Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 217–218page 1 of 23
PG 136:217Τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸν ὑπερλίων σπουδάζοντα διὰ στόλου ἐν Θεσσαλονίκη ἀναφανῆναι περί που τὸ ἕψον παραθαλάσσιον. Εἶθε δὲ ἦν ἐκείνῳ καὶ αἰσθέσθαι σαφῶς τῶν λεγομένων. Οὐ γὰρ ἂν ἀνέβη ἐκεῖ ὁ ἄνθρωπος, ὀκτῶν καὶ ἄλλως, ὡς ἐῴκει, τὴν ἀνάβασιν. α'. Τὸ ὄνομα ὁ ο στύλος, δηλοῦν μὲν βούλεται σημασίαν, ὁποίαν τινὰ καὶ ἡ «στήλη, ο ὅτι καὶ ἀπὸ τοῦ ἑστηκέναι ο ἡ κλῆσις ἀμφοῖν. Ισταται δὲ χω ρὶς αὐτῆς, εἰ καὶ ἄλλον τρόπον ἐγγύς. • Στήλη ο μὲν γὰρ ἔχοι ἄν ποτε καὶ γραμμάτων χαράγματα, ὅθεν τί ο στηλιτεύειν ο κεκίνηται· ο στόλος ο δὲ οὐκ εἰς τοῦτο ἐξεύρηται, ἀλλ' ἐπὶ πλέον εἰς ὑπέρεισμα. Καὶ αὐτὴ μὲν καὶ ι ἀνδριάντι» ἁρμόττει πρὸς κλήσιν. Στήλας» γοῦν βασιλέων καὶ ι ἀνδριάντας» φαμέν, ὡς ταὐτὸν δ', οὕτως ἢ οὕτως εἰπεῖν. Οὐκ ἂν δὲ ἀνδριᾶς στύλος» λέγοιτο Αν. Και έχει μὲν οὕτω διαφορὰς ἄμφω τῷ ῥήματε, καὶ οὐ μόνον ταύτας, ἀλλὰ καὶ εἴ τις ἑτέρως ἐπιβάλλειν κατά τι ἔργον βούλοιτο· ἡμῖν γὰρ τὸ σκέμμα τοῦτο πάρεργον. Έστι μέντοι εὑρέσθαι αὐτὰ καὶ εἰς ταὐτὸν συμβαί σιν δοκοῦντα. Ὁ γοῦν ἐκ τῆς ᾿Αμασέων Γεωγράφος 1 στήλας ο τινὰς καὶ ο στυλίδας» λέγων, ἔοι κεν εἰς ἔν τι τιθέναι αὐτάς. Εἰ δὲ μὴ κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην ὑπερείδειν ὁ ο στύλος» ίσταται, ὡς ὁ ι τοῦ πυρὸς στύλος ο παραφαίνειν δοκεῖ, ὅπερ οὐδὲν ἐπέ κειτο βασταζόμενον, ἀλλὰ τοῦτο μὲν τέτραπται, καὶ οὐκ ἔστιν δ ε πύρινος στύλος ο ῥῆμα πρωτόθε τον. Φαίνεται δὲ μάλιστα κατὰ κυρίαν λέξιν ο στύ Το στύλος στήλη, ἑστηκέναι στήλη νος στηλιτεύειν στήλη ἀντ δριάντος ανδριάς στύλος. στήλας οι στυλίδας στύλος στήλη. στύλῳ λος» ἀνεστηκέναι εἰς ἑδραίωμα, καὶ ὑπερκειμένου τινὸς ὑποβεβλῆσθαι στήριγμα. Εἰ δὲ τοῦτο, αὐτὸς μὲν οὐκ ἂν εἴη τέλος αὐτόχρημα· μᾶλλον γὰρ ἡ «στήλη» τοιαύτη. Αὐτὸ δὲ μάλιστα τὸ ἐπὶ τῷ ο στύλο 1 κείμενον σκοπιμώτερόν ἐστι, εἴτε οἴκημα ἐκεῖνο εἴη, εἴτε καί τι ἕτερον. β'. • Στύλου ο τοίνυν καὶ τοῦ πρὸ ὀφθαλμῶν τού του κατονομαζομένου, θεωρητέον, ὅτου τε χάριν αὐτὸς περίοπτος ώρθωται, καὶ τί δὲ καὶ ὁποῖόν τι τὸ ἀνεχόμενον, εἶτ᾽ οὖν ἐδραιούμενόν τε καὶ στε ρεύμενον. Ὡς μὲν οὖν ἄνθρωπος ὁ βασταζόμενος, καὶ ὅτι Ναζιραίον δ ο στύλος ο οὗτος ἀνέχειν τέτ ταχται, ὁρῶμεν δήπουθεν ἅπαντες, καὶ ὡμολόγηται δῆλον δὲ καὶ, τίνος ἀνδρὸς ἕνεκα εἰς ὄρθιον ὕψωται. Αλλ' ἐγὼ οὐκ ἐνταῦθα θέας περατωθῆναι τὴν ὄρα σιν βούλομαι, ἀλλ' ὑπερεκταθῆναι καὶ εἰς διόρασιν. Αὕτη δὲ ἡμῖν ἔσται, εἰ τὴ ὁρώμενον ὁρισόμεθα θεωρητικώτερον. Οὕτω γὰρ κατὰ ὑψηλοτέραν ἐπιβολὴν καταληφθήσεται τὰ ζητούμενα. γ'. Εστιν οὖν ὁ κατὰ θεωρίαν «στύλος κλίμαξ, ο εἰς οὐρανὸν ἀνάγειν ἔχουσα τὸν Θεοῦ ἐφιέμενον· καὶ οἱ μὲν ἐπ' αὐτὴν συντεταμένως ἀνατρέχοντες, καὶ ἀπαραποδίστως καὶ ἀμεταστρεπτὶ ἀναβαίνοντες, εὐστόχως ἂν Θεοῦ ἄγγελοι ἐπιλέγοιντο. Οἱ δέ γε καταβαίνοντες ἀπ' αὐτῆς ἐφαμάρτως, ὧν πλήρω
EJUSDEM
AD STYLITAM QUEMDAM THESSALONICENSEM.
Τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸν ὑπερλίων σπουδάζοντα διὰ
στόλου ἐν Θεσσαλονίκη ἀναφανῆναι περί που
τὸ ἕψον παραθαλάσσιον. Εἶθε δὲ ἦν ἐκείνῳ
καὶ αἰσθέσθαι σαφῶς τῶν λεγομένων. Οὐ γὰρ
ἂν ἀνέβη ἐκεῖ ὁ ἄνθρωπος, ὀκτῶν καὶ ἄλλως,
ὡς ἐῴκει, τὴν ἀνάβασιν.
α'. Τὸ ὄνομα ὁ ο στύλος, δηλοῦν μὲν βούλεται
σημασίαν, ὁποίαν τινὰ καὶ ἡ «στήλη, ο ὅτι καὶ ἀπὸ
τοῦ ἑστηκέναι ο ἡ κλῆσις ἀμφοῖν. Ισταται δὲ χω
ρὶς αὐτῆς, εἰ καὶ ἄλλον τρόπον ἐγγύς. • Στήλη ο μὲν
γὰρ ἔχοι ἄν ποτε καὶ γραμμάτων χαράγματα, ὅθεν
τί ο στηλιτεύειν ο κεκίνηται· ο στόλος ο δὲ οὐκ εἰς
τοῦτο ἐξεύρηται, ἀλλ' ἐπὶ πλέον εἰς ὑπέρεισμα. Καὶ
αὐτὴ μὲν καὶ ι ἀνδριάντι» ἁρμόττει πρὸς κλήσιν.
• Στήλας» γοῦν βασιλέων καὶ ι ἀνδριάντας» φαμέν,
ὡς ταὐτὸν δ', οὕτως ἢ οὕτως εἰπεῖν. Οὐκ ἂν δὲ
· ἀνδριᾶς στύλος» λέγοιτο Αν. Και έχει μὲν οὕτω
διαφορὰς ἄμφω τῷ ῥήματε, καὶ οὐ μόνον ταύτας,
ἀλλὰ καὶ εἴ τις ἑτέρως ἐπιβάλλειν κατά τι ἔργον
βούλοιτο· ἡμῖν γὰρ τὸ σκέμμα τοῦτο πάρεργον.
Έστι μέντοι εὑρέσθαι αὐτὰ καὶ εἰς ταὐτὸν συμβαίσιν δοκοῦντα. Ὁ γοῦν ἐκ τῆς ᾿Αμασέων γεωγρά
φος 1 στήλας ο τινὰς καὶ ο στυλίδας» λέγων, ἔοικεν εἰς ἔν τι τιθέναι αὐτάς. Εἰ δὲ μὴ κατὰ πᾶσαν
ἀνάγκην ὑπερείδειν ὁ ο στύλος» ίσταται, ὡς ὁ ι τοῦ
πυρὸς στύλος ο παραφαίνειν δοκεῖ, ὅπερ οὐδὲν ἐπέ
κειτο βασταζόμενον, ἀλλὰ τοῦτο μὲν τέτραπται,
καὶ οὐκ ἔστιν δ ε πύρινος στύλος ο ῥῆμα πρωτόθε
τον. Φαίνεται δὲ μάλιστα κατὰ κυρίαν λέξιν ο στύ
Ejusdem in quemdam supra modum id agentem ut
per columnam Thessalonicæ illustris appareret
circa orientalem maris plagam. Et utinam ipsi
dicta clure intelligere datum fuissel. Non enim
eo homo cum fastidio, ut manifestum est, ascensivnem fecisset.
1. Το στύλος signum denotat, sicut et στήλη, quia
al ἑστηκέναι utrumque. Alisque illa vero stat, licet
alio modo proximius. Nam στήλη ad litterarum seulpluram parala est, unde νος στηλιτεύειν de
rivata est; otúào; autem non in eum fìuem inventa
est, sed potius pro fulcimento; et στήλη cum ἀντ
δριάντος nomine convenit. Regum ergo columnas
et statuas pariter dicemus. Nunquam vero ανδριάς
dicitur στύλος. Sic diferunt duo nomina, nec tintum sic, sed et si quis aliter rem comprehendere
voluerit; nobis enim ea res secundarie loco est.
Ista in idem concordare visa sunt. Geographu.;
Anasenus στήλας οι στυλίδας nuncupans idem de
utrisque intelligere videtur. Si vero non necessario
sustental, στύλος fere ignis columnam manifestars
videtur, cui nihil sustentandum est, sed tropus
est, nec primarium verbum est ignea columna,
Apparet præsertim sensu proprio columna in altum
erecta in sedem et substrata ad aliquid fulciendum.
Si eo sensu accipiendum,non esset ad finem aliquem
tendens, sed potius esset στήλη. Quod auten presertim στύλῳ impositum est, magis ad nos spectat,
sive habitaculumn, sive aliud quid sit.
λος» ἀνεστηκέναι εἰς ἑδραίωμα, καὶ ὑπερκειμένου τινὸς ὑποβεβλῆσθαι στήριγμα. Εἰ δὲ τοῦτο, αὐτὸς
μὲν οὐκ ἂν εἴη τέλος αὐτόχρημα· μᾶλλον γὰρ ἡ «στήλη» τοιαύτη. Αὐτὸ δὲ μάλιστα τὸ ἐπὶ τῷ
ο στύλο 1 κείμενον σκοπιμώτερόν ἐστι, εἴτε οἴκημα ἐκεῖνο εἴη, εἴτε καί τι ἕτερον.
β'. • Στύλου ο τοίνυν καὶ τοῦ πρὸ ὀφθαλμῶν τούτου κατονομαζομένου, θεωρητέον, ὅτου τε χάριν
αὐτὸς περίοπτος ώρθωται, καὶ τί δὲ καὶ ὁποῖόν τι
τὸ ἀνεχόμενον, εἶτ᾽ οὖν ἐδραιούμενόν τε καὶ στε
ρεύμενον. Ὡς μὲν οὖν ἄνθρωπος ὁ βασταζόμενος,
καὶ ὅτι Ναζιραίον δ ο στύλος ο οὗτος ἀνέχειν τέτ
ταχται, ὁρῶμεν δήπουθεν ἅπαντες, καὶ ὡμολόγηται·
δῆλον δὲ καὶ, τίνος ἀνδρὸς ἕνεκα εἰς ὄρθιον ὕψωται.
Αλλ' ἐγὼ οὐκ ἐνταῦθα θέας περατωθῆναι τὴν ὄρασιν βούλομαι, ἀλλ' ὑπερεκταθῆναι καὶ εἰς διόρασιν.
Αὕτη δὲ ἡμῖν ἔσται, εἰ τὴ ὁρώμενον ὁρισόμεθα θεωρητικώτερον. Οὕτω γὰρ κατὰ ὑψηλοτέραν ἐπιβολὴν
καταληφθήσεται τὰ ζητούμενα.
γ'. Εστιν οὖν ὁ κατὰ θεωρίαν «στύλος κλίμαξ, ο
εἰς οὐρανὸν ἀνάγειν ἔχουσα τὸν Θεοῦ ἐφιέμενον· καὶ
οἱ μὲν ἐπ' αὐτὴν συντεταμένως ἀνατρέχοντες, καὶ
ἀπαραποδίστως καὶ ἀμεταστρεπτὶ ἀναβαίνοντες,
εὐστόχως ἂν Θεοῦ ἄγγελοι ἐπιλέγοιντο. Οἱ δέ γε
καταβαίνοντες ἀπ' αὐτῆς ἐφαμάρτως, ὧν πλήρω
2. Columna igitur præ oculis eo nomine designata
considerandum, quamobrem ista edito loco erigatur, deinde, cui substrata sit fulciendo atque honorando. Quod quidem homo supra positus et quod Naziræo columna fulcimento constituta est, certe videmus omues et consentimus;
evidens vero et cujus viri gratia erecta stel.
Sed ego non spectaculo simplici contentus, ultra
in considerationem procedere volo. Quod fiet si
quod videmus cum definitione exposuerimus. Sic
enim ab editiori loco quæstionem comprehensami
exponemus.
3. Est ergo in theoria columna scale advehens,
in cœlum eum qui Deum amplectitur, et qui super
ipsam jugiter ascendunt atque irretorio oculo,
nec unquam retrospicientes optime Dei angel
vocantur. Qui vero deorsum peccaminose descendunt aliter quam qui secundum Deum vivumų
col. 219–220page 2 of 23
PG 136:219εἶεν οἱ κατὰ Θεόν, οὐκέτι τοιοῦτοι, ἀλλ᾽ οἷον καὶ κατὰ Σίμωνα κατωκάρα στρέφονται, καὶ τὸ χεῖρον ὡς εἰς ἑωσφόρον καταῤῥιπτούμενον τάττονται. Το αύτη τε οὖν κλίμαξ ὁ τοιοῦτος ο στύλος,» καὶ ἄκρα δὲ κορυφὴ ἀγαθοῦ. Καὶ οἱ ἐπ' αὐτὴν ἀνιέναι μελε τήσαντες ἀναρριχώνται εἰς τὸ τῆς ἀρετῆς ἄκρον, ὡς διὰ τραχείας ὁδοῦ τῆς ἐν βίῳ σκληρῷ, καὶ ἧς πολύ τὸ ἄναντες· οἱ δ᾽ αὖ κατακυλιόμενοι ἐξ αὐτῆς, οἷς μηδεὶς συγκαταβαίη τῶν ὅσοι τῷ ὑψίστῳ Θεῷ ἐπε γράφονται, εὐπετῶς εἰς ταρτάρου χάσμα κατολισθαίνουσιν. δ'. ο Ορος ο καὶ ὁ ο στύλος ο οὗτος, ὅθεν ἡ θεό θεν έχει βοήθεια τῷ ἐκεῖσε τοὺς ὀφθαλμοὺς αἱροντι, ἐν ᾧ καὶ ὡς ἐν ἑνὶ τῶν ὀρέων θυσιάζει πατριαρχικῶς τὸν ἐν ἑαυτῷ παῖδα ὁ καθαρὸς, καὶ ἠξιωμένος οὕτω καλλιερεῖν τῷ θεῷ. ε'. Θεωρεῖται καί τις ε ἱστὸς» ἐπὶ τοῦ τοιούτου όρους, δς ἐναποληφθείς ποτε εἰς ψυχήν, οὐκ ἂν τὸ κατ' ἄνθρωπον σκάφος ὠφελείας ἔξω ἀφήσει φέρε σθαι, καὶ ὅποι τύχοι πλάζεσθαι, ὅτε τὸν ἑαυτοῦ τρόπον ἐξ οὐρίων ἢ καὶ ἄλλως τὴν τοῦ βίου διαθέει θάλασσαν. ς'. «Βουνός ο οὗτος, τὴν τῆς ἀρετῆς ἔχων ση μαίαν, ἣν οὐκ ἔσθ' ὅπως οὐκ εὐλαβηθήσονται οἱ ἀντικείμενοι· δς, εἰ πλαγιάσας παρεγκλιθείη τοῦ κατὰ λόγον ὀρθίου, ἢ καὶ συνιζήσας ὑποκαταβαίη τοῦ ὕψους, οὐκ ἂν διαφέροι ὀρέων τε καὶ βουνῶν, & ταπεινοῦνται καὶ κατὰ τὴν Γραφήν. ζ. ι Γαζοφυλάκιον ο στύλος, οὗτος, ὑπερανω κισμένον ἀσφαλῶς καὶ ἀνακεχωρηκὸς τῶν κάτω, καὶ οὐκ εὐεπιβούλευτον, ἔνθα ὁ κατὰ πνεῦμα θησαυρός ταμειουχεῖται, ἡ ἀρετή, ἧς οὐκ ἄξιον ἅπαν τίμιον ὃς δὴ καὶ συνῆσαι παρὰ τῷ Θεῷ κατὰ τὸν εἰπόντα, καὶ ἐσφράγισται ἐν τοῖς αὐτοῦ θησαυροίς. η'. «Νοσσιά ο τὸ βλεπόμενον τοῦτο, ἐν ᾗ ἐκτρέφονται ἀποστολικῶς οἱ αιθεροβάμονες, καὶ εἰς τὰ ἄνω πτητικοί, καὶ πολλῶν στρουθίων κατὰ τὴν σωτηριώδη φωνὴν διαφέροντες. θ'. ο Πύργος οὗτος ἰσχύος» ἀπὸ προσώπου ἐχθροῦ, τοῦ δεινοῦ πολεμιστοῦ, ὅς μηχανώμενος ελεπόλεις τοῖς τοιούτοις ἐπάγει πρὸς ὄλεθρον πυργηρούμενος. Γένοιτο δὲ πύργον ἰσχύος εἶναι τοῦτον, ἐξ ἀκρογώ νων ἀληθείας συγκροτηθέντα εἰς τὸ στεῤῥὸν, καὶ συντετελεσμένον εἰς ἀρετήν· εἴτε καὶ ο βάριν ἐλεφαντίνην,» ἐξ οίων εὐφραίνεται ὁ τὰ θεῖα φιλόκαλος· οὐ μὴν εἰς πύργον ἀποτελευτηθῆναι 4 χαλάνης, μάτην τεθεμελιωμένον κατὰ τοῦ οὐρανοῦ, μηδὲ γενέσθαι κατὰ τὸ ὕψωμα τοῦ φαύλως «τὴν φιλοσοφίαν θανάτου μελέτην, παρακηκοότος, ὃς ἑαυτὸν ᾿ ὑψώσας, εἶτα εἰς θάνατον κατεπήδησεν. στήλη οι στύλος, ι'. Οὐ μόνον δὲ ο πύργος ἰσχύος, καὶ ο κρησφύγετον» τι σωτήριον ὁ ο στύλος» οὗτος, ἀλλὰ καὶ ο πόλις οχυρά,» καὶ αὕτη οὐ μόνον ἐπάνω ὄρους κειμένη, καὶ οἵα μή ἔχειν κρύπτεσθαι διὰ τὸ ἄποπτον, ἀλλὰ καὶ οὐρανομήκης διὰ τὸ κατ' αὐτὴν θεωρούμεν.ν ὕψος, ὡς εἶναι προσφυὲς εἰπεῖν καὶ οὐρανοπολίτην τὸν περὶ αὐτὴν εἰλούμενον. ια΄. Εἰ καὶ διὰ τὸ ἐν σημασίᾳ συγγενὲς τῶν ῥη μάτων εἰς ταυτὸν τῇ στήλῃς τὸν ἐστύλον, τοῦτον ἀγάγωμεν, ῥηθείη ἂν καὶ ο καρτερίας ανδριάς, ὁ ἐπὶ ι στήλης ο ταύτης φερόμενος
nequaquam tales, sol et Simon in caput prola- εἶεν οἱ κατὰ Θεόν, οὐκέτι τοιοῦτοι, ἀλλ᾽ οἷον καὶ
Suntur, sicut Lucifer præcipites cadunt. Talis ergo
scara isla columna est arduum boni fastigium, et qui
per ipsam sursum progrediuntur multis nisibus ad
virtutis fastigium veniunt, quasi abrupto vitæ duræ itiuere et difficilibus aditibus dirempto; deorsum vero
ex ipsa in præceps volutati, inter quos eorum qui
alissimo Deo adherent nullus projicitur, lapsu
gravi in tartari abyssum ruunt.
4. Mons quoque columna ista, unde venit auxilium a Deo illi qui eo oculos erigit, in qua ut super
monte aliquo cnm patriarcba filium immolat suum
purus, qui sic suavia Deo afferre dignus est habilus.
5. Conspicitur et isto in monte malus, qui in anima
plantatus nunquam hominis navem extra spirituale
¿vrriculum circumferri et jactari sinet, quandiu
aut faventibus, aut adversis ventis per vitæ mare
navigat.
6. Tumulus iste virtutis signum habet, cujus ex
adverso qui stant nunquam a pietate declinabunt;
qui, si errans a recta secundum rationem via
declinaverit, aut deses alto depressus fuerit, non
erit sicut montes et colles quæ secundum Scriptu•
ram humiliantur.
7. Gazophylacium columnà illa in supernis tuto
aedificatum et ab infmis segregatum, nec insidiis
et loco accessum, in quo spiritualis thesaurus reconditur, virtus, cujus pretium omnia superat; qui
apud Deum coacervatur, secundum Scripturam, et
In illius thesauris obsigillatur.
8. Nidum videmus, in quo cibis pascuntur apostolicis viri aerii, desuper volantes, et multis passeribus cantu salutari meliores.
9. Turris fortitudinis ista coram inimico fortissimo, qui bellicas machinas contra tales adducit ad ruinam. Sit hæc turris ex veritatis angularibus composita et in virtutem stabilita flat elephantina turris, qua delectatur qui divina amat, non
sane ut in turri Chalane moriatur frustra contra
cœlum ædificata, nec ut fiat in elevationem illius
qui neglecta mortis meditatione superbus, deinde
in mortem transiit.
κατὰ Σίμωνα κατωκάρα στρέφονται, καὶ τὸ χεῖρον
ὡς εἰς ἑωσφόρον καταῤῥιπτούμενον τάττονται. Το:·
αύτη τε οὖν κλίμαξ ὁ τοιοῦτος ο στύλος,» καὶ ἄκρα
δὲ κορυφὴ ἀγαθοῦ. Καὶ οἱ ἐπ' αὐτὴν ἀνιέναι μελετήσαντες ἀναρριχώνται εἰς τὸ τῆς ἀρετῆς ἄκρον, ὡς
διὰ τραχείας ὁδοῦ τῆς ἐν βίῳ σκληρῷ, καὶ ἧς πολύ
τὸ ἄναντες· οἱ δ᾽ αὖ κατακυλιόμενοι ἐξ αὐτῆς, οἷς
μηδεὶς συγκαταβαίη τῶν ὅσοι τῷ ὑψίστῳ Θεῷ ἐπε
γράφονται, εὐπετῶς εἰς ταρτάρου χάσμα κατολισθαί
νουσιν.
δ'. ο Ορος ο καὶ ὁ ο στύλος ο οὗτος, ὅθεν ἡ θεό
θεν έχει βοήθεια τῷ ἐκεῖσε τοὺς ὀφθαλμοὺς αἱροντι,
ἐν ᾧ καὶ ὡς ἐν ἑνὶ τῶν ὀρέων θυσιάζει πατριαρχι
κῶς τὸν ἐν ἑαυτῷ παῖδα ὁ καθαρὸς, καὶ ἠξιωμένος
οὕτω καλλιερεῖν τῷ θεῷ.
ε'. Θεωρεῖται καί τις ε ἱστὸς» ἐπὶ τοῦ τοιούτου
όρους, δς ἐναποληφθείς ποτε εἰς ψυχήν, οὐκ ἂν τὸ
κατ' ἄνθρωπον σκάφος ὠφελείας ἔξω ἀφήσει φέρε
σθαι, καὶ ὅποι τύχοι πλάζεσθαι, ὅτε τὸν ἑαυτοῦ
τρόπον ἐξ οὐρίων ἢ καὶ ἄλλως τὴν τοῦ βίου διαθέει
θάλασσαν.
ς'. «Βουνός ο οὗτος, τὴν τῆς ἀρετῆς ἔχων ση
μαίαν, ἣν οὐκ ἔσθ' ὅπως οὐκ εὐλαβηθήσονται οἱ
ἀντικείμενοι· δς, εἰ πλαγιάσας παρεγκλιθείη τοῦ
κατὰ λόγον ὀρθίου, ἢ καὶ συνιζήσας ὑποκαταβαίη
τοῦ ὕψους, οὐκ ἂν διαφέροι ὀρέων τε καὶ βουνῶν, &
ταπεινοῦνται καὶ κατὰ τὴν Γραφήν.
ζ. ι Γαζοφυλάκιον ο στύλος, οὗτος, ὑπερανωκισμένον ἀσφαλῶς καὶ ἀνακεχωρηκὸς τῶν κάτω, καὶ
οὐκ εὐεπιβούλευτον, ἔνθα ὁ κατὰ πνεῦμα θησαυρός
ταμειουχεῖται, ἡ ἀρετή, ἧς οὐκ ἄξιον ἅπαν τίμιον·
ὃς δὴ καὶ συνῆσαι παρὰ τῷ Θεῷ κατὰ τὸν εἰπόντα,
καὶ ἐσφράγισται ἐν τοῖς αὐτοῦ θησαυροίς.
η'. «Νοσσιά ο τὸ βλεπόμενον τοῦτο, ἐν ᾗ ἐκτρέ
φονται ἀποστολικῶς οἱ αιθεροβάμονες, καὶ εἰς τὰ
ἄνω πτητικοί, καὶ πολλῶν στρουθίων κατὰ τὴν σωτηριώδη φωνὴν διαφέροντες.
θ'. ο Πύργος οὗτος ἰσχύος» ἀπὸ προσώπου ἐχθροῦ,
τοῦ δεινοῦ πολεμιστοῦ, ὅς μηχανώμενος ελεπόλεις
τοῖς τοιούτοις ἐπάγει πρὸς ὄλεθρον πυργηρούμενος.
Γένοιτο δὲ πύργον ἰσχύος εἶναι τοῦτον, ἐξ ἀκρογώ
νων ἀληθείας συγκροτηθέντα εἰς τὸ στεῤῥὸν, καὶ
συντετελεσμένον εἰς ἀρετήν· εἴτε καὶ ο βάριν ἐλεφαντίνην,» ἐξ οίων εὐφραίνεται ὁ τὰ θεῖα φιλόκαλος· οὐ μὴν εἰς πύργον ἀποτελευτηθῆναι 4 χαλάνης,
μάτην τεθεμελιωμένον κατὰ τοῦ οὐρανοῦ, μηδὲ
γενέσθαι κατὰ τὸ ὕψωμα τοῦ φαύλως «τὴν φιλοσοφίαν θανάτου μελέτην, παρακηκοότος, ὃς ἑαυτὸν ᾿
ὑψώσας, εἶτα εἰς θάνατον κατεπήδησεν.
10. Non solum turris fortitudinis et locus refugii
salutaris columna illa, sed et urbs monita, nec solui super montem sita, quæ omnium patens oculis
abscondi non potest, sed et ad coelum pertingens
pro altitudine qua eminet, ita ut vocare liceat cœlicolam eum qui super ea habitat,
11. Si ob verborum significationis affinitaten, in
idem adducimus στήλη οι στύλος, fortitudinis statoa recte dicitur qui super columna ista stat.
ι'. Οὐ μόνον δὲ ο πύργος ἰσχύος, καὶ ο κρησφύγετον» τι σωτήριον ὁ ο στύλος» οὗτος, ἀλλὰ καὶ
ο πόλις οχυρά,» καὶ αὕτη οὐ μόνον ἐπάνω ὄρους
κειμένη, καὶ οἵα μή ἔχειν κρύπτεσθαι διὰ τὸ
ἄποπτον, ἀλλὰ καὶ οὐρανομήκης διὰ τὸ κατ' αὐτὴν
θεωρούμεν.ν ὕψος, ὡς εἶναι προσφυὲς εἰπεῖν καὶ ούρανοπολίτην τὸν περὶ αὐτὴν εἰλούμενον.
