PG 133Arsenius in Monte Sancto Monachus et al.
Five Writers on the Holy Places
≣ Whole volume (continuous scroll)Scripture in the FathersSubject indexFull searchNotebook
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Index
⬅ Printed pages
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.

Preface by Leo AllatiusLeonis Allatii Praefatio

col. 923–924page 1 of 40

cabo vos domus Israel "., Vivo ègo, dicit Dominus. transibit: et regnum ejus, quod non corrumpetur. Quid ait vates? Itane ut vitæ auctorem vivere pro fiteare, qui spiritum et vitam cunctis viventibus inspiraverit. Sane, inquit, non secundum divinam naturam Deum vivere confirmo, nihil minus (jam ea immortalis est ac pereunis) sed secundum hu manam. Factus enim est propter nos homo ille hominum amantissimus, et corruptelæ permissum corpus ad extremum immortale et incorruptum reddidit, ac perpetuo victurum produxit. Et quis vero est, qui eum peremit? Israelis genus, qui Pi latum sic aggressi sunt: «Domine recordati su nus, quia seductor ille dixit adhuc vivens: Post tres dies resurgam. Jubę ergo custodiri sepulcrum, usque in diem tertium: ne forte veniant discipuli ejus, et furentur eum nocte, et dicant plebi Surrexit a mortuis: et erit novissimus error pejor priore.Quapropter velut ex ejus persona clamat Ezechiel Equidem non sum, quod falso remini Judæi, mortuus, sed ita vivo, ut pro suis quemque moribus sim judicaturus. Vere euim gloriosum videbitis, ut cum divino Zacharia loquar *, quem confixistis. Salomonis quoque hæc sunt verba Dominus corda omnium noscit: et qui figuravit spiritum omnibus, ipse novit omnia, qui reddit unicuique juxta opera ejus ". › Unda et Dominus meus Salomonis sententiam confirmans in Evan gelio ait: ‹ Patér non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio”. Cæterum, ut firmiorem eorum quæ diximus, ve ritatem statuamus, veniat ad partes et Daniel ille admirabilis, vir gratiosus, et quæ corporatus adhuc obiens in terra, ingentia, supraque humanum captuin posita, conspexit, edat. Aspiciebam, in quit, in visione noctis: et ecce cum nubibus cœli, quasi Filius hominis veniens; et usque ad Antiquum dierum pervenit; et obtulit se in conspectum ipsius et datus est illi principatus, et honor, et regnum. Et oinnes poputi, tribus, et linguæ ipsi servient. Potestas ejus, potestas sempiterna, quæ non per "Ezech. XXXVII, 11. 33 Matth. xxvit, 63, 64. v, 22. 37 Dan. vi, 13-16. 38 Dan. XII, 1-2. S. Greg. Nazianz. in S. Pascha. Horruit spiritus meus, in habitu meo, et sensus meus, et cor meum turbatum fuit. Et accessi ad unum assistentium, et veritatem quærebam ab co discere de omnibus his. Et dixit mihi veritatem, et interpretationem sermonum notam mihi fecit”… ‹ Et, in tempore illo consurget Michael prínceps magnus, qui stat pro filiis populi tui. Et erit tempns tribulationis tribulatio qualis non fuit, ex quo factus est homo super terram, usque ad tempus illud. Et in tempore illo salvabitur populus tuus omnis, qui scriptus fuerit in libre: et multi de his qui dor miunt in terræ pulvere, evigilabunt, alii in vitam æternam, et alii in opprobrium et confusionem æter nam. Et intelligentes fulgebunt quasi stellæ in sa cola, et ultra. Et tu Daniel claude sermones, et signa librum usque ad tempus consummationis, donec doceantur multi, et multiplicetur scientia *,, Atque in hunc modum noɛ quoque contra Ec clesiæ lupos, velut ejus alumni decertavimus. In quo si pro dignitate diximus; habendæ Deo grates, sin minus, etiam sic habendæ grates inenarrabili, et incomprehensæ ac præstanti ejus divinitatis gloriæ, quam non humana soluin ac terrestris natura, ot meretur laudare nequit, sed ipsæ adeo cœlestes virtutes id assequt non possunt. Si enim vel angcli ægre ad tantam dignitatem assurgant, inquit, Gre gorius ille theologia excellens quin addit; si quidem illis etiam ad summas et extremas laudes fas sit contingere. Nos quidem certe (illius clementia perspecta) veritatis studium, quasi vidua illa duos teruncios, sanctum et sacrum esse jussimus. Nain ex sacra Scriptura id Deo gratum esse didicimus, quod pro virili elaboratum est. Igitur Regi sine principio, et immortali sæculorum Auctori, soli sapienti Deo, gloria, potestas, honor atque cultus cum Unigenito, et ejusdem naturæ, ac comperenni Filio, et ter saucto; bono ac vivifico Spiritu, nunc et semper, atque in omnem perpetuitatem. Amen. 34 Zachar. XII, 10. 38 Prov. XXIV, 12. 26 Juan. In Symumictis Coloniæ Agrippinæ 1633, in-12. Dum Chii varia mannscripta, Nihusi præstantissime, locis e variis conquisita, evolvo sedulus, venit in manus meas Joannis Phocæ locorum Palæstinæ et Syriæ compendiaria descriptio, charactere mi

col. 925–926page 2 of 40
Leonis Allatii Præfatio
PG 133:925τῆς Ἀτταλίας πεπηγότι λίθῳ, τοὺς ἀσκητικούς διανύσας πόνους, ὅτε καὶ ἡμεῖς τῷ ἀνδρὶ ἐνετύχομεν, τῷ ἀοιδίμῳ βασιλεῖ καὶ Πορφυρογεννήτῳ τῷ Κομνηνῷ συστρατευόμενος. Συγγραφείσα παρὰ Ἰωάννου ἱερέως τοῦ εὐσεβεστάτου Φωκά, υἱοῦ Ματθαίου μοναχοῦ τοῦ ἐνασχοῦντος ἐν Πάτμῳ τῇ νήσῳ, ὅσπερ εἶδε τοὺς ἁγίους τόπους εἰς χιλίους ρπε'. Υιός ἱερέως τοῦ Φωκᾶ ἐκ τῆς Κρήτη, Περδίκκου Πρωτονοταρίου τῆς Ἐφέσου Εκφρασις διὰ στίχων περὶ τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις κυριακῶν θεαμάτων. περὶ θαυμάτων, Θεαμάτων

