HOMILIA LVII. ψυχή· ὁρῶσα δ' ἔτι τὸ ἀγαθὸν ὑποκείμενον ἀπὸ anima, sed ubi videt quantum adhuc progredien τοῦ κατορθωθέντος ἐξιοῦσα ὑπερανίσταται. Καὶ ὅσον αὐτὴ ἡ πρὸς τὸ ἀγαθὸν πορεία υπερεκτείνεται, τοσοῦτον τῆς καταλήψεως ἀπολείπεται. Εξιοῦσα μὲν ἀπὸ τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν, εἰσιοῦσα δὲ εἰς τὰ ὑπερκείμενα. “Η τί ἄλλο αινίττεται ἡ σώφρων νύμφη, ἡ τὰ τῆς προκοπῆς ᾀσματίζουσα, ἐν οἷς φησιν, ἐπὶ θύρας· Ἐγὼ ἤνοιξα τῷ ἀδελφιδῷ μου· ἀδελφι δούς μου παρῆλθεν ἡ ψυχή μου ἐξῆλθεν ἐν λόγῳ αὐτοῦ. Ὁρᾷς ἐπαινουμένην ἐξέλευσιν; Ἡ γὰρ εἰσελθοῦσα ψυχὴ ἐν τῇ τοῦ ποθουμένου ἀγάπῃ, νῦν ἐξῆλθε χειραγωγουμένη ὑπὸ τοῦ λέγοντος· «Δι' ἐμοῦ ἐάν τις εἰσέλθῃ σωθήσεται, καὶ εἰσελεύσεται, καὶ ἐξελεύσεται.» Οτι δὲ τῆς εἰσελεύσεως ταύτης καὶ ἐξελεύσεως φύλαξ ὁ Κύριος γίνεται, καταμάθοις ἀνοικτὶ προσέχων τῇ ᾠδῇ τῶν ἀναβαθμῶν· «Κύριος φυλάξει τὴν εἴσοδόν σου, καὶ τὴν ἔξοδόν σου.» Κά κεῖσε γὰρ ὁ Δαβὶδ τῆς ψυχῆς ἀναβάσεις τῷ λόγῳ οἰονεί ζωγραφῶν τὴν ἐν τῷ ἀγαθῷ εἴσοδον, καὶ ἔξοδον ὑπαινίττεται. Τὸν Μωσέως ὅρα μοι βίον, ὅσακις εἰσῆλθε, καὶ ἐξῆλθεν εἰς τὰ ὑπερκείμενα διαθέων ἐκεῖνος ὁ ἀνήρ· τὴν Ἰακώβ σκόπησον κλι μακα, πῶς διὰ τῶν βαθμίδων ὁ εἰσερχόμενος καὶ ἐξερχόμενος ὑπέρτερος γίνεται. Ἐπεὶ δὲ κατὰ τὸν μέγαν Παῦλον διπλοῦς ὁ ἄνθρωπος, ἡ εἴσω, καὶ ὁ φαινόμενος, λέγοιτ' ἂν εἰσέρχεσθαι ὁ τοῦ ἔσω ἀν θρώπου ἐπιβουλευόμενος, τῆς ψυχῆς δηλαδή· ἐξέρω χεσθαι δὲ ὁ νεκρῶν τὰ μέλη τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ὑποτάττων τὴν σάρκα τῷ θελήματι τοῦ Χριστοῦ. • Ο κλέπτης οὐκ ἔρχεται, εἰ μὴ ἵνα κλέψῃ, καὶ θύσῃ, καὶ ἀπολέσῃ. Κλέπτης ἐστὶ κατὰ τὸν ἱεροφάντορα Μάξιμον, ὁ παλαιὸς ἐχθρὸς τοῦ ἡμετέρου γένους διάβολος, ὁ κλέψας θεώσεως ἀπάτῃ τὸν ἄνθρωπον. Τίς δὲ ἡ τοῦ διαβόλου κλοπή, καὶ ὅπως θύειν, καὶ ἀπολύειν πειρᾶται ἡμᾶς, ὁ σοφὸς Ἰωάννης ὁ τῆς ἀσκητικῆς κλίμακος συγγραφεύς, ἄριστα διεdum superet, ab eo quod bene gestum est, exiens superstat; et quanto magis ipsi via virtutis exten - ditur, tantum a comprehensione deficit. Egreditur igitur ab eo in quo est gradu, et in eum ingreditur qui reliquus restat. Alioqui quid aliud sponsa casla adumbrat, dum ea conciuit, quae ad anima profes ctum attinent, ubi ait: «Pessulum aperui ego fraterno meo fraternus meus transiit; anima mea egressa est in sermone ejus "?, Vides laudabilem egressum? Etenim anima, quæ in dilecti sui charitatem intraverat, jam egreditur, ut manuducatur ab en, qui dicit: «Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur et egredietur.» Quod vero introitus bujus, et exitus custos est Dominus, intelliges, si ad Canticum graduum mentem adjeceris: • Douninus custodiet introitum tuum, et exitum tuum *. › Ibi enim David animæ ascensiones sermone depingens, introitum et exitum operum bonorum adumbrat. Considera mihi Moysis vitam, quoties vir ille introiverit, et exiverit accurrens add ea quæ imminebant. Contemplare itidem scalam Jacob, uti, per gradus quasi ingrediens, et egres diens pertingat ad summum. Quoniam vero, ut D. Paulus inquit, duplex est homo, interior et exlerior, dici poterit ingredi, qui homini interori, anime videlicet consulit; egredi vero qui mortificat membra sua, quæ sunt super terram "7, et Christi voluntati subjicit carnem. ‹ Fur non venit, nisi ut farețur, et mactel, el perdut.» Fur ex sententia sancti Maximi antiquus est hostis generis nostri diabolus, qui objecta fallaci specie divinitatis furatus est hominem, Quale vero sit hoc diaboli furtum, et qua ratione mactare et perdere nos conetur sapiens Joannes, scriptor asceticæ Scala optime explanavit. Fur67 Coloss. 111, 5. es Cant. v, 6. • Psal. cx≤, 8. σε Rom. vi, 22; Ephes. 111, 16, 17. Francisci Scorsi nota. S. Maximi. De hoc dictum ad hom. 1, not. 9, ubi vero S. Maximus hoc dicat inter ejus opuscula, quæ exstant a me commemorata loco relato, non memini legere. Scriptor asceticæ scala. Joannis Climaci, id enim cognomen Theophanes circumloquitur, cum ait: Ο τῆς ἀσκητικῆς Κλίμακος συγγραφεύς, quod cognomentum ei fecit pra clarum illud opus Kalpa dictum. De quo vide Matthæi Rader Isagog. ad ipsum opus Climaci, ab eo Græce, et Latine nova forma editum; sed quis Climaci locus a Theophane laudatur? nullum sane alium reperio, quam gradu 28, ad quem itidem remittit lectorem Octavius Caeranus in mss. Animadversionibus, quas ad homiliam hanc confecerat, edendas cum ipsa homilia ad Vitas SS. Siculorum. Sed quæ dicat Climacus eo gradu referam Græce et Latine ex interpretatione ejusdem Rader, ut videat lector quo pacto eum accommodarit Theophanes ad rein suam. Agit igitur ibi de orat. sic: "Αλλο ρύπος προσευχῆς, καὶ ἄλλο ἀφανισμὸς, καὶ ἄλλο κλοπή, καὶ ἕτερον μώμος· ῥύπος ἐστὶ Θεῷ παρίστασθαι, καὶ ἀτόπους ἐννοίας φαντάζεσθαι, ἀφανισμός ἐστι τὸ εἰς φροντίδας ἀνα ωφελεῖς αἰχμαλωτίζεσθαι· κλοπή ἐστι τὸ ἀνεπαισθήτως τὴν ἔννοιαν έμβεσθαι· μωμός ἐστι προσβολή οἰαοῦν τότε πρὸς ἡ ᾶς ἐγγίζουσα Aliud est sordles το orationis, aliud exstincrio, aliud furtum, aliud illusio. Sordes, seu immunditia est, cum inter preces divinas absurdæ cogitationes animo volvuntur; exstinctio est cum sub oratione mens in curas inui es captiva trahitur; furtum est, cum mens sine sensu et animadversione vagatur; illusio est impetus qualiscunque tunc. cum oramus, in nos irruens. Hæc Climacus, qui nullam adhuc de dæmone fure mentionem facit. Sed infra eodem gradu: Ο τὸ τυχὸν μετερχόμενος, καὶ προσευχῆς ὥρας καταλαμβανομένης ἐν αὐτῷ προασχολούμενος ὑπὸ δαιμόνων ἐμπαίζεται. Σκοπὸς γὰρ τοῖς κλέπταις ὥραν δι' ὥρας ἐξ ἡμῶν ἀποσυλῆσαι· Qui quodcumque opus casu inchoat, et sub horam orationis appetentem, in opere pergit, a dæmonibus illuditur. Hoc enim student illi fures, ut horam ex hora nobis subducant, et perdant; quo loco fures dicit dæmones, qui nos per occultaṁ suggestionem captant, sed nihildum de occisione et desperatione. Sed eas innuit gradus: Δι' 8 ἀπογινώσκων ἑαυτὸν ἔσφαζε· Proinde qui desperat si ipsius parricida est. Igitur ex variis locis concinnasse videtur Theophanes, quidquid hic quasi ex Climaco dictum refert. Climacus certe verbis istem id non dicit. Conferat melius lector si qui reperiat

τῆς ψυχῆς, θυσίαν δὲ τὸν ἐν ἁμαρτίαις θάνατον τοῦ ναός, ἀπώλειαν δὲ τὴν ἀνομίαν, τὴν μετὰ τὴν ἀπό γνωσιν. Ορᾷς ὅση καθ' ἡμᾶς ἡ τοῦ τυράννου παρά ταξις; Οὐκ ἀρκεῖται τῇ κλοπῇ ὁ κατάρατος, ἀλλὰ καὶ θύει τὰ κλαπέντα καὶ θανατοῖ· δέδοικε γὰρ μή πως ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς ζητήσῃ, καὶ ἀνακαλέστ δ ται τὸ κλαπέν. Πλὴν οὐδ' ἐν τῷ θανατώσει ἵστη τὴν μανίαν ὁ μιαρός, ἀλλὰ σπεύδει παντελῶς ἀπολέσαι τὸ κλαπέν, καὶ τυθὲν, ἵνα μὴ ὁ ζωογονῶν τοὺς νεκροὺς ἀναστήσῃ τὸ ἤδη φθαρέν. Άριστον μὲν οὖν τῇ συμβουλή μή κλαπῆναι τοῦ ἔφίως. Ει δ συμβῇ τοῦτο, γενέσθαι ποτὲ ἀποπηδῆσαι μάλα γερο γῶς, καὶ τὴν πρᾶξιν ἀποφυγείν. Τοῦτο γὰρ ε θάνατος τῆς ψυχῆς. Εἰ δὲ καὶ τοσοῦτον ἐπινυστάξει ὁ φυλάσσων σε νοῦς, ὡς δουλαγωγηθῆ α: τῷ θελή ματι τοῦ ἐχθροῦ, καὶ ἐπ' ἐκείνου τυθῆναι τὰ θυμήρη τούτῳ διαπραξάμενον, ἀτραλέως ἀναθρώσκειν, ὡς ἀπὸ μέθης, καὶ μὴ ἐμμεῖναι τῷ καίρῳ τῆς ἀπο γνώσεως· αὕτη γὰρ ἡ ἀπώλεια. Οὕτως ἀπέσπασε τῆς ἱερᾶς χορείας τῶν μαθητῶν Ἰούδαν τὸν δείλαιο. διὰ μὲν τῆς φυλαργυρίας κλέψας αὐτὸν, θύσας δὲ διὰ τῆς προδοσίας, ἀπολέσας δὲ ἀγχόνῃ δι᾿ ἀπογνώσεως. Εἶτα καὶ τῷ προκρίτῳ προσέβαλε φοι τητῇ, καὶ ὁ μέγας ἐκεῖνος κλέπτεται ὑπὸ παιδίσκης θορυβηθείς, τέθυται δὲ ἀρνησάμενοι, εὐ μέντοι ἀπώλετο· οὐ γὰρ ἐνέμηνεν ἀπογνούς, ἀλλ' ἐξελθὼν ἔξω τοῦ πτώματος, θερμοῖς δάκρυσι τὴν ἧτταν ἀνε tum enim dicit, cum per occultam suggestionemn σάφησε· κλοπὴν μὲν εἰπὼν αἰχμαλωσίαν ἄγνωστον animam capit; occisionem cum mens immeritur in peccato; perditionem vero, cum post 388 desperationem sequitur vivendi licentia. Vides que contra nos a tyranno acies instructa sit? Non sat habet abominandus ille si nos furetur, sed ea quæ furatur mactat etiam, ac perdit: formidat siquidem, ne bonus Pastor quærat, et recuperet, quod furatum est. Neque vero in occidendo impurus ille modum figit insania suæ, sed quod furatus est, atque miaclavit, penitus etiam perdere studet, ne scilicet ille, qui mortuos vita: restituit, resuscitet quod interiit. Optimum igitur factu est, ut caveamus, ne serpentis hujus insidiis capiamur. Si vero hoc aliquando contingat, quam citissime ab eo resilire, et ab actione prava oportet averti; hæc enim est animæ mors: si vero usque eo dormierit mens, quæ custos animæ est addita, ut inimici volun'ati subjiciaris, et ea quæ illi placent, perpetrando macteris, quantocius velut ab ebrietate resipiscere debes, neque in peccato immorari: hæc siqui lem perditio est. Ita a sancto discipulorum cœtu diripuit infelicem Judam: quippe cum per avaritiam primo furatus esset, maclasset deinde per proditionem, ad extremum per desperationem laqueo perdidit 69. Ita etiam discipulum illum principem aliorum adortus est. Siquidem magnus ille vir ab ancilla conturbatus quasi furto sublatus est, cum negasset vero, mactatus; non tamen periit, neque enim in desperatione substitit, sed exiens foras a lapsu jacturam ferventibus lacrymis reparavit ". ‹ Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius habeant. › Vitam vocat regenerationem animæ recepto Evangelio consequentem; abundantem vero, cum datur postea regnum cœlorum. Qui enim per inobedientiam mortui fuerant, non solum si crediderint vivent, sed fient etiam superni regni participes. " καλέσατο. • Εγώ ἦλθον, ἵνα ζωὴν ἔχωσι, και περισσόν ἔχωσι.» Ζωὴν τὴν διὰ τοῦ Εὐαγγελίου λέγει άνε γέννησιν· περισσὸν δὲ, τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν Οἱ γὰρ διὰ παρακοῆς τεθνήξαντες, οὐ μόνον ζῶσι πιστεύσαντες, ἀλλὰ καὶ τῆς ἄνω βασιλείας μέτοχοι γίνονται. • Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός.» Ὅτι πιμὴν τῶν λογικῶν προβάτων ὁ Κύριος, μεμαρτυρήκασι καὶ τὰ τῶν ἱερῶν προφητῶν χρησμῳδήματα. Φησὶ γὰρ δ Θεὸς διὰ Δαβίδ, πρὸς τὸν ἐκ Δαβίδ ανατεταλκότα Εμμανουήλ· «Ποιμανεῖς αὐτοὺς ἐν ῥάβδω σιδηρᾷ διὰ δὲ Μιχαίου·. Ποίμαινε λαόν σου ἐν βάσει πρόβατα κληρονομίας σου, λαὸς δὲ καὶ πρόβατα κλη ρονομίας αὐτοῦ, νοηθεῖεν ἄν, οἵ τε ἐκ περιτομῆς πεπι στευκότες, καὶ οἱ πρὸς ἁγιασμὸν κεκλημένοι ἐκ τῆς πληθύος τῶν ἐθνῶν. Ἐπαπειλεῖ δὲ καὶ διὰ φωνῆς Ἰεζεκιήλ τοῖς ποιμαίνουσι τὸν Ἰσραὴλ ἱερεῦσι καὶ μύσταις· «Ἰδοὺ ἐγὼ ἐπὶ τοὺς ποιμένας, καὶ ἐκζη τήσω τὰ πρόβατά μου ἐκ τῶν χειρῶν αὐτῶν, καὶ ἀποστρέψω αὐτοὺς τοῦ μὴ ποιμαίνειν τὰ πρόβατά μου· καὶ ἀναστήσω ἐπ' αὐτοὺς τὸν δοῦλόν μου τὸν Δαβίδ, αὐτὸν δήπου θεσπιῳδῶν τὸν Κύριον ἡμῶν, δ; τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τέθεικεν ὑπὲρ τῶν προ ‹ Ego sum pastor bonus. › Quod Dominus ratione præditarum ovium Pastor sit, sanctorum prophefarum oracula testata sunt. Ait enim per Davidem Deus ad Emmanuelem ortum ex Davide: ‹ Pasces eos in virga ferrea 10;» per Michaeam vero: • Pasce populum tuum in virga tua, oves haereditatis tua, 11.) Per populum vero et oves haereditatis ejus intelligantur tum qui ex circumcisione crediderunt, tum qui ad sanctificationem ex plenitudine gentium vocati sunt. Minatur etiam Ezechielis ore 389 sacerdotibus, et scribis qui pascebant Israeleu: «Ecce ego super pastores; et requiram oves meas de manibus eorum; et amovebo eos, ne pascant oves meas; et suscitabo super eos servum meum David”. › Ubi profecto Dominum ipsum nostrum *8 Matth. xxv11, 6; Act. 1, 18. • Malth. χχνί, 75. o Peal. 11, 9. τι Mich. vul, 14.” Ezech. ΣΙΣΙ, Francisci Scorsi nola. Discipulum illum. Ubicumque de S. Petro incidit sermo, semper illi primatum in alios discipulos et in Eclesiam tribuit hic Pater, quod Calvinicolæ et Græci schismatici sentire non possunt. Ilic vocat, πρόκριτον μαθητήν, aliis alio loco titulis insignif. Vide hom. 36, not. 68, et 54, not. 49, el 55, Ποι. 67.

