατὰ τὸν Χριστόν, γινώσκουσι καὶ ὁ ἐποίησεν αὕτη, καὶ τῷ εὐαγγελία συνεκηρύχθη τὸ ἔρχον αὐτῆς, καὶ εἰς ἅπασαν τὴν γῆν διέδραμεν αὐτῆς τὸ μνημόσυνον. Καὶ πῶς οὐδὲν πνευματικὸν ὑπέσχετο τῇ γυναικὶ, ἀλλὰ μόνην τὴν εἰσαεὶ μνήμην; ᾿Απὸ ταύτης καὶ περὶ ἐκείνου θαῤῥεῖν ἔδωκεν. Εἰ γὰρ καλὸν ἔργον αὐτῇ προσεμαρτύρησε, πρόδηλον, ὅτι δώσει καὶ τὸν ὑπὲρ τούτου μισθόν. Προετύπου δὲ ἡ μὲν γυνὴ τὴν Ἐκκλησίαν, τὴν πρότερον οὖσαν ἁμαρτωλόν· τὸ δὲ μύρον, τὴν πίστιν, ἣν ἐξέχεεν εἰς Χριστόν. Υπόμνησιν δὲ τοῖς μαθηταῖς, ὡς εἰρήκαμεν, ἐμβαλών τῆς μετ' ὀλίγον σφαγῆς αὐτοῦ, καὶ τὸν Ἰούδαν ὑπέ. νυξιν, ὡς οὐ λέληθε πονηρὰ σκεπτόμενος, ὑπανοίγων αὐτῷ μετανοίας θύμαν. Ὁ δὲ καὶ πρότερον μὲν ἐπὶ τῆς ἀδελφῆς τοῦ Λαζάρου διεγόγγυσε, λέγων· Διατί τοῦτο τὸ μύρον οὐκ ἐπράθη τριακοσίων δηναρίων, καὶ ἐδόθη πτωχοίς; Εἶπε δὲ, φησί, τοῦτο, οὐχ ὅτι πε;ὶ τῶν πτωχῶν ἔμελεν αὐτῷ, ἀλλ' ὅτι κλέπτης ἦν, καὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχε, καὶ τὰ βαλλόμενα εβάσταζε. Τὸ γλωσσόκομον δὲ ἦν βαλάντιον, ἐν ᾧ τὰ προσαγόμενα χάριν τῶν πενήτων ἐναπεθησαυρίζοντο. ἂν δὲ βαλαντιοφύ λαξ, ἐβούλετο καὶ τὸ τίμημα τοῦ μύρου εναποταμι ευθῆνα: τῷ βαλαντίς, ἵνα δύναιτο κλέψαι. Φιλαρ γυρία γὰρ ἀλούς, εἰς κλοπὴν ἑώρα. Τότε δὲ τυχών ἀπολογίας, ἐπεὶ καὶ νῦν τὸ αὐτὸ γεγονὸς εἶδε, καὶ τῆς ἀφορμῆς τοῦ κλέψαι πάλιν ἀπέτυχεν, εἰς ὀργὴν λοιπὸν ἐξεκαύθη, καὶ εἰσελθόντος εἰς αὐτὸν τοῦ Σατανα, καθὼς εἶπεν ὁ Λουκᾶς, ἄρχεται τῆς ἐπιβουλῆς. Τότε – παραδώσω αὐτόν; Ὅτε ἡ ἀλλοτρία ᾠκειώθη, τότε ὁ οἰκεῖος Αλλοτριώθη, καὶ ἐπορεύθη πρὸς αὐτοὺς, οὐχ ὑπ' αὐτῶν μετεκλήθη. Προστέθει ται δὲ τὸ ἀπὸ τῆς ἐνεγκαμένης ἐπώνυμον, δια ότι καὶ ἄλλο; Ἰούδας ἦν ὁ Ἰακώβου. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι τὸν Ἰησοῦν, ἢ τὸν Χριστὸν, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτόν. Εμ! σει γὰρ λοιπὸν αὐτοῦ καὶ τὸ ὄνομα. Λουκᾶς δὲ εἶπεν, ὅτι συνελάλησε καὶ τοῖς στρατηγοῖς τὸ πῶς t αὐτὸν παραδῷ αὐτοῖς. Οἱ γὰρ ἀρχιερεῖς παρέπει es Joan. xi, 5, 6.» Luc. xx11, 3.» jbid. 4. Vers. 15. Amen ipsius lloc et laus est ac consolatio mulieris, et discipulorum solatium. illius quidem, quia per universum orbem decantabitur; horum autem, quia prædicatio totuin comprehendet mundum. lloc Evangelium, id est, opus meum et narratio facta de me. Et vere quotquot cognoscunt ea quæ circa Christum contigerunt, etiam id norunt quod hæc fecit; et simul cum Evangelio predicatum est hujus opus, et in universum percurrit orbem hujus memoria. Sed quomodo nibil spirituale mulieri promisit, sed perpetuam duntaxat memoriam? Ex hoc sane ut illius quoque fiduciam haberet dedit; nam si bonum illius fuisse opus testatus est, manifestum est quod etiam rependet pro ipso mercedem. Prafiguravit autem hæc mulier Ecclesiam, quæ prius erat peccatria. Unguentum vero, fidem quam in Christum eludit. Commemorationem autem discipulis ut diximus suggerendo propinquæ cædis sur, etiam Judam clam percussit, utpote quod Christum mon lateret ipsum iniqua tractare: tanquam pœnitentiæ januam illi aperiendo. Ille autem etiam prius de sorore Lazari murmuraverat, dicens: Quare hoc unyuentum non veniit trecentis denariis et datum est egenis? Dixit autem hoc, inquit Joannes, non quod de eycnis sollicitus esset, sed quia fur erat et loculos habebat, ac ea quæ mittebantur portabat **. Loculi autem erant marsupium, in quo recondebat ea que pauperum gratia ascita (v) erant: cum autem loculos servaret, volebat etiam unguenti pretium in loculis recondi, quo furari inde posset. Siquidemn avaritia captus in furtum intendebat. Et tunc qui dem illi responsum est (x), sed quia nunc idem faetuin vidit, ae furandi occasione rursus fraudatus est, jam in iram exarsit: cumque ingressus esset in cum Salamas, sicut dixit Lucas ", insidias appetit. Vers. 14. Tunc Vers. 15. Eum tradam? Cum aliena est effects domestica, tunc domesticus alienatus est, et ad illos abiit, non ab illis vocatus est. Additum est etiam patriæ rognomen, quia alius etiam Judas erat qui Jacobi dicebatur. Non dixit autem Jesum Christum, sed Eum; iam enim et nomen ejus oderat. Lucas vero dixit quod etiam locutus est cum magistratibus (y) quemadmodum illum tradat eis ". Principes enim sacerdoVariæ lectiones et notæ. (86-87) Uterque codex habet περιλάβη. Sed conjunctivus hic non habet locum. Conjici possit περιβαat. Sed Hentenius etiam habet comprehendet. Ergo περιλαβεί. Sic infra etiam ad Matth. xxvi, 32, babel προλαβώ. Βαλλάντιον, Cod. A., idem mox habet βαλλάν (*) Ascila Oblata. (*) Illi responsum est. Excusationem habuit. (y) Magistralibus. Euthymius de militibus Roma PATROL. GR. CXX/X. τιοφύλαξ, et paulo post rursus, βαλλαντίῳ. Adde obiter de vocabulo γλωσσόκομον Cyrilli Gloss. inedit. Γλωσσόκομον· βαλλάντιον, ἢ ξυλίνη θήκη. Idem babet quoque aliud Lexicon ineditum. Alibi ένεκούση; fere dicitur. nis accepit, non de præfectis tcmpli. Ergo, ducibus, præfectis militum, hic et mox.

(49 COMMENT. IN MATTILEUM. - CAP. XXVI. Αμίν – αὐτῆς. Τοῦτο καὶ τῆς γυναικός πα- λ ράκλησις καὶ ἔπαινος ἦν, καὶ τῶν μαθητῶν παραμυθία τῆς μὲν, ὅτι ἔσται κατὰ πᾶσαν ἀδομένη τὴν οἰκουμένην· τῶν δὲ, ὅτι τὸ κήρυγμα πᾶσαν περιλάβῃ (86-87) τὴν οἰκουμένην. Τὸ Εὐαγγέλιον δὲ τοῦτο, ἀντὶ τοῦ, ἡ πραγματεία ἡ ἐμὴ, ἡ διήγησις ἡ κατ' ἐμέ. Καὶ ὄντως, ὅποι γινώσκουσι τὰ κατὰ τὸν Χριστόν, γινώσκουσι καὶ ὁ ἐποίησεν αὕτη, καὶ τῷ εὐαγγελία συνεκηρύχθη τὸ ἔρχον αὐτῆς, καὶ εἰς ἅπασαν τὴν γῆν διέδραμεν αὐτῆς τὸ μνημόσυνον. Καὶ πῶς οὐδὲν πνευματικὸν ὑπέσχετο τῇ γυναικὶ, ἀλλὰ μόνην τὴν εἰσαεὶ μνήμην; ᾿Απὸ ταύτης καὶ περὶ ἐκείνου θαῤῥεῖν ἔδωκεν. Εἰ γὰρ καλὸν ἔργον αὐτῇ προσεμαρτύρησε, πρόδηλον, ὅτι δώσει καὶ τὸν ὑπὲρ τούτου μισθόν. Προετύπου δὲ ἡ μὲν γυνὴ τὴν Ἐκκλησίαν, τὴν πρότερον οὖσαν ἁμαρτωλόν· τὸ δὲ μύρον, τὴν πίστιν, ἣν ἐξέχεεν εἰς Χριστόν. Υπόμνησιν δὲ τοῖς μαθηταῖς, ὡς εἰρήκαμεν, ἐμβαλών τῆς μετ' ὀλίγον σφαγῆς αὐτοῦ, καὶ τὸν Ἰούδαν ὑπέ. νυξιν, ὡς οὐ λέληθε πονηρὰ σκεπτόμενος, ὑπανοίγων αὐτῷ μετανοίας θύμαν. Ὁ δὲ καὶ πρότερον μὲν ἐπὶ τῆς ἀδελφῆς τοῦ Λαζάρου διεγόγγυσε, λέγων· Διατί τοῦτο τὸ μύρον οὐκ ἐπράθη τριακοσίων δηναρίων, καὶ ἐδόθη πτωχοίς; Εἶπε δὲ, φησί, τοῦτο, οὐχ ὅτι πε;ὶ τῶν πτωχῶν ἔμελεν αὐτῷ, ἀλλ' ὅτι κλέπτης ἦν, καὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχε, καὶ τὰ βαλλόμενα εβάσταζε. Τὸ γλωσσόκομον δὲ ἦν βαλάντιον, ἐν ᾧ τὰ προσαγόμενα χάριν τῶν πενήτων ἐναπεθησαυρίζοντο. ἂν δὲ βαλαντιοφύ λαξ, ἐβούλετο καὶ τὸ τίμημα τοῦ μύρου εναποταμι ευθῆνα: τῷ βαλαντίς, ἵνα δύναιτο κλέψαι. Φιλαρ γυρία γὰρ ἀλούς, εἰς κλοπὴν ἑώρα. Τότε δὲ τυχών ἀπολογίας, ἐπεὶ καὶ νῦν τὸ αὐτὸ γεγονὸς εἶδε, καὶ τῆς ἀφορμῆς τοῦ κλέψαι πάλιν ἀπέτυχεν, εἰς ὀργὴν λοιπὸν ἐξεκαύθη, καὶ εἰσελθόντος εἰς αὐτὸν τοῦ Σατανα, καθὼς εἶπεν ὁ Λουκᾶς, ἄρχεται τῆς ἐπιβουλῆς. Τότε – παραδώσω αὐτόν; Ὅτε ἡ ἀλλοτρία ᾠκειώθη, τότε ὁ οἰκεῖος Αλλοτριώθη, καὶ ἐπορεύθη πρὸς αὐτοὺς, οὐχ ὑπ' αὐτῶν μετεκλήθη. Προστέθει ται δὲ τὸ ἀπὸ τῆς ἐνεγκαμένης ἐπώνυμον, δια ότι καὶ ἄλλο; Ἰούδας ἦν ὁ Ἰακώβου. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι τὸν Ἰησοῦν, ἢ τὸν Χριστὸν, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτόν. Εμ! σει γὰρ λοιπὸν αὐτοῦ καὶ τὸ ὄνομα. Λουκᾶς δὲ εἶπεν, ὅτι συνελάλησε καὶ τοῖς στρατηγοῖς τὸ πῶς t αὐτὸν παραδῷ αὐτοῖς. Οἱ γὰρ ἀρχιερεῖς παρέπει es Joan. xi, 5, 6.» Luc. xx11, 3.» jbid. 4. Vers. 15. Amen ipsius lloc et laus est ac consolatio mulieris, et discipulorum solatium. illius quidem, quia per universum orbem decantabitur; horum autem, quia prædicatio totuin comprehendet mundum. lloc Evangelium, id est, opus meum et narratio facta de me. Et vere quotquot cognoscunt ea quæ circa Christum contigerunt, etiam id norunt quod hæc fecit; et simul cum Evangelio predicatum est hujus opus, et in universum percurrit orbem hujus memoria. Sed quomodo nibil spirituale mulieri promisit, sed perpetuam duntaxat memoriam? Ex hoc sane ut illius quoque fiduciam haberet dedit; nam si bonum illius fuisse opus testatus est, manifestum est quod etiam rependet pro ipso mercedem. Prafiguravit autem hæc mulier Ecclesiam, quæ prius erat peccatria. Unguentum vero, fidem quam in Christum eludit. Commemorationem autem discipulis ut diximus suggerendo propinquæ cædis sur, etiam Judam clam percussit, utpote quod Christum mon lateret ipsum iniqua tractare: tanquam pœnitentiæ januam illi aperiendo. Ille autem etiam prius de sorore Lazari murmuraverat, dicens: Quare hoc unyuentum non veniit trecentis denariis et datum est egenis? Dixit autem hoc, inquit Joannes, non quod de eycnis sollicitus esset, sed quia fur erat et loculos habebat, ac ea quæ mittebantur portabat **. Loculi autem erant marsupium, in quo recondebat ea que pauperum gratia ascita (v) erant: cum autem loculos servaret, volebat etiam unguenti pretium in loculis recondi, quo furari inde posset. Siquidemn avaritia captus in furtum intendebat. Et tunc qui dem illi responsum est (x), sed quia nunc idem faetuin vidit, ae furandi occasione rursus fraudatus est, jam in iram exarsit: cumque ingressus esset in cum Salamas, sicut dixit Lucas ", insidias appetit. Vers. 14. Tunc Vers. 15. Eum tradam? Cum aliena est effects domestica, tunc domesticus alienatus est, et ad illos abiit, non ab illis vocatus est. Additum est etiam patriæ rognomen, quia alius etiam Judas erat qui Jacobi dicebatur. Non dixit autem Jesum Christum, sed Eum; iam enim et nomen ejus oderat. Lucas vero dixit quod etiam locutus est cum magistratibus (y) quemadmodum illum tradat eis ". Principes enim sacerdoVariæ lectiones et notæ. (86-87) Uterque codex habet περιλάβη. Sed conjunctivus hic non habet locum. Conjici possit περιβαat. Sed Hentenius etiam habet comprehendet. Ergo περιλαβεί. Sic infra etiam ad Matth. xxvi, 32, babel προλαβώ. Βαλλάντιον, Cod. A., idem mox habet βαλλάν (*) Ascila Oblata. (*) Illi responsum est. Excusationem habuit. (y) Magistralibus. Euthymius de militibus Roma PATROL. GR. CXX/X. τιοφύλαξ, et paulo post rursus, βαλλαντίῳ. Adde obiter de vocabulo γλωσσόκομον Cyrilli Gloss. inedit. Γλωσσόκομον· βαλλάντιον, ἢ ξυλίνη θήκη. Idem babet quoque aliud Lexicon ineditum. Alibi ένεκούση; fere dicitur. nis accepit, non de præfectis tcmpli. Ergo, ducibus, præfectis militum, hic et mox.

EUTNYMII ZIGABENI Lum persuaserait quoque magistratibus, ut sibi σαν καὶ τοὺς στρατηγούς, συνάρασθαι αὐτοῖς κατὰ essent auxilio ádversus Jesum, tanquam contra τοῦ Σωτῆρος, ὡς ἀναστατοῦντος τὸ πλῆθος. eum qui vulgus ad seditionem sollicitabat. Οἱ δὲ παραδῷ. Οἱ δ' ἀρχιερεῖς ἐστάθμησαν αὐτῷ τριάκοντα ἀργύρια. Τὸ ἀργύριον δὲ σταθμὸς ἦν ἀλκῆς, ὥσπερ καὶ τὸ δηνάριον, καὶ ὁ στα τὴς, καὶ τὸ τάλαντον. Μάρκος δὲ εἶπεν, ὅτι ἐπηγγεί λαντο αὐτῷ ἀργύριον δοῦναι· Λουκᾶς δὲ, ὅτι συνέθεντο. Εἰκὸς δὲ πρῶτον μὲν συνθέσθαι καὶ ἐπαγ γείλασθαι, εἶτα σταθμῆσαι. Τινὲς δὲ τὸν ἔστησαν, ἀντὶ τοῦ, συνεφώνησαν καὶ ὡρίσαντο, νενήκασιν. ᾿Αργύριον δὲ ἁπλῶς λέγεται καὶ τὸ πλῆθος τῶν ἀργυρίων. Λουκᾶς δὲ περὶ τοῦ Ἰούδα προσέθηκεν, ὅτι καὶ ἐξωμολόγησεν, ήγουν βεβαίως συνεφώνη σεν, ἐκ καρδίας ἐπηγγείλατο ποιῆσαι τὸ συντεθέν. Vers. 15. Δε illi — Vers. 16. Traderet. Principes autem sacerdotum appenderunt ei triginta argenteos; nam argenteus certum libræ pondus erat, sicut etiam denarius, stater, talentum. Marcus vero dicit quod promiserunt ei argentum se daturos ", Lucas autem quod pacti sunt v. Verisimile est autem quod primum pacti sunt et promiserunt; postmodum vero appenderunt sive constituerunt. Quidam tamen intellexerunt Constituerunt, hoc est, Pacti sunt et decreverunt. Argentum vero singulariter dicitur etiam multitudo argenteorum. Lucas autem de Juda quoque addidit ", quod spopondit, sive Ormiter pactum fecit, e corde promittendo se fa- Εὐκαιρίαν δὲ νόει τὸν ἐπιτήδειον καιρὸν, ὅτε τυλ. clurum, quod statutum erat; ita eniun capitur apud eum ἐξωμολόγησε. Opportunitatem vero intellige tempus convenieus quo propter eum comprehensum, non esset futurum, ut exoriretur tumultus. Necesse est autem ab hoc loco ad finem usque Evangeliorum, omnimodam atque exactam afferre diligentiam, quo dicta evangelistarum inter se concordemus, in his quæ consona non apparent, sed potius non advertentibus multam præbent diſficultatem. Ob hoc ergo ea quæ Matthæi sunt tractantes, etiam quæ aliorum sunt, ubi res exposcerit in medium afferemus, tanquam ad enarrationom necessaria, quo sermo conformis ac manifestus reddatur. CAP. LXIII. Interrogatio, de preparatione Pa scha. ληφθέντο; οὐκ ἔμελλε θόρυβος γενέσθαι. Χρὴ δὲ τὸ ἐντεῦθεν ἄχρι τέλους τῶν Εὐαγγελίων πᾶσαν είσενεγκεῖν παρατήρησιν καὶ ἀκρίβειαν, ὥστε συμβιβά σαι τὰ ῥητὰ τῶν εὐαγγελιστῶν, ἀλλήλοις οὐκ εὐάρμοστα δοκοῦντα, καὶ πολλὴν τοῖς μὴ προσέχουσι παρέχοντα τὴν δυσχέρειαν. Διὰ τοῦτο γοῦν τὰ τοῦ Ματθαίου μεταχειριζόμενοι, καὶ τὰ τῶν ἄλλων, ἐν οἷς εἰκὸς, παραθήσομεν, ὡς ἀναγκαῖα πρὸς τὴν ἐξεγησιν, ὑπὲρ τοῦ συνάδοντα καὶ σαφῆ γενέσθαι τὸν λόγον. ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τῆς ἑτοιμασίας τοῦ Πάσχα. Τῇ δὲ πρώτη Πάσχα. "Αζυμα μὲν ἐνταῦθα τὸ Πάσχα καλοῦσιν οἱ εὐαγγελισταί, Ματθαῖος καὶ Μάρκο;, διότι κατὰ τὸ Πάσχα τοῖς τοῦ ἀμνοῦ κρέασι καὶ ἄζυμα συνησθίοντο, καὶ ἀπὸ τούτων τῶν ἀξύμων Αζυμα καὶ τὸ Πάσχα κατωνομάζετο. Καὶ βεβαι τοῦτο Λουκᾶς εἰπών· Ηγγιζε δὲ ἡ ἑορτὴ τῶν Αζύμων, ἡ λεγομένη Πάσχα. Πρώτην δὲ τῶν Αζύμων τὴν πρὸ τοῦ Πάσχα φασὶν ἡμέραν, τὴν τρισκαιδεκάτην μὲν τοῦ μηνός, πέμπτην δὲ τῆς Εβδομάδος πρώτην ταύτην τῶν ᾿Αζύμων καλέσαντες. ὡς προλαμβάνουσαν τὰ ἄζυμα τοῦ Πάσχα. Καὶ μάρτ τυ; τοῦ λόγου σαφής Ιωάννης εἰπών· Πρὸ δὲ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς, ὅτι ἐλήλυθεν αὐτοῦ ἡ ὥρα, καὶ τὰ ἑξῆς. Ταύτην γάρ Azyma quidem ipsum Pascha vocant evangelista Matthæus et Marcus, quia circa Pascha cum agni carnibus etiam azyma edebant: et ab his azymis ipsum quoque Pascha cognominabator Azymia. Confirmat hoc et Lucas dicens: Appropinquavit festus dies Azymorum, qui dicébatur Pascha Primum autem Azymorum dicunt diem qui Pascha præcedit, decimum tertium videlicet mensis et quintum septimans, vocantes hunc primun Azymorum, quasi præcedentem ipsa Paschæ azyma. Et hujus sermonis manifestus testis est Joannes qui ait: Ante diem festum Pascha sciens Jesus quod veniret hora ejus ', etc. llunc ergo diem quem Matthæus et Marcus primum Azymiorum vocaverunt, hic diem ante festun Paschæ nominavit. Sed τὴν ἡμέραν, ἣν Ματθαῖος καὶ Μάρκος πρώτην τῶν hæc quidem hactenus. Quod autem de hoc die, videlicet decimo tertio mensis, quinto autem hebdomadæ, Marcus dixit: Et primo die azymorum quando pascha immolabant'; Lucas vero: Venit etiam dies Azymorum, in quo necesse erat immolari pascha ' illud: Quando pascha immolabant; et hoc: In quo necesse erat immolari pascha, ne ad primum Azymorum conjungas.Non Αζύμων σε λήκασιν, οὗτος πρὸ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πά σχα ὠνόμασεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Ἐπεὶ δὲ περὶ ταύτης τῆς ἡμέρας, τῆς τρισκαι δεκάτης μὲν τοῦ μηνός, πέμπτης δὲ τῆς ἑβδομάδος, Μάρκος μέν φησι· Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀξύ μων, ὅτι τὸ πάσχα «θυον· Λουκᾶς δέ· Ἦλθε δὲ ἡ ἡμέρα τῶν 'Αζύμων, ἐν ᾗ ἔδει θύεσθαι τὸ πάσχα τὸ, Ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον, καὶ τὸ, Ἐν ᾗ ἔδει θύε σθαι τὸ πάσχα, μὴ πρὸς τὴν πρώτην τῶν Ἀνύμων » Luc. xxii, 1. › Joan. xi, 1. • Marc. xiv, 12. Variæ lectiones et notæ. so Marc. πιν, 11.» Luc. xxn, 5. so iuid. 6. • Luc. xxı, 7. (80 Εστάθμισαν, et paulo inferius σταθμίσαι, codex B.

EUTNYMII ZIGABENI Lum persuaserait quoque magistratibus, ut sibi σαν καὶ τοὺς στρατηγούς, συνάρασθαι αὐτοῖς κατὰ essent auxilio ádversus Jesum, tanquam contra τοῦ Σωτῆρος, ὡς ἀναστατοῦντος τὸ πλῆθος. eum qui vulgus ad seditionem sollicitabat. Οἱ δὲ παραδῷ. Οἱ δ' ἀρχιερεῖς ἐστάθμησαν αὐτῷ τριάκοντα ἀργύρια. Τὸ ἀργύριον δὲ σταθμὸς ἦν ἀλκῆς, ὥσπερ καὶ τὸ δηνάριον, καὶ ὁ στα τὴς, καὶ τὸ τάλαντον. Μάρκος δὲ εἶπεν, ὅτι ἐπηγγεί λαντο αὐτῷ ἀργύριον δοῦναι· Λουκᾶς δὲ, ὅτι συνέθεντο. Εἰκὸς δὲ πρῶτον μὲν συνθέσθαι καὶ ἐπαγ γείλασθαι, εἶτα σταθμῆσαι. Τινὲς δὲ τὸν ἔστησαν, ἀντὶ τοῦ, συνεφώνησαν καὶ ὡρίσαντο, νενήκασιν. ᾿Αργύριον δὲ ἁπλῶς λέγεται καὶ τὸ πλῆθος τῶν ἀργυρίων. Λουκᾶς δὲ περὶ τοῦ Ἰούδα προσέθηκεν, ὅτι καὶ ἐξωμολόγησεν, ήγουν βεβαίως συνεφώνη σεν, ἐκ καρδίας ἐπηγγείλατο ποιῆσαι τὸ συντεθέν. Vers. 15. Δε illi — Vers. 16. Traderet. Principes autem sacerdotum appenderunt ei triginta argenteos; nam argenteus certum libræ pondus erat, sicut etiam denarius, stater, talentum. Marcus vero dicit quod promiserunt ei argentum se daturos ", Lucas autem quod pacti sunt v. Verisimile est autem quod primum pacti sunt et promiserunt; postmodum vero appenderunt sive constituerunt. Quidam tamen intellexerunt Constituerunt, hoc est, Pacti sunt et decreverunt. Argentum vero singulariter dicitur etiam multitudo argenteorum. Lucas autem de Juda quoque addidit ", quod spopondit, sive Ormiter pactum fecit, e corde promittendo se fa- Εὐκαιρίαν δὲ νόει τὸν ἐπιτήδειον καιρὸν, ὅτε τυλ. clurum, quod statutum erat; ita eniun capitur apud eum ἐξωμολόγησε. Opportunitatem vero intellige tempus convenieus quo propter eum comprehensum, non esset futurum, ut exoriretur tumultus. Necesse est autem ab hoc loco ad finem usque Evangeliorum, omnimodam atque exactam afferre diligentiam, quo dicta evangelistarum inter se concordemus, in his quæ consona non apparent, sed potius non advertentibus multam præbent diſficultatem. Ob hoc ergo ea quæ Matthæi sunt tractantes, etiam quæ aliorum sunt, ubi res exposcerit in medium afferemus, tanquam ad enarrationom necessaria, quo sermo conformis ac manifestus reddatur. CAP. LXIII. Interrogatio, de preparatione Pa scha. ληφθέντο; οὐκ ἔμελλε θόρυβος γενέσθαι. Χρὴ δὲ τὸ ἐντεῦθεν ἄχρι τέλους τῶν Εὐαγγελίων πᾶσαν είσενεγκεῖν παρατήρησιν καὶ ἀκρίβειαν, ὥστε συμβιβά σαι τὰ ῥητὰ τῶν εὐαγγελιστῶν, ἀλλήλοις οὐκ εὐάρμοστα δοκοῦντα, καὶ πολλὴν τοῖς μὴ προσέχουσι παρέχοντα τὴν δυσχέρειαν. Διὰ τοῦτο γοῦν τὰ τοῦ Ματθαίου μεταχειριζόμενοι, καὶ τὰ τῶν ἄλλων, ἐν οἷς εἰκὸς, παραθήσομεν, ὡς ἀναγκαῖα πρὸς τὴν ἐξεγησιν, ὑπὲρ τοῦ συνάδοντα καὶ σαφῆ γενέσθαι τὸν λόγον. ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τῆς ἑτοιμασίας τοῦ Πάσχα. Τῇ δὲ πρώτη Πάσχα. "Αζυμα μὲν ἐνταῦθα τὸ Πάσχα καλοῦσιν οἱ εὐαγγελισταί, Ματθαῖος καὶ Μάρκο;, διότι κατὰ τὸ Πάσχα τοῖς τοῦ ἀμνοῦ κρέασι καὶ ἄζυμα συνησθίοντο, καὶ ἀπὸ τούτων τῶν ἀξύμων Αζυμα καὶ τὸ Πάσχα κατωνομάζετο. Καὶ βεβαι τοῦτο Λουκᾶς εἰπών· Ηγγιζε δὲ ἡ ἑορτὴ τῶν Αζύμων, ἡ λεγομένη Πάσχα. Πρώτην δὲ τῶν Αζύμων τὴν πρὸ τοῦ Πάσχα φασὶν ἡμέραν, τὴν τρισκαιδεκάτην μὲν τοῦ μηνός, πέμπτην δὲ τῆς Εβδομάδος πρώτην ταύτην τῶν ᾿Αζύμων καλέσαντες. ὡς προλαμβάνουσαν τὰ ἄζυμα τοῦ Πάσχα. Καὶ μάρτ τυ; τοῦ λόγου σαφής Ιωάννης εἰπών· Πρὸ δὲ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς, ὅτι ἐλήλυθεν αὐτοῦ ἡ ὥρα, καὶ τὰ ἑξῆς. Ταύτην γάρ Azyma quidem ipsum Pascha vocant evangelista Matthæus et Marcus, quia circa Pascha cum agni carnibus etiam azyma edebant: et ab his azymis ipsum quoque Pascha cognominabator Azymia. Confirmat hoc et Lucas dicens: Appropinquavit festus dies Azymorum, qui dicébatur Pascha Primum autem Azymorum dicunt diem qui Pascha præcedit, decimum tertium videlicet mensis et quintum septimans, vocantes hunc primun Azymorum, quasi præcedentem ipsa Paschæ azyma. Et hujus sermonis manifestus testis est Joannes qui ait: Ante diem festum Pascha sciens Jesus quod veniret hora ejus ', etc. llunc ergo diem quem Matthæus et Marcus primum Azymiorum vocaverunt, hic diem ante festun Paschæ nominavit. Sed τὴν ἡμέραν, ἣν Ματθαῖος καὶ Μάρκος πρώτην τῶν hæc quidem hactenus. Quod autem de hoc die, videlicet decimo tertio mensis, quinto autem hebdomadæ, Marcus dixit: Et primo die azymorum quando pascha immolabant'; Lucas vero: Venit etiam dies Azymorum, in quo necesse erat immolari pascha ' illud: Quando pascha immolabant; et hoc: In quo necesse erat immolari pascha, ne ad primum Azymorum conjungas.Non Αζύμων σε λήκασιν, οὗτος πρὸ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πά σχα ὠνόμασεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Ἐπεὶ δὲ περὶ ταύτης τῆς ἡμέρας, τῆς τρισκαι δεκάτης μὲν τοῦ μηνός, πέμπτης δὲ τῆς ἑβδομάδος, Μάρκος μέν φησι· Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀξύ μων, ὅτι τὸ πάσχα «θυον· Λουκᾶς δέ· Ἦλθε δὲ ἡ ἡμέρα τῶν 'Αζύμων, ἐν ᾗ ἔδει θύεσθαι τὸ πάσχα τὸ, Ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον, καὶ τὸ, Ἐν ᾗ ἔδει θύε σθαι τὸ πάσχα, μὴ πρὸς τὴν πρώτην τῶν Ἀνύμων » Luc. xxii, 1. › Joan. xi, 1. • Marc. xiv, 12. Variæ lectiones et notæ. so Marc. πιν, 11.» Luc. xxn, 5. so iuid. 6. • Luc. xxı, 7. (80 Εστάθμισαν, et paulo inferius σταθμίσαι, codex B.

EUTNYMII ZIGABENI Lum persuaserait quoque magistratibus, ut sibi σαν καὶ τοὺς στρατηγούς, συνάρασθαι αὐτοῖς κατὰ essent auxilio ádversus Jesum, tanquam contra τοῦ Σωτῆρος, ὡς ἀναστατοῦντος τὸ πλῆθος. eum qui vulgus ad seditionem sollicitabat. Οἱ δὲ παραδῷ. Οἱ δ' ἀρχιερεῖς ἐστάθμησαν αὐτῷ τριάκοντα ἀργύρια. Τὸ ἀργύριον δὲ σταθμὸς ἦν ἀλκῆς, ὥσπερ καὶ τὸ δηνάριον, καὶ ὁ στα τὴς, καὶ τὸ τάλαντον. Μάρκος δὲ εἶπεν, ὅτι ἐπηγγεί λαντο αὐτῷ ἀργύριον δοῦναι· Λουκᾶς δὲ, ὅτι συνέθεντο. Εἰκὸς δὲ πρῶτον μὲν συνθέσθαι καὶ ἐπαγ γείλασθαι, εἶτα σταθμῆσαι. Τινὲς δὲ τὸν ἔστησαν, ἀντὶ τοῦ, συνεφώνησαν καὶ ὡρίσαντο, νενήκασιν. ᾿Αργύριον δὲ ἁπλῶς λέγεται καὶ τὸ πλῆθος τῶν ἀργυρίων. Λουκᾶς δὲ περὶ τοῦ Ἰούδα προσέθηκεν, ὅτι καὶ ἐξωμολόγησεν, ήγουν βεβαίως συνεφώνη σεν, ἐκ καρδίας ἐπηγγείλατο ποιῆσαι τὸ συντεθέν. Vers. 15. Δε illi — Vers. 16. Traderet. Principes autem sacerdotum appenderunt ei triginta argenteos; nam argenteus certum libræ pondus erat, sicut etiam denarius, stater, talentum. Marcus vero dicit quod promiserunt ei argentum se daturos ", Lucas autem quod pacti sunt v. Verisimile est autem quod primum pacti sunt et promiserunt; postmodum vero appenderunt sive constituerunt. Quidam tamen intellexerunt Constituerunt, hoc est, Pacti sunt et decreverunt. Argentum vero singulariter dicitur etiam multitudo argenteorum. Lucas autem de Juda quoque addidit ", quod spopondit, sive Ormiter pactum fecit, e corde promittendo se fa- Εὐκαιρίαν δὲ νόει τὸν ἐπιτήδειον καιρὸν, ὅτε τυλ. clurum, quod statutum erat; ita eniun capitur apud eum ἐξωμολόγησε. Opportunitatem vero intellige tempus convenieus quo propter eum comprehensum, non esset futurum, ut exoriretur tumultus. Necesse est autem ab hoc loco ad finem usque Evangeliorum, omnimodam atque exactam afferre diligentiam, quo dicta evangelistarum inter se concordemus, in his quæ consona non apparent, sed potius non advertentibus multam præbent diſficultatem. Ob hoc ergo ea quæ Matthæi sunt tractantes, etiam quæ aliorum sunt, ubi res exposcerit in medium afferemus, tanquam ad enarrationom necessaria, quo sermo conformis ac manifestus reddatur. CAP. LXIII. Interrogatio, de preparatione Pa scha. ληφθέντο; οὐκ ἔμελλε θόρυβος γενέσθαι. Χρὴ δὲ τὸ ἐντεῦθεν ἄχρι τέλους τῶν Εὐαγγελίων πᾶσαν είσενεγκεῖν παρατήρησιν καὶ ἀκρίβειαν, ὥστε συμβιβά σαι τὰ ῥητὰ τῶν εὐαγγελιστῶν, ἀλλήλοις οὐκ εὐάρμοστα δοκοῦντα, καὶ πολλὴν τοῖς μὴ προσέχουσι παρέχοντα τὴν δυσχέρειαν. Διὰ τοῦτο γοῦν τὰ τοῦ Ματθαίου μεταχειριζόμενοι, καὶ τὰ τῶν ἄλλων, ἐν οἷς εἰκὸς, παραθήσομεν, ὡς ἀναγκαῖα πρὸς τὴν ἐξεγησιν, ὑπὲρ τοῦ συνάδοντα καὶ σαφῆ γενέσθαι τὸν λόγον. ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τῆς ἑτοιμασίας τοῦ Πάσχα. Τῇ δὲ πρώτη Πάσχα. "Αζυμα μὲν ἐνταῦθα τὸ Πάσχα καλοῦσιν οἱ εὐαγγελισταί, Ματθαῖος καὶ Μάρκο;, διότι κατὰ τὸ Πάσχα τοῖς τοῦ ἀμνοῦ κρέασι καὶ ἄζυμα συνησθίοντο, καὶ ἀπὸ τούτων τῶν ἀξύμων Αζυμα καὶ τὸ Πάσχα κατωνομάζετο. Καὶ βεβαι τοῦτο Λουκᾶς εἰπών· Ηγγιζε δὲ ἡ ἑορτὴ τῶν Αζύμων, ἡ λεγομένη Πάσχα. Πρώτην δὲ τῶν Αζύμων τὴν πρὸ τοῦ Πάσχα φασὶν ἡμέραν, τὴν τρισκαιδεκάτην μὲν τοῦ μηνός, πέμπτην δὲ τῆς Εβδομάδος πρώτην ταύτην τῶν ᾿Αζύμων καλέσαντες. ὡς προλαμβάνουσαν τὰ ἄζυμα τοῦ Πάσχα. Καὶ μάρτ τυ; τοῦ λόγου σαφής Ιωάννης εἰπών· Πρὸ δὲ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς, ὅτι ἐλήλυθεν αὐτοῦ ἡ ὥρα, καὶ τὰ ἑξῆς. Ταύτην γάρ Azyma quidem ipsum Pascha vocant evangelista Matthæus et Marcus, quia circa Pascha cum agni carnibus etiam azyma edebant: et ab his azymis ipsum quoque Pascha cognominabator Azymia. Confirmat hoc et Lucas dicens: Appropinquavit festus dies Azymorum, qui dicébatur Pascha Primum autem Azymorum dicunt diem qui Pascha præcedit, decimum tertium videlicet mensis et quintum septimans, vocantes hunc primun Azymorum, quasi præcedentem ipsa Paschæ azyma. Et hujus sermonis manifestus testis est Joannes qui ait: Ante diem festum Pascha sciens Jesus quod veniret hora ejus ', etc. llunc ergo diem quem Matthæus et Marcus primum Azymiorum vocaverunt, hic diem ante festun Paschæ nominavit. Sed τὴν ἡμέραν, ἣν Ματθαῖος καὶ Μάρκος πρώτην τῶν hæc quidem hactenus. Quod autem de hoc die, videlicet decimo tertio mensis, quinto autem hebdomadæ, Marcus dixit: Et primo die azymorum quando pascha immolabant'; Lucas vero: Venit etiam dies Azymorum, in quo necesse erat immolari pascha ' illud: Quando pascha immolabant; et hoc: In quo necesse erat immolari pascha, ne ad primum Azymorum conjungas.Non Αζύμων σε λήκασιν, οὗτος πρὸ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πά σχα ὠνόμασεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Ἐπεὶ δὲ περὶ ταύτης τῆς ἡμέρας, τῆς τρισκαι δεκάτης μὲν τοῦ μηνός, πέμπτης δὲ τῆς ἑβδομάδος, Μάρκος μέν φησι· Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀξύ μων, ὅτι τὸ πάσχα «θυον· Λουκᾶς δέ· Ἦλθε δὲ ἡ ἡμέρα τῶν 'Αζύμων, ἐν ᾗ ἔδει θύεσθαι τὸ πάσχα τὸ, Ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον, καὶ τὸ, Ἐν ᾗ ἔδει θύε σθαι τὸ πάσχα, μὴ πρὸς τὴν πρώτην τῶν Ἀνύμων » Luc. xxii, 1. › Joan. xi, 1. • Marc. xiv, 12. Variæ lectiones et notæ. so Marc. πιν, 11.» Luc. xxn, 5. so iuid. 6. • Luc. xxı, 7. (80 Εστάθμισαν, et paulo inferius σταθμίσαι, codex B.

EUTNYMII ZIGABENI Lum persuaserait quoque magistratibus, ut sibi σαν καὶ τοὺς στρατηγούς, συνάρασθαι αὐτοῖς κατὰ essent auxilio ádversus Jesum, tanquam contra τοῦ Σωτῆρος, ὡς ἀναστατοῦντος τὸ πλῆθος. eum qui vulgus ad seditionem sollicitabat. Οἱ δὲ παραδῷ. Οἱ δ' ἀρχιερεῖς ἐστάθμησαν αὐτῷ τριάκοντα ἀργύρια. Τὸ ἀργύριον δὲ σταθμὸς ἦν ἀλκῆς, ὥσπερ καὶ τὸ δηνάριον, καὶ ὁ στα τὴς, καὶ τὸ τάλαντον. Μάρκος δὲ εἶπεν, ὅτι ἐπηγγεί λαντο αὐτῷ ἀργύριον δοῦναι· Λουκᾶς δὲ, ὅτι συνέθεντο. Εἰκὸς δὲ πρῶτον μὲν συνθέσθαι καὶ ἐπαγ γείλασθαι, εἶτα σταθμῆσαι. Τινὲς δὲ τὸν ἔστησαν, ἀντὶ τοῦ, συνεφώνησαν καὶ ὡρίσαντο, νενήκασιν. ᾿Αργύριον δὲ ἁπλῶς λέγεται καὶ τὸ πλῆθος τῶν ἀργυρίων. Λουκᾶς δὲ περὶ τοῦ Ἰούδα προσέθηκεν, ὅτι καὶ ἐξωμολόγησεν, ήγουν βεβαίως συνεφώνη σεν, ἐκ καρδίας ἐπηγγείλατο ποιῆσαι τὸ συντεθέν. Vers. 15. Δε illi — Vers. 16. Traderet. Principes autem sacerdotum appenderunt ei triginta argenteos; nam argenteus certum libræ pondus erat, sicut etiam denarius, stater, talentum. Marcus vero dicit quod promiserunt ei argentum se daturos ", Lucas autem quod pacti sunt v. Verisimile est autem quod primum pacti sunt et promiserunt; postmodum vero appenderunt sive constituerunt. Quidam tamen intellexerunt Constituerunt, hoc est, Pacti sunt et decreverunt. Argentum vero singulariter dicitur etiam multitudo argenteorum. Lucas autem de Juda quoque addidit ", quod spopondit, sive Ormiter pactum fecit, e corde promittendo se fa- Εὐκαιρίαν δὲ νόει τὸν ἐπιτήδειον καιρὸν, ὅτε τυλ. clurum, quod statutum erat; ita eniun capitur apud eum ἐξωμολόγησε. Opportunitatem vero intellige tempus convenieus quo propter eum comprehensum, non esset futurum, ut exoriretur tumultus. Necesse est autem ab hoc loco ad finem usque Evangeliorum, omnimodam atque exactam afferre diligentiam, quo dicta evangelistarum inter se concordemus, in his quæ consona non apparent, sed potius non advertentibus multam præbent diſficultatem. Ob hoc ergo ea quæ Matthæi sunt tractantes, etiam quæ aliorum sunt, ubi res exposcerit in medium afferemus, tanquam ad enarrationom necessaria, quo sermo conformis ac manifestus reddatur. CAP. LXIII. Interrogatio, de preparatione Pa scha. ληφθέντο; οὐκ ἔμελλε θόρυβος γενέσθαι. Χρὴ δὲ τὸ ἐντεῦθεν ἄχρι τέλους τῶν Εὐαγγελίων πᾶσαν είσενεγκεῖν παρατήρησιν καὶ ἀκρίβειαν, ὥστε συμβιβά σαι τὰ ῥητὰ τῶν εὐαγγελιστῶν, ἀλλήλοις οὐκ εὐάρμοστα δοκοῦντα, καὶ πολλὴν τοῖς μὴ προσέχουσι παρέχοντα τὴν δυσχέρειαν. Διὰ τοῦτο γοῦν τὰ τοῦ Ματθαίου μεταχειριζόμενοι, καὶ τὰ τῶν ἄλλων, ἐν οἷς εἰκὸς, παραθήσομεν, ὡς ἀναγκαῖα πρὸς τὴν ἐξεγησιν, ὑπὲρ τοῦ συνάδοντα καὶ σαφῆ γενέσθαι τὸν λόγον. ΚΕΦ. ΙΓ'. Περὶ τῆς ἑτοιμασίας τοῦ Πάσχα. Τῇ δὲ πρώτη Πάσχα. "Αζυμα μὲν ἐνταῦθα τὸ Πάσχα καλοῦσιν οἱ εὐαγγελισταί, Ματθαῖος καὶ Μάρκο;, διότι κατὰ τὸ Πάσχα τοῖς τοῦ ἀμνοῦ κρέασι καὶ ἄζυμα συνησθίοντο, καὶ ἀπὸ τούτων τῶν ἀξύμων Αζυμα καὶ τὸ Πάσχα κατωνομάζετο. Καὶ βεβαι τοῦτο Λουκᾶς εἰπών· Ηγγιζε δὲ ἡ ἑορτὴ τῶν Αζύμων, ἡ λεγομένη Πάσχα. Πρώτην δὲ τῶν Αζύμων τὴν πρὸ τοῦ Πάσχα φασὶν ἡμέραν, τὴν τρισκαιδεκάτην μὲν τοῦ μηνός, πέμπτην δὲ τῆς Εβδομάδος πρώτην ταύτην τῶν ᾿Αζύμων καλέσαντες. ὡς προλαμβάνουσαν τὰ ἄζυμα τοῦ Πάσχα. Καὶ μάρτ τυ; τοῦ λόγου σαφής Ιωάννης εἰπών· Πρὸ δὲ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς, ὅτι ἐλήλυθεν αὐτοῦ ἡ ὥρα, καὶ τὰ ἑξῆς. Ταύτην γάρ Azyma quidem ipsum Pascha vocant evangelista Matthæus et Marcus, quia circa Pascha cum agni carnibus etiam azyma edebant: et ab his azymis ipsum quoque Pascha cognominabator Azymia. Confirmat hoc et Lucas dicens: Appropinquavit festus dies Azymorum, qui dicébatur Pascha Primum autem Azymorum dicunt diem qui Pascha præcedit, decimum tertium videlicet mensis et quintum septimans, vocantes hunc primun Azymorum, quasi præcedentem ipsa Paschæ azyma. Et hujus sermonis manifestus testis est Joannes qui ait: Ante diem festum Pascha sciens Jesus quod veniret hora ejus ', etc. llunc ergo diem quem Matthæus et Marcus primum Azymiorum vocaverunt, hic diem ante festun Paschæ nominavit. Sed τὴν ἡμέραν, ἣν Ματθαῖος καὶ Μάρκος πρώτην τῶν hæc quidem hactenus. Quod autem de hoc die, videlicet decimo tertio mensis, quinto autem hebdomadæ, Marcus dixit: Et primo die azymorum quando pascha immolabant'; Lucas vero: Venit etiam dies Azymorum, in quo necesse erat immolari pascha ' illud: Quando pascha immolabant; et hoc: In quo necesse erat immolari pascha, ne ad primum Azymorum conjungas.Non Αζύμων σε λήκασιν, οὗτος πρὸ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πά σχα ὠνόμασεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Ἐπεὶ δὲ περὶ ταύτης τῆς ἡμέρας, τῆς τρισκαι δεκάτης μὲν τοῦ μηνός, πέμπτης δὲ τῆς ἑβδομάδος, Μάρκος μέν φησι· Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀξύ μων, ὅτι τὸ πάσχα «θυον· Λουκᾶς δέ· Ἦλθε δὲ ἡ ἡμέρα τῶν 'Αζύμων, ἐν ᾗ ἔδει θύεσθαι τὸ πάσχα τὸ, Ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον, καὶ τὸ, Ἐν ᾗ ἔδει θύε σθαι τὸ πάσχα, μὴ πρὸς τὴν πρώτην τῶν Ἀνύμων » Luc. xxii, 1. › Joan. xi, 1. • Marc. xiv, 12. Variæ lectiones et notæ. so Marc. πιν, 11.» Luc. xxn, 5. so iuid. 6. • Luc. xxı, 7. (80 Εστάθμισαν, et paulo inferius σταθμίσαι, codex B.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XXVI. Dicit enim lex: In primo mense, in decimo quarto die mensis ad vesperam per medium vesperarum Pascha erit Domino '. Verum si ad vesperam per medium vesperarum pascha immolabant, quomodo diem appellant Pascha et Azyma? Quia vesperam diei præcedenti conjungere solent Judæi. Itaque a vespera Paschiæ et Azymorum, diem quoque ipsius vesperæ vocant Azyma. συντάξῃς, ἀλλὰ πρὸς αὐτὴν τὴν τῶν ἀζύμων ημέ- cnim decimo tertio, sed decimo quarto innolab.utur ραν. Οὐ γὰρ ἐν τῇ τρισκαιδεκάτῃ, ἀλλ' ἐν τῇ τεσ σαρεσκαιδεκάτῃ ἐθύετο. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος· Ἐν τῷ πρώτῳ μηνί, ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ ἡμέρα τοῦ μηνός, ἀνὰ μέσον τῶν ἐσπερινών, Πάσχα τῷ Κυρίῳ. Καὶ ἐπεὶ ἀνὰ μέσον τῆς ἑσπέρας τὸ πά σχα εθύετο, πῶς τὴν ἡμέραν Πάσχα καὶ "Αζυμα όνομάζουσιν; Διότι τὴν ἑσπέραν τῇ πρὸ αὐτῆς ἡμέρᾳ συνάπτειν ειώθασιν Ἰουδαῖοι. Καὶ λοιπὸν ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τοῦ Πάσχα καὶ τῶν ᾿Αζύμων καὶ τὴν ἡμέ ραν αὐτῆς ᾿Αζυμα ὀνομάζουσι. Καὶ πῶς ἐπὶ τῆς τρισκαιδεκάτης τοῦ μηνὸς εἶπε Λουκᾶς, ὅτι Ἦλθεν ἡ ἡμέρα των Αζύμων; Διότι τό, ἦλθε, σημαίνει καὶ τὸ ἐπλησίασε, καὶ τούτῳ λοιπὸν ἐχρήσατο τῷ σημαινομένῳ. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὡς, εἰ καὶ τῶν ἀζύμων κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκά τὴν τοῦ μηνὸς ἀπήρχοντο, ἀλλ᾽ οὖν τὴν ἑορτὴν τῶν Αζύμων κατὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην ἐτέλουν. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος· Ἐν τῇ πεντεκαιδεκάτῃ ἡμέρᾳ τοῦ μηνὸς ἑορτὴ τῶν Ἀζύμων τῷ Κυρίῳ. Ταύτην δὲ καὶ πρώτην τῶν Ἀζύμων εκάλουν, ὡς προαριθμούμένην τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῶν ὡρισμένων, αν εἷς οὐδὲν ζυμωτὸν ἠσθίετο· Ἑπτὰ γὰρ, φησίν, μέσ μας άζυμα έδεσθε. 'Αλλ' οὐ περὶ ταύτης τῆς ἑορτῆς τῶν Αζύμων, οὐδὲ περὶ ταύτης τῆς πρώτης τῶν ἀξύμων εἶπον οἱ εὐαγγελισταί, καθὼς ἀποδέδεικται. Αὕτη μὲν γὰρ κατὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην ηγετο τοῦ μηνός· ἐκεῖνοι δὲ περὶ τῆς τρισκαιδεκάτης έγραψαν. Εἰπόντες δὲ οἱ μαθηταί· Που θέλεις, ετοιμάσωμέν σοι κα Quomodo autem de decimo tertio die mensis dixit Lucas: Venit dies Azymorum *? Quia dicio ἦλθε, τεnil, significat etiam iustabat, imminebat: et hoc nunc usus est significato. Scire autem oportet, quod etsi azyma decimo quarto die mensis incipiebant, festum tamen Azymorum decimo quinto perficiebant. Dicit enim les: Decimo quinto die mensis esfum Asymorum erit Domino * Εt hunc etiam primum Azymorum vocabant, utpote prænumeratum septem determinatis diebus, quibus nihil fermentatum edebatur. Sd non de hoc festo Azymorum neque de hoc primo azymorum dixèrunt evangelistæ, ut demonstratum est. Illud, siquidem decimo quinto die meusis accidebat, illi vero de decimo tertio die scri❤ pserunt. Dicentes vero discipuli: Ubi vis paremus tibi ad edendum pascha '? demonstraverunt γιῖν τὸ Πάσχα; ἔδειξαν, ὅτι οὐκ εἶχεν ἴδιον καταγώ. quod proprium habitaculum non habebat. Puto γιον. Οίμαι δὲ, ὅτι οὐδ᾽ αὐτοὶ, πᾶσιν ἀποταξάμενοι. Η γὰρ ἂν ἐκεῖ τοῦτον ἐλθεῖν παρεκάλεσαν. Επιτελεί δὲ τὸ Πάσχα, δεικνύς, ότι μέχρι τελευτῆς τὸν νόμον ἑτήρει. Φησὶ δὲ ὁ Λουκᾶς, πρῶτον εἰπεῖν τὸν Χριστὸν τοῖς μαθηταί,· Πορευθέντες ἑτοιμάσατέ ἡμῖν τὸ πάσχα, ἵνα φάγωμεν· εἶτα τοὺς μαθητὰς ἐρωτῆσαι· Που θέλεις τό μάσωμεν; autem quod neque ipsi, cum prius omnia reliquissent: alioqui eum illuc invitassent ut veniret. Perficit vero Pascha, ostendens quod usque ad mortem legem observabat. Ait autem Lucas primum dixisse Christum discipulis: Euntes parate nobis pascha ut edamus; deinde discipulos interrogase: Ubi vis paremus *? 'Ο δὲ τῶν μαθητῶν μου. Μάρκος δὲ καὶ τὸν Vers. 18. At ille-discipulis meis. Marcus numerum ἀριθμὸν εἶπε τῶν ἀποσταλέντων, ὅτι δύο. Λουκᾶς δὲ quoque dixiteorum qui missi sunt, puta quod duo ". καὶ τὰ ὀνόματα τούτων προσέθηκεν, εἰπὼν, ὅτι καὶ Lucas vero etiam horum addidit nomina dicens, ἀπέστειλε Πέτρον καὶ Ἰωάννην· πόλιν δὲ τὴν τῶν quod misit Petrum et Joannem ". Civitatem autem Ἱεροσολύμων ύποληπτέον. Ορα δε, πῶς τὸν δεῖνα pro Ilierosolymis accipito. Et vide quomodo diπλαγίως εἰπὼν, παρεσιώπησε μὲν τοῦ ἀνδρὸς τὴν cens, Quemdam in obliquo, viri nomen conticuerit, κλήσιν, ὅπως μὴ μαθὼν τὴν οἰκίαν Ἰούδας ἐκ- ne Judas cognita domo ad insidiatores excurrat, δράμῃ πρὸς τοὺς ἐπιβούλους, καὶ ἐπαγάγῃ τούτου; et illos ad se introducat, priusquam cœnam myαὐτῷ πρὸ τοῦ παραδούναι τὸ μυστικὸν δείπνον sticam discipulis tradiderit. Pro domo vero dedit τοῖς μαθηταῖς· ἀντὶ δὲ ταύτης δέδωκεν ἕτερον γνώ- aliud indiciumn, quod scripsit Marcus dicens: ρισμα, ὅπερ ὁ Μάρκος ἀνέγραψεν, εἰπὼν, ὅτι καὶ Occurret vobis homo hydriam aquæ bajulans, sequiἀπαντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βα mini eum: et quocunque ingressus fuerit, dicite paστάζων, ἀκολουθήσατε αὐτῷ· καὶ ὅπου ἐὰν εἰσ- trifamilias: Magister dicit, Ubi est diversorium in quo • Levit. x:111,5. Luc. xx11, 7. • Levit. xx111, 6. ▾ Matth. xxvi, 17, * Luc.xxi, 9. • Marc. XIV, το Luc. xvii, 8. Varia lectiones et nuts. Inter ὧν et επτά addit cod. ὡρισμένων. Mos sutem omittit τῶν ὡρισμένων. Δέ ρος όπω;, addit cod. Β. Forte τε, loco δὲ legendum. Τον μυστικόν, Cod. A. Ad vesperam. Hoc ex Vulgata Latina videtur addidisse interpres.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XXVI. Dicit enim lex: In primo mense, in decimo quarto die mensis ad vesperam per medium vesperarum Pascha erit Domino '. Verum si ad vesperam per medium vesperarum pascha immolabant, quomodo diem appellant Pascha et Azyma? Quia vesperam diei præcedenti conjungere solent Judæi. Itaque a vespera Paschiæ et Azymorum, diem quoque ipsius vesperæ vocant Azyma. συντάξῃς, ἀλλὰ πρὸς αὐτὴν τὴν τῶν ἀζύμων ημέ- cnim decimo tertio, sed decimo quarto innolab.utur ραν. Οὐ γὰρ ἐν τῇ τρισκαιδεκάτῃ, ἀλλ' ἐν τῇ τεσ σαρεσκαιδεκάτῃ ἐθύετο. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος· Ἐν τῷ πρώτῳ μηνί, ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ ἡμέρα τοῦ μηνός, ἀνὰ μέσον τῶν ἐσπερινών, Πάσχα τῷ Κυρίῳ. Καὶ ἐπεὶ ἀνὰ μέσον τῆς ἑσπέρας τὸ πά σχα εθύετο, πῶς τὴν ἡμέραν Πάσχα καὶ "Αζυμα όνομάζουσιν; Διότι τὴν ἑσπέραν τῇ πρὸ αὐτῆς ἡμέρᾳ συνάπτειν ειώθασιν Ἰουδαῖοι. Καὶ λοιπὸν ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τοῦ Πάσχα καὶ τῶν ᾿Αζύμων καὶ τὴν ἡμέ ραν αὐτῆς ᾿Αζυμα ὀνομάζουσι. Καὶ πῶς ἐπὶ τῆς τρισκαιδεκάτης τοῦ μηνὸς εἶπε Λουκᾶς, ὅτι Ἦλθεν ἡ ἡμέρα των Αζύμων; Διότι τό, ἦλθε, σημαίνει καὶ τὸ ἐπλησίασε, καὶ τούτῳ λοιπὸν ἐχρήσατο τῷ σημαινομένῳ. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὡς, εἰ καὶ τῶν ἀζύμων κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκά τὴν τοῦ μηνὸς ἀπήρχοντο, ἀλλ᾽ οὖν τὴν ἑορτὴν τῶν Αζύμων κατὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην ἐτέλουν. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος· Ἐν τῇ πεντεκαιδεκάτῃ ἡμέρᾳ τοῦ μηνὸς ἑορτὴ τῶν Ἀζύμων τῷ Κυρίῳ. Ταύτην δὲ καὶ πρώτην τῶν Ἀζύμων εκάλουν, ὡς προαριθμούμένην τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῶν ὡρισμένων, αν εἷς οὐδὲν ζυμωτὸν ἠσθίετο· Ἑπτὰ γὰρ, φησίν, μέσ μας άζυμα έδεσθε. 'Αλλ' οὐ περὶ ταύτης τῆς ἑορτῆς τῶν Αζύμων, οὐδὲ περὶ ταύτης τῆς πρώτης τῶν ἀξύμων εἶπον οἱ εὐαγγελισταί, καθὼς ἀποδέδεικται. Αὕτη μὲν γὰρ κατὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην ηγετο τοῦ μηνός· ἐκεῖνοι δὲ περὶ τῆς τρισκαιδεκάτης έγραψαν. Εἰπόντες δὲ οἱ μαθηταί· Που θέλεις, ετοιμάσωμέν σοι κα Quomodo autem de decimo tertio die mensis dixit Lucas: Venit dies Azymorum *? Quia dicio ἦλθε, τεnil, significat etiam iustabat, imminebat: et hoc nunc usus est significato. Scire autem oportet, quod etsi azyma decimo quarto die mensis incipiebant, festum tamen Azymorum decimo quinto perficiebant. Dicit enim les: Decimo quinto die mensis esfum Asymorum erit Domino * Εt hunc etiam primum Azymorum vocabant, utpote prænumeratum septem determinatis diebus, quibus nihil fermentatum edebatur. Sd non de hoc festo Azymorum neque de hoc primo azymorum dixèrunt evangelistæ, ut demonstratum est. Illud, siquidem decimo quinto die meusis accidebat, illi vero de decimo tertio die scri❤ pserunt. Dicentes vero discipuli: Ubi vis paremus tibi ad edendum pascha '? demonstraverunt γιῖν τὸ Πάσχα; ἔδειξαν, ὅτι οὐκ εἶχεν ἴδιον καταγώ. quod proprium habitaculum non habebat. Puto γιον. Οίμαι δὲ, ὅτι οὐδ᾽ αὐτοὶ, πᾶσιν ἀποταξάμενοι. Η γὰρ ἂν ἐκεῖ τοῦτον ἐλθεῖν παρεκάλεσαν. Επιτελεί δὲ τὸ Πάσχα, δεικνύς, ότι μέχρι τελευτῆς τὸν νόμον ἑτήρει. Φησὶ δὲ ὁ Λουκᾶς, πρῶτον εἰπεῖν τὸν Χριστὸν τοῖς μαθηταί,· Πορευθέντες ἑτοιμάσατέ ἡμῖν τὸ πάσχα, ἵνα φάγωμεν· εἶτα τοὺς μαθητὰς ἐρωτῆσαι· Που θέλεις τό μάσωμεν; autem quod neque ipsi, cum prius omnia reliquissent: alioqui eum illuc invitassent ut veniret. Perficit vero Pascha, ostendens quod usque ad mortem legem observabat. Ait autem Lucas primum dixisse Christum discipulis: Euntes parate nobis pascha ut edamus; deinde discipulos interrogase: Ubi vis paremus *? 'Ο δὲ τῶν μαθητῶν μου. Μάρκος δὲ καὶ τὸν Vers. 18. At ille-discipulis meis. Marcus numerum ἀριθμὸν εἶπε τῶν ἀποσταλέντων, ὅτι δύο. Λουκᾶς δὲ quoque dixiteorum qui missi sunt, puta quod duo ". καὶ τὰ ὀνόματα τούτων προσέθηκεν, εἰπὼν, ὅτι καὶ Lucas vero etiam horum addidit nomina dicens, ἀπέστειλε Πέτρον καὶ Ἰωάννην· πόλιν δὲ τὴν τῶν quod misit Petrum et Joannem ". Civitatem autem Ἱεροσολύμων ύποληπτέον. Ορα δε, πῶς τὸν δεῖνα pro Ilierosolymis accipito. Et vide quomodo diπλαγίως εἰπὼν, παρεσιώπησε μὲν τοῦ ἀνδρὸς τὴν cens, Quemdam in obliquo, viri nomen conticuerit, κλήσιν, ὅπως μὴ μαθὼν τὴν οἰκίαν Ἰούδας ἐκ- ne Judas cognita domo ad insidiatores excurrat, δράμῃ πρὸς τοὺς ἐπιβούλους, καὶ ἐπαγάγῃ τούτου; et illos ad se introducat, priusquam cœnam myαὐτῷ πρὸ τοῦ παραδούναι τὸ μυστικὸν δείπνον sticam discipulis tradiderit. Pro domo vero dedit τοῖς μαθηταῖς· ἀντὶ δὲ ταύτης δέδωκεν ἕτερον γνώ- aliud indiciumn, quod scripsit Marcus dicens: ρισμα, ὅπερ ὁ Μάρκος ἀνέγραψεν, εἰπὼν, ὅτι καὶ Occurret vobis homo hydriam aquæ bajulans, sequiἀπαντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βα mini eum: et quocunque ingressus fuerit, dicite paστάζων, ἀκολουθήσατε αὐτῷ· καὶ ὅπου ἐὰν εἰσ- trifamilias: Magister dicit, Ubi est diversorium in quo • Levit. x:111,5. Luc. xx11, 7. • Levit. xx111, 6. ▾ Matth. xxvi, 17, * Luc.xxi, 9. • Marc. XIV, το Luc. xvii, 8. Varia lectiones et nuts. Inter ὧν et επτά addit cod. ὡρισμένων. Mos sutem omittit τῶν ὡρισμένων. Δέ ρος όπω;, addit cod. Β. Forte τε, loco δὲ legendum. Τον μυστικόν, Cod. A. Ad vesperam. Hoc ex Vulgata Latina videtur addidisse interpres.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XXVI. Dicit enim lex: In primo mense, in decimo quarto die mensis ad vesperam per medium vesperarum Pascha erit Domino '. Verum si ad vesperam per medium vesperarum pascha immolabant, quomodo diem appellant Pascha et Azyma? Quia vesperam diei præcedenti conjungere solent Judæi. Itaque a vespera Paschiæ et Azymorum, diem quoque ipsius vesperæ vocant Azyma. συντάξῃς, ἀλλὰ πρὸς αὐτὴν τὴν τῶν ἀζύμων ημέ- cnim decimo tertio, sed decimo quarto innolab.utur ραν. Οὐ γὰρ ἐν τῇ τρισκαιδεκάτῃ, ἀλλ' ἐν τῇ τεσ σαρεσκαιδεκάτῃ ἐθύετο. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος· Ἐν τῷ πρώτῳ μηνί, ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ ἡμέρα τοῦ μηνός, ἀνὰ μέσον τῶν ἐσπερινών, Πάσχα τῷ Κυρίῳ. Καὶ ἐπεὶ ἀνὰ μέσον τῆς ἑσπέρας τὸ πά σχα εθύετο, πῶς τὴν ἡμέραν Πάσχα καὶ "Αζυμα όνομάζουσιν; Διότι τὴν ἑσπέραν τῇ πρὸ αὐτῆς ἡμέρᾳ συνάπτειν ειώθασιν Ἰουδαῖοι. Καὶ λοιπὸν ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τοῦ Πάσχα καὶ τῶν ᾿Αζύμων καὶ τὴν ἡμέ ραν αὐτῆς ᾿Αζυμα ὀνομάζουσι. Καὶ πῶς ἐπὶ τῆς τρισκαιδεκάτης τοῦ μηνὸς εἶπε Λουκᾶς, ὅτι Ἦλθεν ἡ ἡμέρα των Αζύμων; Διότι τό, ἦλθε, σημαίνει καὶ τὸ ἐπλησίασε, καὶ τούτῳ λοιπὸν ἐχρήσατο τῷ σημαινομένῳ. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὡς, εἰ καὶ τῶν ἀζύμων κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκά τὴν τοῦ μηνὸς ἀπήρχοντο, ἀλλ᾽ οὖν τὴν ἑορτὴν τῶν Αζύμων κατὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην ἐτέλουν. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος· Ἐν τῇ πεντεκαιδεκάτῃ ἡμέρᾳ τοῦ μηνὸς ἑορτὴ τῶν Ἀζύμων τῷ Κυρίῳ. Ταύτην δὲ καὶ πρώτην τῶν Ἀζύμων εκάλουν, ὡς προαριθμούμένην τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῶν ὡρισμένων, αν εἷς οὐδὲν ζυμωτὸν ἠσθίετο· Ἑπτὰ γὰρ, φησίν, μέσ μας άζυμα έδεσθε. 'Αλλ' οὐ περὶ ταύτης τῆς ἑορτῆς τῶν Αζύμων, οὐδὲ περὶ ταύτης τῆς πρώτης τῶν ἀξύμων εἶπον οἱ εὐαγγελισταί, καθὼς ἀποδέδεικται. Αὕτη μὲν γὰρ κατὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην ηγετο τοῦ μηνός· ἐκεῖνοι δὲ περὶ τῆς τρισκαιδεκάτης έγραψαν. Εἰπόντες δὲ οἱ μαθηταί· Που θέλεις, ετοιμάσωμέν σοι κα Quomodo autem de decimo tertio die mensis dixit Lucas: Venit dies Azymorum *? Quia dicio ἦλθε, τεnil, significat etiam iustabat, imminebat: et hoc nunc usus est significato. Scire autem oportet, quod etsi azyma decimo quarto die mensis incipiebant, festum tamen Azymorum decimo quinto perficiebant. Dicit enim les: Decimo quinto die mensis esfum Asymorum erit Domino * Εt hunc etiam primum Azymorum vocabant, utpote prænumeratum septem determinatis diebus, quibus nihil fermentatum edebatur. Sd non de hoc festo Azymorum neque de hoc primo azymorum dixèrunt evangelistæ, ut demonstratum est. Illud, siquidem decimo quinto die meusis accidebat, illi vero de decimo tertio die scri❤ pserunt. Dicentes vero discipuli: Ubi vis paremus tibi ad edendum pascha '? demonstraverunt γιῖν τὸ Πάσχα; ἔδειξαν, ὅτι οὐκ εἶχεν ἴδιον καταγώ. quod proprium habitaculum non habebat. Puto γιον. Οίμαι δὲ, ὅτι οὐδ᾽ αὐτοὶ, πᾶσιν ἀποταξάμενοι. Η γὰρ ἂν ἐκεῖ τοῦτον ἐλθεῖν παρεκάλεσαν. Επιτελεί δὲ τὸ Πάσχα, δεικνύς, ότι μέχρι τελευτῆς τὸν νόμον ἑτήρει. Φησὶ δὲ ὁ Λουκᾶς, πρῶτον εἰπεῖν τὸν Χριστὸν τοῖς μαθηταί,· Πορευθέντες ἑτοιμάσατέ ἡμῖν τὸ πάσχα, ἵνα φάγωμεν· εἶτα τοὺς μαθητὰς ἐρωτῆσαι· Που θέλεις τό μάσωμεν; autem quod neque ipsi, cum prius omnia reliquissent: alioqui eum illuc invitassent ut veniret. Perficit vero Pascha, ostendens quod usque ad mortem legem observabat. Ait autem Lucas primum dixisse Christum discipulis: Euntes parate nobis pascha ut edamus; deinde discipulos interrogase: Ubi vis paremus *? 'Ο δὲ τῶν μαθητῶν μου. Μάρκος δὲ καὶ τὸν Vers. 18. At ille-discipulis meis. Marcus numerum ἀριθμὸν εἶπε τῶν ἀποσταλέντων, ὅτι δύο. Λουκᾶς δὲ quoque dixiteorum qui missi sunt, puta quod duo ". καὶ τὰ ὀνόματα τούτων προσέθηκεν, εἰπὼν, ὅτι καὶ Lucas vero etiam horum addidit nomina dicens, ἀπέστειλε Πέτρον καὶ Ἰωάννην· πόλιν δὲ τὴν τῶν quod misit Petrum et Joannem ". Civitatem autem Ἱεροσολύμων ύποληπτέον. Ορα δε, πῶς τὸν δεῖνα pro Ilierosolymis accipito. Et vide quomodo diπλαγίως εἰπὼν, παρεσιώπησε μὲν τοῦ ἀνδρὸς τὴν cens, Quemdam in obliquo, viri nomen conticuerit, κλήσιν, ὅπως μὴ μαθὼν τὴν οἰκίαν Ἰούδας ἐκ- ne Judas cognita domo ad insidiatores excurrat, δράμῃ πρὸς τοὺς ἐπιβούλους, καὶ ἐπαγάγῃ τούτου; et illos ad se introducat, priusquam cœnam myαὐτῷ πρὸ τοῦ παραδούναι τὸ μυστικὸν δείπνον sticam discipulis tradiderit. Pro domo vero dedit τοῖς μαθηταῖς· ἀντὶ δὲ ταύτης δέδωκεν ἕτερον γνώ- aliud indiciumn, quod scripsit Marcus dicens: ρισμα, ὅπερ ὁ Μάρκος ἀνέγραψεν, εἰπὼν, ὅτι καὶ Occurret vobis homo hydriam aquæ bajulans, sequiἀπαντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βα mini eum: et quocunque ingressus fuerit, dicite paστάζων, ἀκολουθήσατε αὐτῷ· καὶ ὅπου ἐὰν εἰσ- trifamilias: Magister dicit, Ubi est diversorium in quo • Levit. x:111,5. Luc. xx11, 7. • Levit. xx111, 6. ▾ Matth. xxvi, 17, * Luc.xxi, 9. • Marc. XIV, το Luc. xvii, 8. Varia lectiones et nuts. Inter ὧν et επτά addit cod. ὡρισμένων. Mos sutem omittit τῶν ὡρισμένων. Δέ ρος όπω;, addit cod. Β. Forte τε, loco δὲ legendum. Τον μυστικόν, Cod. A. Ad vesperam. Hoc ex Vulgata Latina videtur addidisse interpres.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XXVI. Dicit enim lex: In primo mense, in decimo quarto die mensis ad vesperam per medium vesperarum Pascha erit Domino '. Verum si ad vesperam per medium vesperarum pascha immolabant, quomodo diem appellant Pascha et Azyma? Quia vesperam diei præcedenti conjungere solent Judæi. Itaque a vespera Paschiæ et Azymorum, diem quoque ipsius vesperæ vocant Azyma. συντάξῃς, ἀλλὰ πρὸς αὐτὴν τὴν τῶν ἀζύμων ημέ- cnim decimo tertio, sed decimo quarto innolab.utur ραν. Οὐ γὰρ ἐν τῇ τρισκαιδεκάτῃ, ἀλλ' ἐν τῇ τεσ σαρεσκαιδεκάτῃ ἐθύετο. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος· Ἐν τῷ πρώτῳ μηνί, ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ ἡμέρα τοῦ μηνός, ἀνὰ μέσον τῶν ἐσπερινών, Πάσχα τῷ Κυρίῳ. Καὶ ἐπεὶ ἀνὰ μέσον τῆς ἑσπέρας τὸ πά σχα εθύετο, πῶς τὴν ἡμέραν Πάσχα καὶ "Αζυμα όνομάζουσιν; Διότι τὴν ἑσπέραν τῇ πρὸ αὐτῆς ἡμέρᾳ συνάπτειν ειώθασιν Ἰουδαῖοι. Καὶ λοιπὸν ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τοῦ Πάσχα καὶ τῶν ᾿Αζύμων καὶ τὴν ἡμέ ραν αὐτῆς ᾿Αζυμα ὀνομάζουσι. Καὶ πῶς ἐπὶ τῆς τρισκαιδεκάτης τοῦ μηνὸς εἶπε Λουκᾶς, ὅτι Ἦλθεν ἡ ἡμέρα των Αζύμων; Διότι τό, ἦλθε, σημαίνει καὶ τὸ ἐπλησίασε, καὶ τούτῳ λοιπὸν ἐχρήσατο τῷ σημαινομένῳ. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὡς, εἰ καὶ τῶν ἀζύμων κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκά τὴν τοῦ μηνὸς ἀπήρχοντο, ἀλλ᾽ οὖν τὴν ἑορτὴν τῶν Αζύμων κατὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην ἐτέλουν. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος· Ἐν τῇ πεντεκαιδεκάτῃ ἡμέρᾳ τοῦ μηνὸς ἑορτὴ τῶν Ἀζύμων τῷ Κυρίῳ. Ταύτην δὲ καὶ πρώτην τῶν Ἀζύμων εκάλουν, ὡς προαριθμούμένην τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῶν ὡρισμένων, αν εἷς οὐδὲν ζυμωτὸν ἠσθίετο· Ἑπτὰ γὰρ, φησίν, μέσ μας άζυμα έδεσθε. 'Αλλ' οὐ περὶ ταύτης τῆς ἑορτῆς τῶν Αζύμων, οὐδὲ περὶ ταύτης τῆς πρώτης τῶν ἀξύμων εἶπον οἱ εὐαγγελισταί, καθὼς ἀποδέδεικται. Αὕτη μὲν γὰρ κατὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην ηγετο τοῦ μηνός· ἐκεῖνοι δὲ περὶ τῆς τρισκαιδεκάτης έγραψαν. Εἰπόντες δὲ οἱ μαθηταί· Που θέλεις, ετοιμάσωμέν σοι κα Quomodo autem de decimo tertio die mensis dixit Lucas: Venit dies Azymorum *? Quia dicio ἦλθε, τεnil, significat etiam iustabat, imminebat: et hoc nunc usus est significato. Scire autem oportet, quod etsi azyma decimo quarto die mensis incipiebant, festum tamen Azymorum decimo quinto perficiebant. Dicit enim les: Decimo quinto die mensis esfum Asymorum erit Domino * Εt hunc etiam primum Azymorum vocabant, utpote prænumeratum septem determinatis diebus, quibus nihil fermentatum edebatur. Sd non de hoc festo Azymorum neque de hoc primo azymorum dixèrunt evangelistæ, ut demonstratum est. Illud, siquidem decimo quinto die meusis accidebat, illi vero de decimo tertio die scri❤ pserunt. Dicentes vero discipuli: Ubi vis paremus tibi ad edendum pascha '? demonstraverunt γιῖν τὸ Πάσχα; ἔδειξαν, ὅτι οὐκ εἶχεν ἴδιον καταγώ. quod proprium habitaculum non habebat. Puto γιον. Οίμαι δὲ, ὅτι οὐδ᾽ αὐτοὶ, πᾶσιν ἀποταξάμενοι. Η γὰρ ἂν ἐκεῖ τοῦτον ἐλθεῖν παρεκάλεσαν. Επιτελεί δὲ τὸ Πάσχα, δεικνύς, ότι μέχρι τελευτῆς τὸν νόμον ἑτήρει. Φησὶ δὲ ὁ Λουκᾶς, πρῶτον εἰπεῖν τὸν Χριστὸν τοῖς μαθηταί,· Πορευθέντες ἑτοιμάσατέ ἡμῖν τὸ πάσχα, ἵνα φάγωμεν· εἶτα τοὺς μαθητὰς ἐρωτῆσαι· Που θέλεις τό μάσωμεν; autem quod neque ipsi, cum prius omnia reliquissent: alioqui eum illuc invitassent ut veniret. Perficit vero Pascha, ostendens quod usque ad mortem legem observabat. Ait autem Lucas primum dixisse Christum discipulis: Euntes parate nobis pascha ut edamus; deinde discipulos interrogase: Ubi vis paremus *? 'Ο δὲ τῶν μαθητῶν μου. Μάρκος δὲ καὶ τὸν Vers. 18. At ille-discipulis meis. Marcus numerum ἀριθμὸν εἶπε τῶν ἀποσταλέντων, ὅτι δύο. Λουκᾶς δὲ quoque dixiteorum qui missi sunt, puta quod duo ". καὶ τὰ ὀνόματα τούτων προσέθηκεν, εἰπὼν, ὅτι καὶ Lucas vero etiam horum addidit nomina dicens, ἀπέστειλε Πέτρον καὶ Ἰωάννην· πόλιν δὲ τὴν τῶν quod misit Petrum et Joannem ". Civitatem autem Ἱεροσολύμων ύποληπτέον. Ορα δε, πῶς τὸν δεῖνα pro Ilierosolymis accipito. Et vide quomodo diπλαγίως εἰπὼν, παρεσιώπησε μὲν τοῦ ἀνδρὸς τὴν cens, Quemdam in obliquo, viri nomen conticuerit, κλήσιν, ὅπως μὴ μαθὼν τὴν οἰκίαν Ἰούδας ἐκ- ne Judas cognita domo ad insidiatores excurrat, δράμῃ πρὸς τοὺς ἐπιβούλους, καὶ ἐπαγάγῃ τούτου; et illos ad se introducat, priusquam cœnam myαὐτῷ πρὸ τοῦ παραδούναι τὸ μυστικὸν δείπνον sticam discipulis tradiderit. Pro domo vero dedit τοῖς μαθηταῖς· ἀντὶ δὲ ταύτης δέδωκεν ἕτερον γνώ- aliud indiciumn, quod scripsit Marcus dicens: ρισμα, ὅπερ ὁ Μάρκος ἀνέγραψεν, εἰπὼν, ὅτι καὶ Occurret vobis homo hydriam aquæ bajulans, sequiἀπαντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βα mini eum: et quocunque ingressus fuerit, dicite paστάζων, ἀκολουθήσατε αὐτῷ· καὶ ὅπου ἐὰν εἰσ- trifamilias: Magister dicit, Ubi est diversorium in quo • Levit. x:111,5. Luc. xx11, 7. • Levit. xx111, 6. ▾ Matth. xxvi, 17, * Luc.xxi, 9. • Marc. XIV, το Luc. xvii, 8. Varia lectiones et nuts. Inter ὧν et επτά addit cod. ὡρισμένων. Mos sutem omittit τῶν ὡρισμένων. Δέ ρος όπω;, addit cod. Β. Forte τε, loco δὲ legendum. Τον μυστικόν, Cod. A. Ad vesperam. Hoc ex Vulgata Latina videtur addidisse interpres.

pascha cum discipuus meis edam. Et ille vobis ἔλθῃ, εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ· Ο διδάσκαλος ostendet 11 canaculum grande instratum: illic parate nobis. Proxima his etiam scripsit Lucas ". Tempus autem ejus propinquum, intelligimus tempus mortis ipsius. Cum discipulis meis, addidit, ut pro his quoque sufficiens præpararetur convivium. Κατάλυμα vero quod Marcus dixit (et nos vertimus diversorium) est coenaculum. Apparet autem quod adelis hic paterfamilias, sive divina revelatione, sive corporali Salv.toris collocutione, noverat quod apud se facturus esset ille pascha: et ideo ad susceptionem præparatum habebat coenaculum. Præterea in hoc etiam loco eum auctoritate signiflrat, tanquam omnium Dominus: Mystice vero significatur, quod ad quemcunque divinum baptisma ingressumn fuerit; nam id bydriæ aqua figuratur, apud hunc Christus requiescit, marine si iustratumn habeat coenaculum, sive purillatam mentem, et adornatam splendore contemplationum supernaturalium. Illic, inquit, parate nobis, ea videlicet quæ ad Pasche festum conveniunt, agnum, azyma, lactucas agrestes ac baculos. † Civitas quidem juxta anagogen, sensibilis est mundus. Homo vero, generaliter natura est humana. Duo autem qui ad hunc mittuntur discipuli lex Veteris ac Novi Testamenti tanquam præcursores quidam Christo mysticum 'convivium præparantes. illa quidem per philosophiam practicam & eos ab omni inquinatione expurgans; hæc autem per theoricam sacrorum disciplinam a corporalibus ad cognatas intelligibiles visiones animæ mentem attollens. Practicæ quideɩn signum fuit Petrus, theoricæ vero Joannes. Præterea illa, lagcnam aqua bajulans esse potest, quæ per operationem in humeris virtutum, tanquain in lagena, id est, mortificatione membrorum corporis quæ sunt super terram, excubias servat, puta gratiam Spiritus saucti, quæ per fdem purificat: hæc vero paterfamilias intelligi potest, quæ per contemplationis altitudinem, seipsam excelsa intelligentia instravit, ut Deo dignis cogitationibus ac dogmatibus, divinum suscipiat sermonem. Aliter ad idem. Civitas cujusque anima est, ad quam a Deo mittuntur; hic quidem, sermo de virtute; ille autem de cognitione. Qui vero lagenam aquæ bajulat, est fortis cogitatio, quæ temperantiæ humeris defert datam sibi in baptisma gratiam. Domus autem, quæ ex multis ac variis, firmis ac virilibus moribus et cogitationibus, tanquam lapidibus ædificatur, est 11 Marc. xiv, 13, 15. * Luc. xxi, 10, 11. Δέ omittit Cod. A. λέγει· Ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμα, ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητών μου φάγω; Καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ανώγεων μέγα ἐστρωμένον· ἐκεῖ ἑτοιμάσατε ἡμῖν. Τὰ παραπλήσια δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς ἱστέρησε. Καιρὸν δὲ αὐτοῦ νοοῦμεν ἐγγίζοντα τὸν τοῦ θανάτου. Μετὰ τῶν μαθητῶν μου δὲ εἶπεν, ἵνα καὶ πρὸς τούτους αὐτάρκης ἡ ὑποδοχή γένηται. Κατά λυμα δὲ λέγεται τὸ καταγώγιον. Φαίνεται δὲ, ὅτι πιστὸς ὢν ἐκεῖνος ὁ οἰκοδεσπότης, εἴτε κατὰ ἀποκάλυψιν θειοτέραν, εἴτε καὶ κατὰ συντυχίαν σωματ τικὴν τοῦ Σωτῆρος, ἐγίνωσκε τοῦτον παρ' αὐτῷ τελέσοντα τὸ πάσχα, καὶ διὰ τοῦτο πρὸς ὑποδοχής τὐτρεπισμένον εἶχε καὶ τὸ ἀνώγεων. Μετ' ἐξουσίας δὲ κανταῦθα μηνύει, ὡς ἁπάντων Κύριος. Υποσημαίνεται δὲ καί τι μυστικὴν ἐντεῦθεν, ὅτι εἰς ὃν ἂν εἰσέλθῃ τὸ θεῖον βάπτισμα· τοῦτο γὰρ αἰνίτ τεται τὸ τοῦ κεραμίου ὕδωρ παρὰ τούτῳ καὶ ὁ Χριστὸς ἀναπαύεται· καὶ μᾶλλον, εἰ ἐστρωμένον έχει τὸ ἀνώγεων, ήγουν, κεκαθαρμένον τὸν νοῦν καὶ κεκοσμημένον τῇ φαιδρότητι τῶν ἄνω θεωριών. Ἐκεῖ δὲ, φησὶν, ετοιμάσατε ἡμῖν τὰ πρὸς τὴν τοῦ Πάσχα ἑορτὴν ἐπιτήδεια, τὸν ἀμνὸν, τὰ ἄζυμα, τὰς πικρίδας, τὰς βακτηρίας. [Τοῦ ἁγίου Μαξίμου. Πόλις μὲν κατ᾿ ἀναγω γήν ὁ αἰσθητὸς κόσμος· ἄνθρωπος δὲ ή καθε του φύσις τῶν ἀνθρώπων· δύο δὲ μαθηταὶ πρὸς τοῦτον ἀποστελλόμενος, ὁ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης νόμος καὶ ὁ τῆς Καινῆς, ον τινες πρόδρομοι και έτοιμασταὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ μυστικῆς εὐωχίας ἐν τοῖς ἀξίοις τῆς ἐπιδημίας αὐτοῦ· ὁ μὲν, διὰ τῆς πρακτικῆς φιλοσοφίας παντός μολυσμοῦ τούτους ἀποκαθαίρων· ὁ δὲ διὰ τῆς θεωρητικής μυσταγω γίας ἀπὸ τῶν σωματικῶν πρὸς τὰ συγγενῆ νοητά θεάματα γνωστικῶς ἀναβιβάζων τὸν νοῦν. Πρακτι κῆς μὲν γὰρ σύμβολον ὁ Πέτρος· θεωρητικῆς ὁ Ιωάννης. Καὶ ὁ μὲν τὸ κεράμιον τοῦ ὕδατος βαστά ζων εἴη ἂν ὁ διὰ τῆς πρακτικῆς τοῖς ώμοις τῶν ἀρετῶν, ὡς ἐν κεραμίῳ, τῇ νεκρώσει τῶν ἐπὶ γῆς μελῶν τοῦ σώματος, φρουρουμένην βαστάζων τὴν διὰ τῆς πίστεως καθαρτικήν χάριν τοῦ Πνεύματο.. 'Ο δὲ οἰκοδεσπότης νοηθείη ἂν ὁ διὰ τῆς θεωρητική; τὸ ὕψος τῆς ἑαυτοῦ μεγαλοφυούς διανοία, καταστρώ Ο σας θεοπρεπέσι νοήμασί τε καὶ δόγμασι πρὸς ὑπο δοχὴν τοῦ μεγάλου λόγου. Εἰς τὸ αὐτό. Πόλις μὲν, ἡ τοῦ καθ' ἕκαστον ψυχή, πρὸς ἦν ἀποστέλλονται παρὰ τοῦ Θεοῦ δ τε περὶ ἀρετῆς καὶ ὁ περὶ γνώσεως λόγος· ὁ δὲ τὸ κε ράμιον τοῦ ὕδατος βαστάζων ἐστὶν, ὁ του, ὤμοις τῆς ἐγκρατείας ἀνέχων τὴν διὰ τοῦ βαπτίσματος δοθεί σαν χάριν καρτερικός τρόπος και λογισμός· οἰula δὲ ἡ ἐκ πολλῶν καὶ διαφόρων, ὥσπερ λίθων, στελ Varia lectiones et notæ. Utrumque scholiumn Maximi codex uterque in margine exhibet. Άνθρωπος δέ, omittit B,

pascha cum discipuus meis edam. Et ille vobis ἔλθῃ, εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ· Ο διδάσκαλος ostendet 11 canaculum grande instratum: illic parate nobis. Proxima his etiam scripsit Lucas ". Tempus autem ejus propinquum, intelligimus tempus mortis ipsius. Cum discipulis meis, addidit, ut pro his quoque sufficiens præpararetur convivium. Κατάλυμα vero quod Marcus dixit (et nos vertimus diversorium) est coenaculum. Apparet autem quod adelis hic paterfamilias, sive divina revelatione, sive corporali Salv.toris collocutione, noverat quod apud se facturus esset ille pascha: et ideo ad susceptionem præparatum habebat coenaculum. Præterea in hoc etiam loco eum auctoritate signiflrat, tanquam omnium Dominus: Mystice vero significatur, quod ad quemcunque divinum baptisma ingressumn fuerit; nam id bydriæ aqua figuratur, apud hunc Christus requiescit, marine si iustratumn habeat coenaculum, sive purillatam mentem, et adornatam splendore contemplationum supernaturalium. Illic, inquit, parate nobis, ea videlicet quæ ad Pasche festum conveniunt, agnum, azyma, lactucas agrestes ac baculos. † Civitas quidem juxta anagogen, sensibilis est mundus. Homo vero, generaliter natura est humana. Duo autem qui ad hunc mittuntur discipuli lex Veteris ac Novi Testamenti tanquam præcursores quidam Christo mysticum 'convivium præparantes. illa quidem per philosophiam practicam & eos ab omni inquinatione expurgans; hæc autem per theoricam sacrorum disciplinam a corporalibus ad cognatas intelligibiles visiones animæ mentem attollens. Practicæ quideɩn signum fuit Petrus, theoricæ vero Joannes. Præterea illa, lagcnam aqua bajulans esse potest, quæ per operationem in humeris virtutum, tanquain in lagena, id est, mortificatione membrorum corporis quæ sunt super terram, excubias servat, puta gratiam Spiritus saucti, quæ per fdem purificat: hæc vero paterfamilias intelligi potest, quæ per contemplationis altitudinem, seipsam excelsa intelligentia instravit, ut Deo dignis cogitationibus ac dogmatibus, divinum suscipiat sermonem. Aliter ad idem. Civitas cujusque anima est, ad quam a Deo mittuntur; hic quidem, sermo de virtute; ille autem de cognitione. Qui vero lagenam aquæ bajulat, est fortis cogitatio, quæ temperantiæ humeris defert datam sibi in baptisma gratiam. Domus autem, quæ ex multis ac variis, firmis ac virilibus moribus et cogitationibus, tanquam lapidibus ædificatur, est 11 Marc. xiv, 13, 15. * Luc. xxi, 10, 11. Δέ omittit Cod. A. λέγει· Ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμα, ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητών μου φάγω; Καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ανώγεων μέγα ἐστρωμένον· ἐκεῖ ἑτοιμάσατε ἡμῖν. Τὰ παραπλήσια δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς ἱστέρησε. Καιρὸν δὲ αὐτοῦ νοοῦμεν ἐγγίζοντα τὸν τοῦ θανάτου. Μετὰ τῶν μαθητῶν μου δὲ εἶπεν, ἵνα καὶ πρὸς τούτους αὐτάρκης ἡ ὑποδοχή γένηται. Κατά λυμα δὲ λέγεται τὸ καταγώγιον. Φαίνεται δὲ, ὅτι πιστὸς ὢν ἐκεῖνος ὁ οἰκοδεσπότης, εἴτε κατὰ ἀποκάλυψιν θειοτέραν, εἴτε καὶ κατὰ συντυχίαν σωματ τικὴν τοῦ Σωτῆρος, ἐγίνωσκε τοῦτον παρ' αὐτῷ τελέσοντα τὸ πάσχα, καὶ διὰ τοῦτο πρὸς ὑποδοχής τὐτρεπισμένον εἶχε καὶ τὸ ἀνώγεων. Μετ' ἐξουσίας δὲ κανταῦθα μηνύει, ὡς ἁπάντων Κύριος. Υποσημαίνεται δὲ καί τι μυστικὴν ἐντεῦθεν, ὅτι εἰς ὃν ἂν εἰσέλθῃ τὸ θεῖον βάπτισμα· τοῦτο γὰρ αἰνίτ τεται τὸ τοῦ κεραμίου ὕδωρ παρὰ τούτῳ καὶ ὁ Χριστὸς ἀναπαύεται· καὶ μᾶλλον, εἰ ἐστρωμένον έχει τὸ ἀνώγεων, ήγουν, κεκαθαρμένον τὸν νοῦν καὶ κεκοσμημένον τῇ φαιδρότητι τῶν ἄνω θεωριών. Ἐκεῖ δὲ, φησὶν, ετοιμάσατε ἡμῖν τὰ πρὸς τὴν τοῦ Πάσχα ἑορτὴν ἐπιτήδεια, τὸν ἀμνὸν, τὰ ἄζυμα, τὰς πικρίδας, τὰς βακτηρίας. [Τοῦ ἁγίου Μαξίμου. Πόλις μὲν κατ᾿ ἀναγω γήν ὁ αἰσθητὸς κόσμος· ἄνθρωπος δὲ ή καθε του φύσις τῶν ἀνθρώπων· δύο δὲ μαθηταὶ πρὸς τοῦτον ἀποστελλόμενος, ὁ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης νόμος καὶ ὁ τῆς Καινῆς, ον τινες πρόδρομοι και έτοιμασταὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ μυστικῆς εὐωχίας ἐν τοῖς ἀξίοις τῆς ἐπιδημίας αὐτοῦ· ὁ μὲν, διὰ τῆς πρακτικῆς φιλοσοφίας παντός μολυσμοῦ τούτους ἀποκαθαίρων· ὁ δὲ διὰ τῆς θεωρητικής μυσταγω γίας ἀπὸ τῶν σωματικῶν πρὸς τὰ συγγενῆ νοητά θεάματα γνωστικῶς ἀναβιβάζων τὸν νοῦν. Πρακτι κῆς μὲν γὰρ σύμβολον ὁ Πέτρος· θεωρητικῆς ὁ Ιωάννης. Καὶ ὁ μὲν τὸ κεράμιον τοῦ ὕδατος βαστά ζων εἴη ἂν ὁ διὰ τῆς πρακτικῆς τοῖς ώμοις τῶν ἀρετῶν, ὡς ἐν κεραμίῳ, τῇ νεκρώσει τῶν ἐπὶ γῆς μελῶν τοῦ σώματος, φρουρουμένην βαστάζων τὴν διὰ τῆς πίστεως καθαρτικήν χάριν τοῦ Πνεύματο.. 'Ο δὲ οἰκοδεσπότης νοηθείη ἂν ὁ διὰ τῆς θεωρητική; τὸ ὕψος τῆς ἑαυτοῦ μεγαλοφυούς διανοία, καταστρώ Ο σας θεοπρεπέσι νοήμασί τε καὶ δόγμασι πρὸς ὑπο δοχὴν τοῦ μεγάλου λόγου. Εἰς τὸ αὐτό. Πόλις μὲν, ἡ τοῦ καθ' ἕκαστον ψυχή, πρὸς ἦν ἀποστέλλονται παρὰ τοῦ Θεοῦ δ τε περὶ ἀρετῆς καὶ ὁ περὶ γνώσεως λόγος· ὁ δὲ τὸ κε ράμιον τοῦ ὕδατος βαστάζων ἐστὶν, ὁ του, ὤμοις τῆς ἐγκρατείας ἀνέχων τὴν διὰ τοῦ βαπτίσματος δοθεί σαν χάριν καρτερικός τρόπος και λογισμός· οἰula δὲ ἡ ἐκ πολλῶν καὶ διαφόρων, ὥσπερ λίθων, στελ Varia lectiones et notæ. Utrumque scholiumn Maximi codex uterque in margine exhibet. Άνθρωπος δέ, omittit B,

pascha cum discipuus meis edam. Et ille vobis ἔλθῃ, εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ· Ο διδάσκαλος ostendet 11 canaculum grande instratum: illic parate nobis. Proxima his etiam scripsit Lucas ". Tempus autem ejus propinquum, intelligimus tempus mortis ipsius. Cum discipulis meis, addidit, ut pro his quoque sufficiens præpararetur convivium. Κατάλυμα vero quod Marcus dixit (et nos vertimus diversorium) est coenaculum. Apparet autem quod adelis hic paterfamilias, sive divina revelatione, sive corporali Salv.toris collocutione, noverat quod apud se facturus esset ille pascha: et ideo ad susceptionem præparatum habebat coenaculum. Præterea in hoc etiam loco eum auctoritate signiflrat, tanquam omnium Dominus: Mystice vero significatur, quod ad quemcunque divinum baptisma ingressumn fuerit; nam id bydriæ aqua figuratur, apud hunc Christus requiescit, marine si iustratumn habeat coenaculum, sive purillatam mentem, et adornatam splendore contemplationum supernaturalium. Illic, inquit, parate nobis, ea videlicet quæ ad Pasche festum conveniunt, agnum, azyma, lactucas agrestes ac baculos. † Civitas quidem juxta anagogen, sensibilis est mundus. Homo vero, generaliter natura est humana. Duo autem qui ad hunc mittuntur discipuli lex Veteris ac Novi Testamenti tanquam præcursores quidam Christo mysticum 'convivium præparantes. illa quidem per philosophiam practicam & eos ab omni inquinatione expurgans; hæc autem per theoricam sacrorum disciplinam a corporalibus ad cognatas intelligibiles visiones animæ mentem attollens. Practicæ quideɩn signum fuit Petrus, theoricæ vero Joannes. Præterea illa, lagcnam aqua bajulans esse potest, quæ per operationem in humeris virtutum, tanquain in lagena, id est, mortificatione membrorum corporis quæ sunt super terram, excubias servat, puta gratiam Spiritus saucti, quæ per fdem purificat: hæc vero paterfamilias intelligi potest, quæ per contemplationis altitudinem, seipsam excelsa intelligentia instravit, ut Deo dignis cogitationibus ac dogmatibus, divinum suscipiat sermonem. Aliter ad idem. Civitas cujusque anima est, ad quam a Deo mittuntur; hic quidem, sermo de virtute; ille autem de cognitione. Qui vero lagenam aquæ bajulat, est fortis cogitatio, quæ temperantiæ humeris defert datam sibi in baptisma gratiam. Domus autem, quæ ex multis ac variis, firmis ac virilibus moribus et cogitationibus, tanquam lapidibus ædificatur, est 11 Marc. xiv, 13, 15. * Luc. xxi, 10, 11. Δέ omittit Cod. A. λέγει· Ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμα, ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητών μου φάγω; Καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ανώγεων μέγα ἐστρωμένον· ἐκεῖ ἑτοιμάσατε ἡμῖν. Τὰ παραπλήσια δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς ἱστέρησε. Καιρὸν δὲ αὐτοῦ νοοῦμεν ἐγγίζοντα τὸν τοῦ θανάτου. Μετὰ τῶν μαθητῶν μου δὲ εἶπεν, ἵνα καὶ πρὸς τούτους αὐτάρκης ἡ ὑποδοχή γένηται. Κατά λυμα δὲ λέγεται τὸ καταγώγιον. Φαίνεται δὲ, ὅτι πιστὸς ὢν ἐκεῖνος ὁ οἰκοδεσπότης, εἴτε κατὰ ἀποκάλυψιν θειοτέραν, εἴτε καὶ κατὰ συντυχίαν σωματ τικὴν τοῦ Σωτῆρος, ἐγίνωσκε τοῦτον παρ' αὐτῷ τελέσοντα τὸ πάσχα, καὶ διὰ τοῦτο πρὸς ὑποδοχής τὐτρεπισμένον εἶχε καὶ τὸ ἀνώγεων. Μετ' ἐξουσίας δὲ κανταῦθα μηνύει, ὡς ἁπάντων Κύριος. Υποσημαίνεται δὲ καί τι μυστικὴν ἐντεῦθεν, ὅτι εἰς ὃν ἂν εἰσέλθῃ τὸ θεῖον βάπτισμα· τοῦτο γὰρ αἰνίτ τεται τὸ τοῦ κεραμίου ὕδωρ παρὰ τούτῳ καὶ ὁ Χριστὸς ἀναπαύεται· καὶ μᾶλλον, εἰ ἐστρωμένον έχει τὸ ἀνώγεων, ήγουν, κεκαθαρμένον τὸν νοῦν καὶ κεκοσμημένον τῇ φαιδρότητι τῶν ἄνω θεωριών. Ἐκεῖ δὲ, φησὶν, ετοιμάσατε ἡμῖν τὰ πρὸς τὴν τοῦ Πάσχα ἑορτὴν ἐπιτήδεια, τὸν ἀμνὸν, τὰ ἄζυμα, τὰς πικρίδας, τὰς βακτηρίας. [Τοῦ ἁγίου Μαξίμου. Πόλις μὲν κατ᾿ ἀναγω γήν ὁ αἰσθητὸς κόσμος· ἄνθρωπος δὲ ή καθε του φύσις τῶν ἀνθρώπων· δύο δὲ μαθηταὶ πρὸς τοῦτον ἀποστελλόμενος, ὁ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης νόμος καὶ ὁ τῆς Καινῆς, ον τινες πρόδρομοι και έτοιμασταὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ μυστικῆς εὐωχίας ἐν τοῖς ἀξίοις τῆς ἐπιδημίας αὐτοῦ· ὁ μὲν, διὰ τῆς πρακτικῆς φιλοσοφίας παντός μολυσμοῦ τούτους ἀποκαθαίρων· ὁ δὲ διὰ τῆς θεωρητικής μυσταγω γίας ἀπὸ τῶν σωματικῶν πρὸς τὰ συγγενῆ νοητά θεάματα γνωστικῶς ἀναβιβάζων τὸν νοῦν. Πρακτι κῆς μὲν γὰρ σύμβολον ὁ Πέτρος· θεωρητικῆς ὁ Ιωάννης. Καὶ ὁ μὲν τὸ κεράμιον τοῦ ὕδατος βαστά ζων εἴη ἂν ὁ διὰ τῆς πρακτικῆς τοῖς ώμοις τῶν ἀρετῶν, ὡς ἐν κεραμίῳ, τῇ νεκρώσει τῶν ἐπὶ γῆς μελῶν τοῦ σώματος, φρουρουμένην βαστάζων τὴν διὰ τῆς πίστεως καθαρτικήν χάριν τοῦ Πνεύματο.. 'Ο δὲ οἰκοδεσπότης νοηθείη ἂν ὁ διὰ τῆς θεωρητική; τὸ ὕψος τῆς ἑαυτοῦ μεγαλοφυούς διανοία, καταστρώ Ο σας θεοπρεπέσι νοήμασί τε καὶ δόγμασι πρὸς ὑπο δοχὴν τοῦ μεγάλου λόγου. Εἰς τὸ αὐτό. Πόλις μὲν, ἡ τοῦ καθ' ἕκαστον ψυχή, πρὸς ἦν ἀποστέλλονται παρὰ τοῦ Θεοῦ δ τε περὶ ἀρετῆς καὶ ὁ περὶ γνώσεως λόγος· ὁ δὲ τὸ κε ράμιον τοῦ ὕδατος βαστάζων ἐστὶν, ὁ του, ὤμοις τῆς ἐγκρατείας ἀνέχων τὴν διὰ τοῦ βαπτίσματος δοθεί σαν χάριν καρτερικός τρόπος και λογισμός· οἰula δὲ ἡ ἐκ πολλῶν καὶ διαφόρων, ὥσπερ λίθων, στελ Varia lectiones et notæ. Utrumque scholiumn Maximi codex uterque in margine exhibet. Άνθρωπος δέ, omittit B,

pascha cum discipuus meis edam. Et ille vobis ἔλθῃ, εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ· Ο διδάσκαλος ostendet 11 canaculum grande instratum: illic parate nobis. Proxima his etiam scripsit Lucas ". Tempus autem ejus propinquum, intelligimus tempus mortis ipsius. Cum discipulis meis, addidit, ut pro his quoque sufficiens præpararetur convivium. Κατάλυμα vero quod Marcus dixit (et nos vertimus diversorium) est coenaculum. Apparet autem quod adelis hic paterfamilias, sive divina revelatione, sive corporali Salv.toris collocutione, noverat quod apud se facturus esset ille pascha: et ideo ad susceptionem præparatum habebat coenaculum. Præterea in hoc etiam loco eum auctoritate signiflrat, tanquam omnium Dominus: Mystice vero significatur, quod ad quemcunque divinum baptisma ingressumn fuerit; nam id bydriæ aqua figuratur, apud hunc Christus requiescit, marine si iustratumn habeat coenaculum, sive purillatam mentem, et adornatam splendore contemplationum supernaturalium. Illic, inquit, parate nobis, ea videlicet quæ ad Pasche festum conveniunt, agnum, azyma, lactucas agrestes ac baculos. † Civitas quidem juxta anagogen, sensibilis est mundus. Homo vero, generaliter natura est humana. Duo autem qui ad hunc mittuntur discipuli lex Veteris ac Novi Testamenti tanquam præcursores quidam Christo mysticum 'convivium præparantes. illa quidem per philosophiam practicam & eos ab omni inquinatione expurgans; hæc autem per theoricam sacrorum disciplinam a corporalibus ad cognatas intelligibiles visiones animæ mentem attollens. Practicæ quideɩn signum fuit Petrus, theoricæ vero Joannes. Præterea illa, lagcnam aqua bajulans esse potest, quæ per operationem in humeris virtutum, tanquain in lagena, id est, mortificatione membrorum corporis quæ sunt super terram, excubias servat, puta gratiam Spiritus saucti, quæ per fdem purificat: hæc vero paterfamilias intelligi potest, quæ per contemplationis altitudinem, seipsam excelsa intelligentia instravit, ut Deo dignis cogitationibus ac dogmatibus, divinum suscipiat sermonem. Aliter ad idem. Civitas cujusque anima est, ad quam a Deo mittuntur; hic quidem, sermo de virtute; ille autem de cognitione. Qui vero lagenam aquæ bajulat, est fortis cogitatio, quæ temperantiæ humeris defert datam sibi in baptisma gratiam. Domus autem, quæ ex multis ac variis, firmis ac virilibus moribus et cogitationibus, tanquam lapidibus ædificatur, est 11 Marc. xiv, 13, 15. * Luc. xxi, 10, 11. Δέ omittit Cod. A. λέγει· Ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμα, ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητών μου φάγω; Καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ανώγεων μέγα ἐστρωμένον· ἐκεῖ ἑτοιμάσατε ἡμῖν. Τὰ παραπλήσια δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς ἱστέρησε. Καιρὸν δὲ αὐτοῦ νοοῦμεν ἐγγίζοντα τὸν τοῦ θανάτου. Μετὰ τῶν μαθητῶν μου δὲ εἶπεν, ἵνα καὶ πρὸς τούτους αὐτάρκης ἡ ὑποδοχή γένηται. Κατά λυμα δὲ λέγεται τὸ καταγώγιον. Φαίνεται δὲ, ὅτι πιστὸς ὢν ἐκεῖνος ὁ οἰκοδεσπότης, εἴτε κατὰ ἀποκάλυψιν θειοτέραν, εἴτε καὶ κατὰ συντυχίαν σωματ τικὴν τοῦ Σωτῆρος, ἐγίνωσκε τοῦτον παρ' αὐτῷ τελέσοντα τὸ πάσχα, καὶ διὰ τοῦτο πρὸς ὑποδοχής τὐτρεπισμένον εἶχε καὶ τὸ ἀνώγεων. Μετ' ἐξουσίας δὲ κανταῦθα μηνύει, ὡς ἁπάντων Κύριος. Υποσημαίνεται δὲ καί τι μυστικὴν ἐντεῦθεν, ὅτι εἰς ὃν ἂν εἰσέλθῃ τὸ θεῖον βάπτισμα· τοῦτο γὰρ αἰνίτ τεται τὸ τοῦ κεραμίου ὕδωρ παρὰ τούτῳ καὶ ὁ Χριστὸς ἀναπαύεται· καὶ μᾶλλον, εἰ ἐστρωμένον έχει τὸ ἀνώγεων, ήγουν, κεκαθαρμένον τὸν νοῦν καὶ κεκοσμημένον τῇ φαιδρότητι τῶν ἄνω θεωριών. Ἐκεῖ δὲ, φησὶν, ετοιμάσατε ἡμῖν τὰ πρὸς τὴν τοῦ Πάσχα ἑορτὴν ἐπιτήδεια, τὸν ἀμνὸν, τὰ ἄζυμα, τὰς πικρίδας, τὰς βακτηρίας. [Τοῦ ἁγίου Μαξίμου. Πόλις μὲν κατ᾿ ἀναγω γήν ὁ αἰσθητὸς κόσμος· ἄνθρωπος δὲ ή καθε του φύσις τῶν ἀνθρώπων· δύο δὲ μαθηταὶ πρὸς τοῦτον ἀποστελλόμενος, ὁ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης νόμος καὶ ὁ τῆς Καινῆς, ον τινες πρόδρομοι και έτοιμασταὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ μυστικῆς εὐωχίας ἐν τοῖς ἀξίοις τῆς ἐπιδημίας αὐτοῦ· ὁ μὲν, διὰ τῆς πρακτικῆς φιλοσοφίας παντός μολυσμοῦ τούτους ἀποκαθαίρων· ὁ δὲ διὰ τῆς θεωρητικής μυσταγω γίας ἀπὸ τῶν σωματικῶν πρὸς τὰ συγγενῆ νοητά θεάματα γνωστικῶς ἀναβιβάζων τὸν νοῦν. Πρακτι κῆς μὲν γὰρ σύμβολον ὁ Πέτρος· θεωρητικῆς ὁ Ιωάννης. Καὶ ὁ μὲν τὸ κεράμιον τοῦ ὕδατος βαστά ζων εἴη ἂν ὁ διὰ τῆς πρακτικῆς τοῖς ώμοις τῶν ἀρετῶν, ὡς ἐν κεραμίῳ, τῇ νεκρώσει τῶν ἐπὶ γῆς μελῶν τοῦ σώματος, φρουρουμένην βαστάζων τὴν διὰ τῆς πίστεως καθαρτικήν χάριν τοῦ Πνεύματο.. 'Ο δὲ οἰκοδεσπότης νοηθείη ἂν ὁ διὰ τῆς θεωρητική; τὸ ὕψος τῆς ἑαυτοῦ μεγαλοφυούς διανοία, καταστρώ Ο σας θεοπρεπέσι νοήμασί τε καὶ δόγμασι πρὸς ὑπο δοχὴν τοῦ μεγάλου λόγου. Εἰς τὸ αὐτό. Πόλις μὲν, ἡ τοῦ καθ' ἕκαστον ψυχή, πρὸς ἦν ἀποστέλλονται παρὰ τοῦ Θεοῦ δ τε περὶ ἀρετῆς καὶ ὁ περὶ γνώσεως λόγος· ὁ δὲ τὸ κε ράμιον τοῦ ὕδατος βαστάζων ἐστὶν, ὁ του, ὤμοις τῆς ἐγκρατείας ἀνέχων τὴν διὰ τοῦ βαπτίσματος δοθεί σαν χάριν καρτερικός τρόπος και λογισμός· οἰula δὲ ἡ ἐκ πολλῶν καὶ διαφόρων, ὥσπερ λίθων, στελ Varia lectiones et notæ. Utrumque scholiumn Maximi codex uterque in margine exhibet. Άνθρωπος δέ, omittit B,

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XXVI. G5 ῥῶν τε καὶ ἀνδρικῶν ἠθῶν καὶ λογισμῶν, οίκο- status habitusque virtutum. Cenaculum est subli.. δομηθεῖσα κατάστασις καὶ ἕξις τῶν ἀρετῶν· τὸ δὲ ἀνώγειν ἡ ὑψηλὴ διάνοια καὶ πρὸς γνῶσιν ἐπιτηδικότης, ἑστρωμένη θείοις καὶ ἀποῤῥήτοις λόγοις τε καὶ θεάμασιν· ὁ δὲ οἰκοδεσπότης, ὁ νοῦς, ὁ τῷ λαμ πρῷ τῆς κατ' ἀρετὴν οἰκίας ὕψει καὶ τῷ μεγέθει τῆς γνώσεως ἐμπλατυνόμενος, πρὸς δὲ ποιεῖ τὸ Πάσχα Ο Κύριος, τουτέστι διάβασιν, ἐπιδημῶν αὐτῷ μετά τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, λέγω δὴ τῶν περὶ Θεοῦ καὶ θείων υψηλοτέρων λόγων τε καὶ μυήσεων.] Καὶ ἐποίησαν — ὁ Ἰησοῦς. Ως παρήγγειλε. Καὶ ἡτοίμασαν τὸ Πάσχα. Τὰ τοῦ Πάσχα, τὰ πρὸς τὴν τοῦ Πάσχα ἑορτὴν ἐπιτήδεια, καθώς εἴρητα:. Φανερόν οὖν, ὅτι ὁ Χριστὸς ἔφαγε τὸ νομικὴν Πάσχα τότε. Οὐ γὰρ ἂν μάτην τὰ πρὸς τὴν χρεία» ήτοίμαζαν. Οψίας δώδεκα. Οψίαν τὴν ἑσπέραν εἶπε. Καὶ ὁ Λουκᾶς δέ φησιν, ὅτι καὶ ὅτε ἐγένετο ἡ ώρα, δηλονότι ἡ τῆς ἑσπέρας. Εντεῦθέν τινες ἰσχυρίζον. ται μὴ φαγεῖν τότε τὸ νομικὸν πάσχα τὸν Χριστὸν, καὶ παράγουσιν ἀποδείξεις· ὅτι τρισκαιδεκάτη τότε τοῦ μηνὸς ἦν· ἔδει δὲ κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην το Πάσχα φαγεῖν. Καὶ ὅτι ὁ μὲν νόμος ἑστῶτας ἐκέ λευεν ἐσθίειν τὸ Πάσχα· οὗτος δὲ ἀνέπεσε. Καὶ ὅτι πᾶς ἄρτος ζυμωτὸς ἐξῃρεῖτο πρὸ τῆς θυσίας, καὶ σπυρί κατεκαίετο· νῦν δὲ καὶ ἄρτος παράκειται καὶ διαμερίζεται. Καὶ ὅτι ὁπτὸν μόνον θέμις ήν φαγεῖν· ἐνταῦθα δὲ καὶ ζωμὸς παρατίθεται. Λοιπὸν οὖν πρὸς ἑκάστην ἀπολογίαν ἀπολογήτον. Προέλαβε μὲν τὸν καιρὸν ἡμέρᾳ μια κατ' οίκονομίαν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐγίνωσκεν, ὅτι κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην ἀποθανεῖται καὶ γὰρ εἰκὸς ἦν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς του τυπικοῦ ἀμνοῦ θυσίας θυσιασθῆναι καὶ τὸν ἀληθινὸν ἀμνὸν, ὅπως καταλλήἕως ἐπενεχθῇ τῷ τύπῳ ἡ ἀλήθεια· λοιπὸν κατὰ τὴν τρισκαιδεκάτην ἐσθίει τὸ Πάσχα, μὴ ἐγχωροῦντος Ετέρως τοῦ πράγματος. Οὕτω γὰρ καὶ τὸ νομικὸν επλήρωσε πάσχα, καὶ τὸ πνευματικών παρέδωκε, καὶ αὐτίκα ἐν αὐτῇ τῇ νυκτὶ συνελήφθη παρὰ τῶν Ἰουδαίων. Διὸ καὶ πρὸς τοὺς μαθητά; εἰπεῖν αὐτὸν ἱστορεῖ Λουκᾶς, ὅτι Επιθυμίᾳ ἐπεθύμησα τοῦτο τὸ Πάσχα φαγεῖν μεθ' ὑμῶν πρὸ τοῦ με παθεῖν, τουτέστι, Σπουδῇ ἐσπούδασε τὸ τοῦ ἐνιαυτοῦ τούτου πάσχα φαγεῖν μεθ' ὑμῶν, μὴ ἀναμείνας τὸν νενομι σμένον καιρὸν, ἵνα μὴ τὸ πάθος τοῦ σταυροῦ κωλύσῃ καὶ τὸν νομικὸν δεῖπνον καὶ τὸν μυστικόν. Ταῦτα μὲν περὶ τοῦ καιροῦ. Περὶ δὲ τοῦ τρόπου της βρώσεως· εἰκὸς πρῶτον μὲν ἑστῶτας φαγεῖν τὸ πάσχα κατὰ τὸν νόμον, εἶτα ἀναπεσεῖν καὶ δειπνεῖν. Ὁ δ' ἄρπος καὶ ὁ ζωμός παρετέθησαν μετὰ τὰ φαγεῖν αὐτοὺς τὸ πάσχα καὶ ἀναπεσεῖν 1ª Luc. xx1,14. 16 Ibid. 15. mis intelligentia et aptitudo ad scientiam, quæ sternitur divinis et ineffabilibus sermonibus ac revelationibus, Paterfamilias mens est, quæ ipsius domus per virtutem constructæ, clara celsitudine et cognitionis magnitudine dilatatur: apud quem facit Dominus Pascha, hoc est; transitum: aecedens ad eum una cum discipulis suis, id est, sublinibus. sermonibus ac instructionibus, quæ de Deo et a Deo sunt. Vers. 19. Et fecerunt hoc est præcepit. Jesus. Sicut constituit, Vers. 19. At præparaverunt pascha. Paraverunt pascha, id est ea quae ad Pascha festum opus erant, sicut dictum est. Manifestum ergo est Christum tunc legale pascha manducasse: neque enim frustra quæ necessaria erant præpararunt. Vers. 20. Vespera-duodecim. Lucas autem dixit: Cumque hora advenisset ', videlicet serotina sive vespertina. Hinc affirmant quidam non comedisse tunc Christumn legale pascha, et causas adducunt, quod decimus tertius tunc dies mensis esset; oportebat autem decimo quarto pascha comedere; quodque lex stantes edere juberet: ipse vero discubuit. Præterea omnis panis fermentatus ante immolationem abjiciebatur, igneque comburebatur; nunc autem et panis adest, et dividitur. Ad hæc assatum tantum edere fas erat; hic vero etiam jus quo intingitur panis, apponitur. Respondendum ergo eat ad unamquamque basitationem. Tempus quidem dispensative anticipavit uno die. Quia enim noverat se decimo quarto die moriturum: siquidem æquum erat ut die quo iue molabatur figurativus agnus, et verus quoque agnus immolaretur, ut invicem responderent figura et veritas. Edit igitur decimo tertio die pascha, rebus aliter non sinentibus; nam ita et legale implevit pascha, et spirituale tradidit, statimque id est ea norte a Judæis comprehensus est. Ideo etiam dixisse eum discipulis scribit Lucas, Desiderio desideravi hoc pascha comedere vobiscum antequam patiar 1, hoc est, Festinatione festinavi hoc anno pascha edere vobiscum antequam patiar; id est, non exspectavi tempus a lege statutumn, ue passio crucis prohiberet legalem cœnam ac mysticam. Εt hac quidem. de tempore.. est De modo autem manducandi, verisimile quod stantes primuni manducaverunt pascha secundum legem: deinde discubuerunt et cœuaverunt. Papis autem et jus apposita sunt postquam illi Variæ lectiones el notæ. Pro τε καὶ, cod. A. dat τῶν. Hoc et proximum scholium conjunxerat Hentenius. Hasitationcm, Henlenius. Forte in cuerit ἀπορίαν. ᾿Απορίαν etiam propius accedit ad similitudinem vocabuli ἀπολογίαν, quam ad ένστασιν, quod cuiquam in mentem venire possit. Της et mox θυσίας, omittit. B.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XXVI. G5 ῥῶν τε καὶ ἀνδρικῶν ἠθῶν καὶ λογισμῶν, οίκο- status habitusque virtutum. Cenaculum est subli.. δομηθεῖσα κατάστασις καὶ ἕξις τῶν ἀρετῶν· τὸ δὲ ἀνώγειν ἡ ὑψηλὴ διάνοια καὶ πρὸς γνῶσιν ἐπιτηδικότης, ἑστρωμένη θείοις καὶ ἀποῤῥήτοις λόγοις τε καὶ θεάμασιν· ὁ δὲ οἰκοδεσπότης, ὁ νοῦς, ὁ τῷ λαμ πρῷ τῆς κατ' ἀρετὴν οἰκίας ὕψει καὶ τῷ μεγέθει τῆς γνώσεως ἐμπλατυνόμενος, πρὸς δὲ ποιεῖ τὸ Πάσχα Ο Κύριος, τουτέστι διάβασιν, ἐπιδημῶν αὐτῷ μετά τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, λέγω δὴ τῶν περὶ Θεοῦ καὶ θείων υψηλοτέρων λόγων τε καὶ μυήσεων.] Καὶ ἐποίησαν — ὁ Ἰησοῦς. Ως παρήγγειλε. Καὶ ἡτοίμασαν τὸ Πάσχα. Τὰ τοῦ Πάσχα, τὰ πρὸς τὴν τοῦ Πάσχα ἑορτὴν ἐπιτήδεια, καθώς εἴρητα:. Φανερόν οὖν, ὅτι ὁ Χριστὸς ἔφαγε τὸ νομικὴν Πάσχα τότε. Οὐ γὰρ ἂν μάτην τὰ πρὸς τὴν χρεία» ήτοίμαζαν. Οψίας δώδεκα. Οψίαν τὴν ἑσπέραν εἶπε. Καὶ ὁ Λουκᾶς δέ φησιν, ὅτι καὶ ὅτε ἐγένετο ἡ ώρα, δηλονότι ἡ τῆς ἑσπέρας. Εντεῦθέν τινες ἰσχυρίζον. ται μὴ φαγεῖν τότε τὸ νομικὸν πάσχα τὸν Χριστὸν, καὶ παράγουσιν ἀποδείξεις· ὅτι τρισκαιδεκάτη τότε τοῦ μηνὸς ἦν· ἔδει δὲ κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην το Πάσχα φαγεῖν. Καὶ ὅτι ὁ μὲν νόμος ἑστῶτας ἐκέ λευεν ἐσθίειν τὸ Πάσχα· οὗτος δὲ ἀνέπεσε. Καὶ ὅτι πᾶς ἄρτος ζυμωτὸς ἐξῃρεῖτο πρὸ τῆς θυσίας, καὶ σπυρί κατεκαίετο· νῦν δὲ καὶ ἄρτος παράκειται καὶ διαμερίζεται. Καὶ ὅτι ὁπτὸν μόνον θέμις ήν φαγεῖν· ἐνταῦθα δὲ καὶ ζωμὸς παρατίθεται. Λοιπὸν οὖν πρὸς ἑκάστην ἀπολογίαν ἀπολογήτον. Προέλαβε μὲν τὸν καιρὸν ἡμέρᾳ μια κατ' οίκονομίαν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐγίνωσκεν, ὅτι κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην ἀποθανεῖται καὶ γὰρ εἰκὸς ἦν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς του τυπικοῦ ἀμνοῦ θυσίας θυσιασθῆναι καὶ τὸν ἀληθινὸν ἀμνὸν, ὅπως καταλλήἕως ἐπενεχθῇ τῷ τύπῳ ἡ ἀλήθεια· λοιπὸν κατὰ τὴν τρισκαιδεκάτην ἐσθίει τὸ Πάσχα, μὴ ἐγχωροῦντος Ετέρως τοῦ πράγματος. Οὕτω γὰρ καὶ τὸ νομικὸν επλήρωσε πάσχα, καὶ τὸ πνευματικών παρέδωκε, καὶ αὐτίκα ἐν αὐτῇ τῇ νυκτὶ συνελήφθη παρὰ τῶν Ἰουδαίων. Διὸ καὶ πρὸς τοὺς μαθητά; εἰπεῖν αὐτὸν ἱστορεῖ Λουκᾶς, ὅτι Επιθυμίᾳ ἐπεθύμησα τοῦτο τὸ Πάσχα φαγεῖν μεθ' ὑμῶν πρὸ τοῦ με παθεῖν, τουτέστι, Σπουδῇ ἐσπούδασε τὸ τοῦ ἐνιαυτοῦ τούτου πάσχα φαγεῖν μεθ' ὑμῶν, μὴ ἀναμείνας τὸν νενομι σμένον καιρὸν, ἵνα μὴ τὸ πάθος τοῦ σταυροῦ κωλύσῃ καὶ τὸν νομικὸν δεῖπνον καὶ τὸν μυστικόν. Ταῦτα μὲν περὶ τοῦ καιροῦ. Περὶ δὲ τοῦ τρόπου της βρώσεως· εἰκὸς πρῶτον μὲν ἑστῶτας φαγεῖν τὸ πάσχα κατὰ τὸν νόμον, εἶτα ἀναπεσεῖν καὶ δειπνεῖν. Ὁ δ' ἄρπος καὶ ὁ ζωμός παρετέθησαν μετὰ τὰ φαγεῖν αὐτοὺς τὸ πάσχα καὶ ἀναπεσεῖν 1ª Luc. xx1,14. 16 Ibid. 15. mis intelligentia et aptitudo ad scientiam, quæ sternitur divinis et ineffabilibus sermonibus ac revelationibus, Paterfamilias mens est, quæ ipsius domus per virtutem constructæ, clara celsitudine et cognitionis magnitudine dilatatur: apud quem facit Dominus Pascha, hoc est; transitum: aecedens ad eum una cum discipulis suis, id est, sublinibus. sermonibus ac instructionibus, quæ de Deo et a Deo sunt. Vers. 19. Et fecerunt hoc est præcepit. Jesus. Sicut constituit, Vers. 19. At præparaverunt pascha. Paraverunt pascha, id est ea quae ad Pascha festum opus erant, sicut dictum est. Manifestum ergo est Christum tunc legale pascha manducasse: neque enim frustra quæ necessaria erant præpararunt. Vers. 20. Vespera-duodecim. Lucas autem dixit: Cumque hora advenisset ', videlicet serotina sive vespertina. Hinc affirmant quidam non comedisse tunc Christumn legale pascha, et causas adducunt, quod decimus tertius tunc dies mensis esset; oportebat autem decimo quarto pascha comedere; quodque lex stantes edere juberet: ipse vero discubuit. Præterea omnis panis fermentatus ante immolationem abjiciebatur, igneque comburebatur; nunc autem et panis adest, et dividitur. Ad hæc assatum tantum edere fas erat; hic vero etiam jus quo intingitur panis, apponitur. Respondendum ergo eat ad unamquamque basitationem. Tempus quidem dispensative anticipavit uno die. Quia enim noverat se decimo quarto die moriturum: siquidem æquum erat ut die quo iue molabatur figurativus agnus, et verus quoque agnus immolaretur, ut invicem responderent figura et veritas. Edit igitur decimo tertio die pascha, rebus aliter non sinentibus; nam ita et legale implevit pascha, et spirituale tradidit, statimque id est ea norte a Judæis comprehensus est. Ideo etiam dixisse eum discipulis scribit Lucas, Desiderio desideravi hoc pascha comedere vobiscum antequam patiar 1, hoc est, Festinatione festinavi hoc anno pascha edere vobiscum antequam patiar; id est, non exspectavi tempus a lege statutumn, ue passio crucis prohiberet legalem cœnam ac mysticam. Εt hac quidem. de tempore.. est De modo autem manducandi, verisimile quod stantes primuni manducaverunt pascha secundum legem: deinde discubuerunt et cœuaverunt. Papis autem et jus apposita sunt postquam illi Variæ lectiones el notæ. Pro τε καὶ, cod. A. dat τῶν. Hoc et proximum scholium conjunxerat Hentenius. Hasitationcm, Henlenius. Forte in cuerit ἀπορίαν. ᾿Απορίαν etiam propius accedit ad similitudinem vocabuli ἀπολογίαν, quam ad ένστασιν, quod cuiquam in mentem venire possit. Της et mox θυσίας, omittit. B.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XXVI. G5 ῥῶν τε καὶ ἀνδρικῶν ἠθῶν καὶ λογισμῶν, οίκο- status habitusque virtutum. Cenaculum est subli.. δομηθεῖσα κατάστασις καὶ ἕξις τῶν ἀρετῶν· τὸ δὲ ἀνώγειν ἡ ὑψηλὴ διάνοια καὶ πρὸς γνῶσιν ἐπιτηδικότης, ἑστρωμένη θείοις καὶ ἀποῤῥήτοις λόγοις τε καὶ θεάμασιν· ὁ δὲ οἰκοδεσπότης, ὁ νοῦς, ὁ τῷ λαμ πρῷ τῆς κατ' ἀρετὴν οἰκίας ὕψει καὶ τῷ μεγέθει τῆς γνώσεως ἐμπλατυνόμενος, πρὸς δὲ ποιεῖ τὸ Πάσχα Ο Κύριος, τουτέστι διάβασιν, ἐπιδημῶν αὐτῷ μετά τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, λέγω δὴ τῶν περὶ Θεοῦ καὶ θείων υψηλοτέρων λόγων τε καὶ μυήσεων.] Καὶ ἐποίησαν — ὁ Ἰησοῦς. Ως παρήγγειλε. Καὶ ἡτοίμασαν τὸ Πάσχα. Τὰ τοῦ Πάσχα, τὰ πρὸς τὴν τοῦ Πάσχα ἑορτὴν ἐπιτήδεια, καθώς εἴρητα:. Φανερόν οὖν, ὅτι ὁ Χριστὸς ἔφαγε τὸ νομικὴν Πάσχα τότε. Οὐ γὰρ ἂν μάτην τὰ πρὸς τὴν χρεία» ήτοίμαζαν. Οψίας δώδεκα. Οψίαν τὴν ἑσπέραν εἶπε. Καὶ ὁ Λουκᾶς δέ φησιν, ὅτι καὶ ὅτε ἐγένετο ἡ ώρα, δηλονότι ἡ τῆς ἑσπέρας. Εντεῦθέν τινες ἰσχυρίζον. ται μὴ φαγεῖν τότε τὸ νομικὸν πάσχα τὸν Χριστὸν, καὶ παράγουσιν ἀποδείξεις· ὅτι τρισκαιδεκάτη τότε τοῦ μηνὸς ἦν· ἔδει δὲ κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην το Πάσχα φαγεῖν. Καὶ ὅτι ὁ μὲν νόμος ἑστῶτας ἐκέ λευεν ἐσθίειν τὸ Πάσχα· οὗτος δὲ ἀνέπεσε. Καὶ ὅτι πᾶς ἄρτος ζυμωτὸς ἐξῃρεῖτο πρὸ τῆς θυσίας, καὶ σπυρί κατεκαίετο· νῦν δὲ καὶ ἄρτος παράκειται καὶ διαμερίζεται. Καὶ ὅτι ὁπτὸν μόνον θέμις ήν φαγεῖν· ἐνταῦθα δὲ καὶ ζωμὸς παρατίθεται. Λοιπὸν οὖν πρὸς ἑκάστην ἀπολογίαν ἀπολογήτον. Προέλαβε μὲν τὸν καιρὸν ἡμέρᾳ μια κατ' οίκονομίαν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐγίνωσκεν, ὅτι κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην ἀποθανεῖται καὶ γὰρ εἰκὸς ἦν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς του τυπικοῦ ἀμνοῦ θυσίας θυσιασθῆναι καὶ τὸν ἀληθινὸν ἀμνὸν, ὅπως καταλλήἕως ἐπενεχθῇ τῷ τύπῳ ἡ ἀλήθεια· λοιπὸν κατὰ τὴν τρισκαιδεκάτην ἐσθίει τὸ Πάσχα, μὴ ἐγχωροῦντος Ετέρως τοῦ πράγματος. Οὕτω γὰρ καὶ τὸ νομικὸν επλήρωσε πάσχα, καὶ τὸ πνευματικών παρέδωκε, καὶ αὐτίκα ἐν αὐτῇ τῇ νυκτὶ συνελήφθη παρὰ τῶν Ἰουδαίων. Διὸ καὶ πρὸς τοὺς μαθητά; εἰπεῖν αὐτὸν ἱστορεῖ Λουκᾶς, ὅτι Επιθυμίᾳ ἐπεθύμησα τοῦτο τὸ Πάσχα φαγεῖν μεθ' ὑμῶν πρὸ τοῦ με παθεῖν, τουτέστι, Σπουδῇ ἐσπούδασε τὸ τοῦ ἐνιαυτοῦ τούτου πάσχα φαγεῖν μεθ' ὑμῶν, μὴ ἀναμείνας τὸν νενομι σμένον καιρὸν, ἵνα μὴ τὸ πάθος τοῦ σταυροῦ κωλύσῃ καὶ τὸν νομικὸν δεῖπνον καὶ τὸν μυστικόν. Ταῦτα μὲν περὶ τοῦ καιροῦ. Περὶ δὲ τοῦ τρόπου της βρώσεως· εἰκὸς πρῶτον μὲν ἑστῶτας φαγεῖν τὸ πάσχα κατὰ τὸν νόμον, εἶτα ἀναπεσεῖν καὶ δειπνεῖν. Ὁ δ' ἄρπος καὶ ὁ ζωμός παρετέθησαν μετὰ τὰ φαγεῖν αὐτοὺς τὸ πάσχα καὶ ἀναπεσεῖν 1ª Luc. xx1,14. 16 Ibid. 15. mis intelligentia et aptitudo ad scientiam, quæ sternitur divinis et ineffabilibus sermonibus ac revelationibus, Paterfamilias mens est, quæ ipsius domus per virtutem constructæ, clara celsitudine et cognitionis magnitudine dilatatur: apud quem facit Dominus Pascha, hoc est; transitum: aecedens ad eum una cum discipulis suis, id est, sublinibus. sermonibus ac instructionibus, quæ de Deo et a Deo sunt. Vers. 19. Et fecerunt hoc est præcepit. Jesus. Sicut constituit, Vers. 19. At præparaverunt pascha. Paraverunt pascha, id est ea quae ad Pascha festum opus erant, sicut dictum est. Manifestum ergo est Christum tunc legale pascha manducasse: neque enim frustra quæ necessaria erant præpararunt. Vers. 20. Vespera-duodecim. Lucas autem dixit: Cumque hora advenisset ', videlicet serotina sive vespertina. Hinc affirmant quidam non comedisse tunc Christumn legale pascha, et causas adducunt, quod decimus tertius tunc dies mensis esset; oportebat autem decimo quarto pascha comedere; quodque lex stantes edere juberet: ipse vero discubuit. Præterea omnis panis fermentatus ante immolationem abjiciebatur, igneque comburebatur; nunc autem et panis adest, et dividitur. Ad hæc assatum tantum edere fas erat; hic vero etiam jus quo intingitur panis, apponitur. Respondendum ergo eat ad unamquamque basitationem. Tempus quidem dispensative anticipavit uno die. Quia enim noverat se decimo quarto die moriturum: siquidem æquum erat ut die quo iue molabatur figurativus agnus, et verus quoque agnus immolaretur, ut invicem responderent figura et veritas. Edit igitur decimo tertio die pascha, rebus aliter non sinentibus; nam ita et legale implevit pascha, et spirituale tradidit, statimque id est ea norte a Judæis comprehensus est. Ideo etiam dixisse eum discipulis scribit Lucas, Desiderio desideravi hoc pascha comedere vobiscum antequam patiar 1, hoc est, Festinatione festinavi hoc anno pascha edere vobiscum antequam patiar; id est, non exspectavi tempus a lege statutumn, ue passio crucis prohiberet legalem cœnam ac mysticam. Εt hac quidem. de tempore.. est De modo autem manducandi, verisimile quod stantes primuni manducaverunt pascha secundum legem: deinde discubuerunt et cœuaverunt. Papis autem et jus apposita sunt postquam illi Variæ lectiones el notæ. Pro τε καὶ, cod. A. dat τῶν. Hoc et proximum scholium conjunxerat Hentenius. Hasitationcm, Henlenius. Forte in cuerit ἀπορίαν. ᾿Απορίαν etiam propius accedit ad similitudinem vocabuli ἀπολογίαν, quam ad ένστασιν, quod cuiquam in mentem venire possit. Της et mox θυσίας, omittit. B.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XXVI. G5 ῥῶν τε καὶ ἀνδρικῶν ἠθῶν καὶ λογισμῶν, οίκο- status habitusque virtutum. Cenaculum est subli.. δομηθεῖσα κατάστασις καὶ ἕξις τῶν ἀρετῶν· τὸ δὲ ἀνώγειν ἡ ὑψηλὴ διάνοια καὶ πρὸς γνῶσιν ἐπιτηδικότης, ἑστρωμένη θείοις καὶ ἀποῤῥήτοις λόγοις τε καὶ θεάμασιν· ὁ δὲ οἰκοδεσπότης, ὁ νοῦς, ὁ τῷ λαμ πρῷ τῆς κατ' ἀρετὴν οἰκίας ὕψει καὶ τῷ μεγέθει τῆς γνώσεως ἐμπλατυνόμενος, πρὸς δὲ ποιεῖ τὸ Πάσχα Ο Κύριος, τουτέστι διάβασιν, ἐπιδημῶν αὐτῷ μετά τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, λέγω δὴ τῶν περὶ Θεοῦ καὶ θείων υψηλοτέρων λόγων τε καὶ μυήσεων.] Καὶ ἐποίησαν — ὁ Ἰησοῦς. Ως παρήγγειλε. Καὶ ἡτοίμασαν τὸ Πάσχα. Τὰ τοῦ Πάσχα, τὰ πρὸς τὴν τοῦ Πάσχα ἑορτὴν ἐπιτήδεια, καθώς εἴρητα:. Φανερόν οὖν, ὅτι ὁ Χριστὸς ἔφαγε τὸ νομικὴν Πάσχα τότε. Οὐ γὰρ ἂν μάτην τὰ πρὸς τὴν χρεία» ήτοίμαζαν. Οψίας δώδεκα. Οψίαν τὴν ἑσπέραν εἶπε. Καὶ ὁ Λουκᾶς δέ φησιν, ὅτι καὶ ὅτε ἐγένετο ἡ ώρα, δηλονότι ἡ τῆς ἑσπέρας. Εντεῦθέν τινες ἰσχυρίζον. ται μὴ φαγεῖν τότε τὸ νομικὸν πάσχα τὸν Χριστὸν, καὶ παράγουσιν ἀποδείξεις· ὅτι τρισκαιδεκάτη τότε τοῦ μηνὸς ἦν· ἔδει δὲ κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην το Πάσχα φαγεῖν. Καὶ ὅτι ὁ μὲν νόμος ἑστῶτας ἐκέ λευεν ἐσθίειν τὸ Πάσχα· οὗτος δὲ ἀνέπεσε. Καὶ ὅτι πᾶς ἄρτος ζυμωτὸς ἐξῃρεῖτο πρὸ τῆς θυσίας, καὶ σπυρί κατεκαίετο· νῦν δὲ καὶ ἄρτος παράκειται καὶ διαμερίζεται. Καὶ ὅτι ὁπτὸν μόνον θέμις ήν φαγεῖν· ἐνταῦθα δὲ καὶ ζωμὸς παρατίθεται. Λοιπὸν οὖν πρὸς ἑκάστην ἀπολογίαν ἀπολογήτον. Προέλαβε μὲν τὸν καιρὸν ἡμέρᾳ μια κατ' οίκονομίαν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐγίνωσκεν, ὅτι κατὰ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην ἀποθανεῖται καὶ γὰρ εἰκὸς ἦν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς του τυπικοῦ ἀμνοῦ θυσίας θυσιασθῆναι καὶ τὸν ἀληθινὸν ἀμνὸν, ὅπως καταλλήἕως ἐπενεχθῇ τῷ τύπῳ ἡ ἀλήθεια· λοιπὸν κατὰ τὴν τρισκαιδεκάτην ἐσθίει τὸ Πάσχα, μὴ ἐγχωροῦντος Ετέρως τοῦ πράγματος. Οὕτω γὰρ καὶ τὸ νομικὸν επλήρωσε πάσχα, καὶ τὸ πνευματικών παρέδωκε, καὶ αὐτίκα ἐν αὐτῇ τῇ νυκτὶ συνελήφθη παρὰ τῶν Ἰουδαίων. Διὸ καὶ πρὸς τοὺς μαθητά; εἰπεῖν αὐτὸν ἱστορεῖ Λουκᾶς, ὅτι Επιθυμίᾳ ἐπεθύμησα τοῦτο τὸ Πάσχα φαγεῖν μεθ' ὑμῶν πρὸ τοῦ με παθεῖν, τουτέστι, Σπουδῇ ἐσπούδασε τὸ τοῦ ἐνιαυτοῦ τούτου πάσχα φαγεῖν μεθ' ὑμῶν, μὴ ἀναμείνας τὸν νενομι σμένον καιρὸν, ἵνα μὴ τὸ πάθος τοῦ σταυροῦ κωλύσῃ καὶ τὸν νομικὸν δεῖπνον καὶ τὸν μυστικόν. Ταῦτα μὲν περὶ τοῦ καιροῦ. Περὶ δὲ τοῦ τρόπου της βρώσεως· εἰκὸς πρῶτον μὲν ἑστῶτας φαγεῖν τὸ πάσχα κατὰ τὸν νόμον, εἶτα ἀναπεσεῖν καὶ δειπνεῖν. Ὁ δ' ἄρπος καὶ ὁ ζωμός παρετέθησαν μετὰ τὰ φαγεῖν αὐτοὺς τὸ πάσχα καὶ ἀναπεσεῖν 1ª Luc. xx1,14. 16 Ibid. 15. mis intelligentia et aptitudo ad scientiam, quæ sternitur divinis et ineffabilibus sermonibus ac revelationibus, Paterfamilias mens est, quæ ipsius domus per virtutem constructæ, clara celsitudine et cognitionis magnitudine dilatatur: apud quem facit Dominus Pascha, hoc est; transitum: aecedens ad eum una cum discipulis suis, id est, sublinibus. sermonibus ac instructionibus, quæ de Deo et a Deo sunt. Vers. 19. Et fecerunt hoc est præcepit. Jesus. Sicut constituit, Vers. 19. At præparaverunt pascha. Paraverunt pascha, id est ea quae ad Pascha festum opus erant, sicut dictum est. Manifestum ergo est Christum tunc legale pascha manducasse: neque enim frustra quæ necessaria erant præpararunt. Vers. 20. Vespera-duodecim. Lucas autem dixit: Cumque hora advenisset ', videlicet serotina sive vespertina. Hinc affirmant quidam non comedisse tunc Christumn legale pascha, et causas adducunt, quod decimus tertius tunc dies mensis esset; oportebat autem decimo quarto pascha comedere; quodque lex stantes edere juberet: ipse vero discubuit. Præterea omnis panis fermentatus ante immolationem abjiciebatur, igneque comburebatur; nunc autem et panis adest, et dividitur. Ad hæc assatum tantum edere fas erat; hic vero etiam jus quo intingitur panis, apponitur. Respondendum ergo eat ad unamquamque basitationem. Tempus quidem dispensative anticipavit uno die. Quia enim noverat se decimo quarto die moriturum: siquidem æquum erat ut die quo iue molabatur figurativus agnus, et verus quoque agnus immolaretur, ut invicem responderent figura et veritas. Edit igitur decimo tertio die pascha, rebus aliter non sinentibus; nam ita et legale implevit pascha, et spirituale tradidit, statimque id est ea norte a Judæis comprehensus est. Ideo etiam dixisse eum discipulis scribit Lucas, Desiderio desideravi hoc pascha comedere vobiscum antequam patiar 1, hoc est, Festinatione festinavi hoc anno pascha edere vobiscum antequam patiar; id est, non exspectavi tempus a lege statutumn, ue passio crucis prohiberet legalem cœnam ac mysticam. Εt hac quidem. de tempore.. est De modo autem manducandi, verisimile quod stantes primuni manducaverunt pascha secundum legem: deinde discubuerunt et cœuaverunt. Papis autem et jus apposita sunt postquam illi Variæ lectiones el notæ. Pro τε καὶ, cod. A. dat τῶν. Hoc et proximum scholium conjunxerat Hentenius. Hasitationcm, Henlenius. Forte in cuerit ἀπορίαν. ᾿Απορίαν etiam propius accedit ad similitudinem vocabuli ἀπολογίαν, quam ad ένστασιν, quod cuiquam in mentem venire possit. Της et mox θυσίας, omittit. B.

G60 pascha manducaverant, et in coena discubuerant; ἐν τῷ δείπνῳ· οὔπω γὰρ ἦλθεν ἡ τεσσαρεσκαιδεκάτη, nondum enim venerat derinus quartus dies, quo καθ᾿ ἣν ἅπαν ζυμωτὸν ἐξηφανίζετο. Καὶ οὐδὲν omne fermentatum abjectum erat. Nec quidquam ἐκώλυεν ἔτι καὶ ζωμὸν ἐσθίειν. vetabat jurulenta quoque edere. Et quam ob cansam tacuerunt evangelistæ Paschæ mutationem (aa)? Quia necessarium non erat de hac re dicere: quid enim Christianis conferebat buius rei narratio? Hanc ergo praetermiserunt; sermones tamen cœnæ mysticæ diligentius pertractarunt, utpote maxime necessarios ac plurimim conducentes ad fidem nostram. Et ubique regulam hanc observant, ut quæ necessaria non sunt prætercurrant, vel in trausitu solum mentionem eorum faciant, omnem diligentiam ac studium circa utilia dirigentes. Καὶ διατί παρεσιώπησαν οἱ εὐαγγελισταί τὴν τοῦ Πάσχα μετάληψιν; Διότι οὐκ ἦν ἀναγκαῖον τὸ περὶ ταύτης εἰπεῖν. Τί γὰρ ἂν καὶ συνετέλεσε Χριστια νοῖς ἡ ταύτης διήγησις; Διὸ ταύτην μὲν παρέδρα μον· τοῖς δὲ λόγοις τοῦ μυστικού δείπνου φιλοπο νώτερον προσδιέτριψαν, ὡς ἀναγκαιοτάτου καὶ συνεκτικωτάτου τῆς ἡμῶν πίστεως. Καὶ πανταχοῦ δὲ τὸν κανόνα τοῦτον τηροῦσι, τὰ μὴ ἀναγκαῖα μὲν παρατρέχοντες, ἢ κατὰ πάροδον επιμιμνησκόμενοι· πᾶσαν ἐὲ τὴν ἀκρίβειαν καὶ σπουδὴν περὶ τὰ χρήσ σιμα συντείνοντες. Καὶ ἐπεὶ πρὸ τοῦ Πάσχα το Πάσχα τετέλεκεν ὁ Χριστός, πῶς Ἰουδαῖοι τὴν προφανή ταύτην κατη γορίαν ἀφέντες, ἐζήτουν ψευδομαρτυρίαν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ; Διότι ἐγίνωσκον, ὡς οὐ κείται νόμος καταδικάζων τὸν προεορτάζοντα τὸ Πάσχα, πάλαι του Θεοῦ προειδότος τὸ μέλλον, καὶ μηδέν τι περὶ τούτου νομοθετήσαντος. Καὶ ἄρα θαυμαστόν, ὅτι κατὰ μὲν τοῦ μεθεορτάζοντος νενομοθέτητο, εἰ μὴ πρόφασιν οὗτος ἀναγκαιοτάτην προβάλοιτο κατὰ δὲ τοῦ προεορτάζοντος οὐδὲν ἄριστο επιτίμιον. Ὁ δὲ Ίωάννης φησίν, ὅτι ἀναστὰς ἀπὸ τοῦ δείπνου, καὶ νίψας τους πόδας τῶν μαθητῶν, πάλιν ἀνέπεσε. Παρείθη γὰρ τοῖς ἄλλοις εὐαγγελισταῖς τουτί τ κεφάλαιον, οὗ χάριν αὐτὸς ἱστόρησε τὰ περὶ τοῦ· του, καθὼς ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ αὐτοῦ Θεοῦ δόντος, Verum cum ante legitimum tempus Christus Pascha perfecerit, quomodo Judæi manifesta bac accusatione relicta, quærebant falsum testimonium adversus Jesum? Qu'a sciebant nullam esse legem, que con lemnaret eum qui Pascha ante tempus celebrasset; prævidente olim Deo quod futurum erat, nihilque de hoc statuente. Εt vide rem admiratione dignam, quod contra eum, qui post legitinum tempus celebrassel statulum erat, nisi talis occasionem maxime necessariam pralexisset: conɩra eum vero qui tempus prævenisset, nulla erat definita pœna. Joannes autem dicit ", quod cum a ccena surrexisset, pedesque discipulorum lavisset, rursus discubuit; nam hoc caput ab aliis evangelistis est praetermissum: et ideo scripsit ille quemadmodumn in enarratione Evangelii ejus Deo do. " εξηγησόμεθα. mante referemus. Vers. 21. Ει edentibus - me traditurus est. Marcus vero addidit: Qui manducat mecum 16 118 suspicarentur quod nnum diceret eorum qui crediderant, qui non esset unus de duodecim discipulis. Simul quoque Judæ clanculum testabatur se nosse cor ejus. Etenim pedes etiam ejus lavit, a:l pœnitentiam eum revocans, quanquam ille in durilia permansit. Traditionem autem intellige proditionem. Tradidit enim eum in mortem, et insidiatoribus hune prodidit. Vers. 22. Et contristati - Domine? Ilæc etiam Marcus dixit ". Elegit autemi Christus, ut cæteri Καὶ ἐσθιόντων παραδώσει με. Ὁ δὲ Μάρκος προσέθηκεν, ὅτι ὁ ἐσθίων μετ᾿ ἐμοῦ, ἵνα μὴ ὑπολάβωσιν, ὡς ἕνα λέγει τῶν πιστευσάντων μὲν εἰς αὐτὸν, μὴ συντριθμημένων δὲ τοῖς δώδεκα μαθηταῖς. Αμα δὲ καὶ πρὸς τὸν Ἰούδαν ἀφανῶς ἐμαρτύρατο ὅτι ἔγνω τὴν καρδίαν αὐτοῦ. Καὶ γὰρ καὶ τοὺς αὐτοῦ πόδας ἔνιψεν, εἰς μεταμέλειαν αὐτὸν ἐκκαλούμενος, εἰ καὶ σκληρὸς ἔμενε. Παράδοσιν δὲ νόει τὴν προδοσίαν. Παρέδωκε γὰρ αὐτὸν εἰς θάνατον, καὶ προδέδωκε τοῦτον τοῖς ἐπιβουλεύουσι. Καὶ λυπούμενοι – Κύριε; Ταῦτα καὶ Μάρκος εἴρηκεν. Είλετο γὰρ ὁ Χριστὸς φοβῆσαι καὶ λυπή omnes timerent ac contristarentur, quo perditus σαι πάντας τοὺς ἄλλους, ὑπὲρ τοῦ ἐπιστρέψαι τὸν discipulus converteretur. Quare autem cæteri anxii erant, cum nihil tale sibi consci¡ essent? Quia præceptori maxime credebant tanquam veracissimo, et timebat quisque ne forte talis evaderet mente excæcatus. Vers. 23. At ille — tradet. Ponit quoque insigne quo posset ille dignosci. Marcus vero dixit: Unus ☞ duodecim qui 'intingit mecum in catinum ". Iloc 16 Juan. xiii, 4, 12. 16 Marc. xiv, 18. 17 lbid. 19. (*) Προβάλλοιτο. Cod. A. ἀπολλύμενον μαθητήν. Διατί δὲ οἱ λοιποὶ ἡγωνίων, μηδέν τι τοιοῦτον συνειδότες ἑαυτοῖς; Διότι σφόδρα τῷ διδασκάλῳ ἐπίστευον, ὡς ἀψευδεστάτῳ, καὶ ἐδεδίεσαν ἕκαστος, μήποτε τοιοῦτος αποβα, τυφίως θεὶς τὸν νοῦν. Ὁ δὲ - παραδώσει. Τίθησι καὶ παράσημον εἰς διάγνωσιν αὐτοῦ. Μάρκος δὲ εἶπεν, ὅτι εἰς ἐκ τῶν δώδεκα ὁ ἐμβαπτόμενος μετ᾿ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυ 18 Ibid. 20. Varie lectiones et nola. (ua) Mutationcm, Communicationem. Hcnteuius fortasse iuvenerat μετάμειψιν.

G60 pascha manducaverant, et in coena discubuerant; ἐν τῷ δείπνῳ· οὔπω γὰρ ἦλθεν ἡ τεσσαρεσκαιδεκάτη, nondum enim venerat derinus quartus dies, quo καθ᾿ ἣν ἅπαν ζυμωτὸν ἐξηφανίζετο. Καὶ οὐδὲν omne fermentatum abjectum erat. Nec quidquam ἐκώλυεν ἔτι καὶ ζωμὸν ἐσθίειν. vetabat jurulenta quoque edere. Et quam ob cansam tacuerunt evangelistæ Paschæ mutationem (aa)? Quia necessarium non erat de hac re dicere: quid enim Christianis conferebat buius rei narratio? Hanc ergo praetermiserunt; sermones tamen cœnæ mysticæ diligentius pertractarunt, utpote maxime necessarios ac plurimim conducentes ad fidem nostram. Et ubique regulam hanc observant, ut quæ necessaria non sunt prætercurrant, vel in trausitu solum mentionem eorum faciant, omnem diligentiam ac studium circa utilia dirigentes. Καὶ διατί παρεσιώπησαν οἱ εὐαγγελισταί τὴν τοῦ Πάσχα μετάληψιν; Διότι οὐκ ἦν ἀναγκαῖον τὸ περὶ ταύτης εἰπεῖν. Τί γὰρ ἂν καὶ συνετέλεσε Χριστια νοῖς ἡ ταύτης διήγησις; Διὸ ταύτην μὲν παρέδρα μον· τοῖς δὲ λόγοις τοῦ μυστικού δείπνου φιλοπο νώτερον προσδιέτριψαν, ὡς ἀναγκαιοτάτου καὶ συνεκτικωτάτου τῆς ἡμῶν πίστεως. Καὶ πανταχοῦ δὲ τὸν κανόνα τοῦτον τηροῦσι, τὰ μὴ ἀναγκαῖα μὲν παρατρέχοντες, ἢ κατὰ πάροδον επιμιμνησκόμενοι· πᾶσαν ἐὲ τὴν ἀκρίβειαν καὶ σπουδὴν περὶ τὰ χρήσ σιμα συντείνοντες. Καὶ ἐπεὶ πρὸ τοῦ Πάσχα το Πάσχα τετέλεκεν ὁ Χριστός, πῶς Ἰουδαῖοι τὴν προφανή ταύτην κατη γορίαν ἀφέντες, ἐζήτουν ψευδομαρτυρίαν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ; Διότι ἐγίνωσκον, ὡς οὐ κείται νόμος καταδικάζων τὸν προεορτάζοντα τὸ Πάσχα, πάλαι του Θεοῦ προειδότος τὸ μέλλον, καὶ μηδέν τι περὶ τούτου νομοθετήσαντος. Καὶ ἄρα θαυμαστόν, ὅτι κατὰ μὲν τοῦ μεθεορτάζοντος νενομοθέτητο, εἰ μὴ πρόφασιν οὗτος ἀναγκαιοτάτην προβάλοιτο κατὰ δὲ τοῦ προεορτάζοντος οὐδὲν ἄριστο επιτίμιον. Ὁ δὲ Ίωάννης φησίν, ὅτι ἀναστὰς ἀπὸ τοῦ δείπνου, καὶ νίψας τους πόδας τῶν μαθητῶν, πάλιν ἀνέπεσε. Παρείθη γὰρ τοῖς ἄλλοις εὐαγγελισταῖς τουτί τ κεφάλαιον, οὗ χάριν αὐτὸς ἱστόρησε τὰ περὶ τοῦ· του, καθὼς ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ αὐτοῦ Θεοῦ δόντος, Verum cum ante legitimum tempus Christus Pascha perfecerit, quomodo Judæi manifesta bac accusatione relicta, quærebant falsum testimonium adversus Jesum? Qu'a sciebant nullam esse legem, que con lemnaret eum qui Pascha ante tempus celebrasset; prævidente olim Deo quod futurum erat, nihilque de hoc statuente. Εt vide rem admiratione dignam, quod contra eum, qui post legitinum tempus celebrassel statulum erat, nisi talis occasionem maxime necessariam pralexisset: conɩra eum vero qui tempus prævenisset, nulla erat definita pœna. Joannes autem dicit ", quod cum a ccena surrexisset, pedesque discipulorum lavisset, rursus discubuit; nam hoc caput ab aliis evangelistis est praetermissum: et ideo scripsit ille quemadmodumn in enarratione Evangelii ejus Deo do. " εξηγησόμεθα. mante referemus. Vers. 21. Ει edentibus - me traditurus est. Marcus vero addidit: Qui manducat mecum 16 118 suspicarentur quod nnum diceret eorum qui crediderant, qui non esset unus de duodecim discipulis. Simul quoque Judæ clanculum testabatur se nosse cor ejus. Etenim pedes etiam ejus lavit, a:l pœnitentiam eum revocans, quanquam ille in durilia permansit. Traditionem autem intellige proditionem. Tradidit enim eum in mortem, et insidiatoribus hune prodidit. Vers. 22. Et contristati - Domine? Ilæc etiam Marcus dixit ". Elegit autemi Christus, ut cæteri Καὶ ἐσθιόντων παραδώσει με. Ὁ δὲ Μάρκος προσέθηκεν, ὅτι ὁ ἐσθίων μετ᾿ ἐμοῦ, ἵνα μὴ ὑπολάβωσιν, ὡς ἕνα λέγει τῶν πιστευσάντων μὲν εἰς αὐτὸν, μὴ συντριθμημένων δὲ τοῖς δώδεκα μαθηταῖς. Αμα δὲ καὶ πρὸς τὸν Ἰούδαν ἀφανῶς ἐμαρτύρατο ὅτι ἔγνω τὴν καρδίαν αὐτοῦ. Καὶ γὰρ καὶ τοὺς αὐτοῦ πόδας ἔνιψεν, εἰς μεταμέλειαν αὐτὸν ἐκκαλούμενος, εἰ καὶ σκληρὸς ἔμενε. Παράδοσιν δὲ νόει τὴν προδοσίαν. Παρέδωκε γὰρ αὐτὸν εἰς θάνατον, καὶ προδέδωκε τοῦτον τοῖς ἐπιβουλεύουσι. Καὶ λυπούμενοι – Κύριε; Ταῦτα καὶ Μάρκος εἴρηκεν. Είλετο γὰρ ὁ Χριστὸς φοβῆσαι καὶ λυπή omnes timerent ac contristarentur, quo perditus σαι πάντας τοὺς ἄλλους, ὑπὲρ τοῦ ἐπιστρέψαι τὸν discipulus converteretur. Quare autem cæteri anxii erant, cum nihil tale sibi consci¡ essent? Quia præceptori maxime credebant tanquam veracissimo, et timebat quisque ne forte talis evaderet mente excæcatus. Vers. 23. At ille — tradet. Ponit quoque insigne quo posset ille dignosci. Marcus vero dixit: Unus ☞ duodecim qui 'intingit mecum in catinum ". Iloc 16 Juan. xiii, 4, 12. 16 Marc. xiv, 18. 17 lbid. 19. (*) Προβάλλοιτο. Cod. A. ἀπολλύμενον μαθητήν. Διατί δὲ οἱ λοιποὶ ἡγωνίων, μηδέν τι τοιοῦτον συνειδότες ἑαυτοῖς; Διότι σφόδρα τῷ διδασκάλῳ ἐπίστευον, ὡς ἀψευδεστάτῳ, καὶ ἐδεδίεσαν ἕκαστος, μήποτε τοιοῦτος αποβα, τυφίως θεὶς τὸν νοῦν. Ὁ δὲ - παραδώσει. Τίθησι καὶ παράσημον εἰς διάγνωσιν αὐτοῦ. Μάρκος δὲ εἶπεν, ὅτι εἰς ἐκ τῶν δώδεκα ὁ ἐμβαπτόμενος μετ᾿ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυ 18 Ibid. 20. Varie lectiones et nola. (ua) Mutationcm, Communicationem. Hcnteuius fortasse iuvenerat μετάμειψιν.

G60 pascha manducaverant, et in coena discubuerant; ἐν τῷ δείπνῳ· οὔπω γὰρ ἦλθεν ἡ τεσσαρεσκαιδεκάτη, nondum enim venerat derinus quartus dies, quo καθ᾿ ἣν ἅπαν ζυμωτὸν ἐξηφανίζετο. Καὶ οὐδὲν omne fermentatum abjectum erat. Nec quidquam ἐκώλυεν ἔτι καὶ ζωμὸν ἐσθίειν. vetabat jurulenta quoque edere. Et quam ob cansam tacuerunt evangelistæ Paschæ mutationem (aa)? Quia necessarium non erat de hac re dicere: quid enim Christianis conferebat buius rei narratio? Hanc ergo praetermiserunt; sermones tamen cœnæ mysticæ diligentius pertractarunt, utpote maxime necessarios ac plurimim conducentes ad fidem nostram. Et ubique regulam hanc observant, ut quæ necessaria non sunt prætercurrant, vel in trausitu solum mentionem eorum faciant, omnem diligentiam ac studium circa utilia dirigentes. Καὶ διατί παρεσιώπησαν οἱ εὐαγγελισταί τὴν τοῦ Πάσχα μετάληψιν; Διότι οὐκ ἦν ἀναγκαῖον τὸ περὶ ταύτης εἰπεῖν. Τί γὰρ ἂν καὶ συνετέλεσε Χριστια νοῖς ἡ ταύτης διήγησις; Διὸ ταύτην μὲν παρέδρα μον· τοῖς δὲ λόγοις τοῦ μυστικού δείπνου φιλοπο νώτερον προσδιέτριψαν, ὡς ἀναγκαιοτάτου καὶ συνεκτικωτάτου τῆς ἡμῶν πίστεως. Καὶ πανταχοῦ δὲ τὸν κανόνα τοῦτον τηροῦσι, τὰ μὴ ἀναγκαῖα μὲν παρατρέχοντες, ἢ κατὰ πάροδον επιμιμνησκόμενοι· πᾶσαν ἐὲ τὴν ἀκρίβειαν καὶ σπουδὴν περὶ τὰ χρήσ σιμα συντείνοντες. Καὶ ἐπεὶ πρὸ τοῦ Πάσχα το Πάσχα τετέλεκεν ὁ Χριστός, πῶς Ἰουδαῖοι τὴν προφανή ταύτην κατη γορίαν ἀφέντες, ἐζήτουν ψευδομαρτυρίαν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ; Διότι ἐγίνωσκον, ὡς οὐ κείται νόμος καταδικάζων τὸν προεορτάζοντα τὸ Πάσχα, πάλαι του Θεοῦ προειδότος τὸ μέλλον, καὶ μηδέν τι περὶ τούτου νομοθετήσαντος. Καὶ ἄρα θαυμαστόν, ὅτι κατὰ μὲν τοῦ μεθεορτάζοντος νενομοθέτητο, εἰ μὴ πρόφασιν οὗτος ἀναγκαιοτάτην προβάλοιτο κατὰ δὲ τοῦ προεορτάζοντος οὐδὲν ἄριστο επιτίμιον. Ὁ δὲ Ίωάννης φησίν, ὅτι ἀναστὰς ἀπὸ τοῦ δείπνου, καὶ νίψας τους πόδας τῶν μαθητῶν, πάλιν ἀνέπεσε. Παρείθη γὰρ τοῖς ἄλλοις εὐαγγελισταῖς τουτί τ κεφάλαιον, οὗ χάριν αὐτὸς ἱστόρησε τὰ περὶ τοῦ· του, καθὼς ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ αὐτοῦ Θεοῦ δόντος, Verum cum ante legitimum tempus Christus Pascha perfecerit, quomodo Judæi manifesta bac accusatione relicta, quærebant falsum testimonium adversus Jesum? Qu'a sciebant nullam esse legem, que con lemnaret eum qui Pascha ante tempus celebrasset; prævidente olim Deo quod futurum erat, nihilque de hoc statuente. Εt vide rem admiratione dignam, quod contra eum, qui post legitinum tempus celebrassel statulum erat, nisi talis occasionem maxime necessariam pralexisset: conɩra eum vero qui tempus prævenisset, nulla erat definita pœna. Joannes autem dicit ", quod cum a ccena surrexisset, pedesque discipulorum lavisset, rursus discubuit; nam hoc caput ab aliis evangelistis est praetermissum: et ideo scripsit ille quemadmodumn in enarratione Evangelii ejus Deo do. " εξηγησόμεθα. mante referemus. Vers. 21. Ει edentibus - me traditurus est. Marcus vero addidit: Qui manducat mecum 16 118 suspicarentur quod nnum diceret eorum qui crediderant, qui non esset unus de duodecim discipulis. Simul quoque Judæ clanculum testabatur se nosse cor ejus. Etenim pedes etiam ejus lavit, a:l pœnitentiam eum revocans, quanquam ille in durilia permansit. Traditionem autem intellige proditionem. Tradidit enim eum in mortem, et insidiatoribus hune prodidit. Vers. 22. Et contristati - Domine? Ilæc etiam Marcus dixit ". Elegit autemi Christus, ut cæteri Καὶ ἐσθιόντων παραδώσει με. Ὁ δὲ Μάρκος προσέθηκεν, ὅτι ὁ ἐσθίων μετ᾿ ἐμοῦ, ἵνα μὴ ὑπολάβωσιν, ὡς ἕνα λέγει τῶν πιστευσάντων μὲν εἰς αὐτὸν, μὴ συντριθμημένων δὲ τοῖς δώδεκα μαθηταῖς. Αμα δὲ καὶ πρὸς τὸν Ἰούδαν ἀφανῶς ἐμαρτύρατο ὅτι ἔγνω τὴν καρδίαν αὐτοῦ. Καὶ γὰρ καὶ τοὺς αὐτοῦ πόδας ἔνιψεν, εἰς μεταμέλειαν αὐτὸν ἐκκαλούμενος, εἰ καὶ σκληρὸς ἔμενε. Παράδοσιν δὲ νόει τὴν προδοσίαν. Παρέδωκε γὰρ αὐτὸν εἰς θάνατον, καὶ προδέδωκε τοῦτον τοῖς ἐπιβουλεύουσι. Καὶ λυπούμενοι – Κύριε; Ταῦτα καὶ Μάρκος εἴρηκεν. Είλετο γὰρ ὁ Χριστὸς φοβῆσαι καὶ λυπή omnes timerent ac contristarentur, quo perditus σαι πάντας τοὺς ἄλλους, ὑπὲρ τοῦ ἐπιστρέψαι τὸν discipulus converteretur. Quare autem cæteri anxii erant, cum nihil tale sibi consci¡ essent? Quia præceptori maxime credebant tanquam veracissimo, et timebat quisque ne forte talis evaderet mente excæcatus. Vers. 23. At ille — tradet. Ponit quoque insigne quo posset ille dignosci. Marcus vero dixit: Unus ☞ duodecim qui 'intingit mecum in catinum ". Iloc 16 Juan. xiii, 4, 12. 16 Marc. xiv, 18. 17 lbid. 19. (*) Προβάλλοιτο. Cod. A. ἀπολλύμενον μαθητήν. Διατί δὲ οἱ λοιποὶ ἡγωνίων, μηδέν τι τοιοῦτον συνειδότες ἑαυτοῖς; Διότι σφόδρα τῷ διδασκάλῳ ἐπίστευον, ὡς ἀψευδεστάτῳ, καὶ ἐδεδίεσαν ἕκαστος, μήποτε τοιοῦτος αποβα, τυφίως θεὶς τὸν νοῦν. Ὁ δὲ - παραδώσει. Τίθησι καὶ παράσημον εἰς διάγνωσιν αὐτοῦ. Μάρκος δὲ εἶπεν, ὅτι εἰς ἐκ τῶν δώδεκα ὁ ἐμβαπτόμενος μετ᾿ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυ 18 Ibid. 20. Varie lectiones et nola. (ua) Mutationcm, Communicationem. Hcnteuius fortasse iuvenerat μετάμειψιν.

G60 pascha manducaverant, et in coena discubuerant; ἐν τῷ δείπνῳ· οὔπω γὰρ ἦλθεν ἡ τεσσαρεσκαιδεκάτη, nondum enim venerat derinus quartus dies, quo καθ᾿ ἣν ἅπαν ζυμωτὸν ἐξηφανίζετο. Καὶ οὐδὲν omne fermentatum abjectum erat. Nec quidquam ἐκώλυεν ἔτι καὶ ζωμὸν ἐσθίειν. vetabat jurulenta quoque edere. Et quam ob cansam tacuerunt evangelistæ Paschæ mutationem (aa)? Quia necessarium non erat de hac re dicere: quid enim Christianis conferebat buius rei narratio? Hanc ergo praetermiserunt; sermones tamen cœnæ mysticæ diligentius pertractarunt, utpote maxime necessarios ac plurimim conducentes ad fidem nostram. Et ubique regulam hanc observant, ut quæ necessaria non sunt prætercurrant, vel in trausitu solum mentionem eorum faciant, omnem diligentiam ac studium circa utilia dirigentes. Καὶ διατί παρεσιώπησαν οἱ εὐαγγελισταί τὴν τοῦ Πάσχα μετάληψιν; Διότι οὐκ ἦν ἀναγκαῖον τὸ περὶ ταύτης εἰπεῖν. Τί γὰρ ἂν καὶ συνετέλεσε Χριστια νοῖς ἡ ταύτης διήγησις; Διὸ ταύτην μὲν παρέδρα μον· τοῖς δὲ λόγοις τοῦ μυστικού δείπνου φιλοπο νώτερον προσδιέτριψαν, ὡς ἀναγκαιοτάτου καὶ συνεκτικωτάτου τῆς ἡμῶν πίστεως. Καὶ πανταχοῦ δὲ τὸν κανόνα τοῦτον τηροῦσι, τὰ μὴ ἀναγκαῖα μὲν παρατρέχοντες, ἢ κατὰ πάροδον επιμιμνησκόμενοι· πᾶσαν ἐὲ τὴν ἀκρίβειαν καὶ σπουδὴν περὶ τὰ χρήσ σιμα συντείνοντες. Καὶ ἐπεὶ πρὸ τοῦ Πάσχα το Πάσχα τετέλεκεν ὁ Χριστός, πῶς Ἰουδαῖοι τὴν προφανή ταύτην κατη γορίαν ἀφέντες, ἐζήτουν ψευδομαρτυρίαν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ; Διότι ἐγίνωσκον, ὡς οὐ κείται νόμος καταδικάζων τὸν προεορτάζοντα τὸ Πάσχα, πάλαι του Θεοῦ προειδότος τὸ μέλλον, καὶ μηδέν τι περὶ τούτου νομοθετήσαντος. Καὶ ἄρα θαυμαστόν, ὅτι κατὰ μὲν τοῦ μεθεορτάζοντος νενομοθέτητο, εἰ μὴ πρόφασιν οὗτος ἀναγκαιοτάτην προβάλοιτο κατὰ δὲ τοῦ προεορτάζοντος οὐδὲν ἄριστο επιτίμιον. Ὁ δὲ Ίωάννης φησίν, ὅτι ἀναστὰς ἀπὸ τοῦ δείπνου, καὶ νίψας τους πόδας τῶν μαθητῶν, πάλιν ἀνέπεσε. Παρείθη γὰρ τοῖς ἄλλοις εὐαγγελισταῖς τουτί τ κεφάλαιον, οὗ χάριν αὐτὸς ἱστόρησε τὰ περὶ τοῦ· του, καθὼς ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ αὐτοῦ Θεοῦ δόντος, Verum cum ante legitimum tempus Christus Pascha perfecerit, quomodo Judæi manifesta bac accusatione relicta, quærebant falsum testimonium adversus Jesum? Qu'a sciebant nullam esse legem, que con lemnaret eum qui Pascha ante tempus celebrasset; prævidente olim Deo quod futurum erat, nihilque de hoc statuente. Εt vide rem admiratione dignam, quod contra eum, qui post legitinum tempus celebrassel statulum erat, nisi talis occasionem maxime necessariam pralexisset: conɩra eum vero qui tempus prævenisset, nulla erat definita pœna. Joannes autem dicit ", quod cum a ccena surrexisset, pedesque discipulorum lavisset, rursus discubuit; nam hoc caput ab aliis evangelistis est praetermissum: et ideo scripsit ille quemadmodumn in enarratione Evangelii ejus Deo do. " εξηγησόμεθα. mante referemus. Vers. 21. Ει edentibus - me traditurus est. Marcus vero addidit: Qui manducat mecum 16 118 suspicarentur quod nnum diceret eorum qui crediderant, qui non esset unus de duodecim discipulis. Simul quoque Judæ clanculum testabatur se nosse cor ejus. Etenim pedes etiam ejus lavit, a:l pœnitentiam eum revocans, quanquam ille in durilia permansit. Traditionem autem intellige proditionem. Tradidit enim eum in mortem, et insidiatoribus hune prodidit. Vers. 22. Et contristati - Domine? Ilæc etiam Marcus dixit ". Elegit autemi Christus, ut cæteri Καὶ ἐσθιόντων παραδώσει με. Ὁ δὲ Μάρκος προσέθηκεν, ὅτι ὁ ἐσθίων μετ᾿ ἐμοῦ, ἵνα μὴ ὑπολάβωσιν, ὡς ἕνα λέγει τῶν πιστευσάντων μὲν εἰς αὐτὸν, μὴ συντριθμημένων δὲ τοῖς δώδεκα μαθηταῖς. Αμα δὲ καὶ πρὸς τὸν Ἰούδαν ἀφανῶς ἐμαρτύρατο ὅτι ἔγνω τὴν καρδίαν αὐτοῦ. Καὶ γὰρ καὶ τοὺς αὐτοῦ πόδας ἔνιψεν, εἰς μεταμέλειαν αὐτὸν ἐκκαλούμενος, εἰ καὶ σκληρὸς ἔμενε. Παράδοσιν δὲ νόει τὴν προδοσίαν. Παρέδωκε γὰρ αὐτὸν εἰς θάνατον, καὶ προδέδωκε τοῦτον τοῖς ἐπιβουλεύουσι. Καὶ λυπούμενοι – Κύριε; Ταῦτα καὶ Μάρκος εἴρηκεν. Είλετο γὰρ ὁ Χριστὸς φοβῆσαι καὶ λυπή omnes timerent ac contristarentur, quo perditus σαι πάντας τοὺς ἄλλους, ὑπὲρ τοῦ ἐπιστρέψαι τὸν discipulus converteretur. Quare autem cæteri anxii erant, cum nihil tale sibi consci¡ essent? Quia præceptori maxime credebant tanquam veracissimo, et timebat quisque ne forte talis evaderet mente excæcatus. Vers. 23. At ille — tradet. Ponit quoque insigne quo posset ille dignosci. Marcus vero dixit: Unus ☞ duodecim qui 'intingit mecum in catinum ". Iloc 16 Juan. xiii, 4, 12. 16 Marc. xiv, 18. 17 lbid. 19. (*) Προβάλλοιτο. Cod. A. ἀπολλύμενον μαθητήν. Διατί δὲ οἱ λοιποὶ ἡγωνίων, μηδέν τι τοιοῦτον συνειδότες ἑαυτοῖς; Διότι σφόδρα τῷ διδασκάλῳ ἐπίστευον, ὡς ἀψευδεστάτῳ, καὶ ἐδεδίεσαν ἕκαστος, μήποτε τοιοῦτος αποβα, τυφίως θεὶς τὸν νοῦν. Ὁ δὲ - παραδώσει. Τίθησι καὶ παράσημον εἰς διάγνωσιν αὐτοῦ. Μάρκος δὲ εἶπεν, ὅτι εἰς ἐκ τῶν δώδεκα ὁ ἐμβαπτόμενος μετ᾿ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυ 18 Ibid. 20. Varie lectiones et nola. (ua) Mutationcm, Communicationem. Hcnteuius fortasse iuvenerat μετάμειψιν.

CAP. XXVI. βλίον, ήγουν, ὁ ἐμβάπτων. Τοῦτο δ' ἐπήγαγεν ὁ autem Salvator ad Jude confusionem adduxit. δ Adeo enim præceptorem despexerat, ut jam eum non vereretur, sed cum eo intingeret. Catinus autem est lancis genus. Σωτὴρ πρὸς ἐντροπὴν τοῦ Ἰούδα. Τοσοῦτον γὰρ τοῦ διδασκάλου κατεφρόνησεν, ώς μηδ' ὑποστέλλε σθαι τοῦτον ἔτι, ἀλλ' ἐμβάπτειν μετ᾿ αὐτοῦ. Του βλίον δέ ἐστιν, εἶδος πίνακος. Ο μὲν Υἱός – παραδίδοται. Υπάγει, ἀντὶ τοῦ, Πορεύεται, μεταβαίνει ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καθώς γέγραπται τοῖς προφήται; περὶ αὐτοῦ, πῶς μέλλει ἀποθανεῖν. Καλόν — ἐκεῖνες. Συμφέρον ἦν αὐτῷ, ὅτι ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς μητρός αύξοντι, μὴ γεννηθῆναι ὅλως τοιοῦτον μύσο, εργάσασθαι μέλλοντι, καὶ τηλικαύτης ἀξιωθησομένῳ τιμωρίας. Φασὶ δέ τινες, ὅτι ἀνέγκλητός ἐστι, τὸ προωρισμένον ἐπιτελέσας. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι οὐ διότι προώριστο, διὰ τοῦτο παρέδωκεν· ἀλλὰ διότι παρέδωκε, διὰ τοῦτο προώ. ριστο, τοῦ Θεοῦ προειδότος τὸ πάντως ἀποθησόμε νιν· ἔμελλε γὰρ ὄντως ἀποθῆναι τοιοῦτος, οὐκ ἐκ φύσεως, ἀλλ᾽ ἐκ προαιρέσεως. Vers. 24. Filius quidem est, vadīt, transit ab hac vita, a prophetis de ipso, quomodo rus est. proditur. Abit, hoc sicut scriptum est videlicet morituVers. 94. Bonum - ille. Utile fuisset ei cum in utero matris cresceret omnino non nasci, qui tale flagitium perpetraturus erat, ut tali dignus esset futurus supplicio. Dicunt autem quidam culpa carere eum, qui quod prædefinitum erat peregit. Quibus nos dicimus, quod non quia prædefinitum erat tra- " didit, sed quia tradidit, ideo prædelnitum erat, Deo prævidente, quidquid eventurum erat. Talis enim evasurus erat nou a natura, sed ex voluntale. Καὶ διατί παρέλαβεν αὐτὸν ὅλως εἰς μαθητὴν ὁ Χριστός, τοιοῦτον ἀποβησόμενον; Ἵνα φανῇ καὶ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἀγαθότητος, καὶ τῆς τοῦ προδότου κακίας ή υπερβολή, πῶς ὁ μὲν τὸν ἑαυτοῦ προδότην ἐδίδασκε τὰ σωτήρια καὶ ἠγάπα καὶ χαρισμάτων ἠξίου καὶ τῶν ἄλλων οὐκ ἐχώριζε μαθητῶν, καὶ πάντα τὰ πρὸς ἐπιστροφὴν καὶ διόρθωσιν εἰσῆγεν ἵνα μὴ δυνηθῇ λέγειν, ὡς οὐκ ἔτυχε διδασκάλου, δυναμένου σώζειν τοὺς βουλομένους, ὁ δὲ καὶ τούτων ' πάντων ἀπολαύσας, πάλιν ἔμεινε πονηρός. Ἐπεὶ γὰρ τὴν ψυχὴν οἰκητήριον τοῦ διαβόλου πεποίηκε, ο τῆς φιλαργυρίας ἀνοιξάσης καὶ εἰσαγαγούσης αύτ τόν, οὐκ ἐξέφυγε τὸ ἄγο;. "Οθεν ὡς οὐκ ἀναγκαστι κας, ἀλλὰ προαιρετικῶς προδότην γενόμενον ταλα νίζει τοῦτον ὁ Κύριος, ἐλεῶν μᾶλλον, παρ' οὐδὲν μὲν θέμενον τοὺς πολλοὺς αὐτοῦ περὶ ἀκτημοσύνης λόγους, εὐχείρωτον δὲ τῇ φιλαργυρίᾳ καὶ τῷ διαβόλω γενόμενον· οὐ δι' ἀσθένειαν τῶν τοῦ διδασκάλου λόγων, οἳ καὶ τελώνας επεσπάσαντο καὶ πόρνας, ἀλλὰ δι' οἰκείαν ἀπροσεξίαν καὶ πονηρίαν. 'Αλλ' ἐρεῖ τις πάλιν, ὅτι Κα! εἰ καλὸν ἦν τῷ "ούδα, εἰ οὐκ ἐγεννήθη, διατί εἴασεν αὐτὸν γεννησ θῆναι; Διότι οὐ κακὸς ἐγεννήθη, ἀλλὰ κακὸς ἐγέν ντο, μοχθηρία γνώμη; καὶ φαυλότητι προαιρίσεως. Οὐδένα δὲ ὁ Θεὸς ἀναγκάζει γενέσθαι καλόν, εἰ μὴ ἐχών εἴη καλὸς, ἀλλ᾽ ὑποτίθησι μὲν τὰ σωτήρια, καὶ συνεργεῖ τῷ αἱρουμένῳ ταῦτα· σγχωρεῖ δὲ φέρεσθαι ἕκαστον, ὡς αὐτεξούσιον, θα βούλοιτο· καὶ ὁ Ἰούδας τοίνυν, οὐκ ἐπειδὴ ἐγεννήθη, γέγονε κακλή, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐῤῥᾳθύμης σε Διπλῆς δὲ οἱ γινόμενοι πονηροί κολάσεως άφοι, διότι τε γεγόνασι πονηρον, καὶ διότι ἐκ τῶν ἀπαθῶν οὐκ ὠφελήθησαν· ὁμοίως δὲ καὶ οἱ γινόμενοι Et quare omnino suscepit Christus in discipulum eum qui talis evasurus erat? Ut manifesta fieret magnitudo bonitatis Christi et malitiæ pro:titoris, quomodo ille suum proditorem salutaria do cuit ac dilexit, gratiisque dignum duxit; nec ab aliis segregavit, sed omitia quæ ad conversionem ac correctionem ejus erant, induxit: ne dicere posset, quod præceptorem nactus non fuerat, qui volentes posset servare. At ille cum omnia hæc consecutus fuisset, nihilominus malus permansit. Ex quo enim animam suam domiciliumn diabolo fecerat, avaritia ei aperiente illumque introducente, ron effugit scelus. Unde tanquain non coacte sed voluntarie factum proditorem, deplorat hunc Dominus, commiseratus potius eum, qui multos suos de inopia sermones frustra audiverit, et sese avaritiæ ac diabol» facile capiendum tradiderit: non sane ob inefficaciam verborum præceptoris, quæ et publicanos attraxerunt et meretrices, sed propter illius segnitiem et malitiam. Verum dicit rursus aliquis: Si bonum erat Judæ si natus non fuisset, cur eum nasci permisit? Quia non malus natus est, sed mentis nequitia ac voluntatis pravitate malus effectus est: nullum autem cogit feri bonum, ne involuntarie sit bonus, sed salutaria suggerit, et ea eligentem coadjuvat: permittit autem unumquemque ferri quo voluerit, utpote liberum habentem arbitrium. Et Judas ergo, non quia natus est, malus effectus est, sed quia ignavia torpuit. Qui autem mali eliciuntur, duplicem merentur ultionem: et quia mali facti sunt, et quia a bonis nullam ceperunt utilitatem. Similiter et qui boni efficiuntur, duplici digni sunt hoVaria lectiones et not. 5) Τριβλίον σκουτέλιον, ὀξυβάφιον. Gloss. Cyril. τρυβλίον· σκουτέλιον. Lexicon, inedit. Vid. Nurs. Glossarium Greco-Barbarum p. 510. Eroείπας χελίσκον· τρυβλίου. 3) Ti omittit Cod. A. Mos idem dat αυξάνονται, μια αύξοντα. Μὴ γεννηθῆναι ὅλως omittit Col. A. Δέ, omittit Β. Καί, post ὅτι omittit Cod. Α. "Αχων, Β. Εραθύμησε, Cod. A.

CAP. XXVI. βλίον, ήγουν, ὁ ἐμβάπτων. Τοῦτο δ' ἐπήγαγεν ὁ autem Salvator ad Jude confusionem adduxit. δ Adeo enim præceptorem despexerat, ut jam eum non vereretur, sed cum eo intingeret. Catinus autem est lancis genus. Σωτὴρ πρὸς ἐντροπὴν τοῦ Ἰούδα. Τοσοῦτον γὰρ τοῦ διδασκάλου κατεφρόνησεν, ώς μηδ' ὑποστέλλε σθαι τοῦτον ἔτι, ἀλλ' ἐμβάπτειν μετ᾿ αὐτοῦ. Του βλίον δέ ἐστιν, εἶδος πίνακος. Ο μὲν Υἱός – παραδίδοται. Υπάγει, ἀντὶ τοῦ, Πορεύεται, μεταβαίνει ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καθώς γέγραπται τοῖς προφήται; περὶ αὐτοῦ, πῶς μέλλει ἀποθανεῖν. Καλόν — ἐκεῖνες. Συμφέρον ἦν αὐτῷ, ὅτι ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς μητρός αύξοντι, μὴ γεννηθῆναι ὅλως τοιοῦτον μύσο, εργάσασθαι μέλλοντι, καὶ τηλικαύτης ἀξιωθησομένῳ τιμωρίας. Φασὶ δέ τινες, ὅτι ἀνέγκλητός ἐστι, τὸ προωρισμένον ἐπιτελέσας. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι οὐ διότι προώριστο, διὰ τοῦτο παρέδωκεν· ἀλλὰ διότι παρέδωκε, διὰ τοῦτο προώ. ριστο, τοῦ Θεοῦ προειδότος τὸ πάντως ἀποθησόμε νιν· ἔμελλε γὰρ ὄντως ἀποθῆναι τοιοῦτος, οὐκ ἐκ φύσεως, ἀλλ᾽ ἐκ προαιρέσεως. Vers. 24. Filius quidem est, vadīt, transit ab hac vita, a prophetis de ipso, quomodo rus est. proditur. Abit, hoc sicut scriptum est videlicet morituVers. 94. Bonum - ille. Utile fuisset ei cum in utero matris cresceret omnino non nasci, qui tale flagitium perpetraturus erat, ut tali dignus esset futurus supplicio. Dicunt autem quidam culpa carere eum, qui quod prædefinitum erat peregit. Quibus nos dicimus, quod non quia prædefinitum erat tra- " didit, sed quia tradidit, ideo prædelnitum erat, Deo prævidente, quidquid eventurum erat. Talis enim evasurus erat nou a natura, sed ex voluntale. Καὶ διατί παρέλαβεν αὐτὸν ὅλως εἰς μαθητὴν ὁ Χριστός, τοιοῦτον ἀποβησόμενον; Ἵνα φανῇ καὶ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἀγαθότητος, καὶ τῆς τοῦ προδότου κακίας ή υπερβολή, πῶς ὁ μὲν τὸν ἑαυτοῦ προδότην ἐδίδασκε τὰ σωτήρια καὶ ἠγάπα καὶ χαρισμάτων ἠξίου καὶ τῶν ἄλλων οὐκ ἐχώριζε μαθητῶν, καὶ πάντα τὰ πρὸς ἐπιστροφὴν καὶ διόρθωσιν εἰσῆγεν ἵνα μὴ δυνηθῇ λέγειν, ὡς οὐκ ἔτυχε διδασκάλου, δυναμένου σώζειν τοὺς βουλομένους, ὁ δὲ καὶ τούτων ' πάντων ἀπολαύσας, πάλιν ἔμεινε πονηρός. Ἐπεὶ γὰρ τὴν ψυχὴν οἰκητήριον τοῦ διαβόλου πεποίηκε, ο τῆς φιλαργυρίας ἀνοιξάσης καὶ εἰσαγαγούσης αύτ τόν, οὐκ ἐξέφυγε τὸ ἄγο;. "Οθεν ὡς οὐκ ἀναγκαστι κας, ἀλλὰ προαιρετικῶς προδότην γενόμενον ταλα νίζει τοῦτον ὁ Κύριος, ἐλεῶν μᾶλλον, παρ' οὐδὲν μὲν θέμενον τοὺς πολλοὺς αὐτοῦ περὶ ἀκτημοσύνης λόγους, εὐχείρωτον δὲ τῇ φιλαργυρίᾳ καὶ τῷ διαβόλω γενόμενον· οὐ δι' ἀσθένειαν τῶν τοῦ διδασκάλου λόγων, οἳ καὶ τελώνας επεσπάσαντο καὶ πόρνας, ἀλλὰ δι' οἰκείαν ἀπροσεξίαν καὶ πονηρίαν. 'Αλλ' ἐρεῖ τις πάλιν, ὅτι Κα! εἰ καλὸν ἦν τῷ "ούδα, εἰ οὐκ ἐγεννήθη, διατί εἴασεν αὐτὸν γεννησ θῆναι; Διότι οὐ κακὸς ἐγεννήθη, ἀλλὰ κακὸς ἐγέν ντο, μοχθηρία γνώμη; καὶ φαυλότητι προαιρίσεως. Οὐδένα δὲ ὁ Θεὸς ἀναγκάζει γενέσθαι καλόν, εἰ μὴ ἐχών εἴη καλὸς, ἀλλ᾽ ὑποτίθησι μὲν τὰ σωτήρια, καὶ συνεργεῖ τῷ αἱρουμένῳ ταῦτα· σγχωρεῖ δὲ φέρεσθαι ἕκαστον, ὡς αὐτεξούσιον, θα βούλοιτο· καὶ ὁ Ἰούδας τοίνυν, οὐκ ἐπειδὴ ἐγεννήθη, γέγονε κακλή, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐῤῥᾳθύμης σε Διπλῆς δὲ οἱ γινόμενοι πονηροί κολάσεως άφοι, διότι τε γεγόνασι πονηρον, καὶ διότι ἐκ τῶν ἀπαθῶν οὐκ ὠφελήθησαν· ὁμοίως δὲ καὶ οἱ γινόμενοι Et quare omnino suscepit Christus in discipulum eum qui talis evasurus erat? Ut manifesta fieret magnitudo bonitatis Christi et malitiæ pro:titoris, quomodo ille suum proditorem salutaria do cuit ac dilexit, gratiisque dignum duxit; nec ab aliis segregavit, sed omitia quæ ad conversionem ac correctionem ejus erant, induxit: ne dicere posset, quod præceptorem nactus non fuerat, qui volentes posset servare. At ille cum omnia hæc consecutus fuisset, nihilominus malus permansit. Ex quo enim animam suam domiciliumn diabolo fecerat, avaritia ei aperiente illumque introducente, ron effugit scelus. Unde tanquain non coacte sed voluntarie factum proditorem, deplorat hunc Dominus, commiseratus potius eum, qui multos suos de inopia sermones frustra audiverit, et sese avaritiæ ac diabol» facile capiendum tradiderit: non sane ob inefficaciam verborum præceptoris, quæ et publicanos attraxerunt et meretrices, sed propter illius segnitiem et malitiam. Verum dicit rursus aliquis: Si bonum erat Judæ si natus non fuisset, cur eum nasci permisit? Quia non malus natus est, sed mentis nequitia ac voluntatis pravitate malus effectus est: nullum autem cogit feri bonum, ne involuntarie sit bonus, sed salutaria suggerit, et ea eligentem coadjuvat: permittit autem unumquemque ferri quo voluerit, utpote liberum habentem arbitrium. Et Judas ergo, non quia natus est, malus effectus est, sed quia ignavia torpuit. Qui autem mali eliciuntur, duplicem merentur ultionem: et quia mali facti sunt, et quia a bonis nullam ceperunt utilitatem. Similiter et qui boni efficiuntur, duplici digni sunt hoVaria lectiones et not. 5) Τριβλίον σκουτέλιον, ὀξυβάφιον. Gloss. Cyril. τρυβλίον· σκουτέλιον. Lexicon, inedit. Vid. Nurs. Glossarium Greco-Barbarum p. 510. Eroείπας χελίσκον· τρυβλίου. 3) Ti omittit Cod. A. Mos idem dat αυξάνονται, μια αύξοντα. Μὴ γεννηθῆναι ὅλως omittit Col. A. Δέ, omittit Β. Καί, post ὅτι omittit Cod. Α. "Αχων, Β. Εραθύμησε, Cod. A.

CAP. XXVI. βλίον, ήγουν, ὁ ἐμβάπτων. Τοῦτο δ' ἐπήγαγεν ὁ autem Salvator ad Jude confusionem adduxit. δ Adeo enim præceptorem despexerat, ut jam eum non vereretur, sed cum eo intingeret. Catinus autem est lancis genus. Σωτὴρ πρὸς ἐντροπὴν τοῦ Ἰούδα. Τοσοῦτον γὰρ τοῦ διδασκάλου κατεφρόνησεν, ώς μηδ' ὑποστέλλε σθαι τοῦτον ἔτι, ἀλλ' ἐμβάπτειν μετ᾿ αὐτοῦ. Του βλίον δέ ἐστιν, εἶδος πίνακος. Ο μὲν Υἱός – παραδίδοται. Υπάγει, ἀντὶ τοῦ, Πορεύεται, μεταβαίνει ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καθώς γέγραπται τοῖς προφήται; περὶ αὐτοῦ, πῶς μέλλει ἀποθανεῖν. Καλόν — ἐκεῖνες. Συμφέρον ἦν αὐτῷ, ὅτι ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς μητρός αύξοντι, μὴ γεννηθῆναι ὅλως τοιοῦτον μύσο, εργάσασθαι μέλλοντι, καὶ τηλικαύτης ἀξιωθησομένῳ τιμωρίας. Φασὶ δέ τινες, ὅτι ἀνέγκλητός ἐστι, τὸ προωρισμένον ἐπιτελέσας. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι οὐ διότι προώριστο, διὰ τοῦτο παρέδωκεν· ἀλλὰ διότι παρέδωκε, διὰ τοῦτο προώ. ριστο, τοῦ Θεοῦ προειδότος τὸ πάντως ἀποθησόμε νιν· ἔμελλε γὰρ ὄντως ἀποθῆναι τοιοῦτος, οὐκ ἐκ φύσεως, ἀλλ᾽ ἐκ προαιρέσεως. Vers. 24. Filius quidem est, vadīt, transit ab hac vita, a prophetis de ipso, quomodo rus est. proditur. Abit, hoc sicut scriptum est videlicet morituVers. 94. Bonum - ille. Utile fuisset ei cum in utero matris cresceret omnino non nasci, qui tale flagitium perpetraturus erat, ut tali dignus esset futurus supplicio. Dicunt autem quidam culpa carere eum, qui quod prædefinitum erat peregit. Quibus nos dicimus, quod non quia prædefinitum erat tra- " didit, sed quia tradidit, ideo prædelnitum erat, Deo prævidente, quidquid eventurum erat. Talis enim evasurus erat nou a natura, sed ex voluntale. Καὶ διατί παρέλαβεν αὐτὸν ὅλως εἰς μαθητὴν ὁ Χριστός, τοιοῦτον ἀποβησόμενον; Ἵνα φανῇ καὶ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἀγαθότητος, καὶ τῆς τοῦ προδότου κακίας ή υπερβολή, πῶς ὁ μὲν τὸν ἑαυτοῦ προδότην ἐδίδασκε τὰ σωτήρια καὶ ἠγάπα καὶ χαρισμάτων ἠξίου καὶ τῶν ἄλλων οὐκ ἐχώριζε μαθητῶν, καὶ πάντα τὰ πρὸς ἐπιστροφὴν καὶ διόρθωσιν εἰσῆγεν ἵνα μὴ δυνηθῇ λέγειν, ὡς οὐκ ἔτυχε διδασκάλου, δυναμένου σώζειν τοὺς βουλομένους, ὁ δὲ καὶ τούτων ' πάντων ἀπολαύσας, πάλιν ἔμεινε πονηρός. Ἐπεὶ γὰρ τὴν ψυχὴν οἰκητήριον τοῦ διαβόλου πεποίηκε, ο τῆς φιλαργυρίας ἀνοιξάσης καὶ εἰσαγαγούσης αύτ τόν, οὐκ ἐξέφυγε τὸ ἄγο;. "Οθεν ὡς οὐκ ἀναγκαστι κας, ἀλλὰ προαιρετικῶς προδότην γενόμενον ταλα νίζει τοῦτον ὁ Κύριος, ἐλεῶν μᾶλλον, παρ' οὐδὲν μὲν θέμενον τοὺς πολλοὺς αὐτοῦ περὶ ἀκτημοσύνης λόγους, εὐχείρωτον δὲ τῇ φιλαργυρίᾳ καὶ τῷ διαβόλω γενόμενον· οὐ δι' ἀσθένειαν τῶν τοῦ διδασκάλου λόγων, οἳ καὶ τελώνας επεσπάσαντο καὶ πόρνας, ἀλλὰ δι' οἰκείαν ἀπροσεξίαν καὶ πονηρίαν. 'Αλλ' ἐρεῖ τις πάλιν, ὅτι Κα! εἰ καλὸν ἦν τῷ "ούδα, εἰ οὐκ ἐγεννήθη, διατί εἴασεν αὐτὸν γεννησ θῆναι; Διότι οὐ κακὸς ἐγεννήθη, ἀλλὰ κακὸς ἐγέν ντο, μοχθηρία γνώμη; καὶ φαυλότητι προαιρίσεως. Οὐδένα δὲ ὁ Θεὸς ἀναγκάζει γενέσθαι καλόν, εἰ μὴ ἐχών εἴη καλὸς, ἀλλ᾽ ὑποτίθησι μὲν τὰ σωτήρια, καὶ συνεργεῖ τῷ αἱρουμένῳ ταῦτα· σγχωρεῖ δὲ φέρεσθαι ἕκαστον, ὡς αὐτεξούσιον, θα βούλοιτο· καὶ ὁ Ἰούδας τοίνυν, οὐκ ἐπειδὴ ἐγεννήθη, γέγονε κακλή, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐῤῥᾳθύμης σε Διπλῆς δὲ οἱ γινόμενοι πονηροί κολάσεως άφοι, διότι τε γεγόνασι πονηρον, καὶ διότι ἐκ τῶν ἀπαθῶν οὐκ ὠφελήθησαν· ὁμοίως δὲ καὶ οἱ γινόμενοι Et quare omnino suscepit Christus in discipulum eum qui talis evasurus erat? Ut manifesta fieret magnitudo bonitatis Christi et malitiæ pro:titoris, quomodo ille suum proditorem salutaria do cuit ac dilexit, gratiisque dignum duxit; nec ab aliis segregavit, sed omitia quæ ad conversionem ac correctionem ejus erant, induxit: ne dicere posset, quod præceptorem nactus non fuerat, qui volentes posset servare. At ille cum omnia hæc consecutus fuisset, nihilominus malus permansit. Ex quo enim animam suam domiciliumn diabolo fecerat, avaritia ei aperiente illumque introducente, ron effugit scelus. Unde tanquain non coacte sed voluntarie factum proditorem, deplorat hunc Dominus, commiseratus potius eum, qui multos suos de inopia sermones frustra audiverit, et sese avaritiæ ac diabol» facile capiendum tradiderit: non sane ob inefficaciam verborum præceptoris, quæ et publicanos attraxerunt et meretrices, sed propter illius segnitiem et malitiam. Verum dicit rursus aliquis: Si bonum erat Judæ si natus non fuisset, cur eum nasci permisit? Quia non malus natus est, sed mentis nequitia ac voluntatis pravitate malus effectus est: nullum autem cogit feri bonum, ne involuntarie sit bonus, sed salutaria suggerit, et ea eligentem coadjuvat: permittit autem unumquemque ferri quo voluerit, utpote liberum habentem arbitrium. Et Judas ergo, non quia natus est, malus effectus est, sed quia ignavia torpuit. Qui autem mali eliciuntur, duplicem merentur ultionem: et quia mali facti sunt, et quia a bonis nullam ceperunt utilitatem. Similiter et qui boni efficiuntur, duplici digni sunt hoVaria lectiones et not. 5) Τριβλίον σκουτέλιον, ὀξυβάφιον. Gloss. Cyril. τρυβλίον· σκουτέλιον. Lexicon, inedit. Vid. Nurs. Glossarium Greco-Barbarum p. 510. Eroείπας χελίσκον· τρυβλίου. 3) Ti omittit Cod. A. Mos idem dat αυξάνονται, μια αύξοντα. Μὴ γεννηθῆναι ὅλως omittit Col. A. Δέ, omittit Β. Καί, post ὅτι omittit Cod. Α. "Αχων, Β. Εραθύμησε, Cod. A.

CAP. XXVI. βλίον, ήγουν, ὁ ἐμβάπτων. Τοῦτο δ' ἐπήγαγεν ὁ autem Salvator ad Jude confusionem adduxit. δ Adeo enim præceptorem despexerat, ut jam eum non vereretur, sed cum eo intingeret. Catinus autem est lancis genus. Σωτὴρ πρὸς ἐντροπὴν τοῦ Ἰούδα. Τοσοῦτον γὰρ τοῦ διδασκάλου κατεφρόνησεν, ώς μηδ' ὑποστέλλε σθαι τοῦτον ἔτι, ἀλλ' ἐμβάπτειν μετ᾿ αὐτοῦ. Του βλίον δέ ἐστιν, εἶδος πίνακος. Ο μὲν Υἱός – παραδίδοται. Υπάγει, ἀντὶ τοῦ, Πορεύεται, μεταβαίνει ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καθώς γέγραπται τοῖς προφήται; περὶ αὐτοῦ, πῶς μέλλει ἀποθανεῖν. Καλόν — ἐκεῖνες. Συμφέρον ἦν αὐτῷ, ὅτι ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς μητρός αύξοντι, μὴ γεννηθῆναι ὅλως τοιοῦτον μύσο, εργάσασθαι μέλλοντι, καὶ τηλικαύτης ἀξιωθησομένῳ τιμωρίας. Φασὶ δέ τινες, ὅτι ἀνέγκλητός ἐστι, τὸ προωρισμένον ἐπιτελέσας. Πρὸς οὓς λέγομεν, ὅτι οὐ διότι προώριστο, διὰ τοῦτο παρέδωκεν· ἀλλὰ διότι παρέδωκε, διὰ τοῦτο προώ. ριστο, τοῦ Θεοῦ προειδότος τὸ πάντως ἀποθησόμε νιν· ἔμελλε γὰρ ὄντως ἀποθῆναι τοιοῦτος, οὐκ ἐκ φύσεως, ἀλλ᾽ ἐκ προαιρέσεως. Vers. 24. Filius quidem est, vadīt, transit ab hac vita, a prophetis de ipso, quomodo rus est. proditur. Abit, hoc sicut scriptum est videlicet morituVers. 94. Bonum - ille. Utile fuisset ei cum in utero matris cresceret omnino non nasci, qui tale flagitium perpetraturus erat, ut tali dignus esset futurus supplicio. Dicunt autem quidam culpa carere eum, qui quod prædefinitum erat peregit. Quibus nos dicimus, quod non quia prædefinitum erat tra- " didit, sed quia tradidit, ideo prædelnitum erat, Deo prævidente, quidquid eventurum erat. Talis enim evasurus erat nou a natura, sed ex voluntale. Καὶ διατί παρέλαβεν αὐτὸν ὅλως εἰς μαθητὴν ὁ Χριστός, τοιοῦτον ἀποβησόμενον; Ἵνα φανῇ καὶ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἀγαθότητος, καὶ τῆς τοῦ προδότου κακίας ή υπερβολή, πῶς ὁ μὲν τὸν ἑαυτοῦ προδότην ἐδίδασκε τὰ σωτήρια καὶ ἠγάπα καὶ χαρισμάτων ἠξίου καὶ τῶν ἄλλων οὐκ ἐχώριζε μαθητῶν, καὶ πάντα τὰ πρὸς ἐπιστροφὴν καὶ διόρθωσιν εἰσῆγεν ἵνα μὴ δυνηθῇ λέγειν, ὡς οὐκ ἔτυχε διδασκάλου, δυναμένου σώζειν τοὺς βουλομένους, ὁ δὲ καὶ τούτων ' πάντων ἀπολαύσας, πάλιν ἔμεινε πονηρός. Ἐπεὶ γὰρ τὴν ψυχὴν οἰκητήριον τοῦ διαβόλου πεποίηκε, ο τῆς φιλαργυρίας ἀνοιξάσης καὶ εἰσαγαγούσης αύτ τόν, οὐκ ἐξέφυγε τὸ ἄγο;. "Οθεν ὡς οὐκ ἀναγκαστι κας, ἀλλὰ προαιρετικῶς προδότην γενόμενον ταλα νίζει τοῦτον ὁ Κύριος, ἐλεῶν μᾶλλον, παρ' οὐδὲν μὲν θέμενον τοὺς πολλοὺς αὐτοῦ περὶ ἀκτημοσύνης λόγους, εὐχείρωτον δὲ τῇ φιλαργυρίᾳ καὶ τῷ διαβόλω γενόμενον· οὐ δι' ἀσθένειαν τῶν τοῦ διδασκάλου λόγων, οἳ καὶ τελώνας επεσπάσαντο καὶ πόρνας, ἀλλὰ δι' οἰκείαν ἀπροσεξίαν καὶ πονηρίαν. 'Αλλ' ἐρεῖ τις πάλιν, ὅτι Κα! εἰ καλὸν ἦν τῷ "ούδα, εἰ οὐκ ἐγεννήθη, διατί εἴασεν αὐτὸν γεννησ θῆναι; Διότι οὐ κακὸς ἐγεννήθη, ἀλλὰ κακὸς ἐγέν ντο, μοχθηρία γνώμη; καὶ φαυλότητι προαιρίσεως. Οὐδένα δὲ ὁ Θεὸς ἀναγκάζει γενέσθαι καλόν, εἰ μὴ ἐχών εἴη καλὸς, ἀλλ᾽ ὑποτίθησι μὲν τὰ σωτήρια, καὶ συνεργεῖ τῷ αἱρουμένῳ ταῦτα· σγχωρεῖ δὲ φέρεσθαι ἕκαστον, ὡς αὐτεξούσιον, θα βούλοιτο· καὶ ὁ Ἰούδας τοίνυν, οὐκ ἐπειδὴ ἐγεννήθη, γέγονε κακλή, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐῤῥᾳθύμης σε Διπλῆς δὲ οἱ γινόμενοι πονηροί κολάσεως άφοι, διότι τε γεγόνασι πονηρον, καὶ διότι ἐκ τῶν ἀπαθῶν οὐκ ὠφελήθησαν· ὁμοίως δὲ καὶ οἱ γινόμενοι Et quare omnino suscepit Christus in discipulum eum qui talis evasurus erat? Ut manifesta fieret magnitudo bonitatis Christi et malitiæ pro:titoris, quomodo ille suum proditorem salutaria do cuit ac dilexit, gratiisque dignum duxit; nec ab aliis segregavit, sed omitia quæ ad conversionem ac correctionem ejus erant, induxit: ne dicere posset, quod præceptorem nactus non fuerat, qui volentes posset servare. At ille cum omnia hæc consecutus fuisset, nihilominus malus permansit. Ex quo enim animam suam domiciliumn diabolo fecerat, avaritia ei aperiente illumque introducente, ron effugit scelus. Unde tanquain non coacte sed voluntarie factum proditorem, deplorat hunc Dominus, commiseratus potius eum, qui multos suos de inopia sermones frustra audiverit, et sese avaritiæ ac diabol» facile capiendum tradiderit: non sane ob inefficaciam verborum præceptoris, quæ et publicanos attraxerunt et meretrices, sed propter illius segnitiem et malitiam. Verum dicit rursus aliquis: Si bonum erat Judæ si natus non fuisset, cur eum nasci permisit? Quia non malus natus est, sed mentis nequitia ac voluntatis pravitate malus effectus est: nullum autem cogit feri bonum, ne involuntarie sit bonus, sed salutaria suggerit, et ea eligentem coadjuvat: permittit autem unumquemque ferri quo voluerit, utpote liberum habentem arbitrium. Et Judas ergo, non quia natus est, malus effectus est, sed quia ignavia torpuit. Qui autem mali eliciuntur, duplicem merentur ultionem: et quia mali facti sunt, et quia a bonis nullam ceperunt utilitatem. Similiter et qui boni efficiuntur, duplici digni sunt hoVaria lectiones et not. 5) Τριβλίον σκουτέλιον, ὀξυβάφιον. Gloss. Cyril. τρυβλίον· σκουτέλιον. Lexicon, inedit. Vid. Nurs. Glossarium Greco-Barbarum p. 510. Eroείπας χελίσκον· τρυβλίου. 3) Ti omittit Cod. A. Mos idem dat αυξάνονται, μια αύξοντα. Μὴ γεννηθῆναι ὅλως omittit Col. A. Δέ, omittit Β. Καί, post ὅτι omittit Cod. Α. "Αχων, Β. Εραθύμησε, Cod. A.

(63 nore, et quia boni facti sunt, et quia a malis nullum ἀγαθοὶ, διπλῆς εἰσιν ἄξιοι τιμῆς, διότι τε γεγόνασιν reportaverunt damnum. ἀγαθοὶ, καὶ διότι οὐκ ἐκ τῶν πονηρῶν ἐβλάβησαν. Vers. 25. Respondens- Rabbi? O impudentiam! interrogat Lentas interim latere discipulos. principio siquidem non interrogavit quando dixit Christus: Unus ex vobis; putabat enim latere præceptorem; ubi vero indicium addidit, novit jam quod cognitus esset; sed cæteris interrogantibus, interrogat et ipse, confidens de præceptoris benignitate, quod palam eum omnino non argueret; iseo quoque Rabbi illumn vocat, hoc est magister. Vers 25. Dicit illi: Tu dixisti Vide quam clementer arguat eum, terininos nobis ac regulas longanimitatis describens. Ait enim: Tu testatus es te esse. Auferendo enim, Numquid, relinquitur: Figo sum Rabbi, quod depositionem ac confessionem significat. Christus itaque nihil prætermisit corum quæ ad correctionem spectant: ob hoc enim diversimode suggessit ac retinuit, et per opera et per sermones, per timorem et per obsequium. Quoniam vero nihil illum ab ægritudine revocavit, sed penitus incurabilis permansit, co jam relicto pergit ad cætera. CAP. LXV. De cana mystica. Vers. 26. Edentibus – corpus meum. Postquam lega!e pascha comedissent, discumbentes conabant, ut prædictum est; deinde cum surrexisset lavit pedes eorum, ut ait Joannes ", et rursus discumbentes edebant. Postmodum cœnam mysticam tradidit interim discipulis. Edentibus, inquit illis, sumpto pane, qui videlicet appositus erat, aut altero qui similiter ei tanquam inagistro erat appositus, fregit sive comminuit, et tradidit illis. Lucas vero postquam scripsit: Hoc c: corpus meum, addidit: Quod pro vobis datur, sive traditur in mortem 30. Egit autem gratias et nunc ante panem, et postmodum ante poculum: docens quod gratias agere oportet ante bujusmodi mysterium, quod perfectum est ad præstandum naturæ nostræ beneficium. Si enim agni figurativi immolatio ab interfectione liberationem, et a servitute libertatem Judæis præstitit, quanto majora præstabit Christianis veri Agni iminotatio. Simul etiam ostendens, quod ultroneus ad passionem veniret, et præterea docens nos gralias ågere in omnibus quæ patimur. Sicut autem pictores in una tabula et lineas supponunt, et picturas adumbrant, e colores sulperinducunt ac formant: ita quoque Christus in 4. ** Luc. xx11, 19. 1 Joan. XIII, Αποκριθεὶς — Ραββί; Ν τῆς ἀναισχυντία; ἐρωτᾷ, λαβεῖν τοὺς μαθητές τέως πειρώμενος. Εξ ἀρχῆς μὲν γὰρ οὐκ ἠρώτησεν, ὅτι ὁ Χριστὸς εἶπεν· Εἷς ἐξ ὑμῶν. Πετο γὰρ ἔτι λανθάνειν τὸν διδάσκε λον. Οτε δὲ καὶ παράσημον προσέθηκεν, ἔγνω, ὅτι διέγνωσται, καὶ λοιπὸν, τῶν ἄλλων ἐρωτησά των, ἐρωτᾷ καὶ αὐτὸς, θαῤῥῶν τῇ ἐπιεικείᾳ τοῦ διδασκάλου, ὅτι πάντως οὐκ ἐλέγξει προδήλως αὐτόν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ Ῥαβδὶ τοῦτον ἐκάλεσεν, τοι, διδάσκαλον. Λέγει αὐτῷ, Σὺ εἶπας. Ὅρα, πῶς ἀνεξικάκως αὐτὸν ἐλέγχει, ὄρους ἡμῖν καὶ κανόνας μακροθυμία, πηγνύς. Φησὶ γὰρ, Σὺ κατέθου, ὅτι σὺ εἶ. Περιαιρουμένου γὰρ τοῦ μήτι, τὸ Ἐγώ εἰμι Ραββί, περιλείπεται, κατάθεσιν καὶ ὁμολογίαν ἐμφαῖνον. Ὁ μὲν οὖν Χριστὶς οὐδὲν παρέλειψε τῶν εἰς διορθωσιν συντεινόντων. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ διαφόρως ὑπεμι - μνήσκε, καὶ κατείχε, καὶ δι' ἔργων, καὶ διὰ λόγων. καὶ διὰ φόβου, καὶ διὰ θεραπείας, καὶ διὰ πάντων. Ἐπεὶ δὲ οὐδὲν αὐτὸν ἀφίστα τοῦ νοσήματος, καὶ παντάπασιν ἀνίατος ἔμενε, λοιπὸν ἐκεῖνον ἀφείς, ἐπὶ τὰ ἑξῆς τρέπεται. ΚΕΦ. ΣΔ'. Περὶ δείπνου μυστικοῦ Εσθιόντων σῶμά μου. Μετὰ τὸ φαγεῖν τὸ νομικὸν Πάσχα, κατακλιθέντες ἐδείπνουν, ὡς προείο ρηται· εἶτα ἀναστὰς ένιψε τους πόδας τῶν μαθητῶν, ὡς ὁ Ἰωάννης φησί, καὶ αὖθις ἀναπετόν τες ἤσθιον· ἔπειτα μεταξύ παρέδωκε το μυστικόν δεῖπνον τοῖς μαθηταῖς. Ἐσθιόντων γάρ, φησὶν, αύτῶν, λαβὼν ἄρτον, δηλαδὴ τὸν παρακείμενον αὐτῷ, ἢ καὶ ἕτερον συμπαρακείμενον, ὡς διδασκάλω, ἔκλασεν, εἴτουν συνέθρυψε, καὶ μετέδωκεν αὐτούς. Ὁ δὲ Λουκᾶς γράψας· Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου προσέθηκε, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν διδόμενον, ήγουν, παραδιδόμενον εἰς θάνατον. Ηὐχαρίστησε δὲ νῦν μὲν πρὸ τοῦ ἄρτου, μετ τοῦτο δὲ καὶ πρὸ τοῦ ποτηρίου, διδάσκων, ὅτι εἰ χαριστεῖν δεῖ πρὸ τοῦ τοιούτου μυστηρίου, τελο: μένου πρὸς εὐεργεσίαν τῆς ἡμῶν φύσεως. Εἰ γὰρ ἡ τοῦ τυπικοῦ ἀμνοῦ θυσία καὶ ὁλοθρεύσεως ἀπαλλα γὴν, καὶ δουλείας Ελευθερίαν τοῖς Εβραίοις έχαρ σατο, πολλῷ μᾶλλον ἢ τοῦ ἀληθινοῦ τοῖς Χριστιανοί ἅμα δὲ καὶ δεικνύων, ὅτι ἐκὼν ἐπὶ τὸ πάθος έργο ται, καὶ προσέτι παιδεύων ἡμᾶς, εὐχαριστεῖν ἐ' οἷς πάσχομεν. Ὥσπερ δὲ οἱ ζωγράφοι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ πίνακος κι τὰς γραμμές ὑποτιθέασιν καὶ σκιαγραφούσι, καὶ τὰ χρώματα ἐπιβάλλουσι καὶ μορφοῦσιν· οδω Variæ lectiones et notæ. Οὐκ habet cod. ante εβλάβησαν. Unde hic et supra ad versum 20, ἀναστάς Nain in contextu Joannis uterque codex Euthymii habet εγείρεται: scilicet ex Chrysostomo. Ita enim, hunc locum interpretans, laudat, tom. VIII, p. 414, consentientibus ctiam codicibus Mosquensilis Chrysostomi. Μεῦ, omnittit B. Cod. fuctunt inter επιτιθέασι, απονο θέασι, et quod mihili est, εὐπιτιθέασι.