ια΄. Εἰ καὶ διὰ τὸ ἐν σημασίᾳ συγγενὲς τῶν ῥημάτων εἰς ταυτὸν τῇ στήλῃς τὸν ἐστύλον, τοῦτον
ἀγάγωμεν, ῥηθείη ἂν καὶ ο καρτερίας ανδριάς, ὁ
ἐπὶ ι στήλης ο ταύτης φερόμενος
col. 221–222page 3 of 23
PG 136:221ιβ'. «Τόπος, τις «ὁ στύλος» οὗτος ο πυρσού 9 τοῖς ἐν ζάλῃ πλέουσι τελεφανής, φῶς ἔσω φέρων τὴν μετὰ τοῦ Δαυΐδ ψάλλοντα, λύχνον τοῖς ποσὶν αὐτοῦ τὸν θεῖον εἶναι νόμον, καὶ φῶς ταῖς τρίβοις αὐτοῦ, καὶ τῷ Πατρὶ τῶν φώτων ἐγγίζοντα, καὶ φωτὶ τῷ ἐκ φύσεως τὸ ἐκεῖθεν προσλαμβάνοντα φῶς. ιγ. Αναρριπίζων δέ τις ἐνταῦθα τὸ τοῦ νοήματος ζώπυρον, καὶ προσανάπτων τὴν φωτοφάνειαν, καὶ στύλον πυρός ο τούτον τηλαυγή προτερεῖ «στύλον, διὰ τὸ ὑψηλόν· ι πυρσόν ο διὰ τὴ εἰς Θεὸν λειτουργικὸν τοῦ ἐν αὐτῷ στεγομένου πνευματικοῦ ἀνδρός 12. χορηγεῖ τὴν ὕλην του νοήματος & Δαυΐδ. στύλον ιδ. Εἰ δὲ προσεπαυξάνων τὸ ι στυλιτικὸν ν φῶς καὶ εἰς ἥλιον ἀναγάγῃ τις, ἐν ᾧ τίθησι τὸ ἑαυτοῦ σκή. νωμα ὁ Ὕψιστος ἐνοικῶν αὐτῷ καὶ ἐμπεριπατῶν, τότε δὴ καὶ εἰς ο ἡλίου οἶκον» θήσει τον «στύλον ο τοῦτον σεμνότερον, ἤπερ ὁ τὰ τῆς μαθήσεως φιλο σοφῶν ὑποτίθησι τὸν αἰσθητὸν θεωρῶν ἥλιον· δὲ δὴ ὁ καθ᾽ ἡμᾶς οὗτος ήλιος ἄδυτος μὲν οὐδ᾽ αὐτὸς ἔσται, ἀλλὰ γνώσεται ποτε τὴν δύσιν αὐτοῦ. Φωσφορήσει δὲ ἄλλως οὐ κατὰ τὸν πρὸς αἴσθησιν ἥλιον, ἀλλὰ καὶ άνω φερόμενος ὑπὲρ γῆς λάμψει τῷ τῶν ἔργων φωτί εὐαγγελικῶς ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων φανότατα καὶ ὑπὸ γῆν δὲ τῷ φαινομένῳ δίσκῳ δύσας, καὶ τῷ άφῳ κατασκιασθεὶς, τὰς τῶν ἀγαθουργιῶν ἀκτίνας ἀφήσει περιλάμπειν οὐδὲν ἧττον τὴν γῆν, ἵνα τούτῳ τῷ τρόπῳ ἀπελάσας τὴν τῆς λήθης νύχτα, φως ἀγαθῆς μνημοσύνης αιθριάζῃ αἰώνιον, ὅ τι καὶ φῶς δικαίοις διαπαντός, καὶ ἀδιάδοχον ταύτην ἡμέραν ποιῇ τῆς ἐκεῖ αἰωνιζούσης ἀντίμιμον, δεικνύων καὶ οὕτως ἡμέρας εἶναι υἱὸς καὶ φωτός. ιε'. Οὐ μόνον δὲ τοιοῦτος οἶκος «ὁ στύλος» οὗτος, ἀλλὰ τὸ σεμνότατον καὶ οἶκος «τοῦ τῆς δικαιοσύνης ηλίου, ο Θεοῦ, ὅτι καὶ ι προσευχῆς οἶκος· ο ὡς, εἶχε μὴ τοῦτο, σπήλαιον ἄν τινος εἴη ψυχολῃστοῦ, Η τρώγλη ἀσπίδος, ἢ δράκοντος φωλεός· ὥσπερ καὶ φερέοικον μὲν εἰς τὸ πᾶν περιέχοι ἂν ἔνδον, ἐὰν ὑγρότερον διαβιοῖ ἐκεῖνος, μάργαρον δὲ, ἐὰν Στεγανώτερον διατεθειμένος, καὶ εἰς φωτοφανές διεσκευασμένος, καθάπερ ἐν ἐλύτρῳ τούτῳ περιέχοιτο. ις. Εἰ δὲ εἰς τοιούτους τιμίους οίκους τακτέον τὸν 4 στύλον, ο οὐκ ἂν φανείη ἀπᾷδον, ἀλλὰ καὶ μίλα σύμφωνον, καὶ «ἁπασῶν ἀρετῶν τῶν θειοτέρων» προσειπεῖν αὐτὸν οἰκήτορα·, ἔνθα εὔθετον φάναι, καὶ ὡς οὗτος μὲν οἷα και εἰς τι μονώροφον λογισθήσεται σκήνωμα, ὁ δὲ ἐπ' αὐτῷ δεύτερος όροφος λεχθείη ἂν ὁ ὑπὲρ πάντα όροφον οὐρανὸς, εἰς ὃν ἐν τεῦθεν ὁ ἀσκητὴς ἀναβαίνει, ἀπὸ δόξης μεταβαίνων εἰς δόξαν, ἐφ' ὅν καὶ ὁ Κύριος ὑψοῦσθαι ψάλλεται, οὗ δόξα ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. Καὶ μακάριος ὁ τοιούτους οίκους ἐπιζητῶν, καὶ μὴ τοὺς κάτω καὶ πεδι νούς, οἵπερ, ὅσῳ ἂν ἐπαρθῶσιν ὑψούμενοι, ἐς τόσον τὸ ἐν ἡμῖν ἐλέγχουσι ταπεινόν. ᾿Αεὶ γὰρ ὑπερκορυ φοῦνται ἡμῶν· καὶ ἔστιν εἰπεῖν, ὡς ἀνάβασις πάσα οἰκοδομῆς ὑπερήφανος, καὶ ὀρόφωαις ἡ ἐκ τῶν τῆς γῆς, οὐδὲν ἀλλ' ή καθείρξεις τεχνῶνται τινας καὶ οἷον ἐνταφιασμούς, ἄλλως ἐπονομαζομένους εύφη μότερον εἰς οἴκους καὶ προδόμους καὶ δόμους καὶ μέγαρα καὶ τοιαύτην πολυωνυμίαν περίεργον & δή τις πάντα συνελών, ευστοχώτερον ζώντων τάφους
ιβ'. «Τόπος, τις «ὁ στύλος» οὗτος ο πυρσού 9
τοῖς ἐν ζάλῃ πλέουσι τελεφανής, φῶς ἔσω φέρων τὴν
μετὰ τοῦ Δαυΐδ ψάλλοντα, λύχνον τοῖς ποσὶν αὐτοῦ
τὸν θεῖον εἶναι νόμον, καὶ φῶς ταῖς τρίβοις αὐτοῦ,
καὶ τῷ Πατρὶ τῶν φώτων ἐγγίζοντα, καὶ φωτὶ τῷ
ἐκ φύσεως τὸ ἐκεῖθεν προσλαμβάνοντα φῶς.
ιγ. Αναρριπίζων δέ τις ἐνταῦθα τὸ τοῦ νοήματος
ζώπυρον, καὶ προσανάπτων τὴν φωτοφάνειαν, καὶ
• στύλον πυρός ο τούτον τηλαυγή προτερεῖ «στύλον,
διὰ τὸ ὑψηλόν· ι πυρσόν ο διὰ τὴ εἰς Θεὸν λειτουρ
γικὸν τοῦ ἐν αὐτῷ στεγομένου πνευματικοῦ ἀνδρός·
12. χορηγεῖ τὴν ὕλην του νοήματος & Δαυΐδ.
12. Columna ista flammam longe navigantibus în
mari præbet, lumen intus ferens, eum qui cnm David psallit: Lucernam pedibus ejns, legem divinam
et lumen semitis ejus; et Patri luminamı appropinquantem et lumini quod e natura habet lumen a
Deo sibi adjungentem.
13. Inde excitans aliquis cogitationts ignes cinere
obrutos et illuminans columnam ignis de longinquo
refulgentem dicet στύλον on clevationem; ignem
vero ad signum oh publicam ad Deum orationem
ejus qui ibi includitur spiritalis viri; et meditationis materiam præbet David.
14. Si vero auctum quis columnæ lumen in solem adducat eo ubi tabernaculum suum posuit Altissimus, inhabitans, tunc et solis domum reputabit
columnam illam venerabiliorem quam sensibilem
solem quem discipulns philosophiæ studens inferiorem æstimat; siquidem sol noster inaccessibilis
non erit, sed occasum cognoscet. Non vero lucem
sparget secundum sensibilem solem, sed sursum e
terra exaltatus operum splendore per evangelicum
Jumen coram hominibus lucente, et sub terra solis
radiantis more occidit, in tumulo sepultus bonoriin
operum radios non minus quam vivens rutilantes
emittet, ut hoc modo oblivionis nocte fugata bonæ
recordationis lucem spargal æternam, quæ lux iis
qui vere sunt justi, diem illam faciat in æterni diet
imitationem, seque et diei et lucis alium ostendens.
ιδ. Εἰ δὲ προσεπαυξάνων τὸ ι στυλιτικὸν ν φῶς καὶ
εἰς ἥλιον ἀναγάγῃ τις, ἐν ᾧ τίθησι τὸ ἑαυτοῦ σκή.
νωμα ὁ Ὕψιστος ἐνοικῶν αὐτῷ καὶ ἐμπεριπατῶν,
τότε δὴ καὶ εἰς ο ἡλίου οἶκον» θήσει τον «στύλον ο
τοῦτον σεμνότερον, ἤπερ ὁ τὰ τῆς μαθήσεως φιλοσοφῶν ὑποτίθησι τὸν αἰσθητὸν θεωρῶν ἥλιον· δὲ δὴ
ὁ καθ᾽ ἡμᾶς οὗτος ήλιος ἄδυτος μὲν οὐδ᾽ αὐτὸς ἔσται,
ἀλλὰ γνώσεται ποτε τὴν δύσιν αὐτοῦ. Φωσφορήσει
δὲ ἄλλως οὐ κατὰ τὸν πρὸς αἴσθησιν ἥλιον, ἀλλὰ καὶ
άνω φερόμενος ὑπὲρ γῆς λάμψει τῷ τῶν ἔργων φωτί
εὐαγγελικῶς ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων φανότατα·
καὶ ὑπὸ γῆν δὲ τῷ φαινομένῳ δίσκῳ δύσας, καὶ τῷ
· άφῳ κατασκιασθεὶς, τὰς τῶν ἀγαθουργιῶν ἀκτίνας
ἀφήσει περιλάμπειν οὐδὲν ἧττον τὴν γῆν, ἵνα τούτῳ
τῷ τρόπῳ ἀπελάσας τὴν τῆς λήθης νύχτα, φως
ἀγαθῆς μνημοσύνης αιθριάζῃ αἰώνιον, ὅ τι καὶ φῶς
δικαίοις διαπαντός, καὶ ἀδιάδοχον ταύτην ἡμέραν ποιῇ τῆς ἐκεῖ αἰωνιζούσης ἀντίμιμον, δεικνύων καὶ
οὕτως ἡμέρας εἶναι υἱὸς καὶ φωτός.
ιε'. Οὐ μόνον δὲ τοιοῦτος οἶκος «ὁ στύλος» οὗτος,
ἀλλὰ τὸ σεμνότατον καὶ οἶκος «τοῦ τῆς δικαιοσύ
νης ηλίου, ο Θεοῦ, ὅτι καὶ ι προσευχῆς οἶκος· ο ὡς,
εἶχε μὴ τοῦτο, σπήλαιον ἄν τινος εἴη ψυχολῃστοῦ,
Η τρώγλη ἀσπίδος, ἢ δράκοντος φωλεός· ὥσπερ καὶ
φερέοικον μὲν εἰς τὸ πᾶν περιέχοι ἂν ἔνδον, ἐὰν
ὑγρότερον διαβιοῖ ἐκεῖνος, μάργαρον δὲ, ἐὰν στεγανώτερον διατεθειμένος, καὶ εἰς φωτοφανές διεσκευασμένος, καθάπερ ἐν ἐλύτρῳ τούτῳ περιέχοιτο.
ις. Εἰ δὲ εἰς τοιούτους τιμίους οίκους τακτέον
τὸν 4 στύλον, ο οὐκ ἂν φανείη ἀπᾷδον, ἀλλὰ καὶ
μίλα σύμφωνον, καὶ «ἁπασῶν ἀρετῶν τῶν θειοτέρων» προσειπεῖν αὐτὸν οἰκήτορα·, ἔνθα εὔθετον
φάναι, καὶ ὡς οὗτος μὲν οἷα και εἰς τι μονώροφον λο
γισθήσεται σκήνωμα, ὁ δὲ ἐπ' αὐτῷ δεύτερος όροφος
λεχθείη ἂν ὁ ὑπὲρ πάντα όροφον οὐρανὸς, εἰς ὃν ἐν
τεῦθεν ὁ ἀσκητὴς ἀναβαίνει, ἀπὸ δόξης μεταβαίνων
εἰς δόξαν, ἐφ' ὅν καὶ ὁ Κύριος ὑψοῦσθαι ψάλλεται,
οὗ δόξα ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. Καὶ μακάριος ὁ τοιού
τους οίκους ἐπιζητῶν, καὶ μὴ τοὺς κάτω καὶ πεδινούς, οἵπερ, ὅσῳ ἂν ἐπαρθῶσιν ὑψούμενοι, ἐς τόσον
τὸ ἐν ἡμῖν ἐλέγχουσι ταπεινόν. ᾿Αεὶ γὰρ ὑπερκορυ
φοῦνται ἡμῶν· καὶ ἔστιν εἰπεῖν, ὡς ἀνάβασις πάσα
οἰκοδομῆς ὑπερήφανος, καὶ ὀρόφωαις ἡ ἐκ τῶν τῆς
γῆς, οὐδὲν ἀλλ' ή καθείρξεις τεχνῶνται τινας καὶ
οἷον ἐνταφιασμούς, ἄλλως ἐπονομαζομένους εύφημότερον εἰς οἴκους καὶ προδόμους καὶ δόμους καὶ
μέγαρα καὶ τοιαύτην πολυωνυμίαν περίεργον & δή
τις πάντα συνελών, ευστοχώτερον ζώντων τάφους
15. Non solum vero talis domus columna illa,
sed quod majus, justitia solis, Dei, quia et orationis domus; sin minus, diaboli ipsius esset antrum
aut aspidis spelunea, aut draconis latibulum: ita
ut limacie domum bajulantis more intus ad omne
adhæreat, si humorem vitæ ille bauserit; marga -
ritæ vero more, si arctius et ad fulgorem late spargendum dispositus ibi includatur.
16. Si vero in venerabilium domorum atriis statuenda sit columna, non apparebit dissona, sed maxime consona, et omnium virtutum divinarum dicemus sociam; et bene illa tabernaculum unico tecto
consistens reputabitur, secundum super ipsam vero
tectum cœlum dicetur excelsum, ad quod asceta
ascensionem facit de gloria in gloriam transiens, in
quo exaltari Deus psallitur, cujus gloria super-onnein terram. Et beatus qui tales domos quærit, nec
inferiores et terrestres, quæ quanto altius elevantur tanto humilitatem uostram magis exprobrauit.
Semper enim supra nos ascendunt, et dicere licet
quod in altum constructio omnis ædificationis magnifica fastigiumqne ubique terrarum nihil aliud
sunt quam carceres et sepulturæ, lenioribus appellatæ nominibus ut porticuuin, palatiorum et fastuosis vocabulis; quæ omnia complectens melius vivorum tumulos vocarit aliquis secundam Scripturam
dicentem: Domus eorum sepulchra eorum; nec in
perpetuum, sed pro tempore ut plurimmın brevi
col. 223–224page 4 of 23
PG 136:223τὰ τοιαῦτα ἐρεῖ, ὡς εἶναι ἀντιστρέψαντα τὸ γραφικὸν εἰπεῖν· ι αἱ οἰκίαι αὐτῶν τάφοι αὐτῶν· καὶ οὐδὲ εἰς τὸν αἰῶνα, καιρὸν δέ τινα, καὶ αὐτὸν βραχὺν μυρία εκπονοῖντο, οὔτε ἂν ἐν μεγέθει τὸν Μαυσώλο ὡς τὰ πολλὰ, καὶ ἀριθμῷ εὐπερίληπτον· εἶ, καν τάφον ὑπερελάσαιεν, οὐδὲ μὴν τὸν παρὰ Πέρσαις τοῦ Κύρου εἰς πολιτείαν ιζ'. Αλλ' ἵνα μὴ τοῦ ι στύλου ο ἀποπλανηθέντες, ὡς ἔν τινι λαβυρίνθῳ ταῖς τῶν ἐπιβούλων οίκων ἐναποληφθῶμεν σήραγξιν εἰς ἀδιεξίτητον, ἀναθεω ρητέον αὖθις ὑψοῦ, καὶ θεωρητέον εἰπέτι τὸν «στύ λον ο καὶ ἄλλως κατά λόγον ὁριστικόν. ο σκοπευτήριον, ὁ ὑψιβάμων οὗτος, εἰς ἀγαθὸν ἀνεγηγερμένος, καὶ τοῖς ὑπὸ πολεμίων ἐφοδευομένοις σωτή ριος, οἷς ἀνεπιστρόφως ἔχουσιν ἡ νοουμένη στιλβοντας μάχαιρα. Καὶ λόφους μέν τινας ερμαίους ἡ τῆς Ιστορίας ἐν ἡμῖν ἐγείρε: μνήμη· αὐτοὶ δέ εἰσι λίθων κολωνοί, ἐπισεσωρευμένοι προς μέτριον ἔξαρμα, ἑρμαϊκοῦ τινος φόνου ὑποκινοῦντες ἐνθύμιον, ὃν παλαιές λόγος θρυλλεῖ. Καὶ οἱ λίθος τεθεῖσθαι λέο αὐτοῦ· καὶ συνάγονται μὲν οὐ κατὰ ὀργήν, γονται κατὰ τοῦ φονεύσαντος, ὡς οἱ καὶ ἐβλήθησαν κατ' ἀλλ᾽ ἡρέμα, καὶ ἐπιστοιβάζονται καθ᾿ ἡσυχίαν πολλήν. Ὁσιοῦνται δὲ ὅμως φόνου ποινὴν, καὶ δίκην οἷον τινὰ δι' αὐτῶν ὁ κακοποιήσας δίδωσιν. εἰς Θεὸν ἀναβάθμους, καὶ συναρμολογείτω θείαν πολυτέλειαν? ιη'. Αλλ' οὗτος μὲν ὁ λόγος παραμιγνύει τη σπουδῇ και τι ἀθύρματος, καὶ εἰκόνα παραυγάζει, οὗ δυσπρεπῆ μὲν, ἀμυδράν δὲ, καὶ ὡς ἔν τινι σκιά. Ταῦτα δὲ τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ἀλήθειαν φωσφορεί εύζω γράφητον. Λίθων γὰρ αὕτη στοιδὴ κατὰ τοῦ τῶν ψυχῶν φονευτοῦ συναγήγερται, εἰς κακὸν ἐκείνου λοφουμένη. Καὶ τοίνυν ἔστιν ἡμῖν ἐνταῦθα λέγειν, παρῳδοῦσι τὸ ἱερώτατον λόγιον· «Ὅστις οὐχ ἥμαρτε (δηλαδὴ μὴ τῆς εἰς Θεὸν σταθερᾶς ἐκπέπτωκεν ἐλ πίδος καὶ πίστεως), βαλλέτω λίθον ἐπ' αὐτόν.» Καὶ τὸν λῃστὴν μὲν καταβαλλέτω, τὸν τὴν φονεύτριαν ἁμαρτίαν δημιουργήσαντας κορυφούτω δὲ τοιούτους οἰκοδομήν. ιθ'. Ἀλλὰ τούτους μὲν τοὺς οὕτω χθαμαλούς γεωλόφους ἑατέον. Ἑκτέον δὲ αὖθις τοῦ μεταρσίου στύλου» κατὰ τὴν ὑποτεθειμένην έφοδον. θαυμαστὸς τις καὶ οὗτος < μετεωρισμός,» οὐ θαλάσσης, ἣν φυσῶντες ἐξογκοῦσιν ἄνεμοι, καὶ ἐκ πεδιάδος καταβαινούσης καὶ ὑποκαθημένης εἰς ἀναβαίνον δρο; ἀνιστῶσι, κορυφοῦντες μετέωρον· ἀλλὰ ἀνδρῶν ἀσκητῶν, οἱ θαλάσσης μὲν τῆς κάτω οὐδέν τι ἔχου σιν, ὅτι μὴ τὴν ὑφάλμυρον πλήμην τῶν ὑπὲρ ἀρετῆς Ιδρώτων πελαγίζουσι δὲ ἄλλως ταῖς θεόθεν ἐπιρ ῥοαῖς τῶν ἀγαθῶν· καὶ θείῳ κινούμενοι Πνεύματι, οὐκ εἰσὶ τοῦ κάτω κεχύσθαι, ἀλλ᾽ εἰς ὅσον οἷόν τε Ο θειότερον μετεωρίζονται. κ'. Τῷ δὲ τοιούτῳ θαυμασίῳ μετεωρισμῷ συνανα φαινομένου πάντως καὶ ὕψους, καίριον ἐστι συνεπι πλέξαι καὶ τό· «θαυμαστὸς ἐν ὑψηλοῖς ὁ Κύριος ο τοῖς οὕτω δηλαδή μετεώροις, καὶ ἀεροβατοῦσι, καὶ περιφρονοῦσε τὴν γῆν, καὶ μὴ ψευδομένοις τὸ ὑψη λόν. Αὐτοί τε γὰρ θαυμαστέοι, οὕτω μετεωρίζοντες ἑαυτοὺς, καὶ θαυμασίοις ἔργοις ἐμπρέποντες. Καὶ ὁ Κύριος ἐν αὐτοῖς ὡς ἁγίοις αὐτοῦ θαυμαστός, δν αὐτοὶ δοξάζουσι τοῖς οἰκείοις μέλεσι καὶ παθήμασι, θαυμαστώσαντα ἐν αὐτοῖς τὰ οἰκεῖα θελήματα· οἱ
!
EUSTATHII THESSALONICENSIS METROPOLITÆE
suppsala facili. Hæc licet decem millium labore τὰ τοιαῦτα ἐρεῖ, ὡς εἶναι ἀντιστρέψαντα τὸ γραφι
constructa sint, non tamen magnitudine Mausolei κὸν εἰπεῖν· ι αἱ οἰκίαι αὐτῶν τάφοι αὐτῶν· καὶ
molew, nec Cyri apud Persas regnum æquant.
οὐδὲ εἰς τὸν αἰῶνα, καιρὸν δέ τινα, καὶ αὐτὸν βραχὺν
μυρία εκπονοῖντο, οὔτε ἂν ἐν μεγέθει τὸν Μαυσώλο
ὡς τὰ πολλὰ, καὶ ἀριθμῷ εὐπερίληπτον· εἶ, καν
τάφον ὑπερελάσαιεν, οὐδὲ μὴν τὸν παρὰ Πέρσαις τοῦ Κύρου εἰς πολιτείαν
47. Sed ne circa columnain divagantes, sicut in
labyrintho artificiis includamur in laqueo inextricabili, accuratius iterum consideranda columna idque
ratiocinando. Specula ille sursum incedens, in bonum erectus et iis quibus hostes insidiantur salutaris, et iis qui desides sunt spiritualis adstat gladlius.
Mercurii quidem tumulos historia nobis in memoriam revocal: sunt autem lapidum moles mensurada, recordalionem moventes Mercurialis alicujus
exalis antiquitus tradita. Lapides supra interfectorem cumulari dicuntur, quasi super lapidandum;
coacervantur autem non ira, sed tranquillitate sceleris alicujus pœnam expiantes.
ιζ'. Αλλ' ἵνα μὴ τοῦ ι στύλου ο ἀποπλανηθέντες,
ὡς ἔν τινι λαβυρίνθῳ ταῖς τῶν ἐπιβούλων οίκων
ἐναποληφθῶμεν σήραγξιν εἰς ἀδιεξίτητον, ἀναθεω
ρητέον αὖθις ὑψοῦ, καὶ θεωρητέον εἰπέτι τὸν «στύ
λον ο καὶ ἄλλως κατά λόγον ὁριστικόν. ο Σκοπευ
τήριον, ὁ ὑψιβάμων οὗτος, εἰς ἀγαθὸν ἀνεγηγερ
μένος, καὶ τοῖς ὑπὸ πολεμίων ἐφοδευομένοις σωτή
ριος, οἷς ἀνεπιστρόφως ἔχουσιν ἡ νοουμένη στιλβοντας
μάχαιρα. Καὶ λόφους μέν τινας ερμαίους ἡ τῆς
Ιστορίας ἐν ἡμῖν ἐγείρε: μνήμη· αὐτοὶ δέ εἰσι λίθων
κολωνοί, ἐπισεσωρευμένοι προς μέτριον ἔξαρμα,
ἑρμαϊκοῦ τινος φόνου ὑποκινοῦντες ἐνθύμιον, ὃν
παλαιές λόγος θρυλλεῖ. Καὶ οἱ λίθος τεθεῖσθαι λέο
αὐτοῦ· καὶ συνάγονται μὲν οὐ κατὰ ὀργήν,
γονται κατὰ τοῦ φονεύσαντος, ὡς οἱ καὶ ἐβλήθησαν κατ'
ἀλλ᾽ ἡρέμα, καὶ ἐπιστοιβάζονται καθ᾿ ἡσυχίαν πολλήν. Ὁσιοῦνται δὲ ὅμως φόνου ποινὴν, καὶ δίκην
οἷον τινὰ δι' αὐτῶν ὁ κακοποιήσας δίδωσιν.
18. Sermo ille studio delectamentum quid immiscet et speciem non incongruam sed obscuram et
umbratilem emittit. Hæc autem pro posse nostro
veritatis lumen bene pingunt. Lapidum enim ipsa
moles contra animicidam coagmentatar, in ejus proDrum erecta. Inde nobis dicere licet, sacras Litteras allegando: Qui vestruun sine peccato est (scilicet a fel statera deficiente vel fde non cecidit), lapidem in illum mittat. Latronem prosternat qui
peccatum animæ perniciosum produxit; tales autem ad Deumn ascensiones operetur, divinamque
ædificationem ordinet.
εἰς Θεὸν ἀναβάθμους, καὶ συναρμολογείτω θείαν
19. Sed colles istos humiles prætermittamus. Ad
columnam caelum inter terramque proposito tramite
redeamus. Mirabilis hæc elevatio, non maris, qund
spirantes tumefaciunt venti, et ab humili substrataque planitie in elatos montes erigunt, sed ascetarun elevatio, qui nihil maris infra agitati habent,
qula non salsum sudorum æstum propter virtutem
habent; imo bonorum a Deo copiæ adnavigant.
Et divino spiritu moti non possunt cum infimis
divinitati appropinquaturi; effundi, sed in alta tendunt.
20. Tali vero mirabill altitudine si eminet regío,
opportunum est et ex adverso illud comparare:
Mirabilis in excelsis Dominus,, nempe in sic elatis,in aere progredientibus, terram contemnentibus,
nec celsitudinem mentientibus. Etenim admiratione
digni qui sic egregie se ipsos constituunt operibus
admirabiles. In iis tanquam in sanctis suis mirabilis
Dominus quem propriis membris et tormentis glorificant mirabiles ipsorum reddentem voluntates;
qui ut sancti ad Deum ascendentes et sic excelsisNum πολυτέλειαν?
ιη'. Αλλ' οὗτος μὲν ὁ λόγος παραμιγνύει τη
σπουδῇ και τι ἀθύρματος, καὶ εἰκόνα παραυγάζει,
οὗ δυσπρεπῆ μὲν, ἀμυδράν δὲ, καὶ ὡς ἔν τινι σκιά.
Ταῦτα δὲ τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ἀλήθειαν φωσφορεί εύζω
γράφητον. Λίθων γὰρ αὕτη στοιδὴ κατὰ τοῦ τῶν
ψυχῶν φονευτοῦ συναγήγερται, εἰς κακὸν ἐκείνου
λοφουμένη. Καὶ τοίνυν ἔστιν ἡμῖν ἐνταῦθα λέγειν,
παρῳδοῦσι τὸ ἱερώτατον λόγιον· «Ὅστις οὐχ ἥμαρτε
(δηλαδὴ μὴ τῆς εἰς Θεὸν σταθερᾶς ἐκπέπτωκεν ἐλπίδος καὶ πίστεως), βαλλέτω λίθον ἐπ' αὐτόν.» Καὶ
τὸν λῃστὴν μὲν καταβαλλέτω, τὸν τὴν φονεύτριαν
ἁμαρτίαν δημιουργήσαντας κορυφούτω δὲ τοιούτους
οἰκοδομήν.