Part IPars Prima

col. 927–928page 3 of 40
PG 133:927ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΦΩΚΑ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΕΝ ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΑΠ' ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ ΜΕΧΡΙΣ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΚΑΣΤΡΩΝ, ΚΑΙ ΧΩΡΩΝ, ΣΥΡΙΑΣ, ΦΟΙΝΙΚΗΣ, ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗΝ ΑΓΙΩΝ ΤΟΠΩΝ σ'. Τί δὲ οἱ τῶν ἱερῶν κατατρυφήσαντες θεαμά των ἡμεῖς, καὶ τόπους ἰδόντες, ἐφ' οἷς Θεὸς πάλαι μὲν ἐχρημάτισε, λαὸν φυγάδα διὰ Μωσέως ἐξ Αἰγύ πτου ἐν τέρασι καὶ σημείοις μεταγαγών χειρί κρα ταιᾷ, πατάξας ἔθνη καὶ δυνάστας αὐτῶν, τὸν Σηὼν βασιλέα τῶν ᾿Αμωῤῥαίων, καὶ τὸν Ωγ βασιλέα τῆς Βασάν, καὶ πάσας τὰς βασιλείας Χαναὰν καὶ ἐν βραχίονι ὑψηλῷ ἐγκαθιδρύσας ἐκεῖ λαὸν ἔπηλυν, καὶ τοσοῦτον αὐξήσας ὅσον αἱ θεῖαι παριστῶσι Γρα φαί, ἐπ᾿ ἐσχάτων δὲ διὰ τῆς τοῦ Μονογενοῦς αὐτοῦ θείας ενανθρωπήσεως καθαγιάσας αὐτοὺς, καὶ τὸ θαυμαστὸν ἔργον τῆς ἡμῶν ἐκτελέσας ἀναπλάσεως, μόνοι τοῦ ἀγαθοῦ τοῦδε μετάσχωμεν, τοὺς λίχνους περὶ τὰς βρώσεις μιμούμενοι; Καὶ ποῦ τὸ κοινωνικὸν καὶ φιλάλληλον φανείται, δι' ὧν τὰ τῆς ἀγάπης ἐμφαίνεται χρῆμα, καὶ τὸ τῆς ἡμῶν φύσεως ἴδιον οἶδε χαρακτηρίζεσθαι; Εγχειρητέον οὖν ὡσεὶ δύνα μις, ἵν᾿ ὡς ἐν πίνακι τὸ διάγραμμα διὰ τοῦ λόγου εἰκονουργήσωμεν, καὶ ἅπερ ἀμέσως είδομεν, διὰ μέσου τοῦ γράμματος τοῖς φιλοθέοις καθιστορήσω μεν. Τοῖς μὲν οὖν τοὺς τόπους θεασαμένοις, περίεργον τι δόξω ποιεῖν. Εἰ γὰρ τῷ λόγῳ σκοπός μιμεῖς σθαι τὴν θέαν, πᾶσα δὲ μίμησις ἧττον πως φαίνεται τῆς ἀκριβείας, δῆλον ὡς ἧττον εὐφρανῷ τῆς διὰ τῶν ὀμμάτων ἐνιδρυθείσης αὐτῆς [ἰσ. αὐτοῖς] ἡδονῆς. Τί οὖν ὁ λόγος; τοὺς ὄψει μή παρειληφότας τοὺς ἀρίστους τόπους ἐνίοτε δέ που τοῖς λεγομένοις ἐν τευξομένους, εναργέστερον, οἶμαι, διδάξει τῶν ἀβα σανίστως ἐπαγγελλόντων. Μᾶλλον δὲ καὶ τοῖς θεα σαμένοις εἰσάξει τινὰ τέρψιν, εἴπερ βλέπειν ἡδὺ, τούτων ἀκροάσθαι τερπνόν. β'. Ην ὅτε ἄρα καὶ ἦν ἡ περὶ τὸν Ορόντην Θεού πολις Αντιόχου μεγέθει θεάτρων, στοῶν καλλοναῖς, καὶ ναῶν ἀφιδρύματι, πλήθει τε πολιτῶν, καὶ που λυολβία χρημάτων βρενθιῶτα, καὶ λαύρως ὑπερχει μένη τῶν τῆς ἀνατολῆς σχεδόν πασῶν πόλεων.
col. 929–930page 4 of 40
PG 133:929Αλλά χρόνος και βάρβαρος χεὶρ ταύτης τὸν ὅλέον ἠφάνισε, κἂν ἔτι περιαστράπτῃ πυργώμασιν, ἐπάλο ξεών τε ἰσχύϊ, εὐανθίᾳ περισχιζομένων υδάτων κε λαρισμοῖς, ηρέμα πως διαχεομένου τῇ πόλει τοῦ ποταμοῦ καὶ περιζωννύοντος, καὶ ὑγραῖς ἐπαφαῖς περιπλεκομένου των πυργωμάτων αὐτῆς. Ἔτι δὲ τοῖς ἐκ τῆς Κασταλίας πηγής διαφερόντως ἀρδευομένη νάμασι, κρουνηδόν περιῤῥεομένου καὶ ταύτης τοῦ ρείθρου καὶ συχναῖς ἁμαρῶν χοαῖς τὸ ἅπαν πε ριχέοντος ἄστυ, καὶ τοῦτο τοῖς χεύμασι καταπλύ νοντος, δαψιλεία χειρὸς καὶ μεγαλοψύχου τοῦ τῆς πόλεως οἰκιστοῦ, ἐκ τῶν αὐτῆς πηγῶν μετοχετευθέντος τοῦ νάματος, διὰ τῶν ὀρέων μέχρι τῆς πόλ λεως. Εντεῦθεν τὸ περιβόητον τῆς Δάφνης προάστειον παντοίων φυτῶν περιστεφανοῦται ἀναδρομή, καὶ τὸ θαυμαστόν ἐστιν ὅρος, οὗ πολιστής ὁ θαυμαστὸς Συμεών. Τούτοις ὁμορεῖ τὸ Μαῦρον ὄρος καὶ ὁ Σκόπελος, ἐν οἷς πάλαι μὲν πολλοὶ Θεοφιλεῖς ἄνθρωποι τὸν Θεὸν ἐκζητήσαντες εὗρον, καὶ γῦν τῶν σω ζομένων εἰσὶ, καὶ τὰς λόχμας τῶν αὐτῶν οἰκοῦσιν ἐρέων, ἐκείνου τῆς καλλονῆς ἐφιέμενοι. Ἡ δὲ Κατ σταλία πηγή μέσον δύο βουνῶν ἀποθρώσκουσα ἐκ τῶν προπόδων τοῦ πρὸς θάλασσαν ἑνὸς ἀπονεύοντος, ἐξαίσιόν τι νάμα χανδὸν ἀπεῤῥεύγεται, ἐν ᾗ καὶ στοὰ παμμεγέθη; ὁρᾶται, περιοροφοῦσα τὰ τῆς πης γῆς νάματα, ἀφ᾿ ἧς τὸ ὕδωρ πλησμίως αποπτυό μενον δυσι περσχίζεται χεύμασι. Καὶ τὸ μὲν δια μαρευόμενον ἐν ὑψιβάμοσιν ὀχετοῖς, καὶ ἐναέριος γενόμενον ποταμὸς ἐξ ὑπερδεξίων τῇ πόλει περι φοιτῇ· τὸ δὲ ταῖς ἐπ' ἀριστερᾷ τῇ πηγῇ πεδιάσι πελαγίζον ἐπιλιμνάζει τοῖς ἔλεσι καὶ ὅλον τὸν τῆς Δάφνης υπάρξει λειμῶνα, καὶ ταῖς τοῦ Ὀρόντου ἐξ εὐωνύμων ῥοαῖς ἐπιμίγνυται. Τὸ δὲ θαυμαστὸν δρος μεταξὺ τῆς πόλεως καὶ τῆς θαλάσσης. λοφούς μενον ἐξαίσιόν τι χρῆμα καὶ ὀφθαλμῶν ἀγλαῖς τοῖς ἐντυγχάνουσι βλέπεται, μεθοριάζον γὰρ τήν τε πόσ λιν, καὶ τὴν ῥωσῷ ἐξ ἑκατέρων αὐτοῦ τῶν μερῶν τὸ ὄρος ἔχει τὸν Σκόπελον, καὶ τὸν λεγόμενον Καύ κατον. Ὁ δὲ ποταμός Ορόντης εἰλιγμῶν ἀπείρων περιδινήσεσι περὶ τοὺς πρόποδας ῥέει τοῦ ὄρους, καὶ τῇ θαλάσσῃ τὸ ῥεῖθρον εκπτύει. Τούτου τοῦ ὄρους τῇ κορυφῇ ὁ μέγας εφησυχάσας ἀνὴρ ἐκεῖνος, καὶ ἀναβάσεις θέμενος ἐν καρδίᾳ, μετάρσιος ἐν σώματι γίνεται, καὶ φιλονεικεί μετὰ σώματος γενέσθαι αι θέριος, καὶ μέσον εἶναι Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων. Καὶ όπως είργασται τουτὶ τὸ παράδοξον τῷ θεοφιλεί ἐκείνῳ ἀνδρὶ, ἐγώ δηλώσω. Χερσὶ λαξευτῶν εἰς βά θος κοιλάνας τὴν τοῦ θαυμαστοῦ κορυφὴν ὄρους μονόλιθον, ἢ μονοφυῆ μονὴν ἀπειργάσατο, ἧς μέσον αὐτοφυῆ λαξεύσας κίονα, ἐν αὐτῷ τὰς βάσεις ἔθετο, ἐπὶ πέτρας κατὰ τὸ λόγιον τοὺς πόδας ερείσας, περὶ δὲ ἀνίσχοντα ἥλιον ναὸν ἡγειρε περικαλλή τῷ Θεῷ, ἐν αὐτῷ συνεκάλει τοὺς αὐτοῦ μαθητάς· καὶ Εντος μὲν ἐν ὑπαίθρῳ, οὗτοι δὲ ἔνδοθεν τοῦ ναοῦ ἐλονύκτως ἱστάμενοι, τοῖς ἁγίοις πρέπουσαν λα τρείαν Θεῷ προσέφερον. γ΄. Μετὰ δὲ ταῦτα καὶ τὴν Ἀντιόχειαν ἐστιν ἡ Λαοδίκεια, πόλις μεγάλη καὶ πολυάνθρωπος, κἂν ὁ χρόνος καὶ ταύτης τὸ μεγαλεῖον ἐλώβησε, καὶ
col. 931–932page 5 of 40
PG 133:931Λ μετ' ἐκείνην τὰ Γάβαλα ἤτοι τὸ Ζέβελ, μετὰ δὲ ταῦτα τὸ κάστρον ἡ ᾿Αντάραδα, ήτοι ἡ Τουρτούσα. Καὶ οὕτως περὶ μὲν τὸν αἰγιαλὸν καστέλλα διάφορα έως Τριπόλεως, περὶ δὲ τὸ μεσόγειον διέρχεται ζυγός μέγας, εἰς ὃν οἰκοῦσιν οἱ λεγόμενοι Χασύσιοι, ἔθνος Σαρακηνικὸν, μήτε Χριστιανίζον, μήτε τὰ τοῦ Μου χουμέτη φρονῶν, ἀλλ᾿ ἰδίαν ἔχον αἵρεσιν τὸν Θεὸν ὁμολογεῖν, καὶ τὸν ἐν τούτοις πρωτεύοντα πρέσβυν ὀνομάζειν Θεοῦ, οὗ τῇ κελεύσει προς μεγάλων χω τῶν ἐκπεμπόμενοι ἄρχοντας, κατακαίνουσι τούτους μαχαίραις, ἐκ τοῦ ἀπροδοκήτως ἐκείνοις ἐπιπηδεν, καὶ συναποθνήσκουσι τῷ τολμήματι, ὑπὸ τῶν πολύ λῶν μετὰ τὴν τοῦ δράματος ἐγχείρησιν οἱ ὀλίγος κτεννύμενοι· τοῦτο μαρτύριον ἤγηνται καὶ ἀθανασίας περιβολήν. δ'. Μετὰ δὲ τὸν τοιοῦτον ζυγὸν ἔστιν ὁ πάγκαλος καὶ ἀξίως περιβόητος ἐν ταῖς Γραφαῖς Λίβανος, ζυ γὸς πάμμεγας, κορυφόθεν μέχρι προπόδων συρμάτ δας χιόνος ὡς βοστρύχους περιβαλλόμενος, πεύχῃ καὶ κέδρῳ καὶ κυπαρίττῳ καταδενδρούμενος, καὶ ἄλλων οπωροφόρων φυτῶν διαφόρων πλήθεσιν ὡς ραϊζόμενος. Τούτου τὰ πρὸς θάλασσαν, οἰκοῦσι Χρι στιανοί, τὰ δὲ πρὸς τὴν Δαμασκὸν καὶ τὴν ᾿Αραβίαν Σαρακηνοί νέμονται, ἐκ τῶν αὐτοῦ ῥωχμῶν καὶ και λάδων ἀποῤῥέουσι ποταμοὶ μέχρι θαλάσσης, ὡραῖοι καὶ πάμψυχροι, τῆς χιόνος ἄρτι λυομένης, καὶ και τα κρυσταλλούσης τὰς τῶν ναμάτων ἐπιρβοάς. Τούτου περὶ τοὺς πρόποδες ἐστὶν ἡ Τρίπολις, ἣν ὁ δειμάμενος ἐπὶ χερσοννήσου ἐπήξατο. Καὶ γὰρ ἐκ τοῦ Λιβάνου λεπτὸν ῥαχίον κατερχόμενον, γλωσσοειδῶς τῇ θαλάσσῃ ἐμφύεται, κυρτούμενον περὶ τὸ ἀνατος λικώτερον μέρος, ἐφ' οὗ τὸ ἄκρον ὁ τὴν πόλιν δει μάμενος τὰς βάσεις ταύτης ἐπήξατο. Εστι δ' αὕτη σμικροτάτη ἄγαν ἐν τῇ περιβόλου περιγραφή, ύψει δὲ τειχέων καὶ καλλονῇ κτισμάτων καθωραΐζεται. ε΄. Μετ' αὐτήν ἐστι τὸ λεγόμενον Ζεβελέτ. Καὶ οὕτως ἡ Βηρυτός πόλις μεγάλη καὶ πολυάνθρωπος, λειμώνων περιστοιχειουμένη πλήθεσι, καὶ κάλλει λιμένος λαμπρυνομένη. Οὐ γὰρ φυσικός ἐστιν ὁ λι μὴν, ἀλλὰ τεχνικῶς γενόμενος, μηνοειδῶς ἐγκολ ποῦται τῇ πόλει, καὶ περὶ τὰ τοῦ μονοειδούς [σ. μηνοειδούς] σχήματα, κέρατα δύο μεγάλοι πύργοι ἐφίδρυνται, ὧν ἐκ τοῦ θατέρου πρὸς τὸν ἕτερον ἄ λυσις ἐκταθεῖσα τὰς ναῦς ἔσωθεν τοῦ λιμένος Ο εναποκλείει. Αύτη μεθοριάζει Συρίαν τε καὶ Φοινί χην. ς'. Εντεῦθεν ἡ Σιδὼν καὶ ὁ ἐν αὐτῇ λιμὴν ἀδό μενος Δίδυμος, οὗ τῆς θέσεως τήν διαγραφὴν ὁ τὴν Λευκίππην συγγράψας ἀρίστως ἐξέφρασεν. Ιδης γὰρ ἂν ἐπιδημήσας τῷ τόπῳ τόν τε λιμένα, καὶ τὸ προκόλπιον κατὰ τὴν τῆς γραφής διαζωγράφησιν τῇ ἀληθείᾳ φαινόμενα. Τῆς δὲ πόλεως ἔξωθεν ὡσεὶ τριῶν τόξων βολῆς ἀποθέν ἐστι ναός στον περιορο φούμενος ἐπιμήκει, καὶ περὶ τὸ μυάκιον τοῦ ναοῦ τετράγωνος ἐπίκειται λίθος, εἰς ὄν, ὡς τῶν πολλῶν ἔχει λόγο;, ὁ Σωτὴρ τοῦ κόσμου Χριστὸς ἑστὼς του; ὄχλους ἐδίδασκεν. ζ. Μετὰ τὴν Σιδόνα τὸ Σαραφια κάστρον περί τὸ κλύσμα τῆς θαλάσσης τεθεμελίωται, καὶ ναὸς
col. 933–934page 6 of 40
PG 133:933τοῦ προφήτου Ἠλιοῦ ἐπὶ τῇ οἰκίᾳ τῆς ξενισάσης αὐτὸν χήρας, μέσον τοῦ πολίσματος ίδρυται. η'. Ἐκεῖθεν ἡ Τύρος ἐστὶ πόλις, σχεδόν πασῶν τῶν τῆς Φοινίκης ἐξοχωτέρα ἐν καλλονῇ· καὶ γὰρ αὕτη τῷ σχήματι τῆς Τριπόλεως ἐν ὁμοίᾳ Χερρονήσῳ τεθεμελίωται. ᾿Αλλὰ ταύτῃ μεγέθει πολλῷ πλέον ἐκείνης εὐρύνεται, καὶ καλλονῇ κτισμάτων καὶ ὡραιότητι. Τὸ δὲ ταύτης προκόλπιόν ἐστι παρεμφερὲς τῷ λιμένι τῆς· Βηρυτοῦ, κἂν ἐκεῖνο πολλῷπλέον ἐκείνης εὐρύνηται μεγέθει καὶ κάλλει, καὶ τῷ τῶν πύργων ὕψει υπέρκειται. Τῆς δὲ πόλεως ἔξωθεν ὡσεὶ δύο τόξων βολῆς ἀποθεν λίθος ἐστὶ πάμ μεγας, ἐν ᾧ προσαναπαυσάμενος ὁ Χριστὸς, Πέτρον καὶ Ἰωάννην τοὺς Ἱεροὺς ἀποστόλους, ὡς ὁλόγος ἔχει, πρὸς τὴν πόλιν ἐξέπεμψε, χάριν ἄρτων εὑρέσεως, οἶδ' ἀπελθόντες, καὶ ἀγαγόντες αὐτοὺς ἅμα τῷ Σωτῆρι εἰ; τὴν πρόσεγγυς ὡσεὶ μίλιον ἐν κρήνην ἀπέλθοσαν ἐν ᾗ ὁ Σωτὴρ καθίσας, καὶ σὺν τοῖς ἀποστόλοις ἐστιασθείς, καὶ πιὼν ἐκ τοῦ ὕδατος, ηὐλόγησε την πηγήν, και ἐστιν ἐπ᾽ ἀληθείᾳ ἕως τοῦ νῦν ἡ τοιαύτη πηγή δυσο ἐκφραστον ὁρωμένη θέαμα μέσον γὰρ ἀναδιδομένη τῶν ἐκεῖ λειμώνων, θαυμαστόν τι χρῆμα, καὶ τερ ψόθυμον τοῖς ὀδίταις ἐνδείκνυται. Λέγεται δὲ εἶναι ταύτην καὶ ἄβαθρον. Τὸ δὲ περὶ ταύτην κτίσμα καὶ σχῆμά ἐστι τοιοῦτον. Πύργῳ περιθριγκώσαντες ὀκταγώνῳ οἱ πρώτως φιλοπονησάμενοι την πηγήν, εἰς οὐ μέτριον ὕψος τὸν πύργον ἀνήγαγον, καὶ τὰ τούτου φιαλώσαντες ἄκρα ἀνὰ τὰς γωνίας ἐπὶ τὰ κάτισα τούτων του λειμώνος μήκη ἐπὶ καμαρών ὕψη, ἀμάρας ὑποκοιλάναντες, κρουνηδὲν ἐκχεῖσθαι. τὸ ἀναθλιβόμενον ὕδωρ εἰργάσαντο, όπερ κελαρι σμοῖς ἐπηχοῦν, τοὺς περὶ τὴν κρήνην λειμώνας συχνοῖς ἐπάρδει τοῖς νάμασι. Καὶ ἔστιν ὡς ἐξ ἀπό πτου του πύργου τις ἐφιστάμενος τὸ συνηρεφὲς τῶν φυτῶν πετάλων σαλευομένων, καὶ ἐν σταθηρᾷ μετ σημβρία καταψεκαζόμενον τὸ τοῦ λειμώνος ὅλον στο φάνωμα. θ'. Ἐκεῖθεν ἐστιν ἡ Πτολεμαῖς ἦτοι τὸ ᾿Ακκε ἡ δὲ πόλις αὕτη ἐστὶ μεγάλη, καὶ πολυάνθρωπος πατῶν τῶν ἄλλων ὑπερκειμένη, ή πάσας τὰς ἀγω γίμου; ὑποδέχεται ναῦς ἐν ᾗ πᾶς ὁ διὰ Χριστὸν ξενιτεύων λαὸς διά τε γῆς καὶ θαλάττης ἐπιφοιτᾷ. Καντεῦθεν τοῦ ἀέρος φθειρομένου ὑπὸ τῆς τῶν ἐπηλύδων πολυπληθοῦς παρουσίας, ἀλληπάλληλοι νόσοι συμβαίνουσι, καὶ τούτοις ἐπάγονται θάνατοι, ἐξ ὧν δυσωδίαι, κἀντεῦθεν ὁ ἀὴρ ἐπιφέρεται [σ. ἐπιφθείρετος], καὶ ἔστι τὸ κακὸν ἄμαχον ταύτης τῆς πόλεως. Δεξιᾷ μὲν ἐστιν ἡ Κάρμηλος καὶ ἡ παράλιος πασῶν τῆς Παλαιστίνης. Τὰ δὲ εὐώνυμα ταύτης τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὴν Σαμάρειαν ἔχουσι. τ. Πρώτως οὖν κατὰ τὴν Πτολεμαΐδα ἐστὶν ἡ Σύμφωρί, πόλις τῆς Γαλιλαίας πάντη άοικος σχεδόν, μηδὲ λείψανον τῆς πρώην αὐτῆς εὐδαιμονίας ἐμ φαίνουσα. Μετὰ δὲ ταύτην ἐστὶν ἡ Κανά, καστέλλιον πάντη μικρὸν, τὸ τέως νῦν ὁρώμενον. Ενθα τὸ ὕδωρ ὁ Σωτὴρ εἰς οἶνον μετεποίησε. Καὶ οὕτως μέσον διαφόρων βουνῶν ἐπὶ τῷ βάθει τῆς ἐξ αὐτῶν φάραγγος ή Ναζαρέτ πόλις τεθεμελίωται, ἐφ' ᾗ τὸ μέγα μυστήριον διὰ τοῦ ἀρχαγγέλου Γαβριήλ τῇ
col. 935–936page 7 of 40
PG 133:935Παρθένῳ θεοτόκῳ εὐηγγελίσθη, διὰ μέγα καὶ πλού στον ἔλεος, τοῦ διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν σαρκωθέντος Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Ἐν γοῦν τῷ εἰσιέναι τὴν πρώτην πύλην της τοιαύτης Κωμοπόλεως ὑπάρ χει ναὸς τοῦ ἀρχαγγέλου Γαβριήλ. Καὶ περὶ τὰ εὐώνυμα μέρη τοῦ ἐν τῷ ναῷ θυσιαστηρίου ὁρᾶται μικρὸν σπήλαιον, ἐν ᾧ πηγὴ ἀναβλυστάνει, διειδές ῥεῖθρον ἐκπτύουσα, ἐν ᾗ ἡ πανάχραντος Θεοτόκος 6 πηνίκα ὑπὸ τῶν ἱερέων παραδοθεῖσα τῷ δικαίῳ Ἰωσήφ, ἦν παρ' αὐτοῦ φυλαττομένη καθ᾿ ἑκάστην ἀπερχομένη, τὸ ὕδωρ ἀπήντλει, ἐν δὲ ἔκτῳ μην τῆς τοῦ Προδρόμου συλλήψεως, μέλλουσα τὸ ὕδωρ συνή θως ἀρύσασθαι, τὸν πρῶτον ἀσπασμὸν ὑπὸ τοῦ Γα βριὴλ ἐδέξατο, καὶ διαταραχθεῖσα σύντρομος εἰς οἰκίαν τοῦ Ἰωσὴφ ἀπῆλθεν, ἐν ᾗ τὸ Χαῖρε κεχαριτωμένη, παρὰ τοῦ ἀγγέλου ἐπήκουσε, καὶ τὸν Ιδού ή δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά τὸ ῥημά σου, πρὸς αὐτὸν ἀντέρησε, κἀντεῦθεν τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον ἐν τῇ παναμώμῳ ταύτης ἐδέξατο νηδύϊ. Αὕτη ἡ τοῦ Ἰωσὴφ οἰκία μετὰ ταῦτα εἰς ναὸν μετεσκευάσθη περικαλλή, οὗπερ τὸ εὐώνυμον μέρος ἐγγύς που περὶ τὸ θυσιαστήριον υπάρχει σπήλαιον, οὗ κατὰ τὸ βάθος τῆς γῆς ἠνεωγμένον, ἀλλ' ἐπιπολαίως φαινόμενον, οὗ τὸ στόμιον λευκοῖς μαρμάροις περ ρικαλλύνεται. Καὶ τούτον υπερ διὰ τῆς τοῦ ζωγρά φαν χειρὸς ὑπόπτερος ἄγγελος κατελθών, παρέ τὴν ἄνευ συνοίκου μητέρα μήπω γενομένην εὐαγ ; γελίοις ἀσπάζεται, σεμνῇ σεμνώς ταλασιουργούσῃ περιτυχών, καὶ σχηματίζεται μὲν οἶατις πρὸς ταύ την διαλεγόμενος, ἐκπλαγείσης δὲ πρὸς τὴν ἀνέλπιστον θέαν, αθρόως τε τῷ θορύβω μεταστραφείσης, μικροῦ τῆς χειρὸς ἐξέπεσεν ή πορφύρα, ἢ καὶ τοῦ θαλάμου ἐξιοῦσα σὺν φόβῳ, γυναικὶ συγγενεῖ καὶ φίλῃ, προσυπαντᾷ καὶ ἀσπασμοῖς δεξιοῦται ταύτην φιλίοις. Εἰσελθὼν οὖν τοῦ στόματος ἔσωθεν τοῦ σπη λαίου, κατέρχῃ βαθμίδας ὀλίγας, καὶ οὕτως ὁρᾷς ; τὴν πάλαι ταύτην ἐκείνην οἰκείαν τοῦ Ἰωσήφ, ἐφ᾽ ᾗ μετὰ τὸ ὑποστραφῆναι ἀπὸ τῆς πηγῆς τῇ Παρθένω ὁ ἀρχάγγελος, καθὼς ἔφην, ταύτην εὐηγγελίσατο, Εστιν οὖν κατὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον, καθ᾽ ἂν ὁ εὐαγα γελισμός γέγονε, Σταυρὸς ἐκ λίθου μέλανος έγκει κολλαμμένος ἐπὶ λευκῷ μαρμάρῳ, καὶ ὑπερθεν τού του θυσιαστήριον, καὶ ἐν τοῖς δεξιοῖς μέρεσι τοῦ 4, αὐτοῦ θυσιαστηρίου μικρὸς οἰκίσκος ἐμφαίνεται, ἐν ᾧ ἡ ἀειπάρθενος Θεοτόκος ἐθαλαμεύετο. Ἐν δὲ τῷ ἀριστερῷ μέρει τοῦ εὐαγγελισμοῦ, ἕτερος θεωρείται οἰκίσκος ἀφώτιστος. Ἐν ᾧ ἡ δεσπότης ἡμῶν Χρι 3. στὰς μετὰ τὴν ἐξ Αἰγύπτου ἐπάνοδον οἰκῆσαι λέγε ται, μέχρι τῆς τοῦ Προδρόμου ἀποτομῆς. Τότε γάρ, καθώς φασι τὰ ἱερὰ λόγια, ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς, ὅτι Ιωάννης παρεδόθη, καταλιπὼν τὴν Ναζαρέτ, ᾤκησε την Καπερναούμ. Εἶτά ἐστι ζυγὸς ὑπὸ διατί ρων βουνών συμπληρούμενος, ἐν ᾧ καὶ ἡ ἐφρύς, ἀφ᾿ ἧς ἔμελλον οἱ Ἰουδαῖοι κατακρημνίσαι τὸν Κύ ριον, καὶ διῆλθεν ἐκ μέσου αὐτῶν, καὶ ἐπορεύθη εἰς Καπερναούμ. ια΄. Μετὰ τὸν ζυγὸν ἐκεῖνόν ἐστι μεγάλη πεδιάς, ἐφ' ἡ πεδιάδι πρὸς τὰ προσεγγυς τοῦ ζυγοῦ τὸ θα βώριον ὄρος ἐστὶν, ὁ ἐπίγειος οὐρανὸς, τὸ τῆς ψυχῆς ἀγαλλίαμα, καὶ ὀφθαλμῶν ὀρθοδόξων ανθρώπων ἐντρύφημα. Καὶ γὰρ θετά τις χάρις ἐπισκιάζουσα
col. 937–938page 8 of 40
PG 133:937τῷ ὄρει πρόσεστιν, δ καὶ χαρὰν ἀποπνέει πνευματικὴν. Ἔστιν οὖν ὁ βουνὰς στρογγύλος καὶ μετρίως ὑψούμενος. Εἰσὶ δὲ κατὰ τὴν αὐτοῦ κορυφήν μονα δύο, ἐφ' ἂς ἐν ἀλλογλώσσῳ ὕμνῳ Χριστιανοὶ ὁμότο Μο που τὸ θεῖον ἐξευμενίζουσι, καὶ καθ᾿ ἣν μὲν ἡ Σω τήριος γέγονε Μεταμόρφωσις τοῦ Χριστοῦ, Λατίνων; μοναχῶν ὑπάρχει πληθύς. Ἐν δὲ τῇ ἀριστερᾷ οι καθ' ἡμᾶς Ναζηραῖοι τὸν ἱερὸν ἐκεῖνον χῶ ρον ἁγιαζόμενοι ἁγιάζουσι. Ἡ δὲ Σωτήριος τοῦ Χριστοῦ Μεταμόρφωσις ἐν τῇ κορυφή γέγονε τοῦ βουνοῦ, καθ᾿ ἣν καὶ τῶν Λατίνων ἐστὶ μονή, ἧς ἐν τῷ τοῦ Θεοῦ (ἐσ. ναοῦ] θυσιαστηρίῳ ἐστὶν ὁ τόπος, ἐφ᾽ ᾧ ὁ Κύριος μετεμορφώθη ανά μέσον 'Ηλιοῦ καὶ Μωϋσέως, καὶ τῶν τριῶν αὐτοῦ προκρίτων μαθησ τῶν, Πέτρου τε καὶ Ἰωάννου καὶ Ἰακώβου. Υπάρχει δὲ ὁ χῶρος ἐκεῖνος ὑπὸ χαλκείων κιγκλίδων περι θριγγούμενος. Εφ᾽ ἂν δὲ τόπον ἔστησαν οἱ τοῦ Κυ ρίου πόδες, ὁρᾶται ἐμφάλιον πάνυ λευκόν, ἐν ᾧ μέσσον ἐκτύπωσις θείου Σταυροῦ, ἐξ ἧς ἄῤῥητος εύω δία ἐκπνέουσα, τῶν προσιόντων κατευφραίνει τὴν ὄσφρησιν. Εξωθεν δὲ τῆς μονῆς, ὡσεὶ λίθου βολῆς, ἔστι μικρὸν σπήλαιον, ἐν ᾧ μετὰ τὴν φρικτήν Μετα μόρφωσιν, εἰσελθὼν ὁ Χριστὸς, τους μαθητάς ένε τείλατο, μηδενὶ εἰπεῖν αὐτοὺς τὸ δραμα, μέχρις ἂν ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. Περὶ δὲ τὸ ἀρκτῷον μέρος τοῦ ὅρους ὑπάρχει τὸ τοῦ Μελχισεδέκ σπήλαιον, ὅπερ ἐστὶν ἀξιοθέατον τέτρωται γὰρ εἰς διαφόρους πάς, καὶ εἰσὶν ἐν αὐτῷ ὑπερῷα, καὶ ὑπόγαια, καὶ διά φορα οικήματα καὶ κελλία εἰς ἀσκητῶν καταμονας χρηματίζοντα, εἰς & καὶ πολλοὶ των μεγάλων ἁγίων τὸν ἀσκητικὸν δρόμον διήνυσαν. Εγγὺς τοῦ σπηλαίου τούτου ἐστὶ ναὸς, κατ' αὐτὸν δὴ τὸν τόπον, εἰς ἄν ἀπὸ τῆς κοπῆς τὸν ᾿Αβραὰμ ἀποστρέφοντα ὁ Μελχισεδὲκ συναντήσας, καὶ εὐλογήσας ἐξένισεν. ᾿Απὸ τοῦ τοιούτου ἁγίου βουνοῦ πρὸς τὴν πρώτην ἀνατολὴν ἀτενίσας, τὰ ἔλη καὶ τὴν φάραγγα ὄψει τοῦ ἐν ποταμοῖς ἁγιωτάτου Ιορδάνου. Ἐπὶ πλέον δὲ τὸν ὀφθαλμὸν ἐκτείνας τὰ τοῦ Λιβάνου πρὸς ἀνίσχοντα βλέποντα ἥλιον μέρη θεάσῃ, καὶ δύο μεγάλους βου νοὺς ὧν μέσον ἡ Δαμασκός ίδρυται. Παρεκκλίνας δὲ μικρὸν πρὸς τὸ εὐωνυμώτατον μέρος τοῦ Ἰορδάνου τὸν ὀφθαλμόν, ὁρᾷς τὴν Τιβεριάδα θάλασσαν πάνυ και θαρῶς καὶ ἀνενοχλήτως, ἧς ἐν τῷ ἀντιπέραθεν μέρει μικρόν τι ύψωμα ἐμφαίνεται χώματος, ἐν ᾧ τοὺς ἄρτος ὁ Σωτὴρ ηὐλόγησε, καὶ τοὺς πεντακισχιλίους ἐψώμισε, μετὰ δὲ τὴν ἀνάστασιν τοῖς μαθηταῖς συν ηρίστησεν, ἐν τῇ τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα τριῶν ἰχθύων ἄγρα. Κατὰ δὲ τὸ ἀρχτῷον μέρος τοῦ αὐ τοῦ βουνοῦ, ἕτερος τὴν πεδιάδα ἐκείνην περιζωννύει ζυγός, ὡσεὶ δώδεκα σταδίων διάστημα ἢ καὶ πλεῖον αὐτοῦ διαιρούμενον. Υπάρχει δὲ ἐν τοῖς αὐτοῦ και ταχύμασιν ἡ πόλις Ναεὶμ, εἰς ἦν ὁ Κύριος τὸν τῆς χήρας υἱὸν ἐκ νεκρῶν ἤγειρεν. Ἐν δὲ τῷ ἀνατολι χωτέρω μέρει τῆς αὐτῆς πόλεως ὁρᾶται τὸ χωρίον: 3. Δενδὼρ, μέσον δὲ τοῦ Θαβώρ τῆς Ναείμ τε καὶ τοῦ ᾿Αενδὼρ περιῤῥέει ὁ χείμαρρος Κίσσων, περὶ οὗ φησιν ὁ Δαβίδ· Ποίησον αὐτοὺς ὡς τὴν Μαδιάμ καὶ τῷ Σισάρᾳ, ὡς τὸ Ἰαβεὶμ ἐν τῷ χειμάρρω Κισ σών· ἐξωλοθρεύθησαν ἐν Ἀενδώρ.
col. 939–940page 9 of 40