(63 nore, et quia boni facti sunt, et quia a malis nullum ἀγαθοὶ, διπλῆς εἰσιν ἄξιοι τιμῆς, διότι τε γεγόνασιν reportaverunt damnum. ἀγαθοὶ, καὶ διότι οὐκ ἐκ τῶν πονηρῶν ἐβλάβησαν. Vers. 25. Respondens- Rabbi? O impudentiam! interrogat Lentas interim latere discipulos. principio siquidem non interrogavit quando dixit Christus: Unus ex vobis; putabat enim latere præceptorem; ubi vero indicium addidit, novit jam quod cognitus esset; sed cæteris interrogantibus, interrogat et ipse, confidens de præceptoris benignitate, quod palam eum omnino non argueret; iseo quoque Rabbi illumn vocat, hoc est magister. Vers 25. Dicit illi: Tu dixisti Vide quam clementer arguat eum, terininos nobis ac regulas longanimitatis describens. Ait enim: Tu testatus es te esse. Auferendo enim, Numquid, relinquitur: Figo sum Rabbi, quod depositionem ac confessionem significat. Christus itaque nihil prætermisit corum quæ ad correctionem spectant: ob hoc enim diversimode suggessit ac retinuit, et per opera et per sermones, per timorem et per obsequium. Quoniam vero nihil illum ab ægritudine revocavit, sed penitus incurabilis permansit, co jam relicto pergit ad cætera. CAP. LXV. De cana mystica. Vers. 26. Edentibus – corpus meum. Postquam lega!e pascha comedissent, discumbentes conabant, ut prædictum est; deinde cum surrexisset lavit pedes eorum, ut ait Joannes ", et rursus discumbentes edebant. Postmodum cœnam mysticam tradidit interim discipulis. Edentibus, inquit illis, sumpto pane, qui videlicet appositus erat, aut altero qui similiter ei tanquam inagistro erat appositus, fregit sive comminuit, et tradidit illis. Lucas vero postquam scripsit: Hoc c: corpus meum, addidit: Quod pro vobis datur, sive traditur in mortem 30. Egit autem gratias et nunc ante panem, et postmodum ante poculum: docens quod gratias agere oportet ante bujusmodi mysterium, quod perfectum est ad præstandum naturæ nostræ beneficium. Si enim agni figurativi immolatio ab interfectione liberationem, et a servitute libertatem Judæis præstitit, quanto majora præstabit Christianis veri Agni iminotatio. Simul etiam ostendens, quod ultroneus ad passionem veniret, et præterea docens nos gralias ågere in omnibus quæ patimur. Sicut autem pictores in una tabula et lineas supponunt, et picturas adumbrant, e colores sulperinducunt ac formant: ita quoque Christus in 4. ** Luc. xx11, 19. 1 Joan. XIII, Αποκριθεὶς — Ραββί; Ν τῆς ἀναισχυντία; ἐρωτᾷ, λαβεῖν τοὺς μαθητές τέως πειρώμενος. Εξ ἀρχῆς μὲν γὰρ οὐκ ἠρώτησεν, ὅτι ὁ Χριστὸς εἶπεν· Εἷς ἐξ ὑμῶν. Πετο γὰρ ἔτι λανθάνειν τὸν διδάσκε λον. Οτε δὲ καὶ παράσημον προσέθηκεν, ἔγνω, ὅτι διέγνωσται, καὶ λοιπὸν, τῶν ἄλλων ἐρωτησά των, ἐρωτᾷ καὶ αὐτὸς, θαῤῥῶν τῇ ἐπιεικείᾳ τοῦ διδασκάλου, ὅτι πάντως οὐκ ἐλέγξει προδήλως αὐτόν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ Ῥαβδὶ τοῦτον ἐκάλεσεν, τοι, διδάσκαλον. Λέγει αὐτῷ, Σὺ εἶπας. Ὅρα, πῶς ἀνεξικάκως αὐτὸν ἐλέγχει, ὄρους ἡμῖν καὶ κανόνας μακροθυμία, πηγνύς. Φησὶ γὰρ, Σὺ κατέθου, ὅτι σὺ εἶ. Περιαιρουμένου γὰρ τοῦ μήτι, τὸ Ἐγώ εἰμι Ραββί, περιλείπεται, κατάθεσιν καὶ ὁμολογίαν ἐμφαῖνον. Ὁ μὲν οὖν Χριστὶς οὐδὲν παρέλειψε τῶν εἰς διορθωσιν συντεινόντων. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ διαφόρως ὑπεμι - μνήσκε, καὶ κατείχε, καὶ δι' ἔργων, καὶ διὰ λόγων. καὶ διὰ φόβου, καὶ διὰ θεραπείας, καὶ διὰ πάντων. Ἐπεὶ δὲ οὐδὲν αὐτὸν ἀφίστα τοῦ νοσήματος, καὶ παντάπασιν ἀνίατος ἔμενε, λοιπὸν ἐκεῖνον ἀφείς, ἐπὶ τὰ ἑξῆς τρέπεται. ΚΕΦ. ΣΔ'. Περὶ δείπνου μυστικοῦ Εσθιόντων σῶμά μου. Μετὰ τὸ φαγεῖν τὸ νομικὸν Πάσχα, κατακλιθέντες ἐδείπνουν, ὡς προείο ρηται· εἶτα ἀναστὰς ένιψε τους πόδας τῶν μαθητῶν, ὡς ὁ Ἰωάννης φησί, καὶ αὖθις ἀναπετόν τες ἤσθιον· ἔπειτα μεταξύ παρέδωκε το μυστικόν δεῖπνον τοῖς μαθηταῖς. Ἐσθιόντων γάρ, φησὶν, αύτῶν, λαβὼν ἄρτον, δηλαδὴ τὸν παρακείμενον αὐτῷ, ἢ καὶ ἕτερον συμπαρακείμενον, ὡς διδασκάλω, ἔκλασεν, εἴτουν συνέθρυψε, καὶ μετέδωκεν αὐτούς. Ὁ δὲ Λουκᾶς γράψας· Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου προσέθηκε, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν διδόμενον, ήγουν, παραδιδόμενον εἰς θάνατον. Ηὐχαρίστησε δὲ νῦν μὲν πρὸ τοῦ ἄρτου, μετ τοῦτο δὲ καὶ πρὸ τοῦ ποτηρίου, διδάσκων, ὅτι εἰ χαριστεῖν δεῖ πρὸ τοῦ τοιούτου μυστηρίου, τελο: μένου πρὸς εὐεργεσίαν τῆς ἡμῶν φύσεως. Εἰ γὰρ ἡ τοῦ τυπικοῦ ἀμνοῦ θυσία καὶ ὁλοθρεύσεως ἀπαλλα γὴν, καὶ δουλείας Ελευθερίαν τοῖς Εβραίοις έχαρ σατο, πολλῷ μᾶλλον ἢ τοῦ ἀληθινοῦ τοῖς Χριστιανοί ἅμα δὲ καὶ δεικνύων, ὅτι ἐκὼν ἐπὶ τὸ πάθος έργο ται, καὶ προσέτι παιδεύων ἡμᾶς, εὐχαριστεῖν ἐ' οἷς πάσχομεν. Ὥσπερ δὲ οἱ ζωγράφοι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ πίνακος κι τὰς γραμμές ὑποτιθέασιν καὶ σκιαγραφούσι, καὶ τὰ χρώματα ἐπιβάλλουσι καὶ μορφοῦσιν· οδω Variæ lectiones et notæ. Οὐκ habet cod. ante εβλάβησαν. Unde hic et supra ad versum 20, ἀναστάς Nain in contextu Joannis uterque codex Euthymii habet εγείρεται: scilicet ex Chrysostomo. Ita enim, hunc locum interpretans, laudat, tom. VIII, p. 414, consentientibus ctiam codicibus Mosquensilis Chrysostomi. Μεῦ, omnittit B. Cod. fuctunt inter επιτιθέασι, απονο θέασι, et quod mihili est, εὐπιτιθέασι.

(63 nore, et quia boni facti sunt, et quia a malis nullum ἀγαθοὶ, διπλῆς εἰσιν ἄξιοι τιμῆς, διότι τε γεγόνασιν reportaverunt damnum. ἀγαθοὶ, καὶ διότι οὐκ ἐκ τῶν πονηρῶν ἐβλάβησαν. Vers. 25. Respondens- Rabbi? O impudentiam! interrogat Lentas interim latere discipulos. principio siquidem non interrogavit quando dixit Christus: Unus ex vobis; putabat enim latere præceptorem; ubi vero indicium addidit, novit jam quod cognitus esset; sed cæteris interrogantibus, interrogat et ipse, confidens de præceptoris benignitate, quod palam eum omnino non argueret; iseo quoque Rabbi illumn vocat, hoc est magister. Vers 25. Dicit illi: Tu dixisti Vide quam clementer arguat eum, terininos nobis ac regulas longanimitatis describens. Ait enim: Tu testatus es te esse. Auferendo enim, Numquid, relinquitur: Figo sum Rabbi, quod depositionem ac confessionem significat. Christus itaque nihil prætermisit corum quæ ad correctionem spectant: ob hoc enim diversimode suggessit ac retinuit, et per opera et per sermones, per timorem et per obsequium. Quoniam vero nihil illum ab ægritudine revocavit, sed penitus incurabilis permansit, co jam relicto pergit ad cætera. CAP. LXV. De cana mystica. Vers. 26. Edentibus – corpus meum. Postquam lega!e pascha comedissent, discumbentes conabant, ut prædictum est; deinde cum surrexisset lavit pedes eorum, ut ait Joannes ", et rursus discumbentes edebant. Postmodum cœnam mysticam tradidit interim discipulis. Edentibus, inquit illis, sumpto pane, qui videlicet appositus erat, aut altero qui similiter ei tanquam inagistro erat appositus, fregit sive comminuit, et tradidit illis. Lucas vero postquam scripsit: Hoc c: corpus meum, addidit: Quod pro vobis datur, sive traditur in mortem 30. Egit autem gratias et nunc ante panem, et postmodum ante poculum: docens quod gratias agere oportet ante bujusmodi mysterium, quod perfectum est ad præstandum naturæ nostræ beneficium. Si enim agni figurativi immolatio ab interfectione liberationem, et a servitute libertatem Judæis præstitit, quanto majora præstabit Christianis veri Agni iminotatio. Simul etiam ostendens, quod ultroneus ad passionem veniret, et præterea docens nos gralias ågere in omnibus quæ patimur. Sicut autem pictores in una tabula et lineas supponunt, et picturas adumbrant, e colores sulperinducunt ac formant: ita quoque Christus in 4. ** Luc. xx11, 19. 1 Joan. XIII, Αποκριθεὶς — Ραββί; Ν τῆς ἀναισχυντία; ἐρωτᾷ, λαβεῖν τοὺς μαθητές τέως πειρώμενος. Εξ ἀρχῆς μὲν γὰρ οὐκ ἠρώτησεν, ὅτι ὁ Χριστὸς εἶπεν· Εἷς ἐξ ὑμῶν. Πετο γὰρ ἔτι λανθάνειν τὸν διδάσκε λον. Οτε δὲ καὶ παράσημον προσέθηκεν, ἔγνω, ὅτι διέγνωσται, καὶ λοιπὸν, τῶν ἄλλων ἐρωτησά των, ἐρωτᾷ καὶ αὐτὸς, θαῤῥῶν τῇ ἐπιεικείᾳ τοῦ διδασκάλου, ὅτι πάντως οὐκ ἐλέγξει προδήλως αὐτόν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ Ῥαβδὶ τοῦτον ἐκάλεσεν, τοι, διδάσκαλον. Λέγει αὐτῷ, Σὺ εἶπας. Ὅρα, πῶς ἀνεξικάκως αὐτὸν ἐλέγχει, ὄρους ἡμῖν καὶ κανόνας μακροθυμία, πηγνύς. Φησὶ γὰρ, Σὺ κατέθου, ὅτι σὺ εἶ. Περιαιρουμένου γὰρ τοῦ μήτι, τὸ Ἐγώ εἰμι Ραββί, περιλείπεται, κατάθεσιν καὶ ὁμολογίαν ἐμφαῖνον. Ὁ μὲν οὖν Χριστὶς οὐδὲν παρέλειψε τῶν εἰς διορθωσιν συντεινόντων. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ διαφόρως ὑπεμι - μνήσκε, καὶ κατείχε, καὶ δι' ἔργων, καὶ διὰ λόγων. καὶ διὰ φόβου, καὶ διὰ θεραπείας, καὶ διὰ πάντων. Ἐπεὶ δὲ οὐδὲν αὐτὸν ἀφίστα τοῦ νοσήματος, καὶ παντάπασιν ἀνίατος ἔμενε, λοιπὸν ἐκεῖνον ἀφείς, ἐπὶ τὰ ἑξῆς τρέπεται. ΚΕΦ. ΣΔ'. Περὶ δείπνου μυστικοῦ Εσθιόντων σῶμά μου. Μετὰ τὸ φαγεῖν τὸ νομικὸν Πάσχα, κατακλιθέντες ἐδείπνουν, ὡς προείο ρηται· εἶτα ἀναστὰς ένιψε τους πόδας τῶν μαθητῶν, ὡς ὁ Ἰωάννης φησί, καὶ αὖθις ἀναπετόν τες ἤσθιον· ἔπειτα μεταξύ παρέδωκε το μυστικόν δεῖπνον τοῖς μαθηταῖς. Ἐσθιόντων γάρ, φησὶν, αύτῶν, λαβὼν ἄρτον, δηλαδὴ τὸν παρακείμενον αὐτῷ, ἢ καὶ ἕτερον συμπαρακείμενον, ὡς διδασκάλω, ἔκλασεν, εἴτουν συνέθρυψε, καὶ μετέδωκεν αὐτούς. Ὁ δὲ Λουκᾶς γράψας· Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου προσέθηκε, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν διδόμενον, ήγουν, παραδιδόμενον εἰς θάνατον. Ηὐχαρίστησε δὲ νῦν μὲν πρὸ τοῦ ἄρτου, μετ τοῦτο δὲ καὶ πρὸ τοῦ ποτηρίου, διδάσκων, ὅτι εἰ χαριστεῖν δεῖ πρὸ τοῦ τοιούτου μυστηρίου, τελο: μένου πρὸς εὐεργεσίαν τῆς ἡμῶν φύσεως. Εἰ γὰρ ἡ τοῦ τυπικοῦ ἀμνοῦ θυσία καὶ ὁλοθρεύσεως ἀπαλλα γὴν, καὶ δουλείας Ελευθερίαν τοῖς Εβραίοις έχαρ σατο, πολλῷ μᾶλλον ἢ τοῦ ἀληθινοῦ τοῖς Χριστιανοί ἅμα δὲ καὶ δεικνύων, ὅτι ἐκὼν ἐπὶ τὸ πάθος έργο ται, καὶ προσέτι παιδεύων ἡμᾶς, εὐχαριστεῖν ἐ' οἷς πάσχομεν. Ὥσπερ δὲ οἱ ζωγράφοι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ πίνακος κι τὰς γραμμές ὑποτιθέασιν καὶ σκιαγραφούσι, καὶ τὰ χρώματα ἐπιβάλλουσι καὶ μορφοῦσιν· οδω Variæ lectiones et notæ. Οὐκ habet cod. ante εβλάβησαν. Unde hic et supra ad versum 20, ἀναστάς Nain in contextu Joannis uterque codex Euthymii habet εγείρεται: scilicet ex Chrysostomo. Ita enim, hunc locum interpretans, laudat, tom. VIII, p. 414, consentientibus ctiam codicibus Mosquensilis Chrysostomi. Μεῦ, omnittit B. Cod. fuctunt inter επιτιθέασι, απονο θέασι, et quod mihili est, εὐπιτιθέασι.

(63 nore, et quia boni facti sunt, et quia a malis nullum ἀγαθοὶ, διπλῆς εἰσιν ἄξιοι τιμῆς, διότι τε γεγόνασιν reportaverunt damnum. ἀγαθοὶ, καὶ διότι οὐκ ἐκ τῶν πονηρῶν ἐβλάβησαν. Vers. 25. Respondens- Rabbi? O impudentiam! interrogat Lentas interim latere discipulos. principio siquidem non interrogavit quando dixit Christus: Unus ex vobis; putabat enim latere præceptorem; ubi vero indicium addidit, novit jam quod cognitus esset; sed cæteris interrogantibus, interrogat et ipse, confidens de præceptoris benignitate, quod palam eum omnino non argueret; iseo quoque Rabbi illumn vocat, hoc est magister. Vers 25. Dicit illi: Tu dixisti Vide quam clementer arguat eum, terininos nobis ac regulas longanimitatis describens. Ait enim: Tu testatus es te esse. Auferendo enim, Numquid, relinquitur: Figo sum Rabbi, quod depositionem ac confessionem significat. Christus itaque nihil prætermisit corum quæ ad correctionem spectant: ob hoc enim diversimode suggessit ac retinuit, et per opera et per sermones, per timorem et per obsequium. Quoniam vero nihil illum ab ægritudine revocavit, sed penitus incurabilis permansit, co jam relicto pergit ad cætera. CAP. LXV. De cana mystica. Vers. 26. Edentibus – corpus meum. Postquam lega!e pascha comedissent, discumbentes conabant, ut prædictum est; deinde cum surrexisset lavit pedes eorum, ut ait Joannes ", et rursus discumbentes edebant. Postmodum cœnam mysticam tradidit interim discipulis. Edentibus, inquit illis, sumpto pane, qui videlicet appositus erat, aut altero qui similiter ei tanquam inagistro erat appositus, fregit sive comminuit, et tradidit illis. Lucas vero postquam scripsit: Hoc c: corpus meum, addidit: Quod pro vobis datur, sive traditur in mortem 30. Egit autem gratias et nunc ante panem, et postmodum ante poculum: docens quod gratias agere oportet ante bujusmodi mysterium, quod perfectum est ad præstandum naturæ nostræ beneficium. Si enim agni figurativi immolatio ab interfectione liberationem, et a servitute libertatem Judæis præstitit, quanto majora præstabit Christianis veri Agni iminotatio. Simul etiam ostendens, quod ultroneus ad passionem veniret, et præterea docens nos gralias ågere in omnibus quæ patimur. Sicut autem pictores in una tabula et lineas supponunt, et picturas adumbrant, e colores sulperinducunt ac formant: ita quoque Christus in 4. ** Luc. xx11, 19. 1 Joan. XIII, Αποκριθεὶς — Ραββί; Ν τῆς ἀναισχυντία; ἐρωτᾷ, λαβεῖν τοὺς μαθητές τέως πειρώμενος. Εξ ἀρχῆς μὲν γὰρ οὐκ ἠρώτησεν, ὅτι ὁ Χριστὸς εἶπεν· Εἷς ἐξ ὑμῶν. Πετο γὰρ ἔτι λανθάνειν τὸν διδάσκε λον. Οτε δὲ καὶ παράσημον προσέθηκεν, ἔγνω, ὅτι διέγνωσται, καὶ λοιπὸν, τῶν ἄλλων ἐρωτησά των, ἐρωτᾷ καὶ αὐτὸς, θαῤῥῶν τῇ ἐπιεικείᾳ τοῦ διδασκάλου, ὅτι πάντως οὐκ ἐλέγξει προδήλως αὐτόν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ Ῥαβδὶ τοῦτον ἐκάλεσεν, τοι, διδάσκαλον. Λέγει αὐτῷ, Σὺ εἶπας. Ὅρα, πῶς ἀνεξικάκως αὐτὸν ἐλέγχει, ὄρους ἡμῖν καὶ κανόνας μακροθυμία, πηγνύς. Φησὶ γὰρ, Σὺ κατέθου, ὅτι σὺ εἶ. Περιαιρουμένου γὰρ τοῦ μήτι, τὸ Ἐγώ εἰμι Ραββί, περιλείπεται, κατάθεσιν καὶ ὁμολογίαν ἐμφαῖνον. Ὁ μὲν οὖν Χριστὶς οὐδὲν παρέλειψε τῶν εἰς διορθωσιν συντεινόντων. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ διαφόρως ὑπεμι - μνήσκε, καὶ κατείχε, καὶ δι' ἔργων, καὶ διὰ λόγων. καὶ διὰ φόβου, καὶ διὰ θεραπείας, καὶ διὰ πάντων. Ἐπεὶ δὲ οὐδὲν αὐτὸν ἀφίστα τοῦ νοσήματος, καὶ παντάπασιν ἀνίατος ἔμενε, λοιπὸν ἐκεῖνον ἀφείς, ἐπὶ τὰ ἑξῆς τρέπεται. ΚΕΦ. ΣΔ'. Περὶ δείπνου μυστικοῦ Εσθιόντων σῶμά μου. Μετὰ τὸ φαγεῖν τὸ νομικὸν Πάσχα, κατακλιθέντες ἐδείπνουν, ὡς προείο ρηται· εἶτα ἀναστὰς ένιψε τους πόδας τῶν μαθητῶν, ὡς ὁ Ἰωάννης φησί, καὶ αὖθις ἀναπετόν τες ἤσθιον· ἔπειτα μεταξύ παρέδωκε το μυστικόν δεῖπνον τοῖς μαθηταῖς. Ἐσθιόντων γάρ, φησὶν, αύτῶν, λαβὼν ἄρτον, δηλαδὴ τὸν παρακείμενον αὐτῷ, ἢ καὶ ἕτερον συμπαρακείμενον, ὡς διδασκάλω, ἔκλασεν, εἴτουν συνέθρυψε, καὶ μετέδωκεν αὐτούς. Ὁ δὲ Λουκᾶς γράψας· Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου προσέθηκε, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν διδόμενον, ήγουν, παραδιδόμενον εἰς θάνατον. Ηὐχαρίστησε δὲ νῦν μὲν πρὸ τοῦ ἄρτου, μετ τοῦτο δὲ καὶ πρὸ τοῦ ποτηρίου, διδάσκων, ὅτι εἰ χαριστεῖν δεῖ πρὸ τοῦ τοιούτου μυστηρίου, τελο: μένου πρὸς εὐεργεσίαν τῆς ἡμῶν φύσεως. Εἰ γὰρ ἡ τοῦ τυπικοῦ ἀμνοῦ θυσία καὶ ὁλοθρεύσεως ἀπαλλα γὴν, καὶ δουλείας Ελευθερίαν τοῖς Εβραίοις έχαρ σατο, πολλῷ μᾶλλον ἢ τοῦ ἀληθινοῦ τοῖς Χριστιανοί ἅμα δὲ καὶ δεικνύων, ὅτι ἐκὼν ἐπὶ τὸ πάθος έργο ται, καὶ προσέτι παιδεύων ἡμᾶς, εὐχαριστεῖν ἐ' οἷς πάσχομεν. Ὥσπερ δὲ οἱ ζωγράφοι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ πίνακος κι τὰς γραμμές ὑποτιθέασιν καὶ σκιαγραφούσι, καὶ τὰ χρώματα ἐπιβάλλουσι καὶ μορφοῦσιν· οδω Variæ lectiones et notæ. Οὐκ habet cod. ante εβλάβησαν. Unde hic et supra ad versum 20, ἀναστάς Nain in contextu Joannis uterque codex Euthymii habet εγείρεται: scilicet ex Chrysostomo. Ita enim, hunc locum interpretans, laudat, tom. VIII, p. 414, consentientibus ctiam codicibus Mosquensilis Chrysostomi. Μεῦ, omnittit B. Cod. fuctunt inter επιτιθέασι, απονο θέασι, et quod mihili est, εὐπιτιθέασι.

CAP. XXVI. καὶ ὁ Χριστὸς ἐπὶ τῆς αὐτῆς τραπέζης καὶ τὸ τυπι- eadem niensa et figurativum ac umbratile Pascha κὸν καὶ σκιῶδες Πάσχα ὑπέγραψε, καὶ τὸ ἀληθινὸν subscripsit, et verum ac perfectum apposuit καὶ τέλειον προέθηκε Καὶ ἐπείπερ ή σφαγή Et quia cades agui legalis cadem rationalis Agni τοῦ νομικοῦ ἀμνοῦ τὴν σφαγὴν τοῦ λογικοῦ ἀμνοῦ præfigurabat, oportebat omnino umbram evanescere, προεμήνυεν, ἔδει πάντως τὴν σκιὰν ἀφανισθῆ- apparente sole, et figuram cedere, adveniente veriναι, φανέντος τοῦ ἡλίου, καὶ τὸν τύπον ὑποχωρήσαι, τῆς ἀληθείας ἐλθούσης. [Επί τούτων μετάληψις μὲν λέγεται, διότι μεταλαμβάνομεν αὐτῶν· κοινωνία δὲ, διότ: κοινω νοῦμεν καὶ τῷ Χριστῷ καὶ ἀλλήλοις δι' αὐτῶν, καὶ σύσσωμος γινόμεθα Χριστοῦ καὶ μέλη ἀλλήλων. Ούτε δὲ φθείρονται, οὔτε εἰς ἀφεδρῶνα χωροῦσιν, ἀλλ᾽ εἰς σύστασιν ἀναλίσκονται ουσιώδη τῶν μεταλαμβανόντων. Καὶ ὥσπερ οὐχ ἕτερον παρὰ τὸ πρότερον σῶμα καὶ αἷμα τοῦ μεταλαμβάνοντος γίνονται, οὕτως οὐδὲ πάλιν ἕτερον σῶμα καὶ αἷμα παρὰ τὸ τοῦ Δεσπότου τοῦτό φαμεν· Τοῦτο γάρ, φησί, ἔστι τὸ σῶμά μου. [Κα! αὖθις· Τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ αἷμά μου.] Υπερφυὴς δὲ ὁ λόγος. Εἰ δὲ καὶ ὁ μέγας Βασίλειος ἀντίτυπα ταῦτα εἶπε, ἀλλὰ πρὸ τοῦ ἁγιασθῆναι, καὶ πρὸ τοῦ τὴν χάριν λαβεῖν. "Ορα δὲ, πῶς ἐκ τῶν κατὰ φύσιν ἐν τοῖς ὑπὲρ φύσιν για νόμεθα. Κατὰ φύσιν μὲν γὰρ, ἡ τοῦ προκειμένου ἄρτου καὶ οἴνου βρῶσις καὶ πόσις· ὑπὲρ φύσιν δὲ, ἡ τούτων ἐνέργειά τε καὶ δύναμις. Ἔνιψε δὲ πρῶτον τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, εἶτα τούτοις τοῦ μυ στηρίου τούτου μετέδωκεν, ἵνα μάθωμεν, ὅτι χρὴ πρῶτον καθαίρεσθαι, εἶτα μεταλαμβάνειν. "Ανθρακα εἶδεν Ησαΐας· ἄνθραξ δὲ, οὐ ξύλον ἐστὶν ἁπλῶς, ἀλλὰ πεπυρακτωμένον· φωτίζει μὲν τοὺς ἀξίους, [φλέγει δὲ τοὺς ἀναξίους,] κατὰ τὴν διπλὴν τοῦ πυρὸς ἐνέργειαν· φλέγει δὲ, τῷ κολάζειν καὶ συντήκειν. Καὶ λαβὼν — Διαθήκης. Τῆς καινῆς Δια"ήκης, ἤτοι τῆς νέας νομοθεσίας. Τὸ μὲν γὰρ αἷμα τοῦ τυπικοῦ ἀμνοῦ, τῆς παλαιᾶς ἦν Διαθήκης· τὸ δὲ τοῦ ἀληθινοῦ ᾿Αμνοῦ, τῆς νέας ἐστίν. tate. +Dicitur hoc mysterium etiam participatio, quia participamus haec sacramenta. Dicitur et commul nio, quia communicamus et Christo et nobis invicem per ea: et incorporamur Christo, et membra inter nos invicem efficimur. Non autem corrumpuntur ista, neque in secessum abscedunt, sed in substantiam coassumuntur spiritualem ejus qui participat. Et sicut non aliud corpus et sanguis funt a corpore et sanguine ejus qui participat; ita rursum neque aliud corpus et sanguinem dicimus a corpore et sanguine Domini: lloc enim est corpus meum, inquit. Et rursus: Hic est enim sanguis meus. Est autem supernaturale verbum. Et quanquam Magnus Basilius exemplaria hæc esse dixit: hoc tamen est priusquam sanctificentur et gratiam accipiant. Vide autem quomodo e naturalibus supernaturalia faut. Naturalis siquidem cibus est ac polus panis ac vini quæ præponuntur: supernaturalis vero, efficax horum operatio. Primum autem lavit pedes discipulorum, deinde eos mysterii hujus fecit esse participes, ut discamus, quod pri mum purificari eos aporteat, deinde participare. + Carbonem vidit Isaias "; carbo autem non est simpliciter lignum, sed liguum ignitum. Illuminat quidem carbo hujus mysterii eos qui digni sunt. indignos vero inflammal, juxta duplicem ignis operationem. Inflammat autem puniendo et absumiendo. Vers. 27. Et sumpto - Vers. 28. Testamenti. uovi Testamenti, sive nove legislationis. Siquidem sanguis figurativi agni, veteris erat. Testamenti: sanguis autem veri Agni, est novi. Vel hoc dixit, propter sanguinem de quo in Veteri Testamento fit sermo. In Exodo enim dici tur quod postquam Moses vitulos immolasset, dimidium sanguinem effudit in craterem, sumptumque Testamenti librum legit audiente populo, et [Η τοῦτο εἶπε διὰ τὸ αἷμα τὸ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ἐν τῇ Εξόδῳ γὰρ μοσχάρια θύσας Μωϋσῆς, τὸ ἥμισυ τοῦ αἵματος ἐνέχεεν εἰς κρατῆρα, καὶ λαβὼν τὸ βιβλίον τῆς Διαθήκης, ἀνέγνω εἰς τὰ ὥρα τοῦ λαοῦ· καὶ εἶπαν· Πάντα ὅσα ἐλάλησε Κύ ρος ποιήσομεν καὶ ἀκουσόμεθα. Λαβὼν δὲ Μωϋσῆς dixerunt: Omnia quæcunque locutus est Dominus τ' αἷμα, κατεσκέδασε τοῦ λαοῦ, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ τ' αἷμα τῆς διαθήκης, ἧς διέθετο Κύριος πρὸς ὑμᾶς περὶ πάντων τῶν λόγων τούτων. Ην οὖν ἐκεῖνο 1 Isa. VI, 6. 22 Exod. xxiv,6, 7. Προσέθηκε, Cod. A. Πάντων, Cod. A. Γενόμεθα, Cod. A. Inclusa in margine habent A, B. faciemus, et obedientes erimus. Sumpto autem Moses sanguine aspersit populum, et ait: Ecce sanguinem testamenti quod pepigit vobiscum Dominus Varia lectiones et nolæ. Τοῦτο, post Δεσπότου abest Cod. A. Inclusa omittit Cod. A. Aliud scholium incipit a vocabulo ἄνθρακα, diversum a priori in Cod. A. Id autem superioribus jungit B. Inclusa omittit Cod. A. Hentenius fa reddidit, ac si post μέν legerit, Οὖν ὁ ἄνθραξ τοῦ μυστη ρίου τούτου. Certe sine istis nulla est accommodatin ad hunc locum. Inclusa in calce paginæ habet Cod. A. Εἰς τὸν κρατήρα, Cod. A. ((b) Apposuit. Forte codex interpretis habebat παρέθηκε.

CAP. XXVI. καὶ ὁ Χριστὸς ἐπὶ τῆς αὐτῆς τραπέζης καὶ τὸ τυπι- eadem niensa et figurativum ac umbratile Pascha κὸν καὶ σκιῶδες Πάσχα ὑπέγραψε, καὶ τὸ ἀληθινὸν subscripsit, et verum ac perfectum apposuit καὶ τέλειον προέθηκε Καὶ ἐπείπερ ή σφαγή Et quia cades agui legalis cadem rationalis Agni τοῦ νομικοῦ ἀμνοῦ τὴν σφαγὴν τοῦ λογικοῦ ἀμνοῦ præfigurabat, oportebat omnino umbram evanescere, προεμήνυεν, ἔδει πάντως τὴν σκιὰν ἀφανισθῆ- apparente sole, et figuram cedere, adveniente veriναι, φανέντος τοῦ ἡλίου, καὶ τὸν τύπον ὑποχωρήσαι, τῆς ἀληθείας ἐλθούσης. [Επί τούτων μετάληψις μὲν λέγεται, διότι μεταλαμβάνομεν αὐτῶν· κοινωνία δὲ, διότ: κοινω νοῦμεν καὶ τῷ Χριστῷ καὶ ἀλλήλοις δι' αὐτῶν, καὶ σύσσωμος γινόμεθα Χριστοῦ καὶ μέλη ἀλλήλων. Ούτε δὲ φθείρονται, οὔτε εἰς ἀφεδρῶνα χωροῦσιν, ἀλλ᾽ εἰς σύστασιν ἀναλίσκονται ουσιώδη τῶν μεταλαμβανόντων. Καὶ ὥσπερ οὐχ ἕτερον παρὰ τὸ πρότερον σῶμα καὶ αἷμα τοῦ μεταλαμβάνοντος γίνονται, οὕτως οὐδὲ πάλιν ἕτερον σῶμα καὶ αἷμα παρὰ τὸ τοῦ Δεσπότου τοῦτό φαμεν· Τοῦτο γάρ, φησί, ἔστι τὸ σῶμά μου. [Κα! αὖθις· Τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ αἷμά μου.] Υπερφυὴς δὲ ὁ λόγος. Εἰ δὲ καὶ ὁ μέγας Βασίλειος ἀντίτυπα ταῦτα εἶπε, ἀλλὰ πρὸ τοῦ ἁγιασθῆναι, καὶ πρὸ τοῦ τὴν χάριν λαβεῖν. "Ορα δὲ, πῶς ἐκ τῶν κατὰ φύσιν ἐν τοῖς ὑπὲρ φύσιν για νόμεθα. Κατὰ φύσιν μὲν γὰρ, ἡ τοῦ προκειμένου ἄρτου καὶ οἴνου βρῶσις καὶ πόσις· ὑπὲρ φύσιν δὲ, ἡ τούτων ἐνέργειά τε καὶ δύναμις. Ἔνιψε δὲ πρῶτον τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, εἶτα τούτοις τοῦ μυ στηρίου τούτου μετέδωκεν, ἵνα μάθωμεν, ὅτι χρὴ πρῶτον καθαίρεσθαι, εἶτα μεταλαμβάνειν. "Ανθρακα εἶδεν Ησαΐας· ἄνθραξ δὲ, οὐ ξύλον ἐστὶν ἁπλῶς, ἀλλὰ πεπυρακτωμένον· φωτίζει μὲν τοὺς ἀξίους, [φλέγει δὲ τοὺς ἀναξίους,] κατὰ τὴν διπλὴν τοῦ πυρὸς ἐνέργειαν· φλέγει δὲ, τῷ κολάζειν καὶ συντήκειν. Καὶ λαβὼν — Διαθήκης. Τῆς καινῆς Δια"ήκης, ἤτοι τῆς νέας νομοθεσίας. Τὸ μὲν γὰρ αἷμα τοῦ τυπικοῦ ἀμνοῦ, τῆς παλαιᾶς ἦν Διαθήκης· τὸ δὲ τοῦ ἀληθινοῦ ᾿Αμνοῦ, τῆς νέας ἐστίν. tate. +Dicitur hoc mysterium etiam participatio, quia participamus haec sacramenta. Dicitur et commul nio, quia communicamus et Christo et nobis invicem per ea: et incorporamur Christo, et membra inter nos invicem efficimur. Non autem corrumpuntur ista, neque in secessum abscedunt, sed in substantiam coassumuntur spiritualem ejus qui participat. Et sicut non aliud corpus et sanguis funt a corpore et sanguine ejus qui participat; ita rursum neque aliud corpus et sanguinem dicimus a corpore et sanguine Domini: lloc enim est corpus meum, inquit. Et rursus: Hic est enim sanguis meus. Est autem supernaturale verbum. Et quanquam Magnus Basilius exemplaria hæc esse dixit: hoc tamen est priusquam sanctificentur et gratiam accipiant. Vide autem quomodo e naturalibus supernaturalia faut. Naturalis siquidem cibus est ac polus panis ac vini quæ præponuntur: supernaturalis vero, efficax horum operatio. Primum autem lavit pedes discipulorum, deinde eos mysterii hujus fecit esse participes, ut discamus, quod pri mum purificari eos aporteat, deinde participare. + Carbonem vidit Isaias "; carbo autem non est simpliciter lignum, sed liguum ignitum. Illuminat quidem carbo hujus mysterii eos qui digni sunt. indignos vero inflammal, juxta duplicem ignis operationem. Inflammat autem puniendo et absumiendo. Vers. 27. Et sumpto - Vers. 28. Testamenti. uovi Testamenti, sive nove legislationis. Siquidem sanguis figurativi agni, veteris erat. Testamenti: sanguis autem veri Agni, est novi. Vel hoc dixit, propter sanguinem de quo in Veteri Testamento fit sermo. In Exodo enim dici tur quod postquam Moses vitulos immolasset, dimidium sanguinem effudit in craterem, sumptumque Testamenti librum legit audiente populo, et [Η τοῦτο εἶπε διὰ τὸ αἷμα τὸ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ἐν τῇ Εξόδῳ γὰρ μοσχάρια θύσας Μωϋσῆς, τὸ ἥμισυ τοῦ αἵματος ἐνέχεεν εἰς κρατῆρα, καὶ λαβὼν τὸ βιβλίον τῆς Διαθήκης, ἀνέγνω εἰς τὰ ὥρα τοῦ λαοῦ· καὶ εἶπαν· Πάντα ὅσα ἐλάλησε Κύ ρος ποιήσομεν καὶ ἀκουσόμεθα. Λαβὼν δὲ Μωϋσῆς dixerunt: Omnia quæcunque locutus est Dominus τ' αἷμα, κατεσκέδασε τοῦ λαοῦ, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ τ' αἷμα τῆς διαθήκης, ἧς διέθετο Κύριος πρὸς ὑμᾶς περὶ πάντων τῶν λόγων τούτων. Ην οὖν ἐκεῖνο 1 Isa. VI, 6. 22 Exod. xxiv,6, 7. Προσέθηκε, Cod. A. Πάντων, Cod. A. Γενόμεθα, Cod. A. Inclusa in margine habent A, B. faciemus, et obedientes erimus. Sumpto autem Moses sanguine aspersit populum, et ait: Ecce sanguinem testamenti quod pepigit vobiscum Dominus Varia lectiones et nolæ. Τοῦτο, post Δεσπότου abest Cod. A. Inclusa omittit Cod. A. Aliud scholium incipit a vocabulo ἄνθρακα, diversum a priori in Cod. A. Id autem superioribus jungit B. Inclusa omittit Cod. A. Hentenius fa reddidit, ac si post μέν legerit, Οὖν ὁ ἄνθραξ τοῦ μυστη ρίου τούτου. Certe sine istis nulla est accommodatin ad hunc locum. Inclusa in calce paginæ habet Cod. A. Εἰς τὸν κρατήρα, Cod. A. ((b) Apposuit. Forte codex interpretis habebat παρέθηκε.

CAP. XXVI. καὶ ὁ Χριστὸς ἐπὶ τῆς αὐτῆς τραπέζης καὶ τὸ τυπι- eadem niensa et figurativum ac umbratile Pascha κὸν καὶ σκιῶδες Πάσχα ὑπέγραψε, καὶ τὸ ἀληθινὸν subscripsit, et verum ac perfectum apposuit καὶ τέλειον προέθηκε Καὶ ἐπείπερ ή σφαγή Et quia cades agui legalis cadem rationalis Agni τοῦ νομικοῦ ἀμνοῦ τὴν σφαγὴν τοῦ λογικοῦ ἀμνοῦ præfigurabat, oportebat omnino umbram evanescere, προεμήνυεν, ἔδει πάντως τὴν σκιὰν ἀφανισθῆ- apparente sole, et figuram cedere, adveniente veriναι, φανέντος τοῦ ἡλίου, καὶ τὸν τύπον ὑποχωρήσαι, τῆς ἀληθείας ἐλθούσης. [Επί τούτων μετάληψις μὲν λέγεται, διότι μεταλαμβάνομεν αὐτῶν· κοινωνία δὲ, διότ: κοινω νοῦμεν καὶ τῷ Χριστῷ καὶ ἀλλήλοις δι' αὐτῶν, καὶ σύσσωμος γινόμεθα Χριστοῦ καὶ μέλη ἀλλήλων. Ούτε δὲ φθείρονται, οὔτε εἰς ἀφεδρῶνα χωροῦσιν, ἀλλ᾽ εἰς σύστασιν ἀναλίσκονται ουσιώδη τῶν μεταλαμβανόντων. Καὶ ὥσπερ οὐχ ἕτερον παρὰ τὸ πρότερον σῶμα καὶ αἷμα τοῦ μεταλαμβάνοντος γίνονται, οὕτως οὐδὲ πάλιν ἕτερον σῶμα καὶ αἷμα παρὰ τὸ τοῦ Δεσπότου τοῦτό φαμεν· Τοῦτο γάρ, φησί, ἔστι τὸ σῶμά μου. [Κα! αὖθις· Τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ αἷμά μου.] Υπερφυὴς δὲ ὁ λόγος. Εἰ δὲ καὶ ὁ μέγας Βασίλειος ἀντίτυπα ταῦτα εἶπε, ἀλλὰ πρὸ τοῦ ἁγιασθῆναι, καὶ πρὸ τοῦ τὴν χάριν λαβεῖν. "Ορα δὲ, πῶς ἐκ τῶν κατὰ φύσιν ἐν τοῖς ὑπὲρ φύσιν για νόμεθα. Κατὰ φύσιν μὲν γὰρ, ἡ τοῦ προκειμένου ἄρτου καὶ οἴνου βρῶσις καὶ πόσις· ὑπὲρ φύσιν δὲ, ἡ τούτων ἐνέργειά τε καὶ δύναμις. Ἔνιψε δὲ πρῶτον τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, εἶτα τούτοις τοῦ μυ στηρίου τούτου μετέδωκεν, ἵνα μάθωμεν, ὅτι χρὴ πρῶτον καθαίρεσθαι, εἶτα μεταλαμβάνειν. "Ανθρακα εἶδεν Ησαΐας· ἄνθραξ δὲ, οὐ ξύλον ἐστὶν ἁπλῶς, ἀλλὰ πεπυρακτωμένον· φωτίζει μὲν τοὺς ἀξίους, [φλέγει δὲ τοὺς ἀναξίους,] κατὰ τὴν διπλὴν τοῦ πυρὸς ἐνέργειαν· φλέγει δὲ, τῷ κολάζειν καὶ συντήκειν. Καὶ λαβὼν — Διαθήκης. Τῆς καινῆς Δια"ήκης, ἤτοι τῆς νέας νομοθεσίας. Τὸ μὲν γὰρ αἷμα τοῦ τυπικοῦ ἀμνοῦ, τῆς παλαιᾶς ἦν Διαθήκης· τὸ δὲ τοῦ ἀληθινοῦ ᾿Αμνοῦ, τῆς νέας ἐστίν. tate. +Dicitur hoc mysterium etiam participatio, quia participamus haec sacramenta. Dicitur et commul nio, quia communicamus et Christo et nobis invicem per ea: et incorporamur Christo, et membra inter nos invicem efficimur. Non autem corrumpuntur ista, neque in secessum abscedunt, sed in substantiam coassumuntur spiritualem ejus qui participat. Et sicut non aliud corpus et sanguis funt a corpore et sanguine ejus qui participat; ita rursum neque aliud corpus et sanguinem dicimus a corpore et sanguine Domini: lloc enim est corpus meum, inquit. Et rursus: Hic est enim sanguis meus. Est autem supernaturale verbum. Et quanquam Magnus Basilius exemplaria hæc esse dixit: hoc tamen est priusquam sanctificentur et gratiam accipiant. Vide autem quomodo e naturalibus supernaturalia faut. Naturalis siquidem cibus est ac polus panis ac vini quæ præponuntur: supernaturalis vero, efficax horum operatio. Primum autem lavit pedes discipulorum, deinde eos mysterii hujus fecit esse participes, ut discamus, quod pri mum purificari eos aporteat, deinde participare. + Carbonem vidit Isaias "; carbo autem non est simpliciter lignum, sed liguum ignitum. Illuminat quidem carbo hujus mysterii eos qui digni sunt. indignos vero inflammal, juxta duplicem ignis operationem. Inflammat autem puniendo et absumiendo. Vers. 27. Et sumpto - Vers. 28. Testamenti. uovi Testamenti, sive nove legislationis. Siquidem sanguis figurativi agni, veteris erat. Testamenti: sanguis autem veri Agni, est novi. Vel hoc dixit, propter sanguinem de quo in Veteri Testamento fit sermo. In Exodo enim dici tur quod postquam Moses vitulos immolasset, dimidium sanguinem effudit in craterem, sumptumque Testamenti librum legit audiente populo, et [Η τοῦτο εἶπε διὰ τὸ αἷμα τὸ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ἐν τῇ Εξόδῳ γὰρ μοσχάρια θύσας Μωϋσῆς, τὸ ἥμισυ τοῦ αἵματος ἐνέχεεν εἰς κρατῆρα, καὶ λαβὼν τὸ βιβλίον τῆς Διαθήκης, ἀνέγνω εἰς τὰ ὥρα τοῦ λαοῦ· καὶ εἶπαν· Πάντα ὅσα ἐλάλησε Κύ ρος ποιήσομεν καὶ ἀκουσόμεθα. Λαβὼν δὲ Μωϋσῆς dixerunt: Omnia quæcunque locutus est Dominus τ' αἷμα, κατεσκέδασε τοῦ λαοῦ, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ τ' αἷμα τῆς διαθήκης, ἧς διέθετο Κύριος πρὸς ὑμᾶς περὶ πάντων τῶν λόγων τούτων. Ην οὖν ἐκεῖνο 1 Isa. VI, 6. 22 Exod. xxiv,6, 7. Προσέθηκε, Cod. A. Πάντων, Cod. A. Γενόμεθα, Cod. A. Inclusa in margine habent A, B. faciemus, et obedientes erimus. Sumpto autem Moses sanguine aspersit populum, et ait: Ecce sanguinem testamenti quod pepigit vobiscum Dominus Varia lectiones et nolæ. Τοῦτο, post Δεσπότου abest Cod. A. Inclusa omittit Cod. A. Aliud scholium incipit a vocabulo ἄνθρακα, diversum a priori in Cod. A. Id autem superioribus jungit B. Inclusa omittit Cod. A. Hentenius fa reddidit, ac si post μέν legerit, Οὖν ὁ ἄνθραξ τοῦ μυστη ρίου τούτου. Certe sine istis nulla est accommodatin ad hunc locum. Inclusa in calce paginæ habet Cod. A. Εἰς τὸν κρατήρα, Cod. A. ((b) Apposuit. Forte codex interpretis habebat παρέθηκε.

CAP. XXVI. καὶ ὁ Χριστὸς ἐπὶ τῆς αὐτῆς τραπέζης καὶ τὸ τυπι- eadem niensa et figurativum ac umbratile Pascha κὸν καὶ σκιῶδες Πάσχα ὑπέγραψε, καὶ τὸ ἀληθινὸν subscripsit, et verum ac perfectum apposuit καὶ τέλειον προέθηκε Καὶ ἐπείπερ ή σφαγή Et quia cades agui legalis cadem rationalis Agni τοῦ νομικοῦ ἀμνοῦ τὴν σφαγὴν τοῦ λογικοῦ ἀμνοῦ præfigurabat, oportebat omnino umbram evanescere, προεμήνυεν, ἔδει πάντως τὴν σκιὰν ἀφανισθῆ- apparente sole, et figuram cedere, adveniente veriναι, φανέντος τοῦ ἡλίου, καὶ τὸν τύπον ὑποχωρήσαι, τῆς ἀληθείας ἐλθούσης. [Επί τούτων μετάληψις μὲν λέγεται, διότι μεταλαμβάνομεν αὐτῶν· κοινωνία δὲ, διότ: κοινω νοῦμεν καὶ τῷ Χριστῷ καὶ ἀλλήλοις δι' αὐτῶν, καὶ σύσσωμος γινόμεθα Χριστοῦ καὶ μέλη ἀλλήλων. Ούτε δὲ φθείρονται, οὔτε εἰς ἀφεδρῶνα χωροῦσιν, ἀλλ᾽ εἰς σύστασιν ἀναλίσκονται ουσιώδη τῶν μεταλαμβανόντων. Καὶ ὥσπερ οὐχ ἕτερον παρὰ τὸ πρότερον σῶμα καὶ αἷμα τοῦ μεταλαμβάνοντος γίνονται, οὕτως οὐδὲ πάλιν ἕτερον σῶμα καὶ αἷμα παρὰ τὸ τοῦ Δεσπότου τοῦτό φαμεν· Τοῦτο γάρ, φησί, ἔστι τὸ σῶμά μου. [Κα! αὖθις· Τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ αἷμά μου.] Υπερφυὴς δὲ ὁ λόγος. Εἰ δὲ καὶ ὁ μέγας Βασίλειος ἀντίτυπα ταῦτα εἶπε, ἀλλὰ πρὸ τοῦ ἁγιασθῆναι, καὶ πρὸ τοῦ τὴν χάριν λαβεῖν. "Ορα δὲ, πῶς ἐκ τῶν κατὰ φύσιν ἐν τοῖς ὑπὲρ φύσιν για νόμεθα. Κατὰ φύσιν μὲν γὰρ, ἡ τοῦ προκειμένου ἄρτου καὶ οἴνου βρῶσις καὶ πόσις· ὑπὲρ φύσιν δὲ, ἡ τούτων ἐνέργειά τε καὶ δύναμις. Ἔνιψε δὲ πρῶτον τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, εἶτα τούτοις τοῦ μυ στηρίου τούτου μετέδωκεν, ἵνα μάθωμεν, ὅτι χρὴ πρῶτον καθαίρεσθαι, εἶτα μεταλαμβάνειν. "Ανθρακα εἶδεν Ησαΐας· ἄνθραξ δὲ, οὐ ξύλον ἐστὶν ἁπλῶς, ἀλλὰ πεπυρακτωμένον· φωτίζει μὲν τοὺς ἀξίους, [φλέγει δὲ τοὺς ἀναξίους,] κατὰ τὴν διπλὴν τοῦ πυρὸς ἐνέργειαν· φλέγει δὲ, τῷ κολάζειν καὶ συντήκειν. Καὶ λαβὼν — Διαθήκης. Τῆς καινῆς Δια"ήκης, ἤτοι τῆς νέας νομοθεσίας. Τὸ μὲν γὰρ αἷμα τοῦ τυπικοῦ ἀμνοῦ, τῆς παλαιᾶς ἦν Διαθήκης· τὸ δὲ τοῦ ἀληθινοῦ ᾿Αμνοῦ, τῆς νέας ἐστίν. tate. +Dicitur hoc mysterium etiam participatio, quia participamus haec sacramenta. Dicitur et commul nio, quia communicamus et Christo et nobis invicem per ea: et incorporamur Christo, et membra inter nos invicem efficimur. Non autem corrumpuntur ista, neque in secessum abscedunt, sed in substantiam coassumuntur spiritualem ejus qui participat. Et sicut non aliud corpus et sanguis funt a corpore et sanguine ejus qui participat; ita rursum neque aliud corpus et sanguinem dicimus a corpore et sanguine Domini: lloc enim est corpus meum, inquit. Et rursus: Hic est enim sanguis meus. Est autem supernaturale verbum. Et quanquam Magnus Basilius exemplaria hæc esse dixit: hoc tamen est priusquam sanctificentur et gratiam accipiant. Vide autem quomodo e naturalibus supernaturalia faut. Naturalis siquidem cibus est ac polus panis ac vini quæ præponuntur: supernaturalis vero, efficax horum operatio. Primum autem lavit pedes discipulorum, deinde eos mysterii hujus fecit esse participes, ut discamus, quod pri mum purificari eos aporteat, deinde participare. + Carbonem vidit Isaias "; carbo autem non est simpliciter lignum, sed liguum ignitum. Illuminat quidem carbo hujus mysterii eos qui digni sunt. indignos vero inflammal, juxta duplicem ignis operationem. Inflammat autem puniendo et absumiendo. Vers. 27. Et sumpto - Vers. 28. Testamenti. uovi Testamenti, sive nove legislationis. Siquidem sanguis figurativi agni, veteris erat. Testamenti: sanguis autem veri Agni, est novi. Vel hoc dixit, propter sanguinem de quo in Veteri Testamento fit sermo. In Exodo enim dici tur quod postquam Moses vitulos immolasset, dimidium sanguinem effudit in craterem, sumptumque Testamenti librum legit audiente populo, et [Η τοῦτο εἶπε διὰ τὸ αἷμα τὸ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ἐν τῇ Εξόδῳ γὰρ μοσχάρια θύσας Μωϋσῆς, τὸ ἥμισυ τοῦ αἵματος ἐνέχεεν εἰς κρατῆρα, καὶ λαβὼν τὸ βιβλίον τῆς Διαθήκης, ἀνέγνω εἰς τὰ ὥρα τοῦ λαοῦ· καὶ εἶπαν· Πάντα ὅσα ἐλάλησε Κύ ρος ποιήσομεν καὶ ἀκουσόμεθα. Λαβὼν δὲ Μωϋσῆς dixerunt: Omnia quæcunque locutus est Dominus τ' αἷμα, κατεσκέδασε τοῦ λαοῦ, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ τ' αἷμα τῆς διαθήκης, ἧς διέθετο Κύριος πρὸς ὑμᾶς περὶ πάντων τῶν λόγων τούτων. Ην οὖν ἐκεῖνο 1 Isa. VI, 6. 22 Exod. xxiv,6, 7. Προσέθηκε, Cod. A. Πάντων, Cod. A. Γενόμεθα, Cod. A. Inclusa in margine habent A, B. faciemus, et obedientes erimus. Sumpto autem Moses sanguine aspersit populum, et ait: Ecce sanguinem testamenti quod pepigit vobiscum Dominus Varia lectiones et nolæ. Τοῦτο, post Δεσπότου abest Cod. A. Inclusa omittit Cod. A. Aliud scholium incipit a vocabulo ἄνθρακα, diversum a priori in Cod. A. Id autem superioribus jungit B. Inclusa omittit Cod. A. Hentenius fa reddidit, ac si post μέν legerit, Οὖν ὁ ἄνθραξ τοῦ μυστη ρίου τούτου. Certe sine istis nulla est accommodatin ad hunc locum. Inclusa in calce paginæ habet Cod. A. Εἰς τὸν κρατήρα, Cod. A. ((b) Apposuit. Forte codex interpretis habebat παρέθηκε.

KUTHYMII ZĪGABENI de omnibus his sermonibus. Erat itaque sanguis τὸ αἷμα, σφραγὶς τῆς διαθήκης, καὶ μαρτύριον, καὶ ille sıgillum sive signaculum testamenti, ac testimonium et confirmatio fœderis populi. Vers. 28. Qui pro multis effunditur. Ille quidem sanguis pro solis effundebatur Hebræis; hic autem pro omnibus hominibus. Multos siquidem hic dicit omnes: nam omnes multi sunt. Vel Multis, dixit comparatione gentis horum Hebræorum; illis enim plures sunt bi, qui ex omnibus liberantur et salvantur, propter quos Christus mortuus est. Vers. 28. In remissionem peccatorum. ille siquidem in salutem tantum primogenitorum effundebatur hic autem in remissionem peccatorum omnium hominum. Vide ergo quanto reteribus najora sint nova mysteria. Aptissime vero nominavıt hic Testamentum propter appropinquantem mortem; testantur enim qui moriuntur. Itaque sicut Veins Testamentuni hostias et sanguinem habebat: ita sane et Novum, corpus videlicet et sanguinem Domini. Non dixit autem: Hæc sunt signa corporis mei et sanguinis mei: sed, Hæc sunt corpus meum et sanguis meus. Oportet ergo non að naturam eorum quæ proponuntur aspicere, sed ad virtutem eorum. Quemadinodum enim supernaturaliter assumptain carnem deificavit (si ita loqui liceat), ita et hæc ineffabiliter transmutat in ipsum vivificum corpus snum et in ipsum pretiosum sanguinem suum, et in gratiam ipsorum. Jabent autem similitudinem quamdam, panis ad corpus, et vinum ad sanguinem. Nam et panis, et corpus terrea sunt; vinum autem et sanguis aerca (cc) et calida. Ει quemadmodumn paris confuriat, ita et Christi corpus hoc facit, ac magis etiam corpus et animam sanctificat: et sicut vinum latifcal, ita et sanguis Christi hoc facit, et insuper presilium elicitur. Quod si de uno corpore et sanguine omnes fideles participamus, omnes unum sumus per ipsam horum mysteriorum participationem: et in Christo omnes, et Christus in omnibus. Qui edit, inquit, meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in illo ". Verbum siquidem per assumptionem carni unitum est: hæc rursus caro unitur nobis per participationem. Facta autem sanguinis et testamenti mentione, rursum mortem suam repræsentavit, ut haec facile ab eis susciperetur, frequentis sima mentione efficiens. Nam si bac, licet sæpius annuntiata, ad passionis tamen nomen (dd) turba - ss Exod Σιν, 8. st Joan. vi, 56. βεβαίωσις τῆς συνθήκης του λαού.] Τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. Περί πολ. λῶν, ἀντὶ τοῦ, ὑπὲρ πολλῶν. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ τὸ αἷμα ὑπὲρ τῶν Ἑβραίων μόνων ἐξεχεῖτο· τοῦτο ἐλ ὑπὲρ πάντων ἀνθρώπων. Πολλοὺς γὰρ τοὺς πάνω τὰς ἐνταῦθα καλεῖ Καὶ γὰρ οἱ πάντες, πολλοί. Η πολλῶν εἶπε, πρὸς σύγκρισιν τοῦ τῶν 'Εβραίων ἔθνους. Πλείους γὰρ αὐτῶν, οἱ ἐξ ἀπάν των ελευθερούμενοι καὶ σωζόμενοι, δι' οὓς ὁ Χριστὸς ἀπέθανεν. Εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ εἰς σω τηρίαν τῶν πρωτοτόκων μόνων ἐξεχεῖτο· τοῦτο δὲ, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν τῶν πάντων ἀνθρώπων. Ορα, πόσον εἰσὶ μείζονα τῶν παλαιῶν τὰ νέα μυστήρια, Προσφυέστατα δὲ νῦν Διαθήκην ὠνόμασε, διὰ τὸν προσεγγίζοντα θάνατον. Διατίθενται γὰρ οἱ ἀποθνή σκοντες. Ωσπερ οὖν ἡ Παλαιά Διαθήκη θύματα καὶ αἷματα εἶχεν· οὕτως ἄρα καὶ ἡ Καινῆ, τὸ σῶμα καὶ τὸ αἷμα τοῦ Δεσπότου. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Ταῦτά εἰσι σύμβολα τοῦ σώ ματός μου καὶ τοῦ αἵματός μου· ἀλλ᾽, ὅτι Ταῦτά εἰσιν αὐτὸ τὸ σῶμά μου, καὶ αὐτὸ τὸ αἷμά μου. Λοιπὸν οὖν, χρὴ μὴ πρὸς τὴν φύσιν τῶν προκειμέν νων ἐριν, ἀλλὰ πρὸς τὴν δύναμιν αὐτῶν. Ωσπερ γὰρ ὑπερφυῶς ἐθέωσε τὴν προσληφθεῖσαν σάρκα οὕτως ἀποῤῥήτως μεταποιεῖ καὶ ταῦτα εἰς αὐτὸ τὸ ζωοποιὸν αὐτοῦ σῶμα, καὶ εἰς αὐτὸ τὸ τίμιον αὐτοῦ αἷμα, καὶ εἰς τὴν χάριν αὐτῶν. Ἔχουσι δέ τινα καὶ ὁ ἄρτος πρὸς τὸ σῶμα, καὶ ὁ οἶνος πρὸς τὸ αἷμα εμφέρειαν. Καὶ ὁ ἄρτος γὰρ καὶ τὸ σῶμα, γεώδη, καὶ ὁ οἶνος καὶ τὸ αἷμα, θερ μαντικά. Καὶ ὥσπερ ὁ ἄρτος στηρίζει, οὕτω καὶ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ τοῦτό τε ποιεῖ, καὶ πλέον, ἁγιάζει καὶ σῶμα καὶ ψυχήν. Καὶ ὥσπερ ὁ οἶνος εὐφραίνει, οὕτω καὶ τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ τοῦτό τε ποιεῖ, καὶ πλέον, γίνεται φυλακτήριον. Εἰ δ' ἑνὸς σώματος καὶ αἵματος οἱ πάντες πιστοί μεταλαμβάνομεν, οι πάντες ἐν ἐσμεν, διὰ τῆς αὐτῆς τῶν αὐτῶν μυστηρίων μεταλήψεως, καὶ ἐν Χριστῷ πάντες, καὶ ὁ Χριστὸς ἐν πᾶσιν. Ο τρώγων μου γὰρ, φησί, τὴν σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ. Ὁ μὲν γὰρ Λόγος ἡνώθη τῇ σαρκί, διὰ τῆς προσλήψεως· αὕτη δὲ πάλιν ἐνοῦται ἡμῖν, διὰ τῆς μεταλήψεως. Αίματος δὲ καὶ διαθήκης μνημονεύσας, τὸν θάνατον αὐτοῦ πάλιν ἐνέφηνε, τῇ πυκνότητι τῆς μνήμης εὐπαράδεκτον αὐτοῖς τοῦτον καθιστῶν. Εἰ γὰρ, καὶ πολλάκις τούς του προκαταγγελθέντος, όμως παρ' αὐτὸ τὸ πάθος Variæ lectiones et note. Sex priora vocabula omisit interpres. Λέγει, pro καλεῖ, Cod. A. Hunc locum laudat Richardus Simonius ex (cc) Aerea. 'Αέρια και, non reperi in meis Codd. codicibus Parisinis in De commentatoribus N. Tesi, p. 84. (dd) Ad passionis tamen nomen. Ipso tamen pas sionis tempore.

KUTHYMII ZĪGABENI de omnibus his sermonibus. Erat itaque sanguis τὸ αἷμα, σφραγὶς τῆς διαθήκης, καὶ μαρτύριον, καὶ ille sıgillum sive signaculum testamenti, ac testimonium et confirmatio fœderis populi. Vers. 28. Qui pro multis effunditur. Ille quidem sanguis pro solis effundebatur Hebræis; hic autem pro omnibus hominibus. Multos siquidem hic dicit omnes: nam omnes multi sunt. Vel Multis, dixit comparatione gentis horum Hebræorum; illis enim plures sunt bi, qui ex omnibus liberantur et salvantur, propter quos Christus mortuus est. Vers. 28. In remissionem peccatorum. ille siquidem in salutem tantum primogenitorum effundebatur hic autem in remissionem peccatorum omnium hominum. Vide ergo quanto reteribus najora sint nova mysteria. Aptissime vero nominavıt hic Testamentum propter appropinquantem mortem; testantur enim qui moriuntur. Itaque sicut Veins Testamentuni hostias et sanguinem habebat: ita sane et Novum, corpus videlicet et sanguinem Domini. Non dixit autem: Hæc sunt signa corporis mei et sanguinis mei: sed, Hæc sunt corpus meum et sanguis meus. Oportet ergo non að naturam eorum quæ proponuntur aspicere, sed ad virtutem eorum. Quemadinodum enim supernaturaliter assumptain carnem deificavit (si ita loqui liceat), ita et hæc ineffabiliter transmutat in ipsum vivificum corpus snum et in ipsum pretiosum sanguinem suum, et in gratiam ipsorum. Jabent autem similitudinem quamdam, panis ad corpus, et vinum ad sanguinem. Nam et panis, et corpus terrea sunt; vinum autem et sanguis aerca (cc) et calida. Ει quemadmodumn paris confuriat, ita et Christi corpus hoc facit, ac magis etiam corpus et animam sanctificat: et sicut vinum latifcal, ita et sanguis Christi hoc facit, et insuper presilium elicitur. Quod si de uno corpore et sanguine omnes fideles participamus, omnes unum sumus per ipsam horum mysteriorum participationem: et in Christo omnes, et Christus in omnibus. Qui edit, inquit, meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in illo ". Verbum siquidem per assumptionem carni unitum est: hæc rursus caro unitur nobis per participationem. Facta autem sanguinis et testamenti mentione, rursum mortem suam repræsentavit, ut haec facile ab eis susciperetur, frequentis sima mentione efficiens. Nam si bac, licet sæpius annuntiata, ad passionis tamen nomen (dd) turba - ss Exod Σιν, 8. st Joan. vi, 56. βεβαίωσις τῆς συνθήκης του λαού.] Τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. Περί πολ. λῶν, ἀντὶ τοῦ, ὑπὲρ πολλῶν. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ τὸ αἷμα ὑπὲρ τῶν Ἑβραίων μόνων ἐξεχεῖτο· τοῦτο ἐλ ὑπὲρ πάντων ἀνθρώπων. Πολλοὺς γὰρ τοὺς πάνω τὰς ἐνταῦθα καλεῖ Καὶ γὰρ οἱ πάντες, πολλοί. Η πολλῶν εἶπε, πρὸς σύγκρισιν τοῦ τῶν 'Εβραίων ἔθνους. Πλείους γὰρ αὐτῶν, οἱ ἐξ ἀπάν των ελευθερούμενοι καὶ σωζόμενοι, δι' οὓς ὁ Χριστὸς ἀπέθανεν. Εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ εἰς σω τηρίαν τῶν πρωτοτόκων μόνων ἐξεχεῖτο· τοῦτο δὲ, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν τῶν πάντων ἀνθρώπων. Ορα, πόσον εἰσὶ μείζονα τῶν παλαιῶν τὰ νέα μυστήρια, Προσφυέστατα δὲ νῦν Διαθήκην ὠνόμασε, διὰ τὸν προσεγγίζοντα θάνατον. Διατίθενται γὰρ οἱ ἀποθνή σκοντες. Ωσπερ οὖν ἡ Παλαιά Διαθήκη θύματα καὶ αἷματα εἶχεν· οὕτως ἄρα καὶ ἡ Καινῆ, τὸ σῶμα καὶ τὸ αἷμα τοῦ Δεσπότου. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Ταῦτά εἰσι σύμβολα τοῦ σώ ματός μου καὶ τοῦ αἵματός μου· ἀλλ᾽, ὅτι Ταῦτά εἰσιν αὐτὸ τὸ σῶμά μου, καὶ αὐτὸ τὸ αἷμά μου. Λοιπὸν οὖν, χρὴ μὴ πρὸς τὴν φύσιν τῶν προκειμέν νων ἐριν, ἀλλὰ πρὸς τὴν δύναμιν αὐτῶν. Ωσπερ γὰρ ὑπερφυῶς ἐθέωσε τὴν προσληφθεῖσαν σάρκα οὕτως ἀποῤῥήτως μεταποιεῖ καὶ ταῦτα εἰς αὐτὸ τὸ ζωοποιὸν αὐτοῦ σῶμα, καὶ εἰς αὐτὸ τὸ τίμιον αὐτοῦ αἷμα, καὶ εἰς τὴν χάριν αὐτῶν. Ἔχουσι δέ τινα καὶ ὁ ἄρτος πρὸς τὸ σῶμα, καὶ ὁ οἶνος πρὸς τὸ αἷμα εμφέρειαν. Καὶ ὁ ἄρτος γὰρ καὶ τὸ σῶμα, γεώδη, καὶ ὁ οἶνος καὶ τὸ αἷμα, θερ μαντικά. Καὶ ὥσπερ ὁ ἄρτος στηρίζει, οὕτω καὶ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ τοῦτό τε ποιεῖ, καὶ πλέον, ἁγιάζει καὶ σῶμα καὶ ψυχήν. Καὶ ὥσπερ ὁ οἶνος εὐφραίνει, οὕτω καὶ τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ τοῦτό τε ποιεῖ, καὶ πλέον, γίνεται φυλακτήριον. Εἰ δ' ἑνὸς σώματος καὶ αἵματος οἱ πάντες πιστοί μεταλαμβάνομεν, οι πάντες ἐν ἐσμεν, διὰ τῆς αὐτῆς τῶν αὐτῶν μυστηρίων μεταλήψεως, καὶ ἐν Χριστῷ πάντες, καὶ ὁ Χριστὸς ἐν πᾶσιν. Ο τρώγων μου γὰρ, φησί, τὴν σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ. Ὁ μὲν γὰρ Λόγος ἡνώθη τῇ σαρκί, διὰ τῆς προσλήψεως· αὕτη δὲ πάλιν ἐνοῦται ἡμῖν, διὰ τῆς μεταλήψεως. Αίματος δὲ καὶ διαθήκης μνημονεύσας, τὸν θάνατον αὐτοῦ πάλιν ἐνέφηνε, τῇ πυκνότητι τῆς μνήμης εὐπαράδεκτον αὐτοῖς τοῦτον καθιστῶν. Εἰ γὰρ, καὶ πολλάκις τούς του προκαταγγελθέντος, όμως παρ' αὐτὸ τὸ πάθος Variæ lectiones et note. Sex priora vocabula omisit interpres. Λέγει, pro καλεῖ, Cod. A. Hunc locum laudat Richardus Simonius ex (cc) Aerea. 'Αέρια και, non reperi in meis Codd. codicibus Parisinis in De commentatoribus N. Tesi, p. 84. (dd) Ad passionis tamen nomen. Ipso tamen pas sionis tempore.

KUTHYMII ZĪGABENI de omnibus his sermonibus. Erat itaque sanguis τὸ αἷμα, σφραγὶς τῆς διαθήκης, καὶ μαρτύριον, καὶ ille sıgillum sive signaculum testamenti, ac testimonium et confirmatio fœderis populi. Vers. 28. Qui pro multis effunditur. Ille quidem sanguis pro solis effundebatur Hebræis; hic autem pro omnibus hominibus. Multos siquidem hic dicit omnes: nam omnes multi sunt. Vel Multis, dixit comparatione gentis horum Hebræorum; illis enim plures sunt bi, qui ex omnibus liberantur et salvantur, propter quos Christus mortuus est. Vers. 28. In remissionem peccatorum. ille siquidem in salutem tantum primogenitorum effundebatur hic autem in remissionem peccatorum omnium hominum. Vide ergo quanto reteribus najora sint nova mysteria. Aptissime vero nominavıt hic Testamentum propter appropinquantem mortem; testantur enim qui moriuntur. Itaque sicut Veins Testamentuni hostias et sanguinem habebat: ita sane et Novum, corpus videlicet et sanguinem Domini. Non dixit autem: Hæc sunt signa corporis mei et sanguinis mei: sed, Hæc sunt corpus meum et sanguis meus. Oportet ergo non að naturam eorum quæ proponuntur aspicere, sed ad virtutem eorum. Quemadinodum enim supernaturaliter assumptain carnem deificavit (si ita loqui liceat), ita et hæc ineffabiliter transmutat in ipsum vivificum corpus snum et in ipsum pretiosum sanguinem suum, et in gratiam ipsorum. Jabent autem similitudinem quamdam, panis ad corpus, et vinum ad sanguinem. Nam et panis, et corpus terrea sunt; vinum autem et sanguis aerca (cc) et calida. Ει quemadmodumn paris confuriat, ita et Christi corpus hoc facit, ac magis etiam corpus et animam sanctificat: et sicut vinum latifcal, ita et sanguis Christi hoc facit, et insuper presilium elicitur. Quod si de uno corpore et sanguine omnes fideles participamus, omnes unum sumus per ipsam horum mysteriorum participationem: et in Christo omnes, et Christus in omnibus. Qui edit, inquit, meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in illo ". Verbum siquidem per assumptionem carni unitum est: hæc rursus caro unitur nobis per participationem. Facta autem sanguinis et testamenti mentione, rursum mortem suam repræsentavit, ut haec facile ab eis susciperetur, frequentis sima mentione efficiens. Nam si bac, licet sæpius annuntiata, ad passionis tamen nomen (dd) turba - ss Exod Σιν, 8. st Joan. vi, 56. βεβαίωσις τῆς συνθήκης του λαού.] Τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. Περί πολ. λῶν, ἀντὶ τοῦ, ὑπὲρ πολλῶν. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ τὸ αἷμα ὑπὲρ τῶν Ἑβραίων μόνων ἐξεχεῖτο· τοῦτο ἐλ ὑπὲρ πάντων ἀνθρώπων. Πολλοὺς γὰρ τοὺς πάνω τὰς ἐνταῦθα καλεῖ Καὶ γὰρ οἱ πάντες, πολλοί. Η πολλῶν εἶπε, πρὸς σύγκρισιν τοῦ τῶν 'Εβραίων ἔθνους. Πλείους γὰρ αὐτῶν, οἱ ἐξ ἀπάν των ελευθερούμενοι καὶ σωζόμενοι, δι' οὓς ὁ Χριστὸς ἀπέθανεν. Εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ εἰς σω τηρίαν τῶν πρωτοτόκων μόνων ἐξεχεῖτο· τοῦτο δὲ, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν τῶν πάντων ἀνθρώπων. Ορα, πόσον εἰσὶ μείζονα τῶν παλαιῶν τὰ νέα μυστήρια, Προσφυέστατα δὲ νῦν Διαθήκην ὠνόμασε, διὰ τὸν προσεγγίζοντα θάνατον. Διατίθενται γὰρ οἱ ἀποθνή σκοντες. Ωσπερ οὖν ἡ Παλαιά Διαθήκη θύματα καὶ αἷματα εἶχεν· οὕτως ἄρα καὶ ἡ Καινῆ, τὸ σῶμα καὶ τὸ αἷμα τοῦ Δεσπότου. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Ταῦτά εἰσι σύμβολα τοῦ σώ ματός μου καὶ τοῦ αἵματός μου· ἀλλ᾽, ὅτι Ταῦτά εἰσιν αὐτὸ τὸ σῶμά μου, καὶ αὐτὸ τὸ αἷμά μου. Λοιπὸν οὖν, χρὴ μὴ πρὸς τὴν φύσιν τῶν προκειμέν νων ἐριν, ἀλλὰ πρὸς τὴν δύναμιν αὐτῶν. Ωσπερ γὰρ ὑπερφυῶς ἐθέωσε τὴν προσληφθεῖσαν σάρκα οὕτως ἀποῤῥήτως μεταποιεῖ καὶ ταῦτα εἰς αὐτὸ τὸ ζωοποιὸν αὐτοῦ σῶμα, καὶ εἰς αὐτὸ τὸ τίμιον αὐτοῦ αἷμα, καὶ εἰς τὴν χάριν αὐτῶν. Ἔχουσι δέ τινα καὶ ὁ ἄρτος πρὸς τὸ σῶμα, καὶ ὁ οἶνος πρὸς τὸ αἷμα εμφέρειαν. Καὶ ὁ ἄρτος γὰρ καὶ τὸ σῶμα, γεώδη, καὶ ὁ οἶνος καὶ τὸ αἷμα, θερ μαντικά. Καὶ ὥσπερ ὁ ἄρτος στηρίζει, οὕτω καὶ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ τοῦτό τε ποιεῖ, καὶ πλέον, ἁγιάζει καὶ σῶμα καὶ ψυχήν. Καὶ ὥσπερ ὁ οἶνος εὐφραίνει, οὕτω καὶ τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ τοῦτό τε ποιεῖ, καὶ πλέον, γίνεται φυλακτήριον. Εἰ δ' ἑνὸς σώματος καὶ αἵματος οἱ πάντες πιστοί μεταλαμβάνομεν, οι πάντες ἐν ἐσμεν, διὰ τῆς αὐτῆς τῶν αὐτῶν μυστηρίων μεταλήψεως, καὶ ἐν Χριστῷ πάντες, καὶ ὁ Χριστὸς ἐν πᾶσιν. Ο τρώγων μου γὰρ, φησί, τὴν σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ. Ὁ μὲν γὰρ Λόγος ἡνώθη τῇ σαρκί, διὰ τῆς προσλήψεως· αὕτη δὲ πάλιν ἐνοῦται ἡμῖν, διὰ τῆς μεταλήψεως. Αίματος δὲ καὶ διαθήκης μνημονεύσας, τὸν θάνατον αὐτοῦ πάλιν ἐνέφηνε, τῇ πυκνότητι τῆς μνήμης εὐπαράδεκτον αὐτοῖς τοῦτον καθιστῶν. Εἰ γὰρ, καὶ πολλάκις τούς του προκαταγγελθέντος, όμως παρ' αὐτὸ τὸ πάθος Variæ lectiones et note. Sex priora vocabula omisit interpres. Λέγει, pro καλεῖ, Cod. A. Hunc locum laudat Richardus Simonius ex (cc) Aerea. 'Αέρια και, non reperi in meis Codd. codicibus Parisinis in De commentatoribus N. Tesi, p. 84. (dd) Ad passionis tamen nomen. Ipso tamen pas sionis tempore.

KUTHYMII ZĪGABENI de omnibus his sermonibus. Erat itaque sanguis τὸ αἷμα, σφραγὶς τῆς διαθήκης, καὶ μαρτύριον, καὶ ille sıgillum sive signaculum testamenti, ac testimonium et confirmatio fœderis populi. Vers. 28. Qui pro multis effunditur. Ille quidem sanguis pro solis effundebatur Hebræis; hic autem pro omnibus hominibus. Multos siquidem hic dicit omnes: nam omnes multi sunt. Vel Multis, dixit comparatione gentis horum Hebræorum; illis enim plures sunt bi, qui ex omnibus liberantur et salvantur, propter quos Christus mortuus est. Vers. 28. In remissionem peccatorum. ille siquidem in salutem tantum primogenitorum effundebatur hic autem in remissionem peccatorum omnium hominum. Vide ergo quanto reteribus najora sint nova mysteria. Aptissime vero nominavıt hic Testamentum propter appropinquantem mortem; testantur enim qui moriuntur. Itaque sicut Veins Testamentuni hostias et sanguinem habebat: ita sane et Novum, corpus videlicet et sanguinem Domini. Non dixit autem: Hæc sunt signa corporis mei et sanguinis mei: sed, Hæc sunt corpus meum et sanguis meus. Oportet ergo non að naturam eorum quæ proponuntur aspicere, sed ad virtutem eorum. Quemadinodum enim supernaturaliter assumptain carnem deificavit (si ita loqui liceat), ita et hæc ineffabiliter transmutat in ipsum vivificum corpus snum et in ipsum pretiosum sanguinem suum, et in gratiam ipsorum. Jabent autem similitudinem quamdam, panis ad corpus, et vinum ad sanguinem. Nam et panis, et corpus terrea sunt; vinum autem et sanguis aerca (cc) et calida. Ει quemadmodumn paris confuriat, ita et Christi corpus hoc facit, ac magis etiam corpus et animam sanctificat: et sicut vinum latifcal, ita et sanguis Christi hoc facit, et insuper presilium elicitur. Quod si de uno corpore et sanguine omnes fideles participamus, omnes unum sumus per ipsam horum mysteriorum participationem: et in Christo omnes, et Christus in omnibus. Qui edit, inquit, meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in illo ". Verbum siquidem per assumptionem carni unitum est: hæc rursus caro unitur nobis per participationem. Facta autem sanguinis et testamenti mentione, rursum mortem suam repræsentavit, ut haec facile ab eis susciperetur, frequentis sima mentione efficiens. Nam si bac, licet sæpius annuntiata, ad passionis tamen nomen (dd) turba - ss Exod Σιν, 8. st Joan. vi, 56. βεβαίωσις τῆς συνθήκης του λαού.] Τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. Περί πολ. λῶν, ἀντὶ τοῦ, ὑπὲρ πολλῶν. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ τὸ αἷμα ὑπὲρ τῶν Ἑβραίων μόνων ἐξεχεῖτο· τοῦτο ἐλ ὑπὲρ πάντων ἀνθρώπων. Πολλοὺς γὰρ τοὺς πάνω τὰς ἐνταῦθα καλεῖ Καὶ γὰρ οἱ πάντες, πολλοί. Η πολλῶν εἶπε, πρὸς σύγκρισιν τοῦ τῶν 'Εβραίων ἔθνους. Πλείους γὰρ αὐτῶν, οἱ ἐξ ἀπάν των ελευθερούμενοι καὶ σωζόμενοι, δι' οὓς ὁ Χριστὸς ἀπέθανεν. Εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ εἰς σω τηρίαν τῶν πρωτοτόκων μόνων ἐξεχεῖτο· τοῦτο δὲ, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν τῶν πάντων ἀνθρώπων. Ορα, πόσον εἰσὶ μείζονα τῶν παλαιῶν τὰ νέα μυστήρια, Προσφυέστατα δὲ νῦν Διαθήκην ὠνόμασε, διὰ τὸν προσεγγίζοντα θάνατον. Διατίθενται γὰρ οἱ ἀποθνή σκοντες. Ωσπερ οὖν ἡ Παλαιά Διαθήκη θύματα καὶ αἷματα εἶχεν· οὕτως ἄρα καὶ ἡ Καινῆ, τὸ σῶμα καὶ τὸ αἷμα τοῦ Δεσπότου. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Ταῦτά εἰσι σύμβολα τοῦ σώ ματός μου καὶ τοῦ αἵματός μου· ἀλλ᾽, ὅτι Ταῦτά εἰσιν αὐτὸ τὸ σῶμά μου, καὶ αὐτὸ τὸ αἷμά μου. Λοιπὸν οὖν, χρὴ μὴ πρὸς τὴν φύσιν τῶν προκειμέν νων ἐριν, ἀλλὰ πρὸς τὴν δύναμιν αὐτῶν. Ωσπερ γὰρ ὑπερφυῶς ἐθέωσε τὴν προσληφθεῖσαν σάρκα οὕτως ἀποῤῥήτως μεταποιεῖ καὶ ταῦτα εἰς αὐτὸ τὸ ζωοποιὸν αὐτοῦ σῶμα, καὶ εἰς αὐτὸ τὸ τίμιον αὐτοῦ αἷμα, καὶ εἰς τὴν χάριν αὐτῶν. Ἔχουσι δέ τινα καὶ ὁ ἄρτος πρὸς τὸ σῶμα, καὶ ὁ οἶνος πρὸς τὸ αἷμα εμφέρειαν. Καὶ ὁ ἄρτος γὰρ καὶ τὸ σῶμα, γεώδη, καὶ ὁ οἶνος καὶ τὸ αἷμα, θερ μαντικά. Καὶ ὥσπερ ὁ ἄρτος στηρίζει, οὕτω καὶ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ τοῦτό τε ποιεῖ, καὶ πλέον, ἁγιάζει καὶ σῶμα καὶ ψυχήν. Καὶ ὥσπερ ὁ οἶνος εὐφραίνει, οὕτω καὶ τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ τοῦτό τε ποιεῖ, καὶ πλέον, γίνεται φυλακτήριον. Εἰ δ' ἑνὸς σώματος καὶ αἵματος οἱ πάντες πιστοί μεταλαμβάνομεν, οι πάντες ἐν ἐσμεν, διὰ τῆς αὐτῆς τῶν αὐτῶν μυστηρίων μεταλήψεως, καὶ ἐν Χριστῷ πάντες, καὶ ὁ Χριστὸς ἐν πᾶσιν. Ο τρώγων μου γὰρ, φησί, τὴν σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ. Ὁ μὲν γὰρ Λόγος ἡνώθη τῇ σαρκί, διὰ τῆς προσλήψεως· αὕτη δὲ πάλιν ἐνοῦται ἡμῖν, διὰ τῆς μεταλήψεως. Αίματος δὲ καὶ διαθήκης μνημονεύσας, τὸν θάνατον αὐτοῦ πάλιν ἐνέφηνε, τῇ πυκνότητι τῆς μνήμης εὐπαράδεκτον αὐτοῖς τοῦτον καθιστῶν. Εἰ γὰρ, καὶ πολλάκις τούς του προκαταγγελθέντος, όμως παρ' αὐτὸ τὸ πάθος Variæ lectiones et note. Sex priora vocabula omisit interpres. Λέγει, pro καλεῖ, Cod. A. Hunc locum laudat Richardus Simonius ex (cc) Aerea. 'Αέρια και, non reperi in meis Codd. codicibus Parisinis in De commentatoribus N. Tesi, p. 84. (dd) Ad passionis tamen nomen. Ipso tamen pas sionis tempore.

€69 COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XXVI. (70 αθορυβήθησαν, τί οὐκ ἂν ἔπαθον, μηδὲν προμα- bantur: quid non passi fuissent, si hanc primum θόντες: non didicissent? Λουκᾶς δὲ λέγει καὶ τοῦτο εἰπεῖν τότε τὸν Κύ ριον, ότι τούτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν· τοῦτο, φησί, το καινὴν μυστήριον, καὶ μὴ ἐκεῖνο, τὸ παλαιόν. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ, τὸ θυσίασμα, εἰς ἀνά μνησιν ἐγίνετο τῆς ἐν Αἰγύπτῳ σωτηρίας τῶν Εβραϊκῶν πρωτοτόκων, καὶ τῆς τῶν Ἑβραίων ἐλευθερία; τοῦτο δὲ εἰς ἀνάμνησιν τοῦ Δεσπότου. Διὰ τῆς τοιαύτης γὰρ θυσίας ἀναμιμνησκόμεθα, ὅτι τὸ σῶμα αὐτοῦ παρέδωκεν εἰς θάνατον ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐξέχει, καὶ τῇ συνεχείᾳ τὴν μνήμην ἀνανεούμεθα. Εἶδες, πῶς μετέθηκε τοὺς μαθητάς ἀπὸ τῆς παλαιᾶς θυσίας ἐπὶ τὴν καινήν. Ποία γὰρ εἰκόνος Επι χρεία, τοῖς ἤδη τὸ πρωτότυπον ἔχουσι; Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος ὅτι καὶ ὁ Χριστὸς πρῶτος τότε μετέσχε τοῦ μυστηρίου, ἵνα μὴ ἀηδισθῶσι, σαρκὸς καὶ αἷματος μεταλαβεῖν ἐπιτρεπόμενοι· καὶ τούτου δὲ τεκμήριον, τὸ εἰπεῖν αὐτόν· Λέγω - Πατρός μου. Εἰ δὲ τοῦ ποτηρίου μετέ σχε, μετέλαβεν ἄρα καὶ τοῦ ἄρτου. Τὸ μὲν οὖν ἀπάρτι, σημαίνει τὸν ἀπὸ τοῦ νῦν. Ἡμέραν δὲ ἐκείνην λέγει τὸν μετὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ και ρόν, ἔτι ἔφαγε καὶ ἔπιε μετὰ τῶν μαθητῶν, δ καὶ αὐτοὶ ποιούμενος τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ ἀπόδειξιν, ἔλεγον, Οίτινες συνεφάγομεν καὶ συνεπίομεν αὐτῶ. Καινὸν δὲ, ἀντὶ τοῦ, καινῶς καὶ παραδόξως. Τοῦ σώματος γὰρ ἀθανατισθέντος, καὶ μηκέτι δεο μένου βρώσεως ή πίσεως, έφαγε καὶ ἔπιεν, οὐ διὰ χρείαν, ἀλλὰ διὰ πληροφορίαν, τοῦ μὴ φάσμα δ κεῖν. Βασιλείαν δὲ καλεῖ τὴν δοθεῖσαν αὐτῷ ἐξουσίαν, ὡς ἀνθρώπῳ, μετὰ τὴν ἀνάστασιν. Εδό θη μοι γάρ, φησί, πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. Τοῦ Πατρός μου δὲ, τουτέστι, τῇ ὑπὸ τοῦ Πατρός μου δοθείσῃ μοι. Τοῦτο δὲ εἶπε, καὶ διότι πρὸς αὐτὸν ἀναφέρει πάντα τὰ ἑαυτοῦ. Ομοίως δὲ καὶ Μάρκο; ἔγραψεν. Ὅταν αὐτὸ πίν νω καινὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. Ναὶ μὴν καὶ Λουκᾶ;, Εως ότου ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἄλο Ορ· βασιλείαν καὶ οὗτοι, τὴν δηλωθεῖσαν, λέγοντες, ἐξουσίαν. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔτι καὶ περὶ τοῦ νομικού Πάσχα φησὶν εἰπεῖν τὸν Χριστὸν, ὅτι οὐ μὴ φάγω ἐξ αὐτοῦ, ἕως ὅτου πληρωθῇ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ, δηλαδή, τῇ κατὰ τὸν αἰῶνα τόν μέλλοντα. Καὶ τότε γὰρ ἐπιτελέσει τὸ Πάσχα τελειότερόν τε καὶ καθαρώτερον, θύων τὸν ἀπόρρητον λόγον τῆς θεότ τητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, τῇ μαχαίρα της διδασκαλίας, καὶ διαιρῶν αὐτὸν καὶ διανέμων τοῖ; ἀξίοι; τῆς τοιαύτης μυσταγωγίας. Ait autem Lucas hoc quoque dixisse Christum, Hoc facile in mei recordationem s; hoc, inquit, nem vum mysterium, et non illud vetus. Siquidem tus illud mysterium in recordationem inductum est salutis Hebræorum primogenitorum in Ægypto, ac libertatis Hebræorum: hoc autem in recordationein Domini. Per tale enim sacrificium reminiscimur, quod corpus suum pro nobis in mortem tradiderit, et sanguinem suum effuderit, ac ita continui tate memoriam renovamus. Vidísti quo pacto discipulos a veteri sacrificio in novum transtulerit? Nam quæ est deinceps imaginis utilitas, verum jam exemplar habentibus? Dicit autein Chrysostomus, quod Christus tunc primus participavit mysterium, ne molestum eis esset, quod carnem et sanguinem participare cos hortaretur; cujus etiam signum erat quia dixit: Vers. 29. Dico Patris mei. Quod si poculum participavit, utique et panem. Posthac vero, id est, ab hac hora. Diem antem illum vocat tempus post Resurrectionem, quando edit et bibit cum discipulis: quod etiam ipsi sumentes pro certo Resurrectionis indicio, dicebant, Qui manducavimus et bibimus cum eo s. Novum vero, id est novo el admirando modo. Cum enim corpus baberet immortale, nec amplius cibo egeret aut potu, comedit tamen et hibit: non ob necessitatem, sed ob certitudinem, ne phantasma videretur. Regnum autem vocat potestatem datam sibi tanquam homini post resurrectionem. Data est mihi, inquit, omnis polem stas in cœlo et in terra ". Patris tamen mei dicit hoc est, quod a Patre mihi datum est. Hoc autem dixit, quia ad illum refert omnia quæ sua sunt. Similiter et Marcus scripsit: Quando bibam illum novum in regno Dei". Præterea Lucas: Donec re- : vocantes hi similiter regnum, gnum Dei veniat” prædictam potestatem. Lucas etiam de legali Pascha Christum ait dixisse: Non edam ex eo donec compleatur in regno Dei, quod videlicet erit in sæculo venturo: tunc enim Pascha perficiet et perfectius et purius, immolans ineſſabile Verbum divinitatis et humanitatis suæ, gladio doctrinæ dissecans illud ac dividens his qui sacrorum suorum doctrina digni erunt. Τι; δὲ * πόσις καὶ ἡ ἀπόλαυσι;; Ημῶν μὲν, Quod autem vel quantum gaudium est, ut nos or Matth. xxvi, 18. 18 Marc. 14, 25. s Luc. xx, 18. so Ibid. Varias lectiones et notæ. "Luc. xxII, 19. " Act. x, 41. Tom. VII, p. 783. B. "Οτι, pro οἵτινες dat Cod. Α. Διά, omittit Cod. A. οπότες, pro πότις, Cod. A. Hentenius videtur legisse: Τις δὲ καὶ πόση ἡ ἀπόλαυσις, aut πόση τις ή. Sed ea, quam nos exhibuimus, est unice vera lectio. Ita enim ad verbum apud Gregor. Ne zianz. p. 258 circa fin.

€69 COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XXVI. (70 αθορυβήθησαν, τί οὐκ ἂν ἔπαθον, μηδὲν προμα- bantur: quid non passi fuissent, si hanc primum θόντες: non didicissent? Λουκᾶς δὲ λέγει καὶ τοῦτο εἰπεῖν τότε τὸν Κύ ριον, ότι τούτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν· τοῦτο, φησί, το καινὴν μυστήριον, καὶ μὴ ἐκεῖνο, τὸ παλαιόν. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ, τὸ θυσίασμα, εἰς ἀνά μνησιν ἐγίνετο τῆς ἐν Αἰγύπτῳ σωτηρίας τῶν Εβραϊκῶν πρωτοτόκων, καὶ τῆς τῶν Ἑβραίων ἐλευθερία; τοῦτο δὲ εἰς ἀνάμνησιν τοῦ Δεσπότου. Διὰ τῆς τοιαύτης γὰρ θυσίας ἀναμιμνησκόμεθα, ὅτι τὸ σῶμα αὐτοῦ παρέδωκεν εἰς θάνατον ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐξέχει, καὶ τῇ συνεχείᾳ τὴν μνήμην ἀνανεούμεθα. Εἶδες, πῶς μετέθηκε τοὺς μαθητάς ἀπὸ τῆς παλαιᾶς θυσίας ἐπὶ τὴν καινήν. Ποία γὰρ εἰκόνος Επι χρεία, τοῖς ἤδη τὸ πρωτότυπον ἔχουσι; Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος ὅτι καὶ ὁ Χριστὸς πρῶτος τότε μετέσχε τοῦ μυστηρίου, ἵνα μὴ ἀηδισθῶσι, σαρκὸς καὶ αἷματος μεταλαβεῖν ἐπιτρεπόμενοι· καὶ τούτου δὲ τεκμήριον, τὸ εἰπεῖν αὐτόν· Λέγω - Πατρός μου. Εἰ δὲ τοῦ ποτηρίου μετέ σχε, μετέλαβεν ἄρα καὶ τοῦ ἄρτου. Τὸ μὲν οὖν ἀπάρτι, σημαίνει τὸν ἀπὸ τοῦ νῦν. Ἡμέραν δὲ ἐκείνην λέγει τὸν μετὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ και ρόν, ἔτι ἔφαγε καὶ ἔπιε μετὰ τῶν μαθητῶν, δ καὶ αὐτοὶ ποιούμενος τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ ἀπόδειξιν, ἔλεγον, Οίτινες συνεφάγομεν καὶ συνεπίομεν αὐτῶ. Καινὸν δὲ, ἀντὶ τοῦ, καινῶς καὶ παραδόξως. Τοῦ σώματος γὰρ ἀθανατισθέντος, καὶ μηκέτι δεο μένου βρώσεως ή πίσεως, έφαγε καὶ ἔπιεν, οὐ διὰ χρείαν, ἀλλὰ διὰ πληροφορίαν, τοῦ μὴ φάσμα δ κεῖν. Βασιλείαν δὲ καλεῖ τὴν δοθεῖσαν αὐτῷ ἐξουσίαν, ὡς ἀνθρώπῳ, μετὰ τὴν ἀνάστασιν. Εδό θη μοι γάρ, φησί, πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. Τοῦ Πατρός μου δὲ, τουτέστι, τῇ ὑπὸ τοῦ Πατρός μου δοθείσῃ μοι. Τοῦτο δὲ εἶπε, καὶ διότι πρὸς αὐτὸν ἀναφέρει πάντα τὰ ἑαυτοῦ. Ομοίως δὲ καὶ Μάρκο; ἔγραψεν. Ὅταν αὐτὸ πίν νω καινὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. Ναὶ μὴν καὶ Λουκᾶ;, Εως ότου ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἄλο Ορ· βασιλείαν καὶ οὗτοι, τὴν δηλωθεῖσαν, λέγοντες, ἐξουσίαν. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔτι καὶ περὶ τοῦ νομικού Πάσχα φησὶν εἰπεῖν τὸν Χριστὸν, ὅτι οὐ μὴ φάγω ἐξ αὐτοῦ, ἕως ὅτου πληρωθῇ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ, δηλαδή, τῇ κατὰ τὸν αἰῶνα τόν μέλλοντα. Καὶ τότε γὰρ ἐπιτελέσει τὸ Πάσχα τελειότερόν τε καὶ καθαρώτερον, θύων τὸν ἀπόρρητον λόγον τῆς θεότ τητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, τῇ μαχαίρα της διδασκαλίας, καὶ διαιρῶν αὐτὸν καὶ διανέμων τοῖ; ἀξίοι; τῆς τοιαύτης μυσταγωγίας. Ait autem Lucas hoc quoque dixisse Christum, Hoc facile in mei recordationem s; hoc, inquit, nem vum mysterium, et non illud vetus. Siquidem tus illud mysterium in recordationem inductum est salutis Hebræorum primogenitorum in Ægypto, ac libertatis Hebræorum: hoc autem in recordationein Domini. Per tale enim sacrificium reminiscimur, quod corpus suum pro nobis in mortem tradiderit, et sanguinem suum effuderit, ac ita continui tate memoriam renovamus. Vidísti quo pacto discipulos a veteri sacrificio in novum transtulerit? Nam quæ est deinceps imaginis utilitas, verum jam exemplar habentibus? Dicit autein Chrysostomus, quod Christus tunc primus participavit mysterium, ne molestum eis esset, quod carnem et sanguinem participare cos hortaretur; cujus etiam signum erat quia dixit: Vers. 29. Dico Patris mei. Quod si poculum participavit, utique et panem. Posthac vero, id est, ab hac hora. Diem antem illum vocat tempus post Resurrectionem, quando edit et bibit cum discipulis: quod etiam ipsi sumentes pro certo Resurrectionis indicio, dicebant, Qui manducavimus et bibimus cum eo s. Novum vero, id est novo el admirando modo. Cum enim corpus baberet immortale, nec amplius cibo egeret aut potu, comedit tamen et hibit: non ob necessitatem, sed ob certitudinem, ne phantasma videretur. Regnum autem vocat potestatem datam sibi tanquam homini post resurrectionem. Data est mihi, inquit, omnis polem stas in cœlo et in terra ". Patris tamen mei dicit hoc est, quod a Patre mihi datum est. Hoc autem dixit, quia ad illum refert omnia quæ sua sunt. Similiter et Marcus scripsit: Quando bibam illum novum in regno Dei". Præterea Lucas: Donec re- : vocantes hi similiter regnum, gnum Dei veniat” prædictam potestatem. Lucas etiam de legali Pascha Christum ait dixisse: Non edam ex eo donec compleatur in regno Dei, quod videlicet erit in sæculo venturo: tunc enim Pascha perficiet et perfectius et purius, immolans ineſſabile Verbum divinitatis et humanitatis suæ, gladio doctrinæ dissecans illud ac dividens his qui sacrorum suorum doctrina digni erunt. Τι; δὲ * πόσις καὶ ἡ ἀπόλαυσι;; Ημῶν μὲν, Quod autem vel quantum gaudium est, ut nos or Matth. xxvi, 18. 18 Marc. 14, 25. s Luc. xx, 18. so Ibid. Varias lectiones et notæ. "Luc. xxII, 19. " Act. x, 41. Tom. VII, p. 783. B. "Οτι, pro οἵτινες dat Cod. Α. Διά, omittit Cod. A. οπότες, pro πότις, Cod. A. Hentenius videtur legisse: Τις δὲ καὶ πόση ἡ ἀπόλαυσις, aut πόση τις ή. Sed ea, quam nos exhibuimus, est unice vera lectio. Ita enim ad verbum apud Gregor. Ne zianz. p. 258 circa fin.

€69 COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XXVI. (70 αθορυβήθησαν, τί οὐκ ἂν ἔπαθον, μηδὲν προμα- bantur: quid non passi fuissent, si hanc primum θόντες: non didicissent? Λουκᾶς δὲ λέγει καὶ τοῦτο εἰπεῖν τότε τὸν Κύ ριον, ότι τούτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν· τοῦτο, φησί, το καινὴν μυστήριον, καὶ μὴ ἐκεῖνο, τὸ παλαιόν. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ, τὸ θυσίασμα, εἰς ἀνά μνησιν ἐγίνετο τῆς ἐν Αἰγύπτῳ σωτηρίας τῶν Εβραϊκῶν πρωτοτόκων, καὶ τῆς τῶν Ἑβραίων ἐλευθερία; τοῦτο δὲ εἰς ἀνάμνησιν τοῦ Δεσπότου. Διὰ τῆς τοιαύτης γὰρ θυσίας ἀναμιμνησκόμεθα, ὅτι τὸ σῶμα αὐτοῦ παρέδωκεν εἰς θάνατον ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐξέχει, καὶ τῇ συνεχείᾳ τὴν μνήμην ἀνανεούμεθα. Εἶδες, πῶς μετέθηκε τοὺς μαθητάς ἀπὸ τῆς παλαιᾶς θυσίας ἐπὶ τὴν καινήν. Ποία γὰρ εἰκόνος Επι χρεία, τοῖς ἤδη τὸ πρωτότυπον ἔχουσι; Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος ὅτι καὶ ὁ Χριστὸς πρῶτος τότε μετέσχε τοῦ μυστηρίου, ἵνα μὴ ἀηδισθῶσι, σαρκὸς καὶ αἷματος μεταλαβεῖν ἐπιτρεπόμενοι· καὶ τούτου δὲ τεκμήριον, τὸ εἰπεῖν αὐτόν· Λέγω - Πατρός μου. Εἰ δὲ τοῦ ποτηρίου μετέ σχε, μετέλαβεν ἄρα καὶ τοῦ ἄρτου. Τὸ μὲν οὖν ἀπάρτι, σημαίνει τὸν ἀπὸ τοῦ νῦν. Ἡμέραν δὲ ἐκείνην λέγει τὸν μετὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ και ρόν, ἔτι ἔφαγε καὶ ἔπιε μετὰ τῶν μαθητῶν, δ καὶ αὐτοὶ ποιούμενος τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ ἀπόδειξιν, ἔλεγον, Οίτινες συνεφάγομεν καὶ συνεπίομεν αὐτῶ. Καινὸν δὲ, ἀντὶ τοῦ, καινῶς καὶ παραδόξως. Τοῦ σώματος γὰρ ἀθανατισθέντος, καὶ μηκέτι δεο μένου βρώσεως ή πίσεως, έφαγε καὶ ἔπιεν, οὐ διὰ χρείαν, ἀλλὰ διὰ πληροφορίαν, τοῦ μὴ φάσμα δ κεῖν. Βασιλείαν δὲ καλεῖ τὴν δοθεῖσαν αὐτῷ ἐξουσίαν, ὡς ἀνθρώπῳ, μετὰ τὴν ἀνάστασιν. Εδό θη μοι γάρ, φησί, πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. Τοῦ Πατρός μου δὲ, τουτέστι, τῇ ὑπὸ τοῦ Πατρός μου δοθείσῃ μοι. Τοῦτο δὲ εἶπε, καὶ διότι πρὸς αὐτὸν ἀναφέρει πάντα τὰ ἑαυτοῦ. Ομοίως δὲ καὶ Μάρκο; ἔγραψεν. Ὅταν αὐτὸ πίν νω καινὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. Ναὶ μὴν καὶ Λουκᾶ;, Εως ότου ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἄλο Ορ· βασιλείαν καὶ οὗτοι, τὴν δηλωθεῖσαν, λέγοντες, ἐξουσίαν. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔτι καὶ περὶ τοῦ νομικού Πάσχα φησὶν εἰπεῖν τὸν Χριστὸν, ὅτι οὐ μὴ φάγω ἐξ αὐτοῦ, ἕως ὅτου πληρωθῇ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ, δηλαδή, τῇ κατὰ τὸν αἰῶνα τόν μέλλοντα. Καὶ τότε γὰρ ἐπιτελέσει τὸ Πάσχα τελειότερόν τε καὶ καθαρώτερον, θύων τὸν ἀπόρρητον λόγον τῆς θεότ τητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, τῇ μαχαίρα της διδασκαλίας, καὶ διαιρῶν αὐτὸν καὶ διανέμων τοῖ; ἀξίοι; τῆς τοιαύτης μυσταγωγίας. Ait autem Lucas hoc quoque dixisse Christum, Hoc facile in mei recordationem s; hoc, inquit, nem vum mysterium, et non illud vetus. Siquidem tus illud mysterium in recordationem inductum est salutis Hebræorum primogenitorum in Ægypto, ac libertatis Hebræorum: hoc autem in recordationein Domini. Per tale enim sacrificium reminiscimur, quod corpus suum pro nobis in mortem tradiderit, et sanguinem suum effuderit, ac ita continui tate memoriam renovamus. Vidísti quo pacto discipulos a veteri sacrificio in novum transtulerit? Nam quæ est deinceps imaginis utilitas, verum jam exemplar habentibus? Dicit autein Chrysostomus, quod Christus tunc primus participavit mysterium, ne molestum eis esset, quod carnem et sanguinem participare cos hortaretur; cujus etiam signum erat quia dixit: Vers. 29. Dico Patris mei. Quod si poculum participavit, utique et panem. Posthac vero, id est, ab hac hora. Diem antem illum vocat tempus post Resurrectionem, quando edit et bibit cum discipulis: quod etiam ipsi sumentes pro certo Resurrectionis indicio, dicebant, Qui manducavimus et bibimus cum eo s. Novum vero, id est novo el admirando modo. Cum enim corpus baberet immortale, nec amplius cibo egeret aut potu, comedit tamen et hibit: non ob necessitatem, sed ob certitudinem, ne phantasma videretur. Regnum autem vocat potestatem datam sibi tanquam homini post resurrectionem. Data est mihi, inquit, omnis polem stas in cœlo et in terra ". Patris tamen mei dicit hoc est, quod a Patre mihi datum est. Hoc autem dixit, quia ad illum refert omnia quæ sua sunt. Similiter et Marcus scripsit: Quando bibam illum novum in regno Dei". Præterea Lucas: Donec re- : vocantes hi similiter regnum, gnum Dei veniat” prædictam potestatem. Lucas etiam de legali Pascha Christum ait dixisse: Non edam ex eo donec compleatur in regno Dei, quod videlicet erit in sæculo venturo: tunc enim Pascha perficiet et perfectius et purius, immolans ineſſabile Verbum divinitatis et humanitatis suæ, gladio doctrinæ dissecans illud ac dividens his qui sacrorum suorum doctrina digni erunt. Τι; δὲ * πόσις καὶ ἡ ἀπόλαυσι;; Ημῶν μὲν, Quod autem vel quantum gaudium est, ut nos or Matth. xxvi, 18. 18 Marc. 14, 25. s Luc. xx, 18. so Ibid. Varias lectiones et notæ. "Luc. xxII, 19. " Act. x, 41. Tom. VII, p. 783. B. "Οτι, pro οἵτινες dat Cod. Α. Διά, omittit Cod. A. οπότες, pro πότις, Cod. A. Hentenius videtur legisse: Τις δὲ καὶ πόση ἡ ἀπόλαυσις, aut πόση τις ή. Sed ea, quam nos exhibuimus, est unice vera lectio. Ita enim ad verbum apud Gregor. Ne zianz. p. 258 circa fin.

€69 COMMENT. IN MATTHÆUM. CAP. XXVI. (70 αθορυβήθησαν, τί οὐκ ἂν ἔπαθον, μηδὲν προμα- bantur: quid non passi fuissent, si hanc primum θόντες: non didicissent? Λουκᾶς δὲ λέγει καὶ τοῦτο εἰπεῖν τότε τὸν Κύ ριον, ότι τούτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν· τοῦτο, φησί, το καινὴν μυστήριον, καὶ μὴ ἐκεῖνο, τὸ παλαιόν. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ, τὸ θυσίασμα, εἰς ἀνά μνησιν ἐγίνετο τῆς ἐν Αἰγύπτῳ σωτηρίας τῶν Εβραϊκῶν πρωτοτόκων, καὶ τῆς τῶν Ἑβραίων ἐλευθερία; τοῦτο δὲ εἰς ἀνάμνησιν τοῦ Δεσπότου. Διὰ τῆς τοιαύτης γὰρ θυσίας ἀναμιμνησκόμεθα, ὅτι τὸ σῶμα αὐτοῦ παρέδωκεν εἰς θάνατον ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐξέχει, καὶ τῇ συνεχείᾳ τὴν μνήμην ἀνανεούμεθα. Εἶδες, πῶς μετέθηκε τοὺς μαθητάς ἀπὸ τῆς παλαιᾶς θυσίας ἐπὶ τὴν καινήν. Ποία γὰρ εἰκόνος Επι χρεία, τοῖς ἤδη τὸ πρωτότυπον ἔχουσι; Φησὶ δὲ ὁ Χρυσόστομος ὅτι καὶ ὁ Χριστὸς πρῶτος τότε μετέσχε τοῦ μυστηρίου, ἵνα μὴ ἀηδισθῶσι, σαρκὸς καὶ αἷματος μεταλαβεῖν ἐπιτρεπόμενοι· καὶ τούτου δὲ τεκμήριον, τὸ εἰπεῖν αὐτόν· Λέγω - Πατρός μου. Εἰ δὲ τοῦ ποτηρίου μετέ σχε, μετέλαβεν ἄρα καὶ τοῦ ἄρτου. Τὸ μὲν οὖν ἀπάρτι, σημαίνει τὸν ἀπὸ τοῦ νῦν. Ἡμέραν δὲ ἐκείνην λέγει τὸν μετὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ και ρόν, ἔτι ἔφαγε καὶ ἔπιε μετὰ τῶν μαθητῶν, δ καὶ αὐτοὶ ποιούμενος τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ ἀπόδειξιν, ἔλεγον, Οίτινες συνεφάγομεν καὶ συνεπίομεν αὐτῶ. Καινὸν δὲ, ἀντὶ τοῦ, καινῶς καὶ παραδόξως. Τοῦ σώματος γὰρ ἀθανατισθέντος, καὶ μηκέτι δεο μένου βρώσεως ή πίσεως, έφαγε καὶ ἔπιεν, οὐ διὰ χρείαν, ἀλλὰ διὰ πληροφορίαν, τοῦ μὴ φάσμα δ κεῖν. Βασιλείαν δὲ καλεῖ τὴν δοθεῖσαν αὐτῷ ἐξουσίαν, ὡς ἀνθρώπῳ, μετὰ τὴν ἀνάστασιν. Εδό θη μοι γάρ, φησί, πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. Τοῦ Πατρός μου δὲ, τουτέστι, τῇ ὑπὸ τοῦ Πατρός μου δοθείσῃ μοι. Τοῦτο δὲ εἶπε, καὶ διότι πρὸς αὐτὸν ἀναφέρει πάντα τὰ ἑαυτοῦ. Ομοίως δὲ καὶ Μάρκο; ἔγραψεν. Ὅταν αὐτὸ πίν νω καινὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. Ναὶ μὴν καὶ Λουκᾶ;, Εως ότου ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἄλο Ορ· βασιλείαν καὶ οὗτοι, τὴν δηλωθεῖσαν, λέγοντες, ἐξουσίαν. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔτι καὶ περὶ τοῦ νομικού Πάσχα φησὶν εἰπεῖν τὸν Χριστὸν, ὅτι οὐ μὴ φάγω ἐξ αὐτοῦ, ἕως ὅτου πληρωθῇ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ, δηλαδή, τῇ κατὰ τὸν αἰῶνα τόν μέλλοντα. Καὶ τότε γὰρ ἐπιτελέσει τὸ Πάσχα τελειότερόν τε καὶ καθαρώτερον, θύων τὸν ἀπόρρητον λόγον τῆς θεότ τητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, τῇ μαχαίρα της διδασκαλίας, καὶ διαιρῶν αὐτὸν καὶ διανέμων τοῖ; ἀξίοι; τῆς τοιαύτης μυσταγωγίας. Ait autem Lucas hoc quoque dixisse Christum, Hoc facile in mei recordationem s; hoc, inquit, nem vum mysterium, et non illud vetus. Siquidem tus illud mysterium in recordationem inductum est salutis Hebræorum primogenitorum in Ægypto, ac libertatis Hebræorum: hoc autem in recordationein Domini. Per tale enim sacrificium reminiscimur, quod corpus suum pro nobis in mortem tradiderit, et sanguinem suum effuderit, ac ita continui tate memoriam renovamus. Vidísti quo pacto discipulos a veteri sacrificio in novum transtulerit? Nam quæ est deinceps imaginis utilitas, verum jam exemplar habentibus? Dicit autein Chrysostomus, quod Christus tunc primus participavit mysterium, ne molestum eis esset, quod carnem et sanguinem participare cos hortaretur; cujus etiam signum erat quia dixit: Vers. 29. Dico Patris mei. Quod si poculum participavit, utique et panem. Posthac vero, id est, ab hac hora. Diem antem illum vocat tempus post Resurrectionem, quando edit et bibit cum discipulis: quod etiam ipsi sumentes pro certo Resurrectionis indicio, dicebant, Qui manducavimus et bibimus cum eo s. Novum vero, id est novo el admirando modo. Cum enim corpus baberet immortale, nec amplius cibo egeret aut potu, comedit tamen et hibit: non ob necessitatem, sed ob certitudinem, ne phantasma videretur. Regnum autem vocat potestatem datam sibi tanquam homini post resurrectionem. Data est mihi, inquit, omnis polem stas in cœlo et in terra ". Patris tamen mei dicit hoc est, quod a Patre mihi datum est. Hoc autem dixit, quia ad illum refert omnia quæ sua sunt. Similiter et Marcus scripsit: Quando bibam illum novum in regno Dei". Præterea Lucas: Donec re- : vocantes hi similiter regnum, gnum Dei veniat” prædictam potestatem. Lucas etiam de legali Pascha Christum ait dixisse: Non edam ex eo donec compleatur in regno Dei, quod videlicet erit in sæculo venturo: tunc enim Pascha perficiet et perfectius et purius, immolans ineſſabile Verbum divinitatis et humanitatis suæ, gladio doctrinæ dissecans illud ac dividens his qui sacrorum suorum doctrina digni erunt. Τι; δὲ * πόσις καὶ ἡ ἀπόλαυσι;; Ημῶν μὲν, Quod autem vel quantum gaudium est, ut nos or Matth. xxvi, 18. 18 Marc. 14, 25. s Luc. xx, 18. so Ibid. Varias lectiones et notæ. "Luc. xxII, 19. " Act. x, 41. Tom. VII, p. 783. B. "Οτι, pro οἵτινες dat Cod. Α. Διά, omittit Cod. A. οπότες, pro πότις, Cod. A. Hentenius videtur legisse: Τις δὲ καὶ πόση ἡ ἀπόλαυσις, aut πόση τις ή. Sed ea, quam nos exhibuimus, est unice vera lectio. Ita enim ad verbum apud Gregor. Ne zianz. p. 258 circa fin.

EUTHYMI! ZIGABEN! quidem discamus, ille vero doceat: et una cum τὸ μαθεῖν, ἐκείνου δὲ τὸ διδάξαι καὶ κοινώσασθαι eis ipsis ejus discipulis verbum participemus, sicut ail Gregorius Theologus. Pulcherrima (ee) est de tali Pascha philosophia. Sed de his hactenus. Nunc autem Lucæ verba tractanda sunt ac concilianda, quatenus possibile fuerit. Ait enim ille Christum primo quidem sumpsisse poculum et gratias egisse ac dixisse: Accipite hoc et dividite inter vos"; deinde sumpsisse panem et gratias egisse ac divisisse at ; similiter autem et poculura ipsum; unde videtur de duobus loqui poculis. Non est autem ita, sed primum quidem sumpsit poculum et benedixit ac dixit: Accipite hoc et dividile inter vos. Deinde emın addidisset: Nequaquam bibam de hoc fructu vitis donec regnum Dei veniat, timore mortis suæ turbavit eos. Ut autem verisimile est, facta concertatione (fr) ac confusione, repositum est poculum. Deinde aliquanto post tempore facta sunt quæ sequuntur, sive panis sive poculi traditio. Cum enim dixerit evangelista de pane, quod ubi gratias egisset fregit ac dedit eis: deinde subjunxerit, Similiter et poculum ipsum 33: ostendit quod illud ipsum fuit poculum quod prius acceperat. Non enim simpliciter dixit, Similiter et poculum: sed, Similiter et poculum ipsum, addito videlicet articulo, et rem de qua facta est mentio significando. Praeterea quod subjungitur: Hoc ipsum poculum novum Testamentum est in meo sanguine, etsi scabrosa locutio videatur, nihil tamen difert a dicto sermone, quem Matthæus et Marcus scripserunt. Illi siquidem dixerunt: Hic est sanguis meus qui est novi Testamenti, hoc est, qui novum tradit Testamentum. llic autem ait: loc ipsum poculum novum Testamentum est, quod ego nunc testor præcipiens vobis, ut ita faciatis. Hoc autem novum Testamentum est in meo sanguine; velus enim Testamentum irrationalis animalis sanguinem habebat. Similiter et quod sequitur: Veruntamen ecce manus tradentis me mecum est in mensa simile est illi quod dicitur: Qui manducat mecum; aut: Qui intingit mecum manum in calino. lioc autem posuit Lucas post panis et poculi divisionem; Matthæus et Marcus ante illam. Unde apparet, quod boc bis dixerit Christus, et ante mysteriorum iraditionem quando in catinum intingentes edebant; et post traditionem quando rursus appositus est caLinus. Et hoc etiam magnam babet dubitationem: quo 81 Luc. xx, 17, 19,20. 8. Luc. xx, 20. es Ibid. 21. Δέ, omittit cod. A. τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς τὸν λόγον, ὡς ὁ Θεολόγος φησὶ Γρηγόριος, κάλλιστα περὶ τοῦ τοιούτου Πάσχα φιλοσοφήσας. Αλλὰ καὶ περὶ τούτων μὲν εἰς του σούτον. Τὰ δὲ τοῦ Λουκᾶ ῥητα μεταχειριστέον καὶ συμβιβαστέον, ὡς οἷόν τε. Λέγει γὰρ ἐκεῖνος τὸν Χρι στὸν πρῶτον μὲν λαβεῖν ποτήριον, καὶ εὐχαριστή σαι, καὶ εἰπεῖν· Λάβετε τοῦτο, καὶ διαμερίσατε ἑαυτοῖς· εἶτα λαβεῖν ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσαι, καὶ διανείμαι· ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ ποτήριον. Καὶ δικεῖ περὶ δύο ποτηρίων λέγειν. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο, ἀλλὰ πρῶτον μὲν ἔλαβε ποτήριον, καὶ η α χαρίστησε, καὶ εἶπε· Λάβετε τοῦτο, καὶ διαμερίσ τε ἑαυτοῖς. Εἶτα προσθείς, ὅτι οὐ μὴ πίω ἀπὸ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου, ἕως ὅτου ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἔλθῃ· τῷ φόβῳ τοῦ θανάτου αὐτοῦ διε τάραξεν αὐτούς· οἷα δὲ εἰκὸς, διατριβῆς καὶ συγχύσεως γενομένης, ἀπέθετο τὸ ποτήριον· εἶτα, και ροῦ τινος διελθόντος, γεγόνασι τὰ ἑξῆς, ἥ τε τοῦ ἄρτου καὶ ἡ τοῦ ποτηρίου μετάδοσις. Εἰπὼν γὰρ ὁ εὐαγγελιστής περὶ τοῦ ἄρτου, ὅτι εὐχαριστήσας ἔκλασε, καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς· εἶτα ἐπαγαγών,, ὅτι ὡσαύτως καὶ τὸ ποτήριον, ἔδειξεν, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ποτήριον, ο πρότερον ἔλαβεν. Οὐκ εἶπε γὰρ, ὅτι Ωσαύτως καὶ ποτήριον, ἀλλ᾽, ὅτι Ωσαύτως καὶ τὸ ποτήριον τῇ προσθήκῃ τοῦ ἄρθρου τὸ προεγνωσμένον δηλώσας. Τὸ δὲ, Τοῦτο τὸ ποτήριον, ἡ καινή Διαθήκη, ἐν τῷ αἱματί μου, εἰ καὶ δοκεῖ δύσφραστον, ἀλλ᾽ οὐδὲν διαφέρει τοῦ λόγου τοῦ ῥηθέντος ὑπὸ Ματθαίου καὶ Μάρκου. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ εἶπον, Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου, τὸ τῆς και νῆς Διαθήκης, τουτέστι, δ ή καινή Διαθήκη παραδίδωσιν· οὗτος δέ φησιν, ὅτι τοῦτο τὸ ποτήριον ἢ καινὴ Διαθήκη ἐστὶν, ἣν ἐγὼ διατίθεμαι νῦν, ἐντελλόμενος ὑμῖν οὕτω ποιεῖν. Καινὴ δὲ τοῦτο Διαθήκη ἐστὶν, ἐν τῷ αἷματί μου· ἡ γὰρ παλαιά Διαθήκη ἀλόγου ζώου αἷμα εἶχεν· ὁμοίως δὲ καὶ τὸν Πιλην Ιδού, ἡ χεὶρ τοῦ παραδιδόντος με, μετ᾿ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης, ὅμοιόν ἐστι τῷ, ῾Ο ἐσθίων μετ' ἐμοῦ, ἢ τῷ, ῾Ο ἐμβάψας μετ' ἐμοῦ ἐν τῷ τρυβλίῳ τὴν χεῖρα. Τέθεικε δὲ τοῦτο Λουκᾶς μὲν μετὰ τὴν τοῦ ποτηρίου καὶ τοῦ ἄρτου διανομήν, Ματθαῖος δὲ καὶ Μάρκος πρὸ ταύτης. Καὶ φαίνεται, ὅτι δις εξα τε τοῦτο ὁ Χριστός, πρό τε τῆς μεταδόσεως τῶν μυστηρίων, ὅτε καὶ ἐν τῷ τρυβλίῳ βάπτοντες ἤσθιον, καὶ μετὰ τὴν μετάδοσιν, ὅτι τὸ τρυβλίον αὖθις παρετέθη Καὶ τοῦτο δὲ πολλῆς ἄξιον ἀπορίας, πῶς, τοῦ Varie lectiones et no'æ. Miror sane, in codicibus Graecis N. T., hic tantum deprehendi consensum, in loco sane diffcillimo. Modo autem ad manus est Evangeliarium Gothanum ms., quod versum 17 et 18 omittit. Le- (ee) Pulcherrima, etc. Qui pulcherrime de hujusmodi Pascha disseruit, philosophatus est. ctio est: Τῇ μεγάλη έ. πρωί. Incipit in hoc codice fol. 150. Αύθις μετετέθη, Cod. A. Codici accedit etian versio Hentenii. Concertatione. Mura.

EUTHYMI! ZIGABEN! quidem discamus, ille vero doceat: et una cum τὸ μαθεῖν, ἐκείνου δὲ τὸ διδάξαι καὶ κοινώσασθαι eis ipsis ejus discipulis verbum participemus, sicut ail Gregorius Theologus. Pulcherrima (ee) est de tali Pascha philosophia. Sed de his hactenus. Nunc autem Lucæ verba tractanda sunt ac concilianda, quatenus possibile fuerit. Ait enim ille Christum primo quidem sumpsisse poculum et gratias egisse ac dixisse: Accipite hoc et dividite inter vos"; deinde sumpsisse panem et gratias egisse ac divisisse at ; similiter autem et poculura ipsum; unde videtur de duobus loqui poculis. Non est autem ita, sed primum quidem sumpsit poculum et benedixit ac dixit: Accipite hoc et dividile inter vos. Deinde emın addidisset: Nequaquam bibam de hoc fructu vitis donec regnum Dei veniat, timore mortis suæ turbavit eos. Ut autem verisimile est, facta concertatione (fr) ac confusione, repositum est poculum. Deinde aliquanto post tempore facta sunt quæ sequuntur, sive panis sive poculi traditio. Cum enim dixerit evangelista de pane, quod ubi gratias egisset fregit ac dedit eis: deinde subjunxerit, Similiter et poculum ipsum 33: ostendit quod illud ipsum fuit poculum quod prius acceperat. Non enim simpliciter dixit, Similiter et poculum: sed, Similiter et poculum ipsum, addito videlicet articulo, et rem de qua facta est mentio significando. Praeterea quod subjungitur: Hoc ipsum poculum novum Testamentum est in meo sanguine, etsi scabrosa locutio videatur, nihil tamen difert a dicto sermone, quem Matthæus et Marcus scripserunt. Illi siquidem dixerunt: Hic est sanguis meus qui est novi Testamenti, hoc est, qui novum tradit Testamentum. llic autem ait: loc ipsum poculum novum Testamentum est, quod ego nunc testor præcipiens vobis, ut ita faciatis. Hoc autem novum Testamentum est in meo sanguine; velus enim Testamentum irrationalis animalis sanguinem habebat. Similiter et quod sequitur: Veruntamen ecce manus tradentis me mecum est in mensa simile est illi quod dicitur: Qui manducat mecum; aut: Qui intingit mecum manum in calino. lioc autem posuit Lucas post panis et poculi divisionem; Matthæus et Marcus ante illam. Unde apparet, quod boc bis dixerit Christus, et ante mysteriorum iraditionem quando in catinum intingentes edebant; et post traditionem quando rursus appositus est caLinus. Et hoc etiam magnam babet dubitationem: quo 81 Luc. xx, 17, 19,20. 8. Luc. xx, 20. es Ibid. 21. Δέ, omittit cod. A. τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς τὸν λόγον, ὡς ὁ Θεολόγος φησὶ Γρηγόριος, κάλλιστα περὶ τοῦ τοιούτου Πάσχα φιλοσοφήσας. Αλλὰ καὶ περὶ τούτων μὲν εἰς του σούτον. Τὰ δὲ τοῦ Λουκᾶ ῥητα μεταχειριστέον καὶ συμβιβαστέον, ὡς οἷόν τε. Λέγει γὰρ ἐκεῖνος τὸν Χρι στὸν πρῶτον μὲν λαβεῖν ποτήριον, καὶ εὐχαριστή σαι, καὶ εἰπεῖν· Λάβετε τοῦτο, καὶ διαμερίσατε ἑαυτοῖς· εἶτα λαβεῖν ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσαι, καὶ διανείμαι· ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ ποτήριον. Καὶ δικεῖ περὶ δύο ποτηρίων λέγειν. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο, ἀλλὰ πρῶτον μὲν ἔλαβε ποτήριον, καὶ η α χαρίστησε, καὶ εἶπε· Λάβετε τοῦτο, καὶ διαμερίσ τε ἑαυτοῖς. Εἶτα προσθείς, ὅτι οὐ μὴ πίω ἀπὸ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου, ἕως ὅτου ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἔλθῃ· τῷ φόβῳ τοῦ θανάτου αὐτοῦ διε τάραξεν αὐτούς· οἷα δὲ εἰκὸς, διατριβῆς καὶ συγχύσεως γενομένης, ἀπέθετο τὸ ποτήριον· εἶτα, και ροῦ τινος διελθόντος, γεγόνασι τὰ ἑξῆς, ἥ τε τοῦ ἄρτου καὶ ἡ τοῦ ποτηρίου μετάδοσις. Εἰπὼν γὰρ ὁ εὐαγγελιστής περὶ τοῦ ἄρτου, ὅτι εὐχαριστήσας ἔκλασε, καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς· εἶτα ἐπαγαγών,, ὅτι ὡσαύτως καὶ τὸ ποτήριον, ἔδειξεν, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ποτήριον, ο πρότερον ἔλαβεν. Οὐκ εἶπε γὰρ, ὅτι Ωσαύτως καὶ ποτήριον, ἀλλ᾽, ὅτι Ωσαύτως καὶ τὸ ποτήριον τῇ προσθήκῃ τοῦ ἄρθρου τὸ προεγνωσμένον δηλώσας. Τὸ δὲ, Τοῦτο τὸ ποτήριον, ἡ καινή Διαθήκη, ἐν τῷ αἱματί μου, εἰ καὶ δοκεῖ δύσφραστον, ἀλλ᾽ οὐδὲν διαφέρει τοῦ λόγου τοῦ ῥηθέντος ὑπὸ Ματθαίου καὶ Μάρκου. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ εἶπον, Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου, τὸ τῆς και νῆς Διαθήκης, τουτέστι, δ ή καινή Διαθήκη παραδίδωσιν· οὗτος δέ φησιν, ὅτι τοῦτο τὸ ποτήριον ἢ καινὴ Διαθήκη ἐστὶν, ἣν ἐγὼ διατίθεμαι νῦν, ἐντελλόμενος ὑμῖν οὕτω ποιεῖν. Καινὴ δὲ τοῦτο Διαθήκη ἐστὶν, ἐν τῷ αἷματί μου· ἡ γὰρ παλαιά Διαθήκη ἀλόγου ζώου αἷμα εἶχεν· ὁμοίως δὲ καὶ τὸν Πιλην Ιδού, ἡ χεὶρ τοῦ παραδιδόντος με, μετ᾿ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης, ὅμοιόν ἐστι τῷ, ῾Ο ἐσθίων μετ' ἐμοῦ, ἢ τῷ, ῾Ο ἐμβάψας μετ' ἐμοῦ ἐν τῷ τρυβλίῳ τὴν χεῖρα. Τέθεικε δὲ τοῦτο Λουκᾶς μὲν μετὰ τὴν τοῦ ποτηρίου καὶ τοῦ ἄρτου διανομήν, Ματθαῖος δὲ καὶ Μάρκος πρὸ ταύτης. Καὶ φαίνεται, ὅτι δις εξα τε τοῦτο ὁ Χριστός, πρό τε τῆς μεταδόσεως τῶν μυστηρίων, ὅτε καὶ ἐν τῷ τρυβλίῳ βάπτοντες ἤσθιον, καὶ μετὰ τὴν μετάδοσιν, ὅτι τὸ τρυβλίον αὖθις παρετέθη Καὶ τοῦτο δὲ πολλῆς ἄξιον ἀπορίας, πῶς, τοῦ Varie lectiones et no'æ. Miror sane, in codicibus Graecis N. T., hic tantum deprehendi consensum, in loco sane diffcillimo. Modo autem ad manus est Evangeliarium Gothanum ms., quod versum 17 et 18 omittit. Le- (ee) Pulcherrima, etc. Qui pulcherrime de hujusmodi Pascha disseruit, philosophatus est. ctio est: Τῇ μεγάλη έ. πρωί. Incipit in hoc codice fol. 150. Αύθις μετετέθη, Cod. A. Codici accedit etian versio Hentenii. Concertatione. Mura.

EUTHYMI! ZIGABEN! quidem discamus, ille vero doceat: et una cum τὸ μαθεῖν, ἐκείνου δὲ τὸ διδάξαι καὶ κοινώσασθαι eis ipsis ejus discipulis verbum participemus, sicut ail Gregorius Theologus. Pulcherrima (ee) est de tali Pascha philosophia. Sed de his hactenus. Nunc autem Lucæ verba tractanda sunt ac concilianda, quatenus possibile fuerit. Ait enim ille Christum primo quidem sumpsisse poculum et gratias egisse ac dixisse: Accipite hoc et dividite inter vos"; deinde sumpsisse panem et gratias egisse ac divisisse at ; similiter autem et poculura ipsum; unde videtur de duobus loqui poculis. Non est autem ita, sed primum quidem sumpsit poculum et benedixit ac dixit: Accipite hoc et dividile inter vos. Deinde emın addidisset: Nequaquam bibam de hoc fructu vitis donec regnum Dei veniat, timore mortis suæ turbavit eos. Ut autem verisimile est, facta concertatione (fr) ac confusione, repositum est poculum. Deinde aliquanto post tempore facta sunt quæ sequuntur, sive panis sive poculi traditio. Cum enim dixerit evangelista de pane, quod ubi gratias egisset fregit ac dedit eis: deinde subjunxerit, Similiter et poculum ipsum 33: ostendit quod illud ipsum fuit poculum quod prius acceperat. Non enim simpliciter dixit, Similiter et poculum: sed, Similiter et poculum ipsum, addito videlicet articulo, et rem de qua facta est mentio significando. Praeterea quod subjungitur: Hoc ipsum poculum novum Testamentum est in meo sanguine, etsi scabrosa locutio videatur, nihil tamen difert a dicto sermone, quem Matthæus et Marcus scripserunt. Illi siquidem dixerunt: Hic est sanguis meus qui est novi Testamenti, hoc est, qui novum tradit Testamentum. llic autem ait: loc ipsum poculum novum Testamentum est, quod ego nunc testor præcipiens vobis, ut ita faciatis. Hoc autem novum Testamentum est in meo sanguine; velus enim Testamentum irrationalis animalis sanguinem habebat. Similiter et quod sequitur: Veruntamen ecce manus tradentis me mecum est in mensa simile est illi quod dicitur: Qui manducat mecum; aut: Qui intingit mecum manum in calino. lioc autem posuit Lucas post panis et poculi divisionem; Matthæus et Marcus ante illam. Unde apparet, quod boc bis dixerit Christus, et ante mysteriorum iraditionem quando in catinum intingentes edebant; et post traditionem quando rursus appositus est caLinus. Et hoc etiam magnam babet dubitationem: quo 81 Luc. xx, 17, 19,20. 8. Luc. xx, 20. es Ibid. 21. Δέ, omittit cod. A. τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς τὸν λόγον, ὡς ὁ Θεολόγος φησὶ Γρηγόριος, κάλλιστα περὶ τοῦ τοιούτου Πάσχα φιλοσοφήσας. Αλλὰ καὶ περὶ τούτων μὲν εἰς του σούτον. Τὰ δὲ τοῦ Λουκᾶ ῥητα μεταχειριστέον καὶ συμβιβαστέον, ὡς οἷόν τε. Λέγει γὰρ ἐκεῖνος τὸν Χρι στὸν πρῶτον μὲν λαβεῖν ποτήριον, καὶ εὐχαριστή σαι, καὶ εἰπεῖν· Λάβετε τοῦτο, καὶ διαμερίσατε ἑαυτοῖς· εἶτα λαβεῖν ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσαι, καὶ διανείμαι· ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ ποτήριον. Καὶ δικεῖ περὶ δύο ποτηρίων λέγειν. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο, ἀλλὰ πρῶτον μὲν ἔλαβε ποτήριον, καὶ η α χαρίστησε, καὶ εἶπε· Λάβετε τοῦτο, καὶ διαμερίσ τε ἑαυτοῖς. Εἶτα προσθείς, ὅτι οὐ μὴ πίω ἀπὸ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου, ἕως ὅτου ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἔλθῃ· τῷ φόβῳ τοῦ θανάτου αὐτοῦ διε τάραξεν αὐτούς· οἷα δὲ εἰκὸς, διατριβῆς καὶ συγχύσεως γενομένης, ἀπέθετο τὸ ποτήριον· εἶτα, και ροῦ τινος διελθόντος, γεγόνασι τὰ ἑξῆς, ἥ τε τοῦ ἄρτου καὶ ἡ τοῦ ποτηρίου μετάδοσις. Εἰπὼν γὰρ ὁ εὐαγγελιστής περὶ τοῦ ἄρτου, ὅτι εὐχαριστήσας ἔκλασε, καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς· εἶτα ἐπαγαγών,, ὅτι ὡσαύτως καὶ τὸ ποτήριον, ἔδειξεν, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ποτήριον, ο πρότερον ἔλαβεν. Οὐκ εἶπε γὰρ, ὅτι Ωσαύτως καὶ ποτήριον, ἀλλ᾽, ὅτι Ωσαύτως καὶ τὸ ποτήριον τῇ προσθήκῃ τοῦ ἄρθρου τὸ προεγνωσμένον δηλώσας. Τὸ δὲ, Τοῦτο τὸ ποτήριον, ἡ καινή Διαθήκη, ἐν τῷ αἱματί μου, εἰ καὶ δοκεῖ δύσφραστον, ἀλλ᾽ οὐδὲν διαφέρει τοῦ λόγου τοῦ ῥηθέντος ὑπὸ Ματθαίου καὶ Μάρκου. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ εἶπον, Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου, τὸ τῆς και νῆς Διαθήκης, τουτέστι, δ ή καινή Διαθήκη παραδίδωσιν· οὗτος δέ φησιν, ὅτι τοῦτο τὸ ποτήριον ἢ καινὴ Διαθήκη ἐστὶν, ἣν ἐγὼ διατίθεμαι νῦν, ἐντελλόμενος ὑμῖν οὕτω ποιεῖν. Καινὴ δὲ τοῦτο Διαθήκη ἐστὶν, ἐν τῷ αἷματί μου· ἡ γὰρ παλαιά Διαθήκη ἀλόγου ζώου αἷμα εἶχεν· ὁμοίως δὲ καὶ τὸν Πιλην Ιδού, ἡ χεὶρ τοῦ παραδιδόντος με, μετ᾿ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης, ὅμοιόν ἐστι τῷ, ῾Ο ἐσθίων μετ' ἐμοῦ, ἢ τῷ, ῾Ο ἐμβάψας μετ' ἐμοῦ ἐν τῷ τρυβλίῳ τὴν χεῖρα. Τέθεικε δὲ τοῦτο Λουκᾶς μὲν μετὰ τὴν τοῦ ποτηρίου καὶ τοῦ ἄρτου διανομήν, Ματθαῖος δὲ καὶ Μάρκος πρὸ ταύτης. Καὶ φαίνεται, ὅτι δις εξα τε τοῦτο ὁ Χριστός, πρό τε τῆς μεταδόσεως τῶν μυστηρίων, ὅτε καὶ ἐν τῷ τρυβλίῳ βάπτοντες ἤσθιον, καὶ μετὰ τὴν μετάδοσιν, ὅτι τὸ τρυβλίον αὖθις παρετέθη Καὶ τοῦτο δὲ πολλῆς ἄξιον ἀπορίας, πῶς, τοῦ Varie lectiones et no'æ. Miror sane, in codicibus Graecis N. T., hic tantum deprehendi consensum, in loco sane diffcillimo. Modo autem ad manus est Evangeliarium Gothanum ms., quod versum 17 et 18 omittit. Le- (ee) Pulcherrima, etc. Qui pulcherrime de hujusmodi Pascha disseruit, philosophatus est. ctio est: Τῇ μεγάλη έ. πρωί. Incipit in hoc codice fol. 150. Αύθις μετετέθη, Cod. A. Codici accedit etian versio Hentenii. Concertatione. Mura.

EUTHYMI! ZIGABEN! quidem discamus, ille vero doceat: et una cum τὸ μαθεῖν, ἐκείνου δὲ τὸ διδάξαι καὶ κοινώσασθαι eis ipsis ejus discipulis verbum participemus, sicut ail Gregorius Theologus. Pulcherrima (ee) est de tali Pascha philosophia. Sed de his hactenus. Nunc autem Lucæ verba tractanda sunt ac concilianda, quatenus possibile fuerit. Ait enim ille Christum primo quidem sumpsisse poculum et gratias egisse ac dixisse: Accipite hoc et dividite inter vos"; deinde sumpsisse panem et gratias egisse ac divisisse at ; similiter autem et poculura ipsum; unde videtur de duobus loqui poculis. Non est autem ita, sed primum quidem sumpsit poculum et benedixit ac dixit: Accipite hoc et dividile inter vos. Deinde emın addidisset: Nequaquam bibam de hoc fructu vitis donec regnum Dei veniat, timore mortis suæ turbavit eos. Ut autem verisimile est, facta concertatione (fr) ac confusione, repositum est poculum. Deinde aliquanto post tempore facta sunt quæ sequuntur, sive panis sive poculi traditio. Cum enim dixerit evangelista de pane, quod ubi gratias egisset fregit ac dedit eis: deinde subjunxerit, Similiter et poculum ipsum 33: ostendit quod illud ipsum fuit poculum quod prius acceperat. Non enim simpliciter dixit, Similiter et poculum: sed, Similiter et poculum ipsum, addito videlicet articulo, et rem de qua facta est mentio significando. Praeterea quod subjungitur: Hoc ipsum poculum novum Testamentum est in meo sanguine, etsi scabrosa locutio videatur, nihil tamen difert a dicto sermone, quem Matthæus et Marcus scripserunt. Illi siquidem dixerunt: Hic est sanguis meus qui est novi Testamenti, hoc est, qui novum tradit Testamentum. llic autem ait: loc ipsum poculum novum Testamentum est, quod ego nunc testor præcipiens vobis, ut ita faciatis. Hoc autem novum Testamentum est in meo sanguine; velus enim Testamentum irrationalis animalis sanguinem habebat. Similiter et quod sequitur: Veruntamen ecce manus tradentis me mecum est in mensa simile est illi quod dicitur: Qui manducat mecum; aut: Qui intingit mecum manum in calino. lioc autem posuit Lucas post panis et poculi divisionem; Matthæus et Marcus ante illam. Unde apparet, quod boc bis dixerit Christus, et ante mysteriorum iraditionem quando in catinum intingentes edebant; et post traditionem quando rursus appositus est caLinus. Et hoc etiam magnam babet dubitationem: quo 81 Luc. xx, 17, 19,20. 8. Luc. xx, 20. es Ibid. 21. Δέ, omittit cod. A. τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς τὸν λόγον, ὡς ὁ Θεολόγος φησὶ Γρηγόριος, κάλλιστα περὶ τοῦ τοιούτου Πάσχα φιλοσοφήσας. Αλλὰ καὶ περὶ τούτων μὲν εἰς του σούτον. Τὰ δὲ τοῦ Λουκᾶ ῥητα μεταχειριστέον καὶ συμβιβαστέον, ὡς οἷόν τε. Λέγει γὰρ ἐκεῖνος τὸν Χρι στὸν πρῶτον μὲν λαβεῖν ποτήριον, καὶ εὐχαριστή σαι, καὶ εἰπεῖν· Λάβετε τοῦτο, καὶ διαμερίσατε ἑαυτοῖς· εἶτα λαβεῖν ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσαι, καὶ διανείμαι· ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ ποτήριον. Καὶ δικεῖ περὶ δύο ποτηρίων λέγειν. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο, ἀλλὰ πρῶτον μὲν ἔλαβε ποτήριον, καὶ η α χαρίστησε, καὶ εἶπε· Λάβετε τοῦτο, καὶ διαμερίσ τε ἑαυτοῖς. Εἶτα προσθείς, ὅτι οὐ μὴ πίω ἀπὸ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου, ἕως ὅτου ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἔλθῃ· τῷ φόβῳ τοῦ θανάτου αὐτοῦ διε τάραξεν αὐτούς· οἷα δὲ εἰκὸς, διατριβῆς καὶ συγχύσεως γενομένης, ἀπέθετο τὸ ποτήριον· εἶτα, και ροῦ τινος διελθόντος, γεγόνασι τὰ ἑξῆς, ἥ τε τοῦ ἄρτου καὶ ἡ τοῦ ποτηρίου μετάδοσις. Εἰπὼν γὰρ ὁ εὐαγγελιστής περὶ τοῦ ἄρτου, ὅτι εὐχαριστήσας ἔκλασε, καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς· εἶτα ἐπαγαγών,, ὅτι ὡσαύτως καὶ τὸ ποτήριον, ἔδειξεν, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ποτήριον, ο πρότερον ἔλαβεν. Οὐκ εἶπε γὰρ, ὅτι Ωσαύτως καὶ ποτήριον, ἀλλ᾽, ὅτι Ωσαύτως καὶ τὸ ποτήριον τῇ προσθήκῃ τοῦ ἄρθρου τὸ προεγνωσμένον δηλώσας. Τὸ δὲ, Τοῦτο τὸ ποτήριον, ἡ καινή Διαθήκη, ἐν τῷ αἱματί μου, εἰ καὶ δοκεῖ δύσφραστον, ἀλλ᾽ οὐδὲν διαφέρει τοῦ λόγου τοῦ ῥηθέντος ὑπὸ Ματθαίου καὶ Μάρκου. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ εἶπον, Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου, τὸ τῆς και νῆς Διαθήκης, τουτέστι, δ ή καινή Διαθήκη παραδίδωσιν· οὗτος δέ φησιν, ὅτι τοῦτο τὸ ποτήριον ἢ καινὴ Διαθήκη ἐστὶν, ἣν ἐγὼ διατίθεμαι νῦν, ἐντελλόμενος ὑμῖν οὕτω ποιεῖν. Καινὴ δὲ τοῦτο Διαθήκη ἐστὶν, ἐν τῷ αἷματί μου· ἡ γὰρ παλαιά Διαθήκη ἀλόγου ζώου αἷμα εἶχεν· ὁμοίως δὲ καὶ τὸν Πιλην Ιδού, ἡ χεὶρ τοῦ παραδιδόντος με, μετ᾿ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης, ὅμοιόν ἐστι τῷ, ῾Ο ἐσθίων μετ' ἐμοῦ, ἢ τῷ, ῾Ο ἐμβάψας μετ' ἐμοῦ ἐν τῷ τρυβλίῳ τὴν χεῖρα. Τέθεικε δὲ τοῦτο Λουκᾶς μὲν μετὰ τὴν τοῦ ποτηρίου καὶ τοῦ ἄρτου διανομήν, Ματθαῖος δὲ καὶ Μάρκος πρὸ ταύτης. Καὶ φαίνεται, ὅτι δις εξα τε τοῦτο ὁ Χριστός, πρό τε τῆς μεταδόσεως τῶν μυστηρίων, ὅτε καὶ ἐν τῷ τρυβλίῳ βάπτοντες ἤσθιον, καὶ μετὰ τὴν μετάδοσιν, ὅτι τὸ τρυβλίον αὖθις παρετέθη Καὶ τοῦτο δὲ πολλῆς ἄξιον ἀπορίας, πῶς, τοῦ Varie lectiones et no'æ. Miror sane, in codicibus Graecis N. T., hic tantum deprehendi consensum, in loco sane diffcillimo. Modo autem ad manus est Evangeliarium Gothanum ms., quod versum 17 et 18 omittit. Le- (ee) Pulcherrima, etc. Qui pulcherrime de hujusmodi Pascha disseruit, philosophatus est. ctio est: Τῇ μεγάλη έ. πρωί. Incipit in hoc codice fol. 150. Αύθις μετετέθη, Cod. A. Codici accedit etian versio Hentenii. Concertatione. Mura.

CAP. XXVI. Ματθαίου φήσαντος ὅτι ὁ Χριστὸς πρὸ τῆς διανο- nodo cum Matthaeus dixerit Christum ante trad tionem mysteriorum manifestasse proditorem, respondens illi, Tu dixisti 3. Rursus Joannes post mysteriorum traditionem ignorantes scribit discipulus ac haesitantes: quando et scipsum a Pe ro incitatum, interrogasse dicit Pra ceptorem, et sibi datum esse signum intinctam olulam 3. Manifestum enim est, quod hoc postea factum est. Nam accepta, inquit, ille offula, cxivit continuo 2. Cæteris quidem enarratoribus nulla cura digna apparuit præsens quastio: nos autem quod post multos labores intellesinus, in medium alerenius. Percepimus saue quod ante panem et poculum discipulis pariter interrogantibus, Christus signum delit commune: Qui intinxit, inquit, mecum; el: Qui intingitur. Siquidem omnes et intinxerant, et adhuc intingebantur. Deinde proditore singulariter interrogante, addidit particularius dicens: Tu dixisti. Sed prius quidem indicium magis obumbravit, secundum autem, minus quidem, attamen etiam hoc benignitate obumbravit; ut Judas cognito tam a communiori signo, quam a particulariori quod non lateret, peri. lentia duceretur antequam cæteris discipulis manifestaretur. Verum hi neque a priori indicio, neque a posteriori intelligere potuerunt quis esset proditor; illud enim: Tu dixisti, anigmati simile erat. Nec enim manifeste confessus crat; Ego sum, sed per interrogationem: Numquid ego sum? ilaque lacuerunt, ne quo modo tanquam insensa tis exprobraret Christus: nam et hoc alibi passi sunt. Judas vero a secundo quidem indicio intellexit, quod a Christo cognitus esset: putaus tamen discipulis nondum manifestatum esse, cum illi non intellexissent, ignorantem se linxit, sumpta a clementi præceptoris fiducia. Post divisioneni aut∙m myster riorum rursus Salvator de proditione testatur sive protestatus est, veluti scripsit Joannes, ut vel sic Judas tantam expertus longanimitatem, nec manifeste traductus, neque mysteriis frustratus, sed æque cum discipulis horum particeps effectus, miclior ac mente sanior efficeretur. Statim ergo discipuli, jam ulterius tolerare nequeuntes, plurimum enim anxii erant, et ad se invicem respiciebant, hæsitantes de quo diceret; ipsi quidem interroationem facere ausi non sunt, ob eam quam paulo ante diximus causam: sed hanc Petrus Joanni commisit, tanquam maxime a Praeceptore dilecto, et tunc in ejus sinu recumbenti: at ille conversus, et cum reverentia super pectus ejus recidens, in aurem interrogavit. Et tunc Salvator cognito quod Judas incurabilis permaneret, nec sic quidem publicavit eum, sed respondit et ipse in aurem: Ille est, μῆς τῶν μυστηρίων εφανέρωσε τὸν προδότην, ἀποκριθεὶς πρὸς αὐτὸν τὸ Σὺ εἶπας, αὖθις ὁ Ἰωάννης, μετὰ τὴν διανομήν, ἀγνοοῦντας ἱστορεῖ τοὺς μαθητὰς, καὶ ἀπορουμένους, ὅτε καὶ ἑαυτὸν, ὑπὸ Πέτρου παρορμηθέντα, διερωτήσα: λέγει τὸν Διδάσκαλον, καὶ δοθῆναι σημείον τὸ βαφὲν ψωμίον. Δῆλον γάρ, ὡς ὕστερον τοῦτο γέγονε· Λαβών γάρ, φησί, τὸ ψωμίον ἐκεῖνος, εὐθέως ἐξῆλθε. Τοῖς μὲν οὖν ἄλλοις ἐξηγηταῖς οὐδεμιᾶς ἐπιστασίας ἠξιώθη τὸ παρόν ζήτημα φιλοπονήσασι δὲ ἡμῖν, ὅ διεγνώσθη, βηθήσεται., Νενοή καμεν γάρ, ὅτι πρὸ τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ ποτηρίου τῶν μαθητῶν κοινῶς ἐρωτησάντων, ὁ Χριστὸς πρῶτον μὲν ἔδωκε γνώρισμα κοινότερον τὸ, ῾Ο ἐμβάψας μετ᾿ ἐμοῦ, καὶ ῾Ο ἐμβαπτόμενος. Καὶ γὰρ πάντες καὶ ἐνέβαψαν καὶ ἐνεδάπτοντο ἔτι εἶτα τοῦ προδότου ἰδικῶς ἐρωτήσαντος, προ σέθηκεν ἰδικώτερον τὸ, Σὺ εἶπας. Ἀλλὰ τὸ μὲν πρῶ τον γνώρισμα πλεῖον συνεσχίαστο, τὸ δεύτερον δὲ ἔλαττον. Ὅμως δὲ καὶ τοῦτο συνεσκίαστο, διὰ φι λανθρωπίαν, ὡς ἂν, ἀπό τε τοῦ κοινοτέρου καὶ τοῦ ίδι ωτέρου γνοὺς ὁ Ἰούδας ὅτι οὐ λέληθε, μεταμεληθείη πρὸ τοῦ διαγνωσθῆναι τοῖς ἄλλοις μαθηταί;. 'Αλλ' οὗτοι μὲν, οὔτε ἀπὸ τοῦ πρώτου γνωρίσματος, οὔτε ἀπὸ τοῦ δευτέρου δυνηθέντες νοῆσαι, τίς ὁ προδότης ἐστι· τὸ γὰρ, Σὺ εἶπας, αινίγματι ἐῴκει· οὐδὲ γὰρ ἐκ τοῦ προφανοῦς ὡμολό ζησεν, ὅτι Εγώ είμι, ἀλλὰ κατ' ἐρώτησιν, Μήτι ἐγὼ εἰμι; ἡσύχασαν, μήποτε καὶ προσονειδισθῶσιν, ὡς ἀνόητοι· καὶ γὰρ καὶ ἄλλοτε τοῦτο πεπόνθασιν· Ἰούδας δὲ, ἀπὸ τοῦ δευτέρου γνωρίσματ τις συνῆκε μὲν, ὅτι διεγνώσθη τῷ Χριστῷ· λογισάμενος δὲ, ὅτι οὔπω τέως τοῖς μαθηταῖς πεφανέρω ται, μὴ νενοηκόσιν ἔτι, τὸν ἀγνοοῦντα προσεποιεῖτο, τῆς τοῦ διδασκάλου καταθαῤῥῶν ἀνεξικακίας· μετά δέ γε τὴν τῶν μυστηρίων διανομήν, πάλιν ὁ Σωτὴρ ἐμαρτύρησεν, ήγουν, διεμαρτύρατο περὶ τῆς προδο σίας, ὡς ὁ Ἰωάννης έγραψεν, ἵνα ὁ Ἰούδας, τοσαΰτῆς ἀξιωθείς μακροθυμίας, καὶ μὴ προδήλως παραδειγματισθείς, μηδὲ τῶν μυστηρίων ἀπε λαθείς, ἀλλὰ καὶ τούτων ἐπίσης τοῖς μαθηταῖς μετασχών, γένηται βελτίων καὶ σωφρονέστερο;" εὐθὺς δὲ οἱ μαθηταί, μηκέτι δυνηθέντες καρτερεῖν ἐπὶ πλεῖον καὶ γὰρ ἡγωνίων, καὶ ἔβλεπον εἰς ἀλ ο ήλους, ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει· αὐτοὶ μὲν καὶ οὕτως οὐκ ἐτόλμησαν τὴν ἐρώτησιν, δι' ήν είν ρήκαμεν αἰτίαν· τῷ Ἰωάννῃ δὲ ταύτην ἐπέτρεψεν ὁ Πέτρος, ὡς ἡγαπημένῳ μάλιστα τῷ διδασκάλῳ, καὶ ἀνακειμένῳ τηνικαῦτα ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ· ὁ δὲ μεταστραφεῖς, καὶ ἐπιπεσὼν ἐπὶ τὸ στῆθος αὐτ τοῦ, μετ' εὐλαβείας ἠρώτησεν εἰς τὸ οὖς, καὶ λοιπὸν ὁ Σωτὴρ συνιδών, ὅτι ἀνίατος ὁ Ἰούδας μένει, οὐδ᾽ ῃ at Matth. xxv), 25. 38 Joan. xi, 23, 26. • Ibid. 50. Variæ lectiones et notæ. Δῆλον γάρ, ώς. Hæc omittit cod. A. Έτι, omittit cod. A. Forte Euthymius etiam dederat,ἐνέβα πτον, pro ἐνεβάπτοντο. 'V, omittit b. Kaf omittit cod. A. Kal µndt, Cod. A. Τῶν μαθητῶν, Cod. A.

CAP. XXVI. Ματθαίου φήσαντος ὅτι ὁ Χριστὸς πρὸ τῆς διανο- nodo cum Matthaeus dixerit Christum ante trad tionem mysteriorum manifestasse proditorem, respondens illi, Tu dixisti 3. Rursus Joannes post mysteriorum traditionem ignorantes scribit discipulus ac haesitantes: quando et scipsum a Pe ro incitatum, interrogasse dicit Pra ceptorem, et sibi datum esse signum intinctam olulam 3. Manifestum enim est, quod hoc postea factum est. Nam accepta, inquit, ille offula, cxivit continuo 2. Cæteris quidem enarratoribus nulla cura digna apparuit præsens quastio: nos autem quod post multos labores intellesinus, in medium alerenius. Percepimus saue quod ante panem et poculum discipulis pariter interrogantibus, Christus signum delit commune: Qui intinxit, inquit, mecum; el: Qui intingitur. Siquidem omnes et intinxerant, et adhuc intingebantur. Deinde proditore singulariter interrogante, addidit particularius dicens: Tu dixisti. Sed prius quidem indicium magis obumbravit, secundum autem, minus quidem, attamen etiam hoc benignitate obumbravit; ut Judas cognito tam a communiori signo, quam a particulariori quod non lateret, peri. lentia duceretur antequam cæteris discipulis manifestaretur. Verum hi neque a priori indicio, neque a posteriori intelligere potuerunt quis esset proditor; illud enim: Tu dixisti, anigmati simile erat. Nec enim manifeste confessus crat; Ego sum, sed per interrogationem: Numquid ego sum? ilaque lacuerunt, ne quo modo tanquam insensa tis exprobraret Christus: nam et hoc alibi passi sunt. Judas vero a secundo quidem indicio intellexit, quod a Christo cognitus esset: putaus tamen discipulis nondum manifestatum esse, cum illi non intellexissent, ignorantem se linxit, sumpta a clementi præceptoris fiducia. Post divisioneni aut∙m myster riorum rursus Salvator de proditione testatur sive protestatus est, veluti scripsit Joannes, ut vel sic Judas tantam expertus longanimitatem, nec manifeste traductus, neque mysteriis frustratus, sed æque cum discipulis horum particeps effectus, miclior ac mente sanior efficeretur. Statim ergo discipuli, jam ulterius tolerare nequeuntes, plurimum enim anxii erant, et ad se invicem respiciebant, hæsitantes de quo diceret; ipsi quidem interroationem facere ausi non sunt, ob eam quam paulo ante diximus causam: sed hanc Petrus Joanni commisit, tanquam maxime a Praeceptore dilecto, et tunc in ejus sinu recumbenti: at ille conversus, et cum reverentia super pectus ejus recidens, in aurem interrogavit. Et tunc Salvator cognito quod Judas incurabilis permaneret, nec sic quidem publicavit eum, sed respondit et ipse in aurem: Ille est, μῆς τῶν μυστηρίων εφανέρωσε τὸν προδότην, ἀποκριθεὶς πρὸς αὐτὸν τὸ Σὺ εἶπας, αὖθις ὁ Ἰωάννης, μετὰ τὴν διανομήν, ἀγνοοῦντας ἱστορεῖ τοὺς μαθητὰς, καὶ ἀπορουμένους, ὅτε καὶ ἑαυτὸν, ὑπὸ Πέτρου παρορμηθέντα, διερωτήσα: λέγει τὸν Διδάσκαλον, καὶ δοθῆναι σημείον τὸ βαφὲν ψωμίον. Δῆλον γάρ, ὡς ὕστερον τοῦτο γέγονε· Λαβών γάρ, φησί, τὸ ψωμίον ἐκεῖνος, εὐθέως ἐξῆλθε. Τοῖς μὲν οὖν ἄλλοις ἐξηγηταῖς οὐδεμιᾶς ἐπιστασίας ἠξιώθη τὸ παρόν ζήτημα φιλοπονήσασι δὲ ἡμῖν, ὅ διεγνώσθη, βηθήσεται., Νενοή καμεν γάρ, ὅτι πρὸ τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ ποτηρίου τῶν μαθητῶν κοινῶς ἐρωτησάντων, ὁ Χριστὸς πρῶτον μὲν ἔδωκε γνώρισμα κοινότερον τὸ, ῾Ο ἐμβάψας μετ᾿ ἐμοῦ, καὶ ῾Ο ἐμβαπτόμενος. Καὶ γὰρ πάντες καὶ ἐνέβαψαν καὶ ἐνεδάπτοντο ἔτι εἶτα τοῦ προδότου ἰδικῶς ἐρωτήσαντος, προ σέθηκεν ἰδικώτερον τὸ, Σὺ εἶπας. Ἀλλὰ τὸ μὲν πρῶ τον γνώρισμα πλεῖον συνεσχίαστο, τὸ δεύτερον δὲ ἔλαττον. Ὅμως δὲ καὶ τοῦτο συνεσκίαστο, διὰ φι λανθρωπίαν, ὡς ἂν, ἀπό τε τοῦ κοινοτέρου καὶ τοῦ ίδι ωτέρου γνοὺς ὁ Ἰούδας ὅτι οὐ λέληθε, μεταμεληθείη πρὸ τοῦ διαγνωσθῆναι τοῖς ἄλλοις μαθηταί;. 'Αλλ' οὗτοι μὲν, οὔτε ἀπὸ τοῦ πρώτου γνωρίσματος, οὔτε ἀπὸ τοῦ δευτέρου δυνηθέντες νοῆσαι, τίς ὁ προδότης ἐστι· τὸ γὰρ, Σὺ εἶπας, αινίγματι ἐῴκει· οὐδὲ γὰρ ἐκ τοῦ προφανοῦς ὡμολό ζησεν, ὅτι Εγώ είμι, ἀλλὰ κατ' ἐρώτησιν, Μήτι ἐγὼ εἰμι; ἡσύχασαν, μήποτε καὶ προσονειδισθῶσιν, ὡς ἀνόητοι· καὶ γὰρ καὶ ἄλλοτε τοῦτο πεπόνθασιν· Ἰούδας δὲ, ἀπὸ τοῦ δευτέρου γνωρίσματ τις συνῆκε μὲν, ὅτι διεγνώσθη τῷ Χριστῷ· λογισάμενος δὲ, ὅτι οὔπω τέως τοῖς μαθηταῖς πεφανέρω ται, μὴ νενοηκόσιν ἔτι, τὸν ἀγνοοῦντα προσεποιεῖτο, τῆς τοῦ διδασκάλου καταθαῤῥῶν ἀνεξικακίας· μετά δέ γε τὴν τῶν μυστηρίων διανομήν, πάλιν ὁ Σωτὴρ ἐμαρτύρησεν, ήγουν, διεμαρτύρατο περὶ τῆς προδο σίας, ὡς ὁ Ἰωάννης έγραψεν, ἵνα ὁ Ἰούδας, τοσαΰτῆς ἀξιωθείς μακροθυμίας, καὶ μὴ προδήλως παραδειγματισθείς, μηδὲ τῶν μυστηρίων ἀπε λαθείς, ἀλλὰ καὶ τούτων ἐπίσης τοῖς μαθηταῖς μετασχών, γένηται βελτίων καὶ σωφρονέστερο;" εὐθὺς δὲ οἱ μαθηταί, μηκέτι δυνηθέντες καρτερεῖν ἐπὶ πλεῖον καὶ γὰρ ἡγωνίων, καὶ ἔβλεπον εἰς ἀλ ο ήλους, ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει· αὐτοὶ μὲν καὶ οὕτως οὐκ ἐτόλμησαν τὴν ἐρώτησιν, δι' ήν είν ρήκαμεν αἰτίαν· τῷ Ἰωάννῃ δὲ ταύτην ἐπέτρεψεν ὁ Πέτρος, ὡς ἡγαπημένῳ μάλιστα τῷ διδασκάλῳ, καὶ ἀνακειμένῳ τηνικαῦτα ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ· ὁ δὲ μεταστραφεῖς, καὶ ἐπιπεσὼν ἐπὶ τὸ στῆθος αὐτ τοῦ, μετ' εὐλαβείας ἠρώτησεν εἰς τὸ οὖς, καὶ λοιπὸν ὁ Σωτὴρ συνιδών, ὅτι ἀνίατος ὁ Ἰούδας μένει, οὐδ᾽ ῃ at Matth. xxv), 25. 38 Joan. xi, 23, 26. • Ibid. 50. Variæ lectiones et notæ. Δῆλον γάρ, ώς. Hæc omittit cod. A. Έτι, omittit cod. A. Forte Euthymius etiam dederat,ἐνέβα πτον, pro ἐνεβάπτοντο. 'V, omittit b. Kaf omittit cod. A. Kal µndt, Cod. A. Τῶν μαθητῶν, Cod. A.

CAP. XXVI. Ματθαίου φήσαντος ὅτι ὁ Χριστὸς πρὸ τῆς διανο- nodo cum Matthaeus dixerit Christum ante trad tionem mysteriorum manifestasse proditorem, respondens illi, Tu dixisti 3. Rursus Joannes post mysteriorum traditionem ignorantes scribit discipulus ac haesitantes: quando et scipsum a Pe ro incitatum, interrogasse dicit Pra ceptorem, et sibi datum esse signum intinctam olulam 3. Manifestum enim est, quod hoc postea factum est. Nam accepta, inquit, ille offula, cxivit continuo 2. Cæteris quidem enarratoribus nulla cura digna apparuit præsens quastio: nos autem quod post multos labores intellesinus, in medium alerenius. Percepimus saue quod ante panem et poculum discipulis pariter interrogantibus, Christus signum delit commune: Qui intinxit, inquit, mecum; el: Qui intingitur. Siquidem omnes et intinxerant, et adhuc intingebantur. Deinde proditore singulariter interrogante, addidit particularius dicens: Tu dixisti. Sed prius quidem indicium magis obumbravit, secundum autem, minus quidem, attamen etiam hoc benignitate obumbravit; ut Judas cognito tam a communiori signo, quam a particulariori quod non lateret, peri. lentia duceretur antequam cæteris discipulis manifestaretur. Verum hi neque a priori indicio, neque a posteriori intelligere potuerunt quis esset proditor; illud enim: Tu dixisti, anigmati simile erat. Nec enim manifeste confessus crat; Ego sum, sed per interrogationem: Numquid ego sum? ilaque lacuerunt, ne quo modo tanquam insensa tis exprobraret Christus: nam et hoc alibi passi sunt. Judas vero a secundo quidem indicio intellexit, quod a Christo cognitus esset: putaus tamen discipulis nondum manifestatum esse, cum illi non intellexissent, ignorantem se linxit, sumpta a clementi præceptoris fiducia. Post divisioneni aut∙m myster riorum rursus Salvator de proditione testatur sive protestatus est, veluti scripsit Joannes, ut vel sic Judas tantam expertus longanimitatem, nec manifeste traductus, neque mysteriis frustratus, sed æque cum discipulis horum particeps effectus, miclior ac mente sanior efficeretur. Statim ergo discipuli, jam ulterius tolerare nequeuntes, plurimum enim anxii erant, et ad se invicem respiciebant, hæsitantes de quo diceret; ipsi quidem interroationem facere ausi non sunt, ob eam quam paulo ante diximus causam: sed hanc Petrus Joanni commisit, tanquam maxime a Praeceptore dilecto, et tunc in ejus sinu recumbenti: at ille conversus, et cum reverentia super pectus ejus recidens, in aurem interrogavit. Et tunc Salvator cognito quod Judas incurabilis permaneret, nec sic quidem publicavit eum, sed respondit et ipse in aurem: Ille est, μῆς τῶν μυστηρίων εφανέρωσε τὸν προδότην, ἀποκριθεὶς πρὸς αὐτὸν τὸ Σὺ εἶπας, αὖθις ὁ Ἰωάννης, μετὰ τὴν διανομήν, ἀγνοοῦντας ἱστορεῖ τοὺς μαθητὰς, καὶ ἀπορουμένους, ὅτε καὶ ἑαυτὸν, ὑπὸ Πέτρου παρορμηθέντα, διερωτήσα: λέγει τὸν Διδάσκαλον, καὶ δοθῆναι σημείον τὸ βαφὲν ψωμίον. Δῆλον γάρ, ὡς ὕστερον τοῦτο γέγονε· Λαβών γάρ, φησί, τὸ ψωμίον ἐκεῖνος, εὐθέως ἐξῆλθε. Τοῖς μὲν οὖν ἄλλοις ἐξηγηταῖς οὐδεμιᾶς ἐπιστασίας ἠξιώθη τὸ παρόν ζήτημα φιλοπονήσασι δὲ ἡμῖν, ὅ διεγνώσθη, βηθήσεται., Νενοή καμεν γάρ, ὅτι πρὸ τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ ποτηρίου τῶν μαθητῶν κοινῶς ἐρωτησάντων, ὁ Χριστὸς πρῶτον μὲν ἔδωκε γνώρισμα κοινότερον τὸ, ῾Ο ἐμβάψας μετ᾿ ἐμοῦ, καὶ ῾Ο ἐμβαπτόμενος. Καὶ γὰρ πάντες καὶ ἐνέβαψαν καὶ ἐνεδάπτοντο ἔτι εἶτα τοῦ προδότου ἰδικῶς ἐρωτήσαντος, προ σέθηκεν ἰδικώτερον τὸ, Σὺ εἶπας. Ἀλλὰ τὸ μὲν πρῶ τον γνώρισμα πλεῖον συνεσχίαστο, τὸ δεύτερον δὲ ἔλαττον. Ὅμως δὲ καὶ τοῦτο συνεσκίαστο, διὰ φι λανθρωπίαν, ὡς ἂν, ἀπό τε τοῦ κοινοτέρου καὶ τοῦ ίδι ωτέρου γνοὺς ὁ Ἰούδας ὅτι οὐ λέληθε, μεταμεληθείη πρὸ τοῦ διαγνωσθῆναι τοῖς ἄλλοις μαθηταί;. 'Αλλ' οὗτοι μὲν, οὔτε ἀπὸ τοῦ πρώτου γνωρίσματος, οὔτε ἀπὸ τοῦ δευτέρου δυνηθέντες νοῆσαι, τίς ὁ προδότης ἐστι· τὸ γὰρ, Σὺ εἶπας, αινίγματι ἐῴκει· οὐδὲ γὰρ ἐκ τοῦ προφανοῦς ὡμολό ζησεν, ὅτι Εγώ είμι, ἀλλὰ κατ' ἐρώτησιν, Μήτι ἐγὼ εἰμι; ἡσύχασαν, μήποτε καὶ προσονειδισθῶσιν, ὡς ἀνόητοι· καὶ γὰρ καὶ ἄλλοτε τοῦτο πεπόνθασιν· Ἰούδας δὲ, ἀπὸ τοῦ δευτέρου γνωρίσματ τις συνῆκε μὲν, ὅτι διεγνώσθη τῷ Χριστῷ· λογισάμενος δὲ, ὅτι οὔπω τέως τοῖς μαθηταῖς πεφανέρω ται, μὴ νενοηκόσιν ἔτι, τὸν ἀγνοοῦντα προσεποιεῖτο, τῆς τοῦ διδασκάλου καταθαῤῥῶν ἀνεξικακίας· μετά δέ γε τὴν τῶν μυστηρίων διανομήν, πάλιν ὁ Σωτὴρ ἐμαρτύρησεν, ήγουν, διεμαρτύρατο περὶ τῆς προδο σίας, ὡς ὁ Ἰωάννης έγραψεν, ἵνα ὁ Ἰούδας, τοσαΰτῆς ἀξιωθείς μακροθυμίας, καὶ μὴ προδήλως παραδειγματισθείς, μηδὲ τῶν μυστηρίων ἀπε λαθείς, ἀλλὰ καὶ τούτων ἐπίσης τοῖς μαθηταῖς μετασχών, γένηται βελτίων καὶ σωφρονέστερο;" εὐθὺς δὲ οἱ μαθηταί, μηκέτι δυνηθέντες καρτερεῖν ἐπὶ πλεῖον καὶ γὰρ ἡγωνίων, καὶ ἔβλεπον εἰς ἀλ ο ήλους, ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει· αὐτοὶ μὲν καὶ οὕτως οὐκ ἐτόλμησαν τὴν ἐρώτησιν, δι' ήν είν ρήκαμεν αἰτίαν· τῷ Ἰωάννῃ δὲ ταύτην ἐπέτρεψεν ὁ Πέτρος, ὡς ἡγαπημένῳ μάλιστα τῷ διδασκάλῳ, καὶ ἀνακειμένῳ τηνικαῦτα ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ· ὁ δὲ μεταστραφεῖς, καὶ ἐπιπεσὼν ἐπὶ τὸ στῆθος αὐτ τοῦ, μετ' εὐλαβείας ἠρώτησεν εἰς τὸ οὖς, καὶ λοιπὸν ὁ Σωτὴρ συνιδών, ὅτι ἀνίατος ὁ Ἰούδας μένει, οὐδ᾽ ῃ at Matth. xxv), 25. 38 Joan. xi, 23, 26. • Ibid. 50. Variæ lectiones et notæ. Δῆλον γάρ, ώς. Hæc omittit cod. A. Έτι, omittit cod. A. Forte Euthymius etiam dederat,ἐνέβα πτον, pro ἐνεβάπτοντο. 'V, omittit b. Kaf omittit cod. A. Kal µndt, Cod. A. Τῶν μαθητῶν, Cod. A.

CAP. XXVI. Ματθαίου φήσαντος ὅτι ὁ Χριστὸς πρὸ τῆς διανο- nodo cum Matthaeus dixerit Christum ante trad tionem mysteriorum manifestasse proditorem, respondens illi, Tu dixisti 3. Rursus Joannes post mysteriorum traditionem ignorantes scribit discipulus ac haesitantes: quando et scipsum a Pe ro incitatum, interrogasse dicit Pra ceptorem, et sibi datum esse signum intinctam olulam 3. Manifestum enim est, quod hoc postea factum est. Nam accepta, inquit, ille offula, cxivit continuo 2. Cæteris quidem enarratoribus nulla cura digna apparuit præsens quastio: nos autem quod post multos labores intellesinus, in medium alerenius. Percepimus saue quod ante panem et poculum discipulis pariter interrogantibus, Christus signum delit commune: Qui intinxit, inquit, mecum; el: Qui intingitur. Siquidem omnes et intinxerant, et adhuc intingebantur. Deinde proditore singulariter interrogante, addidit particularius dicens: Tu dixisti. Sed prius quidem indicium magis obumbravit, secundum autem, minus quidem, attamen etiam hoc benignitate obumbravit; ut Judas cognito tam a communiori signo, quam a particulariori quod non lateret, peri. lentia duceretur antequam cæteris discipulis manifestaretur. Verum hi neque a priori indicio, neque a posteriori intelligere potuerunt quis esset proditor; illud enim: Tu dixisti, anigmati simile erat. Nec enim manifeste confessus crat; Ego sum, sed per interrogationem: Numquid ego sum? ilaque lacuerunt, ne quo modo tanquam insensa tis exprobraret Christus: nam et hoc alibi passi sunt. Judas vero a secundo quidem indicio intellexit, quod a Christo cognitus esset: putaus tamen discipulis nondum manifestatum esse, cum illi non intellexissent, ignorantem se linxit, sumpta a clementi præceptoris fiducia. Post divisioneni aut∙m myster riorum rursus Salvator de proditione testatur sive protestatus est, veluti scripsit Joannes, ut vel sic Judas tantam expertus longanimitatem, nec manifeste traductus, neque mysteriis frustratus, sed æque cum discipulis horum particeps effectus, miclior ac mente sanior efficeretur. Statim ergo discipuli, jam ulterius tolerare nequeuntes, plurimum enim anxii erant, et ad se invicem respiciebant, hæsitantes de quo diceret; ipsi quidem interroationem facere ausi non sunt, ob eam quam paulo ante diximus causam: sed hanc Petrus Joanni commisit, tanquam maxime a Praeceptore dilecto, et tunc in ejus sinu recumbenti: at ille conversus, et cum reverentia super pectus ejus recidens, in aurem interrogavit. Et tunc Salvator cognito quod Judas incurabilis permaneret, nec sic quidem publicavit eum, sed respondit et ipse in aurem: Ille est, μῆς τῶν μυστηρίων εφανέρωσε τὸν προδότην, ἀποκριθεὶς πρὸς αὐτὸν τὸ Σὺ εἶπας, αὖθις ὁ Ἰωάννης, μετὰ τὴν διανομήν, ἀγνοοῦντας ἱστορεῖ τοὺς μαθητὰς, καὶ ἀπορουμένους, ὅτε καὶ ἑαυτὸν, ὑπὸ Πέτρου παρορμηθέντα, διερωτήσα: λέγει τὸν Διδάσκαλον, καὶ δοθῆναι σημείον τὸ βαφὲν ψωμίον. Δῆλον γάρ, ὡς ὕστερον τοῦτο γέγονε· Λαβών γάρ, φησί, τὸ ψωμίον ἐκεῖνος, εὐθέως ἐξῆλθε. Τοῖς μὲν οὖν ἄλλοις ἐξηγηταῖς οὐδεμιᾶς ἐπιστασίας ἠξιώθη τὸ παρόν ζήτημα φιλοπονήσασι δὲ ἡμῖν, ὅ διεγνώσθη, βηθήσεται., Νενοή καμεν γάρ, ὅτι πρὸ τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ ποτηρίου τῶν μαθητῶν κοινῶς ἐρωτησάντων, ὁ Χριστὸς πρῶτον μὲν ἔδωκε γνώρισμα κοινότερον τὸ, ῾Ο ἐμβάψας μετ᾿ ἐμοῦ, καὶ ῾Ο ἐμβαπτόμενος. Καὶ γὰρ πάντες καὶ ἐνέβαψαν καὶ ἐνεδάπτοντο ἔτι εἶτα τοῦ προδότου ἰδικῶς ἐρωτήσαντος, προ σέθηκεν ἰδικώτερον τὸ, Σὺ εἶπας. Ἀλλὰ τὸ μὲν πρῶ τον γνώρισμα πλεῖον συνεσχίαστο, τὸ δεύτερον δὲ ἔλαττον. Ὅμως δὲ καὶ τοῦτο συνεσκίαστο, διὰ φι λανθρωπίαν, ὡς ἂν, ἀπό τε τοῦ κοινοτέρου καὶ τοῦ ίδι ωτέρου γνοὺς ὁ Ἰούδας ὅτι οὐ λέληθε, μεταμεληθείη πρὸ τοῦ διαγνωσθῆναι τοῖς ἄλλοις μαθηταί;. 'Αλλ' οὗτοι μὲν, οὔτε ἀπὸ τοῦ πρώτου γνωρίσματος, οὔτε ἀπὸ τοῦ δευτέρου δυνηθέντες νοῆσαι, τίς ὁ προδότης ἐστι· τὸ γὰρ, Σὺ εἶπας, αινίγματι ἐῴκει· οὐδὲ γὰρ ἐκ τοῦ προφανοῦς ὡμολό ζησεν, ὅτι Εγώ είμι, ἀλλὰ κατ' ἐρώτησιν, Μήτι ἐγὼ εἰμι; ἡσύχασαν, μήποτε καὶ προσονειδισθῶσιν, ὡς ἀνόητοι· καὶ γὰρ καὶ ἄλλοτε τοῦτο πεπόνθασιν· Ἰούδας δὲ, ἀπὸ τοῦ δευτέρου γνωρίσματ τις συνῆκε μὲν, ὅτι διεγνώσθη τῷ Χριστῷ· λογισάμενος δὲ, ὅτι οὔπω τέως τοῖς μαθηταῖς πεφανέρω ται, μὴ νενοηκόσιν ἔτι, τὸν ἀγνοοῦντα προσεποιεῖτο, τῆς τοῦ διδασκάλου καταθαῤῥῶν ἀνεξικακίας· μετά δέ γε τὴν τῶν μυστηρίων διανομήν, πάλιν ὁ Σωτὴρ ἐμαρτύρησεν, ήγουν, διεμαρτύρατο περὶ τῆς προδο σίας, ὡς ὁ Ἰωάννης έγραψεν, ἵνα ὁ Ἰούδας, τοσαΰτῆς ἀξιωθείς μακροθυμίας, καὶ μὴ προδήλως παραδειγματισθείς, μηδὲ τῶν μυστηρίων ἀπε λαθείς, ἀλλὰ καὶ τούτων ἐπίσης τοῖς μαθηταῖς μετασχών, γένηται βελτίων καὶ σωφρονέστερο;" εὐθὺς δὲ οἱ μαθηταί, μηκέτι δυνηθέντες καρτερεῖν ἐπὶ πλεῖον καὶ γὰρ ἡγωνίων, καὶ ἔβλεπον εἰς ἀλ ο ήλους, ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει· αὐτοὶ μὲν καὶ οὕτως οὐκ ἐτόλμησαν τὴν ἐρώτησιν, δι' ήν είν ρήκαμεν αἰτίαν· τῷ Ἰωάννῃ δὲ ταύτην ἐπέτρεψεν ὁ Πέτρος, ὡς ἡγαπημένῳ μάλιστα τῷ διδασκάλῳ, καὶ ἀνακειμένῳ τηνικαῦτα ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ· ὁ δὲ μεταστραφεῖς, καὶ ἐπιπεσὼν ἐπὶ τὸ στῆθος αὐτ τοῦ, μετ' εὐλαβείας ἠρώτησεν εἰς τὸ οὖς, καὶ λοιπὸν ὁ Σωτὴρ συνιδών, ὅτι ἀνίατος ὁ Ἰούδας μένει, οὐδ᾽ ῃ at Matth. xxv), 25. 38 Joan. xi, 23, 26. • Ibid. 50. Variæ lectiones et notæ. Δῆλον γάρ, ώς. Hæc omittit cod. A. Έτι, omittit cod. A. Forte Euthymius etiam dederat,ἐνέβα πτον, pro ἐνεβάπτοντο. 'V, omittit b. Kaf omittit cod. A. Kal µndt, Cod. A. Τῶν μαθητῶν, Cod. A.

cui ego intinctum panem porrezero, et intinctum pa- οὕτω μὲν ἔθριάμβευσεν αὐτόν, ἀπεκρίθη δὲ καὶ απο nem dat Judæ Simonis Iscariotæ. Sciens ergo Judas quod hoc signum erat, tum a secreta Christi ad Joannem collocutione, tum quia soti ipsi talis offula data erat: hæc enim alia erat a pane, qui omnibus divisus est. Præterea cum iudisset: Quod facis, fac cilius, hoc est, Quod cogitatione facis, perfcito et opere; siquidem tempus jam appropinquabat. Quanquam adhuc discipulis ignota erant et quæ de offula erant, utpote soll Joanni secreto dicta. Alius itidem sermo incertus erat ad quid dictus esset, Quidam enim, inquit ", putabant quia loculos habebat Judas, quod diceret ei Jesus: Eme ea qua ad festum nobis necessaria sunt, aut pauperibus, ut aliquid daret. Tune itaque non ferens infamiam, suspicatus est enim, quod omnibus amfiestatus esset, et discipulos quoque timens, ne se forsitan discerperent, exivit continuo; et ad insidiatores abiit. Hæc autem omnia solus Joannes retulit, utpote ab aliis prætermissa. τὸς εἰς τὸ εὖς, ότι 'Εκεῖνος ἐστιν, ᾧ ἐγώ βάψας τὸ ψωμίον ἐπιδώσω· καὶ ἐμβάψας τὸ ψωμίον ἐπίδιδωσιν· Ἰούδας δὲ λαβὼν τὸ ψωμίον, καὶ γνούς ὅτι τεκμήριον ἦν ἀπό τε τῆς τοῦ Χριστοῦ πρὸς Ἰωάννην κρυφίας κοινολογίας, καὶ ἀπὸ τοῦ μόνῳ αὐτῷ τοιοῦτον ψωμίον δοθῆναι· ἕτερον γὰρ ἦν τοῦτο παρὰ τὸν διαμερισθέντα πάσιν ἄρτον· καὶ προσέτι ἀκούσας, ότι °υ ποιεῖς, ποίησον τάχιον, του τέστι, ἢ τῷ λογισμῷ ποιεῖς, ποίησον καὶ τῷ ἔργῳο ἤγγισε γὰρ ὁ καιρός· εἰ καὶ ἔτι τοῖς μαθηταῖς καὶ τὰ περὶ τοῦ ψωμίου ηγνόητο, πρὸς μόνον βηθέντα κρυφίως τὸν Ἰωάννην, καὶ ὁ λόγος άδηλος ἦν, πρὸς εἰ εβρήθη τινὲς γαρ, φησιν, εδόκουν, ἐπεὶ τὸ γλωσ σίκομον εἶχεν Ἰούδας, ὅτι λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Αγόρασον ὧν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτὴν, Η τοῖς πτωχοῖς ἵνα τι δῷ· καὶ τοῦτο μὲν, οὐκ ἐνεγ κὼν τὴν αἰσχύνην ὑπέλαβε γὰρ ήδη πάσι φανερω θῆναι· τοῦτο δὲ, καὶ φοβηθεὶς τοὺς μαθητάς, μήκου καὶ διασπαράξωσιν αὐτόν· εὐθέως ἐξῆλθε, καὶ πρὸ; τοὺς ἐπιβούλους ἀπῆλθε. Ταῦτα δὲ πάντα μόνος ὁ Ἰωάννη; ἀπήγγειλεν, ὡς παραλελειμμένα τοῖς ἄλ λοι;. Illud vero: Quæ ad fcstum nobis necessaria sunt, multis enarratoribus difficultatem ingessit. Diem enim Paschæ jam celebraverant, ut prædictum est; ergo manifestum est quosdam discipulorum cogno, visse quanı ob causam Magister prævenerat tempus celebrandi Pascha: quidam vero intentum ejus ignorantes putabant quod ipsum adhuc celebraturus esset in ipsa Parasceve. Aut festum, intelligendun est de festo Azymorum. '; Quare vero dicatur Dominus Joannem diligere, et quare in sinu ejus recubuerit, dicetur annuente Domino in enarratione Evangelii secundum Joannem. Quod si Lucas ait in Judam ingressum este Satanam priusquam loqueretur cum principibus sacerdotum et magistratibus de proditione "; Joannes vero post: acceptam offulam ", nulla est contradictio. Primum enim Satanas experimentum sumebat, miserumque explorabat; postmodum vero cognito quæ designata erant, jam velut incorrigibilem magna fiducia ingressus est. Nec tamen dospiciendo divina mysteria ingressus est: id enim nequaquam fieri potuit, sed quod hunc sciret indignum qui in his versaretur (gg), et quod inde nullam sumpturus esset utilitatem. Vers. 30. Ει Olivarum. Gratias quidem egit * Joan. x111, 29. * Luc. xx11, 3. "Οτι omittis B. Τὸ δὲ, ἂν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτὴν, ἀπο ρίαν πολλοῖς τῶν ἐξηγητῶν ἐνεποίησε. Τὴν γὰρ τοῦ Πάσχα ἤδη ἑώρτασαν, ώς προείρηται. Δήλον οὖν, ὅτι τινὲς μὲν τῶν μαθητῶν ἔμαθον τὴν σκοπὸν τοῦ Διδασκάλου, καθ᾽ ἂν προεώρτασε τὸ Πάσχα τινὲς δὲ ἀγνοοῦντες, ἀδόκουν ὅτι ὅτι τοῦτα ἑορτά σει καὶ κατὰ τὴν Παρασκευήν ἢ καὶ τὴν τῶν Αζύ μων ἑορτὴν ὑποληπτέον Διατί δὲ λέγεται ἀγαπᾶν τὸν Ἰωάννην ὁ Κύριος, καὶ διατί ἀνέκειτο ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ, βηθήσεται Θεοῦ διδόντος ἐν τῇ ἐξηγήσει τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου. Εἰ δὲ Λουκᾶς μέν φησιν, εἰσελθεῖν τὸν Σατανᾶν εἰς Ἰούδαν πρὸ τοῦ συλλαλῆσαι τοῖς ἀρ χιερεῦσι καὶ στρατηγοίς περὶ προδοσίας, Ιωάννης δὲ, μετὰ τὸ ψωμίον, οὐκ ἐναντιολογοῦσι. Πρότερον μὲν γὰρ ὁ Σατανᾶς ἀπόπειραν ἐποιήσατο, καὶ δια κωδώνισε τὸν ἄθλιον· ὕστερον δὲ γνοὺς ἀφο ρισθέντα, ὡς ἀδιόρθωτον, θαῤῥήσας ἐπεπήδησεν οὐ τῶν θείων δὲ μυστηρίων καταφρονήσας εισερ βύη' πῶς γάρ; ἀλλ' ἀνάξιον αὐτὸν εἰδὼς τῆς του. των μεταλήψεως, καὶ μηδὲν ἐντεῦθεν ὠφελημένον. ** Joan. xiii, 27. Kal Ελαιών. Ηὐχαρίστησε μὲν πρὸ τῆς διανο Varis lectiones et notæ. Vide de hoc vocabulo Harpocrat. p. 51, et Aristoph. Ran. v. 79 et 733. Priori in loco Aristophanis scholium cod. Mosy. dat δοκιμάσω, ἐκ μετ ταφορᾶς τῶν νομισμάτων. Ibid. in scholiis editis sorrige ψοφοδεείς, pro ψοφώδεις. Altero in loco scholia cod. Mosq. habent εξητασμένοις. Lexicon i.editum: Διαχωδωνισθέντες, ήτοι, διαφημισθέντες. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲ λέγεται ἐπὶ τῶν διαπαιζο μένων. (Hactenus consentit quoque Glossar. Cyrill.) Τέτακται καὶ ἐπὶ τοῦ, διαπείρασθέντες. Οὕτως Λιό σίας ὁ ρήτωρ. Ἀπὸ δὲ τῶν ἵππων μετενήνεκται. Ειώθασι γὰρ οὕτω δοκιμάζειν τους γενναίους ἶπε πους, εἰ μὴ καταπλήσσονται τὸν ἐν πολέμῳ θόρυ βον, τοὺς κώδωνας ψοφούντες. Qui in his versatur. Qui horum feret particeps.

cui ego intinctum panem porrezero, et intinctum pa- οὕτω μὲν ἔθριάμβευσεν αὐτόν, ἀπεκρίθη δὲ καὶ απο nem dat Judæ Simonis Iscariotæ. Sciens ergo Judas quod hoc signum erat, tum a secreta Christi ad Joannem collocutione, tum quia soti ipsi talis offula data erat: hæc enim alia erat a pane, qui omnibus divisus est. Præterea cum iudisset: Quod facis, fac cilius, hoc est, Quod cogitatione facis, perfcito et opere; siquidem tempus jam appropinquabat. Quanquam adhuc discipulis ignota erant et quæ de offula erant, utpote soll Joanni secreto dicta. Alius itidem sermo incertus erat ad quid dictus esset, Quidam enim, inquit ", putabant quia loculos habebat Judas, quod diceret ei Jesus: Eme ea qua ad festum nobis necessaria sunt, aut pauperibus, ut aliquid daret. Tune itaque non ferens infamiam, suspicatus est enim, quod omnibus amfiestatus esset, et discipulos quoque timens, ne se forsitan discerperent, exivit continuo; et ad insidiatores abiit. Hæc autem omnia solus Joannes retulit, utpote ab aliis prætermissa. τὸς εἰς τὸ εὖς, ότι 'Εκεῖνος ἐστιν, ᾧ ἐγώ βάψας τὸ ψωμίον ἐπιδώσω· καὶ ἐμβάψας τὸ ψωμίον ἐπίδιδωσιν· Ἰούδας δὲ λαβὼν τὸ ψωμίον, καὶ γνούς ὅτι τεκμήριον ἦν ἀπό τε τῆς τοῦ Χριστοῦ πρὸς Ἰωάννην κρυφίας κοινολογίας, καὶ ἀπὸ τοῦ μόνῳ αὐτῷ τοιοῦτον ψωμίον δοθῆναι· ἕτερον γὰρ ἦν τοῦτο παρὰ τὸν διαμερισθέντα πάσιν ἄρτον· καὶ προσέτι ἀκούσας, ότι °υ ποιεῖς, ποίησον τάχιον, του τέστι, ἢ τῷ λογισμῷ ποιεῖς, ποίησον καὶ τῷ ἔργῳο ἤγγισε γὰρ ὁ καιρός· εἰ καὶ ἔτι τοῖς μαθηταῖς καὶ τὰ περὶ τοῦ ψωμίου ηγνόητο, πρὸς μόνον βηθέντα κρυφίως τὸν Ἰωάννην, καὶ ὁ λόγος άδηλος ἦν, πρὸς εἰ εβρήθη τινὲς γαρ, φησιν, εδόκουν, ἐπεὶ τὸ γλωσ σίκομον εἶχεν Ἰούδας, ὅτι λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Αγόρασον ὧν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτὴν, Η τοῖς πτωχοῖς ἵνα τι δῷ· καὶ τοῦτο μὲν, οὐκ ἐνεγ κὼν τὴν αἰσχύνην ὑπέλαβε γὰρ ήδη πάσι φανερω θῆναι· τοῦτο δὲ, καὶ φοβηθεὶς τοὺς μαθητάς, μήκου καὶ διασπαράξωσιν αὐτόν· εὐθέως ἐξῆλθε, καὶ πρὸ; τοὺς ἐπιβούλους ἀπῆλθε. Ταῦτα δὲ πάντα μόνος ὁ Ἰωάννη; ἀπήγγειλεν, ὡς παραλελειμμένα τοῖς ἄλ λοι;. Illud vero: Quæ ad fcstum nobis necessaria sunt, multis enarratoribus difficultatem ingessit. Diem enim Paschæ jam celebraverant, ut prædictum est; ergo manifestum est quosdam discipulorum cogno, visse quanı ob causam Magister prævenerat tempus celebrandi Pascha: quidam vero intentum ejus ignorantes putabant quod ipsum adhuc celebraturus esset in ipsa Parasceve. Aut festum, intelligendun est de festo Azymorum. '; Quare vero dicatur Dominus Joannem diligere, et quare in sinu ejus recubuerit, dicetur annuente Domino in enarratione Evangelii secundum Joannem. Quod si Lucas ait in Judam ingressum este Satanam priusquam loqueretur cum principibus sacerdotum et magistratibus de proditione "; Joannes vero post: acceptam offulam ", nulla est contradictio. Primum enim Satanas experimentum sumebat, miserumque explorabat; postmodum vero cognito quæ designata erant, jam velut incorrigibilem magna fiducia ingressus est. Nec tamen dospiciendo divina mysteria ingressus est: id enim nequaquam fieri potuit, sed quod hunc sciret indignum qui in his versaretur (gg), et quod inde nullam sumpturus esset utilitatem. Vers. 30. Ει Olivarum. Gratias quidem egit * Joan. x111, 29. * Luc. xx11, 3. "Οτι omittis B. Τὸ δὲ, ἂν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτὴν, ἀπο ρίαν πολλοῖς τῶν ἐξηγητῶν ἐνεποίησε. Τὴν γὰρ τοῦ Πάσχα ἤδη ἑώρτασαν, ώς προείρηται. Δήλον οὖν, ὅτι τινὲς μὲν τῶν μαθητῶν ἔμαθον τὴν σκοπὸν τοῦ Διδασκάλου, καθ᾽ ἂν προεώρτασε τὸ Πάσχα τινὲς δὲ ἀγνοοῦντες, ἀδόκουν ὅτι ὅτι τοῦτα ἑορτά σει καὶ κατὰ τὴν Παρασκευήν ἢ καὶ τὴν τῶν Αζύ μων ἑορτὴν ὑποληπτέον Διατί δὲ λέγεται ἀγαπᾶν τὸν Ἰωάννην ὁ Κύριος, καὶ διατί ἀνέκειτο ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ, βηθήσεται Θεοῦ διδόντος ἐν τῇ ἐξηγήσει τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου. Εἰ δὲ Λουκᾶς μέν φησιν, εἰσελθεῖν τὸν Σατανᾶν εἰς Ἰούδαν πρὸ τοῦ συλλαλῆσαι τοῖς ἀρ χιερεῦσι καὶ στρατηγοίς περὶ προδοσίας, Ιωάννης δὲ, μετὰ τὸ ψωμίον, οὐκ ἐναντιολογοῦσι. Πρότερον μὲν γὰρ ὁ Σατανᾶς ἀπόπειραν ἐποιήσατο, καὶ δια κωδώνισε τὸν ἄθλιον· ὕστερον δὲ γνοὺς ἀφο ρισθέντα, ὡς ἀδιόρθωτον, θαῤῥήσας ἐπεπήδησεν οὐ τῶν θείων δὲ μυστηρίων καταφρονήσας εισερ βύη' πῶς γάρ; ἀλλ' ἀνάξιον αὐτὸν εἰδὼς τῆς του. των μεταλήψεως, καὶ μηδὲν ἐντεῦθεν ὠφελημένον. ** Joan. xiii, 27. Kal Ελαιών. Ηὐχαρίστησε μὲν πρὸ τῆς διανο Varis lectiones et notæ. Vide de hoc vocabulo Harpocrat. p. 51, et Aristoph. Ran. v. 79 et 733. Priori in loco Aristophanis scholium cod. Mosy. dat δοκιμάσω, ἐκ μετ ταφορᾶς τῶν νομισμάτων. Ibid. in scholiis editis sorrige ψοφοδεείς, pro ψοφώδεις. Altero in loco scholia cod. Mosq. habent εξητασμένοις. Lexicon i.editum: Διαχωδωνισθέντες, ήτοι, διαφημισθέντες. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲ λέγεται ἐπὶ τῶν διαπαιζο μένων. (Hactenus consentit quoque Glossar. Cyrill.) Τέτακται καὶ ἐπὶ τοῦ, διαπείρασθέντες. Οὕτως Λιό σίας ὁ ρήτωρ. Ἀπὸ δὲ τῶν ἵππων μετενήνεκται. Ειώθασι γὰρ οὕτω δοκιμάζειν τους γενναίους ἶπε πους, εἰ μὴ καταπλήσσονται τὸν ἐν πολέμῳ θόρυ βον, τοὺς κώδωνας ψοφούντες. Qui in his versatur. Qui horum feret particeps.

cui ego intinctum panem porrezero, et intinctum pa- οὕτω μὲν ἔθριάμβευσεν αὐτόν, ἀπεκρίθη δὲ καὶ απο nem dat Judæ Simonis Iscariotæ. Sciens ergo Judas quod hoc signum erat, tum a secreta Christi ad Joannem collocutione, tum quia soti ipsi talis offula data erat: hæc enim alia erat a pane, qui omnibus divisus est. Præterea cum iudisset: Quod facis, fac cilius, hoc est, Quod cogitatione facis, perfcito et opere; siquidem tempus jam appropinquabat. Quanquam adhuc discipulis ignota erant et quæ de offula erant, utpote soll Joanni secreto dicta. Alius itidem sermo incertus erat ad quid dictus esset, Quidam enim, inquit ", putabant quia loculos habebat Judas, quod diceret ei Jesus: Eme ea qua ad festum nobis necessaria sunt, aut pauperibus, ut aliquid daret. Tune itaque non ferens infamiam, suspicatus est enim, quod omnibus amfiestatus esset, et discipulos quoque timens, ne se forsitan discerperent, exivit continuo; et ad insidiatores abiit. Hæc autem omnia solus Joannes retulit, utpote ab aliis prætermissa. τὸς εἰς τὸ εὖς, ότι 'Εκεῖνος ἐστιν, ᾧ ἐγώ βάψας τὸ ψωμίον ἐπιδώσω· καὶ ἐμβάψας τὸ ψωμίον ἐπίδιδωσιν· Ἰούδας δὲ λαβὼν τὸ ψωμίον, καὶ γνούς ὅτι τεκμήριον ἦν ἀπό τε τῆς τοῦ Χριστοῦ πρὸς Ἰωάννην κρυφίας κοινολογίας, καὶ ἀπὸ τοῦ μόνῳ αὐτῷ τοιοῦτον ψωμίον δοθῆναι· ἕτερον γὰρ ἦν τοῦτο παρὰ τὸν διαμερισθέντα πάσιν ἄρτον· καὶ προσέτι ἀκούσας, ότι °υ ποιεῖς, ποίησον τάχιον, του τέστι, ἢ τῷ λογισμῷ ποιεῖς, ποίησον καὶ τῷ ἔργῳο ἤγγισε γὰρ ὁ καιρός· εἰ καὶ ἔτι τοῖς μαθηταῖς καὶ τὰ περὶ τοῦ ψωμίου ηγνόητο, πρὸς μόνον βηθέντα κρυφίως τὸν Ἰωάννην, καὶ ὁ λόγος άδηλος ἦν, πρὸς εἰ εβρήθη τινὲς γαρ, φησιν, εδόκουν, ἐπεὶ τὸ γλωσ σίκομον εἶχεν Ἰούδας, ὅτι λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Αγόρασον ὧν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτὴν, Η τοῖς πτωχοῖς ἵνα τι δῷ· καὶ τοῦτο μὲν, οὐκ ἐνεγ κὼν τὴν αἰσχύνην ὑπέλαβε γὰρ ήδη πάσι φανερω θῆναι· τοῦτο δὲ, καὶ φοβηθεὶς τοὺς μαθητάς, μήκου καὶ διασπαράξωσιν αὐτόν· εὐθέως ἐξῆλθε, καὶ πρὸ; τοὺς ἐπιβούλους ἀπῆλθε. Ταῦτα δὲ πάντα μόνος ὁ Ἰωάννη; ἀπήγγειλεν, ὡς παραλελειμμένα τοῖς ἄλ λοι;. Illud vero: Quæ ad fcstum nobis necessaria sunt, multis enarratoribus difficultatem ingessit. Diem enim Paschæ jam celebraverant, ut prædictum est; ergo manifestum est quosdam discipulorum cogno, visse quanı ob causam Magister prævenerat tempus celebrandi Pascha: quidam vero intentum ejus ignorantes putabant quod ipsum adhuc celebraturus esset in ipsa Parasceve. Aut festum, intelligendun est de festo Azymorum. '; Quare vero dicatur Dominus Joannem diligere, et quare in sinu ejus recubuerit, dicetur annuente Domino in enarratione Evangelii secundum Joannem. Quod si Lucas ait in Judam ingressum este Satanam priusquam loqueretur cum principibus sacerdotum et magistratibus de proditione "; Joannes vero post: acceptam offulam ", nulla est contradictio. Primum enim Satanas experimentum sumebat, miserumque explorabat; postmodum vero cognito quæ designata erant, jam velut incorrigibilem magna fiducia ingressus est. Nec tamen dospiciendo divina mysteria ingressus est: id enim nequaquam fieri potuit, sed quod hunc sciret indignum qui in his versaretur (gg), et quod inde nullam sumpturus esset utilitatem. Vers. 30. Ει Olivarum. Gratias quidem egit * Joan. x111, 29. * Luc. xx11, 3. "Οτι omittis B. Τὸ δὲ, ἂν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτὴν, ἀπο ρίαν πολλοῖς τῶν ἐξηγητῶν ἐνεποίησε. Τὴν γὰρ τοῦ Πάσχα ἤδη ἑώρτασαν, ώς προείρηται. Δήλον οὖν, ὅτι τινὲς μὲν τῶν μαθητῶν ἔμαθον τὴν σκοπὸν τοῦ Διδασκάλου, καθ᾽ ἂν προεώρτασε τὸ Πάσχα τινὲς δὲ ἀγνοοῦντες, ἀδόκουν ὅτι ὅτι τοῦτα ἑορτά σει καὶ κατὰ τὴν Παρασκευήν ἢ καὶ τὴν τῶν Αζύ μων ἑορτὴν ὑποληπτέον Διατί δὲ λέγεται ἀγαπᾶν τὸν Ἰωάννην ὁ Κύριος, καὶ διατί ἀνέκειτο ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ, βηθήσεται Θεοῦ διδόντος ἐν τῇ ἐξηγήσει τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου. Εἰ δὲ Λουκᾶς μέν φησιν, εἰσελθεῖν τὸν Σατανᾶν εἰς Ἰούδαν πρὸ τοῦ συλλαλῆσαι τοῖς ἀρ χιερεῦσι καὶ στρατηγοίς περὶ προδοσίας, Ιωάννης δὲ, μετὰ τὸ ψωμίον, οὐκ ἐναντιολογοῦσι. Πρότερον μὲν γὰρ ὁ Σατανᾶς ἀπόπειραν ἐποιήσατο, καὶ δια κωδώνισε τὸν ἄθλιον· ὕστερον δὲ γνοὺς ἀφο ρισθέντα, ὡς ἀδιόρθωτον, θαῤῥήσας ἐπεπήδησεν οὐ τῶν θείων δὲ μυστηρίων καταφρονήσας εισερ βύη' πῶς γάρ; ἀλλ' ἀνάξιον αὐτὸν εἰδὼς τῆς του. των μεταλήψεως, καὶ μηδὲν ἐντεῦθεν ὠφελημένον. ** Joan. xiii, 27. Kal Ελαιών. Ηὐχαρίστησε μὲν πρὸ τῆς διανο Varis lectiones et notæ. Vide de hoc vocabulo Harpocrat. p. 51, et Aristoph. Ran. v. 79 et 733. Priori in loco Aristophanis scholium cod. Mosy. dat δοκιμάσω, ἐκ μετ ταφορᾶς τῶν νομισμάτων. Ibid. in scholiis editis sorrige ψοφοδεείς, pro ψοφώδεις. Altero in loco scholia cod. Mosq. habent εξητασμένοις. Lexicon i.editum: Διαχωδωνισθέντες, ήτοι, διαφημισθέντες. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲ λέγεται ἐπὶ τῶν διαπαιζο μένων. (Hactenus consentit quoque Glossar. Cyrill.) Τέτακται καὶ ἐπὶ τοῦ, διαπείρασθέντες. Οὕτως Λιό σίας ὁ ρήτωρ. Ἀπὸ δὲ τῶν ἵππων μετενήνεκται. Ειώθασι γὰρ οὕτω δοκιμάζειν τους γενναίους ἶπε πους, εἰ μὴ καταπλήσσονται τὸν ἐν πολέμῳ θόρυ βον, τοὺς κώδωνας ψοφούντες. Qui in his versatur. Qui horum feret particeps.

cui ego intinctum panem porrezero, et intinctum pa- οὕτω μὲν ἔθριάμβευσεν αὐτόν, ἀπεκρίθη δὲ καὶ απο nem dat Judæ Simonis Iscariotæ. Sciens ergo Judas quod hoc signum erat, tum a secreta Christi ad Joannem collocutione, tum quia soti ipsi talis offula data erat: hæc enim alia erat a pane, qui omnibus divisus est. Præterea cum iudisset: Quod facis, fac cilius, hoc est, Quod cogitatione facis, perfcito et opere; siquidem tempus jam appropinquabat. Quanquam adhuc discipulis ignota erant et quæ de offula erant, utpote soll Joanni secreto dicta. Alius itidem sermo incertus erat ad quid dictus esset, Quidam enim, inquit ", putabant quia loculos habebat Judas, quod diceret ei Jesus: Eme ea qua ad festum nobis necessaria sunt, aut pauperibus, ut aliquid daret. Tune itaque non ferens infamiam, suspicatus est enim, quod omnibus amfiestatus esset, et discipulos quoque timens, ne se forsitan discerperent, exivit continuo; et ad insidiatores abiit. Hæc autem omnia solus Joannes retulit, utpote ab aliis prætermissa. τὸς εἰς τὸ εὖς, ότι 'Εκεῖνος ἐστιν, ᾧ ἐγώ βάψας τὸ ψωμίον ἐπιδώσω· καὶ ἐμβάψας τὸ ψωμίον ἐπίδιδωσιν· Ἰούδας δὲ λαβὼν τὸ ψωμίον, καὶ γνούς ὅτι τεκμήριον ἦν ἀπό τε τῆς τοῦ Χριστοῦ πρὸς Ἰωάννην κρυφίας κοινολογίας, καὶ ἀπὸ τοῦ μόνῳ αὐτῷ τοιοῦτον ψωμίον δοθῆναι· ἕτερον γὰρ ἦν τοῦτο παρὰ τὸν διαμερισθέντα πάσιν ἄρτον· καὶ προσέτι ἀκούσας, ότι °υ ποιεῖς, ποίησον τάχιον, του τέστι, ἢ τῷ λογισμῷ ποιεῖς, ποίησον καὶ τῷ ἔργῳο ἤγγισε γὰρ ὁ καιρός· εἰ καὶ ἔτι τοῖς μαθηταῖς καὶ τὰ περὶ τοῦ ψωμίου ηγνόητο, πρὸς μόνον βηθέντα κρυφίως τὸν Ἰωάννην, καὶ ὁ λόγος άδηλος ἦν, πρὸς εἰ εβρήθη τινὲς γαρ, φησιν, εδόκουν, ἐπεὶ τὸ γλωσ σίκομον εἶχεν Ἰούδας, ὅτι λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Αγόρασον ὧν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτὴν, Η τοῖς πτωχοῖς ἵνα τι δῷ· καὶ τοῦτο μὲν, οὐκ ἐνεγ κὼν τὴν αἰσχύνην ὑπέλαβε γὰρ ήδη πάσι φανερω θῆναι· τοῦτο δὲ, καὶ φοβηθεὶς τοὺς μαθητάς, μήκου καὶ διασπαράξωσιν αὐτόν· εὐθέως ἐξῆλθε, καὶ πρὸ; τοὺς ἐπιβούλους ἀπῆλθε. Ταῦτα δὲ πάντα μόνος ὁ Ἰωάννη; ἀπήγγειλεν, ὡς παραλελειμμένα τοῖς ἄλ λοι;. Illud vero: Quæ ad fcstum nobis necessaria sunt, multis enarratoribus difficultatem ingessit. Diem enim Paschæ jam celebraverant, ut prædictum est; ergo manifestum est quosdam discipulorum cogno, visse quanı ob causam Magister prævenerat tempus celebrandi Pascha: quidam vero intentum ejus ignorantes putabant quod ipsum adhuc celebraturus esset in ipsa Parasceve. Aut festum, intelligendun est de festo Azymorum. '; Quare vero dicatur Dominus Joannem diligere, et quare in sinu ejus recubuerit, dicetur annuente Domino in enarratione Evangelii secundum Joannem. Quod si Lucas ait in Judam ingressum este Satanam priusquam loqueretur cum principibus sacerdotum et magistratibus de proditione "; Joannes vero post: acceptam offulam ", nulla est contradictio. Primum enim Satanas experimentum sumebat, miserumque explorabat; postmodum vero cognito quæ designata erant, jam velut incorrigibilem magna fiducia ingressus est. Nec tamen dospiciendo divina mysteria ingressus est: id enim nequaquam fieri potuit, sed quod hunc sciret indignum qui in his versaretur (gg), et quod inde nullam sumpturus esset utilitatem. Vers. 30. Ει Olivarum. Gratias quidem egit * Joan. x111, 29. * Luc. xx11, 3. "Οτι omittis B. Τὸ δὲ, ἂν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτὴν, ἀπο ρίαν πολλοῖς τῶν ἐξηγητῶν ἐνεποίησε. Τὴν γὰρ τοῦ Πάσχα ἤδη ἑώρτασαν, ώς προείρηται. Δήλον οὖν, ὅτι τινὲς μὲν τῶν μαθητῶν ἔμαθον τὴν σκοπὸν τοῦ Διδασκάλου, καθ᾽ ἂν προεώρτασε τὸ Πάσχα τινὲς δὲ ἀγνοοῦντες, ἀδόκουν ὅτι ὅτι τοῦτα ἑορτά σει καὶ κατὰ τὴν Παρασκευήν ἢ καὶ τὴν τῶν Αζύ μων ἑορτὴν ὑποληπτέον Διατί δὲ λέγεται ἀγαπᾶν τὸν Ἰωάννην ὁ Κύριος, καὶ διατί ἀνέκειτο ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ, βηθήσεται Θεοῦ διδόντος ἐν τῇ ἐξηγήσει τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου. Εἰ δὲ Λουκᾶς μέν φησιν, εἰσελθεῖν τὸν Σατανᾶν εἰς Ἰούδαν πρὸ τοῦ συλλαλῆσαι τοῖς ἀρ χιερεῦσι καὶ στρατηγοίς περὶ προδοσίας, Ιωάννης δὲ, μετὰ τὸ ψωμίον, οὐκ ἐναντιολογοῦσι. Πρότερον μὲν γὰρ ὁ Σατανᾶς ἀπόπειραν ἐποιήσατο, καὶ δια κωδώνισε τὸν ἄθλιον· ὕστερον δὲ γνοὺς ἀφο ρισθέντα, ὡς ἀδιόρθωτον, θαῤῥήσας ἐπεπήδησεν οὐ τῶν θείων δὲ μυστηρίων καταφρονήσας εισερ βύη' πῶς γάρ; ἀλλ' ἀνάξιον αὐτὸν εἰδὼς τῆς του. των μεταλήψεως, καὶ μηδὲν ἐντεῦθεν ὠφελημένον. ** Joan. xiii, 27. Kal Ελαιών. Ηὐχαρίστησε μὲν πρὸ τῆς διανο Varis lectiones et notæ. Vide de hoc vocabulo Harpocrat. p. 51, et Aristoph. Ran. v. 79 et 733. Priori in loco Aristophanis scholium cod. Mosy. dat δοκιμάσω, ἐκ μετ ταφορᾶς τῶν νομισμάτων. Ibid. in scholiis editis sorrige ψοφοδεείς, pro ψοφώδεις. Altero in loco scholia cod. Mosq. habent εξητασμένοις. Lexicon i.editum: Διαχωδωνισθέντες, ήτοι, διαφημισθέντες. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲ λέγεται ἐπὶ τῶν διαπαιζο μένων. (Hactenus consentit quoque Glossar. Cyrill.) Τέτακται καὶ ἐπὶ τοῦ, διαπείρασθέντες. Οὕτως Λιό σίας ὁ ρήτωρ. Ἀπὸ δὲ τῶν ἵππων μετενήνεκται. Ειώθασι γὰρ οὕτω δοκιμάζειν τους γενναίους ἶπε πους, εἰ μὴ καταπλήσσονται τὸν ἐν πολέμῳ θόρυ βον, τοὺς κώδωνας ψοφούντες. Qui in his versatur. Qui horum feret particeps.

μής, ὕμνησε δὲ μετὰ τὴν διανομὴν, ἵνα καὶ ἡμεῖς οὕτω ποιῶμεν εὐχαριστοῦντες καὶ δοξάζοντες τὸν Θεόν, τὸν ἀξιοῦντα ἡμᾶς τοιούτων ἀγαθῶν. Ἐξῆλθε δὲ εἰς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, ἵνα μὴ δόξῃ κρύπτεσθαι, καὶ ἵνα μὴ στάσις ἐν τῇ πόλει γένηται δι' αὐτόν. Τὸ δὲ ὄρος τῶν Ἑλαιῶν πέραν τοῦ χειμάρρου τῶν Κέδρων ἦν, κατὰ τὴν Ἰωάννου Γραφὴν, όπου ἦν καὶ κῆπος, εἰς ὃν εἰσῆλθεν αὐτὲς καὶ οἱ μα θηταὶ αὐτοῦ. "Ηδει δὲ, φησὶ, καὶ Ἰούδας, ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν, τὸν τόπον, ὅτι πολλάκις συνήχθη ὁ Ἰησοῦς ἐκεῖ μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. Δῆλον οὖν, ὅτι τὰ πολλὰ ἔξω διενυκτέρευεν ἐν τοῖς ὄρεσι· τοῦτο μὲν εὐχῆς ἀπερισπάστου χάριν, τοῦτο δὲ καὶ ἵνα κοινωνῇ τοῖς μαθηταῖς λόγων μυστικωτέρων. Πρὸ μέντοι τοῦ ἐξελθεῖν εἰς τὸ ὄρος πολλὰ εἶπεν, ὧν τὰ μὲν ὁ Λουκᾶς, τὰ δὲ ὁ Ἰωάννης ἱστόρησαν. Τότε λέγει ποίμνης. Σκανδαλισθήσεσθε, ἀντὶ τοῦ, Σαλευθήσεσθε τὴν εἰς ἐμὲ πίστιν, ἤγουν φεύξεσθε. Τοῦ προφήτου δὲ Ζαχαρίου τὸ ἑξῆς βητόν. Λέγεται δὲ ὁ Πατήρ πατάξαι τὸν Υἱόν, ὡς παταγῆναι αὐτὸν συγχωρήσας, εἴτουν, ἀναιρεθῆναι. Δηλοῖται δὲ καὶ ἐντεῦθεν, ὅτι κατά γνώμην τοῦ Πατρὸς ἀναιρεθήσεται διὰ τὴν οἰο κονομίαν. Μετὰ δὲ Γαλιλαίαν. Προειπών τὰ λυπηρά, προλέγει καὶ τὰ παραμυθούμενο. Προάξω δὲ, ἀντὶ τοῦ, Προλαβῶ ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐκεῖ ἐκδε χόμενος. Αποκριθείς — σκανδαλισθήσομαι. Δέον μάλιστα δεηθῆναι, καὶ εἰπεῖν· Κύριε, βοήθησον ἡμῖν· ὁ δὲ τρία ὁμοῦ πταίει· πρῶτον, ὅτι ἀντεῖπε καὶ τῷ προφήτῃ, καὶ τῷ Χριστῷ δεύτερον, ὅτι τῶν ἄλλων ἑαυτὸν προέθηκε τρίτον, ὅτι ἑαυτῷ μόνῳ, καὶ οὐ τη βοηθεία τοῦ Θεοῦ τεθάῤῥηκε. Διὰ καὶ συγχωρεῖται πεσεῖν, ἵνα συσταλῇ, καὶ μάθῃ μή σφόδρα θαῤῥεῖν ἑαυτῷ, καὶ παιδευθῶσι καὶ ἕτεροι. Οπερ δέ φισε Λουκᾶς, ὅτι Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξητήσατο ὑμᾶς, καὶ τὰ ἑξῆς, καθ᾽ ἕτερον εἶπε καιρόν, πρὸ τοῦ ἐξελθεῖν εἰ; τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν. Διὸδ καὶ ἑτέρου λόγου εἰσὶν ἐκεῖνα, Εφη ἀπαρνήση με. Πριν αλέκτορα φωνή σαι, ἀντὶ τοῦ, πρὶν τὰς φωνὰς πληρῶσαι τῆς ἀγωγῆς. Εἴωθε γὰρ ὁ ἀλέκτωρ καθ᾿ ἑκάστην ἀγωγὴν πολλάκις φωνείν, εἶτα διαναπαύεσθαι, καὶ μετά τινα καιρὸν πάλιν ἀφ' ἑτέρας ἀρχῆς φωνεῖν. Τοῦτο δὲ Μάρκος ἐσαφήνισεν εἰπών· Σὺ σήμερον ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ, πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα φωνήσαι, τρὶς ἀπαρνήση με. Αρνησιν δὲ λέγει τὴν τοῦ μὴ εἰδέ καὶ αὐτόν· φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς· Οὐ μὴ φωνήσῃ CAP. XXVI aute distributionem, laudes autem dixerunt post distributioneľu: ut et nos ita faciamus, gratias Deo agentes, ipsumque glorifcantes, qui nos bujusmodi bonis dignos ¿uxit. Exivit autem in montem Olivarum, ne occultari videretur, et ne propter eum in civitate fieret seditio. Mons vero Olivarum ultra torrentem Cedron erat, juxta Joannis Scripturam: Ubi erat hortus in quem ingressus est ipse et discipuli ejus. Sciebat autem inquit et Judas, qui tradebat eum, locum, quod frequenter conveniret illuc Jesus cum discipulis suis ". Manifestum est ergo quod sæpius foris pernoctabat in montibus, tum ut absque nulla distractione oraret, tum etiam ut discipulis secretiores sermones communicaret, Siquidem priusquam exiret in montem plurima dixit, quorum quædam scripsit Lucas, quædam vero Joannes. Vers, 31. Tunc ait - gregis. Offendiculum patiemini, hoc est excutietur a vobis fides quam in me habetis, sive fugietis. Est autem propheta Zachariæ dictum quod sequitur". Dicitur autem Pater percussisse Filium, utpote permittens ut ipse vul neraretur sive occideretur. Hinc itaque manifestumi est, quod voluntate Patris ac divina dispensatione occisus est. Vers. 32. Postquam autem Galilæam. Ubi tristia prædixit, pradicit etiam consolatoria. Præcedain, hoc est, præveniam vos in Galilæam, ibi vos exceplurus. Vers. 33. Respondens offendar. Cum maxime deprecari opus fuisset, ac dicere: Domine, auxiliare nobis: ille in tribus erravit. Primum quod prophetæ ac Christo contradixit. Secundo quod se aliis præposuit. Tertio quod in seipso solo, et non in divino auxilio Aduciam habuit: ideo etiani cadere permittitur, ut corripiatur ac discat non nimis in seipso confidere, et cæteri quoque corripiantur. Quod autem ait Lucus: Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos **, etc., alio dixit tempore, priusquam videlicet egrederetur in montem Olivarum: ideo etiam alterius sunt illa propositi ac sermonis. Vers. 34. Ail - me abnegabis. Priusquam η gallus canat, id est, antequam ullius temporis (hu) expleat sonos. Solet nanque gallus variis tempo ribus sæpius canere, deinde cessare, et post aliquantum temporis rarsus ab altero principio canere. Hoc autem Marcus planius significavit dicens: Tu hodie, in hac nocte, priusquam bis gallus cecinerit, ter abnegabis me ". Negationem vero dixit, assertionem, quod se non noverit Petrus. sa Marc. XIV, ** Joan. xvim, 1, 2. "Zachar. XIII, 7. 6s Luc. xxi, 34. Varia lectiones et nola. Kal, omittit Cod. A, addit autem mox ante ότι. (hh) Ullius temporis. Continui tractus. Αγωγήν appellat cantum galli gallinacei continuum, distin. Προώθηκε, Cod. A. clum tamen suis intervallis. Easdem enim voces aliquoties continuo repetit ac deinde requiescit.