ιθ'. Ἀλλὰ τούτους μὲν τοὺς οὕτω χθαμαλούς
γεωλόφους ἑατέον. Ἑκτέον δὲ αὖθις τοῦ μεταρσίου
• στύλου» κατὰ τὴν ὑποτεθειμένην έφοδον. Θαυμα
στός τις καὶ οὗτος < μετεωρισμός,» οὐ θαλάσσης,
ἣν φυσῶντες ἐξογκοῦσιν ἄνεμοι, καὶ ἐκ πεδιάδος
καταβαινούσης καὶ ὑποκαθημένης εἰς ἀναβαίνον
δρο; ἀνιστῶσι, κορυφοῦντες μετέωρον· ἀλλὰ ἀνδρῶν
ἀσκητῶν, οἱ θαλάσσης μὲν τῆς κάτω οὐδέν τι ἔχουσιν, ὅτι μὴ τὴν ὑφάλμυρον πλήμην τῶν ὑπὲρ ἀρετῆς
Ιδρώτων πελαγίζουσι δὲ ἄλλως ταῖς θεόθεν ἐπιρ
ῥοαῖς τῶν ἀγαθῶν· καὶ θείῳ κινούμενοι Πνεύματι,
οὐκ εἰσὶ τοῦ κάτω κεχύσθαι, ἀλλ᾽ εἰς ὅσον οἷόν τε
Ο θειότερον μετεωρίζονται.
κ'. Τῷ δὲ τοιούτῳ θαυμασίῳ μετεωρισμῷ συναναφαινομένου πάντως καὶ ὕψους, καίριον ἐστι συνεπι
πλέξαι καὶ τό· «θαυμαστὸς ἐν ὑψηλοῖς ὁ Κύριος ο
τοῖς οὕτω δηλαδή μετεώροις, καὶ ἀεροβατοῦσι, καὶ
περιφρονοῦσε τὴν γῆν, καὶ μὴ ψευδομένοις τὸ ὑψη
λόν. Αὐτοί τε γὰρ θαυμαστέοι, οὕτω μετεωρίζοντες
ἑαυτοὺς, καὶ θαυμασίοις ἔργοις ἐμπρέποντες. Καὶ ὁ
Κύριος ἐν αὐτοῖς ὡς ἁγίοις αὐτοῦ θαυμαστός, δν
αὐτοὶ δοξάζουσι τοῖς οἰκείοις μέλεσι καὶ παθήμασι,
θαυμαστώσαντα ἐν αὐτοῖς τὰ οἰκεῖα θελήματα· οἱ
!
col. 225–226page 5 of 23
PG 136:225καὶ εἰς ἐκεῖνον ἀναβεβηκότες, καὶ οὕτως ὑπερύψηλο γεγονότες (ὡς ἔχουσι καὶ αὐτοὶ ἄνωθεν τὰ καθ' ἡμᾶς ἐφορᾷν), ὡς εἶναι διὰ ταῦτα τὸν στύλον τοῦτον καὶ ὁ οὐρανόν τινα τῷ κατὰ παθῶν κυριεύοντι, καθ' οὗ τοξεύειν εοίκασιν, οὐκ ἀδυνάτων μέν τοι, ἀλλ᾽ εὐεπηβόλως καὶ εὐστοχώτατα οἱ εὐθυ βαλοῦντες εἰ: νόησιν, καὶ οἷς σκοπὸς τὰ οὐράνια πρόκειται, καὶ ὅσοι πρὸς τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κατ ευθύνονται κλήσεως. Ἐκ τοῦ τοιούτου οὐρανοῦ ὁ τῶν χαμαιῤῥιφῶν κυριαρχήσας, καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ κύριος ἄνθρωπος, ἐπιβλέπει ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων ὁρᾷ, οὐκ ἔθ᾽ ἁπλῶς αὐτὸς ὢν ἐκεῖνος ὁ ἐκ γενέσεως ἄνθρωπος, ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν, ἐκ τῆς εἰς γῆν νεύσεως, καθά τις πάλαι πεφιλοτέ φηκεν, ἀλλ' αὐτὸς μὲν τῷ ὑψίστῳ Θεῷ κατὰ μέθεξιν νἱωθείς, τοὺς δὲ μὴ τοιούτους ὡς υἱοὺς ἀνθρώπων περὶ τὰ ὑλαῖα μένοντας. κα'. Ἐνταῦθα δὲ καλὸν οἶμαι εἰπεῖν, καὶ ὡς ἀνα καινίζει καθάπερ ο ἀετοῦ ν τὴν τοῦ ἀσκητοῦ νεό τητα ἡ τοιαύτη ἀνάψωσις. Κουφίζουσα γὰρ εἰς ὑψιπέτειαν τὸν πνευματικών γέροντα, δίδωσιν ἀχε μαιότατα καταράσσειν ἐκεῖθεν κατὰ τῶν ἀσάρχων μὲν, ἄλλως δὲ σαρκοβόρων, εἰπεῖν δὲ καὶ ψυχοφά γων ὀρνέων, οξυδερκῶς ἐπιβάλλοντα, ὡς μηδὲν ὅ τι μήτε κρύπτεσθαι, μήτε διαφεύγειν αὐτὸν, ἀλλὰ πᾶσι τοῖς τοιούτοις νεανικώτατα επιτίθεσθαι, καὶ εἰς φόβον κινεῖν. Αλλ' οὕτω μὲν ὁ ιστύλος ο μετεωρισμὸς τις θαυμαστός τεθεώρηται. κβ. Ἵνα δὲ τῶν ὑψηλοτέρων καταβάντες Ὑποτυπώσεων, καὶ ἑτέρωθεν τοῦτον υπογραψώμεθα (ποι χλον γάρ τι χρήμα καθυποφαίνεται), ο ειρκτή ο τίς ἐστι καὶ αὐτὸς, ἐν ᾗ περιγράφει στενοχωρών ἑαυτὸν ἐκ τοῦ ἔξω ρεμβασμοῦ ὁ ἀσκούμενος, δικάσας μὲν μεταξύ σώματος καὶ ψυχῆς, καὶ ἀμφοῖν κατα ψηφισάμενος οικείῳ δή τινι νόμῳ (δικαίῳ γὰρ ὁ καθ' ἡμᾶς οὐ κεῖται νόμος, ἀλλ' αὐτὸς ὀρθός ἐστι λόγος. καὶ πλείων τοῦ νόμου γίνεται), δικαιώσας δὲ τὰ και τακριθέντα τῷ διὰ βίου συγκλεισμῷ, ἐν ὁμοιότητι κολάσεως τῆς ἐσχάτης ἐκείνης, ἣν οὐκ ἂν ἐκφύγη τις ἀκόλαστα διαβιούς. κγ'. Νοηθείη δ' ἂν ὁ ο στύλος, οὗτος καὶ ὡς Ἀθλητικὸν βῆμα, εἴτ᾿ οὖν ἀναβάθρα μαρτυρική, ἐφ᾿ ἣν ἀναβεβηκὼς ὁ ἀβίαστος ἀθλητὴς, μᾶλλον μὲν οὖν κατὰ τῆς ἑαυτοῦ σαρκὸς αὐθαίρετος βίαιος κατα βαίνει προς μέγα σκάμμα, καὶ παγκρατιάζει γεν ναίως, καὶ τὸν ἀντίπαλον δαίμονα κάτω βαλεῖν τε χνάζεται. κδ. Εἶποι δ' ἄν τις τὸν ν στύλον, τοῦτον εὐαγγελικῶς καὶ «ἀνώγεων ἐστρωμένον,» ἐν ᾧ Θεός, ὁ κατά μέθεξιν ἀναπεσών, ἀναπαύεται, ταὐτὸν δ' είν πεῖν, παντὸς ἔργου παύεται τοῦ τῇ γῇ πάντως πρέ ποντος. Αλλως γὰρ θεοπρεπέστερον ἀεὶ καὶ αὐτὸς ἐργάζεται, τὰ τῷ Θεῷ ἀρέσκοντα ἐνεργῶν. κε'. Εἰ δὲ τὸν ἀνώγεων, τοῦτο καὶ λίθοις ἔστρωται, οἷς ὡς εἰκὸς ἐγκαθεύδει ὁ ἐγκρατής, δ δὴ ὁ τῆς τοιαύτης οικοδομής εἱρμὸς ὑποβάλλει νοεῖν, εἴη ἂν λιθόστρωτόν ο τι καὶ αὐτὸ οὐκ ἔξω σεμνώματος, κάλλιον ἤπερ τὰ τῶν ἱστορουμένων γυμνοσοφιστών, τῶν ὀλικωτέρων θεώμενος κάτω βαίνοντας, καὶ
hane celsitudinem columna ista sit cœlum quoddam
illi qui cupiditates regit, prout collineare videatur: qui non ad impossibilia, sed að ea quæ omnino
abtineri possunt, et ad quæ merito spectandum est
cogitationem jaculis aspirant; quibus meta coli adsunt, et qui ad supernæ vocationis bravinm tendunt.
Qui ex alto cœlo super reptabundos dominátur hoa
verbo douniaus homin, ille terram respicit, bominem
filius videt, non amplius simpliciter ex genero s80
hama vel, qumit idem est ex inflexione ad terram,
prout olim philosophatus quidam; sed participatinne altissimi Dei filius factus, non tales vero tanquam hominum Alios crassiores infra gradientes et.
materialibus assuetos respicit.
καὶ εἰς ἐκεῖνον ἀναβεβηκότες, καὶ οὕτως ὑπερύψηλο: simi faeti (ita ut e summo nostra respiciunt), et per
γεγονότες (ὡς ἔχουσι καὶ αὐτοὶ ἄνωθεν τὰ καθ'
ἡμᾶς ἐφορᾷν), ὡς εἶναι διὰ ταῦτα τὸν στύλον
τοῦτον καὶ ὁ οὐρανόν τινα τῷ κατὰ παθῶν κυ
ριεύοντι, καθ' οὗ τοξεύειν εοίκασιν, οὐκ ἀδυνάτων
μέν τοι, ἀλλ᾽ εὐεπηβόλως καὶ εὐστοχώτατα οἱ εὐθυβαλοῦντες εἰ: νόησιν, καὶ οἷς σκοπὸς τὰ οὐράνια
πρόκειται, καὶ ὅσοι πρὸς τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κατ
ευθύνονται κλήσεως. Ἐκ τοῦ τοιούτου οὐρανοῦ ὁ
τῶν χαμαιῤῥιφῶν κυριαρχήσας, καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ
κύριος ἄνθρωπος, ἐπιβλέπει ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ τοὺς
υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων ὁρᾷ, οὐκ ἔθ᾽ ἁπλῶς αὐτὸς ὢν
ἐκεῖνος ὁ ἐκ γενέσεως ἄνθρωπος, ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν,
ἐκ τῆς εἰς γῆν νεύσεως, καθά τις πάλαι πεφιλοτέ
φηκεν, ἀλλ' αὐτὸς μὲν τῷ ὑψίστῳ Θεῷ κατὰ μέθεξιν
νἱωθείς, τοὺς δὲ μὴ τοιούτους ὡς υἱοὺς ἀνθρώπων
περὶ τὰ ὑλαῖα μένοντας.
κα'. Ἐνταῦθα δὲ καλὸν οἶμαι εἰπεῖν, καὶ ὡς ἀνακαινίζει καθάπερ ο ἀετοῦ ν τὴν τοῦ ἀσκητοῦ νεότητα ἡ τοιαύτη ἀνάψωσις. Κουφίζουσα γὰρ εἰς
ὑψιπέτειαν τὸν πνευματικών γέροντα, δίδωσιν ἀχε
μαιότατα καταράσσειν ἐκεῖθεν κατὰ τῶν ἀσάρχων
μὲν, ἄλλως δὲ σαρκοβόρων, εἰπεῖν δὲ καὶ ψυχοφάγων ὀρνέων, οξυδερκῶς ἐπιβάλλοντα, ὡς μηδὲν ὅ τι
μήτε κρύπτεσθαι, μήτε διαφεύγειν αὐτὸν, ἀλλὰ πᾶσι
τοῖς τοιούτοις νεανικώτατα επιτίθεσθαι, καὶ εἰς
φόβον κινεῖν. Αλλ' οὕτω μὲν ὁ ιστύλος ο μετεω
ρισμός τις θαυμαστός τεθεώρηται.
κβ. Ἵνα δὲ τῶν ὑψηλοτέρων καταβάντες ὑποτυπώσεων, καὶ ἑτέρωθεν τοῦτον υπογραψώμεθα (ποιχλον γάρ τι χρήμα καθυποφαίνεται), ο ειρκτή ο
τίς ἐστι καὶ αὐτὸς, ἐν ᾗ περιγράφει στενοχωρών
ἑαυτὸν ἐκ τοῦ ἔξω ρεμβασμοῦ ὁ ἀσκούμενος, δικάσας
μὲν μεταξύ σώματος καὶ ψυχῆς, καὶ ἀμφοῖν καταψηφισάμενος οικείῳ δή τινι νόμῳ (δικαίῳ γὰρ ὁ καθ'
ἡμᾶς οὐ κεῖται νόμος, ἀλλ' αὐτὸς ὀρθός ἐστι λόγος.
καὶ πλείων τοῦ νόμου γίνεται), δικαιώσας δὲ τὰ και
τακριθέντα τῷ διὰ βίου συγκλεισμῷ, ἐν ὁμοιότητι
κολάσεως τῆς ἐσχάτης ἐκείνης, ἣν οὐκ ἂν ἐκφύγη
τις ἀκόλαστα διαβιούς.
κγ'. Νοηθείη δ' ἂν ὁ ο στύλος, οὗτος καὶ ὡς
• Ἀθλητικὸν βῆμα, εἴτ᾿ οὖν ἀναβάθρα μαρτυρική,
ἐφ᾿ ἣν ἀναβεβηκὼς ὁ ἀβίαστος ἀθλητὴς, μᾶλλον μὲν
οὖν κατὰ τῆς ἑαυτοῦ σαρκὸς αὐθαίρετος βίαιος καταβαίνει προς μέγα σκάμμα, καὶ παγκρατιάζει γεν
ναίως, καὶ τὸν ἀντίπαλον δαίμονα κάτω βαλεῖν τε
χνάζεται.
κδ. Εἶποι δ' ἄν τις τὸν ν στύλον, τοῦτον εὐαγγε
λικῶς καὶ «ἀνώγεων ἐστρωμένον,» ἐν ᾧ Θεός, ὁ
κατά μέθεξιν ἀναπεσών, ἀναπαύεται, ταὐτὸν δ' είν
πεῖν, παντὸς ἔργου παύεται τοῦ τῇ γῇ πάντως πρέ
ποντος. Αλλως γὰρ θεοπρεπέστερον ἀεὶ καὶ αὐτὸς
ἐργάζεται, τὰ τῷ Θεῷ ἀρέσκοντα ἐνεργῶν.
κε'. Εἰ δὲ τὸν ἀνώγεων, τοῦτο καὶ λίθοις ἔστρω
ται, οἷς ὡς εἰκὸς ἐγκαθεύδει ὁ ἐγκρατής, δ δὴ ὁ τῆς
τοιαύτης οικοδομής εἱρμὸς ὑποβάλλει νοεῖν, εἴη ἂν
• λιθόστρωτόν ο τι καὶ αὐτὸ οὐκ ἔξω σεμνώματος,
κάλλιον ἤπερ τὰ τῶν ἱστορουμένων γυμνοσοφιστών,
τῶν ὀλικωτέρων θεώμενος κάτω βαίνοντας, καὶ
21. Bene porro dicere puto: renovat aquilæ instar, ascetæ juventutem talis elevatio. Ad volatum
enim sublimem attollens spiritualem senem, inde
mittit contra incarneas, imo carnivoras, ant mentivoras aves, et visu acerrimo aggreditur, cui nihit
absconditur, quem nihil fugit, sed in omnes tales
juventutis vigore irruit, metum incutiens. Sic quidem columns excelsitas quædam admirabilis apparet.
22. Ut antein ab excelsioribus terminis descendentes ex altera parte demonstremus (varium enim id
negotium est), carcer quidam est in quem secedens
ab extraneis avocamentis includit se asceta, inter
corpus et animam distinguens, et domestica quasi
lage utrumque condemnans (justo enim non convenit lex nostra, sed ipse ratio est et lege major),
sententias vero pronuntiat in sinıilitudinem pœnæ
ultimæ quam nemo vitaverit, si absque virtute vixerit.
23. Columna ista ut athleticus suggestus sive
martyrum amphiteatrum est in quem sponte ascendens athleta, quin imo contra carnem suam sponte
violentiam exercens in magnam descendit arenam,
fortiter pugnat et malum dæmonem conterere conatur.
24. Dici potest columna illa evangelico stylo et
cœnaculum stratum, in quo Deus ad convivium
assidens recombit et, ut ita dicam, ab omni opere
cessat pro sainte terræ. Alias enim Deo digniora
semper ipse faciel, quæ Deo placent peragende.
25. Si vero cœnaculum illud et lapidibus sternitur
quibus iulormit qui fortis est, quod illarum sedium
compago persuadet, solemne erit illud Ihbostraton
pulchrius quam Gymnosophistarum in historia ceJebrium theatrum, qui virtutis umbram perseqnen,
col. 227–228page 6 of 23
PG 136:227οἴπερ σκιὰν ἀρετῆς διώκοντες, οὐκ εἶχον ἔκνον, για μνοὶ κατὰ λίθων ὑπεστρωμένων κεῖσθαι ἀνακλινό μενοι. κς'. Αναφαίνεται δ' ἐκ ι τοῦ λιθοστρώτου, ο μή ἀπεοικέναι τὸν στύλον, τοῦτον μηδὲ θεομιμήτου ο στρώσεως, ο ήνπερ οἱ κατὰ Θεὸν σταυροῦντες καὶ νεκροῦντες τὰ ἑαυτῶν μέλη τεχνῶνται, ἄνω μὲν διηρμένοι τῇ τῶν κάτω περιοράσει, τὸν ἔξω δὲ θα νατοῦντε; ἄνθρωπον, οἷς τῶν φαύλων ἐπιθυμιών αὐτὸν ἀπάγοντες, ἑτέρας ζωῆς γίνονται. καν. Τί δὲ δὴ κωλύει τὸ ἀποτοῦδε, καὶ εἰς «τάφονι ταμάλιστα τὸν «στύλον ο τοῦτον θεωρῆσαι, διὰ τὰ ἐν αὐτῷ μυστηριωδώς τελούμενα, τὰ ἐπιτάρια σπεῖρα τοῦ ἀσκητοῦ, τὸ νεκρικὸν εἴλημα, τὴν κατά θεσιν, ὁποία τις καὶ τεθνεῶσιν ὡσίωται, τὰς ἄλο μοττούσας τοῖς ἐξαγομένοις ἱεράς εις, δι' ὧν ἁπάντων ὁ τῷ ο στύλῳ ο εναποτεθεὶς τεθάφθαι διδά σχεται. κη'. 'Αλλ' ὅπως μὲν ὁ ο στύλος ο οὗτος ὑπογραφήσεται ὡς ἐν προχαράγματι καί τινι προκεντή ματι, διατυπωθὲν ἐσκιαγράφηται ἀμυδρῶς· καὶ σοφὸς λαβὼν διδομένην ἀφορμὴν, ἀναβήσεται εἰς τὸ ἔτι σοφώτερον, καὶ θεμέλιον οἷον τοῦτον ἐξευρηκώς, ἐκκορυφώσει τὸ τέλειον. Τὸ δ' ἐντεῦθεν ἡμῖν ἀπονητὶ προσευπόρηται, καὶ οἷός τις ὁ ἐνταυθοί ἀνωφο ρούμενος, καὶ εἰς τὸ τοῦ στυλίτου, ἀναβὰς ἄνομα. Εἰ γὰρ δε στύλος· τοιοῦτος, ὁποῖον αὐτὸν ὁ ὑπο γραφικός λόγος προϋπεστήσατο, καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ 4 στύ λου ο δήπουθεν κατὰ τὸν ἀπ' ἀρχῆς ἄχρι τέλους τῆς θεωρίας σκοπὸν μέγα τι ἀνθρώπου χρῆμα ἔσται καὶ ὑψηλὸν, καὶ οὐ κατὰ τοὺς πολλοὺς φαῦλον καὶ τα πεινόν. Συνεπιμεριζόμενος γὰρ οὐσιωδῶς, οἷς ὁ ι στύλος ο ὥρισται, πολυπληθὲς ἂν καὶ αὐτὸ θεωρηθείη καλόν, εἷς μὲν ἐν τῷ λόγῳ κατὰ τὸν ο στύλον, ο ἄλλως δὲ πληθυνόμενος ἑλλόγως τοῖς ἐνεργήμασιν. τῆς γῆς λείπεται. Καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ κ στύλου η κθ'. ο 'Αγγελοειδής ο τε γὰρ φαίνοιτο ἂν διὰ τὴν θεωρουμένην ι κλίμακα, ο ταῖς μὲν ὑψηλαῖς ἐννοίαις καὶ ταῖς εἰς Θεὸν ἀνατάσεσιν ἀναβαίνων εἰς ὕψος, καὶ μηδεμίαν τηνικάδε σχέσιν πρὸς τὰ κάτω τηρῶν, ἀλλὰ ἐπίπαν ἀνιπτάμενος εἰς τὸν ὄψιστον, καὶ ὑπερ φυῶς ἐνεργῶν κατὰ νοῦν, ᾧ μηδέν τι τῶν κάτω φύ σει μέτεστι· καταβαίνων δὲ αυθις ὡς εἰς βάθος ταῖς πράξεσιν, ἐν οἷς τοῖς κάτω σύνεστιν ὁμιλητικῶς, καὶ ταῖς ὠφελείαις, ἂς εἰς ψυχήν διαβιβάζει τοῖς μιμητικῶς ἐντυγχάνουσιν· ἵνα τῷ λόγῳ τούτῳ καὶ ὁ ο στύλος ο οὗτος ὁποῖα τι ο σημεῖον» εἰς βάθος τε καὶ ὕψος θεόθεν ζητηθείη, καὶ δοθείη ἐκεῖθεν τῷ ἀσκητῇ, ἀποσώζοντι καὶ ἑτέρως τὸ τῆς < κλίμακος» σύμβολον. Αὐτή τε γὰρ τὸ ἀνώῤῥοπον ἔχουσα, οὐδὲ δὲ οὐκ ἔσθ' ὅπως ἀπόσχοιτο ἂν πάντη πάντως τῶν περὶ γῆν, ἀναβαίνων εἰς Θεὸν, ἕως ἀπολυθεὶς τῆς σαρκὸς νοῦς ὅλως πρὸς ἐκεῖνον πτερύξεται. 2. Κατά τε ο άγγελον, οὕτω θεωρηθήσεται ὁ ἐπὶ τοῦ «στύλου.» Καὶ ἀκολούθως εἰς ἀρετῶν κορυφήν οὔχουν ἀναβαίνει, ἀλλ᾽ ἀναδῆναι αὐτίκα ἤδη παρα δείκνυσι, καὶ οὐ διὰ τραχείας βιάζεται τὴν ἄνοδον (μελετῶντος γὰρ τοῦτό γε, καὶ ἐντριβομένου ταπεινοτέροις ἔτι γυμνάσμασιν), ἀλλ᾽ εἰς αὐτὴν κατηντηκέναι τὴν ῥᾳδίαν, καὶ ἦν πατοῦσιν οἱ τὸ κατὰ μὲν τραχύ παρελάσαντες, τῇ δὲ ἀνωτάτω πεδιάδι πελά σαντες, καὶ τῆς ἔμφρονος ραστώνης γενόμενοι, καὶ τὴν μὲν φόβον ἔξω βαλόντες, ὃς τοῖς ἀκροσφαλέσιν
EUSTATH!I THESSALONICENSIS METROPOLIT.E
tes, rudis membris super lapidibus sterni non du- οἴπερ σκιὰν ἀρετῆς διώκοντες, οὐκ εἶχον ἔκνον, για
Litab ant.
μνοὶ κατὰ λίθων ὑπεστρωμένων κεῖσθαι ἀνακλινό
μενοι.
26. Apparet lithostrato non dissimilis columna
illa, aut lecto Dei imitativo quod secundum Deum
membra sua crucifigentes et mortificantes sibi paraut, ad ca quæ sûrsum snot tendentes rerum terrestrium contemptu, extraneum in seipsis enecantes
hominem, qui malis cupiditatibus renuntiantes, alterius vitæ consortes flunt.
27. Qaid porro impedit quin in columna illa sepulerum videam ob consummata in ipsa mysteria,
funereos ascetæ pannos, funebre operimentun):
inhumationem mortuis concessam, cantatos pro
mortuis sacros hymnos; quæ omnia cum qui
in columna reponitur mortuum et sepultum esse
indicant.
κς'. Αναφαίνεται δ' ἐκ ι τοῦ λιθοστρώτου, ο μή
ἀπεοικέναι τὸν στύλον, τοῦτον μηδὲ θεομιμήτου
ο στρώσεως, ο ήνπερ οἱ κατὰ Θεὸν σταυροῦντες καὶ
νεκροῦντες τὰ ἑαυτῶν μέλη τεχνῶνται, ἄνω μὲν
διηρμένοι τῇ τῶν κάτω περιοράσει, τὸν ἔξω δὲ θανατοῦντε; ἄνθρωπον, οἷς τῶν φαύλων ἐπιθυμιών
αὐτὸν ἀπάγοντες, ἑτέρας ζωῆς γίνονται.
καν. Τί δὲ δὴ κωλύει τὸ ἀποτοῦδε, καὶ εἰς «τάφονι
ταμάλιστα τὸν «στύλον ο τοῦτον θεωρῆσαι, διὰ τὰ
ἐν αὐτῷ μυστηριωδώς τελούμενα, τὰ ἐπιτάρια
σπεῖρα τοῦ ἀσκητοῦ, τὸ νεκρικὸν εἴλημα, τὴν κατάθεσιν, ὁποία τις καὶ τεθνεῶσιν ὡσίωται, τὰς ἄλο
μοττούσας τοῖς ἐξαγομένοις ἱεράς εις, δι' ὧν
ἁπάντων ὁ τῷ ο στύλῳ ο εναποτεθεὶς τεθάφθαι διδά28. Columna uti adumbratione et opera cælato
delineata est et subobscure depicta: sic sapiens
specimine assumpto clarius procedet, et fundamentum semel nactus plane perficiet opus. Now
quidem facile intelligimus quis ille sit stylita et
quare hoc nomine decoretur. Nam si ea est columna
quam sermo hucusque descripsit, et qui super ipsa
slat, secundum primordialem finem magna quæ
dam hominis figura erit, nec secundum multos vilis et
abjecta. Membratim enim dispertita ac definita columus abundans et pulchra videbitur, tum quidem
in quantum columna est, tun vero logice et effectu
multiplex.
σχεται.
κη'. 'Αλλ' ὅπως μὲν ὁ ο στύλος ο οὗτος ὑπογραφήσεται ὡς ἐν προχαράγματι καί τινι προκεντή
ματι, διατυπωθὲν ἐσκιαγράφηται ἀμυδρῶς· καὶ
σοφὸς λαβὼν διδομένην ἀφορμὴν, ἀναβήσεται εἰς τὸ
ἔτι σοφώτερον, καὶ θεμέλιον οἷον τοῦτον ἐξευρηκώς,
ἐκκορυφώσει τὸ τέλειον. Τὸ δ' ἐντεῦθεν ἡμῖν ἀπο
νητὶ προσευπόρηται, καὶ οἷός τις ὁ ἐνταυθοί ἀνωφο
ρούμενος, καὶ εἰς τὸ τοῦ στυλίτου, ἀναβὰς ἄνομα.
Εἰ γὰρ δε στύλος· τοιοῦτος, ὁποῖον αὐτὸν ὁ ὑπογραφικός λόγος προϋπεστήσατο, καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ 4 στύ
«
λου ο δήπουθεν κατὰ τὸν ἀπ' ἀρχῆς ἄχρι τέλους τῆς
θεωρίας σκοπὸν μέγα τι ἀνθρώπου χρῆμα ἔσται καὶ
ὑψηλὸν, καὶ οὐ κατὰ τοὺς πολλοὺς φαῦλον καὶ τα
πεινόν. Συνεπιμεριζόμενος γὰρ οὐσιωδῶς, οἷς ὁ ι στύλος ο ὥρισται, πολυπληθὲς ἂν καὶ αὐτὸ θεωρη
θείη καλόν, εἷς μὲν ἐν τῷ λόγῳ κατὰ τὸν ο στύλον, ο ἄλλως δὲ πληθυνόμενος ἑλλόγως τοῖς ἐνεργήμασιν.
