NICOLAI METHONENSIS EPISCOPI exsistentiam sanctissimi Spiritus designantem, ματος εὑρισκομένην, καὶ παραστατικὴν μόνης τῆς Deiferi Patres et intelligunt et accipiunt, quemadmodum et processionem ipsam, et productionem. Quare circa hanc vocem quippiam innovantes, aut decernentes, aut monumentis consignantes, eam scilicet aliquando in divinis Litteris existentiam designare, aliquando revelationem, illuminationem et explicationem, rectorum hi dogmatum adulteratores, et longe a veritate aberrantes, censentur; prætereaque detestabiles sunt, dignique, quos omnes aversentur. Ista hunc in modum præteritis temporibus sancta Dei ecclesia novit, tenuit, sanoivit, docuit, et professa est. Hæc nos quoque non una ratione tenere, decernere, docere, profiteri, multo abhinc tempore ab eadem accepimus. Hæc et ad hunc diem nobiscum lites exercentes si huno in modum professi fuerint, tum ore tum scripto, partim ea, tanquam rectæ doctrinæ consona, exosculantes, partim ut blasphema,anathemate dicto, mque ac nos adjudicantes, erunt nobis ab hoc tempore fratres germani, recteque sentientes. Nos una cum iis perfecte reconciliatos, seque ex corde ac pacifice a nobis amplecti persentient: quod si aliud illis in animo fuerit, quod Deus avertat, nusquam neque ullo tempore. ὑπάρξεως τοῦ παναγίου Πνεύματος οἱ θεοφόροι Πατέρες ἀεὶ καὶ νοοῦσι, καὶ ἐκλαμβάνουσι. Καθά περ ἄρα καὶ τὴν ἐκπόρευσιν αὐτὴν, καὶ τὴν προβολήν. Οἱ γοῦν καινοτομοῦντες, καὶ ταύτην δὴ τὴν φωνὴν, καὶ δογματίζοντες ἅμα, καὶ γράφοντες, ὡς ποῦ μὲν τῶν Γραφῶν τῶν ἁγίων ὑπάρξεως ἐστὶν αὕτη παραστατική, ποῦ δὲ πάλιν φανερώσεως, καὶ ἐκφάνσεως, καὶ ἐκλάμψεως τῶν ὀρθῶν παραχαράκ ται καὶ οὗτοι δογμάτων λογίζεται, καὶ τῆς ἀληθείας πόῤῥω φερόμενοι, καὶ παρὰ τοῦτο μίσους τῷ ὄντι, καὶ ἀποστροφῆς ἄξιοι, Ταῦτα οὕτως οἶδεν ἄνωθεν ἢ τοῦ Θεοῦ ἁγία Εκκλησία φρονεῖν, οὕτω δογματί ζειν, οὕτω διδάσκειν· οὕτως ὁμολογεῖν ταῦτα καὶ ἡμεῖς, οὕτω φρονεῖν, οὕτω δογματίζειν, οὕτω διδάσκειν, οὕτως ὁμολογεῖν ἀνέκαθεν, καὶ ἐς δεύρο παρ᾽ αὐτῆς παρελάβομεν. Ταῦτα καὶ οἱ μέχρι τῆς νῦν διαφερόμενοι πρὸς ἡμᾶς, εἰ οὕτως ὁμολογήσαιεν, ὁμοῦ μὲν, καὶ ἀπὸ στόματος, ὁμοῦ δὲ καὶ διὰ Γραμμάτων· τὰ μὲν ἐνστερνιζόμενοι ὡς ὀρθὰ δηλονότι, τὰ δὲ ὡς βλάσφημα τῷ ἀναθέματι παραπέμποντες, καθαπερεί καὶ ἡμεῖς, γνήσιοι ἔσονται ἡμῖν τὸ ἀπὸ τοῦδε ἀδελφοὶ, καὶ ὀρθόδοξοι· καὶ τὴν μετ᾿ αὐτῶν ἐντελή καταλλαγήν, καὶ εἰρήνην ἔξουσιν ἀπὸ καρδίας ἀσπαζομένους ἡμᾶς· εἰ δὲ μὴ, ὅπερ μήποτε γένοιτο, οὐδαμῆ οὐδαμῶς. ANNO DOMINI MCXCVI. NICOLAUS METHONENSIS IN PELOPONNESO EPISCOPUS ET METROPOLITA. NOTITIA. (FABRIC. Biblioth. Gr. tom. VI, ρ. 294.) Nicolaus, Methonensis in Peloponneso episcopus et metropolita, multum Mich. Cerulario recentior,et ad duodecimum referendus sæculum, nec confundendus cum Nicolao Cabasila (a) plura scripsit adversus Latinos, maximam partem inedita adhuo: librum primum De primatu papæ citat Nio. Comnenus, p. 366, prænot. Mystagog. librum secundum, Contra Latinos, p. 356. Ejusdem Syllogismos de processione Spi rilus sancti, quorum initium: Ωμολόγηται ὅτι καὶ ὅλη ἡ Θεότης μονάς ἐστι καὶ τὸ ἕν. Et alterum quod incipit: Εχρῆν μὲν μηδ' ἀπολογεῖσθαι τοῖς οὕτω καινοφώνοις καὶ καινοπίστοις. Neo non tertium De azymis evolvisse se testatur Allatius, lib. 