μής, ὕμνησε δὲ μετὰ τὴν διανομὴν, ἵνα καὶ ἡμεῖς οὕτω ποιῶμεν εὐχαριστοῦντες καὶ δοξάζοντες τὸν Θεόν, τὸν ἀξιοῦντα ἡμᾶς τοιούτων ἀγαθῶν. Ἐξῆλθε δὲ εἰς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, ἵνα μὴ δόξῃ κρύπτεσθαι, καὶ ἵνα μὴ στάσις ἐν τῇ πόλει γένηται δι' αὐτόν. Τὸ δὲ ὄρος τῶν Ἑλαιῶν πέραν τοῦ χειμάρρου τῶν Κέδρων ἦν, κατὰ τὴν Ἰωάννου Γραφὴν, όπου ἦν καὶ κῆπος, εἰς ὃν εἰσῆλθεν αὐτὲς καὶ οἱ μα θηταὶ αὐτοῦ. "Ηδει δὲ, φησὶ, καὶ Ἰούδας, ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν, τὸν τόπον, ὅτι πολλάκις συνήχθη ὁ Ἰησοῦς ἐκεῖ μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. Δῆλον οὖν, ὅτι τὰ πολλὰ ἔξω διενυκτέρευεν ἐν τοῖς ὄρεσι· τοῦτο μὲν εὐχῆς ἀπερισπάστου χάριν, τοῦτο δὲ καὶ ἵνα κοινωνῇ τοῖς μαθηταῖς λόγων μυστικωτέρων. Πρὸ μέντοι τοῦ ἐξελθεῖν εἰς τὸ ὄρος πολλὰ εἶπεν, ὧν τὰ μὲν ὁ Λουκᾶς, τὰ δὲ ὁ Ἰωάννης ἱστόρησαν. Τότε λέγει ποίμνης. Σκανδαλισθήσεσθε, ἀντὶ τοῦ, Σαλευθήσεσθε τὴν εἰς ἐμὲ πίστιν, ἤγουν φεύξεσθε. Τοῦ προφήτου δὲ Ζαχαρίου τὸ ἑξῆς βητόν. Λέγεται δὲ ὁ Πατήρ πατάξαι τὸν Υἱόν, ὡς παταγῆναι αὐτὸν συγχωρήσας, εἴτουν, ἀναιρεθῆναι. Δηλοῖται δὲ καὶ ἐντεῦθεν, ὅτι κατά γνώμην τοῦ Πατρὸς ἀναιρεθήσεται διὰ τὴν οἰο κονομίαν. Μετὰ δὲ Γαλιλαίαν. Προειπών τὰ λυπηρά, προλέγει καὶ τὰ παραμυθούμενο. Προάξω δὲ, ἀντὶ τοῦ, Προλαβῶ ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐκεῖ ἐκδε χόμενος. Αποκριθείς — σκανδαλισθήσομαι. Δέον μάλιστα δεηθῆναι, καὶ εἰπεῖν· Κύριε, βοήθησον ἡμῖν· ὁ δὲ τρία ὁμοῦ πταίει· πρῶτον, ὅτι ἀντεῖπε καὶ τῷ προφήτῃ, καὶ τῷ Χριστῷ δεύτερον, ὅτι τῶν ἄλλων ἑαυτὸν προέθηκε τρίτον, ὅτι ἑαυτῷ μόνῳ, καὶ οὐ τη βοηθεία τοῦ Θεοῦ τεθάῤῥηκε. Διὰ καὶ συγχωρεῖται πεσεῖν, ἵνα συσταλῇ, καὶ μάθῃ μή σφόδρα θαῤῥεῖν ἑαυτῷ, καὶ παιδευθῶσι καὶ ἕτεροι. Οπερ δέ φισε Λουκᾶς, ὅτι Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξητήσατο ὑμᾶς, καὶ τὰ ἑξῆς, καθ᾽ ἕτερον εἶπε καιρόν, πρὸ τοῦ ἐξελθεῖν εἰ; τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν. Διὸδ καὶ ἑτέρου λόγου εἰσὶν ἐκεῖνα, Εφη ἀπαρνήση με. Πριν αλέκτορα φωνή σαι, ἀντὶ τοῦ, πρὶν τὰς φωνὰς πληρῶσαι τῆς ἀγωγῆς. Εἴωθε γὰρ ὁ ἀλέκτωρ καθ᾿ ἑκάστην ἀγωγὴν πολλάκις φωνείν, εἶτα διαναπαύεσθαι, καὶ μετά τινα καιρὸν πάλιν ἀφ' ἑτέρας ἀρχῆς φωνεῖν. Τοῦτο δὲ Μάρκος ἐσαφήνισεν εἰπών· Σὺ σήμερον ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ, πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα φωνήσαι, τρὶς ἀπαρνήση με. Αρνησιν δὲ λέγει τὴν τοῦ μὴ εἰδέ καὶ αὐτόν· φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς· Οὐ μὴ φωνήσῃ CAP. XXVI aute distributionem, laudes autem dixerunt post distributioneľu: ut et nos ita faciamus, gratias Deo agentes, ipsumque glorifcantes, qui nos bujusmodi bonis dignos ¿uxit. Exivit autem in montem Olivarum, ne occultari videretur, et ne propter eum in civitate fieret seditio. Mons vero Olivarum ultra torrentem Cedron erat, juxta Joannis Scripturam: Ubi erat hortus in quem ingressus est ipse et discipuli ejus. Sciebat autem inquit et Judas, qui tradebat eum, locum, quod frequenter conveniret illuc Jesus cum discipulis suis ". Manifestum est ergo quod sæpius foris pernoctabat in montibus, tum ut absque nulla distractione oraret, tum etiam ut discipulis secretiores sermones communicaret, Siquidem priusquam exiret in montem plurima dixit, quorum quædam scripsit Lucas, quædam vero Joannes. Vers, 31. Tunc ait - gregis. Offendiculum patiemini, hoc est excutietur a vobis fides quam in me habetis, sive fugietis. Est autem propheta Zachariæ dictum quod sequitur". Dicitur autem Pater percussisse Filium, utpote permittens ut ipse vul neraretur sive occideretur. Hinc itaque manifestumi est, quod voluntate Patris ac divina dispensatione occisus est. Vers. 32. Postquam autem Galilæam. Ubi tristia prædixit, pradicit etiam consolatoria. Præcedain, hoc est, præveniam vos in Galilæam, ibi vos exceplurus. Vers. 33. Respondens offendar. Cum maxime deprecari opus fuisset, ac dicere: Domine, auxiliare nobis: ille in tribus erravit. Primum quod prophetæ ac Christo contradixit. Secundo quod se aliis præposuit. Tertio quod in seipso solo, et non in divino auxilio Aduciam habuit: ideo etiani cadere permittitur, ut corripiatur ac discat non nimis in seipso confidere, et cæteri quoque corripiantur. Quod autem ait Lucus: Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos **, etc., alio dixit tempore, priusquam videlicet egrederetur in montem Olivarum: ideo etiam alterius sunt illa propositi ac sermonis. Vers. 34. Ail - me abnegabis. Priusquam η gallus canat, id est, antequam ullius temporis (hu) expleat sonos. Solet nanque gallus variis tempo ribus sæpius canere, deinde cessare, et post aliquantum temporis rarsus ab altero principio canere. Hoc autem Marcus planius significavit dicens: Tu hodie, in hac nocte, priusquam bis gallus cecinerit, ter abnegabis me ". Negationem vero dixit, assertionem, quod se non noverit Petrus. sa Marc. XIV, ** Joan. xvim, 1, 2. "Zachar. XIII, 7. 6s Luc. xxi, 34. Varia lectiones et nola. Kal, omittit Cod. A, addit autem mox ante ότι. (hh) Ullius temporis. Continui tractus. Αγωγήν appellat cantum galli gallinacei continuum, distin. Προώθηκε, Cod. A. clum tamen suis intervallis. Easdem enim voces aliquoties continuo repetit ac deinde requiescit.

μής, ὕμνησε δὲ μετὰ τὴν διανομὴν, ἵνα καὶ ἡμεῖς οὕτω ποιῶμεν εὐχαριστοῦντες καὶ δοξάζοντες τὸν Θεόν, τὸν ἀξιοῦντα ἡμᾶς τοιούτων ἀγαθῶν. Ἐξῆλθε δὲ εἰς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, ἵνα μὴ δόξῃ κρύπτεσθαι, καὶ ἵνα μὴ στάσις ἐν τῇ πόλει γένηται δι' αὐτόν. Τὸ δὲ ὄρος τῶν Ἑλαιῶν πέραν τοῦ χειμάρρου τῶν Κέδρων ἦν, κατὰ τὴν Ἰωάννου Γραφὴν, όπου ἦν καὶ κῆπος, εἰς ὃν εἰσῆλθεν αὐτὲς καὶ οἱ μα θηταὶ αὐτοῦ. "Ηδει δὲ, φησὶ, καὶ Ἰούδας, ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν, τὸν τόπον, ὅτι πολλάκις συνήχθη ὁ Ἰησοῦς ἐκεῖ μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. Δῆλον οὖν, ὅτι τὰ πολλὰ ἔξω διενυκτέρευεν ἐν τοῖς ὄρεσι· τοῦτο μὲν εὐχῆς ἀπερισπάστου χάριν, τοῦτο δὲ καὶ ἵνα κοινωνῇ τοῖς μαθηταῖς λόγων μυστικωτέρων. Πρὸ μέντοι τοῦ ἐξελθεῖν εἰς τὸ ὄρος πολλὰ εἶπεν, ὧν τὰ μὲν ὁ Λουκᾶς, τὰ δὲ ὁ Ἰωάννης ἱστόρησαν. Τότε λέγει ποίμνης. Σκανδαλισθήσεσθε, ἀντὶ τοῦ, Σαλευθήσεσθε τὴν εἰς ἐμὲ πίστιν, ἤγουν φεύξεσθε. Τοῦ προφήτου δὲ Ζαχαρίου τὸ ἑξῆς βητόν. Λέγεται δὲ ὁ Πατήρ πατάξαι τὸν Υἱόν, ὡς παταγῆναι αὐτὸν συγχωρήσας, εἴτουν, ἀναιρεθῆναι. Δηλοῖται δὲ καὶ ἐντεῦθεν, ὅτι κατά γνώμην τοῦ Πατρὸς ἀναιρεθήσεται διὰ τὴν οἰο κονομίαν. Μετὰ δὲ Γαλιλαίαν. Προειπών τὰ λυπηρά, προλέγει καὶ τὰ παραμυθούμενο. Προάξω δὲ, ἀντὶ τοῦ, Προλαβῶ ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐκεῖ ἐκδε χόμενος. Αποκριθείς — σκανδαλισθήσομαι. Δέον μάλιστα δεηθῆναι, καὶ εἰπεῖν· Κύριε, βοήθησον ἡμῖν· ὁ δὲ τρία ὁμοῦ πταίει· πρῶτον, ὅτι ἀντεῖπε καὶ τῷ προφήτῃ, καὶ τῷ Χριστῷ δεύτερον, ὅτι τῶν ἄλλων ἑαυτὸν προέθηκε τρίτον, ὅτι ἑαυτῷ μόνῳ, καὶ οὐ τη βοηθεία τοῦ Θεοῦ τεθάῤῥηκε. Διὰ καὶ συγχωρεῖται πεσεῖν, ἵνα συσταλῇ, καὶ μάθῃ μή σφόδρα θαῤῥεῖν ἑαυτῷ, καὶ παιδευθῶσι καὶ ἕτεροι. Οπερ δέ φισε Λουκᾶς, ὅτι Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξητήσατο ὑμᾶς, καὶ τὰ ἑξῆς, καθ᾽ ἕτερον εἶπε καιρόν, πρὸ τοῦ ἐξελθεῖν εἰ; τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν. Διὸδ καὶ ἑτέρου λόγου εἰσὶν ἐκεῖνα, Εφη ἀπαρνήση με. Πριν αλέκτορα φωνή σαι, ἀντὶ τοῦ, πρὶν τὰς φωνὰς πληρῶσαι τῆς ἀγωγῆς. Εἴωθε γὰρ ὁ ἀλέκτωρ καθ᾿ ἑκάστην ἀγωγὴν πολλάκις φωνείν, εἶτα διαναπαύεσθαι, καὶ μετά τινα καιρὸν πάλιν ἀφ' ἑτέρας ἀρχῆς φωνεῖν. Τοῦτο δὲ Μάρκος ἐσαφήνισεν εἰπών· Σὺ σήμερον ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ, πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα φωνήσαι, τρὶς ἀπαρνήση με. Αρνησιν δὲ λέγει τὴν τοῦ μὴ εἰδέ καὶ αὐτόν· φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς· Οὐ μὴ φωνήσῃ CAP. XXVI aute distributionem, laudes autem dixerunt post distributioneľu: ut et nos ita faciamus, gratias Deo agentes, ipsumque glorifcantes, qui nos bujusmodi bonis dignos ¿uxit. Exivit autem in montem Olivarum, ne occultari videretur, et ne propter eum in civitate fieret seditio. Mons vero Olivarum ultra torrentem Cedron erat, juxta Joannis Scripturam: Ubi erat hortus in quem ingressus est ipse et discipuli ejus. Sciebat autem inquit et Judas, qui tradebat eum, locum, quod frequenter conveniret illuc Jesus cum discipulis suis ". Manifestum est ergo quod sæpius foris pernoctabat in montibus, tum ut absque nulla distractione oraret, tum etiam ut discipulis secretiores sermones communicaret, Siquidem priusquam exiret in montem plurima dixit, quorum quædam scripsit Lucas, quædam vero Joannes. Vers, 31. Tunc ait - gregis. Offendiculum patiemini, hoc est excutietur a vobis fides quam in me habetis, sive fugietis. Est autem propheta Zachariæ dictum quod sequitur". Dicitur autem Pater percussisse Filium, utpote permittens ut ipse vul neraretur sive occideretur. Hinc itaque manifestumi est, quod voluntate Patris ac divina dispensatione occisus est. Vers. 32. Postquam autem Galilæam. Ubi tristia prædixit, pradicit etiam consolatoria. Præcedain, hoc est, præveniam vos in Galilæam, ibi vos exceplurus. Vers. 33. Respondens offendar. Cum maxime deprecari opus fuisset, ac dicere: Domine, auxiliare nobis: ille in tribus erravit. Primum quod prophetæ ac Christo contradixit. Secundo quod se aliis præposuit. Tertio quod in seipso solo, et non in divino auxilio Aduciam habuit: ideo etiani cadere permittitur, ut corripiatur ac discat non nimis in seipso confidere, et cæteri quoque corripiantur. Quod autem ait Lucus: Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos **, etc., alio dixit tempore, priusquam videlicet egrederetur in montem Olivarum: ideo etiam alterius sunt illa propositi ac sermonis. Vers. 34. Ail - me abnegabis. Priusquam η gallus canat, id est, antequam ullius temporis (hu) expleat sonos. Solet nanque gallus variis tempo ribus sæpius canere, deinde cessare, et post aliquantum temporis rarsus ab altero principio canere. Hoc autem Marcus planius significavit dicens: Tu hodie, in hac nocte, priusquam bis gallus cecinerit, ter abnegabis me ". Negationem vero dixit, assertionem, quod se non noverit Petrus. sa Marc. XIV, ** Joan. xvim, 1, 2. "Zachar. XIII, 7. 6s Luc. xxi, 34. Varia lectiones et nola. Kal, omittit Cod. A, addit autem mox ante ότι. (hh) Ullius temporis. Continui tractus. Αγωγήν appellat cantum galli gallinacei continuum, distin. Προώθηκε, Cod. A. clum tamen suis intervallis. Easdem enim voces aliquoties continuo repetit ac deinde requiescit.

μής, ὕμνησε δὲ μετὰ τὴν διανομὴν, ἵνα καὶ ἡμεῖς οὕτω ποιῶμεν εὐχαριστοῦντες καὶ δοξάζοντες τὸν Θεόν, τὸν ἀξιοῦντα ἡμᾶς τοιούτων ἀγαθῶν. Ἐξῆλθε δὲ εἰς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, ἵνα μὴ δόξῃ κρύπτεσθαι, καὶ ἵνα μὴ στάσις ἐν τῇ πόλει γένηται δι' αὐτόν. Τὸ δὲ ὄρος τῶν Ἑλαιῶν πέραν τοῦ χειμάρρου τῶν Κέδρων ἦν, κατὰ τὴν Ἰωάννου Γραφὴν, όπου ἦν καὶ κῆπος, εἰς ὃν εἰσῆλθεν αὐτὲς καὶ οἱ μα θηταὶ αὐτοῦ. "Ηδει δὲ, φησὶ, καὶ Ἰούδας, ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν, τὸν τόπον, ὅτι πολλάκις συνήχθη ὁ Ἰησοῦς ἐκεῖ μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. Δῆλον οὖν, ὅτι τὰ πολλὰ ἔξω διενυκτέρευεν ἐν τοῖς ὄρεσι· τοῦτο μὲν εὐχῆς ἀπερισπάστου χάριν, τοῦτο δὲ καὶ ἵνα κοινωνῇ τοῖς μαθηταῖς λόγων μυστικωτέρων. Πρὸ μέντοι τοῦ ἐξελθεῖν εἰς τὸ ὄρος πολλὰ εἶπεν, ὧν τὰ μὲν ὁ Λουκᾶς, τὰ δὲ ὁ Ἰωάννης ἱστόρησαν. Τότε λέγει ποίμνης. Σκανδαλισθήσεσθε, ἀντὶ τοῦ, Σαλευθήσεσθε τὴν εἰς ἐμὲ πίστιν, ἤγουν φεύξεσθε. Τοῦ προφήτου δὲ Ζαχαρίου τὸ ἑξῆς βητόν. Λέγεται δὲ ὁ Πατήρ πατάξαι τὸν Υἱόν, ὡς παταγῆναι αὐτὸν συγχωρήσας, εἴτουν, ἀναιρεθῆναι. Δηλοῖται δὲ καὶ ἐντεῦθεν, ὅτι κατά γνώμην τοῦ Πατρὸς ἀναιρεθήσεται διὰ τὴν οἰο κονομίαν. Μετὰ δὲ Γαλιλαίαν. Προειπών τὰ λυπηρά, προλέγει καὶ τὰ παραμυθούμενο. Προάξω δὲ, ἀντὶ τοῦ, Προλαβῶ ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐκεῖ ἐκδε χόμενος. Αποκριθείς — σκανδαλισθήσομαι. Δέον μάλιστα δεηθῆναι, καὶ εἰπεῖν· Κύριε, βοήθησον ἡμῖν· ὁ δὲ τρία ὁμοῦ πταίει· πρῶτον, ὅτι ἀντεῖπε καὶ τῷ προφήτῃ, καὶ τῷ Χριστῷ δεύτερον, ὅτι τῶν ἄλλων ἑαυτὸν προέθηκε τρίτον, ὅτι ἑαυτῷ μόνῳ, καὶ οὐ τη βοηθεία τοῦ Θεοῦ τεθάῤῥηκε. Διὰ καὶ συγχωρεῖται πεσεῖν, ἵνα συσταλῇ, καὶ μάθῃ μή σφόδρα θαῤῥεῖν ἑαυτῷ, καὶ παιδευθῶσι καὶ ἕτεροι. Οπερ δέ φισε Λουκᾶς, ὅτι Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξητήσατο ὑμᾶς, καὶ τὰ ἑξῆς, καθ᾽ ἕτερον εἶπε καιρόν, πρὸ τοῦ ἐξελθεῖν εἰ; τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν. Διὸδ καὶ ἑτέρου λόγου εἰσὶν ἐκεῖνα, Εφη ἀπαρνήση με. Πριν αλέκτορα φωνή σαι, ἀντὶ τοῦ, πρὶν τὰς φωνὰς πληρῶσαι τῆς ἀγωγῆς. Εἴωθε γὰρ ὁ ἀλέκτωρ καθ᾿ ἑκάστην ἀγωγὴν πολλάκις φωνείν, εἶτα διαναπαύεσθαι, καὶ μετά τινα καιρὸν πάλιν ἀφ' ἑτέρας ἀρχῆς φωνεῖν. Τοῦτο δὲ Μάρκος ἐσαφήνισεν εἰπών· Σὺ σήμερον ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ, πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα φωνήσαι, τρὶς ἀπαρνήση με. Αρνησιν δὲ λέγει τὴν τοῦ μὴ εἰδέ καὶ αὐτόν· φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς· Οὐ μὴ φωνήσῃ CAP. XXVI aute distributionem, laudes autem dixerunt post distributioneľu: ut et nos ita faciamus, gratias Deo agentes, ipsumque glorifcantes, qui nos bujusmodi bonis dignos ¿uxit. Exivit autem in montem Olivarum, ne occultari videretur, et ne propter eum in civitate fieret seditio. Mons vero Olivarum ultra torrentem Cedron erat, juxta Joannis Scripturam: Ubi erat hortus in quem ingressus est ipse et discipuli ejus. Sciebat autem inquit et Judas, qui tradebat eum, locum, quod frequenter conveniret illuc Jesus cum discipulis suis ". Manifestum est ergo quod sæpius foris pernoctabat in montibus, tum ut absque nulla distractione oraret, tum etiam ut discipulis secretiores sermones communicaret, Siquidem priusquam exiret in montem plurima dixit, quorum quædam scripsit Lucas, quædam vero Joannes. Vers, 31. Tunc ait - gregis. Offendiculum patiemini, hoc est excutietur a vobis fides quam in me habetis, sive fugietis. Est autem propheta Zachariæ dictum quod sequitur". Dicitur autem Pater percussisse Filium, utpote permittens ut ipse vul neraretur sive occideretur. Hinc itaque manifestumi est, quod voluntate Patris ac divina dispensatione occisus est. Vers. 32. Postquam autem Galilæam. Ubi tristia prædixit, pradicit etiam consolatoria. Præcedain, hoc est, præveniam vos in Galilæam, ibi vos exceplurus. Vers. 33. Respondens offendar. Cum maxime deprecari opus fuisset, ac dicere: Domine, auxiliare nobis: ille in tribus erravit. Primum quod prophetæ ac Christo contradixit. Secundo quod se aliis præposuit. Tertio quod in seipso solo, et non in divino auxilio Aduciam habuit: ideo etiani cadere permittitur, ut corripiatur ac discat non nimis in seipso confidere, et cæteri quoque corripiantur. Quod autem ait Lucus: Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos **, etc., alio dixit tempore, priusquam videlicet egrederetur in montem Olivarum: ideo etiam alterius sunt illa propositi ac sermonis. Vers. 34. Ail - me abnegabis. Priusquam η gallus canat, id est, antequam ullius temporis (hu) expleat sonos. Solet nanque gallus variis tempo ribus sæpius canere, deinde cessare, et post aliquantum temporis rarsus ab altero principio canere. Hoc autem Marcus planius significavit dicens: Tu hodie, in hac nocte, priusquam bis gallus cecinerit, ter abnegabis me ". Negationem vero dixit, assertionem, quod se non noverit Petrus. sa Marc. XIV, ** Joan. xvim, 1, 2. "Zachar. XIII, 7. 6s Luc. xxi, 34. Varia lectiones et nola. Kal, omittit Cod. A, addit autem mox ante ότι. (hh) Ullius temporis. Continui tractus. Αγωγήν appellat cantum galli gallinacei continuum, distin. Προώθηκε, Cod. A. clum tamen suis intervallis. Easdem enim voces aliquoties continuo repetit ac deinde requiescit.

Dicit eniın l.ucas: Non canel hodie gallus priusquam σήμερον αλέκτωρ, πρὶν ἢ τρὶς ἀπαρνήσῃ, μὴ ter abneges, te nosse ine“. εἰδέναι με. Vers. 35. Dicit abnegabo. Quanto firmius amfirmat Christus, tanto Petrus e diverso, majorein ostendit fortitudinem; vehemens enim erat in ipso affectus propriæ confidentiæ, ideo miserum patitur naufragium; a divino auxilio solus relictus, ul ejus arguatur infirmitas. Vide autem quomodo post hæc sit ad modestiam revocatus. Siquidem cum post Resurrectionem de Joanne dixisset: Domine, kir autem quid “? et impositam esset ei silentium, illico obticuit. Et ante Assumptionem cum audisset: Non est vestrum nosse tempora vel occasiones temporum ", similiter conticuit. Ει post hac de linteo cum audisset: Quæ Deus purificavit, tu communia me dixeris ", quanquam non intelligeret manifeste quod dicebatur, non tamen ausus est respondere. Ilæc autem omnia casus ille negationis correxit. Et ante boc quidem, quidquid erat fidei in se reponebat, dicens: Ego tamen nunquam offèndar; el: Nequaquam te abnegabo; cum addendum fu sset: Si te habuero adjuwrem. Postmodum autem de claudi sanatione palam dicebat: Quid nos intuemini quasi nostra virtute aut pietate effecerimus ut hic ambularet **? Hinc ergo magnum disciinus docuimentum, quod neque humana promptitudo quidquam efficiat absque divino auxilio, neque divinum auxilium prosit absque promptitudine humana. Utriusque rei exempla sunt Petrus et Judas. Oportet ergo neque G obdormire, omni negotio in Deum rejecto, neque rursum putare seipsos omne opus efficere. Siquidem nec totum operatur Deus, ne otiosi permaneamus; nec totum nobis permittit, ne gloriemur, sed ab unoquoque quod nocivum est auferens, quod utile est nobis reliquit. Permisit itaque cæterorum principem cadere, non propter dictas tantum can- ¡as, verum etiam ut amplius amaret; cui evim dimissum fuerit amplius hic amplius diliget, Et nos itaque credamus ubique Deo, nec contradicamus, etiamsi quod ab eo dicitur contrarium esse videatur nostris cogitationibus et aspectibus: sit tamen firmior sermo ejus nostris cogitationibus et aspectibus. Ita quoque in adorandis mysteriis faciamus, non ea solum quæ proponuntur intuen. tes, sed sermonibus ejus credentes. Cumque ille dicat: Mloc est corpus meum; et: Hic est sanguis meus, et pareanus et credamus. Siquidem etiam in baptismno, sensibilis quidem est aqua, sed intelligibile donum est regeneratio. Quia enim corpori conserta est in nobis anima, in sensibilibus intelligibilia tradidit nobis Deus. * Luc. xxi, 34. ** Joan. xxi, 22. ** Act. 111, 12. 6 Acl. 1, Λέγει ἀπαρνήσομαι. Ὅσον διαβεβαιοῦται ὁ Χριστός, τοσοῦτον ὁ Πέτρος ἀντισχυρίζεται. Στο - δρὸν γὰρ ἐν αὐτῷ τὸ πάθος τῆς ἐφ' ἑαυτῷ πεποιθή σεω;. Διὰ καὶ χαλεπὸν ὑφίσταται ναυάγιον, ἔρημος τῆς παρὰ Θεοῦ βοηθείας απολειφθεὶς, καὶ ἐλεγχθείς, ὅτι ἀσθενῆς ἐστιν. Ὅρα γοῦν μετὰ ταῦτα, πῶς κατ εσταλμένος εστί. Καὶ γὰρ μετὰ τὴν ᾿Ανάστασιν, εἰπὼν περὶ τοῦ Ἰωάννου, Κύριε, οὗτος δὲ τί; καὶ ἐπιστομισθεὶς, αὐτίκα σεσίγηκε. Καὶ πρὸ τῆς ἀναλήψεως, ἀκούσα;· Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνώναι χρόνους ἢ καιρούς, ὁμοίως ἡσύχασε. Καὶ μετά ταῦτα, ἐπὶ τῆς ὀθόνης ἐνωτισθεὶς, ὅτι "Α ὁ Θεὸς ἐκαθάρισε, σὺ μὴ κοίνου, καὶ οὐδὲ σαφῶς εἰδὼς τὸ ῥηθὲν, ὅμως οὐκ ἐτόλμησεν ἀντειπεῖν. Ταῦτα δὲ πάντα τὸ πτῶμα ἐκεῖνο τῆς ἀρνήσεως κατώρθωσε. Καὶ πρὸ τούτου μὲν ἑαυτῷ τὸ πᾶν τῆς πίστεως άνετίθει, λέγων· Ἐγὼ δὲ οὐδέποτε σκανδαλισθή σομαι, καὶ, Οὐ μή σε ἀπαρνήσωμαι δέον παρακιρναν τοῖς λόγοις, ὅτι 'Ἐὰν ἔχω σε βοηθόν. Ὕστερον δὲ, ἐπὶ τοῦ χωριοῦ, διαρρήδην έλεγεν, ὅτι Ἡμῖν τί ἀτενίζετε, ὡς ἰδίᾳ δυνάμει ἢ εὐσεβεία πεποιηκόσι τοῦ περιπατεῖν αὐτόν; Ἐντεῦθεν οὖν μέγα δόγμα μανθάνομεν ὡς οὔτε ἀνθρωπίνη προθυμία κατορθοί τι χωρὶς τῆς θείας ροπῆς, οὔτε θεία ροπὴ κέρδος φέρει χωρὶς ἀνα θρωπίνης προθυμίας. Καὶ ἀμφοτέρων παραδείγματα Πέτρος καὶ Ἰούδας. Οθεν χρὴ μήτε τὸ πᾶν ἐπὶ τὸν Θεὸν ρίψαντας καθεύδειν, μήτε σπουδάζοντας, τὰ πᾶν ἑαυτοὺς οἴεσθαι κατορθοῦν· οὔτε γὰρ τὸ πᾶν ὁ Θεὸς ἐργάζεται, ἵνα μὴ ἀργοί μένω μεν οὔτε τὸ πᾶν ἡμῖν ἐφίησιν, ἵνα μὴ καυχώμεθα· ἀλλ' έκα τέρου τὸ βλαβερὸν ἀφελών, τὸ χρήσιμον ἡμῖν ἀπολέ λοιπεν. Αφῆκεν οὖν τὸν κορυφαῖον πεσεῖν, οὐ μό νον διὰ τὰς ῥηθείσας αἰτίας, ἀλλὰ καὶ ἵνα πλεῖον ἀγαπήσῃ. ἢ γὰρ πλεῖον ἀφεθῇ, πλεῖον ἀγαπήσει. Καὶ ἡμεῖς τὸ νῦν πειθώμεθα πανταχοῦ τῷ Θεῷ καὶ μὴ ἀντιλέγωμεν, καὶ εἰ τὸ παρ' αὐτοῦ λεγόμε νον ἐναντίον εἶναι δοκεῖ τοῖς ἡμετέροις λογισμοῖς καὶ ταῖς ὄψεσι· καὶ ἔστω καὶ λογισμῶν καὶ ὄψεων κυριώτερος ὁ λόγος αὐτοῦ. Οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν φρι κτῶν μυστηρίων ποιῶμεν, μὴ τὰ προκείμενα μόνον βλέποντες, ἀλλὰ τοῖς λόγοις τοῦ Δεσπότου πειθόμε νοι. Καὶ ἐπειδή φησι· Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου, καὶ, Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου, καὶ πεθώμεθα καὶ πιστεύωμεν. Καὶ γὰρ καὶ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος αἰσθητὸν μὲν τὸ ὕδωρ, ἀλλὰ νοητὸν τὸ δῶρον, ἡ ἀναγέννησις· ἐπεὶ γὰρ σώματι συμπέπλεκται ἡμῶν ἡ ψυχή, ἐν αἰσθητοῖς τὰ νοητὰ παρέδω κεν ἡμῖν ὁ Θεός. *7 Act. x, 15. Variæ lectiones et notæ. Pro Κύριε, dat xal Cod. A. 'Απαρνήσομαι, Cod. Β. lta quoque variant in contextu. 18 Matth: xxvi, 33. ** Ibid. 35. Μανθάνωμεν, God, A. Respicit Luc. vi, 47, 48.

Dicit eniın l.ucas: Non canel hodie gallus priusquam σήμερον αλέκτωρ, πρὶν ἢ τρὶς ἀπαρνήσῃ, μὴ ter abneges, te nosse ine“. εἰδέναι με. Vers. 35. Dicit abnegabo. Quanto firmius amfirmat Christus, tanto Petrus e diverso, majorein ostendit fortitudinem; vehemens enim erat in ipso affectus propriæ confidentiæ, ideo miserum patitur naufragium; a divino auxilio solus relictus, ul ejus arguatur infirmitas. Vide autem quomodo post hæc sit ad modestiam revocatus. Siquidem cum post Resurrectionem de Joanne dixisset: Domine, kir autem quid “? et impositam esset ei silentium, illico obticuit. Et ante Assumptionem cum audisset: Non est vestrum nosse tempora vel occasiones temporum ", similiter conticuit. Ει post hac de linteo cum audisset: Quæ Deus purificavit, tu communia me dixeris ", quanquam non intelligeret manifeste quod dicebatur, non tamen ausus est respondere. Ilæc autem omnia casus ille negationis correxit. Et ante boc quidem, quidquid erat fidei in se reponebat, dicens: Ego tamen nunquam offèndar; el: Nequaquam te abnegabo; cum addendum fu sset: Si te habuero adjuwrem. Postmodum autem de claudi sanatione palam dicebat: Quid nos intuemini quasi nostra virtute aut pietate effecerimus ut hic ambularet **? Hinc ergo magnum disciinus docuimentum, quod neque humana promptitudo quidquam efficiat absque divino auxilio, neque divinum auxilium prosit absque promptitudine humana. Utriusque rei exempla sunt Petrus et Judas. Oportet ergo neque G obdormire, omni negotio in Deum rejecto, neque rursum putare seipsos omne opus efficere. Siquidem nec totum operatur Deus, ne otiosi permaneamus; nec totum nobis permittit, ne gloriemur, sed ab unoquoque quod nocivum est auferens, quod utile est nobis reliquit. Permisit itaque cæterorum principem cadere, non propter dictas tantum can- ¡as, verum etiam ut amplius amaret; cui evim dimissum fuerit amplius hic amplius diliget, Et nos itaque credamus ubique Deo, nec contradicamus, etiamsi quod ab eo dicitur contrarium esse videatur nostris cogitationibus et aspectibus: sit tamen firmior sermo ejus nostris cogitationibus et aspectibus. Ita quoque in adorandis mysteriis faciamus, non ea solum quæ proponuntur intuen. tes, sed sermonibus ejus credentes. Cumque ille dicat: Mloc est corpus meum; et: Hic est sanguis meus, et pareanus et credamus. Siquidem etiam in baptismno, sensibilis quidem est aqua, sed intelligibile donum est regeneratio. Quia enim corpori conserta est in nobis anima, in sensibilibus intelligibilia tradidit nobis Deus. * Luc. xxi, 34. ** Joan. xxi, 22. ** Act. 111, 12. 6 Acl. 1, Λέγει ἀπαρνήσομαι. Ὅσον διαβεβαιοῦται ὁ Χριστός, τοσοῦτον ὁ Πέτρος ἀντισχυρίζεται. Στο - δρὸν γὰρ ἐν αὐτῷ τὸ πάθος τῆς ἐφ' ἑαυτῷ πεποιθή σεω;. Διὰ καὶ χαλεπὸν ὑφίσταται ναυάγιον, ἔρημος τῆς παρὰ Θεοῦ βοηθείας απολειφθεὶς, καὶ ἐλεγχθείς, ὅτι ἀσθενῆς ἐστιν. Ὅρα γοῦν μετὰ ταῦτα, πῶς κατ εσταλμένος εστί. Καὶ γὰρ μετὰ τὴν ᾿Ανάστασιν, εἰπὼν περὶ τοῦ Ἰωάννου, Κύριε, οὗτος δὲ τί; καὶ ἐπιστομισθεὶς, αὐτίκα σεσίγηκε. Καὶ πρὸ τῆς ἀναλήψεως, ἀκούσα;· Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνώναι χρόνους ἢ καιρούς, ὁμοίως ἡσύχασε. Καὶ μετά ταῦτα, ἐπὶ τῆς ὀθόνης ἐνωτισθεὶς, ὅτι "Α ὁ Θεὸς ἐκαθάρισε, σὺ μὴ κοίνου, καὶ οὐδὲ σαφῶς εἰδὼς τὸ ῥηθὲν, ὅμως οὐκ ἐτόλμησεν ἀντειπεῖν. Ταῦτα δὲ πάντα τὸ πτῶμα ἐκεῖνο τῆς ἀρνήσεως κατώρθωσε. Καὶ πρὸ τούτου μὲν ἑαυτῷ τὸ πᾶν τῆς πίστεως άνετίθει, λέγων· Ἐγὼ δὲ οὐδέποτε σκανδαλισθή σομαι, καὶ, Οὐ μή σε ἀπαρνήσωμαι δέον παρακιρναν τοῖς λόγοις, ὅτι 'Ἐὰν ἔχω σε βοηθόν. Ὕστερον δὲ, ἐπὶ τοῦ χωριοῦ, διαρρήδην έλεγεν, ὅτι Ἡμῖν τί ἀτενίζετε, ὡς ἰδίᾳ δυνάμει ἢ εὐσεβεία πεποιηκόσι τοῦ περιπατεῖν αὐτόν; Ἐντεῦθεν οὖν μέγα δόγμα μανθάνομεν ὡς οὔτε ἀνθρωπίνη προθυμία κατορθοί τι χωρὶς τῆς θείας ροπῆς, οὔτε θεία ροπὴ κέρδος φέρει χωρὶς ἀνα θρωπίνης προθυμίας. Καὶ ἀμφοτέρων παραδείγματα Πέτρος καὶ Ἰούδας. Οθεν χρὴ μήτε τὸ πᾶν ἐπὶ τὸν Θεὸν ρίψαντας καθεύδειν, μήτε σπουδάζοντας, τὰ πᾶν ἑαυτοὺς οἴεσθαι κατορθοῦν· οὔτε γὰρ τὸ πᾶν ὁ Θεὸς ἐργάζεται, ἵνα μὴ ἀργοί μένω μεν οὔτε τὸ πᾶν ἡμῖν ἐφίησιν, ἵνα μὴ καυχώμεθα· ἀλλ' έκα τέρου τὸ βλαβερὸν ἀφελών, τὸ χρήσιμον ἡμῖν ἀπολέ λοιπεν. Αφῆκεν οὖν τὸν κορυφαῖον πεσεῖν, οὐ μό νον διὰ τὰς ῥηθείσας αἰτίας, ἀλλὰ καὶ ἵνα πλεῖον ἀγαπήσῃ. ἢ γὰρ πλεῖον ἀφεθῇ, πλεῖον ἀγαπήσει. Καὶ ἡμεῖς τὸ νῦν πειθώμεθα πανταχοῦ τῷ Θεῷ καὶ μὴ ἀντιλέγωμεν, καὶ εἰ τὸ παρ' αὐτοῦ λεγόμε νον ἐναντίον εἶναι δοκεῖ τοῖς ἡμετέροις λογισμοῖς καὶ ταῖς ὄψεσι· καὶ ἔστω καὶ λογισμῶν καὶ ὄψεων κυριώτερος ὁ λόγος αὐτοῦ. Οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν φρι κτῶν μυστηρίων ποιῶμεν, μὴ τὰ προκείμενα μόνον βλέποντες, ἀλλὰ τοῖς λόγοις τοῦ Δεσπότου πειθόμε νοι. Καὶ ἐπειδή φησι· Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου, καὶ, Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου, καὶ πεθώμεθα καὶ πιστεύωμεν. Καὶ γὰρ καὶ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος αἰσθητὸν μὲν τὸ ὕδωρ, ἀλλὰ νοητὸν τὸ δῶρον, ἡ ἀναγέννησις· ἐπεὶ γὰρ σώματι συμπέπλεκται ἡμῶν ἡ ψυχή, ἐν αἰσθητοῖς τὰ νοητὰ παρέδω κεν ἡμῖν ὁ Θεός. *7 Act. x, 15. Variæ lectiones et notæ. Pro Κύριε, dat xal Cod. A. 'Απαρνήσομαι, Cod. Β. lta quoque variant in contextu. 18 Matth: xxvi, 33. ** Ibid. 35. Μανθάνωμεν, God, A. Respicit Luc. vi, 47, 48.

Dicit eniın l.ucas: Non canel hodie gallus priusquam σήμερον αλέκτωρ, πρὶν ἢ τρὶς ἀπαρνήσῃ, μὴ ter abneges, te nosse ine“. εἰδέναι με. Vers. 35. Dicit abnegabo. Quanto firmius amfirmat Christus, tanto Petrus e diverso, majorein ostendit fortitudinem; vehemens enim erat in ipso affectus propriæ confidentiæ, ideo miserum patitur naufragium; a divino auxilio solus relictus, ul ejus arguatur infirmitas. Vide autem quomodo post hæc sit ad modestiam revocatus. Siquidem cum post Resurrectionem de Joanne dixisset: Domine, kir autem quid “? et impositam esset ei silentium, illico obticuit. Et ante Assumptionem cum audisset: Non est vestrum nosse tempora vel occasiones temporum ", similiter conticuit. Ει post hac de linteo cum audisset: Quæ Deus purificavit, tu communia me dixeris ", quanquam non intelligeret manifeste quod dicebatur, non tamen ausus est respondere. Ilæc autem omnia casus ille negationis correxit. Et ante boc quidem, quidquid erat fidei in se reponebat, dicens: Ego tamen nunquam offèndar; el: Nequaquam te abnegabo; cum addendum fu sset: Si te habuero adjuwrem. Postmodum autem de claudi sanatione palam dicebat: Quid nos intuemini quasi nostra virtute aut pietate effecerimus ut hic ambularet **? Hinc ergo magnum disciinus docuimentum, quod neque humana promptitudo quidquam efficiat absque divino auxilio, neque divinum auxilium prosit absque promptitudine humana. Utriusque rei exempla sunt Petrus et Judas. Oportet ergo neque G obdormire, omni negotio in Deum rejecto, neque rursum putare seipsos omne opus efficere. Siquidem nec totum operatur Deus, ne otiosi permaneamus; nec totum nobis permittit, ne gloriemur, sed ab unoquoque quod nocivum est auferens, quod utile est nobis reliquit. Permisit itaque cæterorum principem cadere, non propter dictas tantum can- ¡as, verum etiam ut amplius amaret; cui evim dimissum fuerit amplius hic amplius diliget, Et nos itaque credamus ubique Deo, nec contradicamus, etiamsi quod ab eo dicitur contrarium esse videatur nostris cogitationibus et aspectibus: sit tamen firmior sermo ejus nostris cogitationibus et aspectibus. Ita quoque in adorandis mysteriis faciamus, non ea solum quæ proponuntur intuen. tes, sed sermonibus ejus credentes. Cumque ille dicat: Mloc est corpus meum; et: Hic est sanguis meus, et pareanus et credamus. Siquidem etiam in baptismno, sensibilis quidem est aqua, sed intelligibile donum est regeneratio. Quia enim corpori conserta est in nobis anima, in sensibilibus intelligibilia tradidit nobis Deus. * Luc. xxi, 34. ** Joan. xxi, 22. ** Act. 111, 12. 6 Acl. 1, Λέγει ἀπαρνήσομαι. Ὅσον διαβεβαιοῦται ὁ Χριστός, τοσοῦτον ὁ Πέτρος ἀντισχυρίζεται. Στο - δρὸν γὰρ ἐν αὐτῷ τὸ πάθος τῆς ἐφ' ἑαυτῷ πεποιθή σεω;. Διὰ καὶ χαλεπὸν ὑφίσταται ναυάγιον, ἔρημος τῆς παρὰ Θεοῦ βοηθείας απολειφθεὶς, καὶ ἐλεγχθείς, ὅτι ἀσθενῆς ἐστιν. Ὅρα γοῦν μετὰ ταῦτα, πῶς κατ εσταλμένος εστί. Καὶ γὰρ μετὰ τὴν ᾿Ανάστασιν, εἰπὼν περὶ τοῦ Ἰωάννου, Κύριε, οὗτος δὲ τί; καὶ ἐπιστομισθεὶς, αὐτίκα σεσίγηκε. Καὶ πρὸ τῆς ἀναλήψεως, ἀκούσα;· Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνώναι χρόνους ἢ καιρούς, ὁμοίως ἡσύχασε. Καὶ μετά ταῦτα, ἐπὶ τῆς ὀθόνης ἐνωτισθεὶς, ὅτι "Α ὁ Θεὸς ἐκαθάρισε, σὺ μὴ κοίνου, καὶ οὐδὲ σαφῶς εἰδὼς τὸ ῥηθὲν, ὅμως οὐκ ἐτόλμησεν ἀντειπεῖν. Ταῦτα δὲ πάντα τὸ πτῶμα ἐκεῖνο τῆς ἀρνήσεως κατώρθωσε. Καὶ πρὸ τούτου μὲν ἑαυτῷ τὸ πᾶν τῆς πίστεως άνετίθει, λέγων· Ἐγὼ δὲ οὐδέποτε σκανδαλισθή σομαι, καὶ, Οὐ μή σε ἀπαρνήσωμαι δέον παρακιρναν τοῖς λόγοις, ὅτι 'Ἐὰν ἔχω σε βοηθόν. Ὕστερον δὲ, ἐπὶ τοῦ χωριοῦ, διαρρήδην έλεγεν, ὅτι Ἡμῖν τί ἀτενίζετε, ὡς ἰδίᾳ δυνάμει ἢ εὐσεβεία πεποιηκόσι τοῦ περιπατεῖν αὐτόν; Ἐντεῦθεν οὖν μέγα δόγμα μανθάνομεν ὡς οὔτε ἀνθρωπίνη προθυμία κατορθοί τι χωρὶς τῆς θείας ροπῆς, οὔτε θεία ροπὴ κέρδος φέρει χωρὶς ἀνα θρωπίνης προθυμίας. Καὶ ἀμφοτέρων παραδείγματα Πέτρος καὶ Ἰούδας. Οθεν χρὴ μήτε τὸ πᾶν ἐπὶ τὸν Θεὸν ρίψαντας καθεύδειν, μήτε σπουδάζοντας, τὰ πᾶν ἑαυτοὺς οἴεσθαι κατορθοῦν· οὔτε γὰρ τὸ πᾶν ὁ Θεὸς ἐργάζεται, ἵνα μὴ ἀργοί μένω μεν οὔτε τὸ πᾶν ἡμῖν ἐφίησιν, ἵνα μὴ καυχώμεθα· ἀλλ' έκα τέρου τὸ βλαβερὸν ἀφελών, τὸ χρήσιμον ἡμῖν ἀπολέ λοιπεν. Αφῆκεν οὖν τὸν κορυφαῖον πεσεῖν, οὐ μό νον διὰ τὰς ῥηθείσας αἰτίας, ἀλλὰ καὶ ἵνα πλεῖον ἀγαπήσῃ. ἢ γὰρ πλεῖον ἀφεθῇ, πλεῖον ἀγαπήσει. Καὶ ἡμεῖς τὸ νῦν πειθώμεθα πανταχοῦ τῷ Θεῷ καὶ μὴ ἀντιλέγωμεν, καὶ εἰ τὸ παρ' αὐτοῦ λεγόμε νον ἐναντίον εἶναι δοκεῖ τοῖς ἡμετέροις λογισμοῖς καὶ ταῖς ὄψεσι· καὶ ἔστω καὶ λογισμῶν καὶ ὄψεων κυριώτερος ὁ λόγος αὐτοῦ. Οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν φρι κτῶν μυστηρίων ποιῶμεν, μὴ τὰ προκείμενα μόνον βλέποντες, ἀλλὰ τοῖς λόγοις τοῦ Δεσπότου πειθόμε νοι. Καὶ ἐπειδή φησι· Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου, καὶ, Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου, καὶ πεθώμεθα καὶ πιστεύωμεν. Καὶ γὰρ καὶ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος αἰσθητὸν μὲν τὸ ὕδωρ, ἀλλὰ νοητὸν τὸ δῶρον, ἡ ἀναγέννησις· ἐπεὶ γὰρ σώματι συμπέπλεκται ἡμῶν ἡ ψυχή, ἐν αἰσθητοῖς τὰ νοητὰ παρέδω κεν ἡμῖν ὁ Θεός. *7 Act. x, 15. Variæ lectiones et notæ. Pro Κύριε, dat xal Cod. A. 'Απαρνήσομαι, Cod. Β. lta quoque variant in contextu. 18 Matth: xxvi, 33. ** Ibid. 35. Μανθάνωμεν, God, A. Respicit Luc. vi, 47, 48.

Dicit eniın l.ucas: Non canel hodie gallus priusquam σήμερον αλέκτωρ, πρὶν ἢ τρὶς ἀπαρνήσῃ, μὴ ter abneges, te nosse ine“. εἰδέναι με. Vers. 35. Dicit abnegabo. Quanto firmius amfirmat Christus, tanto Petrus e diverso, majorein ostendit fortitudinem; vehemens enim erat in ipso affectus propriæ confidentiæ, ideo miserum patitur naufragium; a divino auxilio solus relictus, ul ejus arguatur infirmitas. Vide autem quomodo post hæc sit ad modestiam revocatus. Siquidem cum post Resurrectionem de Joanne dixisset: Domine, kir autem quid “? et impositam esset ei silentium, illico obticuit. Et ante Assumptionem cum audisset: Non est vestrum nosse tempora vel occasiones temporum ", similiter conticuit. Ει post hac de linteo cum audisset: Quæ Deus purificavit, tu communia me dixeris ", quanquam non intelligeret manifeste quod dicebatur, non tamen ausus est respondere. Ilæc autem omnia casus ille negationis correxit. Et ante boc quidem, quidquid erat fidei in se reponebat, dicens: Ego tamen nunquam offèndar; el: Nequaquam te abnegabo; cum addendum fu sset: Si te habuero adjuwrem. Postmodum autem de claudi sanatione palam dicebat: Quid nos intuemini quasi nostra virtute aut pietate effecerimus ut hic ambularet **? Hinc ergo magnum disciinus docuimentum, quod neque humana promptitudo quidquam efficiat absque divino auxilio, neque divinum auxilium prosit absque promptitudine humana. Utriusque rei exempla sunt Petrus et Judas. Oportet ergo neque G obdormire, omni negotio in Deum rejecto, neque rursum putare seipsos omne opus efficere. Siquidem nec totum operatur Deus, ne otiosi permaneamus; nec totum nobis permittit, ne gloriemur, sed ab unoquoque quod nocivum est auferens, quod utile est nobis reliquit. Permisit itaque cæterorum principem cadere, non propter dictas tantum can- ¡as, verum etiam ut amplius amaret; cui evim dimissum fuerit amplius hic amplius diliget, Et nos itaque credamus ubique Deo, nec contradicamus, etiamsi quod ab eo dicitur contrarium esse videatur nostris cogitationibus et aspectibus: sit tamen firmior sermo ejus nostris cogitationibus et aspectibus. Ita quoque in adorandis mysteriis faciamus, non ea solum quæ proponuntur intuen. tes, sed sermonibus ejus credentes. Cumque ille dicat: Mloc est corpus meum; et: Hic est sanguis meus, et pareanus et credamus. Siquidem etiam in baptismno, sensibilis quidem est aqua, sed intelligibile donum est regeneratio. Quia enim corpori conserta est in nobis anima, in sensibilibus intelligibilia tradidit nobis Deus. * Luc. xxi, 34. ** Joan. xxi, 22. ** Act. 111, 12. 6 Acl. 1, Λέγει ἀπαρνήσομαι. Ὅσον διαβεβαιοῦται ὁ Χριστός, τοσοῦτον ὁ Πέτρος ἀντισχυρίζεται. Στο - δρὸν γὰρ ἐν αὐτῷ τὸ πάθος τῆς ἐφ' ἑαυτῷ πεποιθή σεω;. Διὰ καὶ χαλεπὸν ὑφίσταται ναυάγιον, ἔρημος τῆς παρὰ Θεοῦ βοηθείας απολειφθεὶς, καὶ ἐλεγχθείς, ὅτι ἀσθενῆς ἐστιν. Ὅρα γοῦν μετὰ ταῦτα, πῶς κατ εσταλμένος εστί. Καὶ γὰρ μετὰ τὴν ᾿Ανάστασιν, εἰπὼν περὶ τοῦ Ἰωάννου, Κύριε, οὗτος δὲ τί; καὶ ἐπιστομισθεὶς, αὐτίκα σεσίγηκε. Καὶ πρὸ τῆς ἀναλήψεως, ἀκούσα;· Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνώναι χρόνους ἢ καιρούς, ὁμοίως ἡσύχασε. Καὶ μετά ταῦτα, ἐπὶ τῆς ὀθόνης ἐνωτισθεὶς, ὅτι "Α ὁ Θεὸς ἐκαθάρισε, σὺ μὴ κοίνου, καὶ οὐδὲ σαφῶς εἰδὼς τὸ ῥηθὲν, ὅμως οὐκ ἐτόλμησεν ἀντειπεῖν. Ταῦτα δὲ πάντα τὸ πτῶμα ἐκεῖνο τῆς ἀρνήσεως κατώρθωσε. Καὶ πρὸ τούτου μὲν ἑαυτῷ τὸ πᾶν τῆς πίστεως άνετίθει, λέγων· Ἐγὼ δὲ οὐδέποτε σκανδαλισθή σομαι, καὶ, Οὐ μή σε ἀπαρνήσωμαι δέον παρακιρναν τοῖς λόγοις, ὅτι 'Ἐὰν ἔχω σε βοηθόν. Ὕστερον δὲ, ἐπὶ τοῦ χωριοῦ, διαρρήδην έλεγεν, ὅτι Ἡμῖν τί ἀτενίζετε, ὡς ἰδίᾳ δυνάμει ἢ εὐσεβεία πεποιηκόσι τοῦ περιπατεῖν αὐτόν; Ἐντεῦθεν οὖν μέγα δόγμα μανθάνομεν ὡς οὔτε ἀνθρωπίνη προθυμία κατορθοί τι χωρὶς τῆς θείας ροπῆς, οὔτε θεία ροπὴ κέρδος φέρει χωρὶς ἀνα θρωπίνης προθυμίας. Καὶ ἀμφοτέρων παραδείγματα Πέτρος καὶ Ἰούδας. Οθεν χρὴ μήτε τὸ πᾶν ἐπὶ τὸν Θεὸν ρίψαντας καθεύδειν, μήτε σπουδάζοντας, τὰ πᾶν ἑαυτοὺς οἴεσθαι κατορθοῦν· οὔτε γὰρ τὸ πᾶν ὁ Θεὸς ἐργάζεται, ἵνα μὴ ἀργοί μένω μεν οὔτε τὸ πᾶν ἡμῖν ἐφίησιν, ἵνα μὴ καυχώμεθα· ἀλλ' έκα τέρου τὸ βλαβερὸν ἀφελών, τὸ χρήσιμον ἡμῖν ἀπολέ λοιπεν. Αφῆκεν οὖν τὸν κορυφαῖον πεσεῖν, οὐ μό νον διὰ τὰς ῥηθείσας αἰτίας, ἀλλὰ καὶ ἵνα πλεῖον ἀγαπήσῃ. ἢ γὰρ πλεῖον ἀφεθῇ, πλεῖον ἀγαπήσει. Καὶ ἡμεῖς τὸ νῦν πειθώμεθα πανταχοῦ τῷ Θεῷ καὶ μὴ ἀντιλέγωμεν, καὶ εἰ τὸ παρ' αὐτοῦ λεγόμε νον ἐναντίον εἶναι δοκεῖ τοῖς ἡμετέροις λογισμοῖς καὶ ταῖς ὄψεσι· καὶ ἔστω καὶ λογισμῶν καὶ ὄψεων κυριώτερος ὁ λόγος αὐτοῦ. Οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν φρι κτῶν μυστηρίων ποιῶμεν, μὴ τὰ προκείμενα μόνον βλέποντες, ἀλλὰ τοῖς λόγοις τοῦ Δεσπότου πειθόμε νοι. Καὶ ἐπειδή φησι· Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου, καὶ, Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου, καὶ πεθώμεθα καὶ πιστεύωμεν. Καὶ γὰρ καὶ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος αἰσθητὸν μὲν τὸ ὕδωρ, ἀλλὰ νοητὸν τὸ δῶρον, ἡ ἀναγέννησις· ἐπεὶ γὰρ σώματι συμπέπλεκται ἡμῶν ἡ ψυχή, ἐν αἰσθητοῖς τὰ νοητὰ παρέδω κεν ἡμῖν ὁ Θεός. *7 Act. x, 15. Variæ lectiones et notæ. Pro Κύριε, dat xal Cod. A. 'Απαρνήσομαι, Cod. Β. lta quoque variant in contextu. 18 Matth: xxvi, 33. ** Ibid. 35. Μανθάνωμεν, God, A. Respicit Luc. vi, 47, 48.

COMMENT. IN MATTH.EUM.·· CAP. XXVI. Vers. 35. Similiter εἶπον. Μιμησάμενοι καὶ αὐτοὶ τὸν Petrum. *Ομοίως Πέτρον. Τότε Vers, 56. Tunc ἐκεῖ. Μόνος άπεισιν εἰς προσευχήν, διδάσκων ὅτι χρὴ τὸν θερμῶς προσεύχεσθαι μέλ λοντα μεμονωμένον προσεύχεσθαι. [Ως άνθρωπος προσηύξατο, διδάσκων τους ἀνθρώπους ἐν πειρασμοῖς προσεύχεσθαι, καὶ εἰς Θεὸν ἀνατείνεσθαι, καὶ ἐκτενέστερον ἐπικαλεῖσθαι τὴν ἐκείνου βοήθειαν.] Καὶ παραλαβὼν — ἀδημονεῖν. ['Εστ: δειλία φυσική, μὴ θελούσης τῆς ψυχῆς διαιρεθήναι του σώματος, διὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς ἐντεθεῖσαν αὐτῇ παρὰ τοῦ Δημιουργοῦ φυσικὴν συμπάθειάν τε καὶ οἰκειό τητα. Καὶ ἔστι δε λία παρὰ φύσιν, ἐκ προδοσίας λο γισμῶν καὶ ἀπιστίας συνισταμένη, ὡς ὅταν τις ἐν νυκτὶ δειλιᾷ διὰ τὰ φάσματα καὶ τοὺς ψόφους. Ταύτην δὲ τὴν δειλίαν, ὡς παρὰ φύσιν, ὁ Χριστὸς οὐ προσήκατο. ] Οὐκ εἰς τὴν προσευχήν παρέλαβεν αὐτοὺς, ἀλλὰ πρὸ τῆς προσευχῆς, ἰδίᾳ τῶν ἄλλων μαθητῶν, ὥστε μόνον ἐνδείξασθαι αὐτοῖς τὰ τῆς λύπης. Μάρκος δέ φησιν ὅτι ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι, ήγουν δειλιά». ήγουν δειλιᾷν. Εφηκε γὰρ τῇ φύσει πάσχειν τὸ ἴδιον. Αδημονεῖν δὲ νῦν τὸ Βαρυθυμεῖν νοεῖται. Τὴν μὲν οὖν λύπην καὶ βαρυθυμίαν ἐνδείκνυται, δεικνύων, ὅτι ὥσπερ τὰ πάντα Θεός ἐστιν, οὕτω καὶ τὰ πάντα ἄνθρωπος. Ιδιον δὲ ἀνθρωπίνης φύσεως λυπεῖσθαι διὰ τὸν θάν νατον, και μάλιστα τὸν βίαιον, καὶ φοβεῖσθαι τοῦτ.ν. Μόνοις ὲ τούτοις ἐνδείκνυται, ὡς μόνοις θεωροῖς γεγονόσι καὶ τῆς ἐν τῇ μεταμορφώσει θείας δόξης c αὐτοῦ, καὶ μᾶλλον τῶν ἄλλων δυναμένοι; μὴ θορυξη θῆναι καὶ καταπετεῖν. Τότε – μετ' ἐμοῦ. Φανερώτερον ἐξαγορεύει τὴν ἀσθένειαν τῆς φύσεως, ὡς ἄνθρωπο;. Τὸ δὲ, Εως θανάτου, ἀντὶ τοῦ, ὡς ἐν θανάτῳ. Γρηγορεῖν δὲ μετ' αὐτοῦ κελεύει παραμυθίας ἕνεκεν, ὡς ἔθος τοῖς ἐν περιστάσεσιν. Εἶτα καὶ τούτους ἀφίησιν ἐκεῖ, καὶ μόνο; ἄ πεισιν εἰς τὴν προσευχήν. Καὶ προελθὼν αὐτοῦ. Λουκᾶς δὲ καὶ τὸ μέ τρον τοῦ διαστήματος εἶπεν, ὅτι ἀπεσπάσθη ἀπ' αὐτῶν ὡσεὶ λίθου βολήν. Προσευχόμενος – ὡς σύ. Εἰπὼν μὲν ὅτι Εἰ δυνατόν ἐστι, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον p τοῦτο, ἔδειξε τὴν ἀνθρωπίνην δειλίαν, ποτήριον λέγων τὸ τοῦ θανάτου· εἰπὼν δὲ ὅτι Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σὺ, ἐδίδαξεν ὅτι καὶ τῆς φύσεω: ἀνθελκούσης χρὴ ἕπεσθαι τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ, καὶ προτιμᾷ αὐτὸ τοῦ ἰδίου θελήματος. ὡς λυσιτελέστερον. Τὸ δὲ, Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, σαφέστερον ὁ Λουκᾶς ἀπήγγειλεν, εἰπών, Πλὴν μὴ τὸ θέλημά 35. 5ª Luc. xx11, 44. οι Marc. XIV, dixerunt. Imitantes et ipsi illic Solus abit ad orationem, docens oportere eum qui ferventer oraturus est, solitarium orare. + Ut homo precabatur, docens homines in tentationibus precari et ad Deum intendere mentem atque ardentius ejus implorare auxilium. Vers. 37. Εt assumpto - mastus esse. + + Est timor quidam secundum naturam, cum animus non vult disjungi a corpore, propter insitam ei in principio a Creatore compassionem et conjunctionem. Est vero etiam timor contra naluram qui ex neglectu sanæ rationis et infidelitate oritur, veluti, cum quis nocte tinet, propter spectra aut sonitus. Hunc timorem autem, qui contra naturam est, Christus non babuit. Non ad orationem eos assumpsit, sed antequam oraret, ut seorsim separatis ab aliis discipulis suam ostenderet tristitiam. Marcus autem dicit, quod capit expaves:ere, id est timere s. Permisit enim natura pali quod suum crat. Αδημονεῖν autem (pro quo mæstum esse vertimus) significat nunc acerbo esse auimo. Mostitiam itaque et animi acerbitatem demonstrat: ostendens quod sicut omnino Deus est, ita omnino homo est: proprium est autem humanæ naturæ mœstitiam pali propter mortem, maxime violentam, hancque timere. Solis autem his demonstratur, ut qui soli spectatores fuerant divinæ gloriæ ipsius in transfiguratione, et qui magis inter omnes poterant non turbari aut decidere. Vers. 58. Tunc mecum. Manifestius naturæ paudit infirmitatem tanquam homo. Quod autem ait: Usque ad mortem, tantumdem est ac si dicat, Sicut in morte. Vigilare vero secum jubet eos consolationis gratia, sicut moris est in afflictionibus. Deinde etiam hos ibi relinquit, et solus abit ad orandum. Vers. 39. Et progressus suam. Lucas vero etiam spatii dixit mensuram, quod avulsus est ab eis quantum jactus est lapidis *. Vers. 39. Orans sicut tu. Dicens: Si possibile est, transeat a me poculum istud, humanum demonstravit timorem, poculum vocans mortem. Dicens autem, Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu, docuit quod, natura licet retrahente, sequi oporteat Dei voluntatem, illamque proprie voluntati præponere, tanquam maxime utilem. Quod vero ail: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu, planius retulit Lucas - dicens: Ve Variæ lectiones et notm. Harc uterque codes habet in margine, quidem paulo inferius, f hoc loco. Cart co Mentenius. PATROL GR CXXIX. Etiam hæc uterque habet in margine. Apud Hentenium non legitur.

COMMENT. IN MATTH.EUM.·· CAP. XXVI. Vers. 35. Similiter εἶπον. Μιμησάμενοι καὶ αὐτοὶ τὸν Petrum. *Ομοίως Πέτρον. Τότε Vers, 56. Tunc ἐκεῖ. Μόνος άπεισιν εἰς προσευχήν, διδάσκων ὅτι χρὴ τὸν θερμῶς προσεύχεσθαι μέλ λοντα μεμονωμένον προσεύχεσθαι. [Ως άνθρωπος προσηύξατο, διδάσκων τους ἀνθρώπους ἐν πειρασμοῖς προσεύχεσθαι, καὶ εἰς Θεὸν ἀνατείνεσθαι, καὶ ἐκτενέστερον ἐπικαλεῖσθαι τὴν ἐκείνου βοήθειαν.] Καὶ παραλαβὼν — ἀδημονεῖν. ['Εστ: δειλία φυσική, μὴ θελούσης τῆς ψυχῆς διαιρεθήναι του σώματος, διὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς ἐντεθεῖσαν αὐτῇ παρὰ τοῦ Δημιουργοῦ φυσικὴν συμπάθειάν τε καὶ οἰκειό τητα. Καὶ ἔστι δε λία παρὰ φύσιν, ἐκ προδοσίας λο γισμῶν καὶ ἀπιστίας συνισταμένη, ὡς ὅταν τις ἐν νυκτὶ δειλιᾷ διὰ τὰ φάσματα καὶ τοὺς ψόφους. Ταύτην δὲ τὴν δειλίαν, ὡς παρὰ φύσιν, ὁ Χριστὸς οὐ προσήκατο. ] Οὐκ εἰς τὴν προσευχήν παρέλαβεν αὐτοὺς, ἀλλὰ πρὸ τῆς προσευχῆς, ἰδίᾳ τῶν ἄλλων μαθητῶν, ὥστε μόνον ἐνδείξασθαι αὐτοῖς τὰ τῆς λύπης. Μάρκος δέ φησιν ὅτι ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι, ήγουν δειλιά». ήγουν δειλιᾷν. Εφηκε γὰρ τῇ φύσει πάσχειν τὸ ἴδιον. Αδημονεῖν δὲ νῦν τὸ Βαρυθυμεῖν νοεῖται. Τὴν μὲν οὖν λύπην καὶ βαρυθυμίαν ἐνδείκνυται, δεικνύων, ὅτι ὥσπερ τὰ πάντα Θεός ἐστιν, οὕτω καὶ τὰ πάντα ἄνθρωπος. Ιδιον δὲ ἀνθρωπίνης φύσεως λυπεῖσθαι διὰ τὸν θάν νατον, και μάλιστα τὸν βίαιον, καὶ φοβεῖσθαι τοῦτ.ν. Μόνοις ὲ τούτοις ἐνδείκνυται, ὡς μόνοις θεωροῖς γεγονόσι καὶ τῆς ἐν τῇ μεταμορφώσει θείας δόξης c αὐτοῦ, καὶ μᾶλλον τῶν ἄλλων δυναμένοι; μὴ θορυξη θῆναι καὶ καταπετεῖν. Τότε – μετ' ἐμοῦ. Φανερώτερον ἐξαγορεύει τὴν ἀσθένειαν τῆς φύσεως, ὡς ἄνθρωπο;. Τὸ δὲ, Εως θανάτου, ἀντὶ τοῦ, ὡς ἐν θανάτῳ. Γρηγορεῖν δὲ μετ' αὐτοῦ κελεύει παραμυθίας ἕνεκεν, ὡς ἔθος τοῖς ἐν περιστάσεσιν. Εἶτα καὶ τούτους ἀφίησιν ἐκεῖ, καὶ μόνο; ἄ πεισιν εἰς τὴν προσευχήν. Καὶ προελθὼν αὐτοῦ. Λουκᾶς δὲ καὶ τὸ μέ τρον τοῦ διαστήματος εἶπεν, ὅτι ἀπεσπάσθη ἀπ' αὐτῶν ὡσεὶ λίθου βολήν. Προσευχόμενος – ὡς σύ. Εἰπὼν μὲν ὅτι Εἰ δυνατόν ἐστι, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον p τοῦτο, ἔδειξε τὴν ἀνθρωπίνην δειλίαν, ποτήριον λέγων τὸ τοῦ θανάτου· εἰπὼν δὲ ὅτι Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σὺ, ἐδίδαξεν ὅτι καὶ τῆς φύσεω: ἀνθελκούσης χρὴ ἕπεσθαι τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ, καὶ προτιμᾷ αὐτὸ τοῦ ἰδίου θελήματος. ὡς λυσιτελέστερον. Τὸ δὲ, Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, σαφέστερον ὁ Λουκᾶς ἀπήγγειλεν, εἰπών, Πλὴν μὴ τὸ θέλημά 35. 5ª Luc. xx11, 44. οι Marc. XIV, dixerunt. Imitantes et ipsi illic Solus abit ad orationem, docens oportere eum qui ferventer oraturus est, solitarium orare. + Ut homo precabatur, docens homines in tentationibus precari et ad Deum intendere mentem atque ardentius ejus implorare auxilium. Vers. 37. Εt assumpto - mastus esse. + + Est timor quidam secundum naturam, cum animus non vult disjungi a corpore, propter insitam ei in principio a Creatore compassionem et conjunctionem. Est vero etiam timor contra naluram qui ex neglectu sanæ rationis et infidelitate oritur, veluti, cum quis nocte tinet, propter spectra aut sonitus. Hunc timorem autem, qui contra naturam est, Christus non babuit. Non ad orationem eos assumpsit, sed antequam oraret, ut seorsim separatis ab aliis discipulis suam ostenderet tristitiam. Marcus autem dicit, quod capit expaves:ere, id est timere s. Permisit enim natura pali quod suum crat. Αδημονεῖν autem (pro quo mæstum esse vertimus) significat nunc acerbo esse auimo. Mostitiam itaque et animi acerbitatem demonstrat: ostendens quod sicut omnino Deus est, ita omnino homo est: proprium est autem humanæ naturæ mœstitiam pali propter mortem, maxime violentam, hancque timere. Solis autem his demonstratur, ut qui soli spectatores fuerant divinæ gloriæ ipsius in transfiguratione, et qui magis inter omnes poterant non turbari aut decidere. Vers. 58. Tunc mecum. Manifestius naturæ paudit infirmitatem tanquam homo. Quod autem ait: Usque ad mortem, tantumdem est ac si dicat, Sicut in morte. Vigilare vero secum jubet eos consolationis gratia, sicut moris est in afflictionibus. Deinde etiam hos ibi relinquit, et solus abit ad orandum. Vers. 39. Et progressus suam. Lucas vero etiam spatii dixit mensuram, quod avulsus est ab eis quantum jactus est lapidis *. Vers. 39. Orans sicut tu. Dicens: Si possibile est, transeat a me poculum istud, humanum demonstravit timorem, poculum vocans mortem. Dicens autem, Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu, docuit quod, natura licet retrahente, sequi oporteat Dei voluntatem, illamque proprie voluntati præponere, tanquam maxime utilem. Quod vero ail: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu, planius retulit Lucas - dicens: Ve Variæ lectiones et notm. Harc uterque codes habet in margine, quidem paulo inferius, f hoc loco. Cart co Mentenius. PATROL GR CXXIX. Etiam hæc uterque habet in margine. Apud Hentenium non legitur.

COMMENT. IN MATTH.EUM.·· CAP. XXVI. Vers. 35. Similiter εἶπον. Μιμησάμενοι καὶ αὐτοὶ τὸν Petrum. *Ομοίως Πέτρον. Τότε Vers, 56. Tunc ἐκεῖ. Μόνος άπεισιν εἰς προσευχήν, διδάσκων ὅτι χρὴ τὸν θερμῶς προσεύχεσθαι μέλ λοντα μεμονωμένον προσεύχεσθαι. [Ως άνθρωπος προσηύξατο, διδάσκων τους ἀνθρώπους ἐν πειρασμοῖς προσεύχεσθαι, καὶ εἰς Θεὸν ἀνατείνεσθαι, καὶ ἐκτενέστερον ἐπικαλεῖσθαι τὴν ἐκείνου βοήθειαν.] Καὶ παραλαβὼν — ἀδημονεῖν. ['Εστ: δειλία φυσική, μὴ θελούσης τῆς ψυχῆς διαιρεθήναι του σώματος, διὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς ἐντεθεῖσαν αὐτῇ παρὰ τοῦ Δημιουργοῦ φυσικὴν συμπάθειάν τε καὶ οἰκειό τητα. Καὶ ἔστι δε λία παρὰ φύσιν, ἐκ προδοσίας λο γισμῶν καὶ ἀπιστίας συνισταμένη, ὡς ὅταν τις ἐν νυκτὶ δειλιᾷ διὰ τὰ φάσματα καὶ τοὺς ψόφους. Ταύτην δὲ τὴν δειλίαν, ὡς παρὰ φύσιν, ὁ Χριστὸς οὐ προσήκατο. ] Οὐκ εἰς τὴν προσευχήν παρέλαβεν αὐτοὺς, ἀλλὰ πρὸ τῆς προσευχῆς, ἰδίᾳ τῶν ἄλλων μαθητῶν, ὥστε μόνον ἐνδείξασθαι αὐτοῖς τὰ τῆς λύπης. Μάρκος δέ φησιν ὅτι ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι, ήγουν δειλιά». ήγουν δειλιᾷν. Εφηκε γὰρ τῇ φύσει πάσχειν τὸ ἴδιον. Αδημονεῖν δὲ νῦν τὸ Βαρυθυμεῖν νοεῖται. Τὴν μὲν οὖν λύπην καὶ βαρυθυμίαν ἐνδείκνυται, δεικνύων, ὅτι ὥσπερ τὰ πάντα Θεός ἐστιν, οὕτω καὶ τὰ πάντα ἄνθρωπος. Ιδιον δὲ ἀνθρωπίνης φύσεως λυπεῖσθαι διὰ τὸν θάν νατον, και μάλιστα τὸν βίαιον, καὶ φοβεῖσθαι τοῦτ.ν. Μόνοις ὲ τούτοις ἐνδείκνυται, ὡς μόνοις θεωροῖς γεγονόσι καὶ τῆς ἐν τῇ μεταμορφώσει θείας δόξης c αὐτοῦ, καὶ μᾶλλον τῶν ἄλλων δυναμένοι; μὴ θορυξη θῆναι καὶ καταπετεῖν. Τότε – μετ' ἐμοῦ. Φανερώτερον ἐξαγορεύει τὴν ἀσθένειαν τῆς φύσεως, ὡς ἄνθρωπο;. Τὸ δὲ, Εως θανάτου, ἀντὶ τοῦ, ὡς ἐν θανάτῳ. Γρηγορεῖν δὲ μετ' αὐτοῦ κελεύει παραμυθίας ἕνεκεν, ὡς ἔθος τοῖς ἐν περιστάσεσιν. Εἶτα καὶ τούτους ἀφίησιν ἐκεῖ, καὶ μόνο; ἄ πεισιν εἰς τὴν προσευχήν. Καὶ προελθὼν αὐτοῦ. Λουκᾶς δὲ καὶ τὸ μέ τρον τοῦ διαστήματος εἶπεν, ὅτι ἀπεσπάσθη ἀπ' αὐτῶν ὡσεὶ λίθου βολήν. Προσευχόμενος – ὡς σύ. Εἰπὼν μὲν ὅτι Εἰ δυνατόν ἐστι, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον p τοῦτο, ἔδειξε τὴν ἀνθρωπίνην δειλίαν, ποτήριον λέγων τὸ τοῦ θανάτου· εἰπὼν δὲ ὅτι Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σὺ, ἐδίδαξεν ὅτι καὶ τῆς φύσεω: ἀνθελκούσης χρὴ ἕπεσθαι τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ, καὶ προτιμᾷ αὐτὸ τοῦ ἰδίου θελήματος. ὡς λυσιτελέστερον. Τὸ δὲ, Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, σαφέστερον ὁ Λουκᾶς ἀπήγγειλεν, εἰπών, Πλὴν μὴ τὸ θέλημά 35. 5ª Luc. xx11, 44. οι Marc. XIV, dixerunt. Imitantes et ipsi illic Solus abit ad orationem, docens oportere eum qui ferventer oraturus est, solitarium orare. + Ut homo precabatur, docens homines in tentationibus precari et ad Deum intendere mentem atque ardentius ejus implorare auxilium. Vers. 37. Εt assumpto - mastus esse. + + Est timor quidam secundum naturam, cum animus non vult disjungi a corpore, propter insitam ei in principio a Creatore compassionem et conjunctionem. Est vero etiam timor contra naluram qui ex neglectu sanæ rationis et infidelitate oritur, veluti, cum quis nocte tinet, propter spectra aut sonitus. Hunc timorem autem, qui contra naturam est, Christus non babuit. Non ad orationem eos assumpsit, sed antequam oraret, ut seorsim separatis ab aliis discipulis suam ostenderet tristitiam. Marcus autem dicit, quod capit expaves:ere, id est timere s. Permisit enim natura pali quod suum crat. Αδημονεῖν autem (pro quo mæstum esse vertimus) significat nunc acerbo esse auimo. Mostitiam itaque et animi acerbitatem demonstrat: ostendens quod sicut omnino Deus est, ita omnino homo est: proprium est autem humanæ naturæ mœstitiam pali propter mortem, maxime violentam, hancque timere. Solis autem his demonstratur, ut qui soli spectatores fuerant divinæ gloriæ ipsius in transfiguratione, et qui magis inter omnes poterant non turbari aut decidere. Vers. 58. Tunc mecum. Manifestius naturæ paudit infirmitatem tanquam homo. Quod autem ait: Usque ad mortem, tantumdem est ac si dicat, Sicut in morte. Vigilare vero secum jubet eos consolationis gratia, sicut moris est in afflictionibus. Deinde etiam hos ibi relinquit, et solus abit ad orandum. Vers. 39. Et progressus suam. Lucas vero etiam spatii dixit mensuram, quod avulsus est ab eis quantum jactus est lapidis *. Vers. 39. Orans sicut tu. Dicens: Si possibile est, transeat a me poculum istud, humanum demonstravit timorem, poculum vocans mortem. Dicens autem, Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu, docuit quod, natura licet retrahente, sequi oporteat Dei voluntatem, illamque proprie voluntati præponere, tanquam maxime utilem. Quod vero ail: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu, planius retulit Lucas - dicens: Ve Variæ lectiones et notm. Harc uterque codes habet in margine, quidem paulo inferius, f hoc loco. Cart co Mentenius. PATROL GR CXXIX. Etiam hæc uterque habet in margine. Apud Hentenium non legitur.

COMMENT. IN MATTH.EUM.·· CAP. XXVI. Vers. 35. Similiter εἶπον. Μιμησάμενοι καὶ αὐτοὶ τὸν Petrum. *Ομοίως Πέτρον. Τότε Vers, 56. Tunc ἐκεῖ. Μόνος άπεισιν εἰς προσευχήν, διδάσκων ὅτι χρὴ τὸν θερμῶς προσεύχεσθαι μέλ λοντα μεμονωμένον προσεύχεσθαι. [Ως άνθρωπος προσηύξατο, διδάσκων τους ἀνθρώπους ἐν πειρασμοῖς προσεύχεσθαι, καὶ εἰς Θεὸν ἀνατείνεσθαι, καὶ ἐκτενέστερον ἐπικαλεῖσθαι τὴν ἐκείνου βοήθειαν.] Καὶ παραλαβὼν — ἀδημονεῖν. ['Εστ: δειλία φυσική, μὴ θελούσης τῆς ψυχῆς διαιρεθήναι του σώματος, διὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς ἐντεθεῖσαν αὐτῇ παρὰ τοῦ Δημιουργοῦ φυσικὴν συμπάθειάν τε καὶ οἰκειό τητα. Καὶ ἔστι δε λία παρὰ φύσιν, ἐκ προδοσίας λο γισμῶν καὶ ἀπιστίας συνισταμένη, ὡς ὅταν τις ἐν νυκτὶ δειλιᾷ διὰ τὰ φάσματα καὶ τοὺς ψόφους. Ταύτην δὲ τὴν δειλίαν, ὡς παρὰ φύσιν, ὁ Χριστὸς οὐ προσήκατο. ] Οὐκ εἰς τὴν προσευχήν παρέλαβεν αὐτοὺς, ἀλλὰ πρὸ τῆς προσευχῆς, ἰδίᾳ τῶν ἄλλων μαθητῶν, ὥστε μόνον ἐνδείξασθαι αὐτοῖς τὰ τῆς λύπης. Μάρκος δέ φησιν ὅτι ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι, ήγουν δειλιά». ήγουν δειλιᾷν. Εφηκε γὰρ τῇ φύσει πάσχειν τὸ ἴδιον. Αδημονεῖν δὲ νῦν τὸ Βαρυθυμεῖν νοεῖται. Τὴν μὲν οὖν λύπην καὶ βαρυθυμίαν ἐνδείκνυται, δεικνύων, ὅτι ὥσπερ τὰ πάντα Θεός ἐστιν, οὕτω καὶ τὰ πάντα ἄνθρωπος. Ιδιον δὲ ἀνθρωπίνης φύσεως λυπεῖσθαι διὰ τὸν θάν νατον, και μάλιστα τὸν βίαιον, καὶ φοβεῖσθαι τοῦτ.ν. Μόνοις ὲ τούτοις ἐνδείκνυται, ὡς μόνοις θεωροῖς γεγονόσι καὶ τῆς ἐν τῇ μεταμορφώσει θείας δόξης c αὐτοῦ, καὶ μᾶλλον τῶν ἄλλων δυναμένοι; μὴ θορυξη θῆναι καὶ καταπετεῖν. Τότε – μετ' ἐμοῦ. Φανερώτερον ἐξαγορεύει τὴν ἀσθένειαν τῆς φύσεως, ὡς ἄνθρωπο;. Τὸ δὲ, Εως θανάτου, ἀντὶ τοῦ, ὡς ἐν θανάτῳ. Γρηγορεῖν δὲ μετ' αὐτοῦ κελεύει παραμυθίας ἕνεκεν, ὡς ἔθος τοῖς ἐν περιστάσεσιν. Εἶτα καὶ τούτους ἀφίησιν ἐκεῖ, καὶ μόνο; ἄ πεισιν εἰς τὴν προσευχήν. Καὶ προελθὼν αὐτοῦ. Λουκᾶς δὲ καὶ τὸ μέ τρον τοῦ διαστήματος εἶπεν, ὅτι ἀπεσπάσθη ἀπ' αὐτῶν ὡσεὶ λίθου βολήν. Προσευχόμενος – ὡς σύ. Εἰπὼν μὲν ὅτι Εἰ δυνατόν ἐστι, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον p τοῦτο, ἔδειξε τὴν ἀνθρωπίνην δειλίαν, ποτήριον λέγων τὸ τοῦ θανάτου· εἰπὼν δὲ ὅτι Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σὺ, ἐδίδαξεν ὅτι καὶ τῆς φύσεω: ἀνθελκούσης χρὴ ἕπεσθαι τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ, καὶ προτιμᾷ αὐτὸ τοῦ ἰδίου θελήματος. ὡς λυσιτελέστερον. Τὸ δὲ, Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, σαφέστερον ὁ Λουκᾶς ἀπήγγειλεν, εἰπών, Πλὴν μὴ τὸ θέλημά 35. 5ª Luc. xx11, 44. οι Marc. XIV, dixerunt. Imitantes et ipsi illic Solus abit ad orationem, docens oportere eum qui ferventer oraturus est, solitarium orare. + Ut homo precabatur, docens homines in tentationibus precari et ad Deum intendere mentem atque ardentius ejus implorare auxilium. Vers. 37. Εt assumpto - mastus esse. + + Est timor quidam secundum naturam, cum animus non vult disjungi a corpore, propter insitam ei in principio a Creatore compassionem et conjunctionem. Est vero etiam timor contra naluram qui ex neglectu sanæ rationis et infidelitate oritur, veluti, cum quis nocte tinet, propter spectra aut sonitus. Hunc timorem autem, qui contra naturam est, Christus non babuit. Non ad orationem eos assumpsit, sed antequam oraret, ut seorsim separatis ab aliis discipulis suam ostenderet tristitiam. Marcus autem dicit, quod capit expaves:ere, id est timere s. Permisit enim natura pali quod suum crat. Αδημονεῖν autem (pro quo mæstum esse vertimus) significat nunc acerbo esse auimo. Mostitiam itaque et animi acerbitatem demonstrat: ostendens quod sicut omnino Deus est, ita omnino homo est: proprium est autem humanæ naturæ mœstitiam pali propter mortem, maxime violentam, hancque timere. Solis autem his demonstratur, ut qui soli spectatores fuerant divinæ gloriæ ipsius in transfiguratione, et qui magis inter omnes poterant non turbari aut decidere. Vers. 58. Tunc mecum. Manifestius naturæ paudit infirmitatem tanquam homo. Quod autem ait: Usque ad mortem, tantumdem est ac si dicat, Sicut in morte. Vigilare vero secum jubet eos consolationis gratia, sicut moris est in afflictionibus. Deinde etiam hos ibi relinquit, et solus abit ad orandum. Vers. 39. Et progressus suam. Lucas vero etiam spatii dixit mensuram, quod avulsus est ab eis quantum jactus est lapidis *. Vers. 39. Orans sicut tu. Dicens: Si possibile est, transeat a me poculum istud, humanum demonstravit timorem, poculum vocans mortem. Dicens autem, Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu, docuit quod, natura licet retrahente, sequi oporteat Dei voluntatem, illamque proprie voluntati præponere, tanquam maxime utilem. Quod vero ail: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu, planius retulit Lucas - dicens: Ve Variæ lectiones et notm. Harc uterque codes habet in margine, quidem paulo inferius, f hoc loco. Cart co Mentenius. PATROL GR CXXIX. Etiam hæc uterque habet in margine. Apud Hentenium non legitur.

rumtamen non mea coiunius, sed tua fat ss. Marcus & μου, ἀλλὰ τὸ σὲν γινέσθω Μάρκος δέ φησιν autem dicit quod orabat ut, si possibile esset, transiret a se hora, videlicet mortis. Et quod dicebat: Abba Pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer poculum hoc a me, sed non quod ego volo, sed quod tu s. Dictio Abba Hebraica est, signifeans idem quod Pater; i leo quoque sua interpretatio apposita est. Quod autem additur, Sed non quod ego volo, sed quod tu, defectiva oratio est; deiicit enim, Fiat, nam completa oratio est: Fiat noa quod ego volo, sed quod tu. Apud Lucam vero seriptum est: Pater, si τις transferre poculum hoc a me "; et similiter est oratio defectiva; deficit enim, Transfer. Ut homo autem dicebat, Si p ssibile est, hoc est, Quatenus fieri potest: humanum est enim timere (ii). Verisimile est autem omnia per partes dicta esse. Solemus enim in precationibus unum et idem vario modo dicere. Vers. 40. Et venit sic? Sic per modum interrogationis legendum est; pudore nanique afect cum. Atqui etiam alii dormiebant. Sed hunc vehementius objurgavit tanquam magis temerarium, dicens: Sic te promisisti facturum? Vers. 40. Non- mecum? Mecura mori promisistis, et non potuistis una hora vigilare mecum? Marcus autem ait dixisse Petro: Simon, dormis? Non potuisti una hora vigilare"? Præcipue enim ad illum direxit sermonem, deinde etiam ad alios. Vers. 41. Vigilale tentationem. Non vobis ipsis confidatis, neque magna promittatis, sed atten dite et orate ne intretis in tentationem. Quidam vero tentationem interpretantur hic de negatione. Vers. 41. Spiritus quidem — infrma. Anima quidem prompta est et audenter accedit periculum; caro vero cum infirma sit, formidat, nec adeo constans est; ideo convenit ne promptitudinem animæ attendentes insolescant, sed carnis infirmitatein advertentes modesti sint. Vers. 42. Rursus - voluntas tua. Marcus autem scripsit quod eumdem dixerit sermonem ". Veri simile est ergo et hunc et illum dixisse. Vers. 43. Et venit - gravati. Gravabantur non tantum somno, sed et microre, sicut dixit Lucas ". Jam enim certiores facti erant de morte ipsius. Marcus vero dixit: Et nesciebant quid ei responde49. **Marc. XIV, 18 Inc, xxi, 42. ss Marc. x1, 40. Γενέσθω. Cod. A. Ἵνα omittit cod. Α. "Οτι omittit cod. A. Ο ὅτι προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι, παρέλθη ἀπ' αὐτοῦ ἡ ὥρα, ήγουν, ἡ τοῦ θανάτου· καὶ ὅτι Ελεγεν, 'Αδὰ ὁ Πατήρ, πάντα δυνατά σοι· παρέ νεγκε τὸ ποτήριον ἀπ' ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ' οὐ τί ἐγώ θέλω, ἀλλὰ τί σύ. Τὸ μὲν ουν ᾿Αββά, ἑβραϊκὴ λέξις ἐστί, σημαίνον τὸ Ο Πατήρ· διὸ καὶ ἡ ἑρμη - νεία τούτου προσετέθη. Τὸ δὲ, Οὐ τί ἐγὼ θέλω, ἀλλὰ τί σύ, ἐλλιπῆ εἰσιν. Ελλείπει γὰρ τὸ Γινέσθω. Εστι γὰρ τὸ πλῆρες, ὅτι Γινέσθω, ούχ δ ἐγὼ θέλω, ἀλλ' 8 σύ. Παρὰ δὲ τῷ Λουκά γέγραπται· Πάτερ, εἰ βού λει παρενεγκεῖν τὸ ποτήριον τοῦτο ἀπ' ἐμοῦ. Καὶ ἔστι καὶ τοῦτο ἐλλιπές. Ελλείπει γὰρ τὸ, Παρένεγκε. Ο; ἄνθρωπος δὲ εἶπεν, Εἰ δυνατόν ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, εἰ ἐνδεχόμενον. Ανθρώπινον γὰρ τὸ ἐπιδοιάζειν Ως γάρ Θεὸς ἐγίνωσκεν εἴτε δυ νατὸν ἦν, εἴτε ἀδύνατον. Εἰκὸς δὲ, πάντα ῥηθῆκαι ἀνὰ μέρος. Ειώθαμεν γὰρ ἐν ταῖς προσευχαῖς διαφό πως τὸ αὐτὸ λέγειν. Καὶ ἔρχεται οὕτως; Τὸ οὕτως; κατ' ἐρώ τησιν ἠθικὴν ἀναγνωστέον. Ενέτρεψε γὰρ αὐτὸν, καίτοι καὶ τῶν ἄλλων καθευδόντων ἀλλὰ τούτου διαφερόντως καθήψατο, ως προπετεστέρου, λέγων" Οὕτως ὑπέσχου; Οὐκ μετ᾿ ἐμοῦ; Σὺν ἐμοὶ ἀποθανεῖν ἐπηγγεί λασθε, καὶ οὐκ ἰσχύτατε μίαν ώραν γρηγορήσαι μετ᾿ ἐμοῦ; Μάρκος δέ φησιν, ὅτι λέγει τῷ Πέτρῳ Σίμων, καθεύδεις; Οὐκ ἴσχυσας μ' αν ὥραν γρη γυρῆσαι; Προηγουμένως μὲν γὰρ πρὸς ἐκεῖνον ἀπετείνατο, εἶτα καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους. Γρηγορείτε – πειρασμόν. Μη θαρρείτε ἑαυτοῖς, θαῤῥεῖτε μηδὲ ἐπαγγέλλεσθε μεγάλα, ἀλλὰ προσέχετε καὶ προσεύχεσθε μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν. Τινὲς δὲ πειρασμὸν ἐνταῦθα τὸν τῆς ἀρνήσεως ερμηνεύουσι. Τὸ μὲν πνεῦμα ἀσθενής. Η μὲν ψυχή προσ θυμεῖται καὶ κατατολμᾷ τοῦ κινδύνου· ἡ δὲ σάρξ, ἀσθενὴς οὖσα, ὑποστέλλεται καὶ οὐκ εὐτονεῖ· διδ προσήκει μή. πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς προθυμίαν βλέποντας, θρασύνεσθαι, ἀλλὰ, πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς ἀσθένειαν ὁρῶντας, μετριοφρονείν. Πάλιν θέλημά σου. Ὁ δὲ Μάρκος ἔγραψεν, ὅτι τὸν αὐτὸν λόγον εἶπεν, ἂν καὶ πρότερον. Εἰκὸς Ο δὲ καὶ ἐκεῖνον, καὶ τοῦτον εἰπεῖν. Καὶ ἐλθὼν βεβαρημένοι. Βεβάρηντο οὐ τῷ ὕπνῳ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῇ λύπῃ, καθὼς εἶπε Λου κας. Ηδη γὰρ ἐπληροφορήθησαν περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν ὅτι Καὶ οὐκ ᾔδεισαν, τ' αὐτῷ ἀποκριθώσιν. 35. 8. Luc. sxi1, 42. ss Marc. 14, 57. Variæ lectiones et notæ. ** Ibid. 59. S7 Luc. XXII, Frequentius legitur ενδοιάζειν. Sed hoc quo que prcbum. (ii) Timere. Dubitare. Ut Deus enim, norat utrum fieri posset necne.

rumtamen non mea coiunius, sed tua fat ss. Marcus & μου, ἀλλὰ τὸ σὲν γινέσθω Μάρκος δέ φησιν autem dicit quod orabat ut, si possibile esset, transiret a se hora, videlicet mortis. Et quod dicebat: Abba Pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer poculum hoc a me, sed non quod ego volo, sed quod tu s. Dictio Abba Hebraica est, signifeans idem quod Pater; i leo quoque sua interpretatio apposita est. Quod autem additur, Sed non quod ego volo, sed quod tu, defectiva oratio est; deiicit enim, Fiat, nam completa oratio est: Fiat noa quod ego volo, sed quod tu. Apud Lucam vero seriptum est: Pater, si τις transferre poculum hoc a me "; et similiter est oratio defectiva; deficit enim, Transfer. Ut homo autem dicebat, Si p ssibile est, hoc est, Quatenus fieri potest: humanum est enim timere (ii). Verisimile est autem omnia per partes dicta esse. Solemus enim in precationibus unum et idem vario modo dicere. Vers. 40. Et venit sic? Sic per modum interrogationis legendum est; pudore nanique afect cum. Atqui etiam alii dormiebant. Sed hunc vehementius objurgavit tanquam magis temerarium, dicens: Sic te promisisti facturum? Vers. 40. Non- mecum? Mecura mori promisistis, et non potuistis una hora vigilare mecum? Marcus autem ait dixisse Petro: Simon, dormis? Non potuisti una hora vigilare"? Præcipue enim ad illum direxit sermonem, deinde etiam ad alios. Vers. 41. Vigilale tentationem. Non vobis ipsis confidatis, neque magna promittatis, sed atten dite et orate ne intretis in tentationem. Quidam vero tentationem interpretantur hic de negatione. Vers. 41. Spiritus quidem — infrma. Anima quidem prompta est et audenter accedit periculum; caro vero cum infirma sit, formidat, nec adeo constans est; ideo convenit ne promptitudinem animæ attendentes insolescant, sed carnis infirmitatein advertentes modesti sint. Vers. 42. Rursus - voluntas tua. Marcus autem scripsit quod eumdem dixerit sermonem ". Veri simile est ergo et hunc et illum dixisse. Vers. 43. Et venit - gravati. Gravabantur non tantum somno, sed et microre, sicut dixit Lucas ". Jam enim certiores facti erant de morte ipsius. Marcus vero dixit: Et nesciebant quid ei responde49. **Marc. XIV, 18 Inc, xxi, 42. ss Marc. x1, 40. Γενέσθω. Cod. A. Ἵνα omittit cod. Α. "Οτι omittit cod. A. Ο ὅτι προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι, παρέλθη ἀπ' αὐτοῦ ἡ ὥρα, ήγουν, ἡ τοῦ θανάτου· καὶ ὅτι Ελεγεν, 'Αδὰ ὁ Πατήρ, πάντα δυνατά σοι· παρέ νεγκε τὸ ποτήριον ἀπ' ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ' οὐ τί ἐγώ θέλω, ἀλλὰ τί σύ. Τὸ μὲν ουν ᾿Αββά, ἑβραϊκὴ λέξις ἐστί, σημαίνον τὸ Ο Πατήρ· διὸ καὶ ἡ ἑρμη - νεία τούτου προσετέθη. Τὸ δὲ, Οὐ τί ἐγὼ θέλω, ἀλλὰ τί σύ, ἐλλιπῆ εἰσιν. Ελλείπει γὰρ τὸ Γινέσθω. Εστι γὰρ τὸ πλῆρες, ὅτι Γινέσθω, ούχ δ ἐγὼ θέλω, ἀλλ' 8 σύ. Παρὰ δὲ τῷ Λουκά γέγραπται· Πάτερ, εἰ βού λει παρενεγκεῖν τὸ ποτήριον τοῦτο ἀπ' ἐμοῦ. Καὶ ἔστι καὶ τοῦτο ἐλλιπές. Ελλείπει γὰρ τὸ, Παρένεγκε. Ο; ἄνθρωπος δὲ εἶπεν, Εἰ δυνατόν ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, εἰ ἐνδεχόμενον. Ανθρώπινον γὰρ τὸ ἐπιδοιάζειν Ως γάρ Θεὸς ἐγίνωσκεν εἴτε δυ νατὸν ἦν, εἴτε ἀδύνατον. Εἰκὸς δὲ, πάντα ῥηθῆκαι ἀνὰ μέρος. Ειώθαμεν γὰρ ἐν ταῖς προσευχαῖς διαφό πως τὸ αὐτὸ λέγειν. Καὶ ἔρχεται οὕτως; Τὸ οὕτως; κατ' ἐρώ τησιν ἠθικὴν ἀναγνωστέον. Ενέτρεψε γὰρ αὐτὸν, καίτοι καὶ τῶν ἄλλων καθευδόντων ἀλλὰ τούτου διαφερόντως καθήψατο, ως προπετεστέρου, λέγων" Οὕτως ὑπέσχου; Οὐκ μετ᾿ ἐμοῦ; Σὺν ἐμοὶ ἀποθανεῖν ἐπηγγεί λασθε, καὶ οὐκ ἰσχύτατε μίαν ώραν γρηγορήσαι μετ᾿ ἐμοῦ; Μάρκος δέ φησιν, ὅτι λέγει τῷ Πέτρῳ Σίμων, καθεύδεις; Οὐκ ἴσχυσας μ' αν ὥραν γρη γυρῆσαι; Προηγουμένως μὲν γὰρ πρὸς ἐκεῖνον ἀπετείνατο, εἶτα καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους. Γρηγορείτε – πειρασμόν. Μη θαρρείτε ἑαυτοῖς, θαῤῥεῖτε μηδὲ ἐπαγγέλλεσθε μεγάλα, ἀλλὰ προσέχετε καὶ προσεύχεσθε μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν. Τινὲς δὲ πειρασμὸν ἐνταῦθα τὸν τῆς ἀρνήσεως ερμηνεύουσι. Τὸ μὲν πνεῦμα ἀσθενής. Η μὲν ψυχή προσ θυμεῖται καὶ κατατολμᾷ τοῦ κινδύνου· ἡ δὲ σάρξ, ἀσθενὴς οὖσα, ὑποστέλλεται καὶ οὐκ εὐτονεῖ· διδ προσήκει μή. πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς προθυμίαν βλέποντας, θρασύνεσθαι, ἀλλὰ, πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς ἀσθένειαν ὁρῶντας, μετριοφρονείν. Πάλιν θέλημά σου. Ὁ δὲ Μάρκος ἔγραψεν, ὅτι τὸν αὐτὸν λόγον εἶπεν, ἂν καὶ πρότερον. Εἰκὸς Ο δὲ καὶ ἐκεῖνον, καὶ τοῦτον εἰπεῖν. Καὶ ἐλθὼν βεβαρημένοι. Βεβάρηντο οὐ τῷ ὕπνῳ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῇ λύπῃ, καθὼς εἶπε Λου κας. Ηδη γὰρ ἐπληροφορήθησαν περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν ὅτι Καὶ οὐκ ᾔδεισαν, τ' αὐτῷ ἀποκριθώσιν. 35. 8. Luc. sxi1, 42. ss Marc. 14, 57. Variæ lectiones et notæ. ** Ibid. 59. S7 Luc. XXII, Frequentius legitur ενδοιάζειν. Sed hoc quo que prcbum. (ii) Timere. Dubitare. Ut Deus enim, norat utrum fieri posset necne.

rumtamen non mea coiunius, sed tua fat ss. Marcus & μου, ἀλλὰ τὸ σὲν γινέσθω Μάρκος δέ φησιν autem dicit quod orabat ut, si possibile esset, transiret a se hora, videlicet mortis. Et quod dicebat: Abba Pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer poculum hoc a me, sed non quod ego volo, sed quod tu s. Dictio Abba Hebraica est, signifeans idem quod Pater; i leo quoque sua interpretatio apposita est. Quod autem additur, Sed non quod ego volo, sed quod tu, defectiva oratio est; deiicit enim, Fiat, nam completa oratio est: Fiat noa quod ego volo, sed quod tu. Apud Lucam vero seriptum est: Pater, si τις transferre poculum hoc a me "; et similiter est oratio defectiva; deficit enim, Transfer. Ut homo autem dicebat, Si p ssibile est, hoc est, Quatenus fieri potest: humanum est enim timere (ii). Verisimile est autem omnia per partes dicta esse. Solemus enim in precationibus unum et idem vario modo dicere. Vers. 40. Et venit sic? Sic per modum interrogationis legendum est; pudore nanique afect cum. Atqui etiam alii dormiebant. Sed hunc vehementius objurgavit tanquam magis temerarium, dicens: Sic te promisisti facturum? Vers. 40. Non- mecum? Mecura mori promisistis, et non potuistis una hora vigilare mecum? Marcus autem ait dixisse Petro: Simon, dormis? Non potuisti una hora vigilare"? Præcipue enim ad illum direxit sermonem, deinde etiam ad alios. Vers. 41. Vigilale tentationem. Non vobis ipsis confidatis, neque magna promittatis, sed atten dite et orate ne intretis in tentationem. Quidam vero tentationem interpretantur hic de negatione. Vers. 41. Spiritus quidem — infrma. Anima quidem prompta est et audenter accedit periculum; caro vero cum infirma sit, formidat, nec adeo constans est; ideo convenit ne promptitudinem animæ attendentes insolescant, sed carnis infirmitatein advertentes modesti sint. Vers. 42. Rursus - voluntas tua. Marcus autem scripsit quod eumdem dixerit sermonem ". Veri simile est ergo et hunc et illum dixisse. Vers. 43. Et venit - gravati. Gravabantur non tantum somno, sed et microre, sicut dixit Lucas ". Jam enim certiores facti erant de morte ipsius. Marcus vero dixit: Et nesciebant quid ei responde49. **Marc. XIV, 18 Inc, xxi, 42. ss Marc. x1, 40. Γενέσθω. Cod. A. Ἵνα omittit cod. Α. "Οτι omittit cod. A. Ο ὅτι προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι, παρέλθη ἀπ' αὐτοῦ ἡ ὥρα, ήγουν, ἡ τοῦ θανάτου· καὶ ὅτι Ελεγεν, 'Αδὰ ὁ Πατήρ, πάντα δυνατά σοι· παρέ νεγκε τὸ ποτήριον ἀπ' ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ' οὐ τί ἐγώ θέλω, ἀλλὰ τί σύ. Τὸ μὲν ουν ᾿Αββά, ἑβραϊκὴ λέξις ἐστί, σημαίνον τὸ Ο Πατήρ· διὸ καὶ ἡ ἑρμη - νεία τούτου προσετέθη. Τὸ δὲ, Οὐ τί ἐγὼ θέλω, ἀλλὰ τί σύ, ἐλλιπῆ εἰσιν. Ελλείπει γὰρ τὸ Γινέσθω. Εστι γὰρ τὸ πλῆρες, ὅτι Γινέσθω, ούχ δ ἐγὼ θέλω, ἀλλ' 8 σύ. Παρὰ δὲ τῷ Λουκά γέγραπται· Πάτερ, εἰ βού λει παρενεγκεῖν τὸ ποτήριον τοῦτο ἀπ' ἐμοῦ. Καὶ ἔστι καὶ τοῦτο ἐλλιπές. Ελλείπει γὰρ τὸ, Παρένεγκε. Ο; ἄνθρωπος δὲ εἶπεν, Εἰ δυνατόν ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, εἰ ἐνδεχόμενον. Ανθρώπινον γὰρ τὸ ἐπιδοιάζειν Ως γάρ Θεὸς ἐγίνωσκεν εἴτε δυ νατὸν ἦν, εἴτε ἀδύνατον. Εἰκὸς δὲ, πάντα ῥηθῆκαι ἀνὰ μέρος. Ειώθαμεν γὰρ ἐν ταῖς προσευχαῖς διαφό πως τὸ αὐτὸ λέγειν. Καὶ ἔρχεται οὕτως; Τὸ οὕτως; κατ' ἐρώ τησιν ἠθικὴν ἀναγνωστέον. Ενέτρεψε γὰρ αὐτὸν, καίτοι καὶ τῶν ἄλλων καθευδόντων ἀλλὰ τούτου διαφερόντως καθήψατο, ως προπετεστέρου, λέγων" Οὕτως ὑπέσχου; Οὐκ μετ᾿ ἐμοῦ; Σὺν ἐμοὶ ἀποθανεῖν ἐπηγγεί λασθε, καὶ οὐκ ἰσχύτατε μίαν ώραν γρηγορήσαι μετ᾿ ἐμοῦ; Μάρκος δέ φησιν, ὅτι λέγει τῷ Πέτρῳ Σίμων, καθεύδεις; Οὐκ ἴσχυσας μ' αν ὥραν γρη γυρῆσαι; Προηγουμένως μὲν γὰρ πρὸς ἐκεῖνον ἀπετείνατο, εἶτα καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους. Γρηγορείτε – πειρασμόν. Μη θαρρείτε ἑαυτοῖς, θαῤῥεῖτε μηδὲ ἐπαγγέλλεσθε μεγάλα, ἀλλὰ προσέχετε καὶ προσεύχεσθε μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν. Τινὲς δὲ πειρασμὸν ἐνταῦθα τὸν τῆς ἀρνήσεως ερμηνεύουσι. Τὸ μὲν πνεῦμα ἀσθενής. Η μὲν ψυχή προσ θυμεῖται καὶ κατατολμᾷ τοῦ κινδύνου· ἡ δὲ σάρξ, ἀσθενὴς οὖσα, ὑποστέλλεται καὶ οὐκ εὐτονεῖ· διδ προσήκει μή. πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς προθυμίαν βλέποντας, θρασύνεσθαι, ἀλλὰ, πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς ἀσθένειαν ὁρῶντας, μετριοφρονείν. Πάλιν θέλημά σου. Ὁ δὲ Μάρκος ἔγραψεν, ὅτι τὸν αὐτὸν λόγον εἶπεν, ἂν καὶ πρότερον. Εἰκὸς Ο δὲ καὶ ἐκεῖνον, καὶ τοῦτον εἰπεῖν. Καὶ ἐλθὼν βεβαρημένοι. Βεβάρηντο οὐ τῷ ὕπνῳ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῇ λύπῃ, καθὼς εἶπε Λου κας. Ηδη γὰρ ἐπληροφορήθησαν περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν ὅτι Καὶ οὐκ ᾔδεισαν, τ' αὐτῷ ἀποκριθώσιν. 35. 8. Luc. sxi1, 42. ss Marc. 14, 57. Variæ lectiones et notæ. ** Ibid. 59. S7 Luc. XXII, Frequentius legitur ενδοιάζειν. Sed hoc quo que prcbum. (ii) Timere. Dubitare. Ut Deus enim, norat utrum fieri posset necne.

rumtamen non mea coiunius, sed tua fat ss. Marcus & μου, ἀλλὰ τὸ σὲν γινέσθω Μάρκος δέ φησιν autem dicit quod orabat ut, si possibile esset, transiret a se hora, videlicet mortis. Et quod dicebat: Abba Pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer poculum hoc a me, sed non quod ego volo, sed quod tu s. Dictio Abba Hebraica est, signifeans idem quod Pater; i leo quoque sua interpretatio apposita est. Quod autem additur, Sed non quod ego volo, sed quod tu, defectiva oratio est; deiicit enim, Fiat, nam completa oratio est: Fiat noa quod ego volo, sed quod tu. Apud Lucam vero seriptum est: Pater, si τις transferre poculum hoc a me "; et similiter est oratio defectiva; deficit enim, Transfer. Ut homo autem dicebat, Si p ssibile est, hoc est, Quatenus fieri potest: humanum est enim timere (ii). Verisimile est autem omnia per partes dicta esse. Solemus enim in precationibus unum et idem vario modo dicere. Vers. 40. Et venit sic? Sic per modum interrogationis legendum est; pudore nanique afect cum. Atqui etiam alii dormiebant. Sed hunc vehementius objurgavit tanquam magis temerarium, dicens: Sic te promisisti facturum? Vers. 40. Non- mecum? Mecura mori promisistis, et non potuistis una hora vigilare mecum? Marcus autem ait dixisse Petro: Simon, dormis? Non potuisti una hora vigilare"? Præcipue enim ad illum direxit sermonem, deinde etiam ad alios. Vers. 41. Vigilale tentationem. Non vobis ipsis confidatis, neque magna promittatis, sed atten dite et orate ne intretis in tentationem. Quidam vero tentationem interpretantur hic de negatione. Vers. 41. Spiritus quidem — infrma. Anima quidem prompta est et audenter accedit periculum; caro vero cum infirma sit, formidat, nec adeo constans est; ideo convenit ne promptitudinem animæ attendentes insolescant, sed carnis infirmitatein advertentes modesti sint. Vers. 42. Rursus - voluntas tua. Marcus autem scripsit quod eumdem dixerit sermonem ". Veri simile est ergo et hunc et illum dixisse. Vers. 43. Et venit - gravati. Gravabantur non tantum somno, sed et microre, sicut dixit Lucas ". Jam enim certiores facti erant de morte ipsius. Marcus vero dixit: Et nesciebant quid ei responde49. **Marc. XIV, 18 Inc, xxi, 42. ss Marc. x1, 40. Γενέσθω. Cod. A. Ἵνα omittit cod. Α. "Οτι omittit cod. A. Ο ὅτι προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι, παρέλθη ἀπ' αὐτοῦ ἡ ὥρα, ήγουν, ἡ τοῦ θανάτου· καὶ ὅτι Ελεγεν, 'Αδὰ ὁ Πατήρ, πάντα δυνατά σοι· παρέ νεγκε τὸ ποτήριον ἀπ' ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ' οὐ τί ἐγώ θέλω, ἀλλὰ τί σύ. Τὸ μὲν ουν ᾿Αββά, ἑβραϊκὴ λέξις ἐστί, σημαίνον τὸ Ο Πατήρ· διὸ καὶ ἡ ἑρμη - νεία τούτου προσετέθη. Τὸ δὲ, Οὐ τί ἐγὼ θέλω, ἀλλὰ τί σύ, ἐλλιπῆ εἰσιν. Ελλείπει γὰρ τὸ Γινέσθω. Εστι γὰρ τὸ πλῆρες, ὅτι Γινέσθω, ούχ δ ἐγὼ θέλω, ἀλλ' 8 σύ. Παρὰ δὲ τῷ Λουκά γέγραπται· Πάτερ, εἰ βού λει παρενεγκεῖν τὸ ποτήριον τοῦτο ἀπ' ἐμοῦ. Καὶ ἔστι καὶ τοῦτο ἐλλιπές. Ελλείπει γὰρ τὸ, Παρένεγκε. Ο; ἄνθρωπος δὲ εἶπεν, Εἰ δυνατόν ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, εἰ ἐνδεχόμενον. Ανθρώπινον γὰρ τὸ ἐπιδοιάζειν Ως γάρ Θεὸς ἐγίνωσκεν εἴτε δυ νατὸν ἦν, εἴτε ἀδύνατον. Εἰκὸς δὲ, πάντα ῥηθῆκαι ἀνὰ μέρος. Ειώθαμεν γὰρ ἐν ταῖς προσευχαῖς διαφό πως τὸ αὐτὸ λέγειν. Καὶ ἔρχεται οὕτως; Τὸ οὕτως; κατ' ἐρώ τησιν ἠθικὴν ἀναγνωστέον. Ενέτρεψε γὰρ αὐτὸν, καίτοι καὶ τῶν ἄλλων καθευδόντων ἀλλὰ τούτου διαφερόντως καθήψατο, ως προπετεστέρου, λέγων" Οὕτως ὑπέσχου; Οὐκ μετ᾿ ἐμοῦ; Σὺν ἐμοὶ ἀποθανεῖν ἐπηγγεί λασθε, καὶ οὐκ ἰσχύτατε μίαν ώραν γρηγορήσαι μετ᾿ ἐμοῦ; Μάρκος δέ φησιν, ὅτι λέγει τῷ Πέτρῳ Σίμων, καθεύδεις; Οὐκ ἴσχυσας μ' αν ὥραν γρη γυρῆσαι; Προηγουμένως μὲν γὰρ πρὸς ἐκεῖνον ἀπετείνατο, εἶτα καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους. Γρηγορείτε – πειρασμόν. Μη θαρρείτε ἑαυτοῖς, θαῤῥεῖτε μηδὲ ἐπαγγέλλεσθε μεγάλα, ἀλλὰ προσέχετε καὶ προσεύχεσθε μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν. Τινὲς δὲ πειρασμὸν ἐνταῦθα τὸν τῆς ἀρνήσεως ερμηνεύουσι. Τὸ μὲν πνεῦμα ἀσθενής. Η μὲν ψυχή προσ θυμεῖται καὶ κατατολμᾷ τοῦ κινδύνου· ἡ δὲ σάρξ, ἀσθενὴς οὖσα, ὑποστέλλεται καὶ οὐκ εὐτονεῖ· διδ προσήκει μή. πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς προθυμίαν βλέποντας, θρασύνεσθαι, ἀλλὰ, πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς ἀσθένειαν ὁρῶντας, μετριοφρονείν. Πάλιν θέλημά σου. Ὁ δὲ Μάρκος ἔγραψεν, ὅτι τὸν αὐτὸν λόγον εἶπεν, ἂν καὶ πρότερον. Εἰκὸς Ο δὲ καὶ ἐκεῖνον, καὶ τοῦτον εἰπεῖν. Καὶ ἐλθὼν βεβαρημένοι. Βεβάρηντο οὐ τῷ ὕπνῳ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῇ λύπῃ, καθὼς εἶπε Λου κας. Ηδη γὰρ ἐπληροφορήθησαν περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν ὅτι Καὶ οὐκ ᾔδεισαν, τ' αὐτῷ ἀποκριθώσιν. 35. 8. Luc. sxi1, 42. ss Marc. 14, 57. Variæ lectiones et notæ. ** Ibid. 59. S7 Luc. XXII, Frequentius legitur ενδοιάζειν. Sed hoc quo que prcbum. (ii) Timere. Dubitare. Ut Deus enim, norat utrum fieri posset necne.

-allo CAP. XXVI. Vers. 44. Et relictis - dicens. Secundo et tertio oravit, docens quod sæpius orare oporteat, et non defatigari. Venit autem secundo ad discipulos, convincens infirmitatem illorum, qui post correplionem meliores redditi non fuissent, sed adeo sonino demersi essent, ut neque respondere ei possent; ideo tunc non objurgavit eos. Καὶ ἀφεὶς εἰπών. Εκ δευτέρου μέν, καὶ ἐκ τρίτου προσηύξατο, διδάσκων ὅτι χρὴ πολλάκις προσεύχεσθα, καὶ μὴ ἀποκάμνειν. Ηλθε δὲ τὸ δεύτ τερον πρὸς τοὺς μαθητάς, ἐλέγχων τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, ὡς μηδὲ μετὰ τὴν ἐπιτίμησιν βελτιωθέντων, ἀλλὰ καὶ τοσοῦτον βεβαπτισμένων τῷ ὕπνῳ, ὅσον μηδὲ δύνασθαι ἀποκριθῆναι αὐτῷ. Διὸ οὐδὲ καθήψατο αὐτῶν τηνικαῦτα. Λουκᾶς δὲ πλατύτερον εἶπε καὶ ὅτι ἂρθη αὐτῷ ἄγγελος ἀπ᾿ οὐρανοῦ ἐνισχύων αὐτήν, ήγουν, ἰσχύειν καὶ κραταιοῦσθαι ἐπιφθεγγόμενος, ὡς ἀνθρώπῳ· καὶ ὅτι, καὶ γενόμενος ἐν ἀγωνίᾳ, ἐκτενέ στερον προσηύχετο· παιδεύων ἡμᾶς, ἐν ἀνάγκαις Εκτενέστερον προσεύχεσθα:· καὶ ὅτι Εγένετο ὁ ἱδρὼς αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι αίματος καταβαίνοντες ἐπὶ τὴν γῆν. Θρόμβοι δὲ αἵματος οἱ παχύτατου σταλαγμοί τοῦ αἵματος. Τοῦτο δὲ εἶπε, δηλών οχ ότι αἷμα ίδρωσεν, ἀλλ' ὅτι παχείς κατήγεν ἱδρῶτας ὑπὸ τῆς ἀγωνίας. Ίνα γὰρ μὴ δόξῃ ὑπό κρισις το γινόμενον, οὐκ ἐπὶ τοῦ προσώπου μόνον ἐνδείκνυται τὴν λύπην, ἀλλὰ καὶ φανερώτερον έξαγορεύει· ταύτην, καὶ προσεύχεται πυκνότερον, καὶ ἄγγελος αὐτῷ φαίνεται πρὸς ἀνδρείαν επαλεί φων, καὶ ἔτι ἀγωνιᾷ, καὶ ἐκτενέστερον προσεύχεται, καὶ ἱδρῶτες ἀδροὶ καταρρέουσι, καὶ πάντα ταῦτα καὶ ποιεῖ καὶ πάσχει, βεβαιῶν ὅτι οὐ κατὰ φαντασίαν ἐνηνθρώπησεν, ἀλλὰ κατ' ἀλήθειαν. Ει γὰρ καὶ τούτων ἀνθρωποπρεπῶς οὕτω γενομένων, καὶ τῆς μαρτυρικῆς καταδεέστερον γενναιότητος, ὅμως εἰσί τινες ἀπιστοῦντες τῇ ἐνανθρωπήσει αὐτοῦ, πολλῷ: ἄλλον ἐπίστουν ἄν, εἰ μὴ ταῦτα γέγονεν. Αξιον δὲ ζητῆσαι, πόθεν οἱ εὐαγγελισταί μα Ούντες συνεγράψαντο, τί τε προσευχόμενος εἶπε τηνικαῦτα, καὶ ποσάκις προσηύξατο, καὶ ἁπλῶς τὰ περὶ τοῦ ἀγγέλου, καὶ τὰ ἑξῆς. Οἱ μαθηταὶ γὰρ πάντες τότε μὲν ἐκάθευδον· ὕστερον δὲ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον. Δοκεί γάρ μοι μετὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτὸς ὁ Διδάσκαλος εἰπεῖν καὶ ταῦτα τοῖς μαθη ταῖς, ὅτε δι' ἡμερῶν τεσσαράκοντα ὀπτανόμενος ἦν αὐτοῖς, ὡς ἡ βίβλο, φησὶ τῶν Πράξεων. Τότε - αναπαύεσθε. Εντρέπων αὐτοὺς τοῦτο λέγει, καὶ καθαπτόμενος, οἷα κοιμωμένων ἐν καιρῷ κινδύνου, καὶ τῶν πολλῶν αὐτοῦ περὶ τοῦ γρηγομεῖν καὶ προσεύχεσθαι παραγγελιῶν ἐπιλαθομένων, ώσανε! λέγων· Ἐπεὶ μέχρι τοῦ νῦν οὐκ ἐγρηγορή σατε, τὸ λοιπὸν καθεύδετε, καὶ ἀναπαύεσθε, εἰ δύνισθε. Ἰδοὺ ἤγγικεν ἡ ὥρα. Η τῆς προδοσίας. Μάρ %.0; δέ φησιν εἰπεῖν αὐτὸν πρὸ τοῦ λόγου τούτου, ότι 'Απέχει, τουτέστιν, ἔλαβε τὴν κατ᾿ ἐμοῦ ἐξουσίαν ὁ διάβολος, ἢ ἀπέχει τὰ κατ' ἐμὲ, ήγουν, πέρα; Εχει. Καὶ γὰρ καὶ παρὰ τῷ Λουκά εἴρηκεν, ὅτι τὰ περὶ ἐμοῦ τέλος έχει. Lucas autem latius dixit, quod apparuit illi angelus de coelo conforians eum "; dicens videlicet ei tanquam homini ut confortaretur ac roboraretur. Quodque factus in agonia, hoc est angore corre plus, protendebat orationem; docens nos, ut in necessitatibus orationem protendamus. Et quod factus est sudor ejus sicut grumi sanguinis decurrentes in terram ". Grumi sanguinis,hoc est, crassissimæ sanguinis guttæ, significans non quod sanguinem sudaverit, sed qnod crassos deduxerit sudores. Ne fictio videatur quod factum est, non in facie tantum mæstitiam demonstrat, sed et manifestius hanc prodit, et orat frequentius; angelusque ci apparet, ad fortitudinem exercens: et angore corripitur, ac protendit orationem; crassique defluunt sudores. llæc autem omnia et facit et patitur confirmans, quod non phantastice humavitatem assumpserit, sed juxta veritatem. Etenim si, etiam his ita factis quæ ad humanitatem pertinebant, quidam adhuc ejus incarnationem non credunt, quanto magis increduli essent, si læec facla non fuissent? Dignum est autem, ut inquiramus, unde didicerint evangelistæ, quid tunc orans dixerit, et quoties oravit, ac ut semel dicam, de angelo et cæteris quæ ab hoc loco sequuntur, siquidem dispuli om. nes tunc dormiebant, postmodum vero eo relicto fugerunt. Mihi sane apparet quod post resurrecti nem Præceptor ipse etiam hæc discipulis diserit, quando per dies quadraginta eis apparuit, sicuti refert Actorum liber 41. Vers. 45. Tunc requiescite. Pudore suffunden eos ac objurgans hoc dicit, quod in articulo periculi dormitarent, cum tamen multis eos vigilare præcepisset et orare, illi autem oblivioni cuncta tradidissent, ac si diceret: Ex quo hactenus non vigilatis, jam deinceps dormite et requiescite, si protestis. Vers. 45. Ecce appropinquavit hora. Hora proditionis. Marcus autem ait eum ante hunc serm - nem dixisse 'Απέχει, aufert ®, hoc est, accepit adversum me diabolus potestatem. Vel abscedunt quæ de me sunt, sive finem habent. Nam etiam apud Lucam dixit: Ea quæ sunt de me finem habent es **Luc. xxii, 43. 6ο Ibid. 41. οι Act. 1, 3. ** Marc. xiv, 41. Variæ lectiones et notæ. (55)Lexicon inedit. Θρόμβος πεπηγός αἷμα. Theophylact, p. 521 C: Σταγόσιν ἀδραῖ; Ιδρώτων περιεστάζετο. Theophanes Ceramicus pag. 68 Luc. xxi, 37. 491: θρομβος δεῖς ἱδρῶτα: ἀπόσταξεν. 'Ανδρίαν, Cod. Α.

-allo CAP. XXVI. Vers. 44. Et relictis - dicens. Secundo et tertio oravit, docens quod sæpius orare oporteat, et non defatigari. Venit autem secundo ad discipulos, convincens infirmitatem illorum, qui post correplionem meliores redditi non fuissent, sed adeo sonino demersi essent, ut neque respondere ei possent; ideo tunc non objurgavit eos. Καὶ ἀφεὶς εἰπών. Εκ δευτέρου μέν, καὶ ἐκ τρίτου προσηύξατο, διδάσκων ὅτι χρὴ πολλάκις προσεύχεσθα, καὶ μὴ ἀποκάμνειν. Ηλθε δὲ τὸ δεύτ τερον πρὸς τοὺς μαθητάς, ἐλέγχων τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, ὡς μηδὲ μετὰ τὴν ἐπιτίμησιν βελτιωθέντων, ἀλλὰ καὶ τοσοῦτον βεβαπτισμένων τῷ ὕπνῳ, ὅσον μηδὲ δύνασθαι ἀποκριθῆναι αὐτῷ. Διὸ οὐδὲ καθήψατο αὐτῶν τηνικαῦτα. Λουκᾶς δὲ πλατύτερον εἶπε καὶ ὅτι ἂρθη αὐτῷ ἄγγελος ἀπ᾿ οὐρανοῦ ἐνισχύων αὐτήν, ήγουν, ἰσχύειν καὶ κραταιοῦσθαι ἐπιφθεγγόμενος, ὡς ἀνθρώπῳ· καὶ ὅτι, καὶ γενόμενος ἐν ἀγωνίᾳ, ἐκτενέ στερον προσηύχετο· παιδεύων ἡμᾶς, ἐν ἀνάγκαις Εκτενέστερον προσεύχεσθα:· καὶ ὅτι Εγένετο ὁ ἱδρὼς αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι αίματος καταβαίνοντες ἐπὶ τὴν γῆν. Θρόμβοι δὲ αἵματος οἱ παχύτατου σταλαγμοί τοῦ αἵματος. Τοῦτο δὲ εἶπε, δηλών οχ ότι αἷμα ίδρωσεν, ἀλλ' ὅτι παχείς κατήγεν ἱδρῶτας ὑπὸ τῆς ἀγωνίας. Ίνα γὰρ μὴ δόξῃ ὑπό κρισις το γινόμενον, οὐκ ἐπὶ τοῦ προσώπου μόνον ἐνδείκνυται τὴν λύπην, ἀλλὰ καὶ φανερώτερον έξαγορεύει· ταύτην, καὶ προσεύχεται πυκνότερον, καὶ ἄγγελος αὐτῷ φαίνεται πρὸς ἀνδρείαν επαλεί φων, καὶ ἔτι ἀγωνιᾷ, καὶ ἐκτενέστερον προσεύχεται, καὶ ἱδρῶτες ἀδροὶ καταρρέουσι, καὶ πάντα ταῦτα καὶ ποιεῖ καὶ πάσχει, βεβαιῶν ὅτι οὐ κατὰ φαντασίαν ἐνηνθρώπησεν, ἀλλὰ κατ' ἀλήθειαν. Ει γὰρ καὶ τούτων ἀνθρωποπρεπῶς οὕτω γενομένων, καὶ τῆς μαρτυρικῆς καταδεέστερον γενναιότητος, ὅμως εἰσί τινες ἀπιστοῦντες τῇ ἐνανθρωπήσει αὐτοῦ, πολλῷ: ἄλλον ἐπίστουν ἄν, εἰ μὴ ταῦτα γέγονεν. Αξιον δὲ ζητῆσαι, πόθεν οἱ εὐαγγελισταί μα Ούντες συνεγράψαντο, τί τε προσευχόμενος εἶπε τηνικαῦτα, καὶ ποσάκις προσηύξατο, καὶ ἁπλῶς τὰ περὶ τοῦ ἀγγέλου, καὶ τὰ ἑξῆς. Οἱ μαθηταὶ γὰρ πάντες τότε μὲν ἐκάθευδον· ὕστερον δὲ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον. Δοκεί γάρ μοι μετὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτὸς ὁ Διδάσκαλος εἰπεῖν καὶ ταῦτα τοῖς μαθη ταῖς, ὅτε δι' ἡμερῶν τεσσαράκοντα ὀπτανόμενος ἦν αὐτοῖς, ὡς ἡ βίβλο, φησὶ τῶν Πράξεων. Τότε - αναπαύεσθε. Εντρέπων αὐτοὺς τοῦτο λέγει, καὶ καθαπτόμενος, οἷα κοιμωμένων ἐν καιρῷ κινδύνου, καὶ τῶν πολλῶν αὐτοῦ περὶ τοῦ γρηγομεῖν καὶ προσεύχεσθαι παραγγελιῶν ἐπιλαθομένων, ώσανε! λέγων· Ἐπεὶ μέχρι τοῦ νῦν οὐκ ἐγρηγορή σατε, τὸ λοιπὸν καθεύδετε, καὶ ἀναπαύεσθε, εἰ δύνισθε. Ἰδοὺ ἤγγικεν ἡ ὥρα. Η τῆς προδοσίας. Μάρ %.0; δέ φησιν εἰπεῖν αὐτὸν πρὸ τοῦ λόγου τούτου, ότι 'Απέχει, τουτέστιν, ἔλαβε τὴν κατ᾿ ἐμοῦ ἐξουσίαν ὁ διάβολος, ἢ ἀπέχει τὰ κατ' ἐμὲ, ήγουν, πέρα; Εχει. Καὶ γὰρ καὶ παρὰ τῷ Λουκά εἴρηκεν, ὅτι τὰ περὶ ἐμοῦ τέλος έχει. Lucas autem latius dixit, quod apparuit illi angelus de coelo conforians eum "; dicens videlicet ei tanquam homini ut confortaretur ac roboraretur. Quodque factus in agonia, hoc est angore corre plus, protendebat orationem; docens nos, ut in necessitatibus orationem protendamus. Et quod factus est sudor ejus sicut grumi sanguinis decurrentes in terram ". Grumi sanguinis,hoc est, crassissimæ sanguinis guttæ, significans non quod sanguinem sudaverit, sed qnod crassos deduxerit sudores. Ne fictio videatur quod factum est, non in facie tantum mæstitiam demonstrat, sed et manifestius hanc prodit, et orat frequentius; angelusque ci apparet, ad fortitudinem exercens: et angore corripitur, ac protendit orationem; crassique defluunt sudores. llæc autem omnia et facit et patitur confirmans, quod non phantastice humavitatem assumpserit, sed juxta veritatem. Etenim si, etiam his ita factis quæ ad humanitatem pertinebant, quidam adhuc ejus incarnationem non credunt, quanto magis increduli essent, si læec facla non fuissent? Dignum est autem, ut inquiramus, unde didicerint evangelistæ, quid tunc orans dixerit, et quoties oravit, ac ut semel dicam, de angelo et cæteris quæ ab hoc loco sequuntur, siquidem dispuli om. nes tunc dormiebant, postmodum vero eo relicto fugerunt. Mihi sane apparet quod post resurrecti nem Præceptor ipse etiam hæc discipulis diserit, quando per dies quadraginta eis apparuit, sicuti refert Actorum liber 41. Vers. 45. Tunc requiescite. Pudore suffunden eos ac objurgans hoc dicit, quod in articulo periculi dormitarent, cum tamen multis eos vigilare præcepisset et orare, illi autem oblivioni cuncta tradidissent, ac si diceret: Ex quo hactenus non vigilatis, jam deinceps dormite et requiescite, si protestis. Vers. 45. Ecce appropinquavit hora. Hora proditionis. Marcus autem ait eum ante hunc serm - nem dixisse 'Απέχει, aufert ®, hoc est, accepit adversum me diabolus potestatem. Vel abscedunt quæ de me sunt, sive finem habent. Nam etiam apud Lucam dixit: Ea quæ sunt de me finem habent es **Luc. xxii, 43. 6ο Ibid. 41. οι Act. 1, 3. ** Marc. xiv, 41. Variæ lectiones et notæ. (55)Lexicon inedit. Θρόμβος πεπηγός αἷμα. Theophylact, p. 521 C: Σταγόσιν ἀδραῖ; Ιδρώτων περιεστάζετο. Theophanes Ceramicus pag. 68 Luc. xxi, 37. 491: θρομβος δεῖς ἱδρῶτα: ἀπόσταξεν. 'Ανδρίαν, Cod. Α.

-allo CAP. XXVI. Vers. 44. Et relictis - dicens. Secundo et tertio oravit, docens quod sæpius orare oporteat, et non defatigari. Venit autem secundo ad discipulos, convincens infirmitatem illorum, qui post correplionem meliores redditi non fuissent, sed adeo sonino demersi essent, ut neque respondere ei possent; ideo tunc non objurgavit eos. Καὶ ἀφεὶς εἰπών. Εκ δευτέρου μέν, καὶ ἐκ τρίτου προσηύξατο, διδάσκων ὅτι χρὴ πολλάκις προσεύχεσθα, καὶ μὴ ἀποκάμνειν. Ηλθε δὲ τὸ δεύτ τερον πρὸς τοὺς μαθητάς, ἐλέγχων τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, ὡς μηδὲ μετὰ τὴν ἐπιτίμησιν βελτιωθέντων, ἀλλὰ καὶ τοσοῦτον βεβαπτισμένων τῷ ὕπνῳ, ὅσον μηδὲ δύνασθαι ἀποκριθῆναι αὐτῷ. Διὸ οὐδὲ καθήψατο αὐτῶν τηνικαῦτα. Λουκᾶς δὲ πλατύτερον εἶπε καὶ ὅτι ἂρθη αὐτῷ ἄγγελος ἀπ᾿ οὐρανοῦ ἐνισχύων αὐτήν, ήγουν, ἰσχύειν καὶ κραταιοῦσθαι ἐπιφθεγγόμενος, ὡς ἀνθρώπῳ· καὶ ὅτι, καὶ γενόμενος ἐν ἀγωνίᾳ, ἐκτενέ στερον προσηύχετο· παιδεύων ἡμᾶς, ἐν ἀνάγκαις Εκτενέστερον προσεύχεσθα:· καὶ ὅτι Εγένετο ὁ ἱδρὼς αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι αίματος καταβαίνοντες ἐπὶ τὴν γῆν. Θρόμβοι δὲ αἵματος οἱ παχύτατου σταλαγμοί τοῦ αἵματος. Τοῦτο δὲ εἶπε, δηλών οχ ότι αἷμα ίδρωσεν, ἀλλ' ὅτι παχείς κατήγεν ἱδρῶτας ὑπὸ τῆς ἀγωνίας. Ίνα γὰρ μὴ δόξῃ ὑπό κρισις το γινόμενον, οὐκ ἐπὶ τοῦ προσώπου μόνον ἐνδείκνυται τὴν λύπην, ἀλλὰ καὶ φανερώτερον έξαγορεύει· ταύτην, καὶ προσεύχεται πυκνότερον, καὶ ἄγγελος αὐτῷ φαίνεται πρὸς ἀνδρείαν επαλεί φων, καὶ ἔτι ἀγωνιᾷ, καὶ ἐκτενέστερον προσεύχεται, καὶ ἱδρῶτες ἀδροὶ καταρρέουσι, καὶ πάντα ταῦτα καὶ ποιεῖ καὶ πάσχει, βεβαιῶν ὅτι οὐ κατὰ φαντασίαν ἐνηνθρώπησεν, ἀλλὰ κατ' ἀλήθειαν. Ει γὰρ καὶ τούτων ἀνθρωποπρεπῶς οὕτω γενομένων, καὶ τῆς μαρτυρικῆς καταδεέστερον γενναιότητος, ὅμως εἰσί τινες ἀπιστοῦντες τῇ ἐνανθρωπήσει αὐτοῦ, πολλῷ: ἄλλον ἐπίστουν ἄν, εἰ μὴ ταῦτα γέγονεν. Αξιον δὲ ζητῆσαι, πόθεν οἱ εὐαγγελισταί μα Ούντες συνεγράψαντο, τί τε προσευχόμενος εἶπε τηνικαῦτα, καὶ ποσάκις προσηύξατο, καὶ ἁπλῶς τὰ περὶ τοῦ ἀγγέλου, καὶ τὰ ἑξῆς. Οἱ μαθηταὶ γὰρ πάντες τότε μὲν ἐκάθευδον· ὕστερον δὲ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον. Δοκεί γάρ μοι μετὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτὸς ὁ Διδάσκαλος εἰπεῖν καὶ ταῦτα τοῖς μαθη ταῖς, ὅτε δι' ἡμερῶν τεσσαράκοντα ὀπτανόμενος ἦν αὐτοῖς, ὡς ἡ βίβλο, φησὶ τῶν Πράξεων. Τότε - αναπαύεσθε. Εντρέπων αὐτοὺς τοῦτο λέγει, καὶ καθαπτόμενος, οἷα κοιμωμένων ἐν καιρῷ κινδύνου, καὶ τῶν πολλῶν αὐτοῦ περὶ τοῦ γρηγομεῖν καὶ προσεύχεσθαι παραγγελιῶν ἐπιλαθομένων, ώσανε! λέγων· Ἐπεὶ μέχρι τοῦ νῦν οὐκ ἐγρηγορή σατε, τὸ λοιπὸν καθεύδετε, καὶ ἀναπαύεσθε, εἰ δύνισθε. Ἰδοὺ ἤγγικεν ἡ ὥρα. Η τῆς προδοσίας. Μάρ %.0; δέ φησιν εἰπεῖν αὐτὸν πρὸ τοῦ λόγου τούτου, ότι 'Απέχει, τουτέστιν, ἔλαβε τὴν κατ᾿ ἐμοῦ ἐξουσίαν ὁ διάβολος, ἢ ἀπέχει τὰ κατ' ἐμὲ, ήγουν, πέρα; Εχει. Καὶ γὰρ καὶ παρὰ τῷ Λουκά εἴρηκεν, ὅτι τὰ περὶ ἐμοῦ τέλος έχει. Lucas autem latius dixit, quod apparuit illi angelus de coelo conforians eum "; dicens videlicet ei tanquam homini ut confortaretur ac roboraretur. Quodque factus in agonia, hoc est angore corre plus, protendebat orationem; docens nos, ut in necessitatibus orationem protendamus. Et quod factus est sudor ejus sicut grumi sanguinis decurrentes in terram ". Grumi sanguinis,hoc est, crassissimæ sanguinis guttæ, significans non quod sanguinem sudaverit, sed qnod crassos deduxerit sudores. Ne fictio videatur quod factum est, non in facie tantum mæstitiam demonstrat, sed et manifestius hanc prodit, et orat frequentius; angelusque ci apparet, ad fortitudinem exercens: et angore corripitur, ac protendit orationem; crassique defluunt sudores. llæc autem omnia et facit et patitur confirmans, quod non phantastice humavitatem assumpserit, sed juxta veritatem. Etenim si, etiam his ita factis quæ ad humanitatem pertinebant, quidam adhuc ejus incarnationem non credunt, quanto magis increduli essent, si læec facla non fuissent? Dignum est autem, ut inquiramus, unde didicerint evangelistæ, quid tunc orans dixerit, et quoties oravit, ac ut semel dicam, de angelo et cæteris quæ ab hoc loco sequuntur, siquidem dispuli om. nes tunc dormiebant, postmodum vero eo relicto fugerunt. Mihi sane apparet quod post resurrecti nem Præceptor ipse etiam hæc discipulis diserit, quando per dies quadraginta eis apparuit, sicuti refert Actorum liber 41. Vers. 45. Tunc requiescite. Pudore suffunden eos ac objurgans hoc dicit, quod in articulo periculi dormitarent, cum tamen multis eos vigilare præcepisset et orare, illi autem oblivioni cuncta tradidissent, ac si diceret: Ex quo hactenus non vigilatis, jam deinceps dormite et requiescite, si protestis. Vers. 45. Ecce appropinquavit hora. Hora proditionis. Marcus autem ait eum ante hunc serm - nem dixisse 'Απέχει, aufert ®, hoc est, accepit adversum me diabolus potestatem. Vel abscedunt quæ de me sunt, sive finem habent. Nam etiam apud Lucam dixit: Ea quæ sunt de me finem habent es **Luc. xxii, 43. 6ο Ibid. 41. οι Act. 1, 3. ** Marc. xiv, 41. Variæ lectiones et notæ. (55)Lexicon inedit. Θρόμβος πεπηγός αἷμα. Theophylact, p. 521 C: Σταγόσιν ἀδραῖ; Ιδρώτων περιεστάζετο. Theophanes Ceramicus pag. 68 Luc. xxi, 37. 491: θρομβος δεῖς ἱδρῶτα: ἀπόσταξεν. 'Ανδρίαν, Cod. Α.

-allo CAP. XXVI. Vers. 44. Et relictis - dicens. Secundo et tertio oravit, docens quod sæpius orare oporteat, et non defatigari. Venit autem secundo ad discipulos, convincens infirmitatem illorum, qui post correplionem meliores redditi non fuissent, sed adeo sonino demersi essent, ut neque respondere ei possent; ideo tunc non objurgavit eos. Καὶ ἀφεὶς εἰπών. Εκ δευτέρου μέν, καὶ ἐκ τρίτου προσηύξατο, διδάσκων ὅτι χρὴ πολλάκις προσεύχεσθα, καὶ μὴ ἀποκάμνειν. Ηλθε δὲ τὸ δεύτ τερον πρὸς τοὺς μαθητάς, ἐλέγχων τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, ὡς μηδὲ μετὰ τὴν ἐπιτίμησιν βελτιωθέντων, ἀλλὰ καὶ τοσοῦτον βεβαπτισμένων τῷ ὕπνῳ, ὅσον μηδὲ δύνασθαι ἀποκριθῆναι αὐτῷ. Διὸ οὐδὲ καθήψατο αὐτῶν τηνικαῦτα. Λουκᾶς δὲ πλατύτερον εἶπε καὶ ὅτι ἂρθη αὐτῷ ἄγγελος ἀπ᾿ οὐρανοῦ ἐνισχύων αὐτήν, ήγουν, ἰσχύειν καὶ κραταιοῦσθαι ἐπιφθεγγόμενος, ὡς ἀνθρώπῳ· καὶ ὅτι, καὶ γενόμενος ἐν ἀγωνίᾳ, ἐκτενέ στερον προσηύχετο· παιδεύων ἡμᾶς, ἐν ἀνάγκαις Εκτενέστερον προσεύχεσθα:· καὶ ὅτι Εγένετο ὁ ἱδρὼς αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι αίματος καταβαίνοντες ἐπὶ τὴν γῆν. Θρόμβοι δὲ αἵματος οἱ παχύτατου σταλαγμοί τοῦ αἵματος. Τοῦτο δὲ εἶπε, δηλών οχ ότι αἷμα ίδρωσεν, ἀλλ' ὅτι παχείς κατήγεν ἱδρῶτας ὑπὸ τῆς ἀγωνίας. Ίνα γὰρ μὴ δόξῃ ὑπό κρισις το γινόμενον, οὐκ ἐπὶ τοῦ προσώπου μόνον ἐνδείκνυται τὴν λύπην, ἀλλὰ καὶ φανερώτερον έξαγορεύει· ταύτην, καὶ προσεύχεται πυκνότερον, καὶ ἄγγελος αὐτῷ φαίνεται πρὸς ἀνδρείαν επαλεί φων, καὶ ἔτι ἀγωνιᾷ, καὶ ἐκτενέστερον προσεύχεται, καὶ ἱδρῶτες ἀδροὶ καταρρέουσι, καὶ πάντα ταῦτα καὶ ποιεῖ καὶ πάσχει, βεβαιῶν ὅτι οὐ κατὰ φαντασίαν ἐνηνθρώπησεν, ἀλλὰ κατ' ἀλήθειαν. Ει γὰρ καὶ τούτων ἀνθρωποπρεπῶς οὕτω γενομένων, καὶ τῆς μαρτυρικῆς καταδεέστερον γενναιότητος, ὅμως εἰσί τινες ἀπιστοῦντες τῇ ἐνανθρωπήσει αὐτοῦ, πολλῷ: ἄλλον ἐπίστουν ἄν, εἰ μὴ ταῦτα γέγονεν. Αξιον δὲ ζητῆσαι, πόθεν οἱ εὐαγγελισταί μα Ούντες συνεγράψαντο, τί τε προσευχόμενος εἶπε τηνικαῦτα, καὶ ποσάκις προσηύξατο, καὶ ἁπλῶς τὰ περὶ τοῦ ἀγγέλου, καὶ τὰ ἑξῆς. Οἱ μαθηταὶ γὰρ πάντες τότε μὲν ἐκάθευδον· ὕστερον δὲ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον. Δοκεί γάρ μοι μετὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτὸς ὁ Διδάσκαλος εἰπεῖν καὶ ταῦτα τοῖς μαθη ταῖς, ὅτε δι' ἡμερῶν τεσσαράκοντα ὀπτανόμενος ἦν αὐτοῖς, ὡς ἡ βίβλο, φησὶ τῶν Πράξεων. Τότε - αναπαύεσθε. Εντρέπων αὐτοὺς τοῦτο λέγει, καὶ καθαπτόμενος, οἷα κοιμωμένων ἐν καιρῷ κινδύνου, καὶ τῶν πολλῶν αὐτοῦ περὶ τοῦ γρηγομεῖν καὶ προσεύχεσθαι παραγγελιῶν ἐπιλαθομένων, ώσανε! λέγων· Ἐπεὶ μέχρι τοῦ νῦν οὐκ ἐγρηγορή σατε, τὸ λοιπὸν καθεύδετε, καὶ ἀναπαύεσθε, εἰ δύνισθε. Ἰδοὺ ἤγγικεν ἡ ὥρα. Η τῆς προδοσίας. Μάρ %.0; δέ φησιν εἰπεῖν αὐτὸν πρὸ τοῦ λόγου τούτου, ότι 'Απέχει, τουτέστιν, ἔλαβε τὴν κατ᾿ ἐμοῦ ἐξουσίαν ὁ διάβολος, ἢ ἀπέχει τὰ κατ' ἐμὲ, ήγουν, πέρα; Εχει. Καὶ γὰρ καὶ παρὰ τῷ Λουκά εἴρηκεν, ὅτι τὰ περὶ ἐμοῦ τέλος έχει. Lucas autem latius dixit, quod apparuit illi angelus de coelo conforians eum "; dicens videlicet ei tanquam homini ut confortaretur ac roboraretur. Quodque factus in agonia, hoc est angore corre plus, protendebat orationem; docens nos, ut in necessitatibus orationem protendamus. Et quod factus est sudor ejus sicut grumi sanguinis decurrentes in terram ". Grumi sanguinis,hoc est, crassissimæ sanguinis guttæ, significans non quod sanguinem sudaverit, sed qnod crassos deduxerit sudores. Ne fictio videatur quod factum est, non in facie tantum mæstitiam demonstrat, sed et manifestius hanc prodit, et orat frequentius; angelusque ci apparet, ad fortitudinem exercens: et angore corripitur, ac protendit orationem; crassique defluunt sudores. llæc autem omnia et facit et patitur confirmans, quod non phantastice humavitatem assumpserit, sed juxta veritatem. Etenim si, etiam his ita factis quæ ad humanitatem pertinebant, quidam adhuc ejus incarnationem non credunt, quanto magis increduli essent, si læec facla non fuissent? Dignum est autem, ut inquiramus, unde didicerint evangelistæ, quid tunc orans dixerit, et quoties oravit, ac ut semel dicam, de angelo et cæteris quæ ab hoc loco sequuntur, siquidem dispuli om. nes tunc dormiebant, postmodum vero eo relicto fugerunt. Mihi sane apparet quod post resurrecti nem Præceptor ipse etiam hæc discipulis diserit, quando per dies quadraginta eis apparuit, sicuti refert Actorum liber 41. Vers. 45. Tunc requiescite. Pudore suffunden eos ac objurgans hoc dicit, quod in articulo periculi dormitarent, cum tamen multis eos vigilare præcepisset et orare, illi autem oblivioni cuncta tradidissent, ac si diceret: Ex quo hactenus non vigilatis, jam deinceps dormite et requiescite, si protestis. Vers. 45. Ecce appropinquavit hora. Hora proditionis. Marcus autem ait eum ante hunc serm - nem dixisse 'Απέχει, aufert ®, hoc est, accepit adversum me diabolus potestatem. Vel abscedunt quæ de me sunt, sive finem habent. Nam etiam apud Lucam dixit: Ea quæ sunt de me finem habent es **Luc. xxii, 43. 6ο Ibid. 41. οι Act. 1, 3. ** Marc. xiv, 41. Variæ lectiones et notæ. (55)Lexicon inedit. Θρόμβος πεπηγός αἷμα. Theophylact, p. 521 C: Σταγόσιν ἀδραῖ; Ιδρώτων περιεστάζετο. Theophanes Ceramicus pag. 68 Luc. xxi, 37. 491: θρομβος δεῖς ἱδρῶτα: ἀπόσταξεν. 'Ανδρίαν, Cod. Α.

Vers. 45. Ει est. peccatorum. Hoc manifestum CAP. LXV. De traditione Jesu. Vers. 46. Surgite me tradit. Εtiam hinc ostendit, quod voluntarie pateretur. Præsciens enim eos qui cum proditore venirent, non fugit, sed po‐ tius in occursum eorum exire festinat, dicens: Eamus ad illos. Lucas autem ait eum dixisse discipulis: Ut quid dormitis? surgile et orale, ut non intretis in tentationem ". Verisimile est ergo hæc primum dixisse, deinde addidisse: Surgile, eamus. Vers. 47.Ει adhuc populi. Unus de duodecim additur pro indicio ad significandum quod e primo discipulorum choro erat. Et positum est hoc in Judæ accusationem. Tangit autem hoc et alios discipulos, non tamen pudefiunt scribentes ea evangelistæ; ubique enim veritati student. Joannes vero de Juda dicit, quod sumpta cohorte et a pontificibus et Pharisæis ministris, venit illuc cuin laternis et facibus ac armis 66. Καὶ ἁμαρτωιών. Τοῦτο σαφές. ΚΕΦ. ΞΕ'. Περὶ τῆς παραδόσεως τοῦ Ἰησοῦ. Εγείρεσθε — παραδιδούς με. Κάντεῦθεν ἔδε:- ξεν ὅτι ἐκὼν ἀποθανεῖται. Προειδώς γάρ έρχομέ νους τοὺς περὶ τὸν προδότην, οὐ μόνον οὐκ ἔφυγε, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀπάντησιν αὐτῶν ἐξιέναι παρασκευάζεται, λέγων· ᾿Αγωμεν πρὸς αὐτούς. Λουκᾶς δε φησιν εἰπεῖν αὐτὸν τοῖς μαθηταῖς· Τί καθεύδετε; ἀναστάντες προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν. Εικός δὲ τοῦτο πρῶτον εἰπεῖν, είτε ἐπειπεῖν τὸ 'Εγείρεσθε, ἄγωμεν. Καὶ ἔτι τοῦ λαοῦ. Εἰς τῶν δώδεκα πρόσ κειται γνώρισμα, δηλοῦν ὅτι ἐκ τοῦ πρώτου χορού τῶν μαθητῶν ἦν. Καὶ ἔστι μὲν τοῦτο κατηγορία τοῦ Ἰούδα· καθάπτεται δὲ καὶ τῶν ἄλλων μαθητῶν ἀλλ' οὐκ ἐπαισχύνονται τοῦτο γράφοντες οἱ εὐαγγε λισταί. Πανταχοῦ γὰρ τῆς ἀληθείας φροντίζουσιν. Ο δ' Ἰωάννης περὶ τοῦ Ἰούδα φησὶν ὅτι, λαβών τὴν σπεῖραν, καὶ ἐκ τῶν ἀρχιερέων καὶ Φαρισαίων ὑπηρέτας, ἔρχεται ἐκεῖ μετὰ φανῶν καὶ λαμπάδων καὶ ὅπλων. Η σπείρα μὲν οὖν ἦν τάγμα στρατιωτικών, χρήμασιν ἀναπεισθεῖσα. Φανοὶ δὲ τὰ λεγόμενα φανάρια. Vers. 48. Qui cum. + + Proditor ad exem plum Judæ est, qui rationem prodit affectibus et nodestiam mentis immodestiæ actionum. Negat autem illum, sicuti Petrus, qui propter metum honesta deserit. Post tanta argumenta occultare studebat quod ipse eum proderet; ideo palam quidem non prodit, sed osculum effugit, fiduciam habens de mansuetudine Salvatoris, quod eum non repelleret, cum id magis sufficeret, ut eum confunderet, omnique venia privaret, qui adeo humanum prodebat. Tımens autem ne forte insidiatores effugeret, quod ¡requenter fecerat, admonet dicens: Apprehendite cum et abducile caule hoc enim addidit Marcus. " ο Sed Christus hunc evincens, quod frustra se ficto signo munierit, ac ostendens quod se invitum nequaquam possent comprehendere, egressus dixit eis, sicut scripsit Joannes: Quem quarilis? Responderunt ei, Jesum Nazarenum. Dicit eis Jesus, Eyo sum. Stabat autem et Judas qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis, Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram ". O verbi potentiam: non potuerunt sustinere tantum, Ego sum; ideo cum et faces haberent et lampades, excæcati sunt una cum proditore. Præterea cum gladiis et fustibus armati * Luc. xxi, 46. 6s Joan. xv, 3. Πρόκειται. Cod. Lexicon inedit. σπεῖρα στρατευμάτων. '0 αὐτόν. [Προδότης μὲν κατὰ τὸν Ἰούδαν ὁ προδιδοὺς τὸν λόγον τοῖς πάθεσι, καὶ τὴν εὐνο μίαν τῆς ψυχῆς τῇ παρανομίᾳ τῶν πράξεων. Αρ νεῖται δὲ αὐτὸν, κατὰ τὸν Πέτρον, ὁ διά φόβον τὸ καλὸν παραιτούμενος.] Μετὰ τοσοῦτον δὲ ἔλεγχον, λαθεῖν ἐσπούδα ζεν, ὅτι αὐτὸς αὐτὸν προδίδωσι. Διὸ καὶ ἐκ τοῦ φανεροῦ μὲν οὐ προδίδωσι, σχηματίζεται δὲ τὸ φίλημα, θα είσας τῇ ἡμερότητα τοῦ Σωτῆρος, ὅτι οὐκ ἀπώσεται αὐτὸν, δ καὶ μᾶλλον ἱκανὸν ἐν ἐντρέψαι τοῦτον καὶ πάσης ἀποστερῆσαι συγγνείο μης, ὅ:: τὸν οὕτω πραότατον προεδίδου. Φοβηθείς δὲ μήποτε διαφύγῃ τοὺς ἐπιβουλεύοντας, δ πολλα κι; ἐποίησε, παρήγγειλεν ὅτι Κρατήσατε αὐτόν, καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς· τοῦτο γὰρ ὁ Μάρκ; προσέθηκεν. Αλλ' ὁ Χριστός, ἐλέγχων αὐτὸν, μάτην ἐξασφαλιζόμενον, καὶ δεικνύων, ὅτι οὐκ ἂν τοῦτον ἄκοντα καθέξοιεν, ἐξελθὼν εἶπεν αὐτοῖς ὡς ὁ Ἰωάννη; ιστόρησε Τίνα ζητεῖτε; 'Απεκρίθησαν αὐτῷ· Ιησοῦν τὸν Ναζωραῖον. λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦ 'Εγώ εἰμι. Εἱστήκει δὲ καὶ Ἰούδας ὁ πα ραδιδοὺς αὐτὸν μετ' αὐτῶν. Ὡς οὖν εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Ἐγώ εἰμι, ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ ἔπεσον χαμαί. "Ν λόγου δυνάμεως! οὐκ ἴσχυσαν ὑπενεγκεῖν τὸν Ἐγώ εἰμι, μόνον. Διὸ καὶ φανοὺς μὲν καὶ λαμπάδας ἔχοντες, ἐτυφλοῦντο * Marc. xiv, 44. *7 Joan. xviii, 5, 6. Variæ lectiones ct notæ. σύναξις, πληθο; Inclusa codex habet in margine. Ilentenius non habet. Παραδούς. Cod. A. Chrysost. tom. Vll, p. 795. Ka omittit cod. A. Οὖν omittit cod. Α. Μόνον, habet cod. paulo ante, post όπο ενεγκείν. Pust ἔχοντες, addit cod. καί. Δέ omittit Cod. A.

Vers. 45. Ει est. peccatorum. Hoc manifestum CAP. LXV. De traditione Jesu. Vers. 46. Surgite me tradit. Εtiam hinc ostendit, quod voluntarie pateretur. Præsciens enim eos qui cum proditore venirent, non fugit, sed po‐ tius in occursum eorum exire festinat, dicens: Eamus ad illos. Lucas autem ait eum dixisse discipulis: Ut quid dormitis? surgile et orale, ut non intretis in tentationem ". Verisimile est ergo hæc primum dixisse, deinde addidisse: Surgile, eamus. Vers. 47.Ει adhuc populi. Unus de duodecim additur pro indicio ad significandum quod e primo discipulorum choro erat. Et positum est hoc in Judæ accusationem. Tangit autem hoc et alios discipulos, non tamen pudefiunt scribentes ea evangelistæ; ubique enim veritati student. Joannes vero de Juda dicit, quod sumpta cohorte et a pontificibus et Pharisæis ministris, venit illuc cuin laternis et facibus ac armis 66. Καὶ ἁμαρτωιών. Τοῦτο σαφές. ΚΕΦ. ΞΕ'. Περὶ τῆς παραδόσεως τοῦ Ἰησοῦ. Εγείρεσθε — παραδιδούς με. Κάντεῦθεν ἔδε:- ξεν ὅτι ἐκὼν ἀποθανεῖται. Προειδώς γάρ έρχομέ νους τοὺς περὶ τὸν προδότην, οὐ μόνον οὐκ ἔφυγε, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀπάντησιν αὐτῶν ἐξιέναι παρασκευάζεται, λέγων· ᾿Αγωμεν πρὸς αὐτούς. Λουκᾶς δε φησιν εἰπεῖν αὐτὸν τοῖς μαθηταῖς· Τί καθεύδετε; ἀναστάντες προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν. Εικός δὲ τοῦτο πρῶτον εἰπεῖν, είτε ἐπειπεῖν τὸ 'Εγείρεσθε, ἄγωμεν. Καὶ ἔτι τοῦ λαοῦ. Εἰς τῶν δώδεκα πρόσ κειται γνώρισμα, δηλοῦν ὅτι ἐκ τοῦ πρώτου χορού τῶν μαθητῶν ἦν. Καὶ ἔστι μὲν τοῦτο κατηγορία τοῦ Ἰούδα· καθάπτεται δὲ καὶ τῶν ἄλλων μαθητῶν ἀλλ' οὐκ ἐπαισχύνονται τοῦτο γράφοντες οἱ εὐαγγε λισταί. Πανταχοῦ γὰρ τῆς ἀληθείας φροντίζουσιν. Ο δ' Ἰωάννης περὶ τοῦ Ἰούδα φησὶν ὅτι, λαβών τὴν σπεῖραν, καὶ ἐκ τῶν ἀρχιερέων καὶ Φαρισαίων ὑπηρέτας, ἔρχεται ἐκεῖ μετὰ φανῶν καὶ λαμπάδων καὶ ὅπλων. Η σπείρα μὲν οὖν ἦν τάγμα στρατιωτικών, χρήμασιν ἀναπεισθεῖσα. Φανοὶ δὲ τὰ λεγόμενα φανάρια. Vers. 48. Qui cum. + + Proditor ad exem plum Judæ est, qui rationem prodit affectibus et nodestiam mentis immodestiæ actionum. Negat autem illum, sicuti Petrus, qui propter metum honesta deserit. Post tanta argumenta occultare studebat quod ipse eum proderet; ideo palam quidem non prodit, sed osculum effugit, fiduciam habens de mansuetudine Salvatoris, quod eum non repelleret, cum id magis sufficeret, ut eum confunderet, omnique venia privaret, qui adeo humanum prodebat. Tımens autem ne forte insidiatores effugeret, quod ¡requenter fecerat, admonet dicens: Apprehendite cum et abducile caule hoc enim addidit Marcus. " ο Sed Christus hunc evincens, quod frustra se ficto signo munierit, ac ostendens quod se invitum nequaquam possent comprehendere, egressus dixit eis, sicut scripsit Joannes: Quem quarilis? Responderunt ei, Jesum Nazarenum. Dicit eis Jesus, Eyo sum. Stabat autem et Judas qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis, Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram ". O verbi potentiam: non potuerunt sustinere tantum, Ego sum; ideo cum et faces haberent et lampades, excæcati sunt una cum proditore. Præterea cum gladiis et fustibus armati * Luc. xxi, 46. 6s Joan. xv, 3. Πρόκειται. Cod. Lexicon inedit. σπεῖρα στρατευμάτων. '0 αὐτόν. [Προδότης μὲν κατὰ τὸν Ἰούδαν ὁ προδιδοὺς τὸν λόγον τοῖς πάθεσι, καὶ τὴν εὐνο μίαν τῆς ψυχῆς τῇ παρανομίᾳ τῶν πράξεων. Αρ νεῖται δὲ αὐτὸν, κατὰ τὸν Πέτρον, ὁ διά φόβον τὸ καλὸν παραιτούμενος.] Μετὰ τοσοῦτον δὲ ἔλεγχον, λαθεῖν ἐσπούδα ζεν, ὅτι αὐτὸς αὐτὸν προδίδωσι. Διὸ καὶ ἐκ τοῦ φανεροῦ μὲν οὐ προδίδωσι, σχηματίζεται δὲ τὸ φίλημα, θα είσας τῇ ἡμερότητα τοῦ Σωτῆρος, ὅτι οὐκ ἀπώσεται αὐτὸν, δ καὶ μᾶλλον ἱκανὸν ἐν ἐντρέψαι τοῦτον καὶ πάσης ἀποστερῆσαι συγγνείο μης, ὅ:: τὸν οὕτω πραότατον προεδίδου. Φοβηθείς δὲ μήποτε διαφύγῃ τοὺς ἐπιβουλεύοντας, δ πολλα κι; ἐποίησε, παρήγγειλεν ὅτι Κρατήσατε αὐτόν, καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς· τοῦτο γὰρ ὁ Μάρκ; προσέθηκεν. Αλλ' ὁ Χριστός, ἐλέγχων αὐτὸν, μάτην ἐξασφαλιζόμενον, καὶ δεικνύων, ὅτι οὐκ ἂν τοῦτον ἄκοντα καθέξοιεν, ἐξελθὼν εἶπεν αὐτοῖς ὡς ὁ Ἰωάννη; ιστόρησε Τίνα ζητεῖτε; 'Απεκρίθησαν αὐτῷ· Ιησοῦν τὸν Ναζωραῖον. λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦ 'Εγώ εἰμι. Εἱστήκει δὲ καὶ Ἰούδας ὁ πα ραδιδοὺς αὐτὸν μετ' αὐτῶν. Ὡς οὖν εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Ἐγώ εἰμι, ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ ἔπεσον χαμαί. "Ν λόγου δυνάμεως! οὐκ ἴσχυσαν ὑπενεγκεῖν τὸν Ἐγώ εἰμι, μόνον. Διὸ καὶ φανοὺς μὲν καὶ λαμπάδας ἔχοντες, ἐτυφλοῦντο * Marc. xiv, 44. *7 Joan. xviii, 5, 6. Variæ lectiones ct notæ. σύναξις, πληθο; Inclusa codex habet in margine. Ilentenius non habet. Παραδούς. Cod. A. Chrysost. tom. Vll, p. 795. Ka omittit cod. A. Οὖν omittit cod. Α. Μόνον, habet cod. paulo ante, post όπο ενεγκείν. Pust ἔχοντες, addit cod. καί. Δέ omittit Cod. A.

Vers. 45. Ει est. peccatorum. Hoc manifestum CAP. LXV. De traditione Jesu. Vers. 46. Surgite me tradit. Εtiam hinc ostendit, quod voluntarie pateretur. Præsciens enim eos qui cum proditore venirent, non fugit, sed po‐ tius in occursum eorum exire festinat, dicens: Eamus ad illos. Lucas autem ait eum dixisse discipulis: Ut quid dormitis? surgile et orale, ut non intretis in tentationem ". Verisimile est ergo hæc primum dixisse, deinde addidisse: Surgile, eamus. Vers. 47.Ει adhuc populi. Unus de duodecim additur pro indicio ad significandum quod e primo discipulorum choro erat. Et positum est hoc in Judæ accusationem. Tangit autem hoc et alios discipulos, non tamen pudefiunt scribentes ea evangelistæ; ubique enim veritati student. Joannes vero de Juda dicit, quod sumpta cohorte et a pontificibus et Pharisæis ministris, venit illuc cuin laternis et facibus ac armis 66. Καὶ ἁμαρτωιών. Τοῦτο σαφές. ΚΕΦ. ΞΕ'. Περὶ τῆς παραδόσεως τοῦ Ἰησοῦ. Εγείρεσθε — παραδιδούς με. Κάντεῦθεν ἔδε:- ξεν ὅτι ἐκὼν ἀποθανεῖται. Προειδώς γάρ έρχομέ νους τοὺς περὶ τὸν προδότην, οὐ μόνον οὐκ ἔφυγε, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀπάντησιν αὐτῶν ἐξιέναι παρασκευάζεται, λέγων· ᾿Αγωμεν πρὸς αὐτούς. Λουκᾶς δε φησιν εἰπεῖν αὐτὸν τοῖς μαθηταῖς· Τί καθεύδετε; ἀναστάντες προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν. Εικός δὲ τοῦτο πρῶτον εἰπεῖν, είτε ἐπειπεῖν τὸ 'Εγείρεσθε, ἄγωμεν. Καὶ ἔτι τοῦ λαοῦ. Εἰς τῶν δώδεκα πρόσ κειται γνώρισμα, δηλοῦν ὅτι ἐκ τοῦ πρώτου χορού τῶν μαθητῶν ἦν. Καὶ ἔστι μὲν τοῦτο κατηγορία τοῦ Ἰούδα· καθάπτεται δὲ καὶ τῶν ἄλλων μαθητῶν ἀλλ' οὐκ ἐπαισχύνονται τοῦτο γράφοντες οἱ εὐαγγε λισταί. Πανταχοῦ γὰρ τῆς ἀληθείας φροντίζουσιν. Ο δ' Ἰωάννης περὶ τοῦ Ἰούδα φησὶν ὅτι, λαβών τὴν σπεῖραν, καὶ ἐκ τῶν ἀρχιερέων καὶ Φαρισαίων ὑπηρέτας, ἔρχεται ἐκεῖ μετὰ φανῶν καὶ λαμπάδων καὶ ὅπλων. Η σπείρα μὲν οὖν ἦν τάγμα στρατιωτικών, χρήμασιν ἀναπεισθεῖσα. Φανοὶ δὲ τὰ λεγόμενα φανάρια. Vers. 48. Qui cum. + + Proditor ad exem plum Judæ est, qui rationem prodit affectibus et nodestiam mentis immodestiæ actionum. Negat autem illum, sicuti Petrus, qui propter metum honesta deserit. Post tanta argumenta occultare studebat quod ipse eum proderet; ideo palam quidem non prodit, sed osculum effugit, fiduciam habens de mansuetudine Salvatoris, quod eum non repelleret, cum id magis sufficeret, ut eum confunderet, omnique venia privaret, qui adeo humanum prodebat. Tımens autem ne forte insidiatores effugeret, quod ¡requenter fecerat, admonet dicens: Apprehendite cum et abducile caule hoc enim addidit Marcus. " ο Sed Christus hunc evincens, quod frustra se ficto signo munierit, ac ostendens quod se invitum nequaquam possent comprehendere, egressus dixit eis, sicut scripsit Joannes: Quem quarilis? Responderunt ei, Jesum Nazarenum. Dicit eis Jesus, Eyo sum. Stabat autem et Judas qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis, Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram ". O verbi potentiam: non potuerunt sustinere tantum, Ego sum; ideo cum et faces haberent et lampades, excæcati sunt una cum proditore. Præterea cum gladiis et fustibus armati * Luc. xxi, 46. 6s Joan. xv, 3. Πρόκειται. Cod. Lexicon inedit. σπεῖρα στρατευμάτων. '0 αὐτόν. [Προδότης μὲν κατὰ τὸν Ἰούδαν ὁ προδιδοὺς τὸν λόγον τοῖς πάθεσι, καὶ τὴν εὐνο μίαν τῆς ψυχῆς τῇ παρανομίᾳ τῶν πράξεων. Αρ νεῖται δὲ αὐτὸν, κατὰ τὸν Πέτρον, ὁ διά φόβον τὸ καλὸν παραιτούμενος.] Μετὰ τοσοῦτον δὲ ἔλεγχον, λαθεῖν ἐσπούδα ζεν, ὅτι αὐτὸς αὐτὸν προδίδωσι. Διὸ καὶ ἐκ τοῦ φανεροῦ μὲν οὐ προδίδωσι, σχηματίζεται δὲ τὸ φίλημα, θα είσας τῇ ἡμερότητα τοῦ Σωτῆρος, ὅτι οὐκ ἀπώσεται αὐτὸν, δ καὶ μᾶλλον ἱκανὸν ἐν ἐντρέψαι τοῦτον καὶ πάσης ἀποστερῆσαι συγγνείο μης, ὅ:: τὸν οὕτω πραότατον προεδίδου. Φοβηθείς δὲ μήποτε διαφύγῃ τοὺς ἐπιβουλεύοντας, δ πολλα κι; ἐποίησε, παρήγγειλεν ὅτι Κρατήσατε αὐτόν, καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς· τοῦτο γὰρ ὁ Μάρκ; προσέθηκεν. Αλλ' ὁ Χριστός, ἐλέγχων αὐτὸν, μάτην ἐξασφαλιζόμενον, καὶ δεικνύων, ὅτι οὐκ ἂν τοῦτον ἄκοντα καθέξοιεν, ἐξελθὼν εἶπεν αὐτοῖς ὡς ὁ Ἰωάννη; ιστόρησε Τίνα ζητεῖτε; 'Απεκρίθησαν αὐτῷ· Ιησοῦν τὸν Ναζωραῖον. λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦ 'Εγώ εἰμι. Εἱστήκει δὲ καὶ Ἰούδας ὁ πα ραδιδοὺς αὐτὸν μετ' αὐτῶν. Ὡς οὖν εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Ἐγώ εἰμι, ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ ἔπεσον χαμαί. "Ν λόγου δυνάμεως! οὐκ ἴσχυσαν ὑπενεγκεῖν τὸν Ἐγώ εἰμι, μόνον. Διὸ καὶ φανοὺς μὲν καὶ λαμπάδας ἔχοντες, ἐτυφλοῦντο * Marc. xiv, 44. *7 Joan. xviii, 5, 6. Variæ lectiones ct notæ. σύναξις, πληθο; Inclusa codex habet in margine. Ilentenius non habet. Παραδούς. Cod. A. Chrysost. tom. Vll, p. 795. Ka omittit cod. A. Οὖν omittit cod. Α. Μόνον, habet cod. paulo ante, post όπο ενεγκείν. Pust ἔχοντες, addit cod. καί. Δέ omittit Cod. A.

Vers. 45. Ει est. peccatorum. Hoc manifestum CAP. LXV. De traditione Jesu. Vers. 46. Surgite me tradit. Εtiam hinc ostendit, quod voluntarie pateretur. Præsciens enim eos qui cum proditore venirent, non fugit, sed po‐ tius in occursum eorum exire festinat, dicens: Eamus ad illos. Lucas autem ait eum dixisse discipulis: Ut quid dormitis? surgile et orale, ut non intretis in tentationem ". Verisimile est ergo hæc primum dixisse, deinde addidisse: Surgile, eamus. Vers. 47.Ει adhuc populi. Unus de duodecim additur pro indicio ad significandum quod e primo discipulorum choro erat. Et positum est hoc in Judæ accusationem. Tangit autem hoc et alios discipulos, non tamen pudefiunt scribentes ea evangelistæ; ubique enim veritati student. Joannes vero de Juda dicit, quod sumpta cohorte et a pontificibus et Pharisæis ministris, venit illuc cuin laternis et facibus ac armis 66. Καὶ ἁμαρτωιών. Τοῦτο σαφές. ΚΕΦ. ΞΕ'. Περὶ τῆς παραδόσεως τοῦ Ἰησοῦ. Εγείρεσθε — παραδιδούς με. Κάντεῦθεν ἔδε:- ξεν ὅτι ἐκὼν ἀποθανεῖται. Προειδώς γάρ έρχομέ νους τοὺς περὶ τὸν προδότην, οὐ μόνον οὐκ ἔφυγε, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀπάντησιν αὐτῶν ἐξιέναι παρασκευάζεται, λέγων· ᾿Αγωμεν πρὸς αὐτούς. Λουκᾶς δε φησιν εἰπεῖν αὐτὸν τοῖς μαθηταῖς· Τί καθεύδετε; ἀναστάντες προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν. Εικός δὲ τοῦτο πρῶτον εἰπεῖν, είτε ἐπειπεῖν τὸ 'Εγείρεσθε, ἄγωμεν. Καὶ ἔτι τοῦ λαοῦ. Εἰς τῶν δώδεκα πρόσ κειται γνώρισμα, δηλοῦν ὅτι ἐκ τοῦ πρώτου χορού τῶν μαθητῶν ἦν. Καὶ ἔστι μὲν τοῦτο κατηγορία τοῦ Ἰούδα· καθάπτεται δὲ καὶ τῶν ἄλλων μαθητῶν ἀλλ' οὐκ ἐπαισχύνονται τοῦτο γράφοντες οἱ εὐαγγε λισταί. Πανταχοῦ γὰρ τῆς ἀληθείας φροντίζουσιν. Ο δ' Ἰωάννης περὶ τοῦ Ἰούδα φησὶν ὅτι, λαβών τὴν σπεῖραν, καὶ ἐκ τῶν ἀρχιερέων καὶ Φαρισαίων ὑπηρέτας, ἔρχεται ἐκεῖ μετὰ φανῶν καὶ λαμπάδων καὶ ὅπλων. Η σπείρα μὲν οὖν ἦν τάγμα στρατιωτικών, χρήμασιν ἀναπεισθεῖσα. Φανοὶ δὲ τὰ λεγόμενα φανάρια. Vers. 48. Qui cum. + + Proditor ad exem plum Judæ est, qui rationem prodit affectibus et nodestiam mentis immodestiæ actionum. Negat autem illum, sicuti Petrus, qui propter metum honesta deserit. Post tanta argumenta occultare studebat quod ipse eum proderet; ideo palam quidem non prodit, sed osculum effugit, fiduciam habens de mansuetudine Salvatoris, quod eum non repelleret, cum id magis sufficeret, ut eum confunderet, omnique venia privaret, qui adeo humanum prodebat. Tımens autem ne forte insidiatores effugeret, quod ¡requenter fecerat, admonet dicens: Apprehendite cum et abducile caule hoc enim addidit Marcus. " ο Sed Christus hunc evincens, quod frustra se ficto signo munierit, ac ostendens quod se invitum nequaquam possent comprehendere, egressus dixit eis, sicut scripsit Joannes: Quem quarilis? Responderunt ei, Jesum Nazarenum. Dicit eis Jesus, Eyo sum. Stabat autem et Judas qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis, Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram ". O verbi potentiam: non potuerunt sustinere tantum, Ego sum; ideo cum et faces haberent et lampades, excæcati sunt una cum proditore. Præterea cum gladiis et fustibus armati * Luc. xxi, 46. 6s Joan. xv, 3. Πρόκειται. Cod. Lexicon inedit. σπεῖρα στρατευμάτων. '0 αὐτόν. [Προδότης μὲν κατὰ τὸν Ἰούδαν ὁ προδιδοὺς τὸν λόγον τοῖς πάθεσι, καὶ τὴν εὐνο μίαν τῆς ψυχῆς τῇ παρανομίᾳ τῶν πράξεων. Αρ νεῖται δὲ αὐτὸν, κατὰ τὸν Πέτρον, ὁ διά φόβον τὸ καλὸν παραιτούμενος.] Μετὰ τοσοῦτον δὲ ἔλεγχον, λαθεῖν ἐσπούδα ζεν, ὅτι αὐτὸς αὐτὸν προδίδωσι. Διὸ καὶ ἐκ τοῦ φανεροῦ μὲν οὐ προδίδωσι, σχηματίζεται δὲ τὸ φίλημα, θα είσας τῇ ἡμερότητα τοῦ Σωτῆρος, ὅτι οὐκ ἀπώσεται αὐτὸν, δ καὶ μᾶλλον ἱκανὸν ἐν ἐντρέψαι τοῦτον καὶ πάσης ἀποστερῆσαι συγγνείο μης, ὅ:: τὸν οὕτω πραότατον προεδίδου. Φοβηθείς δὲ μήποτε διαφύγῃ τοὺς ἐπιβουλεύοντας, δ πολλα κι; ἐποίησε, παρήγγειλεν ὅτι Κρατήσατε αὐτόν, καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς· τοῦτο γὰρ ὁ Μάρκ; προσέθηκεν. Αλλ' ὁ Χριστός, ἐλέγχων αὐτὸν, μάτην ἐξασφαλιζόμενον, καὶ δεικνύων, ὅτι οὐκ ἂν τοῦτον ἄκοντα καθέξοιεν, ἐξελθὼν εἶπεν αὐτοῖς ὡς ὁ Ἰωάννη; ιστόρησε Τίνα ζητεῖτε; 'Απεκρίθησαν αὐτῷ· Ιησοῦν τὸν Ναζωραῖον. λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦ 'Εγώ εἰμι. Εἱστήκει δὲ καὶ Ἰούδας ὁ πα ραδιδοὺς αὐτὸν μετ' αὐτῶν. Ὡς οὖν εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Ἐγώ εἰμι, ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ ἔπεσον χαμαί. "Ν λόγου δυνάμεως! οὐκ ἴσχυσαν ὑπενεγκεῖν τὸν Ἐγώ εἰμι, μόνον. Διὸ καὶ φανοὺς μὲν καὶ λαμπάδας ἔχοντες, ἐτυφλοῦντο * Marc. xiv, 44. *7 Joan. xviii, 5, 6. Variæ lectiones ct notæ. σύναξις, πληθο; Inclusa codex habet in margine. Ilentenius non habet. Παραδούς. Cod. A. Chrysost. tom. Vll, p. 795. Ka omittit cod. A. Οὖν omittit cod. Α. Μόνον, habet cod. paulo ante, post όπο ενεγκείν. Pust ἔχοντες, addit cod. καί. Δέ omittit Cod. A.

CAP. XXVI. tem suam ostendit virtutem, deinceps permittit, ac iterum interrogavit eos: Quem quæritis? At illi dixerunt, Jesum Nazarenum. Respondit Jesus: Dizi vobis, quod ego sum. Si ergo me quæritis, sinite hos abire “. Judas vero his quoque ita factis, non est mutatus: nec minimo quidem puncto ab his quæ disposuerat, discessit. μετά τοῦ προδότου· μαχαίραις δὲ καὶ ξύλοις ώπλι- cssent, dissoluti sunt et ceciderunt. Postquam auσμένοι τυγχάνοντες, παρελύοντο καὶ κατέπιπτον. Ἐπεὶ δὲ ἔδειξε τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ, τότε λοιπὸν συνε χώρησε, καὶ πάλιν αὐτοὺς ἐπηρώτησε· Τίνα ζητείτε; Οἱ δὲ εἶπον· Ἰησοῦν τὸν Ναζωραίον. Απε κρίθη Ιησούς· Εἶπον ὑμῖν, ὅτι Εγώ εἰμι. Εἰ οὖν ἐμὲ ζητεῖτε, ἀφετε τούτους ὑπάγειν. Ὁ δὲ Ἰού δας, καὶ τούτων οὕτω γινομένων, οὐ μετεβλήθη κἂν γοῦν μικρόν, οὐδὲ τῶν δεδογμένων ἀπέσχετο. Καὶ εὐθέως αὐτόν. Φησὶ δὲ καὶ Λουκᾶς εἰπεῖν τὸν Χριστὸν πρὸς Ἰούδαν, ἐγγίσαντα φιλήσαι αὐτόν· Ἰούδα, φιλήματι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώ που παραδίδως; Μακροθύμως γὰρ ἐξεῖπεν αὐτῷ καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ φιλήματος, καὶ προσωνείδισε, ποιήσαντι τὸ σύμβολον τῆς ἀγάπης σύμβολον προ δοσίας· καὶ ὅμως οὐκ ἀπώσατο, ἀλλὰ καὶ τὸ φί λημα ἐδέξατο, καὶ παρέσχεν ἑαυτὸν εἰς άπαγωγήν. 'Ο δὲ, καὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τοσαύτην λαβὼν ἀπόδειξιν, καὶ τῆς ἐπιεικείας καὶ ἡμερότη· τις, θηρίου παντὸς χαλεπώτερος έμενεν. Ο δὲ Ἰησοῦς — πάρει. Ορα εὐσπλαγχνίαν ἀνεκδιήγητον. Αχρι γὰρ καὶ παρεδόθη, ἐκήδετο τοῦ προδότου. Διὸ καὶ νῦν ἑταῖρον ὠνόμασε τὸν ἔχθιστον. Τὸ δὲ, Εγ᾽ ᾧ πάρει, οὐκ ἐρωτηματικῶς ἀναγνωστέον· ἐγίνωσκε γὰρ, ἐφ᾽ ᾧ παρεγένετοι ἀλλ' ἀποφαντικῶς. Δηλοῖ δὲ ὅτι Δι' 8 παραγέγονας, ήγουν, τὸ κατὰ σκοπὸν πρᾶττε, τοῦ προσχήματος ἀφέμενος. Σκοπὸς μὲν γὰρ ἦν ἡ προδοσία, πρόσχημα δὲ τὸ φίλημα καὶ ὁ λόγος. Τότε αὐτόν. Κατὰ τὸ σύνθημα. Καὶ ἰδοὺ ὠτίον. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν ὅτι Ιδόντες οἱ περὶ αὐτὸν τὸ ἐσόμενον εἶπον αὐτῷ· Κύριε, εἰ πατάξομεν ἐν μαχαίρᾳ; Καὶ ἐπάταξεν εἰς τις ἐξ αὐτῶν τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιε μέως, καὶ ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ οὖς τὸ δεξιόν. Ο δ' Ἰωάννης ἐδήλωσε καὶ τὸν πατάξαντα, εἰπών Σίμων οὖν Πέτρος ἔχων μάχαιραν, είλκυσεν αὐτ τὴν, καὶ ἔπαισε τὸν τοῦ ἀρχιερέως δοῦλον, καὶ απέκοψεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον τὸ δεξιόν. "Ην δὲ ὄνομα τῷ δούλῳ Μάλχος. Ετι γὰρ τῶν ἄλλων ἐρωτώντων, αὐτὸς οὐκ ἀναμείνας τὴν ἀπόκρισιν, οἷα θερμότατος, ἐπάταξεν μὲν κατὰ τῆς κεφαλῆς, ἀπέκοψε δὲ τὴ ὠτίον. Εἶχον γὰρ δύο μαχαίρας, ὡς ἔφη Λουκᾶς, ἀπὸ τοῦ δείπνου ταύτας, ὡς ἔοικε, λαβόντες, μεγάλα; οὔσας, ὥστε χρῆσθαι πρὸς ἄμυναν τῶν ἐπιέναι μελλόντων. ἰδὼν δὲ τὸ γεγονὸς ὁ Χριστός, εἶπεν· Είτε έως τούτου. Καὶ ἁψάμενος τοῦ ὡτίου αὐτοῦ, ἰάσατο Vers. 49. Et confestim eum. Ait autem lucas dixisse Christum Judæ cum accederet, ut oscularetur eurn: Juda, osculo Filium hominis tradis «? Patienter enim expressit ei (jj) quo fine fuerit ille oscil· latus; et exprobravit quod amoris signum fecis set signum proditionis; et tamen non repulit, sed et osculum suscepit, et se ut abduceretur præbuit. Ille autem cum tantum accepisset experimentum virtutis illius et humanitatis ac mansueLudinis, omni tamen permansit fera crudelior. Vers. 50. Jesus culent - venisti. Vide misericordia: inenarabilem. Siquidem donec traditus est, fui: illi cura de proditore. Idco enim nunc amicum nominavit eum, qui erat inimicus. Quod autem addit: Ad quod venisti? non est per modum interrogationis legendum; sciebat enim ad quid venerat; sed enuntiative; significat enim Ad id propter quod advenisti, id est, justa intentum tuum operare relicto velamento. Finis siquidem erat proditio, velamentum autem, osculum et sermo. Vers.:0. Tuncmeum. Secundum datum signum. Vers. 51. Ει ecce auriculam. Lucas autem scripsit Videntes hi qui circa ipsum erant quod futurum erat, dixerunt ei, Domine percutiomusne gladio? Et percussit unus quispiam ex eis servum principis sacerdotum, et amputavit auriculam cjus dextram”. Joannes vero enm quoque manife stavit qui percussit, dicens: Simon ergo Petrus cum haberet gladium, exseruit eum, et percussit pontificis servum, amputavitque auriculam ejus dex'ram. Erat aulem nomen servo Mulchus". Nam cum adhu: cæteri interrogarent, ipse non exspectata responsione, utpote ferventissimus, percussit quidem in caput, sed auriculam amputavit. Habebant enim duos gladios, sicut dixit Lucas ", quos, ut veri simile est, a cœna sumpserant; quibus utpote maguis uti possent in auxilium adversus eos qui invasuri crant. Videns autem Jesus quod factum erat, dixit, Sinite huc usque, tactaque illius aurienla sanavit, 73 Luc. XXII, 68 Joan. xvII, 7, 8. 6 Luc. xx11, 48. 70 Luc. xx11, 49, 50. 7 Joan xvi, 10, 11. Kal omittit codl. Α. Υπαγωγήν. Cod. A. Αὐτῷ οιnittit cod. A. Variæ lectiones et notæ. Εἰπὼν omittit B. Τόνομα, sic, pro τούνομα. Cod. A. (ii) Patienter enim expressit ci. Indulgenter patefccit ci

CAP. XXVI. tem suam ostendit virtutem, deinceps permittit, ac iterum interrogavit eos: Quem quæritis? At illi dixerunt, Jesum Nazarenum. Respondit Jesus: Dizi vobis, quod ego sum. Si ergo me quæritis, sinite hos abire “. Judas vero his quoque ita factis, non est mutatus: nec minimo quidem puncto ab his quæ disposuerat, discessit. μετά τοῦ προδότου· μαχαίραις δὲ καὶ ξύλοις ώπλι- cssent, dissoluti sunt et ceciderunt. Postquam auσμένοι τυγχάνοντες, παρελύοντο καὶ κατέπιπτον. Ἐπεὶ δὲ ἔδειξε τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ, τότε λοιπὸν συνε χώρησε, καὶ πάλιν αὐτοὺς ἐπηρώτησε· Τίνα ζητείτε; Οἱ δὲ εἶπον· Ἰησοῦν τὸν Ναζωραίον. Απε κρίθη Ιησούς· Εἶπον ὑμῖν, ὅτι Εγώ εἰμι. Εἰ οὖν ἐμὲ ζητεῖτε, ἀφετε τούτους ὑπάγειν. Ὁ δὲ Ἰού δας, καὶ τούτων οὕτω γινομένων, οὐ μετεβλήθη κἂν γοῦν μικρόν, οὐδὲ τῶν δεδογμένων ἀπέσχετο. Καὶ εὐθέως αὐτόν. Φησὶ δὲ καὶ Λουκᾶς εἰπεῖν τὸν Χριστὸν πρὸς Ἰούδαν, ἐγγίσαντα φιλήσαι αὐτόν· Ἰούδα, φιλήματι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώ που παραδίδως; Μακροθύμως γὰρ ἐξεῖπεν αὐτῷ καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ φιλήματος, καὶ προσωνείδισε, ποιήσαντι τὸ σύμβολον τῆς ἀγάπης σύμβολον προ δοσίας· καὶ ὅμως οὐκ ἀπώσατο, ἀλλὰ καὶ τὸ φί λημα ἐδέξατο, καὶ παρέσχεν ἑαυτὸν εἰς άπαγωγήν. 'Ο δὲ, καὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τοσαύτην λαβὼν ἀπόδειξιν, καὶ τῆς ἐπιεικείας καὶ ἡμερότη· τις, θηρίου παντὸς χαλεπώτερος έμενεν. Ο δὲ Ἰησοῦς — πάρει. Ορα εὐσπλαγχνίαν ἀνεκδιήγητον. Αχρι γὰρ καὶ παρεδόθη, ἐκήδετο τοῦ προδότου. Διὸ καὶ νῦν ἑταῖρον ὠνόμασε τὸν ἔχθιστον. Τὸ δὲ, Εγ᾽ ᾧ πάρει, οὐκ ἐρωτηματικῶς ἀναγνωστέον· ἐγίνωσκε γὰρ, ἐφ᾽ ᾧ παρεγένετοι ἀλλ' ἀποφαντικῶς. Δηλοῖ δὲ ὅτι Δι' 8 παραγέγονας, ήγουν, τὸ κατὰ σκοπὸν πρᾶττε, τοῦ προσχήματος ἀφέμενος. Σκοπὸς μὲν γὰρ ἦν ἡ προδοσία, πρόσχημα δὲ τὸ φίλημα καὶ ὁ λόγος. Τότε αὐτόν. Κατὰ τὸ σύνθημα. Καὶ ἰδοὺ ὠτίον. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν ὅτι Ιδόντες οἱ περὶ αὐτὸν τὸ ἐσόμενον εἶπον αὐτῷ· Κύριε, εἰ πατάξομεν ἐν μαχαίρᾳ; Καὶ ἐπάταξεν εἰς τις ἐξ αὐτῶν τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιε μέως, καὶ ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ οὖς τὸ δεξιόν. Ο δ' Ἰωάννης ἐδήλωσε καὶ τὸν πατάξαντα, εἰπών Σίμων οὖν Πέτρος ἔχων μάχαιραν, είλκυσεν αὐτ τὴν, καὶ ἔπαισε τὸν τοῦ ἀρχιερέως δοῦλον, καὶ απέκοψεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον τὸ δεξιόν. "Ην δὲ ὄνομα τῷ δούλῳ Μάλχος. Ετι γὰρ τῶν ἄλλων ἐρωτώντων, αὐτὸς οὐκ ἀναμείνας τὴν ἀπόκρισιν, οἷα θερμότατος, ἐπάταξεν μὲν κατὰ τῆς κεφαλῆς, ἀπέκοψε δὲ τὴ ὠτίον. Εἶχον γὰρ δύο μαχαίρας, ὡς ἔφη Λουκᾶς, ἀπὸ τοῦ δείπνου ταύτας, ὡς ἔοικε, λαβόντες, μεγάλα; οὔσας, ὥστε χρῆσθαι πρὸς ἄμυναν τῶν ἐπιέναι μελλόντων. ἰδὼν δὲ τὸ γεγονὸς ὁ Χριστός, εἶπεν· Είτε έως τούτου. Καὶ ἁψάμενος τοῦ ὡτίου αὐτοῦ, ἰάσατο Vers. 49. Et confestim eum. Ait autem lucas dixisse Christum Judæ cum accederet, ut oscularetur eurn: Juda, osculo Filium hominis tradis «? Patienter enim expressit ei (jj) quo fine fuerit ille oscil· latus; et exprobravit quod amoris signum fecis set signum proditionis; et tamen non repulit, sed et osculum suscepit, et se ut abduceretur præbuit. Ille autem cum tantum accepisset experimentum virtutis illius et humanitatis ac mansueLudinis, omni tamen permansit fera crudelior. Vers. 50. Jesus culent - venisti. Vide misericordia: inenarabilem. Siquidem donec traditus est, fui: illi cura de proditore. Idco enim nunc amicum nominavit eum, qui erat inimicus. Quod autem addit: Ad quod venisti? non est per modum interrogationis legendum; sciebat enim ad quid venerat; sed enuntiative; significat enim Ad id propter quod advenisti, id est, justa intentum tuum operare relicto velamento. Finis siquidem erat proditio, velamentum autem, osculum et sermo. Vers.:0. Tuncmeum. Secundum datum signum. Vers. 51. Ει ecce auriculam. Lucas autem scripsit Videntes hi qui circa ipsum erant quod futurum erat, dixerunt ei, Domine percutiomusne gladio? Et percussit unus quispiam ex eis servum principis sacerdotum, et amputavit auriculam cjus dextram”. Joannes vero enm quoque manife stavit qui percussit, dicens: Simon ergo Petrus cum haberet gladium, exseruit eum, et percussit pontificis servum, amputavitque auriculam ejus dex'ram. Erat aulem nomen servo Mulchus". Nam cum adhu: cæteri interrogarent, ipse non exspectata responsione, utpote ferventissimus, percussit quidem in caput, sed auriculam amputavit. Habebant enim duos gladios, sicut dixit Lucas ", quos, ut veri simile est, a cœna sumpserant; quibus utpote maguis uti possent in auxilium adversus eos qui invasuri crant. Videns autem Jesus quod factum erat, dixit, Sinite huc usque, tactaque illius aurienla sanavit, 73 Luc. XXII, 68 Joan. xvII, 7, 8. 6 Luc. xx11, 48. 70 Luc. xx11, 49, 50. 7 Joan xvi, 10, 11. Kal omittit codl. Α. Υπαγωγήν. Cod. A. Αὐτῷ οιnittit cod. A. Variæ lectiones et notæ. Εἰπὼν omittit B. Τόνομα, sic, pro τούνομα. Cod. A. (ii) Patienter enim expressit ci. Indulgenter patefccit ci

CAP. XXVI. tem suam ostendit virtutem, deinceps permittit, ac iterum interrogavit eos: Quem quæritis? At illi dixerunt, Jesum Nazarenum. Respondit Jesus: Dizi vobis, quod ego sum. Si ergo me quæritis, sinite hos abire “. Judas vero his quoque ita factis, non est mutatus: nec minimo quidem puncto ab his quæ disposuerat, discessit. μετά τοῦ προδότου· μαχαίραις δὲ καὶ ξύλοις ώπλι- cssent, dissoluti sunt et ceciderunt. Postquam auσμένοι τυγχάνοντες, παρελύοντο καὶ κατέπιπτον. Ἐπεὶ δὲ ἔδειξε τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ, τότε λοιπὸν συνε χώρησε, καὶ πάλιν αὐτοὺς ἐπηρώτησε· Τίνα ζητείτε; Οἱ δὲ εἶπον· Ἰησοῦν τὸν Ναζωραίον. Απε κρίθη Ιησούς· Εἶπον ὑμῖν, ὅτι Εγώ εἰμι. Εἰ οὖν ἐμὲ ζητεῖτε, ἀφετε τούτους ὑπάγειν. Ὁ δὲ Ἰού δας, καὶ τούτων οὕτω γινομένων, οὐ μετεβλήθη κἂν γοῦν μικρόν, οὐδὲ τῶν δεδογμένων ἀπέσχετο. Καὶ εὐθέως αὐτόν. Φησὶ δὲ καὶ Λουκᾶς εἰπεῖν τὸν Χριστὸν πρὸς Ἰούδαν, ἐγγίσαντα φιλήσαι αὐτόν· Ἰούδα, φιλήματι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώ που παραδίδως; Μακροθύμως γὰρ ἐξεῖπεν αὐτῷ καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ φιλήματος, καὶ προσωνείδισε, ποιήσαντι τὸ σύμβολον τῆς ἀγάπης σύμβολον προ δοσίας· καὶ ὅμως οὐκ ἀπώσατο, ἀλλὰ καὶ τὸ φί λημα ἐδέξατο, καὶ παρέσχεν ἑαυτὸν εἰς άπαγωγήν. 'Ο δὲ, καὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τοσαύτην λαβὼν ἀπόδειξιν, καὶ τῆς ἐπιεικείας καὶ ἡμερότη· τις, θηρίου παντὸς χαλεπώτερος έμενεν. Ο δὲ Ἰησοῦς — πάρει. Ορα εὐσπλαγχνίαν ἀνεκδιήγητον. Αχρι γὰρ καὶ παρεδόθη, ἐκήδετο τοῦ προδότου. Διὸ καὶ νῦν ἑταῖρον ὠνόμασε τὸν ἔχθιστον. Τὸ δὲ, Εγ᾽ ᾧ πάρει, οὐκ ἐρωτηματικῶς ἀναγνωστέον· ἐγίνωσκε γὰρ, ἐφ᾽ ᾧ παρεγένετοι ἀλλ' ἀποφαντικῶς. Δηλοῖ δὲ ὅτι Δι' 8 παραγέγονας, ήγουν, τὸ κατὰ σκοπὸν πρᾶττε, τοῦ προσχήματος ἀφέμενος. Σκοπὸς μὲν γὰρ ἦν ἡ προδοσία, πρόσχημα δὲ τὸ φίλημα καὶ ὁ λόγος. Τότε αὐτόν. Κατὰ τὸ σύνθημα. Καὶ ἰδοὺ ὠτίον. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν ὅτι Ιδόντες οἱ περὶ αὐτὸν τὸ ἐσόμενον εἶπον αὐτῷ· Κύριε, εἰ πατάξομεν ἐν μαχαίρᾳ; Καὶ ἐπάταξεν εἰς τις ἐξ αὐτῶν τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιε μέως, καὶ ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ οὖς τὸ δεξιόν. Ο δ' Ἰωάννης ἐδήλωσε καὶ τὸν πατάξαντα, εἰπών Σίμων οὖν Πέτρος ἔχων μάχαιραν, είλκυσεν αὐτ τὴν, καὶ ἔπαισε τὸν τοῦ ἀρχιερέως δοῦλον, καὶ απέκοψεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον τὸ δεξιόν. "Ην δὲ ὄνομα τῷ δούλῳ Μάλχος. Ετι γὰρ τῶν ἄλλων ἐρωτώντων, αὐτὸς οὐκ ἀναμείνας τὴν ἀπόκρισιν, οἷα θερμότατος, ἐπάταξεν μὲν κατὰ τῆς κεφαλῆς, ἀπέκοψε δὲ τὴ ὠτίον. Εἶχον γὰρ δύο μαχαίρας, ὡς ἔφη Λουκᾶς, ἀπὸ τοῦ δείπνου ταύτας, ὡς ἔοικε, λαβόντες, μεγάλα; οὔσας, ὥστε χρῆσθαι πρὸς ἄμυναν τῶν ἐπιέναι μελλόντων. ἰδὼν δὲ τὸ γεγονὸς ὁ Χριστός, εἶπεν· Είτε έως τούτου. Καὶ ἁψάμενος τοῦ ὡτίου αὐτοῦ, ἰάσατο Vers. 49. Et confestim eum. Ait autem lucas dixisse Christum Judæ cum accederet, ut oscularetur eurn: Juda, osculo Filium hominis tradis «? Patienter enim expressit ei (jj) quo fine fuerit ille oscil· latus; et exprobravit quod amoris signum fecis set signum proditionis; et tamen non repulit, sed et osculum suscepit, et se ut abduceretur præbuit. Ille autem cum tantum accepisset experimentum virtutis illius et humanitatis ac mansueLudinis, omni tamen permansit fera crudelior. Vers. 50. Jesus culent - venisti. Vide misericordia: inenarabilem. Siquidem donec traditus est, fui: illi cura de proditore. Idco enim nunc amicum nominavit eum, qui erat inimicus. Quod autem addit: Ad quod venisti? non est per modum interrogationis legendum; sciebat enim ad quid venerat; sed enuntiative; significat enim Ad id propter quod advenisti, id est, justa intentum tuum operare relicto velamento. Finis siquidem erat proditio, velamentum autem, osculum et sermo. Vers.:0. Tuncmeum. Secundum datum signum. Vers. 51. Ει ecce auriculam. Lucas autem scripsit Videntes hi qui circa ipsum erant quod futurum erat, dixerunt ei, Domine percutiomusne gladio? Et percussit unus quispiam ex eis servum principis sacerdotum, et amputavit auriculam cjus dextram”. Joannes vero enm quoque manife stavit qui percussit, dicens: Simon ergo Petrus cum haberet gladium, exseruit eum, et percussit pontificis servum, amputavitque auriculam ejus dex'ram. Erat aulem nomen servo Mulchus". Nam cum adhu: cæteri interrogarent, ipse non exspectata responsione, utpote ferventissimus, percussit quidem in caput, sed auriculam amputavit. Habebant enim duos gladios, sicut dixit Lucas ", quos, ut veri simile est, a cœna sumpserant; quibus utpote maguis uti possent in auxilium adversus eos qui invasuri crant. Videns autem Jesus quod factum erat, dixit, Sinite huc usque, tactaque illius aurienla sanavit, 73 Luc. XXII, 68 Joan. xvII, 7, 8. 6 Luc. xx11, 48. 70 Luc. xx11, 49, 50. 7 Joan xvi, 10, 11. Kal omittit codl. Α. Υπαγωγήν. Cod. A. Αὐτῷ οιnittit cod. A. Variæ lectiones et notæ. Εἰπὼν omittit B. Τόνομα, sic, pro τούνομα. Cod. A. (ii) Patienter enim expressit ci. Indulgenter patefccit ci

CAP. XXVI. tem suam ostendit virtutem, deinceps permittit, ac iterum interrogavit eos: Quem quæritis? At illi dixerunt, Jesum Nazarenum. Respondit Jesus: Dizi vobis, quod ego sum. Si ergo me quæritis, sinite hos abire “. Judas vero his quoque ita factis, non est mutatus: nec minimo quidem puncto ab his quæ disposuerat, discessit. μετά τοῦ προδότου· μαχαίραις δὲ καὶ ξύλοις ώπλι- cssent, dissoluti sunt et ceciderunt. Postquam auσμένοι τυγχάνοντες, παρελύοντο καὶ κατέπιπτον. Ἐπεὶ δὲ ἔδειξε τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ, τότε λοιπὸν συνε χώρησε, καὶ πάλιν αὐτοὺς ἐπηρώτησε· Τίνα ζητείτε; Οἱ δὲ εἶπον· Ἰησοῦν τὸν Ναζωραίον. Απε κρίθη Ιησούς· Εἶπον ὑμῖν, ὅτι Εγώ εἰμι. Εἰ οὖν ἐμὲ ζητεῖτε, ἀφετε τούτους ὑπάγειν. Ὁ δὲ Ἰού δας, καὶ τούτων οὕτω γινομένων, οὐ μετεβλήθη κἂν γοῦν μικρόν, οὐδὲ τῶν δεδογμένων ἀπέσχετο. Καὶ εὐθέως αὐτόν. Φησὶ δὲ καὶ Λουκᾶς εἰπεῖν τὸν Χριστὸν πρὸς Ἰούδαν, ἐγγίσαντα φιλήσαι αὐτόν· Ἰούδα, φιλήματι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώ που παραδίδως; Μακροθύμως γὰρ ἐξεῖπεν αὐτῷ καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ φιλήματος, καὶ προσωνείδισε, ποιήσαντι τὸ σύμβολον τῆς ἀγάπης σύμβολον προ δοσίας· καὶ ὅμως οὐκ ἀπώσατο, ἀλλὰ καὶ τὸ φί λημα ἐδέξατο, καὶ παρέσχεν ἑαυτὸν εἰς άπαγωγήν. 'Ο δὲ, καὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τοσαύτην λαβὼν ἀπόδειξιν, καὶ τῆς ἐπιεικείας καὶ ἡμερότη· τις, θηρίου παντὸς χαλεπώτερος έμενεν. Ο δὲ Ἰησοῦς — πάρει. Ορα εὐσπλαγχνίαν ἀνεκδιήγητον. Αχρι γὰρ καὶ παρεδόθη, ἐκήδετο τοῦ προδότου. Διὸ καὶ νῦν ἑταῖρον ὠνόμασε τὸν ἔχθιστον. Τὸ δὲ, Εγ᾽ ᾧ πάρει, οὐκ ἐρωτηματικῶς ἀναγνωστέον· ἐγίνωσκε γὰρ, ἐφ᾽ ᾧ παρεγένετοι ἀλλ' ἀποφαντικῶς. Δηλοῖ δὲ ὅτι Δι' 8 παραγέγονας, ήγουν, τὸ κατὰ σκοπὸν πρᾶττε, τοῦ προσχήματος ἀφέμενος. Σκοπὸς μὲν γὰρ ἦν ἡ προδοσία, πρόσχημα δὲ τὸ φίλημα καὶ ὁ λόγος. Τότε αὐτόν. Κατὰ τὸ σύνθημα. Καὶ ἰδοὺ ὠτίον. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν ὅτι Ιδόντες οἱ περὶ αὐτὸν τὸ ἐσόμενον εἶπον αὐτῷ· Κύριε, εἰ πατάξομεν ἐν μαχαίρᾳ; Καὶ ἐπάταξεν εἰς τις ἐξ αὐτῶν τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιε μέως, καὶ ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ οὖς τὸ δεξιόν. Ο δ' Ἰωάννης ἐδήλωσε καὶ τὸν πατάξαντα, εἰπών Σίμων οὖν Πέτρος ἔχων μάχαιραν, είλκυσεν αὐτ τὴν, καὶ ἔπαισε τὸν τοῦ ἀρχιερέως δοῦλον, καὶ απέκοψεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον τὸ δεξιόν. "Ην δὲ ὄνομα τῷ δούλῳ Μάλχος. Ετι γὰρ τῶν ἄλλων ἐρωτώντων, αὐτὸς οὐκ ἀναμείνας τὴν ἀπόκρισιν, οἷα θερμότατος, ἐπάταξεν μὲν κατὰ τῆς κεφαλῆς, ἀπέκοψε δὲ τὴ ὠτίον. Εἶχον γὰρ δύο μαχαίρας, ὡς ἔφη Λουκᾶς, ἀπὸ τοῦ δείπνου ταύτας, ὡς ἔοικε, λαβόντες, μεγάλα; οὔσας, ὥστε χρῆσθαι πρὸς ἄμυναν τῶν ἐπιέναι μελλόντων. ἰδὼν δὲ τὸ γεγονὸς ὁ Χριστός, εἶπεν· Είτε έως τούτου. Καὶ ἁψάμενος τοῦ ὡτίου αὐτοῦ, ἰάσατο Vers. 49. Et confestim eum. Ait autem lucas dixisse Christum Judæ cum accederet, ut oscularetur eurn: Juda, osculo Filium hominis tradis «? Patienter enim expressit ei (jj) quo fine fuerit ille oscil· latus; et exprobravit quod amoris signum fecis set signum proditionis; et tamen non repulit, sed et osculum suscepit, et se ut abduceretur præbuit. Ille autem cum tantum accepisset experimentum virtutis illius et humanitatis ac mansueLudinis, omni tamen permansit fera crudelior. Vers. 50. Jesus culent - venisti. Vide misericordia: inenarabilem. Siquidem donec traditus est, fui: illi cura de proditore. Idco enim nunc amicum nominavit eum, qui erat inimicus. Quod autem addit: Ad quod venisti? non est per modum interrogationis legendum; sciebat enim ad quid venerat; sed enuntiative; significat enim Ad id propter quod advenisti, id est, justa intentum tuum operare relicto velamento. Finis siquidem erat proditio, velamentum autem, osculum et sermo. Vers.:0. Tuncmeum. Secundum datum signum. Vers. 51. Ει ecce auriculam. Lucas autem scripsit Videntes hi qui circa ipsum erant quod futurum erat, dixerunt ei, Domine percutiomusne gladio? Et percussit unus quispiam ex eis servum principis sacerdotum, et amputavit auriculam cjus dextram”. Joannes vero enm quoque manife stavit qui percussit, dicens: Simon ergo Petrus cum haberet gladium, exseruit eum, et percussit pontificis servum, amputavitque auriculam ejus dex'ram. Erat aulem nomen servo Mulchus". Nam cum adhu: cæteri interrogarent, ipse non exspectata responsione, utpote ferventissimus, percussit quidem in caput, sed auriculam amputavit. Habebant enim duos gladios, sicut dixit Lucas ", quos, ut veri simile est, a cœna sumpserant; quibus utpote maguis uti possent in auxilium adversus eos qui invasuri crant. Videns autem Jesus quod factum erat, dixit, Sinite huc usque, tactaque illius aurienla sanavit, 73 Luc. XXII, 68 Joan. xvII, 7, 8. 6 Luc. xx11, 48. 70 Luc. xx11, 49, 50. 7 Joan xvi, 10, 11. Kal omittit codl. Α. Υπαγωγήν. Cod. A. Αὐτῷ οιnittit cod. A. Variæ lectiones et notæ. Εἰπὼν omittit B. Τόνομα, sic, pro τούνομα. Cod. A. (ii) Patienter enim expressit ci. Indulgenter patefccit ci

μὲν οὖν ὁ Χριστὸς ὅτι ἕως τούτου, ἐνέφηνεν, ὅτι κατ' οίκονομίαν ἀφῃρέθη τὸ οὖς ὁ δοῦλος τοῦ ἀρχιε ρέως, εἰς σημεῖον τοῦ ἀφαιρεθῆναι τοὺς ἀρχιερεῖς ὑπὸ φθόνου τὸ ἀκούειν τῶν περὶ αὐτοῦ προφητειών, ήγουν, τὸ συνιέναι ταύτας. Ἰασάμενος δὲ αὐτὸν, ἔδειξε μὲν καὶ τὸν εἰς αὐτοὺς ἔλεον, καὶ ὅτι ἡμύ νατο ἂν αὐτοὺς, είπερ ήθελεν. Εδίδαξε δὲ καὶ ὅτι χρὴ μᾶλλον εὐεργετεῖν τοὺς κακῶς ποιοῦντας. Αλλά πῶς ὁ μὴ ἀμύνεσθαι προσταχθείς πατάσσει ἐν μπ χαίρα; Πρῶτον μὲν οὐχ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τοῦτο πεποίηκεν, ἀλλ' ὑπὲρ τοῦ Διδασκάλου· ἔπειτα καὶ οὗ πω τέλειος ἦν· ὕστερον δὲ βλέπε τοῦτον μυρία πάν σχοντα, καὶ πράως άπαντα υπομένοντα. 1. Nam et hoc addidit Lucas. Dicens itaque αὐτόν. Ὁ αὐτὸς δὲ καὶ τοῦτό φησι Λουκάς. Ειπών Christus: Sinite huc usque, ostendit quod juxta dispensationem ablata sit servo principis sacerdotum auricula, in signum quod principes sacerdotum præ invidia auditu privati essent, ne audirent et intelligerent eas quae de ipso erant prophetias. Sanaus autem illum, ostendit misericordiam quam erga illos haberet, quodque de illis, si libuisset, penas sumpsisset; verumn ostendit oportere potius beneficio afficere malefacientes. Sed quomodo is, qui de non ulciscendo mandatum acceperat, gladio percutit? Primum quidem non pro seipso hoc fecit, sed pro Præceptore; deinde, nondum perfectus erat: postmodum autem videas bunc sexcentas pati injurias, atque omnia mansuete tolerantem. Admirari etiam quispiam poterit, quomodo non comprehenderint discipulos ac trucidaverint propter id quod factum est in servum principis sacerdotum. Sed vere ipsa virtus quæ hos excæcaverat ac prostraverat, illa etiam tunc iram, quam de auriculæ amputatione conceperant, dispersit. Vers. 59. Tunc ail morientur. Ubi eum increpasset docuit,neque etiam pro Deo defendendo utendum esse gladio. Per gladium vero omnia arına prohibuit. Quod autem dicit: Omnes qui aecipiunt gladium, prophetia est perditionis Judaeorum qui adversus ipsum venerant. Joannes vero ait eum dixisse: An non bibam poculum quod dedit miki @ Pater? ostendens hæc non a potestate illorum feri, sed Patris permissione, quodque Patri sit obediens usque ad mortem. Vers. 53. An pulas· angelorum? Legio agmen est militare maximi numeri. Non dixit autem, Possum eos perdere, ne absurda loqui videatur, propter susceptas affectiones, nærorem videl cet, pavorem, agoniam, sudores, et quæcunque paulo ante tanquam bomd passus est. Nondum enim eam quam decebat. conceperant de eo opinionem, et idcirco humilia de se loquitur. In tanto autem numero legiones dixit angelorum ut abunde confortet cos, qui timore crant pene emortui. Unus siquidein angelus quondam centum octogintaquinque millia hominum brevi tempore interfecit”. Vers. 54. Quomodo fieri? Nisi ita interemptus fucro, inquit, quomodo complebuntur. Scriptura prophetica, quotquot de morte mea loquuntur, quæ scribunt quodita oporteat fieri, quod ita oporteat me mori? Vers. 55. In illa apprchendistis me. Ostendit his quoque, quod non sua virtute apprehenderint eum. Sicut enim tunc non potuerunt cum apprehendere, ita neque nunc, nisi omuino voluisset. Lucas vero ait hæc cum dixisse his, qui venerant θαυμάσεις δ᾽ ἄν τις, πῶς οὐ συνέλαβον καὶ τοὺς μαθητὰς, καὶ κατέκοψαν, διὰ τὸ γεγενημένον εἰς τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως. Αλλ' ὄντως ή πηρώ - στρα καὶ ρίψασα τούτους δύναμις ἐκείνη καὶ τότε διεσκέδασε τὴν ἐπὶ τῇ ἀποκοπῇ τοῦ ὠτίου θυμόν αὐτῶν. Τότε λέγει — ἀποθανοῦνται. Ἐπιτιμήσας αὐτῷ, ἐδίδαξε μηδ' ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ χρῆσθαι μαχαίρα. Διὰ δὲ τῆς μαχαίρας καὶ πᾶν ὅπλον ἐκώλυσε. Το ἐὲ Πάντες οἱ λαβόντες μάχαιραν, προφητεία ἐστὶ τῆς διαφθορᾶς τῶν ἐπελθόντων αὐτῷ Ἰουδαίων. Ο δ' Ιωάννης εἰπεῖν αὐτὸν λέγει καὶ ὅτι τὸ ποτήριον, 8 δέδωκε μοι ὁ Πατήρ, οὐ μὴ πίω αὐτό; δεικνύοντα ὅτι οὐ τῆς ἐκείνων δυνάμεως ἐστι τὸ γινόμενον, ἀλλὰ τῆς τοῦ Πατρὸς παραχωρήσεως, καὶ ὅτι ὑπήκούς ἐστι τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου. Η δοκεῖς — ἀγγέλων; Λεγεών έστι τάγμα στρατιωτικόν πολυάριθμον. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Δύνα μαι αὐτοὺς ἀπολέσαι, ἵνα μὴ δόξῃ λέγειν ἀπίθανα, διὰ τὰ προλαβόντα πάθη, τὴν λύπην, τὴν δειλίαν, τὴν ἀγωνίαν, τοὺς ἱδρῶτας, καὶ ἔσα πρὸ μικροῦ πέπονθεν ὡς ἄνθρωπος. Ούπω γὰρ τὴν προσήκου σαν περὶ αὐτοῦ ὑπόληψιν εἶχον. Διὰ τοῦτο οὖν τα πεινὰ φθέγγεται. Τοσαύτας δὲ λεγεώνας εἶπεν ἀγγέ λων, ἵνα ἐκ περιουσίας παραθαρρύνη τούτους. ἀποτεθνηκότας τῷ δέει. Καὶ γὰρ εἰς ἄγγελος έκα τὸν ἐγδοηκονταπέντε χιλιάδας ἀνεῖλεν ἐν βραχεί πάλαι. Πως γενέσθαι; Εἰ μὴ οὕτως ἀναιρεθώ, φησί, πῶς πληρωθῶσιν αἱ Γραφαὶ αἱ προφητικά, ὅσαι περὶ τοῦ θανάτου μου διεξίασιν; οἱ γράφουσαι ὅτι οὕτω δεῖ γενέσθαι, ὅτι οὕτω χρὴ ἀποθανεῖν με. Ἐν ἐκείνῃ ἐκρατήσατέ με. Δείκνυσι καὶ τούτοις ὅτι οὐχ ὑπὸ τῆς αὐτῶν κατεσχέθη δυνάμεως. Ωσπερ γὰρ τότε κατασχεῖν αὐτὸν οὐκ ἠδι νήθησαν, οὕτω; οὐδὲ νῦν, εἰ μὴ πάντως ἠθέλησεν. Λουκᾶ; δέ φησιν εἰπεῖν ταῦτα πρὸς τοὺς παρα- ·³ Luc. xxı, 51. * Joan. xviti, 11. * IV Reg. xix, 35. Varia lectiones. "Ο έδωκε, Cud. A, Γενομένου;, Cod. Β. Μox πρὸς αὐτόν, Δ.

μὲν οὖν ὁ Χριστὸς ὅτι ἕως τούτου, ἐνέφηνεν, ὅτι κατ' οίκονομίαν ἀφῃρέθη τὸ οὖς ὁ δοῦλος τοῦ ἀρχιε ρέως, εἰς σημεῖον τοῦ ἀφαιρεθῆναι τοὺς ἀρχιερεῖς ὑπὸ φθόνου τὸ ἀκούειν τῶν περὶ αὐτοῦ προφητειών, ήγουν, τὸ συνιέναι ταύτας. Ἰασάμενος δὲ αὐτὸν, ἔδειξε μὲν καὶ τὸν εἰς αὐτοὺς ἔλεον, καὶ ὅτι ἡμύ νατο ἂν αὐτοὺς, είπερ ήθελεν. Εδίδαξε δὲ καὶ ὅτι χρὴ μᾶλλον εὐεργετεῖν τοὺς κακῶς ποιοῦντας. Αλλά πῶς ὁ μὴ ἀμύνεσθαι προσταχθείς πατάσσει ἐν μπ χαίρα; Πρῶτον μὲν οὐχ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τοῦτο πεποίηκεν, ἀλλ' ὑπὲρ τοῦ Διδασκάλου· ἔπειτα καὶ οὗ πω τέλειος ἦν· ὕστερον δὲ βλέπε τοῦτον μυρία πάν σχοντα, καὶ πράως άπαντα υπομένοντα. 1. Nam et hoc addidit Lucas. Dicens itaque αὐτόν. Ὁ αὐτὸς δὲ καὶ τοῦτό φησι Λουκάς. Ειπών Christus: Sinite huc usque, ostendit quod juxta dispensationem ablata sit servo principis sacerdotum auricula, in signum quod principes sacerdotum præ invidia auditu privati essent, ne audirent et intelligerent eas quae de ipso erant prophetias. Sanaus autem illum, ostendit misericordiam quam erga illos haberet, quodque de illis, si libuisset, penas sumpsisset; verumn ostendit oportere potius beneficio afficere malefacientes. Sed quomodo is, qui de non ulciscendo mandatum acceperat, gladio percutit? Primum quidem non pro seipso hoc fecit, sed pro Præceptore; deinde, nondum perfectus erat: postmodum autem videas bunc sexcentas pati injurias, atque omnia mansuete tolerantem. Admirari etiam quispiam poterit, quomodo non comprehenderint discipulos ac trucidaverint propter id quod factum est in servum principis sacerdotum. Sed vere ipsa virtus quæ hos excæcaverat ac prostraverat, illa etiam tunc iram, quam de auriculæ amputatione conceperant, dispersit. Vers. 59. Tunc ail morientur. Ubi eum increpasset docuit,neque etiam pro Deo defendendo utendum esse gladio. Per gladium vero omnia arına prohibuit. Quod autem dicit: Omnes qui aecipiunt gladium, prophetia est perditionis Judaeorum qui adversus ipsum venerant. Joannes vero ait eum dixisse: An non bibam poculum quod dedit miki @ Pater? ostendens hæc non a potestate illorum feri, sed Patris permissione, quodque Patri sit obediens usque ad mortem. Vers. 53. An pulas· angelorum? Legio agmen est militare maximi numeri. Non dixit autem, Possum eos perdere, ne absurda loqui videatur, propter susceptas affectiones, nærorem videl cet, pavorem, agoniam, sudores, et quæcunque paulo ante tanquam bomd passus est. Nondum enim eam quam decebat. conceperant de eo opinionem, et idcirco humilia de se loquitur. In tanto autem numero legiones dixit angelorum ut abunde confortet cos, qui timore crant pene emortui. Unus siquidein angelus quondam centum octogintaquinque millia hominum brevi tempore interfecit”. Vers. 54. Quomodo fieri? Nisi ita interemptus fucro, inquit, quomodo complebuntur. Scriptura prophetica, quotquot de morte mea loquuntur, quæ scribunt quodita oporteat fieri, quod ita oporteat me mori? Vers. 55. In illa apprchendistis me. Ostendit his quoque, quod non sua virtute apprehenderint eum. Sicut enim tunc non potuerunt cum apprehendere, ita neque nunc, nisi omuino voluisset. Lucas vero ait hæc cum dixisse his, qui venerant θαυμάσεις δ᾽ ἄν τις, πῶς οὐ συνέλαβον καὶ τοὺς μαθητὰς, καὶ κατέκοψαν, διὰ τὸ γεγενημένον εἰς τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως. Αλλ' ὄντως ή πηρώ - στρα καὶ ρίψασα τούτους δύναμις ἐκείνη καὶ τότε διεσκέδασε τὴν ἐπὶ τῇ ἀποκοπῇ τοῦ ὠτίου θυμόν αὐτῶν. Τότε λέγει — ἀποθανοῦνται. Ἐπιτιμήσας αὐτῷ, ἐδίδαξε μηδ' ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ χρῆσθαι μαχαίρα. Διὰ δὲ τῆς μαχαίρας καὶ πᾶν ὅπλον ἐκώλυσε. Το ἐὲ Πάντες οἱ λαβόντες μάχαιραν, προφητεία ἐστὶ τῆς διαφθορᾶς τῶν ἐπελθόντων αὐτῷ Ἰουδαίων. Ο δ' Ιωάννης εἰπεῖν αὐτὸν λέγει καὶ ὅτι τὸ ποτήριον, 8 δέδωκε μοι ὁ Πατήρ, οὐ μὴ πίω αὐτό; δεικνύοντα ὅτι οὐ τῆς ἐκείνων δυνάμεως ἐστι τὸ γινόμενον, ἀλλὰ τῆς τοῦ Πατρὸς παραχωρήσεως, καὶ ὅτι ὑπήκούς ἐστι τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου. Η δοκεῖς — ἀγγέλων; Λεγεών έστι τάγμα στρατιωτικόν πολυάριθμον. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Δύνα μαι αὐτοὺς ἀπολέσαι, ἵνα μὴ δόξῃ λέγειν ἀπίθανα, διὰ τὰ προλαβόντα πάθη, τὴν λύπην, τὴν δειλίαν, τὴν ἀγωνίαν, τοὺς ἱδρῶτας, καὶ ἔσα πρὸ μικροῦ πέπονθεν ὡς ἄνθρωπος. Ούπω γὰρ τὴν προσήκου σαν περὶ αὐτοῦ ὑπόληψιν εἶχον. Διὰ τοῦτο οὖν τα πεινὰ φθέγγεται. Τοσαύτας δὲ λεγεώνας εἶπεν ἀγγέ λων, ἵνα ἐκ περιουσίας παραθαρρύνη τούτους. ἀποτεθνηκότας τῷ δέει. Καὶ γὰρ εἰς ἄγγελος έκα τὸν ἐγδοηκονταπέντε χιλιάδας ἀνεῖλεν ἐν βραχεί πάλαι. Πως γενέσθαι; Εἰ μὴ οὕτως ἀναιρεθώ, φησί, πῶς πληρωθῶσιν αἱ Γραφαὶ αἱ προφητικά, ὅσαι περὶ τοῦ θανάτου μου διεξίασιν; οἱ γράφουσαι ὅτι οὕτω δεῖ γενέσθαι, ὅτι οὕτω χρὴ ἀποθανεῖν με. Ἐν ἐκείνῃ ἐκρατήσατέ με. Δείκνυσι καὶ τούτοις ὅτι οὐχ ὑπὸ τῆς αὐτῶν κατεσχέθη δυνάμεως. Ωσπερ γὰρ τότε κατασχεῖν αὐτὸν οὐκ ἠδι νήθησαν, οὕτω; οὐδὲ νῦν, εἰ μὴ πάντως ἠθέλησεν. Λουκᾶ; δέ φησιν εἰπεῖν ταῦτα πρὸς τοὺς παρα- ·³ Luc. xxı, 51. * Joan. xviti, 11. * IV Reg. xix, 35. Varia lectiones. "Ο έδωκε, Cud. A, Γενομένου;, Cod. Β. Μox πρὸς αὐτόν, Δ.