. 29. Angeli sane sub figura apparebit per scalam
quam videmus, in cogitationibus ad Deum ascendens, nullamque terrestrium rerum servans, sed
sursum volatum tenens et apprime secundum spiri·
tum efficax, cui nihil de inferioribus adhæret; tum
descendens ut in abyssum operibus, quibus cum
Inferioribus conspirat, et commodis quæ in animam
infert sodalibus ita ut columna signum altum et
profundum a Deo constitutum credatur, et detur
inde ascetae qui scale symbolumn servat. Etenim
ipsa quæ in altum effertur, terram nequaquam reJinquit, et qui supra columna stat, non omnino se a
terrestribus separat ad Deum ascendens, donec a
carne solutus spiritus ad Deum avolet.
τῆς γῆς λείπεται. Καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ κ στύλου
η
κθ'. ο 'Αγγελοειδής ο τε γὰρ φαίνοιτο ἂν διὰ τὴν
θεωρουμένην ι κλίμακα, ο ταῖς μὲν ὑψηλαῖς ἐννοίαις
καὶ ταῖς εἰς Θεὸν ἀνατάσεσιν ἀναβαίνων εἰς ὕψος,
καὶ μηδεμίαν τηνικάδε σχέσιν πρὸς τὰ κάτω τηρῶν,
ἀλλὰ ἐπίπαν ἀνιπτάμενος εἰς τὸν ὄψιστον, καὶ ὑπερ
φυῶς ἐνεργῶν κατὰ νοῦν, ᾧ μηδέν τι τῶν κάτω φύσει μέτεστι· καταβαίνων δὲ αυθις ὡς εἰς βάθος ταῖς
πράξεσιν, ἐν οἷς τοῖς κάτω σύνεστιν ὁμιλητικῶς,
καὶ ταῖς ὠφελείαις, ἂς εἰς ψυχήν διαβιβάζει τοῖς
μιμητικῶς ἐντυγχάνουσιν· ἵνα τῷ λόγῳ τούτῳ καὶ ὁ
ο στύλος ο οὗτος ὁποῖα τι ο σημεῖον» εἰς βάθος τε
καὶ ὕψος θεόθεν ζητηθείη, καὶ δοθείη ἐκεῖθεν τῷ
ἀσκητῇ, ἀποσώζοντι καὶ ἑτέρως τὸ τῆς < κλίμακος»
σύμβολον. Αὐτή τε γὰρ τὸ ἀνώῤῥοπον ἔχουσα, οὐδὲ
δὲ οὐκ ἔσθ' ὅπως ἀπόσχοιτο ἂν πάντη πάντως τῶν περὶ
γῆν, ἀναβαίνων εἰς Θεὸν, ἕως ἀπολυθεὶς τῆς σαρκὸς νοῦς ὅλως πρὸς ἐκεῖνον πτερύξεται.
30. Sicut angelus stylita considerabitur. Consequenter ergo ad virtutis fastigium acsendit, sed
confestim ascendere cernitur, nec per aspera contendit ambulans cailes devias (atheletæ enim
et scurræ proprium illud est) sed viæ obviam
se fert faciliori quam calcant, qui aspera transgrezsi sunt, et ad altissimas regiones accesserunt
quiete et timore ejiciunt quo debiles terrentur,
amoris in via trița et plana progressi sunt, et,
qnod idem Cal Deo appropinquaverunt. Ibi
2. Κατά τε ο άγγελον, οὕτω θεωρηθήσεται ὁ ἐπὶ
τοῦ «στύλου.» Καὶ ἀκολούθως εἰς ἀρετῶν κορυφήν
οὔχουν ἀναβαίνει, ἀλλ᾽ ἀναδῆναι αὐτίκα ἤδη παραδείκνυσι, καὶ οὐ διὰ τραχείας βιάζεται τὴν ἄνοδον
(μελετῶντος γὰρ τοῦτό γε, καὶ ἐντριβομένου ταπει
νοτέροις ἔτι γυμνάσμασιν), ἀλλ᾽ εἰς αὐτὴν κατηντηκέναι τὴν ῥᾳδίαν, καὶ ἦν πατοῦσιν οἱ τὸ κατὰ μὲν
τραχύ παρελάσαντες, τῇ δὲ ἀνωτάτω πεδιάδι πελάσαντες, καὶ τῆς ἔμφρονος ραστώνης γενόμενοι, καὶ
τὴν μὲν φόβον ἔξω βαλόντες, ὃς τοῖς ἀκροσφαλέσιν
col. 229–230page 7 of 23
PG 136:229ἀφώρισται, τῷ δὲ ἀγχωμάλῳ καὶ λείῳ τῆς ἀγάπης προβάντες. ταὐτὸν δὲ φάναι, Θεῷ πλησιάσαντες ἔνθα οἱ τῆς ὄντως τρυφῆς λειμώνες τεθήλασι, καὶ ἀρεταὶ χοροβατοῦσιν, οὐκέτι κακίαις βίου παρασπι ζόμεναι, οὐδὲ παραμεμιγμέναι τοῖς ἀκανθώδεσιν ἁμαρτήμασιν, ἀλλὰ καθαρῶς ἔγκαρποι, καὶ πάσαις φαυλότησιν ἀπαράμικτοι, καὶ ἀκραιφνῶς ἄκρατοι καὶ ἀκήρατοι. λα'. Βούλομαι καὶ εἰς τὸ θεωρηθεν ο όρος ο ύψω θῆναι, καὶ εἰς τὴν ἐχόμενα τούτου «βουνὸν ν ἀναβῆναι, καὶ τοῦ ο γαζοφυλακίου ο γενέσθαι, ὡς καὶ προσάψασθαι τοῦ ἐντὸς «θησαυροῦ, εἰς πλουτισμὸν, καὶ προσπετασθῆναι τῇ ο νοσσιά, ν καὶ ἐπὶ τοῦ πύργου» στῆναι, καὶ τὴν τεθεωρημένην ο πόλιν ο τοπογραφῆσαι, καὶ τὸ τοῦ στύλου φωτὶ καὶ πυρίν τὴν θέαν ἐπαφεἶναι εἰς ἔλλαμψιν, καὶ τὸν ὁ ἥλιον περιαθρῆσαι, καὶ τοῖς ἄλλοις δὲ ἅπασι τὴν θεωρίαν ἐνασχολῆσαι πλατύτερον, ὅσα τὸν τοῦ στύλου λίγον παρ' ἡμῖν ἀπεπλήρωσε. Σχάζω δὲ τή γε πολύ τῆς ὁρμῆς, ὁρῶν τοὺς ἀκροατὲς ὑφαρπάζοντας, καὶ μονονουχί πρὸ χειλέων φέροντας τα νοούμενα. Διὰ διασκευάσασθαι λεπτολογίαν πολλήν, ἀλλὰ τῆς θεωρίας λβ. Ακούεις, ὦ ο στυλίτα, ο τί μὲν ὁ ο στύλος, ο τί δὲ ὁ ἐπ' αὐτοῦ. Ἔχεις τοίνυν αὐτόθεν καταλαβές σθαι, καὶ διατί ταῦτα· καὶ οὐ χρὴ πνεύμονος ἡμῖν πολὺν ἡ φασι πόνον γίνεσθαι. Βλέπε, δοκῶν ἀνέστη κάνει, μὴ πέσῃ;· ἴδε, μὴ καταπέσῃς τῆς ὑψηλῆς προθέσεως, ο Αγγελοπρεπή η πολιτείαν ἐπηγγείλω. Χρεών οὖν, εναρέτως βιάζεσθαι τὸ ε ἰσάγγελον, ο καὶ πραγματεύεσθαι μὲν τὸ στάσιμον καὶ τὴν θείαν παράστασιν, φυλάττεσθαι δὲ τὴν ὑπένδοσιν, τῷ παντὶ δὲ πλέον τὴν κατάπτωσιν. Ἐπὶ μακαριστῆς ιδαρας ο βέβηκας. Χρὴ τοίνυν ἐπαληθεύεσθαί σοι τὴν κορυφαῖον ἐν ἀρεταῖς. ' Ορος ο έχει σε τοῦτο τὸ ὑψοποιὸν εἰς Θεὸν, καὶ ὁ παντὸς ὄρους και τα καυχάται καὶ βουνοῦ· τῶν τῆς ἀποπλανήσεω; μὴ ἀνίσχῃ στραφῆναι κάτω, ἀλλ᾽ ἐπὶ τοσοῦτον φέρε τὰ τῆς ὑπωρείας εἰς νοῦν, ἐφ' ὅσον καὶ ἄλλους ἐκεῖθεν ἀναγαγεῖν· ἵνα κατὰ θεῖον ζῆλον, ἐπεὶ ὑψώθης, ἀνελκύσῃς πρὸς σεαυτὸν, εἰ καὶ μὴ πάντας (τάχα γὰρ οὐκ ἂν δύναιο), αλλά γε πολλούς, οἱ τοῖς ἐν σοὶ καλοῖς ἔργοις ἐμβλέποντες, βουλήσονται εἰς τὰ ἄνω εξαίρεσθαι. Συγκεκόμισαι τῷ Θεῷ, καθά και τις που αυτίμητος ο θησαυρός.» Κατάκρυπτε γοῦν σεαυτόν, μήποτε ὁ ψυχοκλέπτης παρασυλήσῃ σε καὶ κατορύξῃ, Ενθα τὸ θεῖον οὐκ ἔστι ἐπαύξεσθαι τάλαντον. «Νοσο σιν ο τεθεώρηκε μὲν τὸν ἀσκητικών • στύλον ο δ λόγος, ὀκνεῖ δὲ διόλου ἐμμεῖναι τῷ ῥήματι ταύτῳ διὰ τὸν ἐν αὐτῇ τέλειον ἄνδρα, ὃν οὐ κατὰ τοὺς ἀτελεῖς καὶ οὐ μακρά με δεήσει προσενεχθῆναι τούτοις, καὶ γενέσθαι, εἰς ὅσον καίριον. καὶ ἀπτῆνας νεοσσούς ἔχομεν διασκέπτεσθαι, ἀλλὰ κατὰ τοὺς ὑψιπέτεις ὄρνις, ὁποίους ἐπὶ νεφελῶν πέτεσθαι γραφικῶς θεωρήσει τις, ἢ καὶ κατὰ τοὺς βασι λικούς ε αετούς,» ο δὴ καὶ ἀνόπιν τῷ λόγῳ προσηυπορήσαμεν. Ὦ τοίνυν ἡμέτερς σὺν ἀετέ, ο βασιλικώς προσφέρου σεαυτῷ, καὶ τὸ εὐγενὲς τῆς ἀρετῆς μὴ καταίσχυνε, εἰκῆ τὸ πτερὸν διαπεταννύς, καὶ εἰς ἀνέμους πλαζόμενο;· ἀλλ᾽ εἰς Θεὸν ἀνιπτάμενος πρὸς τὴν ὀφειλομένην ἄγραν τὴν πτῆσιν εὐθέτιζε. λγ'. ι Στρατιώτου ν τάξιν ἀπέχεις, ἐπὶ ι πύργου ἰσχύος» τοῦ τεθεωρημένου τεταγμένος, καὶ ὀφειλέ της ὢν κακοπαθεῖν, ἵνα οἷα καλὸς ἀρέσῃς τῷ ἐστρα τολογηκότι σε, εἰπεῖν ἀποστολικώς. Περιβέβλησε γοῦν δύναμιν, καὶ ὁπλίζου κατὰ πάσης ἐπιβουλῆς τε καὶ ἐλε πόλεως. Καὶ οἶδα μὲν, ὡς προβαλέσθαι πάνω
ἀφώρισται, τῷ δὲ ἀγχωμάλῳ καὶ λείῳ τῆς ἀγάπης verarum deliciarum prata virent, et virtutes cha
προβάντες. ταὐτὸν δὲ φάναι, Θεῷ πλησιάσαντες· ros instituunt, non amplius vitæ malis luctantes,
ἔνθα οἱ τῆς ὄντως τρυφῆς λειμώνες τεθήλασι, καὶ nec spinosis peccatis mistæ, sed fructibus abunἀρεταὶ χοροβατοῦσιν, οὐκέτι κακίαις βίου παρασπι dantes, ac rerum scelestarum immunes absque
ζόμεναι, οὐδὲ παραμεμιγμέναι τοῖς ἀκανθώδεσιν fuco.
ἁμαρτήμασιν, ἀλλὰ καθαρῶς ἔγκαρποι, καὶ πάσαις φαυλότησιν ἀπαράμικτοι, καὶ ἀκραιφνῶς ἄκρατοι
καὶ ἀκήρατοι.
51. Volo equidem super visum montem extolli
et ad collem vicinum ascendere, el gazophylacii,
sicut et thesanri intus reconditi particeps fieri, ad
nidum volare, super turrim stare, urbe «le-cribere,
columnæ lumini ignique profectum dare, solem contemplari, alque aliis omnibus majorem operam
dare, in quantum apud nos de columna sermo factus
est. Ardorem vero nimium remitto, avide haurjentes
videns auditores et mentis cogitata in labiis gerenλα'. Βούλομαι καὶ εἰς τὸ θεωρηθεν ο όρος ο ύψω
θῆναι, καὶ εἰς τὴν ἐχόμενα τούτου «βουνὸν ν ἀναβηναι, καὶ τοῦ ο γαζοφυλακίου ο γενέσθαι, ὡς καὶ
προσάψασθαι τοῦ ἐντὸς «θησαυροῦ, εἰς πλουτισμὸν,
καὶ προσπετασθῆναι τῇ ο νοσσιά, ν καὶ ἐπὶ τοῦ
· πύργου» στῆναι, καὶ τὴν τεθεωρημένην ο πόλιν ο
τοπογραφῆσαι, καὶ τὸ τοῦ στύλου φωτὶ καὶ πυρίν
τὴν θέαν ἐπαφεἶναι εἰς ἔλλαμψιν, καὶ τὸν ὁ ἥλιον
περιαθρῆσαι, καὶ τοῖς ἄλλοις δὲ ἅπασι τὴν θεωρίαν
ἐνασχολῆσαι πλατύτερον, ὅσα τὸν τοῦ στύλου» les. Iico non dici oportebit istis instare, et ser
λίγον παρ' ἡμῖν ἀπεπλήρωσε. Σχάζω δὲ τή γε πολύ
τῆς ὁρμῆς, ὁρῶν τοὺς ἀκροατὲς ὑφαρπάζοντας, καὶ
μονονουχί πρὸ χειλέων φέροντας τα νοούμενα. Διὰ
διασκευάσασθαι λεπτολογίαν πολλήν, ἀλλὰ τῆς θεωρίας
λβ. Ακούεις, ὦ ο στυλίτα, ο τί μὲν ὁ ο στύλος, ο
τί δὲ ὁ ἐπ' αὐτοῦ. Ἔχεις τοίνυν αὐτόθεν καταλαβές
σθαι, καὶ διατί ταῦτα· καὶ οὐ χρὴ πνεύμονος ἡμῖν
πολὺν ἡ φασι πόνον γίνεσθαι. Βλέπε, δοκῶν ἀνέστηκάνει, μὴ πέσῃ;· ἴδε, μὴ καταπέσῃς τῆς ὑψηλῆς
προθέσεως, ο Αγγελοπρεπή η πολιτείαν ἐπηγγείλω.
Χρεών οὖν, εναρέτως βιάζεσθαι τὸ ε ἰσάγγελον, ο
καὶ πραγματεύεσθαι μὲν τὸ στάσιμον καὶ τὴν θείαν
παράστασιν, φυλάττεσθαι δὲ τὴν ὑπένδοσιν, τῷ
παντὶ δὲ πλέον τὴν κατάπτωσιν. Ἐπὶ μακαριστῆς
ιδαρας ο βέβηκας. Χρὴ τοίνυν ἐπαληθεύεσθαί σοι G
τὴν κορυφαῖον ἐν ἀρεταῖς. ' Ορος ο έχει σε
τοῦτο τὸ ὑψοποιὸν εἰς Θεὸν, καὶ ὁ παντὸς ὄρους και
τα καυχάται καὶ βουνοῦ· τῶν τῆς ἀποπλανήσεω; μὴ
ἀνίσχῃ στραφῆναι κάτω, ἀλλ᾽ ἐπὶ τοσοῦτον φέρε τὰ
τῆς ὑπωρείας εἰς νοῦν, ἐφ' ὅσον καὶ ἄλλους ἐκεῖθεν
ἀναγαγεῖν· ἵνα κατὰ θεῖον ζῆλον, ἐπεὶ ὑψώθης,
ἀνελκύσῃς πρὸς σεαυτὸν, εἰ καὶ μὴ πάντας (τάχα
γὰρ οὐκ ἂν δύναιο), αλλά γε πολλούς, οἱ τοῖς ἐν σοὶ
καλοῖς ἔργοις ἐμβλέποντες, βουλήσονται εἰς τὰ ἄνω
εξαίρεσθαι. Συγκεκόμισαι τῷ Θεῷ, καθά και τις που
αυτίμητος ο θησαυρός.» Κατάκρυπτε γοῦν σεαυτόν,
μήποτε ὁ ψυχοκλέπτης παρασυλήσῃ σε καὶ κατορύξῃ,
Ενθα τὸ θεῖον οὐκ ἔστι ἐπαύξεσθαι τάλαντον. «Νοσο
σιν ο τεθεώρηκε μὲν τὸν ἀσκητικών • στύλον ο δ
λόγος, ὀκνεῖ δὲ διόλου ἐμμεῖναι τῷ ῥήματι ταύτῳ διὰ
τὸν ἐν αὐτῇ τέλειον ἄνδρα, ὃν οὐ κατὰ τοὺς ἀτελεῖς
monem amplificare, sed pro tempore theoriam in
medium ferre.
καὶ οὐ μακρά με δεήσει προσενεχθῆναι τούτοις, καὶ
γενέσθαι, εἰς ὅσον καίριον.
32. Audis, o stylita, quid columna, quid super eT
stans. Habes ergo unde intelligas ad quid ista, nec
oportet nobis multo pulmonis, ut aiunt, labore ut.
Vide qui stare videris, ne ca‹las: vide ne a conditione ista sublimi decidas. Vitam habitantis inter
angelos annuntiasi. Necesse est ergo congruenter
virtuti angelicam vitam et constantiam divinamque
intrepiditatem monstrare, animi vero debilitatem,
et a fortiori casum cavere. Super beatum verticem
ascendisti. Necesse est ergo in virtutibus verticem
a te teneri. Te habet mons iste ad Deum elevans et
qui· omites montes et colles superat; neli vitæ
erroribus adhærere, sed generosum animum indue et
alios sursum ducas; ut zelo divino, tu qui excelsus es
ad teipsum attrabas sinon omnes (forte enim non possis), saltem multos qui opera tua inspicientes ad alta
tolli cupient. Ad Deum colligaris ut pretiosus thesanrus. Teipsum ergo abscondle, ne forte anima rum raptor te furetur et infodiat ubi non crescit divinuın talentum. Niðum vidit ascetæ columnam sermo, immorari
novult verbo isti ob perfectum qui in eo conspicitur virum qui non ut imperfectus et alis carens est considerandus, comparandus alitibus, qui per nubes volant, ut Scriptura dicit, aut aquilis regiis, ut supra
diximus. Ergo tu aquila nostra, regie te gere et virlutem ne erubescas, quocunque sors tulerit alas
pandens et le ventis permittens, sed ad Deuin voli‐
καὶ ἀπτῆνας νεοσσούς ἔχομεν διασκέπτεσθαι, ἀλλὰ tans, fructuosam venationem prosequere.
κατὰ τοὺς ὑψιπέτεις ὄρνις, ὁποίους ἐπὶ νεφελῶν πέτεσθαι γραφικῶς θεωρήσει τις, ἢ καὶ κατὰ τοὺς βασι
λικούς ε αετούς,» ο δὴ καὶ ἀνόπιν τῷ λόγῳ προσηυπορήσαμεν. Ὦ τοίνυν ἡμέτερς σὺν ἀετέ, ο βασιλικώς
προσφέρου σεαυτῷ, καὶ τὸ εὐγενὲς τῆς ἀρετῆς μὴ καταίσχυνε, εἰκῆ τὸ πτερὸν διαπεταννύς, καὶ εἰς
ἀνέμους πλαζόμενο;· ἀλλ᾽ εἰς Θεὸν ἀνιπτάμενος πρὸς τὴν ὀφειλομένην ἄγραν τὴν πτῆσιν εὐθέτιζε.
λγ'. ι Στρατιώτου ν τάξιν ἀπέχεις, ἐπὶ ι πύργου
ἰσχύος» τοῦ τεθεωρημένου τεταγμένος, καὶ ὀφειλέ
της ὢν κακοπαθεῖν, ἵνα οἷα καλὸς ἀρέσῃς τῷ ἐστρα
τολογηκότι σε, εἰπεῖν ἀποστολικώς. Περιβέβλησε
γοῦν δύναμιν, καὶ ὁπλίζου κατὰ πάσης ἐπιβουλῆς τε
καὶ ἐλε πόλεως. Καὶ οἶδα μὲν, ὡς προβαλέσθαι πάνω
33. Militis ordinem tenes super fortitudinis turri
visibili collocatus, et ad mala perpetienda destinatus
ut tanquam boous ei qui te militem conduxit placeas, ut cum Apostolo loquar. Potentiam indue et
contra omnes insidias et belli tormenta accingere.
Et novi quidem quod te penitus protegere vabes
col. 231–232page 8 of 23
PG 136:231τως ἂν ἔχοις, ὃν ἐγκρατῶς περιβέβληται, θώρακα.» Ει καὶ τὸν λοιπὸν ο σίδηρον, ο δς περίκειται σε. Αλλ' ἐγὼ καὶ τὸν τοῦ μεγάλου Παύλου θώρακα καὶ τὴν λοιπὴν ἅπασαν ἐκείνου πανοπλίαν ζητῶ κατιδεῖν ἐν σοί. Ταύτην περίθου μάλιστα, ταύτην ὑπόδυθι· καὶ ὁ τῶν ψυχῶν πολέμιος οιχήσεται, Αρπυίαις ἑαυτὸν ἐκδούς. Καλόν μὲν γὰρ καὶ ὁ φορούμενος ο σίδηρος» οὗτος, καὶ βέλη κατὰ τοῦ πονηροτάτου πολεμιστοῦ ἐξ αὐτοῦ χαλκεύονται. Αρκεῖ δὲ ὅμως οὐδὲν, ὡς καὶ ἀκατάβλητον τὸν ἐν αὐτῷ στρατιώτην ἀποτελεῖν, εἰ τὴν ἀποστολικὴν ἐκεῖνος ἀπορρίψει σκευήν. Τι δὲ λέγω • οὐκ ἀρκεῖ; ο δέον εἰπεῖν, ὡς ἐκείνης δίχα καὶ καθέλκει τὸ ἀνωφορούμενον, καὶ βαρύνει το συνεπόδισεν, ἐκείνοις μὲν ὁποῖα τι ὅπλον ἀμφιτεθείς, τούτοις δὲ ὡς εἰς χειροπέδην διεκπεσὼν καὶ ποδοκάκην καὶ τύφωνα· οὓς καὶ οἰκτείραι ἄν τις δικαίως, εἰ τὴν τοῦ βίου διαπλέοντες θάλασσαν οὕτω δεινά βραττομένην, καὶ κυμαινομένην ἀκάθεκτα, καὶ ἀπειλοῦσαν κίνδυνον, οἱ δὲ δέον ἀπερίττοις μέλεσι φέρεσθαι δι' αὐτῆς, εἶτα καὶ σιδήρου βάρος περί κεινται· δ; δὴ σίδηρος τοῖς μὲν ἐπ' ἀληθείᾳ ἐγκρα τευταῖς οὐκ εἰς βυθίζον βάρος, ἀλλ' ὡς εἰς ἄγκυραν σωτηριώδη καὶ ἱερὰν ἀποτέτακται, τοῖς δὲ ἄλλως ἔχουσιν ὡς μόλυβδος ἐν ὕδατι σφοδρῷ γίνεται, υπου βρυχίους ἐκείνους τιθείς. Ούκουν ἐξ ἀνάγκης οὔτε καὶ ἀμβλύνει ταῦτα τὸ ἐν ἔργοις ἀσκητικοίς οξύ, κούφον, καὶ τὴν ἄνω πτήσιν παύει, καὶ καταφέρει πρὸς γῆν. Πολλοὺς δ ε σίδηρος εἰς τὸν κατὰ τοῦ νοητού β ἀντιμάχου ἑστόμωσε πόλεμον, πολλοὺς καὶ ἀμβλύνας σωτηριώδης ὁ τοιοῦτος σίδηρος, ἀλλ' οὐδὲ βλαπτικός, επαμφοτερίζει δέ πως· καὶ κατὰ τὴν παρὰ τοῖς σοφοῖς δύναμιν τάχα μὲν οὕτως, τάχα δὲ ἄλλως ἐξέπεσε, τῷ τῆς προαιρέσεως ταλάντῳ ζυγοστατούμενος. δίκην ταύτην διδούς, καὶ παραφαίνων ὀφειλέτης καμήλου. λε. Φέρε προενέγκω τοῖς παροῦσι συγκυρίαν πράγ ματος παραπεσόντος έναγχος, τοῖς μὲν εἰς μνήμην (πολλοὶ γὰρ οίδασι ), τοῖς δὲ εἰς διδασκαλίαν, ὅσεις οὐκ ἔγνωστα:. Φροντιστήριον θεῖον, οὐκ εἰς λαμπρότητα ἐσκευασμένον, ὅτι μὴ σεμνὸν μέχρις ὀνόματος, ὁ καθ' ἡμᾶς κλύζει κόλπος οὗτος, ὁ πρὸ ὀφθαλμῶν, βραχύ τι πρὸ τῶν τειχέων τῆς πόλεως, οἷς προσβλέπει ἀναβαίνων ἑῷος ήλιος. Τοῦτο τὸ σεμνεῖον ἄνδρα τινὰ ἔβοσκεν, ὃς τὸν ἀσκητὴν ἐμορφάζετο, οὐχ οὕτω κοσμούμενος τῷ τῶν ἀμφίων μέλανι, ὅσον ἐπικαλύπτων ἐν αὐτοῖς κρυπτικῶς τὴν ὑπόκρισιν. Καὶ σίδη ρος αὐτὸν ἔσφιγγεν, ὁ μὲν τὴν ὀσφὺν ζωννύων, ὁ δὲ δ επωμιζόμενος, ὁ δὲ ἀμφιμάσχαλος. Ην ἐκεῖνος τοιοῦτος, καὶ περιενόπτει φρεναπατῶν τοὺς πολλοὺς σιδηρόδετος, κακουργίας τινὸς οἶμαι κατά τι θείον είναι τοιαύτης περιβολῆς. Καιρός δή τις, καὶ πράγ ματα περὶ αὐτὸν ξενικά, καὶ ἔδει αὐτὰ τηρεῖσθαι καὶ εὐθὺς θαῦμα. Λύεται μὲν γὰρ αὐτήματος τοῦ σιδηρέον, δεσμοῦ δ πολλῶν τοιούτων επάξιος· καὶ ὁ μὲν σίδηρος κατὰ γῆς ἔκειτο, τὰ δὲ ἀλλότρια φόρτος τοῖς ἀσκητικοῖς ὤμοις ἐπέκειτο, ἐς καπήλου τι νὸς οἶμαι τὸ ἄχθος ἀποφορτισομένοις, ὑποφωνοῦντος τοῖς οὕτω κοπιῶσι, καὶ πεφορτισμένοις ἔρχεσθαι, καὶ ἀναπαύεσθαι παρ' αὐτῷ. Καὶ ἀντάλλαγμα τοῦτο σχὼν ἐκεῖνος ἀσκήσεως καὶ μισθὸν ἀρετῆς, μάλιστα μὲν οὖν ὤνια ταῦτα βαθείας λαβὼν ὑποκρίσεως,
Iorica tua et ferro quod te cingit. Sed magni Pauli τως ἂν ἔχοις, ὃν ἐγκρατῶς περιβέβληται, «θώρακα.»
loricam et reliquam ejus armaturam in te videre
cupio. Hanc praesertim accinge, hauc indue, et anisarum hostis aufugiet harpyis se tradens. Nam
pulchrum est quidem ferrum istud, ex quo adversus
pessimum hostem tela cuduntur. Nihil vero sic
potest invulnerabileın militem perfcere si aposto
licam armaturam ille projecerit. Ει quid dico nihil
potest? dicendum erat quod deficiente illa fit ascete operum jactura et summum ad terram trahitur et quod leve est, aggravatur ct a superuo volatu
cessus in terram dejicitur.
