ergo in pristina dissolvi cupis? Mutatus es, ut μεταπεπλασμένος· ἱνατί γοῦν ἐθέλεις ἀναλύεσθαι Enoc assumptus ad Deum: mane ergo juxta voluntatem Dei, qui te manere jubet donec veniat, quocumque modo iste adventus intelligatur. Neo est tibi injuria, si tanta instantia pœnitentem te vocamus: non debet inde erubescere qui ponitens dicitur. Teipsum a sæculo removisti. Quid vis igitur in loco pristino incola annumerari, et sic in fine nullum locum habere, atque audire hanc irrisionem: «Adhuc pusillum, et non erit peccator; et quæres locum ejus, et non invenies 7.» Nunc autem videntur monachi minores nobis insidiari, qui nos a patribus eorum distraxerunt, sermonemque ad communem objurgationem diverterunt, ut in hac sympathia utrique parti dicta effuant, si possibile est qui scopus non attingetur. esse de 42. Ecce enim omissa communitate ad majores monachos redimus, qui malis suis exemplis discipulos pervertunt, qui simulantes se non hoo mundo, sane vero cœnobitas, eo quod seorsim vivant, ista edocent alios discipulos ad corrumpendum pronos. In perfecti monachi memoriam revoco eum desiderare angelorum speciem ita admonitum fuisse, ut in angelicam personam ipse ordinatus fuerit. Hoc forte non multum conferet ad confundendos eos qui angelos despiciunt, ut discimus e sanctis ascetarum scriptis, sicut volunt, qui Psalmistæ verbum minoris faciunt, seiipsos infant plus quam quum est. Hoc igitur tene, monache jam non laice et sancte ob propositum,et si te talem decet, et natura immateriali in metallum vile et terrestre versus, oblitusque solitarios, ut narrant antiqui; mox justitiæ copulatos jesse, quia materiam mortificaverant, tu esto sæculi magnes,attrahens tenue ferrum; vel ut succinum altollens paleas quibus res sæculures jure compararant igni inexstinguibili reservatæ. Nosti, o monache, potestates et angelos secundare,tuamque consensionem insoribere; quos nunc aggredere, si vis rape libellum, consonumque inscribe. 43. Didicistis etiam crucem et mortem tibi præεἰς τὰ πρότερον; Μετέθου, κατὰ τὸν Ενώχ ἀναληφθεὶς τῷ Θεῷ· μεῖνον οὖν κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ,ὃς ἐθέλει καὶ σὲ μένειν, ἕως ἔρχεται, ὁποίαν ἂν ταύτην ἔλευσιν ἐθέλεις νοεῖν. Οὐκ ἔστι σοι ἀτιμία, εἴπερ τῇ τοιαύτῃ προσεδρείᾳ μεταθέμενόν σε καλοῦμεν. Οὐ γάρ ἐστι κἀνταῦθα ἐφύβριστος ὁ καλούμενος μεταθέμενος. Εξετόπισας τοῦ βίου σεαυτόν. Τί τοίνυν ἐθέλεις ἔντοπος τοῖς πρώην προστετηκέναι, καὶ οὕτως ἐκβαίνειν άτοπος, καί που καὶ ἀκούειν ὡς ἐν μυκτηρισμῷ καταψαλλόμενόν σου τὸ «Ετι ὀλίγον, καὶ οὐ μὴ ὑπάρξῃ ὁ ἁμαρτωλὸς, καὶ ζητήσεις τὸν τόπον αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ εὕρῃς;» Ἀλλὰ γὰρ ἐοίκα. σιν οἱ μικροσχήμονες πανουργεύσασθαι καὶ νῦν καθ᾿ ἡμῶν, οἷς ἀποστήσαντες ἡμᾶς τῶν κατ᾿ αὐτοὺς πατέρων απησχόλησαν τὸν λόγον πρὸς τοῖς κοινοῖς φορτικοῖς, ὡς ἂν ἐν τῇ τοιαύτῃ κοινοπαθεία συγχεόμε να τὰ ἐκατέρων ἔχωσιν, εἰ δυνατόν, κρύπτεσθαι. Οὐκ ἂν δὲ ἀνύσωσι τὸ σφίσι προκείμενον. Ο μβ'. ᾿Αφέμενοι γάρ, ἰδοὺ, τῶν κοινῶν, ἐπανερχόμεθα πρὸς μόνους τοὺς μείζονας, οἵ τῇ πρὸς αὐτ τοὺς ἐξομοιώσει συνδιαστρέφουσι τοὺς ὁμιλητὰς, καὶ ψευδόμενοι τὸ ἄβιον, καθὰ καὶ τὸ κοινόβιον, διὰ τοῦ εἶναι ἰδιόβιοι, καθηγοῦνται τοῦ αὐτοῦ παιδεί ματος καὶ τοῖς εὐφυῶς διακειμένοις πρὸς διαστρο φὴν μαθηταῖς. ᾿Αναβιβάζω δὴ ἐς νόησιν τῷ μεγα λοσχήμονι μοναχῷ, καὶ ὅτι ἀγγέλων σχῆμα ἐπιποθεῖν ἐδιδάχθη, ὥστε καὶ εἴς πρόσωπον αὐτὸς ἐγγέ λου τέτακται. Ἔστι δὲ ἄρα τοῦτο οὐ μέγα εἰς ένα τροπὴν τοῖς τοιούτοις, οἳ καὶ ἄγγελον ὑπεραναβαί νουσιν, ὡς τῆς ἱερωτάτης ἀσκητικῆς γραφῆς ἐκμανθάνομεν, εἴπερ ἐθέλουσι, τὴν ψαλμικὴν βραχείαν ἐλάττωσιν παραύξοντες αὐτοὶ καὶ ὑπὲρ τὴν ἰσότητα. Κάτεχε οὖν, ὦ ἄβιε καὶ τῇ προθέσει ἅγιε μοναχές, καὶ τοῦτο· καὶ εἴ σοι τηλικούτῳ ὄντι πρέπον ἐπὶ, κατασπασθεὶς τῆς ἀϋλίας εἰς ἀγεννές τι μέταλλον γῆς, καὶ μηδὲ λογισάμενος, ὡς ᾷ παλαιὰ ἱστορία τοῖς ᾿Αβίοις αὐτίκα καὶ τὸ δικαιότατον συνέθηκε διά τὸ κατ᾿ αὐτοὺς ὄλιγουλον, ἔσο μαγνήτις βίου, επι σπωμένη σιδήρια μοχθηρά· ἢ καὶ ὡς ἤλεκτρος ἐφιλκόμενος άχυρα, οἷς ὀρθῶς εἰκάζεται τὰ βιωτική, πυρὸς ἀσβέστου δεόμενα. Εδιδάχθης, ὦ μοναχὲ, τις ἀρχὰς καὶ ἀγγελους παρεστάναι, ἀπογραφομένους τὰς ὁμολογίας σου. Διάβαλλε τοίνυν αὐτοὺς, εἰ βούλει, ἀφαρπάζων, καὶ τὸ σύμφωνον ἔγγραψον. μγ'. Ἔμαθες καὶ ὅτι σταυρὸν ἐπηγγείλου καὶ nuntiari. Si jam desperas, subi, non crucem, sed θάνατον. Εἰ γοῦν ἀποδυσπετεῖς, βάσταζε μηκέτι mercium fasciculum, deprimens negotiationis onus ut de loquacitatem irridearis. Præter mercaturam enim etiam loquacitatem exerces, cui, ut supra ostensum est, renuntiaveras. Non crucem igitur tolle,ut diximus; non jam morere,mundum relinquens ad merendam vitam æternam; sane vero vive, et laudes et saltationem et delicias exerceto; fortis esto contra omnia,pro te da hano commutationem morti; sicque, si possibile est, omnia sorte solus obtine. ' Psal. xxxvi, 10. σταυρὸν, ἀλλὰ ῥῶπον, εἴτ᾿ οὖν φόρτον πράγματος τικὸν κάτω βαρύνοντα, ἵνα καὶ εἰς ῥωποπερπερή θραν σκεφθῇς. Πρὸς γὰρ τῷ ῥώπῳ καὶ τῷ πέρπιο ρον ἐξασκεῖς, εἰ καὶ αὐτὸ ἀπηρνήσω, καθὰ προϊών ὁ λόγος ἀποφανεῖ. Μήτε τοίνυν σταυρὸν, ὡς ἔφε μεν, εἰ βούλει, βάσταζε, καὶ μηδὲ θνήσκε, τοῖς κάτω νεκρούμενος, εἰς ἀντάλλαγμα ζωῆς αἰωνίου. ἀλλὰ ζῆθι, καὶ ἀγάλλου, καὶ ἄλλου, καὶ τρύφα, καὶ κατὰ πάντων ἀνδρίζου, καὶ δίδου ἀντίψυχον τοιοῦτον χάριν σου τῷ θανάτῳ· καὶ οὕτως, εἴπερ οἷόν τε, μόνος κληρονόμει τὸ πᾶν.

τι κατηχήθης, δίχα τῶν ἄλλων, τῶν καὶ καὶ μεγάλων καὶ εὐκόλων, καὶ τὴν ἔριν οιεῖσθαι, καὶ τὸν θυμὸν, καὶ τὴν κραυ - τὴν ἀεργίαν, καὶ τὴν παῤῥησίαν, καὶ τὴν φιλίαν, καὶ τὸ περπερεύεσθαι, καὶ τὸν , καὶ τὸ ψίθυρον, καὶ τὴν ἰδιάζουσαν · Λογοπράγησον οὖν σεαυτὸν, καὶ διὰ των ἐλθὼν ὁμολογιῶν, αΰχησον ἀποστολι δύνασαι καυχήσασθαι, ἐπὶ μιᾷ γοῦν τῶν σου συνταγῶν· εἰ δὲ αὐτὸς ὀκνήσεις τὴν δοὺ ἐγὼ ἐπὶ σέ. Καὶ τοίνυν ἀκούων ἢ ὡς ψευδομένους ἡμᾶς, ἢ ἀλλὰ ἐντρέπου Ιωσιν· ἵνα καὶ σὺ κερδήσῃς τὴν τοῦ Θεοῦ ν, ὡς ἐτάξω, ἧς μακρύνεσθαι κινδυ - ἱ ἡμεῖς μισθὸν ληψόμεθα τοῦ ἐπιστρέψαι ο τὸν θυμόν σου παρατιθέμενον ὡς εἰς ύφεως. Οὐ γὰρ συρίττεις μόνον, καὶ τὸν άκνων, τὰ πλείω δὲ ἀκοντίζων αὐτὸν ἐκ ἀλλὰ καὶ τὸν ὁλκὸν ἑλίττων εἰς βλάβην, νον σφίγγεις εἰς ἐμφανές, ἀλλὰ καὶ στρές, ένα προβάλλῃ σκοπὸν πάντων, ὧν ῥα τῇ καὶ ἐν φωτὶ καὶ ἐν ἀποκρύφῳ ἐνέδρᾳ· τὸν ἀθῶον ἀποκτείνειν. ᾿Αθῶον δὲ νῦν ίνον τὸν μηδὲν μηδόλως ἐξαμαρτόντα σοι, τὸν παραπικράναντα, βιαίως δὲ φάναι, - χείριστα κατὰ σοῦ δράσαντα. Τίνα γὰρ ἂν αὐτὸς εἰπεῖν μὴ ἀθῶον τὰ ἐπὶ σοί, νενεκρωμένος τῷ κόσμῳ δι ἁπλότητα, γνοεί τις οὐ δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ μόνον, ἐὰν ζῇ, καὶ παρὰ βραχύ τι ἐκβιούς, καὶ ✓ ἳ ἂν ζημιωθείης; Αθῶος οὖν τό γε εἰς τας καὶ παντοῖος ἄνθρωπος. Σὺ μὲν γὰρ 44. Et insuper edoctus es præter alia, et multa, et magna, et facilia, fugere contentiones, iram clamores,otium, licentiam, particulares amicitias, arrogantiam, querelas, detractionem, privatas possessiones. Responde ergo pro te; atque his de rebus verba faciens, si gloriari potes ut Apostolus, gloriare de uno horum mandatorum a te servato; quod si metuis confiteri, ecce ego pro te. Quibus auditis, aut de mendacio nos argue, aut flectere ad recte agendum, ut merearis Dei auxilium, quod promisisti, a quo ne decidas timendum est, nos autem mercedem conversionis tuæ accipiamus. Tuam iram ut serpentis video accendi. Non modo enim sibilas, et venenum morsibus infundis aut illud sæpius ex ore jacularis, sed etiam sinus obvertis ad perdendos quos stringis aperte, et in quos dolos nectis, unumque intendis per omnia in luce, et in tenebris, scilicet innocentis peremptionem. Innocentem dico non modo eum qui contra te minime deliquit, sed etiam qui te excitavit, et ut brevi absolvam,qui pessima contra te perpetravit. Quem enim non innocentem erga te dicere posses, tu homo mundo mortuus ex simplicitate dexteram et sinistram, imo vitam, ignorante, homo qui vita fere defunctus, nihil habet quo privetur? Innocens ergo est, quod attinet ad te, omnis et qualiscunque homo. De te nullum dubium, pauper enim a nullo spoliatur. Ad quid ergo ira tua componetur, nisi ad nocivum serpentem, qui similes tui potest punire, et provide non innocens tibi evadit? Atque indicium iræ tuæ si quæsieris, illud in promptu erit ex manifesta ebullitione. ἀκτήμων δὲ οὐδεὶς ἂν ζημιοῖτο πρὸς οὐδενός. Εἰς τί οὖν σοι ἔσται ὁ θυμὸς, ὅτι μὴ μόνον πολεμίου όφεως, τοῦ δυναμένου τοὺς κατὰ σὲ ζημιοῦ, καὶ οὕτω μὴ ἀθώου ἐπὶ σοὶ ἀπεκβαίνον- · ζητεῖς ἀπόδειξιν τοῦ ἐν σοὶ βραττομένου θυμοῦ, ῥέων μὲν αὕτη διὰ τὸ τῆς ἐκζέσεως ἀρίδηλον. ῶ δὲ τῷ τέως τὴν κατὰ μέρος ἠκριβω σοὶ στηλίτευσιν. Καὶ οὕτω μὲν θυμοβου επόντως, οὔτε σοί, οὔτε ἄλλῳ τινὶ πρὸς Χριστιανικήν. Ἔνθα δὲ θυμὸς οἰκεῖ γῆς πραέων τὸν διὰ κενῆς αὐτῷ κάτοχον, ὅτι καὶ φαύλη παραπέπηγεν ἔρις, ἡ τοῦ πρόγονος τὰ πλείω καὶ ἐπίγονος· εἰπεῖν ἡ τῷ θυμῷ συνουσιωμένη, καὶ διόλου όλη ρμένη. Ούτε γὰρ μακρός θυμὸς οὐδεὶς οὐδὲ μὴν ἔρις άθυμος, εἰ μή τις ἐνταῦθα τὴν καὶ Θεῷ φίλην ἀντιπαραγάγῃ. Αὕτη ἐν Θεῷ συνανακέκραται, καὶ οὐδὲν ἐν ρόν· διὸ οὐδὲ θυμικόν. Αμφοῖν δὲ τούκαὶ θυμῷ, παρομαρτεῖ καὶ κραυγὴ παρά υτέροις καὶ οὐδὲ βαθύφροσιν. Οἱ γὰρ ἄλιθεῖς καὶ ἐχέμυθοι, οὓς καὶ μεγαλοθύμους φησι λεκτική, οὔτε τὴν ἔριν προφαίνουνδόμυχον κρύπτουσι, καὶ τὸν θυμὸν βυσὡς ἐπηλυγάζουσι. θυμὸς γοῦν καὶ ἔρις καὶ κραυγὴ φατριάζουσιν. Ὅπου δὲ τρία παρρησιάζονται, πῶς ἂν μὴ οὐχὶ καὶ › μέγα κακὸν καὶ μοναχοῖς ἀπόῤῥητον, στο; Ἔνθα δὲ τύρβη περὶ ἀπεοικότα λὰ δὲ τέως λέγω τὰ ἐκτεθειμένα τρία, 45. Hactenus completam partim condemnationem tui differo. Sic enim irasceris, ut non docet neque te, neque quemquam alterum christianam perfectionem professum. Ubi autem habitat ira, e terra missum hominem ea vane impeditum ediscens, manifestum est ibi suum tentorium fixisse vilem dissensionem, quæ sæpius iram antecedit et sequitur; aut, ut aliter dicamus,est ira consubstantialis, et totaliter eadem. Nulla enim ira magna est absque dissensione, nulla dissensio absque ira, nisi agatur de laudabili et grata Deo dissensione. Hæc enim in Deo miscetur gaudio,nihil in ea amarum, aut irascibile. His duobus vitiis, dissensioni et iræ, clamor copulatur, apud acriores et non prudentes. Alii enim graviores et silentes, quod magnanimos vocant, dissensionem non manifestant, sed mulama abscondunt, atque iram compressam operiunt. Apud to ergo ira, et dissensio, et clamor astipulantur. Ubi autem eæviunt tria ista vitia, quomodo abesset otiositas, magnum malum, et monachis perniciosum? Et ubi tumultus multarum rerum diversarum (multa dico ista, neo immerito dicitur multitudo), qua ratione ibi aderit opus monachicæ vitæ aptum? Quo qui eget

magnus monachus mortuus est, quoad opera Deo καὶ οἱ ψεύδομαι τὴν πληθύν), ποῦ ποτε ἐκεῖ ἔργον grata, et oliosus, et iners. 46. Et interrogatus iterum, o frater, libertati loquendi renuntiasti, incongruam dico libertatem inconsultam, seu quod idem est, non discretam, quam sapientes de ca tractantes licentiam vocant. Libertas enim proprie est, quæ quodlibet verbum, cuilibet homini, fortiter audet dicere, secundum virtutis leges, atque moralis scientiæ mensuram, quoad tempus,personam, modum, et quantitatem; ut quemadmodum beati sunt qui audiunt propter Deum omne verbum amarum, sic beatus sit qui quolibet verbo usus ad juvandos auditores, et nulli honesto verbo parcens, etiamsi amarum aliquod proferat, potest et ipse dicere: «Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent *,» quia pari loquendi libertate ad mutuam conceptionem, et ad convincendum doctrina usus est. Et magnus Deus noster Jesus Christus, cum libere loqueretur, munus eorum qui eum occidere volebant, debilitabat. Propterea confessores, et reliqui martyres a Deo laudati sunt, qui ipse in suis ultionibus apud Psalmistam, «libere agit º.» 47. Talis est laudabilis loquendi libertas, quam aliter ut fortitudinem divinam et legitimam habendam suppeditat sancta initiatio. Attamen si quodtibet obvium ad quoslibet quis eructat, si omni verbo os aperit, audacia utitur indomita, nec habet positam custodium Dominicam, neque ostium circumstantiæ labiis suis, ille profecto dæmonium babet, modi immemor est,quando occurrentia inconsulte eloquitur. Cum reperitur ista mala libertas apud senem hunc magnum,audacem, irreverentem et protervum, quis ejusdem recusabit murmur, querelas, mala minora, causasque dissensionis et iræ, horum scilicet malorum quæ ad pugnos abeunt; et quorum effectus plerumque cædes est. 48. Et amicitiam privatam, ο frater, adhuc renuisti, ut dictum est, quando angelis adscriptus es, accessurus ad Deum qui amicitiam moderatur. Considera igitur attente privatam amicitiam ab universali, recto judicio, differre. Forsan aliquod paradoxum tibi modo propositum fuisse arbitraris. Si enim ubi de atomis agitur, parvum, qualis est peculiaris amicitia, fugiendum est, quanto magis ubi de universo et de genere quæstio est! Res autem, mi frater, non sic se habet, sed hocce modo. 49. Difficillime colliguntur, et vix ad oculorum obtutum moventur peculiaria,eo quod non definiuntur, et in mille particulas dividuntur, ita ut neque in * Joann. xv, 22. Psal. xcш, 1. μοναχικῇ πολιτεία πρέπον; οὔπερ ὁ ἐστερημένος μέγας μοναχός νεκρός ἐστι τὰ εἰς θεοφιλή χειρουργίαν, καὶ ἄπρακτος, καὶ ἀνενέργητος. μς. Ετι ἔχεις, ὦ ἀδελφὲ, παραιτησάμενος κ παραγγελίας καὶ τὴν παῤῥησίαν, τὴν ἔκαιρον τέ τως, τὴν ἄκριτον, ταυτὸν δ᾽ εἰπεῖν, οὐκ εὐδιάκρι τον ἣν οἱ σοφοί συνθέντες ἀκαιροπαῤῥησίαν φασί Παῤῥησία μὲν γὰρ ἡ κυρίως ἐστὶν ἐν τῷ θαῤῥεῖν πᾶν ῥῆμα καὶ πρὸς πάντα ἄνθρωπον λαλεῖν εὐτόλμως ἀρετῆς κανόνι καὶ πρὸς μέτρον ἠθικῆς ἐπιστήμης, τὸ κατὰ χρόνον, τὸ προσωπικὸν, τὸ κατὰ τρόπον, τὸ ἐν ποσότητι· ἵνα, ὥσπερ οἱ ἀκούοντες τῶν ῥῆμα πονηρὸν ἕνεκεν τοῦ Θεοῦ μακαρίζονται, οὕτως είκ μακάριος καὶ ὁ παντὶ βήματι χρώμενος ἐπ᾽ ὠφελείς τῶν ἀκροωμένων, καὶ μηδέν τι καταλείπων τῶν δεύντων βηθῆναι, εἰ καὶ δακνηρά τινα φθέγγεται ἵνα λέγῃ καὶ αὐτὸς τό· «Εἰ μὴ ἦλθον καὶ ἐλάλησε αὐτοῖς, ἁμαρτίαν οὐκ εἶχον» οὕτω παρρησιαζόμεν νος ἐν ἀλληλουχίᾳ τῇ κατὰ διδασκαλίαν καὶ ἔλεγχο. Καὶ ὁ μέγας Θεὸς ἡμῶν, Ἰησοῦς Χριστὸς, ὅτα παῤῥησίᾳ ἐλάλει, ἐξενεύριζε τὰς χεῖρας τῶν ἔχει λόντων καταμάλετῶν αὐτοῦ. Δι' αὐτῆς καὶ οἱ ὁμολο γηταὶ καὶ οἱ λοιποὶ δὲ ἐθαυμαστώθησαν μάρτυρε ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, τοῦ καὶ ἐν ἐκδικήσεσι παρρησιαζομένου ψαλμικῶς. μς΄. Καὶ τοιάδε μὲν ἡ ἐπαινουμένη παρρησία, εν καὶ ἄλλως ἡ ἱερωτάτη μυσταγωγία τόλμαν θείαν ἀκατάκριτον ὑποβάλλει νοεῖν. Ε: μέντοι πᾶν τὸ ἐπελθὸν καὶ πρὸς πάντας ἐξερεύγεταί τις, καὶ παντὶ ῥήματι ἐκπετάννυσι τὸ στόμα, τολμῶν οὐκ εὐπεί· δευτα, μηδὲ ἔχων φυλακὴν θείαν ἐπιτεθειμένην, μηδὲ θυραν περιοχῆς περὶ τὰ χείλη αὐτοῦ, δαιμονῇ ὁ τοιοῦτος ἀντικρυς, καὶ οὐκ ἐν καθεστῶτι μένει, ὡς ἀδιακρίτως τὰ ἐπιόντα φθεγγόμενος. Οὔτης δή καὶ παῤῥησίας τῆς ἀπειρημένης παρὰ τῷ τοιούτῳ μεγάλῳ, καλογέρῳ, καθ' ἣν πρὸς ἀναίδειαν τολ μῶν θρασύνεται, τίς ἂν ἀποφήσῃ τοῦ τοιούτου καὶ τὸν γογγυσμὸν καὶ τὸ φίθυρον, τὰ ἐλάττω κακά, καὶ προάγοντα τοὺς ὡς οἷον προαγώνας της τε ἔριδος καὶ τοῦ θυμοῦ, τῶν προεκτεθειμένων ἐναγωνίων κακῶν; ὧν καὶ φόνοι πολλαχοῦ ἀποτέ λεσμα. μη'. Ἔτι ἀπεῖπας, ὦ ἀδελφὲ, καὶ τὴν, ὡς εἴρηται, μερικὴν φιλίαν, ὅτε τοῖς ἀγγέλοις ἐνεγράφου, ὡς παραστησόμενος τῷ καὶ τῆς φιλίας ἐφόρῳ θεῷ. θεώρει τοίνυν αναπεμπάζων τὴν μερικὴν φιλίαν διαστελλομένην σοφίᾳ θεωρητικῇ πρὸς τὴν καθολι κήν· καὶ τάχα μὲν ὑπολάβοις ἂν παράδοξόν τι νομο θετεῖσθαι σοι ἐνταῦθα. Εἰ γὰρ τὸ ἐν ἀτόμοις μικρόν λογιστέον φευκτόν, ὁποῖον καὶ τὸ φιλεῖν μερικώς, πολλῷ δὴ πλέον τὸ ἐν τῷ καθόλου καὶ γενικῶς. δέ ἐστιν, ὦ ἀδελφὲ, οὐχ οὕτω διακείμενον, ἀλλ' ἔχει ὧδέ πως. Ti καὶ μθ'. Τὰ μερικὰ δυσπερίληπτά εἰσι πάντως, οὐδὲ ῥᾳδίως εἰς ἐπέλευσιν ἱκνούμενα, διὰ τὴν ἐν αὐτ τοῖς ἀπειρίαν καὶ τὸ ἐντεῦθεν μυριοσχιδές, καὶ οἷον

; γνῶσιν ἐλθεῖν, μήτε μεθοδευθῆναι πρὸς cognitionem veniant, neque certa lege exacte in- ', μήτε εἰς ἐπιστήμην προενεχθῆναι. Ἡ δὲ | σύλληψις ώρισται, καὶ δι᾿ αὐτὸ καὶ εἰς νῶσιν ἥκει, καὶ μεθοδεύεται, καὶ τεχνοῦται, ς εἰς βιωφελὲς προβαίνει. Διὰ τοίνυν ταῦτα τήθης, καὶ συνέθου ἐνώπιον καὶ Θεοῦ καὶ – μη τῇ μερικῇ προσανέχειν φιλίᾳ, τῇ ἐς διεκπιπτούσῃ ἀπερίληπτον, ἵνα μὴ τὰ διώκων, εἰς μάτην πονῇς, ἀλλὰ τῇ συνεστ ῃ, καὶ εἴς τι ἓν σφιγγομένῃ, καὶ στρογγυλτρὸς ὁλότητα μίαν. Καὶ οὐ λέγω ταύτην γε- * μὴ καὶ εἰς ἀδύνατον ἐκπεσοῦμαι παράγο προκαλούμενός σε πάντας ἀνθρώπους ἁπλῶς Ὁ ἀνεπιστάτως φιλεῖν· ὅπερ οὐδ᾽ αὐτὸ ῥᾴμὴ καὶ μᾶλλον, τῆς μερικῆς καὶ ἐν ἀτό λίας δυσκατεργαστότερον. Οὔκουν θαῤῥῶ, εἰπεῖν, ἀλλὰ μάλιστα ὁλικήν. Τοιαύτη δὲ ἡ 5, ἡ πρὸς τὸν Θεὸν, ἡ κατὰ Θεὸν, ἡ ἐν ῷ· ὃν εἴπερ φιλεῖς, οὐκ ἔχεις φιλίαν μερι δὲ μὴν τὴν (σεμνότερον φάναι) γενικήν, τριώτερον ἀποφήνασθαι, τὴν ὁλικήν. Εἰ γὰρ ως ὅλον ὁ Θεὸς, δι' οὗ ξύμπασα ὁλότης πέτε κατὰ κόσμον καὶ ἡ ὑπερκόσμιος, ὁλικὴ ἐστὶν, ὥσπερ ἡ αὐτοῦ πρὸς πάντας ἡμᾶς ς τοὺς αὐτοῦ θεράποντας οὐκέτι δούλους ιλ' εἰς φίλους ἐγκρίνει), οὕτω καὶ ἡ ἑκάστου οῦ θεραπόντων πρὸς αὐτὸν ἀγάπη φιλοθέως τουσα, ὁλική ἐστι διὰ τὸ κατ' αὐτὴν ὁλόκλη ἐν ἐκεραιότητι ἐντελές. vestigentur, nec in scientiam introducantur. Universa autem notio definita est, et in cognitionem facilem venit, methodo investigatur, meditatur, et est utilis. Ideo interrogatus es, et promisisti, in conspectu Dei et angelorum peculiarem amicitiam non sectari, quæ tendit in indefinita, et non circumscripta, ne inacessa persequens fatigeris in vanum; magis autem charitati studeas quæ definita est, quæ convenit in aliquid unum,et circa universitatem unicam versatur. Nec generalem charitatem dico, ne jubeam impossibile, cum ad amandos omnes homines te simpliciter et absolute hortor, quod non est facilius, imo difficilius est quam peculiaris partium amicitia. Minime ergo audeo generalem dicere, sed maxime totalem. Is est amor Dei, amor ad Deum, secundum Deum et in Deo; quem si amaveris, non peculiarem amorem, nec (quod mirabilius videbitur) generalem habebis, sed verius totalem. Si enim proprie Deus est totum, per quem totus universus, sive in mundo, sive supra mundum, apparuit, totalis omnino est, sicut Dei amor ad nos omnes (qui fideles suos jam non servos vocat, sed amicis accenset), sic uniuscujusque fidelium amor in eum reflexus, totalis est, quia integrum objectum ejus, et perfecta puritas. γοῦν μεγαλοσχήμων τοῦ Θεοῦ ὅσιος ἐκεῖνον ὁλικῶς, καὶ τῷ τρόπῳ τούτῳ τὴν πρὸς τοὺς ως φιλίαν ἔχων ὁλικὴν, αὐτίκα κατὰ μετάὕτακτον ὡς γενικὴν αὐτὴν πλουτεῖ, οὐ μὴν . Παντὶ γὰρ ἀνθρώπῳ φιλουμένῳ ὑπ᾽ αὐτοῦ τει τὸν Θεὸν, ὡς λαμβάνων ἐκεῖθεν πᾶν, · αἰτῆται. Καὶ οὕτω λοιπὸν οὐκ ἐστενοχωρη καὶ μερικὴν φιλίαν ἔχει, προσπαθῶς περὶ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον διατεθειμένος· ἀλλ᾿ ἐμπλακατ' αὐτὸν πᾶσι τοῖς τοῦ Θεοῦ, τοῖς ἐν πόῖς ἐν κώμαις, τοῖς ἐν ἀγροῖς, τοῖς περὶ νήπεῖν συνόλως, τοῖς πανταχοῦ γῆς, ὅπου ἂν · ἵνα θέσει καὶ αὐτὸς Θεὸς ὢν, δύναιτο φιτὸς Θεοῦ ἐξομοίωσιν ὁλικῶς, αὐτίκα δέ πως νικῶς, καθ' ὑποκατάβασιν δὲ ἤδη που καὶ · ᾧ δὴ λόγῳ καὶ ὁ πάντας φιλῶν Κύριος καὶ τοπικῶς, ἀλλὰ καὶ ἑνιαίως· ὡς καὶ ὁ ητος Μωϋσης διαδείκνυσι, καὶ ὁ ἔγγιστα θεν Θεὸν τῆς καρτερίας ἀνὴρ, ὁ Αὐσίτης Ιώβ. μερικῶς ὀρθῷ λόγῳ φιλεῖν λέγοιτο ἂν ὁ Κύ τ᾽ οὖν ἀκριβῶς εἰπεῖν, κατὰ ἕνα· ὁποῖος καὶ Έρματος ἁρπαγείς μόνος Ἠλίας, καὶ ὁ ἐξ ν εἰς, ὁ ὡς αὐτὸς μόνος μείζων ἐν γεννηυναικῶν, καὶ ὁ κατ' ἐξαίρετον ἠγαπημένος, με καὶ συνηγαπημένος παντὶ μερικῶς ἐκλεκτῷ. ο τῇ μερικῇ φιλία δήπουθεν, τῷ καθ᾿ ἕκαστον ν, ἐκβέβληται ἡ κοινῶς ὁλική. Εἰπὲ δή μοι ὦ καθ᾿ ἡμῶν τῶν τελωνῶν Φαρισαῖε μεγα atth. ΧΙ, 11. 50. Sanctus ergo magnus monachus Dei illum toto corde diligens, sicque totalem erga fratres amorem habens, statim post ingressum perfectam habet amicitiam, utpote generalem, non autem peculiarem. Ad omnem hominem a se dilectum Deum inclinat, qui fons est cujuslibet doni expetiti. Sicque non angustam et privatam habet amicitiam bene erga hunc unum aut istum dispositus; in se autem includit omnes filios Dei, tum in urbibus, tum in vicis, vel in agris, vel in insulis, uno verbo ubique terrarum quocunque se vertat; ut proposito habitus sicut Deus, possit ad exemplum Dei dilectionem totalem, mox etiam generalem atque etiam peculiarem in descensu habere; eadem ratione qua amans omnes Dominus, gentes et etiam singulos homines amabat ut videre est in Moyse dilectissimo; in viro proxime Deo assimilato propter patientiam, Job de terra Hus; quos vere peculiari amore, sive verius singulari amavisse Deus dicendus est: Talis etiam et Elias erat, raptus solus in curru: et ille super omnes qui maximus fuit «inter natos mulierum 1,» et qui plus cæteris diligebatur, et una cum cæteris peculiariter clectis amabatur. Ista enim peculiaris amicitia erga nonnullos, communem erga universos profecto non excludebat. Dic mihi, ο Pharisæe, fimbrios maxime magnificans contra nos publicanos,

dic utrum peculiarem amicitiam, ut diximus, re- λοσχημονέστατε, εἰ, ὡς εἴπομεν, ἀπαρνῇ τὴν μετ pudiaveris, nempe si dicta audisti. Sive hoc intelligas, sive non, ego tibi dico perfectam amicitiam peculiarem de nobis a te repudiatam. Nos enim singulos patres tuos non amas, sicque nec universalem, nec generalen: amicitiam servas. Qui enim membrum magni momenti Deo consecratum, eique contra te assistens, aversantur, nunquid dicendus est universitatem diligere cum optimam partem oderit? Quadam enim parte, et qualicunque, non loquor de magis pretiosa, desumpta de generis totalitate, non tota sua integritate generale, aut universale amplius vere diceretur. 51. Eia ago, alio conatu, et evidentiori, quænam sit amicitia peculiaris tibi exponam, idque non longe a vero. Norunt periti,quemadmodum partem ad totum,sic partialem quantitatem ad universalem reputari. Hac igitur ratione tu interrogatus an peculiari amicitiæ renuntiares, a te eam renuntiandam, sectandamque universalem declaravisti. Talis est autem quæ de tota mente procedit, siquidem aliquo respectu deficiens, partialis erit amicitia. Totam vero animam lego eam quæ suam admirabilem et triplicem naturam in charitate non frustratur, quæ triplicem facultatem non perdit, cum florem amicitiæ emittit. 52. Quid dico? Verum et magnum monachum velut quemcumque sincerum Christianum, oportet semper paratum esse ad juvandos amicos in omnibus rebus, cum eo indigent; omnia suæ ρικὴν φιλίαν, ει τι τέως ἐπαξεις, ών λέγομεν; Εἴτι, δὲ νοεῖς, εἴτε καὶ μὴ, λέγω σοι, ὅτι φιλίαν μὲν ἐξάπαντος μερικὴν ἀπαρνῇ τὴν ἐφ' ἡμῖν, ἡμᾶς γὰρ τοὺς ἑνικούς παπάδας (5*) οὐ φιλεῖς· δι' αὐτὸ δὲ οὐδὲ ὁλικὴν ἢ γενικήν φυλάττεις φιλίαν. Ὁ γὰρ μέρος ἄξιον λόγου πολλοῦ ἀποπροσποιούμενος, θεῷ τε ἀφωσιωμένον καὶ συμπαραστατοῦν ἐκείνῳ κατά σὲ, πῶς ἂν λεχθείη καθ᾽ ὁλότητα φιλεῖν, μισῶν μέρος τὸ καιριώτατον; Μέρους γάρ τινος, καὶ αὐτοῦ τοῦ τυχόντος, μὴ ὅτι γε τοῦ ἐν πλείονι λόγῳ, ὑποσπωμένου ἐκ τῆς κατὰ γένος ὁλοκληρίας, οὐκ ἂν τῇ ὁλότητι πάσῃ τὸ γενικὸν ἢ τὸ ὅλον ἀπαλη θεύοιτο. να'. Φέρε δὲ καὶ ἄλλως ἐπιβαλών, κατ' ἔννοιαν σαφεστέραν ἔκθωμαί σοι τὴν μερικὴν φιλίαν, οἷς τίς ἐστιν, οὐδὲ οὕτω μακρὰν ἀρθότητος. Ἔγνωσται τοῖς εἰδόσιν, ὥσπερ τὸ μέρος πρὸς ὅλον, οὕτω καὶ τὴν μερικὴν ποιότητα πρὸς τὴν ὁλικὴν λέγεσθαι. Τούτον δὴ τῷ λόγῳ καὶ σὺ αὐτὸς ἠρωτημένος, εἰ τὴν μερικὴν φιλίαν ἀπαρνῇ, κατέθου ἀρνεῖσθαι αὐτὴν, ὡς ἐντεῦ θεν ἀντεισάγεσθαί σοι τὴν ὁλικήν. Ἔστι δὲ τοιαύτη † ἐξ όλης ψυχῆς, ὡς εἴγε μὴ τοιαύτη, μερικὴ ἂν εἶτ φιλία. Λέγω δὲ ψυχὴν ὅλην, τὴν μὴ ψευδομένην τὸ κατ' αὐτὴν θεῖον τριμερὲς ἐν τῷ φιλεῖν, τὴν μὴ ἀχρειοῦσαν τὸ ἐμφυὲς τριστέλεχον, ὅτε τὴν φιλικὴν ἄνθη, προέσχεται. να'. Οἷον τί λέγω; Χρὴ τὸν ἀληθῆ μεγαλομόνα χον, ὥσπερ καὶ πάντα τὸν τῷ ὄντι Χριστιανόν, ἡτοιμάσθαι παντοίως εἰς θεραπείαν φίλου ἐφ᾽ ἅπασιν, οἷς ἂν ἐκεῖνος αὐτοῦ προσδέηται, καὶ καθιστῶν καὶ et eorum mentis volita statuere et dirigere con. Ο συμβιβάζειν ἁρμονικῶς καὶ κατὰ θείαν ἐμμέλειαν cordantes, juxta Dei mandata; ad spiritualem concordiam, atque ad vicendum dæmonem, ad quod Deus præmio invitat, concurrere, ut simul a Deo præmium accipiant, cujus gratia ipse prius ordinatus, et in se concordanter disponens virtutem, sive quæ in ratione sita est, sive qua irascibile moderatur et rite corrigit, sive quæ instruit concupiscibile; et deinde personam cujus amorem monachice prosequitur, quantum potest, in se assumens; tum eo modo dispositus ad alterum hominem feretur, sicut in tonsura promisit, ut, dum eese ratione, appetitu et passionibus amicis Deo reformatis conjungit cum amicum suum concordantem reddidit, sermonem amicitiæ huic sermoni monachico jungat, et tunc quasi per perfectum sermonem roboratus cum amico ad perfectionem, amicitiam comparet non partialem, sed prorsus totalem, totus toti amico, aut fratri, aut filio spiritualiter conjunctus. Hæc enim omnia ad invicem sumus, Dei gratia, filii Dei, si recte sapimus: primum quidem propter commuVox πάπας apud scriptores ecclesiasticos reperitur, de qua hæc inter alia Ducangius: «Observat Goarus, ad Euchol., p. 298, vocem πάπας dupliciter efferri; ac πάπαν quidem dici summum pontificem, vel singulari quadam appellatione patriarcham Alexandrinum; παπᾶν vero sacerdotem p πρὸς συμφωνίαν πνευματικὴν αὐτοῦ τε καὶ ἐκείνου τὰ κατὰ ψυχὴν λ βουλεύματα, καὶ συντροχάζειν, ὡς ὁ Θεὸς βραβεύει, ἐπὶ νίκῃ τῇ κατὰ τοῦ δαίμονος” ἵνα καὶ τὸ ἐκ Θεοῦ ἔπαθλον κοινώσηται, οὗ χάριν αὐτὸς ρυθμίσας πρότερον, καὶ τάξας ἐναρμονίως παρ' ἑαυτῷ τήν τε κατὰ τὸ λογικὸν ἀρετὴν, καὶ τὴν τὸ θυμικόν μετροῦσαν καὶ καταρτίζουσαν θεοπρεπῶς, ἔτι δὲ καὶ τὴν τὸ ἐπιθυμικὸν παιδεύου σαν, εἶτα καὶ τὸ πρόσωπον ὡς δυνατὸν ἑαυτῷ ἐξ ομοιώσας, οὐ τὴν φιλίαν μοναχικῶς πραγματεύεται, τοιουτοψύχως προσενεχθήσεται τῷ τοιούτῳ, καθά κειρόμενος ώμολόγησε· καὶ τῷ κατ᾿ αὐτὸν λογική ἐπιθυμητικῷ τε καὶ θυμικῷ θεοφιλῶς ἐξυθμισμέ νοις σύμφωνα καὶ τὰ τοῦ φίλου ἁρμοσάμενος, τριάδα φιλικὴν τριάδι ἐκείνῃ μοναχικῇ ἐνώσει, καὶ ὡς διά τινος ἑξάδος ταύτης τελείας εἰς τελειότητα συγκραθείς τῷ φίλῳ, ἐξανύσει φιλίαν οὐ μερικὴν, ἀλλὰ τῷ ὄντι ὁλικὴν. ὅλος ὅλῳ συγκεκραμένος πνευματικῶς, τῷ εἴτε φίλῳ, εἴτε ἀδελφῷ, εἴτε καὶ τέκνῳ. Πάντα γὰρ ταύτα Θεοῦ χάριτι ἐσμεν ἀλλήλοις οἱ τοῦ Θεοῦ, ἐὰν φρονώ μεν ὀρθά· τὸ μὲν διὰ τὴν κοινωνίαν τῆς κατὰ Θεὸν seu clericum secularem,ut ἱερομονάχον, monachum sacerdotem. (5*) Huc a est in margine cujus reliqua hibliopegæ culter abscidit, truncatum videtur ex 20% κήν.

δὲ, ὅτι τὸν μέγαν καὶ πρῶτον Πατέρα nem in Deo amorem; secundum, quia magnum τὸ δὲ τρίτον, ὅτι ἀλλήλους ἀναγεννώμεν τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον συλλαμβάνοντες ὠδί τίκτομεν σωτηρίας πνεῦμα, ἕκαστος τὸν ὠφελοῦντες· ὅτε καὶ ὁ μὲν ὠφελῶν φίλος Λογίζοιτο διὰ τὸ κατ' ἀρετὴν πρεσβεῖον, ὁ ενος εἰς τέκνον τάττοιτο. τις ἰδοὺ καὶ δευτέραν, ὦ ἀδελφὲ, τῆς μετ ας ἀνάπτυξιν· καὶ γένοιτό σοι ἐκ Θεοῦ καταπράττεσθαι τὸ οὕτως ολοκλήρως ὔχομαι δὲ τοῦτο οὐκ εἰς μάτην, ἀλλ᾽ ὅτι ἐν τοῖς κατὰ σὲ ἀδελφότητας φιλουμένας καὶ αὐτὸ οὐχὶ ἀδρομερές, ἀλλὰ μικροῦ · δὲ αἴτιον, ὅτι δυσμελῶς ἀρμόττῃ τὸ τοῦ τριαδικοῦ τῆς ψυχῆς, τοῦ τε ἐν σοὶ, τὰ τὴν ἀδελφότητα· καὶ οὔτε τοὺς θυμοὺς ; ἀνωτέρω ἐλέγομεν, οὔτε τὰς ἐπιθυμίας ς, ὡς ὁ κανὼν βούλεταί· καὶ τὸ κοινὸν ἐν ἡμῖν τετάρακται· καὶ οὐ κατέχεις, ὅτι οὔτε ἀδελφότης, οὔτε φιλία, οὔτε κοινοτε ἄλλη τις κοινωνία (καὶ οὐ λέγω μόνον ιατικὴν, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν ἑτεροίαν) ἐν ᾗ Ισότης ἔλλογος, καὶ ἡ ἐντεῦθεν ισηγορία. όμοιον καὶ ἄνισον συγχυτικὸν πανταχοῦ, τὰ λόγον ἀποτελεῖται, ὃν δύναται μέν τις τρικὸν εἰπεῖν, ὃς ἐν ἀνομοίοις ὁμοιότητα μάλιστα δὲ καλῶς ἂν εἴποι πνευματικὸν, ιστολικὸν, οὗ θεωρία καὶ τό· «Μὴ πάντες et primum patrem habemus communem; et tertium, quia alii alios in divinis rebus generamus, si timorem Dei concipientes, ingemissimus et parturimus spiritum salutis, quisque proximum adjuvantes: quando qui adjuvat ex senili virtute pater amabilis dici potest, et qui adjuvatur pro filio reputari. 53. Ecce novam habes, mi frater, partialis amicitiæ definitionem, et utinam te Deus inspiret ad servandam illam universalem amicitiam. Quod non opto in vanum; etenim video fratres tuos partim, non magna ex parte, sed forte nulla, amari. Causa est discrepans concordia trium facultatum anima, tuæ quidem, et fratrum tuorum: nec irascibile frenas, ut supra diximus, nec concupiscibile componis, ut postulat regula; nam communis ratio in nobis conturbata est; nec recordaris abesse fraternitatem, et amicitiam, et vitam communem, et quamcunque communitatem, (non solam dico spiritualem, sed quamlibet aliam), ubi deest rationabilis æqualitas, itemque loquendi libertas. Quæ enim diversa et inæqualia sunt, semper disturbantur, nisi ordinentur ratione quam geometricam aliquis potest dicere similitudinem in dissimilibus "servatam, et maxime spiritualem et apostolicam, cujus hæc est theoria: «Non omnes apostoli,» et reliqua "; quod optime nosti, o magne monache, perficere autem non vis: nam, te volente, necesse erat quemlibet obvium fratrem, ut decet, a te statui, ubi oportebat. » καὶ τὰ ἐξῆς· ὅπερ καὶ σὺ εὖ εἰδὼς, ὦ αχε, όμως οὐ θέλες ἐξακριβοῦν· ὡς, είγε ιες, εχρήν σε προσφερόμενον ἅπασιν, ὡς τες δὲ δεῖ τὸν μὲν μετὰ ἀρετῆς πρακτι. Ο στάνειν τοῖς μοναστηριακοῖς πράγμασι, κοῦντα μὲν εὐφυῶς ἔχειν ἐπιπρέπειν ἔργῳ μήπω δὲ πληροφοροῦντα τὴν τοιαύτην δό αδιδόναι τῷ κατ᾿ ἀρετὴν πραγματικῷ ἐν ἵνα συνεζευγμένος ἐκείνῳ, οἷα καὶ βοῦς ἐργατείας, μανθάνῃ συγγεωργεῖν· καὶ ν ἀποκαχθείη καὶ αὐτὸς ἐς βοῦν ἐργατικὸν · σκληρὸς δὲ ἀπεκβὰς, ὡς καὶ ἄροτρον καὶ ἅμαξαν κατακλᾷν, καὶ οὕτως ἀχρεῖος ταχθείη ἄλλο τι ἔργον ποιεῖν, δι᾿ οὗ μὴ τειν τὸ μοναστήριον· οὐ μὴν οὕτω σκληγλον ἐληλεγμένον ὑπερτιθέναι καὶ προτιμά ταλαεργοῦ καὶ σώφρονος ἐκείνου βοός, ὡς · παρατηρεῖν καταγνωστικῶς, τῷ δὲ και κείνῳ ἐφιέναι τὰ γεωργικά· οὐκ αὐτὸ μό- · καὶ περιορᾶν ἐκεῖνον κατασκιρτώντα τῆς ἴτε ἀλοῶντα, ὡς μὴ φιμοῦ δέεσθαι, ἀλλὰ σθίοντα τὰ δράγματα, οὔτε ἀπεχόμενον άττειν τὸ τρόφιμον σὺν τῷ καὶ ἀμύνεσθαι ἴ τις προσπελάσει ἐθέλων ἀποκωλύειν του σκειν τὰ τῆς μονῆς. ἱ ἐχρῆν μὲν οὕτω γίνεσθαι, ὡς ἔφύμεν· ι δέ. Διὰ τί; Ὅτι τῆς ἄλωνος ἀπελαθεὶς, г. XII, ἔπρεπεν, ἀποκαθιστῶν ἕκαστον ἀδελφὸν, ἔνθα 54. Oportet plane optimum operarium negotiis monasterii se applicare, hominemque qui natus videtur ad hæc opera prospere agenda, illi operi se addicere; eumque qui hanc spem non affert, optimo operario in rebus exterioribus tradere; cui colligatus, ut bos arandi nescius, discat una arare. Et cum didiceret, ipse ut hos operari docens statuetur; e contra cum indoctus evaserit, ita ut aratrum confringat, plaustrum rumpat, et sit inutilis, ad aliquod aliud opus ordinabitur, a quo detrimentum monasterium non capiat. Neque indomitus bos anteponendus est, et magis honorandus, quam ille peritus et sapiens, ita ut posteriorem condemnandum pone observes, prioremque emittas, neque hoc modo, sed cum videas in area saltantem, non triturantem ut os alligari non sit necesse, sed manipulos passim carpentem, a cibo edendo non desistentem, et cornibus avertentem, si quis accedit ne bona monasterii disperdat, impediturus. 55. Ila fieri oportebat, ut diximus; nec tamen factum est. Quam ob causam? quia ex area pro

EUSTHATII THESSALONICENSIS METROPOLITÆ pulsus, ad te confugiens, mi frater, postquam καὶ εἰς σὲ προσδραμὼν, ὦ ἀδελφὲς καὶ τὰ μὲν πλείω plura comedit, misitque in ventrem, unam spicam aut alteram labiis admovens, seducit clementiam tuam mirantis aliquid quod tritum conficit, ut bonum afferre ad tuum judicium, Et idem videre est in omni alio servitio. Minus laudatur homo qui vineam diligit, et anteponitur racemorum artifex: alius quidam condemnatur eo quod humilium vinearum non misereatur onustarum fructibus gravibus, et ad terram prostratarum; alius autem laudatur quia sarmenta permittit quiescere, sublato nimio pondere, et ea ad magis florescendum postea adducit. Si quis furatum ad patrem projecit, hoc ad salutem ei qui peccatum confessus est idque patri a principio evolvit, deputatur: et sic furata benedictione ipse in paradisum intromittitur, talibusque dignus habetur votis qualibus Jacob cum magnum patrem et patriarcham cibo illexit. Adhuc et cellarius qui curat de communitate fratrum, vere magnus a te non habetur; te tamen angit si parvum et maximum in eodem gradu reponit; et si firmiter taliter permanserit, eum a laboribus quiescere prorsus jubebis. Si autem successor, causa cognita, piscem eximium comparavit, parum aut nihil curans de fratribus, et si ipsi murmuraverint, tunc coronatur qui tibi inservivit, et arguitur communitas quæ talis cum sit, tali et tam magno se æqualem facit. De cæteris eadem semper præstantia locum habet. Edunt alii, et soli terræ debent sua alimenta; tu vero plus etiam mari, e quo abundantes dapes accipis, quantas non habent in sæculo epulones. Numquid jubes cætera istiusmodi a me percurri, vel non? Te negaturum arbitror. Facta enim licentia, jam non poteris eam auferre, cum os præ rubore demittelur. Hoc modo peculiarem amicitiam servare non poteris, neque in monasterio, et multo minus ad extra: qui enim intus non est ordinatus, vix in rebus exterioribus ordinem manifestabit. καταμασησάμενος, καὶ εἰς γαστέρα, πέμψας, ἕνα δ στάχυν, ἤπου καὶ δύο τῶν χειλέων προβεβλημένος, γοητεύει τὴν ἐν σοὶ ἐπιείκειαν, ἀγαπῶσαν, ὅτι καλόν τι παρακομίζει τῇ διακρίσει σου, ο ψωχόμενον συν τελεῖ. Τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἐπὶ πάσης ἄλλης πλημμελεῖται διακονίας. Ὁ ἐπὶ τοῦ ἀμπελῶνος ἀγαθὸς μὲν ὧν παρευδοκιμεῖται, προσλαμβάνεται δὲ ὁ κατὰ τῶν βοτρύων ἐνεργής· ῇ μὲν καταγινωσκόμενος, οἶμαι, ὅτι μὴ ἐλεεῖ τὰς ταπεινὰς ἀμπέλους βαρυνομένας ἐπαχθεῖ τῷ καρπῷ, ὡς καὶ κατασπᾶτθαι εἰς γῆν ὁ δὲ εὐλογούμενος, ὅτι ἀναπαύει τὰ κλήματα, τὸ πολύ τοῦ βάρους ἀπάγων, καὶ οὕτως ἐνδίδωσιν αὐτοῖς ἐπὶ πλέον θάλλειν ἐς νέωτα. Εἰ δέ τι τοῦ κλέμματος καὶ τῷ πατρὶ προσφέρει, ἀλλὰ τοῦτο εἰς σωτηρίαν ἐκείνῳ κρίνεται ἀνθομολογησαμένῳ τὸ πταῖσμα, καὶ ἀπαρχὴν αὐτοῦ προσενεγκόντι τῷ πατρὶ, καὶ οὕτως ἐν τῷ τὴν εὐλογίαν κλέψαι ἀφεθέντι εἰς αὐτὸν παράδεισον, μήπου δὲ καὶ εὐχῶν καταξιωθέντι, ὁποίων καὶ ὁ Ἰακώβ, ὅτε τὸν μέγαν καὶ πατέρα και πιο τριάρχην θρέψας ἐψυχαγώμισεν. Ἔτι καὶ ὁ ὄψωνητὴς, κηδόμενος μὲν τῆς ἀδελφικῆς κοινότητος, οὐ πάνυ μέγας κρίνεται ὑπὸ σοῦ. Ἀλλά που καὶ θλίβει εἰ τοῖς μικροῖς ἐς ταυτὸν ἄγει τὸν ἐν αὐτοῖς ὕψιστον. Καὶ τοίνυν, εἰ συχνάκις τοιοῦτος διαμένε, καταπαύεις έκεινο τοῦ κοπιᾷν. Εἰ δὲ ὁ μετ' αὐτὸν ἐπιγνοὺς τὸ αἴτιον, ἀβρὸν ἰχθὺν πραγματεύσεται, μικρὰ ἢ οὐδὲν τῆς ἀδελφότητος ἐμπαζόμενος, καὶ αὐτοὶ ἐπιμύζουσι, τότε νὴ στεφανοῦται ὁ τὰ ὑπὲρ σοῦ διακονήσας, καὶ καταῤῥητορεύεται ἡ κοινότης, ὁποία οὖσα οἵῳ καὶ ἡλίκῳ ἀντιφερίζει πατρί. Καὶ τοῦ λοιποῦ γίνεται ἡ τοιαύτη προτίμησις ἐς διηνεκές. Καὶ οἱ μὲν ἄλλοι ἐσθίουσε, τῇ γῇ μόνῃ χάριτας ὄφλοντες τῆς τροφῆς· σὺ δὲ τῇ θαλάσσῃ τὰ πλείω, δι' ἧς τὴν πανδαισίαν πλουτεῖς ὁποίαν οὐδὲ οἱ σπά ταλοι κοσμικοί. Κελεύεις, ἐπελεύσομαι καὶ τὰ λοιπὰ τοιαῦτα, ἢ οὔ; Αποφήσεις, οἶμαι. Εἰ γὰρ κατανεύ σεις, οὐκέτι ἂν ἔχοις ἀνανεῦσαι, κατακύψας ὑπὸ ἐντροπῆς. Οὕτως οὐδὲ τὴν μερικὴν φιλίαν δύνασαι κατορθοῦν, οὔτε ἐν τῇ μονῇ, οὔτε πολλῷ πλέον ἐν τοῖς ἐκτός. Ὁ γὰρ τὰ ἐντὸς ἄκοσμος ὢν σχολῇ γ᾽ ἂν ἐν τοῖς ἔξω τὸ κόσμιον ἐπιδείξηται. νς'. Ἐπὶ τούτοις, ὦ δέσποτα μου, ἐξακριβοῦμαι, καὶ εἴπερ τὸ τῆς περπερείας, κακὸν οὐ κατεπεμβαίνει σου, ἣν ο μὲν ἱερογραφικός λόγος τῆ φυσιώσει προσεταιρίζει, καὶ εἰς εχθραν τῇ κατὰ Θεὸν ἀγάπῃ 56. Insuper, mi domine, investigabo annon te superaverit arrogantiæ malum, quam superbim sociat Scriptura sacra, dicitque a Deo optimo odio haberi; quam arrogantiam alii auctores dicunt mentis elationem, non egregiam αποτετάχθαι διδάσκει· οἱ δὲ ἄλλως περιλαλούνεις neo divinam, sicut est fortitudo elatio quædam divina, imo magis elationem jactatoris, quam maxime vani, non communis, ut ipso verbo ostenditur, secundum quam sententiam præsumptionem aliqui habent supereffluentem. Dicitur enim nomen ducere a ferri (arrogans [πέρπερος] enim non sistit quasi circumlatus); sive & circumvolare et progredi inconstanter, quam ob rationem homines istius indolis de præcipitatione irridentur. De quo vitio Stagirita philosophatur, necnon et discipuli ejus. Horum omnium doctrina in hoc concluditur, arrogantem esse elatum έξαρμα ψυχῆς φασιν εἶναι τὴν περπορείαν, οὐκ ἐνα ἀρετον, καὶ οὕτω θεῖον κατὰ τὸ θάρσος, ὃ θεία τις ἄρσις ἐστιν· ἀλαζονικὸν δὲ, καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ ὑπερεκπεδισσοῦ, ὡς καὶ ἡ λικτικὴ ἑτυμότης ἐκ· φαίνει· καθ᾿ ἣν ἔννοιαν ποιοῦσί τινες καὶ ὑπερηφα νίαν εκπερισσοῦ. Μέγεται δὲ καὶ ἢ παρὰ τὸ φέρεσθα: ὠνομάσθαι αὐτὴν ἀστατεῖ γὰρ ὡς οἷα περιφερόμεν νος ὁ πέρπερος), ἢ παρὰ τὸ περιπέτεσθαι, καὶ μὴ σταθερῶς βεβηκέναι· ᾧ δὴ λόγῳ καὶ πετόμενοι σκώπτονται οἱ τοῦ τοιοῦτον ἔθους. Καὶ φιλοσοφεί μὲν περὶ κακίας τοιαύτης καὶ ὁ Σταγειρόθεν, καὶ οἱ τὰ κατ' αὐτὸν εὐκρινοῦντες· κεφαλαιοῦται δὲ πᾶσιν

εἰς τὸ μετὰ βλακείας ἐπηρμένον εἶναι τὸν cum mollitie, et loquacem factum ex elatione. ' καὶ λάλον δὲ τὸν αὐτὸν διὰ τὴν ἔπαρσιν. πετῆ δέ φασι, καὶ μηδὲν λόγῳ ποιοῦντα, πᾶν κατ' ἐκείνους εἰπεῖν) φλύαρον· οἱ καὶ ιρεύεσθαι εἰς ταυτὸν ἄγουσι τῷ ματαιοῦ. · ἀτακτεῖν, καὶ κατεπαίρεσθαι μετά βλαακείαν ἐκεῖνοι καλούντες ψυχῆς ἕξιν ἀναβιν, καὶ μὴ ἐγρηγορυίαν, καθ᾽ ἂν τὸ σῶμα ίνον, ταυτὸν δ᾽ εἰπεῖν, θρασυνόμενον, οὐδὲ ι παγίως δύναται, ἀλλὰ πάσχει τῇ θρύψει, αἱ τῇ νόσῳ. Τρυφῶν τε γὰρ ἄνθρωπος οὐ ῆς διὰ ποδῶν οἰκείων βάσεως, ὁμοίως δὲ ν. Ὁρῶνται γοῦν οἱ βλάκες βαδίζοντες ὣς, εἰ μὴ τοὺς ὑπερείδοντας καὶ ὑπανέχονέρωθεν ἐξευρίσκουσι, τοὺς μὲν εἰς τοῦτο ιροτονητοὺς αὐτοῖς, τοὺς δὲ καὶ ἐξ αὐτομά που τύχοι. Εἰπεῖν δὲ κατὰ τοὺς παλατούς· ἐστιν ὁ βλάξ, καὶ χαῦνος, καὶ ὁπότα ἐκεῖνοι ἐπιτιθέασι τῷ τοιούτῳ, ἐπακολουθοῦντα τῇ ὸν μαλθακότητι. Καὶ δοκῶ μὲν ἄπαρνον τοῦ τοιούτου πάθους· ἐλέγχει δέ σε τὰ * μὴ ἀληθῶς ἐξαρνούμενον. Τὸ συχνὸν γὰρ ῆς, καὶ τὰ πυκινὰ λοετρὰ, καὶ οἱ πέρα τοῦ πος προάγοντες καὶ ἀκολουθοῦντες, καὶ τὰ επόμενα, βλακείας εἰσὶν ἐνδείξεις, δι' αὐτὸ περπερείας. Πέφηνε γὰρ, μὴ ἀπηλλάχθαι μηδὲ τὴν περπερείαν, ἀλλ᾽ ἀδελφὰ φρονεῖν τι πρὸς τοῖς εἰρημένοις ἀπεῖπας ἐν ταῖς πρὸς ολογίαις σου καὶ τὴν ἰδιάζουσαν ἐπίκτησιν. άλλομαί σοι θεωρῆσαι οὐ μόνον ἁπλῶς τὴν ν, ἀλλὰ τὴν ἰδιάζουσαν· ἵνα εἰ μὲν καὶ κατ' επιλήπτως βιοῖς, μακαρίζῃ· ἄλλως δὲ εἰς γγραφόμενος, μὴ βαρέως φέρῃς τὸ ἔγκλημα. ρὴ δὲ ἡμᾶς προλαλεῖν τοῦδε τοῦ λόγου, ὅτι ; ἐπικτήσεως ταύτης ανωτέρω ἀπεταξω καὶ καὶ ὑπάρξεσιν, ὥστε οὐχ ἕν τι ἀπητήθης ασθαι, ως οἷα πολυωνυμίας λόγῳ εἰς ἕν ντρεχόντων νόημα τριῶν τούτων ὀνομάτων, ' Et temerarium dicunt nihil rationabiliter agentem, et, (ut omnis eorum sententia explicetur), nugas effutientem; arrogantem esse et insanire, sine ordine vivere et molliter vivere confundunt; atque mollitiem vocant habitum mentis dejectum, sopitum, quo corpus languidum seu, quod idem sonat, nimium confisum, firmiter stare non potest, sed mollitie, ut morbo, dejicitur. Homo enim deliciose vivens infirmior est, quam ut propriis pedibus incedat. Nusquam videntur molles fortiter pedibus incedentes, nisi ex utroque latere suffulcientes et sustinentes habeant alios ad hoc solum destinatos, alios vero spontanee, in quocunque loco. Et ut cum antiquis dicamus languidus est homo mollis, et nugatorius, et reliqua istiusmodi inseparabilia ab ista debilitate, quæ isti homini attribuuntur. Te ' equidem arbitror hoc vitium non confessurum, res autem ipsa te non vere negantem arguit. Continuæ enim delicia, plurima balnea, et qui sequuntur et antecedunt ut non decet, et alia similia mollitiei sunt argumenta, et proinde arrogantiæ. Probatum fuit enim arrogantiam a mollitio non abesse, utramque vero de alia fraterna sentire, nec posse non conjungi. ἑκατέρας ἀλλήλαις, καὶ ἀδιαστάτως ἔχειν τῆς ἐνώ ὑπάρξεως καὶ ἐπικτήσεως· ἀλλὰ τρία ω κακά, σύστοιχα μὲν ἄλλως, τρόπῳ δὲ στα καὶ χρόνῳ. Καὶ ἔστιν εὐθυβόλως ἐπιβα- · κατάρχει μὲν ἐν τούτοις ἡ ὕπαρξις, δεν ὲ ἡ κτῆσις, ὑστερεῖ δὲ ἡ ἐπίκτησις· ἵνα τις ἐν ὕπαρξιν μὲν, ἅπερ ἔχειν ἔλαχες ἐξ αὐτῆς στα βιοῦν ἀπήρξω, καθήκοντα ἐπὶ σὲ ἢ προἢ ἔκ ποθεν τοιαύτης συλλογῆς, ἣν ἔχων οὐ- "' ἶδας χάριν σοι αὐτῷ, ἀλλὰ τοῖς κληροδοτήἱ ἄλλως χαρισαμένοις. Οὕτω γὰρ εἴθισται οῖς ὀρθολεκτοῦσιν. Η ὕπαρξις καθὰ καὶ τὸ · ὑπάρχει γάρ τις μάχης, ἢ κατάρχει ἔρτὴν δηλαδὴ αὐτὸς ποιούμενος. Κτῆσις μέν το ἂν ἡ μετὰ τὴν τοιάνδε ὕπαρξιν. Ὁ γὰρ ἄπονον κληρουχίαν πορισάμενος αὐτὸς », ταυτὸν δὲ εἰπεῖν, κτῆσιν ἔσχε· καὶ ἔχει ἂν τὰς τρίχας πνευματικῶς ἀπειπάμενος, εἰρῃ καὶ τὸ τῆς πρώην ζωῆς λήϊον, καὶ ι, ὥσπερ τὴν τρίχα συμβολικώς, οὕτω καὶ βίου δράγματα, καὶ γένηται ἀληθῶς ἀκτήPATROL. GR. CXXXV. 57. Et preter ea quæ dicta sunt,propriam possessionem in tua cum Deo confessione ejurasti. Nec solam acquisitionem, sed propriam propono a to inspiciendam, ut te circa utrumque irreprehensibiliter vivente, sis beatus; aliter autem ad præmium vocatus accusationem graviter non feras. 50. Et priusquam de hoc dicamus, monendus es ante hanc recentem comparationem, et possessionibus acquisitis, et patriis bonis te renuntiasse, non quod unum aliquid projicere rogatus fueris, quasi his tribus nominibussynonymia in unam ideam confluentibus, comparatione, bonis paternis, et nova comparatione; tria autem mala proxima quidem, modo autem et tempore diversa projecisti. Et potest recte conjici primum locum obtinere bona paterna, secundum comparationem, tertium novam comparationem; ita ut patrimonium,aut substantia vocari passint quæ habes a principio,quando vivere incepisti,ad te ex proavis,aut alia vla manantia; de quibus nullam gratiam tibi debes,sed iis qui testamento tradiderunt,aut aliter donaverunt.Sic dicere consueverunt qui recte loquuntur. Vel etiam patrimonium ὕπαρξις ab incipere ὑπάρχειν: pugnam enim aliquis aggreditur, opus incipit, scilicet initium ipse ponit.Comparatio autem intelligitur quæ patrimonium istud subsequitur.Qui enim post facilem hæreditatem laboravit, ille comparavit,seu quod idem est habuit comparata: et habet donec capillis spiritualiter tousis, tondeat et campum prioris vitæ,et deponat etiam sæculares manipulos,ut capillos symbolice, et homo fiat vere pauper, neque patriis bonis

neque comparatis locupletatus. Et deinde ne quis μων, οὔτε ὕπαρξιν περιβεβλημένος, οὔτε κτῆσιν, recordatus rerum priscarum, ad eas iterum regrediatur, etiam novæ comparationi renuntiare monetur, sive comparationi post primam secundæ, qua iterum foret sæcularis, et respiciens retro «non sptus regno Dei 12;» et prorsus columna fatuitatis, si ita intelligenda est in Scripturis prout audisti, columna uxoris Loth, propter sal infatuatum, ut accepimus, quod paternum fratrem, non minus ac terram fertilem, in lacum sterilem convertit. 50. Quæ cum ita sint,et non aliter, volebam. o patres nostri,vos ab uno saltem trium dictorum malorum abstinere.Plerumque autem excidit bona volunΕἶτα, ἵνα μὴ τῶν προτέρων μνησάμενος ἐπανε δράμῃ τις πάλιν εἰς ἐκεῖνα, προσαπαιτεῖται ἀρνή σασθαι αὐτίκα καὶ τὴν ἐπίκτησιν, εἶτ᾽ οὖν τὴν μετὰ ταῦτα κτῆσιν, τὴν δευτέραν, δι' ἧς τοῦ βίου αὖθις γίνεται, καὶ εἰς τὰ ὀπίσω στρέφεται, ἔθετος ὢν εἰς βασιλείαν οὐρανῶν, καὶ αὐτόχρημα στήλη μωρίας, εἴ τι χρή οὕτως τὴν ὡς ἤκουσας, γραφικὴν τῆς τοῦ Λώτ γυναικὸς ἐκλαβέσθαι στήλην διὰ τὸ μωμαινόμενον ἅλας, ὡς παρελάβομεν· ὁ τὸν πατρι κὸν ἀδελφὸν ἀποκαθιστῷ, ὡς οἷα καὶ γῆν καρποφό ρον, εἰς ἄλμην άγονον. νθ'. Ἐχόντων οὖν τούτων οὕτως (οὐ γὰρ ἄλλως, ἤθελον μὲν, ἑνὸς γοῦν τῶν εἰρημένων τριῶν ἀπέχε σθαι ὑμᾶς, ὦ ἡμέτεροι πατερικοί. Αποπίπτω δὲ tas.Multi enim ante tonsuram, sicut expertus sum, Πολλοί μεν γαρ πρὸ τῆς κουρᾶς ἐμελέτησαν, καθὰ κανταῦθα τοῦ ἀγαθοῦ θελήματος ἐν τοῖς πλείοσι. γὰρ quantum non radere caput,tantum neque paterna, neque comparata bona deponere, curabant si quæ habebant; sed vitam monachicam amplexi sunt sicut nautæ ad navigandum cum gravi pondere euntes, solummodo capillis capitis nudati, et reliquo sæculi jugo gravafi, etiam post tonsuram. Quam multi etiam qui seipsos patriis et comparatis rebus despoliaverunt, et postea tacti pœnitentia novam comparationem pessimam susceperunt. Væ autem homini illi qui tria ista complevit, qui duabus rebus ante tonsuram sepositis nova addidit seque triplicem istam peccati catenam ad suffocationem implicit. 60. Et hodie apud nos reperimus aliquod simile genus eorum qui ex tonsura negotiationem fecerunt,eamque secure exercent.Lucrantur enim cum carnes non edunt, paucoque cibo sunt contenti, et potentes non reverentur qui comparata vectigalibus exactis minuunt. Vineas ergo plantant, hortos colunt,multiplicantes pecora omnis generis, et aliis animalibus dilectis, oves Dei sinunt vagari, nihil intentatum relinquunt, quo mundani appareant, non vulgares, sane vero præpotentes, ut sint arbores cœlestes, non juxta eum qui illud sapienter contemplatus est, sed alio modo, sicut colo destinati, et humo inserti. Et lucifero quidem in cœlo brevi habitavisse nihil profuit, qui ex alto ad inferos decidit. 61. Quibus sermone ita constitutis, vide nunc, ο superbissime, utrum ista tria, patria, pristina et recentia bona procul elongaveris, neque onere opprimaris, quibusdam jam possessis cum spiri. tuale limen præteriisti, et alterum postea comparavisti. Et hoc verisimile est. Collata enim primæ divitiæ non sine quadam proclivitate ad res alias acquirendas ferunt. Cum quidam vero vilis et, ut aiunt, macie confectus incepta monachica vita, saginatus, pinguescit, et dilatatur plusquam 12 Luo. IX, πεπείραμαι, ὥσπερ μὴ τὴν κεφαλὴν ἐκκόψαι, οὕτω μήτε ὕπαρξιν, μήτε κτῆσιν σκορπίσαι, εἴ τινά που καὶ εἶχον· ἀλλὰ ἔμφορτοι τοῦ μοναχικού βίου γενέσθαι, ὡσεὶ καὶ ναύκληροι βαρεῖ φόρτῳ ἐς ναυτιλίαν στελλόμενοι, θριξί μόναις κεφαλικαῖς ἐζημιωμένοι τὸ δέ γε λοιπὸν κατὰ βίον φορτίον ἐπηχθισμένοι καὶ μετὰ τὸ κούρευμα. Ὅσοι δὲ καὶ ἀπεγύμνωσαν ἑτυτοὺς τῶν ὑπαρξάντων καὶ τῶν κτηθέντων, μετά μελον ἀναλαβόντες ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα, τὴν ἐπάρατον ἐπίκτησιν εἴλοντο. Οὐαὶ δὲ τοῖς καὶ τὰ τρία πραγματευσαμένοις· οἱ ταμιευσάμενοι τὰ πρὸς τῆς κουρᾶς δύο, προσέθεντο καὶ τὰ τῆς ἐπικτήσεως, σχοινίον ἁμαρτίας τοῦτο τρίπλοκον εἰς ἀγχόνην σίφο σιν αὐτοῖς ἐπιπλέξαντες. 5΄. Καὶ ἔχομεν σήμερον ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς καὶ τοιοῦτόν τι φύλον, οἳ τοῦ κουρεύσασθαι τὸ ἐμπο ρεύεσθαι ἀπώναντο, καὶ ἀδεῶς αὐτὸ πλημμελεῖν. Μή κρεοφαγοῦντές τε γὰρ, κερδαίνουσιν, ὀλιγοπο τοῦντες οὕτως, καὶ μηδὲ εὐλαβούμενοι δυνάστης, οἳ φορολογούντες καλούσουσιν αὐτοῖς τὴν ἐμπολήν. Αμπέλους τε σὺν φωτεύουσι, καὶ κήπους τη μελοῦσι, καὶ ζωογονοῦσι παντοίας ἀγέλας, ἀφιέντες τὰ τοῦ Θεοῦ ζῶν οἱ ἄλλως φιλόζωοι ἐξαλογίζεσθαι· καὶ πάντα ποιοῦσι, δι' ὧν φιλοτιμήσονται τοῦ κόσμου εἶναι· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ ἄρχοντες, ἵνα καὶ αὐτοὶ φυτὰ εἶεν οὐράνια, οἱ κατὰ τὸν σοφῶς τοῦτο τεθεί ρηκότα, τρόπον δὲ ἄλλον, ὡς οὐρανῷ μὲν ἐπιχαν λούμενοι, προσπεφυκότες δὲ τοῖς περὶ τὴν γῆν. Καὶ μὴν τὸ φαύλως οὐράνιον οὐδὲν τὸν ἑωσφόρον ὡρι Ο λησεν, ἐκεῖθεν κάτω πεσόντα. ξα΄. Ωδε γοῦν ἡμῖν καθεσταμένου καὶ τοῦδε τοῦ λόγου, δρ᾽, ὦ μεγαλοπρεπέστατε, εἰ τὰ τρία ταύτη τὴν ὕπαρξιν, τὴν κτῆσιν, καὶ τὴν ἐπίκτησιν πόρω ἀπετινάξω, καὶ εἰ μὴ φόρτου γέμεις· τὸν μὲν ἔχων, ὅτε τοῦ πνευματικοῦ λιμένος γέγονας, τὸν δὲ προσ επικτησάμενος. Καὶ μὴν τοῦτο ἔχει τι καὶ τοῦ εἰκόν τος. Πρόληψις γὰρ ἐκείνη παλαιὰ χρηματισμού όλο κῆς τινος λόγῳ ἐπισπᾶται καὶ τὰ ἐξ ἐπικτήσεως. Ὅτι δέ τις λεπτὸς, καὶ, ὡς ἂν εἶποι τις, ὑπέρινος τῇ ίσχνότητι, τὸν μονήρη βίον ὑπεισελθὼν λιπαίνεται,

DE EMENDANDA VITA MONACHIOA. ιι, πλατύνεται, εἰς ὅσον οὐδὲ τὰ λακκιζό- animalium offule, quod de carne non intelligitur αν θρεμμάτων, καὶ οὐκ αὐτὸ οὐ κατὰ σάρκα 5, ἀλλ᾽ εἰς χρήματα δι' ἐπικτήσεως, πῶς ἂν μοναχὸν ἑαυτὸν εἶναι, καὶ οὐ παχὺν βοῦν, >v. σὶ δέ τινες περίφημοι ἐν τοῖς τοιούτοις, οἱ πραγματειῶν πλουτίζονται. Καὶ οὐκ ἂν εἰς ἐν τοιούτων καθάψηται ἡ συγγραφή αὕτη, χαίρωσιν ακούοντες, καθὰ καὶ πράττοντες. τεῖ γάρ ποτε καὶ τοῦτο τοῖς τοῦ μὴ ἀγαπαῖς, οἱ ψεγόμενοι τῶν πρακτέων, ἐπιτείἐν ἐπιθυμίαν εἰς ἀνυπέρβλητον. ᾿Αλλ' αὐτοὶ τίτωσαν τὸ σφίσιν ἐφετὸν, καὶ ἔστωσαν ψεύο τὸ κατὰ τὴν μοναχικὴν πολιτείαν οὐράνιον φιέμενοι τεθηλέναι, ἕως ἂν ἢ καρπὸν ἐκρής ὃν πεφυκότες, ὅμως οὐ προβάλλονται αὐτὸν, τοῦ πυρός. >> ; δὲ μοναχὲ, ὁ πρὸς ἀλήθειαν, μελέτησον μ, και μάθε καλῶς ἐπικτᾶσθαι μετὰ τὴν ν· καὶ τοῦτο μὴ ἁπλοϊκῶς οὕτως, ἀλλὰ λόην, ἣν φθάσας ἤκουσας ἐνώπιον Θεοῦ, ὡς ορεύων ἐξεφώνησεν, οὗ εἰδὼς, τί ἐλάλει, καὶ ις οἶδας πρὸς ἀκρίβειαν, καὶ ὡς οἱ παρεστῶσ οάσαντο. Ἤκουσας δὲ, καὶ ἀπηρνήσω οὐ ῶς καὶ κατά τι μονῆρες ἐπίκτησιν· ἀλλὰ το ἐν τοῖς τότε καὶ τὸ «τὴν ἰδιάζουσαν,» ν ἐστι τῷ «τήν σοι μόνῳ ἰδίαν· «ἵνα μὴ τὸ ντειον ἐκαῖνο παρανοήσας τό·» Η πηγή σοι τος ἔστω ἰδία, ἐξιδιοῦσθαι μελετήσῃς τὸ ν κουρὰν ἐπιῤῥέον σοι ὀθενοῦν, ἀλλὰ μετοαὐτὸ, ἔνθα πρέπει· καὶ προεστώς μὲν κοι ἀποκαταστήσῃς αὐτὸ τῇ μοναστηριακῇ ί, ὡς ἂν τῇ κοινῇ συνεισέκθᾳ κτήσει καὶ ρεστὼς δὲ, καὶ οὕτως ἐλαττονούμενος, προστῷ καθηγουμένῳ, ἵνα ἐκεῖνος μὲν ποιήσῃ ικόν, ἡ δὲ ἐν σοί, σεμνότης φυλάξηται τὴν τήσεως πολυκτημοσύνην, ὡς παρήγγελται, ἐκτεῦθεν ἀσχημοσύνην· δι᾿ ἣν κεκώλυται άζουσιν οὐ δίχα παρασημάνσεως τὸ ἢ κεἢ προσεπικτᾶσθαι, ἀλλὰ τὸ ἰδιάζον· ἵνα κακὰ ἐκθύγῃς ἀκτημονῶν. Πολυσύνθετος γὰρ ς καὶ τὸ πολυκτημονεῖν, ᾧ καὶ ζῆλος παρκαὶ ἔρις, καὶ ἀδιακρισία, καὶ περιττότης κενή, ἡ δὲ ματαία, καὶ δόξα ὁμοία· οἷς καὶ αὐτοῖς ; μοναχὸς ἀπετάξατο, καθὰ καὶ τῇ λαθροφαοὐκ ἂν ἔχοι μὴ ἐγκαλεῖσθαι κατ' ἰδίαν χρηενός. Ο γὰρ τοῦ μείζονος αλισκόμενος ἂν εἴη οὐχ ἥκιστα καὶ ἐπὶ τῷ ἐλάττον: ὲ πάντως ὁ ἄκαιρος χρηματισμὸς τοῦ λαῖν. Καὶ μὴν μοναχὸς τὰ πρὸς δαπάνην συνχα ἂν καταβαλεταί τι καὶ ἐπὶ ἀπολαύσει. δὲ οὐκ ἐλάχιστον ἀπολαύσεως ἐν κοσμικοῖς φαγεῖν, ἐν μοναχοῖς, δὲ οὐ τό, ἀσυνθέτως εἰ αγεῖν αὐτὸ γὰρ πάγκοινόν ἔστιν), ἀλλὰ τὸ ιγεῖν, ὅ ταυτόν ἐστι τῷ ἡδέως φαγεῖν· καθα κλοπῆς ὕδωρ γλυκερόν γράφεται. Εν τάχα τοιοῦτος ἅγιος χρηματιστικός νομίσοι αγαον. ν, 17. 14 Eccli, 10, 6. ov. ged de novis acquisitis divitiis, quomodo se monachum esse, non pinguem bovem, seu vitulum probabit? 62. Inter hos sunt nonnulli illustriores qui ex negotiatione ditautur. Istos autem sermo meus non tangat multum, ne auditis sicut patratis rebus lætentur. Hoc enim accidit homini bonum non diligenti,de factis qui vituperatus ad majora concupiscenda inflammatur. Ipsi permissa compleant,mendacium ostentent, cœlestem vitæ monachiæ ramum florescere permittant, donec vel afferant fructus ad quos nati sunt, quosque, ut vult Deus, non proferunt, vel securi resecti in ignem mittantur. ὡς ἐπιτάσσει Θεός· ἢ ἀλλὰ τῇ ἀξίνῃ κατακοπέντες, 63. Tu autem,sincere monache, cura, Dei gratia, et disce locupletari etiam post tonsuram; idque non absolute, sed eo sensu quo prius, in conspectu Dei audisti, et sicut minister sciens optime quid diceret postulavit, et sicut ipse perfecte nosti, et circumstantes audierunt. Non simplicem novam comparationem in monasterio audisti et repudiasti sed et hoc additum fuit: «privatam,» scilicet quæ tibi propria est: ne verbo Salomonis male intellecto Fontes aquæ habeto solus,» cogites que post tonsuram undecumque ad te venerint, privatum possidere; sed ut illa qua par erit referas, ut prælatus communitati ea receptacula monasterii reserves, in fortunam omnium concurrentia, et subjectus, seu in feriasad prælatum, afferas, ut hic secundum regulam agat, et tua dignitas divitias ex comparatione nova, ut dictum est, ut indecorum esset, divitet: propterea monachis no acquirerent et cumularent, non sine reticentia, prohibitum fuit; et sic multa mala paupertatis effugies. Multiplex enim miseria divitiarum, quas comitatur invidia, rizæ, confusio, jactantia, voluptas vana similisque gloria, quorum omnium expers est verus monachus, ut secretæ manducationis, de qua non accusari non potest qui opes privatas acquisivit. Qui enim de majori convincitur de minoribus ia suspicionem non modicam incidit, et illegitime divitiari plus est quam secreto manducare. Deinde monachus qui ad manducandum colligit, mox ad voluptatem aliquid addet: fruitionis enim pars non minima apud mundanos est comestio; apud monachos autem non comestio, ad loquendum disjunctim, sed secreta manducatio, seu quod idem est voluptuose manducare, quemadmodum dulcior esse dicitur aqua furata.Forte unum bonum quod vovit sanctus hic negotiator id unum arbitratur habere, non esse omnino otiosum. Ipse istud non intelligens: «Nullum opus ruborem addit 14, ad se justificandum nullum opus injussum esse monacho, ideoque nec divitiari, siquidem hoc ad operandum attinet. Manifeste seipsum decipit,

qui ita intelligit. Quemadmodum enim laboriosus θὸν ἔχειν τὸ (καθὰ ἐξωσιώσατο) «μὴ ἀεργός εἶναι homo consuevita laudatis personis commendari, ita εἰς τὸ παντελές.» Καί που καὶ αὐτὸς παρανοήσας et operarius; cui contrarius est otiosus. Licet enim actor et male operans (κακουργός), qui eamdem ob causam κακούργος dicitur, ab opere et actione deriventur, bona lamon phrasis, solita locutio, sententia, lex bona, et beno dicendi exemplaria, in sensum bonum sublimiorem et divinum deduxerunt, sicut actionem, ita et opus et causam. τὸ «Εργον δ᾽ οὐδὲν ὄνειδος,» προβαλεῖται ἂν εἰς δικαίωσιν, ο μηδέν τι ἔργον πρὸς ὀνειδισμοῦ εἶναι» τῷ μοναχῷ, οὐκοῦν μηδὲ τὸ χρηματίζεσθαι· είχε καὶ αὐτὸ εἰς ἔργον ὑπάγεται. Απατᾷ δὲ ἀριδήλως ἑαυτὸν ὁ οὕτω νοῶν. Καθὰ γὰρ ὁ πρακτικὸς ἐπὶ ἐπαινουμένων προσώπων εἴθισται λέγεσθαι, οὕτω καὶ ὁ ἐργατικός· ᾧ ἐναντίος ὁ ἀεργός. Εἰ γὰρ καὶ ὁ ρέκτης καὶ ὁ κακουργὸς (ὁ δι' αὐτὸ καὶ κακουργος) ἔργῳ καὶ πράξει παρωνυμοῦνται, ἀλλὰ ἡ ἐνάρετος φράσις, ἡ ἐθὰς διάλεκτος, ἡ ἀξιωματικὴ, τὸ ἐνάρετον κύρωμα, τὸ χρηστολογικὸν τύπωμα εἰς ἀγαθὴν ἀπεκλήρωσαν ἔννοιαν καὶ ὑψηλὴν· καὶ οὕτω θείαν, ὥσπερ τὴν πρᾶξιν, οὕτω καὶ τὸ ἔργον καὶ τὴν αἰ τίαν. 64. De his subtilius disserere superfluum. Ergo, o monache avide, cupide divitiarum contra regulam, et post consecrationem labori maxime dedite, ab hominibus ratione utentibus non judicaberis agere et operari secundum Deum quandiu in eo statu permanebis; imo vero negotiator, otiosus, mercator, lucripeta, omnino secularis esse, et quicunque alius magis quam monachus perfectus. Τe jam discernere arbitror quod acquirendum est, certo aliquo modo, et usque ad superfluum. Ego autem cum optime noverim magnam illegitimarum divitiarum malitiam apud sæculares tui similes, aliquid novum superaddo, et fidenter dico necessario aliquando te ditari, et supereffluere.Quod non fit quasi ex artis machinationibus, Bed Dei gratia, erga dignos hoc præmio, qui nihil possidentes omnia obtinent. Quam abundantiam nobis ostendunt non modo evangelica sportæ, et cophini,necnon et apostolorum recte plenum «magnis piscibus centum quinquaginta tribus 15;» sed adhuc apud veteres et recentiores auctores, horrea absque labore et opere statim confecta; et hydriæ farina propheta, qui fami subvenit; et vas parvum oleum semper effundens, aliaque visa usque ad præsens miracula. Etenim apud nostram generationem, in domibus Deo acceptis, experta sunt receptacula quæ vinum et oleum magna quantitate, quæ vix exhauriri poterat, acceperunt, in quibus arbitror liquorem nunquam defecturum fuisse, nisi ab haurientibus miraculum hoc divul gatum esset. Quod prodigium, quasi pro agendis gratiis proditum, amplius perinanere non est permissum,sed confessum statim cessavit, Deo nempe illud operante, sive propter homines hoc benen cium expertos, sive propter audientes, sive potius propter utrosque. 65. Quod recto modo acquierere, et addere, et multa accrescentia superaddere non sit prohibitum, jam magnus Job ostendit, quem multæ divitiæ non impediverant quin istud testimonium a Deo acciperet, super omnes homines hujus temporis ad Deum proxime accedere. Et mihi occurrit aliquod recens exemplum, quo verba mea confirmantur. 18 Joan. ΧΧ1, 11. Η ξδ΄. Περιττὸν ἐν τοῖς ἄρτι φυλοκρινεῖν. Ο3 τοίνυν ὦ κτητικὲ μοναχὲ, καὶ ἀκανονίστως χρηματιστικέ, καὶ μετὰ ἐπιορκίας ἐνεργέστατε, ἢ πρακτικός, εργατικὸς κατὰ Θεὸν είναι κριθήσῃ παρά γε τοῖς νοῦν ἔχουσιν, ἕως ἂν τοιοῦτος μένῃς ἀλλὰ πραγ ματευτικὸς, καὶ ἀεργὸς, καὶ ἐμπορευτικὸς, καὶ ἐμπολαῖος, καὶ νεροῷος, καὶ βίος αὐτόχρημα, καὶ πάντα μᾶλλον τὰ ἄλλα,ἢ μεγαλόσχημος. Ἔγνως, οἶμαι, ἤδη, όπερ κτητέον ἐστιν οὗ καὶ ὑπερεκπερισσοῦ. Ἐγὼ δὲ πλεονάζουσαν ἐν τοῖς τοῦ κατὰ σὲ βιον εξ εἰδὼς τὴν τῆς σκαίρου κτήσεως κακίαν, προσεπιτίθημι καίτι πλέον, καὶ λέγω θαῤῥούντως, ὅτι ἀνάγκῃ μέν ἐστι καὶ ὑπερο κεκτῆσθαί σέ ποτε, ὡς καὶ περισσεύειν· αὐτὸ δὲ οὗ μόνον κατὰ τέχνην περιουσιασμοῦ γίνεται, ἀλλὰ καὶ θεία χάριτι τοῖς ἀξίοις τοῦ τοιούτου καλοῦ· εἶ μηδὲν ἔχοντες, πάντα κατέχουσι. Καὶ δηλοῦσι περ ριουσίαν τοιαύτην οὐ μόνον αἱ εὐαγγελικα! σπυρί δες, καὶ οἱ κόρινοι, καὶ τὸ ἀποστολικὸν δίκτυον, ὅπερ ἐμεστώθη περιττῶς τοῖς τρισὶ καὶ πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν μεγάλοις ἰχθύσιν, ἀλλὰ καὶ τὰ καθ᾽ ἱστο μίαν καὶ παλαιὰν καὶ νέαν αίφνης εμπιπλάμενα ὡρεῖα δίχα πόνυ καὶ ἐργασίας, καὶ ἡ τοῦ θεραπεί σαντος λιμὸν προφήτου ἀλεύρου ὑδρία, καὶ ὁ τὸ ἔλαιον ἐκβλύσας καμψάκης εἰς ἀένναον· ἔτι δὲ καὶ τὰ μέχρι νῦν βλεπόμενα τεράστια. Πεπείραντα: γὰρ καὶ ἐν τῇ καθ᾽ ἡμᾶς γενεᾷ δοχεῖα ἐν οἴκοις θεοφία λέσιν, οἶνον καὶ ἔλαιον στέξαντα μέχρι πολλοῦ εἰς δυσεξάντλητον, οἷς οὐδὲ ἣν ἂν ἐπιλεῖψαι, οἶμαι, τὸ στεγόμενον, εἰ μὴ ἐξελαλεῖτο τὸ θαῦμα ὑπὸ τῶν ἐξαντλούντων. Ἐκφανθὲν δὲ ἀνθομολογήσεως λόγῳ τὸ μυστήριον, οὐκέτι μένειν ἀφείθη, ἀλλὰ συνεξέλι πεν ὁ μυστήριον, οὐκέτι μένειν ἀπείθη, ἀλλὰ συνεξέλι πεν ὁ μυστηριασμός τῷ ἐξαγγέλματι, Θεοῦ οίκονομήσαντος αὐτή ἐπ' ἀγαθῷ ἡ τῶν τὸ καλὸν παρόντ των, ἢ τῶν μαθόντων· εἰκὸς δὲ καὶ δι᾿ ἀμφοτέρους. ξε΄. Ὅτι δὲ καὶ τὸ κτᾶσθαι κατὰ λόγον ὀρθὸν, καὶ τὸ ἐπικτᾶσθαι, καὶ αὐτὸ δὲ τὸ διὰ συχνῆς προσθήκη; – ὑπερκτᾶσθαι οὐ κεκώλυται, φθάσας μὲν καὶ ὁ μέσα ἐπιστώσατο Ιωβ, ὃν οὐδὲν ἡ πολυκτημοσύνη ἐκώλος μεμαρτυρῆσθαι παρὰ τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ, ὑπὲρ πάντα τοὺς τότε ἀνθρώπους ἐγγύτατα παρεστάναι αὐτῷ· ἐπέρ χεται δέ μοι καὶ προσφάτῳ τινὶ τὸν λόγον τοῦτον ὑπο δείγματι πιστώσασθαι.

' Μεμνήμεθα τοῦ ἐν ἀγαθοῖς βασιλεῦσι περιου Μανουήλ· οἴδαμεν καὶ τὸ μεγαλοπολιτικὸν ρομικὸν σεμνεῖον, τὴν πέτραν, ἐξ ἧς ψαλμικῶς ὕδατα ῥυίσκονται σωτήρια τοῖς εὐαγγελικῶς · ἐθέλουσι· καὶ μέλι δὲ θηλάζουσιν οἱ ἐκ πιβιωτικῆς αὐτῇ πελάζοντες· εἰς ἣν οἱ καταντες λαγωοί λέοντες τοῖς δαιμονιώδεσι θηρίοις νουσιν. Ἐκεῖνος δὴ ὁ μακαριστὸς βασιλεύς, τις περιστοιχισμένος φροντίσιν, αἷς τὰ κατὰ αν μέγα διοικονομούμενος παρεκρούετο, ἔστιν χὺ καὶ τῶν σμικροτάτων ἐπιμέλεσθαι, αναλα ός ποτε εἰς νοῦν ἀωρὶ νυκτὸς γάμον εὐγενῆ ίσαι (οὐδὲ γὰρ οὐδὲ νύκτες ἀνέπαυον ἐκεῖνον ορότα ὑπὲρ τοῦ κόσμου, καὶ γυμνάζοντα ἑαυ μικροῦ καὶ εἰς ἄὕπνον), ἐκέλευσι τελεσθῆναι άμον. ἂν δὲ τόπος τῷ γάμῳ τὸ ἐν Βλαχέρπαλάτιον, οὔπερ οὐκ εἰς μακρὰν ἡ Πέτρα δι κι' καιρὸς δὲ ἡ τῆς μεγάλης νηστείας πρόδρος υροφάγος. Ὡς δὲ οἱ ἐπὶ τῆς θεραπείας ἐθαύεἰ ἐν ὥρᾳ τοιαύτῃ ἐπιτάσσονται πράγματι νῳ τριβῆς καιροῦ ἱκανῆς, καὶ ἐπύθοντο τοῦ η μονάρχου βασιλέως, πῶς ποτε ἄρα καὶ ἐξανύτὸ ἐπίταγμα, ὅτε οὐδεμία γαμήλιος χορηγία ιται, ὅτι μὴ μόνον τὰ τῆς εὐλογήσεως· ἐκεῖναπολήσας εἰς νοῦν ἀγχινοίας λόγῳ, καὶ ἐν κάτῳ χρόνῳ τὴν Πέτραν ἐνθυμηθείς, ἔφη, ν γενήσεσθαι ἂν τὸ πᾶν τοῦ ἔργου. Καὶ εὐθὺς ας ἐξέστειλε. Καὶ οἱ δουλευταί ταχυδρόμοι ι ἐπὶ τὴν Πέτραν· καὶ ἐκόπτοντο αἱ πύλαι τερον, ὡς οὐκ ἂν εἶναι δολεῖν τὸ κροῦμα εὐ τον. Καὶ ἦν οὕτω θόρυβος. Καὶ ὁ θυρωρός έστερον σκώψας, εἶτα τὸ αἴτιον τοῦ ταράχου G ', ἀνατρέχει, καὶ τῷ προεστῶτι ἀγγέλλει τὸ σόν. Καὶ ἐκεῖνος ἀσπασίως ἐπιτάσσει ἀποῆναι τὸ ἀρέσαν τῇ βασιλείᾳ. Καὶ ἅμα λόγος ἅμα ἔργον ἐκεῖνο· Ἕτοιμος ἄρτος παντοῖος· ὴν ἀφροῦ καὶ σομφός, ὑπέρλευκος· ὁ μετ ͵ οὔτε τοιοῦτος, ἀλλὰ καὶ ναστός. Ἡ πολυει ιάζα. Οίνος πρόχειρος, οὐ μόνον ὁ στύφων, καὶ ὁ γλυκάζων. Ἡ παραμεμενηκυῖα ἐπώρα· τὰς ἐλαία. Τυρὸς δαψιλής. Ιχθύες ταριχευτοί δὲ καὶ ἐκ προσφάτου ἁλίπαστοι, πολλοὶ δὲ ωτοί. Οὐκ ἐνέλιπον δὲ οὐδὲ ὡς ἰχθύων τεταιένα· γένος αὐτὰ ἑκάτερον, ὅσα τε εἰς δυάδα ιδη παράκεινται παραυγάζοντα εἰς ὑπέρυθρον, τα ἐπὶ ἀῤῥίχων μέλανα κέχονται σωρηδόν· ὧν ὺς ἐκ τῶν βορείων πρὸς ἄλλοις τόποις καὶ ὁ ν Εὔξεινον ἐκβάλλων Τάναϊς. Ἤθροιστο ταῦτα καὶ ἀναληφθέντα ἐπί τε ἡμιόνων καὶ λοιποῦ γματος ἀπήχση. Καὶ εἰς ὄψιν πεσόντα ᾧ βαἐκείνῳ μὲν ἐνεθησαύρισαν θαῦμα εὐλογητὸν, γαλλιάσατο· τῷ δὲ γάμῳ ἐχορήγησαν ἅπαν τὸ όρον. Εντεῦθεν ἐθεραπεύθη ὁ μέγας βασιἐκεῖνος, καὶ ἐδοξάσθη ὁ παμβασιλεὺς Θεός· ξάσθη καὶ ὁ ἁγιώτατος Πρόδρομος, φιλήσας, τὴν παλαιτάτην γύμνωσιν αὐτοῦ, οὕτω καὶ 66. Meminimus Manuelis inter optimos princi pes conspicui; novimus etiam Prodomi monasterium in urbe magna, petram, e qua aqua psalmistre, salutaris cupientibus evangelice bibere, effluit; unde mel sugunt qui eam ex amaro sæculo propinquant; in quam confugientes lepores fiunt leones feris diabolicis terribiles. Hic ergo beatus rex, mille curis stipatus; quibus res magna mundi administrans insaniebat,nonnunquam de minimis. etiam curabat;aliquando, hora noctis insolila, cogitat nobiles nuptias perficere (nec enim noctes ipsæ eum de mundo vigilantem;et seipsum agitantem aliquantulum ne dormiret, quiescere sinebant), et jubet celebrari. Erat locus nuptiarum in Blachernis, a quibus Petra non longe distat; tempus autem initium magni jejunii, quando casei eduntur.Cum autem famuli mirarentur, sibi tali tempore opus imperari quod intervallo satis longo indigebat, et cum a rege sapienti quærerent quomodo jussa implerent,cnm nihil esset nuptiis regiis paratum nisi verba benedictionis;ista animo meditatus ut vir prudens, et Petram extemplo cogitans, dicit exinde trahendum esse omne opus. Et statim aliquos delegavit. Igitur famuli ad Petram statim concurrere, januas ardenter propulsare, ut jam non videretur hominum modestorum strepitus.Erat plane tumultus.Caute objurgat janitor, et, cognita causa tumultus, recurrit eam præfecto relaturus.Qui comiter jubet impleri placitum regium. Quem sermonem effectus iterum consequitur.Paratur panis omnis generis, azymus et fermentatus, albedine egregius; qui postea apponitur non est similis, sed compressus. Multifornis placenta. Vinum est ad manum, non modo acre, sed et dulce. Fructus optime conservati. Muria ex oleo, casei varii, pisces sole conditi, quidam recentes,iplures aceto. Nec deerant ova piscium congregata: totidem ex utroque genere: tot super duos cotillos quasi rubescentia opponuntur: tot super canistros nigra coacervantur: hæc allata sunt ex austro ad alia loca, et ad Euximum Tanais attulit.Ista omnia simul collecta sunt, et imposita mulis atque aliis armentis abducta sunt. Quibus ante oculos regis expositis, ille faustum stuporem concepit, et miratus est; omnemque apparatum nuptiæ invenerunt. Exinde curatus est iste rex potentissimus et Rex regum Dous glorificatus est. Ipse sanctus Prodromus celebratus fuit, qui sicut prius suam exiguitatem, sic postea Prodromici monasterii incrementum dileverat.Huic addenda erat regia remuneratio,pro acquisitis bonis:et ea fructus erat benevolentiæ, et judicii spiritualis, pretium pro rebus exhaustis, si non ad pauperes, saltem ad aliam necessitatem et divinum placitum eroganda. Vidisti ergo novam acquisitionem,eamque intra monasterium, magis dignam laudibus. Acquirendum ergo, et iterum Manuel Comnenus, qui anno 1147 1100 Græcorum imperium obtinuit, ab aliis auctoribus minus a nostro Eustathio laudatur.

rere. acquirendum, et superacquirendum est manachis, τὸ ὕστερον δι' αὐτοῦ κτητικὸν τῆς Προδρομικῆς pro more est. Aliter enim melius est illis fame μονῆς. Ἐπηκολούθει δὲ τούτοις αὐτίκα καὶ βασιλικὴ miserabiliter interire quam bona vetita acqui- ἀντισήκωσις δι' ἐκπικτήσεως. Καρπὸς αὕτη εὐγνω μοσύνης και διακρίσεως πνευματικῆς· μισθὸς ἐξαν τλήσεως, εἰ καὶ μὴ πρὸς πάντας, ἀλλ᾽ οὖν εἰς δέον ἄλλως καὶ Θεῷ εὐαπόδεκτον. Καὶ ἰδοὺ ὑπέρκτησις καὶ αὕτη μοναχική, πολὺν ἐθέλουσα τὸν ἔπαινον. Κτητέον οὖν, καὶ ἐπικτητέον, καὶ ὑπερκτητέον τοὺς μοναχούς, ὡς δέον ἐστίν. Αλλως δὲ κάλλιον λιμῷ θανεῖν αὐτοὺς οἴκτιστα, ἢ περικεῖσθαι κτῆσιν ἀκα νόνιστον. 67, Cum sermonem de rebus a monachis acquirendis sic compleverim, istud quoque in memoriam revocabo, quod vetita habes, nec solum habes, sed etiam perseveranter habes et retines; quæ autem fortiter habere, et firmiter retinere jussus es post mandatum retinere desiisti, in hoc quoque posthabita tua promissione, in tonsura, ante Deum invisibiliter astantem.Audi igitur. 68. Necesse est, homo, te servare fratrum amorem, pacem, benevolentiam, divinæ Scripturæ leotioni et meditationi instare, et alia agere,quæ tibi necessario facienda nullus de turba agnovit: Tuus fratrum amor ubinam mentis sit ostende. Nos enim de hoc conscii non sumus. Quæcunque adversus fratrem concupiscis, agis, non cunctando, sed uno iotu oculi, ne antecedat pœnitentia, tuamque vim aoceptam cohibeat, cum irasceris adversus fratrem. Et fratrem dico quemcumque, in communitatem tecum feliciter ingressum, cum eum sine gladio invadis Profecto enim non viveret. Tuæ intelligentiæ nescio quid attribuas fratri, cum sic indulgeas adversus eum concupiscibili et irascibili appetitui, nisi forte cum eum oppandis. Tune enim totum intellectum, id nempe quod judicat, buic et huic soli impendis; te ipso nihil offenso, in illum rotam stateræ tuæ critica vertis. Qui autem fraternitatem isto modo despicit, quomodo pacem perfectum habere dicendus erit? finis enim pacis est mens sine tumultu. Et quomodo tumultum non habeo et, qui iram et concupiscentiam non repressit, et iste modo statuit? unam quidem, sevissimam in homine feram; et alteram, ἐξ. Οὕτω δὲ καταστήσας καὶ τὸν περὶ κτήσεως μοναχικῆς λόγον, και τὰ λοιπὰ δὲ, οἷς ἀπετάξω και ρόμενος, ἐκθήσων ἥκω κἀκεῖνο εἰς ὑπόμνησιν, ὡς, μὲν προσετάχθης μὴ ἔχειν, οὐ μόνον ἔχεις, ἀλλὰ καὶ ἐπιτείνεις τὴν ἐπ' αὐτοῖς ἀντοχὴν καὶ ἕξιν· ὅσων δὲ ἐνετάλθης ἐγκρατῶς ἔχειν, καὶ ἀπρὶξ αὐτῶν ἀντ έχεσθαι, ἀφῆκας ἀκολούθως τῇ ἐντυλῇ κατέχειν· οὐδ' ἐνταῦθα φυλάττων τὴν ἐπὶ Θεοῦ αὐτοῦ ἀοράτως περ όντος, ὡς οἶδας, ἐν τῇ κουρᾷ σου κατάθεσιν. Καὶ τοίνυν ἄκουε. Ο ζη. Ανάγκη ἐπίκειταί σοι, ὦ οὗτος, ἔχειν φιλο αδελφίαν, ἡσυχάζειν, ἐπιεικεύεσθαι, μελέτης μεταποιεῖσθαι καὶ ἀναγνώσεως θείων λογίων, και άλλα πράττειν, ἅ τις τῶν ἁπάντων οὐκ οἶδεν ἐποφείλε σθαι ὑπὸ σοῦ, Δείκνυε γοῦν τὸ φιλάδελφον, που ποτέ ψυχῆς παρὰ σοὶ κεῖται. Ἡμεῖς γὰρ οὐ συνδεμεν. Ὅσα κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ ἐπιθυμήσεις, ποιεῖς, καὶ οὐ χρονίζων, ἀλλὰ ἐν ἀκαρεῖ χρόνου· ὡς ἂν, οιμαι, μὴ και φθάσασα μετάνοια δράξηταί σου τῆς ἐνεργείας εἰς κώλυσιν, ἐὰν θυμωθῇς κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ. Λέγω δὲ ἀδελφὸν πάντα τὸν εἰς κοινωνίαν τὴν μετὰ σοῦ ἥκοντα μακάριον, εἰ ἄξιφος ἐπιπίπτεις αὐτῷ. Η γὰρ ἂν οὐκ ἂν οὐδὲ ἔζῃ. Τοῦ δὲ ἐν σὺ λογιστικού οὐκ οἶδα ὁπόσον ἀπονέμεις τῷ ἀδελφῷ, οὕτω χαριζόμενος τῷ κατ' αὐτοῦ ἐπιθυμητικῷ τε καὶ θυμική, εἰ μὴ ἄρα, ὅτε λογιστεύεις αὐτὸν. Τότε γὰρ ἄλλως τὸ πᾶν λογιστικον, ὅπερ ἐστὶ λογιστευτικόν, ἐκείνῳ καὶ μόνῳ προσνέμεις, σὲ μὲν αὐτὸν οὐδέν τι λογια στεύων, κατ' ἐκείνου δὲ καθέλκων φαρισαϊκῶς τὴν ῥοπὴν τῆς ἐν σοὶ κριτικῆς πλάστιγγος. Ὁ δὲ οὕτω τὴν ἀδελφότητα παραθεωρῶν πῶς ἂν ἡσυχαστής ὁλοτελὴς κληθήσῃ; Ἡσυχίας μὲν γὰρ τέλος άταραξιαψυχῆς· ἀτάραχος δὲ πῶς ἂν εἴη ὁ θυμὸν μὲν καὶ ἐπιθυμίαν μὴ πατάξας, καὶ οὕτω τάξας; ὧν τὸ μὲν θρασύτατον ἐν ἀνθρώπῳ θηρίον, τὸ δὲ ὕπουλον· τὸν malum serpens; quippe islis malis intelligentiam λογισμὸν δὲ ὑποτάξας κακοῖς τοιούτοις ὧν πεπαταapplicuit: quibus repressis solummodo pacem animus, et per eum totus homo inveniret. 69. Tunc quæsita mutatione de loco ad locum, quo parvi refert, quasi ad curandam passionem, pacem habere censes, sed re ipsa tumultum maximum invenis, siquidem non permittuntur opera externa ei in primis verbi Dei meditatio, lectio, et, quasi de antistrophis, relectio: nec ardens et practica meditatio,qua meditatione,ut ait David 10 exardescit ignis, et omissis aliis commodis præ14 Psal. xxxvi11, 4. γμένων ήσυχίαν εὗρεν ἂν ὁ νοῦς, καὶ δι᾽ αὐτοῦ ὁ ὅλος ἄνθρωπος. ξθ'. Ἐνταῦθα δὲ μεθοδεύων ἔστιν οὗ τοπικὴν ἐξωτερικὴν μετάστασιν, ὡς ἐπὶ θεραπεία τοῦ πά θους, νομίζεις μὲν ἡσυχάζειν· ἔχεις δὲ ἄρα τότε τὸν μέγιστον τάραχον, οὐκ ἀφιέμενος οὔτε πρὸς τοῖς ἔξω ἔργοις εἶναι, δι' ὧν ἀποσοβεῖται πᾶσα πονηρά ἐνθύμησις, οὔτε πρὸς τοῖς ἔνδον, ὦν κεφάλαιον τὰ θεῖα λόγια μελετώμενα, καὶ οὕτω γινωσκόμενα, καὶ ἀντιστρόφως δέ πως φάναι, ἀναγινωσκόμενα, καὶ οὕτω μελετώμενα ἐμπράκτως καὶ ἐνθέρμως· ἧς δὴ

et lucernam per Dominum accendit, qui illuminat præter lucernam prophetæ, et omnem hominem, attollentem ad se oculos, non corporales, sed magis spirituales, quos proprie lucernam corporis esse novimus. μελέτης καὶ πῦρ, Δαυϊτικῶς εἰπεῖν, ἐξανάπτεται, claris, non modo omnem malitiam consumit, sed οὔπερ οὐ μόνον ἔργον μέγα τὸ κανεμπιπρῶν ἅπασαν κακίαν ὑλαίαν, ἀλλὰ καὶ φωτίζειν λύχνον τὸν ἐν ἡμῖν διὰ Κυρίου, ὃς φωτίζει οὐ μόνον προφητικὸν λύχνον, ἀλλὰ καὶ πάντα ἄνθρωπον, ἀνατείνοντα τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς αὐτόν· καὶ οὐ τοὺς σωματικούς μόνον, ἀλλὰ πρὸ αὐτῶν τοὺς κατὰ ψυχὴν, οἷς καὶ κυρίως λύο χνους τοῦ σώματος οίδαμεν. ο. Απόφαθι τοίνυν, ὦ μεγαλομόναχε, καὶ τὸ ἡσυ χαστὴς λέγεσθαι, ἕως ἂν ψεύδῃ τὸν φιλάδελφον. Αρπάζεις εἰς ἐμφανές, ἐρίζεις, ὑβρίζεις, βλασφη μεῖς, πάντα ποιεῖς τὰ τοιαῦτα ἐπὶ ἀδελφῷ. Πῶς οὖν τὸν τοιοῦτον φιλεῖς; Πῶς δὲ τολμήσεις εἰπεῖν ἐπιεικεύεσθαι, τοιοῦτος ὤν; Ἐπιείκεια μὲν γὰρ παρά θραυσίς ἐστιν ἰδίου δικαίου ἐθελούσιος ἐπὶ εἰρήνῃ· δ ὁ δὲ καὶ τὰ τῶν ἀλλῶν ἀδίκως ἐξιδιαζόμενος, οὐκ ἔχω νοεῖν, ὅπως ἂν εἴη ἐπιεικής. οα΄. Τί μοι πλείω ἐν τοῖς τοιούτοις τρίβεσθαι, ἐξὸν ὂν κεφαλαιώσασθαι, ὅτι οὔτε, ἃ κατέθου ποιεῖν, πράττεις, οὔτε τῶν ἀπηρνημένων ἀπέχῃ; ὅθεν καὶ ἀντέστραπται παρὰ σοὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς κου ρᾶς. Ποιεῖς τε γὰρ, ὅσα μὴ ἐχρῆν, καὶ ἀπέχῃ, ὧν οὐκ ἐχρῆν· καὶ ἀντὶ κατὰ σῶμα καὶ ψυχὴν διπλοῦ τῷ ὄντι ἀνθρώπου ἀλλοῖος ἀποβαίνεις διπλοῦς· ἄγγελος, τίς ὑπέσχου· ἄνθρωπος ὁ τυχών, οἷς ἐργάζε ἔνθεος τὰ ἔξω, οὐ φιλόθεος τὰ ἐντός· οὔτε Θεὸς τι θέμενος ἐν τῷ καταλύειν, ὅπου ἐφωδιάνθης, οὔτε Άγγελος γινόμενος, πρὸς ὃν ἐσχημάτισαι· οὐδὲ μὴν ἄνθρωπος μένων, ὁ πρὸς ἀλήθειαν· ἐπαγωγός, οἷς προφαίνῃ - - φευκτεός, οἷς ἐνδομυχεῖς· γλυκὺς τὰ ἐξεπιπολῆς, ἀγλευκὴς τὰ ἐς βάθος· κάλλιστος εἰς πρόσωπον, οὗ καθικνεῖται ὄψις ἀνθρώπου· αἴσχιο στος τὴν καρδίαν, εἰς ἣν ἐμβαθύνων βλέπει ὁ Θεός. λαμπρὸς τὸ κονίαμα, σαπρὸς τὰ ἐντός. Οθεν οὐκ οἶδα, εἰ μὴ τὰς τρίχας ἐκ τῆς κεφαλῆς σου ἀπώλεσας· ὧν οὐδὲ γοῦν μίαν ἀπόλλυσιν ὁ ζῶν εὐαγγε λικῶς. οβ'. Ἐπὶ τούτοις ἐγὼ ἐκπλήττομαι, ἐνθυμούμενος, οἷα μὲν πρὸ τῶν ἀδύτων τοῦ θειοτάτου ναοῦ ἐστῶ, τις ἀνθομολογοῦνται οἱ κατὰ σὲ τὸν κόσμον λιπόντες, καὶ οἷα καὶ ὅσα μυστηριάζονται· ἡλίκα δὲ πλημμελοῦσι μετὰ τὴν τοῦ μυστηρίου τελετήν. Εκδύονται μὲν γὰρ τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον, τὴν ἀρχὴν, οἷς ἀποδύονται τὰ κατὰ κόσμον ἄμφια· καὶ τὴν λειότητα καταῤῥιπτοῦντες ἀναλαμβάνονται ῥάκη, δι' ῶν σῶμα κολακεύεται καταψώμενον, εἰς τρυφὴν, ἀλλ᾽ οὐδὲ λίνεα περικείμενοι, τραχύτητα δὲ αὐτὴν ἐκεί νην, ὡς ἂν εἴποι τις, τὴν διὰ τριχών, αἷς ἐπώνυμος ὁ μέγας Τριχινᾶς· ὧν τὸ κέντημα ὡσεὶ καὶ κυνήσε βατοι καὶ κάκτοι καὶ ῥάμνοι· καὶ ἐφ᾽ ἑκάστῳ ἐπισ θήματι ἐπαοιδὴ πνευματικὴ ἐκλαλεῖται λόγῳ τελετῆς εἰς εὐλογίαν τοῦ ἐνδύματος, ἐπιφωνουμένης τῆς ἁγίας Τριάδος. Τὸ μὲν γὰρ χιτών δικαιοσύνης καὶ ἀγαλλιάσεως τελεστικῶς ὀνομάζεται, τν δὲ ἀκακίας περιβολὴ, τῦ δὲ περικεφαλαία ἐκπίδος, τῆς εἰς σωτ τηρίαν· καὶ ἄλλο ζώνη σωφροσύνης, καὶ δυνάμεως, καὶ ἀληθείας· καί τι ἕτερον ἑτοιμασίας εἰρηναίας σύμβολον. Ἔστιν ἐν αὐτοῖς καὶ σημεῖον σταυροῦ. Μυστήρια ταῦτα πάντα, στόματος ἀγγελικοῦ δεόμε70. Noli igitur, o magne monache, dici pacificus, dum frustaris fratrum amorem. Manifesto enim disputas, contendis, conviciaris, blasphemas, et omnia istis similia contra fratrem agis;eum ergo quomodo diligis? Talis cum sis, qua fronte audebis dici benevolus? Est enim benevolentia voluntarii juris proprii cessio ob bonum pacis;qui autem bona cæterorum rapit injuste, quomodo benevolus esse possit, intelligere nequeo. 71. Quid autem in his amplius verser, cum licet dicere summatim te non agere quæ promiseras, ab eis quibus renuntiaveras non abstinere? Ita inversus est finis tonsuræ. Agis enim quæ non oportebat; quæ non oportebat, omittis:pro homine duplicis substantiæ, corporis et animæ,fit aliter duplex,angelus ex promissis,et homo ex operibus; divinus extra, intra Deo odibilis; nec Deus factus, cum iter inceptum relinquis, neque angelus ad quem formaris, neque tamen homo ad veritatem remanens; iis qui faciem intuentur, adeundus, et fugientibus in interioribus; suavis ad faciem, et amarus in imo! pulcherrimus facie, ubi sistit oculus hominum, et corde turpissimus,ubi inspicit scrutator Deus; splendidus indumento, et intrinsecus corruptus. Itaque nescio annon capillos capitis tui perdideris,quorum ne unum quidem perdit qui vivit evangelice. 72. Super hæc miror, cum cogito quæ ad adytum templi sancti homines de mundo exeuntes, sicut tu, promiserint, quibus et quantis ritibus; et qualia compleant post perfectam initiationem. Exuunt enim veterem hominem, et potestatem, quando vestes mundanas deponunt; et abjectis splendidis vestimcntis, detritos panniculos accipiunt quibus promptum ad cupidinem corpus placatur; eis circumdantur non vestes lineæ, sed iste aspere, et, dicet aliquis, ex capillis, unde dicitur magnum cilicium, et quorum aculei cynosbato, tribulis et rhamnis similes sunt; et quæcumque imponitur,repetitur hymnus spiritualis juxta ritum initiationis ad benedictionem vestimenti, invocata sancta Trinitate. Unum enim in sacris vocatur tunica justitiæ et exsultationis; alterum pallium simplicitatis; et tertium galea spei ad salutem; aliud cingulum temperantiæ, et fortitudinis, et veritatis; et quoddam aliud symbolum pacifice indolis. Inter hæc est etiam signum crucis. Quæ omnia mysteria,ut explicentur,ore angelico indigerent. Et tuno porrectio libri sanctorum evangeliorum ipsa

est signum maximum, quo commuiter contacto, να εἰς ἔκφασιν. Ἡ δὲ τῆς βίβλου τῶν ἁγίων Εὐαγ subscribitur propositum et omnium circumstans γελίων τηνικαῦτα μεταχείρισις ἄλλο σύμβολον αὐτὴ tium, et ipsius tonsurati se Evangelio confirmandi, et promissio divinorum præceptorum in eo scriptorum libenter implendorum. 73. Hæc omnia in initio locum habent, quando homo de mundo exiens, spondet fieri angelis similis, gregi Domini ascribit; quanto non silens coram tondente se, sed magis alta et divina voce, grata Deo enuntiat, ad divina initiatus, sanctus proposito, jam innocens, et omnino immaculatus, angelis acceptus, æmulandusque hominibus;quando nempe tonsi capilli illius hominis Deo conseorati, et ut victima sistentis ante Dominum, quasi p primitia quædam totius corporis apponuntur ei, qui illum, ut sic dicam, a pueritia educavit, et jamjam in perfectum pastorem accipit. μέγιστον, κατάθεσιν τῷ κοινῷ ἀσπασμῷ ὑπογράφουσα τοῦ καὶ πάντας τοὺς συνειλεγμένους καὶ αὐ τὸν δὲ τὸν κειρόμενος στοιχεῖν τῷ Εὐαγγελίῳ, καὶ τάσσεσθαι τὰ ἐν ἐκείνῳ πληροῦν ἀσπασίως κυριακά παραγγέλματα. οὔ, Καὶ ταῦτα μὲν ἐν καταχαῖς, ὁπηνίκα ὁ τοῦ κόσμου ἀπαναστὰς ἄνθρωπος ὁμολογεῖ ἀγγέλοις ὅμοιος ἔπεσθαι, εἰς Θεοῦ ἀμνὸν ἐπιγραφόμενος· καὶ ἄφωνος μὲν μὲ ὧν ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτὸν, εὔφωνος δὲ ἄλλως και θεόφθογγος, οἷς τὰ τῷ θεῷ φίλα ἐπαγγέλλεται, τελούμενος τὰ ἔνθεα, ἅγιος τῆς προθέσεως, καθαρὸς αὐτίκα, καὶ εἰς τὸ πᾶν ἀῤῥύ παρος, φιλητὸς ἀγγέλοις, ζηλωτὸς ἀνθρώποις· ὅτι knὶ ἡ κορυφαία κουρὰ τοῦ τελουμένου τὰ θεῖα, ὃς καὶ ἱερείου δίκην παρέστηκε τῷ Θεῷ, εἰς ἀπαρχήν τινα τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς ὅλου σώματος εκείνῳ ἀνατίθεται, τῷ καὶ, ὡς εἰπεῖν, ἐξέτι παίδων αὐτὸν κουροτροφήσει τι, καὶ νῦν δὲ ἀναλαμβάνοντι πρὸς ἀκριβεστέραν ποίμανσιν. οδ'. Ἤδη δὲ καὶ ὡς εἰς θείαν σκηνὴν αὐτοῦ σκευαζομένου χορηγούνται τρίχες αὗται, κατὰ τὸν πάλαι ποτὲ τύπον χρησιμεύουσαι νοερώτερον. Καὶ ἄλλως δὲ τὸ ὑπὲρ κεφαλῆς ὁ χειρόμενος οὐκ ἀναγκαῖον ἀποτίθεται, λόγῳ συμβολικῷ αινιττόμενος, χρῆναι τὸν μοναχὸν κούφως κεφαλῇ τε καὶ τῷ λοιπῷ τοῦ σώματος ἀνωφορεῖσθαι πρὸς τὸν ὕψιστον Κύριον ἔτι δὲ καὶ γυμνῇ, ο φασι, τῇ κεφαλῇ ἀντεπεξιένοι τῷ παλαμναίῳ δαίμονοι· οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ πᾶν τὰ κατὰ σώμα περιττὸν ἀποθέσθαι δῆλῶν· πρὸς καὶ μηδὲν τοῦ λοιποῦ μεσολαβεῖν τῇ πρὸς Θεὸν ἐνώσει τοῦ κατ' ἄνθρωπον λογιστικοῦ· ἵνα μηδ' αὐτὸ τοῦτο λέγηται παροιμιακῶς ἐνταῦθα τόν «θρίξ ἀνὰ μέσον·» ἅμα δὲ παραδεικνὺς καὶ ὡς, εἴπερ ἦν καὶ τῆς σαρκὸς, ἐξέτεμεν ἂν ἄλλον τρόπον, ἤπερ ε! κατὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἀπηργμένοι φλυαρίαν, ἵνα μὴ κάτω βρίθων βαρύνηται· ὑπογράφων δὲ καὶ, ὡς ἐπὶ πιν θίμῳ τελεῖται, ᾧ σύμφωνος καὶ ἡ μελαμφορία ὡς, εἴπερ ἔδει κειράμενόν τινα τρίβεσθαι εἰς βίον, καὶ κοσμικώτερον εἶναι, κρεῖττον ἦν μὴ οὕτω μαδάν, ἀλλὰ τρέφειν σίκλους κόμης ὑπὲρ τὸν ᾿Αβεσσαλώμ, ἤπερ τὸ ἅγιον Πνεῦμα ψεύσασθαι, προσενθυμούμεν νον ἐνταῦθα καὶ τοὺς κατὰ τὴν παροιμίαν Αἰγυπτιά ζοντας λῃστὰς, οἱ πρὸς τῇ περιέργῳ κουρᾷ καὶ τὸ 74. Et ecce in scenam sanctam capilli illius hominis præparati introducuntur, juxta ritum antiquum, ad aliquid spirituale profuturi. Igitur cum rasus onus non necessarium e capite deponit, hoc symbolo innuitur debere monachum capite et reliquo corpore ad cœlum excelsum evolare; nudo capite,ut aiunt, homicidæ diabolo resistere,nec tamen per hoc omne corporis superfluum deponendum esse ostenditur,ac nihil de catero impedire quin Deo uniatur homo ratione præditus, ne forte ibi cum proverbio dicatur: 1 Capillus in medio;» et simul docetur eos, licet carnales, alio tamen modo quam si secundum Græcorum vanitatem tellerentur, secari, ac ad imum decidant et onerent; significat etiam se vitæ severiori consecrari, cujus nigra indumenta in eodem altari reponuntur. Etenim is qui, accepta tonsura, ad sæculum redire, et mundatus esse debere, melius osset ei non calvus fieri, et circulos comæ nutrire plusquam Absalom, quam sanctum Spiritum fallere, et simulare famosos latrones Fgyptiacos qui comptis capillis faciem nigro colore infectam superaddunt, agnoscantur;sive etium memoratos Acarnanes apud quos Curetæ nihil solemne ferebant. πρόσωπον ἀμαυροῦσιν, ὡς μὴ γνωρίζεσθαι· ἔτι δὲ καὶ τοὺς ἱστορουμένους Ακαρνάνας, παρ᾽ οἷς οὐδέν τι σεμνὸν οἱ Κουρῆτες ἀπεφέροντο. 75. Insuper qui tondetur, alio plane modo atque Samson ante ultimam tonsionem insignis, psalmus extemplo applauditur, sive salutem ipsius deinde circumstantes extollant sive ad meliora conducatur, ista visa terrestri relicta, sicut qui terram morte relinquunt. Accenduntur multæ faces, Θρὶξ ἀναμέσον, Hoc proverbium ex Theocr., desumitur (Idyl.xiv,9) ad quem locum notat scholiates Parum abest quin omnino insaniam; ab insania solo capillo disto. Pro σύλους legendum puto κύκλους: siquidem siclus nullum sensum ad rem afferret. Vessius οε΄. Ἔτι ὁ κειρόμενος ἄλλως πάντως ἵπερ ὁ πρὸς τῆς τελευταίας κουρᾶς μακάριος Σαμψών κατέκρου τεῖτο καὶ ψαλμοῖς τηνικαῦτα, εἴτε πανηγυρικώς, νῶν περιϊσταμένων ἑορταζόντων τὴν αὐτοῦ σωτηρ ρίαν, εἴτε καὶ καθάπερ εἰ προεπέμπετο ἐπὶ τὰ κρείτα τω, ἀπαρνούμενος τὸν τῇδε βίον, ὡς οἱ τρόπῳ ἀπο triplicis generis distinguit Curetas: Cretenses, Phrygios, et Etolicos. Hi postremi, cum longiores capillos ferre solerent, quibus prehensi cum ab hootibus aliquando in acie capti fuissent, eos postes raserunt, unde nomine Cunctarum vocati sunt. Nonnulli ab eodem fonte nomen Acarnanum derivant

; τὰ κάτω ἐκλείποντες. Προσανάπτονται δὲ eo quod de tenebris sæcularibus egrediatur ad luα πυκτά, ὡς ἀπὸ βιωτικοῦ σκότου εἰς φῶς ἀγγέλοις τε πρέπον καὶ ἀνθρώποις, ἀγγελικῶς μένοις βιοῦν. men congruum angelis et hominibus, qui vivere ut angeli elegerunt. Καὶ τοιαύτη μὲν, ὅπερ έφαμεν, ἡ καταρχὴ γάλης κουρᾶς, ὡς εὐπεριγράπτως ἐκθέσθαι. τε καιρὸς παρέλθοι, ὁπόσον ἑκάστοις αἱ προμετρήσουσι, καὶ ὁ δαίμον ἀθλητὰς τούτους στ' αὐτοῦ ἀποδυσαμένους ἀντεπεξέλθῃ, ὡς οἶδε τεχνᾶσθαι, καὶ προσβαλεῖ, καὶ πρῶτα ροβολίσεται, ὥσπερ ἐκείνου τρόπος, ἢ καὶ μεθοδεύσει, ἔπειτα καὶ φανερὰν μάχην συρ καὶ ἀντιπρόσωπον ἀναιδευσάμενος τὴν παράότε δὲ ἔστιν ἰδεῖν (καί γε βλέπομεν οἱ συνιέντες ;) διαφορὰν τῶν μοναχικῶς τῷ Θεῷ στρατεύ- · μυρίαν ὅσην. Οἱ μὲν γὰρ μεμνημένοι, ὅτι τεύονται, καὶ ὅτι Θεός ἐστιν ὁ στρατολογήτοὺς, ᾧ καὶ ἐπονομάζονται, καὶ ἠκριβωμένοι ειν ὀφείλουσι, καὶ ἐνθυμούμενοι, ὅσα καὶ ησαν ποιεῖν καὶ κατέθεντο, καὶ λαμβάνοντες ν, τίνων ἀπαναστάντες ὅποι προσεχώρησαν, οὐκέτι γης εἰσιν ἄνθρωποι, οὐδὲ πρὸς σάραμιλλώνται, ἀλλὰ πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς ς ἀνταγωνίζονται· ἀναπολοῦντες δὲ καὶ μὲν ἐλπίζουσιν ἀγαθὰ νικήσαντες, ὁποῖα δὲ και, προσχωρήσαντες τοῖς ἐξ ὕψους πολεμοῦ ροῖς φέρουσι μὲν, πάσχοντες μυρία ὅσα καὶ τραυματίζονται, καὶ ἀλγοῦσι πάντως, ἵνα πονον αὐτοῖς δοκιμάζηται. Εστι δὲ οὗ καὶ ξονται, παραχωροῦτος Θεοῦ, διατίθεσθαι οὕτως εἴς τε ἐπίγνωσιν τοῦ ἀνθρώπους εἶναι. Θεοῦ μεμνημένοι, αὐτῷ προσλογίζωνται τῆς ; πᾶν ταχὺ δὲ ὅμως ἀνασφάλλοντες, καὶ ὀρο (οὐ γὰρ ἔστιν αὐτοὺς καταῤῥαχθῆναι, ὅταν , ἀντιτραυματίζουσι τοὺς ἐξ ἀέρος βάλλον · δυνάμει Θεοῦ (καθὰ καὶ ἤκουσας κειρόμεμοναχέ· οὐ δήπου γὰρ ἀνθρωπίνῃ) προτρορεύγειν τοὺς δαίμονας ἀναγκάζουσιν, ὡς λμῶν εἰσέτι ἐπιστραφῆναι καὶ ἀντιτάξασθαι. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἐγκρατὴς ἀρετὴ, καὶ τὸ μαθεῖν δι' πιστημονικῶς τὸ καλόν. Οὐ γὰρ ἔτι ὁ οὕτω μαθὼν δύναται ἀπομαθεῖν αὐτὸ, καὶ ἑτεροῖος διεκ76. Tale est, ut diximus, magnæ tonsuræ initium quod satis prolixe exposuimus. Cum vero tempus effluxerit, quantum unicuique fata tribuent; et cum diabolus illos athletas contra se expeditos intuitus aggredietur, ut ipse novit machinari,primum jacula et sagittas procul injiciens, more solito, vel parans insidias; deinde etiam manifestam pugnam facie ad faciem iniens et absque timore conserens; tunc cognosci potest, et nos periti videmus manifeste, quam maxime differre monachos Deo militantes.Illi enim memores se milites esse, conscriptos a Deo,de quo etiam nomen acceperunt; scientes optime quid agere debeant, cogitantes quæ facienda jussi fue rint et promiserint; intelligentes unde exierint, et quo sint progressi, se non esse amplius homines terrenos, neque pugnare contra carnem,sed præliari adversus spiritus nequitiae; considerantes etiam qualia bona post victoriam sint speranda, quanta mala subeunda iis qui inimicis de alto dimicantibus cesserunt: patientes mille damna, sufferunt et vulnerantur,et omnem dolorem experiuntur,ut remuneretur patientia sua. Aliquando vero, Deo volente, non sinuntur ita se habere, ut agnoscant se esso homines, atque memores Dei ad eum totam victoria gloriam referant. Mox autem erecti atque stantes (hi enim cum cadunt non perturbantur), vulnera æthereis hostibus infligunt vicissim; atque virtute divina (ut audisti inter tonsuram, o monache, procul dubio non humana) demones fusos in fugam adeo reprimunt, ut amplius reverti et insurgere non audeant. Cantum bonum est virtus fortis, notitiaque gloriæ per eam comparate. Impossi bile enim est homineın sic edoctum illius oblivisci, et in contraria delabi. αὶ οὐ τοιούτοι μὲν, οἱ μετὰ τὸ θειότατον ούρευμα τὴν καθήκουσαν αὐτοῖς μνήμην ἀγωνίαν ἀναλαμβανόμενοι (λογίζονται γὰρ έως τύπον τήν τε ἐν χρῷ κουρὰν καὶ τὴν ἡ κόσμον ἀμφίων ὑπόδυσιν), κἀντεῦθεν ὡς :: περικείμενοι βίου βάρος, ἐν τῇ ἀληθείᾳ τοῦ λμικῶς πορεύονται· ὃν καὶ ἐνδέδονται, πολν καὶ σχεδόν τι πανταχοῦ γῆς διεσπαρμένοι, ἰκουμένης, καὶ ὅση μηδὲ οἶδε κατοικεῖσθαι· καὶ σώζεται ὁ κόσμος, Θεῷ καὶ μόνῳ καὶ εἰσσανεχόντων, καὶ ἀγγελικώτερον ὄντων πρὸς όσμου δὲ μὴ ἐπιστρεφομένων, ὅτι μὴ ἄρα ε τὸ μεμνῆσθαι ἡμῶν καὶ ὑπερεύχεσθαι. ρ οὐδὲ τροφῆς ἐπίστροφοι οἱ τοιοῦται, ὁποίαν ρηγεῖ, ὡς δι' αὐτῆς γίνεσθαι αὖθις αὐτοὺς ὶ γῆν· ἐπεὶ τρέφει αὐτοὺς τῶν περὶ γῆν ὁ έκταρ ἐνσταλάζων, καὶ ἀμβροσίαν ἐντιθεὶς 77. Hi ergo post admirabilem et magnam tonsuram, accepta memoria et unilitia ipsis oblata (pro disciplina accipiunt tonsuram externam, et depositionem mundanorum indumentorum), nulloque deinceps gravati onere sæculari, inter psalmos, in veritate Dei, quem induerunt multi, progrediuntur, quocunque terrarum et orbis disperguntur, ad loca etiam inhabitabilia; salvatur mundus per eos Deo unice et semper intentos, assistentes ei, sicut angeli, mundum non curantes nisi ad recordandum nostri et orandum pro nobis. Neque de cibo etiam quem terra porrigit solliciti sunt, quasi per eum iterum inter terrenos haberentur, siquidem nutrit ipsos Deus, terræ nectar distillans ambrosiamque suam adjiciens, ipsosque, nullo sumpto cibo, sustentans per quadraginta dies, et ad alia temporis spatia quanta tradiderunt qui gesta ρ' αὐτῷ, καὶ οὕτω ποιῶν ἐξαρκεῖν αὐτοὺς Dei narraverunt.