μὲν οὖν ὁ Χριστὸς ὅτι ἕως τούτου, ἐνέφηνεν, ὅτι κατ' οίκονομίαν ἀφῃρέθη τὸ οὖς ὁ δοῦλος τοῦ ἀρχιε ρέως, εἰς σημεῖον τοῦ ἀφαιρεθῆναι τοὺς ἀρχιερεῖς ὑπὸ φθόνου τὸ ἀκούειν τῶν περὶ αὐτοῦ προφητειών, ήγουν, τὸ συνιέναι ταύτας. Ἰασάμενος δὲ αὐτὸν, ἔδειξε μὲν καὶ τὸν εἰς αὐτοὺς ἔλεον, καὶ ὅτι ἡμύ νατο ἂν αὐτοὺς, είπερ ήθελεν. Εδίδαξε δὲ καὶ ὅτι χρὴ μᾶλλον εὐεργετεῖν τοὺς κακῶς ποιοῦντας. Αλλά πῶς ὁ μὴ ἀμύνεσθαι προσταχθείς πατάσσει ἐν μπ χαίρα; Πρῶτον μὲν οὐχ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τοῦτο πεποίηκεν, ἀλλ' ὑπὲρ τοῦ Διδασκάλου· ἔπειτα καὶ οὗ πω τέλειος ἦν· ὕστερον δὲ βλέπε τοῦτον μυρία πάν σχοντα, καὶ πράως άπαντα υπομένοντα. 1. Nam et hoc addidit Lucas. Dicens itaque αὐτόν. Ὁ αὐτὸς δὲ καὶ τοῦτό φησι Λουκάς. Ειπών Christus: Sinite huc usque, ostendit quod juxta dispensationem ablata sit servo principis sacerdotum auricula, in signum quod principes sacerdotum præ invidia auditu privati essent, ne audirent et intelligerent eas quae de ipso erant prophetias. Sanaus autem illum, ostendit misericordiam quam erga illos haberet, quodque de illis, si libuisset, penas sumpsisset; verumn ostendit oportere potius beneficio afficere malefacientes. Sed quomodo is, qui de non ulciscendo mandatum acceperat, gladio percutit? Primum quidem non pro seipso hoc fecit, sed pro Præceptore; deinde, nondum perfectus erat: postmodum autem videas bunc sexcentas pati injurias, atque omnia mansuete tolerantem. Admirari etiam quispiam poterit, quomodo non comprehenderint discipulos ac trucidaverint propter id quod factum est in servum principis sacerdotum. Sed vere ipsa virtus quæ hos excæcaverat ac prostraverat, illa etiam tunc iram, quam de auriculæ amputatione conceperant, dispersit. Vers. 59. Tunc ail morientur. Ubi eum increpasset docuit,neque etiam pro Deo defendendo utendum esse gladio. Per gladium vero omnia arına prohibuit. Quod autem dicit: Omnes qui aecipiunt gladium, prophetia est perditionis Judaeorum qui adversus ipsum venerant. Joannes vero ait eum dixisse: An non bibam poculum quod dedit miki @ Pater? ostendens hæc non a potestate illorum feri, sed Patris permissione, quodque Patri sit obediens usque ad mortem. Vers. 53. An pulas· angelorum? Legio agmen est militare maximi numeri. Non dixit autem, Possum eos perdere, ne absurda loqui videatur, propter susceptas affectiones, nærorem videl cet, pavorem, agoniam, sudores, et quæcunque paulo ante tanquam bomd passus est. Nondum enim eam quam decebat. conceperant de eo opinionem, et idcirco humilia de se loquitur. In tanto autem numero legiones dixit angelorum ut abunde confortet cos, qui timore crant pene emortui. Unus siquidein angelus quondam centum octogintaquinque millia hominum brevi tempore interfecit”. Vers. 54. Quomodo fieri? Nisi ita interemptus fucro, inquit, quomodo complebuntur. Scriptura prophetica, quotquot de morte mea loquuntur, quæ scribunt quodita oporteat fieri, quod ita oporteat me mori? Vers. 55. In illa apprchendistis me. Ostendit his quoque, quod non sua virtute apprehenderint eum. Sicut enim tunc non potuerunt cum apprehendere, ita neque nunc, nisi omuino voluisset. Lucas vero ait hæc cum dixisse his, qui venerant θαυμάσεις δ᾽ ἄν τις, πῶς οὐ συνέλαβον καὶ τοὺς μαθητὰς, καὶ κατέκοψαν, διὰ τὸ γεγενημένον εἰς τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως. Αλλ' ὄντως ή πηρώ - στρα καὶ ρίψασα τούτους δύναμις ἐκείνη καὶ τότε διεσκέδασε τὴν ἐπὶ τῇ ἀποκοπῇ τοῦ ὠτίου θυμόν αὐτῶν. Τότε λέγει — ἀποθανοῦνται. Ἐπιτιμήσας αὐτῷ, ἐδίδαξε μηδ' ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ χρῆσθαι μαχαίρα. Διὰ δὲ τῆς μαχαίρας καὶ πᾶν ὅπλον ἐκώλυσε. Το ἐὲ Πάντες οἱ λαβόντες μάχαιραν, προφητεία ἐστὶ τῆς διαφθορᾶς τῶν ἐπελθόντων αὐτῷ Ἰουδαίων. Ο δ' Ιωάννης εἰπεῖν αὐτὸν λέγει καὶ ὅτι τὸ ποτήριον, 8 δέδωκε μοι ὁ Πατήρ, οὐ μὴ πίω αὐτό; δεικνύοντα ὅτι οὐ τῆς ἐκείνων δυνάμεως ἐστι τὸ γινόμενον, ἀλλὰ τῆς τοῦ Πατρὸς παραχωρήσεως, καὶ ὅτι ὑπήκούς ἐστι τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου. Η δοκεῖς — ἀγγέλων; Λεγεών έστι τάγμα στρατιωτικόν πολυάριθμον. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Δύνα μαι αὐτοὺς ἀπολέσαι, ἵνα μὴ δόξῃ λέγειν ἀπίθανα, διὰ τὰ προλαβόντα πάθη, τὴν λύπην, τὴν δειλίαν, τὴν ἀγωνίαν, τοὺς ἱδρῶτας, καὶ ἔσα πρὸ μικροῦ πέπονθεν ὡς ἄνθρωπος. Ούπω γὰρ τὴν προσήκου σαν περὶ αὐτοῦ ὑπόληψιν εἶχον. Διὰ τοῦτο οὖν τα πεινὰ φθέγγεται. Τοσαύτας δὲ λεγεώνας εἶπεν ἀγγέ λων, ἵνα ἐκ περιουσίας παραθαρρύνη τούτους. ἀποτεθνηκότας τῷ δέει. Καὶ γὰρ εἰς ἄγγελος έκα τὸν ἐγδοηκονταπέντε χιλιάδας ἀνεῖλεν ἐν βραχεί πάλαι. Πως γενέσθαι; Εἰ μὴ οὕτως ἀναιρεθώ, φησί, πῶς πληρωθῶσιν αἱ Γραφαὶ αἱ προφητικά, ὅσαι περὶ τοῦ θανάτου μου διεξίασιν; οἱ γράφουσαι ὅτι οὕτω δεῖ γενέσθαι, ὅτι οὕτω χρὴ ἀποθανεῖν με. Ἐν ἐκείνῃ ἐκρατήσατέ με. Δείκνυσι καὶ τούτοις ὅτι οὐχ ὑπὸ τῆς αὐτῶν κατεσχέθη δυνάμεως. Ωσπερ γὰρ τότε κατασχεῖν αὐτὸν οὐκ ἠδι νήθησαν, οὕτω; οὐδὲ νῦν, εἰ μὴ πάντως ἠθέλησεν. Λουκᾶ; δέ φησιν εἰπεῖν ταῦτα πρὸς τοὺς παρα- ·³ Luc. xxı, 51. * Joan. xviti, 11. * IV Reg. xix, 35. Varia lectiones. "Ο έδωκε, Cud. A, Γενομένου;, Cod. Β. Μox πρὸς αὐτόν, Δ.

μὲν οὖν ὁ Χριστὸς ὅτι ἕως τούτου, ἐνέφηνεν, ὅτι κατ' οίκονομίαν ἀφῃρέθη τὸ οὖς ὁ δοῦλος τοῦ ἀρχιε ρέως, εἰς σημεῖον τοῦ ἀφαιρεθῆναι τοὺς ἀρχιερεῖς ὑπὸ φθόνου τὸ ἀκούειν τῶν περὶ αὐτοῦ προφητειών, ήγουν, τὸ συνιέναι ταύτας. Ἰασάμενος δὲ αὐτὸν, ἔδειξε μὲν καὶ τὸν εἰς αὐτοὺς ἔλεον, καὶ ὅτι ἡμύ νατο ἂν αὐτοὺς, είπερ ήθελεν. Εδίδαξε δὲ καὶ ὅτι χρὴ μᾶλλον εὐεργετεῖν τοὺς κακῶς ποιοῦντας. Αλλά πῶς ὁ μὴ ἀμύνεσθαι προσταχθείς πατάσσει ἐν μπ χαίρα; Πρῶτον μὲν οὐχ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τοῦτο πεποίηκεν, ἀλλ' ὑπὲρ τοῦ Διδασκάλου· ἔπειτα καὶ οὗ πω τέλειος ἦν· ὕστερον δὲ βλέπε τοῦτον μυρία πάν σχοντα, καὶ πράως άπαντα υπομένοντα. 1. Nam et hoc addidit Lucas. Dicens itaque αὐτόν. Ὁ αὐτὸς δὲ καὶ τοῦτό φησι Λουκάς. Ειπών Christus: Sinite huc usque, ostendit quod juxta dispensationem ablata sit servo principis sacerdotum auricula, in signum quod principes sacerdotum præ invidia auditu privati essent, ne audirent et intelligerent eas quae de ipso erant prophetias. Sanaus autem illum, ostendit misericordiam quam erga illos haberet, quodque de illis, si libuisset, penas sumpsisset; verumn ostendit oportere potius beneficio afficere malefacientes. Sed quomodo is, qui de non ulciscendo mandatum acceperat, gladio percutit? Primum quidem non pro seipso hoc fecit, sed pro Præceptore; deinde, nondum perfectus erat: postmodum autem videas bunc sexcentas pati injurias, atque omnia mansuete tolerantem. Admirari etiam quispiam poterit, quomodo non comprehenderint discipulos ac trucidaverint propter id quod factum est in servum principis sacerdotum. Sed vere ipsa virtus quæ hos excæcaverat ac prostraverat, illa etiam tunc iram, quam de auriculæ amputatione conceperant, dispersit. Vers. 59. Tunc ail morientur. Ubi eum increpasset docuit,neque etiam pro Deo defendendo utendum esse gladio. Per gladium vero omnia arına prohibuit. Quod autem dicit: Omnes qui aecipiunt gladium, prophetia est perditionis Judaeorum qui adversus ipsum venerant. Joannes vero ait eum dixisse: An non bibam poculum quod dedit miki @ Pater? ostendens hæc non a potestate illorum feri, sed Patris permissione, quodque Patri sit obediens usque ad mortem. Vers. 53. An pulas· angelorum? Legio agmen est militare maximi numeri. Non dixit autem, Possum eos perdere, ne absurda loqui videatur, propter susceptas affectiones, nærorem videl cet, pavorem, agoniam, sudores, et quæcunque paulo ante tanquam bomd passus est. Nondum enim eam quam decebat. conceperant de eo opinionem, et idcirco humilia de se loquitur. In tanto autem numero legiones dixit angelorum ut abunde confortet cos, qui timore crant pene emortui. Unus siquidein angelus quondam centum octogintaquinque millia hominum brevi tempore interfecit”. Vers. 54. Quomodo fieri? Nisi ita interemptus fucro, inquit, quomodo complebuntur. Scriptura prophetica, quotquot de morte mea loquuntur, quæ scribunt quodita oporteat fieri, quod ita oporteat me mori? Vers. 55. In illa apprchendistis me. Ostendit his quoque, quod non sua virtute apprehenderint eum. Sicut enim tunc non potuerunt cum apprehendere, ita neque nunc, nisi omuino voluisset. Lucas vero ait hæc cum dixisse his, qui venerant θαυμάσεις δ᾽ ἄν τις, πῶς οὐ συνέλαβον καὶ τοὺς μαθητὰς, καὶ κατέκοψαν, διὰ τὸ γεγενημένον εἰς τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως. Αλλ' ὄντως ή πηρώ - στρα καὶ ρίψασα τούτους δύναμις ἐκείνη καὶ τότε διεσκέδασε τὴν ἐπὶ τῇ ἀποκοπῇ τοῦ ὠτίου θυμόν αὐτῶν. Τότε λέγει — ἀποθανοῦνται. Ἐπιτιμήσας αὐτῷ, ἐδίδαξε μηδ' ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ χρῆσθαι μαχαίρα. Διὰ δὲ τῆς μαχαίρας καὶ πᾶν ὅπλον ἐκώλυσε. Το ἐὲ Πάντες οἱ λαβόντες μάχαιραν, προφητεία ἐστὶ τῆς διαφθορᾶς τῶν ἐπελθόντων αὐτῷ Ἰουδαίων. Ο δ' Ιωάννης εἰπεῖν αὐτὸν λέγει καὶ ὅτι τὸ ποτήριον, 8 δέδωκε μοι ὁ Πατήρ, οὐ μὴ πίω αὐτό; δεικνύοντα ὅτι οὐ τῆς ἐκείνων δυνάμεως ἐστι τὸ γινόμενον, ἀλλὰ τῆς τοῦ Πατρὸς παραχωρήσεως, καὶ ὅτι ὑπήκούς ἐστι τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου. Η δοκεῖς — ἀγγέλων; Λεγεών έστι τάγμα στρατιωτικόν πολυάριθμον. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι Δύνα μαι αὐτοὺς ἀπολέσαι, ἵνα μὴ δόξῃ λέγειν ἀπίθανα, διὰ τὰ προλαβόντα πάθη, τὴν λύπην, τὴν δειλίαν, τὴν ἀγωνίαν, τοὺς ἱδρῶτας, καὶ ἔσα πρὸ μικροῦ πέπονθεν ὡς ἄνθρωπος. Ούπω γὰρ τὴν προσήκου σαν περὶ αὐτοῦ ὑπόληψιν εἶχον. Διὰ τοῦτο οὖν τα πεινὰ φθέγγεται. Τοσαύτας δὲ λεγεώνας εἶπεν ἀγγέ λων, ἵνα ἐκ περιουσίας παραθαρρύνη τούτους. ἀποτεθνηκότας τῷ δέει. Καὶ γὰρ εἰς ἄγγελος έκα τὸν ἐγδοηκονταπέντε χιλιάδας ἀνεῖλεν ἐν βραχεί πάλαι. Πως γενέσθαι; Εἰ μὴ οὕτως ἀναιρεθώ, φησί, πῶς πληρωθῶσιν αἱ Γραφαὶ αἱ προφητικά, ὅσαι περὶ τοῦ θανάτου μου διεξίασιν; οἱ γράφουσαι ὅτι οὕτω δεῖ γενέσθαι, ὅτι οὕτω χρὴ ἀποθανεῖν με. Ἐν ἐκείνῃ ἐκρατήσατέ με. Δείκνυσι καὶ τούτοις ὅτι οὐχ ὑπὸ τῆς αὐτῶν κατεσχέθη δυνάμεως. Ωσπερ γὰρ τότε κατασχεῖν αὐτὸν οὐκ ἠδι νήθησαν, οὕτω; οὐδὲ νῦν, εἰ μὴ πάντως ἠθέλησεν. Λουκᾶ; δέ φησιν εἰπεῖν ταῦτα πρὸς τοὺς παρα- ·³ Luc. xxı, 51. * Joan. xviti, 11. * IV Reg. xix, 35. Varia lectiones. "Ο έδωκε, Cud. A, Γενομένου;, Cod. Β. Μox πρὸς αὐτόν, Δ.

COMMENT. IN MATTHÆUM.- CAP. XXVI. 69$ γενομένους ἐπ' αὐτὸν ἀρχιερεῖς καὶ στρατηγοὺς τοῦ ad ipsum, principibus sacerdotum ac magistratilus ἱεροῦ καὶ πρεσβυτέρους. Εἰκὸς δὲ καὶ πρὸς τούτους templi et senioribus ". Verisimile est autem, et bis κακείνους. Φαίνεται δὲ, ὅτι ὁ μὲν Ἰούδας, λαβὼν et illis eum dixisse. Apparet ergo quod Judas quiτὴν σπεῖραν, καὶ ἐκ τῶν ἀρχιερέων και Φαρισαίων dem sumpta cohorte, et a pontificibus et Pharisæis ὑπηρέτας, προῆγεν· εἶποντο δὲ καί τινες τῶν ἀρχιε ministris, præcesserit; secuti sunt autem eum quiρέων καὶ στρατηγῶν τοῦ ἱεροῦ καὶ πρεσβυτέρων, dam etiam summi sacerdotes ac magistratus templi οὖς νῦν ὁ Λουκᾶς ἐδήλωσεν· ἅμα μὲν παρα- et seniores, quos nunc Lucas significavit; simul θήγοντες τοὺς ἀπεσταλμένους, ἅμα δὲ καὶ θεωροῦν quidem ut eos qui missi erant incitarent, simul τες, ἵνα μὴ δωροδοκηθώσι. Στρατηγοὺς δὲ τοῦ etiam ne muneribus allicerentur. Magistratus vero ἱεροῦ λέγει τους φυλάσσοντας αὐτὸ μετὰ templi dicit eos, qui illud cum militibus servabant, τῶν στρατιωτῶν, οἷς καὶ ἀνωτέρω συνελάλησεν ὁ cum quibus etiam superius locutus esse dicitur Ἰούδας. Judas. Τοῦτο δὲ — προφητῶν. Τοῦτο δὲ ὅλον, δηλαδή, τὸ θελῆσαι κατασχεθῆναι με, γέγονεν, ἵνα τέλος λάβωσιν αἱ Γραφαί. τῶν προφητῶν, ὅσαι περὶ τοῦ θανάτου μου διαλαμβάνουσι. Τότε ἔφυγον. Ακούσαντες, ὅτι ἐκὼν ἑαυτὸν παρέδωκε κατά τας Γραφάς, καὶ ἰδόντες, ὅτι οὐκ ἔτι διαφεύξεται, λοιπὸν ἔφυγον, κατὰ τὴν ἀψευδῆ προβο βησιν αὐτοῦ. Μάρκος δὲ προσέθηκεν ὅτι καὶ εἴς τις νεανίσκος ἠκολούθησεν αὐτῷ, περιβεβλημένος σιν δόνα ἐπὶ γυμνοῦ. Καὶ κρατοῦσιν αὐτὸν οἱ νεανίσκο:" ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα, γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ' αὐτῶν. Τινὲς μὲν οὖν φασιν ἀπὸ τῆς οἰκίας ἐκείνης εἶναι τὸν νεανίσκον, ἐν ᾗ τὸ πάσχα ἔφαγεν ὁ Χριστός· ἕτεροι δὲ λέγουσιν εἶναι τοῦτον Ἰάκωβον τὸν ἀδελφὸν τοῦ Κυρίου, ὃς καὶ παρ' ὅλην τὴν ἑαυτοῦ ζωὴν ἑνὶ περιβολαίῳ ἐκέχρητο. Περιε βέβλητο δὲ τὴν σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ, τοῦ σώματος δηλονότι. Οἱ δὲ συνήχθησαν. Τα όμοια καὶ Μάρκος έγραψε καὶ Λουκᾶς· ὁ δ᾽ Ἰωάννης πλατύτερον καὶ ἀκριβέ στερον τὰ ἐντεῦθεν γράφων, οἷα παρὼν αὐτοῖς, οὕτω φησίν· Ἡ οὖν σπεῖρα καὶ ὁ χιλίαρχος καὶ οἱ ὑπηρέ ταιτῶν Ἰουδαίων συνέλαβον τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἔδη. σαν αὐτὸν, καὶ ἀπήγαγον αὐτὸν πρὸς 'Ανναν πρώτον ἦν γὰρ πενθερὸς τοῦ Καϊάφα, ὃς ἦν ἀρ χιερεὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου. Εἶτα κατὰ μέρο; ἀπαγγείλα; τὰ ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ 'Αννα γενόμενα, ἅπερ οἱ ἄλλοι παρέδραμον εὐαγγελισταί, τέλος λέγει· Απέστειλεν αὐτὸν ὁ ᾿Αννας δεδεμένον πρὸς Καϊάφαν τὸν ἀρχιερέα. Vers. 56. Hoc aulem -- prophetarum. lloc totum, puta quod me voluerim apprehendi, factum est ut complerentur ac perficerentur Scripturæ prophetarum, quotquot narrant de morte mea. Vers. 56. Tunc - fugerunt. Audito quod voluntarie seipsum traderet secundum Scripturas, et viso quod deinceps futurum non erat ut effugeret, tunc fugerunt juxta infallibile ipsius vaticinium. Marcus vero addidit, quod unus quispiam adoles centulus sequebatur illum circumamictus sindone super nudum, et apprehendunt eum adolescentuli. At ille relicta sindone nudus fugit ab eis”. Quidam itaque aiunt a domo illa fuisse adolescentulum, in qua Christus pascha manducaverat. Alii autem hune fuisse dicunt Jacobum fratrem Domini, qui etiam tota vita sua unica veste utebatur. Circomamictus autem erat sindone super nuðum, videlicet corpus "Ο δὲ Πέτρος - ἀρχιερέως. Ὑποστρέψαντες εὐθὺς αὐτὸς καὶ ὁ Ἰωάννης παρηκολούθουν. Ο δ' Ιωάννης συνεχωρεῖτο καὶ πλησιάζειν, οἷα γνωστός Ο τῷ ἀρχιερεῖ, καθὼς αὐτὸς ἱστορεῖ. Αλλ' οἱ μὲν τρεῖς εὐαγγελισταί τοῦ Πέτρου μόνον μνημονεύουσι συμφώνως διὰ τὸ ἀναγκαῖον, ἵνα τα δείξωσι την περί τῆς ἀρνήσεως αὐτοῦ πρόῤῥησιν τοῦ Σωτῆρος εἰς τέλος εκβεβηκυίαν, καὶ ἵνα διδάξωσιν, ὁποῖόν ἐστι κακόν το θαρρεῖν ἐφ' ἑαυτῷ τινα, καὶ μὴ ἐπὶ τῷ Θεῷ. Ο δ' Ιωάννης καὶ ἑαυτοῦ ἐμνημόνευσεν ἀκρι * Luc. xxii, 52. 77 Marc.xiv, 51, 52. 77° Ibid. 55. 8 Ibid. 15. Vers. 57. Αt illi congregati crant. Similia quoque scripserunt Marcus 77 et Lucas 18: at Joannes latius ac diligentius scribens ea quæ ab hoc loco sequuntur, utpote qui rebus illis affuit, dicit: Cohors igitur et tribunus ac ministri Judaorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum, ac duxcrunt eum ad Annam primum: erat enim socer Caiphæ, qui erat pontifex anni illius”. Deinde ubi particulaviter recitavit que in domo Annæ facta sunt, que alii praetermiserunt evangelista, tandem dicit: Et misit cum Annas ligatum ad Caipham pontificem " Vers. 58. Petrus autcm principis sacerdotum. Reversi statim, ipse et Joannes sequebantur: Joannes vero permissus quoque est appropinquare, utpote notus pontifici, sicut ipse scribit 1. Cieteri autem tres evangelist:e concorditer Petri tantum meminerunt, nece-sitate ducti, ut ostenderent Salvatoris vaticinium de illius negatione fuisse completum: utque ostenderent quantum sit malum in seipso quempiam, non in Deo confidere. Joannes vero sui ipsius etiam fecit mentionem diligentiæ 18 Luc. xx11, 54. 19 Joan. xvi, 12, 13. 80 Ibid. 24. Varia lectiones Col. omittit δ. Post μετά omittit τῶν cod. Α. of omittit Β. Hoc refertur ad superius. ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον· αὐτός autem. refertur ad Petfun.

COMMENT. IN MATTHÆUM.- CAP. XXVI. 69$ γενομένους ἐπ' αὐτὸν ἀρχιερεῖς καὶ στρατηγοὺς τοῦ ad ipsum, principibus sacerdotum ac magistratilus ἱεροῦ καὶ πρεσβυτέρους. Εἰκὸς δὲ καὶ πρὸς τούτους templi et senioribus ". Verisimile est autem, et bis κακείνους. Φαίνεται δὲ, ὅτι ὁ μὲν Ἰούδας, λαβὼν et illis eum dixisse. Apparet ergo quod Judas quiτὴν σπεῖραν, καὶ ἐκ τῶν ἀρχιερέων και Φαρισαίων dem sumpta cohorte, et a pontificibus et Pharisæis ὑπηρέτας, προῆγεν· εἶποντο δὲ καί τινες τῶν ἀρχιε ministris, præcesserit; secuti sunt autem eum quiρέων καὶ στρατηγῶν τοῦ ἱεροῦ καὶ πρεσβυτέρων, dam etiam summi sacerdotes ac magistratus templi οὖς νῦν ὁ Λουκᾶς ἐδήλωσεν· ἅμα μὲν παρα- et seniores, quos nunc Lucas significavit; simul θήγοντες τοὺς ἀπεσταλμένους, ἅμα δὲ καὶ θεωροῦν quidem ut eos qui missi erant incitarent, simul τες, ἵνα μὴ δωροδοκηθώσι. Στρατηγοὺς δὲ τοῦ etiam ne muneribus allicerentur. Magistratus vero ἱεροῦ λέγει τους φυλάσσοντας αὐτὸ μετὰ templi dicit eos, qui illud cum militibus servabant, τῶν στρατιωτῶν, οἷς καὶ ἀνωτέρω συνελάλησεν ὁ cum quibus etiam superius locutus esse dicitur Ἰούδας. Judas. Τοῦτο δὲ — προφητῶν. Τοῦτο δὲ ὅλον, δηλαδή, τὸ θελῆσαι κατασχεθῆναι με, γέγονεν, ἵνα τέλος λάβωσιν αἱ Γραφαί. τῶν προφητῶν, ὅσαι περὶ τοῦ θανάτου μου διαλαμβάνουσι. Τότε ἔφυγον. Ακούσαντες, ὅτι ἐκὼν ἑαυτὸν παρέδωκε κατά τας Γραφάς, καὶ ἰδόντες, ὅτι οὐκ ἔτι διαφεύξεται, λοιπὸν ἔφυγον, κατὰ τὴν ἀψευδῆ προβο βησιν αὐτοῦ. Μάρκος δὲ προσέθηκεν ὅτι καὶ εἴς τις νεανίσκος ἠκολούθησεν αὐτῷ, περιβεβλημένος σιν δόνα ἐπὶ γυμνοῦ. Καὶ κρατοῦσιν αὐτὸν οἱ νεανίσκο:" ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα, γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ' αὐτῶν. Τινὲς μὲν οὖν φασιν ἀπὸ τῆς οἰκίας ἐκείνης εἶναι τὸν νεανίσκον, ἐν ᾗ τὸ πάσχα ἔφαγεν ὁ Χριστός· ἕτεροι δὲ λέγουσιν εἶναι τοῦτον Ἰάκωβον τὸν ἀδελφὸν τοῦ Κυρίου, ὃς καὶ παρ' ὅλην τὴν ἑαυτοῦ ζωὴν ἑνὶ περιβολαίῳ ἐκέχρητο. Περιε βέβλητο δὲ τὴν σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ, τοῦ σώματος δηλονότι. Οἱ δὲ συνήχθησαν. Τα όμοια καὶ Μάρκος έγραψε καὶ Λουκᾶς· ὁ δ᾽ Ἰωάννης πλατύτερον καὶ ἀκριβέ στερον τὰ ἐντεῦθεν γράφων, οἷα παρὼν αὐτοῖς, οὕτω φησίν· Ἡ οὖν σπεῖρα καὶ ὁ χιλίαρχος καὶ οἱ ὑπηρέ ταιτῶν Ἰουδαίων συνέλαβον τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἔδη. σαν αὐτὸν, καὶ ἀπήγαγον αὐτὸν πρὸς 'Ανναν πρώτον ἦν γὰρ πενθερὸς τοῦ Καϊάφα, ὃς ἦν ἀρ χιερεὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου. Εἶτα κατὰ μέρο; ἀπαγγείλα; τὰ ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ 'Αννα γενόμενα, ἅπερ οἱ ἄλλοι παρέδραμον εὐαγγελισταί, τέλος λέγει· Απέστειλεν αὐτὸν ὁ ᾿Αννας δεδεμένον πρὸς Καϊάφαν τὸν ἀρχιερέα. Vers. 56. Hoc aulem -- prophetarum. lloc totum, puta quod me voluerim apprehendi, factum est ut complerentur ac perficerentur Scripturæ prophetarum, quotquot narrant de morte mea. Vers. 56. Tunc - fugerunt. Audito quod voluntarie seipsum traderet secundum Scripturas, et viso quod deinceps futurum non erat ut effugeret, tunc fugerunt juxta infallibile ipsius vaticinium. Marcus vero addidit, quod unus quispiam adoles centulus sequebatur illum circumamictus sindone super nudum, et apprehendunt eum adolescentuli. At ille relicta sindone nudus fugit ab eis”. Quidam itaque aiunt a domo illa fuisse adolescentulum, in qua Christus pascha manducaverat. Alii autem hune fuisse dicunt Jacobum fratrem Domini, qui etiam tota vita sua unica veste utebatur. Circomamictus autem erat sindone super nuðum, videlicet corpus "Ο δὲ Πέτρος - ἀρχιερέως. Ὑποστρέψαντες εὐθὺς αὐτὸς καὶ ὁ Ἰωάννης παρηκολούθουν. Ο δ' Ιωάννης συνεχωρεῖτο καὶ πλησιάζειν, οἷα γνωστός Ο τῷ ἀρχιερεῖ, καθὼς αὐτὸς ἱστορεῖ. Αλλ' οἱ μὲν τρεῖς εὐαγγελισταί τοῦ Πέτρου μόνον μνημονεύουσι συμφώνως διὰ τὸ ἀναγκαῖον, ἵνα τα δείξωσι την περί τῆς ἀρνήσεως αὐτοῦ πρόῤῥησιν τοῦ Σωτῆρος εἰς τέλος εκβεβηκυίαν, καὶ ἵνα διδάξωσιν, ὁποῖόν ἐστι κακόν το θαρρεῖν ἐφ' ἑαυτῷ τινα, καὶ μὴ ἐπὶ τῷ Θεῷ. Ο δ' Ιωάννης καὶ ἑαυτοῦ ἐμνημόνευσεν ἀκρι * Luc. xxii, 52. 77 Marc.xiv, 51, 52. 77° Ibid. 55. 8 Ibid. 15. Vers. 57. Αt illi congregati crant. Similia quoque scripserunt Marcus 77 et Lucas 18: at Joannes latius ac diligentius scribens ea quæ ab hoc loco sequuntur, utpote qui rebus illis affuit, dicit: Cohors igitur et tribunus ac ministri Judaorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum, ac duxcrunt eum ad Annam primum: erat enim socer Caiphæ, qui erat pontifex anni illius”. Deinde ubi particulaviter recitavit que in domo Annæ facta sunt, que alii praetermiserunt evangelista, tandem dicit: Et misit cum Annas ligatum ad Caipham pontificem " Vers. 58. Petrus autcm principis sacerdotum. Reversi statim, ipse et Joannes sequebantur: Joannes vero permissus quoque est appropinquare, utpote notus pontifici, sicut ipse scribit 1. Cieteri autem tres evangelist:e concorditer Petri tantum meminerunt, nece-sitate ducti, ut ostenderent Salvatoris vaticinium de illius negatione fuisse completum: utque ostenderent quantum sit malum in seipso quempiam, non in Deo confidere. Joannes vero sui ipsius etiam fecit mentionem diligentiæ 18 Luc. xx11, 54. 19 Joan. xvi, 12, 13. 80 Ibid. 24. Varia lectiones Col. omittit δ. Post μετά omittit τῶν cod. Α. of omittit Β. Hoc refertur ad superius. ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον· αὐτός autem. refertur ad Petfun.

COMMENT. IN MATTHÆUM.- CAP. XXVI. 69$ γενομένους ἐπ' αὐτὸν ἀρχιερεῖς καὶ στρατηγοὺς τοῦ ad ipsum, principibus sacerdotum ac magistratilus ἱεροῦ καὶ πρεσβυτέρους. Εἰκὸς δὲ καὶ πρὸς τούτους templi et senioribus ". Verisimile est autem, et bis κακείνους. Φαίνεται δὲ, ὅτι ὁ μὲν Ἰούδας, λαβὼν et illis eum dixisse. Apparet ergo quod Judas quiτὴν σπεῖραν, καὶ ἐκ τῶν ἀρχιερέων και Φαρισαίων dem sumpta cohorte, et a pontificibus et Pharisæis ὑπηρέτας, προῆγεν· εἶποντο δὲ καί τινες τῶν ἀρχιε ministris, præcesserit; secuti sunt autem eum quiρέων καὶ στρατηγῶν τοῦ ἱεροῦ καὶ πρεσβυτέρων, dam etiam summi sacerdotes ac magistratus templi οὖς νῦν ὁ Λουκᾶς ἐδήλωσεν· ἅμα μὲν παρα- et seniores, quos nunc Lucas significavit; simul θήγοντες τοὺς ἀπεσταλμένους, ἅμα δὲ καὶ θεωροῦν quidem ut eos qui missi erant incitarent, simul τες, ἵνα μὴ δωροδοκηθώσι. Στρατηγοὺς δὲ τοῦ etiam ne muneribus allicerentur. Magistratus vero ἱεροῦ λέγει τους φυλάσσοντας αὐτὸ μετὰ templi dicit eos, qui illud cum militibus servabant, τῶν στρατιωτῶν, οἷς καὶ ἀνωτέρω συνελάλησεν ὁ cum quibus etiam superius locutus esse dicitur Ἰούδας. Judas. Τοῦτο δὲ — προφητῶν. Τοῦτο δὲ ὅλον, δηλαδή, τὸ θελῆσαι κατασχεθῆναι με, γέγονεν, ἵνα τέλος λάβωσιν αἱ Γραφαί. τῶν προφητῶν, ὅσαι περὶ τοῦ θανάτου μου διαλαμβάνουσι. Τότε ἔφυγον. Ακούσαντες, ὅτι ἐκὼν ἑαυτὸν παρέδωκε κατά τας Γραφάς, καὶ ἰδόντες, ὅτι οὐκ ἔτι διαφεύξεται, λοιπὸν ἔφυγον, κατὰ τὴν ἀψευδῆ προβο βησιν αὐτοῦ. Μάρκος δὲ προσέθηκεν ὅτι καὶ εἴς τις νεανίσκος ἠκολούθησεν αὐτῷ, περιβεβλημένος σιν δόνα ἐπὶ γυμνοῦ. Καὶ κρατοῦσιν αὐτὸν οἱ νεανίσκο:" ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα, γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ' αὐτῶν. Τινὲς μὲν οὖν φασιν ἀπὸ τῆς οἰκίας ἐκείνης εἶναι τὸν νεανίσκον, ἐν ᾗ τὸ πάσχα ἔφαγεν ὁ Χριστός· ἕτεροι δὲ λέγουσιν εἶναι τοῦτον Ἰάκωβον τὸν ἀδελφὸν τοῦ Κυρίου, ὃς καὶ παρ' ὅλην τὴν ἑαυτοῦ ζωὴν ἑνὶ περιβολαίῳ ἐκέχρητο. Περιε βέβλητο δὲ τὴν σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ, τοῦ σώματος δηλονότι. Οἱ δὲ συνήχθησαν. Τα όμοια καὶ Μάρκος έγραψε καὶ Λουκᾶς· ὁ δ᾽ Ἰωάννης πλατύτερον καὶ ἀκριβέ στερον τὰ ἐντεῦθεν γράφων, οἷα παρὼν αὐτοῖς, οὕτω φησίν· Ἡ οὖν σπεῖρα καὶ ὁ χιλίαρχος καὶ οἱ ὑπηρέ ταιτῶν Ἰουδαίων συνέλαβον τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἔδη. σαν αὐτὸν, καὶ ἀπήγαγον αὐτὸν πρὸς 'Ανναν πρώτον ἦν γὰρ πενθερὸς τοῦ Καϊάφα, ὃς ἦν ἀρ χιερεὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου. Εἶτα κατὰ μέρο; ἀπαγγείλα; τὰ ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ 'Αννα γενόμενα, ἅπερ οἱ ἄλλοι παρέδραμον εὐαγγελισταί, τέλος λέγει· Απέστειλεν αὐτὸν ὁ ᾿Αννας δεδεμένον πρὸς Καϊάφαν τὸν ἀρχιερέα. Vers. 56. Hoc aulem -- prophetarum. lloc totum, puta quod me voluerim apprehendi, factum est ut complerentur ac perficerentur Scripturæ prophetarum, quotquot narrant de morte mea. Vers. 56. Tunc - fugerunt. Audito quod voluntarie seipsum traderet secundum Scripturas, et viso quod deinceps futurum non erat ut effugeret, tunc fugerunt juxta infallibile ipsius vaticinium. Marcus vero addidit, quod unus quispiam adoles centulus sequebatur illum circumamictus sindone super nudum, et apprehendunt eum adolescentuli. At ille relicta sindone nudus fugit ab eis”. Quidam itaque aiunt a domo illa fuisse adolescentulum, in qua Christus pascha manducaverat. Alii autem hune fuisse dicunt Jacobum fratrem Domini, qui etiam tota vita sua unica veste utebatur. Circomamictus autem erat sindone super nuðum, videlicet corpus "Ο δὲ Πέτρος - ἀρχιερέως. Ὑποστρέψαντες εὐθὺς αὐτὸς καὶ ὁ Ἰωάννης παρηκολούθουν. Ο δ' Ιωάννης συνεχωρεῖτο καὶ πλησιάζειν, οἷα γνωστός Ο τῷ ἀρχιερεῖ, καθὼς αὐτὸς ἱστορεῖ. Αλλ' οἱ μὲν τρεῖς εὐαγγελισταί τοῦ Πέτρου μόνον μνημονεύουσι συμφώνως διὰ τὸ ἀναγκαῖον, ἵνα τα δείξωσι την περί τῆς ἀρνήσεως αὐτοῦ πρόῤῥησιν τοῦ Σωτῆρος εἰς τέλος εκβεβηκυίαν, καὶ ἵνα διδάξωσιν, ὁποῖόν ἐστι κακόν το θαρρεῖν ἐφ' ἑαυτῷ τινα, καὶ μὴ ἐπὶ τῷ Θεῷ. Ο δ' Ιωάννης καὶ ἑαυτοῦ ἐμνημόνευσεν ἀκρι * Luc. xxii, 52. 77 Marc.xiv, 51, 52. 77° Ibid. 55. 8 Ibid. 15. Vers. 57. Αt illi congregati crant. Similia quoque scripserunt Marcus 77 et Lucas 18: at Joannes latius ac diligentius scribens ea quæ ab hoc loco sequuntur, utpote qui rebus illis affuit, dicit: Cohors igitur et tribunus ac ministri Judaorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum, ac duxcrunt eum ad Annam primum: erat enim socer Caiphæ, qui erat pontifex anni illius”. Deinde ubi particulaviter recitavit que in domo Annæ facta sunt, que alii praetermiserunt evangelista, tandem dicit: Et misit cum Annas ligatum ad Caipham pontificem " Vers. 58. Petrus autcm principis sacerdotum. Reversi statim, ipse et Joannes sequebantur: Joannes vero permissus quoque est appropinquare, utpote notus pontifici, sicut ipse scribit 1. Cieteri autem tres evangelist:e concorditer Petri tantum meminerunt, nece-sitate ducti, ut ostenderent Salvatoris vaticinium de illius negatione fuisse completum: utque ostenderent quantum sit malum in seipso quempiam, non in Deo confidere. Joannes vero sui ipsius etiam fecit mentionem diligentiæ 18 Luc. xx11, 54. 19 Joan. xvi, 12, 13. 80 Ibid. 24. Varia lectiones Col. omittit δ. Post μετά omittit τῶν cod. Α. of omittit Β. Hoc refertur ad superius. ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον· αὐτός autem. refertur ad Petfun.

COMMENT. IN MATTHÆUM.- CAP. XXVI. 69$ γενομένους ἐπ' αὐτὸν ἀρχιερεῖς καὶ στρατηγοὺς τοῦ ad ipsum, principibus sacerdotum ac magistratilus ἱεροῦ καὶ πρεσβυτέρους. Εἰκὸς δὲ καὶ πρὸς τούτους templi et senioribus ". Verisimile est autem, et bis κακείνους. Φαίνεται δὲ, ὅτι ὁ μὲν Ἰούδας, λαβὼν et illis eum dixisse. Apparet ergo quod Judas quiτὴν σπεῖραν, καὶ ἐκ τῶν ἀρχιερέων και Φαρισαίων dem sumpta cohorte, et a pontificibus et Pharisæis ὑπηρέτας, προῆγεν· εἶποντο δὲ καί τινες τῶν ἀρχιε ministris, præcesserit; secuti sunt autem eum quiρέων καὶ στρατηγῶν τοῦ ἱεροῦ καὶ πρεσβυτέρων, dam etiam summi sacerdotes ac magistratus templi οὖς νῦν ὁ Λουκᾶς ἐδήλωσεν· ἅμα μὲν παρα- et seniores, quos nunc Lucas significavit; simul θήγοντες τοὺς ἀπεσταλμένους, ἅμα δὲ καὶ θεωροῦν quidem ut eos qui missi erant incitarent, simul τες, ἵνα μὴ δωροδοκηθώσι. Στρατηγοὺς δὲ τοῦ etiam ne muneribus allicerentur. Magistratus vero ἱεροῦ λέγει τους φυλάσσοντας αὐτὸ μετὰ templi dicit eos, qui illud cum militibus servabant, τῶν στρατιωτῶν, οἷς καὶ ἀνωτέρω συνελάλησεν ὁ cum quibus etiam superius locutus esse dicitur Ἰούδας. Judas. Τοῦτο δὲ — προφητῶν. Τοῦτο δὲ ὅλον, δηλαδή, τὸ θελῆσαι κατασχεθῆναι με, γέγονεν, ἵνα τέλος λάβωσιν αἱ Γραφαί. τῶν προφητῶν, ὅσαι περὶ τοῦ θανάτου μου διαλαμβάνουσι. Τότε ἔφυγον. Ακούσαντες, ὅτι ἐκὼν ἑαυτὸν παρέδωκε κατά τας Γραφάς, καὶ ἰδόντες, ὅτι οὐκ ἔτι διαφεύξεται, λοιπὸν ἔφυγον, κατὰ τὴν ἀψευδῆ προβο βησιν αὐτοῦ. Μάρκος δὲ προσέθηκεν ὅτι καὶ εἴς τις νεανίσκος ἠκολούθησεν αὐτῷ, περιβεβλημένος σιν δόνα ἐπὶ γυμνοῦ. Καὶ κρατοῦσιν αὐτὸν οἱ νεανίσκο:" ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα, γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ' αὐτῶν. Τινὲς μὲν οὖν φασιν ἀπὸ τῆς οἰκίας ἐκείνης εἶναι τὸν νεανίσκον, ἐν ᾗ τὸ πάσχα ἔφαγεν ὁ Χριστός· ἕτεροι δὲ λέγουσιν εἶναι τοῦτον Ἰάκωβον τὸν ἀδελφὸν τοῦ Κυρίου, ὃς καὶ παρ' ὅλην τὴν ἑαυτοῦ ζωὴν ἑνὶ περιβολαίῳ ἐκέχρητο. Περιε βέβλητο δὲ τὴν σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ, τοῦ σώματος δηλονότι. Οἱ δὲ συνήχθησαν. Τα όμοια καὶ Μάρκος έγραψε καὶ Λουκᾶς· ὁ δ᾽ Ἰωάννης πλατύτερον καὶ ἀκριβέ στερον τὰ ἐντεῦθεν γράφων, οἷα παρὼν αὐτοῖς, οὕτω φησίν· Ἡ οὖν σπεῖρα καὶ ὁ χιλίαρχος καὶ οἱ ὑπηρέ ταιτῶν Ἰουδαίων συνέλαβον τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἔδη. σαν αὐτὸν, καὶ ἀπήγαγον αὐτὸν πρὸς 'Ανναν πρώτον ἦν γὰρ πενθερὸς τοῦ Καϊάφα, ὃς ἦν ἀρ χιερεὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου. Εἶτα κατὰ μέρο; ἀπαγγείλα; τὰ ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ 'Αννα γενόμενα, ἅπερ οἱ ἄλλοι παρέδραμον εὐαγγελισταί, τέλος λέγει· Απέστειλεν αὐτὸν ὁ ᾿Αννας δεδεμένον πρὸς Καϊάφαν τὸν ἀρχιερέα. Vers. 56. Hoc aulem -- prophetarum. lloc totum, puta quod me voluerim apprehendi, factum est ut complerentur ac perficerentur Scripturæ prophetarum, quotquot narrant de morte mea. Vers. 56. Tunc - fugerunt. Audito quod voluntarie seipsum traderet secundum Scripturas, et viso quod deinceps futurum non erat ut effugeret, tunc fugerunt juxta infallibile ipsius vaticinium. Marcus vero addidit, quod unus quispiam adoles centulus sequebatur illum circumamictus sindone super nudum, et apprehendunt eum adolescentuli. At ille relicta sindone nudus fugit ab eis”. Quidam itaque aiunt a domo illa fuisse adolescentulum, in qua Christus pascha manducaverat. Alii autem hune fuisse dicunt Jacobum fratrem Domini, qui etiam tota vita sua unica veste utebatur. Circomamictus autem erat sindone super nuðum, videlicet corpus "Ο δὲ Πέτρος - ἀρχιερέως. Ὑποστρέψαντες εὐθὺς αὐτὸς καὶ ὁ Ἰωάννης παρηκολούθουν. Ο δ' Ιωάννης συνεχωρεῖτο καὶ πλησιάζειν, οἷα γνωστός Ο τῷ ἀρχιερεῖ, καθὼς αὐτὸς ἱστορεῖ. Αλλ' οἱ μὲν τρεῖς εὐαγγελισταί τοῦ Πέτρου μόνον μνημονεύουσι συμφώνως διὰ τὸ ἀναγκαῖον, ἵνα τα δείξωσι την περί τῆς ἀρνήσεως αὐτοῦ πρόῤῥησιν τοῦ Σωτῆρος εἰς τέλος εκβεβηκυίαν, καὶ ἵνα διδάξωσιν, ὁποῖόν ἐστι κακόν το θαρρεῖν ἐφ' ἑαυτῷ τινα, καὶ μὴ ἐπὶ τῷ Θεῷ. Ο δ' Ιωάννης καὶ ἑαυτοῦ ἐμνημόνευσεν ἀκρι * Luc. xxii, 52. 77 Marc.xiv, 51, 52. 77° Ibid. 55. 8 Ibid. 15. Vers. 57. Αt illi congregati crant. Similia quoque scripserunt Marcus 77 et Lucas 18: at Joannes latius ac diligentius scribens ea quæ ab hoc loco sequuntur, utpote qui rebus illis affuit, dicit: Cohors igitur et tribunus ac ministri Judaorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum, ac duxcrunt eum ad Annam primum: erat enim socer Caiphæ, qui erat pontifex anni illius”. Deinde ubi particulaviter recitavit que in domo Annæ facta sunt, que alii praetermiserunt evangelista, tandem dicit: Et misit cum Annas ligatum ad Caipham pontificem " Vers. 58. Petrus autcm principis sacerdotum. Reversi statim, ipse et Joannes sequebantur: Joannes vero permissus quoque est appropinquare, utpote notus pontifici, sicut ipse scribit 1. Cieteri autem tres evangelist:e concorditer Petri tantum meminerunt, nece-sitate ducti, ut ostenderent Salvatoris vaticinium de illius negatione fuisse completum: utque ostenderent quantum sit malum in seipso quempiam, non in Deo confidere. Joannes vero sui ipsius etiam fecit mentionem diligentiæ 18 Luc. xx11, 54. 19 Joan. xvi, 12, 13. 80 Ibid. 24. Varia lectiones Col. omittit δ. Post μετά omittit τῶν cod. Α. of omittit Β. Hoc refertur ad superius. ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον· αὐτός autem. refertur ad Petfun.

causa: ne tamen seipsum laudare videatur, utpote 4 βολογίας ένεκα· πλὴν ἵνα μὴ δόξῃ ἐπαινεῖν ἑαυτὸν quod in hujusmodi periculis secutus sit, noinen proprium conticuit et dixit; Sequebatur autem Jesum Simon Petrus et alius discipulus ὡς ἐν τοιούτοις δεινοῖς ἀκολουθοῦντα τῷ διδα σκάλῳ, παρεσιώπησε τὸ ἴδιον ὄνομα, καὶ εἶπεν, Ἠκολούθει δὲ τῷ Ἰησοῦ Σίμων Πέτρος καὶ ὁ άλλος μαθητής. Vers. 58. Et ingressus Καὶ εἰσελθὼν finem. Tres quidem τέλος. Οἱ μὲν τρεῖς εὐαγγελι evangelistæ tres Petri regationes in Caiphæ domo σταὶ τὰς τρεῖς ἀρνήσεις του Πέτρου ἐν τῇ τοῦ Καλαφα factus esse dicunt, Joannes autem in domo Aunæ αὐλῇ γενέσθαι λέγουσιν, ὁ δ᾽ Ἰωάννης ἐν τῇ τοῦ soceri´ipsius, nec tamen ob hoc inter eos est dis- Αννα, τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ἔστι τοῦτο sonantia. Siquidem amborum una domus erat, διαφωνία. Καὶ γὰρ ἀμφοτέρων εἷς οἶκος καὶ idemque atrium, habens in se duo habitacula a se μία αὐλὴ, ἔχουσα ἐν ἑαυτῇ δύο διαίτας Ιδιαι invicem separata. τάτας. Scire autem oportet, quod Matthæus dicit ancillam primum terruisse Petrum; exinde alteram; postmodum vero astantes. Marcus vero primum ancillam, exinde rursus eamdem ipsam, postmodum astantes ". At Lucas primum ancillain, deinde alterum, et post modum alium quemdam". Joannes autem primum ancillam ostiariam": exinde quosdam: tertio unum ex servis pontificis, ejus. cognatum cui Petrus auriculam absciderat. Si tamen advertamus, nec sic dissonantia ulla reperitur. In prima siquidem negatione eadem ancilla apud quatuor evangelistas fuisse memoratur: in secunda vero quosdam ostendit Joannes interrogasse Petrum: at hi quidam, erant ancilla de qua dixit Matthæns. et prior ancilla de qua ait Marcus, et alter de quo scripsit Lucas. In tertia auten negatione eodem modo Marcus et Lucas dixerunt, astantes scilicet interrogasse Petrum, in quibus erat et alius de quo apud Lucam, et hic est qui a Joanne dicitur servus pontificis. Postquam ergo ea quæ necessaria erant significavimus, declaranda sunt quæ ulterius sequuntur. Quæ in domo Caiphæ facta sunt, non sunt recitata a Joanne, co quod a cæteris dicta essent. Vers. 59. Principes autem sacerdotum Vers. 60. inveniebant. Ut illis quidem videbatur, verum testimonium: ut autem rei veritas erat, falsum te. stimonium. Vel etiam cum scirent quod adversus innocentem verum testimonium non invenirent, jam falsum quoque exquirebant testimonium. Volebant sane tanquam reum condemnare illum, ideo etiam forum judiciale effingunt, ac falsum testimonium quærunt, ipsi et judices et accusatores effecti, et studebant eum apud se condemnare: nam apud judices (kk) diffidebant, quod hujus negotii essent reportaturi victoriam. • Joan. xyn, 15. 83 Marc. XIV, ᾿Αμφότερον, εἷς οἶκος. Β. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι ὁ Ματθαῖος μὲν πρῶτον παιδίσκην λέγει πτοῆσαι τὸν Πέτρον· εἶτα ἄλλην ἔπειτα τοὺς ἑστῶτας· [Μάρκος δὲ πρῶτον παι· δίσκην, εἶτα τὴν αὐτὴν πάλιν, ἔπειτα τοὺς παρεστῶτας· ] Λουκᾶς δὲ πρῶτον παιδίσκην, εἶτα ἕτερον, ἔπειτα ἄλλον τινά· Ἰωάννης δὲ πρῶτον παιδίσκην, τὴν θυρωρόν· εἶτα τινάς· ἔπειτα ἕνα τῶν δούλων τοῦ ἀρχιερέως, συγγενῆ, οὗ ἀπέκοψε Πέτρος το ὡτίον. Πλὴν ἐὰν προσέχωμεν, οὐδ' οὕτω διαφωνία τις εὑρεθήσεται. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς πρώτης αρνήσεως ἡ αὐτὴ παιδίσκη ἐστὶν, ἡ παρὰ τοῖς τέσσαρσιν εὐαγ γελισταίς μνημονευομένη· ἐπὶ δὲ τῆς δευτέρας τι νὰς ὁ Ἰωάννης ἐνέφηνεν ἐρωτῆσαι τὸν Πέτρον, οίτι· νες ἦσαν ἡ παιδίσκη τε, περὶ ἧς εἶπε Ματθαίος, και Η πρώτη παιδίσκη, περὶ ἧς ἔφη Μάρκος, καὶ ὁ ἕτερος, περὶ οὗ ἱστόρησε Λουκᾶς· ἐπὶ δὲ τῆς τρίτης ἀρνήσεως ὁμοίως Μάρκος καὶ Ματθαῖος τοὺς παρεστῶτας εἶπον ἐρωτῆσαι αὐτὸν, ἐν οἷς ἔμελλεν εἶναι καὶ ὁ ἄλλος, ὁ παρὰ τῷ Λουκᾷ. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ δοῦλος τοῦ ἀρχιερέως. Ἐπεὶ οὖν, ἅπερ ἔδει σημειώσασθαι, παρετηρήσαμεν, λοι πὸν ἑρμηνευτέον τὰ ἑξῆς, ἅπερ ἐν τῷ οἴκῳ μὲν τοῦ Καϊάφα γεγόνασιν, οὐκ ἐμνημονεύθησαν δὲ παρὰ τοῦ Ἰωάννου, διὰ τὸ ῥηθῆναι παρὰ τῶν ἄλλων. Οἱ δὲ ἀρχιερεις - εὗρον. Ως μὲν ἐκείνοις εδόκει, μαρτυρίαν, ὡς δὲ τῇ ἀληθείᾳ, ψευδομαρτυρίαν. Η καὶ γινώσκοντες ότι μαρτυρίαν οὐχ ευρήσουσι κατὰ τοῦ ἀνεπιλήπτου, λοιπὸν ἐζήτουν ψευδομαρ τυρίαν. [ Εβούλοντο γὰρ ὡς ὑπεύθυνον καταδικάσαι αὐτόν. Διὸ καὶ σχηματίζουσι δικαστήριον καὶ ζητοῦσε ψευδομαρτυρίαν.] αὐτοὶ καὶ δικασταὶ καὶ κατήγοροι γινόμενοι, καὶ σπουδάζοντες παρ' ἑαυτοῖς τοῦτον καταδικάσαι. Ηπίσταντο γὰρ ὅτι παρ' ἑτέροις δικασταῖς οὐκ ἂν ποτε τούτου. περιγένοιντο. 66. 85 Luc. xxi, 56 seq ** Joan. xvIII, 17, Ιδιαζούσας, pro ιδιαιτάτας. Cod. Δ. 'Ο omittit. Β. Varia lectiones. Inclusa omittit cod. A. Error ortus est ex ἑστῶτας οι παριστῶτας. Πρώτην dixit, quia eadem est et secunda, (kk) Nam apud judices, etc. Sciebant enim, se apud alios judices eo non superiores fore. Ετέροις Paulo enim ante de secunda dixit, Εἶτα τὴν αὐτὴν πάλιν. Ita scripsi pro Λουκᾶς. Inclusa omittit Cod. A. Error scriba rursus ortus ex duplici ψευδομαρτυρίαν. Ante τούτου cod. addit περί. prorsus neglectumn. Τούτου autem non ad negotium, sed ad Christum refertur.

causa: ne tamen seipsum laudare videatur, utpote 4 βολογίας ένεκα· πλὴν ἵνα μὴ δόξῃ ἐπαινεῖν ἑαυτὸν quod in hujusmodi periculis secutus sit, noinen proprium conticuit et dixit; Sequebatur autem Jesum Simon Petrus et alius discipulus ὡς ἐν τοιούτοις δεινοῖς ἀκολουθοῦντα τῷ διδα σκάλῳ, παρεσιώπησε τὸ ἴδιον ὄνομα, καὶ εἶπεν, Ἠκολούθει δὲ τῷ Ἰησοῦ Σίμων Πέτρος καὶ ὁ άλλος μαθητής. Vers. 58. Et ingressus Καὶ εἰσελθὼν finem. Tres quidem τέλος. Οἱ μὲν τρεῖς εὐαγγελι evangelistæ tres Petri regationes in Caiphæ domo σταὶ τὰς τρεῖς ἀρνήσεις του Πέτρου ἐν τῇ τοῦ Καλαφα factus esse dicunt, Joannes autem in domo Aunæ αὐλῇ γενέσθαι λέγουσιν, ὁ δ᾽ Ἰωάννης ἐν τῇ τοῦ soceri´ipsius, nec tamen ob hoc inter eos est dis- Αννα, τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ἔστι τοῦτο sonantia. Siquidem amborum una domus erat, διαφωνία. Καὶ γὰρ ἀμφοτέρων εἷς οἶκος καὶ idemque atrium, habens in se duo habitacula a se μία αὐλὴ, ἔχουσα ἐν ἑαυτῇ δύο διαίτας Ιδιαι invicem separata. τάτας. Scire autem oportet, quod Matthæus dicit ancillam primum terruisse Petrum; exinde alteram; postmodum vero astantes. Marcus vero primum ancillam, exinde rursus eamdem ipsam, postmodum astantes ". At Lucas primum ancillain, deinde alterum, et post modum alium quemdam". Joannes autem primum ancillam ostiariam": exinde quosdam: tertio unum ex servis pontificis, ejus. cognatum cui Petrus auriculam absciderat. Si tamen advertamus, nec sic dissonantia ulla reperitur. In prima siquidem negatione eadem ancilla apud quatuor evangelistas fuisse memoratur: in secunda vero quosdam ostendit Joannes interrogasse Petrum: at hi quidam, erant ancilla de qua dixit Matthæns. et prior ancilla de qua ait Marcus, et alter de quo scripsit Lucas. In tertia auten negatione eodem modo Marcus et Lucas dixerunt, astantes scilicet interrogasse Petrum, in quibus erat et alius de quo apud Lucam, et hic est qui a Joanne dicitur servus pontificis. Postquam ergo ea quæ necessaria erant significavimus, declaranda sunt quæ ulterius sequuntur. Quæ in domo Caiphæ facta sunt, non sunt recitata a Joanne, co quod a cæteris dicta essent. Vers. 59. Principes autem sacerdotum Vers. 60. inveniebant. Ut illis quidem videbatur, verum testimonium: ut autem rei veritas erat, falsum te. stimonium. Vel etiam cum scirent quod adversus innocentem verum testimonium non invenirent, jam falsum quoque exquirebant testimonium. Volebant sane tanquam reum condemnare illum, ideo etiam forum judiciale effingunt, ac falsum testimonium quærunt, ipsi et judices et accusatores effecti, et studebant eum apud se condemnare: nam apud judices (kk) diffidebant, quod hujus negotii essent reportaturi victoriam. • Joan. xyn, 15. 83 Marc. XIV, ᾿Αμφότερον, εἷς οἶκος. Β. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι ὁ Ματθαῖος μὲν πρῶτον παιδίσκην λέγει πτοῆσαι τὸν Πέτρον· εἶτα ἄλλην ἔπειτα τοὺς ἑστῶτας· [Μάρκος δὲ πρῶτον παι· δίσκην, εἶτα τὴν αὐτὴν πάλιν, ἔπειτα τοὺς παρεστῶτας· ] Λουκᾶς δὲ πρῶτον παιδίσκην, εἶτα ἕτερον, ἔπειτα ἄλλον τινά· Ἰωάννης δὲ πρῶτον παιδίσκην, τὴν θυρωρόν· εἶτα τινάς· ἔπειτα ἕνα τῶν δούλων τοῦ ἀρχιερέως, συγγενῆ, οὗ ἀπέκοψε Πέτρος το ὡτίον. Πλὴν ἐὰν προσέχωμεν, οὐδ' οὕτω διαφωνία τις εὑρεθήσεται. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς πρώτης αρνήσεως ἡ αὐτὴ παιδίσκη ἐστὶν, ἡ παρὰ τοῖς τέσσαρσιν εὐαγ γελισταίς μνημονευομένη· ἐπὶ δὲ τῆς δευτέρας τι νὰς ὁ Ἰωάννης ἐνέφηνεν ἐρωτῆσαι τὸν Πέτρον, οίτι· νες ἦσαν ἡ παιδίσκη τε, περὶ ἧς εἶπε Ματθαίος, και Η πρώτη παιδίσκη, περὶ ἧς ἔφη Μάρκος, καὶ ὁ ἕτερος, περὶ οὗ ἱστόρησε Λουκᾶς· ἐπὶ δὲ τῆς τρίτης ἀρνήσεως ὁμοίως Μάρκος καὶ Ματθαῖος τοὺς παρεστῶτας εἶπον ἐρωτῆσαι αὐτὸν, ἐν οἷς ἔμελλεν εἶναι καὶ ὁ ἄλλος, ὁ παρὰ τῷ Λουκᾷ. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ δοῦλος τοῦ ἀρχιερέως. Ἐπεὶ οὖν, ἅπερ ἔδει σημειώσασθαι, παρετηρήσαμεν, λοι πὸν ἑρμηνευτέον τὰ ἑξῆς, ἅπερ ἐν τῷ οἴκῳ μὲν τοῦ Καϊάφα γεγόνασιν, οὐκ ἐμνημονεύθησαν δὲ παρὰ τοῦ Ἰωάννου, διὰ τὸ ῥηθῆναι παρὰ τῶν ἄλλων. Οἱ δὲ ἀρχιερεις - εὗρον. Ως μὲν ἐκείνοις εδόκει, μαρτυρίαν, ὡς δὲ τῇ ἀληθείᾳ, ψευδομαρτυρίαν. Η καὶ γινώσκοντες ότι μαρτυρίαν οὐχ ευρήσουσι κατὰ τοῦ ἀνεπιλήπτου, λοιπὸν ἐζήτουν ψευδομαρ τυρίαν. [ Εβούλοντο γὰρ ὡς ὑπεύθυνον καταδικάσαι αὐτόν. Διὸ καὶ σχηματίζουσι δικαστήριον καὶ ζητοῦσε ψευδομαρτυρίαν.] αὐτοὶ καὶ δικασταὶ καὶ κατήγοροι γινόμενοι, καὶ σπουδάζοντες παρ' ἑαυτοῖς τοῦτον καταδικάσαι. Ηπίσταντο γὰρ ὅτι παρ' ἑτέροις δικασταῖς οὐκ ἂν ποτε τούτου. περιγένοιντο. 66. 85 Luc. xxi, 56 seq ** Joan. xvIII, 17, Ιδιαζούσας, pro ιδιαιτάτας. Cod. Δ. 'Ο omittit. Β. Varia lectiones. Inclusa omittit cod. A. Error ortus est ex ἑστῶτας οι παριστῶτας. Πρώτην dixit, quia eadem est et secunda, (kk) Nam apud judices, etc. Sciebant enim, se apud alios judices eo non superiores fore. Ετέροις Paulo enim ante de secunda dixit, Εἶτα τὴν αὐτὴν πάλιν. Ita scripsi pro Λουκᾶς. Inclusa omittit Cod. A. Error scriba rursus ortus ex duplici ψευδομαρτυρίαν. Ante τούτου cod. addit περί. prorsus neglectumn. Τούτου autem non ad negotium, sed ad Christum refertur.

causa: ne tamen seipsum laudare videatur, utpote 4 βολογίας ένεκα· πλὴν ἵνα μὴ δόξῃ ἐπαινεῖν ἑαυτὸν quod in hujusmodi periculis secutus sit, noinen proprium conticuit et dixit; Sequebatur autem Jesum Simon Petrus et alius discipulus ὡς ἐν τοιούτοις δεινοῖς ἀκολουθοῦντα τῷ διδα σκάλῳ, παρεσιώπησε τὸ ἴδιον ὄνομα, καὶ εἶπεν, Ἠκολούθει δὲ τῷ Ἰησοῦ Σίμων Πέτρος καὶ ὁ άλλος μαθητής. Vers. 58. Et ingressus Καὶ εἰσελθὼν finem. Tres quidem τέλος. Οἱ μὲν τρεῖς εὐαγγελι evangelistæ tres Petri regationes in Caiphæ domo σταὶ τὰς τρεῖς ἀρνήσεις του Πέτρου ἐν τῇ τοῦ Καλαφα factus esse dicunt, Joannes autem in domo Aunæ αὐλῇ γενέσθαι λέγουσιν, ὁ δ᾽ Ἰωάννης ἐν τῇ τοῦ soceri´ipsius, nec tamen ob hoc inter eos est dis- Αννα, τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ἔστι τοῦτο sonantia. Siquidem amborum una domus erat, διαφωνία. Καὶ γὰρ ἀμφοτέρων εἷς οἶκος καὶ idemque atrium, habens in se duo habitacula a se μία αὐλὴ, ἔχουσα ἐν ἑαυτῇ δύο διαίτας Ιδιαι invicem separata. τάτας. Scire autem oportet, quod Matthæus dicit ancillam primum terruisse Petrum; exinde alteram; postmodum vero astantes. Marcus vero primum ancillam, exinde rursus eamdem ipsam, postmodum astantes ". At Lucas primum ancillain, deinde alterum, et post modum alium quemdam". Joannes autem primum ancillam ostiariam": exinde quosdam: tertio unum ex servis pontificis, ejus. cognatum cui Petrus auriculam absciderat. Si tamen advertamus, nec sic dissonantia ulla reperitur. In prima siquidem negatione eadem ancilla apud quatuor evangelistas fuisse memoratur: in secunda vero quosdam ostendit Joannes interrogasse Petrum: at hi quidam, erant ancilla de qua dixit Matthæns. et prior ancilla de qua ait Marcus, et alter de quo scripsit Lucas. In tertia auten negatione eodem modo Marcus et Lucas dixerunt, astantes scilicet interrogasse Petrum, in quibus erat et alius de quo apud Lucam, et hic est qui a Joanne dicitur servus pontificis. Postquam ergo ea quæ necessaria erant significavimus, declaranda sunt quæ ulterius sequuntur. Quæ in domo Caiphæ facta sunt, non sunt recitata a Joanne, co quod a cæteris dicta essent. Vers. 59. Principes autem sacerdotum Vers. 60. inveniebant. Ut illis quidem videbatur, verum testimonium: ut autem rei veritas erat, falsum te. stimonium. Vel etiam cum scirent quod adversus innocentem verum testimonium non invenirent, jam falsum quoque exquirebant testimonium. Volebant sane tanquam reum condemnare illum, ideo etiam forum judiciale effingunt, ac falsum testimonium quærunt, ipsi et judices et accusatores effecti, et studebant eum apud se condemnare: nam apud judices (kk) diffidebant, quod hujus negotii essent reportaturi victoriam. • Joan. xyn, 15. 83 Marc. XIV, ᾿Αμφότερον, εἷς οἶκος. Β. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι ὁ Ματθαῖος μὲν πρῶτον παιδίσκην λέγει πτοῆσαι τὸν Πέτρον· εἶτα ἄλλην ἔπειτα τοὺς ἑστῶτας· [Μάρκος δὲ πρῶτον παι· δίσκην, εἶτα τὴν αὐτὴν πάλιν, ἔπειτα τοὺς παρεστῶτας· ] Λουκᾶς δὲ πρῶτον παιδίσκην, εἶτα ἕτερον, ἔπειτα ἄλλον τινά· Ἰωάννης δὲ πρῶτον παιδίσκην, τὴν θυρωρόν· εἶτα τινάς· ἔπειτα ἕνα τῶν δούλων τοῦ ἀρχιερέως, συγγενῆ, οὗ ἀπέκοψε Πέτρος το ὡτίον. Πλὴν ἐὰν προσέχωμεν, οὐδ' οὕτω διαφωνία τις εὑρεθήσεται. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς πρώτης αρνήσεως ἡ αὐτὴ παιδίσκη ἐστὶν, ἡ παρὰ τοῖς τέσσαρσιν εὐαγ γελισταίς μνημονευομένη· ἐπὶ δὲ τῆς δευτέρας τι νὰς ὁ Ἰωάννης ἐνέφηνεν ἐρωτῆσαι τὸν Πέτρον, οίτι· νες ἦσαν ἡ παιδίσκη τε, περὶ ἧς εἶπε Ματθαίος, και Η πρώτη παιδίσκη, περὶ ἧς ἔφη Μάρκος, καὶ ὁ ἕτερος, περὶ οὗ ἱστόρησε Λουκᾶς· ἐπὶ δὲ τῆς τρίτης ἀρνήσεως ὁμοίως Μάρκος καὶ Ματθαῖος τοὺς παρεστῶτας εἶπον ἐρωτῆσαι αὐτὸν, ἐν οἷς ἔμελλεν εἶναι καὶ ὁ ἄλλος, ὁ παρὰ τῷ Λουκᾷ. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ δοῦλος τοῦ ἀρχιερέως. Ἐπεὶ οὖν, ἅπερ ἔδει σημειώσασθαι, παρετηρήσαμεν, λοι πὸν ἑρμηνευτέον τὰ ἑξῆς, ἅπερ ἐν τῷ οἴκῳ μὲν τοῦ Καϊάφα γεγόνασιν, οὐκ ἐμνημονεύθησαν δὲ παρὰ τοῦ Ἰωάννου, διὰ τὸ ῥηθῆναι παρὰ τῶν ἄλλων. Οἱ δὲ ἀρχιερεις - εὗρον. Ως μὲν ἐκείνοις εδόκει, μαρτυρίαν, ὡς δὲ τῇ ἀληθείᾳ, ψευδομαρτυρίαν. Η καὶ γινώσκοντες ότι μαρτυρίαν οὐχ ευρήσουσι κατὰ τοῦ ἀνεπιλήπτου, λοιπὸν ἐζήτουν ψευδομαρ τυρίαν. [ Εβούλοντο γὰρ ὡς ὑπεύθυνον καταδικάσαι αὐτόν. Διὸ καὶ σχηματίζουσι δικαστήριον καὶ ζητοῦσε ψευδομαρτυρίαν.] αὐτοὶ καὶ δικασταὶ καὶ κατήγοροι γινόμενοι, καὶ σπουδάζοντες παρ' ἑαυτοῖς τοῦτον καταδικάσαι. Ηπίσταντο γὰρ ὅτι παρ' ἑτέροις δικασταῖς οὐκ ἂν ποτε τούτου. περιγένοιντο. 66. 85 Luc. xxi, 56 seq ** Joan. xvIII, 17, Ιδιαζούσας, pro ιδιαιτάτας. Cod. Δ. 'Ο omittit. Β. Varia lectiones. Inclusa omittit cod. A. Error ortus est ex ἑστῶτας οι παριστῶτας. Πρώτην dixit, quia eadem est et secunda, (kk) Nam apud judices, etc. Sciebant enim, se apud alios judices eo non superiores fore. Ετέροις Paulo enim ante de secunda dixit, Εἶτα τὴν αὐτὴν πάλιν. Ita scripsi pro Λουκᾶς. Inclusa omittit Cod. A. Error scriba rursus ortus ex duplici ψευδομαρτυρίαν. Ante τούτου cod. addit περί. prorsus neglectumn. Τούτου autem non ad negotium, sed ad Christum refertur.

causa: ne tamen seipsum laudare videatur, utpote 4 βολογίας ένεκα· πλὴν ἵνα μὴ δόξῃ ἐπαινεῖν ἑαυτὸν quod in hujusmodi periculis secutus sit, noinen proprium conticuit et dixit; Sequebatur autem Jesum Simon Petrus et alius discipulus ὡς ἐν τοιούτοις δεινοῖς ἀκολουθοῦντα τῷ διδα σκάλῳ, παρεσιώπησε τὸ ἴδιον ὄνομα, καὶ εἶπεν, Ἠκολούθει δὲ τῷ Ἰησοῦ Σίμων Πέτρος καὶ ὁ άλλος μαθητής. Vers. 58. Et ingressus Καὶ εἰσελθὼν finem. Tres quidem τέλος. Οἱ μὲν τρεῖς εὐαγγελι evangelistæ tres Petri regationes in Caiphæ domo σταὶ τὰς τρεῖς ἀρνήσεις του Πέτρου ἐν τῇ τοῦ Καλαφα factus esse dicunt, Joannes autem in domo Aunæ αὐλῇ γενέσθαι λέγουσιν, ὁ δ᾽ Ἰωάννης ἐν τῇ τοῦ soceri´ipsius, nec tamen ob hoc inter eos est dis- Αννα, τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ἔστι τοῦτο sonantia. Siquidem amborum una domus erat, διαφωνία. Καὶ γὰρ ἀμφοτέρων εἷς οἶκος καὶ idemque atrium, habens in se duo habitacula a se μία αὐλὴ, ἔχουσα ἐν ἑαυτῇ δύο διαίτας Ιδιαι invicem separata. τάτας. Scire autem oportet, quod Matthæus dicit ancillam primum terruisse Petrum; exinde alteram; postmodum vero astantes. Marcus vero primum ancillam, exinde rursus eamdem ipsam, postmodum astantes ". At Lucas primum ancillain, deinde alterum, et post modum alium quemdam". Joannes autem primum ancillam ostiariam": exinde quosdam: tertio unum ex servis pontificis, ejus. cognatum cui Petrus auriculam absciderat. Si tamen advertamus, nec sic dissonantia ulla reperitur. In prima siquidem negatione eadem ancilla apud quatuor evangelistas fuisse memoratur: in secunda vero quosdam ostendit Joannes interrogasse Petrum: at hi quidam, erant ancilla de qua dixit Matthæns. et prior ancilla de qua ait Marcus, et alter de quo scripsit Lucas. In tertia auten negatione eodem modo Marcus et Lucas dixerunt, astantes scilicet interrogasse Petrum, in quibus erat et alius de quo apud Lucam, et hic est qui a Joanne dicitur servus pontificis. Postquam ergo ea quæ necessaria erant significavimus, declaranda sunt quæ ulterius sequuntur. Quæ in domo Caiphæ facta sunt, non sunt recitata a Joanne, co quod a cæteris dicta essent. Vers. 59. Principes autem sacerdotum Vers. 60. inveniebant. Ut illis quidem videbatur, verum testimonium: ut autem rei veritas erat, falsum te. stimonium. Vel etiam cum scirent quod adversus innocentem verum testimonium non invenirent, jam falsum quoque exquirebant testimonium. Volebant sane tanquam reum condemnare illum, ideo etiam forum judiciale effingunt, ac falsum testimonium quærunt, ipsi et judices et accusatores effecti, et studebant eum apud se condemnare: nam apud judices (kk) diffidebant, quod hujus negotii essent reportaturi victoriam. • Joan. xyn, 15. 83 Marc. XIV, ᾿Αμφότερον, εἷς οἶκος. Β. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὅτι ὁ Ματθαῖος μὲν πρῶτον παιδίσκην λέγει πτοῆσαι τὸν Πέτρον· εἶτα ἄλλην ἔπειτα τοὺς ἑστῶτας· [Μάρκος δὲ πρῶτον παι· δίσκην, εἶτα τὴν αὐτὴν πάλιν, ἔπειτα τοὺς παρεστῶτας· ] Λουκᾶς δὲ πρῶτον παιδίσκην, εἶτα ἕτερον, ἔπειτα ἄλλον τινά· Ἰωάννης δὲ πρῶτον παιδίσκην, τὴν θυρωρόν· εἶτα τινάς· ἔπειτα ἕνα τῶν δούλων τοῦ ἀρχιερέως, συγγενῆ, οὗ ἀπέκοψε Πέτρος το ὡτίον. Πλὴν ἐὰν προσέχωμεν, οὐδ' οὕτω διαφωνία τις εὑρεθήσεται. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς πρώτης αρνήσεως ἡ αὐτὴ παιδίσκη ἐστὶν, ἡ παρὰ τοῖς τέσσαρσιν εὐαγ γελισταίς μνημονευομένη· ἐπὶ δὲ τῆς δευτέρας τι νὰς ὁ Ἰωάννης ἐνέφηνεν ἐρωτῆσαι τὸν Πέτρον, οίτι· νες ἦσαν ἡ παιδίσκη τε, περὶ ἧς εἶπε Ματθαίος, και Η πρώτη παιδίσκη, περὶ ἧς ἔφη Μάρκος, καὶ ὁ ἕτερος, περὶ οὗ ἱστόρησε Λουκᾶς· ἐπὶ δὲ τῆς τρίτης ἀρνήσεως ὁμοίως Μάρκος καὶ Ματθαῖος τοὺς παρεστῶτας εἶπον ἐρωτῆσαι αὐτὸν, ἐν οἷς ἔμελλεν εἶναι καὶ ὁ ἄλλος, ὁ παρὰ τῷ Λουκᾷ. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ δοῦλος τοῦ ἀρχιερέως. Ἐπεὶ οὖν, ἅπερ ἔδει σημειώσασθαι, παρετηρήσαμεν, λοι πὸν ἑρμηνευτέον τὰ ἑξῆς, ἅπερ ἐν τῷ οἴκῳ μὲν τοῦ Καϊάφα γεγόνασιν, οὐκ ἐμνημονεύθησαν δὲ παρὰ τοῦ Ἰωάννου, διὰ τὸ ῥηθῆναι παρὰ τῶν ἄλλων. Οἱ δὲ ἀρχιερεις - εὗρον. Ως μὲν ἐκείνοις εδόκει, μαρτυρίαν, ὡς δὲ τῇ ἀληθείᾳ, ψευδομαρτυρίαν. Η καὶ γινώσκοντες ότι μαρτυρίαν οὐχ ευρήσουσι κατὰ τοῦ ἀνεπιλήπτου, λοιπὸν ἐζήτουν ψευδομαρ τυρίαν. [ Εβούλοντο γὰρ ὡς ὑπεύθυνον καταδικάσαι αὐτόν. Διὸ καὶ σχηματίζουσι δικαστήριον καὶ ζητοῦσε ψευδομαρτυρίαν.] αὐτοὶ καὶ δικασταὶ καὶ κατήγοροι γινόμενοι, καὶ σπουδάζοντες παρ' ἑαυτοῖς τοῦτον καταδικάσαι. Ηπίσταντο γὰρ ὅτι παρ' ἑτέροις δικασταῖς οὐκ ἂν ποτε τούτου. περιγένοιντο. 66. 85 Luc. xxi, 56 seq ** Joan. xvIII, 17, Ιδιαζούσας, pro ιδιαιτάτας. Cod. Δ. 'Ο omittit. Β. Varia lectiones. Inclusa omittit cod. A. Error ortus est ex ἑστῶτας οι παριστῶτας. Πρώτην dixit, quia eadem est et secunda, (kk) Nam apud judices, etc. Sciebant enim, se apud alios judices eo non superiores fore. Ετέροις Paulo enim ante de secunda dixit, Εἶτα τὴν αὐτὴν πάλιν. Ita scripsi pro Λουκᾶς. Inclusa omittit Cod. A. Error scriba rursus ortus ex duplici ψευδομαρτυρίαν. Ante τούτου cod. addit περί. prorsus neglectumn. Τούτου autem non ad negotium, sed ad Christum refertur.

COMMENT. IN MATTH EUM. - CAP. XXVI. Καὶ πολλῶν εύρον. Εναντία γὰρ ἀλλήλοις ἐμαρτύρουν. Φησὶ γὰρ ἡ Μάρκος ὅτι Καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι οὐκ ἦσαν. Ἐπληροῦτο δὲ καὶ ἡ Δαυί τική προφητεία ή λέγουσα· Ζητηθήσεται ἡ ἁμαρ τία αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ. Ύστερον — αὐτόν. Εἶπεν, ἀλλ' οὐκ εἶπε, Λύω, ἀλλὰ, Λύσατε, οὐδὲ περὶ τοῦ ναοῦ τοῦ χειροποιήτου, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἰδίου σώματος. Διὰ τοῦτο οὖν καὶ τούτους ψευδομάρτυρας ὁ εὐαγγελιστὴς ὠνόμασε. Μάρκος δέ φησι· Καί τινες ἀναστάντες, ἐψευδομαρ εύρουν κατ' αὐτοῦ, λέγοντες, ὅτι Ἡμεῖς ἡκούσαμὲν αὐτοῦ λέγοντος, ὅτι Εγώ καταλύσω τὸν ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον, καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον ἀχειροποίητον οικοδομήσω. Καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ μαρτυρία αὐτῶν. Πολλοὶ μὲν γὰρ περὶ τῆς τοιαύτης υποθέσεως ἐμαρτύρουν· δύο δὲ ὡμοφώνησαν, οὓς εἶπε Ματθαῖος· οἱ δ' ἄλλοι διε φώνουν, δι' οὓς εἴρηκεν ὁ Μάρκος, ὅτι οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ μαρτυρία αὐτῶν. Καὶ ἀναστὰς· ἐσιώπα. Βλέπων μὲν καὶ τὸ δικαστήριον παράνομον· ἐῴκει γὰρ λῃστῶν κριτηρίῳ καὶ τυραννικῷ βήματι· εἰδὼς δὲ καὶ ὅτι μάτην ἀποκρινείται παρὰ τοιούτοις, ἐσιώπα. Vers. 60. Cumque multi inveniebant. Nam contraria sibi mutuo testabantur. Ait enim Marcus: Et idonea testimonia non erant 6. Completa es: autem et Davidica prophetia quæ dicit: Quæretur peccatum illius et non invenietur **. Vers. 60. l'ostmodum Vers. 61. illud. Dixit, at non dixit, Solvam, sed, Solvite; neque de templo manufacto, sed de proprio corpore. Propter hoc enim etiam hos evangelista falsos testes appellavit. Marcus vero ait: Et quidam assur - gebant, et falsum testimonium adversus illum ferebant, dicentes: Nos audivimus ipsum dicentem, Ego dissolvam templum hoc manufacium, et in triduo aliud non manufactum adificabo. Ει nec sic idoneum erat testimonium illorum *”. Multi siquidem de tali materia testabantur, duo vers concorditer ferebant, quos dixit Matthæus; alii vero duo diversa loquebantur, propter quod dixit Marcus, quod non erat idoneum testimonium illorum. Καὶ ἀποκριθεὶς — τοῦ Θεοῦ. Ἐξορκίζει, βουλόμενος αὐτὸν εἰς ἀπολογίαν καταστῆσαι, ἵνα, ταύτης δραξάμενος, ἐκ ταύτης τοῦτον καταδικάσῃ. Προστί θησι δὲ τὸ, Ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, διότι καὶ οἱ βασιλεῖς καὶ οἱ προφῆται χριστοὶ ἀπὸ τοῦ χρίεσθαι ὠνομάζοντο. Μάρκος δέ φησιν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ, ἤτοι, τοῦ Θεοῦ, τοῦ εὐλογητοῦ, τοῦ ὑμνητοῦ. Λέγει - εἶπας. Κανταῦθα, περιαιρουμένου τοῦ Εἰ, ὑπολιμπάνεται, σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Λέγει δὲ Μάρκος εἰπεῖν αὐτὸν ἔτι Εγώ είμι. Καὶ ἄμφω γὰρ εἶπε, Σὺ εἶπας ὅτι ἐγώ εἰμι. Γινώ σκων οὖν ὅτι οὐ πιστευθήσεται, ὅμως κατατίθεται, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ὕστερον ὅτι Εἰ μετὰ τὸ ἐξορκισθῆναι ὡμολόγησεν, ἐπιστεύσαμεν ἄν. Πλὴν — οὐρανοῦ. 'Απάρτι, ἀντὶ τοῦ, Μετὰ μι χρόν. Δηλοῖ δὲ τὸν μέχρι τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ και ρόν. Οψεσθέ με, τὸν παρ' ὑμῶν ἀναιρούμενον, και θήμενον ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τῆς τοῦ Θεοῦ, [ήγουν σύνθρονον τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Ἔτι δὲ καὶ ἐρχόμενον κατὰ τὴν δευτέραν παρουσίαν ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ, ὡς Θεόν. "Οψεσθε δὲ εἶπεν, οὐχ ὡς δυναμένων οὕτως ἰδεῖν αὐτόν, ἀλλ᾽ ὡς δια μαρτυρόμενος ἢ καὶ πρὸς τοὺς μέλλοντας ἐξ αὐτῶν Vers. 62. Εt surgens Vers. 6. lacebat. Videns et judicii forum iniquum; nam latronum judicio simile videbatur, et tyrannicum tribunal. Sciens etiam quod apud hujusmodi frustra responsurus essel, lacebat. Vers. 63. Εt respondens • Dei. Adjuravit, volens eum ad responsionem attrahere, ut hac facta, hunc ex ea condemnaret. Addidit autem Filius Dei, quia etiam reges et prophetæ christi dicebantur a χρίεσθαι, hoc est ungi. Marcus vero ait: Filius benedicti se, sive, Dei qui benedictus est et lauda tus. Vers. 64. Dicit - dixisti. Etiam hic ablata diclione, An, relinquitur, tu es Christus Filius Dei. Ait autem Marcus eum dixisse, Ego sum; utrum - que enim dixit: Tu dixisti, quod ego sum. Sciens ergo quod non crediturus esset, tamen veritatenı deponit (mm), ne postmolum dicere possent: Si posteaquam adjuratus est confessus fuisset, utique credidissemus. Vers. 64. Verumtamen - cœli, mode, hoc est, Non longo post tempore. Significat autem tempus post resurrectionem. Videbitis me qui a vobis interior sedentem a dexteris virtutis quæ est Dei, (+ Eodem videlicet throno cum Deo et Patre. Insuper venientem quoque secundo suo adventu in nubibus cœli tanquam Deum. Videbitis autem dixit, non quod hi eum essent ita visuri, sed protestatus est quod ita venturus esset, aut ad eos diri61. • Ibid. 62. 88 Marc. XIV, ** Marc. xiv, 56. ** Psal, x1, 36. er Marc. χιν, 57, Varia lectiones et notæ. "Οτι omittit cod. A. Refertur ad priora, ubi legitur, εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστός, κ. τ. λ. Quæ hic inclusiuus, ea Hentenius habebat Duo diversa. Duo non est in Græco. (mm) Veritatem deponit. Assentitur, ait, affirmat. Κατατίθεσθαι est assentiri, comprobare, affirmare. in fine, post γενήσομαι, tanquam scholium ex margine sui codicis huc relatom. Forte omissa fuerant ob duplex τοῦ Θεοῦ. Συγκατατίθεσθαι habet Luc. xxiit, 57, et hic paula inferius Euthymius.

COMMENT. IN MATTH EUM. - CAP. XXVI. Καὶ πολλῶν εύρον. Εναντία γὰρ ἀλλήλοις ἐμαρτύρουν. Φησὶ γὰρ ἡ Μάρκος ὅτι Καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι οὐκ ἦσαν. Ἐπληροῦτο δὲ καὶ ἡ Δαυί τική προφητεία ή λέγουσα· Ζητηθήσεται ἡ ἁμαρ τία αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ. Ύστερον — αὐτόν. Εἶπεν, ἀλλ' οὐκ εἶπε, Λύω, ἀλλὰ, Λύσατε, οὐδὲ περὶ τοῦ ναοῦ τοῦ χειροποιήτου, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἰδίου σώματος. Διὰ τοῦτο οὖν καὶ τούτους ψευδομάρτυρας ὁ εὐαγγελιστὴς ὠνόμασε. Μάρκος δέ φησι· Καί τινες ἀναστάντες, ἐψευδομαρ εύρουν κατ' αὐτοῦ, λέγοντες, ὅτι Ἡμεῖς ἡκούσαμὲν αὐτοῦ λέγοντος, ὅτι Εγώ καταλύσω τὸν ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον, καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον ἀχειροποίητον οικοδομήσω. Καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ μαρτυρία αὐτῶν. Πολλοὶ μὲν γὰρ περὶ τῆς τοιαύτης υποθέσεως ἐμαρτύρουν· δύο δὲ ὡμοφώνησαν, οὓς εἶπε Ματθαῖος· οἱ δ' ἄλλοι διε φώνουν, δι' οὓς εἴρηκεν ὁ Μάρκος, ὅτι οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ μαρτυρία αὐτῶν. Καὶ ἀναστὰς· ἐσιώπα. Βλέπων μὲν καὶ τὸ δικαστήριον παράνομον· ἐῴκει γὰρ λῃστῶν κριτηρίῳ καὶ τυραννικῷ βήματι· εἰδὼς δὲ καὶ ὅτι μάτην ἀποκρινείται παρὰ τοιούτοις, ἐσιώπα. Vers. 60. Cumque multi inveniebant. Nam contraria sibi mutuo testabantur. Ait enim Marcus: Et idonea testimonia non erant 6. Completa es: autem et Davidica prophetia quæ dicit: Quæretur peccatum illius et non invenietur **. Vers. 60. l'ostmodum Vers. 61. illud. Dixit, at non dixit, Solvam, sed, Solvite; neque de templo manufacto, sed de proprio corpore. Propter hoc enim etiam hos evangelista falsos testes appellavit. Marcus vero ait: Et quidam assur - gebant, et falsum testimonium adversus illum ferebant, dicentes: Nos audivimus ipsum dicentem, Ego dissolvam templum hoc manufacium, et in triduo aliud non manufactum adificabo. Ει nec sic idoneum erat testimonium illorum *”. Multi siquidem de tali materia testabantur, duo vers concorditer ferebant, quos dixit Matthæus; alii vero duo diversa loquebantur, propter quod dixit Marcus, quod non erat idoneum testimonium illorum. Καὶ ἀποκριθεὶς — τοῦ Θεοῦ. Ἐξορκίζει, βουλόμενος αὐτὸν εἰς ἀπολογίαν καταστῆσαι, ἵνα, ταύτης δραξάμενος, ἐκ ταύτης τοῦτον καταδικάσῃ. Προστί θησι δὲ τὸ, Ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, διότι καὶ οἱ βασιλεῖς καὶ οἱ προφῆται χριστοὶ ἀπὸ τοῦ χρίεσθαι ὠνομάζοντο. Μάρκος δέ φησιν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ, ἤτοι, τοῦ Θεοῦ, τοῦ εὐλογητοῦ, τοῦ ὑμνητοῦ. Λέγει - εἶπας. Κανταῦθα, περιαιρουμένου τοῦ Εἰ, ὑπολιμπάνεται, σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Λέγει δὲ Μάρκος εἰπεῖν αὐτὸν ἔτι Εγώ είμι. Καὶ ἄμφω γὰρ εἶπε, Σὺ εἶπας ὅτι ἐγώ εἰμι. Γινώ σκων οὖν ὅτι οὐ πιστευθήσεται, ὅμως κατατίθεται, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ὕστερον ὅτι Εἰ μετὰ τὸ ἐξορκισθῆναι ὡμολόγησεν, ἐπιστεύσαμεν ἄν. Πλὴν — οὐρανοῦ. 'Απάρτι, ἀντὶ τοῦ, Μετὰ μι χρόν. Δηλοῖ δὲ τὸν μέχρι τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ και ρόν. Οψεσθέ με, τὸν παρ' ὑμῶν ἀναιρούμενον, και θήμενον ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τῆς τοῦ Θεοῦ, [ήγουν σύνθρονον τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Ἔτι δὲ καὶ ἐρχόμενον κατὰ τὴν δευτέραν παρουσίαν ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ, ὡς Θεόν. "Οψεσθε δὲ εἶπεν, οὐχ ὡς δυναμένων οὕτως ἰδεῖν αὐτόν, ἀλλ᾽ ὡς δια μαρτυρόμενος ἢ καὶ πρὸς τοὺς μέλλοντας ἐξ αὐτῶν Vers. 62. Εt surgens Vers. 6. lacebat. Videns et judicii forum iniquum; nam latronum judicio simile videbatur, et tyrannicum tribunal. Sciens etiam quod apud hujusmodi frustra responsurus essel, lacebat. Vers. 63. Εt respondens • Dei. Adjuravit, volens eum ad responsionem attrahere, ut hac facta, hunc ex ea condemnaret. Addidit autem Filius Dei, quia etiam reges et prophetæ christi dicebantur a χρίεσθαι, hoc est ungi. Marcus vero ait: Filius benedicti se, sive, Dei qui benedictus est et lauda tus. Vers. 64. Dicit - dixisti. Etiam hic ablata diclione, An, relinquitur, tu es Christus Filius Dei. Ait autem Marcus eum dixisse, Ego sum; utrum - que enim dixit: Tu dixisti, quod ego sum. Sciens ergo quod non crediturus esset, tamen veritatenı deponit (mm), ne postmolum dicere possent: Si posteaquam adjuratus est confessus fuisset, utique credidissemus. Vers. 64. Verumtamen - cœli, mode, hoc est, Non longo post tempore. Significat autem tempus post resurrectionem. Videbitis me qui a vobis interior sedentem a dexteris virtutis quæ est Dei, (+ Eodem videlicet throno cum Deo et Patre. Insuper venientem quoque secundo suo adventu in nubibus cœli tanquam Deum. Videbitis autem dixit, non quod hi eum essent ita visuri, sed protestatus est quod ita venturus esset, aut ad eos diri61. • Ibid. 62. 88 Marc. XIV, ** Marc. xiv, 56. ** Psal, x1, 36. er Marc. χιν, 57, Varia lectiones et notæ. "Οτι omittit cod. A. Refertur ad priora, ubi legitur, εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστός, κ. τ. λ. Quæ hic inclusiuus, ea Hentenius habebat Duo diversa. Duo non est in Græco. (mm) Veritatem deponit. Assentitur, ait, affirmat. Κατατίθεσθαι est assentiri, comprobare, affirmare. in fine, post γενήσομαι, tanquam scholium ex margine sui codicis huc relatom. Forte omissa fuerant ob duplex τοῦ Θεοῦ. Συγκατατίθεσθαι habet Luc. xxiit, 57, et hic paula inferius Euthymius.

COMMENT. IN MATTH EUM. - CAP. XXVI. Καὶ πολλῶν εύρον. Εναντία γὰρ ἀλλήλοις ἐμαρτύρουν. Φησὶ γὰρ ἡ Μάρκος ὅτι Καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι οὐκ ἦσαν. Ἐπληροῦτο δὲ καὶ ἡ Δαυί τική προφητεία ή λέγουσα· Ζητηθήσεται ἡ ἁμαρ τία αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ. Ύστερον — αὐτόν. Εἶπεν, ἀλλ' οὐκ εἶπε, Λύω, ἀλλὰ, Λύσατε, οὐδὲ περὶ τοῦ ναοῦ τοῦ χειροποιήτου, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἰδίου σώματος. Διὰ τοῦτο οὖν καὶ τούτους ψευδομάρτυρας ὁ εὐαγγελιστὴς ὠνόμασε. Μάρκος δέ φησι· Καί τινες ἀναστάντες, ἐψευδομαρ εύρουν κατ' αὐτοῦ, λέγοντες, ὅτι Ἡμεῖς ἡκούσαμὲν αὐτοῦ λέγοντος, ὅτι Εγώ καταλύσω τὸν ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον, καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον ἀχειροποίητον οικοδομήσω. Καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ μαρτυρία αὐτῶν. Πολλοὶ μὲν γὰρ περὶ τῆς τοιαύτης υποθέσεως ἐμαρτύρουν· δύο δὲ ὡμοφώνησαν, οὓς εἶπε Ματθαῖος· οἱ δ' ἄλλοι διε φώνουν, δι' οὓς εἴρηκεν ὁ Μάρκος, ὅτι οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ μαρτυρία αὐτῶν. Καὶ ἀναστὰς· ἐσιώπα. Βλέπων μὲν καὶ τὸ δικαστήριον παράνομον· ἐῴκει γὰρ λῃστῶν κριτηρίῳ καὶ τυραννικῷ βήματι· εἰδὼς δὲ καὶ ὅτι μάτην ἀποκρινείται παρὰ τοιούτοις, ἐσιώπα. Vers. 60. Cumque multi inveniebant. Nam contraria sibi mutuo testabantur. Ait enim Marcus: Et idonea testimonia non erant 6. Completa es: autem et Davidica prophetia quæ dicit: Quæretur peccatum illius et non invenietur **. Vers. 60. l'ostmodum Vers. 61. illud. Dixit, at non dixit, Solvam, sed, Solvite; neque de templo manufacto, sed de proprio corpore. Propter hoc enim etiam hos evangelista falsos testes appellavit. Marcus vero ait: Et quidam assur - gebant, et falsum testimonium adversus illum ferebant, dicentes: Nos audivimus ipsum dicentem, Ego dissolvam templum hoc manufacium, et in triduo aliud non manufactum adificabo. Ει nec sic idoneum erat testimonium illorum *”. Multi siquidem de tali materia testabantur, duo vers concorditer ferebant, quos dixit Matthæus; alii vero duo diversa loquebantur, propter quod dixit Marcus, quod non erat idoneum testimonium illorum. Καὶ ἀποκριθεὶς — τοῦ Θεοῦ. Ἐξορκίζει, βουλόμενος αὐτὸν εἰς ἀπολογίαν καταστῆσαι, ἵνα, ταύτης δραξάμενος, ἐκ ταύτης τοῦτον καταδικάσῃ. Προστί θησι δὲ τὸ, Ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, διότι καὶ οἱ βασιλεῖς καὶ οἱ προφῆται χριστοὶ ἀπὸ τοῦ χρίεσθαι ὠνομάζοντο. Μάρκος δέ φησιν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ, ἤτοι, τοῦ Θεοῦ, τοῦ εὐλογητοῦ, τοῦ ὑμνητοῦ. Λέγει - εἶπας. Κανταῦθα, περιαιρουμένου τοῦ Εἰ, ὑπολιμπάνεται, σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Λέγει δὲ Μάρκος εἰπεῖν αὐτὸν ἔτι Εγώ είμι. Καὶ ἄμφω γὰρ εἶπε, Σὺ εἶπας ὅτι ἐγώ εἰμι. Γινώ σκων οὖν ὅτι οὐ πιστευθήσεται, ὅμως κατατίθεται, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ὕστερον ὅτι Εἰ μετὰ τὸ ἐξορκισθῆναι ὡμολόγησεν, ἐπιστεύσαμεν ἄν. Πλὴν — οὐρανοῦ. 'Απάρτι, ἀντὶ τοῦ, Μετὰ μι χρόν. Δηλοῖ δὲ τὸν μέχρι τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ και ρόν. Οψεσθέ με, τὸν παρ' ὑμῶν ἀναιρούμενον, και θήμενον ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τῆς τοῦ Θεοῦ, [ήγουν σύνθρονον τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Ἔτι δὲ καὶ ἐρχόμενον κατὰ τὴν δευτέραν παρουσίαν ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ, ὡς Θεόν. "Οψεσθε δὲ εἶπεν, οὐχ ὡς δυναμένων οὕτως ἰδεῖν αὐτόν, ἀλλ᾽ ὡς δια μαρτυρόμενος ἢ καὶ πρὸς τοὺς μέλλοντας ἐξ αὐτῶν Vers. 62. Εt surgens Vers. 6. lacebat. Videns et judicii forum iniquum; nam latronum judicio simile videbatur, et tyrannicum tribunal. Sciens etiam quod apud hujusmodi frustra responsurus essel, lacebat. Vers. 63. Εt respondens • Dei. Adjuravit, volens eum ad responsionem attrahere, ut hac facta, hunc ex ea condemnaret. Addidit autem Filius Dei, quia etiam reges et prophetæ christi dicebantur a χρίεσθαι, hoc est ungi. Marcus vero ait: Filius benedicti se, sive, Dei qui benedictus est et lauda tus. Vers. 64. Dicit - dixisti. Etiam hic ablata diclione, An, relinquitur, tu es Christus Filius Dei. Ait autem Marcus eum dixisse, Ego sum; utrum - que enim dixit: Tu dixisti, quod ego sum. Sciens ergo quod non crediturus esset, tamen veritatenı deponit (mm), ne postmolum dicere possent: Si posteaquam adjuratus est confessus fuisset, utique credidissemus. Vers. 64. Verumtamen - cœli, mode, hoc est, Non longo post tempore. Significat autem tempus post resurrectionem. Videbitis me qui a vobis interior sedentem a dexteris virtutis quæ est Dei, (+ Eodem videlicet throno cum Deo et Patre. Insuper venientem quoque secundo suo adventu in nubibus cœli tanquam Deum. Videbitis autem dixit, non quod hi eum essent ita visuri, sed protestatus est quod ita venturus esset, aut ad eos diri61. • Ibid. 62. 88 Marc. XIV, ** Marc. xiv, 56. ** Psal, x1, 36. er Marc. χιν, 57, Varia lectiones et notæ. "Οτι omittit cod. A. Refertur ad priora, ubi legitur, εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστός, κ. τ. λ. Quæ hic inclusiuus, ea Hentenius habebat Duo diversa. Duo non est in Græco. (mm) Veritatem deponit. Assentitur, ait, affirmat. Κατατίθεσθαι est assentiri, comprobare, affirmare. in fine, post γενήσομαι, tanquam scholium ex margine sui codicis huc relatom. Forte omissa fuerant ob duplex τοῦ Θεοῦ. Συγκατατίθεσθαι habet Luc. xxiit, 57, et hic paula inferius Euthymius.

COMMENT. IN MATTH EUM. - CAP. XXVI. Καὶ πολλῶν εύρον. Εναντία γὰρ ἀλλήλοις ἐμαρτύρουν. Φησὶ γὰρ ἡ Μάρκος ὅτι Καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι οὐκ ἦσαν. Ἐπληροῦτο δὲ καὶ ἡ Δαυί τική προφητεία ή λέγουσα· Ζητηθήσεται ἡ ἁμαρ τία αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ. Ύστερον — αὐτόν. Εἶπεν, ἀλλ' οὐκ εἶπε, Λύω, ἀλλὰ, Λύσατε, οὐδὲ περὶ τοῦ ναοῦ τοῦ χειροποιήτου, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἰδίου σώματος. Διὰ τοῦτο οὖν καὶ τούτους ψευδομάρτυρας ὁ εὐαγγελιστὴς ὠνόμασε. Μάρκος δέ φησι· Καί τινες ἀναστάντες, ἐψευδομαρ εύρουν κατ' αὐτοῦ, λέγοντες, ὅτι Ἡμεῖς ἡκούσαμὲν αὐτοῦ λέγοντος, ὅτι Εγώ καταλύσω τὸν ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον, καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον ἀχειροποίητον οικοδομήσω. Καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ μαρτυρία αὐτῶν. Πολλοὶ μὲν γὰρ περὶ τῆς τοιαύτης υποθέσεως ἐμαρτύρουν· δύο δὲ ὡμοφώνησαν, οὓς εἶπε Ματθαῖος· οἱ δ' ἄλλοι διε φώνουν, δι' οὓς εἴρηκεν ὁ Μάρκος, ὅτι οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ μαρτυρία αὐτῶν. Καὶ ἀναστὰς· ἐσιώπα. Βλέπων μὲν καὶ τὸ δικαστήριον παράνομον· ἐῴκει γὰρ λῃστῶν κριτηρίῳ καὶ τυραννικῷ βήματι· εἰδὼς δὲ καὶ ὅτι μάτην ἀποκρινείται παρὰ τοιούτοις, ἐσιώπα. Vers. 60. Cumque multi inveniebant. Nam contraria sibi mutuo testabantur. Ait enim Marcus: Et idonea testimonia non erant 6. Completa es: autem et Davidica prophetia quæ dicit: Quæretur peccatum illius et non invenietur **. Vers. 60. l'ostmodum Vers. 61. illud. Dixit, at non dixit, Solvam, sed, Solvite; neque de templo manufacto, sed de proprio corpore. Propter hoc enim etiam hos evangelista falsos testes appellavit. Marcus vero ait: Et quidam assur - gebant, et falsum testimonium adversus illum ferebant, dicentes: Nos audivimus ipsum dicentem, Ego dissolvam templum hoc manufacium, et in triduo aliud non manufactum adificabo. Ει nec sic idoneum erat testimonium illorum *”. Multi siquidem de tali materia testabantur, duo vers concorditer ferebant, quos dixit Matthæus; alii vero duo diversa loquebantur, propter quod dixit Marcus, quod non erat idoneum testimonium illorum. Καὶ ἀποκριθεὶς — τοῦ Θεοῦ. Ἐξορκίζει, βουλόμενος αὐτὸν εἰς ἀπολογίαν καταστῆσαι, ἵνα, ταύτης δραξάμενος, ἐκ ταύτης τοῦτον καταδικάσῃ. Προστί θησι δὲ τὸ, Ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, διότι καὶ οἱ βασιλεῖς καὶ οἱ προφῆται χριστοὶ ἀπὸ τοῦ χρίεσθαι ὠνομάζοντο. Μάρκος δέ φησιν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ, ἤτοι, τοῦ Θεοῦ, τοῦ εὐλογητοῦ, τοῦ ὑμνητοῦ. Λέγει - εἶπας. Κανταῦθα, περιαιρουμένου τοῦ Εἰ, ὑπολιμπάνεται, σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Λέγει δὲ Μάρκος εἰπεῖν αὐτὸν ἔτι Εγώ είμι. Καὶ ἄμφω γὰρ εἶπε, Σὺ εἶπας ὅτι ἐγώ εἰμι. Γινώ σκων οὖν ὅτι οὐ πιστευθήσεται, ὅμως κατατίθεται, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν ὕστερον ὅτι Εἰ μετὰ τὸ ἐξορκισθῆναι ὡμολόγησεν, ἐπιστεύσαμεν ἄν. Πλὴν — οὐρανοῦ. 'Απάρτι, ἀντὶ τοῦ, Μετὰ μι χρόν. Δηλοῖ δὲ τὸν μέχρι τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ και ρόν. Οψεσθέ με, τὸν παρ' ὑμῶν ἀναιρούμενον, και θήμενον ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τῆς τοῦ Θεοῦ, [ήγουν σύνθρονον τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Ἔτι δὲ καὶ ἐρχόμενον κατὰ τὴν δευτέραν παρουσίαν ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ, ὡς Θεόν. "Οψεσθε δὲ εἶπεν, οὐχ ὡς δυναμένων οὕτως ἰδεῖν αὐτόν, ἀλλ᾽ ὡς δια μαρτυρόμενος ἢ καὶ πρὸς τοὺς μέλλοντας ἐξ αὐτῶν Vers. 62. Εt surgens Vers. 6. lacebat. Videns et judicii forum iniquum; nam latronum judicio simile videbatur, et tyrannicum tribunal. Sciens etiam quod apud hujusmodi frustra responsurus essel, lacebat. Vers. 63. Εt respondens • Dei. Adjuravit, volens eum ad responsionem attrahere, ut hac facta, hunc ex ea condemnaret. Addidit autem Filius Dei, quia etiam reges et prophetæ christi dicebantur a χρίεσθαι, hoc est ungi. Marcus vero ait: Filius benedicti se, sive, Dei qui benedictus est et lauda tus. Vers. 64. Dicit - dixisti. Etiam hic ablata diclione, An, relinquitur, tu es Christus Filius Dei. Ait autem Marcus eum dixisse, Ego sum; utrum - que enim dixit: Tu dixisti, quod ego sum. Sciens ergo quod non crediturus esset, tamen veritatenı deponit (mm), ne postmolum dicere possent: Si posteaquam adjuratus est confessus fuisset, utique credidissemus. Vers. 64. Verumtamen - cœli, mode, hoc est, Non longo post tempore. Significat autem tempus post resurrectionem. Videbitis me qui a vobis interior sedentem a dexteris virtutis quæ est Dei, (+ Eodem videlicet throno cum Deo et Patre. Insuper venientem quoque secundo suo adventu in nubibus cœli tanquam Deum. Videbitis autem dixit, non quod hi eum essent ita visuri, sed protestatus est quod ita venturus esset, aut ad eos diri61. • Ibid. 62. 88 Marc. XIV, ** Marc. xiv, 56. ** Psal, x1, 36. er Marc. χιν, 57, Varia lectiones et notæ. "Οτι omittit cod. A. Refertur ad priora, ubi legitur, εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστός, κ. τ. λ. Quæ hic inclusiuus, ea Hentenius habebat Duo diversa. Duo non est in Græco. (mm) Veritatem deponit. Assentitur, ait, affirmat. Κατατίθεσθαι est assentiri, comprobare, affirmare. in fine, post γενήσομαι, tanquam scholium ex margine sui codicis huc relatom. Forte omissa fuerant ob duplex τοῦ Θεοῦ. Συγκατατίθεσθαι habet Luc. xxiit, 57, et hic paula inferius Euthymius.

gitur sermo qui ex eis credituri erant. Praeterea πιστεύειν ὁ λόγος. Τὸ δὲ Οψεσθε δηλοῖ καὶ τὸ, verbuın, Videbitis, significat etiam, Cognoscetis. Dicit autem apud Lucam: Ex hoc tempore erit Filius hominis sedens dextris virtutis Dei 3 ), hoc est, Breve erit tempus insidiarum quæ in me inciLalae sunt; parvo enim expleto tempore superior omnibus inimicis meis efficiar. Vers, 65. Tunc testibus? Moris erat Judzis, cum aliquid triste vidissent vel audissent, descindere vestimenta sua: quod etiam nunc summus sacerdos fecit, tanquam audita blasphemia intolerabili. Εt hoc facto, licet iuvitus, simul prophetavit quod discindendus esset pontificatus Judæorum. Vers. 65. Ecce Vers. 66. videtur? Auxit Γνώσεσθε. Φησὶ δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς ὅτι ἀπὸ τοῦ νῦν ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθήμενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ,] τουτέστι, Βραχύς ὁ καιρὸς τῆς κατ' ἐμοῦ ἐπιβουλῆς· οὐκ εἰς μακρὰν γὰρ ἀνώτερος τῶν ἐπιβουλευόντων γενήσομαι. Τότε – μαρτύρων; Εθος τοῖς Ἰουδαίοις, όταν τι χαλεπὸν καὶ φρικτὸν ἴδωσιν ἢ ἀκούσωσι, διαρξήσε σειν τὰ ἱμάτια αὐτῶν, ὅπερ καὶ νῦν ὁ ἀρχιερεύς ἐποίησεν, ὡς ἀκούσας δῆθεν βλασφημίας οὐκ ἀνε κτῆς. Αμα δὲ καὶ ἄκων, ἀφ᾽ ὧν ἐποίησε, προεφήτευ σεν, ὅτι διαρρηχθήσεται ἡ ἀρχιερωσύνη τῶν Ἰου δαίων. ταδικάσας αὐτὸν, καὶ ὁδὸς ἤδη καὶ τοῖς ἄλλοις εἰς τὸ καταδικάσαι γενόμενος, λοιπόν, ὡς φανερού τοῦ πλημμελήματος ὄντος, ἀναγκάζει καὶ αὐτοὺς ἀποφήνασθαι, ἵνα, κυρωθείσης οὕτω τῆς καταδίκης, ὑπεύθυνον ἀπεντεῦθεν αὐτὸν παραδοξεν τῷ Πιλάτῳ πρὸς ἀναίρεσιν. Ιδε — δοκεῖ; Αὐξήσας τὴν κατηγορίαν τοῦ λεetiam suo dicto accusationem, et blasphemiam " χθέντος, καὶ βλασφημίαν τοῦτο καλέσας, καὶ προκα vocans responsum, et præjudicio damnans eum, et exinde ceteris viam faciens ad eum condemnandum, quasi scilicet manifestato eis delicto, cogens ros ad pronuntiandam sententiam, ut ita roberetur condemnatio, et ex hoc, tanquam reum Pilato tradant ut interimatur. Vers. 66. At illi est. Quod volebant statuerunt. Nam corrupta mens corruptam ſert et sententiam. Lucas vero scripsit, quod duxerunt illum ja concilium suum dicentes, Si tu es Christus, dic nobis. Ait autem illis: Si dixero vcbis, non credetis: quod si etiam interrogavero, non respondebitis mihi, neque absolvetis. Ex hoc tempore erit Filius hominis sedens a dextris virtutis Dei. Dixerunt autem omnes: Tu ergo es Filius Dei? lpse vero ait ad illos, Vos dicitis quod ego sum. At illi dixerunt, Quid amplius nobis opus est testibus? ipsi enim audivimus ex ore ejus”. Verisimile est enim et summum sacerdotem consessores interrogasse et examinasse eum, rursumque ipsum et illi et istis respondisse. uare autem occulte ipsum non occiderunt? Ne invidia moti occidisse eum viderentur. Studebant ergo publice illum tanquam maleficum occidere: perdere nitentes opinionem quam de eo turbæ conceperant. Ideo etiam petierunt, ut crucifigerent cum et simul cum eo latrones crucifixerunt. Ediverso autem factum est quam illi optaverant. Nam quin publice interemptus est, magis resplenduit gloria ejus. Rursumque in sepulcro sigilla miiliCumque custodia veritatem magis elulgere fecerunt. Vers. 67. Tunc· ejus. Horreto, cœlum et terra, universaque creatura, în quam faciem, quam intulerunt injuriam. Vers. 67. Ει - Vers. 68. qui te percussit? Quia Οἱ δὲ — ἐστίν. Ὅπερ ἐβούλοντο, τοῦτο καὶ ἀπε φήναντο. Διεφθαρμένης οὖν γνώμης διεφθαρμένη καὶ ἡ ἀπόφασις. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν ὅτι καὶ ἀνήγαγον αὐτὸν εἰς τὸ συνέδριον αὐτῶν, λέγοντες· Εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, εἰπὲ ἡμῖν. Εἶπε δὲ αὐτοῖς· Ἐὰν ὑμῖν εἴπω, οὐ μὴ πιστεύσητε· ἐὰν δὲ καὶ ἐρωτήσω, οὐ μὴ ἀποκριθῆτέ μοι ἢ ἀπολύσητε. ᾿Απὸ τοῦ νῦν ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθή μενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Εἶπαι δὲ πάντες· Σν οὖν εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; Ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς ἔφη· Ὑμεῖς λέγετε δει ἐγώ εἰμι. Οἱ δὲ εἶπον· Τι ὅτι χρείαν ἔχομεν μαρτυρίας; αὐτοὶ γὰρ ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ στόματος αὐτοῦ. Εἰκός γὰρ καὶ τὸν ἀρχιερέα, καὶ τοὺς συνεδριάζοντας ἐπερωτᾷν καὶ ἀνακρίνειν αὐτὸν, πάλιν τε αὐτὸν ἀποκρίνεσθαι καὶ πρὸς ἐκεῖνον, καὶ πρὸς αὐτοὺς Καὶ διατί μὴ λάθρα τοῦτον ἀνεῖλον; Διὰ τὴ μὴ δόξαι κατὰ φθόνον αὐτὸν ἀνελεῖν. Ἐσπούδαζαν οὖν δημοσίᾳ τοῦτον ὡς κακοῦργον ἀναιρεθήναι, μηχα νώμενοι βλάψαι τὴν ὑπόληψιν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ σταυρῷ τοῦτον ἀναιρεθῆναι ᾐτήσαντο, καὶ λη στὰς αὐτῷ συνεσταύρωσαν. Γέγονε δὲ τοὐναντίον, οἷς ἐβούλοντο. Δημοσίᾳ γὰρ ἀναιρεθέντος, μᾶλλον εξέλαμψεν ἡ δόξα αὐτοῦ. Καὶ ἐπὶ τοῦ τάφου δὲ πάλιν αἱ σφραγίδες καὶ ἡ παραφυλακή μάλλον διαλάμψαι τὴν ἀλήθειαν πεποιήκασι. Τότε αὐτοῦ. Φρίξον, οὐρανὸ καὶ γῆ καὶ σύμ πισα κτίσις, εἰς οἷον πρόσωπον οἷαν ἀτιμίαν ἐπί γαγον! Καὶ — παίσας σε; Ἐπεὶ παρὰ πολλοίς προφή * Luc. xall, 69. οι Luc. xxΙΙ, 66-71. Κατ' ἐμέ. Cod. A. Variæ lectiones et notæ. Durum quodammodo τὸ ὁδός. Malim οδηγός. Uterque tamen codex consentit in ¿½ç. Hentenji interpretatio ambigua est,

gitur sermo qui ex eis credituri erant. Praeterea πιστεύειν ὁ λόγος. Τὸ δὲ Οψεσθε δηλοῖ καὶ τὸ, verbuın, Videbitis, significat etiam, Cognoscetis. Dicit autem apud Lucam: Ex hoc tempore erit Filius hominis sedens dextris virtutis Dei 3 ), hoc est, Breve erit tempus insidiarum quæ in me inciLalae sunt; parvo enim expleto tempore superior omnibus inimicis meis efficiar. Vers, 65. Tunc testibus? Moris erat Judzis, cum aliquid triste vidissent vel audissent, descindere vestimenta sua: quod etiam nunc summus sacerdos fecit, tanquam audita blasphemia intolerabili. Εt hoc facto, licet iuvitus, simul prophetavit quod discindendus esset pontificatus Judæorum. Vers. 65. Ecce Vers. 66. videtur? Auxit Γνώσεσθε. Φησὶ δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς ὅτι ἀπὸ τοῦ νῦν ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθήμενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ,] τουτέστι, Βραχύς ὁ καιρὸς τῆς κατ' ἐμοῦ ἐπιβουλῆς· οὐκ εἰς μακρὰν γὰρ ἀνώτερος τῶν ἐπιβουλευόντων γενήσομαι. Τότε – μαρτύρων; Εθος τοῖς Ἰουδαίοις, όταν τι χαλεπὸν καὶ φρικτὸν ἴδωσιν ἢ ἀκούσωσι, διαρξήσε σειν τὰ ἱμάτια αὐτῶν, ὅπερ καὶ νῦν ὁ ἀρχιερεύς ἐποίησεν, ὡς ἀκούσας δῆθεν βλασφημίας οὐκ ἀνε κτῆς. Αμα δὲ καὶ ἄκων, ἀφ᾽ ὧν ἐποίησε, προεφήτευ σεν, ὅτι διαρρηχθήσεται ἡ ἀρχιερωσύνη τῶν Ἰου δαίων. ταδικάσας αὐτὸν, καὶ ὁδὸς ἤδη καὶ τοῖς ἄλλοις εἰς τὸ καταδικάσαι γενόμενος, λοιπόν, ὡς φανερού τοῦ πλημμελήματος ὄντος, ἀναγκάζει καὶ αὐτοὺς ἀποφήνασθαι, ἵνα, κυρωθείσης οὕτω τῆς καταδίκης, ὑπεύθυνον ἀπεντεῦθεν αὐτὸν παραδοξεν τῷ Πιλάτῳ πρὸς ἀναίρεσιν. Ιδε — δοκεῖ; Αὐξήσας τὴν κατηγορίαν τοῦ λεetiam suo dicto accusationem, et blasphemiam " χθέντος, καὶ βλασφημίαν τοῦτο καλέσας, καὶ προκα vocans responsum, et præjudicio damnans eum, et exinde ceteris viam faciens ad eum condemnandum, quasi scilicet manifestato eis delicto, cogens ros ad pronuntiandam sententiam, ut ita roberetur condemnatio, et ex hoc, tanquam reum Pilato tradant ut interimatur. Vers. 66. At illi est. Quod volebant statuerunt. Nam corrupta mens corruptam ſert et sententiam. Lucas vero scripsit, quod duxerunt illum ja concilium suum dicentes, Si tu es Christus, dic nobis. Ait autem illis: Si dixero vcbis, non credetis: quod si etiam interrogavero, non respondebitis mihi, neque absolvetis. Ex hoc tempore erit Filius hominis sedens a dextris virtutis Dei. Dixerunt autem omnes: Tu ergo es Filius Dei? lpse vero ait ad illos, Vos dicitis quod ego sum. At illi dixerunt, Quid amplius nobis opus est testibus? ipsi enim audivimus ex ore ejus”. Verisimile est enim et summum sacerdotem consessores interrogasse et examinasse eum, rursumque ipsum et illi et istis respondisse. uare autem occulte ipsum non occiderunt? Ne invidia moti occidisse eum viderentur. Studebant ergo publice illum tanquam maleficum occidere: perdere nitentes opinionem quam de eo turbæ conceperant. Ideo etiam petierunt, ut crucifigerent cum et simul cum eo latrones crucifixerunt. Ediverso autem factum est quam illi optaverant. Nam quin publice interemptus est, magis resplenduit gloria ejus. Rursumque in sepulcro sigilla miiliCumque custodia veritatem magis elulgere fecerunt. Vers. 67. Tunc· ejus. Horreto, cœlum et terra, universaque creatura, în quam faciem, quam intulerunt injuriam. Vers. 67. Ει - Vers. 68. qui te percussit? Quia Οἱ δὲ — ἐστίν. Ὅπερ ἐβούλοντο, τοῦτο καὶ ἀπε φήναντο. Διεφθαρμένης οὖν γνώμης διεφθαρμένη καὶ ἡ ἀπόφασις. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν ὅτι καὶ ἀνήγαγον αὐτὸν εἰς τὸ συνέδριον αὐτῶν, λέγοντες· Εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, εἰπὲ ἡμῖν. Εἶπε δὲ αὐτοῖς· Ἐὰν ὑμῖν εἴπω, οὐ μὴ πιστεύσητε· ἐὰν δὲ καὶ ἐρωτήσω, οὐ μὴ ἀποκριθῆτέ μοι ἢ ἀπολύσητε. ᾿Απὸ τοῦ νῦν ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθή μενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Εἶπαι δὲ πάντες· Σν οὖν εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; Ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς ἔφη· Ὑμεῖς λέγετε δει ἐγώ εἰμι. Οἱ δὲ εἶπον· Τι ὅτι χρείαν ἔχομεν μαρτυρίας; αὐτοὶ γὰρ ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ στόματος αὐτοῦ. Εἰκός γὰρ καὶ τὸν ἀρχιερέα, καὶ τοὺς συνεδριάζοντας ἐπερωτᾷν καὶ ἀνακρίνειν αὐτὸν, πάλιν τε αὐτὸν ἀποκρίνεσθαι καὶ πρὸς ἐκεῖνον, καὶ πρὸς αὐτοὺς Καὶ διατί μὴ λάθρα τοῦτον ἀνεῖλον; Διὰ τὴ μὴ δόξαι κατὰ φθόνον αὐτὸν ἀνελεῖν. Ἐσπούδαζαν οὖν δημοσίᾳ τοῦτον ὡς κακοῦργον ἀναιρεθήναι, μηχα νώμενοι βλάψαι τὴν ὑπόληψιν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ σταυρῷ τοῦτον ἀναιρεθῆναι ᾐτήσαντο, καὶ λη στὰς αὐτῷ συνεσταύρωσαν. Γέγονε δὲ τοὐναντίον, οἷς ἐβούλοντο. Δημοσίᾳ γὰρ ἀναιρεθέντος, μᾶλλον εξέλαμψεν ἡ δόξα αὐτοῦ. Καὶ ἐπὶ τοῦ τάφου δὲ πάλιν αἱ σφραγίδες καὶ ἡ παραφυλακή μάλλον διαλάμψαι τὴν ἀλήθειαν πεποιήκασι. Τότε αὐτοῦ. Φρίξον, οὐρανὸ καὶ γῆ καὶ σύμ πισα κτίσις, εἰς οἷον πρόσωπον οἷαν ἀτιμίαν ἐπί γαγον! Καὶ — παίσας σε; Ἐπεὶ παρὰ πολλοίς προφή * Luc. xall, 69. οι Luc. xxΙΙ, 66-71. Κατ' ἐμέ. Cod. A. Variæ lectiones et notæ. Durum quodammodo τὸ ὁδός. Malim οδηγός. Uterque tamen codex consentit in ¿½ç. Hentenji interpretatio ambigua est,

gitur sermo qui ex eis credituri erant. Praeterea πιστεύειν ὁ λόγος. Τὸ δὲ Οψεσθε δηλοῖ καὶ τὸ, verbuın, Videbitis, significat etiam, Cognoscetis. Dicit autem apud Lucam: Ex hoc tempore erit Filius hominis sedens dextris virtutis Dei 3 ), hoc est, Breve erit tempus insidiarum quæ in me inciLalae sunt; parvo enim expleto tempore superior omnibus inimicis meis efficiar. Vers, 65. Tunc testibus? Moris erat Judzis, cum aliquid triste vidissent vel audissent, descindere vestimenta sua: quod etiam nunc summus sacerdos fecit, tanquam audita blasphemia intolerabili. Εt hoc facto, licet iuvitus, simul prophetavit quod discindendus esset pontificatus Judæorum. Vers. 65. Ecce Vers. 66. videtur? Auxit Γνώσεσθε. Φησὶ δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς ὅτι ἀπὸ τοῦ νῦν ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθήμενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ,] τουτέστι, Βραχύς ὁ καιρὸς τῆς κατ' ἐμοῦ ἐπιβουλῆς· οὐκ εἰς μακρὰν γὰρ ἀνώτερος τῶν ἐπιβουλευόντων γενήσομαι. Τότε – μαρτύρων; Εθος τοῖς Ἰουδαίοις, όταν τι χαλεπὸν καὶ φρικτὸν ἴδωσιν ἢ ἀκούσωσι, διαρξήσε σειν τὰ ἱμάτια αὐτῶν, ὅπερ καὶ νῦν ὁ ἀρχιερεύς ἐποίησεν, ὡς ἀκούσας δῆθεν βλασφημίας οὐκ ἀνε κτῆς. Αμα δὲ καὶ ἄκων, ἀφ᾽ ὧν ἐποίησε, προεφήτευ σεν, ὅτι διαρρηχθήσεται ἡ ἀρχιερωσύνη τῶν Ἰου δαίων. ταδικάσας αὐτὸν, καὶ ὁδὸς ἤδη καὶ τοῖς ἄλλοις εἰς τὸ καταδικάσαι γενόμενος, λοιπόν, ὡς φανερού τοῦ πλημμελήματος ὄντος, ἀναγκάζει καὶ αὐτοὺς ἀποφήνασθαι, ἵνα, κυρωθείσης οὕτω τῆς καταδίκης, ὑπεύθυνον ἀπεντεῦθεν αὐτὸν παραδοξεν τῷ Πιλάτῳ πρὸς ἀναίρεσιν. Ιδε — δοκεῖ; Αὐξήσας τὴν κατηγορίαν τοῦ λεetiam suo dicto accusationem, et blasphemiam " χθέντος, καὶ βλασφημίαν τοῦτο καλέσας, καὶ προκα vocans responsum, et præjudicio damnans eum, et exinde ceteris viam faciens ad eum condemnandum, quasi scilicet manifestato eis delicto, cogens ros ad pronuntiandam sententiam, ut ita roberetur condemnatio, et ex hoc, tanquam reum Pilato tradant ut interimatur. Vers. 66. At illi est. Quod volebant statuerunt. Nam corrupta mens corruptam ſert et sententiam. Lucas vero scripsit, quod duxerunt illum ja concilium suum dicentes, Si tu es Christus, dic nobis. Ait autem illis: Si dixero vcbis, non credetis: quod si etiam interrogavero, non respondebitis mihi, neque absolvetis. Ex hoc tempore erit Filius hominis sedens a dextris virtutis Dei. Dixerunt autem omnes: Tu ergo es Filius Dei? lpse vero ait ad illos, Vos dicitis quod ego sum. At illi dixerunt, Quid amplius nobis opus est testibus? ipsi enim audivimus ex ore ejus”. Verisimile est enim et summum sacerdotem consessores interrogasse et examinasse eum, rursumque ipsum et illi et istis respondisse. uare autem occulte ipsum non occiderunt? Ne invidia moti occidisse eum viderentur. Studebant ergo publice illum tanquam maleficum occidere: perdere nitentes opinionem quam de eo turbæ conceperant. Ideo etiam petierunt, ut crucifigerent cum et simul cum eo latrones crucifixerunt. Ediverso autem factum est quam illi optaverant. Nam quin publice interemptus est, magis resplenduit gloria ejus. Rursumque in sepulcro sigilla miiliCumque custodia veritatem magis elulgere fecerunt. Vers. 67. Tunc· ejus. Horreto, cœlum et terra, universaque creatura, în quam faciem, quam intulerunt injuriam. Vers. 67. Ει - Vers. 68. qui te percussit? Quia Οἱ δὲ — ἐστίν. Ὅπερ ἐβούλοντο, τοῦτο καὶ ἀπε φήναντο. Διεφθαρμένης οὖν γνώμης διεφθαρμένη καὶ ἡ ἀπόφασις. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν ὅτι καὶ ἀνήγαγον αὐτὸν εἰς τὸ συνέδριον αὐτῶν, λέγοντες· Εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, εἰπὲ ἡμῖν. Εἶπε δὲ αὐτοῖς· Ἐὰν ὑμῖν εἴπω, οὐ μὴ πιστεύσητε· ἐὰν δὲ καὶ ἐρωτήσω, οὐ μὴ ἀποκριθῆτέ μοι ἢ ἀπολύσητε. ᾿Απὸ τοῦ νῦν ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθή μενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Εἶπαι δὲ πάντες· Σν οὖν εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; Ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς ἔφη· Ὑμεῖς λέγετε δει ἐγώ εἰμι. Οἱ δὲ εἶπον· Τι ὅτι χρείαν ἔχομεν μαρτυρίας; αὐτοὶ γὰρ ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ στόματος αὐτοῦ. Εἰκός γὰρ καὶ τὸν ἀρχιερέα, καὶ τοὺς συνεδριάζοντας ἐπερωτᾷν καὶ ἀνακρίνειν αὐτὸν, πάλιν τε αὐτὸν ἀποκρίνεσθαι καὶ πρὸς ἐκεῖνον, καὶ πρὸς αὐτοὺς Καὶ διατί μὴ λάθρα τοῦτον ἀνεῖλον; Διὰ τὴ μὴ δόξαι κατὰ φθόνον αὐτὸν ἀνελεῖν. Ἐσπούδαζαν οὖν δημοσίᾳ τοῦτον ὡς κακοῦργον ἀναιρεθήναι, μηχα νώμενοι βλάψαι τὴν ὑπόληψιν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ σταυρῷ τοῦτον ἀναιρεθῆναι ᾐτήσαντο, καὶ λη στὰς αὐτῷ συνεσταύρωσαν. Γέγονε δὲ τοὐναντίον, οἷς ἐβούλοντο. Δημοσίᾳ γὰρ ἀναιρεθέντος, μᾶλλον εξέλαμψεν ἡ δόξα αὐτοῦ. Καὶ ἐπὶ τοῦ τάφου δὲ πάλιν αἱ σφραγίδες καὶ ἡ παραφυλακή μάλλον διαλάμψαι τὴν ἀλήθειαν πεποιήκασι. Τότε αὐτοῦ. Φρίξον, οὐρανὸ καὶ γῆ καὶ σύμ πισα κτίσις, εἰς οἷον πρόσωπον οἷαν ἀτιμίαν ἐπί γαγον! Καὶ — παίσας σε; Ἐπεὶ παρὰ πολλοίς προφή * Luc. xall, 69. οι Luc. xxΙΙ, 66-71. Κατ' ἐμέ. Cod. A. Variæ lectiones et notæ. Durum quodammodo τὸ ὁδός. Malim οδηγός. Uterque tamen codex consentit in ¿½ç. Hentenji interpretatio ambigua est,

gitur sermo qui ex eis credituri erant. Praeterea πιστεύειν ὁ λόγος. Τὸ δὲ Οψεσθε δηλοῖ καὶ τὸ, verbuın, Videbitis, significat etiam, Cognoscetis. Dicit autem apud Lucam: Ex hoc tempore erit Filius hominis sedens dextris virtutis Dei 3 ), hoc est, Breve erit tempus insidiarum quæ in me inciLalae sunt; parvo enim expleto tempore superior omnibus inimicis meis efficiar. Vers, 65. Tunc testibus? Moris erat Judzis, cum aliquid triste vidissent vel audissent, descindere vestimenta sua: quod etiam nunc summus sacerdos fecit, tanquam audita blasphemia intolerabili. Εt hoc facto, licet iuvitus, simul prophetavit quod discindendus esset pontificatus Judæorum. Vers. 65. Ecce Vers. 66. videtur? Auxit Γνώσεσθε. Φησὶ δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς ὅτι ἀπὸ τοῦ νῦν ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθήμενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ,] τουτέστι, Βραχύς ὁ καιρὸς τῆς κατ' ἐμοῦ ἐπιβουλῆς· οὐκ εἰς μακρὰν γὰρ ἀνώτερος τῶν ἐπιβουλευόντων γενήσομαι. Τότε – μαρτύρων; Εθος τοῖς Ἰουδαίοις, όταν τι χαλεπὸν καὶ φρικτὸν ἴδωσιν ἢ ἀκούσωσι, διαρξήσε σειν τὰ ἱμάτια αὐτῶν, ὅπερ καὶ νῦν ὁ ἀρχιερεύς ἐποίησεν, ὡς ἀκούσας δῆθεν βλασφημίας οὐκ ἀνε κτῆς. Αμα δὲ καὶ ἄκων, ἀφ᾽ ὧν ἐποίησε, προεφήτευ σεν, ὅτι διαρρηχθήσεται ἡ ἀρχιερωσύνη τῶν Ἰου δαίων. ταδικάσας αὐτὸν, καὶ ὁδὸς ἤδη καὶ τοῖς ἄλλοις εἰς τὸ καταδικάσαι γενόμενος, λοιπόν, ὡς φανερού τοῦ πλημμελήματος ὄντος, ἀναγκάζει καὶ αὐτοὺς ἀποφήνασθαι, ἵνα, κυρωθείσης οὕτω τῆς καταδίκης, ὑπεύθυνον ἀπεντεῦθεν αὐτὸν παραδοξεν τῷ Πιλάτῳ πρὸς ἀναίρεσιν. Ιδε — δοκεῖ; Αὐξήσας τὴν κατηγορίαν τοῦ λεetiam suo dicto accusationem, et blasphemiam " χθέντος, καὶ βλασφημίαν τοῦτο καλέσας, καὶ προκα vocans responsum, et præjudicio damnans eum, et exinde ceteris viam faciens ad eum condemnandum, quasi scilicet manifestato eis delicto, cogens ros ad pronuntiandam sententiam, ut ita roberetur condemnatio, et ex hoc, tanquam reum Pilato tradant ut interimatur. Vers. 66. At illi est. Quod volebant statuerunt. Nam corrupta mens corruptam ſert et sententiam. Lucas vero scripsit, quod duxerunt illum ja concilium suum dicentes, Si tu es Christus, dic nobis. Ait autem illis: Si dixero vcbis, non credetis: quod si etiam interrogavero, non respondebitis mihi, neque absolvetis. Ex hoc tempore erit Filius hominis sedens a dextris virtutis Dei. Dixerunt autem omnes: Tu ergo es Filius Dei? lpse vero ait ad illos, Vos dicitis quod ego sum. At illi dixerunt, Quid amplius nobis opus est testibus? ipsi enim audivimus ex ore ejus”. Verisimile est enim et summum sacerdotem consessores interrogasse et examinasse eum, rursumque ipsum et illi et istis respondisse. uare autem occulte ipsum non occiderunt? Ne invidia moti occidisse eum viderentur. Studebant ergo publice illum tanquam maleficum occidere: perdere nitentes opinionem quam de eo turbæ conceperant. Ideo etiam petierunt, ut crucifigerent cum et simul cum eo latrones crucifixerunt. Ediverso autem factum est quam illi optaverant. Nam quin publice interemptus est, magis resplenduit gloria ejus. Rursumque in sepulcro sigilla miiliCumque custodia veritatem magis elulgere fecerunt. Vers. 67. Tunc· ejus. Horreto, cœlum et terra, universaque creatura, în quam faciem, quam intulerunt injuriam. Vers. 67. Ει - Vers. 68. qui te percussit? Quia Οἱ δὲ — ἐστίν. Ὅπερ ἐβούλοντο, τοῦτο καὶ ἀπε φήναντο. Διεφθαρμένης οὖν γνώμης διεφθαρμένη καὶ ἡ ἀπόφασις. Ὁ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν ὅτι καὶ ἀνήγαγον αὐτὸν εἰς τὸ συνέδριον αὐτῶν, λέγοντες· Εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, εἰπὲ ἡμῖν. Εἶπε δὲ αὐτοῖς· Ἐὰν ὑμῖν εἴπω, οὐ μὴ πιστεύσητε· ἐὰν δὲ καὶ ἐρωτήσω, οὐ μὴ ἀποκριθῆτέ μοι ἢ ἀπολύσητε. ᾿Απὸ τοῦ νῦν ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθή μενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Εἶπαι δὲ πάντες· Σν οὖν εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; Ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς ἔφη· Ὑμεῖς λέγετε δει ἐγώ εἰμι. Οἱ δὲ εἶπον· Τι ὅτι χρείαν ἔχομεν μαρτυρίας; αὐτοὶ γὰρ ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ στόματος αὐτοῦ. Εἰκός γὰρ καὶ τὸν ἀρχιερέα, καὶ τοὺς συνεδριάζοντας ἐπερωτᾷν καὶ ἀνακρίνειν αὐτὸν, πάλιν τε αὐτὸν ἀποκρίνεσθαι καὶ πρὸς ἐκεῖνον, καὶ πρὸς αὐτοὺς Καὶ διατί μὴ λάθρα τοῦτον ἀνεῖλον; Διὰ τὴ μὴ δόξαι κατὰ φθόνον αὐτὸν ἀνελεῖν. Ἐσπούδαζαν οὖν δημοσίᾳ τοῦτον ὡς κακοῦργον ἀναιρεθήναι, μηχα νώμενοι βλάψαι τὴν ὑπόληψιν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ σταυρῷ τοῦτον ἀναιρεθῆναι ᾐτήσαντο, καὶ λη στὰς αὐτῷ συνεσταύρωσαν. Γέγονε δὲ τοὐναντίον, οἷς ἐβούλοντο. Δημοσίᾳ γὰρ ἀναιρεθέντος, μᾶλλον εξέλαμψεν ἡ δόξα αὐτοῦ. Καὶ ἐπὶ τοῦ τάφου δὲ πάλιν αἱ σφραγίδες καὶ ἡ παραφυλακή μάλλον διαλάμψαι τὴν ἀλήθειαν πεποιήκασι. Τότε αὐτοῦ. Φρίξον, οὐρανὸ καὶ γῆ καὶ σύμ πισα κτίσις, εἰς οἷον πρόσωπον οἷαν ἀτιμίαν ἐπί γαγον! Καὶ — παίσας σε; Ἐπεὶ παρὰ πολλοίς προφή * Luc. xall, 69. οι Luc. xxΙΙ, 66-71. Κατ' ἐμέ. Cod. A. Variæ lectiones et notæ. Durum quodammodo τὸ ὁδός. Malim οδηγός. Uterque tamen codex consentit in ¿½ç. Hentenji interpretatio ambigua est,

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. XXVI τῆς ἐλέγετο, διέπαιζον αὐτὸν, ὡς ψευδοπροφήτην. a multis propheta dicebatur, verberabant eum lauΠερικαλύψαντες γὰρ ἱματίῳ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, πρὸς τὸ μὴ βλέπειν, ὡς Μάρκος καὶ Λουκᾶ; εἶπον, τοῦτο μὲν ἐκολαφιζον, τοῦτο δὲ ἐῤῥάπιζον, λέγοντες" Προφήτευσον ἡμῖν, Χριστέ, τίς ἐστιν ὁ παίσας σε; Ἔστι δὲ κολαφισμὸς μὲν τὸ παίειν κατὰ τοῦ τραχήλου κοίλῃ ἀφῃ, πρὸς τὸ ποιεῖν ψόφον· ῥαπισμὸς δὲ τὸ παίειν κατὰ τοῦ προσώπου. Μετὰ γὰρ τὴν ἄδικον καταδίκην, ὡς ἄτιμόν τινα καὶ τριωβολιμαῖον λαβόντες μέσον αὐτὸν, οἱ μὲν πᾶσαν εἰς αὐτὸν ἐνεδείκνυντο παροινίαν, οὐκ έλεύ- (ε οι μόνον, ἀλλὰ καὶ δοῦλοι, καὶ παντοίαν εκίνουν κατ' αὐτοῦ μανίαν, καὶ ἡδέως τῆς λύττης ἐνεφο. ροῦντο· ὁ δὲ πάντα μεγαλοψύχως ὑπέμενε, διδάσκων ἀνέχεσθαι. Καὶ ἦν παρ' ἐκείνοις μὲν, κακίας ὑπερ βολή, παρὰ τούτῳ δὲ, ἀνεξικακίας. Αξιον δὲ θαυμάσαι καὶ τοὺς εὐαγγελιστάς, πως καὶ τὰ δοκοῦντα ἐπονείδιστα φιλαληθῶς ἐπαγγέλλουσι, καὶ οὔτε τὸν Ἰούδαν ἢ τοὺς Ἰουδαίους ὡς ἐχθροὺς διασύρουσιν, οὔτε τὸν Διδάσκαλον ὡς διδά - σκαλον ὑψοῦσιν· ἀλλ' ἀπαθῶς ἅπαντα διηγοῦνται, καὶ μόνης τῆς ἀληθείας φροντίζουσι, καὶ πανταχοῦ γίνονται τῆς χρείας. quam falsum prophetam, facie ejus veste contecta, ne videret, sicuti Marcus et Lucas dixerunt **, Nunc autem cædebant, nunc vero alapas dabant dicentes: Prophetiza nobis. Chrisie, quis est qui te percussit? Est autem colaphus verberatio que in collo fit vacua (un) manu ut sonum edat: alapa vero in faciem datur. Post injustam enim condemnationem tanquam abjectum quempiam et triobolarem in medio su mentes, bi quidem quidquid in buccam veniebat debacchabantur in eum, non liberi solum, sed et servi: alii vero omnimodam adversus eum movebant insaniam, gaudentique animo rabiem evomebant. Universa autem magno animo sustinehat, docens nos injurias tolerare. Et erat apud illos vehemens pravitatis abundantia, apud hunc vero tolerantia. ΚΕΦ. Ε'. Περὶ τῆς ἀρνήσεως τοῦ Πέτρου. Ο δὲ Πέτρος εἰ λέγεις. Σκόπει, πῶς τὸν πρὸ μικροῦ τηλικαῦτα μεγαλαυχήσαντα θεραπαινίδιον ἀσθενὲς ἑπτόησεν, ὡς ὑπὸ τῆς θείας χάριτος έγκαταλειφθέντα. Εξελθόντα δὲ αὐτὸν — τὸν ἄνθρωπον. Φεῦ! οἷα διέθηκεν αὐτὸν ὁ φόβος. Οὐ μόνον γὰρ ηρνήσατο, ἀλλὰ καὶ μεθ' ὅρκου. Εξῆλθε δὲ, οὐκ ἔξω τοῦ πυλῶ νος, ἀλλ᾽ εἰς τὸν πυλῶνα, τουτέστιν, εἰς τὸ προς αύλιον, ὡς ὁ Μάρκος εἶπε. Μετά μικρόν – τὸν ἄνθρωπον. Ὁ δὲ Μάρκος έγραψεν ὅτι καὶ γὰρ Γαλιλαίος εἶ, καὶ ἡ λαλιά σου ὁμοιάζει· εἶχον γάρ τι παράσημον στολῆς οἱ Γαλι λαῖοι, ναὶ μὴν καὶ ἰδιώματά τινα διαλέκτου. Καταθεματίζει» δέ ἐστι τὸ ἀναθεματίζειν. Οὕτω γὰρ ὁ Μάρκος εἶπε, καὶ ἄμφω δὲ ταυτὶ τὸ καταρᾶσθαι δηλοῦσι. Καὶ εὐθέως - με. Μάρκος δέ φησιν, ὅτε μὲν ἅπαξ ὁ Πέτρος ηρνήσατο, τότε τὸν ἀλέκτορα φωνῆσαι τὸ πρῶτον· ὅτε δὲ τρίτον, τότε τὸ δεύτερον. Εση· μειώσατο δὲ τοῦτο, δηλῶν ὅτι οὔτε ἡ πρώτη φωνή τοῦ ἀλέκτορος ἀνέμνησεν αὐτόν. Καὶ ο Λουκάς δὲ λέγει πάλιν ὅτι μετὰ τὸ φωνῆσαι τὸν ἀλέκτορα, " Marc. xiv, 65; Luc. xx11,64.» Marc. xiv, 68. Est autem admiratione dignum, quomodo evangelista tanquam veritatis amatores, quæ etiam maxime probrosa videntur, referunt, et neque Judam aut Judæos tanquam inimicos conviciis lacessunt: neque Magistrum, tanquam præceptorem, sublimem efferunt, sed quasi nullo moti affectu omnia narrant, ac solius curam habent veritatis, et ubique ad id quod res postulat se conferunt. CAP. LXVI. De negatione Petri. Vers. 69. Petrus autem Vers. 70. quid dicas. Vide quomodo eum, qui paulo ante adeo sese jacltabat, infirma ancillula praeceptorem negare fecit, utpote divina destitutum gratia. Vers. 71. Cum autem exisset - Vers. 72. Hominem. Heu qualem reddidit (oo) eum timor! Non solum enim negavit, sed etiam cum juramento. Exivit autem non extra vestibulum, sed in vestibulum, hoc est, priorem atrii parten. Nam Marcus προαύ λιον dixit 88. Vers. 73. Et post pusillum Vers. 74. Hominem:. Marcus autem dixit: Nam et Galilæus es, et loquela tua convenit”. Habebant enim quidpiam insigne Galilæi in veste, et quasdam præterea idiomatis proprietates. Exsecrari autem est devovere. Unde Marcus scripsit ἀναθεματίζειν 9. Ambo vero haec, maledictiones inferre significant. Vers. 74. Statimque Vers. 75. me. Marcus autem dixit, quod cum Petrus semel negavit, tune gallus primum cecinit: quando vero tertio negavit, tunc secundo cecinit ". Notavit autem hoc, manifestans quod primum gallicinium non admonuit eum. Rursum autem Lucas scribit, quod post- • Ibid. 70. 95 Ibid. 71. ** Ibid. 68, 72. Varia lectiones et notæ. Ita Chrysost. sed de re alia, tom. VII, pag. Ως ὁ διδάσκαλος. Β. ¸лn)Vacua. Imo cava. Forte xsvi pro xolņ invenerat. Ita eliam uterque in contextu Matthaei. Recle. Alterum, quod nec Complutensis editio habet, ex suo Lexico deprompsit Erasmus. Qualem reddidit. Quomodo afccit.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. XXVI τῆς ἐλέγετο, διέπαιζον αὐτὸν, ὡς ψευδοπροφήτην. a multis propheta dicebatur, verberabant eum lauΠερικαλύψαντες γὰρ ἱματίῳ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, πρὸς τὸ μὴ βλέπειν, ὡς Μάρκος καὶ Λουκᾶ; εἶπον, τοῦτο μὲν ἐκολαφιζον, τοῦτο δὲ ἐῤῥάπιζον, λέγοντες" Προφήτευσον ἡμῖν, Χριστέ, τίς ἐστιν ὁ παίσας σε; Ἔστι δὲ κολαφισμὸς μὲν τὸ παίειν κατὰ τοῦ τραχήλου κοίλῃ ἀφῃ, πρὸς τὸ ποιεῖν ψόφον· ῥαπισμὸς δὲ τὸ παίειν κατὰ τοῦ προσώπου. Μετὰ γὰρ τὴν ἄδικον καταδίκην, ὡς ἄτιμόν τινα καὶ τριωβολιμαῖον λαβόντες μέσον αὐτὸν, οἱ μὲν πᾶσαν εἰς αὐτὸν ἐνεδείκνυντο παροινίαν, οὐκ έλεύ- (ε οι μόνον, ἀλλὰ καὶ δοῦλοι, καὶ παντοίαν εκίνουν κατ' αὐτοῦ μανίαν, καὶ ἡδέως τῆς λύττης ἐνεφο. ροῦντο· ὁ δὲ πάντα μεγαλοψύχως ὑπέμενε, διδάσκων ἀνέχεσθαι. Καὶ ἦν παρ' ἐκείνοις μὲν, κακίας ὑπερ βολή, παρὰ τούτῳ δὲ, ἀνεξικακίας. Αξιον δὲ θαυμάσαι καὶ τοὺς εὐαγγελιστάς, πως καὶ τὰ δοκοῦντα ἐπονείδιστα φιλαληθῶς ἐπαγγέλλουσι, καὶ οὔτε τὸν Ἰούδαν ἢ τοὺς Ἰουδαίους ὡς ἐχθροὺς διασύρουσιν, οὔτε τὸν Διδάσκαλον ὡς διδά - σκαλον ὑψοῦσιν· ἀλλ' ἀπαθῶς ἅπαντα διηγοῦνται, καὶ μόνης τῆς ἀληθείας φροντίζουσι, καὶ πανταχοῦ γίνονται τῆς χρείας. quam falsum prophetam, facie ejus veste contecta, ne videret, sicuti Marcus et Lucas dixerunt **, Nunc autem cædebant, nunc vero alapas dabant dicentes: Prophetiza nobis. Chrisie, quis est qui te percussit? Est autem colaphus verberatio que in collo fit vacua (un) manu ut sonum edat: alapa vero in faciem datur. Post injustam enim condemnationem tanquam abjectum quempiam et triobolarem in medio su mentes, bi quidem quidquid in buccam veniebat debacchabantur in eum, non liberi solum, sed et servi: alii vero omnimodam adversus eum movebant insaniam, gaudentique animo rabiem evomebant. Universa autem magno animo sustinehat, docens nos injurias tolerare. Et erat apud illos vehemens pravitatis abundantia, apud hunc vero tolerantia. ΚΕΦ. Ε'. Περὶ τῆς ἀρνήσεως τοῦ Πέτρου. Ο δὲ Πέτρος εἰ λέγεις. Σκόπει, πῶς τὸν πρὸ μικροῦ τηλικαῦτα μεγαλαυχήσαντα θεραπαινίδιον ἀσθενὲς ἑπτόησεν, ὡς ὑπὸ τῆς θείας χάριτος έγκαταλειφθέντα. Εξελθόντα δὲ αὐτὸν — τὸν ἄνθρωπον. Φεῦ! οἷα διέθηκεν αὐτὸν ὁ φόβος. Οὐ μόνον γὰρ ηρνήσατο, ἀλλὰ καὶ μεθ' ὅρκου. Εξῆλθε δὲ, οὐκ ἔξω τοῦ πυλῶ νος, ἀλλ᾽ εἰς τὸν πυλῶνα, τουτέστιν, εἰς τὸ προς αύλιον, ὡς ὁ Μάρκος εἶπε. Μετά μικρόν – τὸν ἄνθρωπον. Ὁ δὲ Μάρκος έγραψεν ὅτι καὶ γὰρ Γαλιλαίος εἶ, καὶ ἡ λαλιά σου ὁμοιάζει· εἶχον γάρ τι παράσημον στολῆς οἱ Γαλι λαῖοι, ναὶ μὴν καὶ ἰδιώματά τινα διαλέκτου. Καταθεματίζει» δέ ἐστι τὸ ἀναθεματίζειν. Οὕτω γὰρ ὁ Μάρκος εἶπε, καὶ ἄμφω δὲ ταυτὶ τὸ καταρᾶσθαι δηλοῦσι. Καὶ εὐθέως - με. Μάρκος δέ φησιν, ὅτε μὲν ἅπαξ ὁ Πέτρος ηρνήσατο, τότε τὸν ἀλέκτορα φωνῆσαι τὸ πρῶτον· ὅτε δὲ τρίτον, τότε τὸ δεύτερον. Εση· μειώσατο δὲ τοῦτο, δηλῶν ὅτι οὔτε ἡ πρώτη φωνή τοῦ ἀλέκτορος ἀνέμνησεν αὐτόν. Καὶ ο Λουκάς δὲ λέγει πάλιν ὅτι μετὰ τὸ φωνῆσαι τὸν ἀλέκτορα, " Marc. xiv, 65; Luc. xx11,64.» Marc. xiv, 68. Est autem admiratione dignum, quomodo evangelista tanquam veritatis amatores, quæ etiam maxime probrosa videntur, referunt, et neque Judam aut Judæos tanquam inimicos conviciis lacessunt: neque Magistrum, tanquam præceptorem, sublimem efferunt, sed quasi nullo moti affectu omnia narrant, ac solius curam habent veritatis, et ubique ad id quod res postulat se conferunt. CAP. LXVI. De negatione Petri. Vers. 69. Petrus autem Vers. 70. quid dicas. Vide quomodo eum, qui paulo ante adeo sese jacltabat, infirma ancillula praeceptorem negare fecit, utpote divina destitutum gratia. Vers. 71. Cum autem exisset - Vers. 72. Hominem. Heu qualem reddidit (oo) eum timor! Non solum enim negavit, sed etiam cum juramento. Exivit autem non extra vestibulum, sed in vestibulum, hoc est, priorem atrii parten. Nam Marcus προαύ λιον dixit 88. Vers. 73. Et post pusillum Vers. 74. Hominem:. Marcus autem dixit: Nam et Galilæus es, et loquela tua convenit”. Habebant enim quidpiam insigne Galilæi in veste, et quasdam præterea idiomatis proprietates. Exsecrari autem est devovere. Unde Marcus scripsit ἀναθεματίζειν 9. Ambo vero haec, maledictiones inferre significant. Vers. 74. Statimque Vers. 75. me. Marcus autem dixit, quod cum Petrus semel negavit, tune gallus primum cecinit: quando vero tertio negavit, tunc secundo cecinit ". Notavit autem hoc, manifestans quod primum gallicinium non admonuit eum. Rursum autem Lucas scribit, quod post- • Ibid. 70. 95 Ibid. 71. ** Ibid. 68, 72. Varia lectiones et notæ. Ita Chrysost. sed de re alia, tom. VII, pag. Ως ὁ διδάσκαλος. Β. ¸лn)Vacua. Imo cava. Forte xsvi pro xolņ invenerat. Ita eliam uterque in contextu Matthaei. Recle. Alterum, quod nec Complutensis editio habet, ex suo Lexico deprompsit Erasmus. Qualem reddidit. Quomodo afccit.

COMMENT. IN MATTILEUM. CAP. XXVI τῆς ἐλέγετο, διέπαιζον αὐτὸν, ὡς ψευδοπροφήτην. a multis propheta dicebatur, verberabant eum lauΠερικαλύψαντες γὰρ ἱματίῳ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, πρὸς τὸ μὴ βλέπειν, ὡς Μάρκος καὶ Λουκᾶ; εἶπον, τοῦτο μὲν ἐκολαφιζον, τοῦτο δὲ ἐῤῥάπιζον, λέγοντες" Προφήτευσον ἡμῖν, Χριστέ, τίς ἐστιν ὁ παίσας σε; Ἔστι δὲ κολαφισμὸς μὲν τὸ παίειν κατὰ τοῦ τραχήλου κοίλῃ ἀφῃ, πρὸς τὸ ποιεῖν ψόφον· ῥαπισμὸς δὲ τὸ παίειν κατὰ τοῦ προσώπου. Μετὰ γὰρ τὴν ἄδικον καταδίκην, ὡς ἄτιμόν τινα καὶ τριωβολιμαῖον λαβόντες μέσον αὐτὸν, οἱ μὲν πᾶσαν εἰς αὐτὸν ἐνεδείκνυντο παροινίαν, οὐκ έλεύ- (ε οι μόνον, ἀλλὰ καὶ δοῦλοι, καὶ παντοίαν εκίνουν κατ' αὐτοῦ μανίαν, καὶ ἡδέως τῆς λύττης ἐνεφο. ροῦντο· ὁ δὲ πάντα μεγαλοψύχως ὑπέμενε, διδάσκων ἀνέχεσθαι. Καὶ ἦν παρ' ἐκείνοις μὲν, κακίας ὑπερ βολή, παρὰ τούτῳ δὲ, ἀνεξικακίας. Αξιον δὲ θαυμάσαι καὶ τοὺς εὐαγγελιστάς, πως καὶ τὰ δοκοῦντα ἐπονείδιστα φιλαληθῶς ἐπαγγέλλουσι, καὶ οὔτε τὸν Ἰούδαν ἢ τοὺς Ἰουδαίους ὡς ἐχθροὺς διασύρουσιν, οὔτε τὸν Διδάσκαλον ὡς διδά - σκαλον ὑψοῦσιν· ἀλλ' ἀπαθῶς ἅπαντα διηγοῦνται, καὶ μόνης τῆς ἀληθείας φροντίζουσι, καὶ πανταχοῦ γίνονται τῆς χρείας. quam falsum prophetam, facie ejus veste contecta, ne videret, sicuti Marcus et Lucas dixerunt **, Nunc autem cædebant, nunc vero alapas dabant dicentes: Prophetiza nobis. Chrisie, quis est qui te percussit? Est autem colaphus verberatio que in collo fit vacua (un) manu ut sonum edat: alapa vero in faciem datur. Post injustam enim condemnationem tanquam abjectum quempiam et triobolarem in medio su mentes, bi quidem quidquid in buccam veniebat debacchabantur in eum, non liberi solum, sed et servi: alii vero omnimodam adversus eum movebant insaniam, gaudentique animo rabiem evomebant. Universa autem magno animo sustinehat, docens nos injurias tolerare. Et erat apud illos vehemens pravitatis abundantia, apud hunc vero tolerantia. ΚΕΦ. Ε'. Περὶ τῆς ἀρνήσεως τοῦ Πέτρου. Ο δὲ Πέτρος εἰ λέγεις. Σκόπει, πῶς τὸν πρὸ μικροῦ τηλικαῦτα μεγαλαυχήσαντα θεραπαινίδιον ἀσθενὲς ἑπτόησεν, ὡς ὑπὸ τῆς θείας χάριτος έγκαταλειφθέντα. Εξελθόντα δὲ αὐτὸν — τὸν ἄνθρωπον. Φεῦ! οἷα διέθηκεν αὐτὸν ὁ φόβος. Οὐ μόνον γὰρ ηρνήσατο, ἀλλὰ καὶ μεθ' ὅρκου. Εξῆλθε δὲ, οὐκ ἔξω τοῦ πυλῶ νος, ἀλλ᾽ εἰς τὸν πυλῶνα, τουτέστιν, εἰς τὸ προς αύλιον, ὡς ὁ Μάρκος εἶπε. Μετά μικρόν – τὸν ἄνθρωπον. Ὁ δὲ Μάρκος έγραψεν ὅτι καὶ γὰρ Γαλιλαίος εἶ, καὶ ἡ λαλιά σου ὁμοιάζει· εἶχον γάρ τι παράσημον στολῆς οἱ Γαλι λαῖοι, ναὶ μὴν καὶ ἰδιώματά τινα διαλέκτου. Καταθεματίζει» δέ ἐστι τὸ ἀναθεματίζειν. Οὕτω γὰρ ὁ Μάρκος εἶπε, καὶ ἄμφω δὲ ταυτὶ τὸ καταρᾶσθαι δηλοῦσι. Καὶ εὐθέως - με. Μάρκος δέ φησιν, ὅτε μὲν ἅπαξ ὁ Πέτρος ηρνήσατο, τότε τὸν ἀλέκτορα φωνῆσαι τὸ πρῶτον· ὅτε δὲ τρίτον, τότε τὸ δεύτερον. Εση· μειώσατο δὲ τοῦτο, δηλῶν ὅτι οὔτε ἡ πρώτη φωνή τοῦ ἀλέκτορος ἀνέμνησεν αὐτόν. Καὶ ο Λουκάς δὲ λέγει πάλιν ὅτι μετὰ τὸ φωνῆσαι τὸν ἀλέκτορα, " Marc. xiv, 65; Luc. xx11,64.» Marc. xiv, 68. Est autem admiratione dignum, quomodo evangelista tanquam veritatis amatores, quæ etiam maxime probrosa videntur, referunt, et neque Judam aut Judæos tanquam inimicos conviciis lacessunt: neque Magistrum, tanquam præceptorem, sublimem efferunt, sed quasi nullo moti affectu omnia narrant, ac solius curam habent veritatis, et ubique ad id quod res postulat se conferunt. CAP. LXVI. De negatione Petri. Vers. 69. Petrus autem Vers. 70. quid dicas. Vide quomodo eum, qui paulo ante adeo sese jacltabat, infirma ancillula praeceptorem negare fecit, utpote divina destitutum gratia. Vers. 71. Cum autem exisset - Vers. 72. Hominem. Heu qualem reddidit (oo) eum timor! Non solum enim negavit, sed etiam cum juramento. Exivit autem non extra vestibulum, sed in vestibulum, hoc est, priorem atrii parten. Nam Marcus προαύ λιον dixit 88. Vers. 73. Et post pusillum Vers. 74. Hominem:. Marcus autem dixit: Nam et Galilæus es, et loquela tua convenit”. Habebant enim quidpiam insigne Galilæi in veste, et quasdam præterea idiomatis proprietates. Exsecrari autem est devovere. Unde Marcus scripsit ἀναθεματίζειν 9. Ambo vero haec, maledictiones inferre significant. Vers. 74. Statimque Vers. 75. me. Marcus autem dixit, quod cum Petrus semel negavit, tune gallus primum cecinit: quando vero tertio negavit, tunc secundo cecinit ". Notavit autem hoc, manifestans quod primum gallicinium non admonuit eum. Rursum autem Lucas scribit, quod post- • Ibid. 70. 95 Ibid. 71. ** Ibid. 68, 72. Varia lectiones et notæ. Ita Chrysost. sed de re alia, tom. VII, pag. Ως ὁ διδάσκαλος. Β. ¸лn)Vacua. Imo cava. Forte xsvi pro xolņ invenerat. Ita eliam uterque in contextu Matthaei. Recle. Alterum, quod nec Complutensis editio habet, ex suo Lexico deprompsit Erasmus. Qualem reddidit. Quomodo afccit.

EUTHYCH ZIGABENI ό 70% quam gallus cecinit, conversus Dominus respexit στραφεὶς ὁ Κύριος, ἐνέβλεψε τῷ Πέτρῳ, διὰ τοῦ Petrum, per aspectum ad memoriam eum reducens ". Adeo enim illum devicerat timor, ut paulominus fuerit emortuus: cumque gallus non semel tantum, sed et bis cecinisset, neque ita ad sensum redierat, sed opus etiam fuerat Salvatoris aspectu. Vide ergo infirmitatem in quam brevi tempore tertio negaverit, et successive tres emiserit negationes, non quæstionibus examinatus, sed forte fortuna in transitu requisitus. Vers. 75. Ει egressus - amare. Egressus est foras, ne forte flens et ipse apprehenderetur. Flevit autem, non utcunque, sed acerbe. Marcus autem dicit *, quod adjiciens flevit; adjiciens, boc est incipieus. Joannes vero hoc, tanquam ab aliis dictum prætermisit. βλέμματος υπομιμνήσκων αὐτόν. Τοσούτον γὰρ αὐτοῦ κατεκράτησεν ὁ φόβος, ὡς ἀποτεθνηκέναι μικροῦ, καὶ τοῦ ἀλέκτορος φωνήσαντος οὐ μόνον ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ δὶς, μηδ' οὕτως εἰς αἴσθησιν ἐλθεῖν, ἀλλὰ δεηθῆναι καὶ τοῦ βλέμματος τοῦ Σωτῆρος. Τε γοῦν ἀσθένειαν, πῶς ἐν βραχεῖ καιρῷ τρίτον ηρνή σατο, καὶ ἐκ διαδοχῆς τὰς τρεῖς ἀρνήσεις ἐποιήσατο, καὶ οὐκ ἐταζόμενος, ἀλλ', ὡς ἔτυχε, κατὰ πάροδον ερωτώμενος. Καὶ ἐξελθὼν — πικρώς. Ἐξῆλθεν έξω, φοβού μενος μήποτε κλαίων κατασχεθῇ καὶ αὐτός. Εκλαυσε δὲ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ πικρῶς. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν ὅτι ἐπιβαλὼν ἔκλαιεν· ἐπιβαλών, ἀντὶ τοῦ, ἀρξά μενος. Ιωάννης δὲ καὶ τοῦτο παρέδραμεν, ὡς ταῖς Β' ἄλλοις εἰρημένον. Vidisti peccatum? vide et poenitentiam. Ob hoc enim peccata et pœnitentiæ sanctorum scripta sunt. Permissus est autem cadere Petrus, non propter dictas tantum causas, sed etiam ut ignoscere discat his quoque qui labuntur, horum imbecillitatem ex sua cognoscens: nam pastor cons'ituendus erat: et ut magnorum factus operator miraculorum, modestus sit, ac sui casus recordatus, Deo rem omnem ascribal. Siquidem et Paulus cum tentationibus permissus est pugnare, no extolleretur, ut ipse ait. Potissimum autem, ut peccatoribus clarum esset pœnitentiæ exemplum. Si enim cæterorum princeps apostolorum, qui tales virtutes et viderat et fecerat, tandem in negationem lapsus est: deinde agnito delicto illum pœnituit, et non solum brevi tempore maculam omnem abstersit, sed et cæterorum pastor discipulorum creatus est, et nultorum ac magnorum operator miraculorum appellatus est; nullum qui ceciderit desperare convenit, sed illico pœnitentiam agere cum divitias cognoscat mansuetudinis Domini. Είδες τὴν ἁμαρτίαν, ἴδε καὶ τὴν μετάνοιαν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ αἱ ἁμαρτίαι καὶ αἱ μετάνοιαι την ἁγίων ἐγράφησαν, ἵνα, ὅταν ἀμάρτωμεν, μιμώμεθα τὴν τούτων μετάνοιαν. Παρεχωρήθη δὲ πεσεῖν ὁ Πέτρος οὐ μόνον διὰ τὰς ἀνωτέρω ῥηθείσας αἰτίας, ἀλλὰ καὶ ἵνα μάθῃ συγγνωμονεῖν τοῖς ὀλισθαίνουσιν, ἐκ τῆς οἰκείας ἀσθενείας καὶ τὴν τούτων ἐπιγινώσκων· ἔμελλε γὰρ ποιμὴν καταστῆναι· καὶ ἵνα τε λεσιουργός μεγάλων θαυμάτων γινόμενος, μετριο φρονῇ, καὶ τοῦ πτώματος μνημονεύων, τῷ Θεῷ τὸ πᾶν ἐπιγράφηται. Καὶ Παῦλος γὰρ πειρασμοίς ἀφέθη παλαίειν, ἵνα μὴ, ὡς αὐτός φησιν, ὑπεραίρηται· τὸ δὲ μείζον, ἵνα τοῖς ἁμαρτάνουσι λαμπρών είη παράδειγμα μετανοίας. Εἰ γὰρ ὁ κορυφαίος τῶν μαθητῶν, ὁ τηλικούτων δυνάμεων τὰς μὲν ἰδών, τὰς δὲ τελέσας, ὕστερον ὠλίσθησεν εἰς ἄρνησιν, εἶτα τὸ πεπλημμελημένον ἐπιγνοὺς καὶ μετανοήσας, οὐ μόνον ἐν ὀλίγῳ καιρῷ τέλεον ἅπαν ἀπήλειψεν ἀλλὰ καὶ ποιμὴν τῶν ἄλλων μαθητῶν προεβλήθη, και πολλῶν καὶ μεγάλων θαυμάτων αυτουργός ἐχρημά τισεν· οὐδένα πεσόντα χρή καταπεσεῖν, ἀλλ' αὐτίκα μετανοεῖν, ἐννοοῦντα τὸν πλοῦτον τῆς τοῦ Δεσπότου χρηστότητος. Et hic quoque observandum, quod Matthæus quidem ¹ et Marcus * scripserunt primum factam esse a principe ɛacerdotum interrogationem, deinde Judæorum injurias, et postmodum Petri negationes. Lucas vero primum Petri negationes, deinde injurias, postmodum facto jam die interrogationes. Illi siquidem non solum ea quæ facta sunt retulerunt, sed et ordinis rerum gestarum curam habuerunt: hic autem facta tantum relatione rerum perpetratarum, ordinis curam non habuit. Cap. XXVII. Vers. 1. Mane - Vers. 2. Præsidi. Similiter et Marcus et Lucas dixerunt; Joannes Κανταῦθα δὲ παρατηρητέον ότι Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος ἔγραψαν πρώτον γενέσθαι τὴν παρὰ τοῦ ἀρχιερέως ἐρώτησιν, εἶτα τὰς ἀπὸ τῶν Ἰουδαίων ἀτιμίας, ἔπειτα τὰς ἀρνήσεις τοῦ Πέτρου· Λουκᾶς δὲ πρῶτον τάς ἀρνήσεις· εἶτα τὰς ἀτιμίας, ἔπειτα, γενομένης ημέρας λοιπὸν, τὴν ἐρώτησιν. Οἱ μὲν γὰρ οὐ μόνον ἀπήγγειλαν τα πεπραγμένα, ἀλλὰ καὶ τῆς τάξεως αὐτῶν ἐφρόντισαν· ὁ δὲ, μόνης τῆς ἀπαγγε λίας τῶν πεπραγμένων γενόμενος, τῆς τάξεως αὐτῶν οὐκ ἐφρόντισεν. Πρωίας ἡγεμόνι. Ομοίως καὶ Μάρκος και Λουκᾶς εἶπον. Ἰωάννης δέ φησιν ὅτι Αγουσι τὴν * Marc. xiv, 55, 65, * Luc. xx11, 61. * Marc. xiv. 72.» II Cor. xn, 7. 66. * Luc. xx, 56, 63, 66. * Marc. xv, 1; Luc. xni, 1. · Matth. xxvi, 59, Varia lectiones et nota. 'Αφείθη, Cod. A. In hoc plerumque variant. Εἰκός, pro sl, dat cod. A. Male. ᾿Απήλειψεν, Β, ἀπείληψεν, Α. Illud etiain in61, venit Hentenius. Ergo scriba cod. confudit vocales, ut alibi. Alias in mentem cuiquam venire possit ἀπείληφεν. Diglized by Google

EUTHYCH ZIGABENI ό 70% quam gallus cecinit, conversus Dominus respexit στραφεὶς ὁ Κύριος, ἐνέβλεψε τῷ Πέτρῳ, διὰ τοῦ Petrum, per aspectum ad memoriam eum reducens ". Adeo enim illum devicerat timor, ut paulominus fuerit emortuus: cumque gallus non semel tantum, sed et bis cecinisset, neque ita ad sensum redierat, sed opus etiam fuerat Salvatoris aspectu. Vide ergo infirmitatem in quam brevi tempore tertio negaverit, et successive tres emiserit negationes, non quæstionibus examinatus, sed forte fortuna in transitu requisitus. Vers. 75. Ει egressus - amare. Egressus est foras, ne forte flens et ipse apprehenderetur. Flevit autem, non utcunque, sed acerbe. Marcus autem dicit *, quod adjiciens flevit; adjiciens, boc est incipieus. Joannes vero hoc, tanquam ab aliis dictum prætermisit. βλέμματος υπομιμνήσκων αὐτόν. Τοσούτον γὰρ αὐτοῦ κατεκράτησεν ὁ φόβος, ὡς ἀποτεθνηκέναι μικροῦ, καὶ τοῦ ἀλέκτορος φωνήσαντος οὐ μόνον ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ δὶς, μηδ' οὕτως εἰς αἴσθησιν ἐλθεῖν, ἀλλὰ δεηθῆναι καὶ τοῦ βλέμματος τοῦ Σωτῆρος. Τε γοῦν ἀσθένειαν, πῶς ἐν βραχεῖ καιρῷ τρίτον ηρνή σατο, καὶ ἐκ διαδοχῆς τὰς τρεῖς ἀρνήσεις ἐποιήσατο, καὶ οὐκ ἐταζόμενος, ἀλλ', ὡς ἔτυχε, κατὰ πάροδον ερωτώμενος. Καὶ ἐξελθὼν — πικρώς. Ἐξῆλθεν έξω, φοβού μενος μήποτε κλαίων κατασχεθῇ καὶ αὐτός. Εκλαυσε δὲ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ πικρῶς. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν ὅτι ἐπιβαλὼν ἔκλαιεν· ἐπιβαλών, ἀντὶ τοῦ, ἀρξά μενος. Ιωάννης δὲ καὶ τοῦτο παρέδραμεν, ὡς ταῖς Β' ἄλλοις εἰρημένον. Vidisti peccatum? vide et poenitentiam. Ob hoc enim peccata et pœnitentiæ sanctorum scripta sunt. Permissus est autem cadere Petrus, non propter dictas tantum causas, sed etiam ut ignoscere discat his quoque qui labuntur, horum imbecillitatem ex sua cognoscens: nam pastor cons'ituendus erat: et ut magnorum factus operator miraculorum, modestus sit, ac sui casus recordatus, Deo rem omnem ascribal. Siquidem et Paulus cum tentationibus permissus est pugnare, no extolleretur, ut ipse ait. Potissimum autem, ut peccatoribus clarum esset pœnitentiæ exemplum. Si enim cæterorum princeps apostolorum, qui tales virtutes et viderat et fecerat, tandem in negationem lapsus est: deinde agnito delicto illum pœnituit, et non solum brevi tempore maculam omnem abstersit, sed et cæterorum pastor discipulorum creatus est, et nultorum ac magnorum operator miraculorum appellatus est; nullum qui ceciderit desperare convenit, sed illico pœnitentiam agere cum divitias cognoscat mansuetudinis Domini. Είδες τὴν ἁμαρτίαν, ἴδε καὶ τὴν μετάνοιαν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ αἱ ἁμαρτίαι καὶ αἱ μετάνοιαι την ἁγίων ἐγράφησαν, ἵνα, ὅταν ἀμάρτωμεν, μιμώμεθα τὴν τούτων μετάνοιαν. Παρεχωρήθη δὲ πεσεῖν ὁ Πέτρος οὐ μόνον διὰ τὰς ἀνωτέρω ῥηθείσας αἰτίας, ἀλλὰ καὶ ἵνα μάθῃ συγγνωμονεῖν τοῖς ὀλισθαίνουσιν, ἐκ τῆς οἰκείας ἀσθενείας καὶ τὴν τούτων ἐπιγινώσκων· ἔμελλε γὰρ ποιμὴν καταστῆναι· καὶ ἵνα τε λεσιουργός μεγάλων θαυμάτων γινόμενος, μετριο φρονῇ, καὶ τοῦ πτώματος μνημονεύων, τῷ Θεῷ τὸ πᾶν ἐπιγράφηται. Καὶ Παῦλος γὰρ πειρασμοίς ἀφέθη παλαίειν, ἵνα μὴ, ὡς αὐτός φησιν, ὑπεραίρηται· τὸ δὲ μείζον, ἵνα τοῖς ἁμαρτάνουσι λαμπρών είη παράδειγμα μετανοίας. Εἰ γὰρ ὁ κορυφαίος τῶν μαθητῶν, ὁ τηλικούτων δυνάμεων τὰς μὲν ἰδών, τὰς δὲ τελέσας, ὕστερον ὠλίσθησεν εἰς ἄρνησιν, εἶτα τὸ πεπλημμελημένον ἐπιγνοὺς καὶ μετανοήσας, οὐ μόνον ἐν ὀλίγῳ καιρῷ τέλεον ἅπαν ἀπήλειψεν ἀλλὰ καὶ ποιμὴν τῶν ἄλλων μαθητῶν προεβλήθη, και πολλῶν καὶ μεγάλων θαυμάτων αυτουργός ἐχρημά τισεν· οὐδένα πεσόντα χρή καταπεσεῖν, ἀλλ' αὐτίκα μετανοεῖν, ἐννοοῦντα τὸν πλοῦτον τῆς τοῦ Δεσπότου χρηστότητος. Et hic quoque observandum, quod Matthæus quidem ¹ et Marcus * scripserunt primum factam esse a principe ɛacerdotum interrogationem, deinde Judæorum injurias, et postmodum Petri negationes. Lucas vero primum Petri negationes, deinde injurias, postmodum facto jam die interrogationes. Illi siquidem non solum ea quæ facta sunt retulerunt, sed et ordinis rerum gestarum curam habuerunt: hic autem facta tantum relatione rerum perpetratarum, ordinis curam non habuit. Cap. XXVII. Vers. 1. Mane - Vers. 2. Præsidi. Similiter et Marcus et Lucas dixerunt; Joannes Κανταῦθα δὲ παρατηρητέον ότι Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος ἔγραψαν πρώτον γενέσθαι τὴν παρὰ τοῦ ἀρχιερέως ἐρώτησιν, εἶτα τὰς ἀπὸ τῶν Ἰουδαίων ἀτιμίας, ἔπειτα τὰς ἀρνήσεις τοῦ Πέτρου· Λουκᾶς δὲ πρῶτον τάς ἀρνήσεις· εἶτα τὰς ἀτιμίας, ἔπειτα, γενομένης ημέρας λοιπὸν, τὴν ἐρώτησιν. Οἱ μὲν γὰρ οὐ μόνον ἀπήγγειλαν τα πεπραγμένα, ἀλλὰ καὶ τῆς τάξεως αὐτῶν ἐφρόντισαν· ὁ δὲ, μόνης τῆς ἀπαγγε λίας τῶν πεπραγμένων γενόμενος, τῆς τάξεως αὐτῶν οὐκ ἐφρόντισεν. Πρωίας ἡγεμόνι. Ομοίως καὶ Μάρκος και Λουκᾶς εἶπον. Ἰωάννης δέ φησιν ὅτι Αγουσι τὴν * Marc. xiv, 55, 65, * Luc. xx11, 61. * Marc. xiv. 72.» II Cor. xn, 7. 66. * Luc. xx, 56, 63, 66. * Marc. xv, 1; Luc. xni, 1. · Matth. xxvi, 59, Varia lectiones et nota. 'Αφείθη, Cod. A. In hoc plerumque variant. Εἰκός, pro sl, dat cod. A. Male. ᾿Απήλειψεν, Β, ἀπείληψεν, Α. Illud etiain in61, venit Hentenius. Ergo scriba cod. confudit vocales, ut alibi. Alias in mentem cuiquam venire possit ἀπείληφεν. Diglized by Google

EUTHYCH ZIGABENI ό 70% quam gallus cecinit, conversus Dominus respexit στραφεὶς ὁ Κύριος, ἐνέβλεψε τῷ Πέτρῳ, διὰ τοῦ Petrum, per aspectum ad memoriam eum reducens ". Adeo enim illum devicerat timor, ut paulominus fuerit emortuus: cumque gallus non semel tantum, sed et bis cecinisset, neque ita ad sensum redierat, sed opus etiam fuerat Salvatoris aspectu. Vide ergo infirmitatem in quam brevi tempore tertio negaverit, et successive tres emiserit negationes, non quæstionibus examinatus, sed forte fortuna in transitu requisitus. Vers. 75. Ει egressus - amare. Egressus est foras, ne forte flens et ipse apprehenderetur. Flevit autem, non utcunque, sed acerbe. Marcus autem dicit *, quod adjiciens flevit; adjiciens, boc est incipieus. Joannes vero hoc, tanquam ab aliis dictum prætermisit. βλέμματος υπομιμνήσκων αὐτόν. Τοσούτον γὰρ αὐτοῦ κατεκράτησεν ὁ φόβος, ὡς ἀποτεθνηκέναι μικροῦ, καὶ τοῦ ἀλέκτορος φωνήσαντος οὐ μόνον ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ δὶς, μηδ' οὕτως εἰς αἴσθησιν ἐλθεῖν, ἀλλὰ δεηθῆναι καὶ τοῦ βλέμματος τοῦ Σωτῆρος. Τε γοῦν ἀσθένειαν, πῶς ἐν βραχεῖ καιρῷ τρίτον ηρνή σατο, καὶ ἐκ διαδοχῆς τὰς τρεῖς ἀρνήσεις ἐποιήσατο, καὶ οὐκ ἐταζόμενος, ἀλλ', ὡς ἔτυχε, κατὰ πάροδον ερωτώμενος. Καὶ ἐξελθὼν — πικρώς. Ἐξῆλθεν έξω, φοβού μενος μήποτε κλαίων κατασχεθῇ καὶ αὐτός. Εκλαυσε δὲ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ πικρῶς. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν ὅτι ἐπιβαλὼν ἔκλαιεν· ἐπιβαλών, ἀντὶ τοῦ, ἀρξά μενος. Ιωάννης δὲ καὶ τοῦτο παρέδραμεν, ὡς ταῖς Β' ἄλλοις εἰρημένον. Vidisti peccatum? vide et poenitentiam. Ob hoc enim peccata et pœnitentiæ sanctorum scripta sunt. Permissus est autem cadere Petrus, non propter dictas tantum causas, sed etiam ut ignoscere discat his quoque qui labuntur, horum imbecillitatem ex sua cognoscens: nam pastor cons'ituendus erat: et ut magnorum factus operator miraculorum, modestus sit, ac sui casus recordatus, Deo rem omnem ascribal. Siquidem et Paulus cum tentationibus permissus est pugnare, no extolleretur, ut ipse ait. Potissimum autem, ut peccatoribus clarum esset pœnitentiæ exemplum. Si enim cæterorum princeps apostolorum, qui tales virtutes et viderat et fecerat, tandem in negationem lapsus est: deinde agnito delicto illum pœnituit, et non solum brevi tempore maculam omnem abstersit, sed et cæterorum pastor discipulorum creatus est, et nultorum ac magnorum operator miraculorum appellatus est; nullum qui ceciderit desperare convenit, sed illico pœnitentiam agere cum divitias cognoscat mansuetudinis Domini. Είδες τὴν ἁμαρτίαν, ἴδε καὶ τὴν μετάνοιαν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ αἱ ἁμαρτίαι καὶ αἱ μετάνοιαι την ἁγίων ἐγράφησαν, ἵνα, ὅταν ἀμάρτωμεν, μιμώμεθα τὴν τούτων μετάνοιαν. Παρεχωρήθη δὲ πεσεῖν ὁ Πέτρος οὐ μόνον διὰ τὰς ἀνωτέρω ῥηθείσας αἰτίας, ἀλλὰ καὶ ἵνα μάθῃ συγγνωμονεῖν τοῖς ὀλισθαίνουσιν, ἐκ τῆς οἰκείας ἀσθενείας καὶ τὴν τούτων ἐπιγινώσκων· ἔμελλε γὰρ ποιμὴν καταστῆναι· καὶ ἵνα τε λεσιουργός μεγάλων θαυμάτων γινόμενος, μετριο φρονῇ, καὶ τοῦ πτώματος μνημονεύων, τῷ Θεῷ τὸ πᾶν ἐπιγράφηται. Καὶ Παῦλος γὰρ πειρασμοίς ἀφέθη παλαίειν, ἵνα μὴ, ὡς αὐτός φησιν, ὑπεραίρηται· τὸ δὲ μείζον, ἵνα τοῖς ἁμαρτάνουσι λαμπρών είη παράδειγμα μετανοίας. Εἰ γὰρ ὁ κορυφαίος τῶν μαθητῶν, ὁ τηλικούτων δυνάμεων τὰς μὲν ἰδών, τὰς δὲ τελέσας, ὕστερον ὠλίσθησεν εἰς ἄρνησιν, εἶτα τὸ πεπλημμελημένον ἐπιγνοὺς καὶ μετανοήσας, οὐ μόνον ἐν ὀλίγῳ καιρῷ τέλεον ἅπαν ἀπήλειψεν ἀλλὰ καὶ ποιμὴν τῶν ἄλλων μαθητῶν προεβλήθη, και πολλῶν καὶ μεγάλων θαυμάτων αυτουργός ἐχρημά τισεν· οὐδένα πεσόντα χρή καταπεσεῖν, ἀλλ' αὐτίκα μετανοεῖν, ἐννοοῦντα τὸν πλοῦτον τῆς τοῦ Δεσπότου χρηστότητος. Et hic quoque observandum, quod Matthæus quidem ¹ et Marcus * scripserunt primum factam esse a principe ɛacerdotum interrogationem, deinde Judæorum injurias, et postmodum Petri negationes. Lucas vero primum Petri negationes, deinde injurias, postmodum facto jam die interrogationes. Illi siquidem non solum ea quæ facta sunt retulerunt, sed et ordinis rerum gestarum curam habuerunt: hic autem facta tantum relatione rerum perpetratarum, ordinis curam non habuit. Cap. XXVII. Vers. 1. Mane - Vers. 2. Præsidi. Similiter et Marcus et Lucas dixerunt; Joannes Κανταῦθα δὲ παρατηρητέον ότι Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος ἔγραψαν πρώτον γενέσθαι τὴν παρὰ τοῦ ἀρχιερέως ἐρώτησιν, εἶτα τὰς ἀπὸ τῶν Ἰουδαίων ἀτιμίας, ἔπειτα τὰς ἀρνήσεις τοῦ Πέτρου· Λουκᾶς δὲ πρῶτον τάς ἀρνήσεις· εἶτα τὰς ἀτιμίας, ἔπειτα, γενομένης ημέρας λοιπὸν, τὴν ἐρώτησιν. Οἱ μὲν γὰρ οὐ μόνον ἀπήγγειλαν τα πεπραγμένα, ἀλλὰ καὶ τῆς τάξεως αὐτῶν ἐφρόντισαν· ὁ δὲ, μόνης τῆς ἀπαγγε λίας τῶν πεπραγμένων γενόμενος, τῆς τάξεως αὐτῶν οὐκ ἐφρόντισεν. Πρωίας ἡγεμόνι. Ομοίως καὶ Μάρκος και Λουκᾶς εἶπον. Ἰωάννης δέ φησιν ὅτι Αγουσι τὴν * Marc. xiv, 55, 65, * Luc. xx11, 61. * Marc. xiv. 72.» II Cor. xn, 7. 66. * Luc. xx, 56, 63, 66. * Marc. xv, 1; Luc. xni, 1. · Matth. xxvi, 59, Varia lectiones et nota. 'Αφείθη, Cod. A. In hoc plerumque variant. Εἰκός, pro sl, dat cod. A. Male. ᾿Απήλειψεν, Β, ἀπείληψεν, Α. Illud etiain in61, venit Hentenius. Ergo scriba cod. confudit vocales, ut alibi. Alias in mentem cuiquam venire possit ἀπείληφεν. Diglized by Google

EUTHYCH ZIGABENI ό 70% quam gallus cecinit, conversus Dominus respexit στραφεὶς ὁ Κύριος, ἐνέβλεψε τῷ Πέτρῳ, διὰ τοῦ Petrum, per aspectum ad memoriam eum reducens ". Adeo enim illum devicerat timor, ut paulominus fuerit emortuus: cumque gallus non semel tantum, sed et bis cecinisset, neque ita ad sensum redierat, sed opus etiam fuerat Salvatoris aspectu. Vide ergo infirmitatem in quam brevi tempore tertio negaverit, et successive tres emiserit negationes, non quæstionibus examinatus, sed forte fortuna in transitu requisitus. Vers. 75. Ει egressus - amare. Egressus est foras, ne forte flens et ipse apprehenderetur. Flevit autem, non utcunque, sed acerbe. Marcus autem dicit *, quod adjiciens flevit; adjiciens, boc est incipieus. Joannes vero hoc, tanquam ab aliis dictum prætermisit. βλέμματος υπομιμνήσκων αὐτόν. Τοσούτον γὰρ αὐτοῦ κατεκράτησεν ὁ φόβος, ὡς ἀποτεθνηκέναι μικροῦ, καὶ τοῦ ἀλέκτορος φωνήσαντος οὐ μόνον ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ δὶς, μηδ' οὕτως εἰς αἴσθησιν ἐλθεῖν, ἀλλὰ δεηθῆναι καὶ τοῦ βλέμματος τοῦ Σωτῆρος. Τε γοῦν ἀσθένειαν, πῶς ἐν βραχεῖ καιρῷ τρίτον ηρνή σατο, καὶ ἐκ διαδοχῆς τὰς τρεῖς ἀρνήσεις ἐποιήσατο, καὶ οὐκ ἐταζόμενος, ἀλλ', ὡς ἔτυχε, κατὰ πάροδον ερωτώμενος. Καὶ ἐξελθὼν — πικρώς. Ἐξῆλθεν έξω, φοβού μενος μήποτε κλαίων κατασχεθῇ καὶ αὐτός. Εκλαυσε δὲ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ πικρῶς. Ὁ δὲ Μάρκος εἶπεν ὅτι ἐπιβαλὼν ἔκλαιεν· ἐπιβαλών, ἀντὶ τοῦ, ἀρξά μενος. Ιωάννης δὲ καὶ τοῦτο παρέδραμεν, ὡς ταῖς Β' ἄλλοις εἰρημένον. Vidisti peccatum? vide et poenitentiam. Ob hoc enim peccata et pœnitentiæ sanctorum scripta sunt. Permissus est autem cadere Petrus, non propter dictas tantum causas, sed etiam ut ignoscere discat his quoque qui labuntur, horum imbecillitatem ex sua cognoscens: nam pastor cons'ituendus erat: et ut magnorum factus operator miraculorum, modestus sit, ac sui casus recordatus, Deo rem omnem ascribal. Siquidem et Paulus cum tentationibus permissus est pugnare, no extolleretur, ut ipse ait. Potissimum autem, ut peccatoribus clarum esset pœnitentiæ exemplum. Si enim cæterorum princeps apostolorum, qui tales virtutes et viderat et fecerat, tandem in negationem lapsus est: deinde agnito delicto illum pœnituit, et non solum brevi tempore maculam omnem abstersit, sed et cæterorum pastor discipulorum creatus est, et nultorum ac magnorum operator miraculorum appellatus est; nullum qui ceciderit desperare convenit, sed illico pœnitentiam agere cum divitias cognoscat mansuetudinis Domini. Είδες τὴν ἁμαρτίαν, ἴδε καὶ τὴν μετάνοιαν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ αἱ ἁμαρτίαι καὶ αἱ μετάνοιαι την ἁγίων ἐγράφησαν, ἵνα, ὅταν ἀμάρτωμεν, μιμώμεθα τὴν τούτων μετάνοιαν. Παρεχωρήθη δὲ πεσεῖν ὁ Πέτρος οὐ μόνον διὰ τὰς ἀνωτέρω ῥηθείσας αἰτίας, ἀλλὰ καὶ ἵνα μάθῃ συγγνωμονεῖν τοῖς ὀλισθαίνουσιν, ἐκ τῆς οἰκείας ἀσθενείας καὶ τὴν τούτων ἐπιγινώσκων· ἔμελλε γὰρ ποιμὴν καταστῆναι· καὶ ἵνα τε λεσιουργός μεγάλων θαυμάτων γινόμενος, μετριο φρονῇ, καὶ τοῦ πτώματος μνημονεύων, τῷ Θεῷ τὸ πᾶν ἐπιγράφηται. Καὶ Παῦλος γὰρ πειρασμοίς ἀφέθη παλαίειν, ἵνα μὴ, ὡς αὐτός φησιν, ὑπεραίρηται· τὸ δὲ μείζον, ἵνα τοῖς ἁμαρτάνουσι λαμπρών είη παράδειγμα μετανοίας. Εἰ γὰρ ὁ κορυφαίος τῶν μαθητῶν, ὁ τηλικούτων δυνάμεων τὰς μὲν ἰδών, τὰς δὲ τελέσας, ὕστερον ὠλίσθησεν εἰς ἄρνησιν, εἶτα τὸ πεπλημμελημένον ἐπιγνοὺς καὶ μετανοήσας, οὐ μόνον ἐν ὀλίγῳ καιρῷ τέλεον ἅπαν ἀπήλειψεν ἀλλὰ καὶ ποιμὴν τῶν ἄλλων μαθητῶν προεβλήθη, και πολλῶν καὶ μεγάλων θαυμάτων αυτουργός ἐχρημά τισεν· οὐδένα πεσόντα χρή καταπεσεῖν, ἀλλ' αὐτίκα μετανοεῖν, ἐννοοῦντα τὸν πλοῦτον τῆς τοῦ Δεσπότου χρηστότητος. Et hic quoque observandum, quod Matthæus quidem ¹ et Marcus * scripserunt primum factam esse a principe ɛacerdotum interrogationem, deinde Judæorum injurias, et postmodum Petri negationes. Lucas vero primum Petri negationes, deinde injurias, postmodum facto jam die interrogationes. Illi siquidem non solum ea quæ facta sunt retulerunt, sed et ordinis rerum gestarum curam habuerunt: hic autem facta tantum relatione rerum perpetratarum, ordinis curam non habuit. Cap. XXVII. Vers. 1. Mane - Vers. 2. Præsidi. Similiter et Marcus et Lucas dixerunt; Joannes Κανταῦθα δὲ παρατηρητέον ότι Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος ἔγραψαν πρώτον γενέσθαι τὴν παρὰ τοῦ ἀρχιερέως ἐρώτησιν, εἶτα τὰς ἀπὸ τῶν Ἰουδαίων ἀτιμίας, ἔπειτα τὰς ἀρνήσεις τοῦ Πέτρου· Λουκᾶς δὲ πρῶτον τάς ἀρνήσεις· εἶτα τὰς ἀτιμίας, ἔπειτα, γενομένης ημέρας λοιπὸν, τὴν ἐρώτησιν. Οἱ μὲν γὰρ οὐ μόνον ἀπήγγειλαν τα πεπραγμένα, ἀλλὰ καὶ τῆς τάξεως αὐτῶν ἐφρόντισαν· ὁ δὲ, μόνης τῆς ἀπαγγε λίας τῶν πεπραγμένων γενόμενος, τῆς τάξεως αὐτῶν οὐκ ἐφρόντισεν. Πρωίας ἡγεμόνι. Ομοίως καὶ Μάρκος και Λουκᾶς εἶπον. Ἰωάννης δέ φησιν ὅτι Αγουσι τὴν * Marc. xiv, 55, 65, * Luc. xx11, 61. * Marc. xiv. 72.» II Cor. xn, 7. 66. * Luc. xx, 56, 63, 66. * Marc. xv, 1; Luc. xni, 1. · Matth. xxvi, 59, Varia lectiones et nota. 'Αφείθη, Cod. A. In hoc plerumque variant. Εἰκός, pro sl, dat cod. A. Male. ᾿Απήλειψεν, Β, ἀπείληψεν, Α. Illud etiain in61, venit Hentenius. Ergo scriba cod. confudit vocales, ut alibi. Alias in mentem cuiquam venire possit ἀπείληφεν. Diglized by Google

COMMENT. IN MATTH.EUM.- CAP. XXVII. ᾿Ιησοῦν ἀπὸ τοῦ Καϊάφα εἰς τὸ πραιτώριον. Ἦr vero ait: Ducunt Jesum a Caiapha ad pratorium. δὲ πρωΐα. Καὶ αὐτοὶ οὐκ εἰσῆλθον εἰς τὸ πρωιτώριον, ἵνα μή μιανθῶσιν, ἀλλ' ἵνα φάγωσι τὸ πάσχα. Δ' ὅλης γὰρ τῆς νυκτὸς ἤταζον αὐτὸν, καὶ μετέφερον. Αλλ' ὢ τῆς ἀνοίας! φονῶντες μὲν, καὶ εἰς θάνατον παραδιδόντες, οὐκ ἐδόκουν μιαίνεσθαι τὸ δ' ἐπιβῆναι τοῦ δικαστηρίου μιασμὸν ἐνόμιζον οἱ τὴν κώνωπα διυλίζοντες καὶ τὴν κάμηλον καταπίνοντες. ΚΕΦ. ΞΖ'. Περὶ τῆς Ἰούδα μεταμελείας. Τότε — ἀθῶον. Ἰδὼν ὅτι κατεκρίθη θανάτῳ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ὁ Χριστό;. Εδει δὲ πρὸ τῆς προδοσίας μεταμεληθῆναι. ᾿Αλλὰ τοιοῦτος ὁ διάβολος· πρὸ μὲν τῆς ἁμαρτία; οὐκ ἀφίησιν ἰδεῖν τὸ κακὸν, ἵνα μὴ γένηται μετάνοια· μετὰ δὲ τὸ ἀπαρτισθῆναι τὴν ἁμαρτίαν, ἀφίησιν ἰδεῖν, ἵνα λυπήσῃ καὶ εἰς ἀπό γνωσιν συνελάσῃ. "Ημαρτον, φησί, παραδούς αἷμα ἀθῶον, εἰς τὸ χυθῆναι. Οἱ δὲ ὄψει. Καὶ ὁ Ἰούδας εἰπὼν ὅτι Ημαρτον, παραδούς αἷμα ἀθῶον, ἀδίκως αὐτὸν ἀποθνήσκειν ἐμαρτύρησε· καὶ οἱ Ἰουδαῖοι, φήσαντες, Τί πρὸς ἡμᾶς; σὺ ὄψει, τῇ μαρτυρία τούτου συγκατέθεντο καὶ ἡ ἀλήθεια παρὰ τῶν ἐχθρῶν ὡμολογήθη. Τοῦ Ευμοῦ δὲ θήγοντος, ἅπαν τὸ ἔγκλημα προσάψαντες τῷ Ἰούδα, λοιπὸν αὐτοὶ τῷ πάθει μεθύοντες, ἐπὶ τον φόνον ἠπείγοντο p Καὶ — ἀπήγξατο. Τὸ μὲν ἐξομολογήσασθαι τὴν ἁμαρτίαν ἐνώπιον πάντων, καὶ τὸ ρίψαι τὰ ἀργύρια, μεταμελείας εἰσί· τὸ δὲ ἀπάγξασθαι ἀπογνώσεω;. Ἐπέγνω μὲν γὰρ τὸ κακὸν, καὶ μετεμελήθη, καὶ ἐξωμολογήσατο· οὐκ ἐζήτησε δὲ συγγνώμην παρά τοῦ δυναμένου δοῦναι ταύτην. Οὐ γὰρ ἀφῆκεν αὐτὸν ὁ διάβολος μετανοήσαι πρὸς τὸν Χριστὸν, εἰς ὃν ἐξήμαρτεν· ἀλλὰ προεξήγαγε τοῦτον τῆς μετανοίας, ὡς μὴ φέροντα τὸν ἀπὸ τοῦ συνειδότος ἔλεγχον. Δέον οὖν ἐπὶ τὸν ἀνεξίκακον τοῦτον καταφυγεῖν· ὁ δὲ μᾶλλον ἐπὶ τὸν θάνατον κατέφυγεν, ὅπως θᾶττον ἀπαλλαγείη τῆς κατεγνωσμένης καὶ ἐπωδύνου ζωῆς. Καὶ οὐδὲ τούτου παραυτίκα τετύχηκεν, ὡς ἐγλίχεται διαγνωσθεὶς γὰρ ὑπό τινων, καθηρέθη τῆς ἀγχόνης" εἶτα ἐν ἰδιάζοντι τόπῳ διέζησε καιρὸν ὀλίγον, καὶ πρηνής γενόμενος, εἴτουν, πεπρησμένος, ἐξωγκωμένος, ἐλάκισε καὶ διερράγη μέτος, καὶ ἐξε χύθη τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ, καθώς φησιν ἡ βίβλος τῶν Πράξεων. Εἰ δὲ καὶ γέγραπται ἐν αὐτῇ ὅτι • Joan. xvml, 28. • Act. 1, 18. Erat autem mane, et ipsi non introierunt in prætorium, ut non contaminarentur, sed ut ederent pascha. Per totam enim noctem examinaverant eun, et nunc (pp) transferebant. Sed, oin saniam J cædem perpetrantes et ad mortem tradentes, non putabant se inquinari: ingredi autem ad tribunal, contaminationem ducebant, culicem liquantes, et camelum glutientes. CAP. LXVII. De Juda penitentia. Vers. 5. Tunc Vers. 4. innocentem. Videns quod ad mortem condemnatus esset a Judæis Christus. Oportebat autem ante proditionem pœnitentia duci. Sed talis est diabolus: ante peccatum non permittit videre malum, ne sequatur resipiscentia: postquam autem peccatum omnibus numeris est expletum, videre permittit, ut_mœrore afficiat, et in desperationem præcipitet. Peccavi, inquit, tradens sanguinem innocentem, ut effunderetur. Vers. 4. At illi· videris. Etiam Judas dicens, Peccavi, tradens sanguinem innocentem, injuste eum mori testatus est. Judæi quoque responden - tes, Quid ad nos? tu videris; testimonio ejus assenserunt, et veritatem, licet inimici, confessi sunt: instigante autem furore, omne crimen in Judam declinantes, ipsi affectione jam ebrii, ad cædem Christi impelluntur, Vers. 5. Ει — se suspendit. Peccatum quidem coram omnibus confiteri, ac projicere argenteos, resipiscentiae fuerunt: laqueo vero se suspenderc, desperationis. Agnovit siquidem et poenituit eum, ac confessus est: veniam autem ab eo qui hanc dare poterat, non requisivit: neque enim permisit cum diabolus sic pœnitentia duci, quo ad Christum iret in quem peccaverat: sed bune ante perfectam penitentiam abduxit, utpote conscientiae remorsum non ferentem. Cum ergo ad hunc clementissimum confugere oporteret, ille ad mortem potius confugit, ut a desperata tristique vita cilius liberaretur. Et neque id continuo assecutus est, prout cupiebat agnitus enim a quibusdam depositus (qq) est ne prafocaretur: deinde postqram in secreto quodam loco, modico vixisset tempore, præceps factus sive præcipitatus, inflatus, diruptus ac diffissus est medius, et effusa sunt omnia viscera ejus, sicut ait liber ¡Actorum. Quod si etiam in Variæ lectiones et notæ. Υπείγοντα A, quod nihili est. Neque ὑπή. γοντα conjiciendum. fentenius videtur legisse μεταναστῆσαι, quod mihi etiain in mentem venerat, nondum illius interpretatione inspecta. 199) Πρηνής est pronus. Ergo interpretatio huic loco non convenit. Credo ergo Euthymium legisse πρησθείς, ut est in scholio Apollinarii, in codicibus Mosquensibus ad hunc locum. Nam adjectivi (sp) Nunc. Non est in Græco. πρηστή; equidem exempla ignoro. Vide eti: m Munteri Fragmenta Patrum Graecorum. Fascic. 1, p. 17; Hafnie 1788, 8. Nititur autem hæc tota res fabulosa et tragica narratione Papiæ, hominis nugacis ac nullius Odei. Nec enim εξηγήσεις ille, seul μύθους scripsit. Ita legunt etiam nonnulli in Actibus. Πάντα, interpunit A. vii! depositus, etc. Laqueu soiutus est. Forte κατετέθη legit.

COMMENT. IN MATTH.EUM.- CAP. XXVII. ᾿Ιησοῦν ἀπὸ τοῦ Καϊάφα εἰς τὸ πραιτώριον. Ἦr vero ait: Ducunt Jesum a Caiapha ad pratorium. δὲ πρωΐα. Καὶ αὐτοὶ οὐκ εἰσῆλθον εἰς τὸ πρωιτώριον, ἵνα μή μιανθῶσιν, ἀλλ' ἵνα φάγωσι τὸ πάσχα. Δ' ὅλης γὰρ τῆς νυκτὸς ἤταζον αὐτὸν, καὶ μετέφερον. Αλλ' ὢ τῆς ἀνοίας! φονῶντες μὲν, καὶ εἰς θάνατον παραδιδόντες, οὐκ ἐδόκουν μιαίνεσθαι τὸ δ' ἐπιβῆναι τοῦ δικαστηρίου μιασμὸν ἐνόμιζον οἱ τὴν κώνωπα διυλίζοντες καὶ τὴν κάμηλον καταπίνοντες. ΚΕΦ. ΞΖ'. Περὶ τῆς Ἰούδα μεταμελείας. Τότε — ἀθῶον. Ἰδὼν ὅτι κατεκρίθη θανάτῳ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ὁ Χριστό;. Εδει δὲ πρὸ τῆς προδοσίας μεταμεληθῆναι. ᾿Αλλὰ τοιοῦτος ὁ διάβολος· πρὸ μὲν τῆς ἁμαρτία; οὐκ ἀφίησιν ἰδεῖν τὸ κακὸν, ἵνα μὴ γένηται μετάνοια· μετὰ δὲ τὸ ἀπαρτισθῆναι τὴν ἁμαρτίαν, ἀφίησιν ἰδεῖν, ἵνα λυπήσῃ καὶ εἰς ἀπό γνωσιν συνελάσῃ. "Ημαρτον, φησί, παραδούς αἷμα ἀθῶον, εἰς τὸ χυθῆναι. Οἱ δὲ ὄψει. Καὶ ὁ Ἰούδας εἰπὼν ὅτι Ημαρτον, παραδούς αἷμα ἀθῶον, ἀδίκως αὐτὸν ἀποθνήσκειν ἐμαρτύρησε· καὶ οἱ Ἰουδαῖοι, φήσαντες, Τί πρὸς ἡμᾶς; σὺ ὄψει, τῇ μαρτυρία τούτου συγκατέθεντο καὶ ἡ ἀλήθεια παρὰ τῶν ἐχθρῶν ὡμολογήθη. Τοῦ Ευμοῦ δὲ θήγοντος, ἅπαν τὸ ἔγκλημα προσάψαντες τῷ Ἰούδα, λοιπὸν αὐτοὶ τῷ πάθει μεθύοντες, ἐπὶ τον φόνον ἠπείγοντο p Καὶ — ἀπήγξατο. Τὸ μὲν ἐξομολογήσασθαι τὴν ἁμαρτίαν ἐνώπιον πάντων, καὶ τὸ ρίψαι τὰ ἀργύρια, μεταμελείας εἰσί· τὸ δὲ ἀπάγξασθαι ἀπογνώσεω;. Ἐπέγνω μὲν γὰρ τὸ κακὸν, καὶ μετεμελήθη, καὶ ἐξωμολογήσατο· οὐκ ἐζήτησε δὲ συγγνώμην παρά τοῦ δυναμένου δοῦναι ταύτην. Οὐ γὰρ ἀφῆκεν αὐτὸν ὁ διάβολος μετανοήσαι πρὸς τὸν Χριστὸν, εἰς ὃν ἐξήμαρτεν· ἀλλὰ προεξήγαγε τοῦτον τῆς μετανοίας, ὡς μὴ φέροντα τὸν ἀπὸ τοῦ συνειδότος ἔλεγχον. Δέον οὖν ἐπὶ τὸν ἀνεξίκακον τοῦτον καταφυγεῖν· ὁ δὲ μᾶλλον ἐπὶ τὸν θάνατον κατέφυγεν, ὅπως θᾶττον ἀπαλλαγείη τῆς κατεγνωσμένης καὶ ἐπωδύνου ζωῆς. Καὶ οὐδὲ τούτου παραυτίκα τετύχηκεν, ὡς ἐγλίχεται διαγνωσθεὶς γὰρ ὑπό τινων, καθηρέθη τῆς ἀγχόνης" εἶτα ἐν ἰδιάζοντι τόπῳ διέζησε καιρὸν ὀλίγον, καὶ πρηνής γενόμενος, εἴτουν, πεπρησμένος, ἐξωγκωμένος, ἐλάκισε καὶ διερράγη μέτος, καὶ ἐξε χύθη τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ, καθώς φησιν ἡ βίβλος τῶν Πράξεων. Εἰ δὲ καὶ γέγραπται ἐν αὐτῇ ὅτι • Joan. xvml, 28. • Act. 1, 18. Erat autem mane, et ipsi non introierunt in prætorium, ut non contaminarentur, sed ut ederent pascha. Per totam enim noctem examinaverant eun, et nunc (pp) transferebant. Sed, oin saniam J cædem perpetrantes et ad mortem tradentes, non putabant se inquinari: ingredi autem ad tribunal, contaminationem ducebant, culicem liquantes, et camelum glutientes. CAP. LXVII. De Juda penitentia. Vers. 5. Tunc Vers. 4. innocentem. Videns quod ad mortem condemnatus esset a Judæis Christus. Oportebat autem ante proditionem pœnitentia duci. Sed talis est diabolus: ante peccatum non permittit videre malum, ne sequatur resipiscentia: postquam autem peccatum omnibus numeris est expletum, videre permittit, ut_mœrore afficiat, et in desperationem præcipitet. Peccavi, inquit, tradens sanguinem innocentem, ut effunderetur. Vers. 4. At illi· videris. Etiam Judas dicens, Peccavi, tradens sanguinem innocentem, injuste eum mori testatus est. Judæi quoque responden - tes, Quid ad nos? tu videris; testimonio ejus assenserunt, et veritatem, licet inimici, confessi sunt: instigante autem furore, omne crimen in Judam declinantes, ipsi affectione jam ebrii, ad cædem Christi impelluntur, Vers. 5. Ει — se suspendit. Peccatum quidem coram omnibus confiteri, ac projicere argenteos, resipiscentiae fuerunt: laqueo vero se suspenderc, desperationis. Agnovit siquidem et poenituit eum, ac confessus est: veniam autem ab eo qui hanc dare poterat, non requisivit: neque enim permisit cum diabolus sic pœnitentia duci, quo ad Christum iret in quem peccaverat: sed bune ante perfectam penitentiam abduxit, utpote conscientiae remorsum non ferentem. Cum ergo ad hunc clementissimum confugere oporteret, ille ad mortem potius confugit, ut a desperata tristique vita cilius liberaretur. Et neque id continuo assecutus est, prout cupiebat agnitus enim a quibusdam depositus (qq) est ne prafocaretur: deinde postqram in secreto quodam loco, modico vixisset tempore, præceps factus sive præcipitatus, inflatus, diruptus ac diffissus est medius, et effusa sunt omnia viscera ejus, sicut ait liber ¡Actorum. Quod si etiam in Variæ lectiones et notæ. Υπείγοντα A, quod nihili est. Neque ὑπή. γοντα conjiciendum. fentenius videtur legisse μεταναστῆσαι, quod mihi etiain in mentem venerat, nondum illius interpretatione inspecta. 199) Πρηνής est pronus. Ergo interpretatio huic loco non convenit. Credo ergo Euthymium legisse πρησθείς, ut est in scholio Apollinarii, in codicibus Mosquensibus ad hunc locum. Nam adjectivi (sp) Nunc. Non est in Græco. πρηστή; equidem exempla ignoro. Vide eti: m Munteri Fragmenta Patrum Graecorum. Fascic. 1, p. 17; Hafnie 1788, 8. Nititur autem hæc tota res fabulosa et tragica narratione Papiæ, hominis nugacis ac nullius Odei. Nec enim εξηγήσεις ille, seul μύθους scripsit. Ita legunt etiam nonnulli in Actibus. Πάντα, interpunit A. vii! depositus, etc. Laqueu soiutus est. Forte κατετέθη legit.

COMMENT. IN MATTH.EUM.- CAP. XXVII. ᾿Ιησοῦν ἀπὸ τοῦ Καϊάφα εἰς τὸ πραιτώριον. Ἦr vero ait: Ducunt Jesum a Caiapha ad pratorium. δὲ πρωΐα. Καὶ αὐτοὶ οὐκ εἰσῆλθον εἰς τὸ πρωιτώριον, ἵνα μή μιανθῶσιν, ἀλλ' ἵνα φάγωσι τὸ πάσχα. Δ' ὅλης γὰρ τῆς νυκτὸς ἤταζον αὐτὸν, καὶ μετέφερον. Αλλ' ὢ τῆς ἀνοίας! φονῶντες μὲν, καὶ εἰς θάνατον παραδιδόντες, οὐκ ἐδόκουν μιαίνεσθαι τὸ δ' ἐπιβῆναι τοῦ δικαστηρίου μιασμὸν ἐνόμιζον οἱ τὴν κώνωπα διυλίζοντες καὶ τὴν κάμηλον καταπίνοντες. ΚΕΦ. ΞΖ'. Περὶ τῆς Ἰούδα μεταμελείας. Τότε — ἀθῶον. Ἰδὼν ὅτι κατεκρίθη θανάτῳ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ὁ Χριστό;. Εδει δὲ πρὸ τῆς προδοσίας μεταμεληθῆναι. ᾿Αλλὰ τοιοῦτος ὁ διάβολος· πρὸ μὲν τῆς ἁμαρτία; οὐκ ἀφίησιν ἰδεῖν τὸ κακὸν, ἵνα μὴ γένηται μετάνοια· μετὰ δὲ τὸ ἀπαρτισθῆναι τὴν ἁμαρτίαν, ἀφίησιν ἰδεῖν, ἵνα λυπήσῃ καὶ εἰς ἀπό γνωσιν συνελάσῃ. "Ημαρτον, φησί, παραδούς αἷμα ἀθῶον, εἰς τὸ χυθῆναι. Οἱ δὲ ὄψει. Καὶ ὁ Ἰούδας εἰπὼν ὅτι Ημαρτον, παραδούς αἷμα ἀθῶον, ἀδίκως αὐτὸν ἀποθνήσκειν ἐμαρτύρησε· καὶ οἱ Ἰουδαῖοι, φήσαντες, Τί πρὸς ἡμᾶς; σὺ ὄψει, τῇ μαρτυρία τούτου συγκατέθεντο καὶ ἡ ἀλήθεια παρὰ τῶν ἐχθρῶν ὡμολογήθη. Τοῦ Ευμοῦ δὲ θήγοντος, ἅπαν τὸ ἔγκλημα προσάψαντες τῷ Ἰούδα, λοιπὸν αὐτοὶ τῷ πάθει μεθύοντες, ἐπὶ τον φόνον ἠπείγοντο p Καὶ — ἀπήγξατο. Τὸ μὲν ἐξομολογήσασθαι τὴν ἁμαρτίαν ἐνώπιον πάντων, καὶ τὸ ρίψαι τὰ ἀργύρια, μεταμελείας εἰσί· τὸ δὲ ἀπάγξασθαι ἀπογνώσεω;. Ἐπέγνω μὲν γὰρ τὸ κακὸν, καὶ μετεμελήθη, καὶ ἐξωμολογήσατο· οὐκ ἐζήτησε δὲ συγγνώμην παρά τοῦ δυναμένου δοῦναι ταύτην. Οὐ γὰρ ἀφῆκεν αὐτὸν ὁ διάβολος μετανοήσαι πρὸς τὸν Χριστὸν, εἰς ὃν ἐξήμαρτεν· ἀλλὰ προεξήγαγε τοῦτον τῆς μετανοίας, ὡς μὴ φέροντα τὸν ἀπὸ τοῦ συνειδότος ἔλεγχον. Δέον οὖν ἐπὶ τὸν ἀνεξίκακον τοῦτον καταφυγεῖν· ὁ δὲ μᾶλλον ἐπὶ τὸν θάνατον κατέφυγεν, ὅπως θᾶττον ἀπαλλαγείη τῆς κατεγνωσμένης καὶ ἐπωδύνου ζωῆς. Καὶ οὐδὲ τούτου παραυτίκα τετύχηκεν, ὡς ἐγλίχεται διαγνωσθεὶς γὰρ ὑπό τινων, καθηρέθη τῆς ἀγχόνης" εἶτα ἐν ἰδιάζοντι τόπῳ διέζησε καιρὸν ὀλίγον, καὶ πρηνής γενόμενος, εἴτουν, πεπρησμένος, ἐξωγκωμένος, ἐλάκισε καὶ διερράγη μέτος, καὶ ἐξε χύθη τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ, καθώς φησιν ἡ βίβλος τῶν Πράξεων. Εἰ δὲ καὶ γέγραπται ἐν αὐτῇ ὅτι • Joan. xvml, 28. • Act. 1, 18. Erat autem mane, et ipsi non introierunt in prætorium, ut non contaminarentur, sed ut ederent pascha. Per totam enim noctem examinaverant eun, et nunc (pp) transferebant. Sed, oin saniam J cædem perpetrantes et ad mortem tradentes, non putabant se inquinari: ingredi autem ad tribunal, contaminationem ducebant, culicem liquantes, et camelum glutientes. CAP. LXVII. De Juda penitentia. Vers. 5. Tunc Vers. 4. innocentem. Videns quod ad mortem condemnatus esset a Judæis Christus. Oportebat autem ante proditionem pœnitentia duci. Sed talis est diabolus: ante peccatum non permittit videre malum, ne sequatur resipiscentia: postquam autem peccatum omnibus numeris est expletum, videre permittit, ut_mœrore afficiat, et in desperationem præcipitet. Peccavi, inquit, tradens sanguinem innocentem, ut effunderetur. Vers. 4. At illi· videris. Etiam Judas dicens, Peccavi, tradens sanguinem innocentem, injuste eum mori testatus est. Judæi quoque responden - tes, Quid ad nos? tu videris; testimonio ejus assenserunt, et veritatem, licet inimici, confessi sunt: instigante autem furore, omne crimen in Judam declinantes, ipsi affectione jam ebrii, ad cædem Christi impelluntur, Vers. 5. Ει — se suspendit. Peccatum quidem coram omnibus confiteri, ac projicere argenteos, resipiscentiae fuerunt: laqueo vero se suspenderc, desperationis. Agnovit siquidem et poenituit eum, ac confessus est: veniam autem ab eo qui hanc dare poterat, non requisivit: neque enim permisit cum diabolus sic pœnitentia duci, quo ad Christum iret in quem peccaverat: sed bune ante perfectam penitentiam abduxit, utpote conscientiae remorsum non ferentem. Cum ergo ad hunc clementissimum confugere oporteret, ille ad mortem potius confugit, ut a desperata tristique vita cilius liberaretur. Et neque id continuo assecutus est, prout cupiebat agnitus enim a quibusdam depositus (qq) est ne prafocaretur: deinde postqram in secreto quodam loco, modico vixisset tempore, præceps factus sive præcipitatus, inflatus, diruptus ac diffissus est medius, et effusa sunt omnia viscera ejus, sicut ait liber ¡Actorum. Quod si etiam in Variæ lectiones et notæ. Υπείγοντα A, quod nihili est. Neque ὑπή. γοντα conjiciendum. fentenius videtur legisse μεταναστῆσαι, quod mihi etiain in mentem venerat, nondum illius interpretatione inspecta. 199) Πρηνής est pronus. Ergo interpretatio huic loco non convenit. Credo ergo Euthymium legisse πρησθείς, ut est in scholio Apollinarii, in codicibus Mosquensibus ad hunc locum. Nam adjectivi (sp) Nunc. Non est in Græco. πρηστή; equidem exempla ignoro. Vide eti: m Munteri Fragmenta Patrum Graecorum. Fascic. 1, p. 17; Hafnie 1788, 8. Nititur autem hæc tota res fabulosa et tragica narratione Papiæ, hominis nugacis ac nullius Odei. Nec enim εξηγήσεις ille, seul μύθους scripsit. Ita legunt etiam nonnulli in Actibus. Πάντα, interpunit A. vii! depositus, etc. Laqueu soiutus est. Forte κατετέθη legit.

