Editor's NoticeMonitum Editorum
col. 11–12page 1 of 20
PG 132:11Τῷ εὐσεβεῖ ἡμῶν βασιλεῖ σύμμαχος γενοῦ κατὰ τῶν ἀθέων τῆς ᾿Αγαρ Κράτυνον τῇ ἰσχύϊ σου τοὺς πιστοὺς ἡμῶν βασιλεῖς, ἐνίσχυσον αὐτοὺς κατὰ τῶν ἀθέων Ισμαηλιτῶν τῶν11
NOTITIA EX FABRICIO
12
Porro neque sententiam P. Scorsi, qui Theophanem ad ætatem Photii refert, neque
sententiam Fabricii, qui, post alios, Theophanem sub Normannis sæculo xn tandem floruisse asserit, plane amplectitur scriptor recens inter Siculos eruditos non infimus,
abbas Nicolaus Buscemi; sed mediam viam init, non sine aliqua verisimilitudine docens, homilias quæ sub nomine Theophanis circumferuntur, non ab uno auctore, sed a
duobus, quorum prior tempore Saracenorum floruit, et posterior tempore Normannorum,
editas fuisse. Doctam suam disquisitionem inseruit N. Buscemi in sua Bibliotheca
sacræ t. I, ann. 1832, et ita inscripsit: Teofane Cerameo. Sopra il Siciliano scrittore che va
sotto tal nome, memoria del sac. N. Buscemi. Hanc laudat Alessio Narbone, della C. di G.,
in Bibliografia Sicola sistematica, o Apparato metodico alla storia letteraria della Sicilia,
t. III, p. 275. Palermo, 1855, et t. I, p. 472. Consulatur.
B... 15 Feb. 1862.
J.-B. M.
NOTITIA IN THEOPHANEM GERAMEUM.
(FABRIC. Biblioth Gr. ed. Harles, tom. XI, p. 208.)
Theophanem Gerameum sunt qui pro Theophane Georgium, Gregorium, Nicephorum vel Philippum
vocent, vel qui cum Georgio seu Gregorio Cerames et cum Nicephoro Figulo sive Cerameo aut cum
Philippo Cerameo sive Ceramita velint eumdem esse. Vide Allatium De Georgiis, p. 414 seq., qui Georgii
Ceramei iterum meminit p. 345. Natus est Theophanes hic in Sicilia, Tauromenii vel in vicino oppido
Mascalis, et ad ædem S. Andreæ ibi puer in patria educatus, ut ipse homilia L, in festo S. Andreæ
apostoli habita, celebrat: factus dei; de Tauromenitanus archiepiscopus, quo titulo constanter venit in
codicibus mss., ut Scorsus proœm. 1, § 4, adnotavit, in quibus etiam copórato; xal pŋropizitato;
appellatur, sapientissimus et eloquentissimus; id. proœm. 11, § 2. Scripsit non sæculo nono et Photi
ælate, ut Scorso persuasum (cum Theophanes monachus, ad quem scripsit Photius, ab episcopo fuerit
omnino diversus); neque circa an. 1040, ad quod tempus a Caveo (a) refertur, quo non rex, sed comes
postea a. 1063 Siciliæ Rogerius vixit; sed regnante filio illius comitis Rogerio (Siciliæ rege et Apuliæ
ab a. 1129 ad 1152), quo tempore magna erat Saracenorum potentia. Hinc Deum subinde precatur, ut
regem ab illorum vi tueri velit, Τῷ εὐσεβεῖ ἡμῶν βασιλεῖ σύμμαχος γενοῦ κατὰ τῶν ἀθέων τῆς ᾿Αγαρ
vluv, Sis pio nostro regi propugnator contra impios Agar filios, homil. XL, p. 288: et homilia iv, p. 26,
Κράτυνον τῇ ἰσχύϊ σου τοὺς πιστοὺς ἡμῶν βασιλεῖς, ἐνίσχυσον αὐτοὺς κατὰ τῶν ἀθέων Ισμαηλιτῶν τῶν
ohv áðɛ:oúv:wy npooxúvrat, Corrobora virtute tua fideles nostros reges, eosque contra impios Ismaelitas
tuam religionem evertentes confirma. Regis gesta ac pietatem celebrat homilia xxx, quam in ejus præ-
(a) In Hist. lit. SS. eccl. tom. II, p. 132 seq. e.l.
Basil., ad a. 1040, qui assentitur Leoni Allatio De
script. Simeon., p. 63, adnotatque, a Miræo in Au.
clar. c. 253, atque ex eo ab Oleario in Abaco patrol., p. 450, nostrum cum Theophane confessore,
Chronographic conditore, pessime confundi. Fusius
de eo disputat Oudin. in Comment. de SS. eccles.,
tom. II, p. 1185, ad a. 1140 sqq. et pag. 1320 sqq.
Priore loco primum examinat refellitque Scorsi atque Allatii rationes, tum ostendit Lambecii inconStantiam in definienda Theophanis ætate (conf. infra
in notitia codd. mss.). Posteriore loco, ubi de ætate
Symeonis Metaphraste disserit, in cap. quinto iterum
inquirit in tempus quo vixerit Theophanes Cerameus,
et præcipue de scriptura et significatione vocabuli
you aut póyou disputat. L. Ellies Du Piu in
Bibl. eccl., tom. VII, cap. 17, pag. 196, Theophamem censet in time nom sæculi clauisse; at in
tom. VIII, cap. 12, p. 3, eum transtulit ad undecimum sæculum. Plurium VV. DD. opiniones et ju -
dicia de ejus ætate et de ipsius ingenio scribendi
vivendique ratione collegit Mongitor. in Bibl. Sicula,
tom. 1, p. 250 sqq., qui etiam citat Cajetanum in
animadvers. ad tom. I SS. Siculorum, p. 16.
Add. Pagium in Crit. Baron, ad a. 1252, Vill-X;
-
Jo. Moller. in Homonymoscop. sect. 11, cap. 5, § 77,
p. 523 seq. qui plures Theophanes enumerat, eosque
docet interdum fuisse a viris doctis confusos; Jo.
Laur. Moshem. in Institut. hist. eccl. sæc. x1, p. 11,
cap. 2, 30. Sax. in Onom. lit. part. 11, p. 249, ad
a. 1152, Atque his, inquit, temporibus et vixisse
et fornisse verisimiliter creditur Theoph. Ceram.
Christian. Frid. Matthæi Progr. de Theophane
Cerameo, Dresde 1788, 4, in quo V. D. tres codd.
Mosquensem, Lipsiensem suumque eorumque rationem in scribendo auctoris nomine ordineque
homiliarum curate describit, et ex cod. Lipsiensi
varias lectt. orationis ALV, p. 8-15, Scorsi enotavit.
-
-
Eodem præside M. Car. Chr. Ernesti Charitii
disp. de Theophane Ceram., pars. 1, de Theophane
interprete, el disp. u respondente J. C. G. Prædicovio, appendix part. 1, de studio allegoriarum, præcipuo recte interpretationis impedimento. Witteberga: 1792, 4. Atque ego in Introduct., etc. t. II,
part. 1, p. 451 seq. de eo egi.· De Iriarti narratione ac sententia v. paulo infra in notitia codd.,
ubi etiam animadversionem Montfauconii, qui Gregorium Cerameum plane alium esse contendit
Theophane Cerameo, pluribus retuli, Harl.
-
col. 13–14page 2 of 20
Notitia ex Fabricio
PG 132:13Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ καταξιώσας ἡμᾶς διαδραμεῖν τὴν κυκλικὴν τοῦ χρόνου περίοδον. 1. τñ; Οἱ παιδοτρίβαι καὶ τῶν νέων διδάσκαλοι. 7. 5. Κυριακῇ πρὸ τῆς Ὑψώσεως τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ. 4. Εἰς τὴν Ὕψωσιν τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ. 5. Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν, Κυριακῇ πρώτῃ, εἰς τὸ, «Εστὼς ὁ Ἰησοῦς παρά,» 2. 6. Περὶ τοῦ υἱοῦ τῆς χήρας.: "Αλλην ὑπόθεσιν ώρμημένος. Ρ. 51. 7. Περὶ τῆς παραβολῆς τοῦ σπόρου. νι.: Οι τὰς μακρὰς ἀποδημίας. 59. 8. Περὶ τοῦ πλουσίου καὶ Λαζάρου.: Πάλιν ἡ τοῦ Θεοῦ ἐνυπόστατος Περὶ τοῦ, Ελθόντι τῷ Ἰησοῦ εἰς τὴν χώραν. 10. Περὶ τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου καὶ περὶ τῆς αἱμορροούσης. 11. Περὶ τοῦ ἐρωτήσαντος τὸν Κύριον νομικοῦ καὶ περὶ τοῦ ἐμπεσόντος εἰς τοὺς λῃστάς. Οἱ κηφήνες εἶδος ἐστι μελισσών. 69. 13. Περὶ τῆς παραβολῆς τοῦ δείπνου. Μυστικὸν ἡμῖν δεῖπνον. Ρ. 76. Περὶ τοῦ ἀρχιτελώνου Ζακχαίου. Τῆς μυστικῆς ἐκείνης καὶ θείας κλίμακος. 87. μονi Γρηγορίου τοῦ Κεραμέως μητροπολίτου Ταυρομενίας τῆς Σικελίας, ομιλία, ἐνώπιον τοῦ ῥηγός Ρόγου, Ρογερίου, ῥήξNOTITIA EX FABRICIO.
14
13
sentia habuit, ¿vwmlov toù þŋyd; 'Poyɛpíov ita enim legendum, non ¿¿you, docet Allatius De Simeonibus,
p. 63 seq. (b). Exstant editæ illius homiliæ in Dominicas et festa anni præ multis aliorum recentiorum
Græcorum sermonibus dignæ lectu, atque ad morem Ecclesiarum illius temporis, quem in lectionibus et
homiliis sacris tenuerunt, opportunæ, et multa evangelistarum loca haud infeliciter illustrantes. Non alius
est Theophanes, qui in Catena Corderiana ad Lucam citatur, quem Corderius male confundit cum Theophane confessore, auctore Chronici, notatus co nomine a Combefisio in Bibl. concionatoria. Similiter in
catalogo bibl. Bodleianæ in unum confunduntur Theophanes Cerameus et auctor Chronici et Nicænus
episcopus, cujus est hymnus in Annuntiationem B. Virginis. Sed jam Theophanis Ceramei homilias
editas recenseamus.
1. Eig tùy ápxǹv tñc lvdíxtov, fto: toũ véou Étous, De indictione s. anni principio, Kalend. Septembris.
lucipit: Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ καταξιώσας ἡμᾶς διαδραμεῖν τὴν κυκλικὴν τοῦ χρόνου περίοδον. Pag. 1.
Ediderat Græce et Lat. Dionysius Petavius ad calcem Breviarii historici Nicephori CPolitani, Paris. 1616,
8, p. 258, qui Gregorium auctorem vocat et in notis p. 10 hanc et alias plurimas ejus homitias a Sirmondo se testatur accepisse. Qui quia crebro, inquit, earum editionem a nobis flagitat, ut ei aliqua parte
satisfiat, has velut specimen quoddam præmisimus. [Paris. in bibl. publ. cod. 562, n. 12.]
2. IIɛp! τñ; napabodñs tŵv µupiwy talávtwv. De parabola decies mille talentorum, Matth. xviii, 24.
Incipit: Οἱ παιδοτρίβαι καὶ τῶν νέων διδάσκαλοι. Pag. 7.
5. Κυριακῇ πρὸ τῆς Ὑψώσεως τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ. Dominica die ante festum Exaltationis
pretiosæ et rivificæ crucis. Incipit: Þépe o½µepov, w Bɛopiléσtatov álpoisua. Pag. 13. Hanc homiliam
ediderat Jacobus Gretserus cum Francisci Turriani versione in tomo II De cruce, pag. 124. Ingolstad.
1600, 4.
4. Εἰς τὴν Ὕψωσιν τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ. In Exaltationem pretiose et vivifca crucis.
Incipit: 'Opw oµɛpov to µɛɣážou toūde vaoũ. Pag. 16. Hanc quoque homiliam cum Turriani versione
publicaverat Gretserus, tom. II De cruce, pag. 133. Eadem cum superiore legitur Latine in Bibliothecis
Patrum recentioribus Paris., Colon. et Lugd.
5. Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν, Κυριακῇ πρώτῃ, εἰς τὸ, «Εστὼς ὁ Ἰησοῦς παρά,» etc. Εx Luca v, 2. Dominica prima in illud: ‹ Stans Jesus secundum stagnum Genesareth.» Incipit: 'Eneidýлɛp ȧpxhellyel, P. 27.
In hujus bomiliæ exordio narrat Theophanes, patres longo usu instituisse, ut in ecclesia Joannis evangelium legeretur a festo Paschatos usque ad Pentecosten; Matthæus a Pentecoste ad anni usque finem;
deinceps a magno Luca de magnis mysteriis edocerentur Christiani, divino præcone Marco jejuniorum
tempori relicto. FABR. Conf. cod. Bavar. 210 et cl. Hardt in Aretini Beytr., etc., a. 1705, part. 5,
p. 268 seq. HARL.
-
6. Περὶ τοῦ υἱοῦ τῆς χήρας. De filio viduæ. Luc. vit. Incipit: "Αλλην ὑπόθεσιν ώρμημένος. Ρ. 51.
7. Περὶ τῆς παραβολῆς τοῦ σπόρου. De parabolu sementis. Luc. νι. Incipit: Οι τὰς μακρὰς ἀποδημίας. Pag. 59.
8. Περὶ τοῦ πλουσίου καὶ Λαζάρου. De divile et Lazaro. Luc. xvi. Incipit: Πάλιν ἡ τοῦ Θεοῦ ἐνυπόστατος
sopía. P. 46.
9. Περὶ τοῦ, «Ελθόντι τῷ Ἰησοῦ εἰς τὴν χώραν.» In buc. viii, 26 seq., «Cum venissel Jesus in regionem Gadarenorum.» Incipit: 'Exéɣet you thy ghwooav † vóons toù oŵpatos. Pag. 53.
10. Περὶ τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου καὶ περὶ τῆς αἱμορροούσης. De archisynagogi filia et latorrhoissa. Luc. viii, 41. Incipit: Amàñ ñuĭv ohuepov. P. 57.
11. Περὶ τοῦ ἐρωτήσαντος τὸν Κύριον νομικοῦ καὶ περὶ τοῦ ἐμπεσόντος εἰς τοὺς λῃστάς. De legisperito
interrogante Dominum, et de eo qui incidit in latrones. Luc. x. Incipit: Oů toooûtov aúxµwòn; yñ. Pag. 63.
12. Osp! tñs ¿yoúoŋý πveûµ¤ àσbevɛlaç. De muliere quæ habebat spiritum infirmitatis. Luc. xi, 11.
lucipit: Οἱ κηφήνες εἶδος ἐστι μελισσών. Pag. 69.
13. Περὶ τῆς παραβολῆς τοῦ δείπνου. De parabola cana. Luc. xiv. Lucipit: Μυστικὸν ἡμῖν δεῖπνον. Ρ. 76.
14. Kupiaxỹ mpd tñ; Xplotoů yevvýsɛwę. Dominica ante Christi nativitatem in illud, Matth. 1, 1: Liber
generationis Jesu Christi filii David. Incipit: Tou µèv alσðŋτoυ hλlou. Pag. 81.
15. Περὶ τοῦ ἀρχιτελώνου Ζακχαίου. De Zacchuco, principe publicanorum. Luc. xix. Incipit: Τῆς μυστικῆς
ἐκείνης καὶ θείας κλίμακος. Pag. 87.
(b) Conf. Oudin. I. c., et Lambec. V, pag. 122
seqq Kollar., ubi a p. 117 cod. 228 recenset, complectentem triginta sex homilias Theophanis in
evangelia Dominicalia et festa anniversaria. LamLec. postquam adnotarat, primam in principium
μονi anni inscribi, Γρηγορίου τοῦ Κεραμέως μητροπολίτου Ταυρομενίας τῆς Σικελίας, ομιλία, etc.,
et Scorsi longiorem de duplici auctoris nomine
reddiderat, addideratque, in Græco codice quodam
Cæsareo, qui varia Georgii Calybæ opuscula idiographa continet, citari Georgium Cerameum, et,
mutata pristina sententia, Theophanis ætatem alligat sæculo duodecimo sub Rogerio, rege Siciliæ,
qui a. C. 1152 obiit (teste Baronio in Annal. eccl.
tom. XII, a. 1152, n. 14), observat, quando in cod.
reperitur inscriptio Græco-barbara homiliæ xxvi, in
festum Palmarum diem, ἐνώπιον τοῦ ῥηγός Ρόγου,
nomen per compendium scriptum 'Póyou, idem esse
atque integrum Ρογερίου, et vocabulum ῥήξ Græco
barbare idem esse ac rex. Denique multus est de
rege Rogerio, et suspicatur orationem illam habitam fuisse a. Chr. 1140. Add. Kollar. not. A, ad
Lambec. IV, pag. 41 seqq. de ætate et nomine
Theophanis. HARL.
Notice from FabriciusNotitia ex Fabricio
col. 15–16page 3 of 20
PG 132:15Περὶ τοῦ τελώνου καὶ Φαρισαίου. Πάλιν ἡ εὐαγγελική φωνή. 92. 17. Περὶ τοῦ ἀσώτου υἱοῦ. Ἔφθασεν ἡ εὐαγγελική φιλοσοφία. Ρ. 400. Εἰς τὸ, ο Οταν ἔλθῃ. Οἷόν τι πάσχουσιν. 111. Εἰς τὸ, ο ῞Οταν ἀφῆτε. Οἱ ἐν τοῖς ἱππικοῖς ἄθλοις. 119. 20. Τῇ κυριακῇ τῆς Ὀρθοδοξίας περὶ τῶν ἁγίων εἰκόνων. Λαμπρὰ ἑορτὴ καὶ πανήγυρις ἐπέστη. Περὶ τοῦ ἐν Καπερναούμ παραλυτικού. Επειγόμενος τῆς συνήθους διδασκαλίας εφάψασθαι. 130. 22. Εἰ; τὸ, ο Όστις θέλει.» Ελέχθη Κυριακῇ τῆς σταυροπροσκυνήσεως. 54, Νῦν ἡμῖν ὁ τῆς ἐγκρατείας καιρὸς ἔφθασεν εἰς αὐτὸ τὸ μεσαίτατον. 137. Εἰς τὸ, «Ανθρωπός τις. Οτρύνει μὲν ἵππον ἀγέρωχον. Εἰς τὸ, ο Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα. Ὁ μὲν τῆς ἐγκρατείας καιρός ήδη προέκοψε. 149. 25. Εἰς τὴν τοῦ δικαίου Λαζάρου ἀνάστασιν. Πολλὴν πανδαισίαν ἡμῖν ὁ ἐπιστήθιος εὐαγγελιστής. 158. 26. Εἰς τὴν βαϊοφόρον ἑορτήν. Ελέχθη δὲ ἐνώπιον τοῦ ῥηγός Ρογερίου. η Φαιδρὰ τῆς παρούσης ἑορτῆς ἡ συνέλευσις. 27. Εἰς τὸ τίμιον τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ πάθος. ίσως μὲν ἐπαχθῆς δόξω πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην. οι καλλιέπειαν Ερμηνεία εἰς τὰ ἔνδεκα ἑωθινά. α) Πάλαι μὲν ὁ θεόπτης Μωσής. β) Τέρπει μὲν τὰς ὄψεις ἀνίσχων. γ) Οἱ ἀεννάως ρέοντες ποταμοί. 224.51. δ) 1. Ἐπειδὴ περὶ τῆς ζωοπαρόχου. 250. 52. ε) xειν, 12. Ἡ ζωοφόρος τοῦ Κυρίου ἀνάστασις. 235. Ομιλία ἡ αὐτὴ εἰς τὴν σωτήριον ἀνάληψιν. 33. ζ) 1. Ντε τὴν κατὰ τῆς ἡμετέρας φύσεως. 238. 34. η) Ιω ᾿Αντὶ τοῦ κορυφαίου τῶν φοιτητών. Ζητητέον τοῖς τῶν ἱερῶν λογίων ἐξετασταῖς. Ρ»β. 247. — 36. 3 Ἐπὶ τὴν Τιβεριάδος λίμνην. 250. — 37. ια) 14 Τοῖς μαθηταῖς ὀφθεὶς ὁ Κύριο. 38. Εἰς τὴν Σαμαρείτιδα. Ὡς ἀπροοιμιάστως τῷ Σωτῆρι σήμερον. 39. Εἰς τὴν σωτήριον ἀνάληψιν. Λαμπρὰ τῷ ὄντι καὶ περιφανής. 40. Εἰς τὴν ἐπιφοίτησιν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ὁρῶν σήμερον τὸν ἁγιώτατον. 282. Κυριακῇ τῶν ᾿Αγίων Πάντων. Ὁ μὲν καιρὸς πρὸς αὐτὸ τὸ τοῦ ἔαρος ἡμᾶς ἄγει ἀκροτελεύτιον. 288. Εἰς τὸ Λύχνος τοῦ σώματός ἐστι ὁ ὀφθαλμός. » Καὶ χρεωφειλέτης ευχάριστος. 296. 43. Εἰς τὰ ἐπίλοιπα. Οἱ ἀγύρται καὶ οἱ ἀγελαῖοι πένητες. 303. 44. Περὶ ἑκατοντάρχου. Αντιστρατεύει τοῖς ἀγαθοῖς ἔργοις. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος πλουσίου τὸν Ἰησοῦν. Οἷόν τι συμβαίνειν είωθε. 313. 40. Περὶ τῆς ἐπιτιμήσεως τῶν ὑδάτων. Ελέχθη τῇ ἑορτῇ τοῦ Ορθοδοξία,15
NOTITIA EX FABRICIO.
16
46. Περὶ τοῦ τελώνου καὶ Φαρισαίου. De publicano et Pharisao, Luc. xvu, 10 seq. Iucipit, Πάλιν ἡ
εὐαγγελική φωνή. Pag. 92.
17. Περὶ τοῦ ἀσώτου υἱοῦ. De plio prodigo, Luc. xv. Incipit, Ἔφθασεν ἡ εὐαγγελική φιλοσοφία. Ρ. 400.
18. Εἰς τὸ, ο Οταν ἔλθῃ.» In illa verba Matth. xxv, 31, «Cum venerit Filius hominis in gloria sua.»
Incipit, Οἷόν τι πάσχουσιν. Ρag. 111.
19. Εἰς τὸ, ο ῞Οταν ἀφῆτε.» In illa verba Malth. vi, 15, Si dimiseritis hominibus peccata eorum.» Incipit,
Οἱ ἐν τοῖς ἱππικοῖς ἄθλοις. Pag. 119.
20. Τῇ κυριακῇ τῆς Ὀρθοδοξίας περὶ τῶν ἁγίων εἰκόνων. Dominica Orthodoxia (c) (prima Jejuniorum,
qua memoriam restituti cultus imaginum Græci celebrant), de sanctis imaginibus. Incipit, Λαμπρὰ ἑορτὴ
καὶ πανήγυρις ἐπέστη. Pag. 125. Ilanc homiliam Latine dedit Baronius ad a. 842,. 29, ex Francisci Turriani versione, cum qua Græce et Latine Jac. Gretserus tom. Il De cruce, p. 1242, edit. in fol. Ingolst.
1616. (Conf. Lambec. VIHI, p. 700 sqq. contra Gretser. et Scorsum.)
21. Περὶ τοῦ ἐν Καπερναούμ παραλυτικού. De paralytico sanato in Capharaum, Marc. 11, 1 seq. Incipit, Επειγόμενος τῆς συνήθους διδασκαλίας εφάψασθαι. Pag. 130.
22. Εἰ; τὸ, ο Όστις θέλει.» Ελέχθη Κυριακῇ τῆς σταυροπροσκυνήσεως. In illa verba Marc. viii, 54,
‹ Si quis vult venire post me, abneget semetipsum. › Dicta est Dominica Adorationis S. crucis, medio Jejupiorum tempore. Incipit, Νῦν ἡμῖν ὁ τῆς ἐγκρατείας καιρὸς ἔφθασεν εἰς αὐτὸ τὸ μεσαίτατον. Pag. 137.
23. Εἰς τὸ, «Ανθρωπός τις. An illud Matth. xvi, 14, «Accessit ad eum homo genibus prevolutus, dicens:
Domine, miserere filii mei, quia lunaticus est. lincipit, Οτρύνει μὲν ἵππον ἀγέρωχον. Pag. 144.
24. Εἰς τὸ, ο Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα.» In illud Marc. x, 33, Ecce ascendimus Hierosolymam,
et Filius hominis tradetur. Incipit, Ὁ μὲν τῆς ἐγκρατείας καιρός ήδη προέκοψε. Pag. 149.
25. Εἰς τὴν τοῦ δικαίου Λαζάρου ἀνάστασιν. De justi Lazari resurrectione, Joan. x. Iucipit, Πολλὴν
πανδαισίαν ἡμῖν ὁ ἐπιστήθιος εὐαγγελιστής. Pag. 158.
26. Εἰς τὴν βαϊοφόρον ἑορτήν. Ελέχθη δὲ ἐνώπιον τοῦ ῥηγός Ρογερίου. 1η solemnitalem Palmarum.
Dicta est coram rege Regerio. Incipit, Φαιδρὰ τῆς παρούσης ἑορτῆς ἡ συνέλευσις. P. 185. [De qua plura
scripsi in nota prima ad hoc caput.]
27. Εἰς τὸ τίμιον τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ πάθος. Ιn pretiosam Jesu Christi passionem. Incipit, ίσως μὲν
ἐπαχθῆς δόξω πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην. Pag. 188. In hac homilia pag. 207 Theophanes laudat hymnum
οι καλλιέπειαν Andrez Cretensis.
-
-
-
-
28-33. Ερμηνεία εἰς τὰ ἔνδεκα ἑωθινά. Interpretatio in undecim evangelia matutina, de iis quæ post
resurrectionem Christi gesta sunt. Ilse undecim homiliæ mss. in codice Cæsareo, de quo Lambec. IV,
p. 61 [p. 434 ed. Kollar.] - 28. α) In Matth. xxvi, 16. Iucipit, Πάλαι μὲν ὁ θεόπτης Μωσής. Pag. 215.
– 29. β) In Marc. xvi, 1. Incipit, Τέρπει μὲν τὰς ὄψεις ἀνίσχων. Pag. 219. — 50. γ) lu Marc. xvi, 9.
In
Incipit, Οἱ ἀεννάως ρέοντες ποταμοί. Pag. 224.51. δ) In Luc. xxιν, 1. Ιncipit, Ἐπειδὴ περὶ τῆς ζωοπαρόχου. Ρag. 250.
52. ε) ln Luc. xειν, 12. Incipit, Ἡ ζωοφόρος τοῦ Κυρίου ἀνάστασις. Pag. 235.
5) Ομιλία ἡ αὐτὴ εἰς τὴν σωτήριον ἀνάληψιν. Homilia eadem, quæ in salularem ascensionem, infra n. 39,
• 33. ζ) tu Juan. xx. 1. Incipit, Ντε τὴν κατὰ τῆς ἡμετέρας φύσεως. Pag. 238.
p. 275.
34. η) Ιω
Joan. xx, 11. Incipit, ᾿Αντὶ τοῦ κορυφαίου τῶν φοιτητών. Pag. 244. — 35. 0) In Joan. xx, 19. Lucipit,
Ζητητέον τοῖς τῶν ἱερῶν λογίων ἐξετασταῖς. Ρ»β. 247. — 36. t) In Jon. xxi, 3 seq. Incipit, Ἐπὶ τὴν
Τιβεριάδος λίμνην. Pag. 250. — 37. ια) In Joan. xxi, 14 seq. Incipit, Τοῖς μαθηταῖς ὀφθεὶς ὁ Κύριο.