ἀγεύστους βρώσεων εἰς τεσσαρακοντάδας τε ἡμερῶν καὶ εἰς ἑτεροῖα ποσὰ καιροῦ, ὁποῖα παραδιδόασιν οἱ τὰ θεῖα ἐξιστοροῦντες. 78. Idem corvos mittit ad ministrandum cibum iis qui ei illo modo serviunt, quicunque sint hi corvi sivo apparent et feruntur ætherei ob volatum, sive terreni, siquidem multos ascetas latrones moti a Deo enutriunt, sicut lupi raptis ovibus, et publicani etiam, qui et acquirendi zelo corvis annumerandi sunt, quosque Deus sic flectit ad bonum, ut ascetæ cibum facilem et bonum inveniant, ut panam a malis sumptam; ut ipsi largientes agant aliquid bonum, dum memores sunt eleemosynm; ut mareat diabolus, qui eos inspirat, visa in eis optimi ignis flamma; ne ipsi totaliter obliviscantur se Deo subesse, cæterique hoo modo ad similem misericordiæ zelum accendantur. Si enim ex tali more et vita ferina procedit eleemosyna, quasi mel ex ore devorantis, secundum Scripturas, quanto magis ex hominibus lege divina directis, et quanto majus idem bonum procedet? or'. Οδηγεῖ δὲ ὁ αὐτὸς καὶ κόρακας εἰς χορηγίαν τροφῆς τῶν οὕτω θεραπευόντων αὐτὸν, οὔστινας δι τούτους λογιστέον κόρακας· τὸ μὲν προφαινόμενον καὶ ἱστορούμενον, τοὺς ἀερίους διὰ τὸ πτητικόν ἤδη δὲ καὶ τοὺς περιγείους· εἴ γε πολλοὺς τῶν ασκουμένων οἱ πειραταὶ θεόθεν ὑποκινούμενοι τρέφουσιν, ὡσεὶ καὶ λύκοι διὰ ἀρπαγῆς ἀρνίων· καί που καὶ πρηκτήρες, οὓς ἡ ἁρπακτικὴ βορότης ἐγε γράφει ὡς εἴς κόρακας, Θεοῦ καὶ τοῦτο οικονομοῦντος εἰς ἀγαθόν ἵνα καὶ οἱ αὐτοὺς ἀσκηταὶ ἔπόνον καὶ ταύτην τροφὴν ἀγαθὴν ἔχοιεν, ὡς οἷα ἐξ ἀναξίων ἀξίαν ἐξαγομένην, καὶ οἱ μεταδιδόντες αγαθο πραγοῖεν ἐφ᾽ ὁποσονοῦν, αὐτοί τε μεμνημένοι έλετμοσύνης, δι' ἣν ἔχοι ἂν θλίψιν ὁ αὐτοὺς ὑποκινῶν δαίμων, βλέπων ἐν αὐτοῖς ἐμπόρευμα θερμότητος ἀγαθῆς, καὶ αὐτοὶ δὲ μὴ παντελῶς ἐκλανθάνωνται τοῦ ὑπὸ θεῷ εἶναι· καὶ ἵνα δὲ τῷ τρόπῳ τούτῳ καὶ ἄλλοι πρὸς ὅμοιον ἐκθερμαίνωνται ζῆλος τοῦ ἐλεεῖν. Εἰ γὰρ ἐκ τοιούτου ἤθους καὶ βίου θηριακοῦ ἐλεημο σύνη προεισιν, ὡς ἂν εἰ καὶ ἐξ ἔσθοντος μέλι, τὸ γραφικόν· πόσῳ μάλιστα ἐκ τῶν λόγῳ θείῳ διοικουμένων, καὶ ποσαπλοῦν τὸ αὐτὸ ἀγαθὸν ἐξελεύσεται; 79. Sic ergo Deo ducente et a corvis illustres Dei monachi enutriuntur. Si autem quem cibum domi parare volunt, parva cura de terra est illis (neque enim eam turbant, lautas epulas quærentes, sicut qui a matre lactantur); sed herbas quæ sponte germinant, evangelicas locustas, fructus obvios arborum colligunt, naturæque beneficiis fruuntur. 80. Quæcunque autem homines boni in mundo in illos parent, se invicem in bonum incitantes, quid dicere expedit, cum sint omnibus nota, nec relatione indigeant? Ab illis enim adeo replentur, ut alteros adjuvent,ut horrea sua in cæteros effundant, ex abundantia sine labore, a Deo comparata, nec cultis, nec consitis agris, siout bonum istud manna pluens de cœlo, et omne delectamentum mensis afferens, quantum Deus benedicit, quantum satis et plus quam necesse est. & οθ'. Καὶ οὕτω μὲν ὁδηγοῦντος Θεοῦ καὶ διὰ κορά κων οἱ τοῦ Θεοῦ μεγάλοι μοναχοί τρέφονται. Εἰ δέ τι τροφῆς οἴκοθεν ἐθέλουσι καὶ αὐτοὶ πορίζεσθαι ὀλίγα τῆς γῆς μέλον αὐτοῖς οὐ γὰρ παρενοχλοῦσιν αὐτῇ, ζητοῦντες τρυφερὰν διάιταν, ὅσα καὶ ἀπὸ μη τρὸς οἱ γαλακτοτροφούμενοι), ἀλλὰ βοτανῶν δρεπόμενοι, ὅσαι αὐτόματοι φύονται, καὶ ἀκρίδων εὐαγγελικών καὶ ἀκροδρύων τῶν παρατυχόντων, ἀφοσιοῦνται τὴν θεραπείαν τῆς φύσεως. π΄. Οἷα δὲ καὶ οἱ κατὰ κόσμον ἀγαθοὶ ἄνθρωποι περὶ τοὺς τοιούτους τεχνῶνται, ἀλλήλοις ἐς τὸ καλὸν ἁμιλλώμενοι, τί χρὴ καὶ λέγειν ἐγνωσμένα πᾶσιν ὄντα, καὶ ἱστορίας οὐδὲν δεόμενα; Οι περιουσιάζου σιν αὑτοὺς ἐς τοσοῦτον καὶ ἑτέρους ἐπωφελεῖν, καὶ εξερεύγεσθαι τὰ ἐκείνων ταμιεῖα ἐξ αὐτῶν εἰς ἄλο λους λόγῳ περιουσιασμοῦ ἀπραγματεύτου καὶ αὐτόν χρημα θεοκτήτου, ἄσπαρτα καὶ ἀνήροτα, ὡς ἀλη θῶς καλὰ ταῦτα μάννα βρεχόμενον ἄνωθεν, καὶ που λυειδεῖ μορφώσει τραπέζας ἐξαρτύον, ὁποίας εὐλογεῖ Θεὸς, καὶ εἰς αὐτάρκειαν τὴν αὐτίκα, καὶ εἰς περίσ σευμα. πα'. Ποῦ τοίνυν ἐν τοῖς οὕτω βιοῦσι κακίας ἔχνος, ἣν ἀπωμόςαντο, καθὰ προεκτέθειται; Ποία δὲ τῶν ἀρετῶν ἀπέσται, ἂς παρηγγέλθησαν οὗτοι καὶ μόνοι ἐν μοναχοῖς; οἳ καὶ τὸ» ναὶ» συγκλείοντες εἰς τὸ 81. Ubi jam apud homines sic agentes vestigium malitiæ quam ejuraverunt, sicut ante dictum est? Quæ deest de his virtutibus, quas soli inter monachos prætulerunt, quibus hoc verbum est est significat, quique istud non sum tonsuræ non «vai,» καὶ τὸ «οὔ» δὲ τῆς κουρᾶς μὴ ψευδόμενο.. fallunt? Apud eos, et apud solos eos habitat virtus, apud eos virtus Dei perfecte agit; ipsi Christum invisibiliter astantem, sicut cum tonderentur, sic in posterum intuentur. Ipsi meminerunt ad quem accesserunt, cui sint ascripti, quibus renuntiaverint. Horum, et horum modo proprium est finem magni habitus digne oratione ab Ecclesia super ipsos rectata, et irreprehensibiliter adimplere, atque pie et sancte se habere dum Banctum Dei timorem in suis animabus nutriἘν αὐτοῖς καὶ μόνοις ἡ ἀλήθεια κατοικεῖ· ἐν τού τοῖς ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις ἐντελῶς ἐνεργεῖ· αὐτοὶ τὸν Χριστὸν ἀοράτως παρόντα, ὥσπερ ἔβλεπον ἐν τῷ κείρεσθαι, οὕτω καὶ ἐν τοῖς ἐφεξῆς. Αὐτοὶ μέμνην ται, τίνι μὲν προσῆλθον, τίνι δὲ συνταξάμενοι, τί σιν ἀπετάξαντο. Τούτων ἔστι καὶ μόνων τὸ ἀμέμν πτως κατὰ τὴν ἐπ' αὐτοῖς ἐκκλησιαστικὴν εὐχὴν καὶ ἀκατακρίτως τὸν σκοπὸν ἐξανύειν τοῦ μεγάλου σχήματος, καὶ εὐλαβῶς ἔχειν καὶ σεμνῶς ἐν τῷ τρέφειν ἐν ψυχῇ τέλειον φόβον τοῦ Θεοῦ. Οἱ τοιοῦ

DE EMENDANDA VITA monachigA. ης κοσμικῆς ἀπηλλάγησαν ἐπιθυμίας, καὶ unt. Ipsi a qualibet mundana concupiscentia se ἱ σάρκα συγγενῶν, ἀνθρώπων δηλαδὴ καὶ ες οἱ ἐμπαθεῖς μικροῦ δεῖν καὶ συνουσιώὰ σύντηξιν τὴν ἐκ φαύλων συνηθειῶν. Αὐ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπον ἀνεκαίνισαν, ἐνδυσάμετοῦ παλαιοῦ ἀποθέσει τὸν νέον, ὃς ἐκτίσθη να Θεοῦ. Η τοιούτῳ μοναχῷ ἡ τῆς μετανοίας ἄνοια κατὰ τὴν ἀψευδῆ τῆς κουρᾶς ὑπόσχεσιν, στὸς ζυγὸς ἤρθη, καὶ τὸ ἐλαφρὸν ἐβαστάτίον. Ἐν τῷ οὕτω βιοῦντι καὶ ὁ ἁγιώτατος ἐπ᾽ ὤμων μὲν φερόμενος εἰς Κυρηναῖον ἂν εἰκονίσοι τὸν αἴροντα· ἐκ γῆς δὲ αὐτὸν αἰ προσπατταλεύων τῷ τοῦ Θεοῦ πόθῳ, καὶ ἐκ τοῦ φόβου αὐτοῦ τὰς σάρκας τοῦ ἀσκη· οκεῖν σταυροῦσθαι τῇ νεκρώσει τῆς ἐμπαμιμητὴν αὐτὸν ἀνυψοῖ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ· ὡς μετὰ τὴν σταύρωσιν ταύτην τῇ κατὰ Θεὸν ταπεινώσει εξαναστῆναι εἰς νίαν, καὶ ἐμφανῆ γενόμενον τοῖς αὐτὸν φι αθηταῖς, καὶ τεράστια κατεργασάμενον, ἶναι εἰς τὸν ὕψιστον Πατέρα, καὶ κληρονον αὐτοῦ ἀγαθῶν, καὶ ἀναδραμόντα εἰς εὐθὺ άπαυσιν τῇ αὐτοῦ ψυχῇ, καθὰ ὁ κατὰ πνεῦ- · αὐτὸν ἐπεύξατο. , τοιούτῳ καὶ ὁ κούριμος, ὡς οὕτω φάναι, τῆς γάμος προέβη, καὶ ὁ ἀχειροποίητος νυμφών, καὶ ἡ ἄνωθεν ἐξ οὐρανοῦ ὑφαντὴ τολὴ, καὶ τἄλλα πάντα προσήρμοσται θεοιστήρια· ὧν ἡ ἔκθεσις ταμιεύεται μὲν ἱερο βίβλοις Πατέρων ἁγιωτάτων, οἳ τὰ τοιαῦ- :οκαλύψεων ἐνομοθέτησαν· ἐκλαλεῖται δὲ, φέρονται τῷ Θεῷ οἱ κατὰ πνεῦμα παγκρατ καὶ ἐξακούεται τοῖς παρατυγχάνουσι. Καὶ κενα μὲν βελτιοῦσιν εἰς κοινόν· μὴ φυλατ ἐ, τὸν ταξάμενον μὲν βλάπτουσι, τοὺς δὲ κανδαλίζου, καὶ τὸ σκάνδαλον οὐ τὸ τυ οἷον εἰς βλάβην κοινὴν ἀποτελευτήν, και αν καρδίας, ὡς οὐκ ἂν ὁ Θεὸς θερα- : τοιοίδε μὲν οἱ τὴν θείαν κουρὰν τιμῶν. ὑπ' αὐτῆς τιμώμενοι, Καὶ εἰσὶ τοιοῦτοι οἱ καὶ σπηλαίοις, καὶ ῥωχμαῖς γῆς, καὶ στύ γκλεισμοῖς, καὶ ὅσοι ἄλλοι πολυειδῶς τὸν ύπτονται. Γέμει δὲ πολιτείας τοιαύτης καὶ · Μεγαλόπολις, τὸ τοῦ κόσμου κάλλος, ὁ αλὸς καὶ γλυκὺς ὀφθαλμός· ὅπου καὶ λόγοι , καὶ ἔλλογοι ἀρεταί· ἣν εἴ τις ἐξέλοι τοῦ ήποτε οὐκ ἂν ἔτι οὐδὲ κόσμον αὐτὸν εἶναι ταύτης τρόφιμον ἅπαν ἀγαθόν· καὶ εἴ τι που παραφαίνεται καλὸν, ἐκεῖθεν ἐκπέταδεισός τις αὐτή, οὐ τέσσαρσιν ἐκβλύζουσα μεγάλοις, ἀλλὰ μυρίοις ὅσοις, ἄλλοτε ἄλτομουμένοις εἰς ἀπόῤῥυτα χεύματα, καὶ αἱ πλήσμια. Ταύτης καὶ τὸ κύτος μὲν, δόν, μεμέστωται μεγαλοσχήμων ἀνδρῶν, ἐκφαίνονται στῦλοι, κάτωθεν μὲν ἐκλάμβρανομήκεις δὲ ταῖς ἐκφάνσεσι τοῦ κατὰ elongaverunt, et a cognatis secundum carnem, ab hominibus scilicet et passionibus, quibus obnoxii fere consubstantiales sumus, propter commistionem e prava conversatione consecutam. Hi hominem Dei renovarunt, deposito veteri et novo induto, qui ad imaginem Dei creatus est. 82. Huic monacho aperta est pœnitentiæ janua, secundnm veracem tonsure constitutionem; jugum suave sublatum est, et bajulatum onus leve. Hominem sic virtutem crux sanctissima humeris imposita assumentem similem Simonii illi Cyrenæo efficit; et cum eum e terra elevatum configit Dei desiderio, e ejus carnes timore Domini percutit, ita ut morte compatienti crucifixus videatur, eumdem ad imitationem Salvatoris nostri Jesu Christi erigit. Et post hanc immolationem sepultus divina humilitate resurget in vitam æternam; visusque discipulis eum diligentibus, clarusque miraculis quæ operatus est, assumetur ad Patrem excelsum, bona ejus accipiet, vitaque evolans requiem animæ sum inveniet, quam eum tondens spiritualiter spoponderat. 83. Huic et convivium nuptiale tonsuræ, ut ila dicam, opponitur; huic ostensum est nuptiale cubiculum non manu factum, atque de alto, e cœlo vestis textilis allata est, ac cætera puicherrima mysteria accommodata sunt, quorum explananatio tradita servatur in libris sanctorum Patrum qui ea ex revelatione constituerunt; et profertur, cum spirituales athletæ Deo offeruntur, et ab astantibus auditur. Quæ observata meliorem reddunt communitatem; et non custodita instituentem vulnerant, reliquos autem scandalizant non quocunque scandalo, sed vertente in ruinam multorum, in cordis indurationem ipsi Deo insanabilem. 84. Tales sunt qui divinam tonsuram honestant, et ab ea honestantur. Tales sunt qui in montibus, in antris, in fissuris terræ, in columnis, super claustris, et quicunque mundum mille modis diversis effugiunt. Hac vivendi ratione plena est civitas revera Megalopolis, pulchritudo mundi, pulcher et dulcis terræ oculus, ubi virtus est rationi, et ratio virtuti; quam si quis de mundo avelleret, ipse mundus amplius non exsisteret. Huic cibus omne bonum si quid pulchrum alicubi videtur, inde derivatur. Ipsa quidam paradisus non jam quatuor magnis fluminibus irrigatus, sed mille qui alia alibi exeunt in fluvios emanantes, dulces et plenos. Hujus viscera, quæ habitabilia sunt, magnos viros portant, qui videntur columnæ lucis, infra elucent, et ad calum pertingunt exemplo vitæ sanote et sole clarioris. Hanc circumdant ut circulo major circulus, vel etiam sicut polus

cali, vicina monasteria, loca varia et vita pia Θεὸν ἡλιοβολοῦντος βίου. Περιθέουσι δὲ αὐτὴν, καθὰ diversa. Quibus objacet Propontidis fretum, ab και τις κύκλος ἐπὶ κύκλῳ, καὶ αὐτὸς μέγας, ὡσεὶ ingressu usque ad molem Euxini. Quibus bonis καί τις οὐράνιος πόλος, τὰ πέριξ εξωτερικά στο ditantur et insulæ quas illa habet Propontis. μνεῖα, τὰ καὶ πολύτοπα τῇ θέσει, καὶ τῷ κατὰ Θεὸν βίῳ πολύτροπα. Προβέβληται δὲ αὐτὰ καὶ ὁ τῆς Προποντίδος αὐλών, πρὸς κουρῶν μέχρι καὶ εἰς τὰς Εὐξείνου προβολάς, και που καὶ ἐφεξῆς. Πλουτοῦσι δὲ καλοῖς τοιούτοις καὶ νῆσοι, ὅσας ή Προποντίς αν τη κλύζει. 85. Plena sunt ista monasteria ovium sacrarum gregibus innumeris, ut ait Scriptura, aliarum aliis modis tonsarum. Omnes vero ad dexteram Dei pastoris pastorum pertinent. Non enim inter eos hædi, ad sinistram reservati, lasciviunt. Ipsa monasteria, licet oves alio sensu, alio tamen leones includunt, quibus nullus lupus insultare audet. In his archimandritæ omnes milites egregii sunt egregiaque arına ferunt. Qua ergo ratione? Adversus sæculares, quando mundana a seipsis et a mundi fautoribus avertere conantur; et plerumque propter ipsum mundum quam ex inordinato ad ordinatum statum, ad decentem et proximum vitæ perfectæ, quantum fieri potest, reducunt. In ipsis materia jam non reperitur, nisi Deo, capiti ignito, idonea, sicut scriptum est; qua qui materiale caput inclinant, et evangelice tondentur, benedicuntur et perfecte sanctificantur. 86. Alteram materiam hi habent, non tam verendam, subjectam vero carnis passionis; vel ut loquar rectius, eum pridem habebant, qua recenter cremata et deposito hoc materiali, usque in immateriales substantias resoluti, Deo addicuntur; istamque materiam ponunt cibum ignis et flammæ spiritualis, veluti vaporem ad exardescendum facilem; siquidem sanctum Spiritum sapientia divina in Scripturis confert vapori fumi, vapori, inquam, thuri ante conspectum Dei oblato congruo, cum aliquis orans recta via ad Deum tollitu. 87. Hanc materiam, e qua accenditur ignis a Patre luminum ex sinilitudine ad eum, significatam cereis lampadibus magni asceta tonsurati indicam; quas, si de eis rursum est investigandum, nuptiales aliquis dicet, comprehensis nuptiis a sacerdote antea benedictis.llujus enim ignis etluminis signa sunt cerei qui tunc accenduntur,quique supra omnem flammam refulgent. Tædæ enim et cætera ligna quæ proferet aliquis, et bitumen, et adeps et omnis generis materia, e qua ignis accen. ditur et sive facile, absque tempore, dicent aliquis sive perdiu, lucem non tam fulgentem emittunt, qualem cera ostendit. Cætera enim luci festa triste aliquid jungunt sensus odore affligunt, et vapore mordaci, corporum nitorem fumo squalido fædant, ut diceret poeta. Cera enim accensa non nisi lucem maxime innocuam præbet; et qui ceram accendit, usurpata veteri cantorum sententia: • Absque fumo Musis sacrificandum» esse, et ipso dicere potest se accendere ignem fumo carentem atque omnino innoxium. Vere enim pura lucem emittit cera, quæ Alhenis sacro igni et perpetuo πε. Καὶ γέμουσιν αἱ τοιαῦται μάνδραι ποιμνίων ἱερῶν γραφικῆς ἀγέλης μυρίας, κεκαρμένης άλλης ἀλλαχοῦ. Τῆς δεξιᾶς πάντες οὗτοι μερίδος τοῦ ἀ-- χιποίμενος Θεοῦ. Ἐρίφια γὰρ ἐν αὐτοῖς, τῇ ἀριστερᾷ πρέποντα, οὐκ ἔχουσι κατασκιρτᾷν. Μάνδραι καὶ αὗται, εἰ καὶ ἄλλως προβάτων, ἀλλὰ τρόπον ἕτερον λεόντων, ὧν οὐδεὶς λύκος ἔχει κατακαυχήσασθαι. Οἱ δὲ ἐν αὐτοῖς ἀρχιμανδρῖναι ὁπλῖται πάντες ἔνθεοι καὶ τὰ ὅπλα. Πῶς μέν; Κατὰ τῶν ἐν βίῳ, οἷς τὰ κοσμικά πειρῶνται ἀπάγειν ἀπό τε σφῶν αὐτῶν καὶ τῶν κυσμοπαθῶν· τὰ πλείω δὲ ὑπὲρ τοῦ κόσμου, ὃν ἐξ ἀκοσμίας ἐπανάγουσιν εἰς τὸ κοσμικώτατον, καὶ εὔσχημον, καὶ ἐγγίζον, ὡς οἷόν τέ ἐστι, βία με γαλοσχήμονι. Οὐκ ἔστιν ἐν αὐτοῖς εὑρεῖν ὅλην, ὅτι μὴ μόνην τὴν τιμίαν Θεῷ, τῇ πυρίνῳ κεφαλῇ, καθά γέγραπται· ῇ τὰς ὑλαίας κλίνοντες κεφαλὰς οι εὐαγγελικῶς κειρόμενοι εὐλογοῦνται καὶ ἁγιάζονται εἰς ἐντελέστατον. πξ'. Ἔχουσι καὶ ἑτέραν ὕλην αὐτοὶ, οὐχ οὕτω τιμίαν, τὴν κατὰ σάρκινον πάθος· εἰπεῖν δὲ ἀκρι βέστερον, φθάσαντες ἤδη ἔσχον αὐτὴν, ἣν καὶ νοερώς κατεμπρήσαντες, καὶ τὸ ὑλαῖον οὕτως ἐκεῖνο ἀποθέσ μενοι καὶ ὡς εἰς ἀϋλίαν ἀπολεπτυνάμενοι, πρὸς τῷ Θεῷ γίνονται, τὴν τοιαύτην ὕλην ἔξαμμα ποιησάμενοι πυρὸς καὶ φωτὸς νοητοῦ, ὅσα καὶ ἀτμίδα εὐέξαπτον ἐπεί τοι καὶ ἀτμίδι καπνοῦ ἡ θειοτάτη σοφία το ἅγιον Πνεῦμα συμβολογραφεί θεωρητικῶς, ὁποία τις ἀτμὶς καὶ τῷ θυμιάματι ἐπιπρέπει τῷ κατευθυνο μένῳ ἐνώπιον Θεοῦ, ὅτε τις προσευχόμενος Ιθυτενώς ἀνωφορεῖται πρὸς αὐτόν. πζ. Ταύτην τὴν ὕλην, δι' ἧς ἀνάπτεται φῶς ἀπο παλλόμενον ἐκ τοῦ τῶν φώτων Πατρὸς τῇ πρὸς ἐκεῖ. νον ἀφομοιώσει, καὶ ἐν ταῖς διὰ κηροῦ λαμπάσιν οἱ κειρόμενοι μεγάλοι ἀσκηταὶ σημειοῦνται· ᾶς εἴ τι χρὴ καὶ πάλιν λεπτολογῆσαι τὰ κατ᾽ αὐτὰς, ὡς οἷον γαμηλίους ἐρεῖ τις, τὸν ἀνωτέρω τελούμενον ἱερα πρεπῶς γάμον ἐνθυμούμενος. Σύμβολα γὰρ τοιούτον πυρὸς καὶ φωτὸς οἱ ἀναπτόμενοι τηνικαῦτα κηροί ὧν τὸ σεμνὸν ὑπὲρ πάντα τὰ ἐκκαιόμενα. Δάδες μὲν γὰρ καὶ λοιπὰ ξύλα, ὁποῖα τις ἂν εἴποι, καὶ νάφθα καὶ πιμελή, καὶ λοιπὴ δὲ παντοία ὕλη, δι' ἧς ἀνάπτεται πῦρ, εἴτε ῥᾷον, καὶ ὡς εἰπεῖν ἀχρόνως, εἴτε καὶ παρατατικῶς, οὐχ οὕτω κατὰ πολλὴν σεμνότητα φῶς ἐξάπτουσιν ὁπωσοῦν, ὡς ὁ κηρὸς αὐτὸ δεξιοῦται. Τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τῇ τοῦ φωτὸς ἱλαρότητ παραπήγνυσι και τι σκυθρωπόν· αἰσθήσεις τε γὰρ λυποῦσιν ὀδμαῖς καὶ ἀτμῷ δάκνοντι, καὶ σωμάτων στιλπνότητας καταικίζουσι, καπνῷ μεμορυγμένας, εἴποι ἂν ποιητής· κηροῦ δὲ ἔξαμμα οὐδὲν ἄλλο ἐπὶν ἢ φῶς ἄλυπον ἀκραιφνές· καὶ ἔχει παλαιὰν παρακ μίαν παραξέσας ὁ τὸν κηρὸν ἀνάπτων, καθ᾿ ἣν ταῖς Μούσαις ἄκαπνα θύουσιν οἱ ἀοιδοί, λέγειν καὶ αὐτὸς,

' εκαίει ἄκατνον, καὶ μὴν καὶ ἄλυπον ἐς τὸ Prytanei inservire dicitur. Cerm est etiam proτι γὰρ ἀληθῶς φωτός καθαροῦ ὄχημα ὁ κς καὶ τῷ πρυτανευομένῳ μυστικῷ πυρί καθυπουργεῖν ποτε εἰς ἐνδελεχὲς λέγεται. ἐτοῦ κηροῦ καὶ ὅτι ἐκ μυρίων καλῶν ἀν- :· ὧν τῷ κεράσματι σκευωρούμενος εἰς εμνά φύσει διὰ τὸ κατ' αὐτὰ τῶν συρίγγων καὶ οὕτως αἰνιγματίζων τὴν τελειότητα αὶ πρῶτος ἐν ἀριθμοῖς τελείοις πεφιλοσό prium quod e multis bonis componitur quibus colligendis in receptacula miræ nature propter alveolos sex lateribus compositos, inservit, et sic perfectionis signum est (cum primus in perfectis numeris senarius judicetur & philosophis); et pulchrum mel dat repositum in suis alveolis; quod deinde expressum et eductuin regibus et pauperibus dat sanitatem, fitque omnium bonum. ἓξ ἀριθμὸς), ἐναποτίθεσθαι δίδωσι τὸ καλὸν μέλι ταῖς παρ' αὐτῷ σήραγξ:· καὶ ἐπειδὰν αὐτὸ εφορηθῇ, βασιλεῦσι προσφορὰ εἰς ὑγίειαν καὶ πένησιν, ὡς παγκόσμιον καλόν. τα καὶ ἡ ἀποθήκη, ὁ κηρὸς, εἰς ἀγαθὸν εκεῖ (τὴν ἔκφανσίν φημι τοῦ φωτὸς), ἵνα ειμηλιωθέντι μέλιτι τὰ ἐντὸς οἱ χρώμενοι μεθα, τοῖς δὲ τοῦ μέλιτος ἀγγείοις τῷ εαν τὴν ἐντός ψυχαγωγίαν ἔχοιμεν, εὐεξίας δαπῆς φάρμακον αὐτὸν ἐξευρίσκοντες, καὶ ἀντίμιμον κατὰ σκότους παντοίου· ἅπερ ὐδενὶ τῶν κάτω σωμάτων ὁ τῆς φύσεως ὃς ἀπέταξε. Πολλαὶ μὲν γὰρ ἐν τῷ κόσμῳ ι γλυκύτητες· πολλὰ δὲ καὶ φῶτα, τὰ μὲν κατά τι αἰωνίζον διεκφαινόμενα, τὰ δὲ καὶ να καιρόν. Τοιοῦτον δέ τι οὐδὲν πέφηνε ὁποῖον τῷ μελισσείῳ κηρίῳ ἐντεθεώρηται. ε γὰρ γλυκύτητα τίς ἀναγγελεῖ; καὶ κηροῦ ; ἂν ἀξίως ἀποσεμνυνεῖ; Ἔνθα καὶ μυστή. κ τοῖς κατὰ Θεὸν βιοῦσιν ἐνδομυχεῖ. Κηρός απτόμενος εἰς φῶς ὁ ὅλος ἀναλύεται, οὐδέν ον ἐγκαταλεῖπον ἑαυτοῦ μετὰ τὴν σβέσιν τέφραν, οὔτε τι κάπνισμα σὺν τῷ μηδέ τι ἀποφέρειν. Καὶ ἄνθρωπος δὲ τὴν πνευμα υρὰν τέλειος, καθὰ ἐκύρωσεν, εἰς φῶς ἑαυ ει, ὀξεία φορᾷ πρὸς Θεὸν ἀνατεινόμενος, πρώτῳ φωτὶ φιλονεικῶν ἐγγίσαι, καὶ ὡς ναφθῆναι, καὶ μηδέν τι ἐν τοῖς κάτω λείπῖον ἀφεῖναι, δι' οὗ καὶ δύσοδμόν τι ἐκφήνῃ, ισμὴν εὐωδίας λογισθῆναι τῷ Θεῷ, οἷς ἐκ κηλίδων ἄσπιλος εἰς τὸν ὑπερκάθαρον καὶ · Θεὸν ἀναβέβηκεν. τω φιλοσοφοῦσι τοὺς, ὡς ἐῤῥέθη, γαμηλίους «Μεγαλοπολίται εὐσχήμονες. Οὕτω φωτίὺς ἢ τὴν ὄψιν ἐστενοχωρημένους, ἢ εἰς τὸ ιώττοντας. Οὕτω παιδεύουσι τοὺς ὅσα καὶ ους καὶ ἐρέβους καὶ ζόφου, ἃ δὴ καὶ ὅσα · κάτω βίος ἐπικέκληται, εἰς τὸ τῆς μοναλιτείας προϊόντας φῶς, ὅσα καὶ ἀπὸ γῆς εἰς ελον αἰθέρα· οὔπερ οἱ μὴ ἐπιστρεφόμενοι ὡς ἀεὶ ἐν σκότῳ διάγουσιν ἀλαμπεῖ, καὶ 88. Deinde receptaculum, sive cera, magnam offert utilitatem (nempe luminis ostensionem), ut qui utimur melle intus collecto lmtemur; atque ex vasibus mellis, cera, multam curationem intus babeamus, sic invento sanitatis universe remedio, et sole altero adversus omnis generis tenebras, quæ bona nulli inferiorum corporum Creator naturæ concessit. Multa enim alia dulcia in mundo sunt, multa etiam lumina, altera spontaneam perpetuumque lucem emittentia, altera ad tempus fulgentia. Simile aliud duplex commodum nullum est, sicut in cera mellea invenitur. Mellis enim dulcedinem quid æquat? Lumen cera quis digne æmulatur? Ibi latet etiam mysterium magnum iis qui secundum Deum vivunt. Gera enim accensa ad lucendum tota consumitur, nullumque sui vestigium post cremationem relinquit, neque cineres, neque fumum, neque aliquem fetorem reponit. Eodem modo homo spiritualis tonsura consecratus, sicut promisit, seipsum ad lucendum accendit, volatu celeri ad Deum tendens, primo lumini cupiens appropinquare, et, ut ita dicam, conjungi; nullumque materiæ vestigium emittens fetidum odorem relinquere, sed magis in odorem suavitatis a Deo reputari, neque a terrena conceptione fetus immaculatus, ad ter purum et ter sanctum Deum clevatur. 89. Eo modo ceras. nuptiales, ut dictum est, nobiles Megalopolita judicant. Sic illuminant homines visu debilitatos, aut omnino cæcos. Sic docent homines a tenebris, erebo, caligine, vel quocunque pari nomine vocetur vita inferior, qui progrediuntur ad lumen monachicæ vitæ, velut de terra ad æthera sine nebula; cui non attendentes sistunt, et in tenebris caliginosis videntur vitam agere, non sicut Cimmerii, quos aliquando illuκατὰ τοὺς Κιμμερίους, οἷς καὶ ἥλιος ἐλλάμ- minare sol dicitur, sed sicut sepulti in umbre ταί ποτε, ἀλλὰ κατὰ τοὺς ἐν σκιᾷ θανάτου, ὑπὲρ σκότος ταρτάριον. Οἱ δ᾽ αὐτοὶ Μεγαλοοἱ τὴν πνευματικὴν πολιτείαν μεγάλοι, καὶ ικὸν μέλαν τὸ κατὰ τὴν ἔνδυσιν καὶ τὰς λοιερὰς ἀμπεχόνας πολυειδῶς ἀνάγουσι, καὶ θεωρίαν τῇ τοιαύτῃ μελανίᾳ ἐναυγάζουσι. etaneum locus erat Athenis, ubi civibus ɔatur, et publicis sumptibus nutriebantur ue de re publica bene meriti erant. In › positum erat igni sacro et perpetuo in mortis obscuriore tartareis tenebris. Ipsi autem Megalopolitæ, vita spirituali magni, nigrum mom nachorum colorem suis indumentis, et reliquia vestibus diverse ostentant, istaque nigritie splendorem lucis suæ augent. Intelligunt enim neo obliviscuntur (quod absit!) non propter colorem honorem Vestæ destinatum, cujus cura viduis mulieribus, Prytanitidum nomine, non virginibus demandata erat.

eximium, propter pulohritudinem & patribus ele. Νοοῦσι γὰρ, καὶ οὐ δήπου παρανοοῦσι (μὴ γένοιτο), ctam fuisse vestimentorum nigritiem, eo quod vilitas de pulchritudine excusationem non haberet: sed sane propter symbolum vitæ sanctæ congruum electa est. 90. Monachos decent indumenta nigra, ut per ea, velut per noctem, videantur astra virtutis lucentia in eis. Sicut enim nocte astra libere scintillant, sic sub nigris sacris indumentis elucere debet virtus vere lucida. Aliud præterea significat ista nigrities, scilicet absconditum esse debere ascetam ad pietatem seipsum exercentem, non videri velle, ut revera, non specie tenus, justus ante Deum possit palam dicere: «In noctibus extollo ego manus meas ad sancta 16,» idque peallere ob actus secretos et absconditos. Insuper jubet vestis omnino nigra monachum cœlestem esse virtutibus suis, sicque super coelos Deo appropinquare. Cæruleus enim videtur color cœlorum, juxta veraces philosophos, qui hanc causam asserunt, hoc locum habere ad bonum oculorum intuentium, propter medietatem conjunctione extremorum optime efformatam, ita ut neque perfecta albedine fulgeat, neque spissa nigritia abscondatur, sicque nostri corporis oculos lædat. 91. Audisne, magne monache, quale cœlum te effici jubeat sermo verus? Lædis lædentes, et te ipsum in primis, quando intueris eos qui ad te accedunt, sive sis omnino niger, sive splendide fulgens. Tua enim sisti in medio oportet, et ideo cum virtute, siquidem in medio stat quælibet virtus. Teipsum igitur recte judica, ut sis niger, quantum necesse est, atque etiam albus; illud quidem ut virtus tua abscondatur, et adducatur umbra salutaris, non mortis, et mens demergatur in profundas sententias, et ait nocti similis, quando malos feres moleste et eis irasceris: sic diabolo absconderis, ab eo aufugere conaberis atque in vanum laborare desines. Hoc enim symbolice innuit monachi indumentum, nocti congruum, id quod nox quoque, quæ sensibus soporem impertit, sortita est. 92. Talis cum sit nigrities tua, canatur de te ista sententia: «Nigra sum, sed formosa 17.» Aliter enim pulchrum non est, quod mere nigrum est, siquidem mortis indicium est in infirmitatibus corporeis. Aliquando tamen pulchrum videtur, si quod ornamentum additur. Lanis nigris anteponuntur nigræ corvi plumæ, non simpliciter, sed quando juxta altera nigra conferuntur. Hoc ergo modo, hac mensura, niger esto. Similiter sis albus, virtute elucens, lumen veritatis emittens, rupta densa hypocrisis nebula; sic * Psal. cxxxII, 2. 17 Cant. 1, 4. οὐ κατά τι χρωματικὴν ἐξαίρετον ἐπιλεγῆναι τοῖς πατράσι τὸ τοῦ φορήματος μέλαν τά γε εις κάλλος, ὅτι μηδ᾽ ἂν ἔχοι συνηγορίαν ἐπὶ κάλλει τὸ εὐτελές. Οὐκοῦν ἐπεκρίθη ἐπὶ συμβόλοις βίῳ θείῳ πρέπουσιν. 1. Επιπρέπει γὰρ τὸ τῶν ἀμφίων μέλαν τοῖς μοναχοῖς εἰς τὸ δι' αὐτοῦ ὅσα καί τινος νυκτὸς ἐκε φαίνεσθαι τοὺς τῆς ἀρετῆς ἀστέρας ἐν αὐτοῖς προ λάμποντας. Ὡς γὰρ ἐν νυκτὶ παῤῥησιάζονται ἐστί. ρες εἰς φαῦσιν, οὕτω καὶ ἐν τοῖς ἱερῶς μελαμφέροις ὀφείλεται παμφαίνειν ἡ πρὸς ἀλήθειαν φωτοειδής ἀρετή. Καὶ ἄλλως δὲ σύμβολον τὸ τοιοῦτον μέλασμα τοῦ δεῖν εἶναι κρύπτεσθαι ἀρετῶντα τὸν ἀσκητήν, καὶ μὴ φανητιᾷν· ἵνα τῷ ὄντι, καὶ μὴ πρὸς φαντα σίαν, ὅσιος ὢν τῷ Θεῷ, ἔχῃ οὕτω καὶ αὐτὸς αὐχεῖν, ὅτι ἐν ταῖς νυξὶν ἐπαίρει τὰς χεῖρας αὐτοῦ εἰς τὰ άγια, ψάλλων αὐτὸ διὰ τὸ τῶν πράξεων ἀφανὲς καὶ ἀπανηγύριστον. Ἔτι βούλεται τὸ δι' ὅλου μέλαν ἐμ φιον καὶ ἄλλως οὐράνιον ταῖς ἀρεταῖς εἶναι τὸν μου νάζοντα, καὶ οὕτω Θεῷ τῷ ὑπερουρανίῳ πελάζονται Καὶ γάρ τοι κατα τοὺς ὀρθὰ φιλοσοφοῦντας κυάνεον καὶ τὸ οὐράνιον διαφαίνεται χρῶμα· οἳ καὶ αἰτιολο γοῦσι προσπίπτειν αὐτὸ τοιοῦτον ταῖς τῶν βλεπόντων ὄψεσιν ἐπ΄ ὠφελείᾳ διὰ τὴν κατ᾿ αὐτὸ μεσότητα, ε μάλα κεκραμένην τῇ τῶν ἄκρων συνελεύσει· ὡς μήτε διακρίνειν τῇ ἀκράτῳ λευκότητι, μήτε συγκρί γειν τῇ κατάκρας μελανίᾳ, καὶ οὕτω βλάπτειν τὸ ἐν ἡμῖν ὀπτικὴν τὸ κατά γε σῶμα. Επ'. Ακούεις, ώ μέγα μοναχὲ, ὁποῖόν τινα ούρα νὸν καὶ σὲ ὁ ἀρθός λόγος εἶναι βούλεται; Βλάπτεις τοὺς βλάπτοντας· οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ σεαυτόν, όπηνίκα ἐντρανίσεις τοῖς κατὰ σὲ, εἴτε πρὸς ἄκρον μεμελάνωσαι, εἴτε προλάμπεις ἄκρατα. Χρὴ γέρ διατεθεῖσθαι τὰ ἐν σοὶ μέσως καὶ οὕτως ἐναρέτως, είχε μεσότης ἀρετὴ πᾶσα. Κατακίρνα τοίνυν σεαυτὸν θεαρέστως· καὶ μελαινόμενος, ἐφ᾽ ὅσον χρεών, καὶ αὖ πάλιν διαλευκαινόμενος, τὸ μὲν ποίει, κρύπτων τὴν ἐν σοὶ ἀρετὴν, καὶ σκιὰν ἐκτείνων σωτήριον, οὐ μὴν θανάτου· καὶ ἐμβαθύνων θειοτάτοις νοήμασι, καὶ νυκτὶ ἐοικὼς τὰ ὑπώπια, ὅτε δυσκολαίνων ἀγριαίνεις κατὰ κακίαν· καὶ κρυπτόμενος δὲ τὸν δαίμονα, καὶ οὕτω λανθάνειν αὐτὸν πειρώμενος, καὶ μὴν καὶ ἀναπαυόμενος τοῦ περὶ τὰ κενά μοχθεῖν. Απονεύει γάρ τοι καὶ εἰς αὐτὸ συμβολικῶς τὸ τοῦ μοναχικοῦ σχή ματος νύκτερον, ὃ καὶ ἡ πρὸς αἴσθησιν ἀναπαύσιμος νὺξ κεκλήρωτα.. Αβ'. Τοιαύτης οὔσης ἐν σοὶ μελάνσεως, ἀδέτω 4 κατὰ σὲ διαρτία τὸ «Μέλαινα εἶναι καὶ καλή.» "Αλλως γὰρ οὐ καλὸν τὸ μέλαν ἁπλῶς, εἶχε καὶ νεκρώ σεώς ἐστι σύμβολον ἐν καχεξίαις σωματικαῖς. Πή μέντοι καὶ αὐτὸ καλὸν εἶναι φαίνεται, εἴ που έχει τι ἐπικόσμημα. Τεμνύνονται γοῦν καὶ ἐν ἐρίοις μελαν αυγέσι τὰ κοραξὰ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ παραθέτει τη πρὸς ἑτεροῖα μέλανα. Καὶ οὕτω μὲν καὶ ἐς τοτοῦτον γίνου τοῦ μέλανος. Διαλευκαίνου δὲ, λάμπων ἀρεταῖς, καὶ ἀληθείας ἀποδισκεύων φῶς, καὶ τὸ τῆς ὑποκρίν σεως βαθύ νέφος ῥηγνύς, καὶ οὕτω λαμπρὸς ἐκεῖθεν

DE EMENDANDA VITA MONACHIGA. ων, καὶ αἰθριάζων τοῖς βλέπουσι, καὶ τὸ πᾶν lucidus esto, intuentibus manifestus, et, si omne ἐγγίζων τῷ φωτὶ τῷ ἐληθινῷ, οὔπερ ὁ πέλας νος οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως ἐν σκότῳ μένει, οὐδὲ σκου ῖ, κἂν ὁ πάντων εἴη μελάντατος. Ἔτι διανοοῦ καὶ ὅτι τὸ προφαινόμενον ἐν σοὶ καὶ ὡς εἰς θανάτου συμβολόν σοι προκέκριται· νεκροῦσθαι μὲν ἐμφαίνεις τῷ σώματι, τῷ δὲ τι καὶ ζῆν, καὶ ὑπεραναβαίνειν τὴν γῆν, καὶ τὴν πάντα, ὅσα πολλοῦ τιμᾶται τοῖς πεδινοῖς. ὡς γὰρ βίος ὁ κατὰ σὲ, ὡς οὐκ ἂν ἔχοις ἀντειΚαὶ διὰ τοῦτο χαραῖς ἀπάσαις καὶ ἡδοναῖς, στὰ βίον, καὶ διαχύσεσιν ἀμιγής, ἀπήνθησας, Η κόμην πνευματικῶς ἀπεθρίξω· εἶχε καὶ ἀν έγεται κεφαλὴ ἐν τῷ κομᾷν. Ενθυμοῦ νοίνυν, καρπού καιρίου δὅσιον ὑπέσχον μετὰ τὴν ἄνω Ο πρόδρομος ἦν ἔκείνη· καὶ ὡς οὐκ ἔστι σοι ν κοσμικώτερον μετὰ τὴν θείαν κουράν. Καὶ αἴνιγμα καὶ ἡ τῶν ἀνθηρῶν ἀμφιασμάτων ις, καὶ ὅσοις ἄλλοις φθελμαίνει τρυφῶν βίος, ιλλομένων τοῖς βαθυτέροις βιωτικοῖς καὶ τῶν ιλῆς. Μὴ γὰρ οἷου μηδὲ ἀναβαινέτω λογισμὸς εἰς ρδίαν σου, εἶναι τι ὅλως ἢ μοναχοῦ ἀγαθοῦ μα, ἢ λαϊκου εὐχρήστου παρὰ σοὶ ἐκ μόνου λαμφορεῖν, ὅτι μὴ μόνον τὸ κατάγειν τὸ μέγα τῷ κατ᾿ ἀρετὴν σχηματισμῷ εἰς μεγάλην σιν, εἴτ' οὖν τὸ καλὸν πρόσωπον εἰς προσο ὑποκριτικὸν, καὶ φενακίζειν αῷ πρεφαινομένῳ ἁπλουστέρους, καὶ μήπω πεπειραμένους τῆς αθέσεως. Ο καὶ ληστής ποτε καὶ κλέπτης μενος ὑποκρίναιτο ἂν τὸν καλόγερον ἐπὶ ἐξκαὶ μᾶλλον, ὅτι τὰς τρίχας ἐκεῖνος ἀπάγει φαλῆς, ἐν χρῷ ψιλωθείς· ὡς ἂν μήτε τὸν ἑλκυσμὸν πάσχοι, καὶ ἐν εὐσχήμον: θέα μου ως ῥᾳδιουργῇ λανθάνων, καὶ οὕτω μὴ κωλυόἐν ἡμέρᾳ κακοπραγεῖν. Νύκτωρ γὰρ ἔχουσιν οὗτοι ἀποκρυβῆς πρόβλημα τὸ βαθὺ τῆς νυκτός, ερ ἀφομοιοῦται καὶ ὁ προβεβλημένος μὲν τὸ μέλαν του σχήματος, κλέπτων δὲ τοὺς πολλοὺς τοῦ· καὶ τῇ φενάκῃ ἀπάγων εἰς ὄλεφρον, ἴσως ι σωματικὸν, μάλιστα δὲ τὸν κατὰ ψυχήν· ἣν ει τὸ καθ᾽ ὑπόκρισιν βάθιστον σκότος, τὸ μὴ χνικὸν, ἀλλὰ δαιμόνιον· ὃ φευκτέον τὸν ἀληθῶς 35 ἄνθρωπον. Εἰ γὰρ καί τι νυκτὸς ὁμοίωμα, ἡ μοναχική 2 καθυπογράφει. Ἀλλὰ καὶ φῶς ἔχειν ἀπαιπρὸς μίμησιν τῆς κατὰ κόσμον αἰθριαζούσης η μάλιστα μὲν οὖν ὑπὲρ μίμησιν· ἵνα τις ἔχει καὶ ἐπὶ τοιούτου μελανείμονος, ούπερ ἡ κατὰ νύξ ἡμεροφαής θείῳ κράματι, τό Ημέρα ρα ερεύγεται ῥῆμα θεωρητικώς,» καθὰ ζώῳ ι πρέπει καὶ νοερώς λαλητῷ, εἴποι ἂν ὁ Ἰώβ· θως δὲ καὶ νύξ νυκτὶ ἀναγγέλλει γνῶσιν, ἣν ολαστικῳ ἀνδρὶ οὐ θεωρία μόνον, ἀλλὰ καὶ περιποιεῖται σχολάζοντι, καὶ οὕτω γινώσκοντι δ. Τῇ δὲ, ὡς ἐβρέθη, κεκραμένη νυκτὶ ἐπιφω- ¡al. xvIII, 34 dicendum est, proximus vero lumini, ad quod qui accesserit, in tenebris remanere non poterit, neque ferre tenebras, licet sit omnium nigerrimus. 93. Considera etiam nigritiem in te ostensam electam esse in signum mortis, ita ut corpore videaris mortuus esse, sed vivere spiritu, et ascendere super terram et omnia terrena, a terrenis magni æstimata. Amara enim vita tua, quod negare non potes. Ideo gaudiis omnibus et voluptatibus vitæ, et exsultationi non mistus renuntiasti, cum comam spiritualiter deposuisti: caput enim florere dicitur suis capillis. Recordare ergo te esse daturum fructum in tempore promisisse post flores, cujus hi nuntii sunt; tibique fas non esse capillis flerescere post sanctam tonsuram. Hoc etiam indicant deposits vestes florida, et quacunque alia ostentat deliciose vivens, projectis cum rebus internis iis etiam quæ sunt ad superficiem. 94. Ne arbitreris enim, nec in cor tuum ascendat ista cogitatio, pium menachum, seu beneficum laicum dignosci ex solis vestibus nigris; imo vero magnum istud indumentum virtutis indicium mutari in magnam hypocrisin, pulchram faciem in larvam comodi, atque ex apparentiis decipi simplices, eosque qui tuum sensum nondum 00gnoverunt. Quod imitantes latrones et fures reverendum senem forsan simulando alios decipiunt, et maxime cum capillos capitis sui deponunt, et cutis depilatur, ut deinde capillis non abripiantur, atque sub aspectu verendi monachi absconditi facilius operentur, sicque non impediantur meridie mala perpetrare, nocte enim densis tenebris proteguntur et velantur. Istos æmulatur qui augustam indumentorum nigritiem profert, per eam decipit, et deceptione ducit ad interitum, nonnunquam corporum, sed maxime animarum, quas furatur caliginosa hypocrisis obscuritas non Christiana, sed magis diabolica, quæque vero homini Dei fugienda est 95. Si quæ est enim noctis similitudo, hanc refert monachica nigrities. Et aliunde lumen habere jubetur, ad imitandas lucidas mundi noctes, et ad perfecte imitandas, ut de hoc homine nigris induto, cujus nox spiritualis divino concentu diem indicat, dici possit: «Dies diei eructat verbum» sicut decet animal rationale, et rationabilia loquens, dicit Job, et deinde «Nox nocti indicat scientiam 18,» quam honini scholastico non modo theoria, sed etiam practica acquirit, inquirenti et invenienti Deum. 96. De nocte autem temperata apte diceretur &

«Siout tenebre ejus, ita et lumen ejus ", id est, νοῖτο ἂν προσφυῶς καὶ τὴν «ὡς τὸ σκότος αὐτῆς, quale profundum et secretum mysticum, talis spiritualis albedo, ut non sit obscura, atque ignaros a recta via declinans. Et utinam velut columna ignis fulgeat nox monachica ad salvandos eos qui de intellectuali Egypto ad terram promissionis migrabunt. Simili modo nubem induere cogitans ille magnus revera monachus, ne appareat neve videatur ab hominibus, non simpliciter nubes procellosa erit et noxia, sed lucida nubes, ut scribitur. Qua absconditus sol virtutis non extemplo irradiat, sed quasi inhabitans ibi, tempore opportuno, fulgidum caput inclinat," tanquam sponsus illustris procedens de thalamo suo 20, de quo imber defluit ad dandam vitam idoneus, ut talis monachus e plebe et proceribus consecratus possit imitari venturum «super nubes cum potestate magna et majestate 21.» » 97. Illa nube, seu potius nebula sancta, Virgo figurabatur, modo quidem utique altissimo, sed gradatim præformanti verum monachum ad similitudinem Deo acceptam. Sic, el etiam melius, in urbe magni Constantini incola amplis vestibus induti, ob casdem rationes, et plures et meliores alias, nigro colore ornantur, nigrum hoc spirituale induunt, sacra illa obscuritate pro refugio sibi comparata. Qui, o monache apud nos magne, et ut teipsum libenter nominas, magna persona, cum increpatione te plura et sapientiora docerent, scilicet te nubem futurum æthereis tenebris circumfusam; si vero non lucidam et abscondentem lumen, si non fulgurantem, saltem aquas parturientem quibus irrigatur terra non modo sensibilis, sed etiam intellectualis, homo scilicet, ut in te impleatur theoria aquæ in æthereis nebulis caliginose. Poteris enim et tu terram madefacere, ut Thesbites, pro Deo qui in cœlo et in terra omnia fecit, quæcunque vult, et dat suis fidelibus eadem peragere. 98. Te docebunt etiam Megalopolitani non mente occulta, dissimulante, intus abdita et abstrusa, ideoque tenebrosa, invisibili et incomprehensiοὕτω καὶ τὸ φῶς αὐτῆς» τουτέστιν, ὡς τὸ βαθύ καὶ μυστικῶς, κρύφιον, οὕτω καὶ τὸ νοερῶς διέλευ καν' ἵνα μὴ νύξ ἀφεγγής εἴη, καὶ οὕτως ἀποπλ2νῶτα τῆς ὀρθῆς τοὺς μὴ εὐμαθῶς αὐτῆς ἔχοντας. Εἴθε δὲ εἴη καὶ στύλῳ πυρὸς τὴν μοναχικὴν φωτί ζεσθαι νύκτα, ὡς περισώζειν τοὺς ἀπὸ Αἰγύπτου τῆς νοουμένης εἰς τὴν τῆς ἐπαγγελίας ἐπαναστρέψοντας γῆν. Λόγῳ δὲ ὁμοίῳ καὶ νέφος ὑποδύεσθαι λογιζό μενος ὁ τῷ ὄντι μεγαλοσχήμων, ὡς ἐπὶ ἀφανείᾳ καὶ κρύψει τῇ κατὰ κόσμον, οὐχ ἁπλῶς ἔστα: νέφος αίγιδῶδες, καὶ οὕτω φθοροποιόν, ἀλλὰ νεφέλη φαιδρά κατὰ τὸ γραφόμενον· ἐν ᾗ κρυπτόμενος ὁ κατ' ἀρετὴν ἥλιος οὐκ ἐξαφανίζεται. ἀλλ' ὡς οἷον οἶκου ρήσας ἐκεῖ, ἐν καιρῷ λαμπρὸς προκύπτει, η οποία ἔνδοξος νυμφίος ἐκ παντοῦ αὐτοῦ·» καὶ δι' ἧς ὄμβρος ῥήγνυται, ζωογονεῖν δυνάμενος· ἵνα οὕτω καὶ δήμιος καὶ δυνατὸς ἀποτελούμενος ὁ τοιοῦτος μοναχός, ἔχει μιμεῖσθαι τὸν ἐπὶ νεφέλης ελευσόμενον τεραστίως μετά δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς. ζ. Τοιούτῳ νέφει, καιριώτερον δὲ νεφέλῃ φάνε, καὶ ἡ πάναγνος Παρθένος ἀπείκασται· λόγῳ μὲν ἄλλως ὑψηλοτάτῳ, ῥυθμίζοντι δε τὸν ὄντως μοναχὸν εἰς ὁμοιότητα θεῷ ἀρέσκουσαν. Οὕτω καὶ εἰσίτι βέλτιον οἱ τῆς τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου τρόφιμοι μεγαλοσχήμονες, καὶ ἐπὶ τοιούτοις λόγοις, καὶ ἔτι πλείοσι καὶ κρείττοσι, τῇ κατὰ μελανίαν χρώπι καλλύνονται, καὶ παράσημον αὐτὸ πνευματικὸν πιο ρίκεινται, καὶ οὕτω σκότος ἱερὸν τοῦτο ἀποκρυφὴν ἑαυτοῖς τίθενται· ὑφ᾽ ὧν τάχα ἂν ἐνειδιζόμενος, ὦ ἐν ἡμῖν μεγαλεῖε μοναχὲ, καὶ ὡς αὐτὸς χαίρεις ἀναι μάζων σεαυτόν, μέγα πρόσωπον, ἀκούσοις ἂν εἰς πλείω καὶ σαφεστέραν μάθησιν, ὅτι νεφέλη μὲν ἐξάπαντος εἰκονικῶς ἔσῃ περιβεβλημένη, σκέτος ἀέριον· ἐὰν δὲ μὴ φαιδρά, καὶ φῶς κρύπτουσα, καὶ ἐκτινάσσουσα εἰς λάμψιν, τέως γοῦν ὕδωρ ὠδίνουσα, δι' οὗ πιαίνεται γῆ, οὐ μόνον ἡ αἰσθητὴ, ἀλλὰ καὶ ἡ νοουμένη κατ' ἄνθρωπον· ὡς ἂν παρακολουθῇ και σοὶ θεωρία σκοτεινοῦ ὕδατος ἐν νεφέλαις αέρων, Εσται γὰρ καὶ σοὶ καταβρέξαι ὑετῷ τὴν γῆν κατὰ τὸν Θεσβίτην λόγῳ Θεοῦ, ὃς ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ ποιῶν πάντα, ὅσα ἐθέλει, δίδωσι καὶ τοῖς αὐτοῦ θερα πευταῖς ποινῖν ὅμοια. -η'. Επι διδάξουσί σε οἱ Μεγαλοπολῖται καὶ δει οὐ κατὰ τὸ κρύφιον τῆς ψυχῆς, καὶ βυσσοδομευτικόν, καὶ ἐνδόμυχον, καὶ ὕπουλον, καὶ οὕτω σκοτεινόν, bili, te nebulæ fuisse comparatum; sane vero vir- καὶ ἀόρατον, καὶ ἀκατανόητον ἐξομοιωθήσῃ πρὸς tute quæ plausus non requirit, et non apparet; lux vera esse debes, et circum te tali modo absconderis, instar Dei, quem circumdant nebulæ et tempestates. Non ergo simpliciter occultus eris, sed te cingent aliquæ tenebræ, obtegentes lumen virtutis, quod dissimulatum prodibit tamen, aliterque apparebit, te invito, sicut lucidis lampadibus contingit. Talia lumina diligit Pater luminum Deus, scilicet bona opera, quorum echo velut percrepans tonitru longe resonat; quorum fulgor videtur 10 Psal. CXXXVIII, 12. νεφέλην, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἀθριάβευτον, καὶ οὕτως ἀνέκφαντον τῆς ἐν σοὶ ἀρετῆς· ὥστε σὺ μὲν τῶς αὐτόχρημα οφείλεις εἶναι, περὶ δέ σε κρύψις τοιαύτη ἔσται μιμήσει Θεοῦ· οὗ κύκλῳ νεφέλη καὶ γνότης. Οὐκοῦν οὐ σκοτεινὸς ἔσῃ ἁπλῶς, ἀλλὰ κυκλώσει σε τὸ ζοφῶδες, ἐπικρύπτοντα τὸ κατ' ἀρετὴν φῶς καὶ κρυπτόμενον ὅμως ἐκδραμεῖται, ἄλλως φαίνον, καὶ σοῦ μὴ θέλοντος· ὁποῖόν τι καὶ περὶ τὰ λαμπρὰ φανία γίνεται. Τοιαῦτα φῶτα φιλεῖ ὁ πατὴρ φώτων Θεὸς, ἀγαθὰ δηλονότι ἔργα· ὧν ὁ ἦχος δια 20 Psal. xv111, 6. 31 Luc. XXI, 27. των

τρανεστάτη μακρὰν ἐξηχεῖται· ὧν ἡ in terra, coram hominibus refulgens; quorumque ει τῇ οἰκουμένῃ, λάμπουσα ἔμπροσθεν ν' ὧν ἡ ὀδμὴ οὐ θείου ὄζει, ἀλλ᾽ εἰς εὐώδης ἀναβαίνει. odor non sulphur olet, sed cum fragrantia ad cœlum ipsum ascendit. ῳ γοῦν λάμπε φωτί. Καὶ δραμοῦνται 99. Hac igitur luce refulge. Tunc omnes ad te τε, καὶ ἀνάψουσι καὶ αὐτοὶ μεταλήψει concurrent, similiaque lumina abs te mutuantes φῶτα ὅμοια. Καί πως ἁμιλλώμενοι accendent, et, quasi agmine facto, illam lampaγῶνα τοῦτον τελέσουσι διὰ σοῦ, τῷ dum pugnam altera antiquitus tradita illustrioερον τοῦ ἐν τοῖς πάλαι ἱστορουμένου. rem per te conficient. Mox super Nicomediensia ὑπὲρ τὰ τῶν Νικομηδέων φῶτα ἐν ἀκα- lumina, in ictu oculi, ubique terrarum lucem tuam γῆς τὴν ἐν σοὶ δείξεις φωτοφάνειαν. patefucies. Attamen cum fulgebis, savum ignem τοι σύστελλε τὸ ἄγριον πυρῶδες, δι' ο comprime quo nubes vacuæ, metuendi monachi α: νεφέλαι, οἱ δεινοί μοναχοί, τὸ πα- quidquid accurrit incendunt, et igne comburitur αφλέγουσιν, ὡς ἄγνωσις ξηρά βρωθή- gramen siccum secundum sanctum Isaiam. Hunc ὸν ἅγιον Ἡσαΐαν ὑπὸ πυρός· ἔσο δὲ ignem fove materia condemnatione et cremaτὸ ὕλαις ἀξίαις καύσεως ἐπιτιμητικής, tione digna, qualem multam affert vita mateς ὁ ὑλαῖος ἀναφύει βίος. ' ν γὰρ τὸ πᾶν ἐν βραχυτάτῳ· νεφέλῃ τις εἰκάζεσθαι, οὐ μὴν ἐκπυρηνιζούση ποιόν τι κεραυνοβόλον φαίνεται νέφος, ιτικῶς ἐναδολεσχῶν ἐν τοῖς τοῦ Κυρίου ἀλλὰ καταφλυαρών βλασφήμως καὶ ἂν βούλοιτο, καὶ οὕτως ἀφεὶς χάλα- ; ἄνθρακας, ψαλμικῶς εἰπεῖν δι᾽ ὧν τὸ ς θυμού σκιαγραφείται νεκροποιόν. Ο α ίλαι πόλις τὴν μοναχικὴν μελαμφορίαν ενδεικτικώτερον. Αλλως μέντοι οὐκ τὸ μέλαν χρῶμα προκαθῆσθαι τῶν μυῶς, εἰ τὸ τοῦ ἀποστολικοῦ ἤθους αὶ τὴν εὐαγγελικὴν ὁμοιότητα, καὶ τὴν ιψιν ἀφέληταί τις τοῦ μοναχοῦ· καθ' εν σκοτίᾳ τῆς μελαμφορίας φῶς θειόαθὰ πολιτευομένοις ἐκφλέγεται καὶ προοσθεν τῶν τοιούτων ἀνθρώπων, εἰ καὶ α κρύπτειν αὐτὸ πειρᾶται μόδιος· ὡς, Στον οὐράνιον φῶς, τὸ ἡλιῶδες, εἰπεῖν ὑπὲρ ἥλιον, τῆς μοναχικῆς μελανίας ;, ὅμοιόν τε γίνεται τηνικαῦτα, ὡς εἰ πῦρ φλύγεον στέγων, εἶτα σβεσθεὶς καὶ εἰς μελάντερον, ούτε πίσσα, οὐκέτι τὸ οῦ χρηστοῦ ἄνθρακος, ἀλλὰ μελάσματι ημόνευμα ἐκείνου περισώζει τοῖς βλέ ὲ ἂν καὶ θεωρητικώτερον μιᾷ μὲν ταύτῃ τὰ τὸν μονάζοντα, νομίζειν χαίρειν τὸν Κύριον, οὗ καλὰ τὰ πάντα ποιήματα· δὲ τὰ λοιπά χρώματα, ὡς μηδὲ ἑνὸς τος τὸν αὐτὰ περιβεβλημένον ἀξιοῦσθαι παράδεισον εἰσελεύσεως· ὃν οὐκ ἂν εἴ οὐδὲ ἐνθυμηθείην, μελανορύοις μὲν τεἐβένοις, καὶ ὅσοις άλλοις οὐ μόνον ἡ λαν φέρει, ἀλλὰ καὶ ἡ ὁλότης τοιούτῳ ρώματι δένδροις δὲ μὴ ἐνευθηνεῖσθαι ' ὧν καὶ ἄνθη πάντως ανάλογα προβέλλάμπει φανότης λευκότητος, φίλη τοῖς ἀγγέλοις. Εἰ δέ τις τῶν ἐριστικωτέρων άνω μέγα σέμνωμα τῆς μελαμφορίας τὸ ντιπροφέρει κυάνεον, καὶ τὸ κατὰ γῆν αν μέλαν (μέλαινα γὰρ καὶ ἐκείνη καὶ ATROL. GR. CXXXV. rialis. 100. Jam vero brevissime rem concludamus. Lucida nubi debes assimilari, non autem fulmini coruscanti, ut apparent nubes fulmen jacientes, et homo qui non dicit cum Davide justificationes Domini, sed blasphemias et calumnias, utcunque voluerit, multiplicat, sicque grandinem et carbones ignis emittit, ut dicam cum Psaln.ista, quibus describitur plaga mortalis accense iræ: Sic mea vetus civitas nigras monachorum vestes magnificat et ostentat. Non tamen verum est nigrum colorem cæteris coloribus mire præstare, si morum apostolicorum indicium, evangelicam similitudinem, atque divinam claritatem a monacho quis dempserit, quibus rebus in hac nigri indumenti obscuritate, lux cœlestis apud rectos homines elucet, et fulget in conspectu hominum, licet eam modius corporis obumbrare conetur. Si quis enim hanc lucem coelestem solarem, magis autem plusquam solarem, e nigris monachi vestibus auferat, tum accidit, quasi carbo ignem ardentem emittens, et mox exstinctus, redactusque ad ni gritiem, ut pix jam carbonis utilis titulum amisit, et sola nigritie memoriam hujus servat videntibus. 101. Et forsan esset nimis temerarium hoc uno colore, monachico nempe, gaudere Regem regum Dominum arbitrari, cujus opera omnia bona sunt, et reliquos itu despicere colores ut, uno eorum deficiente, homo eis circumscriptus non dignus inveniatur qui introducatur in paradisum. Qui paradisus nec dicendus, nec cogitandus quidem est consitus nigris quercubus, et ebeno, et quacunque alia arbore et cor nigrum intus habens, et universa materia hoc colore inficitur; et non abundare arboribus, et fructibus, et floribus similibus productis, in quibus refulget nimia albedo angelis Dei accepta. Et si quis sophista, ad augendam magnam et sublimem nigri indumenti dignitatem, conferat cæruleum cœlum, terram et mare nigrum (sunt enim nigra hæc et istud), et =

mox omissis maximis elementis, ad minima des- αὕτη), εἶτα τῶν στοιχειακῶς μεγίστων ἀφέμενος, cendat, inter quæ sunt pulchra specula, dulcium oculorum pupilla, et omnia alia similia a Deo nigro colore mire exornata, qui recte cogitantibus contradicens, recte hic censeretur vel sensu privari, vel panam quærere; qui vero consentiret, bono judicio præditus judicaretur. 102. Equidem porro recte judicans, sciensque ad similitudinem harum rerum nigrarum monachum depictum esse symbolice, in ipso videre cupio dotes eorum corporum nigrorum, (scilicet calestis, terreni, marini, oculi et speculi), ut verus monachus videatur referre imaginem horum bonorum eis inditorum (et multorum et diversorum, naturalium et additorum, mundi et individui animalis, eorum quæ ad decentiam, aut ad egregiam pulchritudinem addendam, aut ad cæteras utilitates sunt idonea, quibus natura perficitur, et ars naturæ imitatrix cooperari videtur). Cœlum quidem propter millia bonorum in ipso, et per ipsum Dei emulatorem et calestem efficientia; terra, non quidem incompta ac informis, sed egregie feconda, et rore cclesti frugifera; mare, quod multa commoda affert hominibus, quod omne necessarium continet, cujus est nutrire animalia magna quidem ex parte nostri, propter magnum animum nostrum, et parva propter animi simplicitatem; et oculus, quia Deum conlemplatur; et speculum, quia verba Dei recipit. Talis nisi monachus appareat, sed solummodo nigris vestimentis induatur, superbit de hoc indumento. 103. Mihi in aliquid simile non donetur nigrum sacrum indumentum, non ut equiparetur chao, nec erebo, nec alicui inferorum proprietati, quibus nihil nigrius est (jocari est enim ista conferre); sed ut tenebras exteriores effugiam. Et timeat supradictus monachus ne adversus se crocitent objurgationes multaque isto modo nigra nuntient, neque ullum bonum magno monacho congruum significantia. 104. Sed jam valeant quæcunque de coloribus circa nigritiem disseruerunt homines hujus rei periti; ad alia procedamus. Et primum inter vilia non est ponenda albedo, et aliis de cansis, et propter angelum aspectus fulgurantis in resurrectione Salvatoris mundi, vesteque alba refulgentem, cujus imitator est quilibet monachus, licet nigris vestimentis indutus; atque etiam propter eum, qui luce pro vestimento operitur, secundum quem conformari idem elegit; denique propter divinam claritatem in Thabore, si non super lucem, saltem supra solem coruscantem. Quid ergo super lucem? Qui dicit:«Ego sum lux mundi s»: * Joan. viii, 12. τῶν σμικροτάτων γένηται, ὧν μέρος καὶ τὰ καλή ἔνοπτρα, καὶ αἱ κατὰ τοὺς γλυκεῖς ὀφθαλμοὺς κόραι, καὶ ὅσα τοιαῦτα σεμνῶς ἐκ Θεοῦ τῇ μελανία και σμοῦνται, ὁ μὲν ἀντιλέγων τοῖς ὀρθῶς οὕτω νοοῦσιν εἴτ, ἂν f αἰσθήσεως χρήζων, ἢ κόλασιν ἐθέλων· ὁ δὲ κατατιθέμενος, ἀλλ' αὐτὸς λογίζοιτο ἂν οὐκ ἔμοιρος λογισμοῦ ἀγαθοῦ. ρβ΄. Καὶ τοίνυν οὕτω φρονῶν καὶ ἐγὼ πρὸς ὀρθάτητα, εἰδὼς δὲ καὶ ὡς πρὸς τοιαῦτα μελάσματα καὶ μοναχὸς ἅπας κέχρωσται συμβολικώτερον, ἐπιθυμῶ βλέπειν ἐν αὐτῷ τὰ σεμνὰ τῶν τοιούτων μελάνων σωμάτων (τοῦ οὐρανίου, τοῦ γηίνου, του θαλαττίου, τοῦ τῆς κόρης, καὶ τοῦ κατ᾽ ἔνοπτρον)· ἵνα πρὸς ὁμοιότητα τῶν ἐν τοῖς τοιούτοις ἀγαθῶν (τῶν πολύ λῶν, τῶν πολυειδῶν, τῶν ζωογόνων, τῶν συστατι κῶν καὶ κόσμου παντὸς καὶ ζωῆς τῆς καθ᾿ ἕκαστον, τῶν εἰς εὐπρέπειαν, τῶν εἰς ἐπιποίησιν κάλλους ἐπαινετοῦ, τῶν εἰς λοιπὰς ἐνεργείας, δι' ών και φί σις ἀποτεμνύνεται, καὶ ἡ ταύτην ἐκμιμουμένη τέχνη συνδιατιθέμενος ἐκφαίνεται) καὶ ὁ ἀληθὴς μεγαλο μόναχος και θεωροῦτο καὶ αὐτός· οὐρανὸς μὲν κατὰ τὰ μυρία ἐν αὐτῷ καὶ δι' αὐτοῦ καλὰ, δι' ὧν οὐρά γιος γένοιτ' ἂν ζήλῳ θείῳ· γῆ δὲ οὐ τὸ ἀόρατον καὶ ἀκατασκεύαστον, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἐναρέτως κάρπιμον, καὶ θείᾳ δρόσῳ πάμφορον· θάλασσα δὲ κατὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ πολυωφελὲς ἐν ἀνθρώποις, καὶ παντὸς ἐνδέον τος ἀναπληρωτικόν, οὗ μέρος καὶ τὸ τρέφειν ζῶα καὶ μεγάλα ἐν ἡμῖν διὰ τὸ ἐν αὐτοῖς μεγαλόνουν καὶ μικρὰ διὰ τὴν κατὰ νοῦν ἀφέλειαν· ὀφθαλμὸς δὲ τῷ κατὰ θεοπτίαν διορατικῷ· καὶ ἔνοπτρον τῷ δεκτικῷ τῶν θείων ἐμφάσεων· ὡς, εἴγε μὴ τοιοῦτος ὁ μεγαλοσχήμων ἐκφαίνεται, ἀλλὰ μόνον μελαμτο ρῶν, βρενθύεται τῇ τοιαύτῃ στολῇ. βγ'. Εμοιγ' οὖν μὴ ἀποκληρωθείη τὸ κατ' ἐμὲ ἱερὸν μέλαν ἄμφιον εἰς τοιοῦτόν τι, οὐχ ἵνα μὴ πρὸς χάος ἀπεικάζηται καὶ πρὸς ἔρεβος, ἢ καὶ πρὸς ἐπι ροϊον άδου φόρημα· οὔπερ οὐδέν τι μελάντερον (παίζειν γάρ ἐστι τὸ οὕτω παραβάλλεσθαι)· ἀλλ᾽ ἵνα μὴ τὸ σκότος ἐκεῖ λάχω τὸ ἐξώτερον. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ πεφρασμένος μοναχός δεδιέτω, μήποτε κατακρών ξωσιν αὐτοῦ ψόγοι, πολλὰ παράγοντες, μελαινόμενα μὲν εἰς ὅμοιον, ἀγαθὸν δὲ οὐδὲν ἐπισυρόμενα πρέ πον τῷ μεγαλοσχήμονι. ρδ΄. Ἵνα γὰρ ἀποκεῖσθαι ἀφέμενος, ὅσα περὶ χρωμάτων ἐφιλοσόφησαν τῶν παρά γε τὸ μέλαν οι καὶ τὰ τοιαῦτα σοφοί, τῶν προχείρων γένωμα: πρῶτα μὲν τὸ λευκὸν οὐκ ἐν σμικρῷ τέθειται λόγο, τά τε ἄλλα, καὶ διὰ τὸν ἐν τῇ κοσμοσωτηρίῳ ἀν πο στάσει ἐξαστράπτοντα τῇ μορφῇ ἄγγελον, και στο τη λευκῇ διαλάμποντα· οὗ μιμητὴς ἅπας μοναχός, καὶ μελαμφορεῖ· ἔτι δὲ καὶ διὰ τὸν ἀναβαλλόμενον φῶς ὡς ἱμάτιον, πρὸς ὃν ὁ αὐτὸς τυποῦσθαι πρ ἔθετο· ναὶ μὴν καὶ διὰ τὴν ἐν τῷ Θαβώρ θειοτάτων λάμψιν, τὴν εἰ καὶ μὴ ὑπέρφωτον, ἀλλ᾽ οὖν ὑπερ ἥλιον. Τί δὲ τὸ ὑπέρφωτον; Ὁ εἰπών· «Εγώ εἴ και τὸ φῶς τοῦ κόσμου,» ὁ Πατὴρ τῶν φώτων, ἡ ἀρχα E-

per quem omnis nostra illuminatio, sive sensum, sive intellectus; ad quam lucem compositus,quantum homini possibile est, quam imitatus magnus asceta nigri indumenti, suam nigritiam illuminat luce inde abducta et reflexa. Aliter enim quemadmodum solis radii,qui vultum nigrum faciunt,non possunt extemplo in Ethiopem, aut in falsum Æthiopem aliquem transmutare; sic neque sols vestis nigra veros monachos efficit, sed apparentes et falsos. Hi monachicam simplicitatem pro vita magis opima accipientes, hoc lucrantur, pauca ad acquirendum erogant, multaque in abyssum ventris ingurgitant. Quæ res aliter dicenda est. Albæ traduntur tribus Germanorum, neque similes iis qui fuco liniuntur. Eadem ratione nec indumentum nigrum verum effecit monachum. Nunquid enim monasterium incolebant gens Melanchlænorum? Quæranda est igitur flamma, et lux, et calor eis qui in monasteriis degunt, ut, quasi carbones Dei, accensi prosint ad bonum odorem edendum, fiantque sacrificio utiles, ut decet. Sin minus, verum carbonem mentiuntur. φωτος οὐσία, ἐξ οὗ καὶ δι᾽ οὗ ἅπαξ ἐν ἡμῖν φωτι- Pater luminum, subsistens ante lucem, ex quo et σμὸς, ὅ τε πρὸς αἴσθησιν, καὶ ὁ κατὰ νοῦν· πρὸς ὅπερ φῶς ἀπεικονιζόμενος, ὡς ἀνθρώπῳ δυνατόν, κατὰ μίμησιν ὁ μελαμφόρος μέγας ἀσκητὴς διαυγάζει τὴν κατ' αὐτὸν μελανίαν τῇ ἐκεῖθεν φωταγωγία και φωσφορία. Αλλως γὰρ, ὥσπερ ηλίου ἔκκαυσις, μελαίνουσα πρόσωπον, οὐκ ἔχει χρώζειν τοὺς οὕτω πάσχοντας εἰς αὐτόχρημα Αἰθίοπας, ἄλλως εἰπεῖν, εἰς Ψευδαιθίοπας. Οὕτως οὐδὲ μέλαν μόνον φόρημα τοὺς ἀληθεῖς ἐκτελεί μοναχούς, ἀλλὰ τοὺς δοκήτας, καὶ δι' αὐτὸ ψευδομονάχους· οἱ τὴν μοναχικὴν εὐ τέλειαν ὑποκρινάμενοι πορισμὸν βίου καὶ τοῦτο προσεξευρίσκουσιν, ὀλίγα μὲν δαπανῶντες εἰς τὴν ἐπ:πολήν, τὰ πλείω δὲ εἰς χάος γαστρὸς κατασπῶντες. Καὶ ἑτέρως δὲ φράσαι τὴν τοιαύτην ἔννοιαν λευκὰ μὲν φύλα. Γερμανῶν ἱστορεῖται, οὐκ ἤδη δέ που τοιοῦτοι καὶ οἱ ἐψιμμιθιωμένοι. Τὸν ὅμοιον δὴ λόγον οὐδὲ μέλαν φόρημα ἀκριβολογεῖ τὸν μοναστη ρικόν. Η γὰρ ἂν ἦταν μοναστηρίου ἄνδρες καὶ τὸ ἔθνος οἱ Μελάγχλαινοι· Ζωπυρητέον οὖν φλόγεόν τι καὶ φατεινὸν, πρὸς δὲ καὶ θερμὸν τοὺς ἐν τῇ μοναχικῇ πολιτεία· ἵνα ὡς εἰς ἄνθρακας ἀναπτόμενοι Θεοῦ, χρηματίζωσι καὶ εἰς ἀναφορὰν εὐωδίας θειοτάτης, χρήσιμοι θυτηρίῳ προσήκοντες. Αλλως γὰρ ψεύδονται τὸν ἐνεργὸν ἄνθρακα. 105. Sic ergo a plerisque diligitur color albus, quia vilissimus est, sicut visus qui luce perficitur. Post album vero et lucidum colorem miramur rubrum, sive coccineum, nec minus,sed magis pure pureum, qui regni, sive in terris, sive super colum insigne est, et maxime cum Irin rudius pinρε΄. Καὶ οὕτω μὲν τοῖς πλείοσι φιλητὸν τὸ ἀπραγ μόνως λευκὸν ὡς μάλιστα, ὅτι καὶ τὸ ὁρᾶν, ὁ διὰ φωτὸς περαίνεται. Σεμνύνεται δὲ μετά γε τὸ λευκὸν χρῶμα καὶ φαεσφόρον τὸ ἐρυθρόν, εἴτ' οὖν κόκκινον· οὐδὲ δὲ ἔλαττον, ὅτι μὴ καὶ εἰς πλέον, καὶ τὸ ἀλουργόν, ὅτι συμβολογραφεί βασιλείαν, ὅση τε περί γῆν καὶ τὴν ὑπερουράνιον· καὶ μᾶλλον, ὅτε τὴν git, nihil triste nigritia præferentem, licet aliter Ιριν πρὸς ἀπειροκαλίαν χρώζει, μηδεν τι σκυθρω πάζουσαν τῇ μελανίᾳ, εἰ καὶ ἄλλως στυγνόν εἶναι τὸ τῆς ἁλουργίδος ἄνθυς ἐξῥητό,ευται. Διὸ καὶ εἰς ἱερὰν ἐπιπρέπει στολὴν τοῖς μὴ πανηγυρίζουσι τελεταρχικῶς. Καὶ τοίνυν, ὅτε τις ἄνθρωπος ὢν κόσμου καὶ τῆς κατ᾿ αὐτὸν τύρβης, ἀρεταῖς ἐπιπρέπει, καὶ κατὰ παθῶν οὕτω βασιλεύει, τοιούτοις ἂν πρέποι κοσμεῖσθαι χρώμασιν· οὐ μὴν τῷ ἁπλῶς μέλανι. Ο δ' αὐτὸς ὁμοίῳ λόγῳ καὶ ὡς εἰς φλόγα πυρὸς ἀγγελιχῶς προλάμπει, Θεῷ λειτουργῶν, ἐπεί τοι ἐρυθρού χρώμα τος οἶδός τι καὶ τὸ φλόγεον. ρς΄. Τίς οὖν αὐτὸς λογισθείης πρὸς ἐκεῖνον τὸν λαϊκὸν, ὦ μοναστηριώτα, ήκων διὰ μελανίας ἀκράτου, καὶ μηδέν τι πυῤῥάζον ἔχων, καὶ οὕτω λαμπρός; Καὶ μὴν ὁ τοιοῦτος ἐρυθροφόρος καὶ εἰς πχ. τέρα ἐγγραφήσεται τῶν ὑπ᾿ αὐτοῦ καταρτιζομένων εἰς ἀρετὴν, καὶ μιμητής Θεοῦ, τοῦ πρὸ πάντων πατρός, λογισθήσεται· δι' αὐτὸ δὲ οὐδὲ ἀσχημάτι σος κατὰ τοὺς χύδην λαϊκούς. Διὸ καὶ ἀββᾶς ὁ αὐτ τὸς ὁ δὴ καὶ σὺ ἐπικέκλησαι), ἤδη δὲ καὶ μοναχός, οἷαι μονῆς θείας ἄνθρωπος, ὁποίας πολλὰς ἡ σωτήρ Χρ · στὸς θεὸς ἡμῶν εὐηγγελίσατο. Ι γὰρ οὐχ ὑπομένει τον Κύριον καὶ ὁ τοιοῦτος, φυλάσσων τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ; Καταμόνας ἐπ᾿ ἐλπίδι τῇ πασῶν κρείττονι κατοικίζεται, καὶ οὕτω κατακληρονομεί τον ἑκατέραν, τήν τε ὑπερανῳκισμένην, καὶ ἣν ἡμεῖς πατοῦμεν. Αρα δὲ οὐχ ὑπομένων ὑπομένει, flos purpuræ odibilis esse narretur. Idcirco ille in vestem sacram his qui ecclesiæ non prosunt, potest aptari. Sic igitur cum aliqui ne mundo, et inter mundanum tumultum, virtutibus coruscat,et imperat passionibus, his coloribus convenienter insignitur, non tamen simpliciter nigro. Et ipse eadem ratione, cum Deo sacrificat, quasi flamma ignis, ut angelus, refulget, quia rubro colori proxima est flamma. 106. Quis ergo judicaberis, ad hunc laicum collatus, o monache, qui venis cum sola veste nigra, nihilque ignitum, lucidum habes? Hic quidam rubris vestibus indutus, pater habebitur eorum quos ad virtutem informat,imitator Dei Patris omnium reputabitur, et ob hanc rationem indumento non fraudabitur inter vulgus laicum.Ideo abbas et ipse, ut tu vocaris, insuper et monachus, utpote vir sanctæ mansionis, ut Christus Salvator Dominus noster sæpe evangelizavit. Nonne enim Dominum exspectat is qui custodit vias ejus? Seorsim habitat optima spe innixus, et sic utramque terram a superis frequentatam et a nobis tritam possidet. Nunquid expectans non exspectat, et Dominus ad eum in tantum inclinatur,ut per eum miracula operetur,qualia multa vidimus? Et si iste

rubra ferens indumenta eximiaque pulchritudine καὶ ὁ Κύριος προσέχει αὐτῷ ἐς τοσοῦτον, ὡς καὶ orubescens, vult insuper oculos hominum effugere, sicque a fera homines devorante absconditur;tunc, ut arbitror, ob hanc causam, titulo monachi Deo proximi, nigris indumentis vestiti non carebit. Hic enim quasi nigro sepim humore, colore obscuro circumdatur; ille autem instar loliginis liquore rubro, ut narrat naturalis historia, inimicum potest fugare. 107. Et quoniam albedine et luce ejus distrahor ad eam reflecto, ejusque gratia cupientibus audire memorabo quæ aliquando, cum maximam urbium perambularem, vidi ego, et sancta ibi ecclesia mecum et reliqua turba quam maxima. Tempus erat cum Megalopoli,in matre nostrarum Ecclesiarum, magno ejus pontifici assistebat Pater patrum in Alexandria usque hodie, sanctus Eleutherius. Circa eum alii Aiexandrini diversi coloris stubant, inter quos erant seniores monachi, pulchris vestibus ut apud nos ornati. Erat quidam in albis indumentis, erecta statura niger aspectu, sed augustus et dignus quem intuerentur. Huic pro pallio tunica linea, resplendens sicut lux; in sinu densa et lata vestis, more nostro, ad humerum sinistrum linea recta contrahitur. Caput tegebat opertorium ex longa tenui et alba tela circumvoluntum, iterum sicut in gente. Hominem mirabantur qui videbant. Vere enim ab numero et sursum eminebat supra astantes. Et ego illum admiratus, a quodam homine istius magni pontificis quaerebam G quisnam esset hic vir præcelsus et albis indutus. Audivi esse eum archidiaconum catholica Alexandrinorum Ecclesiæ, plurimique a patriarcha æstimari.Quid ergo? Istum e sacra congregatione proficiam,o gloriosisissime monache, eo quod non babuerit, sicut ego, et sicut tu, nigram vestern, sed Dive candidiorem? Minime, sed orationem ejus admitterem ut apostoloci viri, licet tu forte id reformides.llic enim,ut loquar evangelice,ut lilium vestitus erat, sive ut fulgida margarita. ἐκείνου εὐχὴν, ὡς ἀποστολικοῦ ἀνδρὸς, εἰ καὶ σὺ τυχὸν εὐαγγελικῶς εἰπεῖν· ἤδη δὲ καὶ κατὰ λευκοφαῆ μάργαρον. 108. Quod nobis semel apparuit, forsan simile est pulchræ stolæ Jacob, qua eum a patre benedicendum mater Rebecca induerat. Tu autem nulla re alia ac nigris indumentis conspicuus, cur cum divina peragis et Deo propinquas, circumdaris lana rubra, et alba ex maxima parte, sanctumque torquem fers floridum, auro insignitum, et in longans fimbrias desinentem? Et quod majus est, cum in hierarchicam sublimitatem ascendisti, quam multo cum ardore persequebaris, quam ob Causam stolam sacram induis fulgidam et splendentem margaritis lapidibus pretiosis quam conSepia (la sèche) est quædam polyporum species, quæ humorem nigrum de corpore emittit. Loligo est altera eorumdem polyporum species θαύματα δι' αὐτοῦ ἐκτελεῖν, ὁποῖα πολλὰ οίδαμεν; Εἰ δὲ ὁ οὕτω φορῶν ἐρυθρὰ ἱμάτια, καὶ πρὸς κάλο λος ἐνάρετον ἐρευθόμενος, ἐθέλει καὶ ὀφθαλμοὺς ἀν θρώπων λανθάνειν, καὶ οὕτω κρύπτεται τὸν ἀνθρω πύλεθρον θῆρα, οὐκ ἂν, εἶμαι, οὐδ᾽ ἐνταῦθα ὑπὸ τοῦ κατὰ Θεὸν μελαμφοροῦντος παρελαθήσεται. Οὗτος μὲν γὰρ, ὅσα καὶ θολὸν σηπίας μέλανα, τὸ τῆς χρόας ἀμαυρὸν περίκειται· ὁ δὲ, ὅσα καὶ τευθὶς θολώματι ἐρυθρῷ κατὰ ζωϊκῆς ἱστορίας ἔμφασιν, ἐκφεύγειν τὸν ολοθρεύοντα δύναται. ρζ. 'Αλλ' ἐπειδή με τὸ λευκὸν ἔτι περιέλκειν ἐθέλει διὰ τὸ κατ' αὐτὸ φωτεινὸν, ἀναβλέπω πάλιν εἰς ἐκεῖνο, καὶ χάριν αὐτοῦ συγγράφομαι τοῖς φιλακροάμασιν, δ καὶ ἐγώ ποτε είδον, ὅτε περιεχόλουν τὴν μεγίστην τοῦ πόλεων, καὶ σὺν ἐμοὶ λογὰς ἱερω τάτη ἐκεῖσε, καὶ λοιπὸς δὲ μυρίος ὅσος όμιλος. Εἶχεν ἡ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἐκκλησιῶν μήτηρ ἓν τιν και ο συμπαρεδρεύοντα τῷ κατ' αὐτὴν μεγίστῳ ἀρχιερεῖ καὶ τὸν ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ μέχρι καὶ εἰς ἄρτι πατέρων πατέρα, τὸν ἡγιασμένον Ελευθέριον· καὶ περιίσταντο ἐκεῖνον ἄλλοι τε τῶν Ἀλεξανδρέων πολύχρωμοι, ἐν οἷς καὶ μονάζοντες γεραροί, αμπισμό μενοι κοσμίως κατὰ τοὺς ἐν ἡμῖν. Καί τις δὲ λευ κοφόρος, ὑψηλὸς ἐκεῖνος τὸ ἀνάστημα, μελάγχρο μὲν ἰδεῖν, εἰ δὲ χαρακτῆρος ἔχων, καὶ θέας άξιος καὶ ἡ ἀναβολὴ αὐτῷ λίνεος χιτών, λάμπων, ὅτα κα φῶς· οὗ τὸ καθ᾿ ἡμᾶς βαθὺ καὶ πλατὺ προκόλπιο ἀπεστένωτο περὶ τὸν ἀριστερὸν ὦμον ἔθαγεν τρόπῳ· καὶ τὸ κάλυμμα δὲ αὐτῷ τῆς κεφαλῆς, οθόνης μακρᾶς καὶ λεπτῆς καὶ λευκῆς εἰλιγμένο ἔσκεπεν αὐτὴν, ἐθνικῶς καὶ αὐτό. Καὶ ἐθαύμαζον ὁρῶντες τὸν ἄνθρωπον. Εν γὰρ ἀληθῶς ὡμίας τοῖς ἐκεῖ, καὶ ὑπεράνω. Τεθηπὼς οὖν καὶ ἐγὼ τ ἄνδρα, ηρόμην τῶν τινα τοῦ καλοῦ ἐκείνου αρχει ρέως, ὅστις ποτ᾽ ἂν εἴη ὁ προέχων ἐκεῖνος λευχ_ =! μων. Καὶ ἔμαθον, ὅτι πρωτοδιάκονος ἦν τῆς τ Αλεξανδρέων καθολικής Εκκλησίας, καὶ ὡς πολλού τιμᾶται τῷ πατριάρχῃ· Τί οὖν; ἐξουδενώσω ἐκεῖ μον τῆς ἱερᾶς ὁμηγύρεως, ὦ κύδιστε μοναχὲ, ὅτι κατ' ἐμὲ καὶ κατὰ σὲ μελέγχιμον εἶχε στολὴν, ο λ λευκὴν ὑπὲρ χιόνα; Ούμενον· ἀλλὰ ἔχοιμι την ὀκνεῖς αὐτό. Ενεδέδυτο γὰρ κατά τι κρίνον καὶ αὐτός, ρη. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν ἐσάπαξ ἡμῖν τότε κατεφάνη, παρεοικός ἴσως τῇ καλῇ στολὰ τοῦ Ἰακώβ, ἣν μήτηρ αὐτὸς Ρεβέκκα περιέδυσεν, εὐλογησόμενον ὑπὸ τοῦ πατρός· σὺ δὲ ὁ μηδὲν ἄλλο σεμνὸς ἢ τὴν μελανίαν, τί δή ποτε, ὅτε τὰ θεῖα λειτουργεῖς, ὁ μια λωτ τῷ Θεῷ, ἐρέαν ερυθρὰν περιβάλλῃ, καὶ λευκὴν δὲ τὰ πλείω, καὶ τὸ περιτραχήλιον ἅγιον ἄνθινον περίκεισαι, και που χρυσῷ καταπεπασμένον, εἰς κροσσωτοὺς ἀπολῆγον περιβλέπνους; Τὸ δὲ δὴ μεῖζον· ὅτε καὶ σὺ πρασαβήσῃ ἐς ὕψος ἀρχιερα τικόν, ὃ πολλαχοῦ πραγματεύῃ κατὰ σπουδὴν πολύ λόν, διατί ἐπενδύῃ λαμπρὰν στολὴν ἱερὰν, καὶ οἴαν quæ exagitata rubro puro aquas tingit, neque & persequentibus aufugit. καὶ μή

DE EMENDAnda vita MONACHICA. περιμάργαρον καὶ κατάλιθον ἀποβλέπεσθαι; cessit jus canonicum, his velis materialibus secreὀρθὸς κανὼν ἐνδέδωκε, προκαλύπτων αἰσθηούτοις παραπετάσμασι μυστήρια κρύφια, συνα βανομένης τι κἀνταῦθα τῆς κορυφαίας λευ- ; ἐν σοί, καθ᾿ ἣν τηνικαῦτα καινοπραγείς, όμενος ἀνθηρῶς. Πολλοὶ γὰρ τῶν κατὰ σὲ καὶ ἀνεπισφαλῶς, ἅμα ἐπίσκοποι καὶ ἅμα τὴν σκέπην τῆς κεφαλῆς. Ὅτε καὶ ἔστιν εἰla mysteria obumbrans, et hanc albedinem tuo capiti superaddis tunc primo usurpatam, et jucunde refulges? Multi enim sine dubio videntur juxta te simul episcopi et albi, quoad capitis oper torium. Istud simile albo surculo in radice nigra insito dici posset. Tunc forte patrem antea odibilem diligeres sicut teipsum (imo magis quam' te), siquidem imposito capiti signo subjecti, nlἐμβολάδα λευκήν. Καὶ τότε δὴ ἀγαπῴης grum detrudis quod primas partes habebat. πριν μισητόν, παπᾶν, καθὰ καὶ σεαυτὸν (μή που δὲ καὶ εἰς πλέον), εἶχε τὸ κατ᾽ αὐτὸν ὕστερον ον ὕπερθεν τῆς κεφαλῆς θέμενος, υποβιβάζεις τὸ προηγησάμενον μέλαν. ; τοιοῦτον ὡς οἷον πρέμνῳ μέλανι προσπε Προσεπιτούτοις ἀναβαίνω ἐπελευστικῷ λόγῳ τὰ τῆς θείας ἐκείνης σκηνής τυπώματα, οἷς τοῦ ἀρχιερατικοῦ πολυτελῶς ποικιλτοῦ πεατος καὶ τὸ ἐρυθρόδανον συνεβάλλετο τι τισμοῦ, καὶ ὁπόσα δὲ ἄλλα τὸν ἱερὸν συνεκρό μον, χροίαις διαφόροις προφαίνοντα· ἐν οἷς νῶ καὶ τιμίους λίθους πολυχρόους ἐκείνους, · οἶδα εἴ τις ἦν μελαναυγὴς ἐς ἄκρατον. ;, ἤδη δὲ καὶ οιδας, ὡς ἐν βίῳ στρεφόμενος, νθρακα, ὃς τῇ πρὸς ἐμφέρειαν όμωνυμία οὐ ι. Τοὔνομα ἔγνως. Καὶ σάπφειρον, οὐδ᾽ αὐτ αυροῦ χρώματος ὄντα, οὐκ ἀγνοεῖς· οὐδὲ τὸ ,, ποὺ μὲν οἷον προσμειδιῶν τοῖς ὁρῶσιν, όμενον δὲ τὴν μελανίαν καὶ αὐτό. Εν καλῷ λόγου τοῖς ἁγίοις γράψασι καὶ ὁ πρασίζων ας δι' αὐτὸ καὶ χλοάζειν λέγοιτ' ἄν. ᾿Αγαθοί αν καὶ οἱ καθαροὶ διβινοί λίθοι, οὓς ὁ ἐλληεἰς οἰνοχρόους μεταλαμβάνει. Βέβαπται ὁ πρὸς ὠχρίαν, λάμπει δὲ ἄλλως καὶ εἰς ἡλιώδη ἀγεται· καὶ σεμνύνεται οὕτως ὁ ὤχρος, πρὸς νῶς καὶ τὸ ἀρσενικόν κέχρωσται μέταλλον, · δὲ χρῶμα κιῤῥὸν, ἤδη δὲ καὶ τὸ κατὰ τὴν την πλάσιν ξανθίζον τῆς χολῆς. Εἰ δὲ καὶ αν αὐτῆς ἡ καθ᾿ ἡμᾶς πλάσις οἶδεν, ἰδοὺ τιταχθεῖσα παρήγαγε μὲν καὶ αὐτό· οὐκ ἂν 109. Præterea lestino sermone devenio ad ea sconæ sanctæ indumenta, quibus ut omittam vestem hierarchicam et magnifice distinctam,rubrum etiam aliquod decus addebat, atque ad reliqua cultum sacrum confcientia, et coloribus variis insignita. Inter ea lapides aspicio pretiosos et multicolores, qui an perfecta nigritie resplendeant nescio. Audis et nosti etiam, quasi vivens in sæculo, lapidem carbunculum, cujus nomen ex similitudine ductum non fallit. Nomen cognovisti. Saphirum etiam obscuro colore non vestitum non ignoras; neque ligurium lapidem, qui intuentibus dulce subridet, et nigriliem abscondit. Pulchra & sacris auctoribus de lapide porreaceo, qui ob hanc causam virescere recte creditur. Egregio colore puri lapides divini, quos Græci in vinarium colorem transmutant. Aurum in ochram tingitur, aliter vero lucet, et fulget sicut sol: sic ochram demiramur, ad quam ipsum auri pigmentum pingimus, no omnem flavum colorem, imo et bilem flavam in homine creatam. Si nigram eam creatio in nobis efformavit, eam mutat natura lapsa; non ideo contemnenda sunt similia, nisi aliquam vituperationem meretur ad tempus, si creationem minoris facit. ˙ a υ, ὡς καὶ κατακαυχᾶσθαι τῶν ὁμοειδῶν· εἰ μὴ ἄρα καί τι μέμψεως ἔχει πλέον εἰς καιρὸν, εἰ εύσεται τοῦ πλάσματος. σὲ καὶ ἐν τοῖς περὶ οὐρανὸν πυρβάζοντά η, καὶ ἕτερα λευκήν χρόαν προβεβλημένα, δὲ πολὺν φόβον αὐτὰ προΐσχονται, ὡς ὅτε ἐλαν πυκνωθὲν ἐκνεφίαν ὠδίνει φθοροποιόν. ρει μὴ γένοιτό σε παρεοικέναι, ἄνθρωπε του γα μοναχὲ, ἀλλ᾽ ἔχοις νοῦν ἐκ Θεοῦ κρείττονα, 5 ἀνεστρέφον ἐν βίῳ· καὶ ἀγαπῶν τὸ ἐν σοὶ κθὰ ἔοικε, πλουτοίης πλεῖον αὐτοῦ τὸ φωτει ὡς ἐκ σιδήμου, μέλανος πάντως καὶ αὐτοῦ, η είψει βίου τραχέος, ὅσα καὶ πυρίτιδος λίθου οίης ἐκπυρηνίζων σπινθήρας, δι' ὧν ἐξ- · φλόξ Θεῷ ἀρέσκουσα εἰς ἀποτέλεσμα αυερινῆς· θυσίας ἀνωφορευμένης διὰ τῶν ἐν σάρκα ἐνεργειῶν, ὅτε νεκροῦται τῷ κόσμῳ, ψιστον· ἐσπερινῆς διὰ τὸ ἐκ βίου κρυπτοῦ νυκτέρου τρόπον τινὰ καὶ ἐσπέρου προϊέρανῶς. ὁ δὲ ἀλλὰ τὸ τῆς ἀμφιάσεως μέλαν καὶ εἰς άστου ζωῆς ἐκδέχου σύμβολον, καὶ τῆς ἐν τι κρύψεως. Μέμνησαι γάρ, οἶμαι, ὅτι κει 110. Videre est in cœlis quasdam nubes rubescentes, et alias album colorem præferentes, quæ tantum timorem non injiciunt, quantum nubes nigræ et condensæ, quæ procellam et nivem parturiunt. Quibus nebulis ne fias similis, o homo Dei, magne monache, sed animum habeas ex Deo meliorem quam cum in mundo conversareris; tuam nigritiem sic dilige, ut decet; sed luce ejus magis.' diteris, et instar aciei nigre, tu inter collisiones sæculi asperi, sicut lapidis igniferi, emitte scintillas quibus accendatur flamma grata Deo ad conficiendum sacrificium vespertinum, sacrificium, inquam, in alta ascendens, per virtutem tuæ carnis peccato mortum; et vespertinum, quia ex vita abscondit, et proinde aliquo modo nocturna, et ve pertina exit ad lucem. 111. Aliunde nigram vestem accipe in signum vitæ modestæ et absconditæ. Meministi enim, ut arbitror, te in tonsura loquacitati valedixisso,

σαντες εἴπομεν· ἵνα ἐν τῷ ταύτην βιωτικῶς παραι τήσασθαι τὴν πρὸς Θεὸν εὑρήσεις. Οὐκοῦν κρύπτου τὰ πλείω, τὴν θρυαλλίδα τοῦ φανητιασμού συστέλλων, ἵνα μὴ τὸν μισθὸν τῆς λάμψεως ἀποσχὼν ἐνα ταῦθα, εἰς ἀλαμπὲς ἐκεῖ σκότος ἀποκληρωθῇς. Ἔτι φιλοσόφει, καὶ ὅτι μέλαν προφαίνεται ἅπαν μέγα σπήλαιον τά γε ἐντὸς διὰ τὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἀέρος, ἀφώτιστον. Οὐ γὰρ διικνεῖται τῇ θίξει καὶ εἰς αὐτὸ ἀκτινοβολία ηλίου φωτίζοντος. Αὐτίκα δὲ συμφιλοσοφεῖ καὶ ὅτι τοιοῦτόν τι καὶ ὁ διὰ μέλανος ἱματι σμοῦ κόσμος ἐν τοῖς κατὰ σέ. Ὑποδὺς γὰρ αὐτὸν ὁ μέγας μοναχός, οὐκέτι ῥᾷον ὀφείλει καθορᾶσθαι πρὸς κοσμικὴν συνήθειαν. Οὐκοῦν ἐκρύβης καὶ αὐτ τὸς, ὡς ἐν σπηλαίῳ, τῷ θείῳ μέλαντι. Τί γοῦν αὐτῷ siout jam diximus, ut repudiata ista sæculari, di- ρόμενος ἀπελέξω καὶ τὴν παῤῥησίαν, ὡς καὶ φθά vinam invenias. Abscondere ergo plerumque, et exstingue animum jactabundum, ut in terris accepta mercede gloriæ, alibi non incidas in tenebras obscuras. Considera etiam nigram intus videri quacumque magnam speluncam, quia non illuminatur aer interior, non attingentibus, nec permeantibus, nec transeuntibus solis radiis. Et iterum scito simile aliquid esse mundum cum nigris indumentis inter fratres. Iis enim indutus magnus monachus jam non facile videri debet in mundana conversatione. Absconditus es igitur in sacra nigritie, velut in spelunca. Et quid in spelunca, in solitudine, in habitatione teipsum ostendis mundo, quasi domum bajulans? Ut quid triumpharis, quasi qui arroganter incedit? Ita agis, η σπηλαίῳ, αὐτῷ κατακρύψει, αὐτῇ ἐνοικήσει σεαυτὸν quasi aliquid pretiosum sub supellectili sit absconditum, ne videatur, et deinde manifestetur contra prius consilium. Vel quid opus erat te abcondi in principio, si isto modo in oculos cadere volebas? 112. Squama quædam est tua exterior nigrities; intra eam te habitare oportet, ut talem hominem decet. Ipsa est quasi concha circa te: ne cogites igitur bonum esse te solum videri, sed magis ea absoondi secundum verum hominem. Cortici similis est; cura ergo de fructu maxime necessario, oujus gratia cortex factus est. Te ipsum velasti, cum proposuisti abscondi. Cur appares? Existi de mundo: cur videris importune? Te indicet virtus, sicque non apparebis libenter. Alio modo enim manifestatus, non differs ab eis qui vendenda in compitis jactitant. Ardorem mundanum velut sub cinere abscondisti, cum Deo devotus es; serva igitur eum tempore opportuno excitandum: ama igitur liber esse. Crucifixus es, sicut a principio in tonsura spopondisti. Ubi ergo negotia, aut homines ad te clamant: «Descende nunc de cruce, 28» ne descendas, e contra exspecta donec soluto spiritu non descendas, sed ascendas, ne cvadas horrendorum scandalorum reus. Noli ancipitem vitam ducere, qui unicam vovisti. 113. Monachica vita ut mundi condemnatio tradita ἐκφαίνεις τῷ κόσμῳ, ὡς οὐκ φερέοικος, καὶ θριαμ βεύεις, ὡς λαμπρυνόμενος; ὅμοιόν τι ποιῶν, ὡς εἰ καί τι τῶν τιμαλφεστέρων κρυβὲν ὑπό τι σκεῦος, ὡς καὶ λανθάνειν, εἶτα δημοσιεύεται παρὰ τὴν ἐξαρχής πρόθεσιν. Η τί ποτε καὶ κρύπτεσθαί σε τὴν ἀρχὴν ἐχρῆν, εἰ οὕτως ἤθελες περιβλέπεσθαι; ριβ'. Κέλυφος οἷον τὸ ἐν σοὶ προφαινόμενον μέσ λαν, καὶ χρὴ ἐντὸς αὐτοῦ κατακεῖσθαί σε, ὡς ἀνα θρώπῳ πρέπον τοιούτῳ. Λέπυρον ὥσπερ αὐτὸ περὶ σέ· ὅθεν οὐ χρὴ περινοεῖν σε τὸ καλὸν ἐν τῷ προφαινομένῳ καὶ μόνῳ, ἀλλὰ μάλιστα ἐν τῷ κρυπτομένῳ δι' αὐτοῦ κατ᾽ ἄνθρωπον τὸν ὄντως. Περικαρ πίῳ ἔοικεν. Ἐπιμελοῦ τοίνυν τοῦ καρποῦ τοῦ ἀναγ καιοτάτου καὶ οὗ χάριν τὸ περικάρπιον. Εφάνισας σεαυτὸν τῇ προθέσει τοῦ κρύπτεσθαι. Τί δὴ φαντ τιᾷς; Εους ἐκ τοῦ κόσμου. Τί γοῦν ἐκφαίνῃ παρὰ καιρόν; Καταμηνυέτω σε ἡ ἀρετή· καὶ οὕτως ούχ ἑκὼν ἐκφαίνου. Αλλος γὰρ προαγόμενος, οὐδέν τι διαφέρεις τῶν, ὅσοι κατὰ τὰς ἀγυιάς πομπεύουσι τὰ ἐμπολώμενα. Ὡς ὑπὸ σποδιᾷ τινι τὸ ἐν σοὶ κοσμι κὸν θερμὸν ἔκρυψας, ἀναθέμενος τῷ Θεῷ. Φύλαττε οὖν αὐτὸ εἰς ἄναψιν εὔκαιρον· ἀγάπα τοίνυν ἠλευθε ρωμένος. Εσταυρώθης, καθὰ τὴν ἀρχὴν ἐτάξω κειράμενος. Εἰ τοίνυν ἢ πράγματα ἢ ἄνθρωποι βοῶσι πρὸς σέ·» Κατάβα νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ· μὴ κατάβαινε, ἀλλὰ πρόσμενε τὴν διὰ πνευματικῆς ἀποκαθηλώσεως οὐ κατάβασιν, ἀλλ᾽ ὄντως ἀνάβασιν· ἵνα μὴ σκανδάλων αἴτιος ἀποβαίης δεινῶν. Μὴ θέλε ἀμφίβιος εἶναι, ὁ κυρώσας εἶναι μονόβιος. ριγ'. Η μοναχική πολιτεία κόσμου κατάγνωσις est, non ut facultas ustendi; exitur ab eo, non vaditur εἶναι δέδοται, οὐ μὴν ἔφεσις· ἀναχώρησις ἐξ αὐτ ad eum; vita est quiescentis, non mercatoris. Tibi autem mundo renuntiare, est addici licentia: tuum «etiam» quod in tonsura protulisti, perfectum non evasit; tuumque «non» negationem mentitur: omnia permutantur quasi quadam antiphrasi, aliud pro alio ponitur. Interrogatus enim in sacro limine, utrum consentires in mundanis vanitatibus jam non versari, quas referebat interrogans, dicto etiam, promisisti modo sane affirmativo. Hoc erat recte loquentibus negare. Exinde enim, quantum » Matth. xxvii, 40. τοῦ, οὐ προσχώρησις ἐπ᾿ αὐτόν· ἀπραγμάτευτος βίος, οὐ πραγματευτικός. Σοὶ δὲ ἡ τοῦ κόσμου ἀπόταξις ἀκοσμίας ἐστὶν ἐπίταξις· καὶ οὔτε τὸ ἐν σοὶ «ναὶ» τὸ τῆς κουρᾶς εἰς ἀκριβὲς ἀπεκβέβηκεν, ὡς εἶναι αὐτόχρημα «να!·» καὶ τὸ «οὗ» δὲ ψεύ δεται τὴν ἄρνησιν· ὡς ἀντιμεταχωρεῖν αὐτὰ λόγῳ οἷον ἀντιπεριστάσεως, καὶ οὕτως ἀντὶ ἀλλήλων παρά γέ σοι τίθεσθαι. Ηρωτημένος γὰρ ἐπὶ τοῦ θειοτάτου βήματος, εἰ ὁμολογεῖς, μὴ ἐν κοσμικαῖς εἶναι φαυλότησιν, ἃς ὁ ἐρωτῶν ἐξετίθετο, κατεθού

DE EMENDanda vita MONACHICA. «ναί,» ὁμολογητικῶς δηλαδή. Σὲ δι᾽ ἦν, nos videmus, mundo amplius adhesisti; atque κιβῶς εἰπεῖν, ἀπαναίνεσθαι. Προστέτηκας * γε ἡμᾶς βλέπειν, τῷ κόσμῳ ἐπιπλέον καὶ εἰς τὸ «οὐ» δὲ καταστρέψας τὴν ἀπό κατ' ἑτέρας ερωτήσεις, ἐν αἷς ἀπώμνυες, οὐκ αὐτὸ, ἀλλὰ ἐνεργεῖς τὰ ἀπειρημένα, ὡς μολόγησας «ναί. • Καὶ οὕτω μεταποιεῖς οσιν, τήν τε θέσιν, ἐξ ἀρχῆς αὐτῆς, οἶμαι, εῖν ἐπιβαλόμενος, καὶ μετὰ τῆς ὀρθολεκτικῆς καὶ τὴν ὀρθὴν πολιτείαν φαύλης απάτης λόροσποιησάμενος. Ιν οὖν ἄρα κάλλιον, ὦ οὗτος, λαϊκὸν μέσ ε φυλάττειν τὸ κοινὸν ἐκ γενετῆς θεῖον ια, ἤπερ ἰδιάται μὲν καὶ τάξασθαι κατατίταξιν βίου κρείττονος, μὴ φυλάξασθαι δὲ δίαν ἀρέσαν, εἶτα καὶ ἐνώπιον τῶν θειστά λων καὶ αὐτοῦ Θεοῦ τυπωθέν. Ἐκεῖνο μὲν ἀρχῆθεν, τὸ μετὰ τὴν γένεσιν, μηδὲν τῶν εἰδότων, ἄλλως κεκύρωτο, ἡνίκα τῷ θείῳ ντο βαπτίσματι· τὰ δὲ τῶν ἐπαναιρουμέν νάζειν καταθετικὰ ἐξ αὐτῶν ἐκείνων, εὖ τῷ Θεῷ ἀνατίθενται· ᾧ ψεύσασθαι τίς ἂν Εἴη ἂν δὲ τοίνυν ὁσιώτερος τῷ Θεῷ ἄντοῦ λαοῦ ὁ φυλάττων, ἅπερ ὅτι ὄντος αὐτοῦ του συντέθειτο, οὐδὲ λαλιὰν διαρθροῦντος, γε ηυξημένου τὴν φρόνησιν, ἤπερ ὁ αὐτὸς αὐτὸς κυρώσας, αὐτὸς νοήσας, αὐτὸς λαἴτα παραβὰς, καὶ κατανωτισάμενος, ἃ κατέγέλοις ὁμόσκηνος ἐπαγγειλάμενος εἶναι καὶ cum in partem negativam versus es, cum cæteris questionibus responderes, et cum juramento negares, hoc non perficis, sed renuntiata adimples, quasi affirmative respondisses: sicque supra et infra permutas, meditatus a principio, ut suspicor, liberius agere, et quantum reclam locutionem, tantum rectam agendi rationem, vili usus fallacia, contemnis. 114. Melius erat, o homo, te laicum in communi lege divina post nativitatem sistere, quam separari et vitam perfectiorem privatim servandam promittere, neque servare quod privatim promisisti, in conspectu sanctorum angelorum et Dei. Hoc enim principium ab ortu aliter confirmatum est, nihil consciis infantibus, cum sacro baptismate insignirentur. Qui autem vitam monasticam amplectuntur, haud inviti id faciunt, probe sibi conscii, et Deo consecrantur, cui mentiri quis auderet? Profecto magis acceptus Deo foret homo vulgi qui retinet promissa dum adhus imperfeste ageret, non distincte loqueretur, neque a fortiori intellectum evolvisset, quam qui ipse cogitavit, ipse firmavit, ipse concepit, ipse expres sit, ipse transgressus est, ipse promissorum oblitus est, cum conversari inter angelos, et eis æquiparari spoponderat. ἀλλὰ ταῦτα μὲν σὺ καὶ ἐκεῖνος καὶ ἄλλος χωρικῷ μὲν λόγῳ διὰ τὸ ἔντοπον ἐμοὶ, τῇ ει οὔτε ἐμοί, οὔτε τῶν κατ' ἐμὲ διὰ τὸ τῆς ἄτοπον· ὡς οἵ γε ἀληθῶς ἐμοὶ, καὶ ὡς ἂν ις εἴπω, οἱ ἰδικοί μου (ἀκούοις δέ μου τῆς ὦ ἁγιώτατε ισαπόστολε βασιλεῖ) κατὰ τὸ ὁ οὐρανοῦ ἀπὸ τῆς γῆς ὑμῶν ἀπέχουσι, ἂν δὲ καὶ τὸ ὡς ἀνατολαὶ ἀπὸ δυσμῶν, ἐκεῖνοι ταῖς ἀγαθοπραξίαις, ἥλιοι ταῖς παραδείσου πολῖται, φωτὶ θείῳ περιουσίαἀχρημοσύνην πλουτοῦντες τὴν κατιδίαν, δὲ καὶ ἀκτημοσύνην ἄκραν, δι' ἧς Θεὸν αὐτ και· ὑμεῖς δὲ γῆς ἄνθρωποι, καὶ αὐτῆς ανθωμένης, οἷς μερίμναις διηνεκῶς κεντεί- «τῶν οὐδενὸς ἀξίων λόγου. Καὶ ἐκεῖνοι μὲν εύονται τὸ ἀειλαμπὲς, ἐνακμάζοντες τῷ οὺς φωτὶ, ἐν τῷ πραγματεύεσθαι πάντοτε nituntur, et ex inferioribus in superna ascenτολὴν ταῖς ἐκ τῶν ὑφειμένων ἀγαθῶν ἀναἐπὶ τὰ ὑψηλότερα· ὅτε δὲ καὶ μεσημβριάνάγκη γάρ καὶ τοῖς τοιούτοις ἡλίοις αὐτὸ ὀκνοῦσι τὴν κατάβασιν, μὴ καὶ εἰς δύσιν ται. Καὶ δὴ κατορθοῦσιν αὐτὸ, Θεοῦ ἐπι- ;, τοῦ καὶ τὸν κατ' αἴσθησιν ἥλιος ἐν Γασαντος τὸ παλαιὸν διὰ τοῦ ἁγίου στρατηγοῦ καὶ ἐν τοῖς ὕστερον δὲ διά τινος μεγάλου 115. Ista agis tu, et ille, et aliquis alius, omnes propter locum communem mei, sed neque mei, neque meorum quoad mentis habitum et animum errantem. Etenim qui vere mei sunt, et ut enucleatius dicam, privati mei (et me vera dicentem audies, o sancte rex, apostolis æquiparande), a vobis tantum distant, quantum a terra cœli sublimatas, et etiam quantum oriens ab oocidente. Hi quidem cœlestes sunt bonis operibus, virtute soli æquales, incolæ paradisi, luce divina refulgentes, divites sine propria fortuna, multi cum extrema etiam indigentia, ob quam Deum ipsum possident. Vos autem homines terræ, istiusque spinis hirsute, curisque perpetuis propter res nullius pretii angimini. Hi laborant ut semper luceant, sua luce accensi, qui oriri semper ν τῷ τοῦ μεγίστου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ dunt. Cum in diem medium pervenerint (istis solibus hoc accidere necesse est), timent ne occidant, ne in profundum mergantur. Qui renovant, annuente Deo solem visibilem in Gabao sistente, antiquum miraculum Josue judicis, et instauratum in novissimis temporibus per quemdam Patrem magnum, invocato nomine Jesu Christi maximi apud nos, cujus invocatio et hunc Josua simili prodigio illustravit. οὗ ἡ κλήσις καὶ τὸν Ἰησοῦν ἐκεῖνον ἐπὶ ὁμοίῳ τεραστίῳ ἐσέμνυνε. psiv musici vocant, cum attollitur manus aut baculum ejus qui cantum numerosque moderatur; 3, cum deprimitur.