καὶ τὸν λοιπὸν ο σίδηρον, ο δς περίκειται σε. Αλλ'
ἐγὼ καὶ τὸν τοῦ μεγάλου Παύλου θώρακα καὶ τὴν
λοιπὴν ἅπασαν ἐκείνου πανοπλίαν ζητῶ κατιδεῖν ἐν
σοί. Ταύτην περίθου μάλιστα, ταύτην ὑπόδυθι· καὶ
ὁ τῶν ψυχῶν πολέμιος οιχήσεται, Αρπυίαις ἑαυτὸν
ἐκδούς. Καλόν μὲν γὰρ καὶ ὁ φορούμενος ο σίδηρος»
οὗτος, καὶ βέλη κατὰ τοῦ πονηροτάτου πολεμιστοῦ
ἐξ αὐτοῦ χαλκεύονται. Αρκεῖ δὲ ὅμως οὐδὲν, ὡς καὶ
ἀκατάβλητον τὸν ἐν αὐτῷ στρατιώτην ἀποτελεῖν, εἰ
τὴν ἀποστολικὴν ἐκεῖνος ἀπορρίψει σκευήν. Τι δὲ
λέγω • οὐκ ἀρκεῖ; ο δέον εἰπεῖν, ὡς ἐκείνης δίχα
καὶ καθέλκει τὸ ἀνωφορούμενον, καὶ βαρύνει το
συνεπόδισεν, ἐκείνοις μὲν ὁποῖα τι ὅπλον ἀμφιτεθείς,
τούτοις δὲ ὡς εἰς χειροπέδην διεκπεσὼν καὶ ποδοκάκην καὶ τύφωνα· οὓς καὶ οἰκτείραι ἄν τις δικαίως,
εἰ τὴν τοῦ βίου διαπλέοντες θάλασσαν οὕτω δεινά
βραττομένην, καὶ κυμαινομένην ἀκάθεκτα, καὶ
ἀπειλοῦσαν κίνδυνον, οἱ δὲ δέον ἀπερίττοις μέλεσι
φέρεσθαι δι' αὐτῆς, εἶτα καὶ σιδήρου βάρος περί
κεινται· δ; δὴ σίδηρος τοῖς μὲν ἐπ' ἀληθείᾳ ἐγκρα
τευταῖς οὐκ εἰς βυθίζον βάρος, ἀλλ' ὡς εἰς ἄγκυραν
σωτηριώδη καὶ ἱερὰν ἀποτέτακται, τοῖς δὲ ἄλλως
ἔχουσιν ὡς μόλυβδος ἐν ὕδατι σφοδρῷ γίνεται, υπου
βρυχίους ἐκείνους τιθείς. Ούκουν ἐξ ἀνάγκης οὔτε
καὶ ἀμβλύνει ταῦτα τὸ ἐν ἔργοις ἀσκητικοίς οξύ,
κούφον, καὶ τὴν ἄνω πτήσιν παύει, καὶ καταφέρει πρὸς γῆν.
34. Multos ferrum in bella contra spiritualem 28. Πολλοὺς δ ε σίδηρος» εἰς τὸν κατὰ τοῦ νοητού
hostem excitavit; multos hebetavit et impedivit, β ἀντιμάχου ἑστόμωσε πόλεμον, πολλοὺς καὶ ἀμβλύνας
illis arma circumdedit, horum in manicas, compedes
¡nci·lens: quorum merito miserabimur si vltæ mare
pernavigant procellosum et fluctibus diris exundans
et periculosum, super quod simplicibus membris
gi deberent, qui adhuc ferri pondus gravans
habent. Ferrum istud iis quidem qni secnndum
veritatein strenui sunt, non praecipites agit pondas, sed anchora salutaris et saera ordinatur; lis
vero qui aliter se habent, plumbum fit in aquis
vehementibus submerfos deprimens. Non ergo -
Intare nec sic ant aliter cecidit, pro consilio electo
hesitante libra.
σωτηριώδης ὁ τοιοῦτος σίδηρος, ἀλλ' οὐδὲ βλαπτικός, επαμφοτερίζει δέ πως· καὶ κατὰ τὴν παρὰ τοῖς
σοφοῖς δύναμιν τάχα μὲν οὕτως, τάχα δὲ ἄλλως ἐξέπεσε, τῷ τῆς προαιρέσεως ταλάντῳ ζυγοστατούμενος.
35. Ecce presentibus adventitium quid de recens
factis affero aliis in memoriam (multi enim noverunt), aliis quibus ignotum est ut rem novam. Celtam divinam uon ad splendorem paratam quia non
venerabilis usque ad nomen, lavit sinus iste noster
qui ante oculos est prope civitatis muros quibus
mane sol illucescit. Cella virum quemdam nutrivit
qui ascetam simulabat, non tam nigro vestium ornatus quam sub ipsis hypocrisim retegens. Hunc
stringebat ferrum, tum renes cingens, tum homeris impositum, tum ambidextrum. Talis erat et
circumcursitabat multos seducens ferro criminis
alicujus, ut opinor, divinam hanc poenam solvens,
et debitor apparens talis vestimenti. Occasio quædam aderat et negotia circa ipsum aliena, et hæc
peragi oportebat; et ecce mirum. Solvitur sponte " δίκην ταύτην διδούς, καὶ παραφαίνων ὀφειλέτης
a ferreis catenis quibus dignissimus erat, ferrum
humi jacebat, jacebant et aliena grave pondus ascetæ humeris impositum, ut opinor, in 'cauponis
cujusdam laberna, qui lassos ad se invitat uἱ
restaurentur. Commutationem hanc retinens ascetæ exercitii et virtutis remunerationem, maxime
hypocrisis hoc pretium accipiens abibat gaudens
ipse, lacrymas vero depositi domino relinquens.
Quanto igitur melius magnitice vestiri illam, pallio
splendido et sanum esse, quam sic ferro ǝccinetum mala infinita operari! Et nunc apud nos asSic aperte ms.; prastat καμήλου.
λε. Φέρε προενέγκω τοῖς παροῦσι συγκυρίαν πράγ
ματος παραπεσόντος έναγχος, τοῖς μὲν εἰς μνήμην
(πολλοὶ γὰρ οίδασι ), τοῖς δὲ εἰς διδασκαλίαν, ὅσεις
οὐκ ἔγνωστα:. Φροντιστήριον θεῖον, οὐκ εἰς λαμπρό
τητα ἐσκευασμένον, ὅτι μὴ σεμνὸν μέχρις ὀνόματος,
ὁ καθ' ἡμᾶς κλύζει κόλπος οὗτος, ὁ πρὸ ὀφθαλμῶν,
βραχύ τι πρὸ τῶν τειχέων τῆς πόλεως, οἷς προσβλέ
πει ἀναβαίνων ἑῷος ήλιος. Τοῦτο τὸ σεμνεῖον ἄνδρα
τινὰ ἔβοσκεν, ὃς τὸν ἀσκητὴν ἐμορφάζετο, οὐχ οὕτω
κοσμούμενος τῷ τῶν ἀμφίων μέλανι, ὅσον ἐπικαλύ
πτων ἐν αὐτοῖς κρυπτικῶς τὴν ὑπόκρισιν. Καὶ σίδη
ρος αὐτὸν ἔσφιγγεν, ὁ μὲν τὴν ὀσφὺν ζωννύων, ὁ δὲ
δ
επωμιζόμενος, ὁ δὲ ἀμφιμάσχαλος. Ην ἐκεῖνος
τοιοῦτος, καὶ περιενόπτει φρεναπατῶν τοὺς πολλοὺς
σιδηρόδετος, κακουργίας τινὸς οἶμαι κατά τι θείον
είναι τοιαύτης περιβολῆς. Καιρός δή τις, καὶ πράγ
ματα περὶ αὐτὸν ξενικά, καὶ ἔδει αὐτὰ τηρεῖσθαι·
καὶ εὐθὺς θαῦμα. Λύεται μὲν γὰρ αὐτήματος τοῦ
σιδηρέον, δεσμοῦ δ πολλῶν τοιούτων επάξιος· καὶ ὁ
μὲν σίδηρος κατὰ γῆς ἔκειτο, τὰ δὲ ἀλλότρια φόρτος
τοῖς ἀσκητικοῖς ὤμοις ἐπέκειτο, ἐς καπήλου τι
νὸς οἶμαι τὸ ἄχθος ἀποφορτισομένοις, ὑποφωνοῦντος
τοῖς οὕτω κοπιῶσι, καὶ πεφορτισμένοις ἔρχεσθαι,
καὶ ἀναπαύεσθαι παρ' αὐτῷ. Καὶ ἀντάλλαγμα τοῦτο
σχὼν ἐκεῖνος ἀσκήσεως καὶ μισθὸν ἀρετῆς, μάλιστα
μὲν οὖν ὤνια ταῦτα βαθείας λαβὼν ὑποκρίσεως,
col. 233–234page 9 of 23
PG 136:233ἤρχετο αὐτὸς μὲν χαίρων, κλαύματα δὲ τῷ τῆς παραθήκης δεσπότῃ καταλιπών. Πόσον δὴ κάλλιον, λαμπρειμονεῖν ἐκεῖνον, καὶ ἐματισμὸν εὐαφή περι κεῖσθαι, καὶ σωφρονεῖν, ήπερ οὕτω σιδήρῳ βαρυνόμενον μυρία κακὰ ἐπαχθίζεσθαι. Καὶ νῦν κειμηλιού και παρ' ἡμῖν ἐκεῖνος ὁ σίδηρος, θέαμα σεμνὸν ἐσό μενος, μενούν με χορηγία γέλωτος μὲν τοῖς πολλοῖς, ἐπιστροφῆς δὲ τοῖς ἀγαθοῖς. Κείσεται γὰρ ὑποκρίσεως θρίαμβος, ἐλέγχων ἀρετὴν ψευδεπίπλαστον, καὶ παραδειγματίζων τὸν οὐκ ἀγαθὸν, τάχα οὐδ' ἀποῤῥιφεὶς ὑπὸ τοῦ φαύλου ζωγράφου τῆς ἀρετῆς, ἀλλ' αὐτὸς διεκφυγών ἄνδρα ἐπίβουλον, ἵνα μὴ καὶ ἀχρειοῖτο· σήμαντρον μὲν ὢν ἐναρέτου ζωῆς, καὶ τραχυτέρου βίου σύμβολον, καπηλεύων δὲ τῆς ἀρετῆς τὸ μακάριον ἐν ἀνδρὶ κιβδήλῳ, καὶ μαστροπεύων οἷον τῇ κακίᾳ, καὶ πολλοὺς εἰς αὐτὴν ἐπαγόμενος φαύλους ἐραστὰς, μᾶλλον μὲν οὖν ἀγαθοὺς ζηλωτές, δουλουμένους τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ φενακιζομένους τῷ προφαινομένῳ τῆς φαυλότητος. λς'. Μηδεὶς εἴη τοιοῦτος, μηδεὶς οὕτω βαρυνέσθω· 36. ἀλλὰ τὸ τῆς ἀνυποκρισίας φέρων πτερὸν, κούφος αἰρέσθω, καὶ πρὸς Θεὸν ἀναβαινέτω, εἰδώς, ὡς κα λὸς μὲν καὶ ὁ ἀσίδηρος καὶ ψιλός βίος, καλὸς δὲ καὶ ὁ καταφράσσων σίδηρος, εἰ καλῶς φοροῖτο, καὶ γεν γενωμένος τῇ ἁπλότητι στίλβει, καὶ μὴ τὸν τοῦ τύ που δεν προβέβληται. 25. Τί γάρ μοι καὶ ἱστορίαις ἐνδιατρίψαι, ὡς ἂν ἐντρέψω τὸν ἐκ τοῦ σιδηροφορεῖν τύφον; Τί δὲ καὶ ἐδῶν ἀναμνηστέον παλαιῶν καὶ ἐθνῶν, ἐν οἷς εὕρης καὶ τὸ στρατιωτικὸν ὅπλοις επηχθισμένων διὰ βίου, ἔν τε τῷ ἐκκλησιάζειν, ἄν τε τῷ συμποσιάζειν, εν τε ὁδοῖς, καὶ ὅλως πανταχοῦ· ὡς ἂν οὕτως εὔφορον το τῆς πανοπλίας βάρος αὐτοῖς εἴη καὶ περίβλημα σύνο ηθες, καθὰ καί τις ἱματισμός, ἐγγυμνασαμένοις τῷ συνεχεῖ τοῦ συνεθισμοῦ; Τί δὲ προαιστορητέον, καὶ ὅσοι πρὸς τοῖς ὅπλοις καὶ λίθον ἄξιον λόγου εἰς φόρτον ἔφερον, ὃν ἐχρῆν ἐν καιρῷ ἀπεῤῥιφότας ἔργου ἅπτεσθαι γενναιότερόν τε καὶ ἐλαφρότερον, ὡς ἐὰν μὴ κατάφρακτος τις ἦν, ἀλλὰ ψιλός, ἢ καὶ ἡμίγυμνος; Τί γοῦν μοι καὶ τοιούτοις ἐνδιατρίψαι λόγοις, ἔνθα εἰπεῖν ἀπόχρη, τὰ μακρὰ ἐπιτεμόντα ὡς φιλῶ μὲν ἐγὼ τὸν τοιοῦτον σίδηρον καὶ ὑπερφιλῶ, ἐκεῖνο συνεννοούμενος, ὡς οὔτε πόλεμος ὁ πρὸς αἴσθησιν όλον κατεργασθείη, μὴ καὶ σιδήρω βραβευόμενος, καὶ νητὸς δὲ δέοιτο ἄν ποτε τοῦ σιδήρου τούτου και λῶς; Καὶ ὁ τοῦτον φορῶν μετὰ λόγου ὀρθοῦ ὡσεὶ καὶ βέλος ἐκλεκτὸν λογίζεται τῷ Θεῷ τῷ πτερῷ μὲν τῆς νοερᾶς ἀναφορήσεως κουφιζόμενος, προβεβλημένος δὲ τὸν οἷον ἐξυβελῆ τοῦτον καὶ τμητικὸν τῶν ἀπο ναντίας δυνάμεων σίδηρον· καὶ διστὸς οὕτω πτερόεις, καίρια βάλλων, καὶ κατὰ τοῦ διαβόλου πεμ πόμενος, καὶ τῷ πετομένῳ ἡμέρας βέλει ἀντιπετό μενος. Καὶ οὕτω μὲν τὴν τοιαύτην σιδηροφορίαν Υπερφιλῶ· λόγω δὲ, μὴ χρῆναι ἀπεγνωκέναι, εἶναι καὶ ἄλλως σώζεσθαι. Καὶ γάρ τοι καὶ μάχαι πολλαί καὶ πολεμίων καταβολαὶ ἀνύοιντο ἂν, σιδήρῳ ἀμεταχείριστοι. Πολλούς γοῦν καὶ λίθοι καταμόνας ὤντ σαν, καὶ μυρία ώρθωσαν τρόπαια, καὶ ταῦτα κοινῇ τε καὶ ἰδίᾳ. λη'. Εἰ γοῦν καὶ ὁ ἱκανὸς τῇ χειρὶ Δαυίδ ὅπλῳ τοιούτῳ κατὰ μεγάλου ἐχθροῦ ἐνελάμψατο, εἰ δὲ τοῦτο, γινωσκέτω ὁ σιδηροφόρος ἀσκητὴς, καλὸν πράγμα ποιεῖν· ἀπεχέσθω δὲ τῆς τῶν λοιπῶν καὶ τακρίσεως, καὶ τοῦ λαλεῖν ὑψηλὰ καὶ φρονεῖν, ἵνα μὴ μόνον έξω φοροίη τον σίδηρον, καὶ προφαίνοι ἐπιπολῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς βάθος φέροι ἐν τῇ ψυχῇ,
multis suppeditans, conversurum vero bonos. Jac.
bit enim hypocrisis triumphus, virtutem simulatam
arguens, eumque qui non est bonus delegens, non
spoliatus a vili virtuus fictione, sed virum insidiatorem evitans ne inutilis fat. Sigillum est probæ
asperioris vitæ symbolumn mercem adulterans vir.
tulis beatam soriem in homine doloso et malitis
prestituens; multos in ipsam lenones adducit presortim desideriis bonos desideriis subjugatos el vilitatis apparentia delusos.
ἤρχετο αὐτὸς μὲν χαίρων, κλαύματα δὲ τῷ τῆς πα- servatur ferrum istud, risus quidem materiami
ραθήκης δεσπότῃ καταλιπών. Πόσον δὴ κάλλιον,
λαμπρειμονεῖν ἐκεῖνον, καὶ ἐματισμὸν εὐαφή περι
κεῖσθαι, καὶ σωφρονεῖν, ήπερ οὕτω σιδήρῳ βαρυνόμενον μυρία κακὰ ἐπαχθίζεσθαι. Καὶ νῦν κειμηλιού
και παρ' ἡμῖν ἐκεῖνος ὁ σίδηρος, θέαμα σεμνὸν ἐσό
μενος, μενούν με χορηγία γέλωτος μὲν τοῖς πολλοῖς,
ἐπιστροφῆς δὲ τοῖς ἀγαθοῖς. Κείσεται γὰρ ὑποκρισεως θρίαμβος, ἐλέγχων ἀρετὴν ψευδεπίπλαστον,
καὶ παραδειγματίζων τὸν οὐκ ἀγαθὸν, τάχα οὐδ'
ἀποῤῥιφεὶς ὑπὸ τοῦ φαύλου ζωγράφου τῆς ἀρετῆς,
ἀλλ' αὐτὸς διεκφυγών ἄνδρα ἐπίβουλον, ἵνα μὴ καὶ ἀχρειοῖτο· σήμαντρον μὲν ὢν ἐναρέτου ζωῆς, καὶ
τραχυτέρου βίου σύμβολον, καπηλεύων δὲ τῆς ἀρετῆς τὸ μακάριον ἐν ἀνδρὶ κιβδήλῳ, καὶ μαστροπεύων
οἷον τῇ κακίᾳ, καὶ πολλοὺς εἰς αὐτὴν ἐπαγόμενος φαύλους ἐραστὰς, μᾶλλον μὲν οὖν ἀγαθοὺς ζηλωτές,
δουλουμένους τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ φενακιζομένους τῷ προφαινομένῳ τῆς φαυλότητος.
λς'. Μηδεὶς εἴη τοιοῦτος, μηδεὶς οὕτω βαρυνέσθω· 36. Nemo talis estos me sie gravatur; sed slas
ἀλλὰ τὸ τῆς ἀνυποκρισίας φέρων πτερὸν, κούφος
αἰρέσθω, καὶ πρὸς Θεὸν ἀναβαινέτω, εἰδώς, ὡς κα
λὸς μὲν καὶ ὁ ἀσίδηρος καὶ ψιλός βίος, καλὸς δὲ καὶ
ὁ καταφράσσων σίδηρος, εἰ καλῶς φοροῖτο, καὶ γεν
γενωμένος τῇ ἁπλότητι στίλβει, καὶ μὴ τὸν τοῦ τύ
που δεν προβέβληται.
25. Τί γάρ μοι καὶ ἱστορίαις ἐνδιατρίψαι, ὡς ἂν
ἐντρέψω τὸν ἐκ τοῦ σιδηροφορεῖν τύφον; Τί δὲ καὶ
ἐδῶν ἀναμνηστέον παλαιῶν καὶ ἐθνῶν, ἐν οἷς εὕρης
καὶ τὸ στρατιωτικὸν ὅπλοις επηχθισμένων διὰ βίου,
ἔν τε τῷ ἐκκλησιάζειν, ἄν τε τῷ συμποσιάζειν, εν τε
ὁδοῖς, καὶ ὅλως πανταχοῦ· ὡς ἂν οὕτως εὔφορον το
τῆς πανοπλίας βάρος αὐτοῖς εἴη καὶ περίβλημα σύνο
ηθες, καθὰ καί τις ἱματισμός, ἐγγυμνασαμένοις
τῷ συνεχεῖ τοῦ συνεθισμοῦ; Τί δὲ προαιστορητέον,
καὶ ὅσοι πρὸς τοῖς ὅπλοις καὶ λίθον ἄξιον λόγου εἰς
φόρτον ἔφερον, ὃν ἐχρῆν ἐν καιρῷ ἀπεῤῥιφότας ἔργου
ἅπτεσθαι γενναιότερόν τε καὶ ἐλαφρότερον, ὡς ἐὰν
μὴ κατάφρακτος τις ἦν, ἀλλὰ ψιλός, ἢ καὶ ἡμίγυμνος; Τί γοῦν μοι καὶ τοιούτοις ἐνδιατρίψαι λόγοις,
ἔνθα εἰπεῖν ἀπόχρη, τὰ μακρὰ ἐπιτεμόντα ὡς φιλῶ
μὲν ἐγὼ τὸν τοιοῦτον σίδηρον καὶ ὑπερφιλῶ, ἐκεῖνο
συνεννοούμενος, ὡς οὔτε πόλεμος ὁ πρὸς αἴσθησιν
όλον κατεργασθείη, μὴ καὶ σιδήρω βραβευόμενος,
καὶ νητὸς δὲ δέοιτο ἄν ποτε τοῦ σιδήρου τούτου και
λῶς; Καὶ ὁ τοῦτον φορῶν μετὰ λόγου ὀρθοῦ ὡσεὶ καὶ
βέλος ἐκλεκτὸν λογίζεται τῷ Θεῷ τῷ πτερῷ μὲν τῆς
νοερᾶς ἀναφορήσεως κουφιζόμενος, προβεβλημένος
δὲ τὸν οἷον ἐξυβελῆ τοῦτον καὶ τμητικὸν τῶν ἀποναντίας δυνάμεων σίδηρον· καὶ διστὸς οὕτω πτε
ρόεις, καίρια βάλλων, καὶ κατὰ τοῦ διαβόλου πεμπόμενος, καὶ τῷ πετομένῳ ἡμέρας βέλει ἀντιπετό
ab hypocrisi alienas gerens, sublimis tollatur et ad
Beum ascendat, sciens quod si pulchra quidern
absque ferro et humilis vita, pulchrum etiam est
armorum ferrum si bene gestatum erit et simplicitate politum splendet, nec unquam præ se tulit
superbiæ venonum.
37. Cur autem narrationibus tempus tero, ut ferri
superbo portati arrogantiain inentiam? Cur in
memoriam aliquos mores populosque revocem, in
quibus inveniuntur per vium armati bellatores,
in costibus, in conviviis, in viis, ubique; quasi leve
essel armaturæ totius onus et solitum indumentum,
sicut consuetudine indesinenti circumdatis? Cur
vero insuper dicam quotquot præter arma et pretiosos lapides portabant, quem tempore opportuno
projicere oportebat nobiliori et leviori assumpto
opere, ut si quis non tetus loricatus esset aut levis
osset armaturæ? Cur autem talibus sermonibus
tempus ara, ubi dicere suflicit breviter, quantum
tale ferrum amo et diligo, illud mecum reputans
quod nullum facilius consuminatur bellum quam
ferro ad judicium assumpto; et spirituale bellum
optime ferro hoc eget? Qui istud recta ratione fert
teli electi instar Deo destinat spiritualis exaltationis ala sublatus, teli vero instar acutum istud et
hustes enecans inter pericula secum gerens ferrum, et sic alata sagitta opportune vibrata el runtra diabolum intorta in sagittanı volantem in die
fertur. Sic quidem ferri gestationem maxime an:o;
dico vero desperandum non esse quod aliter salus tentanda sit. Nam pugnæ multæ et hostium clades conficerentur sine ferro. Multos ergo et lapides adjuverunt
μενος. Καὶ οὕτω μὲν τὴν τοιαύτην σιδηροφορίαν et trophæa innumera erexerunt et publice et privatim.
Υπερφιλῶ· λόγω δὲ, μὴ χρῆναι ἀπεγνωκέναι, εἶναι καὶ ἄλλως σώζεσθαι. Καὶ γάρ τοι καὶ μάχαι πολλαί
καὶ πολεμίων καταβολαὶ ἀνύοιντο ἂν, σιδήρῳ ἀμεταχείριστοι. Πολλούς γοῦν καὶ λίθοι καταμόνας ὤντσαν, καὶ μυρία ώρθωσαν τρόπαια, καὶ ταῦτα κοινῇ τε καὶ ἰδίᾳ.
λη'. Εἰ γοῦν καὶ ὁ ἱκανὸς τῇ χειρὶ Δαυίδ ὅπλῳ
τοιούτῳ κατὰ μεγάλου ἐχθροῦ ἐνελάμψατο, εἰ δὲ
τοῦτο, γινωσκέτω ὁ σιδηροφόρος ἀσκητὴς, καλὸν
πράγμα ποιεῖν· ἀπεχέσθω δὲ τῆς τῶν λοιπῶν καὶ
τακρίσεως, καὶ τοῦ λαλεῖν ὑψηλὰ καὶ φρονεῖν, ἵνα
μὴ μόνον έξω φοροίη τον σίδηρον, καὶ προφαίνοι
ἐπιπολῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς βάθος φέροι ἐν τῇ ψυχῇ,
PATROL, GR. CXXXVI.