Pag. 257.
-
-
-
-
38. Εἰς τὴν Σαμαρείτιδα. De Samaritana, Joan. iv. Incipit, Ὡς ἀπροοιμιάστως τῷ Σωτῆρι σήμερον.
Pag. 262.
39. Εἰς τὴν σωτήριον ἀνάληψιν. In salutarem ascensionem. Incipit, Λαμπρὰ τῷ ὄντι καὶ περιφανής.
Pag. 273.
40. Εἰς τὴν ἐπιφοίτησιν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. In adventum sancti Spiritus. Incipit, Ὁρῶν σήμερον τὸν
ἁγιώτατον. Pag. 282.
41. Κυριακῇ τῶν ᾿Αγίων Πάντων. Pag. 282. Dominica Omnium Sanctorum in Matth. x, 32. Incipit,
Ὁ μὲν καιρὸς πρὸς αὐτὸ τὸ τοῦ ἔαρος ἡμᾶς ἄγει ἀκροτελεύτιον. Pag. 288.
42. Εἰς τὸ «Λύχνος τοῦ σώματός ἐστι ὁ ὀφθαλμός.. In illa verba Matth. vi, 22, • Lucerna corporis est
oculus.» Incipit, Καὶ χρεωφειλέτης ευχάριστος. Pag. 296.
43. Εἰς τὰ ἐπίλοιπα. In reliqua ejusdem dicti. lucipit, Οἱ ἀγύρται καὶ οἱ ἀγελαῖοι πένητες. Pag. 303.
44. Περὶ ἑκατοντάρχου. De centurione, Matth. vii. Incipit, Αντιστρατεύει τοῖς ἀγαθοῖς ἔργοις.
Pag. 308.
45. Περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος πλουσίου τὸν Ἰησοῦν. De dirile interrogante Dominum, Matth. xix. Incipit,
Οἷόν τι συμβαίνειν είωθε. Pag. 313.
Festis Sanctorum diebus.
40. Περὶ τῆς ἐπιτιμήσεως τῶν ὑδάτων. De objurgatione aquarum. Matth. vi, Ελέχθη τῇ ἑορτῇ τοῦ
(c) Vide Cangii Glossar. in Ορθοδοξία, Lambec. Vill. p. 456. [p. 700 sqq. Koll.] Nic. Rayrum diss.
præliminar. ad Acta Sanctor. tom. 11 Junii, p. 22.
col. 17–18page 4 of 20
PG 132:17ἁγίου μεγαλομάρτυρος Δημητρίου. Διττῆς προφάσεως σήμερον. 321. Εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν δώδεκα μαθητών. Εὐκαλεῖ μὲν ἡμᾶς, ὦ φιλέορτοι. Αναγινώσκεται τῇ πρώτῃ τοῦ Νοεμβρίου, τῶν ἁγίων Αναργύρων. Συγκαλεῖ μὲν ἡμᾶς σήμερον ἀναγινώσκεται δὲ καί. Εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν ἑβδομήκοντα μαθητῶν. Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἀρχιστρατήγου. Οἱ μὲν αἰσθητοὶ λειμώνες. 329. Εἰς τὸ, ο Ἠθέλησεν. 'Αναγινώσκεται ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Φιλίππου. (1 Οὐ μόνον περιπολοῦντες σω ματικώς. 336. Εἰς τὸ, ε Ἑστήκει ὁ Ἰωάννης. » Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ανδρέου. (30 Ἐμοὶ τῆς παρούσης ἑορτῆς ἡ διάλεξις. 342. 51. Εἰς τοὺς μακαρισμούς. Ἐλέχθη ἐν τῇ μνήμῃ τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Νι κολάου. "Οτι πρὸς τὴν ἑαυτοῦ θείαν αὐλὴν ὁ Δεσπότης. Τὸ μὲν βάθος τῆς ἱερᾶς ταύτης διδασκαλίας μόνος τῶν πάντων ἐπέγνω κάλλιστά τι καὶ ὑψηλότατα ὁ κατὰ τὸν μέγαν Μωσήν εἰς τὸν γνόφον τῆς θεολογίας εἰσδὺς ὁ Νυσσαεὺς καὶ μέγας Γρηγόριος ἐν ὁμιλίαις ὀκτὼ τὸ ταύτης κάλλος ἐξηγησάμενος, καὶ ἐξέσται τῷ βουλομένῳ τὰ τῆς πανσόφου ἐκείνης βίβλου ἀρύσασθαι νάματα καὶ μέθην μεθυσθῆναι τὴν σώφρονα. 52. Εἰς τὰ ἅγια Νήπια. (23 Ἐπὶ τὴν ἱερὰν Βεθλεὲμ ἄγει σήμερον. 353. 55. Εἰς τὸν Εὐαγγελισμὸν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. η (25 Σήμερον ἡ Ἐκκλησία δαδουχεῖται μυστικῶς. 359. Εἰς τὸ, Πάντα μοι παρεδόθη. ο Ελέχθη δὲ ἐν τῇ πανηγύρει τοῦ ἁγίου Ονουφρίου. (1 Επεστί μοι θαυμάσαι. 365. Εἰς τὸ, ο Ελθὼν ὁ Ἰησοῦς. Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν ἁγίων ἀποστόλων Πέτρου και Παύλου. (29 Συνήδομαί σοι, πόλις, καί σοι, θεῖε τῶν ἀνακτόρων ναέ. 370. 56. Εἰς τὸ, ο Ταῦτα ἐντέλλομαι ὑμῖν. ο 12,» Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Προκοπίου. (8 Καὶ κιθαρῳδὸς ἀνὴρ πολλάκις. 57. Εἰς τὸ, «Εγώ εἰμι ἡ θύρα. 9, «» Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Παγκρατίου. Οὐ κατόπιν, ὡς ὁ λόγος ήκομεν. Εἰς τὸ, Ιδού εγώ. την.» Ελέχθη ἐν ἑορτῇ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Παντελεήμονος. (27 Οι πρὸς τὴν πάνδημον ταύτην ἀθροισθέντες πανήγυριν. 392. 59. Εἰς τὴν σωτήριον μεταμόρφωσιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Οἷόν τι πάσχειν ειώθει ποιμήν. Εἰς τὸ, Εἰσῆλθεν. Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τῆς κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. Ως λίαν μοι λαμπροτέρα. Εἰς τὴν ἀποτομὴν τοῦ Προδρόμου. Καλῶς ἐφήρμοσεν ἡ τάξις τὴν τοῦ Προδρόμου τελείωσιν εἰς αὐτὴν σχεδὸν τοῦ ἐνιαυτοῦ την περαίωσιν. 418. (α) "Οτ17
NOTITIA EX FABRICIO.
18
ἁγίου μεγαλομάρτυρος Δημητρίου. Dicta est in festo magni martyris Demetrii (8 Octobr.). Incipit, Διττῆς
προφάσεως σήμερον. Pag. 321.
47. Εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν δώδεκα μαθητών. De missione duodecim discipulorum, Matth. x. In festo
SS. Anargyrorum Cosmæ et Damiani (17 Octobr.). Incipit, Εὐκαλεῖ μὲν ἡμᾶς, ὦ φιλέορτοι. Pag. 324.
FABR. - In cod. Mosquensi 274 (de quo postea) n. 16, legitur: — Αναγινώσκεται τῇ πρώτῃ τοῦ Νοεμ
βρίου, τῶν ἁγίων Αναργύρων. Συγκαλεῖ μὲν ἡμᾶς σήμερον • aique Matthaei in Notitia codd. Gr. Mosq.,
p. 173, in not. 4, post ἀναγινώσκεται malit interponere, δὲ καί. < Bis enim, ait, hæc pericopa in ecclesia
explicatur, in x11 apostolos et in SS. Anargyros. Vide secundam Evangeliorum editionem meam ad Matth.
s, 1: Theophanes hanc homiliam dixit primo Novembris, in qua lectione omittuutur versus 2, 3 et 4, ut
ipse in hac homilia monet p. 326 b. Hactenus cel. Matthæi. Harl.
48. Εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν ἑβδομήκοντα μαθητῶν. De missione septuaginta discipulorum, Luc. x, 16.
Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἀρχιστρατήγου. Dicta est in festo principis calestis militia S. Michaelis (29 Sept.).
Incipit, Οἱ μὲν αἰσθητοὶ λειμώνες. Pag. 329.
49. Εἰς τὸ, ο Ἠθέλησεν.» In illa verba Joan. 1, 43. Voluit Jesus exire in Galilæam.» 'Αναγινώσκεται ἐν
τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Φιλίππου. Legitur in festo S. Philippi (1 Mail). Incipit, Οὐ μόνον περιπολοῦντες σω
ματικώς. Ρag. 336.
50. Εἰς τὸ, ε Ἑστήκει ὁ Ἰωάννης.. In illa verba Joan. 1, 35, Stabat Joannes, et ex discipulis ejus
duo.» Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ανδρέου. Dicta est in festo S. apostoli Andrea (30 Nov.).
Incipit, Ἐμοὶ τῆς παρούσης ἑορτῆς ἡ διάλεξις. Pag. 342.
51. Εἰς τοὺς μακαρισμούς. In beatitudines, Matth. v. Ἐλέχθη ἐν τῇ μνήμῃ τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Νι
κολάου. Dicta est in memoria S. Patris nostri Nicolai (16 Dec.). Incipit, "Οτι (d) πρὸς τὴν ἑαυτοῦ θείαν
αὐλὴν ὁ Δεσπότης. Pag. 346. In hac homilia, pag. 350, Gregorii Nysseni homiliae octo in beatitudines laudantur his verbis: Τὸ μὲν βάθος τῆς ἱερᾶς ταύτης διδασκαλίας μόνος τῶν πάντων ἐπέγνω κάλλιστά τι
καὶ ὑψηλότατα ὁ κατὰ τὸν μέγαν Μωσήν εἰς τὸν γνόφον τῆς θεολογίας εἰσδὺς ὁ Νυσσαεὺς καὶ μέγας
Γρηγόριος ἐν ὁμιλίαις ὀκτὼ τὸ ταύτης κάλλος ἐξηγησάμενος, καὶ ἐξέσται τῷ βουλομένῳ τὰ τῆς πανσόφου
ἐκείνης βίβλου ἀρύσασθαι νάματα καὶ μέθην μεθυσθῆναι τὴν σώφρονα. Profunditatem hujus doctrine unus
ex omnibus optime altissimeque cognovit, qui instar magni illius Mosis in theologiæ caliginem penetravi
Nyssenus ac magnus Gregorius homiliis octo, quidquid in hoc dicto boni pulchrique continetur, explanavit;
et licebit cuicunque libuerit, ex illo libro omni sapientia redundante flumina haurire, et sana ac sobria ebrietale se ingurgitare.
52. Εἰς τὰ ἅγια Νήπια. In sanctos Innocentes (23 Dec.). Incipit, Ἐπὶ τὴν ἱερὰν Βεθλεὲμ ἄγει
σήμερον. Pag. 353.
55. Εἰς τὸν Εὐαγγελισμὸν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. 1η Annuntiationem sanctissima Dei Genitricis (25
Mart.). Incipit, Σήμερον ἡ Ἐκκλησία δαδουχεῖται μυστικῶς. Pag. 359.
54. Εἰς τὸ, «Πάντα μοι παρεδόθη. In illa verba Matth. x1, 27, ο Omnia mihi tradita sunt a Patre meo.»
Ελέχθη δὲ ἐν τῇ πανηγύρει τοῦ ἁγίου Ονουφρίου. Dicta est in panegyri S. Onuphrii (1 Jun.). Incipit, Επεστί
μοι θαυμάσαι. Pag. 365.
55. Εἰς τὸ, ο Ελθὼν ὁ Ἰησοῦς. In illa verba Matth. xvj, 15, Venil Jesus in parles Casarea Philippi.»
Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν ἁγίων ἀποστόλων Πέτρου και Παύλου. Dicta est in festo SS. apostolorum Petri
el Pauli (29 Jun.). Incipit, Συνήδομαί σοι, πόλις, καί σοι, θεῖε τῶν ἀνακτόρων ναέ. Pag. 370. Antequam edila
esset, citavit Turrianus contra Magdeburgenses, pro canonibus apost. 11, 6.
56. Εἰς τὸ, ο Ταῦτα ἐντέλλομαι ὑμῖν. ο In illa verba, Joan. xv, 12, Hæc mando vobis.» Ελέχθη ἐν τῇ
ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Προκοπίου. Dicta est in festo S. Procopii (8 Jul.). Iucipit, Καὶ κιθαρῳδὸς ἀνὴρ πολλάκις.
P. 378.
57. Εἰς τὸ, «Εγώ εἰμι ἡ θύρα. In illa verba, Joan. x, 9, «Ego sum ostium.» Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ
τοῦ ἁγίου Παγκρατίου. Dicta est in festo S. Pancratii Tauromenitani, ut aiunt, episcopi, et Petri apostoli
discipuli (14 Jul.). Incipit, Οὐ κατόπιν, ὡς ὁ λόγος ήκομεν. Pag. 385. FaBR. - Fragmentum homiliae in
6
festo die S. Pancratii typis exprimi fecit Octavius Cajetanus, ab Augustino Florito, S. J., traductum in
Vitis SS. Siculorum, tom. I, p. 10, teste Mongitore. Harl.
58. Εἰς τὸ, «Ιδού εγώ.» In illa verba, Matth. x, 16, • Ecce ego millo vos, sicut oves in medio lupoτην.» Ελέχθη ἐν ἑορτῇ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Παντελεήμονος. Dicta est in festo sancti magni martyris
Panteleemonis (27 Jul.). Incipit, Οι πρὸς τὴν πάνδημον ταύτην ἀθροισθέντες πανήγυριν. Pag. 392.
59. Εἰς τὴν σωτήριον μεταμόρφωσιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. In salutarem transfigurationem
Domini nostri Jesu Christi (6 August.). Incipit, Οἷόν τι πάσχειν ειώθει ποιμήν. Pag. 398.
60. Εἰς τὸ, «Εἰσῆλθεν.» In illa verba, Luc. x, 38. < Intravit Jesus in quoddam castellum. Ελέχθη ἐν
τῇ ἑορτῇ τῆς κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. Dicta est in festo Dormitionis sanctissima Virginis Deipara (15 August.). Incipit, Ως λίαν μοι λαμπροτέρα. Pag. 402.
61. Εἰς τὴν ἀποτομὴν τοῦ Προδρόμου. In decollationem venerabilis Præcursoris, Joannis Baptiste (59
August.). Incipit, Καλῶς ἐφήρμοσεν ἡ τάξις τὴν τοῦ Προδρόμου τελείωσιν εἰς αὐτὴν σχεδὸν τοῦ ἐνιαυτοῦ
την περαίωσιν. Pag. 418.
(α) "Οτ: in cod. Mosq. cit., n. 20. HARL.
col. 19–20page 5 of 20
PG 132:1962. Εἰς τὸν γενόμενον αἰχμόν. Τίς δώσει τῇ κεφαλῇ μου ὕδωρ. 424. 1 Ἐκ τῶν ζητημάτων καὶ ἐπιλύσεων Θεοφάνους Κεραμέως καὶ Ἰουστίνου19
NOTITIA EX FABRICIO.
20
62. Εἰς τὸν γενόμενον αἰχμόν. De siccitate quæ eo tempore contigit. Incipit, Τίς δώσει τῇ κεφαλῇ
μου ὕδωρ. Pag. 424.
Has Theophanis homilias ex codicibus Panormitano, Vaticano, Escurialensi et Parisiensibus recensitas
Franciscus Scorsus, S. J., cum eleganti versione et eruditis atque copiosis ad calcem voluminis subjunctis
notis primus edidit, Lutetiæ Paris. 1644, fol. Eædem exstant in codice Coisliniano, de quo Montfauconius, p. 591. Homiliæ Lv1 in codice Cæsareo, de quo Lambecius iv, p. 17 (e). Ineditas adhuc plures
ejusdem scriptoris in bibliothecis latere non est dubium, cum Allatius, p. 445 Diatribæ de Georgiis, testetur, se in Chio insula legisse homilias ejus, Scorso haud visas, quinque, quorum titulos et initia ibi,
si placet, vide. Fabr.
Atqui in pluribus bibliothecis exstare Theophanis homilias mss. in his ineditas, hodie constat. Enimvero in paucis idem ordo servatur, uti interdum a catalogorum confectoribus, ad quos lectores ablegandum mihi est, demonstratuin esse, paucis monebo. En codicum ejusmodi notitiam.
Venetiis in codd. Naniano 66, homil. 35 (sed duæ primæ desiderantur), et 89, homil. 41, quarum
seriem et differentiam ab editis docet auctor cat. codd. Gr. Nan. p. 418 sqq. et 170 sqq.
Taurini in eod. regio 212, fol. 37-256, homiliæ, at ordine ab editis prorsus diverso; in eodemque cod.
fol. 1 sqq. leguntur sub titulo, Ἐκ τῶν ζητημάτων καὶ ἐπιλύσεων Θεοφάνους Κεραμέως καὶ Ἰουστίνου
4:λocópov. Ex quæstionibus et solutionibus Theophanis Ceramei et Justini philosophi, sexaginta ferme quæstiones varii argumenti in sacram Scripturam, de quibus quoniam nulla facta est mentio aut ab Oudino,
ant a Fabricio, aut ab aliis qui de Theophane disserunt, confector catal, codd. Gr. Taurin., p. 311,
speciminis loco primam Theophanis quæstionem Gr. cum versione Lat. in lucem protulit. Ibid. in cod.
319, fol. 10 sqq. Theoph. homiliæ, eædem quæ editæ sunt. V. cat. cit. p. 398. Ibid. in cod. 320,
fol. 4, Joannis (sic) Ceramei homilia in principium indictionis, et ſol. 185 sqq. Joaunis (sic) Ceramei
aliæ homiliæ quatuordecim; ordinem ab editis diversum comparando ostendit auctor cat. cit., p.
399 sq.
-
-
Paris. in bibl. publ. codd. decem sunt interdum singulæ, nterdum plures homiliæ, e. gr. in cod. 1183,
leguntur 45 homiliæ; in cod. 1184 sunt 54 homiliæ; in cod. 120C 34 homil., in cod. 1207 sub nomine
Gregorii Ceramei 40 homiliæ. V. indic. ad cat. mss. regg. Paris., vol. II. In cod. Coislin. bibl. 201
-
-
-
-
-
-
loca ex Theophane in Nicetæ collectione interpretationum etc. teste Montfaucon. in Bibl. Coislin. p. 251.
Et ib. pag. 391, eodem teste, in cod. 277 legantur 62 homiliæ eodem, quo editæ sunt, numero. —
Secundum Montfaucon. in Bibl. bibliothecar. mss. I, pag. 33, Romæ in Vaticano cod. n. 904 bibl. reginæ
Sueciæ quædam Ceramei. P. 231. B. Neapoli homiliæ in duobus codd. bibl. S. Joannis de Carbonara,
elc. - P. 483. Venetiis in bibl. Justiniani, in duobus codd. - P. 505, Mediolani in duobus codd. bibl.
Ambrosianæ; tom. II, p. 1198, Theophanis Cer. opera multa in bibl. Guil. Pelliserii;
p. 1314 in
cod. 64 bibl. Mazarin., Gregorii Ceramei homiliæ, etc., ubi notanda est Montfauconii animadversio,
dum, «Auctor, inquit, plane alius a Theophane Cerameo, nihil amborum bomiliis commune. Ipse est qui
in Augustini Tarraconensis æde, et in regia Scoriali exstare notatur ab Allatio, incipiens a publicano,
quem tamen is male confundit cum Theophane Cerameo, errorem secutus Francisci Scorsi. Sunt homiiiæ omnes 54. Est prima Dominica publicani et Pharisæi, ultima Dominica Christi progenitorum. ›
Hactenus Monfaucon. Atque Mongitor. I. c. jam plures excitavit, qui utrumque discernerent. Add. infra
ex Villois. epist.. Ibid. p. 4315, in cod. Mazarin. 66, 26, qui ita indicatur: «Ceramei, metropolitæ
civitatis Rhoti (al. Rhegii) Calabria, in Zachæum, publicanorum principem: est inter homilias Theophanis Ceramel, qui non Calabriæ, sed S'ciliæ episcopus erat. ›
-
Mosquæ in cod. synod. 274, Gregorii, Tauromenii archiepiscopi, homiliæ sexaginta, quarum ordinem
atque principia recenset Matthæi in Notit. cod. Gr. Mosquens., pag. 172 sqq., idemque p. 175 sq. laudat similem codicem optinæ notæ, Lipsia in bibl. Paulina asservatum, atque Theophanis homilias omnino
dignas judicat, quæ propter textum sacrum comparentur.
In primis notandus est cod. 46 in bibl, regia Matriti, cum propter nomen auctoris, qui in hoc unico
cod. Philagathus philosophus nuncupatur, tum propter majorem homiliarum numerum, quam qui in ullo
alio codice reperitur. Continet enim homilias Theophanis septuaginta octo et habet duodetriginta quæ
neque în Scorsi editione, neque inter illas occurrunt quas Leo Allatius in Diatribe de Georgiis tanquam
ineditas refert. Quapropter Iriarte in Cat. codd. Gr. Matrit., p. 55-70, copiose non minus quam diligenter recensuit, et ex cod. suo singularum homiliarum, quarum quoque ordo differt ab editis, inscriptiones,
iis quas Scorsus edidit, uberiores plerumque ac locupletiores reddidit, variasque memorabiles hinc inde
aspersit animadversiones, in quibus etiam Scorsi editio modo explicatur: atque emendatur, modo suppletur. Titulus autem est: Пóvnuía Pilaɣáňou toū pilosóyov, opus Philagathi philosophi, quo nomine Theo-
(e) Sive p. 35 sqq. ed. Kollar. De cod. Cæs. 102
n. 2. ubi v. Kollar. not. p. 41 seqq., Lambec. post
quam ordinem homiliarium in hoc cod. servatum,
et singularum inscriptiones initiaque indicarat, monet docetque, auctorem illarum in cod. Cæsar. 224
vocari Gregorium Ceram.; in cod. autem 111, olim
161, nec Theophanem, nec Gregorium nuncupari,
sed solo cognomine Kɛpaμsù; sive Figulus. De cod.
Cæsar. 111, n. 8 (Kanib. IV, p. 134), in primis 228
(Lambec. V, pag. 117 seqq.), supra jam plura scripsi. HARL.
col. 21–22page 6 of 20
PG 132:21'Ο Φιλάγαθος εὐτελῆς μονότροπος ὡς ἀνάξιος ταῦτα λαλεῖ καὶ γράφει.RECENSIO COD. MATRIT.
22
21
phanem, dum vitam monasticam ageret, usum fuisse, ex subscriptione homiliæ ineditæ 77 subjecta (p.
63, n. 204) docet Iriarte. Ha enim homilia inscripta est: Pihayálov móvŋpa toū pilosóyou, et in fine.
legitur: 'Ο Φιλάγαθος εὐτελῆς μονότροπος ὡς ἀνάξιος ταῦτα λαλεῖ καὶ γράφει. Avulsis autem quibusdam
foliis, totæ deficiunt homiliæ sex, quas secundum indicem præfixum consequi oportebat, quæ vero editæ
sunt. Sed nimis aberrarem a recta via, si omnia quæ ab Iriarto adnotata et memoratu digna viderentur,
excerperem. Pauca tamen adhuc adnotare juvat. Pag. 65 sq. recensuit cod. Escorialensen; p. 67 subjrcit Theophanis homiliarum catalogum, per alphabeti ordinem digestum, ubique addita nota qua denotatur quæ homilia vel in Scorsi editione, vel in codd. Matritensi atque Escurialensi exstat, vel ab Allatio
vi‹a' est. Culpat etiam pag. 69 Fabricium nostrum et Montfaucon, qui in Diario Italico duo ejusden,
Theophanis homiliarum mss. codd. Neapoli, totidem Venetiis a se inspectos enarravit, quod plerumque
singularum titulos, nedum prima verba describere neglexerint. At brevitatis studio ii id fecisse adeoque
excusandi esse videntur. Per hanc occasionem adjicere liceat mihi epistolæ, in qua Villoison. quondam
plura, quæ ad litteraturam Græcam pertinent, pro ea, qua floruit, singulari humanitate non minus quam
mira eruditione litterarumque copia, me amice docuit, particulam, in qua ea quæ in Introductione, etc.,
II, part. 1, p. 450 sq. scripserami, ita docte supplet emendatque: «Vous pourriez ajouter ce passage important de la Lettera intorno a' pregi dell' antica città di Taormina, scritta ad un suo amico dal sig. D.
Ignazio Cartella, Taorminese, pag. 153, tom. XV, des Opuscoli di autori Siciliani, in Palermo, 1774, 4.
Ignace Cartella y parle des prélats de Tauromeni, qui ont eu le titre d'archevêque, et entre autres, des
deux Cerameus, Grégoire et Théophane, dont nous avons, dit-il, les célèbres homélies, publiées en
grec et en latin par Scorsi, qui les attribue toutes à Théophane, tandis qu'on voit évidemment en les
lisant, que quelques unes d'entre elles sont de Grégoire, et d'autres de Théophane, comme le soutient le
célèbre P. Francois Combefis, Bibliothecæ concionatoriæ Patrum tom. 1, sur le mot de Théophane Cerameus, pag. 46, et sur celui de Grégoire Cerameus. P. 14. Vous indiquez le Catalogue des miss. grecs
de Madrid, de Jean Iriarte, qui p. 84, col. 2, se glorifia en ces termes de la découverte qu'il croit avoir
ſaite du vrai nom de l'auteur de ces homélies, Meum quidem inventum, ut ingenue fatear, mirifice sum
gratulatus. Scriptoris invenire nomen, plus visum est, quam scripta. Philagathi porro nomine Theophanem,
dum vitam monasticam ageret, usum fuisse plane constat. Il se trompe. Les évêques grecs, qui sont toujours tirés du sein des couvents, de même que les laïques qui embrassent la vie monastique, changent
Plors de nom; mais ils ont toujours soin d'en prendre un dont la première lettre initiale est la même.
C'est une règle sans exception. Maffei avait fait cette observation judicieuse dans la savante Lettera al P.
Abate Bucchine sopra i frammenti Greci dati in luce nel tomo XVI del Giornale de Letterati d'Italia, e restampati in Olanda col nome di S. Ireneo, p. 301 de ses Rime e prose, parte raccolte da vari libri, e parte
non più stampate, in Venezia, 1719, in 4. J'observerai donc, malgré l'autorité d'Iriarte, que, d'après
cet usage constant, si Théophane Ceramens s'était appellé Philagathe dans son couvent, il n'aurait pas
pu s'empêcher, en montant sur le siége de Tauromeni, de prendre un nom dont la première lettre initiale
eût commencé, de même que le sien, par un P, tel que Pierre, Philippe, Pacôme, etc. C'est ainsi que
Manuel Margunio prit le nom de Maxime avec l'évêché de Cérigo. Hactenus Villoison. Quis igitur fuit
ille Philagathus? Auctorne ignotus quarumdam homiliarum, a Theophane diversus, cujus nomen a librario codicis ipso perperam fuerit præfixum? an Theophanes ita quoque propter virtutes interdum fuit
cognominatus? Cur vero nominatur philosophus? Nisi in fine homiliæ 77 appositum fuisset: 'O Þ‹láyaðos
taūta dade? xal ypáqet, facile poterat aliquis in suspicionem incidere, id fuisse scribæ nomen. Sed
mittamus hariolationes. In cod. Matritensi 33 sunt tredecim homiliæ Theophanis Ceramei, quarum ordinem et inscriptiones indicat ac partem esse codicis 16 censet Iriarte, I. c. p. 133 sq. Harl.