116. Sic orientem solem imitantur, dum Deo appropinquant, quantum concessum est, magni mei monachi, utriusque civitatis incolæ, ejus quæ infra magna est, et illius quæ in superis maxima, super sermonem et super intellectum. Vos autem utrum oriamini non vidi ego; sed ex quo tempore vobiscum sum, terram altero circulo præter descriptum circuitum permeantes, semper in occidentis partibus versamini; ignoratis solis ortum quam practica et theoria, optimum par, norunt attollere, et quo in calum homo Dei evolat. Practica omnino diversa a vestra regula, et tota alia theoria atque nostra. Quæ enim vos agitis, et quæ cogitatis, homines vulgares haud imitarentur. Cum enim omnis monachica actio ad imitandum Deum qui semper agens nunc et perpetuo operatur, concurrat, aliter vos agitis, negotia operantes, a quibus nomen ducunt exactor et negotiator, non autem vir practicus, ut superius diximus. Nam solitudini tantum adhæsistis, quantum tentoriis vinitores, et cellæ fructuariæ ille cui cura est de cucumere. Quod sane est multum. Plerumque autem ut nomades vivere satagitis, loca pro locis frequenter mutare, ubi purum aera hauriatis, et longam vitam eo modo vivatis. ρις΄. Καὶ οὕτω μὲν ἡλιακὴν ἀνατολὴν μιμοῦνται Θεῷ παρεξισούμενοι κατά γε τὸ ἐγχωροῦν οἱ ἐμοὶ ἐκεῖνοι μεγαλοσχήμονες, οι πόλεων εκατέρων πολύ ται, τῆς τε κάτω μεγάλης καὶ τῆς ἄνω ὑπερμεγέ θους, ὅτι καὶ ὑπὲρ λόγον καὶ νοῦν ἅπαντα. Αλλ' ὑμεῖς εἰ μέν ποτε ἀνετείλατε, οὐκ οἶδον ἐγώ· ἐξε ότου δὲ ὑμῖν ἐνετράνισα, κυκλοῦντες κυκλοῦτε τὴν γῆν ἄλλως παρὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ ἐστὶ ἀεὶ τῶν δυσμῶν· ἀγνοοῦντες ἀνατολικὴν ἀνάβασιν, ἣν πρᾶτ ξις καὶ θεωρία οἶδεν ἀνάγειν, ἡ καλὴ ξυνωρίς· δι' ἧς εἰς οὐρανὸν ἀνατρέχει Θεοῦ ἄνθρωπος. Πρᾶξις ἄλλη παντελῶς παρὰ τὴν ἐν ὑμῖν πολιτευομένην θεωρία ἑτεροία πάντη, πάντως καὶ αὐτὴ παρὰ τὴν καθ' ἡμᾶς. Οἷα γάρ πράττεται ὑμεῖς, καὶ ὁποῖα θεωρεῖτε, οὐδ' ἂν ἀγελαῖοι ἄνδρες μιμήσαιντο, Πράξεως γάρ μοναχικῆς ἀπάσης προς μίμησιν ἀπευθυνομένης Θεοῦ, ὃς ἀεὶ ἐνεργὸς ὤν, ἕως καὶ ἄρτι ἐργάζεται, ὑμεῖς ἄλλως ἐνεργεῖτε, πρακτία ἐργαζόμενοι, ἐξ ὧν ὁ πράκτωρ καὶ ὁ πραγματευτι κὸς ὀνομάζονται, οὐ μὴν καὶ ὁ πρακτικὸς ἄνθρω πος, καθὰ καὶ φθάσαντες διεγραψάμεθα. Τῇ μὲν γὰρ μονῇ τοσοῦτον προστετήκατε, εἰς ὅσον καὶ σκηναῖς οἱ ἀμπελουργοί, καὶ ὁπωροφυλακίοις οι περὶ τὰ σικνήλατα. Καὶ ἔστι καὶ τοῦτο πολύ. Τι πλείω γὰρ κατὰ τοὺς ᾿Αμαξοβίους διαζήν πραγμα τεύεσθε, καὶ συχνὰ τόπους τόπων ἀμείβειν ἔνθα καθαρὸν ἀέρα σπάσετε, δι᾿ οὗ τὸ μακρόβιον ὑμῖν πιο ριγενήσεται. 117. Sanctam Ecclesiam, ut arbitror, concupiscitis, ut servi Christi, et conservi nostri; sed a concupito elongamini operibus quibus sæpissime agitamini; perfectum opus linquitis, et indulgetis vanitati; nihil scitis spirituale quo licet angelis annumerari, et inter pinguia et gravia versanini quibus mens devota Deo in terram deprimitur et ascendere desinit. Ideo discipulus vester pro dignitate, intelligentia, decentia, et bona disciplina, abit nihil ab ascesi consecutus, præter quemdam sæcularem scientiam, eamque totam vulgarem, non nobilem; verbi gratia, ut pauca ex multis eligam, quomodo et quantum frumentum servent, quo tempore et quanto pretio illud vendant; undenam aliud dignum, seu vilis pretii, inveniant, redire faciant, sicque de eo aliquid lucrentur; quomodo etiam de vino fructum capiant. Servandi sunt vinacei acini eleemosynam poscentibus, magis etiam furfur talibus enim tempore famis bona sunt ista ad nutriendum. Proximi domus bonis terræ repletur inhabitanti gravia tributa sunt imponenda. Intus autem sunt divites homines ex variis negotiationibus, et aliunde: his claustra augenda sunt. Quidam e patribus agellum excolens in suspicionem venit inde lucrifaciendi; mutandus est caute, ne solus comedat. Extemplo famulus ad reddendam rationem cogitur; et sive nihil habet condemnatur ut imperitus, ut simplex, ut insanus, sive autem in manifesta possessione deprehensus, Practica erat administratio rerum materialium, cibi et redituum; duplex distinguitur, una bona, mala altera, quæ id unum intendebat, ριζ'. Τῆς τε ἁγιωτάτης Εκκλησίας ἐπιθυμεῖτε μὲν, οἶμαι, ὡς δοῦλοι Χριστοῦ καὶ ἡμῖν σύνδουλοι ἀπάγεσθε δὲ τοῦ ἐφετοῦ διὰ τὸ ἐργατικόν, οὗ χάριν ῥέμβεσθε τὰ πολλὰ τὸ μὲν ἀκριβῶς ἔργον ἀφιένα τες, τοῖς δὲ παρέργοις ἐντριβόμενοι· καὶ λεπτὸν μὲν εἰδότες οὐδὲν, δι᾿ οὗ ἀγγέλοις ἔστι συνάπτεσθαι, τῶν δὲ παχέων καὶ οὕτω βαρέων μεταποιούμενοι, δι' ὧν κατασπᾶται ὁ θεόσδοτος νοῦς εἰς γῆν, τοῦ ἀνωφορεῖσθαι παραλυόμενος. Καντεῦθεν ὁ παρ' ὑμᾶς φοιτῶν ἀντὶ σεμνότητος, καὶ συννοίας, καὶ εὐπρο πείας, καὶ μαθήσεως ἀγαθῆς, ἔπεισι, μηδὲν ἀπου νάμενος τῶν ἀσκητῶν, ἡ μόνην εἴδησιν βιωτικήν, καὶ αὐτὴν οὐκ εὐγενῆς, ἀλλ᾽ εἰς τὸ πᾶν χυδαίαν οἷον, ὡς ἐκ πολλων ἀλίγιστα φάναι, πῶς ἂν καὶ ἐπὶ πόσον φυλάξωνται τὸ σιτάριον, καὶ πηνίκα και ροῦ πολλοῦ τιμήματος ἀποδῶνται αὐτό· πόθεν δὲ καὶ εὑρηκότες ἄλλο ἄξιον, ταυτὸν δ᾽ εἰπεῖν, εὔωνον, εἰσοδιάσωσι, καὶ οὕτω κερδήσωσι καὶ δι' αὐτοῦ πῶς δ᾽ ἂν καὶ ἐπὶ τῷ οἴνῳ ταυτὰ διάθωνται. Τα γίγαρτα φυλακτέον εἴς τινα ἐλεημοσύνην τοῖς ἀπαι τοῦσι, καὶ εἰς πλέον τὰ πίτυρα· καλὰ γὰρ τοῖς τοιούτοις καὶ αὐτὰ ἐν ἡμέραις λιμοῦ εἰς χόρτασμα. Η παροικία ἐνευθητεῖται τοῖς ἐκ γῆς ἀγαθοῖς· φορολογητέον ἄρα τοὺς ἐν αὐτῇ βαρύτερον. '11 ένοι κία πλουτοῦντας ἔχει ἄνδρας ἔκ τε ἐμποριῶν τοδαπῶν καὶ ἄλλοθεν· ἐπαυξητέον οὖν αὐτοῖς τὸ στεγανόμιον. Αδελφὸς ὁ δεῖνα τὸ τῆς μονῆς κτησε! διον ἀμφιπονούμενος ὑπόνοιαν πέμπει, κερδαίνειν ἐκεῖθεν μετελευστέον οὖν αὐτὸν δεξιῶς, μὴ καὶ μονο TEIVut divitias cumularet. Theoria de rebus spiritua libus aut intellectualibus curabat, litteras docebat, etc.

' Καὶ αὐτίκα λογοπρατείται πρὸς βίαν ὁ δια- forte non reddit quod requiritur, contemnitur, et ής· καὶ ἢ μηδὲν ἔχων καταγινώσκεται, ὡς ς, καὶ εὐήθης, ἢ καὶ ἠλίθιος ἢ ἀλλὰ πεφωος ἔχειν, καὶ τυχὸν μὴ διδοὺς ἐν τῷ ἀπαιτεῖ violenter conteritur; non quod œconomis cedat incrementum, sane vera magno Patri, et ejus comitatui, et, ut aiunt, monachorum prælatis. καταπατεῖται, καὶ οὕτω διαφορεῖται πρὸς βίαν· οὐχ ὥστε προσλογισθῆναι τοῖς τοῦ φροντιστη τὸ διαχωρηθὲν, ἀλλὰ τῷ μεγάλῳ Πατρὶ, καὶ των. …. Τούτου δὲ οὕτως ἀποχειροτονηθέντος τοῦ εἴσθαι, ἀναψηλαφάται πρακτικὸς ἕτερος, ὃς ἐν κριματισοι δῆθεν τὴν κεφαλὴν, καὶ τὴν η λογάδα θυμομαχεῖν ἀναγκάζων, καὶ μελαγ- , καὶ οὕτω ψεύδεσθαι τὸ φιλάδελφον. Καὶ δὴ ὑρίσκεται ὁ ποθούμενος ἀδελφὸς οὐ γὰρ ἂν ς ἐπιλείψοι ποτὲ τοιοῦτος ἄνθρωπος)· καὶ αν παραληφθείς, καταρτίζεται εἰς προσοχήν πακοὴν, καὶ ἀφιλοχρηματίαν· καὶ παιδεύεται τοῦ πατρὸς, ἄλλως μὲν ζῆν, καθαρείως, και έπει τῷ ἐπέχοντι κεφαλῆς λόγου ἐν τοῖς ἔξω δὲ τὸ ἐπερχόμενον κέρδος ἀπὸ Θεοῦ (φείδεσθαι φησί, χρὴ οὐδὲ τοῦ τυχόντος ἐν τοῖς καθέ Η παρακομιστέον τῇ γερουσίᾳ, καὶ θετέον αὐτὸ τῶν πατρικῶν ποδῶν, καὶ μηδε ψευστέον, ἄχρι γοῦν ὁδολο· ἵνα, εἰ μὴ καὶ τὸ κατὰ ινανίαν καὶ τὴν Σάπφειραν μέγα κακόν πείσελλὰ γοῦν μὴ καταπατηθείη καὶ αὐτὸς, ὅσα καὶ αὐτοῦ εἰς ἐκφόρησιν. τοῖς μετ' αὐτὸν λυγάσι, καὶ δ φασι προκρίτοις τῶν Καὶ ταῦτα μὲν οἱ παραινέται, ὧν κατάρ · μέγας Πατήρ. Ὁ δὲ μύστης ἐπινεύσας καὶ ρύψας κοσμίως εἰς ὑπακοὴν ἀνομοίαν τῇ ατικῶς ὀφειλομένῃ, ἀποτρέχει, καὶ ποιῶν, εἰκὸς ποιεῖν τὸν τοιοῦτον, ἐπανέρχεται ἐν , ἐν ᾧ καὶ δίδωσι τὸν σαπρὸν καρπὸν αὐτοῦ, τάξατο· καὶ οὕτως εὑρίσκει ἀγαθὰ τῇ αὐτοῦ Οὔτε γὰρ συμπατεῖται, καὶ εἰς φίλτατον ἐγγράφεται. Καὶ μερίτης δὲ γενόμενος τοῦ λέμματος καὶ ἁρπάγματος, ἔπειτα τῆς μεθόταύτης κατὰ τὸ πάλιν καὶ αὐτὸ συχνάκις γενό- ' ἐκβαίνει βαρύπλουτος. Μικρὸν, καὶ ζηλοῖ ἕτερος, εὖ πεφυκώς ἐπὶ ὁμοίᾳ μαθήσει. Καὶ σαν τὸ διδασκάλιον τοῦτο, ἐπλήθυνε τοὺς οὐκ ; τοῦ πατρὸς μαθητάς. Καὶ οὕτως ἐξόλλυνται τὸς καὶ αὐτοὶ καὶ τὰ τῆς μονῆς. Ἔτι καὶ ἐκεῖνο εἰς ὁμοίαν μοῖραν πράξεως μικῆς ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς ἀποτέτακται. Πλουτεῖ, ' ὁ δεῖνα· ἐλλάμπεται ἀγροῖς, οικήμασι, ἑτέροις, δι' ὧν οἱ κατὰ κόσμον εὐδαιμονεῖν 118. Hoc igitur amoto a villicatione, tentatur alius aliquis practicus, qui nempe caput et reliquam catervum non condemnet, nec cogat ad irascendum, ad mærendum, et ad evacuandam charitatem. Invenitur optatus frater (illis enim deesse nequit talis homo), qui seorsim abductus eruditur ad attendendum, ad obediendum,ad deponendum pecuniæ amorem; dein edocetur a patre nunc vitam innocentem dignamque legato prælati in exterioribus degere; omne lucrum a Deo emergens (parce enim utendum est, inquit, non fortuitis bonis inter propria) offerendum e836 80natui, et deponendum ante pedes Patrum, mentiendum non esse, non de obolo quidem, ut, etsi Ananiæ et Saphira malum effugiat, saltem non conteratur ipse, sicut antecessor propter concussionem. 119. Hæc quidem consiliarii, quorum primus Pater magnus. Initiatus vero assentiens, et caute inclinatus ad obedientiam spiritualis et necessariæ obedientiæ dissimilem, vadit; et postquam peregit quæ eum peragere justum est, revertitur in tempore, et putidum fructum suum quibus promiserat tradit, sicque bona animæ suæ invenit. Non enim conculcatur, sed magis in charissimum filium assumitur. Et ipse factus particeps furti et latrocinii, atque hanc viam deinceps secutus iterum et sæpius, locupletatur divitiis. Mox eum æmulatur alius huic disciplinæ aptissimus. Et frequenter repetita ista doctrina discipulos patris non degeneres replevit. Et sio intereunt ipse, et alii, et res monasterii. 120. Illud iterum apud nos in partem similema praxis monachicæ deputatum est. Dives inquiunt, iste est: abundat agris, domibus, pecoribus et coteris rebus in quibus consistere felicitatem mundani τι. Μεταχειριστέον δὴ τὸν τοιοῦτον θεραπείαις η arbitrantur. Alliciendus est ergo iis officiis, quibus έλγονται οἱ κοσμικώτεροι. Καὶ γίνεται τοῦτο. λεάζοντες οἱ πολλαπλοί μοναχοὶ τοὺς ἀπλουως ἐφέλκονται· καὶ θερμοῖς προκαθάραντες εῖς, ὅ δὴ περιῤῥαντηρίου δίκην προτέλεσμά τι κὸν αὐτοῖς ἐπαγωγὸν εἰς εὔνοιαν ἐξεύρηται, ιθέασι μὲν ἐκείνοις τὰ τέρποντα καὶ βρώκαὶ πόματα· τὸ δὲ ἦν ἄλλως, οὐχ ὡς ἄν τις Proverbium apud Graecos frequens, desumex Homero, Iliad., 19. Viso Patroclis cadaBriseis Achillis amasia et aliæ virgines caplamentantur: sed speciosis et fictitiis in clum editis questibus, suam propriam sormulcentur mundani. Et fit ita.Simpliciorem dolosi monachi deliniunt, et alliciunt; postquam eum purificaverunt balneis calidis quæ, ritu aspersionis pro initiatione mystica in benevolentiam adducente, inventa sunt, huic apponunt cibos et pocula jucunda. Erat non, ut dicet aliquis, Patrocli causa fictitia, ut aiunt sed nutricis fallacia. Pleratem lugent. Unde nata vox: Patroclis causa speciosa et fictitia; ut apud Plutarchum de laude propria; p. 546; Μὴ δοκῶμεν Πατρόκλου πρόφασιν, σφᾶς δ᾽ αὐτοὺς δι᾽ ἐκείνου ἐπαινεῖν.

fue enim a compulsis undique convivis gratias ἴσως ἐρεῖ, Πάτροκλος πρόφασις, ο δὴ λέγεται· ἀλλὰ efflagitant. Quos postquam quocumque modo restaurarunt,deinde spiritualia insuper ad alliciendum proferunt, suam temperantiam, qui nihil ab aliis differunt; virtutem a cibo et potu abstinentem,qui repleti sunt; noctes insomnes, propter stomachum vacuum, quorum stomachus cibo gravis somnum fugat; et graviter animadvertunt gravatum ventrem sicut ad currendum, ita ad dormiendum aptum non esse. Gloriabundi afferunt etiam visiones, exstases, atque etiam miracula,et alia similia quibus mens pia et divinorum cultrix erigitur, fitque calestium particeps. Sunt autem somniantium inventa, qualia e januis eburneis evolant. ἄνω ἐφίεται θεοφιλῶς. Τὰ δέ εἰσιν ἀναπλάσματα νύμενα. 121. Μox allectum discipulum blandimentis spiritualis persuasionis ad tonsuram attrahunt. Ipse difficultates vitæ monastica objicit, et ait ob eas tonsuram formidare. Quo tempore alias illecebras afferunt, quibus anxium de ingressu permulcent: huic promittunt sanctitatem absque labore, salutem sine sudoribus,cum Deo vicinitatem immediatam januam paradisi,e qua abest gladius flammeus, virtutem ad quam pervenire potest non obrutus sudoreo flumine: æstatem qua non seminatur,nec aratur, vindemiam spontaneam, navigationem periculo carentem,lucro autem fecundam, et quodcumque aliud lenocinium.Et cum hominem adduxerint edocentes et suadentes laboribus non acquirendam sublimitatem, deceptum intra sua retia venabuntur cum ipsa abundantia, possessionibus et divitiis; tuncque quali scientia sint aperiunt, et qualia et quanta sophismata ex ea hauriant. Neophytijenim sinu exhausto impletisque suis passionibus,eum libere pascentem,neque signum virtutis, ut aiunt, telo appetentem, relinquunt, ne eos fallaces esse,cum ipse probus sit, convincat, sed cum sui similibus confundatur. Ei autem forte et qualicunque modo querenti, statim frequenter objicitur: «Quis es, o homo? quæ est tua virtus? quænam abs te utilitas?» eumque minantur se despoliaturos bonis quibus fruitur; atque regulam et augustam speciem prætendunt,qua ad pauperiem quisque fratrum mittitur ab iis qui justo ditiores sunt. γοητεία τιτθευτική. Τὰ πλείω γὰρ αὐτοὶ κατασπῶντες, ἀπαιτοῦσι τοὺς δαιτυμόνας δφλειν αὐτοῖς χάριτας. Καὶ ὅμως ὁπωσοῦν ἐκείνους θεραπεί σαντες, εἶτα καὶ τὰ πνευματικά περιηγοῦνται εἰς δέλεαρ, τὴν κατὰ σφᾶς ἐγκράτειαν οἱ ἀδιάφοροι· τὸ κατ' ἀρετὴν ἄλιμόν τε καὶ ἄδιψον οἱ κατάκοροι· τὸ ἐντεῦθεν ἄγρυπνον διὰ τὸ ἀνερμάτιστόν φασι τῆς σαρκός· φιλοσοφοῦντες ἁγίως, καὶ ὅτι βαρου μένη γαστήρ, ὥσπερ οὐ πρὸς δρόμον, οὕτως οὐδὲ πρὸς ὕπνον ἐπιτηδεία. Προφέρουσι δὲ εἰς αὔχημα καὶ ὁράσεις, καὶ θεοπτίας, και που καὶ θαυματουρ γίας, καὶ ἄλλα τοιαῦτα, δι' ὧν εὐλαβέστερος νοῦς καὶ τῶν θείων ἐραστής αναπτερύσσεται, καὶ τῶν ὕπνου, ὁποία τὰ τῶν ἐλεφαντίνων πυλῶν ἐκπετανρκα'. Επειδὰν δὲ κατεπάδοντες τὸν ἀκροατήν, εἰς κουρὰν ἐφελκύσωνται πνευματικῆς πειθούς ἴυγξι, καὶ αὐτὸς προβαλεῖται τὸ σκληρὸν τῆς μοναχικῆς ἀγωγῆς, καὶ ὀκνεῖν τὴν κουρὰν δι' αὐτὸ εἴπη· τότε δὴ σειρῆνας ἑτεροίας προβάλλονται, δι ὧν θέλγοντες τὸν μελετώμενον εἰσάγεσθαι, ὑπισχ νοῦνται ἀγιωσύνην ἅπονον, σωτηρίαν τὴν ἄνευ ιδρώτων, εγγύτητα πρὸς Θεὸν ἀμεσίτευτον, εἶτοδον παραδείσου, ἧς ἀπέστα: ῥομφαία φλογίνη ἀρετὴν, εἰς ἣν οὐκ ἀναγκαῖον ἐλθεῖν τινα, λουσάμενον ιδρώτων ποταμοῖς· θέρος ἄσπαρτον καὶ ἀνήροτον· τρυγητὸν αὐτοφυῆ· πλοῦν πρὸς τῷ ἀκινδύνῳ καὶ κερδαλέον, καὶ εἴ τι ἄλλο τοιοῦτον επαγωγών. Καὶ ὅτε ὑπαγάγωνται τὸν ἄνθρωπον, διδάξαντες καὶ πείσαντες μὴ πόνοις κτᾶσθαι τὴν ἀκρότητα, καὶ τὸν ἀπατηθέντα δικτύων ἔσω θηρά σονται αὐτῇ πάσῃ περιουσίᾳ καὶ κτήμασι καὶ χρήμασι, τότε διαδεικνύουσιν, ὁποῖοί τινες τὴν ἐπιστήμην εἰσὶ, καὶ οἶκ καὶ ὅσα σοφίζονται δι' αὐτῆς. Ἐκκενώσαντες γὰρ τὸ τοῦ νεήλυδος προς κόλπιον, καὶ τὸ κατὰ σφᾶς αὐτοὺς ἐπιθυμητικὸν ἀποπλήσαντες, ἀφιᾶσι νέμεσθαι ἄνετον ἐκεῖνον, οὐδὲ ἵκταρ, δ φασιν, ἀρετῆς βάλλοντα· ἵνα μὴ καὶ ἐλέγχοι τούτους φαύλως ἔχοντας, αὐτὸς ἀγαθὸς ὤν, ἀλλὰ ὁμοίοις όμοιος συναναφέροιτο. Εἰ δέ που τυχὸν ὁπωσοῦν ὑπογρύζει, τηνικαῦτα πολύ κατ' αὐτοῦ τό· «Καὶ τῆς εἶ σὺ ἄνθρωπος, καὶ τὰς ἡ ἐν σοὶ δύναμις καὶ, τί τὸ ἐκ σοῦ ὄφελος; " καὶ ἀπειλοῦσι προσαποστερήσειν τὸν ἄνθρωπον, καὶ ων ἀφειμένος ἔχει κοινῇ συνθήκῃ· καὶ προβάλλονται τὸν κανόνα καὶ τὸ σεμνὸν τοπικὸν, δι' οὗ πρὸς ἀκτημοσύνην ἕκαστος τῶν ἀδελφῶν ἀποκαθίσταται παρ' αὐτοῖς, τοῖς, ὡς μὴ ἐχρῆν, βαρυχτή μοσιν. 122. Qui omnibus rebus congregatis in sinu denudatus, et modo agitatus aliis relictis ut æquum non erat, et ut ita dicam capillis retentus (impedit enim tonsura ne tam facile possit effugere raptores, qui eum quasi capillis humi postraverunt), remanet, atque de cætero malitiam colligit universam. Qui se ita male habens intus, sinitur a sanctissimo Patre, suis passionibus indulgere, et politica in vita solitaria palam exercere. Isto enim metit, vindemiat, molit, prelumque calcat, horrea erigit, et alia denuo amplifcat; equis deρκβ'. Ὁ δὲ τῶν μὲν ἄλλων διεκπεσών, ὅσα γι ὑπὸ κόλπῳ ἔφερεν· ἐν μόνοις δὲ τοῖς, ὡς μὴ ὠφελε, περιλελειμμένοις αὐτῷ σαλεύων, καὶ τῶν τριχών, ὡς εἰπεῖν, κατεχόμενος (οὐ δύναται γὰρ διὰ τὴν κουρὰν οὕτω έχον διεκφυγεῖν τοὺς ἑλόντας, καὶ ὡς οἷον κουρίξ αὐτὸν ἐν δαπέδῳ βαλόντας), μένει, και κίαν ἅπασαν τοῦ λοιποῦ ἀθροίζων. Καὶ καχεκτῶν οὕτω τὰ ἐντὸς, ἀφίεται πρὸς τοῦ ἁγιωτάτου Πατρός καὶ τῶν ὑπ' αὐτὸν ταγμάτων πορεύεσθαι κατὰ τὰς ἐπιθυμίας αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ μονήρει βίῳ καταπράττεσθαι ἀνυποστόλως τὰ πολιτικά. Θερίζει τι

ς, καὶ τρυγᾷ, καὶ ἀλοῦ, καὶ ληνὸν πατεῖ cipitur ad salutem fallacibus, sed utilibus ad nego- ;· καὶ ἀποθήκας τάς μεν συνιστῇ, τὰς ῶν μεγεθύνει· καὶ ἵπποις ἐναλύει, ψευεἰς σωτηρίαν, χρηστοῖς δὲ εἰς ἐμπορίαν. δὲ καὶ ὄνοις, ὦν τοὺς μὲν ἀνίησιν εἰς τοῖς δέ γε πλείοσιν εἰς ξυλοφορίαν χρήσ τρὸς κέρδους φορτηγοῦσι τοῖς μὲν ἄλλοις ι πυρός, διακονοῦντος τοῖς ὧδε, τῷ δὲ πρὸς φλόγωσιν αἰωνίζουσαν τὴν ἐκεῖ. δὲ καὶ ἡμιόνοις, ἐν οἷς ἔχει φαντάζεσθαι τὸ καθ᾿ ἑαυτὸν ἐκ πάντη ανομοίων συνε ιεῖνοί τε γὰρ τὸ εὐγενὲς ἀχρειοῦσι ζωϊυνανακράσει τοῦ δυσγενοῦς, καὶ αὐτὸς τὸ σχῆμα τῷ κοσμικῷ. Καὶ βόας δὲ ἀκολούέφει, ὧν μοῖρα μέν τις ἀποδοθεῖσα χρυσίἀργύρια εκπορίσει, ἕτερα δὲ εἰς γεωργικά . Ἔτι ὁ αὐτὸς ἐπιμελεῖται καὶ λοιπῆς - ροβάσεως, καὶ τῷ βοσκηματώδει πληθύ - επιγραφεῖ τὸ τοῦ βίου ἔλλογον ἑαυτῷ. αὐχεῖ καὶ παῖδας γεωργικούς ποριζόμετοῦτο μὲν κτηματικόν. Ινατί δὲ καὶ παικαὶ αὐτὲς ἀσυμμέτρους τῷ τῶν παίδων ὡς ὑπερεκπίπτειν τῷ πληθυσμῷ; Ταῦτά ὕτως εἰς ἁμαρτίαν ἐκδεδομένος πλημμε κιπὰ δὲ καθ' εἱρμὸν ἄλλα, ὁπόσοις ὁ κοστρίβεται ἄνθρωπος· ἀσκούμενος καὶ το - ὁ ἐλεεινὸς κοινοβιακὸς, καὶ παντοίως ενος εἰς περιουσιασμόν· ἵνα θανών ποτε τῷ μὲν ἐχθρῷ τῆς σωτηρίας ἡμῶν τὴν ψυχὴν, τῷ στηρίῳ παραθήσει τὰς ἀκανονίστους ἐπικτήσεις, βροχισομένας ἐς μακαρίαν, τὴν παροιμιακὴν οὐ γὰρ δηλαδὴ τὴν τοῦ ἀδελφοῦ· ος ἀπέλθοι ἂν ἴσως ἄθλιος, ὑπὸ τοῦ τιμίου πατρὸς κατηὡς οὐκ ἐχρῆν. tiandum. Asinis quoque operam dat, quorum nonnullos ad generandum destinat, et plerisque utitur ad onera ferenda; hique pro lucro modico sarcinas fuerunt ad alios ad accendendum ignem hic utilem, et ad dominum ad flammam æternam illic. Et mulis abundat quibus satis apte repræsentatus suus habitus e rebus totaliter dissimilibus compositus: illi enim nobile animal vili conjunctum deprimunt, ipse autem sublimem habitum cum mundano. Bo ves etiam nutrit, quorum pars alia vendita aurum et argentum affert, et alia inservit ad arandum. Aliorum armentorum etiam curam habet, istaque pecorum multitudine rationabilem vitam suam perdit. Clarus est etiam a pueris agricolis quos emit, nam et istud res est. Sed quam ob causam et puellas, easque plures pro numero puerorum, ita ut nimium abundent, acquirere? Hæc igitur curat iste peccato addictus, et quæcunque alia consequuntur, quibusque homo mundanus implicatur. Usuræ studet hic cœnobita, abundantiam omni ratione quærit, ita ut moriens aliquando inimico salutis nostræ animam, et monasterio relinquat vetitas possessiones consumendas in deliciis proverbialibus scilicet, non profecto in deliciis fratris qui abiit infelix, et a vencrabili patre reconciliatus est, contra fas. ὶ οὕτω μὲν οἱ ἐν ἡμῖν σοφοὶ πρακτικοὶ τὸν ἐν αὐτοῖς πλούσιον εἰσαγωγικόν. ἀπολαβόντες, καὶ αὐτὸν ὡς τὰ πολλὰ *, μετὰ πολλῆς δὲ ὅτι μάλα πραγματείας, ἴκημα καλυβίῳ παρεοικὸς ὕπεστιν ἐκείνῳ, τόπου κείμενον, ὦ οἷα τεκταίνονται καὶ καὶ δι᾿ ἐκείνου· ἐν ἐκείνῳ μὲν, ὅτι οὐκ ι βίου τὸν ἄνθρωπον ἀναπαύεσθαι παρ' ὐτελιζόμενον, ἐξουθενούμενον, παραβλετἄλλα πάσχοντα, ὧν πειρῶνται καλυβῖται καὶ ἀσυντελεῖς ὑπὸ δεσποτῶν οὓς ἡ αφέρει τῶν τοιούτων εἰς περιφρόνησιν δὲ, ὅτι ἐνεδρεύουσι παρακαθήμενοι, πότε άζοντος τῇ πτωχικῇ καλύβῃ ἀμπελίου, 5, είτε οἰκήματος, εἴτε ληίου καιρὸν ἔθετον ἐπιδράξασθαι· ἢ ἄγξαντες τοὺς ν, ἢ καὶ ὑποποιησάμενοι. Καὶ οὕτω πυρὸς νεμομένου τοῖς παρακειμένοις ἐπειστροῦ - τι χρείαν ἔχουσιν, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ τὸ ἀνεξέ ἐφ᾽ οἷς πλημμελοῦσιν, ἔχωσι τῇ ἐρηπλησιαζόντων, καὶ πρὸς τῇ πολυκαὶ φοβεροὶ δόξωσι, καὶ πάννας ὡς οιαύτη καὶ αὕτη πρακτική παρ᾽ αὐτοῖς. οιπήν, ὅση δημοτικωτέρα, καὶ παχυτέρῳ η τῷ ῥύπῳ, στηλιτευτικὸς ἀνὴρ ἐπιλέεἰς ὕλην γραφῆς, ούπερ μακροῖς ὁρίοις στήκαμεν, οἱ μὴ πρὸς ἀγανάκτησιν ἄρτι 123. Isto modo sapientes practici apud nos novitium ex ipsis divitem tractant. Pauperem vero plerumque minime volentem, et quam maxime reluctantem accipiunt, modo habitaculum tugurio simile possideat, in loco idoneo situm, eheu quanta mala in eum, et per eum machinantur! In eum quidem, eo quod hunc hominem tranquillam vitam agere apud se non permittunt, sed contemnunt, nibili faciunt, despiciunt, aliaque ingerunt qualia patiuntur homines pauperes et idiotæ a dominis in contemptum superbia adductis. Per eum etiam cum adhærentes insidiantur, quomodo tempus aptum inveniant ad usurpandam vineam tugurio proximam, sive agellum, sive habitaculum, sive fruges, vicinis aut suffocatis aut subjectis instar incendii devorantis, insidiantur, non ut utilitatem inde capiant, sed ut de sceleribus suis non redarguantur, facta vicinorum solitudine; et ut videantur non modo ditiores, sed etiam terribi1es, omnesque alios in servitutem si, possibile est, redigant. εἰς δουλείαν ἐλαττώσαντες. εἰ δυνατόν, ὑπαγά124. Tales sunt apud eos practici. Reliquos vero, nempe vulgus, et quosquos sordes crassior obtegit, in materiam tabulæ detractos forte acciperet, a cujus indole nos longe sumus; ad iram solummodo non loquimur, magis vero ad nostros corri-

gendos, si quidem eos corrigi possibile est. Talis λαλοῦντες, ἀλλὰ πρὸς ἐξόρθωσιν τῶν παρ' ἡμῖν, ergo quasi typis describatur, horum magnorum monachorum vulgarium practica, nempe quæ poetas, cantores, et numerum odit, quæ nullam halet venustatem; quam prævidentes, ut videtur, antiqui et beati reges introducendam in monasteria a se ædificata, nisi aliquid sapienter providerent, ut mquum erat, consilium inierunt istam illegitimam practicam, vitæ monachica noxiam, qua monachi se ipsos meliores non reddunt, et detrahentes seu aliter insidiantes lædunt, cum ignominia procul a monasterio repellendam esse; atque addiscendam eam, quæ Deo grata est, omnibus utilis, nomenque non frustratur. Hoc perfecit regia providentia. Præpositi sunt in magnis monasteriis præfecti de mundo assumpsit, ut ascetæ sanctis operibus seorsim instarent, et præfecti turbarentur erga plurima: et, quasi quidam aggeres, fluctibus mundanis oppositi eos contererent, deviatos retro reflecterent, atque monasterium fluctibus inaccessum, si ita res ferret, saltem inconcussum servarent. εἴ τί που καὶ ἔστιν ἐν τοῖς νῦν διορθώσασθαι. Καὶ τοιάδε μὲν, ὡς τύπῳ καθυποδεῖξαι, ἢ τῶν ἐξωτε οικῶν μεγάλων τούτων μοναχῶν πρακτική, ἡ καὶ παράμουσος, καὶ ἀπῳδὸς, καὶ ἀβύθμιστος, καὶ πρὸς οὐδεμίαν ἡρμοσμένη ἐμμέλειαν· ἣν ὡς ἔοικε προορώμενοι καὶ οἱ πάλαι ποτὲ μακαριστοί βασιλεῖς ἐμπολιτευσομένην, οἷς αὐτοὶ φροντιστηρίοις ἡρμόσαντο, εἰ μὴ προμηθεύσονται τι σοφόν, καθά οἷόν τε ἦν, ἔθεντο βουλὴν, δι' ἧς ἡ μὲν νόθος προσ κτικὴ καὶ τῷ μοναχικῷ βίῳ ἐπίβουλος, καθ᾽ ἦν οἱ μονάζοντες οὔτε σφᾶς αὐτοὺς βελτιοῦσι, καὶ τοὺς παραβάλλοντας δὲ ἢ ἄλλως πειρωμένους βλάπτο σιν, ἐξωθοῖτο ἂν σκορακιζομένη μακρὰν τῆς μονῆς, ἀντεισάγηται δὲ ἡ θεοφιλής, καὶ κοινωφελὴς, καὶ μὴ πλαττομένη τὸ ἔνθεον ὄνομα. Καὶ ἦν τὸ τῆς βασιλικῆς ἐκείνης προμηθείας τέλος ἐπιστασία ἐν τοῖς μεγάλοις σεμνείοις ἀρχόντων ἐκ τῶν ἐν κόσμῳ, ἵνα οἱ μὲν ἀσκηταὶ τῶν θείων εἶεν ἔργων καταμόνας, οἱ δὲ ἄρχοντες αὐτοὶ τυρβάζοιεν περὶ πολλά, καὶ ὡς οἷά τινες πρόβολοι κατὰ κυμάτων βιωτικών ἀνιστάμενοι, θραύοιεν ἐκεῖνα καὶ ἀποστρέφοιεν πλε ζόμενα εἰσοπίσω, τὸ δὲ σεμνεῖον φυλάττοιεν ἀκύμαντον μὲν, εἴ γε οὕτω φύσεως ἔχει τὸ πρᾶγμα τὰ πλείω δὲ ἀκατάσειστον. 125. Scipsos homines horum monasteriorum libenter submiserunt alicui multa Deo grata potenti, eumque relinquunt in primo ordine dimicantem, omnia agentem et patientem quæ ad leges et judices attinent; et ipsi tranquillitate servata de animabus curant, unique operi, mandulis scilicet implendis instant. Tales sunt ipsi, et quotquot eis similes sunt. Qui autem ad nostram probationem exinde veniunt magni ascetæ, duces mundani, spiritus exagitati, ipsi nihil nisi externa, materiam, carnem, et uno verbo mundum sapientes; ipsi bonis externis repleti et vacui internis remanent; qui nonnullos fratres e multis vix recipientes, atque sanctæ Ecclesiæ eos quasi clavos inserentes, ipsi velut tentorii pali alii alibi figuntur quorum in manibus pro psalterio et aliis libris sacris machinationes noxiæ, et argumenta cornuta. Horum digiti apti sunt ad supputationes et sophismata, quibus simplices decipiunt. In hoc sita est omni theoria, cum supradicta practica congruens. Non enim possibile est ibi bano privatim reponere, et illam alibi privatim; sed conjunctim commistæ sunt, rebus vilibus ad practicam addictis, et scientia de his ad theoriam eamque minime ingeniosam. ρκε'. Εἰσὶ δὲ, οἳ τῶν ἐν τοῖς τοιούτοις φροντιστής ρίοις καὶ αὐτοὶ ἑκόντες ὑπό τινι μεγάλα θεοφιλώς δυναμένῳ τάξαντες ἑαυτοὺς, ἐκείνῳ μὲν ἐφῆκαν προμάχεσθαι, καὶ πάντα ποιεῖν, καὶ πάσχειν, ὅτα πρὸς νόμου καὶ δίκης· αὐτοὶ δὲ μένοντες ἥσυχοι, ψυχῶν ἐπιμέλονται, πρὸς ἑνὶ τυγχάνοντες ἔργῳ, τῇ ἐκπληρώσει τῶν συνταγών. Καὶ τοιοῦτοι μὲν αὐτοὶ, καὶ ὅσοι κατ' αὐτούς. Οἱ δὲ διὰ πείρας ἡμῖν ἥκοντες ἐνθάδε μεγάλοι ἀσκηταί, αὐτοὶ ἄρχοντες κοσμικοί, αὐτοὶ τορβασταὶ πνευματικοί, αὐτοὶ τὰ ἔξω πάντα, καὶ ὁλώδη, καὶ σαρκικά, καὶ τὸ ὅλον εἰπεῖν κοσμικά, διὸ καὶ τῶν ἐκτὸς πεπληρωμένοι, ὑπόκενοι τῶν ἐντὸς ἀγαθων μένουσιν· οἱ μόγις πολ λοστούς τινας ἀδελφοὺς ἀπολαβόντες, καὶ τῇ ἁγιω τάτῃ Ἐκκλησίᾳ ὅσα καί τινας ἤλους προσπήξαντες, αὐτοὶ καθὰ καὶ πάσσαλοι σκηνῶν ἄλλοι ἀλλαχοῦ με ταπήγνυνται. Καὶ ἀντὶ ψαλτηρίου καὶ λοιπῆς ἀπό σης ἱερᾶς βίβλου ἀνὰ χεῖρας αὐτοῖς οἱ ζυγοί του ἀδικεῖν, καὶ τὰ παραλογιστικά κεράτια. Καὶ οἱ δάκτυλοι τούτοις ἁρμόττονται πρὸς ἐκλογισμοὺς καὶ παραλογισμούς, δι᾿ ὧν καὶ σοφίζονται τους χωριό τικούς. Καὶ τοῦτό ἐστιν αὐτοῖς ἡ πᾶσι θεωρία, ἐχομένη τῆς ἀνόπιν εἰρημένης πραγματικῆς. Οἱ γάρ ἐστιν ἐνταῦθα ἰδίᾳ μὲν ταύτην θέσθαι, δὲ αὖθις ἐκείνην· ἀλλ' ἀναμιξ πέφυεται ταῦτα, τῶν μὲν φαύλων εἰς πρᾶξιν ὑποτεθειμένων, τῶν δὲ ἐπ' αὐτοῖς μεθόδων εἰς θεωρίαν ὑποτεταγμένων, καὶ αὐτὴν πάντων οὐκ ἔλλογον. 126. Et ut alia taceam, scientiam odit hoc genus. Ideo quemvis alium hominem ad tonsuram accedentem recipiunt; quum vero doctus aliquis, litterarum alumnus, sapientia imbutus, et bonis inde manantibus plenus ad limina eorum accedit, et hoc isti audierunt, extemplo totis viribus irascuntur. Qui iram pro armis [accipientes, cum voρκζ'. Πρὸς γὰρ αὖ τοῖς ἄλλοις καὶ μισολόγον τὸ τοιοῦτον φῦλόν ἐστιν. Οἱ δι' αὐτὸ πάντα μὲν ἄλλον ἄνθρωπον καταδέχονται, προσεληλυθότα εἰς κουμάν ὅτε δὲ καί τις ἐλλόγιμος, καὶ γραμμάτων τρόφιμος, καὶ σοφίᾳ κατακώχιμος, καὶ τοῖς ἐντεῦθεν ἀγωγί μοις ἔμφορτος, πρὸς τῷ κατ᾿ αὐτοὺς λιμένι γένη ται, καὶ αὐτοὶ μάθοιεν τοῦτο, αὐτίκα πανθυμαδόν

αι. Καὶ ὀργὰς ἀναλαβόμενοι, ὅσα καὶ ὅπλα, care eum non possunt, more Lastrygonum δύνανται Λαιστρυγόνων δίκην τὸν τοιοῦτον θαι, ὅμως ἐξωθοῦσι τοῦ λιμένος, λοιδοτι λίθων βάλλοντες. Καὶ δύσχρηστον αὐτοῖς νωπον ειναι ἀποφηνάμενοι (μηδὲ γὰρ δέεσθαι τιστήριον γραμματικῶν ἀνδρῶν), ἀνοίγουσι ; Ούρας τῇ ἀγροἰκίᾳ, καὶ ἀφιᾶσιν αὐτήν εύεσθαι τῇ κατ' αὐτοὺς ἁγιότητι, πολέω νοι τοὺς γραμματεῖς τοῦ Θεοῦ οἵ μαθητευεὐαγγελικῶς εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐραπηγοῦσι καινά τε καὶ παλαιά. Οὐ γὰρ ἐνθυ tamen a limine repellunt: etinjuriis lapidum loco impetunt. Et cum inutilem sibi fore hunc hominem cognoverunt (hominum enim litterarum non indigere monasterium), latas januas aperiunt inurbanis, eosque intra sanctas ædes sinunt habitare, procul missis discipulis Domini qui docti evangelio in regnum cœlorum nova et vetera afferrent. Non enim homines ergastulorum, agrorum, non turbæ quæ pugnis dimicat, quæ passim vagatur, quæ capillos frustulo panis vendit, homines fili et acus eam egregiam civitatem litterarum concupiscunt, quæ nobis aperta est: eam quærere debebant, et in ea jus civitatis acquirere propter sapientiam qua docente humana et divina Deo uniuntur homines recte et perfecte ei adhærentes: sed ignorantiam et veram insaniam ipsi præponunt,forsitan intendentes in illud:» Quɔniam non cognovi litteraturam, introibo in potentias Domini",» et verbum Davidis male intelligentes, sæpe etiam ex versiculis sequentibus istud labiis pronuntiantes «Discipulos indoctos:» neque statim illud adjicientes: «Doctos fecisti» Christe Deus.» οἱ τῶν ἐργαστηρίων, οἱ τοῦ ἀγροτικοῦ τῆς χειρομάχου πληθύος, οι χύδην προκεί- [ ψωμοῦ ἀποδόμενοι τὴν τρίχα, οἱ τῶν ἀμοἱ τῶν βαμμάτων, πόλιν γραμμάτων ἑκείύκλυτον, ἢ καὶ αὐτὴ παραδέδοται ἡμῖν· ἦν ιοῦν αὐτοὺς, καὶ ἐν αὐτῇ πολιτογραφεῖσθαι ριν σοφίας, δι' ἧς τά τε θεῖα φιλοσοφούσης κατ᾿ ἀνθρώπους, ἐνοῦνται τῷ Θεῷ οἱ ἀρθῶς λῶς αὐτῷ προσανέχοντες, ἀλλ᾽ αὐτοὶ τὸ στον προαιροῦνται, καὶ παντελῶς ἰδιωτι ίχα μὲν ἐνθυμούμενοι καὶ τό· «Ἐπεὶ οὐκ γραμματείας, εἰσελεύσομαι ἐν τῷ οἴκῳ » Καὶ ἀθλίως παρανουόντες τὸ Δαυϊτικὸν ὄντες δὲ τὰ πλείω ἐπὶ γλώττης καὶ ἐκ τῶν ἐσύστερον ψαλλομένων τό· «Τοὺς ἄγραμμάτους μαθητάς, οσεπισονείροντες δὲ αὐτίκα καὶ τό· «Παιδευτὰς ἀνέδειξας, Χριστέ, ὁ Θεός.» Εἰπέ μοι, ὦ θεωρητικό μοναχέ, ἀγράμματος · πᾶν (τί δέ μοι ἐπὶ σὲ ἀποτείνειν τὸν λόγον ν;) ἀλλὰ γοῦν ὀλιγογράμματος (πρὸς σὲ 127. Dic mihi, theorice monache, qui omnino illiteratus es (sed quid mihi sermonem in vanum extendere?), saltem qui pauca cognovisti (in te enim aliqua est scientia), qui insuper vitam agis, ut diximus, quem hominem poteris bonum apo- · τις λόγος)· πρὸς δὲ καὶ ζῶν βιοτὴν, ὁποίαν ὡς ἐξεθέμεθα· τίνα παιδεύειν ἀποστολικῶς εἰς ἀγαθόν; Ἢ πάντως διδάξεις μὲν, πλὴν stolice edocere? Aut plane docebis, sed non quoἀγαπα ὁ Θεός· παιδεύσεις πάντως τὰ ἄλλα τλὴν τοῦ μονάζειν· καταρτίζεις τὸν μαθητὴν ῖν συχνὰ παρὰ τὰς λεωφόρους, προκύπτειν μῶν, ὑπόσαι διαποτανται εἰς θεωρίαν ἐτοίιλιοῦσθαι παρατυγχάνουσι λαϊκοῖς εἰς ἐπιξέ ἀκριβοῦσθαι τὰ τῆς ἀγορᾶς· ἐνεθίαεσθαι ;, οἷς πρὶν οὐκ ἐθάμιζε· διακρίνειν οἴνου, εὐπρόσιτος εἰς γεῦσιν, τίς δὲ οὐ χρηστός - ἢ τὰ πολλὰ οὐδὲ εἰς ἀπόλαυσιν τὴν ἁπλῶς, · ὁ πρὶν μὴ πεπειραμένος οἴνου μηδὲ ἄχρι τῆς νῦν ἀρτιμαθὴς αὐτοῦ γένηται πρὸς θεραως, του μεγάλου Πατρός· προσεπιδιδάξεις , καὶ ἀτενές βλέπειν, καὶ τρανς λαλεῖν, λαλεῖν, καί που καὶ θρασύνεσθαι, καὶ καταὕβρεσιν, ἀπεναντίας ταῦτα πάντα, οἷς αὐτὸς Εφήσεις δὲ καὶ χεῖρας αἴρειν εἰς οὐδὲν καὶ βακτηρίᾳ μὲν, οὔκουν ῥάβδῳ δὲ σιδηρα και, οὐχ ὡς εἰς ποίμανσιν πατρικὴν, ἀλλ᾽ ὡς ονὴν ληστρικήν. Τοιαῦτα σὺ ἀντιδιδάξεις, ὁ ἀγράμματος :, ἑτεροῖα μόνα, πρὸς ἅπερ αὐτὸς παρηγγελal. LXX, 16. Læstrygones, populus Campuniæ moribus. infamis; carnem humanam edebant (Humeridius, et Horatus). Homines fili et acus: hic Eustathius indit modo amat Deus; cum omnia cætera docebis, non autem monasterium servandum. Discipulum erudis frequenter errare per vias, inspicere intra portas que aperta sunt, et parate intuentibus, conjungi cuilibet laico in ospitalitatem, negotia forensia perfecte noscere, assuescere balneis quæ prius non frequentabat: vina degustare, quanam sint gustu suavia, quænam injucunda: idque sæpe non ad fruendum simpliciter, sed ut qui hactenus ignarus vini odorisque ejus remanserat illud nunc cognoscat ad ministrandum tibi magno Patri illum præterea edoces oculos in rem defigere, fiducialiter loqui, contradi - cere, procacem esse, injuriis dimicare ea omnia contraria ac promisisti. Permittis marum attollere ad nihil sanctum, et baculo, vel magis ferrea virga uti non ad paternum ducatum, sed ad latrocini malum. 128. Hæc docebis, o monache illitterate, contraria eis quæ pollicitus cs et spondidisti servare. in vocibus, άμμάτων ραμμάτων et γραμμάτων. Dus primæ sæpe copulantur, significantque proprie nodum et saturum.

g Qui praticus non es (divina enim vox, nihilque μένος ὡμολόγησας τὴν αὐτῶν φυλακήν· ὁ πρακτικὸς tibi congrua), sed negotiator et mercator; sive qui es, non dicam theoricus, sed spectator forensis sæpissime, siquidem naturam neque oris, neque reis curas, neque tractas de theologie, neque indolis mores reformas, omnes libros projicis quo cumque inciderint, ut maneant pro te solitarii et silentes, et non sint intuentibus impedimento; sensus tuos distrahis, quo prohibent Dei sermones, quos ideo arbitror claudi et repelli ne vox ex eis mire audita acta tua eis contraria arguat. Et quid dico, repellit? Vendis, et hoc bonum in lucrum permutas, quasi audito maligno ad te clamante: «Vende quos habes libros, eisque sicut volueris distributis, veni, sequere me 16.» Ilac disciplina judaizare videris, qui hoc Verbum Dei substantiale et superubstantiale vendere non valens, verba ejus tradis negotiatoribus pretio minime congruo,imo exiguo; quemodmodum muncipia et fures timore perculsi pretiosas et magni pretii personas et divitias parvi æstimant. Hei mihi! Bibliothecam monasterii, o illitterate, cur tuæ intelligentiæ æquasti? Qui litteras non nosti, cur eam instrumentis ad docendum apitis vacuasti? Sine pretiosa in ea colligi: veniet aliquis post te, sive litteras edoctus, sive discendi cupidus, qui tempus in ea consumens sapientior erit a primo principio; et alter integram ignorantiam veritus, desiderata in librorum promptuario inveniet. Et tu quam ob causam hoc non tentas? et ingressus plane rudis, studiis incumbere non cupis? Et cum occultam scientiam gustaveris, et, dicet aliquis, invisibilem, quia nondum fulgel, illam in lucem adducis, et teipsum efficis pro indigno dignum, pro insano sapientem, pro mero homine rationabilem hominem, sive alio modo ratione præditum? Disce, o homo; et deinde aut scribe, aut loquere; ut de scriptis tibi congratulentur, cum liber tuus in bonam memoriam procedet, ut sermonis tui vel sententiopi, vel interpretativi recordentur homines. De te etiam dicatur: Loquere, senex, et laudetur per te qui dat sapientiam et intellectumn, Deus. Quod bonum si in te non apparet, neque praxis egregia, superest ut moriens juxta vulgarem laicum jaceas, minime autem juxta eum qui nec Deo astitit conventione quam tu promisisti, nec inter munachos sicut tu scriptus est. μὲν οὔκουν (θεία γὰρ αὕτη λέξις, καὶ οὐδέν σοι προσήκουσα), πραγματικός μέντοι καὶ ἐμπορικός. καὶ θεωρητικὸς μὲν οὐκ ἂν εἴποιμι, θεωρικὸς δὲ καὶ ἀγοραῖος ὡς τὰ πολλὰ, οἷα μήτε φύσιν πολυπραγμονῶν ἢ προσώπων ἢ πθαγμάτων, μητε θεολογίαν Ισχνολογῶν, μήτε ἁρμονίαν ἤθους ῥυθμιζόμενος - καὶ βίβλον μὲν ἅπασαν παραβύων, ὅποι τύχῃ, ὡς ἀντὶ σοῦ μονάζειν αὐτὴν ἡσυχάζουσαν, καὶ μὴ παν ρέχουσαν πράγματα τοῖς μετιοῦσιν· ἀπασχολῶν δὲ τὰς ἐν σοὶ αἰσθήσεις, ἔνθα μὴ ἐπιτάσσουσιν οἱ ἱερο! λόγοι· οὓς οἶμαι καὶ δι' αὐτὸ κατακλείεις καὶ ἐκε κλείεις ἵνα μήποθεν ἐξ αὐτῶν ἀπηχουμένη φωνή κατά τί τεράστιον ἐξελέγχῃ τὰς σὰς ἐργασίας ἀντι· πραττούσας αὐτοῖς. Καὶ τί λέγω, ἐκκλείσις; 'Απεμπολεῖς μὲν οὖν, καπηλεύων καὶ τοῦτο τὸ ἀγαθόν, καί πως ὑπακούων τῷ πονηρῷ ὑποφωνοῦντί σο: «Πώλησον τὰ ὑπάρχοντά σοι ταυτί βιβλία· καὶ δαπανήσας, ἔνθα βούλει, δεῦρο ἀκολούθει μοι.» Σε δὲ καὶ ἰουδαίζειν δοκεῖς τῇ ἐνταῦθα μαθητεία, τὸν μὲν τοῦ Θεοῦ λόγον αὐτὸν ἐκεῖνον, τὸν ἐνούτιον καὶ ὑπερούσιον, οὐκ ἔχων διαπιπράσκειν· τοὺς δὲ αὐτοῦ λόγους ἐκδιδοὺς τοῖς ἀγοράζουσι, καὶ οὐδὲ ἀξίου γοῦν τιμήματος, ἀλλὰ τοῦ παραῤῥιπτομένου καθε που καὶ ἀνδραποδισταὶ καὶ κλέπται, τροχαζόμενοι φόβῳ, βραχέων τιμῶνται τὰ εὐγενὴ καὶ πολλού τιμώμενα πρόσωπά τε καὶ χρήματα. Αλλ' ὦ μοι! τί δήποτε, ὦ ἀγράμματα, τὴν μονοττηριακὴν βιβλιο θήκην τῇ σῇ παρεξισάσεις ψυχῇ; καὶ ὅτι μὴ σὺ κατέχεις γράμματα, ἐκκενοῖς καὶ αὐτὴν τῶν γραμ ματοφόρων σκευῶν; "Αφες αὐτὴν στέγειν τὰ τίμια. Ελεύσεται τις μετὰ σὲ, ἡ γραμματα μαθών, ἤ ἀλλὰ φιλογράμματος. Καὶ ἐκεῖνος μὲν ἐνδιατρίβων αὐταῖς ἐξ ἀφορμῆς τῆς πρώην ἔσται σοφώτερος· ὁ δὲ δεύτερος, αἰδεσθεὶς τὸ παντελὼς ἀγράμματον, εὑρή σε: διὰ τῆς βιβλιακῆς διδασκαλίαν τὸ ποθούμενον. Τί δὲ μὴ καὶ σὺ τὸ αὐτὸ μεταχειρίζῃ καλόν; καὶ ἀναλφάβητος μὲν, ὁ φασιν, ἀπεκβὰς, ἐντρίβεσθαι τῇ ἀναγνώσει σπουδάζεις· γευσάμενος δὲ ἀναγνώπως ἀμυδρᾶς, καὶ ὡς ἂν τις ἐρεῖ, ἀφανους διὰ τὸ κατ' αὐτὴν ἀλαμπές, διαφωτίζεις αὐτὴν, καὶ σιανὸν ἀποτελεῖς ἀντὶ ἀναξίου ἄξιον, καὶ ἀντὶ ἀνοήτου 1980 ρὸν, καὶ ἀντὶ ἁπλῶς ἀνθρώπου λόγιον ἄνθρωπον, τ γοῦν ἀλλὰ ἔλλογον; Μάθε, ὦ οὗτος· εἶτα 4 γράψον ἢ ἀλλὰ εἰπέ· ἶνα γράψας μὲν μακαρίζει, προχειρίζον μένης τῆς κατά σε βίβλου εἰς ἀγαθὴν μνήμην εἰπὼν δὲ ἀπομνημονεύῃ τοῦ ἢ ἀποφθέγματος ή ἑρμηνεύματος. Λεγέσθω καὶ περὶ τοῦ τή· «Επ γέρων·» καὶ ἀνυμνείσθω εὐθὺς καὶ διὰ σέ ὁ τῆς σοφίας καὶ τῆς συνέσεως δοτήρ. Θεός. Εἰ δὲ μήτε τοῦτο τὸ ἀγαθὸν ἐν σοὶ διεκφαίνεται, μήτε τό κατὰ πράξιν ἐνάρετον. λείπεταί σοι θανόντι κεῖσθαι κατά τὸν τῆς τύρβης λαϊκόν· μήποτε δὲ οὐδὲ κατ᾽ ἐκεῖνον, ὅς γε οὔτε Θεῷ παρέστη πρὸς ὁμολογίαν, οταν σε ἔθου, οὔτε μοναχοῖς ἐνεγράφη κατὰ σέ. 139. Agnosce eliam indutum sanctis pannis, quibus verus monachus exornatur, agenten autem non secundum hunc, sed magis occupatum circa lucrifera, et vilia consequenter, carnalia, laica, et uno verbo mundana, non spiritualem monachum 26 Matth. xıx, 21. ρκθ'. Γίνωσκε δὲ καὶ ὅτι περικείμενος μὲν τὰ θεῖα ῥάκη, δι' ὧν ὁ κυρίως μοναχός κοσμεῖται, πράττων δὲ μὴ κατ' ἐκεῖνον, ἀλλὰ περὶ τὰ κερδαλές, κάτ τεῦθεν χυδαῖα, καὶ σαρκικὰ, καὶ λαϊκά, καὶ εἰς τὸ πᾶν κοσμικά τριβόμενος, οὐ μονάζεις πνευματικώς,

ικῶς ἰδιάζεις, σαφῶς δὲ εἰπεῖν, ἐργατικῶς te esse, sed de industria seccessisse, et, ut recte αφέστερον δὲ φάναι, τεχνίτου βαναύσου ῆς· ὃς ἐν τοῖς ἀγεννέσιν ἔργοις, δι' ὧν ἢ ἢ κατατρίβεται τὸ καλὸν ἄμφιον, βακεν οὕτω κερδαλεώτερον τὴν τέχνην διαχειρί ρησον, ταπεινὲ ὕψηλέ· τί δή ποτέ ἐστιν ; Καὶ ἐπειδὴ οὔτε σὺ αὐτομαθῶς τὸν τοιοῦ οὔτε μὴν ἐκ βιολίου ἔχεις μαθών (πῶς μισῶν κἂν ἀνοιγόμενον ἴδῃς, χάος δοκεῖς τὰ σοῦ χαῖνον), ἄκουσον ἀπὸ λαλιᾶς οὐκ , ταῖς ἱεραῖς διφθέραις. ναχός ἐστι πολίτης οὐρανοῦ· μὴ γὰρ γῆς, ρὶ γῆν εἰλεῖται. Αἰθέριος τὴν πολιτείαν ἀεροβάμων, οἷς τὰ κατὰ γῆν ὑπερπέ ς ἁπάσης βασιλεὺς διὰ τὸ κατ' εἰκόνα τοῦ ως Θεοῦ, ὅ πᾶς μὲν ἄνθρωπος φυλάττειν αὐτὸς δὲ πρὸς τῷ κοινῷ χρέει καὶ ἰδικῶς μεμνημάνος, ὅτι ὁπηνίκα ἡ κουρὰ τῷ ν παρεστήσατο, καὶ αὐτὸ ἀπητήθη, ὡς δηαιφὲν βιωτικοῖς ὑγροῖς τὸ κατ᾽ αὐτὸν ἀρχέ κόνισμα εἰσαῦθις ἀνανεώσων πολιτεία Ἔτι μοναχός ἐστι ζωγράφος ἀρετῆς μένης, πρὸς ἣν αἱ τῶν βλεπόντων ψυχα. ἀν. Γράφοι δὲ ἂν ὁ τοιαῦτος αὐτὰς πρὸς ἐὰν σοφός τέλειος γένηται τὴν γραφικὴν ως καὶ τρίβειν πνευματικά χρώματα, καὶ καὶ ἐμμελῶς παρατιθέναι πρὸς ἄλληλα, ῖν, ὡς οἶδε ζωγράφος τεχνάσθαι τὴν κατ' μετρίαν. Τοιοῦτος δὲ πάντως ἢ ὁ ἐξ ἀναἢ ὁ ἐξ ἀποκαλύψεως, τῆς διὰ πρακτικῆς· ἔχει διὰ σοφίαν ὁ μονάζων, τὸ δὲ διὰ τῆς άξεως, δι' ἧς καὶ αὐτῆς ἀποκαλύπτονται ὀφθαλμοὶ εἰς τὸ κατανοεῖν τὰ τοῦ Θεοῦ θαυοἷς καὶ τὰ τῆς ἐκείνου σοφίας ἄδηλα καὶ τοῖν δὲ τούτων, πράξεως καὶ θεωρίας, δ αχὸς ἀποστερημένος, οὔτε ζωγράφος ἂν εἴη ον, οὔτε ἀληθεύσοι τὸν μοναχόν. loquar, operibus vilibus, seu melius, ut fabrum fatigari, qui inter vilia opera quibus sordesceret aut conteretur pulchrum indumentum, pannis induitur, et sic magis luciferam artem exercet, Viden' o mayne et humilis, quid sit monachus? Et quoniam eum non novisti, neque experientia propria, neque ex libro (quomodo enim, siquidem eum, ubi videris apertum, odisti,et arbitraris abyssum ante te hiantem inspicere); audi ergo ex sermone sanctis tympanis non dissimili. 150. Monachus civis est coli, non terra, licet habitet in ea. Æthereus est homo agendi ratione; per aerem incedit terrestri volatu, rex universæ terræ, qui est ad imaginem Dei Regis regum, quam servare debent universi homines, et ipse plus quam cæteri et amplius tenetur, recordatus se, quando tonsura consecratus fuit, ad hoc esse invitatum, ut fœdatam sudoribus mundanis similitudinem suam ad Deum rursus renovaturus esset operibus monasticis. Monachus pictor est etiam virtutis perfectæ, ad quam informandæ sunt animæ intuentium. Quas ad perfectionem iste depinget, si hanc artem perfecte edoctus est, si didicit spirituales colores terere, miscere, distinguere, curate conferre, et mensurare, sicut novit pictor eos scita componere. Talis est homo doctrinæ, aut inventionis per practicam quarum unam per sapientiam, et alteram per veram praxim monachus obtinet, per quam aperiuntur oculi (ut Davidi accidit) ad intelligenda mirabilia Dei, et ex quibus sunt sapientiæ ejus mysteria incomprehensibilia. Quibus magnus monachus neque pictor esset Deo gratus, neque verus monachus. τι κριτὴς ὁ μοναχὸς, δικάζων αντιπάλοις· τις διχασμὸς ψυχῆς ἀπὸ σώματος, ώσε · ἐκρίθη τὸ ἐν ἀνθρώπῳ σύνθετον. Τὸ δὲ ζειν φιλοσοφίας ἔργον παραδέδοται εἶναι, τος ἐνταῦθα ἠνωμένος διακρίνειν ψυχήν καὶ αἱ πάλιν διακεκριμένως ἑνοῦν, ἢ καὶ τεῖν) νεκροῦν μὲν τὸ ζῶν μὴ ἐναρμονίως, δὲ τὸ νενεκρωμένον. Ταῦτα δὲ μοναχὸς, ἶναι αὐχῶν ἐν τῷ μὴ μέλεσθαι γραμμάτων, ἀριστοπραξίας ἐλλαμπόμενος χάριτι, οὐκ non curet, neque merito rerum egregie factarum 131. Judex etiam monachus, qui jus dicit partibus adversis; et judicium separatio est animæ et corporis sicut mori judicatum est quod in homine compositum est. Quæ separatio habita est opus philosophia: cujus scopus tunc erat corpus et animam unita dividere, et iterum divisa conjungere; seu, quod idem est, interficere quod non recte vivebat, et occisum revivificare. Ista monachus, qui de simplicitate gloriatus eo quod litteras , ἀνύσει, ὡς μὴ ψεύδεσθαι τὸν φιλοσόφως στὴν, ὃς οὐ κατὰ νόμους τους χαμαί συρονει, ἀλλὰ τοὺς δακτύλῳ Θεοῦ γραφομένους αν σαρκίνην, εξεικτον Θεῷ τῷ γράφοντι αῦθα — ὢ οἷον κρίμα πάσχει ὁ καθ᾿ ἡμᾶς όμιλος! 'Ακούσαντες γάρ, οὐ μὴν καὶ τες, κριταὶ εἶναι, καὶ σπεύδοντες, του λοιὑπὸ κριταῖς εἶναι, οἱ ἄλλως ὑποκριταί, ν ἑαυτοὺς καὶ εἰς (εἴ τι χρὴ, οὕτως ονομά κριτάς. Οὐκοῦν ὀκνοῦσι κατακρίνειν οὐκ ἐσθ' παραζηλοῦντες ἐνταῦθα τοὺς ἠξιωμένους · δώδεκα φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ. refulgeat, nescio utrum perficiet, ita ut sil judex sapiens et sanctus, non judicans secundum leges humi repentes, sed secundum scriptas digito Dei in corde curuali, et simili Deo scribenti. Tunc autem — qualo judicium proferet multitudo judicum apud nos! Qui eum audissent, non didicerunt se judices esse, et nitentes sub judicibus non 6880 amplius, ipsi aliter hypocritu, scipsos in condemnatores (si ita vocare licet) permutant. Quemlibet condemnare non verentur, ad exemplar eorum qui digni habiti sunt ut duodecim tribus Israel judicent.

132. Sed hoc melius ostendent verba sequentia. Nos autem rursus proposita regula monachica, de mundo este monachum dicimus, et ideo supra mustam. Si autem rebus mundanis proprie assimiss a modo vere supra mundum dicetur? milator, quo Et qua ratione qui supra mundum est, et mundo Ikue indiget, ipse ludibrio non erit? Tale eat ad corripiendum ubi mundo munianus indiget, quasi sal sale infatuata indigens. Monachum autem, ut omnem hominem, ratio exornat; quærenda est ergo tibi ratio, magnificentissime ex magno habitu, ut per eam fias oratior. Quemadmodum enim alia quedam aliis corporibus et rebus, sic ordo viris veris, inter quos est verus monachus, nihil aliud est atque ratio cum virtute activa, e qua qui excidisti a principio, qui litteras et actionem ignoras, ama secundo loco homines tibi dissimiles. Et sic esto aliquo modo ipse sapiens (quædam sapientia est enim sapientes diligere,, eosque nimium et impudenter ne contemnaª,pro maxima injuria nomine litterati accepto. Tu vero si homo peritus non es, neque tales amas, sic nec gloriam ex actibus accepisti cogita quonam in loco inter homines ordinatus sis. Non profecto inter laudabiles (ne quid acerbius dicam), hoc autem non novum est omnino hominem nihil superbire propter amorem sui ipsius, quem plerisque hominum natura indidit. 133. Credere porro ac persuasum babere nullum alium tibi præstare, sed tibi primo nullum secundum esse, istud arrogantiæ cui insaniæ attribuam? Vir enim nauta solummodo,ordinationem exercitus non præsumit, et vir armorum nauticus dici veretur;qui agris excolendis est addictus,artem ædificandi non jactat; quique ædificat, ignarum agriculture 80 profitetur. Et quis unquam se magistrum jactitat earum rerum quas non didicit? Non faber, non pictor, non citharodus, non quivis alius. Neque hoc satis est; sed artifices consimiles sui mirantur hi homines,ubi tempus est,licet non plane studiosos in magnis rebus. Tu autem, nec operibus, nec sermonibus conspicuus, omnibus anteponi vis; tuagere eligis, id vero non vales, ex hoc totaliter lapsus, jam sermonem nihili facis, imo eum a vita tua, velut stercora e domo splendida ejicis. Idcirco omnes litteratos repellens, et ipsam sapientian, tanquam superbam et arrogantem, contemnens, ipsos summos pontifices repellis. Vix tonsura insignitus, ut ovis Dei dexteræ parti addicta, non juxta hædos, mox cornibus in eos insurgis jam non ovinis cornibus uteris,sed quasi elephas nigra pelle niteris ante omnia vanam victoriam reportare de superiori hominum ordine, ut uno saltu absque labore, cæteris antecedas. [Nec cessas arma ferre in summi poulificatus ministerium, scilicet qui Deo similem facit,qui omnes in Deo sanctificat,qui in Deo est, qui statim post Deum maximus est in mundo.Non enim ignoras salutis nostræ ponificem ρλβ'. 'Αλλὰ τοῦτο μὲν ὁ λόγος ὑποκαταβὰς ἐκφανεῖ σαφέστερον· ἡμεῖς δὲ τοῦ μοναχικοῦ γενόμενοι πάν δεν ξανα, τα μὲν καὶ ὅτι κόσμου ἐστὶν ὁ μοναχός διὰ καὶ ὑπερκόσμιος. Ε' δὲ τοῖς τοῦ κόσμου συναντ χρώνονται ιδιωτικῶς, πῶς ἂν τὸ ὑπερκόσμιον ἐπαληθεύσο: αὐτῷ; Πῶς δὲ ὁ ὑπὲρ τὸν κόσμον δεξετ μένος κόσμου καὶ αὐτὸς οὐκ ἂν ἐφλήσῃ γέλων; 0 13:34 νές τι πρὸς μέμψιν, εἰ κόσμου προσδέεται . ὁ κόσμος, ὡς εἰ καὶ τὸ ἅλας νοστίμου άλατος. ο Κοσμεί δε μοναχόν, ὥσπερ καὶ πάντα ἄνθρωπον, ὁ λόγος. Μετελευστέον τοῦ ἄρα τὸν λόγον, ὦ διὰ τὸ μεγαλόσχημον εύσχημονέστατε, ἵνα δι' αὐτοῦ ἐπὶ πλέον εἴης κοσμικώτερος. Κόσμος γὰρ ὥσπερ ἄλλοις των σωμάτων καὶ τῶν πραγμάτων ἄλλα τινά, οὕτω καὶ ἀνθρώπων της κυρίως, οὗ μέρος καὶ ὁ κατ' ἀλή θειαν μοναχές, οὐδὲν ἄλλο ἢ λόγος, ὁ μετὰ ἐμπράκτου ἀρετῆς· οὔπερ ἐκπίπτων σὺ τὴν ἀρχὴν, ὁ καὶ ἀγράμ ματος καὶ οὐδὲ πρακτικός, ἀγάπα δευτέρῳ λόγῳ τοὺς μὴ κατὰ τέ. Καὶ οὕτω γίνου τρόπον τινὰ σοφές καὶ αὐτός (τορία γάρ τις καὶ τὸ φιλεῖν τοὺς σοφούς), καὶ μὴ ἐξουθένει ἀνέδην καὶ ἀπαρακαλύπτως, ἐν φέρει μεγίστη τιθεὶς τὴ ο γραμματικέ.» Εἰ δὲ μήτε σὺ ἐςμαϊκὸς ἄνθρωπος εἴ, μήτε ἀγαπᾷς τους τοιού τους, καὶ οὐδὲ τὸ ἐκ τῶν πράξεων ἔχεις ἐπικόσμημα σὺ αὐτὸς λόγισαι, ποίας τάξεως ἐν ἀνθρώποις εἶναι τετύχηκας. Ότι δηλαδὴ οὐ τὴς ἐπαινουμένης (ἵνα μή τι τραχύτερον εἴπω, ἀλλὰ τοῦτο μὲν οὐ λαν πάνω καινὸν, εἰ μηδὲν ὢν ἀλαζονεύῃ, διὰ τὸ φίλαυτον, ὁ τοῖς πλείοσι τῶν ἀνθρώπων παραπέφυκε. ρλγ'. Τὸ δὲ καὶ μὴ νομίζειν, ἀλλὰ κρίνειν ὡς ἐν πληροφορία, ὅτι οὐδεὶς ἕτερος ὑπὲρ σὲ, ἀλλὰ συμ πρωτεύων οὐδὲ τὸν δευτερεύοντα ἔχεις, τὸ παράδοξον που ποτέ παρανοίας θήσομαι; Ο καταμόνα; ναυτικὸς ἀπαρνείται τα τακτικά· ὁ περὶ τὰ ὅπλα ὀκνεῖ θαλαττουργὸς ἐπιλέγεσθαι· ὁ παραβεβλημένος τέχνη γεωργική οὐχ ὑπισχνείταν τὴν τεκτονικήν· ὁ τέκτων ἀφυῶς ἔχειν τοῦ γεωργεῖν ὁμολογεῖ. Τίς δ' ἂν ἕκαστος τῶν ἄλλων ἐπιστήμων ὑπόσχεται εἶναι, ὧν οὐκ οἶδεν; Οὐ χαλκεύς, οὐ ζωγράφος, οὐ λυρικός, οὐκ ἄλλος οὐδείς. Καὶ οὐκ αὐτὸ μόνον· ἀλλὰ καὶ τοὺς περὶ τὰ σφίσιν ὅμοια τεχνίτας οἱ τοιοῦτοι θαυ μάζουσιν, εἴ που καιρὸς, καὶ ταῦτα μηδὲ ἐς λίαν σπουδαίους ὄντας ἐπὶ μεγάλοις καθ᾽ ὑπεροχήν. δὲ οὔτε ἔργοις, οὔτε λόγοις ἀξίωμα πλουτῶν, ἀπο τολμᾶς ὑπερπίρεσθαι πάντων· καὶ τὴν πράξιν ἐπι λεγόμενος, καὶ αὐδὲ αὐτῆς εὐστοχῶν, ἀλλ' εἰς τὸ παράπαν διεκπίπτων αὐτῆς, οὐ μόνον ἐν οὐδενὶ οὐδὲ τὸν λόγον τίθης, ἀλλὰ καὶ ἐκβάλλεις αὐτὸν τοῦ κατὰ σὲ βίου, ὅσα καὶ συρφετὸν οἶκου λαμπρού. Διὸ καὶ πάντας ἐκτρεπόμενος τοὺς ἔσω λόγου, καὶ τὴν λογιότητα παρωθούμενος διὰ τύφον καὶ ἀλαζονείαν ὑπερβάλλουσαν, αποπροσποιῇ καὶ τοὺς ἀρχιερεῖς ἅμα κειράμενος, οἷα Θεοῦ πρόβατον δεξιᾷ επίσης ρυχθὲν στάσει, οὐ μὴν τῇ κατὰ ἔφιρον, αντικα κερασφορήσας ἐπ' αὐτοῖς, καὶ κυρίττων οὐκέτι καὶ πρόβατον, ἀλλὰ κελαινοῤῥίνου δίκην ἐλέφαντος, καὶ ἐν πρώτοις φιλονεικῶν, κατὰ τοῦ μείζονος ἐν ἀνθρώποις βαθμοῦ νίκην φαύλην στήσεσθαι, ἵνα καθ' ἓν ἄλμα τοῖς ἄλλοις προσεπιβαίνῃς ἀμογητί. Οὐ

DE EMENDANDA VITA MONACHIGA. οπλιζόμενος εἰς ἀρχιερωσύνης πόλεμον, Dei nomine non confundi, qui de episcopatu, ut ita dicam, electos suos observat; minime autem venerandum senem, nec etiam qualemcunque monachum. καὶ ἐπισκοπῇ γραφικῶς ἐπισκεπτόμενος τοὺς αὐτῷ του, τῆς πάντων ἁγιαστικῆς ἐν Θεῷ, τῆς εὐθὺς μετὰ Θεὸν ἔν γε τοῖς κατὰ δήπουθεν γὰρ ἀγνοεῖς, ὅτι ἀρχιερεύς τῶν σωτηρίας ὁ Θεὸς ἀξιοῖ λέγεσθαι, ὁ ιλόγερος δὲ οὔκουν, οὐ μὴν οὐδὲ μοναχὸς ὁποιοσοῦν. βλεψον εἰς τὴν ἀρχιερωσύνην, εἴ που · ἢ καὶ κατασταθεὶς ἐπί τινος φυλακῆς ποσκόπευσον, καὶ κατάμαθε τὸν ἀρχιετέ ἐστιν. Ἐξ ἀρχιεράως καὶ σὺ ἔχεις, ἔχῃς, Ἐκεῖθέν σοι καὶ τὸ ἱερῶς διακολειτοργεῖν τῷ Θεῷ. Εξαίρετος ἡ ἔκείπαρὰ τὴν ἐν σοί. Ἔχει ἐκεῖνος ἀνάγ μιν καὶ τὰ ἐπὶ σοὶ ἐκπεφωνημένα καλά. εὐαγγελικῶς λαλεῖται, ἅπασι λαλεῖται, ι. Ἔχει δὲ καὶ πολλὰ, ὧν σὺ ἀποκεκώμενος. Χρίει ἐκεῖνος πνευματικῶς· τε· επῶς· περιοδευτής ἐστι ἀποστολικός· ἀπαρακαλύπνως πολιτείαν παντοδαπὴν κι ἀπευθυνόμενος· περίεισιν ἐξευρίσκων ησομένους, καὶ ποιεῖ αὐτὸ ἠναγκασμέμένειν ἄλλως ἐτάχθης, καὶ στηρίξειν, ὡς κάζειν ἐκεῖνον ὥρισται, καὶ που δι᾿ αὐτὸ ει, ἐπιστατῶν πρατματικαῖς ὀχλήσεσι ς. Τί δὲ μὴ καὶ σὺ θρασυνάμενος ἐρεῖς αὐτό; Ἐκδικεῖν τέτακται, παῤῥησιάζει ς ἐστι κατά τι ἐργῶδες, ἐν καιρῷ διορεἴ τί που καὶ κατ᾿ ἀγορὰν στρεβλοῦται βίῳ. Τὸ πᾶν εἰπεῖν, φαῦλος ἐπίσκοπος, ς ἑαυτὸν, καὶ οὕτω μονάσας καθεδεῖται, 134. Suspice ergo in pontificatum, si potes, vel stans in aliquo loco excelso, considera et disce quid sit pontifex. pontifice accepisti quæcumque habes. Exinde tibi licet in sacra liturgia Deo ministrare. Egregia potestas illius præ tua. Necessitatem habes bona tibi data ei servare: quæ enim evangelica virtute dicuntur, omnibus dicuntur, ut scriptum est. Multa etiam habet, quibus tu eges qui tonsuratus es. llle ungit spiritualiter, Deo consecrat,praco est apostolicus, multiplicem gubernationem jure cano nico instructus agit aperte; circuit quærens quos doceat, idque perficere cogitur. Τu autem aliter manere, et velut uni negotio incumbere jussus os. Hic ad judicandum ordinatus est, et ideo multa sustinet, dum præest tumultui rerum et machinationibus. Tu autem quid tibi permissum non potes fiducialiter dicere? Hic ad jus vindicandum positus est, clamat, nullam habet requiem velut operarius; in ictu oculi erigitur si quid aliquo modo in foro homines seculares pervertunt. Uno verbo, vanus episcopus qui seipsum recludit, seorsim quiescit, et nihil de communicate curat. Mox enim ab omnibus audis: Ad quid ergo exercet pontificatum et non absconditur velut monachi? ν ἐν τῷ κοινῳ ἐπιστρεφόμενος. Αὐτίκα γὰρ ἀκούει πρὸς πάντων τό· «Καὶ τί δήποτε ἀρχιε οὐκ ἐγγωνιάζει μοναχικῶς;» αι δὲ ἄρα ἐνταῦθα παρόραμα τι μοναχιῦτα γὰρ, οἶμαι, ἀποβλέποντες οἱ τὰ ἀρ παραθεωροῦντες μοναχοὶ, καὶ ἀναλύοντες δόξαν καὶ φανητισμὸν καὶ βίου λαμπρό ματεύονται καὶ τὸ ἀρχιεράτευμα κρατ ἂν τῷ τρόπῳ τούτῳ τῆς κατὰ πνεῦμα Ο Μωσαϊκῶς θεόπται φιλοῦσι, καὶ τοῦ φωλεοῦ ἐξερπύσαντες, τῶν λεωφόρων ον γένωνται, καὶ ἐπανακάμψωσιν ἀδεῶς ερον, οὐ προκληθέντες, οὐδὲ ἄλλως ἀνεὅπη κρύπτονται. Οἱ πλείους γὰρ οὐδὲ γινώσκονται, ἀλλ᾽ αὐτοὶ προπηδήσαντες, τυχίαν ταύτην ἁρπάσαντες, οὐχ ἵνα τοῖς αχοῖς καλοῖς τὸ ἀρχιερατικὸν προσεπιτι λαπλασιάσωσι τὴν ἀρετήν· ἀλλ᾽ ἵνα ἤ ντέρων ἀγαθῶν ὑφέλωνται διὰ τὸ ἐπίποι καὶ ἔσχον πλέον τῆς κοσμικότητος· 4 ορμῇ τῆς ἐπισκοπῆς ἀποβουκολήσωσι τὸ μὴ ἐξὸν δῆθεν ὃν τῶν ἐν μέσῳ πραγμάτ κότα ἐπίστροφον εἶναι τῆς πρὸς ἀκρίσ τότε δὴ ἔστι βλέπειν τὸ γελοιότατον ἐν γὰρ ἐκ τῆς πρώην καλιᾶς καὶ τῆς ἐν ωρίας κατὰ τῶν ἐπισκόπων τοξαζόμενοι, τῶν ὁμοχρόων μοναχῶν θωρακισάμενοι, ἐντιβάλλουσιν ἀκροβολιζόμενοι, ἀλλὰ καὶ PATROL. GR. CXXXV. 135. Hic manifestus est error monachorum. Ad ista enim oculos flectentes, ut arbitror, qui sacras dignitates considerant monachi, et in eis nihil nisi gloriam, apparatum, et magnificentiam vitæ iuvenientes, pontificatum acriter prosequuntur, ut via ista emergant e spirituali foramine petræ, dilecto ab eis qui Deum ut Moyses contemplantur; et euntes e caverna proxima in viis ambulant audacter; ad priora absque pudore revertantur, neque evocati, neque inventi ubi prius abscondebantur. Plerique enim ne nomine quidem cognoscuntur, sed uno saltu, obviam fortunam arripiunt, non ut priscis monachicis bonis superaddito pontificatu virtutem multiplicent, sed ut veteribus bonis ut pote gravioribus subducantur, si quid supra mundum habebant; vel ut causa episcopatus opima abducant, quasi non sit possibile hominem rebus communibus manus admoventem perfectam virtutem sectari. 136. Tunc in iis maxime ridenda cernere poteris. Qui enim prius e domo lignea, atque e solitudine vicina, contra episcopos tela jaciebant, modo contra monachos ejusdem coloris armantur, nec solum a longe sagittant, sed morte

quidem afficiunt, vel e monasterio expellunt; juxta ἤ θανατοῦσιν, ἤ τοῦ φροντιστηρίου ὑπεξάγουσιν, οὐ canones non agunt, sed episcopali dignitate sævius et ferocius abutuntur. Et qui in monachico habitu principes adulabantur, jam non patiuntur esse quod erant,amaro furo feruntur: extrinsecus monachos magni indumenti, et quotquot inter minores reverendi sunt, verbis dulcibus alloquuntur, corde autem aversantur. Tunc potest videri vel dici virtutem virtuti obsistere, si qua virtus in eis residua est: simileque simili non gaudere. Apud eos frequens interrogatio ista: Quid cum sis sunex mollis, gravis similibus tui incumbis? Atque ex altera parte hoc responsum: Episcopus sum ego. Tunc solum sicut in brevi recogitatione judicant pontificatum monachicæ vitæ præstare, se ipsam injustitiam antea fefellisse. Tunc sanctus dupliciter, episcopus scilicet et monachus, oblitus quæ prius cogitabat nunc clamat: Quid nobis et episcopo commune? contendit omnia esse episcopum, et inter monachos, et inter cæteros omnes: et episcopi nomen jactitans, illud Deo omnia inspicienti, videnti, et examinanti solemniter consecrat, ostendens sibi ipsi malitiam plerumque nocivam η 137. Nunc autem, o humilis monache, antequam in pontificatus apicem ascendas, quanam de causa pontificem omnium consensu tibi præfectum aversaris? Cur eum aufugis? Unde eum reformidas? Mite tibi est jugum ejus. Cur ergo illud projicis collo indomito impositum? Si grave est, patiens esto. Ubi est patientia tua, quam astantibus Deo et angelis ejus spopondisti, eamque usque ad mortem? Sed verbis asperis me offendit: noli «< calcitrare contra stimulum *,» sicut tibi suadet proverbium. Recto itinere progredere. Quid ergo? tibi sæpius incumbit? fer ergo. et die toties pro cantilena istud translatum: «Me omnes conterunt, et nemo conteritur 27:» cui sententiæ vas Anaxarchi refertur: sicque sortitus labores invenies et beatitudinem. Tibi ipsi esto stimulus carnis missus a Deo, ut fuit apostolus. Et si vis, junge quod sequitur. Cum enim desperaveris, illud omnino audies: «sufficit tibi gratia mea,» ex quacunque parte illud audieris. Insimulaberis, si ex arrogantia,absque divino mandato stimulum tuum contri-D veris: seu, ut loquar rectius, tibi licebit aliter, per patientiam, cum gratia Dei, talem stimulum conterere. Quis enim pontificem non lapidibus obruet contra homines Dei sævientem? Quis in imperio, quis in potestate? Quid ergo? rex in caput illius 20 Act. ΙΧ, 5. 1 II Cor, XII, 9. Anaxarchus, inter Alexandri comites,magna loquendi libertate utebatur, multorumque inimicitias in se converterat. Cum mortuo Alexandro, a Nicocreonte captus esset, atque missus in mortarium contereretur, respondit philosophus posse κανονίζοντες ὀρθῶς, ἀλλὰ τῇ ἔπισκοπικῇ ἀξίᾳ παρα χρώμενοι δεινότερόν τε καὶ ἐμβριθέστερον. Καὶ οἱ σχήματι μοναχικῷ θέλγοντες τὰς ἀρχὰς, τότε οὐκ ἔτι στέγοντες εἶναι, ὅπερ ἦσαν, πρὸς πικρίαν έχο μαίτονται, τῷ μὲν προσωπείῳ γλυκαίνοντες τούς τι μεγαλοσχήμονας καὶ τοὺς, ὅσοι μικρῷ ἔτι σεμνύ νονται σχήματι, τῷ δὲ αὐτοπροσώπῳ πικράζοντες. Καὶ ἔστιν ἐνταῦθα ἰδεῖν, εἴτε εἰπεῖν, ἀρετὴν ἀρετῇ μαχομένην, εἴ τίς που καὶ ἔστιν ἀρετὴ ἐν τοῖς τοιούτοις, καὶ οὐδὲ τῷ ὁμοίῳ χαῖρον τὸ ὅμοιον. Συχνὸν δὲ ἀπορητικῶς ἐν τούτοις καὶ τό· «Τί δήποτε καλό γερως καὶ αὐτὸς ὤν. βαρὺς ἐπίκεισαι τοῖς ὁμοίοις;» Ἑτέρωθεν δὲ λυτικῶς τό· «᾿Αλλὰ καὶ ἐπίσκοπός εἰμι.» Κἀνταῦθα μόνον ὡς ἐν ἐπινοίᾳ λεπτῇ διαφαίνεται υπερέχειν τὸ ἀρχιερατικὸν τοῦ μοναχικοῦ, ὡς τά γε πρὸ τούτου ἐψεύδετο ἡ ἀδικία ἑαυτήν ο ὅτε καὶ ἐκλαθόμενος ὁ διπλοῦς ἅγιος, ὁ καὶ μοναχὸς καὶ ἐπίσκοπος, ὧν πρώην ἐφρόνει, ανακράζων τὸ «Τί μετέχει ἐν ἡμῖν ὁ ἐπίσκοπος;» φιλοσοφεῖ, τὸ πᾶν εἶναι τὸν ἐπίσκοπον καὶ ἐν μοναχοῖς καὶ ἐν ἅπασι· καὶ ἀποσεμνύνων τὴν τοῦ ἐπισκόπου κλῆσιν, τῷ θεῷ αὐτὴν ἀφοσιοῖ τελεταρχικῶς, τῷ παντε φόρῳ, τῷ παντεπόπτῃ, τῷ πάντα ἐπισκοποῦντι, δεικνύς, περιπετῆ ἑαυτῇ τὴν κακίαν εἶναι ὡς τὰ πολλά. ολζ. Τέως γε μήν, ὦ ἔτι ταπεινὶ μοναχὲ, πρὶν ἢ καὶ ἀναβῆναι εἰς ἀρχιερωσύνης ύψος, τί ποτέ φρονῶν ἀποπροσποιῇ τὸν δίχα πάσης ἀντιλογίας ὑπερκαθήμενόν σου ἀρχιερέα; Ινατί ἐκφεύγεις αὐτόν; Τίς ὁ ἀπ' ἐκείνου φόβος ἔν σοι; Ελαφρός σοί ἐστιν ὁ ἐξ ἐκείνου ζυγός. Καὶ τί καταῤῥιπτεῖς αὐτὸν, σκληρὸν ἐπέχων τράχηλον; ᾿Αλλὰ βαρύς ο καὶ ὑπόμενε. Η ποῦ ἡ ὑπομονή, ἣν ἐτάξω, Θεοῦ καὶ τῶν αὐτοῦ ἀγγέλων παρόντων, καὶ αὐτὴ ἡ μέσ χρι θανάτου; ᾿Αλλὰ κεντρίζει λόγοις αυστηροτέροι· καὶ μὴ λάκτιζε πρὸς κέντρα, ή παροιμία σοι έγκε λεύεται. Πορεύου δὲ ὀρθὸς εἰς ὁδόν. Τί δέ; ἀλλ᾽ Εγ κειταί σοι πολλάκις· καὶ φέρε σὺ, τοσαυτάκις ἐπι· λέγων ἐπῳδοῦ δίκην ἐκ παραποιήσεως τό· «θλίβουσί με τάντες, θλίβεται δὲ οὐδείς·» ἧς ἐννοίας καὶ ὁ κατὰ τὸν ᾿Ανάξαρχον ἐξήρτηται θύλακος)· ἵνα κληρωσάμενος τὸ φερέπονον, εὑρήσεις μακαρισμόν. Εστω σοι καὶ αὐτὸς τῇ σαρκὶ σκόλοψ ἐκ Θεοῦ κατὰ τὸν ᾿Απόστολον. Εἰ δὲ βουλει, πρόσθες καὶ τὸ ἐξῆς. Ἀποδυσπετῶν γὰρ ἀκούσεις πάντως καὶ σὺ τό· «Αρκεί σοι ἡ χάρις μου.» ὅθεν ἂν καὶ ἀκούσῃς αὐτό. Καὶ που καὶ αἰτιαθήσῃ, κατακλῶν ἀγερωχίας νόμῳ δίχα θείας κελεύσεως τὸν κατὰ σοῦ σκόλοπα. Εἰπεῖν δὲ ἀκριβέστερον· ἐξέσται σοι ἄλλως ἐν ὑπο μονῇ κατακλᾶν τὸν τοιοῦτον σκόλοπα διὰ τοῦ χαριτώσαντός σε Θεοῦ. Τίς γὰρ οὐ λιθολευστήσει ἀρχιε tortores conterere vas in quo Anaxarchus includebatur (et vas suum corpus dicebat) Anaxarchum autem inde detrimentum non capere. Et cum linguæ sectionem minarentur, ipse eam dentibus resectam in os tyranni exspuit.