PG 133:939ιβ. Καὶ μεθ' ἡμέρας μιας διάστημά ἐστιν ἡ Σεβαστῇ πόλις, ἣν Ηρώδης ο Τετράρχης εἰς τιμήν τοῦ Καίσαρος ἀνεκαίνισεν. Εν ᾗ καὶ τὴν τιμίαν κε φαλὴν τοῦ ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζονος Ιωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ, ἐν τῷ αὐτοῦ συμποσίῳ ὁ μικρές Ηρώδης ἀπέτεμεν. Ἔστιν οὖν μέσον τῆς τοιαύτης πόλεως ἡ φυλακή, εἰς ἣν ἐνεβλήθη τῶν τῆς Πρω διάδος ἕνεκα έλεγμῶν, ἐφ᾽ ᾧ καὶ τὴν κεφαλὴν ἀπο ετμήθη. Η δὲ τοιαύτη φυλακή ἐστιν ὑπὸ τὴν γῆν, έχουσα βαθμίδας ἐκ τῶν ἄνωθεν ἕως αὐτῆς εἴκοσι, ἐν δὲ τῷ μέσῳ αὐτῆς ὑπάρχει θυσιαστήριον περί τὸν τόπον, καθ᾿ ὃν ἀπεκεφαλίσθη ὑπὸ τοῦ σπεκουλά τορος. Δεξιᾷ δὲ τοῦ τοιούτου θυσιαστηρίου Επιλαρ νάκιον, εἰς ὃ ἐτεθησαύριστο τὸ σῶμα τοῦ ἁγίου Ζαχαρίου τοῦ πατρὸς τοῦ Προδρόμου. Ἐν δὲ τῷ εὐωνύμῳ ἕτερον λαρνάκιον, ἐν ᾧ ἐστι κείμενον τὸ σῶμα τῆς ἁγίας Ελισάβετ τῆς μητέρος αὐτοῦ. Ἐν δ' ἀμφοτέραις ταῖς τῆς φυλακῆς πλευραίς ἐναπόκεινται διαφόρων ἁγίων λείψανα καὶ τῶν μαθητῶν τοῦ Προδρόμου. Υπερθεν δὲ τῆς φυλακῆς ὑπάρχει ναύς, εἰς ὃν ἔγκεινται λάρνακες δύο, ἀπὸ λευκοῦ λατομηθέντες μαρμάρου, ὧν τὸ δεξιώτερον ἔχει κόνιν τοῦ ἀποτεφρωθέντος σώματος τοῦ τιμίου Προδόμου, τὸ δὲ ἕτερον τὸ σῶμα τοῦ προφήτου Ελισαίου. Πρόκειται δ' ύπερθεν τούτου ἐντὸς χρυσέου σκεύους ἡ εὐώνυμος τοῦ Προδρόμου χεὶρ, χρυσῷ πάντοθεν καὶ αὐτὴ περικεκαλυμμένη. Ἐν δὲ τῷ ὑψηλοτέρω μέρει τῆς πόλεως ἔστι κατὰ τὴν μέσην αὐτῆς γηόλοφος, ἐν ᾧ πάλαι μὲν ἦν τὸ τοῦ Ἡρώδου παλάτιον, ἔνθα καὶ τὸ συμπόσιον γέγονε, καὶ ἡ μιαρὰ κόρη ἐκείνη ὠρχήσατο, καὶ ἄθλον τῆς ὀρχήσεως τὴν ἱερὰν κεφαλὴν τοῦ Βαπτιστοῦ εἴληφε. Νῦν δὲ ὁ τοιοῦτος τόπος γέν γονε Ρωμαϊκὸν μοναστήριον· ὑπάρχει οὖν ὁ ναὸς τῆς τοιαύτης μονῆς τρουλλωτός. Ἐν δὲ τῷ εὐωνύμῳ μέρες τοῦ θυσιαστηρίου ἐστὶ κελλίον μικρόν, οὗ μέσον ὁρᾶται ἐκ μαρμάρου ομφάλιον, ἐπὶ βαθυτάτῳ σφόδρα δρύγματι κείμενον, ἐν ᾧ ἡ πρώτη εὕρεσις τῆς τιμίας κεφαλῆς, καὶ ἀγγέλοις αἰδεσίμου τοῦ Προσ δρόμου γέγονεν, ἡ ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ ἐχώσθη ὑπὸ τῆς Ηρωδιάδος ο ιγ'. Εἶτα μετὰ παραδρομὴν σταδίων ὡσεὶ δέκα καὶ πέντε ἐστὶν ἡ τῶν Σαμαρέων μητρόπολις Σιχὰρ, ἡ μετὰ ταῦτα κληθεῖσα Νεάπολις, 'κειμένη μέσον δύο βουνῶν, ἀμφοτέρων περιαπτομένη τῷ θεμελίῳ ἐπὶ μήκει τοὺς πρόποδας. ἂν τὸ δεξιώτερον ὑπάρχε τὸ ὄρος ἐν ᾧ οἱ Σαμαρεῖς λέγουσι χρηματίσαι τῷ 'Αβραὰμ τὸν Θεὸν, καὶ τὴν θυσίαν ζητῆσαι τοῦ Ἰσαάκ, καὶ ἐν αὐτῷ ταύτην τελέσαι, ὅσον τὸ κατ' αὐτοὺς, τὸν Πατριάρχην, κἂν οὐκ οἴδασι τί λέγουσι. Τὸ γὰρ ὄρος ἐκεῖνο τὸ θεῖόν ἐστι λιθόστρωτον τοῦ Γολγοθά, ἐν ᾧ τὸ σωτήριον πάθος ὁ τοῦ κόσμου Σωτ τὴρ ὑπέμεινεν. Ἐν δὲ τοῖς τοῦ βουνού προπέδοις ἐστὶ τὸ χωρίον, ὃ δέδωκεν Ἰακώβ Ἰωσὴφ τῷ υἱῷ αὐτοῦ, ἐν ᾧ ἐστι καὶ τὸ τοῦ αὐτοῦ Ἰακώβ φρέαρ. ἔνθα ὁ Κύριος κεκοπιακὼς ἐκάθισε, καὶ τῇ Σαμαρί τιδι διελέχθη, ἃ τὸ ἱερὸν ἕξεισιν Εὐαγγέλιον. Περὶ τοῦ τοιούτου βουνοῦ ἔφησεν ἡ γυνὴ πρὸς τὸν Κύ ριον· Οι πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν. Καὶ ὁ Κύριος πώς δεῖ προσκυνεῖν τοὺς ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ προσκυνοῦντας, διὰ τῆς πρὸς ἐκείνην ὁμιλίας πᾶσιν ἐδίδαξεν.
col. 941–942page 10 of 40
PG 133:941ιδ'. ᾿Απὸ τῆς Σαμαρείας ἕως τῆς ἁγίας πόλεως εἰσι στάδια ὀγδοήκοντα τέσσαρα, ὧν ἡ διάδος πάσα λιθόστρωτος, καὶ ταῦτα κατάξηρος οὖσα ἡ πᾶσα τοιαύτη χώρα, καὶ αὐχμηρά ἐστι καὶ κατάμπελος καὶ ὑπόδενδρος, ἡ δὲ ἁγία πόλις κείται μέσον δια φόρων φαράγγων, καὶ βουνῶν, καὶ ἐστὶ τὸ ἐν αὐτῇ θεωρούμενον θαυμαστόν. Εν ταύτῃ γὰρ ὑπερανε στηχεῖα ὁρᾶται ἡ πόλις καὶ χθαμαλή, πρὸς γὰρ τὴν τῆς Ἰουδαίας χώραν ἐστὶν ὑπερκειμένη, πρὸς δὲ τὰ ἐχόμενα ταύτης γηόλοφα χθαμαλίζεται. Εἰς γὰρ δύο μέρη ὁ θεῖος οὗτος διαιρεῖται χῶρος, καὶ πρὸς μὲν τὸ τοῦ δεξιοῦ βουνοῦ χθαμαλώτερον μέρος ἡ ἁγία πόλις ἐφίδρυται, ἧς ὁ περίβολος μέχρι τῆς φάραγγος καταντᾷ, τὸ δ' ύπερθεν ταύτης ἐστὶν ὅλον ὑπάμπελον, ἐν ᾧ καὶ ὁ λιθασμὸς τοῦ πρωτομάρτυρος ἁγίου Στεφάνου ἐγένετο. Τὸ δὲ τούτου εὐώνυμον, καὶ τῆς φάραγγος πέραθεν τὸ τοῦ Ἐλαιῶνος ὄρος ὑπάρχει, ἔνθα ὁ Κύριος πολλάκις εμφιλοχωρήσας, τὸν ὅλον ἐκεῖνον καθηγίασε τόπον τῇ προσευχῇ, τῇ διδασκαλίᾳ, καὶ τέλος τῇ θείᾳ πρὸς τὸν Πατέρα ἀναλήψει αὐτοῦ. Ἡ δὲ ἁγία Σιὼν ἔμπροσθεν τῆς ἁγίας πόλεως ἐστι, κειμένη περὶ τὰ δεξιὰ μέρη αὐτῆς. Ἔχει οὖν ἡ ταύτης περιγραφὴ οὕτως. "Εστι καστέλλιον, ἐν ᾧ ὑπάρχει ἡ ἁγία Σιών, ἡ μήτηρ τῶν Ἐκκλησιῶν· ὁ δὲ τοιοῦτος ναός ἐστι πάμμεγας, κυλινδρωτὸν ἔχων τὴν ὀροφήν. Οὗ εἰσελθόντος τὰς ὡραίας πύλας, ἔστι κατὰ τὸ εὐνώνυμον μέρος οἰκία τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, ἐν ᾗ ἡ ὑπεραγία Θεοτόκος μετὰ τὴν ἀνάστασιν κατέμενε,· ἔνθα καὶ ἐκοιμήθη. Καὶ ἔστιν ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ κελλίον διὰ σιδηρέων κιγκλίδων περιθριγγούμενον, καὶ ἐν τῷ τόπῳ, ἐν ᾧ τὴν παναγίαν αὐτῆς ψυχὴν παρέθετο τῷ Γιῷ καὶ Θεῷ, ἐμφάλια δύο. Δεξιᾷ δὲ τοῦ τοιούτου ναοῦ ἐστι πρὸς τὸ δεξιώτερον μέρος τοῦ θυσιαστηρίου τὸ ὑπερῷον, ἔχων τὴν ἄνοδον διὰ βαθμίδων ξα΄. Υπάρχει οὖν ὁ τοιοῦτος ναός τετρακάμαρος τρουλλωτός. Ἐν δὲ τῷ εὐωνύμῳ μέρει τοῦ ὑπερῴου ὁρᾶται ὁ τόπος, ἔνθα γέγονεν ὁ δεσποτικός δείπνος. Καὶ ἐν τῷ μύακι τοῦ βήματος ἡ πρὸς τοὺς ἀποστόλους κάθοδος τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Υποκάτωθεν δὲ τοῦ τοιούτου ναοῦ γέγονεν ὁ νιπτήρ· καὶ ἀκτικρύ τούτου ἐστὶ ναός, ἔνθα τὸ οἴκημα ἦν, ἐν ᾧ τῶν θυ ρῶν κεκλεισμένων ὁ Χριστὸς εἰσῆλθεν πρὸς τοὺς ἀποστόλους. Ενθα μετὰ τὸ λιθασθῆναι ὁ πρωτομάρτυρ Στέφανος τέθαπται, καὶ παρὰ τοῦ Γαμαλιὴλ μετετέθη εἰς ἕτερον τόπον. Ο δὲ λεγόμενος τοῦ Δαβὶδ πύργος κεῖται περὶ τὸ ἀρκτῷον μέρος τῆς πόλεως, καὶ ἔστιν ὁ πύργος παμμεγεθέστατος, καὶ κἂν τοῦ Δαβιδ παρὰ πάντων τῶν ἐν Ἱερουσαλήμ ὡμολόγηται, ἀλλ' ἔμοιγε, ὡς οἶμαι, δι᾿ εὐλόγους ἀμφιβάλλεται αἰτίας. Καὶ γὰρ διὰ ξεστοῦ λίθου λευ κοῦ ὁ Ιώσηπος τὸν τοιοῦτον πύργον ἱστορεῖ γενέ σθαι, τόν τε ναὸν, καὶ τοὺς ἑτέρους ἐς ὕστερον δύο πύργους παρὰ τοῦ Ηρώδου εἰς ὄνομα Φασαίλου, καὶ Μαριάμης κτισθέντας. Ο δὲ ἐκ κοινοῦ λίθου ἀνεγηγερμένος ὁρᾶται. Καὶ ἴσως ὁ νῦν ὁρώμενος ἐπὶ τοῦ παλαιτάτου θεμέλιος πύργου ἀνῳκοδόμηται.Εχόμενα. τούτου ὑπάρχει ἡ πρὸς τὴν πόλιν φέρουσα πύλη, ἣν εἰσελθὼν πορεύσῃ πλατεῖαν ὁδὸν, ἧς δεξιᾷ πλησίον ΘΕΣ
col. 943–944page 11 of 40
PG 133:943ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Σάββα. Τὴν δὲ ὁδὸν ὡσεὶ βέλους βολὴν διελθὼν εὑρήσεις τὸν περιφανῆ ναὸν τοῦ κυριακοῦ τάφου οὗ τὸ σχῆμα ἔχει, καθώς παρὰ διαφόρων ἱστόρηται. Τὸ δὲ εἰς τάφον χρηματίσαν σπή λαιον τοῦ Δεσποτικοῦ σώματός ἐστι διπλοῦν, καὶ ἐν μὲν τῷ ἑνὶ ἐπίκειται ὁ ἀποκυλισθεὶς λίθος, λευκοῖς μαρμάροις περιφρουρούμενος, ἐν δὲ τῷ ἑτέρῳ μέρει τὸ περὶ τὸ ἀρκτῷον ὁ λίθος λελάξευται τοῦ ἰσοπέδου πάτου ὑπερανέχων ὡσεὶ πήχυν ἕνα, ἐν ᾧ νε κρὸς καὶ γυμνὸς ὁ τῆς ζωῆς ἀνετέθη δοτήρ, ὃς ἐκ δ χρυσοῦ καθαροῦ ἐνδεδυμένος ὁρᾶται ἐκ πόθου. καὶ πίστεως τοῦ ἐμοῦ δεσπότου καὶ βασιλέως Μανουήλ τοῦ Πορφυρογεννήτου και Κομνηνοῦ. Καὶ πλησίον αὐτοῦ ἐστιν ὁ τοῦ Γολγοθᾶ τόπος, ἐν ᾧ τόπος ὁ τοῦ τῶν Ῥηγικῶν ἀνακτόρων πέπηγε τὸ μετόχιον τοῦ Κρανίου καὶ ἡ λαξευθεῖσα τῷ Σταυρῷ βάσις, καὶ τὸ Ο βῆγμα τῆς διαρραγείσης πέτρας ἐν τῷ τοῦ Σταυροῦ πάθει καὶ τοῦ ῥήγματος κάτωθεν ὑπό κοιλος ἐν τῇ πέτρα τόπος, ἐν ᾧ τὸ τοῦ ᾿Αδάμ κρα νίον, καὶ οἱ βυέντες ἐπ' αὐτῷ τοῦ Δεσποτικοῦ κρούσ νοὶ αἵματος. Ὁ δὲ ναὸς ὁ ἐπάνω τοῦ Γολγοθῇ ἐστι τετρακάμαρος, θολωτός. Καὶ πλησίον τοῦ τοιούτου ναοῦ ἐστιν ὑπόγαιος ναός μέγας, ἐν ᾧ εἴρηται ὁ τίμιος καὶ ζωοποιός Σταυρὸς τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ. Περὶ δὲ τὸ ἀνατολικώτερον μέρος τῆς πόλεως ὑπάρ χει ὁ ναὸς, τὰ Αγια τῶν ἁγίων. Ὁ δὲ τοιοῦτος ναός ἐστι πάνυ περικαλλέστατος, τρουλλωτὸν ἔχων τὴν ὀροφὴν, ἐν τῷ ἀρχαίῳ δαπέδῳ τοῦ περιωνύμου ναού ἐκείνου τοῦ Σολομῶντος θεωρούμενος, ἐντὸς καὶ ἐκτὸς, ποικίλοις μαρμάροις καὶ ψηφίσιν ἐγκαλλυ νόμενος. Εἰσὶν οὖν περὶ τὰ εὐώνυμα μέρη τοῦ ναοῦ καμάραι δύο, ἐφ' αἷς ἱστόρηνται, ἐν μὲν τῇ μιᾷ ἡ Ὑπαπαντὴ τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ, ὅτι καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ ὁ δίκαιος Συμεὼν τὸν Δεσπότην Χριστὸν ἠγκαλίσατο. Ἐν δὲ τῇ ἑτέρᾳ, ἣν ὁ Ἰακὼβ εἶδε θαυ μαστὴν κλίμακα, στηριγμένην μέχρι τοῦ οὐρανοῦ, καὶ τοὺς ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ ἀναβαίνοντας καὶ και ταβαίνοντας ἐπ' αὐτῇ, καὶ ὁ λίθος ὑποκάτω τῆς Ιστορηθείσης κλίμακος αὐτὸς ἐκεῖνος ὁρᾶται, ὁ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τεθεὶς τοῦ Ἰακώβ. Ἐν δὲ τῷ δεξιῷ μέρει ἐπὴ εὑρίσκεται καταβαίνουσα μέχρι σπηλαίου τινὸς ὑποκάτω τοῦ ναοῦ. Ἐφ᾽ ᾧ τέθειται ὁ προφήτης Ζαχαρίας, ὃν ἔσφαξαν, κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον οἱ Ἰου δαῖοι μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου. Εξωθεν δὲ τοῦ ναοῦ ἐστι περικύλιον μέγα λιθόστρωτον τὸ παλαιὸν, ὡς οἶμαι, τοῦ μεγάλου ναοῦ δάπεδον. Καὶ περὶ τὴν πύλην τὴν ἐξάγουσαν εἰς τὴν ἁγίαν Γεθσιμανή ἐστι ναὸς τῶν Ἁγίων Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Αννης, εἰς ἂν ἡ τῆς παναχράντου Θεοτόκου γέγονε γέννησις, καὶ τούτου πλησίον τὰ τῆς Προβατικῆς κολυμβήθρας αναπηγάζουσι νάματα. ιε΄. Εντεῦθεν τῆς πόλεως ἔξωθεν, περὶ τὸ ἀνατολικώτερον ταύτης μέρος, μέσον τοῦ μεγάλου χα ραδρώδους χάσματος, τοῦ διαχωρίζοντος τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν ἀπὸ τῆς ἁγίας πόλεως, παράκειται τὸ χωρίον ἡ Γεθσιμανή, ἐν ᾧ ὁ τάφος τῆς ὑπεραγία; Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, καὶ ὁ κῆπος, εἰς ὃν πολύ λάκις ὁ Σωτὴρ ἡμῶν μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ τύ λίσθη. Ἐφ᾽ ᾧ καὶ ναοὶ τρεῖς, ὁ μὲν εὐωνυμοτέρω; καὶ περὶ τὸ κοίλωμα κάτω τῆς γῆς ἐστιν, εἰς ἐν ὁ θεῖος τάφος τῆς Θεοτόκου· ὁ δὲ τοιοῦτος ναός ἐστιν ὁ πᾶς θολωτός, ἐπιμήκης, κυλινδρωτός. Καὶ μέσον αὐτοῦ δίκην ἄμβωνος ἵσταται ὁ τάφος αὐτῆς, λελα τομημένος ἐκ πέτρας ἐν σχήματι τετρακαμάρω. Και ἐν τῇ ἀνατολικῇ τούτου πλευρά ἐστιν ἐκ τῆς αὐτή;
col. 945–946page 12 of 40
PG 133:945πέτρα, ὡσεὶ σκίμπους λελαξευμένος, δ.ὰ λευκῶν μαρμάρων σκεπόμενος, ἐν ᾧ τὸ ἄχραντον σῶμα τῆς υπεραγίας Θεοτόκου ὑπὸ τῶν ἁγίων ἀποστόλων μετα ενεχθὲν ἐκ τῆς Σιὼν ἐτέθη. Ο δ' ἄνωθεν ἕτερος ναός ἐστι σπήλαιον, ἐν ᾧ ἡ Δεσποτική προσευχή γέγονε, καὶ οἱ ἀπόστολοι τῷ ὕπνῳ βαρυνθέντες ἱκάθευδον. Περὶ δὲ τοὺς πρόποδες τοῦ ὅρους τῶν Ελαιῶν, ὡσεὶ λίθου βολῆς ἄποθεν, κατὰ τὸ Εὐαγ γέλιον, ὁ τρίτος ὑπάρχει ναός, ἐν ᾧ μετὰ τοὺς ᾿Απο. στόλους ὠνειδίσαι τὸν Κύριον τῆς ῥαθυμίας τούτων ἕνεκα, ἀπελθὼν πάλιν προσηύξατο, ὅτε καὶ ἱδρῶτε; αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι αίματος κατέῤῥεον. Ἐν αὐτῷ τῷ κήπῳ καὶ ἡ προδοσία γέγονε, καὶ ὁ Ἰούδας δου λέως τὸν Δεσπότην σπάσατο, καὶ ὁ τῶν Ἰουδαίων όμιλος κατέσχεν αὐτόν. Αντικρὺ δὲ τοῦ κήπου, περὶ τὸ ἄνωθεν μέρος τὸ πρὸς τὴν Σιών, ἔστι ναὸς ς καὶ σπήλαιον αὐτοῦ κάτωθεν, ἐν ᾧ μετὰ τὴν ἄρνη σιν ὁ Πέτρος εἰσελθὼν, καὶ καθίσας έκλαυσε πιο χρῶν, εἰς ὃν καὶ πενθῶν ἱστόρηται ο Απόστολος. Υπερθεν δὲ τῆς Γεθσιμανῆς καὶ τοῦ ναοῦ τῆς προσ ευχῆς ὁρᾶται τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν διαιρούμενον, καθὼς ἔφη, ἀπὸ τῆς ἁγίας πόλεως, ὑπὸ τῆς τοῦ Ἰωσαφάτ κοιλάδος καὶ τοῦ χειμάρρου τῆς τοῦ κλαυ θμοῦ κοιλάδος. Έστιν οὖν ὁ τόπος σμικρόν τι τῆς πόλεως ὑπερανεστηκώς βουνός. Διὸ καὶ οὐ πάνυ μέγας, ὅσον ἀπὸ τοῦ τῆς πόλεως φαίνεται μέρους, ἀπὸ δὲ τοῦ πρὸς Ἰορδάνην μέρους αὐτοῦ καὶ τὴν Βηθανίαν, καὶ πάνυ ἐστὶν ὑψηλότατος, χθαμαλίζει ται γὰρ τὸ τούτου κατάχυμα μέχρι καὶ τῆς ἐρήμου. Υπάρχει οὖν ἐν τῇ ὅρους κορυφῇ ὁ τόπος εἰς ἐν προσομιλήσας πολλάκις μετὰ τὴν ἀνάστασιν τοῖς μαθηταῖς ὁ Σωτὴρ, ὕστερον καὶ τὸ τῆς Ἀναλήψεως φρικωδέστατον μυστήριον ἀπειργάσατο. Πρόσεγγυς δὲ αὐτοῦ κάτωθέν ἐστι σπήλαιον, ἐν ᾧ τοὺς ἀσκη τικοὺς ἄθλους ἡ ἁγία διήνυσε Πελαγία, ἐφ᾽ ᾧ καὶ τὸ ἅγιον αὐτῆς σῶμα ἐν λάρνακι λιθίνῳ κατάκειται. Καὶ τούτου πλησίον ἄλλος υπάρχει ναός, ένθα ὁ Κύριος τοῖς μαθηταῖς τὴν τοῦ, Πάτερ ἡμῶν, προς ευχὴν παραδέδωκεν. Ἐν δὲ τῷ εἰωνυμωτέρῳ μέρει τῆς πόλεώς ἐστι μοναστήριον Ρωμαϊκὸν ἐπικτισθέν, ὡς ὁ λόγος ἔχει, ἐν τοῖς θεμελίοις τῆς παλαιᾶς μου νῆς τῆς παρὰ τῆς ἀοιδίμου Μελάνης ἀνεγερθείσης. Αντικρὺ δὲ τοῦ τοιούτου ὄρους τῆς πόλεως, ὄπισθεν καθὼς ἀπὸ Σαμαρείας ἔχει, ἔστι μοναστήριον, ἐν ᾧ μετὰ τὸ λιθασθῆναι τὸν ἅγιον πρωτομάρτυρα Στέφανον, καὶ τεθῆναι ἔνθα προέφημεν, ὑπὸ τοῦ Γαμαλιὴλ μετετέθη τὸ ἱερὸν ἐκείνου καὶ ἅγιον σῶμα. Ὁ δὲ χείμαρρος ἀπὸ τῆς Γεθσιμονῆς ἐρχόμενος, διέρχε και μέχρι τῆς λαύρας τοῦ ἁγίου Σάβα, καὶ τῆς τοῦ Ῥουδὰ ἐρήμου, ἥτις περὶ τὴν Νεκρὰν ἐστὶ θάλατ σαν τῶν Σοδόμων. ις΄. Εὐθὺς οὖν ἀπὸ τῆς Γεθσιμανῆς ὡσεὶ τόξου βολὴν ἀποθεν ἵσταται ὁ λεγόμενες Κούκουμος, κτίσμα ἐπὶ πέτρα μὲν σχήματι κτισθεν τετραγώνῳ, ἐν ὕψει, ὡς οἶμαι, δοράτων δύο υπερανιστάμενον, καὶ εἰς σχῆμα πυραμίδος ἐκ τῶν κάτω μέχρι καὶ ἄνωθεν ὀξυνόμενον, ἐν ᾧ καὶ μοναχὸς ης ἑαυτὸν ἐγκλείσας, τῆς οἰκείας σωτηρίας ἐπιμελεῖται. Μετὰ ταῦτα ἐστὶ μέγας ὄχθος, εἰς ὃν τεχνητα διάφορα γεν γένατι σπήλαια, ἃ τῶν Παρθένων προσαγορεύονται, εἰς ἃ κατοικοῦσιν ὀλίγοι μὲν ὀρθόδοξοι, πλείονες δὲ Αρμένιοι καὶ Ἰακωβίται μοναχοί. Εἶτα τὸ χάσμα
col. 947–948page 13 of 40
PG 133:947ἐκεῖνο εὐρύνεται, καθ᾽ ἂν τόπον ἡ Κοιλὰς τοῦ Κλαυ Γιμη· θμῶνός ἐστι. Καὶ πέραθεν ταύτης ὁ ἀγρὸς τοῦ Κε ραμέως, ὁ εἰς ταφὴν τῶν ξένων ἐξωνηθεὶς διὰ τοῦ Κυριακού τιμήματος. Μετὰ ταῦτα ἡ τοῦ Σιλωάμ κολυμβήθρα, τοῖς ἐξ αὐτῆς νάματι τὸν κατάξηρον ἐκεῖνον κατάρδει χώρον. Κάντεῦθεν καὶ λειμῶνες μέτριοι περὶ τὸ πλάτος τῆς κοιλάδος ὁρῶνται και τάδενδροι. Η μέντοι πηγὴ ὑπὸ καμαρών και κιόνων συχνών περιθριγγοῦται, καὶ ὡραίζεται, Καὶ οὕτως ἀπέρχεται ἡ Κοιλάς αὕτη μέχρι τῆς λαύρας τοῦ ἁγίου Σάβα, ὡς ἔφημεν, ἐπὶ μίλια ια'. Ἐκεῖ οὖν εἰρύνεται ἡ Κοιλὰς ἐν χάσματι μεγάλῳ καὶ αὐχμηρῷ. Ενθα καὶ ἡ λαύρα, καὶ ὁ ναὸς, καὶ ὁ τάφος τοῦ ἁγίου ὁρᾶται. Πρὸ δὲ τῆς λαύρας εἰς τὰς ἀμφοτέρας του χαραδρώματος ὄχθας εἰσὶ σπήλαια, καὶ πυργώματα μικρά, εἰς ἃ κατοικοῦντες. οἱ τὴν κόσμον καὶ τὴν αὐτοῦ τρυφὴν βδελυξάμενοι διὰ τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν, τὴν ἀνύποιστον εκείνην τοῦ καύματος ὑπομένουσι φλόγωσιν, φλογί κατασβεννύοντες φλόγα, διὰ τῆς σβεννυμένης τὴν ἄσβεστον. Ἐν δὲ τῷ τόπῳ ἐν ᾧ ἐστιν δ ναὸς, καὶ ὁ τοῦ θεοφόρου ἁγίου Πατρός Σάβα τάφος, τριχή διαιρεθεῖσα ἡ φάραγξ, ἐπὶ μεγάλων βαθύνεται χάσματι. Τούτου τὰ ἄκρα πυργώσας ὁ ἅγιος ἐν πύργοις μεγάλοις μέσον τὸν ναὸν ἐπήξατο, καὶ τὰ καινότατα ἐκεῖνα ἀσκη τήρια κυκλόθεν εἰργάσατο, καθὼς ἡ τοῦ θαυμαστοῦ αὐτοῦ βίου διαλαμβάνει γραφή. Εστιν οὖν ὁ ναὸς πάσης ἀνάπλεως τερπνότητος, πάμμεγας, ἐπιμήκης, πλήρης φωτός. Τὸ δὲ δάπεδον τούτου μαρμάροις εγκαλλυνόμενον, εὐτελέσι μὲν, καὶ ἐκ τῆς ἐρήμου, ἀλλ' ὅμως ποικίλως ἐξειργασμένοις. Εμ προσθεν δὲ τοῦ ναοῦ περισύλιον ὑπάρχει λιθόστρω τον, καὶ μέσον αὐτοῦ ὁ τάφος τοῦ μεγάλου Πατρίς ἡμῶν Σάβα, ὡσεὶ σπηθαμιαίῳ μέτρῳ ὑπερανέχων τῆς γῆς, λευκοτάτῃ σκεπόμενος μαρμαρίνῳ πλακί, Πρόσεγγυς δὲ τούτου, καὶ γύρωθεν ἔτι τε καὶ ὑπὸ τὴν γῆν τῶν ἐν ἐρήμῳ λαμψάντων ἁγίων Πατέρων ὁρῶνται τὰ μνήματα. Μεθ' ὧν καὶ τῶν ἁγίων Κοσμᾶ καὶ Ἰωάννου ὁρῶνται τὰ μνήματα, τῶν πάλαι ποιη τῶν. Ἐγγύς που τῶν τεσσαράκοντα Θεοφόρους ἄνδρας τῶν ἄλλων ἐκλελεγμένους, ἓξ δὲ ἐξ αὐτῶν ἀμέσως ὁμιλοῦντας Θεῷ, ὧν αἱ κλήσεις, Στέφανος, Θεόδωρος, καὶ Παῦλος, ὁ δὲ τέταρτος ώρμηται ἐχ τῆς μεγάλης πόλεως, καὶ ὁ πέμπτος ηρ ἦν, ὁ Ο δὲ ἔκτος ὁ πᾶσιν ἐν τῷ διορᾷν περιβόητος, ὁ στηλίτης Ἰωάννης. ιζ'. Υποστρεφόμενος οὖν πρὸς τὴν ἁγίαν πόλιν, οὐ διὰ τῆς κοιλάδος, ἀλλὰ διὰ τοῦ ταύτης ζυγοῦ, εὑρήσεις πρὸ ἓξ μιλίων αὐτῆς τὴν μονὴν τοῦ ὁσίου Πατρὶς ἡμῶν Θεοδοσίου τοῦ Κοινοβιάρχου. Η γεν τοιαύτη μονὴ ὑπὸ διαφόρων περιτειχίζεται πύργων, τοὶ δὲ ταύτης, ὡσεὶ τόξου βολῆς, πόρρωθεν ἐστι κα μάρα, ἐν ᾗ, ὡς ὁ Βίος τοῦ ἁγίου δηλοῖ, ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ ἐσβεσμένα ἀνήφθησαν κάρβωνα, μέσον δὲ τῆς μονῆς ἵσταται ὁ ναὸς ἐν ὕψει κυκλοειδή έχων τὴν ὁροφὴν, καὶ ὑποκάτωθεν αὐτοῦ σπήλαιον, ἐνώ ὁ τάφος τοῦ ἁγίου ἐστὶ, καὶ πλησίον αὐτοῦ καμάρι διάφοροι, ἐν οἷς ἁγίων μεγάλων ἔγκειται λείψαν. Τὰς δὲ βαθμίδας του σπηλαίου κατερχόμενος εύρη
col. 949–950page 14 of 40
PG 133:949σεις πλαγίαν ἐπὴν ἑτέρου σπηλαίου, εἰς ἦν εἰσελθὼν ὁ μαθητής τοῦ ἁγίου Βασίλειος τὸ μνῆμα αὐτοῦ ἀνεκαίνισε, τοῦ ἁγίου κελεύσαντος, καθὼς τὸ πατερικόν παριστᾷ, καὶ ἐπὶ τεσσαράκοντα ἡμέρας ἐν τῷ καιρῷ τῆς συνάξεως εώρατο συμψάλλων τῷ ἁγίῳ καὶ τοῖς ἀδελφοῖς. της. Αντικρὺ δὲ τῆς τοιαύτης μονῆς δεξιώτερον περὶ τὸ βάθος τῆς ἐρήμου τοῦ Ἰορδάνου, υπάρχει ἡ μονὴ τοῦ ἁγίου Ευθυμίου τοῦ μεγάλου, καὶ αὐτὴ περιτετειχισμένη υπό τε πύργων, καὶ μεγάλων ἐπάλ ξεων. Μέσον δὲ ταύτης ἵσταται ὁ ναός, κυλινδρωτὴν καὶ οὗτος ἔχων τὴν ὀροφήν, ὑποκάτωθεν δὲ τούτου ἐστὶ σπήλαιον, καὶ μέσον αὐτοῦ τάφος τοῦ μεγάλου Εὐθυμίου, παρεμφερής τῷ μνήματι τοῦ θεοφόρου. Σάβα, διὰ λευκού μαρμάρου καὶ οὗτος σκεπόμενος, ἐν ᾧ καὶ συναπετέθησαν τῷ ἁγίῳ, καὶ τὰ τῶν ἁγίων Πατέρων· λείψανα Πασαρίωνος καὶ Δομετια νοῦ. ιθ'. Καὶ μετὰ τὴν μονὴν ταύτην, ἔστι διάστημα. ὡσεὶ μιλίων ιβ'. Καὶ οὕτως εὑρίσκεται φάραγξ με γάλη, καὶ μέσον ταύτης διέρχεται χείμαρρος, ἧς περὶ τὸ ἀντικρὺ μέρος ἐστὶν ἡ μονὴ τοῦ Κοζιβά, πράγμα τῇ μὲν ἀφηγήσει μὴ πιστευόμενον, τῇ θεω ρίᾳ δὲ θαυμαζόμενον. Καὶ γὰρ σπηλαίων ἐπαί εἰσι τὰ τῶν μοναχῶν κελλία. Καὶ αὐτὸς ὁ ναὸς, καὶ τὸ κοιμητήριον ἐν τῷ ῥήγματι τῆς πέτρας τεθεμελίων. τας, ἐς τοσοῦτον ὑπὸ τῆς τοῦ ἡλίου φλογώσεως κατα καιόμενα, ὡς πυρὸς γλωττίσματα ἐνορᾶσθαι ἀπὸ τῶν πετρῶν ἐν εἴδει πυραμίδων ἀναπεμπόμενα. Τὸ δέ γε παρὰ τῶν μοναχῶν πινόμενον ύδωρ τοιόν τόν ἐστιν, οἷον ἀπὸ λίμνης ἐστώσης ὁπότε ἥλιος ἐν μεσαιτάτῳ θέρει ταῖς λίμναις ἐπιφοιτᾷ, καὶ βολαῖς ἐμπύροις ὑποθερμαίνει ταύτην τῷ βράσματι. Εν ταύτῃ τῇ μονῇ διαφόρους μὲν εἴδομεν ἡγιασμένους ἄνδρας, ἕνὰ δὲ τούτων σημειοφόρον ἄνθρωπον, καὶ ἀμέσως προσομιλοῦντα Θεῷ, Λουκᾶς ἐστιν ἡ κλῆσις τῷ γέροντι. Ἐν ᾖ μονῇ ἐπικινδύνως ἀνήλθομεν, διά τε τὸ κρημνώδες τοῦ τόπου, καὶ τὴν ὑπερβάλλουσαν τοῦ ἡλίου φοράν. α κ. Μετὰ ταῦτα υπάρχει στενοεπιμήκης καὶ τραχυτάτη ὁδὸς πρὸς τὸ κατόπιν ἐπιοῦσα τῆς ἐρήμου, μέχρις ἧς ἐν τῷ μεταξύ ραχία καθορῶνται δύο, ὧν μέσον ἡ ὁδὸς ἀπιοῦσα μέχρι τῆς Ἱεριχῶ καταντα ἐπὶ δὲ ταύτῃ οὐδὲ λίθος θεμελίου εὑρίσκεται, ἀλλ' ὅμως ἡ πᾶσα ταύτης διαγραφὴ ἀμυδρῶς πως ἐμφαίνεται· νῦν οὖν ἐπείπερ ἐστὶν ἡ πᾶσα περίχωρος κάθε υγρος, εἰς κήπευσιν χρηματίζουσα τῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ Ιδρυμένων μονῶν. Διατμηθεῖσα γὰρ ἡ γῆ, καὶ διαμερισθεῖσα ταῖς ἁγίαις ἐκείναις μοναῖς, κατ εξανδρώθη ἡ πάσα; καὶ ὑπάμπελος γέγονε,· διὸ καὶ πύργους ἐπὶ τὰ τῶν μοναχῶν λάχη οἱ μοναχοί πή ξαντες πολυφόρως τοὺς καρποὺς ἐκείνων πορίζονται. Έχει γούν σχήματος ἡ πᾶσα ἔρημος, καὶ ὁ Ιορδάνης ἅμα τῇ Νεκρᾷ τῶν Σοδόμων θαλάσσῃ κατά τὸν ἡμέτερον στοχασμὸν τῆς τοῦ θεάματος θέσεως Αχρίδος, ἐν τούτῳ τὴν ἐναλλαγὴν μόνην φαινομέ. νην, ἐν τῷ ἀπὸ μὲν τῆς λίμνης Αχρίδος εξέρχεσθαι ὕδωρ εἰς διαφόρους τῆς γῆς περιλιμναζόμενον φάραγγες, ἂς στρούγας οἱ τῆς ἐκεῖσε γῆς οἰκήτορες