μετὰ τὴν ἀγχόνην, ώς τινες οίονται. Τοῦτο γὰρ ἐρμη νεύων ὁ Χρυσόστομος, τὴν ἀγρὸν τοῦ κεραμέως εἶναι τὸ χωρίον ἐκεῖνο λέγει. Τὰ τριάκοντα γὰρ ἀρ γύρ α, ἐξ ὧν ἡγοράσθη οὗτος, μισθὸς ἦσαν τῷ Ἰούδα τῆς ἀδικίας τῆς εἰς τὸν Διδάσκαλον. Τί γὰρ ἀδικώ τερον τῆς προδοσίας αὐτοῦ; Εννοήσωμεν τοίνυν οι φιλάργυροι, πῶς ὁ Ἰούδας καὶ τὴν ἁμαρτίαν εἰργάσατο, καὶ τῶν χρημάτων οὐκ ἀπήλαυσε, καὶ τὴν ἰδίαν ψυχὴν ἀπώλεσεν. eo scriptum est, quod prædium comparavit le mer- εκτήσατο χωρίον εκ μισθοῦ τῆς ἀδικίας, ἀλλ᾽ οὐ cede iniquitatis, non tameu hoc fuit post strangulationem, ut quidam putant. Id cuim declarans Chrysostomus, agrum figuli fuisse dicit prædium illud. Triginta siquidem argentei quibus hic paratus est ager, ipsi Judæ merces erat iniquitatis, quam adversus præceptorem perpetravit. Quid enim hujus proditione iniquius? Intelligamus ergo qui argenti sumus amatores, quomodo Judas et peccatum perpetravit, et pecuniæ fructum nou accepit, et propriam animam perdidit. Vers. 6. Principes est. Impudenter fatentur pretium esse sanguinis sive cadis emptionem. Corbonas autem erat thesauri repositorium in teinplo, hoc est, donorum receptaculum. Puto autem id fuisse quod dicebatur Gazophylaciunt. Gaza Γάζα γὰρ παρὰ Ῥωμαίοις ὁ πλοῦτος καλεῖται. enim Romanis divitiæ appellantur. Οι — ἐστιν. Ανεπαισχύντως ὁμολογοῦσιν, ὅτι τιμὴ αίματός ἐστιν, εἴτουν, ὠνη φόνου. Κορέας δὲ ἦν τὸ τοῦ ναοῦ θησαυροφυλάκιον, τὸ δωροδοχεῖον. Οἶμαι δὲ τοῦτο εἶναι τὸ λεγόμενον γαζοφυλάκιον Vers. 7. Consilio autem inito - Vers. 8. hodiernum diem. Multo melius eis fuisset hos in corbonam misisse: nequaquam enim quod perpetratam est adeo «livulgatum fuisset. Ipsi vero ad redargutionem fœdi homicidii sui agrum emerunt, cujus nomen tuba clarius illud publicaret. Neque hoc utcunque faciunt, sed sumpto inter se consilio: ubiçæ enim consilium incunt, ut nemo immunis relinquatur. Liber quoque Actorum ait, predium illud vocatuni esse Aceldema, hoc est, prædium sanguinis. Ilic itaque est ager de quo ille liber loquitur. Vers. 9. Tune Vers 10. Dominus. In libro qui- c dem Jeremiæ qui communiter legitur, hoc scriptum non est, restat ergo ut in apocrypho ejus scriptum sit. (Verisimile etiam est postmodum abjecta hæc esse ab eo libro qui legitur, dulo ac malitia Judæorum, sicut etiam in multis aliis verbis (rr) factum est.) Acceperunt ergo summi sacerdotes pretium Christi pretiosissimi quem æstimaverunt qui sunt • filiis Israel, videlicet Israelite. Dicit autem eos dem summos sacerdotes, quando ad eos dixit Ju- (las: Quid vultis mihi dare, et ego vobis eum tradam ®? At illi constituerunt ei triginta argenteos. Constituit mihi, hoc est, dixit mihi Dominus. Vers. 11. Jesus autem xissent ad praetorium, dicit Joannes, quod exivit praside. Ubi eum addu- Συμβούλιον δὲ λαβόντες σήμερον. Πολύ κάλλιον ἦν αὐτοῖς εἰς τὸν κορδονἂν ταῦτα βαλεῖν· οὐ γὰρ ἂν οὕτω κατάδηλον τὸ πράγμα εγίνετο. Οἱ δὲ πρὸς ἔλεγχον τῆς αὐτῶν μιαιφονίας Αγόρασαν τὸν ἀγρόν, οὗ τὸ ὄνομα σάλπιγγος λαμπρότερον ταύτην ἀνακηρύττει. Καὶ οὐδὲ ἁπλῶς τοῦτο ποιού σιν, ἀλλὰ συμβούλιον λαβόντες· καὶ πανταχοῦ συμ βούλιον λαμβάνουσιν ἵνα μηδεὶς ἀθῶος ὑπολει φθῇ. Καὶ ἡ βίβλος δὲ τῶν Πράξεων φησι κληθῆναι τὸ χωρίον ἐκεῖνο ᾿Ακελδαμά, τουτέστι, χωρίον αἷμα τος. Ὥστε ταῦτό ἐστι, περὶ οὗ κἀκείνη λέγει. Τότε - Κύριος. Ἐν τῇ ἀναγινωσκομένῃ μὲν βία βλῳ τοῦ Ἱερεμίου τοῦτο οὐ γέγραπτα:. Λοιπὲν οὖν ἐν τῇ ἀποκρύφῳ αὐτοῦ ἱστόρηται. [Εἰκὸς δὲ καὶ ὕστερον ἐκβληθῆναι ταῦτα ἀπὸ τῆς ἀναγινωσκομέν νης ἐκ κακουργίας τῶν Ἰουδαίων, ὅπερ καὶ ἐπὶ ἄλο λων ῥητῶν ἐγένετο.] Ελαβον οὖν οἱ ἀρχιερεῖς τὴν ὠνὴν τοῦ παντίμου Χριστοῦ, δν διετιμήσαντο ἀπὸ υἱῶν Ισραήλ, ήγουν, οἱ Ἰσραηλῖται. Λέγει δὲ αὐτοὺς τοὺς ἀρχιερεῖς, ὅτε πρὸς αὐτοὺς εἶπεν Ιούδας Τι θέλετε μοι δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αυτόν; Οἱ δὲ ἔστησαν αὐτῷ τριάκοντα αργύρια. Συνέταξε μοι δὲ ἀντὶ τοῦ, εἶπέ μοι, ῾Ο δὲ Ἰησοῦς — ἡγεμόνος. Αγαγόντων αὐτὸν εἰς τὸ πραιτώριον, φησὶν ὁ Ἰωάννης ὅτι ἐξῆλθεν ὁ Πελάad eos Pilatus, et ait: Quam accusationem affertis τος πρὸς αὐτοὺς, καὶ εἶπε· Τίνα κατηγορίαν φέρετε adversus hominem hunc? Responderunt et dixerunt ei: Nisi esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Dixit ergo eis Pilatus: Sumile eum vos et secundum legem vestram judicate eum, etc. Illi itaque tradiderant eum Pilato ad interficiendum, non 7 Act. 1, 19.. • Matth. xx, 15. κατὰ τοῦ ἀνθρώπου τούτου; Απεκρίθησαν καὶ εἶπον αὐτῷ· Εἰ μὴ ἦν οὗτος κακοποιός, οὐκ ἂν σοι παρεδώκαμεν αὐτόν. Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Πιλάτος· Λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς, καὶ κατὰ τὸν νόμον ὑμῶν κρίνατε αὐτὸν, καὶ τὰ ἑξῆς. Οἱ μὲν γὰρ • Joan. xviii, 29-31. Variæ iectiones et notæ. Quod vocabulum multoties in N. T. occurrit. Το πεπραγμένον, Α. Λαμβάνοντες, Α. Que hic inclusimus, ea Hentenius, ut scho lium ex margine sui Codicis repetitum, exhibet in tine bujus scholii. Κτείνατε, Β. (r) Mullis aliis verbis. Alis dictis. Multis non est in Græco.

μετὰ τὴν ἀγχόνην, ώς τινες οίονται. Τοῦτο γὰρ ἐρμη νεύων ὁ Χρυσόστομος, τὴν ἀγρὸν τοῦ κεραμέως εἶναι τὸ χωρίον ἐκεῖνο λέγει. Τὰ τριάκοντα γὰρ ἀρ γύρ α, ἐξ ὧν ἡγοράσθη οὗτος, μισθὸς ἦσαν τῷ Ἰούδα τῆς ἀδικίας τῆς εἰς τὸν Διδάσκαλον. Τί γὰρ ἀδικώ τερον τῆς προδοσίας αὐτοῦ; Εννοήσωμεν τοίνυν οι φιλάργυροι, πῶς ὁ Ἰούδας καὶ τὴν ἁμαρτίαν εἰργάσατο, καὶ τῶν χρημάτων οὐκ ἀπήλαυσε, καὶ τὴν ἰδίαν ψυχὴν ἀπώλεσεν. eo scriptum est, quod prædium comparavit le mer- εκτήσατο χωρίον εκ μισθοῦ τῆς ἀδικίας, ἀλλ᾽ οὐ cede iniquitatis, non tameu hoc fuit post strangulationem, ut quidam putant. Id cuim declarans Chrysostomus, agrum figuli fuisse dicit prædium illud. Triginta siquidem argentei quibus hic paratus est ager, ipsi Judæ merces erat iniquitatis, quam adversus præceptorem perpetravit. Quid enim hujus proditione iniquius? Intelligamus ergo qui argenti sumus amatores, quomodo Judas et peccatum perpetravit, et pecuniæ fructum nou accepit, et propriam animam perdidit. Vers. 6. Principes est. Impudenter fatentur pretium esse sanguinis sive cadis emptionem. Corbonas autem erat thesauri repositorium in teinplo, hoc est, donorum receptaculum. Puto autem id fuisse quod dicebatur Gazophylaciunt. Gaza Γάζα γὰρ παρὰ Ῥωμαίοις ὁ πλοῦτος καλεῖται. enim Romanis divitiæ appellantur. Οι — ἐστιν. Ανεπαισχύντως ὁμολογοῦσιν, ὅτι τιμὴ αίματός ἐστιν, εἴτουν, ὠνη φόνου. Κορέας δὲ ἦν τὸ τοῦ ναοῦ θησαυροφυλάκιον, τὸ δωροδοχεῖον. Οἶμαι δὲ τοῦτο εἶναι τὸ λεγόμενον γαζοφυλάκιον Vers. 7. Consilio autem inito - Vers. 8. hodiernum diem. Multo melius eis fuisset hos in corbonam misisse: nequaquam enim quod perpetratam est adeo «livulgatum fuisset. Ipsi vero ad redargutionem fœdi homicidii sui agrum emerunt, cujus nomen tuba clarius illud publicaret. Neque hoc utcunque faciunt, sed sumpto inter se consilio: ubiçæ enim consilium incunt, ut nemo immunis relinquatur. Liber quoque Actorum ait, predium illud vocatuni esse Aceldema, hoc est, prædium sanguinis. Ilic itaque est ager de quo ille liber loquitur. Vers. 9. Tune Vers 10. Dominus. In libro qui- c dem Jeremiæ qui communiter legitur, hoc scriptum non est, restat ergo ut in apocrypho ejus scriptum sit. (Verisimile etiam est postmodum abjecta hæc esse ab eo libro qui legitur, dulo ac malitia Judæorum, sicut etiam in multis aliis verbis (rr) factum est.) Acceperunt ergo summi sacerdotes pretium Christi pretiosissimi quem æstimaverunt qui sunt • filiis Israel, videlicet Israelite. Dicit autem eos dem summos sacerdotes, quando ad eos dixit Ju- (las: Quid vultis mihi dare, et ego vobis eum tradam ®? At illi constituerunt ei triginta argenteos. Constituit mihi, hoc est, dixit mihi Dominus. Vers. 11. Jesus autem xissent ad praetorium, dicit Joannes, quod exivit praside. Ubi eum addu- Συμβούλιον δὲ λαβόντες σήμερον. Πολύ κάλλιον ἦν αὐτοῖς εἰς τὸν κορδονἂν ταῦτα βαλεῖν· οὐ γὰρ ἂν οὕτω κατάδηλον τὸ πράγμα εγίνετο. Οἱ δὲ πρὸς ἔλεγχον τῆς αὐτῶν μιαιφονίας Αγόρασαν τὸν ἀγρόν, οὗ τὸ ὄνομα σάλπιγγος λαμπρότερον ταύτην ἀνακηρύττει. Καὶ οὐδὲ ἁπλῶς τοῦτο ποιού σιν, ἀλλὰ συμβούλιον λαβόντες· καὶ πανταχοῦ συμ βούλιον λαμβάνουσιν ἵνα μηδεὶς ἀθῶος ὑπολει φθῇ. Καὶ ἡ βίβλος δὲ τῶν Πράξεων φησι κληθῆναι τὸ χωρίον ἐκεῖνο ᾿Ακελδαμά, τουτέστι, χωρίον αἷμα τος. Ὥστε ταῦτό ἐστι, περὶ οὗ κἀκείνη λέγει. Τότε - Κύριος. Ἐν τῇ ἀναγινωσκομένῃ μὲν βία βλῳ τοῦ Ἱερεμίου τοῦτο οὐ γέγραπτα:. Λοιπὲν οὖν ἐν τῇ ἀποκρύφῳ αὐτοῦ ἱστόρηται. [Εἰκὸς δὲ καὶ ὕστερον ἐκβληθῆναι ταῦτα ἀπὸ τῆς ἀναγινωσκομέν νης ἐκ κακουργίας τῶν Ἰουδαίων, ὅπερ καὶ ἐπὶ ἄλο λων ῥητῶν ἐγένετο.] Ελαβον οὖν οἱ ἀρχιερεῖς τὴν ὠνὴν τοῦ παντίμου Χριστοῦ, δν διετιμήσαντο ἀπὸ υἱῶν Ισραήλ, ήγουν, οἱ Ἰσραηλῖται. Λέγει δὲ αὐτοὺς τοὺς ἀρχιερεῖς, ὅτε πρὸς αὐτοὺς εἶπεν Ιούδας Τι θέλετε μοι δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αυτόν; Οἱ δὲ ἔστησαν αὐτῷ τριάκοντα αργύρια. Συνέταξε μοι δὲ ἀντὶ τοῦ, εἶπέ μοι, ῾Ο δὲ Ἰησοῦς — ἡγεμόνος. Αγαγόντων αὐτὸν εἰς τὸ πραιτώριον, φησὶν ὁ Ἰωάννης ὅτι ἐξῆλθεν ὁ Πελάad eos Pilatus, et ait: Quam accusationem affertis τος πρὸς αὐτοὺς, καὶ εἶπε· Τίνα κατηγορίαν φέρετε adversus hominem hunc? Responderunt et dixerunt ei: Nisi esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Dixit ergo eis Pilatus: Sumile eum vos et secundum legem vestram judicate eum, etc. Illi itaque tradiderant eum Pilato ad interficiendum, non 7 Act. 1, 19.. • Matth. xx, 15. κατὰ τοῦ ἀνθρώπου τούτου; Απεκρίθησαν καὶ εἶπον αὐτῷ· Εἰ μὴ ἦν οὗτος κακοποιός, οὐκ ἂν σοι παρεδώκαμεν αὐτόν. Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Πιλάτος· Λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς, καὶ κατὰ τὸν νόμον ὑμῶν κρίνατε αὐτὸν, καὶ τὰ ἑξῆς. Οἱ μὲν γὰρ • Joan. xviii, 29-31. Variæ iectiones et notæ. Quod vocabulum multoties in N. T. occurrit. Το πεπραγμένον, Α. Λαμβάνοντες, Α. Que hic inclusimus, ea Hentenius, ut scho lium ex margine sui Codicis repetitum, exhibet in tine bujus scholii. Κτείνατε, Β. (r) Mullis aliis verbis. Alis dictis. Multis non est in Græco.

μετὰ τὴν ἀγχόνην, ώς τινες οίονται. Τοῦτο γὰρ ἐρμη νεύων ὁ Χρυσόστομος, τὴν ἀγρὸν τοῦ κεραμέως εἶναι τὸ χωρίον ἐκεῖνο λέγει. Τὰ τριάκοντα γὰρ ἀρ γύρ α, ἐξ ὧν ἡγοράσθη οὗτος, μισθὸς ἦσαν τῷ Ἰούδα τῆς ἀδικίας τῆς εἰς τὸν Διδάσκαλον. Τί γὰρ ἀδικώ τερον τῆς προδοσίας αὐτοῦ; Εννοήσωμεν τοίνυν οι φιλάργυροι, πῶς ὁ Ἰούδας καὶ τὴν ἁμαρτίαν εἰργάσατο, καὶ τῶν χρημάτων οὐκ ἀπήλαυσε, καὶ τὴν ἰδίαν ψυχὴν ἀπώλεσεν. eo scriptum est, quod prædium comparavit le mer- εκτήσατο χωρίον εκ μισθοῦ τῆς ἀδικίας, ἀλλ᾽ οὐ cede iniquitatis, non tameu hoc fuit post strangulationem, ut quidam putant. Id cuim declarans Chrysostomus, agrum figuli fuisse dicit prædium illud. Triginta siquidem argentei quibus hic paratus est ager, ipsi Judæ merces erat iniquitatis, quam adversus præceptorem perpetravit. Quid enim hujus proditione iniquius? Intelligamus ergo qui argenti sumus amatores, quomodo Judas et peccatum perpetravit, et pecuniæ fructum nou accepit, et propriam animam perdidit. Vers. 6. Principes est. Impudenter fatentur pretium esse sanguinis sive cadis emptionem. Corbonas autem erat thesauri repositorium in teinplo, hoc est, donorum receptaculum. Puto autem id fuisse quod dicebatur Gazophylaciunt. Gaza Γάζα γὰρ παρὰ Ῥωμαίοις ὁ πλοῦτος καλεῖται. enim Romanis divitiæ appellantur. Οι — ἐστιν. Ανεπαισχύντως ὁμολογοῦσιν, ὅτι τιμὴ αίματός ἐστιν, εἴτουν, ὠνη φόνου. Κορέας δὲ ἦν τὸ τοῦ ναοῦ θησαυροφυλάκιον, τὸ δωροδοχεῖον. Οἶμαι δὲ τοῦτο εἶναι τὸ λεγόμενον γαζοφυλάκιον Vers. 7. Consilio autem inito - Vers. 8. hodiernum diem. Multo melius eis fuisset hos in corbonam misisse: nequaquam enim quod perpetratam est adeo «livulgatum fuisset. Ipsi vero ad redargutionem fœdi homicidii sui agrum emerunt, cujus nomen tuba clarius illud publicaret. Neque hoc utcunque faciunt, sed sumpto inter se consilio: ubiçæ enim consilium incunt, ut nemo immunis relinquatur. Liber quoque Actorum ait, predium illud vocatuni esse Aceldema, hoc est, prædium sanguinis. Ilic itaque est ager de quo ille liber loquitur. Vers. 9. Tune Vers 10. Dominus. In libro qui- c dem Jeremiæ qui communiter legitur, hoc scriptum non est, restat ergo ut in apocrypho ejus scriptum sit. (Verisimile etiam est postmodum abjecta hæc esse ab eo libro qui legitur, dulo ac malitia Judæorum, sicut etiam in multis aliis verbis (rr) factum est.) Acceperunt ergo summi sacerdotes pretium Christi pretiosissimi quem æstimaverunt qui sunt • filiis Israel, videlicet Israelite. Dicit autem eos dem summos sacerdotes, quando ad eos dixit Ju- (las: Quid vultis mihi dare, et ego vobis eum tradam ®? At illi constituerunt ei triginta argenteos. Constituit mihi, hoc est, dixit mihi Dominus. Vers. 11. Jesus autem xissent ad praetorium, dicit Joannes, quod exivit praside. Ubi eum addu- Συμβούλιον δὲ λαβόντες σήμερον. Πολύ κάλλιον ἦν αὐτοῖς εἰς τὸν κορδονἂν ταῦτα βαλεῖν· οὐ γὰρ ἂν οὕτω κατάδηλον τὸ πράγμα εγίνετο. Οἱ δὲ πρὸς ἔλεγχον τῆς αὐτῶν μιαιφονίας Αγόρασαν τὸν ἀγρόν, οὗ τὸ ὄνομα σάλπιγγος λαμπρότερον ταύτην ἀνακηρύττει. Καὶ οὐδὲ ἁπλῶς τοῦτο ποιού σιν, ἀλλὰ συμβούλιον λαβόντες· καὶ πανταχοῦ συμ βούλιον λαμβάνουσιν ἵνα μηδεὶς ἀθῶος ὑπολει φθῇ. Καὶ ἡ βίβλος δὲ τῶν Πράξεων φησι κληθῆναι τὸ χωρίον ἐκεῖνο ᾿Ακελδαμά, τουτέστι, χωρίον αἷμα τος. Ὥστε ταῦτό ἐστι, περὶ οὗ κἀκείνη λέγει. Τότε - Κύριος. Ἐν τῇ ἀναγινωσκομένῃ μὲν βία βλῳ τοῦ Ἱερεμίου τοῦτο οὐ γέγραπτα:. Λοιπὲν οὖν ἐν τῇ ἀποκρύφῳ αὐτοῦ ἱστόρηται. [Εἰκὸς δὲ καὶ ὕστερον ἐκβληθῆναι ταῦτα ἀπὸ τῆς ἀναγινωσκομέν νης ἐκ κακουργίας τῶν Ἰουδαίων, ὅπερ καὶ ἐπὶ ἄλο λων ῥητῶν ἐγένετο.] Ελαβον οὖν οἱ ἀρχιερεῖς τὴν ὠνὴν τοῦ παντίμου Χριστοῦ, δν διετιμήσαντο ἀπὸ υἱῶν Ισραήλ, ήγουν, οἱ Ἰσραηλῖται. Λέγει δὲ αὐτοὺς τοὺς ἀρχιερεῖς, ὅτε πρὸς αὐτοὺς εἶπεν Ιούδας Τι θέλετε μοι δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αυτόν; Οἱ δὲ ἔστησαν αὐτῷ τριάκοντα αργύρια. Συνέταξε μοι δὲ ἀντὶ τοῦ, εἶπέ μοι, ῾Ο δὲ Ἰησοῦς — ἡγεμόνος. Αγαγόντων αὐτὸν εἰς τὸ πραιτώριον, φησὶν ὁ Ἰωάννης ὅτι ἐξῆλθεν ὁ Πελάad eos Pilatus, et ait: Quam accusationem affertis τος πρὸς αὐτοὺς, καὶ εἶπε· Τίνα κατηγορίαν φέρετε adversus hominem hunc? Responderunt et dixerunt ei: Nisi esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Dixit ergo eis Pilatus: Sumile eum vos et secundum legem vestram judicate eum, etc. Illi itaque tradiderant eum Pilato ad interficiendum, non 7 Act. 1, 19.. • Matth. xx, 15. κατὰ τοῦ ἀνθρώπου τούτου; Απεκρίθησαν καὶ εἶπον αὐτῷ· Εἰ μὴ ἦν οὗτος κακοποιός, οὐκ ἂν σοι παρεδώκαμεν αὐτόν. Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Πιλάτος· Λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς, καὶ κατὰ τὸν νόμον ὑμῶν κρίνατε αὐτὸν, καὶ τὰ ἑξῆς. Οἱ μὲν γὰρ • Joan. xviii, 29-31. Variæ iectiones et notæ. Quod vocabulum multoties in N. T. occurrit. Το πεπραγμένον, Α. Λαμβάνοντες, Α. Que hic inclusimus, ea Hentenius, ut scho lium ex margine sui Codicis repetitum, exhibet in tine bujus scholii. Κτείνατε, Β. (r) Mullis aliis verbis. Alis dictis. Multis non est in Græco.

μετὰ τὴν ἀγχόνην, ώς τινες οίονται. Τοῦτο γὰρ ἐρμη νεύων ὁ Χρυσόστομος, τὴν ἀγρὸν τοῦ κεραμέως εἶναι τὸ χωρίον ἐκεῖνο λέγει. Τὰ τριάκοντα γὰρ ἀρ γύρ α, ἐξ ὧν ἡγοράσθη οὗτος, μισθὸς ἦσαν τῷ Ἰούδα τῆς ἀδικίας τῆς εἰς τὸν Διδάσκαλον. Τί γὰρ ἀδικώ τερον τῆς προδοσίας αὐτοῦ; Εννοήσωμεν τοίνυν οι φιλάργυροι, πῶς ὁ Ἰούδας καὶ τὴν ἁμαρτίαν εἰργάσατο, καὶ τῶν χρημάτων οὐκ ἀπήλαυσε, καὶ τὴν ἰδίαν ψυχὴν ἀπώλεσεν. eo scriptum est, quod prædium comparavit le mer- εκτήσατο χωρίον εκ μισθοῦ τῆς ἀδικίας, ἀλλ᾽ οὐ cede iniquitatis, non tameu hoc fuit post strangulationem, ut quidam putant. Id cuim declarans Chrysostomus, agrum figuli fuisse dicit prædium illud. Triginta siquidem argentei quibus hic paratus est ager, ipsi Judæ merces erat iniquitatis, quam adversus præceptorem perpetravit. Quid enim hujus proditione iniquius? Intelligamus ergo qui argenti sumus amatores, quomodo Judas et peccatum perpetravit, et pecuniæ fructum nou accepit, et propriam animam perdidit. Vers. 6. Principes est. Impudenter fatentur pretium esse sanguinis sive cadis emptionem. Corbonas autem erat thesauri repositorium in teinplo, hoc est, donorum receptaculum. Puto autem id fuisse quod dicebatur Gazophylaciunt. Gaza Γάζα γὰρ παρὰ Ῥωμαίοις ὁ πλοῦτος καλεῖται. enim Romanis divitiæ appellantur. Οι — ἐστιν. Ανεπαισχύντως ὁμολογοῦσιν, ὅτι τιμὴ αίματός ἐστιν, εἴτουν, ὠνη φόνου. Κορέας δὲ ἦν τὸ τοῦ ναοῦ θησαυροφυλάκιον, τὸ δωροδοχεῖον. Οἶμαι δὲ τοῦτο εἶναι τὸ λεγόμενον γαζοφυλάκιον Vers. 7. Consilio autem inito - Vers. 8. hodiernum diem. Multo melius eis fuisset hos in corbonam misisse: nequaquam enim quod perpetratam est adeo «livulgatum fuisset. Ipsi vero ad redargutionem fœdi homicidii sui agrum emerunt, cujus nomen tuba clarius illud publicaret. Neque hoc utcunque faciunt, sed sumpto inter se consilio: ubiçæ enim consilium incunt, ut nemo immunis relinquatur. Liber quoque Actorum ait, predium illud vocatuni esse Aceldema, hoc est, prædium sanguinis. Ilic itaque est ager de quo ille liber loquitur. Vers. 9. Tune Vers 10. Dominus. In libro qui- c dem Jeremiæ qui communiter legitur, hoc scriptum non est, restat ergo ut in apocrypho ejus scriptum sit. (Verisimile etiam est postmodum abjecta hæc esse ab eo libro qui legitur, dulo ac malitia Judæorum, sicut etiam in multis aliis verbis (rr) factum est.) Acceperunt ergo summi sacerdotes pretium Christi pretiosissimi quem æstimaverunt qui sunt • filiis Israel, videlicet Israelite. Dicit autem eos dem summos sacerdotes, quando ad eos dixit Ju- (las: Quid vultis mihi dare, et ego vobis eum tradam ®? At illi constituerunt ei triginta argenteos. Constituit mihi, hoc est, dixit mihi Dominus. Vers. 11. Jesus autem xissent ad praetorium, dicit Joannes, quod exivit praside. Ubi eum addu- Συμβούλιον δὲ λαβόντες σήμερον. Πολύ κάλλιον ἦν αὐτοῖς εἰς τὸν κορδονἂν ταῦτα βαλεῖν· οὐ γὰρ ἂν οὕτω κατάδηλον τὸ πράγμα εγίνετο. Οἱ δὲ πρὸς ἔλεγχον τῆς αὐτῶν μιαιφονίας Αγόρασαν τὸν ἀγρόν, οὗ τὸ ὄνομα σάλπιγγος λαμπρότερον ταύτην ἀνακηρύττει. Καὶ οὐδὲ ἁπλῶς τοῦτο ποιού σιν, ἀλλὰ συμβούλιον λαβόντες· καὶ πανταχοῦ συμ βούλιον λαμβάνουσιν ἵνα μηδεὶς ἀθῶος ὑπολει φθῇ. Καὶ ἡ βίβλος δὲ τῶν Πράξεων φησι κληθῆναι τὸ χωρίον ἐκεῖνο ᾿Ακελδαμά, τουτέστι, χωρίον αἷμα τος. Ὥστε ταῦτό ἐστι, περὶ οὗ κἀκείνη λέγει. Τότε - Κύριος. Ἐν τῇ ἀναγινωσκομένῃ μὲν βία βλῳ τοῦ Ἱερεμίου τοῦτο οὐ γέγραπτα:. Λοιπὲν οὖν ἐν τῇ ἀποκρύφῳ αὐτοῦ ἱστόρηται. [Εἰκὸς δὲ καὶ ὕστερον ἐκβληθῆναι ταῦτα ἀπὸ τῆς ἀναγινωσκομέν νης ἐκ κακουργίας τῶν Ἰουδαίων, ὅπερ καὶ ἐπὶ ἄλο λων ῥητῶν ἐγένετο.] Ελαβον οὖν οἱ ἀρχιερεῖς τὴν ὠνὴν τοῦ παντίμου Χριστοῦ, δν διετιμήσαντο ἀπὸ υἱῶν Ισραήλ, ήγουν, οἱ Ἰσραηλῖται. Λέγει δὲ αὐτοὺς τοὺς ἀρχιερεῖς, ὅτε πρὸς αὐτοὺς εἶπεν Ιούδας Τι θέλετε μοι δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αυτόν; Οἱ δὲ ἔστησαν αὐτῷ τριάκοντα αργύρια. Συνέταξε μοι δὲ ἀντὶ τοῦ, εἶπέ μοι, ῾Ο δὲ Ἰησοῦς — ἡγεμόνος. Αγαγόντων αὐτὸν εἰς τὸ πραιτώριον, φησὶν ὁ Ἰωάννης ὅτι ἐξῆλθεν ὁ Πελάad eos Pilatus, et ait: Quam accusationem affertis τος πρὸς αὐτοὺς, καὶ εἶπε· Τίνα κατηγορίαν φέρετε adversus hominem hunc? Responderunt et dixerunt ei: Nisi esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Dixit ergo eis Pilatus: Sumile eum vos et secundum legem vestram judicate eum, etc. Illi itaque tradiderant eum Pilato ad interficiendum, non 7 Act. 1, 19.. • Matth. xx, 15. κατὰ τοῦ ἀνθρώπου τούτου; Απεκρίθησαν καὶ εἶπον αὐτῷ· Εἰ μὴ ἦν οὗτος κακοποιός, οὐκ ἂν σοι παρεδώκαμεν αὐτόν. Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Πιλάτος· Λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς, καὶ κατὰ τὸν νόμον ὑμῶν κρίνατε αὐτὸν, καὶ τὰ ἑξῆς. Οἱ μὲν γὰρ • Joan. xviii, 29-31. Variæ iectiones et notæ. Quod vocabulum multoties in N. T. occurrit. Το πεπραγμένον, Α. Λαμβάνοντες, Α. Que hic inclusimus, ea Hentenius, ut scho lium ex margine sui Codicis repetitum, exhibet in tine bujus scholii. Κτείνατε, Β. (r) Mullis aliis verbis. Alis dictis. Multis non est in Græco.

COMMENT. IN MATTILÆUM. - CAP. XXVII. παρέδωκαν αὐτὸν τῷ Πελάτῳ πρὸς ἀναίρεσιν, οὐ al inquirendum. At ille non tulit, ut priusquam πρὸς ἐξέτασιν· ὁ δὲ πρὸ ἐξετάσεως οὐκ ἠνέσχετο τοῦτον ἀνελεῖν. Διὰ τοῦτο ζητεῖ μαθεῖν, τίς ἡ κατηγορία· οἱ δὲ, μὴ θαρρούντες ἑαυτοῖς, οὐ λέγουσι μὲν κατη, ρίαν, φασὶ δὲ μόνον, ὅτι Εἰ μὴ ἦν οὗτος και κοῦργος, οὐκ ἄν σοι παρεδώκαμεν αὐτὸν, ὡς δῆθεν οὐδὲν ἄδικον ποιοῦντες. Ὁ δὲ Πιλάτος δυσανασχετήσας, ὡς βουλομένων δίχα τῆς αὐτοῦ ἐξετάσεως τοῦτον ἀνελεῖν, αὐτοῖ; ἐπιτρέπει τὴν ἀναίρεσιν. 'Αποτυχόντες δὲ τῆς προσδοκίας, λοιπόν κατηγορούσι καὶ ἄχοντες, ἅπερ ὁ Λουκᾶς ἱστόρησε, γράψας, ὅτι *Πρξαντο κατηγορεῖν αὐτοῦ, λέγοντες· Τοῦτον εύρομεν διαστρέφοντα τὸ ἔθνος ἡμῶν, καὶ κω λύοντα Καίσαρι φόρους διδόναι, λέγοντα ἑαυτὸν Χριστὸν βασιλέα εἶναι. Καὶ ἄρα κακουργίαν. θέα λοντες γὰρ ἀνάψαι τὸν θυμὸν τοῦ Πιλάτου κατὰ Χριστοῦ, καὶ συναρπάσαι πρὸς τὸ ταχέως ἀνελεῖν αὐτὸν, ἀποστασίας καὶ τυραννίδος ἔγκλημα τούτῳ προσάπτουσιν, ἅμα δὲ καὶ, ἵνα, φοβηθεὶ; τὸν Καί σαρα Πιλάτος, μηδὲ βουλόμενο; δυνηθῇ τοῦτον ἐξε λέσθαι τοῦ θανάτου. perquieret occideretur: ideo discere vult que sit accusatio. Ipsi autem fiduciam de seipsis non ba‍ bentes, accusationem quidem non dicunt, sed respondent: Nisi esset hic malefactor, non tibi tradi dissemus eum, utpote qui nihil injuste agimus. Pilatus vero graviter ferens, quod ipsum occidere vellent absque sua inquisitione, interfectionem eis permittit. Itaque spe sua frustrati, jəm inviti etiam accusant eum, de his quæ scripsit Lucas, qui ait: Cœperunt autem illum accusare dicentes: Hunc invenimus pervertentem gentem nostram, et prohidentem tributa dari Cæsari, dicentem se Christum regem esse 10. Et vide dolum ac malitiam. Volentes enim Pilati iram exacuere adversus Christum, et alulucere (ss) quo eum citius occiderent, defectionis ac tyrannidis crimen huic aflingunt; simul etiam ut timens Cæsarem Pilatus, ctiamsi vellet, hunc a morte eripere non posset. "1 Καὶ - λέγεις. Το Σὺ λέγεις, καὶ τὸ Σὺ εἶπας, Vers. 11. Ει — dicis. Istud, Tu dicis, ct, Tu dixi καὶ τὰ τοιαῦτα, ὁμολογία τίς ἐστιν ἀνεπίληπτος, sti, aliaque hujusmodi, similis (ι) cujusdam sunt καὶ μεστή μετριοφροσύνης. Ιωάννης δὲ πλατύτε rationis irreprehensibilis plenaeque modestie. Joμον καὶ περὶ τούτου τοῦ κεφαλαίου φησὶν ὅτι εἰσε annes de hoc quoque capite latins scribens ait, ἦλθεν εἰς τὸ πραιτώριον πάλιν ο Πιλάτος, καὶ quod ingressus est rursum in prætorium Pilatus: et ἐφώνησε τὸν Ἰησοῦν, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ vocavit Jesum, dixitque ei, Tu es rcx Judæorum? βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; 'Απεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰη- Respondit ei Jesus: teme:ipso tu hoc dicis: an alii σους· Αφ' ἑαυτοῦ σὺ τοῦτο λέγεις, ἢ ἄλλοι σοι tibi dixerunt de me? Respondit Pilatus: Nunquid εἶπον περὶ ἐμοῦ; Απεκρίθη ο Πιλάτος Μήτι ego Judaus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt ἐγὼ Ἰουδαῖός εἰμι; Τὸ ἔθνος τὸ σὸν, καὶ οἱ ἀρ te mili. Quid fecisti? Respondit Jesus: Regnum χιερεῖς παρέδωκαν σε ἐμοί. Τί ἐποίησας; Απε meum non est ex hoc mundo: si ex hoc mundo esset κρίθη Ιησούς: 'Η βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ regnum meum, ministri utique mei decertarent, ne τοῦ κόσμου τούτου· εἰ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου ἦν traderer Judæis: nunc autem regnum meum non ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ, οἱ ὑπηρέται ἂν οἱ ἐμοὶ ἡγω- est hinc. Dixit ergo ei Pilatus: Num itaque rex es νίζοντο, ἵνα μὴ παραδοθῶ τοῖς Ἰουδαίοις· νῦν tu? Respondit Jesus: Tu dicis, quod rex sum ego,' δὲ ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐντεῦθεν. Εἶπεν οὖν αὐτῷ ὁ Πιλάτος· Οὐκοῦν βασιλεὺς εἰ σύ. Απεκρίθη Ιησούς· Σὺ λέγεις,ὅτι βασιλεύς, εἰμι ἐγώ. Ὁ μὲν οὖν Πιλάτος, ἀκούσας περὶ ἀποστασίας καὶ τυραννίδος, καὶ φοβηθεὶς, ἰδίᾳ τοῦτον ἠρώτησε, μυστικώτερόν τι μαθεῖν βουλόμενος· ὁ δὲ Χριστὸς ἀντηρώτησεν, ὅτι ᾿Αφ' ἑαυτοῦ σὺ τοῦτο λέγεις, ἢ ἄλλοι σοι εἶπον περὶ ἐμοῦ; οὐχ ὡς ἀγνοῶν, ἀλλὰ καθαπτόμενος αὐτοῦ, διότι οὐ συμπαρέστη σεν αὐτῷ τοὺς κατηγόρους, οὐδὲ κατηνάγκασεν αὐτοὺς δεῖξαι σημεία τῆς ἀποστασίας καὶ τυραννίδος, ἵνα καὶ μᾶλλον καταισχυνθῶσιν. Ὁ δὲ Πιλάτος ἀπολογούμενος, ὅτι οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ τοῦτο λέγει, φησί, Μήτι ἐγὼ Ἰουδαῖός εἰμι, ἵνα γινώσκω τὰ σά; Οἱ ὁμοεθνείς σου παρέδωκάν σε ἐμοὶ, καὶ τούτων οἱ πρῶτοι καὶ τιμιώτεροι καὶ αὐτοὶ τοῦτο λέγουσιν. 10 Luc. xxm, 1, 2. 11 Joan. xviii, 33-37. Παραδεδώκαμεν, Β. Pilatus ergo audita de defectione et tyrannide accusatione, ac timeus, privatim eum interrogavit, sccretius aliquid ab eo discere cupiens. Christus vero rursus eum interrogavit, temetipso in hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? Non quod ignoο raret, sed objurgans cum, quod accusatores silul præsentes esse non faceret: neque cogeret eos ut signa defectionis exhiberent, quo magis confunderentur. Pilatus autem dicit, quod hoc a semetipso non diceret: Num ego Judæus sum ut res tuas cognoscam? Qui gentis tuæ sunt tradiderunt te mihi, et horum primi magisque honorati, et ipsi hoc dicunt. Deinde interrogat, Quid fecisti, quod de Variæ lectiones et notæ. (ss) Abaucere. Συναρπάσει non est abducere, sed repentino quodam impetu abripere, compellere et opprimere aliquem, ut aliquid faciat. Forte adducere 'Hµwy addunt etiam in contextu Lucæ A. B. scripserat. (tl) Similis, etc. Professio quærlam est irreprehensibilis et plena modestiæ.

COMMENT. IN MATTILÆUM. - CAP. XXVII. παρέδωκαν αὐτὸν τῷ Πελάτῳ πρὸς ἀναίρεσιν, οὐ al inquirendum. At ille non tulit, ut priusquam πρὸς ἐξέτασιν· ὁ δὲ πρὸ ἐξετάσεως οὐκ ἠνέσχετο τοῦτον ἀνελεῖν. Διὰ τοῦτο ζητεῖ μαθεῖν, τίς ἡ κατηγορία· οἱ δὲ, μὴ θαρρούντες ἑαυτοῖς, οὐ λέγουσι μὲν κατη, ρίαν, φασὶ δὲ μόνον, ὅτι Εἰ μὴ ἦν οὗτος και κοῦργος, οὐκ ἄν σοι παρεδώκαμεν αὐτὸν, ὡς δῆθεν οὐδὲν ἄδικον ποιοῦντες. Ὁ δὲ Πιλάτος δυσανασχετήσας, ὡς βουλομένων δίχα τῆς αὐτοῦ ἐξετάσεως τοῦτον ἀνελεῖν, αὐτοῖ; ἐπιτρέπει τὴν ἀναίρεσιν. 'Αποτυχόντες δὲ τῆς προσδοκίας, λοιπόν κατηγορούσι καὶ ἄχοντες, ἅπερ ὁ Λουκᾶς ἱστόρησε, γράψας, ὅτι *Πρξαντο κατηγορεῖν αὐτοῦ, λέγοντες· Τοῦτον εύρομεν διαστρέφοντα τὸ ἔθνος ἡμῶν, καὶ κω λύοντα Καίσαρι φόρους διδόναι, λέγοντα ἑαυτὸν Χριστὸν βασιλέα εἶναι. Καὶ ἄρα κακουργίαν. θέα λοντες γὰρ ἀνάψαι τὸν θυμὸν τοῦ Πιλάτου κατὰ Χριστοῦ, καὶ συναρπάσαι πρὸς τὸ ταχέως ἀνελεῖν αὐτὸν, ἀποστασίας καὶ τυραννίδος ἔγκλημα τούτῳ προσάπτουσιν, ἅμα δὲ καὶ, ἵνα, φοβηθεὶ; τὸν Καί σαρα Πιλάτος, μηδὲ βουλόμενο; δυνηθῇ τοῦτον ἐξε λέσθαι τοῦ θανάτου. perquieret occideretur: ideo discere vult que sit accusatio. Ipsi autem fiduciam de seipsis non ba‍ bentes, accusationem quidem non dicunt, sed respondent: Nisi esset hic malefactor, non tibi tradi dissemus eum, utpote qui nihil injuste agimus. Pilatus vero graviter ferens, quod ipsum occidere vellent absque sua inquisitione, interfectionem eis permittit. Itaque spe sua frustrati, jəm inviti etiam accusant eum, de his quæ scripsit Lucas, qui ait: Cœperunt autem illum accusare dicentes: Hunc invenimus pervertentem gentem nostram, et prohidentem tributa dari Cæsari, dicentem se Christum regem esse 10. Et vide dolum ac malitiam. Volentes enim Pilati iram exacuere adversus Christum, et alulucere (ss) quo eum citius occiderent, defectionis ac tyrannidis crimen huic aflingunt; simul etiam ut timens Cæsarem Pilatus, ctiamsi vellet, hunc a morte eripere non posset. "1 Καὶ - λέγεις. Το Σὺ λέγεις, καὶ τὸ Σὺ εἶπας, Vers. 11. Ει — dicis. Istud, Tu dicis, ct, Tu dixi καὶ τὰ τοιαῦτα, ὁμολογία τίς ἐστιν ἀνεπίληπτος, sti, aliaque hujusmodi, similis (ι) cujusdam sunt καὶ μεστή μετριοφροσύνης. Ιωάννης δὲ πλατύτε rationis irreprehensibilis plenaeque modestie. Joμον καὶ περὶ τούτου τοῦ κεφαλαίου φησὶν ὅτι εἰσε annes de hoc quoque capite latins scribens ait, ἦλθεν εἰς τὸ πραιτώριον πάλιν ο Πιλάτος, καὶ quod ingressus est rursum in prætorium Pilatus: et ἐφώνησε τὸν Ἰησοῦν, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ vocavit Jesum, dixitque ei, Tu es rcx Judæorum? βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; 'Απεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰη- Respondit ei Jesus: teme:ipso tu hoc dicis: an alii σους· Αφ' ἑαυτοῦ σὺ τοῦτο λέγεις, ἢ ἄλλοι σοι tibi dixerunt de me? Respondit Pilatus: Nunquid εἶπον περὶ ἐμοῦ; Απεκρίθη ο Πιλάτος Μήτι ego Judaus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt ἐγὼ Ἰουδαῖός εἰμι; Τὸ ἔθνος τὸ σὸν, καὶ οἱ ἀρ te mili. Quid fecisti? Respondit Jesus: Regnum χιερεῖς παρέδωκαν σε ἐμοί. Τί ἐποίησας; Απε meum non est ex hoc mundo: si ex hoc mundo esset κρίθη Ιησούς: 'Η βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ regnum meum, ministri utique mei decertarent, ne τοῦ κόσμου τούτου· εἰ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου ἦν traderer Judæis: nunc autem regnum meum non ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ, οἱ ὑπηρέται ἂν οἱ ἐμοὶ ἡγω- est hinc. Dixit ergo ei Pilatus: Num itaque rex es νίζοντο, ἵνα μὴ παραδοθῶ τοῖς Ἰουδαίοις· νῦν tu? Respondit Jesus: Tu dicis, quod rex sum ego,' δὲ ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐντεῦθεν. Εἶπεν οὖν αὐτῷ ὁ Πιλάτος· Οὐκοῦν βασιλεὺς εἰ σύ. Απεκρίθη Ιησούς· Σὺ λέγεις,ὅτι βασιλεύς, εἰμι ἐγώ. Ὁ μὲν οὖν Πιλάτος, ἀκούσας περὶ ἀποστασίας καὶ τυραννίδος, καὶ φοβηθεὶς, ἰδίᾳ τοῦτον ἠρώτησε, μυστικώτερόν τι μαθεῖν βουλόμενος· ὁ δὲ Χριστὸς ἀντηρώτησεν, ὅτι ᾿Αφ' ἑαυτοῦ σὺ τοῦτο λέγεις, ἢ ἄλλοι σοι εἶπον περὶ ἐμοῦ; οὐχ ὡς ἀγνοῶν, ἀλλὰ καθαπτόμενος αὐτοῦ, διότι οὐ συμπαρέστη σεν αὐτῷ τοὺς κατηγόρους, οὐδὲ κατηνάγκασεν αὐτοὺς δεῖξαι σημεία τῆς ἀποστασίας καὶ τυραννίδος, ἵνα καὶ μᾶλλον καταισχυνθῶσιν. Ὁ δὲ Πιλάτος ἀπολογούμενος, ὅτι οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ τοῦτο λέγει, φησί, Μήτι ἐγὼ Ἰουδαῖός εἰμι, ἵνα γινώσκω τὰ σά; Οἱ ὁμοεθνείς σου παρέδωκάν σε ἐμοὶ, καὶ τούτων οἱ πρῶτοι καὶ τιμιώτεροι καὶ αὐτοὶ τοῦτο λέγουσιν. 10 Luc. xxm, 1, 2. 11 Joan. xviii, 33-37. Παραδεδώκαμεν, Β. Pilatus ergo audita de defectione et tyrannide accusatione, ac timeus, privatim eum interrogavit, sccretius aliquid ab eo discere cupiens. Christus vero rursus eum interrogavit, temetipso in hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? Non quod ignoο raret, sed objurgans cum, quod accusatores silul præsentes esse non faceret: neque cogeret eos ut signa defectionis exhiberent, quo magis confunderentur. Pilatus autem dicit, quod hoc a semetipso non diceret: Num ego Judæus sum ut res tuas cognoscam? Qui gentis tuæ sunt tradiderunt te mihi, et horum primi magisque honorati, et ipsi hoc dicunt. Deinde interrogat, Quid fecisti, quod de Variæ lectiones et notæ. (ss) Abaucere. Συναρπάσει non est abducere, sed repentino quodam impetu abripere, compellere et opprimere aliquem, ut aliquid faciat. Forte adducere 'Hµwy addunt etiam in contextu Lucæ A. B. scripserat. (tl) Similis, etc. Professio quærlam est irreprehensibilis et plena modestiæ.

COMMENT. IN MATTILÆUM. - CAP. XXVII. παρέδωκαν αὐτὸν τῷ Πελάτῳ πρὸς ἀναίρεσιν, οὐ al inquirendum. At ille non tulit, ut priusquam πρὸς ἐξέτασιν· ὁ δὲ πρὸ ἐξετάσεως οὐκ ἠνέσχετο τοῦτον ἀνελεῖν. Διὰ τοῦτο ζητεῖ μαθεῖν, τίς ἡ κατηγορία· οἱ δὲ, μὴ θαρρούντες ἑαυτοῖς, οὐ λέγουσι μὲν κατη, ρίαν, φασὶ δὲ μόνον, ὅτι Εἰ μὴ ἦν οὗτος και κοῦργος, οὐκ ἄν σοι παρεδώκαμεν αὐτὸν, ὡς δῆθεν οὐδὲν ἄδικον ποιοῦντες. Ὁ δὲ Πιλάτος δυσανασχετήσας, ὡς βουλομένων δίχα τῆς αὐτοῦ ἐξετάσεως τοῦτον ἀνελεῖν, αὐτοῖ; ἐπιτρέπει τὴν ἀναίρεσιν. 'Αποτυχόντες δὲ τῆς προσδοκίας, λοιπόν κατηγορούσι καὶ ἄχοντες, ἅπερ ὁ Λουκᾶς ἱστόρησε, γράψας, ὅτι *Πρξαντο κατηγορεῖν αὐτοῦ, λέγοντες· Τοῦτον εύρομεν διαστρέφοντα τὸ ἔθνος ἡμῶν, καὶ κω λύοντα Καίσαρι φόρους διδόναι, λέγοντα ἑαυτὸν Χριστὸν βασιλέα εἶναι. Καὶ ἄρα κακουργίαν. θέα λοντες γὰρ ἀνάψαι τὸν θυμὸν τοῦ Πιλάτου κατὰ Χριστοῦ, καὶ συναρπάσαι πρὸς τὸ ταχέως ἀνελεῖν αὐτὸν, ἀποστασίας καὶ τυραννίδος ἔγκλημα τούτῳ προσάπτουσιν, ἅμα δὲ καὶ, ἵνα, φοβηθεὶ; τὸν Καί σαρα Πιλάτος, μηδὲ βουλόμενο; δυνηθῇ τοῦτον ἐξε λέσθαι τοῦ θανάτου. perquieret occideretur: ideo discere vult que sit accusatio. Ipsi autem fiduciam de seipsis non ba‍ bentes, accusationem quidem non dicunt, sed respondent: Nisi esset hic malefactor, non tibi tradi dissemus eum, utpote qui nihil injuste agimus. Pilatus vero graviter ferens, quod ipsum occidere vellent absque sua inquisitione, interfectionem eis permittit. Itaque spe sua frustrati, jəm inviti etiam accusant eum, de his quæ scripsit Lucas, qui ait: Cœperunt autem illum accusare dicentes: Hunc invenimus pervertentem gentem nostram, et prohidentem tributa dari Cæsari, dicentem se Christum regem esse 10. Et vide dolum ac malitiam. Volentes enim Pilati iram exacuere adversus Christum, et alulucere (ss) quo eum citius occiderent, defectionis ac tyrannidis crimen huic aflingunt; simul etiam ut timens Cæsarem Pilatus, ctiamsi vellet, hunc a morte eripere non posset. "1 Καὶ - λέγεις. Το Σὺ λέγεις, καὶ τὸ Σὺ εἶπας, Vers. 11. Ει — dicis. Istud, Tu dicis, ct, Tu dixi καὶ τὰ τοιαῦτα, ὁμολογία τίς ἐστιν ἀνεπίληπτος, sti, aliaque hujusmodi, similis (ι) cujusdam sunt καὶ μεστή μετριοφροσύνης. Ιωάννης δὲ πλατύτε rationis irreprehensibilis plenaeque modestie. Joμον καὶ περὶ τούτου τοῦ κεφαλαίου φησὶν ὅτι εἰσε annes de hoc quoque capite latins scribens ait, ἦλθεν εἰς τὸ πραιτώριον πάλιν ο Πιλάτος, καὶ quod ingressus est rursum in prætorium Pilatus: et ἐφώνησε τὸν Ἰησοῦν, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ vocavit Jesum, dixitque ei, Tu es rcx Judæorum? βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; 'Απεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰη- Respondit ei Jesus: teme:ipso tu hoc dicis: an alii σους· Αφ' ἑαυτοῦ σὺ τοῦτο λέγεις, ἢ ἄλλοι σοι tibi dixerunt de me? Respondit Pilatus: Nunquid εἶπον περὶ ἐμοῦ; Απεκρίθη ο Πιλάτος Μήτι ego Judaus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt ἐγὼ Ἰουδαῖός εἰμι; Τὸ ἔθνος τὸ σὸν, καὶ οἱ ἀρ te mili. Quid fecisti? Respondit Jesus: Regnum χιερεῖς παρέδωκαν σε ἐμοί. Τί ἐποίησας; Απε meum non est ex hoc mundo: si ex hoc mundo esset κρίθη Ιησούς: 'Η βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ regnum meum, ministri utique mei decertarent, ne τοῦ κόσμου τούτου· εἰ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου ἦν traderer Judæis: nunc autem regnum meum non ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ, οἱ ὑπηρέται ἂν οἱ ἐμοὶ ἡγω- est hinc. Dixit ergo ei Pilatus: Num itaque rex es νίζοντο, ἵνα μὴ παραδοθῶ τοῖς Ἰουδαίοις· νῦν tu? Respondit Jesus: Tu dicis, quod rex sum ego,' δὲ ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐντεῦθεν. Εἶπεν οὖν αὐτῷ ὁ Πιλάτος· Οὐκοῦν βασιλεὺς εἰ σύ. Απεκρίθη Ιησούς· Σὺ λέγεις,ὅτι βασιλεύς, εἰμι ἐγώ. Ὁ μὲν οὖν Πιλάτος, ἀκούσας περὶ ἀποστασίας καὶ τυραννίδος, καὶ φοβηθεὶς, ἰδίᾳ τοῦτον ἠρώτησε, μυστικώτερόν τι μαθεῖν βουλόμενος· ὁ δὲ Χριστὸς ἀντηρώτησεν, ὅτι ᾿Αφ' ἑαυτοῦ σὺ τοῦτο λέγεις, ἢ ἄλλοι σοι εἶπον περὶ ἐμοῦ; οὐχ ὡς ἀγνοῶν, ἀλλὰ καθαπτόμενος αὐτοῦ, διότι οὐ συμπαρέστη σεν αὐτῷ τοὺς κατηγόρους, οὐδὲ κατηνάγκασεν αὐτοὺς δεῖξαι σημεία τῆς ἀποστασίας καὶ τυραννίδος, ἵνα καὶ μᾶλλον καταισχυνθῶσιν. Ὁ δὲ Πιλάτος ἀπολογούμενος, ὅτι οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ τοῦτο λέγει, φησί, Μήτι ἐγὼ Ἰουδαῖός εἰμι, ἵνα γινώσκω τὰ σά; Οἱ ὁμοεθνείς σου παρέδωκάν σε ἐμοὶ, καὶ τούτων οἱ πρῶτοι καὶ τιμιώτεροι καὶ αὐτοὶ τοῦτο λέγουσιν. 10 Luc. xxm, 1, 2. 11 Joan. xviii, 33-37. Παραδεδώκαμεν, Β. Pilatus ergo audita de defectione et tyrannide accusatione, ac timeus, privatim eum interrogavit, sccretius aliquid ab eo discere cupiens. Christus vero rursus eum interrogavit, temetipso in hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? Non quod ignoο raret, sed objurgans cum, quod accusatores silul præsentes esse non faceret: neque cogeret eos ut signa defectionis exhiberent, quo magis confunderentur. Pilatus autem dicit, quod hoc a semetipso non diceret: Num ego Judæus sum ut res tuas cognoscam? Qui gentis tuæ sunt tradiderunt te mihi, et horum primi magisque honorati, et ipsi hoc dicunt. Deinde interrogat, Quid fecisti, quod de Variæ lectiones et notæ. (ss) Abaucere. Συναρπάσει non est abducere, sed repentino quodam impetu abripere, compellere et opprimere aliquem, ut aliquid faciat. Forte adducere 'Hµwy addunt etiam in contextu Lucæ A. B. scripserat. (tl) Similis, etc. Professio quærlam est irreprehensibilis et plena modestiæ.

COMMENT. IN MATTILÆUM. - CAP. XXVII. παρέδωκαν αὐτὸν τῷ Πελάτῳ πρὸς ἀναίρεσιν, οὐ al inquirendum. At ille non tulit, ut priusquam πρὸς ἐξέτασιν· ὁ δὲ πρὸ ἐξετάσεως οὐκ ἠνέσχετο τοῦτον ἀνελεῖν. Διὰ τοῦτο ζητεῖ μαθεῖν, τίς ἡ κατηγορία· οἱ δὲ, μὴ θαρρούντες ἑαυτοῖς, οὐ λέγουσι μὲν κατη, ρίαν, φασὶ δὲ μόνον, ὅτι Εἰ μὴ ἦν οὗτος και κοῦργος, οὐκ ἄν σοι παρεδώκαμεν αὐτὸν, ὡς δῆθεν οὐδὲν ἄδικον ποιοῦντες. Ὁ δὲ Πιλάτος δυσανασχετήσας, ὡς βουλομένων δίχα τῆς αὐτοῦ ἐξετάσεως τοῦτον ἀνελεῖν, αὐτοῖ; ἐπιτρέπει τὴν ἀναίρεσιν. 'Αποτυχόντες δὲ τῆς προσδοκίας, λοιπόν κατηγορούσι καὶ ἄχοντες, ἅπερ ὁ Λουκᾶς ἱστόρησε, γράψας, ὅτι *Πρξαντο κατηγορεῖν αὐτοῦ, λέγοντες· Τοῦτον εύρομεν διαστρέφοντα τὸ ἔθνος ἡμῶν, καὶ κω λύοντα Καίσαρι φόρους διδόναι, λέγοντα ἑαυτὸν Χριστὸν βασιλέα εἶναι. Καὶ ἄρα κακουργίαν. θέα λοντες γὰρ ἀνάψαι τὸν θυμὸν τοῦ Πιλάτου κατὰ Χριστοῦ, καὶ συναρπάσαι πρὸς τὸ ταχέως ἀνελεῖν αὐτὸν, ἀποστασίας καὶ τυραννίδος ἔγκλημα τούτῳ προσάπτουσιν, ἅμα δὲ καὶ, ἵνα, φοβηθεὶ; τὸν Καί σαρα Πιλάτος, μηδὲ βουλόμενο; δυνηθῇ τοῦτον ἐξε λέσθαι τοῦ θανάτου. perquieret occideretur: ideo discere vult que sit accusatio. Ipsi autem fiduciam de seipsis non ba‍ bentes, accusationem quidem non dicunt, sed respondent: Nisi esset hic malefactor, non tibi tradi dissemus eum, utpote qui nihil injuste agimus. Pilatus vero graviter ferens, quod ipsum occidere vellent absque sua inquisitione, interfectionem eis permittit. Itaque spe sua frustrati, jəm inviti etiam accusant eum, de his quæ scripsit Lucas, qui ait: Cœperunt autem illum accusare dicentes: Hunc invenimus pervertentem gentem nostram, et prohidentem tributa dari Cæsari, dicentem se Christum regem esse 10. Et vide dolum ac malitiam. Volentes enim Pilati iram exacuere adversus Christum, et alulucere (ss) quo eum citius occiderent, defectionis ac tyrannidis crimen huic aflingunt; simul etiam ut timens Cæsarem Pilatus, ctiamsi vellet, hunc a morte eripere non posset. "1 Καὶ - λέγεις. Το Σὺ λέγεις, καὶ τὸ Σὺ εἶπας, Vers. 11. Ει — dicis. Istud, Tu dicis, ct, Tu dixi καὶ τὰ τοιαῦτα, ὁμολογία τίς ἐστιν ἀνεπίληπτος, sti, aliaque hujusmodi, similis (ι) cujusdam sunt καὶ μεστή μετριοφροσύνης. Ιωάννης δὲ πλατύτε rationis irreprehensibilis plenaeque modestie. Joμον καὶ περὶ τούτου τοῦ κεφαλαίου φησὶν ὅτι εἰσε annes de hoc quoque capite latins scribens ait, ἦλθεν εἰς τὸ πραιτώριον πάλιν ο Πιλάτος, καὶ quod ingressus est rursum in prætorium Pilatus: et ἐφώνησε τὸν Ἰησοῦν, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ vocavit Jesum, dixitque ei, Tu es rcx Judæorum? βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; 'Απεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰη- Respondit ei Jesus: teme:ipso tu hoc dicis: an alii σους· Αφ' ἑαυτοῦ σὺ τοῦτο λέγεις, ἢ ἄλλοι σοι tibi dixerunt de me? Respondit Pilatus: Nunquid εἶπον περὶ ἐμοῦ; Απεκρίθη ο Πιλάτος Μήτι ego Judaus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt ἐγὼ Ἰουδαῖός εἰμι; Τὸ ἔθνος τὸ σὸν, καὶ οἱ ἀρ te mili. Quid fecisti? Respondit Jesus: Regnum χιερεῖς παρέδωκαν σε ἐμοί. Τί ἐποίησας; Απε meum non est ex hoc mundo: si ex hoc mundo esset κρίθη Ιησούς: 'Η βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ regnum meum, ministri utique mei decertarent, ne τοῦ κόσμου τούτου· εἰ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου ἦν traderer Judæis: nunc autem regnum meum non ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ, οἱ ὑπηρέται ἂν οἱ ἐμοὶ ἡγω- est hinc. Dixit ergo ei Pilatus: Num itaque rex es νίζοντο, ἵνα μὴ παραδοθῶ τοῖς Ἰουδαίοις· νῦν tu? Respondit Jesus: Tu dicis, quod rex sum ego,' δὲ ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐντεῦθεν. Εἶπεν οὖν αὐτῷ ὁ Πιλάτος· Οὐκοῦν βασιλεὺς εἰ σύ. Απεκρίθη Ιησούς· Σὺ λέγεις,ὅτι βασιλεύς, εἰμι ἐγώ. Ὁ μὲν οὖν Πιλάτος, ἀκούσας περὶ ἀποστασίας καὶ τυραννίδος, καὶ φοβηθεὶς, ἰδίᾳ τοῦτον ἠρώτησε, μυστικώτερόν τι μαθεῖν βουλόμενος· ὁ δὲ Χριστὸς ἀντηρώτησεν, ὅτι ᾿Αφ' ἑαυτοῦ σὺ τοῦτο λέγεις, ἢ ἄλλοι σοι εἶπον περὶ ἐμοῦ; οὐχ ὡς ἀγνοῶν, ἀλλὰ καθαπτόμενος αὐτοῦ, διότι οὐ συμπαρέστη σεν αὐτῷ τοὺς κατηγόρους, οὐδὲ κατηνάγκασεν αὐτοὺς δεῖξαι σημεία τῆς ἀποστασίας καὶ τυραννίδος, ἵνα καὶ μᾶλλον καταισχυνθῶσιν. Ὁ δὲ Πιλάτος ἀπολογούμενος, ὅτι οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ τοῦτο λέγει, φησί, Μήτι ἐγὼ Ἰουδαῖός εἰμι, ἵνα γινώσκω τὰ σά; Οἱ ὁμοεθνείς σου παρέδωκάν σε ἐμοὶ, καὶ τούτων οἱ πρῶτοι καὶ τιμιώτεροι καὶ αὐτοὶ τοῦτο λέγουσιν. 10 Luc. xxm, 1, 2. 11 Joan. xviii, 33-37. Παραδεδώκαμεν, Β. Pilatus ergo audita de defectione et tyrannide accusatione, ac timeus, privatim eum interrogavit, sccretius aliquid ab eo discere cupiens. Christus vero rursus eum interrogavit, temetipso in hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? Non quod ignoο raret, sed objurgans cum, quod accusatores silul præsentes esse non faceret: neque cogeret eos ut signa defectionis exhiberent, quo magis confunderentur. Pilatus autem dicit, quod hoc a semetipso non diceret: Num ego Judæus sum ut res tuas cognoscam? Qui gentis tuæ sunt tradiderunt te mihi, et horum primi magisque honorati, et ipsi hoc dicunt. Deinde interrogat, Quid fecisti, quod de Variæ lectiones et notæ. (ss) Abaucere. Συναρπάσει non est abducere, sed repentino quodam impetu abripere, compellere et opprimere aliquem, ut aliquid faciat. Forte adducere 'Hµwy addunt etiam in contextu Lucæ A. B. scripserat. (tl) Similis, etc. Professio quærlam est irreprehensibilis et plena modestiæ.

talibus te accusent? Et deinde solvit Christus ty- Εἶτα ἐρωτᾷ. Τί ἐποίησας, ὅτι τοιαῦτά σε εγκαλού rannidis suspicionem, dicens regnum suum non esse ex mundo hoc: et Pilatum timore sulvit. Ponit autem et considerationem, quæ et hoc demonstret. Nam regnum quod ex hoc mundo est, in ministris habet fortitudinem: hujus autem regnum, cum caeleste sit, a seipso robur obtinet. Dicens vero, Regnum meum non est ex hoc mundo, non detrahit regno mundano suam fortitudinem, sed ostendit quod suum non sit ut regna mundi hujus, ministris indigens, timorique subjectum, ac finem cacapiens. Deinde egressus Pilatus tentavit liberare eum. Ait enim Lucas quod dixerit ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio noxæ in hoc homine. At illi invalescebant dicentes: Commovet populum docens per universum Judæam, exorsus a Galilæa`usque ad hunc locum. Pilatus autem audita Galilæa, interrogavit utrum homo Galilæus esset. Et ut cognovit quod ad Herodis ditionem pertineret, remisit illum ad Herodem, qui et ipse Jerosolymis erat in illis diebus 18 etc. Pilatus itaque cum audissel a Christo de regno ipsius quod ex mundo hoc non essel: et cognito quod non haberet apparatum aliquem tyrannicum sive insigne terreni regni: et cognoscens non esse probabilem accusationem: iuculpatum eum declaravit. Ipsi vero cum dictarum accusationum signa non possent ostendere, ad alteram digrediuntur accusationem dicentes: Commovet, sive perturbat, populum docens. Et quidem quod doceat astruunt: non dicunt autem quid doceat, ne rideantur. Ubi autem fecisset Herodes quæ refert Lucas, rursus emin remisit ad Pilatum, insequentibus etiam principibus sacerdotum ac scribis, et adversus euin vociferantibus 's Pilatus vero convocalis principi - bus sacerdotum et magistratibus, ac plebe, dixit ad illos: nam id quoque refert Lucas: Obtulistis mihi hunc hominem, tanquam avertentem populum: et ccce ego coram vobis, cum inquisissem, nihil inveni criminis ia homine isto ex his de quibus accusatis eum; sed ne ll erodes quidem. Nam remisi vos ad ipsum: et ecce nihil dignum morte actum est ei. Correptum ergo ipsum absolvam ": correptionem hic vocans mediocrem flagellationem, ad solatium et repressionem iræ illorum, ut visi illum devicisse cohiberentur ab ulteriori insania. At illi nec sic in aliquo minus efferati, immobiliter ad id spectantes, ut velociter interficeretur, rursus oblatrant. "Luc. XIII, ss Luc. xsu, 11. Variæ Επειράσθη, Α. σι; Καὶ λοιπὸν λύει τὴν ὑποψίαν τῆς τυραννίδος ὁ Χριστός, λέγων τὴν βασιλείαν αὐτοῦ μὴ εἶναι ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, καὶ ἀπολύει τοῦ φόβου τὴν Πικά τον. Τίθησι δὲ καὶ λογισμόν, αυτό τε τοῦτο δεικνύ οντα, καὶ ὅτι ἡ ἐκ τοῦ κόσμου βασιλεία ἐν τοῖς ὑπηρέταις ἔχει τὴν ἰσχύν· ἡ δὲ τούτου βασιλείο, οὐράνιος οὖσα, ἀφ' ἑαυτῆς κέκτηται τὸ κράτος. Είν πὼν δὲ ὅτι Η βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, οὐχ ὑπεξήγαγε τῆς ἑαυτοῦ κυριό τητος τὸν κόσμον, ἀλλ' ἐνέφηνεν ὅτι οὐκ ἔστιν, ὡς αἱ τοῦ κόσμου τούτου βασιλεῖαι, δεομένη ὑπηρετών, καὶ ὑποκειμένη φόβοις, καὶ τέλος ἔχουσα. Εἶτα ἐξελθὼν ὁ Πιλάτος επειράθη ἐξελέσθαι αὐτόν. Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς ὅτι εἶπε πρὸς τοὺς ἀρε χιερεῖς καὶ τοὺς ὄχλου; Οὐδὲν εὑρίσκω αἴτιον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ· οἱ δὲ ἐπίσχυον, λέγοντες, ότι ᾿Ανασείει τὸν λαὸν, διδάσκων καθ' ὅλης τῆς Ἰουδαίας, ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἕως ὧδε. Πιλάτες δὲ, ἀκούσας Γαλιλαίαν, ἐπηρώτη σεν, εἰ ὁ ἄνθρωπος Γαλιλαῖες ἐστι. Καὶ ἐπι γιούς, ὅτι ἐκ τῆς ἐξουσίας Ἡρώδου ἐστὶν, ἀνέπεμψεν αὐτὸν πρὸς Ηρώδην, ὄντα καὶ αὐτὸν ἐν Ιεροσολύμοις ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ μὲν οὖν Πιλάτος, ἀκούσας παρὰ τοῦ Χρι στοῦ περὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, καὶ γνούς ὅτι οὐκ ἔχει παρασκευήν τινα τυραννικήν, ἢ τὸ οἰονοῦν παράσημον ἐπ: γείου βασιλεία, καὶ διαγνοὺς ἀπέθανον τὴν κατηγοριαν, ἀναίτιον αὐτὸν ἀπέφηνεν· αὐτοὶ δὲ, μὴ δυνάμενοι δεῖξαι σημεῖα τῶν ῥηθέντων ἐγκλημάτων, με τέβησαν ἐφ' ἑτέραν κατηγορίαν, λέγοντες ὅτι 'Ανσείει τὸν λαόν, ήγουν ἀναστατοί, διδάσκων. Καὶ ὅτι μὲν διδάσκει λέγουσι· τί δὲ διδάσκει, οὐ λέγου σιν, ἵνα μὴ καταγελασθῶσιν. Ὁ δὲ Ἡρώδης, ποιήσας ὅσα φησὶ Λουκᾶς, ἀντέπεμψε τοῦτον πάλιν πρὸς τὸν Πιλάτον, ἐφεπο μένων καὶ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν Γραμματέων, καὶ καταβοώντων. Πιλάτος δὲ, συγκαλεσάμενος του; ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς ἄρχοντας καὶ τὸν λαόν, εἶπε πρὸς αὐτούς· ὁ Λουκᾶς καὶ ταῦτά φησι· Προσηνέγρ κατέ μοι τὸν ἄνθρωπον τοῦτον, ὡς ἀποστρέ φοντα τὸν λαὸν, καὶ ἰδοὺ ἐγώ, ἐνώπιον ὑμῶν ἀνακρίνας, οὐδὲν εὗρον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ αἴτιον, ὧν κατηγορεῖτε κατ᾽ αὐτοῦ· ἀλλ' οὐδὲ Ηρώδης. Ανέπεμψα γὰρ ὑμᾶς πρὸς αὐτὸν, καὶ ἰδοὺ, οὐδὲν ἄξιον θανάτου ἐστὶ πεπραγμένον αὐτῷ. Παιδεύσας οὖν αὐτὸν ἀπολύσω. Παί δευσιν ἐνταῦθα τὴν μετρίαν μαστίγωσιν λέγων εἰ; παραμυθίαν καὶ καταστολὴν τοῦ θυμοῦ αὐτῶν, ἵνα, δόξαντες, περιγενέσθαι αὐτοῦ, παύσωνται τῆς πει ραιτέρω μανίας. Οἱ δὲ καὶ οὕτως οὐδὲν ἔλαττον ἐξε θηριοῦντο, πρὸς ἐν μόνον ἀκλινῶς ὁρῶντες, ἀνελεῖν αὐτὸν τάχιστα. Διδ πάλιν καθυλακτούσι. ** ibid. 13-16. ectiones et notæ. 'Ανέπεμψε scribendum, ut habet codex uterque infra in contextu Lucæ. 'E» interponit A. Interponi potest τό.

talibus te accusent? Et deinde solvit Christus ty- Εἶτα ἐρωτᾷ. Τί ἐποίησας, ὅτι τοιαῦτά σε εγκαλού rannidis suspicionem, dicens regnum suum non esse ex mundo hoc: et Pilatum timore sulvit. Ponit autem et considerationem, quæ et hoc demonstret. Nam regnum quod ex hoc mundo est, in ministris habet fortitudinem: hujus autem regnum, cum caeleste sit, a seipso robur obtinet. Dicens vero, Regnum meum non est ex hoc mundo, non detrahit regno mundano suam fortitudinem, sed ostendit quod suum non sit ut regna mundi hujus, ministris indigens, timorique subjectum, ac finem cacapiens. Deinde egressus Pilatus tentavit liberare eum. Ait enim Lucas quod dixerit ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio noxæ in hoc homine. At illi invalescebant dicentes: Commovet populum docens per universum Judæam, exorsus a Galilæa`usque ad hunc locum. Pilatus autem audita Galilæa, interrogavit utrum homo Galilæus esset. Et ut cognovit quod ad Herodis ditionem pertineret, remisit illum ad Herodem, qui et ipse Jerosolymis erat in illis diebus 18 etc. Pilatus itaque cum audissel a Christo de regno ipsius quod ex mundo hoc non essel: et cognito quod non haberet apparatum aliquem tyrannicum sive insigne terreni regni: et cognoscens non esse probabilem accusationem: iuculpatum eum declaravit. Ipsi vero cum dictarum accusationum signa non possent ostendere, ad alteram digrediuntur accusationem dicentes: Commovet, sive perturbat, populum docens. Et quidem quod doceat astruunt: non dicunt autem quid doceat, ne rideantur. Ubi autem fecisset Herodes quæ refert Lucas, rursus emin remisit ad Pilatum, insequentibus etiam principibus sacerdotum ac scribis, et adversus euin vociferantibus 's Pilatus vero convocalis principi - bus sacerdotum et magistratibus, ac plebe, dixit ad illos: nam id quoque refert Lucas: Obtulistis mihi hunc hominem, tanquam avertentem populum: et ccce ego coram vobis, cum inquisissem, nihil inveni criminis ia homine isto ex his de quibus accusatis eum; sed ne ll erodes quidem. Nam remisi vos ad ipsum: et ecce nihil dignum morte actum est ei. Correptum ergo ipsum absolvam ": correptionem hic vocans mediocrem flagellationem, ad solatium et repressionem iræ illorum, ut visi illum devicisse cohiberentur ab ulteriori insania. At illi nec sic in aliquo minus efferati, immobiliter ad id spectantes, ut velociter interficeretur, rursus oblatrant. "Luc. XIII, ss Luc. xsu, 11. Variæ Επειράσθη, Α. σι; Καὶ λοιπὸν λύει τὴν ὑποψίαν τῆς τυραννίδος ὁ Χριστός, λέγων τὴν βασιλείαν αὐτοῦ μὴ εἶναι ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, καὶ ἀπολύει τοῦ φόβου τὴν Πικά τον. Τίθησι δὲ καὶ λογισμόν, αυτό τε τοῦτο δεικνύ οντα, καὶ ὅτι ἡ ἐκ τοῦ κόσμου βασιλεία ἐν τοῖς ὑπηρέταις ἔχει τὴν ἰσχύν· ἡ δὲ τούτου βασιλείο, οὐράνιος οὖσα, ἀφ' ἑαυτῆς κέκτηται τὸ κράτος. Είν πὼν δὲ ὅτι Η βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, οὐχ ὑπεξήγαγε τῆς ἑαυτοῦ κυριό τητος τὸν κόσμον, ἀλλ' ἐνέφηνεν ὅτι οὐκ ἔστιν, ὡς αἱ τοῦ κόσμου τούτου βασιλεῖαι, δεομένη ὑπηρετών, καὶ ὑποκειμένη φόβοις, καὶ τέλος ἔχουσα. Εἶτα ἐξελθὼν ὁ Πιλάτος επειράθη ἐξελέσθαι αὐτόν. Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς ὅτι εἶπε πρὸς τοὺς ἀρε χιερεῖς καὶ τοὺς ὄχλου; Οὐδὲν εὑρίσκω αἴτιον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ· οἱ δὲ ἐπίσχυον, λέγοντες, ότι ᾿Ανασείει τὸν λαὸν, διδάσκων καθ' ὅλης τῆς Ἰουδαίας, ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἕως ὧδε. Πιλάτες δὲ, ἀκούσας Γαλιλαίαν, ἐπηρώτη σεν, εἰ ὁ ἄνθρωπος Γαλιλαῖες ἐστι. Καὶ ἐπι γιούς, ὅτι ἐκ τῆς ἐξουσίας Ἡρώδου ἐστὶν, ἀνέπεμψεν αὐτὸν πρὸς Ηρώδην, ὄντα καὶ αὐτὸν ἐν Ιεροσολύμοις ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ μὲν οὖν Πιλάτος, ἀκούσας παρὰ τοῦ Χρι στοῦ περὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, καὶ γνούς ὅτι οὐκ ἔχει παρασκευήν τινα τυραννικήν, ἢ τὸ οἰονοῦν παράσημον ἐπ: γείου βασιλεία, καὶ διαγνοὺς ἀπέθανον τὴν κατηγοριαν, ἀναίτιον αὐτὸν ἀπέφηνεν· αὐτοὶ δὲ, μὴ δυνάμενοι δεῖξαι σημεῖα τῶν ῥηθέντων ἐγκλημάτων, με τέβησαν ἐφ' ἑτέραν κατηγορίαν, λέγοντες ὅτι 'Ανσείει τὸν λαόν, ήγουν ἀναστατοί, διδάσκων. Καὶ ὅτι μὲν διδάσκει λέγουσι· τί δὲ διδάσκει, οὐ λέγου σιν, ἵνα μὴ καταγελασθῶσιν. Ὁ δὲ Ἡρώδης, ποιήσας ὅσα φησὶ Λουκᾶς, ἀντέπεμψε τοῦτον πάλιν πρὸς τὸν Πιλάτον, ἐφεπο μένων καὶ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν Γραμματέων, καὶ καταβοώντων. Πιλάτος δὲ, συγκαλεσάμενος του; ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς ἄρχοντας καὶ τὸν λαόν, εἶπε πρὸς αὐτούς· ὁ Λουκᾶς καὶ ταῦτά φησι· Προσηνέγρ κατέ μοι τὸν ἄνθρωπον τοῦτον, ὡς ἀποστρέ φοντα τὸν λαὸν, καὶ ἰδοὺ ἐγώ, ἐνώπιον ὑμῶν ἀνακρίνας, οὐδὲν εὗρον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ αἴτιον, ὧν κατηγορεῖτε κατ᾽ αὐτοῦ· ἀλλ' οὐδὲ Ηρώδης. Ανέπεμψα γὰρ ὑμᾶς πρὸς αὐτὸν, καὶ ἰδοὺ, οὐδὲν ἄξιον θανάτου ἐστὶ πεπραγμένον αὐτῷ. Παιδεύσας οὖν αὐτὸν ἀπολύσω. Παί δευσιν ἐνταῦθα τὴν μετρίαν μαστίγωσιν λέγων εἰ; παραμυθίαν καὶ καταστολὴν τοῦ θυμοῦ αὐτῶν, ἵνα, δόξαντες, περιγενέσθαι αὐτοῦ, παύσωνται τῆς πει ραιτέρω μανίας. Οἱ δὲ καὶ οὕτως οὐδὲν ἔλαττον ἐξε θηριοῦντο, πρὸς ἐν μόνον ἀκλινῶς ὁρῶντες, ἀνελεῖν αὐτὸν τάχιστα. Διδ πάλιν καθυλακτούσι. ** ibid. 13-16. ectiones et notæ. 'Ανέπεμψε scribendum, ut habet codex uterque infra in contextu Lucæ. 'E» interponit A. Interponi potest τό.

talibus te accusent? Et deinde solvit Christus ty- Εἶτα ἐρωτᾷ. Τί ἐποίησας, ὅτι τοιαῦτά σε εγκαλού rannidis suspicionem, dicens regnum suum non esse ex mundo hoc: et Pilatum timore sulvit. Ponit autem et considerationem, quæ et hoc demonstret. Nam regnum quod ex hoc mundo est, in ministris habet fortitudinem: hujus autem regnum, cum caeleste sit, a seipso robur obtinet. Dicens vero, Regnum meum non est ex hoc mundo, non detrahit regno mundano suam fortitudinem, sed ostendit quod suum non sit ut regna mundi hujus, ministris indigens, timorique subjectum, ac finem cacapiens. Deinde egressus Pilatus tentavit liberare eum. Ait enim Lucas quod dixerit ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio noxæ in hoc homine. At illi invalescebant dicentes: Commovet populum docens per universum Judæam, exorsus a Galilæa`usque ad hunc locum. Pilatus autem audita Galilæa, interrogavit utrum homo Galilæus esset. Et ut cognovit quod ad Herodis ditionem pertineret, remisit illum ad Herodem, qui et ipse Jerosolymis erat in illis diebus 18 etc. Pilatus itaque cum audissel a Christo de regno ipsius quod ex mundo hoc non essel: et cognito quod non haberet apparatum aliquem tyrannicum sive insigne terreni regni: et cognoscens non esse probabilem accusationem: iuculpatum eum declaravit. Ipsi vero cum dictarum accusationum signa non possent ostendere, ad alteram digrediuntur accusationem dicentes: Commovet, sive perturbat, populum docens. Et quidem quod doceat astruunt: non dicunt autem quid doceat, ne rideantur. Ubi autem fecisset Herodes quæ refert Lucas, rursus emin remisit ad Pilatum, insequentibus etiam principibus sacerdotum ac scribis, et adversus euin vociferantibus 's Pilatus vero convocalis principi - bus sacerdotum et magistratibus, ac plebe, dixit ad illos: nam id quoque refert Lucas: Obtulistis mihi hunc hominem, tanquam avertentem populum: et ccce ego coram vobis, cum inquisissem, nihil inveni criminis ia homine isto ex his de quibus accusatis eum; sed ne ll erodes quidem. Nam remisi vos ad ipsum: et ecce nihil dignum morte actum est ei. Correptum ergo ipsum absolvam ": correptionem hic vocans mediocrem flagellationem, ad solatium et repressionem iræ illorum, ut visi illum devicisse cohiberentur ab ulteriori insania. At illi nec sic in aliquo minus efferati, immobiliter ad id spectantes, ut velociter interficeretur, rursus oblatrant. "Luc. XIII, ss Luc. xsu, 11. Variæ Επειράσθη, Α. σι; Καὶ λοιπὸν λύει τὴν ὑποψίαν τῆς τυραννίδος ὁ Χριστός, λέγων τὴν βασιλείαν αὐτοῦ μὴ εἶναι ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, καὶ ἀπολύει τοῦ φόβου τὴν Πικά τον. Τίθησι δὲ καὶ λογισμόν, αυτό τε τοῦτο δεικνύ οντα, καὶ ὅτι ἡ ἐκ τοῦ κόσμου βασιλεία ἐν τοῖς ὑπηρέταις ἔχει τὴν ἰσχύν· ἡ δὲ τούτου βασιλείο, οὐράνιος οὖσα, ἀφ' ἑαυτῆς κέκτηται τὸ κράτος. Είν πὼν δὲ ὅτι Η βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, οὐχ ὑπεξήγαγε τῆς ἑαυτοῦ κυριό τητος τὸν κόσμον, ἀλλ' ἐνέφηνεν ὅτι οὐκ ἔστιν, ὡς αἱ τοῦ κόσμου τούτου βασιλεῖαι, δεομένη ὑπηρετών, καὶ ὑποκειμένη φόβοις, καὶ τέλος ἔχουσα. Εἶτα ἐξελθὼν ὁ Πιλάτος επειράθη ἐξελέσθαι αὐτόν. Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς ὅτι εἶπε πρὸς τοὺς ἀρε χιερεῖς καὶ τοὺς ὄχλου; Οὐδὲν εὑρίσκω αἴτιον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ· οἱ δὲ ἐπίσχυον, λέγοντες, ότι ᾿Ανασείει τὸν λαὸν, διδάσκων καθ' ὅλης τῆς Ἰουδαίας, ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἕως ὧδε. Πιλάτες δὲ, ἀκούσας Γαλιλαίαν, ἐπηρώτη σεν, εἰ ὁ ἄνθρωπος Γαλιλαῖες ἐστι. Καὶ ἐπι γιούς, ὅτι ἐκ τῆς ἐξουσίας Ἡρώδου ἐστὶν, ἀνέπεμψεν αὐτὸν πρὸς Ηρώδην, ὄντα καὶ αὐτὸν ἐν Ιεροσολύμοις ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ μὲν οὖν Πιλάτος, ἀκούσας παρὰ τοῦ Χρι στοῦ περὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, καὶ γνούς ὅτι οὐκ ἔχει παρασκευήν τινα τυραννικήν, ἢ τὸ οἰονοῦν παράσημον ἐπ: γείου βασιλεία, καὶ διαγνοὺς ἀπέθανον τὴν κατηγοριαν, ἀναίτιον αὐτὸν ἀπέφηνεν· αὐτοὶ δὲ, μὴ δυνάμενοι δεῖξαι σημεῖα τῶν ῥηθέντων ἐγκλημάτων, με τέβησαν ἐφ' ἑτέραν κατηγορίαν, λέγοντες ὅτι 'Ανσείει τὸν λαόν, ήγουν ἀναστατοί, διδάσκων. Καὶ ὅτι μὲν διδάσκει λέγουσι· τί δὲ διδάσκει, οὐ λέγου σιν, ἵνα μὴ καταγελασθῶσιν. Ὁ δὲ Ἡρώδης, ποιήσας ὅσα φησὶ Λουκᾶς, ἀντέπεμψε τοῦτον πάλιν πρὸς τὸν Πιλάτον, ἐφεπο μένων καὶ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν Γραμματέων, καὶ καταβοώντων. Πιλάτος δὲ, συγκαλεσάμενος του; ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς ἄρχοντας καὶ τὸν λαόν, εἶπε πρὸς αὐτούς· ὁ Λουκᾶς καὶ ταῦτά φησι· Προσηνέγρ κατέ μοι τὸν ἄνθρωπον τοῦτον, ὡς ἀποστρέ φοντα τὸν λαὸν, καὶ ἰδοὺ ἐγώ, ἐνώπιον ὑμῶν ἀνακρίνας, οὐδὲν εὗρον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ αἴτιον, ὧν κατηγορεῖτε κατ᾽ αὐτοῦ· ἀλλ' οὐδὲ Ηρώδης. Ανέπεμψα γὰρ ὑμᾶς πρὸς αὐτὸν, καὶ ἰδοὺ, οὐδὲν ἄξιον θανάτου ἐστὶ πεπραγμένον αὐτῷ. Παιδεύσας οὖν αὐτὸν ἀπολύσω. Παί δευσιν ἐνταῦθα τὴν μετρίαν μαστίγωσιν λέγων εἰ; παραμυθίαν καὶ καταστολὴν τοῦ θυμοῦ αὐτῶν, ἵνα, δόξαντες, περιγενέσθαι αὐτοῦ, παύσωνται τῆς πει ραιτέρω μανίας. Οἱ δὲ καὶ οὕτως οὐδὲν ἔλαττον ἐξε θηριοῦντο, πρὸς ἐν μόνον ἀκλινῶς ὁρῶντες, ἀνελεῖν αὐτὸν τάχιστα. Διδ πάλιν καθυλακτούσι. ** ibid. 13-16. ectiones et notæ. 'Ανέπεμψε scribendum, ut habet codex uterque infra in contextu Lucæ. 'E» interponit A. Interponi potest τό.

talibus te accusent? Et deinde solvit Christus ty- Εἶτα ἐρωτᾷ. Τί ἐποίησας, ὅτι τοιαῦτά σε εγκαλού rannidis suspicionem, dicens regnum suum non esse ex mundo hoc: et Pilatum timore sulvit. Ponit autem et considerationem, quæ et hoc demonstret. Nam regnum quod ex hoc mundo est, in ministris habet fortitudinem: hujus autem regnum, cum caeleste sit, a seipso robur obtinet. Dicens vero, Regnum meum non est ex hoc mundo, non detrahit regno mundano suam fortitudinem, sed ostendit quod suum non sit ut regna mundi hujus, ministris indigens, timorique subjectum, ac finem cacapiens. Deinde egressus Pilatus tentavit liberare eum. Ait enim Lucas quod dixerit ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio noxæ in hoc homine. At illi invalescebant dicentes: Commovet populum docens per universum Judæam, exorsus a Galilæa`usque ad hunc locum. Pilatus autem audita Galilæa, interrogavit utrum homo Galilæus esset. Et ut cognovit quod ad Herodis ditionem pertineret, remisit illum ad Herodem, qui et ipse Jerosolymis erat in illis diebus 18 etc. Pilatus itaque cum audissel a Christo de regno ipsius quod ex mundo hoc non essel: et cognito quod non haberet apparatum aliquem tyrannicum sive insigne terreni regni: et cognoscens non esse probabilem accusationem: iuculpatum eum declaravit. Ipsi vero cum dictarum accusationum signa non possent ostendere, ad alteram digrediuntur accusationem dicentes: Commovet, sive perturbat, populum docens. Et quidem quod doceat astruunt: non dicunt autem quid doceat, ne rideantur. Ubi autem fecisset Herodes quæ refert Lucas, rursus emin remisit ad Pilatum, insequentibus etiam principibus sacerdotum ac scribis, et adversus euin vociferantibus 's Pilatus vero convocalis principi - bus sacerdotum et magistratibus, ac plebe, dixit ad illos: nam id quoque refert Lucas: Obtulistis mihi hunc hominem, tanquam avertentem populum: et ccce ego coram vobis, cum inquisissem, nihil inveni criminis ia homine isto ex his de quibus accusatis eum; sed ne ll erodes quidem. Nam remisi vos ad ipsum: et ecce nihil dignum morte actum est ei. Correptum ergo ipsum absolvam ": correptionem hic vocans mediocrem flagellationem, ad solatium et repressionem iræ illorum, ut visi illum devicisse cohiberentur ab ulteriori insania. At illi nec sic in aliquo minus efferati, immobiliter ad id spectantes, ut velociter interficeretur, rursus oblatrant. "Luc. XIII, ss Luc. xsu, 11. Variæ Επειράσθη, Α. σι; Καὶ λοιπὸν λύει τὴν ὑποψίαν τῆς τυραννίδος ὁ Χριστός, λέγων τὴν βασιλείαν αὐτοῦ μὴ εἶναι ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, καὶ ἀπολύει τοῦ φόβου τὴν Πικά τον. Τίθησι δὲ καὶ λογισμόν, αυτό τε τοῦτο δεικνύ οντα, καὶ ὅτι ἡ ἐκ τοῦ κόσμου βασιλεία ἐν τοῖς ὑπηρέταις ἔχει τὴν ἰσχύν· ἡ δὲ τούτου βασιλείο, οὐράνιος οὖσα, ἀφ' ἑαυτῆς κέκτηται τὸ κράτος. Είν πὼν δὲ ὅτι Η βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, οὐχ ὑπεξήγαγε τῆς ἑαυτοῦ κυριό τητος τὸν κόσμον, ἀλλ' ἐνέφηνεν ὅτι οὐκ ἔστιν, ὡς αἱ τοῦ κόσμου τούτου βασιλεῖαι, δεομένη ὑπηρετών, καὶ ὑποκειμένη φόβοις, καὶ τέλος ἔχουσα. Εἶτα ἐξελθὼν ὁ Πιλάτος επειράθη ἐξελέσθαι αὐτόν. Φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς ὅτι εἶπε πρὸς τοὺς ἀρε χιερεῖς καὶ τοὺς ὄχλου; Οὐδὲν εὑρίσκω αἴτιον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ· οἱ δὲ ἐπίσχυον, λέγοντες, ότι ᾿Ανασείει τὸν λαὸν, διδάσκων καθ' ὅλης τῆς Ἰουδαίας, ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἕως ὧδε. Πιλάτες δὲ, ἀκούσας Γαλιλαίαν, ἐπηρώτη σεν, εἰ ὁ ἄνθρωπος Γαλιλαῖες ἐστι. Καὶ ἐπι γιούς, ὅτι ἐκ τῆς ἐξουσίας Ἡρώδου ἐστὶν, ἀνέπεμψεν αὐτὸν πρὸς Ηρώδην, ὄντα καὶ αὐτὸν ἐν Ιεροσολύμοις ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ μὲν οὖν Πιλάτος, ἀκούσας παρὰ τοῦ Χρι στοῦ περὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, καὶ γνούς ὅτι οὐκ ἔχει παρασκευήν τινα τυραννικήν, ἢ τὸ οἰονοῦν παράσημον ἐπ: γείου βασιλεία, καὶ διαγνοὺς ἀπέθανον τὴν κατηγοριαν, ἀναίτιον αὐτὸν ἀπέφηνεν· αὐτοὶ δὲ, μὴ δυνάμενοι δεῖξαι σημεῖα τῶν ῥηθέντων ἐγκλημάτων, με τέβησαν ἐφ' ἑτέραν κατηγορίαν, λέγοντες ὅτι 'Ανσείει τὸν λαόν, ήγουν ἀναστατοί, διδάσκων. Καὶ ὅτι μὲν διδάσκει λέγουσι· τί δὲ διδάσκει, οὐ λέγου σιν, ἵνα μὴ καταγελασθῶσιν. Ὁ δὲ Ἡρώδης, ποιήσας ὅσα φησὶ Λουκᾶς, ἀντέπεμψε τοῦτον πάλιν πρὸς τὸν Πιλάτον, ἐφεπο μένων καὶ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν Γραμματέων, καὶ καταβοώντων. Πιλάτος δὲ, συγκαλεσάμενος του; ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς ἄρχοντας καὶ τὸν λαόν, εἶπε πρὸς αὐτούς· ὁ Λουκᾶς καὶ ταῦτά φησι· Προσηνέγρ κατέ μοι τὸν ἄνθρωπον τοῦτον, ὡς ἀποστρέ φοντα τὸν λαὸν, καὶ ἰδοὺ ἐγώ, ἐνώπιον ὑμῶν ἀνακρίνας, οὐδὲν εὗρον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ αἴτιον, ὧν κατηγορεῖτε κατ᾽ αὐτοῦ· ἀλλ' οὐδὲ Ηρώδης. Ανέπεμψα γὰρ ὑμᾶς πρὸς αὐτὸν, καὶ ἰδοὺ, οὐδὲν ἄξιον θανάτου ἐστὶ πεπραγμένον αὐτῷ. Παιδεύσας οὖν αὐτὸν ἀπολύσω. Παί δευσιν ἐνταῦθα τὴν μετρίαν μαστίγωσιν λέγων εἰ; παραμυθίαν καὶ καταστολὴν τοῦ θυμοῦ αὐτῶν, ἵνα, δόξαντες, περιγενέσθαι αὐτοῦ, παύσωνται τῆς πει ραιτέρω μανίας. Οἱ δὲ καὶ οὕτως οὐδὲν ἔλαττον ἐξε θηριοῦντο, πρὸς ἐν μόνον ἀκλινῶς ὁρῶντες, ἀνελεῖν αὐτὸν τάχιστα. Διδ πάλιν καθυλακτούσι. ** ibid. 13-16. ectiones et notæ. 'Ανέπεμψε scribendum, ut habet codex uterque infra in contextu Lucæ. 'E» interponit A. Interponi potest τό.

CAP. XXVII. Vers. 12. Ει - respondit. Cum enim vehementer ad ejus cædem insanirent, nec omnino revocari possent, sciebat frustra dandum iri deinceps omnem responsionem. Καὶ — ἀπεκρίνατο. Σφοδρῶς γὰρ ήδη λυττησαντων εἰς τὸν φόνον αὐτοῦ, καὶ ἀκαθέκτων ὅλως γεγονέτων, ἔγνω ματαίαν εἶναι τοῦ λοιποῦ πᾶταν ἀπολογίαν. Τότε καταμαρτυροῦσι; Τοῦτο λέγει παρακινῶν αὐτὸν εἰς τὸ ἀπολογήσασθαι καὶ ἀπαλλαγήκαὶ γὰρ ἐγίνωσκεν ὅτι ῥᾷον διαλύσει τὰς συν κοφαντίας αὐτῶν. Κα! — ῥῆμα. Τὸ ἑξῆς γὰρ περιτὴν ἡγεῖτο καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀπόκρισιν, ὡς μὴ δυνάμενον αὐτοὺς ἀναστείλαι. Καὶ γὰρ ἦν μὲν μισοπόνηρος ο Πιλάτ τος, καὶ σφόδρα θέλησεν ἐξελέσθαι τὸν Ἰησοῦν· μαλακὸς δὲ ὤν, ἐνεδίδου ταῖς ἐκείνων ὁρμαῖς. Ὥστε λίαν. Θαυμάζειν, πῶς ἐνδείκνυται του αύτην ἐπιείκειαν, πῶς, δυνάμενος ἀπολογεῖσθαι καὶ καταισχύνειν αὐτοὺς, ἑκὼν σιγᾷ καὶ ἀνέχεται. Κατὰ δὲ ἑορτὴν - Χριστόν; Κατὰ δὲ ἑορτήν, τὴν τοῦ Πάσχα δηλονότι. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης είν πεῖν τὸν Πιλάτον· Εστι δὲ συνήθεια ὑμῖν, ἕνα ἕνα ὑμῖν ἀπολύσω ἐν τῷ Πάσχα. Περι δὲ τοῦ Βαραββα λέγει φανερώτερον ὁ Λουκᾶς ὅτι ἦν διὰ στάσιν τινὰ γενομένην ἐν τῇ πόλει καὶ φό νον βεβλημένος εἰ; φυλακήν. Ο Πιλάτος οὖν, μὴ δυνηθεὶς ὡς ἀθῶον ἐξελέσθαι τὸν Χριστὸν, ἐπεχείρησε καν γοῦν ὡς κατάδικον χαρίσασθαι τοῦτον τῆ ἑορτῇ. R Ηδει — αὐτόν. Διέγνω τοῦτο, καὶ ἤλπιζεν, ὅτι οὐκ ἂν προτιμήσωσι τὸν ἀνδροφόνον Βαραββάν. Διὰ τοῦτο τοίνυν θαῤῥήσας ἐρωτᾷ, Τίνα θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν·; Ως δὲ λέγει Μάρκος, πρὸ τῆς ἐρωτήσεως ἀναβοήσας ὁ ὄχλος, ήρξατο αἰτεῖσθαι, καθώς ἀεὶ ἐποίε: αὐτοῖς, ήγουν, αἰτεῖσθαι γενέσθαι. *Ην δὲ ἡ αἴτησις περὶ τοῦ ἀπολύσαι ἕνα τῷ ὄχλῳ δέσμιον. "Οθεν δραξάμενος ἀφορμῆς ὁ Πιλάτος, ἐπεχείρησεν, ὡς εἴρηται, καὶ ἠρώτησε. Καθημένου – αὐτόν. Αὐτὸς μὲν οὐκ εἶδε τοιοῦτον ὄναρ, ἢ ὡς ἀνάξιος, ἢ ὅτι ἔμελλε σιγαν, ὡς κριτής, ἢ ὅτι ἔμελλεν ἀπιστεῖσθαι, ὡς πλαττό μενος αὐτὸς πρὸς τὸ ἐξελεῖν αὐτόν. Η γυνὴ δὲ βλέπει μᾶλλον, ὡς ἀξία καὶ ὡς πιθανωτέρα προς τοὺς Ἰουδαίους, ἵνα ὡς ἀνυπόπτῳ ταύτῃ πιστεύ σαντες ἀναχαιτισθῶσιν. Καὶ οὐ βλέπει μόνον, ἀλλὰ καὶ πάσχει, τουτέστιν, ἐτάζεται, ἵνα τῇ συμπαθεία τῆς γυναικὸς ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, καὶ μὴ πειθομένων αύτῶν, κωλύσῃ τὸν φόνον. Τὸ δὲ Μηδέν σοι καὶ τῷ δικαίῳ ἐκείνῳ, ἀντὶ τοῦ, Μηδέν σοι καὶ ἐκείνῳ ἀμφισβητήσιμον, ἀπέχου αὐτοῦ. Σημειωτέον δὲ, ὅτι τὸ Σήμερον καὶ ἐπὶ νυκτός λέγεται. 15 Joan. Χvill, Vers. 13. Tunc dicunt testimonia? Hoc ait concitans eum ut responderet, ac sic liberaretur: sciebat enim quod facile posset illorum diluere calumnias. Vers. 14. Et verbum. Deinceps enim superfluam fore ducebat responsionem quæ ipsi daretur, cum non posset illos comprimere. Siquidem malum oderat Pilatus, et Jesum maxime optasset liberare: verum cum mollis esset, illorum cedebat affectionibus. Vers. 14. Adeo ut supra modum. Admiraretur quomodo demonstraret tantam mansuetudinem: quomodo, cum respondere posset illosque confundere, voluntarie sileret ac sustineret. Vers. 15. In festo autem. Vers. 17. Christus 2 In festo Paschæ videlicet. Ait enim Joannes dixisse Pilatumn: Est autem consuetudo vobis, ut unum absolvam vobis in Pascha 18. De Barabba vero manifestius dicit Lucas quod, propter seditionem quamdam factam in civitate et cædem, conjectus erat in carcerem ". Pilatus ergo cum non posset tanquam iunocentem liberare Christum, tentavit eum saltem ut judicio damnatum donare ipsum festo. Vers. 18. Sciebat eum, Sciebat hoc, et sperabat quod nequaquam præponerent ei homicidam Barabbam. Propter hoc ergo sumpta fiducia interrogat: Quem vullis absolvam vobis? Ut autem dicit Marcus, ante interrogationem cum acclamasset turba cœpit petere, sicut semper faciebat eis: petere videlicet ut fleret (uu) sicut semper faciebat eis 17. Erat autem petitio, ut unus ex vinctis ab. solveretur turbæ. Unde nactus occasionem Pilatus, tentavit, ut dictum est, et interrogavit. Vers. 19. Sedente ipsum. Ipse quidem bujusmodi somnium non viderat, vel tanquam indignus, vel quia taciturus fuisset, utpote judex, vel quia Aldes ei adhibita non fuisset, quasi id ad eum liberandum ellingenti. Uxor autem potius videt, vel tanquam melior,vel tanquam apud Judæos fide dignior: ut hnic quasi non suspectæ lidem habentes, refrenarentur. Nec videt solum, sed et patitur, hoc est, tormento afficitur, ut uxoris compassione, illis etiam non acquiescentibus, vir ejus prohiberet cedem: Nihil tibi cum justo illo, hoc est, nihil contentiosum sit inter te et illum, abstine ab illo. Notandum est autem,quod σήμερον (lodie), de nocte dicitur. 17 Marc. xv, 8. Variæ lectiones et notæ. 59. 13 Luc. sxil, 19. Ημῖν. Β. Απολύσωμεν. Β. Pro vocabulo γενέσθαι, Α, repetit hæc: Και θὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. Οἶδε. Α. (uu) Ergo Hentenius post γενέσθαι iterum invenit καθὼς ἀεὶ ἐποίε: αὐτοῖς. PATROL. GR. CXXIX.

CAP. XXVII. Vers. 12. Ει - respondit. Cum enim vehementer ad ejus cædem insanirent, nec omnino revocari possent, sciebat frustra dandum iri deinceps omnem responsionem. Καὶ — ἀπεκρίνατο. Σφοδρῶς γὰρ ήδη λυττησαντων εἰς τὸν φόνον αὐτοῦ, καὶ ἀκαθέκτων ὅλως γεγονέτων, ἔγνω ματαίαν εἶναι τοῦ λοιποῦ πᾶταν ἀπολογίαν. Τότε καταμαρτυροῦσι; Τοῦτο λέγει παρακινῶν αὐτὸν εἰς τὸ ἀπολογήσασθαι καὶ ἀπαλλαγήκαὶ γὰρ ἐγίνωσκεν ὅτι ῥᾷον διαλύσει τὰς συν κοφαντίας αὐτῶν. Κα! — ῥῆμα. Τὸ ἑξῆς γὰρ περιτὴν ἡγεῖτο καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀπόκρισιν, ὡς μὴ δυνάμενον αὐτοὺς ἀναστείλαι. Καὶ γὰρ ἦν μὲν μισοπόνηρος ο Πιλάτ τος, καὶ σφόδρα θέλησεν ἐξελέσθαι τὸν Ἰησοῦν· μαλακὸς δὲ ὤν, ἐνεδίδου ταῖς ἐκείνων ὁρμαῖς. Ὥστε λίαν. Θαυμάζειν, πῶς ἐνδείκνυται του αύτην ἐπιείκειαν, πῶς, δυνάμενος ἀπολογεῖσθαι καὶ καταισχύνειν αὐτοὺς, ἑκὼν σιγᾷ καὶ ἀνέχεται. Κατὰ δὲ ἑορτὴν - Χριστόν; Κατὰ δὲ ἑορτήν, τὴν τοῦ Πάσχα δηλονότι. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης είν πεῖν τὸν Πιλάτον· Εστι δὲ συνήθεια ὑμῖν, ἕνα ἕνα ὑμῖν ἀπολύσω ἐν τῷ Πάσχα. Περι δὲ τοῦ Βαραββα λέγει φανερώτερον ὁ Λουκᾶς ὅτι ἦν διὰ στάσιν τινὰ γενομένην ἐν τῇ πόλει καὶ φό νον βεβλημένος εἰ; φυλακήν. Ο Πιλάτος οὖν, μὴ δυνηθεὶς ὡς ἀθῶον ἐξελέσθαι τὸν Χριστὸν, ἐπεχείρησε καν γοῦν ὡς κατάδικον χαρίσασθαι τοῦτον τῆ ἑορτῇ. R Ηδει — αὐτόν. Διέγνω τοῦτο, καὶ ἤλπιζεν, ὅτι οὐκ ἂν προτιμήσωσι τὸν ἀνδροφόνον Βαραββάν. Διὰ τοῦτο τοίνυν θαῤῥήσας ἐρωτᾷ, Τίνα θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν·; Ως δὲ λέγει Μάρκος, πρὸ τῆς ἐρωτήσεως ἀναβοήσας ὁ ὄχλος, ήρξατο αἰτεῖσθαι, καθώς ἀεὶ ἐποίε: αὐτοῖς, ήγουν, αἰτεῖσθαι γενέσθαι. *Ην δὲ ἡ αἴτησις περὶ τοῦ ἀπολύσαι ἕνα τῷ ὄχλῳ δέσμιον. "Οθεν δραξάμενος ἀφορμῆς ὁ Πιλάτος, ἐπεχείρησεν, ὡς εἴρηται, καὶ ἠρώτησε. Καθημένου – αὐτόν. Αὐτὸς μὲν οὐκ εἶδε τοιοῦτον ὄναρ, ἢ ὡς ἀνάξιος, ἢ ὅτι ἔμελλε σιγαν, ὡς κριτής, ἢ ὅτι ἔμελλεν ἀπιστεῖσθαι, ὡς πλαττό μενος αὐτὸς πρὸς τὸ ἐξελεῖν αὐτόν. Η γυνὴ δὲ βλέπει μᾶλλον, ὡς ἀξία καὶ ὡς πιθανωτέρα προς τοὺς Ἰουδαίους, ἵνα ὡς ἀνυπόπτῳ ταύτῃ πιστεύ σαντες ἀναχαιτισθῶσιν. Καὶ οὐ βλέπει μόνον, ἀλλὰ καὶ πάσχει, τουτέστιν, ἐτάζεται, ἵνα τῇ συμπαθεία τῆς γυναικὸς ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, καὶ μὴ πειθομένων αύτῶν, κωλύσῃ τὸν φόνον. Τὸ δὲ Μηδέν σοι καὶ τῷ δικαίῳ ἐκείνῳ, ἀντὶ τοῦ, Μηδέν σοι καὶ ἐκείνῳ ἀμφισβητήσιμον, ἀπέχου αὐτοῦ. Σημειωτέον δὲ, ὅτι τὸ Σήμερον καὶ ἐπὶ νυκτός λέγεται. 15 Joan. Χvill, Vers. 13. Tunc dicunt testimonia? Hoc ait concitans eum ut responderet, ac sic liberaretur: sciebat enim quod facile posset illorum diluere calumnias. Vers. 14. Et verbum. Deinceps enim superfluam fore ducebat responsionem quæ ipsi daretur, cum non posset illos comprimere. Siquidem malum oderat Pilatus, et Jesum maxime optasset liberare: verum cum mollis esset, illorum cedebat affectionibus. Vers. 14. Adeo ut supra modum. Admiraretur quomodo demonstraret tantam mansuetudinem: quomodo, cum respondere posset illosque confundere, voluntarie sileret ac sustineret. Vers. 15. In festo autem. Vers. 17. Christus 2 In festo Paschæ videlicet. Ait enim Joannes dixisse Pilatumn: Est autem consuetudo vobis, ut unum absolvam vobis in Pascha 18. De Barabba vero manifestius dicit Lucas quod, propter seditionem quamdam factam in civitate et cædem, conjectus erat in carcerem ". Pilatus ergo cum non posset tanquam iunocentem liberare Christum, tentavit eum saltem ut judicio damnatum donare ipsum festo. Vers. 18. Sciebat eum, Sciebat hoc, et sperabat quod nequaquam præponerent ei homicidam Barabbam. Propter hoc ergo sumpta fiducia interrogat: Quem vullis absolvam vobis? Ut autem dicit Marcus, ante interrogationem cum acclamasset turba cœpit petere, sicut semper faciebat eis: petere videlicet ut fleret (uu) sicut semper faciebat eis 17. Erat autem petitio, ut unus ex vinctis ab. solveretur turbæ. Unde nactus occasionem Pilatus, tentavit, ut dictum est, et interrogavit. Vers. 19. Sedente ipsum. Ipse quidem bujusmodi somnium non viderat, vel tanquam indignus, vel quia taciturus fuisset, utpote judex, vel quia Aldes ei adhibita non fuisset, quasi id ad eum liberandum ellingenti. Uxor autem potius videt, vel tanquam melior,vel tanquam apud Judæos fide dignior: ut hnic quasi non suspectæ lidem habentes, refrenarentur. Nec videt solum, sed et patitur, hoc est, tormento afficitur, ut uxoris compassione, illis etiam non acquiescentibus, vir ejus prohiberet cedem: Nihil tibi cum justo illo, hoc est, nihil contentiosum sit inter te et illum, abstine ab illo. Notandum est autem,quod σήμερον (lodie), de nocte dicitur. 17 Marc. xv, 8. Variæ lectiones et notæ. 59. 13 Luc. sxil, 19. Ημῖν. Β. Απολύσωμεν. Β. Pro vocabulo γενέσθαι, Α, repetit hæc: Και θὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. Οἶδε. Α. (uu) Ergo Hentenius post γενέσθαι iterum invenit καθὼς ἀεὶ ἐποίε: αὐτοῖς. PATROL. GR. CXXIX.

CAP. XXVII. Vers. 12. Ει - respondit. Cum enim vehementer ad ejus cædem insanirent, nec omnino revocari possent, sciebat frustra dandum iri deinceps omnem responsionem. Καὶ — ἀπεκρίνατο. Σφοδρῶς γὰρ ήδη λυττησαντων εἰς τὸν φόνον αὐτοῦ, καὶ ἀκαθέκτων ὅλως γεγονέτων, ἔγνω ματαίαν εἶναι τοῦ λοιποῦ πᾶταν ἀπολογίαν. Τότε καταμαρτυροῦσι; Τοῦτο λέγει παρακινῶν αὐτὸν εἰς τὸ ἀπολογήσασθαι καὶ ἀπαλλαγήκαὶ γὰρ ἐγίνωσκεν ὅτι ῥᾷον διαλύσει τὰς συν κοφαντίας αὐτῶν. Κα! — ῥῆμα. Τὸ ἑξῆς γὰρ περιτὴν ἡγεῖτο καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀπόκρισιν, ὡς μὴ δυνάμενον αὐτοὺς ἀναστείλαι. Καὶ γὰρ ἦν μὲν μισοπόνηρος ο Πιλάτ τος, καὶ σφόδρα θέλησεν ἐξελέσθαι τὸν Ἰησοῦν· μαλακὸς δὲ ὤν, ἐνεδίδου ταῖς ἐκείνων ὁρμαῖς. Ὥστε λίαν. Θαυμάζειν, πῶς ἐνδείκνυται του αύτην ἐπιείκειαν, πῶς, δυνάμενος ἀπολογεῖσθαι καὶ καταισχύνειν αὐτοὺς, ἑκὼν σιγᾷ καὶ ἀνέχεται. Κατὰ δὲ ἑορτὴν - Χριστόν; Κατὰ δὲ ἑορτήν, τὴν τοῦ Πάσχα δηλονότι. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης είν πεῖν τὸν Πιλάτον· Εστι δὲ συνήθεια ὑμῖν, ἕνα ἕνα ὑμῖν ἀπολύσω ἐν τῷ Πάσχα. Περι δὲ τοῦ Βαραββα λέγει φανερώτερον ὁ Λουκᾶς ὅτι ἦν διὰ στάσιν τινὰ γενομένην ἐν τῇ πόλει καὶ φό νον βεβλημένος εἰ; φυλακήν. Ο Πιλάτος οὖν, μὴ δυνηθεὶς ὡς ἀθῶον ἐξελέσθαι τὸν Χριστὸν, ἐπεχείρησε καν γοῦν ὡς κατάδικον χαρίσασθαι τοῦτον τῆ ἑορτῇ. R Ηδει — αὐτόν. Διέγνω τοῦτο, καὶ ἤλπιζεν, ὅτι οὐκ ἂν προτιμήσωσι τὸν ἀνδροφόνον Βαραββάν. Διὰ τοῦτο τοίνυν θαῤῥήσας ἐρωτᾷ, Τίνα θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν·; Ως δὲ λέγει Μάρκος, πρὸ τῆς ἐρωτήσεως ἀναβοήσας ὁ ὄχλος, ήρξατο αἰτεῖσθαι, καθώς ἀεὶ ἐποίε: αὐτοῖς, ήγουν, αἰτεῖσθαι γενέσθαι. *Ην δὲ ἡ αἴτησις περὶ τοῦ ἀπολύσαι ἕνα τῷ ὄχλῳ δέσμιον. "Οθεν δραξάμενος ἀφορμῆς ὁ Πιλάτος, ἐπεχείρησεν, ὡς εἴρηται, καὶ ἠρώτησε. Καθημένου – αὐτόν. Αὐτὸς μὲν οὐκ εἶδε τοιοῦτον ὄναρ, ἢ ὡς ἀνάξιος, ἢ ὅτι ἔμελλε σιγαν, ὡς κριτής, ἢ ὅτι ἔμελλεν ἀπιστεῖσθαι, ὡς πλαττό μενος αὐτὸς πρὸς τὸ ἐξελεῖν αὐτόν. Η γυνὴ δὲ βλέπει μᾶλλον, ὡς ἀξία καὶ ὡς πιθανωτέρα προς τοὺς Ἰουδαίους, ἵνα ὡς ἀνυπόπτῳ ταύτῃ πιστεύ σαντες ἀναχαιτισθῶσιν. Καὶ οὐ βλέπει μόνον, ἀλλὰ καὶ πάσχει, τουτέστιν, ἐτάζεται, ἵνα τῇ συμπαθεία τῆς γυναικὸς ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, καὶ μὴ πειθομένων αύτῶν, κωλύσῃ τὸν φόνον. Τὸ δὲ Μηδέν σοι καὶ τῷ δικαίῳ ἐκείνῳ, ἀντὶ τοῦ, Μηδέν σοι καὶ ἐκείνῳ ἀμφισβητήσιμον, ἀπέχου αὐτοῦ. Σημειωτέον δὲ, ὅτι τὸ Σήμερον καὶ ἐπὶ νυκτός λέγεται. 15 Joan. Χvill, Vers. 13. Tunc dicunt testimonia? Hoc ait concitans eum ut responderet, ac sic liberaretur: sciebat enim quod facile posset illorum diluere calumnias. Vers. 14. Et verbum. Deinceps enim superfluam fore ducebat responsionem quæ ipsi daretur, cum non posset illos comprimere. Siquidem malum oderat Pilatus, et Jesum maxime optasset liberare: verum cum mollis esset, illorum cedebat affectionibus. Vers. 14. Adeo ut supra modum. Admiraretur quomodo demonstraret tantam mansuetudinem: quomodo, cum respondere posset illosque confundere, voluntarie sileret ac sustineret. Vers. 15. In festo autem. Vers. 17. Christus 2 In festo Paschæ videlicet. Ait enim Joannes dixisse Pilatumn: Est autem consuetudo vobis, ut unum absolvam vobis in Pascha 18. De Barabba vero manifestius dicit Lucas quod, propter seditionem quamdam factam in civitate et cædem, conjectus erat in carcerem ". Pilatus ergo cum non posset tanquam iunocentem liberare Christum, tentavit eum saltem ut judicio damnatum donare ipsum festo. Vers. 18. Sciebat eum, Sciebat hoc, et sperabat quod nequaquam præponerent ei homicidam Barabbam. Propter hoc ergo sumpta fiducia interrogat: Quem vullis absolvam vobis? Ut autem dicit Marcus, ante interrogationem cum acclamasset turba cœpit petere, sicut semper faciebat eis: petere videlicet ut fleret (uu) sicut semper faciebat eis 17. Erat autem petitio, ut unus ex vinctis ab. solveretur turbæ. Unde nactus occasionem Pilatus, tentavit, ut dictum est, et interrogavit. Vers. 19. Sedente ipsum. Ipse quidem bujusmodi somnium non viderat, vel tanquam indignus, vel quia taciturus fuisset, utpote judex, vel quia Aldes ei adhibita non fuisset, quasi id ad eum liberandum ellingenti. Uxor autem potius videt, vel tanquam melior,vel tanquam apud Judæos fide dignior: ut hnic quasi non suspectæ lidem habentes, refrenarentur. Nec videt solum, sed et patitur, hoc est, tormento afficitur, ut uxoris compassione, illis etiam non acquiescentibus, vir ejus prohiberet cedem: Nihil tibi cum justo illo, hoc est, nihil contentiosum sit inter te et illum, abstine ab illo. Notandum est autem,quod σήμερον (lodie), de nocte dicitur. 17 Marc. xv, 8. Variæ lectiones et notæ. 59. 13 Luc. sxil, 19. Ημῖν. Β. Απολύσωμεν. Β. Pro vocabulo γενέσθαι, Α, repetit hæc: Και θὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. Οἶδε. Α. (uu) Ergo Hentenius post γενέσθαι iterum invenit καθὼς ἀεὶ ἐποίε: αὐτοῖς. PATROL. GR. CXXIX.

CAP. XXVII. Vers. 12. Ει - respondit. Cum enim vehementer ad ejus cædem insanirent, nec omnino revocari possent, sciebat frustra dandum iri deinceps omnem responsionem. Καὶ — ἀπεκρίνατο. Σφοδρῶς γὰρ ήδη λυττησαντων εἰς τὸν φόνον αὐτοῦ, καὶ ἀκαθέκτων ὅλως γεγονέτων, ἔγνω ματαίαν εἶναι τοῦ λοιποῦ πᾶταν ἀπολογίαν. Τότε καταμαρτυροῦσι; Τοῦτο λέγει παρακινῶν αὐτὸν εἰς τὸ ἀπολογήσασθαι καὶ ἀπαλλαγήκαὶ γὰρ ἐγίνωσκεν ὅτι ῥᾷον διαλύσει τὰς συν κοφαντίας αὐτῶν. Κα! — ῥῆμα. Τὸ ἑξῆς γὰρ περιτὴν ἡγεῖτο καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀπόκρισιν, ὡς μὴ δυνάμενον αὐτοὺς ἀναστείλαι. Καὶ γὰρ ἦν μὲν μισοπόνηρος ο Πιλάτ τος, καὶ σφόδρα θέλησεν ἐξελέσθαι τὸν Ἰησοῦν· μαλακὸς δὲ ὤν, ἐνεδίδου ταῖς ἐκείνων ὁρμαῖς. Ὥστε λίαν. Θαυμάζειν, πῶς ἐνδείκνυται του αύτην ἐπιείκειαν, πῶς, δυνάμενος ἀπολογεῖσθαι καὶ καταισχύνειν αὐτοὺς, ἑκὼν σιγᾷ καὶ ἀνέχεται. Κατὰ δὲ ἑορτὴν - Χριστόν; Κατὰ δὲ ἑορτήν, τὴν τοῦ Πάσχα δηλονότι. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης είν πεῖν τὸν Πιλάτον· Εστι δὲ συνήθεια ὑμῖν, ἕνα ἕνα ὑμῖν ἀπολύσω ἐν τῷ Πάσχα. Περι δὲ τοῦ Βαραββα λέγει φανερώτερον ὁ Λουκᾶς ὅτι ἦν διὰ στάσιν τινὰ γενομένην ἐν τῇ πόλει καὶ φό νον βεβλημένος εἰ; φυλακήν. Ο Πιλάτος οὖν, μὴ δυνηθεὶς ὡς ἀθῶον ἐξελέσθαι τὸν Χριστὸν, ἐπεχείρησε καν γοῦν ὡς κατάδικον χαρίσασθαι τοῦτον τῆ ἑορτῇ. R Ηδει — αὐτόν. Διέγνω τοῦτο, καὶ ἤλπιζεν, ὅτι οὐκ ἂν προτιμήσωσι τὸν ἀνδροφόνον Βαραββάν. Διὰ τοῦτο τοίνυν θαῤῥήσας ἐρωτᾷ, Τίνα θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν·; Ως δὲ λέγει Μάρκος, πρὸ τῆς ἐρωτήσεως ἀναβοήσας ὁ ὄχλος, ήρξατο αἰτεῖσθαι, καθώς ἀεὶ ἐποίε: αὐτοῖς, ήγουν, αἰτεῖσθαι γενέσθαι. *Ην δὲ ἡ αἴτησις περὶ τοῦ ἀπολύσαι ἕνα τῷ ὄχλῳ δέσμιον. "Οθεν δραξάμενος ἀφορμῆς ὁ Πιλάτος, ἐπεχείρησεν, ὡς εἴρηται, καὶ ἠρώτησε. Καθημένου – αὐτόν. Αὐτὸς μὲν οὐκ εἶδε τοιοῦτον ὄναρ, ἢ ὡς ἀνάξιος, ἢ ὅτι ἔμελλε σιγαν, ὡς κριτής, ἢ ὅτι ἔμελλεν ἀπιστεῖσθαι, ὡς πλαττό μενος αὐτὸς πρὸς τὸ ἐξελεῖν αὐτόν. Η γυνὴ δὲ βλέπει μᾶλλον, ὡς ἀξία καὶ ὡς πιθανωτέρα προς τοὺς Ἰουδαίους, ἵνα ὡς ἀνυπόπτῳ ταύτῃ πιστεύ σαντες ἀναχαιτισθῶσιν. Καὶ οὐ βλέπει μόνον, ἀλλὰ καὶ πάσχει, τουτέστιν, ἐτάζεται, ἵνα τῇ συμπαθεία τῆς γυναικὸς ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, καὶ μὴ πειθομένων αύτῶν, κωλύσῃ τὸν φόνον. Τὸ δὲ Μηδέν σοι καὶ τῷ δικαίῳ ἐκείνῳ, ἀντὶ τοῦ, Μηδέν σοι καὶ ἐκείνῳ ἀμφισβητήσιμον, ἀπέχου αὐτοῦ. Σημειωτέον δὲ, ὅτι τὸ Σήμερον καὶ ἐπὶ νυκτός λέγεται. 15 Joan. Χvill, Vers. 13. Tunc dicunt testimonia? Hoc ait concitans eum ut responderet, ac sic liberaretur: sciebat enim quod facile posset illorum diluere calumnias. Vers. 14. Et verbum. Deinceps enim superfluam fore ducebat responsionem quæ ipsi daretur, cum non posset illos comprimere. Siquidem malum oderat Pilatus, et Jesum maxime optasset liberare: verum cum mollis esset, illorum cedebat affectionibus. Vers. 14. Adeo ut supra modum. Admiraretur quomodo demonstraret tantam mansuetudinem: quomodo, cum respondere posset illosque confundere, voluntarie sileret ac sustineret. Vers. 15. In festo autem. Vers. 17. Christus 2 In festo Paschæ videlicet. Ait enim Joannes dixisse Pilatumn: Est autem consuetudo vobis, ut unum absolvam vobis in Pascha 18. De Barabba vero manifestius dicit Lucas quod, propter seditionem quamdam factam in civitate et cædem, conjectus erat in carcerem ". Pilatus ergo cum non posset tanquam iunocentem liberare Christum, tentavit eum saltem ut judicio damnatum donare ipsum festo. Vers. 18. Sciebat eum, Sciebat hoc, et sperabat quod nequaquam præponerent ei homicidam Barabbam. Propter hoc ergo sumpta fiducia interrogat: Quem vullis absolvam vobis? Ut autem dicit Marcus, ante interrogationem cum acclamasset turba cœpit petere, sicut semper faciebat eis: petere videlicet ut fleret (uu) sicut semper faciebat eis 17. Erat autem petitio, ut unus ex vinctis ab. solveretur turbæ. Unde nactus occasionem Pilatus, tentavit, ut dictum est, et interrogavit. Vers. 19. Sedente ipsum. Ipse quidem bujusmodi somnium non viderat, vel tanquam indignus, vel quia taciturus fuisset, utpote judex, vel quia Aldes ei adhibita non fuisset, quasi id ad eum liberandum ellingenti. Uxor autem potius videt, vel tanquam melior,vel tanquam apud Judæos fide dignior: ut hnic quasi non suspectæ lidem habentes, refrenarentur. Nec videt solum, sed et patitur, hoc est, tormento afficitur, ut uxoris compassione, illis etiam non acquiescentibus, vir ejus prohiberet cedem: Nihil tibi cum justo illo, hoc est, nihil contentiosum sit inter te et illum, abstine ab illo. Notandum est autem,quod σήμερον (lodie), de nocte dicitur. 17 Marc. xv, 8. Variæ lectiones et notæ. 59. 13 Luc. sxil, 19. Ημῖν. Β. Απολύσωμεν. Β. Pro vocabulo γενέσθαι, Α, repetit hæc: Και θὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. Οἶδε. Α. (uu) Ergo Hentenius post γενέσθαι iterum invenit καθὼς ἀεὶ ἐποίε: αὐτοῖς. PATROL. GR. CXXIX.

Fers. 20. Principes aulem sacerdotum - perderent. Homicide bomicidam ei qui vitam tribuit præposucrunt: nec simpliciter homicidam, sed insignem sive divulgatum in malitia: adeo inflammavit cos invidia. Corrupti autem ipsi corruperunt et turbas, ut illæ quoque fraudis suæ pœnas luerent. Marcus vero dicit, quod concitaverunt sive agitaverunt turbam ". Vers. 21. Respondens —vobis? Primum interrogaverat, sed antequam respondisset occupatus est ad suggestionem uxoris suæ: itaque nunc rursus interrogationem repetit. Vers. 21. At illi— Barabbam. Sicut edocti erant. Vers. 22. Ait - Christus? Spe frustratus rur- Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς — ἀπολέσωσιν. Οι φονείς τον φονέα προτετιμήκασι τοῦ ζωοδότου, καὶ οὐχ ἁπλῶς φονέα, ἀλλ᾽ ἐπίσημον, εἴτουν, περιβόητον ἐπὶ κακουργία. Τοσοῦτον ο φθόνος ἐξέκαυσεν αὐτούς. Διεφθορότες δὲ αὐτοί, διέφθειραν καὶ τοὺς ὄχλους, ἵνα καὶ τῆς τούτων ἀπάτης δίκην ἀπαιτηθῶσι. Μέρο κος δέ φησιν ὅτι ἀνέσεισαν τὸν ὄχλον, ήγουν, ἀνα εκίνησαν. Αποκριθεὶς — ὑμῖν; Ηρώτησε πρῶτον, ούπωυ δὲ ἀποκριθέντων, ἀσχοληθεῖς πρὸς τὸ μήνυμα τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, πάλιν ἐπανέλαβε τὴν ἐρώτησιν. Οἱ δὲ Βαραββάν. Ως εδιδάχθησαν. Λέγει – Χριστόν; Αστοχήσας τῆς ἐλπίδας, έρωτῇ πάλιν περὶ αὐτοῦ, καὶ κυρίους αυτούς που - sum de eo interrogat, ponens rem in illorum potestate: ita obsequio illos caplans ac mitigans, ipsi εἶναι τοῦ πράγματος, θεραπεύων οὕτω καὶ μειλιστ iamen aeque truces perimanent. Vers. 92. Dicunt - Crucifigatur. Omnes, non turbæ solum, sed et principes sacerdotum et seniores. Nec dicunt: Occidatur, sed: Crucifigatur, ut mortis ‹quoque genere maleficum eum esse convincant. Vers. 23. Præses aulem — fecil? Cum placare eos non posset, aperte contradicit. Vers. 23. At illi — Crucifigatur. Vehementer, hoc -est vehementius, ita enim scripsit Marcus ". Lucas ·autem dixit, quod instabant vocibus magnis, postuantes at crucifigeretur ". Et invalescebant voces corum ac summorum sacerdotum. Vers. 24. Videns autem - videritis. Manus aqua purgavit, ostendens quod purus esset, et non particeps czdis. Nam id Julaici moris erat, huc modo G protestari eos qui nollent alicujus cædi communi care. Ait enim et David: Lavabo ínter ¡unocentes manus meas 31. η σόμενος αὐτούς· οἱ δὲ μένουσιν ἀνένδοτοι. Λέγουσιν - Σταυρωθήτω. Πάντες, οὐχ οἱ ὄχλοι μόνοι, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, καὶ οἱ πρεσβύτεροι. Καὶ οὐ λέγουσι, Φονευθήτω, ἀλλὰ Σταυρωθήτω, ἵνα καὶ τὸ εἶδος τοῦ θανάτου κακοῦργον ἀπελέγχῃ αὐτόν. Ο δὲ ἡγεμὼν — ἐποίησε; Μὴ δυνάμενος δυ σωπήσει τούτους, ἀντιλέγει λοιπόν. Οἱ δὲ - Σταυρωθήτω. - Περισσῶς, ἀντὶ τοῦ, Περισσοτέρως. οὕτω γὰρ ἔγραψε Μάρκος· ὁ δὲ Λουκᾶ; εἶπεν ὅτι ἐπέκειντο φωναῖς μεγάλαις, αἰτούμενοι αὐτὸν σταυρωθῆναι, καὶ κατίσχυον αἱ φωναὶ αὐτῶν καὶ τῶν ἀρχιερέων. Ἰδὼν δὲ — όψεσθε. Εκάθηρε τὰς χεῖρας τῷ ύδατι, δεικνύων ὅτι καθαρὸ; καὶ ἀμέτοχός ἐστι του φόνου. Ἰουδαϊκὸν γὰρ ἔθος ἦν; οὕτω διαμαρτύρεσθαι τοὺς μὴ θέλοντας φόνου τινὸς κοινω νῆται. Φησὶ γὰρ καὶ ὁ Δαυΐδ· Νίνομαι ἐν ἀθώοις τὰς χεῖρας μου. Kal ἡμῶν. Αίμα λέγουσι τὴν τοῦ αἵματος καταδίκην. Η μιαράς φωνῆς! & τολμηρίας ἐσχάτη;! Αλλ' οἱ μὲν οὐ μόνον καθ' ἑαυτῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν τέκνων ἔλκουσι τὴν ἀράν· ὁ δὲ Χριστὸς καὶ ἐξ αὐτῶν, καὶ ἐκ τῶν τέκνων δέχεται τους μετανοήσαντας· καὶ οὐ μόνον ἐξαιρεῖται τῆς τοιαύτης ἀρᾶς, ἀλλὰ καὶ μυρίων ἀγαθῶν ἀξιοῖ. Καὶ γὰρ καὶ Πα λος ἐξ αὐτῶν ἦν, καὶ μυριάδες τῶν πεπιστευ κότων ἐν Ἱεροσολύμοις. Vers. 25. Ει nostros. Sanguinem vocant sanguinis condemnationen. Ό scelestam vocem! O extremam audaciam³ Atqui non solum adversus seipsos, sed etiam adversus filios suos trabunt imprecationem. Christus vero et de eis, et de filiis eorum resipiscentes suscepit; nec solum hujusmo- ·di liberat imprecatione, sed et mille bonis dignos Cucit. Nam et Paulus ex eis erat, et innumeri eorinu qui postmodum Hierosolymis crediderunt. Vers. 20. Tunc crucifigeretur. Marcus dixit ", Τότε - σταυρωθῇ. Μάρκος μὲν εἶπεν ὅτι βουquod volens populo satisfacere; Lucas vero ", λόμενος τῷ ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι· Λουκᾶς δὲ, ὅτι quod adjudicavit fieri petitionem eorum. Φριγέλ- επέκρινε γενέσθαι τὸ αἴτημα αὐτῶν. Τὸ δὲ φραγέ λιον autem (quod nos flagellum dicimus) verler λιον μάστιξ ἦν ἐκ σχοίνων ἢ λώρων πεπλεγμένη, erat e funiculis aut loris contextum, quo dorsa μεθ' ἧς έτυπτον τὰ νῶτα τῶν καταδίκων. Εσαφής condemnatorum verberabant. Flagellationem vero νισε δὲ τὴν φραγέλωσιν ὁ Ἰωάννη; γράψας ότι mauifestavit Joannes dicens: Accepit Pilatus Jesui Ελαβεν ὁ Πιλάτος τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐμαστίγωσε. Ταύ εt flagellavit. Hæc autem fecit, ut rigorem infa- τα δὲ πεποίηκεν, ἐκλῦσαι τὸν τόνον τῆς μανίας τῶν miæ Judæorum arte retraheret (vv), at visa infuria Ἰουδαίων μηχανώμενος, όπως, ἰδόντες τὴν ὕβριν, que in cum facta esset auditaque sententia qua τὴν εἰς αὐτὸν γεγενημένην, καὶ ἀκούσαντες τῆς 10 Marc. xv, 11. 19 ibid. 14. 30 Luc. xxi, 93. ss Psal. xxν, 6. ss Marc. xv, 15. 23 Luc. * Joan. xix, 5. XXIII, 21. Variæ lectiones et n.tæ. Διαμαρτύρασθαι. Α. “Ystepov, ante ¿v, addit. A. Retraheret. Forte pro εκλύσαι invenit ελκύσαι. Male.

Fers. 20. Principes aulem sacerdotum - perderent. Homicide bomicidam ei qui vitam tribuit præposucrunt: nec simpliciter homicidam, sed insignem sive divulgatum in malitia: adeo inflammavit cos invidia. Corrupti autem ipsi corruperunt et turbas, ut illæ quoque fraudis suæ pœnas luerent. Marcus vero dicit, quod concitaverunt sive agitaverunt turbam ". Vers. 21. Respondens —vobis? Primum interrogaverat, sed antequam respondisset occupatus est ad suggestionem uxoris suæ: itaque nunc rursus interrogationem repetit. Vers. 21. At illi— Barabbam. Sicut edocti erant. Vers. 22. Ait - Christus? Spe frustratus rur- Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς — ἀπολέσωσιν. Οι φονείς τον φονέα προτετιμήκασι τοῦ ζωοδότου, καὶ οὐχ ἁπλῶς φονέα, ἀλλ᾽ ἐπίσημον, εἴτουν, περιβόητον ἐπὶ κακουργία. Τοσοῦτον ο φθόνος ἐξέκαυσεν αὐτούς. Διεφθορότες δὲ αὐτοί, διέφθειραν καὶ τοὺς ὄχλους, ἵνα καὶ τῆς τούτων ἀπάτης δίκην ἀπαιτηθῶσι. Μέρο κος δέ φησιν ὅτι ἀνέσεισαν τὸν ὄχλον, ήγουν, ἀνα εκίνησαν. Αποκριθεὶς — ὑμῖν; Ηρώτησε πρῶτον, ούπωυ δὲ ἀποκριθέντων, ἀσχοληθεῖς πρὸς τὸ μήνυμα τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, πάλιν ἐπανέλαβε τὴν ἐρώτησιν. Οἱ δὲ Βαραββάν. Ως εδιδάχθησαν. Λέγει – Χριστόν; Αστοχήσας τῆς ἐλπίδας, έρωτῇ πάλιν περὶ αὐτοῦ, καὶ κυρίους αυτούς που - sum de eo interrogat, ponens rem in illorum potestate: ita obsequio illos caplans ac mitigans, ipsi εἶναι τοῦ πράγματος, θεραπεύων οὕτω καὶ μειλιστ iamen aeque truces perimanent. Vers. 92. Dicunt - Crucifigatur. Omnes, non turbæ solum, sed et principes sacerdotum et seniores. Nec dicunt: Occidatur, sed: Crucifigatur, ut mortis ‹quoque genere maleficum eum esse convincant. Vers. 23. Præses aulem — fecil? Cum placare eos non posset, aperte contradicit. Vers. 23. At illi — Crucifigatur. Vehementer, hoc -est vehementius, ita enim scripsit Marcus ". Lucas ·autem dixit, quod instabant vocibus magnis, postuantes at crucifigeretur ". Et invalescebant voces corum ac summorum sacerdotum. Vers. 24. Videns autem - videritis. Manus aqua purgavit, ostendens quod purus esset, et non particeps czdis. Nam id Julaici moris erat, huc modo G protestari eos qui nollent alicujus cædi communi care. Ait enim et David: Lavabo ínter ¡unocentes manus meas 31. η σόμενος αὐτούς· οἱ δὲ μένουσιν ἀνένδοτοι. Λέγουσιν - Σταυρωθήτω. Πάντες, οὐχ οἱ ὄχλοι μόνοι, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, καὶ οἱ πρεσβύτεροι. Καὶ οὐ λέγουσι, Φονευθήτω, ἀλλὰ Σταυρωθήτω, ἵνα καὶ τὸ εἶδος τοῦ θανάτου κακοῦργον ἀπελέγχῃ αὐτόν. Ο δὲ ἡγεμὼν — ἐποίησε; Μὴ δυνάμενος δυ σωπήσει τούτους, ἀντιλέγει λοιπόν. Οἱ δὲ - Σταυρωθήτω. - Περισσῶς, ἀντὶ τοῦ, Περισσοτέρως. οὕτω γὰρ ἔγραψε Μάρκος· ὁ δὲ Λουκᾶ; εἶπεν ὅτι ἐπέκειντο φωναῖς μεγάλαις, αἰτούμενοι αὐτὸν σταυρωθῆναι, καὶ κατίσχυον αἱ φωναὶ αὐτῶν καὶ τῶν ἀρχιερέων. Ἰδὼν δὲ — όψεσθε. Εκάθηρε τὰς χεῖρας τῷ ύδατι, δεικνύων ὅτι καθαρὸ; καὶ ἀμέτοχός ἐστι του φόνου. Ἰουδαϊκὸν γὰρ ἔθος ἦν; οὕτω διαμαρτύρεσθαι τοὺς μὴ θέλοντας φόνου τινὸς κοινω νῆται. Φησὶ γὰρ καὶ ὁ Δαυΐδ· Νίνομαι ἐν ἀθώοις τὰς χεῖρας μου. Kal ἡμῶν. Αίμα λέγουσι τὴν τοῦ αἵματος καταδίκην. Η μιαράς φωνῆς! & τολμηρίας ἐσχάτη;! Αλλ' οἱ μὲν οὐ μόνον καθ' ἑαυτῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν τέκνων ἔλκουσι τὴν ἀράν· ὁ δὲ Χριστὸς καὶ ἐξ αὐτῶν, καὶ ἐκ τῶν τέκνων δέχεται τους μετανοήσαντας· καὶ οὐ μόνον ἐξαιρεῖται τῆς τοιαύτης ἀρᾶς, ἀλλὰ καὶ μυρίων ἀγαθῶν ἀξιοῖ. Καὶ γὰρ καὶ Πα λος ἐξ αὐτῶν ἦν, καὶ μυριάδες τῶν πεπιστευ κότων ἐν Ἱεροσολύμοις. Vers. 25. Ει nostros. Sanguinem vocant sanguinis condemnationen. Ό scelestam vocem! O extremam audaciam³ Atqui non solum adversus seipsos, sed etiam adversus filios suos trabunt imprecationem. Christus vero et de eis, et de filiis eorum resipiscentes suscepit; nec solum hujusmo- ·di liberat imprecatione, sed et mille bonis dignos Cucit. Nam et Paulus ex eis erat, et innumeri eorinu qui postmodum Hierosolymis crediderunt. Vers. 20. Tunc crucifigeretur. Marcus dixit ", Τότε - σταυρωθῇ. Μάρκος μὲν εἶπεν ὅτι βουquod volens populo satisfacere; Lucas vero ", λόμενος τῷ ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι· Λουκᾶς δὲ, ὅτι quod adjudicavit fieri petitionem eorum. Φριγέλ- επέκρινε γενέσθαι τὸ αἴτημα αὐτῶν. Τὸ δὲ φραγέ λιον autem (quod nos flagellum dicimus) verler λιον μάστιξ ἦν ἐκ σχοίνων ἢ λώρων πεπλεγμένη, erat e funiculis aut loris contextum, quo dorsa μεθ' ἧς έτυπτον τὰ νῶτα τῶν καταδίκων. Εσαφής condemnatorum verberabant. Flagellationem vero νισε δὲ τὴν φραγέλωσιν ὁ Ἰωάννη; γράψας ότι mauifestavit Joannes dicens: Accepit Pilatus Jesui Ελαβεν ὁ Πιλάτος τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐμαστίγωσε. Ταύ εt flagellavit. Hæc autem fecit, ut rigorem infa- τα δὲ πεποίηκεν, ἐκλῦσαι τὸν τόνον τῆς μανίας τῶν miæ Judæorum arte retraheret (vv), at visa infuria Ἰουδαίων μηχανώμενος, όπως, ἰδόντες τὴν ὕβριν, que in cum facta esset auditaque sententia qua τὴν εἰς αὐτὸν γεγενημένην, καὶ ἀκούσαντες τῆς 10 Marc. xv, 11. 19 ibid. 14. 30 Luc. xxi, 93. ss Psal. xxν, 6. ss Marc. xv, 15. 23 Luc. * Joan. xix, 5. XXIII, 21. Variæ lectiones et n.tæ. Διαμαρτύρασθαι. Α. “Ystepov, ante ¿v, addit. A. Retraheret. Forte pro εκλύσαι invenit ελκύσαι. Male.

Fers. 20. Principes aulem sacerdotum - perderent. Homicide bomicidam ei qui vitam tribuit præposucrunt: nec simpliciter homicidam, sed insignem sive divulgatum in malitia: adeo inflammavit cos invidia. Corrupti autem ipsi corruperunt et turbas, ut illæ quoque fraudis suæ pœnas luerent. Marcus vero dicit, quod concitaverunt sive agitaverunt turbam ". Vers. 21. Respondens —vobis? Primum interrogaverat, sed antequam respondisset occupatus est ad suggestionem uxoris suæ: itaque nunc rursus interrogationem repetit. Vers. 21. At illi— Barabbam. Sicut edocti erant. Vers. 22. Ait - Christus? Spe frustratus rur- Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς — ἀπολέσωσιν. Οι φονείς τον φονέα προτετιμήκασι τοῦ ζωοδότου, καὶ οὐχ ἁπλῶς φονέα, ἀλλ᾽ ἐπίσημον, εἴτουν, περιβόητον ἐπὶ κακουργία. Τοσοῦτον ο φθόνος ἐξέκαυσεν αὐτούς. Διεφθορότες δὲ αὐτοί, διέφθειραν καὶ τοὺς ὄχλους, ἵνα καὶ τῆς τούτων ἀπάτης δίκην ἀπαιτηθῶσι. Μέρο κος δέ φησιν ὅτι ἀνέσεισαν τὸν ὄχλον, ήγουν, ἀνα εκίνησαν. Αποκριθεὶς — ὑμῖν; Ηρώτησε πρῶτον, ούπωυ δὲ ἀποκριθέντων, ἀσχοληθεῖς πρὸς τὸ μήνυμα τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, πάλιν ἐπανέλαβε τὴν ἐρώτησιν. Οἱ δὲ Βαραββάν. Ως εδιδάχθησαν. Λέγει – Χριστόν; Αστοχήσας τῆς ἐλπίδας, έρωτῇ πάλιν περὶ αὐτοῦ, καὶ κυρίους αυτούς που - sum de eo interrogat, ponens rem in illorum potestate: ita obsequio illos caplans ac mitigans, ipsi εἶναι τοῦ πράγματος, θεραπεύων οὕτω καὶ μειλιστ iamen aeque truces perimanent. Vers. 92. Dicunt - Crucifigatur. Omnes, non turbæ solum, sed et principes sacerdotum et seniores. Nec dicunt: Occidatur, sed: Crucifigatur, ut mortis ‹quoque genere maleficum eum esse convincant. Vers. 23. Præses aulem — fecil? Cum placare eos non posset, aperte contradicit. Vers. 23. At illi — Crucifigatur. Vehementer, hoc -est vehementius, ita enim scripsit Marcus ". Lucas ·autem dixit, quod instabant vocibus magnis, postuantes at crucifigeretur ". Et invalescebant voces corum ac summorum sacerdotum. Vers. 24. Videns autem - videritis. Manus aqua purgavit, ostendens quod purus esset, et non particeps czdis. Nam id Julaici moris erat, huc modo G protestari eos qui nollent alicujus cædi communi care. Ait enim et David: Lavabo ínter ¡unocentes manus meas 31. η σόμενος αὐτούς· οἱ δὲ μένουσιν ἀνένδοτοι. Λέγουσιν - Σταυρωθήτω. Πάντες, οὐχ οἱ ὄχλοι μόνοι, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, καὶ οἱ πρεσβύτεροι. Καὶ οὐ λέγουσι, Φονευθήτω, ἀλλὰ Σταυρωθήτω, ἵνα καὶ τὸ εἶδος τοῦ θανάτου κακοῦργον ἀπελέγχῃ αὐτόν. Ο δὲ ἡγεμὼν — ἐποίησε; Μὴ δυνάμενος δυ σωπήσει τούτους, ἀντιλέγει λοιπόν. Οἱ δὲ - Σταυρωθήτω. - Περισσῶς, ἀντὶ τοῦ, Περισσοτέρως. οὕτω γὰρ ἔγραψε Μάρκος· ὁ δὲ Λουκᾶ; εἶπεν ὅτι ἐπέκειντο φωναῖς μεγάλαις, αἰτούμενοι αὐτὸν σταυρωθῆναι, καὶ κατίσχυον αἱ φωναὶ αὐτῶν καὶ τῶν ἀρχιερέων. Ἰδὼν δὲ — όψεσθε. Εκάθηρε τὰς χεῖρας τῷ ύδατι, δεικνύων ὅτι καθαρὸ; καὶ ἀμέτοχός ἐστι του φόνου. Ἰουδαϊκὸν γὰρ ἔθος ἦν; οὕτω διαμαρτύρεσθαι τοὺς μὴ θέλοντας φόνου τινὸς κοινω νῆται. Φησὶ γὰρ καὶ ὁ Δαυΐδ· Νίνομαι ἐν ἀθώοις τὰς χεῖρας μου. Kal ἡμῶν. Αίμα λέγουσι τὴν τοῦ αἵματος καταδίκην. Η μιαράς φωνῆς! & τολμηρίας ἐσχάτη;! Αλλ' οἱ μὲν οὐ μόνον καθ' ἑαυτῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν τέκνων ἔλκουσι τὴν ἀράν· ὁ δὲ Χριστὸς καὶ ἐξ αὐτῶν, καὶ ἐκ τῶν τέκνων δέχεται τους μετανοήσαντας· καὶ οὐ μόνον ἐξαιρεῖται τῆς τοιαύτης ἀρᾶς, ἀλλὰ καὶ μυρίων ἀγαθῶν ἀξιοῖ. Καὶ γὰρ καὶ Πα λος ἐξ αὐτῶν ἦν, καὶ μυριάδες τῶν πεπιστευ κότων ἐν Ἱεροσολύμοις. Vers. 25. Ει nostros. Sanguinem vocant sanguinis condemnationen. Ό scelestam vocem! O extremam audaciam³ Atqui non solum adversus seipsos, sed etiam adversus filios suos trabunt imprecationem. Christus vero et de eis, et de filiis eorum resipiscentes suscepit; nec solum hujusmo- ·di liberat imprecatione, sed et mille bonis dignos Cucit. Nam et Paulus ex eis erat, et innumeri eorinu qui postmodum Hierosolymis crediderunt. Vers. 20. Tunc crucifigeretur. Marcus dixit ", Τότε - σταυρωθῇ. Μάρκος μὲν εἶπεν ὅτι βουquod volens populo satisfacere; Lucas vero ", λόμενος τῷ ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι· Λουκᾶς δὲ, ὅτι quod adjudicavit fieri petitionem eorum. Φριγέλ- επέκρινε γενέσθαι τὸ αἴτημα αὐτῶν. Τὸ δὲ φραγέ λιον autem (quod nos flagellum dicimus) verler λιον μάστιξ ἦν ἐκ σχοίνων ἢ λώρων πεπλεγμένη, erat e funiculis aut loris contextum, quo dorsa μεθ' ἧς έτυπτον τὰ νῶτα τῶν καταδίκων. Εσαφής condemnatorum verberabant. Flagellationem vero νισε δὲ τὴν φραγέλωσιν ὁ Ἰωάννη; γράψας ότι mauifestavit Joannes dicens: Accepit Pilatus Jesui Ελαβεν ὁ Πιλάτος τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐμαστίγωσε. Ταύ εt flagellavit. Hæc autem fecit, ut rigorem infa- τα δὲ πεποίηκεν, ἐκλῦσαι τὸν τόνον τῆς μανίας τῶν miæ Judæorum arte retraheret (vv), at visa infuria Ἰουδαίων μηχανώμενος, όπως, ἰδόντες τὴν ὕβριν, que in cum facta esset auditaque sententia qua τὴν εἰς αὐτὸν γεγενημένην, καὶ ἀκούσαντες τῆς 10 Marc. xv, 11. 19 ibid. 14. 30 Luc. xxi, 93. ss Psal. xxν, 6. ss Marc. xv, 15. 23 Luc. * Joan. xix, 5. XXIII, 21. Variæ lectiones et n.tæ. Διαμαρτύρασθαι. Α. “Ystepov, ante ¿v, addit. A. Retraheret. Forte pro εκλύσαι invenit ελκύσαι. Male.

Fers. 20. Principes aulem sacerdotum - perderent. Homicide bomicidam ei qui vitam tribuit præposucrunt: nec simpliciter homicidam, sed insignem sive divulgatum in malitia: adeo inflammavit cos invidia. Corrupti autem ipsi corruperunt et turbas, ut illæ quoque fraudis suæ pœnas luerent. Marcus vero dicit, quod concitaverunt sive agitaverunt turbam ". Vers. 21. Respondens —vobis? Primum interrogaverat, sed antequam respondisset occupatus est ad suggestionem uxoris suæ: itaque nunc rursus interrogationem repetit. Vers. 21. At illi— Barabbam. Sicut edocti erant. Vers. 22. Ait - Christus? Spe frustratus rur- Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς — ἀπολέσωσιν. Οι φονείς τον φονέα προτετιμήκασι τοῦ ζωοδότου, καὶ οὐχ ἁπλῶς φονέα, ἀλλ᾽ ἐπίσημον, εἴτουν, περιβόητον ἐπὶ κακουργία. Τοσοῦτον ο φθόνος ἐξέκαυσεν αὐτούς. Διεφθορότες δὲ αὐτοί, διέφθειραν καὶ τοὺς ὄχλους, ἵνα καὶ τῆς τούτων ἀπάτης δίκην ἀπαιτηθῶσι. Μέρο κος δέ φησιν ὅτι ἀνέσεισαν τὸν ὄχλον, ήγουν, ἀνα εκίνησαν. Αποκριθεὶς — ὑμῖν; Ηρώτησε πρῶτον, ούπωυ δὲ ἀποκριθέντων, ἀσχοληθεῖς πρὸς τὸ μήνυμα τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, πάλιν ἐπανέλαβε τὴν ἐρώτησιν. Οἱ δὲ Βαραββάν. Ως εδιδάχθησαν. Λέγει – Χριστόν; Αστοχήσας τῆς ἐλπίδας, έρωτῇ πάλιν περὶ αὐτοῦ, καὶ κυρίους αυτούς που - sum de eo interrogat, ponens rem in illorum potestate: ita obsequio illos caplans ac mitigans, ipsi εἶναι τοῦ πράγματος, θεραπεύων οὕτω καὶ μειλιστ iamen aeque truces perimanent. Vers. 92. Dicunt - Crucifigatur. Omnes, non turbæ solum, sed et principes sacerdotum et seniores. Nec dicunt: Occidatur, sed: Crucifigatur, ut mortis ‹quoque genere maleficum eum esse convincant. Vers. 23. Præses aulem — fecil? Cum placare eos non posset, aperte contradicit. Vers. 23. At illi — Crucifigatur. Vehementer, hoc -est vehementius, ita enim scripsit Marcus ". Lucas ·autem dixit, quod instabant vocibus magnis, postuantes at crucifigeretur ". Et invalescebant voces corum ac summorum sacerdotum. Vers. 24. Videns autem - videritis. Manus aqua purgavit, ostendens quod purus esset, et non particeps czdis. Nam id Julaici moris erat, huc modo G protestari eos qui nollent alicujus cædi communi care. Ait enim et David: Lavabo ínter ¡unocentes manus meas 31. η σόμενος αὐτούς· οἱ δὲ μένουσιν ἀνένδοτοι. Λέγουσιν - Σταυρωθήτω. Πάντες, οὐχ οἱ ὄχλοι μόνοι, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, καὶ οἱ πρεσβύτεροι. Καὶ οὐ λέγουσι, Φονευθήτω, ἀλλὰ Σταυρωθήτω, ἵνα καὶ τὸ εἶδος τοῦ θανάτου κακοῦργον ἀπελέγχῃ αὐτόν. Ο δὲ ἡγεμὼν — ἐποίησε; Μὴ δυνάμενος δυ σωπήσει τούτους, ἀντιλέγει λοιπόν. Οἱ δὲ - Σταυρωθήτω. - Περισσῶς, ἀντὶ τοῦ, Περισσοτέρως. οὕτω γὰρ ἔγραψε Μάρκος· ὁ δὲ Λουκᾶ; εἶπεν ὅτι ἐπέκειντο φωναῖς μεγάλαις, αἰτούμενοι αὐτὸν σταυρωθῆναι, καὶ κατίσχυον αἱ φωναὶ αὐτῶν καὶ τῶν ἀρχιερέων. Ἰδὼν δὲ — όψεσθε. Εκάθηρε τὰς χεῖρας τῷ ύδατι, δεικνύων ὅτι καθαρὸ; καὶ ἀμέτοχός ἐστι του φόνου. Ἰουδαϊκὸν γὰρ ἔθος ἦν; οὕτω διαμαρτύρεσθαι τοὺς μὴ θέλοντας φόνου τινὸς κοινω νῆται. Φησὶ γὰρ καὶ ὁ Δαυΐδ· Νίνομαι ἐν ἀθώοις τὰς χεῖρας μου. Kal ἡμῶν. Αίμα λέγουσι τὴν τοῦ αἵματος καταδίκην. Η μιαράς φωνῆς! & τολμηρίας ἐσχάτη;! Αλλ' οἱ μὲν οὐ μόνον καθ' ἑαυτῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν τέκνων ἔλκουσι τὴν ἀράν· ὁ δὲ Χριστὸς καὶ ἐξ αὐτῶν, καὶ ἐκ τῶν τέκνων δέχεται τους μετανοήσαντας· καὶ οὐ μόνον ἐξαιρεῖται τῆς τοιαύτης ἀρᾶς, ἀλλὰ καὶ μυρίων ἀγαθῶν ἀξιοῖ. Καὶ γὰρ καὶ Πα λος ἐξ αὐτῶν ἦν, καὶ μυριάδες τῶν πεπιστευ κότων ἐν Ἱεροσολύμοις. Vers. 25. Ει nostros. Sanguinem vocant sanguinis condemnationen. Ό scelestam vocem! O extremam audaciam³ Atqui non solum adversus seipsos, sed etiam adversus filios suos trabunt imprecationem. Christus vero et de eis, et de filiis eorum resipiscentes suscepit; nec solum hujusmo- ·di liberat imprecatione, sed et mille bonis dignos Cucit. Nam et Paulus ex eis erat, et innumeri eorinu qui postmodum Hierosolymis crediderunt. Vers. 20. Tunc crucifigeretur. Marcus dixit ", Τότε - σταυρωθῇ. Μάρκος μὲν εἶπεν ὅτι βουquod volens populo satisfacere; Lucas vero ", λόμενος τῷ ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι· Λουκᾶς δὲ, ὅτι quod adjudicavit fieri petitionem eorum. Φριγέλ- επέκρινε γενέσθαι τὸ αἴτημα αὐτῶν. Τὸ δὲ φραγέ λιον autem (quod nos flagellum dicimus) verler λιον μάστιξ ἦν ἐκ σχοίνων ἢ λώρων πεπλεγμένη, erat e funiculis aut loris contextum, quo dorsa μεθ' ἧς έτυπτον τὰ νῶτα τῶν καταδίκων. Εσαφής condemnatorum verberabant. Flagellationem vero νισε δὲ τὴν φραγέλωσιν ὁ Ἰωάννη; γράψας ότι mauifestavit Joannes dicens: Accepit Pilatus Jesui Ελαβεν ὁ Πιλάτος τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐμαστίγωσε. Ταύ εt flagellavit. Hæc autem fecit, ut rigorem infa- τα δὲ πεποίηκεν, ἐκλῦσαι τὸν τόνον τῆς μανίας τῶν miæ Judæorum arte retraheret (vv), at visa infuria Ἰουδαίων μηχανώμενος, όπως, ἰδόντες τὴν ὕβριν, que in cum facta esset auditaque sententia qua τὴν εἰς αὐτὸν γεγενημένην, καὶ ἀκούσαντες τῆς 10 Marc. xv, 11. 19 ibid. 14. 30 Luc. xxi, 93. ss Psal. xxν, 6. ss Marc. xv, 15. 23 Luc. * Joan. xix, 5. XXIII, 21. Variæ lectiones et n.tæ. Διαμαρτύρασθαι. Α. “Ystepov, ante ¿v, addit. A. Retraheret. Forte pro εκλύσαι invenit ελκύσαι. Male.

COMMENT. IN MATTILEUM. - CAP. XXVII. ἀποφάσεως, παραδούσης τοῦτον τῷ θελήματι αὐ- eum tradiderat voluntati eorum, ut dixit Lucas ", τῶν, ὡς ὁ Λουκά; εἶπεν, ήγουν, τῷ σταυρωθῆναι τοῦτο γὰρ ἦν τὸ θέλημα αὐτῶν· χαλάτωσι τὴν ὀργῆν, καὶ ἐμέσωσιν εψέ ποτε τὸν ιόν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τὰ ἑξῆς συνεχώρησε γενέσθαι, τὴν περίθει σιν τῆς χλαμύδος, τὴν ἐπίθεσιν τοῦ στεφάνου, την δόσιν τοῦ καλάμου, καὶ τὸν ἄλλον εμπαιγμόν. Τότε – ἐπὶ τὴν δεξιὰν αὐτοῦ. Την χλαμύδα ταύτην Μάρκος μὲν πορφύραν εἶπεν, Ἰωάννης δὲ ἱμάτιον πορφυροῦν· Ιμάτιον δὲ ἦν πορφυρόχροον Ο δὲ Ματθαῖος ἀδιαφόρως κοκκίνην ἐκάλεσε την τοιαύτην βαφὴν, ὡς ἐοικυίαν. Οὐ γὰρ ἀληθῆς ἦν πορφύρα. Ἐπεὶ γὰρ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων ἐλέγετο, λοιπόν, ὡς βασιλέα, τοῦτον διέπαιζον, τὴν πορφύραν ἐκείνην περιθέντες ἀντὶ ἄλουργίδος, καὶ τὸν ἐξ ἀκανθῶν στέφανον ἐπιθέντες· ἀντὶ διαδήματος, καὶ τὸν κάλαμον ἐγχειρίσαντες ἀντὶ σκήπτρου, καὶ ἔχοντε; δὲ τὴν ἀλήθειαν ἐσχημάτιζον. Kal τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Ὁ ἀνεικάστου μα προθυμίας! ὦ πάντα λόγον νικώσης ανεξικακίας 1 Ιωάννης δέ φησιν δει καὶ ἐδίδουν αὐτῷ ῥαπίσμα τα. Πᾶσαν γὰρ ὕβριν αὐτῷ προσήγον οι μιαροί, χαριζόμενοι τοῖς θεοστυγέσιν Ιουδαίοις. Ὁ αὐτὸς δὲ Ἰωάννης καὶ τὰ ἐντεῦθεν ἱστόρησεν, ὡς τοῖς ἄλλοις παραλελειμμένα, λέγων· Ἐξῆλθεν οὖν πά λιν έξω ο Πιλάτος, καὶ λέγει αὐτοῖς· Ιδε άγω ὑμῖν αὐτὸν ἔξω, καὶ τὰ ἑξῆς ἄχρι τοῦ, Τότε οὖν παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς, ἵνα σταυρωθῇ. Φαίνεται γὰρ ὅτι δὶς αὐτὸν παρέδωκεν εἰς τὸ σταυρωθῆναι· ἀλλὰ τὸ πρῶτον μὲν ἐν ὑποκρίσει διὰ τὴν προειρημένην αἰτίαν· ἐπεὶ (21*) δὲ, πάντα μηχανησάμενος, εἶδεν αὐτοὺς παντάπασιν ἀνενδό τους, ήκουσε δὲ καὶ τελευταῖον παρ' αὐτῶν ὅτι Ἐὰν τοῦτον ἀπολύσῃς, οὐκ εἶ φίλος τοῦ Καίσαρος· πᾶς ὁ βασιλέα ἑαυτὸν ποιῶν ἀντιλέγει τῷ Καίσαρι τότε λοιπὸν ἐν ἀληθείᾳ παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς, ἵνα σταυρωθῇ. Διὸ καὶ τὸ πρῶτον μὲν ἁπλῶς αὐτὸν παρέδωκε· τὸ δεύτερον δὲ παρ ἔδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς. sive ut crucifigeretur (nam hæc corum voluntas erat) mitigarent iram, ac vel sero tandem venenum evomerent. Propter hoc enim etiam quæ sequuntur feri permisit, videlicet ut circumdarent ci chlamydem, et imponerent coronam, darentque arundinem, ac reliquam explerent illusionem. Vers. 27. Tunc Vers. 29. In dexteram ejus. Chlamydem hanc Marcus dixit purpuram ", Joannes vero vestem purpuream ". Erat autem vestis purpurci coloris. Matthaus autem absque diffe rentia, coccinam vocavit hujusmodi tincturam, utpote purpuræ similem: neque enim vera erat purpura. Quia autem rex Judzorum dictus erat, ideo tanquam regi illudebant, purpura illa circumdantes pro vestepurpurea, et coronam de spinis contextam superponentes pro diademate, ac arundinem pro sceptro in manum porrigentes: et ita quanquam nolentes, veritatem figuraverunt. Vers. 29. Ει - Vers. 50. Caput ejus. Ο incom parabilis patientia! O innocentia quæ oninem superal sermonem! Joannes autem dicis quod etiam dabant ei alapas ". Omnem enim inferebant ei scelesti injuriam, rem gratam Judæis Dei osoribus exhibere cupientes. Ipse vero Joannes quæ abhinc sequuntur scripsit, tanquam ab aliis prætermissa, dicens: Exivit ergo iterum foras Pilatus, et ait illis: Ecce adduco vobis eum foras, etc. quæ sequinatur usque ad eum locum: Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur”. Μυρία μὲν οὖν ὁ Πιλάτος ἐπραγματεύσατο, πάσης εὐθύνης τὸν Χριστὸν ἀπαλλάττων, καὶ παντοίως, μὴ ἀναιρεθῆναι τοῦτον, ἀγωνιζόμενος· ἔδει δὲ αὐτὸν ἀντιστῆναι δικαστικώτερον, καὶ μὴ παραχω- μ ρῆσαι τοῖς ἀδικοῦσι, μηδὲ προδοῦναι τὸν ὑπ' αὐτοῦ ἐκείνου μαρτυρούμενον ἀναίτιον εἰς θάνατον. Οτι γὰρ ἡδύνατο, δῆλον ἀπὸ τοῦ εἰπεῖν αὐτόν· Οὐκ οἶ δας, ὅτι ἐξουσίαν ἔχω σταυρώσαί σε, καὶ ἐξουσίαν ἔχω ἀπολῦσαι σε; Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς οὐκ ἀπέλυσεν αὐτὸν καταδίκης, εἰπὼν ὅτι Ο παραδιApparet itaque quod bis eum tradiderit ut cru-. cingeretur: sed primum quidem in simulatione propter supra dictam causam. Quia vero postquam omnia excogitasset, vidit eos omnino immobiles, tandemque audivit ab illis: Si hunc absolveris, nor. es amicus Cesaris: quicunque se regem facit, contradicit Cæsari ": tunc jam in veritate tradidit eum illis ut crucifigeretur. Ideo quoque primum simpliciter tradidit eum; secundo vero tradidit eum illis. Mille itaque modos excogitavit Pilatus, ut Chri stum omni pœna liberaret, et omnino ne occideretur laboravit. Verum oportuit eum fortius more judicis resistere, nec injustis assentire: aut eum prodere, qui ab ipsomet Pilato testimonium acceperat, quod mortis noxia carebat ". Quod eninı potnerit eum non tradere manifestum est ex eo, quod ipse dixit: Nescis quod potestatem habeam crucifigendi te, et potestatem habeam absolvendi le? Ideo etiam Christus a condemnatione eum non al- ** Luc. xx111, 25. 20 Marc. xv, 17. 17. Joan. xix, 2. ss ibid. 3. ss ibid. 4-16. st ibid. 10. Variæ lectiones et notæ. Malim nunc: Όψε γοῦν ποτε. Forte enim ita invenerat interpres. Certe istud vel id indicare videtur. Fr Addendis. Πορφυρόχροιον. Α. (21') Έπειτα, loco επεί. Β. ** ibid. 12. Τούτους, interponit A. et post τελευταίον, adiit εἰπόντας· παρ' αὐτῶν autem omittit,

COMMENT. IN MATTILEUM. - CAP. XXVII. ἀποφάσεως, παραδούσης τοῦτον τῷ θελήματι αὐ- eum tradiderat voluntati eorum, ut dixit Lucas ", τῶν, ὡς ὁ Λουκά; εἶπεν, ήγουν, τῷ σταυρωθῆναι τοῦτο γὰρ ἦν τὸ θέλημα αὐτῶν· χαλάτωσι τὴν ὀργῆν, καὶ ἐμέσωσιν εψέ ποτε τὸν ιόν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τὰ ἑξῆς συνεχώρησε γενέσθαι, τὴν περίθει σιν τῆς χλαμύδος, τὴν ἐπίθεσιν τοῦ στεφάνου, την δόσιν τοῦ καλάμου, καὶ τὸν ἄλλον εμπαιγμόν. Τότε – ἐπὶ τὴν δεξιὰν αὐτοῦ. Την χλαμύδα ταύτην Μάρκος μὲν πορφύραν εἶπεν, Ἰωάννης δὲ ἱμάτιον πορφυροῦν· Ιμάτιον δὲ ἦν πορφυρόχροον Ο δὲ Ματθαῖος ἀδιαφόρως κοκκίνην ἐκάλεσε την τοιαύτην βαφὴν, ὡς ἐοικυίαν. Οὐ γὰρ ἀληθῆς ἦν πορφύρα. Ἐπεὶ γὰρ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων ἐλέγετο, λοιπόν, ὡς βασιλέα, τοῦτον διέπαιζον, τὴν πορφύραν ἐκείνην περιθέντες ἀντὶ ἄλουργίδος, καὶ τὸν ἐξ ἀκανθῶν στέφανον ἐπιθέντες· ἀντὶ διαδήματος, καὶ τὸν κάλαμον ἐγχειρίσαντες ἀντὶ σκήπτρου, καὶ ἔχοντε; δὲ τὴν ἀλήθειαν ἐσχημάτιζον. Kal τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Ὁ ἀνεικάστου μα προθυμίας! ὦ πάντα λόγον νικώσης ανεξικακίας 1 Ιωάννης δέ φησιν δει καὶ ἐδίδουν αὐτῷ ῥαπίσμα τα. Πᾶσαν γὰρ ὕβριν αὐτῷ προσήγον οι μιαροί, χαριζόμενοι τοῖς θεοστυγέσιν Ιουδαίοις. Ὁ αὐτὸς δὲ Ἰωάννης καὶ τὰ ἐντεῦθεν ἱστόρησεν, ὡς τοῖς ἄλλοις παραλελειμμένα, λέγων· Ἐξῆλθεν οὖν πά λιν έξω ο Πιλάτος, καὶ λέγει αὐτοῖς· Ιδε άγω ὑμῖν αὐτὸν ἔξω, καὶ τὰ ἑξῆς ἄχρι τοῦ, Τότε οὖν παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς, ἵνα σταυρωθῇ. Φαίνεται γὰρ ὅτι δὶς αὐτὸν παρέδωκεν εἰς τὸ σταυρωθῆναι· ἀλλὰ τὸ πρῶτον μὲν ἐν ὑποκρίσει διὰ τὴν προειρημένην αἰτίαν· ἐπεὶ (21*) δὲ, πάντα μηχανησάμενος, εἶδεν αὐτοὺς παντάπασιν ἀνενδό τους, ήκουσε δὲ καὶ τελευταῖον παρ' αὐτῶν ὅτι Ἐὰν τοῦτον ἀπολύσῃς, οὐκ εἶ φίλος τοῦ Καίσαρος· πᾶς ὁ βασιλέα ἑαυτὸν ποιῶν ἀντιλέγει τῷ Καίσαρι τότε λοιπὸν ἐν ἀληθείᾳ παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς, ἵνα σταυρωθῇ. Διὸ καὶ τὸ πρῶτον μὲν ἁπλῶς αὐτὸν παρέδωκε· τὸ δεύτερον δὲ παρ ἔδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς. sive ut crucifigeretur (nam hæc corum voluntas erat) mitigarent iram, ac vel sero tandem venenum evomerent. Propter hoc enim etiam quæ sequuntur feri permisit, videlicet ut circumdarent ci chlamydem, et imponerent coronam, darentque arundinem, ac reliquam explerent illusionem. Vers. 27. Tunc Vers. 29. In dexteram ejus. Chlamydem hanc Marcus dixit purpuram ", Joannes vero vestem purpuream ". Erat autem vestis purpurci coloris. Matthaus autem absque diffe rentia, coccinam vocavit hujusmodi tincturam, utpote purpuræ similem: neque enim vera erat purpura. Quia autem rex Judzorum dictus erat, ideo tanquam regi illudebant, purpura illa circumdantes pro vestepurpurea, et coronam de spinis contextam superponentes pro diademate, ac arundinem pro sceptro in manum porrigentes: et ita quanquam nolentes, veritatem figuraverunt. Vers. 29. Ει - Vers. 50. Caput ejus. Ο incom parabilis patientia! O innocentia quæ oninem superal sermonem! Joannes autem dicis quod etiam dabant ei alapas ". Omnem enim inferebant ei scelesti injuriam, rem gratam Judæis Dei osoribus exhibere cupientes. Ipse vero Joannes quæ abhinc sequuntur scripsit, tanquam ab aliis prætermissa, dicens: Exivit ergo iterum foras Pilatus, et ait illis: Ecce adduco vobis eum foras, etc. quæ sequinatur usque ad eum locum: Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur”. Μυρία μὲν οὖν ὁ Πιλάτος ἐπραγματεύσατο, πάσης εὐθύνης τὸν Χριστὸν ἀπαλλάττων, καὶ παντοίως, μὴ ἀναιρεθῆναι τοῦτον, ἀγωνιζόμενος· ἔδει δὲ αὐτὸν ἀντιστῆναι δικαστικώτερον, καὶ μὴ παραχω- μ ρῆσαι τοῖς ἀδικοῦσι, μηδὲ προδοῦναι τὸν ὑπ' αὐτοῦ ἐκείνου μαρτυρούμενον ἀναίτιον εἰς θάνατον. Οτι γὰρ ἡδύνατο, δῆλον ἀπὸ τοῦ εἰπεῖν αὐτόν· Οὐκ οἶ δας, ὅτι ἐξουσίαν ἔχω σταυρώσαί σε, καὶ ἐξουσίαν ἔχω ἀπολῦσαι σε; Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς οὐκ ἀπέλυσεν αὐτὸν καταδίκης, εἰπὼν ὅτι Ο παραδιApparet itaque quod bis eum tradiderit ut cru-. cingeretur: sed primum quidem in simulatione propter supra dictam causam. Quia vero postquam omnia excogitasset, vidit eos omnino immobiles, tandemque audivit ab illis: Si hunc absolveris, nor. es amicus Cesaris: quicunque se regem facit, contradicit Cæsari ": tunc jam in veritate tradidit eum illis ut crucifigeretur. Ideo quoque primum simpliciter tradidit eum; secundo vero tradidit eum illis. Mille itaque modos excogitavit Pilatus, ut Chri stum omni pœna liberaret, et omnino ne occideretur laboravit. Verum oportuit eum fortius more judicis resistere, nec injustis assentire: aut eum prodere, qui ab ipsomet Pilato testimonium acceperat, quod mortis noxia carebat ". Quod eninı potnerit eum non tradere manifestum est ex eo, quod ipse dixit: Nescis quod potestatem habeam crucifigendi te, et potestatem habeam absolvendi le? Ideo etiam Christus a condemnatione eum non al- ** Luc. xx111, 25. 20 Marc. xv, 17. 17. Joan. xix, 2. ss ibid. 3. ss ibid. 4-16. st ibid. 10. Variæ lectiones et notæ. Malim nunc: Όψε γοῦν ποτε. Forte enim ita invenerat interpres. Certe istud vel id indicare videtur. Fr Addendis. Πορφυρόχροιον. Α. (21') Έπειτα, loco επεί. Β. ** ibid. 12. Τούτους, interponit A. et post τελευταίον, adiit εἰπόντας· παρ' αὐτῶν autem omittit,

COMMENT. IN MATTILEUM. - CAP. XXVII. ἀποφάσεως, παραδούσης τοῦτον τῷ θελήματι αὐ- eum tradiderat voluntati eorum, ut dixit Lucas ", τῶν, ὡς ὁ Λουκά; εἶπεν, ήγουν, τῷ σταυρωθῆναι τοῦτο γὰρ ἦν τὸ θέλημα αὐτῶν· χαλάτωσι τὴν ὀργῆν, καὶ ἐμέσωσιν εψέ ποτε τὸν ιόν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τὰ ἑξῆς συνεχώρησε γενέσθαι, τὴν περίθει σιν τῆς χλαμύδος, τὴν ἐπίθεσιν τοῦ στεφάνου, την δόσιν τοῦ καλάμου, καὶ τὸν ἄλλον εμπαιγμόν. Τότε – ἐπὶ τὴν δεξιὰν αὐτοῦ. Την χλαμύδα ταύτην Μάρκος μὲν πορφύραν εἶπεν, Ἰωάννης δὲ ἱμάτιον πορφυροῦν· Ιμάτιον δὲ ἦν πορφυρόχροον Ο δὲ Ματθαῖος ἀδιαφόρως κοκκίνην ἐκάλεσε την τοιαύτην βαφὴν, ὡς ἐοικυίαν. Οὐ γὰρ ἀληθῆς ἦν πορφύρα. Ἐπεὶ γὰρ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων ἐλέγετο, λοιπόν, ὡς βασιλέα, τοῦτον διέπαιζον, τὴν πορφύραν ἐκείνην περιθέντες ἀντὶ ἄλουργίδος, καὶ τὸν ἐξ ἀκανθῶν στέφανον ἐπιθέντες· ἀντὶ διαδήματος, καὶ τὸν κάλαμον ἐγχειρίσαντες ἀντὶ σκήπτρου, καὶ ἔχοντε; δὲ τὴν ἀλήθειαν ἐσχημάτιζον. Kal τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Ὁ ἀνεικάστου μα προθυμίας! ὦ πάντα λόγον νικώσης ανεξικακίας 1 Ιωάννης δέ φησιν δει καὶ ἐδίδουν αὐτῷ ῥαπίσμα τα. Πᾶσαν γὰρ ὕβριν αὐτῷ προσήγον οι μιαροί, χαριζόμενοι τοῖς θεοστυγέσιν Ιουδαίοις. Ὁ αὐτὸς δὲ Ἰωάννης καὶ τὰ ἐντεῦθεν ἱστόρησεν, ὡς τοῖς ἄλλοις παραλελειμμένα, λέγων· Ἐξῆλθεν οὖν πά λιν έξω ο Πιλάτος, καὶ λέγει αὐτοῖς· Ιδε άγω ὑμῖν αὐτὸν ἔξω, καὶ τὰ ἑξῆς ἄχρι τοῦ, Τότε οὖν παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς, ἵνα σταυρωθῇ. Φαίνεται γὰρ ὅτι δὶς αὐτὸν παρέδωκεν εἰς τὸ σταυρωθῆναι· ἀλλὰ τὸ πρῶτον μὲν ἐν ὑποκρίσει διὰ τὴν προειρημένην αἰτίαν· ἐπεὶ (21*) δὲ, πάντα μηχανησάμενος, εἶδεν αὐτοὺς παντάπασιν ἀνενδό τους, ήκουσε δὲ καὶ τελευταῖον παρ' αὐτῶν ὅτι Ἐὰν τοῦτον ἀπολύσῃς, οὐκ εἶ φίλος τοῦ Καίσαρος· πᾶς ὁ βασιλέα ἑαυτὸν ποιῶν ἀντιλέγει τῷ Καίσαρι τότε λοιπὸν ἐν ἀληθείᾳ παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς, ἵνα σταυρωθῇ. Διὸ καὶ τὸ πρῶτον μὲν ἁπλῶς αὐτὸν παρέδωκε· τὸ δεύτερον δὲ παρ ἔδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς. sive ut crucifigeretur (nam hæc corum voluntas erat) mitigarent iram, ac vel sero tandem venenum evomerent. Propter hoc enim etiam quæ sequuntur feri permisit, videlicet ut circumdarent ci chlamydem, et imponerent coronam, darentque arundinem, ac reliquam explerent illusionem. Vers. 27. Tunc Vers. 29. In dexteram ejus. Chlamydem hanc Marcus dixit purpuram ", Joannes vero vestem purpuream ". Erat autem vestis purpurci coloris. Matthaus autem absque diffe rentia, coccinam vocavit hujusmodi tincturam, utpote purpuræ similem: neque enim vera erat purpura. Quia autem rex Judzorum dictus erat, ideo tanquam regi illudebant, purpura illa circumdantes pro vestepurpurea, et coronam de spinis contextam superponentes pro diademate, ac arundinem pro sceptro in manum porrigentes: et ita quanquam nolentes, veritatem figuraverunt. Vers. 29. Ει - Vers. 50. Caput ejus. Ο incom parabilis patientia! O innocentia quæ oninem superal sermonem! Joannes autem dicis quod etiam dabant ei alapas ". Omnem enim inferebant ei scelesti injuriam, rem gratam Judæis Dei osoribus exhibere cupientes. Ipse vero Joannes quæ abhinc sequuntur scripsit, tanquam ab aliis prætermissa, dicens: Exivit ergo iterum foras Pilatus, et ait illis: Ecce adduco vobis eum foras, etc. quæ sequinatur usque ad eum locum: Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur”. Μυρία μὲν οὖν ὁ Πιλάτος ἐπραγματεύσατο, πάσης εὐθύνης τὸν Χριστὸν ἀπαλλάττων, καὶ παντοίως, μὴ ἀναιρεθῆναι τοῦτον, ἀγωνιζόμενος· ἔδει δὲ αὐτὸν ἀντιστῆναι δικαστικώτερον, καὶ μὴ παραχω- μ ρῆσαι τοῖς ἀδικοῦσι, μηδὲ προδοῦναι τὸν ὑπ' αὐτοῦ ἐκείνου μαρτυρούμενον ἀναίτιον εἰς θάνατον. Οτι γὰρ ἡδύνατο, δῆλον ἀπὸ τοῦ εἰπεῖν αὐτόν· Οὐκ οἶ δας, ὅτι ἐξουσίαν ἔχω σταυρώσαί σε, καὶ ἐξουσίαν ἔχω ἀπολῦσαι σε; Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς οὐκ ἀπέλυσεν αὐτὸν καταδίκης, εἰπὼν ὅτι Ο παραδιApparet itaque quod bis eum tradiderit ut cru-. cingeretur: sed primum quidem in simulatione propter supra dictam causam. Quia vero postquam omnia excogitasset, vidit eos omnino immobiles, tandemque audivit ab illis: Si hunc absolveris, nor. es amicus Cesaris: quicunque se regem facit, contradicit Cæsari ": tunc jam in veritate tradidit eum illis ut crucifigeretur. Ideo quoque primum simpliciter tradidit eum; secundo vero tradidit eum illis. Mille itaque modos excogitavit Pilatus, ut Chri stum omni pœna liberaret, et omnino ne occideretur laboravit. Verum oportuit eum fortius more judicis resistere, nec injustis assentire: aut eum prodere, qui ab ipsomet Pilato testimonium acceperat, quod mortis noxia carebat ". Quod eninı potnerit eum non tradere manifestum est ex eo, quod ipse dixit: Nescis quod potestatem habeam crucifigendi te, et potestatem habeam absolvendi le? Ideo etiam Christus a condemnatione eum non al- ** Luc. xx111, 25. 20 Marc. xv, 17. 17. Joan. xix, 2. ss ibid. 3. ss ibid. 4-16. st ibid. 10. Variæ lectiones et notæ. Malim nunc: Όψε γοῦν ποτε. Forte enim ita invenerat interpres. Certe istud vel id indicare videtur. Fr Addendis. Πορφυρόχροιον. Α. (21') Έπειτα, loco επεί. Β. ** ibid. 12. Τούτους, interponit A. et post τελευταίον, adiit εἰπόντας· παρ' αὐτῶν autem omittit,

COMMENT. IN MATTILEUM. - CAP. XXVII. ἀποφάσεως, παραδούσης τοῦτον τῷ θελήματι αὐ- eum tradiderat voluntati eorum, ut dixit Lucas ", τῶν, ὡς ὁ Λουκά; εἶπεν, ήγουν, τῷ σταυρωθῆναι τοῦτο γὰρ ἦν τὸ θέλημα αὐτῶν· χαλάτωσι τὴν ὀργῆν, καὶ ἐμέσωσιν εψέ ποτε τὸν ιόν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τὰ ἑξῆς συνεχώρησε γενέσθαι, τὴν περίθει σιν τῆς χλαμύδος, τὴν ἐπίθεσιν τοῦ στεφάνου, την δόσιν τοῦ καλάμου, καὶ τὸν ἄλλον εμπαιγμόν. Τότε – ἐπὶ τὴν δεξιὰν αὐτοῦ. Την χλαμύδα ταύτην Μάρκος μὲν πορφύραν εἶπεν, Ἰωάννης δὲ ἱμάτιον πορφυροῦν· Ιμάτιον δὲ ἦν πορφυρόχροον Ο δὲ Ματθαῖος ἀδιαφόρως κοκκίνην ἐκάλεσε την τοιαύτην βαφὴν, ὡς ἐοικυίαν. Οὐ γὰρ ἀληθῆς ἦν πορφύρα. Ἐπεὶ γὰρ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων ἐλέγετο, λοιπόν, ὡς βασιλέα, τοῦτον διέπαιζον, τὴν πορφύραν ἐκείνην περιθέντες ἀντὶ ἄλουργίδος, καὶ τὸν ἐξ ἀκανθῶν στέφανον ἐπιθέντες· ἀντὶ διαδήματος, καὶ τὸν κάλαμον ἐγχειρίσαντες ἀντὶ σκήπτρου, καὶ ἔχοντε; δὲ τὴν ἀλήθειαν ἐσχημάτιζον. Kal τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Ὁ ἀνεικάστου μα προθυμίας! ὦ πάντα λόγον νικώσης ανεξικακίας 1 Ιωάννης δέ φησιν δει καὶ ἐδίδουν αὐτῷ ῥαπίσμα τα. Πᾶσαν γὰρ ὕβριν αὐτῷ προσήγον οι μιαροί, χαριζόμενοι τοῖς θεοστυγέσιν Ιουδαίοις. Ὁ αὐτὸς δὲ Ἰωάννης καὶ τὰ ἐντεῦθεν ἱστόρησεν, ὡς τοῖς ἄλλοις παραλελειμμένα, λέγων· Ἐξῆλθεν οὖν πά λιν έξω ο Πιλάτος, καὶ λέγει αὐτοῖς· Ιδε άγω ὑμῖν αὐτὸν ἔξω, καὶ τὰ ἑξῆς ἄχρι τοῦ, Τότε οὖν παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς, ἵνα σταυρωθῇ. Φαίνεται γὰρ ὅτι δὶς αὐτὸν παρέδωκεν εἰς τὸ σταυρωθῆναι· ἀλλὰ τὸ πρῶτον μὲν ἐν ὑποκρίσει διὰ τὴν προειρημένην αἰτίαν· ἐπεὶ (21*) δὲ, πάντα μηχανησάμενος, εἶδεν αὐτοὺς παντάπασιν ἀνενδό τους, ήκουσε δὲ καὶ τελευταῖον παρ' αὐτῶν ὅτι Ἐὰν τοῦτον ἀπολύσῃς, οὐκ εἶ φίλος τοῦ Καίσαρος· πᾶς ὁ βασιλέα ἑαυτὸν ποιῶν ἀντιλέγει τῷ Καίσαρι τότε λοιπὸν ἐν ἀληθείᾳ παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς, ἵνα σταυρωθῇ. Διὸ καὶ τὸ πρῶτον μὲν ἁπλῶς αὐτὸν παρέδωκε· τὸ δεύτερον δὲ παρ ἔδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς. sive ut crucifigeretur (nam hæc corum voluntas erat) mitigarent iram, ac vel sero tandem venenum evomerent. Propter hoc enim etiam quæ sequuntur feri permisit, videlicet ut circumdarent ci chlamydem, et imponerent coronam, darentque arundinem, ac reliquam explerent illusionem. Vers. 27. Tunc Vers. 29. In dexteram ejus. Chlamydem hanc Marcus dixit purpuram ", Joannes vero vestem purpuream ". Erat autem vestis purpurci coloris. Matthaus autem absque diffe rentia, coccinam vocavit hujusmodi tincturam, utpote purpuræ similem: neque enim vera erat purpura. Quia autem rex Judzorum dictus erat, ideo tanquam regi illudebant, purpura illa circumdantes pro vestepurpurea, et coronam de spinis contextam superponentes pro diademate, ac arundinem pro sceptro in manum porrigentes: et ita quanquam nolentes, veritatem figuraverunt. Vers. 29. Ει - Vers. 50. Caput ejus. Ο incom parabilis patientia! O innocentia quæ oninem superal sermonem! Joannes autem dicis quod etiam dabant ei alapas ". Omnem enim inferebant ei scelesti injuriam, rem gratam Judæis Dei osoribus exhibere cupientes. Ipse vero Joannes quæ abhinc sequuntur scripsit, tanquam ab aliis prætermissa, dicens: Exivit ergo iterum foras Pilatus, et ait illis: Ecce adduco vobis eum foras, etc. quæ sequinatur usque ad eum locum: Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur”. Μυρία μὲν οὖν ὁ Πιλάτος ἐπραγματεύσατο, πάσης εὐθύνης τὸν Χριστὸν ἀπαλλάττων, καὶ παντοίως, μὴ ἀναιρεθῆναι τοῦτον, ἀγωνιζόμενος· ἔδει δὲ αὐτὸν ἀντιστῆναι δικαστικώτερον, καὶ μὴ παραχω- μ ρῆσαι τοῖς ἀδικοῦσι, μηδὲ προδοῦναι τὸν ὑπ' αὐτοῦ ἐκείνου μαρτυρούμενον ἀναίτιον εἰς θάνατον. Οτι γὰρ ἡδύνατο, δῆλον ἀπὸ τοῦ εἰπεῖν αὐτόν· Οὐκ οἶ δας, ὅτι ἐξουσίαν ἔχω σταυρώσαί σε, καὶ ἐξουσίαν ἔχω ἀπολῦσαι σε; Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς οὐκ ἀπέλυσεν αὐτὸν καταδίκης, εἰπὼν ὅτι Ο παραδιApparet itaque quod bis eum tradiderit ut cru-. cingeretur: sed primum quidem in simulatione propter supra dictam causam. Quia vero postquam omnia excogitasset, vidit eos omnino immobiles, tandemque audivit ab illis: Si hunc absolveris, nor. es amicus Cesaris: quicunque se regem facit, contradicit Cæsari ": tunc jam in veritate tradidit eum illis ut crucifigeretur. Ideo quoque primum simpliciter tradidit eum; secundo vero tradidit eum illis. Mille itaque modos excogitavit Pilatus, ut Chri stum omni pœna liberaret, et omnino ne occideretur laboravit. Verum oportuit eum fortius more judicis resistere, nec injustis assentire: aut eum prodere, qui ab ipsomet Pilato testimonium acceperat, quod mortis noxia carebat ". Quod eninı potnerit eum non tradere manifestum est ex eo, quod ipse dixit: Nescis quod potestatem habeam crucifigendi te, et potestatem habeam absolvendi le? Ideo etiam Christus a condemnatione eum non al- ** Luc. xx111, 25. 20 Marc. xv, 17. 17. Joan. xix, 2. ss ibid. 3. ss ibid. 4-16. st ibid. 10. Variæ lectiones et notæ. Malim nunc: Όψε γοῦν ποτε. Forte enim ita invenerat interpres. Certe istud vel id indicare videtur. Fr Addendis. Πορφυρόχροιον. Α. (21') Έπειτα, loco επεί. Β. ** ibid. 12. Τούτους, interponit A. et post τελευταίον, adiit εἰπόντας· παρ' αὐτῶν autem omittit,

solvit, dicens: Q i tradidit me tibi majus peccatum δούς μέ σοι μείζονα ἁμαρτίαν ἔχει μείζονα, επ habet sn: majus videlicet quam sit tuum. λαδή, τῆς σῆς Neque enim sermo de tyrannide liberat cum: oportebat enim cum id audisset, accusatores advocare, ac demonstrationes inquirere, et quæcunque tyrannidis signa essent, utpote si exercituni conscriberet, si pecunias colligeret, si arma fabricaret, et si quid est hujusmodi. Ille autem statim ut audivit ignaviter timuit, et indiscussam relinquens talem accusationem persuasus est et perculsus. Quanto euim duriores erant Judæi et audaciores, tanto ille mollior erat ac timidior, et ideo levis facileque mobilis. Quære quoque enarrationem eorum, quæ, ut dictum est, a Joanne proponuntur: plurimum eniui conferunt ad ea quæ proposita sunt. Vers. 31. Ει ut crucifigeretur. Ex quo chlamyde cum exuerunt, utique etiam coronam deposurrunt. Joannes autem dicit quod acceperunt Jesum et duxerunt in prætorium”; Judæis et hoc optantibus, ut inde eductus condemnatus videretur. Vers. 59. Exeuntes crucem ejus. Marcus quidem addidit: Patrem Alexandri et Rufi»; Lucas autem: Venientem ab agro ". Joanucs vero dixit: Bajulans crucem suam exivit ". Primum siquidem imposuerunt ipsi crucem tanquam-condemnato, et bajulins eam exivit. Deinde Simoni obviunt; lunc coegerunt ut eam tolleret. Lucas vero insuper addidit, quod sequebantur eum magna mul·itudo mulicrum, quæ etiam plangebant et lamentabantur eum. Conversus autem ad illas Jesus dixit: Filiæ Jerusalem, ne fleveritis super me, sed super vobis ipsis flele, el super filiis vestris: quoniam ecce venient dies ", ctc. Dicens: Ne fleveritis super me, hoc est propter me, sed propter vos ipsas, et propter filios vestros: quia ecce venient dies, signifcavit dies captivitatis Hierosolymorum. Οὐδὲ γὰρ ὁ περὶ τῆς τυραννίδος λόγος ἀπαλλάττε: τοῦτον· ἐχρῆν γάρ, ἀκούσαντα, παραστῆσαι τοὺς κατηγόρους, καὶ ἀποδείξεις ἐπιζητῆσαι, καὶ ὅσα τυραννίδος τεκμήρια, οἷον εἰ στρατόπεδα κατέλεγεν, εἰ χρήματα συνέλεγεν, εἰ ὅπλα ἐχάλκευς, καὶ εἴ τι τοιοῦτον. Ο δὲ, μόνον ἀκούσας, ἔπτηξεν ἀγεννώς. καὶ ἀνεξέταστον ἀφεὶς τὴν τοιαύτην κατηγορίαν υπήχθη καὶ παρεσύρη. Οσον γὰρ ἦσαν οἱ Ἰου δαῖοι σκληροὶ καὶ τολμηροί, τοσοῦτον οὗτος μαλακός καὶ δειλός, καὶ διὰ τοῦτο κούφος καὶ εὐπαράγωγος. Ζήτησον δὲ καὶ τὴν ἐξήγησιν τῶν, ὡς εἴρηται προστεθέντων παρὰ τοῦ Ἰωάννου, σφόδρα συντε λούντων εἰς τὰ προκείμενα. Καὶ — εἰς τὸ σταυρῶσαι. Ἐπεὶ ἐξέδυσαν τὴν χλαμύδα, περιείλον πάντας καὶ τὸν στέφανον. Ιωάννης δέ φησιν ότι Παρέλαβον τὸν Ἰησοῦν καὶ ἤγαγον εἰς τὸ πραιτώριον, τῶν Ἰουδαίων καὶ τοῦτο σπουδασάντων, ἵνα ἐκεῖθεν ἐξαγόμενος δοκῇ κατάκριτος. Εξερχόμενοι τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. Μάρκος μὲν προσέθηκεν, ὅτι τὸν Πατέρα Αλεξάνδρου καὶ Ρούφου Λουκᾶς δὲ, ὅτι 'Ερχόμενος ἀπ' ἀγροῦ· ὁ δὲ Ἰωάννης εἶπεν ὅτι Καὶ βαστάζων τὸν στον ρὶν αὐτοῦ, ἐξῆλθε. Πρῶτον μὲν γὰρ αὐτῷ τὸν σταυ ρὸν ἐπέθηκαν, ὡς καταδίκῳ, καὶ βαστάζων αὐτὸν ἐξῆλθεν· εἶτα, τῷ Σίμωνι συναντήσαντες, τοῦτον ἡγγάρευσαν, ἵνα ἄρῃ αὐτόν· Λουκᾶς δὲ καὶ ἔτι προσ έθηκεν, ὅτι 'Ηκολούθει αὐτῷ πολὺ πλῆθος τοῦ λαοῦ καὶ γυναικῶν, αἱ καὶ ἐκόπτοντο καὶ ἐθρή - τουν αὐτόν. Στραφεὶς δὲ πρὸς αὐτὰς ὁ Ἰησοῦς, εἶπε· θυγατέρες Ιερουσαλήμ, μὴ κλαίετε ἐπι ἐμέ, πλὴν ἐφ' ἑαυτὰς κλαίετε, καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν· ὅτι ἰδοὺ ἔρχονται ἡμέραι, καὶ τὰ ἑξῆς. Μή κλαίετε λέγων ἐπ' ἐμέ, ήγουν, δι' ἐμέ· ἀλλὰ Δι᾿ ἑαυτὰς καὶ διὰ τὰ τέκνα ὑμῶν, ὅτι ἰδοὺ ἔρχον ται ἡμέραι, αἱ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων δηλονότι. Vers. 53. Cumque venissent Golgotha. Hic locus civitati propinquus erat, sicut scripsit Joannes”. Vers. 55. Quod - locus. Quod videlicet nomen Golgotha dictum sive versum ab llebraica lingua in Latinam, est et dicitur, Calvariæ locus ". Aiunt autem quidam ibi Adam mortuum esse ac jacere: et dispositum est, ut ubi vetus Adam cecidit in mortem, ibi etiam novi Adam tropæum erigeretur contra mortem, dico sane crucem. st Joan, XIX, 11. ss ibil. 16. > Marc. xv, 21. as Joan. XIX, s Marc. xv, 22. Προτεθέντων. A. Sic Henlenius. Αὐτόν, interponit A. Καὶ ἐλθόντες — Γολγοθάν. Οὗτος ὁ τόπος ἐγε γύ; ἦν τῆς πόλεως, ὡς ὁ Ἰωάννης έγραψεν. Ο — τόπος. Οπερ, τὸ Γολγοθά, δηλονότι, λεγό μενον, ήτοι, μεθερμηνευόμενον, ὡς ὁ Μάρκος εἶν πεν, ἀπὸ τῆς Ἑβραϊδος διαλέκτου πρὸς τὴν Ἑλλη νίδα, ἔστι καὶ λέγεται Κρανίου τόπος. Φασὶ δέ τι νες ἐκεῖ τὸν Ἀδὰμ τετελευτηκέναι, καὶ κεῖσθαι, καὶ ᾠκονομήθη, ἵνα ὅπου ὁ παλαιὸς Ἀδὰμ ἔπεσεν ὑπὸ τοῦ θανάτου, ἐκεῖ καὶ τὸ τοῦ νέου Ἀδὰμ τρόπαιον στῇ κατὰ τοῦ θανάτου, λέγω δή, τὸν σταυ μόν. 35 Luc. XXII, Variæ lectiones et notæ. Εἰς τὸ πραιτώριον addunt etiam et Bin contextu Joannis. Ex lectionariis venit in nonuullos » Joan. xix, 17. 37 Luc. xx, codices N. Testamenti, instructos scholiis. Chrysost. t. VIII, p. 505 D, non agnoscit. Nec Cyrillus Tom. IV, p. 1057 A. Habet enim: Απάγουσι μὲν ὡς τεθνηξόμενον ήδη τὸν τῆς ζωῆς ἀρχηγόν.

solvit, dicens: Q i tradidit me tibi majus peccatum δούς μέ σοι μείζονα ἁμαρτίαν ἔχει μείζονα, επ habet sn: majus videlicet quam sit tuum. λαδή, τῆς σῆς Neque enim sermo de tyrannide liberat cum: oportebat enim cum id audisset, accusatores advocare, ac demonstrationes inquirere, et quæcunque tyrannidis signa essent, utpote si exercituni conscriberet, si pecunias colligeret, si arma fabricaret, et si quid est hujusmodi. Ille autem statim ut audivit ignaviter timuit, et indiscussam relinquens talem accusationem persuasus est et perculsus. Quanto euim duriores erant Judæi et audaciores, tanto ille mollior erat ac timidior, et ideo levis facileque mobilis. Quære quoque enarrationem eorum, quæ, ut dictum est, a Joanne proponuntur: plurimum eniui conferunt ad ea quæ proposita sunt. Vers. 31. Ει ut crucifigeretur. Ex quo chlamyde cum exuerunt, utique etiam coronam deposurrunt. Joannes autem dicit quod acceperunt Jesum et duxerunt in prætorium”; Judæis et hoc optantibus, ut inde eductus condemnatus videretur. Vers. 59. Exeuntes crucem ejus. Marcus quidem addidit: Patrem Alexandri et Rufi»; Lucas autem: Venientem ab agro ". Joanucs vero dixit: Bajulans crucem suam exivit ". Primum siquidem imposuerunt ipsi crucem tanquam-condemnato, et bajulins eam exivit. Deinde Simoni obviunt; lunc coegerunt ut eam tolleret. Lucas vero insuper addidit, quod sequebantur eum magna mul·itudo mulicrum, quæ etiam plangebant et lamentabantur eum. Conversus autem ad illas Jesus dixit: Filiæ Jerusalem, ne fleveritis super me, sed super vobis ipsis flele, el super filiis vestris: quoniam ecce venient dies ", ctc. Dicens: Ne fleveritis super me, hoc est propter me, sed propter vos ipsas, et propter filios vestros: quia ecce venient dies, signifcavit dies captivitatis Hierosolymorum. Οὐδὲ γὰρ ὁ περὶ τῆς τυραννίδος λόγος ἀπαλλάττε: τοῦτον· ἐχρῆν γάρ, ἀκούσαντα, παραστῆσαι τοὺς κατηγόρους, καὶ ἀποδείξεις ἐπιζητῆσαι, καὶ ὅσα τυραννίδος τεκμήρια, οἷον εἰ στρατόπεδα κατέλεγεν, εἰ χρήματα συνέλεγεν, εἰ ὅπλα ἐχάλκευς, καὶ εἴ τι τοιοῦτον. Ο δὲ, μόνον ἀκούσας, ἔπτηξεν ἀγεννώς. καὶ ἀνεξέταστον ἀφεὶς τὴν τοιαύτην κατηγορίαν υπήχθη καὶ παρεσύρη. Οσον γὰρ ἦσαν οἱ Ἰου δαῖοι σκληροὶ καὶ τολμηροί, τοσοῦτον οὗτος μαλακός καὶ δειλός, καὶ διὰ τοῦτο κούφος καὶ εὐπαράγωγος. Ζήτησον δὲ καὶ τὴν ἐξήγησιν τῶν, ὡς εἴρηται προστεθέντων παρὰ τοῦ Ἰωάννου, σφόδρα συντε λούντων εἰς τὰ προκείμενα. Καὶ — εἰς τὸ σταυρῶσαι. Ἐπεὶ ἐξέδυσαν τὴν χλαμύδα, περιείλον πάντας καὶ τὸν στέφανον. Ιωάννης δέ φησιν ότι Παρέλαβον τὸν Ἰησοῦν καὶ ἤγαγον εἰς τὸ πραιτώριον, τῶν Ἰουδαίων καὶ τοῦτο σπουδασάντων, ἵνα ἐκεῖθεν ἐξαγόμενος δοκῇ κατάκριτος. Εξερχόμενοι τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. Μάρκος μὲν προσέθηκεν, ὅτι τὸν Πατέρα Αλεξάνδρου καὶ Ρούφου Λουκᾶς δὲ, ὅτι 'Ερχόμενος ἀπ' ἀγροῦ· ὁ δὲ Ἰωάννης εἶπεν ὅτι Καὶ βαστάζων τὸν στον ρὶν αὐτοῦ, ἐξῆλθε. Πρῶτον μὲν γὰρ αὐτῷ τὸν σταυ ρὸν ἐπέθηκαν, ὡς καταδίκῳ, καὶ βαστάζων αὐτὸν ἐξῆλθεν· εἶτα, τῷ Σίμωνι συναντήσαντες, τοῦτον ἡγγάρευσαν, ἵνα ἄρῃ αὐτόν· Λουκᾶς δὲ καὶ ἔτι προσ έθηκεν, ὅτι 'Ηκολούθει αὐτῷ πολὺ πλῆθος τοῦ λαοῦ καὶ γυναικῶν, αἱ καὶ ἐκόπτοντο καὶ ἐθρή - τουν αὐτόν. Στραφεὶς δὲ πρὸς αὐτὰς ὁ Ἰησοῦς, εἶπε· θυγατέρες Ιερουσαλήμ, μὴ κλαίετε ἐπι ἐμέ, πλὴν ἐφ' ἑαυτὰς κλαίετε, καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν· ὅτι ἰδοὺ ἔρχονται ἡμέραι, καὶ τὰ ἑξῆς. Μή κλαίετε λέγων ἐπ' ἐμέ, ήγουν, δι' ἐμέ· ἀλλὰ Δι᾿ ἑαυτὰς καὶ διὰ τὰ τέκνα ὑμῶν, ὅτι ἰδοὺ ἔρχον ται ἡμέραι, αἱ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων δηλονότι. Vers. 53. Cumque venissent Golgotha. Hic locus civitati propinquus erat, sicut scripsit Joannes”. Vers. 55. Quod - locus. Quod videlicet nomen Golgotha dictum sive versum ab llebraica lingua in Latinam, est et dicitur, Calvariæ locus ". Aiunt autem quidam ibi Adam mortuum esse ac jacere: et dispositum est, ut ubi vetus Adam cecidit in mortem, ibi etiam novi Adam tropæum erigeretur contra mortem, dico sane crucem. st Joan, XIX, 11. ss ibil. 16. > Marc. xv, 21. as Joan. XIX, s Marc. xv, 22. Προτεθέντων. A. Sic Henlenius. Αὐτόν, interponit A. Καὶ ἐλθόντες — Γολγοθάν. Οὗτος ὁ τόπος ἐγε γύ; ἦν τῆς πόλεως, ὡς ὁ Ἰωάννης έγραψεν. Ο — τόπος. Οπερ, τὸ Γολγοθά, δηλονότι, λεγό μενον, ήτοι, μεθερμηνευόμενον, ὡς ὁ Μάρκος εἶν πεν, ἀπὸ τῆς Ἑβραϊδος διαλέκτου πρὸς τὴν Ἑλλη νίδα, ἔστι καὶ λέγεται Κρανίου τόπος. Φασὶ δέ τι νες ἐκεῖ τὸν Ἀδὰμ τετελευτηκέναι, καὶ κεῖσθαι, καὶ ᾠκονομήθη, ἵνα ὅπου ὁ παλαιὸς Ἀδὰμ ἔπεσεν ὑπὸ τοῦ θανάτου, ἐκεῖ καὶ τὸ τοῦ νέου Ἀδὰμ τρόπαιον στῇ κατὰ τοῦ θανάτου, λέγω δή, τὸν σταυ μόν. 35 Luc. XXII, Variæ lectiones et notæ. Εἰς τὸ πραιτώριον addunt etiam et Bin contextu Joannis. Ex lectionariis venit in nonuullos » Joan. xix, 17. 37 Luc. xx, codices N. Testamenti, instructos scholiis. Chrysost. t. VIII, p. 505 D, non agnoscit. Nec Cyrillus Tom. IV, p. 1057 A. Habet enim: Απάγουσι μὲν ὡς τεθνηξόμενον ήδη τὸν τῆς ζωῆς ἀρχηγόν.

solvit, dicens: Q i tradidit me tibi majus peccatum δούς μέ σοι μείζονα ἁμαρτίαν ἔχει μείζονα, επ habet sn: majus videlicet quam sit tuum. λαδή, τῆς σῆς Neque enim sermo de tyrannide liberat cum: oportebat enim cum id audisset, accusatores advocare, ac demonstrationes inquirere, et quæcunque tyrannidis signa essent, utpote si exercituni conscriberet, si pecunias colligeret, si arma fabricaret, et si quid est hujusmodi. Ille autem statim ut audivit ignaviter timuit, et indiscussam relinquens talem accusationem persuasus est et perculsus. Quanto euim duriores erant Judæi et audaciores, tanto ille mollior erat ac timidior, et ideo levis facileque mobilis. Quære quoque enarrationem eorum, quæ, ut dictum est, a Joanne proponuntur: plurimum eniui conferunt ad ea quæ proposita sunt. Vers. 31. Ει ut crucifigeretur. Ex quo chlamyde cum exuerunt, utique etiam coronam deposurrunt. Joannes autem dicit quod acceperunt Jesum et duxerunt in prætorium”; Judæis et hoc optantibus, ut inde eductus condemnatus videretur. Vers. 59. Exeuntes crucem ejus. Marcus quidem addidit: Patrem Alexandri et Rufi»; Lucas autem: Venientem ab agro ". Joanucs vero dixit: Bajulans crucem suam exivit ". Primum siquidem imposuerunt ipsi crucem tanquam-condemnato, et bajulins eam exivit. Deinde Simoni obviunt; lunc coegerunt ut eam tolleret. Lucas vero insuper addidit, quod sequebantur eum magna mul·itudo mulicrum, quæ etiam plangebant et lamentabantur eum. Conversus autem ad illas Jesus dixit: Filiæ Jerusalem, ne fleveritis super me, sed super vobis ipsis flele, el super filiis vestris: quoniam ecce venient dies ", ctc. Dicens: Ne fleveritis super me, hoc est propter me, sed propter vos ipsas, et propter filios vestros: quia ecce venient dies, signifcavit dies captivitatis Hierosolymorum. Οὐδὲ γὰρ ὁ περὶ τῆς τυραννίδος λόγος ἀπαλλάττε: τοῦτον· ἐχρῆν γάρ, ἀκούσαντα, παραστῆσαι τοὺς κατηγόρους, καὶ ἀποδείξεις ἐπιζητῆσαι, καὶ ὅσα τυραννίδος τεκμήρια, οἷον εἰ στρατόπεδα κατέλεγεν, εἰ χρήματα συνέλεγεν, εἰ ὅπλα ἐχάλκευς, καὶ εἴ τι τοιοῦτον. Ο δὲ, μόνον ἀκούσας, ἔπτηξεν ἀγεννώς. καὶ ἀνεξέταστον ἀφεὶς τὴν τοιαύτην κατηγορίαν υπήχθη καὶ παρεσύρη. Οσον γὰρ ἦσαν οἱ Ἰου δαῖοι σκληροὶ καὶ τολμηροί, τοσοῦτον οὗτος μαλακός καὶ δειλός, καὶ διὰ τοῦτο κούφος καὶ εὐπαράγωγος. Ζήτησον δὲ καὶ τὴν ἐξήγησιν τῶν, ὡς εἴρηται προστεθέντων παρὰ τοῦ Ἰωάννου, σφόδρα συντε λούντων εἰς τὰ προκείμενα. Καὶ — εἰς τὸ σταυρῶσαι. Ἐπεὶ ἐξέδυσαν τὴν χλαμύδα, περιείλον πάντας καὶ τὸν στέφανον. Ιωάννης δέ φησιν ότι Παρέλαβον τὸν Ἰησοῦν καὶ ἤγαγον εἰς τὸ πραιτώριον, τῶν Ἰουδαίων καὶ τοῦτο σπουδασάντων, ἵνα ἐκεῖθεν ἐξαγόμενος δοκῇ κατάκριτος. Εξερχόμενοι τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. Μάρκος μὲν προσέθηκεν, ὅτι τὸν Πατέρα Αλεξάνδρου καὶ Ρούφου Λουκᾶς δὲ, ὅτι 'Ερχόμενος ἀπ' ἀγροῦ· ὁ δὲ Ἰωάννης εἶπεν ὅτι Καὶ βαστάζων τὸν στον ρὶν αὐτοῦ, ἐξῆλθε. Πρῶτον μὲν γὰρ αὐτῷ τὸν σταυ ρὸν ἐπέθηκαν, ὡς καταδίκῳ, καὶ βαστάζων αὐτὸν ἐξῆλθεν· εἶτα, τῷ Σίμωνι συναντήσαντες, τοῦτον ἡγγάρευσαν, ἵνα ἄρῃ αὐτόν· Λουκᾶς δὲ καὶ ἔτι προσ έθηκεν, ὅτι 'Ηκολούθει αὐτῷ πολὺ πλῆθος τοῦ λαοῦ καὶ γυναικῶν, αἱ καὶ ἐκόπτοντο καὶ ἐθρή - τουν αὐτόν. Στραφεὶς δὲ πρὸς αὐτὰς ὁ Ἰησοῦς, εἶπε· θυγατέρες Ιερουσαλήμ, μὴ κλαίετε ἐπι ἐμέ, πλὴν ἐφ' ἑαυτὰς κλαίετε, καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν· ὅτι ἰδοὺ ἔρχονται ἡμέραι, καὶ τὰ ἑξῆς. Μή κλαίετε λέγων ἐπ' ἐμέ, ήγουν, δι' ἐμέ· ἀλλὰ Δι᾿ ἑαυτὰς καὶ διὰ τὰ τέκνα ὑμῶν, ὅτι ἰδοὺ ἔρχον ται ἡμέραι, αἱ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων δηλονότι. Vers. 53. Cumque venissent Golgotha. Hic locus civitati propinquus erat, sicut scripsit Joannes”. Vers. 55. Quod - locus. Quod videlicet nomen Golgotha dictum sive versum ab llebraica lingua in Latinam, est et dicitur, Calvariæ locus ". Aiunt autem quidam ibi Adam mortuum esse ac jacere: et dispositum est, ut ubi vetus Adam cecidit in mortem, ibi etiam novi Adam tropæum erigeretur contra mortem, dico sane crucem. st Joan, XIX, 11. ss ibil. 16. > Marc. xv, 21. as Joan. XIX, s Marc. xv, 22. Προτεθέντων. A. Sic Henlenius. Αὐτόν, interponit A. Καὶ ἐλθόντες — Γολγοθάν. Οὗτος ὁ τόπος ἐγε γύ; ἦν τῆς πόλεως, ὡς ὁ Ἰωάννης έγραψεν. Ο — τόπος. Οπερ, τὸ Γολγοθά, δηλονότι, λεγό μενον, ήτοι, μεθερμηνευόμενον, ὡς ὁ Μάρκος εἶν πεν, ἀπὸ τῆς Ἑβραϊδος διαλέκτου πρὸς τὴν Ἑλλη νίδα, ἔστι καὶ λέγεται Κρανίου τόπος. Φασὶ δέ τι νες ἐκεῖ τὸν Ἀδὰμ τετελευτηκέναι, καὶ κεῖσθαι, καὶ ᾠκονομήθη, ἵνα ὅπου ὁ παλαιὸς Ἀδὰμ ἔπεσεν ὑπὸ τοῦ θανάτου, ἐκεῖ καὶ τὸ τοῦ νέου Ἀδὰμ τρόπαιον στῇ κατὰ τοῦ θανάτου, λέγω δή, τὸν σταυ μόν. 35 Luc. XXII, Variæ lectiones et notæ. Εἰς τὸ πραιτώριον addunt etiam et Bin contextu Joannis. Ex lectionariis venit in nonuullos » Joan. xix, 17. 37 Luc. xx, codices N. Testamenti, instructos scholiis. Chrysost. t. VIII, p. 505 D, non agnoscit. Nec Cyrillus Tom. IV, p. 1057 A. Habet enim: Απάγουσι μὲν ὡς τεθνηξόμενον ήδη τὸν τῆς ζωῆς ἀρχηγόν.

solvit, dicens: Q i tradidit me tibi majus peccatum δούς μέ σοι μείζονα ἁμαρτίαν ἔχει μείζονα, επ habet sn: majus videlicet quam sit tuum. λαδή, τῆς σῆς Neque enim sermo de tyrannide liberat cum: oportebat enim cum id audisset, accusatores advocare, ac demonstrationes inquirere, et quæcunque tyrannidis signa essent, utpote si exercituni conscriberet, si pecunias colligeret, si arma fabricaret, et si quid est hujusmodi. Ille autem statim ut audivit ignaviter timuit, et indiscussam relinquens talem accusationem persuasus est et perculsus. Quanto euim duriores erant Judæi et audaciores, tanto ille mollior erat ac timidior, et ideo levis facileque mobilis. Quære quoque enarrationem eorum, quæ, ut dictum est, a Joanne proponuntur: plurimum eniui conferunt ad ea quæ proposita sunt. Vers. 31. Ει ut crucifigeretur. Ex quo chlamyde cum exuerunt, utique etiam coronam deposurrunt. Joannes autem dicit quod acceperunt Jesum et duxerunt in prætorium”; Judæis et hoc optantibus, ut inde eductus condemnatus videretur. Vers. 59. Exeuntes crucem ejus. Marcus quidem addidit: Patrem Alexandri et Rufi»; Lucas autem: Venientem ab agro ". Joanucs vero dixit: Bajulans crucem suam exivit ". Primum siquidem imposuerunt ipsi crucem tanquam-condemnato, et bajulins eam exivit. Deinde Simoni obviunt; lunc coegerunt ut eam tolleret. Lucas vero insuper addidit, quod sequebantur eum magna mul·itudo mulicrum, quæ etiam plangebant et lamentabantur eum. Conversus autem ad illas Jesus dixit: Filiæ Jerusalem, ne fleveritis super me, sed super vobis ipsis flele, el super filiis vestris: quoniam ecce venient dies ", ctc. Dicens: Ne fleveritis super me, hoc est propter me, sed propter vos ipsas, et propter filios vestros: quia ecce venient dies, signifcavit dies captivitatis Hierosolymorum. Οὐδὲ γὰρ ὁ περὶ τῆς τυραννίδος λόγος ἀπαλλάττε: τοῦτον· ἐχρῆν γάρ, ἀκούσαντα, παραστῆσαι τοὺς κατηγόρους, καὶ ἀποδείξεις ἐπιζητῆσαι, καὶ ὅσα τυραννίδος τεκμήρια, οἷον εἰ στρατόπεδα κατέλεγεν, εἰ χρήματα συνέλεγεν, εἰ ὅπλα ἐχάλκευς, καὶ εἴ τι τοιοῦτον. Ο δὲ, μόνον ἀκούσας, ἔπτηξεν ἀγεννώς. καὶ ἀνεξέταστον ἀφεὶς τὴν τοιαύτην κατηγορίαν υπήχθη καὶ παρεσύρη. Οσον γὰρ ἦσαν οἱ Ἰου δαῖοι σκληροὶ καὶ τολμηροί, τοσοῦτον οὗτος μαλακός καὶ δειλός, καὶ διὰ τοῦτο κούφος καὶ εὐπαράγωγος. Ζήτησον δὲ καὶ τὴν ἐξήγησιν τῶν, ὡς εἴρηται προστεθέντων παρὰ τοῦ Ἰωάννου, σφόδρα συντε λούντων εἰς τὰ προκείμενα. Καὶ — εἰς τὸ σταυρῶσαι. Ἐπεὶ ἐξέδυσαν τὴν χλαμύδα, περιείλον πάντας καὶ τὸν στέφανον. Ιωάννης δέ φησιν ότι Παρέλαβον τὸν Ἰησοῦν καὶ ἤγαγον εἰς τὸ πραιτώριον, τῶν Ἰουδαίων καὶ τοῦτο σπουδασάντων, ἵνα ἐκεῖθεν ἐξαγόμενος δοκῇ κατάκριτος. Εξερχόμενοι τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. Μάρκος μὲν προσέθηκεν, ὅτι τὸν Πατέρα Αλεξάνδρου καὶ Ρούφου Λουκᾶς δὲ, ὅτι 'Ερχόμενος ἀπ' ἀγροῦ· ὁ δὲ Ἰωάννης εἶπεν ὅτι Καὶ βαστάζων τὸν στον ρὶν αὐτοῦ, ἐξῆλθε. Πρῶτον μὲν γὰρ αὐτῷ τὸν σταυ ρὸν ἐπέθηκαν, ὡς καταδίκῳ, καὶ βαστάζων αὐτὸν ἐξῆλθεν· εἶτα, τῷ Σίμωνι συναντήσαντες, τοῦτον ἡγγάρευσαν, ἵνα ἄρῃ αὐτόν· Λουκᾶς δὲ καὶ ἔτι προσ έθηκεν, ὅτι 'Ηκολούθει αὐτῷ πολὺ πλῆθος τοῦ λαοῦ καὶ γυναικῶν, αἱ καὶ ἐκόπτοντο καὶ ἐθρή - τουν αὐτόν. Στραφεὶς δὲ πρὸς αὐτὰς ὁ Ἰησοῦς, εἶπε· θυγατέρες Ιερουσαλήμ, μὴ κλαίετε ἐπι ἐμέ, πλὴν ἐφ' ἑαυτὰς κλαίετε, καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν· ὅτι ἰδοὺ ἔρχονται ἡμέραι, καὶ τὰ ἑξῆς. Μή κλαίετε λέγων ἐπ' ἐμέ, ήγουν, δι' ἐμέ· ἀλλὰ Δι᾿ ἑαυτὰς καὶ διὰ τὰ τέκνα ὑμῶν, ὅτι ἰδοὺ ἔρχον ται ἡμέραι, αἱ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων δηλονότι. Vers. 53. Cumque venissent Golgotha. Hic locus civitati propinquus erat, sicut scripsit Joannes”. Vers. 55. Quod - locus. Quod videlicet nomen Golgotha dictum sive versum ab llebraica lingua in Latinam, est et dicitur, Calvariæ locus ". Aiunt autem quidam ibi Adam mortuum esse ac jacere: et dispositum est, ut ubi vetus Adam cecidit in mortem, ibi etiam novi Adam tropæum erigeretur contra mortem, dico sane crucem. st Joan, XIX, 11. ss ibil. 16. > Marc. xv, 21. as Joan. XIX, s Marc. xv, 22. Προτεθέντων. A. Sic Henlenius. Αὐτόν, interponit A. Καὶ ἐλθόντες — Γολγοθάν. Οὗτος ὁ τόπος ἐγε γύ; ἦν τῆς πόλεως, ὡς ὁ Ἰωάννης έγραψεν. Ο — τόπος. Οπερ, τὸ Γολγοθά, δηλονότι, λεγό μενον, ήτοι, μεθερμηνευόμενον, ὡς ὁ Μάρκος εἶν πεν, ἀπὸ τῆς Ἑβραϊδος διαλέκτου πρὸς τὴν Ἑλλη νίδα, ἔστι καὶ λέγεται Κρανίου τόπος. Φασὶ δέ τι νες ἐκεῖ τὸν Ἀδὰμ τετελευτηκέναι, καὶ κεῖσθαι, καὶ ᾠκονομήθη, ἵνα ὅπου ὁ παλαιὸς Ἀδὰμ ἔπεσεν ὑπὸ τοῦ θανάτου, ἐκεῖ καὶ τὸ τοῦ νέου Ἀδὰμ τρόπαιον στῇ κατὰ τοῦ θανάτου, λέγω δή, τὸν σταυ μόν. 35 Luc. XXII, Variæ lectiones et notæ. Εἰς τὸ πραιτώριον addunt etiam et Bin contextu Joannis. Ex lectionariis venit in nonuullos » Joan. xix, 17. 37 Luc. xx, codices N. Testamenti, instructos scholiis. Chrysost. t. VIII, p. 505 D, non agnoscit. Nec Cyrillus Tom. IV, p. 1057 A. Habet enim: Απάγουσι μὲν ὡς τεθνηξόμενον ήδη τὸν τῆς ζωῆς ἀρχηγόν.