DE EMENDANDA VITA MONACHIGA. ρεάζοντα Θεοῦ ἀνθρώποις; ποῖος ἄρχων; recidere faciet ea quibus affligeris. Et quod majus άστης; Τί δέ; ἀλλὰ ὁ βασιλεὺς ἀπονυστάῖς θλιβερὼς ἔχεις. Τὸ πάντων μεῖζον, συνσει μετὰ σοῦ ἡ κτίσις κατὰ τοῦ ἀδικοῦντός θήσεται πῦρ ἐπ᾿ ἐκεῖνον· κατακλυσθήσεται ανακτήσει κατ' αὐτοῦ θαλάσσης ὕδωρ· πᾶν σεται ἐπ' αὐτόν. est contra eum qui te injuste opprimit pugnabit tecum omnis creatio:ignis contra illum exoitabitur, diluvio submergetur: contra illum irascentur fluctus maris, omne malum eum invadet. Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐγένοντο ἄν σοι, ἐὰν ἐπ' κακῶς ἔπασχες ἐν τῷ ἀρχιερατιλῶς ἐπιμι· εἰσὶ δέ σοι πάντα κεναὶ προφάσεις, καὶ ν ψυχικῶν ἐπικρύψεις, και φενάκι ἀκοῆς. ἀλήθειαν, φθόνου καί τύφου ὑποκινοῦντος, θαι τῶν ἐπισκόπων ἐθέλεις. Ἔχεις ὕβριν τὴν, ἀκοῦσαι ἀμαθέστερος εἶναι τοῦ ἀρχιε φέρεις ἐπαινούμενον ἀκούειν ὑπὲρ σέ· οὐκ ρήμως αὐτὸν προάγεσθαι μετὰ τοὺς βασινεις εἰς ὕβριν κλίναι κεφαλὴν ἀρχιερεῖ· λογίζῃ προποδίσαι εἰς ὑπαντὴν, εἵπερ ἔρἱ σέ· ἀτιμοῦσθαι φαντάζῃ, ἐὰν καθέδρας ἐξαναστῆς· κἂν ὑφιζήσης, θνήσκεις ὑπὸ έδιας, μήποτε ἀμαρτών ἢ λογοπραγηθῇς, ἢ τις ὑπὸ παραίνεσιν· ὅθεν καὶ παροιστρεῖς ς· καὶ σπεύδεις αὐτὸν μὲν ἀφιέναι, ἀντει δὲ, ὃν ἂν προέλῃ· καὶ οὕτως εἰς ἀορι· λίνας, κασαλβαδικῶς οἷον ἐρωτιᾷς, ἢ καὶ ἀρχεγόνου δίκην τόνδε μὲν παραδέχῃ πρὸς σιν, ἐκεῖνον δὲ ἀποπτύων μικρὸν ὅσον, τερον, στέργων καὶ ἀποστέργων, οὓς ἂν ὁ ἐν σοὶ τῆς ψυχῆς προαιρούμενον, καὶ ὕτω πολλοὺς οὔτε φύσεως ἀκολουθία, οὔτε ῇ τιθέμενος. ρωτῶ σε, ὦ σοφὲ μοναχὲ, εἰ οὕτως ἀπα. ἀγχιτέρμονι καὶ συνόρῳ ἀρχιερει, ὃν δ ἀνάδασμος ἔθετο· τί ἔσται ἕτερος ὁ καταρδ πνευματικῶς; Αρα ὃν σὺ ἐπιλέξῃ; Καὶ ἕξει ὁ ἀρχιερεύς; Σὲ παραιτεῖται, εἴπερ κι' ἐξομολογήσεως εἰς παῖδά σοι ποιούμε : καὶ σὺ τὸν ἀρχιερέα σου, τί ἄρα ἐκείνῳ ι διάφορον; Υἱὸς πατρὶ δίκαια λέγων πρὸς , ἐπιτιμᾶται δικαίως. Παραιτεῖσθαι μέν οὐκ ἂν οὐδὲ διὰ στόματος θα ήσοι προςΕὺ δὲ ὁ μικρὸς πατὴρ ἀπαρνῇ τὸν, καλῶς Η πρωτοπάτορα. Ηδη δὲ καὶ Μελχισεδέκ βούλει, ἀπάτωρ εἶναι πραγματευόμενος. πατραλοία μοναχὲ, ἀποίμαντε μόναρχε! λὰ σὲ μὲν ἀφίημι χαίρειν, καὶ τὴν πνευαποσείεσθαι ζεύγλην, καὶ πραγματεύεσθαι μένην σὲ πλάνην διὰ τὸ ἀνεξέλεγκτον, ὡς ιλοσοφεῖ Σολομῶν. Ποῖον σέ; τὸν οἶημακενότροπον, τὸν διὰ τὸ περιὸν τῶν πταιιλοτιμούμενον τὸ ἀνεπιτίμητον· τὸν ὑπὲρ ν, καὶ αὐτῶν τῶν ἐχθρῶν, ὀφείλοντα εὔόνῳ δὲ τῷ ἀρχιερεῖ καὶ τὴν δι' ἀναφορᾶς καλείοντα, καὶ μηδὲ ἐγγράφοντα τοῦτο εἰς ZV· τὸν ἀφύλακτον τὴν γλῶσσαν· τὸν ινον τὰ εἰς λαλιὰν, καὶ οὐδὲ ἐχέφρονα, εἴ ἔναγχος που ρήμασι τεκμήρασθαι καὶ τὰ ν. Μελετῶν γὰρ κορακικῶς τὰ καθ᾿ ἡμῶν, μὲν ἔκρωξας, ἐν δὲ τοῖς καὶ ὅτι ᾿Απειμι, 138. Hæc omnia tibi evenirent, si propter veritatem solemniter observatam mala passus esses. Apud te autem vana sunt prætexta, mentis malæ involucra, et aurium illusiones. Re vera moventibus livore et superbia, episcopis annumerari præsumis. Pro injuria non ferenda habes, ubi audis te minus notum quam pontificem: non sustines eum plus quam te laudari; non toleras eum celebrari et poni post reges: opprobrium arbitraris caput pontifici inclinare, judicas intelorabile si ei venienti ad te obviandum est: dedecus censes si tibi ante eum e cathedra assurgendum est: postňabitus, ira moreris. Times ne de peccatis judicium exerceatur, vel aliter in condamnationem incidas: et ideo miro modo insanis, studes eum projicere, et electum a te ei substituere: sic in incertum devenis, 'quasi meretricum amore agitaris: vel quasi de materia primaria istum in episcopatum accipis, et illum tantisper contemnens alterum admittis: amas, et odisti prout voluerit consilium animæ tuæ: et exinde multos patres neque naturales neque spirituales statuit. 139. Quare abs te, monache sapiens, cum isto modo agens contra episcopum proximum et vicinum, quem posuit canonum delimitatio, quid erit de altero te spiritualiter corripiente? Aut quem tibi eliges? Quid amplius erit pontifici? Te renegat, si vult, qui ex adoptione pro flio tibi assumptus est. Si autem tu pontificem tuum, quenam differentia inte te et illum? Qui filius patri jus dicit, et contendit cum eo, merito increpatur. Illum autem renegare ne ore quidem quisquam audebit.Tu autem pater minimus avum recte dictum negas. Ut Melchisedoch reputari desideras, sine patre esse concupiscis; vm tibi,parricida monache, rex non pascens. 140. To autem dimitto abjicientem jugum epirituale, atque sectantem errores & te dilectos, quia reprehendi nequeunt,ut ait magnus Salomon. Et qualem ergo? Præsumentem, vana cogitantem, per facinora præclara quærentem non condem. nari, oraturum pro omnibus, et inimicis, sed soli pontifici memoriam intra oblationem recusantem, nec tamen odio istud ascribentem; lingua effrenem, nihil sollicitum de procacia, non temperantem, si referenda sunt verba superius dicta, vel alia prius. Cum enim more corvorem nos observares, alia quidem clamasti, et inter ea illud: Ecce absum, ut contra metropolitanum deponeres. Vomitorem confessus es in dialogo

tecum incepto, et hoc verbum sit, tibi in manifes- ἐξεράσων τὰ κατὰ τοῦ μητροπολίτου. Ὁμολόγησας tam condemnationem. Te autem dimitto, relinquo tuo vomitui, ita ut palam sit te ad veterem vomitum regressum esse, quod in tonsura declaratum fuerat. ἄρα ἐν συλλόγῳ τῷ κατὰ σὲ ἐξεραστὴς εἶναι· καὶ κείσθω σοι τοὔνομα εἰς λαμπρὴν ἐπώνυμον. ᾿Αλλὰ σὲ μὲν οὕτως ἀφίημι, παραῤῥιπτῶν τῷ σῷ ἑξεράματι· ὡς ἂν καὶ οὕτω δῆλον εἴη, ὡς ἐπανέκαμψας εἰς τὸν παλαιὸν ἔμετον, οἵπερ ἐχρῆν ἀπέχθεσθαί σε ὡς ἡ κουρὰ παρήγγειλεν. 141. Rursus autem sermonem ad monachos re- ρμα. ᾿Αναβαίνω δὲ πάλιν τῷ λόγῳ εἰς τὸν μοναflecto. Ante omnia præco sacer est monachus.Quid χικὸν ὁρισμόν. Ὁ μοναχὸς πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ autem bonum et Deo dignum annuntiabit homo illit- θεοκῆρυξ ἐστίν. Τί δὲ ἂν κηρύξη ἀγαθὸν καὶ θεῷ teratus, de quo sermo nuper habitus est? Nisi πρέπον ἀγράμματος ἄνθρωπος, ὃν δὴ πρὸ βραχέων hoc solum: «Lava pater,» aut illud: «Benedic ὁ λόγος ἐσκέπτετο; εἰ μὴ ἄρα ἐκεῖνο καὶ μόνον τό calidum.» Et iterum verus monachus est, qui «Απόνιψαι, πάτερ·» καὶ τἄ· «Ευλύγησαν τὸ θερα formans, seu reformans seorsum animam suam, μόν,» Ετι μοναχὸς ὁ κυρίως ἐστὶν, ὃς πλάσας, intelligit omnia opera Domini. Quæ intelligentia ταυτὸν δ᾽ εἰπεῖν, ἀναπλάσας καταμόνας τὴν καρδίαν monachicam theoriam et practicam amplectitur. αὐτοῦ συνίησιν εἰς πάντα τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ. Ἡ δὲ Theoriam enim manifestat intelligentia, quæ est " τοιαύτη σύνεσις τὸ μοναχικὸν θεωρητικὸν ἅμα καὶ facultas rationabilis, et tendit ad idem atque sa- πρακτικὸν ἐμφαίνει. θεωρίας μὲν γὰρ ἔνδειξις ή pientia. Et aliunde in hoc verbo, Opera omnia, σύνεσις, λογικὴ ἀρετὴ οὖσα, καὶ εἰς ταυτόν τι έρχον ostenditur practica, siquidem operarius est qui μένη τῇ σοφίᾳ· τὸ δὲ «πάντα ἔργα» τὴν πρακτικὴν virtutem habet practicam. Apud nos igitur eum παραδείκνυσιν. Εργατικός γάρ τις καὶ ὁ κατ' άρεσ quæro, qui sive litteratus, sive illitteratus cum sit, τὴν πρακτικός. Ζητῶ γοῦν τὸν ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς animam suam disponit ad hanc intelligentiam, et ad εἴτε γραμματέα, εἴτε ἀγράμματον, ὃς τὴν καρδίαν opera ejus; quique meminit non posse res divinas διατίθεται κατὰ σύνεσιν τοιαύτην, καὶ ἔργα τὰ κατ' intelligere hominem nisi didicerit vel discat le- αὐτήν· ὑπομιμνήσκων καὶ ὡς οὐκ ἄν δύναιτο συνε gendo aut servando divina mandata (id enin) ratio και τὰ κατὰ Θεὸν ἄνθρωπος μήτε μαθών, μήτε quædam discendiest): neque practicam habere vir- μανθάνων ἐν τῷ ὅλως ἀναγινώσκειν, ἢ θείας ἀκρο tutem quæ accipitur ut cognitio quædam a Deo σεις περιεργάζεσθαι (ὁ καὶ αὐτὸ μαθήσεως ἐστιν inspirata, et ab ipsa sapientia, a Deo immissa iis εἶδος)· μηδὲ μὴν πρακτικὴν ἔχειν ἀρετὴν, ἢ καὶ qui eum operibus colunt, quosque licet simplices αὐτὴ γνώσεως ἰδέα καθυποβάλλεται θεοδιδάκτου, ipse novit facere sapientes. ὁποίαν ἡ αὐτοσοφία, ὁ Θεὸς, ἐλλάμπει τοῖς καὶ πρακτικῶς αὐτὸν θεραπεύουσιν· οἷς καὶ ἰδιώτας ὄντας οἶδε σοφίζειν αὐτός. 142. Dato etiam quod monachica conversio sit ars artium, scientia scientiarum,in quo sistit philosophia, nihilominus revera philosophus est qui habitat in solitudine spe Dei videndi et possidendi. Philosophum autem esse quomodo possibile erit ei qui neque litteras satis novit, neque in gloriam spiritualis operationis rexpexit. Et quod majus est, Deo proximus est monachus proprie dictus, ideoque quietus. Quod si proximus est, et intuetur, secundum istud «Vacate et videte 28,» Deum scilicet. Deum autem qua ratione cognoscet homo ambobus oculis orbatus, quorum unus practicam,et alter theoriam dirigit; quos inter breve intervallum et minus capillo tenui? Profecto enim non est scientia perfecta, quæ cum operibus non concurrit; et quæ opera non illuminat cæcitate capta est. Et plerumque illuminat ex Scripturis, in quibus reperiuntur sacra dogmata, verborum obscurorum interpretationes, sacræ historiæ; hæc sunt lumina divina, signa decoris, imagines instructionis, lux bonorum operum, et rectitudinis stimuli. 143. Quos ego optabam colligere profanas bistorias, sententias et proverbia, ex quibus mendi- » Psal. VL, 11. ρμβ΄. Έτι δεδομένου τοῦ τὴν μοναχικὴν μετά λευσιν τέχνην εἶναι τεχνῶν καὶ ἐπιστήμην ἐπιστη μῶν, ὃ δὴ καὶ φιλοσοφίας ὄρος ἐστὶν, εἴη ἂν καὶ ὁ καταμόνας ἐπ᾿ ἐλπίδι τῇ εἰς τὸν Θεὸν, καὶ τὴν κατ' αὐτὸν θεωρίαν κατῳκισμένος, φιλόσοφος ὄντως. Φιλοτοφεῖν δὲ πῶς περιέσται τινὶ, μήτε γραμμάτων ἅλις ἔχοντι, μήτε εἰς τὴν κατὰ πνεῦμα πρακτικὴν ἔλλαμψιν παρακύψαντι; Ὅτι τὸ πάντων ύπερθεν, παραστάτης Θεοῦ ὁ πρὸς κυριωνυμίαν μοναχὸς καὶ δι' αὐτὸ σχολαστικός. Εἰ δὲ παραστατεῖ, καὶ θεωρεῖ ἄρα ἐκεῖνον κατά τό « ἄρα ἐκεῖνον κατὰ τό· «Σχολάσατε, καὶ γνῶτε, ο τὸν Θεὸν δηλαδή. Θεὸν δὲ πῶς ἂν γνοίη τις τοπι ρωμένος ἑκατέρους ὀφθαλμούς; ὧν ὁ μὲν τὰ κατά πράξιν, ὁ δὲ τὰ κατὰ θεωρίαν διέξεισιν, ὧν ὀλίγον τὸ μεταξύ, καὶ ὅσον οὐδὲ λεπτότης τριχός. θεωρία τε γὰρ ἡ ἐντελὴς οὐκ ἂν εἴη τῇ πράξει ἀσύντροχος, καὶ πρᾶξιν δὲ μὴ θεωροῦσα τετύφλωται. θεωρεί δὲ τὰ πολλὰ διὰ βίβλων, αἷς καὶ δόγματα ἱερὰ ἐμπεριέχεται, καὶ γραφῶν ἀποῤῥήτων ἀνάπτυξις, καὶ Ἱεραὶ ἱστορίαι· φάκτα θεῖα ἐκεῖναι, εἰκόνες παιδεύσεως, φῶτα πράξεων ἀγαθῶν, χαρακτήρες εύο σχημοσύνης, ὀρθότητος προκεντήματα. ρμγ'. Ἐγὼ δὲ ἤθελον τοὺς τοιούτους καὶ ἱστορίας εξωτερικὰς ἀνθολογεῖν ἐξωτερικὰς ἀνθολογεῖν, καὶ γνώμας καὶ ἀποφθέγ

ματα, ἐξ ὧν καὶ οἱ πάλαι ἁγιώτατοι Πατέρες έρα- cantes antiqui sancti Patres mel conficiebant, et, constructis ut alvearibus his libris, sermones ■ dulciores super mei et favum "» ibi includebant. Tales cupiebam esse apud nos qui in primo ordine videntur esse monachi. Sed quia non profanos libros solum, sed et nostros, quibus Deus et divina altius cognoscuntur, parvi faciunt, volo cum eis rationem ponere ne amplius sic insipiant. νισάμενοι ἐμελετούργησαν, σιμβλοποιησάμενοι τὰ γλυκέα ἐκεῖνα βιβλία, οἷς ἐνέθεντο τὰ γλυκύτερα ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον λόγια, καὶ οὕτως ἀρεσκόν τως τῷ Θεῷ ἐλειτούργησαν. Καὶ ἐπεθύμουν μὲν αὐτὸς τοιούσδε καὶ παρ᾽ ἡμῖν εἶναι τοὺς προφαινομένους μοναχούς· ὅτι δὲ αὐτοὶ πρὸς ταῖς ἔξω βία βλοις ἐξαθερίζουσι καὶ τὰς ἡμετέρας, οπόσαι καὶ μᾶλλον ἐμβαθύνουσι τοῖς εἰς Θεὸν καὶ τὰ θεῖα, εὔχομαι λογισμὸν αὐτοῖς ἐντεθῆναι μὴ καὶ εἰσέτι οὕτως ἀφραίνειν. ρμδ'. Οἷον γάρ, ὦ γῆ καὶ οὐρανε, λόγον ἐξ ἀνα δρὸς τοιούτου φθάσας ἤκουσα· Ἔμαθον κατακείσθαί που βίβλον ἱερὰν, ἣν ἐπονήσατο Γρηγόριος, ὁ καὶ Θεολόγος, πῦρ πνεύσας καὶ καλλιλογίᾳ ἐλλαμψάμενος. Καὶ ἡ βίβλος εἶχε πολὺ τὸ παράσημον, καὶ τὸ κατ' αὐτὴν κλέος ἐξηγεῖτο εἰς πολλοὺς, καὶ ἐφείλκετο τοὺς ἀκροατὰς οὕτως ἐκείνη, καὶ ἐθεῶντο αὐτὴν πρὸς θαῦμα· καὶ ἦν ἐντρυφῶν τοὺς βλέ ποντας τοῖς τε ἐντὸς καὶ τῷ προφαινομένῳ εἰς ἀγαλλίαμα καὶ ψυχῆς καὶ ὄψεως. θέμενος οὖν καὶ ἐγὼ σπουδὴν ἐντυχεῖν τῷ καλῷ Γρηγορίῳ τούτῳ, οὐκ εὐστόχησα· μετετέθη γάρ πως τά γε εἰς ἐμέ. Αμέλει καὶ λελυπημένος ἐπυθόμην τοῦ καθηγου μένου (ἦν δὲ ἐνάρετος ὁ ἀνὴρ, καὶ γραμμάτων δὲ Τόμων), ποῖ ποτε τόπου τὸ καλόν βιβλίον ἐστίν; Ὁ δὲ τὸν τῆς δεξιᾶς λιχανον κατασείσας ὡς εἰς κύκλον, οὐδὲν ἀπεκρίνατο. Ἐμοῦ δὲ ἐγκειμένου, καὶ ἱλαρῶς ἐπανερωτῶντος, ἀπεμποληθῆναι εἶπε τὴν βίβλον. Τίς γάρ, φησὶ, καὶ χρείαν ἦν ἡμῖν αὐτ τῆς; Ενταῦθα ἐμοῦ θυμὸν ἐνδόμυχον ὑπανάψαντος, ἤδη δὲ καὶ προφήναννος ἡμέρα, ἐπήγαγε καὶ αἱτίαν ἐκεῖνος ὁ σεμνὸς μοναχὸς διάλευκον τό· «Εἰς τί γὰρ καὶ δεόμεθα βαβλίων τοιούτων ἡμεῖς;» Ὡς δ᾽ ἐγὼ τὸν θυμὸν μεταβαλὼν εἰς βαρὺν γέλωτα, εξωνείδισα όπειπών· «Τίνος γὰρ καὶ δεήσεσθε οἱ λόγου άξιοι μοναχοί, ἐὰν τὰ τοιαῦτα βιβλία παρ' οὐδὲν ποιῆσθε;» παρῆλθέ με ὁ ἄνθρωπος ἐντραπείς, καὶ οὐκέτι διὰ βίου εἰς ὄψιν ἦλθέ μοι, βαρυνθείς οίμαι, τὸ ἐν ἐμοὶ οὕτω φιλόβιβλον. ρμε. Ο δὴ τοιοῦτοι μοναχοί, οὕτως ἐξουθενοῦν θέλετε τοὺς θεολόγους, ἤδη δὲ πάντως καὶ τοὺς, ὅσοι κατ' αὐτούς; Οὕτως ἄχρηστοι παρ' ὑμῖν οἱ θεόφθογγοι; Ο Φαῦστε, ὦ Δαλμᾶτε, ὦ Στουδιῶτα Θεόδωρε, ὦ Κύπρου Επιφάνιε, ὦ μυρίοι τοιοῦτοι ἅγιοι μοναχοί· οὕτως ὑμεῖς ἐζῆτε, οὕτω τὰς θεολόγους δέλτους ὡσεὶ οὐδὲν ἐλογίζεσθε σκορακίζοντες Ὁ Ἐφραὶμ ἁγιώτατε, τί δή ποτε τοσαύτης ένεφορήθης φιλοσοφίας ὑπὲρ κόρον, ὡς καὶ ποτνιᾶσθαι καὶ θεοκλυτεῖν ἀνιέναι τὸν Θεὸν τὸ ὑπεράγαν ἐν σοὶ τῆς γνώσεως; ρμς. Μοναχέ χωρητικό, ει δέ ποθεν ἀνακύψει καὶ νῦν ζήτημα ἐκκλησιαστικὸν ἐμβριθές, ἀμφίμαχον, καὶ πρέπει ἀγωνίζεσθαι τοὺς Ἱεροὺς ἄνδρας, ὧν μέλος καὶ μέρος οὐ τὸ τυχὸν καὶ οἱ κατὰ σέ· τί ἂν τηνικαῦτα ποιήσῃς αὐτός; Πῶς ἂν λαλήσης, ἀπαγαγὼν σεαυτοῦ, καὶ τρόπον τινὰ ἐκτεμὼν τήν τε γλώσσαν, τά τε χείλη, τὰ θεολογικὰ δηλαδὴ νοή- * Peal. ΣΥΙΩ, 14. 144. Qualia verba, o cœlum et terra, antea ab homine istius modi audivi! Acceperam alicubi esse quemdam librum sacrum, quem Gregorius Theologus, ignem spirans, egregia sermonis elegantia, conscripserat. Multum decoris ille liber habebat; fama illius apud multos narrabatur, sicque quicumque audebant alliciebantur, et cum stupore intuebantur; cumque viderentur internam et externam speciem, deliciæ erant et admiratio mentis et oculorum. Cum igitur desiderium concepissem illius egregii Gregorii operis videndi, ad rem non perveni: reconditus erat, saltem pro me. Statim et tristis quæsivi a proposito, homine scilicet conspicuo, et litterarum perito, quonam in loco esset liber famosus. Qui, digito dexteræ quasi in circulum agitato, nihil respondit. Et cum rursus instarem, et rursus cum hilaritate interrogarem, librum venditum esse dixit. Quæ enim, inquit, utilitas illius? Et cum ira intus accederentur, et paulatim ostenderetur, causam protulit insignis ille monachus, sicque exposuit: Ad quid talium librorum egemus nos? Postquam autem iram in cachinnum convertissem, et exprobravissem dicens: Cujusnam rei indigebitis, monachi fama digni, si tales libros nihili facitis? me reliquit iste homo retro conversus, nec amplius mihi ante oculos alluit,tantum librorum amorem meum ægre ferens, ut arbitror. 145. Vos, o monachi, repellere vultis theologos et quotquot eis similes sunt? Sic vobis inutiles sunt qui de rebus divinis tractarunt? O Fauste, o Dalmate, o Theodore Studita, o Epiphani Cypriota, o vos omnes pares milie sancti monachi! Siccine vos vivebatis siccine sanctas tabulas ut nihilum reputabatis, et ante corvos projiciebatis! O sancte Epiphani, ad quid ergo tanta philosophia usque ad satietatem repletus es, ita ut Deum exorares, et suppliciter peteres nimiam tuam scientiam relaxare? 146. Eia age, ample monache, si aliunde assurgit aliquod dubium ecclesiasticum, difficile, circa quod pugnandum est, et si decet decertare sanctos homines quorum membrum et pars sunt fratres tui, quid tunc facies? Quomodo loqueris,cum amoveris a te, et quasi secaveris linguam, labia, scilicet sententias theologicas, quibus universæ

solvuntur, quæstiones depravate, atque in sen- ματα, δι' ὧν ὡς ἐπίπαν αἱ στρεβλούμεναι συζητή sum rectum revocatæ? Ad quid tunc tibi proderunt tua negotia? Quibus, quanto tempore præoccupatus remisisti studium bibliorum,atque cognitiones altiores, sublimiores, Deo proximas; non modo istius boni amorem non conceperas, sed unus eras ex persequentibus illud, hanc unam trinitatem noveras perfecte, et extollebas, adorationem in templo, cellulam tuam, et mensam, oblitus tuam, et mensam, oblitus non satis esse ista vero monacho ad virtutem perfectam,et huic necessariam esse magnam scientiam; nec solam divinam dico, sed etiam excerptam ex historiis, ut dictum est, et alias maxime varias quibus cuicumque inservire posset. 147. Et undenam sancti illi egregii sapientiam didicerunt? Numquid dum versarentur in vicis et in civitatibus, dum vias et semitas peragrarent dum metas ctrhedas currerent? Numquid cum secederent et omni studio indulgerent? Et quomodo homines qui a principio talibus laboribus non instituerunt, postea sunt repleti sapientia digna apostolis Dei,et vocem ediderunt tonitru similem,auditam usque ad extremum terra?Numquid errantes circa composita, libere circumeuates, forensibus insultantes, oculis et labiis annuentes, quosque non oportebat, inspicientes? Nonne potius libris legendis intenti doctrinam auribus concipientes artes manuales exercendo?Hæc amnia odio habentes pigri homines,non solum quasi super spinas in via vitæ ambulant, secundum cum qui dixit: «lter pigrorum quasi sepes spinarum;» sed etiam rationem manifeste deponunt; id unum fere didicerunt, et bene norunt demittere fere ad os opertorium sui capitis, in platea ad acquirene dam gloriam hominis abscondentis se: et si quæ nugæ offendant, mox attollere et elevare velum nigrum supra frontem, et usque ad verticem ut ore aperto insolescant, et vultum quasi meretricis habeant. Et tunc isto qui oculos demissos figebat, eosdem magnificat ignem spirantes, terribilis videtur, eos accendit, turbat rationem, omniaque agit quibus qui assuefactus est vias non veretur et eas diligit. 148. Quem ergo te vocabimus, o monache? urbanum vel solitarium? hominem spiritualissolitudinis " vel tumultus compitorum? habitantem in vicis aut in deserto? Nempe isto nomine, ut reor; siquidem civitatem a te frequentatam bonc exemplo evacuasti. Ad extra debebas esse terrenus, et cœlestis in abscondito,quod diligit Pater omnium, Deus: «qui videt in abscondito, et reddit manifesto ".» Tu autem assurgis, quasi sidus, et ad terram inclinaris; deprimeris quasi mandragora, aut alia arbor ex30 Prov. xv, 19. 81 Matt. vi, 4. σεις λύονται, ἀποκαθιστάμεναι εἰς ὀρθόν; Εἰς τί σοι χρησιμεύουσι τότε τὰ σὰ πραγματικά; οἷς ὅσαι ώραι προσταλαιπωρῶν, ἀφίης τὴν βιβλιακὴν τριβήν, καὶ τὴν ὑψηλοτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ ὑπερανῳκισμέ νην, καὶ Θεοῦ ἀπτομένην· οὐ μόνον οὐδὲ ἀναλαμ βάνων ἔφεσιν τοῦ τοιούτου καλοῦ, ἀλλὰ καὶ καταγινόμενος τῶν μετερχομένων αὐτό· ἐκείνην μόνην ἀκριβωσάμενος τριάδα κατὰ τὴν σὴν αὔχησιν, τὴν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ προσκύνησιν, καὶ τὸ κελλίον σου, καὶ τὴν τράπεζαν· καὶ οὐκ εἰδὼς, μὴ ἀρκεῖν ταῦτα τῷ κυρίως μοναχῷ εἰς ἀρετῆς ἐντέλειαν, ἀλλὰ προσδεῖσθαι αὐτὸν λίαν πάνυ καὶ γνώσεως. Καὶ οὐ λέγω, μόνης τῆς θειοτάτης, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀπὸ ἱστο ριῶν, ὡς ἐῤῥέθη, καὶ ἑτεροίας δὲ πολυειδοῦς, δι᾿ ἧς ἔχοι ἂν χρηστὸς εἶναι τοῖς ἐντυγχάνουσιν. ρμζ. Ἤ πόθεν οἱ μεγάλοι ἐκεῖνοι ἅγιοι ἐσοφί σθησαν; "Αρά γε ἀναστρεφόμενοι ἐν κώμαις καὶ πόλεσι, καὶ ἀναμετρούντες ρυμοτομίας καὶ στενω ποὺς, καὶ τόρμαις καὶ ῥεγιῶσιν ἐνδιατρίβοντες; Η ἐγγωνιάζοντες, καὶ παντοίαις συγγινόμενοι έντο γνώσεσι; Πῶς δὲ οἱ μὴ τὴν ἀρχὴν τοιούτοις ἐπιβι βληκότες ὅλως πονήμασι σοφίας ὕστερον ἐνεπλήσθη σαν, πρεπούσης ἀποστόλοις Θεοῦ καὶ ἐφθέγξαντο βροντόφωνα, ἐξακουόμενα ἕως περάτων γῆς; Αρά γε πλανώμενοι περὶ ἀμφόδους ἐκεῖνοι, καὶ ῥεμβό μενοι ἄνετα, καὶ διαλοιδορούμενοι τοῖς ἀγοραίοις, καὶ ὀφθαλμοῖς ἐννεύοντες, καὶ μύλλοντες, καὶ τὰς ὄψεις διδόντες, οἷς οὐ χρή; ἢ βιβλίοις αὐτὰς ἐπαφιέντες, ἢ γοῦν ἀλλὰ σὺν τῇ ἐξ ἀκροάσεως ὡρα λείᾳ προστετηκότες καὶ ἐργοχείροις; "Α δὴ μισοῦν· τες οἱ ἀεργοὶ λογικοὶ, οὐ μόνον ὡς ἐπὶ ἀκανθῶν ἐν τῇ τοῦ βίου βαδίζουσι τρίβῳ, κατὰ τὸν φάμενον ἀκάνθαις ἐστρωμένας εἶναι τῶν ἀεργῶν ὁδοὺς, ἀλλὰ καὶ ἐξαλογίζονται ἄντικρυς, ἕν μόνον τεχνα σάμενοι καὶ εὖ εἰδότες, καθελκύσαι μέχρι και αὐτὸ μικροῦ στόμα τὸ κάλυμμα τὸ τῆς κεφαλῆς ἐν τῇ ἀγορᾷ δοκήσεως χάριν τῆς κατ᾽ ἐπίκρυψιν· εἰ δέ που παρεμπέσοι φλυαρία βίου, ἀλλὰ τότε ταχύ ἀναστεῖλαι ἀνασυραμένους τὸ μέλαν παραπέτασμα ὑπὲρ τὸ μέτωπον, ἕως καὶ εἰς αὐτὸν βρεχμόν ἵνα τάχα γυμνῳ τῷ προσώπῳ θρασύνωνται, ὡς εἰ καὶ πόρνης ὄψιν εἶχον. Ὅτε καὶ ὁ τὰ πρὶν κατώ βλεψ ἐκεῖνος ἀναπετάσας τοὺς ὀφθαλμούς, ὡσεὶ καὶ πυρπνόους, δεινά ποιεῖ, φλέγων θυμῷ, κυκῶν τὸν σύλλογον, πάντα δρῶν, δι' ὧν ἐντρέψας οὐ καταισχυνεῖ τὴν λεωφόρον, ἣν φιλεῖ. ρμη. Τί σε τηνικαῦτα προσεροῦμεν, ὦ μοναχές ἀστικὸν, ἢ ἐρημικόν; γωνίας ἄνθρωπον πνευματι κῆς, ἢ ἀμφόδου πολιτικῆς; κωμοπολίτην, ἢ ἔρημο πολίτην; Ναί, οἶμαι, τοιοῦτον, ὡς ἐρημοῦντα τὴν ὑπὸ σοῦ τριβομένην πόλιν μιμήσεως ἀγαθῆς· Καὶ μὴν ὤφειλες ἐπίγειος μὲν εἶναι τὸ φαινόμενον, οὐράνιος δὲ τό γε κρύφιον, τὸ φίλον τῷ κοινῷ πατρὶ, Θεῷ· ὅς βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ, ἀποδίδωσιν ἐν τῷ φανερῷ. Σὺ δὲ ἀλλὰ ἀρθριάζεις μὲν τῷ σχήματι οὐρανοβάμονος δίκην, προσκέκυφας δὲ τῇ γῇ καὶ

! ' τέφυκας, ὡσεὶ καὶ μανδραγόρας, ἢ ἄλλο τι tractu difficilis. Aut Deo, inquiunt,aut mammonæ σπαστον. Ἡ «τῷ Θεῷ ο φησὶν, ἢ» τῷ μα .» Η γὰρ ἄλλως; Οὕτω δὲ καὶ ὁ πρὸς ἀλή μονάζων, ἢ τῷ κόσμῳ πάντως, ἢ τῷ φρον ρίψ. Δυάζεσθαι γὰρ οὐκ ἔστι τὸν ἀληθῶς μου τα. θ΄. Σεμνὸν παρὰ τοῖς πάλαι σοφοῖς ἡ μονάς, τὸ εἰς ἑαυτὴν ἐστράφθαι, καὶ ἀδιαστάτως ἔχειν· ἀρχὴ μὲν ἀριθμοῦ τεθεῖσθαι καὶ πληθυσμοῦ μὴ μέντοι καὶ αὐτὴ πολύχους εἶναι καὶ εὐ ς. Διὸ καὶ εἴς τι θεῖον ἐτάσσετο, καὶ τῆς τῶν ἐν συστοιχίας προεκάθητο ἐν τῇ φιλοσόφῳ γραφῇ. Καὶ οὕτω μὲν σεμνὸν ἡ μονάς. Ἡ δὲ πρώτη τῶν ἐφεξῆς ἀριθμῶν, διάστασιν μετ ασα, καὶ οἷον ἀποσχισθεῖσα τῆς ἀρχῆς, καὶ ους κατάρξασα, τόλμα ἐπεκλήθη, οὐ πάνυ ύς, ἀλλὰ σκωπτικώτερον. Καὶ τοίνυν ἀπ᾿ αὐτ καὶ τὴν κακοπάθειαν οἱ τὰ τοιαῦτα σοφοί ν» ἐκάλεσαν, ὡς τὴν κατὰ σῶμα στοιχειώδη ἡμᾶς ἑνότητα διάζουσαν κατά τε τὸ πάσχον ὁ ποιοῦν. Οὔκουν καὶ τοῖς ἔσω καὶ τοῖς ἔξω τέος ὁ μοναχὸς, ὡς οὕτως ἀντὶ τοῦ ζῆν μου δυάζεσθαι (ὅπερ οὐκ ἐτάξατο, καὶ ἐντεῦθεν σόφως διαχέεσθαι εἰς πληθυσμὸν οὐ θεοQuid enim aliud? Eodem modo vere monachus vel mundo totaliter, vel monasterio. In duas partes enim scindi non potest verus monachus. 149.Sacrum aliquid apud veteres philosophos erat unitas, quia in se ipsa sistit, nec habet divisionem; ea principium numerorum ponitur, causa multitudinis,nec tamen multicolor est, aut divisibilis. Ideo habetur ut aliquid divinum, in serie bonorum primo statuitur a scriptoribus. Sic sacra erat unitas. Duo autem, primus subsequentium numerorum, divisionem significans, quasi separata a principio, multitudinis initium, audacia vocabatur,non plane serio, sed quasi ridendo. Exinde miseriam philosophi dixerunt duplicem, quasi primæva corporis nostri unitas in duas partes scinderetur, in pati, et in agere. Neque ergo rerum externarum et internarum particeps esse debet monachus, ita ut pro vita unica duplicetur (quod non promiserat), et deinde in multitudinem Deo odiosam irrationabiliter diffundatur. Εἰ δ᾽ ἴσως, ὦ μοναστηριακέ, προφέρεις ἡμῖν θώωσίν σου ἐκεῖνο τὸ μακαριστὸν, ὡς ἄρα, ἡ εὐαγγελική Μαρία, ἡ πρὸς τοῖς ποσὶν ἀεὶ Ιησοῦ, δέεται καὶ δευτέρας τῆς Μάρθας, τυρ ίσης, καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ περὶ πολλὰ οὕτω νήσεται καὶ ἡ μοναχικὴ ἀδελφότης· δός μοι Μαρίαν ἐνταῦθα, τὴν ἐκλεξαμένην μερίδα, ἥτις ἡ οὖσα, οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ' αὐτῆς· καὶ αὐτὴν, συγγνώσομαι τῇ κατά σε Μάρθᾳ τῆς ης· ἄλλως γὰρ οὐκ ἄμεμπτον Μάρθαν μόνην τὸ φροντιστήριον. Οὕτω πως καὶ ὁ τοῦ Ζακ- , οἶκος, καὶ ὁ τοῦ μεγάλου Ματθαίου. Ζακ- ; μόνος ἦν ποτε, καὶ Ματθαῖος μόνος. ᾿Αλλ' ον ἀφέντες τὸ τοιοῦτον μονάζον, ἐπλήθυναν ὡς ἀρεταῖς· καὶ τοῦ κόσμου ἀπαναστάντες, ζησαν τὰς ψυχὰς αὐτῶν ὁπίσω τοῦ Θεοῦ· και • πορευόμενοι, ἐπορεύοντο βάλλοντες τὰ σπέρ αὐτῶν ἐπ᾿ ἀγαθῷ τέλει, ᾧ καὶ προσέσχον, οὖν θέρος δρεψάμενοι. Οι σύ πῶς ἂν ἐπι λε ὁ κατὰ κόσμον μὲν γλίσχρως πονησάμενος γαστρί, καὶ διὰ τοῦτο καταγνοὺς ἐκείνου, καὶ βαλὼν εἰς τὸν κρείττονα βίον, πλεονάτας δὲ monachus a conversione,a prima conditione lucra150. Si autem ut justificeris,o monache,hanc beatitudinem nobis profers,nempe Mariam illam evangelicam,quæ semper ad pedes Jesu sedebat, eguisse Martha secunda se turbante, non circa unum, sed «circa plurima» ", et eodem modo in duas partes dividendam esse monachorum fraternitatem; da ῆς τότε πονηρεύμασι; Τί κερδαίνεις μοναχὸς μετατάξεως, τῆς προτέρας ὢν τάξεως; Σύμ ν σοι στραφῆναι εἰς τὸν πρώην ἔμετον, καὶ τις κακοῖς ὑπεύθυνον εἶναι, ἤπερ τῷ καθαρείῳ χτον. α΄. Δός μοι τὸν ὠφελούμενον ἐκ τῶν σῶν μου πῶν 'Αρά γε τρέφεις ἀσκητας πατέρας; Καὶ ις ἐκείνοις οὖσι μοχθεῖς, αὐτὸς χορηγῶν; Καὶ μερίτης αὐτοῖς γίνῃ τοῦ καλοῦ, καθὰ καὶ ἡ υμένη Μάρθα τῇ Μαρίᾳ; Καὶ μὴν ἐν τῷ κατά Luc. x, 41. mihi extemplo bano Mariam, quæ partem elegerat bonam,non auferendam ab ea; quam cum videro, Marthæ tuæ turbationem condonabo; aliter enim Martha sola monasterium non erit absque vituperatione. Sic aliquomodo Zachæi domus, et magni Matthæi,solus erat aliquando Zachæus. Solus et Matthæus. Postea autem cum hanc solitudinem reliquissent, virtutibus seipsos repleverunt,et assur gentes e mundo animas suas Deo agglutinaverunt, extraque exeuntes ibant mittantes semina sua in finem optimum, quem consecuti sunt accepta messe aurea. Quem qua ratione tu obtinebis, qui in mundo vix ventri laborasti, eoque ob hanc causam condemnato,in meliorem vitam transiisti,quique exinde malis artibus major effectus es? quid ris? Melius tibi erat ad priscum vomitum reverti et parvis malis obnoxium esse quam accedentem ad vitam impollutam sordes non extersas trahere. βίῳ προσβάντι ρύπον διὰ κακοπραξιῶν ἐπισύρασθαι 151. Da mibi hominem de tua malitia proficientem. Nutrisne patres ascetas? Et hi cum sint sancti,tu dux eorum malignus es?Siccine bonorum eorum es particeps, ut Maria Martha prædicta? Vide ergo in torrente qui juxta te est; si quis

sollicite fodiens metallicum pulverem lavat, paleas σε χειμάρρω εἴ τις ἐπιμελῶς ἀνορύσσων ἀποπλύνῃ brevis auri aut argenti obscuri eligit, et reliquum metallum, particulas æreas vel aciei atoma non adducit ad lucem, omnia vero grana projiciuntur. Cur autem alia atque isti fratres non agis, et tuos labores inter indigentes non dividis? Et quam multis indigentibus facile et large dividis, qui non solum mendicos ad ditandum, sed etiam, ubi possibile est, rapis sub prætextu œconomiæ monasterii? Qui semper colligis, et nunquam dividis, ut imperat Deus monachis magnæ civitatis, solis, ut videtur, et quibusvis alibi eorum similibus. Huic enim loquenti vos non obtemperatis. τὸν χοῦν μεταλλευτικῶς βραχύ τι ψήγμα χρύσεον ἀσήμου ἀργύρου ἐκλέξεται· τὸ δὲ λοιπὸν τῆς μεταλ λείας μήποτε οὐδὲ χάλκεα παραυγάζει ψηγμάτια ή σιδηρᾶς ἀτόμους· ἀλλὰ τὸ πᾶν ψαμμία εἰσὶν ἀπόβλητα. Τί δὲ ἀλλὰ τοιούτοις μὲν ἀδελφοῖς οὐ πονεῖς, μεταδίδως δὲ τῶν σῶν πονημάτων τοῖς ἐνδεέσι; Καὶ ποίοις ἐκείνοις ἀπραγματεύτως ἐνδαψιλεύῃ πένησιν, ὁ μὴ ὅτι γε μεταιτῶν τὰ εἰς πλουτισμόν, ἀλλ' εἴ που δυνατὸν, καὶ ἀφαρπάζων προφάσει τῶν τῆς μονῆς; καὶ ἀεὶ τοῦ συνάγειν ὢν, οὐκέτι δὲ καὶ τοῦ σκορπίζειν, ὡς ἐπιτάσσει ὁ Θεὸς τοῖς μεγαλοπολίταις μόνοις, ὡς ἔοικε, καὶ τοῖς, ὅσοι ἄλλοθί που κατ' αὐτούς. Ὑμεῖς γὰρ αὐτῷ διαλαλοῦντι κωφεύετε. ρνβ'. Τέως γε μὴν, ὦ προκαθήμενε, εἰ καὶ δοτέον, χρῆναι τυρβάζειν τοὺς μοναχοὺς ἐπὶ πολλοῖς, καὶ κοσμικῶς ἀναστρέφεσθαι· τί δή ποτε σὺ αὐτόχειρ ἀναδέχῃ τὸν τοιοῦτον κάματον, ἄλλους ἔχων καματ τηρούς; Τί δὲ μὴ αὐτὸς μὲν προσέχεις, οἷς χρεών προσανέχειν τοὺς κατὰ σὲ θειότερον, ταῖς δὲ τύρβαις ἀποστόλους πέμπεις διακονήσοντας; ἀλλὰ συχνά προερχόμενης ἅμα ἐκείνοις, ὡς οἷα καὶ φαλαγγάρο χης, καὶ τοὺς μὲν τῶν μοναχῶν οὐραγοὺς ἔπεσθαι τάξας, τοὺς δὲ ὡς εἰς στόμα προβαλλόμενος, μέσος αὐτὸς πομπεύεις; καὶ προφορούμενος τὰς ὁδοὺς, θύρας ἐκτρίβεις; Καλὸν μὲν ἴσως, ἐὰν δυναστευτι κάς· πλὴν ἀλλὰ τὰς πλείους ιδιωτικάς, καὶ οὐδὲ ἐπισήμους· ὧν τῆς ἔσω αυλαίας ἀποστενουμένης, τὰ πλείω τῶν ὑποζυγίων θύραζε μένοντα καταμη. νύουσιν ἔσω εἶναι τὸν ἀσκητὴν, καὶ καταρτίζειν τὰ πνευματικά. Οὐκ οἶδας, ὅτι ἀπρόσιτος ὡς ἐπιπολὺ ἅπας ἀσκητὴς, δι' αὐτὸ δὲ καὶ ἀπρόσιτος τοῖς πολυ λοῖς, ἢ δυσπρόσιτος, Εἰ δέ ποτε καὶ προϊέναι χρή τὸν τοιοῦτον, ὀκνεῖ πάντως ἐκεῖνες θριαμβεύειν ἀβρότερον, τιθέμενος τῇ ἐντροπῇ ἀποκρυφήν τινας, μὴ καὶ βλέποιτο τοῖς τοῦ κόσμου ὁ τὴν πρόθεσιν ὑπερκόσμιος. Διατί δὲ (ἵνα τι καὶ μεῖζον εἴπω), μεγάλα υπεσχημένος τῷ Θεῷ, οὐκ ἐνθεάζεις ταῖς πράξεσι κατ' ἐκεῖνα; καὶ οὕτω καταμηνυθεὶς καὶ ἐξάκουστος γεγονώς, ἐφέλκῃ τοὺς μανθάνοντας ἐπισ σπώμενος ἐν σχοινίῳ μακρῷ, τῷ κατ᾿ ἀρετὴν δη λονότι; ὡς ἐντεῦθεν μὴ ἀνάγκην εἶναί σε παρὰ τοὺς 152. Si tamen, o prælate, concedendum est monachos circa plurima turbari posse, et debere in mundo conversari; quam ob causam tu manu propria istum laborem suscipis, cum alios habes operarios? Cur ipse non instas iis rebus, quarum sollicitudo a Deo tuis credita est, et apostolos vulgo ministraturos non mittis? Sed frequenter cum eis egrederis, ut centurio; et monachis nonnullis ad sequendum in acie extrema ordinatis, aliis autem ad caput præpositis, ipse medius agis triumphum? et vias præteriens januas effringis? Si potentium, forte gloriosum esset, sed privatorum plerorumque, et minime procerum. Quarum cum velum externum reductum fuerit, multa juga in limine manentia ascetam intus esse indicant, spiri tualiaque peragere.Num ignoras maxime invium esse quemlibet ascetam, et ideo turbæ invium, sed difficile obvium? Qui si quando exire cogitur, metuit maxime ne inter delicias triumphet, circuitum quibusdam tenebris involvit, ne a mundanis videatur, qui celestis esse presumit. Cur ergo (ut loquar majora), cum magno Deo promiseris, similibus operibus non sanctificaris?et isto modo celebratus, et factus insignis, non trahis discipulos, allicisque magno fune, scilicet vinculo charitatis? ita ut necesse non Bitte ad alios exire, sed ipsi ad te allicianturexadmiratione,te invocentcum studio dicentes: «Quando veniam et apparebo ante conspectum” divi monachi?» ἄλλους φοιτᾷν, ἀλλ᾽ ἐκείνους ἐπὶ σὲ ἥκειν ἁγιασμοῦ χάριν, καί που καὶ ποτνιᾶσθαι, λέγοντας ἐπιθυμητικώς «Ποτε ἔξω, καὶ ὀφθήσομαι τῷ προσώπῳ τοῦ ἐνθέου μοναχοῦ;» 153. Sed ad quid ista dicere hominibus quos esset utilius extra cœnobium degere, quam intra remanere? Exinde enim emissi licentiam nihil omnino agendi censentur habere. Aliquid tamen videntur agere, si non aliud, saltem nudantes pedes, atque sensibus late percipientes; in asceterio autem dum remanent, quasi manibus et pedibus careant, omnino otiosi usque ad mortem perseverant. Litteras quidem non noverunt, cum plerique ex officinis veniant, aut aliam artem exercuerint; et non dico de quibuscumque, sed et de peritioribus artificibus; multi compitorum etiam sunt incolæ, ita ut neque librorum casulas ad acquirenda spi3ª Psal. XLI, 3. ρνγ'. Τί δ' ἀλλὰ ταῦτα λέγω ἀνθρώποις, οὓς μᾶλο λον συμφέρον ἦν ἔξω τοῦ φροντιστηρίου διατρίσειν, ἤπερ ἔνδον μένειν; Προενηνεγμένοι μὲν γὰρ ἐκεῖθεν, ἀδειάζειν δοκοῦσι τοῦ πάντῃ ἀργεῖν. Και τι φαίνον ται ποιεῖν, εἰ μηδὲν ἄλλο, ἀλλὰ καὶ τοὺς πόδας γυμνάζοντες, καὶ ταῖς αἰσθήσεσιν εἰς πλατύ νερο γοῦντες· τοῦ δὲ ἀσκητηρίου ὄντες, παντελῶς ἄπρακτοι ἀποκαρτεροῦσιν, ὡς εἰ καὶ ἄχειρες ἦσαν καὶ ἄποδες. Γράμματα μὲν γὰρ οὐκ οἴδασιν, ἐξ ἐργαστη ρίων οἱ πλείους ἤκοντες, καὶ ἄλλως δὲ χειρώνακτες ὄντες· καὶ οὐδὲ οἱ τυχόντες, ἀλλὰ ἐπιστήμονες βάναυσοι· πολλοὶ δὲ καὶ τριόδων τρίβωνες· ὥστε οὔτε περιέλευσις ἐν αὐτοῖς βιβλιακοῦ ἐδαφίους εἰς

πνευματικὴν, οὔτε ἀκρόασις ἀναγνώσμα- ritualia circumeant, neque audiant sanctam leἰ, πλὴν εἰ ἄρα ἐν καιρῷ κοινοβιακῆς ἐστι ὁ καὶ φαίης ἂν ἐπιτραπέζιον εὐρίσκειν ὡς οἷα τοὺς λόγους οὕτω τοῦ Θεοῦ ψωμι Καὶ ἔστι μὲν καλὸν καὶ αὐτὸ παρά γε τοῖς θάνειν ἐθέλουσι καὶ ἀναμιμνήσκεσθαι, ἵνα αν κἀνταῦθα τοῦ ἔργου τὸ πάρεργον· σὺ δὲ αροιμιακόν τι ζῶον ἀκούεις λύρας ταύτης ικῆς, ὑπερηχῶν τὴν ἠρεμαίαν ἀναγνωσιν μπῳ τῶν μασημάτων, καὶ οἷς τὰ πολλὰ καὶ απέζῃ βλασφημεῖς, καὶ μάλισθ' ὅταν σπανίζῃ τὸ ἱστιατόριον. Φίλων γὰρ τοι παρατετυβαθεῖα νηνεμία κοσμεῖ τὴν τράπεζαν, τῆς ς υποκρίσεως διοικονομουμένης τουτὶ τὸ ὔτε τοίνυν, ὅπερ ἔφαμεν, ἀνάγνωσις ἐν τοῖς μένοις μοναχοῖς, οὔτε καλῶν ἔργων ἐπιν ἀπέχουσι τὰς χεῖρας ὡσεὶ καί τινος μιάς · τάχα που καὶ εὐλαβῶς ἔχοντες ἀκκισμοῦ σικχασμοῦ, μὴ καὶ δυσγενὲς εἴη καὶ ἀτιμοοναχοῖς τὸ ἐν δέοντι χειρουργεῖν. Κάντεῦθεν και πολιτεύονται παρ᾽ αὐτοῖς, ὧν οὐδὲν κέροματικόν. Καὶ τοῦτο μὲν ζωϊκώτερον, ἐπεὶ ῖς ἀλόγοις τὰ τοιαῦτα ἐμπέφυκε. Καὶ αὐτὰ δέν τι πεφυκότα διαπράττεσθαι, οὕτω πως ται. Αδουσι μὲν γὰρ, ὅσοι τῶν ὀρνίθων εὖχουσιν. Οσα μὴ τοιαῦτα, ἤ κλάζουσιν, ἤ ιν, ἤ στρουθίζουσιν, ἤ ἄλλως ἠχοῦσι· βρυδὲ ἕτερα, καὶ μυκῶνται ἄλλα. Τὰ πάντα δὲ νται πρὸς ὄρεξεν ἀργοφωνίας τινὸς. εἰ οὕτω μάσαι. Οἷς ὁμοίως αργοκογοῦντες καὶ οἱ μοναχοί, μικρόν τι ποιοῦσι κακόν. 'Αλλ' ὅτε ἀπάντων τολμήσει μὴ ἐπαινεῖν τοὺς τοιούκαὶ ἁγίους, καὶ λογίους, καὶ θαυματουρ ηδὲ κατατείνῃ βήσεις μακρὰς ἐγκωμίων ἐπ' - ὢ τῆς ἐνταῦθα λοιπῆ ἀργολογικῆς ἐπεξε ὦ τῶν συμομαχιῶν, ὢ τῶν ἀντιλογιῶν! μὲν οὖν, ὦ των πολέμων, ὦ τῶν συβραφῶν, αταγραφών 1 Οὐδ᾽ ἂν βασιλεὺς βλασφημού- = ctionem, nisi forte cœnæ communis tempore,quem cibum diceres menses apponi, velut si verba Dei in frustra resecentur. 154. Istud etiam bonum est cupientibus dicere et meminisse, licet opus secundarium primo majus sit. Tu autem vile quoddam animal bene notum, audis longe diversa ab ista lyra spirituali; lectionem modestam strepitu convivii opprimis, et frequentibus blasphemiis ad mensam, præsertim cum sodales e cœnaculo absunt. Amicis enim adstantibus, mensam decorat altum silentium, hoc bonum ministrante et docente hypocrisi magistra. Apud prædictos monachoe, ut diximus, neque lectio, neque bonorum operum exercitatio, a quibus velut a sordidis rebus manus amovent; haud scio an timentes, quasi cum simulatione et fastidio, ne sit indecorum et monacho indignum ubi opus est manus admovere. Hinc vana sermocinatio, e qua nullum lucrum spirituale, apud eos frequentatur. Hoc autem et animalibus convenit, quibus ratione carentibus natura illud inditum est. Ea enim ad agendum nihil ordinata, isto modo disponantur. Canunt aves, quæcunque ad id idoneæ sunt, dum omnia alienæ speciei animalia vel clangorem, vel crocitum, vel pipatum, aut aliam vocem edunt; alia fremunt, mugiunt alia; universa ad vanam quamdam garrulitatem excitantur, si hoc nomine utendum est. Ad quorum exemplum monachi otiosi vana loquentes, malum quoddam parvum operantur. Ubi ergo nonnulli de turba istos de sanctitate, aut de intelligentia aut de miraculis audent non laudare, nec longos laudis sermones ad eos protendere: O vanam locutionem clamant, et ultionem! o bellum acre! o injurias! vel potius o prælia, o dolos, o detractiones! Neque rex conviciis appetitus, neque ipse Deus ulciscitur. Sic modesti monachi, monachi sicut destinaverunt, sic tranquilli. οὕτως ἐπεξελεύσεται, οὐδ᾽ ἂν Θεὸς αὐτός. Οὕτως ἐπιεικεῖς οἱ μοναχοί, μοναχοί, ὡς ἐτάξαντο· τυχοι. Γἱ δὲ ἄρα καὶ βούλει, ὤ μοναχέ; Μακαρικαίρως; Ναί, φησί. Πατήρ γάρ εἰμι· πατρὶ έγειν υἱοὺς οὐκ ἔξεστι. Καὶ μὴν, ὦ κατὰ », δέδοται καὶ υἱῷ, εἰ μηδενὸς ἐτέρου κακουρ παρανοίας γοῦν ἀλίσκειν τὸν γεινάμενον. καὶ σὺ παρὰ τὸν μοναχικὸν κανόνα πράττων ς, καὶ οὕτω παρανομεῖς, τί δυσχεραίνεις παροινίας γραφήν; Εοικας δὲ ἄρα τοὺς ους παρακρούεσθαι, ινα καὶ τὴν ἐκ τοῦ ἀρμέμψιν ἐκφύγῃς, τοῦ μείζονος πατρὸς ἢ κατὰ !ς τύπον Θεοῦ. Λέγω δή σοι τολμήσας, ὡς πίσκοπος, τίς ἄρα ἔτερος θαῤῥήσει πρὸς σὲ ; Ποῖος δὲ κακὼν ἀφίησί σε ἀδέσποτον, ιν, ἄναρχον, ἀκέφαλον, ἀνεκλόγιστον, ἀλοτον ή Οὐδὲν ἔθνος ἐβασίλευτον· οὐκοῦν οὐδέ Θεῷ κεκληρωμένος ἀναρχός ἐστιν. «Εξ :ι ἔπειτα Θεὸς φρένας ὤλεσεν,» εἰ οὕτως εἰς· ὃς ἀξιῶν πάντοθεν ἀνεξέταστος εἶναι, 155. Quid vis igitur, o monache? Libenter magnificaberis? Utique, ait. Pater sum,et patri filios contradicere non licet. Sed, qui patrem te jactas, conceditur filio patrem de insania arguere, si non de alio quocunque vitio. Quoniam ergo contra monachicum canonem agens insanis, et sic peccas, quid accusationem insaniæ fers impatienter? Accusatores repellere videris, ut convicia pontificis magni patris, vel juxta te, ejus qui locum Dei tenet, effugias. Ego autem tibi fidenter dico: Si non episcopus, qui alius tecum loqui audebit? Quodnam jus relinquit te sine magistro, sine domino, sine principio, sine capite, sine ratione, sine ordine agentem? Nulla gens rege caret; idcirco nec populus Deo consecratus sine duce erit. Ex hoc intellectum Deus abstulit, si isto modo mentem alienas, qui cum ex nulla parte velis observari, simile aliquid agis,quasi recusaret aurum cum

ære mixtum, ideoque impurum, probationem per όμοιον τι ποιεῖς, ὡς εἰ καί τι χρυσίον υπόχαλκον ignem. Hoc autem neque patriarchicum caput effugit ipsum; sed certo tempore ab eo pro quibus oportebat ratio poscitur. Et ipse Deus cum bonitate rationem reddens, homines sibi amicos sustinet interrogantes: Quare, Domine, hoc et istud agis? ut deinde convincat. Aliquando etiam misericorditer conversus ad eorum placita inclinatur. 156. Tu autem vero maximnus es, major omni ratione reddenda, et idcirco super Deum ipsum elevatus, qui plane renuis apostolice observari. Talis cum sis, quid a principio cum in tonsura rationes, interrogationes et quæstiones audires, cor tuum valide non confirmasti, nec consilio potenti restitisti interrogantibus frequenter, ne simul progredientes te in retia ineluctabilia et molesta inducerent: sed tam facile subiisti, et nulla re objecta spopondisti? Quia ergo a principio humiliari conoessisti, in posterum audi profutura licet invitus, convincere, esto sapiens, secundum consilium Salomonis. Ama te integrum esse, si non ut Prometheus saltem quasi Epimetheus. 157. Memento, ergo multa irrationabilia animalia clamoribus admonita, cum errant, corrigi. Quanto magis id homo cupiet, et quæret, et cum invenerit beatus erit! De hoc sexcenta exempla licet aliunde quoque colligere; satis erit quod sequitur. Ferunt Maurorum mulieres, cum leones circa pagum aliquem erant, viris absentibus (abundat enim istis feris Maurorum regio), injuriis et conviciis impetere solitas esse. Quid ergo leo regius, adeo egregius, non erubescit, ad personas non validas venire, quibus nec roburmanuum, nec aliquid virile est? Quibus auditis dicunt leonem rubore affici, quasi inspirante natura rationabili, verecunde se convertere, atque ad propria reverti nihii mali inferentem. Cur ergo tu leo esse adversus mundanas passiones edoctus, non modo velum pudoris ori tuo non imponis, cum solitam modestiam relinquis, cum ad mundum transfugis, et ob hanc causam corriperis, sed etiam rugiens ut leo objurgantes proteris, et vis dilaniare? Didiceras tamen injurias injuriis non repellere, et mala patiens non minari. καὶ οὕτω κίβδηλον ἐθέλει παραιτεῖσθαι τὴν διὰ πυ ρὸς δοκιμήν. Καὶ μὴν αὐτὸ οὐδὲ πατριαρχική τις διαφυγγάνει κεφαλή, ἀλλ᾽ ἐν καιρῷ λογιστεύεται καὶ αὐτὴ, δι' οὗ ἐχρῆν. Καὶ Θεὸς δὲ αὐτὸς ἀνέχεται ἄλλως, ἐπιεικῶς λογιστεύων, ἀνθρώπων θεοφιλῶν καὶ πυνθανομένων· «Τί ὅτι, Κύριε, τάδε καὶ τάδε ποιεῖς;» Καὶ οὕτως ὑπομένει ἐπανερωτῶντας δῆ θεν εἰς ἔλεγχον. Καί ποτε κατακαμπτόμενος ἐλεημό νως, ποιεῖ τὰ εἰς ἱλαρότητα. ρνς'. Πάνυ γοῦν σὺ μέγας οὕτω, καὶ ὑπὲρ πᾶσαν λογοπραγίαν, καὶ διὰ τοῦτο ὑπέρθεος, ἀπυπροσποιού μενος πάντη πάντως τὸ ἐφορεύεσθαι ἀποστολικῶς. Εἰ δὲ τοιοῦτος ἦσθα, τί δὴ τὴν ἀρχὴν, ὅτε κειρόμε νος λογοπραγίας εἶχες, καὶ ἐρωτήσεις, καὶ πύσματα, μὴ ἔσφιγξας τὴν καρδίαν σου στεῤῥῶς, καὶ ἴσχυρογνωμονήσας ἀντέστης τοῖς πολυπράγμοσιν ἐρωτη. ματικοῖς, μὴ καὶ συνελαύνοντες κατακλείσωσι καὶ σὲ εἰς ἀποριῶν λίνα δυσδιάφυκτα· ἀλλ᾽ οὕτως ἀπραγ μόνως ὑπεῖσας, καὶ κατέθου, ἀντιφωνήσας μηδέν; Ὅτι γοῦν ὑπέμεινας ταπεινωθῆναι τὰς ἀρχὰς, ἄκουε τοῦ λοιποῦ καὶ ἄκων τὰ συνοίσοντα. καὶ ἐλέγχου, καὶ γίνου σοφός, καθὰ ἡ Σολομώντειος υποθήκη βούλεται· καὶ ἀγάπα, οὕτω διορθούμενος, εἰ καὶ μὴ κατὰ Προμηθέα, δι' Επιμηθέως γοῦν. ρνζ΄. Ενθυμήθητι ἐν τούτοις καὶ, ὡς πολλὰ καὶ τῶν ἀλόγων ζώων ἐγκραζόμενα, ὅτε σφάλλονται, ἀνορθοῦνται. Τῷ παντὶ δὴ πλέον ὁ ἄνθρωπος καὶ ποθήσει αὐτό, καὶ ζητήσει· καὶ εὐρὼν εὐβρανθήσε ται. Καὶ ἦν μὲν ἐνταῦθα ἐπιλέξασθαι ἡμᾶς ὁμοιό τητα μυρίαν πράγματος καὶ ἄλλοθεν· ἀρέσκει δὲ ὅμως τὸ προτεθησόμενον. Ιστοροῦνται Μαυρούσιαι γυναῖκες, ἐπειδὰν περί τινα κώμην ἐκεῖ που ἐπιχω ριάσωσι λέοντες, μὴ παρόντων ἀνδρῶν (πέπληθε δὲ θηρίων τοιούτων τὸ Μαυρούσιον κλίμα), ἐπιλαλεῖν αὐτοῖς ἐθάδι γλώσσῃ ὀνειδισμούς, καὶ τὸ ὄνειδος· «Τί δή ποτε ὁ βασιλεὺς λέων, ὁ οὕτως ἀξιωματικός, οὐκ ἐντρέπεται, παρὰ πρόσωπα ἥκων μὴ ἀξιόμαχε, οἷς οὔτε ῥώμη χειρῶν, οὔτε ἄλλο τι μετὸν ἀνδράσι; κ Καὶ ὁ λέων ἀκούων, αἰδεῖται, φασὶ, καθ᾽ ὑποβολήν τινα φύσεως ἐλλόγου, καὶ κατακύψας αιδημόνως; ἐς τὰ οἰκεῖα ἤθη παλινοσνεί, μηδέν τι δράσας δυσγε νές. Τί οὖν μὴ καὶ σὺ, ὁ κατὰ παθῶν κοσμικών λέων εἶναι ἀποταχθεὶς, οὐ μόνον οὐ προϊσχῇ τοῦ προσώπου πρόβλημα αἰδοῦς, τῆς ἐθάδος ἡσυχίας ἀπανιστάμενος, καὶ διαβαίνων εἰς τὰ κοσμικά, καὶ Ο ὀνειδιζόμενος δι' αὐτό; ᾿Αλλὰ καὶ βρυχώμενος λέεντειον ἐπεμπηδᾷς, καὶ διασπαράττειν βούλει τὸν ἐγκραγόντα σοι; Καὶ μὴν οὐ μόνον λοιδορούμενος τετύπωκας, οὐκ ἀντιλοιδορεῖν, ἀλλὰ καὶ πάσχων, μηδὲ γοῦν ἀπειλεῖσθαι. 158. Ecce librum regulæ: accipe, lege, et condemna teipsum. Cum absque pudore agis, o monache, cogita mortuum te impudentem esse. In tonsura enim mortuus es. Cum conviciaris, memento inter muta redacium blasphemius te proferre: non edoctus es sic loquacem esse. Desine igitur Prometheus et Epimetheus, ambo Jovis filii. Ferebant Prometheum res ante eventum prævidere; Epimetheum non nisi præterita noscere; unde deρνη΄. Ἰδοὺ τὸ βιβλίον τῆς συνταγῆς, καὶ λαβὼν ἀνάγνωθι, καὶ κατάγνωθι σεαυτοῦ. Ὅτε ἀναισχυν τεῖς, ὦ μοναχέ, νόμιζε, ὅτι νεκρὸς ὢν ἀναιδεύῃ. Τέθνηκας γὰρ ἐν τῷ κείρεσθαι. Ότε καταλαλεῖς, ἐννόει, ὅτι ἐν ἀφώνοις τεταγμένος, διαρθροῖς βλα σφημίαν. Οὐ γὰρ ἐτύπωσας οὕτω λάλος εἶναι. Διὸ rivantur Græca nomina. Addebant etiam ab illo cautos et sapientes homines, insanes vero et impe ritos ab hoc fuisse creatos.

ἄφες τοιαῦτα τερατουργεῖν ἐπὶ σοί, μὴ καὶ παρορ- ista prodigia in te operari, ne ad iracundiam proγίσῃς τὸν ὡς ἀληθῶς ὕψιστον θαυματουργόν. Στέρνα τύπτειν τέταξαι τὰ σὰ ἐπὶ μετανοίᾳ, οὐ μὴν κατὰ καρδίας τύπτειν τοὺς μικρὰ ἢ οὐδὲν αἰτίους· δάκρυα καταῤῥέειν ἐπὶ μεταμέλῳ τῷ ἐφ᾽ ἁμαρτίαις, οὐ μὴν τυραννεῖν, εἰς δάκρυα ψάλλειν, οὐ κατακράζειν ὀρθοστάδην ἄϋπνος ἐντυγχάνειν Θεῷ, οὐ μὴν ἐπ' ἀμφοτέραις χωλεύειν ἐγνύαις αμαρτητικῶς· γόνυ κλίνειν ἐπὶ προσευχαῖς, οὐ κατακλᾷν σκέλη δίκην λῃστοῦ· ὁποῖα καὶ τοιαῦτα πολλὰ ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς βλέπομεν. Η ῥάβδος σου καὶ ἡ βακτημία σου παρα λαλείτωσαν τοὺς ἀπὸ σὲ, καὶ λοιποὺς δὲ ἄλλους, ὅσους ἐξισχύεις· μὴ παραλυέτωσαν δὲ τῆς ζωῆς φοβερώτερον. Αγκαλίζου χερσὶν εἰς πνευματικὴν χαρμονήν· μὴ σφιγγε εις πνιγμονήν. ρνθ΄. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν κοινῶς πρός τε τοὺς μετ γαλοσχήμονας καὶ τοὺς μὴ κατ᾿ αὐτούς. Τοῦ λοιποῦ δὲ ἰδίᾳ καὶ τοῖς μήπω ἀπογραψαμένοις τὰ τελεώτατα ὁμιλητέον διὰ βραχέων εἰς μόνην ἀνάμνησιν· οὐ γὰρ οἶμαι ἀγνοεῖν οὐδ᾽ αὐτοὺς, ἅπερ ἀκούσονται. Καὶ τέως παρεκθετέον τὴν τοῦ μοναχοῦ κλήσιν, ὃ τί ποτε βούλεται. Πρεσε τῇ κατὰ σοφίαν ἀκριβεία τὸ μόνον καὶ τὸν μόνον καὶ τὴν μόνην νοεῖσθαι μὲν καὶ ἄλλως ὁμωνυμίας νόμῳ, λέγεσθαι δέ ποτε καὶ πρὸς τὸ συζυγοῦν τῷ ἄρτῳ εἰς τροφῆς ἀρτίωσιν. Οὕτω καὶ μόνος χιτών τινι πρόσεστιν, ὅτε ἀσυνδύα στός ἐστιν ἐτεροίᾳ περιβολῇ, ἧς παρούσης ὡς ἐν τινι συζεύξει οὐκέτι μεμόνωται ὁ χιτών. Τῷ δ᾽ αὐτῷ λόγῳ καὶ μόνην ἔχειν λέγεται τις χλαῖναν, ὅτε τῆς ἐπιλοίπου συζυγίας, εἴτ᾿ οὖν συστοιχίας, αὐτὴ διέσταται. Τὸ δὲ ὅμοιον θεωρεῖται καὶ ἐπὶ μυρίων ὅσων ἱτέρων. ρξ΄. Οὗτος δὴ ὁ λόγος ὁ κατ᾽ ἔννοιαν, ὦ μοναχέ, ὅστις ποτ᾽ ἂν καὶ εἴης, καὶ τῇ σῇ ταύτῃ κλήσει ἐγὼ κάθηται. Τοιούτου τοίνυν οἷα καί τινος θεμελίου ὑποβεβλημένου σοι, ἀναμνήσομέν σε μετὰ βραχὺν λόγον, ὡς οὐ κατ᾿ αὐτὸν οἰκοδομεῖς, ἀλλὰ τῷ ὑποσ κειμένῳ θεμέθλῳ ἀνακόλουθόν σοι τὸ παρύψωμα. Ὁ γὰρ ἀποστολικός μοναχός, ταυτὸν δὲ εἰπεῖν, μόν νος, οὐδὲν ὀφείλει ἔχων ἄλλο ζῇν, εἰ μὴ ἑαυτὸν, δίχα δηλαδὴ συζυγοῦντος τῇ κατ᾿ ἄνθρωπον ζωῇ ἅπαντος πράγματος, οἷον ἄτερ πήρας καὶ βαλαντίου, τῶν καὶ ἀχρειωδῶν καὶ μοχθηροτάτων· εἰ καὶ τοῖς ἀφε λεστέροις ἐν σμικρῷ τίθεται ἡ τῆς τούτων ἀποχῆς παραγγελία. Τῷ βαλαντίῳ μὲν ἐνταῦθα ὁ θησαυρὸς συνεκβέβληται, τῇ πήρᾳ δὲ ὁ λοιπὸς χρηματισμός σάκκος γάρ τις καὶ ὰ πήρα. Τῷ δὲ σακκίῳ δοχεῖον ἅπαν συνεπινοεῖται χρηματιστικόν. Επίκειται οὖν καὶ σοὶ χρέος, ὦ εἰσαγωγικὲ μοναχὲ ἀπὸ σοῦ γὰρ τό γε νῦν ἄρχομαι), γεγυμνώσθαι. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ χρῆναι τὸν μοναχὸν ἑαυτὸν καὶ μόνον ἔχειν. Γεν γυμνώσθαι δέ φημι οὐ τὸ περιεστάλθαι μηδέν τι ἐς ἀναβολὴν, διατεθειμένον Βραχμάνος δίκην γυμνοσοφιστοῦ, κατὰ τὸν πεσόντα ἐκ κοιλίας ἄρτι πρώτως μητρικῆς (ὁ δή ποτε ἀγαθὸν καὶ ἡμετέροις ἁγίοις Πατράσι θαυμασίως ἐνέλαμψεν, ἀλλὰ τὸ τοῖς ἀναγ καιοτάτοις ἀρκεῖσθαι, καὶ μηδέν τι περικεῖσθαι, λόγῳ δηλαδὴ περιττότητος. Τὸ δὲ οὕτω περιβεβλῆσθαι voces excelsum iniraculorum artificem. Pectus tuum per poenitentiam percutere es informatus, non autem cor transfigere parva aut nulla delinquentium: lacrymas effundere ex peccatorum dolore, non opprimere usque ad lacrymas; psallere, non clamitare, rectum et vigilem Deo adstare, non ambobus cruribus claudicando incedere: genua flectere ad orandum, non crura, more latronis, rumpere; quæ omnia apud nos frequenter videmus. Virga tua et baculus tuus consolentur subditos tuos et alios quoscunque poteris, ut quiete vivant. Manibus amplectere ad manifestandam spiritualem lætitiam, non stringe ad suffocandum. 159. Hæc omnia in communi ad monachos magni indumenti, et ad alios non similes dicta sint. Relinqua autem iis qui perfectionem nondum spoponderunt, privatim, paucis verbis, ad solam recordationem proferenda sunt: eos enim dicenda ignorare non arbitror. Antea autem exponendum est nomen monachi quid significet. Placuit exquisita sapientibus has voces solummodo, solum, solitudinem pro diversis intelligi, quasi homonyma, et usurpari indifferenter, sicut panis proconficiendo cibo. Eodem ruodo unica tunica est alicui, cum vestimento alteri non jungitur, quo admoto, veluti quadam in unione, unica jam non est tunica. Eadem ratione unicum pallium dicitur aliquis habere, cum a reliquis conjunctis et proximis vestibus differt. Et similia de sexcentis aliis rebus dicenda sunt. 160. Hæc ratio interpretationis, o monache, aut quisquis tandem es, tuo proprio nomini adaptatur. Quo, ut fundamento,tibi supposito, te monebimus, post pauca verba, in eo non habitare; sed ei subtus jacenti adjiciendam esse aliam structuram. Apostolicus enim monachus, vel quod idem est, solitarius, vivere debet nibil aliud possidens quam seipsum, sine ulla re vitæ humanæ ad hærere faciente, ut sunt pera et loculi, et quidem minimi, et miserrimi,dummodo apud simplices sit alicujus momenti admonitio de his rebus deponendis. Namque in loculis thesauri depositi sunt, et in pera reliquæ divitiæ.Saccus enim est pera, et sacculo intelligitur quod cunque divitiarum receptaculum. Tibi igitur, ο monache recipiende (a te enim incipiendum est). necesse est nudari. Hoc innuitur, cum dicitur monachum seipsum, et se solum esse possessurum. Nudari dico, non nihil induendum servare, non se habere instar Brachmanni gymnosophistæ, velut aliquis nuperrime egressus de ventre matris (quod bonum apud nostros sanctos Patres mire enituit) sed rebus necessariis contentum esse, nibilque circumdare superfluum. Et indumentum hoc, aliquo modo nuditati non dissimile, quamlibet aliam vestem excludit, quia satis est, et quia retinenda est dicta solitudo monachis congrua.

γυμνωσεώς τινα λόγον ἔχον, ἐκβάλκει πᾶσαν ἄλλην περίθεσιν διὰ τὸ αὔταρκες, καὶ φυλάττειν ἐν σοὶ τὴν εἰρημέ την μόνωσιν τὴν μοναχοῖς πρέπουσαν. 161. Vere maxime necessarium est panis frustum; et æquo modicum vinum, similiter et obsonium modicum. Quæ cum habes, aliquo modo ut monachus non agis ante mundum (habes enim aliqua ratione conjuncta), sed alio modo verus monachus videris. Inutilia enim a te amovisti, et cætera quibus conjungi necesse non est bominem vitæ continentis cupidum, non passionibus deditum, nec necessitates naturales prætergredientem. Taliter vivere si potueris (et poles omnino), ut elegisti, in solitudine vivas deinceps post ingressum tuum. Si autem impossibile fore cognoveris, egredere. Ad hoc enim tibi a regula tempus recogitandi est concessum, ut confisus remaneas, et diffidens abeas. Sed considerasti, in limine sancto constitisti, inter sacra benedictus es, et vestem apostolicam induisti. Remane ergo quasi apostolicus, et mox evangelious monachus. Et duplici modo remanebis, non circumvolans mente, potiori parte naturæ tuæ, neo corpore ad liberum arbitrium. Aliter enim jussus ministrare, exibis, et iterum redibis monachus, qualis exieras, impollutus mente et corpore. Et wi quid redeunti referendum est, ad exemplum apis studiosæ id ages, nempe colliges et feres, ubi contigerit, aliquod bonum vel corporale donum christianum ex aliqua parte ad utilitatem monasterii, vel spirituale sive sanctis sermonibus auditis, sive piis desideriis in mentem acceptis. Sicque aliquid ab exterioribus lucratus, major evades propter egressionem. Absque jussu autem nec vilissimam lanuginem auferre licebit. usus 162. Sic ergo explicatum monachi nomen a nobis consideratum est, neque procul a reota ratione, ut arbitror. Sub alio respectu idem nomen licet inquirere. Apud plerosque solus quamdam excellentiam naturæ aut numeri proprie significat, et hanc modo laudabilem, eam tamen aliquando vituperandam esse nemo negabit. Invenitur ergo aliquis solus dictus apud veteres philosophos, et solus inter dicendi peritos, et eodem modo inter justos, aut alios fortitudine conspicuos. Solum iterum a quibusdam transfertur i ad malitiam, cui pessimus diabolus præficitur. ρξα. ᾿Αναγκαιότατον ὁ ψωμός· εἰς ἴσον ἔρχεται καὶ μέτριος οἶνος· ὅμοιον καὶ τὸ σῶφρον ὄψον. Ταῦτα ἔχων, τρόπον μέν τινα οὐκ ἀναστρέφῃ μοναχὸς ἐν κόσμῳ (ἔχεις γάρ τι όπωσοῦν συζυγοῦν)· τρόπον δὲ ἄλλον ἀληθὴς πέφηνας μοναχός. Απέζευ ξας γὰρ σεαυτοῦ τὰ περιττά, καὶ ὅσα μὴ ἀναγκαῖον συνεζεύχθαι τῷ ἐγκρατευτικῶς την πραγματεύο μένῳ, οὐχ ὑπερπαθῶς, ὡς ὑπερβαίνειν καὶ τὴν φυ σικὴν ἀπαίτησιν. Εἰ μὲν οὖν δύνασαι ζῆν οὕτω (πάντως δὲ δύνασαι), καθὰ καὶ προείλου, ζήθι ἐν τῇ μονῇ τοῦ λοιποῦ μετὰ τὴν εἰσδρομήν· εἰ δὲ και ταγινώσκεις μὴ ἂν δυνήσεσθαι, ἀπόδραμε. Εἰς τοῦτο γὰρ καὶ χρόνος κεκανόνισταί σοι σκέψεως, ἵνα θαῤῥῶν παραμείνῃς, ἢ μὴ πεποιθὼς ἀπέλθὰς. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ ἐσκέψω, καὶ κατέθου ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ καὶ σὺ βήματος, καὶ εὐλογήσης ἱερῶς, καὶ τὴν ἀποστολικὴν ἐνεδύσω στολήν. Παράμενε τοίνυν ὡς ἀποστολικός, αὐτίκα δὲ καὶ εὐαγγελικός μοναχός. Παραμενεῖς δὲ διχῶς, μήτε τῇ ψυχῇ ἔξω ρεμβόμενος, τῷ κρείττονι πάντως μέρει τῆς κατὰ σὲ διαρτίας, μηδὲ μὴν τῷ σώματι καταχρώμενος εἰς αὐτεξούσιεν. Αλλως γὰρ διακονεῖν ἐπιτεταγμένος, ἐξελεύσῃ· καὶ αὖθις εἰσ ελεύσῃ μοναχός, ὁποῖος καὶ ἐξῆλθες, καθαρὸς καὶ σῶμα καὶ ψυχήν. Εἴ τι δὲ καὶ συνεισαγαγεῖν δεήσει ἐν τῇ ἐπαναστροφῇ, κατὰ μίμησιν αὐτὸ φιλεργού μελίσσης ποιήσεις, ἀνθολογήσας δηλαδὴ καὶ φέρων ἀγαθὸν, εἰ μὲν παραπέσῃ, καὶ σωματικὸν ἔκποθεν φιλοχρίστου δωρεᾶς εἰς ὠφέλειαν τῇ μονῇ· ἄλλως δέ γε νοερώτερον ἐν τῷ ἢ λόγους ἀγαθοὺς ἐνωτίσασθαι, ἢ ἐνθυμήσει ἀγαθὰς εἰσοικίσασθαι ἐν ψυχῇ. Καὶ οὕτω κέρδος τι ἔξωθεν πορισάμενος, ἔχοις ἂν Ο οὕτω σεμνύνασθαι διὰ τῆς ἐξελεύσεως. Εκφορῆσαι δι γε τῆς μονῆς δίχη κελεύσεως οὐδὲ ἄχνην λεπτοτάτην ἐξέσται σοι. ρξβ'. Αλλ' οὕτω μὲν ἡμῖν ἡ τοῦ μοναχοῦ πλῆσις ἀκεπτυγμένη τεθεώρηται, οὐκ ἔξω, οἶμαι, ἀγαθοῦ λόγου. Ἔστι δὲ καὶ καθ᾿ ἑτεροίαν ἐπιβολὴν τὸ αὐτὸ διαθέσθαι ὄνομα. Ο μόνος ἐν πολλοῖς ὑπεροχήν τιν ἰδιάζειν δοκεῖ οὐσίας, εἴτε ποιότητος· καὶ αὐτῆς ὁτὲ μὲν ἐπαινουμένης· οὐκ ἂν δὲ εἴποι τις ὡς μή καὶ ψεγομένης ετέρας ἔστιν οὗ. Εὔρηται γοῦν τις ἀποτεταγμένος μόνος ἐν φιλοσόφοις τοῖς πάλαι, καὶ μόνοις ἐν τοῖς ῥητορεύειν ήσκημένοις· οὕτω δὲ καὶ ἐν δικαίοι, καὶ οἷς ἡ ἀνδρία προσέσχεν. Απηνέγ κατο αέ τις ἄλλος τὸ μονῆρες καὶ ἐν κακία, ἧς πριν κάθηται ὁ ἀρχέκακος δαίμων. Ὁ τοίνυν ιδίως λεγόQui ergo apud mundanos homines monachus pro- μενος μοναχὸς ἐν τοῖς κατὰ κόσμον ἀνθρώποις, ὅστις prie dicitur, quisquis est, solivagus,sicut et solitarius veraci nomine dicitur,et facile solus; non profecto propter malitiam quam fugiens exivit de vulgo, es de communitate, et eleglt monasterium; sed manifestus propter virtutem. Et insuper monachus in divina sublimitate solus est, qui appropinquavit ad Deum vere solum bonitate, secundum illum formatus est, insignitus est, et in illo evangelice permanere edoctus est, ne extra cum vulneratus mala extreme patiatur. Propter ποτ᾽ ἂν καὶ εἴη, μονήρης ἐστὶ καὶ αὐτὸς φέρων νυμίας λόγῳ, καθότι καὶ μονάζων· εὐθὺς δὲ καὶ μέσ νος· καὶ οὐ δήπου τὴν κακίας, ἣν φεύγων ἐξετοπί σθη μὲν τοῦ κοινοῦ καὶ πολλοῦ, είλετο δὲ τὸ μονα χικὸν, ἀλλὰ τὴν ἀρετὴν δήπουθεν. Καὶ ἔστι λοιπὸν ὁ μοναχὸς ἐν ἐξοχῇ θειότατος μόνος, ὡς οἷα θεῷ προσχωρήσας, τῷ ἀληθῶς μόνῳ τὴν ἀγαθότητα, καὶ πρὸς ἐκεῖνον τυπωθεὶς, καὶ χαρακτηρισθείς, καὶ μένειν εὐαγγελικῶς ἐν ἐκείνῳ ταχθείς· ἵνα μὴ Έξω βληθείς, πάθοι τὰ πάνδεινα. Ὥστε κατ' εξαίρε

τον ἀρετὴν ὑπεροχικῶς ὁ μοναχὸς ὠνόμασται, θειο- insignem igitur virtutem monachus excellenter τάτην ταύτην περιδυσάμενος μεγαλοπρέπειαν ὀνό ματος. ρξγ'. Αὕτη δευτέρα ἡμῖν ἔννοια ερμηνείας ἐπὶ τῷ μοναχῷ, τῷ ἀξυμβλήτῳ πρὸς τοὺς λοιπούς, τῷ ἀσυγκρίτῳ, τῷ ἀσυνδυάστῳ, καὶ δι᾿ αὐτὰ μονάζοντι κατ' ἐξοχὴν, ὡς ἐῤῥέθη, ἐνάρετον, οὐ μὴν τυραννιῶ. σατ· ὡς δοκεῖν τὸν κειράμενον μόνον οἰκεῖν ἐπὶ τῆς γῆς, μήπου δὲ καὶ συνθλίβεσθαι, μὴ χωρούμενον ἐν αὐτῇ. Φάναι δὲ κατὰ τρίτην ἐπιβολὴν ἐτυμότητος, ὡς τῇ τοῦ μοναχοῦ κλήσει τὸ ἄχος ἔγκειται, εἰς ἔνδειξιν τοῦ καὶ μονοῦσθαι αὐτὸν, καὶ ὀφείλειν ἄχνυσθαι λόγῳ πενθίμου βίου τοῦ κατὰ τὴν κουρὰν ἐπιστρεπτικὸν μέν ἐστι τοῦ μονάζοντος εἰς ταπείνωσιν, λογοπραγηθήσεται δὲ, γραφὲν τολμηρίας, τολμηρίας, παρά γε τοῖς καὶ τὰ τοιαῦτα κριτικοῖς. ρξδ. Ενταῦθα δὲ λόγου, ἐλθὼν, ὦ ἀδελφὲ, πυνθά νομαί σου, εἰ πρὸς ἀκρίβειαν καθέσταταί μοι ταῦτα; Δοκήσας δὲ ἀκοῦσαι, ὡς ἠκριβωσάμην τὸ λαληθὲν, προσεπερωτῶ σε, καὶ ποῖον ἂν ἔχοι τις ψόγον, καθαπτόμενος μοναχοῦ εἰσαγωγικοῦ, τοιούτου μὲν καὶ αὐτοῦ ἐποφείλοντος εἶναι, ἀλλοίου δὲ ἀπεκβαίνοντος εἰς τὸ παντελές; Δοκῶ μοι κἀνταῦθα ἐνηχεῖσθαι, ὡς ἐπαινετέος καὶ ὁ τὸν τοιοῦτον μοναχὸν ἐπισκώπτων, καὶ οὕτως ἀνακόπτων τῆς ἐπὶ τὰ φαῦλα ὁρμῆς· πολλῷ δὲ μάλιστα καὶ ὁ τὸν πολυχρόνιον. Καὶ ἐπὶ τούτοις ὁμολογῷ τοιοῦτος καὶ αὐτὸς εἶναι λίαν μάλα, ὡς καὶ εὖ εἰδὼς χρῆναι κατ᾽ ἴχνη τῷ μεγαλοσχήμονι τοὺς μὴ τοιούτους ἐπακολουθεῖν, καὶ παρηγ γελμένος ἐκ Θεοῦ παρακαλεῖν ἐν τοῖς τοιούτοις πνευματικῶς, καὶ ἐλέγχειν, καὶ ἐπιτιμάν. ρξε. Ἢ τις ἂν παρεστηκῶς θρόνῳ αἰσθήσεως, καὶ βλέπων τοὺς ἐν ἡμῖν φορτικούς πρωτοπείρους τοῦ μονάζειν, καὶ ἄλλως μικροσχήμονας, δυνήσεται ψυχὴν ἀθορύβητον ἔχειν, καὶ μὴ προσεπιμέμφεσθαι καὶ τὸν ἐν αὐτοῖς ὁπωσοῦν μέγαν, ὃς βλέπων τοὺς ἀτελῶς ἀρτιμαθεῖς ἐξοκέλλοντας εἰς ἀπώλειαν, οὔτε ἀναχαιτίζει φριμασσομένους, ἀλλὰ καὶ προσερεθίζει κεντρίζων, καὶ φιλοτιμεῖται τὸ κατ' ἐκείνους ἄστο. μον καὶ δυσήνιον, ἐναγλαϊζόμενος αὐτὸς τῇ κατ' αὐτ τοὺς γενναία θρασύτητι· ὡς οὐδὲ στρατηγὸς ἐλλάμε ψεται μαχηταῖς ἀνδρικοῖς ὑπ᾽ αὐτῷ τεταγμένοις. καὶ τιθέμενος ἐν σπουδῆ περιουσιάζεσθαι τοιοῖσδε μαθηταῖς, ὅθεν καὶ τὴν ἀρχὴν μανθάνων φαυλεπι φαύλους εἶναι τοὺς, ὡς εἰπεῖν, προσηλύτους ἐπὶ σωτηρίῳ κουρᾷ, οὔτε φυλοκρινεῖ τὰ κατ' αὐτοὺς ἤθη, οὔτε καταρτίζων ἀσφαλίζεται εἰς ἐπιστροφὴν, ἀλλ᾽ αὐτὸ τοῦτο στρατηλατικῶς ὑπειπὼν ὁ ψυχικός, ὁ τῆς εἰρήνης, ὁ τῆς ἀγάπης, ὁ τοῦ Θεοῦ, ὡς ἡ μονὴ καὶ τοιούτων διακονητῶν δέεται, ὡσεὶ καὶ τύραννος, οἶμαι, δημίων, προσίεται τοὺς ἐξώλεις ὡς δηλαδὴ τοιούτους, καὶ σωμασκεῖ ἐπιμελῶς, οὓς ἐχρῆν διὰ βίου ἢ ἀκειρευόμας μένειν, εἰ καὶ ἐβιάζοντο τὴν κουρὰν, ἢ ἀλλὰ κατὰ κακούργους κείρεσθαι· καὶ πρὸ προσώπου τίθεται, καὶ ἐκτρέφει ἀναλόγως οἷς ἠθικεύονται· καὶ σωματοφύλακας ἐφιστῷ ἑαυτῷ, εἰς ἀνδρίαν ἐξασκῶν. * II Tim. ιν, 20. dictus est, atque istam divini nominis dignitatem obtinuit. 163. Talis est secunda nostra interpretatio de monacho,qui cum reliquis non potest comparari, non judicari, non conjungi: quique ideo solus est secundum excellentiam virtutis, non tyrannidis, ita ut videatur solus qui tonsura insignitus est habitare solus in terris, minime autem ea opprimi, siquidem in ea non ambulat. Tertia signifcationis conjectura quam damus asserit solitarii nomini dolorem addi (μόνος-ἄχος), ad ostendendum eum solum esse, mastumque futurum esse ob mortificatam tonsurati vitam, hæo quidem monachum ad humilitatem flectit, sed judicabitur, et arguetur temeritatis apud hujus rei peritos. 164. Ad hunc sermonem cum venerim, o frater, quæro a te utrum ista bene definierim. Et postquam audire arbitratus sum dicta tibi approbari, rursus te interrogo quantas vituperationes incursurus sit homo occurrens monacho novitio, qui talis esse debebat, et omnino alius evasit. Et hoc responsum accipiendum reor, laudandum esse eum qui talem monachum irrisorit, sicque a vanitate prosequenda averterit; multoque magis qui assuetum a longo tempore. De his confiteor me eadem sentire, qui optime novi dissimiles vestigiis magni monachi insistere debere, quippe qui edoctus sum istos spiritualiter «obsecrare, arguere, et increpare *.» 165. Quis, quæso, throno sensuum potitus, vidensque contemptos nostro avo monachos novitios, ant aliter minores, poterit spiritu non turbari, et non condemnare hominem inter eos aliquo modo magnum, qui cum viderit discipulos imperfectos in interitum ferri, indomitos non refrenat,sed magis aculeo excitat, laudat os eorum durum et asperum, et ipse fora eorum fortitudine extollitur. Neque enim dux exercitus e militibus indomitis sub se ordinatis gloriam adipiscitur. Et captus desiderio talium discipulorum multiplicandorum, etiamsi omni tempore audierit fallacissimos esse ut ita dicam, proselytos in tonsura salutifera, mores eorum tamen non dijudicat: neque disponit ad certiorem faciendam conversionem, sed ut dux militum, vir spiritualis, pacifious, vir charitatis, vir Dei ita respondet: talibus ministris monasterium indigere, quemadmodum tyrannum lictoribus, arbitror, et perditos homines ut tales admittit, studiose exercet, quos necesse erat per totam vitam intonsos remanere, etiamsi tonsuram postularent, aut etiam ut scelestos tonderi. Hos in fronte ponit, similiter nutrit, ut assueti erant, eosque ad ardorem majorem aocendit.

EUSTATĦII THESSALONICENSIS METROPOLITÆ 166. Cum istiusmodi homines ad magistrum animarum accesserint, recipiuntur, et diountur operantes, studiosi, acres, periti, et ut ipsi aiunt, vividi. Homines autem indolis contrariæ expelluntur quasi inutiles, ne velut otiosi crabrones in monasteriis enutriantur. Talem exercitum primi monachi cum conscripserint, atque aciem ordinatam instruxerint,hanc emittunt non modo adversus viciniores, sed etiam contra remotiores atque per istam ordinationem, insidiis facile paratis, domini præeuntes victoriam reportant. Re enim vera cum gratum est peccatum, ut quidam dixit, densa et conferta acies adversus virtutem colligitur. Quod apud nos facientes exemplum vanæ discordiæ aliis monachis proximis dant, aliis ad alios imitationem tradentibus, per quam, quasi per incendium omnia circumsepta devorans, serpens malitia extrema mala perpetrat. Suscitata enim discordia inter prælatos, quorum nonnulli magnum habitum præ se ferunt, facis instar, ostendit circumstantibus monachos certantes de quodam loco contra vicinos, vel aliter distinctos, quos observant prælati, et adversus eos veluti ab arce bellum movent. ρές. Καὶ τοιοῦτοι μὲν προσερχόμενοι τῷ τῶν ψου χῶν καθηγητῇ παραδέχονται, ὀνομαζόμενοι ἐνεργεῖς, καὶ σπουδαῖοι, καὶ ἐντρεχεῖς, καὶ πραγματικοί, καί, ὡς αὐτοί φασι, ζώντες. Εἰ δὲ ἀνάπαλιν ἤθους τοιούτου ἔχουσιν, ἐκδιώκονται ὡς ἀχρεῖοι· ἵνα μὴ κηφῆνες αὐτοὶ ἀεργοὶ μοναστηριακοῖς ἐντρέφωνται σίμβλοις. Καὶ δὴ στρατολογήσαντες τοιοῦτον στίφος οι πρωτομόναχοι, καὶ τάξιν ἄτακτον φατριάσαντες, ἐνακμάζουσιν οὐ μόνον κατὰ τῶν γειτόνων, ἀλλὰ καὶ τῶν, ὅσοι ποῤῥώτερον· καὶ νικῶσι διὰ τῆς τοιαύτης ἐκτάξεως οἱ κύριοι καθηγούμενοι, ῥᾷον ἀπηρτικήτες τὴν ἐπισύστασιν. Τῷ ὄντι γὰρ, ὅτ᾽ ἂν εὐλογητὸς ἡ ἁμαρτία εἴη, καθά τις ἔφη, πολλὴ καὶ λογάς ή στρατολογία κατὰ τῆς ἀρετῆς ἐπισυνίσταται· 8 δὴ καὶ οἱ παρ' ἡμῖν ποιοῦντες, ἀρχέτυπον καὶ ἄλλοις τῶν παρακειμένων μοναχῶν πρόκεινται κανόνι φαύλης ἔριδος, ἄλλων ἄλλοις διαπεμπομένων τὴν μίμησιν· δι' ἧς ἐμπρησμοῦ δίκην ἐπινεμομένου τὰ κύκλῳ, ἡ κακία προϊοῦσα δεινά ποιεῖ. Βρις γὰρ ἐξαπτομένη ἐν τοῖς προάρχουσιν, ὧν ἔνιοι καὶ μεγαλοσχήμονες, πυρσοῦ δίκην καταμηνύει τοῖς ἑκαστα χοῦ τοὺς περὶ ἵνα τινὰ τόπον ἀνδριζομένους μονα χοὺς κατὰ τῶν ἢ γειτνιώντων, ἢ ἄλλως μὲν ἀφ εστώτων, περιβλεπομένων δὲ τοῖς ὑψηλοῖς, καθηγου μένοις ὡς ἀπὸ σκοπιᾶς. ρές. Καὶ συχνὸν ἐν τοῖς τοιούτοις ἐκ τοῦ πυρσευματος νόημα ἡ ψυχὴ φωταγωγεί το· «Εἰ δὲ Θεσσαλονίκη οὕτως ἀνδρείους ἐκτρέφει μοναχούς, οἳ καὶ κατὰ κανόνων καὶ νόμων ἀνδρίζονται, καὶ τὸν ἀρχιερέα περ ριφρονοῦσι, καὶ οὐδεὶς οὐδὲ λόγον ἀνταίρει πρὸς αὐτ τούς· τί δή ποτε ἡμεῖς ἐνεοὶ καθήμεθα, ὡς οἷα καὶ ἐκπεπληγότες, καὶ μηδὲ χερσὶ καὶ στόμασι διοικούμενοι;» Καὶ αὐτίκα τὸ τῆς ψυχῆς θυμούμενον εἴ που καὶ ἐκοι μᾶτο, ἀφυπνίσαντες, καὶ ὅσα δεινὸν ὁπλίτην ή στρατηγὸν (καθά τις ἐφιλοσόφησε) καταφράξαντες χορηγία παντευχίας, ὁποίαν αὐτοὶ μεθοδεύειν κακομηχάνως οἴδασιν, ἀποκαθίστανται εἰς Ἱεροῦ τινος πολέμου στρατιάν. Καὶ ὅσον μὲν ἐν αὐτοῖς μεγαλόσχημον καὶ ἡγουμενικὸν, ἐλλοχῶσι κατὰ τῶν οὐδὲν μὲν απο τίων, προσδοκωμένων δὲ ἀντιβήσεσθαι, εἰς ἐμφανές προστησάμενοι τοὺς λοιπούς. Εἰ δέ που καὶ φωραθῶσι, λόχου δίκην ὑποκαθήμενοι, ἐκπηδῶσι καὶ αὐτοί· καὶ καταστάντες εἰς μέτωπον, καὶ τὴν τάξιν κοσμήσαντες, ἐπαφιᾶσι τὴν μικροσχήμονα φάλαγγα, καὶ ἀνύουσι δι' αὐτῶν, εἰ καὶ μὴ τὰ θελητὰ σφίσι διὰ τὴν ἐκ Θεοῦ καὶ βασιλέως ἁγίου ἐπικουρίαν, 167. Interea ex hoc igne ista cogitatio menti sope occurrit: Si monachos tam strenuos enutrit Thessalonica, qui contra canones et leges agunt, pontificem contemnunt, neque eis ullus contradioit, cur nos otiosi remanemus quasi membris perculsi, neque manibus, neque ore utentes? Et mox excitata, si forte sopita orat, mente irascibili, ut miles metuendus, aut imperator (prout ratiocinatus est quidam), instructi omnibus armis quæ ipsi parare male norunt, exsurguntad bellum aliquod sacrum. Si qui deinceps inter eos magni monachi, et apti ad præeundum, eos in insidiis locant adversus homines minime injustos, et aggressionem exepectantes; reliquos in fronte aperta ordinant. Qui alicubi detecti, quasi in insidiis latentes exsurgunt ipsi, et stantes contra,aciemque ordinantes, minorem phalangem immittunt; atque per eam si non quæcumque voluissent propter auxilium a Deo et rege sancto illatum, saltem quæcunque potuerint efficiunt. Non enim recedunt tales animæ,mori paratæ. Nostra perdidit iste zelus malus, qui orsus a nobis, et traduxtus usque ad Myrtoum mare, et deinde ὅσα γοῦν δύνανται. Οὐ μὴ γὰρ φείσωνται ψυχαί usque ad Maliacum, et porro ad Jonium,sic partes occidentales circumcinxit; vel forsan exinde ad nos pervenit, ut malum quoddam pestilens, quale apud veteres narratur Æthiopicum. τοιαῦται, εἰ μὴ καὶ θανατώσουσιν. Οὗτος ὁ ζῆλος ὁ εἰς κακὸν ἐξώλεσε τὰ ἐν ἡμῖν, εἴτε ἐντεῦθεν ἀρξάμενος, καὶ διαδοθεὶς ἕως καὶ εἰς Μυρτῷον αὐτὸν κόλπον, καὶ τὸν ἐπέκεινα Μαλειακὸν, καὶ τὸν ἔτι ποῤῥωτέρω Ιόνιον, καὶ οὕτω τὰ ἑσπέρια περιζώσας· ἢ τυχὸν ἐκεῖθεν διαβὰς ἐπὶ τὰ καθ᾿ ἡμᾶς, ὡσεὶ καὶ τι λοιμώδες κακὸν, ὁποῖον καὶ τὸ πάλαι ποτὲ συγγεγραμμένον Αἰθιοπικόν. 168. Ο aciem monachorum nigro pallio indutorumo phalangum variam dispositionem! Omitto enim leviter armatos pedites. O monachos equites, centaurorum fere similes, apud quos id unum mirabile quod qui super asinum nunquam ascenderunt post tonsuram equos indomitos dextere modeρξη'. Ὢ τοῦ τῶν μελαγχλαίνων τοῦδε φωσσάτου! Ω τῆς τῶν κεράτων ποικίλης διασκευῆς. Ἐνῶ τοὺς ψιλοὺς καὶ πεζεταίρους. ᾿Αλλ᾽ ὦ τῶν ἱππικωτά των μοναχῶν! τῶν οὐ παραπολύ Κενταύρων, ὧν ἐκεῖνο καὶ μόνον θαυμάζειν ἄξιον, ὡς οἱ μηδέποτε εἰς ὄνον γοῦν ἀναβεβλημένοι, δεξιοὶ τὰς ἱππικές

τὴν κουρὰν ἀπεκβεβήκασιν, δαιμονο- rantur, a diabolo istam equitationem edocti, quibus ίαν ταύτην δεδιδαγμένοι· οἷς ἀεὶ δι' ευματικὴ μὲν οὔχουν ἀνάβασις, ἡ δὲ Πρὸς γὰρ τοῖς ἄλλοις οὐδὲ ἡμιόνοις θαι, ἀλλὰ δι᾿ ἵππων εὐγενῶν κατορ ιατεύονται, καὶ αὐτῶν ὠκυπόδων καὶ ποίους νικηφόρους ἡ ἀντιπαρεξέτασις ἡ ἐξανεμοῦσθαι εἰς τάχος, εἴ που διώδεήσει. Βαρύνουσι δὲ καὶ τὴν δεξιὰν ου καὶ ἀνδραχθέσιν, οἱ βριαρόχειρες• τοῖς ἐμπελάσει μισούμενος, καταφέ ους· καὶ συντρίβοντες τὸν πληγέντα, ι, ὡς γενναῖοι καὶ παλαμναῖοι πεπλαπάντως την καῦτα ὑπὸ τοῦ πολεμίον αίμονος· ὃς ἀνδρίζεται κατ' αὐτῶν. · δὲ τῶν τοιούτων καὶ τοξοφοροῦσι λη· καὶ ἐπιτυχόντες ἀνακαγχάζουσι. " να τότε αὐτοὶ ὑπὸ τοῦ ἐξ ἀφανῶν βάλο τοξότου, ἤδη δὲ καὶ δυνατοῦ, εἰ καὶ αὐτοῦ τὰ τόξα ἐπὶ τοῖς δυνατοῖς τοῦ τοῖς ἐπαγγειλαμένοις μονάζειν ἔπεισι, πλοφόρους ἔχειν ὑπασπιστάς, ἔχοιεν ἀπόλογον τὸν ὡς ἐπὶ ἀσφαλείᾳ τῇ καθ κτοῦσι δὲ τῆς τοιαύτης ἀπολογίας οι ' οὓς ἐπισύρονται ἀγρεύοντες· κατααἱ οἱ θηρατικοὶ ὄρνεις, οὓς ἐπὶ χειρῶν συνεπιλαμβάνωνται τῆς θήρας αὐτοῖς. τὸς αὐτῶν καταχέεται μῶμος πρὸς αὐτοὺς οὕτω παροδεύοντας· εἴπερ ὁ ων ὁδοῦ σπουδαίας γίνεται, ὁ δὲ ἀρότὴν γῆν καταστάζεται ἱδρῶτι· ὁ δὲ ων πονεῖται, ἢ σκάπτων ἄλλως ἐπὶ τς λαχαίνων φυτά, καὶ δρυτομῶν ἄλτοὶ τοιοῦτοι πενόμενοι πολυειδῶς, καὶ κα τήκοντες εἰς δέον, καὶ ὡς οὐκ ἂν ; ψέγοι, οὔτε Θεὸς ὀργίζοιτο· οἱ δὲ τῷ ;μένοι, καὶ τοῖς ὑπὲρ ἀρετῆς ἱδρῶσιν ένοι, ὡς καὶ ἀφείλειν θνήσκειν, οὕτω λισμένοι κατά τε ἀνθρώπων, κατά τε · περὶ γῆν, καὶ ὅσοι δὲ ἀέριοι φέροναὐτοὶ ἄλλοι, μήτι δὲ καὶ ὑπὲρ ἐκεῖ μόν. Καὶ τοῦτο ἐπιψόγως. Ὁ μὲν γὰρ ρώπους, καὶ ἀδικοῦντας θῆρας, καὶ ντα ἐκ μέσου ἀπῆγε μόχθῳ πάνυ πολλῷ, δὲ ἑκὼν, ἀλλὰ ἀεκαζόμενος μὲν, μὴ βαίνειν τῷ ἐπιτάσσοντι· αὐτοὶ δὲ τρυ χάριν εκούσιοι τὰ μηδὲν αἴτια καταὑπερκόσμιοι, καὶ αὐτοὶ τῇ κατ᾿ ἀρχὴν ποθέσει, (κοσμικοὶ γὰρ πῶς ἂν εἶεν οἱ πιοι τῷ Θεῷ;) οἱ ἐκλεκτοί (ὄφελον) καὶ αὐτοὶ ἐθέλουσι τοῖς φαύλως ήγου οἶδας, ὢ εἰσαγωγικό μοναχὲ, ὅτι καὶ ἐπίσημον μὲν, λειπτὴν δὲ καὶ ἀπεριἂν αὐτίκα τῷ Θεῷ καθωσιώθης; Διό ; ψάλλοις ἂν τό ««Μηδὲ δώσεις τὸν semper in votis ascensio non spiritualis, sed contraria. Mulis enim alii quidem uti recusant, sed nobilibus equis, pedibus rapidis et celeribus, victoriamque in concursu reportantibus circumagi cupiunt, et ventis promptiores feruntur, ubi fugere aut persequi oportet. Dexteram etiam clavis, ne hominibus quidem portabilibus, homines manu valida onerant, easque non ferendas injiciunt, quando odiosus aliquis obvius est. Et cum vulneratum contriverint, gloriantur quasi re bene gesta, et facti manu cruentati ipsi autem eodem tempore a diabolo inimico vincuntur, qui pugnat adversus eos. 169. Inter eos multi arcus ferunt, et tela jaciunt; cum scopum attingunt, cachinnant. Ipsi autem deridentur a metuendo sagittario ex occultis ferente, et dominante, licet tela ejus imbellia decidant adversus potentes Dei. Si sequerentur homines qui promiserunt solitudinem se servaturos, et laicos armatos satellites habere spoponderunt, hanc excusationem de via tutanda haberent. Eam autem apologiam latratibus refellunt canes sequentes, quos venatores excitant, et manibus, ut de venationis earum sint participes. Et ideo graviter irridentur ab iis qui eos sic iter facientes aspiciunt, si quis citati itineris sumitur socius, et alter terram aratro secans sudoribus resolvitur alius fatigatur semina jaciens,aut fodiens alius ad plantandum, et ille colens nemora aut purgans alio modo, et cæteri similes qui omnibus modis fatigantur, sicque, ut oportet, carnem macerant, de quibus nec homo quereretur, nec Deus irasceretur. Qui labori addicti sunt, qui ad sudores virtutis vocati sunt, usque ad mortem, ecce circumferuntur armati adversus homines et feras quæ sunt super terram, aut in aere volitant. Ipsi alii Hercules, imo antiquo majores. Et hoc non immerito. Ille enim malos homi- nes crudeles feras, et volucres noxias de medio multum cum labore sustulit; et ista non libens,sed invitus jubentique non valens resistere. Isti autem ob delicias indecoras, libenter aggrediuntur innocentes, qui a principio consilio spirituali super mundum elevati fuerunt, (quomodo enim mundani essent, qui tonsura Deo consecrati sunt?) ipsi electi Deo (o utinam!) licet suos duces malos auteponant. 170. Nonne cognovisti, o monache tiro, te post tonsuram, augustam quidem, sed humilem et non perimendam, statim Deo consecratum esse? Ideo apte canis: «Non dabis sanctum tuum videri ναῖος (manu cruentatus erat Jovis cognomon, quia cruore inimicorum proprias ma-

corruptionem ".» Ergo in servitutem libens, non ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν.» Ενδουλώθης ἤδη οὐ coactus redactus es. Prolatus est crucifixus omni honore dignus, quem adorando in ore ejus osculatus es. Neque dcerant testes tuæ servitutis, quorum signum præterire non licet. Angeli in manibus chartam tuæ subjectionis ferunt, noli enim arbitrare sancta tui ingressus mysteria non esse Deo et Angelis ejus vestigabilia. Quare ergo placitæ servituti non instas, solus apud Dominum manens, sed frenum conteris? cur quasi oblitus tuæ servitutis, circumvagari et errare audes? Divitiae pro solitudine reliquisti: sed gaude, quoniam solito ditiorem dominum invenisti, qui te inter suos annumerans non in pristinas divitias, terrenas scilicet,te redire patietur, sed ad regnum te manu trabet, nec ad qualecunque, sed ad simile sui. Ex pauperibus egressus es: gaude pariter: non enim te pauperem esse sinet Rex regum, sed regias divitias colligere faciet, si modo mansionem apud eum feceris. Ignotus advenisti! te illustrabit. Illustris: illustriorem reddet. Magnæ partes tum, o monache, ecce enim in ordinem regium adscitus es. Væ autem illi qui te inde deprimet et rapiet. Quis erit iste, nisi princeps tenebrarum, Satanas, si Deo firmiter non adhæres? πρὸς βίαν, ἀλλὰ ἐκών. Προτέτακται ὁ πάντιμος σταυ ρὸς, ὃν προσκυνητῶς ἐπ᾿ αὐτοῦ προσώπου ἐχάραξας. Οὐκ ἀπελιμπάνοντο οὐδὲ ἀπὸ σοῦ οἱ ἐν τῇ δουλώσει μάρτυρες, ὧν οὐκ ἔστι καθικέσθαι παραγραφήν. Αγγελοι πρὸ χειρῶν, καὶ τὸ σὸν φέρουσι δουλόσυνον ἔγγραφον. Μὴ γὰρ νόμιζε μηδὲ τὰ κατὰ σὲ εἰσαγωγικὰ θεῖα μυστήρια εἶναι θεῷ καὶ τοῖς αὐτοῦ ἀγ γέλοις ἀνεπισκόπητα. Τί γοῦν οὐ προστέτηκας τῇ εξηρεστημένη σοι δουλείᾳ, καὶ προσμένεις τῷ δε σπότῃ μονάζων, ἀλλὰ ἀφηνιάζεις; Καὶ ὡς οἷον ἐκλαθόμενος δοῦλος εἶναι, τολμᾷς έμβεσθαι καὶ πλάξεσθαι; Εκ πλούτου ἥκεις ἐπὶ τὴν μονήν· καὶ χαῖρε, ὅτι δεσπότην εὗρες ὑπέρπλουτον, ὃς ἐν τοῖς αὐτοῦ ἀποκαταστήσας καὶ σὲ, οὐκ εἰς τὸ πρώην και ταδέξεται πλοῦτον ἐπαναγαγεῖν σε τὸν περιπέζιον ἀλλ᾽ εἰς βασιλέα προχειρίζεται σε· καὶ οὐ τὸν ἁπλῶς, ἀλλὰ τὸν κατ᾽ αὐτόν. Αλλ' ἐκ πενήτων προσῆλθες· καὶ χαῖρε καὶ οὕτως. Οὐ γὰρ ἀφήσει πτωχόν σε εἶναι ὁ παμβασιλεὺς, ἀλλὰ καὶ προσβιάσεται βασιλικῶς πλουτῆσαι, εἰ ποιεῖς μονὴν παρ' αὐτῷ. Προσῆλθες ἄδοξος· καὶ δοξάσει σε. ᾿Αλλ' ἔνα δοξος· καὶ ὑπερδοξάσει σε. Μέγα καὶ τὸ σὸν ἀξίωμα, ὦ εἰσαγωγικέ. Ηδη γὰρ εἰς βασιλικὴν ἐνεγράφης ὑποταγήν. Καὶ τοίνυν οὐαὶ τῷ ἐκεῖθεν ἀποσπασο μένῳ καὶ ἀπάξοντί σε. Τίς δὲ τοιοῦτος ἔσται, ὅτι μὴ μόνος ὁ τοῦ σκότους ἄρχων, ὁ Σατανᾶς, εἰ μὴ ἐγκρατῶς τῷ Θεῷ προστέτηκας; 171. Ut cognoscas autem mundanum fieri jam ροα'. Ἵνα δὲ γνῷς, ὡς οὐκέτι ἔστι τοῦ κόσμου non posse hominem tui similem, sanctum tuum ἄνθρωπον εἶναι οὐδὲ τὸν κατὰ σὲ, πειράθητι ἀπα pallium tenta deponere, operibusque disces millia δύσασθαι τὸ ἱερὸν ἐν σοὶ ἄμφιον· καὶ μάθῃς ἂν ἐξ tentantem te non posse secundum leges mundo resti- αὐτῶν ἔργων, ὅτι οὐδὲ μυρία σπουδάζων ἀποδοθήtui. Non est enim possibile, ut is qui sicut tu, ναι τῷ κόσμῳ κατὰ κανόνα δύνασαι. Οὐ γὰρ ἔστιν, Deo deditus est, apostatare audeat, nisi cum ana- οὐκ ἔστι τὸν ἀνατεθειμένον τῷ Θεῷ κατὰ σὲ ἀποστα themate. Magistrum ergo relinque, quando peccata σίαν τολμῆσαι, ὅτι μὴ μετὰ ἀναθέματος. Αφες in ludibrium vertit. Non enim conscriptus es ut τοίνυν τὸν ἡγούμενον, ὅτε σοι τὰ πρὸς ἁμαρτίαν servus illius, sed frater et conservus, magis etiam κοσμικὰ ἐπιτέλλεται λαλεῖν ἁπλῶς. Οὐ γὰρ ἐτάχθης discipulus. Et nullus discipulus, qui Christum εἰς αὐτόχρημα δοῦλον ἐκείνου, ἀλλ᾽ εἰς ἀδελφὸν καὶ novit magistro contraria sentienti obedit. Nec ser- σύνδουλον, μᾶλλον μὲν οὖν εἰς μαθητήν. Μαθητής vus optimi domini, ipse non perversus cedit con- δὲ οὐδεὶς, Χριστὸν εἰδὼς, ἀλλοτριόφρονι διδασκάλο servo suo suadenti ea quibus herus tristitia affice- πείθεται. Οὐδὲ μὴν ἀγαθοῦ δεσπότου δοῦλος μὴ που retur. Et frater sapiens minime judicandus erit νηρὸς ὁμοδούλῳ ὑπείκει ἐπιτάσσοντι πράξεις, δι' qui fratrem insanum contra patrem communem ex- ὧν ὁ δεσπότης λυπήσεται. Καὶ ἀδελφὸς δὲ συνετὸς citantem non auscultaverit. Sic et tu novitius, si η εἴη ἂν μακρὰν κρίματος, μὴ ὑπακούων ἀδελφῶ Patrem nostrum qui est in cœlis amas, si jucun-” ἄφρονι ἐρεθίζοντι κατὰ τοῦ κοινοῦ πατρός. Οὐκοῦν dam servitutem non mentiris, maxime si magi- καὶ σὺ ὁ τῆς εἰσαγωγῆς, εἰ τὸν ἐν οὐρανοῖς ἡμῶν stro mentem apponis, audi magistrum recta jabentem sicut servus bonus, sicut ejusdem domini famulus, sicut mitem patrem diligens. Quod si te a dextra deducit, et adducit ad sinistram in viam justis ignotam subsiste; et cum reverentia et libertate loquere,ista libertate, inquam,quam nemo repellit. Obsecra, et causam defende spiritualiter. Tuam libertatem,tuas obsecrationes.justuum reverebitur. Si dixerit te loqui libere esse inopportunum, responde aliam esse libertatem cui magnus monachus consecratus renuntiavit, ut antea est ostensum, et aliam tuam ergo eum. Illa enim audacia irrationalis indicium est, hæc autem ad malum præca85 Psal. xv, 10. Πατέρα φιλεῖς, εἰ μὴ ψεύδῃ τὴν ἀπόνηρον δουλείαν, εἴ πρὸς τῷ μεγίστῳ διδασκάλῳ τὸν νοῦν ἔχεις, και νονίζοντι μὲν ὀρθῶς τῷ προηγουμένῳ ἐφέπου, ὅσε καὶ δοῦλος ἀγαθὸς, ἅμα καὶ ὡς ὑπὸ δεσπότῃ αὐτῷ ταττόμενος, καὶ ὡς πατέρα ἤπιον ὑπεραγαπών. Εἴτε δὲ τῆς δεξιᾶς ὁδοῦ ἀποπλανῶν, προσβιβάζει σε εἰς ἐπαρίστερον, καὶ τοῖς ὀρθὰ φρονοῦσιν ἄτριπτον, κατάστηθι παῤῥησίασαι μετ᾿ εὐλαβείας· ἀλλὰ ταύτην παῤῥησίαν, ἣν οὐδεὶς ἀπαρνεῖται. Ικέτεν σον, δικαιολογήθητι πνευματικῶς. Αἰδέσεταί σου 4 τὸ παῤῥησιαστικὸν, ἢ τὸ ἰκέσιον, ἢ τὸ δικαιολόγημα Ἐὰν δὲ εἴπῃ μὲ χρῆναι παῤῥησιάζεσθαί σε, ένα δίδαξον ἐκεῖνον, ὡς ἄλλη μὲν ἡ παῤῥησία, ἣν δύο

τὸς μεγαλοσχήμων εἶναι λαχὼν ἀπείπατο, καθὰ vendum hortatur. Si ille te terret iterum dicens: προδεδήλωται· ἄλλη δὲ ἡ νῦν ἀπὸ σοῦ πρὸς ἐκεῖνον. Εκείνη μὲν γὰρ τόλμαν οὐκ ἔλλογον ἐξέφαινεν, αὕτη δὲ εἰς ἔκκλισιν ἀπονεύει κακοῦ. Ἐὰν δὲ αὖ πάλιν ἐκφοβῇ ἐκεῖνος, ἐπαγαγὼν τό· «Μὸς πατρὶ δίκαια λέγων τεθνάτω,» ἐθέλων πατραλοίαν ἀποκα θιστῶν τὸν οὕτως αὐτῷ ἀντιτείνοντα, ἔκσον παρα λαλεῖν ὡς μηκέτι φρενήρη, ἀλλὰ παρανοοῦντα, ὃ τί ποτέ ἐστιν, ὃ λέγει. Οὔτε γὰρ τοιοῦτος πατὴρ αὐτ τὸς, ᾧ μὴ ἔξεστιν ὅλως υἱὸν ἀντιλέγειν· οὔτε οἱ σοὶ λόγοι κατὰ τὰς πρὸς πατέρα ἐκεῖνον ἀντιλογίας εἰσί. Καὶ οὐδὲ ὁ μέγιστος Πατὴρ ὀκνεῖ ἐπιτάσσων παραίτησιν ἀκούειν, οὐδὲ θανατοῖ, οὐδὲ μὴν ἀπωθεῖ ναι· ἀλλὰ πείθει πρὸς ὑπακοὴν τὸν παραιτούμενον· καὶ ταῦτα, μηδὲ ἀκούων ἐξ ἐκείνου δίκαια. Μὴ τοι νῦν ὑπάκουε, φαύλοις ἐμβιβαζόμενος ἔργοις, ἀλλὰ ἐλευθερίως ἀποδυσπέτει καὶ ἀληθῶς. Εἰ δὲ εἰσέτι ὁ πατὴρ ἔγκειται, ἀποπήδησον ἐξ ἐκείνου ὡς ἀπὸ πυρὸς, φθάσας τὴν ἀποκήρυξιν, Καὶ ἐπαναστὰς πατρὶ τοιούτῳ, καὶ ἀπειπάμενος αὐτὸν, ὡς εἰ καὶ παρανοίας δάλω, γενοῦ τοῦ πρώτω καὶ μόνου καὶ πρὸ πάντων Πατρὸς, καὶ ἔλπισον ἐπ᾿ αὐτόν. Καὶ αὐτὸς ποιήσει· ᾧ καὶ τὴν ἀρχὴν προσήνεγκας σεαυτὸν, τὰς κατὰ κόσμον ἐπιθυμίας ἀπολιπών· οὐ σύμβολον καὶ ἡ τῶν τριχῶν ἀπόθεσις, χρήματος ἄλλως μὲν ὀλίγα συντελοῦντος, ἐπιθυμητοῦ δὲ λίαν πάνυ τοῖς • Filius qui cum patre contendit moriatur 36 volens ut parricidam traducere eum qui sibi resistit,dimitte loquentem insanorum more,nec intelligentem quid est quod dicit. Non enim iste paterest cui contradicere filium non licet, neque sermones tui contentiones sunt adversus hunc patrem. Sed nec Pater maximus cum præcipit, renuit audire deprecationes, nec morte damnat,non repellit, sed deprecantem hortaturadobodiendum,idque etiam quando injusta audivit. Noli ergo obedire, nec violenter induci ad prava opera; libere autem et vere indignare.Si pater rursus institerit,exibis ab eo, sicut ab igne, et ejectionem vitabis. Et cum tali patri restiteris, et te ab eo elongaveris insaniæ reo, sis filius primi et solius ante cæteros Patris,et spera in eum. Et ipse adjuvabit te, cui te ab initio obtulisti relictis mundanis desideriis, cujus rei signum erat capillorum depositio, boni quidem ad pauca utilis,sed quam maxime desiderati iis qui in mundo deliciantur,quique eos e capite decidentes moleste patiuntur.Et si eos recipere contigerit, lætantur quasi thesaurum quemdam omnihonore dignum invenerint. Verus autem monachus qui eos ita se habentes intuetur, de vana eorum lætitia tristatur. ἐν βίῳ τρυφῶσι· διὸ καὶ ἀπολιπούσας τὴν κεφαλὴν ἐκείνας ἐπιποθοῦσι. Καὶ εἴ τις αὖθις αὐτὰς εὐτυχήσει ἀναλαβέσθαι, αὐτὸς μὲν χαίρει, ὡς εἰ καὶ ἑρμαίῳ πολυτιμήτῳ περιτύχοι· μοναχὸς δὲ ὁ κυρίως εἴπερ αὐτὸν οὕτω διατιθέμενον εὕροι, μέμφεται τῆς εἰς μάτην χαρᾶς. ροβ· Εἰ μὲν οὖν, ὦ τῆς ἀρχῆς μοναχὲ καὶ τῶν προτελείων, κατ' ίχνη βαίνειν ἐθέλεις τῶν εἰς Θεὸν ὁδεύειν προθεμένων, καλῶς ἀπέθου τὴν κοσμικὴν τρίχα ἐπ' ἀγαθῷ συμβόλῳ· εἰ δὲ ἀπ᾿ αὐτῆς εἰσόδου, ὡς οἷα παρὰ θύραν ἥκων ἐπλαγίασας, ἀφέμενος τῆς εὐθείας, μάτην ἐψιλώθης τῶν τριχῶν. Κρεῖττον γάρ σε βαρεῖσθαι ταύταις καὶ ὑπὲρ τοὺς χαιτήεντας ὁποι δήποτε γῆς καὶ καλλίτριχας, καὶ οὕτω παραφαίνειν τι σεμνὸν, ἤπερ τῇ πολιτείᾳ μὲν αἰσχύνειν τὴν ψυχὴν, τῇ δὲ τῶν τριχων ἀποθέσει τὴν κεφαλήν. Καὶ μὴν οἱ πλείους παρανομεῖτε κἀνταῦθα, τρέφοντες κόμην καὶ ὑπὲρ τὰς κοσμικάς· τὴν ἀρχὴν μὲν Κουρητές τινες φαινόμενοι, μικρὸν δὲ ὅσον ᾿Ακαρνάνες ἀπεκβαίνοντες οἱ καθ᾽ ἱστορίαν· καὶ αὐτὸ οὐχ ὡς μέχρι ποδῶν ἀφεῖναι καθερπύσαι τὰς τρίχας. ὃ δὴ πνευματική περιφρόνησις κόμης ἀπετέλεσε παρὰ τοῖς πάλαι ἁγίοις· οἱ λασιούμενοι ταῖς θριξίν, εἰς σκέπην οἷον αὐτὰς περιεβέβληντο σώματος, αὐτοφυή τινα χιτώνα τεχνασάμενοι τοῦτον, ἐκ τῶν ἄνω, εἰ καὶ μὴ ὑφαντὸν, ἀλλὰ καινῶς κάθετον ὡς εἰς ποδήρη. Οὐ τοίνυν κατὰ τοὺς τοιούτους ἀμνοὺς τοῦ Θεοῦ καὶ οἱ καθ᾿ ἡμᾶς κομῆται μοναχοί πυκνῷ οὕτω βρίθονται τῷ μαλλῷ, ἀλλ᾿ ὥστε τὸ ὑπὲρ κεν φαλῆς μέλαν περίθεμα καλλύνειν ὡρικώτερον. Πολ λοὶ γοῦν ἐν τοῖς τοιούτοις καὶ τὸ στρεψίμαλλον δε ξιῶς πραγματεύονται, σοφιζόμενος οὕτως καὶ τὸ μὴ 172. Si igitur, o monache, qui incipis et nondum consecratus es, vestigiis progredientium ad Deum insistere optas, recte egisti deposita mundana cæsarie in bonum signum.Si autem ab ingressu, viæ limina prætergressus, declinasti,et alacritatem remisisti, in vanum capillis nudatus es.Melius tibi erat iis onerari,super quasdam gentes capillis lon- .gis et formosisconspicuas et sic aliquid verendum præferre,quam ruborem animo agendi ratione injicere et capiti capillorum depositione. Exinde plerique comam male nutrientes plus quam mundani, principio Curetæ visi sunt, et mox Acarnanes effecti, ut narrat historia; non ita tamen ut capillos usque ad pedes promittant, quod fuerat apud veteres mundi contemptus, cum velati capillis eos ut tegumentum corporis circumferebant, naturalem tunicam parabant, e parte superiori usque ad pedes decidentem, si non consutam. Non autem sicut hi agni Dei, nostri monachi, come amici, vellere tam gravi onerantur, sed ut nigram capitis marginem comptius exornent. Multi capillos calamistratos arte diponunt, providentes ne crassior coma appareat et risum intuentium moveat.Idcirco jure dicetur monachum nimiæ cæsariei non renuntiantem, neque aliud quid sæculare esse depositurum. βαθεῖαν τὴν κόμην προφαίνεσθαι, καὶ καταγελᾶσθαι τοῖς βλέπουσιν. Ἔνθα τις ἔχοι ἂν ὀρθῶς ἀποφήνασθαι, ὅτι μοναχὸς μὴ τὸ περιττὸν ἀποτιθεὶς τῆς τριχὸς, σχολῇ γ' ἂν ἄλλο τι βιωτικὸν ἀποθήσεται. * Exod. xxı, 17. PATROL. GR. CXXXV.