col. 951–952page 15 of 40
PG 133:951ὀνομάζουσιν, ἐνταῦθα καὶ ὁ Ἰορδάνης ἐπιχωρίζει τὴν λίμνην· ἔστι δὲ καὶ τὸ τῆς ἐρήμου πλάτος εἰς ἀπειροπλάσιον εὐρυνόμενον τῆς Αχριδικῆς πεδιάδος. κα'. Δεξιᾷ μὲν οὖν, ούπερ ἔφην, ραχίου διπλού, ἔστι τὸ τῆς Νεκρᾶς θαλάσσης πλάγιον, καὶ ταύτης πέραθεν ἡ Σηγώρ, ἔνθα δὲ μετὰ τὴν ἔρημον ταύτην, ἡ μεγάλη ἔρημος τοῦ 'Ρουβά μετὰ τὴν δίοδον τῶν δύο μονῶν, τοῦ ἁγίου Εὐθυμίου δηλονότι, καὶ τῆς λαύρας ὁρᾶται. Ἐξ ευωνύμου δὲ τῶν ῥαχίων καὶ τῆς ὁδοῦ ὁ βουνὸς ὁρᾶται, εἰς δν μετὰ τὴν τεσσαρα κενθήμερον τοῦ Σωτῆρος νηστείαν, τοὺς δύο πει ρασμοὺς ὁ πειράζων τοῦτο προσέφερε, κἂν νικηθείς ἀπῆλθεν αἰσχυνόμενος. Καὶ τοῦ τοιούτου βουνού ἀντικρὺ, ὡς μοι δοκεῖ, ἐγγὺς μιλίων ἐξ, υπάρχει βουνὸς, καὶ ἐν τῷ βουνῷ ναὸς ἐφ᾽ ᾧ τῷ τοῦ Ναυῆ Ἰησοῦ ὁ ἀρχιστράτηγος προσωμίλησε Μιχαήλ. κβ'. Περὶ δὲ τὸν Ἰορδάνην πεπήγασι μοναὶ τρεῖς, ὁ Πρόδρομος δηλονότι, καὶ ὁ Χρυσόστομος καὶ ἡ τοῦ Καλαμώνος], καὶ ἡ μὲν τοῦ Προ δρόμου μονὴ ἐκ βάθρων ὑπὸ σεισμοῦ ἀναστραφεῖτα, νῦν ὑπὸ τῆς πλουτοδότιδος δεξιᾶς τοῦ θεοστεφούς ἡμῶν αὐτοκράτορος τοῦ Πορφυρογεννήτου καὶ Κομνηνού Μανουὴλ ἐκ καινῆς ἀνῳκοδομήθη, τοῦ ταύτης καθηγητοῦ τῇ ἀνεγέρσει τούτου παῤῥησιά σαντος. Ταύτης ἄποθεν ὡσεὶ τόξων δύο βολῆς, ὁ ἐν ποταμοῖς ἁγιώτατος επιῤῥεῖ Ἰορδάνης, ἐφ᾽ ᾧ τὸ μέγα μυστήριον τῆς ἐμῆς ἀναπλάσεως ὁ Ἰησοῦς. μου πτωχεύσας τῷ βαπτίσματι ἀπειργάσατο, καὶ περὶ τὸ χεῖλος, ὡσεὶ λίθου βολῆς ἀποθεν, ἔστι τε τράπλευρον θολωτόν, ἐν ᾧ πρὸς τῆς εἰς τὰ ὀπίσω αποστροφῆς ἐπιῤῥέων ὁ Ἰορδάνης, γυμνὸν ἐδέξατο, τὸν ἐν νεφέλαις τὸν οὐρανὸν περιβάλλοντα, καὶ Προ δρόμου χεὶρ δεξιὰ κλονουμένη τῆς κορυφῆς ἐκείνου προσήψατο, καὶ τὸ Πνεῦμα περιστερᾶς ἐν εἴδει τῷ συγγενεῖ λόγῳ ἐπεχώρισε, καὶ ἡ τοῦ Πατρὸς φωνή, τὴν υἱότητα ἐπεμαρτύρει τῷ Αυτρωτή. Αγ΄. Μέσον δὲ τῆς τοῦ Προδρόμου μονῆς καὶ τοῦ Ἰορδάνου ἐστὶ τὸ πάνω σμικρότατον τοῦ Ἑρμονιεὶμ δρος, ἐν ᾧ τὸν Σωτῆρα ιστάμενον ὁ Ἰωάννης δακτυλοδεικτῶν ἐπεφώνει τοῖς ὄχλοις, τοῦτον εἶναι τὸν αἴροντα τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Ἐν δὲ τῷ μεταξύ τῶν μονῶν τοῦ Προδρόμου καὶ τοῦ Καλαμῶνος ἀπὸ τῆς τοῦ Ἰορδάνου ῥῆς ὑπάρχει κεχαλασμένη ἐκ βά θρων ἡ τοῦ ἁγίου Γερασίμου μονὴ, ἐφ' ᾗ οὐδὲν ὅλως ὁρᾶται, ἢ μικρά τινα τοῦ ναοῦ λείψανα, καὶ σπή λαια δύο, καὶ ἐγκλειστήριος στύλος ἐν ᾧ μέγας γέρων Ιβηρ ἐγκέκλειται, χαρίεις πάνυ, καὶ θαυμαστὸς, ᾧ ἐντυχόντες, μεγάλως ἐκ τῆς αὐτοῦ ἐντεύξεως ὠφελήθημεν, καὶ γὰρ θεία τις ἐπιπολεῖ χάρις τῷ γέροντι. Αλλ' ἀναγκαῖον ὠήθημεν τὸ πρό τίνων ἡμερῶν γεν γονὸς τῆς πρὸς ἐκεῖνον ἡμετέρας ἀφίξεως, ἐν χαριεντισμοῦ λόγῳ θαῦμα τοῖς περὶ τὰ θεῖα λίχνως ἐντρυφῶσιν ἐξηγήσασθαι. Ἐν ταῖς τοῦ Ἰορδάνου ἐλκοειδέσι, καὶ ἀγκυλοστρόφοις ῥοαῖς, ὡς τὸ εἰκὸς, τῆς ἐχόμενα τοῦ ποταμοῦ γῆς μέρη τινὰ περιγμέν φονται, ἐν οἷς μέγα τι καλάμων χρήμα ἐκφύεσθαι πέφυκεν. Ἐν τούτοις λεόντων φύλα ειώθασι κατα κεῖν. Τούτων δύο τῷ γέροντος Εγκλειστηρίῳ τῆς
col. 953–954page 16 of 40
PG 133:953ἑβδομάδος εἰσπαρεγένοντο, καὶ τῷ στύλῳ τὰς κεφαλὰς προσερείδοντες τῇ τῶν ὀφθαλμῶν ἐπινεύ. σει τροφήν ήσουν, ἧς ἐπιτυγχάνοντες, εὐμαρῶς πρὸς τὰς συνήθεις δίνας τοῦ ποταμοῦ ἀπίασι χαίροντες. Ἡ δὲ ἦν όσπρια βραχέντα ἐν ὕδατι, καὶ ὀλυρίτης ίσως, ή κριθίνου κλάσματος ἄρτος. Τούτων ποτὲ πα ραγενομένων, καὶ τὴν συνήθη ἀπαιτούντων διὰ τῆς ἐπινεύσεως τῶν ὀμμάτων τροφήν, ὁ γέρων μὴ εὐ πορῶν, δεν θεραπεῦσαι τρόπῳ τὴν τῶν θηρίων ἔφεσιν· ἔτυχε γὰρ ἐπὶ ἡμερῶν διάστημα εἴκοσι, μήτι τῶν ἐδωδίμων τὸν ἱερὸν ἐκεῖνον εὐπορεῖν ἄνδρα φησὶ πρὸς αὐτοὺς, Επείπερ, ὦ θηρία, μήτε τὸ τῆς ἡμετέρας φύσεως ἀσθενὲς διά τινος τῶν ἐδωδίμων παρακαλέσαι ἔχομεν, ἐπεὶ ἡμέρας είκοσι ἤδη μήθ' ἡμῖν ἐπαρκέσαι τὰ δέοντα κατὰ τὸ σύνηθες, τοῦ Θεοῦ λόγοις, οἷς εὐμηχάνως οίδε, καταρτίζειν ἡμᾶς τοῦτο οικονομήσαντος, δέον ἐστὶ πορευθῆναι ἡμᾶς πρὸς τὰς τοῦ Ἰορδάνου ῥοὰς, καὶ μικρόν τι ξυλάριον πρὸς ἡμᾶς ἀγαγεῖν. Αφ' οὗ σταυρία κατασκευάσαντες ἡμῶν, τοῖς ἐπενχίταις χάριν εὐλογίας ταῦτα παρέξομεν. Αφ' ὧν ἀντιδεξιωθέντες, κατὰ τὴν ἀκά στον προαίρεσιν, μικρά τινα κερμάτια τὰ πρὸς τροφὴν ἐμοῦ τε καὶ ὑμῶν ἐξ αὐτῶν εὐπορήσωμεν. Εἶπε, καὶ οἱ θῆρες ἤκουσαν, ὡς ἐν λογικῷ κινή ματι, καὶ βαδίσματι πρὸς τὰς τοῦ Ἰορδάνου χω ροῦσι βοάς. Καὶ μετὰ μικρὸν, ὦ τοῦ θαύματος 1 ὑπαύχενα φέρουσι δύο ξυλάρια, καὶ τῇ βάσει τοῦ στύλου θέντες αὐτὰ, τὰ πρὸς Ἰορδάνου Έλη προθύμως ἐχώρησαν. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὅλις. Ἡμεῖς δὲ τῆς τῶν τόπων ἱστορίας ἐχόμεθα. κι'. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ τοῦ Καλαμῶνος μονὴ, καὶ αὕτη ὑπὸ πύργων και κορτίνων, ἀπὸ τετραγώνου λαξευτοῦ λίθου ἀνῳκοδόμηται, καὶ ὁ ναὸς μέσον αὐτῆς ἐγε χορηγος τρουλλωτος ίδρυται ἐν κυλινδρωτοῖς θόλους ἐπικαθήμενος. Τούτου συνέζευκται ἐν τῷ δεξιῷ μέρει ναὸς ἕτερος θολωτός πάνυ σμικρώτατος, ἐν τοῖς χρόνοις, ὡς λέγεται, τῶν ᾿Αποστόλων ἀνεγερθεὶς, οὗ ἐν τῷ μύακι εἰκὼν τῆς Θεοτόκου ιστόρηται, ἐν ἀγκάλαις φερούσης τὸν Σωτῆρα Χριστόν, τὸ σχῆμα, καὶ τὸ χρῶμα, καὶ τὸ μῆκος ἐμφαίνουσα τῆς ἐν τῇ Βασιλευούση Οδηγητρίας ὑπεραγίας εἰκόνος. Λέγεται δὲ ἐκ παλαιῶν παραδόσεων, ὡς ιστόρηται αὕτη χειρὶ τοῦ ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ τοῦ ἁγίου Λουκᾶ. Καὶ πιστεύεσθαι τὴν φήμην πείθουσι τά τε συχνὰ θαύματα, καὶ ἡ φρικωδεστάτη ἐκ τῆς εἰκόνος εξερχομένη εὐωδία. Καὶ μετ' αὐτὴν, ὡσεὶ σταδίων ε', ίδρυται ἡ τοῦ Χρυσοστόμου μονή. Ης άποθεν ὡσεὶ τόξου βολῆς ἐγκλειστήριος ίσταται πύλος, εἰς ἄν ὁ μέγας εφησύχαζεν ἀνὴρ, Ἰβηριώ της τὸ γένος, τὸν τρόπον ἁπλοῦς, τὸν λόγον αἰδέσιμος, πάλαι ἐπὶ χρόνοις συχνοῖς ἐν τῷ περὶ τὴν θάν λασσαν τῆς Ατταλείας πεπηγέτι λίθῳ, τοὺς ἀσκητικοὺς διανύσας πόνους. Οτε καὶ ἡμεῖς τῷ ἀνδρὶ ἐνετύχομεν, τῷ ἀοιδίμω βασιλεῖ καὶ πορφυρογεννήτῳ τῷ Κομνηνῷ συστρατευόμενοι. κς'. Πέραν δὲ τοῦ Ἰορδάνου ἀντικρὺ τῆς βαπτίσεως εἰσι θάμνοι διάφοροι, και μέσον τούτων ὡσεὶ σταδίου ἑνὸς ἀποθεν, ἔστι τὸ τοῦ Βαπτιστοῦ Ἰωάν νου σπήλαιον μικρὸν πάνυ καὶ μὴ δυνάμενον δέξα.
col. 955–956page 17 of 40
PG 133:955σθαι όρθιον ἄνδρα ευμήκη. Καὶ τούτου κατίσον περὶ τὸ βάθος τῆς ἐρήμου ἕτερόν ἐστι σπήλαιον, ἐν ᾧ προφήτης Ηλίας διαιτώμενος, ὑπὸ τοῦ πυρίνου ήρ πάγη ἅρματος. Τούτων δὲ σπηλαίων ἐκεῖθεν περὶ τὴν τοῦ Ἰορδάνου φοράν, λέγεται εἶναι τὴν ἔρημον, ἐφ᾽ ἦν ὁ θαυμαστός Ζωσιμᾶς τὴν ἰσάγγελον Αἰγυπτίαν ἰδεῖν ἠξιώθη. Τῶν δὲ βουνῶν ἐκεῖθεν, ἡ ἀπά γουσα ἐν τῷ Σινᾷ καὶ τῷ Ραϊθῷ καὶ τῇ Ἐρυθρα θαλάσσῃ πέφυκεν ἔρημος. Ενταῦθά μοι ὁ περὶ τῆς ἐρήμου λόγος τὸ τέρμα δεξάσθω. κς'. Δεξιώτερον δὲ τοῦ μέρους τῆς ἁγίας πόλεως Ἱερουσαλήμ, καὶ ὑπὸ τοῦ μέρους του πύργου του προφήτου Δαβίδ, ἔστι ζυγὸς ὅλος ὑπάμπελος, καὶ τούτου περὶ τὰ χθαμαλώτερα μέρη, τῶν Ἰβήρων μονὴ πέφυκεν, ἧς της περιγραφῆς ἐντὸς, τοῦ τιμίου σταυροῦ τμηθῆναι λέγεται ξύλον. Εντεῦθεν ἡ τῆς όρεινῆς λαμβάνεται περίχωρος, ευλόγως οὕτω κλη θεῖσα· ἐπὶ μήκει γὰρ πολλῶν σταδίων ἐστὶ τὸ πάν των βουνῶν ὀρεινότερον.. Από γοῦν τῆς ἁγίας το λεως ὡσεὶ στάδια εδ' ἔστιν ἡ οἰκία Ζαχαρίου τοῦ προφήτου, ἐν ᾗ μετὰ τὸν χαιρετισμόν, ἀναστᾶσα ἡ πανάχραντος Θεοτόκος επορεύθη μετὰ σπουδῆς, καὶ ήσπάσατο τὴν Ἐλισάβετ, καὶ τὸ βρέφος ἐν ἀγαλλιάσει ἐν τῇ κοιλίᾳ ταύτης ἐσκίρτησε, τοῖς σκιρτήμασι ὡσεὶ [ἴσ. ὡς εἰκὸς τὸν Δεσπότην δεξιούμενον, καὶ ή Παρθένος τὴν θαυμαστὴν ἐκείνην προφητική ᾠδὴν ἀπεφθέγξατο. Εστι γοῦν ἐν τῷ τόπῳ καστέλλιον, καὶ ναὸς ύπερθεν σπηλαίου ἐφίδρυται, καὶ ἐν τοῖς τοῦ σπηλαίου μυχοῖς ἡ γέννησις τοῦ Προδρόμου γέγονε, καὶ τούτου προσεγγυς, ὡσεὶ δύο τόξων βολῆς, περὶ τοῦ ὄρους οψιαίτερον, ὑπάρχει ἡ σχισθεῖσα πέτρα, καὶ ὑποδεξαμένη φεύγουσαν τὴν μητέρα τοῦ Βαπτιστοῦ, βρέφος Αγκαλισμένην αὐτὸν, ἐπὶ τῇ βρεφοκτονίᾳ τοῦ Ηρώδου. κζ'. Ἀπὸ δὲ τῆς Ἱερουσαλήμ μέσον τῶν δύο δῶν, τῆς τε πρὸς τὴν ὀρεινὴν ἀπαγούσης, καὶ τῆς πρὸς τὴν μονὴν τοῦ Κοινοβιάρχου καὶ τῆς λαύρας, ἔστι ῥαχίον, καὶ ὁδὸς ἐν αὐτῷ μέχρι τῆς Βηθλεὲμ ἀπὸ τῆς ἁγίας Σιὼν ἀπάγουσα. Ἡ δὲ Βηθλεὲμ πόλις ἀπέχει τῆς ἁγίας πόλεως ὡσεὶ μιλία ἐξ. "Ης μέσον δὲ τῆς ἁγίας πόλεως υπάρχει μονὴ τοῦ ἁγίου προ φήτου Ἠλιοῦ, ὑπὸ τῶν παλαιτάτων μὲν ἀνεγερθεῖσα ἀνδρῶν θεοφιλῶν, ἐκ δὲ τοῦ σεισμοῦ ῥιζόθεν κατα πεσοῦσα· ἀλλὰ καὶ ταύτην ὁ κοσμικός ευεργέτης, δ ἐμὸς δεσπότης καὶ βασιλεὺς ἐκ βάθρων ἀνήγειρε διὰ τοῦ ταύτην ἐπιστατοῦντος Σύρου ἀνδρὸς, καὶ οὕτω; μέσον τῆς μονῆς καὶ τῆς Βηθλεὲμ τριγωνίζει τὸν χῶρον ὁ τῆς Ῥαχὴλ τάφος, ὑπὸ τετρακαμάρου θα λωτοῦ σκεπόμενος κτίσματος. Περὶ δὲ τὸ εὐωνυμώ τερον μέρος τῆς ἁγίας Βηθλεέμ, μέσον αὐτῆς καὶ τῆς τοῦ Κοινοβιάρχου μονῆς, ὁρᾶται ἀγρὸς, καὶ ἐν τῷ ἀγρῷ σπήλαιον, ἐν ᾧ οἱ μακάριοι ἀγραυλοῦντες ποιμένες τῶν ἀγγελικῶν ἤκουσαν ὕμνων, τὸ, Δόξα ἐν ὑψίστοις, ἐπιφωνούντων, Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν τῷ κόσμῳ σωτηρία, ἐκ τῆς Παρθένου καὶ Θεοτόκου τοῦ Θεοῦ μου ἀποκυήσεως. Ἡ δὲ ἁγία Βηθλεὲμ τεθεμελίωται ἐπὶ λιθοστρώτου ραχίου, ἐν ᾗ καὶ τὸ ἱερὸν σπήλαιον καὶ ἡ φάτνη, καὶ τὴ φρέαρ, ἐξ οὗ Δαβιδ πιεῖν ἐπεθύμησε, καὶ ναὸς ἐπὶ
col. 957–958page 18 of 40
PG 133:957τοῖς τοῦ σπηλαίου νώτοις ἐπικαθήμενος βλέπεται ἐπιμήκης, καὶ πάμμεγας, σταυροειδῶς ἐξ ἀσή πτων ξύλων σκεπόμενος· ἡ δὲ περὶ τὸ θυσιαστής ριον οροφή ἐστι διὰ θόλου, ἀνεγηγερμένη λιθίνου. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦτον τὸν περικαλλέστατον ναὸν καὶ πάμμεγαν ἡ τοῦ κοσμιωτάτου μου βασι λέως ἀνήγειρε φιλότιμος χεὶρ, καὶ ψηφίσι κεχρυ σωμένοις ὅλον τὸν ναὸν κατεκόσμησεν, ἐφ' όν ὁ τῶν ἐν τῇ χώρᾳ παρένθετος Λατίνων ποιμήν, τὸν αὐτο κράτορα τάχα τῆς μεγαλοψυχίας ἀμειβόμενος, ἐν διαφόροις τόποις καὶ ἐν αὐτῷ τῷ θυσιαστηρίῳ τοῦ ἁγίου ύπερθεν σπηλαίου τὴν ὡραίαν ἐκείνου μορφήν ἀναστήλωσε. Τὸ δὲ τοῦ σπηλαίου σχῆμα, τῆς φάτνης, καὶ τοῦ φρέατος ὑπάρχει τοιοῦτον. Περὶ τὸ εὐώνυμον μέρος τοῦ βήματός ἐστι τοῦ ἁγίου σπη λαίου στόμιον, οὗ πρόσεγγυς ἐκεῖνο τὸ φρέαρ ἐστὶν, ἐξ οὗ αἰσθητῶς καὶ νοητῶς ὁ προπάτωρ Δαβίδ πιεῖν ἐπεθύμησεν, οὗ ὕδατος οἱ παραδυναστεύοντες ἐκείνῳ ἄνδρες δύο, τὰς τῶν ἀλλοφύλων διατεμόντες παρεμβολάς, καὶ διὰ τοῦ καδδίου ἀρυσάμενοι, φλεγομένῳ τῷ δίψει ἐκείνῳ προσέφερον, ὃς ἐν τῷ σπεῖ σαι αὐτὸ τῷ Θεῷ, τὸ μέχρι τοῦ νῦν διαβόητον ἔργον πεποιηκὼς ἀνακηρύττεται. Ἐκ δὲ τῆς τοῦ σπηλαίου εἰσόδου μέχρι τοῦ πυθμένος αὐτοῦ, ἔστιν ἡ κάθοδος διὰ βαθμίδων ἓξ καὶ δέκα. Καὶ περὶ τὸ ἀρκτῷον μέρος ὑπάρχει τὸ ἱερὸν ἐκεῖνο κατάλυμα, ἐν ᾧ ἡ Παρθένος τὸν Σωτήρα Χριστὸν ἀπεκύησε, καὶ ἡ κτίσις πάσα κατείδε Θεὸν ἐν σαρκὶ, καὶ κόσμος δλος ἀνεκαινίσθη, καὶ ὁ θνητὸς ἐγὼ πλουτίζομαι την θεότητα τοῦ Θεοῦ καὶ Κτίστου μου τὴν ἐμὴν πτω χείαν πτωχεύσαντος. Εἶτα μιᾶς κάτωθεν βαθμίδος ἡ τῶν ἀλόγων ὁρᾶται φάτνη, ισομήκει τετραγωνιζομένη τῷ σχήματι, ἣν λευκοῖς οἱ πάλαι ἄνθρωποι μαρμάροις περικαλύψαντες, μέσον αὐτῆς, ἐκκοπὴν ἐμφαλοειδή πεποιήκασι, καθ' ήν μέρος αὐτῆς ἀνα φαίνεται, φάτνης ἐκείνης, τῆς τὸν ἀχώρητον χωρη σάσης, τῆς οὐρανοῦ πλατυτέρας, τῆς γῆς καὶ θα λάσσης καὶ ὑποχθονίων εὐρυχωροτέρας ἐπὶ πολύ ὃν γὰρ ἐκεῖνοι χωρῆσαι. οὐκ ἴσχυσαν, αὕτη βρεφω θέντα εὐρυχώρως εχώρησεν. Ενάλλομαι τῇ γραφῇ, καὶ ὅλως τῷ νοῖ ἐντὸς γίνομαι τοῦ ἱεροῦ ἐκείνου σπηλαίου, καὶ κατὰ τὸ κάλυμμα τοῦ Δεσποτικοῦ βλέπω τόκου, καὶ τὴν ἐν τῇ φάτνῃ τοῦ βρεφωθέν τος ἀνάκλισιν, καὶ φρικτὴν τὴν περὶ ἐμὲ τοῦ Σωτῆ ρος ἀγάπησιν, καὶ τὴν ἄκραν ταύτης πτωχείαν, δι' ἧς ἐμὲ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἠξίωσεν· ἀλλὰ καὶ παλάτιον τὸ σπήλαιον ἐννοῶ, καὶ ὡς ἐν θρόνῳ τοῖς παρθενικοῖς κόλποις τὸν βασιλέα καθήμενον, καὶ χοροὺς ἀγγέλων περικυκλοῦντας βλέπω τὸ σπή λαιον, καὶ τὰ δῶρα τους Μάγους δωροφοροῦντας τῷ Βασιλεῖ, καὶ πάσης θυμηδίας ἐμπίπλαμαι, καὶ οἶας ἠξίωμαι χάριτος, κατανοῶν γέγηθα. Εγραψεν· ὁ τεχνίτης τῇ ζωγράφῳ χειρὶ ἐν αὐτῷ τῷ σπηλαίῳ τὰ ἐν αὐτῷ τελεσθέντα μυστήρια. Γέγραπτο γὰρ περὶ τὴν ἀψίδα, ἐν ᾧ τὸ μέγα τοῦ κόσμου μυστήριον κόρη πρὸς εὐγὴν ἀναπίπτουσα, τὴν μὲν λαιὰν ὑποθεῖσα τῷ τῆς ἑτέρας ἀγκῶνι, τῇ δεξιᾷ δὲ τὴν παρειὰν ἐπικλίνουσα, καὶ πρὸς βρέφος ὁρῶσα, καὶ τὴν ἐντὸς σωφροσύνην ἐν τῷ τοῦ σχήματος μειδιά
col. 959–960page 19 of 40
PG 133:959ματι, καὶ τῇ τῶν παρείων εὐχροίᾳ ἐμφαίνοντα· οὐ γὰρ ἀλλοιοῦται τὸ πρόσωπον, ὡς ὠχριῶσά τις ἄρτι τεκοῦσα, καὶ πρῶτον τεκοῦσα· τὴν γὰρ τῆς φύσεως κρεῖττον ἀξιωθεῖσαν τεκεῖν, ἔδει καὶ τῶν κατὰ φύσ σιν ὀδυνῶν ἀπηλλάχθαι. Ονος ἐντεῦθεν καὶ βοῦς, καὶ φάτνη, καὶ βρέφος, καὶ ποιμένων ἑσμὸς ὢν βοή τις ἐξ οὐρανοῦ διαθρυλλοῦσα τὰ ὦτα τῶν θρεμμάτων ἀπεβουκόλησε, καὶ τὰς δῖς ἀμέλει καταλιπόντες περὶ τὴν πόαν καὶ τὴν πηγὴν νεμομένας καὶ τῷ κυνὶ τῆς ἀγέλης τὴν φυλακὴν ἐπιτρέψαντες, τοὺς αὐχένας αἴρουσιν εἰς αἰθέρα, ἀκοὴν ἰθύνοντες πρὸς τὴν τοῦ κτύπου φοράν, ἄλλος ἄλλως ἑστηκότες, ὡς ἂν ἕκαστος ἀτονώτερον ᾤετο, καὶ ῥᾷον ἑστάναι, καὶ τοῖς μὲν αἱ καλαύροπες ἀχρεῖοι φαίνονται, τοῖς δὲ τὸ ὄμμα ήρτηται πρὸς οὐρανόν τὰς δεξιὰς ἀνα σπῶντες πρὸς τὴν βολήν, τεταραγμένως τὴν ἀκοὴν ἀποτείνουσιν· οὐ μὴν ἐδέησε δευτέρας αὐτοῖς ἀκοῆς, ὀφθαλμοὶ γὰρ ὤτων πιστότεροι. "Αγγελος γὰρ συν αντήσας αὐτοῖς, τὴν τοῦ βρέφους ἀνάκλισιν ἐπὶ τὴν φάτνην αὐτοῖς ὑποφαίνει. Καὶ τὰ θρέμματα μὲν οὐδαμῶς ἐπιστρεφόμενα πρὸς τὴν θέαν ἐξ εὐη θείας ἐφοίτων, τὰ μὲν νένευκε, πρὸς τὴν πόαν, τὰ δὲ πρὸς τὴν εἰρημένην ἀποτρέχει πηγήν. Ἡ δὲ κύων, θυμοειδές γὰρ πρὸς ἀλλοτρίους τὸ ζῶον, διασκοπεῖν φαίνεται τὸ τῆς ὄψεως ἄηθες, οἱ δὲ Μάγοι, τῶν ἵππων ἀποθρώ ξαντες, καὶ τὰ δώρα λαβόμενοι ἐγχεροίν, τὸ γόνυ τε κλίναντες, ἐν τρόμῳ ταῦτα τῇ Παρθένω προσφέρουσι. Ει κη'. Τῆς ἁγίας Βηθλεὲμ ἔξωθεν ὡσεὶ μίλια δύο, ένα τὰς τῆς τοῦ Κοινοβιάρχου μονῆς ἐστι τὸ σπήλαιον, ἐν ᾧ χρηματισθέντες οἱ Μάγοι, μὴ ἀνακάμψαι προς Ηρώδην, δι' άλλης ὁδοῦ ἀνεχώρησαν εἰς τὴν χώραν αὐτῶν. Καὶ τῆς λαύρας ἐκεῖθεν ὡσεὶ μίλια ιβ', τῆς τοῦ 'Ρουβᾶ ἐρήμου πλησίον ἐστὶν ἡ μονὴ τοῦ ἁγίου Χαρίτωνος. Καὶ ταύτης ἐκεῖθεν ἐν πολλῷ διαστήματι τὸ ἐν Χιβρῶν διπλοῦν μνῆμα τοῦ Ἀβραὰμ, καὶ ἡ δρῦς ἡ Μαυρή, ἐν ᾗ τὴν παναγία Τριάδα ὁ πατριάρχης ἐξένισεν ᾿Αβραάμ. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν ἱστόρηνται ἀπὸ τῆς Πτολεμαΐδος διὰ τῆς Γαλιλαίας μέχρι τῆς ἁγίας πόλεως Ιερουσαλήμ, τοῦ Ἰορδάνου καὶ τῆς ἁγίας ἐρήμου. Τὰ δὲ τῆς παραλίας έχουσιν οὕτως. κθ'. Ἀπὸ τῆς ἁγίας πόλεως Ἱερουσαλήμ ώσε! μίλια ς', ἔστιν ἡ ᾿Αρμαθὲμ πόλις, ἐν ᾗ Σαμουὴλ ὁ μέγας ἐκεῖνος προφήτης γεγέννηται. Καὶ μετ' ἐκεῖ νον ὡσεὶ μεθ᾿ ἑτέρων μιλίων ἑπτὰ, ἢ καὶ πλεῖον διάστημα, ἔστιν ἡ Ἐμμαοὺς πόλις μεγάλη, κοιλάδος μέσον κειμένη, ἐν ὑπερανεστηκότι ῥαχίῳ, οὕτως ὡσεὶ μίλια είκοσι καὶ τέσταρα ἡ τοῦ Ῥαμπλέα χώρα ὑφήπλωται, καὶ ναὸς πάμμεγας ἐν ταύτῃ ὁ ρᾶται τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Γεωργίου, ἐν οἷς καὶ γεγέννηται τόποις, καὶ ὑπὲρ εὐσεβείας ἤθλησε μεγίστους ἀγῶνας, ἔνθα καὶ ἱερὸς τάφος ὑπάρχει αὐτοῦ. Ὁ δὲ ναός ἐστι δρομικός, καὶ ἐν τῷ τοῦ βήματος μύακι, ὑπὸ τὴν τῆς ἁγίας τραπέζης χθόνα, τὸ τοῦ τάφου ὁρᾶται στομίδιον, λευκῷ μαρμάρω περιφραττόμενον. ᾿Αλλ᾿ ἀναγκαῖον εἰπεῖν ὅσα παρά τῶν τοῦ ναοῦ κληρικῶν ἀκηκόαμεν πρό τινων ἐνιαυτῶν ἐπὶ τῷ τοῦ ἁγίου τάφῳ γινόμενα. Εφη σαν γὰρ ὅτι ὁ νῦν παρεμβόλιμος Λατίνων ἐπίσκοπος τὸ τοῦ τάφου ἐπειράθη ὑπανοῖξαι στόμιον, καὶ τῆς πνακὸς ὀρθείσης τῆς τοῦτό περιφραττούσης,
col. 961–962page 20 of 40
PG 133:961εὑρέθη σπήλαιον μέγα, οὗ περὶ τὸ ἐνδότερον μέρος ὁ τοῦ ἁγίου εὕρηται τάφος. Καὶ δῆτα ἐγχειρισάμενος καὶ αὐτὸν μὲν ὑπανοῖξαι, πῦρ ἐξαλλόμενον ἑωράθη τοῦ τάφου, καὶ τὸν μὲν ἔνα τούτων ημίφλε στον γενέσθαι πεποίηκε, τὸν δ᾽ ἕτερον θανάτου εὐθὺς παρανάλωμα. 2. Μετὰ δὲ τὴν χώραν ταύτην ἐστὶν ἡ Φιλίππου Καισάρεια, πόλις μεγάλη, πολύανδρος, ἥτις περὶ τὸ γεῖλος τῆς θαλάσσης ίδρυται, ἐν ᾗ καὶ λιμὴν ὑπάρ χει πάνυ θαυμάσιος, τέχνῃ γεγονώς ἀνθρωπίνῃ, δαψιλίᾳ χρημάτων ἡ τοῦ Ἡρώδου ἐπαρκέσασα χεὶρ τῇ τούτου κατασκευῇ. Ἐν ταύτῃ Χριστὸς τοὺς ἀποστόλους ἠρώτα, Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου; καὶ ὁ Πέτρος, Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίνατο, τὸ τῆς ἀγάπης ἐντεῦθεν διάπυρον ἐνδεικνύμε λα'. Μετὰ ταῦτά ἐστι τὸ Καρμήλιον ὄρος, περί οὐ πολὺς λόγος παρά τε τῇ παλαια Γραφῇ καὶ τῇ Καινῇ ὑπηγόρευται. Ἔστι δὲ τὸ ὄρος ζυγός, ὑπ' αὐτοῦ τοῦ θαλαττίου κόλπου, τοῦ περὶ τὴν Πτολεμαΐδα, καὶ τοῦ Καῖρα κοιλαινομένου ἀρχόμενος, καὶ μέχρι τῶν τῆς Γαλιλαίας διήκει [σ. διήκων] ὁρίων. Περὶ δὲ τὸ ἀκροτελεύτιον τὸ πρὸς τὴν θά λασσαν τοῦ ζυγοῦ, ἔστι τὸ τοῦ προφήτου Ηλιού. σπήλαιον, ἐν ᾧ τὴν ἀγγελικὴν πολιτείαν ὁ θαυμαστὸς ἐκεῖνος διατελέσας ἀνὴρ, μετάρσιος γέγονεν. Ην μὲν ἐν τῷ τοιούτῳ χώρῳ πάλαι μεγάλη μονή, ὡς τὰ νῦν φαινόμενα τῶν κτισμάτων διδάσκουσι λείψανα, ἀλλ᾽ ὑπὸ τοῦ χρόνου, τοῦ τὰ πάντα γηρά σκοντος, καὶ τῆς τῶν ἐχθρῶν ἀλλεπαλλήλου ἐπι δρομῆς, ἠφάνισται τέλεον. Πρὸ δέ τινων χρόνων ἀνὴρ μοναχός, ἱερεὺς τὴν ἀξίαν, πολιὸς τὴν τρίχα, Καλαυρηδόθεν, ὁρμώμενος, ἐξ ἀποκαλύψεως τοῦ προφήτου τῷ τόπῳ ἐπιδημήσας, ἐν τοῖς τόποις ἐκεί νοις, ἢ ὡς ἐν τοῖς τῆς μονῆς καταλύμασι θριγγίον πήξας μικρὸν, καὶ πύργον οἰκοδομήσας, καὶ ναὸν ἀνεγείρας μικρὸν, καὶ ἀδελφοὺς ὡσεὶ δέκα συνάξας, νῦν τὸν ἅγιον χῶρον ἐκεῖνον οἰκεῖ. λβ'. Ἐνταῦθα πεπαύσθω τὸ τῆς ἐκφράσεως σύγ γραμμα, ἔνθα μοι καὶ ὁ τῶν ἱερῶν τόπων δίαυλος τετερμάτισται. Εἰ μέντοι δόξει τοῖς ἐντυγχάνουσι τουτὶ τὸ πόνημα χρήσιμον, αὐτό μοι τὸ πονηθὲν ἀντάμειψις, καὶ ἄθλον ἔμμισθον λογισθήσεται· εἰ δὲ μὴ τοῦτο, πρὸς ἐμὲ τὸν τεκόντα τὸ γεννηθέν ἐπαναστραφείτω, καὶ τοῖς αὐτοῦ ψελλισμοῖς ὑπου μνηζέτω τῶν θείων τόπων ἐκείνων, ἵν᾽ ἐν φαντασίᾳ διὰ τῆς ἀναμνήσεως ἐκείνων γενόμενοι, ἡδέως ἐπευφραινώμεθα. xνι, είν