HOMILIA LVII. βάτων. 'Αλλὰ δοῦλον αὐτὸν ἀκούων, μηδέν τι μικρο- prædicit, qui animam suam posuit pro ovibus ψύχως θορυβηθῇς, ὡς κατασμικρυνούσης τὸ μεγα λεῖον τοῦ λόγου τῆς ἐν τῇ λέξει ἐμφάσεως. Ἐπειδὴ γὰρ μορφὴν δούλου ἀνέλαβε, τῇ κλήσει κοινωνεῖ τοῦ προσλήμματος. Τῷ ὄντι γὰρ ἐδούλευσε σαρκὶ, καὶ γονεῦσι, καὶ πάθεσι τοῖς ἡμετέροις, διὰ τὴν ἡμετέ σαν ἐλευθερίαν καὶ πᾶσιν οἷς σέσωκε τοὺς τῇ ἁμαρ τίᾳ ἐνισχυμένους. • Ο μισθωτὸς δὲ, καὶ οὐκ ὢν ποιμὴν, οὗ οὐκ εἰσὶ τὰ πρόβατα ίδια, θεωρεῖ τὸν λύκον ἐρχόμενον, καὶ ἀφίησι τὰ πρόβατα, καὶ φεύγει.» Παρὰ τῷ νόμῳ καὶ τοῖς προφήταις ὁ μισθωτός διαβέβληται. Ο μὲν γὰρ νόμος ἀπώμονον ποιεῖται τὸν μισθωτὸν ἐσθίειν ἅγια, οὕτως εἰπών· «Πάροικος, καὶ μισθω τὸς τοῦ ἱερέως οὐκ ἔδεται ἅγια. Ο μέγας δὲ Ησαΐας ἐν σχήματι ἀρᾶς προλέγων περὶ τῶν συμβη σομένων Μωάβ· Ατιμασθήσεται, φησίν, ἡ δόξα Μωαβ ἐν τρισὶν ἔτεσι μισθωτοῦ. Διὰ τί δέ; ὅτι τοῦ μισθωτοῦ τὸ ἔργον, οὐκ ἐκ διαθέσεως, ἀλλ᾽ ἐπίπλαστον. Δοκεῖ οὖν ὁ Κύριος διὰ τοῦ μισθωτοῦ, τῶν Φαρισαίων, καὶ Γραμματέων καθάπτεσθαι, οἱ τῆς θείας ἐντολῆς ἀποθρώσκοντες, καὶ τὰς ἀρχὰς ὠνίους λαμβάνοντες, τρόπῳ μισθωτών, ἥκιστα τῶν προ βάτων ἐκήδοντο, τὰ τοῦ Θεοῦ καπηλεύοντες. Θορυδεῖ οὖν διὰ τούτων αὐτοὺς, καὶ τῆς ἀρχῆς ἐκπεσεί σθαι, οἱονεὶ προαναφωνεῖ ἡρέμα καὶ τῆς προφητείας ἀναμιμνήσκων αὐτοὺς, ἡ φησιν· Οὐχὶ τὰ πρόβατά μου βόσκουσιν οἱ ποιμένες τοῦ Ἰσραήλ. Ἰδοὺ τὸ γάλα κατεσθίετε, καὶ τὰ ἔρια περιβάλλεσθε, καὶ τὸ παχὺ σφάζετε, καὶ τὰ πρόβατά μου οὐκ ἐξόσχετε. • Ο ποιμὴν ὁ καλὸς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων.» Προαναφωνεῖ τὸ Πάθος, καὶ προκηρύττει τὸν ἐκούσιον θάνατον. Δεικνὺς ὅτι οὕτω στέργει τὰ πρόβατα, ὥστε τὴν ψυχὴν αὐτοῦ δίδωσι λύτρον ὑπὲρ αὐτῶν. • Καὶ γινώσκω τὰ ἐμὰ, καὶ γινώσκομαι ὑπὸ τῶν ἐμῶν. › Οὐ τοσοῦτον γινώσκεται παρ' ἡμῶν, ὅσον αὐτὸς τὸν Πατέρα γινώσκει, καὶ ὑπ' ἐκείνου γινώσχεται, ἀλλὰ γνῶσιν ἐνταῦθα τὴν οἰκειότητα λέγει· καθὼς τοῖς φαύλοις ἐν ἄλλοις φησίν· «Οὐκ οἶδα ὑμᾶς· ο πάντως λέγων τὴν εἴδησιν· πῶς γὰρ ἡγ νόει ὁ καὶ πρὶν γενέσεως, πάντα εἰδώς; Καὶ μὴν καὶ τὸ «Οιδά σε παρὰ πάντων ο εἰρημένον τῷ Μωσεί πρὸς Θεὸν, οὕτω προσήκει νοεῖν. Αὐτὸς μὲν οὖν ἡμῖν ᾠκειώθη διὰ σαρκός, ἡμεῖς δ᾽ αὐτῷ δι' ἀρετῆς οἰ κειούμεθα. Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς 73 Joan. X, 18 Exod. xxxIII, 12. suis ". Sed audiens servum, ne veluti qui pusillo sunt animo conturberis, quasi vero ea quæ nomin: significatio subest, majestatem verbi diminuat. Quoniam enim formam servi accepit commu nem sibi fecit appellationem eam quæ est propria carnis assumptæ. Re enim vera subdidit se carni, et parentibus, et passionibus nostris, ut nos in libertatem assereret: et omnibus iis quibus salvos reddidit eos qui sub peccato detinebantur. ⚫ Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriæ, videt Iupum venientem, et dimittit oves, et fugit.» Et in lege et in prophetis mercenarius male audit; lex enim excipit mercenarium ab iis quibus comedere sancta concedebatur; sic enim habet: • Inquilinus sacerdotis, et mercenarius non comedet sancta ". › Magnus vero Isaias imprecationis figura prædicens ea quæ Moab eventura erant: c l:honorabitur, inquit, gloria Moab in tribus annis mercenarii”. › Quid hoc? nimirum, quia mercenarii opera non ex affectu profecta, sed ficta est. Videtur igitur Dominus mercenarii nomine perstringere Pharisæos, et Scribas, quod divinis præceptis desciscentes, et dignitatibus, mercenariorum more pretio comparatis, minime procurabant gregem, et res divinas quæstui habebant. Eos igitur confundit his verbis, et quasi præmuutiat deturbados de principatu suo; sensim etiam prophetiam subjicit illis, quæ dicit: «Non pascunt oves meas pastores Israel. Ecce lac comeditis, et lanis operimini, et quod crassum est occidilis, et oves meas non pascitis 16, • Bonus Pastor animam suam ponit pro ovibus suis. › Passionem hic suam prædicit, et voluntariam prenuntiat mortem; et tantopere a se diligi oves ostendit, ut animam suam redemptionis pretium tradat. • Et cognosco oves meas, et cognoscunt me meæ. Non ita cognoscitur a nobis ut ille cognoscit Patrem, et ab illo cognoscitur, sed per cognitionem hoc loco familiaritatem quamdam significat. Et sicuti alibi dicit improbis: 390 ‹ Non novi vos”, non quamcunque cognitionem intelligens. Quomodo enim non cognoscat, qui omnia novit antequam fieret? Quin etiam illud Moysi dictum a Deo: Præ omnibus novi te 7ε,. hunc habet etiam intellectum. Ipse igitur nobis per carnem domesticus factus est, nos vero cum illo per virtutem familiaritate conjungimur. ☑‹ Alias oves habeo, quæ non sunt ex hoc ovili.» ** Levit. xxII, 10. 78 Isa. xvi, 14. 10 Ezech. ΧΧΧΙν, 3. " Luc. XIII, 25. Francisci Scorsi nota. Formam servi accepit. Εandem rem exponit hic Pater hom. 13, ad quam recole not. 23. Præ omnibus novi te. llic locus qui citatur et explicatur a Theophane, est ex Graec. trausl. LXX interpr. Exodi cap. xxxi, v. 12, ει 17: Σὺ δέ μοι εἶπας· Οιδά σε παρὰ πάντας, καὶ χάριν ἔχεις παρ' ἐμοι· Tu autem dixisti mihi: Scio te prat omnibus, el gratiam habes apud me. Et ibidem intra repetitur. In mostra autem versione Vulg. utrobique est: Novi te ex nomine. De quo vide interpretes

συναγωγή. Αφ' οὗ δ᾽ εἰς Χριστὸν πεπαρῴνηκε, ἤκουσεν·. Ἰδοὺ ἀφίεται ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος, καὶ γέγονε κατὰ τὸν προφητικόν λόγον ή έπαυλις ήρτ μωμένη. ο Αντεισήχθη δὲ ἡ ἐξ ἐθνῶν ἀγέλη ὑφ᾽ ἐνὶ μαθοῦσα ποιμαίνεσθαι τῷ Χριστῷ· οἱ δὲ μισθωτῶν δίκην ταῖς μυστικαῖς ἀγέλαις ἐπιστατοῦντες ἐπαύ. θησαν. Φοβ, θῶμεν ὅσοι τῶν λογικῶν προβάτων ἀγελάρχαι τετάγμεθα, μὴ ἀντὶ ποιμένων μισθωτοὶ καὶ κλέπται φανείημεν, μηδὲ τὰς ἐξ αὐτῶν ὠφελεία; καρπώμεθα, περὶ δὲ τὴν ἐπιμέλειαν τοῦ ποιμνίου ὀλιγώρως διατιθείημεν. Καὶ ὑμεῖς δὲ οἱ ποιμαινά μενοι προσέχετε ἑαυτοῖς, μήπως ἀντὶ τοῦ προβάτοις ὁμοιοῦσθαι, καὶ γάλα φέρειν καὶ ἔριον, & τὴν ἐλε ημοσύνην αἰνίττονται, πρὸς τοὺς κρημνούς τῆς Erat sane prius ovile Synagoga Judzorum. Sed ex ταύτης. «"Ην μὲν αὐλὴ πρότερον ἡ τῶν Ἰουδαίων quo in Christum debacchati sunt, audierunt: ‹ Ecce relinquetur domus vestra deserta ". Et factuin est juxta prophetæ dictum ovile desertum. Grex vero ex gentibus introductus, est qui ab uno Christo pasci se didicit: qui vero mysticis praefecti gregibus fuerant, desierunt. Timeamus quotquot rationalium ovium pastores constituti sumus, ne pro pastoribus mercenarii furesque videamur, ne commodorum fructus ab iis decerpamus, cæterum de grege ●urandlo parun solliciti simus. Vos autem, qui pascimini, prospicite vobis ipsis, ne cum assimilari ovibus debeatis, et lac lanamque reddere, per quæ misericordia significatur, pro his in peccatorum praerupta haedorum more desili:tis. Imitemur pastorem hunc verum, et Domini imitatorem Pancra- 1 ἁμαρτίας, ἐρίτων τρόπον ἐφάλλοισθε. Μιμησώ tium, cujus sanctissimam vitam, postquam cursim exposuero, ostendam non esse omnino dificile imitari. Sanctus igitur Pancratius, sicuti memoriæ prodidit, qui de cjus rebus gestis historiam scripsit Evagrius ab Anatolia profectus et principis discipulorum manibus sacris initiare pote tibus episcopus creatus in nostram hanc insulam missus est. Cumque ad hanc civitatem Tauraumenium advenisset, primum omnium abominatioμεθα τοῦτον τὸν ἀληθῆ ποιμένα, καὶ μιμητὴν τοῦ Δεσπότου Παγκράτιον, οὗ τὸν ἄριστον βίον ἐπιτρο χάδην διεξελθέντες ὑποδείξομεν ὑμῖν, ὡς οὐκ ἔστιν ἀμήχανον τοῦτον μιμήσασθαι. Ὁ ἱερὸς τοίνυν Παγκράτιος, καθὼς ὁ τὰ κατ' αὐτὸν ἱστορήσας Ευάγριος Ακριβώσατο, ἀνατολῆθεν ορμώμενος, καὶ ὑπὸ τῶν ἱεροτελεστικῶν χειρῶν τοῦ κορυφαίου τῶν μαθητῶν ἀρχιερεὺς γεγονώς, ἐν τῇ καθ᾿ ἡμᾶς ταύτῃ νήσῳ ἐκπέμπεται, καὶ πρὸς ταύτην τὴν πόλιν ταύρου καὶ μενείας πεφοιτηκώς, πρότε ρον μὲν τὰ τῶν δαιμονίων εκκαθαίρει βδελύγματα, 1 Luc. XIII, 35. Francisci Scorsi notæ. vertit sacris initiare significat, ut probatum a¡me est multis uniusque classis scriptorum testimoniis ad hom. 1. not. 4; cum, inquam, ab his deductum et en flexu nominum, quæ vim activam signant, idipsum continet quod expressi. Quod autem ait: 'Yñò xELFLY τοῦ κορυφαίου τῶν μαθητῶν, manuum inpositio nem designat, qua episcopi et sacerdotes, et in cæteris ordinibus alii initiantur; quam initiationem Greci χειροτονίαν οι χειροτονείν dicunt. De hoc ritu doctissime scribit integro magnoque volumine Petrus Arcudius presbyter Corcyræus, ubi disputat de concordia Ecclesiae Orientialis et Occidentalis in septem sacramentorum administratione. Evagrius. Fuit hic S. Pancratii discipulus inter cæteros significatus ad sacra pertinet, el et comes; idemque magistri sui scripsit historiam, sed ea utinam exstaret; liceret sane a fabulis vera secernere; a fabulis, inquam, quæ in historia Grace manuscripta, supposito ejusdem Evagrii nomine habentur, quam ex Græco in Latinum Jacobus Sirmundus societ. Jesu, vir doctiss., Octavii Caetani rogatu; quam si legeris, quod ego feci, fabulam legeris; damnat eam itidem, atque ego idem Caetanus in mss. Nihil tamen obest huc transcribere, quæ in Breviario Gallicano, quod me - Hori est fidei, quodque Tauromenii servatum ibidem mihi hujusce negotii causa commoranti probatum est. legi, et excerpsi. Sic igitur ibi de se ipso narTat Evagrius: B. Pancratius episcopus Tauromenitanus vocavit me Evagrium nutritium suum, atque discipulum dicens: Fili Evagri, scis ab initio conversationem meam quomodo a B. Petro missus sum in hanc civitatem prædicare verbum Dei; volo itaque, ut post obitum meum in episcopatu mihi succedas. Propterea tibi, fili, pracipio, ut post obitum meum assumas Bonifacium et bonos cives, et vade Romam ad B. Petrum apostolum, qui dabit tibi, sicut dedit mihi, hujus urbis episcopatum. Hæc ex Breviario illo, quod eriam citat Rocchus Piiri abbas, Netinus in Notit, episcopatus Tauromen, tom II. Ab Anatolia profectus. Satis ample circumscribitur locus, unde missus a S. Petro B. Pancratius; quippe nomine 'Avarodía; quo etiam hodie Græci Asiam minorem appellant, comprehendit omnes fere Orientis regiones; nam Orientis plagam vocabulum Anatoliæ signat. Missus vero ab Antiochia S. Paneratius ab apostolo Petro, dum ibi degeret, ubi natus S. Pancratius. Sacris initiare potentibus. Tribus his verbis expressi, quod auctor απο ἱεροτελεστικών. loc verbum, cum ab lɛpai; sacerdos, et tedɛislai, quod Tauromenium. Ne lector litterarum nox sat peritus, offenderet, verti communi, et noto nomine Tauromenium, id quod Theophanes describit resolvens in duo nomina, ex quibus conflari videtur ex fabula Tanromenii appellatio: Npb; ταύτην, inquit ille, πόλιν Ταύρου καὶ Μενείας Reportηxws In hanc urbem Tauri et Menca adveniens. Unde autem dicta credatur urbs Tauri, et Mencæ jam explicavimus Proam. 1, §1; credatur, inquam, ex vulgi opinione, et fabula apud Tauromenitanos tradita de suæ urbis origine, quam refutavimus loco jam dicto, veramque protulimus ex probatis auctoribus, quæ adi si placet, nec est operæ pretium ea huc regerere. An igitur fabulam hanc Theophanes quoque obirudić? an eam amplectitur? Non obtrudit ut ejus auctor, nec sequitur quasi fidem illi suam obligans, sed arripit quod erat in vulgus diductum et sane sapienter it ex iis quæ nota populo, et jucunda erant, velut ex manibus putaminibus eliceret utilitatis, ac pietatis nucleuin, eamque melius in amans vulgi insinuaret, non sine ingenii acuti, atque adeo Siculi laude, dum fabulosam historiam symbolice interpretatur