-
'
RECENSIO CODICIS MATRITENSIS
CUM NOTIS CRITICIS JOANNIS IRJARTE.
(Cod. Græc. Matrit., p. 53.)
Codex n. XVI notatus, membraneus, in-folio,
habens folia 220, bipartito exarata, titulosque omnes, perinde ac initiales litteras minio distinctas;
manu quidem vetusta, quippe sæculi xııı, sed membrana vetustiori, erasis scilicet antiquioris scripturæ litteris, quarum exstant mauifesta ubique
vestigia, novis superinductis conscriptus: foliorum
præterea extima facie et fumo et ævo multum deni -
grata, fumosarum imaginum ritu magnam injiciens
venerationem sui; nec lucis minus ab splendidissima, cujus olim fuit, Velascana bibliotheca muLuatus.
Continentur eo Philagathi philosophi Homiliæ
LXXVIII, quibus accedunt aliæ duæ, nimirum nna
col. 23–24page 7 of 20
Recensio Codicis Matritensis
PG 132:23Εἰς τὴν βαϊοφόρον Περὶ τῶν μετὰ παρατηρήσεως προσιόντων τοῖς θείοις μυστηρίοις, εἰς τοὺς ἀποληφθέντας εἰς τὰ ἐγκαίνια. Πόνημα φιλαγάθου τοῦ φιλοσόφου. ΤΕΛΟΣ ἤληφεν τα.. νοῦ ἀδελφοῦ ᾿Αγγέλου. Παρὰ τοῦ ταπεινοῦ 2. Χ ΦΙΛΑΓΑΘΟΥ ΠΟΝΗΜΑ ΤΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ. Λόγ. α'. Ομιλία ῥηθεῖσα εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς Ἰνδία κτου· καὶ εἰς τὸν ἅγιον Συμεώνα Στυλίτην. Εὐλο γητὸς ὁ Θεὸς ὁ καταξιώσας ἡμᾶς διαδραμεῖν τὴν κυκλικὴν τοῦ χρόνου περίοδον. 4. Λόγ. β'. Ομιλία εἰς τὸν ὀφειλέτην τῶν μυρίων ταλάντων. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβων τῆς ἀρχιεπισκοπῆς. παιδοτρίβαι καὶ τῶν νέων διδάσκαλοι. 7. Λόγ. γ' Ομιλία ῥηθεῖσα Κυριακῇ πρὸ τῆς Ὑψώσεως· «Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανόν.» Ελέχθη ἐ τῷ ἄμβωνι. έ Φέρε σήμερον, ὦ θεοφιλέστατον ἄθροισμα, τῆς ζωηφόρου σταυροῦ ᾿Ανυψώσεως τὰ προεόρτια ἑορτάσωμεν. 3. 9. Λόγ. δ. Ὁμιλία εἰς τὴν Ὕψωσιν τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμ βωνι τῆς ἀρχιεπισκοπῆς. 4. Ὁρῶ σήμερον τοῦ μεγάλου τοῦδε ναοῦ τὸν σεβάσμιον ὄροφον τὴν οὐράνιον μιμούμενον άντυγα. 13. Λόγ. ε'. Ὁμιλία εἰς τὸ, ο Ἐθέλησεν ὁ Ἰησ σοῦς ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν. ὁ Ἐλέχθη ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Φιλίππου εἰς τὴν ἑορτὴν αὐτοῦ. Οὐ μόνον περιπολούντες σωματικῶς ἐν τῇ γῇ τοῦ Σωτῆρος. 15. Λόγ. ς'. Ομιλία περὶ τοῦ σεληνιαζομένου. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς ἀρχιεπισκοπῆς. Οτρύνει μὲν ἵππον ἀγέρωχον πεδιὰς ἡπλωμένη. 17. Λόγ. ζ'. Ομιλία περὶ τοῦ, Εχοντα τὸν λεγεώνα. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβον τῆς ἀρχιεπι σκοπῆς. Επέχει μου τὴν γλῶτταν ἡ νόσος τοῦ σώματος. Αμφότερα γὰρ οἶκον προαστείων σημαίνουσι, μεταμειβομένης τῆς Ἑβραῖδος εἰς τὴν Ελλάδα φωνήν. Τὸ δὲ δύο τους δαι... Εἰς τὸ Ἰωάν. εὐαγγέλι, «Έ στήκει Ιωάννης,» καὶ εἰς τὴν τοῦ ἀποστόλου Αν δρέου. Περὶ τῆς αἱμοῤῥοούσης, καὶ περὶ τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου. Εἰς τὸν πλούσιον καὶ τὸν Λάζαρον. Περὶ τοῦ ἀρχιτελώνου Ζακχαίου. Περὶ τοῦ Τελώνου καὶ Φαρισαίου.RECENSIO COD. MATRIT.
23
sancti Saba Mesimeri, ejus discipuli, Εἰς τὴν βαϊοφό
ρον: aliera S. Joannis Chrysostomni nonine ornata,
Περὶ τῶν μετὰ παρατηρήσεως προσιόντων τοῖς θείοις
μυστηρίοις, εἰς τοὺς ἀποληφθέντας εἰς τὰ ἐγκαίνια.
Has autem Philagathi Homilias Franciscus Scorsus, Panormitanus, S. J., Theophanis Ceramei archiepiscopi Tauromenitani nomine inscriptas Lutetiæ
Parisiorum anno 1644 Græce et Latine cum notis
primus evulgavit; at non omnes, siquidem LXII
tantum edidit. Noster vero codex in suis habet duodetriginta, quæ neque in laudata editione, neque
inter illas occurrunt quas Leo Allatius in Diatriba
de Georgiis tanquam ineditas refert. Quæ porro
hujusmodi sunt, cas omnino in recensionis cursu
asterisco, brevitati consulentes, prænotavimus.
Sed jam ad præstantissimum codicem recensendum accedamus.
Fol. 1. in hujus fronte litteris a catera libri scriptura diversis, maximam partem vel deletis, vel
abrasis ægerrime legitur titulus: Πόνημα Φιλαγαθου τοῦ φιλοσόφου. Id est, opus Philagathi philosophi: quod nomen tribus aliis expressum locis
invenias.
Statim sequitur eadem manu exaratus index
omnium quotquot olim codex hic continebat homiliarum, nempe 91 titulos complectens, praetermissis
tamen tribus homiliis infra memorandis, cui subjacet eadem prorsus manu talis subscriptio:
ΤΕΛΟΣ ἤληφεν
.
τα.. νοῦ
ἀδελφοῦ ᾿Αγγέλου.
Hoc est (si secundam versum pene obliteratum his
vocibus Παρὰ τοῦ ταπεινοῦ suppleas) Finem accepit
ab humili fratre Angelo.
2. Χ ΦΙΛΑΓΑΘΟΥ ΠΟΝΗΜΑ ΤΟΥ
ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ.
Λόγ. α'. Ομιλία ῥηθεῖσα εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς Ἰνδία
κτου· καὶ εἰς τὸν ἅγιον Συμεώνα Στυλίτην.
PIIILAGATHI PHILOSOPHI OPUS.
Sermo 1. Homilia dicta in principium Indictionis,
et in sanctum Symeonem Stylitem. Incipit: Εὐλο
γητὸς ὁ Θεὸς ὁ καταξιώσας ἡμᾶς διαδραμεῖν τὴν
κυκλικὴν τοῦ χρόνου περίοδον. Hac in Theophanis
editione a Scorso facta numeratur homilia 1.
4. Averso. Λόγ. β'. Ομιλία εἰς τὸν ὀφειλέτην
τῶν μυρίων ταλάντων. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβων τῆς
ἀρχιεπισκοπῆς. Sermo 2. Homilia in detitorem decem mille talentorum. Pronuntiata fuit in ambone,
sive suggestu archiepiscopalis ecclesiæ. Incipit: Ol
παιδοτρίβαι καὶ τῶν νέων διδάσκαλοι. Haec est ibidem 2.
7. Λόγ. γ' Ομιλία ῥηθεῖσα Κυριακῇ πρὸ τῆς
Ὑψώσεως· «Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανόν.»
Ελέχθη ἐ τῷ ἄμβωνι. Sermo 3. Homilia dicta Doέ
minica ante festum Exaltationis (sanctæ crucis).
• Nullus ascendit in cœlum. › Pronuntiata fuit in
ambone. Incipit: Φέρε σήμερον, ὦ θεοφιλέστατον
21
ἄθροισμα, τῆς ζωηφόρου σταυροῦ ᾿Ανυψώσεως τὰ
προεόρτια ἑορτάσωμεν. Εst ibidem 3.
9. Averso. Λόγ. δ. Ὁμιλία εἰς τὴν Ὕψωσιν τοῦ
τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς ἀρχιεπισκοπῆς. Sermo 4. Homilia in Exal
tationem pretiosæ et salutiferæ crucis. Pronuntiata
fuit in ambone archiepiscopalis ecclesiæ. Incipit:
Ὁρῶ σήμερον τοῦ μεγάλου τοῦδε ναοῦ τὸν σεβάσ
μιον ὄροφον τὴν οὐράνιον μιμούμενον άντυγα. Est
ibidem 4.
13. Λόγ. ε'. Ὁμιλία εἰς τὸ, ο Ἐθέλησεν ὁ Ἰησ
σοῦς ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν. ὁ Ἐλέχθη ἐν τῷ
ναῷ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Φιλίππου εἰς τὴν ἑορτὴν
αὐτοῦ. Sermo 5. Homilia in illud, «Voluit Jesus
proficisci in Galilæam. › Pronuntiata fuit in templo S. Philippi apostoli, in ejus festum. Incipit:
Οὐ μόνον περιπολούντες σωματικῶς ἐν τῇ γῇ τοῦ
Σωτῆρος. Est ibilem 49.
15. Averso. Λόγ. ς'. Ομιλία περὶ τοῦ σεληνιαζομένου. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς ἀρχιεπισκοπῆς.
Sermo 6. Homilia de lunatico. Pronuntiata fuit in
ambone archiepiscopalis ecclesia. Incipit: Οτρύνει
μὲν ἵππον ἀγέρωχον πεδιὰς ἡπλωμένη. Est ibidem 23.
17. Averso. Λόγ. ζ'. Ομιλία περὶ τοῦ, Εχοντα
τὸν λεγεώνα. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβον τῆς ἀρχιεπι
σκοπῆς. Sermo 7. Homilia in illud: Habentem legionem. › Pronuntiata fuit in ambone archiepiscopalis ecclesia. lucipit: Επέχει μου τὴν γλῶτταν ἡ
νόσος τοῦ σώματος. Est ibidem 9. At hæc prope
tola, avulsis nimirum foliis, deficit; desinit enim
in hac verba: Αμφότερα γὰρ οἶκον προαστείων
σημαίνουσι, μεταμειβομένης τῆς Ἑβραῖδος εἰς τὴν
Ελλάδα φωνήν. Τὸ δὲ δύο τους δαι... quæ in laudatæ editionis iua pag. 53 invenias.
Avulsis quoque foliis, totæ deficiunt homiliæ sex,
quas consequi oportebat.
Oclava videlicet, Εἰς τὸ Ἰωάν. εὐαγγέλι, «Έ
στήκει Ιωάννης,» καὶ εἰς τὴν τοῦ ἀποστόλου Αν
δρέου. In illud Joannis Evangelii: Stabat Joannes, › et in festum apostoli Andreæ: quæ ibidem
numeratur homilia 50.
Nona, cujus plane latet inscriptio, quod in priore
bujus codicis homiliarum indice obliterata sit, In
posteriore prætermissa.
Decima, Περὶ τῆς αἱμοῤῥοούσης, καὶ περὶ τῆς
θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου. De hemorrhoissa, et
de archisynagogi filia: quæ ibidem pariter est 10.
Undecima, Εἰς τὸν πλούσιον καὶ τὸν Λάζαρον. In
divitem et Lazarum, quæ ibidem est 8.
Duodecima, Περὶ τοῦ ἀρχιτελώνου Ζακχαίου. De
Zacchao publicanorum principe, quæ ibidem est 15.
Decima tertia, Περὶ τοῦ Τελώνου καὶ Φαρισαίου.
De Publicano et Pharis@o, quæ ibidem est 16.
Singularum autem hujusmodi homiliarum inscriptiones, præeter supra dictam, ex utroque indice
plane constant. At vero minus incommode accidit,
quod eæ tantum hic homiliæ deficiant, quæ typorum beneficio jam in tuto versantur.
Review of the Madrid CodexRecensio Codicis Matritensis
col. 25–26page 8 of 20
PG 132:2518. Ομιλία (ιδ.) Περὶ τοῦ ἀσώτου. Η 14, τὰ μὲν δραχμὴν εἰπὼν τῇ κόπρῳ συγχωσθεῖσαν τῶν ἡδονῶν, 22. Ομιλία ιε', εἰς τὸ, ο Οταν ἔλθῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ.» Ελέχθη Κυριακῇ Αποκρέου. Οἷόν τι πάσχουσιν ἀπό τινος ὑψηλῆς ἀκρωρείας. 18. 25. Ομιλία ις', εἰς τὸ, ο Ἐὰν ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώ τοις τὰ παραπτώματα.» Ελέχθη Κυριακή Τυρο αποθέσεως. Η ροαποθέσεως, Οἱ ἐν τοῖς ἐπε πικοῖς ἄθλοις ἀγωνιζόμενοι. 19. 27. Ομιλία ιζ', περὶ τῶν ἁγίων εἰκόνων. Ελέχθη Κυριακῇ τῆς Ὀρθοδοξίας. 17, Λαμπρὰ ἑορτὴ καὶ πανήγυρις ἐπέστη. 20. 29. Ομιλία τηʹ, περὶ τοῦ παραλυτικοῦ τοῦ ἐν Καπερναούμ. Ελέχθη Κυριακῇ δευτέρᾳ τῶν Νηστειών. Έπειγόμενος τῆς συνήθους διδασκαλίας εφάψασθαι. 21. 32. Λόγ. ιθ'. Ομιλία εἰς τὸ, ο Όστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν.» Ελέχθη Κυριακῇ τρίτῃ τῶν Νη στειῶν. Νῦν ἡμῖν τῆς ἐγκρατείας και ρὸς ἔφθασεν. 22. 34. Ομιλία κ', εἰς τὸ, «Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱερουσαλήμ.» Ελέχθη Κυριακῇ ε' τῶν Νηστειῶν Κυριακῇ δ' ζήτ. λόγ. ζ'. 7.: Ὁ μὲν τῆς ἐγκρατείας καιρὸς ἤδη προέκοψε. 38. Λόγ. κα'. Ομιλία εἰς τετραήμερον Λάζαρον. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι. Πολυτελήν Πολλὴν) πανδαισίαν ἡμῖν ὁ ἐπιστήθιος εὐαγγελιστής. 25. 43. Λόγ. κβ'. Ομιλία εἰς τὸν Εὐαγγελισμόν. Ελέ χθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς ἀρχιεπισκοπῆς. 21, Σήμερον ή *Εκκλησία δαδουχεῖται μυστικῶς. 53. 45, Λόγ. κγ'. Ομιλία ῥηθεῖσα εἰς τὸ εὐαγγέλιον τῶν ἁγίων Παθῶν. Ἐλέχθη τῇ μεγάλῃ Παρασκευῇ μετα τὸν ὄρθρον. 23. Ἴσως μὲν ἐπαχθὴς δόξω πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην. 56. Λόγ. κδ'. Ὁμιλία εἰς τὴν Σαμαρείτην Σαμαρείτιδα). Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς ἀρχιεπι σκοπῆς. Απροοιμιάστως *Ος προοιμιάστως) τῷ Σωτῆρι σήμερον νοητῶς ἐφεψώμεθα. 38. 60. Λόγ. κε'. Ὁμιλία εἰς τὸ, «Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι) εἶναι;» Ελέχθη ἐν τῷ ναῷ τῷ ἐν) παλατίῳ Πανόρμου τῇ ἑορτῇ τῶν ᾿Αγίων ᾿Αποστόλων. Συνήδομαί σοι, πόλις, καὶ σὺ σοι, θείε τῶν ἀνακτόρων ναέ. Πανόρμου, 63. Λόγ. κς'. Ομιλία περὶ Μάρθας καὶ Μαρίας, ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνε τῇ ἑορτῇ τῆς Κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. Ως λίαν μοι λαμπροτέρα τὴν σήμερον. 65. Ομιλία κζ', εἰς τὰ ῾Αγια Νήπια. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς ἀρχιεπισκοπῆς. 27, τὴν ἱερὰν Βηθλεὲμ ἄγει σήμερον. 52. 67. Λόγ. κη'. Ὁμιλία εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν δώδεκα μαθητῶν. Ἐλέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν ἁγίων Ἀναργύρων ἐν τῷ ναῷ αὐτῶν. 28. Εὐκαλεῖ μὲν ἡμᾶς, ὦ φιλέορτοι. 1 69. Λόγ. κθ'. Ομιλία εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν ο μαθητῶν. Ἐλέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαήλ. Οἱ μὲν αἰσθητοί λειμῶνες τῶν ποικίλων ἀνθέων. 71. Λόγ. λ'. Ομιλία ῥηθεῖσα εἰς τοὺς Μακαρι25
RECENSIO COD. MATRIT.
18. Ομιλία (ιδ.) Περὶ τοῦ ἀσώτου. Η omilia 14,
De proaigo. Initio mutila, ab his verbis incipit, o
τὰ μὲν δραχμὴν εἰπὼν τῇ κόπρῳ συγχωσθεῖσαν τῶν
ἡδονῶν, quæ in allegata editione pag. 101, versu 20,
legas; estque ibidemn 17.
22. Ομιλία ιε', εἰς τὸ, ο Οταν ἔλθῃ ὁ Υἱὸς τοῦ
ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ.» Ελέχθη Κυριακῇ
Αποκρέου. Homilia 15, in illud: • Quando venerit
Filius hominis in gloria sua. › Pronuntiata fuit Dominica Carnisprivii. Incipit, Οἷόν τι πάσχουσιν ἀπό
τινος ὑψηλῆς ἀκρωρείας. Est ibidem 18.
25. Ομιλία ις', εἰς τὸ, ο Ἐὰν ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώ
τοις τὰ παραπτώματα.» Ελέχθη Κυριακή Τυροαποθέσεως. Η omilia 16, in illud: • Si dimiseritis
hominibus peccata.» Pronuntiala fuit Dominica Tuροαποθέσεως, id est, hebdomade qua Græci abstinentiam casei exordiuntur. Incipit, Οἱ ἐν τοῖς ἐπε
πικοῖς ἄθλοις ἀγωνιζόμενοι. Est ibidem 19.
27. Averso. Ομιλία ιζ', περὶ τῶν ἁγίων εἰκόνων.
Ελέχθη Κυριακῇ τῆς Ὀρθοδοξίας. Homilia 17, de
sanctis imaginibus. Pronuntiata fuit Dominica Orthodoriæ, hoc est Quadragesimæ Græcorum. Incipit,
Λαμπρὰ ἑορτὴ καὶ πανήγυρις ἐπέστη. Est ibilem 20.
29. Averso. Ομιλία τηʹ, περὶ τοῦ παραλυτικοῦ
τοῦ ἐν Καπερναούμ. Ελέχθη Κυριακῇ δευτέρᾳ τῶν
Νηστειών. Homilia 18, de paralytico in Caphar
naum. Pronuntiata fuit Dominica secunda Jejuniorum. Incipit, Έπειγόμενος τῆς συνήθους διδασκαλίας εφάψασθαι. Εst ibidem 21.
32. Λόγ. ιθ'. Ομιλία εἰς τὸ, ο Όστις θέλει ὀπίσω
μου ἀκολουθεῖν.» Ελέχθη Κυριακῇ τρίτῃ τῶν Νηστειῶν. Sermo 19. Homilia in illud: c Si quis velit
post me sequi. › Pronuntiata fuit Dominica tertia
Jejuniorum. Incipit, Νῦν ἡμῖν τῆς ἐγκρατείας και
ρὸς ἔφθασεν. Εst ibidem 22.
34. Ομιλία κ', εἰς τὸ, «Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς
Ἱερουσαλήμ.» Ελέχθη Κυριακῇ ε' τῶν Νηστειῶν·
Κυριακῇ δ' ζήτ. λόγ. ζ'. Homilia 20, in illud: «Eco
ce ascendimus Hierosolymam. › Pronuntiata fuit
Dominica 5 Jejuniorum. Dominica 4 quære Sermosem 7. Incipit: Ὁ μὲν τῆς ἐγκρατείας καιρὸς ἤδη
προέκοψε. Est ibidem 24.
38. Λόγ. κα'. Ομιλία εἰς τετραήμερον Λάζαρον.
Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι. Sermo 21, Homilia in quatriduanum Lazarum. Pronuntiata fuit in ambone.
Incipit, Πολυτελήν (in excusis Πολλὴν) πανδαισίαν
ἡμῖν ὁ ἐπιστήθιος εὐαγγελιστής. Est ibidem 25.
43. Λόγ. κβ'. Ομιλία εἰς τὸν Εὐαγγελισμόν. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς ἀρχιεπισκοπῆς. Sermo 21,
Homilia in Annuntiationem. Pronuntiata fuit in ambone archiepiscopalis ecclesia. Incipit: Σήμερον ή
*Εκκλησία δαδουχεῖται μυστικῶς. Est ibidem 53.
45, averso Λόγ. κγ'. Ομιλία ῥηθεῖσα εἰς τὸ
εὐαγγέλιον τῶν ἁγίων Παθῶν. Ἐλέχθη τῇ μεγάλῃ
Παρασκευῇ μετα τὸν ὄρθρον. Sermo 23. Homilia
dicta in evangelium sanctarum Passionum.Pronuntiata
fuit in magna Parascere post diluculum. Incipit,
Ἴσως μὲν ἐπαχθὴς δόξω πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην.
Est ibidem 27.
26
56. Λόγ. κδ'. Ὁμιλία εἰς τὴν Σαμαρείτην (leg.
Σαμαρείτιδα). Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς ἀρχιεπι
σκοπῆς. Sermo 24. Homilia in Samaritanam. Pronuntiata fuit in ambone archiepiscopalis ecclesiæ,
Incipit, Απροοιμιάστως (male in editione Scorsi,
*Ος προοιμιάστως) τῷ Σωτῆρι σήμερον νοητῶς
ἐφεψώμεθα. Est ibidem 38.
60. Λόγ. κε'. Ὁμιλία εἰς τὸ, «Τίνα με λέγουσιν
οἱ (supple ἄνθρωποι) εἶναι;» Ελέχθη ἐν τῷ ναῷ τῷ
(supple ἐν) παλατίῳ Πανόρμου τῇ ἑορτῇ τῶν ᾿Αγίων
᾿Αποστόλων. Sermo 25. Homilia in illud: • Quen
me dicunt (homines) esse?» Pronuntiata fuit in
templo quod est in palatio Panormi, in festo Sanctorum Apostolorum. Incipit, Συνήδομαί σοι, πόλις,
καὶ σὺ (leg. σοι, ut in editis), θείε τῶν ἀνακτόρων
ναέ. Est ibidem 55.
Vocabulum Πανόρμου, quod hujus homilie præ
se fert titulus, non parum adversatur P. Scorso,
hanc homiliam Constantinopoli in magnificentissimo templo, quod imperator Basilius Macedo in
palatio exstruxit, a Theophane habitam fuisse multis contendenti. Imo ipse sibi magis adversatur
Scorsus, cum duo etiam magnificentissima hujusmodi templa a Siciliæ regibus exstructa Panormi
adhuc exstare fateatur, quorum unum est in palatio proregis S. Petro apostolo dicatum... et sane
simile huic quod... hic auctor describit; Theophanem vero Constantinopolim adiisse conjectura tantum ductus affirmet. At si vocem Panormum suus
interpreti codex hoc loco legendam obtulisset, talem
profecto sententiam minime ille, ut opinor, fuisset
amplexus.
63. Λόγ. κς'. Ομιλία περὶ Μάρθας καὶ Μαρίας, ἐκ
τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνε
τῇ ἑορτῇ τῆς Κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου.
Sermo 26. Homilia de Martha et Maria ex Evangelio
secundum Lucam. Pronuntiata fuit in åmbone ir.
festo Dormitionis sanctissima Deipara. Incipit,
Ως λίαν μοι λαμπροτέρα τὴν σήμερον. Est ibidem
60.
65. Ομιλία κζ', εἰς τὰ ῾Αγια Νήπια. Ελέχθη ἐν
τῷ ἄμβωνι τῆς ἀρχιεπισκοπῆς. Homilia 27, in
sanctos Infantes, sive innocentes. Pronuntiata fuit
in ambone archiepiscopalis ecclesiæ. Incipit, Enl
τὴν ἱερὰν Βηθλεὲμ ἄγει σήμερον. Est ibidem 52.
67. Λόγ. κη'. Ὁμιλία εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν
δώδεκα μαθητῶν. Ἐλέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν ἁγίων
Ἀναργύρων ἐν τῷ ναῷ αὐτῶν. Sermo 28. Homilia
in missionem duodecim discipulorum. Pronuntiata
fuit in festo sanctorum Anargyrorum, in ipsorum
templo. Incipit, Εὐκαλεῖ μὲν ἡμᾶς, ὦ φιλέορτοι.
Est ibidem 47.
1 69. Λόγ. κθ'. Ομιλία εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν ο
μαθητῶν. Ἐλέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἀρχιστρατήγου
Μιχαήλ. Sermo 29. Homilia in missionem Lxx discipulorum. Pronuntiata fuit in festo Principis militia Michaelis. Incipit, Οἱ μὲν αἰσθητοί λειμῶνες τῶν
ποικίλων ἀνθέων. Numeratur ibidem 48.