Part II, IIIPars II, III

col. 963–964page 21 of 40
PG 133:963ΠΕΡΔΙΚΟΥ ΠΡΩΤΟΝΟΤΑΡΙΟΥ ΤΗΣ ΕΦΕΣΟΥ ΕΚΦΡΑΣΙΣ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΝ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΟΙΣ ΚΥΡΙΑΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ. Επείπερ πολυέραστον, οἶδα, τυγχάνει πᾶσι, Τὴν τῆς Σιών διήγησιν τοῖς μὴ θεασαμένοις, Ὡς αὐτοψὶ τεθέακα, οὕτως αὐτὸς ἐκφράσω. Ἡ πόλις τὴν διάθεσιν περίβλεπτος τυγχάνει, Ὡς ἐξ ἑῴας καὶ δυσμῶν δύο κοιλάδων μέσων Υπερκειμένη καθαρῶν πάντων καὶ βαθυ.άτων. Μέρος τὸ βορειότερον λεῖον εὐκάρπου Καὶ ἐμφανείᾳ, καὶ τερπνῇ κοσμούμενον τῇ θέα, Δ:ὰ ἀμπέλων ἱκανῶν καὶ κήπων καὶ χωρίων. Τὸ δέ γε νότιον εὐθὲς κατώτερον τὴν θέσιν, Εὐαερίαν ἔχον τε καὶ πᾶσαν εὐκαρπίαν, Ἐν τετραγώνῳ σχήματι τὸ φρούριον αὐλοῦσα Κεχαλασμένον πάντοθεν, ἀφύλακτον πρὸ χρόνων, Οὗπερ ἐν μέρει πεφοιτηκώς, εν μέρει τῷ ἀρχιῴῳ Εὑρήσεις δόμους ὑψηλούς, βασιλικὴν ἑστίαν Καὶ θεῖον οἶκον πάντερπνον Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Αννης, Εφ᾽ οὗπέρ ἐστιν ἡ σορὸς ἄμφω θεοπατόρων. Καὶ δένδρον εὐσκιόφυλλον ἑστὼς ἐν τῷ προνάῳ, υπερ εἰς τὸ γενέθλιον τῆς παναχράντου κόρης Αναφυὲν πορίζεται καρπὸς ταῖς στειρευούσαις, Ποιούσαις τὴν μετάληψιν ἐκ τοῦ καρποῦ τοῦ δένδρου. Πρὸς τούτους ἐστὶν ἐν στοαῖς πέντε καὶ κολυμβήθρα Προβατική τὸ πρότερον ἴασις παραλύτου, Υπόγεως ἐν κλίμακι πάντων κατερχομένων, Απολουθῆναι τρομερῶς ὡς ἀμετροβυθούσης. Υπερθε ταύτης δὲ ναός ἐστιν ὡραῖσμένος, Τοῦ πᾶσι τοῖς προβαίνουσιν ἴασιν χορηγούντος. Εἶτα Πιλάτου οἴκησις, Αννα καὶ Καϊάφα, Τὸ βδελυκτὸν πραιτώριον καὶ τόπος καταδίκης,
col. 965–966page 22 of 40
PG 133:965Όπου του Πέτρου ἄρνησις, καὶ φυλακή Κυρίου, Εξ ἧς σταυρὸν ἐπώμισαν τὸν Κτίστην καὶ Δεσπότην, Μετὰ μικρὸν βαστάσαντος Σίμωνος Κυρηναίου, Εἰς Γολγοθὰν δὲ μεταβὰς, καὶ τόπον τοῦ κρανίου Όπου σταυρῷ προσήλωσε τὸ γένος τῶν Εβραίων Τὸν ἀκατάκριτον κριτὴν μετὰ λῃστῶν κακούργων. Ἔστι καὶ μέχρι τοῦδε νῦν τῷ μακαριωτάτῳ λίθῳ, Εφ' οὗπερ ἔπηξαν σταυρὸν, ἐπὴ τετορημένη, Καὶ φλέβες ερυθάζουσαι προδήλως παριστῶσα Τοῦ παναχράντου αίματος δεσποτικοῦ τὴν χύσιν. Πρὸς δὲ καὶ ὁ κυριακός τάφος ὁ Θεοδόχος Διὰ μαρμάρων λαμπρυνθείς κιόνων στιλπνοτάτων, Καὶ πρὸ τῆς θύρας κυλισθεὶς ὁ παρ' ἀγγέλου λίθος, Ἐξ ὧν πηγάζει θαύματα πᾶσι πιστοῖς ἀφθόνως. Καὶ τὸ δὴ μείζον προφανῶς πιστοῖς τε καὶ ἀπίστοις, Ἡ κατὰ τὴν παγκόσμιον ἀνάστασιν Κυρίου, Φωτοχυσία πρόδηλος φωτὸς τοῦ παναγίου Μεταδιδοῦσα τοῖς πιστοῖς ἁγιασμὸν καὶ φῶτα, Εστι καὶ τόπος ὑψηλὸς κλιμακωτὸς εἰς βάθος, Ἐν μπερ κέκρυπτο σταυρός ζωοποιός Κυρίου. Καὶ τόπος βόμβον ἐξηχῶν, ὡς λόγος, γῆς τὸ μέσον, Αλλοι δὲ φάσκουσιν αὐτὸν κολάσεως τὸν χῶρον, Καὶ τὸ τῆς γῆς μεσαίτατον τοῦ βήματος ἐν μέσῳ. Συνέχονται δ' ἀμφότερα μόνῳ λαῷ καλλίστῳ. Μέρος τὸ περίεχον δὲ τὸν ζωοδόχον τάφον, Ἰσόπλατον, ἰσόμηκες ἐν σχήματι στρογγύλῳ, Οὐκ ἐν στοαῖς τὴν ὀροφὴν ἔχοντι κεκλεισμένην, 'Αλλ' ἴσην καὶ τὴν ἄνωθεν τοῦ κτίσματος στεφάνην, Ἐκεῖθεν δ' ἀνιστάμενα ξύλα μετὰ μολύβδου, Συνεχομένων ἄνωθεν σφαιροειδῶς τῶν ἄκρων, Δι' οὐρανοῦ τὸν οὐρανοῦ Κτίστην ἐστεγασμένον, Καὶ μηδαμῶς μηδέποτε βροχῆς εἰσερχομένης, Εἰ τοῦ ναοῦ τὰ γύρωθεν πάντα κατακλεισθώσιν. Ἐν τῷ προνάῳ δὲ σηκὸς ἀδελφοθέου πέλει. Τούτου δὲ πρόσθεν πέλουσι τῆς Μάρθας καὶ Μαρίας, Αἱ κατοικίαι σέκρετον τῶν ἀσεβῶν γεγῶσαι, Καὶ παλαιὰ κατοίκησις πατριαρχῶν τῶν θείων, Εἰς οἶκον, εἰς συναγωγὴν τελοῦσα τοῖς ἀπίστοις. Ἐν τῷ θατέρῳ μέρει δὲ ναὸς τῆς παναχράντου, Οθεν ἑστῶσα τέτρωτο τὰ σπλάγχνα, θρηνωδοῦσα Τον Ποιητήν τε καὶ Υἱὸν σταυρούμενον ὁρῶσα. Εν μέρει δὲ τῆς δύσεως, καὶ πλησίον τοῦ τείχους, Οίκοι πεφύκασι Δαβιδ λείψανα τοῖς προτέροις. Παρ' ἀσεβῶν νεμόμενα πρὸς τοῖς λοιποῖς καὶ ταῦτα. Πρὸς δέ γε τῆς ἀνατολῆς τοῦ ἄστεος τὸ μέρος, Πύλην ἀρχαίαν θαυμαστὴν ἔκτοτε κεκλεισμένην, Εἰς τύπον ἀδιόδευτον οὖσαν τῆς παναχράντου, Ηνπερ ἀνοίξαι πρότερόν τινων τετολμηκότων, Τὴν πόλιν πᾶσαν σείεσθαι λέγεται καὶ κλονεῖσθαι, Καὶ τὸν λαὸν τῆς πόλεως ἀθρόως ἀποθνήσκειν. Οθεν θεόθεν ἔπαυσαν οἱ ἄφρονες τῆς τόλμης. Μικρὸν δὲ ταύτης γεγονώς ἐνδότερον τοῦ τείχους, Οίκους κατίδης ἀσεβῶν τῶν καταποντισθέντων Ἰοσεδὲν καὶ τῶν λοιπῶν τῶν εἰδωλολατρούντων, Τοῦ ἐξ ὀσφύος πρὸς Θεὸν Μελχισεδὲκ δεήσει. Εἶτα καὶ τόπον πεδεινὸν ναὸν τοῦ Σολομώντος, Μηδ' ἐπὶ λίθον μείναντος, ὡς ἐκελεύσθη, λίθου. Εφ' ᾧπερ ἦν τὰ ῾Αγια δ τω; τὰ τῶν ἁγίων. Ναός περικαλλέστατος, ὡς οὐρανοῦ λαμπρότης,
col. 967–968page 23 of 40
PG 133:967Εντὸς ὡραῖζόμενος, ἐκτὸς λελαμπρυσμένο;, Ἐν ἀναγκαίας κτίσμασι, ψηφίσι καὶ μαρμάροις. Τὰ νῦν δὲ τῶν Σαρακηνῶν συναγωγή τυγχάνων, Ὅπου τὸ πρὶν διαγωγή ποδῶν τῶν παναχράντων Αρτι ποδῶν τῶν βδελυρών, ποδῶν μεμιασμένων. Πλὴν καὶ πρὸς τούτων άπαυστον εὐπρέπειαν εύ [ρίσκων, Εἰς κάλλος ἄγειν θαυμαστὸν πᾶσαν σπουδὴν ἐχόντων, Ως ἅπαν τὸ περίαυλον στρωννύειν ἐν μαρμάρο; Δι' ὑπουργῶν καὶ λαξευτῶν πολλῶν ἐπιστημόνων, Εχόντων εἰς ἀπόταγμα καθ᾿ ἕκαστον τὸν μῆνα Εκατοπτίας τέτταρας ἀργύρου νομισμάτων, Τῶν δὲ θαυμάτων φαίνεσθαι καὶ τοῦτο τῆς Πανάγνου, Οπισθεν τοῦδε τοῦ ναοῦ καὶ ἱερὸν τυγχάνει, Εφ᾽ ᾧ παραγενόμενος βροτοπρεπώς Δεσπότης Καθήμενος ἐδίδασκε τοὺς ἐρχομένους όχλους. Ἐν οἷς καὶ φρέαρ ὕδατος τοῦ ἐλεγμοῦ πετύχει. Κάτωθεν τούτων παγλαμπρὸς ναός τοῦ θεοδόχου Πάντοθεν λαμπρυνόμενος, κακ μολιβδίνης στέγης, Καὶ οὗτος κατεχόμενος παρ' ἀσεβῶν, ὡς πάντα. Καὶ ταῦτα μὲν τὰ θαυμαστὰ τῆς πόλεως τὰ ἔνδον. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὰ ἔξωθεν ἀνάγκη διηγείσθαι, Ἐκ τῆς ἔψας ἔναρξιν ποιήσασθαι προσήκον. Ορος μικρὸν ἀνεστηκώς ἐστι τοῦ ἐλαιῶνος, Εγκάρσιον οὐκ ὄρθιον κείμενον πρὸς τὴν ἔω, Ὀλίγον τὴν διάμετρον, γεώδες καὶ πετρώδες, Τὸ μῆκος οὐ μακρότερον, ἀλλὰ μιλίων δύο, Ευθύγραμμον τὴν κορυφὴν ἔχον, ἀλλ' οὐκ ὀξείαν. Οὗπερ ἐν μέρει πρὸς βοῤῥάν ἐστιν ἡ Γαλιλαία, Ἐν ᾗ δραμόντες ἔβλεψαν οἱ μαθηταὶ τὸν Κτίστην. Ο δὲ ναές καταβληθεὶς ὑπὸ τῶν ἀλλοφύλων, Τὰ δένδρα δὲ καὶ κλήματα ὡς θαυμαστὸν καρπεύει, Πρὸς δέ γε τὸ μεσαίτατον μέρος τοῦ ὄρους τούτου, ῾Ο ἐλαιὼν κατάκαρπος ὑπὲρ τὴν φύσιν ὄντως Καὶ λίθος ᾧπερ καθεσθεὶς ἐδίδασκε τοὺς μύστας, Καὶ τούτου θάτερος ἐγγὺς, ἀφ' ούπερ ἀνελήφθη Ενθα ναὸς ἀφίδρυται κρατούμενος ὑπ᾽ ἔθνους. Διὰ λαμπρῶν ὡραῖσθεὶς κτισμάτων καὶ κιόνων, Καὶ πρὸς αὐτὸν συναγωγή τυγχάνων, Φεῦποῦ πάθους! Τὸ δ᾽ ἀπ' ἐκείνου ὕπαιθρος καὶ ἄβροχος τηρείται. Εγγιστα τούτου καὶ σορὸς ὁσίας Πελαγίας, Πρὸς πάντα προσερχόμενον θαῦμα ποιοῦσα μέγα, Καὶ γὰρ περὶ τὸ πλάγιον τοῦ τείχους ἱσταμένη, Διὰ μαρμάρων ὡς πολλὰ τῆς γῆς ἀνεστη υία Ο Ολίγον τὸ διάχωρον ὑπὸ τοῦ τείχους ἔχει. Εθος γοῦν ἐστιν ἐν αὐτῷ τοὺς διελθεῖν ὁρμῶντας, Πρῶτον ποιεῖσθαι καθαρὰν πάντων ἐξαγορίαν. Εἰ δέ γε παρ' ὑποκρυβὴν τῶν ἑπταισμένων δράσει, Συνέχουσι τὰ μάρμαρα τῷ τοίχῳ γειτνιώντα Ες τ' ἂν ἐξομολόγησιν εἰλικρινή ποιήσῃ. Οθεν ἐξομολόγησις ἀγία ὠνομάσθη, Τούτου μικρὸν δὲ παρεκτὸς καὶ Βεθφαγῆς ὁ τόπος, Αφ' οὗπερ ὁ ἱστάμενος, ὡς ἐξ ἀπόπτου τόπου Τὴν Βηθανίαν καθορᾷν πατρίδα τοῦ Λαζάρου, Καὶ τὴν καταποντίσασαν θάλασσαν γῆν Σοδόμων, Υδωρ μικρὸν καὶ ἄκαρπον, καὶ πίσσαν ἐπαφρίζον. *Ανωθεν δὲ κατέρχεται ὁ θεῖος Ἰορδάνης. Τούτου τοῦ ὄρους ἀντικρὺ πρὸς νότιον τὸ μέρος. Καὶ ἡ τὴν ὄνον ἄξασα καὶ πῶλον σμικρὰ κώμη.
col. 969–970page 24 of 40
PG 133:969Βραχὺ δὲ ταύτης ἔξωθεν ἡ λαύρα θείου Σάβα. Περὶ δὲ τὴν ὑπώρειαν Γετισιμανή χωρίον, Εφ' ὑπέρ ἐστι καὶ ναὸς καὶ σπήλαιον, καὶ τάφος Τῆς μεταστάσης ἀληθῶς Παρθένου Θεοτόκου, Σὺν ἄλλοις κατεχόμενος παρ' ἀσεβῶν, ὦ δίκη, Λυχνοκαΐδα πάντοτε καὶ φωταψίαν ἔχων, Καὶ πᾶσαν ἄλλην παρ' αὐτοῦ εὐπρέπειαν εὑρίσκων, Καὶ ἔλαιον ετήσιον ὑπὲρ λυχνοκαίας. Σουλτανικὸν ἀπόταγμα λίτρας διακοσίας. Καὶ τούτῳ θαυματοποιεῖν δόξαν τῇ παντανάσσῃ, Τούτου δ' ἐγγὺς καὶ σπήλαιον εἰς δ κατονειδίσας Τοὺς μαθητὰς ὑπνώττοντας καιρῷ τῆς προδοσίας, Ο παντεπόπτης τῶν αὐτοῦ δακτύλων τύπους λείπει. Τῷ λίθῳ προσεγγίσαντας, ὡς πάσι καθορῶντα Αφ' οὗ καὶ παρεδίδοτο ζητοῦσι τοῖς ἀνόμοις. Καὶ τόπος τῆς προσευχῆς τούτου τῆς Παναγίας Πέραθεν τούτων ἀντικρὺ τῆς Γαλιλαίας ἐστί. Καὶ τόπος ἔνθα Στέφανος ὁ πρῶτος τῶν μαρτύρων, Μικρὸν ἐκτὸς τῆς πόλεως λιθόλευτος γεγόνει, Καὶ τόπος ὁ δεξάμενος τὸν ἀδελφὸν Κυρίου. Μετὰ δὲ ταῦτα πάρεστι κοιλὰς ἡ τοῦ κλαυθμῶνος, Η διαιροῦσα τὴν Σιὼν ἀπὸ τοῦ Ελαιώνος, Ἐν ᾗ δραμεῖν τὸν πύρινον τὸν ποταμὸν, ὡς λόγος. Καὶ δέκα φροντιστήρια παρθένων ισαρίθμων. Κάτωθεν δὲ καὶ Σιλωάμ τυγχάνει κολυμβήθρα, Ἐξ ἧς τυφλὸς νιψάμενος ανέβλεψεν αὐτίκα, Τὸ ὕδωρ εξικνούμενον ἐξ ὁπογαίου πέτρας, Τετορημένης εἰς ἑνὸς διάστημα μιλίου, Καὶ καταρδεύων τὸν ἐγγὺς τόπον καὶ καλλωπίζων, Εν διαφόροις δένδρεσιν οὐκάρποις καὶ λαχάνοις. Ανωθεν δέ γε μεταβὰς πρὸς Νότιον τὸ μέρος, Τοῦ κεραμέως τὸν ἀγρὸν ἴδῃς τὸν ὠνηθέντα, Ἐκ τοῦ τιμίου αίματος, ὡς πρὸς ταφὴν τοῖς ξένοις. Τοῦ ἐν ἁγίοις θαυμαστοῦ σπήλαιον Ονουφρίου. Πρὸς τούτου δὲ τὴν κορυφὴν τοῦ ὄρους καθορᾶται Η θαυμασία καὶ λαμπρά λαύρα Θεοδοσίου. Πλησίον δὲ τοῦ ἄστεος εὐκτήριον τοῦ Πέτρου, Υπόβαθρον καὶ σπήλαιον ἔχον διὰ βαθμίδων, Οπερ ἐμβὰς ἐθρήνησε πικρῶς ἐν μεταμέλῳ, Οτε παθὼν ἀνθρώπινον ηρνήσατο τὸ τρίτον. Τούτου δὲ ὑπεράνωθεν ἐκκλησιῶν ἡ μήτηρ, Ο παλαιὸς καὶ θαυμαστὸς ναός Σιὼν ἁγίας, Λείψανα φέρων ἀκραιφνῆ τοῦ κάλλους καὶ μεγέθους. *Απερ ἀρχῆθεν ἔφερε πρὸ τοῦ καταβληθῆναι. Ἐν τούτῳ δὲ τετέλεστο ναῷ τῷ θαυμασίῳ Ἡ τῶν ποδῶν ἀπόνιψις τῶν θείων ἀποστόλων. Καὶ ὁ πρὸς τούτους καινισμὸς ἐπιφοιτήσει θείᾳ Τοῦ Παναγίου Πνεύματος διὰ γλωσσῶν πυρίνων. Ἐν τούτῳ καὶ κελλίδριον τῆς πανανώμου Κόρης, Αφ' οὗπερ ἄγγελος αὐτὴν εἰς οὐρανὸν ἐκάλει, Καὶ τῶν παρθένων συνδραμὼν όμιλος τῶν ἁγίων Ἐθρήνησαν, ἐκόψαντο ταύτην τὴν ἐκδημίαν. Καὶ τόπος μέσον τοῦ ναοῦ εἰς ὅνπερ ἐπὶ κλίνης Ανακλιθείσης έφθασε χορὸς τῶν ἀποστόλων, Ἀπὸ περάτων ἁρπαγείς διὰ νεφῶν ἀθρόως, Ὅθεν σὺν ὕμνοις ἄραντες σῶμα τῆς Παναγίας, Κομίσαντες ἐκήδευσαν Γεθσιμανῇ τῷ τόπῳ. Τὸ δ' ὑποκάτω σπήλαιον ναοῦ τοῦ Σιωνίτου, Ἔστιν ἐν ᾧ τῶν μαθητῶν, τῷ φόβῳ τῶν Εβραίων, Ει
col. 971–972page 25 of 40
PG 133:971η Δ. Συγκεκλεισμένων έστηκεν ὁ Ἰησοῦς ἐν μέσῳ, Καὶ τὴν εἰρήνην ἔδωκε Θωμά πληροφορήσας. Πρὸς δὲ καὶ προφητάνοντας σορὸς τοῦ ψαλμογράφου, Καὶ Σολομῶντος τοῦ σοφοῦ προφήτου βασιλέως, Πέραθεν δὲ τυγχάνουσιν τῆς πρὸς δυσμάς πλατείας Λελεπρωμένων ἀσθενῶν ἀρχαῖαι κατοικίας, Καὶ μετὰ ταύτας μάρτυρος ναός τοῦ Προκοπίου. Καὶ γονικόθεν οίκῃσιν ἐκεῖσε κεκτημένου. Καὶ μετὰ τοῦτον ἀμπελὼν τοῦ Ναβουθὲ καρπεύων. Εἶτα καὶ τόπος ὁμαλὸς εὐρύχωρον πεδίον, Ἐν ᾧ καταλαβεῖν φασι τὸν Γολιάθ χοράρχην. Τῆς λεωφόρου μέσον δὲ πρὸς Βηθλεὲμ ἀγούσης, Δεξαμένη καθέστηκαν ἡγιασμένος τόπος, ἐν ᾧ καθίσας Αβραάμ καταλιπών τοὺς δούλους, Τὸν ποθεινὸν ἀνέδραμεν υἱὸν τοῦ θυσιάσαι. Μετὰ μικρὸν καὶ Ἠλιοῦ προφήτου θεῖος δόμος. Εἶτα παραγενόμενοι πρὸς Βηθλεὲμ τήν πόλιν, Καὶ τὸν ναὸν πατήσαντες τὸν θεῖον τῆς Παρθένου, Εἰς οὐρανὸν ἐδόξαμεν ἄντικρυς ἀνιέναι, Είδομεν γὰρ τὸ σπήλαιον τὸν οὐρανὸν τὸν ἄλλον, Εφ' υπερ ἡ πανάμωμος καταφυγούσα Κόρη, Ανερμηνεύτως τέτοκε τὸν Κύριον τῆς δόξης. Ἕτερον θρόνον είδομεν τὴν φάτνην τὴν ἁγίαν. Τὰ θαύματα πηγάζονται πᾶσι πιστοῖς ἀφθόνως, Ἐξ ὧν εἰ λίθον λάβῃ τις ἢ κόνιν τὴν τυχούσαν, Απαλλαγήν εὑρήσηται πάντων τῶν ἐναντίων. Σύν τούτοις δὲ κατείδομεν ἀνήρυκτον τὸ φρέαρ, Αναδοθὲν αὐτόματον, ἡνίκα ζῶν τὸ ὕδωρ Εξεκενώθη μυστικῶς πηγῆς ἀδιανοίχτου, Αφ' οὗπερ ἐπεθύμησε πιεῖν ὁ Ψαλμογράφος. Ἐν ᾧ καὶ Μάγων ὁδηγὸς ἀστὴρ ὁ παρὰ φύσιν, Ἐν τῷ καιρῷ καὶ μάλιστα τῶν γενεθλίων λάμπ Είδομεν τόπον ἅγιον καὶ λίθον αἱμοδόχον, Ἐν οἷς Ἡρώδου τύραννοι, καρατομούντες βρέφη, Εν τοῖς σπηλαίου μέρεσι παρέῤῥιπτον ὡς ἄγῃ. Αλλ' ἐν ἑτέρῳ σποτεινῷ σπηλαίῳ κόρη μόνη, Τὸν Κύριον βαστάζουσα καὶ παρυποχρυδούσα, Καὶ τοῦ τιμίου γάλακτος σταλάξαντος, ὡς λόγος, Κατάλευκος ὡσεὶ τυρὸς ὁ τόπος εγεγόνει, Ἐξ οὗ γυναίκες γάλακτος πάμπαν εστερημένοι, Χολς μεταλαμβάνουσαι βλύζουσιν ὑπὲρ φύσιν. Λέγω δὲ πάντα τὸν ναὸν καὶ τόπον τὸν ἐκεῖσε, Εἰ μὴ τὸ ἔθνος ἦν οἰκοῦν, ἐμὰς δι᾿ ἁμαρτίας, Ἐξαίσια τὰ θαύματα ποταμηδόν ἐκχέειν. Φαίνεται γὰρ καὶ ἄψυχος φύσις ὑποταγείσα, 'Ω; δουλικῶς τὰς κορυφὰς ἔχειν ὑποκλινούσας, Τὰς ἐν τῷ τόπῳ Βεθλεὲμ ἐλαίας ἐξ ἐκείνου, Στέργειν δὲ καὶ νεόφυτα τὸ πρὸς τὸν Κτίστην σέβας ᾿Αλλ' ἐν δρυὶ γενόμενοι τῇ τῆς φιλοξενίας, Καὶ φρεατίου ὕδατος ψυχροῦ τε καὶ ποτίμου Πιόντες τοῦ προπάτορος Αβραάμ τοῦ δικαίου, Καὶ τὰς αὐτοῦ καὶ τῶν αὐτοῦ σοροὺς καὶ κατοικίας Ἰδόντες, καὶ προαπαντὴν Τριάδος τῆς ἁγίας Δευτέραν τὴν ἀναψυχὴν εὔρωμεν τῶν λεχθέντων.