HOMILIA LVII. καὶ τὰ βέβηλα συντρίβει ἀγάλματα, ὧν ἐξόχως ἐτι- nibus danonum eam expurgat, et profana conterit μῶντο Φάλκων, καὶ Λύσσων, καὶ Σκάμανδρος. Εἶτα μετάγει πρὸς τὴν εὐσέβειαν τὸν ἡγεμόνα τῆς πόλεως Βονιφάτιον, θείους τε ναοὺς καὶ ἱερὰ δειμάμενος καταγώγια, καὶ πολλοὺς πρὸς τὴν ἀληθῆ πίστιν μεταγαγών, ἐπισφραγίζει μαρτυρίῳ τὸ τέλος· καν τούτῳ τὸν οἰκεῖον Δεσπότην μιμούμενος, καὶ τὴν τῆς ἀρχιερωσύνης στολὴν αἵματι φοινίξας μαρ τυρικών, πρὸς οὐρανὸν ἀνατρέχει χερσὶν ἀγγέλων αιρόμενος. Τούτου την πολιτείαν ζηλώσωμεν, ὦ Χριστιανικώτατε σύλλογε. Τῷ ὄντι γὰρ καὶ ἡμεῖς ἀνατολῆθεν ἐξορμώμεθα ἐκ τῆς μα καρίας ἐκείνης Ἐδὲμ, ἐξ ἧς ἐκπεσόντες, ἐν ταῖς δυσμαῖς τοῦ βίου τούτου γεγόναμεν, κόσμον οἰκήσαντες νήσῳ παρεμφερή ἅτε τῇ τῆς κακίας ἅλμῃ πάντοθεν διαλαμβανόμενον· ἐν ᾧ πολλὰ μὲν τῆς πονηρίας τὰ πνεύματα, πυκνὰ δὲ τῆς ἁμαρτίας τὰ κύματα, ἀλλεπάλληλα τῶν πειρασμῶν τὰ ρεύματα, ἅπερ καθ' ἡμῶν ἐγείρει ὁ νοητὲς ἄγριος ταύρος, δ τὴν μανίαν σύνοικον ἔχων, καὶ πόλιν κτίζων ὑπὸ πονηρῶν ἐπιτηδευμάτων συνωκισμένην· περὶ ἧς φησιν ὁ ψαλμός· «Εἶδον ἀνομίαν καὶ ἀντιλογία» ἐν τῇ πόλει καὶ ἀνομία, καὶ κόπος ἐν μέσῳ αὐτῆς, καὶ τόκος, καὶ δόλος ἐν ταῖς πλατείαις αὐτῆς, ο Ορᾷς τοῦ νοητοῦ Ταύρου καὶ τῆς μανίας τὴν πόλ λιν, ἣν οἰκεῖν κατεκρίθημεν; Ενταύθα οὖν πα ραχθέντες, γενώμεθα Παγκράτιοι τρόπον ἕτερον, πάντων κρατοῦντες τῶν ἀπὸ τῆς ψυχῆς κινημάτων. Οὕτω γὰρ τὰ ἐν ἡμῖν τῶν παθῶν ἀφιδρύματα ἀφανισθείεν,ὡς Φάλκων, καὶ Λύσσων, καὶ Σκάμανδρος. Εἶεν δ' ἂν Φάλκων μὲν ὁ ὑφέλκων ἡμᾶς εἰς τὴν ἁμαρτίαν πονηρὸς λογισμός, Λύσσων δὲ ἡ λυσσώδῆς ἐπιθυμία τῶν ἀτόπων ὀρέξεων, Σκάμανδρος δὲ ὁ θυμὸς, ὁ καθάπερ σκάμμα καὶ πόλεμος γινόμενος τῆς ἀνδρείας ψυχῆς. Ἐνταῦθα τὰ εἴδωλα τοῦ νοὸς καταβάλωμεν, τὸ τριμερὲς τῆς ψυχῆς εὐ μάλα περικαθάραντες, πολλῶν μυσταγωγοὶ καὶ σωτῆρες γενοίμεθα. Οι τε γὰρ τῆς ἀσεβοῦς προέχοντες πό λεως, τουτέστιν οἱ ἐπὶ κακίᾳ περιφανέστεροι, εἴσω τῆς σωτηρίας εἰσαχθεῖεν, μόνον εἰ πρότερον γένοιτο Βονιφάτιοι. Τὸ γὰρ ὄνομα τοῦτο τὸν ἀγαθὰ δια πραττόμενον ἑρμηνεύσει, εἴ τις τῶν Ῥωμαίων εἰς τὴν Ελλάδα μεταβάλλει φωνήν· δηλοῦντος τοῦ λόγου, ὡς οὐκ ἔστι γνήσιον γενέσθαι Χριστιανὸν τὸν 80 sal. Liv, 10-12. simulacra. Ex quibus præcipno colebantur honore Phalcon, et Lysson, et Scamandrus Postea adl veram religionem præfectum civitatis Bonifacium traducit, ac templa in Dei cultum, et sacras ædes ædificat. Demum cum multos convertisset ad veram fidem, vitæ finem martyrio consignavit. Atque in hac etiam Dominum suum imitatus, et sui purpura sanguinis pontificalus dignitate decorata, in colum angelorum manibus sublatus est. Hanc igitur vitæ rationem sectemur, o Christianissime cœtus. Etenim 391 et nos vere ex oriente ortum habemus ex illa scilicet felici Eden, ex qua cum decidissemus, in hujus vitæ occidente versamur, habitantes hunc mundum peccati salsugine instar insula undique circumfusun: in quo nulli inprobitatis venti, frequentes peccatorum unda, alii post alios tentationum fluctus, quæ contra uos commovet agrestis ille taurus intelligibilis, qui vecordiam quasi conjugem habens, urbem etiam condit iniquis operibus ut incolis frequentatam. De qua profecto cecinit Psalmus: «Vidi iniquitatem, et contradictionem civitate: et labor in medio ejus, et injustitia, et in plateis ejus usura, et dolus s. Vides civitatem lauri et maniæ, non sensu, sed mente perceptam, ad quam habitandam damnati sumus? In hac igitur delati efficiamur alio quodam modo Pancratii, nimirum in omnes pertubationes animi dominantes. Ita enim eas ut statuas in nobis insidentes, quasi Phalcum, et Lyssum, Scaman. drumque demoliemur. Erit auten Phalcus quæ nos ad peccandum cogitatio pertrahit: Lysson vero rabiosa appetitionum a ratione discordium concu - piscentia. Scamandrus vero vis irascibilis, qua veluti cavea, et lucta virilis est fortitudinis. Ire igitur idola ab anima deturbenus, tresque ejus facultates optime perpurgando multos ad sacra obeunda mysteria, salutemque obtinendam adducemus. Nam et qui in impietatis civitate præsunt, hoc est in probitate præcellunt, in salutem vocari possunt, modo Bonifaci¡ prius evadant. Iloc enim nomen signat eum qui benefacit, si quis Latinam notationem spectet: qua sane voce significatur non posse cum Christianum vere censeri, qui benefacia Francisci Scorsi nota. quod viri gravissimi sanctique factitare consue- cum idolo Scamandro; Diana dea Heronis filia verunt, veterum fabulas ad mores traducentes, in quibus est μυθολογία S. Fulgentii Ruspensis episcopi, quam lege. Phalcus et Lysson et Scamandrus. Nomina istolorum, quæ S. Pancratius Tauromenii coli deprehendit, et de quibus primo adventu insignem victoriam reportavit. In fine historie apocryphæ, quam supra sub Evagrii nomine exstare diximus, hic est indiculus deorum, quos expulit Tauromenio S. Pancratius: Φάλκων ἐν τῇ παραλία, Λύσσων ἐν τῷ τετραΐππῳ. Διὰς ἐν τῇ οἰκίᾳ Ἐλίδου σὺν τῷ εἰδώλῳ Σκαμάνδρῳ. Η θεά Αρτεμις Ηρωνος θυγάτηρ πλη σίον τῆς καταβάσεως υδάτων. Phalco in maritimo littore; Lysson in Tetraippo, Dias in Elitis domo PATROL. GR. CXXXII. juxta descensum aquarum. Hæc ex illa historia, non quod eam universam probem, sed quia possant in apocryphis libris multa dici, quæ vera sunt. De tribus prioribus Theophanes mentionem hic facit, quartam silet. Ex oriente ortum habemus. Alludit ad vocen Ανατολίαν quam supra posuerat, et forte ex industria delegerat, ut ad mores melins accoiiiinodaret historiam. Vide not. 9 superiorem. Porro all solis orientis plagam plantatuin fuisse Paradisum Hebraice Eden dictum, constat ex Gen. cap. iv, et de hujus vocis etymo, et plura alia non contemnenda per occasionein dicta, vide supra ad hom.

non ostendat. Templa ac sucella ad sacrum μή καλὰ ἔργα ἐπιδεικνύοντα. Ανήγειρεν ὁ μέγας cultum magnus Pancratius excitavit: effice to ipsum templum Deo, et compara habitaculum sanctissimæ Trinitatis; et si te diabolus tentationibus aggrediatur, usque ad mortem animo deliberato resiste. Effasus est Christi causa sancti martyris sanguis; tu lacrymarum guitas ex oculis funde. Venerandum ejus corpus in caverna abstrusum fuit: absconde tu in humilitate animam tuam, ut te sanctorum tabernacula, et regnum cœlorum, et æterna voluptas excipiat, qua nobis frui detur gratia 392 Domini nostri Jesu Christi, quocuni Patri, et Spiritui sancto gloria est, et imperium, et laus in sæcula sæculorum. Amen. HOMILIA LVIII. In illa verba: ‹ Ecce ego mitto vos sicut ores in medio luporum. › Dicta est in festo S. magni martyris Panteleemonis Qui ad solemnem hanc celebritatem conΠαγκράτιος ἱερὰ τεμένη, καὶ θείους σηκούς κατασκεύασον σὺ σεαυτὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, οἰκητήριον τῆς ἁγίας Τριάδος γενόμενος. "Αν σοι προσβάλλοι διὰ πειρασμῶν ὁ ἐχθρός, μέχρι θανάτου ἀντίστηθι, προαιρέσει μαρτύρησον. Εξεχύθη τοῦ ἱερομάρτυρος τὸ αἷμα διὰ Χριστόν· χύσον αὐτὸς τὰς τῶν δακρύα λειβάδα; ἐξ ὀφθαλμῶν. Εκρυβη τὸ σεβάσμιον ἐχεί νου σῶμα ἐν χαραδρώματι· κρύψου σὺ τὴν σεαντοῦ ψυχὴν ἐν τῇ ταπεινότητι, ἵνα σε σκηναὶ ἁγίων εἰσδέξωνται, καὶ βασιλεία οὐρανῶν, καὶ τρυφή ἀτελεύτητος, ἧς γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ Κυ ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾿ οὗ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, καὶ κράτος, καὶ αἴνεσις εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΟΜΙΛΙΑ ΝΗ'. Εἰς τὸ, ο 'Ιδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων.» — Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος. Οἱ πρὸς τὴν πάνδημον ταύτην αθροισθέντες πα Francisci Scorsi notæ. Templa ac sacella. S. Pancratius triginta ferme annos Tauromenio præsedit. Quo tam longo spatio credibile est ejus opera Christianam religionem maxime ibi propagatam, et multa ab eo templa ædesque sacras fnisse erecta, ex quibus esse quod hodie Tauromenii visitur, traditum accepi extra urbem est situm ut nunc res sunt, qua Septentrionem Messanamque spectat; quadratis lapidibus, seu duris cautibus potius palmos duos usquequaque latis, ea arte commissis, ut nullum exstet interlitæ calcis signum. Multo amplius altiusque fuisse tradunt, quam quantum illius hodie exstat, bonam ejus partem sub terra depressam. Ea igitur antiquitate et religione quam dixi, illud habent indigenæ, cum nullum aliud memoretur illius templi primordium, eaque obtinuit opinio majoribus per manus posteris tradita jam tum ab ipso Pancratio fuisse conditum, quod postea ipsi S. Pancratio dedicatum, et ab co nuncupatum, credo, voluerunt. Pulverem extulerunt ex cantibus, ex enque epoto vel adhibito corpori, quæ est corum fiducia in patronum pastoremque suum medentur variis morborum generibus, ac cœlesti quadam ope sanantur. Cavearum in cantibus ipsis apparentium magno numero testis ego oculatus, miraculorum auditor. Effusus est, etc. De martyrio S. Paneratii hoc tradium in Breviario Gallicano, quod ego accepi Tauromenii et relatum etiam lego ab abbate Pieri, ut dictum supra not. 9: Post diabolus stimulavit Archaganum, qui erat Chananaus præcessor in rebus prætoriis, qui nunquam volunt baptizari, ut ido um Scamandrum adoraret, quem B. Pancratius signo crucis contrivit: et illi profuni videntes corum deum prostratum, comprehenderunt beatum trahentes per pavimentum in foveam absconsum: quidam gladio pungens, alius lapide cadens interfecerunt eum disentem: In manus tuas, Domine, commendo spiritum meum.» In caverna abstrusum. 'Ev yapa§póµs:!. Hoc nomen co flexu vix reperias apud veteres seriptores: deducitur tamen legitime a zapaεpostal, quad est ex Etym. mag., öpůsosta!, κοιλαίνεται χαράδραι γὰρ αἱ διαιρέσεις καὶ τὰ σχίσματα, καὶ εἰ χείμαρτοι γῆς παρα τὸ χαράσσω. Sign firal fodere, etcuvari, xapadpat enim sunt forew, et hiatus, et torrentes terra a verbo xapácsy. Itaque ex hoc verbo prof.ctum zapáōpwua rite cavernam, speluncam, foveam, et similem hiatum rupium_notat. Escur. Hisp. recle χαραδρώματα explicat σχίσματα Terpwv. Eaque significatio congruit cum historia de S. Pancratio, qui in speluncam seu caverṇanı abstrusus, ut ex Breviario Gallicano supra vidimus not. 20. Vide præterea ad hom. xxvii zaṣádcwua quæ diximus not. 60. de voce Panteleemonis. Ita scripsi nomen bujus S. martyris, ut Latinum Græco responderet. Duplex enim habuit nomen; alterum ante susceptam Christi fidem Pantaleonem; alterum postquam virtute susceptae fidei omnibus gratis valetudinem impertiret, et mutatis factis mutatum est etiam uomen Πανταλέων in Παντελεήμων, hoc est omnibus misericors. De hoc duplici nomine meminit etiam Baron. in notis ad Martyr. die 27 Juli, quo die La'ini ejus commemorationem colunt, eodem quo Græci festum celebrant. Apparet enam ex Balsam. in Photii Nomocan. tom. vi, ubi de feriis agitur: 'H ×5′ ōn τὸν ἀθλοφόρου καὶ θαυματουργόν Παντελεήμονα top:átoμev. lloc est: xvu dies (feriata est) quo athletæ mirabilium operum effectoris Panteleemonis festum agitur. Memmit et ce co Nicephor. Hist., eccl. cap. 14. lib. v: Eadem tempestate Pantaleon, qui et Panteleemon dictus est, enituit. Ex hoc duplici nomine etiam noster infra dokumenta ad mores accommoda deducit. Sed in titulo DavzɛRefμov, ut dixi, inscribitur, idque videtur a Græcis usurpatum: unde et Panteleemon ego verti. Qui ad solemnem hanc celebritatem. Desu:nptum hujus homilæ proœmium a tempore; quo nimirum nundinæ erant Tauromenii festo die S. Panteleemonis, seu potius in festum diem incurrentes. Non enim, nisi me mea conjectura fallit, ad ipsam celebritatem S. Panteleemonis nundin.e pertinebant; sed potius S. Panerații primi Tauromenii episcopi, et quidem usque hodie be nundinæ mense Julio celebrantur Tauromenii ad ipsum S. Pancratii solemnem dem, qui hujus mensis die nono coliter. U de colligo etiam inde a Theophanis nostri sæculo hunc morem traductum ad nostra tempora, et cum per cos dies Julii ad S. Pancratii olemne, haberemur nundiæ, incidisse etiam in festum S. Panteleemonis, quod non multis diebus abest, vel certe ad eum usque diein consuesse nundinas prorogari. Ex qua conjectura j∙m lux huic proœmio allata.

HOMILIA LVIII. veluti laqucis impediti circa mercaturam magis, quam circa conventum hune Ecclesiæ distinentur, el ad venalium rerum forum studiosius, quam adl orationis domum prima luce conveniunt. Unusquisque tum venditorum tum emptorum alteri antevertere in lucrando studet. Et hic quidem mercem suam divendere ante maturat, quam opificii ejus - dem socii; ille vero, ne præoccupetur ab altero intervertere commodum sibi festinat. Ipsius autem Ecclesiæ ratio habetur nulla, sed cursum ad divinum hoc templum institutum negotiationis prætextu intercipit inimicus. Vos vero quotquot corporis usus sacræ concioni posthabuistis, et pluris orationem quam intempestivam contentionem æstimatis, neνήγυριν, ταῖς σωματικαῖς ἀνάγκαις οιά τιτι πλε- fuunt rerum ad corpus spectantium necessitudinis κτάναις πεδούμενοι περὶ τὴν ἐμπορίαν σχολάζουσι μᾶλλον ἢ περὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ταύτην σύνα ξιν· καὶ ἐπορθρίζουσι μᾶλλον εἰς τὸ πρατήριον ἤπερ εἰς τὸ εὐκτήριον. Εκαστοι τῶν τε πιπρασκόν των καὶ τῶν ὠνουμένων προλαβεῖν, ἐν τῷ κέρδει σπουδάζουσι τὸν ἕτερον. Καὶ ὁ μὲν σπεύδει πρὸ τῶν ὁμοτέχνων ἀπεμπολῆσαι τὸ ἴδιον· ὁ δὲ μὴ προληφθῆναι παρ' ἑτέρου πρὸς τὸ ἁρπάσαι τὸ χρειώδες, ἐπείγεται· λόγος δὲ αὐτῆς τῆς Ἐκκλησίας οὐδείς. ᾿Αλλὰ τὸν εἰς τὸ θεῖον τέμενος δρόμον ὁ ἐχθρὸς τῇ προφάσει τῆς ἐμπορίας προήρπασεν. Αλλ' ὑμεῖς ὅσοι τῆς σωματικής χρείας τὴν θείαν σύναξιν προεκρίνατε, καὶ τὴν εὐχὴν τῆς ἀκαίρου φιλονεικίας προετιμήσατε, την πνευματικὴν πραγματείαν εἰσ. δέξασθε, οὐ καθ᾽ ὁμοιότητα τῆς αἰσθητῆς ταύτης " καὶ ῥεούσης τυγχάνουσαν· ἐν ᾗ πολλὴ μὲν ἡ φιλο νεικία, πλείστη δὲ ἡ ἐπιορκία, τὸ ψεῦδος σωρηδόν ἐπικέχυται, ἑκάστου τοῖς ἐπαίνοις ὑπερβάλλεσθαι τὸ ἴδιον, καὶ φενακίσα: τὸν συναλλακτὴν σπου δάζοντος. Αλλ' ἡ ἐνταῦθα ἐμπορία ἡγεμαία καὶ ἥσυχος, καὶ τὸν παρέχοντα μὴ ζημιοῦσα, καὶ τὸν λαμβάνοντα παρασκευάζουσα εὐπορώτερον. Τὴν εὐαγγελικὴν τοίνυν πυκτὴν ἀναπτύξαντες, τὰ θεῖα κατοπτεύσωμεν λόγια. • Εἶπεν ὁ Κύριος τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων. Πρότερον μὲν ἀποστέλλων τοὺς μαθητάς ὁ Σωτὴρ εἰς τὸ κήρυγμα, ἀπεῖργε τούτους εἰς ὁδὸν βαδίζειν ἐθνῶν, καὶ εἰς πόλιν Σαμαρειτών, τοῖς ἐξ Ἱερουσαλὴμ δὲ μόνοις εὐαγγελίζεσθαι. Ἐν τούτοις οὖν ἐθίσας αὐτοὺς, ἤδη λοιπὸν καὶ παντὶ τῷ κόσμῳ καθί στησι κήρυκας. Ἐπεὶ δὲ μιμητὰς ἔδει γενέσθαι αὐτοὺς τοῦ διδασκάλου ἀκούσαντας, ὡς «Ο θέλων ἐμοὶ διακο νεῖν ἐμοὶ, ἀκολουθείτω,» ἐκεῖνος δὲ ἤχθη ἐπὶ σφαγήν, ὡς πρόβατον, κατὰ τὴν τοῦ Ἠσαΐου προαναφώνησιν, διὰ τοῦτο ἐξάγων αὐτοὺς εἰς τὸ κήρυγμα, παρ ραινεῖ, ὡς ἄρνας λύκοις συναναστρέφεσθαι.. Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων. Ηδει γάρ, ᾔδει ὡς ἐπεισφρήσουσι κατὰ τοῦ κηρύ γματος βασιλεῖς, καὶ ἡγεμόνες, καὶ τύραννοι κατὰ τῶν κηρύκων ὡς λύκοι ἄγριοι χαίνοντες, καὶ θηριωδώς ἐπιθρώσκοντες. Πῶς οὖν, φησί, τούτων περιγενή • σεσθε; crebra gotium suscipite sensibili huic ac fuxo nequaquam simile: in quo quidem certationes multæ, perjuria, mendacia cumulatissime congeruntur, cum scilicet unusquisque res suas supra modum extollere, et cum qui secum contrahit, decipere conetur: quæ vero hic mercatura exercetur placida est et quieta; et eum qui rem exhibet, damno non afficit; eum vero qui accipit, efficit ditiorem. Igitur Evangelii aperientes librum, divina inspi ciamus oracula 81. ‹ Dixit Dominus discipulis suis: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum. › Prius sane cum discipulos Dominus ad prædicandum milleret, vetuit cis, quominus in viam gentium, et in Samaritanorum civitatem irent; iis autem modo qui ex Hierosolyma essent, ferre Evangelium voluit. inter hos igitur 393 eos assuefactos, præcones jau in posterum orbis universi constituit. Quoniam vero imitatores eos fieri magistri decebat, postquam illud andissent: «Qui mihi ministrat, me sequatur › ipse autem tanquam ovis ad occisionem est ductus, juxta Isaiæ prædictionem “ª, idro, cum eos educit ad prædicandum, admonet, ut tanquam oves in medio luporum versentur. ‹ Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum,› Sciebat enim profecto, sciehat futurum, ut imperatores, et principes, et tyranni contra Evangelii praedicationem insurgerent, et in præcones ipsos tanquam agrestes lupi inhiarent, et ferarum r ta Dinsilirent: quo igitur modo, inquit, los supera - bitis? ' • Γίνεσθε φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις. Μὴ θορυβείσθω ‹ Estote prudentes sicut serpentes.» Ne vero δὲ τῶν φιλοχρίστων ἀκοὴ, ὅτι ἀπεμφαίνοντι ζώῳ conturbentur amantes Christi, cum audiunt moneri ἐξομοιοῦσθαι τοῖς μαθηταῖς νουθετεῖ. Αὐτὸς γὰρ ὁ discipulos, ut similes animali tam dissentaneo Σωτὴρ τῷ κρεμασθέντι ἐν τῇ ἐρήμῳ χαλκοχύτῳ evadant. Ipse enim Salvator non dedignatus est ὄφει ἑαυτὸν ὁμοιῶσαι οὐ παρητήσατο. Ἐπεὶ οὖν eliam serpenti æneo in eremo suspenso assiἐστέλλοντο πρὸς τὸ κήρυγμα, ὅπου χρεία σοφίας ἦν milare seipsum ". Quoniam igitur ad prædicandum πρὸς τὸ πεῖσαι τοὺς ἀντιλέγοντας, μιμεῖσθαι τὸ mittebantur: in quo munere obenndo sapientiae φρόνημα τοῦ ὄφεως ὑποτίθησιν. Ωσπερ γὰρ ἐν τῇ opus erat, ad eos qui contradicerent, convincenst Matth. x, 16 seqq. ss Joan, x1, 26. ss Isa. Lili, 7. ss Joan.!!!, Francisci Scorsi notæ. Serpenti aneo. Vide hoc symbolum explicatum ab ipsomet auctore, hom. 5, quæ est prima de cruce, et not. 48 ad eam hom.