38. Si ergo et manu fortis David isto telo contra
magnum hostem effulsit, si illud reputamus, noscito
ferri gestator asceta, pulchrum se opus facere; se
vero a reliquis judicandis abstineat, a sublimibus
verbis et cogitationibus, ne solum extrinsecus ferrum gerat et foris fulgeat, sed et intima anima
ferat et sic incurvetur humilis, imo undequaque lori8
col. 235–236page 10 of 23
PG 136:235δὲ πανταχόθεν κατάφρακτος ῶν, τῶν πολεμούντων περιγένοιτο. 'Αλλ' οὕτω μὲν στρατιώτου τόπου επέ χείς πυργοφύλακος, ὦ ὑψηλὰ ἄνθρωπε, καὶ δεῖ σε τυποῦσθαι πρὸς αὐτόν· καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ οὐρανόπολιν καὶ ταύτην ὀχυρὰν κατοικεῖν ἔλα χες. Μήτε τοίνυν πολίτης ἀποβαίης, ὁποίους ἀστρα κίζει τὸ ἁγιώτατον Εὐαγγέλιον, μήτε μὴν εἰς ἔρη μίας ἀποπλανηθείης, ἐν οἷς ψεύδεται τις τὰ κατὰ τὸν Θεὸν πολιτικὸν καὶ ἡμερον καὶ φιλάλληλον· συν τήρει δὲ ταύτην ἐν ὀχυρότητι διηνεκεῖ ἀκατάβλητον, ἀκατάπτωτον, μόνιμον, ὡς ἂν μὴ περιγράψῃς ἐν σοὶ καὶ μόνῳ τὸ ἀγαθὸν ἐξερημώσας, καὶ τῷ σῷ θανάτῳ συγκατενεγκὼν τὸ καλόν. Αλλ' ὁ ἔνθεος ζῆλος εἰς οἰκουμένην παρεκτενεῖ ταύτην καὶ τοῖς ἑξῆς. Τί γὰρ χρεών, ἐπ' αὐτῆς μὲν διαβιώναι σε, μὴ ἐγκαταλιπεῖν δὲ μνήμην μακαρίαν καὶ τοῖς εἰς έπειτα, ὁποία ἡ τοῦ δικαίου ἡ μετ' ἐγκωμίων· ἀλλά ἀφεῖναι ἀξίαν καταβολῆς, καθὰ καὶ τινα τάφον, εἴτ' οὖν κενήμιον εἰς μάτην κεκονιαμένον, καὶ οίον ἄξιον εἶναι μὴ μεἶναι λίθον ἐπ' αὐτοῦ; Συντηρηθε καὶ οὕτω κάτω κάμπτοιτο ταπεινούμενος, μᾶλλον σεται δὲ ὀχυρά, καὶ εἰσαεὶ ἑστήξεται, εἴπερ ὁ Κύριος προκληθεὶς φυλάξει αὐτὴν, ἵνα μὴ εἰς μάτην σὺ ὁ φυλάττων ἀγρυπνῇς. Οὕτω γὰρ οὐκ ἂν ὁ ἀναβαίνων ἐπιλείψῃ αὐτήν. στὸν δὲ ἐν δικαιοσύνῃ διὰ τὸν ἐν αὐτῷ δίκαιον ἄνθρωπον καὶ ὅσιον· ὅτι καὶ δίκαιος καὶ ὅσιος ὁ Κύριος οὗπερ τὴν ἀφομοίωσιν ὁ ἐπὶ ναοῦ τούτου ἀσκητὴς ἐκμάττεται λθ'. Ταῦτά τε οὖν οὕτω ποίει. Καὶ ὅτι δὲ ο πυρ σὺς ὁ ἀνήφθης ἐνταῦθα σωτήριος, μὴ τὸ φῶς ἀπο αβέσης, καὶ ὡς ἐν σκοτομήνῃ πλανᾶσθαι δώσεις τοὺς ἀφορῶντας εἰς σέ, μήποτε καὶ ταῖς ὑφάλοις καὶ ταῖς ῥαχίαις ἐγκύρσαντες, ὅτε τοῦ πλέειν και ρός, γένωνται κατὰ βυθοῦ, καὶ οὐκέτι φρυκτωρών πυρσὸς τὰ ἐνταῦθα λογισθείη, φρύγοντος δὲ πυρὸς ἀνθρωπολόγου κλίβανος. ᾿Αλλὰ μηδὲ τὴν τῆς θεω ρίας 4 πύρινον στύλον ο ταπεινώσης, ὡς εἰς ἐπίχει σιν, ἢ καὶ καταπνοαῖς ἐναντίαις βάσης διαῤῥιπι σθῆναι ἀφύλακτον, καὶ σβεσθῆναι, καὶ ἀφεῖναι τοὺς ὁδηγουμένους κατὰ σκότον ελάσκεσθαι, με ποτε τοῖς ἐπιδιώκουσιν εὐχείρωτοι γένωνται, καὶ ἀντὶ σωτηρίου πυρὸς πῦρ Γεέννης ἐξαναφθῇ καλα στήριον. Τεθεώρησαι καὶ ὡς ο ήλιος κ ἐν οἴκῳ τούτῳ· λάμπα τοίνυν ύψόθεν, και κατάφυγε μὲν, όσα χρεών ζωογόνει δὲ, ὅσα τε κατὰ Θεὸν ζῆν ἐπι δέονται. Εθεωρήθη καὶ ο Θεοῦ οἶκος ο ὁ σᾶς τόπος οὗτος· Θεός τις ἄρα καὶ ὁ ἐν αὐτῷ, οἷα ἔνθεος, καὶ Θεοῦ μετέχων διὰ τὴν μιμητικὴν πρὸς ἐκεῖνον ἐχε τύπωσιν. * Θεὸν ο δέ τις εἰπὼν, οὐκ ἀφίησιν ἐπι νοεῖσθαι κρεῖττόν τι καὶ ὑψηλότερον· καὶ η ἔνθεον» δέ τις ὀνομάσας τινὰ, Θεῷ τὸν ἄνδρα παρέστησεν. Οἰκεῖον δὲ πάντως, εἰ ταῦθ' οὕτως ἔχει, καὶ ο ναὸν ἅγιον ο τὸν οἶκον τοῦτον προσειπεῖν, καὶ θαυμα μ'. Εἰ δ' οὕτω πρὸς Θεὸν ἀνήχθης τῇ θεωρία, οὐ χρεία περιόδου τινὸς, καὶ εἰς αὐτὴν ἄντικρυς ἀρετὴν θεωρῆσαι σε ακολούθως, οἷς καὶ ι ἀρετῆς οἰκητήριον ὁ στύλος ο τεθέαται. Ο γάρ θείων χαρισμάτων έμπλεως άνθρωπος, καὶ οὕτω Θεού γέμων, ούπερ ή ἀρετὴ καλύπτει τοὺς οὐρανούς, ὅλος δήπουθεν ἐστιν ἀρετή, ὀλίγα προλογιζόμενος τῇ σαρκί. εί τοίνυν βλέποντές σε νομιζέτωσαν, ἀρετὴν αὐτὸ τοῦτο βλέ πειν· ὡς ἂν τυπούμενοι πρὸς εἰκόνισμα τοιοῦτον,
δὲ πανταχόθεν κατάφρακτος ῶν, τῶν πολεμούντων
περιγένοιτο. 'Αλλ' οὕτω μὲν στρατιώτου τόπου επέ
χείς πυργοφύλακος, ὦ ὑψηλὰ ἄνθρωπε, καὶ δεῖ σε
τυποῦσθαι πρὸς αὐτόν· καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ
καὶ οὐρανόπολιν καὶ ταύτην ὀχυρὰν κατοικεῖν ἔλα
χες. Μήτε τοίνυν πολίτης ἀποβαίης, ὁποίους ἀστρακίζει τὸ ἁγιώτατον Εὐαγγέλιον, μήτε μὴν εἰς ἔρη
μίας ἀποπλανηθείης, ἐν οἷς ψεύδεται τις τὰ κατὰ
τὸν Θεὸν πολιτικὸν καὶ ἡμερον καὶ φιλάλληλον· συν
τήρει δὲ ταύτην ἐν ὀχυρότητι διηνεκεῖ ἀκατάβλητον,
ἀκατάπτωτον, μόνιμον, ὡς ἂν μὴ περιγράψῃς ἐν
σοὶ καὶ μόνῳ τὸ ἀγαθὸν ἐξερημώσας, καὶ τῷ σῷ
θανάτῳ συγκατενεγκὼν τὸ καλόν. Αλλ' ὁ ἔνθεος
ζῆλος εἰς οἰκουμένην παρεκτενεῖ ταύτην καὶ τοῖς
ἑξῆς. Τί γὰρ χρεών, ἐπ' αὐτῆς μὲν διαβιώναι σε,
μὴ ἐγκαταλιπεῖν δὲ μνήμην μακαρίαν καὶ τοῖς εἰς
έπειτα, ὁποία ἡ τοῦ δικαίου ἡ μετ' ἐγκωμίων· ἀλλά
ἀφεῖναι ἀξίαν καταβολῆς, καθὰ καὶ τινα τάφον,
εἴτ' οὖν κενήμιον εἰς μάτην κεκονιαμένον, καὶ οίον
ἄξιον εἶναι μὴ μεἶναι λίθον ἐπ' αὐτοῦ; Συντηρηθε
catus hostium victor evaaat. Sed sic quiden militis καὶ οὕτω κάτω κάμπτοιτο ταπεινούμενος, μᾶλλον
turris custodis locum tenes, o excelse homio, CMjas te oportet imaginem referre; nec illud tantum,
sed cœlestem urbem et arcem habitare sortitus es.
Ne ergo civis abeas quales damnavit sanetissimum
Evangelium, neque deserta pererres, in quibus jus
civile secundum Deum mentitur aliquis et mansuetudinem et charitatem. Civitatem serva perpetuo.
propugnaculo indomitam, a casu omini tutam, firmam, ne limites angustiaveris in te solo, bonum spelians, et morte tua in terram optimum projiciens.
Sed a Deo inspiratus zelus per omneni terram extendet illam usque ad posteros. Quorsus enim eivjtati supervivere te, nec vero beatam iis qui succedent memoriam relinquere, dum memoria juste
iu benedictione est, sed e contra contemptu dignam,
tanquam sepulchrum, mux vauum pulvere opertam, "
et quæ digna erat cujus non remaneret lapis?
Servabitur vero arx, et semper stabit, si Dominus
invocatus eam custodierit, ne in vanum la custos
vigilaveris. Sic enim ascendens eam non perdet.
σεται δὲ ὀχυρά, καὶ εἰσαεὶ ἑστήξεται, εἴπερ ὁ Κύριος προκληθεὶς φυλάξει αὐτὴν, ἵνα μὴ εἰς μάτην
σὺ ὁ φυλάττων ἀγρυπνῇς. Οὕτω γὰρ οὐκ ἂν ὁ ἀναβαίνων ἐπιλείψῃ αὐτήν.
59. Hæc ergo sie age. Εt quoniam pbarus salutaris
¡uces, no lumen exstinguas, nec permittes nocte ifłuni
errent qui ad te tendunt, ne per tectas eminentes rupes incidentes, quando navigandi tempus est, in abyssi
profundum cadant nec amplius phari acconsi signum,
sed ignis homines decorantis elibanus cernatur. Sed
uec contemplationis igneam columnam contemptibilem reddas sicut sub obruente sabulo, neque reflantibus ventis dispergi sinas non servatam, et exstingui,
et viatores per tenebras incedentes relinquare, ne
forte persequentibus præda facilis fant et salutaris
iguis loco iguis gehennæ castigans inflammetur.
In habitatione illa sol appares: desuper ergo
emica et adure quantum opus est, vitam vero sparge
iis quid secundum Deum vivere debebunt. Visus
est locus iste tuus domus Dei: quia in ea Deus
quidam, scilicet in se Deum labens, Deique particops ob figuræ similitudinem. Qui Deum dicit, melius aliquid aliusve cogitare non sinit, et in se
Deum habentem nominans, Deu propiorem vivum
collocavit. Omnino decet, si ita se res habel, el teu
plum sanctum habitationem istam vocare et mirabilem ædem merito propter inhabitantem juslum
et sanctum hominem, quia justus et sanctus Deus,
cujus similitudinem in templo isto in se asceta refert.
στὸν δὲ ἐν δικαιοσύνῃ διὰ τὸν ἐν αὐτῷ δίκαιον ἄνθρωπον καὶ ὅσιον· ὅτι καὶ δίκαιος καὶ ὅσιος ὁ Κύριος
οὗπερ τὴν ἀφομοίωσιν ὁ ἐπὶ ναοῦ τούτου ἀσκητὴς ἐκμάττεται
40. Si sic ad Deum contemplatione elevatns es non
circuitu opus est, ut in virtute tanquam in epeculo
te contempleris, cujus virtutis habitatio columna
cernitur. Namque divinorum charismatum plenus liomo, et sic Deo cujus virtus caulos legit plenus
tolus sane virtus est, pauca carni relinquens. Qui
ergo te vident, virtutem videre se arbitrentur; unde
ad imaginem istam eformati ad ultimum archetypua adducantur. Speculator positus in specula ista
λθ'. Ταῦτά τε οὖν οὕτω ποίει. Καὶ ὅτι δὲ ο πυρ
σὺς ὁ ἀνήφθης ἐνταῦθα σωτήριος, μὴ τὸ φῶς ἀπο
αβέσης, καὶ ὡς ἐν σκοτομήνῃ πλανᾶσθαι δώσεις
τοὺς ἀφορῶντας εἰς σέ, μήποτε καὶ ταῖς ὑφάλοις
καὶ ταῖς ῥαχίαις ἐγκύρσαντες, ὅτε τοῦ πλέειν καιρός, γένωνται κατὰ βυθοῦ, καὶ οὐκέτι φρυκτωρών
πυρσὸς τὰ ἐνταῦθα λογισθείη, φρύγοντος δὲ πυρὸς
ἀνθρωπολόγου κλίβανος. ᾿Αλλὰ μηδὲ τὴν τῆς θεω
ρίας 4 πύρινον στύλον ο ταπεινώσης, ὡς εἰς ἐπίχει
σιν, ἢ καὶ καταπνοαῖς ἐναντίαις βάσης διαῤῥιπι
σθῆναι ἀφύλακτον, καὶ σβεσθῆναι, καὶ ἀφεῖναι
τοὺς ὁδηγουμένους κατὰ σκότον ελάσκεσθαι, με
ποτε τοῖς ἐπιδιώκουσιν εὐχείρωτοι γένωνται, καὶ
ἀντὶ σωτηρίου πυρὸς πῦρ Γεέννης ἐξαναφθῇ καλαστήριον. Τεθεώρησαι καὶ ὡς ο ήλιος κ ἐν οἴκῳ
τούτῳ· λάμπα τοίνυν ύψόθεν, και κατάφυγε μὲν,
όσα χρεών ζωογόνει δὲ, ὅσα τε κατὰ Θεὸν ζῆν ἐπιδέονται. Εθεωρήθη καὶ ο Θεοῦ οἶκος ο ὁ σᾶς τόπος
οὗτος· Θεός τις ἄρα καὶ ὁ ἐν αὐτῷ, οἷα ἔνθεος, καὶ
Θεοῦ μετέχων διὰ τὴν μιμητικὴν πρὸς ἐκεῖνον ἐχε
τύπωσιν. * Θεὸν ο δέ τις εἰπὼν, οὐκ ἀφίησιν ἐπι
νοεῖσθαι κρεῖττόν τι καὶ ὑψηλότερον· καὶ η ἔνθεον»
δέ τις ὀνομάσας τινὰ, Θεῷ τὸν ἄνδρα παρέστησεν.
Οἰκεῖον δὲ πάντως, εἰ ταῦθ' οὕτως ἔχει, καὶ ο ναὸν
ἅγιον ο τὸν οἶκον τοῦτον προσειπεῖν, καὶ θαυμα
μ'. Εἰ δ' οὕτω πρὸς Θεὸν ἀνήχθης τῇ θεωρία, οὐ
χρεία περιόδου τινὸς, καὶ εἰς αὐτὴν ἄντικρυς ἀρετὴν
θεωρῆσαι σε ακολούθως, οἷς καὶ ι ἀρετῆς οἰκητή
ριον ὁ στύλος ο τεθέαται. Ο γάρ θείων χαρισμάτων
έμπλεως άνθρωπος, καὶ οὕτω Θεού γέμων, ούπερ ή
ἀρετὴ καλύπτει τοὺς οὐρανούς, ὅλος δήπουθεν ἐστιν
ἀρετή, ὀλίγα προλογιζόμενος τῇ σαρκί. εί τοίνυν
βλέποντές σε νομιζέτωσαν, ἀρετὴν αὐτὸ τοῦτο βλέπειν· ὡς ἂν τυπούμενοι πρὸς εἰκόνισμα τοιοῦτον,
col. 237–238page 11 of 23
PG 136:237ἀνάγοιντο πρὸς τὸ μγιστον ἀρχέτυπον. ι Σκοπός τέθεισαι ἐν ο σκοπευτηρίῳ ο τοιούτῳ, καὶ χρὴ πάνω τως μὴ πρὸς θάνατόν σε ἀφυπνῶσαι, ἀναπεσόντα ἐπ' αὐτοῦ, καὶ κατενεχθέντα εἰς χῶμα βαθύτατον, ἀλλὰ σεαυτόν σε φυλάττεσθαι, μὴ ὑπὸ χεῖρα τοῖς πολεμίοις μα'. Εξεγένετό σοι ο μετεωρισθῆναι», καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ ὡς εἰς οὐρανοῦ ὕψωμα, καὶ εἰς κυριότητος ἀξίαν κατανοηθῆναι ἀνθρώπῳ τελείω πρέπουσαν, ὁποῖος ὁ πρὸ βραχέος θεωρηθεὶς ἔνθεος. Μὴ τοίνυν ἐθελήσης χθαμαλός γενέσθαι, καὶ ἀκοῦ σαί ποθεν, ἄνω καταβῆναι, εἴτε καὶ ἄλλως ἀναθῆναι κάτω, οἷς τῷ μὲν ν στύλωμ ο ἄνω, τῇ δὲ περὶ γῆν προσπαθείᾳ κάτω βέβηκας. «Περιφρονείν ο ετάχθης ι τὴν γῆν· ὑψώθης, ο εἴποι ἂν Δαυΐδ, ὡς «ἐκλε κτὸς ἡ ἐκ τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ. «Αιθεροβατείς ο ήδη, τῶν γηίνων ὑπεραιρόμενος. Μὴ δὴ τὸ πτερὸν ἀχρειώσῃς, δι' οὗπερ ἔστι σοι πέτεσθαι. Ουράνιος εἶ, οὐ μόνον, ὅτι 4 φυτὸν οὐράνιον» (τοῦτο γὰρ καὶ ἅπας ἄνθρωπος, καθά τις πεφιλοσόφηκεν), ἀλλὰ καὶ ἔτι τῆς γῆς ἀποῤῥιζωθεὶς παραδείσου φυτόν γενέσθαι φιλονεικεῖς. Κάτεχε οὖν τὸ οὐράνιον, ὑποβλεπόμενος τὸν ἀπ' ἐναντίας τάρταρον. Ταῦτα πάντα συντηρῶν, περιποιοῦ τὸ ἐν θαυμαστότητι 4 μετέωρον, τὸ οὐρανιον, τὸ ἀρχικόν· ι καὶ μηδέν τι τῶν τοιούτων παραδειγμάτων ρίψης έξω μιμήσεως, ἵνα πρὸς ἄκραν τελειότητα εξαρθής. μβ'. Εἰ δὲ διὰ πολλῶν συμβόλων ὁ λόγος ἐρχό. μενος ὁ ὁριστικὸς καὶ εἰς ο θεῖον ὁ ἀνήγαγέ σε ἀξίωμα, ἢ καὶ τοῦτό σε τυχὸν ἁρπάζει πρὸς ἔπαρ σιν διὰ τὸ ὑπεροχικόν, ἀλλ᾽ ἐπὶ λογισμοῦ ἔχε μὴ ε μόνον τὸν εἰς τρίτον μὲν οὐρανὸν ἁρπαγέντα, μέσ νοντα δὲ τῇ ταπεινώσει κάτω, ἀλλὰ καὶ τὴν «εἰρ κτήν, ο εἰς ἦν ἡ ἐν λόγῳ θεωρία περιαγαγοῦσα σε εγκατέκλεισε. Καὶ τῷ λόγῳ τούτῳ κάτω βάλλε, εἴ που καὶ ἀνασπᾶται τό της οφρύος πολύ· καὶ ἀνα αίνων ἕως καὶ εἰς οὐρανὸν τῇ πρὸς Θεὸν δι' ἀρετῆς ἐγγύτητι, κατάβαινε καὶ ἕως τῶν ἀβύσσων τῷ ἀνυποκρίτῳ ταπεινώματι. Λέγε καὶ αὐτός· ο ἐγὼ δὲ εἰμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος· ο ἵνα τις ἀντι φθέγξηται, μὴ τοῦτο εἶναί σε, ἀλλ᾽ οὐράνιον ἀνθρώπου· ὡς, ἐάν γε τὸ σεμνὸν τοῦτο αὐτὸς ἐπιλέγειν σεαυτῷ δικαιοῖς, οὐκ ἂν φθάνοις εἰς τι φαυλότατον καταγόμενος. Διὰ τοίνυν τὸ ἀρχικὸν καὶ ὑψηλὸν ἐξαιρόμενος, αὖθις διὰ τὸ κατακριτικὸν κατάβαινε εἰς ταπείνωσιν. ᾿Αγχιθυμούσι γάρ πως κατάκρισις καὶ ἐγκάθειρξις, καὶ οὐδεμία εἱρκτὴ μὴ οὐχὶ ἐπὶ δικαιώσει πταίσματος ἐπινενόηται. μγ'. Ἐνταῦθα δὲ ἀξιώσαιμι ἂν, καὶ ἐξ ἀκεραίου καὶ πλήρους εἶναι τὴν κάθειρξιν, ὡς μὴ μέρει μέν τιν κατακλείεσθαι, αὖθις δὲ μέρει ἑτέρῳ, καὶ ταῦτα τῷ κυριωτέρῳ ἄνετον εἶναι τὸν καθειργμένον, καὶ πλανᾶσθαι, ὅποι καὶ βούλεται. Ην γὰρ οὐ τοιοῦτος ὁ τῷ σώματι μὲν ἐγκατῳκοδομημένο; οἷον τῷ κ στύ λῳ, ο ταῖς δὲ ὁρέξεσι βόσκων ἑαυτὸν ἄνετον; ὅς, εἴπερ εἶχε τῷ τῶν ἐπιθυμιῶν κούφω συνεπτερώσθαι, συνεπέτετο ἂν ἐκείναις, καὶ ὀλίγα τὸν οἰκίσκον τοῦ τον ᾤχησεν. Έγκλειστέον οὖν, ὦ οὗτος, ὅλον σεαυ τὸν σώματι δηλαδὴ καὶ ψυχῇ, καὶ μάλιστα τῇ ψυχῇ, ὥστε σὲ μὲν ὅλον ὡς εἰς ψυχὴν μονάζεσθαι, ἁπλοῖ πέσῃς, καὶ τοὺς ὅσοι τῷ σῷ σκοπεύματι πεποίθασιν.
ἀνάγοιντο πρὸς τὸ μγιστον ἀρχέτυπον. ι Σκοπός • penitus non debes dormire ad norlem nec cadere
in profundum soporem, sed teipsam custodire, me
in hostium manus cadas et tecum quotquot tuis
confidunt excubiis.
τέθεισαι ἐν ο σκοπευτηρίῳ ο τοιούτῳ, καὶ χρὴ πάνω
τως μὴ πρὸς θάνατόν σε ἀφυπνῶσαι, ἀναπεσόντα
ἐπ' αὐτοῦ, καὶ κατενεχθέντα εἰς χῶμα βαθύτατον,
ἀλλὰ σεαυτόν σε φυλάττεσθαι, μὴ ὑπὸ χεῖρα τοῖς πολεμίοις
μα'. Εξεγένετό σοι ο μετεωρισθῆναι», καὶ οὐχ
ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ ὡς εἰς οὐρανοῦ ὕψωμα, καὶ εἰς
κυριότητος ἀξίαν κατανοηθῆναι ἀνθρώπῳ τελείω
πρέπουσαν, ὁποῖος ὁ πρὸ βραχέος θεωρηθεὶς ἔνθεος.
Μὴ τοίνυν ἐθελήσης χθαμαλός γενέσθαι, καὶ ἀκοῦ
σαί ποθεν, ἄνω καταβῆναι, εἴτε καὶ ἄλλως ἀναθῆναι
κάτω, οἷς τῷ μὲν ν στύλωμ ο ἄνω, τῇ δὲ περὶ γῆν
προσπαθείᾳ κάτω βέβηκας. «Περιφρονείν ο ετάχθης
ι τὴν γῆν· ὑψώθης, ο εἴποι ἂν Δαυΐδ, ὡς «ἐκλε
κτὸς ἡ ἐκ τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ. «Αιθεροβατείς ο ήδη,
τῶν γηίνων ὑπεραιρόμενος. Μὴ δὴ τὸ πτερὸν ἀχρειώσης, δι' οὗπερ ἔστι σοι πέτεσθαι. Ουράνιος εἶ, οὐ
μόνον, ὅτι 4 φυτὸν οὐράνιον» (τοῦτο γὰρ καὶ ἅπας
ἄνθρωπος, καθά τις πεφιλοσόφηκεν), ἀλλὰ καὶ ἔτι
τῆς γῆς ἀποῤῥιζωθεὶς παραδείσου φυτόν γενέσθαι
φιλονεικεῖς. Κάτεχε οὖν τὸ οὐράνιον, ὑποβλεπόμε
νος τὸν ἀπ' ἐναντίας τάρταρον. Ταῦτα πάντα συντη
ρῶν, περιποιοῦ τὸ ἐν θαυμαστότητι 4 μετέωρον, τὸ
οὐρανιον, τὸ ἀρχικόν· ι καὶ μηδέν τι τῶν τοιούτων
παραδειγμάτων ρίψης έξω μιμήσεως, ἵνα πρὸς ἄκραν
τελειότητα εξαρθής.
μβ'. Εἰ δὲ διὰ πολλῶν συμβόλων ὁ λόγος ἐρχό.
μενος ὁ ὁριστικὸς καὶ εἰς ο θεῖον ὁ ἀνήγαγέ σε
· ἀξίωμα, ἢ καὶ τοῦτό σε τυχὸν ἁρπάζει πρὸς ἔπαρ
σιν διὰ τὸ ὑπεροχικόν, ἀλλ᾽ ἐπὶ λογισμοῦ ἔχε μὴ ε
μόνον τὸν εἰς τρίτον μὲν οὐρανὸν ἁρπαγέντα, μέσ
νοντα δὲ τῇ ταπεινώσει κάτω, ἀλλὰ καὶ τὴν «εἰρ
κτήν, ο εἰς ἦν ἡ ἐν λόγῳ θεωρία περιαγαγοῦσα σε
εγκατέκλεισε. Καὶ τῷ λόγῳ τούτῳ κάτω βάλλε, εἴ
που καὶ ἀνασπᾶται τό της οφρύος πολύ· καὶ ἀνα6αίνων ἕως καὶ εἰς οὐρανὸν τῇ πρὸς Θεὸν δι' ἀρετῆς
ἐγγύτητι, κατάβαινε καὶ ἕως τῶν ἀβύσσων τῷ ἀνυ
ποκρίτῳ ταπεινώματι. Λέγε καὶ αὐτός· ο ἐγὼ δὲ
εἰμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος· ο ἵνα τις ἀντιφθέγξηται, μὴ τοῦτο εἶναί σε, ἀλλ᾽ οὐράνιον ἄνθρω
που· ὡς, ἐάν γε τὸ σεμνὸν τοῦτο αὐτὸς ἐπιλέγειν
σεαυτῷ δικαιοῖς, οὐκ ἂν φθάνοις εἰς τι φαυλότατον
καταγόμενος. Διὰ τοίνυν τὸ ἀρχικὸν καὶ ὑψηλὸν
ἐξαιρόμενος, αὖθις διὰ τὸ κατακριτικὸν κατάβαινε
εἰς ταπείνωσιν. ᾿Αγχιθυμούσι γάρ πως κατάκρισις
καὶ ἐγκάθειρξις, καὶ οὐδεμία εἱρκτὴ μὴ οὐχὶ ἐπὶ
δικαιώσει πταίσματος ἐπινενόηται.
μγ'. Ἐνταῦθα δὲ ἀξιώσαιμι ἂν, καὶ ἐξ ἀκεραίου
καὶ πλήρους εἶναι τὴν κάθειρξιν, ὡς μὴ μέρει μέν
τιν κατακλείεσθαι, αὖθις δὲ μέρει ἑτέρῳ, καὶ ταῦτα
τῷ κυριωτέρῳ ἄνετον εἶναι τὸν καθειργμένον, καὶ
πλανᾶσθαι, ὅποι καὶ βούλεται. Ην γὰρ οὐ τοιοῦτος
ὁ τῷ σώματι μὲν ἐγκατῳκοδομημένο; οἷον τῷ κ στύ
λῳ, ο ταῖς δὲ ὁρέξεσι βόσκων ἑαυτὸν ἄνετον; ὅς,
εἴπερ εἶχε τῷ τῶν ἐπιθυμιῶν κούφω συνεπτερώσθαι,
συνεπέτετο ἂν ἐκείναις, καὶ ὀλίγα τὸν οἰκίσκον τοῦ
τον ᾤχησεν. Έγκλειστέον οὖν, ὦ οὗτος, ὅλον σεαυ
τὸν σώματι δηλαδὴ καὶ ψυχῇ, καὶ μάλιστα τῇ ψυχῇ,
ὥστε σὲ μὲν ὅλον ὡς εἰς ψυχὴν μονάζεσθαι, ἁπλοῖ
πέσῃς, καὶ τοὺς ὅσοι τῷ σῷ σκοπεύματι πεποίθασιν.
41. Tibi evenit ut exaltatus siu, nec modice, sed
usque ad cœlum et ad Dominicam dignitatem quæ
hominem perfectum decet, ut qui est a Deo inspiratus. Noli ergo humi, repere, et audire ut descenderes, sive aliter ascenderes, quia columna in altom
eorum quæ fiunt super terram miseratione descendisti. Terrestria contemnere appellatus et elcvatus es, ut ait David, quasi e populo Dei electns.
Per aera jam gradieris terrestribus supereminens.
Ne slam inutilem reddas, qua tibi volare datum est.
Celestis es, non solum quia coelestis planta es (illul
enim quivis homo est, prout philosophice exposuit
quidamn), sed et quia a terra revulsus, paradisi planta
fert contendis. Celestia ergo retine, tartaruin repiciens. Hæc cuncta observans, acquire quod iu
admirabili negotio est elevatum, quod cœleste,
quod summum est, neque quid de his documentis
temere proilcias, ut ad summam perfectionem
tollaris.
42. Si vero multis figuris definiens sermo te ad
divinam dignitatem adduxit, et illud te forte ad sublımitatem evexit propter conditionis supereminentiam, mente cogita non solum eum qui ad tertium
raptus est cœlum, in humilitate infra permaneus,
sed et carcerem, in quo meditatio juxta rationem
te adduxit et inclusit. Et ratione ista infra te
projice, quamvis alicujus supercilium tollitur, et
ascendens donec in cœlo virtute Deo propior adsis,
usque ad abyssos descende cum sincera bumilitate. Dic tu ipse: Vermis sum, et non homo, ut
respondeatur non talem te, sed calestem esse, qui
certe, si magnum istud de te ipso dicens te justificares, mox ad vilissimum pervenires. Ergo
ad summa et excelsa elevatus, per severum judicium in humilitatem descende. Domorum enim quodammodo januas continuant damnatio et incarceratio, nec ullus carcer nisi cum criminis sententia
cogitatur.