Part IVPars IV

col. 973–974page 26 of 40
PG 133:973ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΑΠΟΔΕΙΞΙΣ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ, (γ α. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἀγαθήν του προαίρεσιν, 1. ΠΑΡ καὶ ζήτησιν περὶ τῶν ἁγίων τόπων, ἣν ἐπεριεπά τει ὁ Χριστὸς καὶ ἡ Θεοτόκος, καὶ οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, καὶ οἱ προφῆται, καὶ οἱ λοιποὶ ἅγιοι, ἀγαπητοὶ ἀδελφοὶ, νὰ μάθετε περὶ τῆς ἁγίας πόλεως 16 ρουσαλήμ, ἐξαιρέτως δὲ τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, τὸ Γεθσημανή, τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν. Ἀρξώμεθα δὲ ἐντεῦθεν ἀπὸ τοῦ ζωοδόχου τάφου τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ μὲν ναὸς τοῦ Ἁγίου Τάφου ὑπάρχει στρογγυλοειδής, ἔστιν ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἁγίας πόλεως Ἱερουσαλήμ, καὶ ἔχει τρούλλας δύο. Έχει καὶ καμπανάριον ὡραιότατον κεκολλημένον μετὰ τὸν ἅγιον ναὸν, καὶ φαίνονται ἀπὸ μακρόθεν εἰς τύπον τῆς ἁγίας Τριάδος. Ἡ δὲ μία τρούλλα ὁποῦ εἶναι ἐπάνω τοῦ ἁγίου τάφου ἶναι ἀνασκέπα στη, ὅτι ἀπεκεί κατέβαινε τὸ ἅγιον φῶς· ἡ δὲ ἄλλη τρούλλα ένεσκεπασμένη μετὰ μολύβδου, καὶ ἴσως θεν ἐνδυμένη μετασκευήν ξυλίνην ἕως τὰ ζωνάρια τοῦ τοίχου. Καὶ ἀπὸ τὴν ζώνην καὶ κάτω εἶναι στο ρισμένη μετὰ μωσίου χρυσοῦ ὅλοι οἱ προφῆται, καὶ ὁ Μέγας Κωνσταντίνος, καὶ ἡ ἁγία Ελένη. Καὶ ἀπὸ κάτω τῶν προφητῶν εἶναι μάρμαρα πορφυρά κεκολλημένα εἰς τὸν τοῖχον τῆς ἱστορίας, καὶ γι ρωθεν εἶναι τὰ κατηχούμενα τοῦ ἁγίου τάφου. Υπάρχουν καὶ κολόναις μαρμαρείναις ὀκτῶ, καὶ ποδάρια ὀκτὼ ἐξ ἀπὸ τὰ στάολα, καὶ κάτω ἔδαφος Είναι κολόναις ις', καὶ κιονίον χοντρό. Καὶ εἰς τὸ μέσον τῆς τρούλλας εἰς τὸ ἔδαφος τῆς γῆς ἕναι κουβούκλιον πέτρινον ὡραιότατον, καὶ μέσον τοῦ κουβουκλίου εἶναι ὁ ἅγιος τάφος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰη σοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἐμπένοντας τὸ πορτὴ τοῦ ἁγίου τάφου κεῖται ὁ λίθος ὁ ἀποκυλισθεὶς ἐκ τοῦ μνή ματος, ώσπερ Αγία τράπεζα, λευκὴ ὡραιότατος. Καὶ ὁ ἅγιος τάφος είναι μαρμαρέῖνος ὡραιότατος καὶ ἄνωθεν τοῦ ἁγίου τάφου κρεμούνται κανδήλαις λς, καὶ δύο καὶ φωταγωγοῦν νύκτα καὶ ἡμέραν. Εἶναι καὶ ἱστορημένη ἡ Λαζάρωσις τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡ ᾿Ανάστασις, καὶ ἡ Ἀνάληψις. Καὶ εἰς τὸν γύρον τοῦ τάφου ὑπάρχουν μάρμαρα κεκολλημένα εἰς τὸν τεἶχον. Καὶ εἰς τὸ ἔδαφος παρ' αὐτοῦ ὀλίγον ὅσον β' βήματα ποδῶν ἔναι ὁ λίθος υποῦ ἐκάθισεν ὁ ἄγγε * ΧΧΥΙΙΙ, 5, 6, ς τεπίι
col. 975–976page 27 of 40
PG 133:975λος, καὶ εἶπε ταῖς γυναιξὶ, Τί ζητεῖτε Ἰησοῦν τὸν Ναζαρηνόν ἠγέρθη, οὐκ εἶν᾿ ὧδε. Καὶ ἄνωθεν τοῦ λίθου κρεμοῦνται κανδήλια δ'. Καὶ ἀπάνω τοῦ ἁγίου τάφου εἶναι κουβούκλιν μικρόν μολιβδοσκέπαστον, βασταζόμενον ὑπὸ δώδεκα στόλων πορφυρόν χρυσο κέφαλον, εἶναι καὶ ἱστορισμένον μετὰ τοῦ μουσίου χρυσοῦ. Ἐκεῖθεν καταβαίνει τὸ ἅγιον φῶς τῷ ἁγίῳ καὶ μεγάλῳ Σαββάτῳ ὥρᾳ ἑσπερινοῦ, καὶ προσεγγίζει τοῦ ἁγίου τάφου τοῦ Χριστοῦ, καὶ εὐθὺς ἁ πτουσιν. αἱ κανδήλαις τοῦ ἁγίου τάφου. Εἶναι Πε ρακλήσια τῶν αἱρετικῶν, Αρμενίων, Ἰακωβιτών, Ινδιανῶν, Νεστοριανῶν τε. Οἱ δὲ ἡμεῖς ἔχομεν τὸ καθολικὸν τοῦ ναοῦ. Καὶ ἀναμέσον τῶν δύο τρούλο λων έχει καμάρα μηγάλη, καὶ ἕναι στορισμένη μετὰ μουσίου ἡ ἀνάληψις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι τοῦ, καὶ εὐαγγελισμὸς τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, καὶ κρέμεται μία κανδήλα. Καὶ ἀπὸ κάτω τῆς τρούλλας εἰς τὸ ἔδαφος ἶναι ὁ ὀμφαλὸς τῆς γῆς, ἡ μέση τοῦ κόσμου, καὶ κρέμεται πολυκάνδηλον. Υπάρχουν καὶ κιόνια μεγίστα δ'. Εἰς αὐτὴν τὴν τρούλλαν εἶναι τὸ βῆμα τοῦ ναοῦ, ὁποῦ λειτουργοῦν οἱ ὀρθόδοξοι. Εἶναι καὶ ἱστορισμένον μετὰ μουσίου, καὶ ὁ Χριστὸς ἐσταυρωμένος μετὰ μουσίου. Εναι καὶ γράμματα γεγραμμένα, Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός" γνώτε, ἔθνη, καὶ ἡττᾶσθε. Καὶ γύρωθεν τοῦ Βήματος έχει κολόναις ιβʹ, καὶ ἀποπάνω κανδήλαις δ'. Ἐκεῖν εἶναι ὁ θρόνος τοῦ πατριάρχου. Φέγγουν καὶ ἐμπρὸς εἰς τὴν ἁγίαν τράπεζαν κανδήλαις λ', καὶ ἡ ἁγία τράπεζα ἕναι σκεπασμένη μὲ τέντα πλουμιστή. Οπισθεν τοῦ ἁγίου βήματος εἶναι ἡ φυλακή τοῦ Χριστοῦ ἀπέχει ἀπὸ τὸ ἅγιον βῆμα πόδια μ'. β'. Εἰς στάδια δ' ἀπὸ τὸν ἅγιον τάφον μεσημερινὰ εἶναι ὁ οἶκος τοῦ Δαβίδ· ἔστι δὲ παμμέγεθος πύρ γος τοῦ Δαυΐδ· καὶ ἐκεῖ ήρμοσε τὸ ψαλτήριον· λέγει καὶ ὁ ποιητὴς. Επὶ οἶκον Δαυΐδ φόβος μέγας, καὶ ἀλλαχοῦ λέγει· Τὰ φοβερὰ τελεσιουργείται, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ ἀπ' αὐτοῦ μέλλει καθίσαι ὁ Χριστὸς, καὶ κρίναι τὸν κόσμον. Καὶ ἀπὸ τοὺς πόδας του νὰ ζυ χήσει ὁ πύρινος ποταμὸς τῆς κολάσεως καὶ κοντὰ εἰς τὸν οἶκον τοῦ Δαυΐδ εἶναι ἡ κοιλάδα τοῦ Κλαυ θμῶνος. Καὶ διὰ τοῦτο λέγεται οὕτως, ὅτι τοὺς μὲν δικαίους καλέσει εἰς μετάνοιαν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν· εἰς ἁμαρτωλοὺς δὲ πῦρ ἐκχυθήσεται ἀπὸ τὸν οἶκον Δαυΐδ, ένα κατακαύσει αὐτούς· καὶ παρακάτω ὀλίγον εἶναι τὸ μοναστήριον τοῦ ἁγίου Ἰακώβου τοῦ ᾿Αδελφοθέου. Καὶ ἔχουν το οι Αρμένιοι, Καὶ παρεκεῖ ὀλίγον εἶναι τὰ σπίτια τοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου. Καὶ παρεκεῖ ὀλίγον εἶναι ὁ ναὸς ὁποῦ ἔκτισεν ὁ Σολωμών, ἡ ἁγία Σιών, ἡ μήτηρ τῶν Ἐκκλησιῶν. γ'. Αὐτοῦ εἰς τὴν ἁγίαν Σιὼν εἶναι ὁ οἶκος τῆς Θεοτόκου, καὶ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου. Αὐτοῦ ἐπαρέλαβεν τὴν Θεοτόκον ὁ Ἰωάννης εἰς τὰ ίδια. Καθώς λέγει ὁ Εὐαγγελιστής· Γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου· ὁμοίως καὶ τὸν μαθητήν· Ἰδοὺ ἡ μή τηρ σου. Καὶ ἔλαβεν αὐτὴν εἰς τὰ ἴδια. Εἰς τὴν ἁγίαν Σιών, εἰς τὸν οἶκον τῆς Θεοτόκου ἐγίνη ὁ δεῖπνος ὁ μυστικὸς καὶ ὁ νιπτήρας. Αὐτοῦ ἐκατέβη τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἐπὶ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους ἐν πυρίναις γλώσσαις. Αὐτοῦ ἐκοιμήθη ἡ Θεοτόκος, καὶ ἐσυνάχθησαν οἱ ἀπόστολοι ὑπὸ νεφελῶν, καὶ ἐκήδευσαν τὸ αὐτῆς σῶμα εἰς Γεθσημανῆ τὸ χωρίον. Αὐτοῦ εἰς τὴν ἁγίαν Σιὼν ἔναι ἑτέρα φυλακὴ τοῦ Χριστοῦ. Αὐτοῦ ἕναι ὁ Παράλυτος ράπισμα του
col. 977–978page 28 of 40
PG 133:977Χριστου· αὐτοῦ ἕναι ὁ τάφος τῶν προφητῶν Δαυίδ καὶ Σολομών, καὶ τοῦ πρεσβύτου Συμεῶν, καὶ τοῦ πρωτομάρτυρος. Στεφάνου. Αὐτοῦ ἕναι λίθος ὁποῦ τὴν ἔφερεν ὁ ἄγγελος ἀπὸ τοῦ Σινᾶ ὅρους, καὶ ἡ ὄχρα τῆς πέτρας είναι κυνωπή πλουμιστή· καὶ εἶναι μεγάλη ὥστε νὰ τὴν ἀναμανίσει άνθρωπος. ᾿Απέχει ἀπὸ τὸν ἅγιον τάφον ἡ ἁγία Σιών μίλιον α'. ᾿Απ' αὐτοῦ καὶ κάτωθεν στάδια δ', ἶναι ὁ ἀγρὸς τοῦ Κεραμέως εἰς ταφὴν τοῖς ξένοις· καὶ ἐκεῖ θάπτουσι τοὺς καλογέρους μέχρι σήμερον, καὶ εἰς κρίσιν οὐκ ἔρχονται. Απέχει ἀπὸ τοῦ ἁγίου τάφου μίλιον α'. Παρακάτω εἶναι τὸ πηγάδη τοῦ δικαίου Ἰώβ· παρ απάνω αὐτοῦ πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ ἔνα: τοῦ Σιλωάμ ή κολυμβήθρα, ὅπου ἀπέστειλεν ὁ Χριστὸς τὸν τυφλὸν, καὶ εἶπεν, Υπαγε, νίψαι εἰς τὸν Σιλωάμ, καὶ νιψάμενος ἀπέβλεψεν. ᾿Απέχει ἀπὸ τὸν ἅγιον τάφον μίλιον α'. Παραπάνω στάδια δ' ἶναι τὸ μνημεῖον τοῦ Ἰακώβου τοῦ ᾿Αδελφοθέου, καθὼς τὸν ἔῤῥιψαν οἱ Ἰουδαῖοι ἀπὸ τὸ πτερύγιον τοῦ ἱεροῦ, καὶ ἀπέκτειναν αὐτόν. δ. Ἡ δὲ κατὰ ἀνατολὰς τοῦ ἁγίου τάφου ἔξω τῆς πολέως εἶναι τὸ Γεθσημανῆ, ὁποῦ εἶναι ὁ τάφος τῆς Θεοτόκου. Καὶ ὁ ναὸς ἔναι μὲ τὸ δόμα, καὶ ἡ ὡραία πύλη έχει κολόναις μαρμαρείναις η', καὶ κατεβαί νης κάτω σκαλόνια μη, καὶ εὑρίσκης τὸν ναὸν, καὶ εἰς τὸ μέσον τοῦ ναοῦ εἶναι κουβούκλιον πέτρινον, καὶ μέσον τοῦ κουβουκλίου εἶναι ὁ ἅγιος τάφος τῆς εοτόκου μαρμαρέῖνος λευκός, ὡραιώτατος. Καὶ κρέμουνται κανδήλαις τηʹ. Αὐτοῦ ἔχει μίαν πόρταν κεκλεισμένη. Καὶ τῇ δευτέρᾳ παρουσίᾳ τοῦ Κυρίου μέλλει νὰ ῥυγῇ ὁ πύρινος ποταμὸς διὰ τοὺς αἱρε τικούς, καὶ ἁμαρτωλούς, ὅπως τὴν βλασφημοῦν. Αὐτοῦ συμπλίον ἔναι τὸ Σπήλαιον ὅπου ἦταν ὁ Χριστὸς μὲ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους κεκρυμμένος, καὶ τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ ἐπῆγεν εἰς τὸν κῆπον, καὶ ὁ Ἰούδας ὁ προδότης έφερε τὴν σπείραν τῶν Ἰουδαίων καὶ ἐπίασαν τὸν Κύριον, καὶ φιλήσας αὐτὸν, εἶπεν, Χαῖρε, Ραβή, ὁ λέγεται, Διδάσκαλε· καὶ ἁπλώσαντες οἱ Ἰουδαῖοι τὰς χεῖρας συνέλαβαν τὸν Κύριον, καὶ δήσαντες αὐτὸν ἀπήγαγον εἰς τοὺς ἀρχιερεῖς αὐτῶν. Ἔκοψεν ο Πέτρος τὸ ἀτίον Μάλχου. Παρε κεῖ ὀλίγον τόπον εἶναι ὁ τόπος, ὁποῦ ἐπροσεύχετον ὁ Χριστός. Παρεκεῖ ὀλίγον εἶναι ὁ λίθος ὁποῦ ἐκάθισεν καὶ ἔβλεπε τὴν Ἱερουσαλήμ, καὶ εἶπεν· Ἱερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, ἡ ἀποκτείνασα τους προφήτας, καὶ λιθοβολούσα τοὺς ἀπεσταλμένους, ποσάκις ἠθέ λησα συναγαγεῖν τὰ τέκνα σου; καὶ πάλιν εἶπεν Ἰδοὺ ἀφίεται δοἶκος ὑμῶν ἔρημος, καὶ οὐ μὴ μένα λίθος ἐπὶ λίθον. Απέχει ἡ Γεθσημανὴ ἀπὸ τὸν ἅγιον τάφον μιλίον α'. ε'. Καὶ ἀπάνω τῆς Γεθσημανῆς ἶναι τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, ὁποῦ ἀνελήφθη ὁ Χριστὸς εἰς τοὺς οὐρα νούς. Καὶ ἔχει ναὸν παμμεγέθη. Καὶ εἰς τὸ μέσον τοῦ ναοῦ εἶναι κουβούκλιον πέτρινον ὡραιώτατον, καὶ ἔχει κολόναις μαρμαρεΐναις ιε', καὶ εἰς τὴν μέ την τοῦ κουβουκλίου ἕναι τὸ πάτημα τοῦ Χριστοῦ, βουλλωμένον εἰς τὴν πέτραν, ὁποῦ ἐπάτησεν, καὶ ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανοὺς, καὶ κρεμοῦνται κανδήλαις δ' ἀκοιμήταις· καταβαίνοντας κάτω σκαλία λ', ἶναι ὁ τάφος τῆς ἁγίας Πελαγίας. Καὶ λείπει ὁ τά φας ἀπὸ τὸν τοῖχον ἡμισεν χάριον ἀνθρώπου. ᾿Απὸ
col. 979–980page 29 of 40
PG 133:979τὸν τοῖχον ἐμπένοντας ὁ ἄνθρωπος διεκεί ποιάνε ται καὶ χωρὶς νὰ ξομολογηθῇ ὅλαις του ταῖς ἁμαρτ τίαις, οὐδὲν ἐμπορῇ νὰ εἴγῃ ἀποκεῖ. Ἐκεῖ ἕναι τὸ ελλὴν ὁποῦ ἐκάθετον χρόνους ζ. Κρεμοῦνται κανδήλαις γ'. Καὶ σιμὰ ἐκεῖθεν στάδια β', είναι ἡ Γα λιλαία, ὁ ἐν Κανά γάμος, ὁποῦ ἐποίησεν ὁ Χρι στὸς τὸ ὕδωρ οἶνον. Αὐτοῦ ἦταν καὶ ναὸς, καὶ ἐχά λασεν. ς'. Εἰς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν ἐκάθετον ὁ Μελχισε δὲν χρόνους ζ'· καὶ ἔπεμψεν ὁ Θεὸς τὸν ᾿Αβραάμ, καὶ ἐνυχοκόπησέν τον, καὶ ἐτριχοκόπησεν τον, καὶ ἔδωκεν τὸν ἄρτον, καὶ ἔφαγεν, καὶ εὐλογήθη Αβραὰμ ἀπὸ τοῦ Μελχισεδέκ. Απέχει τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν ἀπὸ τὸν ἅγιον τάφον μιλίον α'. Καὶ κατὰ ἀνατολάς τοῦ ὄρους τῶν Ἐλαιῶν κάτωθεν εἶναι ἡ Βηθανία. Ἐκεῖ εἶναι ὁ τάφος τοῦ ἁγίου Λαζάρου· καὶ εἶναι μαρμάρεῖνος ὡραιότατος. Καὶ κοντὰ εἰς τὸν τάφον εἶναι ὁ λίθος ὁποῦ ἐκάθισεν ὁ Χριστὸς ἐκ τῆς ὁδο πορίας· καὶ ἄντικρυς τοῦ τάφου μέσα εἰς τὸ σπή λαιον εἶναι ὁ τάφος τῆς Μάρθας καὶ τῆς Μαγδαλινής, ἀδελφῶν τοῦ Λαζάρου. Απέχει ἡ Βηθανία ἀπὸ τὸν ἅγιον τάφον μίλια β'. Απ' αὐτοῦ παγένει ὁ δρόμος εἰς τὴν Ιεριχώ κατὰ τὴν ἀνατολὴν τοῦ ἡλίου. Αὐτοῦ ἶναι καὶ ἡ Κλάπα ὁποῦ ἔβαλαν τοὺς πόδας Ἰησοῦ τοῦ Χριστοῦ μαρμαρέῖνον· ἔχει καὶ τράπεζαν ὁποῦ λειτουργοῦν, ἅπτουν καὶ κανδήλας δ'· καὶ εἰς βή ματα ι' εἶναι ἡ κολόνα, ὁποῦ ἔδειραν τὸν Κύριον οἱ Ἰουδαῖοι· ἄπτουν κανδήλας δ. Εμπροσθεν εἶναι ὁ τόπος ὁποῦ ἐποίησαν τοὺς ἤλους, καὶ ἐπροσήλωσαν τὸν Κύριον ἐν τῷ σταυρῷ. Αὐτοῦ ἐμπρὸς εἰς τὸ παο ρακλήσιον τῶν Ἰταλῶν εἰς τὸ ἔδαφος έχει μαρμάρον λευκὸν στρογγύλον, καὶ εἰς τὸ μέσον ἔχει τρύπαν, καὶ βάνουσι ταύτη τους οἱ ἄνθρωποι, καὶ γρυκοῦσι τὸν χαλκὸν ὁποῦ ἔκαμεν τοὺς ἤλους, και κτυπή εἰς τὸ ἀμόνην, καὶ εἶναι ἐκεῖ φυλακισμένος ἕως τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως. Καὶ ὄπισθεν εἰς τὸ ἁγίον βή μα εἶναι ὁ τόπος ὁποῦ διεμερίσθησαν τὰ ἱμάτια τοῦ Κυρίου, καθώς φησιν ὁ Προφήτης. Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου, καὶ τὰ ἑξῆς. ζ'. Ἡ δὲ ἀριστερὰ τοῦ βήματος τοῦ ἁγίου τάφου ἀναβαίνει σκαλόνια ιε', καὶ σεβαίνει εἰς τὸν Γολγοθά, ὁποῦ ἐσταυρώθη ὁ Κύριος. Αὐτοῦ ἐσκοτίσθη ὁ ἥλιος, καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη ἀπὸ ἄνωθεν ἕως κάτωθεν. Αὐτοῦ εἶπεν ὁ λῃστής, Μνήσθητί μου, Κύριε, ἐν τῇ βασιλείᾳ σου. Αὐτοῦ ἕναι καὶ ἡ πέτρα ὁποῦ ἐσχίσθη, καὶ ἔδραμεν τὸ τιμίον αἷμα τοῦ Χριστοῦ. Ἐκεῖ ἕναι καὶ ἡ σταύρωσις τοῦ Χρισ στου ζωγραφισμένη. Έχει κανδήλαις ιε'. Καὶ ὁ Γολγοθάς σταυροθολοχτισμένος, καὶ ἱστορημένοι, μετά μουσίου οἱ προφῆται, καὶ ᾿Αβραάμ θυσιάζει τὸν υἱὸν αὐτοῦ. Αὐτοῦ ἐστιν ὁ τόπος, ὁποῦ ἐποίησεν τὴν θυσίαν. Καὶ τὸ ἔδαφος τοῦ Γολγοθά εἶναι ἱστο ρισμένον μετὰ μουσίου παντέρπου. Ἡ δὲ ὀπίσω τοῦ Γολγοθά καταβαίνει σκαλία λ', καὶ κάτω εἶναι ὁ ναὸς τῆς ᾿Αγίας Ελένης, καὶ ἔχει κολόναις μαρμα ρεῖναις δ', καὶ βαστάζουν τον νεκρὸν ἀενάως. Εναι καὶ αὐτοῦ τοῦ ἁγίου Ἰακώβου τοῦ ᾿Αδελφοθέου ὁ
col. 981–982page 30 of 40
PG 133:981θρόνος. Απ' αὐτοῦ καὶ κάτου ἄλλα σκαλία ιβ', είναι τὸ σπήλαιον, ὁποῦ εὑρέθη ὁ σταυρὸς τοῦ Κυρίου καθὼς τὸν εὗρεν ἡ ἁγία Ελένη χωσμένον. Έχει καὶ τράπεζαν, ὁποῦ λειτουργοῦν, έχει κανδήλια θ. Εμπροσθεν τοῦ ἁγίου τάφου ἄντικρυς τῆς ἁγίας τραπέζης εναι ὁ τόπος ὁποῦ ἐλαζάρωσαν τὸν Χρι στὸν, καὶ ἐπήδευσαν ο Νικόδημος, καὶ ὁ Ἰωσὴφ ἐν σιδόνι καθαρά. Καὶ αὐτὸς ὁ τόπος εἶναι, πλουμιστός μὲ μάρμαρα πλουμιστὰ πορφυρὰ καὶ μαῦρα. Καὶ ἄνωθεν κρέμουνται κανδήλαις η', καὶ καίουν ἡμέραν καὶ νύκτα· καὶ αὐτοῦ ἔχει κολόναις μαρμαρεΐναις δ. Καὶ σταυρόθολος εἶναι, καὶ καμάραις εἰς τὸν ναὸν λ'. Έχει καὶ πόρτας ὁ ναὸς γ· ἡ μία εἶναι δυσικά. Απ' αὐτοῦ ἦλθεν ἡ ὁσία Μαρία να προσκυνήσῃ, καὶ ἐκολήθη ὑπ' ἀγγέλου, μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὸν ναόν. Καὶ ἄνω τῆς πύλης είναι ιστορισμένη ἡ ὑπερ αγία Θεοτόκος, ἡ ἀντιφανηθείσα αὐτὴν, καὶ εἰ ποῦσα· ᾿Εὰν τὸν Ἰορδάνην περάσης, εὑρεῖν θέλης ανάπαυσιν. Ἡ δὲ ἄλλαις δύο πύρταις τοῦ ναοῦ εἶναι πρὸς μεσημβρίαν, καὶ ἔχουν κολόναις ς' καὶ πορφυραῖς γ', καὶ εἶναι καὶ τὰ ἀνόφλια γλυπτά, Αὐτοῦ ἔχεις καὶ ἕναν κουβούκλην πέτρινον, ὡραιώ τατον, καὶ ἱστορημένον μετά μουσίου. Καὶ αὐτοῦ ἐκάθισεν ὁ βασιλεὺς, καὶ ἔκριναν. Καὶ ἡ ἁγίᾳ αὐλὴ τοῦ ἁγίου τάφου εναι ὅλη μαρμαρωπλακομένη. Είναι καὶ χιόνια δ', καὶ ἀπάνω αὐτοῦ ἔβαλαν τὸν σταυρὸν ἐπὶ τὸν νεκρὸν, καὶ ἀνέστη. Εἶναι αὐτοῦ ἡ τρεῖς ἐκκλησίαις τῆς ἁγίας ᾿Αναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, καὶ τῶν ἁγίων τεσσαράκοντα μαρτύρων, καὶ τοῦ ἁγίου Ἰακώβου τοῦ ᾿Αδελφοθέου, καὶ τῶν μυροφόρων. Αὐτοῦ εἶδεν ἡ Μαγδαλινὴ τὸν Χριστὸν μετὰ τὴν ἔγερσιν, καὶ δοκοῦσα ὅτι ὁ κηπουρὸς ἦν, καὶ εἶπεν· Κύριε, ποῦ τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ μου τέ θηκας; καὶ ὁ Κύριος πρὸς αὐτὴν εἶπεν· Μαρία, μή μου ἅπτου, οὐ γὰρ ἀναβέβηκα πρὸς τὸν Πα τέρα μου, καὶ Θρόν μου, καὶ Θεὸν ὑμῶν. Ἀπ' αὐτοῦ καὶ ἄνωθεν ἶναι τὸ Πατριαρχικόν· καὶ παρ άνω ἶναι ἡ ὁδηγήτρια, καὶ κάθουνται καλογρίαις. τῆς εἰς τὸν σταυρὸν, καὶ ἐθρήνη. Απέχει ἀπὸ τὸν η'. Έχει εἰς αὐτὰ τὰ μέρη μοναστήρια δεκατρία δυτικὰ τοῦ ἁγίου τάφου. Πρῶτον ὁ Πρόδρομος, καὶ Ο μέγας Γεώργιος, καὶ ὁ μέγας Δημήτριος, καὶ ὁ μέγας Νικόλαος, καὶ ἡ ἁγία Θέκλη, καὶ ἡ ἁγία 'Αννα, καὶ ὁ ἅγιος Ευθύμιος, καὶ ἡ ἁγία Δίκατε ρίνα, καὶ ὁ Ταξιάρχης Μιχαήλ, καὶ ἕτερος ναὸς τοῦ ἁγίου Γεωργίου, καὶ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Θεολόγος, καὶ ὁ ἅγιος Βασίλειος. Ταῦτα τὰ μοναστήρια ὁποῦ εὑρίσκονται μετά καμάρων. Έχει καὶ δύο πόρτες προύτζινες, καὶ εἰς τὰ δεξιὰ μέρη τοῦ βήματος ανα βαίνει σκαλιά ιε', καὶ σεβαίνει εἰς τὸν ναὸν τοῦ Αγίου Γεωργίου. Ἡ δὲ ὄπισθεν τοῦ βήματος εἰς στάδια δύο εἶναι ὁ τόπος τῶν ποιμενῶν. ᾿Απέχει ή ἁγία Βηθλεὲμ ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ μίλιον α'· ἀπ' αὐτοῦ εἶναι ὁ ᾿Απεζάλας ὁ οἶκος τοῦ Ἐφραθαν, καὶ ὀπίσω τοῦ ᾿Απεζάλα ἶναι ὁ ναὸς τοῦ μεγάλου Γεωρ γίου, ἵναι καὶ ἡ ἀλύση ὁποῦ εἶχεν εἰς τὸν σφόνδυλον του. Απέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ μιλία η', ἡ Ἀπ᾿ αὐτοῦ ἔστεκεν ἡ Θεοτόκος, καὶ ἔβλεπε τὸν Υἱόν ἅγιον τάφον στάδιον α', Π
col. 983–984page 31 of 40
PG 133:983δὲ ὁ τόπος τοῦ ᾿Αβραάμ ἡ γῆ ἡ Μαυρῆ εἶναι δυσι κά. Αὐτοῦ ἕναι ὁ τόπος ὁποῦ ἔκαμεν ᾿Αβραὰμ τὴν φιλοξενίαν· καὶ μέσον τοῦ οἴκου του ἕναι ο τάφος του. Απέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλήμ μιλ. γ'. Ἐκεῖ ἴδεν τὴν ἁγίαν Τριάδα. Παρεκεί μίλια τριάντα τριὰ Είναι ἡ ἁγία μονὴ τοῦ ἁγίου Χαρίτωνος. θ'. Είναι τὸ Σινά δρος εἰς τὴν ἐσωτέραν ἔρη μον. Απέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλήμ δρόμον ἡμε ρῶν ιε'. Ἐκεῖ εἶδεν ὁ Μωϋσῆς τὴν ἁγίαν βάτον, ὁποῦ ἐκέετο· καὶ ἕναι ὁ ναὸς μετὰ σκευῆς ξυλίνης μολιδοσκέπαστη, καὶ βαστάστηνε κολόναις ιβ'· καὶ τὸ βῆμα εἶναι ἱστορισμένον μετὰ μωσίου, καὶ ἡ μεταμόρφωσις. Εἶναι τὸ λείψανο τῆς ἁγίας Δίκα τερίνης εἰς λάρνακα μαρμαρέῖνον· καὶ ἄνωθεν κρέ μουνται κανδήλαις τρεῖς, καὶ ὀπίσω του βήματος, καὶ ἀποκάτω τῆς ἁγίας τραπέζας ἁπτοῦν κανδήλαις γ'. Έχει Παρακλήσια τῶν ἁγίων Ἀββάδων· καὶ κεῖνται τὰ λείψανα τῶν ἐν Σινᾷ καὶ Ραϊθοῦ ἀναιρεθέντων. Αὐτοῦ ἔχει ἕτερα παρακλήσια εἰς τὸ καθολικὸν ς'. Εναι καὶ ἕτερα παρακλήσια εἰς τὸ μοναστήρη μὲ εδ', ὁποῦ λειτουργοῦν. Εναι καὶ τὸ πηγάδη; ὁποῦ επότιζεν ὁ Μωϋσῆς τὰ πρόβατα. Ἡ δὲ τὸ ὄρος τοῦ Σινᾶ εἶναι ἄνωθεν τοῦ μοναστηρίου, καὶ ἀναβαίνει σκαλία ἐξ χιλιάδες καὶ ἑξακόσια, καὶ ἀναβαίνει ἕως την μέσην τοῦ ὄρους, καὶ εὑρίσκει τὸν ναὸν τῆς Θεοτόκου τῆς Ἐγγύτριας τοῦ μοναστηρίου καὶ παραπάνω εἶναι ὁ ναὸς τοῦ προφήτου Ηλιοῦ· ἶναι τὸ Σπήλαιον ὁποῦ ἐνήστευσεν ἡμέραις μ'. Καὶ ἐπάνω εἰς τὴν ἁγίαν κορυφὴν τοῦ ὄρους εἶναι ὁ ναὸς τοῦ ἁγίου προφήτου Μωσέως, ὁποῦ ἐνήστευσεν ἡμέρας μ', καὶ μετὰ ταῦτα ἐφάνη αὐτῷ ὁ Θεὸς, καὶ ἐλάλησεν αὐτῷ τὸν νόμον, καὶ τὰ θεοχάρακτα γράμματα ἶναι καὶ ἡ πέτρα ή σκεπάσασα αὐτόν. Αὐτοῦ εἰς τὰ ὄρη μέσα εἶναι καθίσματα ξ. Αὐτοῦ κοντὰ ἶναι ἡ πέτρα ὁποῦ ἐκάθετον Ἰωάννης τῆς Κλίμακος χρόν νους μ'· ἐκεῖ ἔγραψεν τὴν Κλίμακα. Απέχει ἀπὸ τὸ μοναστήριον μίλια ς. Ἡ δὲ πέτρα ὁποῦ ἔδωκεν ὁ Μωϋσῆς τὴν ῥάβδον, καὶ ἐβρύησαν ὕδατα, είναι μέσα εἰς τὸν δρόμον, ὁποῦ ὑπάγει εἰς τὸ μοναστήριον τῶν ἁγίων Τεσσαράκοντα μαρτύρων· καὶ αὐτοῦ ἄνωθεν ἶναι τὸ ὄρος της Αγίας Αικατερίνης, ὁποῦ ἐκάθετον χρόνους τριακοσίους ἐξήκοντα πέντε, καὶ ἐβλέπαν την οἱ ἄγγελοι. ᾿Απὸ τοῦ Σινᾶ ἕως τῆς Ῥαἶ θοῦ ἕναι ο δρόμος, ὅσον περιπατεῖ ἡμέρας β', καὶ κοντὰ τῆς Ραϊθοῦ εἶναι ἡ Ἐρυθρὰ θάλασσα, ἔνθα επέρασεν ὁ Μωϋσῆς εἰς γλυκύτητα. Αὐτοῦ ἕναι καλ οἱ ἑβδομήκοντα στελέχη φοινίκων. Αὐτοῦ εἰς τὴν Ραϊθοῦ σιμά ἔχει μοναστήριον τοῦ Προδρόμου, ὁποῦ ἀναιρέθησαν οἱ μοναχοὶ ἀπὸ τῶν Βλεμμύων, . Ἡ δὲ Αἴγυπτος ἀπέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλήμ δρόμον ἡμερῶν β'. Αὐτοῦ ἦλθεν ἡ Θεοτόκος φεύγοντας μετὰ τὸν Χριστὸν ὑπὸ Ἡρώδου. Αὐτοῦ ἔπλη ρώθη τὸ ῥητὸν τοῦ Προφήτου, Εξ Αιγύπτου εκάλεσα τὸν υἱόν μου. Αὐτοῦ ἔχει τόπον, καὶ ὀνομάζουν τὸν Ματάρεια. Έχει καὶ πηγὴν παντερπῆ καὶ ἰαματικὴν. Αὐτοῦ ἦλθεν ἡ Θεοτόκος, καὶ ἔπλυνε τοῦ υἱοῦ τῆς τὰ σπάργανα. Καὶ ἐκεῖ ὁποῦ τὰ ἤπλωσεν, ἐνέ
col. 985–986page 32 of 40
PG 133:985δρυσεν τὸ βαλσαμέλαιον. Αὐτοῦ εἰς τὸ Κάερος σιμᾶ ἐκ δύο μερών στράταν ἕνας τὸ μοναστήριον τοῦ μεγάλου Αρσενίου. Αὐτοῦ ἔρχεται ὁ Νείλος που ταμὸς ἀπὸ τὸν Παράδεισον, καὶ ποτίζει ὅλην τήν Αἴγυπτον. Αὐτοῦ ἔξω τοῦ Καέρος ἶναι τὸ Χανέκει καὶ ἀπ' αὐτοῦ ἔρχεσαι εἰς τὸ Γάζη, καὶ ἔχει ναὸν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου ὡραιώτατον. Απέχει τὸ Γάζην ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ ἡμέρας β'. Αὐτοῦ ἐβάπτισεν ὁ ἅγιος Φίλιππος τὸν εὐνοῦχον. Τὸ δὲ Καϊάφα, ὁποῦ ἁλίευεν ὁ Πέτρος, ἀπέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ μίλιον α'. Ἡ δὲ Τιβεριάδος θάλασσα, ὁποῦ ἁλίευσαν οἱ ἀπόστολοι ἀπέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλήμ ἡμέρας γ. Αὐτοῦ τοὺς ηὗρεν ὁ Χριστὸς καὶ τοὺς εἶπεν Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀν θρώπων· καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. ια΄. Εἰς αὐτὰ τὰ μέρη εἶναι ὀρηνὴ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου. Αὐτοῦ ἦλθεν ἡ Θεοτόκος, καὶ ἠσπάσατο τὴν Ἐλισάβετ, καὶ εἰς στάδια β' ἔναι τὸ ὕδωρ τῆς Ἐλέγξεως, καὶ ἐπάνου μέρου εναι ή Πέτρα ὁποῦ ἐσχίσθη, καὶ ἐφύλαξε τὸν Πρόδρομον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ. Ἕναι καὶ ναὸς αὐτοῦ, ὁποῦ ἐγεννήθη ὁ Πρόδρομος. Ερχομένου σου εἰς τὴν Ἱε ρουσαλήμ εἰς μιλία β', εἶναι τὸ μοναστήριον τοῦ τιμίου Σταυροῦ, καὶ ἀποκάτω εἰς τὴν ἁγίαν τράπεζαν ἶναι ὁ τόπος ὁποῦ ἐφύτευσεν τοὺς τρεῖς δαυλοὺς ὁ Λώτ, καὶ ἐγινήσαν δένδρη. Αὐτὸ τὸ δένδρον Έκοψαν οι Ιουδαίοι, καὶ ἐποίησαν τὸν σταυρὸν, καὶ ἐσταύρωσαν τὸν Κύριον τῆς δόξης. Εναι καὶ ναός ὡραιότατος με τρούλλη, καὶ κτισμένη γύρωθεν ὡσὰν κάστρον· ἔχει καὶ πόρταν σιδερήν· καὶ ἄνωθεν τῆς Αγίας τραπέζης κρεμούνται κανδήλαις δ'. Ερχομέ μου εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ εἰς στάδια ε'; εἶναι τὸ μου ναστήριον τοῦ ἁγίου Βαβύλα. Αὐτοῦ ἔκοψαν τὴν κεφαλήν τοῦ ἁγίου Γεωργίου· καὶ ἀπάνου μέρου εἰς τὸν δρόμον ἔναι ἡ πέτρα ὁποῦ ἐκάθισεν ἡ Θεο τόχος. Καὶ παρεκεῖ εἶναι ἄλλη πέτρα ὁποῦ ἐστάθη ἡ Θεοτόκος, καὶ ἐπροσκύνησε τὸ ἅγιον ξύλον καὶ είμιον, καὶ τὴν ἁγίαν Ἱερουσαλήμ. Καὶ κοντὰ εἰς τὸ Τοιχόκαστρον εἰς στάδια ς', ἕναι ὁ ἀγρὸς τοῦ Αγρίππα, ὁποῦ ἔστειλεν ὁ Ἱερεμίας τὸν ᾿Αβιμελὲχ διὰ σύκα, καὶ ὕπνωσε χρόνους εβδοήκοντα δύο. Ανωθεν αὐτοῦ ἔναι κάστρον ἐπάνω εἰς ὄρος, καὶ αὐτοῦ ἐπριόνησαν τὸν προφήτην Ησαΐαν ἐν πριονίῳ ξυλίνη. Γυρίζει τὸ κάστρον τῆς ἁγίας Ιερουσαλὴμ μίλια σ'. Ταῦτα ἐχάραξά σοι, ἀγαπητέ, ἵνα ἔχῃς εἰς ψυχῆς ὠφέλειαν καὶ ἀνακαινισμὸν σωτηρίας, καὶ τῇ τῶν οὐρανῶν βασιλείας, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα, καὶ τὸ κράτος, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ιβ'. Μέσα εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ εἰς τὸν καιρὸν τῶν Ρωμαίων ἦσαν μοναστήρια, καὶ ἐκκλήσιαις τξε'. Καὶ τὴν σήμερον κρατοῦνται οἱ ἀσεβεῖς. Κατὰ δὲ τὰς ἀνατολὰς τοῦ ἁγίου τάφου μέσα εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ, εἰς στάδια δ', εἶναι τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, καὶ τὸ ἱερὸν ὁποῦ ἐδίδασκεν ὁ Κύριος. Αὐτοῦ εἰς τὰ Αγια τῶν ἁγίων ἐσφάγη ὁ προφήτης Ζαχαρίας, δ πατὴρ τοῦ Προδρόμου. Καὶ εἰς τὸν αὐτὸν ναὸν ἐδέξατο καὶ ὁ προφήτης Συμεὼν ἐν ἀγκάλαις τὸν
col. 987–988page 33 of 40
PG 133:987Χριστόν... μαρμαρεΐναις, καὶ κρεμοῦνται μὲ ἄλυσον μίαν. 'Απέχει ἀπὸ τὸν ἅγιον τάφον στάδια δ. Ταῦτα δὲ ἔξω τῆς ἁγίας πόλεως, καὶ εἰς τὸν Ἰορδάνην. καὶ ὅταν σέβει Χριστιανός, ταράσσεται. Όμως διά τοὺς ᾿Αγαρηνούς οὐδὲν ἐμπορεῖ είναι νὰ σέβῃ ἔσω. Καὶ μέσα αὐτοῦ ἔναι καὶ μία τράπεζα θεοκρέμα. στη. Εναι καὶ ὁ ναός μέγας στρογγυλοειδής. Καὶ μὲ τρούλλα μολιβοσκέπαστη ιστορισμένην ἔσωθεν καὶ Έξωθεν μετὰ μωσίου. Έχει καὶ αὐλὴν μίαν, καὶ εἰς τὴν μίαν μερίαν τῆς αὐλῆς κατὰ ἀνατολὰς ἔναι ἡ τετράπορτος πύλη, ὁποῦ ἐπέρασεν ὁ Χριστὸς μετά βαΐων καὶ κλάδων. Καὶ ἕνας κεκλεισμένη ἕως τῆς σήμερον. Αὐτοῦ κοντὰ ἕνας του Πιλάτου ἡ αὐλῇ, καὶ τοῦ Καϊάφα τὸ πραιτώριον. Παρακάτω ἀπ' αὐτοῦ Είναι η Προβατική κολυμβήθρα, ἡ κατὰ Ἰουδαίους Βηθεσδά, πέντε στιὰς ἔχουσα. Εχει καὶ ναὸν αὐτοῖ κοντά. Απέχει ἀπὸ τὸν ἅγιον τάφον στάδια γ. Αὐτοῦ πλησίον ἔναι ὁ οἶκος τοῦ Ἰωακείμ, καὶ τῆς *Αννης τῆς μητρὸς τῆς Θεοτόκου. Αὐτοῦ πλησίων ἶναι ὁ βόρβορος, ὁποῦ ἔρηξαν οι Ἑβραῖοι τὸν Ἱερα τὰ μοναστήρια εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ, & εγ'. Καὶ μέσα εἰς τὸν δρόμον ἶναι ἡ βρύσις τῶν ᾿Αποστόλων. Καὶ εἰς ὀλίγον τόπον ένα: τὸ μοναστήριον τοῦ ἁγίου Ευθυμίου, καὶ ἔναι ἐπάνω εἰς ἄρος. 'Απέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ μιλία κ. Καὶ παρα κάτω ἶναι τὸ μοναστήριον τῆς Θεοτόκου. Αὐτοῦ εἶδεν ὁ Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ τὸν ἄγγελον, καὶ εἶπεν· ἡμέτερος εἷς καὶ ὁ ἄγγελος εἶπεν· Ἐγὼ ἀρχιστράτηγος Κυρίου παραγέγονα πρὸς σέ. Καὶ προσεκύνησεν αὐτῷ· καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος· λῦσαι τὸ ὑπό δημα ἐκ ποδῶν σου, ὁ γὰρ τόπος ἄγιός ἐστι· οῦν Λάβε τὴν κιβωτόν, καὶ τὰς διαθήκας, καὶ ἔλθε ἀπέναντι Ιεριχώ, ἵνα χαλασθῶσι τὰ τείχη αὐτῆς. Αὐτοῦ εἰς τὴν Ἱεριχώ ἶναι τὰ ἁλμυρὰ ὕδατα τῆς θαλάσσης, ἔνθα μετέβαλεν εἰς γλυκύτητα ὁ Μωϋσῆς. Αὐτοῦ ἕναι ἡ Συκομωρία, ὁποῦ ἀνέβη ὁ Ζακχαίος, Ένα ἴδῃ τὸν Χριστόν. Αὐτοῦ ἄνωθεν ἶναι τὸ ὄρος ὁποῦ ἐνήστευσεν ὁ Χριστὸς ἡμέρας μ', ὕστερον ἐπείνασεν, καὶ ἐλθὼν ὁ δαίμων· Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, εἶπε ἵνα οι λίθοι ἄρτοι γένωνται. Καὶ ὁ Χριστὸς εἶπεν· "Υπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ, καὶ τὰ ἑξῆς, καὶ εὐθέως ἄφαντος ἐγένετο. Απέχει ἀπὸ Ἱερουσαλήμ μιλ. κ. 'Απ' αὐτοῦ κατὰ πρὸς τὴν ἔρημον τὸ μοναστήριον τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ η Προδρόμου. Αὐτοῦ εἶναι καὶ ὁ Ἰορδάνης ὁ ποταμός, ὁποῦ ἐβάπτισεν ὁ Ἰωάννης τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰη σοῦν Χριστόν. Αὐτοῦ εἰς τὸ χεῖλος τοῦ Ἰορδάνου (δεν ὁ Ἰωάννης τὴν ἁγίαν Τριάδα. Είναι καὶ τὸ σπή λαιον πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ὁποῦ ἐσύχαζεν. Αὐτοῦ ηρπάγη καὶ ὁ Ἠλίας ἐν ἅρματι πυρός. ᾿Απέχει ὁ Ιορδάνης ποταμὸς ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλήμ μίλια λ'. Ἡ δὲ πέραν τοῦ Ἰορδάνου ἶναι ὄρη τὰ ὑψηλά. Καὶ ἀπάνω εἰς τὰ ὄρη τὰ ὑψηλὰ ἦλθεν ὁ Μωϋσῆς, καὶ ἐπροσεύχετο εἰς Ἱερουσαλήμ· καὶ αὐτοῦ ἔναι ὁ τά φος του. Εἰ δὲ μέσα εἰς τὴν ἐσωτέραν ἔρημον έναι ὁ τάφος τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας, ὁποῦ τὴν ηὗρεν ὁ ἀββᾶς Ζωσιμᾶς, καὶ ἔθαψέ την, καὶ ἡ ὁσία ἐποίησε χρόνους με. 'Απέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ ἡμερῶν δρόμον η'.
col. 989–990page 34 of 40
PG 133:989οι εία ιδ. Ἡ δὲ δεξιὰ τοῦ Ἰορδάνου εἶναι τὰ Σόδομα, καὶ τὰ Γόμορρα, καὶ ἡ Νεκρὰ θαλάσσα, καὶ ὁ τότ πος τοῦ Λώτ, καὶ αὐτοῦ μέσα εἶναι ἡ κόλασις. Απέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ μίλ. 2'. Αὐτοῦ ἕναι τὸ μοναστήριον τοῦ ἁγίου Γερασίμου, ὁποῦ ἐδούλευε των ἁγίων. Καὶ ἄνωθεν πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ μέσα εἰς τὰ ὄρη ἶναι ἡ λαύρα τοῦ ἁγίου Σάβα. Αὐτοῦ Εναι καὶ ὁ τάφος του. Καὶ τὸ μοναστήριον ἶναι εἰς τόπον χειμάρρων. Καὶ ἀποκάτω του μοναστηρίου ἶναι ἡ πηγὴ ὁποῦ τὴν εὔγαλεν ὁ ἅγιος διὰ προσευχὴν. Καὶ ὁ ναὸς ἕναι μὲ τρούλλην, ἶναι καὶ ζωγρα φισμένη με τὸ λαζούρη. Αὐτοῦ ἕναι καὶ τὸ κελλὴν τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. Αὐτοῦ ἔγραψεν τό, Αξιόν ἐστιν ὡς ἀληθῶς, ὁμοίως καὶ τὴν 0 κτώηχον. Εἶχε καὶ τὸν καιρὸν τοῦ ἁγίου Σάβα και λογήρους χιλίους δέκα τεσσάρους. Απέχει ἀπὸ τὴν Ιερουσαλὴμ μιλ. ιβ'. 'Αναβαίνοντας εἰς τὴν Ἱερουσ σαλήμ. ἀπάνω εἰς ὅρος ἶναι τὸ μοναστήριον τοῦ ἁγίου Θεωδοσίου τοῦ κοινοβιάρχου. Απέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλήμ μιλία η'. Καὶ ἄνωθεν αὐτοῦ ἔναι τὸ μοναστήριον τοῦ ἁγίου προφήτου Ηλιοῦ, καὶ εἶναι μέσα εἰς τὴν ὁδὸν ὁποῦ παγένει εἰς τὴν Βηθλεέμ. Καὶ ἔναι ὁ ναὸς μὲ τρούλλαν. Καὶ αὐτοῦ ἐκοιμήθη, καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος· ᾿Ανάστα, φάγε, ὅτι μακρὰ ἡ οδός σου. Καὶ αὐτοῦ εἰς τὸν χείμαρρον ἔφερεν ὁ Ἰωσὴφ τὴν Θεοτόκον, ἵνα λάθρα ἀπολύσῃ αὐτήν. Καὶ ἦλθεν ὁ ἄγγελος, καὶ εἶπεν· Ἰωσήφ, υἱὸς Δαυίδ, μη φοβηθείς, παράλαβε συναῖκα τὴν Μα ρίαν σου, τὸ γὰρ ἐξ αὐτῆς γεννηθέν, ἐκ Πνεύματος ἁγίου ἐστίν. ι. Ἀπ᾿ αὐτοῦ ἐρχομένου εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν Βεθλεέμ, μέσα εἰς τὴν ὁδὸν, ἕναι τὸ μνημεῖον τῆς Ραχήλ μὲ κουβούκλην πέτρινον. Καὶ αὐτοῦ σιμὰ ἶναι ἡ ἁγία Βηθλεέμ, ὁποῦ ἐγεννήθη ὁ Χριστός. ἶναι ὁ ναὸς τῆς ἁγίας Βηθλεὲμ μακρὶς μετὰ σκευῆς ξυλίνης, καὶ σκεπασμένη μετὰ μολύβδου, καὶ ἕνας ἱστορισμένη μετά μωσίου χρυσοῦ. Καὶ μέσα εἰς τὸν ναὸν ἔχει κολόναις ν'. Καὶ τὸ ἔδαφος τοῦ ναοῦ μαρμαρέῖνον. Καὶ εἰς τὰ δεξιὰ μέρη τοῦ ναοῦ ἔχει βαπτιστῆραν πορφυρὴν ὡραιότατον. Καὶ ἀριστερὰ τοῦ βήματος καταβαίνει σκαλία ιδ'. Καὶ εὑρίσκεις σπήλαιον ὁποῦ ἐγεννήθη ὁ Χριστός. Η Γέννησις εἶναι ἀνατολικὰ καὶ εἰς τὰ δεξιὰ μέρη τοῦ σπηλαίου έναι ὁ τόπος ὁποῦ ἔχωσιν ἡ Σαλώμη το νερὸν ὁποῦ ἔλουσε τὸν Χριστόν· καὶ ἐγίνη μύρον ἀλάβαστρον. Ετοῦτο τὸ μύρον ἶναι ὁποῦ ἔλειψεν ἡ πόρνη τὸν Κύριον τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλη τετράδι. Έχει κανδήλαις ι'· καὶ ὅλον τὸ σπήλαιον ἕναι ἐνδυ μένον. Αμήν.