dos, serpentis prudentiam imitari jubet. Sicut enim κατὰ τοῦ πρώτου ἀνθρώπου ἐπιβουλῇ ἔγνω ὁ ὅρις μὴ τῷ ἀνδρὶ προσελθεῖν στεῤῥότερον έχοντι φρό νημα, ἀλλ' ὡς εὐαγωγοτέρᾳ τῇ γυναικὶ τὴν ἀπατη λὴν ἐκείνην προσῆξε παραίνεσιν, πιθανῶς τὸν λίγου πλάσας πρὸς τὸ ἀποστῆσαι Θεοῦ· οὕτω βούλεται τους μαθητὰς ἐν τῷ διδάσκειν πρόσωπα, καὶ τόπους, καὶ καιροὺς ἐπιλέγεσθαι, καὶ παντὶ τῷ τρόπῳ ἐν κρίσει τοὺς λόγους οἰκονομεῖν, πρὸς τὸ ἀποστῆσαι τῆς ἁμαρτίας, καὶ οἰκειῶσαι Θεῷ. Σκόπει μοι τοῦ μεγάλου Παύλου τὴν ἐν τῷ Αρειοπάγῳ διάλεξιν ἠρτυμένην τῷ φρονήματι τοῦ ὄφεις, πῶς, ἀφ᾽ ὧν ἐσέβοντο βωμῶν τὸν λόγον κατασκευάσας, παντό φως τὸν Εὐαγγελίου λόγον παρέπλεξεν, ὡς τὸν παρ' ἐκείνοις εὐδόκιμον δικαστήν, τὸν μέγαν φημὶ Διο νύσιον, τῇ τοῦ λόγου οικονομία ὑπαγαγεῖν. Δίδωσι δὲ ὁ λόγος καὶ ἄλλο νοεῖν· ἐπεὶ ὁ ὄφις πληττόμενος παντὸς μὲν τοῦ σώματος ἀλογεῖ, σπεύδει δὲ τὴν κε φαλὴν μόνην τηρεῖν, εἰδὼς ὡς ἐν ἐκείνῃ πέφυκεν ἡ τούτου ζωή, οὕτω βούλεται τοὺς μαθητάς μελέτην ἔχειν διὰ βίου παντὸς καθαρὰν τηρῆσαι καὶ ἁπληκτον τὴν εἰς αὐτὴν πίστιν, ὅς ἐστιν ἡμῶν ἡ κεφαλή τοῦ σώματος δὲ καὶ τῶν περὶ τὸ σῶμα γενναίω λήμματι ἀφειδεῖν. Σωζομένης γὰρ ἐν ἡμῖν ἀθραύστου τῆς πίστεως, τὸν ἀληθῆ τῆς ψυχῆς θάνατον οὐκ ἀποθανούμεθα. Ενεστι τῷ ὄφει καὶ ἄλλη φυσική καὶ ἀπόῤῥητος δύναμις. Τμηθεὶς γὰρ τὸ σῶμα, συγκολλᾷ, καὶ συσφίγγει αὖθις τὰ τμήματα, καὶ ες ὁλοκληρίαν ἀποκαθίσταται. Παραινεῖ οὖν τὸ εἰκό νισμα, ὡς εἴ ποτε καὶ ἡμῖν διάστασις τῶν πνευματ τικῶν μελῶν γένηται, δέδοται πᾶσιν ἡ τῆς μετα νοίας ἰσχὺς, δι' ἧς δυνάμεθα πάλιν συνέρχεσθαι καὶ συνάπτεσθαι. Πρὸς τούτοις καὶ ἄλλη ἐστὶ τῷ ὄψει δύναμις φυσική. Ἐπειδὰν γὰρ ἑαυτὴν αἴσθηται χρόνῳ γηράσαντα, ὥς φασιν οἱ τὰς τῶν ζώων φύσεις παρατηρήσαντες, ἀσιτίᾳ μακρᾷ δὺς ἑαυτὸν, καὶ οὕτω χαυνώσας τὸν ὄγκον τοῦ σώματος, εἰς ἁρμι νίαν στενὴν καὶ πνιγηρὰν τὸ σῶμα καθεὶς, ἐπὶ τοσοῦτον βιαίως ὠθεῖ, ἕως ἂν, τῆς λεβηρίδος γυμνα tum cum primo homini insidiatus est serpens, eɔ caliditate rem egit, ut non prius virum aggredere. tur, qui mente firmiore pollebat, sed mulieri, ut mobiliore ingenio præditæ fallax consilium illud accommodaret, tam probabiliter oratione composita, ut ad desciscendum a Deo posset inducere: sic vult discipulos in tradenda doctrina personas et locos et tempora deligere, omnique co modo auque judicio disponere ac dispensare sermonem, quo efficiat, ut a peccato desciscatur, et cum Deo amicitia conjungatur. Considera mihi magni Pauli sermonem habitum in Arcopago serpentis prudentia instructum quo pacto ab aris, quas colebant, occasionem orationis arripiens doctrinam evangelicam persapienter inseruit, ita ut judicem apud illos spectatum, magnum dico Dionysium, bene disposita oratione subegerit. Aliud etiam lis verbis subjicitur intelligendum. Quoniam serpens cum percutitur, caput solum incolune servare contendit, de reliquo corpore nibil sollicitus, quippe cum sciat in capite suam contineri vitam; sic discipulos vult curam studiumque in oni vita adbihere, ut puram 394 inviolatamque fidem in ipsum qui caput est nostrum, conservent; corpus autem, et ea quæ ipsum attingunt, præclaro quodam lucro prodigere. Dum enim fides in nobis servatur incolumis, vera animæ morte non peribimus. Inest etiam serpenti alia quædam naturalis et secreta virtus. Secto enim corpore conglutinat denuo et constringit segmenta, et in integritatem restituit. Admonet igitur similitudo, ut si quando contigerit, at in nobis spiritualia membra distrahantur, præsto sit omnibus vis pœnitentiæ, per quam iterum coalescere et redintegrari possimus. Ad hæc alia etiam in serpente naturalis virtus est insita; postquam enim sentit se jam tempore ipso consenuisse, ut traditum est ab iis qui naturas ** Art. xvm, 22. Francisci Scursi notae. Disposita oratione. Τῇ τοῦ λόγου οικονομίᾳ hic habet auctor, et paulo supra eodem sensu et in cadem re cἰκονομεῖν usurpavit. Cujus vocis quam lute pateat vis et usus disseruimus ad homilian 5, not. 93; inter alia diximus ad dispositionen oratoriam et poeticam pertinere, cujus significatiouis hie ab codem auctore habes exemplum. Caput solum incolume. Hic serpentis ritus vulgo motus; sed enim ex his etiam de medio sum. plis, sed loco positis, et commode dictis orator sacer præsertim, quærit fidem, et insinuare in animos auditorum salutaria præcepta studet. Fabuiæ etiam quam sint rudi plebecula accommodate quis nescit? de quo diximus homilia proxima not. 11, sed ad ipsorum concionatorum silvau parandam non erit hic supervacaneum opus conferre S. Epiphanii locum similem loco Theophanis. lile Opusc. a physiologum quatuor proprietates serpentis commemorat quas moraliter interpretatur, quot et uuster. Sed non eslem uterque per equitur: in duabus modo conveniunt. Ilec que prima a Theophane ponitur, apud S. Epiphanium est kertia, qui sic ait: Τοῦ ἀνθρώπου αὐτὸν ἀποκεραμῆσαι ιχνεύοντος ὅλον τὸ σῶμα παραδίδωσι, τὴν κεφαλὴν μόνην φυλάσσει. υφείλομεν οὖν καὶ ἡμεῖ; ἐν καιρῷ πειρασμοῦ ὅλον τὸ σῶμα θανάτῳ παραδού ναι, μόνην τὴν κεφαλὴν φυλάττοντες, τοῦτ' ἔστι τὸν Χριστὸν μὴ ἀρνούμενοι, ὅπερ ἐποίουν οἱ ἅγιοι μάρ τυρες. Η κεφαλὴ γὰρ παντὸς ἀνδρὸς ὁ Χριστός ἐστιν, ὡς γέγραπται. Hoc est interprete Consalvo Ponce de Leon Hispalen. qui et scholiis suam interpretationem locupletavit: Si quando serpens ab homine peritur, caput ille tantum custodit, reli quum corpus exhibet. Debemus igitur el nos in lempore periculi totum corpus morti concedere, solum caput custodire; hoc est Christum non deserere quemadmodum sanctissimi martyres fecerunt; omnis enim viri caput est Christus, ut ait Scriptura. Alteram referemus infra uol. 29. Plura apud ipsum vide etiam Consul. Sccio enim corpore. Aristot. lib. it, cap. 46 serpentibus scribit laceratos oculos iterumi subnasci, el candam quoque amputa:am denuo renasci, atque hoc modo interpretor, quod ait noster secto corpore con glutinari denuo et constringi segmenta et redinte grari, non de iisdem numero, sed de aquivalentibus.

non ostendat. Templa ac sucella ad sacrum μή καλὰ ἔργα ἐπιδεικνύοντα. Ανήγειρεν ὁ μέγας cultum magnus Pancratius excitavit: effice to ipsum templum Deo, et compara habitaculum sanctissimæ Trinitatis; et si te diabolus tentationibus aggrediatur, usque ad mortem animo deliberato resiste. Effasus est Christi causa sancti martyris sanguis; tu lacrymarum guitas ex oculis funde. Venerandum ejus corpus in caverna abstrusum fuit: absconde tu in humilitate animam tuam, ut te sanctorum tabernacula, et regnum cœlorum, et æterna voluptas excipiat, qua nobis frui detur gratia 392 Domini nostri Jesu Christi, quocuni Patri, et Spiritui sancto gloria est, et imperium, et laus in sæcula sæculorum. Amen. HOMILIA LVIII. In illa verba: ‹ Ecce ego mitto vos sicut ores in medio luporum. › Dicta est in festo S. magni martyris Panteleemonis Qui ad solemnem hanc celebritatem conΠαγκράτιος ἱερὰ τεμένη, καὶ θείους σηκούς κατασκεύασον σὺ σεαυτὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, οἰκητήριον τῆς ἁγίας Τριάδος γενόμενος. "Αν σοι προσβάλλοι διὰ πειρασμῶν ὁ ἐχθρός, μέχρι θανάτου ἀντίστηθι, προαιρέσει μαρτύρησον. Εξεχύθη τοῦ ἱερομάρτυρος τὸ αἷμα διὰ Χριστόν· χύσον αὐτὸς τὰς τῶν δακρύα λειβάδα; ἐξ ὀφθαλμῶν. Εκρυβη τὸ σεβάσμιον ἐχεί νου σῶμα ἐν χαραδρώματι· κρύψου σὺ τὴν σεαντοῦ ψυχὴν ἐν τῇ ταπεινότητι, ἵνα σε σκηναὶ ἁγίων εἰσδέξωνται, καὶ βασιλεία οὐρανῶν, καὶ τρυφή ἀτελεύτητος, ἧς γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ Κυ ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾿ οὗ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, καὶ κράτος, καὶ αἴνεσις εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΟΜΙΛΙΑ ΝΗ'. Εἰς τὸ, ο 'Ιδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων.» — Ελέχθη ἐν τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος. Οἱ πρὸς τὴν πάνδημον ταύτην αθροισθέντες πα Francisci Scorsi notæ. Templa ac sacella. S. Pancratius triginta ferme annos Tauromenio præsedit. Quo tam longo spatio credibile est ejus opera Christianam religionem maxime ibi propagatam, et multa ab eo templa ædesque sacras fnisse erecta, ex quibus esse quod hodie Tauromenii visitur, traditum accepi extra urbem est situm ut nunc res sunt, qua Septentrionem Messanamque spectat; quadratis lapidibus, seu duris cautibus potius palmos duos usquequaque latis, ea arte commissis, ut nullum exstet interlitæ calcis signum. Multo amplius altiusque fuisse tradunt, quam quantum illius hodie exstat, bonam ejus partem sub terra depressam. Ea igitur antiquitate et religione quam dixi, illud habent indigenæ, cum nullum aliud memoretur illius templi primordium, eaque obtinuit opinio majoribus per manus posteris tradita jam tum ab ipso Pancratio fuisse conditum, quod postea ipsi S. Pancratio dedicatum, et ab co nuncupatum, credo, voluerunt. Pulverem extulerunt ex cantibus, ex enque epoto vel adhibito corpori, quæ est corum fiducia in patronum pastoremque suum medentur variis morborum generibus, ac cœlesti quadam ope sanantur. Cavearum in cantibus ipsis apparentium magno numero testis ego oculatus, miraculorum auditor. Effusus est, etc. De martyrio S. Paneratii hoc tradium in Breviario Gallicano, quod ego accepi Tauromenii et relatum etiam lego ab abbate Pieri, ut dictum supra not. 9: Post diabolus stimulavit Archaganum, qui erat Chananaus præcessor in rebus prætoriis, qui nunquam volunt baptizari, ut ido um Scamandrum adoraret, quem B. Pancratius signo crucis contrivit: et illi profuni videntes corum deum prostratum, comprehenderunt beatum trahentes per pavimentum in foveam absconsum: quidam gladio pungens, alius lapide cadens interfecerunt eum disentem: In manus tuas, Domine, commendo spiritum meum.» In caverna abstrusum. 'Ev yapa§póµs:!. Hoc nomen co flexu vix reperias apud veteres seriptores: deducitur tamen legitime a zapaεpostal, quad est ex Etym. mag., öpůsosta!, κοιλαίνεται χαράδραι γὰρ αἱ διαιρέσεις καὶ τὰ σχίσματα, καὶ εἰ χείμαρτοι γῆς παρα τὸ χαράσσω. Sign firal fodere, etcuvari, xapadpat enim sunt forew, et hiatus, et torrentes terra a verbo xapácsy. Itaque ex hoc verbo prof.ctum zapáōpwua rite cavernam, speluncam, foveam, et similem hiatum rupium_notat. Escur. Hisp. recle χαραδρώματα explicat σχίσματα Terpwv. Eaque significatio congruit cum historia de S. Pancratio, qui in speluncam seu caverṇanı abstrusus, ut ex Breviario Gallicano supra vidimus not. 20. Vide præterea ad hom. xxvii zaṣádcwua quæ diximus not. 60. de voce Panteleemonis. Ita scripsi nomen bujus S. martyris, ut Latinum Græco responderet. Duplex enim habuit nomen; alterum ante susceptam Christi fidem Pantaleonem; alterum postquam virtute susceptae fidei omnibus gratis valetudinem impertiret, et mutatis factis mutatum est etiam uomen Πανταλέων in Παντελεήμων, hoc est omnibus misericors. De hoc duplici nomine meminit etiam Baron. in notis ad Martyr. die 27 Juli, quo die La'ini ejus commemorationem colunt, eodem quo Græci festum celebrant. Apparet enam ex Balsam. in Photii Nomocan. tom. vi, ubi de feriis agitur: 'H ×5′ ōn τὸν ἀθλοφόρου καὶ θαυματουργόν Παντελεήμονα top:átoμev. lloc est: xvu dies (feriata est) quo athletæ mirabilium operum effectoris Panteleemonis festum agitur. Memmit et ce co Nicephor. Hist., eccl. cap. 14. lib. v: Eadem tempestate Pantaleon, qui et Panteleemon dictus est, enituit. Ex hoc duplici nomine etiam noster infra dokumenta ad mores accommoda deducit. Sed in titulo DavzɛRefμov, ut dixi, inscribitur, idque videtur a Græcis usurpatum: unde et Panteleemon ego verti. Qui ad solemnem hanc celebritatem. Desu:nptum hujus homilæ proœmium a tempore; quo nimirum nundinæ erant Tauromenii festo die S. Panteleemonis, seu potius in festum diem incurrentes. Non enim, nisi me mea conjectura fallit, ad ipsam celebritatem S. Panteleemonis nundin.e pertinebant; sed potius S. Panerații primi Tauromenii episcopi, et quidem usque hodie be nundinæ mense Julio celebrantur Tauromenii ad ipsum S. Pancratii solemnem dem, qui hujus mensis die nono coliter. U de colligo etiam inde a Theophanis nostri sæculo hunc morem traductum ad nostra tempora, et cum per cos dies Julii ad S. Pancratii olemne, haberemur nundiæ, incidisse etiam in festum S. Panteleemonis, quod non multis diebus abest, vel certe ad eum usque diein consuesse nundinas prorogari. Ex qua conjectura j∙m lux huic proœmio allata.