173. Hæc tibi novitio, ut fratri, causa salutis postquam dixerim, ascende ad altiorem te, ad eum qui jam non est, sicut tu, Dei miles, sed induit thoracem, et qui votum fecit Christo salvatori operibus bonis conformari, qui statim signatus est, cum in nomine sanctæ Trinitatis superfluos capillos deponeret,ad ostendendam penitentiam, atque mantellum sanctum pro thorate valida accepit, istoque modo medius inter Deum et homines factus est: Deum quidem qui excellenter est magni habitus, homines qui sunt infra propter initiationem, et laborant circa virtutis ascensiones. Qui positus in medio, et junctis extremis utramque partem attingens, multo magis quam tu inter novitios numeratus, presbyteratum magnificat, sed minor est perfecto, et quidem longo intervallo, et nihilominus eximiam habet dignitatem. Qui enim simpliciter > mantellatus est absque dubio medius est. Et fere dicam, quantum a maximo vincitur,tantum minor te est. Si apicem in quadam fraternitate attigerit, non ob id erit medius, una manu quasi excelsa attingens, et altera plane humilia ex initiatione accipiens;sed commune medium transcendit, ad altissimum venit et uno grodu (cœlestibus minor est propter machinationes satis dolosas: et duabus veluti alis, mantello et imperio, proxime ad magnum monachum evolat.Et tunc huic licet de gloria et de dignitate cum illo contendere fidenter, qui istas amat quæstiones et invenit argumenta probantia quibus æqualitatem obtineat, et quorum validissimum est praeminentia cum imperio, qua jugum grave quia negotiosum suscepit. ρογ'. Ταῦτά σοι τῷ εἰσαγωγικῷ προσλαλήσας ἀδελφικῶς πρὸς ἀρέλειαν ἀναβαίνω πρὸς τὸν ὑψηλό τερον, τὸν οὐκέτι κατὰ σὲ ψιλὸν ὁπλίτην Θεοῦ, ἀλλὰ ἤδη καὶ θωρακισθέντα, καὶ εὐχὴν δεξάμενον μορφω θῆναι δι' ἔργων ἀγαθῶν ἐν αὐτῷ τῷ Σωτῆρι Χριστῷ, καὶ αὐτίκα σημειωθέντα, οἷς εἰς ὄνομα τῆς ἁγίας Τριάδος ἀπέθετο τὴν περιττήν τρίχα ὡς ἐπὶ πένθει, καὶ τὸν ἱερὸν μανδύαν ὅσα καὶ θώρακα στεῤῥὸν πιο ριθέμενον, καὶ οὕτω μέσον οἷον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων γενόμενον· Θεοῦ, τοῦ ἐνθέου μεγαλοσχήμονος· ἀν θρώπων, τῶν ἔτι κατωτέρω διὰ εἰσαγωγικῆς, καὶ στρεφομένων περὶ τοὺς τῆς ἀρετῆς πρόποδας· ὃς τῷ τῆς μεσότητος λόγῳ κεκραμένος ἐπ' ἄμφω τῇ ἑκατέρων τῶν ἄκρων μετοχῇ, καὶ σοῦ μὲν, τοῦ ἔτι ἐν εἴσαγωγαῖς, πολὺ πλέον τὸ πρεσβεῖον αὐχῶν, τῷ δὲ τελείῳ ὑποβεβηκώς μακρῷ διαστήματι, όμως ἔχει θεωρίαν διαιρετικήν. Μανδυώτης μὲν γὰρ ἁπλῶς μένων, ἀκραιφνῶς ἐστι μέσος. Καὶ μικροῦ δέω είν πεῖν, ὅσον αὐτὴ ἠλαττωται τοῦ μεγίστου, ἐς τόσον ὑκοκάθηταί σου. Εἰ δὲ κορυφαῖος αὐτὸς γένηταί τις νος ἀδελφότητος, τότε δὴ οὐκ αὐτὸ δὲ τοῦτο μέσος ἔλαχεν εἶναι, μιᾷ μὲν οἷόν χειρὶ τοῦ ἀνωτάτω δραστ τόμενος, ἑτέρᾳ δὲ τοῦ πάντη κάτω κατὰ εἰσαγωγὴν λαμβανόμενος· ἀλλ᾽ ὑπεραναβὰς τὸ κοινῶς μέσον, προσκυρεῖ τῷ ὑψηλοτάτῳ, καὶ μικρᾷ τινι βαθμίδι καθυφίεται του σχεδόν τι οὐρανίου διὰ τὸ ἱκανῶς πεφιλοσοφημένον ἐπάγγελμα· καὶ δυσὶν οἷον πτέρυξι, τῇ τε μανδιωτικῇ καὶ τῇ καθ᾽ ἡγουμενείαν, έλαφρίζεται εἰς ἐγγύτητα μεγαλοσχήμονος. Καὶ ἔχει θαῤῥούντως ἐρίζειν ἐκείνῳ τοῦ τε κλέους καὶ τοῦ ὕψους, φιλόνεικος μὲν ὢν τοῦτό γε, τόπους δὲ ἐξευ Ο ρίσκων ἐπιχειρηματικούς, δι' ὧν ἀμιλλᾶται τὴν ἐξίσωσιν, ὧν κραταιότερος ὁ κατὰ τὴν ποιμαντικὴν προστασίαν· δι᾿ ἧς βαρὺν ζυγόν, ὅτι καὶ πραγματικὸν, ἀνεδέξατο. 174. Hunc sublimem mantellatum præfatum, qui per aliam viam in cœlum ascendit, per magnum habitum, et res ipsa, et jus canonicum, et Dei exemplum egregium esse repuirunt, paulo ab angelis minutum, qui recognoscuntur in magno monacho veluti in archetypo humano. Hunc enim canones secundum angelos efformaverunt. Talis videri qui debet monachus minor quique prælatus est scilicet, qui se habet secundum majorem, aut ad melius et rectius loquendum impressione divina informatus est, immensitate excepta,in celeberrima urbium,et in aliis locis quorum plerosque ex auctoribus, nonnullos vero oculis novimus, postulata adimplet, et post secundum cœlum seu perfectum monachum ipse secundus constituitur,quasi secundum terram non errantem ipse rotundetur. ροδ΄. Τοῦτον δὴ τὸν αιθεροβάμονα μανδυώτην ἠγούμενον, ὃς καθ᾿ ἑτέραν μετάβασιν εἰς οὐρανὸν αὐτὸν ἀναβαίνει διὰ τοῦ μεγάλου σχήματος, τὸ μὲν πρᾶγμα, καὶ ὀρθὸς κανὼν, καὶ ἡ κατὰ Θεὸν ἀκολουθία μέγαν ἀπαιτεῖ ἄνθρωπον εἶναι, καὶ οἷον οὐδὲ βραχύ τι ἀγγέλου ἠλαττῶσθαι, τοῦ ἐνθεωρού μένου, ὅσα καὶ ἀνθρωπίνῳ ἀρχετύπῳ, τῷ μεγαλοσ χήμονι. Ἐκεῖνος γὰρ πρὸς αὐτὸν ἄγγελον κανονικ κῶς ἐκτετύπωται. Τοιοῦτος δὲ ἀπαιτούμενος καὶ φαίνεσθαι καὶ εἶναι ὁ μικροσχήμων μὲν, καθηγούμε νος δὲ (ὃς καὶ αὐτὸς ἤδη κατὰ τὸν μέγαν ἐσχημάτισε ται, μάλιστα μὲν οὖν, ἀκριβέστερον εἰπεῖν, μεμήρ φεται χαρακτῆρι θείῳ, εἰ καὶ μὴ πρὸς τὴν ἐκείνου μεγαλειότητα), ἐν μὲν τῇ περιωνύμῳ τῶν πόλεων, καὶ ἐν ἄλλοις δὲ τόποις, ὅσους τοὺς μὲν πλείω ἐξ ἱστο ριῶν, ενίους δὲ καὶ κατ᾿ ὄψιν ἔγνωμεν, ἐκκληροί τὴν ἀπαίτησιν· καὶ μετὰ δεύτερον οἷον οὐρατόν, τὸν παντέλειον μοναχόν, δεύτερος αὐτὸς ἐκτέταται, ὡς εἰ καὶ μετὰ τὴν ἁπλανῆ αὐτὸς ἀπεσφαί ρωτο. 173. Apud nos autem non possum veraciter ex planare quisnam, et qualis in se sit. Jactatur enim eum super primum cœlum esse, sicut aquæ quæ supra firmamentum sunt, ipse primus omnium hominum esse arbitratur; probatur vero, instar ροε΄. Ἐν δὲ τοῖς καθ' ἡμᾶς οὐκ ἔχω διαλευκάναι πρὸς ἀλήθειαν, ὁποῖος τις ἐξήπλωται καὶ ποδαπός· Επαγγέλλεται μὲν γὰρ, καὶ ὑπὲρ τὸν πρῶτ τον οὐρανὸν εἶναι πρὸς ὁμοιότητα ὑδάτων τῶν ὑπερο άνω τοῦ οὐρανοῦ, πρωτεύειν αὐτὸς ἐν ἅπασιν ἀνα

cundus esse, nec tertius nec quivis alius. Aperte enim mentitur magnum monachum se esse (ubi, nescio), sicut ille, e catechumeno, sicut scriptum est, in neophytum scholarem transferendus, et quiescendo ab operibus intra septem dies mutandus in hominem omnino impeccabilem, quasi tuno deposueris veterem hominem et novum induerit, atque reformandus ad imaginem Dei. Nunquam autem malitia eum sinet a somno gravi excitari, e vita vinosa, atque ex ebrietate inde consequente; ao ita recogitare ut salvetur per conversionem et magni habitus informationem. Ad quod solum accedentes minores monachi, perficiunt pessima et malitiam congerunt evacuandam tempore magni habitus, ut hujus spiritualis curationis auctor Deus isti scelesto de vitiis agat gratia eo quod per eum magis admirandus fuerit. Et postquam omni opere bono carere studuerunt, ea deinde per magnam tonsuram habere satagunt,irrationabiliter agentes, et non intelligentes istud: «Manducemus et bibamus, cras enim moriemur ". Hoc est Peccemus fortiter, cras enim suscepto habitu sancto, mortui sæculo et mundo corrupto et corrumpenti, Deo adstabimus, peccatores amplius non futuri, sed similes angelis. θρωποις οιόμενος· διεκφαίνεται δὲ κατά τινα παροι- celebris Eginetici (aut maxime gei) neque seμιακὸν Αἰγινήτην (μάλιστα μὲν οὖν Αἰγιέα) οὔτε δεύτερος, καὶ οὐδὲ τρίτος, ἢ ἄλλος πολλοστός. Ψεύ δεται μὲν γὰρ ἐμφανῶς τὸν μεγαλοσχήμονα οὐκ οἶδα πότε, κατ᾽ ἐκεῖνον ἀπὸ κατηχουμένου, ὃ δὴ καὶ αὐτὸ γράφεται, εἰς νεοφώτιστον σχολαστὴν ἀποκαταστη σόμενος, καὶ τῇ ἐν ἑπτὰ ἡμέραις ἐκ τῶν ἔργων σχολῇ ἀποτελευτήσων εἰς τὸν παντελῶς ἀναμάρτης τον ἄνθρωπον· ὡς ἐκδυσόμενος μὲν τότε τὸν πα λαιὸν, ἐνδυσόμενος δὲ τὸν νεώτατον, καὶ ἀναπλασε θησόμενος εἰς τὸ κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ. Μήποτε δὲ ἡ ἐν αὐτῷ μοχθηρία οὐδέποτε ἀφήσει αὐτὸν ἀνανῆψαι τοῦ πολλοῦ κάρου, καὶ τοῦ παροίνου βίου, καὶ τῆς ἐκεῖθεν μέθης, καὶ ἀναφρονῆσαι, ὥστε σωθῆναι τῇ μεταλήψει καὶ μορφώσει τοῦ μεγάλου σχήματος· εἰς 8 καὶ μόνον, ὡς ἔοικεν, ἀναρτῶντες ἑαυτοὺς οἱ μια προσχήμονες, δρῶσι τὰ χείριστα, καχεξίαν ἀφροίζοντες κενωθησομένην ἐν τῷ τῆς μεγαλοσχημοσύνης καιρῷ· ἵνα ὁ τῆς ψυχικῆς ἐκείνης Ιατρείας Επιστημονάρχης Θεὸς χάριτας οφλήσῃ τῷ οὕτω καχέκτη ἐξαμαρτών, ὡς τεθαυμαστωμένος δι' αὐτοῦ. Καί πως οἱ τοιοῦτοι στέρησιν ἀγαθοῦ παντὸς περιποιησάμενοι, πραγματεύονται τὴν εἰσέπειτα ἕξιν διὰ τῆς μεγάλης κουρᾶς, ἀφιλόσοφα μεθοδεύοντες, καὶ μεταλαμβάνοντες οὐ καλῶς τό· «Φάγωμεν καὶ πίωμεν· αὔριον γὰρ ἀποθνήσκομεν.» Οπερ ἐστίν· Αμάρτωμεν ἀνυποστόλως· αὔριον γὰρ διὰ τοῦ ἀγχθιέου σχήματος θανόντες τῷ καὶ φθαρτῷ καὶ φθαρτικῷ βίῳ καὶ κόσμῳ, παραστησόμεθα τῷ Θεῷ, οὐκέτι ἁμαρτωλοί, ἀλλὰ ἀγγέλοις ὅμοιοι. 176. Et utinam quod dicunt obtineant isti. Verum quis novit utrum partus diei proximæ abortum non sit passurus? Hactenus quidem magnum, ut diximus, monachum commendat qui ipse ei par non est. Mentitur, qui primus esse inter monachos videtur, et vultu verendo, et junctis superciliis, et velata nube oculorum acie, et intuitu perfido in terram defixo, et sermone compto,et humilitate ficta, et dicto sæpius: Benedicite, et magna reverentia, et religiosa in incessu etiam tranquillitate, se majorem esse etiam plerumque opinionem injicit;eed aliter, proh dolor! mirum quantum minor et inferior est. Veraciter dicendum est istum ne cum novitio quidem monacho conferendum esse, qui primo obstaculo divini stadii avulso, recta currere ad Deum incepit. Opera enim monachorum in tantum attingere recusat,quantum homo manibus carens. Continuo otiosus residet, et ideo concupiscit ρος. Καὶ γένοιτο μὲν τυχεῖν τοὺς τοιούτους οὐ λέγουσι. Τίς δὲ οἶδε τὸν τῆς ἐπιούσης τόκον, εἰ μὴ ἐξαμβλωθήσεται; Τέως γε μὴν ἐπαγγέλλεται, ὅπερ ἔφαμεν, τὸν οἷον μεγαλοσχήμονα ὁ μὴ εἰσέτι τοιοῦτος ἡγούμενος. Ψεύδεται δὲ, σεμνότητι μὲν προσο ώπου, καὶ ὀφρύων συνδέσει, καὶ νεφώσει τοῦ κατ' ὄψιν ἡλίου, καὶ βλέμματος ὑπουλότητι, καὶ κατακύ ψει τῇ εἰς γῆν, καὶ λαλιᾶς ἐμμελείᾳ, καὶ προσχήματι ταπεινώσεως, καὶ τῷ συχνῷ τοῦ «εὐλόγησον,» καὶ βαθεῖ προσκυνήματι, καὶ καταστήματι εὐλαβεῖ ἄχρι καὶ αὐτοῦ βαδίσματος τὸν πρώτιστον ἐν μοναχοῖς ὑπεμφαίνων· τὰ πολλὰ δὲ καὶ ὑπερβαίνειν ἐκεῖ νον, πέμπων δόκησιν· ἄλλως δὲ ὑπέρφευ εἰς ὅσον ὁποβαίνων καὶ ἐλαττούμενος. Τί δέ φημι «ἐλαττούμενος ἐκείνου;» δέον εἰπεῖν πρὸς ἀλήθειαν, ὅτι οὐδὲ πρὸς τὸν τῆς εἰσαγωγῆς μοναχὸν ἁμιλλήσαιτο ἂν ὁ τοιοῦτος· ὅτε τις πρώτην αράζας βαλβίδα τοῦ κατὰ Θεὸν σταδίου, ὀρθὸν ἐξανύειν ἀπάρξεται δρόμον ἐπὶ τὰ θεῖα. Εργοχείρων μὲν γὰρ μοναχικῶν ac loquitur qualiacunque, ut par est, quorum pleέπτεσθαι τοσοῦτον ἀποδέει, ἴσον καὶ χειρῶν ἐνδεής " raque ad passiones et eas non laudabiles vergunt. ἄνθρωπος. Κάθηται γὰρ διόλου αεργός· καὶ δι' αὐτὸ ἐνθυμεῖται καὶ διαλογίζεται, ὡς εἰκὸς, παντοῖα, ὧν τα πλείω καὶ εἴς τινας ἐπιθυμίας ἐκνεύει, καὶ αὐτάς ἴσως οὐκ ἀποβλεπούσας εἴς τι ἀγαθόν. ροζ. Διττῆς γὰρ οὔσης τῆς ἐπιθυμίας, τῆς μὲν Επαινουμένης, καθ᾿ ἣν ἐπιθυμιῶν ἀνὴρ ὁ διορατιαώτατος εἴρηται Δανιήλ· τῆς δὲ ἐπιψόγου (τοιαύτη δὲ ἡ τῶν ἀργούντων κατὰ τὸν ὀρθῶς εἰπόντα, «ἐν ἐπιθυμίαις εἶναι τὸν ἀεργόν·») οὐκ ἀπεικὸς φαύ λων ἐπιθυμιῶν κλύζεσθαι κύμασι τὸν καθηγούμε87 Isa. XXII, 13. 88 Prov. xxi, 25. 177. Duplicis generis cum sint passiones, alio quidem laudabiles, quibus Daniel peritissimus dictus est vir desideriorum; et aliæ vituperands (et tales sunt otiosorum, juxta recte dicentem: In desideriis esse pigrum "8), virisimile est pravarum passionum fluctibus agitari præfectum,

cum inclusus in cellula,et universa negotia externa νον, ὅτε συνάξας ἑαυτὸν ἔσω τοῦ κελλίου, καὶ των relinquens, in otio remanet. Quo tempore ad eum ascendentes, eumque oppugnantes cogitationes eum dignum facient lamentatione adversus tales nihil agentes illata: «Væ soli, inquit «quia cum ceciderit non habet sublevantem se 89.» Et solitarius est profecto prælatus, qui degens in otio, neque aliis fratribus cadentibus auxilio est, nec eos sublevat, neque sibi quod expedit adinvenit, et quo lapsus resurgat, et ex fovea in quam inciderat emergat. ἔξω πάντων ἀφέμενος, ἐν ἀργία μένει. Οτε καὶ ἀναβαίνοντες εἰς αὐτὸν διαλογισμοί καὶ πολιορκοῦντες, ἀποκληροῦσιν αὐτὸν τῷ θρήνῳ τῷ ἐπὶ τοῖς οὕ τως ἡσυχάζουσιν. «Οὐαὶ γὰρ, φησί, τῷ ἑνὶ ὅτι, ἐὰν πέσῃ, οὐκ ἔχει τὸν ἐξεγεροῦντα» Τοιοῦτος δὲ εἰς καὶ ὁ καθηγούμενος, ὃς ἐν ἀεργία διάγων, οὔτε τοῖς τῶν ἄλλων ἀδελφῶν πτώμασι βοηθεῖ, ἐξανιστῶν ἐκεί. νους· καὶ οὐδὲ ἑαυτῷ μηχανὰς ἐξευρίσκει, δι' ὧν πεσὼν ἀναστήσεται, μετεωρισθεὶς ἐκ τοῦ βοθρεύμα τος, ᾧ περιπέπτωκε. ροη'. Καὶ οὕτω μὲν μονάζει ὁ πατὴρ ἐν τῷ ἀργεῖν. Οτε δὲ καὶ ὁμηγερέες οἱ ἀδελφοὶ γένωνται, τότε ἂν ἴδοι τις ἐκεῖνον, ἄνθρωπον ὄντα τὸν τυχόντα, καὶ κατὰ τὴν παροιμίαν υὐδὲν ἱερὸν, καὶ ἄλλως δὲ φάναι, πρόσωπον σεμνοπρεπές ἀδροῦ γενείου ὑπερκαθήμε νον, ὁποίους τὰ πλείω ἐφιστῷ τοῖς φροντιστηρίοις ἡ καθ᾽ ὑπόληψιν, ὡς οὕτως εἰπεῖν, ἐν ἡμῖν ἀπάτη. Εφ᾽ ὧν ὁ ἐντεθυμημένος τὸ κωμικευόμενον ἱερεῖον, οὐδὲν ὃν ἀλλ᾽ ἢ κέρατα καὶ γένειον, παρῳδήτοι ἂν τὸν κατ' αὐτοὺς κτίλον καθηγούμενον σεμνὴν ὀφρὸν εἶναι καὶ γένειον. Ἐν δὲ τοῖς τοιούτοις καθυπογρά φεται μὲν καὶ τὸ μεγαλόσχημον. Καινότερον δέ· οὐ πράγματι γάρ, ἀλλὰ σχήματι τὸ κατ᾿ ἀρετὴν μεγαλεῖον προφαίνοντες μέγα σχῆμα, προΐσχονται, ὡς εἴ τις εἴποι, μεγάλην ὑπόκρισιν. Οτε τοίνυν ὁμήγυρις, ὡς ἐββέθη, ἀδελφική γένηται, τότε δὴ ὁ καθ᾿ ἡμᾶς ἡγούμενος, ὁποῖος ἂν καὶ εἴη (ἔστι δὲ ἀληθῶς οὐ μέγας), ἔργου ἐξ ἀνάγκης οὐχ ὑποκει μένου, (πῶς γὰρ ἐν πολλῶν ὄψεσιν οὐκ αϊδέσεται τὴν ἐργασίαν ὁ καταμόνας αὐτὴν μυσαττόμενος;) γίνε ται τοῦ λαλεῖν· καὶ ἡ λαλιὰ οὐ προβλήματα γραφικά οὐ λύσεις ἱερῶν αἰνιγμάτων· οὐ διηγήματα Πατέ ρων ἁγίων· οὐκ ἀνάπτυξις θείων λογίων· οὐκ ἀφήγη σις πολιτειών θεαρέστων· οὐ παραίνεσις (ὧν τε πράττειν χρὴ τὴν ἀδελφότητα, ὡς εἶναι αὐτὴν ἐντεῦθεν πρακτικὴν πνευματικῶς, καὶ ὧν χρὴ ἀπέχεσθαι)· οὐ μέθοδος ἡτισοῦν (ἐκλογῆς μὲν τῆς τῶν ἀγαθῶν, ἀπεκλογῆς δὲ τῆς τῶν φαύλων)· οὐ περιέλευσις οὐδεμία γραφική, δι' ἧς ὁ μὲν ἤδη μεμαθηκὼς ἐπὶ ἀφορμῇ προδεδομένη σοφώτερος γίνεται, ὁ δὲ μήπω μαθὼν ἐνάρχε ται καὶ τελειοῦται τὰ εἰς θείαν ἐπίγνωσιν. Οὔκουν τοι αὐτά τινα τὰ λαλήματα τοῦ καθηγητοῦ, ἀλλὰ λόγοι παντοῖοι τορβαστικοί. 'Αρξόμενος μὲν ἀπὸ ἀμπέλων, καὶ ληίων, καὶ εἰσπράξεων φορολογικῶν, καὶ ἐπίσ ρων τοιούτων ἀδρομερῶν, ὅτε μὴ ἐνευκαιροῦσι λο 178. Isto modo vitam monachicam agit pater in otio. Sed cum fratres conveniunt, tunc videres hominem qualemcunque, et ut fert proverbium, nihil sanctum; sive, ut aliter dicam, pulchrum caput mento valido impositum, quales monasteriis sæpius præficiuntur a nobis errantibus, et, ad sio dicendum, conjicientibus. Ideo qui victimam ridendam nihil aliud esse atque cornua aut barbam cerneret, posset concinnare cum parodia hædum inter eos præeuntem esse solummodo supercilium et barbam. Talibus tamen personis subscribitur magni monachi nomen. Et quod mirabilius est, cum habitu, non re magnum habitum præferunt, qui habitus magnus virtute dicitur, magnam hypocrisim, dicet aliquis, præferunt. Quando ergo, ut dictum est, fit fratrum conventus, tunc prælatus noster, qualiscunque sit (et revera non est magnus), opere manuum non incumbente ex necessitate (quomodo enim operari in conspectu multorum non vereretur, qui solus id odit?) sermocinari eligit. Quæ dicuntur autem,non quæstiones de Scripturis, G non sanctarum obscuritatum solutiones, non loci sanctorum Patrum, non interpretatio divinorum verborum, non relatio sanctarum disciplinarum, non exhortatio de his quæ agere fratres oportet, ut sint spirituales operarii, et de his quæ præcavenda sunt, non aliqua ratio eligendi bona, et vitandi malum, nullus discursus, nulla descriptio quibus alii jam docti doctiores fiant circa principia prius tradita, et alii ignari incipiant et perficiant divinam scientiam. Non ergo hujusmodi sunt prælati sormocinationes, sane vero sermones confusi de re quacunque. Exorsus a vineis, a messibus et tributis exigendis et aliis rebus sio proficuis, quia in reddenda ratione de personis non agunt feliciter seniores, et decidunt in olivas, γοπραγίαις προσωπικαῖς οἱ γέροντες, καταλήγοντες et ficus, et fructus reliquos; ratiocinatur quæ vinea Bonum vinum afferat; quænam terra melior sit ad plura producenda; undenam majorem reditum fratres capiant; quis idiota inter ministros ad abripiendum sit idoneus, et quid monachis præeuntibus manum claudat; seipsum enim evidenter inserere sermoni veretur. De oliva docet non humorem ab ea expressum ad unctionem regalem et illuminantem consecrari; non, prætermissa sanctitate, sanitatem multiplicem utentibus præbere, • Eccle. IV, δὲ εἰς ἐλαίαν καὶ ἰσχάδα καὶ λοιπὴν ὀπώραν, φιλοσοφεί γοῦν, ποία μὲδ ἄμπελος οἶνον ἀγαθὸν δίδωσι· ποία δὲ γῆ ἐνάρετος ἐστιν εἰς πολλαπλάσιον καρποδοτεῖν πόθεν δὲ τοῖς ἀδελφοῖς ἡ πλείων φορολογία· καὶ τὰς μὲν τῶν διακονητῶν ἁπλοῦς τὴν δράκα πέφυκεν εἶναι, τί δὲ τοῖς προκρίτοις τῶν μοναχῶν σφίγγει τὴν χεῖρα· ἑαυτὸν γὰρ ἀηδεῖται διαῤῥήδην παρεισκυκλῆσαι τῷ λόγῳ. Διδάσκει δὲ καὶ περὶ ἐλαίας μὲν τυχόν, οὐχ ὅτι τὸ αὐτῆς ἀπολειβόμενον ὑγρὸν βασιλικῷ καὶ φωτιστικῷ θειότερον ἀφιέρωται χρίσματι, οὐδ᾽ ὅτι

DE EMENDANDA VITA MONAGHICA. πρὸς τῷ ἁγιάζειν καὶ ὀγίειαν πολυειδή χορηγεῖ τοῖς non eam solam oleum sine mixtura et sine composiχρήζουσιν, οὐδ᾽ ὅτι αὐτὴ μόνη τὸ ἀσυνδυάστως καὶ ἀσυνθέτως ἔλαιον ἀποθλίβει (ἄλλο γὰρ τι ἅπαν ἔλαιον προσθήκῃ τινὶ συνδυάζεται· ἀμυγδάλινον γάρ τι ἔλαιον, καὶ καρύϊνόν φαμεν, καὶ σησάμινον): οὐ μὴν ἐν ἁπλότητι ἔλαιον, ἀλλ' ὅτι αὐτὸ καὶ μόνον ἠδὲ λίπασμα, καὶ πιότατον, καὶ οἷον χρηστὸν εἶναι τραπέζαις μοναχικαῖς. Περὶ δὲ ἰσχάδος ἰσχνολο γεῖ, οὐχ ὅτι χλωρόν τε ἂν τὸ σῦκον μέλιτός ἐστιν ὑποκόρισμα, καὶ ξηρανθὲν δὲ οὐκ ἐξίσταται τῆς γλυκύτητος· διὸ καὶ α γλυκερὰν» τὴν συκῆν οἱ σου φοὶ κατ' ἐξαίρετόν τί φασιν· οὐδὲ ὅτι καὶ τοῖς φύλο λοις τοῦδε τοῦ δένδρου χάριτας δφλομεν διὰ τοὺς γενάρχας, οὓς αὐτὰ ἐσκέπασαν· οὐδ᾽ ἄλλο τι σεμνὸν καὶ ἐπαγωγὸν πρὸς χάριν· καὶ μὴν οὐδ᾽ ὅτι φθεῖ ρας ἀπογεννᾶν οἶδε τὸ ξηρὸν σύκον τῇ διὰ βίου παραχρήσει, ὃ δὴ πρὸς ἱστορίαν λεχθὲν πολυμάθειαν ἐνέφηνεν ἂν τοῦ καθηγητοῦ· ἀλλ' ὅτι πρὸς ἡδονῆς ἐμφαγεῖν σύκου, ὥσπερ χλωροῦ, οὕτω καὶ ἀπισχναν θέντος· καὶ ὅτι καλόν ἐστι καὶ αὐτὸ εἰς κερδαλέαν κτῆσιν· καὶ ὡς ἀγαθόν τι πέφηνε καὶ ἡ συν κομαγὶς, ἐν ᾗ, πολλῶν ὁμου συμπεφυρμένων, οὐκ ἔστι τὸ μὲν ἐκλέγεσθαι, τὸ δ᾽ ἀπεκλέγεσθαι ἀλλ᾽ ὁμοῦ πάντα συμμεμιγμένα καταθοινᾶσθαι εἰς κέρδος τῷ κτησαμένῳ. Ετι παραδίδωσιν ὁ προκαθήμε νος τοῖς ὁμιληταῖς καὶ ὡς φυλάξει τις ἀπίους, ἤ μέλιτι ἐμβυθίσας, ή λακκίσας εὔθετον γῆν, καὶ ἁπαιωρήσας αὐτούς, λέγων, ὡς μετεώρους εἶναι, καὶ χοῦν ἐπιφρορήσας ἐπὶ παραμονή. Σεμνύνει δὲ καὶ τοὺς ἀγρίους ἀπίους, ὡς γνώμονας ἀγαθοῦ, Λατῖνος ἂν αὐτῷ ἀνὴρ, μούστου. Επιπολάζοντες μὲν γὰρ tione exprimere (quodcunque enim aliud oleum cum aliquo additamento jungitur: oleum dicimus amygdaleum, nuceum, et sesaminum, non autem simpliciter oleum); sane vero istud solum adipem dare jucundam, et lautum, et dignum mensis monachicis apponi. De ficu multa etiam disserit: non viridem ficum aliquid melleum esse, siccatam dulcedine non privari, et ideo dulcem ficum pro re electa poni a sapientibus; neque foliis hujus arboris gratias nos debere, eo quod protoparentes texerint; neque mirum aliud atque ad gratias agendas adducens; neque etiam grossos e ficusicca, ex vita nimia produci quod in modum historia narratum multam prælati scientiam manifestavisset; sed magis omissa voluptate in edendis ficis tam viridibus quam exsiccatis, insuper hanc acquisitionem quæstuosam esse, afferri utilitatem e placenta e fcis,composita, in qua multis simul mixtis istud eligere et hoc respuere impossibile est, sed omnia simul, cum luoro domini devorantur. Socios prælatus docet insuper qua ratione pira custodiantur, vel melle intincta, vel suspensa in terra idonea et elfossa, quasi meliora, et arena cooperta ut serventur. Laudat et pira agrestia eo quod bonum mustum, dicet aliquis Latine, indicent.Cum enim supernatant, aqua non mixtum vinum manifestant, cum immerguntur, fraudem patefaciunt. Et utinam causam bujus rei senior intelligat, atque ibi quamdam cum laudato Rheno Celtarum flumine similitudinem attendat. Ibi enim discernuntur notha, quæ supernatant aut immerguntur, sed modo diverso. Illio enim aqua discernuntur partus legitimi cum superferuntur, et nothi, quando immerguntur. Hic autem legitimum aut dissimile piris immersis aut natantibus aqua indicat. Explanat etiam eruditus prælatus quo loco temperato sint suspendenda poma alia et cydonia, ut serventur, in quonam aere granata sint libranda, ut custodiantur, qua etiam ratione ea duratura palea conservet. Et mox ardenter ratiocinatur naturam paleæ ad universa servanda aptam esse; calidi enim corporis in ea involuti statum tenet, et frigidum aliquid,ut nix, in natura propria Armari permittit. Μox ἐν αὐτῷ, ἀμιγές ὕδατι τὸ γλεῦκος εἶναι δηλοῦσι. βυθισθέντες δὲ κατηγοροῦσι καπήλευμα. Εἶθε δὲ ἦν τῷ γέροντι τούτῳ, τήν τε αἰτίαν συνειδέναι τοῦ πράγματος, καὶ προσεπινοήσασθαι ὁμοιότητά τινα ἐνταῦθα πρὸς τὸν περιᾳδόμενον Ρῆνον, τὸν Κελτι κὸν ποταμόν. Νόθον γάρ τι κἀνταῦθα διακρίνεται τῷ ἐπιπολασμῷ καὶ τῷ βυθισμῷ, εἰ καὶ τρόπον ἄλλον. Ἐκεῖ μὲν γὰρ ὑγρῷ διακρίνονται τὰ γνήσια μὲν τῶν βρεφῶν, ἐπιπολάζοντα· βυθιζόμενα δὲ τὰ μὴ ἀπὸ γάμου, Ἐνταῦθα δὲ ὑγρὸν γνήσιον καὶ μὴ τοιοὗτον τῇ τῶν ἀπίων καταδύσει καὶ τῷ ἀνάπλῳ καταμηνύεται. Ἔτι μεθοδεύει ὁ οὕτω πολυμαθής καθηγούμενος καὶ ὅποι τόπου εὐκράτου μῆλα με τεωριστέον, ἑτεροῖά τε καὶ κυδώνια, εἰς παράμονον. Ποῖ δὲ ἀέρος ῥοιαὶ κρεμήσονται φυλαξόμεναι veluti in consequentiam alteriorem descendens, καὶ ὡς οἶδε συντηρεῖν αὐτὰς παραμόνους καὶ τὸ ἄχυρον. Αὐτίκα δὲ φιλοτιμούμενος προσεπιφιλοσοφεῖ καὶ ὡς φυλαλτικόν τι χρῆμα ἐς τὸ πᾶν ἡ τοῦ ἀχύρου φύσις. Θερμοῦ τε γὰρ ἐξανύει κατοχὴν, ἐμβληθέντος εἰς αὐτό· καὶ ψυχρὸν δὲ ἐμπεπιστευμέ νον, οὗ μέρος καὶ ἡ χιών, ἐνακμάζειν δίδωσι τῇ οἴκεια φύσει. Εὐθὺς δὲ καὶ εἰς οἷόν τι πόρισμα γλαφυρώτερον ἐμβαθύνας, παροιμίαν ἐξευρίσκει αὐτὸς ἰδίαν, αὐτὸ μὲν τὸ ἄχυρον ευπόληπτον ὀνομάζων, Megabyzus dux erat exercitus Darii regis Persarum; ipse multos hostes profligavit, multas provincias patriis finibus junxit. Ideo cum Darius quadam die malum granatum manu teneret,et Arsententiam propriam ipse invenit, scilicet paleam inventu facilem esse, hominemque initiationis capacem faciliorem, siquidem, ait, palea depositum integrum studiose conservat. De granatis considerat adhuc, non sancta illa malogranata quæ ad exemplar eorum fabricata sunt; neque Megabyzos mirabiles, quos rex Persarum sibi circumdari optabat juxta numerum seminum mali granati quod eodem tempore manu ferebat; taban,dux alius, a rege quæreret quid vellet tantum quantum grana granati multiplicari, respondit Darius tot Megabyzos esse sibi esse exoptandum.

neque dicit sapientem quemdam jucunda locutione ἄνδρα δὲ εἰδότα μυστηριάζεσθαι ἀχύρου εὖν πολτ humidos carbones vocasse quæ eduntur in gra- πτότερον παροιμιαζόμενος· ἐπεὶ, φησί, καὶ τὸ ἄχυnato; neque, præter similitudinem carbonis inte- ρον δεφενδεύει ταμιευτικῶς ἐν ἀκεραίῳ τὸ παρατί riorem, ad extra granata ut flamnæ plerumque θέμενον. Προσεπιθεωρεῖ δὲ ὁ αὐτὸς ταῖς ῥοιεῖ relucere; sed magis dicit amborum succorum in οὐ τοὺς ἱερατικοὺς ἐκείνους βοΐσκους, οἳ πρὸς αὐτὰς eis repertorum acidum dulciore esse meliorem.Nam ἐτυποῦντο νοερώτερον, οὐδὲ τοὺς θαυμαστούς Μεγαmulieribus parturientibus contra nævos utilis est, βύζους, οὓς Περσικός βασιλεύς περιεῖναί οἱ εὔξατο et ad manducandum dulcissimus. Eorumdem et κατὰ πλῆθος κόκκων μεγάλης βοιᾶς, ἦν ἐν καιρῷ corticem dicit utilem esse: ea enim crassius et ἐκεῖνος κεχείριστο· οὐδ᾽ ὅτι σοφός τις, γλυκὺς τὴν nigrius fit atramentum, quemadmodum viridium φράσιν, ἐνύγρους ἄνθρακας ἐκαλλιγράφησε τὰ τῶν nucum putamine. Utriusque amygdalæ etiam me- ῥοιῶν βρώσιμα· οὐδ᾽ ὅτι σὺν τῷ ἔνδον ἀνθρακοειδεί ritum iste exponere cum non possit, eas amare φλόγεον ὡς τὰ πολλὰ ἐκλάμπουσιν ἐκεῖναι καὶ τὰ propter varietatem profitetur: quidam enim facetus ἔξωθεν· ἀλλ᾽ ὅτι δύο χυμῶν τῶν ἐν αὐταῖς καλλίων cum unam aut duas amygdalas dulces gustasset, τοῦ γλυκάζοντος ὁ ὀξιζων. Ταῖς κυούσαις τε γὰρ et dulcedine alliceretur, amaram radere deinde in- πρόσφορος ἐστι τὰ ἐς κίσσαν, καὶ εἰς μαγειρείαν cepit, atque amaritudine risus adstantium exci- ἥδιστος. ὠφέλιμον δέ φησιν αὐταῖς καὶ τὸ λέπυρον, tavit.Idem arbuta cibum facilem præbentia excolit, Ζοφοῦνται γὰρ δι' αὐτοῦ τὸ γραφικὸν μέλαν εἰς βαet tentat discipulos suadere ut vino parce utentes, θύτερον, καθὰ καὶ διὰ τοῦ χλωροῦ καρυίνου λέμμα ebrietatem exinde quærant. Ea rubris limis solerter τος· Ἔτι ἐκεῖνος καὶ ἀμυγδάλου ἑκατέρου σεμνό confert, propter multa capitula in eis florentia. τητα μὴ μαθὼν ἐκθέσθαι, φιλεῖν αὐτὸ λέγει τῆς Item ea comparat Pydnæis fungis, ea tamen diffe- ἀστειότητος, Ο γὰρ δεξιός, φησί, τὰ εἰς εὐτραπεrentia, ut illæ plerumque magis tumeflant, partem λίαν ἄνθρωπος, γεύσας τινὰ ἑνὸς ἢ δύο τῶν γλύ asperam habeant obscuram, nec perfecte conglo- κέων ἀμυγδάλων, καὶ ἐπαγαγόμενος τῷ ἠδύσματι, bentur arbuta vero aliter se habeant magnitudine, εἶτα πικρὸν ἐπιδοὺς εἰς ἔκβρωμα, ἐκίνησε τοῖς θεωcolore, et forma. Et de racemis Pater iste loquitur μένοις γέλωτα τῷ πικρασματι. Ετι περιεργάζεται nugas, quæcunque ei sponte obviæ sunt (et plane ὁ αὐτὸς καὶ μιμαικύλων τὸ εὐανάδοτον μετὰ τροoccurrunt digna istis auditoribus). Et cum de re- φὴν, τεχνώμενος τοὺς ἀκροατὰς πείθειν, οἴνου φειθοῖ liquis frugibus quascunque celebraverit, quanta τὴν ἐκεῖθεν μέθην σοφίζεσθαι. Αστείζεται δέ που scientia et eloquentia potest, cum modum aliquem καὶ ἐρυθραῖς ῥίναις αὐτὰ ἐοικέναι διὰ τὰς ἐπανθούde oleribus colendis inseruerit, et postea de pis- σας αὐτοῖς πυκνάς κεγχραμίδας. Εικάζει δὲ αὐτοῖς cibus tractaverit, sicut novit tractare, tum fratrum καὶ τὰ κατὰ Πύδναν ὕδνα· πλὴν ὅσον ἐκεῖνα μὲν, conventum dimittit, in quo prædicationem non in- G φησί, καὶ εἰς πολὺ μεγέθους τὰ πλείω ἐξώγκωται, videndam, quam convivæ diligerent et lanii, ha- καὶ ἀμαυρὰν ἔχουσι τὴν τραχύτητα, καὶ οὐδὲ εἰς buit, et officia sua, sicut novit explanavit. ἀκρίβειαν ἀπεσφαίρωνται· τοῖς δὲ μιμαικύλοις ἄλλως ἔχει καὶ τὰ τοῦ μεγέθους, καὶ τὰ τῆς χρώσεως, καὶ τὰ τοῦ σχήματος. Ἔτι λαμυρεύεται ὁ Πατὴρ καὶ περὶ σταφυλῶν, ὁπόσα ἐκείνῳ ἐπέρχεται (ἐπέρχεται δὲ πάντως ἀκροατηρίου τοιούτου ἐπάξια) τῆς λοιπῆς δὲ ὀπώρας τὴν ἐπελθοῦσαν καταῤῥητορεύσας, ὡς ἔχει ἐπιστήμης καὶ φράσεως, και που παρ ρενσπείρας καὶ ὀσπριώδη θεωρίαν τινά· μετὰ δὲ καὶ ἰχθυολογήσας, ὡς αὐτὸς χαίρει λαλῶν, λύει τὸν τῆς ἀδελφότητος σύλλογον, ἐμφορήσας χρηστολογίας ἀζήλου ἦν τραπεζονόμοι φιλοῖεν ἂν καὶ μάγειροι. καὶ σοφίσας τὰ ὡς ἐκείνος οἶδε καθήκοντα. 179. Si quando in conspectu sacularium potentium loquendi tempus venerit, formas omnes induit homo iste. Et primo post breve silentium, sicut nec Pythagoras egisset, hoc habitu virtutem suam altam manifestat, se heroa silentem esse ostendit, ut dicitur. Breve aliquid profert postea, quasi noctua stridens, et clamore isto mirabilia de præcordiis depromat, vitam suam ordine evolvit, non quidem res ante tonsuram gestas (quas remanentes mysterio involutas vult silentio decorari), sed post depositos capillos, ut sic serviat sanoto Patri, sumque laudat ad bonum proprium,et exinde facta commutatione sanctissimus ipse videatur, quasi sanctitatis particeps; qualiter eum continuo bene colat, volens obedientiam sibi isto modo parari; qualiter progressus sui, perfectio et laudes illo sene magistro affirmentur, et discipulus ad majora ob istam rationem vocetur; quomodo eo mortuo,ipse per eum visiones videat, et miracula perpetret. καὶ ροθ'. Εἰ δέ ποτε καὶ ἐπὶ ἄλλων ἀνδρῶν, μεγάλων τά γε ἐν κόσμῳ, καιρὸς ἔλθοι λαλῆσαι αὐτὸν, ἀλλὰ τότε παντοῖος ὁ ἀνὴρ γίνεται· καὶ τὰ πρῶτα ἐφ' ἱκανὸν σιγήσας, ὡς οὐδ᾽ ἄν Πυθαγόρας, καὶ ἐν τοιούτῳ σχήματι τὸ βαθὺ τῆς ἀρετῆς ἐνδειξάμενος, καὶ σιγηλὸν ἑαυτὸν παραφήνας ἥρωα, ὃ δὴ λέγεται, εἶτα καί τι λεπτὸν ὑπολαλῶν, ὡς εἰ καὶ νυκτερίς ἔτριζε, καὶ τὸ ἔνδον σεμνὸν ὑπογρύζων τῷ τοιούτῳ τρισμῷ, ἀφηγεῖται τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν, καὶ αὐτὰ οὐ πρὸ τῆς κουράς (ἐκεῖνα γὰρ ὡς ἐν μυστηρίου λόγῳ ἀπέκφορα μένοντα σιγῇ τιμᾶσθαι βούλεται), ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀπόθριξιν, ὡς δουλεύσοι μὲν ἁγίῳ Πατρί, σεμνύνων ἐκεῖνον ἑαυτοῦ χάριν· ἵνα τῇ ἐκεῖθεν δῆθεν μεταδόσει δοκοίη καὶ αὐτὸς ἀγιώτατος, οἷα μέτοχος· ὡς θεραπεύσοι ἐκεῖνον διόλου καλῶς, ἐθέλων οὕτως ἑαυτὴν συστῆσαι εἰς υπακοήν ὡς ἀποφοιβάσοι ἐκεῖνος ὁ διδάσκαλος γέρων προκοπήν τού του καὶ τελειότητα καὶ τιμὴν, τήν τε ἐν κόσμῳ καὶ τὴν κατὰ Θεὸν, προκαλούμενος τὴν ἀκροατήν και

τούτῳ εἰς τὰ ὑπέρ ἑαυτοῦ· ὡς θανόντος Ad quid proferuntur ista? Ad manifestandam suam εἱ ἀποκαλύψεις ἴδοι, καὶ θαύματα δ' ἐκεί οι αὐτός· εἰς τί καὶ ταῦτα παραλαλῶν; ιν τῆς κατ' αὐτὸν θεωρητικῆς τε καὶ πραεἴ τι χρὴ οὕτως ὀνομάσαι, οὐδέτερος, όγου παντὸς καὶ ἔργου σπουδαίου ἀπείρα. προφέρει ὁ πάντιμος καὶ προεδρίας καὶ ἑαυτὸν βασιλικάς, πατριαρχικὰς, αρχοντικας, ι δὲ ταῦτα ἐρεῖ πρὸς ἀβρότητα, καὶ νομί ὸς εἶναι τῷ ἀκροωμένῳ, καὶ ὑπαγαγέσθαι ν, ἐτίθησιν ἢ πτωχείαν τῆς μονῆς ἐπὶ ῷ ἐπαιτοῦντος δίκην, ἢ κατηγορίαν ἐπί ἀδικεῖν δοκοῦντι. Καὶ ὁ ἀδικῶν ἐκεῖνος ἢ ἐστιν, ἀσώματα βλασφημούμενος τὰ πλησιαστὴς ἐνσώματον μέμψιν πάσχων· ν, ὅτι δύσχρηστός ἐστιν αὐτῷ, καὶ πολυκαὶ ἐξεταστικὸς, καὶ ἐθέλων ἐκδικεῖν ἐπὶ ἐπέτηδεύματα αὐτοῦ, καὶ κανόνων ψηλα ἶ, τὸ πᾶν εἰπεῖν, οὐκ ἀφιεὶς αὐτὸν ποιεῖν ως, ὁπόσα βούλεται. Καὶ διὰ ταῦτα μὲν βλαὁ ἀρχιερεύς. Ὁ δὲ πλησιάζων, ὅτι κτήμα κείμενον τοῖς μοναστηριακοῖς (λήϊόν τι θε ', ἢ ὅλον ἀγρίδιον ἢ παραῤῥέον ὕδωρ, δ᾽ οὗ σει τις, καὶ ἀλετον απαρτίσει), βαρύς ἐστι τενομένῃ· καὶ οὔτε ἀποδόσθαι αὐτὸ ἐθέλει, δὲ πλέον οὐδὲ ἀποχαρίσασθαι. Καὶ τοῖς ὲ φορτικὸς ἔγκειται εἴ τι λαλήσουσι πρὸς ὶ ταῦτα εἰπὼν, καί που εὑρὼν ἀπλοϊκὴν βλάπτει ἑκατέρους, τόν τε ἐλεεινὸν ἀρχιες αν ταπεινὸν ἀγχιτέρμονα. ὶ τοῦτον μὲν ὅπως διατίθεται, περιττόν, διεξοδικῶς· ἐκεῖνο δὲ καὶ μόνον ἄρτι ὅτι οὐδ᾽ ἂν εθνική καταδρομὴ τοῦ γειτοσαῦτα καταπράξηται, οπόσα οἱ ἱεροὶ Ο δὲ ἀρχιερεὺς — ἀλλὰ ποῖον μὲν αὐτὸς οὐ λος ἡγουμενικὸν πετόμενον κατ' αὐτοῦ; πλον ἐγχέμαχον οὐχ ὑπομένει καταφερό ος (τὴν διαβολήν), φαρμάκῳ δεινῷ κεχριστ πιθανότητι· ὅπλον πλῆττον ἐκ τῶν ἐγγυστὰ πρόσωπον ἀναίδειαν, καθ᾿ ἡ ὁ τὴν έχει ιττόμενος, ὁ ἡσυχαστής, ὁ πυθαγορίζων δ ρόσωπον ἅμα καὶ φωνὴν πόρνης ἀναλαβὼν, ν αὐλὸς δαίμονι ἐμπνευσθεὶς, καταψάλλει τὰ οντα, καὶ αὐτὰ οὐ λαϊκοῦ τινος ἐπισκοπικοῦ ντος ἱεροῦ ἀνδρὸς, ἀλλ' αὐτοῦ τοῦ ἐπισ λοτιμούμενος ἐνταῦθα καὶ τὸ εὐρύφωνον. & virtutem theoreticam ac practicam, qui neuter est, si isto nomine utendum est, utpote nullius scientiæ et operis capax est. Denique profert ille maxime honorandus dignitates, et honores ad se a regibus, patriarchis et ducibus cumulatos, ut de iis laudetur et timeatur. φιλενδεικτῶν ἅμα ἐν τούτοις καὶ ἐκφοβῶν. 180. Quæ cum dixerit ad superbiendum, ubi censet auditorem demulceri, et docilem factum esse, tunc miseriam monasterii exponit, bonum quoddam apud judices repetentis, aut quemdam injuriæ reum accusantis. Qui injustus, aut pontifex est impetitus plerumque extra corpus, aut vicinus corporales querelas pariens. Ille quidem eo quod durus sit ipsi, in exigendo nimius, curiosus, contendere volens de omnibus officiis, canonum scrutator, et,si universum dicendum est, non sinens eum quæcunque voluerit libere facere. De his pontifex insimulatur. Vicinus autem eo quod, bono quodam juxta monasterium possesso (aut frumentario agro, aut qualicumque, aut aqua decurrente, ad irrigandum vel molendum idonea), indigenti monasterio molestus sit, neque id vendere, aut, quod pejus est, donare velit. Fratribus insuper gravior est, si quid ei objiciunt. Quæ cum dixerit, et Deo gratus simpliciter sit habitus, lædit utrosque, et pontificem miserandum, et pauperem vicinum. 181.Hic quomodo se habeat, ordine exponere hujus loci non est. Istud unum est animadvertendum, tanta passurum non esse proximum a barbarorum incursione, quanta a sanctis Patribus. Pontifex quodnam telum a prælato ad se volans non videt? Quem gladium eminus ferientem non metuit percussurum? Telum (seu calumnia) mortali veneno intinctum est, scilicet verisimilitudine; gladius eminus feriens est irreverentis ante oculos, qua homo ad silentium informatus, tranquillus, Pythagoræ discipulus, mutus, os et vocem meretricis suscipit, et quasi tibia a diabolo inflata, opprobria profert adversus non laïcum aliquem episcopalem, non qualemcumque hominem sacrum, sed adversus ipsum episcopum,eodemque tempore voce magna superbit. In ecclesia subraucum guttur, tune · ἐκκλησιας βραγχιῶν λάρυγξ τηνικαῦτα acutissimos clamores buccinat. Εt cum sicco spiμὲν τὰς ἀρχὰς ὀξυφωνῶν, Ὅτε δὲ τὸ ὑγρὸν σει τῷ καθαρῷ τοῦ πνεύματος, εἰς τυμαπίπτει βοὴν, εἶτα ὑποβάσεως λόγῳ καὶ ν, καὶ οὐκ ἀνίησιν, ἕως οὗ ἡ τῆς λαλιᾶς ၃Y• ritui humidum addit,decidit in tympanum surdum aut inferius ad latratum: nec cessat, doneo garrulitatis semita rescindatur. αὶ τοιοῦτος μὲν ὁ τιμιώτατος, ὅτε κατὰ μηνε μελαγχολῶν· εἰ δέ ποτε καὶ γυναικὶ ρίαν ἐγχάνοι, ἀλεξίκακε, τῆς κακοστομίας! τῆς τῶν κακολογιῶν ἐπιχύσεως, τοῦ τῶν λεξίκακι, Depulsor malorum, pestium. um, quo nomine ab antiquis dii boni vosic Athenis erat statua Apollonis αλεξι 182. Talis est noster laudatissimus, cum adversus hominem atrabilem furorem edit. Mulierem vero si quando injurtis impetit, o depulsor malorum (30),os pessimum! o patientia,diluvium maloκάκου. 'Ανεξίκακε, tolorans, patiens malorum. Non novi hoc nomine vocatus deosatios; Eustathius autem amat eas voces simul jungere.

EUSTATRII THESSALONICENSIS METROPOLITÆ rum verborum,abundantiam blasphemiarum! non βλασφημιών πλούτου! πόρνης εἴη ἂν καὶ μόνης nisi meretricis obscœnitas dicenda est, qua exer- ἐξονομάσαι τὴν αἰσχροῤῥημοσύνην, ἣν ἐξησκημένος ὁ citatus homo causidicus non vult superari. Non τῆς καθηγήσεως οὐκ ἐθέλει τὸ ἔλαττον υποφέρεσθαι - sic lusciniæ aliæ aliis respondent, non sic birundi- οὐδὲ ἀηδόνες ἂν εἰς ὅμοιον ἀλλήλαις ἀντᾴδοιεν· οὐ nes clamitant. Quæ clamores clamoribus ranarum χελιδόνες οὕτως ἂν βατταρίζοιεν. Βατράχοις δέ γε conferre non par est,quarum vocem magnam unda εἰκάσαι τὴν τοιαύτην βοὴν ἀπροσφυές, οὓς τὸ ὕδωρ ori circumfusa comprimit. Non confunditur qui ἐπιστομίζον ἀνακόπτει τῆς μακρᾶς φωνῆς. Καὶ οὐκ formam egregiam hominis a Deo accepit, divinam αἰσχύνεται ὁ τὸν καλὸν ὑπεσχημένος ἄνθρωπον τῷ imaginem, nempe os, in se inutile facere, et pa- Θεῷ, ἀχρειῶν τὸ ἐν αὐτῷ θεῖον ὄργανον, τὸ στόμα, radisum arboribus consitum in spinetum conver- καὶ ἀντὶ παραδείσου δενδρήεντος εἰς ἀκανθεῶνα tere. Assentire nolit dicenti Salomoni: «Sanitas μεταποιῶν· οἷα μὴ ἐθέλων ἀκούειν Σολομῶντος εἰπό lingua lignum vitæ 60;» ubi inquirendum et explo- ντος· «Ἴαμπ γλώσσης δένδρον ζωῆς.» Ενθα θεω randum est hoc verbum: «Sanitas linguæ.» Vere ρητέον ἐν ἐπισημάνσει τὸ «ἴαμα γλώσσης.» Αληenim pessimus morbus malum linguæ. Ubi autem θῶς γὰρ δεινοτάτη νόσος καὶ ἡ γλωσσαλγία. Εἰ δέ sanatur, rursus lingua fit arbor vitæ, seu quod που ἱατρευθῇ, ἀφίησι τὴν γλῶσσαν δένδρον εἶναι idem est, Dei, qui dixit: «Ego sum vita41;» ζωῆς, ταυτὸν δ᾽ εἰπεῖν, Θεοῦ, τοῦ εἰπόντος· «Ἐγὼ qui prohibet etiam ne inutile verbum intempe " οἰμι ἡ ζωή.» καὶ μηδὲ ἐθέλοντος, παρακαίριόν τι stive proferatur, de quo ad maledicum est sermocinandum. 183. Qualiter arbor pomifera, et piras, et mespilus et cæteræ, taliter et lingua sana, quæ bona loquitur, erit arbor vitæ: cujns radices in anima,et lingua truncus ejus reputatur. Hujus fructus sunt vitæ sive secundum theologiam, sive secundum moralem scientiam, et quæcunque aliæ; non autem mala verba quæ inde effluunt, inter quæ est abundantia naziraica apud nos plurimiæstimata. Ista cum sic celebretur, si quis adstantium irridet, gravia aliter patietur, ascetamque ad indecentia convicia provocat. Si autem pontifex, testis oculatus sive auriculatus queritur, tunc sentiet quo modo se monachus defendat et debacchetur. Extemplo enim ad injurias se accingens, rugit, infremit, mugit, tripudiat, mussitat, de imis præcordiis dat gemitus, frequentem halitum e naribus emittit, quasi igneus vult videri, supercilia coaretat, et nebula obtegit; mox in pallorem delapsus, mox ut flamma accensus, quasi cinereus colore tantis mutationibus indicat et fervefacit iram et loquelam. Cum in cellulam se retrahit, quæ loquitur corde irato in se solum, et in similes sui vertuntur; quæ autem cogitata et meditata profert in lucem tali modo manifestantur. 184. corporalibus spiritualis homo orditur. In vineas ecclesia animalia inducit quæ matres in fructibus devorent: in arbores excultas suos adulatores mittit, ut corvos, qui eos fructibus denudent. In arundineta et in reliqua dumeta flammam vorantem infert. Semitas agrestes, et reliquas vias sepit hominibus ccclesiæ; aliam viam novam jubet aperire homo novitatum amator et auctor. Eos a moletrinis arcet vere perversus visus. In aquas etiam, si quam utilitatem spiritualem homines episcopi inde 40 Prov. IV, 4. 41 Joan. XIV, λαλεῖσθαι ἀργολογικῶς· ὑπὲρ οὗ λόγος ἔφλεται τῷ κακολογοῦντι. ρπγ'. Ὥσπερ δέ ἐστι φοινίκων δένδρον, καὶ ἀπίων, καὶ μεσπίλων, καὶ λοιπῶν, οὕτω καὶ γλῶσσα ὑγιαίνουσα ἐν τῷ ἀγαθολογεῖν δένδρον ἔσται ζωῆς· οὔπερ ἐν ψυχῇ μὲν αἱ βίζαι, ἡ δὲ γλῶσσα ὡσεί τι πράμα νιον λογίζεται. Καρποὶ δὲ αὐτοῦ αἱ ζωαί· ἡ κατά Θεολογίαν, ἡ κατὰ διδασκαλίαν ἠθικήν· καὶ ὅσαι ἄλλαι· οὐ μὴν αἱ ἐπίῤῥητοι κακολογίαι, ὧν μία καὶ ἡ ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς φιλότιμος Ναζιραϊκή φλυαρία ἧς οὕτω πανηγυριζομένης, ἄλλος μέν τις τῶν περιτετυχηκότων ἐπισκώψας, ἄλλως πάσχει τὰ βαρύ. νοντα, εἰς ἀσέμνους ἀλληλοφωνίας ἐκτρέπων τὸν ἀσκητήν· εἰ δὲ ἀρχιερεὺς ἢ παρὼν ἢ ἀκοῇ παραλαβὼν μέμψεται, τότε ἂν καταμάθοι τις τὴν μοναχικὴν ἀμυντικὴν καὶ τὸ κατ' αὐτὴν ἀργαλέον. Εὐθὺς μὲν γὰρ εἰς ἐμβρίθειαν ἑαυτὸν συνάξας βρυχάται, βρισ μᾶται, μύζει, σφύζει, γογγύζει, βύθιον αποστενάζει, προπέμπει τῶν μυκτήρων ἆσθμα συχνὸν, ἐθέλων καὶ πυρπνόος εἶναι· συνάγει τὰς ἐφρῦς· νεφοποιεῖ τὸ πρόσωπον, νῦν εἰς ὠχρὸν βαπτόμενος, αὖθις φλο γερὸν ἐρευθόμενος, πάσχων καί τι τεφρὸν εἰς χρώ σιν, καί πως οὕτω πρωτείζων ταῖς τοιαύταις μεταβολαῖς, καὶ τέως πνίγων τὸν προφανῆ καὶ θυμὸν καὶ λόγον. Γενόμενος δὲ τοῦ κελλίου, ἃ μὲν λέγει θυμομαχῶν, κατ᾽ αὐτοῦ καὶ μόνου τράποιντο καὶ τῶν ὁμοίων αὐτῷ· ἃ δὲ βυσσοδομεύσας καὶ μελετή σας εἰς φῶς προάγει, Εν τισι θεωροῦνται τοιοῖσδε. ρπδ'. Αρχεται ἀπὸ τῶν σωματικωτέρων ὁ πνεύ ματικός. Καὶ ἀμπέλοις μὲν ἐκκλησιαστικαῖς ἐπαφί ησι ζώα κατατρώγοντα τὰς μητέρας αὐτοῖς καρ ποῖς· δένδροις δὲ ἡμέροις ἐπιπέμπει τοὺς παρ' αὐτ τῷ φαυλοκόλακας, οἷα καί τινας κόρακας, οι ψιλώς σουσιν αὐτὰ τοῦ καρποῦ· ὅλαις δὲ φρυγάνων καὶ λοιπῶν θάμνων ἐπαποστέλλει φλόγα παμφάγον. Αποφράττει τὰς ἀγροτικὰς ἁμαξιτοὺς καὶ λοιποὺς λεωφόρους τοῖς τῆς ἐκκλησίας, ἄλλην τέμνειν και νὴν ὁδὸν ἐπιτελλόμενος δ καινότροπος, καὶ δι' αὐτὸ Ναζιραίος, quod Henrious Stephanus Nasirsus, aut monachus vertit, eo quod Nasiruorum vitam austeriorem monachi fuerint amplexi.

;. Εκκλείει αὐτοὺς καὶ τοῦ ἀλετοῦ ὁ προσ- capiant, malitiam suam exercet, quibus opus erit κι ἀλιτήριος. Κακουργεῖ καὶ εἰς ὕδωρ, εἴ τοῦ ψυχαγωγία τοῖς ἐπισκοπικοῖς, οὗ δεήγόμενός ποτε ἀκατάκαυστα. Ορογλυφεῖ ἐν ὁ τὴν ἐξουσίαν πλατύς, καὶ δυσπεριόριστος, ο περίγραπτος. quando flammas inextinguibiles patietur. In rebus externis limites assignat,qui facultatem latam habet, et qui, indefinitus cum sit, non facile circumscribitur. In ædibus homo famosus et qui res obscuras videre meretur, speculas construit, furta tolerat, ex eloquentissimo Mercurio in furem conversus. Sed injurias quoque et verbera permittit is qui in stupore ac contemptu vivit, et omnem lapidem movet, ut post victoriam formidandus et inaccessus evadat. i συνοικία περιεργάζεται κατοπτείας πος μὲν τὰ ἐς μοχθηρίαν, ἄλλως δὲ ἀμυἄξιος. Επιτρέπει κλοπὰς, ἐκ τοῦ ἀξιωΛογίου Ἑρμοῦ εἰς τὸν φῶρα κατενεχθείς. καὶ τὰ ἐς ὕβριν καὶ ἐς πληγὰς ὁ καὶ ἐμπλή - καὶ ἐφύβριστος, πάντα ποιῶν καὶ ἁμιλ δι᾽ ὧν ὑπερτερήσας ἔσται φοβερὸς καὶ ἀπρόσιτος. αὶ ταῦτα μὲν σωματικώτερα. Δ' δὲ και ι τερθρείαι, καὶ σκευωρίαι, καὶ μηχανα, ἐν ἐκεῖναι, οὐκέτι κατὰ σωμάτων, ἀλλὰ 185. Sed hæc ad corpus potius spectant. Spiritualia autem præstigia, doli et machinationes aliud mali genus non jam contra corpus, sed contra Spi- ; τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Οκνοῦσι καὶ ritum sanctum agunt et jus pontifcium aggreἀρχιερατικὴν ἀναφοράν. Καὶ ἐκλαλου- ; ἐπισκόπου ἐν τοῖς εὐαγεστάτοις μυστηρίουσι μὲν, (πῶς γὰρ ἂν οὔς) τῶν θυρῶν ἐν τῇ ἀκοῇ, καὶ εἰσδεχομένων αὐτοφυῶς ιενον, ὅτε τις μὴ κωφεύει· ὅπως δὲ διάκειντὸν ἀναφορικὸν λόγον, ὁ παρατυχών εἴσε δ ὶ εἴσεται; Ανθρώπους οὔτε τῷ στόματι ιακειμένως εὐλογοῦντας, καὶ τῇ καρδίᾳ δὲ τους, ὡς ἔοικεν. Οἱ δ᾽ αὐτοὶ ἀπαρνοῦνται ὰ τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου χειροτονίαν. Διόας, ἡ κεφαλὴ, ὁ Θεὸς, δεῆσαν προβιβασθή - εἰς ὕψος ἱερέως, ὑποθεῖναι μὲν τὴν κε , ιθαγενεῖ ἀρχιερεῖ ἐξάγιστον οἴεται, ἀνα αὶ ταῦτα ὄντι, μεμαθηκότι τὴν τοῦ Πνεύ ρεὸν, καὶ κατορθοῦντι τό· «Δωρεὰν ἐλάβε- · δότε·» καὶ τὸ σιμωνίζειν εἰς τάρταρον κι' ἀναθέματος· ἑτέρῳ δὲ ξενικῷ τά γε εἰς τρόσεισι, καὶ αὐτῷ ἁπλουστέρῳ, καὶ εἰς τεπλασμένῳ καὶ οἵῳ μὴ ἐκβάλλειν ἔξω τὸν ὐτῷ προσερχόμενον· ὀκνοῦντι δὲ καὶ πολυκαι τὸν πολὺν μοναχόν, τίς ῶν, καὶ οἷος καὶ διατί πρὸς αὐτὸν ἔρχεται; Καὶ προστοιούτῳ ἐπισκόπῳ παριστᾷ καὶ μαρτυδρας, τυχὸν μὲν καὶ ἐκεῖθεν ἀγνῶτας ἐπιοὐκ εἰδότας μὲν, ἐγγραφομένους δὲ δώσ πὲρ τοῦ μαρτυρουμένου· ἴσως δὲ καὶ ἐκ (ποίας μονῆς;) εἰς ἣν ἄλλοθεν ἀπὸ ξένης diuntur. Hi, dum pontificis nomen inter sacra mysteria citatur, audiunt quidem, idque necessario; januæ enim aperta audientibus faciunt ut quisquis non plane surdus est, dicta audiat. Quid autem de sermone relativo sentiant, neminem fugit. Quid illud? Homines sine dubio videbit qui neo ore sincero nec corde bene de iis loquuntur.Illi ipsi autem manum ipsis a proprio episcopo imponi nolunt. Hanc ob causam pontifex magnus, caput, Deus, ubi ad sacerdotalem dignitatem evehendus esset, caput pontifci legitimo submittere nefas habebat, qui hac in re homo erat, qui Spiritus sancti donum didicerat, qui comprehendebat illud. «Gratis accepistis, gratis date ";» qui simoniæ crimen anathematizans tartaro tradidit; qui externi episcopi dimcesim adit simplicis et candidi et qui ejusmodi advenas non tergiversatur; qui non vult monachum nimis curiosum inquirere quis aliquis sit, cujas, et quam ob rem ipsum adierit? Adiens autem illi episcopo testes producet episcopos qui eo in loco forsitan ignoti sunt sed nihilominus munera pro testimonio accipiunt; aut forte ex monasterio aliquo ab allena tonsura advenit præfectus, qui post aliquantum temporis promptum sui cognoscendi fratribus specimen exhibet, testando apud extraneum episcopum de tota sua vita, fallens per indolentiam et se et electorem et omnem clerum, sed monachos testes judicio divino subjicit. Et sio quidem sacerdotio callide usurpato, alios quoque ad libitum criminis conscios asνᾶς ὁ ἡγούμενος, καὶ βραχύν τινα χρόνον καὶ ἀκολούθως βραχυτάτην πεῖραν ἑαυτοῦ τοῖς ἀδελφοῖς, μαρτυρεῖται παρὰ τῷ ἀλλο σκόπῳ ὑπὲρ τοῦ ἐκ γενετῆς ὅλου βίου· οὐ sumit, extemplo monachos a grege suo sibi conτὸν ψεύδων ὁ ἀδιάφορος, καὶ τὸν χειροτοκαὶ τὴν ἀμφ' αὐτῷ κλῆρον, ἀλλὰ καὶ τοὺς μοναχοὺς ὑποβάλλων τῷ ἐκ Θεοῦ κρίματι. τεχνασάμενος, καὶ τὴν ἱερατείαν κλέψας τυραννήσας, προσλαμβάνεται καὶ ἄλλους, λει, μετόχους ὁμοίας πράξεως, καὶ ἐπισυ· sociat et hoc modo temere afficit, ut fratrum collegio non alios labores ac sumptus causetur. Quale accepit, tale reddit testimonium quibus voluerit; debitum adulterinum reddit et mutuum virtutis simulacrum exhibet. Si fratres per falsum ludum alios post alios episcopo ob oculos adducunt. αὐτίκα εἰς παράστασιν μοναχοὺς ἐκ τῆς κατ᾿ αὐτὸν ποίμνης, καὶ μιᾷ ταύτῃ ὁδῷ πλείω ἐξε τῷ ἀρέσκοντα ἔργα, ἵνα μὴ καὶ κόπους ἄλλους καὶ δαπάνας προξενοίη τῇ ἀδελφότητι. Μαρth. x, 8.

τυρηθεὶς αὐτὸς ἀντιμαρτυρεῖ, οἷς ἂν αἱροῦτο· ἀποδοὺς τὸ ἀνόσιον ἔφλημα, καὶ τὴν οὐκ ἐπαινουμένην διάλληλον τῆς ἀρετῆς δείξιν ἐνταῦθα μεθοδεύσας. Αληθῶς γὰρ δι' ἀλλήλων κατά τινα ἐμφασιν τῆς περιᾳδομένης κύκλῳ δείξεως ἀλλήλους οἱ ἀδελφοὶ τῷ ἐπισκόπῳ συνέστησαν. 186. Et sic quidem manuum impositionem caupo- ρπς'. Καὶ οὕτω χειροτονίαν ἐμπορευσάμενοι, ἀποnati monasterium occupant homines non consecrati, ne dicam profani; sancti prius profani,antea in ecclesiam admissi, nunc extra omnem Ecclesiam. Attamen pastor sine imperio, sine lege, sine pascuis, qui sigillum regium contrivit, nunc tremendis mysteriis præest et sacrosancto sacrificio fungitur. Pro eo et cum eo cæteri preces faciunt persuasum habentes Deum ipsos exauditurum esse. Aliter autem res se habet si fides habenda scripturis sacris, et omnino est habenda. Nam Gducialiter ea loca nomino quæ pontifex naturalis: non inspicit, quem equidem legitimum, apostolicum, genuinum secundum antiquam traditionem dixerim, cum qua proœmiun congruit et quam nec Dominus ipse inspicit. 187. Monachorum deinde acerbum in antistitem odium inde venit quod vident rationem ipsi factorum non reddendam, quod mirum in modum affectant monachi; quietem ipsi invident qua ipsi libenter fuerentur, adde altos spiritus et diabolicam arrogantiam. Hæc enim apud se reputant quod, si pontifices non essent, ipsi mundum potentia sua replerent, et quod nulla ecclesia aliis nisi nigra cuculla indutis obediret. Tales igitur cum sint, et cum tanto præsulem odio persequantur, eoque odio non vulgari, sed quod,secundum Psalmistam, inimicitias creat, et cum idcirco miseros episcopos pertimescunt, mali homines eos quoque malignitatis accusant. καθίστανται τῇ μονῇ οἱ ἔναγχος μὴ ἱερωμένοι, ἀλο λον τρόπον ανίεροι· οἱ τὰ πρὸ τούτου ὅσιοι ἀληθῶς ἀνέσιοι· ἀντὶ ἐκκλησιαζόντων ἔξω ἐκκλησίας ἀπά σης. Καὶ ὅμως ὁ μὲν ἄναρχος ἀγελάρχης, ὁ ἀγελαῖος, ὁ ἄνετος, ὁ ἀποίμαντος, ὁ τὴν βασιλικήν σφραγίδα παραχαράξας, προΐσταται τῶν φρικτοτάτων εὐχῶν, καὶ τῆς ἐπ' αὐταῖς ἁγιωτάτης θυσίας· οἱ δὲ λοιποί ἐπεύχονται, καὶ συνεύχονται, καὶ δοκοῦσι πρὸς αὐτ τοῖς εἶναι τὰς ἀκοὰς τοῦ Θεοῦ. Τὸ δ᾽ ἔστιν ἄλλως ἔχον, εἴ τι προσεκτέον ταῖς ἱεραῖς Γραφαῖς· προσεκτέον δὲ πάντως. Λέγω γάρ θαῤῥούντως, ὅτι τοὺς τόπους, οὓς οὐκ ἐπισκοπεῖ ὁ ἔμφυτος ἀρχιερεὺς, ὃν ἔστιν εἰπεῖν καὶ ἐγκάθετον, καὶ ἀποστολικῶς αὐτοφυῆ, καὶ γνήσιον κατὰ τὴν ἀνέκαθεν παράδοσιν, ῇ καὶ τὸ προοίμιον συνεισέρχεται, οὐδὲ ὁ Κύριος ἐπισκοπεῖ. ρπζ΄. Αἴτιον δὲ τοῦ κατὰ τῶν ἀρχιερέων τοιούτου μοναχικοῦ μίσους, τὸ ἀνεκλόγιστον, οὗ θερμῶς οἱ μοναχοὶ ἐφίενται· τὸ ἀπολυπραγμόνητον, οὗ κρα ταιῶς ἀντέχονται· καὶ μὴν καὶ τὸ ἀλαζονικὸν, καὶ ἡ διαβολικὴ ἔπαρσις. Λογίζονται γὰρ δήπουθεν, εἰ μὴ ἀρχιερεῖς τινες ἦσαν, αὐτοὶ τὸ πᾶν ἐν τῷ κόσμῳ εἶναι· καὶ μηδεμίαν ἐκκλησίαν ἄλλοις ὑποκεῖσθαί τισιν, ὅτι μὴ τοῖς δι᾿ ὅλου τοῦ σώματος μελαμψόροις. Εἶτα τοιοῦτοι ὄντες, καὶ οὕτω μισοῦντες τὸ ἀρχιε ρατικὸν φῦλον, καὶ μῖσος οὐ τὸ τυχὸν, ἀλλὰ τὸ κατὰ μέγαν Ψαλμῳδὸν τέλειον, καὶ ἐχθροποιὸν, καὶ δι' αὐτὸ ἐκκλινόμενοι φόβῳ ὑπὸ τῶν ἐλεεινῶν ἐπισκόπων, μνησικακίας αὐτοὺς γράφονται οἱ αὐτό κακοι. ρπη'. Ο ἅγιε μοναχὲ, εἰ δὲ ὁ ἐπίσκοπος διωκόμε νος καὶ φεύγων μνησικακεῖ, σὺ ὁ ἀναιτίως αὐτὸν διώκων, καὶ (γραφικῶς εἰπεῖν) φόβος μέγας και σκου τεινὸς ἐπιπίπτων αὐτῷ, τί ποτε καὶ ὀνομασθήσῃ Μνησίκαλος; εἴ τι χρὴ καὶ ὀνοματοτεθῆσαι. Καὶ ποῦ ποτε καλὸν παρὰ σοὶ ἕτερὸν ἢ μόνον τὸ αὐτο νόμως ἀρέσκον σοι; Μαρτύρομαι τὸν Θεὸν αὐτόν· εἴπερ, ὁπόσα εἰς ἐνιαυτὸν ὅλον περιενοήσω κοπιών κατὰ τοῦ ἐπισκόπου σου, ἔστρεψας εἰς ἀγαθὴν ἐπίσ νοιαν τὴν ὑπὲρ τῆς σῆς ψυχῆς μίαν γοῦν ἡμέραν, ἐγγυτατω ἂν ἐγένου Θεοῦ. Νῦν δὲ ἔοικας αὐτὸ καὶ μόνον διὰ βίον θέσθαι σκοπὸν τὸ ἀντικαθίστασθαι τοῖς ἐπισκόποις, καὶ μένειν ἀντεπισκόπητος, αὐτίκα δὲ καὶ ἀνεπισκόπητος. Καὶ μένε τοιοῦτος, εἰ βούλει, καὶ διαχειρίζου τοιαῦτα διὰ τέλους, καὶ πρᾶττε οὔτ 488. Ο sancte monache, si episcopus sub persecutione et in fuga injuriæ illata memor est, et tu, qui eum sine causa persequeris, et, ut cum Sorpitura loquar, ut tenebræ et metus in eum ruis, quo tandem nomme vocaberis? Memor beneficiorum, si quidem nomen indendum est. Et ubi aliud bonum penes te erit, nisi quod tibi inprimis placet? Deum ipsum testem sumo quod si, quæ per totum annum mala mente contra episcopum tuum cogitasti, nunc ex bona mente pro animæ tuæ salute per unum duntaxat diem cogitares, Dei simillimus feres. Nunc autem pro unico,bene enim video, vitæ tuæ scopo habes episcopis resistere; unde fiet ut ex inimico episcopi episcopatum ipsum aboleas Perge modo ut facis, et persevera usque ad finem ut quando operum tuorum fructus absorbueris, τως· ἵνα ἐν καιρῷ φαγών, τοὺς τῶν οὕτως ἐργατι mala tua manduces. Loquere pro more tuo et contra quem voles; hujusmodi namque exercitio declamator evades. Pontificibus benedicite coram, ut et tibi benedictio obtingat. Sanctificationem quæ indo venit, longe repelle dicendo: Ego sanctifico meipsum; et sic abundabit sanctificatio tua et in cæteros quoque redundabit qui eam desiderant. Præpara balneum jucundum et convoca reliquos amicos et prætereuntium quemque ut in tanta κῶν καρπῶν σου πόνους, μόνος ἀντλήσῃς τὰ κατά σου. Λάλει, ὅσα καὶ οἷα λαλεῖς, καὶ καθ᾽ ὧν ἂν λαό λῇς· ἵνα ἐμμελετῶν τοῖς τοιούτοις ῥητορεύειν συν εθισθῇς. Εὐλόγει διαβολικῶς τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ εἰς πρόσωπον, ἵνα εἴης εὐλογημένος. Αποδιοπομπει τὸν ἐκεῖθεν ἁγιασμὸν, καὶ λέγε, ὅπως Ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυ τόν· καὶ οὕτω περισσεύσει ὁ ἐν σοὶ ἁγιασμός, ὡς καὶ εἰς ἄλλους διαβαίνειν, οἳ τοιούτου ἐπιθυμοῦσιν ἁγιασμοῦ. Ἔξαπτε τὸν ἐπαγωγὸν λουτρῶνα, καὶ

' DE EMENDanda vita MONACHICA. εἰς λουμα καὶ ἀλοιφήν τούς τε λοιπούς multitudine injurias pontifci illatas expies. Hæc αὶ τοὺς παροδεύοντας, ἵνα ἐπὶ πολλῶν τοιταλούῃς τὸν ἀρχιερέα ὕβρεσι. Καὶ ἔσται σοι άρσιον ψυχῆς τε καὶ σώματος λουομένῳ να γένοιο καθαρός. Εξάρτυε λαμπρὰς τραολυανθρώπους· καὶ τοῖς ὄψεις παραμιγ ἐσθιε καὶ τὸν ἀρχιερέα. Καὶ μηδὲ κορένεἰς πολυήμερον αὐτὸν ταμιεύῃ τροφὴν καὶ Πανηγύριζε δαπανῶν κατ' αὐτοῦ. Τίς γάρ οῦ Θεοῦ φειδώ, ἐφ᾽ οἷς δαιμονᾷς; Κήρυσσε νταχοῦ γῆς μιαρόν, καὶ παμμίαρον κωμι μιαρώτατον ἵνα οὕτως ἀμίαντος αὐτὸς · Ψωμίζου τὰ κατ᾿ αὐτοῦ, πίνων οἶνον. ς αὐτόν. Κατάπτυς τοὺς ἐλαφροὺς κανόνας τὸν σὸν βαρὺν κανόνα. Περιφρόνει τὰς αὐτ καλίας, ὧν οὐδὲ ἐπαίειν δέδοταί σοι, οὐδ᾽ . Εὐθέτιζε τὸν βαθὺν πώγωνα εἰς εὐπρέκαὶ μόνου ἀπηώρηται τὸ κατὰ σὲ σεμνόν. iterata lotio menti et corpori purificationem dabit. Mensas lautas multorumque convivarum capaces appone et cibis immistum pontificem comede, et noli satiari ut per multos dies ex eo alimentum et delicias habeas. Encomium in eum multiplica. Quæ enim misericordiæ tibi in servos Dei, in quos dæmoniace inveheris? Ubique terrarum prædicaipsum scelestum, valde scelestum,ut cum comico loquar,omnium scelestissimum,ut tu purus maneas. In frusta eum discerpe et vinum bibe. In eum dicito cantilenas. Propter grave tuum jugum leve ejus jugum floccifacito. Doctrinam ejus conspue, quam nunquam comprehendere poteris. Ut te vereantur barbam promitte, unde dignitas tua pendet. Im - mergere in capitis tegumento ad nares usque descendente,et sic ostende tuam cum Deo similitudinem, dicens ei qui appropinquat: Faciem meam videbis; ad quod ille tibi non absurde respondebit: «Non videbit homo faciem tuam, et vivet 49.» τρόπῳ τούτῳ τὴν πρὸς Θεὸν ὁμοιότητα, λέγων τῷ ἐντρανίζοντι πρὸς σὲ, ὅτι «Τὸ πρόσωπόν μου όφο κι·» αὐτὸς δὲ ἀντείποι ἂν, εὐστόχως οἶμαι, τό· «Οὐ μὴ ἴδῃ ἄνθρωπος τὸ πρόσωπόν σου, καὶ ζή- · τῷ τῆς κεφαλῆς καλύμματι, καθιεμένῳ κροῦ καὶ εἰς ῥώθωνας· καὶ σὺ μὲν παρέμρωτώ σε τολμῶν, ὦ κατὰ ἐπισκόπων μέσ ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς φοβερώτατε, εἰ εὐρε ἐν τοῖς ὑπὸ σὲ καὶ κατὰ σὲ ἀδελφοῖς τοῖς ἀγαθοὶ δέκα, τὸ ᾿Αβραμιαῖον πυθμενικόν Εντε, ἐὰν δὲ τρεῖς ἅμα καὶ σοί. Ἀλλὰ τί κ ἀποκρίνῃ τῷ ἀρχιερεῖ; Ἔγωγ᾽ οὖν οὐδὲ τον ἀριθμὸν πληρέστατον εἶναι οἶδα ἐν τοῖς · τοῖς τῷ ὄντι ἐξωτερικοῖς. ᾿Αγαπητὸς γὰρ καὶ ὁ εἷς, καὶ οὕτω μόνος, καὶ μοναδικός, τὸς, καὶ μονάζων, καὶ μοναστὴς καὶ ἐπώνυνῇ, ὡς αὐτῇ παραμόνιμος, εἰ καὶ ἐν τοῖς λίταις ἀνάπαλιν ἐστι καὶ ἐρωτῆσαι καὶ παρ' οἷς πολλοστόν τι μέρος τὸ μὴ ἔκπολιτεία μοναχινῇ· μήποτε δὲ οὐδέ τις ζῇ παρεξηυλημένην βιοτὴν ὡς ἐπωλείας καὶ ἐπ' αὐτῶν ἀληθεύσῃ τό· «Οὐδεὶς ἐξ αὐBTO. N λὰ γὰρ οψέ ποτε, ὦ καλέ μου δέσποτα ὰρ προσειπεῖν ἐκνῶ, ἕως ἂν θεωρήσω σε κῶς τοιαύτης προσφωνήσεως ἄξιον), διοραἱ πρῶτα μὲν προσλαβόμενος τὸ ὑπὸ σὲ αν φύλον, καὶ συνελθὼν εἰς ἀκρόασιν (εἰ τὴν ἡμετέραν ἀπαξιοῖς λαλιάν), ἄκουσον, ίξομεν ὑμᾶς ἴσως, ἀλλὰ ἀναμνήσομεν, ὡς τα ἐν τούτοις. ἐδέν τι κωλύει, ὦ ἀδελφοὶ, καὶ τοὺς ἔτι ὡς ἐσχηματισμένους ἐξομοιοῦσθαι ταῖς ὸς τοὺς μεγαλοσχήμονας· καθότι καὶ ὅσοι :ὸ τὴν ἀπλανῆ, πρὸς ἦν καὶ αὐτὸ ἐῤῥέθη (ῆμα ονομασθῆναι, πρὸς ἐκείνην στρέφονται κατέραν, ὡς ἐπετάχθησαν. Δύνανται μιμή καὶ οἱ μικροσχήμονες, ὁ μέν τις ἡλίῳ παρδὲ σελήνῃ ἀφωμοιωσθαι. Καὶ συνόλως εἰἐπταδα θείαν ἔχουσιν εἰκοτίζεσθαι, ἀντικεινοητῶ, ἀπλανεῖ· οὐχ ὥστε μαχίμω, ἀντιφέρεxxx111, 20. “Joan. xvi, 12. Dic mihi, quæso, magne episcoporum inimice et maxime terribilis inter nos, utrum inter tot monachos sub te ac tecum degentes decem inveniantur justi,sicut Abrahami tempore, utrum quinque, utrum tres tibi similes? Cur ergo non respondes pontifici? Equidem istum numerum apud monachos nostros plenum inveniri nego. Gaudium enim est, si inventus est unus et adeo solus, unicus, solitarius, monachus, alia, a monasterio ubi manet adnominatus, etsi apud Megalopolitas rursus quæri possit, apud quos minima pars vitæ monastica ascripta est et nullus tamen vitam decrepitam vivit ut filius prodigus, ita ut de illis quoque impleatur quod dictum est: «Nemo ex iis periit 48.» 190. Licet sero, domine (Patrem enim te appellare tædet usquedum te hoc nomine dignum judicavero,aterigete. Et primo quidem accipe populum abs te gubernatum, et præsto ad audiendum cum sis (dummodo vocem meam audire non fastidias), audi quæ forte non docebimus, sed in memoriam iis revocabimus qui rerum gnari sunt. 191. Nihil impedit, fratres, quin ii qui perfectam formam nondum adepti sunt, magnos monachos virtutibus æquent, sicut astra quoque fixa, unde iis etiam nomen venit, duplicem evolutionem perfciunt, quæ ipsis præscripta est. Imitationis ergo minores monachi, unus quidem soli, alter lunæ assimilari possunt. Quid plura? Cum septenario cœlesti comparari possunt qui coelo spirituali oppositus est, non ut prælium ineant,sed ut generent terrestres creaturas quibus ad salutem a Spi-

EUSTATĦII THESSALONICENSIS METROPOLITÆ ritu sancto dati sunt; et sic homines perfectm σθαι, ἀλλὰ συζωογονεῖν τοὺς περιγείους, οἷς ἔταξεν virtutis, cujus symbolum septenarius, ut viri sapientes viderunt,eos qui in sæculo sunt, perfectos reddunt. Intelligendum igitur hinc est eos qui magnum sacerdotium nondum adepti sunt ad magnos monachos formari, sicut pecudum pastores qui in regione fertili pascua quærunt. ἐκείνους εἰς σωτηρίαν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ὡς ἂν οὗτως οἱ τέλειοι τὴν ἀρετὴν, οὗ σύμβολον ἡ ἑπτὰς, καθὰ τεθεώρηται τοῖς σοφοῖς, τελειοποιῶσι τοὺς ἔτι τοῦ βίου. Καὶ οὕτω μὲν ἔστι καταλαβέσθαι, ὅτι δύνανται καὶ οἱ μήπω τοῦ μεγάλου γενόμενοι σχήματος πρὸς τὸν μεγαλοσχήμονα τυποῦσθαι, καθὰ καὶ οἱ ζωογόνα, πλανώμενοι πρὸς τὴν φερέσβιον ἁπλανῆ. 192. Adsint ergo isti mantellati cum Deo ριβ΄. Καὶ ἔστωσαν οἱ μὲν μανδυῶται τοιοῦτοι σὺν qui autem eos sequuntur, luceant, si non inter Θεῷ· οἱ δὲ μετ᾽ αὑτοὺς ὑποβεβηκότες λαμπέτωσαν, prima,saltem inter minora astra (quod facere penes εἰ μὴ κατ' ἐκείνους, ἀλλ᾽ οὖν κατὰ τὰ μικρότερα τῶν eos est) ut res monachicæ longe lateque resplen- ἐστρίων (οὗ δήπουθεν γὰρ οὐδ᾽ αὑτοὶ ἀδυνατοῦσι deant luce genuina ac conditionibus quibus par τοῦτό γε), ἵνα οὕτως εἶεν τὰ μοναχικὰ πάντα πράest cæteros alliciant suavi voce 4: «Venite ad nos γματα ἐν ἐλλάμψει, και περιλάμψει, καὶ ζωογόν et illuminamini.» Si quis autem mantellatorum pla- καταστάσει, ἐπιστρεφούσῃ τοὺς βλέποντας· οἱ καὶ neta dici veretur ne in Saturnum vertatur proli δοκοῖεν ἂν ἐκεῖθεν ἀκούειν τό· • Προσέλθετε πρὸς suæ inimicum, aut ne Marti æquiparetur prælio- " ἡμᾶς, καὶ φωτίσθητε.» Εἰ δέ τις τῶν μανδυωτῶν rum præsidi; si Aphroditen metuit Lunæque vi- ὀκνεῖ πλανήτης εἶναι, μήποις εἰς Κρόνον ἐντεῦθεν cissitudines, et si quædam alia, bono quidem au- ἀναστραφείη, τὸν τοῖς τέκνοις ἐπι μαινόμενον· ἢ καὶ gurio dicta, pertimescit et pro nugis habet, ei εἰς “Αρήν ἀποταχθείη, μάχαις ἐπιστατοῦντα· εὐλα auctor sum ut soli similis fieri studeat, unde vitam βεῖται δὲ καὶ τὸ ἐπαφρόδιτον, καὶ τὸ κατὰ τὴν σελή suam omnibus perspicuam reddet, supremam την πολύτροπον, καὶ εἴ τινα τοιαῦθ᾽ ἕτερα — εὔλογε mmuletur dignitatem et Mercurii imaginem expri- μὲν ὑποστέλλεσθαι δοκοίη ἂν, ὡς ἄνθρωπος· πεπληmat, cujus beneficio Dei corpus et præco omnia ροφορημένος δὲ, τερετίσματα, ὃ δὴ λέγεται, καὶ τὰ cum ratione et sapientia faciet, etiamisi prima τοιαῦτα νοήματα εἶναι, ὅμως ἀπερειδέτω ἑαυτὸν πρὸς scientiæ elementa nunquam delibaverit. ἡλιακὴν ὁμοιότητα, καθ᾿ ἣν ἡμεροφαὴς ἔσται τὴν πολιτείαν· ἐπιτεχνάσθω δὲ καὶ τὰ κατὰ τὸν ἀρχικὸ διάσεμνα, καὶ τὴν ἔλλογον ἑρμαϊκὴν εἰκασίαν, δι' ἧς σῶμα ἔσται καὶ αὐτὸς Θεοῦ ἀποστολικῶς, καὶ οὕτω θεοκῆρυξ, καὶ πάντα κατὰ λόγον καὶ σοφίαν ποιῶν, κἂν τῶν πρώτων στοιχείων τῆς γραφικῆς ἐπιστήμης εἴη ἄγευστος. 193. Sic igitur nihil erit quod metuant qui solo mantello loricati incedunt. Lucentes enim luce soδ ρ. γ'. Καὶ ὧδε μὲν μὴ εὐλαβείσθωσαν οἱ τῷ μανδύο μόνῳ πνευματικῶς τεθωρακισμένοι. Ἡλιῶδες lari, ratiocinantes sicut Mercurius,ubi necesse erit, Ο γὰρ προλάμποντες, καὶ ἑρμαϊκῶς ἐλλογοῦντες, ὅτι semper autem sana mente philosophantes,et ubique χρὴ, καὶ αὖ πάλιν ἑτέρωθι λογιζόμενοι, καὶ ἑαυτοὺς causas rerum inquirentes, et Verbo quod principio caret ministrantes, nec ut Saturnus carne cruda vescentur, nec Martia bella gerent nec Veneri se dedent, neque aliter sæculi mores amplectentur, sed cum sancte et rationi convenienter ac modo numine divino conveniente, facient, in cæterorum oculis dii esse videbuntur, ut Barnabæ et Paulo accidit, quorum unum Mercurium, alterum Jovem esse crediderunt. Sic igitur, ut diximus, minores monachi lumina magna erunt quos sacrum vestit mantellum stricte alligatum, nec tamen demissum sicut pallium sacerdotale symbolice exornatum, quam res exponendi hic locus non est. Tertius ordo est eorum qui non lorica, sed armis levibus instructi sunt, quos ut minora astra, consuetudo rotundos fecit; qui non est quod metuant, ne ad instar quorumdam astrorum minus bono omine nominatorum exemplum inter stellas fixas malis auspiciis positi sint. Prima quidem constellatio Draconem representat; altera utrumque Ureum, altera Pegasum. Cancrum alia nomine parum laudabili refert; adde Sagittarium perniciosi nominis. Ideoque ipsa nomina odiosa visa sunt. Neo Capricornum ob nomen ominosum amant. Ab his * Psal. xxxIII, 6. ἄλλοτε λογοπραγοῦντες, καὶ τοῦ ἐν ἀρχῇ ὄντος λόγου ὄντες θεράποντες, οὔτε Κρονικῶς ἀγριοφαγήσουσιν, οὔτε ᾿Αρεϊκῶς ἐκπολεμώσονται, οὐδὲ τὰ ἐς ᾿Αφροδί την θρύψονται, οὐδ᾽ ἂν ἄλλο τι πείσονται αὐτόχρημα κοσμικόν· ἀλλὰ σεμνῶς πολιτευόμενοι καὶ ἐλλόγως, καὶ τὸ ὅλον εἰπεῖν θεοπρεπῶς, πέμψουσι καὶ αὐτοὶ φαντασίαν τοῖς διορατικοῖς τοῦ εἶναι θεοί, ὁποία τις καὶ τοῖς μεγάλως ἐπεγράφη, τῷ Βαρνάβα καὶ τῷ Παύλῳ. Καὶ γάρ τοι καὶ ἐκεῖνοι τοιοῦτοι προφαινό μενοι, ὁ μὲν εἰς Δία ἐθεωρήθησαν, ὁ δὲ εἰς Ἑρμήν. Καὶ οὕτω μὲν, ὡς ἔφαμεν, αστεροειδείς μεγαλείως ἔσονται, ἡ ἐν μοναχοῖς δευτέρα τάξις, οἷς ὁ ἱερὸς περιστέλλει μανδύας, σφικτὸς αὐτὸς ὢν ἐγκομβώμα σιν· οὐ μὴν κατὰ τὸν ἀρχιερατικὸν διαπεπταμένος, καὶ οὕτως ἄνετος εἴς τι σύμβολον· ὁ νῦν διεξελθεῖν ἄκαιρον. Τὸ δὲ τρίτον τάγμα, οἱ ὡς οἷον εἰπεῖν ἔτι ἀθωράκιστοι καὶ ψιλῖται, οἷς καὶ εἰς βραχυτέρου ἀστέρας ὁ λόγος ὑψώσας εσφαίρωσε, μηδ᾽ αὐτοὶ ἐνα ταῦθα φόβου εἴησαν· ὡς, ἐπειδὴ ἐν τοῖς ἀπλανέσιν ὠνόμασταί τινα τῶν ἄστρων οὐκ εἰς εὔφημον, φεύ κτέα καὶ αὐτὰ εἰσι τὰ εἰς μίμησιν. Τὸ μὲν γάρ σύνθεμα εἰς Δράκοντα, φασὶν, ἐξεικάσθη· ἕτερον δ ἔν καὶ δεύτερον εἰς ῎Αρκτους· ἄλλο δὲ εἰς Πήγασον. Τὸ δέ τι Καρκίνον παραφαίνει, ὃς οὐκ ἂν ἐπαινοῦτο

σεως, * Τοξότην φαυλωνυμούμενον Διό μι- omnibus, sunt autem multa, astralem naturam auν καὶ αὐτὰ τῶν ὀνομάτων. Οὐκ ἀγαπῶσι δὲ Αἰγόκερων διὰ τὸ ἀγριώνυμον. Καί τινα δὲ οιαῦτα (πολλὰ δὲ ἐκεῖνα) προσενθυμούμενοι, ποιοῦνται τὸ ἀστεροειδές. Μὴ τοίνυν μηδ' ταῦθα φοβείσθωσαν, οὗ φόβος οὐδείς. Ὁ γὰρ μενος οὕτως ἔστω πλανήτης τρόπον άλλον ναι, οὐ μὴν ἀποπλανής κατά γε τὰ ἰδίως εγόμενα. Πλανᾶται γὰρ ἀληθῶς, καὶ οὐδὲ κινον, εἰ τὸ πραγματικὸν καίριον ἀφιεί, μια τὸ ἐν τοῖς ἄστροις, περιεργάζεται ψιλά . Οὐδὲ μία γὰρ φαύλη κλῆσις ἔβλαψέ ποτε ἀγαθοῖς μιμητὴν ἄνδρα, ὥσπερ οὐδὲ ἀγαθὴ τὸν, ἐφ᾽ οἷς οὐ χρὴ, ζηλωτήν· αἱ δὲ κατὰ μιμήσεις ἤ ἔβλαψαν, ὅτε τις τὸ φαῦλον ζηοφέλησαν, ἄλλως γινόμεναι. Καὶ μὴν εἰ τοιαῦτά τεν ὁ εἰσαγωγικός, μήποτε διὰ τὸν ἐν τοῖς ήμασι Δράκοντα βορὸς αὐτὸς ἀποβαίη, καὶ Αρκτους παμφαγὴς, καὶ διὰ τὸν Πήγασον ιγνείαν τρέφηται, καὶ την άλλως μετεωρίζη. λοξά βαίνῃ καρκίνου δίκην, οὐκ ἔχων ὀρθὰ ὡς ἀνθρώπῳ πρέπει, ἀναγκάζηται δὲ καὶ ὡς βιοῦν ἐν τῷ κατατοξεύειν διὰ τὸν ἄνω , καὶ ἐξαγριούσθαι ὡς εἰς κέρας, δ φασι, Αιγόκερων, δαιμονᾷ ὁ τοιοῦτος τοῦ φόβου, ἢ ς ὑποχόνδριον κακοπραγεῖ· εἰ μή τι ἄρα ἄλλως ἐθέλει ἐν οὐ παικτοῖς. Ἔστω δὲ ὅμως ῷ εἰς θεραπείαν ἀστρῴων ἑτέρων χρηστοτέμάτων (εἰ βούλοιτο) πρῶτα μὲν τὸ θυτήριον· αχθεὶς θύειν ἑαυτὸν τῷ Θεῷ ὁ τοιοῦτος μου καὶ εἰς θυσίαν ἀποτελεῖθαι δεκτὴν, κληροἂν διὰ τῆς κατ᾽ αὐτὸν πρακτικῆς ἀρετῆς αὖλον, ἀλλὰ πάντως ἀγαθὸν ἀστρῷον ὄνομα, · θεῖον καλούμενος· κοινότερον δὲ εἰπεῖν, ριον, ὡσιωμένον Θεῷ. Εἶτα πρὸς τῷ θυτη- :ω εἰς ἀγαθωνυμίας μίμησιν καὶ τοὺς Αστροους Διδύμους, τὸ τῆς καθ᾽ ἱστορίαν φιλαδελλαίτατον υπόμνημα, καθ' ἦν καὶ αὐτοῦ τοῦ ήλοις ὑπεξίστανται οι φιλόθεοι. Πρὸς τούτοις Παρθένον, τὸ καὶ κάλλιστον καὶ ἀγγέλοις ομα· οὗ πρὸς μίμησιν ὁ τρέχων πραγματευὐτῷ Θεῷ ἐγγίζει, καὶ τῷ Αγαπημένῳ θεοσύγπαραστατεῖ· ταύτῃ καὶ τὸν Ὑδρηχίον νούμενός τις, καὶ τῷ ὀνόματι τούτῷ εἰς ἐγε · ἐξασκούμενος, καὶ τὴν ἐκ μέθης ή και οινοφλυγίας κακίαν ἑαυτοῦ ἀπάγων, καὶ νηζωὴν παιδευόμενος, καὶ λοιπάς δὲ τοιαύτας ἄστρων κλήσεις ἐρανιζόμενος, καὶ πρὸς αὐτιθέμενος ἔμπρακτος, ἐκθεραπεύσει τοὺς ἐν βους ἐκείνους· τὸν τοῦ Δράκοντος, τὸν ἑκα Αρκτου, τὸν ἐκ τοῦ Πηγάσου, τὸν τοῦ Καρὸν τοῦ Τοξότου, τὸν τοῦ Αἰγόκερω, τοὺς ἅπαντας· καὶ μενεῖ διόλου ἄστρον θεῖον, Ελλαμπόμενος ὀνόμασί τε καὶ πράγμασιν. της γὰρ ἀνατεθειμένος Θεῷ διά τε τοῦ θυσία γενέσθαι, διά τε φιλαδελφίας, ὁποίαν τὸ κραδίδωσιν Εὐανγέλιον καὶ ἡ παλαιὰ θειοκαφὴ, καὶ καθαρότητα δὲ παρθενοπρεπῆ ζηλώσας, καὶ ἐγκρατείᾳ ἐγγυμναζόμενος, οὔτε Δράσ κι ἔχοι ἂν, οὔτε Αρκτου. Πῶς γὰρ ἂν τὸν ἐνἐρεύξηται φθόνου, ή βλασφήμως ἀνθρωποφαγήσει, ferunt. Absit igitur metui locus, ubi nihil metuendum est.Talia enim mente cogitans sciat quod ipse qucque, sed alia ratione planeta sit, non erratica autem,qualia astra vulgo dicuntur. Errat enim reapse, sed nullo decore,si cæterorum astrorum leges negligens, vanis nominibus inhæret.Nunquam enim iniqua denominatio viro virtutis spectata nocuit,ut nec gratiosa profuit viro peccaminoso. Imitationes econtra factis expressæ perniciosæ fuere ei qui male agit, aut proficuæ fuerunt vice versa. Si igitur novitius metuit ne propter Draconis signum sidereum ipse quoque vorax fiat, aut propter Ursos gulosus, aut propter Pegasum impedicus factus, subito sublimis feratur, aut cancri more obliquis passibus incedat, cum hominum non possit; aut ne latronum instar vivat, aut tela conjiciat ut supernus Sagittarius, aut cornupeta sit, sicut Capricornus, hic a dæmone metus possidetur aut atra bile laborat, nisi forte nugari velit, ubi nugandum non est. Meminerit, si jucundiora astrorum nomina magis amat,ante omnia Aræ, super qua monachus seipsum Deo sacrificare et in victimam gratam conversus, a virtutibus nomen non pravum, sed vere sidereum muluetur. Dei Ara nuncupatus, seu potius victima Deo consecrata. Secundum Aram gemellos fratres boni ominis nomine inter astra colocatos, antiquissimum fraterni amoris exemplum a scriptoribus memoratum habes, quo divi fratres vitam sacrificandi mutuo desiderio incedebantur. Virginis deinde nomen pulcherrimum atque angelis gratum venit; cujus exemplum qui sincore factis imitatur, ad Deum ipsum appropinquat et Joanni theologo ab omnibus dilecto associatur.Adde Aquarium, cujus ipse appellatio ad temperantiam horta tur, ita ut malitiam ex ebrietate et vino ortam devitet, et ad vitam sobriam assuefactus ex astrorum nominibus commoda percipiat, et ad ea facienda paratus, timorem intra se reprimet Draconis, utriusque Urse, Pegasi, Canori, Sagittarii, Capricorni, omnium cæterorum,et profecto astrum coeleste,manebit, bonis nominibus et factis resplendens. Homo enim qui Deo consecratur victima per charitatem, qualem sanctum Evangelium et Vetus Testamentum tradunt, qui castitatem virgine dignam exercet et sobrietati studet, nihil a Dracone aut Urso in se habet. Quomodo enim invidiæ venemum eructet aut blasphemo ore proximum vorabit homo fratrum amans ac malas cupiditates domans? Hic sane hinnitum nunquam edet ferocem,nec vias Domini prætergrediens incurvabit sine necessitate, amorem fraternum simulando. Hano igitur ob causam neque Sagitarii formam induet ad quod designandum Chimæræ monstri nomen inventum est, ad quam nec serpens cornutus conferri poterit. δ

φιλάδελφος ἄνθρωπος, καὶ ἐπιθυμιῶν ἐφαμάρτων εγκρατής Ακολούθως δὲ οὐδὲ φριμάξεται καταχρεμε τίζων ἀλογίστως ὁ τηλικοῦτος ἄνθρωπος, οὐδὲ τὰς τοῦ Θεοῦ τρίβους λοξώσει πλαγιάζων, ἐφ᾽ οἷς οὐ δεῖ, καὶ τὴν φιλαδελφίαν οὕτω ψευδόμενος. Δι' αὐτὸ δὲ τοῦτο οὐδὲ εἰς τοξότην ἐγγεγράψεται, οὐδὲ μὴν εἰς αίγα, κέρατι πλήττοντα· ὁποῖον τι κακὸν καὶ ἡ μεταληπτικώς λογοποιουμένη Χίμαιρα, πρὸς ἦν οὐκ ἂν κεράτω της Όφις παραβάλοιτο. 194. Sed quid astra in ore fero? Scilicet etsi eorum ope non inepte longiorem reddere sermonem possem, prudentius tamen disseram,ut secundi ao tertii ordinis monachi prætexere nequeant. horam salutis suas nondum venisse; neve dicant, «Nuno quidem genio indulgendum; nune paululum peccandum; parvi enim sumus et non maturi;talibus autem peccatum non imputatur, nex lex perfectionis nondum imponenda est. Castitas imperabitur quando majorum ordinum et morti proximi erimus, impræsentiarum autem in deliciis vivendum. Salutem postea quæremus, ut vita hæc sensibilis mortem insensibilem præcedat.» Igitur, fratres, procedendum est ex iis, quæ superius constituimus, sicut veri monachi grandia luminaria ferentes; secundaria ii quibus sacrum duplex mantellum convenit; tertia lumina novitii: quartum locum probi laici occupabunt. Quod utinam ita esset,ne quando tres ordines superent homines laici, ceteris probiores, ne summa imis misceantur, aut, aliis verbis, mundus quasi regeneretur. Magnum laicorum decus exopto magnopere, magis autem monachorum, ut secundum Evangelium omnes unum sint. Quod sane erit,si quande spiritus Christi intra nos bono ordine viget. Ερδ'. Αλλ' εἰς τί μοι τὰ ἀστρικὰ ταῦτα; Οἷς ἔχων οὐκ ἀπροσφυῶς, οὐδὲ μὴν ἀφυῶς, ἐμπλατύνασθαι εἰς πλέον, ὅμως ἐνταῦθα νουνεχέστερον καθιστῶ τὸν λόγον, ἵνα μάθοιεν καὶ οἱ τοῦ δευτέρου καὶ τρίτου σχήματος μοναχοὶ μὴ ἔχειν προφασίζεσθαι, ὡς οὔπω Έχει αὐτοῖς ἡ ὥρα τοῦ σοσῶσθαι· μηδὲ λέγοιεν, ὡς «Νῦν μὲν ὀλίγα ἐγκρατευτέον, καὶ δοτέον μερίδα καὶ ταῖς ἁμαρτητικαῖς διαθέσεσι· μικροὶ γὰρ ἔτι ἐσμὲν καὶ ἀτελεῖς· τοῖς δὲ τοιούτοις· οὐ λογίζεται ἁμαρτία, καὶ πως οὐδὲ νόμος αὐτοῖς τελειοποιὸς ἔτι κεῖται. Καθαρευτέον δὲ εἰς ἀκριβές, ὅτε τοῦ μεγάλου γενώμεθα σχήματος· καὶ ἐπειδὴ θανάτῳ ἀγχιστα ἔοικεν ἡ κατὰ ἐκεῖνο διάθεσις, ζητητέον τό γε νῦν ἔχον τρυφερώτερον. Εἶτα ζητητέον καὶ τὸ σωτήριον, ἵνα ζωὴ αὕτη ἐμπαθὴς τοῦ ἀπαθοῦς ἐκείνου θανά του προηγήσεται. • Οὐκοῦν, ὦ ἀδελφοί, ποριστέον, ἐξ ὧν φθάσαντες ἀνεταξάμεθα, ὡς μεγάλα μὲν φῶτα οἱ ἀληθεῖς μεγαλοσχήμονες· δεύτερα δὲ φῶτα, οἷς ὁ ἱερώτατος διπλοῦς ἐπιπρέπει μανδύας· τρίτα δι φῶτα οἱ εἰσαχθέντες· τετάρτης δὲ φαύσεως οἱ ἀγα θοὶ λαϊκοί. Καὶ εἴη οὕτως εἶναι, μήποτε οἱ τοῦ λαοῦ ὕπερθεν καὶ τῶν τριῶν γίνωνται, ἀγαθοπραγοῦντες ὑπὲρ αὐτοὺς, καὶ γένηται οὕτω τὰ ἄνω κάτω· ἢ καὶ ἄλλως φάναι, ἄναλλα τὰ πάντα, ὡς οἷα κατὰ ἀναστοιχείωσιν. Καὶ ποθῶ μὲν ἐγὼ τὸ λαϊκὸν ὑπέρμεγα καλὸν, συνεπιποθῶ δὲ καὶ τὸ μοναχικόν· ἵνα πάντες τῷ λόγῳ τούτῳ ἓν ὦσιν εὐαγγελικῶς. Αὐτὸ δὲ γενήσεται, εἰ τὸ Χριστιανικὸν καθῆκον πρόεισιν ἐν ἡμῖν καθ' εἱρμὸν, τρόπῳ τοιῷδε. 165. Omnis homo plane Dei est, quia est opus Dei, idque pulcherrimum, et optimum, et primum, cujus semen Deo acceptum ab Adam primo creato incepit. Has inter creaturas quicunque ovile Dominicum reliquerunt, sint extra illud, et extra sermonem nostrum. Sed inter homines Dei secundum Evangelium degentes, laici, quos natura a principio cognovit, universi ex æquo fidem regi regnum acceptabilem servare debent: qui quod dicit, universis dicit. Sunt autem omnes eidem cultui addicti, ut constat. Etquicunque segregati sunt vitæ melioris desiderio, Deo aliter consecrati sunt, et quasi electi de omni grege sunt signati novo sigillo Dominico et regali post baptismum; hi præcisi sunt scilicet non more Pharisæorum, sed, si dicere fas est, secundum celebres Essæos quos tradit dulcis Hebræorum scriptor, et quibus melius comparabitur monachicum cœnobium. Horum inter sacra initiatorum alii tribum patriarchalem conficiunt, qui nuptiarum participes, et filiorum procreationi incumbentes, ad laicam vitam pertinent; alios autem ramus secundus divisionis complectitur. Hi sunt monachi, quibus iterum tripliciter divisis, subdivisio illa scinditur in monachos perfectissimos, in imperfectissimos, et in medios: vel, ut cum vulgo loquar, in monachos magni induρηε. "Απας ἄνθρωπος Θεοῦ πάντως ἄνθρωπος, ὅτι καὶ Θεοῦ ποίημα, τὸ καὶ κάλλιστον, καὶ βέλτι στον, καὶ ἄριστον· οὗ κατῆρξεν ὅσα καὶ σπέρμα θεοπρεπές ὁ πρωτόθετος Αδάμ. Τούτου δὲ τοῦ παι ήματος ὅσοι μὲν τὴν κυριακὴν μάνδραν ἀπείπαντο, στηκέτωσαν ἔξω, καθάπερ ἐκείνης, οὕτω καὶ τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς τοῦδε λόγου· τῶν δὲ εὐαγγελικῶς ἀνθρώ πων τοῦ Θεοῦ οἱ μὲν τοῦ λαοῦ, ὃν ἀρχῆθεν ἡ φύσις ἐγνώρισεν, ἐξίσης ἅπαντες ὀφειλέται καθεστήκει πίστεως, φιλουμένης τῷ παμβασιλεῖ· ὅς, ἅπερ λέο γει, πᾶσι λέγει. Καί εἰσιν ἅπαντες τῆς αὐτοῦ θερα πείας, ὡς οὐκ ἂν ἀμφιλέξει τις. Ὅσον δὲ φῦλον ἰδιάσαν πόθῳ βίου κρείττονος, ἄλλως τῷ Θεῷ ἀρώ ρισται, καὶ ὡς τοῦ λοιποῦ ποιμνίου ἀπόλεκτον ἐπι· μειώθη σφραγίδι δεσποτικῇ βασιλικῇ δευτέρα μετὰ τὸ βάπτισμα, ἐκεῖνο ἀποκέκοπται δηλαδή, οὐ φαρι σαϊκῶς μέντοι, ἀλλ᾽ εἴ χρὴ οὕτω φάναι, κατὰ τοὺς περιᾳδομένους Έσσαιοὺς, οἷς ὁ γλυκὺς Εβραίος ῥήτωρ καθιστορεῖ' οἷς μᾶλλον ἀφομοιώσεται τὸ κοιν νοβιακὸν μοναχικόν. Τούτων δὲ τῶν ἱερῶς, ἀποκε κομμένων οἱ μὲν τὴν παπαδικὴν συμπληρούσι φυλήν, οἱ τῷ καὶ γάμῳ κοινωνεῖν, καὶ ἐπιγονῆς ἐφίεσθαι γεναρχικῆς, τῷ λαϊκῷ προσκυροῦσι βίῳ· οἱ δὲ τὸ ἕτερον σκέλος τῆς διαιρέσεως ἀπαρτίζουσι τῆσοι. Καὶ εἰσὶν αὐτὸ οἱ μοναχοί· ὧν σχιζομένων αὖθις τριχῆ, διανενέμηται τὸ κατ' αὐτοὺς ὑποδιαίρεμα εἰς τοὺς παντελείους, καὶ εἰς τοὺς πάντη ἀτελεῖς, καὶ

nique et in medios mantellatos. Et quemadmodum nuptiæ laicie et patribus communes sunt, sic monachum et patrem jungit nigrum indumentum externunt, in aliquo diversum, indumentum non laicorum (ut nihil non dicatur) sed levitarum. εἰς τοὺς μέσους· εἰπεῖν δὲ συνηθέστερον, εἰς τοὺς menti, in minoris indumenti, qui novitii sunt, de. μεγαλοσχήμονας, καὶ εἰς τοὺς τοῦ μικροῦ σχήματος διὰ τὴν εἰσαγωγὴν, καὶ εἰς τοὺς μέσους μανδυώτας. Καὶ ἔστιν, ὥσπερ ὁ γάμος κοινωνία λαϊκοῦ ἀνδρὸς καὶ παπᾶ, οὕτω συνδρομή μοναχοῦ πρὸς παπᾶν τὸ τοῦ ἐξεπιπολῆς φορήματος μέλαν καὶ πρός τινα διαφορὰν, καὶ τὸ ὁλοσχερῶς εἰπεῖν) οὐ λαϊκὸν, ἀλλά πως Λεβιτικόν. ρής. Ἐκ τούτων δὲ δῆλον, ὡς θεραπευταὶ μὲν Θεοῦ πάντες κοινῶς οἱ Χριστιανοί, ἀποτεταγμένως δὲ οἱ παπάδες καὶ οἱ μοναχοί· τούτων δὲ εἰς πλέον οἱ μοναχοί, ὡς πάντα μὲν βίον κατανωτισάμενοι, τόν τε λαϊκὸν, καὶ αὐτὸν τὸν παπαδικόν· ἐκλεξάμενοι δὲ ἄλλο τι ἐπέκεινα, καὶ οὐ μόνον ἐκλεξάμενοι, ἀλλὰ καὶ ἐπιβαλόντες τῷ ἐπιλελεγμένῳ ἀγαθῷ, καὶ ἀνάγκην ἔχοντες ἀεὶ ἀναβαίνειν κατὰ τὴν πρόθεσιν, ης ἐγένοντο, καὶ ἀποδιδόναι τῷ Θεῷ, ἅπεριεὔξαντο ἐπὶ σωτηρία. Διὸ εἰ μὲν εὐθυποροῦσι, ποιοῦντες, ὡς ἐτάξαντο, καὶ τοῦ παγκρατίου γενόμενοι, ἀγωνιῶσι, μὴ δεύτεροι ἐκπεσεῖν τοῦ χειρίστου ἀντιπάλου, ὀρθὴν ἀνύουσι τὴν προτεθειμένην ὁδόν. Καὶ ὄντες οὕτως ἀληθῶς μοναχοὶ διὰ τὸ ἀποκεχωρίσθαι τῶν ἄλλων πάντων ἀνθρώπων, ὅμως τρόπον ἄλλον οὐκ εἰσὶ μοναχοί. Επισπῶνται γὰρ τὸ βιωτικόν ἅπαν φύλον τῇ ὁμοιότητι πρὸς αὐτούς. Καὶ οὕτω γίνονται πάν. τες τῇ μιμήσει καὶ τῷ ἐμπράκτῳ ζήλῳ ἔν· ὡς εἶναι οὕτω καὶ τοὺς μοναχοὺς λαϊκῶς ἀμωμήτους, καὶ απ πάλιν τοὺς τοῦ λαοῦ ἀπεκβαίνειν μονάζοντας· οὕτω δὲ καὶ τοὺς παπάδας ἑκάτερα εἶναι, καὶ ὅλως τῇ τῶν ἐναρέτων βίων εἰς ἀλλήλους ἀντιμεταχωρήσει πάντα ὁμοῦ χρήματα εἶναι, οὐ καθὰ πάλαι ποτὲ ᾑρέτισται, ἀλλὰ θειότερον. ρίζ. Εἰ μὲν οὖν, ὦ μοναχὲ, ὅστις ποτ᾽ ἂν καὶ εἴης τῷ ἱερῷ σχήματι, οὕτω διάκεισαι, ὡς ὑπετυπωσάμεθα, καὶ σὺ ὀρθῶς ἔστηκας, καὶ ἄλλους ἐξαναστήσεις πίπτοντας· εἰ δὲ ἀποτυγχάνεις τῆς προθέ σεως, οὐκ ἄρα εἰς ὄρθιον σεαυτὸν ἀγαλματίζεις τῷ Θεῷ, ἀλλὰ πλαγιάζεις ὡς εἰς πτῶμα συντριβὴν ἀπει λοῦν. Οὐκοῦν ὀρθώθητι, καὶ τὸ κατὰ Θεὸν οὕτως ἀσθενὲς ἀγάπησον. Αφες τὸ ἀγέρωχον σκοράκισον τὸ φίλαρχον, καὶ δι' αὐτὸ ἄναρχον· ἀπόθου τὴν οἴησιν, «Οἴησιν» δὲ λέγω οὐ τὴν, ὡς ἂν εἴποι τις, ἐπιγνωστικὴν, καθ᾿ ἣν γινώσκων τις ἀγαθοπραγεῖν, οἴεται ἀγαθὸς εἶναι (δῆλον γὰρ, ὡς ὁ πρὸς ἀκρίβειαν εἰδὼς πολλῷ προτερον οἴεται), ἀλλὰ τὴν δαιμονικήν. Ἔστι δὲ τοιαύτη, καθ᾿ ἣν ὁ τὸ μηδὲν ὧν οἴεται εἴ ναι τὸ πᾶν. Τοιοῦτος ὁ τῆς ἱστορίας βάττος, ἐὰν τυ χὸν Ὀρφικὸς ᾤετο εἶναι. Τοιοῦτος ὁ Θερσίτης, ὅτε τῷ καλῷ ᾿Αχιλλεῖ ἐρίζειν περὶ κάλλους ἐθέλοι. Τοιαύτη τις οίησις καὶ τὸν παροιμιαζόμενον Θάμυ ριν, εἴτε Αμυριν, ὑπεξήγαγε τοῦ βλέπειν. Τί μὴ λέγω τὸ πάντων ύπερθεν; Διὰ ταύτην καταδὺς ὁ Εωσφόρος, τῷ σκότῳ κεκλήρωται. Τὴν τοιαύτην ἀπόθου οἴησιν, ὦ ἀδελφέ. Πάνυ γὰρ ἐξήσκησας οἰημαBattus, de quo Ovidius, poeta fuit, sed mediocris, qui singulos adibat recitans suos versiculos. Cum eadem sæpius diceret, ex ejus nomine orta est vox Battologia sive frequens rei repetitio. - Thamyrise Thracia oriundus erat.Cum musicam 196. Exinde liquet famulos Dei esse universos8 Christianos generatim, specialiter autem patres et monachos,sed monachos magis quam priores, quia vitam utramque conjunxerunt, et laicam et paternam,et aliud insuper quoddam adhuc elegerunt, et non modo elegerunt, sed prædicto bono superimposuerunt, quia necessarium eis est continuo progredi secundum institutum assumptum, et Deo quæ voverunt pro sua salute reddere. Idcirco si felicem navigationem complent, agentes ut promiserunt, et pugnæ immixti, præliantur ne pessimo adversario inferiores videantur, inceptam viam recte percurrunt. Isto modo vere solitarii sunt, quia a cunctis reliquis hominibus separati sunt; alio vero modo solitarii non sunt.Nam universum sæculares genus attrahunt ad se imitandos. Sic igitur unum flunt omnes tum imitatione, tum activa æmulatione, ita ut, monachi sint vita laica irreprehensibiles, et aliunde laici fiant monachi, et sic patres utroque colligant, et vitis quæ virtutem sectantur optime ad invicem transmutatis omnia bona sint in communi, non sicut antiquis placuerat, sed divino quasi modo. 197. Si ergo, o monache, qui sacra veste es indutus, ita te habes, ut descripsimus, tu rectus stetisti, et alios cadentes poteris sublevare. Si autem a proposito excidisti, non te velut statuam Deo erigis, sed in occasum cum ruinæ periculo inclinaris. Sta igitur, et quod tam infirmum est ante Deum dilige. Relinque fiduciam, amorem potestatis, sicque anarchiam projice abs te. Dimitte exitimationem. Existimationem dico, non eam quæ est ex scientia,ut dixerit aliquis, qua quidam sciens se bona agere, existimat bonus esse (manifestum est enim eum qui omnia perfecte scivit, multo prius existimavisse), sed diabolicam. Ea est qua quis,cum nihil sit,existimat se esse omnia. Talis erat famosus ille Battus qui Orpheum se esse existimabat. Talis erat Thersites, quando cum pulchro Achille de forma certa volebat. Talis existimatio famosum Thamyrim aut Amyrim visu orbavit, Et quam ob causam maximum omnium non profero? Ob istam detrusus Lucifer in tenebras projectus est. Talem existimationem depone, mi frater. Didicisti enim præsumere, formam didicisset, ea adeo excelluit, ut tertius victoriam in Pythicis ludis obtinuerit. Dicunt autem eum cum Musis decertavisse, victumque oculis, voce et mente privatum fuisse.

quam a natura non accepisti jactare. Depone τίας είναι, μορφαζόμενος, ὅπερ οὐδὲ πέφυκας. etiam nimium honoris amorem, aut saltem amo - rem gloriæ, fere dicerem vanam gloriam. Aliter enim amor honoris speciem virtutis habet. Quid vis videri plus quam oportet? Per tonsuram absconditus es, noli ergo apparere, nam simul jungi nequeunt apparere et abscondi. Asperam viam elegisti, cur ergo per facilem curris, ubi sua habet pericula via trita? Jampridem vitam duram elegeras, facilimam sequi non debes. Αφες καὶ τὸ ἄγαν φιλότιμον, μενοῦν γε τὸ φιλόδο ξον· ἐγγὺς δὲ εἰπεῖν, καὶ κενόδοξον. "Αλλως γὰρ ἡ φιλοτιμία εἶδός ἐστιν ἀρετῆς. Τί φιλενδεικτεῖς ὑπὲρ τὸ δέον; Ἐκρύβης διὰ τῆς κουρᾶς· μὴ τοίνυν προς φαίνον. 'Ασύντροχον γὰρ τῇ κρύψει τὸ φανητιᾷν. Τὴν τραχεῖαν ὁδόν εἵλου· τί γοῦν ἐπιτρέχεις τῇ λείᾳ, ἔνθα κινδυνώδης καὶ ἡ ἀγχώμαλος; Προέκρινας ἤδη τὸ τοῦ βίου σκληρόν· οὔχουν ὀφείλεις τοῦ παναπάλου γίνεσθαι. ρξη'. Ὡς νύξ περὶ σὲ κέχυται τὸ κατὰ κόσμον ἀφανές· οὐ μὴν αὐτὸς εἰς νύκτα μεταπέπλασαι. Μὴ τοίνυν θέλε θέσθαι σκότος, ὡς γενέσθαι νύκτα· ἐν ᾗ διελεύσονται παρὰ σοὶ θηρία δρυμοῦ, καὶ σκύμνοι ὠρυόμενοι τοῦ ἁρπάζειν, καὶ ἄλλους μὲν ἴσως, μά te debacchantes. Si autem oportuit λιστα δὲ σεαυτόν. Ενέργειας ταῦτα θηριώδεις, ἐν σοὶ πορευόμεναι, καὶ παῤῥησιαζόμεναι διὰ σοῦ. Αλλ' εἰ χρὴ καὶ νύκτερον εἶναί σε οικονομικῶς, ἀλλὰ ταχὺ ἀποτελευτᾶ τὴν νύκτα ταύτην εἰς ἡμέραν θεοπαράδοτον, ἐν ᾗ τὰ μὲν ἐμπαθῇ θηρία κοιτάζον. ται, μὴ ἔχοντα παῤῥησιάζεσθαι· ὁ δὲ πρὸς ἀλήθειαν ἄνθρωπος ἐπὶ τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ ἐξέρχεται. Τὸ γὰρ ὑπὲρ γῆς ἀεὶ νύκτερον Κιμμερίοις ο παλαιός λόγος ἀφώρισε. Σαφέστερον δὲ διαθέσθαι τὸν λόγον «Λάθε βιούς,» ώς παρέλαβες ἐκ παλαιοῦ καὶ σου φοῦ ἀποφθέγματος. Καὶ λάθε μὴ μόνον τοὺς ἄλλους τῇ ἐπικρύψει τῆς ἐναρέτου βιοτῆς, ἀλλὰ καὶ σαυτὸν τῇ ἀτυφίᾳ καὶ τῷ ταπεινώματι· ἅπερ ὁ ἔχων οὐδὲ ζῆν λογίζεται. Τοῦτο ἡ νύξ. «Λαμψάτω τὸ φῶς σου ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων.» Τοῦτο ἡ ἡμέρα, εἰς ἣν ἡ τοιαύτη κύξ ἀποτελευτᾷ, παῤῥησιάζουσε 198. Quemadmodum in nocte, in mundo obscurus es, non autem in noctem tu mutatus es. Noli ergo tenebrosus esse, ne nox fias, in qua proxime prætergredientur silvæ bestiæ, et leunculi rugientes ad rapiendum, forsitan alios,sed te quam maxime.Hæ sunt feræ concupiscentiæ, in te agitatæ, et per te de nocte esse ob bonum domus, nox terminatur in diem a Deo concessam, in qua bestiarum passiones sopita sunt, nec possunt libere agere, atque homo veritatis exit ad opus suum. Noctes enim continuas in terris Cimmeriis antiqui auctores assignaverunt. Melius erat hoc verbum servare: «absconditor vivens,» ut accepisti a veteri et sapienti sententia. Abscondere non solum ab aliis obvelata vitæ tuæ virtute, sed etiam a teipso per defectum superbiæ, et per humilitatem, quibus homo præditus vivere non reputatur. Illud est nox. «Luceat lux tua coram hominibus 45.» Hæc vero est dies in qua nox terminatur, quæ sinit monachum libere agere, non simpliciter, fortuito et in vanum, in medio mundo, ut introductus in domos hominum, intra cu- τὸν μοναχὸν, οὐχ οὕτως ἁπλῶς, εἰκῆ καὶ μάτην ἐν linas, super mensas, in conviviis, compotationibus et epulis, ut lampas fulgeat; sed magis illuminatus a Patre luminum et inde in flammam accensus luceat, videatur, uratur; et lux illius, si minus per omnem terram, ut apostolorum, saltem multa per loca diffundatur. Quod in accensis facibus solet fieri,quibus ex alto lucentibus, deteguntur insidim hostium, tuti portus indicantur, et vada periculosa, scopuli et rupes devitantur aliaque via tutior initur. 199. Nonne audisti magnum Magistrum dicentem: «Luceas coram hominibus?» qui scilicet in angiportubus, et in viis versaris, qui in procellis juxta terram commotis agitaris, ubi timendum est ne vehementiores venti codensati lucem tuam exstinguant; sed luceat lux tua ex alto oculos feriens sine nube, sine tenebris. Sic solis circulus non se ex alto projicit, sed in excelsis fertur, et vivificos radios emittit, non solum coram hominibus, sed ubique, sicut jussus est, cum majestate resplendet, et acies oculorum intuentium sursum attollit, undique circumspicitur. Sic lucet et luna solem æmu- * Matth. ♥, τῷ κόσμο, ἵνα καθὰ καὶ λυχνούχος παραβεβλημέν νος οἴκοις ἀνθρώπων λάμπῃ ἐν ὀπτανείοις, ἐν τρα πέζαις, ἐν συσσιτίοις, ἐν εἰλαπίναις, ἐν ἐράνοις· ἀλλ' ἵνα ἐμπυρσεύηται ἀπὸ τοῦ τῶν φώτων πατρὸς, καὶ ἐκεῖθεν εἰς φῶς ἐξαναπτόμενος ἐκλάμπῃ, καὶ φαίνη, καὶ πυρσεύῃ· ὡς διήκειν, εἰ καὶ μὴ πανταχοῦ ἀπο στολικῶς, ἀλλ᾽ οὖν πολλαχοῦ τῆς γῆς τὸ ἐν αὐτῷ φῶς. Ο δὴ καὶ ἐν τοῖς πυρσευομένοις φανοῖς εἴωθε για νεσθαι, ὧν ἐκλαμπόντων ἄνωθέν ποθεν ἔφοδοί τε που λεμίων καταμηνύονται, καὶ λιμένες εὐάγκαλοι διερμηνεύονται, καὶ βράχια κινδυνώδη καὶ ῥαχίας καὶ σπιλάδες ἐκκλίνονται, καὶ ἑτεροῖα σωτηριώδη γίνεται. ρήθ'. Οὐκ ἤκουσας ἐκ τοῦ μεγίστου διδασκάλου «Λάμψον ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων;» αὐτὸς δηλαδὴ ἐν στενωποῖς καὶ λεωφόροις ἀναστρεφόμενος, καὶ ταῖς περὶ γῆς θυέλλαις ἐνειλούμενος, ἔνθα φόβος, μήποτε διαυλωνίζοντες ἀσύμμετροι ἄνεμοι ἀποσβέ σωσι τὸ ἐν σοὶ φῶς· ἀλλὰ λαμψάτω τὸ φῶς σου, ἄνωθεν ἀκτινοβολούμενον, ἀνέφελον καὶ ἀνεπισκότητον. Οὕτω καὶ ἡλίου δίσκος οὐ καταββίπτων ἑαυτὸν ἄνω θεν, ἀλλ᾽ ὑψοῦ διφρεύων, ἀκτῖνας ἀποπάλλει ζων γόνους· οὐ μόνον ἔμπροσθεν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ πανταχῇ, ἔνθα κεκέλευσται, ἀξιωματικῶς παμφαί νων, καὶ τὰς τῶν βλεπόντων ὄψεις αὐτὸς ἕλκων ἄνω,