Part VPars V

col. 991–992page 35 of 40

Vertamus eia stylum nostrum, sumentes initium vere mortuum, quia nihil vivum recipit: et mare a Chebron, quæ et Hebron. Hebrou olim Metro- diaboli dicitur, eo quod, instinctu ejus, quatuor polis Philistinorum, et habitaculum gigantum, in illæ civitates miserrimæ, Sodoma, Gomorrha, Se tribu Juda civitas sacerdotalis, et fugitivorum. He- boin, Adama, perseverantes in turpitudine sua, bron sita fuit in agro illo, in quo summus dispo- igne sulphured concrenatæ, in lacum illum sub sitor patrem nostrum plasmavit Adam, et inspi- mersæ sunt. Supra lacum in accubitum Judær, ravel. Hebron, Cariatharbe dicitur; quod Saracenico Segor, quæ et Bala, quinta de civitatibus illis, sonat, Givitas quatuor; eo quod quatuor ¡bi reve- precibus Lot de subvèrsione et incendio reservala; rendi Patres in spelunca duplici consepulti fuere, quæ usque nunc ostenditur. In exitu Segor, uxor summus scilicet Adam, Abraham, Isaac, et Jacob; Lot, salis in effigiem mutata fuit: cujus adbuc et eorum uxores quatuor, scilicet, Eva, mater no apparent vestigia supra ripam prædicti maris. Mul stra, Sara, Rebecca, Lia. Est autem Hebron juxta tum est aluminis, multumque cataranni, quod ab Vallem lacrymarum sita. Vallis lacrymarum est incolis reperitur et legitur; et ex mari bitumen dicta, eo quod centum annis in ea luxit Adam reperitur et extrahitur, quod Judaice appellatur in filium suum Abel: in qua et monitus postes ab multis necessarium. Segor autem modo, a compa Angelo, cognovit suam uxorem; ex qua genuit "triotis, oppidum palmæ vocatur. Supra lacum As filium suum Seth; de cujus tribu erat Christus oriundus. Duo milliaria ab Hebron, sepultura Loth, nepotis Abrahæ. In Hebron habetur quidam ager cujus gleba rubea est: quæ ab incolis effoditur, et per Ægyptum venalis asportatur, et, quasi pro specie, carissime emitur. Prædictus ager, in quan tum late et profunde effossus fuerit, in tantum divina dispositione in anno futuro redintegratus reperitur. Juxta Hebron mons Mambre ad radicem cujus Terebinthus illa, quæ diu vocatur, id est, Hex, aut quercus. Secus quam per multum tempo ris spatium mansit Abraham: sub qua quidem tres angelos vidit, et unum adoravit; hospitioque susceptos, dignus, prout potuit, fovit et pavit uade primus comedendi via dictus est. llex præ dicta ex tunc usque ad tempus Theodosii Impera toris, testanțe Hieronymo, suum esse dilatavit. et ex illa bæc fuisse perhibetur, quæ in præsenti ab illic præsentibus videtur, et caro tenetur. Quæ li cet arida, medicabilis tamen esse probatur in hoc, quod, si de ea quis equitans aliquid secum detulerit, animal suum non infendit. In Hebron primo applicuerunt se, causa terre explorandæ, Caleph et Josue, eorumque socii decem. In He bron David regnavit septem annis et dimidio. De cem milliaria ab Hebron, est lacus Asphaltices contra orientem, qui et mare Mortuum dicitur; et (*) Additur apud Allatium, Anno Domini MXL. Cum autem in narrationis decursu Balduini regis mentio (col. 992 C) occurrat, sequitur auctorem no phaltiten in descensu Arabiæ, Carnaum in spe lunca, in monte Moabitarum; in quem Balacb, filius Beor, divinum adduxit Balaam ad maledicen dum filiis Israel: qui propter vehemens præro ptum excisus vocatur. Lacus Asphaltites Judæam dividit et Arabiam. Arabia, tempore filiorum Israel, solitudo erat, et desertum, terra invia et inaquosa. In ea quidem detinuit eos Dominus quadraginta annis, manna pluens ad manducandum, aqua de rupe ducta. In Arabia, Helim, castruṇi¦filiorum Israel, locus in deserto, in quo duodecim fontes, et septua ginta palmas, de mari Rubro exeuntes repererunt. In Arabia, Vallis Moysi; in qua percutiens bis si licem virga, duos aquæ populo Dei reddentem ri vulos; de quibus modo tota illa regio irrigatur. In Arabia mons Sinai, in quo Moyses XL diebus, toli demque noctibus, totius cibi expers, moratus fuit; in quo et Dominus Moysi dedit legem, proprio di gito scriptam in tabulis lapideis. In Arabia, præ cessit filios Israel columna ignis per noctern nubes vero vallavit eos diebus singulis. In Arabia, XL mansiones filiorum Israel. In Arabia, mons Hor, in quo sepultus quiescit Aaron. In Arabia, mons Alia rim; in quo Dominus Moysen sepelivit, cujus tamen nusquan; apparuit tumulus. In Arabia, mons rega lis, quem Baldeuimus, primus rex Francorum in Jerusalem, ad terram illam Christicolis subjugau strum duodecimo sæculo per terram sanctam iter fecisse. EDIT. path.

col. 993–994page 36 of 40

Candidatio. De quo in Canticis: Veni de Libano, sponsa mea, columba mea ‘. Ad radicem Libani,. Pharphar et Abana, fluvii Damasci. Montes Libani et planitiem archados transfluit Abana, mari ma guo se copulans, Ônibus illis, quibus sanctus En stachius, ab uxore sua privatus, et filiis desolatus, recessit. Pharphar per Syriain tendit Reblatam, id est, Antiochiam; labensque secus muros ejus, de cem milliaria ab Antiochia in portu Solim ortu sci licet sancti Simeonis, mediterraneo mari se com mendat. In Antiochia sedit beatus Petrus septem annis, pontificali decoratus infula. Ad radicem Libani, civitas Paneas sita est, id est, Helymas, quæ et Cæsarea Philippi, Ad radicem Libani, Dan et Jor oriuntur, fontes illi duo, de quibus, sub mon tibus Gelboe, Jordanis conficitur. In quo Christus a Joanne, præcursore ejus, tertio lapide a Jericho, baptizari voluit; in quo etiam loco vox Patris ejus intonuit, dicens: Hic est Filius meus dilectus"; et super Jesum descendit ibi Spiritus sanctus in specie columbæ. montibus Gelboe usque ad lacum Aspbaltiten, vallis, per quam Jordanis labitur, ɖai et tuendum regnum David, in castrum firmum persecutoris veritus rabiem. Libanus interpretatur reddidit. Arabia· jungitur Idumæ.e in confinibus Bestron. Iduinæa, terra Damasci. Idumæa tamen sub Syria. Caput Syriæ quidem Damascus. Idumæain et Phoeniciam dividit Libanus. Phoenicia, in qua Sor, id est. Tyrus, Phoenices nobilissima metro polis, quæ Christum, perambulantein maritima, ut Syri asserunt, noluit accipere; quæ et, divina te stante pagina, tot martyres Deo reddidit, quorum ejus solius scientia minus colligit. Tyrus originem celat tumulatum. Ante Tyrum lapis ille marmoreus, haud modicus, super quem sedit Jesus: manens illasus, a tempore Christi usque ad expulsionem gentium ab urbe; seď postea defraudatus a Francis el a Venetis. Supra vero residuum illius lapidis, in honorem Salvatoris, ecclesia quædam fundata est. Octo milliaria a Tyro contra orientem, supra mare, Sarpheo, quæ est Sarepta Sidoniorum. In qua quondam habitavit Helias propheta, in qua et re suscitavit filium viduæ, Jonam scilicet: quem prius ipsa hospitio receperat, et charitative ſoverat ac paverat. Sex milliaria a Sarphen, Sidon, civitas egregia; ex qua Dido, quæ Carthaginem constru xit in Africa. Sexdecim milliaria a Sidone, Bery-Sortus appellatur. Suphon (quod Hebræum est, vo tas opulentissima civitas. In Beryto quædam Sal vatoris nostri icon, non multum post passionem ejus ad ignominiam ejus a quibusdam Judæis ridi culose crucifixa, sanguinem produxit et aquáin; unde et multi in vero Crucifixo crediderunt, bapti zati: quicunque etiam ex stilla iconis peruncti, a quacunque gravarentur infirmitate, sani reddehair tur. Arphat, urbs Damasci. Damascus in Syria; de qua bistoria. Damascus caput Syriæ tenenda metropolis. In ea Damascum construxit Eliezer, servis Abrabæ, in agro illo, in quo Cain fratrem suum Abel occidit. Damasci babitavit Esau, qui et Seir, et Edom Seir pilosus; Edom ruffus et ru beas. Ab Edom fola illa têrra vocatur Idumæa. De qua in psalmo: In Idumæam extendam calceamen tum meum '. Est autem. Edom vocata: unde pro pheta: Quis 'est iste, qui venit de Edom, tincțis ve stibus de Bozra*! Est autein quædam pars terræ illius, terra Hus, ex qua beatus Job; quæ et Sueta; a qua Baklad Subites; in qua et Theman me. tropolis. Ex Themans. Eliphat Themanites, in qua et Naamath oppidum; a quo Sophar Naama thites. Hi tres consolatores Job. In Idumææ § nibas, duo milliaria a Jordane, fluvius Jaboc; quo transvadato Jacob, cum a Mesopotamia rediret, lu clatus esicum angelo; qui de Jacob ei nomen mu tavit in Israel. In Idumæa mons Seir; sub quo Damascus. Duo milliaria a Damasco, locus, in quo Saulo Christus apparuit, dicens: Saule, Sau le, quid mɩe persequeris ¹? in quo et Saulum claritas de cœlo non inodica circumfulsit. In Damasco ba ptizavit Saulum Ananias, nomen ei Pauli imponens. In Damasco de muris missus fuit Paulus in sporta, ' Psal. LIX 10. Isa. LXIII, 1. Act. ix, 4. cabulum) appellatur etiam vallis illa; quæ grandis atque campestris ex utraque parte vallatur monti bus contiuuis a Libano usque ad desertum Pharan. Dividit autem Jordanis Galilæam et Idumæam, et terram Bosræ, quæ et Idumææ secunda metropolis. Jordanis descensus interpretatur. Dan ſere ab ortu suo subterraneum ducit gurgitem usque ad Meldam, planitiem illam in qua satis patentem suuïn foras emittit alveum. Planities illa. Melda vocatur, eo quod in illa Meldis est. Saracenice quidemn sonat plataem. Platea Meldą, Latine autem platea, forum; Melda vero vocatur, eo quod Intrante æstate innu merabilis ibi populus, secum deferens omnia vena lia, convenit ingensque Parthorum et Arabum mi litia, ad tuendum populum et greges suos in pascuis illis uberrimis per totam æstatem. Meldan compo mitur ex Mel, et Dan. Mel Saracenice aqua. Dan fluvius, ex planitie Dan prædicta se reddens in Aluvium, Suetam peragrat, in qua pyramis beati Job superstes, a Græcis et gentilibus solemnis ha betur. Dan, conira Galilæam gentium se obliquans ab urbe Cedar cæcis medicabilia balnea spineti plana profluens, Jor copulatur. Jor haud longe a Paneas lacum illius reddit ex se, postea mare Ga lilææ, sumens initium inter Bethsaida et Caphar naum. Bethsaida Petrus et Joannes, Andreas et Jacobus Alphæi. Quatuor milliaria a Bethsaida, Corozaio, in qua nutrietur Antichristus, seductor orbis. De Corozain et Bethsaida ait Christus Jesus Væ tibi, Corozain, væ tibi, Bethsaida*. Quinque mil liaria a Corozain, Cedar, excellentissima civitas illa, de qua in Psalmo, cum habitantibus Cedar ". Cedar interpretatur, in tenebris. Capharnaum in * Cant. iv, 8. * Matth. 1, 17. Matth. x1, 21. ' Psal.