nem et injuriarum oblivionem in eos qui nobis in- και σφαττομένων τῶν νεοττῶν, τῆς οἰκίας τῶν δεjurii fuerint, debemus ostendere. ‹ Et simplices sicut columbæ. Alia itidem ratione columbis similes esse nos jubet. Nam fellis est expers læc avis, sicut diligenter harum rerum exploratores observavere. Est etiam mali odoris inimica amatque maxime in locis beneolentibus versari. Tales igitur docet discipulos esse debere mansuetos, et felle carentes in eos qui peccant, qualem magnum illum Mosem et divinorum interpretem Davidem sacræ Litteræ ostendunt. Quorum alter cum in eum convicia soror ingereret, et e vestigio indignationem Dei in se convertisset, eum tamen propitium illi reddidit 88 '; alter vero cum Saulem se persequentem jam manibus teneret, atque ejus interimendi facultatem haDeret, et ipse magno animo toleravit, et armigerum ad cædem ejus irruentem continuit ". Ita et nos esse vult mites, et eo pacto imitari columbæ simplicitatem, inimicos vero fœtidi detestabilisque peccati; contra vero virtutumn unguento gaudere, eoque nutriri. Columba siquidem graveolentes, ut dixi, refugiens locos, suavi unguentorum et flörnin odore robustior evadit. Fortassis etiam per hæc verba uos hortatur ut similes illi columba speciei simus, quæ in Jordanem advolavit *, cujus et pennas accipere David optavit ". Hoc enim ænigmate consuetum est sacræ Scripturæ virtutem saucti Spiritus nominare. Si vero altiores sensus licet attingere, dogmna quoddam est, quod in hoc sermone reconditur. Quod sane dogma insinuat mediocritates quasdam esse virtutes; unaquæque enim virtus inter duas malas vicinitates quodammodo intercedit, ut in fortitudine excessus audacia est, defectus timiditas, utraque vero non laudanda. Quod autem in earum medio continetur, hoc sane virtus est. Ita et in temperantia: qui defcit in ea intemperans 6 Num. XII, 1 seqq. 89 1 Reg. xxiv, 1 seqq. σποτῶν μὴ ἀφίστασθαι. Τοιαύτην οὖν καὶ ἡμᾶς ἔχειν προσήκει πραΰτητα καὶ ἀμνησικακίαν πρὸς τοὺς ἀδικοῦντας ἡμᾶς. ι Καὶ ἀκέραιοι, ὡς αἱ περι στεραί., Καὶ κατ᾽ ἄλλον δὲ τρόπον ὁμοιοῦσθαι ἡμᾶς βούλεται τῇ περιστερᾷ. Ἐπειδὴ χολῆς ἄμοιρόν ἐστι τοῦτο τὸ ὄρνεον, καθὼς ἐκριβώσαντο οἱ τὰ τοιαῦτα παρατηρήσαντες. Ἔστι δὲ καὶ δυσωδίας ἐχθρὸν, φιλεῖ δὲ μάλιστα τόποις εὐώδεσιν ἀναστρέφεσθαι. Τοιούτους οὖν εἶναι διδάσκει τοὺς μαθητάς πραείς καὶ ἀχύλους εἶναι τοῖς πταίουσιν, ὁποῖον τὸν μέγαν Μωσέα, καὶ τὴν ἱεροφάντορα Δαβιδ δεικνύει τὰ λό για. ἂν ὁ μὲν, λοιδορησάσης αὐτὸν τῆς ὁμαίμονος, καὶ κατὰ πόδας δεξαμένης τὴν τοῦ Θεοῦ ἀγανάκτη σιν, ὑπὲρ αὐτῆς τὸ θεῖον ἐξιλεώσατο, ὁ δὲ, τὸν διώκοντα Σαούλ εἰς χεῖρας λαβών, καὶ ἔχων ὑπ' ἐξουσίας αὐτὸν ἀνελεῖν, αὐτός τε μακροθύμως ήνεγ κε, καὶ τὸν ὑπασπιστὴν πρὸς τὴν ἀναίρεσιν ὁρμή. σαντα διεκώλυσεν. Οὕτως ἀοργήτους εἶναι ἡμᾶς βούλεται, τῆς περιστερᾶς τὴν ἀκεραιότητα μιμου μένους, ἐχθροὺς δὲ τῆς δυσώδους ἁμαρτίας καὶ μυσαρᾶς, τῷ μύρῳ τῆς ἀρετῆς γαννυμένους και τρεφομένους. Η γὰρ περιστερὰ τοὺς δυσώδεις, ὡς έφην, τύπους ἐκφεύγουσα, τῇ εὐπνοίᾳ τοῦ μύρου καὶ τῶν ἀνθέων ρωμαλεωτέρα καθίσταται. Τάχα δὲ διὰ τούτων ὁμοιωθῆναι ἡμᾶς παραινεῖ τῷ τῆς περιστερᾶς εἴδει τῆς καταπτάσης ἐν Ἰορδάνῃ, ἧς τὰς πτέρυγας λαβεῖν καὶ Δαβὶδ ἐπεθύμησεν. Οὕτω γὰρ ἐν αἰνίγματι σύνηθες τῇ Γραφῇ ὀνομάζειν τὴν Ο θείαν τοῦ Πνεύματος δύναμιν. Εἰ δὲ δεῖ ἐφάψασθαι καὶ τοῦ ὑψηλοτέρου νοήματος. δόγμα ἐστὶ τὸ ἐν τῷ λόγῳ κρυπτόμενον. Τὸ δὲ δόγμα ἐμφαίνει μεσότητας εἶναι τὰς ἀρετάς· ἑκάστη γὰρ ἀρετὴ μεσολαβεῖται πως δυσὶ κακοῖς γειτονήμασι, οἷον ἐπὶ τῆς ἀνδρείας, ἡ μὲν ὑπερβολὴ θράσος, ἡ δὲ ἔλλειψις δειλία· ἀμφότερα δὲ οὐκ ἐπαινετά. Τὸ δὲ μέσον ἀμφοῖν ἡ ἀνδρεία, αὕτη ἐστὶν ἀρετή Οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς σωφροσύνης, ὁ μὲν ἐλλειπὴς ἀκόλαστος, ὁ δὲ ὑπερβαίνων κεκαυτηρίασται τὴν συνείδησιν, ὡς so Mauth. ut, 16. οι Psal. Liv, 7. Francisci Scorsi notæ. Hali odoris inimica. Vide not. 12, hom. xLv. Mediocritates quasdam esse virtutes. Ita Philosoph. 1 Ethic., c. 6. Vide adnotata al hom. 39, not. 17. Præclara similitudine id docet Gregor. Nazianz.: Da operam ut sagittam ita semper manu reneas, ut ad destinatum scopum tendat, sic quidem ut neque ultra Christi mandatum, nec citra ejusdem præcepta eam millas. Gregor. Nyssen. alterum Græciæ lumen eam doctrinam, quam ab illo noster excerpsisse videtur, longe persequitur lib. De vita Mosa, ad extremum. Cujus unum locum proferemus et excutiemus in notis proxime sequentibus. Qui deficit in ea intemperans. Extrema opposita temperantiæ virtuti eadem hic tradit Theophanes, et fere iisdem verbis, quæ Gregor. Nyssen.: Ο έλε λειπής κατὰ τὴν σωφροσύνην ἀκόλαστος, ὁ πλεο ἀζων κεκαυτηρίασται τὴν συνείδησιν, καθὼς ὁρίζεται ὁ ᾿Απόστολος· ὁ μὲν γὰρ ταῖς ἡδοναῖς ἀναίδην ἐκκέχυται, ὁ δὲ καὶ τὸν γάμον ἴσον τῇ μοιχείᾳ βδελύτε τεται. Η δὲ διὰ μέσου τούτων θεωρουμένη ἕξις σωτροσύνη ἐστίν. Hoc est ex Georg. Trapezuntii interpr.: Similiter qui a modestia deficit, luxu corrumpitur, qui excedit in ipsa, nimiæ tenuitatis nota, ut Apostolus ait, canteriatam habet conscientiam. Ille ad voluptates pecudum more fertur; hic etiam matrimonium quasi adulterium abominatur, et ejicit. Inter hus autem modestus se continet. Ita Gregor. Nyssen., qui quidem quaque Theophanes ab ipso edoctus non discrepant in re a numeran lis extremis, que Philosophus, Ethic., cap. 3. et S. Thomas, 11, p. 2, sed diverso modo ea indigitant; defectum siquidem appellant, quod alii excess m dicunt. Excessus enim proprie in temperantia est obsequi concupiscentiæ, et voluptatibus corporis præterquam ratio præscribat; et qui ita agit ¿xóλαστο:, incastigatus, efrenis est. De quo vocabulo diximus ad hom. 5, not. 4. Αt illis ακόλαστος dicitur ελλειπής, nimirum, ὅ πάσαις μίγνυται κυνηδόν, ut Theoph, καὶ ταῖς ἡδοναῖς ἀναίδην ἐκκέχυ ται, ut Gregor. Defectus autem proprie est in telle perantia abhorrere etiam a delectationibus naturæ et rationi convenientibus, quod vitium ἀναισθη

HOMILIA LVIII. veluti laqucis impediti circa mercaturam magis, quam circa conventum hune Ecclesiæ distinentur, el ad venalium rerum forum studiosius, quam adl orationis domum prima luce conveniunt. Unusquisque tum venditorum tum emptorum alteri antevertere in lucrando studet. Et hic quidem mercem suam divendere ante maturat, quam opificii ejus - dem socii; ille vero, ne præoccupetur ab altero intervertere commodum sibi festinat. Ipsius autem Ecclesiæ ratio habetur nulla, sed cursum ad divinum hoc templum institutum negotiationis prætextu intercipit inimicus. Vos vero quotquot corporis usus sacræ concioni posthabuistis, et pluris orationem quam intempestivam contentionem æstimatis, neνήγυριν, ταῖς σωματικαῖς ἀνάγκαις οιά τιτι πλε- fuunt rerum ad corpus spectantium necessitudinis κτάναις πεδούμενοι περὶ τὴν ἐμπορίαν σχολάζουσι μᾶλλον ἢ περὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ταύτην σύνα ξιν· καὶ ἐπορθρίζουσι μᾶλλον εἰς τὸ πρατήριον ἤπερ εἰς τὸ εὐκτήριον. Εκαστοι τῶν τε πιπρασκόν των καὶ τῶν ὠνουμένων προλαβεῖν, ἐν τῷ κέρδει σπουδάζουσι τὸν ἕτερον. Καὶ ὁ μὲν σπεύδει πρὸ τῶν ὁμοτέχνων ἀπεμπολῆσαι τὸ ἴδιον· ὁ δὲ μὴ προληφθῆναι παρ' ἑτέρου πρὸς τὸ ἁρπάσαι τὸ χρειώδες, ἐπείγεται· λόγος δὲ αὐτῆς τῆς Ἐκκλησίας οὐδείς. ᾿Αλλὰ τὸν εἰς τὸ θεῖον τέμενος δρόμον ὁ ἐχθρὸς τῇ προφάσει τῆς ἐμπορίας προήρπασεν. Αλλ' ὑμεῖς ὅσοι τῆς σωματικής χρείας τὴν θείαν σύναξιν προεκρίνατε, καὶ τὴν εὐχὴν τῆς ἀκαίρου φιλονεικίας προετιμήσατε, την πνευματικὴν πραγματείαν εἰσ. δέξασθε, οὐ καθ᾽ ὁμοιότητα τῆς αἰσθητῆς ταύτης " καὶ ῥεούσης τυγχάνουσαν· ἐν ᾗ πολλὴ μὲν ἡ φιλο νεικία, πλείστη δὲ ἡ ἐπιορκία, τὸ ψεῦδος σωρηδόν ἐπικέχυται, ἑκάστου τοῖς ἐπαίνοις ὑπερβάλλεσθαι τὸ ἴδιον, καὶ φενακίσα: τὸν συναλλακτὴν σπου δάζοντος. Αλλ' ἡ ἐνταῦθα ἐμπορία ἡγεμαία καὶ ἥσυχος, καὶ τὸν παρέχοντα μὴ ζημιοῦσα, καὶ τὸν λαμβάνοντα παρασκευάζουσα εὐπορώτερον. Τὴν εὐαγγελικὴν τοίνυν πυκτὴν ἀναπτύξαντες, τὰ θεῖα κατοπτεύσωμεν λόγια. • Εἶπεν ὁ Κύριος τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων. Πρότερον μὲν ἀποστέλλων τοὺς μαθητάς ὁ Σωτὴρ εἰς τὸ κήρυγμα, ἀπεῖργε τούτους εἰς ὁδὸν βαδίζειν ἐθνῶν, καὶ εἰς πόλιν Σαμαρειτών, τοῖς ἐξ Ἱερουσαλὴμ δὲ μόνοις εὐαγγελίζεσθαι. Ἐν τούτοις οὖν ἐθίσας αὐτοὺς, ἤδη λοιπὸν καὶ παντὶ τῷ κόσμῳ καθί στησι κήρυκας. Ἐπεὶ δὲ μιμητὰς ἔδει γενέσθαι αὐτοὺς τοῦ διδασκάλου ἀκούσαντας, ὡς «Ο θέλων ἐμοὶ διακο νεῖν ἐμοὶ, ἀκολουθείτω,» ἐκεῖνος δὲ ἤχθη ἐπὶ σφαγήν, ὡς πρόβατον, κατὰ τὴν τοῦ Ἠσαΐου προαναφώνησιν, διὰ τοῦτο ἐξάγων αὐτοὺς εἰς τὸ κήρυγμα, παρ ραινεῖ, ὡς ἄρνας λύκοις συναναστρέφεσθαι.. Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων. Ηδει γάρ, ᾔδει ὡς ἐπεισφρήσουσι κατὰ τοῦ κηρύ γματος βασιλεῖς, καὶ ἡγεμόνες, καὶ τύραννοι κατὰ τῶν κηρύκων ὡς λύκοι ἄγριοι χαίνοντες, καὶ θηριωδώς ἐπιθρώσκοντες. Πῶς οὖν, φησί, τούτων περιγενή • σεσθε; crebra gotium suscipite sensibili huic ac fuxo nequaquam simile: in quo quidem certationes multæ, perjuria, mendacia cumulatissime congeruntur, cum scilicet unusquisque res suas supra modum extollere, et cum qui secum contrahit, decipere conetur: quæ vero hic mercatura exercetur placida est et quieta; et eum qui rem exhibet, damno non afficit; eum vero qui accipit, efficit ditiorem. Igitur Evangelii aperientes librum, divina inspi ciamus oracula 81. ‹ Dixit Dominus discipulis suis: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum. › Prius sane cum discipulos Dominus ad prædicandum milleret, vetuit cis, quominus in viam gentium, et in Samaritanorum civitatem irent; iis autem modo qui ex Hierosolyma essent, ferre Evangelium voluit. inter hos igitur 393 eos assuefactos, præcones jau in posterum orbis universi constituit. Quoniam vero imitatores eos fieri magistri decebat, postquam illud andissent: «Qui mihi ministrat, me sequatur › ipse autem tanquam ovis ad occisionem est ductus, juxta Isaiæ prædictionem “ª, idro, cum eos educit ad prædicandum, admonet, ut tanquam oves in medio luporum versentur. ‹ Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum,› Sciebat enim profecto, sciehat futurum, ut imperatores, et principes, et tyranni contra Evangelii praedicationem insurgerent, et in præcones ipsos tanquam agrestes lupi inhiarent, et ferarum r ta Dinsilirent: quo igitur modo, inquit, los supera - bitis? ' • Γίνεσθε φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις. Μὴ θορυβείσθω ‹ Estote prudentes sicut serpentes.» Ne vero δὲ τῶν φιλοχρίστων ἀκοὴ, ὅτι ἀπεμφαίνοντι ζώῳ conturbentur amantes Christi, cum audiunt moneri ἐξομοιοῦσθαι τοῖς μαθηταῖς νουθετεῖ. Αὐτὸς γὰρ ὁ discipulos, ut similes animali tam dissentaneo Σωτὴρ τῷ κρεμασθέντι ἐν τῇ ἐρήμῳ χαλκοχύτῳ evadant. Ipse enim Salvator non dedignatus est ὄφει ἑαυτὸν ὁμοιῶσαι οὐ παρητήσατο. Ἐπεὶ οὖν eliam serpenti æneo in eremo suspenso assiἐστέλλοντο πρὸς τὸ κήρυγμα, ὅπου χρεία σοφίας ἦν milare seipsum ". Quoniam igitur ad prædicandum πρὸς τὸ πεῖσαι τοὺς ἀντιλέγοντας, μιμεῖσθαι τὸ mittebantur: in quo munere obenndo sapientiae φρόνημα τοῦ ὄφεως ὑποτίθησιν. Ωσπερ γὰρ ἐν τῇ opus erat, ad eos qui contradicerent, convincenst Matth. x, 16 seqq. ss Joan, x1, 26. ss Isa. Lili, 7. ss Joan.!!!, Francisci Scorsi notæ. Serpenti aneo. Vide hoc symbolum explicatum ab ipsomet auctore, hom. 5, quæ est prima de cruce, et not. 48 ad eam hom.