71. Λόγ. λ'. Ομιλία ῥηθεῖσα εἰς τοὺς Μακαρι
col. 27–28page 9 of 20
PG 132:27σμούς. Ἐλέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Νικολάου. "Οτε πρὸς τὴν ἑαυτοῦ θείαν αὐλὴν ὁ Δεσπότης ἐκάλει τὰ ἴδια πρό 73, Λόγ. λα'. Ομιλία εἰς τὸ, ο Βίβλος Γενέσεως, ο καὶ περὶ Μάρθας. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι Κυριακῇ πρὸ τῆς Χριστοῦ γεννήσεως. Τοῦ μὲν αἰσθητοῦ ἡλίου τοῦ ὁρίζοντος. 76. Λόγ. λβ'. Ομιλία εἰς τὸ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγ γέλιον, Κυριακῇ Α' Ματθαίου, ο Οστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοί.» Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς ἐπισκοπῆς. Ὁ μὲν καιρὸς πρὸς αὐτὸ τὸ τοῦ Βαρος. 79, Λόγ. λγ'. ῾Ομιλία εἰς τὸ, ε Ο λύχνος σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός.. 33. Καὶ χρεωφειλέτης εὐχάριστος. 42. 82. Λόγ. λδ'. Ὁμιλία εἰς τὰ ἐπίλοιπα του, ο Ο λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός.» Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβων. Οἱ ἀγύρται, καὶ ἀγελαῖοι, καὶ πένητες τὰς οἰκίας περινοστούντες. 83, Λόγ. λε'. Ομιλία βηθεῖσα περὶ τοῦ ἑκατοντάρχου Κυριακῇ δ' τοῦ Ματθαίου. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβων. Αντιστρατεύει τοῖς ἀγαθοῖς ἔργοις. 86. Λόγ. λς'. Ὁμιλία εἰς τὴν περιβουλήν παραβολὴν) τοῦ ἀμπελῶνος. Ἐλέχθη ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Στεφάνου ἐν τῇ Πανόρμῳ. 36. ὡς λίαν καλλίστην συνήψεν ο χρόνος τὴν τοῦ πρωτομάρτυρος ἑορτὴν τῇ πανηγύρει τῶν γενεθλίων Χριστοῦ. Καὶ νῦν ἐπηγγείλατο πίνειν τὸ τοῦ νοητοῦ οἴνου ποτήριον, οὗ καὶ ἡμᾶς μετασχεῖν, ἐν αὐτῷ Χριστῷ τῷ Θεῷ· ᾧ ἡ δόξα καὶ τῷ κράτος σὺν τῷ ἀνάρχῳ Πατρὶ καὶ τῷ ὁμοουσίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύ ματι εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. 88, Λόγ. λζ'. Ὁμιλία εἰς τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον περὶ τῆς ἄγρας τῶν ἰχθύων. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβων. Επειδήπερ ἀρχὴν εἰλήφει σήμερον ὑπαναγινώσκεσθαι. 5. 30. Λόγ. λη'. Ομιλία περὶ τοῦ υἱοῦ τῆς χήρας. Ελέχθη ἐν τῇ μεγάλῃ μονῇ τοῦ Σωτῆρος Ακροτη ρίου, ἀποθανόντος τοῦ πρώτου ψάλτου. 38. 'Ακρωτηρίου, "Αλλην ὑπόθεσιν ώρμημένος προοίμιον τοῦ λόγου ποιήσασθαι. 0. άκρο τηρίῳ, πρωτοψάλτην, 93. Λόγ. λθ'. Ὁμιλία εἰς τὴν παραβολὴν τοῦ σπόρου. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι. 39. Οἱ τὰς μακρὰς ἀποδημίας κατ' ἐμπορία πλούτου στελλόμενοι. 7. 95, Λόγ. μ'. Ομιλία περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος νομικοῦ. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβων τῆς ἀρχιε πισκοπῆς μετὰ τὴν ἐκ Σικελίας υποστροφήν. Σικελίαν, Οὐ τοσοῦτον αὐχμώδης γῆ, καὶ κραναὴ καὶ κατάξηρος. 11. κἂν ἐτύγχανε την, έτυγχανέτην ἐτύγχανε27
RECENSIO COD. MATRIT.
σμούς. Ἐλέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Νικολάου.
Srmo 50. Homilia dicta in Beatitudines. Pronuntiata fuit in festo S. Nicolai. Incipit, "Οτε πρὸς τὴν
ἑαυτοῦ θείαν αὐλὴν ὁ Δεσπότης ἐκάλει τὰ ἴδια πρό6ara. Est ibidem 51.
73, averso. Λόγ. λα'. Ομιλία εἰς τὸ, ο Βίβλος
Γενέσεως, ο καὶ περὶ Μάρθας. Ελέχθη ἐν τῷ
ἄμβωνι Κυριακῇ πρὸ τῆς Χριστοῦ γεννήσεως. Sermo
31. Homilia in illud: «Liber Generationis, y el de
Martha. Pronuntiata fuit in ambone Dominica ante
Christi Nativitatem. Incipit, Τοῦ μὲν αἰσθητοῦ ἡλίου
τοῦ ὁρίζοντος. Numeratur ibidem 43.
76. Λόγ. λβ'. Ομιλία εἰς τὸ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγέλιον, Κυριακῇ Α' Ματθαίου, ο Οστις ὁμολογήσει
ἐν ἐμοί.» Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς ἐπισκοπῆς.
Sermo 32. Homilia in Evangelium secundum Matthæum, Dominica 1 Matthæi: «Quicunque confitebitur mɛ. › Pronuntiata fuit in ambone episcopalis
ecclesia. Incipit, Ὁ μὲν καιρὸς πρὸς αὐτὸ τὸ τοῦ
Βαρος. Est ibidem 41.
79, averso. Λόγ. λγ'. ῾Ομιλία εἰς τὸ, ε Ο λύχνος
σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός.. Sermo 33. Homilia in
illud. «Lucerna corporis est oculus. Incipit, Καὶ
χρεωφειλέτης εὐχάριστος. Est ibilem 42.
82. Λόγ. λδ'. Ὁμιλία εἰς τὰ ἐπίλοιπα του, ο Ο
λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός.» Ελέχθη ἐν
τῷ ἄμβων. Sermo 34. Homilia in reliqua illius
dicti, ‹ Lucerna corporis est oculus. › Pronuntiata
fuit in ambone. Incipit, Οἱ ἀγύρται, καὶ ἀγελαῖοι,
καὶ πένητες τὰς οἰκίας περινοστούντες. Occurrit
iliden 45.
83, averso. Λόγ. λε'. Ομιλία βηθεῖσα περὶ τοῦ
ἑκατοντάρχου Κυριακῇ δ' τοῦ Ματθαίου. Ελέχθη ἐν
τῷ ἄμβων. Sermo 55. Homilia dicta de centurione
Dominica IV Matthæi. Pronuntiata fuit in ambone.
Incipit, Αντιστρατεύει τοῖς ἀγαθοῖς ἔργοις. Recensetur ibilem 44.
86. Λόγ. λς'. Ὁμιλία εἰς τὴν περιβουλήν (leg.
παραβολὴν) τοῦ ἀμπελῶνος. Ἐλέχθη ἐν τῷ ναῷ τοῦ
ἁγίου Στεφάνου ἐν τῇ Πανόρμῳ. Sermo 36. Homilia
in parabolam vineæ. Pronuntiata fuit in templo
Sancti Stephani Panormi. Incipit, ὡς λίαν καλλίστην συνήψεν ο χρόνος τὴν τοῦ πρωτομάρτυρος
ἑορτὴν τῇ πανηγύρει τῶν γενεθλίων Χριστοῦ.
Desinit, Καὶ νῦν ἐπηγγείλατο πίνειν τὸ τοῦ νοητοῦ
οἴνου ποτήριον, οὗ καὶ ἡμᾶς μετασχεῖν, ἐν αὐτῷ
Χριστῷ τῷ Θεῷ· ᾧ ἡ δόξα καὶ τῷ κράτος σὺν τῷ
ἀνάρχῳ Πατρὶ καὶ τῷ ὁμοουσίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύ
ματι εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
88, averso. Λόγ. λζ'. Ὁμιλία εἰς τὸ κατὰ Λουκᾶν
Εὐαγγέλιον περὶ τῆς ἄγρας τῶν ἰχθύων. Ἐλέχθη ἐν
τῷ ἄμβων. Sermo 36. Homilia in Evangelium secundum Lucam de captura piscium. Pronuntiata ſvit in
ambone. Incipit, Επειδήπερ ἀρχὴν εἰλήφει σήμερον
ὑπαναγινώσκεσθαι. Est ibidem 5.
30. Λόγ. λη'. Ομιλία περὶ τοῦ υἱοῦ τῆς χήρας.
Ελέχθη ἐν τῇ μεγάλῃ μονῇ τοῦ Σωτῆρος Ακροτηρίου, ἀποθανόντος τοῦ πρώτου ψάλτου. Sermo 38.
Ilomilia de filio viduæ. Pronuntiata fuit in magno
28
monasterio Salvatoris 'Ακρωτηρίου, primo canture
demortuo. Incipii, "Αλλην ὑπόθεσιν ώρμημένος προοί
μιον τοῦ λόγου ποιήσασθαι. Εst ibidem 0.
Ex hujus homiliæ inscriptione, quæ P. Scorsum
latuit, duo scitu digna colligas, eam videlicet habi -
tam fuisse Messanæ, quippe cujus in portus άκροτηρίῳ, sive summitate, exstitit olim Salvatoris,
quod hic memoratur, monasterium, ut ex nota
codicis 2, hujus nostri catalogi plane constat;
deinde virum, cujus Theophanes mortem in oratiouis exordio deplorat, ejusdem monasterii ecclesia
πρωτοψάλτην, id est, primum cantorem, vel pracentorem exstitisse. Quod autem eum fratrem suum
appellat, non inde sane conficitur &um ipsi fuisse
sanguinis cognatione fratrem, quemadmodum idem
P. Scorsus in notis affirmat; hoc enim ut nomine
compellaret, nonne vel familiaris sodalitii satis
erat conjunctio? Præterea si verus Theophani decessisset frater, an credibile est eum in illo tantummodo formæ decus, dignam sacerdotio faciem,
gratam in convictu comitatem, variam ac suavem
psalmodiæ modulationem, prætermissis fraterni
amoris dulcissimis sensibus, fuisse lau laturum?
Deinde in ipsa homiliæ inscriptione fratris potius,
quam cantoris facta fuisset mentio. Postremo, quod
omnium rationum caput, nullis litterarum monumentis Theophanes fratrem habuisse traditur.
93. Λόγ. λθ'. Ὁμιλία εἰς τὴν παραβολὴν τοῦ
σπόρου. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι. Sermo 39. Homilia
in parabolam sementis. Pronuntiata fuit in ambone.
Incipit, Οἱ τὰς μακρὰς ἀποδημίας κατ' ἐμπορία
πλούτου στελλόμενοι. Est ibidem 7.
95, averso. Λόγ. μ'. Ομιλία περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος νομικοῦ. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβων τῆς ἀρχιε
πισκοπῆς μετὰ τὴν ἐκ Σικελίας υποστροφήν. Sermo
40. Homilia de legisperito interrogante. Pronuntiata
fuit in ambone ecclesiæ archiepiscopalis, post suum
ex Sicilia reditum. At legendum hic videtur, el;
Σικελίαν, in Siciliam, ut ipse homiliae contextus
clamitat. Incipit, Οὐ τοσοῦτον αὐχμώδης γῆ, καὶ
κραναὴ καὶ κατάξηρος. Est ibidem 11.
Hujus homiliæ sub finem occurrit Patri Scorso,
pag. scilicet 68 editionis ab ipso facta, ubi elucent
hæc verba asterisco notata κἂν ἐτύγχανε την,
locus scripturæ depravatæ vitio valde obscurus ac
difficilis, quem, alterius exemplaris subsidio plane
destitutus, se ille profitetur commentatum potius
esse quam interpretatum. Id autem vitium tum ex
præpostera trajectione verborum ex una periodo
in aliam, tum ex prava vocis έτυγχανέτην in ἐτύγχανε
ac thy divisione prorsus emanavit. At cum hujus
vitii expers sit liber noster, operæ pretium facturi
simus maximum, si, quo totus locus sanitati restituatur, verba omnia ad ipsum intelligendum pertinentia, prout in codicis ns. fol. averso 97 se
habent, quam accuratissime repræsentemus, asteriscis ea videlicet complexi, quæ suis emota sedibus
corruptaque, obscuritatem peperere. Ea vero hujusmodi sunt.
col. 29–30page 10 of 20
PG 132:29Ἐπὶ τὴν αὔριον, φησίν, ἐξελθὼν δίδωσι τῷ πανδοχεῖ δύο δηνάρια, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ἐπιμελήθητι αὐτοῦ, καὶ ὅ τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπαν έρχεσθαί με ἀποδώσω σοι. Τίς οὖν ἡ ἐπαύριον; “Ο καιρὸς ὁ μετὰ τὴν πάροδον τῶν ἐντολῶν καθ᾿ ἦν ἡ τοῦ Εὐαγγελίου χάρις ἀνέτειλεν, ἄλλην ἡμέραν ποιοῦσα, τὸ φῶς τῆς γνώσεως ἔχουσαν. Η ἐπαύριον, ἔγουν μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν αὐτοῦ ἀναβίωσιν καθ᾽ ἂν ἀφ᾽ οὗ) ὡς ἥλιος δύνας ἐκ τά φω, ὡς ἐξ ἀνατολῆς αὖθις ἐξέθορεν. Ἐξελθών τοίνυν ἐπὶ τὴν αὔριον. Πόθεν ἐξελθών; Ἀπὸ τῆς τοῦ θανάτου φθορᾶς· δέδωκε τοῖς μαθηταῖς καὶ πᾶσι τοῖς κήρυξι τοῦ μυστηρίου τὰς δύο Διαθήκας ὡς δύο δηνάρια" μίαν ἐχούσας τὴν τῆς Τριάδος ἐπιγραφήν, ὥσπερ ἀμέλει καὶ τὰ δηνάρια μίαν ἔφερε την εἰκόνα * κἂν ἐτυγχανέτην δύο τῷ ἀριθμῷ. " Λέγει οὖν τοῖς διδασκάλοις, 98. Λόγ. μα'. Ομιλία περὶ τῆς συγκυπτούσης. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβων. Οι κηφήνες εἶδός εἰσι μελισσῶν ἀργών τε καὶ ἄ χρηστον. 101, Λόγ. μβ'. Ομιλία περὶ τῆς παρα βολῆς τοῦ δείπνου. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβων. 42. Μυστικὸν ἡμῖν δεῖπνον ἡ θεόλεκτος τοῦ Εὐαγγελίου φωνή. 13. 103, Λόγ. μγ'. Ομιλία περὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος τὸν Κύριον πλουσίου. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμ βωνι. Οἷόν τι συμβαίνειν εξωθεν περὶ τὰ μύρα τὰ ἐκ τῶν ῥόδων γινόμενα. 106. Λόγ. μδ'. Ὁμιλία εἰς τὸν γενόμενον αὐχμόν. Ἐλέχθη εἰς τὴν λιτήν. ο Τίς δώσει τῇ κεφαλῇ μου ὕδωρ καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς μου πηγὴν δακρύων;» 107. Λόγ. με'. Ομιλία περὶ τῆς ἐπισ τιμήσεως τῶν ὑδάτων. Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Δημητρίου. Διετῆς προφάσεως σήμερον συνέλευσιν ἄγομεν. 109. Λόγ. μς'. Ὁμιλία εἰς τὸ, «Ταῦτα ἐντέλλομαι ὑμῖν.» Ελέχθη ἐν τῇ πανηγύρει τοῦ ἁγίου Προκοπίου εἰς Δραγίνας. 46. Καὶ κιθαρῳδὸς πολλάκις ἀνὴρ τὰς ἁγυιάς διερχόμενος. 111. Λόγ. με'. Ὁμιλία εἰς τὸ «Εἶπεν ὁ Κύριος Πάντα μοι παρεδώθη. Ἐλέχθη ἐν τῇ πανηγύρει τοῦ ἁγίου Ονουφρίου. ο Επεστί μοι θαυμάσαι τὴν τῆς ἀρετῆς ιδιότητα. 113. Λόγ. μη'. Ομιλία μετὰ τὴν ἐπάνοδον τοῦ Ἐλαιῶνος. Ἐλέχθη ἐν ἄμβωνι. 48. Ο τῆς ἡμετέρας πολιτείας, ὦ παν τέρες, σκοπός τοῦτό ἐστι τὸ ἐκ πάντων τῶν ὁρωμένων καὶ λεγομένων συλλέγειν τὸ χρήσιμον. Εξω μεν τὰς ὀσφύας ἡμῶν διεζωσμένας καὶ τοὺς λύχνους καὶ ὁμένους καιομένους), καὶ αὐτοὶ ἐσόμεθα ὁμοιούμενοι ἀροῖς ἐκδεχομένοις τὸν Κύριον αὐτῶν κατὰ τὴν Εὐαγγελίου παραβολήν. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 114, Λόγ. μθ'. Ομιλία εἰς τὴν ἐπιφοίτησιν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ἐλέχθη μετὰ τὴν γον κλισίαν. Ορῶν σήμερον τὸν ἁγιώτατον τῆς παναγίου Δε σποίνης ναόν. 40. 116, Λόγ. ν. Ομιλία εἰς τὸ, ο Εἶπεν ὁ Κύριος, Ἐγώ εἰμι ἡ θύρα.» Ελέχθη ἐν τῷ Ταυρο μενίῳ τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Παγκρατίου. 50. Οὐκ ἀτόπειν, ὡς λόγος, ἥκομεν ἑορτῆς. οὐκ ἀτόπειν, οὐ κατόπιν, τόπιν 119, Λόγ. να'. Ομιλία εἰς τὸ, 4 Γίνεσθε φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις, καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραὶ. ν Ἐλέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Παντελεήμονος. πρὸς τὴν πάνδημον ταύτην ἀθροισθέντες πανήγυριν. 121, Λόγ. νβ'. Ομιλία εἰς τὴν σωτήριον Μεταμόρφωσιν. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβων. τῆς ἀρχι επισκοπής. Οἷόν τι πάσχειν ειώθει ποιμὴν πληθυνθεῖσαν αὐτῷ τὴν ἀγέλην ὁρῶν. 127, Λόγ. νγ'. Ομιλία εἰς τὴν ἀποτομὴν τοῦ Προδρόμου. Ἐλέχθη ἐν τῷ ναῷ τοῦ Προδρόμου. λῶς ἐφήρμοσεν ἡ τάξις τὴν τοῦ Προδρόμου τελείωσιν. 130. Λόγ. νδ'. Ομιλία εἰς τὴν Βαϊοφόρον. Ελέχθη ἐν τῇ Πανόρμῳ εἰς τὴν λιτὴν παρουσίᾳ τοῦ ῥη γός.29
•
RECENSIO COD. MATRIT.
Ἐπὶ τὴν αὔριον, φησίν, ἐξελθὼν δίδωσι τῷ πανδοχεῖ δύο δηνάρια, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ἐπιμελήθητι
αὐτοῦ, καὶ ὅ τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπαν·
έρχεσθαί με ἀποδώσω σοι. Τίς οὖν ἡ ἐπαύριον;
“Ο καιρὸς ὁ μετὰ τὴν πάροδον τῶν ἐντολῶν καθ᾿
ἦν ἡ τοῦ Εὐαγγελίου χάρις ἀνέτειλεν, ἄλλην ἡμέραν
ποιοῦσα, τὸ φῶς τῆς γνώσεως ἔχουσαν. Η ἐπαύριον,
ἔγουν μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν αὐτοῦ ἀναβίωσιν καθ᾽
ἂν (in editis ἀφ᾽ οὗ) ὡς ἥλιος δύνας ἐκ (leg. iv) τάφω, ὡς ἐξ ἀνατολῆς αὖθις ἐξέθορεν. Ἐξελθών
τοίνυν ἐπὶ τὴν αὔριον. Πόθεν ἐξελθών; Ἀπὸ τῆς
τοῦ θανάτου φθορᾶς· δέδωκε τοῖς μαθηταῖς καὶ πᾶσι
τοῖς κήρυξι τοῦ μυστηρίου τὰς δύο Διαθήκας ὡς δύο
δηνάρια" μίαν ἐχούσας τὴν τῆς Τριάδος ἐπιγραφήν,
ὥσπερ ἀμέλει καὶ τὰ δηνάρια μίαν ἔφερε την
εἰκόνα * κἂν ἐτυγχανέτην δύο τῷ ἀριθμῷ. " Λέγει οὖν
τοῖς διδασκάλοις, et calera, qualia a proxime lavdato P. Scorso edita leguntur.
98. Λόγ. μα'. Ομιλία περὶ τῆς συγκυπτούσης.
Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβων. Sermo 41. Homilia de muliere inclinata. Pronuntiata fuit in ambone. Incipit,
Οι κηφήνες εἶδός εἰσι μελισσῶν ἀργών τε καὶ ἄχρηστον. Est ibidem 12.
101, averso. Λόγ. μβ'. Ομιλία περὶ τῆς παρα
βολῆς τοῦ δείπνου. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβων. Sermo 42.
Homilia in parabolam Canır. Pronuntiata fuit in
ambone. Incipit, Μυστικὸν ἡμῖν δεῖπνον ἡ θεόλεκτος
τοῦ Εὐαγγελίου φωνή. Est ibidem 13.
103, averso. Λόγ. μγ'. Ομιλία περὶ τοῦ ἐπερω·
τήσαντος τὸν Κύριον πλουσίου. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμ
βωνι. Sermo 43. flomilia de divite Dominum interrogante. Pronuntiata fuit in ambone. Incipit, Οἷόν τι
συμβαίνειν εξωθεν περὶ τὰ μύρα τὰ ἐκ τῶν ῥόδων
γινόμενα. Est ibidem 45.
106. Λόγ. μδ'. Ὁμιλία εἰς τὸν γενόμενον αὐχμόν.
Ἐλέχθη εἰς τὴν λιτήν. Sermo 44. Homilia in siccitatem quæ contigit. Pronuntiata fuit in processionem. Incipit, ο Τίς δώσει τῇ κεφαλῇ μου ὕδωρ καὶ
τοῖς ὀφθαλμοῖς μου πηγὴν δακρύων;» Est ibidem 62.
107. Averso. Λόγ. με'. Ομιλία περὶ τῆς ἐπισ
τιμήσεως τῶν ὑδάτων. Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου
Δημητρίου. Sermo 45. Homilia de objurgatione aquarum. Pronuntiata fuit in festo S. Demetrii. Incipit,
Διετῆς προφάσεως σήμερον συνέλευσιν ἄγομεν. Est
ibilem 46.
109. Λόγ. μς'. Ὁμιλία εἰς τὸ, «Ταῦτα ἐντέλλομαι ὑμῖν.» Ελέχθη ἐν τῇ πανηγύρει τοῦ ἁγίου
Προκοπίου εἰς Δραγίνας. Sermo 46. Homilia in illud: «Hæc mando vobis.» Pronuntiata fuit in celebrilale S. Procopii in Draginas. Incipit, Καὶ κιθαρῳδὸς πολλάκις ἀνὴρ τὰς ἁγυιάς διερχόμενος. Est
ibidem 56.
,
111. Λόγ. με'. Ὁμιλία εἰς τὸ «Εἶπεν ὁ Κύριος
Πάντα μοι παρεδώθη. Ἐλέχθη ἐν τῇ πανηγύρει
τοῦ ἁγίου Ονουφρίου. Sermo 47. Homilia in illud:
• Dixit Dominus: Omnia tradita sunt mihi. ο Pronuntiata fuit in celebritate S. Onuphrii. Incipit,
30
Επεστί μοι θαυμάσαι τὴν τῆς ἀρετῆς ιδιότητα. Est
ibilem 54.
113. Λόγ. μη'. Ομιλία μετὰ τὴν ἐπάνοδον τοῦ
Ἐλαιῶνος. Ἐλέχθη ἐν ἄμβωνι. Sermo 48. Homilia
post ascensionem mɔntis Oliveti. Pronuntiata fuit in
ambone. Incipit, Ο τῆς ἡμετέρας πολιτείας, ὦ παν
τέρες, σκοπός τοῦτό ἐστι τὸ ἐκ πάντων τῶν ὁρωμένων
καὶ λεγομένων συλλέγειν τὸ χρήσιμον. Desinit, Εξω
μεν τὰς ὀσφύας ἡμῶν διεζωσμένας καὶ τοὺς λύχνους
καὶ ὁμένους (leg. καιομένους), καὶ αὐτοὶ ἐσόμεθα
ὁμοιούμενοι ἀροῖς ἐκδεχομένοις τὸν Κύριον αὐτῶν·
κατὰ τὴν Εὐαγγελίου παραβολήν. Αὐτῷ ἡ δόξα
καὶ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
114, averso. Λόγ. μθ'. Ομιλία εἰς τὴν ἐπιφοίτησιν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ἐλέχθη μετὰ τὴν γον
κλισίαν. Sermo 49. Homilia in adventum sancti Spiritus. Pronuntiata fuit post genuflexionem. Incipit,
Ορῶν σήμερον τὸν ἁγιώτατον τῆς παναγίου Δε
σποίνης ναόν. Est ibidem 40.
116, averso. Λόγ. ν. Ομιλία εἰς τὸ, ο Εἶπεν ὁ
Κύριος, Ἐγώ εἰμι ἡ θύρα.» Ελέχθη ἐν τῷ Ταυρομενίῳ τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Παγκρατίου. Sermo 50.
Homilia in illud: • Dixit Dominus: Ego sum
ostium. › Pronuntiata fuit in festo S. Pancratii. Incipit, Οὐκ ἀτόπειν, ὡς λόγος, ἥκομεν ἑορτῆς. Est
ibidem 57.
loc loco non οὐκ ἀτόπειν, nec οὐ κατόπιν, ut
mendose pariter habet Scorsana editio, sed où xaτόπιν omnino legendum. At vero meulum typograpli, non Scorsi fuit; ipse enim in suis ad hanc homiliam notis, dum id proverbium a Platone in
Gorgia usurpatum admonet, ejus verba scribit
emendate.
119, averso. Λόγ. να'. Ομιλία εἰς τὸ, 4 Γίνεσθε
φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις, καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστε
ραί. ν Ἐλέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Παντελεήμο
νος. Sermo 51. Homilia in illud: «Estote prudentes
sicut serpentes, et simplices sicut columbæ.» Pronuntiata fuit in festo S. Panteleemonis (ante susceptam Christi fidem Pantaleonis vocitati). Incipit, Ol
πρὸς τὴν πάνδημον ταύτην ἀθροισθέντες πανήγυ
ριν. Est ibidem 58.
121, averso. Λόγ. νβ'. Ομιλία εἰς τὴν σωτήριον
Μεταμόρφωσιν. Ἐλέχθη ἐν τῷ ἄμβων. τῆς ἀρχι
επισκοπής. Sermo 52. Homilia in salutiferam
Transfigurationem. Pronuntiatu fuit in ambone archiepiscopalis ecclesia. Incipit, Οἷόν τι πάσχειν ειώθει
ποιμὴν πληθυνθεῖσαν αὐτῷ τὴν ἀγέλην ὁρῶν. Est
ibidem 59.
127, averso. Λόγ. νγ'. Ομιλία εἰς τὴν ἀποτομὴν
τοῦ Προδρόμου. Ἐλέχθη ἐν τῷ ναῷ τοῦ Προδρόμου.
Sermo 53. Homilia in decollationem Præcursoris.
Pronuntiata fuit in templo Præcursoris. Incipit, Kaλῶς ἐφήρμοσεν ἡ τάξις τὴν τοῦ Προδρόμου τελείωσιν.
Est ibidem 61.