11, c. 10, De consensu, § 2, pag. 627, cujus initium: Tòv µèv æpŵtov λόγον ἐποιησάμην, ὦ Λατινόφιλε, πρὸς σέ. Aliud scriptum De processione Spiritus sancti idem memorat quod incipit: Βασιλεῦ οὐράνιε, Παράκλητε ἀγαθὲ, sed illud juniori cuidam Νικολάῳ λάμψαντι νέῳ Μεθώνης tribuendum suspicatur, qui scripserit post Nicephorum Blemmydam. In bibl.Bavarica asservati sunt præter librum De processione Spiritus sancti Græco-Latinum, liber De sancta Eucharistia in pane fermentato conficienda: - liber De jejunio Latinorum in Sabbato, et de sacerdotum conjugio, et quod in Quadragesima non sit perfecta Missa celebranda. In eadem bibl. atque in aliis obvia hujus Nicolai Discussio theologicæ institutionis Procli, Platonici philosophi. Ex scripto De processione Spiritus (a) Alat. De consensu, pag. 858 et 554.

sancti petita videtur ejus Θεολογία περὶ τῆς ἁγίαις Τριάδος sive fragmentum De SS. Trinitate in bibl. Casarea, incipit: Τίς ὅλως ἀνάσχοιτο τῶν ἐν Χριστιανοῖς τελούντων ἐπὶ τῆς ἁγίας Τριάδος δύο εἰσάγειν αίτια. Orationem contra trangressores legis divinæ citat Nic. Comnenus, pag. 166. In Nicolai Hydruntini scriptis multa ad verbum ex Methonensi repetita et expressa reperiri notavit Allatius de consensu, p. 705 et 627. Editum hujus Methonensis nescio an aliud quidquam exstat quam breve scriptum Πρὸς τοὺς διστάζοντας καὶ λέγοντας ὅτι ὁ ἱερουργούμενος, ἄρτος καὶ οἶνος οὐκ ἔστι σῶμα καὶ αἷμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, De corpore et sanguine Christi adversus eos qui dubitant an consecratus panis et vinum sint corpus et sanguis Domini. Græce cum Liturgiis SS. Jacobi, Basilii et Chrysostomi Paris. 1560, in-fol. p. 129-133; Latine in Liturgiis Claudii de Sainctes Antwerp. 1562, 8, pag. 77; atque in Bibliothecis Patrum ut Lugdunensi, tom. XXIII, pag. 634; tum Græce ac Latine in Auctario Duceano, tom. II, pag. 372, et in Bibliotheca Patrum Morelliana, Paris. 1644, 1654, tum. XII, pag. 516-520. ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΩΤΑΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΕΘΩΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΙΣΤΑΖΟΝΤΑΣ, ΚΑΙ ΛΕΓΟΝΤΑΣ ΟΤΙ Ο ΙΕΡΟΥΡΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΡΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙΝΟΣ ΟΥΚ ΕΣΤΙ ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΑΙΜΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ. NICOLAI BEATISSIMI EPISCOPI METHONENSIS, AD EOS QUI HÆsitant, aiuntQUE CONSECRATum panem et vINUM NON ESSE CORPUS EI SANGUINEM DOMINI NOSTRI JESU CHRISTI. Τὴν μυστικὴν ταύτην καὶ ἀναίμακτον ἱερουργίαν, καθ᾽ ἦν τὸν ἄρτον καὶ τὸ ποτήριον καθαγιαζόμενα, Εἰς τὸ σῶμα καὶ αἷμα τοῦ Κυρίου μεταποιεῖσθαι πιστεύομεν, παρὰ τίνος ἂν τὴν ἀρχὴν φαίης δοθῆς ναι; Αρ' οὐχὶ παρ᾽ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος Τομῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καθὼς ἡμᾶς τὰ ἱερὰ διδάσκουσιν Εὐαγγέλια; Παρ' αὐτοῦ πάντως. Οἷος δὲ καὶ ὁ λόγος τῆς παραδόσεως; Τοῦτο ποιεῖτε, φησίν, εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν· καὶ ὁ θεῖος Παῦλος· Οσάκις γὰρ ἂν ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον, καὶ τὸ ποτήριον τοῦτο πίνητε, τὸν θάνατον τοῦ Κυ ρίου καταγγέλλετε. Πῶς καὶ τίνα τρόπον, παρ' αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος ἐμάθομεν. Δαβὼν γὰρ, φησί, τὸν ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσας, έκλασε, καὶ ἔδω και τοῖς μαθηταῖς, καὶ εἶπε· Λάβετε, φάγετε, τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου τὸ ὑπὲρ ἐμῶν κλώμενον καὶ διδόμενον· ὡσαύτως καὶ τὸ ποτήριον, μετὰ τὸ δειπνήσει, λέγων. Τοῦτο τὸ ποτήριον, ἡ καινὴ διαθήκη ἐστὶν ἐν τῷ αἵματί μου. Ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν παρὰ τὸν θεῖον Ματθαῖον. Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχυνό11 Cor. XI, 25. lbid. 26. Ibid. 24, 25. Mysticam hanc etincruentam consecrationem, qua panem et calicem consecratos in corpus et sanguinem Domini transmutari credimus, a quonam principium accepisse dicas? nonne ab ipso Deo et Servatore nostro Jesu Christo, quemadmodum nos sacra docent Evangelia? Prorsus ab 00. Quis vere ille est sermo, quo id traditur? Hoc facite, inquit, in meam commemorationem ' Et D. Paulus: Quotiescunque enim comeditis panem hunc, et callcem hunc bibilis, mortem Domini annuntiatis ª. Quo modo, quoque ritu, ab ipso Servatore didicimus. Accipiens enim, inquit, panem, et gratias agents, fregit, ac dedit discipulis, et ait: Accipite, comedile. Hoc est corpus meum quod pro vobis frangitur et traditur: similiter et calicem, postquam canavit, dicens: Hic calix novum testamentum est in meo sanguine. Id autem idem est quod et divus Matthæus inquit: Hic est sanguis meus novi testamenti, qui pro vobis effunditur*. Quis vero scopus ac finis hujus traditionis? Quid aliud quam participatio Christi, et vita in Christo participantium eterna Matth. xxvi, 28. Non to latent lector, Nicolaum Methonensem episcopum Græcum essa, ac schismaticum, EccleRaque Romanæ perduellem: cujus exstat traotatus de processione Spiritus sancti a solo Patre in bibliotheca Vaticana). Quocirca circumspecte legendus, et separandum pretiosum a vilſ.

NICOLAI METHONENSIS EPISCOPI Si quis enim, inquit, comederil ex hoc fane, vivet μενον. Ὁ δὲ σκοπὸς τίς, καὶ τὸ τέλος τῆς παραδό in æternum³; ct: Panis autem quem ego dabo, caro mea est, quam ego dabo pro mundi vita‘; et: Nisi manducelis carnem Filii hominis, et bibatis ejus sanguinem, non habctis vitam in vobis: qui manducat meam carnem et bibit mcum sanguinem, habet vitam æternam 1; et rursus: Qui manducat meam carnem, et bibit meum srnguinem, in me manet, et ego in eo: Quemadmodum misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem ® et: Qui edit me, et ille viret propter me⁹. Carnem enim suam quasi escam hamo circumponens, divina sua virtute, serpentem quidem deprimit, nos autem erigit. Papæ, quam expavescendum et tremendum mysterium! Qui hoc tradidit, Deus est, qui propter clementiam et benignitatem suam homo quoque factus est, et tanquam ovis ad mactationem et mortem processit, ut obnoxium morti propter peccatum hominem morte eximeret. Causa hujus traditionis est, magni hujus beneficii recordatio. Corpus et sanguis Christi ea sunt, quæ hoc ritu perficiuntur; ritus finis, participatio Christi et vita eterna; quod idem est quasi diceres, participantium deificatio, ut divus Paulus magna voce proclamat: Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communicatio