' εν τερίβλεπτος προφαινόμενος. Οὕτω καὶ lata, dixerit aliquis; et omnia alia sidera digna κλάμπει ζήλῳ, εἴποι ἂν τις, τῷ κατὰ τὸν εἰ ὅσοι δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων θέας άξιο!. ͵ οὕτω καὶ σύ· καὶ λάμπων φύλαττε ὁμοίαν ι, άνω τε μένων, καὶ κάτω λάμπων ἐν τῇ ; καθ᾿ ἡμᾶς βίου, καὶ τοὺς ἐγρηγορότας καὶ ἀρετῆς προκλήσει βοώσης • Προσέλφωτίσθητε·» ἀναβλέπειν ἐκείνους εἰς σὲ ἱ ἐργάζεσθαι τὰ σωτήρια· τὰ μὲν καὶ ἄλλως ως, ὡς οἴδασιν αὐτοὶ μαθόνεες ἐκ φύσεως, τὰ ὁ τῷ κατὰ σὲ φωτί. quæ aspiciantur. Sic age et tu; dum luces, continuum splendore retine, manens in alto inferiora illumina,id est noctem nostri seculi; eos qui excitati sunt illustra; atque exemplo virtutis clamantis: «Venite et illuminamini,» fac eos ad te suspicere et salutaria operari;quædam multis aliis modis, sicut scient, ipsa natura docente,quædam per lucem tuam. δέ ποτε δεήσῃ τὸ ἐν σοὶ φῶς τὸ θεωμίμησ νος ἑνὸς τόπου γενέσθαι, οἷον οἴκου, ἢ κώ ορᾶς, ἢ ἑορτῆς, ἢ ἄλλης τινὸς διοικήσεως, οριακῶς καὶ ἐκεῖ, ἐπὶ ἀναψηλαφήσει μένο ὑρέσει δραχμῆς ἀπολωλυίας εὐαγγελικής" inveniendam drachmam Evangelii perlitam, non ὡς ἐμπλῆσαι καμψάκην πραγματευτικῶς οκλήσεως. Ἐπαιτοῦντος γὰρ ἀνθρώπου 200. Si quando necesse est lucem tuam divinæ similem in aliquo loco videri, exempli gratia, in domno, in pago, in foro, in festivitate, aut in alia occasione,ibidem luceus fidenter ad quærendam et καὶ πανδημίου, ὡς οὕτως εἰπεῖν, πτωχοῦ, ἂν καὶ δίχα σχήματος ἀγγελικοῦ ρωγαμύθῆναι, καὶ πήραν ἐνάψασθαι, καὶ κνυζῶὀφθαλμούς, καὶ σχηματίσασθαι παντοίως γν, καὶ οὕτως ἔμφορτος γενέσθαι, ὧν αὐτὸς ιλοσόφει ἐνταῦθα καὶ τὸν τῆς δικαιοσύνης ν πρὸ ἡλίου, τὸν πρὸ αἰώνων, τὸν ἀεὶ καὶ λάμποντα, τοιούτῳ λόγῳ καταληλυθότα εἰς λάμψαντα ἐν ἡμῖν, καὶ ψηλαφήσαντα τοὺς :ότας, καὶ εὐρηκότα, καὶ ἀναλαβόμενον, καὶ μενον, καὶ ἀναγαγόντα, ἔνθα καὶ αὐτὸς ἦν Εἰ οὕτω καταβαίνειν καὶ αὐτὸς ἐθέλεις, ὡς ; Θεὸς εἶναι θετὸς, καὶ τοὺς ἄλλους δὲ ἐξοοἱ αὐτῷ κατὰ ἐνθεασμὸν, κατάβαινε, καὶ ἐφου ἡμῖν τοῖς ἀνθρώποις· ἀλλως δέ γε γχιστε ζωόντων· μήποτε ὁ κοινὸς δεσπότης οντά σε αναζητήσας, ἐπιθήσει ζημίαν τοῖς ένοις σε. Εννοήθητι, ὅτι ἄγγελος φωτὸς εἶ, μφορῇς, ὅτι φωτὶ τῷ ὄντως παραστατεῖν τέι τοῦ οἰκείου, ὃ φασι, λόγου τυγχάνεις παρὰ ὅτι ἀρετὰς ἐπηγγείλω παντοίας. ρεωστεῖς καὶ μάλιστα σύ, ὦ μεγαλοπρεπέ- [ὴ τοίνυν ἀναβάλλου τὴν τῆς ὀφειλῆς ἔκτι ω, καὶ ἀπόδος. Εἶπας, καὶ ποίησον. ὙπέΗ πληροφόρησον. Σπεῦσον μὴ ψεύσασθαι τῷ οὐκ ἐστι διαλαθεῖν. Ζυγὸς ἐπετέθη σοι· μὴ ο σκληροτράχηλος. Βαρὺς μὲν γὰρ ὢν, κατα- · εἰς βαθεῖαν πληγήν· ἐλαφρὸς δὲ ἐπικείμεοὕτω χρηστὸς ἐπελέγξει τὸ ἐν σοὶ ἀδάμαοὗ ἐνεκα καὶ κέντρου δεηθήσῃ καὶ ἑτεροίας ς. Φύλαξ ἀμπέλου ἐτάχθης εὐλογημένης ἐν † τῆς κουρᾶς· παράμενε οὖν, φυλάττων τὸν κα, καὶ τὴν ἀνάλογον μισθαποδοσίαν ἀπεκκς. Μάλιστα μὲν οὖν εἰς ἄμπελον ἐμυστη , πεφυτευμένην ὑπὸ τῆς δεξιᾶς τοῦ Ὑψί ς καὶ αἱ ἀναδενδράδες καὶ ἡ σκιὰ ἐν λόγῳ ῖνται παρὰ τῷ Ψαλμῳδῷ. Μένε τοίνυν, ὡς τας ἐθέλει, καὶ θάλλε, καὶ καρποφόρει, δε πῦρ, εἰς ὃ εὐαγγελικῶς βάλλονται τὰ τῆς υτείας ἔκβλητα κλήματα. Μισθωτὸς ἐτάξω PATROL. GR. CXXXV. vero ad implendam mensuram bonis confertam, absque invitatione. Hoc enim esset hominis mendici, et, ut ita dicam, vilis pauperis, qui pro angelica veste posset laceratam sibi circumdare, peram assumere, oculos tegere, et mendicum omnino simulare, sicque omnibus molestum esse. 201. Considera etiam solem justitiæ ante solem, ante sæcula semper exsistentem et lucentem,eodem molo in terras descendisse, apud vos refulsisse, mortuos digito tetigisse, atque invenisse, suscepisse, salvavisse, et reduxisse, ubi erat ipse ab æterno. Ipse si eodem niodo vis descendere, ita ut habearis ut Deus, alios tibi similes zelo accendas, descende et conversare apud nos homines.Sin aliter, vade, o pessime mortalium, ne forte Dominus onnium fugientem te persecutus, pæna afficiat eos qui te absconderunt. Cogita te esse angelum lucis, licet nigra veste indutus, te adfuturum luci veræ spopondisse, to apud Deum oro tuo judicandum,ut aiunt, qui virtutes omnis generis promisisti. 202. Tu in primis debitor es,magne monache,ne differas igitur debiti solutionem. Promisisti, solve. Dixisti, age. Spopondisti, adimple. Cave ne Deo mentiaris, quem effugere impossibile est. Jugum tibi impositum est, noli ultra calcitrare. Ipso graviter leto, profundum vulnns accipies; leviter autein, et jucunde, in aperto erit te indomitum non esse. Ob id opus erit aculeo, et alia pœna. Custos vineæ benedictæ es constitutus in tua tonsura: persevera ergo vinetum custodiens, et dignam mercedem invenies. Et præsertim consecratus es in vineam dextera Excelsi insitam, cujus rami et umbra a Psalmista plurimum laudantur. Remane igitur quemadmodum vult qui te plantavit; da flores et fructus; ignem time in quem inutiles rami vineæ Dominicæ, secundum Evangelium, projiciuntur. Mercedem a magno Patrefamillas recipere voluisti, igitur labora semper. Producere prandium non licet,ne otiosus tempore servitutis remaneas.Canare

' extra modum, ad gravandum corpus non debes, ne εἶναι μεγάλου Οἰκοδεσπότου· ἐργάζου τοίνυν ἀεί. erassior opus negligas. Neque per totam noctem dormire fas est,propter communem inimicum meridianum, qui neque nocte novit inducias. Abundat enim sagittis volantibus in die, et negotiis perambulantibus in tenebris. Ille malum semper operatur, te semper esse sobrium necesse est. 203. Scio equidem, cum ista a me audis, te pati pessima arbitrari, et ignominia affici, qui, visus magister esse, ab aliis quæ agenda sint doceris. Ego autem nunquam tacerem, licet furore percitus rumpereris; non modo in gratiam tui, unius et superbi, aut duorum aliorum similium, quos pereuntes dimitto; sed causa reliquorum fratrum quos dum decipere vis, regnum Dei perturbas. 204. Nunc tamen, hoc uno addito exemplo læto et idoneo ad docendum, finietur oratio. Scythæ olim Græcis infesti acriter in eos impressionem faciebant quæ ægre sustinebatur. Igitur qui lædebantur, tum ut periculum amoverent, tum ut auxilia pararent, inducias paciscuntur aliquanto tempore, diebus quas utriusque partis beneplacitum assignavit servandas. Cæterum Græci securitati se dederunt, fiduciam in solo fœderis jurejurando collocarunt, neque excubias egerunt, neque militum more vigilarunt. Scythæ autem ad dolum confugiunt. Intempesta ergo hora noctis, non cum solito clamore, subito irruentes,illos secure dormientes interfecerunt non paucos. Sicque periissent soli juramento confidentes, nisi Græcis animus adfuisset. Brevi enim prosilientes armaque induentes, vix quidem superiores evaserunt. Postea cum perjurii Scythæ arguerentur, in causam adducunt tantummodo dies, nullo modo noctes intellexisse dicentes, cum fœdus pepigerant. Itaque diebus solum allatis, injuste perjurii damnati fuissent, noctis tempore irruentes. 205. Huic sermoni finem impone,eminentissime; quique rudem hanc historiam generose provocasti, ex illa fructum percipe, cum et tu et fraternitas, quæ apud te est, dolosos hostes quotidie obsidentes habeatis. Licet vos in die sobrios non percutiant, scilicet visibiliter, quasi fœdus mentientes, sed alio modo invisibiliter,quasi nocte irruentes mortalibus jaculis affligunt. Ita ut vobis semper sit vigilandum,maxime formidantibus animarum latronem, nescientibus qua hora dolosus venturus sit. Hoc autem facietis, apud vos alligati, imo et religati, sicque nec religionem nec religiosorum nomen mentientes. Cæterum vobis præparatis ut præparati estis, vigilantia non est revocanda. Unde quamvis per diem et noctem dormientes vos percutiant terribiles sagittarii, non Οὐκ ἔστι σοι δειπνεῖν ἐπὶ μακρόν, ἵνα μὴ καταργῆς τὸν τῆς δουλείας καιρόν. Οὐκ ὀφείλεις ἀριστῶν ὑπέρμετρα καὶ πρὸς βάρος, ἵνα μὴ ἔμφορτος ὢν ἀμελῇς τοῦ ἔργου. Οὐκ ἔστιν οὐδὲ ὁλονύκτιον ἀναπαύσασθαι σε διὰ τὸν μετεμβρινόν κοινὸν ἐχθρὸν, ὃς οὐδὲ νύκτωρ σπέδεται. Πλουτεῖ γὰρ, ὥσπερ βέλεσι πετομένοις ἡμέ ρας, οὕτω καὶ πράγμασιν ἐν σκότει διαπορευομένοις. 'Αεὶ τὴν πονηρίαν ἐκεῖνος ἐργάζεται· ἀεὶ καὶ σὲ νήφειν ἀνάγκη. στ. Καὶ οἶδα μὲν, ὅτι ταῦτα ἐξ ἡμῶν ἀκούων δεινὰ δοκεῖς πάσχειν, ὡς ἐτιμούμενος· εἴ γε διδάσκαλος εἶναι δοκῶν, εἶτα παρ' ἑτέρων ἀκούεις, ἃ ποιητέον. Ἐγὼ δὲ οὐκ ἂν ποτε σιωπήσωμαι, εἰ καὶ διαρραγείης θυμούμενος· καὶ οὐ τοσοῦτον διὰ σὲ, τὸν ἕνα, τὸν ὑψηλὸν, ἢ διὰ τοὺς ὁμοίους δύο, οὕς φθινύθειν ἀφίημι, ἀλλὰ διὰ τοὺς λοιποὺς ἀδελφούς, οὕς φενακίζειν ἐθέλων, τὸ τοῦ Θεοῦ διαταράττεις οὕτω πολίτευμα. σδ΄. Τῷ τέος μέντοι, ἐκεῖνο και μόνον ἐπενεγκών εἰς ἀφήγησιν παιδευτικῶς ἱλαρὰν, πεπαύσομαι. Σκύ θαι πάλαι ποτὲ ἀνδράσιν Ἕλλησιν ἐπιθέμενοι, ἐβάρυναν τὸν ἐπ' αὐτοῖς πόλεμον, καὶ ἦσαν οὐ ῥᾷον φορη τοί. Οὐκοῦν οἱ βλαπτόμενοι τὸ μέν τοι ἀνακωχὴν τοῦ δεινοῦ πραγματευόμενοι, τὸ δὲ καὶ συσκευὴν ἐπικουρίας τεχνώμενοι, σπένδονται καιρικῶς ἐπὶ ἡμές ραις ὅσας τὸ ἐν ἑκατέροις ἀρέσκον ἐκύρωσε. Καὶ τοῦ λοιποῦ ἐκάθηντο τὸ Ἑλληνικὸν ἀφρόντιδες, πιο στεύσαντες ἑαυτοὺς μόνοις τοῖς ὅρκοις, οὔτε φύλακας προσιστάμενοι, οὐδὲ μὴν στρατηγικῶς ἐγρηγορότες. Οἱ δὲ Σκύθαι ἀλλ᾿ αὐτοὺς ὑπέρχεται ἐπιθυμία δόλου· Καὶ ἀωρὶ νυκτός αἴφνης, καὶ οὐδὲ ξὺν βοή τῇ συνήθει, ἐπεισπτσόντες, ἐπεὶ ἐκοιμῶντο ἐκεῖνοι ἀφύλακτοι, κατέκοψαν οὐκ ὀλίγους· καὶ ἂν ἀπώλοντο οἱ μόνῳ τεθαῤῥηκότες τῷ ὅρκῳ, εἰ μὴ τὸ Ἑλληνικὸν ἀνδρικὸν ἀντέπραξε τῷ θανάτῳ. Ταχὺ γὰρ ἐκθορῶντες, καὶ στεγανώσαντες ἑαυτοὺς πανοπλίαις, μόγις μὲν περιεγένοντο δ᾽ οὖν. Ὡς δὲ μεθ᾿ ἡμέραν ἡλι σκοντο ἐπιορκίας οἱ Σκύθαι, προβάλλονται εἰς συνηγορίαν τὴν καταμόνας ἡμέραν, μὴ οὐχὶ καὶ νύχτας φάμενοι συνθέσθαι, ὅτε τὰς σπονδὰς ἐτίθεντο· διὸ μόνες ἡμέρας ἐκπεφωνηκότες, οὐκ ἂν δικαίως παρασπονδεῖν κρίνοιντο νυκτὸς ἐπιθέμεναι. σε΄. Κάτεχε καὶ τὸν λόγον τοῦτον, ὦ ὑψηλές καὶ τὴν ἀγριάδα ἱστορίαν εὐγενῶς ἐγκεντρίσας, κάρπω σαι καὶ δι' αὐτῆς, ὡς οὕτω καὶ σὺ καὶ ἡ κατὰ σὲ ἀδελφότης δολίους πολεμίους κύκλῳ περικαθημένους ἔχετε· οἱ κἂν ἐν ἡμέρᾳ νήφοντας ὑμᾶς οὐ βάλλωσιν, ἐξ ἐμφανοῦς δηλαδή, ὡς οἷα σοφιζόμενοι τὴν σπον δὴν, ἀλλὰ τρόπον ἄλλον ἀφανῶς, καὶ ὡς ἐν νυχτί ἐπιθέμενοι, καιρίαις ἀλγυνοῦσι βολαῖς. Ὥστε ἐπὶ ἐγρηγορέναι ὑμᾶς χρή, ὅτι μάλιστα εὐλαβουμένους τὸν ψυχοκλέπτην ἀγνοούμενον ποίᾳ ὥρᾳ δόλιος ἐπου λεύσεται. Ποιήσετε δὲ αὐτὸ, πρὸς ὑμῖν αὐτοῖς μέσ νοντες, ἔτι δὲ καὶ ὑπομένοντες, καὶ οὕτω μήτε τὴν μονὴν, μήτε τὸ μοναχικὸν ὄνομα ψευδόμενοι. Αλλως δέ γε διακειμένοις, ὡς νῦν διάκεισθε, οὐκ ἔστιν ἐμῖν ἐνιδεῖν ἐγρήγορσιν. Ὅθεν ὡς μεθ᾿ ἡμέραν καὶ νύκτα πᾶσαν ἀφυπνοῦντας ὑμᾶς βάλλοντες οἱ δεινοὶ τοξό

DIALOGUS THEOPHILUS ET HIEROCLES. ται, οὐκ ἄνιμὲν ἐκκενώσωσιν διστῶν τὰς φαρέτρας exhaurient tamen pharetras suas, malitia omni diαὐτῶν, οἱ τὴν κακίαν παμπλούσιοι, καὶ δι᾿ αὐτὸ καθ᾿ ἡμῶν πολυβελεῖς καὶ κακομήχανοι· οὐκ ἀνής σουσι δὲ, ὡς εἰς θάνατον πλήττοντες. Ο μὴ γένοιτο διὰ τέλους, θεὲ σῶτερ, ψυχοσώστα, φιλάνθρωπε, διορθωτά, εὐλογητὸ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. vites, ideoque contra nos auctores et inventores malorum non percutient autem quasi in mortem percutientes. Quod ne fat continuo, Deus salvator, salvans animas, amator hominum, magister virtutis, benedictus in secula sæoulorum. Amen. EJUSDEM DIALOGUS THEOPHILUS ET HIEROCLES. Ευσταθίου μητροπολίτου Θεσσαλονίκης άλληλο - Eustathii metropolitani Thessalonicensis dialogus, γραφία, προτεθειμένη πεῖσαι τοὺς θείους ἀδελφούς μὴ σκορακίζειν τὸν θεοφίλτατον ἐφέσει σε της διαλογἱερωτάτου κλήσεως υπόκει ὧν ὁ μὲν παρὰ τὸ ἱερὸν ὠνόμασται Ἱεροκλῆς, ὁ δὲ παρὰ τὸ Θεῷ φίλον Θεόφιλος, ο κείως αὐτὰ καὶ προσφυῶς τῷ προκειμένῳ ζητήματι. Προλογίζει δὲ ὁ Θεόφιλος. α. Θεόφιλος. Πότερον, ὦ Ιερόκλεις, ἔστι τις εὐτυχία καὶ ἐν ὀνόμασιν; Ιεροκλῆς. Ναί, ώ Θεόφιλε. Θεόφιλος. Καὶ πῶς ἄρα τοῦτο; Δοκεῖς γάρ μοι ἔξω τόπου ἀποκρίνασθαι. Ἱεροκλῆς. Ὅπως; ᾠδί. Εὐτυχεῖ γάρ τις οὐ μόν νον ἐν εὐκληρία βίου ἀναστρεφόμενος πραγματικώς, ἀλλὰ καὶ ὀνομαζόμενος, εἶτ᾽ οὖν εὐωνυμούμενος, Πίνδαρος ἂν εἴπῃ, ὃς εὐωνύμους τους περικλύ - τους καλεῖ, δριμέως φράζων ἐκεῖνος. Καὶ ἰδού· εὐτυχία τις ἀνθρώπῳ αὕτη καὶ ἐν ὀνόμασιν, ἐπομένοις τοῖς πράγμασιν, ἐπειδὴ καὶ σοφοῦ γνώμη, τὰ ἔργα τοὺς λόγους εὑρίσκεσθαι. Θεώρησαι δὲ τὸν λόγον τοῦτον καὶ ἐν τοῖς ἀνάπαλιν· ἔστι καὶ δυσπραγεῖν ἐν ὀνόμασιν, ὅτε τις ἀγαθὸς ὢν ἀνήρ, και μηδέν τι πλέον τῶν κακιόνων φερόμενος, κακωνυμείται, οὔτε ἀδρὸν κλέος ευρίσκων, οὔτε ἀμυδρὸν, οὐδὲ ἐκφαινόμενος χρηστῇ φήμῃ, ἀλλ᾿ ὡς ὑπὸ ζόφῳ σβεν - νύμενος. β'. Θεόφιλος. Σοφίζῃ, ὦ Ιερόκλεις, και με περιquo sanctis fratribus persuadere conatur ne Deo dilectissimum contumeliose sacerrimum appellent. Inter duos habetur dialogus, quorum unus a voce ἱερόν (sacer) dictus est Hierocles, alter a θεῷ φίλων (Deo dilectus) Theophilus non natur, nominibus sic proprie et propositæ quæstioni congruenter datis. Prior verba facit Théophilus. 1. Theophilus. Estne, ο Hierocles, eliam in no» minibus aliquid fausti? Hierocles. Utique, o Theophile. Theophilus. Quomodo vero hoc? Videris enim mihi præter argumentum respondisse. Hierocles. Quomodo? Ita. Felix enim est aliquis, non solum cum in prosperitate vitæ revera conversatur, sed etiam quum talis dicitur, scilicet quum fausti nominis habetur, ut dixerit Pindarus, qui fausti nominis viros illustres significanter vocat. Enimvero felicitas quædam est homini et in nominibus, quæ factis respondent, siquidem sapiens quis dixit verbis inesse facta. Illud vero et in contrariis considera. Namque malum omen esse potest in nominibus, quando scilicet vir bonus, nec quidquam pejus admittens, infaustum nomen habet, neque abundantem, neque subobscuram gloriam iuvenit, neque bona fama celebratur, sed quasi in tenebris perit. 2. Theophilus. Sophistice agis, ο Hierocles, et έρχῃ, οὐ κατ᾽ εὐθὺ, ἀλλὰ τὸ τῆς ἐρωτήσεως όμωνυ- η me circumvenis, non per viam rectam, sed inμοῦν λαβὴν ἐνδεδομένην σοι εὐρηκώς, ἑλὼν ἄγχεις με. Ηρώτησα δὲ αὐτὸς οὐκ, εἴπερ ἔστιν ἀνθρώποις εὐτυχεῖν καὶ ἐν τῷ ὀνομάζεσθαι, ἀλλ᾽ εἴπερ οὐσιω δως εὐτυχία τις ἀποκεκλήρωται καὶ αὐταῖς δὴ καταμόνας ταῖς λέξεσιν; Αὐτὰς γὰρ ἐγὼ ἔφην ὀνόματα. Τί δὴ πρὸς τοῦτο μειδιᾷν σαι ἐπῆλθεν, ὦ Ιερόκλεις; Μήτι καὶ ἄρτι τὴν ἐρώτησιν εἰς ὀμωνυμίαν σχίζεις; terrogationis ambiguitate, quasi prestita tibi ansa, inventa, captum urges me. Interrogavi autem ipse non an felices esse possint homines etiam propter nomen, sed an revera felicitas qu dam obtigerit per se ipsis vocibus. Has enim ego dicebam nomina. Cur vero ad hæc subridere incepisti, ο Hierocles? Num et nunc quæsitum ad ambiguitatem rescindis?

Hierocles. Non irrisio, o Philothee, risus iste. Purpureo autem colore hic perfunditur et exhilaratur vullus juxta benevolum mentis affectum. Sed bono animo sis, siquidem nunc interrogasti simpliciter et determinate. 3. Theophilus. Quid igitur dicis ad hanc simplicem quaestionem? Hierocles. Quid aliud nisi me negare? Dico enim nihil aut prosperum aut infaustum inesse vocibus. Nulla enim vox substantialiter exsistit; felicitas autem aut infelicitas substantiis quibusdam attribuitur. Theophilus. Quam recte dixisti, o Hierocles! Hierocles. Quis porro, ο Theophile, tibi scopus est talia problemata proponenti? Non enim sane frustra hoc proposuisti. Theophilus. Detegam tibi reprehensionem qua quosdam incuso de admittendis vel rejiciendis nominibus. Hierocles. De quibusnam? 4. Theophilus. Circa plura alia nomina, sed præsertim circa voces: sacer et Deo dilectus (ἱεροῦ, Θεοφιλοῦς). Valde enim placuit nonnullis episcopis et aliis vocem ιερόν et ejus excellentiam mirum in modum extollere, vocem autem Θεοφιλές et ejus extensionem omnino deprimere. Enimvero si quis se sacerrimum dici audiat, in colum ferri sibi videtur, si vero dicitur Θεοφιλες. Deo dilectus, sive Θεοφιλέστατος, Deo diloc - tissimus, non dubito quin pudore suffundatur, quasi insigni accepta contumelia. Ideoque ipse vocem Θεοφιλός expellere volens, ejus loco vocem ἱερὸν civitate dono et bene agere puto; et ipse quidem erubesco, si Theophili, non autem Hierothei, sive tali alio nomine appeller quod a pluribus admittitur, tibique invideo propter gloriam nominis lɛpoɔ̃ quod geris, et illos beatos prædico qui te genuerunt,quoniam tali te celebraverunt appellatione. Porro quæro a te, qui tantum sortitus es nomen, quid tandem ego sentire debeam de nominibus illis. Forte enim una ex appellationibus, scilicet ea quæ sacrum sonat, felix est proptereaque amatur, et concupiscentiam majorom allicit; altera autem, licet splendide composita, et Dei amicitiam annuntians, non post se trahit amicos, sed contemnitur, tanquam deformis aliquis. Ego vero censeo multo magis venerandum et decorum esse Dei amici nomen quam sacri, saltem quoad apertam locutionem. Volo autem robur meæ sententiæ. 5. Hierocles. Penetro in profundum sacri (ἱεροῦ), et perspicio quiddam quod non in superficie volvitur, sed quod acumen aspectus expostulat. Theophilus, Quidnam istud? Hierocles. Hoc, ο Theophile. Nomina, seu dictio912 Ιεροκλής. Οὐ κατάγελως, ὦ φιλόθεε, τοῦτο μει δίαμα· πορφύρει δὲ ἱλαρὸν ἡ ὄψις ἐνταῦθα κατὰ ψυχῆς φίλιον κατάστημα. θάῤῥει δέ, ὡς ἡρώτησας τὸ δεύτερον μοναχῶς τε καὶ ἀσφαλῶς. γ΄. Θεόφιλος. Καὶ τί δὴ λέγεις πρὸς τὸ ἀσχιδές τοῦτο πύσμα; Ἱεροκλῆς. Τί ποτε ἄλλο, ἢ ἀποφάσκω; Φημί γὰρ, μήτε εὐτυχίαν, μήτε δυστυχίαν, ἐπαληθίο ζεσθαι ταῖς φωναῖς. Φωνὴ μὲν γὰρ οὐδεμία οὐ σίωται, εὐτυχεῖν δὲ καὶ δυστυχεῖν οὐσίαις τισὶν ἐπιλέγεται. Θεόφιλος. Ὡς εὖ γε εἶπας, ὦ Ἱερόκλεις. Ἱεροκλῆς. Τίς δὴ, ὦ Θεόφιλε, ὁ σκοπός σοι τοῦ οὕτω προβληματίσασθαι: Οὐ γὰρ δήπου τηνάλλως οὕτω προὔτεινας. Θεόφιλος. Ανακαλύψω σοι μέμψιν ἐμὴν μέμφομαι τινας ἐπὶ ὀνομάτων ἐκλογῇ καὶ ἀπὸ εκλογῇ. Ἱεροκλῆς. Ποίᾳ ἐκείνῃ; δ'. Θεόφιλος. Πολλαῖς μὲν καὶ ἄλλαις, ἐν δὲ ταῖς καὶ τῇ τοῦ ἱεροῦ καὶ τοῦ θεοφιλοῦς. Εὐηρέστηται γὰρ διαφόροις ἐπισκόποις τε καὶ λοιποῖς τό μὲν ἱερὸν ὄνομα καὶ τὴν αὐτοῦ ὑπέρθεσιν ὑψοῦ καθί ζειν, τὸ δὲ θεοφιλὲς καὶ τὴν αὐτοῦ ἐπίτασιν ὑποβάθμιον πάνυ τι καθιστῶν. ᾿Αμέλει τοι καὶ ἱερώτα τος μέν τις ἀκούσας, οὐράνιος εἶναι φαντάζεται· θεοφιλὴς δὲ, εἴτε θεοφιλέστατος, ἀλλ' αὐτὸς οὐκ οἶμαι ὡς οὐχὶ καὶ ἐγκαλύπτεται, οἷα περιυβριζόμε νος. Διὸ καὶ αὐτὸς ἐγὼ ἐξοστρακίνειν ἐθέλων τὸ θεοφιλές, πολιτογραφῶ ἀντ᾿ αὐτοῦ τὸ ἱερὸν, καὶ λογίζομαι ἀγαθόν τι ποιεῖν· καί που καὶ ἐμαυτὸν αἰσχύνομαι, εξ καλοίμην θεόφιλος, οὐ μὴν ἱερόθεος, ἤ τι τοιοῦτον ἄλλο ἐξειλεγμένον τοῖς πλείοσι· καὶ σὲ δὲ ζηλῶ τοῦ ἱεροῦ κλέους, ὃ προγράφεται σοι, καὶ μακαρίζω τοὺς γειναμένους, ὅτι σε τοιαύτῃ παρων νυμίᾳ ἐκλέισαν. Πυνθάνομαι δή σου, ὦ κληρονομή σας ὀνόματος τηλικοῦδε, τί ποτε καταρτίσεις φρο νεῖν με περὶ τούτων τῶν ὀνομάτων; Μήποτε γὰρ εὐτυχεῖ μὲν θατέρα λέξις ἢ κατὰ τὸν ἱερὸν, καὶ διὰ τοῦτο ἐρᾶται καὶ ἐπιθυμίαν ἐφέλκεται πλείονα· ἡ δὲ λοιπὴ, καὶ ταῦτα λαμπρῶς ἐσταλμένη, καὶ Θεοῦ φιλίαν ἀγγέλλουσα, οὐκ ἐπισύρεται φίλους, ἀλλὰ πα ραβλέπεται ὡς οἷα και τις δυσπρόσοπτος. Εγώ μὲν οἶμαι πάνυ πολύ σεμνότερον εἶναι καὶ κόσμιον τὸ θεοφιλές τά γε εἰς προφανῆ φράσιν ἤπερ τὸ ἱερὸν ἐθέλω δὲ καὶ τὴν σὴν ψῆφον προσεπιτεθῆναι, εἴ πως οὕτω χωρώσω κράτος οἷς λογίζομαι. et tuum superaddi suffragium, ut ita consequar ε'. Ἱεροκλῆς. Ὅτι κατακύπτω εἰς τὸ βάθος τοῦ 18ροῦ, καὶ διορῶμαι τι οὐκ ἐπιπολῆς φερόμενον, ἀλλ' οἷον ἐθέλειν ὀξύτητα βλέμματος. Θεόφιλος. Ποίαν δή τινα; Ἱερ κλῆς. Τοιαύτην, ὦ Θεόφιλε. Ονόματα, εἴτ'

DIALOGUS TheophiluS ET HIEROCLES. οὖν λέξεις τινάς, ἀφωσίουν ἀποπληρωτικῶς τοῖς nes quasdam exclusive divinis rebus antiqui deθείοις πράγμασιν οἱ παλαιοί. Θεόφιλος. Ποῖα ἐκεῖνα, ὦ Ιερόκλεις; ς. Ἱεροκλῆς. Ὡς μάλα μυρία· πρὸς δὲ τὸ ἐνεστὼς ἐξ ὅλιγίστων ἐναγαγεῖν σε βούλομαι εἰς τὰ ὅλα. Μυεῖν ἐκεῖνοι ἔθεσαν οὐ τὸ ἁπλῶς διδάσκειν, ἀλλὰ τὸ ἐν ἀποῤῥήτῳ παραδιδόναι, ἃ Θεῷ οἰκεῖα καὶ τοῖς κατ᾿ αὐτὸν ἐνθεάζουσι· καὶ μύστας ὠνό μαζον, ὅστις ἐξεγένετο τοιαῦτα μαθεῖν διδασκάλια, ὧν καὶ ἐκφερομένων εἰς ἀκοὰς βεβήλους, θά νατος ἐπεψήφιστο τοῖς ἐκλαλήσασι. Τό τε δὴ μυεῖν εὐαγὲς ἦν, καὶ τὸ τελεῖν, καὶ ἡ κατ᾿ αὐτὸ τελετή, καὶ τὸ εὐάζειν, ᾧ συνομαρτεῖ καὶ ὁ Εὕϊος· εὐάγητον δὲ καὶ τὸ ἐποπτεύειν, καὶ τὸ θύειν, καὶ τὸ εὔχεσθαι, καὶ ὁ ἀρητὴρ, καὶ ἡ ὀμφὴ, καὶ ἡ κληδών, καὶ ἡ ὅσσα, ἢ δέ ποτε [an ἤδη ποτέ?] καὶ τὸ ὀλολύζειν. Τί οὖν, ὦ Θεόφιλε; ζητήσεις καὶ ἄλλα τοιαῦτα παρατεθῆναι, ἢ ἀρκούντως ἐνήγαγέ σε ταῦτα, εἰς ὅπερ ἐχρῆν; ζ. Θεόφιλος. Ἔβαψα εἰς το νόημα, ἐφ' ὅσον ἔδει, καὶ οὐκ ἐθέλω πλείω τοιαῦτα συνείρεσθαι. ᾿Αλλὰ τί μοι αὐτὰ πρὸς τὴν τοῦ ἱεροῦ ἔννοιαν καὶ τὴν κατ᾿ αὐτὸ θείαν σεμνότητα; Ἱεροκλῆς. Αὐτό σοι τοῦτο, ὦ Θεόφιλε, ὁ λόγος ἥκει δηλώσων, ὅτι θεῖον ὄνομα καί μυστικὸν οὐχ ἦτε τόν τι τῶν ἄλλων καὶ ὁ ἱερὸς καὶ ὅσα τούτῳ σύστοιχα, τὸ ἱερᾶσθαι, τὸ ἱερατεύειν, τὸ ἱερεῖον, καὶ εἴ τι ἄλλο συμφωνεῖ τούτοις. Θεόφιλος. Ταχὺ οὖν, ὦ Ἱερόκλεις, ἀναπτύξας πέραινε τὸν τοῦ λόγου σκοπόν. Ἐγὼ γὰρ σφαδάζω ἀμφαγνοῶν, ὅπως ἂν καταστήσῃς, ο προέθου, καὶ οὐκ ἔχω διαβλέψαι τρανὲς εἰς τὸ τέλος. η'. Ἱεροκλῆς. Ακους, ώ Θεόφιλε. Δύο ταῦτα ἐν τοῖς πάλαι ποτὲ σεμνὰ ἐπιφθέγματα παραδέδοται, γοργά τε καὶ καθαθὰ τὴν ἀπήχησιν, εἰ καὶ ἄλλως, οὐ λάμποντα πρὸς σαφήνειαν, τὸ ὃς καὶ τὸ ἰή. Καὶ τὸ μὲν ἵε δοκεῖ παρακελεύεσθαι, καθά που καὶ τὸ ἄγρει, καὶ τὸ φέρε, καὶ τὸ ἄγε· καὶ ἔστιν αὐτοῦ σημασία τὸ πέμπε. Διὸ καὶ δασέως προσπνεῖται ἡ τῆς λέξεως ἄρχουσα. Τὸ δὲ ἰὴ οὐ τοιοῦτόν ἔστι κατ' οὐ δέν· οὔτε γὰρ κέλευσμά τι ἐμφαίνει, οὐδὲ μὴν δασὺ πνεῦμα ἔχει. Ἐπιλαλεῖται κατ' ἐνθουσιασμόν. Καὶ τοῦ μὲν πρώτου ὑπόδειξις ἐν τῷ ἵε, παῖ, ὅπερ ἐστὶ πέμπε, ἢ βέλος δηλονότι ἐπίκουρον, ἢ ἄλλο τι βοηθητικόν· ἀφ᾽ οὗπερ οὐ μόνον Ἤιος ὁ οὕτως εὶς, εἰπεῖν δὲ ταυτὸν, ἀφεὶς πρὸς βοήθειαν, ὡς εἴπερ ἦν Ἱήϊος ἐν τετράδι συλλαβῶν· ἀλλὰ καὶ ἵλαος, ὁ ἰεὶς δηλαδὴ βλέμμα θειότερον. Τοῦ ὁρᾷν γὰρ εἰς τὸ λάειν μετειλημμένου, εἴη ἂν ἵλαος, πρώτιστα μὲν Θεὸς, ὁ παντέφορος, ὃς καὶ ἑλήκοι τοῖς τε ἀξίοις καὶ ἡμῖν, εἶτα καὶ ὁ πρὸς Θεὸν διορατικῶς ἐκτυπούμενος. Καὶ οὕτω μὲν ἐν ἐδαφίω ἀρχαίῳ τὸ ἵε κείμενον παραδέδεικται. Τοῦ δὲ ἰὴ πλατυτέρας οὔσης ἐν τοῖς πα λαιοῖς προφορᾶς, πρόχειρος ἡ ἐν τῷ ἰὴ, παιών, οὐ δήλωσις μεταληπτικὴ τὸ ὦ θεραπευτὰ, εἴ τις ἐνθυ μοῖτο, παιῶνα τοῦτον λέγεσθαι τὸν ἰατρικῶς θερα πεύοντα· καὶ ἔοικεν ἴασιν ὑπεσχῆσθαι, ἢ προκάτ vovebant. Theophilus. Quænam sunt istæ, ο Hierocles? 6. Hierocles. Prope infinita. Nunc autem ex paucissimis ad omnia adducere te volo. Connivere oculis (μυεῖν) illi dixerunt non docere simpliciter, sed in secreto tradere, quæ Deo sunt propria et iis qui ab illo afflantur; et mystas vocabant quibuscunque contigerat talia discere documenta; quæ si ad profanas aures delata essent, nox decernebatur adversus eos qui revelassent. Connivere oculis (μυεῖν) sacrum fuit sicut et initiare et initiatio, et clamare Evan in honorem Bacchi, unde et Evius. Sacrum quoque fuit inspicere (ad sacras spectandas admitti cæremonias), et sacrificare, et precari, et sacerdos, et oraculum (ομφή) et augurium (κληδών) et præsagium (όσο σα) at aliquando vociferari. Quid igitur, ο Theophile? Quæresne ut alia similia tibi proponantur, an sufficienter induxerunt te hæc quo oportebat? 7. Theophilus. Perpexi rem, quantum opus est, nec jam similia continuari volo. Ad quid mihi illa ad sacri intelligentiam et tillam quam præ se fert eximiam gravitatem? Hierocles. Id ipsum, ο Theophile, sermo demonstrare præsumit, non minus quam alia divinum et mysticum esse nomen sacer et quæcunque huic affinis sunt, sacrari, sacerdotio fungi, et si quid aliud consonat. Theophilus. Sententiam cito explicans, ο Hierocles, festina ad scopum sermonis. Ego enim inquictus et anxius sum, donec videam quomodo constitueris id quod proposuisti, neque valeo usque ad finem clare perspicere 8. Hierocles. Audi, o Theophile. Dum inter veteres venerandæ voces traditæ sunt, tenues et claræ quoad sonum, licet cateroquin non satis perspi cum, hic et id (ε, ἰή). Prior adhortari videtur, quemadmodum age, agedum, et illius significatio est mitte. Ideoque aspero notatur spiritu prima vocis littera. Vox autem in prorsus differt. Non enim adhortationem significat vel jussum, nec asperum habet spiritum: et divino instinctu profertur. Et prior quidem apparet in hac dictione: ἵε, παῖ, hoc est, nitte seu porrige, nimirum telum auxiliare aut aliud quid subsidiarium, unde derivatur non solum noc, id est qui sic porrigit seu mittit ad auxilium, velut si esset infos vox quadrisyllaba, sed eliam ἵλαος, hoc est qui vultu supernaturali aspicit. Cum enim ὁρᾶν (videre) in λάειν (aspicere) transmutas, tum erit ἵλαος (clemens) primum Deus, omnia inspiciens, qui et di gnis et nobis iλήκοι (propitius sit), deinde etiam qui mentis acie Deo similis factus est. Et sic quidem vocem is in antiquo libro quodam usurpatam invenimus. Vocis autem in sensus latius patet apud veteres, et apparet in illo: δὴ, παιών, hoc est, o tu qui curas, si quis velit illum παιῶνα (curatorem) dici qui medici more inservit, et vi-

τοῦ ἰὴ (πολυῤῥημονεῖν γὰρ εἰς πλέον οὐκ ἂν ἐθέλῃς ἡμᾶς, ὦ Θεόφιλε), τοῦ ἵε φαίνεται (καὶ οὐδὲ ἀπαρέσκει τοῖς Πατράσι τῶν τοιούτων μεθόδων) παρειλκύσθαι τὸ ξεθὸν καὶ τὴν κατ' αὐτὸ συστοιχίαν ἅπασαν. Νοεῖς ἡμᾶς λαλεῖν τι καλὸν, ἢ στησόμεθα τοῦ περαιτέρω λέγειν, μὴ καὶ γελώμεθα; detur hoc vocabulum sanationem cœlestem pro- λεῖσθαι θεόθεν τοὔνομα. Τοιούτοιν ὄντοιν τοῦ ἵε καὶ mittere aut invocare. Cum igitur hæc duæ voces, is et là, ita se habeant (nam velle te plura a nobis audire, vix crediderim, ο Theophile), ab illa te (neque Patribus ipsis talis enucleatio displicet) originet: sumere apparet vox ἱερὸν (sanctum) et omnia si.nilia vocabula. Utrum putas nos recte loqui aut vis nos hic subsistere, no risui nos exponamus? 9. Theophilus. Optime mihi persuades, ο Hierocles; solummodo profundius in sensum inquirens et subtilius explicare studens adjiciam, ἱερὸν (sanotum) esse a quo mittitur bona valetudo. Θ΄. Θεόφιλος. Εὖ με προσβιβάζεις, ὦ Ιερόκλεις· και πως ἤδη λεπτυνάμενος εἰς νοῦν καὶ ἰσχνολογεῖν ἐπιπνευσθείς, ἐπιβάλλω, ἱερὸν εἶναι, ἀφ᾽ οὗ ἵεται ῥῶσις. Ἱεροκλῆς. Ευστόχησας, ώ Θεόφιλε, καὶ λαχών ἀρχὴν πέρας ἔσχες, ὁ δὴ παροιμιάζεται. Παρρησιά Hierocles. Rem actu tetigisti, o Theophile, et ab initio ad finem recte pervenisti, uti poverbio dicitur. Et ut ingenue veritatem fateamur, tu altius σασθαι δὲ τὸ ἀφθύνητον, καί τι βαθύτερον ἡμῶν quam nos vocabuli sensum pervestigasti. Nos enim putabamus, & voce le descendere illam ξερος, quemadmodum διερός (vigens) et κρατερὸς (potens) et similia; tu autem, valetudinem vocabulo ἱερὸν adjiciens, penitius sensum penetrasti. Jam vero sic res se habeat, et pergas velim tali modo philosophari, quamvis de hac re offendantur, austeri scilicet et morosi et rerum verborumque terrestrium ac humilium contemptores, qui ne in summis quidem aristis ingredi volunt, sed veluti Pegasi volatiles in aere feruntur, nihil facientes grammaticam quæ vocabulis enucleandis operam navat.Plato quoque celeberrimus ille inter philosophos,adjuvabit te in boostudio,qui et ipse explicandis verbis delectabatur in iisque veram etymologiam naturalem considerabat. Habes igitur, dum alia quidem didicisti, alia autem ipse invenisti, vocem ἱερὸς divinæ naturæ convenientem, et jure meritoque quis dixerit, vocem ιερός quis cum rebus divinis et cum Deo ipso cohæret quasi innata et omnino propria, ab illis derivari, hincque saactitatem transire ad sacerdotem,et ad ejus munus, et potissimum ad eum qui inter illos primum locum obtinet. Et nosti revera primum et magnum et omnium altissum sacerdotem, qui totus clemene, totus salus est, qui nos sanctos sibi consecrat, et talis beneficii participes nos reddit et vocatione et actione. Perspectum habes, ο Theophile, qualis sacerdos sit, qualis princeps sacerdos, et quæ cætera ejusmodi sunt verba. 10. Theophilus. Subtili ac sublimi ratione hæc exposuisti, Hierocles. Vocem quidem ἱερὸν (sanctum) Deo attribuisti eique soli concessisti et propriam esse voluisti, vorem autem θεοφιλές(Deo charum) velut scaturiginem illinc profluentem in amicos ejus defluere videris dixisse. Hierocles. Ita est, o Theophile. Igitur sacerdos ille in sæcula et summus sacerdos piissime glorificntur: vox autem θεοφιλές nunc quidem nescio quanam ratione Deo competat. Videntur enim talia proprio sensu ei attribui, hominibus autem ei charis τὸ θεοφιλές διεώρακας. Ἡμεῖς μὲν γὰρ ἐνενοοῦμεν, ὡς παρὰ τὸ ἵε ὁ ἱερὸς πρὸς ὁμοιότητα τοῦ διερὸς, καὶ κρατε ρὸς, καὶ τῶν ὅσα τοιαῦτα· σὺ δὲ γλαφυρώτερον περιενοήσω, βῶσιν ἐμφαντασάμενος τῷ τοῦ ἱεροῦ ὀνόματι. Καὶ ἐχέτω οὕτως, καὶ γένοιτό σοι φιλοσο φεῖν καὶ τὸν τρόπον τοῦτον, εἰ καί τινες δυσαρεστοῦνται, στρυφνοί γε αὐτοὶ ὄντες καὶ δυσέντευκτοι καὶ ἀθιγεῖς τῶν κάτω καὶ χαμερπών βημάτων τα καὶ πραγμάτων· οἳ οὐ μόνον· ἄκρων ἐπ᾽ ἀνθερίκων ἐξανεμοῦνται θέειν, ἀλλὰ καὶ Πήγασοι ἀερσιπότητοι φέρονται, περιφρονοῦντες τὴν φυσιολόγον γραμματικήν. Συλλήψεταί σοι και Πλάτων αὐτὸς τοῦ πονήσ ματος, ἡ τὴν φιλοσοφίαν μετάρσιος· καὶ γάρ τοι καὶ αὐτὸς ἔχαιρεν αναπτύσσων ὀνόματα, καὶ τὴν ἐν αὐτοῖς θεώμενος ἐγκύκλιον φυσικήν ετυμότητα. Ἔχεις δὴ οὖν, τὰ μὲν μαθών, τὰ· δ' αὐτὸς ἐξευρών, θεία φύσει ἐπιπρέπουσαν τὴν τοῦ ἱεροῦ κλῆσιν· καὶ εἴποι τις ἂν θαῤῥούντως, τὸ μὲν ἱερὸς αὑτῶν ἐξῆφθαι, τῶν θείων καὶ Θεοῦ αὐτοῦ κολλώμενον, οἷον, ἢ ἐμφυόμενον, καὶ οὕτω πως οἰκειούμενον· ἐκεῖθεν δὲ μεταῤῥυίσκεσθαι τὸ σεμνὸν καὶ ἐπὶ τὸν ἱερέα, καὶ ἐπὶ τὰ κατ᾿ αὐτὸν, καὶ μάλιστα ἐπὶ τὸν ἐν τοῖς τοιούτοις προάρχοντα. Καὶ οἶδας πάντως τὸν καὶ πρῶτον καὶ μέγαν καὶ ὄντως ὕψιστον ἀρχιερέα, τὸν ὅλον ἵλαον, τὸν ὅλον σωτηρίαν, ὃς ἡμᾶς ὁσίους αὐτῷ καθιεροῖ, καὶ τοῦ τοιούτου ἀγαθοῦ μεταδίδωσι καὶ κλήσει καὶ πράγματι. Κατέχεις ἤδη γνούς, οι μαι, ὧν Θεόφιλε, οἷός τις ὁ ἱερεὺς, πηλίκος δὲ ὁ ἀρχ· ιερεύς, ὁποῖα δὲ καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ τοιούτου στοίχον. ι. Θεόφιλος. Πάνυ λίαν τὰ τοιαῦτα μετεώρισας, Ἱερόκλεις. Καὶ τὸ μὲν ἱερὸν παρέστησας τῷ Θεῷ, καὶ παρ' αὐτῷ ἀφῆκας μένειν, καὶ ᾠκείωσας εἰς ἐγγύτητα· τὸ δὲ θεοφιλὲς ἀπόββοιαν ἀφῆκας ἐξ ἐκείνου, οἶμαι, εἰς τοὺς αὐτῷ φίλους ἐπισταλά ξασθαι. Ἱεροκλῆς. Οὕτως ἔχει, ω Θεόφιλε. Οὐκοῦν ἱερεὺς μὲν ἐκεῖνος εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ἀρχιερεὺς δὲ σεμ· νότατα δοξάζεται· τὸ δὲ θεοφιλές, οὐκ οἶδα τῷ τέως, ὁποία λόγου διαθέσει προσφυές τῷ θεῷ ἔσται. Δοκεῖ γὰρ τὰ τοιαῦτα μὲν οἰκείως αὐτῷ ἐπιλέγεσθαι, ἄνθρώποις δὲ φίλοις αὐτῷ τὸ θεοφι λές.

DIALOGUS THEOPHILUS ET HIEROCLES. ας. Μηκέτι, ᾧ Ἱερόκλεις, πλείω πονεῖιέτα. Ηδη γὰρ κατελαβόμην ἱκανῶς, τὸν κὶ ἔτι πλέον τὸν ἱερώτατον, εὐαγὲς εἶναι εἰ σεβάσμιον καὶ ἅγιον καὶ μονῆρες εἰς ὡς μὴ ἂν ὑπεῖναι τι διπλόης ἔς γε τὸ μὴ ἱ θεῷ φίλον ὄνομα καὶ αὐτὸ εἶναι, μηδὲ ζεσθαι καὶ εἰς τι ἕτερον μὴ τοιοῦτον. Καὶ · ἄρα φιλοῦσιν ἄνθρωποι διὰ ταῦτα ἱερωροκλῆς. Βλέπε, ὦ Θεόφιλε, τὴν ἀνεξέτα τιν, ὡς οὐ βέβαια ἐπιβάλλει ἀποφαίνεσθαι. ὃς ἀποπέφανται, ὡς οἱ ταχεῖς φρονεῖν οὐκ ἀποβαίνουσιν. Οὕτω γοῦν καὶ αὐτὸς ἐπι τοῦ περαιτέρω λαλῆσαι καὶ σκεψάμενον σθαι τὸ προκείμενον, καὶ ταχὺ νοήσας · μὲν ἄλλα καλῶς ἐπιβέβληκας· ἓν δέ τι οις εἰπεῖν, ὡς προσίεται καὶ αὐτὸ ἡ λεκότης. Ασχιδὲς γὰρ εἶναι τὸ ἱερὸν, καὶ ὡς μονῆρες κατὰ νοῦν θεῖον, οὐχ ὡμολόγηται, τύχῃ τινί, οὐκ ἂν εἴποιμι, αἰσίᾳ. Τήν τε αὐτῆς βαλβίδος λόγου ἀπεπλάνησε σε τῆς ὁμωνυμία ἐκείνη, τῆς ἐν λόγῳ συνθήκης : εἰς τὴν τοῦ ἱεροῦ σημασίαν ὁμοίῳ δή τινι σέκοψας. ος. Πῶς ποτε, ὦ Ἱερόκλεις; ῆς. Ὅτι καὶ τὸ ἱερὸν οὐδ᾽ αὐτὸ στενοεἰς νοῦν ἕνα, πλατύνεται δὲ, ὅσα και τι ', εἰς ἀναλόγους κλῶνας, ὡς οἱ ὀνοματοθέται ίφιλος. Οὐκοῦν ἐπειδή, ω διδάσκαλε, οὕτω διοπτεύεις, ἐφ᾽ οἷς ἐμοὶ οὐκ ἔστιν ἐξιτὴν δρασιν, λαβὼν χειραγώγει με καὶ διὰ της ὁδοῦ. ῆς. Μετρήσω σοι, ὦ φίλος, ὡς ἐν συναιίσα τὸ ἱερὸν ἐκνεύει, καὶ ὅσοις ἐπαναπαύεται, νάναι. καταλύμασιν. κς. Λέγε δὴ σπεύσας ἐκεῖνα· οὐ γάρ μοι ς ἐνευκαιρεῖν καὶ εἰσέτι ἀκοῇ πλείονι. ς. 'Αλλ', ὦ ἀγαθέ, μή με πνίγε, ἀλλὰ τῷ πνεύματι διίξεσθαι τὸ κατὰ σκοπόν. · ἀνθέλκει σε πραγματεία τις ἑτέρα, χαιρων κς. Οὐκ ἀποδραμοῦμαι οὕτω ταχὺ, ἀλλ᾽ ξ ἀνάγκης, ἵνα μὴ τὴν ἕως ἄρτι ὥραν εἰκῆ : μεταμέλωμαι. οκλῆς. Ακους δὴ παρὰ τοῦ ἱεροῦ, ὅτι πληῷ τῆς ὁμωνυμίας λόγῳ, καὶ τὴν κατ' ν κεφαλὴν τὴν ὄντως παραφαίνει καὶ εἰς προσπεφυκυίας μὲν, παραυγαζούσας δέ τι ἴδιον. 6. Λέγε διευκρινων· ἐγὼ γὰρ ἤδη συγ ὸν νοῦν, οἷς παραδίδως. ς. Ακούεις, ώ Θεόφιλε, ἱερὸν ὀστοῦν, σπουδαζόμενον ἦν ἐν τοῖς θυομένοις· ε. Ναί, περιήδεται γάρ. ἧς. Τί δέ ἐστιν αὐτό; Μήτι κατὰ τὸν ἱερὸν Theophilus. Noli plura, ο Hierocles, de hac re disserere. Jam enim satis percepi, vocem sancti, et sanctissimi, esse vocabulum augustum et venerandum et sacrum et unicum quoad sensum, ita ut ambigi nequeat, eamdem vocem etiam de Deo et Deo charis dici, neque in alium unquam findi sensum. Propterea homines a sancto denominari (Ιερωνυμεῖσθαι) cupiunt. 11. Hierocles. Vide, o Theophile, imperscrutatum judicium, quantopere firmitate careat. Quare eos qui celeres sunt ad judicandum,haud firmo gressu incedere patet. Sic tu quoque, cum me ulterius perorare et profundius rem perscrutari noluisti, celeri judicio usus, reliqua quidem optime adjecisti, unum autem vix dicere poteris, quomodo vocabuli significatio admittat. Sanctum (ἱερόν) enim non findi posse et, uti dicis, unicum esse ad sensum divinum,non inter omnes constat; cur autem, baud facile dixerim. Ab initio enim, cum cepissemus conversari, fefellit te homonymia illa in composito, et nunc quoad acceptionem sancti (lepòv) similiter orrasti. Theophilus. Quanam ratione, ο Hierocles? Hierocles. Quia etiam vox sancti ipsa non ita coarctatur in unam significationem, sed rivuli iastar in plures ramos extenditur, uti grammatioi dicere solent. 12. Theophilus. Cum igitur, ο præceptor, tam bene perspicias ea quibus perspiciendis equidem impar sum, prehensa manu mea viam ulterius ineundam mihi ostende. Hierocles. Breviter tibi, ο amice, monstrabo, quatenus vox sancti (τό ἱερόν) voluti exspatiatur, et quibus diversoriis, ut ita dicam, requiescit. Theophilus. Explica hæc paulo citius; neque enim tempus mihi sufficit ut prolixiori orationi interesse possim. Hierocles. Noli, o amicissime, me urgere, sed permitte ut tranquillo animo quæ necessaria sunt exponam. Si vero aliud negotium te avocat, non est quod te retineam. Theophilus. Haud discedam tam cilo,sed necessitate compulsus romanebo, ne temporis hucusque frustra consumpti me pœniteat. 13. Hierocles. Audi igitur de voce sancti (ἱεροῦ) quod multiplicatur homonymice, et primarium caput in varia extendit, similia quidem, sed cæteroquin etiam proprium quid indicantia. Theophilus. Dilucidius loquere; jam enim quæ dicis, animum meum confundunt. Hierocles. Scis, ο Theophile, dici os sacrum quod in sacrificiis magni fiebat? Theophilus. Scio utique, notissimum enim est. Hierocles. Quid autem est illud? Num eodem dicitur sensu quo sanctus homo?

Theophilus. Nullo modo; insanirem, si hoc ad- Θεόφιλος. Οὔκουν· ἀλλοφρονοίην γάρ, εἰ οὕτω mitterem. φρονῶ. 14. Hierocles. Porro audisti etiam sanctum serpentem, omnium pessimum? Theophilus. Bone Deus! Odi animal istud, nonnisi fando cognitum habeo, et ad ipsum nomen horreo. Hierocles. Concedesne, illud baud divinitus sanctum esse? Theophilus. Concedo. Quidni enim? Hierocles. Nosti præterea sacrum morbum? Theophilus. Imo commemorationem ejus detestor. Hierocles. Adde quod præter ista etiam de sanclo pisce mentio fit, quod si negare volueris, argumentum in promptu est. Theophilus. Negare vix ausim. 15. Hierocles. Poteritne igitur iste, ο Theophile, conferri cum sancto de quo nobis sermo est? Theophilus. Nequaquam. Hierocles. Nosti fortasse ex historia illud Herodoti sanctum, deinde sanctam arcem in Periegetic memoratam, tum sanctam Cariæ villam,sunctas denique quæ circumferuntur insulas et sanclas urbes (Ιεραπόλεις)? Theophilus. Novi, et hujus rei veniam peto. Hierocles. Itaque causam habes, cum ab initio varias et similes sancti significationes nescires. Theophilus. Novi, et veniam peto. Aveo autem præterea discere, qua licentia veneranda ista vox eliam bestiis reptilibus attributa sit, quales sunt serpens et piscis de quibus modo sermo fuit. Quod ad piscem igitur attinet, sancti epitheto ei abblandiri videntur homines quasi pulchro,quoniam magnus est et ad edendum aptus. Nam urbium quoque mania sancta dici memini,idque laudis gratia, quandoquidem qui intra illa degunt, eisdem defenduntur.Serpentem autem perniciosissimum sancti nomine insignitum vix habeo quomodo conciliem cum denominatione fausta, et sacer morbus cur et quomodo sic appelletur nequaquam intelligo. ιδ'. Ἱεροκλῆς. Τί δὲ ἀλλὰ μεμάθηκας καὶ ὀφείδιον ἱερὸν, τὸ πάντων χείριστον; Θεόφιλος. Αλεξίκακε. Μισῶ μὲν τὸ ζωίδιον· εἰδὼς δὲ ἐξ ἱστορίας ἔχω, καὶ πέφρικα καὶ ἀκούων. Ἱεροκλῆς. Ὁμολογήσεις, μηδ᾽ αὐτὸ θείως ἱερὸν εἶναι; Θεόφιλος. Ὁμολογῶ. Τί γὰρ μή; Ἱεροκλῆς. Προσιστορεῖς δὲ καὶ νόσον ἱεράν; Θεόφιλος. Αποτρόπαιε καὶ αὐτῆς μνήμης. Ἱεροκλῆς. Κατάθου πρὸς τούτοις, καὶ ἱερὸν παραδεδόσθαι ἰχθύν· εἰ δὲ ἀνανεύσεις, κατὰ στόμα ὁ ἔλεγχος. Θεόφιλος. Οκνῶ ἀρνήσασθαι. ιε'. Ιεροκλῆς. Δυνήσεται οὖν, ὦ Θεόφιλε, ὁ τοιοῦ τος εἰς ἴσον ἐλθεῖν τῷ πολυπραγμονουμένῳ ὑφ' ἡμῶν ἱερῷ; Θεόφιλος. Αποφάσκω κἀνταῦθα. ιε΄. Ἱεροκλῆς. Ἔτυχες δὲ παραλαβὼν ἐξ ἱστο ρίας τὸ Ἡροδότειον ἱερὸν, πρὸς δὲ καὶ τὴν Περιη γητικὴν ἱερὰν ἄκραν, καὶ τὴν παρὰ Πολυβίῳ Κα ρικὴν ἱερὰν κώμην, καὶ τὰς περιφερομένας ἱερὰς νήσους, καὶ τὰς Ιεραπόλεις; Θεόφιλος. Ἔχω καὶ παραιτοῦμαι συγγνώμην. [Ιεροκλής.] Οὐκοῦν αἰτίαν ἔχεις, μὴ καταγνούς οἴκοθεν τὸ ἐξ ὁμωνυμίας πολυμέριστον τοῦ ἱεροῦ. Θεόφιλος. Έχω, καὶ παραιτούμαι συγγώμην. Ποτνιᾶμαι δὲ συμμαθεῖν καὶ τὴν τόλμαν, καθ᾿ ἣν τὸ οὕτως εὐαγέστατον ὄνομα καὶ ἐρπετοῖς προσηρμόσθη ζώοις· τοιοῦτον γὰρ τὸ πρόσφατον ἀφείδιον καὶ ὁ ἰχθύς. Καὶ μὴν ἰχθὺς μὲν οὗτος ὁ κάλλιχθος κολακεύεσθαι δοκεῖ τῇ τοῦ ἱεροῦ ἐπικλήσει, διὰ τὸ καὶ μέγας εἶναι καὶ νόστιμος. Ἐπεὶ καὶ ἱερὰ οἶδα τείχη πόλεων λέγεσθαι, προσπαθῶς ἐπὶ ἐπαίνῳ, οἷς περισώζονται, ὁπόσην ἐντὸς χώραν ζωννύουσιν. Ὄφιν δὲ ὀλεθριώτατον Ιερωνυμούμενον δυσκόλως ἔχω συμβιβάσαι τῷ σωτηρίῳ προσρήματι, καὶ ἱερὰ δὲ νόσος οὐ κατανοῶ οἵῳ λόγῳ καὶ τρόπῳ θεωνυμικῶς ἱερωθήσεται. ις΄. Ἱεροκλῆς. Ἐπιλελῆσθαί μοι δοκεῖς, ὦ θεόφιλε, τῆς τῶν ὁμονυμιῶν φύσεως, ὧν ἓν μέν τι καὶ μόνον πρόκειται ὡρισμένον καὶ οὐσιωμένον, ὡς ἔλαχε φύσεως· ὅσα δὲ ἄλλα ἑτεροφυή μετασχεῖν 16. Hierocles. Oblivisci mihi videris, o Theophile, homonymiarum naturam,quarum quælibet rei cuidam essentialiter et necessario attribuitur secunsum ipsius naturam; quæ autem, licet diversa, eodem modo vocari volunt, nomen illud arripiunt, αὐτοῦ βούλονται, τοὔνομα μὲν ἀποσυλῶσιν ἐκείνου, quamvis non camdem significationem nunciscantur. Respice ad canem supra commemoratum et ad cæteros, et quid dicam intelliger. Theophilus. Respiciens video similitudines quasdam omnibus proprias, ab illo cane ad cæteros propagatas. Canis marinus, audacia et feritate insignis, magis quam omnes bestiæ marinæ canis more vivit. Canis cœlestis ob indolem mortiferam æstivis mensibus, ut Homerus ait, conspicuam Jure meritoque appellatur canis, siquidem hic omnino perniciosus est, imprimis autem quando rabie corripitur. Canis denique philosophans, alios λόγου δὲ οὐκ ἔχουσι τοῦ αὐτοῦ κληρονομεῖν. Εμβλιψον εἰς τὸν πρωτόθετον κύνα, εἶτα καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς, καὶ νοήσεις, ὃ λέγω. Θεόφιλος. Εμβλέπω καὶ θεωρῶ πάντων ὁμοιότητάς τινας, ἐκ τοῦ κυνὸς ἐκείνου διαβαινούσας ἐπὶ τοὺς μετ᾿ αὐτὸν. Ὁ θαλάσσιος κύων θράσους γέμων καὶ ἀναιδείας, ὑπὲρ ἅπαν θαλάσσιου κυνίζει τοῦτό γε. Οὐράνιος διὰ τὸ κατ' αὐτὸν οὔλιον ἐν τοῖς καθ᾽ Ὅμηρον εἰπεῖν θερινοῖς φλέγο μασιν οὐκ ἂν πάντη ἀπροσφυῶς καλοῖτο κύων, ὃς καὶ αὐτὸς ἄλλως τε, καὶ ὅτε δὲ λυσσητὴρ ἀποβαίη, οὔλιός ἐστιν. Ὁ φιλοσοφῶν δὲ κύων ἀλλ'

DIALOGUS HIEROCLES ET THEOPHILUS. τῇ κυνικῇ ἐπιστήμῃ τοὺς μὲν τῶν ἀνθρώπων scientia cynica demulceus, aliis irascens, canum εὐμενῶς, τοῖς δὲ δυσμεναίνων, ὅσα καὶ κύ ἰς πλέον ᾠκείωται τῇ τοῦ κυνὸς κλήσει Ὁ ο μετέωρος ἐκεῖνος ἐς τόσον ἀφίσταται τοῦ ἔρσον τὰ εἰς τὴν ἄγαν ὁμοιότητα εἰς ὅσον ἐστ᾽ ἀπὸ γαίης· ὁ δὲ ἐνάλιος οὐδ᾽ αὐτὸς · άζεται πάνυ τὴν ἐγγύτητα. Ο γε μὴν φιλόσο πίσταται πως τῷ πρωτοτύπῳ κυνὶ, καὶ νοσφίζε λέον ἐγγύτητος. instar, magis etiam canis denominatione dignus est. Ille enim suspensus in aere, quoad similitudinem tantum distat a tellure,quantum cœlum a terra: marinus autem nec ipse valde propinquus dicatur. Philosophus autem prope adest primitivo cani et propius accedit. Ιεροκλῆς. γέ σοι καὶ ταῦτα, καὶ ἰτέον φόδῳ καὶ ἐπὶ τὸν ἱερὸν ἄνδρα, οὔπερ ἐξώρο ὁ ἱερώτατος καὶ ὁ ἐπιτείνων αὐτόν πανιε5, καὶ διασκοπητέον, ὅσα, καθὰ ἐῤῥέθη, ιχίσαντα τοῦτον, τὸ μὲν κατ' αὐτὸν οἱονεὶ οὔνομα κληροῦνται, τῆς δὲ κατὰ λόγον ψυκαθικνοῦνται εἰς τὸ πᾶν, ἀλλ᾽ εἰς ὅσον ἀμυπαραφαίνειν ἔμφασιν. Καὶ τείχη μὲν ἱερὰ " οἰκείως ἔχει πρὸς τὸ πρῶτον διὰ τὸ σωστι ἣν ἐνοικούντων καὶ φυλακτικὸν, θεῖον ὃν καὶ αὐτὸ, καθότι καὶ τοῖς ἱεροῖς ναοῖς τὸ ν ἄσυλον ἀπονενέμηται· καὶ τὸ τῆς Περιη δὲ ἱερὸν καὶ ἡ ἱερὰ κατ' αὐτὴν ἄκρα καὶ απόλεις καὶ τἄλλα τοιαύτης ἐννοίας ἔχονται. δὲ ἱερὸν οὐδέν τι τοιοῦτον ἔχει περιφα λλ' οἱ μὲν θυτικῇ ἐννοίᾳ αἰτιολογοῦσιν αὐτὸ, δὲ διὰ τὸ μεγαλεῖον τῆς ὁστεώσεως ὄνομα οὕτω σεμνὸν δεξάζουσι, καθὰ καὶ τὸν ἱερὸν εἰς ὅπερ ἐννοίας ἔβαψας ἤδη καὶ αὐτός. δὲ ὁ ἱερὸς εὐφήμως ἀντιφράζεται παρά γε ουλομένοις ἐκθύεσθαι τὴν ἀπ' αὐτοῦ βλάβην δὲ καὶ νόσος ἡ ἱερὰ σεμνολογεῖται, ὡς εἰ τον βορὸν καταψᾶται καὶ ποππύζεται, εἴ πως ηδῆσαν ἐμφυῇ καὶ βλάψῃ τὰ χείριστα. Ἔχοις εόφιλε, κατάληψιν ἐντελῆ, ὅ τί ποτέ ἐστιν ἡ νὴρ καὶ ὁ κατ' αὐτὸν ἱερώτατος; Η προσεπιβακαὶ ἑτέροις νοήμασιν; Θεόφιλος. Κατελαβόμην εἰς ἀκριβειαν, καὶ φιλῶ τούτους, καὶ ὑπερτίθημι τῶν τε θεοφίλων καὶ φιλτάτων. λῆς. Οὐδὲ πάλιν κρίνω ηκριβωκέναι σε ἰσιν, ὦ Θεόφιλε. Πρῶτα μὲν γὰρ ἔδει προσἱερῶν ἀνδρῶν, καὶ τοιούτων δὲ ἱερωτάτων, συμπήσῃς καὶ ὁμωνυμίαις ἑτεροφύλοις· εἶτα πθοσλογίσασθαί σε καί ὅτι ὁ θεοφιλὴς οὐκ δοι τοῦ καὶ ἱερὸς ᾄδεσθαι. Ὃν γὰρ Θεὸς πῶς ἐκεῖνος οὐκ ἂν εἴη αὐτῷ ἱερωμένος, , ὅσιος, κατὰ τὴν αἴτησάμενον φυλαχθῆναι ρίου, ὅτι ὅσιος αὐτῷ ἐστι, καὶ δῆτα καὶ ν τῇ γῇ τοῦ Θεοῦ, ᾧ θαυμαστοῖ ὁ Κύριος τα θελήματα; Ἐν τοῖς τοιούτοις γοῦν πάνε ἱ μόνοις ὁ θεοφιλὴς καὶ ἁγιός ἐστι καὶ ὅσιος ός. "Αλλως δὲ τὸ πρᾶγμα συγκεφαλαιώσαατ' ἐξαίρετον μὲν καὶ ἰδίως καὶ καταμόνας, * τι ἀναπόδεικτον αἴτημα, καὶ ἔννοιαν δὲ ἱερὸς μὲν καὶ ἱερώτατος καὶ ἱερεὺς καὶ ς ἰδίᾳ τῶν τοῦ κόσμου ἀποτεταγμένοι αἱ αὐτοῖς ἐπιτετράφαται τὰ μυστικῶς θειόιἱ συνανατέλλει τῷ τοιούτῳ καλῷ ἀναγκαίως θεοφιλεῖς καὶ θεοφίλους εἶναι τοὺς τοιού17. Hierocles. Optime hæc percepisti, eademque via procedamus ad virum sanctum, a quo oritur sanctissimus et per gradationem omnium sanctissimus, et videamus, quomodo, uti dictum est, circumdantia eum, veluti corpus ejus, nomen adipiscantur,ad animam autem omnino non referantur, sed tantum obscuram imaginem innuant. Monia igitur sancta dicuntur, quia, quod revera divinum quid est, inhabitantes protegunt [et conservant, quemadmodum etiam sancla templa tanquam asyla honoran tur, et Periegeseos sanctum et sancía arx et Hierapoles (eancta urbes) et cætere eodem sensu gaudent. Os autem sacrum nihil ejusmodi significare apparet, sed nonnulli a sacrificiis sicvocatum asserunt, alii ja mirabili, ossium structura hoc venerabile nomen derivandum dicunt, quemadmodum sancti piscis appellatio,quem sensum tu jam prius perspexisti. Serpens aulem per euphoniam vocatur sanclus ab iis qui, ne detrimenti quid capiant, sic eum conciliare conantur; eodem modo etiam morbus dicitur sanctus, et veluti fera bestia demulcetur et blande tractatur, ne forte impetu aggrediatur hominem et pessime afficiat. Cepistine jam, ο Theophile, sensum integrum quo vir sanclus et sanclissimus nuncupetur, an oportebit etiam aliis exemplis rem enucleare? 18. Theophilus. Optime comprehendi, et diligo ejusmodi homines et præfero Deo dilectis (θεοφί λοις) et Deo dilectissimis (θεοφιλτάτοις). Hierocles. Iterum vocis sensum haud perfecte percepisse mihi videris, o Theophile. Ante omnia dicere debuisses sanctos viros et sanctissimos, ut ne synonyma diversa confunderes; deinde animadvertendum fuisset, virum Deo dilectum (θεοφιλή) perbene etiam sancti (ἱεροῦ) nomine insigniri. Quem enim Deus diligit, quomodo non erit apud cum sanctificatus (ιερωμένος) sive consecratus, quemadmodum ille qui precatur ut a Domino custodiatur, quia ipse consecratus est, et proinde etiam in terra Dei sanctus, cui Dominus voluntatem suam admirandam reddit? In his igitur prorsus et unice Deo dilectus (θεοφιλής) et sacer est et consacratus et sunclus (ιερός). Ut autem aliter rem complectar, sensu nimirum prægnanti et proprio et unico, non secundum rationem haud comprobatam, sed secundum sensum communem: vir sanctus et sanctissimus et sacerdos et archisacerdos specialiter rebus terrestribus exempti sunt et res divinas mystice contemplantur, ita ut, cum tali !

virtute præcellaut, necessario et Deum diligentes τους. Τῶν δὲ λοιπῶν εἴ τις θεοφιλής, ἔσται μὲν (θεοφιλείς) et Deo dilecti (θεόφιλοι) existant. cæteris autem si quis fuerit Deum diligens (BEOQIλής), bene sic appellabitur, nil autem sancti in ejus nomen reduudabit, nisi sancti nomen accipiat et nanciscatur a sanctis Dei amicis et sacerdotibus et urchisarerdotibus, quantumvis inter homines excellat. Considera mihi venerandum illum inter imperatores et Apostolis æqualem, magnum Constantiuum, qui in litteris ad eum datis Deo dilectissimus appellabatur, ipse autem, quando ad alios scribebat, se reverendum augustum dicebat, nec tamen unquam sancti nomen sibi arrogabat nec ab aliis unquam audiebat. Satis, ut opinor, o Theophile,dubia quæ mentem tuam offuscabant, dissolvimus, ita ut eis diutius inhærere vix opus sit. 49. Theophilus. Optime, o Hierocles, rei sensum percepi. Ecce enim in animæ recessibus hoc insculpsi, beatum esse hominem non solum qui vere sanctus et sanctissimus nominatur, sed etiam Deo dilectum et Deo amicissimum, etiamsi paululum discriminis adhuc relinquatur. Ridiculus igitur est archisacerdos; gravius enim eum notare vix ausim) qui nomen contemnit quo quis Deum diligere edocetur.Videtur enim talis nullo sanoti amore teneri, si ea sancta habet quæ Deo non accepta sunt. τοῦτο ἀξίως ἐπιλεγόμενος, οὐδὲν δέ τι ἱερωνυμούμενον εἰς κλῆσιν προσεφελκύσεται· ἀλλὰ τούτο καὶ μόνον λαβὼν καὶ λαχών, ἐκ τῶν Θεῷ φίλων ἱερῶν· καὶ ἱερέων καὶ ἐρχιερέων, ἀφέξεται τοῦ κατ' ἐκείνους ἱεροῦ ὀνόματος, κἂν μέγιστον ἐν ἀνθρώποις προφαίνοιντο. Ἐνατένισον γοῦν εἰς τὸν ἐν οἰκουμενικοῖς βασιλεῦσι κύδιστον ἰσαπόστολον τὸν μέγαν Κωνσταντῖνον, ὅς θεοφίλτατος προγρα φόμενος ἐν ταῖς ἄλλοθεν ἐπιστολαῖς, αὐτὸς δέ γε θειότερον σεβαστὸν ἑαυτὸν ἐπονομάζων, ὁπηνίκα ετέροις ἐπιστέλλοι, ὅμως οὐδαμοῦ ἱερωνύμησεν αὐτὸν, οὐδὲ μὴν τοιοῦτόν τί ποθεν ἤκουσεν. Οίμαι, ἀρκούντως ώ Θεόφιλε, διελευκάναμεν τὸ μέλαν τῆς ἐν σοὶ ἀπορίας, ὡς μηκέτι δέεσθαι τριβῆς λόγου πλείονος. Hierocles. Gratulor tibi, ο Theophile, quod rem bene comprehenderis. Jam vero, ut in votis fieri solet, colophonem addamus, et videamus quomodo sanctum præstet et latiori sensu accipiatur quam Deo dilectum (utinam sit Deo dilectum), siquidem id quod Deo dilectum est etiam sanctum jure meritoque dixeris, non autem omne sanctum etiam Deo dilectum, nisi solummodo natura, quemadmodum ante nos quidam accepit dicens: Hic homo sanctus natura, hoc est revera. Jam si res sic se habet et sanctus necessario consideratur tanquam Deo dilectus, vice versa dixerim, quod omnis Deo dilectus etiam sanctus est. Frustra igitur vivit qui non utroque eminere et ambobus nominibus insigniri cupit. Paribus enim pariter insistendum est aut abstinendum. Quivis ergo sana mente præditus ut utroque fiat dignus precetur. Qui enim non est Deo dilectus, neque sanctus revera erit neque tanta altitudine dignus, sed inde excidet uti Deo non dilectus, quemadmodum Lucifer quoque de cœlo in sanctum dejectus est nefandum, uti jam supra memoravimus.Serpens enim repet aut natяbit tanquam sacer ille piscis, aut etiam aliter sacro nomine nuncupabitur, velut terribilis iste morbus Haud enim in re tam gravi jocari licet aut dicere quod frustra ei qui Deo dilectus est, sanoti nomen attribuatur, veluti accipitri (έρακι) et sancto ad Aradum sinui et si quæ alia sunt ejus generis, quæ cum sanctitate nil commune habent. Namque imperator qui sacrorum divinorum peritissimusest, ιθ΄. Θεόφιλος. Ἠκριβωσάμην, ὦ Ιερόκλεις, τὴν γνῶσιν. Ἰδοὺ γὰρ ἐξεγραψάμην ἐν τῇ κατὰ ψυχήν δέλτῳ μακάριον εἶναι ἄνθρωπον μὴ μόνον τὸν ἠξιομένον ἱερὸν καὶ ἱερώτατον ονομάζεσθαι πρὸς ἀλή θειαν, ἀλλὰ καὶ τὸν κατ᾽ αὐτὸν θεοφιλῆ καὶ θεο φίλτατον, εἰ καί τι διαφορᾶς ἤδη μελεπτολόγηται ἐν αὐτοῖς. Γελοῖος οὖν ἀρχιερεὺς εὐλαβοῦμαι γάρ τι χεῖρον σκώψαι, ὃς ἀπαξιοῖ τὴν κλῆσιν, δι' ἧς φιλεῖν τινα ὁ Θεὸς παραδίδοται. Δοκώ μοι γὰρ τὸν τοιοῦτον τῷ παντὶ πλέον μηδὲ τῷ ἱερῷ χαίρειν, εἰ φαντάσεται τὰ ἱερὰ, ὅσα μὴ φίλα θεῷ. Ἱεροκλῆς. Μακαρίζω σε τοῦ ἐντελούς φρονήματ τος, ὦ Θεόφιλε, καὶ ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις κολοφών οἷον ταῖς ψήφοις ἡμῶν ἐπιβεβλήσθω, καὶ ὡς δοκεῖ πλεονεκτεῖν τὸ ἱερὸν, καὶ εἰς πλατύτερον διακεχύ σθαι τοῦ θεοφιλούς, εἴθε θεοφιλούς· εἶχε θεοφιλές μὲν ἅπαν καὶ ἱερὸν εἶναι θαῤῥῶν ἄν τις ἀποφήναιτο, οὐκ ἤδη δὲ καὶ ἅπαν ἱερὸν θεοφιλές, ὅτι μὴ μόνον τὸ φύσει, καθὰ ἐθεώρησε πρὸ ἡμῶν καὶ ὁ φράσας τὸ, Ανθρωπος οὗτος ἱερὸς φύσει, ταυτὸν δ᾽ εἰπεῖν, Αληθῶς. Εἰ γοῦν τοιοῦτον τὸ πρᾶγμα καθέσταται, καὶ ὁ ἱερὸς ἀναγκαίως πάντως θεοφιλής θεωρείται, εἴποιμι δ᾽ ἂν ἀνακάμψαι, ὡς καὶ ὁ θεοφιλὴς ἱερός. Τηνάλλως βιοῖ ὁ μὴ καὶ ἀμφοτάροις ἐμπρέπειν εὐχό μενος καὶ ἄμφω καλεῖσθαι. Τῶν γὰρ ἴσων ἐπίσης μεθεκτέον, ἢ ἀφεκτέον. Εὐχέσθω τοίνυν ἅπας, ὁ λαχών φρονεῖν ἠξιώσθαι καὶ ἀμφοῖν. Ὁ γάρ τοι μή θεοφιλὴς οὐδ᾽ ἂν ἱερὸς εἴη φύσει, οὐδὲ τοῦ τοιούτου ὕψους ἐπάξιος· ἀλλὰ πεσεῖται ἀπ᾿ αὐτοῦ οἷα μὴ θεοφιλής, ὡσεὶ καὶ ἑωσφόρος ἀπ᾿ οὐρανοῦ εἰς ἱερὸν καταῤῥιφεὶς ἀπευκταῖον, ὁποῖα τινα ἤδη παραδίδο ται. "Η γὰρ ὄφις ἔρψει ἢ νέξεται κατὰ ἱερολογού μενον ἰχθὺν, ἢ καὶ ἄλλως ἱερωνυμήσεται κατά νόσον ἐκείνην φρικαλέαν. Οὐ γὰρ ἔστιν ὑποκορίσαι τὸ οὕτω τραχὺ σκώμμα, φάμενον, ὡς μάτην ὁ θεοφιλής ἐναγλαίσεται τῇ ἱερωνυμία, καθά που καὶ ὁ ξέραξ καὶ ὁ πρὸς τῇ ᾿Αράδῳ ἱερὸς κόλπος, καὶ εἴ τι ἄλλο τῶν τοιούτων, ἐφ᾽ ὧν οὐ ζηλοῦται τὸ ἱερὸν. Η γὰρ μάτην ὁ τῶν θειοτάτων ἱερῶν ἐπιστημονάρχης βασι λεὺς καὶ οὕτως ἅγιος ἀξιοῖ θεοφίλτατος ἀκούσιν, εἰ μὴ καὶ τοῦ ζηλωτὸν καὶ περιφόρητον ἱερὸν αὐτίκα ideoque augustus, frustra Deo dilectissimus audit τῇ κλήσει ταύτῃ συνεξηκούετο. Έγωγ' οὖν, εἰ καὶ ret,nisi huic nomini simul sanctitatis illustris omniθέσιν φυλάττειν αἰτιαθήσομαι, οὐκ ἂν συγκαταβαί

SUPPLICATIO PRO GPOLI. τοῖς ἑτέρως δοξάζουσι. Προσίεται σε ταῦτα. ὦ que studio sectandæ notio adhæreret. Equidem igiλε, ἢ οὗ; Θεόφιλος. Καὶ πάντως· καὶ ἤδη τετελεσμένος ; ἀναφρονῶ, καὶ φιλῶ ἐμαυτὸν, οἷς τῇ τοῦ θεοῦ · κλήσει ἀγχιθυρῶ, ἀγαθῷ γείτονι, τῷ θεοφι χαίρω δὲ οὐδὲν ἔλαττον, καὶ ὅτι πρὸς τῇ πάλαι τῇ κατὰ βίον κοινωνῶ σοι καὶ τῆς κλήσεως ἔκ περιόδου καὶ μεταλήψεως. Τέθειται γὰρ ἤδη ίληπται, ἤδη δὲ καὶ δέδοται, εἰς ταυτὸν ἥκειν · ἱερὸν τό τε θεοφιλές, ἀπομένως δὲ καὶ τὸ στον καὶ τὸ θεοφιλέστατον· ὧν τὸ μὲν ἐμὸν μα, τὸ δὲ σοὶ ἐπιλάμπει φανότατα. Καὶ ἐπὶ ις χάριτας ὁμολογῶν σοι ἄπειμι ἐς τὰ πάρεργα, τὴν ταύτην ἐντυχίαν πρὸ παντὸς ἔργου θέμεοκλῆς. "Απιθι, ὦ βέλτιστε ἑταῖρε, καὶ χαῖρε, εμνημένος, ὧν ἐσχεδιάσαμεν, συγγνώμην ἡμῖν εἴ τί που μὴ ἐντελῶς ἀποπέφανται. β tur uti argumentum propositum defendam, ita aliter sentientibus nunquam assentabor. Admittisne hæc, o Theophile, necne? 20. Theophilus. Admitto, et sic instructus adeo lætor et meipsum diligo, siquidem Theophili nomine ad bonam Dei dilecti viciniam accedo; præterea magnopere gaudeo quod præter amicitiam nostram multo abhinc tempore cultam etiam nominis aflìnitate, ex parte saltem et acceptione quadam, tibi cognatus sum. Non solum enim statuimus et supposuimus, sed etiam convenimus de eo,quod voces sanctum et Deo dilectum, et consequenter sanctissimum et Deo diiectissimum ad unum eumdemque sensum redeant; quibus ego quidem glorior, tu autem summopere excellis. De his igitur gratias tibi habens ad alia opera minus gravia jam discedo, hanc tuam conversationem omnibus aliis præferendam arbitratus. Hierocles. Abi, o amice optime, et vale. Ubi autem eorum quæ nos rapide tractavimus, memoriam repetes, veniam, quæso, concedes nobis, si quæ minus dilucide exposita fuerint. EJUSDEM SUPPLICATIO MANUELI CÓMNENO IMPERATORI NOMINE CIVITATIS CONSTANTINOPOLEOS OBLATA, CUM SICCITATE LABORARET μακαριωτάτου Θεσσαλονίκης, ὅτι ἐν διακό - Beatissimi metropolilæ Thessalonicæ, quando in ς ἦν καὶ διδάσκαλος των βητόρων, δέησις τὸν βασιλέα κύριον Μανουὴλ τὸν Κομνη - ὡς ἀπὸ τῆς πόλεως, ὅτε αὐτὴν αὐχμὸς εξεν. Τολμηρὸν ἡμῖν ἡ δέησις, καὶ περὶ μεγίστου τι πράγματος. Καὶ τί γὰρ ἂν πάσχοι τις, πόλιν ἰδὼν, τὴν ἁπασῶν μεγίστην, ἱκετηρίους ἀναχεῖρας τῇ βασιλείᾳ σου; Συγγνωστέα πάντως μα, καὶ πρὸ ἡμῶν τὰς ψήφους ποιεῖται, τὴν ην ὑπερήγορον έχουσα. Εἰ μὲν γὰρ ἐκείνῳ, ἢ , ἢ ἄλλῳ, οἱ πολλοὶ καὶ πραγμάτων ἐναντιότηνθίστασθαι ἱκανοὶ, τὸ σὸν λάχος, ἡμᾶς τοὺς ας, ἐθύνουσι, περιγενέσθαι ἦν τοῦ ἐν ἐλπίσι, αν δὲ ἤδη ἐν προοιμίοις κακοῦ, εἰπεῖν δὲ ἀκριιον, καὶ μεσοῦντος ἤδη καὶ ἐναγωνίως ἀκμά- :, τάχ᾽ ἄν τι περιττόν τι πόλις ἐποίει, ταῖς ς ἀναρίθμοις φροντίσι τε καὶ ὀχλήσεσιν, αἱ τὴν βασιλείαν σου ὅσαι ὧραι κυκλοῦσι, προσεπι2 καὶ αὑτὴ, καὶ τὸ πολύοχλον προσεπαύξουσα. Eustathius hanc orationem habuit, antequam rum episcopus esset designatus; incertum Inno. Qua enim hieme aquarum illa_penuria tanis civibus acciderit, non constat. Fuit foralamitas relique Europe communis: unde diaconis erat et magister rhetorum, supplicatio Manueli Comneno imperatori nomine civitatis oblata, cum siccitate laboraret. 1. Audebimus te supplices exorare ea de re quæ momenti quam maximi est. Quis enim non compatiatur totam civitatem videns omnium maximam supplices ad tuam majestatem regiam manus erigentem? Condonabilis omnino audacia et nobis suffragia concilians quæ necessitatem habet patrocinantem. Nam si ab aliquo eorum, sive illo sive hoc, qui hæreditati tuæ, nobis scilicet, præsunt, quorum munus est in rebus adversis consulere, superari posset imminens seu potius jam sæviens malum, vel etiam, ut verius loquar, summam fere asperitatem jam assecutum, sane superfluum quid faceret civitas, innumeris aliis tricis quibus regalis tua sacra dignitas singulis horis circumdatur ipsam supperaddendo et negotiorum adaugens multitumedii ævi chronica Latina etc. aliquid forsan lucis afferent. Pro Cpoli supplicavit Eustathius, non pro Thessalonica, ut male habet Fabricius in Bibl. Græca (supra).

dinem. Sed jure talem arcet accusationem, cum ὅπου γε καὶ οὕτως ἐκφεύγειν εἶχε δικαίως τὰ τῆς omnis voluntas,omne studium arsque omnis excelsi et magnifici palatii potestatis tuæ deorsum jacet, nec quomodo ceciderit dici potest. Cum ergo non liceat aliam excogitare mali solutionem nisi per divinam et validissimam dexteram jugiter regnantis super omnia Dei, ad tuam potentissimam manum, qui cum illo regnas terrestris Deus, confugimus cum pura mente et cujuslibet vituperationis inmunes, eum qui solus post Deum nos salvare potest, humiliter implorantes. Jam sunt nobis spei pignora, et persuasum habemus quoniam Deus, ad quem continuas pro tuo imperio preces fundimus quas ab ipso auditas condidimus, loquetur etiam nunc pro nobis bona in corde sacræ majestatis tuæ, ejusque expandet viscera jam aliunde commota in commiserationem communis exitii; qui etiam in depellendo malo toti sumus et ægerrime ferremus si supplicatio nostra effectu careret postquam multa ad fidem faciendum idonea sine fuco protulimus. αἰτιάσεως, εἴ γε πᾶσα καὶ βουλὴ καὶ σπουδὴ καὶ τέχνη τῆς ὑψηλής βασιλικῆς ἀρχιτεκτονικῆς τοῦ θείου κράτους σου κάτω που κεῖται, καὶ οὐκ ἔστιν ὅσον εἰπεῖν ὑποπέπτωκεν. Ἐπεὶ δὲ οὐκ ἔστιν ἄλλο θεν οὐδ᾽ ἐπινοήσασθαι λύσιν τινὰ τοῦ κακοῦ, εἰ μὴ μετὰ τὴν θείαν καὶ παναλκῆ χεῖρα τοῦ ἀεὶ βασι λεύοντος καὶ ἐπὶ πάντων Θεοῦ ἐκ τῆς κρατίστης χειρός σου, τοῦ ἐκείνῳ συμβασιλεύοντος καὶ ἐπιγείου Θεοῦ, εὐλόγως ἂν ἔξω πάσης μέμψεως πίπτοιμεν, τῷ μόνῳ δυνατῷ σῶσαι μετὰ Θεὸν ἱκετικῶς ἐντυγ χάνοντες. Ἔχομεν δὲ ἤδη καὶ τὰ τῆς ἐλπίδος αὐτό θεν ἐχέγγυα, καὶ πεποίθαμεν, ὡς ὁ Θεός, ᾧ τὰς ἐνδελεχεῖς ὑπὲρ τῆς βασιλείας σου εὐχὰς ἀναπέμ ποντες ἐντελεῖς αὐτὰς εὐρίσκομεν, λαλῆσαι καὶ νῦν ὑπὲρ ἡμῶν ἀγαθὰ εἰς τὴν καρδίαν τῆς ἁγίας βασιλείας σου, ἀναπετάσει τὰ σπλάγχνα ταύτης, καὶ ἄλ λως πεπλατυσμένα ὄντα, εἰς τὸν τοῦ κοινοῦ ἔλεον οἳ καὶ ζηλοῦσι τρόπον τινὰ καὶ οὐκ ἀνεκτὸν ἡγοῦνται μὴ οὐχὶ πρὸς πέρας ἀγαγεῖν καὶ τὰ τῆς παρούσ σης αιτήσεως, πολλὰ καὶ γενναῖα καὶ πείθειν ἱκανὰ προϊσχόμενοι. β'. Ἐκεῖνα δ᾽ ἡ πόλις, ἡ ἄλλως μὲν, ἀλλὰ νῦν μάλιστα διὰ τὴν σὴν κρατίστην ἰσχὺν ἀληθῶς μεγαλόπολις, βοᾷ δι' ἡμῶν, βασιλέων μέγιστε και θειός τατε. Πᾶσαι μὲν ἄλλαι πόλεις, ἃς οὐδὲ εὐχερές καθυποβαλεῖν ἀριθμῷ, ὅσαι τε παλαιὸς ἀφ᾽ οὗ χρόνος τὸν τῆς Ῥωμαϊκῆς ἀρχῆς κύκλον κοσμοῦσιν, καὶ ὅσας (πολλαὶ δὲ καὶ αὗται καὶ οὐ ῥᾳδίως μέτρα ληπταὶ) τὸ σὸν ἔνθεον κράτος τὰς μὲν πάλαι κατ ενεχθείσας εἰς γόνυ ἀνήγειρε, τὰς δὲ, ὀνόματι μόνο 2. Illa ergo civitas, semper quidem, verum nunc præsertim propter fortissimam potestatem tuam urbs vere magna clamat per nos, imperatorum maxime et divinissime. Omnes quidem urbes aliæ quarum numerum supputare nequicquam facile,quæ ab antiquissimo tempore Romanæ potestatis circulum exornant, et quas (quarum multitudinem mensura non attingit) divina virtus tua alias olim eversas iterum suscitavit, alias autem solo nomine cognitas, de cætero vero in profundum " γνωριζομένας, τῷ δὲ λοιπῷ παντὶ κατὰ γῆς δεδο terra demersas in lucem edidit, et ad priorem splendorem restituit, alteras etiam jam nullo modo suæ ruinæ superstites mirabiliter rursus produxit, omnes, inquam, urbes illa bene habent, et in favore fortunæ permanent, et gaudent, ultra vitæ necessaria, tot et tantis, ut eorum qui ab illis migrarunt, ullus ne possit quidem ea enuntiare. Tua econtra civitas quæ ipsa quoque nullo laborabat incommodo,sed in paradiso voluptatis omnibus omnino fruebatur bonis,inter ipsam suam prosperitatem a brevi tempore affligitur. Siccitate enim laborat in ipsa hiemis tempestate. En hiemis asperitas, et terram quis dixerit æstivis ardere solibus qui Troglodytas urunt. Cum antea inter medias civitatis vias splendide aqua quasi ex itinere reversa emittebatur, omnes novitate rei stupebant intuentes, nunc etiam ipsi urbanarum cisternarum canales mugientes nutritorium humorem ad haurientes adducere non possunt. Et quinam canales, qui media aestate copiosum potum profluentem emittunt irrigantium multitudini superabundantem? Tale incommodum patitur etiam in hieme Egyptus; sed ejus incolis speratur æstivus Nilus et nonnullis terræ roribus semetipsos reficientes, quando fulgebit æstas, pelagus conspiciunt tellurem suɛm.At nobis talis spes non illuxit qui tabescentes malum experti sumus. Nam defecit tuam κυίας, εἰς φῶς ἤγαγε, καὶ τὸν πρώην κόσμον ἀπέ δωκε, τὰς δὲ καὶ μηδαμή οὖσας εὐμηχάνως έκ και νῆς παρήγαγε· πᾶσαι δὴ οὖν αὗται πόλεις εὖ ἔχουσι, καὶ ἐν καλῷ τύχης μένουσι, καὶ ὁπεντρυφῶσι, μὴ ὅτι γε τοῖς ἀναγκαίοις καὶ μόνοις, ἀλλὰ καὶ ὧν οὐ πάνυ τις ἀπόντων μνήσεται κατὰ ἔφεσιν, Ἡ δὲ σὲ πόλις, καὶ αὐτὴ μηδὲν ὅτι ἔχουσα δυσχεραίνειν, ἀλλ' ὡς ἐν παραδείσῳ τρυφῆς περιῤῥεομένη τοῖς πάντο· θεν ἀγαθοῖς, περὶ αὐτὸ τὸ καίριον παρὰ βραχὺ δυσ τυχεῖ. Αὐχμὸς γὰρ αὐτὴν ἐν μέσῳ πιέζει χειμερία καιρῷ. ᾿Ακμή χειμῶνος ἰδοὺ, καὶ ἡ γῆ — ἀλλ᾽ εἴποι τις ἂν αὐτὴν θερινοῖς ἡλίοις βάλλεσθαι, ὁποῖοι τοὺς Τρωγλοδύτας ιθύνουσι. Καὶ ὅτι περὶ μέσας τὰς τῆς πόλεως ἀγυιὰς πομπικῶς τὸ ὕδωρ ὡς ἐξ ἀποδημίες επιχωριάζον ἐστέλλετο, καὶ τοὺς θεωμένους ἐπές στρεψε τῷ θαυμασίῳ τοῦ πράγματος, τηνικαῦτα καὶ αὐταὶ τῶν κατὰ πόλιν φρεάτων αἱ φλέβες συμμεμν κυῖαι τὸ τρόφιμον ὑγρὸν τοῖς ἀρυομένοις ἐποχετεύειν οὐκ ἔχουσι. Καὶ ταῦτα ποῖαι φλέβες, αἳ καὶ μέσου θέρους πολὸ τὸ ποτὸν ἀναβάλλουσαι καὶ ὑπερβλή ζουσαι, τῆς τῶν ἀρδευομένων πολυχειρίας ἦταν ὑπέρτεραι; Πάσχει τουτὶ τὸ πάθος τάχα που χειμών νος καὶ Αἴγυπτος· ἀλλ᾽ ἐν ἐλπίσι τοῖς ἐκεῖ ὁ θεριο νὸς Νεῖλος, καὶ ὁλίγοις ἱδρῶσι γῆς ἀναψύχοντες καν τοὺς, ὅτε θέρος ἀναλάμψει, πέλαγος ὁρῶσι τὴν ἑαυ τῶν. Ἡμῖν δὲ τὰ τῆς τοιαύτης ἐλπίδος απέσβη, οἷς φθάσαντες ἐπειράσαμεν τοῦ κακοῦ. Επιλέλοιπε γὰρ

SUPPLICATIO PRO CPOLI. πόλιν ὁ ταύτης χειμέριος ἐκεῖνος Νείλος civitatem hiemalis ejus Nilus, et exinde aglas venλοιπὸν ἐπὶ τὰ ἐξῆς τὸ θέρος αὐτῇ θέρος εἴτουν φλέγμα κακὸν, κατὰ τὴν ποίησιν, της πυρόεσσα. Τὸ γὰρ ἀναψύχον ὕδωρ, τό , τὸ παρήγορον ἐπιλέλοιπε. Ἡ εὔκρατος καυμένην κινδυνεύει διαπεσεῖν. Πηγὴ ἀνέαφικῶς εἰπεῖν, καὶ ἐπότισε πᾶν τὸ πρόσω τῆς μὲν, οὔκουν ἀπάσης, τῆς δὲ κατὰ γῆν τρωτίστης ταύτης τῶν πόλεων. Νῦν δὲ ἀλλ᾽ μεν τὰ τῆς τοιαύτης πηγῆς, ὅποι γῆς ἔδυ ο μικρὸν ὅσον, καὶ κατὰ τοὺς ἐν τῇ ἀνύδρῳ υποὰ καὶ αὐτὴ καὶ διψῶσα, και που, εἰ τὸ ἱ μεῖζον ἀρθείη, καὶ ἔρημος· καὶ τοὺς ἐν ἂν ὀκνήσοι τις μὴ καὶ αὐτοὺς διὰ τὸ ἐκλεί ειν ἀλίβαντας. Ἤδη πρὸ ὀφθαλμῶν κεῖται καὶ οἵαν ἡ πόλις καταράσεται κάκωσιν τῶν, ὅσοι μὲν εὖ ἔχουσι τὸ εἰς σῶμα, οὐκ ως ὑγιαίνειν συγχωρουμένων τῇ αὐχμηρόἂν δὲ κατὰ νόσον ἄλλως διακειμένων, τὴν ταν ἀπολωλεκότων, καὶ οὕτως ἐχόντων τὴν υσανάκλητον. · ταῦτα ἐκχέομεν ἡ πᾶσα πόλις τὰς καρδίας νώπιον τῆς βασιλικωτάτης φιλανθρωπίας τὴν τοῦ σοῦ ἐφ' ἡμᾶς ἐλέου χύσιν αἰτούοτνιώμενοι καὶ θερμὰ προχέοντες δάκρυα. ν τὴν θείαν χεῖρά σου, καὶ οὕτω κελεύσας πτησον τὸ ὕδωρ ἐπὶ χώραν, οὐ πρὸς ἡμέραν, ῆς Γραφῆς, ἀλλ᾽ εἰς αἰῶνα ὅλον, ᾧ συνεπκαὶ τὸ κράτος τῆς βασιλείας σου. Οὐκ ἔστιν ῷ λαῷ πιεῖν· δὸς ἡμῖν ὕδωρ, ἵνα πίωμεν. εἶνο μὲν ἔλεγε πρὸς τὸν τοῦ Θεοῦ θεράποντα γογγυστής λαός, σκληροτράχηλος, καὶ τῆς ; ἔτι οὔσης ἔσω στόματος τοῦ εὐεργέτου και 1. Καὶ οὕτως ἔχων — ἀλλ᾽ εἰσηκούετο. Ἡμεῖς εὐγνώμων, δοῦλοι εὖ μάλα ἡσκημένοι πρὸς λαὸς μνήμων εὐεργεσιῶν, εὐχάριστος, εἰδὼς τίς ὁ δεσπότης, τίς ὁ σώζων, τίς δ' τρέφων, ν ποιῶν ἀσφαλῶς (ἡ γὰρ ἂν εἴημεν ἀλογώἱ τῶν παρὰ τῷ προφήτῃ ζώων, ἃ τοὺς κυδε καὶ τοὺς κτησαμένους αὐτά)· δίκαιοι ἡμεῖς μὴ διεκπεσεῖν, οὗ ποθοῦντες αϊτού- ντεπεξήγαγέ ποτε βριαρὰς χεῖρας ἡ κραταιὰ ι σου τῷ παλαμναίῳ ἐκείνῳ σεισμῷ, καὶ ὅσα αίσας βαλεῖν εἰς γῆν αὐτὸς ἐφιλονείκησεν, κλοτίμως ἀνέστησε, καὶ καταῤῥυέντα συνἱαπάναις μυρίαις ὅσαις καὶ χρυσοῦ κενώσει, μέτρον πᾶν ὑπερπέπαικε. Καὶ ἵστανται στην ν τοιαύτην φιλοτιμίαν ἀνάγραπτον φέρουσαι, αχοῦ γῆς θεῖα τεμένη, ὅσαπερ ἡ τοῦ φρικώ κείνου κακοῦ ἀνομόχλευσε κατασείσασα τρί νοῦ τοίνυν, εὐεργετικώτατε βασιλέων, ὅπερ Πακτωλός τις χρυσοῤῥόας πολὺν τὸν χρυσὸν τάνην προῤῥέων, οὕτω δὴ καὶ ἡμῖν Νεῖλος παρήγορος καύσωνος· μᾶλλον μὲν οὖν καὶ χρυσὸν προβλύζων καὶ ὕδωρ οὕτως ἐποχε tura vere erit æstus, sive horrenda concrematio, secundum poesim, et calor igneus. Defecit enim aqua reficiens spiritum, vitam generans animumque refocillans; et illa bene temperata in ultimo est discrimine ne plane exusta jaceat. Fons ascendebat, ut loquar secundum Scripturam, et irrigabat universam faciem terræ, non omnino quidem universe, sed universam faciem hujus civitatis quæ cæteris omnibus antecellit. Nunc vero nescimus quomodo fons iste terram subiit, ita ut vena tenui tantum emanet, et civitas ad instar eorum qui in inaquoso degunt tristis sit et sitibunda, et aliquando, si malum in majus creverit, verum erit desertum, ejusque incolas utpote tabe consumptos quisque indubitanter mortuos appellabit, Jamante oculos triste habemus spectaculum, urbsque civium ærumnam maledicet quorum alii corpore bene valentes nequaquam sanitatem servare poterunt propter difficultatem temporum, alii autem laborantes morbo et omni refrigeratione curentes non nisi ægre sanitatem recuperabunt. 3. Propterea effundimus universa civitas corda nostra in conspectu regalissima benignitatis tuæ, et tuæ erga nos clementiæ effusionem poscimus cum fletu deprecantes, et calidas profundentes lacrymas. Divinam extende manum tuam, tuoque jussu educ aquam in terram, non quidem ad diem, ut dicit Scriptura, sed in totum sæculum, per quod permaneat imperii tui fortitudo. «Non est aqua populo ad bibendum; da nobis aquam ut bibamus.» Sed istud quidem dixit ad famulum Dei Moysem mussitator populus, duraque cervice, et dum adhuc esca esset in ore nutritori maledicens. Qui licet talis esset, non tamen minus exaudiebatur. Nos autem, docilis populus, servi ad fidem optime exerciti, populus beneficiorum memor, et gratissimus, penitus intelligentes quis dominus, quis salvator, quis nutritor (secus enim essemus stupi diores quam apud prophetam animalia quæ dominos noverunt et possessores), digni igitur nos ut non rejiciamur maximo imploramus desiderio. 4. Extendit olim validas manus potentissima majestas tua in funesto illo terræ motu, et quanta hic commota terra dejecit, tanta pietas tua magnifice erexit et ruentia confirmavit sumptibus innumeris et multa auri profusione, quod omnem superabat mensuram. Ideo stant columnæ tantam munificentiam inscriptam prædicantes, et ex omni terræ parte templa divina quæ funestæ cladis tridens concussa prostravit. 5. Sic ergo hodie, imperatorum beneficentissime, sicut illis fuisti Pactolus quidam aurifuus, auro multo in sumptus profluens, ita et nobis Nilus qui æstivum mitigat æstum, seu potius utrumque flas nobis, civitati tuæ aurum profundens et vivi-

ficam educens aquam. Ignis guttur vorax & brevi- τεύων ζωογόνον τῇ πόλει σου. Πυρὸς γνάθος ἀναιtempore in illam toto ore irruit, et fere deglutivit, et ubique grassatus ejus devastavit pulchritudinem. Nuper adhuc suum habebat decoramentum suumque varium et magnificum ornatum, quo vi ignis rursus ablato, tua concinnante dextera, vestita gandeat. 6. Nunc quidem aqua laborat, non autem quia tumidis profluit fluctibus, nec quia mensura exundat. Ne fiat istud, neque iterum illud, christe regum, (quis enim eam sive per ignem sive per aquam perire cupiat?) sed ex aqua deficiente tandem nunc adesto, imperator a Deo coronate, solertissimus adjutor, et eum cum quo regnas Deum etiam nunc imitatus, educ non ventos frigidos,sed aquam quæ urbem totam vivificet ex thesauris tuis. η Gedeoni quidem dixerat Deus: «Duc quosdam ex peritioribus belli, et ibi probabo eos tibi 1.» Nos autem jam probavit Deus in conspectu majestatis tuæ, et omnes sumus manibus fortes quas singulis diebus pro te ad Deum erigimus, et sic inimicis quantum possumus, obluctamur. Utinam ducamur nos ad aquam, non probationis quidem causa, sed refrigerii.Quam dolendum est alias quidem civitates jugibus aquis repleri et ex illa diloscere gloria Cydno, Thym.bri qui urbes utrinque circumfluunt, aliosque fluvios civitatum amicos, tuam vero urbem magnam aquæ penuria tabescere! 7. Adsit ergo nobis illa regalis aqua in duas partes nostram dividens civitatem, a te magno rege G majori jure cognominata quam Choaspes a rege Persarum, quem potum et aquam regales vetus dictum vere appellavit. Hoc enim tu concedes et pietatis tuæ abyssum profluere facies in sempiternum. Cæterum ille fluvius, o imperator, nomen accepit quod ejus aquam bibens gaudebat rex, ipse autem nihil de amne curavit. Ecce clamabimus et nos cum Elia ad mujestatem tuam paululum immutantes:. Vivit Dominus si erit his annis aquæ gultula, nisi juxta verba oris tuis» quo verbum emitte, et, prout diceret David: • Fluent aquæ ³.» 1 Judic., vit, 4. 2 III Reg. xvII, 1. δὴς, οὐ μακρὸς οὗτος χρόνος, καὶ ἐπέχανε ταύτη, καὶ μικροῦ κατέσπασε, καὶ διανεμηθεῖσα τὸ κάλλος αὐτῇ ἀπηχρείωσεν. Αλλ᾽ ἔχει καὶ πάλιν τὴ πρώην καλὸν, καὶ τὸν ποικίλον καὶ πολυτίμητον κόσμον, ὃν ἡ ῥύμη τοῦ πυρὸς ἀπήγαγεν, αὖθις, τῆς σῆς δεξιᾶς νυμφοστολούσης, ἀμφέθετο. 5΄. Δυστυχῶς ἔχει καὶ νῦν ἐξ ὕδατος οὐκ ἐπιπολάσαντος αὐθαδέστερον, οὐδ᾽ ὑπεκδραμόντος τὸ μέσ τριον. Μὴ γένοιτο μήτε τοῦτο, μήτε εἰσαῦθις ἐκεῖνο, χριστὲ βασιλέων· (τίς γὰρ ἂν οὕτω ταύτην διὰ πυρὸς ἐλθεῖν καὶ ὕδατος εὔξαιτο;) ἀλλ᾽ ἐξ ὕδατος ἐπιλιπόντος τέλεον φάνηθι δὴ κανταῦθα, θεοστεφὲς βασιλεῦ, εὐμήχανος βοηθὸς, καὶ τὸν ᾧ συμβασιλεύεις Θεὸν κἀνταῦθα μιμούμενος, ἐξάγαγε οὐκ ἀνέμους ἀναψύχοντας, ἀλλ᾽ ὕδωρ πόλιν ὅλην ζωογονοῦν ἐκ τῶν σῶν θησαυρῶν. Τῷ μὲν οὖν Γεδεών ἐλάλησεν δ Θεός· Κατάγαγε τούσδε τινὰς τῶν στρατιωτικώ - τέρων εἰς τὸ ὕδωρ, καὶ δοκιμῷ αὐτούς σοι ἐκεῖ. Ἡμᾶς δὲ ἤδη δεδοκίμακεν ἐνώπιον τῆς βασιλείας σου ὁ Θεὸς, καὶ ἐσμὲν πάντες ἱκανοὶ χερσί, ὡς ὑπὲρ αὐτῆς ὁσημέραι τῷ Θεῷ ἐκτείνομεν, καὶ οὕτω τοῖς πολεμίοις ὡς οἷόν τε ἀνθιστάμεθα. Λείπεται δὴ ἀγα γεῖν ἡμᾶς εἰς τὸ ὕδωρ, οὐ δοκιμῆς χάριν, ἀλλ' ἀνα ψύξεως. Ως ἔστι δεινὴν, ἄλλας μὲν τῶν πόλεων ὕδα σιν ἀεννάοις πλημμύρεσθαι καὶ πλουτεῖν τὸ ἐντεῦ θεν κῦδος, τὸν Κύδνον, τὸν θύμβριν, τοὺς τὴν μέσην τῶν ποταμῶν ποιοῦντας, καὶ ἑτέρους δὲ φιλοπόλιδας ποταμούς· τὴν δὲ σὴν Μεγαλόπολιν ὕδατος πενία κατασμικρύνεσθαι. ζ. Γενέσθω καὶ παρ' ἡμῖν ὕδωρ τοῦτο βασιλικόν, διάνδιχα τέμνων τὴν καθ᾿ ἡμᾶς, καί σοι τῷ μεγάλῳ βασιλεῖ ἐπονομαζόμενον οἰκειότερον ἤπερ ὁ Χοάσπης τῷ τῶν Περσῶν, ὃ δὴ βασιλικὸν καὶ ποτὸν καὶ ὕδωρ ὁ παλαιὸς λόγος ἀληθῆ λέγων ώνόμαζε. Τοῦτο μὲν γὰρ σὺ ποιήσεις, καὶ ἡ τοῦ ἐλέους ἄβυσσος ανα στομώσει προβλέειν αὐτὸ εἰς τὸ διηνεκές. Ἐκεῖνο δὲ ἄλλως, ὦ βασιλεῦ, ἐπιγράφετο οἷς ἔχαιρεν ἐκεῖνος τοιούτου πίνων ὕδατος, μηδὲν αὐτὸς τῷ ρεύματι ξυμβαλλόμενος. Κράξομεν, ἰδοὺ, μετὰ Ἡλίου καὶ ἡμεῖς τῇ βασιλείᾳ σου, μικρὸν ὑπαλλάξαντες· Ζῇ Κύριος, εἰ ἔσται τὰ ἔτη ταῦτα ὕδατος σταγών, εἰ μὴ διὰ λόγου στόματός σου. Ἐκ τούτου λόγον ἐξαπόστειλον, καὶ (Δαβὶδ ἂν εἴποι) νήσεται ὕδατα, 3 Psal. CXLVII, 18.