130. Λόγ. νδ'. Ομιλία εἰς τὴν Βαϊοφόρον. Ελέχθη
ἐν τῇ Πανόρμῳ εἰς τὴν λιτὴν παρουσίᾳ τοῦ ῥηγός. Sermo 59. Homilia in festivitatem Palmarum.
col. 31–32page 11 of 20
PG 132:31Φαιδρὰ τῆς παρούσης ἑορτῆς ἡ συνέλευσις, λαμπρὰ τῆς πανηγύρεως ἡ συνάθροισις. βασιλεύς, βασιλέας βασιλεὺς 131, Λόγ. νε'. Ομιλία εἰς τὸ, «Πρὸ ἓξ ἡμερῶν τοῦ Πάσχα. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβων.. Τοῦ Δεσπότου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ τὸ ὑπερφυὲς καὶ μέγα θαῦμα ποιήσαντος τὴν τε τραημέρου τοῦ Λαζάρου ἀνάστασιν. Καὶ τῇ θεότητι διὰ τοῦ προλήμματος, όπερ γέγονε ενώσει ὁμόθειον· ἐν μιᾷ τοῦ λόγου ὑποστάσει· σὺν Πατρὶ καὶ Πνεύματι δοξαζόμενον νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. 134. Λόγ. νς'. Ὁμιλία εἰς τὴν παραβολὴν τῶν δέκα παρθένων. Ταύτην ἐγὼ πάσχειν ἔοικα σήμερον ὅσοι περισκοποῦσιν ἐναιθρίατον οὐρανὸν καὶ θαυμάζουσε τῶν ἀστέρων τὰ σελαγίσματα. Τῷ ἱλαρῷ τῆς ἐλεημοσύνης ἐλαίῳ ταύτην πιαίνοντες, ἵνα καὶ τῷ νυμφίῳ Χριστῷ εἰς τὸν μακάριον θάλαμον σὺν εἰσέλθωμεν, καὶ τῶν ἀκηράτων ἀγαθῶν ἀπολαύσω μεν, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς ἀπεράντους αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 136, Λόγ. νς'. Τοῦ αὐτοῦ ὁμιλία περὶ τῆς ἀπογραφῆς τῆς Θεοτόκου. 57. Εγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, ἐξῆλθε δόγμα παρὰ Καίσαρος Αὐγούστου ἀπογράφεσθαι πά σαν τὴν οἰκουμένην· αὕτη ἡ ἀπογραφὴ ἐγένετο ἡγεμονεύοντος τῆς Συρίας Κυρηνίου. ἐπέστρεψαν δὲ οἱ ποιμένες εὐχαριστοῦντες ἐπὶ πᾶσιν. Οὐ γὰρ ἦσαν φθονεροὶ κατὰ Ἰουδαίους. Τῷ δὲ Θεῷ ἡμῶν εἴη δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων Ἀμήν. 137, Λόγ. νη'. Τοῦ αὐτοῦ ὁμιλία εἰς τὸ ὑπὸ παντ' τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτεμεῖν τὸ παιδίον, καὶ ἐκλήθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦς, τὸ κληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου. Οὐ πρὸς λαμβάνειν σοφίαν· τί γὰρ τοῦ ἀπάρχου τελείου γέν νοιτ' ἂν τελειώτερον; ἀλλὰ τὴν οὖσαν κατὰ βραχὺ παράγυμνον. 139, Λόγ. νθ'. Ὁμιλία εἰς τὸ Εὐαγγέλιον εἰς τὸ, ο Εν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας. 59. Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ γάμος ἐγένετο, φησὶν, ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας. Τὸ δὲ τοὺς δικαίους χωρίσαι ἀπὸ τῶν ἁμαρτωλῶν, καὶ διακρίνειν τοὺς ἀγαθοὺς ἀπὸ τῶν πονηρῶν μόνῳ Θεῷ τῷ ἄρχοντι καὶ οἰκονομοῦντι πέφυκεν ἴδιον. 143. Λόγ. ξ'. Ὁμιλία εἰς τὸ, «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος ο κατὰ Ἰωάν. 60. «Η τοῦ Πνεύματος δύναμις ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται, καταγέγραπται καὶ πιστεύομεν. Νόμος μὲν γὰρ ἐδώθη παρὰ Θεοῦ διὰ μέσου τοῦ Μωσέως· ἡ δὲ χάρις ἐγένετο, οὐχὶ ἐδώθη, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Αὐθεντικὸν μὲν γὰρ τὸ ἐγένετο, δουλικὸν δὲ τὸ ἐδώθη. 152. Λόγ. ξα'. Ὁμιλία εἰς τὸ, ο Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε. ο Κλέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι. 61. Ηο Επειδή εἶπεν ὅτι ἡ χάρις καὶ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο, τοῦτο θέλων κατασκευάσαι, φησὶν ὅτι οὐδὲν ἄπιστον εἴρηκεν. Χρὴ δὲ γινώσκειν, τὰ ἀκριβὴ τῶν ἀντιγράφων ἐν Βηθαβαρᾷ ἔχει, ἡ γὰρ Βηθανία οὐ πέραν τοῦ Ἰορδάνου ἐστὶν, ἀλλ' ἐγγὺς τούτων Ιεροσολύμων. 154. Λόγ. ξβ'. ῾Ομιλία ῥηθεῖσα τῇ Κυριακῇ τοῦ Παραλήτου Παραλυτικού). 62. Ανέβη ὁ Κύριος εἰς Ἱεροσόλυμα. Εστι δὲ ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐπὶ τῇ Προβατική κολυμβήθρᾳ ή λεγομένη 'Εβραϊστὶ Βηθεσδά. Καὶ ἐν τῷ ἱερῷ εὐρεθῦ μετὰ τὴν ὑγίαν, ἤτοι μηκέτι ἀνιέροις λογισμοῖς ἐμμολυνθῆναι, ἵνα μὴ χεὶρ ἡμῖν ἡ μέλλουσα κόλα χωλή γένοιτο. Τῷ δὲ Θεῷ ἡμῶν εἴη δόξα εἰς τοὺς, 156. Λόγ. γ'. Ομιλία ῥηθεῖσα εἰς τὸ, «Εκ γενετής τυφλόν. • Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβονι τῆς ἀρχιεπισκοπῆς. Καὶ παράγων ὁ Ἰησοῦς εἶδεν ἄνθρωπον τυφλὸν ἐκ γενετῆς, καὶ ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ μαθηταί. Ως τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, σάρκα γεγονότα γεννοῦσα, ἀδιαίρετον ὄντα, καὶ ἕνα τὸν διπλοῦν, ὅς ἐστι Χριστὸς καὶ Κύριος. 164. Υπόθεσις τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου.31
RECENSIO COD. MATRIT.
Pronuntiata fuit Panormi in processionem, in præsentia regis. Incipit, Φαιδρὰ τῆς παρούσης ἑορτῆς
ἡ συνέλευσις, λαμπρὰ τῆς πανηγύρεως ἡ συνάθροισις. Est ibidem 26.
Hujus homilia inscriptionem, Panormi nomine
auctam, si vidisset P. Scorsus, non eam fortasse
ausus fuisset Constantinopoli coram imperatore habitam esse tam acriter in Proœm. 11, § 6, contendere. Verum ille toto animo ac studio ad probandum
incumbit vocabulo βασιλεύς, quod Theophanes cum
hic, tum alibi, puta homilia 4 et 40, secundum
Scorsanam editionem, usurpat, Constantinopolitatanum imperatorem, non Siculum regem designari.
Esto sane, quemadmodum ipse multis comprobat,
id vocabulum, ad Orientis imperatores ab Europe
regibus secernendos, in diplomatis sive aliis instrumentis publicis fuerit usitatum; sed morem hune
non ita quidem invaluisse crediderim, ut episcopis
reges suos in precibus, aut concionibus, aut alio
quovis orationis genere compellare βασιλέας minime liceret. Cæterum suam commentator opinionem sic mordicus ubique tenet, ut quoties auctorem
βασιλεὺς nomen proferentem audit, eum tolies
Constantinopolim usque coram imperatore verba
facturum, eo ipso tempore quo nec a regis sui
conspectu oculos, nec a Sicilia pedem movet, perducere, vel potius trahiere nequaquam dubitet.
131, averso. Λόγ. νε'. Ομιλία εἰς τὸ, «Πρὸ ἓξ
ἡμερῶν τοῦ Πάσχα. Superscriptum, Ελέχθη ἐν τῷ
ἄμβων.. Sermo 55. Homilia in illud: «Ante sex
dies Pascha.» Pronuntiata fuit in ambone.
Incipit, Τοῦ Δεσπότου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ
τὸ ὑπερφυὲς καὶ μέγα θαῦμα ποιήσαντος τὴν τετραημέρου τοῦ Λαζάρου ἀνάστασιν. Desiuit, Καὶ
τῇ θεότητι διὰ τοῦ προλήμματος, όπερ γέγονε ενώσει
ὁμόθειον· ἐν μιᾷ τοῦ λόγου ὑποστάσει· σὺν Πατρὶ
καὶ Πνεύματι δοξαζόμενον νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς
αἰῶνας. Αμήν.
134. Λόγ. νς'. Ὁμιλία εἰς τὴν παραβολὴν τῶν δέκα
παρθένων. Sermo 56. Homilia in parabolam decem
Virginum.
Incipit, Ταύτην ἐγὼ πάσχειν ἔοικα σήμερον ὅσοι
περισκοποῦσιν ἐναιθρίατον οὐρανὸν καὶ θαυμάζουσε
τῶν ἀστέρων τὰ σελαγίσματα. Desinit, Τῷ ἱλαρῷ
τῆς ἐλεημοσύνης ἐλαίῳ ταύτην πιαίνοντες, ἵνα καὶ
τῷ νυμφίῳ Χριστῷ εἰς τὸν μακάριον θάλαμον σὺν
εἰσέλθωμεν, καὶ τῶν ἀκηράτων ἀγαθῶν ἀπολαύσω
μεν, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα
εἰς τοὺς ἀπεράντους αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
136, averso. Λόγ. νς'. Τοῦ αὐτοῦ ὁμιλία περὶ τῆς
ἀπογραφῆς τῆς Θεοτόκου. Sermo 57. Ejusdem ho
milia de censu Deiparæ.
Incipit, Εγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, ἐξῆλθε
δόγμα παρὰ Καίσαρος Αὐγούστου ἀπογράφεσθαι πά
σαν τὴν οἰκουμένην· αὕτη ἡ ἀπογραφὴ ἐγένετο ἡγε
μονεύοντος τῆς Συρίας Κυρηνίου. Desinit, Ἐπέστρε
ψαν δὲ οἱ ποιμένες εὐχαριστοῦντες ἐπὶ πᾶσιν. Οὐ
γὰρ ἦσαν φθονεροὶ κατὰ Ἰουδαίους. Τῷ δὲ Θεῷ
ἡμῶν εἴη δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων Ἀμήν.
32
137, averso. Λόγ. νη'. Τοῦ αὐτοῦ ὁμιλία εἰς τὸ ὑπὸ
παντ' (sic) τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Sermo 58. Ejusdem homilia in illud:... «Domini nostri
Jesu Christi. ›
Incipit, Καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ
περιτεμεῖν τὸ παιδίον, καὶ ἐκλήθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ
Ἰησοῦς, τὸ κληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου. Desinit, Οὐ πρὸς
λαμβάνειν σοφίαν· τί γὰρ τοῦ ἀπάρχου τελείου γέν
νοιτ' ἂν τελειώτερον; ἀλλὰ τὴν οὖσαν κατὰ βραχὺ
παράγυμνον.
139, averso. Λόγ. νθ'. Ὁμιλία εἰς τὸ Εὐαγγέλιον
εἰς τὸ, ο Εν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας. Sermo 59. Homilia
in Evangelium, in illud: «In Cana Galilææ.»
Incipit, Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ γάμος ἐγένετο, φησὶν, ἐν
Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας. Desinit, Τὸ δὲ τοὺς δικαίους
χωρίσαι ἀπὸ τῶν ἁμαρτωλῶν, καὶ διακρίνειν τοὺς
ἀγαθοὺς ἀπὸ τῶν πονηρῶν μόνῳ Θεῷ τῷ ἄρχοντι
καὶ οἰκονομοῦντι πέφυκεν ἴδιον.
143. Averso. Λόγ. ξ'. Ὁμιλία εἰς τὸ, «Ἐν ἀρχῇ
ἦν ὁ Λόγος ο κατὰ Ἰωάν. Sermo 60. Homilia in
illud secundum Joannem, ‹ In principio erat Verbunt.
Incipit, «Η τοῦ Πνεύματος δύναμις ἐν ἀσθενείᾳ
τελειοῦται, καταγέγραπται καὶ πιστεύομεν. Desinit, Νόμος μὲν γὰρ ἐδώθη παρὰ Θεοῦ διὰ μέσου τοῦ
Μωσέως· ἡ δὲ χάρις ἐγένετο, οὐχὶ ἐδώθη, διὰ Ἰησοῦ
Χριστοῦ. Αὐθεντικὸν μὲν γὰρ τὸ ἐγένετο, δουλικὸν
δὲ τὸ ἐδώθη.
152. Λόγ. ξα'. Ὁμιλία εἰς τὸ, ο Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε
πώποτε. ο Κλέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι. Sermo 61. Ηοmilia in illud: ‹ Deum nemo vidil unquam. › Pronuntiata ſuit in ambone.
Incipit, Επειδή εἶπεν ὅτι ἡ χάρις καὶ ἀλήθεια διὰ
Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο, τοῦτο θέλων κατασκευάσαι,
φησὶν ὅτι οὐδὲν ἄπιστον εἴρηκεν. Desinit, Χρὴ δὲ
γινώσκειν, τὰ ἀκριβὴ τῶν ἀντιγράφων ἐν Βηθαβαρᾷ
ἔχει, ἡ γὰρ Βηθανία οὐ πέραν τοῦ Ἰορδάνου ἐστὶν,
ἀλλ' ἐγγὺς τούτων Ιεροσολύμων.
154. Λόγ. ξβ'. ῾Ομιλία ῥηθεῖσα τῇ Κυριακῇ τοῦ
Παραλήτου (leg. Παραλυτικού). Sermo 62. Homilia
dicta Dominica Paralytici.
Incipit, Ανέβη ὁ Κύριος εἰς Ἱεροσόλυμα. Εστι
δὲ ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐπὶ τῇ Προβατική κολυμβήθρᾳ ή λεγομένη 'Εβραϊστὶ Βηθεσδά. Desiuit,
Καὶ ἐν τῷ ἱερῷ εὐρεθῦ (sic) μετὰ τὴν ὑγίαν, ἤτοι
μηκέτι ἀνιέροις λογισμοῖς ἐμμολυνθῆναι, ἵνα μὴ χεὶρ
ἡμῖν ἡ μέλλουσα κόλα (fort. χωλή γένοιτο. Τῷ δὲ
Θεῷ ἡμῶν εἴη δόξα εἰς τοὺς, etc.
156. Averso. Λόγ. γ'. Ομιλία ῥηθεῖσα εἰς τὸ,
«Εκ γενετής τυφλόν. • Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβονι τῆς
ἀρχιεπισκοπῆς. Sermo 63. Homilia dicta in illud:
‹ Cæcum a nativitate. › Pronuntiata fuit in ambone
ecclesiæ archiepiscopalis.
Incipit, Καὶ παράγων ὁ Ἰησοῦς εἶδεν ἄνθρωπον
τυφλὸν ἐκ γενετῆς, καὶ ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ μαθηταί.
Desinit, Ως τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, σάρκα γεγονότα
γεννοῦσα, ἀδιαίρετον ὄντα, καὶ ἕνα τὸν διπλοῦν, ὅς
ἐστι Χριστὸς καὶ Κύριος.
164. Υπόθεσις τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου.
col. 33–34page 12 of 20
PG 132:33Λουκᾶς ὁ θεῖος ᾿Αντιοχεὺς μὲν ἦν, Ιατρός δέ. "Ος καὶ ἄξιός ἐστι τῷ ὄντι ἀκούειν τοῦ Εὐαγγελίου. Λόγ. ξδ'. Τοῦ αὐτοῦ ἱστορία εἰς τὴν γέννησιν τοῦ Προδρόμου. Επειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ἀνατάξασθαι διήγησιν περὶ τῶν πεπληροφορημένων ἐν ἡμῖν πραγμάτων. Εκρύπτετο δὲ ἐν ταῖς ἐρήμοις, ἄχρις οὗ εὐδόκησεν ὁ Θεὸς, ἵνα δείξῃ αὐτὸν τῷ Ἰσραηλιτῶν λαῷ· ᾧ πρέπει πᾶσα τιμὴ καὶ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 173. Λόγ. ξε'. "Ομιλία ρηθεῖσα κοιμηθέντος τοῦ ἀοιδίμου Πατρὸς Βαρθολομαίου, καὶ μερική διήγησις τοῦ βίου αὐτοῦ· καὶ περὶ τοῦ μὴ θρηνεῖν τοὺς τελευτήσαντας. Πατρικῆς μνήμης ἑορτὴν ἄγομεν σήμε ρον, ὦ πατέρων ὁμήγυρις, εἴπερ τινὶ τῶν ἄλλων ἡμῖν ἀνήκουσαν μάλιστα. Χάριτι και φι λανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, τιμή, καὶ κράτος, καὶ προσκύνησις, καὶ μεγαλοπρέπεια πάν τοτε, νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 176. Λόγ. ξς'. Ομιλία εἰς Εγκαίνια ναοῦ, ἤγουν εἰς τὸν θρονιασμόν. 60. Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐγένετο τὰ Ἐγκαίνια ἐν Ιεροσολύμοις. Χάριτι Χριστοῦ εἰστοτε κινούμενοί τε καὶ ἀπὸ τοῦ χείρονος εἰς τὸ κρεῖττον ἀμειβόμενοι· χάριτι τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σω τῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· ἱκεσίαις τοῦ ἁγίου ἐδύ ὁδηγοῦ). 178. Λόγ. ξζ. Ομιλία εἰς τὴν κοίμησιν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς ἀρχιεπισκοπῆς Πανόρμου. 67. Φαιδρὰ ἡμῶν ἡ συνέλευσις σήμερον διεγείρουσα τὸν νοῦν, καὶ διανεστώσα τὸ πρόθυμον, ὦ θεῖον καὶ ἀγαθὸν ἐμοὶ ἀκροατήριον. ᾿Αλλ' ὁ ἐμὸς λόγος βραχύς τε καὶ ἀσθενὴς ἐστιν. Εἰς ἄλλον καιρὸν καταλείψαντες τὴν τῶν βαθυτέρων ἐννοιῶν ἐπιδίφρησίν τε καὶ ψηλάφησιν· ἱκεσίαις τῆς Μητρὸς τοῦ Κυρίου, τῶν νοερών λειτουργῶν, τῶν ἐνδόξων καὶ πανευφήμων ἀποστόλων, καὶ προφητῶν, καὶ πάντων τῶν ἁγίων. Αμήν. 179. Λόγ. ξη'. Ομιλια εἰς τὴν εἴσβασιν τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστής. 68. ῾Η τῆς μετανοίας πύλη ἰδοὺ ἠνέωκται, ὦ Χριστιανικώτατον άθροισμα, ἰδοὺ ὁ πνευματικὸς ἀγὼν προητοίμασται. Ἵνα ἀξιώσῃ ἡμᾶς τὴν σεβάσμιον ἡμέραν τῆς ἐνδόξου ἀναστάσεως αὐτοῦ ἰδεῖν, καὶ τῶν αἰωνίων τυχεῖν ἀγαθῶν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, καὶ Θεοῦ, καὶ Σω τῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος καὶ αἴνεσις πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. 180. Ομιλία ξθ', εἰς τὴν εἴσοδον τῶν ἁγίων Νηστειῶν. Ευλογήσω τὸν Κύριον ἐν παντὶ καιρῷ, διὰ παντὸς ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου. Εὐλογήσω τὸν Κυρίον ἐν παντὶ καιρῷ, διὰ παντὸς ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου. Αὐτῷ τῷ Κυρίῳ, καὶ Θεῷ, καὶ Σωτῆρι ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι στῷ εἴη ἡ δόξα πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 181. Ομιλία ο', εἰς τὴν Ὀρθοδοξίαν, καὶ περὶ τῶν ἁγίων εἰκόνων, καὶ εἰς ἐξαγορείαν. 70, Προφητικαῖς πειθόμενοι ῥήσεσιν, ἀποστολικαῖς τε παραινέσεσιν ἀκούοντες, καὶ εὐαγ γελικαῖς ἱστορίαις στοιχειούμενοι τῶν ἐγκαινίων τὴν ἡμέραν ἑορτάζωμεν. Ἐν αὐτῷ Χρι στῷ τῷ ἀθανάτῳ βασιλεῖ ἐνδυναμούμενοί τε καὶ σκεπόμενοι· μεθ᾿ οὗ τῷ ἀνάρχῳ καὶ φιλανθρώπῳ Πατρὶ, καὶ τῷ ζωοποιῷ καὶ παναγίῳ Πνεύματι δόξα, μεγαλοσύνη τε καὶ αἴνεσις πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Ομιλία οα', εἰς τὴν Ὀρθοδοξίαν, καὶ εἰς τὴν ἐξαγορείαν, καὶ περὶ τῶν ἁγίων εἰ κόνων. Φέρε σήμερον ἐπὶ τὴν προτέραν εύκο σμίαν τῶν θείων καὶ ἁγίων εἰκόνων ἣν ἡ Ἐκκλησία ἐνεδύσατο λαμπρῶς πανηγυρίσωμεν, καὶ τὴν πνευ ματικὴν εὐθυμίαν ἀναλάβωμεν. Ης γένοιτο πάντας ἡμᾶς μετασχείν, χάριτι και φιλανθρωπία τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, νῦν καὶ εἰς ἀτελευτήτους αἰῶνας. Αμήν. 183. Ομιλία οβ', εἰς τὴν ἁγίαν μετάληψιν, λεγο μένη εἰς τὰς Δεσποτικὰς ἑορτάς. 72, Ἐγὼ μὲν, ὦ πατέρες καὶ ἀδελφοὶ καὶ τέκνα προσφιλέστατα, καὶ τῆς ἁγίας Εκκλησίας πε ρύφημα καὶ τίμια γύναια. Κἀγὼ ἐν αὐτῷ ὅπως ἐνοικοῦντι ἐν ὑμῖν, γενόμεθα ναὸς τοῦ πανα γίου αὐτοῦ Πατρός· ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα, τιμή εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 183. Ομιλία ογ', ἐκ τῶν Ἰώβ. Προέφθασαν με ἡμέραι πτωχείας· στένων πεπόρευμαι ἄνευ φιμοῦ· ἀδελφὸς γέγονα σειρήνων, ἑταῖρος δὲ στρουθῶν. Υπολαβὼν δὲ Ελιφας ὁ Θαιμανίτης, λέγει· Πότερον σοφὸς ἀπόκρισιν33
RECENSIO COD. MATRIT.
Dypothesis sive argumentum Evangelii secundum
Lucam. Incipit, Λουκᾶς ὁ θεῖος ᾿Αντιοχεὺς μὲν ἦν,
Ιατρός δέ. Desinit, "Ος καὶ ἄξιός ἐστι τῷ ὄντι
ἀκούειν τοῦ Εὐαγγελίου.
Hypothesis haec eadem plane est quæ Theophyheti, Bulgaria archiepiscopi, nomine inscripta,
eilem Evangelio in exemplaribus Græcis, sive
miss., sive excuisis, præmitti solet, Hypothesim vero
excipit homilia học titulo:
Λόγ. ξδ'. Τοῦ αὐτοῦ ἱστορία εἰς τὴν γέννησιν τοῦ
Προδρόμου. Sermo 64. Fjusdem enarratio in nalivitatem Præcursoris.
Incipit, Επειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ἀνατάξασθαι διήγησιν περὶ τῶν πεπληροφορημένων ἐν
ἡμῖν πραγμάτων. Desiuit, Εκρύπτετο δὲ ἐν ταῖς
ἐρήμοις, ἄχρις οὗ εὐδόκησεν ὁ Θεὸς, ἵνα δείξῃ αὐτὸν
τῷ Ἰσραηλιτῶν λαῷ· ᾧ πρέπει πᾶσα τιμὴ καὶ δόξα
εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
173. Averso. Λόγ. ξε'. "Ομιλία ρηθεῖσα κοιμηθέν
τος τοῦ ἀοιδίμου Πατρὸς Βαρθολομαίου, καὶ μερική
διήγησις τοῦ βίου αὐτοῦ· καὶ περὶ τοῦ μὴ θρηνεῖν
τοὺς τελευτήσαντας. Sermo 65. Homilia dicta in (unere memorabilis Patris Bartholomæi, et peculiaris
enarratio ejus vitæ; ac de non lugendis defunctis.
Incipit, Πατρικῆς μνήμης ἑορτὴν ἄγομεν σήμε
ρον,
ὦ πατέρων ὁμήγυρις, εἴπερ τινὶ τῶν ἄλλων
ἡμῖν ἀνήκουσαν μάλιστα. Desinit, Χάριτι και φι
λανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ'
οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, τιμή, καὶ
κράτος, καὶ προσκύνησις, καὶ μεγαλοπρέπεια πάν
τοτε, νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
Αμήν.
176. Averso. Λόγ. ξς'. Ομιλία εἰς Εγκαίνια ναοῦ,
ἤγουν εἰς τὸν θρονιασμόν. Sermo 60. Homilia in
Encania templi, sive in ecclesiæ Dedicationem.
Incipit, Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐγένετο τὰ Ἐγκαίνια
ἐν Ιεροσολύμοις. Desinit, Χάριτι Χριστοῦ εἰστοτε
κινούμενοί τε καὶ ἀπὸ τοῦ χείρονος εἰς τὸ κρεῖττον
ἀμειβόμενοι· χάριτι τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σω
τῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· ἱκεσίαις τοῦ ἁγίου ἐδύ
(leg. ὁδηγοῦ).
178. Λόγ. ξζ. Ομιλία εἰς τὴν κοίμησιν τῆς
ὑπεραγίας Θεοτόκου. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς
ἀρχιεπισκοπῆς Πανόρμου. Sermo 67. Homilia in
Dormitionem sanctissimæ Deiparæ. Pronuntiata fuit
in ambone archiepiscopalis ecclesiæ Panormi,
Incipit, Φαιδρὰ ἡμῶν ἡ συνέλευσις σήμερον διε
γείρουσα τὸν νοῦν, καὶ διανεστώσα τὸ πρόθυμον, ὦ
θεῖον καὶ ἀγαθὸν ἐμοὶ ἀκροατήριον. ᾿Αλλ' ὁ ἐμὸς
λόγος βραχύς τε καὶ ἀσθενὴς ἐστιν. Desinit, Εἰς
ἄλλον καιρὸν καταλείψαντες τὴν τῶν βαθυτέρων
ἐννοιῶν ἐπιδίφρησίν τε καὶ ψηλάφησιν· ἱκεσίαις τῆς
Μητρὸς τοῦ Κυρίου, τῶν νοερών λειτουργῶν, τῶν
ἐνδόξων καὶ πανευφήμων ἀποστόλων, καὶ προφητῶν,
καὶ πάντων τῶν ἁγίων. Αμήν.
179. Averso. Λόγ. ξη'. Ομιλια εἰς τὴν εἴσβασιν
τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστής. Sermo 68. Homilia in
ingressum sanctæ Quadragesima.
Incipit, ῾Η τῆς μετανοίας πύλη ἰδοὺ ἠνέωκται,
34
ὦ Χριστιανικώτατον άθροισμα, ἰδοὺ ὁ πνευματικὸς
ἀγὼν προητοίμασται. Desinit, Ἵνα ἀξιώσῃ ἡμᾶς τὴν
σεβάσμιον ἡμέραν τῆς ἐνδόξου ἀναστάσεως αὐτοῦ
ἰδεῖν, καὶ τῶν αἰωνίων τυχεῖν ἀγαθῶν, χάριτι καὶ
φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, καὶ Θεοῦ, καὶ Σω
τῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ
ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος καὶ αἴνεσις πάντοτε,
νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν.
180. Averso. Ομιλία ξθ', εἰς τὴν εἴσοδον τῶν
ἁγίων Νηστειῶν. Homilia 69, in principium sanclorum Jejuniorum.
Incipit, Ευλογήσω τὸν Κύριον ἐν παντὶ καιρῷ,
διὰ παντὸς ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου.
Desinit, Εὐλογήσω τὸν Κυρίον ἐν παντὶ καιρῷ, διὰ
παντὸς ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου. Αὐτῷ
τῷ Κυρίῳ, καὶ Θεῷ, καὶ Σωτῆρι ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι
στῷ εἴη ἡ δόξα πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς
αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
181. Ομιλία ο', εἰς τὴν Ὀρθοδοξίαν, καὶ περὶ
τῶν ἁγίων εἰκόνων, καὶ εἰς ἐξαγορείαν. Homilia 70,
in orthodoxiam, et de sanctis imaginibus, atque in
confessionem.