καὶ κατανοήσεως πρὸς εὐπείθειαν τῶν ἀκουόντων τὴν διδασκαλίαν οἰκονομῶν φρόνιμος ὡς ὅρις ἐστίν· ἀκέραιος δὲ ὡσεὶ περιστερὰ ὁ μηδ' εἰς ἔννοιαν λαμβάνων ἀμύνασθαι τὸν ἐπιβουλεύοντα. Jilis serpentis prulentia, neqne columbæ simplicitas; έλλειψιν διαπέφευγεν. Ὁ γοῦν μετὰ περισκέψεως utraque vero temperata excessum defectumque declinant. Qui igitur, consideratione atque judicio adhibitis, sermonem ad audientium persuasionem accommodat, serpentis instar est prudens; instar vero columbæ simplex, qui neque notitiam insidiatoris accipere volt, ut se ab illo defendat. llis armis cum se communisset generosissimus athleta Panteleemon, cujus hollie solemnem aginius diem, Maximiani minas atque tormenta puerorum terriculamenta reputavit, et se quidem ad martyrium optime exacuit, nos vero ad ejus egregia imitanda facinora invitat. Sed fortasse quispiam impossibile duxerit posse quempiam eum imitari, cum neque Panteleemonis nomen, neque genitorem sit nactus hujusmodi, ut reliqua vitæ studia possit cum eo habere communia. Quis enim contingentem illius vitae rationem ex electione consequi poterit? Nos vero quod difficile apparet, facile esse aperte demonstrabimus. Sed hoc maxime perspicuum fiet, si quæ de ipso narrantur, prius explicuerimus, quod sane quam brevissime absolvemus, ne iis qui norunt, videamur esse prolixi. Panteleemon hic athlera, sicuti de eo prodit historia patrem habuit Eustorgium, matrem vero Eubulen, et ipse Pantoleonis nomen. Sed a puero in disciplinamn Eutropio cuidam traditus, Hippocratis et Galeni doctrina eruditus fuit. Cum vero in Hermolaum sacerdotem incidisset, de veritatis dogmatis iustructus ab eo fuit: et divino sanctificatus lavacro in Panteleemonem primum commutavit nomen. Atque exinde cæteris mysterii magister evasit. Quemdam vero a serpente commorsum Christi nomine implorato sanavit, lethale illius feræ venenum precibus retundens, itemque alium jam demortuum eodem medicamento revocavit ad vitam. Postea cum jam fide potens factus esset, sistitur Maximiano tyranno, et multa tormenta perpessus per mortem ad 397 beatam transiit vitam. Γούτοις τοῖς ὅπλοις ἑαυτὸν περιφράξας Παντε λεήμων ὁ γενναιότατος ἀθλητής, οὗ τὴν ἱερὰν πανί γυριν ἄγομεν, Μαξιμιανοῦ τὰς ἀπειλὲς καὶ καλά. σεις ἡγήσατο νηπιοπρεπή μορμολύκεια, παραθήξας μὲν ἑαυτὸν εὖ μάλα πρὸς τὸ μαρτύριον, προτρέπων δὲ καὶ ἡμᾶς τὰς ἀριστείας ζηλοῦν ἐκείνου καὶ τὰ παλαίσματα. Αλλ᾽ ἴσως ἀμήχανόν τις ἡγήσαιτο δύνασθαί τινα τοῦτον μιμήσασθαι, μήτε Παντελεή μονα κεκλημένον, μήτε πατέρων φῦντα τοιοῦτον, τοῖς λοιποῖς ἐπιτηδεύμασι κοινωνήσαντα. Πῶς γὰρ τὴν συντυχικὴν πολιτείαν τοῦ μάρτυρος ἐκ προαιρέσεώς τις μιμήσαιτο; Αλλ' ἡμεῖς τὸ δοκοῦν δυσχερές ῥᾴδιον εἶναι σαφῶς ὑποδείξομεν. Γένοιτο δ᾽ ἂν μάθ λιστα τοῦτο διαφανές, εἰ τὴν περὶ αὐτοῦ διήγησιν πρότερον διεξέλθοιμεν, δ τὴ καὶ ποιήσω μάλα συνέ σταλμένως, ὡς ἂν μὴ δοκείην ειδόσι μακρηγορεῖν. Παντελεήμων ὁ ἀθλητὴς, καθὼς ἡ κατ' αὐτὸν ἱστορία φησί, γέγονε πατρὸς μὲν Εὐστοργίου, μητρὸς δὲ Εύβούλης, Παντολέων ὀνομαζόμενος. Εκ δ' ἔτι παί· δων καθηγητῇ τινι Εὐτροπίῳ παραδοθείς, τὰ Ἱπ ποκράτους καὶ Γαληνοῦ ἐκπαιδεύεται. Ερμολάῳ δὲ τῷ ἱερῷ ἐντυχών, μυσταγωγείται παρ' αὐτοῦ τῆς ἀληθείας τὰ δόγματα. Καὶ τελεσθεὶς διὰ τοῦ θείου λουτροῦ, Παντελεήμων μετονομάζεται. Καὶ γίνεται τὸ ἐντεῦθεν καὶ τοῖς ἄλλοις τοῦ μυστηρίου διδάσκαλος. Δηχθέντος δέ τινος ὑπὸ ἔχεως, τῇ τοῦ Χρι στοῦ ἐπικλήσει κατέστησεν ὑγιᾶ, ἀμβλύνας εὐχὶ τὸν θανατώδη τοῦ θηρίου Ιόν. Καὶ ἄλλον δὲ ἤδη τε (νήξαντα τῷ αὐτῷ φαρμάκῳ ἐπανήγαγε προς ζωήν. Εἶτα δυναμωθεὶς τῇ πίστει, τῷ τυράννῳ παι ρίσταται Μαξιμιανῷ, καὶ πολλῶν βασάνων πεῖραν λαβὼν, διὰ θανάτου μεθίσταται πρὸς τὴν μακαρίαν ζωήν. Francisci Scorsi nota. bonam partem etiam simplicitatem, innocentiamque significat, maxime apud Thucyd. Ita Εtym. maj.: Ευήθης λέγεται καὶ ὁ χρηστοήθης, καὶ ὁ ἄνους, καὶ βλάς· καὶ εἴηθες τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀπόνηρον. Τάττεται καὶ ἐπὶ καλοῦ καὶ ἐπὶ κακοῦ εὐήνεια, μυ ρία, ἄνοια, Θουκυδίδης ἐν τρίτῳ τὸ εὔηθες ἐπὶ τοῦ βελτίονος λαμβάνει, καὶ ὁ φιλόσοφος. Hoc est: Εύήθης, dicitur qui probis est moribus: itemque stulius, et mollis. Ει simplex, et malitia expers. Ponitur et in bono et in malo ευήθεια, et idem est ac stultitia et inscitia. Thucydides in tertio, to εύηθες in meliorem partem sumit, ut et philosophus. Ηaec περὶ τῆς εὐηθείας. Rursus περὶ δεινό τητος ipse Aristoteles Ethic. lib. vi. cap. ult., docet eam esse non prudentiam, sed prudentiæ similem, et mediam quamdam facultatem: Έστι δή τις δύναμις, ἣν καλούσι δεινότητα. Αὕτη δέ ἐστι τοιαύτη, ὥστε τὰ πρὸς τὸν ὑποτεθέντα σκοπὸν συντείνοντα δύνασθαι ταῦτα πράττειν, καὶ τυριά νειν αὐτῶν. Αν μὲν οὖν ὁ σκόπος ᾗ καλὰς, ἔπαινε ἡ ἐστιν, ἂν δὲ φαῦλος, πανουργία. lioc est ex interpr. Bernardi Febriani: Est itaque facultas qua'dum, quam calliditatem vocant; ea est talis, ut quæ ad propositum scopum conducunt, agere possit, alque assequi alque hæc quidem, si propositum honestum sit, est laudabilis, si prarum, versutia est. Cu itaque ita se habeat horum vocabulorum ratio, primum quidem, hoc est ευήθειαν, visum est reddere. stultitiam, potius quam, simplicitatem, quia simpli citas etiam virtutem significare potest; hic antem agitur de vitio; alterum, nempe δεινότητα, callidilatem: nam hære Latina vox, quæ maxime proprie respondet Græcæ δεινότητι, astutiam, versariamque significat, eamque quam etiam Grecia γίαν, et vix unquam in bonam partem accipitur. M. Tullius, Offic. 1: Scientia quæ est remota ab justitin, colliditas potius, quam sapientia est appellanda. Cum igitur pro extremo vitioso δεινότης apud Theophanem accipiatur, recte calliditatem Latine verti, que sane pro versutia accepta stultitiæ ex altera parte opponitur. Prodit historia. De S. Paulaleone scripsit Metaphr. apud Surium. Vide præterea supra not. 27.

HOMILIA LVIII. Πῶς οὖν ὁ πρὸς αὐτὸν ἡμῶν ζῆλος γενήσεται; Εκαστος ἡμῶν υἱὸς Εὐστοργίου καὶ Εὐβούλης ἐπὶ τῆς θείας, φημί, δυνάμεως τοῦ πάντα τεκτήναμένου Θεοῦ. Ἐπειδὴ γὰρ τὸ θεῖον κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν οὔτ᾽ ἄῤῥεν οὔτε θῆλυ ἐστι, καὶ μήτηρ ἡμῶν λέγεται καὶ πατήρ, Εὐβούλη μὲν διὰ τὴν μεγάλην βουλὴν τῆς ἡμῶν παραγωγής, καθ' ήν ἔλεγε: «Ποιή σωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν, ο Ευστόργιος δὲ ὅτι τοιαύτην στοργὴν εἰς ἡμᾶς ἐνεδείξατο, ὥστε ο τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ δοῦναι λύτρον ὑπὲρ ἡμῶν.» Παραχθέντες τοίνυν ὑπὸ τῆς θείας τοῦ τεχνουργοῦντος δυνάμεως τῷ Εὐτροπίῳ ἐδόθημεν. Νόει δὲ διὰ τοῦ ὀνόματος τὸν πολύτροπον τόνδε βίον, τὸν εἰς τἀναντία μεταπί πτοντα καὶ τρεπόμενον ἐν τούτῳ γενόμενοι, ἐκοντὶ γεγόναμεν παντολέοντες. "Οταν γάρ τις διάστροφον ἔχῃ τὸν νοῦν, καθάπερ ὁ λέων τὰς ὄψεις, καὶ νεύοντα πρὸς τὰ πάθη, ἁρπακτικός τε καὶ ἀμετάδοτος ᾖ, ὡς ἐν ὀνύχων ἀκμαίς τῇ ἀδικίᾳ κα τασπαράσσων τὸν πέλας, παντολέων ἐστὶ, πάντα τοῦ λέοντος τὰ φυσικὰ πάθη φέρων ἐκ προαιρέσεως, μεταπλασθείσης ἀπὸ τῆς εἰς Θεὸν ὁμοιότητος ἐπὶ τὸ θηριώδες τῆς φύσεως. Τοιούτους τοίνυν τυγχάνοντας πρότερον μὲν ἠθικῇ δεῖ νουθετεῖσθαι φιλοσο φίᾳ, ἅτινά εἰσιν Ιπποκράτους καὶ Γαληνοῦ τὰ παιδεύματα· τουτέστιν ὡς ἵππον κρατεῖν τὸ σῶμα, καὶ τὰς ὁρμὰς τούτου δουλαγωγεῖν, καὶ γαληνόν βίον ἔχειν καὶ ἥσυχον. Αν τούτοις προγυμνασθῇς, Ερμόλαός σε μυσταγωγήσει τὰ τελεώτερα. Είη δ' ἂν Ερμόλαος ὁ ἑρμηνεὺς τοῦ λαοῦ, ὁ τῆς Ἐκκλη- c σίας διδάσκαλος. Οὗτος ὑποδείξει σοι τὴν τῆς σω τηρίας ὁδόν· καὶ τῷ λουτρῷ τῆς μετανοίας ἀποκα θάρας σε, ἀντὶ Παντολέοντος ποιήσει Παντελεήμο να· ἀποξύσας γὰρ τὸ θηριώδες ἦθος, μιμητὴν ποιήσει τοῦ ἐλεήμονος ὡς ἔργοις τὴν κλῆσιν ἐν δείξασθαι. Κἂν ἴδῃς τινὰ τρωθέντα ὑπὸ τοῦ νοητοῦ ὄψεως, καὶ κινδυνεύοντα εἰς πονηράν τινα πράξιν πεσεῖν, μεταδοίης ὧν είληφας, ἐπιπάσσης τῆς διδα σκαλίας τὸ φάρμακον, καὶ στήσεις τὴν ἐκ τῆς ἁμαρτίας φθοράν. Κἂν ἐντύχῃς τινὶ τελείως τὸν τῆς ἁμαρτίας θνήξαντι θάνατον, καὶ τοῦτον τῷ τῆς μετ τανοίας φαρμάκῳ ἀναστήσεις του πτώματος. Αν προσβάλλῃ ὁ νοητός Μαξιμιανός ὁ κοσμοκράτωρ διάβολος τὰς βασάνους ἐπιφέρων τῶν πειρασμῶν, γενναίως ἀντίστηθι. Υπέμεινεν ὁ μάρτυς ξίφη καὶ μαχαίρας· ὑπόφερε σὺ γλώσσας ήκονημένας εἰς λοιδορίαν. Εσβεσεν ἐκεῖνος πυρὸς ἐρωήν· ἀπομά ρανον σὺ τὴν ἔνδον πυρκαϊὰν τῶν παθῶν καὶ θυμὸν ἀλόγιστον, ζέοντα καὶ διεγειρόμενον πρὸς ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως. Αν οὕτω βιῴης, οὐ μακρὰν ἔσῃ τοῦ μάρτυρος, καὶ αὐτὸς ἀθλήσας κατὰ προαίρεσιν, καὶ τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ἀπολαύσεις ἐν Χριστῷ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ παναγίῳ, καὶ ἀγαθῷ, καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. › Quo igitur modo nostra ad illum imitatio se habebit? Unusquisque nostrum Alius Eustorgii est et Eubules, divinæ, inquam, potentiæ ejus qui omnia fabricatus est Dei. Quoniam enim Deus secundum naturæ suæ rationem neque mas est, neque femina, et mater et pater noster dicitur, et Eubule quidem propter magnum consilium, quo usus est in creatione nostra, cum dixit: «Faciamus hominem adl imaginem et similitudinem notram ",, Eustorgins vero, quoniam talem erga nos amorem ostendit, ut Filium suum unigenitum daret *, › redemptionem pro nobis. Igitur ab omnium opifice Dei virtute procreati Eutropio traditi sumus. Quo nomine mutabilem banc vitam intellige quæ in contrarium nobis cadit et vertit: in hac vita ver. santes sponte Pantoleones evasimus. Cum enim aliquis perersam mentem, sicuti leo tortumn liabet aspectum, et passionibus annuentem, atque adeo rapax est et sui tenax, ut proximum per injustitiam quasi unguium mucrone dilaceret, Pantoleon sane est, omnes scilicet, quæ leoni naturaliter insunt, malas affectiones voluntarie gerens: ad ferinum quiddam ex ea similitudine, quæ cum Deo intercedebat, commutata natura. Tales igitur si nos esse contingat principio quidem morali philosophia quasi Hippocratis et Galeni disciplinis nos oportet institui: nimirum ut in corpore velut equo dominemur, ut ejus permotiones redigamus in servitutem et tranquillam vitam quietamque transigamus. Si in his te ante exercueris, Hermolaus te de perfectioribus instruet. Hermolaus vero fuerit ille qui populi interpres est, Ecclesie scilicet magister. Hic tibi salutis commonstrabit viam: et expians te lavacro penitentiæ pro Pantoleone Panteleemonem efficiet: exscindens enim quidquid est ferinum, ejus, qui misericors est reddet imitatorem, ita ut factis comprobes nomen. Quod si quem videris ab intelligibili serpente vulneratum et jam in periculo versari, ue in aliquam pravam decidat actionem, impertiare quæ accepisti, et doctrina nelicamentum inspergas et luem a peccato manentem sistas. Si vero quempiam offenderis jam omnino peccati morte exanimatum, hunc etiam pœnitentiæ medicina a lapsu restitue. Quod 398 si te Maximianas ille qui sub intelligentiam cadit, invaserit, princeps scilicet mundi diabolus, tormenta tentationum sustinens generoso animo obsiste. Toleravit martyr enses et gladios; tolera tu linguas ad convicia exacutas. Exstinxit ille vim ignis, tu passionum intus æstuantium incendium comprime, iraînque præter rationem effervescentem et ad ulciscendi appetitum te concitantem. Si hanc tenueris vitæ: rationem, non longe a martyre aberis, cum et ipse voluntatis electione certaveris, æternisque perfrueris bonis in Christo Domino nostro, cui gloria et potestas una cum Patre ejus experte principii, et sancto, et bono et vivificante Spiritu nunc et semper, et in sæcula sæculorum Amen. " Gen. 1, 26. vs Joan. ult. 16; 1 Joan. IV, 9.

HOMILIA LIX. In salutarem Transfigurationem Domini nostri Jesu Christi. Εἰς τὴν σωτήριον Μεταμόρφωσιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Quod evenire pastori solet gregem suum sibi subΟἷόν τι πάσχειν εἰώθει ποιμὴν πληθυνθεισαν olescentem, et super herba viridi, quæ varietate αὐτῷ τὴν ἀγέλην ὁρῶν, καὶ ἠθροισμένην ἐν χίτερα topiaque delectet, congregatum aspicienti (uunc πόᾳ, καὶ γλαφυρά, καὶ ἀμφιλαφεῖ (τότε γὰρ ἐφ' enim in excelsa aliqua rupe considens eumque υψηλής τινος σκοπιᾶς κεκαθικώς, βλέπων ἐν κύκλῳ coactum circum circa collustrans, lætitia effertur περιηθροισμένον τὸ ποίμνιον, χαίρει, καὶ γέγηθε et gandio, et pastorale occipit earmen), idem mihi καὶ ᾄδει μέλη τὰ νόμια), τοιοῦτον ἐμοὶ συνέβη περί bodierna hac celebritate contingit. Vilens enim τὴν παροῦσαν πανήγυριν. Ορῶν γὰρ τὸν ἐμὸν λαὸν, τὴ populum meum, gregem Deo dilectum ad sacram θεοφιλές ποίμνιον, οὕτω θεοφιλῶς πρὸς τὸν ἱερὸν hanc ædem tanta cum religione concurrentem, in σηκὴν εἰσδραμὲν, ἐν ᾧ τὸ ἀχειρότευκτον ίδρυται τῆς qua Dominæ nostra omni ex parte purissimamr πανυπεράγνου Δεσποίνης ἡμῶν ἀπεικόνισμα, εντ imago non manufacta collocata est, magnopere φραίνομαι, καὶ χαίρω, καὶ γέγηθα, καὶ πρὸς τὴν helor, ac pre gaudio gestire videor, et adl haben- διδασκαλίαν ἐπείγομαι, διηγησόμενος τῆς παρούσης dum sermonem impellor, quo præsent's hujusce 1 μεγάλης ἑορτῆς τὰ μυστήρια. Αλλ' ἡ μὲν προθυμία magni diei festi mysteria sum explanaturus. Aique οὕτω με διεγείρει πρὸς τὴν τοῦ ποιμνίου διάθεσιν. ita me animi alacritas excitat, prout affectum video Ταυτὴ δὲ πάσχω ἀπειροκάλῳ τινὶ ἐστιάτορι, φιλοτι gregem. Verumtamen illad quoque usuvenit mihi, μουμένῳ μὲν πολλοὺς ἐστιᾶσαι δαιτυμόνας καὶ ὑψη quod rustico cuidam convivatori qui multos λούς, ὑπὸ δὲ πενίας μὴ δυναμένω τούτους εὐφράνοι clarosque convivas excipere se glorietur, sed vero γλυκέσι καὶ ποικίλοις ἐδέσμασιν, Όμως εὐχαῖς præ egestate non possit dulcibus ac variis eos fer- κοινῇ τὸ θεῖον ίλεωσάμενοι, τὰς ψυχὰς ἐλλαμφθῆναι culis exhilarare. Nihilo tamen minus divinum nu- τῷ θείῳ φωτὶ σήμερον ἐν τῷ Θαβωρίῳ αὐγάσαντι, men precibus communiter placautes, ut animas δεῦτε, ἀναβωμεν εἰς τὸ ὄρος Κυρίου κατὰ τὴν hodie nostras ea luce, quæ in Thabor effulsit, illu- Ηταίου φωνὴν, καὶ Μιχαίου παραίνεσιν, ὡς δυνατὸν stret; age jam ascendamus in 399 montem Domini, ἐφεπόμενοι «τῷ ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ ἐπιβιβῶντι, ο ὡς prout Isaias loquitur, et Michaeas hortatur, et φησιν 'Αββακούμ, ἵνα, τῷ λογισμῷ πρὸς τὴν ἀκρώ pro virili parte consequamur eum, qui, ut ait H.- ρειαν τοῦ ὄρους γενόμενοι, τὴν δόξαν τοῦ Ἰησοῦ bacuch, cascendit super excelsa”, ut ubi in summo κατοπτεύσωμεν. Ἐκεῖσε γὰρ ὡς φῶς βολίδες αὐτοῦ monte animo ac mente constis erimus, gloriam πορεύσονται, καὶ ὡς φέγγος ἀστραπῆς ἡ ὄψις αὐτοῦ· Jesu conten plemur. Inde enim quasi lucem ejacu - ᾿Αββακούμ καὶ τοῦτο θεσπιῳδεί. Ζητήσωμεν τίνος latur, et veluti fulguris splendor aspectus ejus, quod ἕνεκεν ἡ μεταμόρφωσις γέγονε, καὶ τί βούλεται ἡ etiam cauit Habacuch ", Quæramus itaque qua παράδοξος αὕτη ἐμφάνεια; Πῶς δὲ καὶ οὐ πρότερον, de causa Transfiguratio facta sit et quid sibi velit ἀλλὰ πλησίον τοῦ Πάθους ἐγένετο; Ἔπειτα διὰ τί nova hæc et admirabilis apparitio? qua vero ratione μὴ πολλῶν παρόντων καὶ θεατῶν γενομένων τουτὶ τὸ non prius, sed appetente Passionis tempore? deinde παράδοξον γέγονεν, ἵνα τὸ θαῦμα πολλοὺς ἔξῃ μάρτ quamobrem non multis inspectantibus hoc editum τυρας, ὥσπερ ἀμέλει καὶ τὰ ἄλλα παράδοξα, ή τι Habac. 111, 19. » Ibid. 11. Francisci Scorsi note. Isa. 11, 3. * Mich. IV, 2. Populum meum videns, etc. Adverte Theophanis episcopi amorem in gregem suum, et ga!- dium ob ejus frequentem synaxim ad res sacras. Id in Procem. 11, § 9, observatum est. Omni ex parte purissima. Congessi multas voces_aul explicandam unam πανυπέραγνος, nec dum fortassis asseruius sum ejus Εμφασιν, seul quidquid in hac voce continetur, eoque plus B. Vir. ginis sanctitati et puritati convenit. Vide de his et similibus vocabulis compositis dicta, not. 8, hom. 3, et præsertim ut ea explicet D. Thomas, not. 9, hon. 50. Imago non manufacta. Non sunt eadem bis regerenda. Egimus de hac quantum satis visum est ad illustrandam hanc imaginem, Procem. 1, Isag. § 5; ea buc trauslerenda. Rustico cuidam convivatori. Si vim et etymon verbi ἀπειρακάλῳ spectes, significat hominem, qui, quod bonum, honestumque, et decorum sit, ignorat, inexperius est. Unde ἀπειροκαλία, honesti inexperientia, decori ignorantia, et alia hujusmodi. Verti autem, τὸ ἀπειρόκαλος ineptum, ΠΑΠ haec vox Latine haec ipsa complectitur, qua ἀπει· ρόκαλος, quod subtilius cum rethoricum docerem, explicavi in illum locum M. Tullii 11, De oral., phi et ipse enucleatius quid ineptum et ineptiæ valeat; quem vide si vis. Porro autem εστιάτορα concita torem verti usus communiore et clariore vocabulo; sed et patrem convivii seu cauæ εστιάτορα dixeri Ita enim antiqui indigitabant, Cicero dominum epuli vocat. Moral.: In primis Lucanus aper leni fuil austro Captus, ut aiebat canæ paler. Nonius eum, et dominum contirii, et dominum sine ulla additione vocari solitum admonet. Hec ex Antonio Mureto viro doctissimo in illud Ca'.: Aureli pater esuritionum. Quod etiam canit Habacuch. Respicit ad illud vers. 11 orat. Habac. que sic efferunt LXX: Εις φῶς βολίδες σου πορεύσονται. Εἰς φῶς ἀστραπής ὅπλων σου. Que in nostra Latina Vulgata: In luce sagittarum tuarum ibunt; in splendore [ulgu rantis iusiæ iua. At vero in Lat. Sist.: inluce jacula tua ibunt; in splendore coruscationis armorum tuorum. lee postrema Theophanes dans ad suum sensum submutavit, et pro όπλων σου, μονή ή όψις αὐτοῦ. accomme