43. Ilic vero opportunum arbitror et de sincero
et de completo esse incarcerationem, scilicet non
quidem includi, e contra vero e custodia emitti
captivum et vagari quo libuerit. Non enim is esset
qui corpore quidem habitationem haberet, sicut in
columna, appetitibus vero remissius satisfaceret?·
qui, licet ad volandum cupidinis levitate aptus
esset, his indulgens volaret, et raro cellam istam
habitaret. Includendus ergo, o tu, tolus a te ipso
es, corpore scilicet et anima, et præsertim anima,
ita ut te totum includas in animam tanquam monachi cellam, te simplicem integritate completa
col. 239–240page 12 of 23
PG 136:239κευσάμενον τὸ τῆς διαρτίας σύνθετον εἰς ὀλόψυχαν τῷ τῆς ἀρετῆς ἐκνικήματι, τὸν δὲ ς στύλον, ὅσα καὶ ἀνάλογόν τι σῶμα εἶναι τῷ ἔσω ἀνθρώπῳ, τῷ ὅλῳ ψυχῇ. μδ'. Εἰ δὲ ἀνάγκη πᾶσα, ἐπιθυμίας τινὰς ἔξω τοῦ στύλου ο πέμπεσθαι, ἀλλὰ ταύτας ἀξιῶ ἐμμελώς ἔχειν, καὶ πάνυ ἐλλόγων, καὶ ἀξίως τῆς ἔσω στενοχωρίας τοῦ ἀσκητοῦ καὶ κατασφίγξεως· ἵνα, καθά περ ἀγαθὴ δέσποινα θεραπανίδας εκπέμπει σώ φρονας, ὅποι δέον. ἐστὶ, οὕτω καὶ ἡ σὴ ψυχὴ τοῖς χρηστοτέραις τῶν ἐπιθυμιῶν ὑπουργοῖς χρῷτο. Μὴ γὰρ οὐκ ἐπιθυμήσει καὶ ὁ ο στυλίτης· καὶ πάντως, ὅτι μηδὲ ἄψυχος, ορέξεται βρώσεως, ορέξεται πότ σεως, καὶ ἀμφοῖν ἐν δέοντι· ἐπιθυμήσει ἐντυχίας προσώπων, οἷς χρεὼν αὐτὸν ὁμιλεῖν· ἔσται αὐτῷ ἔφεσις καὶ ἑτέρων, ὅσα τὸν ἀγαθὸν συνιστῶσιν ἄν θρωπον· ἀλλ᾽ οὐ μεμπτέος διὰ ταῦτα ὁ ἄνθρωπος. με'. Καὶ οὕτω μὲν ὁ οὐράνιος, καὶ διὰ τοῦτο ὑπερέχειν δοκῶν. Ἐνθυμοῦ καὶ τὴν «εἱρκτὴν, καὶ γίνου τῇ ταπεινώσει κάτω· καὶ νοῶν, ὅλος ἐγκε κλεισμένος εἶναι, φρόνει κατὰ τοιοῦτον ἄνθρωπον. Μὴ πάντως δὲ καὶ εἰς ἀργίαν ἐντεῦθεν κατάπιπτε, συννοούμενο; καὶ, ὅτι κατὰ τὴν πρὸ μικροῦ θεωρίαν ἀθλητής ο εἶ, καὶ ι σκάμμα ο σοι πρόκειται «αθλητικὸν, ο Ενθα χρὴ ἐνεργὸν εἶναί σε, καὶ ὡς ἐντρεχῇ θεατρίζεσθαι. Τούτου γενοῦ τοῦ ἀγῶνος διὰ τὰ ἐν ἐλπίσιν ἔπαθλα. Ἐνταῦθα χρεών, καὶ ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα πηδᾷν σε καὶ ὑπερβάλλειν, ὅτι καὶ ἀποστολικὸν «τὸ ἐν κόποις ὑπερβαλλόντως.» Οὕτω γὰρ τὸν ἀντικείμενον καταβαλεῖς, ὃς ταῖς τῶν ἀρε τῶν συμμετρίαις ἀντιπαρακάθηται, καὶ τῆς φαύλης ὑπερβολῆς ὤν, ἀπεχθάνεται ταῖς ἰσότησι. Καὶ γέν νοιτο μέν σοι νικαν, καὶ τῶν βραβείων τυγχάνειν τῶν μαρτυρικῶν, μὴ ἐπαρθῆναι δὲ μηδὲ οὕτω, μηδὲ παρυ ; ψωθῆναι τὴν οὐκ ἐπαινουμένην ἔπαρσίν τε καὶ ὕψωσιν. Εἰ γὰρ καὶ σύνδειπνος ἔσῃ τῷ πλουσιωτάτῳ δειπνο κλήτορι κατὰ τὴν ἐν τῷ «ἀνωγές ο φιλοσοφίαν, ἀλλ᾽ ὁ μὲν δεῖπνος οὗτος ὕστερον, ὅτε καὶ ἡ τεταμιευμένη τοῖς δικαίοις ἐκφανθήσεται τρυφὴ καὶ ἀπόλαυσις. με. Αρτι δὲ καὶ τὰ κατὰ Θεὸν στίγματα ἐνθυ μοῦ, τὰ τοῦ σταυρωθῆναι δείγματα, καὶ τὴν νέο κρωσιν, καὶ ἐπὶ πᾶσι τὸν ι τάφον, ο εἰς ἐν ἡ τοῦ στύλου ο ἐκείνη θεωρία κατέληξε κατὰ βίου μίμη σιν, οὗ καὶ αὐτοῦ τάφος τὸ συμπέρασμα. Τοῦτον ἐνθύμιον ἔχε, ἐν ᾧ τέθεικέ σε ὁ λόγος, καὶ ὡς οἷον εἰπεῖν ἐγκατέχωσεν. Εἰ γὰρ καὶ ἡμεῖς κάτω μένοντες, ὡς ἀναλαμβανόμενον θεωροῦμέν σε, καὶ ἤδη οὐράνιον ἄνθρωπον, ἀλλ' ἀναμιμνήσκομεν, ότι τε εἰ καὶ οὐρανῷ στήριξας χάρη, ἀλλ' ἐπὶ χθονι βα νεις ὁ οὐρανοβάμων. Καὶ ὡς ἄλλον τρόπον τῷ οὐ ρανῷ τούτῳ ἐντέθαψαι, καί πως «ἀνάβαινε καὶ τε λεύτα ν ἐπιφωνοῦμέν σοι· οὐχ ὥστε μὴν καὶ ἐναπομεῖναι καὶ νεκριμαῖον εἶναι, εἰ καὶ ἄλλον τρόπον νεκρὸν τοῖς πάθεσιν, ἀλλὰ ἀνεγηγερμένον φανήναι κατὰ θειότερον τύπον, καὶ εἰς ἀγαθὰ ἔργα νηφάλιον. μζ. Ἵνα δέ, εἰ καὶ ο τάφῳ ο τελευτῶν παρείκασται τὸ τοῦ κ στύλου ο καλόν, σεμνολογήσωμεν εἰσο αὖθις καὶ ἄλλως αὐτὸν, σκεψώμεθα καὶ μάλα ὀρθῶς, ὡς ὅτι τῶν κατὰ Θεὸν ζώντων καὶ τὴν εἰς ἀρετὴν
EUSTATHII THESSALONICENSIS ME PROPOLITÆ
toto corde ad virtutis bravium paratum, columnam κευσάμενον τὸ τῆς διαρτίας σύνθετον εἰς ὀλόψυχαν
vero sicut corporis analogiam habet pro homine τῷ τῆς ἀρετῆς ἐκνικήματι, τὸν δὲ ς στύλον, ὅσα
qui intus est, pariter includentem pro tota anima καὶ ἀνάλογόν τι σῶμα εἶναι τῷ ἔσω ἀνθρώπῳ, τῷ
teneas,;
ὅλῳ ψυχῇ.
44. Si vero necesse est cupiditates quasdam
extra columnam mittere, saltem compositas volo,
penitus rationabiles et ascetæ reclusioni et coaretationi consentaneas, ut, quemnadmodum bona do-
'mina prudentes ancillas mittit quocunque opus
est, sic et anima tua utilioribus cupiditatum ministeriis utatur. Num milil appetet stylila? Sane, qui
non anima caret, escam, potum appetet, et utrumque pro necessitate hominum occursum cupiet,
quibuscum loqui possit; erit ipsi aliorum desiderium
quæ hominem bonum constituent; non enim propter hæc vituperandus homo est.
μδ'. Εἰ δὲ ἀνάγκη πᾶσα, ἐπιθυμίας τινὰς ἔξω τοῦ
• στύλου ο πέμπεσθαι, ἀλλὰ ταύτας ἀξιῶ ἐμμελώς
ἔχειν, καὶ πάνυ ἐλλόγων, καὶ ἀξίως τῆς ἔσω στενοχωρίας τοῦ ἀσκητοῦ καὶ κατασφίγξεως· ἵνα, καθά
περ ἀγαθὴ δέσποινα θεραπανίδας εκπέμπει σώ
φρονας, ὅποι δέον. ἐστὶ, οὕτω καὶ ἡ σὴ ψυχὴ τοῖς
χρηστοτέραις τῶν ἐπιθυμιῶν ὑπουργοῖς χρῷτο. Μὴ
γὰρ οὐκ ἐπιθυμήσει καὶ ὁ ο στυλίτης· καὶ πάντως,
ὅτι μηδὲ ἄψυχος, ορέξεται βρώσεως, ορέξεται πότ
σεως, καὶ ἀμφοῖν ἐν δέοντι· ἐπιθυμήσει ἐντυχίας
προσώπων, οἷς χρεὼν αὐτὸν ὁμιλεῖν· ἔσται αὐτῷ
ἔφεσις καὶ ἑτέρων, ὅσα τὸν ἀγαθὸν συνιστῶσιν ἄν
θρωπον· ἀλλ᾽ οὐ μεμπτέος διὰ ταῦτα ὁ ἄνθρωπος.
με'. Καὶ οὕτω μὲν ὁ οὐράνιος, καὶ διὰ τοῦτο
ὑπερέχειν δοκῶν. Ἐνθυμοῦ καὶ τὴν «εἱρκτὴν,
καὶ γίνου τῇ ταπεινώσει κάτω· καὶ νοῶν, ὅλος ἐγκε
κλεισμένος εἶναι, φρόνει κατὰ τοιοῦτον ἄνθρωπον.
Μὴ πάντως δὲ καὶ εἰς ἀργίαν ἐντεῦθεν κατάπιπτε,
συννοούμενο; καὶ, ὅτι κατὰ τὴν πρὸ μικροῦ θεωρίαν
• ἀθλητής ο εἶ, καὶ ι σκάμμα ο σοι πρόκειται
«αθλητικὸν, ο Ενθα χρὴ ἐνεργὸν εἶναί σε, καὶ ὡς
ἐντρεχῇ θεατρίζεσθαι. Τούτου γενοῦ τοῦ ἀγῶνος διὰ
τὰ ἐν ἐλπίσιν ἔπαθλα. Ἐνταῦθα χρεών, καὶ ὑπὲρ
τὰ ἐσκαμμένα πηδᾷν σε καὶ ὑπερβάλλειν, ὅτι καὶ
ἀποστολικὸν «τὸ ἐν κόποις ὑπερβαλλόντως.» Οὕτω
45. Et sic quidem coelestis per illud prævalere
videtur. Custodiam meditare, et humilitate submissus fias, reputans te totum reconditum esse,
secundum talem hominem cogita. Ne vero omnino
in oliositatem incidas, reputans te in spectaculo
ad exiguum tempus athletam esse, et athletarum
tibi esse arenam, in qua te oportet fortem esse et
scenicum videri. Hujus certaminis athleta propter_
sperata præmia esto. Hic opus est et omnes metas
transilire, quia apostolicum est inveniri in laboribus supra modum. Sic enim adversarium prosternes, qui virtutum ordini infestus et vili immoderationi assuetus temperantiam detestatur. Et quan- γὰρ τὸν ἀντικείμενον καταβαλεῖς, ὃς ταῖς τῶν ἀρε
vis vincere tibi contingat et martyrum prænium τῶν συμμετρίαις ἀντιπαρακάθηται, καὶ τῆς φαύλης
adipisci, non licet erigi, aut elatione spernenda et ὑπερβολῆς ὤν, ἀπεχθάνεται ταῖς ἰσότησι. Καὶ γέν
arrogantia exaltari. Licet enim ditissimi domini νοιτο μέν σοι νικαν, καὶ τῶν βραβείων τυγχάνειν τῶν
conviva secundum philosophiam in cœnaculo sum- μαρτυρικῶν, μὴ ἐπαρθῆναι δὲ μηδὲ οὕτω, μηδὲ παρυ
mo sis; sed convivium istud protrahitur, quando ψωθῆναι τὴν οὐκ ἐπαινουμένην ἔπαρσίν τε καὶ ὕψωσιν.
paratæ justis deliciæ et voluptas revelabuntur. Εἰ γὰρ καὶ σύνδειπνος ἔσῃ τῷ πλουσιωτάτῳ δειπνο
κλήτορι κατὰ τὴν ἐν τῷ «ἀνωγές ο φιλοσοφίαν, ἀλλ᾽ ὁ μὲν δεῖπνος οὗτος ὕστερον, ὅτε καὶ ἡ τετα
μιευμένη τοῖς δικαίοις ἐκφανθήσεται τρυφὴ καὶ ἀπόλαυσις.
46. Nunc secundum Deum stigmata cupito crucifixionis signa mortem et super omnia sepulchrum
cogita in quo columnæ illius contemplatio quoad vitæ
imitationem terminum habuit, cujus vitæ tumulus tinis
est. lllum corde cupito, in quo te reposuit et,
ut ita dicam, condidit ratio. Si enim infra manentes tanquam sursum ablatum et jamn coelestem
´hominem te contemplamur, licet in cœlo caput
firmaveris, super terram tamen incedere cœlicolam
te meminimus. Et quemadmodum alio modo in cœlo
isto conditus es, ascende et decede, tibi clamamus: non ut inhabites et mortuum to geras, licet
alio sensu cupiditatibus mortuus sis, sed ut divinius et ad bona opera vigilans expergefactus appareas.
47. Ut vero etiam, quando in sepulcro morientis
similitudinem præbet columnæ pulchra imago, iterum et aliter illum venerationi denuntiemus,
accurate consideremus secundum Deum viventium
με. Αρτι δὲ καὶ τὰ κατὰ Θεὸν στίγματα ἐνθυ
μοῦ, τὰ τοῦ σταυρωθῆναι δείγματα, καὶ τὴν νέο
κρωσιν, καὶ ἐπὶ πᾶσι τὸν ι τάφον, ο εἰς ἐν ἡ τοῦ
• στύλου ο ἐκείνη θεωρία κατέληξε κατὰ βίου μίμη
σιν, οὗ καὶ αὐτοῦ τάφος τὸ συμπέρασμα. Τοῦτον
ἐνθύμιον ἔχε, ἐν ᾧ τέθεικέ σε ὁ λόγος, καὶ ὡς οἷον
εἰπεῖν ἐγκατέχωσεν. Εἰ γὰρ καὶ ἡμεῖς κάτω μένοντες, ὡς ἀναλαμβανόμενον θεωροῦμέν σε, καὶ ἤδη
οὐράνιον ἄνθρωπον, ἀλλ' ἀναμιμνήσκομεν, ότι τε
εἰ καὶ οὐρανῷ στήριξας χάρη, ἀλλ' ἐπὶ χθονι βανεις ὁ οὐρανοβάμων. Καὶ ὡς ἄλλον τρόπον τῷ οὐ
ρανῷ τούτῳ ἐντέθαψαι, καί πως «ἀνάβαινε καὶ τελεύτα ν ἐπιφωνοῦμέν σοι· οὐχ ὥστε μὴν καὶ ἐναπομεῖναι καὶ νεκριμαῖον εἶναι, εἰ καὶ ἄλλον τρόπον
νεκρὸν τοῖς πάθεσιν, ἀλλὰ ἀνεγηγερμένον φανήναι
κατὰ θειότερον τύπον, καὶ εἰς ἀγαθὰ ἔργα νηφά
λιον.
μζ. Ἵνα δέ, εἰ καὶ ο τάφῳ ο τελευτῶν παρείκασται τὸ τοῦ κ στύλου ο καλόν, σεμνολογήσωμεν εἰσο
αὖθις καὶ ἄλλως αὐτὸν, σκεψώμεθα καὶ μάλα ὀρθῶς,
ὡς ὅτι τῶν κατὰ Θεὸν ζώντων καὶ τὴν εἰς ἀρετὴν
col. 241–242page 13 of 23
PG 136:241ὁδευόντων πολλοὶ μὲν οἱ τρόποι τοῦ βίου καὶ αἱ τῆς πορείας τρίβοι πολυσχιδεῖς, ὁ δὲ κατὰ «στύλον ο βίος απάντων πέφηνεν ἐκφανέστατος. Διχῇ γὰρ διηρημένης τῆς κατὰ Θεὸν ζωῆς, εἰς τε τὴν ἁπλουστέραν καὶ τοῖς πλείοσιν ἐθάδα, πολιτικωτέραν τε καὶ κοινὴν, εἰς τε τὴν ἑτέραν, τὴν εἴτε καινοτόμον, εἶτε ξενίζουσαν, εἴτε ἀπεξενωμένην εἰπεῖν χρεών, ἡ μὲν πρώτη οὐ πολὺ πλουτεῖ τὸ ποικίλον τε καὶ ξενίζον, ἡ δὲ δευτέρα εἰς πολλὰ καινότερα ἔσχισται. μη. Ταύτης μέρος τῆς ζωῆς οἱ διὰ Χριστὸν τὴν αὐτοσοφίαν, καὶ οὗ τῆς συνέσεως οὐκ ἔστιν ἀριθμὸς, ἀπαρνησάμενοι τὴν κατὰ βίον δοκοῦσαν σοφίαν καὶ φρόνησιν· ταύτης ο οι γυμνῖται, ο οἱ τῷ ἱματισμῷ καὶ περιεργίαν πᾶσαν συναπεκδυσάμενοι· ταύτης οἱ τῶν τριχῶν ἀνεπίστροφοι, ο ὅτι καὶ τῆς κατὰ κόσμον ἁπάσης περιττότητος καὶ ἀβρότητος· ταύ της οἱ ο χαμαιεῦναι» καὶ «ἀνιπτόποδες, εὐφυῶς ἀνέπτυξε τις τῶν σοφωτέρων, χαμαὶ μὲν εὐναζομένους εἰπὼν, ἀνιπταμένους δὲ εἰς τὰ ὕψιστα ταύτης οι ι ρυπῶντες» καὶ ἐντεθαμμένοι τῇ πηλο πες ταύτῃ, ἵνα τὸν πήλινον ἀποπλύναντες ἀν δριάντα, καθαροὶ τὴν καρδίαν γένωνται· ταύτης οι ε σιγώντες ο ἢ διὰ βίου, ἢ ἐφ' ὅσον ἂν ἄλλως δοκοίη αὐτοῖς, κἀντεῦθεν ἀοίδιμοι όντες, καὶ σιγῆς ταύτης τὸ μὴ σιγᾶσθαι, ἀλλὰ δι᾽ ἐγκωμίων φέρεσθαι άλλα ξάμενοι· ταύτης οἱ ι σπηλαιώται, ο οἳ τὸ βαθὺ τῆς κατά πνεῦμα θεωρίας τῷ βίῳ τούτῳ καθυποφαί νουσι· ταύτης ο οἱ σιδηρούμενοι τοῦ Θεοῦ οἱ ὁπλῖο ται· κ ταύτης ο οἱ δενδρῖται,» οἱ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς ἀκρέμονες, οἱ ἀνθοῦντες ἐν ἀρεταῖς, οἱ καλοὶ καρποὶ τοῦ πνεύματος· ταύτης οι 4 κιονῖται, οἱ τὸν καθ᾿ ἡμᾶς βίον ἀνέχοντες, καὶ λῆρον ἀφιέντες εἶναι τὸν εἰς οὐρανὸν ἀνιόντα χάλκεον κίονα καὶ τοὺς ἀτλαντικούς· ταύτης (ἵνα τοὺς λοιποὺς ἀφῶμεν τὰ ἑαυτῶν διαπράττεσθαι κατὰ τὴν θεόθεν ἐπίπνοιαν) καὶ οἱ ι ἐν ἀσκήσει τεθαμμένοι.» δ' ε· στύλος ο οὗτος κρύπτειν ἐθέλῃ τὸν ἄσχη. καὶ καταμηνυούσης τὸ καλυπτόμενον. μθ'. Τούτων δὲ αὖθις τριπλοῦς ὁ τρόπος· οἱ μὲν γὰρ ἐγκαταχωννύουσιν εἰς γῆν ὅλους ἑαυτοὺς, ἐγγί ζοντες οὕτω τῷ τῆς ταφῆς ὀνόματι (μὴ γὰρ ὁ ὑπό γεω; οὐ μικροῦ τέθαπται;)· οἱ δὲ γῆν μὲν πατοῦν. τες, βραχυτάτῳ δὲ καταλύματι ἐνείρξαντες ἑαυτοὺς, ὑπεμφαίνουσι τῷ ἀπροΐτῳ τεθάφθαι καὶ αὐτοί. Τρί τος δὲ τάφος ὁ μετέωρος οὗτος· καὶ ὁ ἐν αὐτῷ τε θειμένος, εἴτε καὶ τεθαμμένος, τῶν λοιπῶν τῆς ἀρετῆς ἀνδρῶν ὑπερφαίνεται, ἀναστηλώσας ἑαυτὸν εἰς πρόσπτον, καὶ δοὺς οὕτως ἅπασιν εἰς αὐτὸν ἀναβλέπειν, ὡς τοῖς ἁπάντων ὀφθαλμοῖς ἐμπίπτειν, καὶ μηδένα κρύπτεσθαι, καντεῦθεν ἐμφαίνων φανότατος εἶναι καὶ θέως ἄξιος, οὐ μὴν ἐγκαλύπτεσθαι καὶ ἀφανῶς ἔχειν, μηδὲ λύχνος εἶναι ὑπὸ μοδίῳ κεκρυμμένος, καν τρόπον ἄλλον ὁποῖα καί τις μόδιος τὴν, εἰ καὶ μὴ δύναται, διεκπιπτούσης τῆς φανότητος γ. Ο τοίνυν τοιοῦτος ἄνθρωπος εἰκότως ἂν φι λονεικοίη, τῶν ἄλλων μείζων ώσπερ φαίνεσθαι, οὕτω καὶ εἶναι, καὶ οὐ τῶν ἐθάδων καὶ κοινοτέρων καὶ πλειόνων, οι τὴν τῆς ἀρετῆς λεωφόρον τρίβουσιν, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν πάντων, ὅσοι τοῖς ἐπιτυγχάνουσι σπανία προσβάλλουσι θέα, καὶ παράδοξος,
ὁδευόντων πολλοὶ μὲν οἱ τρόποι τοῦ βίου καὶ αἱ τῆς et virtutis semitas ambulandum multos quidem
πορείας τρίβοι πολυσχιδεῖς, ὁ δὲ κατὰ «στύλον ο
βίος απάντων πέφηνεν ἐκφανέστατος. Διχῇ γὰρ
διηρημένης τῆς κατὰ Θεὸν ζωῆς, εἰς τε τὴν ἁπλουστέραν καὶ τοῖς πλείοσιν ἐθάδα, πολιτικωτέραν τε
καὶ κοινὴν, εἰς τε τὴν ἑτέραν, τὴν εἴτε καινοτόμον,
εἶτε ξενίζουσαν, εἴτε ἀπεξενωμένην εἰπεῖν χρεών, ἡ
μὲν πρώτη οὐ πολὺ πλουτεῖ τὸ ποικίλον τε καὶ ξενίζον, ἡ δὲ δευτέρα εἰς πολλὰ καινότερα ἔσχισται.
μη. Ταύτης μέρος τῆς ζωῆς οἱ διὰ Χριστὸν τὴν
αὐτοσοφίαν, καὶ οὗ τῆς συνέσεως οὐκ ἔστιν ἀριθμὸς,
ἀπαρνησάμενοι τὴν κατὰ βίον δοκοῦσαν σοφίαν καὶ
φρόνησιν· ταύτης ο οι γυμνῖται, ο οἱ τῷ ἱματισμῷ
καὶ περιεργίαν πᾶσαν συναπεκδυσάμενοι· ταύτης
• οἱ τῶν τριχῶν ἀνεπίστροφοι, ο ὅτι καὶ τῆς κατὰ
κόσμον ἁπάσης περιττότητος καὶ ἀβρότητος· ταύτης οἱ ο χαμαιεῦναι» καὶ «ἀνιπτόποδες,
εὐφυῶς ἀνέπτυξε τις τῶν σοφωτέρων, χαμαὶ μὲν
εὐναζομένους εἰπὼν, ἀνιπταμένους δὲ εἰς τὰ ὕψιστα·
ταύτης οι ι ρυπῶντες» καὶ ἐντεθαμμένοι τῇ πηλο
πες ταύτῃ, ἵνα τὸν πήλινον ἀποπλύναντες ἀνδριάντα, καθαροὶ τὴν καρδίαν γένωνται· ταύτης οι
ε σιγώντες ο ἢ διὰ βίου, ἢ ἐφ' ὅσον ἂν ἄλλως δοκοίη
αὐτοῖς, κἀντεῦθεν ἀοίδιμοι όντες, καὶ σιγῆς ταύτης
τὸ μὴ σιγᾶσθαι, ἀλλὰ δι᾽ ἐγκωμίων φέρεσθαι άλλα
ξάμενοι· ταύτης οἱ ι σπηλαιώται, ο οἳ τὸ βαθὺ τῆς
κατά πνεῦμα θεωρίας τῷ βίῳ τούτῳ καθυποφαίνουσι· ταύτης ο οἱ σιδηρούμενοι τοῦ Θεοῦ οἱ ὁπλῖο
ται· κ ταύτης ο οἱ δενδρῖται,» οἱ τοῦ ξύλου τῆς
ζωῆς ἀκρέμονες, οἱ ἀνθοῦντες ἐν ἀρεταῖς, οἱ καλοὶ
καρποὶ τοῦ πνεύματος· ταύτης οι 4 κιονῖται, οἱ τὸν
καθ᾿ ἡμᾶς βίον ἀνέχοντες, καὶ λῆρον ἀφιέντες εἶναι
τὸν εἰς οὐρανὸν ἀνιόντα χάλκεον κίονα καὶ τοὺς
ἀτλαντικούς· ταύτης (ἵνα τοὺς λοιποὺς ἀφῶμεν τὰ
ἑαυτῶν διαπράττεσθαι κατὰ τὴν θεόθεν ἐπίπνοιαν)
καὶ οἱ ι ἐν ἀσκήσει τεθαμμένοι.»
vitæ modos esse et tramites multifariam dividi,
dum secundum columnam vita omnium eminet
illustrissima. In duas enim partes divisa secundum
. Deum vita, in eam quæ simplicior plerisque est
consueta, magis civilibus accommodata et communis
et in alteram quæ sive innovans est sive præ insolito
stupefaciens et quam plane singularem dixeris, prior
quidem non varietate et singularitate abundat, posterior vero multifariam dividitur.
48. Hujus vite pars qui propter Christum qui sapientia ipsa est et cujus prudentiæ non est numerus,
sapientiam rejiciunt quæ secundum sæculum esse
videtur et intelligentiam, hujus, qui nudi, cum ve
silnento omnem sollicitudinem abjecerunt; hujas,
qui crinium curam non habent, quia abundantiæ
et mollitiei secundum mundum illud est; hujus
vitæ, qui solo recubant, qui balneo non utuntur,
quorum optime animum revelavit e sapientibus
quidam dicens quod lumi quidern cubant, ad
altissima vere volent. Hujus vitæ qui sordidi sunt,
luto hoc aspersi ut luteam figuram mundantes,
mundi corde fiant., Hujus, qui silent aut per vitam,
aut per quantum illis visum est, et exinde insignes
non silentio sese prætereundos, sed laudibus efferendos autumant; porro qui in cavernis habitant, qui
contemplationis secundum spiritum viscera in vita
ista ostendunt; ferrati Dei milites; lujus, qui arbe
rum more vivunt, qui vitæ ligni summitates sunt;
qui virtutibus eflorescunt, pulchri spiritus fructus;
deinde columnares qui vitam secundum nos sustinent et commentitia prætermittunt æneam að
Juni tendentem columnam et atlanticas statuas;
bujus viu (ut reliquos prætermittamus propria
exsequi secundum inspirationem a Deo), et qui in
pin exercitatione sepulti sunt.
49. Horum porro triplex genus: alii se totos terra
obruunt, propius sic ad sepulture denominationem
accedentes (nonne subterraneus fere sepultus est);
İsti qui in terra ambulant, aretissima vero in cella se
includunt, sepelitos et seipsos inclusos esse indicant.
Tertium vero sepulcrum excelsa illa columna: et
qui in ea collocatus et sepultus, virtute reliquos viros
vincit, alte se insuper illa collocans, sicque omnibus
seipsum conspicuum prabens, ita ut neminem lateat
et exinde apparens illustrissimus et visu dignus, non
sane qui abscondatur etin tenebris sit, nec qui lucerna
sit sub modio abscondita, licet alio modo modii instar
columna illa ascelam abscondere vellet, quod non
potest, claritate translucente et inclusum revelante.
δ' ε· στύλος ο οὗτος κρύπτειν ἐθέλῃ τὸν ἄσχη.
καὶ καταμηνυούσης τὸ καλυπτόμενον.
μθ'. Τούτων δὲ αὖθις τριπλοῦς ὁ τρόπος· οἱ μὲν
γὰρ ἐγκαταχωννύουσιν εἰς γῆν ὅλους ἑαυτοὺς, ἐγγίζοντες οὕτω τῷ τῆς ταφῆς ὀνόματι (μὴ γὰρ ὁ ὑπό
γεω; οὐ μικροῦ τέθαπται;)· οἱ δὲ γῆν μὲν πατοῦν.