Incipit, Προφητικαῖς πειθόμενοι ῥήσεσιν, ἀποστολικαῖς τε παραινέσεσιν ἀκούοντες, καὶ εὐαγ
γελικαῖς ἱστορίαις στοιχειούμενοι τῶν ἐγκαινίων
τὴν ἡμέραν ἑορτάζωμεν. Desinit, Ἐν αὐτῷ Χρι
στῷ τῷ ἀθανάτῳ βασιλεῖ ἐνδυναμούμενοί τε καὶ
σκεπόμενοι· μεθ᾿ οὗ τῷ ἀνάρχῳ καὶ φιλανθρώπῳ
Πατρὶ, καὶ τῷ ζωοποιῷ καὶ παναγίῳ Πνεύματι
δόξα, μεγαλοσύνη τε καὶ αἴνεσις πάντοτε, νῦν καὶ
ἀεὶ εἰς τοὺς αἰῶνας.
Eud. Averso. Ομιλία οα', εἰς τὴν Ὀρθοδοξίαν,
καὶ εἰς τὴν ἐξαγορείαν, καὶ περὶ τῶν ἁγίων εἰ
κόνων. Homilia 71, in orthodoxiam et in confessionem, ac de sanctis imaginibus.
Incipit, Φέρε σήμερον ἐπὶ τὴν προτέραν εύκο
σμίαν τῶν θείων καὶ ἁγίων εἰκόνων ἣν ἡ Ἐκκλησία
ἐνεδύσατο λαμπρῶς πανηγυρίσωμεν, καὶ τὴν πνευ
ματικὴν εὐθυμίαν ἀναλάβωμεν. Desinit, Ης γένοιτο
πάντας ἡμᾶς μετασχείν, χάριτι και φιλανθρωπία
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ καὶ
ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, νῦν καὶ εἰς ἀτελευτήτους αἰῶνας.
Αμήν.
183. Ομιλία οβ', εἰς τὴν ἁγίαν μετάληψιν, λεγο
μένη εἰς τὰς Δεσποτικὰς ἑορτάς. Homilia 72, in
sanctam Christi sanguinis sumptionem, dicta in festis
Dominicis.
Incipit, Ἐγὼ μὲν, ὦ πατέρες καὶ ἀδελφοὶ καὶ
τέκνα προσφιλέστατα, καὶ τῆς ἁγίας Εκκλησίας πε
ρύφημα καὶ τίμια γύναια. Desinit, Κἀγὼ ἐν αὐτῷ
ὅπως ἐνοικοῦντι ἐν ὑμῖν, γενόμεθα ναὸς τοῦ παναγίου αὐτοῦ Πατρός· ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα, τιμή
εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
183. Averso. Ομιλία ογ', ἐκ τῶν Ἰώβ. Homilia
73, ex dictis Iob.
Incipit, Προέφθασαν με ἡμέραι πτωχείας· στένων
πεπόρευμαι ἄνευ φιμοῦ· ἀδελφὸς γέγονα σειρήνων,
ἑταῖρος δὲ στρουθῶν. Desinit, Υπολαβὼν δὲ Ελιφας
ὁ Θαιμανίτης, λέγει· Πότερον σοφὸς ἀπόκρισιν
col. 35–36page 13 of 20
PG 132:35δώσει συνέσεως πνεῦμα καὶ ἐνέπλησε πόνον γα στρός. 184. Οδ'. Πρόλογος εἰς τὴν νέαν κυρίου τοῦ Θωμᾶ. Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ καταξιώσας ἡμᾶς ἰδεῖν ταύτην τὴν ἁγίαν καὶ λαμπράν ἑορτήν. Φέρε δὲ τὸν πέπλον ἀναπετάσαντα εἴσω τῆς θεωρίας γενόμεθα. 185. Ομιλία οε'. Πρόλογος εἰς τὸν αὐχμόν. Προσέχετε, λαός μου, τὸν νόμον μου κλίνατε τὸ οὖς ἡμῶν εἰς τὰ ῥήματα τοῦ στόματος μου. Ὁ γὰρ τόκος καὶ ἡ πλεονεξία του διαβόλου συνέζευκται, καθὼς ἀνωτέρω ἐπροέ φημεν. 186. Ομιλία ος', εἰς τὴν Βαϊοφόρον δοθεῖσα, τοῦ ἁγίου Σάβα τοῦ Μεσιμερ γενομένου μαθητοῦ αὐτοῦ. Εορτή χαρμόσυνος ἀπέλαμψε σήμερον τοῖς πέρασι ἡ τῶν βαΐων αὕτη τοῦ Κυρίου ἡμέρα. Όπως οὕτως ἀξίως δοξαζόμενος παρ' ἡμῶν ὡς Θεὸς ἀντιδοξάσει ἡμᾶς· τῇ θεϊκῇ αὐτοῦ δόξῃ, τῇ αὐτοῦ ἀγαθότητι πάντοτε, νῦν, καὶ εἰς τοὺς ἀτελευτήτους αιώνας. Αμήν. 188. Ομιλία τῆς Κυριακῆς τῆς ᾿Απου χρέου. Όταν ἔλθῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ, καὶ πάντες οἱ ἅγιοι ἄγγελοι μετ' αὐτοῦ, τότε καθίσει ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ. Τότε φονεύουσι καταφρονήσαντες καὶ τοῦ ὄχλου μόνον ἵνα τὸ θέλημα αὐτῶν γένηται. 190. Ομιλία εἰς τὴν προσκύνησιν τῶν σεβασμίων καὶ ἁγίων εἰκόνων. Ααμπρὰ ἑορτὴ καὶ πανήγυρις ἐπέστη. 202. Πίναξ τῶν ὁμιλιῶν τῶν εὐαγγελίων. Καλανδολόγιον 204. Ομιλία οζ'. Φιλαγάθου πόνημα τοῦ φιλο σόφου. Έδει μηδὲ λόγων τὴν ἀγροικίαν ἀξιοῦν οὐδὲν γὰρ τοῖς ἑτερουσίοις κοινὸν, εἰ γὰρ τῷ λέοντι πάρδαλις, καὶ δασύποδι ἐρυθνᾶκος αντιτάττοιτο. Τότε καὶ ἡμεῖς τὴν ἀρκοῦσαν ταύτην δεξιὰν πρὸς ἐκδίκησιν τῆς ἀλη θείας ὁπλίσομεν, καὶ μέλανι καὶ καλάμῳ τοῖς ἀντι πάλοις διαλεξώμεθα. 'Ο Φιλάγαθος εὐτελής μονότροπος ὡς ἀνάξιος ταῦτα λαλεῖ καὶ γράφει. Τέλος. Ομιλία στ', εἰς τὴν Βαϊοφόρον. Ἐλέχθη εἰς τὴν λιτὴν ἐν τῇ πόλει Μεσίνη Μεσσήνῃ). Πάλιν ἡμῖν ἡ τῆς βασιλίδος τῶν ἑορτῶν ἑορτὴ προεόρτιος επεδήμησε. Καὶ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ ταπεινοῦσθαι τοὺς ἐναντιομένους αὐτοῦ ἡμᾶς δὲ ἀκατακρίτους προφθάσαι τὴν λαμπροφόρον καὶ ζωηφόρον ἀνάστασιν· χάριτι και φιλανθρωπία τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. 205. Ομιλία οθ', εἰς τὴν Βαϊοφόρον. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς καθολικῆς Ρηγίου. Ὡς λίαν ὁρῶ φαιδροτέραν τὴν παροῦσαν πανήγυριν τὰ προοίμια φέρουσαν τὴν τοῦ Χριστοῦ ἀνάστασιν καὶ τριττήν εὐφροσύνην τῷ χριστονύμῳ λαῷ ἐπεισάγουσαν. Καὶ εἰ δι᾿ ἀμέλειαν ἱερέως τελευτήσει κἂν εἰς ἀνεξαγόρευτος, ἢ ἀκοινώνητος· τοῦ αὐτοῦ κρίμα πρὸς τὸν ἱερέα ἔστω κατὰ τὸ τοῦ Σωτῆρος ἐπάγγελμα. 208. Τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου ὁμιλία περὶ τῶν μετὰ παρατηρήσεως προσιόντων τοῖς θείοις μυστηρίοις, εἷς τοὺς ἀπολειφθέντας εἰς τὰ Εγκαίνια. Οὐκ ἀρκεῖ τὸ ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν ἀκούσειν ἡμᾶς Χριστιανοὺς καὶ εἰ βούλεσθε παρέξω αξιό πιστον μάρτυρα τὸν ἀδελφόθεον Ἰάκωβον λέγοντα. Ἵνα τῆς μελλούσης καὶ ἀτελευτήτου κολά σεως ἀπαλλαγῶμεν, καὶ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἀξιωθῶμεν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος πάνε35
RECENSIO COD MATRIT,
δώσει συνέσεως πνεῦμα καὶ ἐνέπλησε πόνον γαστρός.
184. Averso. Οδ'. Πρόλογος εἰς τὴν νέαν κυρίου
τοῦ Θωμᾶ. 74. Prologus in novam ecclesiam domini
Thoma.
Ιncipit, Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ καταξιώσας ἡμᾶς
ἰδεῖν ταύτην τὴν ἁγίαν καὶ λαμπράν ἑορτήν. Desinit,
Φέρε δὲ τὸν πέπλον ἀναπετάσαντα εἴσω τῆς θεωρίας
γενόμεθα.
185. Ομιλία οε'. Πρόλογος εἰς τὸν αὐχμόν. Ηumilia 73. Prologus in siccitatem.
Incipit, Προσέχετε, λαός μου, τὸν νόμον μου
κλίνατε τὸ οὖς ἡμῶν εἰς τὰ ῥήματα τοῦ στόματος
μου. Desinit, Ὁ γὰρ τόκος καὶ ἡ πλεονεξία του
διαβόλου συνέζευκται, καθὼς ἀνωτέρω ἐπροέφημεν.
186. Ομιλία ος', εἰς τὴν Βαϊοφόρον δοθεῖσα, τοῦ
ἁγίου Σάβα τοῦ Μεσιμερ (sic) γενομένου μαθητοῦ
αὐτοῦ. Homilia 76, in diem Palmarum edita, sancti
Saba Mesimeri, qui fuit ejusdem discipulus.
Incipit, Εορτή χαρμόσυνος ἀπέλαμψε σήμερον
τοῖς πέρασι ἡ τῶν βαΐων αὕτη τοῦ Κυρίου ἡμέρα.
Desinit, Όπως οὕτως ἀξίως δοξαζόμενος παρ' ἡμῶν
ὡς Θεὸς ἀντιδοξάσει ἡμᾶς· τῇ θεϊκῇ αὐτοῦ δόξῃ, τῇ
αὐτοῦ ἀγαθότητι πάντοτε, νῦν, καὶ εἰς τοὺς ἀτελευ
τήτους αιώνας. Αμήν.
Hæc homilia in catalogo codici præmisso, inter
Philagathi sermones, nullo magistri ac discipuli
discrimine, recensetur. Quis autem Saba hic Mesimerus, sive Mesimerius exstiterit, haud facile est
expedire. Nihil de eo apud Labbeum, Alatium,
Nesselium, Fabricium, Montefalconium, aliosve bibliographiæ tractatores invenias.
188. Averso. Ομιλία τῆς Κυριακῆς τῆς ᾿Απου
χρέου. Homilia Dominica Caruisprivii.
Ιncipit, Όταν ἔλθῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ
δόξῃ αὐτοῦ, καὶ πάντες οἱ ἅγιοι ἄγγελοι μετ' αὐτοῦ,
τότε καθίσει ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ. Desinit, Τότε
φονεύουσι καταφρονήσαντες καὶ τοῦ ὄχλου μόνον ἵνα
τὸ θέλημα αὐτῶν γένηται.
Homilia hæc cæterarum numerum neutiquam sequitur; nec satis liquet quid ipsi praeposita significet hæc nota superscripto 6. Partem ejus extremam transcripsit alia manus. Ipsa vero plane
discrepat ab altera ejusdem inscriptionis, quæ decima quinta numeratur.
190. Ομιλία εἰς τὴν προσκύνησιν τῶν σεβασμίων
καὶ ἁγίων εἰκόνων. Homilia in adorationem venerabilium et sanctarum imaginum. Prætermissa numeri
nota, incipit, Ααμπρὰ ἑορτὴ καὶ πανήγυρις ἐπέστη.
Hæc homilia eadem omnino est quæ decima septima fol. 27 averso supra recensita; sed alia prorsus manu, grandioribus videlicet ac multo clarioribus litteris exarata
202. Averso. Πίναξ τῶν ὁμιλιῶν τῶν Εὐαγγε
λίων. Index homiliarum Evangeliorum.
Is, litterarum forma longe minus vetusta descriplus, priorum 25 hujus codicis homiliarum titulos
•
36
con plectitur, quarum tamen septem, ut præmo -
nuimus, desiderantur.
Continuo subit unius et semis paginæ spatium
partim oblitteratum, partim maculosum, cui præfixa inscriptio Καλανδολόγιον (h. e. Kalendarium)
legitur; cetera legentis oculos plane fugiunt.
204. Ομιλία οζ'. Φιλαγάθου πόνημα τοῦ φιλοσόφου. Homilia 77. Philagathi philosophi opus.
lucipit: Έδει μηδὲ λόγων τὴν ἀγροικίαν ἀξιοῦν·
οὐδὲν γὰρ τοῖς ἑτερουσίοις κοινὸν, εἰ γὰρ τῷ λέοντι
πάρδαλις, καὶ δασύποδι ἐρυθνᾶκος (forte quod Latine
Erinaceus) αντιτάττοιτο. Desinit, Τότε καὶ ἡμεῖς
τὴν ἀρκοῦσαν ταύτην δεξιὰν πρὸς ἐκδίκησιν τῆς ἀλη
θείας ὁπλίσομεν, καὶ μέλανι καὶ καλάμῳ τοῖς ἀντιπάλοις διαλεξώμεθα.
In fine hujusce homiliæ, eadem manu, rubrisque
etiam, ut ipsa inscriptio, litteris depicta legitur hæc
subscriptio: 'Ο Φιλάγαθος εὐτελής μονότροπος ὡς
ἀνάξιος ταῦτα λαλεῖ καὶ γράφει. Τέλος. lui est, Philagathus, vilis monachus perinde ac indignus, hæc
loquitur et scribit. Finis.
Eod. averso. Ομιλία στ', εἰς τὴν Βαϊοφόρον.
Ἐλέχθη εἰς τὴν λιτὴν ἐν τῇ πόλει Μεσίνη (leg. Μεσσήνῃ). Homilia 78, in diem Palmarum. Pronuntiata
fuit in prccessionem, in urbe Messana.
Incipit, Πάλιν ἡμῖν ἡ τῆς βασιλίδος τῶν ἑορτῶν
ἑορτὴ προεόρτιος επεδήμησε. Desinit, Καὶ ὑπὸ τοὺς
πόδας αὐτοῦ ταπεινοῦσθαι τοὺς ἐναντιομένους αὐτοῦ·
ἡμᾶς δὲ ἀκατακρίτους προφθάσαι τὴν λαμπροφόρον
καὶ ζωηφόρον ἀνάστασιν· χάριτι και φιλανθρωπία
τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ
Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας.
Homilia hæc diversa est ab alia ejusdem tituli et
argumenti, superius recensita.
205. Averso. Ομιλία οθ', εἰς τὴν Βαϊοφόρον.
Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς καθολικῆς Ρηγίου. Homilia 79, in diem Palmarum. Pronuntiata fuit in ambone cathedralis Rhegii.
Incipit, Ὡς λίαν ὁρῶ φαιδροτέραν τὴν παροῦσαν
πανήγυριν τὰ προοίμια φέρουσαν τὴν τοῦ Χριστοῦ
ἀνάστασιν καὶ τριττήν εὐφροσύνην τῷ χριστονύμῳ
λαῷ ἐπεισάγουσαν. Desinit, Καὶ εἰ δι᾿ ἀμέλειαν
ἱερέως τελευτήσει κἂν εἰς ἀνεξαγόρευτος, ἢ ἀκοινώνητος· τοῦ αὐτοῦ κρίμα πρὸς τὸν ἱερέα ἔστω
κατὰ τὸ τοῦ Σωτῆρος ἐπάγγελμα.
208. Τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ
Χρυσοστόμου ὁμιλία περὶ τῶν μετὰ παρατηρήσεως
προσιόντων τοῖς θείοις μυστηρίοις, εἷς τοὺς ἀπολει
φθέντας εἰς τὰ Εγκαίνια. Sancti Patris nostri Joannis Chrysostomi komilia de iis qui ad divina mysteria cum attentione accedunt, in eos qui ad Encania
relicti sunt.
Incipit, Οὐκ ἀρκεῖ τὸ ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν ἀκούσ
ειν ἡμᾶς Χριστιανοὺς καὶ εἰ βούλεσθε παρέξω αξιό
πιστον μάρτυρα τὸν ἀδελφόθεον Ἰάκωβον λέγοντα.
Desinit, Ἵνα τῆς μελλούσης καὶ ἀτελευτήτου κολάσεως ἀπαλλαγῶμεν, καὶ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας
ἀξιωθῶμεν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος πάνε
col. 37–38page 14 of 20
PG 132:37τοτε, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ομιλία τ', εἰς τὴν σωτήριον Ανάληψιν τοῦ Κυ ρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Σήμερον τῆς ἡμῶν σωτηρίας ἡ οἰκονομία πεπλήρωται, σήμερον ἡ φύσις τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τῆς γῆς εἰς οὐρανοὺς ἀνεφύτησεν. Καὶ τῷ φωτὶ τῆς ἁγίας Τρίαδος τελεύτερον ἐλλαμφθείημεν ἣν ὁμολογοῦμεν ἐν παῤῥησίᾳ· κελεύσει τῶν ἁγίων Πατέρων καὶ ἀποστόλων, καὶ πάντων τῶν ἁγίων, πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Τὸ λοιπὸν τὴν ἀνθρωπότητα ἀκολούθως, Τοῦ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ προσκυνουμένου καὶ δοξαζομένου, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Ομιλία πη', εἰς τὸ η' Εωθινών. 88 Μαρία ειστήκει. 213. Ομιλία πθ', εἰς τὸ θ᾽ Ἑωθινῶν. 215. Ομιλία Γ' εἰς τὸ ι' 'Εωθινῶν. Περὶ ριάδος λίμνην. 30. 218. Ομιλία κα', εἰς τὸ ια' 'Εωθινῶν. ἐφανέρωσεν ἑαυτὸν ὁ Ἰησοῦς τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ. πολυωνυμίᾳ37
RECENSIO COD. MATRIT.
τοτε, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
Αμήν.
Hæc homilia neque inter genuina, neque inter
spuria S. Joannis Chrysostomi opera invenitur, si
modo fides habenda sit Alphabetico ejusdem operum
Indici ex primis verbis sermonum et homiliarum,
in quibus spuriæ et etiam omissa, quem P. de
Montfaucon exhibet locupletissimæ editionis vol.
XIII, pag. 296. At vero post bene multos mss. catalogos et indices frustra exploratos excussosque,
tandem hujus homiliæ occurrit mentio in Antonii
Augustini Bibliotheca Græca mis., cod. 44, his disertis verbis: CHRYSOST. item de Eucharistia in
Encænis sermo, et quod debemus accedere cum
malto timore ad divina mysteria. Cum autem doctissimi præsulis mss. bibliotheca in Regiam Escurialensem illata sit, homiliam hanc ibidem, nisi funestissimo anni 1671 incendio periit, adhuc exstare
minime dubitamus. Ut at est, nondum illa typis
innotuit.
210. Post homiliam Chrysostomi interjectam redit Theophanis homiliarum ordo, sua cnique ascripta numeri nota, ut sequitur:
Ομιλία τ', εἰς τὴν σωτήριον Ανάληψιν τοῦ Κυ
ρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Homilia 80, in salutiferam Ascensionem Domini et
Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi.
Incipit, Σήμερον τῆς ἡμῶν σωτηρίας ἡ οἰκονομία
πεπλήρωται, σήμερον ἡ φύσις τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ
τῆς γῆς εἰς οὐρανοὺς ἀνεφύτησεν. Desinil, Καὶ τῷ
φωτὶ τῆς ἁγίας Τρίαδος τελεύτερον ἐλλαμφθείημεν·
ἣν ὁμολογοῦμεν ἐν παῤῥησίᾳ· κελεύσει τῶν ἁγίων
Πατέρων καὶ ἀποστόλων, καὶ πάντων τῶν ἁγίων,
πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
'Aufv.
212. Homiliam hanc excipiebant olim septem aliæ
in priora septem 'Ewôivá, hoc est Matutina; sed
avulsis, aut corruptis vetustate foliis, septimæ
tantum exstat posterior particula, ab his incipiens
verbis, Τὸ λοιπὸν τὴν ἀνθρωπότητα ἀκολούθως, in
hæc desinens, Τοῦ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ προσκυνου
μένου καὶ δοξαζομένου, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς
αἰῶνας.
Quæ quidem septem homiliæ exstant in supra
laudata editione, et a vicesima octava ad tricesimam pertingunt.
Ibid. Ομιλία πη', εἰς τὸ η' Εωθινών. Ηomilia 88
in vını Hatutinorum. Incipit: "Apti toū xopupalov
twy portytwv. Exstat ibidem, numeraturque 34,
licet illa plenior incipial, Μαρία ειστήκει.
213. Averso. Ομιλία πθ', εἰς τὸ θ᾽ Ἑωθινῶν.
Homilía 89 in 1x Matutinorum. Incipit, Oton; &ias
tħ huépz èxelvņ. Est ibidem 35.
215. Averso. Ομιλία Γ' εἰς τὸ ι' 'Εωθινῶν. Περὶ
tñ; &ypas tŵv lxbúwv. Homilia 90, in × Matutinorum. De captura piscium. Incipit, 'Ent thy T16:-
ριάδος λίμνην. Est ibidem 30.
38
218. Ομιλία κα', εἰς τὸ ια' 'Εωθινῶν. Homilia
91, in x Matutinorum. Incipit, Ti xaipų èvelvy
ἐφανέρωσεν ἑαυτὸν ὁ Ἰησοῦς τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ.
Postrema hujus homiliæ pagina, deletis pene litteris
legi se minime patitur. Est vero ibidem 37.
Hactenus singularum, quas totus complectitur
codex, homiliarum recensio. Nunc vero, præter ea
quæ obiter observavimus, aliqua nobis supersunt
tum de auctoris nomine, ætate, scriptis, tum de
ipso codice disserenda.
Auctor quidem ex illis est qui πολυωνυμίᾳ laborant; aliis enim Georgius, sive Gregorius; aliis
Theophanes, Philippus aliis, aliis denique Nicephorus, adjuncto semper Cerameos, vel Ceramitæ, quod
figulum sonat, cognomento, nuncupatur. Sed omnes frequentissime aut Theophanes, aut Gregorius:
adeo ut haberi binominis possit, addito etiam Ceramei cognomine, et archiepiscopi Tauromenitani
titulo. Qua de re videsis Scorsum in Proœmio 11,
§ 23 Leonem Allatium in Diatriba de Georgiis,
num. LXXI, et Fabricium in Biblioth. Græcæ vol.
X, cap. 42. Ad Philagathi philosophi appellationem
quod attinet, quid illa rarius? Apud nullum scríptorem nulloque in exemplari, præterquam hoc
Matritensi occurrit, ubi quater, qua suboriatur
dubitandi ratio, repetitur. Hinc plane colligas
quanta me invaserit germanum auctoris nomen
detegendi cupiditas, quantus mihi in eo inveniendo
labor; quot homiliarum scriptoribus pervolutandis,
quot conferendis impenderin operam, donec in
Philagatlo agnoscere Theophanem demum contigit.
Meum mihi inventum, ut ingenue fatear, mirifice
sum gratulatus; scriptoris invenire nomen plus
visum est quam scripta (a). Philagathi porro nomi -
ne Theophanem, dum vitam monasticam ageret,
usum fuisse plane constat ex subscriptione homiliæ 77 subjecta, quam hujus codicis fol. 202 averso
exhibuimus.
Jain vero de ætate qua Theophanes vixit, si vera
est lectio inscriptionis homiliæ, secundum Scorsum
26, in solemnitate Pulmarum dicta Eventov toÙ ¿ņyò; 'Póyou, ubi et Leo Allatius, et, ipso Scorso fa
tente, Sirmundus 'Poyɛpiou pro 'Póyou legendum
censent, næ ille vixisse potius videtur Rogerii I,
Siciliæ regis tempore ab anno circiter 1150 ad
1154, quam sæculo 1x sub Basilio et Leone imperatoribus. Id tamen contendit Scorsus, modo Poɣɛplov delere nomen, modo vocabulum 'Póyou stabilire omni ratione adnitens, tum ßasidéwę appellationem, quam Theophanes frequenter usurpat, imperalorem, non regem pertinacius interpretans. At
singula hujus argumenta egregie Allatius in Diatriba
de Simeonum scriptis confutat, ipsum item Allatium
explanat, totamque rem optime enucleat illustratque Casimirus Oudinus in Commentario de Ecclesiæ
scriptoribus antiquis, tomo II, col. 1185 sqq.
Ad auctoris nostri scripta, id est homilias, tan-
(a) Si Villvisono credas, frustra hic exsultat Yriarte. Vide supra col. 21. Edit. Patr.
*Digitized by
col. 39–40page 15 of 20
PG 132:39του, σοφωτάτου τε καὶ ῥητορικωτάτου ἀρχιεπισκόπου Ταυρομενείας τῆς Σικελίας κύρου Γρηγορίου τοῦ ἐπίκλην Κεραμέως εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς Ἰνδίκτου, Τοῦ αὐτοῦ ὁμιλία εἰς τὸ ια' ἑωθινὸν, Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐφανέρωσεν ἑαυ τὸν ὁ Ἰησοῦς τοῖς μαθηταῖς. γιωτάτου καὶ ἁγιωτάτου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως κύρου Γρηγορίου τοῦ Κυπρίου λόγος εἰς τὸν ἅγιον μεγαλομάρτυρα καὶ τροπαιοφόρον Γεώρ Εθὸς τοῦτο τῶν λόγοις ἀγωνισομένων σχεδὸν, Γρηγορίου ἐπισκόπου τῆς Σικε λίας ὁμιλίαι ἀπὸ τοῦ ᾿Αρχιτελώνου, Ομιλίαι τοῦ ὅλου ἐνιαυτοῦ.39
RECENSIO COD. MATRIT.
dem accedamus. Eas multo plures esse sexaginta
duabus quas Scorsana repræsentat editio, vel hic
liber mis. fidem abunde facit. Inter cæteros autemi
earum Homiliarum codices animadvertenti mihi
cum apud eumdem Scorsum, tum apud Leonem
Allatium in Diatriba de Georgiis etiam Escurialen -
ses allegari statim adire succurrit præcipuorum
Escurialensis bibliothecæ mss. Indicem, quem partim ex ipsius catalogo, partim ex ipsis libris olim
concinnaveram, anno videlicet 1747, dum apud
regium illud cœnobium, omnium artium disciplinarumque sedem, mensibus Octobri et Novembri per
dies quadraginta non otiosus spectator commorarer.
Eo in indice peropportune librum offendi, cui
titulus: Gregorii episcopi Tauromeniæ Siciliæ Ceramei variæ Homiliæ, hac nota distinctum: IV. Q. 27.