HOMILIA LIX. τῶν νεκρῶν ἀναβίωσις, καὶ τῶν ἁλαῶν ἡ ἀνάβλεψις, miraculum est, ut multos testes haberet; quomodo καὶ τῶν παρειμένων ἡ τόνωσις; Μετὰ τοῦτο ἐξετάσωμεν, ὅτου χάριν οὐκ ἐν πε διάδι, ἀλλ᾽ εἰς ὄρος δείκνυσι τὴν τοιαύτην εμφά νειαν; Διὰ τί δὲ μὴ πάντα; παραλαμβάνει τους μαθ θητὰς, ἀλλὰ τοὺς ἐννέα καταλιπών, τοὺς τρεῖς μόνους ἀνήγαγε; Κἂν τρεῖς ἔδει παρεῖναι, διὰ τί μὴ ἄλλους, ἀλλὰ Πέτρον, καὶ τοὺς Ζεβεδαίου υἱούς: Εἰ δὲ καὶ κατά τινα μυστικώτερον λόγον εἰς ὄρος ἔδει γενέ σθαι τὴν τοιαύτην ἐμφάνειαν, πῶς, πολλῶν ὄντων κατὰ τὴν Παλαιστίνην ὀρέων, παρέδραμε τὸ ὄρος Σιγώρ, καὶ τὸν Κάρμηλον, ἀλλὰ καὶ τὸ τῆς Γαλιλαίας δρος παρῆκε, καὶ τὸ τῆς Σαμαρείας ἐξέκλινε, καὶ οὐδὲ πρὸς τὸ ὄρος ἀνῆλθε τῶν Ἐλαιῶν, ἀλλὰ πάντων προέκρινε τὸ Θαβώριον; Τί δὲ καὶ τῶν προφητῶν ἡ παρουσία ἐβούλετο, καὶ διὰ τί μὴ ἄλλους, ἀλλὰ Μωσέα καὶ Ἠλίαν παρέστησε; Πόθεν δὲ οἱ ἀπόστολοι τούτους εἶναι διέγνωσαν; αν γὰρ τὰς ὄψεις πρότερον οὐκ ἐθεάσαντο, τούτους δυσχερὲς ἦν ἐπιγνῶναι παραστάντας αιφνίδιον. Εἰ δὲ ἤρκεσαν ἐκ τῶν νεκάδων μόνος Μωϋσῆς ἀνερχόμενος, ἄνωθεν δὲ Ηλίας κατερχόμενος, πῶς οὐκ ἔδοξεν ἀρκετὸν καὶ ἀπὸ γῆς εἷς τῶν μαθητῶν παραλαμβανόμενος; Ἐπὶ τούτοις πῶς, τοῦ Υἱοῦμεταμορφουμένου, τοῦ Πατρὸς δὲ ἄνω θεν μαρτυροῦντος, οὐκ ἐμνημόνευσεν ἡ Γραφὴ καὶ τοῦ Πνεύματος ἀχωρίστου τούτων ὑπάρχοντος; Ταύ τὴν γὰρ τὴν ἀπορίαν ἡμῖν οἱ πνευματομάχοι προς βάλλονται, ἀλλοτριῶσαι Πατρὸς καὶ Υἱοῦ βουλόμενοι τὸν Παράκλητον. Ταύτης τῆς δωδεκάδος τῶν ζητη μάτων προτεθείσης ἡμῖν, φέρε σὺν Θεῷ καὶ τὰς τούτων ἐπιλύσεις ὡς δυνατὸν σαφηνίσωμεν. Τίνος χάριν ἡ παράδοξος γέγονε μεταμόρφωσις; Ἐπειδὴ ὁ τοῦ Πάθους καιρὸς ἐγειτνίαζε, καὶ ἡ τῶν Ἰουδαίων ἐβεβαιοῦτο ἐπιβουλὴ, καὶ ἡ ὑπὲρ ἡμῶν οικονομία έμελλε πέρας εἰσδέξασθαι, καὶ ὁ σταυρὸς ἤδη ἐπήγνυτο, ἵνα μὴ καὶ οἱ μαθηταὶ τὰ τῶν Ἰου δαίων πάθοιεν ἐν τῷ τοῦ Πάθους καιρῷ τοὺς λογισμοὺς ὑποκραδαινόμενοι, καὶ οἱ πρότερον διὰ τῆς τοῦ Πέτρου γλώττης Υἱὸν Θεοῦ ὁμολογήσαντες, ὁρῶντες ὕστερον ἀνασκολοπιζόμενον ὡς κατάκριτον, ψιλόν νομίσωσιν ἄνθρωπον, ἐπιστηρίζει τούτους τῷ παραδόξῳ θεάματι, ἵν᾿ ὅταν ἴδοιεν αὐτὸν προδιδόμε νον, καὶ ἀγωνιῶντα, καὶ ἀπευχόμενον τὸ τοῦ θανάτου ποτήριον, καὶ εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως πε ριελκόμενον, ἀναλογισθῶσι τὴν εἰς τὸ Θαβώριον ἔλευσιν· καὶ ὡς οὐκ ἂν ἄκων παρεδόθη πρὸς θάνατον, ὁ τὴν δόξαν ἀμπεχόμενος τῆς θεότητος, καὶ Υἱὸς Θεοῦ ἀγαπητός μαρτυρούμενος. Αν τὸ πρόσωπον θεάσοιντο ραπιζόμενον καὶ πτυόμενον, μηκέτι σκανδαλισθῶσι τὴν ὑπὲρ ἥλιον ἔλλαμψιν τούτου ταῖς μνήμαις ἀναπεμπάζοντες· ἂν πορφύραν χλευαστι miracula cætera peracta sunt, vel revocandis in vitam mortuis, vel restituendo cæcis visu, vel dissolutis artubus confirmandis. Post hæc exquiramus, cur non in campestri loco, sed in arduo monte tale spectaculum exhibuerit; et cujus rei gratia non omnes discipulos adhibet, sed relictis novem, tres duntaxat in montem eduxerit? quod si tres modo oportebat asciscere, cur non alios, sed Petrum, et duos filios Zebedæi? quod si occulta quædam ratio fuit, cur in monte Dominum apparere oportuerit, quid fuit, quod cum multi in Palæstina montes essent, montem Sigor Carmelumque prætermisit, montem eliam Galilea posthabuit, et Samariæ declinavit, ac ne in moutem quidem Olivarum ascendit, sed omnibus his anteposuit Thabor? Quid porro prophetarum interventos sibi vo'uit? et quare non alios nisi Mosem et Eliam statuit ibi præsentes? unde vero eos apostoli cognoverunt? quos enim de facie ante ΠΟΛ norant, difficillimum erat eos ex improviso apparentes dignoscere. Quod si satis fuit unum ex mortuorum numero Mosem ascendere, et ex alto unum descendere Eliam, cur etiam non satis videri poterat unus ex discipulis assumptus e terra? Ad have quomodo transfigurante se Filio, ac Patre testimonium superne dicente, nou etiam de Spiritu sancto Scriptura mentionem fecit, qui ab illis est indivisus? hanc enim nobis pueumatomachi, qui a Patre et Filio Paracletum segregare volunt, dubitationem objiciunt. llus a nobis propositas duodecim quæstiones, age jam Deo juvante, quantum in nobis erit, expediamus. 400 Quo consilio admirabilis Transfign. ratio habita est? Quoniam Passionis tempus appropinquabat, et Judzorum insidiæ confirmabantur, et quæ erant ad salutem nostram disposita ad effectum finemque perducenda erant, jam que crus figebatur, ne discipulis idem contingeret,quod Judeis, ac ipso Passionis tempore mente animoque nutarent; et qui ante Dei Filium illum Petri voce confessi fuerant, post affixum cruci ut damnatum reum videntes, nudum hominem existi· marent, hoc eos admirabili spectaculo præmunit, ut cum ipsum jam proditum et angore auini ma gnopere laborantem, et deprecantem calicem mortis, et raptum in atrium principis sacerdotum viderent, adventum illum in Thabor in memoriam revocarent, reputarentque non invitum esse traditum morti eum, qui divinitatis gloria amictus, et Filius Dei dilectus testimonio comprobatus esset. Si faciem colaphis cæsam et oblitam sputis aspicerent, non superesset offensionis locus, cum splendorem illum Francisci Scorsi nola. Pneumatomachi. Hoc est Spiritus oppugnatores, qui adversantur blasphemiis suis Spiritus sancti divinitati: quorum hæresiarchæ Macedonius Eunomiusque fuerunt. Vide not. 85, lom. 56. Usus autem potius sun verbo Latino ex Græco facto Pneumatomachi, quod eo viderem usos alios adeoque Latinitate donatum. Alibi vero etiam placuit illud describere ploribus, ita orationis varietate postulante.

solis luce clarioren reminiscerentur; si purpuram κως χλαινιζόμενον, αὐτὸν εἶναι πιστεύσωσι τὸν ἐν per summum ludibrium illi circumjectam, eunidem τῷ ὄρει περιβαλόντα τὸ φῶς ὡς ἱμάτιον· ἂν ἐν μέσῳ tamen crederent, qui in monte indutus fuisset δύο κακούργων τῷ ἱκρίῳ προςπηγνύμενον αὐτὸν, lumine sicut vostimento; si inter duos facinorosos κατανοήσωσι τὸν ἐν μέσῳ Μωσέως καὶ Ηλίου ὡς homines in patibulo confixum, eumdem esse repu- Δεσπότην δορυφορούμενον· ἂν ἐν τῇ γῇ ὡς νεκρὸν και *. tarent, qui iu Mose et Eliæ medlie tanquam Domie λυπτόμενον, τῆς φωτεινῆς νεφέλης ἐνθυμηθῶσι τὴν nus satellitio stipatus apparuisset: si in terra se- ἐπισκίασιν. Διὰ ταῦτα μὲν οὖν ἡ μεταμόρφωσις γέν pultum, ut unum ex mortuis, splendidam illam γονε· τάχα δὲ καὶ ἐπειδὴ παραινῶν ὁ Σωτήρ, άφει nubem versarent animo, a qua fuerant obumbrati. δεῖν τοῦ σώματος προέτρεπε, λέγων· ο Όστις θέλει las itaque ob causas Transfiguratio facta est. For- ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν, καὶ san etiam, quia, cum Salvator inter docendum, ut ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μα·, ne corpori parcerent, hortatus his verbis fuerat: δυσχερὲς δὲ ἐδόκει τὸ ἑαυτὸν ἀπαρνήσασθαι, καὶ τὸ • Si quis vult venire post me, abneget semetipsum, ἐλέσθαι τὸν ἐπονείδιστον θάνατον, δείκνυσι τοῖς μα et tollat crucem suam, et sequatur me *,, difficile θηταῖς ὁ Σωτὴρ, οἷας δόξης ἀξιωθήσονται οἱ τὸ vero videbatur abnegare se ipsum, et probrosam ἐκείνου πάθος μιμούμενοι. Οὐδὲν γὰρ ἄλλο ἡ μεταmortem oppetere, ostendit discipulis idem Sal- μόρφωσις ἦν, ἀλλ᾽ οἷον προμήνυμα τῆς ἐσχάτης vator qua sit eos gloria remuneraturus, si perpe- ἡμέρας, καθ' ἣν μετὰ τοῦ Θεοῦ οἱ δίκαιοι λάμψωσι. tiendis cruciatibus ac morte ipsum imitati fuissent. Nihil quippe aliud Transfiguratio fuit, quam species quædam extremi illius diei, quo una cum Deo just; Quare autem non ab initio, sed prope Passionis tempus exhibita est? Nimirum quia discipuli imperfectiores initio non satis erant idonei, qui hoc domum exciperent: adeoque periculum erat, ue fictum illud 401 praestigias deceptionemque censerent. Ideo postquam illius jam cepissent experimentum, ac Dei Filium confessi essent, tunc sane altiore illo visu digni sunt habiti. Alia quoque ratio subest; quoniam enim mentis imagines per sensuni videndi traditas progrediente tempore delere solet oblivio, ideo non multo ante Passionis tempus id fecit, ne miraculi obliviscerentur, sed quod spe-C claverant, præ oculis laberent. fulgebunt. Διὰ τί δὲ οὐκ ἐν ἀρχῇ, ἀλλὰ πλησίον τοῦ Πάθους ἐγένετο; Ὅτι τοι καταρχὰς ἀτελεῖς ὄντες οἱ μαθηταί, ἀνεπίδεκτοι ἐτύγχανον τοιούτου χαρίσματος. Εμείς λον οὖν οἷα ἰδιῶται μαγγανείας φενακισμὸν τὸ πρέ γμα λογίσασθαι. Διὰ τοῦτο ὅτε πεῖραν αὐτοῦ ἔλαξε». ὅτε Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ὡμολόγησαν, τότε δῆτα καὶ τῆς ὑψηλοτέρας ἠξιώθησαν ἐμφανείας. Καθ' ἕτερον δὲ λόγον, ἐπειδὴ παριππεύσει τοῦ χρόνου ἀφαιρεῖται τῆς διανοίας ἡ λήθη τοὺς τύπους, ὧν διὰ τῆς ὄψεως εἴληφε, διὰ τοῦτο οὐ πρὸ πολλοῦ τοῦ Πάθους τοῦτο ποιεῖ, ἵνα μὴ τοῦ θαύματος ἐπιλάβωνται, ἀλλὰ τὸ θεαθὲν ἐν δίψεσιν ἔχοιεν. Οὐ παρουσίᾳ δὲ πολλῶν ἡ θεία γίνεται μεταμόρ φωσις· οὐ γὰρ ἦσαν δεκτικοὶ τῆς τοιαύτης θέας τῶν βεβήλων οἱ ὀφθαλμοί, ἧς ἀμυδράν εἰκόνα δ Ησαΐας ἰδὼν, ἑαυτὸν ἑταλάνισεν. Οὐκ ἀκούεις ὡς καὶ πάλαι μόνος εἰσέδυ Μωϋσῆς εἰς τὸ Σίναιον, μή χωρήσαντος τοῦ λαοῦ τὴν τοιαύτην δόξαν ἰδεῖν; Εἰ δὲ Μωσέως τὸ πρόσωπον δοξασθὲν ἀπαρακάλυπτον οἱ Ἑβραῖοι ὁρᾶν οὐκ ἴσχυον, πῶς ἂν τὴν θείαν δέξαν ἰδεῖν ἐξίσχυον; Τυφλῶν μὲν γὰρ ἀνάβλεψις, καὶ ὡς πρῶν κάθαρσις, καὶ νεκρῶν ἀναβίωσις, φορητή ἦν ὁρᾶσθαι παντὶ τῷ λαῷ· θεότητος δὲ δόξαν κἂν ἀμυ δρὰν ἰδεῖν, μόνοις ἐστὶ φορητὴ τοῖς καθαρεῖς τῇ καρδίᾳ, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν. Εἰ γὰρ τὰς Neque vero multorum in conspectu Transfiguratio divina peragitur. Neque enim hujusmodi visionem profanorum oculi capere poterant, cujus tenuem quamdam et obscuram imaginem intuitus Isaias miserum se ipsum existimavit”. Nonne audis ctiam antiquitus solum Mosem in Sina pervasisse, cum populus eam contueri gloriam non sustineret¹? Quod si fulgentem gloria Mosæ vultum intueri sine velamine Hebræi non poterant, quomodo divinam gloriam videre valuissent? Cæcorum enim illuminatio, purgatioque leprosorum, et restitutio mortuorum ad vitam tolerabile sane erat, ut cineto populo spectanda proponerentur; divinitatis vero gloriam vel obscuraun ceruere solis mundis corde λευκοφανεῖς ἡλίου βολὰς οὐ στέγει λημῶν ὀφθαλμός, ex Domini dicto conceditur. Nam si candentes solis radios cæcutiens oculus intueri non sustinet, sed ab ipso fulgore obcæcatur et obscuratur, quid animis futurum erat a peccato et infidelitate cæcatis, si divinitatis jacula conspexissent? annon stupore illo perculsi corpora destituissent ad insolitum illum admirandumque spectaculum vitali deficiente spiritu? quando nec angeli quidem aspectum homo sustinere potest. Ideo non in mediis turbis, sed seorsim boc miraculum agitur. ἀλλὰ σκοτοῦται ὑπὸ τοῦ φωτὸς ἀμαυρούμενος, τ' ἂν ἔπαθον ψυχαὶ ὑπὸ ἁμαρτίας καὶ ἀπιστίας τυφλώτ τουσαι, εἰ τὰς βολίδας τῆς θεότητος ἐθεάσαντο; 'Αρα οὐκ ἂν ὑπὸ τῆς ἐκπλήξεω; ἀπέλιπον καὶ τὰ σώματα τοῦ ζωτικοῦ πνεύματος ἐκλείψαντος το παραδέξει θεάματι; ὅπου μηδὲ ἀγγέλου θέαν ὑπενεγκεῖν ἀγ θρωπος δύναται. Τούτου χάριν οὐκ ἐν μέσῳ τῶν ὄχλων, ἀλλ' ἰδίᾳ τὸ θαῦμα γίνεται. Non omnes porro discipulos admittit, quod in- * Exod. six, 20, * Matth. xvt, 24. ** Isa. vi, 5. Οὐ πάντας δὲ παραλαμβάνει τοὺς μαθητάς, ἐπειδὴ 21. * Exod. xxxiv, 29, If Cor. 11; 15. Digited by Google