• Εδωκαν πιεῖν. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν ὅτι καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἑσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ ἔλαβε. Καὶ ἀμφότερα δὲ προσήνεγκαν αὐτῷ παίζοντες, καὶ λειποθυμοῦντα δῆθεν ἀνακτώμενοι. Τῷ ὄξει μὲν οὖν τὴν χολὴν ἔμιξαν, ἵνα τὸ δριμύ γένηται καὶ πικρόν. Ενέφαινε δὲ ταῦτα τῆς τῶν Ἰουδαίων ψυχῆς τὴν δριμύτητα και πικρίαν. Καὶ αὐτὴ δὲ ἡ σμύρνα πικροτάτη ἐστίν. ᾿Αλλὰ πρὸ μὲν τοῦ ἀνελθεῖν εἰς τὸν σταυρὸν τὰ βηθέντα προσηνέχθησαν αὐτῷ, καθώς Ματθαίος καὶ Μάρκος εἶπον· μετὰ δὲ τὸ ἀνελθεῖν, ἔξος μόνον, ὡς αὐτοὶ πάλιν οὗται, καὶ Λουκᾶς καὶ Ἰωάννης φασί. Παρατηρητέον δὲ καὶ ὅτι, τὸν ἐσμυρνισμένον εἶνον, ὡς ἄκαιρον, μὴ λαβών, νῦν μὲν τοῦ μίγματος τοῦ ἔξους καὶ τῆς χολῆς ἐγεύσατο διὰ μόνην τὴν χολὴν, όπως πληρωθῇ τὸν Καὶ ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμά μου χολήν· σταυρωθεὶς δὲ, μόνον ὄξυ; ἐπου τίσθη, διὰ τὸ λείπον, λέγω δὴ τὸ, Καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισαν με ὄξος. Καὶ μὴν ἐν ταυτῷ καὶ όξους καὶ χολῆς ἐγεύσατο, καὶ ἐν ταὐτῷ δοκοῦσι καὶ ἄμφω τὰ ῥητὰ τὸ πέρας λαβεῖν· 'Αλλ' Εἰς τὴν διο ψαν μου γέγραπται· οὐκ ἐδίψα δὲ πρὸ τοῦ ἀνελθεῖν εἰς τὸν σταυρὸν, ἀλλὰ μετὰ τὸ ἀνελθεῖν. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης ὅτι Ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πάντα ἤδη τετέλεσται, ἵνα πληρωθῇ ἡ Γραφή, λέγει· Διψώ. Πρῶτον μὲν γὰρ οίκοθεν αὐτοὶ τὰ δηλωθέντα πήματα προσέφεραν παίζοντες, ὡς εἰρήκαμεν ὕστε ρον δὲ, ἀκούσαντες ὅτι διψᾷ, προσήγαγον τὸ ὄξος° καὶ ἐπεὶ γέγραπται ὅτι ᾿Εδωκαν εἰς τὸ βρωμά μου χολὴν, ήγουν, εἰς τὸ φαγεῖν με, πῶς αὐτοὶ εἰς τὰ κιεῖν καὶ ταύτην δεδώκασιν; Οἶμαι τρύφη ξη μᾶς χολῆς ἐντεθρύφθαι τῷ ὄξει, ἵνα τὸ μὲν εἴη ἀντὶ τοῦ οἴνου, τὰ δὲ ἀντὶ ψωμοῦ. Καὶ προηγουμένως μὲν πόμα δεδώκασιν, ἀκολούθως δὲ καὶ βρῶμα. Τοῖς γὰρ λειποθυμοῦσιν ὀρέγειν ειώθαμεν οἶνον, ἄρτον ἐμβαλόντες, ἵνα, πρῶτον πιόντες, ἔπειτα καὶ φάγοιεν. Εἰ γὰρ μὴ οὕτω νοήσωμεν, ούχ εὑρήσομεν ἱστορικῶς ἀλλαχοῦ δεδομένην εἰς τὸ βρῶμα αὐτοῦ χολὴν, εἰ μή τις χολὴν ἀναγωγικῶς ἑρμηνεύσοι, τὴν πικρίαν, ἣν ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμα αὐτοῦ, τουτέστιν, ἀντὶ βρώματος αὐτοῦ παραπικραίνοντες αὐτὸν καθεκάστην. Σταυρώσαντες δὲ – κλῆρον. Τὰ παραπλήσια λέγει καὶ ὁ Λουκᾶς· ὁ δὲ Μάρκο; εἶπεν ὅτι βάλε λοντες κλῆρον ἐπ' αὐτά, τίς τί ἄρῃ. Ἀλλ᾿ οὗτοι μὲν οἱ εὐαγγελισταί ἁπλῶς καὶ ἀδιαστόλως ἔγραψαν ὅτι διεμερίσαντο, καὶ ὅτι ἔβαλλον κλῆρον· Ἰωάννης δὲ σαφέστερον περὶ τοῦ προκειμένου γράψας φησίν· Οι οὖν στρατιῶται, ὅτε ἐσταύρωσαν τὸν Ἰησοῦν, * Marc. IV, 23. * Joan. xv, 28. CAP. XXVII. Vers. 34. Dederunt bibere. Marcus autem dicit **, quod etiam dederunt ei ad bibendum vinum myrrha mistum; at ille non accepit; utrumque autem obtulerunt ei ludentes, et tanquam animo deficientem refocillantes. Aceto itaque fel miscuerunt, ut acrius fieret et amarius. Hæc autem manifestant Judæorum acerbitatem et amaritudinem: nɔm ipsa etiam myrrha amarissima est. Sed prædicta quidem priusquam in crucem ascenderet, obtulerunt ei, sicut Matthæus et Marcus dixerunt“; postquam vero ascendit, solum acetum ut hi ipsi rursus simulque Lucas et Joannes ** dicunt. Observandum est autem, quod cum vinum myrrha mistum tanquam intempestivum non accepisset, nunc misturam aceti et fellis gustavit propter solum fel, ut compleretur quod dictum est: Et dederunt in escam meam fel"; crucifixus vero solum acetum potandum accepit, propter id quod sequitur: Et in siti mea potandum dederunt miki acetum. Atqui in uno et eodem fel et acctum gusta - vit, et in uno et eodem videtur terminum accepisse utrumque dictum. Verum quia scriptum est: In siti mea, uon sitiebat auten priusquam in crucen ascenderet, sed postquam ascendisset. Ait enim Joannes: Intuitus Jesus quod omnia jam consummata essent, ut compleretur Scriptura, dicit: Sitio Primum siquidem a seipsis ipsi dictas potiones lusus gratia obtulerant, ut diximus. Postmodum autenn audito quod sitiret, produxerunt acetum. Sed cum scriptum sit: Dederunt in escam meam fel, sive ut ederem: quomodo idem fel ipsi dederunt ut biberet? Arbitror fragmenta aridi fellis in acelo emollita fuisse, ut acetum quidem loco vini esset, illa vero fragmenta pro buccella panis. Et præcipue sane potum dederunt, consecutive vero ctiam cibum. His enim qui animo destituuntur, vinum præbere solemus, injecto pane: ut primum bibenles, postmodum etiam possint edere. Quod si non ita intellexerimus, non inveniemus alibi datum ei fel in cibum. Nisi quis fel, auagogice interpretetur, amaritudinem quam ei in cibum dederunt, hoc est, loco cibi ejus, quotidie eum irritantes et ad iram provocantes. Vers. 35. Cumque crucifixerunt sortem. Prosima his ait et Lucas "; Marcus autem dixit: Willentes sortem super illa quis quid tolleret *. Sed hi quidem Evangelista simpliciter et indistincte scripserunt, quod divisa sint, quodque sorten miserint; Joannes vero manifestius de hac re scribens ait:Milites ergo cum crucifixissent Jesum, acceperunt * Blatth. xxvii, 48; Marc. xv, 30. * Luc. xxi, 36; Joan. xix, 22. ** Luc. xxi, 34. ** Marc. xv, 24. Καί, omittit. A. 'Ενέφηνε. Λ. Εἰς τὸν σταυρόν, addit. 4. Varia lectiones et nota. Μὲν τὸ πόμα. Α. Νοήσομεν. 13. Κα: Λουκᾶ;. Β. 48 Psal. LXVIII,

• Εδωκαν πιεῖν. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν ὅτι καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἑσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ ἔλαβε. Καὶ ἀμφότερα δὲ προσήνεγκαν αὐτῷ παίζοντες, καὶ λειποθυμοῦντα δῆθεν ἀνακτώμενοι. Τῷ ὄξει μὲν οὖν τὴν χολὴν ἔμιξαν, ἵνα τὸ δριμύ γένηται καὶ πικρόν. Ενέφαινε δὲ ταῦτα τῆς τῶν Ἰουδαίων ψυχῆς τὴν δριμύτητα και πικρίαν. Καὶ αὐτὴ δὲ ἡ σμύρνα πικροτάτη ἐστίν. ᾿Αλλὰ πρὸ μὲν τοῦ ἀνελθεῖν εἰς τὸν σταυρὸν τὰ βηθέντα προσηνέχθησαν αὐτῷ, καθώς Ματθαίος καὶ Μάρκος εἶπον· μετὰ δὲ τὸ ἀνελθεῖν, ἔξος μόνον, ὡς αὐτοὶ πάλιν οὗται, καὶ Λουκᾶς καὶ Ἰωάννης φασί. Παρατηρητέον δὲ καὶ ὅτι, τὸν ἐσμυρνισμένον εἶνον, ὡς ἄκαιρον, μὴ λαβών, νῦν μὲν τοῦ μίγματος τοῦ ἔξους καὶ τῆς χολῆς ἐγεύσατο διὰ μόνην τὴν χολὴν, όπως πληρωθῇ τὸν Καὶ ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμά μου χολήν· σταυρωθεὶς δὲ, μόνον ὄξυ; ἐπου τίσθη, διὰ τὸ λείπον, λέγω δὴ τὸ, Καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισαν με ὄξος. Καὶ μὴν ἐν ταυτῷ καὶ όξους καὶ χολῆς ἐγεύσατο, καὶ ἐν ταὐτῷ δοκοῦσι καὶ ἄμφω τὰ ῥητὰ τὸ πέρας λαβεῖν· 'Αλλ' Εἰς τὴν διο ψαν μου γέγραπται· οὐκ ἐδίψα δὲ πρὸ τοῦ ἀνελθεῖν εἰς τὸν σταυρὸν, ἀλλὰ μετὰ τὸ ἀνελθεῖν. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης ὅτι Ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πάντα ἤδη τετέλεσται, ἵνα πληρωθῇ ἡ Γραφή, λέγει· Διψώ. Πρῶτον μὲν γὰρ οίκοθεν αὐτοὶ τὰ δηλωθέντα πήματα προσέφεραν παίζοντες, ὡς εἰρήκαμεν ὕστε ρον δὲ, ἀκούσαντες ὅτι διψᾷ, προσήγαγον τὸ ὄξος° καὶ ἐπεὶ γέγραπται ὅτι ᾿Εδωκαν εἰς τὸ βρωμά μου χολὴν, ήγουν, εἰς τὸ φαγεῖν με, πῶς αὐτοὶ εἰς τὰ κιεῖν καὶ ταύτην δεδώκασιν; Οἶμαι τρύφη ξη μᾶς χολῆς ἐντεθρύφθαι τῷ ὄξει, ἵνα τὸ μὲν εἴη ἀντὶ τοῦ οἴνου, τὰ δὲ ἀντὶ ψωμοῦ. Καὶ προηγουμένως μὲν πόμα δεδώκασιν, ἀκολούθως δὲ καὶ βρῶμα. Τοῖς γὰρ λειποθυμοῦσιν ὀρέγειν ειώθαμεν οἶνον, ἄρτον ἐμβαλόντες, ἵνα, πρῶτον πιόντες, ἔπειτα καὶ φάγοιεν. Εἰ γὰρ μὴ οὕτω νοήσωμεν, ούχ εὑρήσομεν ἱστορικῶς ἀλλαχοῦ δεδομένην εἰς τὸ βρῶμα αὐτοῦ χολὴν, εἰ μή τις χολὴν ἀναγωγικῶς ἑρμηνεύσοι, τὴν πικρίαν, ἣν ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμα αὐτοῦ, τουτέστιν, ἀντὶ βρώματος αὐτοῦ παραπικραίνοντες αὐτὸν καθεκάστην. Σταυρώσαντες δὲ – κλῆρον. Τὰ παραπλήσια λέγει καὶ ὁ Λουκᾶς· ὁ δὲ Μάρκο; εἶπεν ὅτι βάλε λοντες κλῆρον ἐπ' αὐτά, τίς τί ἄρῃ. Ἀλλ᾿ οὗτοι μὲν οἱ εὐαγγελισταί ἁπλῶς καὶ ἀδιαστόλως ἔγραψαν ὅτι διεμερίσαντο, καὶ ὅτι ἔβαλλον κλῆρον· Ἰωάννης δὲ σαφέστερον περὶ τοῦ προκειμένου γράψας φησίν· Οι οὖν στρατιῶται, ὅτε ἐσταύρωσαν τὸν Ἰησοῦν, * Marc. IV, 23. * Joan. xv, 28. CAP. XXVII. Vers. 34. Dederunt bibere. Marcus autem dicit **, quod etiam dederunt ei ad bibendum vinum myrrha mistum; at ille non accepit; utrumque autem obtulerunt ei ludentes, et tanquam animo deficientem refocillantes. Aceto itaque fel miscuerunt, ut acrius fieret et amarius. Hæc autem manifestant Judæorum acerbitatem et amaritudinem: nɔm ipsa etiam myrrha amarissima est. Sed prædicta quidem priusquam in crucem ascenderet, obtulerunt ei, sicut Matthæus et Marcus dixerunt“; postquam vero ascendit, solum acetum ut hi ipsi rursus simulque Lucas et Joannes ** dicunt. Observandum est autem, quod cum vinum myrrha mistum tanquam intempestivum non accepisset, nunc misturam aceti et fellis gustavit propter solum fel, ut compleretur quod dictum est: Et dederunt in escam meam fel"; crucifixus vero solum acetum potandum accepit, propter id quod sequitur: Et in siti mea potandum dederunt miki acetum. Atqui in uno et eodem fel et acctum gusta - vit, et in uno et eodem videtur terminum accepisse utrumque dictum. Verum quia scriptum est: In siti mea, uon sitiebat auten priusquam in crucen ascenderet, sed postquam ascendisset. Ait enim Joannes: Intuitus Jesus quod omnia jam consummata essent, ut compleretur Scriptura, dicit: Sitio Primum siquidem a seipsis ipsi dictas potiones lusus gratia obtulerant, ut diximus. Postmodum autenn audito quod sitiret, produxerunt acetum. Sed cum scriptum sit: Dederunt in escam meam fel, sive ut ederem: quomodo idem fel ipsi dederunt ut biberet? Arbitror fragmenta aridi fellis in acelo emollita fuisse, ut acetum quidem loco vini esset, illa vero fragmenta pro buccella panis. Et præcipue sane potum dederunt, consecutive vero ctiam cibum. His enim qui animo destituuntur, vinum præbere solemus, injecto pane: ut primum bibenles, postmodum etiam possint edere. Quod si non ita intellexerimus, non inveniemus alibi datum ei fel in cibum. Nisi quis fel, auagogice interpretetur, amaritudinem quam ei in cibum dederunt, hoc est, loco cibi ejus, quotidie eum irritantes et ad iram provocantes. Vers. 35. Cumque crucifixerunt sortem. Prosima his ait et Lucas "; Marcus autem dixit: Willentes sortem super illa quis quid tolleret *. Sed hi quidem Evangelista simpliciter et indistincte scripserunt, quod divisa sint, quodque sorten miserint; Joannes vero manifestius de hac re scribens ait:Milites ergo cum crucifixissent Jesum, acceperunt * Blatth. xxvii, 48; Marc. xv, 30. * Luc. xxi, 36; Joan. xix, 22. ** Luc. xxi, 34. ** Marc. xv, 24. Καί, omittit. A. 'Ενέφηνε. Λ. Εἰς τὸν σταυρόν, addit. 4. Varia lectiones et nota. Μὲν τὸ πόμα. Α. Νοήσομεν. 13. Κα: Λουκᾶ;. Β. 48 Psal. LXVIII,

• Εδωκαν πιεῖν. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν ὅτι καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἑσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ ἔλαβε. Καὶ ἀμφότερα δὲ προσήνεγκαν αὐτῷ παίζοντες, καὶ λειποθυμοῦντα δῆθεν ἀνακτώμενοι. Τῷ ὄξει μὲν οὖν τὴν χολὴν ἔμιξαν, ἵνα τὸ δριμύ γένηται καὶ πικρόν. Ενέφαινε δὲ ταῦτα τῆς τῶν Ἰουδαίων ψυχῆς τὴν δριμύτητα και πικρίαν. Καὶ αὐτὴ δὲ ἡ σμύρνα πικροτάτη ἐστίν. ᾿Αλλὰ πρὸ μὲν τοῦ ἀνελθεῖν εἰς τὸν σταυρὸν τὰ βηθέντα προσηνέχθησαν αὐτῷ, καθώς Ματθαίος καὶ Μάρκος εἶπον· μετὰ δὲ τὸ ἀνελθεῖν, ἔξος μόνον, ὡς αὐτοὶ πάλιν οὗται, καὶ Λουκᾶς καὶ Ἰωάννης φασί. Παρατηρητέον δὲ καὶ ὅτι, τὸν ἐσμυρνισμένον εἶνον, ὡς ἄκαιρον, μὴ λαβών, νῦν μὲν τοῦ μίγματος τοῦ ἔξους καὶ τῆς χολῆς ἐγεύσατο διὰ μόνην τὴν χολὴν, όπως πληρωθῇ τὸν Καὶ ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμά μου χολήν· σταυρωθεὶς δὲ, μόνον ὄξυ; ἐπου τίσθη, διὰ τὸ λείπον, λέγω δὴ τὸ, Καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισαν με ὄξος. Καὶ μὴν ἐν ταυτῷ καὶ όξους καὶ χολῆς ἐγεύσατο, καὶ ἐν ταὐτῷ δοκοῦσι καὶ ἄμφω τὰ ῥητὰ τὸ πέρας λαβεῖν· 'Αλλ' Εἰς τὴν διο ψαν μου γέγραπται· οὐκ ἐδίψα δὲ πρὸ τοῦ ἀνελθεῖν εἰς τὸν σταυρὸν, ἀλλὰ μετὰ τὸ ἀνελθεῖν. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης ὅτι Ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πάντα ἤδη τετέλεσται, ἵνα πληρωθῇ ἡ Γραφή, λέγει· Διψώ. Πρῶτον μὲν γὰρ οίκοθεν αὐτοὶ τὰ δηλωθέντα πήματα προσέφεραν παίζοντες, ὡς εἰρήκαμεν ὕστε ρον δὲ, ἀκούσαντες ὅτι διψᾷ, προσήγαγον τὸ ὄξος° καὶ ἐπεὶ γέγραπται ὅτι ᾿Εδωκαν εἰς τὸ βρωμά μου χολὴν, ήγουν, εἰς τὸ φαγεῖν με, πῶς αὐτοὶ εἰς τὰ κιεῖν καὶ ταύτην δεδώκασιν; Οἶμαι τρύφη ξη μᾶς χολῆς ἐντεθρύφθαι τῷ ὄξει, ἵνα τὸ μὲν εἴη ἀντὶ τοῦ οἴνου, τὰ δὲ ἀντὶ ψωμοῦ. Καὶ προηγουμένως μὲν πόμα δεδώκασιν, ἀκολούθως δὲ καὶ βρῶμα. Τοῖς γὰρ λειποθυμοῦσιν ὀρέγειν ειώθαμεν οἶνον, ἄρτον ἐμβαλόντες, ἵνα, πρῶτον πιόντες, ἔπειτα καὶ φάγοιεν. Εἰ γὰρ μὴ οὕτω νοήσωμεν, ούχ εὑρήσομεν ἱστορικῶς ἀλλαχοῦ δεδομένην εἰς τὸ βρῶμα αὐτοῦ χολὴν, εἰ μή τις χολὴν ἀναγωγικῶς ἑρμηνεύσοι, τὴν πικρίαν, ἣν ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμα αὐτοῦ, τουτέστιν, ἀντὶ βρώματος αὐτοῦ παραπικραίνοντες αὐτὸν καθεκάστην. Σταυρώσαντες δὲ – κλῆρον. Τὰ παραπλήσια λέγει καὶ ὁ Λουκᾶς· ὁ δὲ Μάρκο; εἶπεν ὅτι βάλε λοντες κλῆρον ἐπ' αὐτά, τίς τί ἄρῃ. Ἀλλ᾿ οὗτοι μὲν οἱ εὐαγγελισταί ἁπλῶς καὶ ἀδιαστόλως ἔγραψαν ὅτι διεμερίσαντο, καὶ ὅτι ἔβαλλον κλῆρον· Ἰωάννης δὲ σαφέστερον περὶ τοῦ προκειμένου γράψας φησίν· Οι οὖν στρατιῶται, ὅτε ἐσταύρωσαν τὸν Ἰησοῦν, * Marc. IV, 23. * Joan. xv, 28. CAP. XXVII. Vers. 34. Dederunt bibere. Marcus autem dicit **, quod etiam dederunt ei ad bibendum vinum myrrha mistum; at ille non accepit; utrumque autem obtulerunt ei ludentes, et tanquam animo deficientem refocillantes. Aceto itaque fel miscuerunt, ut acrius fieret et amarius. Hæc autem manifestant Judæorum acerbitatem et amaritudinem: nɔm ipsa etiam myrrha amarissima est. Sed prædicta quidem priusquam in crucem ascenderet, obtulerunt ei, sicut Matthæus et Marcus dixerunt“; postquam vero ascendit, solum acetum ut hi ipsi rursus simulque Lucas et Joannes ** dicunt. Observandum est autem, quod cum vinum myrrha mistum tanquam intempestivum non accepisset, nunc misturam aceti et fellis gustavit propter solum fel, ut compleretur quod dictum est: Et dederunt in escam meam fel"; crucifixus vero solum acetum potandum accepit, propter id quod sequitur: Et in siti mea potandum dederunt miki acetum. Atqui in uno et eodem fel et acctum gusta - vit, et in uno et eodem videtur terminum accepisse utrumque dictum. Verum quia scriptum est: In siti mea, uon sitiebat auten priusquam in crucen ascenderet, sed postquam ascendisset. Ait enim Joannes: Intuitus Jesus quod omnia jam consummata essent, ut compleretur Scriptura, dicit: Sitio Primum siquidem a seipsis ipsi dictas potiones lusus gratia obtulerant, ut diximus. Postmodum autenn audito quod sitiret, produxerunt acetum. Sed cum scriptum sit: Dederunt in escam meam fel, sive ut ederem: quomodo idem fel ipsi dederunt ut biberet? Arbitror fragmenta aridi fellis in acelo emollita fuisse, ut acetum quidem loco vini esset, illa vero fragmenta pro buccella panis. Et præcipue sane potum dederunt, consecutive vero ctiam cibum. His enim qui animo destituuntur, vinum præbere solemus, injecto pane: ut primum bibenles, postmodum etiam possint edere. Quod si non ita intellexerimus, non inveniemus alibi datum ei fel in cibum. Nisi quis fel, auagogice interpretetur, amaritudinem quam ei in cibum dederunt, hoc est, loco cibi ejus, quotidie eum irritantes et ad iram provocantes. Vers. 35. Cumque crucifixerunt sortem. Prosima his ait et Lucas "; Marcus autem dixit: Willentes sortem super illa quis quid tolleret *. Sed hi quidem Evangelista simpliciter et indistincte scripserunt, quod divisa sint, quodque sorten miserint; Joannes vero manifestius de hac re scribens ait:Milites ergo cum crucifixissent Jesum, acceperunt * Blatth. xxvii, 48; Marc. xv, 30. * Luc. xxi, 36; Joan. xix, 22. ** Luc. xxi, 34. ** Marc. xv, 24. Καί, omittit. A. 'Ενέφηνε. Λ. Εἰς τὸν σταυρόν, addit. 4. Varia lectiones et nota. Μὲν τὸ πόμα. Α. Νοήσομεν. 13. Κα: Λουκᾶ;. Β. 48 Psal. LXVIII,

• Εδωκαν πιεῖν. Ο δὲ Μάρκος εἶπεν ὅτι καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἑσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ ἔλαβε. Καὶ ἀμφότερα δὲ προσήνεγκαν αὐτῷ παίζοντες, καὶ λειποθυμοῦντα δῆθεν ἀνακτώμενοι. Τῷ ὄξει μὲν οὖν τὴν χολὴν ἔμιξαν, ἵνα τὸ δριμύ γένηται καὶ πικρόν. Ενέφαινε δὲ ταῦτα τῆς τῶν Ἰουδαίων ψυχῆς τὴν δριμύτητα και πικρίαν. Καὶ αὐτὴ δὲ ἡ σμύρνα πικροτάτη ἐστίν. ᾿Αλλὰ πρὸ μὲν τοῦ ἀνελθεῖν εἰς τὸν σταυρὸν τὰ βηθέντα προσηνέχθησαν αὐτῷ, καθώς Ματθαίος καὶ Μάρκος εἶπον· μετὰ δὲ τὸ ἀνελθεῖν, ἔξος μόνον, ὡς αὐτοὶ πάλιν οὗται, καὶ Λουκᾶς καὶ Ἰωάννης φασί. Παρατηρητέον δὲ καὶ ὅτι, τὸν ἐσμυρνισμένον εἶνον, ὡς ἄκαιρον, μὴ λαβών, νῦν μὲν τοῦ μίγματος τοῦ ἔξους καὶ τῆς χολῆς ἐγεύσατο διὰ μόνην τὴν χολὴν, όπως πληρωθῇ τὸν Καὶ ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμά μου χολήν· σταυρωθεὶς δὲ, μόνον ὄξυ; ἐπου τίσθη, διὰ τὸ λείπον, λέγω δὴ τὸ, Καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισαν με ὄξος. Καὶ μὴν ἐν ταυτῷ καὶ όξους καὶ χολῆς ἐγεύσατο, καὶ ἐν ταὐτῷ δοκοῦσι καὶ ἄμφω τὰ ῥητὰ τὸ πέρας λαβεῖν· 'Αλλ' Εἰς τὴν διο ψαν μου γέγραπται· οὐκ ἐδίψα δὲ πρὸ τοῦ ἀνελθεῖν εἰς τὸν σταυρὸν, ἀλλὰ μετὰ τὸ ἀνελθεῖν. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης ὅτι Ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πάντα ἤδη τετέλεσται, ἵνα πληρωθῇ ἡ Γραφή, λέγει· Διψώ. Πρῶτον μὲν γὰρ οίκοθεν αὐτοὶ τὰ δηλωθέντα πήματα προσέφεραν παίζοντες, ὡς εἰρήκαμεν ὕστε ρον δὲ, ἀκούσαντες ὅτι διψᾷ, προσήγαγον τὸ ὄξος° καὶ ἐπεὶ γέγραπται ὅτι ᾿Εδωκαν εἰς τὸ βρωμά μου χολὴν, ήγουν, εἰς τὸ φαγεῖν με, πῶς αὐτοὶ εἰς τὰ κιεῖν καὶ ταύτην δεδώκασιν; Οἶμαι τρύφη ξη μᾶς χολῆς ἐντεθρύφθαι τῷ ὄξει, ἵνα τὸ μὲν εἴη ἀντὶ τοῦ οἴνου, τὰ δὲ ἀντὶ ψωμοῦ. Καὶ προηγουμένως μὲν πόμα δεδώκασιν, ἀκολούθως δὲ καὶ βρῶμα. Τοῖς γὰρ λειποθυμοῦσιν ὀρέγειν ειώθαμεν οἶνον, ἄρτον ἐμβαλόντες, ἵνα, πρῶτον πιόντες, ἔπειτα καὶ φάγοιεν. Εἰ γὰρ μὴ οὕτω νοήσωμεν, ούχ εὑρήσομεν ἱστορικῶς ἀλλαχοῦ δεδομένην εἰς τὸ βρῶμα αὐτοῦ χολὴν, εἰ μή τις χολὴν ἀναγωγικῶς ἑρμηνεύσοι, τὴν πικρίαν, ἣν ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμα αὐτοῦ, τουτέστιν, ἀντὶ βρώματος αὐτοῦ παραπικραίνοντες αὐτὸν καθεκάστην. Σταυρώσαντες δὲ – κλῆρον. Τὰ παραπλήσια λέγει καὶ ὁ Λουκᾶς· ὁ δὲ Μάρκο; εἶπεν ὅτι βάλε λοντες κλῆρον ἐπ' αὐτά, τίς τί ἄρῃ. Ἀλλ᾿ οὗτοι μὲν οἱ εὐαγγελισταί ἁπλῶς καὶ ἀδιαστόλως ἔγραψαν ὅτι διεμερίσαντο, καὶ ὅτι ἔβαλλον κλῆρον· Ἰωάννης δὲ σαφέστερον περὶ τοῦ προκειμένου γράψας φησίν· Οι οὖν στρατιῶται, ὅτε ἐσταύρωσαν τὸν Ἰησοῦν, * Marc. IV, 23. * Joan. xv, 28. CAP. XXVII. Vers. 34. Dederunt bibere. Marcus autem dicit **, quod etiam dederunt ei ad bibendum vinum myrrha mistum; at ille non accepit; utrumque autem obtulerunt ei ludentes, et tanquam animo deficientem refocillantes. Aceto itaque fel miscuerunt, ut acrius fieret et amarius. Hæc autem manifestant Judæorum acerbitatem et amaritudinem: nɔm ipsa etiam myrrha amarissima est. Sed prædicta quidem priusquam in crucem ascenderet, obtulerunt ei, sicut Matthæus et Marcus dixerunt“; postquam vero ascendit, solum acetum ut hi ipsi rursus simulque Lucas et Joannes ** dicunt. Observandum est autem, quod cum vinum myrrha mistum tanquam intempestivum non accepisset, nunc misturam aceti et fellis gustavit propter solum fel, ut compleretur quod dictum est: Et dederunt in escam meam fel"; crucifixus vero solum acetum potandum accepit, propter id quod sequitur: Et in siti mea potandum dederunt miki acetum. Atqui in uno et eodem fel et acctum gusta - vit, et in uno et eodem videtur terminum accepisse utrumque dictum. Verum quia scriptum est: In siti mea, uon sitiebat auten priusquam in crucen ascenderet, sed postquam ascendisset. Ait enim Joannes: Intuitus Jesus quod omnia jam consummata essent, ut compleretur Scriptura, dicit: Sitio Primum siquidem a seipsis ipsi dictas potiones lusus gratia obtulerant, ut diximus. Postmodum autenn audito quod sitiret, produxerunt acetum. Sed cum scriptum sit: Dederunt in escam meam fel, sive ut ederem: quomodo idem fel ipsi dederunt ut biberet? Arbitror fragmenta aridi fellis in acelo emollita fuisse, ut acetum quidem loco vini esset, illa vero fragmenta pro buccella panis. Et præcipue sane potum dederunt, consecutive vero ctiam cibum. His enim qui animo destituuntur, vinum præbere solemus, injecto pane: ut primum bibenles, postmodum etiam possint edere. Quod si non ita intellexerimus, non inveniemus alibi datum ei fel in cibum. Nisi quis fel, auagogice interpretetur, amaritudinem quam ei in cibum dederunt, hoc est, loco cibi ejus, quotidie eum irritantes et ad iram provocantes. Vers. 35. Cumque crucifixerunt sortem. Prosima his ait et Lucas "; Marcus autem dixit: Willentes sortem super illa quis quid tolleret *. Sed hi quidem Evangelista simpliciter et indistincte scripserunt, quod divisa sint, quodque sorten miserint; Joannes vero manifestius de hac re scribens ait:Milites ergo cum crucifixissent Jesum, acceperunt * Blatth. xxvii, 48; Marc. xv, 30. * Luc. xxi, 36; Joan. xix, 22. ** Luc. xxi, 34. ** Marc. xv, 24. Καί, omittit. A. 'Ενέφηνε. Λ. Εἰς τὸν σταυρόν, addit. 4. Varia lectiones et nota. Μὲν τὸ πόμα. Α. Νοήσομεν. 13. Κα: Λουκᾶ;. Β. 48 Psal. LXVIII,

vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicui- ἔλαβον τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, καὶ ἐποίησαν τέσσαρα que militi partem, et tunicam. Erat autem tunica inconsutilis, a summo contezia per totum. Dixerunt itaque inter sese: Ne scindamus eam, sed sortia mur de illa cujus sit; ut Sciptura compleretur, qua ait: Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem meam miserunt sortem ". Sola ergo Christi vestimenta divisa sunt, cum tamen latronum vestimentis essent viliora, ut Davidica prophetia quas de his erat compleretur; siquidem in his quoque subeannantes, quasi regis vestimenta essent, ea' diviserunt: et ita ordinatum est ut prophetia qum de his fuerat, ut dictum est, compleretur. Εt vestimenta quidem divisa sunt: de tunica vero inconsutili quam prophetia ἱματισμὸν appellavit, sortem miserunt. Sed quo. fuerint vestimenta nullus Evangelistarum signifcavit. Ideo quidem fuisse dixerunt quinque quatuor quidem quatuor militibus divisa; quintum vero tunicam inconsutilem. Videtur autem incredibile dictum, eo quod indecens Salvatori fuisset (xx): nemo enim, ne aliorum quidem boaninum tol vestibus induitur. Conjectantes ergo dicimus, nec procul fortasse ab eo quod congruum est, tria fuisse universa: unum quidem fuisse tunicam corpori applicatam in modum subuculæ, dico sane tunicam hanc inconsutilem; alterum autem quo super primum vestiebatur, et tertium exterius indumentum. Hanc vero tunicam e traditione Patrum accepi- = 1s opus fuisse Dei Matris a superioribus partibus contextam, veluti sunt apud nos capitis aut pedum byemalia operiments. Unde commode de ea alle gorice loquuntur, qui dicunt solum id quod a Del Matre sumptum est corpus, desuper fuisse contextuin: hoc est, a celo coaptatam sibi habuisse divinitatem: vel a Deo fuisse in rerum natura productum, et non a semine humano. duobus autem reliquis vestimentis quatuor partes fecerunt dissecantes ea. Siquidem cum de inconsutili tunica dixissent: Ne'scindamus eam, significaverunt, quod reliqua aciderant. Neque enim tanquam pretiosa diviserunt ea, ut a faciendis partibus abstinerent, seu illudentes, ut prædictum est. Et hi quidem ignominiose quæ pretiosa erant diviserunt: per quæ talia facta sunt miracula, sed tunc virtus eorum detinebatur. ↳ Joan. xix, 23, 24. μέρη, ἑκάστῳ στρατιώτῃ μέρος, καὶ τὸν χιτῶνα, ἔλαβον, δηλονότι. ἂν δὲ ὁ χιτών ἄῤῥαφος, ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς διόλου. Εἶπον οὖν πρὸς ἀλλή λους. Μὴ σχίσωμεν αὐτὸν, ἀλλὰ λάχωμεν περί αὐτοῦ, τίνος ἔσται· ἵνα ἡ Γραφή πληρωθῇ ή λέγουσα· Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς, καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου έβαλον κλήρον. Μόνα γοῦν τὰ τοῦ Χριστοῦ ἱμάτια διεμερίσαντο, καίτοι εὐτελέστερα τῶν ἱματίων τῶν λῃστῶν ὄντα, ἵνα ἡ περὶ τούτων προφητεία τοῦ Δαυτό λάβη τέλος. Οι μὲν γὰρ καὶ ἐπὶ τούτοις χλευάζοντες, ὡς βασιλέως δῆθεν ἱμάτια, ταῦτα διεμερίζοντα· ᾠκονομεῖτο δὲ τὸ τέλος τῆς περὶ τούτων, ὡς εἴρηται, προφητείας. Καὶ τὰ μὲν ἱμάτια διεμερίσαντο· ἐπὶ δὲ τὸν χιτῶνα τὸν ἄῤῥαφον ἔβαλον κλήρον. Τοῦτον γὰρ ὠνόμασεν Ιματισμὸν ἡ προφητεία. ᾿Αλλὰ πόσα τὰ ἱμάτια ἦσαν, οὐδεὶς τῶν εὐαγγελιστῶν ἐδήλωσε. Διό τινες πέντε ταῦτά φα σι· τέσσαρα μὲν τὰ τοῖς τέσσαρσι στρατιώ ταις διαμερισθέντα· πέμπτον δὲ τὸν χιτῶνα τὸν ἄῤῥαφον. Δοκεῖ δὲ ἀπίθανος ὁ λόγος διὰ τὸ τοῦ Σω τῆρος ἀπέριττον· οὐδεὶς γὰρ οὐδὲ τῶν ἄλλων ἀν θρώπων τοσαῦτα περιβάλλεται. Στοχαζόμενοι οὖν αὐτοὶ λέγομεν, καὶ ἴσως οὐ πόῤῥω τοῦ προσήκοντος, τρία εἶναι τὰ πάντα· ἐν μὲν τὸν ἐπὶ τοῦ σώ ματος χιτῶνα, λέγω δή, τοῦτον τὸν ἄῤῥαφον δεύτ τερον δὲ τὸ ἐπὶ τούτῳ περιβόλαιον· τρίτον δε, τὸ ἐξωτάτω ἐπίβλημα. Τοῦτον δὲ τὸν χιτῶνα ἐκ παραδόσεως Πατέρων Ακούσαμεν έργον εἶναι τῆς Θεομήτορος, ἐκ τῶν ἄνωθεν μερῶν ὑφαντόν, ήγουν, ἀπὸ τοῦ τραχήλου τὴν ἀρχὴν τῆς ὑφῆς λαβόντα, καὶ πλεκτόν διόλου τυγχάνοντα, καθάπερ τὰ χειμερινὰ παρ' ἡμῖν περιβόλαια τῶν ποδῶν καὶ τῶν κεφαλῶν. Ὅθεν καὶ προσφυῶς ἀλληγοροῦσιν αὐτόν, λέγοντες ότι μόνον τὸ ἐκ τῆς Θεομήτορος ληφθέν σῶμα ἐκ τῶν ἄνωθεν ἦν ὑφαντόν, τουτέστιν, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ εἶχε συνυφασμένην ἑαυτοῦ τὴν θεότητα, ἢ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἦν ὑρεστώ;, καὶ οὐκ ἐκ σπέρματος ἀνθρωπίνου. Τὰ δύο δὲ ἱμάτια τέσσερα μέρη πεποιήκασι, σχίσαντες αὐτά. Καὶ γὰρ είπόντες περὶ τοῦ ἀρράφου χι τῶνος ὅτι Μή σχίσωμεν αὐτὸν, ἐδήλωσαν, ὅτι τὰ ἄλλα ἔσχισαν. Οὐδὲ γὰρ ὡς πολυτελή ταῦτα διαμερί σαντο, ἵνα καὶ φείδωνται τῶν μερίδων, ἀλλὰ χλευά ζοντες, ώς προείρηται. Καὶ οὗτοι μὲν ἀτίμως τὰ τίμια διεμερίζοντα, δι' ὧν τηλικαύτα θαύματα γε γόνασιν· ἡ δὲ τούτων δύναμις ἐπείχετο. Varis lectiones et notæ. Soli ergo Joanni hæc tribuit Euthymius. Recte ergo illa apud Matthæum delenda sunt, vers. 35. Αλλων, addit. B. Male. Nec enim Matthaus (**) Εo quod indecens Salvatori fuisset. Quod Servator paucis contentus fuit. Aut propter frugalitatem, propter simplicitatem Servatoris, Forte in hac de re, aut ullus añus evangelists, memoriæ prodidit. Εἶπον. Α. ᾿Απορούσιν. Α. siglam incidit Hentenius ac conjecit απρεπές, quod tamen buic constructioni non convenit.

vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicui- ἔλαβον τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, καὶ ἐποίησαν τέσσαρα que militi partem, et tunicam. Erat autem tunica inconsutilis, a summo contezia per totum. Dixerunt itaque inter sese: Ne scindamus eam, sed sortia mur de illa cujus sit; ut Sciptura compleretur, qua ait: Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem meam miserunt sortem ". Sola ergo Christi vestimenta divisa sunt, cum tamen latronum vestimentis essent viliora, ut Davidica prophetia quas de his erat compleretur; siquidem in his quoque subeannantes, quasi regis vestimenta essent, ea' diviserunt: et ita ordinatum est ut prophetia qum de his fuerat, ut dictum est, compleretur. Εt vestimenta quidem divisa sunt: de tunica vero inconsutili quam prophetia ἱματισμὸν appellavit, sortem miserunt. Sed quo. fuerint vestimenta nullus Evangelistarum signifcavit. Ideo quidem fuisse dixerunt quinque quatuor quidem quatuor militibus divisa; quintum vero tunicam inconsutilem. Videtur autem incredibile dictum, eo quod indecens Salvatori fuisset (xx): nemo enim, ne aliorum quidem boaninum tol vestibus induitur. Conjectantes ergo dicimus, nec procul fortasse ab eo quod congruum est, tria fuisse universa: unum quidem fuisse tunicam corpori applicatam in modum subuculæ, dico sane tunicam hanc inconsutilem; alterum autem quo super primum vestiebatur, et tertium exterius indumentum. Hanc vero tunicam e traditione Patrum accepi- = 1s opus fuisse Dei Matris a superioribus partibus contextam, veluti sunt apud nos capitis aut pedum byemalia operiments. Unde commode de ea alle gorice loquuntur, qui dicunt solum id quod a Del Matre sumptum est corpus, desuper fuisse contextuin: hoc est, a celo coaptatam sibi habuisse divinitatem: vel a Deo fuisse in rerum natura productum, et non a semine humano. duobus autem reliquis vestimentis quatuor partes fecerunt dissecantes ea. Siquidem cum de inconsutili tunica dixissent: Ne'scindamus eam, significaverunt, quod reliqua aciderant. Neque enim tanquam pretiosa diviserunt ea, ut a faciendis partibus abstinerent, seu illudentes, ut prædictum est. Et hi quidem ignominiose quæ pretiosa erant diviserunt: per quæ talia facta sunt miracula, sed tunc virtus eorum detinebatur. ↳ Joan. xix, 23, 24. μέρη, ἑκάστῳ στρατιώτῃ μέρος, καὶ τὸν χιτῶνα, ἔλαβον, δηλονότι. ἂν δὲ ὁ χιτών ἄῤῥαφος, ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς διόλου. Εἶπον οὖν πρὸς ἀλλή λους. Μὴ σχίσωμεν αὐτὸν, ἀλλὰ λάχωμεν περί αὐτοῦ, τίνος ἔσται· ἵνα ἡ Γραφή πληρωθῇ ή λέγουσα· Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς, καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου έβαλον κλήρον. Μόνα γοῦν τὰ τοῦ Χριστοῦ ἱμάτια διεμερίσαντο, καίτοι εὐτελέστερα τῶν ἱματίων τῶν λῃστῶν ὄντα, ἵνα ἡ περὶ τούτων προφητεία τοῦ Δαυτό λάβη τέλος. Οι μὲν γὰρ καὶ ἐπὶ τούτοις χλευάζοντες, ὡς βασιλέως δῆθεν ἱμάτια, ταῦτα διεμερίζοντα· ᾠκονομεῖτο δὲ τὸ τέλος τῆς περὶ τούτων, ὡς εἴρηται, προφητείας. Καὶ τὰ μὲν ἱμάτια διεμερίσαντο· ἐπὶ δὲ τὸν χιτῶνα τὸν ἄῤῥαφον ἔβαλον κλήρον. Τοῦτον γὰρ ὠνόμασεν Ιματισμὸν ἡ προφητεία. ᾿Αλλὰ πόσα τὰ ἱμάτια ἦσαν, οὐδεὶς τῶν εὐαγγελιστῶν ἐδήλωσε. Διό τινες πέντε ταῦτά φα σι· τέσσαρα μὲν τὰ τοῖς τέσσαρσι στρατιώ ταις διαμερισθέντα· πέμπτον δὲ τὸν χιτῶνα τὸν ἄῤῥαφον. Δοκεῖ δὲ ἀπίθανος ὁ λόγος διὰ τὸ τοῦ Σω τῆρος ἀπέριττον· οὐδεὶς γὰρ οὐδὲ τῶν ἄλλων ἀν θρώπων τοσαῦτα περιβάλλεται. Στοχαζόμενοι οὖν αὐτοὶ λέγομεν, καὶ ἴσως οὐ πόῤῥω τοῦ προσήκοντος, τρία εἶναι τὰ πάντα· ἐν μὲν τὸν ἐπὶ τοῦ σώ ματος χιτῶνα, λέγω δή, τοῦτον τὸν ἄῤῥαφον δεύτ τερον δὲ τὸ ἐπὶ τούτῳ περιβόλαιον· τρίτον δε, τὸ ἐξωτάτω ἐπίβλημα. Τοῦτον δὲ τὸν χιτῶνα ἐκ παραδόσεως Πατέρων Ακούσαμεν έργον εἶναι τῆς Θεομήτορος, ἐκ τῶν ἄνωθεν μερῶν ὑφαντόν, ήγουν, ἀπὸ τοῦ τραχήλου τὴν ἀρχὴν τῆς ὑφῆς λαβόντα, καὶ πλεκτόν διόλου τυγχάνοντα, καθάπερ τὰ χειμερινὰ παρ' ἡμῖν περιβόλαια τῶν ποδῶν καὶ τῶν κεφαλῶν. Ὅθεν καὶ προσφυῶς ἀλληγοροῦσιν αὐτόν, λέγοντες ότι μόνον τὸ ἐκ τῆς Θεομήτορος ληφθέν σῶμα ἐκ τῶν ἄνωθεν ἦν ὑφαντόν, τουτέστιν, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ εἶχε συνυφασμένην ἑαυτοῦ τὴν θεότητα, ἢ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἦν ὑρεστώ;, καὶ οὐκ ἐκ σπέρματος ἀνθρωπίνου. Τὰ δύο δὲ ἱμάτια τέσσερα μέρη πεποιήκασι, σχίσαντες αὐτά. Καὶ γὰρ είπόντες περὶ τοῦ ἀρράφου χι τῶνος ὅτι Μή σχίσωμεν αὐτὸν, ἐδήλωσαν, ὅτι τὰ ἄλλα ἔσχισαν. Οὐδὲ γὰρ ὡς πολυτελή ταῦτα διαμερί σαντο, ἵνα καὶ φείδωνται τῶν μερίδων, ἀλλὰ χλευά ζοντες, ώς προείρηται. Καὶ οὗτοι μὲν ἀτίμως τὰ τίμια διεμερίζοντα, δι' ὧν τηλικαύτα θαύματα γε γόνασιν· ἡ δὲ τούτων δύναμις ἐπείχετο. Varis lectiones et notæ. Soli ergo Joanni hæc tribuit Euthymius. Recte ergo illa apud Matthæum delenda sunt, vers. 35. Αλλων, addit. B. Male. Nec enim Matthaus (**) Εo quod indecens Salvatori fuisset. Quod Servator paucis contentus fuit. Aut propter frugalitatem, propter simplicitatem Servatoris, Forte in hac de re, aut ullus añus evangelists, memoriæ prodidit. Εἶπον. Α. ᾿Απορούσιν. Α. siglam incidit Hentenius ac conjecit απρεπές, quod tamen buic constructioni non convenit.

vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicui- ἔλαβον τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, καὶ ἐποίησαν τέσσαρα que militi partem, et tunicam. Erat autem tunica inconsutilis, a summo contezia per totum. Dixerunt itaque inter sese: Ne scindamus eam, sed sortia mur de illa cujus sit; ut Sciptura compleretur, qua ait: Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem meam miserunt sortem ". Sola ergo Christi vestimenta divisa sunt, cum tamen latronum vestimentis essent viliora, ut Davidica prophetia quas de his erat compleretur; siquidem in his quoque subeannantes, quasi regis vestimenta essent, ea' diviserunt: et ita ordinatum est ut prophetia qum de his fuerat, ut dictum est, compleretur. Εt vestimenta quidem divisa sunt: de tunica vero inconsutili quam prophetia ἱματισμὸν appellavit, sortem miserunt. Sed quo. fuerint vestimenta nullus Evangelistarum signifcavit. Ideo quidem fuisse dixerunt quinque quatuor quidem quatuor militibus divisa; quintum vero tunicam inconsutilem. Videtur autem incredibile dictum, eo quod indecens Salvatori fuisset (xx): nemo enim, ne aliorum quidem boaninum tol vestibus induitur. Conjectantes ergo dicimus, nec procul fortasse ab eo quod congruum est, tria fuisse universa: unum quidem fuisse tunicam corpori applicatam in modum subuculæ, dico sane tunicam hanc inconsutilem; alterum autem quo super primum vestiebatur, et tertium exterius indumentum. Hanc vero tunicam e traditione Patrum accepi- = 1s opus fuisse Dei Matris a superioribus partibus contextam, veluti sunt apud nos capitis aut pedum byemalia operiments. Unde commode de ea alle gorice loquuntur, qui dicunt solum id quod a Del Matre sumptum est corpus, desuper fuisse contextuin: hoc est, a celo coaptatam sibi habuisse divinitatem: vel a Deo fuisse in rerum natura productum, et non a semine humano. duobus autem reliquis vestimentis quatuor partes fecerunt dissecantes ea. Siquidem cum de inconsutili tunica dixissent: Ne'scindamus eam, significaverunt, quod reliqua aciderant. Neque enim tanquam pretiosa diviserunt ea, ut a faciendis partibus abstinerent, seu illudentes, ut prædictum est. Et hi quidem ignominiose quæ pretiosa erant diviserunt: per quæ talia facta sunt miracula, sed tunc virtus eorum detinebatur. ↳ Joan. xix, 23, 24. μέρη, ἑκάστῳ στρατιώτῃ μέρος, καὶ τὸν χιτῶνα, ἔλαβον, δηλονότι. ἂν δὲ ὁ χιτών ἄῤῥαφος, ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς διόλου. Εἶπον οὖν πρὸς ἀλλή λους. Μὴ σχίσωμεν αὐτὸν, ἀλλὰ λάχωμεν περί αὐτοῦ, τίνος ἔσται· ἵνα ἡ Γραφή πληρωθῇ ή λέγουσα· Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς, καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου έβαλον κλήρον. Μόνα γοῦν τὰ τοῦ Χριστοῦ ἱμάτια διεμερίσαντο, καίτοι εὐτελέστερα τῶν ἱματίων τῶν λῃστῶν ὄντα, ἵνα ἡ περὶ τούτων προφητεία τοῦ Δαυτό λάβη τέλος. Οι μὲν γὰρ καὶ ἐπὶ τούτοις χλευάζοντες, ὡς βασιλέως δῆθεν ἱμάτια, ταῦτα διεμερίζοντα· ᾠκονομεῖτο δὲ τὸ τέλος τῆς περὶ τούτων, ὡς εἴρηται, προφητείας. Καὶ τὰ μὲν ἱμάτια διεμερίσαντο· ἐπὶ δὲ τὸν χιτῶνα τὸν ἄῤῥαφον ἔβαλον κλήρον. Τοῦτον γὰρ ὠνόμασεν Ιματισμὸν ἡ προφητεία. ᾿Αλλὰ πόσα τὰ ἱμάτια ἦσαν, οὐδεὶς τῶν εὐαγγελιστῶν ἐδήλωσε. Διό τινες πέντε ταῦτά φα σι· τέσσαρα μὲν τὰ τοῖς τέσσαρσι στρατιώ ταις διαμερισθέντα· πέμπτον δὲ τὸν χιτῶνα τὸν ἄῤῥαφον. Δοκεῖ δὲ ἀπίθανος ὁ λόγος διὰ τὸ τοῦ Σω τῆρος ἀπέριττον· οὐδεὶς γὰρ οὐδὲ τῶν ἄλλων ἀν θρώπων τοσαῦτα περιβάλλεται. Στοχαζόμενοι οὖν αὐτοὶ λέγομεν, καὶ ἴσως οὐ πόῤῥω τοῦ προσήκοντος, τρία εἶναι τὰ πάντα· ἐν μὲν τὸν ἐπὶ τοῦ σώ ματος χιτῶνα, λέγω δή, τοῦτον τὸν ἄῤῥαφον δεύτ τερον δὲ τὸ ἐπὶ τούτῳ περιβόλαιον· τρίτον δε, τὸ ἐξωτάτω ἐπίβλημα. Τοῦτον δὲ τὸν χιτῶνα ἐκ παραδόσεως Πατέρων Ακούσαμεν έργον εἶναι τῆς Θεομήτορος, ἐκ τῶν ἄνωθεν μερῶν ὑφαντόν, ήγουν, ἀπὸ τοῦ τραχήλου τὴν ἀρχὴν τῆς ὑφῆς λαβόντα, καὶ πλεκτόν διόλου τυγχάνοντα, καθάπερ τὰ χειμερινὰ παρ' ἡμῖν περιβόλαια τῶν ποδῶν καὶ τῶν κεφαλῶν. Ὅθεν καὶ προσφυῶς ἀλληγοροῦσιν αὐτόν, λέγοντες ότι μόνον τὸ ἐκ τῆς Θεομήτορος ληφθέν σῶμα ἐκ τῶν ἄνωθεν ἦν ὑφαντόν, τουτέστιν, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ εἶχε συνυφασμένην ἑαυτοῦ τὴν θεότητα, ἢ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἦν ὑρεστώ;, καὶ οὐκ ἐκ σπέρματος ἀνθρωπίνου. Τὰ δύο δὲ ἱμάτια τέσσερα μέρη πεποιήκασι, σχίσαντες αὐτά. Καὶ γὰρ είπόντες περὶ τοῦ ἀρράφου χι τῶνος ὅτι Μή σχίσωμεν αὐτὸν, ἐδήλωσαν, ὅτι τὰ ἄλλα ἔσχισαν. Οὐδὲ γὰρ ὡς πολυτελή ταῦτα διαμερί σαντο, ἵνα καὶ φείδωνται τῶν μερίδων, ἀλλὰ χλευά ζοντες, ώς προείρηται. Καὶ οὗτοι μὲν ἀτίμως τὰ τίμια διεμερίζοντα, δι' ὧν τηλικαύτα θαύματα γε γόνασιν· ἡ δὲ τούτων δύναμις ἐπείχετο. Varis lectiones et notæ. Soli ergo Joanni hæc tribuit Euthymius. Recte ergo illa apud Matthæum delenda sunt, vers. 35. Αλλων, addit. B. Male. Nec enim Matthaus (**) Εo quod indecens Salvatori fuisset. Quod Servator paucis contentus fuit. Aut propter frugalitatem, propter simplicitatem Servatoris, Forte in hac de re, aut ullus añus evangelists, memoriæ prodidit. Εἶπον. Α. ᾿Απορούσιν. Α. siglam incidit Hentenius ac conjecit απρεπές, quod tamen buic constructioni non convenit.

vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicui- ἔλαβον τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, καὶ ἐποίησαν τέσσαρα que militi partem, et tunicam. Erat autem tunica inconsutilis, a summo contezia per totum. Dixerunt itaque inter sese: Ne scindamus eam, sed sortia mur de illa cujus sit; ut Sciptura compleretur, qua ait: Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem meam miserunt sortem ". Sola ergo Christi vestimenta divisa sunt, cum tamen latronum vestimentis essent viliora, ut Davidica prophetia quas de his erat compleretur; siquidem in his quoque subeannantes, quasi regis vestimenta essent, ea' diviserunt: et ita ordinatum est ut prophetia qum de his fuerat, ut dictum est, compleretur. Εt vestimenta quidem divisa sunt: de tunica vero inconsutili quam prophetia ἱματισμὸν appellavit, sortem miserunt. Sed quo. fuerint vestimenta nullus Evangelistarum signifcavit. Ideo quidem fuisse dixerunt quinque quatuor quidem quatuor militibus divisa; quintum vero tunicam inconsutilem. Videtur autem incredibile dictum, eo quod indecens Salvatori fuisset (xx): nemo enim, ne aliorum quidem boaninum tol vestibus induitur. Conjectantes ergo dicimus, nec procul fortasse ab eo quod congruum est, tria fuisse universa: unum quidem fuisse tunicam corpori applicatam in modum subuculæ, dico sane tunicam hanc inconsutilem; alterum autem quo super primum vestiebatur, et tertium exterius indumentum. Hanc vero tunicam e traditione Patrum accepi- = 1s opus fuisse Dei Matris a superioribus partibus contextam, veluti sunt apud nos capitis aut pedum byemalia operiments. Unde commode de ea alle gorice loquuntur, qui dicunt solum id quod a Del Matre sumptum est corpus, desuper fuisse contextuin: hoc est, a celo coaptatam sibi habuisse divinitatem: vel a Deo fuisse in rerum natura productum, et non a semine humano. duobus autem reliquis vestimentis quatuor partes fecerunt dissecantes ea. Siquidem cum de inconsutili tunica dixissent: Ne'scindamus eam, significaverunt, quod reliqua aciderant. Neque enim tanquam pretiosa diviserunt ea, ut a faciendis partibus abstinerent, seu illudentes, ut prædictum est. Et hi quidem ignominiose quæ pretiosa erant diviserunt: per quæ talia facta sunt miracula, sed tunc virtus eorum detinebatur. ↳ Joan. xix, 23, 24. μέρη, ἑκάστῳ στρατιώτῃ μέρος, καὶ τὸν χιτῶνα, ἔλαβον, δηλονότι. ἂν δὲ ὁ χιτών ἄῤῥαφος, ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς διόλου. Εἶπον οὖν πρὸς ἀλλή λους. Μὴ σχίσωμεν αὐτὸν, ἀλλὰ λάχωμεν περί αὐτοῦ, τίνος ἔσται· ἵνα ἡ Γραφή πληρωθῇ ή λέγουσα· Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς, καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου έβαλον κλήρον. Μόνα γοῦν τὰ τοῦ Χριστοῦ ἱμάτια διεμερίσαντο, καίτοι εὐτελέστερα τῶν ἱματίων τῶν λῃστῶν ὄντα, ἵνα ἡ περὶ τούτων προφητεία τοῦ Δαυτό λάβη τέλος. Οι μὲν γὰρ καὶ ἐπὶ τούτοις χλευάζοντες, ὡς βασιλέως δῆθεν ἱμάτια, ταῦτα διεμερίζοντα· ᾠκονομεῖτο δὲ τὸ τέλος τῆς περὶ τούτων, ὡς εἴρηται, προφητείας. Καὶ τὰ μὲν ἱμάτια διεμερίσαντο· ἐπὶ δὲ τὸν χιτῶνα τὸν ἄῤῥαφον ἔβαλον κλήρον. Τοῦτον γὰρ ὠνόμασεν Ιματισμὸν ἡ προφητεία. ᾿Αλλὰ πόσα τὰ ἱμάτια ἦσαν, οὐδεὶς τῶν εὐαγγελιστῶν ἐδήλωσε. Διό τινες πέντε ταῦτά φα σι· τέσσαρα μὲν τὰ τοῖς τέσσαρσι στρατιώ ταις διαμερισθέντα· πέμπτον δὲ τὸν χιτῶνα τὸν ἄῤῥαφον. Δοκεῖ δὲ ἀπίθανος ὁ λόγος διὰ τὸ τοῦ Σω τῆρος ἀπέριττον· οὐδεὶς γὰρ οὐδὲ τῶν ἄλλων ἀν θρώπων τοσαῦτα περιβάλλεται. Στοχαζόμενοι οὖν αὐτοὶ λέγομεν, καὶ ἴσως οὐ πόῤῥω τοῦ προσήκοντος, τρία εἶναι τὰ πάντα· ἐν μὲν τὸν ἐπὶ τοῦ σώ ματος χιτῶνα, λέγω δή, τοῦτον τὸν ἄῤῥαφον δεύτ τερον δὲ τὸ ἐπὶ τούτῳ περιβόλαιον· τρίτον δε, τὸ ἐξωτάτω ἐπίβλημα. Τοῦτον δὲ τὸν χιτῶνα ἐκ παραδόσεως Πατέρων Ακούσαμεν έργον εἶναι τῆς Θεομήτορος, ἐκ τῶν ἄνωθεν μερῶν ὑφαντόν, ήγουν, ἀπὸ τοῦ τραχήλου τὴν ἀρχὴν τῆς ὑφῆς λαβόντα, καὶ πλεκτόν διόλου τυγχάνοντα, καθάπερ τὰ χειμερινὰ παρ' ἡμῖν περιβόλαια τῶν ποδῶν καὶ τῶν κεφαλῶν. Ὅθεν καὶ προσφυῶς ἀλληγοροῦσιν αὐτόν, λέγοντες ότι μόνον τὸ ἐκ τῆς Θεομήτορος ληφθέν σῶμα ἐκ τῶν ἄνωθεν ἦν ὑφαντόν, τουτέστιν, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ εἶχε συνυφασμένην ἑαυτοῦ τὴν θεότητα, ἢ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἦν ὑρεστώ;, καὶ οὐκ ἐκ σπέρματος ἀνθρωπίνου. Τὰ δύο δὲ ἱμάτια τέσσερα μέρη πεποιήκασι, σχίσαντες αὐτά. Καὶ γὰρ είπόντες περὶ τοῦ ἀρράφου χι τῶνος ὅτι Μή σχίσωμεν αὐτὸν, ἐδήλωσαν, ὅτι τὰ ἄλλα ἔσχισαν. Οὐδὲ γὰρ ὡς πολυτελή ταῦτα διαμερί σαντο, ἵνα καὶ φείδωνται τῶν μερίδων, ἀλλὰ χλευά ζοντες, ώς προείρηται. Καὶ οὗτοι μὲν ἀτίμως τὰ τίμια διεμερίζοντα, δι' ὧν τηλικαύτα θαύματα γε γόνασιν· ἡ δὲ τούτων δύναμις ἐπείχετο. Varis lectiones et notæ. Soli ergo Joanni hæc tribuit Euthymius. Recte ergo illa apud Matthæum delenda sunt, vers. 35. Αλλων, addit. B. Male. Nec enim Matthaus (**) Εo quod indecens Salvatori fuisset. Quod Servator paucis contentus fuit. Aut propter frugalitatem, propter simplicitatem Servatoris, Forte in hac de re, aut ullus añus evangelists, memoriæ prodidit. Εἶπον. Α. ᾿Απορούσιν. Α. siglam incidit Hentenius ac conjecit απρεπές, quod tamen buic constructioni non convenit.

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XXVII. οὓς Τινὲς δὲ διαποροῦσιν, ὡς ἐπεὶ τοῖς ἀποστόλοις ἐνομοθέτησεν ὁ Χριστὸς μὴ κτάσθαι δύο χιτῶνα;, πῶς αὐτὸς εὔρηται πλείονα κεκτημένος; Προς ούς ἀπολογητέον, ὅτι καὶ αὐτὸς ἕνα χιτῶνα εἶχε, τὸν ἐπὶ τοῦ σώματος· τἆλλα γὰρ οὐκ ἦσαν χιτῶνες, ἀλλ' Ιμάτια. Χιτών γὰρ κυρίως τὸ ἐνδοτάτω. Καὶ περὶ μὲν τούτων οὕτως. Ορα δὲ πᾶν τὸ σῶμα τοῦ Σωτῆρος ὑβριζόμενον· τὴν κεφαλὴν μὲν διὰ τοῦ ἀκανθίνου στεφάνου καὶ τοῦ τύπτεσθαι τῷ καλάμῳ, τὸ πρόσωπον δὲ διὰ τῶν εμπτυσμάτων, τὰς σιαγόνας δὲ διὰ τῶν ῥαπισμάτῶν, τὸ στόμα δὲ διὰ τῆς χολῆς καὶ τοῦ ἔξους· τὰς ἀκοὰς δὲ διὰ τῶν βλασφημιῶν, τὸν τράχηλον δὲ διὰ τῶν κολαφισμάτων, τὰ νῶτα δὲ καὶ τὰ στέρνα δια τῶν φραγελωμάτων, ήτοι μαστίγων, τὰς χεῖρας δὲ καὶ τοὺς πόδας, διὰ τῶν ἤλων, τὴν πλευρὰν δὲ διὰ τῆς λόγχης, ὡς ὁ Ιωάννης ἱστορεῖ· καὶ τὰ λοιπὰ μέρη διὰ τῆς χλαμύδος καὶ τῆς γυμνώσεως· θριαμβεύσεως. Οταν οὖν ἡ βλασφημηθῶμεν, ἡ αἰκισθῶμεν, * θριαμβευθῶμεν, ταῦτ' ἐννοοῦντες πᾶσαν ἐκβάλω μεν ἀπὸ τῆς ψυχῆς φλεγμονήν, λογιζόμενοι καὶ ὅτι ὁ μὲν Θεὸς ἦν, ἡμεῖς δὲ ἄνθρωποι· καὶ ὁ μὲν Δεσπό τῆς, ἡμεῖς δὲ δοῦλοι· καὶ ὁ μὲν ἀναμάρτητος, ἡμεῖς δὲ ἁμαρτωλοὶ καὶ ὁ μὲν παρὰ δούλων πάσχεν, ἡμεῖς δὲ παρὰ συνδούλων· καὶ ὁ μὲν δι' ἡμᾶς, ἡμεῖς δὲ δι' ἑαυτοὺς· καὶ ὁ μὲν θεωρούντων Ἰουδαίων καὶ Ρωμαίων καὶ Ἑλλήνων, ἡμεῖς δὲ ἐνώπιον ὀλίγων, • δὲ καὶ πλειόνων, ἀλλ' οὐ τοσούτων. [Τοῦ ἁγίου Μαξίμου ὁ μὲν ἄνωθεν υφαντές χιτών ή διάλληλός ἐστι τῶν ἀρετῶν πλοκή τε καὶ συνοχή, διὰ τῆς ἄνωθεν χάριτος υφασμένη καὶ Ενδον σκέπαυσα τὸν ἐν ἡμῖν λόγον, οὗ πολλάκις γυμνοῦντες ἡμᾶς οι φονευταί δαίμονες δι' ἀμελείας καὶ ῥαθυμίας, ὅμως οὐ συγχωρούνται σχίσαι αὐτὸν, ὥστε μή γνωρίζειν ἡμᾶς ἔτι τὴν ἀρετήν· καὶ οὕτω γὰρ ἀεὶ γνωρίζομεν αὐτήν, εἰ καὶ μὴ περιβαλλόμεθα τὴν ἐκ ταύτης σκέπην τὰ δὲ σχισθέντα ἡ ἔξωθέν έστι περιβολὴ τοῦ αἰσθητοῦ πλούτου, διαιρουμένη εις τέσσαρα κοσμικά στοιχεία, οἷς ἐμπαθῶς κεχρῆσθαι πείθουσιν ἡμᾶς οἱ εμπαίζοντας μιαιφόνοι. Εἴη δ' ἂν καὶ καθ' ἕτερον λίγον χιτῶν μὲν ἄνωθεν ὑφαντὸς ἡ ἑκάστου ψυχή. ἄνωθεν ἐμπνευσθεῖσα· καὶ ἄῤῥαφος μὲν ὡς ἁπλῆ καὶ ἀσύνθετος, ἄσχιστος δὲ ὡς ἀθάνατος· διαιρούμενα δὲ ἱμάτια τὸ σῶμα, ὡς ἐκ φθορᾶς εἰς τὰ τέσσαρα στοιχεία διαλυόμενον.] Καὶ ἐκεῖ. Εφύλαττον αὐτὸν, ἵνα μὴ κατενεχθή παρά τινος. - Joan. ΕΙΣ, Quidam vero dubitant, quomodo Christus qui legen dedit apostolis, ne duas possiderent tunicas, ipse plures inventus est possidere? Quibus respondendum est, quod ipse quoque unicam habebat tunicam, quæ corpori adhaerebat: catera enim tunicæ non erant, sed pallia. Proprie enin. χιτών (quod non tunicam vertimus) dicitur qu intima est vestis. Et de his quidem ita. Considera vero totum Salvatoris corpus injuriis affectum. Caput quidem per spineam coronam et, arundinis percussionem, faciem per sputa, maxillas autem per alapas, os vero per fed et acetum, aures per blasphemias, collum per colaphos, dorsum et pectus flagellis et verberibus, manus autem et podes clavis, latus vero lancea, veluti scribit Joannes **, cæteras quoque partes chlamyde ac nuditate; et, ut semel dicam, totum corpus, quod in cruce spectaculo est exposituin. καὶ ἁπλῶς τὸ ὅλον σῶμα διὰ τῆς ἐπὶ τοῦ σταυροῦ Quando ergo blasphemiæ nobis ingeruntur, ant coutumelia afficimur, sive spectaculo exponimur, hæc considerantes, omnem abjiciamus ab anima tumoris Dammam cogitantes simul, quod ipse quideni Deus erat, nos autem homines; ipse Domimus, nos autem servi; ipse sine pecrato, nos autem peccatores; ipse a servis patiebatur, nos autem a conservis; ¡pse propter no³, nos autem propter nos ipsos; ipse quidem spectantibus Judæis, Romanis et Græcis, nos vero coram paucis, et si coram pluribus, at non tam multis. ++ Sancti Maximi. Tunica quidem desuper contexta, est virtutum inter se connexio et complexio, divina gratia contexta, intus tegens intellectum nostrum, qua crebro nos cædem molientes dæmones nudant per incogitantiam et negligen - tiam, nec tamen eis illam scindere permittitur, ut ne noscanius amplius virtutem. Atque ita quidem semper eam noscimus, tametsi ea non simus tecti. Scissa autcm notant exterius sensibilium divitiarum indumentum, in quatuor mundi elementa divisum, quibus ut com affectu utamur nobis suadent illudentes vitæ insidiatores. Alia autem ratione, tunica quidem desuper texta possit esse cujusque animus, desuper inspiratus, et inconsulilis quidem, ut simplex et non compositus; non scissus autem, ut immortalis; divisa autem vestimenta, corpus, quod corraptione in quatuor dissolvitur elementa. Ters. 26. Ει- ibi. Custodiebant eum ne quoquam deponeretur. Variæ lectiones et potæ. Ergo hic solus. Non Matthaus, ut habent codices recensionis Tatiane et Constantinopolitaire Chrysostomi, Matth. xxvii, 49. Sed contra ejusmodi ungas nemo serio disputat. live in margine exhibent. A. B. Henlenius prorsus non habet. 'Hud; omittit. B. Ημᾶς omittit. A.

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XXVII. οὓς Τινὲς δὲ διαποροῦσιν, ὡς ἐπεὶ τοῖς ἀποστόλοις ἐνομοθέτησεν ὁ Χριστὸς μὴ κτάσθαι δύο χιτῶνα;, πῶς αὐτὸς εὔρηται πλείονα κεκτημένος; Προς ούς ἀπολογητέον, ὅτι καὶ αὐτὸς ἕνα χιτῶνα εἶχε, τὸν ἐπὶ τοῦ σώματος· τἆλλα γὰρ οὐκ ἦσαν χιτῶνες, ἀλλ' Ιμάτια. Χιτών γὰρ κυρίως τὸ ἐνδοτάτω. Καὶ περὶ μὲν τούτων οὕτως. Ορα δὲ πᾶν τὸ σῶμα τοῦ Σωτῆρος ὑβριζόμενον· τὴν κεφαλὴν μὲν διὰ τοῦ ἀκανθίνου στεφάνου καὶ τοῦ τύπτεσθαι τῷ καλάμῳ, τὸ πρόσωπον δὲ διὰ τῶν εμπτυσμάτων, τὰς σιαγόνας δὲ διὰ τῶν ῥαπισμάτῶν, τὸ στόμα δὲ διὰ τῆς χολῆς καὶ τοῦ ἔξους· τὰς ἀκοὰς δὲ διὰ τῶν βλασφημιῶν, τὸν τράχηλον δὲ διὰ τῶν κολαφισμάτων, τὰ νῶτα δὲ καὶ τὰ στέρνα δια τῶν φραγελωμάτων, ήτοι μαστίγων, τὰς χεῖρας δὲ καὶ τοὺς πόδας, διὰ τῶν ἤλων, τὴν πλευρὰν δὲ διὰ τῆς λόγχης, ὡς ὁ Ιωάννης ἱστορεῖ· καὶ τὰ λοιπὰ μέρη διὰ τῆς χλαμύδος καὶ τῆς γυμνώσεως· θριαμβεύσεως. Οταν οὖν ἡ βλασφημηθῶμεν, ἡ αἰκισθῶμεν, * θριαμβευθῶμεν, ταῦτ' ἐννοοῦντες πᾶσαν ἐκβάλω μεν ἀπὸ τῆς ψυχῆς φλεγμονήν, λογιζόμενοι καὶ ὅτι ὁ μὲν Θεὸς ἦν, ἡμεῖς δὲ ἄνθρωποι· καὶ ὁ μὲν Δεσπό τῆς, ἡμεῖς δὲ δοῦλοι· καὶ ὁ μὲν ἀναμάρτητος, ἡμεῖς δὲ ἁμαρτωλοὶ καὶ ὁ μὲν παρὰ δούλων πάσχεν, ἡμεῖς δὲ παρὰ συνδούλων· καὶ ὁ μὲν δι' ἡμᾶς, ἡμεῖς δὲ δι' ἑαυτοὺς· καὶ ὁ μὲν θεωρούντων Ἰουδαίων καὶ Ρωμαίων καὶ Ἑλλήνων, ἡμεῖς δὲ ἐνώπιον ὀλίγων, • δὲ καὶ πλειόνων, ἀλλ' οὐ τοσούτων. [Τοῦ ἁγίου Μαξίμου ὁ μὲν ἄνωθεν υφαντές χιτών ή διάλληλός ἐστι τῶν ἀρετῶν πλοκή τε καὶ συνοχή, διὰ τῆς ἄνωθεν χάριτος υφασμένη καὶ Ενδον σκέπαυσα τὸν ἐν ἡμῖν λόγον, οὗ πολλάκις γυμνοῦντες ἡμᾶς οι φονευταί δαίμονες δι' ἀμελείας καὶ ῥαθυμίας, ὅμως οὐ συγχωρούνται σχίσαι αὐτὸν, ὥστε μή γνωρίζειν ἡμᾶς ἔτι τὴν ἀρετήν· καὶ οὕτω γὰρ ἀεὶ γνωρίζομεν αὐτήν, εἰ καὶ μὴ περιβαλλόμεθα τὴν ἐκ ταύτης σκέπην τὰ δὲ σχισθέντα ἡ ἔξωθέν έστι περιβολὴ τοῦ αἰσθητοῦ πλούτου, διαιρουμένη εις τέσσαρα κοσμικά στοιχεία, οἷς ἐμπαθῶς κεχρῆσθαι πείθουσιν ἡμᾶς οἱ εμπαίζοντας μιαιφόνοι. Εἴη δ' ἂν καὶ καθ' ἕτερον λίγον χιτῶν μὲν ἄνωθεν ὑφαντὸς ἡ ἑκάστου ψυχή. ἄνωθεν ἐμπνευσθεῖσα· καὶ ἄῤῥαφος μὲν ὡς ἁπλῆ καὶ ἀσύνθετος, ἄσχιστος δὲ ὡς ἀθάνατος· διαιρούμενα δὲ ἱμάτια τὸ σῶμα, ὡς ἐκ φθορᾶς εἰς τὰ τέσσαρα στοιχεία διαλυόμενον.] Καὶ ἐκεῖ. Εφύλαττον αὐτὸν, ἵνα μὴ κατενεχθή παρά τινος. - Joan. ΕΙΣ, Quidam vero dubitant, quomodo Christus qui legen dedit apostolis, ne duas possiderent tunicas, ipse plures inventus est possidere? Quibus respondendum est, quod ipse quoque unicam habebat tunicam, quæ corpori adhaerebat: catera enim tunicæ non erant, sed pallia. Proprie enin. χιτών (quod non tunicam vertimus) dicitur qu intima est vestis. Et de his quidem ita. Considera vero totum Salvatoris corpus injuriis affectum. Caput quidem per spineam coronam et, arundinis percussionem, faciem per sputa, maxillas autem per alapas, os vero per fed et acetum, aures per blasphemias, collum per colaphos, dorsum et pectus flagellis et verberibus, manus autem et podes clavis, latus vero lancea, veluti scribit Joannes **, cæteras quoque partes chlamyde ac nuditate; et, ut semel dicam, totum corpus, quod in cruce spectaculo est exposituin. καὶ ἁπλῶς τὸ ὅλον σῶμα διὰ τῆς ἐπὶ τοῦ σταυροῦ Quando ergo blasphemiæ nobis ingeruntur, ant coutumelia afficimur, sive spectaculo exponimur, hæc considerantes, omnem abjiciamus ab anima tumoris Dammam cogitantes simul, quod ipse quideni Deus erat, nos autem homines; ipse Domimus, nos autem servi; ipse sine pecrato, nos autem peccatores; ipse a servis patiebatur, nos autem a conservis; ¡pse propter no³, nos autem propter nos ipsos; ipse quidem spectantibus Judæis, Romanis et Græcis, nos vero coram paucis, et si coram pluribus, at non tam multis. ++ Sancti Maximi. Tunica quidem desuper contexta, est virtutum inter se connexio et complexio, divina gratia contexta, intus tegens intellectum nostrum, qua crebro nos cædem molientes dæmones nudant per incogitantiam et negligen - tiam, nec tamen eis illam scindere permittitur, ut ne noscanius amplius virtutem. Atque ita quidem semper eam noscimus, tametsi ea non simus tecti. Scissa autcm notant exterius sensibilium divitiarum indumentum, in quatuor mundi elementa divisum, quibus ut com affectu utamur nobis suadent illudentes vitæ insidiatores. Alia autem ratione, tunica quidem desuper texta possit esse cujusque animus, desuper inspiratus, et inconsulilis quidem, ut simplex et non compositus; non scissus autem, ut immortalis; divisa autem vestimenta, corpus, quod corraptione in quatuor dissolvitur elementa. Ters. 26. Ει- ibi. Custodiebant eum ne quoquam deponeretur. Variæ lectiones et potæ. Ergo hic solus. Non Matthaus, ut habent codices recensionis Tatiane et Constantinopolitaire Chrysostomi, Matth. xxvii, 49. Sed contra ejusmodi ungas nemo serio disputat. live in margine exhibent. A. B. Henlenius prorsus non habet. 'Hud; omittit. B. Ημᾶς omittit. A.

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XXVII. οὓς Τινὲς δὲ διαποροῦσιν, ὡς ἐπεὶ τοῖς ἀποστόλοις ἐνομοθέτησεν ὁ Χριστὸς μὴ κτάσθαι δύο χιτῶνα;, πῶς αὐτὸς εὔρηται πλείονα κεκτημένος; Προς ούς ἀπολογητέον, ὅτι καὶ αὐτὸς ἕνα χιτῶνα εἶχε, τὸν ἐπὶ τοῦ σώματος· τἆλλα γὰρ οὐκ ἦσαν χιτῶνες, ἀλλ' Ιμάτια. Χιτών γὰρ κυρίως τὸ ἐνδοτάτω. Καὶ περὶ μὲν τούτων οὕτως. Ορα δὲ πᾶν τὸ σῶμα τοῦ Σωτῆρος ὑβριζόμενον· τὴν κεφαλὴν μὲν διὰ τοῦ ἀκανθίνου στεφάνου καὶ τοῦ τύπτεσθαι τῷ καλάμῳ, τὸ πρόσωπον δὲ διὰ τῶν εμπτυσμάτων, τὰς σιαγόνας δὲ διὰ τῶν ῥαπισμάτῶν, τὸ στόμα δὲ διὰ τῆς χολῆς καὶ τοῦ ἔξους· τὰς ἀκοὰς δὲ διὰ τῶν βλασφημιῶν, τὸν τράχηλον δὲ διὰ τῶν κολαφισμάτων, τὰ νῶτα δὲ καὶ τὰ στέρνα δια τῶν φραγελωμάτων, ήτοι μαστίγων, τὰς χεῖρας δὲ καὶ τοὺς πόδας, διὰ τῶν ἤλων, τὴν πλευρὰν δὲ διὰ τῆς λόγχης, ὡς ὁ Ιωάννης ἱστορεῖ· καὶ τὰ λοιπὰ μέρη διὰ τῆς χλαμύδος καὶ τῆς γυμνώσεως· θριαμβεύσεως. Οταν οὖν ἡ βλασφημηθῶμεν, ἡ αἰκισθῶμεν, * θριαμβευθῶμεν, ταῦτ' ἐννοοῦντες πᾶσαν ἐκβάλω μεν ἀπὸ τῆς ψυχῆς φλεγμονήν, λογιζόμενοι καὶ ὅτι ὁ μὲν Θεὸς ἦν, ἡμεῖς δὲ ἄνθρωποι· καὶ ὁ μὲν Δεσπό τῆς, ἡμεῖς δὲ δοῦλοι· καὶ ὁ μὲν ἀναμάρτητος, ἡμεῖς δὲ ἁμαρτωλοὶ καὶ ὁ μὲν παρὰ δούλων πάσχεν, ἡμεῖς δὲ παρὰ συνδούλων· καὶ ὁ μὲν δι' ἡμᾶς, ἡμεῖς δὲ δι' ἑαυτοὺς· καὶ ὁ μὲν θεωρούντων Ἰουδαίων καὶ Ρωμαίων καὶ Ἑλλήνων, ἡμεῖς δὲ ἐνώπιον ὀλίγων, • δὲ καὶ πλειόνων, ἀλλ' οὐ τοσούτων. [Τοῦ ἁγίου Μαξίμου ὁ μὲν ἄνωθεν υφαντές χιτών ή διάλληλός ἐστι τῶν ἀρετῶν πλοκή τε καὶ συνοχή, διὰ τῆς ἄνωθεν χάριτος υφασμένη καὶ Ενδον σκέπαυσα τὸν ἐν ἡμῖν λόγον, οὗ πολλάκις γυμνοῦντες ἡμᾶς οι φονευταί δαίμονες δι' ἀμελείας καὶ ῥαθυμίας, ὅμως οὐ συγχωρούνται σχίσαι αὐτὸν, ὥστε μή γνωρίζειν ἡμᾶς ἔτι τὴν ἀρετήν· καὶ οὕτω γὰρ ἀεὶ γνωρίζομεν αὐτήν, εἰ καὶ μὴ περιβαλλόμεθα τὴν ἐκ ταύτης σκέπην τὰ δὲ σχισθέντα ἡ ἔξωθέν έστι περιβολὴ τοῦ αἰσθητοῦ πλούτου, διαιρουμένη εις τέσσαρα κοσμικά στοιχεία, οἷς ἐμπαθῶς κεχρῆσθαι πείθουσιν ἡμᾶς οἱ εμπαίζοντας μιαιφόνοι. Εἴη δ' ἂν καὶ καθ' ἕτερον λίγον χιτῶν μὲν ἄνωθεν ὑφαντὸς ἡ ἑκάστου ψυχή. ἄνωθεν ἐμπνευσθεῖσα· καὶ ἄῤῥαφος μὲν ὡς ἁπλῆ καὶ ἀσύνθετος, ἄσχιστος δὲ ὡς ἀθάνατος· διαιρούμενα δὲ ἱμάτια τὸ σῶμα, ὡς ἐκ φθορᾶς εἰς τὰ τέσσαρα στοιχεία διαλυόμενον.] Καὶ ἐκεῖ. Εφύλαττον αὐτὸν, ἵνα μὴ κατενεχθή παρά τινος. - Joan. ΕΙΣ, Quidam vero dubitant, quomodo Christus qui legen dedit apostolis, ne duas possiderent tunicas, ipse plures inventus est possidere? Quibus respondendum est, quod ipse quoque unicam habebat tunicam, quæ corpori adhaerebat: catera enim tunicæ non erant, sed pallia. Proprie enin. χιτών (quod non tunicam vertimus) dicitur qu intima est vestis. Et de his quidem ita. Considera vero totum Salvatoris corpus injuriis affectum. Caput quidem per spineam coronam et, arundinis percussionem, faciem per sputa, maxillas autem per alapas, os vero per fed et acetum, aures per blasphemias, collum per colaphos, dorsum et pectus flagellis et verberibus, manus autem et podes clavis, latus vero lancea, veluti scribit Joannes **, cæteras quoque partes chlamyde ac nuditate; et, ut semel dicam, totum corpus, quod in cruce spectaculo est exposituin. καὶ ἁπλῶς τὸ ὅλον σῶμα διὰ τῆς ἐπὶ τοῦ σταυροῦ Quando ergo blasphemiæ nobis ingeruntur, ant coutumelia afficimur, sive spectaculo exponimur, hæc considerantes, omnem abjiciamus ab anima tumoris Dammam cogitantes simul, quod ipse quideni Deus erat, nos autem homines; ipse Domimus, nos autem servi; ipse sine pecrato, nos autem peccatores; ipse a servis patiebatur, nos autem a conservis; ¡pse propter no³, nos autem propter nos ipsos; ipse quidem spectantibus Judæis, Romanis et Græcis, nos vero coram paucis, et si coram pluribus, at non tam multis. ++ Sancti Maximi. Tunica quidem desuper contexta, est virtutum inter se connexio et complexio, divina gratia contexta, intus tegens intellectum nostrum, qua crebro nos cædem molientes dæmones nudant per incogitantiam et negligen - tiam, nec tamen eis illam scindere permittitur, ut ne noscanius amplius virtutem. Atque ita quidem semper eam noscimus, tametsi ea non simus tecti. Scissa autcm notant exterius sensibilium divitiarum indumentum, in quatuor mundi elementa divisum, quibus ut com affectu utamur nobis suadent illudentes vitæ insidiatores. Alia autem ratione, tunica quidem desuper texta possit esse cujusque animus, desuper inspiratus, et inconsulilis quidem, ut simplex et non compositus; non scissus autem, ut immortalis; divisa autem vestimenta, corpus, quod corraptione in quatuor dissolvitur elementa. Ters. 26. Ει- ibi. Custodiebant eum ne quoquam deponeretur. Variæ lectiones et potæ. Ergo hic solus. Non Matthaus, ut habent codices recensionis Tatiane et Constantinopolitaire Chrysostomi, Matth. xxvii, 49. Sed contra ejusmodi ungas nemo serio disputat. live in margine exhibent. A. B. Henlenius prorsus non habet. 'Hud; omittit. B. Ημᾶς omittit. A.

COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XXVII. οὓς Τινὲς δὲ διαποροῦσιν, ὡς ἐπεὶ τοῖς ἀποστόλοις ἐνομοθέτησεν ὁ Χριστὸς μὴ κτάσθαι δύο χιτῶνα;, πῶς αὐτὸς εὔρηται πλείονα κεκτημένος; Προς ούς ἀπολογητέον, ὅτι καὶ αὐτὸς ἕνα χιτῶνα εἶχε, τὸν ἐπὶ τοῦ σώματος· τἆλλα γὰρ οὐκ ἦσαν χιτῶνες, ἀλλ' Ιμάτια. Χιτών γὰρ κυρίως τὸ ἐνδοτάτω. Καὶ περὶ μὲν τούτων οὕτως. Ορα δὲ πᾶν τὸ σῶμα τοῦ Σωτῆρος ὑβριζόμενον· τὴν κεφαλὴν μὲν διὰ τοῦ ἀκανθίνου στεφάνου καὶ τοῦ τύπτεσθαι τῷ καλάμῳ, τὸ πρόσωπον δὲ διὰ τῶν εμπτυσμάτων, τὰς σιαγόνας δὲ διὰ τῶν ῥαπισμάτῶν, τὸ στόμα δὲ διὰ τῆς χολῆς καὶ τοῦ ἔξους· τὰς ἀκοὰς δὲ διὰ τῶν βλασφημιῶν, τὸν τράχηλον δὲ διὰ τῶν κολαφισμάτων, τὰ νῶτα δὲ καὶ τὰ στέρνα δια τῶν φραγελωμάτων, ήτοι μαστίγων, τὰς χεῖρας δὲ καὶ τοὺς πόδας, διὰ τῶν ἤλων, τὴν πλευρὰν δὲ διὰ τῆς λόγχης, ὡς ὁ Ιωάννης ἱστορεῖ· καὶ τὰ λοιπὰ μέρη διὰ τῆς χλαμύδος καὶ τῆς γυμνώσεως· θριαμβεύσεως. Οταν οὖν ἡ βλασφημηθῶμεν, ἡ αἰκισθῶμεν, * θριαμβευθῶμεν, ταῦτ' ἐννοοῦντες πᾶσαν ἐκβάλω μεν ἀπὸ τῆς ψυχῆς φλεγμονήν, λογιζόμενοι καὶ ὅτι ὁ μὲν Θεὸς ἦν, ἡμεῖς δὲ ἄνθρωποι· καὶ ὁ μὲν Δεσπό τῆς, ἡμεῖς δὲ δοῦλοι· καὶ ὁ μὲν ἀναμάρτητος, ἡμεῖς δὲ ἁμαρτωλοὶ καὶ ὁ μὲν παρὰ δούλων πάσχεν, ἡμεῖς δὲ παρὰ συνδούλων· καὶ ὁ μὲν δι' ἡμᾶς, ἡμεῖς δὲ δι' ἑαυτοὺς· καὶ ὁ μὲν θεωρούντων Ἰουδαίων καὶ Ρωμαίων καὶ Ἑλλήνων, ἡμεῖς δὲ ἐνώπιον ὀλίγων, • δὲ καὶ πλειόνων, ἀλλ' οὐ τοσούτων. [Τοῦ ἁγίου Μαξίμου ὁ μὲν ἄνωθεν υφαντές χιτών ή διάλληλός ἐστι τῶν ἀρετῶν πλοκή τε καὶ συνοχή, διὰ τῆς ἄνωθεν χάριτος υφασμένη καὶ Ενδον σκέπαυσα τὸν ἐν ἡμῖν λόγον, οὗ πολλάκις γυμνοῦντες ἡμᾶς οι φονευταί δαίμονες δι' ἀμελείας καὶ ῥαθυμίας, ὅμως οὐ συγχωρούνται σχίσαι αὐτὸν, ὥστε μή γνωρίζειν ἡμᾶς ἔτι τὴν ἀρετήν· καὶ οὕτω γὰρ ἀεὶ γνωρίζομεν αὐτήν, εἰ καὶ μὴ περιβαλλόμεθα τὴν ἐκ ταύτης σκέπην τὰ δὲ σχισθέντα ἡ ἔξωθέν έστι περιβολὴ τοῦ αἰσθητοῦ πλούτου, διαιρουμένη εις τέσσαρα κοσμικά στοιχεία, οἷς ἐμπαθῶς κεχρῆσθαι πείθουσιν ἡμᾶς οἱ εμπαίζοντας μιαιφόνοι. Εἴη δ' ἂν καὶ καθ' ἕτερον λίγον χιτῶν μὲν ἄνωθεν ὑφαντὸς ἡ ἑκάστου ψυχή. ἄνωθεν ἐμπνευσθεῖσα· καὶ ἄῤῥαφος μὲν ὡς ἁπλῆ καὶ ἀσύνθετος, ἄσχιστος δὲ ὡς ἀθάνατος· διαιρούμενα δὲ ἱμάτια τὸ σῶμα, ὡς ἐκ φθορᾶς εἰς τὰ τέσσαρα στοιχεία διαλυόμενον.] Καὶ ἐκεῖ. Εφύλαττον αὐτὸν, ἵνα μὴ κατενεχθή παρά τινος. - Joan. ΕΙΣ, Quidam vero dubitant, quomodo Christus qui legen dedit apostolis, ne duas possiderent tunicas, ipse plures inventus est possidere? Quibus respondendum est, quod ipse quoque unicam habebat tunicam, quæ corpori adhaerebat: catera enim tunicæ non erant, sed pallia. Proprie enin. χιτών (quod non tunicam vertimus) dicitur qu intima est vestis. Et de his quidem ita. Considera vero totum Salvatoris corpus injuriis affectum. Caput quidem per spineam coronam et, arundinis percussionem, faciem per sputa, maxillas autem per alapas, os vero per fed et acetum, aures per blasphemias, collum per colaphos, dorsum et pectus flagellis et verberibus, manus autem et podes clavis, latus vero lancea, veluti scribit Joannes **, cæteras quoque partes chlamyde ac nuditate; et, ut semel dicam, totum corpus, quod in cruce spectaculo est exposituin. καὶ ἁπλῶς τὸ ὅλον σῶμα διὰ τῆς ἐπὶ τοῦ σταυροῦ Quando ergo blasphemiæ nobis ingeruntur, ant coutumelia afficimur, sive spectaculo exponimur, hæc considerantes, omnem abjiciamus ab anima tumoris Dammam cogitantes simul, quod ipse quideni Deus erat, nos autem homines; ipse Domimus, nos autem servi; ipse sine pecrato, nos autem peccatores; ipse a servis patiebatur, nos autem a conservis; ¡pse propter no³, nos autem propter nos ipsos; ipse quidem spectantibus Judæis, Romanis et Græcis, nos vero coram paucis, et si coram pluribus, at non tam multis. ++ Sancti Maximi. Tunica quidem desuper contexta, est virtutum inter se connexio et complexio, divina gratia contexta, intus tegens intellectum nostrum, qua crebro nos cædem molientes dæmones nudant per incogitantiam et negligen - tiam, nec tamen eis illam scindere permittitur, ut ne noscanius amplius virtutem. Atque ita quidem semper eam noscimus, tametsi ea non simus tecti. Scissa autcm notant exterius sensibilium divitiarum indumentum, in quatuor mundi elementa divisum, quibus ut com affectu utamur nobis suadent illudentes vitæ insidiatores. Alia autem ratione, tunica quidem desuper texta possit esse cujusque animus, desuper inspiratus, et inconsulilis quidem, ut simplex et non compositus; non scissus autem, ut immortalis; divisa autem vestimenta, corpus, quod corraptione in quatuor dissolvitur elementa. Ters. 26. Ει- ibi. Custodiebant eum ne quoquam deponeretur. Variæ lectiones et potæ. Ergo hic solus. Non Matthaus, ut habent codices recensionis Tatiane et Constantinopolitaire Chrysostomi, Matth. xxvii, 49. Sed contra ejusmodi ungas nemo serio disputat. live in margine exhibent. A. B. Henlenius prorsus non habet. 'Hud; omittit. B. Ημᾶς omittit. A.

Vers. 87. Ει Judæorum. †† Scriptio in titulo practice, theoretic et theologicæ philosophie regem notat eum, qui crucifixus erat. Practica quidem, quod scriptum erat Romanorum lingua; regnum enim Romanum fortissimum vidit Daniel. practicæ autem est fortitudo. Theoreticæ, quod scriptum erat Græce; Greci enim præ reliquis gentibus theoretici. Theologicæ, propter Hebraicum; llebræi enim maxime omnium theologi. Καὶ — Ιουδαίων. [Η ἐν τῷ τίτλῳ γραφή πρακτικῆς, καὶ θεωρητικῆς, καὶ θεολογικῆς φιλοσοφίας βασιλέα τον σταυρωθέντα ἐμήνυε πρακτικής μὲν, διὰ τοῦ Ῥωμαϊστὶ γεγράφθαι· τὴν Ῥωμαϊκὴν γὰρ βασιλείαν ἀνδρειοτέραν πασῶν ὁ Δανιὴλ ἐθεάσατο· πρακτικῆς δὲ ἴδιον ἡ ἀνδρία· διὰ δὲ τοῦ Ἐλο ληνιστί, θεωρητικῆς· Έλληνες γὰρ θεωρητικώτεροι τῶν ἄλλων ἐθνῶν· διὰ δὲ τοῦ Εβραϊστὶ, θεολογικής θεολογικώτεροι γὰρ πάντων Εβραίοι ] Causam ob quam esset crucifixus: illam enim Τὴν αἰτίαν, δι' ἣν ἐσταυρώθη - σανίδι γὰρ ταύin tabula inscriptam superposuit Pilatus, ut ab την εγχαράξαντες οἱ περὶ τὸν Πιλάτον, ἐπέθηκαν, vinibus legi posset, et qui præsentes erant, et ὥστε ὑπὸ πάντων ἀναγινώσκεσθαι τῶν τε παρόντων qui præteribant. Marcus sane dicit: Et erat inscriptio καὶ τῶν παριόντων. Μάρκος μὲν οὖν εἶπε· causæ ejus scripta: Rex Judæorum "; Lucas vero: Καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας αὐτοῦ γεγραμErat autem et inscriptio scripta super eum litteris Græ- μένη· Ο βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων Λουκᾶς δέ - Ιν cis et Latinis ac Hebraicis: Hic est rex Judæorum **. δὲ καὶ ἡ ἐπιγραφὴ γεγραμμένη ἐπ' αὐτῷ γράμμασιν Hloc autem tribus inscriptum est linguis, eo quod Ελληνικοῖς καὶ Ῥωμαϊκοῖς καὶ ῾Εβραϊκοῖς· Οὗτός Enne multi ad civitatem venerant Judæorum Græci ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων. Τοῦτο δὲ τρισὶν ac Lațini; Joannes vero dicit: Scripsit autem et ἐγράφη διαλέκτοις, διὰ τὸ πολλοὺς ἐπιχωριάζειν τότε titulum Pilatus, posuitque super crucem. Erat au- τῇ πόλει τῶν Ἰουδαίων Ελληνας καὶ Ῥωμαίους. tem scriptum: Jesus Nasarenus, rex Judeorum. Hunc Ιωάννης δέ φησιν Ἔγραψε δὲ καὶ τίτλον ὁ ergo titulum multi legerunt Judæorum, quia prope Πιλάτος, καὶ ἔθηκεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ. Ἐν δὲ civitatem erat lorus ubi crucifixus est Jesus: el γεγραμμένον· Ἰησοῦς, ὁ Ναζωραίος, ο βασι crat scriptum Hebraice, Græce et Latine. Dicebant λεὺς τῶν Ἰουδαίων. Τοῦτον οὖν τὸν τίτλον ergo Pilato pontifices Judæorum: Noli scribere: Rex πολλοὶ ἀνέγνωσαν τῶν Ἰουδαίων, ὅτι ἐγγὺς ἦν Judæorum, sed, quod ille dixerit: Rex sum Judæo- ὁ τόπος τῆς πόλεως, ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Ἰησοῦς. rum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi”. Καὶ ἦν γεγραμμένον Εβραϊστί, Ελληνιστί, Titulus itaque apud Romanos causa dicitur. Ρωμαϊστί, "Ελεγον οὖν τῷ Πιλάτῳ οἱ ἀρχιερεῖς (+ + Isla autem: Propinquus vero erat locus urbi. τῶν Ἰουδαίων Μὴ γράφε, ὁ Βασιλεὺς τῶν ᾿Ιου ubi crucifixus est Jesus, ita ordinanda: Virinus @ δαίων, ἀλλ' ὅτι ἐκεῖνος εἶπε· Βασιλεύς εἰμι τῶν urbi erat locus ubi crucifixus est Jesus.) Ἰουδαίων. 'Απεκρίθη ο Πιλάτος· Ὁ γέγραφα, γέγραφα. Τίτλος μὲν οὖν, κατὰ Ῥωμαίους, ἡ αἰτία· [τὸ δὲ Εγγύς ἦν ὁ τόπος τῆς πόλεως, ὅποι ἐσταυρώθη ὁ ᾿Ιησοῦς οὕτω συντακτέν· ὅτι Ἐγγὺς τῆς πόλεως ἦν ὁ τόπος ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Ἰησοῦς.] Scripsit ergo Pilatus dictam causam, instituitque ut scripta, cunctis nota fieret, ne possent sua niaJitia (yy) Judæi Christo aliam causam aſſigere, aut divulgare (ss): sidiulque et hos notavit et illi patrocinatus est, quod propter invidiam esset crucifixus. Cum autem litteræ in altum positæ (a) regnum ejus clare promulgarent, conantur pontifces Judaorum inscriptionem invertere, dicentes Pilato: Noli scribere: Res Judaorum, ne vera videatur inscriptio, sed quod ille dixerit: Rex sum Judæorum, ut ille mendax appareat. Sed nequaquam persuaserunt ci. Respondit enim: Quod scripsi, scripsi, hoc est quod scriptum est non immuto. Juxta divinam Marc. xv, 26. 50 Luc. xx11, 58. p Ὁ μὲν οὖν Πιλάτος ἔγραψε την ῥηθεῖσαν αἰτίαν καὶ στηλιτεύσας πᾶσι κατέστησεν αὐτὴν γνώριμον, ἵνα μὴ δύνωνται Ἰουδαῖοι κακουργίας ἄλλην αἰτίαν επιφημίσαι τῷ Χριστῷ. Καὶ ὁμοῦ μὲν τούτους ἡμύ νατο· ὁμοῦ δὲ ἐκείνου ὑπεραπολογήσατο, ὅτι διὰ φθόνον ἐσταυρώθη. Ἐπεὶ δὲ ἀνέκειντο τὰ γράμματα λαμπρώς ανακηρύττοντα τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, ἐπιχειροῦσιν οἱ ἀρχιερεῖς τῶν Ἰουδαίων μετατρέψαι τὴν τοιαύτην ἐπιγραφὴν, λέγοντες τῷ Πιλάτῳ· Μὴ γράφει "Ο βασιλεὺς τῶν 'Ιουδαίων, ἵνα μὴ ἀληθὴς ἡ ἐπιγραφή δοκῇ· ἀλλ' ὅτι ἐκεῖνος εἶπε· Βασιλεύς εἰμι των Ιουδαίων, ἵνα ψευδῆς ἐκεῖνος φανῇ. Αλλ' οὐκ ἐν τούτῳ τέως παρέπεισαν αὐτόν. Απεκρίθη γάρ, οι Joan. ΧΙΧ, 19.22. Varia lectiones. In margine hæc habet codex uterque. Caret His Hentenius. Περϊόντων. Α. (gy) Sua malitia. Ac si legerit έκ κακουργίας. Οι ego edidi κακουργίας refertur ad αἰτίαν. Affigere aut divulgare. In Græco est tantum ἐπιφημίζειν, qual est rei nomen dare. Reddas. Ne quid aliud crimini dare possent Christo, Inclusa non agnoseit Hentenius. Υπεραπελογήσατο. Α. a In alium posita. Ανακεῖσθαι dicitur, quidquid publice aut in publico loco scriptum aut positum est. Redde: Cum vero titulus ille publice expositus luculenter regem eum declararet.

Vers. 87. Ει Judæorum. †† Scriptio in titulo practice, theoretic et theologicæ philosophie regem notat eum, qui crucifixus erat. Practica quidem, quod scriptum erat Romanorum lingua; regnum enim Romanum fortissimum vidit Daniel. practicæ autem est fortitudo. Theoreticæ, quod scriptum erat Græce; Greci enim præ reliquis gentibus theoretici. Theologicæ, propter Hebraicum; llebræi enim maxime omnium theologi. Καὶ — Ιουδαίων. [Η ἐν τῷ τίτλῳ γραφή πρακτικῆς, καὶ θεωρητικῆς, καὶ θεολογικῆς φιλοσοφίας βασιλέα τον σταυρωθέντα ἐμήνυε πρακτικής μὲν, διὰ τοῦ Ῥωμαϊστὶ γεγράφθαι· τὴν Ῥωμαϊκὴν γὰρ βασιλείαν ἀνδρειοτέραν πασῶν ὁ Δανιὴλ ἐθεάσατο· πρακτικῆς δὲ ἴδιον ἡ ἀνδρία· διὰ δὲ τοῦ Ἐλο ληνιστί, θεωρητικῆς· Έλληνες γὰρ θεωρητικώτεροι τῶν ἄλλων ἐθνῶν· διὰ δὲ τοῦ Εβραϊστὶ, θεολογικής θεολογικώτεροι γὰρ πάντων Εβραίοι ] Causam ob quam esset crucifixus: illam enim Τὴν αἰτίαν, δι' ἣν ἐσταυρώθη - σανίδι γὰρ ταύin tabula inscriptam superposuit Pilatus, ut ab την εγχαράξαντες οἱ περὶ τὸν Πιλάτον, ἐπέθηκαν, vinibus legi posset, et qui præsentes erant, et ὥστε ὑπὸ πάντων ἀναγινώσκεσθαι τῶν τε παρόντων qui præteribant. Marcus sane dicit: Et erat inscriptio καὶ τῶν παριόντων. Μάρκος μὲν οὖν εἶπε· causæ ejus scripta: Rex Judæorum "; Lucas vero: Καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας αὐτοῦ γεγραμErat autem et inscriptio scripta super eum litteris Græ- μένη· Ο βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων Λουκᾶς δέ - Ιν cis et Latinis ac Hebraicis: Hic est rex Judæorum **. δὲ καὶ ἡ ἐπιγραφὴ γεγραμμένη ἐπ' αὐτῷ γράμμασιν Hloc autem tribus inscriptum est linguis, eo quod Ελληνικοῖς καὶ Ῥωμαϊκοῖς καὶ ῾Εβραϊκοῖς· Οὗτός Enne multi ad civitatem venerant Judæorum Græci ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων. Τοῦτο δὲ τρισὶν ac Lațini; Joannes vero dicit: Scripsit autem et ἐγράφη διαλέκτοις, διὰ τὸ πολλοὺς ἐπιχωριάζειν τότε titulum Pilatus, posuitque super crucem. Erat au- τῇ πόλει τῶν Ἰουδαίων Ελληνας καὶ Ῥωμαίους. tem scriptum: Jesus Nasarenus, rex Judeorum. Hunc Ιωάννης δέ φησιν Ἔγραψε δὲ καὶ τίτλον ὁ ergo titulum multi legerunt Judæorum, quia prope Πιλάτος, καὶ ἔθηκεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ. Ἐν δὲ civitatem erat lorus ubi crucifixus est Jesus: el γεγραμμένον· Ἰησοῦς, ὁ Ναζωραίος, ο βασι crat scriptum Hebraice, Græce et Latine. Dicebant λεὺς τῶν Ἰουδαίων. Τοῦτον οὖν τὸν τίτλον ergo Pilato pontifices Judæorum: Noli scribere: Rex πολλοὶ ἀνέγνωσαν τῶν Ἰουδαίων, ὅτι ἐγγὺς ἦν Judæorum, sed, quod ille dixerit: Rex sum Judæo- ὁ τόπος τῆς πόλεως, ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Ἰησοῦς. rum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi”. Καὶ ἦν γεγραμμένον Εβραϊστί, Ελληνιστί, Titulus itaque apud Romanos causa dicitur. Ρωμαϊστί, "Ελεγον οὖν τῷ Πιλάτῳ οἱ ἀρχιερεῖς (+ + Isla autem: Propinquus vero erat locus urbi. τῶν Ἰουδαίων Μὴ γράφε, ὁ Βασιλεὺς τῶν ᾿Ιου ubi crucifixus est Jesus, ita ordinanda: Virinus @ δαίων, ἀλλ' ὅτι ἐκεῖνος εἶπε· Βασιλεύς εἰμι τῶν urbi erat locus ubi crucifixus est Jesus.) Ἰουδαίων. 'Απεκρίθη ο Πιλάτος· Ὁ γέγραφα, γέγραφα. Τίτλος μὲν οὖν, κατὰ Ῥωμαίους, ἡ αἰτία· [τὸ δὲ Εγγύς ἦν ὁ τόπος τῆς πόλεως, ὅποι ἐσταυρώθη ὁ ᾿Ιησοῦς οὕτω συντακτέν· ὅτι Ἐγγὺς τῆς πόλεως ἦν ὁ τόπος ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Ἰησοῦς.] Scripsit ergo Pilatus dictam causam, instituitque ut scripta, cunctis nota fieret, ne possent sua niaJitia (yy) Judæi Christo aliam causam aſſigere, aut divulgare (ss): sidiulque et hos notavit et illi patrocinatus est, quod propter invidiam esset crucifixus. Cum autem litteræ in altum positæ (a) regnum ejus clare promulgarent, conantur pontifces Judaorum inscriptionem invertere, dicentes Pilato: Noli scribere: Res Judaorum, ne vera videatur inscriptio, sed quod ille dixerit: Rex sum Judæorum, ut ille mendax appareat. Sed nequaquam persuaserunt ci. Respondit enim: Quod scripsi, scripsi, hoc est quod scriptum est non immuto. Juxta divinam Marc. xv, 26. 50 Luc. xx11, 58. p Ὁ μὲν οὖν Πιλάτος ἔγραψε την ῥηθεῖσαν αἰτίαν καὶ στηλιτεύσας πᾶσι κατέστησεν αὐτὴν γνώριμον, ἵνα μὴ δύνωνται Ἰουδαῖοι κακουργίας ἄλλην αἰτίαν επιφημίσαι τῷ Χριστῷ. Καὶ ὁμοῦ μὲν τούτους ἡμύ νατο· ὁμοῦ δὲ ἐκείνου ὑπεραπολογήσατο, ὅτι διὰ φθόνον ἐσταυρώθη. Ἐπεὶ δὲ ἀνέκειντο τὰ γράμματα λαμπρώς ανακηρύττοντα τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, ἐπιχειροῦσιν οἱ ἀρχιερεῖς τῶν Ἰουδαίων μετατρέψαι τὴν τοιαύτην ἐπιγραφὴν, λέγοντες τῷ Πιλάτῳ· Μὴ γράφει "Ο βασιλεὺς τῶν 'Ιουδαίων, ἵνα μὴ ἀληθὴς ἡ ἐπιγραφή δοκῇ· ἀλλ' ὅτι ἐκεῖνος εἶπε· Βασιλεύς εἰμι των Ιουδαίων, ἵνα ψευδῆς ἐκεῖνος φανῇ. Αλλ' οὐκ ἐν τούτῳ τέως παρέπεισαν αὐτόν. Απεκρίθη γάρ, οι Joan. ΧΙΧ, 19.22. Varia lectiones. In margine hæc habet codex uterque. Caret His Hentenius. Περϊόντων. Α. (gy) Sua malitia. Ac si legerit έκ κακουργίας. Οι ego edidi κακουργίας refertur ad αἰτίαν. Affigere aut divulgare. In Græco est tantum ἐπιφημίζειν, qual est rei nomen dare. Reddas. Ne quid aliud crimini dare possent Christo, Inclusa non agnoseit Hentenius. Υπεραπελογήσατο. Α. a In alium posita. Ανακεῖσθαι dicitur, quidquid publice aut in publico loco scriptum aut positum est. Redde: Cum vero titulus ille publice expositus luculenter regem eum declararet.

Vers. 87. Ει Judæorum. †† Scriptio in titulo practice, theoretic et theologicæ philosophie regem notat eum, qui crucifixus erat. Practica quidem, quod scriptum erat Romanorum lingua; regnum enim Romanum fortissimum vidit Daniel. practicæ autem est fortitudo. Theoreticæ, quod scriptum erat Græce; Greci enim præ reliquis gentibus theoretici. Theologicæ, propter Hebraicum; llebræi enim maxime omnium theologi. Καὶ — Ιουδαίων. [Η ἐν τῷ τίτλῳ γραφή πρακτικῆς, καὶ θεωρητικῆς, καὶ θεολογικῆς φιλοσοφίας βασιλέα τον σταυρωθέντα ἐμήνυε πρακτικής μὲν, διὰ τοῦ Ῥωμαϊστὶ γεγράφθαι· τὴν Ῥωμαϊκὴν γὰρ βασιλείαν ἀνδρειοτέραν πασῶν ὁ Δανιὴλ ἐθεάσατο· πρακτικῆς δὲ ἴδιον ἡ ἀνδρία· διὰ δὲ τοῦ Ἐλο ληνιστί, θεωρητικῆς· Έλληνες γὰρ θεωρητικώτεροι τῶν ἄλλων ἐθνῶν· διὰ δὲ τοῦ Εβραϊστὶ, θεολογικής θεολογικώτεροι γὰρ πάντων Εβραίοι ] Causam ob quam esset crucifixus: illam enim Τὴν αἰτίαν, δι' ἣν ἐσταυρώθη - σανίδι γὰρ ταύin tabula inscriptam superposuit Pilatus, ut ab την εγχαράξαντες οἱ περὶ τὸν Πιλάτον, ἐπέθηκαν, vinibus legi posset, et qui præsentes erant, et ὥστε ὑπὸ πάντων ἀναγινώσκεσθαι τῶν τε παρόντων qui præteribant. Marcus sane dicit: Et erat inscriptio καὶ τῶν παριόντων. Μάρκος μὲν οὖν εἶπε· causæ ejus scripta: Rex Judæorum "; Lucas vero: Καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας αὐτοῦ γεγραμErat autem et inscriptio scripta super eum litteris Græ- μένη· Ο βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων Λουκᾶς δέ - Ιν cis et Latinis ac Hebraicis: Hic est rex Judæorum **. δὲ καὶ ἡ ἐπιγραφὴ γεγραμμένη ἐπ' αὐτῷ γράμμασιν Hloc autem tribus inscriptum est linguis, eo quod Ελληνικοῖς καὶ Ῥωμαϊκοῖς καὶ ῾Εβραϊκοῖς· Οὗτός Enne multi ad civitatem venerant Judæorum Græci ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων. Τοῦτο δὲ τρισὶν ac Lațini; Joannes vero dicit: Scripsit autem et ἐγράφη διαλέκτοις, διὰ τὸ πολλοὺς ἐπιχωριάζειν τότε titulum Pilatus, posuitque super crucem. Erat au- τῇ πόλει τῶν Ἰουδαίων Ελληνας καὶ Ῥωμαίους. tem scriptum: Jesus Nasarenus, rex Judeorum. Hunc Ιωάννης δέ φησιν Ἔγραψε δὲ καὶ τίτλον ὁ ergo titulum multi legerunt Judæorum, quia prope Πιλάτος, καὶ ἔθηκεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ. Ἐν δὲ civitatem erat lorus ubi crucifixus est Jesus: el γεγραμμένον· Ἰησοῦς, ὁ Ναζωραίος, ο βασι crat scriptum Hebraice, Græce et Latine. Dicebant λεὺς τῶν Ἰουδαίων. Τοῦτον οὖν τὸν τίτλον ergo Pilato pontifices Judæorum: Noli scribere: Rex πολλοὶ ἀνέγνωσαν τῶν Ἰουδαίων, ὅτι ἐγγὺς ἦν Judæorum, sed, quod ille dixerit: Rex sum Judæo- ὁ τόπος τῆς πόλεως, ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Ἰησοῦς. rum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi”. Καὶ ἦν γεγραμμένον Εβραϊστί, Ελληνιστί, Titulus itaque apud Romanos causa dicitur. Ρωμαϊστί, "Ελεγον οὖν τῷ Πιλάτῳ οἱ ἀρχιερεῖς (+ + Isla autem: Propinquus vero erat locus urbi. τῶν Ἰουδαίων Μὴ γράφε, ὁ Βασιλεὺς τῶν ᾿Ιου ubi crucifixus est Jesus, ita ordinanda: Virinus @ δαίων, ἀλλ' ὅτι ἐκεῖνος εἶπε· Βασιλεύς εἰμι τῶν urbi erat locus ubi crucifixus est Jesus.) Ἰουδαίων. 'Απεκρίθη ο Πιλάτος· Ὁ γέγραφα, γέγραφα. Τίτλος μὲν οὖν, κατὰ Ῥωμαίους, ἡ αἰτία· [τὸ δὲ Εγγύς ἦν ὁ τόπος τῆς πόλεως, ὅποι ἐσταυρώθη ὁ ᾿Ιησοῦς οὕτω συντακτέν· ὅτι Ἐγγὺς τῆς πόλεως ἦν ὁ τόπος ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Ἰησοῦς.] Scripsit ergo Pilatus dictam causam, instituitque ut scripta, cunctis nota fieret, ne possent sua niaJitia (yy) Judæi Christo aliam causam aſſigere, aut divulgare (ss): sidiulque et hos notavit et illi patrocinatus est, quod propter invidiam esset crucifixus. Cum autem litteræ in altum positæ (a) regnum ejus clare promulgarent, conantur pontifces Judaorum inscriptionem invertere, dicentes Pilato: Noli scribere: Res Judaorum, ne vera videatur inscriptio, sed quod ille dixerit: Rex sum Judæorum, ut ille mendax appareat. Sed nequaquam persuaserunt ci. Respondit enim: Quod scripsi, scripsi, hoc est quod scriptum est non immuto. Juxta divinam Marc. xv, 26. 50 Luc. xx11, 58. p Ὁ μὲν οὖν Πιλάτος ἔγραψε την ῥηθεῖσαν αἰτίαν καὶ στηλιτεύσας πᾶσι κατέστησεν αὐτὴν γνώριμον, ἵνα μὴ δύνωνται Ἰουδαῖοι κακουργίας ἄλλην αἰτίαν επιφημίσαι τῷ Χριστῷ. Καὶ ὁμοῦ μὲν τούτους ἡμύ νατο· ὁμοῦ δὲ ἐκείνου ὑπεραπολογήσατο, ὅτι διὰ φθόνον ἐσταυρώθη. Ἐπεὶ δὲ ἀνέκειντο τὰ γράμματα λαμπρώς ανακηρύττοντα τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, ἐπιχειροῦσιν οἱ ἀρχιερεῖς τῶν Ἰουδαίων μετατρέψαι τὴν τοιαύτην ἐπιγραφὴν, λέγοντες τῷ Πιλάτῳ· Μὴ γράφει "Ο βασιλεὺς τῶν 'Ιουδαίων, ἵνα μὴ ἀληθὴς ἡ ἐπιγραφή δοκῇ· ἀλλ' ὅτι ἐκεῖνος εἶπε· Βασιλεύς εἰμι των Ιουδαίων, ἵνα ψευδῆς ἐκεῖνος φανῇ. Αλλ' οὐκ ἐν τούτῳ τέως παρέπεισαν αὐτόν. Απεκρίθη γάρ, οι Joan. ΧΙΧ, 19.22. Varia lectiones. In margine hæc habet codex uterque. Caret His Hentenius. Περϊόντων. Α. (gy) Sua malitia. Ac si legerit έκ κακουργίας. Οι ego edidi κακουργίας refertur ad αἰτίαν. Affigere aut divulgare. In Græco est tantum ἐπιφημίζειν, qual est rei nomen dare. Reddas. Ne quid aliud crimini dare possent Christo, Inclusa non agnoseit Hentenius. Υπεραπελογήσατο. Α. a In alium posita. Ανακεῖσθαι dicitur, quidquid publice aut in publico loco scriptum aut positum est. Redde: Cum vero titulus ille publice expositus luculenter regem eum declararet.

Vers. 87. Ει Judæorum. †† Scriptio in titulo practice, theoretic et theologicæ philosophie regem notat eum, qui crucifixus erat. Practica quidem, quod scriptum erat Romanorum lingua; regnum enim Romanum fortissimum vidit Daniel. practicæ autem est fortitudo. Theoreticæ, quod scriptum erat Græce; Greci enim præ reliquis gentibus theoretici. Theologicæ, propter Hebraicum; llebræi enim maxime omnium theologi. Καὶ — Ιουδαίων. [Η ἐν τῷ τίτλῳ γραφή πρακτικῆς, καὶ θεωρητικῆς, καὶ θεολογικῆς φιλοσοφίας βασιλέα τον σταυρωθέντα ἐμήνυε πρακτικής μὲν, διὰ τοῦ Ῥωμαϊστὶ γεγράφθαι· τὴν Ῥωμαϊκὴν γὰρ βασιλείαν ἀνδρειοτέραν πασῶν ὁ Δανιὴλ ἐθεάσατο· πρακτικῆς δὲ ἴδιον ἡ ἀνδρία· διὰ δὲ τοῦ Ἐλο ληνιστί, θεωρητικῆς· Έλληνες γὰρ θεωρητικώτεροι τῶν ἄλλων ἐθνῶν· διὰ δὲ τοῦ Εβραϊστὶ, θεολογικής θεολογικώτεροι γὰρ πάντων Εβραίοι ] Causam ob quam esset crucifixus: illam enim Τὴν αἰτίαν, δι' ἣν ἐσταυρώθη - σανίδι γὰρ ταύin tabula inscriptam superposuit Pilatus, ut ab την εγχαράξαντες οἱ περὶ τὸν Πιλάτον, ἐπέθηκαν, vinibus legi posset, et qui præsentes erant, et ὥστε ὑπὸ πάντων ἀναγινώσκεσθαι τῶν τε παρόντων qui præteribant. Marcus sane dicit: Et erat inscriptio καὶ τῶν παριόντων. Μάρκος μὲν οὖν εἶπε· causæ ejus scripta: Rex Judæorum "; Lucas vero: Καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας αὐτοῦ γεγραμErat autem et inscriptio scripta super eum litteris Græ- μένη· Ο βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων Λουκᾶς δέ - Ιν cis et Latinis ac Hebraicis: Hic est rex Judæorum **. δὲ καὶ ἡ ἐπιγραφὴ γεγραμμένη ἐπ' αὐτῷ γράμμασιν Hloc autem tribus inscriptum est linguis, eo quod Ελληνικοῖς καὶ Ῥωμαϊκοῖς καὶ ῾Εβραϊκοῖς· Οὗτός Enne multi ad civitatem venerant Judæorum Græci ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων. Τοῦτο δὲ τρισὶν ac Lațini; Joannes vero dicit: Scripsit autem et ἐγράφη διαλέκτοις, διὰ τὸ πολλοὺς ἐπιχωριάζειν τότε titulum Pilatus, posuitque super crucem. Erat au- τῇ πόλει τῶν Ἰουδαίων Ελληνας καὶ Ῥωμαίους. tem scriptum: Jesus Nasarenus, rex Judeorum. Hunc Ιωάννης δέ φησιν Ἔγραψε δὲ καὶ τίτλον ὁ ergo titulum multi legerunt Judæorum, quia prope Πιλάτος, καὶ ἔθηκεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ. Ἐν δὲ civitatem erat lorus ubi crucifixus est Jesus: el γεγραμμένον· Ἰησοῦς, ὁ Ναζωραίος, ο βασι crat scriptum Hebraice, Græce et Latine. Dicebant λεὺς τῶν Ἰουδαίων. Τοῦτον οὖν τὸν τίτλον ergo Pilato pontifices Judæorum: Noli scribere: Rex πολλοὶ ἀνέγνωσαν τῶν Ἰουδαίων, ὅτι ἐγγὺς ἦν Judæorum, sed, quod ille dixerit: Rex sum Judæo- ὁ τόπος τῆς πόλεως, ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Ἰησοῦς. rum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi”. Καὶ ἦν γεγραμμένον Εβραϊστί, Ελληνιστί, Titulus itaque apud Romanos causa dicitur. Ρωμαϊστί, "Ελεγον οὖν τῷ Πιλάτῳ οἱ ἀρχιερεῖς (+ + Isla autem: Propinquus vero erat locus urbi. τῶν Ἰουδαίων Μὴ γράφε, ὁ Βασιλεὺς τῶν ᾿Ιου ubi crucifixus est Jesus, ita ordinanda: Virinus @ δαίων, ἀλλ' ὅτι ἐκεῖνος εἶπε· Βασιλεύς εἰμι τῶν urbi erat locus ubi crucifixus est Jesus.) Ἰουδαίων. 'Απεκρίθη ο Πιλάτος· Ὁ γέγραφα, γέγραφα. Τίτλος μὲν οὖν, κατὰ Ῥωμαίους, ἡ αἰτία· [τὸ δὲ Εγγύς ἦν ὁ τόπος τῆς πόλεως, ὅποι ἐσταυρώθη ὁ ᾿Ιησοῦς οὕτω συντακτέν· ὅτι Ἐγγὺς τῆς πόλεως ἦν ὁ τόπος ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Ἰησοῦς.] Scripsit ergo Pilatus dictam causam, instituitque ut scripta, cunctis nota fieret, ne possent sua niaJitia (yy) Judæi Christo aliam causam aſſigere, aut divulgare (ss): sidiulque et hos notavit et illi patrocinatus est, quod propter invidiam esset crucifixus. Cum autem litteræ in altum positæ (a) regnum ejus clare promulgarent, conantur pontifces Judaorum inscriptionem invertere, dicentes Pilato: Noli scribere: Res Judaorum, ne vera videatur inscriptio, sed quod ille dixerit: Rex sum Judæorum, ut ille mendax appareat. Sed nequaquam persuaserunt ci. Respondit enim: Quod scripsi, scripsi, hoc est quod scriptum est non immuto. Juxta divinam Marc. xv, 26. 50 Luc. xx11, 58. p Ὁ μὲν οὖν Πιλάτος ἔγραψε την ῥηθεῖσαν αἰτίαν καὶ στηλιτεύσας πᾶσι κατέστησεν αὐτὴν γνώριμον, ἵνα μὴ δύνωνται Ἰουδαῖοι κακουργίας ἄλλην αἰτίαν επιφημίσαι τῷ Χριστῷ. Καὶ ὁμοῦ μὲν τούτους ἡμύ νατο· ὁμοῦ δὲ ἐκείνου ὑπεραπολογήσατο, ὅτι διὰ φθόνον ἐσταυρώθη. Ἐπεὶ δὲ ἀνέκειντο τὰ γράμματα λαμπρώς ανακηρύττοντα τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, ἐπιχειροῦσιν οἱ ἀρχιερεῖς τῶν Ἰουδαίων μετατρέψαι τὴν τοιαύτην ἐπιγραφὴν, λέγοντες τῷ Πιλάτῳ· Μὴ γράφει "Ο βασιλεὺς τῶν 'Ιουδαίων, ἵνα μὴ ἀληθὴς ἡ ἐπιγραφή δοκῇ· ἀλλ' ὅτι ἐκεῖνος εἶπε· Βασιλεύς εἰμι των Ιουδαίων, ἵνα ψευδῆς ἐκεῖνος φανῇ. Αλλ' οὐκ ἐν τούτῳ τέως παρέπεισαν αὐτόν. Απεκρίθη γάρ, οι Joan. ΧΙΧ, 19.22. Varia lectiones. In margine hæc habet codex uterque. Caret His Hentenius. Περϊόντων. Α. (gy) Sua malitia. Ac si legerit έκ κακουργίας. Οι ego edidi κακουργίας refertur ad αἰτίαν. Affigere aut divulgare. In Græco est tantum ἐπιφημίζειν, qual est rei nomen dare. Reddas. Ne quid aliud crimini dare possent Christo, Inclusa non agnoseit Hentenius. Υπεραπελογήσατο. Α. a In alium posita. Ανακεῖσθαι dicitur, quidquid publice aut in publico loco scriptum aut positum est. Redde: Cum vero titulus ille publice expositus luculenter regem eum declararet.

CAP. XXVII. Ο γέγραφα, γέγραφα, τουτέστιν, οὐκ ἀλλοιῶ & autem omnino providentiam titulus super solam τὸ γραφέν. Κατὰ θείαν δὲ πάντως πρόνοια, ὁ τίτ τλος ἐπετέθη μόνῳ τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ. Τῶν τριῶν γὰρ ἅμα τότε καταχωσθέντων, χρόνοις ὕστε ρον ὁ Δεσποτικὸς ἀναζητηθείς, ἀπὸ τοῦ τίτλου μάλλον γέγονε γνώριμος. Τότε – ευωνύμων. Καὶ τοῦτο τῆς τῶν Ἰουδαίων ἦν σπουδῆς, ἵνα, μέσον τῶν κακούργων κρεμάμενος, κακοῦργος καὶ αὐτὸς δοκῇ, καὶ ἵνα ἡ κοινωνία τῆς τιμωρίας κοινωνὸν αὐτὸν ἀνακηρύττῃ καὶ τῆς και κουργίας. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ δημοσίᾳ τοῦτον ἐσταύρωσαν, πάντων ὁρώντων φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, ὅτι καὶ εἱστήκει ὁ λαὸς θεωρῶν· καὶ χερσὶ στρατιω τικαῖς αὐτὸν σταυρωθῆναι παρεσκεύασαν, καὶ πάντα πεποιήκασιν, ἵνα καταχέωσιν αὐτοῦ παρά πᾶσι πονηρὰν ὑπόληψιν. Ἐπληροῦτο δὲ κανταῦθα ή τοῦ Ησαΐου προφητεία ή λέγουσα· Καὶ μετὰ ἀνόμων ἐλεγίσθη. Καὶ οἱ μὲν δύο λῃσταὶ τοὺς δύο λαούς γνίττοντο τόν τε παλαιόν, καὶ τὸν νέον. Τούτων γὰρ ὁ μὲν βλασφημῶν αὐτὸν ἀπέθανεν· ὁ δὲ πρὸς τῷ τέλει τοῦ του ἐπέγνω θεόν. Αὐτὸς δὲ μέσο; ἐκρεμάσθη τῶν δύο τούτων, ὡς μέσος γενόμενος τῆς τε Παλαιᾶς καὶ τῆς Νέας Διαθήκης. Οἱ δὲ - σταυροί. Οι παραπορευόμενοι τὴν ὁδὸν ἐκείνην Ἰουδαῖοι. Μάρκος δέ φησιν ὅτι ἔλεγον· Οὐὰ ὁ καταλύων τὸν ναὸν, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἔστι δὲ τὸ οὐὰ, χλευαστικὸν ἐπίρρημα καὶ ἐμπαικτικόν. Ἔλεγον δὲ τὰ τοιαῦτα, κωμῳδοῦντες αὐτὸν ὡς ψεύστην. Ομοίως – σώσαι. Τὸ ῾Ομοίως, διὰ τὴν βλασφη μίαν εἴρηται. Καὶ αὐτοὶ γὰρ ὁμοίως εβλασφήμουν αὐτὸν, εἰ καὶ ἐν ἑτέροις ρήμασι. Τὸ δὲ ᾿Αλλους ἔσωσεν, εἶπον, διαβάλλοντες τὰς θαυματουργίας αὐτοῦ, ὡς ἐν γοητείς γενομένας. Εἰ - ἐπ' αὐτῷ. Τοῦτο εἶπον διὰ τὴν ἐπιγραφὴν του τίτλου. Μὴ δυνηθέντες γὰρ αὐτὴν μετατρέψαι, πειρῶνται ψευδή ταύτην ἀπελέγξαι, διὰ τοῦ ζητεῖν δῆθεν ἀδύνατα. Καὶ κατέβη ἂν, εἰ πιστεύειν ἔμελλον. Πέποιθεν Christi crucem positus est. Cum enim tres cruces simul terra tunc obruerentŋr, multis temporibus requisita postmodum Domini crux, a titulo potissimum fuit cognita. Vers. 38. Tunc sinistris. Et hoc Jud:rorum opera factum est, ut in medio duorum maleficorum pendens, et ipse maleficus putaretur: utque participatio supplicii participem quoque eum prædicaret maleficii. Ob hoc siquidem eum cunctis videntibus publice crucifixerunt. Dicit autem Lucas quod staret populus spectans, utque (c) militum manibus crucifigeretur laborans (d), et modis onuibus faciens (e), ut prava de eo opinio apud omnes diffunderetur. Completa quoque est hic Isaiæ prophetia quæ dicit: Et cum iniquis depulalus est 58. Duo vero latrones duos populos ænigmatice Agurarunt, veterem scilicet ac novum. Horum siquidem ille blasphemiis eum appetens mortuus est; hic autem Deum in fine tandem hunc agnovit; ipse vero medius inter hos pependit, utpote medius effectus inter Vetus Novumque Testamentum. -b Vers. 39. Qui autem Vers. 40. cruce. Qui præteribant, puta illa via Judæi. Marcus vero ait quod dicebant: Vah qui destruis ", etc. Est autem dvd irridentis ac subsannantis adverbium (quod in Vah vertimus). Hæc autem ei quasi mendaci dicebant suggillantes. Vers. 41. Similiter Vers. 42. Salvum facere Similiter, propter blasphemiam dicit. Nam et hi quoque blasphemiis eum appetebant, etsi aliis verbis. Dixerunt autem: Alios salvos fecit, miracula ejus calumniantes, tanquam præstigiis facta fuerint. Vers. 42. Si - in eum. Hoc dicebant propter tituli inscriptionem. Cum enim non potuerint eam subvertere, falsam nituntur illam arguere, eo quod sibi impossibilia quæsierit. Et utique descendisset, si ipsi credituri fuissent. Υιός. Ο προεῖπε Δαυΐδ ἐκ προσο Vers. 43. Confidii - filius. Quod prædixit David ὠτου αὐτῶν, νῦν αὐτοὶ τοῦτο λέγουσιν, ἄγοντες in persona eoruin, hoc ipsi nunc dicunt, bujusεἰς πέρας τὴν τοιαύτην προφητείαν. Γέγραπται γάρ' modi prophetiam ad finem perducentes; scriplum Ελπισεν ἐπὶ Κύριον, φυσάσθω αὐτὸν, σωσάτω αὐτὸν, ὅτι θέλει αὐτόν.] Ἔλεγον οὖν ἐπικερτομοῦντες· Πέποιθεν ἐπὶ τὸν Θεὸν, ὡς Υἱὸς αὐτοῦ, σωθήτω παρ' αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ ἔλεγον, οὐχ ὡς τοῦ Θεοῦ μὴ δυναμένου ῥύσασθαι αὐτόν· ἀλλ' ὡς αὐτοῦ * Luc. xxi, 35. *ª Isa. Lill, 12. 'O abest. B. 'Η του Ησαίου, absunt. A. est enim: Speravit in Dominum, eripiat eum, salvum faciat eum, quoniam vult eum ". Dicebant ergo convitla jactantes: confidit in Deum, tanquam Filius ejus, servetur ab eo. Hoc autem dicebant, non quod Deus eum servare non posset, sed quod st Marc. xv, 29. ss Psal. ΧΧΙ, Varia lectiones. Dicit. Malim etiam ante dicit et post spectans duo puncta ponere. (c) Pro utque, malim, et ut. Τοῦτο νῦν αὐτοί. Α. Inclusa desunt. A. (α) Laborans. Laborarunt. (e) Modis omnibus faciens. Omnia fecerunt.

CAP. XXVII. Ο γέγραφα, γέγραφα, τουτέστιν, οὐκ ἀλλοιῶ & autem omnino providentiam titulus super solam τὸ γραφέν. Κατὰ θείαν δὲ πάντως πρόνοια, ὁ τίτ τλος ἐπετέθη μόνῳ τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ. Τῶν τριῶν γὰρ ἅμα τότε καταχωσθέντων, χρόνοις ὕστε ρον ὁ Δεσποτικὸς ἀναζητηθείς, ἀπὸ τοῦ τίτλου μάλλον γέγονε γνώριμος. Τότε – ευωνύμων. Καὶ τοῦτο τῆς τῶν Ἰουδαίων ἦν σπουδῆς, ἵνα, μέσον τῶν κακούργων κρεμάμενος, κακοῦργος καὶ αὐτὸς δοκῇ, καὶ ἵνα ἡ κοινωνία τῆς τιμωρίας κοινωνὸν αὐτὸν ἀνακηρύττῃ καὶ τῆς και κουργίας. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ δημοσίᾳ τοῦτον ἐσταύρωσαν, πάντων ὁρώντων φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, ὅτι καὶ εἱστήκει ὁ λαὸς θεωρῶν· καὶ χερσὶ στρατιω τικαῖς αὐτὸν σταυρωθῆναι παρεσκεύασαν, καὶ πάντα πεποιήκασιν, ἵνα καταχέωσιν αὐτοῦ παρά πᾶσι πονηρὰν ὑπόληψιν. Ἐπληροῦτο δὲ κανταῦθα ή τοῦ Ησαΐου προφητεία ή λέγουσα· Καὶ μετὰ ἀνόμων ἐλεγίσθη. Καὶ οἱ μὲν δύο λῃσταὶ τοὺς δύο λαούς γνίττοντο τόν τε παλαιόν, καὶ τὸν νέον. Τούτων γὰρ ὁ μὲν βλασφημῶν αὐτὸν ἀπέθανεν· ὁ δὲ πρὸς τῷ τέλει τοῦ του ἐπέγνω θεόν. Αὐτὸς δὲ μέσο; ἐκρεμάσθη τῶν δύο τούτων, ὡς μέσος γενόμενος τῆς τε Παλαιᾶς καὶ τῆς Νέας Διαθήκης. Οἱ δὲ - σταυροί. Οι παραπορευόμενοι τὴν ὁδὸν ἐκείνην Ἰουδαῖοι. Μάρκος δέ φησιν ὅτι ἔλεγον· Οὐὰ ὁ καταλύων τὸν ναὸν, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἔστι δὲ τὸ οὐὰ, χλευαστικὸν ἐπίρρημα καὶ ἐμπαικτικόν. Ἔλεγον δὲ τὰ τοιαῦτα, κωμῳδοῦντες αὐτὸν ὡς ψεύστην. Ομοίως – σώσαι. Τὸ ῾Ομοίως, διὰ τὴν βλασφη μίαν εἴρηται. Καὶ αὐτοὶ γὰρ ὁμοίως εβλασφήμουν αὐτὸν, εἰ καὶ ἐν ἑτέροις ρήμασι. Τὸ δὲ ᾿Αλλους ἔσωσεν, εἶπον, διαβάλλοντες τὰς θαυματουργίας αὐτοῦ, ὡς ἐν γοητείς γενομένας. Εἰ - ἐπ' αὐτῷ. Τοῦτο εἶπον διὰ τὴν ἐπιγραφὴν του τίτλου. Μὴ δυνηθέντες γὰρ αὐτὴν μετατρέψαι, πειρῶνται ψευδή ταύτην ἀπελέγξαι, διὰ τοῦ ζητεῖν δῆθεν ἀδύνατα. Καὶ κατέβη ἂν, εἰ πιστεύειν ἔμελλον. Πέποιθεν Christi crucem positus est. Cum enim tres cruces simul terra tunc obruerentŋr, multis temporibus requisita postmodum Domini crux, a titulo potissimum fuit cognita. Vers. 38. Tunc sinistris. Et hoc Jud:rorum opera factum est, ut in medio duorum maleficorum pendens, et ipse maleficus putaretur: utque participatio supplicii participem quoque eum prædicaret maleficii. Ob hoc siquidem eum cunctis videntibus publice crucifixerunt. Dicit autem Lucas quod staret populus spectans, utque (c) militum manibus crucifigeretur laborans (d), et modis onuibus faciens (e), ut prava de eo opinio apud omnes diffunderetur. Completa quoque est hic Isaiæ prophetia quæ dicit: Et cum iniquis depulalus est 58. Duo vero latrones duos populos ænigmatice Agurarunt, veterem scilicet ac novum. Horum siquidem ille blasphemiis eum appetens mortuus est; hic autem Deum in fine tandem hunc agnovit; ipse vero medius inter hos pependit, utpote medius effectus inter Vetus Novumque Testamentum. -b Vers. 39. Qui autem Vers. 40. cruce. Qui præteribant, puta illa via Judæi. Marcus vero ait quod dicebant: Vah qui destruis ", etc. Est autem dvd irridentis ac subsannantis adverbium (quod in Vah vertimus). Hæc autem ei quasi mendaci dicebant suggillantes. Vers. 41. Similiter Vers. 42. Salvum facere Similiter, propter blasphemiam dicit. Nam et hi quoque blasphemiis eum appetebant, etsi aliis verbis. Dixerunt autem: Alios salvos fecit, miracula ejus calumniantes, tanquam præstigiis facta fuerint. Vers. 42. Si - in eum. Hoc dicebant propter tituli inscriptionem. Cum enim non potuerint eam subvertere, falsam nituntur illam arguere, eo quod sibi impossibilia quæsierit. Et utique descendisset, si ipsi credituri fuissent. Υιός. Ο προεῖπε Δαυΐδ ἐκ προσο Vers. 43. Confidii - filius. Quod prædixit David ὠτου αὐτῶν, νῦν αὐτοὶ τοῦτο λέγουσιν, ἄγοντες in persona eoruin, hoc ipsi nunc dicunt, bujusεἰς πέρας τὴν τοιαύτην προφητείαν. Γέγραπται γάρ' modi prophetiam ad finem perducentes; scriplum Ελπισεν ἐπὶ Κύριον, φυσάσθω αὐτὸν, σωσάτω αὐτὸν, ὅτι θέλει αὐτόν.] Ἔλεγον οὖν ἐπικερτομοῦντες· Πέποιθεν ἐπὶ τὸν Θεὸν, ὡς Υἱὸς αὐτοῦ, σωθήτω παρ' αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ ἔλεγον, οὐχ ὡς τοῦ Θεοῦ μὴ δυναμένου ῥύσασθαι αὐτόν· ἀλλ' ὡς αὐτοῦ * Luc. xxi, 35. *ª Isa. Lill, 12. 'O abest. B. 'Η του Ησαίου, absunt. A. est enim: Speravit in Dominum, eripiat eum, salvum faciat eum, quoniam vult eum ". Dicebant ergo convitla jactantes: confidit in Deum, tanquam Filius ejus, servetur ab eo. Hoc autem dicebant, non quod Deus eum servare non posset, sed quod st Marc. xv, 29. ss Psal. ΧΧΙ, Varia lectiones. Dicit. Malim etiam ante dicit et post spectans duo puncta ponere. (c) Pro utque, malim, et ut. Τοῦτο νῦν αὐτοί. Α. Inclusa desunt. A. (α) Laborans. Laborarunt. (e) Modis omnibus faciens. Omnia fecerunt.

CAP. XXVII. Ο γέγραφα, γέγραφα, τουτέστιν, οὐκ ἀλλοιῶ & autem omnino providentiam titulus super solam τὸ γραφέν. Κατὰ θείαν δὲ πάντως πρόνοια, ὁ τίτ τλος ἐπετέθη μόνῳ τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ. Τῶν τριῶν γὰρ ἅμα τότε καταχωσθέντων, χρόνοις ὕστε ρον ὁ Δεσποτικὸς ἀναζητηθείς, ἀπὸ τοῦ τίτλου μάλλον γέγονε γνώριμος. Τότε – ευωνύμων. Καὶ τοῦτο τῆς τῶν Ἰουδαίων ἦν σπουδῆς, ἵνα, μέσον τῶν κακούργων κρεμάμενος, κακοῦργος καὶ αὐτὸς δοκῇ, καὶ ἵνα ἡ κοινωνία τῆς τιμωρίας κοινωνὸν αὐτὸν ἀνακηρύττῃ καὶ τῆς και κουργίας. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ δημοσίᾳ τοῦτον ἐσταύρωσαν, πάντων ὁρώντων φησὶ γὰρ ὁ Λουκᾶς, ὅτι καὶ εἱστήκει ὁ λαὸς θεωρῶν· καὶ χερσὶ στρατιω τικαῖς αὐτὸν σταυρωθῆναι παρεσκεύασαν, καὶ πάντα πεποιήκασιν, ἵνα καταχέωσιν αὐτοῦ παρά πᾶσι πονηρὰν ὑπόληψιν. Ἐπληροῦτο δὲ κανταῦθα ή τοῦ Ησαΐου προφητεία ή λέγουσα· Καὶ μετὰ ἀνόμων ἐλεγίσθη. Καὶ οἱ μὲν δύο λῃσταὶ τοὺς δύο λαούς γνίττοντο τόν τε παλαιόν, καὶ τὸν νέον. Τούτων γὰρ ὁ μὲν βλασφημῶν αὐτὸν ἀπέθανεν· ὁ δὲ πρὸς τῷ τέλει τοῦ του ἐπέγνω θεόν. Αὐτὸς δὲ μέσο; ἐκρεμάσθη τῶν δύο τούτων, ὡς μέσος γενόμενος τῆς τε Παλαιᾶς καὶ τῆς Νέας Διαθήκης. Οἱ δὲ - σταυροί. Οι παραπορευόμενοι τὴν ὁδὸν ἐκείνην Ἰουδαῖοι. Μάρκος δέ φησιν ὅτι ἔλεγον· Οὐὰ ὁ καταλύων τὸν ναὸν, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἔστι δὲ τὸ οὐὰ, χλευαστικὸν ἐπίρρημα καὶ ἐμπαικτικόν. Ἔλεγον δὲ τὰ τοιαῦτα, κωμῳδοῦντες αὐτὸν ὡς ψεύστην. Ομοίως – σώσαι. Τὸ ῾Ομοίως, διὰ τὴν βλασφη μίαν εἴρηται. Καὶ αὐτοὶ γὰρ ὁμοίως εβλασφήμουν αὐτὸν, εἰ καὶ ἐν ἑτέροις ρήμασι. Τὸ δὲ ᾿Αλλους ἔσωσεν, εἶπον, διαβάλλοντες τὰς θαυματουργίας αὐτοῦ, ὡς ἐν γοητείς γενομένας. Εἰ - ἐπ' αὐτῷ. Τοῦτο εἶπον διὰ τὴν ἐπιγραφὴν του τίτλου. Μὴ δυνηθέντες γὰρ αὐτὴν μετατρέψαι, πειρῶνται ψευδή ταύτην ἀπελέγξαι, διὰ τοῦ ζητεῖν δῆθεν ἀδύνατα. Καὶ κατέβη ἂν, εἰ πιστεύειν ἔμελλον. Πέποιθεν Christi crucem positus est. Cum enim tres cruces simul terra tunc obruerentŋr, multis temporibus requisita postmodum Domini crux, a titulo potissimum fuit cognita. Vers. 38. Tunc sinistris. Et hoc Jud:rorum opera factum est, ut in medio duorum maleficorum pendens, et ipse maleficus putaretur: utque participatio supplicii participem quoque eum prædicaret maleficii. Ob hoc siquidem eum cunctis videntibus publice crucifixerunt. Dicit autem Lucas quod staret populus spectans, utque (c) militum manibus crucifigeretur laborans (d), et modis onuibus faciens (e), ut prava de eo opinio apud omnes diffunderetur. Completa quoque est hic Isaiæ prophetia quæ dicit: Et cum iniquis depulalus est 58. Duo vero latrones duos populos ænigmatice Agurarunt, veterem scilicet ac novum. Horum siquidem ille blasphemiis eum appetens mortuus est; hic autem Deum in fine tandem hunc agnovit; ipse vero medius inter hos pependit, utpote medius effectus inter Vetus Novumque Testamentum. -b Vers. 39. Qui autem Vers. 40. cruce. Qui præteribant, puta illa via Judæi. Marcus vero ait quod dicebant: Vah qui destruis ", etc. Est autem dvd irridentis ac subsannantis adverbium (quod in Vah vertimus). Hæc autem ei quasi mendaci dicebant suggillantes. Vers. 41. Similiter Vers. 42. Salvum facere Similiter, propter blasphemiam dicit. Nam et hi quoque blasphemiis eum appetebant, etsi aliis verbis. Dixerunt autem: Alios salvos fecit, miracula ejus calumniantes, tanquam præstigiis facta fuerint. Vers. 42. Si - in eum. Hoc dicebant propter tituli inscriptionem. Cum enim non potuerint eam subvertere, falsam nituntur illam arguere, eo quod sibi impossibilia quæsierit. Et utique descendisset, si ipsi credituri fuissent. Υιός. Ο προεῖπε Δαυΐδ ἐκ προσο Vers. 43. Confidii - filius. Quod prædixit David ὠτου αὐτῶν, νῦν αὐτοὶ τοῦτο λέγουσιν, ἄγοντες in persona eoruin, hoc ipsi nunc dicunt, bujusεἰς πέρας τὴν τοιαύτην προφητείαν. Γέγραπται γάρ' modi prophetiam ad finem perducentes; scriplum Ελπισεν ἐπὶ Κύριον, φυσάσθω αὐτὸν, σωσάτω αὐτὸν, ὅτι θέλει αὐτόν.] Ἔλεγον οὖν ἐπικερτομοῦντες· Πέποιθεν ἐπὶ τὸν Θεὸν, ὡς Υἱὸς αὐτοῦ, σωθήτω παρ' αὐτοῦ. Τοῦτο δὲ ἔλεγον, οὐχ ὡς τοῦ Θεοῦ μὴ δυναμένου ῥύσασθαι αὐτόν· ἀλλ' ὡς αὐτοῦ * Luc. xxi, 35. *ª Isa. Lill, 12. 'O abest. B. 'Η του Ησαίου, absunt. A. est enim: Speravit in Dominum, eripiat eum, salvum faciat eum, quoniam vult eum ". Dicebant ergo convitla jactantes: confidit in Deum, tanquam Filius ejus, servetur ab eo. Hoc autem dicebant, non quod Deus eum servare non posset, sed quod st Marc. xv, 29. ss Psal. ΧΧΙ, Varia lectiones. Dicit. Malim etiam ante dicit et post spectans duo puncta ponere. (c) Pro utque, malim, et ut. Τοῦτο νῦν αὐτοί. Α. Inclusa desunt. A. (α) Laborans. Laborarunt. (e) Modis omnibus faciens. Omnia fecerunt.

non esset ipse Dei Filius, ut ipsi putabant. Sed, ο μὴ ὄντος Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καθὼς αὐτοὶ ζοντο. Αλλ' scelesti ac pessimi I ergo nec prophetæ erant prophetæ, nec justi profecto justi, ex quo Deus illos a periculis non eripuit. Verum et propheta et justi erant, nec minus tamen periculis subjacuerunt socundum variam uispensationem. Vers. 44. Id ipsum ei. Id ipsum, id est eodem modo. Non enim Judæos tantum inflamma vit diabolus, sed et Romanos milites furore agitavit, et ipsos etiam latrones, quanquam cum eo crucifixos, adversus eum exacerbavit. Matthaus itaque et Marcus ** utrumque aiunt exprobrasse ei. Lucas vero unum quidem convitiis illum agitasse dicit **, alterum autem blasphemantem magis increpasse. Primum siquidem ambo propriorum obliti laborum (f), ex crudelitate exprobrabant ei, utpote et ipsi Jadæi. Forte autem etiam id in gratiam Judæorum faciebant, ut propter hoc ipsos deponerent. Postmodum vero alter pœnitentia ductus est: tum quidem Christi signa ad memoriam revocans, ejusque conversationem inculpatam: tum vero audito quod etiam pro his qui ipsam crucifgebent intercessisset, veluti scripsit Lucas *; videns præterva et aerem præter naturam obscuratum, Vers. 45. nonam. Post petulantiæ ac scommatum satietatem id factum est, ut quiescente jam furore, aliquid a miraculo lucrifieri posset. Admirabilius enim erat hæc facere eum qui in c.uce pendebat, quam a cruce descendere. Quod siliac eum facere non suspicabantur, sed quod Deo hæc operante provenirent, timere sane oportcbat, et intelligere quod propter hunc ad iram commotds esset. Neque enim dicere potuerunt, quod solis eclipsis secundum naturam esset; nam ipsa et in uno temporis accidit momento, et 3. una parte terre, et non in deciuno quarto dle lune; hæ vero tenebræ et ad tres horas perseverarunt, el super universam terram: et decimo quarto die lunæ quando impossibile est secundum naturam contingere solis eclipsim. Vers. 46. Circiter dereliquisti? Davidicum est verbum. Hebraice autem ipsum clamavit, ut solis Hebræis notum fieret, qui soli Davidica noverant. Marcus vero Eloi, Eloi scripsit. Significavit autem Eli, Deus mi: Eloi vero, Deus meus. Clavorum ergo doloribus depressus, ait: Deus meus, Deus meus, ut quid dereliquisti me? hoc est propter quid me dimisisti ut sustinerem dolores. Hoc autem dixit, confirmans quod, sicut in veritate humanam assumpsit naturam, ita quoque vere crucifixus est, et non phantastice prout multi hæretici delirarunt. Neque enim nisi dolens ita clamasset. * Marc. IV, 32. *7 Luc. xxnı, 39, 40. d' α ὢ μιαροὶ καὶ παμμίαρος! λοιπὸν οὐδ' οἱ προφῆται ἦσαν προφῆται, οὐδὲ οἱ δίκαιοι πάντως δίκαια, ἐπειδὴ αὐτοὺς οὐκ εξήρπασε τῶν κινδύνων ὁ Θεός. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ ἦσαν καὶ ἐκινδύνευσαν κατά διαφό ρους οικονομίας. Τὸ δ' αὐτὸ αὐτῶν. Τὸ δ' αὐτό, ἀντὶ τοῦ, Ωσαύτως. Οὐ μόνον γὰρ τοὺς Ἰουδαίους ἐξέκαυσεν ὁ διάβολος, ἀλλὰ καὶ τοὺς Ῥωμαίους στρατιώτες εξοίστρησε, καὶ αὐτοὺς δὲ τοὺς λῃστάς, καὶ ταῦτα συνεσταυρωμένους, εξηγρίανε κατ' αὐτοῦ. Ματθαίος μὲν οὖν καὶ Μάρκος τους δύο φασὶν ὀνειδίζειν αὐτόν· Λουκάς δὲ τὸν ἕνα μὲν βλασφημεῖν αὐτὸν λέγει, τὸν ἕτερον δὲ μᾶλλον ἐπιτιμήν τῷ βλασφημοῦντι. Καὶ γὰρ πρῶτον μὲν οἱ δύο, τῶν ἰδίων εκλαθόμενοι πόνων, ἐξ ώμότητος ωνείδιζον αὐτὸν, Ἰουδαῖοι καὶ αὐτοὶ ὄντες· ίσως δὲ καὶ πρὸς χάριν τῶν Ἰουδαίων, ἵνα διὰ τοῦτο κατενέγκωσιν αὐτούς. Υστερον δὲ μετενόησεν ὁ εἷς· τοῦτο μὲν, υπομνησθεὶς τῶν σημείων τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνεπιλήπτου που λιτείας αὐτοῦ· τοῦτο δὲ καὶ ἀκούσας υπερευχομένου τῶν σταυρωσάντων μάλλον, ὡς ἱστόρησε Λουκάς ἔτι δὲ καὶ ἰδὼν τὸν ἀέρα σκοτιζόμενον παρὰ φύσιν. ᾿Απὸ - ἐνγάτης. Μετὰ τὸν κόρον τῆς παροινίας καὶ τῶν σκωμμάτων τοῦτο γέγονεν, ἵνα ήδη παυθέν τος τοῦ θυμοῦ κερδάναι τι δυνηθῶσιν ἀπὸ τοῦ θαύ ματος. Τοῦ καταβῆναι γὰρ ἀπὸ τοῦ σταυροῦ θαν μαστότερον ἦν τὸ τοιαῦτα ποιεῖν κρεμόμενον ἐπὶ τοῦ σταυροῦ. Εἰ δὲ μὴ αὐτὸν ταῦτα ποιεῖν ὑπελάμ βανον, ἀλλὰ καὶ, ὡς τοῦ Θεοῦ ταῦτα ποιοῦντος, ἔδει φοβηθῆναι καὶ συνιδεῖν ὅτι δι' αὐτὸν ὀργίζεται. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδύναντο λέγειν ὅτι κατὰ φύσιν ἔκλειψης ηλίου ἦν. Αύτη μὲν γὰρ καὶ ἐν μια ροπή καιρού για νεται, καὶ ἐν ἐνὶ μέρει τῆς γῆς, καὶ οὐκ ἐν τῇ τεσ σαρεσκαιδικάτῃ τῆς σελήνης. Τοῦτο δὲ τὴ σκότος καὶ ἐπὶ τρεῖς ὥρας διήρκεσε, καὶ ἐπὶ πᾶσαν γέγονε τὴν γῆν, καὶ ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τῆς σελήνης, ὅτε, πανσελήνου οὔσης, ἀμήχανον συμβαίνειν κατά φύσιν ἔκλειψιν ηλίου. Пер εγκατέλιπες; Δαυῒτικὸν μὲν τὸ ῥητόν· 'Εβραϊστὶ δὲ τοῦτο ἀνεβόησεν, ἵνα μόνοις Εβραίοις γνωρισθῇ, μόνοις ειδόσι τὰ Δαυῒτικά. Μάρκος δε, Έλων, Ελων ἔγραψε. Δηλοῖ δὲ τὸ μὲν 'Ηλι, Θεέ μου, τὸ δὲ Ελωί, Ο Θεός μου. 2; άνθρωπος δὲ, ταῖς ἀπὸ τῶν ἤλων ὀδύναις καταταθεὶς, φησί· Θεέ μου, Θεέ μου, ίνατί με έγε κατέλιπες; ήγουν, διατί με ἀφῆκες οὕτως ἀδυνα σθαι. Τοῦτο δὲ εἶπε βεβαιῶν ὅτι, ὥσπερ κατ' ἀλή θε:αν ἐνηνθρώπησεν, οὕτω καὶ κατ' ἀλήθειαν ἐσταυ ρώθη, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν, ὡς πολλοὶ τῶν αἱρε τικῶν ἐλήρησαν. Οὐ γὰρ ἂν ὁδυνώμενος οὕτως ἀν εβόησεν. ss ibid. 56. Variæ rectiones. Ω; ἄνθρωπος δέ, non habet Henlenius. (?) Laborum. Malim dolorum aut cruciatus.

non esset ipse Dei Filius, ut ipsi putabant. Sed, ο μὴ ὄντος Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καθὼς αὐτοὶ ζοντο. Αλλ' scelesti ac pessimi I ergo nec prophetæ erant prophetæ, nec justi profecto justi, ex quo Deus illos a periculis non eripuit. Verum et propheta et justi erant, nec minus tamen periculis subjacuerunt socundum variam uispensationem. Vers. 44. Id ipsum ei. Id ipsum, id est eodem modo. Non enim Judæos tantum inflamma vit diabolus, sed et Romanos milites furore agitavit, et ipsos etiam latrones, quanquam cum eo crucifixos, adversus eum exacerbavit. Matthaus itaque et Marcus ** utrumque aiunt exprobrasse ei. Lucas vero unum quidem convitiis illum agitasse dicit **, alterum autem blasphemantem magis increpasse. Primum siquidem ambo propriorum obliti laborum (f), ex crudelitate exprobrabant ei, utpote et ipsi Jadæi. Forte autem etiam id in gratiam Judæorum faciebant, ut propter hoc ipsos deponerent. Postmodum vero alter pœnitentia ductus est: tum quidem Christi signa ad memoriam revocans, ejusque conversationem inculpatam: tum vero audito quod etiam pro his qui ipsam crucifgebent intercessisset, veluti scripsit Lucas *; videns præterva et aerem præter naturam obscuratum, Vers. 45. nonam. Post petulantiæ ac scommatum satietatem id factum est, ut quiescente jam furore, aliquid a miraculo lucrifieri posset. Admirabilius enim erat hæc facere eum qui in c.uce pendebat, quam a cruce descendere. Quod siliac eum facere non suspicabantur, sed quod Deo hæc operante provenirent, timere sane oportcbat, et intelligere quod propter hunc ad iram commotds esset. Neque enim dicere potuerunt, quod solis eclipsis secundum naturam esset; nam ipsa et in uno temporis accidit momento, et 3. una parte terre, et non in deciuno quarto dle lune; hæ vero tenebræ et ad tres horas perseverarunt, el super universam terram: et decimo quarto die lunæ quando impossibile est secundum naturam contingere solis eclipsim. Vers. 46. Circiter dereliquisti? Davidicum est verbum. Hebraice autem ipsum clamavit, ut solis Hebræis notum fieret, qui soli Davidica noverant. Marcus vero Eloi, Eloi scripsit. Significavit autem Eli, Deus mi: Eloi vero, Deus meus. Clavorum ergo doloribus depressus, ait: Deus meus, Deus meus, ut quid dereliquisti me? hoc est propter quid me dimisisti ut sustinerem dolores. Hoc autem dixit, confirmans quod, sicut in veritate humanam assumpsit naturam, ita quoque vere crucifixus est, et non phantastice prout multi hæretici delirarunt. Neque enim nisi dolens ita clamasset. * Marc. IV, 32. *7 Luc. xxnı, 39, 40. d' α ὢ μιαροὶ καὶ παμμίαρος! λοιπὸν οὐδ' οἱ προφῆται ἦσαν προφῆται, οὐδὲ οἱ δίκαιοι πάντως δίκαια, ἐπειδὴ αὐτοὺς οὐκ εξήρπασε τῶν κινδύνων ὁ Θεός. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ ἦσαν καὶ ἐκινδύνευσαν κατά διαφό ρους οικονομίας. Τὸ δ' αὐτὸ αὐτῶν. Τὸ δ' αὐτό, ἀντὶ τοῦ, Ωσαύτως. Οὐ μόνον γὰρ τοὺς Ἰουδαίους ἐξέκαυσεν ὁ διάβολος, ἀλλὰ καὶ τοὺς Ῥωμαίους στρατιώτες εξοίστρησε, καὶ αὐτοὺς δὲ τοὺς λῃστάς, καὶ ταῦτα συνεσταυρωμένους, εξηγρίανε κατ' αὐτοῦ. Ματθαίος μὲν οὖν καὶ Μάρκος τους δύο φασὶν ὀνειδίζειν αὐτόν· Λουκάς δὲ τὸν ἕνα μὲν βλασφημεῖν αὐτὸν λέγει, τὸν ἕτερον δὲ μᾶλλον ἐπιτιμήν τῷ βλασφημοῦντι. Καὶ γὰρ πρῶτον μὲν οἱ δύο, τῶν ἰδίων εκλαθόμενοι πόνων, ἐξ ώμότητος ωνείδιζον αὐτὸν, Ἰουδαῖοι καὶ αὐτοὶ ὄντες· ίσως δὲ καὶ πρὸς χάριν τῶν Ἰουδαίων, ἵνα διὰ τοῦτο κατενέγκωσιν αὐτούς. Υστερον δὲ μετενόησεν ὁ εἷς· τοῦτο μὲν, υπομνησθεὶς τῶν σημείων τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνεπιλήπτου που λιτείας αὐτοῦ· τοῦτο δὲ καὶ ἀκούσας υπερευχομένου τῶν σταυρωσάντων μάλλον, ὡς ἱστόρησε Λουκάς ἔτι δὲ καὶ ἰδὼν τὸν ἀέρα σκοτιζόμενον παρὰ φύσιν. ᾿Απὸ - ἐνγάτης. Μετὰ τὸν κόρον τῆς παροινίας καὶ τῶν σκωμμάτων τοῦτο γέγονεν, ἵνα ήδη παυθέν τος τοῦ θυμοῦ κερδάναι τι δυνηθῶσιν ἀπὸ τοῦ θαύ ματος. Τοῦ καταβῆναι γὰρ ἀπὸ τοῦ σταυροῦ θαν μαστότερον ἦν τὸ τοιαῦτα ποιεῖν κρεμόμενον ἐπὶ τοῦ σταυροῦ. Εἰ δὲ μὴ αὐτὸν ταῦτα ποιεῖν ὑπελάμ βανον, ἀλλὰ καὶ, ὡς τοῦ Θεοῦ ταῦτα ποιοῦντος, ἔδει φοβηθῆναι καὶ συνιδεῖν ὅτι δι' αὐτὸν ὀργίζεται. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδύναντο λέγειν ὅτι κατὰ φύσιν ἔκλειψης ηλίου ἦν. Αύτη μὲν γὰρ καὶ ἐν μια ροπή καιρού για νεται, καὶ ἐν ἐνὶ μέρει τῆς γῆς, καὶ οὐκ ἐν τῇ τεσ σαρεσκαιδικάτῃ τῆς σελήνης. Τοῦτο δὲ τὴ σκότος καὶ ἐπὶ τρεῖς ὥρας διήρκεσε, καὶ ἐπὶ πᾶσαν γέγονε τὴν γῆν, καὶ ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τῆς σελήνης, ὅτε, πανσελήνου οὔσης, ἀμήχανον συμβαίνειν κατά φύσιν ἔκλειψιν ηλίου. Пер εγκατέλιπες; Δαυῒτικὸν μὲν τὸ ῥητόν· 'Εβραϊστὶ δὲ τοῦτο ἀνεβόησεν, ἵνα μόνοις Εβραίοις γνωρισθῇ, μόνοις ειδόσι τὰ Δαυῒτικά. Μάρκος δε, Έλων, Ελων ἔγραψε. Δηλοῖ δὲ τὸ μὲν 'Ηλι, Θεέ μου, τὸ δὲ Ελωί, Ο Θεός μου. 2; άνθρωπος δὲ, ταῖς ἀπὸ τῶν ἤλων ὀδύναις καταταθεὶς, φησί· Θεέ μου, Θεέ μου, ίνατί με έγε κατέλιπες; ήγουν, διατί με ἀφῆκες οὕτως ἀδυνα σθαι. Τοῦτο δὲ εἶπε βεβαιῶν ὅτι, ὥσπερ κατ' ἀλή θε:αν ἐνηνθρώπησεν, οὕτω καὶ κατ' ἀλήθειαν ἐσταυ ρώθη, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν, ὡς πολλοὶ τῶν αἱρε τικῶν ἐλήρησαν. Οὐ γὰρ ἂν ὁδυνώμενος οὕτως ἀν εβόησεν. ss ibid. 56. Variæ rectiones. Ω; ἄνθρωπος δέ, non habet Henlenius. (?) Laborum. Malim dolorum aut cruciatus.

non esset ipse Dei Filius, ut ipsi putabant. Sed, ο μὴ ὄντος Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καθὼς αὐτοὶ ζοντο. Αλλ' scelesti ac pessimi I ergo nec prophetæ erant prophetæ, nec justi profecto justi, ex quo Deus illos a periculis non eripuit. Verum et propheta et justi erant, nec minus tamen periculis subjacuerunt socundum variam uispensationem. Vers. 44. Id ipsum ei. Id ipsum, id est eodem modo. Non enim Judæos tantum inflamma vit diabolus, sed et Romanos milites furore agitavit, et ipsos etiam latrones, quanquam cum eo crucifixos, adversus eum exacerbavit. Matthaus itaque et Marcus ** utrumque aiunt exprobrasse ei. Lucas vero unum quidem convitiis illum agitasse dicit **, alterum autem blasphemantem magis increpasse. Primum siquidem ambo propriorum obliti laborum (f), ex crudelitate exprobrabant ei, utpote et ipsi Jadæi. Forte autem etiam id in gratiam Judæorum faciebant, ut propter hoc ipsos deponerent. Postmodum vero alter pœnitentia ductus est: tum quidem Christi signa ad memoriam revocans, ejusque conversationem inculpatam: tum vero audito quod etiam pro his qui ipsam crucifgebent intercessisset, veluti scripsit Lucas *; videns præterva et aerem præter naturam obscuratum, Vers. 45. nonam. Post petulantiæ ac scommatum satietatem id factum est, ut quiescente jam furore, aliquid a miraculo lucrifieri posset. Admirabilius enim erat hæc facere eum qui in c.uce pendebat, quam a cruce descendere. Quod siliac eum facere non suspicabantur, sed quod Deo hæc operante provenirent, timere sane oportcbat, et intelligere quod propter hunc ad iram commotds esset. Neque enim dicere potuerunt, quod solis eclipsis secundum naturam esset; nam ipsa et in uno temporis accidit momento, et 3. una parte terre, et non in deciuno quarto dle lune; hæ vero tenebræ et ad tres horas perseverarunt, el super universam terram: et decimo quarto die lunæ quando impossibile est secundum naturam contingere solis eclipsim. Vers. 46. Circiter dereliquisti? Davidicum est verbum. Hebraice autem ipsum clamavit, ut solis Hebræis notum fieret, qui soli Davidica noverant. Marcus vero Eloi, Eloi scripsit. Significavit autem Eli, Deus mi: Eloi vero, Deus meus. Clavorum ergo doloribus depressus, ait: Deus meus, Deus meus, ut quid dereliquisti me? hoc est propter quid me dimisisti ut sustinerem dolores. Hoc autem dixit, confirmans quod, sicut in veritate humanam assumpsit naturam, ita quoque vere crucifixus est, et non phantastice prout multi hæretici delirarunt. Neque enim nisi dolens ita clamasset. * Marc. IV, 32. *7 Luc. xxnı, 39, 40. d' α ὢ μιαροὶ καὶ παμμίαρος! λοιπὸν οὐδ' οἱ προφῆται ἦσαν προφῆται, οὐδὲ οἱ δίκαιοι πάντως δίκαια, ἐπειδὴ αὐτοὺς οὐκ εξήρπασε τῶν κινδύνων ὁ Θεός. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ ἦσαν καὶ ἐκινδύνευσαν κατά διαφό ρους οικονομίας. Τὸ δ' αὐτὸ αὐτῶν. Τὸ δ' αὐτό, ἀντὶ τοῦ, Ωσαύτως. Οὐ μόνον γὰρ τοὺς Ἰουδαίους ἐξέκαυσεν ὁ διάβολος, ἀλλὰ καὶ τοὺς Ῥωμαίους στρατιώτες εξοίστρησε, καὶ αὐτοὺς δὲ τοὺς λῃστάς, καὶ ταῦτα συνεσταυρωμένους, εξηγρίανε κατ' αὐτοῦ. Ματθαίος μὲν οὖν καὶ Μάρκος τους δύο φασὶν ὀνειδίζειν αὐτόν· Λουκάς δὲ τὸν ἕνα μὲν βλασφημεῖν αὐτὸν λέγει, τὸν ἕτερον δὲ μᾶλλον ἐπιτιμήν τῷ βλασφημοῦντι. Καὶ γὰρ πρῶτον μὲν οἱ δύο, τῶν ἰδίων εκλαθόμενοι πόνων, ἐξ ώμότητος ωνείδιζον αὐτὸν, Ἰουδαῖοι καὶ αὐτοὶ ὄντες· ίσως δὲ καὶ πρὸς χάριν τῶν Ἰουδαίων, ἵνα διὰ τοῦτο κατενέγκωσιν αὐτούς. Υστερον δὲ μετενόησεν ὁ εἷς· τοῦτο μὲν, υπομνησθεὶς τῶν σημείων τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνεπιλήπτου που λιτείας αὐτοῦ· τοῦτο δὲ καὶ ἀκούσας υπερευχομένου τῶν σταυρωσάντων μάλλον, ὡς ἱστόρησε Λουκάς ἔτι δὲ καὶ ἰδὼν τὸν ἀέρα σκοτιζόμενον παρὰ φύσιν. ᾿Απὸ - ἐνγάτης. Μετὰ τὸν κόρον τῆς παροινίας καὶ τῶν σκωμμάτων τοῦτο γέγονεν, ἵνα ήδη παυθέν τος τοῦ θυμοῦ κερδάναι τι δυνηθῶσιν ἀπὸ τοῦ θαύ ματος. Τοῦ καταβῆναι γὰρ ἀπὸ τοῦ σταυροῦ θαν μαστότερον ἦν τὸ τοιαῦτα ποιεῖν κρεμόμενον ἐπὶ τοῦ σταυροῦ. Εἰ δὲ μὴ αὐτὸν ταῦτα ποιεῖν ὑπελάμ βανον, ἀλλὰ καὶ, ὡς τοῦ Θεοῦ ταῦτα ποιοῦντος, ἔδει φοβηθῆναι καὶ συνιδεῖν ὅτι δι' αὐτὸν ὀργίζεται. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδύναντο λέγειν ὅτι κατὰ φύσιν ἔκλειψης ηλίου ἦν. Αύτη μὲν γὰρ καὶ ἐν μια ροπή καιρού για νεται, καὶ ἐν ἐνὶ μέρει τῆς γῆς, καὶ οὐκ ἐν τῇ τεσ σαρεσκαιδικάτῃ τῆς σελήνης. Τοῦτο δὲ τὴ σκότος καὶ ἐπὶ τρεῖς ὥρας διήρκεσε, καὶ ἐπὶ πᾶσαν γέγονε τὴν γῆν, καὶ ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τῆς σελήνης, ὅτε, πανσελήνου οὔσης, ἀμήχανον συμβαίνειν κατά φύσιν ἔκλειψιν ηλίου. Пер εγκατέλιπες; Δαυῒτικὸν μὲν τὸ ῥητόν· 'Εβραϊστὶ δὲ τοῦτο ἀνεβόησεν, ἵνα μόνοις Εβραίοις γνωρισθῇ, μόνοις ειδόσι τὰ Δαυῒτικά. Μάρκος δε, Έλων, Ελων ἔγραψε. Δηλοῖ δὲ τὸ μὲν 'Ηλι, Θεέ μου, τὸ δὲ Ελωί, Ο Θεός μου. 2; άνθρωπος δὲ, ταῖς ἀπὸ τῶν ἤλων ὀδύναις καταταθεὶς, φησί· Θεέ μου, Θεέ μου, ίνατί με έγε κατέλιπες; ήγουν, διατί με ἀφῆκες οὕτως ἀδυνα σθαι. Τοῦτο δὲ εἶπε βεβαιῶν ὅτι, ὥσπερ κατ' ἀλή θε:αν ἐνηνθρώπησεν, οὕτω καὶ κατ' ἀλήθειαν ἐσταυ ρώθη, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν, ὡς πολλοὶ τῶν αἱρε τικῶν ἐλήρησαν. Οὐ γὰρ ἂν ὁδυνώμενος οὕτως ἀν εβόησεν. ss ibid. 56. Variæ rectiones. Ω; ἄνθρωπος δέ, non habet Henlenius. (?) Laborum. Malim dolorum aut cruciatus.

non esset ipse Dei Filius, ut ipsi putabant. Sed, ο μὴ ὄντος Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καθὼς αὐτοὶ ζοντο. Αλλ' scelesti ac pessimi I ergo nec prophetæ erant prophetæ, nec justi profecto justi, ex quo Deus illos a periculis non eripuit. Verum et propheta et justi erant, nec minus tamen periculis subjacuerunt socundum variam uispensationem. Vers. 44. Id ipsum ei. Id ipsum, id est eodem modo. Non enim Judæos tantum inflamma vit diabolus, sed et Romanos milites furore agitavit, et ipsos etiam latrones, quanquam cum eo crucifixos, adversus eum exacerbavit. Matthaus itaque et Marcus ** utrumque aiunt exprobrasse ei. Lucas vero unum quidem convitiis illum agitasse dicit **, alterum autem blasphemantem magis increpasse. Primum siquidem ambo propriorum obliti laborum (f), ex crudelitate exprobrabant ei, utpote et ipsi Jadæi. Forte autem etiam id in gratiam Judæorum faciebant, ut propter hoc ipsos deponerent. Postmodum vero alter pœnitentia ductus est: tum quidem Christi signa ad memoriam revocans, ejusque conversationem inculpatam: tum vero audito quod etiam pro his qui ipsam crucifgebent intercessisset, veluti scripsit Lucas *; videns præterva et aerem præter naturam obscuratum, Vers. 45. nonam. Post petulantiæ ac scommatum satietatem id factum est, ut quiescente jam furore, aliquid a miraculo lucrifieri posset. Admirabilius enim erat hæc facere eum qui in c.uce pendebat, quam a cruce descendere. Quod siliac eum facere non suspicabantur, sed quod Deo hæc operante provenirent, timere sane oportcbat, et intelligere quod propter hunc ad iram commotds esset. Neque enim dicere potuerunt, quod solis eclipsis secundum naturam esset; nam ipsa et in uno temporis accidit momento, et 3. una parte terre, et non in deciuno quarto dle lune; hæ vero tenebræ et ad tres horas perseverarunt, el super universam terram: et decimo quarto die lunæ quando impossibile est secundum naturam contingere solis eclipsim. Vers. 46. Circiter dereliquisti? Davidicum est verbum. Hebraice autem ipsum clamavit, ut solis Hebræis notum fieret, qui soli Davidica noverant. Marcus vero Eloi, Eloi scripsit. Significavit autem Eli, Deus mi: Eloi vero, Deus meus. Clavorum ergo doloribus depressus, ait: Deus meus, Deus meus, ut quid dereliquisti me? hoc est propter quid me dimisisti ut sustinerem dolores. Hoc autem dixit, confirmans quod, sicut in veritate humanam assumpsit naturam, ita quoque vere crucifixus est, et non phantastice prout multi hæretici delirarunt. Neque enim nisi dolens ita clamasset. * Marc. IV, 32. *7 Luc. xxnı, 39, 40. d' α ὢ μιαροὶ καὶ παμμίαρος! λοιπὸν οὐδ' οἱ προφῆται ἦσαν προφῆται, οὐδὲ οἱ δίκαιοι πάντως δίκαια, ἐπειδὴ αὐτοὺς οὐκ εξήρπασε τῶν κινδύνων ὁ Θεός. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ ἦσαν καὶ ἐκινδύνευσαν κατά διαφό ρους οικονομίας. Τὸ δ' αὐτὸ αὐτῶν. Τὸ δ' αὐτό, ἀντὶ τοῦ, Ωσαύτως. Οὐ μόνον γὰρ τοὺς Ἰουδαίους ἐξέκαυσεν ὁ διάβολος, ἀλλὰ καὶ τοὺς Ῥωμαίους στρατιώτες εξοίστρησε, καὶ αὐτοὺς δὲ τοὺς λῃστάς, καὶ ταῦτα συνεσταυρωμένους, εξηγρίανε κατ' αὐτοῦ. Ματθαίος μὲν οὖν καὶ Μάρκος τους δύο φασὶν ὀνειδίζειν αὐτόν· Λουκάς δὲ τὸν ἕνα μὲν βλασφημεῖν αὐτὸν λέγει, τὸν ἕτερον δὲ μᾶλλον ἐπιτιμήν τῷ βλασφημοῦντι. Καὶ γὰρ πρῶτον μὲν οἱ δύο, τῶν ἰδίων εκλαθόμενοι πόνων, ἐξ ώμότητος ωνείδιζον αὐτὸν, Ἰουδαῖοι καὶ αὐτοὶ ὄντες· ίσως δὲ καὶ πρὸς χάριν τῶν Ἰουδαίων, ἵνα διὰ τοῦτο κατενέγκωσιν αὐτούς. Υστερον δὲ μετενόησεν ὁ εἷς· τοῦτο μὲν, υπομνησθεὶς τῶν σημείων τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνεπιλήπτου που λιτείας αὐτοῦ· τοῦτο δὲ καὶ ἀκούσας υπερευχομένου τῶν σταυρωσάντων μάλλον, ὡς ἱστόρησε Λουκάς ἔτι δὲ καὶ ἰδὼν τὸν ἀέρα σκοτιζόμενον παρὰ φύσιν. ᾿Απὸ - ἐνγάτης. Μετὰ τὸν κόρον τῆς παροινίας καὶ τῶν σκωμμάτων τοῦτο γέγονεν, ἵνα ήδη παυθέν τος τοῦ θυμοῦ κερδάναι τι δυνηθῶσιν ἀπὸ τοῦ θαύ ματος. Τοῦ καταβῆναι γὰρ ἀπὸ τοῦ σταυροῦ θαν μαστότερον ἦν τὸ τοιαῦτα ποιεῖν κρεμόμενον ἐπὶ τοῦ σταυροῦ. Εἰ δὲ μὴ αὐτὸν ταῦτα ποιεῖν ὑπελάμ βανον, ἀλλὰ καὶ, ὡς τοῦ Θεοῦ ταῦτα ποιοῦντος, ἔδει φοβηθῆναι καὶ συνιδεῖν ὅτι δι' αὐτὸν ὀργίζεται. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδύναντο λέγειν ὅτι κατὰ φύσιν ἔκλειψης ηλίου ἦν. Αύτη μὲν γὰρ καὶ ἐν μια ροπή καιρού για νεται, καὶ ἐν ἐνὶ μέρει τῆς γῆς, καὶ οὐκ ἐν τῇ τεσ σαρεσκαιδικάτῃ τῆς σελήνης. Τοῦτο δὲ τὴ σκότος καὶ ἐπὶ τρεῖς ὥρας διήρκεσε, καὶ ἐπὶ πᾶσαν γέγονε τὴν γῆν, καὶ ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τῆς σελήνης, ὅτε, πανσελήνου οὔσης, ἀμήχανον συμβαίνειν κατά φύσιν ἔκλειψιν ηλίου. Пер εγκατέλιπες; Δαυῒτικὸν μὲν τὸ ῥητόν· 'Εβραϊστὶ δὲ τοῦτο ἀνεβόησεν, ἵνα μόνοις Εβραίοις γνωρισθῇ, μόνοις ειδόσι τὰ Δαυῒτικά. Μάρκος δε, Έλων, Ελων ἔγραψε. Δηλοῖ δὲ τὸ μὲν 'Ηλι, Θεέ μου, τὸ δὲ Ελωί, Ο Θεός μου. 2; άνθρωπος δὲ, ταῖς ἀπὸ τῶν ἤλων ὀδύναις καταταθεὶς, φησί· Θεέ μου, Θεέ μου, ίνατί με έγε κατέλιπες; ήγουν, διατί με ἀφῆκες οὕτως ἀδυνα σθαι. Τοῦτο δὲ εἶπε βεβαιῶν ὅτι, ὥσπερ κατ' ἀλή θε:αν ἐνηνθρώπησεν, οὕτω καὶ κατ' ἀλήθειαν ἐσταυ ρώθη, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν, ὡς πολλοὶ τῶν αἱρε τικῶν ἐλήρησαν. Οὐ γὰρ ἂν ὁδυνώμενος οὕτως ἀν εβόησεν. ss ibid. 56. Variæ rectiones. Ω; ἄνθρωπος δέ, non habet Henlenius. (?) Laborum. Malim dolorum aut cruciatus.

Εστι δὲ καὶ ἑτέρω; εἰπεῖν ὅτι, ἤδη ἀποθνήσκων ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων, προσώπῳ τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων ἀνεβόησε τὴν δηλωθεῖσαν φωνήν. Φησὶ γὰρ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ὅτι ἐν ἑαυτῷ τυποι τὸ ἡμέτερον. Ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ ἐγκαταλελειμμένοι καὶ παρεωραμένοι πρότερον, εἶτα νῦν προσειλημμέν νοι καὶ σεσωσμένοι τοῖς αὐτοῦ πάθεσι. Τινές οὗτος. Στρατιῶται καὶ οὗτοι ἦσαν Ρωμαῖοι, τὴν Ἑβραῖδα φωνὴν ἀγνοοῦντες. Καὶ εὐθέως ἐπότιζεν αὐτόν. Παίζων τοῦτο πεποίηκε παρηγορῶν δῆθεν, καθὼς καὶ ὁ πρὸ αὐτοῦ, ἢ καὶ ἵνα ἡ δριμύτης τοῦ ὄξους προσθήκη γένηται τῆς ὀδύνης. Οι — αὐτόν. Μάρκος δέ φησιν ὅτι αὐτὸς ἔλεγεν "Αφετε, ίδωμεν, ει έρχεται Ηλίας καθελεῖν αὐτόν. Εἰκὸς δὲ τοῦτο λέγειν κακείνους καὶ τοῦτον. Ὁ δὲ ᾿Ιησοῦς πνεῦμα. Τίς δὲ ἦν ἡ φωνὴ, ἐδήλωσεν ὁ Λουκᾶς, ὅτι Πάτερ, εἰς χεῖρας σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου. Έκραξε δὲ φωνῇ μεγά λῃ, ίνα πάντες ἀκούσωσι, καὶ πάντες εἰδῶσιν ὅτι μέχρι τῆς τελευταίας ώρας πατέρα τὸν Θεὸν ὄνο μάζει, καὶ αὐτῷ τὸ πᾶν ἀνατίθησι, καὶ οὐκ ἔστιν ἀντίθεο;· ἔτι δὲ καὶ ἵνα μάθωσιν ὅτι κατ' εξου σίαν, ὅτι ἠθέλησεν, ἀποθνήσκει. Ὅτε γὰρ εἶπεν ὅτι Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου, τότε λοιπὸν τῷ θανάτῳ παρεχώρησε προτέρω χεσθαι αὐτῷ. CAP. XXVII. Potest autem et aliter dici, quod jam pro homi nibus moriens in persona generis humani dicta clamavit voce. Ait enim Gregorius Theologus, quod in seipso figurat quod nostrum est; nos siquidem primum derelicti eramus ac despecti, deinde nunc assumpti ac servati sumus illius afflictionibus. Vers. 47. Quidam — iste. Milites bi erant Romani, vocem Hebraicam ignorantes. Vers. 48. Statimque. ut biberet. Hic etiam ludens fecit ad modum consolantis sicut et præcedentes, aut ctiam ut aceti acerbitas additio feret illi doloris. Vers. 49. Caleri — eum. Marcus vero ait, quod hoc dixerit Sinite, videamus an veniat Elias ad deponendum eum. Verisimile es autem et hunc et illos hoc dixisse. Vers. 50. Jesus autem—spiritum. Quæ autem fuerit vox, signifcavit Lucas, videlicet: Pater, in manus luas commendabo spiritum meum ". Clamavit autem voce magna, ut omnes audierent, onnesque scirent, quod ad extremum usque spiritum Patrem Deum appellaret, universa in eo reponeret, nec essset ei contrarius: usque discerent quod sua potestate quando voluit mortuus est. Cum enim dixit: Pater, in manus tuas commendabo spiritum meum, tunc demum morti permisit, ut ad se accederet. Οὐκ εἶπε δὲ ὅτι Παρατίθημι, ἀλλ' ὅτι Παραθή σομαι, δηλῶν ὅτι μετά μικρὸν ἐκπνεύσει. Τὰ γὰρ μ Non autem dixit, Commendo, sed Commendabo, μετὰ τὴν εἰρημένην κραυγήν προσέθηκεν ὁ Ἰωάν νης, ὡς καὶ αὐτὰ παραλελειμμένα τοῖς ἄλλοις, λέγων· Ειστήκεισαν δὲ παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ ᾿Ιησοῦ ἡ Μήτηρ αὐτοῦ, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰπὼν δὲ, πῶς παρέθετο τὴν ἠγαπημένην Μητέρα καὶ παρθένον τῷ ἡγαπημένῳ μαθητῇ καὶ παρθένῳ, καὶ πῶς διψήσας ἔπιε τὸ ὄξος, τελευταῖόν φησιν· Ο:ε οὖν ἔλαβε τὸ ὄξος ὁ Ἰησοῦς, εἶπε. Τετέλεσται· καὶ κλίνας τὴν κεφα Ζην, παρέδωκε τὸ πνεῦμα. Περὶ ὧν ἁπάντων ζήτησ σον ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ. Καὶ ἰδοὺ ἐσχίσθησαν. [Έσχίσθη τὸ κά λυμμα τοῦ ναοῦ, καὶ ἀνεκαλύφθη τὰ ὑποκεκρυμμένα τούτῳ μυστήρια. Ερράγη τὰ τοῦ γράμματος, καὶ ἐφάνη τὰ τοῦ πνεύματος. "Η] ὁ μὲν ἥλιος ήμε φιέσατο σκότος, ὁ δὲ ναὸς ἔσχισε το καταπέτασμα, tenebris indutus est, templum vero scidit velum δηλοῦντες ὅτι πενθοῦσιν ἐπὶ τῷ παραλόγῳ τούτῳ θεάματι. Πενθούντων γάρ ἐστι, καὶ τὸ ῥηγνύειν τὴν ἐσθῆτα, καὶ τὸ περιτίθεσθαι στολήν μέλαιναν. Τῆς δὲ γῆς σεισθείσης, καὶ τῶν πετρῶν σχισθεισῶν, »º Marc. xv, 36. ** Luc. xxı, 46. significans quod paulo post exspiraturus sit. Unde et Joannes, quæ post dictam vocem facta sunt refert, tanquam etiam ab aliis prætermissa dicens: Stabat autem juxta crucem Jesu Mater ejus", elc. Ubi autem dixit, quomodo dilectam Matrem ac Virginem dilecto commendaverit discipulo ac virgini, et quomodo sitienti datum sit acetum ad potandum; tandem ait: Consummatum est, et inclinato capite tradidit spiritum, de quibus omnibus quære in Evangelio secundum Joannem. Vers. 51. Ει ecce scisse sunt. (++ Scissum est velamentum templi et revelata sunt tecta sub eo mysteria. Rupta sunt ea quæ erant littera, apparuerunt ea, quæ sunt spiritus. Aut) sol quidem suum, significando quod propter absurdum ac irrationabile (g) spectaculum lugeret; lugentium enim est vestem scindere, nigraque indui stola: Per terram autem motam, petrasque scissas ostendit σε Joan. 315, 25. • ibid. 50. Varia lectiones. Addiderim ώς. Atque ita fortasse Hentenius legit. Intellige: "Ο προσδραμὼν καὶ ποτίσας. (g) Absurdum ac irrationabile. In Græco unum est vocabulum παραλόγῳ. Παράλογον sane est id quod ει παρά λίγος, contra rationem. Malim taInclusa in marg. habet. A. Omiserat Hentenius. (52)Μυστηρίῳ. Β. men, inusitatum, inauditum, stupendum, horren dum.

Εστι δὲ καὶ ἑτέρω; εἰπεῖν ὅτι, ἤδη ἀποθνήσκων ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων, προσώπῳ τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων ἀνεβόησε τὴν δηλωθεῖσαν φωνήν. Φησὶ γὰρ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ὅτι ἐν ἑαυτῷ τυποι τὸ ἡμέτερον. Ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ ἐγκαταλελειμμένοι καὶ παρεωραμένοι πρότερον, εἶτα νῦν προσειλημμέν νοι καὶ σεσωσμένοι τοῖς αὐτοῦ πάθεσι. Τινές οὗτος. Στρατιῶται καὶ οὗτοι ἦσαν Ρωμαῖοι, τὴν Ἑβραῖδα φωνὴν ἀγνοοῦντες. Καὶ εὐθέως ἐπότιζεν αὐτόν. Παίζων τοῦτο πεποίηκε παρηγορῶν δῆθεν, καθὼς καὶ ὁ πρὸ αὐτοῦ, ἢ καὶ ἵνα ἡ δριμύτης τοῦ ὄξους προσθήκη γένηται τῆς ὀδύνης. Οι — αὐτόν. Μάρκος δέ φησιν ὅτι αὐτὸς ἔλεγεν "Αφετε, ίδωμεν, ει έρχεται Ηλίας καθελεῖν αὐτόν. Εἰκὸς δὲ τοῦτο λέγειν κακείνους καὶ τοῦτον. Ὁ δὲ ᾿Ιησοῦς πνεῦμα. Τίς δὲ ἦν ἡ φωνὴ, ἐδήλωσεν ὁ Λουκᾶς, ὅτι Πάτερ, εἰς χεῖρας σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου. Έκραξε δὲ φωνῇ μεγά λῃ, ίνα πάντες ἀκούσωσι, καὶ πάντες εἰδῶσιν ὅτι μέχρι τῆς τελευταίας ώρας πατέρα τὸν Θεὸν ὄνο μάζει, καὶ αὐτῷ τὸ πᾶν ἀνατίθησι, καὶ οὐκ ἔστιν ἀντίθεο;· ἔτι δὲ καὶ ἵνα μάθωσιν ὅτι κατ' εξου σίαν, ὅτι ἠθέλησεν, ἀποθνήσκει. Ὅτε γὰρ εἶπεν ὅτι Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου, τότε λοιπὸν τῷ θανάτῳ παρεχώρησε προτέρω χεσθαι αὐτῷ. CAP. XXVII. Potest autem et aliter dici, quod jam pro homi nibus moriens in persona generis humani dicta clamavit voce. Ait enim Gregorius Theologus, quod in seipso figurat quod nostrum est; nos siquidem primum derelicti eramus ac despecti, deinde nunc assumpti ac servati sumus illius afflictionibus. Vers. 47. Quidam — iste. Milites bi erant Romani, vocem Hebraicam ignorantes. Vers. 48. Statimque. ut biberet. Hic etiam ludens fecit ad modum consolantis sicut et præcedentes, aut ctiam ut aceti acerbitas additio feret illi doloris. Vers. 49. Caleri — eum. Marcus vero ait, quod hoc dixerit Sinite, videamus an veniat Elias ad deponendum eum. Verisimile es autem et hunc et illos hoc dixisse. Vers. 50. Jesus autem—spiritum. Quæ autem fuerit vox, signifcavit Lucas, videlicet: Pater, in manus luas commendabo spiritum meum ". Clamavit autem voce magna, ut omnes audierent, onnesque scirent, quod ad extremum usque spiritum Patrem Deum appellaret, universa in eo reponeret, nec essset ei contrarius: usque discerent quod sua potestate quando voluit mortuus est. Cum enim dixit: Pater, in manus tuas commendabo spiritum meum, tunc demum morti permisit, ut ad se accederet. Οὐκ εἶπε δὲ ὅτι Παρατίθημι, ἀλλ' ὅτι Παραθή σομαι, δηλῶν ὅτι μετά μικρὸν ἐκπνεύσει. Τὰ γὰρ μ Non autem dixit, Commendo, sed Commendabo, μετὰ τὴν εἰρημένην κραυγήν προσέθηκεν ὁ Ἰωάν νης, ὡς καὶ αὐτὰ παραλελειμμένα τοῖς ἄλλοις, λέγων· Ειστήκεισαν δὲ παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ ᾿Ιησοῦ ἡ Μήτηρ αὐτοῦ, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰπὼν δὲ, πῶς παρέθετο τὴν ἠγαπημένην Μητέρα καὶ παρθένον τῷ ἡγαπημένῳ μαθητῇ καὶ παρθένῳ, καὶ πῶς διψήσας ἔπιε τὸ ὄξος, τελευταῖόν φησιν· Ο:ε οὖν ἔλαβε τὸ ὄξος ὁ Ἰησοῦς, εἶπε. Τετέλεσται· καὶ κλίνας τὴν κεφα Ζην, παρέδωκε τὸ πνεῦμα. Περὶ ὧν ἁπάντων ζήτησ σον ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ. Καὶ ἰδοὺ ἐσχίσθησαν. [Έσχίσθη τὸ κά λυμμα τοῦ ναοῦ, καὶ ἀνεκαλύφθη τὰ ὑποκεκρυμμένα τούτῳ μυστήρια. Ερράγη τὰ τοῦ γράμματος, καὶ ἐφάνη τὰ τοῦ πνεύματος. "Η] ὁ μὲν ἥλιος ήμε φιέσατο σκότος, ὁ δὲ ναὸς ἔσχισε το καταπέτασμα, tenebris indutus est, templum vero scidit velum δηλοῦντες ὅτι πενθοῦσιν ἐπὶ τῷ παραλόγῳ τούτῳ θεάματι. Πενθούντων γάρ ἐστι, καὶ τὸ ῥηγνύειν τὴν ἐσθῆτα, καὶ τὸ περιτίθεσθαι στολήν μέλαιναν. Τῆς δὲ γῆς σεισθείσης, καὶ τῶν πετρῶν σχισθεισῶν, »º Marc. xv, 36. ** Luc. xxı, 46. significans quod paulo post exspiraturus sit. Unde et Joannes, quæ post dictam vocem facta sunt refert, tanquam etiam ab aliis prætermissa dicens: Stabat autem juxta crucem Jesu Mater ejus", elc. Ubi autem dixit, quomodo dilectam Matrem ac Virginem dilecto commendaverit discipulo ac virgini, et quomodo sitienti datum sit acetum ad potandum; tandem ait: Consummatum est, et inclinato capite tradidit spiritum, de quibus omnibus quære in Evangelio secundum Joannem. Vers. 51. Ει ecce scisse sunt. (++ Scissum est velamentum templi et revelata sunt tecta sub eo mysteria. Rupta sunt ea quæ erant littera, apparuerunt ea, quæ sunt spiritus. Aut) sol quidem suum, significando quod propter absurdum ac irrationabile (g) spectaculum lugeret; lugentium enim est vestem scindere, nigraque indui stola: Per terram autem motam, petrasque scissas ostendit σε Joan. 315, 25. • ibid. 50. Varia lectiones. Addiderim ώς. Atque ita fortasse Hentenius legit. Intellige: "Ο προσδραμὼν καὶ ποτίσας. (g) Absurdum ac irrationabile. In Græco unum est vocabulum παραλόγῳ. Παράλογον sane est id quod ει παρά λίγος, contra rationem. Malim taInclusa in marg. habet. A. Omiserat Hentenius. (52)Μυστηρίῳ. Β. men, inusitatum, inauditum, stupendum, horren dum.

Εστι δὲ καὶ ἑτέρω; εἰπεῖν ὅτι, ἤδη ἀποθνήσκων ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων, προσώπῳ τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων ἀνεβόησε τὴν δηλωθεῖσαν φωνήν. Φησὶ γὰρ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ὅτι ἐν ἑαυτῷ τυποι τὸ ἡμέτερον. Ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ ἐγκαταλελειμμένοι καὶ παρεωραμένοι πρότερον, εἶτα νῦν προσειλημμέν νοι καὶ σεσωσμένοι τοῖς αὐτοῦ πάθεσι. Τινές οὗτος. Στρατιῶται καὶ οὗτοι ἦσαν Ρωμαῖοι, τὴν Ἑβραῖδα φωνὴν ἀγνοοῦντες. Καὶ εὐθέως ἐπότιζεν αὐτόν. Παίζων τοῦτο πεποίηκε παρηγορῶν δῆθεν, καθὼς καὶ ὁ πρὸ αὐτοῦ, ἢ καὶ ἵνα ἡ δριμύτης τοῦ ὄξους προσθήκη γένηται τῆς ὀδύνης. Οι — αὐτόν. Μάρκος δέ φησιν ὅτι αὐτὸς ἔλεγεν "Αφετε, ίδωμεν, ει έρχεται Ηλίας καθελεῖν αὐτόν. Εἰκὸς δὲ τοῦτο λέγειν κακείνους καὶ τοῦτον. Ὁ δὲ ᾿Ιησοῦς πνεῦμα. Τίς δὲ ἦν ἡ φωνὴ, ἐδήλωσεν ὁ Λουκᾶς, ὅτι Πάτερ, εἰς χεῖρας σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου. Έκραξε δὲ φωνῇ μεγά λῃ, ίνα πάντες ἀκούσωσι, καὶ πάντες εἰδῶσιν ὅτι μέχρι τῆς τελευταίας ώρας πατέρα τὸν Θεὸν ὄνο μάζει, καὶ αὐτῷ τὸ πᾶν ἀνατίθησι, καὶ οὐκ ἔστιν ἀντίθεο;· ἔτι δὲ καὶ ἵνα μάθωσιν ὅτι κατ' εξου σίαν, ὅτι ἠθέλησεν, ἀποθνήσκει. Ὅτε γὰρ εἶπεν ὅτι Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου, τότε λοιπὸν τῷ θανάτῳ παρεχώρησε προτέρω χεσθαι αὐτῷ. CAP. XXVII. Potest autem et aliter dici, quod jam pro homi nibus moriens in persona generis humani dicta clamavit voce. Ait enim Gregorius Theologus, quod in seipso figurat quod nostrum est; nos siquidem primum derelicti eramus ac despecti, deinde nunc assumpti ac servati sumus illius afflictionibus. Vers. 47. Quidam — iste. Milites bi erant Romani, vocem Hebraicam ignorantes. Vers. 48. Statimque. ut biberet. Hic etiam ludens fecit ad modum consolantis sicut et præcedentes, aut ctiam ut aceti acerbitas additio feret illi doloris. Vers. 49. Caleri — eum. Marcus vero ait, quod hoc dixerit Sinite, videamus an veniat Elias ad deponendum eum. Verisimile es autem et hunc et illos hoc dixisse. Vers. 50. Jesus autem—spiritum. Quæ autem fuerit vox, signifcavit Lucas, videlicet: Pater, in manus luas commendabo spiritum meum ". Clamavit autem voce magna, ut omnes audierent, onnesque scirent, quod ad extremum usque spiritum Patrem Deum appellaret, universa in eo reponeret, nec essset ei contrarius: usque discerent quod sua potestate quando voluit mortuus est. Cum enim dixit: Pater, in manus tuas commendabo spiritum meum, tunc demum morti permisit, ut ad se accederet. Οὐκ εἶπε δὲ ὅτι Παρατίθημι, ἀλλ' ὅτι Παραθή σομαι, δηλῶν ὅτι μετά μικρὸν ἐκπνεύσει. Τὰ γὰρ μ Non autem dixit, Commendo, sed Commendabo, μετὰ τὴν εἰρημένην κραυγήν προσέθηκεν ὁ Ἰωάν νης, ὡς καὶ αὐτὰ παραλελειμμένα τοῖς ἄλλοις, λέγων· Ειστήκεισαν δὲ παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ ᾿Ιησοῦ ἡ Μήτηρ αὐτοῦ, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰπὼν δὲ, πῶς παρέθετο τὴν ἠγαπημένην Μητέρα καὶ παρθένον τῷ ἡγαπημένῳ μαθητῇ καὶ παρθένῳ, καὶ πῶς διψήσας ἔπιε τὸ ὄξος, τελευταῖόν φησιν· Ο:ε οὖν ἔλαβε τὸ ὄξος ὁ Ἰησοῦς, εἶπε. Τετέλεσται· καὶ κλίνας τὴν κεφα Ζην, παρέδωκε τὸ πνεῦμα. Περὶ ὧν ἁπάντων ζήτησ σον ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ. Καὶ ἰδοὺ ἐσχίσθησαν. [Έσχίσθη τὸ κά λυμμα τοῦ ναοῦ, καὶ ἀνεκαλύφθη τὰ ὑποκεκρυμμένα τούτῳ μυστήρια. Ερράγη τὰ τοῦ γράμματος, καὶ ἐφάνη τὰ τοῦ πνεύματος. "Η] ὁ μὲν ἥλιος ήμε φιέσατο σκότος, ὁ δὲ ναὸς ἔσχισε το καταπέτασμα, tenebris indutus est, templum vero scidit velum δηλοῦντες ὅτι πενθοῦσιν ἐπὶ τῷ παραλόγῳ τούτῳ θεάματι. Πενθούντων γάρ ἐστι, καὶ τὸ ῥηγνύειν τὴν ἐσθῆτα, καὶ τὸ περιτίθεσθαι στολήν μέλαιναν. Τῆς δὲ γῆς σεισθείσης, καὶ τῶν πετρῶν σχισθεισῶν, »º Marc. xv, 36. ** Luc. xxı, 46. significans quod paulo post exspiraturus sit. Unde et Joannes, quæ post dictam vocem facta sunt refert, tanquam etiam ab aliis prætermissa dicens: Stabat autem juxta crucem Jesu Mater ejus", elc. Ubi autem dixit, quomodo dilectam Matrem ac Virginem dilecto commendaverit discipulo ac virgini, et quomodo sitienti datum sit acetum ad potandum; tandem ait: Consummatum est, et inclinato capite tradidit spiritum, de quibus omnibus quære in Evangelio secundum Joannem. Vers. 51. Ει ecce scisse sunt. (++ Scissum est velamentum templi et revelata sunt tecta sub eo mysteria. Rupta sunt ea quæ erant littera, apparuerunt ea, quæ sunt spiritus. Aut) sol quidem suum, significando quod propter absurdum ac irrationabile (g) spectaculum lugeret; lugentium enim est vestem scindere, nigraque indui stola: Per terram autem motam, petrasque scissas ostendit σε Joan. 315, 25. • ibid. 50. Varia lectiones. Addiderim ώς. Atque ita fortasse Hentenius legit. Intellige: "Ο προσδραμὼν καὶ ποτίσας. (g) Absurdum ac irrationabile. In Græco unum est vocabulum παραλόγῳ. Παράλογον sane est id quod ει παρά λίγος, contra rationem. Malim taInclusa in marg. habet. A. Omiserat Hentenius. (52)Μυστηρίῳ. Β. men, inusitatum, inauditum, stupendum, horren dum.