col. 995–996page 37 of 40

rum Annam uxorem; de qua genuit tertiam Mariam. Zebedæus duxit eam uxorem, videlicet tertiam Na riam; quæ genuit ei duos magnos viros, Jacobum Minorem et Joannem Evangelistam. Et isti nihilo minus cognati Domini fuerunt. Primam Mariam duxit in uxorem Joseph, qui vocabatur Instus, secundam Mariam duxit Alphæus. Secundo milliario a Sephori, Cana Galilææ, contra Orientem; a que Philippas et Nathanael. In qua et puer Jesus, cum matre discumbens in nuptiis, aquam convertit in vinum. In Nazareth labitur fons exiguus; in quo in pueritia sua habitare solebat, et inde mini strare matri sum et sibi. Milliario a Nazareth, con tra meridiem, mons, qui Præcipitatus dicitur; ex quo juvenem Jesum præcipitare voluerunt, æmı lantes `prudentiam ejus; sed ab eis in momento disparnit. Quarto milliarioʻ a Nazareth, contra orientem, mons Thahor; in quo transfiguravit se Jesus, apostolis suis videntibus, Petro, Joanne et Jacobo, Moyse et Elia; quibus etiam vox Patris audita est, dicens: Hic est Filius meus dilectus ". Secundo milliario a Thabor, contra orientem mons Hermon. In descensa montis Thabor, obviavit Abraha, redeunti a cæde Amalec, Melchisedech qui et Şem, Alius Noe, sacerdos, et rex Salem, præsentans ei panem et vinum; quod significet oblationem altaris Christi sub gratia. Secundo milliario a Thabor, Naim civitas; ad cujus portam Christus restituit vitæ filium viduæ. Supra- Naim mons Endor: ad radicem cujus, supra torrentem Raduinum, qui est torrans Cison, ubi cum filio Deboræ prophetissä, Barach filius Abiuɔem deviat Idumæos, Sisara videlicet ocoiso a Jahel, uxore Heber Cinæi, Zeb autem, et Zebee et Salmana trans Jordanem persequens, gladio peremit; Barach, duce corum in Endor, et sub Endor exercitu cæso. Inde in psalmo, Thabor et Hermon ", etc. Quinto milliario a Naim, Jezrahel civitas, quæ et Zaran:; ex qua Jezabel, implissima. regina, fuit, quæ abstu lit vineam Naboth: quæ et, pro importunitate sua, de summo palatii sui præcipitata interiit: cujus adhuc pyramis superstes videtur. Juxta Jezrabel, campus Mageddo; in quo Josias rex a rege Samariæ subactus occubuit, deinde translatus in Sion et se pultus: pro cujus morte fecit Jeremias Lamenta tiones. Milliario a Jezrahet, montes Gelboe; in quíbus dimicantes Saul et Jonathas,· subacti si luerunt. Unde David: Montes Gelboe ", etc. Se cundo milliario a Gelboe, contra Orlentem, Scy thopolis civitas, Galilææ metropolis, quæ et Be thsan, id est, domus solis, vel civitas, supra cujus muros suspenderunt caput Saul. Quinto millia dextera parte maris sita est, civitas Centurionis, mini. Defuncto igitur Cleopha, Salome duxit ite cujus filium in ea sanavit Jesus; de quo git: Non inveni tantam fidem in Israel. In Capharnaum multa alia fecit Jesús, docens in Synagoga. Ca pharnaum, villa pulcherrima interpretatur, vel villa pulchritudinis: quæ nobis sanctam figurat Eccle siam. Ad quam tum qui de Libano descendunt, id est, de candore virtutum, ab ea et in ea lucidiores redduntur. Secundo milliario a Capharnaum, de sceùsus illius montis est, in quo sermocinatus est ad turbas, et instruxit apostolos suos; in quo et leprosum curavit. Milliario a descensu illo, locus, în quo pavit quinque millia hominum ex quinque panibus et duobus piscibus. Unde locus ille mensa vocatur; quasi locus refectionis. Cui locus subja cet ille, in quo Christus post resurrectionem suam discipulis apparoit, comedens cum eis partem pis cis assi supra mare; in quo et Dominus sicco pede ambulavit, cum circa quartam noctis vigiliam Petro et Andreæ piscantibus apparuit; ubi et Petro, su pra ad cum ire volenti, et merso, ait Jesus: Mo dicæ fidei •. Ubi etiam alia vice discipulis suis, ia navi periclitari metuentibus, mare quietum reddi dit. In sinistro maris capite, montis in concavo, Genezaret; locus generans aurum, quod adhuc ab illis præsentibus sumitur. Milliario secundo a Ge nezaret, Magdalum oppidum, a quo Maria Magda lena. Hæc autem regio Galilæs gentium est; in tribu tamen Zabulon et Nephthalim. In superioribus ejus Galilææ, viginti fuerunt civitates illæ, quæ rex Salomon Hiram regi Tyri, amico suo, dono dedit. Secundo milliario a Magdalo, Cenereth, quæ et Tiberias a Tiberio Cæsare cognominata; quam in juventute sua frequentare solebat. Quarto milliario a Tiberiade, Bethulia civitas; ex qua Judith, quæ; pro gente salvanda, nimis astute peremit Holofer nem in obsidione urbis. Milliario quarto a Tibe riade contra meridiem, Dothaim, in quo ſtatres suos gregem pascentes reperit Joseph; quem et Isıaelitis, eum odio habentes, vendiderunt. Duo decimo milliario a Tiberiade, Nazareth, civitas Ga lilaæ, patria Salvatoris, eo quod in ea autritus fuit. Nazareth interpretatur flos, vel virgultum; nee sine causa, cum in ea ortus sit flos, ex cujus fructu sæculum repletum est. Flos iste virgo Maria ex qua Gabriel archangelus in eadem Nazareth Filium Altissimi nasciturum nuntiavit, inquiens Ave, Maria ", De Nazareth dictum fuit; Nazareth potest bòni aliquid esse? Milliario quinto a Naza reth, Sephoris civitas, via, quæ ducit Achon. Ex Sephori mater beatæ Mariæ, Anna, et Hermana, sorores. De Hermana nata est Elizabeth, mater Joannis Baptistæ. Porro Joachim duxit Annam uxorem, qui genuit ex ea Mariam, Matrem Domini. Mortuo Joachim, Cleophas duxit Annam in uxorem, et genuit ex ea alteram Mariam, quæ fuit maler Jacobi minoris Alphæi, qui appellatur frater Do * Matth. vi, 12. • jbid. 26. ** Luc. 1. 28. a Jezrabel, geminum oppidum illud, a quo incipit Samaria. Decimo milliario a Samaria, quæ et Sebaste, id est, Augusta, ab Augusto Ca sare dicta in qua sepultus fuit paranymphus ille 11 Matth. xv, 5. 19 Psal. LXXXVIII, 13. ¹³ N Règ.

col. 997–998page 38 of 40

et precursor Domini, Joannes Baptista, ab Herode Bethleem interpretatur Domus panis; nec sine decollatus trans Jordanem juxtà lacum Asphaltiten in Castello Machorus, et a discipulis suis inde translatus Solasten, ibique sepultus inter Eliseum et 'Abdłam: postea exinde assumptum -corpus Juliano Àpostata, ejus jussu crematum fuisse por hibetur, datis vento cineribus; sed absque capite, quod Alexandriam antea translatum fuerat, pesica Constantinopolim, ad ultimum in Gallise pagum Pictaviensem, et absque judice, quod venientem Jesum ad baptisma indicarit, dicens: Ecce Agnus Dei “. Judicom Justum sänota Virgo martyr Alpes tulit Thecla, ubi·sub maxima veneratione tenetur in ecclesia Morinensì. Samaria, nomen urbis et patria. Quarto milliario a Sebaste, Neapolis, que et Sichem, a Sichem patre Hemor, qui Dinam A llam rapuit, finibus illis deambulantem. In Sichem vero relata fuèrunt ossa Joseph ex Ægypte. In Sichem juxta fontein fabricavit Jeroboam vitulos aureos duos, quos adorari feeit a decem tribubus, quas a Jerusalem abduxerat et seduxerat. Unde unum ex eis posuit in Dan, alium in Bethel. Sichem urbem illam deleverunt filii Jacob, Henorque per emerunt, dolentes de adulterio Dina sororis suæ. Sichem iis diebus Neapolis dicitur, id est, Nova ci titas, Sichar ante; juxta Sichem prædium, quod dedit Jacob filio suo Joseph. In quo fons Jacob, qui et puteas; supra quem evangelizatur, fessum itinere Jasum, sermonem habuisse cuan Samaritana; ubi nauc et ecclesia construitur. Juxta Sichem, terebinthus illa, sub qua Jacob abscondit idola. In Bethel, milliario a Sichem, Luza civitas, in qua per multum temporis spatium babitavit Abrabanı ubi et. Jacob, dormiens, scalam vidit ad caput ejus, cœlum tangentem, angelosque per eam ascenden tes et descendentes; et statim evigilans, ait: Hic locus vere sancius est, et porta cœli ", erigensque lapidem in titulum, oleumque fundeus desuper, appellavit nomen loci illius Bethel, qui primitus Luza appellabatur. In Bethel, angeli præcepto, vo luit Abraham immolare Domiao filium suum Isaac. Est autem Bethel collateralis mons Garixim, respi-·lis, juxta philosophos in medio mundi sita est. Re ciens montem Hebal, orientem juxta Dan super Sichem. Vicesimo milliario a Sichem quartoque a Jerusalem, via quæ ducit Diospolin, mons Silo, et per quem David, videns angelum percutientem civitas, quæ et Rama; ubi arca Domini et taber paculum ab adventu filiorum Israel manserunt usque ad tempora Samuelis prophetæ et David regis. Vigesimo quarto milliario a Sichem, decimo octavo a Diospoli, decimo sexto ab Hebron, decimo tertio a Jericho, quarto a Bethleem, decimo octavo a Bersabee, vigesimo quarto ab Ascalone, totidem qué a Juppe, quirito a Ramatha; Jerusalem, san ctissima civitas, Judææ metropolis, quæ et Sion; de qua dictum est: Gloriosa dicta sunt de te, civi ¡as Dei “. Quæ Ælla ab Æliq Adriano, qui eam construxit. Bethleem, civitas Judæ, quæ et Ephrata. "Joan. 1, 29. " Gen. xxvi, 17. ** Psal. lxxxvi, 3. "Isa. 1, 3. causa, quia de flore Nazareno processit in ea fru ctus vitæ, de Virgine-Maria Filius Dei vivi, videlicet Christus Jesus, qui panis est angelorum, totiusque mundi vita. In Bethleem, juxta locum Nativita tis, præsepe, in quo et ipse latitavit infans Je sus. Unde et propheta: Cognovit hos possessorem KNM Ex quo fœnum illud, in quo latitaverat, Romam delatum fuerat ab Helena, et honeste re couditum in ecclesia sanctæ Mariæ majoris. Millia rio a Bethleem, refulsit lux pastoribus, Domino nato, ejus apparente angelo et dicente; Gloria ix excelsis Deo. In Bethleem nova stella duce, ve narunt tres reges ab Oriente, venerati natum de sum, et, ut Regem angelorum adorarent, præsO||– tantes mystica munera, aurʊw, thus, et myrrhajp. In Bethleem ejusque Anibus, decollari jussit lano çentes Herodes: quorum pars maxima, contra meridiem, secundo milliario a Bethleem, secundo a Thecua, sepulta quiescit. Quarto milliarió a Be thleem, contra meridiem, est ecclesia beati Pareto lis; ubi et, ipso transeunte de hoc mundo, mona chi ejus, quibus ipse pastor præfuerat, cum eo pariter agonizaverunt; quod adeo devote præstite runt, eo quod pater eorum pius extiterat; nec post eum iņ mundo vivere volebant, ita ejus amore.fer vebant; quorun singulorum compagines in ecclesia videri possent, modo illo quo se habuerunt in de solatione patris eorum agonizantis, trausiąti postqa in Jerusalem. In Bethleem, in basilica haud longe a præesepio, requiescit corpus hoṇati Hieronymi, nunc quidem Romm, ubi etiam in ecclesia saneti Nicolai requiescunt corpora sauetorum Pauli Eustachii; quibus ipse Hieronymus scribit. Millin rio a Bethleem, via, quæ ducit Jerusalem, Hablata, locus, in quo, cum peperiaset Benjaminum, Rachel occubuit; ibique cum Jacob, viro sun, tumulata quiescit: cujus in tumulo supposuit Jaceb, dunde eim lapides non modicos, in testamento duodecim filiorum suorum, oujus adhuc pyramis a wanseup tibus videtar. Jernsalem, gloriosa Judes metropo m gnavit antem David in ea triginta duobus annis cum dimidio. Est quidem in Jerusalem mons Moria su evaginato gladio, qui populum Dei graviter cædebat, simens, ne in se et in urbem ulcisceretur, quod in populo numerande deliquerat, primus in terram corruit, vere pœnitens, graviterque se afligens, et a Domino exauditus, veniam meruit; de quo ait Dominus: Inveni virum juzla cor meum ". In monte Moria, regnante David, florebat area Ornan Jebusæi, à quo et ipse David gain emere voluit ad constituendam ibi domuin Domini, eo quod mise ricordiam loco illo consecutus est, et eo quod an gelus Domini, el parcens, urbi restiterat, sunt qui dem, sed vetitum fuit a Demino, ne intromitteret 18 Luc. II, 14, "1 Reg. XHI,

col. 999–1000page 39 of 40

se inde, quia vir sanguinis erat. Ergo quas ad hoc tyr occubuit. Supra templum hoc in veteri Testa præparaverat expensas, Salomoni filio suo, cui a Doinino concedebatur, tradidit, quatenus inde do mum Domino construeret. Ædificavit rex Salomon Domino templum, id est, Bethel, et altare quæ et dedicavit incomparabili sumptu: petens a Domino, quod, quicunque de quocunque Dominum consuleret, in eo exaudiri mereretur, quod con cessum fuit a Domino. Ergo domus Domini, domus consilii. Illud autem, pro incontinentia principum et populi, exspoliavit Nabuchodonosor per Nabu zardan, principem coquorum suorum, tempore Se dechiæ regis, ipsumque privavit urbe, totumque quod pretiosum fulgebat in æde et in urbe, tulit, sibique præsentari jussit in Babylonem, et popu Jun. Paulo post quidem Pharao Nechao templum delevit et urbem. Modo vero, ne relatori videatur absurdum, auditori tædiosum, sub quibus et a qui bus restitutiones et destructiones primi· et secundi et tertii templi commissæ, hoc de præsenti Bethel, prout verius queam, elucidare conabor. Revera de hoc Bethel, sub quo et a quo principe restitutom sit, ſere ignoratur. Quidam enim, sub Constantino imperatore, ab Helena matre sua reædificatum fuisse perhibent, pro reverentia sanctæ crucis per eam repertæ; alii ab Heraclio imperatore, pro re verentia ligni Domini; quod de Perside triumphans attulerat; alii a Justiniano Augusto; alii a quodam admirando Memphis Ægypti, pro reverentia Allahi byi, id est, summi Dei, etiam ad primum colendum. Ab omni lingua reverende veneratur præsens hoc templum, quantum prædicatur. Cujus in penultimo, octavo die natalis sui, puer circumcisus est; præ putium cujus, Jerusalem in templo de cœlis, ab an gelo, Carolo Magno regi præsentatum fuit, et ab eo delatum in Galliam Aquisgranum: postea quidem a Carolo Calvo translatum in pagum Pictaviensem, apud Carnosiam, in ecclesia, quam ibi in honorem Salvatoris construxit, et regiis bonis amplissimis sub monachali religione locupletavit, quod ex tunc usque modo ibi solemniter veneratur ipsa præsenti suo Jesus a matre sua præsentatus est, et receptus a beato Simone, dicente: Nunc dimittis servum tuum, Domine ". De templo ipso liberavit adulteram ab accusantibus eam, dicens: Qui sine peccato est", etc. Ista adultera fuit de tribu Nephtalim, filia Se gor. In templo isto laudavit munus panperculæ, quod in gazophylacio posuerat; quæ totum, quod habebat, attulerat. In templo isto, dum moraretur Jerusalem, docebat Judæos, licet eum æmulantes. Sopra pinnaculum templi statuit Jesum diabolus, tentans eum, et dicens: Si Filius Dei es ", etc. De templo præcipitatus fuit divus Jacobus, primus sub gratia pontifex in Jesusalem. In tempło isto null tiatum fuit, ab angelo, Zachariæ, natale filii sui Joannis Baptistæ, feria sexta, hora secunda. Inter templum et altare Zacharias, filius Barachiæ, mar 3º Luc. 11, 29. at Joan. Vill, 7. * Matth. iv, 3. mento sanctificare solebant turtures et columbas quod a Saracenis postea immutatum est in horolo gium, et adhuc videri potest. Per Speciosam por tam templi transiens Petrus cum Joanne, respondit petenti ab eis: Quod autem habeo, hoc tibi do ". lu Jerusalem Probatica piscina; quam, tempore Jesu, certis temporibus movere angelus Domini solebat; quicunque infirmus autem post motionem intrahat, sanus fiebat, a quacunque detinebatur infirmitate. Probaton Græce, pecus Latine, eo quod in sacrifi ciis solebant inde ablui exta pecudum. Erat quippe rubea ex hostiis, quæ ibi immolabantur. In Proba tica ista languentem sanitati restituit Jesus, dicens ei: Tolle grabatum tuum ", etc. In medio Jerusa lem, excitavit a morte puellam Jesus, sub Salomo nis regia, in accubitu Sion. In Josaphat, natatoria Siloe ad quam Christus cæcum, ab eo illumina tum, misit, ut ex ea lavaret oculos suos, qui abiens, lavit, et vidit. Siloe, missus interpretatur. Siloe, secundum traditionem majorum, ex Silo manare dicitur. Unde Isaias: Siloe cum silentio gurgitem suum ducit; quia subterraneum. Justa Siloe exstitit quercus Regel; sub qua beatus Isaias sepultus quiescit. Ia valle Josaphat, sub acuta py ramide, rex idem Josaphat sepultus quiescit. In valle Josaphat sepultus est beatus Jacobus, indeque translatus Constantinopolin. Secundo milliario a Jerusalem, via, quæ ducit Sichem; mons Sabauth in tribu Benjamin. Milliario a Jerusalem, in accu bitu montis Oliveti, contra Asphaltiten, Bethania quæ collateralis est monti Oliveti. Mons Oliveti, mons offensionis, et continuus. Dividit autem eos via, quæ de Josaphat per Betphage ducit. Dictus est autem mons offensionis, eo quod rex Salomon in eo idolum Moloch adoravit. Bethania est oppi dum illud, in quo Simon leprosus sæpe Jesum re cepit in hospitem; cui devote ministrabant Maria et Martha. Bethaniæ Maria cum lacrymis rigans pe des Jesu, suisque crinibus extergens, et ungens unguento, suorum veniam meruit peccatorum. Bo thaniæ Christus Martham laudavit, et Mariam, Martham, in ministrando sollicitam; Mariam, in verbis ejus sollicitam: quarum precibus et lacry D'mis commotus, fratrem earum Lazarum in uions mento jam quatriduanum, vitæ restituit. Bethania, domus obedientiæ interpretatur. Betphage, quæ el vitulus sacerdotum, domus buccæ vel maxillarum in terpretatur. Mons Oliveti, mons tribuaris, vel san clificationis. Vallis Josaphat, vallis judicii. Jerusa lem, visio pacis. Sion, speculum, vel speculatio. Per hunc tramiten ascendit Jesus Hierosolymam, sedens super asinam, die, qua celebratur ramos palmarum. Sic et quisque catholicus angeli summi consilii debet incedere, et adire præsentiam sacer dotum, qui Dei verbum ruminant; ut ab eis corri gatur, et instruatur, coque consilio es doctrina su » Act. 111, 6. ** Marc. 11, 9.

col. 1001–1002page 40 of 40

in sindone munda, haud longe sepelivit in horto, in inonumento, quod novum sibi de rupe sculpserat. Inde descendit ad inferos ad redimendum homi nem;vinde resurrexit, verus leo de tribu Juda, morte subacta ibi: et angelus Domini sanetis mul lieribus apparuit, jam ab ostio monumenti lapide revoluto, et, Jeşum vere resurrexisse nuntians, ai Ite, et dicite discipulis ejus, et Petro, quod præcedel vos in Galilæam ". Sub loco Calvariæ, in capite Ecclesiæ, ab Helena crux Domini reperta est. Sɛ cundo milliario a Jerusalem, contra Jerusalem cre vil arbor illa dignissima, in qua verus ille leo pe pendit, qui morte sua mortem delevit, vitam munde reparans. Unde propheta: 0 mors, ero more lua ª³, etc. De carcere vero, el medio mundi, fabulatorie prædicatur; cum utriusque loci dignitas satis re verenda sit. Locus, inquam, qui modo Carcer Chri sti dicitur, in passione Jesu campestris erat; sed in {ea moram habuit, quandiu machinabantur oi crucis suspendium. Ulo quidem loco, secundo ma nifestavit se Jesus Mariæ Magdalenæ, cum rediret ab inferis. Eadem die jam declinante ad vesperam, sub peregrini specie latitans, apparuit duobus di sripulis in via, sub conquestu de morte illius ten dentibus Nicopolin, id est, Emmaus oppidum, septi mo milliario a Jerusalem: quem et Ibi receptum in hospitem recognoverunt in fractione panis; et statim disparuit ab eis. Monte Sion apparuit apo stolis omnibus, absque Thoma, januis clausis, di cons eis: Pax vobis ". Monte Sion, octava die, Thomæ cum illis, januis clausis omnibus, vulnera sua palpanda obtulit. Gui ait Thomas: Dominus meus, et Deus meus ". In Galilæa secus mare, et in mari discipulis suis ter se manifestarit. Qua dragesimo die, in monte Oliveti, susceptus a nube, manibus erectis, coelos ascendit. Quadragesin.o die, qui nobis jubileum annum, id est, æternam liberta tem figurat, apostolorum corda suorum inflamman tem, sanctum remisit Spiritum Paracletum. Monte Sion Virgo, Jesu Mater, transiit de mundo, et in Josaphat ab apostolis sepulta fuit; inde a Filio suo supra choros angelorum exaltata. Moute Sion David rex, et Salomon, aliique reges Hierosolymitani, bire vallem judicii, id est, contritionem sanæ liquoribus, et afomatibus condivit, involutumqua compunctionis, in conspectu, * videlicet qui se afi gil, per portam Orientalem digne introiturus sall etam Jerusalem, colestem Sion, stola jucunditatis decorandus. Monte Sion lavil Jesus pedes discipu lorum suorum, dicens eis: Sic facite in meam commemorationem ". Monte Sion cœuavit Jesua cam discipulis suis, dans eis in pane corpus suum ad manducandum, et in viño sanguinem suum ad bibendum: quod est viaticum nostræ redemptio::is. Monte Sion, in cœna supra pectus Domini beatus Joannes recubuit, de fonte sapientiæ potans. Monte Sion, Judæ, proditori suo; in cœna Christus buccellam panis intulit. Monte Sion ait Jesus Necum est in mensa, mecum intingit manum in paropside, qui me traditurus est”. Cui Judas: Num quid ego sum, Rabbi? Jesus respondet ei: Tu di cis". Ad sinistrem montis Sion, super agrum pero grinorum, qui et flakeldama, id est, ager sangni nis, secus viam, quæ ducit Ephrata, * Mons Sion, in quo rax Salomon únctus, regni diadema recepit. În Jeṛusalem vendidit Jesum Judas hora vesperarum, In accubitu montis Oliveti contra orientem trans Cedron, jactu lapidis a Gethsemani, oravit Christus ad Patrem suum, dicens: Pater, si fieri potest, transeal a me calis iste "; ubi ex timore carnis, sudorem fudit quasi sanguinem; ubi et ait Petro Non potuistis una hora vigilare mecum””? Deinde Gethsemani regressus est. Judas autem traditor, accepto jam pretio, ad id quod de Jesu Judæis spo➡ pondit, signum dederat cohorti: Quemcunque oscu latus fuera ", etc. Quem, cognitum fraudis osculo, vinctum ducunt in Sion, ad Pilati prætorium. Ubi et Petrus ter eum negavit: unde et, galli cantu pie reminiscens verbi Jesu, vere pœnituit, fevitque amare; et fugieus in cavernam, quæ mode Galli cantus appellatur, vulgariterque Galilææ via, quæ descendit Josaphat, sub porta montis Sion. Monte Sion Jesum opprobriis afflictum, verberibus cæsun, catenis tentum, ac derisum, crucis suæ bajulum, Pilati jussu, Judæorum impulsu, in Golgotha, quod est Calvariæ locus, tunica exutumn, felle et aceto potatum, crucis patibulo suspensum neci dederunt. Locus, inquam, Calvariæ dictus, eo quod in ev calvari, id est, damnuari rei solebant. Calvaria dum sepulti quiescunt. Ante portam Jerusalem, que in cruce pateretur Jesus, Matrem suam amico suo commendavit ut virginem virgini Matri, dicens Ecce filius tuus", etc. Calvariæ dum in cruce pa. leretur hostia mundi, latroni pendenti ad dexte ram, ab eo petenti veniam, stolam immortalitatis promisit crucis in patibulo, perforatus lancea, sanguinem einisit et aquam, ex quorum stilla aperti sunt oculi Longini, qui eum percusserat. Sub loco Calvariæ ad dexteram, in introitu Eccle sla, locus, in quo Joseph impetravit a Pilato cor pus Jesu, sublatum de cruce lavit reverenter caris respicit occasum urbs sancta Israel, saxis obrutus beatus Stephanus protomartyr obiit, inde translatus in Sion, et sepultus inter Nicodemum et Habilon, et Gamalielem; postea Constantinopolin: Rome ad ultimum beato Laurentio contumulatus. Unde et in tumulo scribitur: Quæ Sion occidit nobis bis austra misit. Ante portam Jerusalem, juxta lo cam qui respicit meridiem cavea illa, in qua leo quidam, jussu Dei omnipotentis, martyrum fere duodecim millia sub Cosrhoe perempta, una nocte detulit: unde et caverna leonis dicitur. Sexto 29 Ibid. 40. 30 Ibid. 48. 38 Joan. xx, 28. 18 Luc. xx11, 19. ** Matth. xxvɩ, 23. *7 Ibid. 25. 2 Ibid. 59. *** Matth. xxvIII, 7. Osee xi, 14.» Luc. xxiv, 36. 31 Joan. XI

Continue reading PG 133: Theodori Prodromi Epitaphius in Theodoram & Epithalamium (clean; Epita →≣ entire volume
Index
Page scan enlarged

Notebook

Full View