HOMILIA LIX. συνὴν αὐτοῖς καὶ Ἰούδας ὁ κλεπτίστατος μαθητης: erat cum illis Judas discipulus ille furacissimus: ὄμμασι δὲ μυσαροῖς οὐκ ἦν εἰκὸς θεαθῆναι τὸ τῆς θεότητος φῶς. Πῶς γὰρ προδότις ψυχὴ, καὶ φιλάρ γυρος, καὶ τοιαῦτα κατὰ τοῦ διδασκάλου δολαμβαφή - σατα, ὁρᾶν ἐδύνατο θείαν ἐμφάνειαν; Εἰ γὰρ οἱ ἐκλελεγμένοι τρεῖς μαθηταί, καθαρὰν ἔχοντες τὴν διάνοιαν, τῷ δέει κατεπτηχότες, εἰς γῆν κατέπεσον κύμβαχοι, και μικροῦ δεῖν ἐχωνεύοντο, τὸ πῦρ ἐκεῖνο μὴ στέγοντες, τί ἂν εἰκὸς τὸν προδότην παθεῖν; Απείργεται οὖν ὁ ἀσεβὴς τὴν δόξαν Κυρίου ἰδεῖν, τοῦτο καὶ Ἠσαΐου προειδότος καὶ προθεσπίσαντος· • Αρθήτω ἡ ἀσεβὴς, ἵνα μὴ ἴδῃ τὴν δόξαν Κυρίου. Αλλ' ἐρεῖ τις ἴσως, καὶ διὰ τί μὴ τὸν Ἰούδαν μόνον καταλιπὼν τοὺς ἄλλους παρέλαβεν; οὐ γὰρ δὴ πάνω τες, ὡς ἐκεῖνος, ἦσαν ἀνάξιοι. Αλλ' εἰ τοῦτο γέγονε, πρόφασιν ἂν εἶχεν ὁ προδότης τοῦ κακουργήματος, ὡς οὐ διὰ φιλοχρηματίαν τὴν ἐπιβουλήν με μελέτηκεν, ἀλλ' ἀντιλυπῆσαι βουλόμενος τὸν λυπήσαντα. Τὰς προφάσεις οὖν πανταχόθεν περιτέμνων ὁ Κύριος, ἀναπολόγητου ποιεῖ τὸν ἐπίβουλον, ἵνα γυμνή φανῇ τῆς φαύλης συνειδήσεως ή προαίρεσις. atqui non decebat impuris oculis aspectari divinitatis lucem. Quomodo enim proditor animus, cupidusque pecuniæ, et qui tales in magistrum consuelat dolos, divinam illam speciem obtueri potuisset? Si enim electi illi tres discipuli, puram mentem habentes, pavore perculsi in terram proni corruere, ac parum abfuit, quin æris modo colliquescerent, vim ignis illius minime sustinentes, quid proditori eventurum fuisse credendum est? Igitur a divina gloria contemplanda impius homo 402 procul arcetur, cum hoc ipsum providisset, et vaticinatus esset Isaias: Auferatur impius, ut non videat gloriam Domini '.. Sed dicet fortasse quispiam, cur solo Juda relicto, cæleros non admisit: neque enim omnes, ut ille, erant indigni. Verum si hoc factum fuisset, excusationem facinoris sui proditor habuisset, perinde quasi non cupiditate pecuniæ molitus esset insidias, sed uti molestiam illi vicissim exhiberet, a quo molestia esset affectus. Causas igitur omnes excusandi præcidens Dominus insidiatorem reddit inexcusabilem, ut makæ conscientiæ electio denudetur. Η δὲ εἰς ὄρος ἀνάβασις σύμβολον ἦν τοῦ χρῆναι τον μέλλοντα θείων μυστηρίων γενέσθαι μέτοχον καταλείψαι τὴν πρὸς τὰ κάτω συμπάθειαν, εἰς δὲ τὸ δρος ὑψωθῆναι τῆς τῶν νοημάτων ὑψηλῆς ἀναβάσεως· οὕτω τάς θείας ἐμφάσεις ὡς ἐπίπαν ὁ Θεὸς ἐν ὄρεσιν ὁρᾶται δεικνύς. Καὶ πάλαι γὰρ τὴν ᾿Αβραάμ θυσίαν οὐκ ἐν πεδιάδι, ἀλλ' ἐν ὄρει γενέσθαι προσέταξε. Καὶ ὁ Λώτ, φεύγων την τεφρωθεῖσαν Πεντάπολιν, οὐκ ἂν διεσώθη, εἰ μὴ εἰς ὄρος ἀνέδραμε· καὶ Μωϋσεῖ δὲ χρηματίζων ὁ Θεὸς, καὶ δεικνὺς τὸ ἐν τῇ βάτῳ μυστήριον, καὶ τὴν τοῦ λαοῦ προστασίαν ἐγχει ριζόμενος, ἐν ὄρει ταῦτα ποιεῖ. Ἀλλὰ καὶ ὅτε τὸν τῆς σκηνῆς τύπον ὑπέδειξε, καὶ ὡς φίλος ἐνώπιος ἐνωπίῳ διελέγετο, καὶ τοῦ νόμου τὰς πλάκας ἐνεχείριζεν, εἰς τὸ ὄρος διεπράττετο ταῦτα τὸ Σίναιον. Καὶ Ἠλιοῦ δὲ χρηματίζων, καὶ τὰς συμβολικὰς ἐμφα νείας δειχνύς, εἰς ὄρος ἀνῆγεν αὐτόν. Ἀλλὰ καὶ ὅτε γέγονε καθ᾿ ἡμᾶς, τὴν πτωχείαν ἡμῶν ὑποδὺς, τὰ πλείω τῶν μυστηρίων ἐν ὄρεσιν ἐδείκνυ τοῖς μαθηταῖς. Κἂν ἐβούλετο μακαρίζειν τοὺς πτωχοὺς τῷ πνεύματι, καὶ τοὺς πενθοῦντας, καὶ τοὺς πραεί;, καὶ τοὺς ἐλεήμονας, καὶ τοὺς τὴν καρδίαν ἔχοντας καθαρὰν, καὶ ὅσους ὁ τῶν μακαρισμῶν χορός περιέλαβεν, εἰς ὄρος ἀνῆγε τοὺς μαθητάς. Κἂν ὅπως δεῖ προσεύχεσθαι διδάσκειν ἐθέλῃ, καὶ τοῦτο εἰς ὄρος ποιεῖ. Οὕτω γοῦν καὶ τὴν θείαν αὐτοῦ δόξαν δεῖξαι βουλόμενος, ἀκολούθως εἰς τὸ ὄρος ἀνέρχεται. Τἄλλα δὲ τῶν ὀρέων παραδραμων, ἐκλέγεται τὸ Θαβώριον· ἐπειδὴ τὸ μὲν ὄρος Σιγὼρ ἀθεμίτων νυμφευμάτων ἐγένετο θάλαμος. Αἱ γὰρ τοῦ Λώτ θυγα τέρες, μετὰ τὴν ἐκ Σοδόμων ἀποφυγήν, κάτοινον τὸν φύντα ποιήσαται, τὴν τολμηρὰν ἐκείνην πατρομε * Isa. xxvi, 10. * Gen. xxi, 2. * Gen. xis, 30. ** II Reg. xix, 11. * Exod. xxiv, 12. Ascensus autem in montem symbolice indicavit oportere eum qui divinorum mysteriorum particeps fieri velit, contagiosum cum infimis rebus consensum relinquere ac velut in montem sublimium cogitationum ascensu elevari. Ita plerasque divinarum apparitionum videtur in monte Deus exhibuisse. Antiquitus enim Abrabami sacrificium nen plano in loco, sed in monte fieri jussit *. Lot etiam Pentapolim fugiens subsidentem in cineres sospes evasisset nunquam, nisi fugisset in montem *; Mosi vero Deus oracula reddiant, et mysterium rubi demonstravit, et curam populi in monte permisit. Quin etiam tum, cum typum tabernaculi præmonstravit”, et coram quasi amicus cum amico collocutus est, et tabulas legis in manus tradidit, in monte Sina perfecit bæc omnia'. Cum Elia itidem agere et symbolicas illas visiones cum vellet ostendere, eum deduxit in moutem 10. Sed et quando nostram paupertatem indutus nobis similis factus est, mysteriorum bonam partem in montibus discipulis patefecit. Si enim pauperes spiritu beatos predicare voluit, et lugentes itidem, et miles, et misericordles, et puros corde, et quotquot chorus beatitudinum comprehendit, ens duxit in montem¹ Itemque docere cum voluit orandi modum, id in monte praestitit ''. Sic igitur divinam quoque gloriam suam cum in animo haberet ostendere, in montem ascendere consentaneum fuit 18. Sed enim aliis montibus prætermissis Thabor elegit quoniam mons quidem Segor vetitarum nuptiarum factus est thalamus. Nimirum filiæ Lot, postquam ex Sodomis aufugerunt, cum patrem vino obruissent, audax illud fecere flagitium, ut • Exod. 111, 1. * Exod. XXV, 40. • Exod. xxxΙΙΙ, 11 Matth. v, 1 seqq. 1. Maul. v, 9 seqq. to Luc.

' 403 cum parente coirent; quomodo igitur dece- ξίαν ειργάσαντο. Πῶς οὖν ἔδει δειχθῆναι εἰς τὸ τῆς bat, ut in co monte se ostenderet, quod nefarii facinoris fuerat officina **? At enim in monte Samarie fas erat. Quis vero, sacros mode legerit libros, ignorat ethnicorum sacerdotes cum exsecranda idola in hujus montis recessibus occuluissent, persuasisse Samaritanis ut in montem aspicientes adorarent 18? Unde mulier illa pia dicebat: Patres nostri in monte hoc adoraverunt, et vos dicitis, quia Hierosolymis oportet adorare “. Qui igitur fas erat, ut idolorum latibulum salutare Dei videret? Sed Carmelum mihi subjicies. Sed fuerat hic Eliæ meditandi locus, et naclus ex eo celebre nomen 17. Hinc igitur suboriri occasio poterat existimandi iflam apparitionem Eliæ fuisse, et prophetæ præsentiam illam ipsam fuisse consuetam in eo monte commorationem. At vero Galilææ et Olivarum montes ad alios uterque reservabantur usus: alter quidem, in quo post Resurrectionem discipulis appareret ''; alter, ut ex co reverteretur in coelum '. Sed quid hac pluribus? Vultis quid animo concep rim, dicam? Claritatem hanc in Thabor apparituram jam ante fuerat adumbratum. Idcirco enim hoc illi nomen inditum esse Spiritui sancto collibuit. Thabor siquidem advenlus luminis interpretatus est. Divini scilicet Spiritus nutu factum, ut ipsum vocabulum lucis iliic effulgentis mysterium significaret. πονηρᾶς πράξεως Εργαστήριον; Αλλ᾽ εἰς τὸ ὄρος τῆς Σαμαρείας· καὶ τίς οὐκ οἶδε τῶν τὰς ἱερά; - όλους ἀνεγνωκότων ὡς οἱ ἱερεῖς τῶν ἐθνῶν, τὰ τῶν εἰδώλων βδελύγματα ἐν μυχῷ τοῦ ὄρους κεκρυφότες, τοὺς Σαμαρείτας παρέπεισαν ἐν τῷ ὄρει βλέποντας προσκυνεῖν; Διὸ καὶ πρὸς τὸν Δεσπότην ἔλεγεν ή θεοφιλὴς ἐκείνη γυνή· «Οι πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν, καὶ ὑμεῖς λέγετε ἐν Ἱεροσολύμοις δεῖν προσκυνεῖν.» Πῶς οὖν εἰκὸς τὸ τῶν ενώ λων κρυπτήριον ἰδεῖν Θεοῦ τὸ σωτήριον; Αλλ' ἐρεῖς μοι τὸν Κάρμηλον. Αλλ' ἦν καὶ οὗτος Ἠλιοῦ ἀσκη τήριον, ὀνομαστὸν τὸ ὄρος ἐξ ἐκείνου γενόμενον. Πρόφασις οὖν ἔμελλε τίκτεσθαι, ὡς Ηλιοῦ ἦν ἡ ὀρα θεῖσα ἐμφάνεια, καὶ τὴν τοῦ προφήτου τότε παρα γωγὴν ὑπετόπασαν ἂν ἐν τῷ ὄρει συνήθη διατριβήν. Τὸ δὲ τῆς Γαλιλαίας ὄρος, καὶ τὸ τῶν Ἐλαιῶν ἔφη λαττέτην ἄμφω ἐν ἄλλοις καθιπουργήσαντε· τὸ μὲν, ἶν' ἐν ἐκείνῳ τοῖς μαθηταῖς ὀφθῇ μετὰ τὴν ἀνάστα σιν, τὸ δὲ, ἵν᾽ ἐξ αὐτοῦ ποιήσηται τὴν εἰς οὐρανούς ἀναφοίτησιν. ᾿Αλλὰ τί ταῦτα μακρολογώ; Βούλεσθε εἴπω ὁ ἐντεθύμημαι; "Ανωθεν προετύπωτο την Ελ λάμψιν ταύτην ὀφθῆναι εἰς τὸ Θαβώριον. Διὰ τοῦτο γὰρ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τοιαύτην αὐτῷ τεχθῆναι κλῆσιν ηὐδόκησε. Θαβώρ γὰρ ἔλευσις φωτός έρω μηνεύεται, ὑπὸ τοῦ θείου Πνεύματος σαφῶς ἐμφαι ναύτης τῆς κλήσεως τοῦ ἀναλάμψαντος φωτός τὸ μυστήριον. Jam vero tres hosce discipulos deligit: Petrum quidem ut principem et qui ferventior esset, et Filium Dei ipsum aperte confessus fuerat; Joannem vero ut theologum et dilectum; Jacobum ut magno præditum eloquio atque divinum. 1a enim in Judæos gravis ac vehemens invebebatur, ut cum his gratificari maxime vellet Herodes, gladio illum occiderit 10. Forsan etiam, quod hi tempore Passionis cum illo futuri erant: hos enim tres assumpsit, cum ad orandum secessit, et sanguineo sudore manavit, et ea protulit verba quæ ostendere videbantur ignaviam. Quin et hi aderant cum judicaretur, videntes quantum in eum impia et furibunda turba debaccharetur. Petrus quidem sequens seqq. 10 Gen. 315, 1 Act. 1, 12. Τοὺς τρεῖς μαθητας τούτους εκλέγεται· Πέτρον μέν, ὡς πρόκριτον, καὶ θερμότερον, καὶ τρανώς απ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁμολογήσαντα· Ἰωάννην δὲ, ὡς θεολόγον καὶ ἀγαπώμενον· Ἰάκωβον δὲ, ὡς μεγε λόφω ότατον καὶ θεσπέσιον. Οὕτω γὰρ τοῖς 10: δαίοις βαρὺς καὶ ῥαγδαῖος ἐφέρετο, ώς, μεγάλα χαριεῖσθαι τούτοις Ηρώδης βουλόμενος, μαχαίρᾳ τοῦτον ἀπέκτεινε. Τάχα δὲ, ἐπειδὴ οὗτοι συμπαρεῖναι τούτῳ μάλιστα ἔμελλον ἐν τῷ τοῦ πάθους καιρῷ. Καὶ γὰρ τοὺς τρεῖς τούτους παρέλαβε προσευχόμενος, καὶ τοὺς θρομβοειδεῖς ἀποστάζων ἱδρῶτας, καὶ τὰ τῆς δειλίας ὡς ἐδόκει φθεγγόμενος ῥήματα· καὶ κρινομένῳ δὲ οὗτοι συμπαρῆσαν αὐτῷ, ὁρῶντες ὅσα ὁ ἀτάσθαλος ὄχλος εἰς αὐτὸν ἐπεπαρνήκεισαν. Πέτρος 18 IV Reg. xvii, 24. 16 Joan. vi, 20. 17 III Reg. xvi, 42. 4s Matth. ΧΑΤΗΙ, o Act. XII, 2, Francisci Scorsi notæ. Ethnicorum sacerdotes. De historia quæ refertur IV Reg. cap. xvi, aliqua adnotavimus ad hom. 38, quæ recole. Adventus luminis. Videtur deducere loc nomen Theophanes ab την veuit et Ν Ι - ΠΙΕΙ. Petrum quidem ut principem. Ita semper D. Petrum reliquorum principem et coryphæum vocat, hic πρόκριτον, alibi aliter, quod adnoto adversus novatores qui primatum S. Petri oderunt. De hoc vide plura hom. 37, not. 68, 54, not. 49, et 55 και, 67. Ut theologum. Ita vocatus cognomento 3. Joannes ab antiquis Patribus, nunc occurrit Dionys. Areopag. epist. 10 ad ipsum Θεολόγον; Isid. Pe lusiota, epist. 74; alios alias observavi. Ut magno prædilum eloquio. Μεγαλοφωνό τατον appellat S. Jacobum ob nomen a Christo illi submutatum, quo filius tonitrui est appellatus cum Joanne fratre; vocem autem magnam ad eloquentiam, sublimemque doctrinam, qua Joannes polissimum donatus fuit, transferendum esse adnotavimus supra ad hom. 48, not. 62, quam consule. Hoc autem loco ad S. Jacobi etiam contentionem gravitatemque dicendi accommodari videtur a Theophane. Eum sane tam libere Christum prædicasse, ût is qui eum accusaret, ejus dicendi vi commotus, et traductus ad Christum una cum ipso Jacobo oppetierit mortem, scribit Clemens Alex., lib. vn, μέσ γαλόφωνος tanquam a majoribus, traditum; et re/art Baronius ad annum Christi 41.