Εστι δὲ καὶ ἑτέρω; εἰπεῖν ὅτι, ἤδη ἀποθνήσκων ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων, προσώπῳ τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων ἀνεβόησε τὴν δηλωθεῖσαν φωνήν. Φησὶ γὰρ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ὅτι ἐν ἑαυτῷ τυποι τὸ ἡμέτερον. Ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ ἐγκαταλελειμμένοι καὶ παρεωραμένοι πρότερον, εἶτα νῦν προσειλημμέν νοι καὶ σεσωσμένοι τοῖς αὐτοῦ πάθεσι. Τινές οὗτος. Στρατιῶται καὶ οὗτοι ἦσαν Ρωμαῖοι, τὴν Ἑβραῖδα φωνὴν ἀγνοοῦντες. Καὶ εὐθέως ἐπότιζεν αὐτόν. Παίζων τοῦτο πεποίηκε παρηγορῶν δῆθεν, καθὼς καὶ ὁ πρὸ αὐτοῦ, ἢ καὶ ἵνα ἡ δριμύτης τοῦ ὄξους προσθήκη γένηται τῆς ὀδύνης. Οι — αὐτόν. Μάρκος δέ φησιν ὅτι αὐτὸς ἔλεγεν "Αφετε, ίδωμεν, ει έρχεται Ηλίας καθελεῖν αὐτόν. Εἰκὸς δὲ τοῦτο λέγειν κακείνους καὶ τοῦτον. Ὁ δὲ ᾿Ιησοῦς πνεῦμα. Τίς δὲ ἦν ἡ φωνὴ, ἐδήλωσεν ὁ Λουκᾶς, ὅτι Πάτερ, εἰς χεῖρας σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου. Έκραξε δὲ φωνῇ μεγά λῃ, ίνα πάντες ἀκούσωσι, καὶ πάντες εἰδῶσιν ὅτι μέχρι τῆς τελευταίας ώρας πατέρα τὸν Θεὸν ὄνο μάζει, καὶ αὐτῷ τὸ πᾶν ἀνατίθησι, καὶ οὐκ ἔστιν ἀντίθεο;· ἔτι δὲ καὶ ἵνα μάθωσιν ὅτι κατ' εξου σίαν, ὅτι ἠθέλησεν, ἀποθνήσκει. Ὅτε γὰρ εἶπεν ὅτι Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου, τότε λοιπὸν τῷ θανάτῳ παρεχώρησε προτέρω χεσθαι αὐτῷ. CAP. XXVII. Potest autem et aliter dici, quod jam pro homi nibus moriens in persona generis humani dicta clamavit voce. Ait enim Gregorius Theologus, quod in seipso figurat quod nostrum est; nos siquidem primum derelicti eramus ac despecti, deinde nunc assumpti ac servati sumus illius afflictionibus. Vers. 47. Quidam — iste. Milites bi erant Romani, vocem Hebraicam ignorantes. Vers. 48. Statimque. ut biberet. Hic etiam ludens fecit ad modum consolantis sicut et præcedentes, aut ctiam ut aceti acerbitas additio feret illi doloris. Vers. 49. Caleri — eum. Marcus vero ait, quod hoc dixerit Sinite, videamus an veniat Elias ad deponendum eum. Verisimile es autem et hunc et illos hoc dixisse. Vers. 50. Jesus autem—spiritum. Quæ autem fuerit vox, signifcavit Lucas, videlicet: Pater, in manus luas commendabo spiritum meum ". Clamavit autem voce magna, ut omnes audierent, onnesque scirent, quod ad extremum usque spiritum Patrem Deum appellaret, universa in eo reponeret, nec essset ei contrarius: usque discerent quod sua potestate quando voluit mortuus est. Cum enim dixit: Pater, in manus tuas commendabo spiritum meum, tunc demum morti permisit, ut ad se accederet. Οὐκ εἶπε δὲ ὅτι Παρατίθημι, ἀλλ' ὅτι Παραθή σομαι, δηλῶν ὅτι μετά μικρὸν ἐκπνεύσει. Τὰ γὰρ μ Non autem dixit, Commendo, sed Commendabo, μετὰ τὴν εἰρημένην κραυγήν προσέθηκεν ὁ Ἰωάν νης, ὡς καὶ αὐτὰ παραλελειμμένα τοῖς ἄλλοις, λέγων· Ειστήκεισαν δὲ παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ ᾿Ιησοῦ ἡ Μήτηρ αὐτοῦ, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰπὼν δὲ, πῶς παρέθετο τὴν ἠγαπημένην Μητέρα καὶ παρθένον τῷ ἡγαπημένῳ μαθητῇ καὶ παρθένῳ, καὶ πῶς διψήσας ἔπιε τὸ ὄξος, τελευταῖόν φησιν· Ο:ε οὖν ἔλαβε τὸ ὄξος ὁ Ἰησοῦς, εἶπε. Τετέλεσται· καὶ κλίνας τὴν κεφα Ζην, παρέδωκε τὸ πνεῦμα. Περὶ ὧν ἁπάντων ζήτησ σον ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ. Καὶ ἰδοὺ ἐσχίσθησαν. [Έσχίσθη τὸ κά λυμμα τοῦ ναοῦ, καὶ ἀνεκαλύφθη τὰ ὑποκεκρυμμένα τούτῳ μυστήρια. Ερράγη τὰ τοῦ γράμματος, καὶ ἐφάνη τὰ τοῦ πνεύματος. "Η] ὁ μὲν ἥλιος ήμε φιέσατο σκότος, ὁ δὲ ναὸς ἔσχισε το καταπέτασμα, tenebris indutus est, templum vero scidit velum δηλοῦντες ὅτι πενθοῦσιν ἐπὶ τῷ παραλόγῳ τούτῳ θεάματι. Πενθούντων γάρ ἐστι, καὶ τὸ ῥηγνύειν τὴν ἐσθῆτα, καὶ τὸ περιτίθεσθαι στολήν μέλαιναν. Τῆς δὲ γῆς σεισθείσης, καὶ τῶν πετρῶν σχισθεισῶν, »º Marc. xv, 36. ** Luc. xxı, 46. significans quod paulo post exspiraturus sit. Unde et Joannes, quæ post dictam vocem facta sunt refert, tanquam etiam ab aliis prætermissa dicens: Stabat autem juxta crucem Jesu Mater ejus", elc. Ubi autem dixit, quomodo dilectam Matrem ac Virginem dilecto commendaverit discipulo ac virgini, et quomodo sitienti datum sit acetum ad potandum; tandem ait: Consummatum est, et inclinato capite tradidit spiritum, de quibus omnibus quære in Evangelio secundum Joannem. Vers. 51. Ει ecce scisse sunt. (++ Scissum est velamentum templi et revelata sunt tecta sub eo mysteria. Rupta sunt ea quæ erant littera, apparuerunt ea, quæ sunt spiritus. Aut) sol quidem suum, significando quod propter absurdum ac irrationabile (g) spectaculum lugeret; lugentium enim est vestem scindere, nigraque indui stola: Per terram autem motam, petrasque scissas ostendit σε Joan. 315, 25. • ibid. 50. Varia lectiones. Addiderim ώς. Atque ita fortasse Hentenius legit. Intellige: "Ο προσδραμὼν καὶ ποτίσας. (g) Absurdum ac irrationabile. In Græco unum est vocabulum παραλόγῳ. Παράλογον sane est id quod ει παρά λίγος, contra rationem. Malim taInclusa in marg. habet. A. Omiserat Hentenius. (52)Μυστηρίῳ. Β. men, inusitatum, inauditum, stupendum, horren dum.

quod potens esset in aggerem eos cumumre e: ἔδειξεν ὁ Χριστὸς ὅτι δυνατὸς ἦν ἐπιχῶσαι καὶ και ahruere: sed non vellet propter suam mansuetu- ταχῶσαι αὐτούς. Αλλ' οὐκ ἠθέλησε δι' οἰκεία, σε dinem, et propter illos qui ex eis erant credituri, luceraque daturi Proprie autem velum templi scissum est ad eorum redargutionem, cui contradicere non possent: ut si niterentur causari, et ad ea quæ naluraliter accidunt, passiones obscurati solis, terræ mole, petrarumque scissarum reducere: os illis obturaretur per veli scissionem, cum tale quid esse unquam factum demonstrare non possent. Scisso autem velo, ostendit Deus, quod a templo divina avolasset gratia: quodque interiora, pula Sancta sanctorum omnibus pervia ac couspicua constituenda essent: quod etiam postmodum ingredientibus Romanis factum est. Quod autem mihi magis placet accipe (i). Quia interiora veli figura erant cœli, exteriora vero terram figurabant, scissum jam velum, significavit divisum jam esse medium parietem inter cœlum et terram (puta inimicitiam) qui inter Deum erat et homines et factum esse cœlum hominibus pervium, soluto jam per Christum obstaculo medio ", talique nobis ascensu innovato. Universali - ter autem quæ facta sunt, divinæ iræ signa erant Judæorum insensibilitatem reprebendentia, horumque perditionem prædicantia. Vers. 52. Et surrexerunt. Ad demonstrationem potentia sum et hoc factum est, terroremque Judæorum: ut perpenderent, quod is qui adeo facile mortuos vivificaret, facilius posset vivos morti dare. Præterea etiam ad futuræ resurrectionis confirmationem. Vers. 53. Et multis. Egressi sunt et apparuerunt, ne phantastica videatur sepulcrorum apertio, ac dormientium resurrectio. Post resurrectionem autem ejus egressi sunt de sepulcris, ac venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt mulus, ut că eorum resurrectione certiores reddantur et ¿e resurrectione illius, cogitantes quod qui hos resuscitavit, multo magis seipsum resuscitavit. Sancti vero surrexerunt, ut ſide digni videan - tur, qui de Christo loquuntur. Postquam autem apparuerunt, iterum dormierunt. Vers. 54. Centurio autem erat iste. Hunc Marcus voce Latina centurionem vocal: Matthæus vero Graeca εκατόνταρχον, idem significante: quod enim Graci ἑκατὸν, hoc Latini centum vocant: Videns, inquit, centurio, qui ex adverso ejus astabat, quod sic emisso clamore exspirasset, dixit: Vere homo • Hebr. x, 20. Marc, xv, 59. Varia "Οτι ἀπέπτη λοιπόν. A. Ita Hentenius. Hic in margine codicis a manu prorsus recenti adjecta sunt bæc recentioris Græci: Τοῦτο το καταπέτασμα εσχίσθη εἰς δύο· ὑφαντὸν γὰρ ἦνα τὸ μὲν στημόνιον ἴστατο ἔρθιον· τὸ δὲ ὑφάδιον ἔπει Lucemque daturi. Εt splendituri: nimirum pietate et virtutibus. (i) Quod autem accipe. Accipe prorsus non est χρηστότητα, καὶ διὰ τοὺς μέλλοντας ἐξ αὐτῶν τις στεῦσαι καὶ λάμψαι. Ἰδικώτερον δὲ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ σχίζε ται πρὸς ἀναντίῤῥητον ἔλεγχον αὐτῶν, ἵνα, παι ρώμενοι αιτιολογεῖν, καὶ ἀνάγειν εἰς τὰ κατὰ φύσιν πάθη τόν τε τοῦ ἡλίου σκοτασμὸν, καὶ τῆς γῆς τὸν σεισμὸν, καὶ τῶν πετρῶν τὴν σχέσιν, επιστομία ζωνται τῇ σχίσει τοῦ καταπετάσματος, οὐδέποτε δυνάμενοι δεῖξαι τοιοῦτον γενόμενον. Τοῦ καταπετάσματος δὲ σχισθέντος, ἐδήλωσεν δ Θεός ὅτι ἀπέστη λοιπὸν ἡ θεία χάρις ἀπὸ τοῦ ναοῦ, καὶ ὅτι τὰ ἔνδον, ήτοι, τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, πᾶσι βατὰ καὶ θεατὰ καταστήσονται, δ καὶ γέγονεν ὕστερον, τῶν Ῥωμαίων εἰσελθόντων. Τὸ δὲ χαριέστερον, ἐπεὶ τὰ μὲν ἐντὸς τοῦ καταπι τάσματος τύπος ἦσαν τοῦ οὐρανοῦ, τὰ δ᾽ ἐκτὸς τύ πος τῆς γῆς, σχισθὲν ἤδη τὸ καταπέτασμα δεδήλω κεν, ὅτι ἐσχίσθη ἤδη τὸ μεσότοιχον τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ήγουν, ἡ ἔχθρα ή μεταξὺ τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων, καὶ γέγονεν ὁ οὐρανὸς βατὸς τοῖς ἀνθρώποις, τοῦ Χριστοῦ λύσαντος τουτον τον φρα γμὸν, καὶ τὴν τοιαύτην άνοδον ἡμῖν ἐγκαινίσαντος. Καθόλου δὲ δεῖγμα θεομηνίας ἦσαν τὰ γεγενημένα, καθαπτόμενα τῆς τῶν Ἰουδαίων ἀναισθησίας, καὶ προαγορεύοντα τὴν τούτων ἀπώλειαν Καὶ — ηγέρθη. Εἰς ἔνδειξιν καὶ τοῦτο γέγονε τῆς δυνάμεως αὐτοῦ καὶ φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἵνα λογίσωνται, ὅτι ὁ ζωώσας οὕτως εὐχερῶς τοὺς νεκροὺς εὐχερέστερον ἂν ἡδύνατο θανατώσαι τοὺς ζῶντας· ἔτι δὲ καὶ εἰς βεβαίωσιν τῆς μελλού σης ἀναστάσεως. " Καὶ — πολλοῖς. Εἰσῆλθον καὶ ἐνεφανίσθησαν, ἵνα μὴ δόξῃ κατὰ φαντασίαν ἥ τε τῶν μνημείων ἄνοιξις καὶ ἡ τῶν κεκοιμημένων ἔγερσις. Μετὰ τὴν ἔγερσιν δὲ αὐτοῦ ἐξῆλθον ἐκ τῶν μνημείων, καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν, καὶ ἐνεφανίσθησαν πολύ λοῖς, ἵνα ἐκ τῆς τούτων ἐγέρσεως πληροφορηθῶσι καὶ περὶ τῆς ἐκείνου, λογιζόμενοι ὅτι ὁ τούτους ἀναστήσας πολλῷ μᾶλλον ἑαυτὸν ἀνέστησεν. ῞Αγιοι δὲ ἠγέρθησαν, ἵνα δόξωσιν ἀξιόπιστοι, λέγοντες περί τοῦ Χριστοῦ. Ἐμφανισθέντες δὲ, πάλιν ἐκοιμήθησαν. 'Ο δὲ ἑκατόνταρχος ἦν οὗτος. Τοῦτον τὸν ἑκατόνταρχον ὁ Μάρκος κεντυρίωνα ὠνόμασε· κεν τυρίων γὰρ παρὰ Ῥωμαίοις ὁ ἑκατόνταρχος ἐπειδὴ καὶ τὰ ἑκατὸν, κέντε λέγουσιν. ᾿Ιδὼν δὲ, φησίν, ὁ κεντυρίων ὁ παρεστηκὼς ἐξεναντίας αὐτοῦ, ὅτι οὕτως κράξας ἐξέπνευσεν, εἶπεν· lectiones. σεν κάτω. Οὕτως ἱστόρηται παρὰ τῷ Πατρὶ ἡμῶν Ιωάννῃ τῷ Χρυσοστόμῳ. Sed apud Chrysostomum nihil reperio. ἵπο κέντουμ, ut 'notum est. Fecit auten Grecus ad formam Græcorum, ut πέντε. in Greco. Brevius reddas: Quod vero probabilius. Ερμηνεία χαριεστέρα est interpretatio probab:lior, acutior, subtilior, verior.

quod potens esset in aggerem eos cumumre e: ἔδειξεν ὁ Χριστὸς ὅτι δυνατὸς ἦν ἐπιχῶσαι καὶ και ahruere: sed non vellet propter suam mansuetu- ταχῶσαι αὐτούς. Αλλ' οὐκ ἠθέλησε δι' οἰκεία, σε dinem, et propter illos qui ex eis erant credituri, luceraque daturi Proprie autem velum templi scissum est ad eorum redargutionem, cui contradicere non possent: ut si niterentur causari, et ad ea quæ naluraliter accidunt, passiones obscurati solis, terræ mole, petrarumque scissarum reducere: os illis obturaretur per veli scissionem, cum tale quid esse unquam factum demonstrare non possent. Scisso autem velo, ostendit Deus, quod a templo divina avolasset gratia: quodque interiora, pula Sancta sanctorum omnibus pervia ac couspicua constituenda essent: quod etiam postmodum ingredientibus Romanis factum est. Quod autem mihi magis placet accipe (i). Quia interiora veli figura erant cœli, exteriora vero terram figurabant, scissum jam velum, significavit divisum jam esse medium parietem inter cœlum et terram (puta inimicitiam) qui inter Deum erat et homines et factum esse cœlum hominibus pervium, soluto jam per Christum obstaculo medio ", talique nobis ascensu innovato. Universali - ter autem quæ facta sunt, divinæ iræ signa erant Judæorum insensibilitatem reprebendentia, horumque perditionem prædicantia. Vers. 52. Et surrexerunt. Ad demonstrationem potentia sum et hoc factum est, terroremque Judæorum: ut perpenderent, quod is qui adeo facile mortuos vivificaret, facilius posset vivos morti dare. Præterea etiam ad futuræ resurrectionis confirmationem. Vers. 53. Et multis. Egressi sunt et apparuerunt, ne phantastica videatur sepulcrorum apertio, ac dormientium resurrectio. Post resurrectionem autem ejus egressi sunt de sepulcris, ac venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt mulus, ut că eorum resurrectione certiores reddantur et ¿e resurrectione illius, cogitantes quod qui hos resuscitavit, multo magis seipsum resuscitavit. Sancti vero surrexerunt, ut ſide digni videan - tur, qui de Christo loquuntur. Postquam autem apparuerunt, iterum dormierunt. Vers. 54. Centurio autem erat iste. Hunc Marcus voce Latina centurionem vocal: Matthæus vero Graeca εκατόνταρχον, idem significante: quod enim Graci ἑκατὸν, hoc Latini centum vocant: Videns, inquit, centurio, qui ex adverso ejus astabat, quod sic emisso clamore exspirasset, dixit: Vere homo • Hebr. x, 20. Marc, xv, 59. Varia "Οτι ἀπέπτη λοιπόν. A. Ita Hentenius. Hic in margine codicis a manu prorsus recenti adjecta sunt bæc recentioris Græci: Τοῦτο το καταπέτασμα εσχίσθη εἰς δύο· ὑφαντὸν γὰρ ἦνα τὸ μὲν στημόνιον ἴστατο ἔρθιον· τὸ δὲ ὑφάδιον ἔπει Lucemque daturi. Εt splendituri: nimirum pietate et virtutibus. (i) Quod autem accipe. Accipe prorsus non est χρηστότητα, καὶ διὰ τοὺς μέλλοντας ἐξ αὐτῶν τις στεῦσαι καὶ λάμψαι. Ἰδικώτερον δὲ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ σχίζε ται πρὸς ἀναντίῤῥητον ἔλεγχον αὐτῶν, ἵνα, παι ρώμενοι αιτιολογεῖν, καὶ ἀνάγειν εἰς τὰ κατὰ φύσιν πάθη τόν τε τοῦ ἡλίου σκοτασμὸν, καὶ τῆς γῆς τὸν σεισμὸν, καὶ τῶν πετρῶν τὴν σχέσιν, επιστομία ζωνται τῇ σχίσει τοῦ καταπετάσματος, οὐδέποτε δυνάμενοι δεῖξαι τοιοῦτον γενόμενον. Τοῦ καταπετάσματος δὲ σχισθέντος, ἐδήλωσεν δ Θεός ὅτι ἀπέστη λοιπὸν ἡ θεία χάρις ἀπὸ τοῦ ναοῦ, καὶ ὅτι τὰ ἔνδον, ήτοι, τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, πᾶσι βατὰ καὶ θεατὰ καταστήσονται, δ καὶ γέγονεν ὕστερον, τῶν Ῥωμαίων εἰσελθόντων. Τὸ δὲ χαριέστερον, ἐπεὶ τὰ μὲν ἐντὸς τοῦ καταπι τάσματος τύπος ἦσαν τοῦ οὐρανοῦ, τὰ δ᾽ ἐκτὸς τύ πος τῆς γῆς, σχισθὲν ἤδη τὸ καταπέτασμα δεδήλω κεν, ὅτι ἐσχίσθη ἤδη τὸ μεσότοιχον τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ήγουν, ἡ ἔχθρα ή μεταξὺ τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων, καὶ γέγονεν ὁ οὐρανὸς βατὸς τοῖς ἀνθρώποις, τοῦ Χριστοῦ λύσαντος τουτον τον φρα γμὸν, καὶ τὴν τοιαύτην άνοδον ἡμῖν ἐγκαινίσαντος. Καθόλου δὲ δεῖγμα θεομηνίας ἦσαν τὰ γεγενημένα, καθαπτόμενα τῆς τῶν Ἰουδαίων ἀναισθησίας, καὶ προαγορεύοντα τὴν τούτων ἀπώλειαν Καὶ — ηγέρθη. Εἰς ἔνδειξιν καὶ τοῦτο γέγονε τῆς δυνάμεως αὐτοῦ καὶ φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἵνα λογίσωνται, ὅτι ὁ ζωώσας οὕτως εὐχερῶς τοὺς νεκροὺς εὐχερέστερον ἂν ἡδύνατο θανατώσαι τοὺς ζῶντας· ἔτι δὲ καὶ εἰς βεβαίωσιν τῆς μελλού σης ἀναστάσεως. " Καὶ — πολλοῖς. Εἰσῆλθον καὶ ἐνεφανίσθησαν, ἵνα μὴ δόξῃ κατὰ φαντασίαν ἥ τε τῶν μνημείων ἄνοιξις καὶ ἡ τῶν κεκοιμημένων ἔγερσις. Μετὰ τὴν ἔγερσιν δὲ αὐτοῦ ἐξῆλθον ἐκ τῶν μνημείων, καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν, καὶ ἐνεφανίσθησαν πολύ λοῖς, ἵνα ἐκ τῆς τούτων ἐγέρσεως πληροφορηθῶσι καὶ περὶ τῆς ἐκείνου, λογιζόμενοι ὅτι ὁ τούτους ἀναστήσας πολλῷ μᾶλλον ἑαυτὸν ἀνέστησεν. ῞Αγιοι δὲ ἠγέρθησαν, ἵνα δόξωσιν ἀξιόπιστοι, λέγοντες περί τοῦ Χριστοῦ. Ἐμφανισθέντες δὲ, πάλιν ἐκοιμήθησαν. 'Ο δὲ ἑκατόνταρχος ἦν οὗτος. Τοῦτον τὸν ἑκατόνταρχον ὁ Μάρκος κεντυρίωνα ὠνόμασε· κεν τυρίων γὰρ παρὰ Ῥωμαίοις ὁ ἑκατόνταρχος ἐπειδὴ καὶ τὰ ἑκατὸν, κέντε λέγουσιν. ᾿Ιδὼν δὲ, φησίν, ὁ κεντυρίων ὁ παρεστηκὼς ἐξεναντίας αὐτοῦ, ὅτι οὕτως κράξας ἐξέπνευσεν, εἶπεν· lectiones. σεν κάτω. Οὕτως ἱστόρηται παρὰ τῷ Πατρὶ ἡμῶν Ιωάννῃ τῷ Χρυσοστόμῳ. Sed apud Chrysostomum nihil reperio. ἵπο κέντουμ, ut 'notum est. Fecit auten Grecus ad formam Græcorum, ut πέντε. in Greco. Brevius reddas: Quod vero probabilius. Ερμηνεία χαριεστέρα est interpretatio probab:lior, acutior, subtilior, verior.

quod potens esset in aggerem eos cumumre e: ἔδειξεν ὁ Χριστὸς ὅτι δυνατὸς ἦν ἐπιχῶσαι καὶ και ahruere: sed non vellet propter suam mansuetu- ταχῶσαι αὐτούς. Αλλ' οὐκ ἠθέλησε δι' οἰκεία, σε dinem, et propter illos qui ex eis erant credituri, luceraque daturi Proprie autem velum templi scissum est ad eorum redargutionem, cui contradicere non possent: ut si niterentur causari, et ad ea quæ naluraliter accidunt, passiones obscurati solis, terræ mole, petrarumque scissarum reducere: os illis obturaretur per veli scissionem, cum tale quid esse unquam factum demonstrare non possent. Scisso autem velo, ostendit Deus, quod a templo divina avolasset gratia: quodque interiora, pula Sancta sanctorum omnibus pervia ac couspicua constituenda essent: quod etiam postmodum ingredientibus Romanis factum est. Quod autem mihi magis placet accipe (i). Quia interiora veli figura erant cœli, exteriora vero terram figurabant, scissum jam velum, significavit divisum jam esse medium parietem inter cœlum et terram (puta inimicitiam) qui inter Deum erat et homines et factum esse cœlum hominibus pervium, soluto jam per Christum obstaculo medio ", talique nobis ascensu innovato. Universali - ter autem quæ facta sunt, divinæ iræ signa erant Judæorum insensibilitatem reprebendentia, horumque perditionem prædicantia. Vers. 52. Et surrexerunt. Ad demonstrationem potentia sum et hoc factum est, terroremque Judæorum: ut perpenderent, quod is qui adeo facile mortuos vivificaret, facilius posset vivos morti dare. Præterea etiam ad futuræ resurrectionis confirmationem. Vers. 53. Et multis. Egressi sunt et apparuerunt, ne phantastica videatur sepulcrorum apertio, ac dormientium resurrectio. Post resurrectionem autem ejus egressi sunt de sepulcris, ac venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt mulus, ut că eorum resurrectione certiores reddantur et ¿e resurrectione illius, cogitantes quod qui hos resuscitavit, multo magis seipsum resuscitavit. Sancti vero surrexerunt, ut ſide digni videan - tur, qui de Christo loquuntur. Postquam autem apparuerunt, iterum dormierunt. Vers. 54. Centurio autem erat iste. Hunc Marcus voce Latina centurionem vocal: Matthæus vero Graeca εκατόνταρχον, idem significante: quod enim Graci ἑκατὸν, hoc Latini centum vocant: Videns, inquit, centurio, qui ex adverso ejus astabat, quod sic emisso clamore exspirasset, dixit: Vere homo • Hebr. x, 20. Marc, xv, 59. Varia "Οτι ἀπέπτη λοιπόν. A. Ita Hentenius. Hic in margine codicis a manu prorsus recenti adjecta sunt bæc recentioris Græci: Τοῦτο το καταπέτασμα εσχίσθη εἰς δύο· ὑφαντὸν γὰρ ἦνα τὸ μὲν στημόνιον ἴστατο ἔρθιον· τὸ δὲ ὑφάδιον ἔπει Lucemque daturi. Εt splendituri: nimirum pietate et virtutibus. (i) Quod autem accipe. Accipe prorsus non est χρηστότητα, καὶ διὰ τοὺς μέλλοντας ἐξ αὐτῶν τις στεῦσαι καὶ λάμψαι. Ἰδικώτερον δὲ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ σχίζε ται πρὸς ἀναντίῤῥητον ἔλεγχον αὐτῶν, ἵνα, παι ρώμενοι αιτιολογεῖν, καὶ ἀνάγειν εἰς τὰ κατὰ φύσιν πάθη τόν τε τοῦ ἡλίου σκοτασμὸν, καὶ τῆς γῆς τὸν σεισμὸν, καὶ τῶν πετρῶν τὴν σχέσιν, επιστομία ζωνται τῇ σχίσει τοῦ καταπετάσματος, οὐδέποτε δυνάμενοι δεῖξαι τοιοῦτον γενόμενον. Τοῦ καταπετάσματος δὲ σχισθέντος, ἐδήλωσεν δ Θεός ὅτι ἀπέστη λοιπὸν ἡ θεία χάρις ἀπὸ τοῦ ναοῦ, καὶ ὅτι τὰ ἔνδον, ήτοι, τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, πᾶσι βατὰ καὶ θεατὰ καταστήσονται, δ καὶ γέγονεν ὕστερον, τῶν Ῥωμαίων εἰσελθόντων. Τὸ δὲ χαριέστερον, ἐπεὶ τὰ μὲν ἐντὸς τοῦ καταπι τάσματος τύπος ἦσαν τοῦ οὐρανοῦ, τὰ δ᾽ ἐκτὸς τύ πος τῆς γῆς, σχισθὲν ἤδη τὸ καταπέτασμα δεδήλω κεν, ὅτι ἐσχίσθη ἤδη τὸ μεσότοιχον τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ήγουν, ἡ ἔχθρα ή μεταξὺ τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων, καὶ γέγονεν ὁ οὐρανὸς βατὸς τοῖς ἀνθρώποις, τοῦ Χριστοῦ λύσαντος τουτον τον φρα γμὸν, καὶ τὴν τοιαύτην άνοδον ἡμῖν ἐγκαινίσαντος. Καθόλου δὲ δεῖγμα θεομηνίας ἦσαν τὰ γεγενημένα, καθαπτόμενα τῆς τῶν Ἰουδαίων ἀναισθησίας, καὶ προαγορεύοντα τὴν τούτων ἀπώλειαν Καὶ — ηγέρθη. Εἰς ἔνδειξιν καὶ τοῦτο γέγονε τῆς δυνάμεως αὐτοῦ καὶ φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἵνα λογίσωνται, ὅτι ὁ ζωώσας οὕτως εὐχερῶς τοὺς νεκροὺς εὐχερέστερον ἂν ἡδύνατο θανατώσαι τοὺς ζῶντας· ἔτι δὲ καὶ εἰς βεβαίωσιν τῆς μελλού σης ἀναστάσεως. " Καὶ — πολλοῖς. Εἰσῆλθον καὶ ἐνεφανίσθησαν, ἵνα μὴ δόξῃ κατὰ φαντασίαν ἥ τε τῶν μνημείων ἄνοιξις καὶ ἡ τῶν κεκοιμημένων ἔγερσις. Μετὰ τὴν ἔγερσιν δὲ αὐτοῦ ἐξῆλθον ἐκ τῶν μνημείων, καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν, καὶ ἐνεφανίσθησαν πολύ λοῖς, ἵνα ἐκ τῆς τούτων ἐγέρσεως πληροφορηθῶσι καὶ περὶ τῆς ἐκείνου, λογιζόμενοι ὅτι ὁ τούτους ἀναστήσας πολλῷ μᾶλλον ἑαυτὸν ἀνέστησεν. ῞Αγιοι δὲ ἠγέρθησαν, ἵνα δόξωσιν ἀξιόπιστοι, λέγοντες περί τοῦ Χριστοῦ. Ἐμφανισθέντες δὲ, πάλιν ἐκοιμήθησαν. 'Ο δὲ ἑκατόνταρχος ἦν οὗτος. Τοῦτον τὸν ἑκατόνταρχον ὁ Μάρκος κεντυρίωνα ὠνόμασε· κεν τυρίων γὰρ παρὰ Ῥωμαίοις ὁ ἑκατόνταρχος ἐπειδὴ καὶ τὰ ἑκατὸν, κέντε λέγουσιν. ᾿Ιδὼν δὲ, φησίν, ὁ κεντυρίων ὁ παρεστηκὼς ἐξεναντίας αὐτοῦ, ὅτι οὕτως κράξας ἐξέπνευσεν, εἶπεν· lectiones. σεν κάτω. Οὕτως ἱστόρηται παρὰ τῷ Πατρὶ ἡμῶν Ιωάννῃ τῷ Χρυσοστόμῳ. Sed apud Chrysostomum nihil reperio. ἵπο κέντουμ, ut 'notum est. Fecit auten Grecus ad formam Græcorum, ut πέντε. in Greco. Brevius reddas: Quod vero probabilius. Ερμηνεία χαριεστέρα est interpretatio probab:lior, acutior, subtilior, verior.

quod potens esset in aggerem eos cumumre e: ἔδειξεν ὁ Χριστὸς ὅτι δυνατὸς ἦν ἐπιχῶσαι καὶ και ahruere: sed non vellet propter suam mansuetu- ταχῶσαι αὐτούς. Αλλ' οὐκ ἠθέλησε δι' οἰκεία, σε dinem, et propter illos qui ex eis erant credituri, luceraque daturi Proprie autem velum templi scissum est ad eorum redargutionem, cui contradicere non possent: ut si niterentur causari, et ad ea quæ naluraliter accidunt, passiones obscurati solis, terræ mole, petrarumque scissarum reducere: os illis obturaretur per veli scissionem, cum tale quid esse unquam factum demonstrare non possent. Scisso autem velo, ostendit Deus, quod a templo divina avolasset gratia: quodque interiora, pula Sancta sanctorum omnibus pervia ac couspicua constituenda essent: quod etiam postmodum ingredientibus Romanis factum est. Quod autem mihi magis placet accipe (i). Quia interiora veli figura erant cœli, exteriora vero terram figurabant, scissum jam velum, significavit divisum jam esse medium parietem inter cœlum et terram (puta inimicitiam) qui inter Deum erat et homines et factum esse cœlum hominibus pervium, soluto jam per Christum obstaculo medio ", talique nobis ascensu innovato. Universali - ter autem quæ facta sunt, divinæ iræ signa erant Judæorum insensibilitatem reprebendentia, horumque perditionem prædicantia. Vers. 52. Et surrexerunt. Ad demonstrationem potentia sum et hoc factum est, terroremque Judæorum: ut perpenderent, quod is qui adeo facile mortuos vivificaret, facilius posset vivos morti dare. Præterea etiam ad futuræ resurrectionis confirmationem. Vers. 53. Et multis. Egressi sunt et apparuerunt, ne phantastica videatur sepulcrorum apertio, ac dormientium resurrectio. Post resurrectionem autem ejus egressi sunt de sepulcris, ac venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt mulus, ut că eorum resurrectione certiores reddantur et ¿e resurrectione illius, cogitantes quod qui hos resuscitavit, multo magis seipsum resuscitavit. Sancti vero surrexerunt, ut ſide digni videan - tur, qui de Christo loquuntur. Postquam autem apparuerunt, iterum dormierunt. Vers. 54. Centurio autem erat iste. Hunc Marcus voce Latina centurionem vocal: Matthæus vero Graeca εκατόνταρχον, idem significante: quod enim Graci ἑκατὸν, hoc Latini centum vocant: Videns, inquit, centurio, qui ex adverso ejus astabat, quod sic emisso clamore exspirasset, dixit: Vere homo • Hebr. x, 20. Marc, xv, 59. Varia "Οτι ἀπέπτη λοιπόν. A. Ita Hentenius. Hic in margine codicis a manu prorsus recenti adjecta sunt bæc recentioris Græci: Τοῦτο το καταπέτασμα εσχίσθη εἰς δύο· ὑφαντὸν γὰρ ἦνα τὸ μὲν στημόνιον ἴστατο ἔρθιον· τὸ δὲ ὑφάδιον ἔπει Lucemque daturi. Εt splendituri: nimirum pietate et virtutibus. (i) Quod autem accipe. Accipe prorsus non est χρηστότητα, καὶ διὰ τοὺς μέλλοντας ἐξ αὐτῶν τις στεῦσαι καὶ λάμψαι. Ἰδικώτερον δὲ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ σχίζε ται πρὸς ἀναντίῤῥητον ἔλεγχον αὐτῶν, ἵνα, παι ρώμενοι αιτιολογεῖν, καὶ ἀνάγειν εἰς τὰ κατὰ φύσιν πάθη τόν τε τοῦ ἡλίου σκοτασμὸν, καὶ τῆς γῆς τὸν σεισμὸν, καὶ τῶν πετρῶν τὴν σχέσιν, επιστομία ζωνται τῇ σχίσει τοῦ καταπετάσματος, οὐδέποτε δυνάμενοι δεῖξαι τοιοῦτον γενόμενον. Τοῦ καταπετάσματος δὲ σχισθέντος, ἐδήλωσεν δ Θεός ὅτι ἀπέστη λοιπὸν ἡ θεία χάρις ἀπὸ τοῦ ναοῦ, καὶ ὅτι τὰ ἔνδον, ήτοι, τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, πᾶσι βατὰ καὶ θεατὰ καταστήσονται, δ καὶ γέγονεν ὕστερον, τῶν Ῥωμαίων εἰσελθόντων. Τὸ δὲ χαριέστερον, ἐπεὶ τὰ μὲν ἐντὸς τοῦ καταπι τάσματος τύπος ἦσαν τοῦ οὐρανοῦ, τὰ δ᾽ ἐκτὸς τύ πος τῆς γῆς, σχισθὲν ἤδη τὸ καταπέτασμα δεδήλω κεν, ὅτι ἐσχίσθη ἤδη τὸ μεσότοιχον τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ήγουν, ἡ ἔχθρα ή μεταξὺ τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων, καὶ γέγονεν ὁ οὐρανὸς βατὸς τοῖς ἀνθρώποις, τοῦ Χριστοῦ λύσαντος τουτον τον φρα γμὸν, καὶ τὴν τοιαύτην άνοδον ἡμῖν ἐγκαινίσαντος. Καθόλου δὲ δεῖγμα θεομηνίας ἦσαν τὰ γεγενημένα, καθαπτόμενα τῆς τῶν Ἰουδαίων ἀναισθησίας, καὶ προαγορεύοντα τὴν τούτων ἀπώλειαν Καὶ — ηγέρθη. Εἰς ἔνδειξιν καὶ τοῦτο γέγονε τῆς δυνάμεως αὐτοῦ καὶ φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἵνα λογίσωνται, ὅτι ὁ ζωώσας οὕτως εὐχερῶς τοὺς νεκροὺς εὐχερέστερον ἂν ἡδύνατο θανατώσαι τοὺς ζῶντας· ἔτι δὲ καὶ εἰς βεβαίωσιν τῆς μελλού σης ἀναστάσεως. " Καὶ — πολλοῖς. Εἰσῆλθον καὶ ἐνεφανίσθησαν, ἵνα μὴ δόξῃ κατὰ φαντασίαν ἥ τε τῶν μνημείων ἄνοιξις καὶ ἡ τῶν κεκοιμημένων ἔγερσις. Μετὰ τὴν ἔγερσιν δὲ αὐτοῦ ἐξῆλθον ἐκ τῶν μνημείων, καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν, καὶ ἐνεφανίσθησαν πολύ λοῖς, ἵνα ἐκ τῆς τούτων ἐγέρσεως πληροφορηθῶσι καὶ περὶ τῆς ἐκείνου, λογιζόμενοι ὅτι ὁ τούτους ἀναστήσας πολλῷ μᾶλλον ἑαυτὸν ἀνέστησεν. ῞Αγιοι δὲ ἠγέρθησαν, ἵνα δόξωσιν ἀξιόπιστοι, λέγοντες περί τοῦ Χριστοῦ. Ἐμφανισθέντες δὲ, πάλιν ἐκοιμήθησαν. 'Ο δὲ ἑκατόνταρχος ἦν οὗτος. Τοῦτον τὸν ἑκατόνταρχον ὁ Μάρκος κεντυρίωνα ὠνόμασε· κεν τυρίων γὰρ παρὰ Ῥωμαίοις ὁ ἑκατόνταρχος ἐπειδὴ καὶ τὰ ἑκατὸν, κέντε λέγουσιν. ᾿Ιδὼν δὲ, φησίν, ὁ κεντυρίων ὁ παρεστηκὼς ἐξεναντίας αὐτοῦ, ὅτι οὕτως κράξας ἐξέπνευσεν, εἶπεν· lectiones. σεν κάτω. Οὕτως ἱστόρηται παρὰ τῷ Πατρὶ ἡμῶν Ιωάννῃ τῷ Χρυσοστόμῳ. Sed apud Chrysostomum nihil reperio. ἵπο κέντουμ, ut 'notum est. Fecit auten Grecus ad formam Græcorum, ut πέντε. in Greco. Brevius reddas: Quod vero probabilius. Ερμηνεία χαριεστέρα est interpretatio probab:lior, acutior, subtilior, verior.

CAP. XXVII. ᾿Αληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος Υἱὸς ἦν Θεοῦ. Ἰδὼν hic Filius Dei erat ". Intuitus siquidem quod cum ὅτι μετὰ παρρησίας Πατέρα τὸν Θεὸν καλέσας, καὶ εἰς χεῖρας αὐτοῦ παραθεῖναι τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ ἐπαγγειλάμενος, μετὰ μικρὸν ἐξέπνευσεν· ἰδὼν δὲ καὶ τὰ τηνικαῦτα γενόμενα φρικτά, ἐπίστευσεν ὅτι Υἱ; ἦν Θεοῦ. Ὁ δὲ Λουκᾶς λέγει περὶ αὐτοῦ ὅτι Ἰδὼν ὁ ἑκατόνταρχος τὸ γενόμενον, ἐδόξασε τὸν Θεόν, λέγων· Οντως ὁ ἄνθρωπος οὗτος δίκαιος ἦν· δίκαιον, οἶμαι, τὸν θεῖον ὀνομάσας. "Η καὶ πρῶτον μὲν ἁπλῶς εἶπεν, ὅτι δίκαιος ἦν· εἶτα τελεώτερον, ὅτι Υἱὸς ἦν Θεοῦ. Προσέθηκε δὲ Λουκᾶς ὅτι καὶ πάντες οἱ συμπαραγενόμενοι όχλοι ἐπὶ τὴν θεωρίαν ταύτην, θεωροῦντες τὰ γενόμενα, τύπτοντες ἑαυτῶν τὰ στήθη ὑπέστρεφον. Μὴ τολμῶντες γὰρ λαλεῖν διὰ τὸν φόβον τῶν ἀρχιερέων, ἔτυπτον ἑαυτῶν τὰ στήθη, σημαίνοντες τὴν ἐντὸς ἐδύνην. Συνῆκαν γάρ, ἀπό τε τῶν προλαβόντων σημείων, ἀπό τε τῶν τότε γενομένων, ὅτι θεῖος ἄνθρωπος ἦν, καὶ συμπάσχει αὐτῷ ἡ κτίσις, μὴ φέρουσα τὸ πάθος αὐτοῦ. Ησαν — αὐτῷ. Χορηγοῦσαι τὰ πρὸς τὴν χρείαν. Χορός γὰρ ἦσαν καὶ αὗται μαθητριών, περὶ τὴν Θεομήτορα τεταγμέναι, καὶ παρέχουσαι δαπά νας ἐκ τῶν προσόντων αὐταῖ;. Καὶ ὅρα τὴν τάξιν ἀντιστραφείσαν. Οἱ μαθηταὶ γὰρ ἔφυγον, αἱ δὲ μα θήτριας παρέμειναν. libertate Deum Patrem vocasset, et in manus ejus spiritum suum commendare se testatus esset, ac paulo post exspirasset: intuitus quoque adeo horrenda quæ fiebant, credidit Filium esse Dei. Lucas vero de eo dicit: Videns centurio quod factum erat, glorificavit Deum dicens, Vere homo hic justus erat "; Justum, ut opinor, divinum nominans. Vel etiam primum quidem dixit, quod justus erat; deinde tandem quod Filius Dei erat. Addit autem Lucas: Et omnes turbæ qua simul accesserant ad spectaculum illud, videntes quæ fiebant, percutientes pectora sua revertebantur " (j); dolorem videlicet interiorem significantes. Intelligebant enim a præcedentibus signis, et ab his quæ accidebant, quod et creatura passionem illius non ferens compatiebatur ei. Έν τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. Τινές δὲ λέ γουσι, μετὰ τὸ ταφῆναι τὸν Χριστὸν, ἀπελθοῦσαν τὴν Θεοτόκον καταπεσεῖν ὑπὸ λύπης υπερβαλλού σης, καὶ μηδ' ἀφικέσθαι μετὰ τοῦτο πρὸς τὸν τάφον, ἀδυνατήσασαν ἐκ σφοδρᾶς περιωδυνίας, ἀλλὰ κείσθαι καὶ θρηνεῖν μέχρι τῶν εὐαγγελίων καὶ ἀναστάσεω;.] Πολλῶν οὐσῶν, τὰς ἐπισημοτέρας ἀπαριθμεῖται. Τινὲς μὲν οὖν φασιν, ὡς ἡ Θεοτόκος ἐστὶν ἡ παρά τοῖς εὐαγγελισταί; ὀνομαζομένη ποτὲ μὲν τοῦ Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴ μήτηρ, ποτὲ δὲ Μαρία ή Ἰακώβου, ποτὲ δὲ Μαρία ἡ τοῦ Ἰωσῇ· παῖδες γὰρ οὗτοι τῷ Ἰωσήφ. Καὶ ὥσπερ ὁ πατὴρ αὐτῶν ἀνὴρ αὐτῆς ὠνομάζετο διὰ τὴν οἰκονομίαν, οὕτω καὶ αὐτοὶ πάλιν υἱοὶ αὐτῆς. Δυσπαράδεκτος δὲ ὁ λόγος οὗτος δοκεῖ. Πρῶτον μὲν γὰρ οὐδὲν ἐκύλος μητέρα τοῦ Ἰησοῦ ταύτην ὀνομάσαι· τοῦτο γὰρ δια φέρω; αὐτὴν ὠνόμασαν ἐν ταῖς προλαβούσαις διηγή σεσ:ν· ἔπειτα καὶ παράλογον πανταχοῦ προτάττειν αὐτῆς τὴν Μαγδαληνὴν ἐν τοῖς ἐφεξῆς λόγοις, καὶ δεικνύειν θερμοτέραν τῆς Θεομήτορος. "Οθεν ύπου νεοῦμεν ὅτι ἄλλη τις ἦν ἡ Μαρία αὕτη, μήτηρ οὖσα Ἰακώβου τοῦ Μικροῦ καὶ Ἰωσῆ, οὐ τῶν υἱῶν τοῦ Ιωσήφ, ἀλλ' ἑτέρων, ἀπὸ τῶν ἑβδομήκοντα μας **Luc. xxii, 47. σε ibid. 48. • Marc. xv, 59. Γάρ, ante ότι, interponit. Α. Μαθητῶν. Α. Vers. 55. Erant ei. Suppeditantes quæ ei nece»- saria erat. Chorus enim erat discipularum apud Dei Matrem conjunctarum, et expensas de suis facultatibus suppeditantium. Et vide conversum ordinem: discipuli siquide: fugerant, discipula vero assistentes permanebant. Vers. 56. Inter -- filiorum Zebedai. + Dicunt nonnulli, Deiparam post sepulturam Christi abiisse ac nimio nærore concidisse, nec postea ad sepulcrum accessisse, nimio dolore afflictam, sed jacuisse ac desse usque ad resurrectionis nuntium. Cum multa essent, insigniores enuneral. Quidam itaque dicunt, quod Dei Mater est, quæ apud Evangelistas nunc quidem Jacobi et Jose mater nominatur, quandoque autem Maria Jacobi, inierdum vero Maria Jose; nam hi filii erant Joseph. Et quemadmodum pater illorum vir ejus dicebatur propter dispensationem, ita rursus ipsi Blii Virginis. Verum sermo hic absurdus videtur. Primum siquidem, quid prohibebat eam appellare Matrem Jesu? præsertim cum in præcedentibus narrationibus ut plurimum ita eam appellaverint. Deinde absurdum quoque foret in locis sequentibus ubique Magdalenen ei præponi, et ostendere illam fuisse Matre Dei ferventiorem. Unde suspicamur alteram quamdam fuisse hanc Mariam, quæ mater erat Jacobi Parvi et Jose, non filiorum Joseph, sed aliorum, qui erant e septuaginta discipuVaria lectiones. Hæc uterque codex in margine exhibet Ca- (i) Ante dolorem adde, non addentes enim loqui, propter mctum principum sacerdotum, percutiebant ret iis Hentenius. 'H, abest. A. Του. Α. (plangebant) pectora sua. Forte hæc exciderant ex codice Hentenii,

CAP. XXVII. ᾿Αληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος Υἱὸς ἦν Θεοῦ. Ἰδὼν hic Filius Dei erat ". Intuitus siquidem quod cum ὅτι μετὰ παρρησίας Πατέρα τὸν Θεὸν καλέσας, καὶ εἰς χεῖρας αὐτοῦ παραθεῖναι τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ ἐπαγγειλάμενος, μετὰ μικρὸν ἐξέπνευσεν· ἰδὼν δὲ καὶ τὰ τηνικαῦτα γενόμενα φρικτά, ἐπίστευσεν ὅτι Υἱ; ἦν Θεοῦ. Ὁ δὲ Λουκᾶς λέγει περὶ αὐτοῦ ὅτι Ἰδὼν ὁ ἑκατόνταρχος τὸ γενόμενον, ἐδόξασε τὸν Θεόν, λέγων· Οντως ὁ ἄνθρωπος οὗτος δίκαιος ἦν· δίκαιον, οἶμαι, τὸν θεῖον ὀνομάσας. "Η καὶ πρῶτον μὲν ἁπλῶς εἶπεν, ὅτι δίκαιος ἦν· εἶτα τελεώτερον, ὅτι Υἱὸς ἦν Θεοῦ. Προσέθηκε δὲ Λουκᾶς ὅτι καὶ πάντες οἱ συμπαραγενόμενοι όχλοι ἐπὶ τὴν θεωρίαν ταύτην, θεωροῦντες τὰ γενόμενα, τύπτοντες ἑαυτῶν τὰ στήθη ὑπέστρεφον. Μὴ τολμῶντες γὰρ λαλεῖν διὰ τὸν φόβον τῶν ἀρχιερέων, ἔτυπτον ἑαυτῶν τὰ στήθη, σημαίνοντες τὴν ἐντὸς ἐδύνην. Συνῆκαν γάρ, ἀπό τε τῶν προλαβόντων σημείων, ἀπό τε τῶν τότε γενομένων, ὅτι θεῖος ἄνθρωπος ἦν, καὶ συμπάσχει αὐτῷ ἡ κτίσις, μὴ φέρουσα τὸ πάθος αὐτοῦ. Ησαν — αὐτῷ. Χορηγοῦσαι τὰ πρὸς τὴν χρείαν. Χορός γὰρ ἦσαν καὶ αὗται μαθητριών, περὶ τὴν Θεομήτορα τεταγμέναι, καὶ παρέχουσαι δαπά νας ἐκ τῶν προσόντων αὐταῖ;. Καὶ ὅρα τὴν τάξιν ἀντιστραφείσαν. Οἱ μαθηταὶ γὰρ ἔφυγον, αἱ δὲ μα θήτριας παρέμειναν. libertate Deum Patrem vocasset, et in manus ejus spiritum suum commendare se testatus esset, ac paulo post exspirasset: intuitus quoque adeo horrenda quæ fiebant, credidit Filium esse Dei. Lucas vero de eo dicit: Videns centurio quod factum erat, glorificavit Deum dicens, Vere homo hic justus erat "; Justum, ut opinor, divinum nominans. Vel etiam primum quidem dixit, quod justus erat; deinde tandem quod Filius Dei erat. Addit autem Lucas: Et omnes turbæ qua simul accesserant ad spectaculum illud, videntes quæ fiebant, percutientes pectora sua revertebantur " (j); dolorem videlicet interiorem significantes. Intelligebant enim a præcedentibus signis, et ab his quæ accidebant, quod et creatura passionem illius non ferens compatiebatur ei. Έν τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. Τινές δὲ λέ γουσι, μετὰ τὸ ταφῆναι τὸν Χριστὸν, ἀπελθοῦσαν τὴν Θεοτόκον καταπεσεῖν ὑπὸ λύπης υπερβαλλού σης, καὶ μηδ' ἀφικέσθαι μετὰ τοῦτο πρὸς τὸν τάφον, ἀδυνατήσασαν ἐκ σφοδρᾶς περιωδυνίας, ἀλλὰ κείσθαι καὶ θρηνεῖν μέχρι τῶν εὐαγγελίων καὶ ἀναστάσεω;.] Πολλῶν οὐσῶν, τὰς ἐπισημοτέρας ἀπαριθμεῖται. Τινὲς μὲν οὖν φασιν, ὡς ἡ Θεοτόκος ἐστὶν ἡ παρά τοῖς εὐαγγελισταί; ὀνομαζομένη ποτὲ μὲν τοῦ Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴ μήτηρ, ποτὲ δὲ Μαρία ή Ἰακώβου, ποτὲ δὲ Μαρία ἡ τοῦ Ἰωσῇ· παῖδες γὰρ οὗτοι τῷ Ἰωσήφ. Καὶ ὥσπερ ὁ πατὴρ αὐτῶν ἀνὴρ αὐτῆς ὠνομάζετο διὰ τὴν οἰκονομίαν, οὕτω καὶ αὐτοὶ πάλιν υἱοὶ αὐτῆς. Δυσπαράδεκτος δὲ ὁ λόγος οὗτος δοκεῖ. Πρῶτον μὲν γὰρ οὐδὲν ἐκύλος μητέρα τοῦ Ἰησοῦ ταύτην ὀνομάσαι· τοῦτο γὰρ δια φέρω; αὐτὴν ὠνόμασαν ἐν ταῖς προλαβούσαις διηγή σεσ:ν· ἔπειτα καὶ παράλογον πανταχοῦ προτάττειν αὐτῆς τὴν Μαγδαληνὴν ἐν τοῖς ἐφεξῆς λόγοις, καὶ δεικνύειν θερμοτέραν τῆς Θεομήτορος. "Οθεν ύπου νεοῦμεν ὅτι ἄλλη τις ἦν ἡ Μαρία αὕτη, μήτηρ οὖσα Ἰακώβου τοῦ Μικροῦ καὶ Ἰωσῆ, οὐ τῶν υἱῶν τοῦ Ιωσήφ, ἀλλ' ἑτέρων, ἀπὸ τῶν ἑβδομήκοντα μας **Luc. xxii, 47. σε ibid. 48. • Marc. xv, 59. Γάρ, ante ότι, interponit. Α. Μαθητῶν. Α. Vers. 55. Erant ei. Suppeditantes quæ ei nece»- saria erat. Chorus enim erat discipularum apud Dei Matrem conjunctarum, et expensas de suis facultatibus suppeditantium. Et vide conversum ordinem: discipuli siquide: fugerant, discipula vero assistentes permanebant. Vers. 56. Inter -- filiorum Zebedai. + Dicunt nonnulli, Deiparam post sepulturam Christi abiisse ac nimio nærore concidisse, nec postea ad sepulcrum accessisse, nimio dolore afflictam, sed jacuisse ac desse usque ad resurrectionis nuntium. Cum multa essent, insigniores enuneral. Quidam itaque dicunt, quod Dei Mater est, quæ apud Evangelistas nunc quidem Jacobi et Jose mater nominatur, quandoque autem Maria Jacobi, inierdum vero Maria Jose; nam hi filii erant Joseph. Et quemadmodum pater illorum vir ejus dicebatur propter dispensationem, ita rursus ipsi Blii Virginis. Verum sermo hic absurdus videtur. Primum siquidem, quid prohibebat eam appellare Matrem Jesu? præsertim cum in præcedentibus narrationibus ut plurimum ita eam appellaverint. Deinde absurdum quoque foret in locis sequentibus ubique Magdalenen ei præponi, et ostendere illam fuisse Matre Dei ferventiorem. Unde suspicamur alteram quamdam fuisse hanc Mariam, quæ mater erat Jacobi Parvi et Jose, non filiorum Joseph, sed aliorum, qui erant e septuaginta discipuVaria lectiones. Hæc uterque codex in margine exhibet Ca- (i) Ante dolorem adde, non addentes enim loqui, propter mctum principum sacerdotum, percutiebant ret iis Hentenius. 'H, abest. A. Του. Α. (plangebant) pectora sua. Forte hæc exciderant ex codice Hentenii,

CAP. XXVII. ᾿Αληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος Υἱὸς ἦν Θεοῦ. Ἰδὼν hic Filius Dei erat ". Intuitus siquidem quod cum ὅτι μετὰ παρρησίας Πατέρα τὸν Θεὸν καλέσας, καὶ εἰς χεῖρας αὐτοῦ παραθεῖναι τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ ἐπαγγειλάμενος, μετὰ μικρὸν ἐξέπνευσεν· ἰδὼν δὲ καὶ τὰ τηνικαῦτα γενόμενα φρικτά, ἐπίστευσεν ὅτι Υἱ; ἦν Θεοῦ. Ὁ δὲ Λουκᾶς λέγει περὶ αὐτοῦ ὅτι Ἰδὼν ὁ ἑκατόνταρχος τὸ γενόμενον, ἐδόξασε τὸν Θεόν, λέγων· Οντως ὁ ἄνθρωπος οὗτος δίκαιος ἦν· δίκαιον, οἶμαι, τὸν θεῖον ὀνομάσας. "Η καὶ πρῶτον μὲν ἁπλῶς εἶπεν, ὅτι δίκαιος ἦν· εἶτα τελεώτερον, ὅτι Υἱὸς ἦν Θεοῦ. Προσέθηκε δὲ Λουκᾶς ὅτι καὶ πάντες οἱ συμπαραγενόμενοι όχλοι ἐπὶ τὴν θεωρίαν ταύτην, θεωροῦντες τὰ γενόμενα, τύπτοντες ἑαυτῶν τὰ στήθη ὑπέστρεφον. Μὴ τολμῶντες γὰρ λαλεῖν διὰ τὸν φόβον τῶν ἀρχιερέων, ἔτυπτον ἑαυτῶν τὰ στήθη, σημαίνοντες τὴν ἐντὸς ἐδύνην. Συνῆκαν γάρ, ἀπό τε τῶν προλαβόντων σημείων, ἀπό τε τῶν τότε γενομένων, ὅτι θεῖος ἄνθρωπος ἦν, καὶ συμπάσχει αὐτῷ ἡ κτίσις, μὴ φέρουσα τὸ πάθος αὐτοῦ. Ησαν — αὐτῷ. Χορηγοῦσαι τὰ πρὸς τὴν χρείαν. Χορός γὰρ ἦσαν καὶ αὗται μαθητριών, περὶ τὴν Θεομήτορα τεταγμέναι, καὶ παρέχουσαι δαπά νας ἐκ τῶν προσόντων αὐταῖ;. Καὶ ὅρα τὴν τάξιν ἀντιστραφείσαν. Οἱ μαθηταὶ γὰρ ἔφυγον, αἱ δὲ μα θήτριας παρέμειναν. libertate Deum Patrem vocasset, et in manus ejus spiritum suum commendare se testatus esset, ac paulo post exspirasset: intuitus quoque adeo horrenda quæ fiebant, credidit Filium esse Dei. Lucas vero de eo dicit: Videns centurio quod factum erat, glorificavit Deum dicens, Vere homo hic justus erat "; Justum, ut opinor, divinum nominans. Vel etiam primum quidem dixit, quod justus erat; deinde tandem quod Filius Dei erat. Addit autem Lucas: Et omnes turbæ qua simul accesserant ad spectaculum illud, videntes quæ fiebant, percutientes pectora sua revertebantur " (j); dolorem videlicet interiorem significantes. Intelligebant enim a præcedentibus signis, et ab his quæ accidebant, quod et creatura passionem illius non ferens compatiebatur ei. Έν τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. Τινές δὲ λέ γουσι, μετὰ τὸ ταφῆναι τὸν Χριστὸν, ἀπελθοῦσαν τὴν Θεοτόκον καταπεσεῖν ὑπὸ λύπης υπερβαλλού σης, καὶ μηδ' ἀφικέσθαι μετὰ τοῦτο πρὸς τὸν τάφον, ἀδυνατήσασαν ἐκ σφοδρᾶς περιωδυνίας, ἀλλὰ κείσθαι καὶ θρηνεῖν μέχρι τῶν εὐαγγελίων καὶ ἀναστάσεω;.] Πολλῶν οὐσῶν, τὰς ἐπισημοτέρας ἀπαριθμεῖται. Τινὲς μὲν οὖν φασιν, ὡς ἡ Θεοτόκος ἐστὶν ἡ παρά τοῖς εὐαγγελισταί; ὀνομαζομένη ποτὲ μὲν τοῦ Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴ μήτηρ, ποτὲ δὲ Μαρία ή Ἰακώβου, ποτὲ δὲ Μαρία ἡ τοῦ Ἰωσῇ· παῖδες γὰρ οὗτοι τῷ Ἰωσήφ. Καὶ ὥσπερ ὁ πατὴρ αὐτῶν ἀνὴρ αὐτῆς ὠνομάζετο διὰ τὴν οἰκονομίαν, οὕτω καὶ αὐτοὶ πάλιν υἱοὶ αὐτῆς. Δυσπαράδεκτος δὲ ὁ λόγος οὗτος δοκεῖ. Πρῶτον μὲν γὰρ οὐδὲν ἐκύλος μητέρα τοῦ Ἰησοῦ ταύτην ὀνομάσαι· τοῦτο γὰρ δια φέρω; αὐτὴν ὠνόμασαν ἐν ταῖς προλαβούσαις διηγή σεσ:ν· ἔπειτα καὶ παράλογον πανταχοῦ προτάττειν αὐτῆς τὴν Μαγδαληνὴν ἐν τοῖς ἐφεξῆς λόγοις, καὶ δεικνύειν θερμοτέραν τῆς Θεομήτορος. "Οθεν ύπου νεοῦμεν ὅτι ἄλλη τις ἦν ἡ Μαρία αὕτη, μήτηρ οὖσα Ἰακώβου τοῦ Μικροῦ καὶ Ἰωσῆ, οὐ τῶν υἱῶν τοῦ Ιωσήφ, ἀλλ' ἑτέρων, ἀπὸ τῶν ἑβδομήκοντα μας **Luc. xxii, 47. σε ibid. 48. • Marc. xv, 59. Γάρ, ante ότι, interponit. Α. Μαθητῶν. Α. Vers. 55. Erant ei. Suppeditantes quæ ei nece»- saria erat. Chorus enim erat discipularum apud Dei Matrem conjunctarum, et expensas de suis facultatibus suppeditantium. Et vide conversum ordinem: discipuli siquide: fugerant, discipula vero assistentes permanebant. Vers. 56. Inter -- filiorum Zebedai. + Dicunt nonnulli, Deiparam post sepulturam Christi abiisse ac nimio nærore concidisse, nec postea ad sepulcrum accessisse, nimio dolore afflictam, sed jacuisse ac desse usque ad resurrectionis nuntium. Cum multa essent, insigniores enuneral. Quidam itaque dicunt, quod Dei Mater est, quæ apud Evangelistas nunc quidem Jacobi et Jose mater nominatur, quandoque autem Maria Jacobi, inierdum vero Maria Jose; nam hi filii erant Joseph. Et quemadmodum pater illorum vir ejus dicebatur propter dispensationem, ita rursus ipsi Blii Virginis. Verum sermo hic absurdus videtur. Primum siquidem, quid prohibebat eam appellare Matrem Jesu? præsertim cum in præcedentibus narrationibus ut plurimum ita eam appellaverint. Deinde absurdum quoque foret in locis sequentibus ubique Magdalenen ei præponi, et ostendere illam fuisse Matre Dei ferventiorem. Unde suspicamur alteram quamdam fuisse hanc Mariam, quæ mater erat Jacobi Parvi et Jose, non filiorum Joseph, sed aliorum, qui erant e septuaginta discipuVaria lectiones. Hæc uterque codex in margine exhibet Ca- (i) Ante dolorem adde, non addentes enim loqui, propter mctum principum sacerdotum, percutiebant ret iis Hentenius. 'H, abest. A. Του. Α. (plangebant) pectora sua. Forte hæc exciderant ex codice Hentenii,

CAP. XXVII. ᾿Αληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος Υἱὸς ἦν Θεοῦ. Ἰδὼν hic Filius Dei erat ". Intuitus siquidem quod cum ὅτι μετὰ παρρησίας Πατέρα τὸν Θεὸν καλέσας, καὶ εἰς χεῖρας αὐτοῦ παραθεῖναι τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ ἐπαγγειλάμενος, μετὰ μικρὸν ἐξέπνευσεν· ἰδὼν δὲ καὶ τὰ τηνικαῦτα γενόμενα φρικτά, ἐπίστευσεν ὅτι Υἱ; ἦν Θεοῦ. Ὁ δὲ Λουκᾶς λέγει περὶ αὐτοῦ ὅτι Ἰδὼν ὁ ἑκατόνταρχος τὸ γενόμενον, ἐδόξασε τὸν Θεόν, λέγων· Οντως ὁ ἄνθρωπος οὗτος δίκαιος ἦν· δίκαιον, οἶμαι, τὸν θεῖον ὀνομάσας. "Η καὶ πρῶτον μὲν ἁπλῶς εἶπεν, ὅτι δίκαιος ἦν· εἶτα τελεώτερον, ὅτι Υἱὸς ἦν Θεοῦ. Προσέθηκε δὲ Λουκᾶς ὅτι καὶ πάντες οἱ συμπαραγενόμενοι όχλοι ἐπὶ τὴν θεωρίαν ταύτην, θεωροῦντες τὰ γενόμενα, τύπτοντες ἑαυτῶν τὰ στήθη ὑπέστρεφον. Μὴ τολμῶντες γὰρ λαλεῖν διὰ τὸν φόβον τῶν ἀρχιερέων, ἔτυπτον ἑαυτῶν τὰ στήθη, σημαίνοντες τὴν ἐντὸς ἐδύνην. Συνῆκαν γάρ, ἀπό τε τῶν προλαβόντων σημείων, ἀπό τε τῶν τότε γενομένων, ὅτι θεῖος ἄνθρωπος ἦν, καὶ συμπάσχει αὐτῷ ἡ κτίσις, μὴ φέρουσα τὸ πάθος αὐτοῦ. Ησαν — αὐτῷ. Χορηγοῦσαι τὰ πρὸς τὴν χρείαν. Χορός γὰρ ἦσαν καὶ αὗται μαθητριών, περὶ τὴν Θεομήτορα τεταγμέναι, καὶ παρέχουσαι δαπά νας ἐκ τῶν προσόντων αὐταῖ;. Καὶ ὅρα τὴν τάξιν ἀντιστραφείσαν. Οἱ μαθηταὶ γὰρ ἔφυγον, αἱ δὲ μα θήτριας παρέμειναν. libertate Deum Patrem vocasset, et in manus ejus spiritum suum commendare se testatus esset, ac paulo post exspirasset: intuitus quoque adeo horrenda quæ fiebant, credidit Filium esse Dei. Lucas vero de eo dicit: Videns centurio quod factum erat, glorificavit Deum dicens, Vere homo hic justus erat "; Justum, ut opinor, divinum nominans. Vel etiam primum quidem dixit, quod justus erat; deinde tandem quod Filius Dei erat. Addit autem Lucas: Et omnes turbæ qua simul accesserant ad spectaculum illud, videntes quæ fiebant, percutientes pectora sua revertebantur " (j); dolorem videlicet interiorem significantes. Intelligebant enim a præcedentibus signis, et ab his quæ accidebant, quod et creatura passionem illius non ferens compatiebatur ei. Έν τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. Τινές δὲ λέ γουσι, μετὰ τὸ ταφῆναι τὸν Χριστὸν, ἀπελθοῦσαν τὴν Θεοτόκον καταπεσεῖν ὑπὸ λύπης υπερβαλλού σης, καὶ μηδ' ἀφικέσθαι μετὰ τοῦτο πρὸς τὸν τάφον, ἀδυνατήσασαν ἐκ σφοδρᾶς περιωδυνίας, ἀλλὰ κείσθαι καὶ θρηνεῖν μέχρι τῶν εὐαγγελίων καὶ ἀναστάσεω;.] Πολλῶν οὐσῶν, τὰς ἐπισημοτέρας ἀπαριθμεῖται. Τινὲς μὲν οὖν φασιν, ὡς ἡ Θεοτόκος ἐστὶν ἡ παρά τοῖς εὐαγγελισταί; ὀνομαζομένη ποτὲ μὲν τοῦ Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴ μήτηρ, ποτὲ δὲ Μαρία ή Ἰακώβου, ποτὲ δὲ Μαρία ἡ τοῦ Ἰωσῇ· παῖδες γὰρ οὗτοι τῷ Ἰωσήφ. Καὶ ὥσπερ ὁ πατὴρ αὐτῶν ἀνὴρ αὐτῆς ὠνομάζετο διὰ τὴν οἰκονομίαν, οὕτω καὶ αὐτοὶ πάλιν υἱοὶ αὐτῆς. Δυσπαράδεκτος δὲ ὁ λόγος οὗτος δοκεῖ. Πρῶτον μὲν γὰρ οὐδὲν ἐκύλος μητέρα τοῦ Ἰησοῦ ταύτην ὀνομάσαι· τοῦτο γὰρ δια φέρω; αὐτὴν ὠνόμασαν ἐν ταῖς προλαβούσαις διηγή σεσ:ν· ἔπειτα καὶ παράλογον πανταχοῦ προτάττειν αὐτῆς τὴν Μαγδαληνὴν ἐν τοῖς ἐφεξῆς λόγοις, καὶ δεικνύειν θερμοτέραν τῆς Θεομήτορος. "Οθεν ύπου νεοῦμεν ὅτι ἄλλη τις ἦν ἡ Μαρία αὕτη, μήτηρ οὖσα Ἰακώβου τοῦ Μικροῦ καὶ Ἰωσῆ, οὐ τῶν υἱῶν τοῦ Ιωσήφ, ἀλλ' ἑτέρων, ἀπὸ τῶν ἑβδομήκοντα μας **Luc. xxii, 47. σε ibid. 48. • Marc. xv, 59. Γάρ, ante ότι, interponit. Α. Μαθητῶν. Α. Vers. 55. Erant ei. Suppeditantes quæ ei nece»- saria erat. Chorus enim erat discipularum apud Dei Matrem conjunctarum, et expensas de suis facultatibus suppeditantium. Et vide conversum ordinem: discipuli siquide: fugerant, discipula vero assistentes permanebant. Vers. 56. Inter -- filiorum Zebedai. + Dicunt nonnulli, Deiparam post sepulturam Christi abiisse ac nimio nærore concidisse, nec postea ad sepulcrum accessisse, nimio dolore afflictam, sed jacuisse ac desse usque ad resurrectionis nuntium. Cum multa essent, insigniores enuneral. Quidam itaque dicunt, quod Dei Mater est, quæ apud Evangelistas nunc quidem Jacobi et Jose mater nominatur, quandoque autem Maria Jacobi, inierdum vero Maria Jose; nam hi filii erant Joseph. Et quemadmodum pater illorum vir ejus dicebatur propter dispensationem, ita rursus ipsi Blii Virginis. Verum sermo hic absurdus videtur. Primum siquidem, quid prohibebat eam appellare Matrem Jesu? præsertim cum in præcedentibus narrationibus ut plurimum ita eam appellaverint. Deinde absurdum quoque foret in locis sequentibus ubique Magdalenen ei præponi, et ostendere illam fuisse Matre Dei ferventiorem. Unde suspicamur alteram quamdam fuisse hanc Mariam, quæ mater erat Jacobi Parvi et Jose, non filiorum Joseph, sed aliorum, qui erant e septuaginta discipuVaria lectiones. Hæc uterque codex in margine exhibet Ca- (i) Ante dolorem adde, non addentes enim loqui, propter mctum principum sacerdotum, percutiebant ret iis Hentenius. 'H, abest. A. Του. Α. (plangebant) pectora sua. Forte hæc exciderant ex codice Hentenii,

EUTHMII ZIGABENI lis. Nam multas tales similis erant nominis apud θητῶν. Πολλαὶ γὰρ ὁμωνυμίαι τοιαῦται παρὰ τοῖς Judæos. Verisimile est autem tunc Dei Matrem propinquius cruci astitisse quam cæteras mulieres: idque viscerum inflammatione (k) Judæorum vincente timorem: fortassis vero etiam circumisse, cum propter naturæ aculeos in eodem loco manere non posset: postmodum autem apud monumentum mansisse et singula conspexisse. Quod si hoc recipimus, quarendum est, quomodo ipsius non meminerunt Evangeliste? Quia de ea notum erat, quod adfuerit, et quæ matrum sunt demonstraverit. Ideoque neque planctum ejus scripserunt: abunde enim satisfecerunt pronuntiantes, quod filium docentem sequebatur. Oportet autem et hoc et illud scire, quodque natura conformius est suscipere. Marcus vero ait: Erant autem et mulieres eminus aspicientes ", inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi Parvi et Jose mater, et Salome. Hanc autem Salomen quidam eam esse dixerunt, quæ apud Møtthæum dicitur mater filiorum Zebedæi. CAP. LXVIII. De petitione corporis Domini. Vers. 57. Cum sero aulem factum esset - Jesu. Joannes vero etiam alia quædam priusquam ad horum accederet narrationem scripsit dicens: Igitur Judai ne remanerent in cruce corpora Sabbato, quία Parasceve erat ", etc., de crurum latronum confractione, et de apertione lateris Donini. Hunc autem Joseph Marcus honestum senatorem scripsit ", ac exspectantem regnum Dei. Honestum quidem, utpote gravem et modestum: senatorem vero, nempe unum senatorum civitatis: erant autem senatores decuriones, consiliarii, ac officiales curiæ. Exspectans item regnum Dei, quod videlicet circa secundum Domini adventum futurum erat Lucas autem virum justum et bonum eum nominavit”, et quod non consenserat consilio ac facto Judæorum: oriundus ab Arimathæa civitate Judæorum. Joannes vero discipulum quidem eum fuisse dicit Jesu ', occultumn auiem propter metum Judzorum, et erat ex septuaginta discipulis. Vers. 58. Hic corpus Jesu. Eo quod illi notus esset. Marcus vero dicit quod sumpta audacia ingressus est ad Pilatum, et petiit corpus Jesu”. * Marc. xv, 40. * Joan. xix, 51. το Marc. το Marc. xv, 43. Ἰουδαίοις. Εἰκὸς δὲ τότε μὲν τὴν Θεοτόκον ἐγγυτέρω παρέ τὰς ἄλλας ἱστασθαι γυναῖκας, τῆς φλεγμονῆς τῶν σπλάγχνων νικώσης τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων· ἴσω, δὲ καὶ περιέρχεσθαι, μη δυναμένην ἀφ' ἑνὸς τόπου μένειν διὰ τὰ κέντρα της φύσεως· ὕστερον δὲ παρα μένειν τῷ μνημείῳ, καὶ ὁρᾷν ἕκαστα. Καὶ εἰ τοῦτο δεξόμεθα, ζητητέον, πῶς οὐκ ἐμνημόνευσαν αὐτῆς οἱ εὐαγγελισταί; Διότι γνώριμον ἦν περὶ αὐτῆς ὅτι πάντως παρῆν, καὶ τὰ μητέρων ἐπεδείκνυτο. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ θρήνον αὐτῆς ἱστόρησαν. Έφθασαν γὰρ ἀπαγγείλαντες ὅτι ἠκολούθει τῷ υἱῷ διδάσκοντι. Χρὴ δὲ, καὶ P τοῦτο κἀκεῖνο γινώσκειν, καὶ τὸ προσφυέστερον ἀποδέχεσθαι. Μάρκος δέ φησιν· Ησαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι, ἐν οἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγ δαληνή, καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ Μικροῦ καὶ Ιωσή μήτηρ, καὶ Σαλώμη. Ταύτην δὲ τὴν Σαλώ μην τινὲς εἶπον εἶναι τὴν παρὰ τῷ Ματαίῳ ῥηθεῖσαν μητέρα τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. ΚΕΦ. ΗΣ'. Περὶ τῆς αιτήσεως τοῦ σώματος τοῦ Ἰησοῦ. Οψίας δὲ γενομένης – Ἰησοῦ. Ὁ δὲ Ἰωάν νης καὶ ἄλλα, πρὸ τοῦ ἐλθεῖν τοῦτον, ιστόρησεν, Οι οὖν Ἰουδαῖοι, λέγων, ἵνα μὴ μείνῃ ἐπὶ τοῦ σταυ τοῦ τὰ σώματα ἐν τῷ Σαββάτῳ, ἐπὶ Παρασκευὴ ἦν, καὶ τὰ ἑξῆς· περί τε τῆς κατεάξεως τῶν σκελῶν τῶν λῃστῶν, καὶ περὶ τῆς νύξεως τῆς πλευρᾶς τοῦ Κυρίου. Τοῦτον δὲ τὸν Ἰωσὴφ ὁ Μάρτ κος ευσχήμονα βουλευτὴν ἀνέγραψε, καὶ προσε χόμενον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Ευσχήμονα μὲν, ὡς σεμνὸν καὶ κόσμιον· βουλευτὴν δὲ, ὡς ἕνα τῶν βου λευτῶν τῆς πόλεως· ὀφφικιάλιοι δὲ ἦσαν οἱ βουλευ ταί· προσδεχόμενον δὲ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, τὴν μέλλουσαν, τὴν κατὰ τὴν παρουσίαν τὴν δευτ τέραν τοῦ Χριστοῦ Λουκᾶς δὲ ἄνδρα ἀγαθὸν καὶ δίκαιον αὐτὸν ὠνόμασε, καὶ μὴ συγκατατεθειμέ νον τῇ βουλῇ καὶ τῇ πράξει τῶν Ἰουδαίων, ἀπὸ Αριμαθαίας, πόλεως τῶν Ἰουδαίων. Ἰωάννης δὲ μαθητὴν μὲν αὐτὸν εἶναι λέγει τοῦ Ἰησοῦ, κεκρυμμένον δὲ διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων. Εν δὲ ἐκ Ο τῶν ἑβδομήκοντα μαθητῶν. Οὗτος — τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. Γνώριμος ών αὐτῷ. Μάρκος δὲ εἶπεν ὅτι καὶ τολμήσας εἰσῆλθε πρὸς Πιλάτον, καὶ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. Τὴν xv, 45. " Luc. xxm, 50, 51. * Joan. xix, 38. Variæ lectiones et notæ. Hujus sententiæ est Chrysost. t. VII, p. 827, B, quam repetit Theophil. p. 175, D. Ἠκολούθουν. Β. In his Theophylact. p. 175 D. (*) Visceram inflammatione. In libello medico hæc ita ad verbum reddita esse, nemo reprehendat. Ilic autem non proprie, sed translate loquitur. φλεγμονὴ σπλάγχνων ergo est dolor acutissimus. Redde, Κατὰ τὴν δευτέραν αὐτοῦ παρουσίαν τοῦ Χριστοῦ. Α. Συγκατατιθέμενον. Α. "Qv, omittit. B. acerrimo dolore, summa tristitia. Naturæ aruleos. Φύσις hoc loco notat affectionem matris adversus filium. Reddo, propter vehgmentiam materni affectus.

EUTHMII ZIGABENI lis. Nam multas tales similis erant nominis apud θητῶν. Πολλαὶ γὰρ ὁμωνυμίαι τοιαῦται παρὰ τοῖς Judæos. Verisimile est autem tunc Dei Matrem propinquius cruci astitisse quam cæteras mulieres: idque viscerum inflammatione (k) Judæorum vincente timorem: fortassis vero etiam circumisse, cum propter naturæ aculeos in eodem loco manere non posset: postmodum autem apud monumentum mansisse et singula conspexisse. Quod si hoc recipimus, quarendum est, quomodo ipsius non meminerunt Evangeliste? Quia de ea notum erat, quod adfuerit, et quæ matrum sunt demonstraverit. Ideoque neque planctum ejus scripserunt: abunde enim satisfecerunt pronuntiantes, quod filium docentem sequebatur. Oportet autem et hoc et illud scire, quodque natura conformius est suscipere. Marcus vero ait: Erant autem et mulieres eminus aspicientes ", inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi Parvi et Jose mater, et Salome. Hanc autem Salomen quidam eam esse dixerunt, quæ apud Møtthæum dicitur mater filiorum Zebedæi. CAP. LXVIII. De petitione corporis Domini. Vers. 57. Cum sero aulem factum esset - Jesu. Joannes vero etiam alia quædam priusquam ad horum accederet narrationem scripsit dicens: Igitur Judai ne remanerent in cruce corpora Sabbato, quία Parasceve erat ", etc., de crurum latronum confractione, et de apertione lateris Donini. Hunc autem Joseph Marcus honestum senatorem scripsit ", ac exspectantem regnum Dei. Honestum quidem, utpote gravem et modestum: senatorem vero, nempe unum senatorum civitatis: erant autem senatores decuriones, consiliarii, ac officiales curiæ. Exspectans item regnum Dei, quod videlicet circa secundum Domini adventum futurum erat Lucas autem virum justum et bonum eum nominavit”, et quod non consenserat consilio ac facto Judæorum: oriundus ab Arimathæa civitate Judæorum. Joannes vero discipulum quidem eum fuisse dicit Jesu ', occultumn auiem propter metum Judzorum, et erat ex septuaginta discipulis. Vers. 58. Hic corpus Jesu. Eo quod illi notus esset. Marcus vero dicit quod sumpta audacia ingressus est ad Pilatum, et petiit corpus Jesu”. * Marc. xv, 40. * Joan. xix, 51. το Marc. το Marc. xv, 43. Ἰουδαίοις. Εἰκὸς δὲ τότε μὲν τὴν Θεοτόκον ἐγγυτέρω παρέ τὰς ἄλλας ἱστασθαι γυναῖκας, τῆς φλεγμονῆς τῶν σπλάγχνων νικώσης τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων· ἴσω, δὲ καὶ περιέρχεσθαι, μη δυναμένην ἀφ' ἑνὸς τόπου μένειν διὰ τὰ κέντρα της φύσεως· ὕστερον δὲ παρα μένειν τῷ μνημείῳ, καὶ ὁρᾷν ἕκαστα. Καὶ εἰ τοῦτο δεξόμεθα, ζητητέον, πῶς οὐκ ἐμνημόνευσαν αὐτῆς οἱ εὐαγγελισταί; Διότι γνώριμον ἦν περὶ αὐτῆς ὅτι πάντως παρῆν, καὶ τὰ μητέρων ἐπεδείκνυτο. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ θρήνον αὐτῆς ἱστόρησαν. Έφθασαν γὰρ ἀπαγγείλαντες ὅτι ἠκολούθει τῷ υἱῷ διδάσκοντι. Χρὴ δὲ, καὶ P τοῦτο κἀκεῖνο γινώσκειν, καὶ τὸ προσφυέστερον ἀποδέχεσθαι. Μάρκος δέ φησιν· Ησαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι, ἐν οἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγ δαληνή, καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ Μικροῦ καὶ Ιωσή μήτηρ, καὶ Σαλώμη. Ταύτην δὲ τὴν Σαλώ μην τινὲς εἶπον εἶναι τὴν παρὰ τῷ Ματαίῳ ῥηθεῖσαν μητέρα τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. ΚΕΦ. ΗΣ'. Περὶ τῆς αιτήσεως τοῦ σώματος τοῦ Ἰησοῦ. Οψίας δὲ γενομένης – Ἰησοῦ. Ὁ δὲ Ἰωάν νης καὶ ἄλλα, πρὸ τοῦ ἐλθεῖν τοῦτον, ιστόρησεν, Οι οὖν Ἰουδαῖοι, λέγων, ἵνα μὴ μείνῃ ἐπὶ τοῦ σταυ τοῦ τὰ σώματα ἐν τῷ Σαββάτῳ, ἐπὶ Παρασκευὴ ἦν, καὶ τὰ ἑξῆς· περί τε τῆς κατεάξεως τῶν σκελῶν τῶν λῃστῶν, καὶ περὶ τῆς νύξεως τῆς πλευρᾶς τοῦ Κυρίου. Τοῦτον δὲ τὸν Ἰωσὴφ ὁ Μάρτ κος ευσχήμονα βουλευτὴν ἀνέγραψε, καὶ προσε χόμενον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Ευσχήμονα μὲν, ὡς σεμνὸν καὶ κόσμιον· βουλευτὴν δὲ, ὡς ἕνα τῶν βου λευτῶν τῆς πόλεως· ὀφφικιάλιοι δὲ ἦσαν οἱ βουλευ ταί· προσδεχόμενον δὲ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, τὴν μέλλουσαν, τὴν κατὰ τὴν παρουσίαν τὴν δευτ τέραν τοῦ Χριστοῦ Λουκᾶς δὲ ἄνδρα ἀγαθὸν καὶ δίκαιον αὐτὸν ὠνόμασε, καὶ μὴ συγκατατεθειμέ νον τῇ βουλῇ καὶ τῇ πράξει τῶν Ἰουδαίων, ἀπὸ Αριμαθαίας, πόλεως τῶν Ἰουδαίων. Ἰωάννης δὲ μαθητὴν μὲν αὐτὸν εἶναι λέγει τοῦ Ἰησοῦ, κεκρυμμένον δὲ διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων. Εν δὲ ἐκ Ο τῶν ἑβδομήκοντα μαθητῶν. Οὗτος — τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. Γνώριμος ών αὐτῷ. Μάρκος δὲ εἶπεν ὅτι καὶ τολμήσας εἰσῆλθε πρὸς Πιλάτον, καὶ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. Τὴν xv, 45. " Luc. xxm, 50, 51. * Joan. xix, 38. Variæ lectiones et notæ. Hujus sententiæ est Chrysost. t. VII, p. 827, B, quam repetit Theophil. p. 175, D. Ἠκολούθουν. Β. In his Theophylact. p. 175 D. (*) Visceram inflammatione. In libello medico hæc ita ad verbum reddita esse, nemo reprehendat. Ilic autem non proprie, sed translate loquitur. φλεγμονὴ σπλάγχνων ergo est dolor acutissimus. Redde, Κατὰ τὴν δευτέραν αὐτοῦ παρουσίαν τοῦ Χριστοῦ. Α. Συγκατατιθέμενον. Α. "Qv, omittit. B. acerrimo dolore, summa tristitia. Naturæ aruleos. Φύσις hoc loco notat affectionem matris adversus filium. Reddo, propter vehgmentiam materni affectus.

EUTHMII ZIGABENI lis. Nam multas tales similis erant nominis apud θητῶν. Πολλαὶ γὰρ ὁμωνυμίαι τοιαῦται παρὰ τοῖς Judæos. Verisimile est autem tunc Dei Matrem propinquius cruci astitisse quam cæteras mulieres: idque viscerum inflammatione (k) Judæorum vincente timorem: fortassis vero etiam circumisse, cum propter naturæ aculeos in eodem loco manere non posset: postmodum autem apud monumentum mansisse et singula conspexisse. Quod si hoc recipimus, quarendum est, quomodo ipsius non meminerunt Evangeliste? Quia de ea notum erat, quod adfuerit, et quæ matrum sunt demonstraverit. Ideoque neque planctum ejus scripserunt: abunde enim satisfecerunt pronuntiantes, quod filium docentem sequebatur. Oportet autem et hoc et illud scire, quodque natura conformius est suscipere. Marcus vero ait: Erant autem et mulieres eminus aspicientes ", inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi Parvi et Jose mater, et Salome. Hanc autem Salomen quidam eam esse dixerunt, quæ apud Møtthæum dicitur mater filiorum Zebedæi. CAP. LXVIII. De petitione corporis Domini. Vers. 57. Cum sero aulem factum esset - Jesu. Joannes vero etiam alia quædam priusquam ad horum accederet narrationem scripsit dicens: Igitur Judai ne remanerent in cruce corpora Sabbato, quία Parasceve erat ", etc., de crurum latronum confractione, et de apertione lateris Donini. Hunc autem Joseph Marcus honestum senatorem scripsit ", ac exspectantem regnum Dei. Honestum quidem, utpote gravem et modestum: senatorem vero, nempe unum senatorum civitatis: erant autem senatores decuriones, consiliarii, ac officiales curiæ. Exspectans item regnum Dei, quod videlicet circa secundum Domini adventum futurum erat Lucas autem virum justum et bonum eum nominavit”, et quod non consenserat consilio ac facto Judæorum: oriundus ab Arimathæa civitate Judæorum. Joannes vero discipulum quidem eum fuisse dicit Jesu ', occultumn auiem propter metum Judzorum, et erat ex septuaginta discipulis. Vers. 58. Hic corpus Jesu. Eo quod illi notus esset. Marcus vero dicit quod sumpta audacia ingressus est ad Pilatum, et petiit corpus Jesu”. * Marc. xv, 40. * Joan. xix, 51. το Marc. το Marc. xv, 43. Ἰουδαίοις. Εἰκὸς δὲ τότε μὲν τὴν Θεοτόκον ἐγγυτέρω παρέ τὰς ἄλλας ἱστασθαι γυναῖκας, τῆς φλεγμονῆς τῶν σπλάγχνων νικώσης τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων· ἴσω, δὲ καὶ περιέρχεσθαι, μη δυναμένην ἀφ' ἑνὸς τόπου μένειν διὰ τὰ κέντρα της φύσεως· ὕστερον δὲ παρα μένειν τῷ μνημείῳ, καὶ ὁρᾷν ἕκαστα. Καὶ εἰ τοῦτο δεξόμεθα, ζητητέον, πῶς οὐκ ἐμνημόνευσαν αὐτῆς οἱ εὐαγγελισταί; Διότι γνώριμον ἦν περὶ αὐτῆς ὅτι πάντως παρῆν, καὶ τὰ μητέρων ἐπεδείκνυτο. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ θρήνον αὐτῆς ἱστόρησαν. Έφθασαν γὰρ ἀπαγγείλαντες ὅτι ἠκολούθει τῷ υἱῷ διδάσκοντι. Χρὴ δὲ, καὶ P τοῦτο κἀκεῖνο γινώσκειν, καὶ τὸ προσφυέστερον ἀποδέχεσθαι. Μάρκος δέ φησιν· Ησαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι, ἐν οἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγ δαληνή, καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ Μικροῦ καὶ Ιωσή μήτηρ, καὶ Σαλώμη. Ταύτην δὲ τὴν Σαλώ μην τινὲς εἶπον εἶναι τὴν παρὰ τῷ Ματαίῳ ῥηθεῖσαν μητέρα τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. ΚΕΦ. ΗΣ'. Περὶ τῆς αιτήσεως τοῦ σώματος τοῦ Ἰησοῦ. Οψίας δὲ γενομένης – Ἰησοῦ. Ὁ δὲ Ἰωάν νης καὶ ἄλλα, πρὸ τοῦ ἐλθεῖν τοῦτον, ιστόρησεν, Οι οὖν Ἰουδαῖοι, λέγων, ἵνα μὴ μείνῃ ἐπὶ τοῦ σταυ τοῦ τὰ σώματα ἐν τῷ Σαββάτῳ, ἐπὶ Παρασκευὴ ἦν, καὶ τὰ ἑξῆς· περί τε τῆς κατεάξεως τῶν σκελῶν τῶν λῃστῶν, καὶ περὶ τῆς νύξεως τῆς πλευρᾶς τοῦ Κυρίου. Τοῦτον δὲ τὸν Ἰωσὴφ ὁ Μάρτ κος ευσχήμονα βουλευτὴν ἀνέγραψε, καὶ προσε χόμενον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Ευσχήμονα μὲν, ὡς σεμνὸν καὶ κόσμιον· βουλευτὴν δὲ, ὡς ἕνα τῶν βου λευτῶν τῆς πόλεως· ὀφφικιάλιοι δὲ ἦσαν οἱ βουλευ ταί· προσδεχόμενον δὲ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, τὴν μέλλουσαν, τὴν κατὰ τὴν παρουσίαν τὴν δευτ τέραν τοῦ Χριστοῦ Λουκᾶς δὲ ἄνδρα ἀγαθὸν καὶ δίκαιον αὐτὸν ὠνόμασε, καὶ μὴ συγκατατεθειμέ νον τῇ βουλῇ καὶ τῇ πράξει τῶν Ἰουδαίων, ἀπὸ Αριμαθαίας, πόλεως τῶν Ἰουδαίων. Ἰωάννης δὲ μαθητὴν μὲν αὐτὸν εἶναι λέγει τοῦ Ἰησοῦ, κεκρυμμένον δὲ διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων. Εν δὲ ἐκ Ο τῶν ἑβδομήκοντα μαθητῶν. Οὗτος — τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. Γνώριμος ών αὐτῷ. Μάρκος δὲ εἶπεν ὅτι καὶ τολμήσας εἰσῆλθε πρὸς Πιλάτον, καὶ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. Τὴν xv, 45. " Luc. xxm, 50, 51. * Joan. xix, 38. Variæ lectiones et notæ. Hujus sententiæ est Chrysost. t. VII, p. 827, B, quam repetit Theophil. p. 175, D. Ἠκολούθουν. Β. In his Theophylact. p. 175 D. (*) Visceram inflammatione. In libello medico hæc ita ad verbum reddita esse, nemo reprehendat. Ilic autem non proprie, sed translate loquitur. φλεγμονὴ σπλάγχνων ergo est dolor acutissimus. Redde, Κατὰ τὴν δευτέραν αὐτοῦ παρουσίαν τοῦ Χριστοῦ. Α. Συγκατατιθέμενον. Α. "Qv, omittit. B. acerrimo dolore, summa tristitia. Naturæ aruleos. Φύσις hoc loco notat affectionem matris adversus filium. Reddo, propter vehgmentiam materni affectus.

CAP. XXVII: προτέραν γὰρ δειλίαν τῇ ὕστερον τολμημία θαυμα- Priorem enim timorem sequenti audacia mirabili σίως απενίψατο, καὶ εἰς θάνατον ἐξέδωκεν ἑαυτὸν ter abluit, et seipsum in mortem tradidit, ob beneτῇ πρὸς τὸν διδάσκαλον εὐνοίᾳ, τὴν παρὰ πάντων volentiam quam gerebat erga præceptorem, susciτῶν Ἰουδαίων ἀπέχθειαν ἀναδεξάμενος. piens in se cunctorum inimicitiam Judæorum. Vers. 58. Tunc corpus. Marcus autem dicit, quod Pilatus admirabatur si jam mortuus esset; et accersito centurione, interrogavit eum, an jamdudum mortuus esset: et re a centurione cognita, donavit corpus ipsi Joseph ". Sperabat enim tarde illum moriturum, tanquam divinum quemdam hominem qui cateros excederet. Ipse vero lege natura mortuus est tanquam verus homo. Τότε- σῶμα. Μάρκος δέ φησιν ὅτι Πιλάτος ἐθαύμασεν, εἰ ἤδη τέθνηκε, καὶ προσκαλεσάμε» νος τὴν κεντυρίωνα, επηρώτησεν αὐτὸν, εἰ πά και απέθανε· καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος, ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. Προσελόνα γάρ, βραδέω; ἀποθανεῖν αὐτὸν, ὡς θεῖόν τινα καὶ ὑπὲρ τοὺς πολλούς. Αὐτὸς δὲ, ὡς ἄνθρωπος, νόμῳ φύσεως ἐτελεύτησε. Καὶ λαβὼν καθαρᾷ. Ο δὲ Ἰωάννης πλατύτερον ἱστόρησε λέγων "Ηλθεν οὖν καὶ ἦρε τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. [Ηλθε δὲ καὶ Νικόδημος, ὁ ἐλθὼν πρὸς τὸν Ἰησοῦν νυκτὸς τὸ πρῶτον, φέρων μίγμα σμύρνης καὶ ἀλόης, ὡσεὶ λίτρας εκατόν. Έλαβον οὖν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ,] καὶ ἔδησαν αὐτὸ ἐν ὀθονίας μετὰ τῶν ἀρωμάτων, καθὼς ἔθος ἐστὶ τοῖς Ἰουδαίοις ἐνταφιάζειν. Επίσημος μὲν οὖν ἦν καὶ πρότερον ὁ Ἰωσήφ, επισημότερος δὲ γέγονεν ἔκ τε τοῦ τολμῆσαι λαβεῖν τὸ σῶμα, καὶ τοῦ τιμῆσαι αὐτό. Καὶ γὰρ οὐ μόνον ἦρεν, ἀλλὰ καὶ πολυτελῶς ἐνεταφίασε μετά Νικοδήμου. Μίγματι δὲ σμύρνης καὶ ἀλόης τοῦτο ἐνεταφίασαν, ώστε διαμένειν ἄστ στον καὶ εὐῶδες· ἔτι γὰρ ὡς ἄνθρωπον ψιλόν, ἐτίμων αὐτόν. Καὶ ἡμεῖς οὖν, τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου διὰ τῆς μεταλήψεως λαμβάνοντες, μυρίσωμεν τοῦτο ταῖς εὐωδίαις τῶν ἀρετῶν τῆς τε πράξεως καὶ τῆς θεωρίας. Καὶ — ἀπῆλθεν. Οὗτος μὲν ὁ εὐαγγελιστὴς τοῦ Ἰωσήφ εἶναι τὸ μνημεῖον εἶπεν, οἱ ἄλλοι δὲ οὐκ ἐσημειώσαντο, τίνος ἦν. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης *Ην δὲ ἐν τῷ τόπῳ, ὅπου ἐσταυρώθη, κῆπος, καὶ ἐν τῷ κήπω μνημεῖον κενὸν, ἐν ᾧ οὐδέπω οὐδεὶς ἐτέθη, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰκὸς οὖν, τοῦ Ἰωσὴφ ὑπάρχειν τὸν κῆπον, ἐν ᾧ ἦν τὸ μνημεῖον. Τκονο. μήθη δὲ κενὸν εἶναι τοῦτο, ἵνα τοῦ Σωτῆρος ἀναστάντος μὴ νομισθῇ ἕτερος ἀναστῆναι. Προσεκύλισε μέντοι λίθον μέγαν, συναραμένου αὐτῷ καὶ τοῦ Νικοδήμου. Τὸ δὲ μνημεῖον σπηλαιοειδὲς ἦν λα ξευτόν. *Ην δὲ τάφου. Μάρκος δέ φησιν· 'Η δὲ Μαρια ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰωσῆ ἐθεώρουν, που τίθεται. Λουκᾶς δὲ λέγει· κατακολουθήσασαι δὲ γυναῖκες, αἵτινες ἦσαν συνεληλυ Ουίαι αὐτῷ ἐκ τῆς Γαλιλαίας, ἐθεάσαντο τὸ μνη μεῖον, καὶ ὡς ἐτέθη τῷ σῶμα αὐτοῦ. Ὑποστρέ ψασαι δὲ ἡτοίμασαν ἀρώματα καὶ μύρα. Α' ῥηθεῖσαι γὰρ, κατακολουθήσασαι τοῖς θάπτουσιν, ἐκάΟισαν ἀπέναντι τοῦ τάφου, θεωροῦσαι που τίθεται τὸ σῶμα, καὶ πῶς τίθεται, ἵνα, ἀπελθοῦσαι καὶ ἑτοιμάσασαι ἀρώματα καὶ μύρα, ἐλθωσιν ἐν τῇ Κυριακῇ, καὶ ἀρωματίσωσιν καὶ μυρίσωσιν αὐτό. Vers. 59. Sumptumque — munda. Joannes autem latius scripsit dicens: Venit ergo et tulit corpus Jesu. Venit autem et Nicodemus is qui venerat ad Jesum nocte primum, ferens misturam myrrhæ et aloes ad libras ferme centum. Acceperunt itaque corpus Jesu, et objunxerunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos est Judæis sepelire". Insignis ergo erat et antea Joseph, sed insignior factus est eo quod Christi corpus ausus fuerit accipere, illudque honorare. Neque enim solum tulit, sed et pretiose ac honorifice cum Nicodemo sepelivit. In mistura ſutem myrrhæ et aloes illud sepelierunt, ut sinė corruptione et in bono odore permaneret: adhuc enim ut nudum hominem ipsum honorabant. Et nos ergo Domini corpus per participationem in altari (m) accipientes, odoramentis illud ungamus, suavibus videlicet virtutum operibus, ac opere Cet contemplatione. Vers. 60, Ει — abiit. Hic quidem Evangelista ipsius Joseph dicit fuisse monumentum; celeri vero non significaverunt cujus fuerit: Joannes enim ait: Erat autem in loco ubi crucifixus est hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus fuerat, etc. Verisimile ergo est ipsius Joseph fuisse hortum in quo erat monumentum. Ordinatum est autem ut illud fuerit novum, ne postquam resurrexisset Salvator, suspicio haberi posset alium resurrexisse. Advolvit quoque saxum magnum, auxilium ipsi præstante et Nicodemo. Monimentum autem in speluncæ modum erat excisum. Vers. 60. Erat autem sepulcri. Marcus vero ait: Maria autem Magdalene, et Maria Jose aspiciebant ubi poneretur "; Lucas autem: Subsecule sunt, inquit, mulieres, quæ cum eo venerant de Gali - læa: viderunt monumentum, et quomodo positum eral corpus ejus; reversæ vero paraverunt aromala et unguenia”. Cum enim eos qui sepeliebant subsequi et cum eis reverti decrevissent sedebant ex adverso sepulcri, aspicientes ubi poneretur corpus, et quomodo poneretur: ut reversa, paratis aromatibus ac unguentis, venirent die Dominico et aromatibus et ungento illud ungerent. * Marc. 44, 15. 10 Joan. six, 39, 40. ** ibid. 41. 11 Mare. xv, 47. 90 Luc. xxi, 55, 56. Variæ lectiones et notæ. Inclusa exciderunt, ob repetitum vocabulum 'Iŋsoū. A. (m) In altari. In Greco non leguntur. Forte perspicuitatis causa ac addidit interpres.

CAP. XXVII: προτέραν γὰρ δειλίαν τῇ ὕστερον τολμημία θαυμα- Priorem enim timorem sequenti audacia mirabili σίως απενίψατο, καὶ εἰς θάνατον ἐξέδωκεν ἑαυτὸν ter abluit, et seipsum in mortem tradidit, ob beneτῇ πρὸς τὸν διδάσκαλον εὐνοίᾳ, τὴν παρὰ πάντων volentiam quam gerebat erga præceptorem, susciτῶν Ἰουδαίων ἀπέχθειαν ἀναδεξάμενος. piens in se cunctorum inimicitiam Judæorum. Vers. 58. Tunc corpus. Marcus autem dicit, quod Pilatus admirabatur si jam mortuus esset; et accersito centurione, interrogavit eum, an jamdudum mortuus esset: et re a centurione cognita, donavit corpus ipsi Joseph ". Sperabat enim tarde illum moriturum, tanquam divinum quemdam hominem qui cateros excederet. Ipse vero lege natura mortuus est tanquam verus homo. Τότε- σῶμα. Μάρκος δέ φησιν ὅτι Πιλάτος ἐθαύμασεν, εἰ ἤδη τέθνηκε, καὶ προσκαλεσάμε» νος τὴν κεντυρίωνα, επηρώτησεν αὐτὸν, εἰ πά και απέθανε· καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος, ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. Προσελόνα γάρ, βραδέω; ἀποθανεῖν αὐτὸν, ὡς θεῖόν τινα καὶ ὑπὲρ τοὺς πολλούς. Αὐτὸς δὲ, ὡς ἄνθρωπος, νόμῳ φύσεως ἐτελεύτησε. Καὶ λαβὼν καθαρᾷ. Ο δὲ Ἰωάννης πλατύτερον ἱστόρησε λέγων "Ηλθεν οὖν καὶ ἦρε τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. [Ηλθε δὲ καὶ Νικόδημος, ὁ ἐλθὼν πρὸς τὸν Ἰησοῦν νυκτὸς τὸ πρῶτον, φέρων μίγμα σμύρνης καὶ ἀλόης, ὡσεὶ λίτρας εκατόν. Έλαβον οὖν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ,] καὶ ἔδησαν αὐτὸ ἐν ὀθονίας μετὰ τῶν ἀρωμάτων, καθὼς ἔθος ἐστὶ τοῖς Ἰουδαίοις ἐνταφιάζειν. Επίσημος μὲν οὖν ἦν καὶ πρότερον ὁ Ἰωσήφ, επισημότερος δὲ γέγονεν ἔκ τε τοῦ τολμῆσαι λαβεῖν τὸ σῶμα, καὶ τοῦ τιμῆσαι αὐτό. Καὶ γὰρ οὐ μόνον ἦρεν, ἀλλὰ καὶ πολυτελῶς ἐνεταφίασε μετά Νικοδήμου. Μίγματι δὲ σμύρνης καὶ ἀλόης τοῦτο ἐνεταφίασαν, ώστε διαμένειν ἄστ στον καὶ εὐῶδες· ἔτι γὰρ ὡς ἄνθρωπον ψιλόν, ἐτίμων αὐτόν. Καὶ ἡμεῖς οὖν, τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου διὰ τῆς μεταλήψεως λαμβάνοντες, μυρίσωμεν τοῦτο ταῖς εὐωδίαις τῶν ἀρετῶν τῆς τε πράξεως καὶ τῆς θεωρίας. Καὶ — ἀπῆλθεν. Οὗτος μὲν ὁ εὐαγγελιστὴς τοῦ Ἰωσήφ εἶναι τὸ μνημεῖον εἶπεν, οἱ ἄλλοι δὲ οὐκ ἐσημειώσαντο, τίνος ἦν. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης *Ην δὲ ἐν τῷ τόπῳ, ὅπου ἐσταυρώθη, κῆπος, καὶ ἐν τῷ κήπω μνημεῖον κενὸν, ἐν ᾧ οὐδέπω οὐδεὶς ἐτέθη, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰκὸς οὖν, τοῦ Ἰωσὴφ ὑπάρχειν τὸν κῆπον, ἐν ᾧ ἦν τὸ μνημεῖον. Τκονο. μήθη δὲ κενὸν εἶναι τοῦτο, ἵνα τοῦ Σωτῆρος ἀναστάντος μὴ νομισθῇ ἕτερος ἀναστῆναι. Προσεκύλισε μέντοι λίθον μέγαν, συναραμένου αὐτῷ καὶ τοῦ Νικοδήμου. Τὸ δὲ μνημεῖον σπηλαιοειδὲς ἦν λα ξευτόν. *Ην δὲ τάφου. Μάρκος δέ φησιν· 'Η δὲ Μαρια ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰωσῆ ἐθεώρουν, που τίθεται. Λουκᾶς δὲ λέγει· κατακολουθήσασαι δὲ γυναῖκες, αἵτινες ἦσαν συνεληλυ Ουίαι αὐτῷ ἐκ τῆς Γαλιλαίας, ἐθεάσαντο τὸ μνη μεῖον, καὶ ὡς ἐτέθη τῷ σῶμα αὐτοῦ. Ὑποστρέ ψασαι δὲ ἡτοίμασαν ἀρώματα καὶ μύρα. Α' ῥηθεῖσαι γὰρ, κατακολουθήσασαι τοῖς θάπτουσιν, ἐκάΟισαν ἀπέναντι τοῦ τάφου, θεωροῦσαι που τίθεται τὸ σῶμα, καὶ πῶς τίθεται, ἵνα, ἀπελθοῦσαι καὶ ἑτοιμάσασαι ἀρώματα καὶ μύρα, ἐλθωσιν ἐν τῇ Κυριακῇ, καὶ ἀρωματίσωσιν καὶ μυρίσωσιν αὐτό. Vers. 59. Sumptumque — munda. Joannes autem latius scripsit dicens: Venit ergo et tulit corpus Jesu. Venit autem et Nicodemus is qui venerat ad Jesum nocte primum, ferens misturam myrrhæ et aloes ad libras ferme centum. Acceperunt itaque corpus Jesu, et objunxerunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos est Judæis sepelire". Insignis ergo erat et antea Joseph, sed insignior factus est eo quod Christi corpus ausus fuerit accipere, illudque honorare. Neque enim solum tulit, sed et pretiose ac honorifice cum Nicodemo sepelivit. In mistura ſutem myrrhæ et aloes illud sepelierunt, ut sinė corruptione et in bono odore permaneret: adhuc enim ut nudum hominem ipsum honorabant. Et nos ergo Domini corpus per participationem in altari (m) accipientes, odoramentis illud ungamus, suavibus videlicet virtutum operibus, ac opere Cet contemplatione. Vers. 60, Ει — abiit. Hic quidem Evangelista ipsius Joseph dicit fuisse monumentum; celeri vero non significaverunt cujus fuerit: Joannes enim ait: Erat autem in loco ubi crucifixus est hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus fuerat, etc. Verisimile ergo est ipsius Joseph fuisse hortum in quo erat monumentum. Ordinatum est autem ut illud fuerit novum, ne postquam resurrexisset Salvator, suspicio haberi posset alium resurrexisse. Advolvit quoque saxum magnum, auxilium ipsi præstante et Nicodemo. Monimentum autem in speluncæ modum erat excisum. Vers. 60. Erat autem sepulcri. Marcus vero ait: Maria autem Magdalene, et Maria Jose aspiciebant ubi poneretur "; Lucas autem: Subsecule sunt, inquit, mulieres, quæ cum eo venerant de Gali - læa: viderunt monumentum, et quomodo positum eral corpus ejus; reversæ vero paraverunt aromala et unguenia”. Cum enim eos qui sepeliebant subsequi et cum eis reverti decrevissent sedebant ex adverso sepulcri, aspicientes ubi poneretur corpus, et quomodo poneretur: ut reversa, paratis aromatibus ac unguentis, venirent die Dominico et aromatibus et ungento illud ungerent. * Marc. 44, 15. 10 Joan. six, 39, 40. ** ibid. 41. 11 Mare. xv, 47. 90 Luc. xxi, 55, 56. Variæ lectiones et notæ. Inclusa exciderunt, ob repetitum vocabulum 'Iŋsoū. A. (m) In altari. In Greco non leguntur. Forte perspicuitatis causa ac addidit interpres.

CAP. XXVII: προτέραν γὰρ δειλίαν τῇ ὕστερον τολμημία θαυμα- Priorem enim timorem sequenti audacia mirabili σίως απενίψατο, καὶ εἰς θάνατον ἐξέδωκεν ἑαυτὸν ter abluit, et seipsum in mortem tradidit, ob beneτῇ πρὸς τὸν διδάσκαλον εὐνοίᾳ, τὴν παρὰ πάντων volentiam quam gerebat erga præceptorem, susciτῶν Ἰουδαίων ἀπέχθειαν ἀναδεξάμενος. piens in se cunctorum inimicitiam Judæorum. Vers. 58. Tunc corpus. Marcus autem dicit, quod Pilatus admirabatur si jam mortuus esset; et accersito centurione, interrogavit eum, an jamdudum mortuus esset: et re a centurione cognita, donavit corpus ipsi Joseph ". Sperabat enim tarde illum moriturum, tanquam divinum quemdam hominem qui cateros excederet. Ipse vero lege natura mortuus est tanquam verus homo. Τότε- σῶμα. Μάρκος δέ φησιν ὅτι Πιλάτος ἐθαύμασεν, εἰ ἤδη τέθνηκε, καὶ προσκαλεσάμε» νος τὴν κεντυρίωνα, επηρώτησεν αὐτὸν, εἰ πά και απέθανε· καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος, ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. Προσελόνα γάρ, βραδέω; ἀποθανεῖν αὐτὸν, ὡς θεῖόν τινα καὶ ὑπὲρ τοὺς πολλούς. Αὐτὸς δὲ, ὡς ἄνθρωπος, νόμῳ φύσεως ἐτελεύτησε. Καὶ λαβὼν καθαρᾷ. Ο δὲ Ἰωάννης πλατύτερον ἱστόρησε λέγων "Ηλθεν οὖν καὶ ἦρε τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. [Ηλθε δὲ καὶ Νικόδημος, ὁ ἐλθὼν πρὸς τὸν Ἰησοῦν νυκτὸς τὸ πρῶτον, φέρων μίγμα σμύρνης καὶ ἀλόης, ὡσεὶ λίτρας εκατόν. Έλαβον οὖν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ,] καὶ ἔδησαν αὐτὸ ἐν ὀθονίας μετὰ τῶν ἀρωμάτων, καθὼς ἔθος ἐστὶ τοῖς Ἰουδαίοις ἐνταφιάζειν. Επίσημος μὲν οὖν ἦν καὶ πρότερον ὁ Ἰωσήφ, επισημότερος δὲ γέγονεν ἔκ τε τοῦ τολμῆσαι λαβεῖν τὸ σῶμα, καὶ τοῦ τιμῆσαι αὐτό. Καὶ γὰρ οὐ μόνον ἦρεν, ἀλλὰ καὶ πολυτελῶς ἐνεταφίασε μετά Νικοδήμου. Μίγματι δὲ σμύρνης καὶ ἀλόης τοῦτο ἐνεταφίασαν, ώστε διαμένειν ἄστ στον καὶ εὐῶδες· ἔτι γὰρ ὡς ἄνθρωπον ψιλόν, ἐτίμων αὐτόν. Καὶ ἡμεῖς οὖν, τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου διὰ τῆς μεταλήψεως λαμβάνοντες, μυρίσωμεν τοῦτο ταῖς εὐωδίαις τῶν ἀρετῶν τῆς τε πράξεως καὶ τῆς θεωρίας. Καὶ — ἀπῆλθεν. Οὗτος μὲν ὁ εὐαγγελιστὴς τοῦ Ἰωσήφ εἶναι τὸ μνημεῖον εἶπεν, οἱ ἄλλοι δὲ οὐκ ἐσημειώσαντο, τίνος ἦν. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης *Ην δὲ ἐν τῷ τόπῳ, ὅπου ἐσταυρώθη, κῆπος, καὶ ἐν τῷ κήπω μνημεῖον κενὸν, ἐν ᾧ οὐδέπω οὐδεὶς ἐτέθη, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰκὸς οὖν, τοῦ Ἰωσὴφ ὑπάρχειν τὸν κῆπον, ἐν ᾧ ἦν τὸ μνημεῖον. Τκονο. μήθη δὲ κενὸν εἶναι τοῦτο, ἵνα τοῦ Σωτῆρος ἀναστάντος μὴ νομισθῇ ἕτερος ἀναστῆναι. Προσεκύλισε μέντοι λίθον μέγαν, συναραμένου αὐτῷ καὶ τοῦ Νικοδήμου. Τὸ δὲ μνημεῖον σπηλαιοειδὲς ἦν λα ξευτόν. *Ην δὲ τάφου. Μάρκος δέ φησιν· 'Η δὲ Μαρια ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰωσῆ ἐθεώρουν, που τίθεται. Λουκᾶς δὲ λέγει· κατακολουθήσασαι δὲ γυναῖκες, αἵτινες ἦσαν συνεληλυ Ουίαι αὐτῷ ἐκ τῆς Γαλιλαίας, ἐθεάσαντο τὸ μνη μεῖον, καὶ ὡς ἐτέθη τῷ σῶμα αὐτοῦ. Ὑποστρέ ψασαι δὲ ἡτοίμασαν ἀρώματα καὶ μύρα. Α' ῥηθεῖσαι γὰρ, κατακολουθήσασαι τοῖς θάπτουσιν, ἐκάΟισαν ἀπέναντι τοῦ τάφου, θεωροῦσαι που τίθεται τὸ σῶμα, καὶ πῶς τίθεται, ἵνα, ἀπελθοῦσαι καὶ ἑτοιμάσασαι ἀρώματα καὶ μύρα, ἐλθωσιν ἐν τῇ Κυριακῇ, καὶ ἀρωματίσωσιν καὶ μυρίσωσιν αὐτό. Vers. 59. Sumptumque — munda. Joannes autem latius scripsit dicens: Venit ergo et tulit corpus Jesu. Venit autem et Nicodemus is qui venerat ad Jesum nocte primum, ferens misturam myrrhæ et aloes ad libras ferme centum. Acceperunt itaque corpus Jesu, et objunxerunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos est Judæis sepelire". Insignis ergo erat et antea Joseph, sed insignior factus est eo quod Christi corpus ausus fuerit accipere, illudque honorare. Neque enim solum tulit, sed et pretiose ac honorifice cum Nicodemo sepelivit. In mistura ſutem myrrhæ et aloes illud sepelierunt, ut sinė corruptione et in bono odore permaneret: adhuc enim ut nudum hominem ipsum honorabant. Et nos ergo Domini corpus per participationem in altari (m) accipientes, odoramentis illud ungamus, suavibus videlicet virtutum operibus, ac opere Cet contemplatione. Vers. 60, Ει — abiit. Hic quidem Evangelista ipsius Joseph dicit fuisse monumentum; celeri vero non significaverunt cujus fuerit: Joannes enim ait: Erat autem in loco ubi crucifixus est hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus fuerat, etc. Verisimile ergo est ipsius Joseph fuisse hortum in quo erat monumentum. Ordinatum est autem ut illud fuerit novum, ne postquam resurrexisset Salvator, suspicio haberi posset alium resurrexisse. Advolvit quoque saxum magnum, auxilium ipsi præstante et Nicodemo. Monimentum autem in speluncæ modum erat excisum. Vers. 60. Erat autem sepulcri. Marcus vero ait: Maria autem Magdalene, et Maria Jose aspiciebant ubi poneretur "; Lucas autem: Subsecule sunt, inquit, mulieres, quæ cum eo venerant de Gali - læa: viderunt monumentum, et quomodo positum eral corpus ejus; reversæ vero paraverunt aromala et unguenia”. Cum enim eos qui sepeliebant subsequi et cum eis reverti decrevissent sedebant ex adverso sepulcri, aspicientes ubi poneretur corpus, et quomodo poneretur: ut reversa, paratis aromatibus ac unguentis, venirent die Dominico et aromatibus et ungento illud ungerent. * Marc. 44, 15. 10 Joan. six, 39, 40. ** ibid. 41. 11 Mare. xv, 47. 90 Luc. xxi, 55, 56. Variæ lectiones et notæ. Inclusa exciderunt, ob repetitum vocabulum 'Iŋsoū. A. (m) In altari. In Greco non leguntur. Forte perspicuitatis causa ac addidit interpres.

CAP. XXVII: προτέραν γὰρ δειλίαν τῇ ὕστερον τολμημία θαυμα- Priorem enim timorem sequenti audacia mirabili σίως απενίψατο, καὶ εἰς θάνατον ἐξέδωκεν ἑαυτὸν ter abluit, et seipsum in mortem tradidit, ob beneτῇ πρὸς τὸν διδάσκαλον εὐνοίᾳ, τὴν παρὰ πάντων volentiam quam gerebat erga præceptorem, susciτῶν Ἰουδαίων ἀπέχθειαν ἀναδεξάμενος. piens in se cunctorum inimicitiam Judæorum. Vers. 58. Tunc corpus. Marcus autem dicit, quod Pilatus admirabatur si jam mortuus esset; et accersito centurione, interrogavit eum, an jamdudum mortuus esset: et re a centurione cognita, donavit corpus ipsi Joseph ". Sperabat enim tarde illum moriturum, tanquam divinum quemdam hominem qui cateros excederet. Ipse vero lege natura mortuus est tanquam verus homo. Τότε- σῶμα. Μάρκος δέ φησιν ὅτι Πιλάτος ἐθαύμασεν, εἰ ἤδη τέθνηκε, καὶ προσκαλεσάμε» νος τὴν κεντυρίωνα, επηρώτησεν αὐτὸν, εἰ πά και απέθανε· καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος, ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. Προσελόνα γάρ, βραδέω; ἀποθανεῖν αὐτὸν, ὡς θεῖόν τινα καὶ ὑπὲρ τοὺς πολλούς. Αὐτὸς δὲ, ὡς ἄνθρωπος, νόμῳ φύσεως ἐτελεύτησε. Καὶ λαβὼν καθαρᾷ. Ο δὲ Ἰωάννης πλατύτερον ἱστόρησε λέγων "Ηλθεν οὖν καὶ ἦρε τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. [Ηλθε δὲ καὶ Νικόδημος, ὁ ἐλθὼν πρὸς τὸν Ἰησοῦν νυκτὸς τὸ πρῶτον, φέρων μίγμα σμύρνης καὶ ἀλόης, ὡσεὶ λίτρας εκατόν. Έλαβον οὖν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ,] καὶ ἔδησαν αὐτὸ ἐν ὀθονίας μετὰ τῶν ἀρωμάτων, καθὼς ἔθος ἐστὶ τοῖς Ἰουδαίοις ἐνταφιάζειν. Επίσημος μὲν οὖν ἦν καὶ πρότερον ὁ Ἰωσήφ, επισημότερος δὲ γέγονεν ἔκ τε τοῦ τολμῆσαι λαβεῖν τὸ σῶμα, καὶ τοῦ τιμῆσαι αὐτό. Καὶ γὰρ οὐ μόνον ἦρεν, ἀλλὰ καὶ πολυτελῶς ἐνεταφίασε μετά Νικοδήμου. Μίγματι δὲ σμύρνης καὶ ἀλόης τοῦτο ἐνεταφίασαν, ώστε διαμένειν ἄστ στον καὶ εὐῶδες· ἔτι γὰρ ὡς ἄνθρωπον ψιλόν, ἐτίμων αὐτόν. Καὶ ἡμεῖς οὖν, τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου διὰ τῆς μεταλήψεως λαμβάνοντες, μυρίσωμεν τοῦτο ταῖς εὐωδίαις τῶν ἀρετῶν τῆς τε πράξεως καὶ τῆς θεωρίας. Καὶ — ἀπῆλθεν. Οὗτος μὲν ὁ εὐαγγελιστὴς τοῦ Ἰωσήφ εἶναι τὸ μνημεῖον εἶπεν, οἱ ἄλλοι δὲ οὐκ ἐσημειώσαντο, τίνος ἦν. Φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης *Ην δὲ ἐν τῷ τόπῳ, ὅπου ἐσταυρώθη, κῆπος, καὶ ἐν τῷ κήπω μνημεῖον κενὸν, ἐν ᾧ οὐδέπω οὐδεὶς ἐτέθη, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰκὸς οὖν, τοῦ Ἰωσὴφ ὑπάρχειν τὸν κῆπον, ἐν ᾧ ἦν τὸ μνημεῖον. Τκονο. μήθη δὲ κενὸν εἶναι τοῦτο, ἵνα τοῦ Σωτῆρος ἀναστάντος μὴ νομισθῇ ἕτερος ἀναστῆναι. Προσεκύλισε μέντοι λίθον μέγαν, συναραμένου αὐτῷ καὶ τοῦ Νικοδήμου. Τὸ δὲ μνημεῖον σπηλαιοειδὲς ἦν λα ξευτόν. *Ην δὲ τάφου. Μάρκος δέ φησιν· 'Η δὲ Μαρια ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰωσῆ ἐθεώρουν, που τίθεται. Λουκᾶς δὲ λέγει· κατακολουθήσασαι δὲ γυναῖκες, αἵτινες ἦσαν συνεληλυ Ουίαι αὐτῷ ἐκ τῆς Γαλιλαίας, ἐθεάσαντο τὸ μνη μεῖον, καὶ ὡς ἐτέθη τῷ σῶμα αὐτοῦ. Ὑποστρέ ψασαι δὲ ἡτοίμασαν ἀρώματα καὶ μύρα. Α' ῥηθεῖσαι γὰρ, κατακολουθήσασαι τοῖς θάπτουσιν, ἐκάΟισαν ἀπέναντι τοῦ τάφου, θεωροῦσαι που τίθεται τὸ σῶμα, καὶ πῶς τίθεται, ἵνα, ἀπελθοῦσαι καὶ ἑτοιμάσασαι ἀρώματα καὶ μύρα, ἐλθωσιν ἐν τῇ Κυριακῇ, καὶ ἀρωματίσωσιν καὶ μυρίσωσιν αὐτό. Vers. 59. Sumptumque — munda. Joannes autem latius scripsit dicens: Venit ergo et tulit corpus Jesu. Venit autem et Nicodemus is qui venerat ad Jesum nocte primum, ferens misturam myrrhæ et aloes ad libras ferme centum. Acceperunt itaque corpus Jesu, et objunxerunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos est Judæis sepelire". Insignis ergo erat et antea Joseph, sed insignior factus est eo quod Christi corpus ausus fuerit accipere, illudque honorare. Neque enim solum tulit, sed et pretiose ac honorifice cum Nicodemo sepelivit. In mistura ſutem myrrhæ et aloes illud sepelierunt, ut sinė corruptione et in bono odore permaneret: adhuc enim ut nudum hominem ipsum honorabant. Et nos ergo Domini corpus per participationem in altari (m) accipientes, odoramentis illud ungamus, suavibus videlicet virtutum operibus, ac opere Cet contemplatione. Vers. 60, Ει — abiit. Hic quidem Evangelista ipsius Joseph dicit fuisse monumentum; celeri vero non significaverunt cujus fuerit: Joannes enim ait: Erat autem in loco ubi crucifixus est hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus fuerat, etc. Verisimile ergo est ipsius Joseph fuisse hortum in quo erat monumentum. Ordinatum est autem ut illud fuerit novum, ne postquam resurrexisset Salvator, suspicio haberi posset alium resurrexisse. Advolvit quoque saxum magnum, auxilium ipsi præstante et Nicodemo. Monimentum autem in speluncæ modum erat excisum. Vers. 60. Erat autem sepulcri. Marcus vero ait: Maria autem Magdalene, et Maria Jose aspiciebant ubi poneretur "; Lucas autem: Subsecule sunt, inquit, mulieres, quæ cum eo venerant de Gali - læa: viderunt monumentum, et quomodo positum eral corpus ejus; reversæ vero paraverunt aromala et unguenia”. Cum enim eos qui sepeliebant subsequi et cum eis reverti decrevissent sedebant ex adverso sepulcri, aspicientes ubi poneretur corpus, et quomodo poneretur: ut reversa, paratis aromatibus ac unguentis, venirent die Dominico et aromatibus et ungento illud ungerent. * Marc. 44, 15. 10 Joan. six, 39, 40. ** ibid. 41. 11 Mare. xv, 47. 90 Luc. xxi, 55, 56. Variæ lectiones et notæ. Inclusa exciderunt, ob repetitum vocabulum 'Iŋsoū. A. (m) In altari. In Greco non leguntur. Forte perspicuitatis causa ac addidit interpres.

Siquidem quando sepultus est jam vespera ap- ▲ petebat, in qua non licebat ad monumentum accedere. Judæi enim vesperam illius Parasceves m¡axime honorabant non solum tanquam Sabbati festum præcedens, sed etiam tanquam festum propter Pascha; in hac enim oportebat Pascha immolari. Sabbato vero quieverunt propter legem. Adhuc enim cousuetudinem et legem servabant. Cæterum die Dominico ad sepulcrum venire disponebant, quod sane etiam fecerunt, veluti paulo post dicetur. Cum enim nondum quidam excelsum de resurrectione cognovissent, sepultum corpus se inventuras sperabant. Ὅτι μὲν γὰρ ἐτάφη, ἑσπέρα ἤδη κατέλαβε, καθ' ἦν οὐκ ἐξῆν εἰς μνημεῖον βαδίζειν. Ἐτίμων γὰρ Ἰουδαῖοι μάλιστα τὴν ἑσπέραν τῆς Παρασκευῆς ἐκείνης, οὐ μόνον ὡς προεόρτιον του Σαββάτου, ἀλλὰ καὶ ὡς ἑόρτιον διὰ τὸ Πάσχα. Εν ταύτῃ γάρ Εδει θύεσθαι τὸ Πάσχα. Τὸ δὲ Σάββατον ἡσύχαζον διὰ τὸν νόμον. Ετι γὰρ καὶ τὰ ἔθη καὶ τὸν νόμον ἐφύλαττον. Λοιπὸν οὖν ἐν τῇ Κυριακῇ πρὸς τὸν τάφον ἐλθεῖν ἐβούλοντο, δ δὴ καὶ πεποιήκασιν, ὡς μετ' ὀλίγον ῥηθήσεται. Ούπω γὰρ οὐδὲν ὑψηλὸν εἰδυῖαι περὶ τῆς ἀναστάσεως, ήλπιζον εὑρεῖν τὸ σῶμα τεθαμμένον. Τῇ – πρώτης. Ασφαλίσασθαι τὸν τάφον, ήγουν σφραγίσαι καὶ φρουρῆσαι. Ἐπεὶ δὲ ἔδει πιστευθῆναι, ὅτι καὶ ἀπέθανε, καὶ ἐτάφη, καὶ ἀνέστη, βλέπε καὶ τὰ τρία ταύτα μαρτυρούμενα παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Σκοπη τέον γὰρ τοὺς λόγους αὐτῶν. Τὸ μὲν, Εμνήσθημεν, ὅτι ὁ πλάνος ἐκεῖνος εἶπεν ἔτι ζῶν, μαρτυρεί ότι ἀπέθανε· τὸ δὲ, Κέλευσον ἀσφαλισθῆναι τὸν τάφον, βεβαιοί, ὅτι ἐτάφη· τὸ δὲ, Μήποτε ἐλθόντες οἱ μα θηταὶ αὐτοῦ κλέψωσιν αὐτὸν, πληροφορεί ότι ἀσφαλισθέντος οὐ κλαπήσεται. Καὶ λοιπὸν ἀναντίῤῥητος ἡ ἀνάστασις. Vers 63. Postero autem die Vers. 64. priore. Muniri sepulcrum, puta sigillum apponi et custodian. Quia autem credi oportebat, quod mortuus esset et sepulius, quodque resurrexisset, vide tria hæc inimicorum testimoniis approbata; consideranda sunt enim verba eorum. Quod enim aiunt: Recordati sumus, quod impostor ille dixit adhuc vivens, allestatur quod mortuus sit. Quod autem sequitur: Jube muniri sepulcrum, attestatur quod sepultus sit. Porro quod subjungunt: Ne quando venientes discipuli ejus furentur ipsum, plenam facit Adern, quod munito sepulcro, non sit furto sublatum corpus, et ita resurrectioni contradici non potest, Dignum est autem ut inquiramus ubi dixerit: Post tres dies resurgam. Siquidem variis in locis dixit discipulis: Tertia die resurgam. Id autem: Post Αξιον δὲ ζητῆσαι, ποῦ εἶπεν, ότι Μετὰ τρεις ἡμέρας ἐγείρομαι. Ὅτι μὲν γὰρ τῇ τρίτῃ ἡμέρα ἀναστήσεται, διαφόρως εἶπε πρὸς τοὺς μαθητάς tres dies resurgam, nusquam dixit. Hoc itaque Judzi ὅτι δὲ Μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐγείρομαι, οὐκ εἶπεν ab exemplo Jonæ quod ad eos dixerat colligebant. Postremum vero erroren dicebant, quod a mortuis resurrexerit; priorem vero quod sit Filius Dei. Sed, o insensati, quo tandem ſine essent ipsum furto sublaturi? Nisi enim tertio die resurrexerit sicut promisit, manifestum est quod decepti, et propter eum ab omnibus gentibus odio habiti, sine domibus et extorres facti, potius aversabuntur eum, et odio habebant tanquam impostorem, et ita nolent eum furari. Sed neque populo persuadere poserunt, quod a mortuis surrexerit. Cui enim innitentur? an vebementiæ sermonum? atqui illitterati sunt. An forte abundantiæ rerum? atqui sunt omutum pauperrimi. Generis fortassis claritati? verum ignobiles sunt, et ab ignobilibus progeniti. Utruın suiipsorum multitudini? at non plures sunt quam duodecim. Utrum patriæ splendori? verum a regionibus sunt obscuris et ignobilibus. An putatis quod præceptoris promissionibus? Quibus? Si enim non resurrexerit, neque illis credituri sunt. Demonstratum est igitur quod vane suspicamini hunc furto auferendum esse: ob dictas enim causas est incredibile. "Οτι, abest. Δ· Τοῦ τάφου. οὐδαμοῦ. Λοιπὸν οὖν Ἰουδαῖοι ἀπὸ τοῦ κατὰ τὸν Ἰωνᾶν παραδείγματος, τοῦ ῥηθέντος πρὸς αὐτοὺς, τοῦτο συνελογίσαντο. Εσχάτην μὲν οὖν πλάνην λέ γουσι περὶ τοῦ, ὅτι ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν· πρώ την δὲ περὶ τοῦ, ὅτι Υἱὸς Θεοῦ ἦν. Αλλ᾽ ᾧ ἀνόητοι 1 σκοπήσατε, τίνος ένεκεν κλέψου σιν αὐτόν; Ἐὰν γὰρ οὐκ ἀναστῇ τῇ τρίτῃ ἡμέρα, καθὼς ἐπηγγείλατο, πρόδηλον, ώς, ἀπατηθέντες, καὶ δι' αὐτὸν πρὸς ὅλον τὸ ἔθνος ἐκπολεμωθέντες, καὶ ἄοικοι, καὶ ἀπόλιδες γενόμενοι, ἀποστραφήσονται μᾶλλον καὶ μισήσουσιν αὐτὸν, ὡς πλάνον. Καὶ διὰ τοῦτο μὲν οὐ θελήσουσιν αὐτὸν, κλέψαι, Αλλ' οὐδὲ δυνήσονται πεῖσαι τὸν λαὸν ὅτι ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν. Τίνι γὰρ καὶ θαῤῥήσουσιν; τῇ δεινότητ: τῶν λόγων; καὶ μὴν ἀγράμματοι εἰσιν· ᾿Αλλὰ τῇ περιουσίᾳ τῶν χρημάτων; καὶ μὴν ἁπάντ των εἰσὶ πενέστεροι. ᾿Αλλὰ τῇ περιφανεία τοῦ γέν νους; καὶ μὴν εὐτελεῖς εἰσὶν ἐξ εὐτελῶν· Ἀλλὰ τῷ πλήθει ἑαυτῶν; καὶ μὴν οὐ πλείους εἰσὶ τῶν ἐν δεκα. ᾿Αλλὰ τῷ μεγέθει τῆς πατρίδος; καὶ μὴν ἀπὸ χωρίων εἰσὶν ἀσήμων· ἀλλὰ ταῖς ἐπαγγελίαις τοῦ διδασκάλου; Ποίαις; Εἰ μὴ ἀναστῇ γὰρ, οὐδ' ἐκεί. ναις πιστεύουσι. Δέδεκται τοίνυν ὅτι μάτην ὑποπτεύετε κλαπῆναι τοῦτον· οὐκ ἐνδέχεται γὰρ διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας. Variæ lectiones et notæ. Τοῦτον, pro αὐτόν. Α.

Siquidem quando sepultus est jam vespera ap- ▲ petebat, in qua non licebat ad monumentum accedere. Judæi enim vesperam illius Parasceves m¡axime honorabant non solum tanquam Sabbati festum præcedens, sed etiam tanquam festum propter Pascha; in hac enim oportebat Pascha immolari. Sabbato vero quieverunt propter legem. Adhuc enim cousuetudinem et legem servabant. Cæterum die Dominico ad sepulcrum venire disponebant, quod sane etiam fecerunt, veluti paulo post dicetur. Cum enim nondum quidam excelsum de resurrectione cognovissent, sepultum corpus se inventuras sperabant. Ὅτι μὲν γὰρ ἐτάφη, ἑσπέρα ἤδη κατέλαβε, καθ' ἦν οὐκ ἐξῆν εἰς μνημεῖον βαδίζειν. Ἐτίμων γὰρ Ἰουδαῖοι μάλιστα τὴν ἑσπέραν τῆς Παρασκευῆς ἐκείνης, οὐ μόνον ὡς προεόρτιον του Σαββάτου, ἀλλὰ καὶ ὡς ἑόρτιον διὰ τὸ Πάσχα. Εν ταύτῃ γάρ Εδει θύεσθαι τὸ Πάσχα. Τὸ δὲ Σάββατον ἡσύχαζον διὰ τὸν νόμον. Ετι γὰρ καὶ τὰ ἔθη καὶ τὸν νόμον ἐφύλαττον. Λοιπὸν οὖν ἐν τῇ Κυριακῇ πρὸς τὸν τάφον ἐλθεῖν ἐβούλοντο, δ δὴ καὶ πεποιήκασιν, ὡς μετ' ὀλίγον ῥηθήσεται. Ούπω γὰρ οὐδὲν ὑψηλὸν εἰδυῖαι περὶ τῆς ἀναστάσεως, ήλπιζον εὑρεῖν τὸ σῶμα τεθαμμένον. Τῇ – πρώτης. Ασφαλίσασθαι τὸν τάφον, ήγουν σφραγίσαι καὶ φρουρῆσαι. Ἐπεὶ δὲ ἔδει πιστευθῆναι, ὅτι καὶ ἀπέθανε, καὶ ἐτάφη, καὶ ἀνέστη, βλέπε καὶ τὰ τρία ταύτα μαρτυρούμενα παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Σκοπη τέον γὰρ τοὺς λόγους αὐτῶν. Τὸ μὲν, Εμνήσθημεν, ὅτι ὁ πλάνος ἐκεῖνος εἶπεν ἔτι ζῶν, μαρτυρεί ότι ἀπέθανε· τὸ δὲ, Κέλευσον ἀσφαλισθῆναι τὸν τάφον, βεβαιοί, ὅτι ἐτάφη· τὸ δὲ, Μήποτε ἐλθόντες οἱ μα θηταὶ αὐτοῦ κλέψωσιν αὐτὸν, πληροφορεί ότι ἀσφαλισθέντος οὐ κλαπήσεται. Καὶ λοιπὸν ἀναντίῤῥητος ἡ ἀνάστασις. Vers 63. Postero autem die Vers. 64. priore. Muniri sepulcrum, puta sigillum apponi et custodian. Quia autem credi oportebat, quod mortuus esset et sepulius, quodque resurrexisset, vide tria hæc inimicorum testimoniis approbata; consideranda sunt enim verba eorum. Quod enim aiunt: Recordati sumus, quod impostor ille dixit adhuc vivens, allestatur quod mortuus sit. Quod autem sequitur: Jube muniri sepulcrum, attestatur quod sepultus sit. Porro quod subjungunt: Ne quando venientes discipuli ejus furentur ipsum, plenam facit Adern, quod munito sepulcro, non sit furto sublatum corpus, et ita resurrectioni contradici non potest, Dignum est autem ut inquiramus ubi dixerit: Post tres dies resurgam. Siquidem variis in locis dixit discipulis: Tertia die resurgam. Id autem: Post Αξιον δὲ ζητῆσαι, ποῦ εἶπεν, ότι Μετὰ τρεις ἡμέρας ἐγείρομαι. Ὅτι μὲν γὰρ τῇ τρίτῃ ἡμέρα ἀναστήσεται, διαφόρως εἶπε πρὸς τοὺς μαθητάς tres dies resurgam, nusquam dixit. Hoc itaque Judzi ὅτι δὲ Μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐγείρομαι, οὐκ εἶπεν ab exemplo Jonæ quod ad eos dixerat colligebant. Postremum vero erroren dicebant, quod a mortuis resurrexerit; priorem vero quod sit Filius Dei. Sed, o insensati, quo tandem ſine essent ipsum furto sublaturi? Nisi enim tertio die resurrexerit sicut promisit, manifestum est quod decepti, et propter eum ab omnibus gentibus odio habiti, sine domibus et extorres facti, potius aversabuntur eum, et odio habebant tanquam impostorem, et ita nolent eum furari. Sed neque populo persuadere poserunt, quod a mortuis surrexerit. Cui enim innitentur? an vebementiæ sermonum? atqui illitterati sunt. An forte abundantiæ rerum? atqui sunt omutum pauperrimi. Generis fortassis claritati? verum ignobiles sunt, et ab ignobilibus progeniti. Utruın suiipsorum multitudini? at non plures sunt quam duodecim. Utrum patriæ splendori? verum a regionibus sunt obscuris et ignobilibus. An putatis quod præceptoris promissionibus? Quibus? Si enim non resurrexerit, neque illis credituri sunt. Demonstratum est igitur quod vane suspicamini hunc furto auferendum esse: ob dictas enim causas est incredibile. "Οτι, abest. Δ· Τοῦ τάφου. οὐδαμοῦ. Λοιπὸν οὖν Ἰουδαῖοι ἀπὸ τοῦ κατὰ τὸν Ἰωνᾶν παραδείγματος, τοῦ ῥηθέντος πρὸς αὐτοὺς, τοῦτο συνελογίσαντο. Εσχάτην μὲν οὖν πλάνην λέ γουσι περὶ τοῦ, ὅτι ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν· πρώ την δὲ περὶ τοῦ, ὅτι Υἱὸς Θεοῦ ἦν. Αλλ᾽ ᾧ ἀνόητοι 1 σκοπήσατε, τίνος ένεκεν κλέψου σιν αὐτόν; Ἐὰν γὰρ οὐκ ἀναστῇ τῇ τρίτῃ ἡμέρα, καθὼς ἐπηγγείλατο, πρόδηλον, ώς, ἀπατηθέντες, καὶ δι' αὐτὸν πρὸς ὅλον τὸ ἔθνος ἐκπολεμωθέντες, καὶ ἄοικοι, καὶ ἀπόλιδες γενόμενοι, ἀποστραφήσονται μᾶλλον καὶ μισήσουσιν αὐτὸν, ὡς πλάνον. Καὶ διὰ τοῦτο μὲν οὐ θελήσουσιν αὐτὸν, κλέψαι, Αλλ' οὐδὲ δυνήσονται πεῖσαι τὸν λαὸν ὅτι ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν. Τίνι γὰρ καὶ θαῤῥήσουσιν; τῇ δεινότητ: τῶν λόγων; καὶ μὴν ἀγράμματοι εἰσιν· ᾿Αλλὰ τῇ περιουσίᾳ τῶν χρημάτων; καὶ μὴν ἁπάντ των εἰσὶ πενέστεροι. ᾿Αλλὰ τῇ περιφανεία τοῦ γέν νους; καὶ μὴν εὐτελεῖς εἰσὶν ἐξ εὐτελῶν· Ἀλλὰ τῷ πλήθει ἑαυτῶν; καὶ μὴν οὐ πλείους εἰσὶ τῶν ἐν δεκα. ᾿Αλλὰ τῷ μεγέθει τῆς πατρίδος; καὶ μὴν ἀπὸ χωρίων εἰσὶν ἀσήμων· ἀλλὰ ταῖς ἐπαγγελίαις τοῦ διδασκάλου; Ποίαις; Εἰ μὴ ἀναστῇ γὰρ, οὐδ' ἐκεί. ναις πιστεύουσι. Δέδεκται τοίνυν ὅτι μάτην ὑποπτεύετε κλαπῆναι τοῦτον· οὐκ ἐνδέχεται γὰρ διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας. Variæ lectiones et notæ. Τοῦτον, pro αὐτόν. Α.

Siquidem quando sepultus est jam vespera ap- ▲ petebat, in qua non licebat ad monumentum accedere. Judæi enim vesperam illius Parasceves m¡axime honorabant non solum tanquam Sabbati festum præcedens, sed etiam tanquam festum propter Pascha; in hac enim oportebat Pascha immolari. Sabbato vero quieverunt propter legem. Adhuc enim cousuetudinem et legem servabant. Cæterum die Dominico ad sepulcrum venire disponebant, quod sane etiam fecerunt, veluti paulo post dicetur. Cum enim nondum quidam excelsum de resurrectione cognovissent, sepultum corpus se inventuras sperabant. Ὅτι μὲν γὰρ ἐτάφη, ἑσπέρα ἤδη κατέλαβε, καθ' ἦν οὐκ ἐξῆν εἰς μνημεῖον βαδίζειν. Ἐτίμων γὰρ Ἰουδαῖοι μάλιστα τὴν ἑσπέραν τῆς Παρασκευῆς ἐκείνης, οὐ μόνον ὡς προεόρτιον του Σαββάτου, ἀλλὰ καὶ ὡς ἑόρτιον διὰ τὸ Πάσχα. Εν ταύτῃ γάρ Εδει θύεσθαι τὸ Πάσχα. Τὸ δὲ Σάββατον ἡσύχαζον διὰ τὸν νόμον. Ετι γὰρ καὶ τὰ ἔθη καὶ τὸν νόμον ἐφύλαττον. Λοιπὸν οὖν ἐν τῇ Κυριακῇ πρὸς τὸν τάφον ἐλθεῖν ἐβούλοντο, δ δὴ καὶ πεποιήκασιν, ὡς μετ' ὀλίγον ῥηθήσεται. Ούπω γὰρ οὐδὲν ὑψηλὸν εἰδυῖαι περὶ τῆς ἀναστάσεως, ήλπιζον εὑρεῖν τὸ σῶμα τεθαμμένον. Τῇ – πρώτης. Ασφαλίσασθαι τὸν τάφον, ήγουν σφραγίσαι καὶ φρουρῆσαι. Ἐπεὶ δὲ ἔδει πιστευθῆναι, ὅτι καὶ ἀπέθανε, καὶ ἐτάφη, καὶ ἀνέστη, βλέπε καὶ τὰ τρία ταύτα μαρτυρούμενα παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Σκοπη τέον γὰρ τοὺς λόγους αὐτῶν. Τὸ μὲν, Εμνήσθημεν, ὅτι ὁ πλάνος ἐκεῖνος εἶπεν ἔτι ζῶν, μαρτυρεί ότι ἀπέθανε· τὸ δὲ, Κέλευσον ἀσφαλισθῆναι τὸν τάφον, βεβαιοί, ὅτι ἐτάφη· τὸ δὲ, Μήποτε ἐλθόντες οἱ μα θηταὶ αὐτοῦ κλέψωσιν αὐτὸν, πληροφορεί ότι ἀσφαλισθέντος οὐ κλαπήσεται. Καὶ λοιπὸν ἀναντίῤῥητος ἡ ἀνάστασις. Vers 63. Postero autem die Vers. 64. priore. Muniri sepulcrum, puta sigillum apponi et custodian. Quia autem credi oportebat, quod mortuus esset et sepulius, quodque resurrexisset, vide tria hæc inimicorum testimoniis approbata; consideranda sunt enim verba eorum. Quod enim aiunt: Recordati sumus, quod impostor ille dixit adhuc vivens, allestatur quod mortuus sit. Quod autem sequitur: Jube muniri sepulcrum, attestatur quod sepultus sit. Porro quod subjungunt: Ne quando venientes discipuli ejus furentur ipsum, plenam facit Adern, quod munito sepulcro, non sit furto sublatum corpus, et ita resurrectioni contradici non potest, Dignum est autem ut inquiramus ubi dixerit: Post tres dies resurgam. Siquidem variis in locis dixit discipulis: Tertia die resurgam. Id autem: Post Αξιον δὲ ζητῆσαι, ποῦ εἶπεν, ότι Μετὰ τρεις ἡμέρας ἐγείρομαι. Ὅτι μὲν γὰρ τῇ τρίτῃ ἡμέρα ἀναστήσεται, διαφόρως εἶπε πρὸς τοὺς μαθητάς tres dies resurgam, nusquam dixit. Hoc itaque Judzi ὅτι δὲ Μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐγείρομαι, οὐκ εἶπεν ab exemplo Jonæ quod ad eos dixerat colligebant. Postremum vero erroren dicebant, quod a mortuis resurrexerit; priorem vero quod sit Filius Dei. Sed, o insensati, quo tandem ſine essent ipsum furto sublaturi? Nisi enim tertio die resurrexerit sicut promisit, manifestum est quod decepti, et propter eum ab omnibus gentibus odio habiti, sine domibus et extorres facti, potius aversabuntur eum, et odio habebant tanquam impostorem, et ita nolent eum furari. Sed neque populo persuadere poserunt, quod a mortuis surrexerit. Cui enim innitentur? an vebementiæ sermonum? atqui illitterati sunt. An forte abundantiæ rerum? atqui sunt omutum pauperrimi. Generis fortassis claritati? verum ignobiles sunt, et ab ignobilibus progeniti. Utruın suiipsorum multitudini? at non plures sunt quam duodecim. Utrum patriæ splendori? verum a regionibus sunt obscuris et ignobilibus. An putatis quod præceptoris promissionibus? Quibus? Si enim non resurrexerit, neque illis credituri sunt. Demonstratum est igitur quod vane suspicamini hunc furto auferendum esse: ob dictas enim causas est incredibile. "Οτι, abest. Δ· Τοῦ τάφου. οὐδαμοῦ. Λοιπὸν οὖν Ἰουδαῖοι ἀπὸ τοῦ κατὰ τὸν Ἰωνᾶν παραδείγματος, τοῦ ῥηθέντος πρὸς αὐτοὺς, τοῦτο συνελογίσαντο. Εσχάτην μὲν οὖν πλάνην λέ γουσι περὶ τοῦ, ὅτι ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν· πρώ την δὲ περὶ τοῦ, ὅτι Υἱὸς Θεοῦ ἦν. Αλλ᾽ ᾧ ἀνόητοι 1 σκοπήσατε, τίνος ένεκεν κλέψου σιν αὐτόν; Ἐὰν γὰρ οὐκ ἀναστῇ τῇ τρίτῃ ἡμέρα, καθὼς ἐπηγγείλατο, πρόδηλον, ώς, ἀπατηθέντες, καὶ δι' αὐτὸν πρὸς ὅλον τὸ ἔθνος ἐκπολεμωθέντες, καὶ ἄοικοι, καὶ ἀπόλιδες γενόμενοι, ἀποστραφήσονται μᾶλλον καὶ μισήσουσιν αὐτὸν, ὡς πλάνον. Καὶ διὰ τοῦτο μὲν οὐ θελήσουσιν αὐτὸν, κλέψαι, Αλλ' οὐδὲ δυνήσονται πεῖσαι τὸν λαὸν ὅτι ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν. Τίνι γὰρ καὶ θαῤῥήσουσιν; τῇ δεινότητ: τῶν λόγων; καὶ μὴν ἀγράμματοι εἰσιν· ᾿Αλλὰ τῇ περιουσίᾳ τῶν χρημάτων; καὶ μὴν ἁπάντ των εἰσὶ πενέστεροι. ᾿Αλλὰ τῇ περιφανεία τοῦ γέν νους; καὶ μὴν εὐτελεῖς εἰσὶν ἐξ εὐτελῶν· Ἀλλὰ τῷ πλήθει ἑαυτῶν; καὶ μὴν οὐ πλείους εἰσὶ τῶν ἐν δεκα. ᾿Αλλὰ τῷ μεγέθει τῆς πατρίδος; καὶ μὴν ἀπὸ χωρίων εἰσὶν ἀσήμων· ἀλλὰ ταῖς ἐπαγγελίαις τοῦ διδασκάλου; Ποίαις; Εἰ μὴ ἀναστῇ γὰρ, οὐδ' ἐκεί. ναις πιστεύουσι. Δέδεκται τοίνυν ὅτι μάτην ὑποπτεύετε κλαπῆναι τοῦτον· οὐκ ἐνδέχεται γὰρ διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας. Variæ lectiones et notæ. Τοῦτον, pro αὐτόν. Α.

Siquidem quando sepultus est jam vespera ap- ▲ petebat, in qua non licebat ad monumentum accedere. Judæi enim vesperam illius Parasceves m¡axime honorabant non solum tanquam Sabbati festum præcedens, sed etiam tanquam festum propter Pascha; in hac enim oportebat Pascha immolari. Sabbato vero quieverunt propter legem. Adhuc enim cousuetudinem et legem servabant. Cæterum die Dominico ad sepulcrum venire disponebant, quod sane etiam fecerunt, veluti paulo post dicetur. Cum enim nondum quidam excelsum de resurrectione cognovissent, sepultum corpus se inventuras sperabant. Ὅτι μὲν γὰρ ἐτάφη, ἑσπέρα ἤδη κατέλαβε, καθ' ἦν οὐκ ἐξῆν εἰς μνημεῖον βαδίζειν. Ἐτίμων γὰρ Ἰουδαῖοι μάλιστα τὴν ἑσπέραν τῆς Παρασκευῆς ἐκείνης, οὐ μόνον ὡς προεόρτιον του Σαββάτου, ἀλλὰ καὶ ὡς ἑόρτιον διὰ τὸ Πάσχα. Εν ταύτῃ γάρ Εδει θύεσθαι τὸ Πάσχα. Τὸ δὲ Σάββατον ἡσύχαζον διὰ τὸν νόμον. Ετι γὰρ καὶ τὰ ἔθη καὶ τὸν νόμον ἐφύλαττον. Λοιπὸν οὖν ἐν τῇ Κυριακῇ πρὸς τὸν τάφον ἐλθεῖν ἐβούλοντο, δ δὴ καὶ πεποιήκασιν, ὡς μετ' ὀλίγον ῥηθήσεται. Ούπω γὰρ οὐδὲν ὑψηλὸν εἰδυῖαι περὶ τῆς ἀναστάσεως, ήλπιζον εὑρεῖν τὸ σῶμα τεθαμμένον. Τῇ – πρώτης. Ασφαλίσασθαι τὸν τάφον, ήγουν σφραγίσαι καὶ φρουρῆσαι. Ἐπεὶ δὲ ἔδει πιστευθῆναι, ὅτι καὶ ἀπέθανε, καὶ ἐτάφη, καὶ ἀνέστη, βλέπε καὶ τὰ τρία ταύτα μαρτυρούμενα παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Σκοπη τέον γὰρ τοὺς λόγους αὐτῶν. Τὸ μὲν, Εμνήσθημεν, ὅτι ὁ πλάνος ἐκεῖνος εἶπεν ἔτι ζῶν, μαρτυρεί ότι ἀπέθανε· τὸ δὲ, Κέλευσον ἀσφαλισθῆναι τὸν τάφον, βεβαιοί, ὅτι ἐτάφη· τὸ δὲ, Μήποτε ἐλθόντες οἱ μα θηταὶ αὐτοῦ κλέψωσιν αὐτὸν, πληροφορεί ότι ἀσφαλισθέντος οὐ κλαπήσεται. Καὶ λοιπὸν ἀναντίῤῥητος ἡ ἀνάστασις. Vers 63. Postero autem die Vers. 64. priore. Muniri sepulcrum, puta sigillum apponi et custodian. Quia autem credi oportebat, quod mortuus esset et sepulius, quodque resurrexisset, vide tria hæc inimicorum testimoniis approbata; consideranda sunt enim verba eorum. Quod enim aiunt: Recordati sumus, quod impostor ille dixit adhuc vivens, allestatur quod mortuus sit. Quod autem sequitur: Jube muniri sepulcrum, attestatur quod sepultus sit. Porro quod subjungunt: Ne quando venientes discipuli ejus furentur ipsum, plenam facit Adern, quod munito sepulcro, non sit furto sublatum corpus, et ita resurrectioni contradici non potest, Dignum est autem ut inquiramus ubi dixerit: Post tres dies resurgam. Siquidem variis in locis dixit discipulis: Tertia die resurgam. Id autem: Post Αξιον δὲ ζητῆσαι, ποῦ εἶπεν, ότι Μετὰ τρεις ἡμέρας ἐγείρομαι. Ὅτι μὲν γὰρ τῇ τρίτῃ ἡμέρα ἀναστήσεται, διαφόρως εἶπε πρὸς τοὺς μαθητάς tres dies resurgam, nusquam dixit. Hoc itaque Judzi ὅτι δὲ Μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐγείρομαι, οὐκ εἶπεν ab exemplo Jonæ quod ad eos dixerat colligebant. Postremum vero erroren dicebant, quod a mortuis resurrexerit; priorem vero quod sit Filius Dei. Sed, o insensati, quo tandem ſine essent ipsum furto sublaturi? Nisi enim tertio die resurrexerit sicut promisit, manifestum est quod decepti, et propter eum ab omnibus gentibus odio habiti, sine domibus et extorres facti, potius aversabuntur eum, et odio habebant tanquam impostorem, et ita nolent eum furari. Sed neque populo persuadere poserunt, quod a mortuis surrexerit. Cui enim innitentur? an vebementiæ sermonum? atqui illitterati sunt. An forte abundantiæ rerum? atqui sunt omutum pauperrimi. Generis fortassis claritati? verum ignobiles sunt, et ab ignobilibus progeniti. Utruın suiipsorum multitudini? at non plures sunt quam duodecim. Utrum patriæ splendori? verum a regionibus sunt obscuris et ignobilibus. An putatis quod præceptoris promissionibus? Quibus? Si enim non resurrexerit, neque illis credituri sunt. Demonstratum est igitur quod vane suspicamini hunc furto auferendum esse: ob dictas enim causas est incredibile. "Οτι, abest. Δ· Τοῦ τάφου. οὐδαμοῦ. Λοιπὸν οὖν Ἰουδαῖοι ἀπὸ τοῦ κατὰ τὸν Ἰωνᾶν παραδείγματος, τοῦ ῥηθέντος πρὸς αὐτοὺς, τοῦτο συνελογίσαντο. Εσχάτην μὲν οὖν πλάνην λέ γουσι περὶ τοῦ, ὅτι ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν· πρώ την δὲ περὶ τοῦ, ὅτι Υἱὸς Θεοῦ ἦν. Αλλ᾽ ᾧ ἀνόητοι 1 σκοπήσατε, τίνος ένεκεν κλέψου σιν αὐτόν; Ἐὰν γὰρ οὐκ ἀναστῇ τῇ τρίτῃ ἡμέρα, καθὼς ἐπηγγείλατο, πρόδηλον, ώς, ἀπατηθέντες, καὶ δι' αὐτὸν πρὸς ὅλον τὸ ἔθνος ἐκπολεμωθέντες, καὶ ἄοικοι, καὶ ἀπόλιδες γενόμενοι, ἀποστραφήσονται μᾶλλον καὶ μισήσουσιν αὐτὸν, ὡς πλάνον. Καὶ διὰ τοῦτο μὲν οὐ θελήσουσιν αὐτὸν, κλέψαι, Αλλ' οὐδὲ δυνήσονται πεῖσαι τὸν λαὸν ὅτι ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν. Τίνι γὰρ καὶ θαῤῥήσουσιν; τῇ δεινότητ: τῶν λόγων; καὶ μὴν ἀγράμματοι εἰσιν· ᾿Αλλὰ τῇ περιουσίᾳ τῶν χρημάτων; καὶ μὴν ἁπάντ των εἰσὶ πενέστεροι. ᾿Αλλὰ τῇ περιφανεία τοῦ γέν νους; καὶ μὴν εὐτελεῖς εἰσὶν ἐξ εὐτελῶν· Ἀλλὰ τῷ πλήθει ἑαυτῶν; καὶ μὴν οὐ πλείους εἰσὶ τῶν ἐν δεκα. ᾿Αλλὰ τῷ μεγέθει τῆς πατρίδος; καὶ μὴν ἀπὸ χωρίων εἰσὶν ἀσήμων· ἀλλὰ ταῖς ἐπαγγελίαις τοῦ διδασκάλου; Ποίαις; Εἰ μὴ ἀναστῇ γὰρ, οὐδ' ἐκεί. ναις πιστεύουσι. Δέδεκται τοίνυν ὅτι μάτην ὑποπτεύετε κλαπῆναι τοῦτον· οὐκ ἐνδέχεται γὰρ διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας. Variæ lectiones et notæ. Τοῦτον, pro αὐτόν. Α.

" CAP. XXVIII. Vers. 65 Ait-scitis. Sicut σπείρα, id est, cohors ita et κουστωδία erat ordo militaris. Non permisit, autem, ut soli milites munirent sepulcrum, sed principibus sacerdotum ac Pharisæis præcipue commisit ea quæ muniminis erant, sequente eos custodia. Ita enim Deus ordinavit, ne post resurrectionem dicere possent, quod cum soli milites sepulcrum munivissent, tradiderant corpus discipulis. Εφη – οίδατε. Ωσπερ ή σπεῖρα, οὕτω καὶ ἡ κουστωδία, τάγμα ἦν στρατιωτικόν. Οὐκ ἀφῆκε δὲ τοὺς στρατιώτας μόνους ἀσφαλίσασθαι τὸν τάφον, ἀλλὰ προηγουμένως τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ Φαρισαίοις επέτρεψε τὰ τῆς ἀσφαλείας, επομένης τῆς κουστωδίας, οὕτω τοῦ Θεοῦ οἰκονομήσαντος, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ὅτι οἱ στρατιῶται μόνοι ἀσφαλιζόμενοι, προδεδώκασι τὸ σῶμα τοῖς μαθηταῖς. Οἱ δὲ — κουστωδίας. Οὐ μόνον ἐσφράγισαν τὸν λίθον τῆς θύρας, ἐπιθέντες αὐτῷ σήμαντρά· ἀλλὰ καὶ ἐπιλεξάμενοι στρατιώτας, οὓς ήθελον, φύλακαι τούτῳ παρεκάθισαν, ὡς δηλωθήσεται μετ' ὀλίγον. Καὶ ταῦτα εἰργάσαντο ἐν Σαββάτῳ, λύσαν τες τοῦτο, διὰ τὴν λύσσαν τῆς μανίας αὐτῶν. Ἐπεὶ δὲ μέλλομεν ἐρεῖν περὶ τῆς ἐπὶ τὸ μνημεῖον ἀφίξεως τῶν γυναικῶν, οὐκ ἄκαιρον προειπεῖν, ὅτι διαφόρως περὶ τῶν ὀπτασιῶν ἱστορήσαντες οἱ εὐαγ γελισταί, οὐκ ὀλίγην τοῖς μὴ προσέχουσι παρέχουσιν ἀπορίαν. Καὶ ὁ μὲν Χρυσόστομος οὐδέν τι περὶ τῆς τοιαύτης. διαφορᾶς ἐπολυπραγμόνησεν ἕτεροι δὲ πολλοὶ, μὴ δυνάμενοι συμβιβάσαι τὰ ῥητὰ τῶν εὐαγγελιστών, πολλοὺς περὶ αὐτῶν κατεβά λοντο λόγους./ Οἱ μὲν γὰρ τέσσαρας τὰς ἀφίξεις λέγοντες, κατά διαφόρους καιρούς γενομένας, οὐ τὰς αὐτὰς γυναῖ καὶ εἶναί φασι, τὰς ὑπὸ τῶν τεσσάρων εὐαγγελι στῶν μνημονευομένας, ἀλλ᾽ ἑτέρας καὶ ἑτέρας ὁμωνύμους ἀλλήλαις· οἱ δὲ περὶ μὲν τῶν τεσσάρων ἀφίξεων συνομολογοῦσιν, ὑπὸ δὲ τῶν αὐτῶν γυναικῶν γενέσθαι ταύτας διισχυρίζονται. Καὶ οὗτοι δὲ κἀκεῖνοι ῥᾳδίως ἐλέγχονται, σαθρὰ καὶ εὐανάτρεπτα λέγοντες, εἴ τις φιλοπονώτερον προσέχει τοῖς εὐαγγελισταῖς. Ἀλλ᾿ ἡμεῖς παρ' αὐτοῦ τοῦ ταφέντος καὶ ἀναστάντος αιτησάμενοι χάριν, πειρασόμεθα συμβιβάσαι τὰ ῥητὰ, καὶ δεῖξαι σαφῶς, ἁρμονίαν μίαν παρὰ πᾶσι τοῖς εὐαγγελισταῖς. Οψέ τάφον. Οι Εβραίοι, τὸ Σάββατον τι· μῶντες, ήτοι, τὴν ἑβδόμην ἡμέραν τῆς ἑβδομά δος, Σάββατα καὶ τὰς πρὸ αὐτοῦ ἐξ ἡμέρας, εἰς τιμὴν αὐτοῦ, προσηγόρευον. Μίαν μὲν Σαββάτων, ήγουν, πρώτην, τὴν Κυριακὴν ὀνομάζοντες· δευτέ ραν δὲ Σαββάτων, καὶ τρίτην Σαββάτων, την δευτέραν, καὶ τρίτην ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος. Ομοίως δὲ καὶ τὰς ἐφεξῆς. Εἰπὼν οὖν Ματθαίος, ὅτι ὀψὲ Σαβ βάτων, ἐσήμανε τὸ τέλος ὅλων τῶν Σαββάτων, ήγουν τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἑβδομάδος. Καὶ Vers. 66. Illi autem custodia. Non solum ostii lapidem obsignarunt, sed et electis quos voluerunt militibus, huic in custodes adhibuerunt, sicut paulò - post manifestabitur. Et hæc Sabbato operati sunt ob insaniæ suæ furorem, solventes illud. Quia vero nunc dicturi sumus quomodo mulieres að monumentum pervenerint: non intempestivum fuerit dicere, quod cum diversimode de apparitionibus scripserint evangelistæ, maximam præbent non animadvertentibus difficultatem. Et quidem Chrysostonius de hujusmodi differentia nihil curiose scrutatus est. Cæteri vero cum dicla evangelistarum circa hæc conciliare non possent, multos his de rebus in vanum effuderunt sermones. Hi quidem quatuor ad monumentum accessus diversis temporibus factos esse dicentes, non easdem fuisse mulieres aiunt, quarum meminerunt quatuor evangelistæ, sed alias et alias similium inter se invicem nominum. Alii vero de quatuor accessionibus conformiter dicunt, sed has ab eisdem mulieribus factas esse asseverant. Et hi autem, et illi facile convincuntur, quod levia, facileque confutabilia dixerint, si quis diligentius ad evangelistas advertat. Sed nos ab eo qui sepultus est, quique. resurrexit, postulata gratia, dicta concordare nitemur, ac manifeste ostendere eamdem apud omnes evangelistas esse consonantiam. CAP. XXVIII. Vers. 1. Vespera - sepulcrum. Hebræi Sabbatum honorantes, septimum videlicet bebdomadæ diem, etiam sex dies ipsum præcedentes in honorem ejus Sabbata appellabant, nominantes diem Dominicum, unum sive primum Sabbatorum: secundum autem Sabbatorum, et tertium Sabbatorum secundum ac tertium septimanæ diem et similiter alios sequentes. Dicens ergo Matthæus vesperam Sabbatorum, finem significavit omnium Sabbatorum, sive septem hebdomadæ dierum. Nam Variæ lectiones et notæ. Etsi mulla alia negligentissime tractavit Chrysostomus in Evangelio Matthæi, tamen inde a vers. 27, cap. xxvit, multo est negligentior, ac pleraque suis tantum verbis, aut aliorum evangelitarum, breviter exponit. Eadem quoque negligenua est in ultinis in Joannem homiliis. Forte aut προσέχοι, aμι προσέχῃ. Cyrillus t. IV, p. 1079 B, dissensum MatLuaei et Joannis xx, i, componens, adeoque locum utrumque studio et diligenter tractans, ita hunc PATROL. GR. CXXIX. locum laudat: Ματθαῖος ἑσπέρας έφη βαθείας οὔ σης γενέσθαι τὴν ᾿Ανάστασιν. Deinde tollit dissensum: Όρθρος γάρ, ὡς ἐγᾦμαι, βαθὺς καὶ ἑσπέρα βαθεῖα πρὸς ἔν τι καταφέρει τὸ σημαινόμενον. Idem Matthæo tribuit Theophylact. p. 832 B: 'O µèv Ματθαῖος ἑσπέρας βαθείας λέγει ὁ δὲ Ἰωάννης, πρωί σκοτίας ἔτι οὔσης. Sed tamen bic mox vulgatum habet. Ad quam recensionem referendum erit ἑσπέρας βαθείας; arbitror, ad Alexandrinam. Των Σαββάτων, pro τῆς ἑβδομάδος. Α.

" CAP. XXVIII. Vers. 65 Ait-scitis. Sicut σπείρα, id est, cohors ita et κουστωδία erat ordo militaris. Non permisit, autem, ut soli milites munirent sepulcrum, sed principibus sacerdotum ac Pharisæis præcipue commisit ea quæ muniminis erant, sequente eos custodia. Ita enim Deus ordinavit, ne post resurrectionem dicere possent, quod cum soli milites sepulcrum munivissent, tradiderant corpus discipulis. Εφη – οίδατε. Ωσπερ ή σπεῖρα, οὕτω καὶ ἡ κουστωδία, τάγμα ἦν στρατιωτικόν. Οὐκ ἀφῆκε δὲ τοὺς στρατιώτας μόνους ἀσφαλίσασθαι τὸν τάφον, ἀλλὰ προηγουμένως τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ Φαρισαίοις επέτρεψε τὰ τῆς ἀσφαλείας, επομένης τῆς κουστωδίας, οὕτω τοῦ Θεοῦ οἰκονομήσαντος, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ὅτι οἱ στρατιῶται μόνοι ἀσφαλιζόμενοι, προδεδώκασι τὸ σῶμα τοῖς μαθηταῖς. Οἱ δὲ — κουστωδίας. Οὐ μόνον ἐσφράγισαν τὸν λίθον τῆς θύρας, ἐπιθέντες αὐτῷ σήμαντρά· ἀλλὰ καὶ ἐπιλεξάμενοι στρατιώτας, οὓς ήθελον, φύλακαι τούτῳ παρεκάθισαν, ὡς δηλωθήσεται μετ' ὀλίγον. Καὶ ταῦτα εἰργάσαντο ἐν Σαββάτῳ, λύσαν τες τοῦτο, διὰ τὴν λύσσαν τῆς μανίας αὐτῶν. Ἐπεὶ δὲ μέλλομεν ἐρεῖν περὶ τῆς ἐπὶ τὸ μνημεῖον ἀφίξεως τῶν γυναικῶν, οὐκ ἄκαιρον προειπεῖν, ὅτι διαφόρως περὶ τῶν ὀπτασιῶν ἱστορήσαντες οἱ εὐαγ γελισταί, οὐκ ὀλίγην τοῖς μὴ προσέχουσι παρέχουσιν ἀπορίαν. Καὶ ὁ μὲν Χρυσόστομος οὐδέν τι περὶ τῆς τοιαύτης. διαφορᾶς ἐπολυπραγμόνησεν ἕτεροι δὲ πολλοὶ, μὴ δυνάμενοι συμβιβάσαι τὰ ῥητὰ τῶν εὐαγγελιστών, πολλοὺς περὶ αὐτῶν κατεβά λοντο λόγους./ Οἱ μὲν γὰρ τέσσαρας τὰς ἀφίξεις λέγοντες, κατά διαφόρους καιρούς γενομένας, οὐ τὰς αὐτὰς γυναῖ καὶ εἶναί φασι, τὰς ὑπὸ τῶν τεσσάρων εὐαγγελι στῶν μνημονευομένας, ἀλλ᾽ ἑτέρας καὶ ἑτέρας ὁμωνύμους ἀλλήλαις· οἱ δὲ περὶ μὲν τῶν τεσσάρων ἀφίξεων συνομολογοῦσιν, ὑπὸ δὲ τῶν αὐτῶν γυναικῶν γενέσθαι ταύτας διισχυρίζονται. Καὶ οὗτοι δὲ κἀκεῖνοι ῥᾳδίως ἐλέγχονται, σαθρὰ καὶ εὐανάτρεπτα λέγοντες, εἴ τις φιλοπονώτερον προσέχει τοῖς εὐαγγελισταῖς. Ἀλλ᾿ ἡμεῖς παρ' αὐτοῦ τοῦ ταφέντος καὶ ἀναστάντος αιτησάμενοι χάριν, πειρασόμεθα συμβιβάσαι τὰ ῥητὰ, καὶ δεῖξαι σαφῶς, ἁρμονίαν μίαν παρὰ πᾶσι τοῖς εὐαγγελισταῖς. Οψέ τάφον. Οι Εβραίοι, τὸ Σάββατον τι· μῶντες, ήτοι, τὴν ἑβδόμην ἡμέραν τῆς ἑβδομά δος, Σάββατα καὶ τὰς πρὸ αὐτοῦ ἐξ ἡμέρας, εἰς τιμὴν αὐτοῦ, προσηγόρευον. Μίαν μὲν Σαββάτων, ήγουν, πρώτην, τὴν Κυριακὴν ὀνομάζοντες· δευτέ ραν δὲ Σαββάτων, καὶ τρίτην Σαββάτων, την δευτέραν, καὶ τρίτην ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος. Ομοίως δὲ καὶ τὰς ἐφεξῆς. Εἰπὼν οὖν Ματθαίος, ὅτι ὀψὲ Σαβ βάτων, ἐσήμανε τὸ τέλος ὅλων τῶν Σαββάτων, ήγουν τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἑβδομάδος. Καὶ Vers. 66. Illi autem custodia. Non solum ostii lapidem obsignarunt, sed et electis quos voluerunt militibus, huic in custodes adhibuerunt, sicut paulò - post manifestabitur. Et hæc Sabbato operati sunt ob insaniæ suæ furorem, solventes illud. Quia vero nunc dicturi sumus quomodo mulieres að monumentum pervenerint: non intempestivum fuerit dicere, quod cum diversimode de apparitionibus scripserint evangelistæ, maximam præbent non animadvertentibus difficultatem. Et quidem Chrysostonius de hujusmodi differentia nihil curiose scrutatus est. Cæteri vero cum dicla evangelistarum circa hæc conciliare non possent, multos his de rebus in vanum effuderunt sermones. Hi quidem quatuor ad monumentum accessus diversis temporibus factos esse dicentes, non easdem fuisse mulieres aiunt, quarum meminerunt quatuor evangelistæ, sed alias et alias similium inter se invicem nominum. Alii vero de quatuor accessionibus conformiter dicunt, sed has ab eisdem mulieribus factas esse asseverant. Et hi autem, et illi facile convincuntur, quod levia, facileque confutabilia dixerint, si quis diligentius ad evangelistas advertat. Sed nos ab eo qui sepultus est, quique. resurrexit, postulata gratia, dicta concordare nitemur, ac manifeste ostendere eamdem apud omnes evangelistas esse consonantiam. CAP. XXVIII. Vers. 1. Vespera - sepulcrum. Hebræi Sabbatum honorantes, septimum videlicet bebdomadæ diem, etiam sex dies ipsum præcedentes in honorem ejus Sabbata appellabant, nominantes diem Dominicum, unum sive primum Sabbatorum: secundum autem Sabbatorum, et tertium Sabbatorum secundum ac tertium septimanæ diem et similiter alios sequentes. Dicens ergo Matthæus vesperam Sabbatorum, finem significavit omnium Sabbatorum, sive septem hebdomadæ dierum. Nam Variæ lectiones et notæ. Etsi mulla alia negligentissime tractavit Chrysostomus in Evangelio Matthæi, tamen inde a vers. 27, cap. xxvit, multo est negligentior, ac pleraque suis tantum verbis, aut aliorum evangelitarum, breviter exponit. Eadem quoque negligenua est in ultinis in Joannem homiliis. Forte aut προσέχοι, aμι προσέχῃ. Cyrillus t. IV, p. 1079 B, dissensum MatLuaei et Joannis xx, i, componens, adeoque locum utrumque studio et diligenter tractans, ita hunc PATROL. GR. CXXIX. locum laudat: Ματθαῖος ἑσπέρας έφη βαθείας οὔ σης γενέσθαι τὴν ᾿Ανάστασιν. Deinde tollit dissensum: Όρθρος γάρ, ὡς ἐγᾦμαι, βαθὺς καὶ ἑσπέρα βαθεῖα πρὸς ἔν τι καταφέρει τὸ σημαινόμενον. Idem Matthæo tribuit Theophylact. p. 832 B: 'O µèv Ματθαῖος ἑσπέρας βαθείας λέγει ὁ δὲ Ἰωάννης, πρωί σκοτίας ἔτι οὔσης. Sed tamen bic mox vulgatum habet. Ad quam recensionem referendum erit ἑσπέρας βαθείας; arbitror, ad Alexandrinam. Των Σαββάτων, pro τῆς ἑβδομάδος. Α.

" CAP. XXVIII. Vers. 65 Ait-scitis. Sicut σπείρα, id est, cohors ita et κουστωδία erat ordo militaris. Non permisit, autem, ut soli milites munirent sepulcrum, sed principibus sacerdotum ac Pharisæis præcipue commisit ea quæ muniminis erant, sequente eos custodia. Ita enim Deus ordinavit, ne post resurrectionem dicere possent, quod cum soli milites sepulcrum munivissent, tradiderant corpus discipulis. Εφη – οίδατε. Ωσπερ ή σπεῖρα, οὕτω καὶ ἡ κουστωδία, τάγμα ἦν στρατιωτικόν. Οὐκ ἀφῆκε δὲ τοὺς στρατιώτας μόνους ἀσφαλίσασθαι τὸν τάφον, ἀλλὰ προηγουμένως τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ Φαρισαίοις επέτρεψε τὰ τῆς ἀσφαλείας, επομένης τῆς κουστωδίας, οὕτω τοῦ Θεοῦ οἰκονομήσαντος, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ὅτι οἱ στρατιῶται μόνοι ἀσφαλιζόμενοι, προδεδώκασι τὸ σῶμα τοῖς μαθηταῖς. Οἱ δὲ — κουστωδίας. Οὐ μόνον ἐσφράγισαν τὸν λίθον τῆς θύρας, ἐπιθέντες αὐτῷ σήμαντρά· ἀλλὰ καὶ ἐπιλεξάμενοι στρατιώτας, οὓς ήθελον, φύλακαι τούτῳ παρεκάθισαν, ὡς δηλωθήσεται μετ' ὀλίγον. Καὶ ταῦτα εἰργάσαντο ἐν Σαββάτῳ, λύσαν τες τοῦτο, διὰ τὴν λύσσαν τῆς μανίας αὐτῶν. Ἐπεὶ δὲ μέλλομεν ἐρεῖν περὶ τῆς ἐπὶ τὸ μνημεῖον ἀφίξεως τῶν γυναικῶν, οὐκ ἄκαιρον προειπεῖν, ὅτι διαφόρως περὶ τῶν ὀπτασιῶν ἱστορήσαντες οἱ εὐαγ γελισταί, οὐκ ὀλίγην τοῖς μὴ προσέχουσι παρέχουσιν ἀπορίαν. Καὶ ὁ μὲν Χρυσόστομος οὐδέν τι περὶ τῆς τοιαύτης. διαφορᾶς ἐπολυπραγμόνησεν ἕτεροι δὲ πολλοὶ, μὴ δυνάμενοι συμβιβάσαι τὰ ῥητὰ τῶν εὐαγγελιστών, πολλοὺς περὶ αὐτῶν κατεβά λοντο λόγους./ Οἱ μὲν γὰρ τέσσαρας τὰς ἀφίξεις λέγοντες, κατά διαφόρους καιρούς γενομένας, οὐ τὰς αὐτὰς γυναῖ καὶ εἶναί φασι, τὰς ὑπὸ τῶν τεσσάρων εὐαγγελι στῶν μνημονευομένας, ἀλλ᾽ ἑτέρας καὶ ἑτέρας ὁμωνύμους ἀλλήλαις· οἱ δὲ περὶ μὲν τῶν τεσσάρων ἀφίξεων συνομολογοῦσιν, ὑπὸ δὲ τῶν αὐτῶν γυναικῶν γενέσθαι ταύτας διισχυρίζονται. Καὶ οὗτοι δὲ κἀκεῖνοι ῥᾳδίως ἐλέγχονται, σαθρὰ καὶ εὐανάτρεπτα λέγοντες, εἴ τις φιλοπονώτερον προσέχει τοῖς εὐαγγελισταῖς. Ἀλλ᾿ ἡμεῖς παρ' αὐτοῦ τοῦ ταφέντος καὶ ἀναστάντος αιτησάμενοι χάριν, πειρασόμεθα συμβιβάσαι τὰ ῥητὰ, καὶ δεῖξαι σαφῶς, ἁρμονίαν μίαν παρὰ πᾶσι τοῖς εὐαγγελισταῖς. Οψέ τάφον. Οι Εβραίοι, τὸ Σάββατον τι· μῶντες, ήτοι, τὴν ἑβδόμην ἡμέραν τῆς ἑβδομά δος, Σάββατα καὶ τὰς πρὸ αὐτοῦ ἐξ ἡμέρας, εἰς τιμὴν αὐτοῦ, προσηγόρευον. Μίαν μὲν Σαββάτων, ήγουν, πρώτην, τὴν Κυριακὴν ὀνομάζοντες· δευτέ ραν δὲ Σαββάτων, καὶ τρίτην Σαββάτων, την δευτέραν, καὶ τρίτην ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος. Ομοίως δὲ καὶ τὰς ἐφεξῆς. Εἰπὼν οὖν Ματθαίος, ὅτι ὀψὲ Σαβ βάτων, ἐσήμανε τὸ τέλος ὅλων τῶν Σαββάτων, ήγουν τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἑβδομάδος. Καὶ Vers. 66. Illi autem custodia. Non solum ostii lapidem obsignarunt, sed et electis quos voluerunt militibus, huic in custodes adhibuerunt, sicut paulò - post manifestabitur. Et hæc Sabbato operati sunt ob insaniæ suæ furorem, solventes illud. Quia vero nunc dicturi sumus quomodo mulieres að monumentum pervenerint: non intempestivum fuerit dicere, quod cum diversimode de apparitionibus scripserint evangelistæ, maximam præbent non animadvertentibus difficultatem. Et quidem Chrysostonius de hujusmodi differentia nihil curiose scrutatus est. Cæteri vero cum dicla evangelistarum circa hæc conciliare non possent, multos his de rebus in vanum effuderunt sermones. Hi quidem quatuor ad monumentum accessus diversis temporibus factos esse dicentes, non easdem fuisse mulieres aiunt, quarum meminerunt quatuor evangelistæ, sed alias et alias similium inter se invicem nominum. Alii vero de quatuor accessionibus conformiter dicunt, sed has ab eisdem mulieribus factas esse asseverant. Et hi autem, et illi facile convincuntur, quod levia, facileque confutabilia dixerint, si quis diligentius ad evangelistas advertat. Sed nos ab eo qui sepultus est, quique. resurrexit, postulata gratia, dicta concordare nitemur, ac manifeste ostendere eamdem apud omnes evangelistas esse consonantiam. CAP. XXVIII. Vers. 1. Vespera - sepulcrum. Hebræi Sabbatum honorantes, septimum videlicet bebdomadæ diem, etiam sex dies ipsum præcedentes in honorem ejus Sabbata appellabant, nominantes diem Dominicum, unum sive primum Sabbatorum: secundum autem Sabbatorum, et tertium Sabbatorum secundum ac tertium septimanæ diem et similiter alios sequentes. Dicens ergo Matthæus vesperam Sabbatorum, finem significavit omnium Sabbatorum, sive septem hebdomadæ dierum. Nam Variæ lectiones et notæ. Etsi mulla alia negligentissime tractavit Chrysostomus in Evangelio Matthæi, tamen inde a vers. 27, cap. xxvit, multo est negligentior, ac pleraque suis tantum verbis, aut aliorum evangelitarum, breviter exponit. Eadem quoque negligenua est in ultinis in Joannem homiliis. Forte aut προσέχοι, aμι προσέχῃ. Cyrillus t. IV, p. 1079 B, dissensum MatLuaei et Joannis xx, i, componens, adeoque locum utrumque studio et diligenter tractans, ita hunc PATROL. GR. CXXIX. locum laudat: Ματθαῖος ἑσπέρας έφη βαθείας οὔ σης γενέσθαι τὴν ᾿Ανάστασιν. Deinde tollit dissensum: Όρθρος γάρ, ὡς ἐγᾦμαι, βαθὺς καὶ ἑσπέρα βαθεῖα πρὸς ἔν τι καταφέρει τὸ σημαινόμενον. Idem Matthæo tribuit Theophylact. p. 832 B: 'O µèv Ματθαῖος ἑσπέρας βαθείας λέγει ὁ δὲ Ἰωάννης, πρωί σκοτίας ἔτι οὔσης. Sed tamen bic mox vulgatum habet. Ad quam recensionem referendum erit ἑσπέρας βαθείας; arbitror, ad Alexandrinam. Των Σαββάτων, pro τῆς ἑβδομάδος. Α.

" CAP. XXVIII. Vers. 65 Ait-scitis. Sicut σπείρα, id est, cohors ita et κουστωδία erat ordo militaris. Non permisit, autem, ut soli milites munirent sepulcrum, sed principibus sacerdotum ac Pharisæis præcipue commisit ea quæ muniminis erant, sequente eos custodia. Ita enim Deus ordinavit, ne post resurrectionem dicere possent, quod cum soli milites sepulcrum munivissent, tradiderant corpus discipulis. Εφη – οίδατε. Ωσπερ ή σπεῖρα, οὕτω καὶ ἡ κουστωδία, τάγμα ἦν στρατιωτικόν. Οὐκ ἀφῆκε δὲ τοὺς στρατιώτας μόνους ἀσφαλίσασθαι τὸν τάφον, ἀλλὰ προηγουμένως τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ Φαρισαίοις επέτρεψε τὰ τῆς ἀσφαλείας, επομένης τῆς κουστωδίας, οὕτω τοῦ Θεοῦ οἰκονομήσαντος, ἵνα μὴ δύνωνται λέγειν μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ὅτι οἱ στρατιῶται μόνοι ἀσφαλιζόμενοι, προδεδώκασι τὸ σῶμα τοῖς μαθηταῖς. Οἱ δὲ — κουστωδίας. Οὐ μόνον ἐσφράγισαν τὸν λίθον τῆς θύρας, ἐπιθέντες αὐτῷ σήμαντρά· ἀλλὰ καὶ ἐπιλεξάμενοι στρατιώτας, οὓς ήθελον, φύλακαι τούτῳ παρεκάθισαν, ὡς δηλωθήσεται μετ' ὀλίγον. Καὶ ταῦτα εἰργάσαντο ἐν Σαββάτῳ, λύσαν τες τοῦτο, διὰ τὴν λύσσαν τῆς μανίας αὐτῶν. Ἐπεὶ δὲ μέλλομεν ἐρεῖν περὶ τῆς ἐπὶ τὸ μνημεῖον ἀφίξεως τῶν γυναικῶν, οὐκ ἄκαιρον προειπεῖν, ὅτι διαφόρως περὶ τῶν ὀπτασιῶν ἱστορήσαντες οἱ εὐαγ γελισταί, οὐκ ὀλίγην τοῖς μὴ προσέχουσι παρέχουσιν ἀπορίαν. Καὶ ὁ μὲν Χρυσόστομος οὐδέν τι περὶ τῆς τοιαύτης. διαφορᾶς ἐπολυπραγμόνησεν ἕτεροι δὲ πολλοὶ, μὴ δυνάμενοι συμβιβάσαι τὰ ῥητὰ τῶν εὐαγγελιστών, πολλοὺς περὶ αὐτῶν κατεβά λοντο λόγους./ Οἱ μὲν γὰρ τέσσαρας τὰς ἀφίξεις λέγοντες, κατά διαφόρους καιρούς γενομένας, οὐ τὰς αὐτὰς γυναῖ καὶ εἶναί φασι, τὰς ὑπὸ τῶν τεσσάρων εὐαγγελι στῶν μνημονευομένας, ἀλλ᾽ ἑτέρας καὶ ἑτέρας ὁμωνύμους ἀλλήλαις· οἱ δὲ περὶ μὲν τῶν τεσσάρων ἀφίξεων συνομολογοῦσιν, ὑπὸ δὲ τῶν αὐτῶν γυναικῶν γενέσθαι ταύτας διισχυρίζονται. Καὶ οὗτοι δὲ κἀκεῖνοι ῥᾳδίως ἐλέγχονται, σαθρὰ καὶ εὐανάτρεπτα λέγοντες, εἴ τις φιλοπονώτερον προσέχει τοῖς εὐαγγελισταῖς. Ἀλλ᾿ ἡμεῖς παρ' αὐτοῦ τοῦ ταφέντος καὶ ἀναστάντος αιτησάμενοι χάριν, πειρασόμεθα συμβιβάσαι τὰ ῥητὰ, καὶ δεῖξαι σαφῶς, ἁρμονίαν μίαν παρὰ πᾶσι τοῖς εὐαγγελισταῖς. Οψέ τάφον. Οι Εβραίοι, τὸ Σάββατον τι· μῶντες, ήτοι, τὴν ἑβδόμην ἡμέραν τῆς ἑβδομά δος, Σάββατα καὶ τὰς πρὸ αὐτοῦ ἐξ ἡμέρας, εἰς τιμὴν αὐτοῦ, προσηγόρευον. Μίαν μὲν Σαββάτων, ήγουν, πρώτην, τὴν Κυριακὴν ὀνομάζοντες· δευτέ ραν δὲ Σαββάτων, καὶ τρίτην Σαββάτων, την δευτέραν, καὶ τρίτην ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος. Ομοίως δὲ καὶ τὰς ἐφεξῆς. Εἰπὼν οὖν Ματθαίος, ὅτι ὀψὲ Σαβ βάτων, ἐσήμανε τὸ τέλος ὅλων τῶν Σαββάτων, ήγουν τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἑβδομάδος. Καὶ Vers. 66. Illi autem custodia. Non solum ostii lapidem obsignarunt, sed et electis quos voluerunt militibus, huic in custodes adhibuerunt, sicut paulò - post manifestabitur. Et hæc Sabbato operati sunt ob insaniæ suæ furorem, solventes illud. Quia vero nunc dicturi sumus quomodo mulieres að monumentum pervenerint: non intempestivum fuerit dicere, quod cum diversimode de apparitionibus scripserint evangelistæ, maximam præbent non animadvertentibus difficultatem. Et quidem Chrysostonius de hujusmodi differentia nihil curiose scrutatus est. Cæteri vero cum dicla evangelistarum circa hæc conciliare non possent, multos his de rebus in vanum effuderunt sermones. Hi quidem quatuor ad monumentum accessus diversis temporibus factos esse dicentes, non easdem fuisse mulieres aiunt, quarum meminerunt quatuor evangelistæ, sed alias et alias similium inter se invicem nominum. Alii vero de quatuor accessionibus conformiter dicunt, sed has ab eisdem mulieribus factas esse asseverant. Et hi autem, et illi facile convincuntur, quod levia, facileque confutabilia dixerint, si quis diligentius ad evangelistas advertat. Sed nos ab eo qui sepultus est, quique. resurrexit, postulata gratia, dicta concordare nitemur, ac manifeste ostendere eamdem apud omnes evangelistas esse consonantiam. CAP. XXVIII. Vers. 1. Vespera - sepulcrum. Hebræi Sabbatum honorantes, septimum videlicet bebdomadæ diem, etiam sex dies ipsum præcedentes in honorem ejus Sabbata appellabant, nominantes diem Dominicum, unum sive primum Sabbatorum: secundum autem Sabbatorum, et tertium Sabbatorum secundum ac tertium septimanæ diem et similiter alios sequentes. Dicens ergo Matthæus vesperam Sabbatorum, finem significavit omnium Sabbatorum, sive septem hebdomadæ dierum. Nam Variæ lectiones et notæ. Etsi mulla alia negligentissime tractavit Chrysostomus in Evangelio Matthæi, tamen inde a vers. 27, cap. xxvit, multo est negligentior, ac pleraque suis tantum verbis, aut aliorum evangelitarum, breviter exponit. Eadem quoque negligenua est in ultinis in Joannem homiliis. Forte aut προσέχοι, aμι προσέχῃ. Cyrillus t. IV, p. 1079 B, dissensum MatLuaei et Joannis xx, i, componens, adeoque locum utrumque studio et diligenter tractans, ita hunc PATROL. GR. CXXIX. locum laudat: Ματθαῖος ἑσπέρας έφη βαθείας οὔ σης γενέσθαι τὴν ᾿Ανάστασιν. Deinde tollit dissensum: Όρθρος γάρ, ὡς ἐγᾦμαι, βαθὺς καὶ ἑσπέρα βαθεῖα πρὸς ἔν τι καταφέρει τὸ σημαινόμενον. Idem Matthæo tribuit Theophylact. p. 832 B: 'O µèv Ματθαῖος ἑσπέρας βαθείας λέγει ὁ δὲ Ἰωάννης, πρωί σκοτίας ἔτι οὔσης. Sed tamen bic mox vulgatum habet. Ad quam recensionem referendum erit ἑσπέρας βαθείας; arbitror, ad Alexandrinam. Των Σαββάτων, pro τῆς ἑβδομάδος. Α.

EUTHYMI et nos resperam aut serum diei dicentes sive serum noctis, ultima ipsorum significamus. Finis autem septem dierum hebdomadæ non solum ipsum proprie dicitur Sabbatum, sed et ipsius Subbati finis. Ne autem putes, quod in fine ipsius Sabbati venerint prædictæ mulieres ad monumentum, sed in principio diluculi, addit: Qua lucescit, hoc est, appetente jam die, prospectante et oriente; et sermonem magis explicans, addit: In unum Sabbatorum. Unus autem Sabbatorum, sive primus septem dicrum, Dominicus est, sicut prædiximus. Cum autem ita scripsit Matthieus, principium Dominici diel manifestavit. Omne vero diluculum post sextam noctis boram incipitur, quando primum galli canunt. Idem quoque tempus scripsit et Marcos dicens: Et valde mane uno Sabbatorum veniunt ad monu. mentum orto sole". Valde mane enim principium est diluculi. Verum si valde mane erat, quomodo dixit: Orto sole? Quia tunc proprie sol oritur, etsi nobis noudum appareat, demoratus adhuc circa profundissimas extremasque Orientis partes, et paulatim exsurgens, cujus testimonium est gallicinium. Nam galli primi inter omnia animantia sentientes illius calorem, repente clamant, ejusque præsentiam hominibus prænuntiant. Idem quoque tempus significavit et Lucas dicens: Sabbato quidem quieverunt secundum præceptum **. Uno autem Sabbatorum profundo diluculo venerunt ad monumentum ferentes quæ paraverani aromain". De Maria autem Magdalene, cujus meminit Joannes in sequentibus suo loco dicemus. ZIGABENI ἡμεῖς γὰρ, ἐμὲ τῆς ἡμέρα; λέγοντες, ἡ ὀψὲ τῆς νυχτός, τὰ τελευταία τούτων δηλοῦμεν. Τέλος δὲ τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἑβδομάδος, οὐ μόνον αὐτὸ τὸ κυρίως Σάββατον, ἀλλὰ καὶ τὸ τούτου τέλος. Ἵνα δὲ μὴ νοήσῃς ὅτι ἐν τῷ τέλει τούτου τοῦ Σαββάτου αἱ δηλωθεῖσαι γυναίκες ἦλθον εἰς τὸν τάφον, ἀλλ' ἐν ἀρχῇ τοῦ ὄρθρου τῆς Κυριακῆς, προσέθηκεν, ότι Τῇ ἐπιφωσκούσῃ, τουτέστι τῇ ἐπιφαινούσῃ ἡμέρα τῇ ἐπαυγαζούσῃ, τῇ ἐπανατελλούση. Ετι δὲ σαφή νίζων τὸν λόγον, ἐπήγαγεν· ὅτι Εἰς μίαν Σαββά των. Μία δὲ Σαββάτων, ήγουν, πρώτη τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν, ἡ Κυριακή, καθώς προειρήκαμεν. Αλλά Ματθαῖος μὲν, οὕτω γράψας, τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου τῆς Κυριακῆς ἐνέφηνεν. Αρχεται δὲ πᾶς ὄρθρος, μετὰ τὴν ἔκτην ὥραν τῆς νυκτός, ὅτι πρῶτον οἱ ἀλεκτρυόνες φωνοῦσι. Τὸν αὐτὸν δὲ καιρὸν καὶ Μάρκο; ἱστόρησεν εἰπών· Καὶ λίαν πρωὶ τῆς μιᾶς Σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον, ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. Δίαν γὰρ πρωΐ ἐστιν, ἡ ἀρχὴ τοῦ ὄρθρου. Καὶ ἐὰν ἦν λίαν πρωί, πῶς εἶπεν, ὅτι ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου; Διότι τότε κυρίως ἀνατέλλει ὁ ἥλιος, εἰ καὶ ἡμῖν οὔπω φαίνεται, διατρίβων ἔτι περὶ τὰ βαθύτατα καὶ ἀκρότατα μέρη τῆς Ἀνατολῆς, καὶ κατὰ μικρὸν ἐπαναβαίνων. Καὶ τούτου μαρτύριον, ἡ τῶν ἀλεκτρυό νων ᾠδή. Πρῶτοι γὰρ πάντων τῶν ζώων, αἰσθανό μενοι τῆς θέρμης αὐτοῦ, κράζουσιν αὐτίκα, καὶ τὴν τούτου παρουσίαν προμηνύουσι τοῖς ἀνθρώ ποις, Τὸν αὐτὸν δὲ καιρὸν καὶ Λουκᾶς ἐδήλωσε λέγων ὅτι τὸ μὲν Σάββατον ἡσύχασαν κατὰ τὴν ἐντὸ λήν. Τῇ δὲ μιᾷ τῶν Σαββάτων, όρθρου βαθέος, ἦλθον ἐπὶ τὸ μνῆμα, φέρουσαι α ητοίμασαν ἀρώ ματα. Περὶ δὲ Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς, ἧς ἐμνημόνευσεν ὁ Ἰωάννης, ἐροῦμεν προϊόντες ἐν τῷ προσδ ήκοντι τόπῳ. Καὶ ἰδοὺ -- χιών. Ὁ μὲν Χριστὸς ἀνέστη, προ τοῦ καταβῆναι τὸν ἄγγελον. Καθάπερ γὰρ ἐγεν νήθη, ζώων φυλαττομένων τῶν κλείθρων τῆς παρθενίας· οὕτως ἐξῆλθε, σώων φυλαττομένων τῶν σφραγίδων τοῦ μνήματος. Ὁ δὲ σεισμὸς ἐγένετο διὰ τοὺς παρακαθημένους τῷ τάφῳ φύλακας, ἵνα τῷ φόβῳ τοῦ σεισμοῦ ἀναστάντες, καὶ τῷ φρικτῷ τῆς ἰδέας τοῦ τὸν λίθον ἀποκυλίσαντος ἐκπλα- Vers. 2. Ει ecce Vers. 3. Nix. Christus quidem surrexerat priusquam angelus descenderet. Quemadmodum enim natus est servatis integris claustris Virginis, ita quoque resurrexit servatis integris monumenti signaculis. Terræmotus autem factus est propter assidentes sepulcro custodes, ut timore terræ motus erecti, et horrore aspectus ejus qui lapidem revolverat consternati, fugerent et hæc Judaeis nuntiarent, ac testes ipsi ferent γέντες, φύγωσι καὶ ἀπαγγείλωσι ταῦτα τοῖς Ἰου veritatis: læc enim maxime fulgere solet, quando ab inimicis suis prædicata fuerit. Lapidem vero revolvit angelus propter mulieres, ut sepulcrum viderent vacuum, ac surrexisse crederent. Marcus autem de his mulieribus ait, quod di1ª Marc. xvi, 2. ** Luc. xxm, 56. δαίοις, καὶ μάρτυρες αὐτοὶ γένωνται τῆς ἀλη θείας. Μάλιστα γὰρ αὕτη λάμπειν είωθεν, ὅταν ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν αὐτῆς ἀνακηρύττηται. Απεκύλισε δὲ τὸν λίθον ὁ ἄγγελος, διὰ τὰς γυναίκας, ἵνα ίδωσι τὸν τάφον κενὸν, καὶ πιστεύσωσιν ὅτι ἐγήγερται. Μάρκος δέ φησι περὶ τῶν γυναικῶν τούτων, ὅτι οι Luc. xxιν, 1. Variæ lectiones et notæ. Compara in hanc rem interpretationem Euthymii ad Malc. 1, 55, ubi similiter έννυχον et γενομένης ημέρας comparantur. Τούτου παρρησίαν. Male B. Forte quis conjiciat, ανασταθέντες. Sed istud Derie se habet. Γίνωνται Δ.

EUTHYMI et nos resperam aut serum diei dicentes sive serum noctis, ultima ipsorum significamus. Finis autem septem dierum hebdomadæ non solum ipsum proprie dicitur Sabbatum, sed et ipsius Subbati finis. Ne autem putes, quod in fine ipsius Sabbati venerint prædictæ mulieres ad monumentum, sed in principio diluculi, addit: Qua lucescit, hoc est, appetente jam die, prospectante et oriente; et sermonem magis explicans, addit: In unum Sabbatorum. Unus autem Sabbatorum, sive primus septem dicrum, Dominicus est, sicut prædiximus. Cum autem ita scripsit Matthieus, principium Dominici diel manifestavit. Omne vero diluculum post sextam noctis boram incipitur, quando primum galli canunt. Idem quoque tempus scripsit et Marcos dicens: Et valde mane uno Sabbatorum veniunt ad monu. mentum orto sole". Valde mane enim principium est diluculi. Verum si valde mane erat, quomodo dixit: Orto sole? Quia tunc proprie sol oritur, etsi nobis noudum appareat, demoratus adhuc circa profundissimas extremasque Orientis partes, et paulatim exsurgens, cujus testimonium est gallicinium. Nam galli primi inter omnia animantia sentientes illius calorem, repente clamant, ejusque præsentiam hominibus prænuntiant. Idem quoque tempus significavit et Lucas dicens: Sabbato quidem quieverunt secundum præceptum **. Uno autem Sabbatorum profundo diluculo venerunt ad monumentum ferentes quæ paraverani aromain". De Maria autem Magdalene, cujus meminit Joannes in sequentibus suo loco dicemus. ZIGABENI ἡμεῖς γὰρ, ἐμὲ τῆς ἡμέρα; λέγοντες, ἡ ὀψὲ τῆς νυχτός, τὰ τελευταία τούτων δηλοῦμεν. Τέλος δὲ τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἑβδομάδος, οὐ μόνον αὐτὸ τὸ κυρίως Σάββατον, ἀλλὰ καὶ τὸ τούτου τέλος. Ἵνα δὲ μὴ νοήσῃς ὅτι ἐν τῷ τέλει τούτου τοῦ Σαββάτου αἱ δηλωθεῖσαι γυναίκες ἦλθον εἰς τὸν τάφον, ἀλλ' ἐν ἀρχῇ τοῦ ὄρθρου τῆς Κυριακῆς, προσέθηκεν, ότι Τῇ ἐπιφωσκούσῃ, τουτέστι τῇ ἐπιφαινούσῃ ἡμέρα τῇ ἐπαυγαζούσῃ, τῇ ἐπανατελλούση. Ετι δὲ σαφή νίζων τὸν λόγον, ἐπήγαγεν· ὅτι Εἰς μίαν Σαββά των. Μία δὲ Σαββάτων, ήγουν, πρώτη τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν, ἡ Κυριακή, καθώς προειρήκαμεν. Αλλά Ματθαῖος μὲν, οὕτω γράψας, τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου τῆς Κυριακῆς ἐνέφηνεν. Αρχεται δὲ πᾶς ὄρθρος, μετὰ τὴν ἔκτην ὥραν τῆς νυκτός, ὅτι πρῶτον οἱ ἀλεκτρυόνες φωνοῦσι. Τὸν αὐτὸν δὲ καιρὸν καὶ Μάρκο; ἱστόρησεν εἰπών· Καὶ λίαν πρωὶ τῆς μιᾶς Σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον, ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. Δίαν γὰρ πρωΐ ἐστιν, ἡ ἀρχὴ τοῦ ὄρθρου. Καὶ ἐὰν ἦν λίαν πρωί, πῶς εἶπεν, ὅτι ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου; Διότι τότε κυρίως ἀνατέλλει ὁ ἥλιος, εἰ καὶ ἡμῖν οὔπω φαίνεται, διατρίβων ἔτι περὶ τὰ βαθύτατα καὶ ἀκρότατα μέρη τῆς Ἀνατολῆς, καὶ κατὰ μικρὸν ἐπαναβαίνων. Καὶ τούτου μαρτύριον, ἡ τῶν ἀλεκτρυό νων ᾠδή. Πρῶτοι γὰρ πάντων τῶν ζώων, αἰσθανό μενοι τῆς θέρμης αὐτοῦ, κράζουσιν αὐτίκα, καὶ τὴν τούτου παρουσίαν προμηνύουσι τοῖς ἀνθρώ ποις, Τὸν αὐτὸν δὲ καιρὸν καὶ Λουκᾶς ἐδήλωσε λέγων ὅτι τὸ μὲν Σάββατον ἡσύχασαν κατὰ τὴν ἐντὸ λήν. Τῇ δὲ μιᾷ τῶν Σαββάτων, όρθρου βαθέος, ἦλθον ἐπὶ τὸ μνῆμα, φέρουσαι α ητοίμασαν ἀρώ ματα. Περὶ δὲ Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς, ἧς ἐμνημόνευσεν ὁ Ἰωάννης, ἐροῦμεν προϊόντες ἐν τῷ προσδ ήκοντι τόπῳ. Καὶ ἰδοὺ -- χιών. Ὁ μὲν Χριστὸς ἀνέστη, προ τοῦ καταβῆναι τὸν ἄγγελον. Καθάπερ γὰρ ἐγεν νήθη, ζώων φυλαττομένων τῶν κλείθρων τῆς παρθενίας· οὕτως ἐξῆλθε, σώων φυλαττομένων τῶν σφραγίδων τοῦ μνήματος. Ὁ δὲ σεισμὸς ἐγένετο διὰ τοὺς παρακαθημένους τῷ τάφῳ φύλακας, ἵνα τῷ φόβῳ τοῦ σεισμοῦ ἀναστάντες, καὶ τῷ φρικτῷ τῆς ἰδέας τοῦ τὸν λίθον ἀποκυλίσαντος ἐκπλα- Vers. 2. Ει ecce Vers. 3. Nix. Christus quidem surrexerat priusquam angelus descenderet. Quemadmodum enim natus est servatis integris claustris Virginis, ita quoque resurrexit servatis integris monumenti signaculis. Terræmotus autem factus est propter assidentes sepulcro custodes, ut timore terræ motus erecti, et horrore aspectus ejus qui lapidem revolverat consternati, fugerent et hæc Judaeis nuntiarent, ac testes ipsi ferent γέντες, φύγωσι καὶ ἀπαγγείλωσι ταῦτα τοῖς Ἰου veritatis: læc enim maxime fulgere solet, quando ab inimicis suis prædicata fuerit. Lapidem vero revolvit angelus propter mulieres, ut sepulcrum viderent vacuum, ac surrexisse crederent. Marcus autem de his mulieribus ait, quod di1ª Marc. xvi, 2. ** Luc. xxm, 56. δαίοις, καὶ μάρτυρες αὐτοὶ γένωνται τῆς ἀλη θείας. Μάλιστα γὰρ αὕτη λάμπειν είωθεν, ὅταν ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν αὐτῆς ἀνακηρύττηται. Απεκύλισε δὲ τὸν λίθον ὁ ἄγγελος, διὰ τὰς γυναίκας, ἵνα ίδωσι τὸν τάφον κενὸν, καὶ πιστεύσωσιν ὅτι ἐγήγερται. Μάρκος δέ φησι περὶ τῶν γυναικῶν τούτων, ὅτι οι Luc. xxιν, 1. Variæ lectiones et notæ. Compara in hanc rem interpretationem Euthymii ad Malc. 1, 55, ubi similiter έννυχον et γενομένης ημέρας comparantur. Τούτου παρρησίαν. Male B. Forte quis conjiciat, ανασταθέντες. Sed istud Derie se habet. Γίνωνται Δ.

EUTHYMI et nos resperam aut serum diei dicentes sive serum noctis, ultima ipsorum significamus. Finis autem septem dierum hebdomadæ non solum ipsum proprie dicitur Sabbatum, sed et ipsius Subbati finis. Ne autem putes, quod in fine ipsius Sabbati venerint prædictæ mulieres ad monumentum, sed in principio diluculi, addit: Qua lucescit, hoc est, appetente jam die, prospectante et oriente; et sermonem magis explicans, addit: In unum Sabbatorum. Unus autem Sabbatorum, sive primus septem dicrum, Dominicus est, sicut prædiximus. Cum autem ita scripsit Matthieus, principium Dominici diel manifestavit. Omne vero diluculum post sextam noctis boram incipitur, quando primum galli canunt. Idem quoque tempus scripsit et Marcos dicens: Et valde mane uno Sabbatorum veniunt ad monu. mentum orto sole". Valde mane enim principium est diluculi. Verum si valde mane erat, quomodo dixit: Orto sole? Quia tunc proprie sol oritur, etsi nobis noudum appareat, demoratus adhuc circa profundissimas extremasque Orientis partes, et paulatim exsurgens, cujus testimonium est gallicinium. Nam galli primi inter omnia animantia sentientes illius calorem, repente clamant, ejusque præsentiam hominibus prænuntiant. Idem quoque tempus significavit et Lucas dicens: Sabbato quidem quieverunt secundum præceptum **. Uno autem Sabbatorum profundo diluculo venerunt ad monumentum ferentes quæ paraverani aromain". De Maria autem Magdalene, cujus meminit Joannes in sequentibus suo loco dicemus. ZIGABENI ἡμεῖς γὰρ, ἐμὲ τῆς ἡμέρα; λέγοντες, ἡ ὀψὲ τῆς νυχτός, τὰ τελευταία τούτων δηλοῦμεν. Τέλος δὲ τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἑβδομάδος, οὐ μόνον αὐτὸ τὸ κυρίως Σάββατον, ἀλλὰ καὶ τὸ τούτου τέλος. Ἵνα δὲ μὴ νοήσῃς ὅτι ἐν τῷ τέλει τούτου τοῦ Σαββάτου αἱ δηλωθεῖσαι γυναίκες ἦλθον εἰς τὸν τάφον, ἀλλ' ἐν ἀρχῇ τοῦ ὄρθρου τῆς Κυριακῆς, προσέθηκεν, ότι Τῇ ἐπιφωσκούσῃ, τουτέστι τῇ ἐπιφαινούσῃ ἡμέρα τῇ ἐπαυγαζούσῃ, τῇ ἐπανατελλούση. Ετι δὲ σαφή νίζων τὸν λόγον, ἐπήγαγεν· ὅτι Εἰς μίαν Σαββά των. Μία δὲ Σαββάτων, ήγουν, πρώτη τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν, ἡ Κυριακή, καθώς προειρήκαμεν. Αλλά Ματθαῖος μὲν, οὕτω γράψας, τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου τῆς Κυριακῆς ἐνέφηνεν. Αρχεται δὲ πᾶς ὄρθρος, μετὰ τὴν ἔκτην ὥραν τῆς νυκτός, ὅτι πρῶτον οἱ ἀλεκτρυόνες φωνοῦσι. Τὸν αὐτὸν δὲ καιρὸν καὶ Μάρκο; ἱστόρησεν εἰπών· Καὶ λίαν πρωὶ τῆς μιᾶς Σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον, ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. Δίαν γὰρ πρωΐ ἐστιν, ἡ ἀρχὴ τοῦ ὄρθρου. Καὶ ἐὰν ἦν λίαν πρωί, πῶς εἶπεν, ὅτι ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου; Διότι τότε κυρίως ἀνατέλλει ὁ ἥλιος, εἰ καὶ ἡμῖν οὔπω φαίνεται, διατρίβων ἔτι περὶ τὰ βαθύτατα καὶ ἀκρότατα μέρη τῆς Ἀνατολῆς, καὶ κατὰ μικρὸν ἐπαναβαίνων. Καὶ τούτου μαρτύριον, ἡ τῶν ἀλεκτρυό νων ᾠδή. Πρῶτοι γὰρ πάντων τῶν ζώων, αἰσθανό μενοι τῆς θέρμης αὐτοῦ, κράζουσιν αὐτίκα, καὶ τὴν τούτου παρουσίαν προμηνύουσι τοῖς ἀνθρώ ποις, Τὸν αὐτὸν δὲ καιρὸν καὶ Λουκᾶς ἐδήλωσε λέγων ὅτι τὸ μὲν Σάββατον ἡσύχασαν κατὰ τὴν ἐντὸ λήν. Τῇ δὲ μιᾷ τῶν Σαββάτων, όρθρου βαθέος, ἦλθον ἐπὶ τὸ μνῆμα, φέρουσαι α ητοίμασαν ἀρώ ματα. Περὶ δὲ Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς, ἧς ἐμνημόνευσεν ὁ Ἰωάννης, ἐροῦμεν προϊόντες ἐν τῷ προσδ ήκοντι τόπῳ. Καὶ ἰδοὺ -- χιών. Ὁ μὲν Χριστὸς ἀνέστη, προ τοῦ καταβῆναι τὸν ἄγγελον. Καθάπερ γὰρ ἐγεν νήθη, ζώων φυλαττομένων τῶν κλείθρων τῆς παρθενίας· οὕτως ἐξῆλθε, σώων φυλαττομένων τῶν σφραγίδων τοῦ μνήματος. Ὁ δὲ σεισμὸς ἐγένετο διὰ τοὺς παρακαθημένους τῷ τάφῳ φύλακας, ἵνα τῷ φόβῳ τοῦ σεισμοῦ ἀναστάντες, καὶ τῷ φρικτῷ τῆς ἰδέας τοῦ τὸν λίθον ἀποκυλίσαντος ἐκπλα- Vers. 2. Ει ecce Vers. 3. Nix. Christus quidem surrexerat priusquam angelus descenderet. Quemadmodum enim natus est servatis integris claustris Virginis, ita quoque resurrexit servatis integris monumenti signaculis. Terræmotus autem factus est propter assidentes sepulcro custodes, ut timore terræ motus erecti, et horrore aspectus ejus qui lapidem revolverat consternati, fugerent et hæc Judaeis nuntiarent, ac testes ipsi ferent γέντες, φύγωσι καὶ ἀπαγγείλωσι ταῦτα τοῖς Ἰου veritatis: læc enim maxime fulgere solet, quando ab inimicis suis prædicata fuerit. Lapidem vero revolvit angelus propter mulieres, ut sepulcrum viderent vacuum, ac surrexisse crederent. Marcus autem de his mulieribus ait, quod di1ª Marc. xvi, 2. ** Luc. xxm, 56. δαίοις, καὶ μάρτυρες αὐτοὶ γένωνται τῆς ἀλη θείας. Μάλιστα γὰρ αὕτη λάμπειν είωθεν, ὅταν ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν αὐτῆς ἀνακηρύττηται. Απεκύλισε δὲ τὸν λίθον ὁ ἄγγελος, διὰ τὰς γυναίκας, ἵνα ίδωσι τὸν τάφον κενὸν, καὶ πιστεύσωσιν ὅτι ἐγήγερται. Μάρκος δέ φησι περὶ τῶν γυναικῶν τούτων, ὅτι οι Luc. xxιν, 1. Variæ lectiones et notæ. Compara in hanc rem interpretationem Euthymii ad Malc. 1, 55, ubi similiter έννυχον et γενομένης ημέρας comparantur. Τούτου παρρησίαν. Male B. Forte quis conjiciat, ανασταθέντες. Sed istud Derie se habet. Γίνωνται Δ.

EUTHYMI et nos resperam aut serum diei dicentes sive serum noctis, ultima ipsorum significamus. Finis autem septem dierum hebdomadæ non solum ipsum proprie dicitur Sabbatum, sed et ipsius Subbati finis. Ne autem putes, quod in fine ipsius Sabbati venerint prædictæ mulieres ad monumentum, sed in principio diluculi, addit: Qua lucescit, hoc est, appetente jam die, prospectante et oriente; et sermonem magis explicans, addit: In unum Sabbatorum. Unus autem Sabbatorum, sive primus septem dicrum, Dominicus est, sicut prædiximus. Cum autem ita scripsit Matthieus, principium Dominici diel manifestavit. Omne vero diluculum post sextam noctis boram incipitur, quando primum galli canunt. Idem quoque tempus scripsit et Marcos dicens: Et valde mane uno Sabbatorum veniunt ad monu. mentum orto sole". Valde mane enim principium est diluculi. Verum si valde mane erat, quomodo dixit: Orto sole? Quia tunc proprie sol oritur, etsi nobis noudum appareat, demoratus adhuc circa profundissimas extremasque Orientis partes, et paulatim exsurgens, cujus testimonium est gallicinium. Nam galli primi inter omnia animantia sentientes illius calorem, repente clamant, ejusque præsentiam hominibus prænuntiant. Idem quoque tempus significavit et Lucas dicens: Sabbato quidem quieverunt secundum præceptum **. Uno autem Sabbatorum profundo diluculo venerunt ad monumentum ferentes quæ paraverani aromain". De Maria autem Magdalene, cujus meminit Joannes in sequentibus suo loco dicemus. ZIGABENI ἡμεῖς γὰρ, ἐμὲ τῆς ἡμέρα; λέγοντες, ἡ ὀψὲ τῆς νυχτός, τὰ τελευταία τούτων δηλοῦμεν. Τέλος δὲ τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἑβδομάδος, οὐ μόνον αὐτὸ τὸ κυρίως Σάββατον, ἀλλὰ καὶ τὸ τούτου τέλος. Ἵνα δὲ μὴ νοήσῃς ὅτι ἐν τῷ τέλει τούτου τοῦ Σαββάτου αἱ δηλωθεῖσαι γυναίκες ἦλθον εἰς τὸν τάφον, ἀλλ' ἐν ἀρχῇ τοῦ ὄρθρου τῆς Κυριακῆς, προσέθηκεν, ότι Τῇ ἐπιφωσκούσῃ, τουτέστι τῇ ἐπιφαινούσῃ ἡμέρα τῇ ἐπαυγαζούσῃ, τῇ ἐπανατελλούση. Ετι δὲ σαφή νίζων τὸν λόγον, ἐπήγαγεν· ὅτι Εἰς μίαν Σαββά των. Μία δὲ Σαββάτων, ήγουν, πρώτη τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν, ἡ Κυριακή, καθώς προειρήκαμεν. Αλλά Ματθαῖος μὲν, οὕτω γράψας, τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου τῆς Κυριακῆς ἐνέφηνεν. Αρχεται δὲ πᾶς ὄρθρος, μετὰ τὴν ἔκτην ὥραν τῆς νυκτός, ὅτι πρῶτον οἱ ἀλεκτρυόνες φωνοῦσι. Τὸν αὐτὸν δὲ καιρὸν καὶ Μάρκο; ἱστόρησεν εἰπών· Καὶ λίαν πρωὶ τῆς μιᾶς Σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον, ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. Δίαν γὰρ πρωΐ ἐστιν, ἡ ἀρχὴ τοῦ ὄρθρου. Καὶ ἐὰν ἦν λίαν πρωί, πῶς εἶπεν, ὅτι ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου; Διότι τότε κυρίως ἀνατέλλει ὁ ἥλιος, εἰ καὶ ἡμῖν οὔπω φαίνεται, διατρίβων ἔτι περὶ τὰ βαθύτατα καὶ ἀκρότατα μέρη τῆς Ἀνατολῆς, καὶ κατὰ μικρὸν ἐπαναβαίνων. Καὶ τούτου μαρτύριον, ἡ τῶν ἀλεκτρυό νων ᾠδή. Πρῶτοι γὰρ πάντων τῶν ζώων, αἰσθανό μενοι τῆς θέρμης αὐτοῦ, κράζουσιν αὐτίκα, καὶ τὴν τούτου παρουσίαν προμηνύουσι τοῖς ἀνθρώ ποις, Τὸν αὐτὸν δὲ καιρὸν καὶ Λουκᾶς ἐδήλωσε λέγων ὅτι τὸ μὲν Σάββατον ἡσύχασαν κατὰ τὴν ἐντὸ λήν. Τῇ δὲ μιᾷ τῶν Σαββάτων, όρθρου βαθέος, ἦλθον ἐπὶ τὸ μνῆμα, φέρουσαι α ητοίμασαν ἀρώ ματα. Περὶ δὲ Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς, ἧς ἐμνημόνευσεν ὁ Ἰωάννης, ἐροῦμεν προϊόντες ἐν τῷ προσδ ήκοντι τόπῳ. Καὶ ἰδοὺ -- χιών. Ὁ μὲν Χριστὸς ἀνέστη, προ τοῦ καταβῆναι τὸν ἄγγελον. Καθάπερ γὰρ ἐγεν νήθη, ζώων φυλαττομένων τῶν κλείθρων τῆς παρθενίας· οὕτως ἐξῆλθε, σώων φυλαττομένων τῶν σφραγίδων τοῦ μνήματος. Ὁ δὲ σεισμὸς ἐγένετο διὰ τοὺς παρακαθημένους τῷ τάφῳ φύλακας, ἵνα τῷ φόβῳ τοῦ σεισμοῦ ἀναστάντες, καὶ τῷ φρικτῷ τῆς ἰδέας τοῦ τὸν λίθον ἀποκυλίσαντος ἐκπλα- Vers. 2. Ει ecce Vers. 3. Nix. Christus quidem surrexerat priusquam angelus descenderet. Quemadmodum enim natus est servatis integris claustris Virginis, ita quoque resurrexit servatis integris monumenti signaculis. Terræmotus autem factus est propter assidentes sepulcro custodes, ut timore terræ motus erecti, et horrore aspectus ejus qui lapidem revolverat consternati, fugerent et hæc Judaeis nuntiarent, ac testes ipsi ferent γέντες, φύγωσι καὶ ἀπαγγείλωσι ταῦτα τοῖς Ἰου veritatis: læc enim maxime fulgere solet, quando ab inimicis suis prædicata fuerit. Lapidem vero revolvit angelus propter mulieres, ut sepulcrum viderent vacuum, ac surrexisse crederent. Marcus autem de his mulieribus ait, quod di1ª Marc. xvi, 2. ** Luc. xxm, 56. δαίοις, καὶ μάρτυρες αὐτοὶ γένωνται τῆς ἀλη θείας. Μάλιστα γὰρ αὕτη λάμπειν είωθεν, ὅταν ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν αὐτῆς ἀνακηρύττηται. Απεκύλισε δὲ τὸν λίθον ὁ ἄγγελος, διὰ τὰς γυναίκας, ἵνα ίδωσι τὸν τάφον κενὸν, καὶ πιστεύσωσιν ὅτι ἐγήγερται. Μάρκος δέ φησι περὶ τῶν γυναικῶν τούτων, ὅτι οι Luc. xxιν, 1. Variæ lectiones et notæ. Compara in hanc rem interpretationem Euthymii ad Malc. 1, 55, ubi similiter έννυχον et γενομένης ημέρας comparantur. Τούτου παρρησίαν. Male B. Forte quis conjiciat, ανασταθέντες. Sed istud Derie se habet. Γίνωνται Δ.

λέγα έστι πέος, Apé μετα έγει ΤΟΥ έντο PH τίζο ไรว ព COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XXVIII. ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λί- cebant inter sese: Quis revolvet nobis apidem ab θεν ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; καὶ ἀναΕλέψασαι θεωροῦσιν, ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος. *Ην γὰρ μέγας σφόδρα. Ἐλθοῦσαι μὲν γὰρ, ἔλεγον πρὸς ἀλλήλας οὕτως ἐν ὅσῳ δὲ ταῦτα διελογί ζοντο, γέγονε μὲν ὁ σεισμός, προσελθὼν δὲ ὁ ἄγγε λος ἀπεκύλισε τὸν λίθον, καὶ λοιπὸν ἀναβλέψασαι πρὸς τὸν τάφον, θεωροῦσιν, ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος. Ο Μάρκος δὲ, φροντίσας τῆς συντομίας, οὔτε τὸν σεισμὸν ἀνέγραψεν, οὔτε, τίς ἀπεκύλισε τὸν λίθον, ἐδίδαξεν. Ομοίως δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς συνέτεμε τὴν περὶ τούτων διήγησιν, εἰπών· Εὗρον δὲ τὸν λίθον ἀποκεκυλισμένον ἀπὸ τοῦ μνημείου. Πότε μὲν οὖν ἦλθον εἰς τὸ μνημεῖον αἱ γυναῖκες, ἐδήλωσαν οἱ εὐαγγελισταί· πότε δὲ ἀνέστη ὁ Κύριος, οὐδεὶς αὐτῶν παρεσημειώσατο. Μόνος γὰρ οἶδε τοῦτο, ὁ μόνος, ὡς οἶδεν, ἀναστάς. Πάντες δὲ συμφώνως οἱ ἱεροὶ Πατέρες καὶ διδασκαλοι καιρὸν τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ φασί, τὴν πρώτην τῶν ἀλεκτρυόνων ᾠδὴν, ἥτις ἤδη τὸ τῆς Κυριακῆς προανεκρούετο φως. Διὸ καὶ μετὰ τὴν Εκτὴν ὥραν τῆς νυκτὸς οἱ φιλάρετος τὴν νηστείαν καταλύοντες, τῆς εὐφροσύνης ἀπάρχονται. ᾿Ανέστη δὲ τῇ τρίτῃ ἡμέρη, καθὼς ἔλεγεν. Ἐπεὶ γὰρ ἐν τῇ ἐνάτῃ ὥρᾳ τῆς παρασκευῆς ἀπέθανεν, ἀριθμεῖται πρώτη μὲν ἡμέρα ἡ παρασκευή, δευτ τέρα δὲ τὸ Σάββατον, τρίτη δὲ ἡ Κυριακὴ, ἂν ᾖ, ἀρχομένου τοῦ ὄρθρου, ἀνέστη, μικρόν τι πρὸ τῆς τῶν γυναικῶν ἀφίξεως, καὶ συναριθμοῦνται τῆς μὲν παρασκευῆς τὸ τέλος, τῆς δὲ Κυριακῆς ἡ ἀρχή. Ἐπεὶ δὲ ἐν τῷ κατὰ τὸν Ἰωνᾶν παραδείγματι ἔφη· Οὕτως ἔσται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρ δίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας περὶ μὲν τῶν ἡμερῶν οὐκ ἔστι διαπορεῖν· ἠρίθμην ται γάρ. ostio monumenti? Cumque respexissent, vident quod revolutus esset lapis: erat enim grandis valde **. Dum itaque venirent, ita dicebant inter sese: interim vero dum hæc colloquerentur, factus est terræmotus; cumque accessisset angelus, revolvit lapidem, et jam ad monumentumn respicientes, vident quod revolutus esset lapis. Marcus sane brevitati studéns, neque terræmotum scripsit, neque quis lapidem revolverit docuit. Similiter et Lucas narrationem de his abbreviavit, dicens: Invenerunt lapidem a monumento revolutum **. Itaque quando ad monumentum venerint mulieres, significaverunt evangeliste; quando vero resurrexerit Christus, nullus eorum indicavit: solus enim hoc novit, qui solus surrexit ut novit. Omnes autem unanimiter sancti Patres et doctores tempus Resurrectionis ejus fuisse dicunt circa primum gallicinium, qui jam Dominici diei lucem præferebat. Ideo quoque post sextam noctis horam virtutis sectatores, soluto jejunio lætitiam auspicantur. Surrexit autem tertio die prout dixerat. Ex quo enim hora nona Parasceves mortuus est, numeratur primus dies Parasceve, secundus Sabbatum, tertius dies Dominicus, in quo incipiente diluculo, surrexit paulo antequam mulieres accederent: et conume rantur ipsius finis Parasceves, et Dominici principium. Quod autem in exemplo de Jona dixit: Δια erit et Filius hominis in corde terræ tribus diebus el tribus noctibus”, de diebus quidem non est quod hæsitemus, jam enim enumerati sunt. Περὶ δέ γε τῶν νυκτῶν ἐροῦμεν, ὡς οἱ Ἰουδαῖοι Έως τρίτης ἡμέρας ήσφαλίσαντο τὸν τάφον, ἤγουν, ἀπ' αὐτῆς τῆς παρασκευῆς ἕως τῆς Κυριακῆς, την ηλίου δύναντος. Οὕτω γὰρ ἐψηφίσαντο. Τὴν δὲ τρίτην νύκτα τῆς ἀσφαλείας ἐκτὸς ἀφῆκαν. Καὶ λοι τὸν, εἰ καὶ ταύτην ἀνέμεινεν, ἔμελλε γενέσθαι υπο πτος ἡ ἀνάστασις. Καὶ γὰρ ἀντεῖπον ἂν, ὡς, ἐπεὶ ἐντὸς τοῦ καιροῦ τῆς ἀσφαλείας οὐκ ἀνέστη, λυθεί σης ταύτης, ἄπιστος ἡ ἀνάστασις. Εκλάπη γὰρ · οὐδενὸς φυλάττοντος. Λοιπὸν οὖν, ἔτι φυλαττόντων, ἀνέστη, περιαιρῶν πᾶσαν ἀντιλογίαν. Καὶ οὐδὲ τὴν τρίτην ὅλην ἀνέμεινεν ἡμέραν, ἀλλ᾽ εὐθὺς ἀρχομέ νης ηγέρθη Τὸ μὲν γὰρ ἐντὸς τοῦ καιροῦ τῆς ἀσφαλείας ἀναστῆναι, ἀνέγκλητον; τὸ δὲ ὑστερῆσαι τούτου, ὕποπτον. Καὶ τὸ μὲν ταχύτερον τῆς προσ θεσμίας, δυνάμεώς ἐστι· τὸ δὲ βραδύτερον, ἀσθε γείας. ■■ Marc. xvι, δ, 4. et Luc. XXIV, 'Απ), pro έκ, Α. uti Την τρίτην δέ, Α. De noctibus vero dicemus, quod Judæi ad tertium usque diem sepulcrum munierant, videlicet ab ipsa Parasceve usque ad diem Dominicum occidente sole ita enim decreverant. Tertiam vero noctem absque munitione relinquebant; nam si etiam hanc exspectasset, suspecta habita fuisset resurrectio. Respondissent enim, quod ex quo intra tempus mu - nitionis non resurrexerat, hac soluta, fide carebat resurrectio: furto eniru sublatus erat, nullo custodiente. Itaque cum adhuc custodirent, resurrexit omnem tollens contradictionem: et neque totum tertium exspectavit diem, sed statim cum inciperet surrexit. Quod enim intra tempus munitionis resurgeret, argui non poterat: quod si id postmodum faceret, suspectum erat. Nam quod citius quam sit constitutum efficitur, potentiæ est; quod autem tardius, imbecillitatis. s. Matth. xis, 40. Variæ lectiones et notæ. 'Ανέστη, pro ηγέρθη, Α.

λέγα έστι πέος, Apé μετα έγει ΤΟΥ έντο PH τίζο ไรว ព COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XXVIII. ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λί- cebant inter sese: Quis revolvet nobis apidem ab θεν ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; καὶ ἀναΕλέψασαι θεωροῦσιν, ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος. *Ην γὰρ μέγας σφόδρα. Ἐλθοῦσαι μὲν γὰρ, ἔλεγον πρὸς ἀλλήλας οὕτως ἐν ὅσῳ δὲ ταῦτα διελογί ζοντο, γέγονε μὲν ὁ σεισμός, προσελθὼν δὲ ὁ ἄγγε λος ἀπεκύλισε τὸν λίθον, καὶ λοιπὸν ἀναβλέψασαι πρὸς τὸν τάφον, θεωροῦσιν, ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος. Ο Μάρκος δὲ, φροντίσας τῆς συντομίας, οὔτε τὸν σεισμὸν ἀνέγραψεν, οὔτε, τίς ἀπεκύλισε τὸν λίθον, ἐδίδαξεν. Ομοίως δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς συνέτεμε τὴν περὶ τούτων διήγησιν, εἰπών· Εὗρον δὲ τὸν λίθον ἀποκεκυλισμένον ἀπὸ τοῦ μνημείου. Πότε μὲν οὖν ἦλθον εἰς τὸ μνημεῖον αἱ γυναῖκες, ἐδήλωσαν οἱ εὐαγγελισταί· πότε δὲ ἀνέστη ὁ Κύριος, οὐδεὶς αὐτῶν παρεσημειώσατο. Μόνος γὰρ οἶδε τοῦτο, ὁ μόνος, ὡς οἶδεν, ἀναστάς. Πάντες δὲ συμφώνως οἱ ἱεροὶ Πατέρες καὶ διδασκαλοι καιρὸν τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ φασί, τὴν πρώτην τῶν ἀλεκτρυόνων ᾠδὴν, ἥτις ἤδη τὸ τῆς Κυριακῆς προανεκρούετο φως. Διὸ καὶ μετὰ τὴν Εκτὴν ὥραν τῆς νυκτὸς οἱ φιλάρετος τὴν νηστείαν καταλύοντες, τῆς εὐφροσύνης ἀπάρχονται. ᾿Ανέστη δὲ τῇ τρίτῃ ἡμέρη, καθὼς ἔλεγεν. Ἐπεὶ γὰρ ἐν τῇ ἐνάτῃ ὥρᾳ τῆς παρασκευῆς ἀπέθανεν, ἀριθμεῖται πρώτη μὲν ἡμέρα ἡ παρασκευή, δευτ τέρα δὲ τὸ Σάββατον, τρίτη δὲ ἡ Κυριακὴ, ἂν ᾖ, ἀρχομένου τοῦ ὄρθρου, ἀνέστη, μικρόν τι πρὸ τῆς τῶν γυναικῶν ἀφίξεως, καὶ συναριθμοῦνται τῆς μὲν παρασκευῆς τὸ τέλος, τῆς δὲ Κυριακῆς ἡ ἀρχή. Ἐπεὶ δὲ ἐν τῷ κατὰ τὸν Ἰωνᾶν παραδείγματι ἔφη· Οὕτως ἔσται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρ δίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας περὶ μὲν τῶν ἡμερῶν οὐκ ἔστι διαπορεῖν· ἠρίθμην ται γάρ. ostio monumenti? Cumque respexissent, vident quod revolutus esset lapis: erat enim grandis valde **. Dum itaque venirent, ita dicebant inter sese: interim vero dum hæc colloquerentur, factus est terræmotus; cumque accessisset angelus, revolvit lapidem, et jam ad monumentumn respicientes, vident quod revolutus esset lapis. Marcus sane brevitati studéns, neque terræmotum scripsit, neque quis lapidem revolverit docuit. Similiter et Lucas narrationem de his abbreviavit, dicens: Invenerunt lapidem a monumento revolutum **. Itaque quando ad monumentum venerint mulieres, significaverunt evangeliste; quando vero resurrexerit Christus, nullus eorum indicavit: solus enim hoc novit, qui solus surrexit ut novit. Omnes autem unanimiter sancti Patres et doctores tempus Resurrectionis ejus fuisse dicunt circa primum gallicinium, qui jam Dominici diei lucem præferebat. Ideo quoque post sextam noctis horam virtutis sectatores, soluto jejunio lætitiam auspicantur. Surrexit autem tertio die prout dixerat. Ex quo enim hora nona Parasceves mortuus est, numeratur primus dies Parasceve, secundus Sabbatum, tertius dies Dominicus, in quo incipiente diluculo, surrexit paulo antequam mulieres accederent: et conume rantur ipsius finis Parasceves, et Dominici principium. Quod autem in exemplo de Jona dixit: Δια erit et Filius hominis in corde terræ tribus diebus el tribus noctibus”, de diebus quidem non est quod hæsitemus, jam enim enumerati sunt. Περὶ δέ γε τῶν νυκτῶν ἐροῦμεν, ὡς οἱ Ἰουδαῖοι Έως τρίτης ἡμέρας ήσφαλίσαντο τὸν τάφον, ἤγουν, ἀπ' αὐτῆς τῆς παρασκευῆς ἕως τῆς Κυριακῆς, την ηλίου δύναντος. Οὕτω γὰρ ἐψηφίσαντο. Τὴν δὲ τρίτην νύκτα τῆς ἀσφαλείας ἐκτὸς ἀφῆκαν. Καὶ λοι τὸν, εἰ καὶ ταύτην ἀνέμεινεν, ἔμελλε γενέσθαι υπο πτος ἡ ἀνάστασις. Καὶ γὰρ ἀντεῖπον ἂν, ὡς, ἐπεὶ ἐντὸς τοῦ καιροῦ τῆς ἀσφαλείας οὐκ ἀνέστη, λυθεί σης ταύτης, ἄπιστος ἡ ἀνάστασις. Εκλάπη γὰρ · οὐδενὸς φυλάττοντος. Λοιπὸν οὖν, ἔτι φυλαττόντων, ἀνέστη, περιαιρῶν πᾶσαν ἀντιλογίαν. Καὶ οὐδὲ τὴν τρίτην ὅλην ἀνέμεινεν ἡμέραν, ἀλλ᾽ εὐθὺς ἀρχομέ νης ηγέρθη Τὸ μὲν γὰρ ἐντὸς τοῦ καιροῦ τῆς ἀσφαλείας ἀναστῆναι, ἀνέγκλητον; τὸ δὲ ὑστερῆσαι τούτου, ὕποπτον. Καὶ τὸ μὲν ταχύτερον τῆς προσ θεσμίας, δυνάμεώς ἐστι· τὸ δὲ βραδύτερον, ἀσθε γείας. ■■ Marc. xvι, δ, 4. et Luc. XXIV, 'Απ), pro έκ, Α. uti Την τρίτην δέ, Α. De noctibus vero dicemus, quod Judæi ad tertium usque diem sepulcrum munierant, videlicet ab ipsa Parasceve usque ad diem Dominicum occidente sole ita enim decreverant. Tertiam vero noctem absque munitione relinquebant; nam si etiam hanc exspectasset, suspecta habita fuisset resurrectio. Respondissent enim, quod ex quo intra tempus mu - nitionis non resurrexerat, hac soluta, fide carebat resurrectio: furto eniru sublatus erat, nullo custodiente. Itaque cum adhuc custodirent, resurrexit omnem tollens contradictionem: et neque totum tertium exspectavit diem, sed statim cum inciperet surrexit. Quod enim intra tempus munitionis resurgeret, argui non poterat: quod si id postmodum faceret, suspectum erat. Nam quod citius quam sit constitutum efficitur, potentiæ est; quod autem tardius, imbecillitatis. s. Matth. xis, 40. Variæ lectiones et notæ. 'Ανέστη, pro ηγέρθη, Α.