sanguinis Christi est 10? deinde subdit et rationem, quo pacto fiamus corpus Christi, aitque: Panis quem frangimus, nonne communicatio corporis Christi est? quandoquidem unus panus, et unum corpus multi sumus: omnes enim uno pane participamus 1. Quid enim est, ait, γιον σεως; Τί ἄλλο, ή μετουσία Χριστοῦ, καὶ ζωὴ ἐν Χριστῷ τῶν μετεχόντων αἰώνιος; Ἐὰν τις γάρ, φησί, φάγῃ ἐκ τούτου τοῦ ἄρτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα καί· Ὁ ἄρτος δὲ ὃν ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ μου ἐστὶν, ἣν ἐγώ δώσω ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς· καί· Ἐὰν μὴ φάγητε την σάρκα τοῦ Τἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα οὐκ ἔχετε ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς· ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἔχει ζωὴν αἰώ καὶ πάλιν· Ο τρώγων μου την σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ. καθὼς ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν Πατὴρ, κἀγὼ ζῶ διὰ τὸν Πατέρα· καί· Τρώγων με, κἀκεῖνος ζήσεται δι' ἐμέ. Τὴν γὰρ αὐτοῦ σάρκα ὡς δέλεαρ ἐν ἀγκίστον περιτιθέμενος, τῇ θείᾳ αὐτοῦ δυνάμει, τὸν μὲν ὅσιν καθέλκει, ἡμᾶς δὲ ἀνάγει. Βαβαὶ ὡς φρικτὸν καὶ φοβερὸν τὸ μυστήριον. Ὁ παραδεδωκώς τοῦτο, Θεὸς ἐστι διὰ φιλανθρωπίαν καὶ ἄνθρωπος γενόμενος, καὶ ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν καὶ θάνατον προς ερχόμενος, ἵνα τὸν ὑπόδικον τῷ θανάτῳ διὰ τὴν ἁμαρτίαν ἄνθρωπον τοῦ θανάτου ἐξέληται. Αιτία δι τῆς παραδόσεως, ἡ τῆς μεγάλης ταύτης εὐεργεσίας ἀνάμνησις· νῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ, τὰ τελούμενα τῆς τελετῆς τέλος, μετουσία Χριστοῦ, καὶ ζωή αἰώνιος· ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν, τῶν μετεχόντων ἐκθέω εις, ὡς καὶ θεσπέσιος Παῦλος μεγαλοφώνως βου Τὸ ποτήριον τῆς εὐλογίας ὁ εὐλογοῦμεν, οὐχὶ κοινωνία τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ ἐστιν; Εἶτα ἐπάγει καὶ λογισμόν, πῶς γινόμεθα σῶμα Χριστοῦ, καί φησι· Τὸν ἄρτον ὃν κλῶμεν, οὐχὶ κοινωνία panis? Nimirum corpus Christi. Quid vero fiunt τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐστιν; ὅτι εἰς ἄρτος, participantes? Nimirum corpus Christi; nam participante: corpore Christi, nos etiam ipsum eficimur. Nam quia universa nostra caro corrupta est a peccato, opus nobis fuit nova carne. ἓν σῶμα οι πολλοί ἐσμεν· οἱ γὰρ πάντες ἐκ τοῦ ἐνὸς ἄρτου μετέχομεν. Τί γάρ ἐστι, φησίν, ὁ ἄρτος; δηλονότι σῶμα Χριστοῦ. Τί δὲ γίνονται οἱ μεταλαμβάνοντες; δηλονότι σῶμα Χριστοῦ· μετέχοντες γὰρ τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ καὶ ἡμεῖς ἐκεῖνο γινό μεθα· ἐπειδὴ γὰρ ἡ πᾶσα ἡμῶν σὰρξ ἐφθάρη ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας, ἐδέησεν ἡμῖν σαρκὸς νέας. Quis ergo tam audax et prorsus temerarius exsistat, ut adversus hanc traditionem aliquid novi moliatur, mysteriumque falsitatis accuset. atque abroget eum, qui ita tradidit et instituit? Si quis legem Moysis abroget, inquit Apostolus, sine misericordia ulla, sub duobus aut tribus terlibus moritur: quanto dignus deteriori supplicio censendus crit, qui Filium Dei conculcarit, et sanguinem testamenti profanum existimaverit, et spiritum gratia injuria affecerit 1. Verum quis ille, qui conculcat Filium Dei, et