Continuo quot et quas complecteretur hic homilias, certior fieri cupidus, ad Bernardum Yriarte,
fratris mei ßlium, primarii regiorum commentariorum scrinii administrum, apud supra dictum cœnobium, rusticante ibi rege, degentem, litteras dedi
xvi Kal. Aug. an. 1766, enixe postulans ut duos
peritissimos ejus bibliothecæ custodes ea de re conveniret consuleretque. Quod cum ille strenue,
quemadınodum solet omnia, præstitisset, R. P. Didacus de Cisneros, custodum secundus, cui schedulam meam codicis titulum, notamque præferentem
ille tradiderat, tam diligenter quam humaniter et
¡llius dictis et meis obsequens optatis, accuratissim'um ejusmodi codicis, homiliarum tum inscriptionibus, tum primis cujusque verbis Græce perscriptis, catalogum ad me ejusdem Bernardi ope biduo
post mittendum curavit.
Is igitur Escurialensis codex, foliis constans 299,
et memorata superius nota IV. Q. 27 insignitus,
Theophanis continet Homilias omnino 56, quarum
princeps talem exhibet titulum: Toū µaxapiwrȧτου, σοφωτάτου τε καὶ ῥητορικωτάτου ἀρχιεπισκόπου Ταυρομενείας τῆς Σικελίας κύρου Γρηγορίου
τοῦ ἐπίκλην Κεραμέως εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς Ἰνδίκτου,
Htol toŭ véou Étovę. Id est: Beatissimi, sapientissimi ac eloquentissimi archiepiscopi Tauromenii Sicilia, domini Gregorii, cognomento Ceramei, homilia in principium Indictionis, sive novi anni; postrema
sic inscribitur: Τοῦ αὐτοῦ ὁμιλία εἰς τὸ ια' έωθινόν, incipitque, Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐφανέρωσεν ἑαυ
τὸν ὁ Ἰησοῦς τοῖς μαθηταῖς.
At istæ omnes jam a P. Scorso typis Parisiensibus
evulgatæ. In fine accedit, Tou copwrátou xal loγιωτάτου καὶ ἁγιωτάτου πατριάρχου Κωνσταντινου -
πόλεως κύρου Γρηγορίου τοῦ Κυπρίου λόγος εἰς
τὸν ἅγιον μεγαλομάρτυρα καὶ τροπαιοφόρον Γεώρ
ytov. Hoc est: Sapientissimi, eloquentissimi et sanclissimi Constantinopoleos patriarchæ, domini Gregorii Cyprii sermo in sanctum magnum martyrem el
tropaophorum Georgium, ab his incipiens verbis:
Εθὸς τοῦτο τῶν λόγοις ἀγωνισομένων σχεδὸν, qui in
Actis sanctorum, Aprilis tom. III, die 23, Græce
ac Latine jan prodiit. Denique in transmissi a
40
R. P. Cisneros catalogi fine subnotatum, nihil amplius ex eodem Gregorio Cerameo in ea exstare bibliotheca.
Tam clara tamen alque aperta sagacissimi viri
significatione a Theophanis operum inquirendi consilio minime revocatus, eumdem, iteratis ad supra
dictum Bernardum litteris, rogare institi, ut acciiratius investigaret, si qua uspiam lateret ejus at:-
ctoris, aut ad eum pertinens scriptio, qualis ejusdem Homiliarum Lexicon, a P. Scorso in primis
commendatum, ut plenius infra narrabitur. Verum
diligentissimus ille regiæ bibliothecæ custos, postquam, adhibita impensiori cura, nihil invenerat
novi, schedam manu sua exaratam ad me mittere
ejusdem Bernardi opera non est gravatus: quam
velut ejus tum diligentiæ, tum officii testem locupletissimam placuit huc producere.
‹ En el Indice antiguo que regia antes del incendio del anno 1671 se encuentran de Gregorio Tauromeno las homilias y titulos siguientes.
1. Homiliæ a Dominica Principis Publicanorum
et Zachæi usque ad Dominicam in Ramis Palmarum.
2. ‹ Item homiliæ particulares totius anni.
3. Homiliæ a Dominica Principis Publicanorum usque ad transactam Quadragesimam, et finiunt
in festo Omnium Sanctorum.
4. Item in undecim Matutina Homiliæ.
Lexicon præcipuarum dictionum earumdem
5.
Nomiliárum.
• Este Lexicon estaba incorporado en el mismo
somo en que se hallaban las llomilias de los Numeros 2, 3, 4. Y segun parece, habia dos exemplares, como-consta de los diversos lugares que ocupaban en la bibliotheca. De estos perecio el que tenia esta senal VI. F. 1. y en este se hallaba el
Lexicon. Tambien perecio el del numero 1• Cou
que no nos ha quedado (que sepamos) mas libro
que el de las 37 Homilias, de que di noticia. ›
Gravis enimvero, et vehementer dolenda litteris
jactura! præsertim Lexici, de quo, tanquam singulari et cæteris bibliothecis ignoto prorsus opere,
ita Scorsus inter Escurialenses Theophanis codices
Proœm. 111, § 2, disserit: Præterea in regia bibliotheca Hispan. in monasterio S. Laurentii, quod
Escurialem vocant, Γρηγορίου ἐπισκόπου τῆς Σικε
λίας ὁμιλίαι ἀπὸ τοῦ ᾿Αρχιτελώνου, et in alio codice, Ομιλίαι τοῦ ὅλου ἐνιαυτοῦ. Gregorii episcopi
Siciliæ homiliæ a principe publicanorum inchoalæ;
homiliæ totius anni, quas sane easdem esse alque
has quas evulgamus fidem fecit D. Marianus Vulguarnera Panormitanus, non magis genere quam
litterarum Græcarum eruditione clarus; cui Madriti in regia Philippi IV degenti negotium in bac
re litteraria dedi, ut de his homiliis deque auctore
cognosceret, el ex indice earum quas apud me habebam, ad ipsum transmisso conferret argumenta,
inscriptiones et prima cujusque verba, quibus collatis easdem esse comperit, quas apud me esse in-
col. 41–42page 16 of 20
PG 132:41Αλλην ὑπόθεσιν ώρμημένος προοίμιον τοῦ λόγου ποιήσασθαι. 6. 'Ανέβη ὁ Κύριος εἰς Ἱεροσόλυμα. Μ. Μ. 52. † Αντιστρατεύει τοῖς ἀγαθοῖς ἔργοις ὁ πονηρὸς ζη τῶν. 44. Απροοιμιάστως τῷ Σωτῆρι σήμερον. Για Μ. Μ. Διπλῆν ἡμῖν σήμερον ἀφηγήσατο θαυμάτων διο ήγησιν. 10. Διττῆς προφάσεως σήμερον συνέλευσιν ἄγομεν. Εγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις εκείναις, ἐξῆλθε δόγμα. Μ. Μ. 57. + Ἐγὼ μὲν, ὦ πατέρες καὶ ἀδελφοὶ, καὶ τέκνα προσφιλέστατα. Μ. Μ. 72. † Εδει μηδὲ λόγων τὴν ἀγροικίαν ἀξιοῦν. Μ. Μ. Εἶπεν ὅτι μέλλει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεσθαι. Ἐμοὶ τῆς παρούσης ἑορτῆς ἡ διάλεξις παλαιοῦ χρέους. 50. Ενταῦθα τὸ πολυθρύλλητον ζήτημα, πῶς ὁ Υἱὸς φαίνεται φθονερός. 4. † Ἑορτὴ χαρμόσυνος ἐπέλαμψε σήμερον τοῖς πέρ ρασι αὕτη τοῦ Κυρίου ἡμέρα. Επειγόμενος τῆς συνήθους διδασκαλίας ἐφάψασθαι. 21. Ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι ἡ χάρις καὶ ἀλήθεια. Μ. Μ. Ἐπειδὴ περὶ τῆς ζωοπαρόχου Χριστοῦ ἀναστά Επειδήπερ ἀρχὴν εἰλήφει σήμερον ὑπαναγινώ σκεσθαι. 5. Επειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ἀνατάξασθαι. Μ.RECENSIO COD. MATRIT.
41
telligebat. Atque eadem in bibliotheca ad codicem
adjunctum reperit opusculum singulare quoddam,
quod in aliis bibliothecis reperiri nondum accepi,
Aɛfixò tuv opto, sive Glossarium vocum sin.
gularium et difficilium auctoris cum earum explicatione; cujus ego lexici apographum, cum tandem,
adhibita multorum amicorum et litteratorum hominum ope, diligentia in primis Laurentii Cocchi,
viri eruditi et in apparatu historiæ S. Demetrii
martyris studiosissimi, nactus essem, ad calcem
hujus operis imprimendum curavi, ut exstaret
etiam hoc testimonium et vestigium antiquitatis;
sed de eo plura illo in loco. ›
At vero minus sane deplorandum foret eximii
Lexici fatum, si præstitisset Scorsus quod se præstitisse tam pulchre asseverat. Res tamen secus:
testis opus ipsum. Nusquam enim ejusmodi Lexicon ibi fuit invenire, quamvis Scorsani operis
exemplaria duo absolutissima, quæ regia bibliotheca suppeditavit, evolverim. Nihil præterea de
illo opusculo eidem vel annexo, vel inserto sive
Allatius, sive Fabricius, qui hanc Theophanis editionem accuratissime perlustrarunt. Quam male
igitur Theophanem scriptor, alias optime de ipso
meritus, tam singulari ornamento, rempublicam
litterarum tam insigni fraudavit thesauro! Ut
archetype scriptionis incendio consumptæ desiderium inflammavit!
Hujus loci non alienum profecto memorare videatur quas litteratissimus antistes Antonius Augustinos habuit in bibliotheca sua Gregorii Ceramei Homilias, utpote quæ cum cæteris cjus mss.
Græcis in Escurialensem sint illatæ. Eæ vero in
hunc modum referuntur in ejusdem Catalogi codice
Græco 102.
Gregorii archiepiscopi Tauromenii Siciliæ homilia
de architelono Zacchæo.
Ejusdem homilia de Publicano et Pharisão.
Ejusdem homilia de parabola Prodigi.
Ejusdem homilia in illud Matthæi, ‹ Cum venerit
Filius hominis. ›
Ejusdem homilia in illud, Dixit Dominus, Si
non remiserit unusquisque fratri suo.
Ejusdem homilia de adoratione sanctarum imagiTAIR.
Ejusdem homilia de paralytico in Capharnaum.
Ejusdem sermo in illud, Qui vult venire post
me.
Ejusdem homilia in eum locum Matthæi, Пlomo
quidem accessit ad Jesum genibus provolutus.»
Ejusdem homilia in illud Matth., Ecce ascendimus Hierosolymam. ›
Ejusdem homilia in festum Palmarum.
Liber in charla scriptus anno 1535, forma quadrati.
Ac si homiliam a qua is codex incipit, et in
quam desinit, spectes, eumdem jure censeas, qui in
scheda R. P. Cisneros superius inserta, numero i
Patrol, Gr. CXXXII.
42
designatur; adeoque teterrimo incendio conflagrasse.
Postremo siquidem in tantum, excrevit Theophanis homiliarum numerus, quas sive Parisiensis
vulgavit editio, sive ineditas servat Matritensis codex, aut Allatios indicat in Diatriba de Georgiis,
rem oppido gratam commodamque viris harum
litterarum studiosis præstituros nos duximus, si
catalogum ex illis omnibus contextum, prima cujusque verba alphabeti ordine præferentem, hoc
loco sisteremus, unde quæ jam typis mandatæ,
quæ in mss. reconditæ, quas ipsi àdhuc desiderarent, quas nacti essent novas, nullo negotio inte!-
ligerent, ac vel uno oculorum conjectu celerrime
perciperent.
Theophanis Homiliarum catalogus per alphabeti
ordinem digestus.
(SC. denotat Scorsi editionem; M. M. Librum Matritensem
ms. ESC. Escurialensem codicem; ALL. Homilias ab
Allatio visas; Nota numeralis singularum numerum;
Nota nondum editas.)
Αλλην ὑπόθεσιν ώρμημένος προοίμιον τοῦ λόγου
ποιήσασθαι. C. 6.
'Ανέβη ὁ Κύριος εἰς Ἱεροσόλυμα. Μ. Μ. 52. †
Αντιστρατεύει τοῖς ἀγαθοῖς ἔργοις ὁ πονηρὸς ζητῶν. SC. 44.
Απροοιμιάστως τῷ Σωτῆρι σήμερον. Για Μ. Μ.
et ESC., non "Os лpоás, ut perperam apud
Scorsum.
Διπλῆν ἡμῖν σήμερον ἀφηγήσατο θαυμάτων διο
ήγησιν. SC. 10.
Διττῆς προφάσεως σήμερον συνέλευσιν ἄγομεν.
SC. 46.
Εγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις εκείναις, ἐξῆλθε
δόγμα. Μ. Μ. 57. +
Ἐγὼ μὲν, ὦ πατέρες καὶ ἀδελφοὶ, καὶ τέκνα προσφιλέστατα. Μ. Μ. 72. †
Εδει μηδὲ λόγων τὴν ἀγροικίαν ἀξιοῦν. Μ. Μ.
77. +
Εἶπεν ὅτι μέλλει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεσθαι.
ALL. 1. +
Ἐμοὶ τῆς παρούσης ἑορτῆς ἡ διάλεξις παλαιοῦ
χρέους. SC. 50.
Ενταῦθα τὸ πολυθρύλλητον ζήτημα, πῶς ὁ Υἱὸς
φαίνεται φθονερός. ALL. 4. †
Ἑορτὴ χαρμόσυνος ἐπέλαμψε σήμερον τοῖς πέρ
ρασι αὕτη τοῦ Κυρίου ἡμέρα. Non Theophanis, sed
S. Sabæ Mesimeri, vel Mesimerii, ejus discipuli. M.
M. 76. †
Επειγόμενος τῆς συνήθους διδασκαλίας ἐφάψασθαι. S. 21.
Ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι ἡ χάρις καὶ ἀλήθεια. Μ. Μ.
61. +
t
Ἐπειδὴ περὶ τῆς ζωοπαρόχου Χριστοῦ ἀναστά
JEWS. SC. 31.
Επειδήπερ ἀρχὴν εἰλήφει σήμερον ὑπαναγινώσκεσθαι. SC. 5.
Επειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ἀνατάξασθαι. Μ.
M. 64. +
2
col. 43–44page 17 of 20
PG 132:43Επεστί μοι θαυμάσαι τὴν τῆς ἀρετῆς ἰδιότητα. Ἐπέχει μου τὴν γλῶτταν ἡ νόσος τοῦ σώματος. Ἐπὶ τὴν ἱερὰν Βηθλεὲμ ἄγει σήμερον ἡμᾶς ἡ θεσπεσία. 52. Οἱ κηφήνες εἶδος ἐστι μελισσῶν ἀργόν τε καὶ ἄχρηστον. 12. Οἱ μὲν αἰσθητοὶ λειμῶνες τῶν ποικίλων ἀνθέων. Οι παιδοτρίβει, καὶ τῶν νέων διδάσκαλοι. 2. Οἱ πρὸς τὴν πάνδημον ταύτην ἀθροισθέντες παν Ἐπὶ τὴν Τιβεριάδος λίμνην σήμερον καὶ ἡμεῖς ήγυριν. 58. τῷ λόγῳ. 36. Εὐκαλεῖ μὲν ἡμᾶς, ὦ φιλέορτοι, σήμερον. 47. Εὐλογήσω τὸν Κύριον ἐν παντὶ καιρῷ διὰ παντός. Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ καταξιώσας ἡμᾶς διαδραμεῖν τὴν κυκλικὴν τοῦ χρόνου περίοδον. 1. Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ καταξιώσας ἡμᾶς ἰδεῖν ταύτην τὴν ἁγίαν καὶ λαμπρὴν ἑορτήν. Μ. Μ. 74. † Εφθασεν ἡ εὐαγγελική φιλοσοφία ἀπὸ τῶν κάτω. Η εἰς τὸν Τελώνην καὶ Φαρισαῖον παραβολή. Η τῆς μετανοίας πύλη ἰδοὺ ἡνέῳκται. Μ. Μ. Ἡ τοῦ Πνεύματος δύναμις ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται. Μ. Μ. 60. + Ἴσως μὲν ἐπαχθής δόξω πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγά πην. 27. Οἱ τὰς μακρὰς ἀποδημίας κατ' ἐμπορίαν πλούτου στελλόμενοι. 7. Οἷόν τι πάσχειν εἴωθε ποιμὴν πληθυνθεῖσαν. Οἷόν τι πάσχουσιν οἱ ἀπό τινος ὑψηλῆς. 18. Οἷόν τι συμβαίνειν εἴωθε περὶ τὰ μέρα. 45. Ὁρῶ σήμερον τοῦ μεγάλου τοῦδε ναοῦ τὸν σεβά σμιον δροφον. 4. Ορῶν σήμερον τὸν ἁγιώτατον τῆς παναγίου Δε σποίνης ναόν. 40. *Ος προοιμιάστως τῷ Σωτῆρι σήμερον νοητῶς ἐφεψώμεθα. "Ος (ὐ Απροοιμιάστως. Οταν ἔλθῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐ τοῦ. Μ. Μ. Οτε πρὸς τὴν ἑαυτοῦ θείαν αὐλὴν ὁ Δεσπότης ἐκάλει. 51. Οτε τὴν κατὰ τῆς ἡμετέρας φύσεως ἀρχῆθεν ἐπισ Καὶ κιθαρῳδὸς ἀνὴρ πολλάκις τὰς ἀγυιάς διερχόβουλήν. 33. μενος. 56. Καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτεμεῖν. Μ. Μ. 58. + Καὶ παράγων ὁ Ἰησοῦς εἶδεν ἄνθρωπον τυφλὸν ἐκ γενετῆς. Μ. Μ. 53. + Καὶ χρεωφειλέτης εὐχάριστος κἂν μηδεμίαν ὑπὸ τοῦ δανειστοῦ. 42. Καλοῦσιν εἰς τὸν γάμον τὸν Κύριον. Καλῶς ἐφήρμοσεν ἡ τάξις τὴν τοῦ τελείωσιν. 61. Προδρόμου λαμπρά ἑορτὴ, καὶ πανήγυρις ἐπέστη σήμερον. Λαμπρὰ τῷ ὄντι, καὶ περιφανὴς ἡ παροῦσα παν ήγυρις. 39. Μαρία ειστήκει πρὸς τὸ μνημεῖον κλαίουσα ἔξω. Μυστικὸν ἡμῖν δεῖπνον ἡ θεόλεκτος τοῦ εὐαγγελίου φωνή. 13. ό Νῦν ἡμῖν ὁ τῆς ἐγκρατείας καιρός ἔφθασεν εις αὐτὸ τὸ μεσαίτατον. 22. Οτρύνει μὲν ἵππον ἀγέρωχον πεδιὰς ἡπλωμένη Οὐ κατόπιν, ὡς ὁ λόγος, εχομεν ἑορτῆς. 57. πατόπιν, Οὐ μόνον περιπολοῦντες σωματικῶς ἐν τῇ γῇ τοῦ Σωτῆρος. 49. Οὐ τοσοῦτον αὐχμώδης γῆ, καὶ κραναή, καὶ κατά ξηρος. 11. Οὔσης ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ μιᾷ τῶν Σαβ βάτων. 35. Πάλαι μὲν ὁ θεόπτης Μωσῆς ἀνάνων τὸν Ἰσραηλιτικὸν λαόν. 28. Πάλιν ἡ εὐαγγελικὴ φωνὴ πρὸς τὴν πατρικὴν ἡμᾶς ἀνάγουσα κλίμακα. 10. Πάλιν ἡ τοῦ Θεοῦ ἐνυπόστατος σοφία καὶ δύναμις. Πάλιν ἡμῖν ἡ τῆς βασιλίδος τῶν ἑορτῶν ἑορτή. Πατρικῆς μνήμης ἑορτὴν ἄγομεν σήμερον, ὦ Πα 'υ μὲν καιρὸς πρὸς αὐτὸ τὸ τοῦ ἔαρος ἡμᾶς ἄγει τέρων. Μ. Μ. 65. + ἀκροτελεύτιον. 41. Ο μὲν τῆς ἐγκρατείας καιρὸς ἤδη προέκοψε, καὶ πρὸς αὐτὸ ἔφθακε. 24. Ο Πέτρος ἀναστὰς ἔδραμεν ἐπὶ τὸ μνημεῖον, καὶ παρακύψας. 32. Πολλὴν πανδαισίαν ἡμῖν ὁ ἐπιστήθιος εὐαγγελιστὴς προτίθησι. 25. Πολυτελὴν πανδασίαν ἡμῖν, Μ. Πολλήν πανδαισίαν, Πρὸ γὰρ τοῦ ἑκουσίου πάθους ἐπαγγειλάμενος ὁ Ο τῆς ἡμετέρας πολιτείας, ὦ πατέρες, σκοπός. Σωτήρ. 2. + Οἱ ἀγύρται, καὶ ἀγελαῖοι πένητες τὰς οἰκίας περι νοστοῦντες. 43. Οἱ ἀεννάως ῥέοντες ποταμοί, οὔτε τῷ θέρει λή γουσι νάοντες. 30. Προέφθασαν με ἡμέρα: πτωχείας· στένων πεπόρευμαι. Μ. Μ. 73. + Προσέχετε, λαός μου, τὸν νόμον μου· κλίνατε τὸ οἷς ὑμῶν. Μ. Μ. 75. + Προφητικαῖς πειθόμενοι ῥήσεσιν ἀποστολικοῖς τε Οἱ ἐν τοῖς ἱππικοῖς ἄλλοις ἀγωνιζόμενοι. 19. παραινέσεσιν ἔχοντες ἀκούοντες). Μ. Μ. 70. +43
RECENSIO COD. MATRIT.
Επεστί μοι θαυμάσαι τὴν τῆς ἀρετῆς ἰδιότητα.
SC. 54.
Ἐπέχει μου τὴν γλῶτταν ἡ νόσος τοῦ σώματος.
SC. 9.
Ἐπὶ τὴν ἱερὰν Βηθλεὲμ ἄγει σήμερον ἡμᾶς ἡ
θεσπεσία. SC. 52.
$4
Οἱ κηφήνες εἶδος ἐστι μελισσῶν ἀργόν τε καὶ
ἄχρηστον. SC. 12.
Οἱ μὲν αἰσθητοὶ λειμῶνες τῶν ποικίλων ἀνθέων.
SC. 28.
Οι παιδοτρίβει, καὶ τῶν νέων διδάσκαλοι. SC. 2.
Οἱ πρὸς τὴν πάνδημον ταύτην ἀθροισθέντες πανἘπὶ τὴν Τιβεριάδος λίμνην σήμερον καὶ ἡμεῖς ήγυριν. SC. 58.
τῷ λόγῳ. SC. 36.
Εὐκαλεῖ μὲν ἡμᾶς, ὦ φιλέορτοι, σήμερον. SC. 47.
Εὐλογήσω τὸν Κύριον ἐν παντὶ καιρῷ διὰ παντός.
M. M. 69. +
Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ καταξιώσας ἡμᾶς διαδραμεῖν
τὴν κυκλικὴν τοῦ χρόνου περίοδον. SC. 1.
Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ καταξιώσας ἡμᾶς ἰδεῖν ταύτην
τὴν ἁγίαν καὶ λαμπρὴν ἑορτήν. Μ. Μ. 74. †
Εφθασεν ἡ εὐαγγελική φιλοσοφία ἀπὸ τῶν κάτω.
SC. 17.
Η εἰς τὸν Τελώνην καὶ Φαρισαῖον παραβολή.
ALL. 5. +
Η τῆς μετανοίας πύλη ἰδοὺ ἡνέῳκται. Μ. Μ.
68. +
Ἡ τοῦ Πνεύματος δύναμις ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται.
Μ. Μ. 60. +
Ἴσως μὲν ἐπαχθής δόξω πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην. SC. 27.
Οἱ τὰς μακρὰς ἀποδημίας κατ' ἐμπορίαν πλούτου
στελλόμενοι. SC. 7.
Οἷόν τι πάσχειν εἴωθε ποιμὴν πληθυνθεῖσαν. Sc.
45.
Οἷόν τι πάσχουσιν οἱ ἀπό τινος ὑψηλῆς. C. 18.
Οἷόν τι συμβαίνειν εἴωθε περὶ τὰ μέρα. SC. 45.
Ὁρῶ σήμερον τοῦ μεγάλου τοῦδε ναοῦ τὸν σεβά
σμιον δροφον. SC. 4.
Ορῶν σήμερον τὸν ἁγιώτατον τῆς παναγίου Δε
σποίνης ναόν. SC. 40.
*Ος προοιμιάστως τῷ Σωτῆρι σήμερον νοητῶς
ἐφεψώμεθα. SC. 58. Perpera "Ος: forte (ὐ legendum. Vide Απροοιμιάστως.
Οταν ἔλθῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ. Μ. Μ. extra numerum. +
Οτε πρὸς τὴν ἑαυτοῦ θείαν αὐλὴν ὁ Δεσπότης
ἐκάλει. SC. 51.
Οτε τὴν κατὰ τῆς ἡμετέρας φύσεως ἀρχῆθεν ἐπισ
Καὶ κιθαρῳδὸς ἀνὴρ πολλάκις τὰς ἀγυιάς διερχό- βουλήν. SC. 33.
μενος. SC. 56.
Καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτε
μεῖν. Μ. Μ. 58. +
Καὶ παράγων ὁ Ἰησοῦς εἶδεν ἄνθρωπον τυφλὸν
ἐκ γενετῆς. Μ. Μ. 53. +
Καὶ χρεωφειλέτης εὐχάριστος κἂν μηδεμίαν ὑπὸ
τοῦ δανειστοῦ. SC. 42.
Καλοῦσιν εἰς τὸν γάμον τὸν Κύριον.
Καλῶς ἐφήρμοσεν ἡ τάξις τὴν τοῦ
τελείωσιν. St. 61.
.
ALL. 5. +
Προδρόμου
- λαμπρά ἑορτὴ, καὶ πανήγυρις ἐπέστη σήμερον.
SC. 20.
Λαμπρὰ τῷ ὄντι, καὶ περιφανὴς ἡ παροῦσα παν
ήγυρις. SC. 39.
Μαρία ειστήκει πρὸς τὸ μνημεῖον κλαίουσα ἔξω.
SC. 51.
Μυστικὸν ἡμῖν δεῖπνον ἡ θεόλεκτος τοῦ Εὐαγγε
λίου φωνή. SC. 13.
ό
Νῦν ἡμῖν ὁ τῆς ἐγκρατείας καιρός ἔφθασεν εις
αὐτὸ τὸ μεσαίτατον. SC. 22.
Οτρύνει μὲν ἵππον ἀγέρωχον πεδιὰς ἡπλωμένη
SC. 23.
Οὐ κατόπιν, ὡς ὁ λόγος, εχομεν ἑορτῆς. SC. 57.
Ita legendum, non πατόπιν, ut mendose cxcusum
est.
Οὐ μόνον περιπολοῦντες σωματικῶς ἐν τῇ γῇ
τοῦ Σωτῆρος. SC. 49.
Οὐ τοσοῦτον αὐχμώδης γῆ, καὶ κραναή, καὶ κατάξηρος. SC. 11.
Οὔσης ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων. SC. 35.
Πάλαι μὲν ὁ θεόπτης Μωσῆς ἀνάνων τὸν Ἰσραη
λιτικὸν λαόν. SC. 28.
Πάλιν ἡ εὐαγγελικὴ φωνὴ πρὸς τὴν πατρικὴν ἡμᾶς
ἀνάγουσα κλίμακα. SC. 10.
Πάλιν ἡ τοῦ Θεοῦ ἐνυπόστατος σοφία καὶ δύναμις.
SC. 8.
Πάλιν ἡμῖν ἡ τῆς βασιλίδος τῶν ἑορτῶν ἑορτή.