λέγα έστι πέος, Apé μετα έγει ΤΟΥ έντο PH τίζο ไรว ព COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XXVIII. ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λί- cebant inter sese: Quis revolvet nobis apidem ab θεν ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; καὶ ἀναΕλέψασαι θεωροῦσιν, ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος. *Ην γὰρ μέγας σφόδρα. Ἐλθοῦσαι μὲν γὰρ, ἔλεγον πρὸς ἀλλήλας οὕτως ἐν ὅσῳ δὲ ταῦτα διελογί ζοντο, γέγονε μὲν ὁ σεισμός, προσελθὼν δὲ ὁ ἄγγε λος ἀπεκύλισε τὸν λίθον, καὶ λοιπὸν ἀναβλέψασαι πρὸς τὸν τάφον, θεωροῦσιν, ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος. Ο Μάρκος δὲ, φροντίσας τῆς συντομίας, οὔτε τὸν σεισμὸν ἀνέγραψεν, οὔτε, τίς ἀπεκύλισε τὸν λίθον, ἐδίδαξεν. Ομοίως δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς συνέτεμε τὴν περὶ τούτων διήγησιν, εἰπών· Εὗρον δὲ τὸν λίθον ἀποκεκυλισμένον ἀπὸ τοῦ μνημείου. Πότε μὲν οὖν ἦλθον εἰς τὸ μνημεῖον αἱ γυναῖκες, ἐδήλωσαν οἱ εὐαγγελισταί· πότε δὲ ἀνέστη ὁ Κύριος, οὐδεὶς αὐτῶν παρεσημειώσατο. Μόνος γὰρ οἶδε τοῦτο, ὁ μόνος, ὡς οἶδεν, ἀναστάς. Πάντες δὲ συμφώνως οἱ ἱεροὶ Πατέρες καὶ διδασκαλοι καιρὸν τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ φασί, τὴν πρώτην τῶν ἀλεκτρυόνων ᾠδὴν, ἥτις ἤδη τὸ τῆς Κυριακῆς προανεκρούετο φως. Διὸ καὶ μετὰ τὴν Εκτὴν ὥραν τῆς νυκτὸς οἱ φιλάρετος τὴν νηστείαν καταλύοντες, τῆς εὐφροσύνης ἀπάρχονται. ᾿Ανέστη δὲ τῇ τρίτῃ ἡμέρη, καθὼς ἔλεγεν. Ἐπεὶ γὰρ ἐν τῇ ἐνάτῃ ὥρᾳ τῆς παρασκευῆς ἀπέθανεν, ἀριθμεῖται πρώτη μὲν ἡμέρα ἡ παρασκευή, δευτ τέρα δὲ τὸ Σάββατον, τρίτη δὲ ἡ Κυριακὴ, ἂν ᾖ, ἀρχομένου τοῦ ὄρθρου, ἀνέστη, μικρόν τι πρὸ τῆς τῶν γυναικῶν ἀφίξεως, καὶ συναριθμοῦνται τῆς μὲν παρασκευῆς τὸ τέλος, τῆς δὲ Κυριακῆς ἡ ἀρχή. Ἐπεὶ δὲ ἐν τῷ κατὰ τὸν Ἰωνᾶν παραδείγματι ἔφη· Οὕτως ἔσται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρ δίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας περὶ μὲν τῶν ἡμερῶν οὐκ ἔστι διαπορεῖν· ἠρίθμην ται γάρ. ostio monumenti? Cumque respexissent, vident quod revolutus esset lapis: erat enim grandis valde **. Dum itaque venirent, ita dicebant inter sese: interim vero dum hæc colloquerentur, factus est terræmotus; cumque accessisset angelus, revolvit lapidem, et jam ad monumentumn respicientes, vident quod revolutus esset lapis. Marcus sane brevitati studéns, neque terræmotum scripsit, neque quis lapidem revolverit docuit. Similiter et Lucas narrationem de his abbreviavit, dicens: Invenerunt lapidem a monumento revolutum **. Itaque quando ad monumentum venerint mulieres, significaverunt evangeliste; quando vero resurrexerit Christus, nullus eorum indicavit: solus enim hoc novit, qui solus surrexit ut novit. Omnes autem unanimiter sancti Patres et doctores tempus Resurrectionis ejus fuisse dicunt circa primum gallicinium, qui jam Dominici diei lucem præferebat. Ideo quoque post sextam noctis horam virtutis sectatores, soluto jejunio lætitiam auspicantur. Surrexit autem tertio die prout dixerat. Ex quo enim hora nona Parasceves mortuus est, numeratur primus dies Parasceve, secundus Sabbatum, tertius dies Dominicus, in quo incipiente diluculo, surrexit paulo antequam mulieres accederent: et conume rantur ipsius finis Parasceves, et Dominici principium. Quod autem in exemplo de Jona dixit: Δια erit et Filius hominis in corde terræ tribus diebus el tribus noctibus”, de diebus quidem non est quod hæsitemus, jam enim enumerati sunt. Περὶ δέ γε τῶν νυκτῶν ἐροῦμεν, ὡς οἱ Ἰουδαῖοι Έως τρίτης ἡμέρας ήσφαλίσαντο τὸν τάφον, ἤγουν, ἀπ' αὐτῆς τῆς παρασκευῆς ἕως τῆς Κυριακῆς, την ηλίου δύναντος. Οὕτω γὰρ ἐψηφίσαντο. Τὴν δὲ τρίτην νύκτα τῆς ἀσφαλείας ἐκτὸς ἀφῆκαν. Καὶ λοι τὸν, εἰ καὶ ταύτην ἀνέμεινεν, ἔμελλε γενέσθαι υπο πτος ἡ ἀνάστασις. Καὶ γὰρ ἀντεῖπον ἂν, ὡς, ἐπεὶ ἐντὸς τοῦ καιροῦ τῆς ἀσφαλείας οὐκ ἀνέστη, λυθεί σης ταύτης, ἄπιστος ἡ ἀνάστασις. Εκλάπη γὰρ · οὐδενὸς φυλάττοντος. Λοιπὸν οὖν, ἔτι φυλαττόντων, ἀνέστη, περιαιρῶν πᾶσαν ἀντιλογίαν. Καὶ οὐδὲ τὴν τρίτην ὅλην ἀνέμεινεν ἡμέραν, ἀλλ᾽ εὐθὺς ἀρχομέ νης ηγέρθη Τὸ μὲν γὰρ ἐντὸς τοῦ καιροῦ τῆς ἀσφαλείας ἀναστῆναι, ἀνέγκλητον; τὸ δὲ ὑστερῆσαι τούτου, ὕποπτον. Καὶ τὸ μὲν ταχύτερον τῆς προσ θεσμίας, δυνάμεώς ἐστι· τὸ δὲ βραδύτερον, ἀσθε γείας. ■■ Marc. xvι, δ, 4. et Luc. XXIV, 'Απ), pro έκ, Α. uti Την τρίτην δέ, Α. De noctibus vero dicemus, quod Judæi ad tertium usque diem sepulcrum munierant, videlicet ab ipsa Parasceve usque ad diem Dominicum occidente sole ita enim decreverant. Tertiam vero noctem absque munitione relinquebant; nam si etiam hanc exspectasset, suspecta habita fuisset resurrectio. Respondissent enim, quod ex quo intra tempus mu - nitionis non resurrexerat, hac soluta, fide carebat resurrectio: furto eniru sublatus erat, nullo custodiente. Itaque cum adhuc custodirent, resurrexit omnem tollens contradictionem: et neque totum tertium exspectavit diem, sed statim cum inciperet surrexit. Quod enim intra tempus munitionis resurgeret, argui non poterat: quod si id postmodum faceret, suspectum erat. Nam quod citius quam sit constitutum efficitur, potentiæ est; quod autem tardius, imbecillitatis. s. Matth. xis, 40. Variæ lectiones et notæ. 'Ανέστη, pro ηγέρθη, Α.

λέγα έστι πέος, Apé μετα έγει ΤΟΥ έντο PH τίζο ไรว ព COMMENT. IN MATTH.EUM. - CAP. XXVIII. ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λί- cebant inter sese: Quis revolvet nobis apidem ab θεν ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; καὶ ἀναΕλέψασαι θεωροῦσιν, ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος. *Ην γὰρ μέγας σφόδρα. Ἐλθοῦσαι μὲν γὰρ, ἔλεγον πρὸς ἀλλήλας οὕτως ἐν ὅσῳ δὲ ταῦτα διελογί ζοντο, γέγονε μὲν ὁ σεισμός, προσελθὼν δὲ ὁ ἄγγε λος ἀπεκύλισε τὸν λίθον, καὶ λοιπὸν ἀναβλέψασαι πρὸς τὸν τάφον, θεωροῦσιν, ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος. Ο Μάρκος δὲ, φροντίσας τῆς συντομίας, οὔτε τὸν σεισμὸν ἀνέγραψεν, οὔτε, τίς ἀπεκύλισε τὸν λίθον, ἐδίδαξεν. Ομοίως δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς συνέτεμε τὴν περὶ τούτων διήγησιν, εἰπών· Εὗρον δὲ τὸν λίθον ἀποκεκυλισμένον ἀπὸ τοῦ μνημείου. Πότε μὲν οὖν ἦλθον εἰς τὸ μνημεῖον αἱ γυναῖκες, ἐδήλωσαν οἱ εὐαγγελισταί· πότε δὲ ἀνέστη ὁ Κύριος, οὐδεὶς αὐτῶν παρεσημειώσατο. Μόνος γὰρ οἶδε τοῦτο, ὁ μόνος, ὡς οἶδεν, ἀναστάς. Πάντες δὲ συμφώνως οἱ ἱεροὶ Πατέρες καὶ διδασκαλοι καιρὸν τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ φασί, τὴν πρώτην τῶν ἀλεκτρυόνων ᾠδὴν, ἥτις ἤδη τὸ τῆς Κυριακῆς προανεκρούετο φως. Διὸ καὶ μετὰ τὴν Εκτὴν ὥραν τῆς νυκτὸς οἱ φιλάρετος τὴν νηστείαν καταλύοντες, τῆς εὐφροσύνης ἀπάρχονται. ᾿Ανέστη δὲ τῇ τρίτῃ ἡμέρη, καθὼς ἔλεγεν. Ἐπεὶ γὰρ ἐν τῇ ἐνάτῃ ὥρᾳ τῆς παρασκευῆς ἀπέθανεν, ἀριθμεῖται πρώτη μὲν ἡμέρα ἡ παρασκευή, δευτ τέρα δὲ τὸ Σάββατον, τρίτη δὲ ἡ Κυριακὴ, ἂν ᾖ, ἀρχομένου τοῦ ὄρθρου, ἀνέστη, μικρόν τι πρὸ τῆς τῶν γυναικῶν ἀφίξεως, καὶ συναριθμοῦνται τῆς μὲν παρασκευῆς τὸ τέλος, τῆς δὲ Κυριακῆς ἡ ἀρχή. Ἐπεὶ δὲ ἐν τῷ κατὰ τὸν Ἰωνᾶν παραδείγματι ἔφη· Οὕτως ἔσται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρ δίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας περὶ μὲν τῶν ἡμερῶν οὐκ ἔστι διαπορεῖν· ἠρίθμην ται γάρ. ostio monumenti? Cumque respexissent, vident quod revolutus esset lapis: erat enim grandis valde **. Dum itaque venirent, ita dicebant inter sese: interim vero dum hæc colloquerentur, factus est terræmotus; cumque accessisset angelus, revolvit lapidem, et jam ad monumentumn respicientes, vident quod revolutus esset lapis. Marcus sane brevitati studéns, neque terræmotum scripsit, neque quis lapidem revolverit docuit. Similiter et Lucas narrationem de his abbreviavit, dicens: Invenerunt lapidem a monumento revolutum **. Itaque quando ad monumentum venerint mulieres, significaverunt evangeliste; quando vero resurrexerit Christus, nullus eorum indicavit: solus enim hoc novit, qui solus surrexit ut novit. Omnes autem unanimiter sancti Patres et doctores tempus Resurrectionis ejus fuisse dicunt circa primum gallicinium, qui jam Dominici diei lucem præferebat. Ideo quoque post sextam noctis horam virtutis sectatores, soluto jejunio lætitiam auspicantur. Surrexit autem tertio die prout dixerat. Ex quo enim hora nona Parasceves mortuus est, numeratur primus dies Parasceve, secundus Sabbatum, tertius dies Dominicus, in quo incipiente diluculo, surrexit paulo antequam mulieres accederent: et conume rantur ipsius finis Parasceves, et Dominici principium. Quod autem in exemplo de Jona dixit: Δια erit et Filius hominis in corde terræ tribus diebus el tribus noctibus”, de diebus quidem non est quod hæsitemus, jam enim enumerati sunt. Περὶ δέ γε τῶν νυκτῶν ἐροῦμεν, ὡς οἱ Ἰουδαῖοι Έως τρίτης ἡμέρας ήσφαλίσαντο τὸν τάφον, ἤγουν, ἀπ' αὐτῆς τῆς παρασκευῆς ἕως τῆς Κυριακῆς, την ηλίου δύναντος. Οὕτω γὰρ ἐψηφίσαντο. Τὴν δὲ τρίτην νύκτα τῆς ἀσφαλείας ἐκτὸς ἀφῆκαν. Καὶ λοι τὸν, εἰ καὶ ταύτην ἀνέμεινεν, ἔμελλε γενέσθαι υπο πτος ἡ ἀνάστασις. Καὶ γὰρ ἀντεῖπον ἂν, ὡς, ἐπεὶ ἐντὸς τοῦ καιροῦ τῆς ἀσφαλείας οὐκ ἀνέστη, λυθεί σης ταύτης, ἄπιστος ἡ ἀνάστασις. Εκλάπη γὰρ · οὐδενὸς φυλάττοντος. Λοιπὸν οὖν, ἔτι φυλαττόντων, ἀνέστη, περιαιρῶν πᾶσαν ἀντιλογίαν. Καὶ οὐδὲ τὴν τρίτην ὅλην ἀνέμεινεν ἡμέραν, ἀλλ᾽ εὐθὺς ἀρχομέ νης ηγέρθη Τὸ μὲν γὰρ ἐντὸς τοῦ καιροῦ τῆς ἀσφαλείας ἀναστῆναι, ἀνέγκλητον; τὸ δὲ ὑστερῆσαι τούτου, ὕποπτον. Καὶ τὸ μὲν ταχύτερον τῆς προσ θεσμίας, δυνάμεώς ἐστι· τὸ δὲ βραδύτερον, ἀσθε γείας. ■■ Marc. xvι, δ, 4. et Luc. XXIV, 'Απ), pro έκ, Α. uti Την τρίτην δέ, Α. De noctibus vero dicemus, quod Judæi ad tertium usque diem sepulcrum munierant, videlicet ab ipsa Parasceve usque ad diem Dominicum occidente sole ita enim decreverant. Tertiam vero noctem absque munitione relinquebant; nam si etiam hanc exspectasset, suspecta habita fuisset resurrectio. Respondissent enim, quod ex quo intra tempus mu - nitionis non resurrexerat, hac soluta, fide carebat resurrectio: furto eniru sublatus erat, nullo custodiente. Itaque cum adhuc custodirent, resurrexit omnem tollens contradictionem: et neque totum tertium exspectavit diem, sed statim cum inciperet surrexit. Quod enim intra tempus munitionis resurgeret, argui non poterat: quod si id postmodum faceret, suspectum erat. Nam quod citius quam sit constitutum efficitur, potentiæ est; quod autem tardius, imbecillitatis. s. Matth. xis, 40. Variæ lectiones et notæ. 'Ανέστη, pro ηγέρθη, Α.

EUTHYMII ZIGABENJ Etenim rex quoque qui ad certum diem beneficium quibusdam conferre promisit, si ante statutum diem beneficium eis conferat, non solum promis sum complevit, sed et aliam gratiam velocitatis addidit. Nihil autem aliud Judaei appositis signaculis ac custodibus apparabant, quamn ut resurrectio publicaretur, sumeretque ab ipsis custodibus testimonium. Sed rursum ad dictorum narrationis ordinem revertendum est. Vers.4. Præ timore autem - mortui. Pre timore Terræmotus, fuit enim magnus; aut angeli, fuit enim aspectu terribilis. Concussi sunt autem, hoc est, Tremuerunt; deinde ad se reversi fugerunt, et ita mulieribus data est securitas. Vers. 5. Respondens — vos. Ne, inquit, timueritis vos, sed hi puta custodes, omnesque inimici Domini. Primum itaque timore illas liberavit et sermone et habitu, deinde de resurrectione disserit. Vers. 5. Scio — quaritis. Nen confunditur dicere Dominum suum crucifsum; quia his quidem qui ante ipsum crucifixi sunt, crux ignominia erat, cum argumentum esset maleficii eorum: huic vero potius gloria, cum fuerit demonstratio beneficii in homines collati, propter quod ad crucem condeinnatus est. Vers. 6. Non — Dominus. Dicens: Accedile, videle locum ubi positus erat Dominus, significavit quod propter eas, ut viderent, lapidem revolverat. Vers. 7. Et cito-videbitis. Præcedet, hoc est, Præveniet vos. Jubet autem abire eos in Galilæam, in qua sine Judæorum timore ad eum accessuri erant, et cum eo collocuturi. Vers. 7. Ecce dixi vobis. De omnibus videlicet. Vel aliter: Ecce admonui vos de discipalis Nolite itaque admonitionem negligere. Hic ergo angelus extra sepulcrum super lapidem sedens, prædicta dixit mulieribus. Quia vero non ausis appropinquare præcepit, ut sepulcrum ingrederentur (nam hocsignific‹t, Accedite, videle locum ubi positus erat Dominus) ingressæ sunt. Καὶ γὰρ καὶ βασιλεύς, ἐπαγγειλάμενος εὐεργετῆσαί τινας εἰς ῥητὴν ἡμέραν, εἶτα πρὸς ταύτη; εὐεργετήσας αὐτοὺς, οὐ μόνον ἐπλήρωσε τὴν ἐπαγγελίαν, ἀλλὰ καὶ χάριν ἄλλην προσέθηκε, τὴν τῆς ταχύτητος. Οὐδὲν δὲ ἕτερον ἐσπούδασαν Ἰουδαῖοι τάς σφραγῖδας ἐπιβαλόντες καὶ τοὺς φύλακας παρακαθίσαντες ἢ τὸ δημοσιευθῆναι τὴν ἀνάστασιν, καὶ μαρτυρηθῆναι παρὰ τῶν φυλάκων αὐτῶν. Αλλ' ἐπανιτέον πάλιν πρὸς τὴν ἀκολουθίαν τῆς τῶν ῥητῶν ἐξηγήσεως. ᾿Απὸ δὲ τοῦ φόβου — νεκροί. ᾿Απὸ τοῦ φόβου, τοῦ σεισμοῦ· μέγας γὰρ ἦν· ἡ τοῦ ἀγγέλου; καταπληκτικός γὰρ ἦν. Εσείσθησαν δὲ, ἀντὶ τοῦ, Ετρόμαξαν. Εἶτα ανανήψαντες, ἔφυγον, καὶ γέγονεν ἄδεια ταῖς γυναιξίν. Αποκριθεὶς ὑμεῖς. Μὴ φοβεῖσθε, φησίν, ὑμεῖ;· ἀλλ᾽ οὗτοι, δηλαδή, οἱ φύλακες καὶ πάντες οἱ ἐχθροὶ τοῦ Κυρίου. Πρῶτον μὲν οὖν ἀπήλλαξεν αὐτὰς τοῦ δέους καὶ λόγῳ καὶ σχήματι· ἔπειτα περὶ τῆς ἀναστάσεως διαλέγεται. Οἶδα — ζητεῖτε. Οὐκ ἐπαισχύνεται λέγων ἐσταυ ρωμένον τὸν Δεσπότην αὐτοῦ, διότι τοῖς μὲν πρὸ αὐτ τοῦ σταυρωθεῖσιν, αίσχυνη ὁ σταυρὸς ἦν· ἔλεγχος ὢν τῆς κακουργίας αὐτῶν· τούτῳ δὲ δόξα μᾶλλον, ἀπόδειξι; ὢν τῆς εὐεργεσίας τῶν ἀνθρώπων, δι᾿ ἣν τοῦτον καταδεδίκασται. Ούκ Κύριος. Εἰπών, Δεῦτε, ἴδετε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο ὁ Κύριος, ἐδήλωσεν ὅτι δι' αὐτάς, ἵνα ἴδωσιν, ἀπεκύλισε τὸν λίθον. Καὶ ταχὺ — ὄψεσθε. Προάγει, ἀντὶ τοῦ, Προλαμ βάνει ὑμᾶς. Κελεύει δὲ αὐτοὺς ἀπελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐν ᾗ χωρίς φόβου τῶν Ἰουδαίων ἔμελλον ἐντυχεῖν αὐτῷ. Ἰδοὺ εἶπον ὑμῖν. Περὶ πάντων δηλαδή. Η καὶ ετέρως, Ιδού, παρήγγειλα ὑμῖν, περὶ τῶν μαθητῶν. Λοιπὸν οὖν, μὴ ἀμελήσητε τῆς παραγγελίας. Ο μὲν οὖν ἄγγελο; οὗτο;, ἔξω τοῦ τάφου καθήμενος, ἐπάνω τοῦ λίθου, τὰ ῥηθέντα πρὸς τὰς γυναῖκας εἶπεν. Ἐπεὶ δὲ, μὴ τολμώσας ἐγγίσαι, παρεκελεύσατο εἰσελθεῖν εἰς τὸν τάφον· τοῦτο γὰρ ἐμφαίνει τὸ, Δεῦτε, ἴδετε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο ὁ Κύριος" εἰσῆλθον. Καὶ ὁ μὲν Ματθαῖος, τὰ μέχρι τῆς εἰσελεύσεως εἰπὼν, τὰ ταύτης παρέδραμεν· ὁ δὲ Μάρκος καὶ ὁ Λουκᾶς, τὰ μέχρι τῆς εἰσελεύσεως παραλιπόντες, τὰ ταύτης ἱστόρησαν. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ μάλιστα παρέχον τοῖς μὴ προσέχουσι τὴν ἀπορίαν. Φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον, εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς, περι βεβλημένον στολὴν λευκὴν, καὶ ἐξεθαμβήθησαν. 'Ο δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε, Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν Ναζαρηνὸν, τὸν ἐσταυρωμένον· ἡγέ ρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε. Ιδε ὁ τόπος, ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. Αλλ' ὑπάγετε, εἴπατε τοῖς μαθηταῖς Sed Matthæus quidem usque ad ingressum sepulcri narravit, reliqua præteriens; cæteri vero relictis his, quæ usque ad sepulcri ingressum acciderant, quæ in eo facta sunt conscripserunt. Et hoc est quod maximam præbet non advertentibus hæsitationem. Ait enim Marcus: Et ingressæ in monumentum, vide - runt adolescentulum sedentem in dextris,amictum stola candida, et obstupuerunt. Ille autem dicit eis: Ne obstupescatis. Jesum quæritis Nazarenum crucifixum: surrexit, non est hic. Ecce locus ubi posuerunt eum. Sed abite: dicite discipulis ejus et Petro, quod præcedel vos in Galilæam: ibi eum videbitis, sicut dixit vobis 8. αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ, ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. Ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε, καθὼς εἶπεν ὑμῖν. 31 Marc. xv, 5, 7. Variæ lectiones et nom. Kal, abest, A.

EUTHYMII ZIGABENJ Etenim rex quoque qui ad certum diem beneficium quibusdam conferre promisit, si ante statutum diem beneficium eis conferat, non solum promis sum complevit, sed et aliam gratiam velocitatis addidit. Nihil autem aliud Judaei appositis signaculis ac custodibus apparabant, quamn ut resurrectio publicaretur, sumeretque ab ipsis custodibus testimonium. Sed rursum ad dictorum narrationis ordinem revertendum est. Vers.4. Præ timore autem - mortui. Pre timore Terræmotus, fuit enim magnus; aut angeli, fuit enim aspectu terribilis. Concussi sunt autem, hoc est, Tremuerunt; deinde ad se reversi fugerunt, et ita mulieribus data est securitas. Vers. 5. Respondens — vos. Ne, inquit, timueritis vos, sed hi puta custodes, omnesque inimici Domini. Primum itaque timore illas liberavit et sermone et habitu, deinde de resurrectione disserit. Vers. 5. Scio — quaritis. Nen confunditur dicere Dominum suum crucifsum; quia his quidem qui ante ipsum crucifixi sunt, crux ignominia erat, cum argumentum esset maleficii eorum: huic vero potius gloria, cum fuerit demonstratio beneficii in homines collati, propter quod ad crucem condeinnatus est. Vers. 6. Non — Dominus. Dicens: Accedile, videle locum ubi positus erat Dominus, significavit quod propter eas, ut viderent, lapidem revolverat. Vers. 7. Et cito-videbitis. Præcedet, hoc est, Præveniet vos. Jubet autem abire eos in Galilæam, in qua sine Judæorum timore ad eum accessuri erant, et cum eo collocuturi. Vers. 7. Ecce dixi vobis. De omnibus videlicet. Vel aliter: Ecce admonui vos de discipalis Nolite itaque admonitionem negligere. Hic ergo angelus extra sepulcrum super lapidem sedens, prædicta dixit mulieribus. Quia vero non ausis appropinquare præcepit, ut sepulcrum ingrederentur (nam hocsignific‹t, Accedite, videle locum ubi positus erat Dominus) ingressæ sunt. Καὶ γὰρ καὶ βασιλεύς, ἐπαγγειλάμενος εὐεργετῆσαί τινας εἰς ῥητὴν ἡμέραν, εἶτα πρὸς ταύτη; εὐεργετήσας αὐτοὺς, οὐ μόνον ἐπλήρωσε τὴν ἐπαγγελίαν, ἀλλὰ καὶ χάριν ἄλλην προσέθηκε, τὴν τῆς ταχύτητος. Οὐδὲν δὲ ἕτερον ἐσπούδασαν Ἰουδαῖοι τάς σφραγῖδας ἐπιβαλόντες καὶ τοὺς φύλακας παρακαθίσαντες ἢ τὸ δημοσιευθῆναι τὴν ἀνάστασιν, καὶ μαρτυρηθῆναι παρὰ τῶν φυλάκων αὐτῶν. Αλλ' ἐπανιτέον πάλιν πρὸς τὴν ἀκολουθίαν τῆς τῶν ῥητῶν ἐξηγήσεως. ᾿Απὸ δὲ τοῦ φόβου — νεκροί. ᾿Απὸ τοῦ φόβου, τοῦ σεισμοῦ· μέγας γὰρ ἦν· ἡ τοῦ ἀγγέλου; καταπληκτικός γὰρ ἦν. Εσείσθησαν δὲ, ἀντὶ τοῦ, Ετρόμαξαν. Εἶτα ανανήψαντες, ἔφυγον, καὶ γέγονεν ἄδεια ταῖς γυναιξίν. Αποκριθεὶς ὑμεῖς. Μὴ φοβεῖσθε, φησίν, ὑμεῖ;· ἀλλ᾽ οὗτοι, δηλαδή, οἱ φύλακες καὶ πάντες οἱ ἐχθροὶ τοῦ Κυρίου. Πρῶτον μὲν οὖν ἀπήλλαξεν αὐτὰς τοῦ δέους καὶ λόγῳ καὶ σχήματι· ἔπειτα περὶ τῆς ἀναστάσεως διαλέγεται. Οἶδα — ζητεῖτε. Οὐκ ἐπαισχύνεται λέγων ἐσταυ ρωμένον τὸν Δεσπότην αὐτοῦ, διότι τοῖς μὲν πρὸ αὐτ τοῦ σταυρωθεῖσιν, αίσχυνη ὁ σταυρὸς ἦν· ἔλεγχος ὢν τῆς κακουργίας αὐτῶν· τούτῳ δὲ δόξα μᾶλλον, ἀπόδειξι; ὢν τῆς εὐεργεσίας τῶν ἀνθρώπων, δι᾿ ἣν τοῦτον καταδεδίκασται. Ούκ Κύριος. Εἰπών, Δεῦτε, ἴδετε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο ὁ Κύριος, ἐδήλωσεν ὅτι δι' αὐτάς, ἵνα ἴδωσιν, ἀπεκύλισε τὸν λίθον. Καὶ ταχὺ — ὄψεσθε. Προάγει, ἀντὶ τοῦ, Προλαμ βάνει ὑμᾶς. Κελεύει δὲ αὐτοὺς ἀπελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐν ᾗ χωρίς φόβου τῶν Ἰουδαίων ἔμελλον ἐντυχεῖν αὐτῷ. Ἰδοὺ εἶπον ὑμῖν. Περὶ πάντων δηλαδή. Η καὶ ετέρως, Ιδού, παρήγγειλα ὑμῖν, περὶ τῶν μαθητῶν. Λοιπὸν οὖν, μὴ ἀμελήσητε τῆς παραγγελίας. Ο μὲν οὖν ἄγγελο; οὗτο;, ἔξω τοῦ τάφου καθήμενος, ἐπάνω τοῦ λίθου, τὰ ῥηθέντα πρὸς τὰς γυναῖκας εἶπεν. Ἐπεὶ δὲ, μὴ τολμώσας ἐγγίσαι, παρεκελεύσατο εἰσελθεῖν εἰς τὸν τάφον· τοῦτο γὰρ ἐμφαίνει τὸ, Δεῦτε, ἴδετε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο ὁ Κύριος" εἰσῆλθον. Καὶ ὁ μὲν Ματθαῖος, τὰ μέχρι τῆς εἰσελεύσεως εἰπὼν, τὰ ταύτης παρέδραμεν· ὁ δὲ Μάρκος καὶ ὁ Λουκᾶς, τὰ μέχρι τῆς εἰσελεύσεως παραλιπόντες, τὰ ταύτης ἱστόρησαν. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ μάλιστα παρέχον τοῖς μὴ προσέχουσι τὴν ἀπορίαν. Φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον, εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς, περι βεβλημένον στολὴν λευκὴν, καὶ ἐξεθαμβήθησαν. 'Ο δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε, Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν Ναζαρηνὸν, τὸν ἐσταυρωμένον· ἡγέ ρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε. Ιδε ὁ τόπος, ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. Αλλ' ὑπάγετε, εἴπατε τοῖς μαθηταῖς Sed Matthæus quidem usque ad ingressum sepulcri narravit, reliqua præteriens; cæteri vero relictis his, quæ usque ad sepulcri ingressum acciderant, quæ in eo facta sunt conscripserunt. Et hoc est quod maximam præbet non advertentibus hæsitationem. Ait enim Marcus: Et ingressæ in monumentum, vide - runt adolescentulum sedentem in dextris,amictum stola candida, et obstupuerunt. Ille autem dicit eis: Ne obstupescatis. Jesum quæritis Nazarenum crucifixum: surrexit, non est hic. Ecce locus ubi posuerunt eum. Sed abite: dicite discipulis ejus et Petro, quod præcedel vos in Galilæam: ibi eum videbitis, sicut dixit vobis 8. αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ, ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. Ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε, καθὼς εἶπεν ὑμῖν. 31 Marc. xv, 5, 7. Variæ lectiones et nom. Kal, abest, A.

EUTHYMII ZIGABENJ Etenim rex quoque qui ad certum diem beneficium quibusdam conferre promisit, si ante statutum diem beneficium eis conferat, non solum promis sum complevit, sed et aliam gratiam velocitatis addidit. Nihil autem aliud Judaei appositis signaculis ac custodibus apparabant, quamn ut resurrectio publicaretur, sumeretque ab ipsis custodibus testimonium. Sed rursum ad dictorum narrationis ordinem revertendum est. Vers.4. Præ timore autem - mortui. Pre timore Terræmotus, fuit enim magnus; aut angeli, fuit enim aspectu terribilis. Concussi sunt autem, hoc est, Tremuerunt; deinde ad se reversi fugerunt, et ita mulieribus data est securitas. Vers. 5. Respondens — vos. Ne, inquit, timueritis vos, sed hi puta custodes, omnesque inimici Domini. Primum itaque timore illas liberavit et sermone et habitu, deinde de resurrectione disserit. Vers. 5. Scio — quaritis. Nen confunditur dicere Dominum suum crucifsum; quia his quidem qui ante ipsum crucifixi sunt, crux ignominia erat, cum argumentum esset maleficii eorum: huic vero potius gloria, cum fuerit demonstratio beneficii in homines collati, propter quod ad crucem condeinnatus est. Vers. 6. Non — Dominus. Dicens: Accedile, videle locum ubi positus erat Dominus, significavit quod propter eas, ut viderent, lapidem revolverat. Vers. 7. Et cito-videbitis. Præcedet, hoc est, Præveniet vos. Jubet autem abire eos in Galilæam, in qua sine Judæorum timore ad eum accessuri erant, et cum eo collocuturi. Vers. 7. Ecce dixi vobis. De omnibus videlicet. Vel aliter: Ecce admonui vos de discipalis Nolite itaque admonitionem negligere. Hic ergo angelus extra sepulcrum super lapidem sedens, prædicta dixit mulieribus. Quia vero non ausis appropinquare præcepit, ut sepulcrum ingrederentur (nam hocsignific‹t, Accedite, videle locum ubi positus erat Dominus) ingressæ sunt. Καὶ γὰρ καὶ βασιλεύς, ἐπαγγειλάμενος εὐεργετῆσαί τινας εἰς ῥητὴν ἡμέραν, εἶτα πρὸς ταύτη; εὐεργετήσας αὐτοὺς, οὐ μόνον ἐπλήρωσε τὴν ἐπαγγελίαν, ἀλλὰ καὶ χάριν ἄλλην προσέθηκε, τὴν τῆς ταχύτητος. Οὐδὲν δὲ ἕτερον ἐσπούδασαν Ἰουδαῖοι τάς σφραγῖδας ἐπιβαλόντες καὶ τοὺς φύλακας παρακαθίσαντες ἢ τὸ δημοσιευθῆναι τὴν ἀνάστασιν, καὶ μαρτυρηθῆναι παρὰ τῶν φυλάκων αὐτῶν. Αλλ' ἐπανιτέον πάλιν πρὸς τὴν ἀκολουθίαν τῆς τῶν ῥητῶν ἐξηγήσεως. ᾿Απὸ δὲ τοῦ φόβου — νεκροί. ᾿Απὸ τοῦ φόβου, τοῦ σεισμοῦ· μέγας γὰρ ἦν· ἡ τοῦ ἀγγέλου; καταπληκτικός γὰρ ἦν. Εσείσθησαν δὲ, ἀντὶ τοῦ, Ετρόμαξαν. Εἶτα ανανήψαντες, ἔφυγον, καὶ γέγονεν ἄδεια ταῖς γυναιξίν. Αποκριθεὶς ὑμεῖς. Μὴ φοβεῖσθε, φησίν, ὑμεῖ;· ἀλλ᾽ οὗτοι, δηλαδή, οἱ φύλακες καὶ πάντες οἱ ἐχθροὶ τοῦ Κυρίου. Πρῶτον μὲν οὖν ἀπήλλαξεν αὐτὰς τοῦ δέους καὶ λόγῳ καὶ σχήματι· ἔπειτα περὶ τῆς ἀναστάσεως διαλέγεται. Οἶδα — ζητεῖτε. Οὐκ ἐπαισχύνεται λέγων ἐσταυ ρωμένον τὸν Δεσπότην αὐτοῦ, διότι τοῖς μὲν πρὸ αὐτ τοῦ σταυρωθεῖσιν, αίσχυνη ὁ σταυρὸς ἦν· ἔλεγχος ὢν τῆς κακουργίας αὐτῶν· τούτῳ δὲ δόξα μᾶλλον, ἀπόδειξι; ὢν τῆς εὐεργεσίας τῶν ἀνθρώπων, δι᾿ ἣν τοῦτον καταδεδίκασται. Ούκ Κύριος. Εἰπών, Δεῦτε, ἴδετε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο ὁ Κύριος, ἐδήλωσεν ὅτι δι' αὐτάς, ἵνα ἴδωσιν, ἀπεκύλισε τὸν λίθον. Καὶ ταχὺ — ὄψεσθε. Προάγει, ἀντὶ τοῦ, Προλαμ βάνει ὑμᾶς. Κελεύει δὲ αὐτοὺς ἀπελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐν ᾗ χωρίς φόβου τῶν Ἰουδαίων ἔμελλον ἐντυχεῖν αὐτῷ. Ἰδοὺ εἶπον ὑμῖν. Περὶ πάντων δηλαδή. Η καὶ ετέρως, Ιδού, παρήγγειλα ὑμῖν, περὶ τῶν μαθητῶν. Λοιπὸν οὖν, μὴ ἀμελήσητε τῆς παραγγελίας. Ο μὲν οὖν ἄγγελο; οὗτο;, ἔξω τοῦ τάφου καθήμενος, ἐπάνω τοῦ λίθου, τὰ ῥηθέντα πρὸς τὰς γυναῖκας εἶπεν. Ἐπεὶ δὲ, μὴ τολμώσας ἐγγίσαι, παρεκελεύσατο εἰσελθεῖν εἰς τὸν τάφον· τοῦτο γὰρ ἐμφαίνει τὸ, Δεῦτε, ἴδετε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο ὁ Κύριος" εἰσῆλθον. Καὶ ὁ μὲν Ματθαῖος, τὰ μέχρι τῆς εἰσελεύσεως εἰπὼν, τὰ ταύτης παρέδραμεν· ὁ δὲ Μάρκος καὶ ὁ Λουκᾶς, τὰ μέχρι τῆς εἰσελεύσεως παραλιπόντες, τὰ ταύτης ἱστόρησαν. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ μάλιστα παρέχον τοῖς μὴ προσέχουσι τὴν ἀπορίαν. Φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον, εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς, περι βεβλημένον στολὴν λευκὴν, καὶ ἐξεθαμβήθησαν. 'Ο δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε, Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν Ναζαρηνὸν, τὸν ἐσταυρωμένον· ἡγέ ρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε. Ιδε ὁ τόπος, ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. Αλλ' ὑπάγετε, εἴπατε τοῖς μαθηταῖς Sed Matthæus quidem usque ad ingressum sepulcri narravit, reliqua præteriens; cæteri vero relictis his, quæ usque ad sepulcri ingressum acciderant, quæ in eo facta sunt conscripserunt. Et hoc est quod maximam præbet non advertentibus hæsitationem. Ait enim Marcus: Et ingressæ in monumentum, vide - runt adolescentulum sedentem in dextris,amictum stola candida, et obstupuerunt. Ille autem dicit eis: Ne obstupescatis. Jesum quæritis Nazarenum crucifixum: surrexit, non est hic. Ecce locus ubi posuerunt eum. Sed abite: dicite discipulis ejus et Petro, quod præcedel vos in Galilæam: ibi eum videbitis, sicut dixit vobis 8. αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ, ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. Ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε, καθὼς εἶπεν ὑμῖν. 31 Marc. xv, 5, 7. Variæ lectiones et nom. Kal, abest, A.

EUTHYMII ZIGABENJ Etenim rex quoque qui ad certum diem beneficium quibusdam conferre promisit, si ante statutum diem beneficium eis conferat, non solum promis sum complevit, sed et aliam gratiam velocitatis addidit. Nihil autem aliud Judaei appositis signaculis ac custodibus apparabant, quamn ut resurrectio publicaretur, sumeretque ab ipsis custodibus testimonium. Sed rursum ad dictorum narrationis ordinem revertendum est. Vers.4. Præ timore autem - mortui. Pre timore Terræmotus, fuit enim magnus; aut angeli, fuit enim aspectu terribilis. Concussi sunt autem, hoc est, Tremuerunt; deinde ad se reversi fugerunt, et ita mulieribus data est securitas. Vers. 5. Respondens — vos. Ne, inquit, timueritis vos, sed hi puta custodes, omnesque inimici Domini. Primum itaque timore illas liberavit et sermone et habitu, deinde de resurrectione disserit. Vers. 5. Scio — quaritis. Nen confunditur dicere Dominum suum crucifsum; quia his quidem qui ante ipsum crucifixi sunt, crux ignominia erat, cum argumentum esset maleficii eorum: huic vero potius gloria, cum fuerit demonstratio beneficii in homines collati, propter quod ad crucem condeinnatus est. Vers. 6. Non — Dominus. Dicens: Accedile, videle locum ubi positus erat Dominus, significavit quod propter eas, ut viderent, lapidem revolverat. Vers. 7. Et cito-videbitis. Præcedet, hoc est, Præveniet vos. Jubet autem abire eos in Galilæam, in qua sine Judæorum timore ad eum accessuri erant, et cum eo collocuturi. Vers. 7. Ecce dixi vobis. De omnibus videlicet. Vel aliter: Ecce admonui vos de discipalis Nolite itaque admonitionem negligere. Hic ergo angelus extra sepulcrum super lapidem sedens, prædicta dixit mulieribus. Quia vero non ausis appropinquare præcepit, ut sepulcrum ingrederentur (nam hocsignific‹t, Accedite, videle locum ubi positus erat Dominus) ingressæ sunt. Καὶ γὰρ καὶ βασιλεύς, ἐπαγγειλάμενος εὐεργετῆσαί τινας εἰς ῥητὴν ἡμέραν, εἶτα πρὸς ταύτη; εὐεργετήσας αὐτοὺς, οὐ μόνον ἐπλήρωσε τὴν ἐπαγγελίαν, ἀλλὰ καὶ χάριν ἄλλην προσέθηκε, τὴν τῆς ταχύτητος. Οὐδὲν δὲ ἕτερον ἐσπούδασαν Ἰουδαῖοι τάς σφραγῖδας ἐπιβαλόντες καὶ τοὺς φύλακας παρακαθίσαντες ἢ τὸ δημοσιευθῆναι τὴν ἀνάστασιν, καὶ μαρτυρηθῆναι παρὰ τῶν φυλάκων αὐτῶν. Αλλ' ἐπανιτέον πάλιν πρὸς τὴν ἀκολουθίαν τῆς τῶν ῥητῶν ἐξηγήσεως. ᾿Απὸ δὲ τοῦ φόβου — νεκροί. ᾿Απὸ τοῦ φόβου, τοῦ σεισμοῦ· μέγας γὰρ ἦν· ἡ τοῦ ἀγγέλου; καταπληκτικός γὰρ ἦν. Εσείσθησαν δὲ, ἀντὶ τοῦ, Ετρόμαξαν. Εἶτα ανανήψαντες, ἔφυγον, καὶ γέγονεν ἄδεια ταῖς γυναιξίν. Αποκριθεὶς ὑμεῖς. Μὴ φοβεῖσθε, φησίν, ὑμεῖ;· ἀλλ᾽ οὗτοι, δηλαδή, οἱ φύλακες καὶ πάντες οἱ ἐχθροὶ τοῦ Κυρίου. Πρῶτον μὲν οὖν ἀπήλλαξεν αὐτὰς τοῦ δέους καὶ λόγῳ καὶ σχήματι· ἔπειτα περὶ τῆς ἀναστάσεως διαλέγεται. Οἶδα — ζητεῖτε. Οὐκ ἐπαισχύνεται λέγων ἐσταυ ρωμένον τὸν Δεσπότην αὐτοῦ, διότι τοῖς μὲν πρὸ αὐτ τοῦ σταυρωθεῖσιν, αίσχυνη ὁ σταυρὸς ἦν· ἔλεγχος ὢν τῆς κακουργίας αὐτῶν· τούτῳ δὲ δόξα μᾶλλον, ἀπόδειξι; ὢν τῆς εὐεργεσίας τῶν ἀνθρώπων, δι᾿ ἣν τοῦτον καταδεδίκασται. Ούκ Κύριος. Εἰπών, Δεῦτε, ἴδετε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο ὁ Κύριος, ἐδήλωσεν ὅτι δι' αὐτάς, ἵνα ἴδωσιν, ἀπεκύλισε τὸν λίθον. Καὶ ταχὺ — ὄψεσθε. Προάγει, ἀντὶ τοῦ, Προλαμ βάνει ὑμᾶς. Κελεύει δὲ αὐτοὺς ἀπελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐν ᾗ χωρίς φόβου τῶν Ἰουδαίων ἔμελλον ἐντυχεῖν αὐτῷ. Ἰδοὺ εἶπον ὑμῖν. Περὶ πάντων δηλαδή. Η καὶ ετέρως, Ιδού, παρήγγειλα ὑμῖν, περὶ τῶν μαθητῶν. Λοιπὸν οὖν, μὴ ἀμελήσητε τῆς παραγγελίας. Ο μὲν οὖν ἄγγελο; οὗτο;, ἔξω τοῦ τάφου καθήμενος, ἐπάνω τοῦ λίθου, τὰ ῥηθέντα πρὸς τὰς γυναῖκας εἶπεν. Ἐπεὶ δὲ, μὴ τολμώσας ἐγγίσαι, παρεκελεύσατο εἰσελθεῖν εἰς τὸν τάφον· τοῦτο γὰρ ἐμφαίνει τὸ, Δεῦτε, ἴδετε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο ὁ Κύριος" εἰσῆλθον. Καὶ ὁ μὲν Ματθαῖος, τὰ μέχρι τῆς εἰσελεύσεως εἰπὼν, τὰ ταύτης παρέδραμεν· ὁ δὲ Μάρκος καὶ ὁ Λουκᾶς, τὰ μέχρι τῆς εἰσελεύσεως παραλιπόντες, τὰ ταύτης ἱστόρησαν. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ μάλιστα παρέχον τοῖς μὴ προσέχουσι τὴν ἀπορίαν. Φησὶ γὰρ ὁ Μάρκος, ὅτι καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον, εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς, περι βεβλημένον στολὴν λευκὴν, καὶ ἐξεθαμβήθησαν. 'Ο δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε, Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν Ναζαρηνὸν, τὸν ἐσταυρωμένον· ἡγέ ρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε. Ιδε ὁ τόπος, ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. Αλλ' ὑπάγετε, εἴπατε τοῖς μαθηταῖς Sed Matthæus quidem usque ad ingressum sepulcri narravit, reliqua præteriens; cæteri vero relictis his, quæ usque ad sepulcri ingressum acciderant, quæ in eo facta sunt conscripserunt. Et hoc est quod maximam præbet non advertentibus hæsitationem. Ait enim Marcus: Et ingressæ in monumentum, vide - runt adolescentulum sedentem in dextris,amictum stola candida, et obstupuerunt. Ille autem dicit eis: Ne obstupescatis. Jesum quæritis Nazarenum crucifixum: surrexit, non est hic. Ecce locus ubi posuerunt eum. Sed abite: dicite discipulis ejus et Petro, quod præcedel vos in Galilæam: ibi eum videbitis, sicut dixit vobis 8. αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ, ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. Ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε, καθὼς εἶπεν ὑμῖν. 31 Marc. xv, 5, 7. Variæ lectiones et nom. Kal, abest, A.

Ἐπεὶ γὰρ ὁ ἔξω καθήμενος ἄγγελος παρεκελεύσατο ταύτας εἰσελθεῖν, εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον, εἶδον ἕτερον ἄγγελον, καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς αὐτ τοῦ μέρεσι, καὶ, ὡς εἰκὸς, ἐξεθαμβήθησαν, ἐξαί φνης ἐντυχοῦσαι αὐτῷ. Ο δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκ θαμβεῖσθε, καὶ τὰ ἑξῆς. Ομοίως δὲ τῷ ἐκτὸς ἀγο γέλῳ, καὶ ὁ ἐντὸς, πρῶτον ἀπαλλάττει ταύτας τοῦ θάμβους· ἔπειτα περὶ τῆς ἀναστάσεως διαλέγεται. Καὶ ὁ μὲν ἐκτὸς, φοβερὸς ἦν, διὰ τοὺς φύλακας; ὁ δ' ἐντὸς, οὐ τοιοῦτος, διὰ τὰς γυναῖκας. Διὸ ἐκεῖ νον μὲν ἰδοῦσαι, ἐφοβήθησαν αύται· τοῦτον δὲ ἰδοῦσαι ἐξεθαμβήθησαν. Τὸ δὲ, Ιδε ὁ τόπος, ἀντὶ τοῦ, Ἰδοὺ ὁ τόπος. Ονομαστὶ δὲ προσέθηκε τὸν Πέτρον, ἵνα γνῷ, ὅτι συγκεχώρηται τὸ σφάλμα της τριπλῆς ἀρνήσεως διὰ τὴν θερμὴν μετάνοιαν, καὶ ἀναπνεύσ σῃ. Καὶ γὰρ ἐβεβύθιστο τῇ ἀμέτρῳ λύπη. Επαγαγὼν δὲ, ὅτι καθὼς εἶπεν ὑμῖν, ἀνέμνησεν αὐτοὺς οὗ εἶπεν ἐν τῷ ὄρει τῶν Ἐλαιῶν, ὅτι Μετὰ τὸ ἐγερθῆναι με, προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ὡς εἴρηκε Ματθαῖος ἐν τῷ ἑξηκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ. CAP. XXVIII. Quia enim is qui foris sedebat angelus præceperat eis ingredi, ingressæ in monumentum viderunt alterum angelum sedentem a dextra ipsius parte; et ut verisimile est, viso repente eo obstupuerunt. At ille dixit eis: Ne obstupescatis, etc. Et sicut exterior angelus, ita et interior, primum quidem stupore eas liberat; deinde ea quæ de resurrectione erant disserit. Et certe exterior timendus erat propter custodes; interior vero talis wou erat, propter mulieres. Ideo illo quiden viso, iste timuerunt; hoc autem viso, obstupuerunt. Nomi - natim autem Petrum addidit, ut sciret remissum sibi esse trinæ negationis lapsum, propter ferventem penitentiam, et respiraret: absorptus siqnidem erat inmenso mœrore. Addens autem: Sicut dixit vobis, reduxit eis ad memoriam id quod in monte Olivarum dixerat: Postquam autem resurrexero,præcedam vos in Galilæam, sicut dixit Matthæus vicesimo sexto capite ". Lucas vero scripsit: Et ingressæ non invenerunt corpus Domini Jesu. Et factum est dum mente consternatæ essent super hoc, et ecce duo viri steterunt juxta illas in vestibus fulgurantibus. Cumque expavissent, et declinarent vultum in terram, dixerunt ad illas: Quid quæritis viventem cum mortuis? Non est hic, sed surrexit. Mementote quomodo locutus sit vobis, cum adhuc esset in Galilæa dicens: OporὉ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι καὶ εἰσελθοῦσαι, οὐχ εὗρον τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ. Καὶ ἐγέν νετο ἐν τῷ διαπορεῖσθαι αὐτὰς περὶ τούτου, καὶ Ιδού, άνδρες δύο ἐπέστησαν αὐταῖς ἐν ἐσθή σεσιν ἀστραπτούσαις. Εμφόβων δὲ γενομένων αὐτῶν, καὶ κλινουσῶν τὸ πρόσωπον εἰς τὴν γῆν, εἶπον πρὸς αὐτάς· Τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν; Ηγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε. Μνήσθητε, ὡς ἐλάλησεν ὑμῖν, ὅτι ὧν ἐν τῇ @ tet Filium hominis tradi in manus hominum peccatoΓαλιλαία, λέγων, ὅτι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδοθῆναι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν, καὶ σταυρωθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι. Καὶ ἐμνήσθησαν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ. Ὁ μὲν γὰρ καθήμενος ἐν τοῖς δεξιοῖς ἄγγελος, εἰπὼν πρὸς αὐτάς, ὅσα Μάρκος ἀπήγγειλεν, ὑπεξἦλθεν, δ καὶ αὐτὸ παρασιωπηθὲν τῷ Μάρκῳ, μετὰ καὶ τῶν δηλωθέντων ὑπὸ τοῦ Λουκᾶ, παρέσχεν ὁμοίως ἀπορίαν. Ἐπεὶ δὲ οὐχ εὗρον αὗται τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, διηπόρουν περὶ αὐτοῦ, τί γέγονεν· οὔπω γὰρ ηδύναντο πιστεύειν, ὅτι ἀνέστη· οὕτω δὲ διαπορουμέναις επέστησαν αὐταῖς οἱ προβῥηθέντες δύο ἄγγελοι, ἄν τε εἶδον ἔξω τοῦ τάφου, καὶ δν ἐθεάσαντο ἔνδον αὐτοῦ, μετασχηματισθέντες ἐν ἐσθήσεσιν ἀστραπτούσαις, ἵνα καὶ μᾶλλον ἄγγελοι Θεοῦ δόξωσι, τῷ ῥᾳδίῳ τοῦ μετασχηματισμοῦ· ἐμφόβων δὲ γενομένων αὐτῶν, ἐπὶ τῷ καινῷ τῆς ὄψεως, καὶ μὴ δυναμένων βλέπειν εἰς αὐτοὺς, διὰ τὸ τῶν ἐσθήτων ἀστραπηβόλον, εἶπον πρὸς αὐτὰς, οὐκέτι πράως, ὡς πρότερον, ἀλλ' ἐπιπληατικῶς, διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν· Τί ζητεῖτε τὸν ζῶν. τα μετὰ τῶν νεκρῶν, ήγουν, ὡς νεκρόν; Τοῦτο • Matth. xxvi. 52. 'Ηγέρθη. abest, A. or Luc. xxiv, 'Αλλ' ηγέρθη, addit, Α. rum, et crucifigi, ac tertio die resurgcre. Et recordatæ sunt verborum illius *T. Angelus itaque qui sedebat a dextris, quique ad eas dixerat ea quæ retulit Marcus, disparuit. Quod etiam, quia a Marco silentio prateritum est, cum his quæ a Luca narrata sunt, similiter obscuritatem peperit. Cum autem ipsæ corpus Domini Jesu non invenissent, expaverunt cogitantes, quid de eo factum esset. Nondum enim credere poterant quod resurrexisset; ita consternatis ipsis apparuerunt duo prædicti angeli, et is videlicet quem extra sepulcrum viderant, et quem in ipso conspexerant, & transfigurati in vestibus fulgurantibus, ut etiam oh splendorem (N) tranformationis apertius angeli Dci viderentur. Cum autem novo aspectu conterritæ essent, nec possent ob vestium cornscationem in cos respicere, dixerunt ad eas non jam mansueto ut prius, sed objurgandi modo propter ipsarum incredulitatem: Ut quid quæritis viventem cum mortuis? tanquam videlicet mortuum? Nam id Varia lectiones et notæ. 'Αστραπήβολον, Α. (*) Ob splendorem. Ob facilitatem, celeritatem. Nescio sane quid legerit interpres. Forte τῷ ὡραίῳ, ico τῷ ῥαξί.

Ἐπεὶ γὰρ ὁ ἔξω καθήμενος ἄγγελος παρεκελεύσατο ταύτας εἰσελθεῖν, εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον, εἶδον ἕτερον ἄγγελον, καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς αὐτ τοῦ μέρεσι, καὶ, ὡς εἰκὸς, ἐξεθαμβήθησαν, ἐξαί φνης ἐντυχοῦσαι αὐτῷ. Ο δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκ θαμβεῖσθε, καὶ τὰ ἑξῆς. Ομοίως δὲ τῷ ἐκτὸς ἀγο γέλῳ, καὶ ὁ ἐντὸς, πρῶτον ἀπαλλάττει ταύτας τοῦ θάμβους· ἔπειτα περὶ τῆς ἀναστάσεως διαλέγεται. Καὶ ὁ μὲν ἐκτὸς, φοβερὸς ἦν, διὰ τοὺς φύλακας; ὁ δ' ἐντὸς, οὐ τοιοῦτος, διὰ τὰς γυναῖκας. Διὸ ἐκεῖ νον μὲν ἰδοῦσαι, ἐφοβήθησαν αύται· τοῦτον δὲ ἰδοῦσαι ἐξεθαμβήθησαν. Τὸ δὲ, Ιδε ὁ τόπος, ἀντὶ τοῦ, Ἰδοὺ ὁ τόπος. Ονομαστὶ δὲ προσέθηκε τὸν Πέτρον, ἵνα γνῷ, ὅτι συγκεχώρηται τὸ σφάλμα της τριπλῆς ἀρνήσεως διὰ τὴν θερμὴν μετάνοιαν, καὶ ἀναπνεύσ σῃ. Καὶ γὰρ ἐβεβύθιστο τῇ ἀμέτρῳ λύπη. Επαγαγὼν δὲ, ὅτι καθὼς εἶπεν ὑμῖν, ἀνέμνησεν αὐτοὺς οὗ εἶπεν ἐν τῷ ὄρει τῶν Ἐλαιῶν, ὅτι Μετὰ τὸ ἐγερθῆναι με, προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ὡς εἴρηκε Ματθαῖος ἐν τῷ ἑξηκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ. CAP. XXVIII. Quia enim is qui foris sedebat angelus præceperat eis ingredi, ingressæ in monumentum viderunt alterum angelum sedentem a dextra ipsius parte; et ut verisimile est, viso repente eo obstupuerunt. At ille dixit eis: Ne obstupescatis, etc. Et sicut exterior angelus, ita et interior, primum quidem stupore eas liberat; deinde ea quæ de resurrectione erant disserit. Et certe exterior timendus erat propter custodes; interior vero talis wou erat, propter mulieres. Ideo illo quiden viso, iste timuerunt; hoc autem viso, obstupuerunt. Nomi - natim autem Petrum addidit, ut sciret remissum sibi esse trinæ negationis lapsum, propter ferventem penitentiam, et respiraret: absorptus siqnidem erat inmenso mœrore. Addens autem: Sicut dixit vobis, reduxit eis ad memoriam id quod in monte Olivarum dixerat: Postquam autem resurrexero,præcedam vos in Galilæam, sicut dixit Matthæus vicesimo sexto capite ". Lucas vero scripsit: Et ingressæ non invenerunt corpus Domini Jesu. Et factum est dum mente consternatæ essent super hoc, et ecce duo viri steterunt juxta illas in vestibus fulgurantibus. Cumque expavissent, et declinarent vultum in terram, dixerunt ad illas: Quid quæritis viventem cum mortuis? Non est hic, sed surrexit. Mementote quomodo locutus sit vobis, cum adhuc esset in Galilæa dicens: OporὉ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι καὶ εἰσελθοῦσαι, οὐχ εὗρον τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ. Καὶ ἐγέν νετο ἐν τῷ διαπορεῖσθαι αὐτὰς περὶ τούτου, καὶ Ιδού, άνδρες δύο ἐπέστησαν αὐταῖς ἐν ἐσθή σεσιν ἀστραπτούσαις. Εμφόβων δὲ γενομένων αὐτῶν, καὶ κλινουσῶν τὸ πρόσωπον εἰς τὴν γῆν, εἶπον πρὸς αὐτάς· Τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν; Ηγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε. Μνήσθητε, ὡς ἐλάλησεν ὑμῖν, ὅτι ὧν ἐν τῇ @ tet Filium hominis tradi in manus hominum peccatoΓαλιλαία, λέγων, ὅτι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδοθῆναι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν, καὶ σταυρωθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι. Καὶ ἐμνήσθησαν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ. Ὁ μὲν γὰρ καθήμενος ἐν τοῖς δεξιοῖς ἄγγελος, εἰπὼν πρὸς αὐτάς, ὅσα Μάρκος ἀπήγγειλεν, ὑπεξἦλθεν, δ καὶ αὐτὸ παρασιωπηθὲν τῷ Μάρκῳ, μετὰ καὶ τῶν δηλωθέντων ὑπὸ τοῦ Λουκᾶ, παρέσχεν ὁμοίως ἀπορίαν. Ἐπεὶ δὲ οὐχ εὗρον αὗται τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, διηπόρουν περὶ αὐτοῦ, τί γέγονεν· οὔπω γὰρ ηδύναντο πιστεύειν, ὅτι ἀνέστη· οὕτω δὲ διαπορουμέναις επέστησαν αὐταῖς οἱ προβῥηθέντες δύο ἄγγελοι, ἄν τε εἶδον ἔξω τοῦ τάφου, καὶ δν ἐθεάσαντο ἔνδον αὐτοῦ, μετασχηματισθέντες ἐν ἐσθήσεσιν ἀστραπτούσαις, ἵνα καὶ μᾶλλον ἄγγελοι Θεοῦ δόξωσι, τῷ ῥᾳδίῳ τοῦ μετασχηματισμοῦ· ἐμφόβων δὲ γενομένων αὐτῶν, ἐπὶ τῷ καινῷ τῆς ὄψεως, καὶ μὴ δυναμένων βλέπειν εἰς αὐτοὺς, διὰ τὸ τῶν ἐσθήτων ἀστραπηβόλον, εἶπον πρὸς αὐτὰς, οὐκέτι πράως, ὡς πρότερον, ἀλλ' ἐπιπληατικῶς, διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν· Τί ζητεῖτε τὸν ζῶν. τα μετὰ τῶν νεκρῶν, ήγουν, ὡς νεκρόν; Τοῦτο • Matth. xxvi. 52. 'Ηγέρθη. abest, A. or Luc. xxiv, 'Αλλ' ηγέρθη, addit, Α. rum, et crucifigi, ac tertio die resurgcre. Et recordatæ sunt verborum illius *T. Angelus itaque qui sedebat a dextris, quique ad eas dixerat ea quæ retulit Marcus, disparuit. Quod etiam, quia a Marco silentio prateritum est, cum his quæ a Luca narrata sunt, similiter obscuritatem peperit. Cum autem ipsæ corpus Domini Jesu non invenissent, expaverunt cogitantes, quid de eo factum esset. Nondum enim credere poterant quod resurrexisset; ita consternatis ipsis apparuerunt duo prædicti angeli, et is videlicet quem extra sepulcrum viderant, et quem in ipso conspexerant, & transfigurati in vestibus fulgurantibus, ut etiam oh splendorem (N) tranformationis apertius angeli Dci viderentur. Cum autem novo aspectu conterritæ essent, nec possent ob vestium cornscationem in cos respicere, dixerunt ad eas non jam mansueto ut prius, sed objurgandi modo propter ipsarum incredulitatem: Ut quid quæritis viventem cum mortuis? tanquam videlicet mortuum? Nam id Varia lectiones et notæ. 'Αστραπήβολον, Α. (*) Ob splendorem. Ob facilitatem, celeritatem. Nescio sane quid legerit interpres. Forte τῷ ὡραίῳ, ico τῷ ῥαξί.

Ἐπεὶ γὰρ ὁ ἔξω καθήμενος ἄγγελος παρεκελεύσατο ταύτας εἰσελθεῖν, εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον, εἶδον ἕτερον ἄγγελον, καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς αὐτ τοῦ μέρεσι, καὶ, ὡς εἰκὸς, ἐξεθαμβήθησαν, ἐξαί φνης ἐντυχοῦσαι αὐτῷ. Ο δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκ θαμβεῖσθε, καὶ τὰ ἑξῆς. Ομοίως δὲ τῷ ἐκτὸς ἀγο γέλῳ, καὶ ὁ ἐντὸς, πρῶτον ἀπαλλάττει ταύτας τοῦ θάμβους· ἔπειτα περὶ τῆς ἀναστάσεως διαλέγεται. Καὶ ὁ μὲν ἐκτὸς, φοβερὸς ἦν, διὰ τοὺς φύλακας; ὁ δ' ἐντὸς, οὐ τοιοῦτος, διὰ τὰς γυναῖκας. Διὸ ἐκεῖ νον μὲν ἰδοῦσαι, ἐφοβήθησαν αύται· τοῦτον δὲ ἰδοῦσαι ἐξεθαμβήθησαν. Τὸ δὲ, Ιδε ὁ τόπος, ἀντὶ τοῦ, Ἰδοὺ ὁ τόπος. Ονομαστὶ δὲ προσέθηκε τὸν Πέτρον, ἵνα γνῷ, ὅτι συγκεχώρηται τὸ σφάλμα της τριπλῆς ἀρνήσεως διὰ τὴν θερμὴν μετάνοιαν, καὶ ἀναπνεύσ σῃ. Καὶ γὰρ ἐβεβύθιστο τῇ ἀμέτρῳ λύπη. Επαγαγὼν δὲ, ὅτι καθὼς εἶπεν ὑμῖν, ἀνέμνησεν αὐτοὺς οὗ εἶπεν ἐν τῷ ὄρει τῶν Ἐλαιῶν, ὅτι Μετὰ τὸ ἐγερθῆναι με, προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ὡς εἴρηκε Ματθαῖος ἐν τῷ ἑξηκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ. CAP. XXVIII. Quia enim is qui foris sedebat angelus præceperat eis ingredi, ingressæ in monumentum viderunt alterum angelum sedentem a dextra ipsius parte; et ut verisimile est, viso repente eo obstupuerunt. At ille dixit eis: Ne obstupescatis, etc. Et sicut exterior angelus, ita et interior, primum quidem stupore eas liberat; deinde ea quæ de resurrectione erant disserit. Et certe exterior timendus erat propter custodes; interior vero talis wou erat, propter mulieres. Ideo illo quiden viso, iste timuerunt; hoc autem viso, obstupuerunt. Nomi - natim autem Petrum addidit, ut sciret remissum sibi esse trinæ negationis lapsum, propter ferventem penitentiam, et respiraret: absorptus siqnidem erat inmenso mœrore. Addens autem: Sicut dixit vobis, reduxit eis ad memoriam id quod in monte Olivarum dixerat: Postquam autem resurrexero,præcedam vos in Galilæam, sicut dixit Matthæus vicesimo sexto capite ". Lucas vero scripsit: Et ingressæ non invenerunt corpus Domini Jesu. Et factum est dum mente consternatæ essent super hoc, et ecce duo viri steterunt juxta illas in vestibus fulgurantibus. Cumque expavissent, et declinarent vultum in terram, dixerunt ad illas: Quid quæritis viventem cum mortuis? Non est hic, sed surrexit. Mementote quomodo locutus sit vobis, cum adhuc esset in Galilæa dicens: OporὉ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι καὶ εἰσελθοῦσαι, οὐχ εὗρον τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ. Καὶ ἐγέν νετο ἐν τῷ διαπορεῖσθαι αὐτὰς περὶ τούτου, καὶ Ιδού, άνδρες δύο ἐπέστησαν αὐταῖς ἐν ἐσθή σεσιν ἀστραπτούσαις. Εμφόβων δὲ γενομένων αὐτῶν, καὶ κλινουσῶν τὸ πρόσωπον εἰς τὴν γῆν, εἶπον πρὸς αὐτάς· Τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν; Ηγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε. Μνήσθητε, ὡς ἐλάλησεν ὑμῖν, ὅτι ὧν ἐν τῇ @ tet Filium hominis tradi in manus hominum peccatoΓαλιλαία, λέγων, ὅτι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδοθῆναι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν, καὶ σταυρωθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι. Καὶ ἐμνήσθησαν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ. Ὁ μὲν γὰρ καθήμενος ἐν τοῖς δεξιοῖς ἄγγελος, εἰπὼν πρὸς αὐτάς, ὅσα Μάρκος ἀπήγγειλεν, ὑπεξἦλθεν, δ καὶ αὐτὸ παρασιωπηθὲν τῷ Μάρκῳ, μετὰ καὶ τῶν δηλωθέντων ὑπὸ τοῦ Λουκᾶ, παρέσχεν ὁμοίως ἀπορίαν. Ἐπεὶ δὲ οὐχ εὗρον αὗται τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, διηπόρουν περὶ αὐτοῦ, τί γέγονεν· οὔπω γὰρ ηδύναντο πιστεύειν, ὅτι ἀνέστη· οὕτω δὲ διαπορουμέναις επέστησαν αὐταῖς οἱ προβῥηθέντες δύο ἄγγελοι, ἄν τε εἶδον ἔξω τοῦ τάφου, καὶ δν ἐθεάσαντο ἔνδον αὐτοῦ, μετασχηματισθέντες ἐν ἐσθήσεσιν ἀστραπτούσαις, ἵνα καὶ μᾶλλον ἄγγελοι Θεοῦ δόξωσι, τῷ ῥᾳδίῳ τοῦ μετασχηματισμοῦ· ἐμφόβων δὲ γενομένων αὐτῶν, ἐπὶ τῷ καινῷ τῆς ὄψεως, καὶ μὴ δυναμένων βλέπειν εἰς αὐτοὺς, διὰ τὸ τῶν ἐσθήτων ἀστραπηβόλον, εἶπον πρὸς αὐτὰς, οὐκέτι πράως, ὡς πρότερον, ἀλλ' ἐπιπληατικῶς, διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν· Τί ζητεῖτε τὸν ζῶν. τα μετὰ τῶν νεκρῶν, ήγουν, ὡς νεκρόν; Τοῦτο • Matth. xxvi. 52. 'Ηγέρθη. abest, A. or Luc. xxiv, 'Αλλ' ηγέρθη, addit, Α. rum, et crucifigi, ac tertio die resurgcre. Et recordatæ sunt verborum illius *T. Angelus itaque qui sedebat a dextris, quique ad eas dixerat ea quæ retulit Marcus, disparuit. Quod etiam, quia a Marco silentio prateritum est, cum his quæ a Luca narrata sunt, similiter obscuritatem peperit. Cum autem ipsæ corpus Domini Jesu non invenissent, expaverunt cogitantes, quid de eo factum esset. Nondum enim credere poterant quod resurrexisset; ita consternatis ipsis apparuerunt duo prædicti angeli, et is videlicet quem extra sepulcrum viderant, et quem in ipso conspexerant, & transfigurati in vestibus fulgurantibus, ut etiam oh splendorem (N) tranformationis apertius angeli Dci viderentur. Cum autem novo aspectu conterritæ essent, nec possent ob vestium cornscationem in cos respicere, dixerunt ad eas non jam mansueto ut prius, sed objurgandi modo propter ipsarum incredulitatem: Ut quid quæritis viventem cum mortuis? tanquam videlicet mortuum? Nam id Varia lectiones et notæ. 'Αστραπήβολον, Α. (*) Ob splendorem. Ob facilitatem, celeritatem. Nescio sane quid legerit interpres. Forte τῷ ὡραίῳ, ico τῷ ῥαξί.

Ἐπεὶ γὰρ ὁ ἔξω καθήμενος ἄγγελος παρεκελεύσατο ταύτας εἰσελθεῖν, εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον, εἶδον ἕτερον ἄγγελον, καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς αὐτ τοῦ μέρεσι, καὶ, ὡς εἰκὸς, ἐξεθαμβήθησαν, ἐξαί φνης ἐντυχοῦσαι αὐτῷ. Ο δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκ θαμβεῖσθε, καὶ τὰ ἑξῆς. Ομοίως δὲ τῷ ἐκτὸς ἀγο γέλῳ, καὶ ὁ ἐντὸς, πρῶτον ἀπαλλάττει ταύτας τοῦ θάμβους· ἔπειτα περὶ τῆς ἀναστάσεως διαλέγεται. Καὶ ὁ μὲν ἐκτὸς, φοβερὸς ἦν, διὰ τοὺς φύλακας; ὁ δ' ἐντὸς, οὐ τοιοῦτος, διὰ τὰς γυναῖκας. Διὸ ἐκεῖ νον μὲν ἰδοῦσαι, ἐφοβήθησαν αύται· τοῦτον δὲ ἰδοῦσαι ἐξεθαμβήθησαν. Τὸ δὲ, Ιδε ὁ τόπος, ἀντὶ τοῦ, Ἰδοὺ ὁ τόπος. Ονομαστὶ δὲ προσέθηκε τὸν Πέτρον, ἵνα γνῷ, ὅτι συγκεχώρηται τὸ σφάλμα της τριπλῆς ἀρνήσεως διὰ τὴν θερμὴν μετάνοιαν, καὶ ἀναπνεύσ σῃ. Καὶ γὰρ ἐβεβύθιστο τῇ ἀμέτρῳ λύπη. Επαγαγὼν δὲ, ὅτι καθὼς εἶπεν ὑμῖν, ἀνέμνησεν αὐτοὺς οὗ εἶπεν ἐν τῷ ὄρει τῶν Ἐλαιῶν, ὅτι Μετὰ τὸ ἐγερθῆναι με, προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ὡς εἴρηκε Ματθαῖος ἐν τῷ ἑξηκοστῷ τετάρτῳ κεφαλαίῳ. CAP. XXVIII. Quia enim is qui foris sedebat angelus præceperat eis ingredi, ingressæ in monumentum viderunt alterum angelum sedentem a dextra ipsius parte; et ut verisimile est, viso repente eo obstupuerunt. At ille dixit eis: Ne obstupescatis, etc. Et sicut exterior angelus, ita et interior, primum quidem stupore eas liberat; deinde ea quæ de resurrectione erant disserit. Et certe exterior timendus erat propter custodes; interior vero talis wou erat, propter mulieres. Ideo illo quiden viso, iste timuerunt; hoc autem viso, obstupuerunt. Nomi - natim autem Petrum addidit, ut sciret remissum sibi esse trinæ negationis lapsum, propter ferventem penitentiam, et respiraret: absorptus siqnidem erat inmenso mœrore. Addens autem: Sicut dixit vobis, reduxit eis ad memoriam id quod in monte Olivarum dixerat: Postquam autem resurrexero,præcedam vos in Galilæam, sicut dixit Matthæus vicesimo sexto capite ". Lucas vero scripsit: Et ingressæ non invenerunt corpus Domini Jesu. Et factum est dum mente consternatæ essent super hoc, et ecce duo viri steterunt juxta illas in vestibus fulgurantibus. Cumque expavissent, et declinarent vultum in terram, dixerunt ad illas: Quid quæritis viventem cum mortuis? Non est hic, sed surrexit. Mementote quomodo locutus sit vobis, cum adhuc esset in Galilæa dicens: OporὉ δὲ Λουκᾶς ἔγραψεν, ὅτι καὶ εἰσελθοῦσαι, οὐχ εὗρον τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ. Καὶ ἐγέν νετο ἐν τῷ διαπορεῖσθαι αὐτὰς περὶ τούτου, καὶ Ιδού, άνδρες δύο ἐπέστησαν αὐταῖς ἐν ἐσθή σεσιν ἀστραπτούσαις. Εμφόβων δὲ γενομένων αὐτῶν, καὶ κλινουσῶν τὸ πρόσωπον εἰς τὴν γῆν, εἶπον πρὸς αὐτάς· Τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν; Ηγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε. Μνήσθητε, ὡς ἐλάλησεν ὑμῖν, ὅτι ὧν ἐν τῇ @ tet Filium hominis tradi in manus hominum peccatoΓαλιλαία, λέγων, ὅτι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδοθῆναι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν, καὶ σταυρωθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι. Καὶ ἐμνήσθησαν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ. Ὁ μὲν γὰρ καθήμενος ἐν τοῖς δεξιοῖς ἄγγελος, εἰπὼν πρὸς αὐτάς, ὅσα Μάρκος ἀπήγγειλεν, ὑπεξἦλθεν, δ καὶ αὐτὸ παρασιωπηθὲν τῷ Μάρκῳ, μετὰ καὶ τῶν δηλωθέντων ὑπὸ τοῦ Λουκᾶ, παρέσχεν ὁμοίως ἀπορίαν. Ἐπεὶ δὲ οὐχ εὗρον αὗται τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, διηπόρουν περὶ αὐτοῦ, τί γέγονεν· οὔπω γὰρ ηδύναντο πιστεύειν, ὅτι ἀνέστη· οὕτω δὲ διαπορουμέναις επέστησαν αὐταῖς οἱ προβῥηθέντες δύο ἄγγελοι, ἄν τε εἶδον ἔξω τοῦ τάφου, καὶ δν ἐθεάσαντο ἔνδον αὐτοῦ, μετασχηματισθέντες ἐν ἐσθήσεσιν ἀστραπτούσαις, ἵνα καὶ μᾶλλον ἄγγελοι Θεοῦ δόξωσι, τῷ ῥᾳδίῳ τοῦ μετασχηματισμοῦ· ἐμφόβων δὲ γενομένων αὐτῶν, ἐπὶ τῷ καινῷ τῆς ὄψεως, καὶ μὴ δυναμένων βλέπειν εἰς αὐτοὺς, διὰ τὸ τῶν ἐσθήτων ἀστραπηβόλον, εἶπον πρὸς αὐτὰς, οὐκέτι πράως, ὡς πρότερον, ἀλλ' ἐπιπληατικῶς, διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν· Τί ζητεῖτε τὸν ζῶν. τα μετὰ τῶν νεκρῶν, ήγουν, ὡς νεκρόν; Τοῦτο • Matth. xxvi. 52. 'Ηγέρθη. abest, A. or Luc. xxiv, 'Αλλ' ηγέρθη, addit, Α. rum, et crucifigi, ac tertio die resurgcre. Et recordatæ sunt verborum illius *T. Angelus itaque qui sedebat a dextris, quique ad eas dixerat ea quæ retulit Marcus, disparuit. Quod etiam, quia a Marco silentio prateritum est, cum his quæ a Luca narrata sunt, similiter obscuritatem peperit. Cum autem ipsæ corpus Domini Jesu non invenissent, expaverunt cogitantes, quid de eo factum esset. Nondum enim credere poterant quod resurrexisset; ita consternatis ipsis apparuerunt duo prædicti angeli, et is videlicet quem extra sepulcrum viderant, et quem in ipso conspexerant, & transfigurati in vestibus fulgurantibus, ut etiam oh splendorem (N) tranformationis apertius angeli Dci viderentur. Cum autem novo aspectu conterritæ essent, nec possent ob vestium cornscationem in cos respicere, dixerunt ad eas non jam mansueto ut prius, sed objurgandi modo propter ipsarum incredulitatem: Ut quid quæritis viventem cum mortuis? tanquam videlicet mortuum? Nam id Varia lectiones et notæ. 'Αστραπήβολον, Α. (*) Ob splendorem. Ob facilitatem, celeritatem. Nescio sane quid legerit interpres. Forte τῷ ὡραίῳ, ico τῷ ῥαξί.

est esse cum mortuis. Ut quid eum qui resurrexit γὰρ σημαίνει τὸ Μετὰ τῶν νεκρῶν. Τί ζητεῖτε τὴν quæritis, ac si non resurrexisset? Non est hic, sed ἀναστάντα, ὡς μὴ ἀναστάντα; Οὐκ ἔστιν ὧδε, surrexit. Deinde ubi ens ad majorem resurrectionis ἀλλ' ἡγέρθη· εἶτα εἰς πλείονα πίστιν τῆς ἀναστά fidem induxissent, admonuerunt verborum Domini, σεως ενάγοντες αὐτὰς, ἀναμιμνήσκους τῶν dicentes: Mementote quomodo locutus sit vobis, ῥημάτων τοῦ Κυρίου, λέγοντες. Μνήσθητε, ὡς cum adhuc esset in Galilæa, dicens: Oportet Filium ἐλάλησεν ὑμῖν, ἔτὶ ὢν ἐν τῇ Γαλιλαία, λέγων, kominis tradi in manus hominum peccatorum, el ὅτι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδοθῆναι εἰς crucifigi, ac tertio die resurgere. χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν, καὶ σταυρωθῆναι καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι. Postmodum ait Evangelista, quod recordatæ sunt verborum ejus, significans, quod deinde crediderunt. Scripsit enim Matthæus decimo septimo capite,. quod cum versarentur in Galilæa, dixit illis Jesus: Futurum est ut Filius hominis tradatur in manus hominum, et occident eum, ac tertio die resurges ªª. Nihil autem præcipiunt hic angeli de apostolis, ut qui jam quae dicta sunt de iHis præceperant. Vers. 8. Et egressa ejus. Etsi nullam fecerit mentionem Matthæus quod in monumentum intraverunt, nunc tamen dicens quod egressæ sunt, ostendit primum fuisse ingressas. Cum timore `itaque egressæ sunt ob admiranda quæ viderant: cum gaudio vero, ob lætum nuntium quod audierant. Marcus autem dixit: Cumque exiissent ſugerunt a monumento: habebat enim eas tremor at stupor. Et nemini quidquam dixerunt: timebanı enim ". Considera ergo quomodo non repugnent quæ dicuntur: egressæ enim cito a monumento, secundum Matthæum, fugerunt secundum Marcum, propter Judæos, ne conspectæ viderentur ipsæ furari Jesum. Quod si dixit ille, quod timebant et gaudebant, bic autem quod tremebant ac stupebant, non est contradictio, tremor nempe illis e timore processit. Gaudium vero tacuit Marcus, vel etiam per stuporem significavit; ipsum siquiden quandoque vertit in stuporem. Nemini autem quidquam dixerunt, nulli videlicet hominum, qui sibi per viam occurre runt. Nam apostolis universa retulerunt, ubi ad cos reversæ sunt, sicut scripsit Lucas". Causa autem quod nemini quidquam dixerunt, erat timor Judsorum, ne ipsas occiderent, audito quod Christi prædicarent resurrectionem. Vers. 9. Cum - eis. Quæ ante omnes diluculo surrexerant, ante omnes vident Dominum, et hoc, in mercedem sui studii suæque festinationis referunt. Vers. 9. Diceus: Gaudete. Gaudere eis tribuit quæ ob veterem inobedientiam condemnatæ erant Επειτά φησιν ὁ εὐαγγελιστής, ὅτι καὶ ἐμνήσθηδ σαν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ, δηλῶν, ὅτι λοιπὸν ἐπίστευ σαν. Έγραψε γὰρ ὁ Ματθαῖος ἐν τῷ τριακοστῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, ὅτι ἀναστρεφομένων αὐτῶν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μέλλει ὁ γης τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας ἀνθρώ των, καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. Οὐδὲν δὲ ἐνταῦθα περὶ τῶν ἀποστόλων οἱ ἄγγελοι παραγγέλλουσιν οἷα προπαραγγείλαντες τὰ περὶ αὐτῶν. Καὶ ἐξελθοῦσαι αὐτοῦ. Εἰ καὶ οὐκ ἐμνημόνευσεν ὁ Ματθαῖος, ὅτι εἰσῆλθον εἰς τὸ μνημεῖον ἀλλὰ νῦν εἰπὼν, ὅτι ἐξῆλθον, ἐνέφηνεν, ὅτι πρῶτων εἰσῆλθον. Μετὰ φόβου μὲν οὖν ἐξῆλθον, ἐφ᾽ οἷς εἶδον παραδόξοις· μετὰ χαρᾶς δὲ, ἐφ᾽ οἷς ήκουσαν εὐαγ γελίοις. Ὁ δὲ Μάρκο; εἶπε· Καὶ ἐξελθοῦσαι, ἔφυγον ἀπὸ τοῦ μνημείου. Εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος καὶ Εκστασις, καὶ οὐδενὶ οὐδὲν εἶπον. Εφοβοῦντο γάρ. Σκόπει δέ, πῶς οὐκ ἐναντιοῦται τὰ ῥητά. Ἐξελθοῦσαι γὰρ ταχὺ ἀπὸ τοῦ μνημείου, κατὰ τὸν Ματθαῖον ἔξυγον, κατὰ τὸν Μάρκον, διὰ τοὺς Ἰουδαίους, ἵνα μὴ θεαθεῖσαι δόξωσιν αὐτοὶ κλέψαι τὸν Ἰησοῦν. Εἰ δὲ ὁ μὲν εἶπεν, ὅτι ἐφοβοῦντο καὶ ἔχαιρον ὁ δὲ, ὅτι ἔτρεμον καὶ ἐξίσταντο, οὐκ ἔστιν ἐναντίωσις. Ο τρόμος γὰρ ἐκ φόβου γέγονεν αὐταῖς· τὴν χαρὰν δὲ παρεσιώπησεν ὁ Μάρκος· ἢ καὶ ταύ τὴν διὰ τῆς ἐκστάσεως ἐσήμανε. Καὶ ἡ χαρὰ γὰρ ἐξιστᾷ. Οὐδενὶ δὲ οὐδὲν εἶπον τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, τῶν ἐντυγχανόντων αὐταῖς κατὰ τὴν ὁδόν· τοῖς γὰρ ἀποστόλοις εἶπον ἅπαντα, ὑποστρέψασαι πρὸς αὐτ τοὺς, ὡς ὁ Λουκᾶς ἱστορεῖ. Αιτία δὲ τοῦ μηδενὶ μηδὲν εἰπεῖν ὁ φόβος τῶν Ἰουδαίων, ἵνα μὴ ἀκούσαντες ὅτι κηρύττουσι τὴν ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ, Ο φονεύσωσι ταύτας. Ὡς — αὐταῖς. Πρὸ πάντων ὀρθρίσασαι, πρὸ πάνω των ὁρῶσι τὸν Κύριον, καὶ τοῦτο μισθὸν τῆς τοιαύτης σπουδής κομίζονται. Λέγων, Χαίρετε. Το χαίρειν δίδωσι ταῖς τὸ λυπεί σθαι κατακριθείσαις ἐκ τῆς ἀρχαίας παρα 88 Matth. xv,22. so Marc. xvi, 8. * Luc. AXIS, Ενάγων αὐτάς. Α. Varia lectiones et notæ. Ita pro έγερθήσεται habent etiam ili in contextu A, B. Intellige, παρὰ τῷ Λουκά. Προαγγέλλουσιν. Scilicet Matth. xxvm, 7; Marc. xvi, 7. Matthaus, qui habct: Μετά φόβου και και ρᾶς. Marcus. Is enim dicit: Εἶχεν αὐτὰς τρόμος καὶ ἔκστασις. Τὸ ὁρᾶν τὸν Κύριον. Respicit Cen, i, 16. Intel). γυναιξίν.

est esse cum mortuis. Ut quid eum qui resurrexit γὰρ σημαίνει τὸ Μετὰ τῶν νεκρῶν. Τί ζητεῖτε τὴν quæritis, ac si non resurrexisset? Non est hic, sed ἀναστάντα, ὡς μὴ ἀναστάντα; Οὐκ ἔστιν ὧδε, surrexit. Deinde ubi ens ad majorem resurrectionis ἀλλ' ἡγέρθη· εἶτα εἰς πλείονα πίστιν τῆς ἀναστά fidem induxissent, admonuerunt verborum Domini, σεως ενάγοντες αὐτὰς, ἀναμιμνήσκους τῶν dicentes: Mementote quomodo locutus sit vobis, ῥημάτων τοῦ Κυρίου, λέγοντες. Μνήσθητε, ὡς cum adhuc esset in Galilæa, dicens: Oportet Filium ἐλάλησεν ὑμῖν, ἔτὶ ὢν ἐν τῇ Γαλιλαία, λέγων, kominis tradi in manus hominum peccatorum, el ὅτι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδοθῆναι εἰς crucifigi, ac tertio die resurgere. χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν, καὶ σταυρωθῆναι καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι. Postmodum ait Evangelista, quod recordatæ sunt verborum ejus, significans, quod deinde crediderunt. Scripsit enim Matthæus decimo septimo capite,. quod cum versarentur in Galilæa, dixit illis Jesus: Futurum est ut Filius hominis tradatur in manus hominum, et occident eum, ac tertio die resurges ªª. Nihil autem præcipiunt hic angeli de apostolis, ut qui jam quae dicta sunt de iHis præceperant. Vers. 8. Et egressa ejus. Etsi nullam fecerit mentionem Matthæus quod in monumentum intraverunt, nunc tamen dicens quod egressæ sunt, ostendit primum fuisse ingressas. Cum timore `itaque egressæ sunt ob admiranda quæ viderant: cum gaudio vero, ob lætum nuntium quod audierant. Marcus autem dixit: Cumque exiissent ſugerunt a monumento: habebat enim eas tremor at stupor. Et nemini quidquam dixerunt: timebanı enim ". Considera ergo quomodo non repugnent quæ dicuntur: egressæ enim cito a monumento, secundum Matthæum, fugerunt secundum Marcum, propter Judæos, ne conspectæ viderentur ipsæ furari Jesum. Quod si dixit ille, quod timebant et gaudebant, bic autem quod tremebant ac stupebant, non est contradictio, tremor nempe illis e timore processit. Gaudium vero tacuit Marcus, vel etiam per stuporem significavit; ipsum siquiden quandoque vertit in stuporem. Nemini autem quidquam dixerunt, nulli videlicet hominum, qui sibi per viam occurre runt. Nam apostolis universa retulerunt, ubi ad cos reversæ sunt, sicut scripsit Lucas". Causa autem quod nemini quidquam dixerunt, erat timor Judsorum, ne ipsas occiderent, audito quod Christi prædicarent resurrectionem. Vers. 9. Cum - eis. Quæ ante omnes diluculo surrexerant, ante omnes vident Dominum, et hoc, in mercedem sui studii suæque festinationis referunt. Vers. 9. Diceus: Gaudete. Gaudere eis tribuit quæ ob veterem inobedientiam condemnatæ erant Επειτά φησιν ὁ εὐαγγελιστής, ὅτι καὶ ἐμνήσθηδ σαν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ, δηλῶν, ὅτι λοιπὸν ἐπίστευ σαν. Έγραψε γὰρ ὁ Ματθαῖος ἐν τῷ τριακοστῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, ὅτι ἀναστρεφομένων αὐτῶν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μέλλει ὁ γης τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας ἀνθρώ των, καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. Οὐδὲν δὲ ἐνταῦθα περὶ τῶν ἀποστόλων οἱ ἄγγελοι παραγγέλλουσιν οἷα προπαραγγείλαντες τὰ περὶ αὐτῶν. Καὶ ἐξελθοῦσαι αὐτοῦ. Εἰ καὶ οὐκ ἐμνημόνευσεν ὁ Ματθαῖος, ὅτι εἰσῆλθον εἰς τὸ μνημεῖον ἀλλὰ νῦν εἰπὼν, ὅτι ἐξῆλθον, ἐνέφηνεν, ὅτι πρῶτων εἰσῆλθον. Μετὰ φόβου μὲν οὖν ἐξῆλθον, ἐφ᾽ οἷς εἶδον παραδόξοις· μετὰ χαρᾶς δὲ, ἐφ᾽ οἷς ήκουσαν εὐαγ γελίοις. Ὁ δὲ Μάρκο; εἶπε· Καὶ ἐξελθοῦσαι, ἔφυγον ἀπὸ τοῦ μνημείου. Εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος καὶ Εκστασις, καὶ οὐδενὶ οὐδὲν εἶπον. Εφοβοῦντο γάρ. Σκόπει δέ, πῶς οὐκ ἐναντιοῦται τὰ ῥητά. Ἐξελθοῦσαι γὰρ ταχὺ ἀπὸ τοῦ μνημείου, κατὰ τὸν Ματθαῖον ἔξυγον, κατὰ τὸν Μάρκον, διὰ τοὺς Ἰουδαίους, ἵνα μὴ θεαθεῖσαι δόξωσιν αὐτοὶ κλέψαι τὸν Ἰησοῦν. Εἰ δὲ ὁ μὲν εἶπεν, ὅτι ἐφοβοῦντο καὶ ἔχαιρον ὁ δὲ, ὅτι ἔτρεμον καὶ ἐξίσταντο, οὐκ ἔστιν ἐναντίωσις. Ο τρόμος γὰρ ἐκ φόβου γέγονεν αὐταῖς· τὴν χαρὰν δὲ παρεσιώπησεν ὁ Μάρκος· ἢ καὶ ταύ τὴν διὰ τῆς ἐκστάσεως ἐσήμανε. Καὶ ἡ χαρὰ γὰρ ἐξιστᾷ. Οὐδενὶ δὲ οὐδὲν εἶπον τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, τῶν ἐντυγχανόντων αὐταῖς κατὰ τὴν ὁδόν· τοῖς γὰρ ἀποστόλοις εἶπον ἅπαντα, ὑποστρέψασαι πρὸς αὐτ τοὺς, ὡς ὁ Λουκᾶς ἱστορεῖ. Αιτία δὲ τοῦ μηδενὶ μηδὲν εἰπεῖν ὁ φόβος τῶν Ἰουδαίων, ἵνα μὴ ἀκούσαντες ὅτι κηρύττουσι τὴν ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ, Ο φονεύσωσι ταύτας. Ὡς — αὐταῖς. Πρὸ πάντων ὀρθρίσασαι, πρὸ πάνω των ὁρῶσι τὸν Κύριον, καὶ τοῦτο μισθὸν τῆς τοιαύτης σπουδής κομίζονται. Λέγων, Χαίρετε. Το χαίρειν δίδωσι ταῖς τὸ λυπεί σθαι κατακριθείσαις ἐκ τῆς ἀρχαίας παρα 88 Matth. xv,22. so Marc. xvi, 8. * Luc. AXIS, Ενάγων αὐτάς. Α. Varia lectiones et notæ. Ita pro έγερθήσεται habent etiam ili in contextu A, B. Intellige, παρὰ τῷ Λουκά. Προαγγέλλουσιν. Scilicet Matth. xxvm, 7; Marc. xvi, 7. Matthaus, qui habct: Μετά φόβου και και ρᾶς. Marcus. Is enim dicit: Εἶχεν αὐτὰς τρόμος καὶ ἔκστασις. Τὸ ὁρᾶν τὸν Κύριον. Respicit Cen, i, 16. Intel). γυναιξίν.

est esse cum mortuis. Ut quid eum qui resurrexit γὰρ σημαίνει τὸ Μετὰ τῶν νεκρῶν. Τί ζητεῖτε τὴν quæritis, ac si non resurrexisset? Non est hic, sed ἀναστάντα, ὡς μὴ ἀναστάντα; Οὐκ ἔστιν ὧδε, surrexit. Deinde ubi ens ad majorem resurrectionis ἀλλ' ἡγέρθη· εἶτα εἰς πλείονα πίστιν τῆς ἀναστά fidem induxissent, admonuerunt verborum Domini, σεως ενάγοντες αὐτὰς, ἀναμιμνήσκους τῶν dicentes: Mementote quomodo locutus sit vobis, ῥημάτων τοῦ Κυρίου, λέγοντες. Μνήσθητε, ὡς cum adhuc esset in Galilæa, dicens: Oportet Filium ἐλάλησεν ὑμῖν, ἔτὶ ὢν ἐν τῇ Γαλιλαία, λέγων, kominis tradi in manus hominum peccatorum, el ὅτι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδοθῆναι εἰς crucifigi, ac tertio die resurgere. χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν, καὶ σταυρωθῆναι καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι. Postmodum ait Evangelista, quod recordatæ sunt verborum ejus, significans, quod deinde crediderunt. Scripsit enim Matthæus decimo septimo capite,. quod cum versarentur in Galilæa, dixit illis Jesus: Futurum est ut Filius hominis tradatur in manus hominum, et occident eum, ac tertio die resurges ªª. Nihil autem præcipiunt hic angeli de apostolis, ut qui jam quae dicta sunt de iHis præceperant. Vers. 8. Et egressa ejus. Etsi nullam fecerit mentionem Matthæus quod in monumentum intraverunt, nunc tamen dicens quod egressæ sunt, ostendit primum fuisse ingressas. Cum timore `itaque egressæ sunt ob admiranda quæ viderant: cum gaudio vero, ob lætum nuntium quod audierant. Marcus autem dixit: Cumque exiissent ſugerunt a monumento: habebat enim eas tremor at stupor. Et nemini quidquam dixerunt: timebanı enim ". Considera ergo quomodo non repugnent quæ dicuntur: egressæ enim cito a monumento, secundum Matthæum, fugerunt secundum Marcum, propter Judæos, ne conspectæ viderentur ipsæ furari Jesum. Quod si dixit ille, quod timebant et gaudebant, bic autem quod tremebant ac stupebant, non est contradictio, tremor nempe illis e timore processit. Gaudium vero tacuit Marcus, vel etiam per stuporem significavit; ipsum siquiden quandoque vertit in stuporem. Nemini autem quidquam dixerunt, nulli videlicet hominum, qui sibi per viam occurre runt. Nam apostolis universa retulerunt, ubi ad cos reversæ sunt, sicut scripsit Lucas". Causa autem quod nemini quidquam dixerunt, erat timor Judsorum, ne ipsas occiderent, audito quod Christi prædicarent resurrectionem. Vers. 9. Cum - eis. Quæ ante omnes diluculo surrexerant, ante omnes vident Dominum, et hoc, in mercedem sui studii suæque festinationis referunt. Vers. 9. Diceus: Gaudete. Gaudere eis tribuit quæ ob veterem inobedientiam condemnatæ erant Επειτά φησιν ὁ εὐαγγελιστής, ὅτι καὶ ἐμνήσθηδ σαν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ, δηλῶν, ὅτι λοιπὸν ἐπίστευ σαν. Έγραψε γὰρ ὁ Ματθαῖος ἐν τῷ τριακοστῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, ὅτι ἀναστρεφομένων αὐτῶν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μέλλει ὁ γης τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας ἀνθρώ των, καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. Οὐδὲν δὲ ἐνταῦθα περὶ τῶν ἀποστόλων οἱ ἄγγελοι παραγγέλλουσιν οἷα προπαραγγείλαντες τὰ περὶ αὐτῶν. Καὶ ἐξελθοῦσαι αὐτοῦ. Εἰ καὶ οὐκ ἐμνημόνευσεν ὁ Ματθαῖος, ὅτι εἰσῆλθον εἰς τὸ μνημεῖον ἀλλὰ νῦν εἰπὼν, ὅτι ἐξῆλθον, ἐνέφηνεν, ὅτι πρῶτων εἰσῆλθον. Μετὰ φόβου μὲν οὖν ἐξῆλθον, ἐφ᾽ οἷς εἶδον παραδόξοις· μετὰ χαρᾶς δὲ, ἐφ᾽ οἷς ήκουσαν εὐαγ γελίοις. Ὁ δὲ Μάρκο; εἶπε· Καὶ ἐξελθοῦσαι, ἔφυγον ἀπὸ τοῦ μνημείου. Εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος καὶ Εκστασις, καὶ οὐδενὶ οὐδὲν εἶπον. Εφοβοῦντο γάρ. Σκόπει δέ, πῶς οὐκ ἐναντιοῦται τὰ ῥητά. Ἐξελθοῦσαι γὰρ ταχὺ ἀπὸ τοῦ μνημείου, κατὰ τὸν Ματθαῖον ἔξυγον, κατὰ τὸν Μάρκον, διὰ τοὺς Ἰουδαίους, ἵνα μὴ θεαθεῖσαι δόξωσιν αὐτοὶ κλέψαι τὸν Ἰησοῦν. Εἰ δὲ ὁ μὲν εἶπεν, ὅτι ἐφοβοῦντο καὶ ἔχαιρον ὁ δὲ, ὅτι ἔτρεμον καὶ ἐξίσταντο, οὐκ ἔστιν ἐναντίωσις. Ο τρόμος γὰρ ἐκ φόβου γέγονεν αὐταῖς· τὴν χαρὰν δὲ παρεσιώπησεν ὁ Μάρκος· ἢ καὶ ταύ τὴν διὰ τῆς ἐκστάσεως ἐσήμανε. Καὶ ἡ χαρὰ γὰρ ἐξιστᾷ. Οὐδενὶ δὲ οὐδὲν εἶπον τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, τῶν ἐντυγχανόντων αὐταῖς κατὰ τὴν ὁδόν· τοῖς γὰρ ἀποστόλοις εἶπον ἅπαντα, ὑποστρέψασαι πρὸς αὐτ τοὺς, ὡς ὁ Λουκᾶς ἱστορεῖ. Αιτία δὲ τοῦ μηδενὶ μηδὲν εἰπεῖν ὁ φόβος τῶν Ἰουδαίων, ἵνα μὴ ἀκούσαντες ὅτι κηρύττουσι τὴν ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ, Ο φονεύσωσι ταύτας. Ὡς — αὐταῖς. Πρὸ πάντων ὀρθρίσασαι, πρὸ πάνω των ὁρῶσι τὸν Κύριον, καὶ τοῦτο μισθὸν τῆς τοιαύτης σπουδής κομίζονται. Λέγων, Χαίρετε. Το χαίρειν δίδωσι ταῖς τὸ λυπεί σθαι κατακριθείσαις ἐκ τῆς ἀρχαίας παρα 88 Matth. xv,22. so Marc. xvi, 8. * Luc. AXIS, Ενάγων αὐτάς. Α. Varia lectiones et notæ. Ita pro έγερθήσεται habent etiam ili in contextu A, B. Intellige, παρὰ τῷ Λουκά. Προαγγέλλουσιν. Scilicet Matth. xxvm, 7; Marc. xvi, 7. Matthaus, qui habct: Μετά φόβου και και ρᾶς. Marcus. Is enim dicit: Εἶχεν αὐτὰς τρόμος καὶ ἔκστασις. Τὸ ὁρᾶν τὸν Κύριον. Respicit Cen, i, 16. Intel). γυναιξίν.

est esse cum mortuis. Ut quid eum qui resurrexit γὰρ σημαίνει τὸ Μετὰ τῶν νεκρῶν. Τί ζητεῖτε τὴν quæritis, ac si non resurrexisset? Non est hic, sed ἀναστάντα, ὡς μὴ ἀναστάντα; Οὐκ ἔστιν ὧδε, surrexit. Deinde ubi ens ad majorem resurrectionis ἀλλ' ἡγέρθη· εἶτα εἰς πλείονα πίστιν τῆς ἀναστά fidem induxissent, admonuerunt verborum Domini, σεως ενάγοντες αὐτὰς, ἀναμιμνήσκους τῶν dicentes: Mementote quomodo locutus sit vobis, ῥημάτων τοῦ Κυρίου, λέγοντες. Μνήσθητε, ὡς cum adhuc esset in Galilæa, dicens: Oportet Filium ἐλάλησεν ὑμῖν, ἔτὶ ὢν ἐν τῇ Γαλιλαία, λέγων, kominis tradi in manus hominum peccatorum, el ὅτι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδοθῆναι εἰς crucifigi, ac tertio die resurgere. χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν, καὶ σταυρωθῆναι καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι. Postmodum ait Evangelista, quod recordatæ sunt verborum ejus, significans, quod deinde crediderunt. Scripsit enim Matthæus decimo septimo capite,. quod cum versarentur in Galilæa, dixit illis Jesus: Futurum est ut Filius hominis tradatur in manus hominum, et occident eum, ac tertio die resurges ªª. Nihil autem præcipiunt hic angeli de apostolis, ut qui jam quae dicta sunt de iHis præceperant. Vers. 8. Et egressa ejus. Etsi nullam fecerit mentionem Matthæus quod in monumentum intraverunt, nunc tamen dicens quod egressæ sunt, ostendit primum fuisse ingressas. Cum timore `itaque egressæ sunt ob admiranda quæ viderant: cum gaudio vero, ob lætum nuntium quod audierant. Marcus autem dixit: Cumque exiissent ſugerunt a monumento: habebat enim eas tremor at stupor. Et nemini quidquam dixerunt: timebanı enim ". Considera ergo quomodo non repugnent quæ dicuntur: egressæ enim cito a monumento, secundum Matthæum, fugerunt secundum Marcum, propter Judæos, ne conspectæ viderentur ipsæ furari Jesum. Quod si dixit ille, quod timebant et gaudebant, bic autem quod tremebant ac stupebant, non est contradictio, tremor nempe illis e timore processit. Gaudium vero tacuit Marcus, vel etiam per stuporem significavit; ipsum siquiden quandoque vertit in stuporem. Nemini autem quidquam dixerunt, nulli videlicet hominum, qui sibi per viam occurre runt. Nam apostolis universa retulerunt, ubi ad cos reversæ sunt, sicut scripsit Lucas". Causa autem quod nemini quidquam dixerunt, erat timor Judsorum, ne ipsas occiderent, audito quod Christi prædicarent resurrectionem. Vers. 9. Cum - eis. Quæ ante omnes diluculo surrexerant, ante omnes vident Dominum, et hoc, in mercedem sui studii suæque festinationis referunt. Vers. 9. Diceus: Gaudete. Gaudere eis tribuit quæ ob veterem inobedientiam condemnatæ erant Επειτά φησιν ὁ εὐαγγελιστής, ὅτι καὶ ἐμνήσθηδ σαν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ, δηλῶν, ὅτι λοιπὸν ἐπίστευ σαν. Έγραψε γὰρ ὁ Ματθαῖος ἐν τῷ τριακοστῷ πέμπτῳ κεφαλαίῳ, ὅτι ἀναστρεφομένων αὐτῶν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μέλλει ὁ γης τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας ἀνθρώ των, καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. Οὐδὲν δὲ ἐνταῦθα περὶ τῶν ἀποστόλων οἱ ἄγγελοι παραγγέλλουσιν οἷα προπαραγγείλαντες τὰ περὶ αὐτῶν. Καὶ ἐξελθοῦσαι αὐτοῦ. Εἰ καὶ οὐκ ἐμνημόνευσεν ὁ Ματθαῖος, ὅτι εἰσῆλθον εἰς τὸ μνημεῖον ἀλλὰ νῦν εἰπὼν, ὅτι ἐξῆλθον, ἐνέφηνεν, ὅτι πρῶτων εἰσῆλθον. Μετὰ φόβου μὲν οὖν ἐξῆλθον, ἐφ᾽ οἷς εἶδον παραδόξοις· μετὰ χαρᾶς δὲ, ἐφ᾽ οἷς ήκουσαν εὐαγ γελίοις. Ὁ δὲ Μάρκο; εἶπε· Καὶ ἐξελθοῦσαι, ἔφυγον ἀπὸ τοῦ μνημείου. Εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος καὶ Εκστασις, καὶ οὐδενὶ οὐδὲν εἶπον. Εφοβοῦντο γάρ. Σκόπει δέ, πῶς οὐκ ἐναντιοῦται τὰ ῥητά. Ἐξελθοῦσαι γὰρ ταχὺ ἀπὸ τοῦ μνημείου, κατὰ τὸν Ματθαῖον ἔξυγον, κατὰ τὸν Μάρκον, διὰ τοὺς Ἰουδαίους, ἵνα μὴ θεαθεῖσαι δόξωσιν αὐτοὶ κλέψαι τὸν Ἰησοῦν. Εἰ δὲ ὁ μὲν εἶπεν, ὅτι ἐφοβοῦντο καὶ ἔχαιρον ὁ δὲ, ὅτι ἔτρεμον καὶ ἐξίσταντο, οὐκ ἔστιν ἐναντίωσις. Ο τρόμος γὰρ ἐκ φόβου γέγονεν αὐταῖς· τὴν χαρὰν δὲ παρεσιώπησεν ὁ Μάρκος· ἢ καὶ ταύ τὴν διὰ τῆς ἐκστάσεως ἐσήμανε. Καὶ ἡ χαρὰ γὰρ ἐξιστᾷ. Οὐδενὶ δὲ οὐδὲν εἶπον τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, τῶν ἐντυγχανόντων αὐταῖς κατὰ τὴν ὁδόν· τοῖς γὰρ ἀποστόλοις εἶπον ἅπαντα, ὑποστρέψασαι πρὸς αὐτ τοὺς, ὡς ὁ Λουκᾶς ἱστορεῖ. Αιτία δὲ τοῦ μηδενὶ μηδὲν εἰπεῖν ὁ φόβος τῶν Ἰουδαίων, ἵνα μὴ ἀκούσαντες ὅτι κηρύττουσι τὴν ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ, Ο φονεύσωσι ταύτας. Ὡς — αὐταῖς. Πρὸ πάντων ὀρθρίσασαι, πρὸ πάνω των ὁρῶσι τὸν Κύριον, καὶ τοῦτο μισθὸν τῆς τοιαύτης σπουδής κομίζονται. Λέγων, Χαίρετε. Το χαίρειν δίδωσι ταῖς τὸ λυπεί σθαι κατακριθείσαις ἐκ τῆς ἀρχαίας παρα 88 Matth. xv,22. so Marc. xvi, 8. * Luc. AXIS, Ενάγων αὐτάς. Α. Varia lectiones et notæ. Ita pro έγερθήσεται habent etiam ili in contextu A, B. Intellige, παρὰ τῷ Λουκά. Προαγγέλλουσιν. Scilicet Matth. xxvm, 7; Marc. xvi, 7. Matthaus, qui habct: Μετά φόβου και και ρᾶς. Marcus. Is enim dicit: Εἶχεν αὐτὰς τρόμος καὶ ἔκστασις. Τὸ ὁρᾶν τὸν Κύριον. Respicit Cen, i, 16. Intel). γυναιξίν.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XXVIII. κοῆς. Ἐλάλησε δὲ, ἵνα μάλιστα γνωρίσωσιν αὐτὸν, ad labendum moerorem. Locutus est autem, ut a ἀπὸ τῆς φωνῆς, καὶ ἡ πρώτη φωνὴ αὐτοῦ χαρᾶς εὐαγγέλιον. Α' — αὐτῷ. Αἱ μὲν ἐκ πόθου καὶ τιμῆς τούτους ἐκράτησαν· ὁ δὲ οὐκ ἀπεκώλυσε, παρέχων πληροφορηθῆναι διὰ τῆς ἀφῆς, ὅτι οὐκ ἔστι φάσμα. Τότε · φοβεῖσθε. Πάλιν καὶ αὐτὸς τὸ δέος αὐ τῶν ἐκβάλλει πρῶτον· εἶτα παραγγέλλει περὶ τῶν μαθητῶν, βεβαιῶν, ὅτι ἄγγελοι αὐτοῦ ἦσαν, οἱ προφανέντες καὶ προπαραγγείλαντες. Υπάγετε - όψονται. Ταίς γυναιξὶν ἀποστόλοις ἐχρήσατο πρὸς τοὺς ἀποστόλους, τιμήσας τὸ ἀτιμωθὲν γένος ἐκ τῆς ἀπάτης τοῦ ἔφεω;. Καὶ ἐπειδὴ πάλαι γυνὴ γέγονε τῷ ἀνδρὶ διάκονος λύπης, νῦν γυναίκες γίνονται τοῖς ἀνδράσι διάκονοι χαρᾶς. Αδελφοὺς δὲ τοὺς ἀποστόλους προσηγόρευσεν ἅμα μὲν διὰ τὴν ἐνανθρώπησιν· ἀδελφοὶ γὰρ ἀλλήλων ἅπαντες άνθρωποι· ἅμα δὲ καὶ πρὸς τιμὴν αὐτῶν. Πορευομένων δὲ αὐτῶν — τὰ γενόμενα. Οἱ καταλειφθέντες παρ' αὐτῷ φύλακες, ἢ οἱ ἐπιση μότεροι τούτων. Καλ κοιμωμένων. Πρότερον μὲν ὠνήσαντο τὸν φόνον αὐτοῦ, νῦν δὲ ὠνοῦνται καὶ τὴν ἀλήθειαν τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ, καὶ πατοῦσι τὸ οἰκεῖον συνει δδ;, καὶ οὐδὲ τοὺς φύλακας αἰδοῦνται, κακουργοῦντες καὶ συγκαλύπτοντες μὲν τὴν ἀλήθειαν, πλάττοντες δὲ τὸ ψεῦδος, καὶ χρώμενοι τούτου διακόνοις τοῖς εκείνης μάρτυσιν. voce magis cognoscerent eum; et prima ejus vox lætum gaudii nuntium fuit. Vers. 9. Illa eum. Illæ quidem ex desiderio et reverentia hos tenuerunt; ipse vero non prohibuit, præstaus ut per tactuin certiores efficerentur, quod phantasma non essel. Vers. 10. Tunc — timete. Rursum et ipse quoque repellit primno timorem earum, deinde de discipulis præcipit: confirmans suos, fuisse angelos cos qui prius apparuerant, et eadem præceperant, Vers. 10. Ile — videbunt. Mulieribus pro aposto - lis usus est ad apostolos, bonorans genus quod ex serpentis seductione infame factum fuerat. Εt quis olim mulier viro facta est ministra mœroris, nunc mulieres fiunt viris ministræ gaudii. Fratres vero appellavit apostolos, siuul quidem propter incarnationem: fratres siquidem sunt inter se mutuo omnes homincs; simul etiam ad honorem ipsorum. Vers. 11. Illis autem abeuni,US - qua acciderant. Quidam, ii videlicet, qui ab eis custodes relicti erant: vel, qui ex eis insigniores erant. Vers. 12. Ει - Vers. 13. dormientibus. Prius quidem emerunt cxdem ejus, nunc vero etiamn verilatem emunt resurrectionis illius, et propriam conculcant conscientiam: nec pudet ipsos depravare custodes, sed efficto mendacio simul cum eis veritatem occultant, utentes iis qui veritatis testes С erant, ut mendacii ßerent ministri. Vers. 14. Ει faciemus, Persuadebitis ei; ut qui facile potest falli. Nam si stabilis esset, nequaquam ei persuaderitis; valde enim absurdus est sermo vester. Quo etenim lucro erant ipsum furto sublaturi? Quomodo in tanto periculo ausi fuissent adeo tinidi? quorum is qui præcipuus (o) eral, muliercule metu Preceptorem negavit; cæteri autem, cum vidissent quod ligatus esset, aufugerunt? Quomodo etiam, cum prima nocte absque periculo furari eum potuissent, quando nullus servabat sepulcrum, elegerunt potius secunda nocte magno cum periculo ipsum furari, præsentibus jam custodibus? Sed vide quomodo adversus seipsos diligentiam adhibuerunt vano sapientes Judæi, veluš etiam superius significariinus. Nisi enim custodes appositi fuissent, aliquid de furto dicere potuissent; nunc autem apud æquos judices nihil mutire possunt, undique imposito eis silentio. Καὶ — ποιήσομεν. Πείσετε αὐτὸν, ὡς εὐεξαπάτητον. Εἰ γὰρ σταθηρός ἐστιν, οὐκ ἂν πείσητε. Σφόδρα γὰρ ἀπίθανος ὁ λόγος ὑμῶν. Τί γὰρ κερδι ναι μέλλοντες έκλεψαν ἂν αὐτόν; Πῶς δὲ και, φυλάκων τοσούτων καὶ τοιούτων παρακαθημένων ἔλαθον ἄν; Πῶς δὲ καὶ τηλικούτου κινδύνου κατετόλο μησαν, εὐπτόητοι ἄνδρες, ὧν ὁ μὲν κορυφαίος γυναιχάριον δειλιάσας ηρνήσατο τὸν Διδάσκαλον· οἱ δ' ἄλλοι, δεσμούμενον αὐτὸν ἰδόντες, ἔφυγον; πῶς δὲ καὶ, δυνάμενοι κλέψαι αὐτὸν ἀκινδύνως ἐν τῇ πρώτη νυκτί, ὅτι οὐδεὶς τὸν τάφον ἐφύλαττεν, είλοντο κλέψαι αὐτὸν ἐπικινδύνως ἐν τῇ δευτέρα νυκτί, ότε παρῆσαν οἱ φύλακες; 'Αλλ' δρα, πῶς καθ᾿ ἑαυτῶν ἐσπούδασαν οι ματαιόφρονες Ἰουδαῖοι, καθώς άνωτέρω δεδηλώκαμεν. Εἰ γὰρ οὐ παρεκάθισαν τους φύλακας, ἐδύνατό τι λέγειν περὶ κλοπῆς· νῦν δὲ οὐ δύνανται παρὰ δικασταῖς εὐθέσι, πολλαχόθεν ἐπιστο μιζόμενοι. Οἱ δὲ — σήμερον. Εἰ τοῦ μαθητοῦ περιεγένοντο Vers. 15. Illi autem - hodiernum diem. Si disciVariæ lectiones et notæ. Τούτου Α. τούτους, i. e. τους πόδας. Hentenius addito signo crucis habet os. Forte ergo hic corruptus erat codex ejus. Lege eos. Αὐτῶν, abest, A. Προαπαγγείλαντες, Δ. Ante ol, Henlenius videtur legisse, τινές. Δηλονότι. (ο) Præcipuus. Iuno, dus, princeps. Παρ' αὐτῶν A. Atque ita Henlenius. Αὐτῶν· ἀρχιερέων. Αὐτῷ· τῷ Χριστῷ. Τοῦ ψεύδους. Τοὺς et mox μάρτυρας Β. Τῆς ἀληθείας. Δέ, omittit Α. 'Ανωτέρωθεν Α.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XXVIII. κοῆς. Ἐλάλησε δὲ, ἵνα μάλιστα γνωρίσωσιν αὐτὸν, ad labendum moerorem. Locutus est autem, ut a ἀπὸ τῆς φωνῆς, καὶ ἡ πρώτη φωνὴ αὐτοῦ χαρᾶς εὐαγγέλιον. Α' — αὐτῷ. Αἱ μὲν ἐκ πόθου καὶ τιμῆς τούτους ἐκράτησαν· ὁ δὲ οὐκ ἀπεκώλυσε, παρέχων πληροφορηθῆναι διὰ τῆς ἀφῆς, ὅτι οὐκ ἔστι φάσμα. Τότε · φοβεῖσθε. Πάλιν καὶ αὐτὸς τὸ δέος αὐ τῶν ἐκβάλλει πρῶτον· εἶτα παραγγέλλει περὶ τῶν μαθητῶν, βεβαιῶν, ὅτι ἄγγελοι αὐτοῦ ἦσαν, οἱ προφανέντες καὶ προπαραγγείλαντες. Υπάγετε - όψονται. Ταίς γυναιξὶν ἀποστόλοις ἐχρήσατο πρὸς τοὺς ἀποστόλους, τιμήσας τὸ ἀτιμωθὲν γένος ἐκ τῆς ἀπάτης τοῦ ἔφεω;. Καὶ ἐπειδὴ πάλαι γυνὴ γέγονε τῷ ἀνδρὶ διάκονος λύπης, νῦν γυναίκες γίνονται τοῖς ἀνδράσι διάκονοι χαρᾶς. Αδελφοὺς δὲ τοὺς ἀποστόλους προσηγόρευσεν ἅμα μὲν διὰ τὴν ἐνανθρώπησιν· ἀδελφοὶ γὰρ ἀλλήλων ἅπαντες άνθρωποι· ἅμα δὲ καὶ πρὸς τιμὴν αὐτῶν. Πορευομένων δὲ αὐτῶν — τὰ γενόμενα. Οἱ καταλειφθέντες παρ' αὐτῷ φύλακες, ἢ οἱ ἐπιση μότεροι τούτων. Καλ κοιμωμένων. Πρότερον μὲν ὠνήσαντο τὸν φόνον αὐτοῦ, νῦν δὲ ὠνοῦνται καὶ τὴν ἀλήθειαν τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ, καὶ πατοῦσι τὸ οἰκεῖον συνει δδ;, καὶ οὐδὲ τοὺς φύλακας αἰδοῦνται, κακουργοῦντες καὶ συγκαλύπτοντες μὲν τὴν ἀλήθειαν, πλάττοντες δὲ τὸ ψεῦδος, καὶ χρώμενοι τούτου διακόνοις τοῖς εκείνης μάρτυσιν. voce magis cognoscerent eum; et prima ejus vox lætum gaudii nuntium fuit. Vers. 9. Illa eum. Illæ quidem ex desiderio et reverentia hos tenuerunt; ipse vero non prohibuit, præstaus ut per tactuin certiores efficerentur, quod phantasma non essel. Vers. 10. Tunc — timete. Rursum et ipse quoque repellit primno timorem earum, deinde de discipulis præcipit: confirmans suos, fuisse angelos cos qui prius apparuerant, et eadem præceperant, Vers. 10. Ile — videbunt. Mulieribus pro aposto - lis usus est ad apostolos, bonorans genus quod ex serpentis seductione infame factum fuerat. Εt quis olim mulier viro facta est ministra mœroris, nunc mulieres fiunt viris ministræ gaudii. Fratres vero appellavit apostolos, siuul quidem propter incarnationem: fratres siquidem sunt inter se mutuo omnes homincs; simul etiam ad honorem ipsorum. Vers. 11. Illis autem abeuni,US - qua acciderant. Quidam, ii videlicet, qui ab eis custodes relicti erant: vel, qui ex eis insigniores erant. Vers. 12. Ει - Vers. 13. dormientibus. Prius quidem emerunt cxdem ejus, nunc vero etiamn verilatem emunt resurrectionis illius, et propriam conculcant conscientiam: nec pudet ipsos depravare custodes, sed efficto mendacio simul cum eis veritatem occultant, utentes iis qui veritatis testes С erant, ut mendacii ßerent ministri. Vers. 14. Ει faciemus, Persuadebitis ei; ut qui facile potest falli. Nam si stabilis esset, nequaquam ei persuaderitis; valde enim absurdus est sermo vester. Quo etenim lucro erant ipsum furto sublaturi? Quomodo in tanto periculo ausi fuissent adeo tinidi? quorum is qui præcipuus (o) eral, muliercule metu Preceptorem negavit; cæteri autem, cum vidissent quod ligatus esset, aufugerunt? Quomodo etiam, cum prima nocte absque periculo furari eum potuissent, quando nullus servabat sepulcrum, elegerunt potius secunda nocte magno cum periculo ipsum furari, præsentibus jam custodibus? Sed vide quomodo adversus seipsos diligentiam adhibuerunt vano sapientes Judæi, veluš etiam superius significariinus. Nisi enim custodes appositi fuissent, aliquid de furto dicere potuissent; nunc autem apud æquos judices nihil mutire possunt, undique imposito eis silentio. Καὶ — ποιήσομεν. Πείσετε αὐτὸν, ὡς εὐεξαπάτητον. Εἰ γὰρ σταθηρός ἐστιν, οὐκ ἂν πείσητε. Σφόδρα γὰρ ἀπίθανος ὁ λόγος ὑμῶν. Τί γὰρ κερδι ναι μέλλοντες έκλεψαν ἂν αὐτόν; Πῶς δὲ και, φυλάκων τοσούτων καὶ τοιούτων παρακαθημένων ἔλαθον ἄν; Πῶς δὲ καὶ τηλικούτου κινδύνου κατετόλο μησαν, εὐπτόητοι ἄνδρες, ὧν ὁ μὲν κορυφαίος γυναιχάριον δειλιάσας ηρνήσατο τὸν Διδάσκαλον· οἱ δ' ἄλλοι, δεσμούμενον αὐτὸν ἰδόντες, ἔφυγον; πῶς δὲ καὶ, δυνάμενοι κλέψαι αὐτὸν ἀκινδύνως ἐν τῇ πρώτη νυκτί, ὅτι οὐδεὶς τὸν τάφον ἐφύλαττεν, είλοντο κλέψαι αὐτὸν ἐπικινδύνως ἐν τῇ δευτέρα νυκτί, ότε παρῆσαν οἱ φύλακες; 'Αλλ' δρα, πῶς καθ᾿ ἑαυτῶν ἐσπούδασαν οι ματαιόφρονες Ἰουδαῖοι, καθώς άνωτέρω δεδηλώκαμεν. Εἰ γὰρ οὐ παρεκάθισαν τους φύλακας, ἐδύνατό τι λέγειν περὶ κλοπῆς· νῦν δὲ οὐ δύνανται παρὰ δικασταῖς εὐθέσι, πολλαχόθεν ἐπιστο μιζόμενοι. Οἱ δὲ — σήμερον. Εἰ τοῦ μαθητοῦ περιεγένοντο Vers. 15. Illi autem - hodiernum diem. Si disciVariæ lectiones et notæ. Τούτου Α. τούτους, i. e. τους πόδας. Hentenius addito signo crucis habet os. Forte ergo hic corruptus erat codex ejus. Lege eos. Αὐτῶν, abest, A. Προαπαγγείλαντες, Δ. Ante ol, Henlenius videtur legisse, τινές. Δηλονότι. (ο) Præcipuus. Iuno, dus, princeps. Παρ' αὐτῶν A. Atque ita Henlenius. Αὐτῶν· ἀρχιερέων. Αὐτῷ· τῷ Χριστῷ. Τοῦ ψεύδους. Τοὺς et mox μάρτυρας Β. Τῆς ἀληθείας. Δέ, omittit Α. 'Ανωτέρωθεν Α.

COMMENT. IN MATTHÆUM. - CAP. XXVIII. κοῆς. Ἐλάλησε δὲ, ἵνα μάλιστα γνωρίσωσιν αὐτὸν, ad labendum moerorem. Locutus est autem, ut a ἀπὸ τῆς φωνῆς, καὶ ἡ πρώτη φωνὴ αὐτοῦ χαρᾶς εὐαγγέλιον. Α' — αὐτῷ. Αἱ μὲν ἐκ πόθου καὶ τιμῆς τούτους ἐκράτησαν· ὁ δὲ οὐκ ἀπεκώλυσε, παρέχων πληροφορηθῆναι διὰ τῆς ἀφῆς, ὅτι οὐκ ἔστι φάσμα. Τότε · φοβεῖσθε. Πάλιν καὶ αὐτὸς τὸ δέος αὐ τῶν ἐκβάλλει πρῶτον· εἶτα παραγγέλλει περὶ τῶν μαθητῶν, βεβαιῶν, ὅτι ἄγγελοι αὐτοῦ ἦσαν, οἱ προφανέντες καὶ προπαραγγείλαντες. Υπάγετε - όψονται. Ταίς γυναιξὶν ἀποστόλοις ἐχρήσατο πρὸς τοὺς ἀποστόλους, τιμήσας τὸ ἀτιμωθὲν γένος ἐκ τῆς ἀπάτης τοῦ ἔφεω;. Καὶ ἐπειδὴ πάλαι γυνὴ γέγονε τῷ ἀνδρὶ διάκονος λύπης, νῦν γυναίκες γίνονται τοῖς ἀνδράσι διάκονοι χαρᾶς. Αδελφοὺς δὲ τοὺς ἀποστόλους προσηγόρευσεν ἅμα μὲν διὰ τὴν ἐνανθρώπησιν· ἀδελφοὶ γὰρ ἀλλήλων ἅπαντες άνθρωποι· ἅμα δὲ καὶ πρὸς τιμὴν αὐτῶν. Πορευομένων δὲ αὐτῶν — τὰ γενόμενα. Οἱ καταλειφθέντες παρ' αὐτῷ φύλακες, ἢ οἱ ἐπιση μότεροι τούτων. Καλ κοιμωμένων. Πρότερον μὲν ὠνήσαντο τὸν φόνον αὐτοῦ, νῦν δὲ ὠνοῦνται καὶ τὴν ἀλήθειαν τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ, καὶ πατοῦσι τὸ οἰκεῖον συνει δδ;, καὶ οὐδὲ τοὺς φύλακας αἰδοῦνται, κακουργοῦντες καὶ συγκαλύπτοντες μὲν τὴν ἀλήθειαν, πλάττοντες δὲ τὸ ψεῦδος, καὶ χρώμενοι τούτου διακόνοις τοῖς εκείνης μάρτυσιν. voce magis cognoscerent eum; et prima ejus vox lætum gaudii nuntium fuit. Vers. 9. Illa eum. Illæ quidem ex desiderio et reverentia hos tenuerunt; ipse vero non prohibuit, præstaus ut per tactuin certiores efficerentur, quod phantasma non essel. Vers. 10. Tunc — timete. Rursum et ipse quoque repellit primno timorem earum, deinde de discipulis præcipit: confirmans suos, fuisse angelos cos qui prius apparuerant, et eadem præceperant, Vers. 10. Ile — videbunt. Mulieribus pro aposto - lis usus est ad apostolos, bonorans genus quod ex serpentis seductione infame factum fuerat. Εt quis olim mulier viro facta est ministra mœroris, nunc mulieres fiunt viris ministræ gaudii. Fratres vero appellavit apostolos, siuul quidem propter incarnationem: fratres siquidem sunt inter se mutuo omnes homincs; simul etiam ad honorem ipsorum. Vers. 11. Illis autem abeuni,US - qua acciderant. Quidam, ii videlicet, qui ab eis custodes relicti erant: vel, qui ex eis insigniores erant. Vers. 12. Ει - Vers. 13. dormientibus. Prius quidem emerunt cxdem ejus, nunc vero etiamn verilatem emunt resurrectionis illius, et propriam conculcant conscientiam: nec pudet ipsos depravare custodes, sed efficto mendacio simul cum eis veritatem occultant, utentes iis qui veritatis testes С erant, ut mendacii ßerent ministri. Vers. 14. Ει faciemus, Persuadebitis ei; ut qui facile potest falli. Nam si stabilis esset, nequaquam ei persuaderitis; valde enim absurdus est sermo vester. Quo etenim lucro erant ipsum furto sublaturi? Quomodo in tanto periculo ausi fuissent adeo tinidi? quorum is qui præcipuus (o) eral, muliercule metu Preceptorem negavit; cæteri autem, cum vidissent quod ligatus esset, aufugerunt? Quomodo etiam, cum prima nocte absque periculo furari eum potuissent, quando nullus servabat sepulcrum, elegerunt potius secunda nocte magno cum periculo ipsum furari, præsentibus jam custodibus? Sed vide quomodo adversus seipsos diligentiam adhibuerunt vano sapientes Judæi, veluš etiam superius significariinus. Nisi enim custodes appositi fuissent, aliquid de furto dicere potuissent; nunc autem apud æquos judices nihil mutire possunt, undique imposito eis silentio. Καὶ — ποιήσομεν. Πείσετε αὐτὸν, ὡς εὐεξαπάτητον. Εἰ γὰρ σταθηρός ἐστιν, οὐκ ἂν πείσητε. Σφόδρα γὰρ ἀπίθανος ὁ λόγος ὑμῶν. Τί γὰρ κερδι ναι μέλλοντες έκλεψαν ἂν αὐτόν; Πῶς δὲ και, φυλάκων τοσούτων καὶ τοιούτων παρακαθημένων ἔλαθον ἄν; Πῶς δὲ καὶ τηλικούτου κινδύνου κατετόλο μησαν, εὐπτόητοι ἄνδρες, ὧν ὁ μὲν κορυφαίος γυναιχάριον δειλιάσας ηρνήσατο τὸν Διδάσκαλον· οἱ δ' ἄλλοι, δεσμούμενον αὐτὸν ἰδόντες, ἔφυγον; πῶς δὲ καὶ, δυνάμενοι κλέψαι αὐτὸν ἀκινδύνως ἐν τῇ πρώτη νυκτί, ὅτι οὐδεὶς τὸν τάφον ἐφύλαττεν, είλοντο κλέψαι αὐτὸν ἐπικινδύνως ἐν τῇ δευτέρα νυκτί, ότε παρῆσαν οἱ φύλακες; 'Αλλ' δρα, πῶς καθ᾿ ἑαυτῶν ἐσπούδασαν οι ματαιόφρονες Ἰουδαῖοι, καθώς άνωτέρω δεδηλώκαμεν. Εἰ γὰρ οὐ παρεκάθισαν τους φύλακας, ἐδύνατό τι λέγειν περὶ κλοπῆς· νῦν δὲ οὐ δύνανται παρὰ δικασταῖς εὐθέσι, πολλαχόθεν ἐπιστο μιζόμενοι. Οἱ δὲ — σήμερον. Εἰ τοῦ μαθητοῦ περιεγένοντο Vers. 15. Illi autem - hodiernum diem. Si disciVariæ lectiones et notæ. Τούτου Α. τούτους, i. e. τους πόδας. Hentenius addito signo crucis habet os. Forte ergo hic corruptus erat codex ejus. Lege eos. Αὐτῶν, abest, A. Προαπαγγείλαντες, Δ. Ante ol, Henlenius videtur legisse, τινές. Δηλονότι. (ο) Præcipuus. Iuno, dus, princeps. Παρ' αὐτῶν A. Atque ita Henlenius. Αὐτῶν· ἀρχιερέων. Αὐτῷ· τῷ Χριστῷ. Τοῦ ψεύδους. Τοὺς et mox μάρτυρας Β. Τῆς ἀληθείας. Δέ, omittit Α. 'Ανωτέρωθεν Α.

οὖν κακὸν ὄντως ή φιλαργυρία, καὶ μεγάλων κακῶν αἰτία. Λόγον δὲ διαφημισθέντα λέγει, τὸν περὶ τοῦ κλαπῆναι αὐτόν. Ὁ δὲ Λουκᾶς περὶ τῶν γυναικών εἶπεν, ὅτι καὶ ὑποστρέψασαι ἀπὸ τοῦ μνημείου, ἀπήγγειλαν ταῦτα πάντα τοῖς ἔνδεκα καὶ πᾶσι τοῖς λοιποῖς, ήγουν, τοῖς ἑβδομήκοντα. Εἶτα ἀπαριθμεῖται ταύτας λέγων· Πσαν δὲ ἡ Μαγδαληνὴ Μαρία, καὶ Ιωάννα, καὶ Μαρία ή Ιακώβου, καὶ αἱ λοιποὶ σὺν αὐταῖς, οἱ ἔλεγον πρὸς τοὺς ἀποστόλους ταῦτα. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν Μαρίαν τὴν Μαγδαληνὴν καὶ Μαρίαν τὴν τοῦ Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴ ἀνέγραψεν οὐχ ὡς μόνας, ἀλλ' ὡς ἐπισημοτέρας τῶν σὺν αὐταῖς· Μάρκος δὲ καὶ τὴν Σαλώμην ἐδήλωσε· Λουκᾶς δὲ τὴν μὲν Σαλώμην ἀνονόμαστον ἀφῆκεν, ἐδήλωσε δὲ pulum vicerunt pecunia, multo magis milites. τὰ ἀργύρια, πολλῷ μᾶλλον τῶν στρατιωτών. Μέγα Vere itaque magnum est malum pecuniæ amor, et magnorum causa malorum. Sermonem autem divulgatum dicit, quod furto sublatus sit Jesus. Lucas vero de mulieribus ait: Et reverse a monumento nuntiaverunt hæc omnia ipsis undecim, caterisque omnibus "', videlicet septuaginta. Deinde enumerat eas dicens: Erant aulem Maria Maydalene, et Joanna, et Maria Jacobi, ac catera qua cum eis erant, quæ dicebant ad apostolos hæc ". Verum Matthæus quidem Mariam Magdalenen, et Mariam Jacobi et Jose conscripsit +3 : non quasi solas, sed tanquam cæleris quæ cum eis erant insigniores; Marcus autem etiam significavit Salomen; Lucas vero Salomen quidem absque expresso nomin.e reliquit, manifestavit autem Joannam. Addens vero: τὴν Ιωάνναν· προσθεὶς δὲ, ὅτι καὶ αἱ λοιπαὶ Et cetera quæ cum eis erant, significat et Salomen, et alias quasdam”. Post dictam itaque mulierum enumerationem rursum subjunxit Lucas: Et visa sunt coram illis tanquam deliramentum verba earum, nec crediderunt ipsis ". Hinc ergo sumunt initium, quæ de Maria Magdalene solus scripsit Joannes, veluti ea quorum apud reliquos nulla est facta mentio ". Quia enim visa sunt coram apostolis tanquam deliramentum ver. ba mulierum: ipsa cogitans intra se quod vere deceptæ essent, quodque per phantasiam vidissent quæ viderant, et audissent quæ audierant (neque enim aliter tanquam deliramentum apparuissent cordatioribus et sapientioribus) non quievit, sed sola protinus ad monumentum cucurrit, cum adhuc tenebræ essent, opinata quod ipsum clausum esset repertura. Videns autem quod sublatus esset lapis a monuinento, nihil meminit eorum, quæ prius facta fuerant, utpote renuntiatione quam de his fecerat, a discipulis reprobata: suspicata est autem transpositum esse corpus a Joseph in tutiorem locum. Currit ergo et venit ad Simonein Petrum et ad alium discipulum quem diligebat Jesus, et ait illis Tulerunt Dominum meum de monumento, eļ nescimus ubi posuerunt eum, etc., quæ deinceps facta sunt, sicut scripsit Joannes. Demonstratum est igitur unam esse apud omnes evangelistas concordiam, et corpus historiæ unum, σὺν αὐταῖς, ἐνέφηνεν αὐτήν τε τὴν Σαλώμην καὶ ἄλλας τινάς. Μετά μέντοι τὴν εἰρημένην τῶν γυναικῶν ἀπαρίθμησιν, επήγαγε πάλιν ὁ Λουκάς, ὅτι Καὶ ἐφάνησαν ἐνώπιον αὐτῶν ὡσεὶ λῆρος τὰ ῥήματα αὐτῶν, καὶ ἡπίστουν αὐταῖς. Ἐντεῦθεν οὖν ἄρχονται τὰ περὶ Μαρίας τῆς Μαγδαληνής, & μόνος ὁ Ἰωάννης ἱστόρησεν, ὡς καὶ αὐτά μὴ μνημονευθέντα παρὰ τοῖς ἄλλοις. Ἐπεὶ γὰρ ἐφάνησαν ἐνώπιον τῶν ἀποστόλων ὡσε! λῆρος τὰ ῥήματα τῶν γυναικῶν· αὕτη λογισαμένη καθ᾿ ἑαυτὴν, ὅτι ὄντως ηπατήθησαν, κατὰ φαν τασίαν ἰδοῦσαι, ὅσα εἶδον, καὶ ἀκούσασαι, ὅσα ήκουσαν· οὐ γὰρ ἂν ὡσεὶ λῆρος ταῦτα τοῖς συνετωτέροις ἐφάνησαν· οὐκ ἠρέμησεν, ἀλλ᾿ αὐτίκα μόνη έδραμεν ἐπὶ τὴ νημεῖον, σκοτίας ἔτι οὔσης, προσδοκῶσα κεκλεισμένον εὑρεῖν αὐτό· θεασαμένη δὲ τὸν λίθον ἡρμένον ἐκ τοῦ μνημείου, οὐδὲν μὲν άνεμνήσθη τῶν προγεγενημένων, ὡς ἀποδοκι μασθείσης τῆς περὶ αὐτῶν ἀπαγγελίας ὑπὸ τῶν μαθητῶν· ὑπέλαβε δὲ μετατεθέν τὸ σῶμα παρὰ τοῦ Ἰωσὴφ εἰς τόπον ἀσφαλέσερον. Τρέχει οὖν, καὶ ἔρχεται πρὸς Σίμωνα Πέτρον, καὶ πρὸς τὸν ἄλλον μαθητήν, ὃν ἐφίλει ὁ Ἰησοῦς, καὶ λέγει αυτ τοῖς· Πραν τὸν Κύριον ἐκ τοῦ μνημείου, καὶ οὐκ οἴδαμεν ποῦ ἔθηκαν αὐτόν. Καὶ τὰ ἑξῆς γεγόνασιν, ὡς ὁ Ιωάννης έγραψε. Δέδειχται τοίνυν αρμονία μία παρὰ πᾶσι τοῖς εὐαγγελισταῖς, καὶ σῶμα τῆς ἱστορίας ἐν οἷα rebus scilicet convenienti ordine enarratis. Quod τῶν ῥητῶν κατὰ τὴν προσήκουσαν τάξιν ἑρμηνευenim hic evangelista præteriit, hoc ille ita divina disponente gratia dixit, ut etiam hinc manifestum esse possit, quod non ex composito aut pacto scripserint. Vers. 16. Undecim vero - - Galileam. Non statim abierunt in Galilæam, siquidem in ipso die quo οι Luc. χχιν, 9. es Ibid. 10. *ª Matth. xxviii, 1. or Juan. xx. 1 seqq. • Ibid. 2 seqq. θέντων. Ο γὰρ οὗτος παρῆκεν ὁ εὐαγγελιστής, τοῦτο ἐκεῖνος εἶπεν· οὕτω τῆς θείας χάριτος οικονομησάσης, ἵνα κἀντεῦθεν εἴη δῆλον, ὡς οὐκ ἐκ συνθήμα τος ἔγραψαν. Οἱ δὲ ἔνδεκα Γαλιλαίαν. Οὐκ εὐθὺς ἐπορεύθησαν. Καὶ γὰρ ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ, καθ' ἣν ἀνέστη * Marc. χνι. •* Luc. xxiv, 10. ** ibid. 11'. 'H, abest A. Kai, addit A. Μαρίας, abest Δ. Variæ lectiones et notæ. Μή, omittit Β. Περὶ αὐτόν Α. Μετατεθεῖναι Α.

οὖν κακὸν ὄντως ή φιλαργυρία, καὶ μεγάλων κακῶν αἰτία. Λόγον δὲ διαφημισθέντα λέγει, τὸν περὶ τοῦ κλαπῆναι αὐτόν. Ὁ δὲ Λουκᾶς περὶ τῶν γυναικών εἶπεν, ὅτι καὶ ὑποστρέψασαι ἀπὸ τοῦ μνημείου, ἀπήγγειλαν ταῦτα πάντα τοῖς ἔνδεκα καὶ πᾶσι τοῖς λοιποῖς, ήγουν, τοῖς ἑβδομήκοντα. Εἶτα ἀπαριθμεῖται ταύτας λέγων· Πσαν δὲ ἡ Μαγδαληνὴ Μαρία, καὶ Ιωάννα, καὶ Μαρία ή Ιακώβου, καὶ αἱ λοιποὶ σὺν αὐταῖς, οἱ ἔλεγον πρὸς τοὺς ἀποστόλους ταῦτα. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν Μαρίαν τὴν Μαγδαληνὴν καὶ Μαρίαν τὴν τοῦ Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴ ἀνέγραψεν οὐχ ὡς μόνας, ἀλλ' ὡς ἐπισημοτέρας τῶν σὺν αὐταῖς· Μάρκος δὲ καὶ τὴν Σαλώμην ἐδήλωσε· Λουκᾶς δὲ τὴν μὲν Σαλώμην ἀνονόμαστον ἀφῆκεν, ἐδήλωσε δὲ pulum vicerunt pecunia, multo magis milites. τὰ ἀργύρια, πολλῷ μᾶλλον τῶν στρατιωτών. Μέγα Vere itaque magnum est malum pecuniæ amor, et magnorum causa malorum. Sermonem autem divulgatum dicit, quod furto sublatus sit Jesus. Lucas vero de mulieribus ait: Et reverse a monumento nuntiaverunt hæc omnia ipsis undecim, caterisque omnibus "', videlicet septuaginta. Deinde enumerat eas dicens: Erant aulem Maria Maydalene, et Joanna, et Maria Jacobi, ac catera qua cum eis erant, quæ dicebant ad apostolos hæc ". Verum Matthæus quidem Mariam Magdalenen, et Mariam Jacobi et Jose conscripsit +3 : non quasi solas, sed tanquam cæleris quæ cum eis erant insigniores; Marcus autem etiam significavit Salomen; Lucas vero Salomen quidem absque expresso nomin.e reliquit, manifestavit autem Joannam. Addens vero: τὴν Ιωάνναν· προσθεὶς δὲ, ὅτι καὶ αἱ λοιπαὶ Et cetera quæ cum eis erant, significat et Salomen, et alias quasdam”. Post dictam itaque mulierum enumerationem rursum subjunxit Lucas: Et visa sunt coram illis tanquam deliramentum verba earum, nec crediderunt ipsis ". Hinc ergo sumunt initium, quæ de Maria Magdalene solus scripsit Joannes, veluti ea quorum apud reliquos nulla est facta mentio ". Quia enim visa sunt coram apostolis tanquam deliramentum ver. ba mulierum: ipsa cogitans intra se quod vere deceptæ essent, quodque per phantasiam vidissent quæ viderant, et audissent quæ audierant (neque enim aliter tanquam deliramentum apparuissent cordatioribus et sapientioribus) non quievit, sed sola protinus ad monumentum cucurrit, cum adhuc tenebræ essent, opinata quod ipsum clausum esset repertura. Videns autem quod sublatus esset lapis a monuinento, nihil meminit eorum, quæ prius facta fuerant, utpote renuntiatione quam de his fecerat, a discipulis reprobata: suspicata est autem transpositum esse corpus a Joseph in tutiorem locum. Currit ergo et venit ad Simonein Petrum et ad alium discipulum quem diligebat Jesus, et ait illis Tulerunt Dominum meum de monumento, eļ nescimus ubi posuerunt eum, etc., quæ deinceps facta sunt, sicut scripsit Joannes. Demonstratum est igitur unam esse apud omnes evangelistas concordiam, et corpus historiæ unum, σὺν αὐταῖς, ἐνέφηνεν αὐτήν τε τὴν Σαλώμην καὶ ἄλλας τινάς. Μετά μέντοι τὴν εἰρημένην τῶν γυναικῶν ἀπαρίθμησιν, επήγαγε πάλιν ὁ Λουκάς, ὅτι Καὶ ἐφάνησαν ἐνώπιον αὐτῶν ὡσεὶ λῆρος τὰ ῥήματα αὐτῶν, καὶ ἡπίστουν αὐταῖς. Ἐντεῦθεν οὖν ἄρχονται τὰ περὶ Μαρίας τῆς Μαγδαληνής, & μόνος ὁ Ἰωάννης ἱστόρησεν, ὡς καὶ αὐτά μὴ μνημονευθέντα παρὰ τοῖς ἄλλοις. Ἐπεὶ γὰρ ἐφάνησαν ἐνώπιον τῶν ἀποστόλων ὡσε! λῆρος τὰ ῥήματα τῶν γυναικῶν· αὕτη λογισαμένη καθ᾿ ἑαυτὴν, ὅτι ὄντως ηπατήθησαν, κατὰ φαν τασίαν ἰδοῦσαι, ὅσα εἶδον, καὶ ἀκούσασαι, ὅσα ήκουσαν· οὐ γὰρ ἂν ὡσεὶ λῆρος ταῦτα τοῖς συνετωτέροις ἐφάνησαν· οὐκ ἠρέμησεν, ἀλλ᾿ αὐτίκα μόνη έδραμεν ἐπὶ τὴ νημεῖον, σκοτίας ἔτι οὔσης, προσδοκῶσα κεκλεισμένον εὑρεῖν αὐτό· θεασαμένη δὲ τὸν λίθον ἡρμένον ἐκ τοῦ μνημείου, οὐδὲν μὲν άνεμνήσθη τῶν προγεγενημένων, ὡς ἀποδοκι μασθείσης τῆς περὶ αὐτῶν ἀπαγγελίας ὑπὸ τῶν μαθητῶν· ὑπέλαβε δὲ μετατεθέν τὸ σῶμα παρὰ τοῦ Ἰωσὴφ εἰς τόπον ἀσφαλέσερον. Τρέχει οὖν, καὶ ἔρχεται πρὸς Σίμωνα Πέτρον, καὶ πρὸς τὸν ἄλλον μαθητήν, ὃν ἐφίλει ὁ Ἰησοῦς, καὶ λέγει αυτ τοῖς· Πραν τὸν Κύριον ἐκ τοῦ μνημείου, καὶ οὐκ οἴδαμεν ποῦ ἔθηκαν αὐτόν. Καὶ τὰ ἑξῆς γεγόνασιν, ὡς ὁ Ιωάννης έγραψε. Δέδειχται τοίνυν αρμονία μία παρὰ πᾶσι τοῖς εὐαγγελισταῖς, καὶ σῶμα τῆς ἱστορίας ἐν οἷα rebus scilicet convenienti ordine enarratis. Quod τῶν ῥητῶν κατὰ τὴν προσήκουσαν τάξιν ἑρμηνευenim hic evangelista præteriit, hoc ille ita divina disponente gratia dixit, ut etiam hinc manifestum esse possit, quod non ex composito aut pacto scripserint. Vers. 16. Undecim vero - - Galileam. Non statim abierunt in Galilæam, siquidem in ipso die quo οι Luc. χχιν, 9. es Ibid. 10. *ª Matth. xxviii, 1. or Juan. xx. 1 seqq. • Ibid. 2 seqq. θέντων. Ο γὰρ οὗτος παρῆκεν ὁ εὐαγγελιστής, τοῦτο ἐκεῖνος εἶπεν· οὕτω τῆς θείας χάριτος οικονομησάσης, ἵνα κἀντεῦθεν εἴη δῆλον, ὡς οὐκ ἐκ συνθήμα τος ἔγραψαν. Οἱ δὲ ἔνδεκα Γαλιλαίαν. Οὐκ εὐθὺς ἐπορεύθησαν. Καὶ γὰρ ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ, καθ' ἣν ἀνέστη * Marc. χνι. •* Luc. xxiv, 10. ** ibid. 11'. 'H, abest A. Kai, addit A. Μαρίας, abest Δ. Variæ lectiones et notæ. Μή, omittit Β. Περὶ αὐτόν Α. Μετατεθεῖναι Α.

οὖν κακὸν ὄντως ή φιλαργυρία, καὶ μεγάλων κακῶν αἰτία. Λόγον δὲ διαφημισθέντα λέγει, τὸν περὶ τοῦ κλαπῆναι αὐτόν. Ὁ δὲ Λουκᾶς περὶ τῶν γυναικών εἶπεν, ὅτι καὶ ὑποστρέψασαι ἀπὸ τοῦ μνημείου, ἀπήγγειλαν ταῦτα πάντα τοῖς ἔνδεκα καὶ πᾶσι τοῖς λοιποῖς, ήγουν, τοῖς ἑβδομήκοντα. Εἶτα ἀπαριθμεῖται ταύτας λέγων· Πσαν δὲ ἡ Μαγδαληνὴ Μαρία, καὶ Ιωάννα, καὶ Μαρία ή Ιακώβου, καὶ αἱ λοιποὶ σὺν αὐταῖς, οἱ ἔλεγον πρὸς τοὺς ἀποστόλους ταῦτα. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν Μαρίαν τὴν Μαγδαληνὴν καὶ Μαρίαν τὴν τοῦ Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴ ἀνέγραψεν οὐχ ὡς μόνας, ἀλλ' ὡς ἐπισημοτέρας τῶν σὺν αὐταῖς· Μάρκος δὲ καὶ τὴν Σαλώμην ἐδήλωσε· Λουκᾶς δὲ τὴν μὲν Σαλώμην ἀνονόμαστον ἀφῆκεν, ἐδήλωσε δὲ pulum vicerunt pecunia, multo magis milites. τὰ ἀργύρια, πολλῷ μᾶλλον τῶν στρατιωτών. Μέγα Vere itaque magnum est malum pecuniæ amor, et magnorum causa malorum. Sermonem autem divulgatum dicit, quod furto sublatus sit Jesus. Lucas vero de mulieribus ait: Et reverse a monumento nuntiaverunt hæc omnia ipsis undecim, caterisque omnibus "', videlicet septuaginta. Deinde enumerat eas dicens: Erant aulem Maria Maydalene, et Joanna, et Maria Jacobi, ac catera qua cum eis erant, quæ dicebant ad apostolos hæc ". Verum Matthæus quidem Mariam Magdalenen, et Mariam Jacobi et Jose conscripsit +3 : non quasi solas, sed tanquam cæleris quæ cum eis erant insigniores; Marcus autem etiam significavit Salomen; Lucas vero Salomen quidem absque expresso nomin.e reliquit, manifestavit autem Joannam. Addens vero: τὴν Ιωάνναν· προσθεὶς δὲ, ὅτι καὶ αἱ λοιπαὶ Et cetera quæ cum eis erant, significat et Salomen, et alias quasdam”. Post dictam itaque mulierum enumerationem rursum subjunxit Lucas: Et visa sunt coram illis tanquam deliramentum verba earum, nec crediderunt ipsis ". Hinc ergo sumunt initium, quæ de Maria Magdalene solus scripsit Joannes, veluti ea quorum apud reliquos nulla est facta mentio ". Quia enim visa sunt coram apostolis tanquam deliramentum ver. ba mulierum: ipsa cogitans intra se quod vere deceptæ essent, quodque per phantasiam vidissent quæ viderant, et audissent quæ audierant (neque enim aliter tanquam deliramentum apparuissent cordatioribus et sapientioribus) non quievit, sed sola protinus ad monumentum cucurrit, cum adhuc tenebræ essent, opinata quod ipsum clausum esset repertura. Videns autem quod sublatus esset lapis a monuinento, nihil meminit eorum, quæ prius facta fuerant, utpote renuntiatione quam de his fecerat, a discipulis reprobata: suspicata est autem transpositum esse corpus a Joseph in tutiorem locum. Currit ergo et venit ad Simonein Petrum et ad alium discipulum quem diligebat Jesus, et ait illis Tulerunt Dominum meum de monumento, eļ nescimus ubi posuerunt eum, etc., quæ deinceps facta sunt, sicut scripsit Joannes. Demonstratum est igitur unam esse apud omnes evangelistas concordiam, et corpus historiæ unum, σὺν αὐταῖς, ἐνέφηνεν αὐτήν τε τὴν Σαλώμην καὶ ἄλλας τινάς. Μετά μέντοι τὴν εἰρημένην τῶν γυναικῶν ἀπαρίθμησιν, επήγαγε πάλιν ὁ Λουκάς, ὅτι Καὶ ἐφάνησαν ἐνώπιον αὐτῶν ὡσεὶ λῆρος τὰ ῥήματα αὐτῶν, καὶ ἡπίστουν αὐταῖς. Ἐντεῦθεν οὖν ἄρχονται τὰ περὶ Μαρίας τῆς Μαγδαληνής, & μόνος ὁ Ἰωάννης ἱστόρησεν, ὡς καὶ αὐτά μὴ μνημονευθέντα παρὰ τοῖς ἄλλοις. Ἐπεὶ γὰρ ἐφάνησαν ἐνώπιον τῶν ἀποστόλων ὡσε! λῆρος τὰ ῥήματα τῶν γυναικῶν· αὕτη λογισαμένη καθ᾿ ἑαυτὴν, ὅτι ὄντως ηπατήθησαν, κατὰ φαν τασίαν ἰδοῦσαι, ὅσα εἶδον, καὶ ἀκούσασαι, ὅσα ήκουσαν· οὐ γὰρ ἂν ὡσεὶ λῆρος ταῦτα τοῖς συνετωτέροις ἐφάνησαν· οὐκ ἠρέμησεν, ἀλλ᾿ αὐτίκα μόνη έδραμεν ἐπὶ τὴ νημεῖον, σκοτίας ἔτι οὔσης, προσδοκῶσα κεκλεισμένον εὑρεῖν αὐτό· θεασαμένη δὲ τὸν λίθον ἡρμένον ἐκ τοῦ μνημείου, οὐδὲν μὲν άνεμνήσθη τῶν προγεγενημένων, ὡς ἀποδοκι μασθείσης τῆς περὶ αὐτῶν ἀπαγγελίας ὑπὸ τῶν μαθητῶν· ὑπέλαβε δὲ μετατεθέν τὸ σῶμα παρὰ τοῦ Ἰωσὴφ εἰς τόπον ἀσφαλέσερον. Τρέχει οὖν, καὶ ἔρχεται πρὸς Σίμωνα Πέτρον, καὶ πρὸς τὸν ἄλλον μαθητήν, ὃν ἐφίλει ὁ Ἰησοῦς, καὶ λέγει αυτ τοῖς· Πραν τὸν Κύριον ἐκ τοῦ μνημείου, καὶ οὐκ οἴδαμεν ποῦ ἔθηκαν αὐτόν. Καὶ τὰ ἑξῆς γεγόνασιν, ὡς ὁ Ιωάννης έγραψε. Δέδειχται τοίνυν αρμονία μία παρὰ πᾶσι τοῖς εὐαγγελισταῖς, καὶ σῶμα τῆς ἱστορίας ἐν οἷα rebus scilicet convenienti ordine enarratis. Quod τῶν ῥητῶν κατὰ τὴν προσήκουσαν τάξιν ἑρμηνευenim hic evangelista præteriit, hoc ille ita divina disponente gratia dixit, ut etiam hinc manifestum esse possit, quod non ex composito aut pacto scripserint. Vers. 16. Undecim vero - - Galileam. Non statim abierunt in Galilæam, siquidem in ipso die quo οι Luc. χχιν, 9. es Ibid. 10. *ª Matth. xxviii, 1. or Juan. xx. 1 seqq. • Ibid. 2 seqq. θέντων. Ο γὰρ οὗτος παρῆκεν ὁ εὐαγγελιστής, τοῦτο ἐκεῖνος εἶπεν· οὕτω τῆς θείας χάριτος οικονομησάσης, ἵνα κἀντεῦθεν εἴη δῆλον, ὡς οὐκ ἐκ συνθήμα τος ἔγραψαν. Οἱ δὲ ἔνδεκα Γαλιλαίαν. Οὐκ εὐθὺς ἐπορεύθησαν. Καὶ γὰρ ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ, καθ' ἣν ἀνέστη * Marc. χνι. •* Luc. xxiv, 10. ** ibid. 11'. 'H, abest A. Kai, addit A. Μαρίας, abest Δ. Variæ lectiones et notæ. Μή, omittit Β. Περὶ αὐτόν Α. Μετατεθεῖναι Α.

οὖν κακὸν ὄντως ή φιλαργυρία, καὶ μεγάλων κακῶν αἰτία. Λόγον δὲ διαφημισθέντα λέγει, τὸν περὶ τοῦ κλαπῆναι αὐτόν. Ὁ δὲ Λουκᾶς περὶ τῶν γυναικών εἶπεν, ὅτι καὶ ὑποστρέψασαι ἀπὸ τοῦ μνημείου, ἀπήγγειλαν ταῦτα πάντα τοῖς ἔνδεκα καὶ πᾶσι τοῖς λοιποῖς, ήγουν, τοῖς ἑβδομήκοντα. Εἶτα ἀπαριθμεῖται ταύτας λέγων· Πσαν δὲ ἡ Μαγδαληνὴ Μαρία, καὶ Ιωάννα, καὶ Μαρία ή Ιακώβου, καὶ αἱ λοιποὶ σὺν αὐταῖς, οἱ ἔλεγον πρὸς τοὺς ἀποστόλους ταῦτα. ᾿Αλλὰ Ματθαῖος μὲν Μαρίαν τὴν Μαγδαληνὴν καὶ Μαρίαν τὴν τοῦ Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴ ἀνέγραψεν οὐχ ὡς μόνας, ἀλλ' ὡς ἐπισημοτέρας τῶν σὺν αὐταῖς· Μάρκος δὲ καὶ τὴν Σαλώμην ἐδήλωσε· Λουκᾶς δὲ τὴν μὲν Σαλώμην ἀνονόμαστον ἀφῆκεν, ἐδήλωσε δὲ pulum vicerunt pecunia, multo magis milites. τὰ ἀργύρια, πολλῷ μᾶλλον τῶν στρατιωτών. Μέγα Vere itaque magnum est malum pecuniæ amor, et magnorum causa malorum. Sermonem autem divulgatum dicit, quod furto sublatus sit Jesus. Lucas vero de mulieribus ait: Et reverse a monumento nuntiaverunt hæc omnia ipsis undecim, caterisque omnibus "', videlicet septuaginta. Deinde enumerat eas dicens: Erant aulem Maria Maydalene, et Joanna, et Maria Jacobi, ac catera qua cum eis erant, quæ dicebant ad apostolos hæc ". Verum Matthæus quidem Mariam Magdalenen, et Mariam Jacobi et Jose conscripsit +3 : non quasi solas, sed tanquam cæleris quæ cum eis erant insigniores; Marcus autem etiam significavit Salomen; Lucas vero Salomen quidem absque expresso nomin.e reliquit, manifestavit autem Joannam. Addens vero: τὴν Ιωάνναν· προσθεὶς δὲ, ὅτι καὶ αἱ λοιπαὶ Et cetera quæ cum eis erant, significat et Salomen, et alias quasdam”. Post dictam itaque mulierum enumerationem rursum subjunxit Lucas: Et visa sunt coram illis tanquam deliramentum verba earum, nec crediderunt ipsis ". Hinc ergo sumunt initium, quæ de Maria Magdalene solus scripsit Joannes, veluti ea quorum apud reliquos nulla est facta mentio ". Quia enim visa sunt coram apostolis tanquam deliramentum ver. ba mulierum: ipsa cogitans intra se quod vere deceptæ essent, quodque per phantasiam vidissent quæ viderant, et audissent quæ audierant (neque enim aliter tanquam deliramentum apparuissent cordatioribus et sapientioribus) non quievit, sed sola protinus ad monumentum cucurrit, cum adhuc tenebræ essent, opinata quod ipsum clausum esset repertura. Videns autem quod sublatus esset lapis a monuinento, nihil meminit eorum, quæ prius facta fuerant, utpote renuntiatione quam de his fecerat, a discipulis reprobata: suspicata est autem transpositum esse corpus a Joseph in tutiorem locum. Currit ergo et venit ad Simonein Petrum et ad alium discipulum quem diligebat Jesus, et ait illis Tulerunt Dominum meum de monumento, eļ nescimus ubi posuerunt eum, etc., quæ deinceps facta sunt, sicut scripsit Joannes. Demonstratum est igitur unam esse apud omnes evangelistas concordiam, et corpus historiæ unum, σὺν αὐταῖς, ἐνέφηνεν αὐτήν τε τὴν Σαλώμην καὶ ἄλλας τινάς. Μετά μέντοι τὴν εἰρημένην τῶν γυναικῶν ἀπαρίθμησιν, επήγαγε πάλιν ὁ Λουκάς, ὅτι Καὶ ἐφάνησαν ἐνώπιον αὐτῶν ὡσεὶ λῆρος τὰ ῥήματα αὐτῶν, καὶ ἡπίστουν αὐταῖς. Ἐντεῦθεν οὖν ἄρχονται τὰ περὶ Μαρίας τῆς Μαγδαληνής, & μόνος ὁ Ἰωάννης ἱστόρησεν, ὡς καὶ αὐτά μὴ μνημονευθέντα παρὰ τοῖς ἄλλοις. Ἐπεὶ γὰρ ἐφάνησαν ἐνώπιον τῶν ἀποστόλων ὡσε! λῆρος τὰ ῥήματα τῶν γυναικῶν· αὕτη λογισαμένη καθ᾿ ἑαυτὴν, ὅτι ὄντως ηπατήθησαν, κατὰ φαν τασίαν ἰδοῦσαι, ὅσα εἶδον, καὶ ἀκούσασαι, ὅσα ήκουσαν· οὐ γὰρ ἂν ὡσεὶ λῆρος ταῦτα τοῖς συνετωτέροις ἐφάνησαν· οὐκ ἠρέμησεν, ἀλλ᾿ αὐτίκα μόνη έδραμεν ἐπὶ τὴ νημεῖον, σκοτίας ἔτι οὔσης, προσδοκῶσα κεκλεισμένον εὑρεῖν αὐτό· θεασαμένη δὲ τὸν λίθον ἡρμένον ἐκ τοῦ μνημείου, οὐδὲν μὲν άνεμνήσθη τῶν προγεγενημένων, ὡς ἀποδοκι μασθείσης τῆς περὶ αὐτῶν ἀπαγγελίας ὑπὸ τῶν μαθητῶν· ὑπέλαβε δὲ μετατεθέν τὸ σῶμα παρὰ τοῦ Ἰωσὴφ εἰς τόπον ἀσφαλέσερον. Τρέχει οὖν, καὶ ἔρχεται πρὸς Σίμωνα Πέτρον, καὶ πρὸς τὸν ἄλλον μαθητήν, ὃν ἐφίλει ὁ Ἰησοῦς, καὶ λέγει αυτ τοῖς· Πραν τὸν Κύριον ἐκ τοῦ μνημείου, καὶ οὐκ οἴδαμεν ποῦ ἔθηκαν αὐτόν. Καὶ τὰ ἑξῆς γεγόνασιν, ὡς ὁ Ιωάννης έγραψε. Δέδειχται τοίνυν αρμονία μία παρὰ πᾶσι τοῖς εὐαγγελισταῖς, καὶ σῶμα τῆς ἱστορίας ἐν οἷα rebus scilicet convenienti ordine enarratis. Quod τῶν ῥητῶν κατὰ τὴν προσήκουσαν τάξιν ἑρμηνευenim hic evangelista præteriit, hoc ille ita divina disponente gratia dixit, ut etiam hinc manifestum esse possit, quod non ex composito aut pacto scripserint. Vers. 16. Undecim vero - - Galileam. Non statim abierunt in Galilæam, siquidem in ipso die quo οι Luc. χχιν, 9. es Ibid. 10. *ª Matth. xxviii, 1. or Juan. xx. 1 seqq. • Ibid. 2 seqq. θέντων. Ο γὰρ οὗτος παρῆκεν ὁ εὐαγγελιστής, τοῦτο ἐκεῖνος εἶπεν· οὕτω τῆς θείας χάριτος οικονομησάσης, ἵνα κἀντεῦθεν εἴη δῆλον, ὡς οὐκ ἐκ συνθήμα τος ἔγραψαν. Οἱ δὲ ἔνδεκα Γαλιλαίαν. Οὐκ εὐθὺς ἐπορεύθησαν. Καὶ γὰρ ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ, καθ' ἣν ἀνέστη * Marc. χνι. •* Luc. xxiv, 10. ** ibid. 11'. 'H, abest A. Kai, addit A. Μαρίας, abest Δ. Variæ lectiones et notæ. Μή, omittit Β. Περὶ αὐτόν Α. Μετατεθεῖναι Α.

CAP. XXVIII. ἐκ νεκρῶν, ὤφθη αὐτοῖς, οὖσιν ἔτι ἐν Ἱερου- resurrexit a mortuis visus est eis, cum essent σαλήμ. Καὶ τοῦτο ἐμφαίνουσι μὲν καὶ Μάρκος καὶ Λουκᾶς. Φανερώτερον δὲ τούτων ἱστόρησε, Ἰωάννης. Μετὰ γὰρ τὸ ὑποστρέψαι πρὸς αὐτοὺς Μαρίαν τὴν Μαγδαληνὴν, φησὶν ὅτι οὔσης ἐψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων, καὶ τῶν θυρών κεκλεισμένων, ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταὶ συνηθροισμένοι διὰ τὸν φόβον των Ιουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον, καὶ λέγει αὐτοῖς, Εἰρήνη ὑμῖν. Καὶ τοῦτο εἰπὼν, ἔδειξεν αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τὴν πλευρὰν Κύριον, καὶ τὰ ἑξῆς. Δῆλον οὖν, ὅτι ὕστερον ἐπορεύθησαν εἰς τὴν Γαλι λαίαν. Οὐκ ἐψεύσατο δὲ, καθὼς ἀνοήτως ἔλεγεν ὁ παραβάτης Ἰουλιανός, ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ μὲν ὀφθῆ καὶ τοῖς μαθηταῖς ἐπαγγειλάμενος, ἐν Ἱεροσολύμοις δὲ τούτοις ὀφθείς· ἀλλ᾽ ἐπλήρωσε· μὲν καὶ τὴν τοιαύτην ἐπαγγελίαν, ὀφθεὶς αὐτοῖς ὕστερον ἐν τῇ Γαλιλαία· ἐδωρήσατο δὲ καὶ ἑτέραν χάριν, προεμφα νισθεὶς αὐτοῖς ἐν Ἱεροσολύμοις, ἵνα καὶ τὴν λύπην αὐτῶν λύσῃ, καὶ βεβαιώσῃ τοὺς λόγους τῶν γυναικῶν, καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἰδόντων αὐτὸν ἐγηγερμένον. Ὁ μὲν οὖν Ματθαῖος παρῆκε τὰ μέχρι τοῦ πορευθῆναι τοὺς μαθητὲς εἰς τὴν Γαλιλαίαν· οἱ δ᾽ ἄλλοι εὐαγγελισταὶ καὶ ταῦτα συνέγραψαν· Μάρκος μὲν ἐπιτομότερον· Λουκᾶς δὲ, πλατύτερον· Ἰωάν νης δὲ, διεξοδικώτερον. adbuc llierosolymis. Et hoc aane Marcus et Lucas ostendunt"; manifestius tamen his scripsit Joannes. Postquam enim ad discipulos reversa esset Maria Magdalene, ait: Cum exsel sero die illo qui eral unus Sabbatorum, et fores essent clausæ, ubi erant discipuli congregati, propter metum Judæorum: venit Jesus, stetitque in medio, et ait illis: Pax vobis. Cumque hoc dixisset, ostendit eis manus ac latus suum. Gavisi sunt ergo discipuli viso Domino '. αὐτοῦ. Ἐχάρησαν οὖν οἱ μαθηταὶ ἰδόντες τὸν η Εἰς - Ἰησοῦς. Οὗ ἐτάξατο αὐτοῖς, ἀντὶ τοῦ, Οπου ἐνετείλατο αὐτοῖ; διὰ τῶν γυναικῶν, ὡς προείρηται, πορευθῆναι· ἢ ὅπου ὑπέσχετο αὐτοῖς, ὅτε εἶπε, Μετὰ τὸ ἐγερθῆναι με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. Καὶ μὴν εἰς τὴν Γαλιλαίαν ἐτάξατο αὐτοῖς πορευθῆναι, περὶ δὲ τοῦ ὄρους οὐδὲν ἀναγέγραπται. Πλήν εἰκὸς ἢ εἰπεῖν αὐτοῖς, ἢ μηνύσαι καὶ περὶ τούτου διὰ τῶν γυναικῶν, εἰ καὶ μὴ ἀναγέγραπται. Αλλως τε δὲ καὶ σύνηθες αὐτοῖς ἦν ἐκεῖνο τὸ ὄρος. Ἐκεῖ γὰρ μάλιστα διὰ τὴν ἡσυχίαν ηὐλίζοντο. Καὶ ἰδόντες προέλαβε γάρ. αὐτῷ. Ιδόντες αὐτὸν, ἐκεῖ· Οἱ δὲ ἐδίστασαν. Τινὲς δὲ αὐτῶν ἐδίστασαν περὶ αὐτοῦ, φοβούμενοι την πλάνην. Χρὴ δὲ μὴ ζητεῖν, τίνες ἦσαν οὗτοι· σεσιώπηνται γάρ μόνον δὲ γινώσκειν, ὅτι καὶ οὗτοι προσελθόντος αὐτοῖς ἐδε βαιώθησαν. Καὶ ἐπὶ γῆς. Εδόθη μοι, φησίν, ὡς ἀνθρώπῳ, ἣν εἶχον, ὡς Θεός. Πορευθέντες Εθνη. Τῇ δοθείσῃ μοι έξου· σία θαῤῥοῦντες.Πάντα δὲ τὰ ἔθνη εἰπὼν, καὶ τὸ τῶν Ἑβραίων γένος ἐδήλωσε. Καὶ παρὰ τῷ Μάρκῳ Manifestum est itaque, quod postmodum abierunt in Galil:eam. Non autem mentitus est Christus, quod stulte dixit Apostata Julianus, quasi proiniserit se in Galilaea videndum esse, et Hierosolymis se eis videndum præbuerit. Sed et hoc complevit promissum, visus ab eis postmodum in Galilæa; donavit autem et alteram gratiaın, prius eis apparens Hierosolymis, ut et mororem eorum solveret, et mulierum verba confirmaret, aliorumque, qui eum viderant postquam resurrexerat. Matthæus ergo præteriit ea quæ acciderunt donec abirent discipuli in Galilzam; cæteri vero evangelista etiam illa conscripserunt; Marcus quidem brevius; Lucas autem latius; Joannes vero adhuc fusius. Vers. 16. In - Jesus. In quo constituit eis, hoc est, Ubi per mulieres præcepit eis ut proficiscerentur, sicut prædictum est; vel ubi promisit eis quando dixit: Postquam autem resurrexero, precedam vos in Galilæam³. Atqui in Galilæam quidem constituit illis ut abirent'; de monte vero nihil scriptum est. Verisimile est tainen et de hoc vel dixisse illis, vel nunc per mulieres significasse, quanquam scriptum non sit. Præterea familiaris etiam illis erat mons iste; ibi enim propter quietem maxime versabantur. Vers. 16. Cumque vidissent eum. Cum vidissent illum ibi: eos enim ibidem præcesserat. Vers. 17. Quidam vero dubitaverunt. Quidam vero eorumn dubitaverunt de ipso, timentes errorem. Non autem quærere oportet quinam bi fuerint; nam silentio præteriti sunt. Sed scire tantum oportet, quod et hi, cum accessisset ad ipsos Jesus, confirmati sunt. Vers. 18. Ει tanquam homini, quam Deus, in terra. Data est mihi, inquit, potestas quam habebam tan- Vers. 19. Euntes gentes. In data mihi potestate fduciam habentes. Dicens autem: Omnes gentes, etiam Hebræorum genus significavit. Siquidem * Marc. xvi, 14; Luc. xxiv, 36. ' Joan. xx, 19, 20. *Matth. xxvi, 32. Variæ lectiones et notæ. Συνηγμένοι, pro συνηθροισμένοι. A, recte. Horum loca modo notata sunt. Ὅτι interponit 4. Mév, interponit A. Προσελθόντες A, male. Προσελθόντος, δηλαδή, τοῦ Ἰησοῦ αὐτοῖς. Δέ, omittit A.

CAP. XXVIII. ἐκ νεκρῶν, ὤφθη αὐτοῖς, οὖσιν ἔτι ἐν Ἱερου- resurrexit a mortuis visus est eis, cum essent σαλήμ. Καὶ τοῦτο ἐμφαίνουσι μὲν καὶ Μάρκος καὶ Λουκᾶς. Φανερώτερον δὲ τούτων ἱστόρησε, Ἰωάννης. Μετὰ γὰρ τὸ ὑποστρέψαι πρὸς αὐτοὺς Μαρίαν τὴν Μαγδαληνὴν, φησὶν ὅτι οὔσης ἐψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων, καὶ τῶν θυρών κεκλεισμένων, ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταὶ συνηθροισμένοι διὰ τὸν φόβον των Ιουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον, καὶ λέγει αὐτοῖς, Εἰρήνη ὑμῖν. Καὶ τοῦτο εἰπὼν, ἔδειξεν αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τὴν πλευρὰν Κύριον, καὶ τὰ ἑξῆς. Δῆλον οὖν, ὅτι ὕστερον ἐπορεύθησαν εἰς τὴν Γαλι λαίαν. Οὐκ ἐψεύσατο δὲ, καθὼς ἀνοήτως ἔλεγεν ὁ παραβάτης Ἰουλιανός, ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ μὲν ὀφθῆ καὶ τοῖς μαθηταῖς ἐπαγγειλάμενος, ἐν Ἱεροσολύμοις δὲ τούτοις ὀφθείς· ἀλλ᾽ ἐπλήρωσε· μὲν καὶ τὴν τοιαύτην ἐπαγγελίαν, ὀφθεὶς αὐτοῖς ὕστερον ἐν τῇ Γαλιλαία· ἐδωρήσατο δὲ καὶ ἑτέραν χάριν, προεμφα νισθεὶς αὐτοῖς ἐν Ἱεροσολύμοις, ἵνα καὶ τὴν λύπην αὐτῶν λύσῃ, καὶ βεβαιώσῃ τοὺς λόγους τῶν γυναικῶν, καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἰδόντων αὐτὸν ἐγηγερμένον. Ὁ μὲν οὖν Ματθαῖος παρῆκε τὰ μέχρι τοῦ πορευθῆναι τοὺς μαθητὲς εἰς τὴν Γαλιλαίαν· οἱ δ᾽ ἄλλοι εὐαγγελισταὶ καὶ ταῦτα συνέγραψαν· Μάρκος μὲν ἐπιτομότερον· Λουκᾶς δὲ, πλατύτερον· Ἰωάν νης δὲ, διεξοδικώτερον. adbuc llierosolymis. Et hoc aane Marcus et Lucas ostendunt"; manifestius tamen his scripsit Joannes. Postquam enim ad discipulos reversa esset Maria Magdalene, ait: Cum exsel sero die illo qui eral unus Sabbatorum, et fores essent clausæ, ubi erant discipuli congregati, propter metum Judæorum: venit Jesus, stetitque in medio, et ait illis: Pax vobis. Cumque hoc dixisset, ostendit eis manus ac latus suum. Gavisi sunt ergo discipuli viso Domino '. αὐτοῦ. Ἐχάρησαν οὖν οἱ μαθηταὶ ἰδόντες τὸν η Εἰς - Ἰησοῦς. Οὗ ἐτάξατο αὐτοῖς, ἀντὶ τοῦ, Οπου ἐνετείλατο αὐτοῖ; διὰ τῶν γυναικῶν, ὡς προείρηται, πορευθῆναι· ἢ ὅπου ὑπέσχετο αὐτοῖς, ὅτε εἶπε, Μετὰ τὸ ἐγερθῆναι με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. Καὶ μὴν εἰς τὴν Γαλιλαίαν ἐτάξατο αὐτοῖς πορευθῆναι, περὶ δὲ τοῦ ὄρους οὐδὲν ἀναγέγραπται. Πλήν εἰκὸς ἢ εἰπεῖν αὐτοῖς, ἢ μηνύσαι καὶ περὶ τούτου διὰ τῶν γυναικῶν, εἰ καὶ μὴ ἀναγέγραπται. Αλλως τε δὲ καὶ σύνηθες αὐτοῖς ἦν ἐκεῖνο τὸ ὄρος. Ἐκεῖ γὰρ μάλιστα διὰ τὴν ἡσυχίαν ηὐλίζοντο. Καὶ ἰδόντες προέλαβε γάρ. αὐτῷ. Ιδόντες αὐτὸν, ἐκεῖ· Οἱ δὲ ἐδίστασαν. Τινὲς δὲ αὐτῶν ἐδίστασαν περὶ αὐτοῦ, φοβούμενοι την πλάνην. Χρὴ δὲ μὴ ζητεῖν, τίνες ἦσαν οὗτοι· σεσιώπηνται γάρ μόνον δὲ γινώσκειν, ὅτι καὶ οὗτοι προσελθόντος αὐτοῖς ἐδε βαιώθησαν. Καὶ ἐπὶ γῆς. Εδόθη μοι, φησίν, ὡς ἀνθρώπῳ, ἣν εἶχον, ὡς Θεός. Πορευθέντες Εθνη. Τῇ δοθείσῃ μοι έξου· σία θαῤῥοῦντες.Πάντα δὲ τὰ ἔθνη εἰπὼν, καὶ τὸ τῶν Ἑβραίων γένος ἐδήλωσε. Καὶ παρὰ τῷ Μάρκῳ Manifestum est itaque, quod postmodum abierunt in Galil:eam. Non autem mentitus est Christus, quod stulte dixit Apostata Julianus, quasi proiniserit se in Galilaea videndum esse, et Hierosolymis se eis videndum præbuerit. Sed et hoc complevit promissum, visus ab eis postmodum in Galilæa; donavit autem et alteram gratiaın, prius eis apparens Hierosolymis, ut et mororem eorum solveret, et mulierum verba confirmaret, aliorumque, qui eum viderant postquam resurrexerat. Matthæus ergo præteriit ea quæ acciderunt donec abirent discipuli in Galilzam; cæteri vero evangelista etiam illa conscripserunt; Marcus quidem brevius; Lucas autem latius; Joannes vero adhuc fusius. Vers. 16. In - Jesus. In quo constituit eis, hoc est, Ubi per mulieres præcepit eis ut proficiscerentur, sicut prædictum est; vel ubi promisit eis quando dixit: Postquam autem resurrexero, precedam vos in Galilæam³. Atqui in Galilæam quidem constituit illis ut abirent'; de monte vero nihil scriptum est. Verisimile est tainen et de hoc vel dixisse illis, vel nunc per mulieres significasse, quanquam scriptum non sit. Præterea familiaris etiam illis erat mons iste; ibi enim propter quietem maxime versabantur. Vers. 16. Cumque vidissent eum. Cum vidissent illum ibi: eos enim ibidem præcesserat. Vers. 17. Quidam vero dubitaverunt. Quidam vero eorumn dubitaverunt de ipso, timentes errorem. Non autem quærere oportet quinam bi fuerint; nam silentio præteriti sunt. Sed scire tantum oportet, quod et hi, cum accessisset ad ipsos Jesus, confirmati sunt. Vers. 18. Ει tanquam homini, quam Deus, in terra. Data est mihi, inquit, potestas quam habebam tan- Vers. 19. Euntes gentes. In data mihi potestate fduciam habentes. Dicens autem: Omnes gentes, etiam Hebræorum genus significavit. Siquidem * Marc. xvi, 14; Luc. xxiv, 36. ' Joan. xx, 19, 20. *Matth. xxvi, 32. Variæ lectiones et notæ. Συνηγμένοι, pro συνηθροισμένοι. A, recte. Horum loca modo notata sunt. Ὅτι interponit 4. Mév, interponit A. Προσελθόντες A, male. Προσελθόντος, δηλαδή, τοῦ Ἰησοῦ αὐτοῖς. Δέ, omittit A.

CAP. XXVIII. ἐκ νεκρῶν, ὤφθη αὐτοῖς, οὖσιν ἔτι ἐν Ἱερου- resurrexit a mortuis visus est eis, cum essent σαλήμ. Καὶ τοῦτο ἐμφαίνουσι μὲν καὶ Μάρκος καὶ Λουκᾶς. Φανερώτερον δὲ τούτων ἱστόρησε, Ἰωάννης. Μετὰ γὰρ τὸ ὑποστρέψαι πρὸς αὐτοὺς Μαρίαν τὴν Μαγδαληνὴν, φησὶν ὅτι οὔσης ἐψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων, καὶ τῶν θυρών κεκλεισμένων, ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταὶ συνηθροισμένοι διὰ τὸν φόβον των Ιουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον, καὶ λέγει αὐτοῖς, Εἰρήνη ὑμῖν. Καὶ τοῦτο εἰπὼν, ἔδειξεν αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τὴν πλευρὰν Κύριον, καὶ τὰ ἑξῆς. Δῆλον οὖν, ὅτι ὕστερον ἐπορεύθησαν εἰς τὴν Γαλι λαίαν. Οὐκ ἐψεύσατο δὲ, καθὼς ἀνοήτως ἔλεγεν ὁ παραβάτης Ἰουλιανός, ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ μὲν ὀφθῆ καὶ τοῖς μαθηταῖς ἐπαγγειλάμενος, ἐν Ἱεροσολύμοις δὲ τούτοις ὀφθείς· ἀλλ᾽ ἐπλήρωσε· μὲν καὶ τὴν τοιαύτην ἐπαγγελίαν, ὀφθεὶς αὐτοῖς ὕστερον ἐν τῇ Γαλιλαία· ἐδωρήσατο δὲ καὶ ἑτέραν χάριν, προεμφα νισθεὶς αὐτοῖς ἐν Ἱεροσολύμοις, ἵνα καὶ τὴν λύπην αὐτῶν λύσῃ, καὶ βεβαιώσῃ τοὺς λόγους τῶν γυναικῶν, καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἰδόντων αὐτὸν ἐγηγερμένον. Ὁ μὲν οὖν Ματθαῖος παρῆκε τὰ μέχρι τοῦ πορευθῆναι τοὺς μαθητὲς εἰς τὴν Γαλιλαίαν· οἱ δ᾽ ἄλλοι εὐαγγελισταὶ καὶ ταῦτα συνέγραψαν· Μάρκος μὲν ἐπιτομότερον· Λουκᾶς δὲ, πλατύτερον· Ἰωάν νης δὲ, διεξοδικώτερον. adbuc llierosolymis. Et hoc aane Marcus et Lucas ostendunt"; manifestius tamen his scripsit Joannes. Postquam enim ad discipulos reversa esset Maria Magdalene, ait: Cum exsel sero die illo qui eral unus Sabbatorum, et fores essent clausæ, ubi erant discipuli congregati, propter metum Judæorum: venit Jesus, stetitque in medio, et ait illis: Pax vobis. Cumque hoc dixisset, ostendit eis manus ac latus suum. Gavisi sunt ergo discipuli viso Domino '. αὐτοῦ. Ἐχάρησαν οὖν οἱ μαθηταὶ ἰδόντες τὸν η Εἰς - Ἰησοῦς. Οὗ ἐτάξατο αὐτοῖς, ἀντὶ τοῦ, Οπου ἐνετείλατο αὐτοῖ; διὰ τῶν γυναικῶν, ὡς προείρηται, πορευθῆναι· ἢ ὅπου ὑπέσχετο αὐτοῖς, ὅτε εἶπε, Μετὰ τὸ ἐγερθῆναι με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. Καὶ μὴν εἰς τὴν Γαλιλαίαν ἐτάξατο αὐτοῖς πορευθῆναι, περὶ δὲ τοῦ ὄρους οὐδὲν ἀναγέγραπται. Πλήν εἰκὸς ἢ εἰπεῖν αὐτοῖς, ἢ μηνύσαι καὶ περὶ τούτου διὰ τῶν γυναικῶν, εἰ καὶ μὴ ἀναγέγραπται. Αλλως τε δὲ καὶ σύνηθες αὐτοῖς ἦν ἐκεῖνο τὸ ὄρος. Ἐκεῖ γὰρ μάλιστα διὰ τὴν ἡσυχίαν ηὐλίζοντο. Καὶ ἰδόντες προέλαβε γάρ. αὐτῷ. Ιδόντες αὐτὸν, ἐκεῖ· Οἱ δὲ ἐδίστασαν. Τινὲς δὲ αὐτῶν ἐδίστασαν περὶ αὐτοῦ, φοβούμενοι την πλάνην. Χρὴ δὲ μὴ ζητεῖν, τίνες ἦσαν οὗτοι· σεσιώπηνται γάρ μόνον δὲ γινώσκειν, ὅτι καὶ οὗτοι προσελθόντος αὐτοῖς ἐδε βαιώθησαν. Καὶ ἐπὶ γῆς. Εδόθη μοι, φησίν, ὡς ἀνθρώπῳ, ἣν εἶχον, ὡς Θεός. Πορευθέντες Εθνη. Τῇ δοθείσῃ μοι έξου· σία θαῤῥοῦντες.Πάντα δὲ τὰ ἔθνη εἰπὼν, καὶ τὸ τῶν Ἑβραίων γένος ἐδήλωσε. Καὶ παρὰ τῷ Μάρκῳ Manifestum est itaque, quod postmodum abierunt in Galil:eam. Non autem mentitus est Christus, quod stulte dixit Apostata Julianus, quasi proiniserit se in Galilaea videndum esse, et Hierosolymis se eis videndum præbuerit. Sed et hoc complevit promissum, visus ab eis postmodum in Galilæa; donavit autem et alteram gratiaın, prius eis apparens Hierosolymis, ut et mororem eorum solveret, et mulierum verba confirmaret, aliorumque, qui eum viderant postquam resurrexerat. Matthæus ergo præteriit ea quæ acciderunt donec abirent discipuli in Galilzam; cæteri vero evangelista etiam illa conscripserunt; Marcus quidem brevius; Lucas autem latius; Joannes vero adhuc fusius. Vers. 16. In - Jesus. In quo constituit eis, hoc est, Ubi per mulieres præcepit eis ut proficiscerentur, sicut prædictum est; vel ubi promisit eis quando dixit: Postquam autem resurrexero, precedam vos in Galilæam³. Atqui in Galilæam quidem constituit illis ut abirent'; de monte vero nihil scriptum est. Verisimile est tainen et de hoc vel dixisse illis, vel nunc per mulieres significasse, quanquam scriptum non sit. Præterea familiaris etiam illis erat mons iste; ibi enim propter quietem maxime versabantur. Vers. 16. Cumque vidissent eum. Cum vidissent illum ibi: eos enim ibidem præcesserat. Vers. 17. Quidam vero dubitaverunt. Quidam vero eorumn dubitaverunt de ipso, timentes errorem. Non autem quærere oportet quinam bi fuerint; nam silentio præteriti sunt. Sed scire tantum oportet, quod et hi, cum accessisset ad ipsos Jesus, confirmati sunt. Vers. 18. Ει tanquam homini, quam Deus, in terra. Data est mihi, inquit, potestas quam habebam tan- Vers. 19. Euntes gentes. In data mihi potestate fduciam habentes. Dicens autem: Omnes gentes, etiam Hebræorum genus significavit. Siquidem * Marc. xvi, 14; Luc. xxiv, 36. ' Joan. xx, 19, 20. *Matth. xxvi, 32. Variæ lectiones et notæ. Συνηγμένοι, pro συνηθροισμένοι. A, recte. Horum loca modo notata sunt. Ὅτι interponit 4. Mév, interponit A. Προσελθόντες A, male. Προσελθόντος, δηλαδή, τοῦ Ἰησοῦ αὐτοῖς. Δέ, omittit A.

CAP. XXVIII. ἐκ νεκρῶν, ὤφθη αὐτοῖς, οὖσιν ἔτι ἐν Ἱερου- resurrexit a mortuis visus est eis, cum essent σαλήμ. Καὶ τοῦτο ἐμφαίνουσι μὲν καὶ Μάρκος καὶ Λουκᾶς. Φανερώτερον δὲ τούτων ἱστόρησε, Ἰωάννης. Μετὰ γὰρ τὸ ὑποστρέψαι πρὸς αὐτοὺς Μαρίαν τὴν Μαγδαληνὴν, φησὶν ὅτι οὔσης ἐψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων, καὶ τῶν θυρών κεκλεισμένων, ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταὶ συνηθροισμένοι διὰ τὸν φόβον των Ιουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον, καὶ λέγει αὐτοῖς, Εἰρήνη ὑμῖν. Καὶ τοῦτο εἰπὼν, ἔδειξεν αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τὴν πλευρὰν Κύριον, καὶ τὰ ἑξῆς. Δῆλον οὖν, ὅτι ὕστερον ἐπορεύθησαν εἰς τὴν Γαλι λαίαν. Οὐκ ἐψεύσατο δὲ, καθὼς ἀνοήτως ἔλεγεν ὁ παραβάτης Ἰουλιανός, ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ μὲν ὀφθῆ καὶ τοῖς μαθηταῖς ἐπαγγειλάμενος, ἐν Ἱεροσολύμοις δὲ τούτοις ὀφθείς· ἀλλ᾽ ἐπλήρωσε· μὲν καὶ τὴν τοιαύτην ἐπαγγελίαν, ὀφθεὶς αὐτοῖς ὕστερον ἐν τῇ Γαλιλαία· ἐδωρήσατο δὲ καὶ ἑτέραν χάριν, προεμφα νισθεὶς αὐτοῖς ἐν Ἱεροσολύμοις, ἵνα καὶ τὴν λύπην αὐτῶν λύσῃ, καὶ βεβαιώσῃ τοὺς λόγους τῶν γυναικῶν, καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἰδόντων αὐτὸν ἐγηγερμένον. Ὁ μὲν οὖν Ματθαῖος παρῆκε τὰ μέχρι τοῦ πορευθῆναι τοὺς μαθητὲς εἰς τὴν Γαλιλαίαν· οἱ δ᾽ ἄλλοι εὐαγγελισταὶ καὶ ταῦτα συνέγραψαν· Μάρκος μὲν ἐπιτομότερον· Λουκᾶς δὲ, πλατύτερον· Ἰωάν νης δὲ, διεξοδικώτερον. adbuc llierosolymis. Et hoc aane Marcus et Lucas ostendunt"; manifestius tamen his scripsit Joannes. Postquam enim ad discipulos reversa esset Maria Magdalene, ait: Cum exsel sero die illo qui eral unus Sabbatorum, et fores essent clausæ, ubi erant discipuli congregati, propter metum Judæorum: venit Jesus, stetitque in medio, et ait illis: Pax vobis. Cumque hoc dixisset, ostendit eis manus ac latus suum. Gavisi sunt ergo discipuli viso Domino '. αὐτοῦ. Ἐχάρησαν οὖν οἱ μαθηταὶ ἰδόντες τὸν η Εἰς - Ἰησοῦς. Οὗ ἐτάξατο αὐτοῖς, ἀντὶ τοῦ, Οπου ἐνετείλατο αὐτοῖ; διὰ τῶν γυναικῶν, ὡς προείρηται, πορευθῆναι· ἢ ὅπου ὑπέσχετο αὐτοῖς, ὅτε εἶπε, Μετὰ τὸ ἐγερθῆναι με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. Καὶ μὴν εἰς τὴν Γαλιλαίαν ἐτάξατο αὐτοῖς πορευθῆναι, περὶ δὲ τοῦ ὄρους οὐδὲν ἀναγέγραπται. Πλήν εἰκὸς ἢ εἰπεῖν αὐτοῖς, ἢ μηνύσαι καὶ περὶ τούτου διὰ τῶν γυναικῶν, εἰ καὶ μὴ ἀναγέγραπται. Αλλως τε δὲ καὶ σύνηθες αὐτοῖς ἦν ἐκεῖνο τὸ ὄρος. Ἐκεῖ γὰρ μάλιστα διὰ τὴν ἡσυχίαν ηὐλίζοντο. Καὶ ἰδόντες προέλαβε γάρ. αὐτῷ. Ιδόντες αὐτὸν, ἐκεῖ· Οἱ δὲ ἐδίστασαν. Τινὲς δὲ αὐτῶν ἐδίστασαν περὶ αὐτοῦ, φοβούμενοι την πλάνην. Χρὴ δὲ μὴ ζητεῖν, τίνες ἦσαν οὗτοι· σεσιώπηνται γάρ μόνον δὲ γινώσκειν, ὅτι καὶ οὗτοι προσελθόντος αὐτοῖς ἐδε βαιώθησαν. Καὶ ἐπὶ γῆς. Εδόθη μοι, φησίν, ὡς ἀνθρώπῳ, ἣν εἶχον, ὡς Θεός. Πορευθέντες Εθνη. Τῇ δοθείσῃ μοι έξου· σία θαῤῥοῦντες.Πάντα δὲ τὰ ἔθνη εἰπὼν, καὶ τὸ τῶν Ἑβραίων γένος ἐδήλωσε. Καὶ παρὰ τῷ Μάρκῳ Manifestum est itaque, quod postmodum abierunt in Galil:eam. Non autem mentitus est Christus, quod stulte dixit Apostata Julianus, quasi proiniserit se in Galilaea videndum esse, et Hierosolymis se eis videndum præbuerit. Sed et hoc complevit promissum, visus ab eis postmodum in Galilæa; donavit autem et alteram gratiaın, prius eis apparens Hierosolymis, ut et mororem eorum solveret, et mulierum verba confirmaret, aliorumque, qui eum viderant postquam resurrexerat. Matthæus ergo præteriit ea quæ acciderunt donec abirent discipuli in Galilzam; cæteri vero evangelista etiam illa conscripserunt; Marcus quidem brevius; Lucas autem latius; Joannes vero adhuc fusius. Vers. 16. In - Jesus. In quo constituit eis, hoc est, Ubi per mulieres præcepit eis ut proficiscerentur, sicut prædictum est; vel ubi promisit eis quando dixit: Postquam autem resurrexero, precedam vos in Galilæam³. Atqui in Galilæam quidem constituit illis ut abirent'; de monte vero nihil scriptum est. Verisimile est tainen et de hoc vel dixisse illis, vel nunc per mulieres significasse, quanquam scriptum non sit. Præterea familiaris etiam illis erat mons iste; ibi enim propter quietem maxime versabantur. Vers. 16. Cumque vidissent eum. Cum vidissent illum ibi: eos enim ibidem præcesserat. Vers. 17. Quidam vero dubitaverunt. Quidam vero eorumn dubitaverunt de ipso, timentes errorem. Non autem quærere oportet quinam bi fuerint; nam silentio præteriti sunt. Sed scire tantum oportet, quod et hi, cum accessisset ad ipsos Jesus, confirmati sunt. Vers. 18. Ει tanquam homini, quam Deus, in terra. Data est mihi, inquit, potestas quam habebam tan- Vers. 19. Euntes gentes. In data mihi potestate fduciam habentes. Dicens autem: Omnes gentes, etiam Hebræorum genus significavit. Siquidem * Marc. xvi, 14; Luc. xxiv, 36. ' Joan. xx, 19, 20. *Matth. xxvi, 32. Variæ lectiones et notæ. Συνηγμένοι, pro συνηθροισμένοι. A, recte. Horum loca modo notata sunt. Ὅτι interponit 4. Mév, interponit A. Προσελθόντες A, male. Προσελθόντος, δηλαδή, τοῦ Ἰησοῦ αὐτοῖς. Δέ, omittit A.

apud Marcum dixit eis manifestius: Euntes in γὰρ φανερώτερον ειπεν αὐτοῖς: Πορευθέντες εἰς τὸν mundum universum prædicate Evangelium omni creatura. Apud Lucam vero adbuc expressius ait, Prædicari nomine ejus penitentiam ac remissionem peccatorum in omnes gentes, facto ab Hierosolymis initio *. Non enim meminit Dominus malorum, eorum qui resipiscunt. Siquidem postquam a mortuis résurrexit, et discipulos allocutus est, non solum mentionem non fecit de malis, quæ a Judæis passus est, sed ne Petro quidem exprobravit negationem, aut fugam cæteris discipulis. κόσμον άπαντα, κηρύξατε τὸ Εὐαγγέλιον πάση τῇ κρίσει. Καὶ παρὰ τῷ Λουκᾷ δὲ ἔτι ἐκδηλότερον εἴρηκε, κηρυχθῆναι ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ μετάνοιαν καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν εἰς πάντα τὰ ἔθνη, άρξάμενον ἀπὸ Ἱερουσαλήμ. Δεσπότης γάρ ἐστιν ἀμνησίκακος τοῖς μετανοοῦσιν. Ἐπεὶ καὶ ἀναστάς ἐκ νεκρῶν, καὶ τοῖς μαθηταῖς ἐντυχών, οὐ μόνον οὐκ ἐμνημόνευσεν, ὧν πέπονθεν ὑπὸ Ἰουδαίων, ἀλλ' οὔτε τῷ Πέτρῳ τὴν ἄρνησιν ὠνείδισεν, οὔτε τοῖς ἄλλοις μαθηταῖς τὴν φυγήν. Βαπτίζοντες Spiritus sancti. Hoc Vers. 19. Baptizantes præceptum de baptismo est ac dogmatibus. Unum nomen trium, denotat unam sanctæ Trinitatis naturam. Nomen autem, puta, qui est vel Dous, vel aliud ineffabile, ideo etiam in nomine Vnium dicunt qui baptizant, nullo in specie addito. Vers. 20. Docentes vobis. Hoc rursum præceplum de conversatione est. Neque enim sulciunt ad salutem baptismus et dogmata, nisi etiam Deo digna conversatio accedat. Vers. 20. Et ecce - diebus. Majorem eis adjiciens fiduciam, dixit: Et ecce ego vobiscum sum, cooperans, impedimenta complanans, ac`servans Vers. 20. Usque saculi. + Hoc dixit, non quod post hoc non sit cum eis futurus, sed quod non codem modo, futurus, sed excelsius ac Deo congruentiori modo quam nunc. Iloc ostendit, quod non solum cum discipulis qui tunc erant, sed cum his etiam qui illos erant secuturi, futurus esset. Neque enim apostoli usque ad sæculi consummationem erant permansuri, sed mediantibus iis qui tunc erant, etiam illis qui postmodum futuri essent, hanc promisit gratiam, tanquam uni corpori cum omnibus loquens fidelibus. Non est autem statim assumptus in coelum, sed post aliquantum temporis, sicut ex aliis evangelistis licet cognoscere. Etenim a resurrectione ejus, usque ad assumptionem, per quadraginta dies permansit, apparens discipulis, et cum eis convertans; deinde ab uno monte (p) qui in Judza erat, et dicebatur mons Olivarum, assumptus est, veluti narrat liber Apostolicarum actionum *. Detur, quæso, nobis digne Evangelio docentibus et conversantibus, tandemque morientibus, ut regnum illud quod per Evangelium perfectis promitti - tur, assequamur, per gratiam perfect ac universa • Marc. xvi, 15. * Luc. xxiv, 47. τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Τοῦτο παραγγελία περὶ βαπτίσματος καὶ δογμάτων. [Εν δὲ ὄνομα τῶν τριῶν, ὑποδηλοῦν τὴν μίαν φύσιν τῆς ἁγίας Τριάδος. Όνομα δέ, ἢ τὸ ῾Ο ὤν, ἢ τὸ Θεός, ἡ ἕτερον ἄῤῥητον. Διὸ καὶ εἰς τὸ όνομα μόνον λέγουσιν οἱ βαπτίζοντες, μηδὲν ἔτερον προστιθέντες.] Διδάσκοντες - ὑμῖν. Τοῦτο πάλιν παραγγελία περὶ πολιτείας. Οὐκ ἀρκεῖ γὰρ τὸ βάπτισμα καὶ τὰ δόγματα πρὸς σωτηρίαν, εἰ μὴ καὶ πολιτεία προσείη. Καὶ ἰδοὺ — ἡμέρας. Πλεῖον θάρσος ἐμβάλλων αὐτ τοῖς, εἶπε· Καὶ ἰδού, εγώ μεθ' ὑμῶν είμι, συμ πράττων, καὶ πᾶν σκώλον ἐξομαλίζων, καὶ φυλάττων ὑμᾶς. Εως -- αἰῶνος. [Τοῦτο εἶπεν, οὐχ ὡς μετὰ τοῦτο οὐκ ἐσόμενος μετ' αὐτῶν, ἀλλ' ὡς οὐχ οὕτως ἐσόμενος, υψηλότερον δὲ καὶ θεοπρεπέστερον ἢ νῦν.] Τοῦτο δὲ δείκνυσιν, ὅτι οὐ μόνον μετὰ τῶν την.- καῦτα μαθητῶν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῶν μετ' αὐτούς ἐστιν. Οὐ γὰρ ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος οἱ ἀπόστολοι μένειν ἔμελλον· ἀλλὰ διὰ τῶν τότε καὶ τοῖς μετὰ ταῦτα τὴν τοιαύτην ἐπηγγείλατο χάριν, ὡς ἑνὶ σώματι διαλεγόμενος πᾶσι τοῖς πιστοῖς. Οὐκ αὐτίκα δὲ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνελήφθη, ἀλλὰ μετά καιρόν τινα, ὡς ἀπὸ τῶν ἄλλων εὐαγγελιστών Εξεστο διαγινώσκειν. Καὶ γὰρ ἀπὸ τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ μέχρι τῆς ἀναλήψεως διὰ τεσσαράκοντα ημε ρῶν ἦν ὀπτανόμενος τοῖς μαθηταῖς, καὶ συναυλιζόμενος· Εἶτα ἀπὸ τοῦ ἐν Ἰουδαίᾳ ὄρους, τοῦ καλουμένου Ελαιώνος, ἀνελήφθη, καθὼς ἡ βίβλος τῶν ἀποστολικῶν Πράξεων διέξεισιν. Εἴη δὲ ἡμῖν, ἀξίως τοῦ Εὐαγγελίου καὶ δογματί ζουσι καὶ πολιτευομένοις καὶ τελειουμένοις τυχεῖν καὶ τῆς διὰ τοῦ Εὐαγγελίου ἐπηγγελμένης βασι λείας τοῖς τελείοις, χάριτι τοῦ παντελείου Βασιλέως * Act. 1, 3, 7. Varie lectiones et notæ. Inclusa in margine habet Α. Εμπόδιον, πρόσπταισμα. Noli conjicere σκολιόν. Σκῶλον babent LXX Exod. x, 7: LVII, 14, et reliqui interpretes. Prov. Σιν. 7. luclusa in inargine habet. A. Eadem in (p) Ab uno monte Uno redundat. fine hujus scholii exhibet Hentenius e margine sui codicis. Ita uterque codex. Εξεισιν Α.

apud Marcum dixit eis manifestius: Euntes in γὰρ φανερώτερον ειπεν αὐτοῖς: Πορευθέντες εἰς τὸν mundum universum prædicate Evangelium omni creatura. Apud Lucam vero adbuc expressius ait, Prædicari nomine ejus penitentiam ac remissionem peccatorum in omnes gentes, facto ab Hierosolymis initio *. Non enim meminit Dominus malorum, eorum qui resipiscunt. Siquidem postquam a mortuis résurrexit, et discipulos allocutus est, non solum mentionem non fecit de malis, quæ a Judæis passus est, sed ne Petro quidem exprobravit negationem, aut fugam cæteris discipulis. κόσμον άπαντα, κηρύξατε τὸ Εὐαγγέλιον πάση τῇ κρίσει. Καὶ παρὰ τῷ Λουκᾷ δὲ ἔτι ἐκδηλότερον εἴρηκε, κηρυχθῆναι ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ μετάνοιαν καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν εἰς πάντα τὰ ἔθνη, άρξάμενον ἀπὸ Ἱερουσαλήμ. Δεσπότης γάρ ἐστιν ἀμνησίκακος τοῖς μετανοοῦσιν. Ἐπεὶ καὶ ἀναστάς ἐκ νεκρῶν, καὶ τοῖς μαθηταῖς ἐντυχών, οὐ μόνον οὐκ ἐμνημόνευσεν, ὧν πέπονθεν ὑπὸ Ἰουδαίων, ἀλλ' οὔτε τῷ Πέτρῳ τὴν ἄρνησιν ὠνείδισεν, οὔτε τοῖς ἄλλοις μαθηταῖς τὴν φυγήν. Βαπτίζοντες Spiritus sancti. Hoc Vers. 19. Baptizantes præceptum de baptismo est ac dogmatibus. Unum nomen trium, denotat unam sanctæ Trinitatis naturam. Nomen autem, puta, qui est vel Dous, vel aliud ineffabile, ideo etiam in nomine Vnium dicunt qui baptizant, nullo in specie addito. Vers. 20. Docentes vobis. Hoc rursum præceplum de conversatione est. Neque enim sulciunt ad salutem baptismus et dogmata, nisi etiam Deo digna conversatio accedat. Vers. 20. Et ecce - diebus. Majorem eis adjiciens fiduciam, dixit: Et ecce ego vobiscum sum, cooperans, impedimenta complanans, ac`servans Vers. 20. Usque saculi. + Hoc dixit, non quod post hoc non sit cum eis futurus, sed quod non codem modo, futurus, sed excelsius ac Deo congruentiori modo quam nunc. Iloc ostendit, quod non solum cum discipulis qui tunc erant, sed cum his etiam qui illos erant secuturi, futurus esset. Neque enim apostoli usque ad sæculi consummationem erant permansuri, sed mediantibus iis qui tunc erant, etiam illis qui postmodum futuri essent, hanc promisit gratiam, tanquam uni corpori cum omnibus loquens fidelibus. Non est autem statim assumptus in coelum, sed post aliquantum temporis, sicut ex aliis evangelistis licet cognoscere. Etenim a resurrectione ejus, usque ad assumptionem, per quadraginta dies permansit, apparens discipulis, et cum eis convertans; deinde ab uno monte (p) qui in Judza erat, et dicebatur mons Olivarum, assumptus est, veluti narrat liber Apostolicarum actionum *. Detur, quæso, nobis digne Evangelio docentibus et conversantibus, tandemque morientibus, ut regnum illud quod per Evangelium perfectis promitti - tur, assequamur, per gratiam perfect ac universa • Marc. xvi, 15. * Luc. xxiv, 47. τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Τοῦτο παραγγελία περὶ βαπτίσματος καὶ δογμάτων. [Εν δὲ ὄνομα τῶν τριῶν, ὑποδηλοῦν τὴν μίαν φύσιν τῆς ἁγίας Τριάδος. Όνομα δέ, ἢ τὸ ῾Ο ὤν, ἢ τὸ Θεός, ἡ ἕτερον ἄῤῥητον. Διὸ καὶ εἰς τὸ όνομα μόνον λέγουσιν οἱ βαπτίζοντες, μηδὲν ἔτερον προστιθέντες.] Διδάσκοντες - ὑμῖν. Τοῦτο πάλιν παραγγελία περὶ πολιτείας. Οὐκ ἀρκεῖ γὰρ τὸ βάπτισμα καὶ τὰ δόγματα πρὸς σωτηρίαν, εἰ μὴ καὶ πολιτεία προσείη. Καὶ ἰδοὺ — ἡμέρας. Πλεῖον θάρσος ἐμβάλλων αὐτ τοῖς, εἶπε· Καὶ ἰδού, εγώ μεθ' ὑμῶν είμι, συμ πράττων, καὶ πᾶν σκώλον ἐξομαλίζων, καὶ φυλάττων ὑμᾶς. Εως -- αἰῶνος. [Τοῦτο εἶπεν, οὐχ ὡς μετὰ τοῦτο οὐκ ἐσόμενος μετ' αὐτῶν, ἀλλ' ὡς οὐχ οὕτως ἐσόμενος, υψηλότερον δὲ καὶ θεοπρεπέστερον ἢ νῦν.] Τοῦτο δὲ δείκνυσιν, ὅτι οὐ μόνον μετὰ τῶν την.- καῦτα μαθητῶν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῶν μετ' αὐτούς ἐστιν. Οὐ γὰρ ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος οἱ ἀπόστολοι μένειν ἔμελλον· ἀλλὰ διὰ τῶν τότε καὶ τοῖς μετὰ ταῦτα τὴν τοιαύτην ἐπηγγείλατο χάριν, ὡς ἑνὶ σώματι διαλεγόμενος πᾶσι τοῖς πιστοῖς. Οὐκ αὐτίκα δὲ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνελήφθη, ἀλλὰ μετά καιρόν τινα, ὡς ἀπὸ τῶν ἄλλων εὐαγγελιστών Εξεστο διαγινώσκειν. Καὶ γὰρ ἀπὸ τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ μέχρι τῆς ἀναλήψεως διὰ τεσσαράκοντα ημε ρῶν ἦν ὀπτανόμενος τοῖς μαθηταῖς, καὶ συναυλιζόμενος· Εἶτα ἀπὸ τοῦ ἐν Ἰουδαίᾳ ὄρους, τοῦ καλουμένου Ελαιώνος, ἀνελήφθη, καθὼς ἡ βίβλος τῶν ἀποστολικῶν Πράξεων διέξεισιν. Εἴη δὲ ἡμῖν, ἀξίως τοῦ Εὐαγγελίου καὶ δογματί ζουσι καὶ πολιτευομένοις καὶ τελειουμένοις τυχεῖν καὶ τῆς διὰ τοῦ Εὐαγγελίου ἐπηγγελμένης βασι λείας τοῖς τελείοις, χάριτι τοῦ παντελείου Βασιλέως * Act. 1, 3, 7. Varie lectiones et notæ. Inclusa in margine habet Α. Εμπόδιον, πρόσπταισμα. Noli conjicere σκολιόν. Σκῶλον babent LXX Exod. x, 7: LVII, 14, et reliqui interpretes. Prov. Σιν. 7. luclusa in inargine habet. A. Eadem in (p) Ab uno monte Uno redundat. fine hujus scholii exhibet Hentenius e margine sui codicis. Ita uterque codex. Εξεισιν Α.

apud Marcum dixit eis manifestius: Euntes in γὰρ φανερώτερον ειπεν αὐτοῖς: Πορευθέντες εἰς τὸν mundum universum prædicate Evangelium omni creatura. Apud Lucam vero adbuc expressius ait, Prædicari nomine ejus penitentiam ac remissionem peccatorum in omnes gentes, facto ab Hierosolymis initio *. Non enim meminit Dominus malorum, eorum qui resipiscunt. Siquidem postquam a mortuis résurrexit, et discipulos allocutus est, non solum mentionem non fecit de malis, quæ a Judæis passus est, sed ne Petro quidem exprobravit negationem, aut fugam cæteris discipulis. κόσμον άπαντα, κηρύξατε τὸ Εὐαγγέλιον πάση τῇ κρίσει. Καὶ παρὰ τῷ Λουκᾷ δὲ ἔτι ἐκδηλότερον εἴρηκε, κηρυχθῆναι ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ μετάνοιαν καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν εἰς πάντα τὰ ἔθνη, άρξάμενον ἀπὸ Ἱερουσαλήμ. Δεσπότης γάρ ἐστιν ἀμνησίκακος τοῖς μετανοοῦσιν. Ἐπεὶ καὶ ἀναστάς ἐκ νεκρῶν, καὶ τοῖς μαθηταῖς ἐντυχών, οὐ μόνον οὐκ ἐμνημόνευσεν, ὧν πέπονθεν ὑπὸ Ἰουδαίων, ἀλλ' οὔτε τῷ Πέτρῳ τὴν ἄρνησιν ὠνείδισεν, οὔτε τοῖς ἄλλοις μαθηταῖς τὴν φυγήν. Βαπτίζοντες Spiritus sancti. Hoc Vers. 19. Baptizantes præceptum de baptismo est ac dogmatibus. Unum nomen trium, denotat unam sanctæ Trinitatis naturam. Nomen autem, puta, qui est vel Dous, vel aliud ineffabile, ideo etiam in nomine Vnium dicunt qui baptizant, nullo in specie addito. Vers. 20. Docentes vobis. Hoc rursum præceplum de conversatione est. Neque enim sulciunt ad salutem baptismus et dogmata, nisi etiam Deo digna conversatio accedat. Vers. 20. Et ecce - diebus. Majorem eis adjiciens fiduciam, dixit: Et ecce ego vobiscum sum, cooperans, impedimenta complanans, ac`servans Vers. 20. Usque saculi. + Hoc dixit, non quod post hoc non sit cum eis futurus, sed quod non codem modo, futurus, sed excelsius ac Deo congruentiori modo quam nunc. Iloc ostendit, quod non solum cum discipulis qui tunc erant, sed cum his etiam qui illos erant secuturi, futurus esset. Neque enim apostoli usque ad sæculi consummationem erant permansuri, sed mediantibus iis qui tunc erant, etiam illis qui postmodum futuri essent, hanc promisit gratiam, tanquam uni corpori cum omnibus loquens fidelibus. Non est autem statim assumptus in coelum, sed post aliquantum temporis, sicut ex aliis evangelistis licet cognoscere. Etenim a resurrectione ejus, usque ad assumptionem, per quadraginta dies permansit, apparens discipulis, et cum eis convertans; deinde ab uno monte (p) qui in Judza erat, et dicebatur mons Olivarum, assumptus est, veluti narrat liber Apostolicarum actionum *. Detur, quæso, nobis digne Evangelio docentibus et conversantibus, tandemque morientibus, ut regnum illud quod per Evangelium perfectis promitti - tur, assequamur, per gratiam perfect ac universa • Marc. xvi, 15. * Luc. xxiv, 47. τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Τοῦτο παραγγελία περὶ βαπτίσματος καὶ δογμάτων. [Εν δὲ ὄνομα τῶν τριῶν, ὑποδηλοῦν τὴν μίαν φύσιν τῆς ἁγίας Τριάδος. Όνομα δέ, ἢ τὸ ῾Ο ὤν, ἢ τὸ Θεός, ἡ ἕτερον ἄῤῥητον. Διὸ καὶ εἰς τὸ όνομα μόνον λέγουσιν οἱ βαπτίζοντες, μηδὲν ἔτερον προστιθέντες.] Διδάσκοντες - ὑμῖν. Τοῦτο πάλιν παραγγελία περὶ πολιτείας. Οὐκ ἀρκεῖ γὰρ τὸ βάπτισμα καὶ τὰ δόγματα πρὸς σωτηρίαν, εἰ μὴ καὶ πολιτεία προσείη. Καὶ ἰδοὺ — ἡμέρας. Πλεῖον θάρσος ἐμβάλλων αὐτ τοῖς, εἶπε· Καὶ ἰδού, εγώ μεθ' ὑμῶν είμι, συμ πράττων, καὶ πᾶν σκώλον ἐξομαλίζων, καὶ φυλάττων ὑμᾶς. Εως -- αἰῶνος. [Τοῦτο εἶπεν, οὐχ ὡς μετὰ τοῦτο οὐκ ἐσόμενος μετ' αὐτῶν, ἀλλ' ὡς οὐχ οὕτως ἐσόμενος, υψηλότερον δὲ καὶ θεοπρεπέστερον ἢ νῦν.] Τοῦτο δὲ δείκνυσιν, ὅτι οὐ μόνον μετὰ τῶν την.- καῦτα μαθητῶν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῶν μετ' αὐτούς ἐστιν. Οὐ γὰρ ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος οἱ ἀπόστολοι μένειν ἔμελλον· ἀλλὰ διὰ τῶν τότε καὶ τοῖς μετὰ ταῦτα τὴν τοιαύτην ἐπηγγείλατο χάριν, ὡς ἑνὶ σώματι διαλεγόμενος πᾶσι τοῖς πιστοῖς. Οὐκ αὐτίκα δὲ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνελήφθη, ἀλλὰ μετά καιρόν τινα, ὡς ἀπὸ τῶν ἄλλων εὐαγγελιστών Εξεστο διαγινώσκειν. Καὶ γὰρ ἀπὸ τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ μέχρι τῆς ἀναλήψεως διὰ τεσσαράκοντα ημε ρῶν ἦν ὀπτανόμενος τοῖς μαθηταῖς, καὶ συναυλιζόμενος· Εἶτα ἀπὸ τοῦ ἐν Ἰουδαίᾳ ὄρους, τοῦ καλουμένου Ελαιώνος, ἀνελήφθη, καθὼς ἡ βίβλος τῶν ἀποστολικῶν Πράξεων διέξεισιν. Εἴη δὲ ἡμῖν, ἀξίως τοῦ Εὐαγγελίου καὶ δογματί ζουσι καὶ πολιτευομένοις καὶ τελειουμένοις τυχεῖν καὶ τῆς διὰ τοῦ Εὐαγγελίου ἐπηγγελμένης βασι λείας τοῖς τελείοις, χάριτι τοῦ παντελείου Βασιλέως * Act. 1, 3, 7. Varie lectiones et notæ. Inclusa in margine habet Α. Εμπόδιον, πρόσπταισμα. Noli conjicere σκολιόν. Σκῶλον babent LXX Exod. x, 7: LVII, 14, et reliqui interpretes. Prov. Σιν. 7. luclusa in inargine habet. A. Eadem in (p) Ab uno monte Uno redundat. fine hujus scholii exhibet Hentenius e margine sui codicis. Ita uterque codex. Εξεισιν Α.