aliorum quæ diximus reus censetur? Nonne qui sanguinem ejus ingratus abrogat, neo admittit, et veracis ab omnique mendacio alieni oris traditionem et mandatum nihili facit? Hoc est corpus meum, dicentis; et, Hic est sanguis meus; et, Nisi manducctis carnem Filii hominis, et bibatis ejus sauguinem, non habetis vitam in vobis. Quid hæsitas? quid Omnipotenti impotentiam attribuis? Nonne ipse est qui ex nihilo omnia ut $ ibid. 7 ibid. 54, 55.. ibid. 57, 58. • Joan. vi, 52. Τίς οὖν οὕτω θρασὺς καὶ πάντολμος, ὡς καινοτο μεῖν τὴν παράδοσιν, καὶ παραγράφεσθαι τὸ μυστή ριον, καὶ ἀθετεῖν οὕτω τὸν παραδόντα τε καὶ μεή σαντα; ᾿Αθετήσας τις νόμον Μωϋσέως, φησὶν ὁ Απόστολος, χωρὶς οἰκτιρμῶν, ἐπὶ δυσὶν ἢ τρισὶ μάρτυσιν, ἀποθνήσκει· πόσῳ δοκεῖς χείρονος ἀξιωθήσεται τιμωρίας ὁ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κα· ταπατήσας, καὶ τὸ αἷμα τῆς διαθήκης κοινὸν ἡγησάμενος, καὶ τὸ πνεῦμα τῆς χάριτος καθυ βρίσας; ᾿Αλλὰ τίς ὁ καταπατῶν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ τἆλλα τὰ εἰρημένα κατηγορούμενος; "Η δήλον, ὡς ὁ τὸ σῶμα αὐτοῦ διὰ τῆς ἀχαριστίας ἀθετῶν, καὶ μὴ ἀποδεχόμενος, καὶ τὴν τοῦ ἀψευδούς στό ματος παράδοσίν τε καὶ ἔνταλμα ἐξουθενίζων; Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου εἰπόντος· καὶ, Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου· καὶ, Ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς. Τί διστάζεις; Τί τῷ παντοδυνάμῳ ἀδυνατίαν περιάπτεις; Οὐκ º ibid. ¹º I Cor. x, 16. 11 ibid. 17. 12 Hebr.

ὁ ἐκ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι τὰ πάντα essent fecit? Unus trium personarum Divinitatis ὁ εἷς τῆς τρισυποστάτου θεότητος, ἐπ᾿ ν χρόνων σαρκωθείς, καὶ δ τὸν ἄρτον εἰς μα μεταβάλλεσθαι προστεταχώς; Τί πάλιν ν καὶ τάξιν φύσεως τῆς τοῦ ἄρτου μετα ἡ τοῦ Χριστοῦ σῶμα, καὶ τοῦ ὕδατος καὶ ἴμα· ἐπεὶ ὑπὲρ φύσιν καὶ λόγον καὶ νοῦν ἐκ Παρθένου ἐτέχθη; Απιστήσεις ἄρα νεκρῶν ἀνάστασιν, καὶ τὴν εἰς οὐρανούς ηψιν, καὶ τἄλλα τοῦ Χριστοῦ θαύματα καὶ νοῦν καὶ ἔννοιαν όντα. Τοῦτό σοι :ι τὸν Χριστὸν, οὐ Θεὸν ἀληθινὸν καὶ οὗ ὁμολογεῖς, ἀλλ' ἀρειανίζεις, μᾶλλον δὲ ως πάλιν ἀμφιβάλλεις καὶ ἀπιστεῖς, ὅτι σάρκα καὶ αἷμα, ἀλλ᾽ ἄρτον καὶ οἶνον. Εναι σε χρὴ, ἀχάριστε καὶ ἀγνώμων, περὶ ° την, ὅτι ὁ τὰ πάντα εἰδὼς Θεός, φιλαν- ; ών, οἰκονομικῶς τοῦτο ἐποίησε, τῇ ἀσθενείᾳ συγκαταβαίνων, ἵνα μὴ ἀποοἱ πολλοὶ τὸν ἀββαβῶνα τῆς αἰωνίου δυσχεραίνωσι, σάρκα καὶ αἷμα βλέποντες. συνηθεστέρων τῆς φύσεως τοῦτο γίνεσθαι συζεύξας αὐτοῖς τὴν αὐτοῦ θεότητα, τὸ σῶμά μου, καί. Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά ν· καὶ, Λάβετε, φάγετε, καὶ πίετε ἐξ τες εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν· καὶ πάλιν· ἄν ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ μου ἐστιν, ἣν ἐγὼ ο τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς· καί· Ἐὰν μὴ · σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς. εἴτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. Διὰ τοῦτο ύοντες, οὕτω προσφέρομεν ἄρτον τέλειον, ουν σῶμα Χριστοῦ τέλειον, καὶ μετὰ τὸ Δεμενηκὸς καὶ ὁλόκληρον οὐδὲ γὰρ ὁστοῦν ετρίβη· καὶ τῆς θείας ζωῆς ἀχώριστον, τον αὐτὸς ὁ πρῶτος ἡμῶν καὶ μέγας ἀρχιεθύτης καὶ θύμα τοῖς οἰκείοις μύσταις αὐτοί τε πάλιν οἱ ἀπ᾿ ἀρχῆς αὐτόπται · καὶ ὑπηρέται τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ τεράτων έως περάτων τῆς οἰκουμένης, πάντες μὲν τῇ ἐν Ἱεροσολύμοις, ὅπου καὶ κωβος ὁ τοῦ πρώτου καὶ μεγάλου ἀρχιενὸς, καὶ διάδοχος τὴν μυστικὴν καὶ ἀναί ιτουργίαν ἐξέθετο· Πέτρος δὲ καὶ Παῦλος τιοχεία Παῦλος δὲ ἰδίως, καὶ πάσῃ τῇ Μάρκος δὲ τῇ ᾿Αλεξανδρείᾳ· Ιωάννης ας τῇ ἐν Ἀσίᾳ καὶ Εὐρώπη· καὶ πάντες τοῦ Ἐκκλησίᾳ διὰ τῆς συγγραφείσης τῷ εντι λειτουργίας παραδεδώκασιν· ἐν ᾗ ταῦτα ις κεῖται· " μένοι οὖν ὧν δι' ἡμᾶς ὑπέμεινεν, εὐχα σοι, Θεὲ παντοκράτορ, οὐχ ὅσον ὀφείλο ὅσον δυνάμεθα, καὶ τὴν διάταξιν αὐτοῦ Ἐν ᾗ γὰρ νυκτὶ παρεδίδοτο, λαβὼν ; ἀγίαις καὶ ἀμώμοις αὐτοῦ χερσί, καὶ qui postremis temporibus incarnatus est,et panem in suum corpus transmutari jussit? Quid requiris causam et ordinem naturæ, panis transmutationis in Christi corpus, et aquæ vinique in sanguinem; cum supra naturam, rationem, mentem, et cogitationem, ex Virgine sit natus? Non credes itaque nec mortuorum resurrectionem, nec in calos ejus assumptionem, et alia Christi miracula supra naturam,mentem et cogitationem eminentia, Id tibi accidit, quod Christum, non Deum verum ac Filium Dei confiteris,sed Arianismnum vel potius Judaismum recipis. At fortassis dubitas minimeque credis, quod non videas carnem et sanguinem, sed panem et vinum. Qua de re scias oportet, tui qui ingrato iniquoque animo ergu beneficum affectus es,Deum qui omnia novit, cum humanissimus sit, provide hoc fecisse, ad bominum imbecillitatem se demittentem, ne aversarentur multi arrhabonem æternæ vitæ, et egre ferrent, carnem et sanguinem intuentes. Itaque rebus naturæ consuetis hoc fieri voluit,his suam divinitatem conjungens,cum dixit: Hoc est corpus meum; et: Hic est sanguis meus; et: Accipile, comedile, et bibite ex eo omnes, in remissionem peccatorum; et rursum: Panis quem ego dabo, caro mea est, quam ego dabo pro mundi vita; et; Nisi manducetis carnem Filii hominis, et bibatis ejus sanguinem, non habetis vitam in vobis. Hoc facite in meam commemorationem. Propterca ei credentes, ita offerimus panem perfectum, vivum, sive corpus Christi quod perfectum etiam post passionem permansit et integrum (neque enim os ejus contritum est) et a divina vita inseparabile, plane quale ipse primus noster ac magnus Pontifex et sacrificus victimaque, suis ipsius discipulis tradidit: iique denuo qui ab initio suis ipsi oculis Verbum intuiti sunt, eique ministrarunt, catholicæ Ecclesiæ ab extremis ad extremos usque orbis terrarum limites tradiderunt: omnes quidem Hierosolymitanæ, ubi et divus Jacobus primi magnique Pontifcis frater ac successor, mysticam incruentamque Liturgiam exposuit. Petrus autem et Paulus Antiochensis; Paulus vero peculiariter, orbi universo; Marcus, Alexandrinæ; Joannes et Andreas. Asiæ et Europe; omnesque universa Ecclesiæ ubicunque sit, per eam quam sanctus Clemens conscripsit Liturgiam,tradiderunt; quæ hæc ita ad verbum habentur: «Memores igitur eorum quæ propter nos passus est, gratias aginius tibi, Deus omnipotens, non quantum debemus, sed quantum possumus, et ejus statutum adimplemus.In qua enim nocte tradebatur, accipiens panem in sanctas et immaculatas suas te lege: nam aqua non consecratur, nisi prius in naturam vini conversa, nec tute sentiunt, itum reputant.