M. M. 78. +
Πατρικῆς μνήμης ἑορτὴν ἄγομεν σήμερον, ὦ Πα-
'υ μὲν καιρὸς πρὸς αὐτὸ τὸ τοῦ ἔαρος ἡμᾶς ἄγει τέρων. Μ. Μ. 65. +
ἀκροτελεύτιον. SC. 41.
Ο μὲν τῆς ἐγκρατείας καιρὸς ἤδη προέκοψε, καὶ
πρὸς αὐτὸ ἔφθακε. SC. 24.
Ο Πέτρος ἀναστὰς ἔδραμεν ἐπὶ τὸ μνημεῖον, καὶ
παρακύψας. SC. 32.
Πολλὴν πανδαισίαν ἡμῖν ὁ ἐπιστήθιος εὐαγγελιστὴς
προτίθησι. SC. 25.
Πολυτελὴν πανδασίαν ἡμῖν, etc. Μ. M. Eadem,
que superius incipit: Πολλήν πανδαισίαν, etc.
Πρὸ γὰρ τοῦ ἑκουσίου πάθους ἐπαγγειλάμενος ὁ
Ο τῆς ἡμετέρας πολιτείας, ὦ πατέρες, σκοπός. Σωτήρ. ALL. 2. +
M. M. 48. +
Οἱ ἀγύρται, καὶ ἀγελαῖοι πένητες τὰς οἰκίας περι
νοστοῦντες. SC. 43.
Οἱ ἀεννάως ῥέοντες ποταμοί, οὔτε τῷ θέρει λήγουσι νάοντες. SC. 30.
Προέφθασαν με ἡμέρα: πτωχείας· στένων πεπό
ρευμαι. Μ. Μ. 73. +
Προσέχετε, λαός μου, τὸν νόμον μου· κλίνατε τὸ
οἷς ὑμῶν. Μ. Μ. 75. +
Προφητικαῖς πειθόμενοι ῥήσεσιν ἀποστολικοῖς τε
Οἱ ἐν τοῖς ἱππικοῖς ἄλλοις ἀγωνιζόμενοι. SC. 19. παραινέσεσιν ἔχοντες (leg. ἀκούοντες). Μ. Μ. 70. +
col. 45–46page 18 of 20
PG 132:45Σήμερον ἡ Ἐκκλησία δαδουχεῖται μυστικῶς. Ζητητέον τοῖς τῶν ἱερῶν λογίων ἐξετασταῖς. Μ Οὔτης ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ Σήμερον τῆς ἡμῶν σωτηρίας ἡ οἰκονομία πεπλήμιᾷ τῶν Σαββάτων. ρωται. Μ. Μ. 80. + Συγκαλεῖ μὲν ἡμᾶς, Εὐκαλεῖ μὲν ἡμᾶς. Συνήδομαί σοι, πόλις, καί σοι, θεῖς τῶν ἀνακτόρων ναέ. 55. Ταύτην ἐγὼ πάσχειν ἔοικα σήμερον, ὅται. Μ. Μ. Τέρπει μὲν τὰς όψεις ἀνίσχων τῆς ἑψας ὁ ἥλιος. Τῆς μυστικῆς ἐκείνης καὶ θείας κλίμακος ἣν ὁ Θεὸς ὑπέδειξε. 15. Τοῖς μαθηταῖς ὀφθεὶς ὁ Κύριος. ΓΑΒ. Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐφανέρωσεν ἑαυτὸν ὁ Ἰη σοῦς. Τίς δώσει τῇ κεφαλῇ μου ὕδωρ, καὶ τοῖς ὀφθαλ μεῖς μοῦ. 62. Τοῦ Δεσπότου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ τὸ ὑπερ φυές. Μ. Μ. 55. + Τοῦ μὲν αἰσθητοῦ ἡλίου τοῦ ὁρίζοντας ὑπερτέλλοντος. 14. Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ γάμος ἐγένετο, φησί, ἐν Κανᾷ. Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐγένετο τὰ ἐγκαίνια ἐν Ἱεροσολύμοις. Μ. Μ. 66. + Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐφανέρωσεν ἑαυτὸν ὁ Ἰησοῦς. Φαιδρὰ τῆς παρούσης ἑορτῆς ἡ συνέλευσις. 26. Φαιδρὰ ὑμῶν ἡ συνέλευσις σήμερον διαγείρουσα τὸν νοῦν. Μ. Μ. 67. + Φέρε σήμερον ἐπὶ τὴν προτέραν εὐκοσμίαν. Μ. Φέρε σήμερον, ὦ θεοφιλέστατον άθροισμα, τῆς 116, ζωη φόρου σταυροῦ. 3. Ως λίαν καλλίστην, συνήψεν ὁ χρόνος, τὴν τοῦ πρώτου. Μ. Μ. 36. † Ως λίαν μοι λαμπροτέρα τὴν σήμερον, ἡ τῆς διδασκαλίας. 60. Ως λίαν ὁρῶ φαιδροτέραν τὴν παροῦσαν πανήγυριν. Η. Μ. 79. † Ερμηνεία εἰς τὰ ἔνδεκα έωθινά, Ἡ ζωοφόρος τοῦ Κυρίου ἀνάστασις. Ο Πέτρος ἀναστὰς ἔδραμεν ἐπὶ τὸ μνη μεῖον, καὶ παρακύψας. Αντί ἄρτι) κορυφαίου τῶν φοιτητών. Μαρία ειστήκει πρὸς τὸ μνη μεῖον κλαίουσα έξω45
53.
RECENSIO COD. MATRIT.
Σήμερον ἡ Ἐκκλησία δαδουχεῖται μυστικῶς. SC.
46
Ζητητέον τοῖς τῶν ἱερῶν λογίων ἐξετασταῖς. Μ
tutinum 1X. FAB. Οὔτης ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ
Σήμερον τῆς ἡμῶν σωτηρίας ἡ οἰκονομία πεπλή- μιᾷ τῶν Σαββάτων. SC.
ρωται. Μ. Μ. 80. +
Συγκαλεῖ μὲν ἡμᾶς, etc. ESC Eudem, quæ supra
incipit: Εὐκαλεῖ μὲν ἡμᾶς.
Συνήδομαί σοι, πόλις, καί σοι, θεῖς τῶν ἀνακτό
ρων ναέ. SC. 55.
Ταύτην ἐγὼ πάσχειν ἔοικα σήμερον, ὅται. Μ. Μ.
56. t.
Τέρπει μὲν τὰς όψεις ἀνίσχων τῆς ἑψας ὁ ἥλιος.
SC. 29.
Τῆς μυστικῆς ἐκείνης καὶ θείας κλίμακος ἣν ὁ
Θεὸς ὑπέδειξε. SC. 15.
Τοῖς μαθηταῖς ὀφθεὶς ὁ Κύριος. Matutinum XI.
ΓΑΒ. Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐφανέρωσεν ἑαυτὸν ὁ Ἰη
σοῦς. SC.
Cæterum longe major Theophanis sermonum
sive concionum copia catalogum hunc locupletare
posset, si scriptorum in primis earum verbis proferendis accuratior fuisset opera. Sed rem plerique
levi brachio, seu potius calamo attingentes, de iis in
universum agere satis habuere. Quod præcipue
mirum in diligentissimo P. de Montfaucon accidit,
qui in Diario Italico, id est, Itinere literario, duos
Τίς δώσει τῇ κεφαλῇ μου ὕδωρ, καὶ τοῖς ὀφθαλ- ejusdem Theophanis homiliarum niss. codices
μεῖς μοῦ. SC. 62.
Neapoli, totidem Venetiis a se inspectos enarraus,
Τοῦ Δεσπότου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ τὸ ὑπερ- singularum titulos, nedum prima verba describere
φυές. Μ. Μ. 55. +
neglexerit.
Τοῦ μὲν αἰσθητοῦ ἡλίου τοῦ ὁρίζοντας ὑπερτέλ
λοντος. SC. 14.
Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ γάμος ἐγένετο, φησί, ἐν Κανᾷ.
M. M. 59. +
Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐγένετο τὰ ἐγκαίνια ἐν Ἱεροσο
λύμοις. Μ. Μ. 66. +
Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐφανέρωσεν ἑαυτὸν ὁ Ἰησοῦς.
SC. 37.
Φαιδρὰ τῆς παρούσης ἑορτῆς ἡ συνέλευσις. SC 26.
Φαιδρὰ ὑμῶν ἡ συνέλευσις σήμερον διαγείρουσα
τὸν νοῦν. Μ. Μ. 67. +
Φέρε σήμερον ἐπὶ τὴν προτέραν εὐκοσμίαν. Μ.
M. 71.1
Quod postremo loco præstituros recepimus,
tandem aggrediamur, fidemque liberemus.
flæc præ cæteris hoc in codice reperias observatu
digua. Nulla fere vox scribendi compendio vacat.
Litterarum nexus passim difficiles et inextricabiles:
unde alias OEdipo, alias Alexandro sit opus. Arl
hoc verba tam arcte inter se aliquando cohærere,
ut duo in unum coalescant; tam longe interdum a
se ipsis distare, ut unum in duo prorsus abeat. Quo
quid orationis sententiam gravius perturbet? Quid
ingenium interpretis excruciet acerbius? In litteris
vero majoribus rarum illud occurrit ac singulare,
quod littera O pluribus locis, puta fol. 93, 113 et
Φέρε σήμερον, ὦ θεοφιλέστατον άθροισμα, τῆς 116, piscem exprimat; adeoque animantes natura
ζωη φόρου σταυροῦ. SC. 3.
Ως λίαν καλλίστην, συνήψεν ὁ χρόνος, τὴν τοῦ
πρώτου. Μ. Μ. 36. †
Ως λίαν μοι λαμπροτέρα τὴν σήμερον, ἡ τῆς
διδασκαλίας. SC 60.
Ως λίαν ὁρῶ φαιδροτέραν τὴν παροῦσαν πανήγυ
ριν. Η. Μ. 79. †
Admonendus hic Lector ab hoc catalogo exclusa
fuisse quatuor homiliarum initia, quæ Fabricius
Biblioth. Græcæ vol. X, cap. 42, referens a Scorso
editas, adducit ex codice Casarco a Lambecio recensito, ubi Ερμηνεία εἰς τὰ ἔνδεκα έωθινά, h. e.
Interpretatio in undecim evangelia matutina, continetur. At quid ita? Ideo nimirum, quod recensionem potius Lambecianam quam Scorsanam editionem amplexus, homilias maluerit acephalas, id
est, verbis Evangelii præmitti solitis destitutas,
quam plenas integrasque memorare, quales idem
Scorsus ex optimorum exemplarium fide publicavit.
Homiliarum autem quas edidit Scorsus, en habes
initia apud Fabricium allata.
Ἡ ζωοφόρος τοῦ Κυρίου ἀνάστασις. Matulinum
V. FAB. Ο Πέτρος ἀναστὰς ἔδραμεν ἐπὶ τὸ μνη
μεῖον, καὶ παρακύψας. SC.
Αντί (leg. ἄρτι) κορυφαίου τῶν φοιτητών. Matutinum VIII. FAB. Μαρία ειστήκει πρὸς τὸ μνημεῖον κλαίουσα έξω S.
mutos mireris induci loquentes. Qua quidem de re
fiet alibi mentio, et cum P. de Montfaucon sermo
conferetur.
Ad codicis materiam, sive membranam quod attinet, ea crassior est ac rudis; ipse autem totus
constat e complurium librorum foliis palimpsestis
undique collatis, non una mann vel ætate descriptis, quorum priorem scripturam, ut novam admitterent, eradere jussit frequens illis temporibus
membranæ penuria. Non tamen id omnino pervici:;
siquidem multæ adhuc apparent paginæ, aliæ minutis, aliæ mediocribus, non pauca grandioribus litteris, nunc quadratam, nunc rotundam, modo reclam, modo obliquam formam referenibus, exarata.
Multa denique ad exemplaris hujus laudem commendationemque sane conspirant. Homiliarum inscriptiones iis uberiores plerumque ac locupletiores
sese ostendunt, quas P. Seersus edidit. Quanta
porro inde lux Theophanis rebus gestis affulget!
sive locos iudicent, urbes videlicet, ecclesias, edes
ubi illa habit; sive dies, tempora, festa, rerum
eventus, sanctos, aliosque insignes virtutibus viros
significent, in quorum memoriam ac celebritatem
pronuntiatæ. Quid magnam homiliarum copiam referam, quæ hoc nostro codice continentur, neque
in ullis, Vaticanis, Gallicis, Germanicis hactenus
inspectis exstant? Exemplo sit vel Oratio de memo¬
col. 47–48page 19 of 20
PG 132:471. Αρχὴ τῶν ια' 'Εωθινῶν. Ὁμιλία εἰς τὸ πρῶτον Εωθινόν πα'). μίν, Πάλαι μὲν ὁ θεόπτης Μωϋσῆς ἀνάγων τὴν Ἰσραηλιτικὸν λαὸν εἰς τὸ Σίναιον περιῤῥαντηρίοις. 3. Ομιλία εἰς τὸ β' Εωθινόν πβ'). Πο Τέρπει μὲν τὰς ὄψεις ἐκ τῆς ἑψας ἀνέχων ὁ ἥλιος. 5. Ομιλία εἰς τὸ γ' 'Εωθινόν πγ'). αεννάως ῥέοντες ποταμοί. 8. Ομιλία εἰς τὸ δ' Ἑωθινόν· κατὰ Λουκᾶν Ἐπειδὴ περὶ τῆς ἱερᾶς Χριστοῦ Αναστάσεως. 10 Ομιλία εἰς τὸ εʹ Εωθινόν πε'). Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ὁ Πέτρος ἀναστὰς ἔδραμεν ἐπὶ τοῦ μνημείου τὸ μνημεῖον). Η ζωηφόρος τοῦ Κυρίου ᾿Ανάστασις οὐκ αὐτ τόθεν δέδεικται. 11. Ομιλία εἰς τὸ ς' Εωθινὸν καὶ εἰς τὴν σωτήριον Ανάληψιν πς'). 86, Λαμπρὰ τῷ ὄντι καὶ παμφαής περιφανής) ή παρούσα πανήγυρις. 15. Ομιλία εἰς τὸ ζ' 'Εωθινόν πζ'). τῆς ἡμετέρας φύσεως ἀρχῆθεν. τὴν τοῦ Λόγου θεότητα καὶ σῶμα, τὸ λοιπὸν τὴν ἀνθρωπότητα, περὶ τοῦ, Ἔχοντα τὸν λεγεώνα, δὲ δύο τους δαι... μονῶντας εἰπεῖν τὸν Ματθαῖον, 18. ῾Ομιλία εἰς τὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγ γελίου, ο Εἱστήκει ὁ Ἰωάννης, ο καὶ εἰς τό Ἐλέχθη ἐν τῷ τῇ πατρίδι αὐτοῦ ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἀποστόλου Ανδρέου λόγ. η'). Ἐμοὶ τῆς παρούσης ἑορτῆς ἡ διάλεξις. 21. Ομιλία περὶ τῆς Αἰμορρούσης καὶ τῆς θυγα τρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι λόγ. ι). Διπλῆν ἡμῖν σήμερον ἀφηγήσατο θαυμάτων. 23. Ομιλία εἰς τὸν πλούσιον καὶ εἰς τὴν Λάζαρον ια'). Πάλιν ἡ τοῦ Θεοῦ ἐνυπόστατος σοφία καὶ δύναμις. 26. Ομιλία περὶ τοῦ ἀρχιτελώνου Ζακχαίου λόγ. ιβ') Τῆς μυστικῆς ἐκείνης καὶ θείας κλίμακος. 29. ῾Ομιλία περὶ τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου Πάλιν ἡμῖν ἡ εὐαγγελική φωνὴ πρὸς τὴν πατρικὴν ἡμᾶς ἀνάγουσα κλίμακα. 32. Ομιλία περὶ τοῦ ᾿Ασώτου. Ελέχθη εἰς τ' ιδ'.) "Εφθασεν ἡ εὐαγγελική φι λοσοφία. έσχημάτισαι ἐσχημάτισε). Ποτὲ μὲν δραχμήν, έσχημάτισαι47
RECENSIO COD. MATRIT.
∙rabilis Patris Bartholomæi funere, ejus vitam com -
plectens. Ad quas accessere cum sancti Saba vel
Sata Mesimeri, Theophanis discipuli, concio, tuun
S. Joannis Chrysostomi homilia (de qua supra) necdum typis, quod sciam, evulgata. Præterea, si ex
unius loci obiter a nobis animadversi emendatione,
quam supra repræsentavimus, licet recte conjicere:
48
quot locos in excusis ejusmodi homiliis nostri codicis beneficio emendari posse censendum est!
Quæ cum ita se habeant, quisnam æquus rerum
æstimator non plane intelligat quanti sit ille pretii,
quanto cæteris excellentior, quantum ad ampliorem
castigatioremque Theophanis scriptorum editionem
conferre possit?
Hucusque recensio codicis 16 bibliothecæ Matritensis; addemus nunc descriptionem codicis 33
ejusdem bibliothecæ qui continet Theophanis homilias tredecim.
Cod. 33, membraneus folii magnitudine, in folia
tantum 31 contractus, velusla manu, quippe saculo
XIII transcriptus, membrana vero longe vetustiori,
Theophanis Ceramei homilias 13 hoc ordine complectitur.
Fol. 1. Αρχὴ τῶν ια' 'Εωθινῶν. Ὁμιλία εἰς τὸ
πρῶτον Εωθινόν (ad oram πα'). Initium xι Malutinorum. Homilia 81 in primum Matutinum. Inciμίν, Πάλαι μὲν ὁ θεόπτης Μωϋσῆς ἀνάγων τὴν Ἰσραηλιτικὸν λαὸν εἰς τὸ Σίναιον περιῤῥαντηρίοις.
3. Ομιλία εἰς τὸ β' Εωθινόν (ad oram πβ'). Ποmilia 82, in ut Matulinum. Incipit, Τέρπει μὲν τὰς
ὄψεις ἐκ τῆς ἑψας ἀνέχων ὁ ἥλιος.
5. Averso. Ομιλία εἰς τὸ γ' 'Εωθινόν (ad oram
πγ'). Homilia 83 in ut Matulinum. Incipit, O
αεννάως ῥέοντες ποταμοί.
8. Ομιλία εἰς τὸ δ' Ἑωθινόν· κατὰ Λουκᾶν (ad
oram &). Homilia 84, in 1v Matutinum, secundum
Lucam. Incipit, Ἐπειδὴ περὶ τῆς ἱερᾶς Χριστοῦ
Αναστάσεως.
10 Ομιλία εἰς τὸ εʹ Εωθινόν (ad oram πε').
Homilia 85 in v Matutinum. Hæc præmissis Evangelii verbis: Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ὁ Πέτρος ἀναστὰς
ἔδραμεν ἐπὶ τοῦ μνημείου (leg. τὸ μνημεῖον). Incipit: Η ζωηφόρος τοῦ Κυρίου ᾿Ανάστασις οὐκ αὐτ
τόθεν δέδεικται.
11. Averso. Ομιλία εἰς τὸ ς' Εωθινὸν καὶ εἰς
τὴν σωτήριον Ανάληψιν (ad oram πς'). Homilia 86,
in v Matutinum et in salutarem Ascensionem, lucipit, Λαμπρὰ τῷ ὄντι καὶ παμφαής (in excusis
περιφανής) ή παρούσα πανήγυρις.
15. Ομιλία εἰς τὸ ζ' 'Εωθινόν (ad oram πζ').
Ilomilia 87, in v11 Matutinum. Incipit, “Ote thy xată
τῆς ἡμετέρας φύσεως ἀρχῆθεν.
Hæc homilia fine caret, desinitque in hæc verba,
τὴν τοῦ Λόγου θεότητα καὶ σῶμα, quæ optime coeunt
his, τὸ λοιπὸν τὴν ἀνθρωπότητα, etc., a quibus
ineipit eadem homilia initio mutila in hujus nostri
Catalogi Codice 16, Theophanis Ceramei homilias
complectente, fol. 212, col. 1. Quod plane comprobatur ejusdem Theophanis editione a P. Scorso
facta, ubi pag. 243, circa medium, allata modo homiliæ verba conjuncta perleguntur.
17. Col. 1 ineunte occurrit continuatio homilia 8,
περὶ τοῦ, Ἔχοντα τὸν λεγεώνα, nempe in illud, Habentem legionem, quam in memorato codice 16,
fol. 17 averso, col. 1, initio quidem integram, sed
serie sua destitutam, atque in hæc desinentem, d
δὲ δύο τους δαι... qua mirifice committuntur his
verbis, μονῶντας εἰπεῖν τὸν Ματθαῖον, etc., unde
eadem exorditur continuatio, ut liquido patet ex
laudatæ editionis pag. 53, in cujus fine adducta
verba contigua reperias.
18. Averso. ῾Ομιλία εἰς τὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγ
γελίου, ο Εἱστήκει ὁ Ἰωάννης, ο καὶ εἰς τό (sic).
Ἐλέχθη ἐν τῷ (leg. τῇ πατρίδι αὐτοῦ ἐν τῷ ναῷ τοῦ
ἀποστόλου Ανδρέου (ad oram λόγ. η'). Homilia S,
in illud Evangelii secundum Joannem: Stabat
Joannes,› et in illud: ‹ Dicta est in ipsius patria in
templo apostoli Andrea. Incipit, Ἐμοὶ τῆς παρούσης
ἑορτῆς ἡ διάλεξις.
21. Ομιλία περὶ τῆς Αἰμορρούσης καὶ τῆς θυγα
τρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου. Ελέχθη ἐν τῷ ἄμβωνι (al
oram λόγ. ι). Homilia 10, de Hamorrhoissa et
archisynagogi filia. Dicta est in ambone. Incipit,
Διπλῆν ἡμῖν σήμερον ἀφηγήσατο θαυμάτων.
23. Averso. Ομιλία εἰς τὸν πλούσιον καὶ εἰς τὴν
Λάζαρον (ad oram ια'). Homilia 11, in divitem et
Lazarum. Incipit, Πάλιν ἡ τοῦ Θεοῦ ἐνυπόστατος
σοφία καὶ δύναμις.
26. Averso. Ομιλία περὶ τοῦ ἀρχιτελώνου Ζακχαίου (ad oram λόγ. ιβ') Homilia 12, de Zachæo puUlicanorum principe. Incipit Τῆς μυστικῆς ἐκείνης
καὶ θείας κλίμακος.
29. ῾Ομιλία περὶ τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου
(ad oram ty'). Homilia 13, de Publicano et Pharisæo.
Incipit: Πάλιν ἡμῖν ἡ εὐαγγελική φωνὴ πρὸς τὴν
πατρικὴν ἡμᾶς ἀνάγουσα κλίμακα.
32. Averso. Ομιλία περὶ τοῦ ᾿Ασώτου. Ελέχθη
εἰς τ' (sic). (Ad oraun ιδ'.) Homilia 14, de Prodigo.
Dicta in illud. Incipit: "Εφθασεν ἡ εὐαγγελική φι
λοσοφία.
Hæc homilia maxima sui parte deficit, desinitque in
hanc vocem έσχημάτισαι (leg. ἐσχημάτισε). Cetera
in supra laudato codice 16, fol. 18, sequuntur, ubi
eadem exstat homilia expers initii, ab his incipiens
verbis: Ποτὲ μὲν δραχμήν, etc., quæ cum voce
έσχημάτισαι aptissime copulantur.
Omnes porro homiliæ hoc in codice contentæ
Philagathi sunt Philosophi, sive Theophanis Ceramei
archiepiscopi Tauromenitani, quas cum aliis ejusdem plurimis Franciscus Scorsus S. J. Græce et
Latine Parisiensibus typis edidit anno 1644. Desiderantur autem omnes integræ, mutilarum vero
fragmenta reperiuntur in hujus Catalogi codice 16,
qui ex ejusdem Philagathi homiliis prope totus
constat. Adsunt ibi quidem homiliæ in 1v posteriora
Matuɛina, una cum fragmento in septimum; sed
col. 49–50page 20 of 20
inde rursus absunt homiliæ in v Priora, cum
fragmento homiliae in septimum, quas hic omnino
invenias, atque uno verbo cæteræ homiliæ variæ,
earumque fragmenta, quæ hic continentur. At unde
mutuus utriusque codicis defectus? flic nimirum
codex 53 memorati codicis 16 pars est; ita esse
nihil apertius, nihil manifestius. Idem enim utri
que modus, eadein membranæ crassities, pariter
fumosa facies; eadem manus, eadem denique scri
ptura vetustioribus litteris erasis superinducta.
Adde homiliarum mutua supplementa, adde fra
gmentorum aptissimam copulationem, et quasi
commissuram: adeo, ut parem alter alteri codex
opem præstet, mutuisque adhibeat vulneribus me
dicinam. Quonam autem sortis vel ingenio, vel di
ligentia factum esse dixerim, ut avulsa ex uno vo
lumine folia in alterum sine ullo detrimento aut
imminutione convenerint? ut distracta unius corpo
ris membra coagmentari potuerint, atque iterum
coalescere! Nonne ambos hujusmodi codices cum
illis veterum temporum chartis per alphabetum di
visis merito compares, quæ prius decisæ, postea
admotæ collatæque, omnino inter se cohærentes
inveniebantur? Tanta duorum voluminum concor
dia, tam singularis mirificusque consensus.
Quando vero insolens hujusmodi avulsio et dis
tractio contigerit, quis vere affirmet? Certe in
homiliarum indice sæculi xv manu exarato, qui su
pra dicto codici 16 præmittitur, eædem prorsus
homiliæ memorantur, quas bic forte fortuna con
tinet codex: maximo sane argumento, non adeo re
centem esse talem avulsionem distractionemque.
PRIMORIBUs et popuLO TAUROMENITANO UNIVERSO
Cum multa sint vestræ civitatis insignia, quibus sine ullo jactantiæ fastu gloriari
tobis, et inter primarias Siciliæ urbes conspicuum tollere verticem licet, Tauromenitani
cives, hoc certe decus ex hoc opere vobis assurgens, quod et vestro nomine simul et
æternitati consecratum prodit in lucem, et honorificentissimum, si quod aliud, et am
plissimum est. Etenim cætera magnarum urbium decora et monumenta, quæ ad potentiæ
opulentiæque ostentationem magno molimine operosaque manu exædificata sunt, quam
sint obnoxia cæli ac tempestatum injuriis, et si hæ desint, quam vetustate ipsa subsi
dant, fatiscant et dissolvantur, vos ipsi estis oculati testes. Habetis vestræ veteris
amplitudinis, quæ vel Romanam ipsam magnitudinem æmulari voluisse visa sunt, vestigia
adhuc solo exstantia, seu potius stantia adhuc integra monumenta: nam vos magis quam
cæteros fortunæ petulantia videtur reverita; a vobis jus suum avidosque dentes absti
nuisse Saturnus; ut et si morsus inflixerit aliquos, tamen omnia non afflixerit ac de
vorarit theatrum, naumachiam, aquarum ad eam ductus, et receptacula substructionis
antiquæ atque magnifice. Sed ea quæ suapte natura caduca sunt partim subruit atque
detrivit, ut dixi, vetustas ipsa; partim etiam pro sua conditione delapsa tandem po
steritas ingemiscet. Cæteræ etiam vestræ civitatis prærogative, conditorum nobilitas,
antiquitas cum plurimis Siciliæ urbibus prope coava, libertas, civilis administratio, jura
Romanæ coloniæ, cæteraque quæ a me ad suscitandam civitatis vestræ gloriam jam in
hominum animis pene exstinctam in primo isagogico proœmio longius descripta sunt,
quanquam litteris semper victuris sint consignata; tamen nescio quo pacto etiamnum