EJUSDEM ALLOCUTIO AD IMPERATOREM MANUELEM COMNENUM Cum essel Myrorum metropolita electus στάτου Θεσσαλονίκης, κυρίου Εὐσταθίου, Sanctissimi Thessalonicæ domini Eustathii allocutio εἰς τὸν κραταιὸν καὶ ἅγιον βασιλέα Μανουήλ, ὅτι ἦν ἔτι τῆς ἁγιωτάτης τῶν Εκκλησίας ὑποψήφιος. ρι μὲν καὶ ἐς τόδε ἡμέρας, πυρσολαμπέ πλείας ἥλιο, διὰ τῶν Ἰορδάνου φωτοφόρων αἱ σαί μοι ἀκτῖνες προσέβαλον· καὶ ἦν μοι σῶν λαμπηδόνων οἷον ἐναύγασμα, ὡσεὶ καὶ ως καθαρωτάτου θέαν τις λαμπρὰν ἐνοπτρίἄλλον μὲν οὖν ποταμὸς ἐκεῖνος ἱερὸς εἰς λύρξουν ἡμᾶς διεπόρθμευε, τοῖς σοῖς πλήτορθώμασιν, εἰπεῖν δὲ ταυτὸν, εἰς Θεοῦ που δάτων θείων τῶν ἐκεῖθεν πληρούμενον. Καὶ κλησιαστικός κόλπος ἐκεῖνον τὸν Ἰορδάνην ὡς εἰς αὐτὸν ἐρευγόμενον ἠγκαλίζετο, καὶ ρα Ἰησοῦν ἡμῖν ἐν αὐτῷ παρεδείκνυε, τὴν ἀνακινῶν· ἡ δὲ τῆς καθ᾿ ἡμᾶς ῥητορείας ποταμὸν τοῦτον διωχέτευε τηνικαῦτα, ρέοντα ως πλατὺ καὶ δι᾽ ἔτους παντὸς καὶ οὐχ ἅπαξ ὰ τὸν Νεῖλον ἐπέτεια πελαγίζοντα, ἐμοὶ δὲ ἡ εἰς πλοῦν στορεννύμενον, ἐν ᾧ σωτήρ c oratio eadem est cum illa quam Fabricius t hoc titulo: Oratio ad Manuelem Comne7. Jam videamus de tempore quo habita no in diem inquiramus. Eustathius noc homiliam sacram peroravit Cpoli coram imperatore, cum brevi ante Myrorum medesignatus esset, die S. Nicolai Myroblytæ, Imodum culti (Mich. Lequ. Or. Chr. vol I, De hoc die ipse Eustathius agit cap. 20 ujus orationis. Est autem vi Dec., coll. Jus Gr. Rom. lib. 11, pag. 162). Jam videaanno. Is quoque ex hac oratione satis exr; scilicet capite 9 Anconæ obsidionem 1 Noster memorat. Ea autem in annum cidit, coll. Wilkenio in libro: Rerum ab gestarum, etc., pag. 611 - 615. Manuelis n Venetam Eustathius peculiari tum paneprædicaverat (cap. 10). Ergo v Decembris anni 1174 vel 1175 (alias Manuelis victot Venetam reportatas Eustathius non meEustathium brevi post Myrensem designain thronum Thessalonicensem translatum emetrii Chomateni locus docet: factum ɔ initio anni 1175 vel 1176, coll. iis quæ xposui.· Consilium orationis magis in est. Plus semel agit de sacro unguento et rdanis (aqua baptismatis), quod utrumque smate jungit Ecclesiæ orientalis ritus sacer ituale Græcorum, p. 353, 354). Num igitur iana oratio baptismati alicujus parvuli nobi- ad potentem et sanctum imperotorem dominum Manuelem, cum nuper esset sanctissimæ Myrorum Ecclesiæ metropolita electus. 1. Usque ad hanc diem, sol imperii fulgidissime, per Jordanis luciferos fluctus, tui radii me attigerunt, et talis mihi videbatur fulgor splendoris tui, quasi purissimis in undis nitidam quis spectaret imaginem. Sed insuper sacer ille fluvius nos conducit ad aliud flumen tuis repletum beneficiis, id est, in lumen Dei divinis aquis inde ortis supereffluens. Et quidem fons baptismatis illum Jordanem in se manifeste effusum recepit et Salvatorem Jesum nobis in ipso ostendit, memoriam revocans. Nostræ autem orationis fluentum inde adduxit illum fluvium late fluentem et quidem in quacunque anni tempestate, non autem semel sicut Nilus qui singulis annis naves semel tantum ferre potest, unoque anni tempore ad navigandum patet; ille vero non sic, in quo Salvator rex manifestus est. Et istud fuit plausus ille fluminum, lioris prælusit, an officio sacri unguenti, cujus formulas habes apud eumdem Goarum 1. c. p. 628 sqq.? Eustathii in thronum Myrensis metropoleos evectio ante hujus orationis editionem e solo Demetrio Chomateno nota erat, cujus verba e Leunclavii Jure Græco Romano lib. v, p. 317, apponam: Ερώτησις. Εἰ δεῖ τὸν ψηφισθέντα καὶ καταδεξάμενον καὶ ἀσπασάμενον μετατεθῆναι εἰς ἑτέραν ἐπισκοπήν; Απόκρισις Τοῦτο κανονικόν μὲν οὐκ ἔστιν, οὔτε μὴν τῆς ἐγγράφου ἢ ἀγράφου ἐκκλησιαστικῆς παραδόσεως· γίνεται δὲ πολλάκις βασιλέως κελεύοντος, διά τινα οικονομίαν λυσιτελοῦσαν κοινῇ. Καὶ γέγονε τοῦτο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυρίου Μανουὴλ καὶ πορφυρογεν νήτου Κομνηνού. Τοῦ γὰρ σοφωτάτου ἐκείνου Εὐ σταθίου, τοῦ κατὰ Φλῶρον διακόνου ὄντος τῆς Μεγά λης ἐκκλησίας καὶ μαΐστορος τῶν ῥητόρων, εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τῶν Λυκίων Μυρέων (sic) ψηφισθέντος, καὶ καταδεξαμένου καὶ ἀσπασαμένου, καὶ ἤδη καὶ πρὸς τὴν χειροτονίαν ἑτοιμασθέντος, πρόσταγμα τοῦ μακαρίτου βασιλέως ἐκείνου πρὸς τὴν σύνοδον και ταπεφοίτηκε διακελευόμενον, δέξασθαι ταύτην παραιτούμενον τὸν Εὐστάθιον προσαγαγεῖν δὲ τοῦτον τὴν περίκλυτον τῶν Θεσσαλονικέων μητρόπολιν ὡς τηνικαῦτα χηρεύουσαν. Myrorum metropolita, cui successurus erat Eustathius, fuit puto Christophorus, de quo videatur Michael Lequienius in Oriente Christiano, vol. I, gug. 970; in throno Thessalonicensi excepit Constantinum I. (Mich. Lequ. ibidem vol II, p. 48.)

ut secundum Psalmistam loquar, in quibus nos βασιλεὺς διεδείκνυτο. Καὶ ἦν τοῦτο κρότος τις που lætuti sumus propter Jordanem quidem festa agere, nec non propter abundantes tropæorum regalium diffusiones flumina plaudere manibus ad idem referri putavimus. Uique magis ex illis Davidis hauriam verbis: invocabat abyssus abyssum; fluvius ille abyssi misericordiæ hanc illustrium abyssum facinorum invocabat in vocem non minus quam cataracta mugientem auribuspue tonantem. ταμῶν, εἰπεῖν ψαλμικῶς, καὶ οἷς ἡμεῖς διεχεόμεθα. Τὸ μὲν ἐπὶ τῷ Ἰορδάνῃ ἑόρτια, τὸ δὲ ἐπὶ ταῖς πολυχεύμασι τῶν βασιλικῶν τροπαίων προχεύσεσι ποταμοὺς κροτεῖν χειρὶ ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐδοξάζομεν. Καὶ ἵνα τοῦ Δαυϊτικοῦ ρεύματος ἐπὶ πλέον ἁρύσαιμι, προςκαλεῖτο ἄβυσσος ἄβυσσον, ποταμὸς ἐκεῖνος ἀβύσσου ἐλέους ἄβυσσον ταύτην κατορθωμάτων εἰς φωνής, οὐδὲν ἧττον καταράκτου βροντῶσαν εἰς ἀκοὴ καὶ ἐξάκουστον. β΄. Καὶ ταῦτα μὲν μοι ἄχρι καὶ ἐσάρτι καὶ νόμος τις οὗτος ἔκειτο, ἅπας που θεμιστεύων, τῆς ἡλιακῆς αὐτοῦ ἀποκαταστάσεως εἰς τὰ τῶν βασιλικών προκύπτειν κατορθωμάτων ἄδυτα, καθὰ Θεῷ τοὺς τοῦ παλαιτάτου νόμου ἱερεῖς, οὕτω βασιλεῖ καὶ ἡμᾶς 2. Et hæc quidem fuit mihi quondam et usque ad hanc diem lex semel jubens, sole singulis annis in eumdem locum redeunte, provolvi coram adytis gestorum imperatoris felicium, velut coram Deo sacerdotes legis veteris, ita et nos imperatorem divino Spiritu ductum allocuturi. Nunc qui- ἐνθέῳ προσομιλήσοντας. Νῦν δὲ ὁ μὲν Ἰορδάνης dem Jordanis me præterfugit, alter autem me suscipit fluvius qui exsilit ex gratiis Dei quasi ex abyssi fontibus, unguentumque redolet tum re tum nomine. Refertus fuit prodigiis non minus quam fluctibus fluminum quæ ditantur rivulis, et ideo omnino necesse est ine in hoc flumine immergi, ne undique ad hunc regalem fluvium confluant orationis rivali. Quod semper quandiu vixero, pars sim imperialiun tropmorum, nibil novum; justumque esset me etiam mortuum talem manere, divino inspirante flamine; sed cum hoc non sit in nostra potestate, saltem in præsenti per vitam loqui non desiuam. Aliter enim nullius gratias facerem pretii, cum ipsæ læte me sic aspexerint et dulciter mihi subriserint, mihique illarum erga imperatorem antiquarum festivitatum singulis annis recurrentium pretiosas mercedes largitæ sunt. Ego autem meipsum converto et ad excuticndam pigritiam suscipio sermonem, quando magis necesse est excitari et cum sobrietate loqui. Erubesco de hac amica nutricique eloquentia quæ me adhuc pucrum, et lanugine nondum vestitum rhetorem regium proponebat, quando Deus nuper in illa sede te constituisset, et tunc fontem eloquentiæ aperuit, postea vehomentiorem factum rursus manifestavit, an speciosior et copiosior eit illo fonte jain memorato, an pariter indivise tranquilleque emanet, an pariter recte ab exitu effluat et sine circuitu currat, ego quidem nescio. Verum hic ad me evangelicum imprecationem refero, et me non existimo dignum qui tuan majestatem, luis benefactis auctam contempler, nisi conversus fiam ille puer temporis acti,quo te imperatorem laudativis sermonibus salutabain et in hac nobilitate remancam per totam vitam, necnon sicut olim balbutiens eloquentiæ litteras indigno festivitatibus modo,ita et nunc senior tremula voce loquor. Nonne jure criminis ingratitudinis arguerer, si meam in ore meo concluderem linguam, vocemque attollere et sermonem habere recusarem? Etenim, rex benignissime, tu me ex rerum limo in splendorem lucis evexisti vitamque humilem in Pactolum divitem commutasti et παραῤῥυίσκεται με, ἄλλος δὲ ποταμὸς μετεκδέχεται, ὃς χαρίτων μὲν Θεοῦ ἀναποδύει, ὅσα καὶ ἐξ ἀβύσσου πηγῶν· μύρου δὲ ἔδωσε πρὸς τὸ πρᾶγμα καὶ ὄνομα. Ηέπληθε δὲ θαύμασιν οὐχ ἧττον ἢ νάμασιν τῶν που ταμῶν, οἱ πλουτοῦσι τοῖς ῥεύμασι· καὶ χρεών πάν τως καὶ διὰ τοῦτο τῷ ποταμῷ ἐκείνῳ ἐμβάπτειν με, ἵνα μὴ πανταχόθεν ὁ βασιλικός οὗτος ποταμὸς εἴη τῶν τοῦ λόγου ρευμάτων οἷον μισγάγκεια. Καὶ ἀεὶ λάχος τῶν βασιλικῶν τροπαίων γίνομαι, οὐ καινὸν οὐδὲν, ἐὰν ζῶν· ἦν δὲ ἂν δίκαιον, εἰ καὶ τεθνεώς, ἐμπνεομένου ζωογόνου πνεύματος· ἐπεὶ δὲ μὴ ἐκεῖ νυ, τὸ γοῦν παρὸν οὐκ ἂν παυσαίμην διὰ βίου λαλῶν. Η γὰρ ἂν ἀδικοίην τὰς χάριτας, ἐὰν αὐταὶ μὲν ἱλα ρὸν οὕτω προσέβλεψαν, καὶ γλυκύ μοι προσεμειδίασαν, καὶ τῶν πάλαι βασιλικῶν ἐκείνων ἐγκαινίων ἀμοιβὰς πολυτίμους ἐδαψιλεύσαντο· ἐγὼ δ' ἐμαυτὸν ἀποστρέψω, καὶ εἰς ὄκνον καταβαρυνθῶ τοῦ λαλεῖν, ὅτε καὶ μᾶλλον ἐγρηγορέναι χρεών, καὶ νηφάλια φθέγγεσθαι. Αἰσχυνῶ δ᾽ ἂν καὶ τὴν φίλην θρέπτειραν ῥητορείαν. ἥτις ἔτι παῖδά με ὄντα, καὶ οὐδὲ εἰς ἴου λον ἀρτιφυῆ λασιούμενον, ῥήτορα βασιλικόν παρεστήσατο, ἡνίκα Θεὸς τὰ πρῶτα ἐπὶ τῆς βασιλικῆς ταύτης ἐκάθισέ σε περιωπῆς, καὶ τὴν φλέβα τοῦ ῥητορεύειν τότε μὲν ὑπήνοιξεν, εἶτα ἐπὶ μακρὸν συν σταλεῖσαν αὖθις ἐξέφηνεν, οὐκ οἶδα μὲν, εἰ κάλλιον τοῦ πρωτοφανοῦς ἐκείνου καὶ ἀθρούστερον ρεύμα - τος, βλύζουσαν δὲ ὅμως ἀσχιδὲς καὶ ἀφ έμβαστον, καὶ ἰθυτενῶς τῶν ἐκβολῶν ἐφισμένην, καὶ ἀπεριπλά νητα θέουσαν. Ἐγὼ δὲ ἐνταῦθα καὶ τὴν εὐαγγελικὴν κατάραν ἐμαυτῷ ἐπικλῶ, καὶ ἀξιῶ ἐμαυτὸν οὐ μὴ βλέπειν τὴν σὴν βασιλείαν, ἣν ταῖς ἀνδραγαθίαις οὐράνωσας, εἰ μὴ στραφεὶς γένωμαι ὁ παῖς ἐκεῖνος ὁ πάλαι, ὅτε σε τὸν βασιλέα ἐγκαινίοις λόγων έδεξιωσάμην, καὶ μενὼ ἐν τῇ εὐγνωμοσύνα ταύτῃ διὰ βίου παντὸς εἰ καὶ ὥσπερ τότε τὰ εἰς ῥητορείαν ψελλίζων, καὶ οὐ πρὸς ἀξίαν τῆς ἑορτῆς, οὕτω καὶ νῦν τῷ γήρα τρομαλέα φθεγγόμενος. Η ποίας οὐκ ἂν κριθείην ἀγνωμοσύνης, τὴν γλῶσσαν ἐγκλείσας τῷ ἐξανοίξαντί μοι τὸ στόμα, καὶ λαλεῖν καὶ φθέγο γεσθαι; Ναὶ γὰρ, ὦ βασιλέων εὐεργετικώτατε, σύ με καὶ ἀπὸ ἰλύος πραγμάτων εἰς λάμπουσαν μετή νεγκας καθαρότητα, καὶ ἤμειψάς μοι τὸν τοῦ βίου πηλὸν εἰς πλουτοποιὸν Πακτωλὸν, καὶ τὴν ἀγοραίαν

εὐγενῆ λαμυρίαν μετέθηκας, καὶ pro forensi facundia aptasti mihi sermonis eleganμε πρὸς μετέωρον ὕψωσας· καὶ τὸ τοῦ Ἑρμοῦ πτερώσας οἷον οὐράνων μοι μογγιλάλον διήρθρωσας, μᾶλο ντελώς σιγῶσαν ἐτράνωσας· καὶ ἀντὶ τέχειν ἀξιοῦνται καὶ μικρόν τι γραμ κι ἄνθρωποι, ὄνομα ἐκτίσω μοι τὸ ἐν ἅπαν κρινόμενον ὄνομα. μὲν ἐμαυτὸν ἐδικαίωσα μὴ ἀπενιαν· ιὰς, ἀλλὰ συχνότεραν φθέγγεσθαι, καὶ ἀριστείας περικρατεῖν. Τὸ δέ · ἔχοι ῥήτωρ τὴν γραφίδα μὲν ὅσα φαρμάξας μέλανι, καὶ τοῖς βαρβάροις δοκῶν, καὶ βάπτειν εἰς αἵματα, εἶτα νους ἡρέμα πτήσσοντας, καὶ οὐ προὁ βάλλεσθαι; Ή πάντως ἀγάγοι ἂν ὴν βασιλικὴν εὐανδρίαν, δι᾿ ἧς ταῦτα σκάζει· μὲν τοῖς πολεμίοις μηχανή τον, οὐ πολλὰ δὲ κάμνει οὐδὲ τὸ βας ἀντιπαλαμώμενον στράτευμα, καὶ ὲ διὰ ταῦτα γραφεῖον, τό γε εἰς ἐκείτοῖ. κῆς κραταιότητος, δι' ἧς ἡμῖν ἀγαθὸν tiam, et me humiliter loquentem in altum extulisti; quod in me terrenum erat, super alas Mercurii exa¦tans, cœleste fecisti, et linguam tardam depolisti et vero infanti loquendi potestatem dedisti, et pro nomine de quo curare dignantur aliquantulum viri litteris studentes, nomen mihi protulisti super omne nomen ab eis qui me circumdant judicatum. 3. Ita memet judicavi debere non hoc anno tacere, sed copiosius alloqui regiaque divulgare facinora. In præsentiarum, quid faceret orator stylum manu quasi jaculum tenens, atramento pro veneno infectum, paratus ud injiciendum inimicis et in eorum cruore immergendum; qui modo illos obstupentes cerneret, et non provocatos fugam capessere? Omnino stupendam redderet virtutem regiam per quam hæc facta sunt, per quam claudicat irritaque evadit omnis hostium solertia, regalis vero exercitus illis obluctans nullo modo laborat, et mox propterea ipse oratoris stylus, saltem prout contra adversarios vibratur, torpet. 4. O regalis virtus, per quam nobis bona patrata sunt! O serenissimum ver regiæ polesta tis, in quo floruit bona omnis arbor fructifera (sive ex aere, sive ex mari, sive ex terra, seu uno verbo ex quacunque parte), et rex omnium Jesus adversus sanguineam æternamque mortem splendidum tropæum erexit! Te vero, o salutifer imperator, audacter dicerem contra illud bellum Ὦ παγγάληνον ἔαρ βασιλείας, ἐν ἐξήνθησεν κάρπιμον (τὸ ἐξ ἀέρων· τὸ τὰ ἐκ γῆς· καὶ τὸ ὅλον εἰπεῖν τὰ ! ὁ παμβασιλεὺς Ἰησοῦς κατὰ τοῦ Ιωνίου θανάτου τὸ πάμμεγα τρόπαιον ὦ σῶτερ βασιλεῦ, θαῤῥούντως ἂν εἴ θαι κατὰ τοῦ βροτολοιγοῦ πολέμου, ιμον τοῦτο κακὸν κάτω βαλεῖν. Καὶ G mortalium flagellum dimicasse letiferumque hoc ν ἅπαν εὐζωεῖ, καὶ κατακροαίνει τοῦ καὶ τῶν πολεμίων, καὶ εἰρηναῖον σκιρο φύσις ἄτερ ὄχλου ἄγει καὶ τελεσφο ἂν αὐξάνεται καὶ πληθύνεται· ὁ δὲ τοῦ γων πόλεμος οὐκ ἐντὸς ὀργῆς μένει, καὶ ἔστιν εἰπεῖν, ἐξωκεανίζεται, ταῖς Ιεὶς, καὶ οὐκ ἔτι τὸν τῆς φύσεως ῥοῦν αρεμπίπτων ὁποῖα τις λίθος τραχὺς ;· ἀλλὰ παραράσσεται, μᾶλλον μὲν οὖν λάγους παρασύρεται. ᾿Αργεῖ τὸ Σκυθι αὶ ἡ νευρὰ εἰς κενὸν τεινομένη κτυπεῖ, ην ἀπόπειραν ῥυθμιζομένη (ποιητής ἂν όνι ἴκελον φθέγγεται. Εἰς ἄγαλμα καὶ Ιταλοῖς ἵππος φριμάσσεται, πρὸς γυμαζόμενος. Εἰ δὲ κατ᾽ ἀλλήλων ἐκεῖνοι hinnit ad exercitium exhibitus. Verum si illi de μαίνονται, ὁπλιζέσθωσαν· ἀντιπαλαμά βούλοιντο, καὶ πεπτώκεσαν, ὡς ἡμῖν γε οιούτων οὐδέν. Ἡ πρὸ ποδῶν ἤδη βασιπλα ἔρριψαν, καὶ τὰς ψυχὰς ἐξέχεαν οἱ ᾿Αλλὰ καὶ τούτοις ἡ θηριωδία ἐτιθασε ἀντὶ τόξου μὲν ἄροτρον αὐτοῖς μετὰ χεῖ ἢ πρὸς αὕλακας σχίζεται· ἀντὶ δὲ ξίφους αὶ τὸ λήϊον τέμνεται· ἀντὶ ἵππου πολεεύξαντες βοῦν, τρίβουσιν ἁμαξιτὸν, καὶ διππάζονται. Καὶ ἀφῆκε μὲν κατέχειν ιρης τὸ μαινόμενον κακόν, τελοῦνται δὲ ᾗ Δήμητρι. Καὶ οἱ πάλαι τότε μέχρι και ATROL. GR. CXXXV. malum ad ima dejecisse. Et nunc docilis mundus feliciter vivit, et adversus bellum clamitat, ipsorumque bellatorum studium pacem appetit. Et quidem natura sine tumultu agit et perficit, et omne augetur necnon completur. Bellum autem vitam rodens non intra iram moratur; sed, si ita licet loqui, extra oceanum transmittitur, Harpyiis traditum, nec jam incumbit naturæ cursum interscindens, more lapidis gravie et immanis; sed frangitur seu potius e medio æquore eripitur. Quiescit arcus Scythicus, et nervus in vacuum tensus stridet, et nonnisi experimento inserviens (diceret poeta), ad instar hirundinis personat. In oblectamentum solum Italis equus adarmis contra se invicem ferendis insaniunt, bellantor; perfida mutuo moliantur consilia, si voluerint, et dispereant, dummodo nulla sit nobis pars in rebus istis. Insuper jam coram regiis pedibus arma abjecerunt, animas fuderunt filii Agar. Sed et eorum feritas mansuefacta fuit, et pro arcu aratrum ipsis inter manus, terraque sulcis scinditur; pro ense falx, qua frumentum secatur; pro equo bellico bovi jugum imponunt, vias terunt, et aream equorum pedibus conculcant. Et cessavit apud illos commorari Mars, furens illa pestis, sed sapienter in honorem Cereris cedunt.

τος αὐχοῦντες ἀγχίαλον, νῦν οὐχ ὅπως τῆς αἰγιαλίτιδος μόνον ἀνήνεγκαν ἑαυτοὺς, ἀλλ᾽ οὐδὲ οἶδασιν οἱ πολλοὶ, ὅτι μὴ λόγῳ μόνῳ, τὴν θάλασσαν, τῆς παρα λίου κατοικίας βαθεῖαν ἤπειρον ἐκ φυγῆς ἀλλαξάμενοι, τὰ πρῶτα Αλεξίου τοῦ πάνυ ἐν βασιλεῦσιν ἐκε κυμανθέντος αὐτοῖς, καὶ τὸ κακὸν παρασύραντος· εἶτα τοῦ πελαγίζοντος τοῖς τροπαίοις Ιωάννου, ὃν θέμις ἐν βασιλεῦσιν ἀκούειν κάλλιστα, βαρύτερον ἑαυτὸν ἐπεξαγαγόντος. καὶ τὸ κατ' ἐκεῖνο ἐπὶ μᾶλο λον ἀνασκευάσαντος· τρίτου δὲ ἐπ᾿ ἐκείνοις τοῦ κρα τίστου βασιλέως, ὃς τῇ οἰκουμένῃ ὠκεανὸν κατορθωμάτων ἐγύρωσε, κραταιότερον ἐντινάξαντος ἑαυ τὸν καὶ ἀπαγαγόντος, ὡς μηκέτι αὐτοῖς ἐπόψιον τὴν θάλασσαν γίνεσθαι. Καὶ κυμάτων οἷον τούτων τριῶν τὸ μὲν διέστησε τῆς θαλάσσης τὸν ἐκ τῆς ᾿Αγαρ Et qui olim berique etiam per mare Asianum ἐπὶ θάλασαν τὴν ᾿Ασιανὴν πλατυνόμενοι, καὶ κρά late patebant, atque maritimum jactabant imperium, nunc non tantum se a vicinitate maris amoverunt, sed etiam plerique nesciunt, nisi voce sola, æquora, proximæ loco habitationis in remotas continentis terras fuga emigrantes, cum primo Alexius inter imperatores illustrissimus eos repulisset, malo procul ablegato, deinde Joannes tropæis mersus quem justum est inter imperatores oximium audire, eos longius compulsos de vicinis dejecisset possessionibus; tertio cum post illos potentissimus imperator, qui terram oceano facinorum cinxit, ipse validius excitatus in eos irruisset, ita ut marc ab ipsis jam conspici non possit. Et ex tribus istis quasi fluctibus alius quidem avertit a mari confusam Agar colluvionem; alius vero illud magis ablegavit; alter – ἀκριτόφυρτον συρφετόν· τὸ δὲ εἰς πλέον ἀφώρισε. autem procul a visu repulit,et maris dominos in incolas continentis transposuit, ita ut arduum sit nostris navigantibus faciem Ismaelitæ noscere, illis vero rursus rarissimum esse maris spectaculum, nisi eis qui ad commercium peregrinantur et qui a campestribus emunt pascua, pro bestiis paciscentes. Et multos modo sermones exhauriret auribus juoundos vir Ismaelita, qui mare jam nescit. Tu quidem sio illis fluentum insolentiæ interrupisti, et sursum, seu, ut dicunt, adverso flumine ascendere coegisti; illos vero demulcet spes currendi, ut aiunt, adverso flumine, et dcsiderato potiendi. Non ita sane, sed sæpius alveos illis concludis, et versus ipsos fontes vi repellis. Nihil impediret quin hæc cito fant nisi ab antiquo tempore fervens malum ab altis erupisset abyssis, et fluctus late diffusus totam occupasset terram, quam a solis ortibus cognominamus. 5. Verum hoc erit quando insufflaverit Deus qui replet omnes petitiones cordis tui, manuque valida arripuit fontes hujus fluminis quos jam refundere cœpisti, et recedere coegisti. Jam nunc illud contines fluentum, et refluere adigis, terræque secreta subire, moenibus hostes arcens, vias solidis firmans munitionibus, et tuos illis insuperabili vallans aggere. Juvat cernere vias, prius Christianis impervias, nunc multis tritus, et ad accessum patentes non tantum viris, iisque armatis, sed et leviter ad iter expeditis, et viatorium ferrum vix et nonnisi decoris gratia succingitur. Jam mulleres ipsæ illas audent tentare vias, ipsæ etiam quæ delectationis causa peregrinantur, vel quas ex civitate divinum ardens locorum sanctorum desiderium illic viatrices facit. Si ergo vetus quidam rex fluvium insolentem et jumenta in profundum trahentem, virisque terribilem mulieri vadosum fecerat, illum innumeris minuendo incisionibus, alii vero boc regium facinus venerati laudaverunt; ego quidem de istis dubito, et illud incisum flumen censeo devotum fuisse furiis, et mare flagellatum, quod olim passus est Hellesτὸ δὲ καὶ ἠφάντωσε, καὶ ἀντὶ θαλαττίου εἰς ηπειρώ τας κατέστησεν, ὡς ἔργον εἶναι τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς θα λαττεύουσιν εἰδέναι ὄψιν Ισμαηλίτιδα, ἐκείνοις δι αὖθις σπανιώτατον εἶναι θεαμάτων τὴν θάλασσαν, πλὴν ὅσοι κατ᾽ ἐμπορίαν που στέλλονται, καὶ ὅσοι τὰς ἐκ τῶν πεδιάδων ὠνοῦνται νομὰς, τοῖς ζώοις ὑπόσπονδοι. Καὶ πολλοὺς ἂν ἄρτι λόγους ἀναλώσῃ πρὸς τρυφὴν ἀκοῆς ἀνὴρ Ισμαηλίτης, ἀρτιμαθής θαλάσσης γενόμενος. Σὺ δὲ οὕτω μὲν αὐτοῖς τὸ ῥεῦμα τοῦ θράσους ἀνέκοψας, καὶ εἰς ἀνάῤῥουν ἔτρεψας, καὶ (ὃ δὴ λέγεται) ἄνω ποταμῶν· ὑποθάλπει δὲ τούς τους ἐλπὶς δραμεῖν, ὃ φασι, κατὰ ῥοῶν, καὶ συμμίσ ö ξαι εἰς τὸ ποθούμενον. Οὔμενουν· ἀλλὰ συχνὰ τοὺς ὀχετοὺς ἐμφράττεις αὐτοῖς, καὶ βιάζῃ καὶ εἰς αὐτὰς τὰς πηγάς. Ἐκώλυε δὲ οὐδὲν καὶ ταχὺ τοῦτο για νέσθαι, εἰ μὴ μακρὸς ἀφότου χρόνος ἐκεῖνος ἐκ βα θέων ποθὲν τὸ κακὸν ἐξεῤῥάγη, καὶ ἐσκεδάσθη που λάγιον, καὶ τὴν γῆν πᾶσαν ἐπέσχεν, ἣν ταῖς τοῦ ἡλίου ἐπικαλοῦμεν ἀνατολαῖς. ε'. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν ἐσεῖται, ὅτε Θεὸς ἐπινεύσειεν, ὁ πληρῶν πάντα τὰ αἰτήματα τῆς καρδίας σου, καὶ χειρὶ κραταιᾷ δραξάμενος τῶν πηγῶν τούτου τοῦ ρεύματος, ὃς καὶ ἀναμοχλεύειν ἤδη ἀπήρξω, οὐκ ἀφήσας οὐδὲ ἐξάλλεσθαι· τὰ νῦν δὲ ἄλλως ἐπέχεις ἐκείνην τὴν σύῤῥοιαν, καὶ παλινοστεῖν ἀναγκάζεις, καὶ ἐν ἀφανεῖ καταχώννυσθαι, διατειχίζων τοὺς που λεμίους, καὶ τὰς ἐφόδους διείργων στερεμνίοις ἐπισ τειχίσμασι, καὶ ἀνατειχίζων οὕτως αὐτοῖς τὸ ἀκάθε κτον. Καὶ ἔστιν ἰδεῖν ὁδοὺς, ἀβάτους τὰ πρώην Χρισ στιανοῖς, ἄρτι λεωφόρους καὶ ἀναπεπταμένας εἰς βάσιμον· καὶ οὐ μόνον ἀνδράσι, καὶ τούτοις όπλοφοροῦσιν, ἀλλὰ καὶ οἷς τὰ τῆς πορείας εὔζωνα· καὶ ὁ ἐνόδιος σίδηρος μόλις που καὶ εἰς παρηρτημένην πεπόρισται μάχαιραν. Ηδη καὶ γυναῖκες τολμῶσι τὰς ὁδοὺς ἐκείνας, καὶ αὗται τῶν τρυφερευομένων καὶ τῶν ἐξ ἄστεος, ὅσας ὁ θεῖος πόθος ἀναθερμαίνων τόποις ἁγίοις ὅπου δήποτε τῆς ἐκεῖ γῆς ἐπιδήμους ποιεῖ. Εἰ μὲν οὖν παλαιός τις βασιλεὺς ποταμὸν ἀναιδευσάμενον, καὶ ὑποζύγια κατασύραντα, καὶ οὐδὲ ἀνδρῶν φεισάμενον, βατὸν πεποίηκε γυναιξί, πυκναῖς ἐκεῖνον λεπτουργήσας κατατομαῖς, ἄλλοι τὰ τῆς βασιλικῆς ἐκείνης σεμνυνέτωσαν πράξεως· ὡς

ἐγὼ τοῦτο μὲν ὀκνῶ, καὶ εἰς ταυτὸν ἄγω, ποταμόν pontus. Vere autem pulchrum judico et magna p τε ποινηλατεῖσθαι τεμνόμενον, καὶ μαστίζεσθαι καὶ μαστίζεσθαι θάλασσαν, ὅπερ Ἑλλήσποντος πάθοι ποτέ· καλὸν δὲ ὄντως κρίνω καὶ βασιλικῆς μεγάλης ισχύος ἐπάξιον, γῆν μάλα μὲν πολλὴν, μάλα δὲ ἐν καιριωτάτῳ κει μένην, ἄλλως δὲ τοῖς προσβαίνειν ἐθέλουσι δυσέμβατον καὶ ἀνέκβατον, οὐ δι' ἐρημίαν, οὐ διότι θηριοτρόφος, ἢ ὅτι προβολαὶ πετρῶν αὐτὴν ἐξετράχυνον, ἢ καὶ ὕλη ἀμφιλαφής τοὺς ὁδοιπόρους ἐξέκλειεν· ἀλλ' ὅτι σκάνδαλα τρίβων εἶχε πᾶσι, καὶ ὅπλοις Ισμαηλιτικοῖς ληίου δίκην ἔφριττε, καὶ ὡς ἂν τις εἴποι) σιδηρές τείχει διόλου πέφρακτο, καὶ ἡμᾶς ἀπετείχιζε, βάσιμον ποιῆσαι τοῖς διοδεύειν ἐθέλουσι, καὶ αὐτοῖς, ὅποι δειλοὶ πρὸς ἀλκὴν καὶ σίδηρον εἰσορᾷν. Τὸ δὲ καθ᾿ ἡμᾶς ἐνταῦθα ποῦ ποτε θήσει τις θαύματος, βασιλέων ἀνδρικώτατε; Οἱ καὶ αὐτοὶ τῆς γῆς ταύτης ἤδη καταθαῤῥοῦμεν, ἄνθρωποι σιδήρου μηδὲν παραπτόμενοι, πλὴν εἴ που μαχαιρίδος τινὸς ἐνοχλούσης καλάμῳ καὶ παραποιούσης καὶ ἀποξεούτης εἰς γράμματα. Πεποίθαμεν ἢ μὴν, ἐὰν καὶ θεατής παριππεύσῃ ἀλλόκοτος, ἀποπέμψεσθαι τὸ κακὸν, ἀναβοησάμενον τὸ σὸν καὶ μόνον ὄνομα. Οὐδὲν ἡμῖν ἀπαίσιον συναντήσεται, οὐ φόβος νυκερινός, οὐ βέλος ἡμέρας πετόμενον· αἰδέσονται τὸν κήρυκα οἱ τὸν κηρυσσόμενον φρίσσοντες. Εσται ἡμῖν ἀντὶ κηρυκίου τὸ βασιλικὸν ὄνομα. Διαβησόμεθα ὡς ἐπὶ πανήγυριν ἄσυλοι. Αναπετάσομεν ὀφθαλμοὺς καὶ ἀροῦμεν κύκλῳ, θαυμάζοντές σου τὰ ἔργα. Τοπογραφήσομέν σου τὰς ἀριστείας. Περιοδεύσομεν τόπους, ἐν οἷς οἱ σοὶ ὡραῖοι πόδες ἐπάτησαν, ὑπὲρ ἡμῶν πονοῦντες, καὶ οὐδὲ ἀκίνδυνα τρέχοντες. Καὶ ἔσται ἡμῖν ἡ τοιαύτη γῆ ἐν σεβάσματι δικαιότερον, ἤπερ οἱ Θρᾷκες ἐν Εὐρώπῃ γῆν ἐκείνην εἶχον διὰ τιμῆς, ἣν ἐπά τησε Περσῶν βασιλεὺς, καθ᾽ Ελλάδος ἐκστρατευσάμενος. Οὕτω κάνταῦθα ἡμῶν τὸ θλίβον ἡμῶν ἀπήλασας. Οὕτω φόβου παντὸς ἡμᾶς ἀπέλυσας, καὶ τὴν ἄλλως θηροτρόφον διὰ τοὺς θῆρας τοὺς ἐξ ἴσο μαὴλ ἀνθρώπων ἔπλησας. Εἶπεν ἂν τις λύκους ἐκεί. νους, πάλαι ποτὲ κατά τινι ποίμνῃ τῇ Ῥωμαϊκῇ ἐπεισπηδώντας κληρονομίᾳ, καὶ τοῖς τῶν Χριστιανῶν αἵμασι χαίροντας, καὶ οὐκ εἰς μάτην χαίνοντας, ἀλλ' ἀρπάζοντας καὶ λαφύσσοντας. Νῦν δὲ οὐ μόνον ἀπεσφενδόνηνται, ἀλλὰ καὶ οἱ μὲν οὐδέ εἰσιν ἔτι, οἱ δὲ τοῦ εἶναι λύκοι ἐξελάθοντο. Μάλιστα μὲν οὖν ἐκ λύκων αὐτοὺς εἰς ἀνθρώπους μετέστησας· καὶ ὅπερ ὁ τῆς Κίρκης κυκεών λογογραφείται ποιεῖν, τοῦτο ἐπ᾽ ἀληθείας φόβος βασιλικὸς ἐξ ἀντιστρόφου νῦν κατεπράξατο, καὶ οὐκ ἐξ ἀνθρώπων εἰς θῆρας, ἀλλ᾽ ἐξ ἐκείνων εἰς τούτους μεταβιβάσας Θειότατα. Και τις μία καὶ αὕτη ποίμνη ὑπὸ καλῷ ποιμένι τῷ ἐνθέῳ· συνάγεται βασιλεῖ, τῶν θηρίων οὐκ ἐνόντων. Οὐκ οὖν μερίδες αἱ μὲν ἡμῖν, αἱ δὲ τοῖς ἔθνεσι· ἀλλ᾽ ἔστιν ἡμῶν τὰ πάντα. Καὶ σὺ διὰ ταῦτα βασιλεὺς ἐπὶ πάντας αήττητος· καὶ δέδεται νῦν ὁ πόλεμος διὰ σοῦ, οὐ χαλκέψ κεράμῳ, κατὰ τὸν τοῦ παλαιοῦ λόγου "Αρεα, ἐξ οὗ λυθείη, ἂν ἐκεῖ νος τρισκαιδεκάμηνος, ἀλλὰ δεσμῷ ἀῤῥι τῳ, ἀφύκτῳ, ἀλύτῳ· ἐφ᾿ ὅσον ἂν οὐ μόνον τοῖς στρατιωτικοῖς ὅπλοις, τὸ τῆς παροιμίας, ἐνιστουργηθήσεται ἀρά regis virtutis dignum magnam quidem regionem sed in morte jacentem aliunde eis qui pergere volebant imperviam et inaccessibilem, non quia deserta, aut feris frequens, aut saxorum eminentibus aspera, nedum quia nemus ex utraque parte patescens viatores concludebat, sed quia scandala terrena habebat omnia, et quasi frumentum Ismaeliticis armis horribiliter secabatur, et, dixerit quispiam, ferreis mœnibus undique cingebatur, perviam fecisse ibi itinerari cupientibus et ipsis etiam qui trementes pugnam ferrumque intuentur. Sed quis unquam apud nos tantum proferet miraculum, o imperatorum generosissime? Nos ipsi qui istam regionem jam audemus aggredi, homines nullo succincti ferro nisi scalpro quo circumcidatur calamus, quo expuncta radatur scriptura. Ita sane persuasum habemus, si quis extraneus spectator illis in plagis equitaverit, hunc malum expulsurum, dummodo solum nomen tuum invocaverit.Nihil noxium nobis occurret, nec timor nocturnus, nec sagitta volans in die. Verebuntur præconem qui prædicatum horrent. Erit nohis pro prædicato imperatoris nomen. Transibimus intacti tanquam ad panegyrim. Aperiemus oculos et circumspiciendo tua miramur opera. Circuibimus loca in quibus speciosi pedes tui steterunt pro nobis laborantes nec sine periculo currentes. Et erit nobis terra ista magis veneratione digna quam Thraces in Europa terram illam in honore habebant per quam ambulavit rex Persarum adversus Græciam dimicaturus. Sic a nobis flagellum nostram amovisti. Sic ab omni metu nos solvisti, et plugam antea feris id est Ismaelitis frequentem hominibus replevisti. Dixeris sane lupos illos olim in gregem. Romanam scilicet hæreditatem, irruentes et Christianorum sanguine gaudentes, et non inhiantes tantum,verum arripientes et deglutientes. Nunc vero alii armis expulsi sunt, alii esse desierunt,alii ferocitatem suam deposuerunt. Presertim autem ex lupis eos in homines mutavisti; et quod Circæ potio fecisse perhibetur,hoc reipsa, sed e contrario, imperatoris timor modo perpetravit, non quidem homines in feras, sed istas in illos divinitus convertendo. Et unus quidam grex sub uno eximio pastore, divo scilicet imperatore, congregatur, feris nequaquam concurrentibus. Igitur non sunt partes aliæ quidem nobis, aliæ autem gentibus, sed nostra sunt omnia. Et tu propterea imperator super omnes invincibilis; et nunc per to constringitur bellum, non ferren carcere, secundum vetus de Marte dictum, ex quo non nisi post tredecim menses solvendum esset, sed vinculo indicibili, ineluctabili, indissolubili, ita ut non tantum bellicis armis,ut dicit adagium,telam ordiatur arachnea, sed ipsum belli nomen aboleatur. Quidnam Græci jactabundi dicerent qui tantum Antalcidæ victoriam et secutam pacem attollebant, si nostram novissent? Ubinam tanta victoriæ bona ut

ubicunque terrarum pacem habeat concurren- χνειον ὕφασμα, ἀλλὰ καὶ ὄνομα πολέμου, οἶμαι, tem? Juvat quidem mare hiemem fugiens et ad vernam tranquillitatem expansum placidamque superficiem ad lucem explicans, istud autem ver tuum, et biemalis pugnæ dissolutio, pacism que serenitas,nihil est jucunditatis quod nobis non præbeat. O bella et certamina in quibus hostem universum in fugam irrevocabilem convertisti! O procellas quas nobis in serenum convertisti! 0 commotiones bellicas quæ fundamenta Romanarum urbium concussa everterunt! Nunc autem nobis urbes in firma petra conduntur: quæ exciderunt,rursum pari numero eriguntur; quæ vero timebant ne caderent, firmiter munitæ corroborantur: sexcentæ vero, pro necessitate, turribus instruuntur. Præripis enim in istis res futuras oculo perspicaci. Sic hostibus gressus supplantas; sic ipsis terram metiris angustam; sic illis con. trahis habitationes. Stimulis quidem ferreis hostium campos stravisse, ut illis pedes defixi fallerentur, et sale consevisse agros uberes, ut sterilitatem ipsis proferat terra prius fecunda, et foveas suffodisse in pedicas tam equorum quam virorum, et aquas veneno corrupisse, generosum nihil est in istis (quomodo enim generosum quod fraudulentum? quomodo virile quod dolosum est?) nec victimas laqueo interimi; tempus enim breve ista ad finem adduxit; sed Romana præsidia et urbes armigeris viris repletas per totam adversariorum terram disseminasse, hoc sane opus erat arte bellica dignum. Istud haud minus ac murices inimicis urbes munitas evertit. Fal. lit enim eis and insolentiam gressus, quemadmodum salinæ in terra Barbarorum exercentur, ita ut non habeant illi solitas telluris fruges percipere, et altissimam suffodit foveam qua in interitum detrahuntur, tanquam lethale venenum impingit, vitam eorum periculis circumdando, et breves illis dies metiendo. Tantum te experti sunt bellatorem, semper victorem, solertissimum, multa arte præditum, urbium obsessorem, necnon defensorem, qui omnia potes confortante te Deo.Ideo superbiam deposuerunt, et in servitutem tibi redacti sunt. Sciunt præclara tua facinora, magna sciunt opera,quæ ipsi ante omnes experti sunt non ignorant gestorum egregia, et voterum more regum illos,ut ita dicam nutilantium,tu media illis corda percussisti. Experti sunt manus tuas invincibiles; te didicerunt et in consiliis admirabilem super filios hominum,et in bellis potentem necnon insuperabilem, anima fulminantem, dextera tonantem, promptum in consiliando, velocem in equitando armaque educendo, ita ut nemo tibi antecellat. Et hoc erat ordo optimus et sequela naturæ. Nam quem ipsi eximium videbant in primitiis viri, cum nondum gratia physici graminis enata floresceret, nec vultus pratum percurreret, qualem eum erant experturi, quando Deus illum in perfectionem viri provexit? Sane omnino ἀπαλλαγήσεται. Τίνες ἂν ἦσαν οἱ μεγαλόφωνοι Ελληνες, τὴν ἐπὶ ᾿Ανταλκίδου νίκην καὶ τὴν ἐκεῖθεν εἰρήνην ὑψηγοροῦντες, εἰ τὴν καθ᾿ ἡμᾶς ἑωράκεισαν· ὅπου τοιαῦτα τὰ τῆς νίκης, ὡς πᾶσαν γῆν περιελθεῖν, καὶ τὴν εἰρήνην ἔχειν σύντροχον; Ἡδὺ μὲν καὶ θάλασσα φυγοῦσα χειμῶνα, καὶ πρὸς ἐαρινὴν ἀπλουμένη γαλήνην, καὶ τὴν ἐπιπολὴν ἀκύμαντον παραυγάζουσας τὸ σὸν δὲ ἡμῖν ἔαρ τοῦτο, καὶ ἡ τῆς χει μερίου μάχης ἀπόλυσις, καὶ τὸ τῆς εἰρήνης γαλη ναῖον οὐκ ἔστιν ὅ τι μέρος ἡδονῆς οὐ παρήλασεν. «Ω πολέμων ἐκείνων, ἐν οἷς ἅπαν πολέμιον οἷς φυγὴν ἀμετάτρεπτον ἔτρεψας. Ω καταιγίδων, ἃς ἡμῖν εἰς αἰθρίαν ἔστρεψας. Ω πολεμικῶν ἐκείνων σεισμῶν, οἳ τοὺς θεμελίους τῶν Ῥωμαϊκῶν πόλεων ἦν ὅτε υπονομεύσαντες ἀνεῤῥήγνυον. ᾿Αλλὰ νῦν ἡμῖν ἐπ' ἀσφαλοῦς αἱ πόλεις ίδρυνται, ὅσαι μὲν κατέπεσον, ἀναστᾶσαι εἰς ἀριθμόν· ὅσαι δι φόβον εἶχον τοῦ πεσεῖν, ἐρεισθεῖσαι καὶ καταστᾶσαι εἰς ἀσφαλές· μυρίαι δὲ καὶ ἐκ καινῆς πυργωθεῖσαι, ὅπου καίριον. Προαρπάζεις γὰρ κἀνταῦθα τὸ μέλο λον ὄμματι διοράσεως. Οὕτω τοῖς ἐχθροῖς σφάλλεις τὰς βάσεις· οὕτω τὴν γῆν αὐτοῖς μετρεῖς εἰς βραχύ οὕτω στενοχωρεῖς ἐκείνοις τὴν οἴκησιν. Τριβόλοις μὲν οὖν σιδηροῖς τὴν τῶν πολεμίων καταπάσαι περ διάδα, ὡς ἂν εἴη ἐκείνοις ἐμπείρεσθαι καὶ τὰς βά σεις σφάλλεσθαι· καὶ ἄλατι κατασπεῖραι τὴν ἀρώ σιμον, ὡς ἄν ἀκαρπίαν ή ζείδωρος ἐνέγκῃ αὐτοῖς· καὶ βοθύνους ὑπωρύξαι εἰς ποδάγρας ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν· καὶ ὕδατα φαρμάκω δηλήσασθαι, οὔνε γενναῖον οὐδέν τι τούτων, ποῦ γὰρ γενναῖον τὸ ὕπου λον, ποῦ δὲ ἀνδρεῖον τὸ δόλιον;) καὶ οὐδὲ πάνυ πρὸς ἀγχόνην σφίγγει τὸν ἐπιβουλευόμενον· χρόνος γὰρ ταῦτα βραχὺς ἀπήγαγε. Φρούρια δὲ Ῥωμαϊκὰ καὶ πόλεις ὁπλοφόρων ἀνδρῶν διὰ πάσης τῆς τῶν ὑπε ναντίων γῆς διασπεῖραι, ἀλλὰ τοῦτο θετέον, ὅποι τις βούλεται στρατηγικού μηχανήματος. Τοῦτο καὶ κατὰ τριβόλους τὰς ἐπιτειχιζομένας πόλεις κατέστρωσε τοῖς ἐχθροῖς. Σφάλλει γὰρ ἐκείνοις τὰ εἰς ἄνετον διαβήματα, καὶ ὡς οἷον ἁλοπήγια τῇ τῶν βαρβάρων πήγνυται γῇ, οἷς οὐκ ἔχουσιν ἐκεῖνοι τὰ σηνήθη γῆθεν καρπίζεσθαι. ᾿Ανοίγεται δὲ καὶ ὥσπερ εἰς βαθυτατον βόθυνον, ὅτι καὶ κατασπῇ πρὸς ὄλεθρον. Φαρμάττεται δὲ καὶ ὡς εἰς δηλητήριον δι' ὧν περιιστᾷ τὸν κίνδυνον εἰς τὸ ζῆν, καὶ εἰς βραχὺ μετρεῖ τὸν βίον αὐτοῖς. Τοιούτου πεπείρανταί σου μαχητοῦ, νικῶντος ἀεὶ, εὑμηχάνου, πολυμηχάνου πολιορκητοῦ, πολιούχου, πάντα ἰσχύοντος ἐν τῷ ἐνδυναμοῦντί σε Θεῷ. ᾿Αμέλει καὶ καθαιροῦνται τῆς ὀφύος, καὶ εἰς δουλείαν σοι καθυπάγονται. Ο δασι μὲν οὖν αὐτοὶ τὰ τοιαῦτα πρωτοπαθῶς· οἶδασι τὰς σὰς ἀριστείας, οἷς αὐτοὶ ἔπαθον. Οἴδασι τὰς μεγαλουργίας· οὐκ ἀγνοοῦσι τὰ τῶν ἔργων τερά στεια, καὶ ὡς, τῶν πάλαι βασιλέων ἀκρωτηριαζόν των οἷον αὐτοὺς, σὺ μέσας αὐτοῖς τὰς καρδίας ἐπάν ταξας. Ἐπειράθησαν σου τῶν ἀηττήτων χειρῶν. Ἔμαθόν σε, καὶ ἐν βουλαῖς θαυμαστὸν ὑπὲρ υἱοὺς ἀνθρώπων, καὶ ἐν πολέμοις κραταιὸν καὶ ἀπρόσμα χον πρηστήριον τὰς φρένας κεραυνοβόλον τὰς

χεῖρας· ὀξὺν βουλεύσασθαι· ταχὺν ἱππάσασθαι, talem qui cladibus omnem eorum castigavit insoὅπλα δὲ ἄρασθαι, οἷον οὐδεὶς ὑποστήσεται. Καὶ ἦν lentiam. Talia igitur sciunt illi terraque universa. τοῦτο τάξις ἀρίστη καὶ ἀκολουθία φύσεως. Ον γὰρ αὐτοὶ ἀριστέα εἶδον ἐν προοιμίοις ἀνδρὸς, ὅτε μήπω μηδὲ χάρις χλόης φυσικῆς ἀνατέλλουσα ἤνθει, καὶ τὸν τοῦ προσώπου λειμῶνα περιέτρεχε, οἵου ἔμελ λον τούτου πειράσασθαι, ὅτε Θεὸς αὐτὸν καὶ εἰς ἀνδρὸς ἐντέλειαν ἔστησεν; Η πάντως τοιούτου οἷου τὴν ἐκείνων ἅπασαν σωφρονίσαι μανίαν τραύμασιν. Οἴδασι μενοῦν ἐκεῖνοι ταῦτα, καὶ γῆ δὲ ἡ σύμπασα. 6. Ego vero in tota Europa ejus gesta ipsis pronuntiabo, non quasi illa nesciant. Nam quomodo ita eos laterent cum fama tropæorum per omnem terram diffusa sit et hymnis resonaverit tellus ex hostibus in Europa mortuis, et illarum Barbarorum cladium rumor circuivit fines universos, in omnium auribus celebratus? Non secus ao post terræ motum, sibi suspicati fingunt montium vertices ab altitudine demissos in terram proximam exsultare incepisse et aliquo modo exsiς'. Ἐγὼ δὲ καὶ τὰ τῆς Εὐρώπης αὐτοῖς ἀναβοή σομαι, οὐχ ὅτι μὴ καὶ ταῦτα οίδασι. Πῶς γὰρ ἦν καὶ λαθεῖν, ἔνθα ἡ φήμη τῶν τροπαίων εἰς πᾶσαν γῆν περιήχηται, καὶ τὸ ὑμνούμενον) ώζεν ἡ οι κουμένη τῶν ἐν Εὐρώπῃ πολεμίων νεκρῶν, καὶ τῶν βαρβαρικῶν ἐκείνων πτωμάτων ὁ τύπος περιῆλθε τοὺς ἀπανταχοῦ γῆς, περιηχηθεὶς εἰς ἐξάκουστον; Ο δή τινος ἐπὶ σεισμοῦ ἐφαντάσαντο, ὑπονοοῦντες λόφων ὑψώματα κατενεχθέντα τῆς στάσεως, καὶ κατάρξαντα τινάσσειν μὲν τὴν προσεχῆ γῆν, καὶ τασαλεύειν δὲ καὶ ὅσα ἐχόμενα. Οὕτω κάνταῦθα, luisse, ita, præter quod erat verum, cecidit conπλὴν εἰς ἀλήθειαν, ἔπιπτεν κατασειόμενον Εὐρω παῖον ὀφρυόεν ἐθνικὸν ἐπανάστημα, καὶ ὁ φόβος εἰς ᾿Ασίαν διέβαινε, καὶ κατέσειε τὸ ἀλλόφυλον, καὶ τὸ τοῦ βασιλέως ἐπ' ἀμφοτέρας βλέμμα ὅσα καὶ Θεοῦ καὶ ταύτην κἀκείνην τρέμειν ἐποίει. Οὐκοῦν οὐδὲ τὰς δυσμικὰς ἀγνοοῦσιν αριστουργίας οἱ περὶ γῆν ἐκείνην, ἣν ἐφορᾷ ἥλιος πρωτοφαὴς ἀναπετάσας τὸ βλέφαρον. Καὶ ἦν μὲν οὐ πρὸς ἀνάγκης τὰ τοιαῦτα τοῖς μεμαθηκόσι λαλεῖν· τὴν δὲ ἐμὴν γλῶσσαν ἡ τῆς βασιλικῆς θερμότης πίστεως χαλκεῖον ἐχώνευσε λάλον καὶ σιωπὴν οὐκ εἰδὸς, ἀλλὰ καὶ τοῖς εἰδόσι φθεγγόμενον, καὶ οὐ δι' ὄχλου για νόμενον. Καὶ τίς γὰρ οὐκ ἂν διὰ βίου ἀνακυκλεῖσθαι τὰ τοιαῦτα βούλοιτο; ζ. ᾿Αναβοήσομαι τοίνυν τά τε ἄλλα τῶν βασιλικῶν Εὐρωπαίων ἀριστευμάτων, ὅσα ἐξ ἀμετήτων ἀποτεμὼν ὁ καιρὸς καὶ οἷον ὑπαγορεύσας δώσει μοι ἀφηγήσασθαι· καὶ μὴν καὶ τὰ τῶν Δαλματῶν, ὅτι τῆς παλαιτάτης αυτονόμου καὶ αὐτοὶ θρασύτητος ἐκλαθόμενοι, τὸν δεσπότην ἐπέγνων, καὶ οὐκέτι ἐλεύθερον βλέπουσι. Μάλιστα μὲν οὖν ἐλεύθερον ἀναπεταννύουσι βλέφαρον, καὶ τῶν φόβων αὐτοῖς λυθέντων (ἱλαροῦ γὰρ δεσπότου βασιλέως πεπείραν - ται), συνδέδενται μὲν εὐλαβείᾳ δούλοις πρε - πούσῃ· ἀνίενται δὲ ἄλλως, καὶ ἔχουσι τὸ ἐν Εὐαγ γελίοις εὖ διὰ τὸ τῆς δουλείας ἀγαθὸν καὶ πιστὸν, · καὶ τῆς εὐχρηστίας ἀντιλαμβάνουσι τὸ φιλάνθρωπου. η. Αναβοήσομαι πρὸς τούτοις καὶ τὰ τῶν Παιό cussos omnium Europa gentilium inflatus tumor, et timor per Asiam ambulavit, et alienas commovit regiones, et imperatoris sicut Dei oculus utrinque attentustam istam quam illam tremefecit. Igitur nec præclara in occidente facinora ignorant qui illam habitant terram quam conspicit sol primo ortu, sublevatis oculis. Nihil quidem necessitatis erat talia jam, edoctis præcipiendi, nostram autem linguam regiæ ardor fidelitatis æream conflavit loquacitatem, et jam silere nescit, sed et doctos alloquitur, nec unquam sibi satisfacit ipsi. Quis enim per vitam tanta secum revolvere nollet? → 7. Prædicabo tamen cætera imperatoris in Europa gesta illustria, quæ ex innumeris promens tempus velut inspirato mihi dabit enuntiare; sane prædicabo etiam ejus contra Dalmatas facinora,qui antiquissimæ libertatis necnon ferocitatis obliti dom minum cognoverunt,nec jam libertatem aspiciunt. Attamen liberos aperiunt oculos, et solutis eorum cautionibus (hilarem enim dominum imperatorem experti sunt) illa vinciuntur pietate quæ servos decet, secus vero sunt liberi, et habent mercedem in Evangelio bono fidelique servo promissam, et pro officiis benignitate accipiunt. 8. Insuper prædicabo triumphatos Peones, genνων, ἔθνους νούτου μεγίστου, καὶ τὴν πάλαι φή- tem maxima et antiqua fama ultimos fines præμην καὶ τοὺς ἀρχαίους ὅρους ὑπερελάσαντος. Ανακράξομαι, ὡς πάντας ἂν αὐτοὺς εἶναί τις ἄρτι στοχάσηται μᾶλλον ἤπερ τεχνίτας τάξεως καὶ πό λεμον εἰδότας καὶ ὅπλα μάχιμα. Οὕτω τοὶ αὐτοὶ τῷ Ῥωμαίων βασιλεῖ ἀνταίρειν ὅπλων ἀπέμαδον, καὶ οἱ πρὶν ἀβέβαιοι τοῖς βουλεύμασι καὶ ἀστατοῦντες οὐλ ἧττον, ἢ ὁ παραῤῥέων αὐτοὺς Ἴστρος, ὃν εἰς ἀσφάλειαν προεβάλλοντο, νῦν πεπήγασι καὶ τῷ δέει μὲν βασιλικῷ, ἀλλὰ καὶ εἰς μίαν βουλὴν εὔφρονα στάσιμον. Ἡ δέ ἐστι τὸ μηκέτι κινδύνοις ἑαυτοὺς παραβάλλειν, ἀλλὰ τῷ βασιλεῖ πεσεῖν ὑπὸ πόδας, καὶ tergressam. Non autem eos similiter dioam nunc esse ordinis opifices scientesque bellum et arma certaminum. Ita Romanorum principi armis resistere dedidicerunt, et qui prius consiliis incerti nec magis stabiles fuerant quam circumfluens Ister quem ut vallum ad securitatem præmittebant, nunc stant imperatoris metu confixi, et in unam prudentem stabilemque voluntatem quæ jubet non ut sese periculis objiciant, sed adimperatoris pedes procidant, et post temporalem confusionem rursus erigantur, et propriæ terræ bona edant. Adhuo

EUSTATHII Thessalonicensis METROPOLITÆ ipsi clavas ferro fulgidas in capite erectas vident τέως μὲν εἰς δυσώπησιν, εἶτα καὶ ἀναστῆναι, καὶ τὰ singuli per quas fuerunt contriti, adhuc ex illis vulnera ipsis impressa manent. Ideo terribilis illis clava solo etiam aspectu, solo etiam nomine. Et (res valde mira l) aliorum quidem armorum visum sustinentes ipsaque intuentes in loco manent nec quid insolitum ex aspectu patiuntur; clavam autem conspicientes contremiscunt. Et si quis Romanus vir peregrinetur apud Pæones ensem quidem ferens amicis clamoribus excipitur,et gladio accinctus videtur gratiosus, et invenit hospitium; neminem vero ille terret, si lanceam portet, sed in faciem prospicitur. Si autem clavam proferat ferro instructam, vel hominis solertia in mucronum aculeos ardescentem, illum horrent clavigerum Pæones nec in hospitem excipiunt; et torvis cernunt oculis, et telum respiciunt, et semetipsos avertunt in memoriam revocantes quoniam sicut spinæ nonnulla transeuntes terunt, ita illi clava percussi, prostrati fuerunt, quando etsi omnis generis armis toto essent corpore obtecti, seu ut ita dicam viri ferrei, armis quidem vulnerari et sauciari non poterant, illis autem fustibus percussi ceciderunt, et ad instar conchæ contritione fuerunt contriti, quando grex ille non bonus, diceret aliquis, a tua potestate tanquam Davidis rectus fuit virga ferrea. τῆς οἰκείας γῆς φαγεῖν ἀγαθά. Ετι τὰς σιδηροκροτήτους αὐτοὶ κορύνας αιρομένας ἕκαστος προορῶνται κατά κεφαλῆς, δι᾿ ὧν συνετρίβησαν· ἔτι τὰ ἐξ ἐκείνων συντρίμματα τούτοις ἐγγέγλυπται. Διὸ καὶ ἀποτρόπαιον αὐτοῖς ἡ κορύνη μέχρι καὶ θέας, μέχρι καὶ αὐτοῦ ὀνόματος. Καὶ τὸ τεράστιον) ὅπλων μὲν ἑτέρων ὄψιν ἀνέχοντες καὶ ὁρῶντες αὐτὰ, ἐπὶ χώρας μένουσι, καὶ οὐδέν τι πρὸς θέαν καινότερον πάσχουσι κορύνην δὲ καὶ ἰδόντες ἀποτροπιάζονται. Κἄν τις Ρωμαϊκὸς ἀνὴρ ἐπιδημήσῃ τοῖς Παίοσι, ξίφος μὲν φέρων προσφωνεῖται, καὶ μάχαιραν ήρτημένος ἀσπαστος δοκεῖ, καὶ καταλύει ξενιζόμενος· οὐκ ἐκπλήττει δέ τινα οὐδὲ δόρυ φέρων ἐκεῖνος, ἀλλὰ προσβλέπεται εἰς ὀρθόν. Εἰ δὲ κορύνην προβαλεῖται, ἣν σίδηρος μὲν ἐχορήγησεν, ἀνδρὸς δὲ δεξιότης εἰς τριβόλων ὀξύτητας ἐξηκάνθωσεν, ἐκτρέπονται τὸν κορυνηφόρον ἐκεῖνον οἱ Παίονες, καὶ τὴν ξενίαν ἀπείπαντο, καὶ τούς τε ὀφθαλμοὺς ἐλόξωσαν, καὶ τὸ ὅπλον ἀπέπτυραν, καὶ ἑαυτοὺς ἀπέστρεψαν, μνήμην λαβόντες, ὅπως ὁποῖά τινες ἄκανθαι τοὺς ὀδοιπόρους θλίβονται τοιαύτην βαβδιζόμενοι κατεστρώννυντο, ὅτε κατάφρακτοι ὄντες καὶ οἷον ἐγκατῳκοδομημένοι ταῖς πανοπλίαις, καὶ ὡς εἰπεῖν ἄνδρες σι δήρεοι, ὅπλοις μὲν ἦσαν ἄβλητοί τε καὶ ἄτρωτοι, βάβδοις δὲ ἐκείνοις θρασυνόμενοι ἔπιπτον, καὶ εἰς συντριβὴν ὀστράκου δίκην ἐξελεπτύνοντο· ἡνίκα τὸ οὐκ ἀγαθὸν ἐκεῖνο ποίμνιον εἶπεν ἄν τις ὑπὸ τοῦ σοῦ κράτους, τοῦ Δαβίδ, σιδηρές ῥάβδω ποιμαίνε σθαι. Θ΄. Ταῦτά τε οὖν οὐκ ἀνήσω βοῶν. Ἐκθήσομαι δὲ πρὸς πλατεῖαν ἀφήγησιν καὶ ὅσα ἡ ᾿Αδριανή πομφόλυξ, ὁ χέρσυδρος ὄφις, ὁ τελματίτης βάτραχος, μάλιστα μὲν οὖν ἵνα μὴ ἐκ τῶν δυστοχημάτων προσονομάσω τοὺς ἄνδρας), ὅσα τὸ πειρατικὸν ἔθνος τὸ ἐξ ᾿Αδριάδος, τὸ ὕπουλον, τὸ κακόβουλον, ἐβου λεύσατο μὲν, ἔμεινε δὲ εἰς ἄπρακτον· καὶ ἐνευμό νήσε μὲν, οὐκ ἐτελεσφόρησε δὲ, ἀλλ᾽ εἰς κεκὸν ἔδινε καὶ ἐμηχανήσατο μὲν, οὐ μόνον δὲ εἰς τέλος ἐξεδίβασε, ἀλλὰ καὶ ἐπικαταστραφείσας αὐτῷ τὰς μηχανὰς ἐθεάσατο, τάς τε ἀλλαχοῦ πολλαχοῦ, καὶ ὅσας ὁ 'Αγκὼν αὐτοῖς ἀντανέστρεψε. 9.Hæc igitur clamitare nunquam desinam.Proponam ad longiorem enumerationem quanta spumosa Adria anceps, utraque vivens sede serpens, rana limosa, quanta præsertim (ne ex infortuniis videar nominasse viros), quanta Adriadum gens piratica, gens fraudulenta, gens malevola machinata est quidem,inani autem conatu permansit; et se quidem valde agitavit, perficere autem nihil potuit,sed incassum laboravit; molita quidem plurima fuit,sed non tantum ad finem non pervenit, verum etiam contra se conversas vidit suas machinationes quas omnes ex omni parte Ancon in ipsos vertit. 10. Quæ licet jum quandoque celebrantes explanavimus, illum tamen cetum magnum tacere nequeo. Typhæum novum, quomodo jamdiu vellet sese versare, fluctuumque tragorem producere et contra nos undam spumosam evomere, sed non valuit ista patrare. Verum imperatoris timor quasi spissa caligo prius serpenti incidens, sicut gra- βαθὺς, ἐπίπροσθεν πίπτων τῆς ὄψεως, ὁποῖον δή τι vioribus etiam cetibus pati accidit, bestiam in suis πάσχειν καὶ τοῖς βαρυτέροις κήτεσιν ἔπεισι, μένειν sedibus manere coegit. Sed quando seu paulo antequam cogitaret se ab Occidente, duce insolenti audacia, commoveri præmisit maris bestia vilissimum qui prius æquor trajiceret pisciculum squamis nonnullis seu armis ad navalia certamina aptis hirsutum, qui dorsum ostentavit, capite audacius erecto,et præ gaudio frustra exsultavit coram urbe ponto nutrita,necnon in arrogantiam intumuit. Mox dux viæ audacia discessit; timiditatis caligo econtra advenit, et spissius incumbens recedere ι. Ταῦτα δὴ, ἃ καὶ τότε πανηγυρίσαντες ἐκροτή σαμεν, οὐκ ἂν, οὐδὲ τὸ τοῦ μεγάλου κήτους σιγήσω μαι, τοῦ νέου Τυφώνος, ὅπως ἤθελε μὲν ἐκ μικροῦ ἀνασαλευθῆναι, καὶ φλοῖσβον θέσθαι, καὶ τῆς καθ᾿ ἡμᾶς εἰς κλύδωνα κατερεύξεσθαι· οὐκ εἶχε δὲ τοῦτο ποιεῖν. Ἀλλ᾿ ὁ βασιλικός φόβος, ὅσα καὶ σκότος τὸν θῆρα ἐπὶ τῶν οἰκείων ἠθῶν κατηνάγκαζεν. Αλλ' ὅτε που ἔναγχος ἀνασαλευθείη ἐκ τῆς ἑσπέρας ὑπὸ ὁδηγῷ, τῇ ἀγεννεῖ θρασύτητι, καθά που καὶ ὁ θαλάσσιος θὴρ ἡγεμόνα προβάλλεται τοῦ πλέειν ἰχθύδιόν τι φαυλότατον, ἐπέφριξε μέν τινας φολί δας, προϊσχομένας ναυμαχικῶν ὅπλων προβλήματα, καί τι τῆς λοσιᾶς ἐξέφησεν, ἀνακύψας θρασύτερον καὶ τῆς κυματοτρόφου κατεχόρευσεν εἰς κενὸν, καὶ που καὶ εἰς ἀλαζονείαν τινὰ ἐξεφύσησε. Μικρὸν δὲ ὅσον ὁ μὲν ἡγεμὼν τῆς ὁδοῦ, τὸ ποδηγοῦν θράσος,

ὁ δὲ τῆς δειλίας σκότος ἀντεπεισῆλθε, καὶ illum cogit nulla arrepta præda, nec omnino inteν ἐπισκεδασθεὶς, ἀνακάμπτειν ἐκεῖνον πε οὔτε ἄγρας προσαψάμενον, καὶ οὐδὲ ἀποτα τοῖς οἰκείοις ἤθεσιν εἰς ὁλόκληρον, οἷς κἀκεῖ προσαρασσόμενος ἐκολούετο. Τί δὴ, τες, τὸ θηρίον ἐκεῖνο πάθοι ἂν οὕτως ἐξ πάσχον κακῶς, οἷς δειλαίνεται, εἰ καὶ τὰ προσεπιτιθήσονται; Ην πάντως Αἴτνης χωρίου δεήσειεν, ὑφ᾽ ἣν τὸ Τυφώνιον τοῦτο κακόν. Αλλ' ἐκεῖνο μὲν ὅτι πείσεται, διδάξει λοῦ. ὼ δὲ προσεπιπλέξω τούτοις καὶ ἄλλο θαύ ιον, τὰς μακρὰς νέας ἐκείνας, ἃς οὔπω ; πέρυσι καὶ λαμπρῶς ἐσταλμένας ὁ καθ᾽ ρθμὸς ἐστολίσατο. Καὶ αὐτὸς μὲν εἰς γαΣκεχυμένος ὑπέστρωτο· αἱ δὲ πυῤῥίχην οἷον ντο, καὶ εἰς ῥόθιον ἐλαυνόμεναι μέγα ἐξή ὶ φόβους ἐκελάδουν, οἷς ἐν καιρῷ τους που ἀναχωρεύσουσι. Μετρήσω καὶ τὸ πλῆθος ὡς ἀμύθητον, ἐν ἱππαγωγοῖς, ἐν δρόμωσιν, σιν, ἐν ἄλλοις ναυπηγίας είδεσι. Καὶ ἔσται εῖς καὶ ταῦτα ἐν θαύματι. Ὁ δὲ καιρὸς καὶ ἐκείνους ἐκπλήξει μαθόντας, ὡς χθὲς μὲν εμικὰς νῆας ἐκείνας τόπος τεταγμένος εἰς ν ἠγκαλίζετο, κενὰς ὅπλων τῶν τε ἄλλων, πρὸς δρόμον ἐπιταχύνουσι, καὶ οὐδὲ τὸ ναυ ραφαινούσας, οὔτε τὸ κατεπεῖγον εἰς πλοῦν, μάχιμον. Καὶ οὕτω μὲν χθές. Εωθεν δὲ ξέλαμπε, καὶ βασιλικόν ἦν κέλευμα· ἐχρῆν ἱ ἐπληροῦντο μὲν ταῖς τριήρεσι τὰ κενώεκενοῦτο δὲ τὰ νεώρια. Καὶ ἐστήκεσαν μια οἱ ναύσταθμοι, ἀχανεῖς δὲ οἱ βλέποντες. Η οντὶς οὐκέτι οὐδὲ παρέφανε τι τοῦ ὕδατος. τις ἁμιλλᾶσθαι τῇ Μεγαλοπόλει τηνικαῦτα γ' ἡμᾶς θάλασσαν, πεπυκνωμένην, ὥσπερ οἷς οἰκοδομήμασιν, οὕτω καὶ αὐτὴν τοῖς ητοῖς τούτοις οἰκήμασιν. Ην τηνικαῦτα ναυμαχίας μεγίστης. Βοὴ σαλπίγγων· εἰρε ονος· ἐξελιγμοί δρόμων· ἐμβοήσεις ναυάρμπηδὼν ὅπλων· καὶ ὁ ἐκεῖθεν τοῖς ναυμά ναγμὸς οὐδὲν ἐνέλιπε μάχης, εἰ μὴ ὅτι adde οὐκ] ἀντιμέτωπος. Καὶ ἅπερ ἐκεῖνος καύματα, προσεπιθήσω τῇ διηγήσει ταύτῃ, οὐκ ἔκτοπος ἡ σύναξις αὕτη, οὐδὲ ἐξ ἀλλοσύνταξις, ἀλλὰ στρατὸς μὲν οὗτος ἐθαγενὴς ις ἐξ ἠπείρου, καὶ τοῖς μεγίστοις τῶν πόλ όφιμος, καὶ αὐτὴν ἐπιλείπων οὐδέποτε· ὡς ἐκ τῆς ἐγγυτάτω περιχώρου, ἣν εἰς ὅλον ταχύ περιτροχάσει τις ἥλιον. Τοιαῦτα εἴπω· οἱ δὲ ἀκούοντες ἐκπεπλήξονται, καὶ ται οὐ μόνον τὸ βασιλικόν ἐνταῦθα προλλὰ καὶ τὸ πολυδύναμον· καὶ τῷ αὐτοσχε :ῳ βασιλικῷ θαυμασίῳ τὸ τῶν μελετωμέεννοήσονται μεγαλούργημα, καὶ σκέψονται, τοῦ παρατυχόντος τοιαῦτα, ὁποῖα τὰ τῆς διασκευῆς. Τί δὲ οὐκ ἂν ποιήσῃ ὁ χειρὶ α καταπαλαίειν ἔχων τὸ ἀνθιστάμενον, εἰ κατόγχειρα σκευασθήσεται; Εἰ δὲ καὶ κῦμα ατακλυσμὸν τοῖς ἐχθροῖς ἐπιῤῥυήσηται, τί grum suis reddidit sedibus, ad quas hic et illic allisus confractus est. Quid, o præsentes, pateretur hæc bestia ita a semetipsa vexata ex quo timore fuit occupata, si insuper ea quæ ex parte nostra sustulit adjiciamus?Sane altero Ætna monte prorsus opus erat cui Typhon iste subjugaretur Sed quod patiatur docebit tempus et nobis occasionem dabit multi juoundique sermonis. καιρὸς, καὶ ἡμῖν ἀφορμὰς δώσει λόγου πολλοῦ 11. Ego vero istis adjiciam aliud etiam admiratione dignum, magnas illas naves quas nuper nondum perfectas hodie splendide instruotas fretum nostrum comparavit. Portus quidem ad securitatem dilatatus et munitus est, illæ vero pyrrhicham reapse saltabant, et remorum resonantia concitatæ valde strepebant terroresque personabant quibus in tempore hostes arcent. Demetiar earum multitudinem utpote innumerabilem in myoparonibus, in velocibus, in triremibus aliisque navium instructarum speciebus. Et illis ista quoque erunt in miraculum.Tempus vero eos amplius etiam stupefaciet discentes quoniam heri quidem bellicas illas naves locus dispositus in securitatem amplectebatur, sed cæteris armis vacuas quæ cursus velociores faciunt, et aondum navali exercitu instructas nec illis quibus navis impellitur vel committitur pugna adornatas.Equidem ita heri. Mane autem fulsit dies, et imperatorium venit mandatum, idque ex necessitate. Refecti sunt triremium defectus;vacuata autem navalia; et expediti steterunt milites, muti vero spectatores. Propontis nihil subostendit æquoris. Diceret quie nostrum illud mare urbi magnæ esse simile, frequens sicut ista ædificiis, ita illud domibus mobilibus. Erat proinde imago maximæ naumachiæ. Sonat tuba, resonat et remigium, explicantur cursus, clamant navarchi,emicant arma, fremunt milites, uno verbo nihil pugnæ deficit nisi quod hostis non ex adverso stet. Quibus admodum prodigiosis explanans addam istas acies nequaquam esse alienas neque extraneas copias, sed iste exercitus indigena et majori parte continente exortus, urbium maximis enutritus, nec suam unquam dereliquerint patriam, naves autem ex proximis vicinisque locis quos per unum diurnum solem circumiret viator. Talia quidem dico ego; audiens autem obstupescent et mirabuntur non tantum regiam in his providentiam, sed multam quoque potentiam, et ex hoc improviso principis miraculo excogitata intelligent opera egregia, necnon ex istis subitariis noscent res per longum tempus præparatas. Quid non faceret sic una dextera adversarios vincens si eum centimano comparetur? Si fluctus unus in hostes irruens eos submergat, quid non patiantur bellicis multis ex imperatore undis obtruti? Hæc illi inferent et sibilis prorsus explodent gentem illam quæ tanto imperatori obluctari voluerit, qui simul annuit et

fecit, dixit et mandatum perfectum est. Irridendos ἂν πάθοιεν οἱ πολυκυμίαις ἐκ βασιλέως πολεμικαῖς ipsis judicabunt illos viros qui terram universam coram imperatoria potestate provolutam cernentes, attamen pontum audent aggredi, et parvis insulis dominari intendunt, perinde ac si nomen terræ nullo modo insulas sibi conciliet, ita ut ibi corruant, vel ab illo tam desiderato æquore repellantur, vel sua in abyssum jactent in quo ipsi quoque mergantur, adeo ut ex illa fuctibus undique irrigata insula nihil sit illis, ubi totius terræ post Deum rector noster imperator. τούτους θαλάσσης ἀπάγεσθαι, ἢ ἀλλὰ καταδύεσθαι ἐν μηδὲ τῆς ἐμφικλίστου, τῆς νησιώτιδος, ἔνθα σιλεύς. ἐμπεσούμενοι, Ταῦτα ἐκεῖνοι ἐπιλογίσονται, καὶ πάντως οὐαὶ τῷ ἔθνει ἀναβοήσονται, ὅπερ ἀντικαθί στασθαι βασιλεῖ τοιούτῳ βεβούληται, ὃς ἅμα ἐπένευσε, καὶ πεποίηκεν· ἐλάλησε, καὶ τὸ ἐπιταχθὲν τετέλεσται. Κρινοῦσι δὲ αὐτοὶ καὶ γελοίους ἀνθρώπους ἐκείνους, οἳ γῆν ἅπασαν τῷ βασιλικῷ κράτει βλέποντες ὑποκύπτουσαν, αὐτοὶ καταθαῤῥοῦσι θα λάσσης, καὶ νησιδίων κρατεῖν ἐπιβάλλονται, ὡσε είπερ μὴ καὶ τὰς νήσους τὸ τῆς γῆς ὄνομα ᾠκειώσατο· ὡς ἐντεῦθεν λείπεσθαι, ἢ καὶ τῆς ποθουμένης εἰς βυθόν, ὃ καὶ πείσονται· ὡς μηδὲν ὃν αὐτοῖς μετο γῆς ἁπάσης μόναρχος μετά γε Θεὸν ὁ ἡμέτερος βα12. Jam oratio mea pauca quædam dicet ad honorem regis qui ex Jerusaleur ad nos accurrit, tam auditu quam gestis attonitus, mira imperatoris facinora penitus recognoscens, quibus decorem simul et plausus comparavit; vir denique quem hostes pavebant irruentem, et imperatoriæ dexteræ impetu ac vi altissima gentilibus sepulcra adaperientem omnibus qui vivifcum sepulcrum audebant invisere. Qui cum cupivisset principem intueri ut inde corroboraretur adversus viros Deo inimica ineuntes consilia, nec itineris incommoda consideravit nec longitudinem, nec alti maris pericula in mentem adduxit, sed neutrum mente recogitans, dummodo adveniens cum in oratione possit adorare, statuit simul per mare adire, non quia illi via pedestri jucundius, (quis enim solide basi preferat inferni tormenta, et polius quam firmo pede procedere malit per velamen mortis transsire)sed ut co cilius charissims frueretur aspectu. Et peragratis circuitibus quos Issicus circumvolvit sinus mareque vicinum, gyros autem resecaturus ex prosperitate navigationis, secundis ventis manibusque navim impellentibus, advenit, et inebriatus cst colloquiorum nectare, conversationumque ambrosio, cæterisque imperatoris suavitatibus. Expertus est virilem illum virtutem, quæ etiam in pace quictissima bellatorem ostendat fortissimum in cursibus equorum aliisque exercitiis, seu qualis viros immanes, montium feras in tatibula repellat, ne frequenti turbo irruentee regionem depopulentur. Quæ miratus, discessit præco imperatoriæ fortitudinis,et sic robur vulgavit, et ῃ omnes vicinos hostes terruit dicentes illi favere uostrum imperatorem. Et ista, me judice, mirabuntur filii Ismael memoriam revocantes. Nec enim illi malorum ex illo fuerunt expertes. τὸν ἡμέτερον αὐτοκράτορα. Καὶ θαυμάσονται μὲν, οἶδα, Οὐδὲ γὰρ αὐτοὶ ἀπαθεῖς κακῶν τῶν ἐκεῖθεν γεγόνασι. 13. Miraculum adhuc istis miraculis mirabilius mihi referendum est, quia non tantum regulus iste ex meridiana plaga ad nos perrexit, sed etiam a nohis alius nuper ad boreales Pæonum partes profectus est, æqualis, ne dicam latioris princeps regionis ut ipsi reges ad nos veniant eum qui omnibus imperat conspeoturi,et suam ipsorum ιβ΄. Κείσεταί μοι μέρος ἐνταῦθα τῆς ἀφηγήσεως καὶ τὸ τοῦ ῥηγὸς μεγαλώνυμον, ὃς ἐξ Ἱερουσαλήμ εἰς ἡμᾶς ἔδραμε, ἀκοῇ τε καταπεπληγμένος καὶ ἔρ γοις, μακρόθεν τὸ τοῦ βασιλέως ἀξιοθαύμαστον ἐπεγνωκώς, οἷς εὐηργέτητο, οἷς συγκεκρότητο· ἀνὴρ καὶ ἄλλως μὲν τοῖς ἐναντίοις ἐμπίπτων βαρὺς, διὰ δὲ τῆς βασιλικῆς χειρὸς καὶ συνάρσεως βαθυτάτους τάφους ἐπανοίγων τῷ ἔθνει, ὅσοι τοῦ ζωηφόρου τά φου κατατολμῶν ἤθελον· ὃς καὶ ἐπιθυμήσας τῆς θέας γενέσθαι τοῦ αὐτοκράτορος, ὡς ἂν ἐπιπλέον κρατυνθεὶς κατὰ τῶν ἐχθρὰ φρονούντων Θεῷ, οὔτε τὸ τῆς ὁδοῦ τραχὺ καὶ μάλα πολὺ ἐλογίσατο, οὔτε τὸ τῆς μακρᾶς θαλάσσης οὐκ ἔξω κινδύνου ἤγαγεν ἐπὶ νοῦν. ᾿Αλλὰ θέμενος εἰς οὐδὲν καὶ ἀμφότερα, εἰ μόνον ἐλθὼν τῆς ἐν εὐχῇ προσκυνήσεως γένοιτο, προτίθεται ὅμως τὴν διὰ θαλάσσης πορείαν, οὐχ ὅτι καλλίων αὐτὴ τοῦ πεζοφορεῖν, (τίς γὰρ τῆς στερεμνίου βάσεως ἂν ἕλοιτο Αδου πέταυρον, καὶ τοῦ ἀσφαλῶς βαίνειν τὸ διὰ θανασίμου παραπετάσματος στέλλεσθαι;) ἀλλ᾽ ἵνα ταχὺ τῆς φιλτάτης ὄψεως γένηται. Καὶ τοίνυν τῶν μὲν περιδρόμων απαλλαγεὶς, οὓς ὁ Ἰσσικός ελίσσει κόλπος καὶ τὸ πέριξ ἐκείνου παράλιον, ἐπιτεμὼν δὲ τὴν κυκλοφορίαν τῷ ἐθαγενεῖ τοῦ στόλου ανέμοις τε πομπίμοις καὶ χερσὶν ἐπισπευδούσαις τὸν πλοῦν, ἦλθε, καὶ ἐνεφορήθη καὶ αὐτὸς τοῦ τῶν ὁμιλιῶν νέκταρος, τῆς ἐν δια λέξεσιν ἀμβροσίας, τῆς λοιπῆς βασιλικῆς γλυκύτη τος. Ἐπειράθη καὶ τῆς ἀνδρικῆς ῥωμαλεότητος, ὅσα γε εἰκὸς ἐν εἰρήνῃ βαθεία στρατιώτην βριαρὸν ἐπισ δείξασθαι, ἐν ἱππασίαις γυμναστικαῖς ταῖς τε ἄλ λαις, καὶ ὅσα τοὺς θῆρας βίπτουσι τοὺς ὀρειβάτας, τοὺς πελωρίους· οἱ μὴ συχνοί πίπτοντες τὸ παροικούμενον ἐρημώσουσι. Καὶ θαυμάσας ἐκεῖνο, ἀπῆλθε κῆρυξ τῆς βασιλικῆς κραταιότητος, καὶ οὕτω τὴν ἰσχὺν ἐπολυπλασίασε, καὶ τοῦ περικύκλου πάντας ἐχθροὺς ἐδειμάτωσε μαθόντας εὐμενῶς ἔχειν αὐτῷ καὶ ταῦτα οἱ ἐξ Ισμαήλ, τὴν μνήμην ἀνακινήσαντες, ιγ. Θαῦμα δὲ μᾶλλον αὐτοῖς ἐπὶ θαύματι ἔσται, ὅτι οὐ μόνον ῥῆς ἐκεῖνος ἐκ νότου πεφοίτηκεν εἰς ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἡμῶν ἔναγχος ἕτερος τοῖς βου ρείοις τῶν Παιόνων μέρεσιν ἔσταλται, οὐδὲν ἐλάττονος γῆς ἄρχων, εἰ μὴ καὶ μᾶλλον ἀπείρονος· ἵνα καὶ βασιλεῖς ἐφ' ἡμᾶς στέλλοιντο, τὸν ἐπὶ πάντων οψόμενοι αὐτοκράτορα, καὶ τὸ κράτος αὐτοῖς ἐπι-

μενοι, καὶ βασιλεῖς αὖθις ἀφ᾿ ἡμῶν θερα- firmaturi potentiam, rursus reges a nobis constiιταττόμενοι· ὡς εἶναι τοὺς μὲν ἄλλους ἀρχητοὺς ὑπ' αὐτοῖς, τὸν δὲ ἡμέτερον αὐτοκράτορα βασιλέα καὶ παμβασιλέα ἐπ' ἐκείνους ὃ δὲ τε καὶ ἐξοχώτατον. tuendi, ita ut alii rectores illis subdantur, illo vero imperatori nostro regum Regi omnibusque dominanti obediant. Quod maximum et admodum eximium. νέμνησα δὲ ἂν τοὺς ἐξ Ἰσμαὴλ ἀκροατάς, 14. Jam in memoriam revocabo quot Ismaelitas ; ἑτέρους ῥῆγας ἐκείνους ἡ καθ᾿ ἡμᾶς εἶδε audientes, quot alios regulos nostra vidit civitas τη, τῶν σῶν προπεσόντας ποδῶν, εἰ μὴ πρὸς ad tuos pedes provolutos, nisi et ipsi quadam intu- !V τινα ἔμελλον αὐτοὶ ἐξογκώσεσθαι. Ναὶ merent arrogantia. Etenim illi Italorum duces, non τῶν Ἰταλῶν ἀρχηγοί ἐκεῖνοι, οὐκ ἀγαθὰ bona cogitantes sese inimicos animis elatos exhiτες, μεγάλα φρονεῖν δεδώκασι καθ᾿ ἑαυτῶν buerunt; qui quandiu tuam conjunctam habuerunt ρούς· οἵ, μέχρι μὲν τὴν σὴν εἶχον χεῖρα dexteram et lucem spei bonæ ad instar columnæ ομένην, καὶ φῶς αὐτοῖς ἐλπίδων ἀγαθῶν ignis divinissimi serenantem, metusque tui iniυλῶν θειοτάτου πυρὸς αἰθριάζουσαν, καὶ ὁ micos commovit irruens tanquam, nubes et caligo ; τοῖς ἐχθροῖς ἐνεσείετο ἐπαιγίζων ὡς νέφος ante faciem pėrsequentium objecta, fortiter proceως, τῆς τῶν διωκόντων ἐπίπροσθεν τιθέμε debant, et in viam introducebantur, transibantque 5, ἤγοντο ἀνδρικῶς, καὶ εἰς ὁδὸν ἐχειραγω securi. Sed quando sibimetipsis confisi soli fueκαὶ διέβαινον ἀσφαλῶς. Οτε δὲ θαῤῥήσαν- runt relicti, nec jam erat lucis columna, aberatque οἷς ἐμόνασαν, καὶ ὁ τοῦ φωτὸς στῦλος οὐκ nubes, procedentes non procedebant, sed usque ἡ νεφέλη ἀπῆν, οὐκέτι πορευόμενοι ἐπου ad finem lugebant; revertentes autem casibus ἀλλὰ (τὸ ἑξῆς τῆς ᾠδῆς) ἔκλαιον, καὶ τὸ jactati eversi sunt, tuoque orbati præsidio, malis τῆς ᾠδῆς) βαλλόμενοι πτώμασι κατεστρών- jacebant obnoxii, telisque quasi grandine percussi αὶ τῆς σῆς ἔξω σκέπης γενόμενοι, αἴθριοι et multo profuso sanguine repellcbantur; quam οἷς ἐξέκειντο, καὶ ἐχαλάζοῦντο τοῖς βέλεσι, calamitatum periodum non ab alienis, sed a suis σιν αἱμάτων καταῤῥεόμενοι παρεσύραντο, passi sunt, non secus ac olim proavis acciderat τινα δυστυχῆ ταύτην οὐκ ἐξ ἀλλοτρίων, Italis, quando terra Romanorum robur, regum οσγενή δυσπραγήσαντες· ἥτις ποτὲ τοῖς προ- miraculum, accinctus est armis magnus Alexius. ταλοῖς συνέπεσεν ὅτε τὸ κράτος τῆς Ῥωμαίων ἐζώννυτο γῆς τὸ θαῦμα τῶν βασιλέων, ὁ μέγας λὰ τί μοι πρὸς τὸ τοῦ ᾿Αλεξίου ὄνομα τὰς αραβάλλεις, ὦ πορφύρας βλαστέ, ἐξεῖαν πιστῶν πρὸς τὴν βασιλικὴν ταύτην φωνὴν, γνωρίμῳ χαίρων τῆς κλήσεως; Χαῖρε μὲν ῳ τῷ τε ὀνόματι τῷ τε πράγματι, καὶ εἰς ὁμοιότητα σεαυτὸν ἀναβίβαζε· τὸ δὲ πᾶν, οὐ πρὸς τὰς τοῦ βασιλέως πατρὸς ἀρετάς. 5 μέγας ἐκεῖνος ᾿Αλέξιος, καὶ ζήλου ἄξιος. πλήρης ὁ ἀοίδιμος πάππος, ὁ ἐν βασιλεῦσι ος, καὶ οἷς ζηλοῦσθαι τοῖς θέλουσι τυποῦας βασιλείας ἀκρίβειαν. Αλλ' ὁ πατὴρ ἄκρα ἡ χάρις αυτόχρημα. Τί γοῦν σοι καὶ ἀναἰς τὰ παλαιὰ, ἔνθα πρὸς μίμησιν τὸ νεώταθὸν αὔταρκες καὶ πολυσύγκρατον, ἐκείνοις ἐν τοῖς ἐκ πατέρων ὅσα καὶ κληρονομίαις προσεπιπλουτοῦν δὲ καὶ τὰ οἴκοθεν; Αλλά μὲν, ὦ πορφύρας αὔγασμα, ἰδιάζον αὐτίκα και μοι τὸ προσφώνημα. Οὐκέτι γάρ σε τὸ τοῦ α ἔργον ἐν παρέργῳ λόγου θήσομαι. γὼ δὲ, ὅπερ ἔλεγον, οὐκ ἂν τοῖς ἐξ Ισμαὴλ ; ἀκοὴν ὠτίου ἀγάγοιμι, εὐλαβούμενος, μὴ · ἀφοῦς ἐπ' ἐκείνοις μετεωρίσω αὐτοῖς. ω δὲ, ὅπως ὁ παρ᾽ αὐτοῖς μέγα φέρων , σουλτανικὸν (δότε γάρ μοι τὴν ἐγχώριον οωμένοις φωνὴν) εἰς ἡμᾶς καὶ αὐτὸς διέβη, αὐτὸν ἡ Κωνσταντίνου πρέσβυν ὑπὲρ ἑαυ αλλαγὰς ἐκ τοῦ τῆς οἰκουμένης δεσπότου ·νον, καὶ τὸ καλὸν αὐτὸν ἑαυτῷ ἐπισπεύ · τῆς τοῦ αὐτοκράτορος γαληνότητος, καὶ οὐ ο καταπραττόμενον. Καὶ τί γὰρ ἔδει ἄνδρα 15. Sed quid mihi ad istud Alexii nomen aures palefacis, fili purpura, arrectam præbens aurem ad hanc regiam vocem, et noto gaudens cognomine? Sed gaude et de re et de nomine isto et ad avi similitudinem temetipsum erige, uno verbo, imaginem patris regii virtutum in te ingenera. Gratus ille Alexius magnus, et invidia dignus. Gratiarum plenus, valde venerandus avus et talis cui emulentur, ut regum celeberrimo,qui volunt infor mari secundum dignitatis regiæ perfectionem. Pater vero summa suavitas, seu potius ipsa gratia. Sed quare ad antiqua refugio, dum hic adest novissimum bonum valde eximium et potentissimum, paternis, quasi speciosis hæreditatibus, florens virtutibus, quibus abundat familia? Verum ad te, o splendor purpura,proprie spectat mea oratio. Non enim te, Dei magnum opus, secundo sermonis ponam loco. 16. Ego vero, sicut jam dixi, ista non proferam ad aures Ismaelitarum ut non de se ipsis superciliumerigant.In memoriam autem revocabo quomodo apud nos magnum ferens nomen sultan (date enim mihi vocem audientibus accommodatam) ad nos ipse quoque transivit, et vidit eum Constantini civitas pro se legatione fungentem, pactumque a domino terræ humiliter deprecantem, et sui ipsius felicitatem ab imperatoris serenitate exoptantem, nec per alium eam exquirentem. Utquid enim vir sapiens regiam suavitatem alienis labiis gustaret?

Quibus ad mentem illorum revocatis, ego confun - νουνεχῆ βασιλικῆς γλυκύτητος ἀλλοτρίοις χείλεσι dam barbaros humiliata eorum superbia, cum ita illustres agis triumphos, o imperator, adversus illos, virosque bellorum amicissimos tui solius metu coerces qui in plateis gloriabantur, et quod nemo usque ad præsentem generationem in maximis bellis fecerat, tu facilius patrasti et, ut ita dicam, sine labore. 17. Facilius dixi" et sine labore, universitatis rerum oblitus. Primum laborasti; sæpe bellasti; pro nobis dimicasti; onustæ fuerunt armis manus. Pro nobis fuisti saucius; hostes sauciasti ita ut eos numerari nequaquam sit possibile. Vidit te sudorum flumen in ipso jucundius ablutum, quam Cydnus mersum in ipso Alexandrum. Η Ex adverso, corruentes in servitutem redegiati; nullus hostis, nullus bellator quem tu non subjeceris. Propterea omnes coram te etiam ante congressum procidunt; (ut quid enim dimicent, cum nihil illos nisi interitus maneat? ) et se tuæ subdunt dominationi, seque triumphali tuo currui alligant. Et propter quid aliud tot clari principes per omnem terram dispersi ad nos pergunt continuo, et nobiscum vivere satagunt, quorum non est labium unum, unaque lingua, sed prudenti concordia meditantes, et inter se deliberantes probequescientes,quem dominum post Deum unum solumque sibi eligent,ita semetipsos illustribus triumphis præbentes divinæque tuæ super omnes victoriæ testimonium exhibentes. γεύεσθαι; Ταῦτα εἰς μνήμην ἐκείνοις ἀνακινήσεις ἐγὼ καταιδέσω τοὺς βαρβάρους, καταβαλὼν τὴν ὀφρὺν αὐτοῖς, εἰ οὕτῶ λαμπροὺς ἄγεις θριάμβους, ὦ βασιλεῦ, κατ' αὐτῶν, καὶ τοὺς ἦν ὅτε πολεμιωτά τους φόβῳ καὶ μόνῳ προάγεις ἐπ᾿ ἀγορᾶς καθ᾿ ἑαυ τῶν πομπεύοντας· καὶ ὃ μηδείς πῶ μέχρι καὶ γενεᾶς ταύτης πολέμοις μεγίστοις κατεπράξατο, αὐτὸς ρᾷον οὕτω κατορθοῖς καὶ ὡς εἰπεῖν ἀπονώτατα. ιζ'· ᾿Αλλὰ τὸ δήποτε τοῦτο τὸ μέρος ῥᾷον λέγω καὶ ἄπονον, τῆς τῶν πραγμάτων ὁλότητος ἐκλαθή. μενος. Επόνησας τὰ πρῶτα. Εξεστρατεύσω συχνά. Ηθλησας δι' ἡμᾶς. Ἐτρίβησάν σου τοῖς ὅπλοις αἱ χεῖρες. Ἐτραυματίσθης ὑπὲρ ἡμῶν. Ἐτραυμάτισας τοὺς ἐχθροὺς, ὅσα οὐδὲ εἰς ἀριθμὸν πεσεῖν δυνατόν. Εἶδέ σε τῶν ίδρώτων ποταμὸς ἀποδυόμενον εἰς αὐτ τὸν ἡδύτερον ἤπερ ὁ Κύδνος κολυμβῶντα δι' αὐτοῦ τὸν Αλέξανδρον. Ἐδουλώσου τοὺς ἀντιπίπτοντας. Παρεστήσω πάντα ἐχθρὸν, πάντα πολέμιον. Καὶ διὰ ταῦτα πάντες καὶ πρὸ πείρας προσρίπτονται σοι, (τί γὰρ ἂν καὶ μάχοιντο, ἔνθα μὴ οὐκ ἔστιν ἐκεί νους πεσεῖν;) καὶ τῆς δεσποτείας σου γίνονται, καὶ θριαμβεύουσιν ἑαυτούς. Η τί ποτε ἄλλο παθόντες οἱ πανταχοῦ γῆς διεσπαρμένοι περίκλυτοι ἀρχηγοί ἀεὶ στέλλονται παρ' ἡμᾶς, καὶ τὰς ἑαυτῶν διασπορὰς ἐνταῦθα συνάγουσι, χεῖλος μὲν ὄντες οὐχ ἵν, οὐδὲ γλῶσσα μία, συμπνοίᾳ δὲ νοερᾷ ταυτὸν ἐννο οῦντες καὶ φρονοῦντες ἀλλήλοις, καὶ εἰδότες, τίνα δεσπότην μετὰ Θεὸν ἕνα καὶ μόνον ἐπιγράψονται, καὶ οὕτω λαμπροῖς θριάμβοις ἑαυτοὺς διδόντες, καὶ τὴν κατὰ πάντων καὶ ἔνθεον νίκην σοι ἐπιμαρτυρό μένοι; ιη΄. Οὐκ ἂν οὐδὲ τὸν Νεεμὰν ἐνταῦθα σιγήσομαι, ὅς ἄλλοτε μὲν λόγους μοι ἐχορήγει λαμπρούς, ἄπου πτος ῶν, οὐ πρὸ μακροῦ δὲ καὶ τὴν θέαν μοι πρὸς θάμβος ἐφείλκετο· ἀνὴρ οὐ τῶν πήχεων, ἃς ἡ φύσις τοῖς ἀνδράσι μετρεῖ, ἀλλ᾽ ἐξηρμένος εἰς μέγα, καὶ τὴν θέαν περίβλεπτος· τὰ μὲν πρὸ τούτου μελετή σας ἀνδρίζεσθαι, καὶ μαθὼν ἀνθίστασθαι, καὶ ανασκιρτήσας εἰς πόλεμον· ταχὺ δὲ μεταδιδαχθεὶς τὸ καλόν, τὰ μὲν φόβοις, τὰ δὲ πλείω τραύμασι, καὶ νῦν καὶ αὐτὸς εἰς θρίαμβον συντελῶν. Καὶ ὁ πρὶν φυγὰς δοῦλος, καὶ τὸν δεσπότην κρυπτόμενος, νῦν ἕλοιτο ἂν παθεῖν ἅπαν δεινὸν, ἢ τῆς θέας τού του στέρεσθαι. ᾿Αμέλει καὶ τρέχει τὸν βασιλέα θεᾶσθαι, ὡς ἂν καί τις ἐκ σκότους εἰς ἥλιον, καὶ προσ18. Absit ut illum Neeman hic taceam qui alibi claros mihi suppeditavit sermones, qui etsi procul distaret quasi proximus oculos meos astrinxit, vir non staturæ quam natura viris impertit, sed in magnitudinem elatus et aspectu conspicuus, prius quidem ad animum virilem exercitus, et obluctationis non ignarus et ad certamen exsultans, mox autem de bono tum metu tum vulneribus edoctus, et nunc ipse quoque ad triumphum concurrens. Prius servus fugitivus, dominique ex conspectu abditus nunc mallet malum omne perpeti quam visu illius orbari. Equidem currit ut principem videat, quasi a tenebris ad solem, et benigne suscipitur, intratque gaudium domini sui. Cui prius non fas erat terram patriam concul- λαμβάνεται μετὰ πραύτητος, καὶ εἰσέρχεται εἰς care, nunc vadit per reginam urbium gaudens eo quod desiderata imperatoris facie fruatur, suæque servitutis non alium, sed semetipsum vere sponsorem testis exhibet. Percurrit oculis varia illa ornamenta quæ præclara tua exprimunt facinora, quæ pictorum manus ad memoriam elaboraverunt, tum aliorum gesta, tum semetipsum gentem in qua degebat ad incrementum stimulantem, hic armatum et equitem, alibi ensem manu stringentem, sæpius exercitum loco manifesto disponentem copiasque constituentem, et denique devictum asperamque planitiem fuga conculcantem, τὴν χαρὰν τοῦ κυρίου αὐτοῦ. Καὶ ὁ πρὶν μηδὲ συνο ήθη γῆν πατεῖν ἐν ἀσφαλεῖ συγχωρούμενος ἄρτι προσβαίνει τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων, χαίρων, ἐφ' οἷς τῆς ποθουμένης βασιλικῆς ὄψεως γίνεται, καὶ τῆς αὐτοῦ δουλείας οὐκ ἀφ᾽ ἐστίας, ἀλλ' ὡς ἀλη θῶς ἐχέγγυος αὐτῆς μάρτυς παρίσταται. Περιέρχε ται τῇ θέᾳ καὶ ποικίλματα ἐκεῖνα, ὅσα τὰς σὰς ἀριστείας ινδάλλουσιν, ὅσα ζωγράφων χεῖρες εἰς μνήμην δαιδάλλουσι, τά τε ἄλλα, καὶ τὰ καθ' ἑαυ τὸν, ὅτὲ μὲν ἐρεθίζοντα τὸ περὶ αὐτὸν ἔθνος εἰς ἐπανάστασιν, ἄλλλοθι δὲ ὁπλίτην, ἱππότην, ἑτέρωθι δὲ τὴν χεῖρα ξίφους ἄψασθαι πλησιάζοντα, πολλα-

αὶ στρατὸν ἐξ ἐμφανοῦς τάττοντα, καὶ λόχους eumque post omnia in servitutem redactum. Quæ *, καὶ τέλεσει νικώμενον, καὶ φυγῆς ἐμdepicta intuitus omnibus annuit, totamque apα τήν τε πεδιάδα, καὶ ὅση ἀπόκροτος, καὶ probat effigiem. Illud vero unum pictoris vitupeδουλούμενον. Καὶ ταῦτα γεγραμμένα θεώ- rat, quia eum servum nullibi in omnibus tropæoτινεύει πᾶσι, καὶ ὁμολογεῖ τῇ πανηγύρει rum partibus nominat, minimeque in orationibus ως. Ἓν ἐκεῖνο τοῦ ζωγράφου μέμφεται, ὅτι Neeman servi nomen inscribitur. 0 regalis aniσχοῦ δοῦλον αὐτὸν ἐπικαλεῖ τοῖς τῶν τρο- mus per quem magna gens illa ejusque celebris Δήμασι, μηδὲ τῇ τοῦ Νεεμάν προσρήσει δι' princeps ita deprimuntur et in servitutem addicun- ! ὁ δοῦλος ὄνομα ἐπιγέγραπται. Ὁ ἀνδρίας tur O regalis benignitas per quam nec veteres suas ς, δι᾿ ἧς ἔθνος καὶ τοῦτο μέγα καὶ ἐθνάρ- clades respiciunt barbari, nec vulnera, sed citato νος λαμπρὸς εἰς τόσον τεταπείνωται, καὶ cursu ad dominum benignum approperant! Sed είαν πεπάτακται. Ο πραότητος αὖθις, δι' præsertim, o misericordia et beneficentia quibus τὰ πάλαι πτώματα ὑφορῶνται οἱ βάρβαροι, ærumnas compensantes meliori sorte potiuntur τραύματα, ποσὶ δὲ ὅλοις εἰς τὸν γαληνότα vitæque discriminibus refertæ securam præferunt τότην τρέχουσι. Μάλιστα μενοῦν ὢ ἐλέους concordiam, et merito judicant melius esse doγεσιῶν, ὃς ἀντισταθμώμενοι τοῖς παθήμασι mini manus tangere quam flagellis conteri, ita ut τοῦ καλλίονος, καὶ βίου κινδυνώδους προ- beneficentiæ bonum longe superet malum exitii. τὸ ἀκίνδυνον εὔγνωμον, καὶ κρίνουσιν εἰς ὀρθὸν, κρεῖττον εἶναι δεσπότου χερσὶ καταψᾶσθαι, ἀστιξιν ἐπιτρίβεσθαι, ὅσῳ καὶ τὸ τῆς εὐεργεσίας καλὸν τῶν ἐκ πληγῆς δυσχερῶν ἱλαρώτε ῦτα καὶ τὰ τούτοις σύμφυλα μυρία μὲν τῷ τῷ τε μεγαλείῳ ἐξηρμένα εἰς μέγιστον καὶ ν ἀνακράζομαι, (πῶς γὰρ οὔ;) ὁ μὴ λάλος τοιούτοις εἶναι μὴ εἰδὼς, καὶ ὅσοι δὲ τοῦ : λάχους γίνονται. Οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ αὐτοὶ μὴ αλεῖν ἡμῖν ἀνέξονται, οὐ διὰ μόνον τὸ ἐξ ύνθημα, Πνεύματος δὲ θείου καὶ μάλιστα οῦντος καὶ τὴν φωνὴν ἀναβάλλοντος εἰς ν. Επρεπε δὲ ὄντως ἐνεργείας τῆς ἐκεῖ λῆσθαι ξύμπαντας, καὶ γλώσσας διανενε πῦρ λόγου πνεούσας· ὡς ἂν, ὥσπερ τῶν ορθωμάτων ἡ οικουμένη πεπλήρωται, οὕτω κηρυττόντων τὰ σὰ, καὶ οὐδὲν ἧττον ἤπερ χια, φθάνοι πανταχοῦ γῆς καὶ τὰ τῶν τροακηρυκεύματα, καὶ ἡ σύμπασα γῆ τῆς σῆς , καθάπερ συνέσεως, οὕτω καὶ τῆς αἰνέ1 λὰ τὰ μὲν ἀμφὶ τούτοισιν εὖ σχήσει, καὶ γος διετυπώσατο. Ἐγὼ δὲ, ὅτι μεμέτρηται εἰς στενὸν καὶ συντέτμηται, σπουδῆς ἑτέ » γενέσθαι, εἴ πως βραχύ τι χρόνου ἐπισ · ἐνδαψιλευθείη μοι. Καὶ ὅτι ἐφέλκεται μοι ιτήριον ὁ Ἰορδάνης εἰς ἑαυτὸν, καὶ οἷον ων ἐφέλκει, καὶ πάντες ἐκείνου γίνονται, και τι σεμνὸν, δι' οὗ ἐπ' ὀλίγον κατάσχω λογον. Αντισταθμῶμαι τοίνυν τῷ καλῷ αἱ βασιλικῷ ὕδατι καλὸν ἕτερον ὅμοιον, καὶ εξιώσομαι τὴν πανήγυριν. Οἱ δὲ ἀκροαταί, γάλῳ καὶ τούτῳ περιτυχόντες πράγματι, δαλέα συμφρονήσαντες, καὶ μαθόντες, ὡς ζεται αὐτοῖς τὸ καλόν, ἀναμενοῦσιν τέως· καὶ τοῦ λοιποῦ γένωνται ἀγαθοῦ. ροβάλλομαι τοίνυν ὑμῖν, ὦ παρόντες ἀκούσ τύρων βασιλικόν τίμιον, καὶ ἀξιῶ, τούτου ιότας, εἶτα δὴ καὶ τοῦ Ἰορδάνου γενήσενὰ καὶ ἄμφω ταῦτα, πολλοῦ τιμώμενα, εἰς συντελοῦντα, τὸ τοῦ Ἰορδάνου τε ῥεῖθρον, όρον τῆς κῦν δεξιώσεως. Οὐδὲ ἀποκλύσεται ρον τῷ προτέρῳ, ὅτι μηδὲ τῆς ἐπιπολῆς 19. Ista et istis consentanea sexcenta tam multitudine quam magnitudine ad summum elata ego quidem recanto, (nam quomodo non recantem?) mutus in istis esse nesciens, et quotquot sorte mea potiuntur. Equidem ipsi quoque mecum non loqui non poterunt non tantum propter mandatum nostrum,sed in primis divino Spiritu consonante necnon in concordiam vocem accommodante. Decebat enim vires ex illa virtute repleri universas, et linguas illo sermonis igne wstuare, ita ut, haud secus ac tuis egregiis terra gestis referta est, sic tua prædicantibus repleatur, et non minus quam tropæa, per omnem orbem exeant tropæorum præconia, universaque tellus repleatur sicut tua cognitione, ita et laude. 20, Sed ista me felicem diutius retinebunt quam proponebatur oratio. Ego vero, quia mihi tempus breve mensuratum fuit et exiguum, aliis studere volo, si forte angustum temporis spatium mihi admensum tributumque fuerit. Et quia mihi audientes ad se attrahit Jordanis et quasi seducens astringit, omnesque ad eum currunt, moliar quid augustum, quo aliquandiu cœtum contineam. Opponamus ergo speciosæ illi regiæque unde speciosam aliam aquam similem, et ita concilium occupemus. Auditores vero sic magno assistentes negotio et utiliter opinati discentes que sibi duplicari bonum, tamdiu permanebunt; post hæc reliquo bono potiantur. 21. Præmitto ergo vobis, ο auditores hic præsentes, unguentum regale pretiosun, et judico hujus participes postea Jordane esse fruituros. Sancta ambo ista, et magni pendenda, in sanctificationem conspirantia, tum Jordanis fluvius, tum unguentum præsentis acceptionis. Priori posterius non delebitur, quia non exteriora tantum

langit, sed et in animam penetrat. Ego vero jure μόνης γίνεται, ἀλλὰ καὶ εἰς ψυχὴν παραδύεται. censeo me aliquid hujus unguenti feliciter ba- Δοκῶ δέ μοι καὶ πάνυ τι προσηκόντως ἔχειν μύρου bere, necnon a domo bonum mihi adesse, quo- καὶ αὐτὸς δεξιώσεσι, καὶ ἀφ᾽ ἐστίας εἶναί μοι τὸ niam mihi ante manus magnum unguenti ala- καλόν, ὅτι μοι καὶ πρὸ χειρῶν ἤδη τὸ μέγα τοῦ μύ bastrum. Ο nos beatos, sapientissimi auditores, ρου ἀλάβαστρον. Καὶ εὖ γε ἡμῖν, σοφώτατον άκροα nam myroblytam excogitastis quem Deus optime τήριον, ὅτι τὸν μυροβλύτην ἐνενοήσασθε, ὃν Θεὸς compositum in odorem suavitatis largitus est t; τοῖς πένησιν εἰς ὀσμὴν καταρτίσας εὐωδίας ἐδαψι omnibus appetibile, et (prout ait quidam) omnino λεύσατο· τὸ πᾶσι ποθεινὸν καὶ (καθά τις ἔφη) amabile nomen quod ipse singulariter diligo, παμφίλητον ὄνομα, ὃ καὶ αὐτὸς ὑπερβαλλόντως veneratus quidem manus illas victoris imperato- φιλῶ, σεβαζόμενος μὲν τὰς χεῖρας ταύτας νικητοῦ ris, cui super omnia bona ornatus eximius, sci- βασιλέως, περ ἐφ᾽ ἅπασιν ἀγαθοῖς κόσμος ἅπας, licet populus factus est opus victoriæ; veneratus ταυτὸν δὲ εἰπεῖν, λαὸς νίκης ἔργον γίνεται· σεβα autem eum qui istam imperatori victoriam sup- ζόμενος δὲ καὶ τὸν ταμίαν τῆς νίκης ταύτης τῷ βαpeditavit, ipsam ferens in suiipsius nomine quod σιλεῖ, καὶ ταύτην ἐν ἑαυτῷ πρός τε ὄνομα φέροντα, potest actu perficere, quod mente concipiens καὶ διανέμειν εἷς πρᾶγμα δυνάμενον, ὃ καὶ εἰς νοῦν quilibet sanctificatur. in ore ferens melle reple- η λαβών τις ἡγίασται, καὶ διὰ στόματος ἐνεγκών, tur, vel solummodo pronuntians magnam protulit μέλιτος πέπλησται, καὶ μόνον μὲν ἐκφωνήσας νίκην victoriam. Ex victoribus quidam exercituum duces cognomen acceperunt, hoc quidem magnam auguratur victoriam, illo bona significatur exercitus præfectio; magnum autem Nicolaum inani nomine vocandum esse, serte nemo est qui dicat. 22. De ergo mihi, divinissime imperator, cuius aromatum phialæ, genw scilicet nardi spiritus, unguentis adungi cœtus hujus antistitem, unguentis, inquam, non quidem guttatim stillantibus qualia Arabum viri in istis solertes ex calamis colligunt, sed tuis, vel quasi dicerem, divinis unguentis quibus tuis unctus tua adire dignus fiam, quando consecratus tuum suscitabo eximium, vereque fidele, cœleste et pretiosissi- c mum unguentum, quo jam moto, si oportet me isti unguento immiscere quid externæ suavitatis, in terram et cælum diffundetur odor; in cœlum quidem per altas in theologia notiones donaque inde emissa a Deo a quo omne donum perfectum; terram vero, quoniam ad nos perferetur et in omnes terræ diffundetur fines. Omnis enim anima tum ea quæ Græcis ministrat linguis quam barbarorum Dei non ignarorum, percepit hanc tuam suavitatem quam promiserunt scripturarum prata, quam egregia imperatoris natura collegit, et spiritus pondere estimavit adjuvante magno patrefamilias optimoque horum rectore Deo, sapiens vero temperavit opifex, quo simul perfecta sunt omnia, et patris flamma in unam conjunxit temperiem, et in divinam commiscuit suavitatem, quæ multiformis vereque multis composita unum est in theologia (illo sapientis flore), unum in contemplatione divinorum, unum in eis quæ naturam moresque spectant, unum, quid multa? in eis quæ de Deo fas est scrutari; quæ adhuc frmiter animæ inscripta non talis est ut deleatur aut lituram patiatur, neque potest diffluere, nec in pertusum Danaidum dolium delabi, verum in corde imprimitur ad instar tabularum Deo inscriptarum; quæ a terra quidem ad humanæ naturæ constitutionem accommodatur, cœlitus autem Dei digito disponitur inscripta, ita ut propterea anima tua μεγάλην προήνεγκεν. Ἐνίκων μέν τινες, καὶ ἡγής σίστρατοι ἀναφωνηθέντες, ὁ μὲν οἰωνὸς ἐτέθη νίκης μεγάλης, ὁ δὲ ἀγαθὴν ἐσήμανεν ἡγεμονίαν στρατοῦ· ὁ δὲ μέγας Νικόλαος εἰς ἀσύμβολον ὄνομα λαληθής σεται, οὐκ ἂν εἴποι τις. κβ'. Δὸς δή μοι, θειότατε βασιλεῦ, οὗ φιάλαι ἀρωμάτων, αἱ σιαγόνες δηλαδὴ τῶν τοῦ πνεύματος, μύροις δεξιώσασθαι τὸν κορυφαῖον τῆσδε τῆς πανη γύρεως· καὶ τούτοις οὔτε σταχτοῖς, οὔτε ὁποῖα ἐξ Αββάβων καρφολογεῖται τοῖς περὶ ταῦτα δεινοῖς, ἀλλὰ τοῖς σοῖς, εἰπεῖν δὲ ἴσον τοῖς ἐκ Θεοῦ, ἵνα ἐκ τῶν σῶν τὰ σὰ προσάγων δικαιοίμην, ὡς τὸ καλὸν ὁσιούμενος ἀνακινήσω σου τὸ ὄντως πιστικὸν μύρον, τὸ οὐράνιον, τὸ πολυτίμητον· οὐ κινουμένου, εἴ χρή με τῷ μύρῳ τούτῳ συνεισαγαγεῖν τι καὶ τῆς ἔξω μυρεψικῆς, ἐς γαϊάν τε καὶ οὐρανὸν ἔκατ' ἀϋτμή· οὐρανὸν δὲ, διά τε τὸ ἐν θεολογίᾳ ὕψος καὶ τὸ θεόπεμπτον ἐκεῖθεν, ὅθεν καὶ πᾶν δώρημα τέτ λειον· γῆν διὰ τὸ εἰς ἡμᾶς διαπέμπεσθαι, καὶ περὶ τὰ τῆς γῆς διαδίδοσθαι πέρατα. Πισα γὰρ ψυχὴ, ὅση τε δισκονεῖται γλώσσαις Ελληνικαῖς, καὶ ὅση δὲ Θεοῦ ἐπιγνώμων βάρβαρος, ᾔσθετό σου τῆς εὐωδίας ταύτης, ἣν λειμῶνες μὲν γραφῶν προεβάλλοντο, φύσις βασιλικὴ ἀκροφυής συνελέξατο, καὶ σταθμῷ πνεύματος διευκρίνησεν ὑπὸ τῷ μεγάλῳ οἰκοδε σπότῃ καὶ τῶν τοιούτων ἐπιστημονάρχῃ Θεῷ· ἐργαστήριον δὲ νοερόν πάνθ' ὁμοῦ ἀγαγὸν συνεκέρασε, καὶ πατρὸς ζέσις εἰς ὃν κρᾶμα συνέτηξε, καὶ πρὸς εὐωδίαν θείου συνέπεψε· καὶ ταύτην πολυειδὴ καὶ ἀληθῶς πολυσύνθετον, ἔν τε θεολογία (τῷ τῆς σοφίας ἄνθει), ἔν τε τῇ τῶν θείων θεωρίᾳ, ἔν τε τοῖς περὶ φύσιν καὶ ἦθος, καὶ ὅλεως τοῖς περὶ γνῶσιν τῶν θείων, καὶ ὅσα κατ' ἄνθρωπον· καὶ ταύτην ἐγγεγραμμένην εἰς ἀσφαλὲς τῇ ψυχῇ, καὶ οἴαν μὴ ἂν ἀπογρα φῆναί ποτε καὶ παθεῖν οἷον ἀπάλειψιν· οὐδὲ εἰσρυῆναι μὲν ταχὺ, ἀποῤῥυῆναι δὲ λαθοῦσαν αὖθις εἰς πίθον Δαναΐδων ἀντλούμενον, ἀλλ᾽ ἐντυπωθῆναι τῇ καρδίᾳ εἰς πλάκα θεόγλυφον· ἐκ γῆς μὲν διηρτισμένην τῇ κατ᾽ ἄνθρωπον πλάσει τῆς φύσεως, δακτύλῳ δὲ Θεοῦ κατηρτισμένην εἰς μνήμης ἐντύπωσιν· ὡς εἶναί σοι διὰ ταῦτα την ψυχὴν καὶ κιβωτόν θεοκρότητον, οὐ μόνον διά τε τὸ μάννα, τὸν γλυκύν τροφέα πάσης

' εν, τὸν τὸν ἐμπεριπατοῦντα καὶ ἐνοικοῦντά sit arca Deo exstructa,non tantum propter manna, ε τὸ μάννα, στάμνον τὴν τιμίαν, ἣν χρυηλος συνεκρότησε, τὴν ἐν σοὶ γνῶσιν περί αὐτοῦ καὶ περὶ τῶν θείων καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς· ηλον, την στίλβουσαν, τὴν ἡλιῶσαν, τὴν μένην ἐπταπλασίως τοῖς θείοις ἐπταρίθ οίσμασιν· ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς θεοτυπώτους ὃς καὶ αὐτὰς ἔνδον ἡ σὴ κιβωτὸς ἐμπεγνῶσιν οὖσας καὶ αὐτὰς τῶν ὅσα μετὰ οἷα δή τινα τὰ περὶ ἡμᾶς, καὶ οἷς ἡ τῶν · κλῆσις ἀποκεκλήρωται. "Α καὶ αὐτὸς Θεοῦ τυπώσας εἰς ἀκριβὲς καὶ εὐδιάρθρω ἐναπέθετο, εὖ μάλα διευκρινοῦντι καὶ τὰς ρύσεις καὶ εἰς νοῦν αὐτὸν ἀληθείας ἐν ἅπασι καὶ τὴν θαυμασιότητα τῶν τοῦ Θεοῦ ἔρἁπλῶς, ἀλλὰ κατὰ τὸν Δαβὶδ σφόδρα γινώθεν αἱ πλάκες αὗται, ὡς μὲν περὶ φύσιν οὖσαι, τὴν ἀνωτάτω θεολογίαν τεταγμέναι, καὶ ὑπόουσαι, καὶ πρὸς τὰ κάτω νεύουσαι, γηίνης ραίνονται πλάσεως· τῷ δέ γε ἀδιαπτώτῳ τῆς καὶ τῷ θείῳ τῆς θεωρίας Θεοῦ δακτύλῳ και ·θαι θεωροῦνται. ὕτως ἐγὼ τὸ ἐν σοὶ μάννα κατανοῶ, οὕτω ινον, οὕτω τὸ ἔμπλοκον σέμνωμα· καί σε τα εἰς κιβωτόν διαθήκης θείας, τῷ λόγῳ ινος, τίθεμαι. Καὶ ἵνα τὸ πᾶν περιγρά Σημα ἐν στενῷ, καὶ εἰς βραχὺ σφίγμα κατααύτην τὴν κιβωτόν· μαννοφορεῖ τὸν Θεὸν, θειότατα, ἐν γνώσει λαμπρᾷ καὶ στεγανω αὶ οἵαν ὑποβάλλει νοεῖν ὁ χρυσός, δι' οὗ εοῦ πολλαχοῦ ἡμῖν ἐνοπτρίζει τὰ ἱεροπαλόγια. Φέρει καὶ πλάκας τὴν λοιπὴν ἔνθεον ἀπάντων τῶν ἐγκοσμίων καὶ περὶ ἡμᾶς· την οὐκ ἐν γραφῇ εὐεξαλείπτῳ καὶ ἐπιπολῆς ῃ, ἀλλ᾽ ἐν στερεᾷ καὶ εἰς βάθος ἐνδυομένῃ Οὐτωκὶ τά τε θεῖα, τά τε ἀνθρώπινα ἐμπες· τὰ μὲν, ὡς ἐν χρυσοῦ στεγανώματι, τὰ ἐν στερεμνίῳ καὶ μονίμῳ γλύμματι· ταυ εἰπεῖν, ἄμφω εἰς μνήμην, ἧς οὐκ οἶδε λήθη χήσασθαι. Ιδη δὲ καὶ ἄλλως ή σὴ θεία κιβωτός αὕτη, μάννα στέγει καὶ χρυσὸν καὶ πλάκας· οὐ οὺς περὶ τῆς ἀνωτάτω Τριάδος λόγους, ἧς τῶν ἀποθέτων κειμηλίων τούτων τριὰς, καὶ ιάννα οὐράνιον ἀλλὰ καὶ τοὺς περὶ τῆς τοῦ όγου καταβάσεως ἐφ' ἡμᾶς, σάρκα προσλατὴν ἐκ χοὸς, τὴν καθ᾿ ἡμᾶς, ἔξω τοῦ ἁμαρολυσμὸν ἐπισύρεσθαι· οὗ σύμβολα ἢ τοῦ ὑψέθεν κατάβασις, καὶ τὸ ἀῤῥύπαρον τοῦ καὶ τῶν πλακῶν τὸ χοόπλαστον· οὕς δὴ κς λόγους, τούς τε περί Θεοῦ τοῦ ἐν Τριάδι ουμένου, τούς τε περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου, τοῦ ς Τριάδος, τοῦ ἐν ὁστρακίνῳ σκεύει σαρκὸς, υ θησαυροῦ, οὕτω μὲν περιέπεις καὶ φέρεις μενος ἀσφαλῶς ἐν ψυχῇ, ὡς οὐδ᾽ ἂν οὐδεὶς, να περὶ τὰς τιμιωτέρας τῶν ὑλῶν ἐπτοηἐπαγρυπνήσει φυλακῇ θησαυροῦ· οὕτω δὲ jucundum nutritorem universæ carnis deum, qui in te per manna ambulans inhabitat, necnon propter pretiosum urceum quem composuit aurum misturæ expers, hoc est, cognitiones tuas tum de Deo, tum de divinis,de quæ eis quæ super nos versantur, cognitiones puras, claras, ardentes, septiformiter septenis charismatibus divinis expurgatas; sed etiam propter tabulas a Deo inscriptas quas interius arca tua continuit, quæ sunt notitia rerum Deo inferiorum, tam de nostris quam de cæteris terrestrium appellationem sortitis. Que ipse Dei digitus perfecte insculpta intimeque conjuncta tibi ingenuit optime judicaturo, horumque naturas in mente omnibus veritatibus ornata infigenti, et mirabilia Dei opera non minus sed secundum David, penitus cognoscenti, unde iste tabulæ utpote circa naturam versantes et post cœlestem theologiam ordinatæ, paulo submissæ et de terrenis tractantes ad modum terrena impressionis apparent, sed propter ullius erroris immunitatem divino Dei contemplationis digito insculpta judicantur. 23. Ita ego in te manna mente concipio, ita urceum, ita augustas tabulas, et te propterea in arcam tabernaculi Dei verbo effingens pono. Utque totam in brevi circumscribam cogitationem, arcam illam in angusto amplexu abscondam; divinum fert manna seu quælibet divinissima in cognitione clara nulloque penetranda errore, qualem menti proponit aurum quo velut speculo Dei naturam ubique repræsentant sanctissimæ nobis traditæ litteræ. Fert etiam tabulas, id est cæterorum divinam notitiam, omnium terrestrium necnon eorum quæ circa nos versantur; hæc autem notitia nec facile delenda nec leviter tantum scripta fuit, sed firmiter et admodum alte fuit insculpta. Ita tum divina tum humana mento concepisti, illa quidem velut in auro recondita, ista autem velut firmiter et permanenter insculpta, seu, ut aliter dicam, ambo in memoriam quæ oblivionem nescit indelibiter inusta. 24. Jam alias dixi divinum arcam tuam, mentem, manna tegere et aurum et tabulas; non tantum cognitiones circa sublimissimam Trinitatem, cujus figura repositorum horum pretiosorum trinitas mannaque cœleste, sed etiam circa Dei Verbi ad nos descensum, carnem e limo assumentis, carnem nostra similem, excepto peccato, ut sordes expurgaret; cujus symbola tum manna cœlitus demissum, tum auri sinceritas, tum terrena tabularum plastice, quam utramque intelligentiam et circa Deum in Trinitate adoratum et circa Dei Verbum unum ex Trinitate, carnem ex lutosa materia factum, thesaurum nostrum, tanto studio colis et portas in anima tuto asservatam, ut nemo, etiam harum ex materiis ma xime pretiosarum peritissimus, thesauri custodia melius invigilabit; necnon ita memoriter habes et

si oporteat, sine ullo errore, profere ut nemo μνημόνως ἔχεις, καὶ δεῆσαν προάγεις ἀδιαπτώτως facilius proprium nomen proferat. Ideo ita do- w πί στόματος, ὡς οὐδ᾽ ἂν τις οἰκεῖον ἂν προαγάγοι les magisque tristaris propter insidiantes veritati, ut nullius magis quam tua affligatur anima. ῥᾳδίως ὄνομα. Οὕτω δὲ ποθεῖς καὶ ὑπε πονεῖς ἐπιβουλευομένων, ὡς οὐκ ἂν τις οὐδὲ ψυχῆς ὑπερπα θοίη ἂν τῆς ἑαυτοῦ. κε'. Καὶ ταῦτα οἶδε μὲν καὶ ἠμῶν ἕκαστος, ἀνακράζουσι δὲ καὶ οἱ λίθοι, οὕς τὸ μέγα τῆς ἀνωτάτω σοφίας φέρει ανάκτορον, αἱ ἱεραὶ πλάκες, αἷς τὰ τὰ θεολογήματα ἔγκεινται· οἱ δὲ λίθοι τῷ τε διαλεύκῳ παμφαίνουσι, καὶ τὸ τῆς ἀληθείας ἐντεῦθεν διαφαι νουσι πάλλευκον, καὶ κάλλει δὲ λάμποντες ἐρυθμῷ χροιὰν αἵματος παραυγάζονται, καὶ τὸν τραυμα τίαν ἐντεῦθεν καὶ τὴν αἰσχύνην τοῦ ἀρχεκάκου που λεμήτορος υπεμφαίνουσιν. Ἐν τούτοις τοῖς λίθοις καὶ τὸ τῆς θεολογίας καθαρόν φωσφορεῖται, καὶ τὰ περὶ τῆς σαρκώσεως τοῦ Λόγου ὀρθοτομεῖται, ἐξ 25. Hæc quidem novit unusquisque nostrum, proclamant etiam lapides quos magnum excelsissimæ sapientiæ fert templum, tabulæ sanctæ quibus theologica tua innititur scientia; qui lapides candore fulgent, et inde veritatis ostendunt albedinem, rubroque splendore emicantes sanguinis colorem perspicue exponunt, sicque hostis perversissimi vulnera et ruborem manifestant. In istis lapidibus pura rutilant theologiæ dogmata, necnon dirigitur de incarnatione Verbi doctrina e rubro Virginis sanguine carnem sibi immaculatam contrahentis; quorum illa quidem lapis dilucide ἐρυθρῶν αἱμάτων παρθενικῶν σάρκα ἑαυτῷ πηξαsplendens, hæc autem subostendit rubor sangui• neum nitorem illuminans; ita ut, perinde ac olim purpurei sanguine digiti salutem nostram, ita et digitorum divina impressio, propter coloris similitudinem, clare nostrum præfigurabit salvatorem. 26. Talem ego to arcam conspicio, divinissime imperator,quam ducunt quidem boves,non secundum illam typicam, nec prout cernunt oculi, sed divinissimi boves, animas arantes apostoli, quibus primis jugum quo junguntur distantia,fuit impositum; quam etiam ferunt sacerdotes, illi superius defunctorum patres, quibus imponens mentis tuæ firmitatem hostibus occurrens vertis adversarios nobis, novo Israel, electæ Dei hæreditati, et absolvis ( rectum fidei tramitem, illosque dignaris appropinquare, et te tangendum eis offers. Indigno enim te non licet tangere sicut typicam olim arcam; neo tamen fas est te velut illam in servitutem redigere neque in extraneam anferre regionem. Verum tu inducis et ad Deum conducis alienos sccundum fidem, ducisque distantes in dominium Dei,et Dei ovile ovibus reples quos magnus quidem pastor Deus habebat, nondum autem in ejus ovile intraverant. 27. Pontifex divinissime et sapientissime, tu quoque manus in istam arcam misisti quando tonabat bellum spiritualis discussionis,quando duo exercitus utrinque ordinabantur, et arca fuit allata, et tu (ut dignum erat) eam ipse sustinuisti, et recte incedenti astitisti. Et suscitata sunt omnia, sapientiam Deo largiente imperatori super omnes ejus inimicus, prout alicubi canit David, et cecidit adversarius. Tunc etiam cum esses sapientia: abyssus, ex singulari scientia res Dei simul loquebaris; in primis maximus imperator interpretationis fulgebat gratiis, seu præsertim (ut magis apte dicam) erat quasi os Dei: non tantum dignos fecit ex indignis secundum sacram Scripturam, sed etiam ori loquebatur sapientiam et meditationi cordis intelligentiam. μένου ὑπέραγνον, ὧν τὸ μὲν λίθος στίλβων εἰς φῶς, τὰ δ᾽ ὑποφαίνει ερυθρότης άνθος αἱματηρόν παραυ· γάζουσα· ὡς ἂν, ὥσπερ ποτὲ φοινιχθέντες αἷμασι δάκτυλοι σωτηρίαν ἡμῶν, οὕτω καὶ νῦν δακτύλων τύπωσις θεοκίνητος, πρὸς ὁμοιότητα χρώματος βάπ τουσα, καλλιλραφήσει τὰ σώζοντα. κς΄. Τοιαύτην ἐγώ σε θεωρώ κιβωτόν, θειότατε βασιλεῦ, ἣν φέρουσι μὲν βόες, οὐ κατ' ἐκείνην τὴν τυπικήν, οὐ πρὸς αἴσθησιν· ἀλλὰ θειότατοι βόες, οἱ τὰς ψυχὰς ἀροῦντες ἀπόστολοι, οἷς πρώτοις ὁ τῶν διεστώτων συνεκτικὸς ἐπετέθη ζυγός. Φέρουσι δὲ καὶ ἱερεῖς οἱ τῶν μακαριστῶν πατέρες ἔξοχοι, οἷς ἐπαναπέμπων τὴν τοῦ σοῦ νοὸς ἐμβρίθειαν, καὶ τοῖς πολεμίοις ἀντεπεξαγόμενος, τρέπεις τοὺς ἀν τιμάχους ἡμῖν, τῷ νέῳ Ἰσραὴλ, τῷ ἀπολέκτῳ κλή ρῳ τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀνύεις ορθότατα τὴν ὁδοιπορίαν τῆς πίστεως, καὶ τοὺς τοιούτους καὶ ἐγγίζειν ἀξιοῖς, καὶ ὑπανέχειν σε, καὶ προσάπτεσθαι. ᾿Αναξίῳ δὲ οὐκ ἔστι προσψαῦσαι σοῦ, καθάπερ οὐδ᾽ ἐκείνης τῆς ἐν τύπῳ κιβωτοῦ, αἰχμαλωτισθῆναι μέντοι κατ' ἐκείνην, καὶ ἀπαχθῆναι εἰς ἀλλοτρίου. Τοῦ παντὸς δὲ εἰσάγεις καὶ συνάγεις πρὸς Θεὸν τὸ τὴν πίστιν ἀλλότριον, καὶ ἄγεις τοὺς ἀφισταμένους εἰς Θεοῦ οἰκειότητα, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ αὐλὴν προβάτων πληρ ροῖς ἅπερ εἶχε μὲν Θεὸς ὁ μέγας ποιμὴν, ἔσω δὲ τῆς ἐκείνου αὐλῆς οὔπω προέκυπτον, κς'. ᾿Αρχιερεῦ θειότατε καὶ σοφώτατε ἦν ὅτε καὶ σὺ ταύτης συνεφήπτου τῆς κιβωτοῦ, ὁπηνίκα πόλεμος ἐκροτεῖτο πνευματικῆς συζητήσεως, καὶ ἦν ὁ ταττόμενος καὶ ἀντιπαραταττόμενος ἐτέρωθεν, καὶ ἡ κιβωτὸς ἐπεξήγετο, καὶ (καθάπερ ἦν ὅσιον) συνεπελαμβάνου καὶ αὐτὸς, καὶ ὀρθῶς βεβηκυία συμπαρίστασο. Καὶ κατωρθοῦτο τὸ πᾶν, Θεοῦ του φίζοντος τὸν αὐτοκράτορα ὑπὲρ τοὺς αὐτοῦ ἐχθροὺς, καθά που ψάλλει Δαβίδ· καὶ τὸ ἀντίμαχον ἔπιπτεν. Ὅτε καὶ σὺ μὲν σοφίας ἄβυσσος ὢν, καὶ αὐτὸ δὴ τοῦτο λόγου διὰ τὸ τῆς ἐπιστήμης περιὸν ἐφθέγγου τὰ τοῦ Θεοῦ· οὐχ ἥκιττα δὲ καὶ ὁ μέγιστος βασιλεὺς Ερμαϊκαῖς ἐνέλαμπε χάρισι, μάλιστα δὲ (εξα πεῖν οἰκειότατον) ἦν ὡς στόμα Θεοῦ· οὐ μόνον οἷς ἀξίους ἐξῆγεν ἐξ ἀναξίων κατὰ τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, ἀλλὰ καὶ οἷς ἐλάλει σοφίαν τῷ στόματι, καὶ τῇ μελέτῃ τῆς καρδίας σύνεσιν.