NICOLAI METHONENSIS EPISCOPI καὶ κλάσας ἔδωκεν ἡμῖν, εἰπών· Λάβετε ἐξ αὐτ τοῦ, φάγετε, τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου τὸ περὶ πολλῶν θρυπτόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Ὡσαύτως καὶ τὸ ποτήριον κεράσας ἐξ οἴνου καὶ ὕδατος, καὶ ἀγιάσας ἔδωκεν ἡμῖν λέγων, Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάν τες, τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. Μεμνημένοι τοίνυν τοῦ πάθους αὐτοῦ καὶ τοῦ θανάτου, καὶ τῆς ἀναστάσεως, καὶ τῆς εἰς οὐρανοὺς ἐπανόδου, καὶ τῆς μελ λούσης αὐτοῦ δευτέρας παρουσίας, ἐν ᾗ ἔρχεται κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, προσφερομέν σοι τῷ βασιλεῖ καὶ Θεῷ, κατὰ τὴν αὐτοῦ διάταξιν, τὸν ἄρτον τοῦ manus, et elevatis oculis ad te Deum ac Patrem ἀναβλέψας πρός σε τὸν Θεὸν αὐτοῦ καὶ Πατέρα, suum, fregit, deditque nobis dicens: Accipite ex eo, comedite: Hoc est corpus meum quod pro multis comminuitur, in remissionem peccatorum. Similiter et calicem ex vino et aqua temperatum, sanctificavit, deditque nobis dicens: Bibile ex eo omnes; hic est sanguis meus qui pro multis effunditur in remissionem peccatorum. Hoc facile in meam commcmorationem. Memores igitur passionis ejus, mortis, resurecctionis, reditus in cœlos et futuri ejus secundi adventus, in quo veniet judicaturus vivos et mortuos, redditurusque cuique secundum opera sua, offerimus tibi regi ac Deo, secundum ejus institutionem, panem hunc, et hunc calicem, gratias tibi per eum agentes,quod nos fueris dignatus adstare coram te et tibi sacrificare. Et te rogamus τον, καὶ τὸ ποτήριον τοῦτο, εὐχαριστοῦντές σοι ut propitio serenoque vultu respicias supra hæc proposita dona coram te, tu qui nullius indiges, Deus et tibi complacitum sit in eis ad honorem Christi tui, et mittere digneris sanctum tuum Spiritum super hoc sacrificium, testem passionum Domini Jesu, ut efficiat panem huno,corpus Christi tui; et calicem hunc, sanguinem Christi tui.» δι' αὐτοῦ, ἐφ᾽ οἷς κατηξίωσας ἡμᾶς ἐστάναι ἐνώπιόν σου καὶ ἱερατεύειν σοι· καὶ ἀξιοῦμέν σε, όπως εὐμενῶς ἐπιβλέψοις ἐπὶ τὰ προκείμενα δῶρα ταῦτα ἐνώπιόν σου, σὺ ὁ ἀνενδεής Θεὸς, καὶ εὐδοκήσοις ἐπ᾿ αὐτοῖς εἰς τιμὴν τοῦ Χριστοῦ σου· καὶ καταπέμψοις τὸ ἅγιόν σου Πνεῦμα ἐπὶ τὴν θυσίαν ταύτην, τὸν μάρτυρα τῶν παθημάτων τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, ὅπως ἀποφήναι τὸν ἄρτον τοῦτον, σῶμα τοῦ Χριστοῦ σου, τὸ ποτήριον τοῦτο, αἷμα τοῦ Χριστοῦ σου, Et iterum magnus ille Paulus: Ego accepi a Domino quod et tradidi vobis: quod Dominus Jesus in qua nocte tradebatur, accepit panem, et benedixit, fregit, dixitque: Accipite, comedits: hoc est corpus meum quod pro vobis frangitur. Hoc facite inmeam commemorationem. Quotieseumque enim comedilis panem hunc, et calicem hunc bibitis,mortem Domini annuntiatis, donec veniat 13. Si vero conses, hoo quod a nobis perfcitur, illo minus esse,nescis Christum etiam hoc tempore