κη'. Σὺ δὲ, ὦ θειότατε ἀρχιερεῦ, καὶ εἰσέτι νῦν ὑπανέχων οὐ παύῃ ταύτην τὴν κιβωτὸν καὶ τοῖς ἐχε θροῖς ἐπεξάγων αὐτὴν, οἷς ὑπὲρ αὐτοῦ τὰς χεῖρας ὑψοῖς εἰς Θεὸν, καὶ τοῖς ἐναντίοις ἀπρόμαχον καθιστᾷς, καὶ κράζειν τοὺς ἀλλοφύλους ποιεῖς. Τίς ἡμᾶς ἐκ τούτου τοῦ φοβεροῦ καὶ ἐνθέου αὐτοκρά τορος ῥύσεται; Οποίας δή τινας πάλαι καὶ ἡ κιβωτός ἐκείνη φωνὰς τοῖς ἑτεροφύλοις ὑπέβαλλεν. κθ'. Ὦ κιβωτός αὕτη, Θεὸν καὶ τὰ θεῖα ἔνδον εἰς μνήμην ἀδιασκέδαστον στέγουσα! "Ω κοσμοσώ τειρα κιβωτός, τοὺς τῶν ὄντων λόγους ἐμπεριειληφυῖα θειότατα, ἵνα τι καὶ τῆς ἑτέρας ἐνταῦθα φανε τάσωμαι κιβωτού, δι' ἧς ταύτης ἡμεῖς πολλάκις κλυδασμοῦ ψυχικοῦ διασεσώσμεθα κρείττονες! Ὢ κιο βωτός, μνήμης ἀποθέτου ταμεῖον ἀνεπιβούλευτον! Τί δὲ ἡ ἱερὰ κιβωτὸς αὕτη; Τὰ μὲν ἐντὸς οὕτω· καὶ πλακῶν ἐμβρίθειαν στέγει τῶν θεοπλάστων, καὶ σταμνοδοκεῖ τὴν χρυσῆν, καὶ μαννοφορεῖ τὸ οὐράνιον. Τὰ δὲ ἐκτὸς οὐκ ἔχει τοῖς ἔνδον ὀμότροπα. Εἴη ἂν τοῦτο καὶ διανοήσασθαι μόνον ἀνδρὸς, οὔτε ἄλλως εἰς τελείαν φύσιν διοικουμένου, βεβλαμμένου δὲ καὶ εἰς τὰς ἀκοάς. Αληθῶς γὰρ καὶ ἐνταῦθα ἡ τοῦ βασιλικοῦ νοὸς ἀποθήκη τοῖς καρποῖς τοῦ Πνεύματος βέ βριθεν, οἷς αὐτὴν οὐράνιος ἐμέστωσε γεωργός, καὶ τὸ ταύτης δὲ προσφαινόμενον ἅπαν τηλαυγές προφαίνει, δὲ χαίρειν ἀναπεταννυμένας πρὸς τὰ ἐκεῖθεν ἀκούσματα. λ΄. Οσα μὲν οὖν ἡ φύσις, ἄριστε βασιλεῦ, ἀμφὶ σὲ φιλοτίμως ἠσχόληται, καὶ ὅσον αὐτῆς τὸ πε ρὶ σὲ φιλοτέχνημα, ἔσται μοι καλλιγραφῆσαι καιρὸς ἕτερος. Οὐ γὰρ δήπου τὸ ἀπόδημον βαρβαρώσει τὰ κατ' ἐμὲ, ὡς πάντη ἐπιλιπεῖν τὰ τοῦ λόγου χρώματα, δι᾿ ὧν ἔχοιμι ἂν καταγράψασθαι τὸ κάλλος τῶν ὀφθαλμῶν· τὸ τῆς θέας γαλήνιον· τὸ τοῦ προσώπου καὶ λάμπον καὶ ἡρωϊκόν· τὴν ὅλην εὐρυθμίαν τῆς τοῦ σώματος ἀκροπόλεως, ἣν ὁ ὕψιστος Θεὸς ἐπύργωσεν ἡμῖν εἰς ἀσφάλειαν· τὴν τῶν στέρνων καθα περεὶ καὶ λέοντος εὐρύτητα καὶ στερεμνιότητα· τὴν τῶν χειρῶν εὐτονίαν, ἂς οὐ μόνον ὡς Δαυϊτικὰς νοῶ βραχίονας τεθειμένας εἰς τόξον χαλκοῦν ἐκ Θεοῦ, ὅτε κατ᾽ ἐχθρῶν τεινόμεναι θανάσιμα βάλλουσιν· ἀλλὰ προσεπιθεωρῶ αὐτὰς καὶ ὄργανα ποιούσας, καὶ δακτύλοις ἁρμοττούσας ψαλτήρια εὔλαλα ταῦτα, γλώσσας τῶν ὑπηκόων· οἷς αὐτὸς μὲν εἰς τοὺς ὑπὲρ ἡ μῶν καμάτους καταρτίζεις τὰς χεῖρας, καὶ ὑπὸ δα κτύλῳ Θεοῦ τοὺς τοὺς δακτύλους τεχνικῶς ἐπιμε - ρίζεις ταῖς πράξεσι, καὶ εἰς ἀρμονίαν ἄγεις τὸ πᾶν. αὐτοὶ δὲ μελῳδοῦσι τὰ νικητήρια, τὰ χαριστήρια, καὶ ψαλτήρια γίνονται ἐμμέλειαν ἁρμοττόμενα. λα΄. Τούτων μὲν οὖν, ὅπερ καὶ φθάσας εἶπον, ἕτερός μοι πρὸς καλλιγραφίαν ἀνακλητέος καιρός, δι᾽ ὧν αἱ ὄψεις ἕλκονται τοῖς εἰς τὸ βασιλικὸν ἀνά μνημα ἐντρανίζουσιν, ἃ δὴ καὶ τοὺς ἐνωτιζομένους ἐπισπῶνται καὶ ἀναρτῶσιν οἷον τῆς ἀκοῆς. Ἀλλ᾿ οὐδ᾽ ἐνταῦθά μοι λαλητέον μακρὰ, ἔνθα τὸ ἀκροατήριον τοὺς λόγους ἁρπάζουσι, καὶ τοῦτό γε ἀδικοῦσι πανη γυρίζοντα βήτορα, εὖ μὲν ἄλλως ποιοῦντες, ὅτι τῷ εὐμουσίας ἁδρῷ καὶ πολυφθόγγῳ τὸν τῆς ἡμετέρας ᾠδῆς ὑπερφωνοῦσι λεπτότατον δόνακα, ἀδικοῦντες δὲ ὅμως, ὅτι καὶ εἰς τὸ παντελὲς ἡμᾶς ἀποκρύπτουσιν. 28. Tu vero, o divinissime pontifex, nunquam cessas istam sustinere arcam et adversus hostes eam adducere, manus pro ipsa ad Deum erigens, necnon inimicis insuperabilem. opponis et vociferari alienos facis: «Quis nos ab isto tremendo quem Deus adjuvat imperatore eruet?» Tales quondam arca illa clamores alienis gentibus objecit. 29. Ο arca illa Deum divinaque in memoriam indelebilem recondens! O arca mundi servatrix, rerum sermones divinitus continens,ut quid etiam de altera arca hic ostendam per quam sæpius spirituali diluvio intacti evasimus 10 arca tuta repositi pignoris theca Quid autem ipsa arca sancta? Interius contenta hæc sunt: tabularum a Deo scriptarum sanctitatem retegit, vas aureum, mannaque cœleste. Exteriora autem non habent internis similia. Illud homini vix datur excogitare qui a perfecta natura alienus, nec sanis auribus gaudet. Nam vere illa mentis regiæ arca Spiritus fructibus referta est, quibus eam cœlestis replevit agricola, et ipsius totum splendorem manifestum ostendit, ita ut gratia sua oculos ad se convertat, et aures gaudeant ad verba hinc prolata attentæ. καὶ οἷον τάς τε ὄψεις ἐπιστρέφειν τῇ χάριτι, καὶ ἀκοὰς 30. Quantum ergo natura, optime imperator, circa te munifice laboravit, quantum ejus in te dilectionis opus, erit mihi alio tempore grata enarrandi occasio. Nunquam enim distantia me ita barbarum efficiet ut omnino deseram eloquentiæ colores quibus depingam oculorum pulchritudinem, faciei placiditatem, vultus splendorem et heroicam gravitatem, lotam turris corporis quam altissimus nobis Deus ad robur edificavit, eximiam constitutionem, pectoris ad instar leonis latitudinem et dignitatem; manuum conciuentiam quas non tantum velut Davidis cogito brachia a Deo in arcum æreum parata quando contra inimicos extenta mortem emittunt, sed etiam illas mente concipio organa pulsantes et digitis aptantes psalteria bene sonantia, linguas subditorum, quibus tu ipse manus ad labores pro nobis aggrediendo accommodas, et sub digito Dei digitos tuos operibus callide dispartiris et nunerose agis omnia; ipsi vero modulantur victoriarum carmina, gratiarum actiones, et psalteria fiunt melodice concinentia. 31. Horum igitur, ut prius dixi, altera mibi erit ad depingendum exoptabilis occasio, quæ oculos quidem ad lucidum imperatoris memoriam trahunt, aures autem percipientium voluptarie pellectas detinent. Nunc vero mihi non diutius disserendum quia auditores rapiunt sermones simulque laudantem offendunt oratorem, recte quidem facientes quia concentus concordia et consonantia tenuissimum carminis nostri calamum superant; simul autem offendunt quia nos prorsus obscurant.

32. Sed ego vim adhibebo carmini, et unam tantum vocem breviter memorando, referam magnum illum costum ad regium ludi magistrum,quam prius jam multis modis miratus sum, sacrum appellans templum,quando eum videbam pallio indutum apostolico, omnibus quæ animas enutriunt inde coruscantem, bonis omnibus refertum, animæ nutritorem, vitæ datorem, felicitatis largitorem. Et manna mente concipiebam crelitus demissum, pluensque non tantum isti vel illi ex gentibus, sed populis universis quibus Dei nota fit potentia: qui omnes manna hujus cibo potiti sunt, et alii aliunde accurrentes ad illud recolligendum laboraverunt et ad tradendum bonum fuerunt incitati. Inde non tantum in vas quoddam et arcam, suam ipsius animam, unusquisque illud immisit, sed etiam in memorialibus libris inscripserunt, ut non Salomon modo propter sapientiam laudaretur, verum etiam imperator noster, utque contra hostes visibiles ab ipso confirmati, ab ipso etiam robur contra spirituales accipiamus. λβ'. ᾿Αλλ' ἐγὼ βιάσομαι τὴν ᾠδὴν, καὶ ἀκούσματος ἑνὸς γοῦν πρὸς βραχό μεμνήσομαι, καὶ ἀναμνήσω τὸν μέγαν τοῦτον σύλλογον τοῦ βασιλικοῦ κατηχητηρίου ἐκείνου, ὃν τὰ πρὸ τούτου μὲν πολυειδῶς ἐθαύ μασα, τὸ ἱερὸν παραλαλήσας ἀνάκτορον, ὅτε καὶ οθόνην αὐτὸν ἀποστολικὴν ἐθεώρουν, ἔμφωτον πάντων, ὅσα τρέφει ψυχὰς, παντὸς ἀγαθοῦ πλήθουσαν, ψυχοτρόφον, βιόδωρον, ολβιόδωρον. Καὶ μάννα δὲ προσενενόουν οὐρανόθεν κατενεχθέν, καὶ βρεχθὲν οὐ τούτῳ ἢ ἐκείνῳ τοῖς ἔθνεσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀπανταχοῦ λαοῖς, οἷς Θεοῦ ἐγνώρισται δύναμις· οἱ τῆς τοῦ μάννα τούτου βροχῆς όλοι γεγόνασι, καὶ δραμόντες ἄλλος ἄλλοθεν ἔργον ἔθεντο τὴν τούτου συναγωγήν, καὶ διαδοθῆναι τὸ καλὸν ἐπρεσβεύσαντο. Κἀντεῦθεν οὐ μόνον ὡς εἴς τινα στάμνον καὶ κιβωτὸν, τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, ἕκαστος αὐτὸ ἐναπέθεντο, ἀλλὰ καὶ ἄλλως εἰς μνημοσύνους βίβλους ἐνέγραψαν· ἵνα μὴ μόνον Σολομῶν ἐπὶ σοφίᾳ πρεσβεύοιτο, ἀλλὰ καὶ ὁ ἡμέτερος βασιλεύς· καὶ οἱ κατὰ τῶν πρὸς αἴσθησιν ἐχθρῶν παρ' αὐτοῦ κραταιούμενοι ἔχοιμεν δι' αὐτοῦ καὶ κατὰ τῶν ἀσάρκων ἀνδρίζεσθαι. 33. Ista quidem aliaque alio tempore tractare juvabit, ne talia recantantes, arguamur, velut apud Hesiodum, iterum consevisse. Nunc autem catechistam istum ego cum paradiso voluptatis confero in quo ponuntur fortitudo et alacritas ad virtutem impellentes, per quas rursus Adami vitam peccato anteriorem, seu prioris creationis suscipiamus, ponitur etiam in felicitate doctæ contemplationis, vita perfecta materque omnium in Deo viventium, illud augustum Evæ nomen, serpens vero nullus murmurans sibilansque ad perniciem. Sed in unum conveniunt operatio et contemplatio, et, duplicatis viribus, contra mendacem conspirant, et procul a paradiso ejiciunt insidiatorem. Ibi etiam ensis flammniger contra illos exacuitur fulgidus, igneus et omnino inaccessus; nobis vero patet regalium sermonum convivium. Ego etiam mensam solis aspicio, non qualem historia magica instruxit sensilibus onustam dapibus, sed eam, quam imperator, sol noster, spirituali cibo vescentibus apposuit. Ibi vidimus et audivimus ea ad quæ offenderunt qui illa ante nos evocaverant. Regnavit, sicut imperator super omnes gentes, ita et catechista super omnes litteratores. Ego illum ut ornatum aspiciebam regii diadematis cujus decorem non licet intueri. Coruscabant ejus de luminis fonte, Trinitate, sermones candidarum more gemmarum. Rutilobat fulgore carbonis ejus de divina Verbi incarnatione doctrina, quem figuram alteram Isaias carbonem conspexit. Altarum claritas cogitationum velut lumen enitebat quod noctem ocoupal, ejiciens ex altitudine splendorem. Humiliabas, imperator eximie, temetipsum, tuamque celsitudinem ad unum multitudinis deprimebas, et erat istud aureus fulgor, nitidum diadema. Nam aurum quod magis quam cæteræ pretiosa materiæ ad ima tendit, nihilominus tamen in omnem splendorem coruscat. O dulcedo colloquiorum! λγ'. Καὶ τοιαῦτα μέν μοι τὰ τότε καὶ ἄλλα οἶμαι πρὸς γλαφυρότατον, ἵνα μὴ ταυτὰ καὶ νῦν ἀναπλοῦντες τὴν παρ' Ησιόδῳ ἐπισπορίαν ὥσπερ ἐπεγκληθείημεν. Νῦν δὲ τὸν κατηχητήριον ἐκεῖνον ἐγὼ καὶ ὡς εἰς τρυφῆς παράδεισον τίθεμαι, ἐν ᾧ τέθειται μὲν καὶ τὸ ἐπ᾿ ἀρετὴν προτρέπον ἀνδρῶδες καὶ πρακτικὸν, δι' οὗ εἰς τὸν πρὸ τῆς ἁμαρτίας βίον ἀναδράμοιμεν ἂν τὸν Ἀδαμιαῖον, τὸν τῆς πρώτης πλάσεως· τέθειται δὲ καὶ ὅσον ἐν εὐζωία φιλοσόφου θεωρίας. ζωὴ ἄντικρυς καὶ μήτηρ τοῖς ἐν Θεῷ ζῶσι, τοῦτο δὲ τὸ τῆς Εὔας σεμνόν· ὄφις δὲ οὐδαμοῦ ψίθυρος, οὐδὲ συριγμός εἰς ὄλεθρον. Αλλ' εἰς ἕν ἤκουσι πρᾶξις καὶ θεωρία, [καὶ] δυαζόμεναι κατὰ τοῦ ἀπατεῶνος συμπνέουσι, καὶ πόῤῥω τοῦ παραδείσου βάλλουσι τὸν ἐπίβουλον. Κἀντεῦθεν καὶ ἡ φλογίνη, βομφαία κάτ᾽ ἐκείνους ἀκονᾶται στιλπνό τατον καὶ φλογερὸν καὶ ἀπρόσιτον· ἡμῖν δὲ εἰς εὐπρόσιτον στρέφεται τὴν ἐν λόγοις βασιλικὴν ἐκεί την πανδαισίαν. Ἐγὼ καὶ ἡλίου τράπεζαν θεωρώ, οὐχ οἷαν ἡ τῆς ἱστορίας όψαρουσία παρατίθησιν, ἡλίου μὲν ἐπωνομασμένην, σεσαγμένην δὲ βρώμασι τοῖς πρὸς αἴσθησιν· ἀλλὰ τράπεζαν, ἣν βασιλεὺς ἥλιος ὁ ἡμέτερος τοῖς τὰ πνευματικὰ σιτουμένοις προτέθεικεν. Είδομεν ἡμεῖς τηνικαῦτα καὶ ἠκούσαμεν, ἅπερ οἱ πρὸ ἡμῶν ἐν ἐφέσει στρέφοντες ἀπεληλύθασιν. Ἐβασίλευσεν, ὥσπερ ὁ αὐτοκράτωρ ἐπὶ πᾶν ἔθνος, οὕτω καὶ ὁ κατηχητήριος ἐκεῖνος ἐπὶ πάντας λόγους, οἷς ἀπονενέμηται. Ἐγὼ καὶ ὡς κόσμον αὐτὸν ἐθεώρουν βασιλικού διαδήματος, οὔπερ οὐκ ἔστι θέσθαι τίμημα. Εφωσφόρουν ἐν αὐτῷ οἱ περὶ τῆς ἀρχιφώτου Τριάδος λόγοι ὡς διάλευκοι μάργας ροι. Εξέλαμπον ὡς εἰς πυραύγειαν ἄνθρακος τὰ τῆς θείας τοῦ Λόγου σαρκώσεως, ὃν τρόπον ἕτερον καὶ Ἡσαΐας ἄνθρακα ἐθεώρησε. Τὸ ἐν βάθει τῶν νοημάτων διαφανὲς ὡς λυχνίτης ὑπηύγαζεν, ὃς οἵδε κατεπιχειρεῖν τῆς νυκτός, πυρεκβολῶν ἐκ βάθους τὴν φωτοφάνειαν. Εταπείνους, βασιλέων ὑπέρτατε, σεαυτὸν, καὶ οὕτω τὸ σὸν ὕψιστον εἰς ἕνα τῶν πολ-

ALLOCUTIO AD MANUELEM COMMENUM. ατεβίβαζες· καὶ ἦν τοῦτο δὲ χρυσέα στιλβηδών, ο argumenorum copia!o altitudo cogitationum ουσα τὸ διάδημα. Καὶ γὰρ τοι καὶ ὁ χρυσός μὲν, εἴπερ τις ἑτέρα τῶν τιμίων ὐλῶν, κάτω και, ἀναστίλβει δὲ ὄμως εἰς τὴν ἅγαν λαμτα. Η γλυκύτης ὁμιλίας! Ω πλοῦτος ἐπιχειν! " νοημάτων βυθός, τιθεμένων σκότους υφὴν τῷ βαθυτάτῳ τῆς γνώσεως! Ω βημάτων καυγάζον τὸ βάθος τῶν νοουμένων τῷ ἡλιώδει ράσεως! Ὦ γλῶσσα πυρίνη Πνεύματος, μερι ἡ μὲν ποικίλως, ἑκάπταις δὲ ψυχαῖς καθ᾿ τα εναρμόττουσα, ἔνθα καὶ πλέον ἔκειτο τὸ · τοῦ πράγματος, καὶ πλείω τὰ τοῦ θαύματος ὴν ἰδιοτροπίαν τοῦ κράματος! Οὐ γὰρ τοῖς περὶ · μὲν ὁ λόγος ἐκεῖνος ἦν εὐπρόσιτος, ἐξέκλεις ν ἰδικωτέραν ἀκρόασιν· αὖ πάλιν ἐφείλκετο ἐν ἀπλούστερον ἄνθρωπον, ὁ δὲ τοῦ λόγου ιος μηδεν ἐκεῖθεν ἔχων ἀπήρχετο· οὐδὲ τὸ μέν ; λόγου τούτοις εἰς ὄφελος, τὸ δ' ἐκείνοις οίζετο. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ καλὸν ὁμοτίμως παντὶ τῷ ἐνέλαμπε, καὶ ἅπας ἀκροώμενος ὅλου ἦν τοῦ · Ἔχομεν τοίνυν διὰ ταῦτα ἀπόδειγμα καὶ κράματος ἰδεῶν δυσκατεργάστου, τεθρυλλητοῖς γράφουσιν, ὅπερ ἐστὶ τὸ συναγαγεῖν εἰς ημάτων σεμνότητα καὶ λεπτότητα, καὶ τῷ τοῦ ἐξάρματι ἐγκαταμίξαι τὰς χάριτας. Εἰ γὰρ λως ἀσύμβατα, ὥσπερ βρυχᾶσθαι λεόντειον καὶ κελαδεῖν ὡς ἀηδόνειον, οὕτω καὶ σεμνοπροσωπεῖν ἅμα όγους καὶ εἰς χάριν διαγελᾶν (ἐκεῖνο μὲν γὰρ ὕψους, τὸ δ᾽ ἑτέρως ἔχον κρίνεται), ἀλλ᾽ ἐνταῦθα τεχνικῶς χερῆ κεράννυσθαι μέμικται. quasi tenebris abscondens rationes altissimas!o verborum lux cogitatorum altitudinem expressionis claritate illustrans! o ignea Spiritus lingua, varie quidem dispartita, sed singulis animis integre accommodata, ita ut ubi majus erat rei portentum, ibi majus miraculum propter singularem temperiem præbet. Etenim litteratis non licebat illos adire sermones; noviorem vero occludebant consessum; rursus rudem quidem alliciebant hominem,litteris autem enutritus quasi nihil inde adjutus recedebat, nec illis quidem ad utilitatem, verum istis detrahebatur oratio. Pari tamen honore gratia in omni verbo enitebat, singulique auditores tota fruebantur gratia. In quibus exemplum habemus illius tam difficilis tamque a scriptoribus laudate formarum temperationis, qua in unum congregantur cogitationum gravitas et subtilitas, et sermonis sublimitati conveniunt gratiæ. Ut enim aliqua sunt quæ inter se pugnant,ita ut fieri non possit ut leonis rugitus eum luscinia cantu congruat, ita nec sermones simul esse gravitats severiet gratiis concinni (nam aliud quidem arrogantiæ,aliud autem humilitatis arguitur) esse poterunt, tamen ibi callide ista temperatu difficilia erant commista. Τί δὴ περιλέλοιπας ἡμῖν, ὦ καὶ ἀνδρικώτατε 34. Quid ergo nobis reliquisti, generosissime οφώτατε βασιλεῦ, τοῖς εἴτε ῥητορικοῖς, εἴτε ac sapientissime imperator, nobis sive rhetoτὸ λαμπρότερον καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς εἰπεῖν) ῥήτορ- ο ribus, sive etiam (ut quid ad laudem nostram εἰ καὶ ἐνταῦθά σοι τὸ πρωτεῖον ἀπενέγκασθαι dicam) oratoribus, cum tibi in his nobilius νεται, εἴς τε νοημάτων οὕτω μὲν ἔντεχνον, debeatur præmium, tum propter cogitationum 88δὲ ἄπονον εὔροιαν καὶ εἰς κάλλος φράσεως Bacitatern, tum propter facilem exuberantiam et χέδιον, καὶ ἅπερ ἡμῖν μακρὰ πονουμένοις improvisam elocutionis elegantiam, quæ nos, etsi ͵ οὐδὲ εἰσέτι κατορθοῦν ἔπεισι, ταῦτα σὺ οὔ diutius laborantes, consequi nondum potuimus, ut ἱμογητι προβέβλησαι; Σὲ δὲ οὐ μόνον τοῦτο vero ita sine labore acquisivisti? Te autem non ῖ τὸ τοῦ λέγειν καλὸν, ἀλλὰ σοὶ καὶ ἄλλο solum iste in orando decor adornat, sed tibi θετο Θεὸς ὑπερεκπερισσοῦ, καὶ ὡς εἰπεῖν aliud Deus, ut ita dicam, ornamentum superinτμημα, τὸ περίτρανον τῆς φωνῆς, τὸ γλυκὺ duit: vocem limpidam, suavem dictionem, phraαλιᾶς, τὸ στρογγύλον τῆς φράσεως. Καὶ οἷον sim rotundam. At quanta quidem oratoris illius ὶν τὸ τοῦ Ὁμηρικοῦ μεγάλου ρήτορος ἦν λιγύab Homero laudati vocis claritas fuerit, equi- , οὐκ ἔχω σαφῶς εἰπεῖν, οὐδ᾽ ὅπερ ἀγορητής dem asserere non possum, sed in te suspiciens εῖνος λιγύς· εἰς σὲ δὲ ἀφορῶν, ἔχω καὶ ἐκεῖνον super omnes a natura electum, illud infuisse νοεῖν τάχα ἄν τοιοῦτόν τινα ἐκβάντα πρὸς statim discerno. Equidem (ut aliter dicam) ς. Καὶ μὲν (ἄλλως εἰπεῖν) τὸ μὲν λιγύ προς limpiditas ad acutam vocem erigit mentem, hoc τα φωνῆς ἀνάγει τὸν νοῦν· αὐτὸ δὲ οὐ πάνυ autem non est quid nobile inter voces, sed infanγενὲς ἐν φωναῖς, ἀλλὰ παιδίων μὲν ἡλικία πον. Καὶ γέρων δὲ, ὃν εἰς δίπαιδα ὁ μακρὸς ς κατήνεγκε, φωνήσῃ ἂν ποτε ὀξὺ καὶ αὐτός· · δὲ γυνὴ τῆς τοιαύτης λιγύτητος ἀπολείποιτο. · καὶ Μούσας λιγείας ὁ λόγος τῆς ποιήσεως άσατο. Οὔκουν εὐγενὲς ἐν λαλιαῖς τὸ λιγὺ τῆς ;. ᾿Αλλ᾽ ἐγὼ τὸ τρανὲς ἐν εὐγενεῖ φωνήματι αφορὰν λιγέος φημὶ καὶ τοροῦ. Καὶ τὸ μὲν ἐν · κρίνω· τὸ δ᾽ ὑπερτίθημι. Καὶ ἐκεῖνο μὲν οὐκ δους οὔτε ἡλικίας ἡγοῦμαι, οὔτε φύσεως· δὲ τελειότατόν τε καὶ ἀνδρικὸν (ὃ δὴ καὶ τῇ σῇ έπει φωνῇ), οἷον δὴ βροντή πραεῖα οὐρανόθεν PATROL. GR. CXXXV. tium ætati congenitum.Senex vero quem in novam longum tempus infantiam adduxit, acuta voce loquitur, sed mulier etiam nunquam illa vocis claritate carebit, propter quam Musas poesis effluxit argutas. Igitur nihil est in loquando insigne liquidus vocis sonus. Verum mea sententia multum inter se differunt clara vox et acuta. Hanc quidem inferiorem judico, illam autem antepono. Illam nec virilem, nec perfectæ ætatis, nec naturalem duco; hanc vera perfectam atque virilem (quod sanc tuam designat vocem),quale 80norum tonitu cœlitus graviter stridet, non quidem

feroci et nimium aspero sonitu, sed simplici et ar- σεμνῶς ῥήγνυται, οὐ πρὸς ἐμβρίθειαν, οὐδὲ ἄγαν guto sibilo jncunde audientem ad se convertens. τραχύτητα, ὅσον δὲ ῥοιζῆσαι κρέμα, καὶ ἱλαρῶς Heroicum tonum similem tua emittit loquela. Tua ἐπιστρέψαι τῷ περιτράνῳ τὸν ἀκροώμενον. Τοιοῦτον quidem labia pro cogitationum dulcedine Musarum ἡρωϊκὸν ἦχον προβάλλεταί σοι τὰ τῆς λαλιᾶς. Καὶ proferunt concinentiam; aer vero quasi tonitru τὰ μὲν εἰς γλυκύτητα νοημάτων Μουσῶν ἐμμέλειαν percussus splendida quidem, sed horrisona incre- προάγουσί σοι τὰ χείλη· ὁ δὲ πληγείς ἀήρ εἰς buit resonantia. Et ex auditoribus alius quasi βροντήν, τορὸν μὲν, εἰς φρικτὸν δὲ λαλοῦσαν, τὸν ambabus tua verba complexus: aure quidem vo- ἦχον ἀπεσχεδίασε. Καὶ τῶν ἀκροωμένων ὁ μὲν cem argutam, mente vero cogitationis sublimi- ἀμφοτέραις οἷον δραττόμενός σοι τοῦ λόγου, ἀκοῇ tatem, divinam credet se vocem audire, et ange- μὲν τῆς διατόρου φωνῆς, ψυχῇ δὲ τῆς ὑψηλολογίας lum cœlitus loqui, alius autem in mentem non τοῦ νοήματος, θείαν ἂν εἴποι ἀκούειν φωνὴν, καὶ penetrans, sed in summo loquelæ coleritatem per- ἄγγελον ὑψόθεν λαλεῖν· ὁ δὲ μὴ καὶ εἰς νοῦν ἐμβαstringens, dixerit pacificum ab excelsis se audire θύνειν ἔχων, ἀλλ᾽ ἐπιπολάζων τῷ τῆς λαλιᾶς ῥεῦ tonitruum. Stentora hic possemus adducere; ast ματι, βροντὴν ἂν εἴποι γαληναίαν ἐξ ὑψίστων ποθὲν ego hunc horreo hominem qui audiebatur roboans ἐνωτίζεσθαι. Στέντορα μὲν οὖν ἐνταῦθα προάγειν, ut alii quinquaginta; timeo enim ne quinqua- ἀλλ᾽ ἐγὼ καὶ πέφρικα τὸν ἄνδρα, ὃς ἐξηκούετο βοῶν, ginta latens fabula suffodiatora multisono Stentoris ὅσον ἄλλοι πεντήκοντα· ὑφορῶμαι γὰρ, μήποτε καὶ simulacro. Quid jurabit Alcibiadis meminisse, πεντήκοντα λαθὼν ὁ μῦθος ὑποβοθρεύση στόματα τῷ cujus suavis erat elocutio,quam autem depravabat πολυφώνῳ Στεντορείῳ τέρατι. ᾿Αλκιβιάδου δὲ ἀλλὰ vox balbutiens? Placuit mihi Alexandri 80- τί μοι μεμνῆσθαι, οὗ γλυκὺ μὲν ἦν τὸ φθέγμα, num, regis illius maximi, in comparationem simi- ὁποῖον δὲ ἂν καὶ ψελλισμός βρεφικὸς ὑποβάληται; litudinis inferre, qui quidem oblectabat etiam au- Ηρεσκε δέ μοι τὸ τοῦ Ἀλεξάνδρου, τοῦ καλοῦ βασι ditores, verum innatum habuit quoddam vitium. λέως, παραγαγεῖν εἰς συναγωγὴν ὁμοιότητος. ᾿Αλλὰ Hic vero vox omnibus excellens quos antiqua ratio καὶ ἐκεῖνος ἐγλύκαινε μὲν ἀκρόασιν, εἶχε δέ τινα propter loquelæ suavitatem desiguavit. Nam indi- διαμαρτίαν φύσεως. Ἐνταῦθα δὲ ὑπὲρ πάντας τὸ gentiæ minime subjacet ita ut necesse non sit his φθέγμα, ὅσους ὁ παλαιός λόγος ἐπὶ γλυκύτητα proferri quod jam ad aures assistentium reso- λαλιᾶς ἀπεσέμνυνεν. Οὔτε γὰρ εἰς ἔνδειαν ὑποκάτ navit, nec in tumorem evanescit quo dissipantur θηται, ὡς ἀνάγκην εἶναι διττολογεῖν τὸ ὑπηχηθὲν verba utpote non distincta. Sed loquitur, et sta- πρὸς ἀκρόασιν· οὔτε οὔτε εἰς στομφασμὸν πλατύνεται tim verba ad intelligentiam loquelæ circumsonant. ἀνοιγόμενον, ὅθεν τὰ τῆς φωνῆς σκεδάζεται εἰς Quid multa? Insignis tuus in vocibus sonus, et ἀδιάρθρωτον. Αλλὰ χρὴ λαλῆσαι, καὶ τὸν λόγον (sicut scriptum est) loquela tua speciosa, et (ut G εὐθὺς περιηχηθῆναι εἰς εὐμάθειαν φθέγματος. Τί omne dicam) plane regalis. Ita etiam in minimis μοι λέγειν πολλά; Διάσημον ἐν φωναῖς τὸ σὺν Deus te magnificavit, tuaque universa exsaltavit, φθέγμα, καὶ (κατὰ τὸ γεγραμμένον) ή λαλιά σου splendidum addens incrementum. ὡραία, καὶ τὸ πᾶν εἰπεῖν) βασιλικὴ καὶ αὐτή. Οὕτω μέχρι καὶ τῶν σμικροτάτων ὁ Θεὸς ἐμεγάλυνε σε, καὶ πάντα τὰ τὰ ὑπερύψωσε, προσεπιθεὶς λαμπρὰν τὴν ἐπαύξησιν. 35. Nunquam,o auditores, de magnis imperatoris dotibus dicendi finem faceremus, etiam contracto sermone, nisi suave Jordanis effluentis murmur meos superaret sermones, et necesse sit consignatam silentii foribus cohibere orationem. Sane licet me a loquendo Jordanes prohibeat, idque me invito faciat, tamen non absistam in illum defigere sermones, augustioribus eum vocans nominibus, sacerrimum, in fluminibus sanctissimum, item cognominans aquam ad salutem salientem,fluvium si non a paradiso sensibibili prorumpentem, sallem ad paradisum conducentem. Quomodo autem sit etiam aqua regalis, alio dixi tempore. Nunc vero hæc addiderim quod Jordanes ex duobus fluviis tum re tum nomine conveniens decebat Deum hominem Emmanuel non quidem propter confusam missionem, (absit l) sed propter naturarum unionem. 36. Eia ergo, nos hic congregati, tam in sanctogradu sedentes quam cæteri, conjungamus et nos sermonis fluenta in unam supplicationis conλε΄. Οὐκ ἂν, ὦ παρόντες, ἐπαυσάμεν ἐπὶ τοῖς βασιλικοῖς μεγαλείοις καὶ εἰσέτι τῷ λόγῳ συνεξαι ρόμενος, εἰ μὴ τὸ τοῦ Ἰορδάνου ῥεῦμα γλυκὺ κελαρύζον παρευδοκίμηκέ μοι τοὺς λόγους, καὶ ἦν ἀνάγκη συστεῖλαι ἐπισφραγισάμενον κλείθροις σιγῆς τὴν διέξοδον. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἐγώ, εἰ καὶ τοῦ λέγειν ὁ Ιορδάνης παράγει με, καὶ οὗ μοι φίλον τοῦτο ποιεῖ, ὅμως οὐκ ἀνήσω εἰς αὐτὸν βάπτων τοὺς λόγους, καὶ τοῖς τε σεμνοτέροις αὐτὸν ἀγορεύων, τὸν ἱερώτατον, τὸν ἁγιώτατον ἐν ποταμοῖς προσονομάζων δὲ αὐτὸν καὶ ὕδωρ εἰς σωτηρίαν ἀλλόμενον, καὶ ποταμὸν, εἰ καὶ μὴ παραδείσου τοῦ πρὸς αἴσθησιν ἐξορμώμενον, πορθμεύοντα γοῦν εἰς παράδεισον. Εἰ δὲ καὶ τῷ ὄντι βασιλικὸν αὐτὸς ὕδωρ, ὕμνηται μέν μοι τοῦτο καὶ ἄλλοτε· νῦν δὲ καὶ ἐκεῖνο προστίθημι, ὡς ἄρα ἐκ δύο ποταμῶν ὁ Ἰορδάνης καὶ πρὸς ὄνομα καὶ πρὸς πράγμα κιρνάμενος, ἔπρεπε τῷ θεανθρώπῳ Ἐμμα νουήλ, οὐ διὰ συγχυτικὴν ἀνάκρασιν (ἄπαγε), ἀλλὰ φύσων ἕνωσιν. λς'. Αγε δή, ὦ σύλλογος ἡμεῖς, ὅσος τε τοῦ σεπτοῦ βήματος, καὶ ὁ λοιπός, κοινωσώμεθα καὶ αὐτοὶ τὸ ῥεῦμα τοῦ λόγου εἰς μίαν εὐχῆς σύῤῥοιαν,

καὶ μιμησόμεθα τοῦτό γε ἀμφότεροι τὸν Ἰορδάνην, fluentem, et in hoc Jordanem imitemur qui et ὃς ἐκ δυοῖν καὶ αὐτὸς ποταμῶν τὸ ῥεῖθρον καὶ τὴν κλῆσιν συμμίγνυσι· καὶ ἐπευξώμεθα τοῖς βασιλεῦσι τὰ τῆς ζωῆς λοιπῆς ἁπάσης ὑπερανωκισμένα συντη ρεῖσθαι καὶ πολυχρόνια.*) ipse e duobus fluminibus turn fluentum, tum nomen commiscet, et precemur ut imperatoribus per totam vitam futuram coelestia necnon perennia conserveutur bona. EJUSDEM MANUELIS COMNENI IMP. LAUDATIO FUNEBRIS. Τοῦ αὐτοῦ τὸ γραφὲν εἰς τὸν ἀοίδιμον ἐν ἁγίοις Ejusdem oratio in celebrem inter sanctos reges Doβασιλεῦσι κύριν Μανουὴλ τὸν Κομνηνόν Οπερ ὅτι οὐ τυχόντως μεθώδεται, ὁ πεπαι δευμένος διακρινεί. Πολλῶν γὰρ ἄλλως γραψάντων, ἐστρυφνώθη προς διαφορὰν ὁ παρών ἐπιτάφιος. α΄. Οὐκ ἦν μοι καραδοκοῦντι τετολμηκέναι τινὰ μεγαλείῳ τοσούτῳ λόγου ἑαυτὸν παραβαλεῖν, ὡς οὕτω ταχὺ τὸν τηλικοῦτον ἐθελῆσαι βασιλέα κείμενον λόγῳ ἐξᾶραι, καὶ στεγανῶσαι μὲν καρτερικῶς τὸ δάκρυον, ἐφεῖναι δὲ τῇ γλώσσῃ λαλεῖν. Μικροῖς μὲν γὰρ χαρακτήρσι τὸν μέγιστον ἐντυπώσασθαι οὐ πάνυ τῆς ἀρίστης τίθεμαι γραφικῆς· ὑψῶσαι δὲ αὖ πάλιν πρὸς ἀξίαν λόγοις τὸν Ὀλύμπιον οὐ μικροῦ καιροῦ, ἔνθα καὶ μακρὰ σκεψάμενον οὐκ εὐθυβολῆσαι πρὸς τὰ τοῦ σκοποῦ κίνδυνος. Αλλ᾽ ἐπείπερ ἡ ἐν δέοντι θερμότης εὖ ποιοῦσα ἐκνενίκηκε, καὶ τὸ ἐν λόγοις ἀνδρῶδες πεπαῤῥησίασται. Οὐ γὰρ ἂν ψυχὴ φιλόκαλος κατὰ τοὺς ἐν τραγῳδίᾳ ἐγκεκαλυμ μένους ἐπὶ μήκιστον διατεθείη, μήτε προσώπῳ ἐκφαινομένη, μήτε λόγοις διαδεικνῦσα παρεῖναι τῷ ζῶντι. Καὶ οἱ τῆς ἀγαθῆς ἐπιθυμίας ἀνδρες, οἷς ὁ λόγος ἐλλάμπει, ἀνάπτουσιν ἄρτι, ὥσπερ τὰς πρὸς αἴσθησιν, οὕτω καὶ λόγου λαμπάδας τῷ κειμένῳ, κατά τινα καὶ αὐτοδεξίωσιν ὀφειλετικὴν καὶ ὁσίωσιν πρέπουσαν. β΄. Εἴη ἂν ἀγεννὴς, καὶ ἐν μὴ δέοντι ἐνεὸς, καὶ οὐκ εἰδὼς ἑαυτὸν μετρεῖν, ἔνθα μὲν σιγητέον, ἔνθα δὲ λαλητέον, ὁ μὴ τοῖς τοιούτοις πρὸς ὁμοιότητα συνδιεξαγόμενος. Μίμησιν γὰρ ἔχων ἅπας ἄνθρωπος διδάσκαλον, καὶ αὐτὴν, ὅπη βούλοιτο, εἴτε καλοῦ τε καὶ ἀγαθοῦ τινος, εἴτε καὶ τῶν ὡς ἑτέρως ἐχόντων, σιωπώντων μὲν τῶν ἐλλογιμωτέρων, καὶ αὐτὸς ἄν· λαλοῦσι δὲ τὸ σύμφωνον ἐναρμόσεται, καὶ μᾶλλον, εἴπερ καὶ ὁ φθάσας βίος τοιοῦτόν τινα ἔτρεφε, μὴ θέλοντά τινων ὑστερεῖν λαλιᾶς τῆς ἐπ΄ ἀγαθῷ, οἵους φημί τινας καὶ ἡμᾶς ἐπὶ τοῖς τοῦ μακαριστοῦ βασι λέως ἀποβῆναι θαυμασίοις. Ὅποι γάρ ποτε παρήκοι, οὐδ᾽ ἡμᾶς ὁ χρόνος εὗρεν ὀκνοῦντας τὰ δυνατὰ ἐγκώμια. γ. η δὲ ἂν πάντων ἀτοπώτατον, περιόντος μὲν τῷ βίῳ μὴ διεκπίπτειν εἰσάγαν τοῦ ἐν λόγοις προθυμεῖσθαι, ἀπελθόντος δὲ, ὅπου τὰ κρείττονα, κατόπιν τῆς παλαιᾶς προθυμίας ἐλθεῖν, ἔνθα καὶ minum Manuelem Comnenum. Quod utrum minus methodice forte tractatum sit, litteratus discernet. Cum enim aliter scripsissent mulli, rudiorem stylum fatetur præsens epitaphium. 4. Mihi sollicite exspectanti permissum non est ad eloquentiæ coronam aspirare, et tantum imperatorem post mortem ita celebrare ut lacrymis repressis lingua non taceat, et exiguis quidem verbis imperatorem eximium designans contra styli regulas peccaret; pro dignitate autem virum vere Olympium qui dignis laudibus celebrare voluerit longo temporis spatio opus haberet, essetque metuendum ne propositum non, ut par est, attingeret. Sed sicut in officio implendo labor improbus omnia vincit, sic oratoris verba victoriam est ubi reportarunt.Nunquam enim animus pulchritudinis amans tragœdos imitabitur in concinnandis personis scenicis et colloquiis ad vivum exprimendis. Viri autem bonæ volontatis et quibus ratiocinium clarum præsto est, viro defuncto faces eloquentiæ accendunt, gratulationis ac sanctificationis debitm munere fungentes. 2. Ignavus sane est et stupidus, et sui impotens, qui nec tacere nec loqui opportuno loco didicit et qui his rebus tempus aptum accommodare nescit. Quilibet enim homo magistrum suum ut exemplum sequi potest in rebus pulchris et honestis, ita ut si alii dissentiunt et prudenter tacent, ipse quoque prudentium exemplum sequatur et eorum qui consona dicunt partes amplectatur, præsertim si anteacta vita virum nobis ostendit qui ubi de bonis rebus consilium habebatur, inter primos votum daret cui similes erimus ubi beati imperatoris virtutes laudibus efferimus. Semper enim et ubique occasioni ipsum laudibus celebrandi præsto erimus. 3. Nihil porro absurdius quam videre hominem dum vivit minus ab oratoribus laudari, cujus mortui memoriam maximopere iidem celebrant. Vivorum elaus suspecta est ob verecundiam quæ

nunquam deponenda est; de mortuis autem pa- μάλιστα χρεών ταύτης. Ζώντων μὲν γὰρ ἐπιστρόφους rentantes a sinceritate nunquam recedent. 4. Quæ cum ita sint, jam non silendum, sed loquendum est; in quo, pro more solito, artis rhetoricæ legibus non arcte obtemperabimus, siquidem prisci rhetores proprias interdum leges ac normas transgressi sunt ubi licebat; in scribendo vero divagari logicam offendere est. Igitur qui panegyrim astruit voces legitimas eliget et procedendi modum circumstantiis accommodabit, architecturam quæ his rebus præest sequendo; sccundum quam nemo genus a principio ponet, nisi id tantum tractare vult. Non enim triplices hoc loco generationes supputare opus est; hic enim β parum sui ipsius memor sermonem minime prolongatum ad finem perducet; septena vero perfectio regium illud genus ornat; cujus si dignitas periclitatur ipsa termino circumscribitur; verba autem laudativa in infinitum fluent, et nullum, temporis spatium ultra id quod præfixum fuerit adjicietur; inter loquendum enim vis et libertas consumuntur, quibus qui ealamo scribit, non opus habet. εἶναι, ὕποπτος ἡ χάρις, διὰ τὴν ἐν ὀφθαλμοῖς αἰδώ· ἀπεληλυθότων δὲ, ἀλλὰ τότε τὸ εὔγνωμον εἰς ἀκριβές διεκφαίνεται. δ΄. Οὕτως οὖν καθεσταμένου τοῦ μηδὲ νῦν σιγαν χρῆναι, ἀλλά τι λαλῆσαι, ὧν ἐθάδες ἦμεν, νόμοις μὲν λογογραφίας ἔπεσθαι εἰς λεπτὸν οὐκ ἂν ἡμῖν ἀνάγκη ἐπικείσεται, εἴ γε καὶ οἱ τοῦ ῥητορικοῦ πατέρες νόμου πολλὰ παραποιοῦσι τῶν παρ' αὐτοῖς θεσμῶν, ὅτε καίριον· ἔκτοπα δὲ αὖθις πλάζεσθαι γράφοντας, ἀλλὰ τοῦτο παρανομεῖν ἐν τέχνῃ λόγων ἐστίν. Επιλεκτέον οὖν τό τε ἔννομον ἐν ἐγκωμίοις, καὶ τὸ ἐν περιστάσεσιν εὐμέθοδον, κατὰ τὴν ἀρχιτεκτονοῦσαν κὰν τοῖς τοιούτοις δεινότητα, καθ᾿ ἣν γένος μὲν ἐνταῦθα κεφαλαιώσασθαι οὐδεὶς ἂν ὅστις ἐπιβαλεῖ ται, μὴ τοῦτο καὶ μόνον ἑλόμενος ἔργον θέσθαι· ὃς γε οὐδ᾽ οὕτω κατευθυνεῖ τὴν τοῦ λόγου βολὴν ἐπίσκοπα. Οὐ γὰρ τριγόνους, δ φασι, γονές μετρήσε σθαι κανταῦθα ἔστιν, ἐν ταῖς ἀπασχολήσας τις ἑαυ τόν, οὐ πάνυ μακρὰν ἀνύσας καταλύσει τὸν λόγον εἰς ἀνάπαυλαν· ἐπταδικὴ δὲ τελειότης τὸ βασιλικόν τοῦτο γένος κοσμεῖ. Κἂν δεήσῃ τοῖς κατ᾿ αὐτὴν ἐπο εξελθεῖν σεμνώμασιν, αὐτὴ μὲν πέρατι περικλείεται· οἱ δὲ πρὸς τέχνην ἐπαινετήριοι ῥυήσονται ὡς εἰς ἀπέραντα, καὶ οὐκ ἐπιμετρηθήσεταί τι χρόνου τῷ κατὰ σκοπὸν, αναλωθείσης τῆς ἐν τῷ λέγειν καὶ ἰσχύος καὶ ἀδείας εἰς τὰ μὴ πρὸ ἔργου τῷ γράφ φοντι. 5. Itaque iis qui opportuno moderamine utun- ε'. Ἐκεῖνο τοίνυν ἔστίν εἰπεῖν τοῖς ἐνταῦθα μετ tur dicendum est quod viro laudato regnum non τρουμένοις τὸ καίριον, ὡς οὐκ ἀθεμελίωτα τῷ sine fundamento aut sine radice obtigit, siquidem ὑμνουμένῳ τὰ τοῦ βασιλεύειν, οὐδὲ, ὡς οἷον εἰπεῖν, frmis fundamentis, avorum gloria, stabilitur, et ἄξιζα· στεῤῥοῖς δὲ θεμελίοις ἐπῳκοδόμηται τῇ ut radicibus validis virescens germinavit arbor, προϋποβεβλημένῃ τῶν προγόνων εὐκλείᾳ, καὶ, ὡς cujus umbra labores eorum consolata est qui su- ἐπὶ ῥίζαις τοιαύταις, φυτὸν εὐθαλέστατον αὐτὸ ἀνέdore madidi accurrerunt, et cujus fructus omnes βλαστεν, οὗ καὶ ἡ σκιὰ κόπους ἀνέψυχε τοῖς ἐκ indigenas aluerunt. Res igitur jucunda videtur quod καμάτων βίου καυστηρῶν ὑποτρέχουσι, καὶ ὁ καρ aliquis dignus inventus fuerit qui regni funda- πὸς ἔτρεφεν, ὅσους βίου ἐλάπαξεν ἔνδεια. Σεμνὸν menta jacuerit et temporis felicis posteris semina μὲν οὖν καὶ αὐτόν τινα ἠξιῶσθαι ἀρχὴν βασιλείας tradiderit et coronæ regali initium posuerit quæ ἑαυτῷ προκαταβαλέσθαι, καὶ κατάρξαι τῷ εἰσέπειτα postea tot dignos merito ornavit et quæ subinde γένει τοῦ ἀγαθοῦ, καὶ τῇ βασιλική χρυσέα σειρά duplicem assecuta est honorem, primo propriam ἐνδοῦναι ἀρχὴν· τῷ παντὶ δὲ κρεῖττον ἐκ διαδοχής deinde quem historia imperatoribus antecessoribus ἐπικεκρίσθαι περιθέσθαι διάδημα. Τοῦτο μὲν γάρ attribuit,quamvis prior honored fundatorem spec- εἰς διπλοῦν ἤκει επαίνου, τό τε κατ᾽ αὐτὸν, καὶ ὅσον tet. Sed qui regni fundamenta jacuit non tamen εἰς βασιλεῖς προγόνους ἀναπέμπει τὸν γράφοντα pro futuro tempore fiduciam dat; qui autem fun- ἐκεῖνο δὲ εἰς ἕνα περιέγραψε τὸ καλὸν, τὸν κατάρ datorem sequitur successionem firmat proprias η ξαντα. Καὶ ἔτι ὁ μὲν ἀρχὴν βασιλικὴν ὑποστησά virtutes antecessorum virtutibus addendo. Habet enim exempla ad firmandam mentem, zeloque ad imitationem incensns prædecessoribus inferior videri non vult. 6. Quid quod de genere magna non est cura habenda,cujus generis gesta heroica novisse ejus est qui mentem scientia ornare vult; et quæ litteris jam dudum licet brevibus verbis tradita sunt. Huo accedit quod educationis normam ac regulas sequi μενος οὐ πάνυ δίδωσι θαῤῥεῖν τὰ εἰσέπειτα· ὁ δὲ τοῖς ἄρξασιν ἐπιγενόμενος, καὶ ταῦτα τηλικούτοι, ἐγγυωμένην αὐχεῖ τὴν διαδοχὴν ἀγαθοῖς τοῖς φθάν σασι προσεπιθεῖναι τὰ οἴκοθεν. Έχει γάρ, ὅποι παι ραδείγματος ιθαγενοῦς τὸν νοῦν ἀπερείσεται· καὶ ζήλῳ διαθερμανθείς προς μίμησιν, οὐ φέρει τοῖς προγόνοις ἀφιέναι πρωτεύειν ἐν ἀγαθοῖς. ς΄. Τί δέ; Γένος μὲν οὐ πολυπραγμονητέον ἐν· ταῦθα, οὗπερ ὁ κατάλογος ὑπὲρ τὰ ἡρωϊκά, ὧν τὰ σεμνὰ ἔστι κατανοεῖν τῷ μαθήσεως εὖ ἥκοντι, ἐς ὅσον βραχύτητος περιγέγραπται· τροφῆς δὲ κανόνα διαχειριστέον, ὃς δὴ τῷ γένει συναναφαίνεται. Καὶ

μετρήσῃ χρόνον ἀρκοῦντα, ἔνθα τὸ ἀκροx- debemus, quibus generis splendor augetur. Quis γα μὲν ἔχει πρὸς τοῖς ὑφ᾽ ἡμῶν λαλου- · πλείω δὲ εἰς ἑαυτὸ στρέφεται, καὶ τῷ τεπηγότες ἢ συστέλλουσι τὰ τῶν αἰσθή γήματα, ἐν οἷς καὶ τὸ ἀκροᾶσθαι, ἢ ἀλλὰ τὰς παρανοιγνύντες δέλτους αὐτοὶ λογοἑαυτοίς, κατ᾿ ἄλλος ἄλλον τρόπον τοῖς ου ἐπεξιόντες θαύμασιν; ἐν οἷς καὶ ὡς ἐκ αὐτῶν καὶ ἐκ παιδὸς εἰς ἀκμαῖον δι' τῶν προέκοπτε, τὰ μὲν ἑτέροις προγονικ ίνων ἔχνεσι, τὰ δὲ καὶ πατρικῶς ῥυθμιζό :ίω δὲ καὶ προσευπορῶν, καὶ ἀρχαῖς ἀγαεξευρίσκων αὐτὸς, ὅσα καὶ αὐτὰ εἰς ἀρχὰς πραξιῶν ἀρχέτυπα τοῖς ἐπιοῦσιν ἐγγρά autem tempus sufficiens dabit oratori ea lege ut audientibus verba prolata parum prosint, plurima vero in seipsum revertantur, et sic admiratione perculsi, et audiendi operationibus circumscripti libros philosophicos legunt et memoris mandant et mentem mirabilium studio replent? Ab incunabulis enim adolescens ad virtutum maturitatem γὰρ ἀληθῶς ἰδεῖν τὸν μὲν πατέρα βασιλέα ὧν τὰς ἀρίστας προβαλλόμενον, τοῦτον δὲ λαμβανόμενον, καὶ εἰς προβολὴν εὐθὺς τελείας ἐρεθιζόμενον· κἀκεῖνον ἔστιν οὗ οντα τῆς εἰσάγαν ξύμης, ὑφορώμενον, μὴ εἴη ὁ παῖς βασιλεὺς τῷ ὑπερλίαν εὐεκτικῷ οφυούς. Καί ποτε πρὸ ὥρας ὑγραῖς ἔτι τί γάρ;) ἢ παιδικαῖς ὁ μὲν κατεθάῤῥησε ν οὐ πολλοὶ, οὐδὲ τῶν γενναιοτέρων), καὶ νίκην· ὁ δὲ πατὴρ ἐντὸς μὲν ἔχαιρεν, · εἰς ἀρετὰς τὸν κατ᾿ αὐτὰς δεξιώτατον, τὸς ἐμβριθῶς ἐσχημάτιστο, καὶ ἤνυσεν ἐπὶ τῇ βασιλεῖ, ὁ μὴ τὸ πολέμιον κατεπράξατο. γὰρ οὐδ᾽ ὑπεστάλη ὁ νεανίας· ὁ δὲ πατὴρ ἐμβριμησάμενος, αὐτὸ δ᾽ εἰπεῖν, καὶ ἐπιεἰς φρίκην συνήγαγε μαθόντα μὴ χρῆναι τω νέον ἀνέμοις ἑαυτὸ παραβάλλειν, οἳ τῆς εἰς ὀρθὸν στάσεως, καὶ ἐπὶ γαίης ἐκσχύουσιν· ἀκούσαντά τε καὶ μηδένα φαῦ πολέμῳ αἵρεσθαι, ἀλλὰ τοὺς ἀγαθοὺς ἀεὶ, υνθέντας μὲν πάνυ στεῤῥῶς καὶ ἄθλοις :ς μυρίοις τάχ᾽ ἂν ποτε δυσωπηθείη ἡ τος μάχη, παναπάλοις δὲ οὖσι ταχὺ ἐγχαὶ ἀπαγάγοι πρὸ ὥρας, μικρὸν ἢ οὐδὲν ὠφε ὁ βοηθούμενον· καὶ ἐπὶ πᾶσι παιδευθέντα, procedendo majorum vestigiis insistit, et mores paternos imitando bonis auguriis vitam componens bonarum actionum exemplar ipse est et posteris ad imitandum proponetur. 7. Revera autem patrem imperatorem optimas disciplinæ regulas proponere, filium autem confestim obedire et vitam ad illas componere vidimus. Ille namque nimiam filii impetuositatem refrenavit, ne indolis facilitate ultra quam fas est ferretur. Nonnunquam autem tempus manibus delicatis (quidni enim?) aut puerilibus hostem in pugna licet inferior numero et fortitudine agressus victor reversus est; de quo pater lætus filium ad virtutem aptissimum excitabat, externos autem flagellando instruebat, et sic de discipulo regio fecit quod hostium exemplum facere nequivisset. Dum vero adolescens illos nequaquam timebat, pater minitabundus et verbis increpans timorem injecit alumno, ne se surculum in hac tenera ætate ventis exponeret qui e statu dejicere et humi pro-` sternere solent; dum dicto audiens et cæteroquin non malus vir in pugua exaltatur; bonos autem et sexcentis pugnis corroboratos tristis pugna absterret et quantocius amovet quin auxilium ablatum ipsis profuerit. In omnibus autem discipulum monebat ut lento gradu ad agendum et virtutes exercendas progrederetur, ut perfectionem consecutus sæculo officia præstaret; quod et evenit. μπρακτον προίσχεσθαι, καὶ βαθμιδοῦν οἷον τὴν ἐν ἀρεταῖς ἀνάβασιν κατὰ εὐτακτουμένην προσαύξησιν, εἰῳ προβὰς εἴη τῷ κόσμῳ χρήσιμος· ὃ καὶ εἰς ἔργον ἐκβέβηκεν ὕστερον. ὰ τί μοι, κατ᾿ ἀνάγκην λόγου καὶ τοιούόντι, οὔτε εἰς τὸ πᾶν ἐξικέσθαι, καὶ διεκ τε καιροῦ τοῦ τε σκοποῦ, ὧν τέλος, ἡ ἐν ἰς δυνατὴ συμμετρία εἰς ὅσον, μικρὰν γοῦν ἀκροαταῖς ἀνακινῆσαι μνήμην καὶ θαῦμα, εὐγνωμοσύνης καρπούς; Μεθοδευτέον οὖν , τοὺς λόγους, καὶ ὡς ὑπὸ κλεψύδρα, τῷ τοῦ τρῳ τὸ τοῦ λόγου μετρητέον ὕδωρ, μὴ καὶ άσας λελύσεται. μοι δὲ μηδὲ συμβόλων ἐκείνων μνηστέον, σιλικὴν προεδήλου καὶ ἀνάῤῥησιν καὶ λοιτιν, μὴ καὶ πληθύνας δράσεις τῷ λόγῳ, καὶ εσιν ἐμβαθύνας, ἐκστήσω τὸ ἀκροατήριον· καὶ ἄλλως οὐ μακρὰ χρεία τοιούτων, ένθα σαντα λόγου πέφηνε κρείττονα· Οὐ γὰρ ἂν 8. Quomodo autem fieri possit, ut cum necessitas loquendi me huc adduxit, non omnia perlustrem et ex proposito et opportuno temporis momento excidam, quorum finis est narratio accurata et apta ad memoriam et admirationem in audientium animis excitandam et ad fructus gratitudinis proferendos? Verba igitur nobis ita sunt disponenda ut tempus quasi clepsydra moderante metiamur, ut undarum more non justo celerius effluant. 9. Non igitur in mentem revocabo signa illa, que electionem imperatoris præsignificabant ne verborum prolixitatem et rerum abstrusarun narrationem auditores fastidiant. Sed his quidem opus non erit quod quæ sequuntur meliora sunt. Non enim oraculo opus est ubi, quamvis res magna fu-

turæ non divinitus sint prædictæ, eæ nihilominus ἔχοι τις ανάγκην ἐνταῦθα τῶν θεοπροπίων πάνυ τι evenerunt, non quod, ut ita dicam, ob symbolum symboli, sed quia in illo et ante illud secunda ratio. 10. Si pulchrum omne quidem prommium, tamen zelo instigante, prolixitas in eo evitanda est; sic nec ea quæ symbolice præfigurantur, certamina nostra ne exerceant, etsi multa eaque nobilia sint, propter quæ imperator inter eos recenseatur qui juxta Dei promissa sanctificantur; quæ enim in talibus non prorsus antiqua aut cœtui nostro pio incongrua videntur, somniorum aut visionum nomine tractantur. Quæ et qualia autem Deus aviditati nostræ patefecit, ea exponere nostrum est. 11. Huic igitur jusso exsequendo operam daturi, quæcunque huc spectant totis viribus aggrediamur. Loquendi autem quam sortiti sumus, facultate ut nave oneraria ad verba in imperatoris honorem proferenda utemur. Ut enim mare findit navis, fluctus aliquot post se trabens, quod non impedit quo minus sexcentæ naves idem faciant, quin totum pelagus navigetur, sio nobis quoque vocum quantitas non sufficiet ad vastum virtutum imperatoriarum oceanum trajiciendum, ubi innumeræ naves se non extricarent, sicut navis centumremis apud . poetas, quæ eloquentiæ elementis abundat. 12. Hæc cum ita sint, alii pro libito, secundo vento adjuti cursum teneant; nos autem imperatoris virtutum chorus restringit, quarum nobis utique ratio omnimoda habenda est. Hoc in loco primo gradu cur non honoremus in omnibus prudentiam omnia sale suo condientem, ornamentum universale quod humanis laboribus utilitatis sigil. lum imprimit? Ista prudentia si hominum præsidet operibus, homo in luce ambulat; ubi autem deest per rerum agendarum obscuritatem currit operarius, et evitato lumine umbra cum eaque firmitatis jactura irruit. 13. Hanc imperator sapientissimus satis habuit, nec tantum retrictive, sed copiosissime. Nam sive facto sive dicto opus esset, nunquam sibi superiorem in agendo habuit. Cæterorum autem facti sua semper adjiciens, illorum opera obscurabat, ut stellarum fulgorem obscurat sol assurgens. Aliter dein animatus quam potest clarissime se monstrat, tum disciplina imbuens eos qui eadem cum ipso sentiebant, consilium sponte mutando, et aliis de rebus faciendis persuadendo, argumentando, ingenium persuasivum adhibendo, solo auxilio quo uti γίνεσθαι, ὅπου, κἂν εἰ μὴ ἐν συμβόλοις προδηλοῖτο τὰ μεγάλα μέλλοντα, οἷς ἐπινεύει Θεός, ὅμως αὐτὰ πρὸς τέλος οὐδὲν ἧττον ἐκβέβηκεν, ὅτι μηδὲ διὰ τὸ σύμβου λον, οὗπερ τὸ σύμβολον, ἀλλ' ὅτι τὸ δεύτερον ἐπὶ τούτῳ καὶ τὸ πρὸ αὐτοῦ σεμνύνεται. ι'. Εἰ δὲ καὶ καλὸν ἅπαν προοίμιον, ἀλλ᾽ ἔνθα κατ επείγει τὸ ἐναγώνιον, περιορατέον τὸ τοῦ προοιμίου πολύ· οὕτω δὲ καὶ τὸ συμβολικῶς φροιμιαζόμενον μὴ δαπανάτω τοὺς ἀγῶνας ἡμῖν, εἰ καὶ πολὺ τὸ εὐκλεὶς τρόπον ἄλλον ἐπισύρεται, οἷς τὸν αὐτοκράτ τορα κατα τοὺς ἐν ἐπαγγελίαις ὡσιωμένους τῷ θεῷ διατίθεται. Τὰ μὲν γὰρ πάνυ ἐν τοῖς τοιούτοις παλαιὰ, καὶ μηδὲ τῆς καθ᾿ ἡμᾶς ἱερᾶς αὐλῆς τε καὶ ὁμηγύρεως, ἐνυπνίων καὶ δραμάτων λόγοις φιλοσο φοῦνται· ταῦτα δὲ τὰ ἐν ἡμῖν, καὶ ὅσα τοιαῦτα, θεὸς τοῖς λιχνευομένοις τὴν πρόγνωσιν ἀνεκάλυψε, καὶ τὸ προτεθειμένον εἰπεῖν ἐπηγγείλατο ἐν αὐτοῖς. ια΄. ᾿Αναθέμενοι οὖν οὕτω καὶ ταῦτα, καὶ εἰς του σοῦτον ἐπιδραμόντες, ἐπιβαλοῦμεν τοῖς τούτων έχου μένοις εἰς ὅσον δύναμις. Δύναμις δὲ τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς μεμετρημένοις τὸ λέγειν, καθ᾽ ὁμοιότητα πελαγο στόλου νεὼς ἐν τοῖς βασιλικοῖς ἀγαθοῖς διεξάγειν τοὺς λόγους. Εκείνη τε γὰρ ὡς οἷον γραμμικῶς τέμνει τὸ πέλαγος, ὀλίγας τινάς που έλικας περιάγουσα, ὡς ἐξεῖναι καὶ ἑτέρας μυρίαις ὅσαις ναυσί τὸν ὅμοιον τρόπον διαθέειν, καὶ μηδὲ οὕτω τὸ πᾶν πέλαγος γενέσθαι πλεύσιμον· καὶ ἡμῖν δὲ οὐκ ἔσται οὕτως ἱκανὸν τὸ τοῦ λογικοῦ φορὸν πνεύματος, ὡς ἐξαρχεῖν ἐμπλατυναμένοις πολλὴν εὐθυπλοῆσαι τοῦ τῶν βασιλικῶν θαυμασίων ὠκεανοῦ, ὧν οὐδ' ἂν ἀνά ριθμοι νῆες διεξέλθοιεν, ὁποία τις καὶ ἡ παρὰ τῇ ποιήσει ἑκατόνζυγος, ἧς τὸ ἐν λόγοις ἄχθος πολύ. ιβ'. Ἐν δὴ τοιούτοις καὶ τούτων ὄντων, οἱ μὲν ἄλλοι ἀναγόντων τε ἑαυτοὺς, ὅπως ἄρα καὶ βούλοιντο, καὶ διαπλεόντων οὐριοδρομοῦντες, ἔνθα προτεθυμήσθαι δέον αὐτοῖς· ἡμᾶς δὲ βασιλικῶν ἀρετῶν περι στοιχίζει χορός, οὐ χρὴ γενέσθαι, εἰς ὅσον οἷόν τε ἡμῖν. Ἐνταῦθα δὲ πῶς ἂν ἔπειτα λαθοίμην πρωτείου τιμήσασθαι τὴν ἐπὶ πασῶν φρόνησιν, τὴν ἀπάσας ἀρτύουσαν ἀρετὰς, καὶ, ὡς οἷον εἰπεῖν, ἀλας, καὶ αὐτὴν παγκόσμιον, δι' οὗ ἅπασιν ἀνθρωπικοῖς ἔργοις τὸ νόστιμον; ἧς προϊσταμένης μὲν τῶν πράξεων, ἀνθρώπου ἔργα τὰ πραττόμενα, καὶ ὑπὸ φωτὶ ἐκεῖ νος βαίνει τῷ ὄντως παρεωραμένης δὲ, ἄλλο τι ἐκεῖνα, καὶ ὡς οἷα κατὰ σκόπον ἠλάσκει ὁ ἐργαζό μενος, καὶ ὡς παρεγκλίνας τὸ φῶς σκιά τις αΐσσει ἀπολωλεκυῖα τὸ στερέμνιον. ιγ΄. Ταύτης ὁ συνετώτατος αὐτοκράτωρ κατακό ρως εἶχε, καὶ οὐ πρὸς σύγκρισιν, ἀλλ᾽ εἰς τὸ ἀληθῶς ἀνυπέρβλητον. Πρᾶξαι γάρ τι δεἦσαν εἴτε καὶ εἰπεῖν, κατάρξας μὲν οὐκ εἶχε τὸν ἐπινοησόμενόν τι βέλο τιτν· ἑτέρᾳ δὲ καταρχῇ τὸ οἰκεῖον ἐπαγαγών, ἀπέ κρυπτε τὰ τῶν ἄλλων, καθὰ καὶ ἀστέρων φαῦσιν ἀναφανεὶς ὁ ἥλιος. Ὁ δὲ καὶ ἄλλως διατιθέμενος, καὶ τὸ μὲν ἐκφαίνων ἑαυτὸν, οἷα κἀνταῦθα δύναται, τὸ δὲ καὶ γυμνάζων εἰς μάθησιν τοὺς τὸν νοῦν ἔχοντας πρὸς αὐτῷ, μετέφερέ ποτε τὴν γνώμην, ἐφ ὅπερ οὐκ ἂν αὐτὸς ἔλοιτο, καὶ ἐπιθανολόγει τὸ

καὶ προάγων ἐπιχειρήσεις, καὶ τὴν κατα- fas erat. Ut autem audientibus persuaderet et con στρογγυλλόμενος, εἰς πειθὼ τὸν λόγον κατέsilium captum primo in occulto lateret, manusque et exsequendo imponendi tempus venerit, tunc factum reficiendo omnia restauravit et vi qua pollebat persuasiva ingenii sui thesaurum adaperivit locupletissimi, vocis ambiguitate non utens, ubi mentis cogitationes æqua plerumque lance stabant et quid faciendum esset in dubio erat, sed juxta philosophicam regulam quæ quod bonum est seligil, privatim autem quæ talia non sunt respuit, aut etiam secundum musici Timothei sapientiam docte coram initiatis canentis, altero vero etiam carmine, «Sic, dicentis, meos canere velim, sic autem approbarem canentes.» καὶ οὕτω δέον (καὶ μὴ ἄλλως) τινὰ κατααι. Ὡς δὲ ἐπινεύσοι τὸ ἀκροώμενον συμκαὶ κατάθοιτο, καὶ ἡ μὲν βουλή πέρα τι σθείη, καιρὸς δὲ τὴν χεῖρα ἐπεξεργάζεσθαι βουλεύματος, τότε δὴ ἀναλαβὼν ἄλλως τὸ ν, ἀναποιῶν ἦν τὰ ἤδη κατεσκευασμένα - μὲν πιθανὸν ἀπέκρινε, τῆς δὲ τῷ ὄντι πεις ἐγίνετο, καὶ τὸν τῆς διανοίας ἐξέφαινε ι, πολὺν σοφίας πλοῦτον στέγοντα, καὶ μετ ναι συνέσεως διεδείκνυτο, οὐ κατὰ τὸ θρυλο ν ἐν τοῖς πάλαι διατεθειμένος ἀμφοτερόγλωτα ἡ τοῦ νοουμένου πλάστιγξ ὡς τὰ πολλὰ ος καὶ τὸ πρακτέον οὐκ εὐξύλβλητον, ἀλλὰ κατὰ τὴν φιλοσοφουμένην συστοιχίαν, τὴν ἐκλέγουἐν στοίχῳ τὰ ἀγαθὰ, ἰδίᾳ δὲ τὰ μὴ τοιαῦτα σκορακίζουσαν, ἤδη δὲ καὶ κατὰ τὴν τοῦ μελῳδοῦ Τιμοθέου ᾄδοντος μὲν ἐπιστημόνως τοῖς μύσταις, ᾄδοντος δὲ καὶ ὡς ἑτέρως, καὶ ἐπιλέγοντος, ὡς «Οὕτω μὲν ουλοίμην ἂν τοὺς ἐμοὺς, οὕτω δὲ οὐκ ἂν ἀποδεχοίμην ᾄδοντας. ἐντεῦθεν αἱ πανταχοῦ γῆς βασιλικαὶ πρόνοιαι εῖς. Καὶ ἄνθρωπος εἴς οὗτος τοῖς μεγάλοις νικοῖς ἑαυτὸν μεγαλοφυῶς ἐπεμέριζε τμή - εἰς τὸ ἐνεργὸν, προβαλλόμενος, ὅσα καὶ χεῖ φιδεξίους, τὸ τῆς ἀνδρίας δραστήριον, καὶ συνέσεως ἐμπύριον, ὅσον τε ἐν τῇ λοιπῇ φροκαὶ ὀπόσον εἰς ἀγχίνοιαν. Ην μὲν γὰρ καὶ ὡς ἔχων ἐν τοῖς μεγίστοις, καὶ ἐφιστάνων ικῶς· τὰ πλείω δὲ ἄγχιστα τῇ νοήσει παρίκαὶ ἀχρόνως οἷον τοῦ νοουμένου ἐδράττετο, του βαθύτατα, καὶ οὐχ ὡς ἐπιπολάζειν κατὰ ιχεῖς μὲν φρονεῖν, οὔτι δὲ καὶ ἀσφαλεῖς. Καὶ αὐτῷ λίαν καλὰ καὶ τὰ τῆς ἀνδρίας σεμνά· τερα δέ γε τὰ τῆς φρονήσεως, ἧς καὶ και ; εἰς μυρίον πλῆθος ὠνάμεθα. Η γοῦν Πυθαγορική κατάρτυσις, εἴτ᾿ οὖν ις, κατὰ τοὺς τὰ τοιαῦτα σοφοὺς εἰπεῖν θα παρεισδῦσα, καὶ τὴν ἐν βαρβάροις ἀγιόξελαύνουσα, τὰς τῶν πολέμων ἀνοχὰς ἡμῖν ου, δι᾿ ὧν κατεσιγάζετο τὸ ἀλλόφυλον· Καὶ ἰσθάνομαι τινων ψαλαττόντων ηρέμα, καὶ νομένων ἀπήχημα γλυκύ τε καὶ ἐναρμόνιον, ινδρία καὶ τὴν εἰρηναίαν γαλήνην ἐν ἔθνεσιν καταπράττεσθαι. Καὶ ἔχει οὕτως, ὦ οὗτοι· ίνυν ἐντείνατε τὸ ᾆσμα τορώτερον, κἀγὼ τοῦ ὑμῖν συνεφάψομαι. Αδελφὰ γὰρ ἀληθῶς ον ἀνδρία τε καὶ σύνεσις, καὶ κοινοῦσθον νακτον παρά γε τοῖς ἔμφροσιν. εὐπορῶ δὲ ὅμως εἰπεῖν, ἐφ᾽ ὧν τὸ τῆς βασιφρονήσεως καὶ μονῆρες ὁρίζεται, καὶ τέως τὸ ἐνταῦθα μέγα τοῦ λόγου κεφάλαιον) τὴν ασταχόθεν ὑψηλῶν γενῶν τῷ βασιλείῳ γένει ιαν, δι' ἧς ὅσα καί τινος πολυτιμήτου ὕλης 5 βασιλικοῦ στέμματος συγκρότησιν ἐτεχνήὸν ἀρχικὸν καὶ οὕτω μεγεθύνων ὄγκον, καὶ ταύτας μεγαλοφυεῖς τῇ Ῥωμαϊκῇ ὁλομελεία ων, ἃς ἐκτενεῖ, ὅτε που πολυχειρίας δεήσειε. · ἡμῖν τοῦ καλοῦ φυτοῦ τῆς σοφίας καρπός » 14. Hinc ubique terrarum multiformia providentiæ imperatoriæ specimina. Et homo iste unus magnis regionibus magnifice in agendo, gubernando se ostendit, et ambas manus, activitatis instrumenta, et prudentiæ ardorem atque ingenii acumen monstravit. In maximis enim rebus dubium unacum perseverantia in medium tulit; plerumque autem apud eum opus cogitationem premebat; quæ autem faciebat iis mentis profunditatem addebat, minime cententus, ut plerique, qui prompti quidem ad cogitandum, in agendo minus probati inveniuntur. Solemne eidem erat fortitudinis specimina edere, nihil vero antiquius sapientiam in medium proferre, quam passim optimam auxiliatricem habuimus. 15. Igitur dispositio Pythagorica, sive amor, ut more sapientium loquamur, penetrans et barbaros erudiens, bellorum inducias nobis parabat, quibus hostes ad otiositatem damnabantur. Equidem video quosdam levi modulamine dulce cantantes, quo fortitudo pacem et tranquillitatem in nationibus generavit. Ita enim est, amici, quare acutiorem incipite cantum, me obsecundante. Fortitudo enim ac prudentia meditantur et in prudentiorum manibus consociare amant. 16. In promptu habeo etiam dicere in quo prudentis effectus cernuntur et quousquemagnum sermonis caput magnorum undique generum generi imperatorio unionem dat, per quam ut per nobilissimam materiam imperatorii diadematis compositionem operatus est, præcipuam sic elevans dignitatem et has generosas manus Romanæ celsitudini adjungens, quas tendet quando manuum pluralitate opus fuerit. Hujus nobis egregii stolonis fructus et quæ ob oculos bona sunt, Deo juvante regina, quarum

una ad solis instar ex oriente oritur, etsi nunc καὶ τὰ πρὸ ὀφθαλμῶν ἀγαθὰ αἱ σὺν Θεῷ βασίλισσαι, quidem nube obscuratur, si nubes nigrum illud dici potest, in quo justitiæ sol, Deus clarius conspicitur; altera vera oceano occidentali immersa lucis splendorem affert. 17. Sed hac hactenus, ne rhetorices oceanus erumpens faustam rumpat navigationem. Ut autem hostes invicem congressi sint resque nostras turbaverint et pacem nobis impertiverint, illa in causa fuit; quis igitur magis timendus? Illud porro artificium strategicum excogitavit, cui obedientes sine sanguinis effusione maxima tropea erexit, hostes sibi ipsis adversarios usque ad belligerandum reddidit quo factum est ut res nostræ amplificatæ, illorum minorarentur, utque Mars jam non communis esset nec alterutros nos illosque destrueret, solis autem hostibus pernicies illaberetur. Sic Persarum in Persas bellum a regio bus instruebatur, et nos stamus. Sic multæ ex occidentalibus gentibus arrogantiæ morbo laborantes postquam resipuerant, sanata sunt. Sic populus Romanus obstupuit qui contra spem omnium belligerandi furore sanatus est. Draco autem insularis qui super crateres Ætnæos ignem ferociæ accendere volebat, in impetu suo ab ensibus imperatoris non parum impeditus est, plerumque cum hostibus domesticis congressus, quos imperatoris artes concitaverant, quasi bipennem sapientiam suam eminus jaculantis. ὧν ἡ μὲν οἷα καὶ ἥλιος ἐξ ἔψας ἔφανεν, εἰ καὶ νῦν ὑπὸ νέφει σκιάζεται, εἴ τι καὶ νέφος εἰπεῖν θαῤῥη τέον τὸ τοιοῦτον μέλαν, ἐν ᾧ φανότερον ὁ τῆς δικαιο σύνης ἥλιος Θεὸς διοπτεύεται· ἡ δὲ ὡς ἄγχοθί που λελουμένος ωκεανοῦ ἐσπερίου καὶ αὐτὴ φωσφόρος ἐπηύγασεν. ιζ. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν ἐς τοσοῦτον, μὴ καὶ ὠκεανὸς ἐνταῦθά μοι βητορείας ανα ραγείς ἀνακόψῃ τοῦ εὐθυπλοεῖν. Συγκροῦσαι δὲ πολεμίους ἀλλήλοις, καὶ ἡμᾶς ἐν ἀταράχῳ καὶ οὕτω καταστῆσαι, καὶ τὸ ἐν εἰρήνῃ γαλήνιον καταπράξασθαι, τίς ἄρα κατ' ἐκεῖν νον δεινότατος; Μέθοδον γὰρ καὶ ταύτην στρατηγι κὴν ἐτέχνου, τὸ μὲν ὑπήκοον φυλάττειν ἀναίμακτον ἐπὶ μεγίσταις τροπαίων ἀναστάσεσι, προσαράσσειν δὲ τοὺς πολεμίους ἑαυτοῖς, καὶ ἐκπολεμοῦν τοῖς ἁλε λοφύλοις τὸ σφίσιν αὐτοῖς ὁμόφυλον, ὡς καὶ ἐντεῦ θεν αὔξεσθαι μὲν τὰ ἡμέτερα, μειονεκτεῖσθαι δὲ τὸ πολέμιον, καὶ τὸν Ἐνυάλιον μηκέτι ξυνὸν εἶναι, μηδ᾽ ἀμφοῖν τοῖν μεροῖν φθισήνορα, ἡμῖν τε καὶ τοῖς ὅσοι ἐξῄεσαν εἰς ἀντίπαλον, μόνοις δὲ τοῖς πολεμίοις ἀπονενεμῆσθαι τὸν βροτολοιγόν. Οὕτω Πέρσαι Πέρα σαις ἀντίμαχοι μεθόδοις βασιλικαῖς· καὶ ἡμεῖς εν ρηναῖον ἐπαιανίζομεν. Οὕτω Σκύθαι Σκύθας εἰς γῆν κατεστρώννυον· καὶ ἡμεῖς ὄρθιοι. Οὕτω πολλὰ τῶν Εσπερίων ἐθνῶν, πλεονεξίαν νενοσηκότα, ὑγιοῦντο σωφρονιζόμενα· καὶ τὸ Ῥωμαϊκὸν ἐξεθαμβεῖτο, ἐφ' οἷς, ὡς οὐκ ἂν αἴσθοιτό τις, τὸ τῇ ὁπλομανίᾳ ἐπίληπτον τεθεράπευτο. Δράκων δὲ ὁ νησιωτικός, ὃς καὶ ὑπὲρ κρατῆρας Αἰτναίους τὸ τοῦ θυμοῦ πῦρ ἐκφυ Ο σαν ἤθελε, πολλὰ μὲν τοῦ κατ' αὐτὸν ὀλκοῦ καὶ βασιλικοῖς ἐκολούσθη ξίφεσι, τὰ πλείω δὲ οικειακοῖς ἐχθροῖς συγκρουόμενος, οὓς αἱ τοῦ αὐτοκράτορος μέθοδοι ἐπανίστων, διχαστικὴν ὁποῖα τινα μάχαιραν τὴν ἑαυτοῦ τομώτατα σοφίαν βάλλοντος. 18. Regiæ etiam prudentiæ erat non solum salvare dicto audientes, sed etiam quantum fieri posset eorumdem res augere; estque illud talenti evangelici incrementum non minus quam hæreditatis divinæ adauctio. Illud ergo, si quis alius ex iis qui prius regnarunt, noster præsertim perfecit bona multiplicando. Difficile enim fuerit exteram linguam citare quam non ad nostræ commodum verterit; dam alii quidem coloniæ nomine ad nos missi sibi quietem invenerunt; alii autem dona exspectantes quæ imperatoris largiebatur munificentia, sinus ditantis participes facti sunt, primatum mercedem reportantes. Quod autem divitiarum fluentum ipsis abundabat, domicilium alienum patriam facientes et patriam æstimantes omnem in qua ipsis bene erat. Antiqua historia servorum urbem quamdam memorat; ibique feliciter id contigit. Homines enim quos natura liberaliter vivere voluit nervisque firmis donavit et fortitudine omni induravit; vitæ autem vicissitudine in servitutem redacti in urbem Constantini induxerunt (frequentes enim illa hospites excipit, multosque per turmas,cohortes et acies constituit) ιη. Προμηθείας δὲ ἦν ἄρα βασιλικῆς μὴ μόνον περισώζεσθαι τοὺς ὑπακούοντας, ἀλλὰ καὶ προσιπ αύξειν αὐτοὺς, εἰς ὅσον χώρα γίνεται. Καὶ ἔστι καὶ τοῦτο ταλάντου εὐαγγελικοῦ προσεπαύξησις, ὅτι καὶ κληρονομίας θείας πρόσθεσις. Τοῦτο γοῦν, εἶπερ ἕτερός τις τῶν ἀνέκαθεν χρόνου βεβασιλευκότων, ὁ νῦν ἐπαινούμενος ἐκτετέλεκε, πληθύνων τὸ ἀγαθόν, Καὶ οὐκ ἔστι γλῶτταν εἰπεῖν ἔθνους, ἣν οὐ παρέμιξε τῇ καθ᾿ ἡμᾶς εἰς χρήσιμον. Οἱ μὲν γὰρ ὡς ἐν λόγῳ μετοικίας τὴν εἰς ἡμᾶς ἐστέλλοντο· καὶ εὐρίσκοντες ἀνάπαυσιν ἑαυτοῖς, οἱ δὲ καὶ δώρων ἐπιβαλλόμενοι, ὅσα τὸ βασιλικὸν μεγαλόδωρον εἰς πλήσμιον ἐχορή γει, τοῦ πλουτοποιοῦ κόλπου ἐγίνοντο, μισθοφοροῦν. τες μὲν τὴν ἀρχήν· ὅτι δὲ εἰς ἐνδελεχὲς τὸ τοῦ πλού του ῥεῦμα τούτοις ἐπλήμμυρεν, οἰκήσιμον καὶ αὐτοὶ τὴν ἀλλοδαπὴν ποιούμενοι, καὶ πατρίδα κρίνοντας εἶναι πᾶσαν, ἐν ᾗ εὐπαθεῖν περιγίνεται. Καὶ ἡ μὲν παλαιὰ ἱστορία καὶ δούλων πόλιν τινὰ προάγει προς γνῶσιν· ἐνταῦθα δὲ καὶ τοῦτο πεπλήθυνται τὸ και λόν. Ανθρωποι γὰρ, οὓς φύσις μὲν ἐλευθέρια ζῆν ὥρισε, νεύροις δὲ στεῤῥοῖς ἐτόνωσε, καὶ ὅλως εἰς άνδρίαν ἐστόμωσε, βίου δὲ κύκλος ἐπὶ δουλείαν στρέ ψας, εἰς τὴν τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου περιήγαγε

δὲ καὶ τούτους αὕτη πανδοκεύει, καὶ οἷους dolebant quidem idque tempore opportuno dominaτη καὶ λόχους καὶ στίχας συντάξασθαι), μὲν (ἦν καιρὸς ἐκεῖνος) τὸ δεσποτικόν, με κατὰ τὸν Ομηρικὸν ἵππον τῆς ἐν τροφῇ ως, καὶ νομῶν ἐκείνων βαρβάροις καλῶν, αὐτοφυῶν καὶ ἀπαραποιήτων λοετρῶν, ὅσα βαρικοὺς στρατιώτες πρὸς ἀμαλθακον καρ ραίνουσιν. Εν δὲ αὐτοῖς θάτερος μὲν τοῖν , οἴκοι· ὁ δὲ λοιπὸς εἰς φυγαδείαν ἔβλεπε. ἡ μὲν διεπράττετο τὰ δουλικά, ἡ δὲ ξίφους άττεσθαι, εἴ τις που καὶ δριμύξεται, καὶ ὁ ἑκούσιον. Καὶ οἱ κύριοι ἐντεῦθεν οὐκ ἂν τοὶ δοῦλοι, μενοῦνγε καὶ ὡς τολμῆσαι εἰάλωτοι, ἀγόμενοι μὲν καὶ φερόμενοι, ἀρώὅτι τοιούτοις κακοῖς ἔχονται, καὶ ποθοῦντες κι τὸ δυστύχημα. Εξακούεται οὖν τὸ εὐαὶ εὐθὺς ἔλεος ἐκ βασιλέως ἐπὶ τοῖς ἀμφό. ὶ δεσπόζουσι, καὶ δουλεύουσι, καὶ θησαυροί ἐκκενοῦνται· καὶ οἱ δεσπόται χαίρουσιν όμενοι τὸ φαῦλον οἰκετικόν. Καὶ τὸ ἐντεῦ μὲν ἀντὶ μὲν δούλων ἦσαν τὸ φυσικὸν, ίμων στρατιῶται, τὸ φίλον ἐκείνοις· οὐκέτι αποῦ, ὅσον τοιοῦτον ἀχθείη φύλον, τὸ πᾶν όταις ἦν. Αλλ' ὅσοι μὲν οὐκ εὐγενῶς ἔπασχον οὕτω, δουλείαν ἀτίμητον ἔπερ κλέος ἑλόμενοι, τάχα μὲν ἀγεννῶς, τάχα θείᾳ τοῦ βιοῦν ἀσφαλῶς. Οἷς δὲ στρατεύε ιθυμεῖν, εἰς ὅμοιον ἐκείνοις τοῖς ἐκ δούλων ις ἤρχοντο, χρήμασι δημοσίοις λυόμενοι, στρατείας κοσμούμενοι. Καὶ πόλεις ἐπλήtionem, memores equi Homerici instar, hordei et pascuorum, et balneorum naturalium, non artificialium, quibus Barbari ut laboribus perferendis assuefiant utuntur. Erat autem ipsis oculorum unus domi, alter fugam circumspiciebat; ex manibus una servilia faciebat, altera ensem volebat stringere contra recalcitrantem et resistentem. Huc adde quod domini, non servi,captivi huc illuc currentes et diris vocibus querentes quod tot malis vexarentur, quibus liberari desiderabant; quod votum deinde exauditur; et confestim miseratio utrisque, dominis ac servis, regiæque liberalitates affluebant, et domini gaudebant quod servis malis liberati essent. Itaque servitutis loco secundum naturaın erant ex hominibus vilibus facti milites, quod ipsis gratum erat, non amplius omnes in dominorum potestate languebant. Omnes autem qui non liberales se gerebant, ista patiebantur servitutem sine honore vitæ cum gloria præponentes forte indole prava ducti,forte quia aliter vivere posse desperabant. Qui autem castra sequi volebant, ut milites qui antea servi fuerant, obediebant, pecunia publica redempti et balteo militari accincti. Urbium igitur incolæ vitæ conditiones oblatas amplexi successores habebant auctoritati regis se submittebant, non sicut Sparti inter Græcos celeberrimi, quos fabula e terra prognatos dicit; sed avulsi a patria in nostram regionem transplantati, fructus tulerunt salutares. αἱ εἱρμῷ· συνεπλάκησαν βίου, καὶ δαδοχὰς ἐπλήθυναν, καὶ τὴν βασιλικήν προσθήκην ἐθαυοὐ κατὰ τοὺς Σπαρτοὺς ἀναφύντες αὐτόματοι, ἀφ᾿ ἧς δὲ ἐξεσπάσθησαν, μεταφυτευθέντες εἰς μᾶς γῆν, καὶ καρπὸν ἐκδεδωκότες τρόφιμον. δὲ καινότερον, καὶ ἄνδρας τούτων ἔτι κ πρὶν ἀρχεκάκων μεταγαγὼν ἀμύνης τὰ Ῥωμαϊκὰ, τῷ ἐκείνων ἀγρίῳ τὸ καθ᾿ τον ἐνεκέντρισεν, καὶ εἰς χρηστότητα μετα ἣν θεῖος ἂν παράδεισος οἰκειώσηται. Καὶ νους τοὺς ἐκ τῆς χέρσου, τοὺς τῆς ᾿Αγαρ, δν, τὸ Παιονικὸν, τοὺς ὑπὲρ Ιστρον, καὶ αιφνής βορρᾶς ἐπιπνεῖ· ἀλλὰ καὶ ὅσους ης πολυτρόπως ἠγκίστρευσε. Καὶ συντε αὐτοὶ ταῖς ἡμετέραις πόλεσιν εἰς οἰκήτοἔστιν ἐνταῦθα πολλαπλοῦν τὸ σεμνὸν ἤπερ άγνου Πομπηΐου καθιστορούμενον, ὃς ἐπιπόλιν ἑψαν, ἐκεῖσε τοὺς περισσοὺς τῶν συνώκισεν, ὅσους δεῖν, φασὶν, ἔγνω σωτηθαι καὶ προνοίας τινός. Εἰ γοῦν ἱστορίας μιᾶς πόλεως ἀγαθὸν, τίς οὐκ ἂν συγγρά- η relatu dignam putaverit? Addiderim etiam quod ολύχουν καὶ πολλαῖς ἐπιμερισθεν πόλεσι; ω τὸ μεῖζον, ὡς οὐδεμία τῶν τῆς οἰκου λεων ἀνοργίαστος τοῦ τῆς Μεγαλοπόλεως ἔρωτος, τοῦ καλοῦ βασιλέως ἐκείνου τὰς ἐπαφιέντος ἁπάσαις ἴυγγας; Καὶ ἦν ἐκτε ν ἐγκαθήμενον ὑπερβάλλον, ποίαν ὁ αὐτοων πόλεων στέρξας εἰς φιλουμένην ἐγγράἱ ὅσα καὶ μητροπόλεως περιοικίδες τῆς 19. Interjecto deinde tempore vivos plures ex iis qui prius hostes fuerant vindictæ causa contra Rom mæos duxit et eorum ferocitatem in eam quam nos exercemus, mansuetudinem commutavit, et sic terram nostram in paradisum transformavit. Et non solos continentis homines nomino, posteros Agar, Scythas, Ponti incolas, Istri accolas, et quibus Boreas frigidus spirat, sed omnes Oceani piscatores, qui paulation urbes quoque nostras incolere cœperunt. Historia multa quidem, sed inter alia id quoque refert, Pompeium Magnum urbem Orientalem piratis quos eo beneficio dignos habuit, incolendam tradidisse. Quod si historia unius urbis bonam hanc fortunam memorare dignatur, quis non rem, quam multæ urbes participant, nulla terræ civitas non initiata magnæ urbis amorem perdidit sub regno imperatoris, blandissimi gubernatoris. Unaquæque amoris incentivam babebat, quam imperator ex cæteris urbibus sibi dilectam professus est; omnes autem, ut suburbium a magna civitate, cæteræ a nostra pendebant, ita tamen ut subsistant, nostra autem hodie destructa juceat, et quorum nulla nunc vestigia remanent

καθ᾿ ἡμᾶς ἐξήρτηντο ἅπασαι. Καὶ στερχθῆναι δὲ ἀλλὰ τοῦτο ἀνασκευασθῆναι καὶ ἀφαντωθῆναι ἐκ γῆς. 20. In permultis quæ imperator convocavit conciliis, legatos videre poteras non denos, sed multitudinem undequaque huc accurrentium tanquam in regionem communem, ut systema doctrinæ cæteris proponerent. Vidit igitur magna hæc urbs hospites exteros,quorum nemo e nostris ne nomina quidem noverat; difficile namque erat virum bilinguem invenire, qui ex ipsorum lingua in nostram traduceret. Itineris et legationis eorum finis erat ut imperatoris vultum viderent, vocem audirent, in ludis gymnicis sese exercentem admirarentur, ut quædam de illo dicta colligerent. Sic et Salomonis sapientia plurimos attraxit, etsi non omnes in eo lau· dando convenerint. Sed in hoc nostro loco mira multa se offerunt. Ex legatis nostris alii profecti sunt ob metum ne quid paterentur,aut propter sollicitudinem auxilium reperiendi ubi necesse fuerit, " aut egestate coacti, cujus ope proposita perfci possunt, aut ob sollicitam futuri temporis curam; quæ omnia indicant res magnas ac splendidas ab imperatore apud nos gestas exstare.Sed hæc externa sunt, nec unius substantiæ. Venisse autem e longinquo viros duram sortem subituros in itinere spectandi causa et fortunam mutandi ergo, hoo non est simpliciter magnum, sed stupore plenum. Patet enim magnum tonitru super præclare ab Imperatore factis resonans, aliorum æmulationem excitavisse. κ'. Ἡν οὖν ἐν μυρίαις των συνόδων, ὅσας ἀγείρει τὸ βασίλειον, πρέσβεις ὁρᾷν οὐ κατὰ δεκάδας μετρίας τινὰς ἐκ τῶν ἑκασταχοῦ χωρῶν συῤῥέοντας ἐνταῦθα ὡς εἰς δεχάδα κοινὴν, καὶ σύστημα ποιοῦντας ἑαυ τοὺς ἀλλόκοτον τοῖς γε πλείοσι. Καὶ ἑώρα ἡ μεγίστη πόλις αὕτη ἄνδρας ἀλλογνώτους ἀληθῶς, ὧν οὐδεὶς τῶν καθ᾿ ἡμᾶς οὐδ᾽ εἰς ὄνομα πεπείραται, ὡς καὶ πίπτειν ἐν δυσχερεῖ ἄνδρα εὑρέσθαι δίγλωττον, τὴν ἐν αὐτοῖς διάλεκτον εἰς τὸ ἡμεδαπὸν μεταβάλλονται Εν δὲ ἐκείνοις τῆς ὁδοῦ σκοπὸς καὶ τῆς πρεσβείας τὸ τελικώτατον, ἱστορῆσαί τε κατ᾽ ὄψιν τὸν βασιλέα, καὶ ἀκουτισθῆναι, οἷα λαλεῖ, καί τισι τῶν γυμνα στικῶν ἔργων ἰδεῖν ἐπιπρέποντα, ἐρανίσασθαι δὲ καί τινα τῶν περὶ αὐτοῦ ἀκουσμάτων, καὶ ὡς ἐν τὰ πάντα εἰπεῖν θαῦμα συλλεξαμένους, κομίσασθαι τοῖς εἰς πρεσβείαν διαπεμψαμένοις. Οὕτω καὶ Σου λομῶντος ἡ σοφία πολλοὺς ἐφείλκέτο, καὶ εἰ μὴ τοσούτους, ἀλλ᾽ οὖν ἐφ' ὅποσονοῦν. Καὶ ἔστιν ἐνταῦθα τὸ τοῦ θαυμασίου πολύ. Δέει μὲν γὰρ τοῦ μή τι παρ θεῖν πρεσβεύεσθαί τινας, ἢ μελέτῃ τοῦ φθάσαι ζήτησιν ἐπικουρίας, εἴ που καὶ παραπέσοι τις ἀνάγκη, ἢ καὶ χρημάτων ἐνδείᾳ, ὑφ᾽ ὧν ἔσται καταπραχθῆ. ναι τὸ διὰ σπουδῆς, ἢ ὅλως προμηθείᾳ τινὶ τοῦ μέλλοντος, λαμπρὸν μὲν εἰς ἱκανότητα τοῦ δεῖξαι μεγάλα καὶ ἀνενδεῆ καὶ πολύχρηστα τὰ καθ᾿ ἡμᾶς διὰ τὸν αὐτοκράτορα. Εξωτερικὰ δ' ὅμως ταῦτα, καὶ οὐ τῶν κατ' αὐτὸν, ὡς καὶ ἥκειν πρός τινα συνουσίωσιν. Ἐλθεῖν δὲ ἐξ ὑπερορίων ἁγνῶτας ἄνδρας, Ο καὶ θελῆσαι δεινὰ παθεῖν, ὅσα τῷ τῆς ὁδοιπορίας μακρῷ συνδιήκει, καὶ ταῦτα πρὸς χάριν θέας, καὶ μόνον καὶ ἐντυχίας εὐκταίας, ἀλλὰ τοῦτο οὐκ εἰς ἁπλοῦν εἰπεῖν ἔστι μέγα, εἰς μυρία δὲ κατασχίσαι θαύματα. Δῆλον γὰρ, ὡς μέγας βροντῆς ἦχος ἐπὶ βασιλικοῖς ἀνδραγαθήμασιν εἰς τὸ κατὰ σπουδὴν ἐπέστρεψεν. 21. Sed cur legatos dico stemmate insignes,dum κα'. ᾿Αλλὰ τί μοι πρέσβεις λέγειν τοὺς ὑπὸ στέμ licet summos magistratus considerare ad nos mis- μασιν, ἐξὸν θεωρῆσαι κορυφαίας ἀρχὰς ἐσταλμένας sos, ut imperatori tributum afferrent, aut post ne- μέχρι καὶ εἰς ἡμᾶς, τὰς μὲν κατά τι ἔργον ἕτερον, οὗ gotia peracta, et postquam imperatoris majesta- μετὰ τὴν βασιλικὴν θέαν γένοιντ' ἂν, πορισόμενοι tem oculis vidissent, aut oculorum curiositati sa- συμβολὴν ἱκανὴν, τὰς δὲ καὶ μόνον ἐντυχεῖν καὶ tisfacerent, et civibus suis visa auditaque narra- πρὸς θάμβος θεάσασθαι; Τοῦ τοιούτου ὁρμαθοῦ ὁ rent. Hujus ordinis sunt Persarum monarcha et τῶν κατὰ Πέρσας ἐθνάρχης, καὶ ὁ τῶν Παλαιστηνῶν Palestinorum rex; Germanorum imperator, totius ὑπερκαθήμενος ῥήξ. Δοιπὸς δὲ ὁ ἐξ ᾿Αλαμανῶν ἐκεῖ Germaniæ princeps, et alii, qui ad nos profecti νος ὁ μέγας, καὶ ὁ τῆς Γερμανικῆς ἀπάσης υπερι sunt, dubio fortasse successu. Pæones enim στάμενος γῆς, οἱ τὴν εἰς ἡμᾶς θαυμαστώσαντες et Gepidas et Scythas et tot alios nuncupare ἐκείνην ὁδόν· ὀκνῶ γὰρ εἰπεῖν εἰμέθοδον ἔφοδον. longum est, quos, ut summatim dicam, stupor, Τὸν γὰρ Παίονα και τον Γήπαιδα καὶ τὸν Σκύθην καὶ metus et auxilii sollicitatio ad nos perduxit. συχνούς τοιούτους εἰπεῖν, μυρίος ὅσος κατάλογος Stupor ob rumores promulgatos, metus ne im- ἕτερος, οὓς (τὸ πᾶν ἐν βραχεῖ συντελεῖν) θάμβος καὶ peratoris amicitia privati mala paterentur; ter- φόβος καὶ ζήτησις ἐπικουρίας συνέλεγον εἰς ἡμᾶς, tio, ne rege non auxiliante, male ab inimicis ha- D. Καὶ ἢ πάντα ταῦτα, εἴτε καὶ τούτων τινά, Θάμβος, ἐφ᾽ οἷς μανθάνοντες καὶ ἐκπεπληγμένοι συνέῤῥεον berentur. εἰς τὴν ἀκοήν· φόβος, μήποτε συμβαίη ἄλλως, ἀναπεπτωκότας αὐτοὺς ἔξω τῶν βασιλικῶν σπλάγχνων πεσεῖν· τὸ δὲ λοιπὸν καὶ τρίτον, εἴ τί που κακὸν ἐκείτοις ἐπήρτητό ποθεν, ὡς μὴ εὐπετὲς ὅν σκοαρκίσαι τὸ κακὸν ἑτέρως, μὴ συνεπιλαμβανομένης δεξιᾶς ταύτης βασιλικῆς. 22. Mirum itaque non erat, si isti nova edocti, κβ'. Ἐν δὲ οὐκ ἐκεῖνο θαυμάζειν ουτως, εἰ καινὰ

ς οἱ τοιοῦτοι, καὶ οἷα ἐπάγεσθαι τοὺς ἀκού- quæ audientium aures movere possent, e locis reατόπιν τῆς ἀκοῆς ἐξ οὕτω ποῤῥωτάτου εἰ Η τε γὰρ φήμη ἀνέτοις πτεροῖς διίπταται, κραδοξία τῶν φημιζομένων ἐπιστρέφειν οἶδε λακροάμυνας. Ο δὲ τὴν τοῦ μεγαλείου αύξην υ, τοῦτο ἦν· Ὡς ἐληλυθότες ἐκεῖνοι, καὶ οἷς περιτετυχηκότες ἐκβαίνουσι πρὸς ἀλήθειαν, motis accurrerunt. Laxis enim alis fama volat, et raritas eorum quæ rumore sparguntur studiosorum animos attrahere solet. Quod autem ejus auctori tatem auxit hoc est. Ubi illi advenæ perscrutando aliquando veritatem adepti sunt, præcoues fide pleni clamaverunt: sicut audivimus, ita vidimus; sed et miraculis confisi stuporem in animo perpetuum conservant, præsertim quando Imperatorem laudibus efferrent qui non intrinsecus solum, sed extrinsecus quoque splendescit. διαπρύσιοι κήρυκες, ἀναβοώμενοι, ὅτι ἠκούσαμεν, οὕτω καὶ εἴδομεν· καὶ οὐ μόν λὰ καὶ γέμοντες θαύματος ἐπὶ μακρὸν, καὶ κσιώδει ἀναπολήσει τὰ ἐκπλῆττον παράμο· ιντες, καὶ μᾶλλον, ὅτε τὸν ὅλον βασιλέα ἐν καρδίαις ἀνεβίβαζον διαλογιζόμενοι, ὃς οὐ τοῖς ἐντός μόνον, καίρια, καὶ τοῦ οὕτως ἀνθρώπου, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐπιφαινομένοις προέλαμπε. εγέθους μὲν γὰρ ἐπέβη, ὅπερ εἴ τις ὑπεραἐγγραφήσεται ὡς εἰς γίγαντα· καὶ ἡ φύσις αὐτὸν ἢ κατὰ τοὺς λοιποὺς ἐστερέωσεν, εἰς · ἀδρὰν καὶ ὡς εἰπεῖν λεοντώδη ἀπευθύνασα ὡς εἶναι, τοῖς ἀκρωτηρίοις ἐπεντρανίσαντα αῦτ᾽ εἶναι ἀληθῶς ἀποφήνασθαι, τὰ κατὰ : γνώμονας τὴν ἀνδρικὴν χαρακτηρίζοντα τητα· οἷς ἀνάλογα καὶ τα τῶν διαστάσεων. οὐδὲ σαρκῶν αὐτὸν ἐβάρυνε περιουσία, μένη πρὸς περιττότητα τῷ τε ἀεὶ γυμναπερχομένου τοῦ πλεονάζοντος, καὶ ὅτι περὶ ἀληθῶς ἄνθρωπον ἠσχόλητο τὰ τῆς φύσεως. μὲν πελώριον ᾠκειώσατο ἐπ᾿ αὐτῷ· ἁπώσαβουγάϊον. Οὐκοῦν ἀκολούθως οὐδὲ τὴν κόσ ὃς τρυφερότητα ἥσκητο· ἀλλ᾽ εἰς κεφαλὴν τημελῶν ἑαυτὸν, καὶ τυγχάνων τοῦ ἐφετοῦ, ν τρίχας ἐμέμφετο. Ηδη δὲ καὶ ἡ θεόθεν ῆς φύσεως τὸ ἐνταῦθα πολὺ τῆς ὕλης προσα τοῖς κρείττοσιν, οὐκ ἤθελε τῇ κόμῃ χοΐνεργετλεον, ἡ μηδὲ τὸν βασιλικώτατον λέοντα πυκιχῶν λασιότητι. ῇ δὲ τοιαύτῃ σεμνότητι καὶ τὸ τῆς χροιᾶς ινδιῆκεν. Οὐ γὰρ θηλυπρεπής λευκότης τὸ ν ἔγραφεν, ἀλλ᾽ εὐφυῶς μιγνυμένη πρὸς τὸ ; ἐκέκρατος,καὶ τὸ τῆς παλαιᾶς ἱστορίας) κατὰ ῖν καὶ λοιποὺς πόνους, ἡλίοις καὶ μάλιστα. σκιατραφίαν ἐπραγματεύετο, ἐπεὶ μηδὲ βίον · καὶ ἀργόν· αἰθερίαις [num. αἰθρίαις 1] δὲ λετο, ἀφ᾽ ὧν πρὸς ἀνδρίας ἐζωγραφεῖτο ὄψιν πεφιλοτιμημένος οὐ κατὰ τοὺς γυναιμαλθακούς, ἀλλ᾽ ὁποία κοσμοίη ἂν ἡρωῖ. υφνότητα. Οὐ γὰρ πρὸς ἑτοιμότητα διην γέλωτος, οὐδὲ μὴν ἄλλως τὸ λεοντῶδες p 2. Κεκραμένη γὰρ δὴ χάρισιν ἐῤῥύθμιστο τῇ τους μεσότητι. καὶ δεῆσαν μὲν ἑαυτὸν καταστῆσαι, ὅποι αἱ ἀνθολογία κάλλους ποικίλη αὐτὸν ἤγαλλε. ος μὲν γὰρ προέλαμπεν, ὀφθαλμοὶ δὲ τῷ λαρότητά τε προὔφαινον καὶ ᾿Αρεϊκὴν ἐμτῷ προσώπῳ δὲ βαθεῖα γαλήνη ἐνεχόρευε κάνταῦθα τὸ σύμμετρον) καὶ ἡ σύστοιχος καὶ λειμῶνα συνεκρότουν αξιοθέατον, ἐξ οὗ ι ἡδονὴν ὅσην ἐξῆν τοῖς φιλοθεάμοσι. 23. Eam enim magnitudinem attigit, ut qui eam transcenderet gigas haberetur. Eum enim natura aliter quam cæteros formavit, ossa validissima ac fere leonia tribuens, membrorum etiam extremitates, ut rei physicæ expertes judicant, robur virile indicant; sed interpositæ quoque corporis partes idem confirmant. Huc accedit quod corpus obesitate non gravatur ejus qui sæpissime vires exercet ut crassities ab homine intellectuali superetur.Multæ quidem in ipso res miræ, portentosa non fuerunt. Comam etiam non eleganter circinavit, sed simplici capitis ornamento contentus, capillos hom nestamento majori non dignos habebat. Cum enim sapientia divina naturæ indita creaturis insignioribus nobiliorem materiam impertivit, capilli parvam habuit curam, quæ nec leonem animalium regem horrida, plus quam par est, juba donavit. 24. Hanc venustatem coloris pulchritudo augmentat. Non enim albedo, qualis feminam decet, ejus faciem colorat, sed virilitate temperatam (ut apud antiquos) certaminibus,aliisque ludis gymnicis, maxime solis ardoris exponit. Non enim in umbra educatus est, et vita ejus tantum abest ut voluptatibus pravisque cupiditatibus consecrata esset, ut laboriosa semper cum negotiis fuerit, sed sub sole vultus non speciem femininam ferebat, imo viro strenuo dignam, quia nec ad risum, ned ad alacritatem pronus erat, gratiis et venustate temperatam. 25. Ubi cum decore in publicum prodire oportebat, venustatis flos eum exornabat cum vultus gravitate et honestamento conspicuus esset; totus efulgebat, oculi hilares gravitatem Marte dignam emittebant; in vultu serenitas felicissima prati amoni planitiem repræsentabat, unde harum rerum amantes voluptatem decerpere poterant.