operari, nuncque adesse; Bro enim vobiscum dies universos ad consummationem usque sæculi ", pollicitus est. Hoc item mysterium summopere admirans quasi obstupofactus divus Apostolus, cum timore Dei ac fide ut digne ei participemus adhortatur, et supplicium transgressori definit: Quicunque comederit, inquiens, panem hunc, aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini 16. Id periude est, ac si dixerit (divi Chrysostomi sententia): Quemadmodum tradidit quidem eum Judas, in eum vero petulanter debacchati sunt Judæi: ita dedecore et infamia eum affciunt, qui sanctissi- παρέδωκε μὲν αὐτὸν Ἰούδας, ἐπαρῴνησαν δὲ εἰς mum ejus corpus indigne ore sumunt, et corpori admovent impuro. Itaque inquit, Probet seipsum homo; non alter alterum, hoc enim judicare est, sed primum quisque seipsum: et sic de pane edat: el de calice bibat. Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducal et bibit, non dijudicans, hoc est, perpendens et considerans corpus Domini s propositum. Quod si is, qui per se in aliquod humanorum vitiorum delapsus est, et indiscrete accessit, ut indigne communicans, tanta Καὶ πάλιν ὁ μέγας Παῦλος· Εγώ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ Κυρίου, ὃ καὶ παρέδωκα ὑμῖν, ὅτι ὁ Κύριος Ἰησοῦς ἐν τῇ νυκτὶ ἡ παρεδίδοτο, ἔλαβεν ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσας, ἔκλασε καὶ εἶπε· Λάβετε, φάσ γετε, τοῦτό μου ἐστὶ τὸ σῶμα τὸ ὑπὲρ ὑμῶν κλώμενον· τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. Οσάκις γὰρ ἂν ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον, καὶ τὰ ποτήριον τοῦτο πίνητε, τὸν θάνατον τοῦ Κυρίο καταγγέλλετε ἄχρις οὗ ἂν ἔλθῃ. Εἰ δὲ ὑπονος τοῦτο τὸ παρ' ἡμῶν ἐπιτελούμενον ἔλαττον εἶναι ἐκείνου, οὐκ οἶδας ὅτι ὁ Χριστὸς καὶ νῦν ἐνεργα τ καὶ νῦν πάρεστιν· Ἔσομαι γὰρ μεθ' ὑμῶν τὰς ἡμέρας ἀπάσας ἄχρι τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος, ἐπηγγείλατο. Τοῦτο τὸ μυστήριον πάλιν ὑπερεκπλητ τόμενος ὁ θεῖος ᾿Απόστολος, μετά φόβου Θεοῦ καὶ πίστεως ἀξίως ἡμᾶς αὐτοῦ μετέχειν παρακελεύε ται, καὶ τιμωρίαν τοῦ παραβαίνοντος ἀφορίζεται· ὓς ἂν ἐσθίῃ, λέγων, τὸν ἄρτον τοῦτον, ἢ πίνῃ τὸ ποτήριον τοῦ Κυρίου ἀναξίως, ἔνοχος ἔσται τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου. Ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν (κατὰ τὸν θεῖον Χρυσόστομον), καθάπερ 18 1 Cor. XI, 23, 24. 27. 1³ Matth. xxvi1I, 20. αὐτὸν Ἰουδαῖοι, οὕτως ἀτιμάζουσιν αὐτὸν οἱ τὸ πανάγιον αὐτοῦ σῶμα ἀναξίως τῷ στόματι δεχόμενοι, καὶ ἐναγεῖ προσφέροντες σώματι. Διό φησι· Δοκι μαζέτω ἄνθρωπος ἑαυτὸν, οὐχ ἕτερος τὸν ἕτερον: τοῦτο γὰρ κρῖναι ἔστιν· ἀλλὰ πρῶτον ἕκαστος ἑαυ τύν· Καὶ οὕτως ἐκ τοῦ ἄρτου ἐσθιέτω, καὶ ἐκ τοῦ ποτηρίου πινέτω· ὁ γαρ ἐσθίων καὶ πίνων ἀνα ξίως, κρίμα εαυτῷ ἐσθίει και πίνει, μὴ διακρίσ νων, τουτέστιν ἐξετάζων καὶ ἐννοῶν τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου προκείμενον. Εἰ δὲ ὁ καθ᾿ ἑαυτὸν ἕν τινι 15 I Cor. ΧΙ, 16 ibid. 28. 29.