τες, βραχυτάτῳ δὲ καταλύματι ἐνείρξαντες ἑαυτοὺς,
ὑπεμφαίνουσι τῷ ἀπροΐτῳ τεθάφθαι καὶ αὐτοί. Τρί
τος δὲ τάφος ὁ μετέωρος οὗτος· καὶ ὁ ἐν αὐτῷ τε
θειμένος, εἴτε καὶ τεθαμμένος, τῶν λοιπῶν τῆς
ἀρετῆς ἀνδρῶν ὑπερφαίνεται, ἀναστηλώσας ἑαυτὸν
εἰς πρόσπτον, καὶ δοὺς οὕτως ἅπασιν εἰς αὐτὸν
ἀναβλέπειν, ὡς τοῖς ἁπάντων ὀφθαλμοῖς ἐμπίπτειν,
καὶ μηδένα κρύπτεσθαι, καντεῦθεν ἐμφαίνων φανό
τατος εἶναι καὶ θέως ἄξιος, οὐ μὴν ἐγκαλύπτεσθαι
καὶ ἀφανῶς ἔχειν, μηδὲ λύχνος εἶναι ὑπὸ μοδίῳ
κεκρυμμένος, καν τρόπον ἄλλον ὁποῖα καί τις μόδιος
τὴν, εἰ καὶ μὴ δύναται, διεκπιπτούσης τῆς φανότητος
γ. Ο τοίνυν τοιοῦτος ἄνθρωπος εἰκότως ἂν φιλονεικοίη, τῶν ἄλλων μείζων ώσπερ φαίνεσθαι,
οὕτω καὶ εἶναι, καὶ οὐ τῶν ἐθάδων καὶ κοινοτέρων
καὶ πλειόνων, οι τὴν τῆς ἀρετῆς λεωφόρον τρίβου
σιν, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν πάντων, ὅσοι τοῖς ἐπιτυγχά
νουσι σπανία προσβάλλουσι θέα, καὶ παράδοξος,
50. ltaque talis homo verisimiliter contendet,
sicut cæteris melior esse apparet, ita esse et non
consuetorum et plerorumque qui virtutis viam
terunt, sed et omnium qui obvils- rarum offerunt
spectaculum tumn insolitum, tum, ut supra dictum
est, singulare. Nam non omnine negabit essa
col. 243–244page 14 of 23
PG 136:243καὶ, ὡς ἐῤῥέθη, ξενίζουσα. Οὔτε γὰρ παντάπασιν ἀπαρνήσεται σοφὸς εἶναι κατὰ Θεὸν καὶ συνετὸς ὁ οὕτω μελετητικὸς, καὶ τὸ κρεῖττον ἐπιλέγδην ἑλόμενος· οὐδ᾽ ἂν προαιρεθείη ὁ ὑπερφαινόμενος οὕτως ἑαυτὸν ταπεινῶσαι, ὡς καὶ μωρὸς εἶναι δοκεῖν, καὶ τὸν γυμνίτην δὲ ὑπερελάσαι σπουδάσει, ὡς ἂν μὴ ἐκεῖνος μὲν αὐχήσειεν ἀποδύσασθαι εἰς τὴν νοουμέν την πάλην, καὶ δύσληπτος εἶναι τῷ ἀντιπάλῳ, καὶ κατ' ίχνη βαίνειν τῷ καλῷ Ἰωσήφ, δ; ἱματισμού ψιλωθεὶς τὴν σωφροσύνην περιεδέδυτο· οὗτος δὲ τὸν στύλον» τε άμφιβεβλημένος, καὶ ἀμφίοις σκεπόμενος, οὐκ ἔχει τὰ τοῦ γυμνουμένου σεμνά. Οι κοῦν φιλοτιμήσεται ὁ ο στυλίτης, ο την γυμνιτείαν καὶ αὐτὸς ἐμφανέστατα ἐπιδείξασθαι διὰ τοῦ ἀκτη μονεῖν, καὶ μὴ οἰκοδεσποτεῖν ἐν τῷ ο στύλῳ,» ἀλλὰ δίκην ἐγκεκλεῖσθαι καταδίκου, καὶ κατὰ τοὺς ἀπο καρτερούντας διαβιοῦν. Ὁ δ᾽ αὐτὸς καὶ τοὺς δασεί; καὶ ἀμελεῖς τῶν τριχῶν ἀπελέγξει, ὡς μὴ πάνω μέγα ὂν, εἴ τις περιφρονεῖ τὴν ἔκφυσιν τῶν τριχῶν, καὶ ἀπραγματεύτως εἰς τὸ ἀμφιλαφὲς πυκνούμενος ἀφίησι τὸν ἀνθρώπινον χοῦν βλαστάνειν ἀκωλύτως, καὶ αὔξειν ἀσκύλτως τὰ ἑαυτοῦ. Μείζων γὰρ ἀληθῶς τούτου ἡ κατὰ βίον ψίλωσι;, καὶ τῶν κατὰ γῆν περιο φρόνησις, δι' ἧς ἡ τῶν οὐρανίων πραγματειώδης και τορθοῦται κτῆσις, ἧς ὑπόδειγμα τὸ τοῦ ἐστύλους ἀνύ ψωμα, ἣν δὴ καὶ αὐτὴν ἐκνίκημα οἴδαμεν τοῦ κατελ. θόντος ἄνωθεν, ἐφ᾽ ᾧ ἀνελκύσαι πάντας εἰς ἑαυτόν, ὅπερ ὁ ἐπὶ ε στύλου» ὑψούμενος φιλοτιμότερον κατορθοί, οὐ ψυχῇ μόνον ἀνελκόμενο;, ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμα φιλονεικῶν ἀνελκύσασθαι. και. Καλὰν τὸ χαμαὶ τῆς εὐνῆς, καὶ οἱ ἄνιπτα πόδες, καὶ ὁ κατὰ παντὸς τοῦ σώματος ρύπος· ὰ δὴ ἐπιγράφονταί τινες εἰς γνώρισμα, ἐκ τῶν τοιούτων βίων ἐξανομακλήδην χαρακτηριζόμενοι καὶ λεγόμενοι. Αλλ' ὁ τεθαμμένος οὗτος ἔχοι ἂν εἰπεῖν, ὡς οὔτε τὰς ἀμφόδους περίεισιν, οὔτε τὸν ἐκεῖθεν ῥύσ πον εφέλκεται, καὶ ὡς τὸ χαμαί τῆς εὐνῆς ὑπεραναβαίνει τῷ διόλου ἐνταφιασμῷ. Σιγῆν δὲ τὸν ἐπὶ τοῦ στύλου • οὐκ ἂν ἀξιώσαιμι, ἀλλ' ὑπερκεῖσθαι καὶ τοὺς τῆς τοιαύτης ἐπιθυμίας ἄνδρας, ἔτι καὶ διδασκαλικὸν εἶναι χρὴ τὸν ἐπὶ τοῦ 4 στύλου.» Τί γὰρ καὶ χρήσιμος ἔσται τῷ βίῳ, κάτωθέν τε ἀπαγαγὼν έαυτὸν, καὶ μηδὲ ἄνωθεν ὑπεμφαίνων τὸ ζῇν; Καὶ ἄλλως δὲ ἀνακτέον τὸν «στύλον» εἰς τύπον διδα σκάλου τινὸς ὀκρίβαντος, εἶτ᾽ οὖν ἀναβάθμου, ἐφ᾽ οὗ ἀνεστηκὼς ὁ ο στυλίτης ο λόγους ἀγαθοὺς ἐρεύ ξεται. Βροντήσει μὲν οὖν ὑψόθεν τὰ θεῖα, καὶ κατα πέμψει τὴν διδασκαλίαν τοῖς κάτωθεν ἀκούουσιν, ἵνα καὶ αὐτὸς ὡς ἐν 4 στύλῳ νεφέλης, ο τῆς ὁρω μένης ταύτης μετεώρου ἀποκρύψεως, λέγηται λαλεῖν πρὸς αὐτούς. Καὶ ἄλλως γὰρ ἔοικεν εἰς τοῦτο ἐαυ τὸν τάξαι ὁ ο στυλίτης ο καθ' ομοιότητα τοῦ καὶ πρώτου καὶ μεγίστου διδασκάλου, σωτήρος Χριστοῦ. Ἐκεῖνός τε γὰρ ἐπανῆγεν, ὅτε καιρός, εἰς θάλασσαν, ὡς ἂν κατὰ σχολὴν διδάσκοι τοὺς ὄχλους ἔξω τοῦ συνθλίβεσθαι· καὶ οὗτος δὲ τῆς περὶ γῆν τύρδες ἑαυτὸν ἀπαγαγὼν ἰδιάζει διὰ τὸ τῆς διδασκαλίας ἄσκυλτον, ἤδη δὲ καὶ ἐξάκουστον. Καὶ οὕτω μὲν τοὺς σιγώντας ὁ ο στυλίτης» εὖ ποιῶν ὑπερόψεται, φυλάξεται μέν τοι τὴν Φαρισαϊκὴν εὐρυοτομίας και τὸ λαλεῖν ὑψηλὰ εἰς ὑπεροχήν, μὴ καὶ ἐπιτιθεὶς ἀκούσῃ ποθέν· ο Σιώπα, πεφίμωσο.» νβ'. Σπηλαίῳ δὲ κοινὸν μὲν ἡ κάθειρξη, πρός
EUSTATIU THESSALONICENSIS METROPOLITE.
se sapientem secundum Deum et optime curda- καὶ, ὡς ἐῤῥέθη, ξενίζουσα. Οὔτε γὰρ παντάπασιν
tum qui sie operatus est, et qui optimam partem
elegit; nec qui sese humiliat offendes, at stultus
esse, et nudum in zelo superare velle videatur
studium provocans, ut ipse quidem ne glorificetur
se ad spiritualem luctam et vinci difficilem ab adversario, pulchri Joseph qui pallio exutus sapientiam induit, vestigiis insistendo: ille vero qui
columnam vestimenti loco habet et vestibus induitur, nuditatis privilegium habere nequit. Ideo con-
-tendet stylites nuditatem elare præ se ferre paupertate, quia nec domus in columna possessor est,
sed damnati instar carcere tenetur et denique necandorum sorte fruitur. Idem et abunde et incompte
capillatos arguet, quasi nihil magnum sit, si quis
capillorum densitatem contenuit et nullo labore
abundantem sinit humanum corpus spisse germinare,
nec opponitur quin sponte erescant. Melior est
enim vere hujus secundum vitam depilatio et rerum terrestrium contemptus, per quam cœlerum possessio muito conatu quæsita optato fine
succedit, cujus exemplum est super eolumnam
elata constitutio; quam et ipsam victoriæ bravium
novimus illius qui descendit ab alto, ut omnes
að seipsum traberet; quod super columnam exaltatus facilius assequetur, non anima tantuin tractus, sed et corpore trahi contendens.
ἀπαρνήσεται σοφὸς εἶναι κατὰ Θεὸν καὶ συνετὸς ὁ
οὕτω μελετητικὸς, καὶ τὸ κρεῖττον ἐπιλέγδην ἑλόμενος· οὐδ᾽ ἂν προαιρεθείη ὁ ὑπερφαινόμενος οὕτως
ἑαυτὸν ταπεινῶσαι, ὡς καὶ μωρὸς εἶναι δοκεῖν, καὶ
τὸν γυμνίτην δὲ ὑπερελάσαι σπουδάσει, ὡς ἂν μὴ
ἐκεῖνος μὲν αὐχήσειεν ἀποδύσασθαι εἰς τὴν νοουμέν
την πάλην, καὶ δύσληπτος εἶναι τῷ ἀντιπάλῳ, καὶ
κατ' ίχνη βαίνειν τῷ καλῷ Ἰωσήφ, δ; ἱματισμού
ψιλωθεὶς τὴν σωφροσύνην περιεδέδυτο· οὗτος δὲ τὸν
• στύλον» τε άμφιβεβλημένος, καὶ ἀμφίοις σκεπό
μενος, οὐκ ἔχει τὰ τοῦ γυμνουμένου σεμνά. Οι
κοῦν φιλοτιμήσεται ὁ ο στυλίτης, ο την γυμνιτείαν
καὶ αὐτὸς ἐμφανέστατα ἐπιδείξασθαι διὰ τοῦ ἀκτημονεῖν, καὶ μὴ οἰκοδεσποτεῖν ἐν τῷ ο στύλῳ,» ἀλλὰ
δίκην ἐγκεκλεῖσθαι καταδίκου, καὶ κατὰ τοὺς ἀπο
καρτερούντας διαβιοῦν. Ὁ δ᾽ αὐτὸς καὶ τοὺς δασεί;
καὶ ἀμελεῖς τῶν τριχῶν ἀπελέγξει, ὡς μὴ πάνω
μέγα ὂν, εἴ τις περιφρονεῖ τὴν ἔκφυσιν τῶν τριχῶν,
καὶ ἀπραγματεύτως εἰς τὸ ἀμφιλαφὲς πυκνούμενος
ἀφίησι τὸν ἀνθρώπινον χοῦν βλαστάνειν ἀκωλύτως,
καὶ αὔξειν ἀσκύλτως τὰ ἑαυτοῦ. Μείζων γὰρ ἀληθῶς
τούτου ἡ κατὰ βίον ψίλωσι;, καὶ τῶν κατὰ γῆν περιο
φρόνησις, δι' ἧς ἡ τῶν οὐρανίων πραγματειώδης και
τορθοῦται κτῆσις, ἧς ὑπόδειγμα τὸ τοῦ ἐστύλους ἀνύψωμα, ἣν δὴ καὶ αὐτὴν ἐκνίκημα οἴδαμεν τοῦ κατελ.
θόντος ἄνωθεν, ἐφ᾽ ᾧ ἀνελκύσαι πάντας εἰς ἑαυτόν,
ὅπερ ὁ ἐπὶ ε στύλου» ὑψούμενος φιλοτιμότερον κατορθοί, οὐ ψυχῇ μόνον ἀνελκόμενο;, ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμα
φιλονεικῶν ἀνελκύσασθαι.
81. Pulchra humi cubatio et pedes illoti et totius c
corporis sordes quibus conspicui quidam feruntur,
tali vita nominative designati et proclamati. Sed sepultus iste dicere potest se non per, bivia ambulare
qui illuviem exinde trahat, et quasi humi cubatio,
nem præstantiorem habere, perpetuo sepultus ren¡anens. Silere vero eum qui super columnam stat
non dignum arbitror, sed talis electionis viros doaninio regere, quia doctorem esse oportet eum qui
super columnam stat. In quo enim a dvitam prodesset,
si ex`infimis sursum evectus non desuper vivere se
ostenderet? Alias inducenda est columna in magistri
scale Aguram, sive suggesti, in quo erectus styliles
sermones bonos profert. ltaque ex alto divina tonabit et documenta infra audientibus emittet, ut quasi
in nubis columna, conspecti illius excelsi secessus ad
eos loqui manifestetur. Alias ad id se ordinasse visus
est stylita, in similitudinem primi et maximi magistri Salvatoris Christi. Hic enim a terra reductus
est quondam super altum mare, præcepta turbis
daturus, në premieretur: et iste a turba super terram sese abducens secernit ad indefesse docendum et
anditu facili patendum. Et sic sitentibus benefaciens
stylita spernetur; cavebit autem a turgidis Pharisæorum sermonibus, ab arrogantia in sublimibus
tractandis ne audial: Tace, obuutesce.
και. Καλὰν τὸ χαμαὶ τῆς εὐνῆς, καὶ οἱ ἄνιπτα:
πόδες, καὶ ὁ κατὰ παντὸς τοῦ σώματος ρύπος· ὰ δὴ
ἐπιγράφονταί τινες εἰς γνώρισμα, ἐκ τῶν τοιούτων
βίων ἐξανομακλήδην χαρακτηριζόμενοι καὶ λεγόμε
νοι. Αλλ' ὁ τεθαμμένος οὗτος ἔχοι ἂν εἰπεῖν, ὡς
οὔτε τὰς ἀμφόδους περίεισιν, οὔτε τὸν ἐκεῖθεν ῥύσ
πον εφέλκεται, καὶ ὡς τὸ χαμαί τῆς εὐνῆς ὑπεραναβαίνει τῷ διόλου ἐνταφιασμῷ. Σιγῆν δὲ τὸν ἐπὶ τοῦ
• στύλου • οὐκ ἂν ἀξιώσαιμι, ἀλλ' ὑπερκεῖσθαι καὶ
τοὺς τῆς τοιαύτης ἐπιθυμίας ἄνδρας, ἔτι καὶ διδασκαλικὸν εἶναι χρὴ τὸν ἐπὶ τοῦ 4 στύλου.» Τί γὰρ
καὶ χρήσιμος ἔσται τῷ βίῳ, κάτωθέν τε ἀπαγαγὼν
έαυτὸν, καὶ μηδὲ ἄνωθεν ὑπεμφαίνων τὸ ζῇν; Καὶ
ἄλλως δὲ ἀνακτέον τὸν «στύλον» εἰς τύπον διδασκάλου τινὸς ὀκρίβαντος, εἶτ᾽ οὖν ἀναβάθμου, ἐφ᾽
οὗ ἀνεστηκὼς ὁ ο στυλίτης ο λόγους ἀγαθοὺς ἐρεύξεται. Βροντήσει μὲν οὖν ὑψόθεν τὰ θεῖα, καὶ κατα
πέμψει τὴν διδασκαλίαν τοῖς κάτωθεν ἀκούουσιν,
ἵνα καὶ αὐτὸς ὡς ἐν 4 στύλῳ νεφέλης, ο τῆς ὁρω
μένης ταύτης μετεώρου ἀποκρύψεως, λέγηται λαλεῖν
πρὸς αὐτούς. Καὶ ἄλλως γὰρ ἔοικεν εἰς τοῦτο ἐαυτὸν τάξαι ὁ ο στυλίτης ο καθ' ομοιότητα τοῦ καὶ
πρώτου καὶ μεγίστου διδασκάλου, σωτήρος Χριστοῦ.
Ἐκεῖνός τε γὰρ ἐπανῆγεν, ὅτε καιρός, εἰς θάλασ
σαν, ὡς ἂν κατὰ σχολὴν διδάσκοι τοὺς ὄχλους ἔξω
τοῦ συνθλίβεσθαι· καὶ οὗτος δὲ τῆς περὶ γῆν τύρδες
ἑαυτὸν ἀπαγαγὼν ἰδιάζει διὰ τὸ τῆς διδασκαλίας ἄσκυλτον, ἤδη δὲ καὶ ἐξάκουστον. Καὶ οὕτω μὲν
τοὺς σιγώντας ὁ ο στυλίτης» εὖ ποιῶν ὑπερόψεται, φυλάξεται μέν τοι τὴν Φαρισαϊκὴν εὐρυοτομίας και
τὸ λαλεῖν ὑψηλὰ εἰς ὑπεροχήν, μὴ καὶ ἐπιτιθεὶς ἀκούσῃ ποθέν· ο Σιώπα, πεφίμωσο.»
52. In caverna inclusio commune quid cum sty- νβ'. «Σπηλαίῳ» δὲ κοινὸν μὲν ἡ κάθειρξη, πρός
col. 245–246page 15 of 23
PG 136:245γε τὸν ο στυλίτην· ι ὅτι δὲ κρύπτει μὲν τὸν ἐντὸς ἀσκητὴν τὸ σπήλαιον, καὶ ἁμάρτυρον ἐκεῖνος ἔχει τὴν ἀρετὴν, καὶ ἐπικρίνει μὲν ὁ τοιοῦτος τὸ «λάθε βιοὺς,» τὸ δὲ λανθάνειν ἐπισκιάζει τὸ φῶς τοῦ ἐκεῖθεν μίου· εἴη ἂν τό στυλίτης» τοῦ τοιούτου βέλτερος, οἷς καὶ εἰς πλείους διαβιβάζει το πολυωφελές. Καὶ μάρτυρας δὲ τοῦ βίου ἔχων πολλοὺς, οὐκ ἂν ὑπου σταλείη τὸ τῆς ἀνεξελέγκτου παιδείας πλάνημα. Αὐτὰ δὲ ταῦτα καὶ τοὺς < χωστούς» ἐγγίζειν μὲν τοῖς ο σπηλαιώταις ο ποιεί, χθαμαλωτέρους δὲ τῶν στυλιτών, καθιστῷ. Οἱ δὲ σιδήρῳ μὲν ἐμπεριει λημμένοι, τῷ κόσμῳ δὲ ἐμφανίζειν ἑαυτοὺς ἐθέλον της, καὶ τόπον τόπων ἀμείβοντες, καὶ τὴν σιδηρείαν δημοσιεύοντες ἔνδεσιν, ἔχοιεν ἂν οὐδὲ αὐτοὶ οὐδέν τι μεῖζον ο στυλίτου, διὰ τὸ θεατριστικὸν καὶ οὐ πάνυ τι ἀφιλένδειχτον. Αὐτὸς γὰρ ἑαυτὸν ἀφανίσας μελίσ της δίκην, ἐν κρυπτῷ σιμβλοποιείται τὸ μέλι τῆς ἀρετῆς, οὗ μεταλαμβάνοντες οἱ τοιούτοι, βλίττειν ἐθέλοντες, γλυκάζονται τὸν ἄῤῥητον γλυκασμόν. νγ'. Διὰ δὲ τὴν αὐτὴν ἐπιβολὴν καὶ οἱ ε ἐπὶ τῶν δένδρων» καὶ «οἱ ἐπὶ τῶν κιόνων αἴθριοι,» εἰ καὶ εἰς ταυτὸν ἤκουσι τῷ τῆς ὑψώσεως ὁμοειδεῖ, ἀλλ' ὑποδο Εἡκασί πως τοῖς ἀναβεβηκόσι τοὺς «στύλους.» Οἱ μὲν γὰρ ἐξ ἀνάγκης οὐκ ἂν λανθάνοιεν, οἷα τοῖς ἀναβλέπου σεν ἀφύλακτοι πρὸς θέαν ἐκκείμενοι· ὅθεν καὶ μακρὸς αὐτοῖς μακαρισμός, καὶ τῷ πάνω τῆς θέας συμ μετρεῖται καὶ τὸ πάνυ θαυμάσιον. Τῷ δὲ τοιούτῳ σύντροφος καὶ ὁ πολὺς ἔπαινος. Τὸν δὲ ὀρθόν ο στυ λίτην, οὐκ ἂν καταμάθοι τις, οὐδὲ ἐὰν ζῇ· ὅθεν ὡς τὰ πολλὰ καὶ τοῦ ἐπαινεῖσθαι πένεται, ὅτι καὶ τοῦ συχνὰ περιβλέπεσθαι τό γε ἐνταῦθα. Ἐκεῖσε γὰρ πλειόνων ὀφειλέτην ἑαυτῷ τὸν Θεὸν καθιστῷ, τὸν βλέποντα μὲν ἐν κρυπτῷ, ἀποδιδόντα δὲ ἐν τῷ φα νερά. νδ. Τάχα δέ που τοῖς 4 δενδροκομουμένοις» καὶ χιονοφορουμένοις» οὐδ᾽ ἑκούσιον τὸ ὅλον καλὸν τοῦ ὑψοῦ ἀγῶνος υποληφθήσεται, οὐδ᾽ ἐξ αλοψύχου το πᾶν προθέσεως, οἷα καὶ αἰδουμένοις, ἐὰν ὑπὸ πάν των δρώμενοι, οὐκ ἐργάζωνται τὸ ἀγαθόν, ἀλλ᾽ ἀπεναντίας τῷ ἐπαγγέλματι ἔρχωνται· ὅτε καὶ φόβος ἔσται τοῖς πολλοῖς, μή ποτε οἱ τοιοῦτοι τὸν μισθὸν αὐτῶν ἐνταῦθα ἀπέχωσιν· ἢ τοῦτο μὲν οὐκ ἀγαθῶν ἀνδρῶν, ἐχόντων δὲ ὑποκριτικῶς τῆς ἀσκήσεως. Ἡμεῖς δὲ οὐ τοὺς τοιούτους ἄρτι ο δενδρίτας ο καὶ κιονίτας» σκεπτόμεθα, επεί τοι καὶ ὁ ο στυλί της,» εἰ καὶ μὴ αἰδοί τινι πράττειν καὶ πρὸς ὀφθαλμῶν θαῦμα ὑποπτευθείη τὸ ἀγαθὸν (ός γε οὐδὲ ἀνα κρίνεται, ὅτι μηδ' ἀπραγμόνως βλέπεται), ἀλλὰ τρόπον ἄλλον καὶ αὐτὸς καχυπόπτοις ἀνδράσι ῥᾳστώνην ὑποβαλεῖται νοῆσαί τινα καὶ ἐντὸς τοῦ στύλου • ἀνάπτωσιν. να'. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν, οἷς προσκόπτουσιν οἱ πολ οί, οὕτω σκορακιστέον ἐκ τῶν πνευματικών τού των ἀνδρῶν· διαφέρον δὲ αὐτοῖς ἔτι κἀκεῖνο ἔσται, ὡς οἱ μὲν ἀέρος γοῦν ἐπαπολαύειν εἰς πλήσμιον ἀμέσως ἔχουσι, καὶ ὁμιλεῖν ἡλίῳ, εἰ καὶ ἐν ἐπαί θρῳ· ὁ δὲ καὶ αὐτὸν μετρεῖται τὸν ἥλιον, ὡς διὰ κάπ Μ
γε τὸν ο στυλίτην· ι ὅτι δὲ κρύπτει μὲν τὸν ἐντὸς lila habet, quia ascetam qui intus esl tegit caverna
ἀσκητὴν τὸ σπήλαιον, καὶ ἁμάρτυρον ἐκεῖνος ἔχει
τὴν ἀρετὴν, καὶ ἐπικρίνει μὲν ὁ τοιοῦτος τὸ «λάθε
βιοὺς,» τὸ δὲ λανθάνειν ἐπισκιάζει τὸ φῶς τοῦ ἐκεῖθεν
μίου· εἴη ἂν τό στυλίτης» τοῦ τοιούτου βέλτερος,
οἷς καὶ εἰς πλείους διαβιβάζει το πολυωφελές. Καὶ
μάρτυρας δὲ τοῦ βίου ἔχων πολλοὺς, οὐκ ἂν ὑπου
σταλείη τὸ τῆς ἀνεξελέγκτου παιδείας πλάνημα.
Αὐτὰ δὲ ταῦτα καὶ τοὺς < χωστούς» ἐγγίζειν μὲν
τοῖς ο σπηλαιώταις ο ποιεί, χθαμαλωτέρους δὲ τῶν
• στυλιτών, καθιστῷ. Οἱ δὲ σιδήρῳ μὲν ἐμπεριειλημμένοι, τῷ κόσμῳ δὲ ἐμφανίζειν ἑαυτοὺς ἐθέλον
της, καὶ τόπον τόπων ἀμείβοντες, καὶ τὴν σιδηρείαν
δημοσιεύοντες ἔνδεσιν, ἔχοιεν ἂν οὐδὲ αὐτοὶ οὐδέν τι
μεῖζον ο στυλίτου, διὰ τὸ θεατριστικὸν καὶ οὐ πάνυ
τι ἀφιλένδειχτον. Αὐτὸς γὰρ ἑαυτὸν ἀφανίσας μελίσ
της δίκην, ἐν κρυπτῷ σιμβλοποιείται τὸ μέλι τῆς
ἀρετῆς, οὗ μεταλαμβάνοντες οἱ τοιούτοι, βλίττειν
ἐθέλοντες, γλυκάζονται τὸν ἄῤῥητον γλυκασμόν.
νγ'. Διὰ δὲ τὴν αὐτὴν ἐπιβολὴν καὶ οἱ ε ἐπὶ τῶν
δένδρων» καὶ «οἱ ἐπὶ τῶν κιόνων αἴθριοι,» εἰ καὶ εἰς
ταυτὸν ἤκουσι τῷ τῆς ὑψώσεως ὁμοειδεῖ, ἀλλ' ὑποδο
Εἡκασί πως τοῖς ἀναβεβηκόσι τοὺς «στύλους.» Οἱ μὲν
γὰρ ἐξ ἀνάγκης οὐκ ἂν λανθάνοιεν, οἷα τοῖς ἀναβλέπου
σεν ἀφύλακτοι πρὸς θέαν ἐκκείμενοι· ὅθεν καὶ μακρὸς
αὐτοῖς μακαρισμός, καὶ τῷ πάνω τῆς θέας συμμετρεῖται καὶ τὸ πάνυ θαυμάσιον. Τῷ δὲ τοιούτῳ
σύντροφος καὶ ὁ πολὺς ἔπαινος. Τὸν δὲ ὀρθόν ο στυ
λίτην, οὐκ ἂν καταμάθοι τις, οὐδὲ ἐὰν ζῇ· ὅθεν
ὡς τὰ πολλὰ καὶ τοῦ ἐπαινεῖσθαι πένεται, ὅτι καὶ
τοῦ συχνὰ περιβλέπεσθαι τό γε ἐνταῦθα. Ἐκεῖσε
γὰρ πλειόνων ὀφειλέτην ἑαυτῷ τὸν Θεὸν καθιστῷ, τὸν
βλέποντα μὲν ἐν κρυπτῷ, ἀποδιδόντα δὲ ἐν τῷ φα
νερά.
@
et iste absque teste virtutem babet et confirmat
quidem qui talis est banc sententiam: Vivens, late.
Latere autem lumen obnubilat vitæ in hoc loco
transeuntis; stylita vero melior quam in cavernis
habitans, in plures valde utilia traducit. Εt nullos
vitæ testes habens, nequit irreprehensi documenti
errore prævaricare. His &t ut qui in luteis cellis
vivunt propius ad cavernarum incolas accedant,
bumi vero propiores quam stylita constituantur.
Ferro autem vestiti quidem, mundo vero manifesti
Meri volentes, locum pro loco mutant et ferrea
vincula publice circumducentes, nihil habent melius quam stylita, utpote qui theatrici nec sane
alieni a curiositatem ciendi cupiditate. Stylita enim
apis more seipsum condens in abscondito virtutis
nel paret, cujus participes effecti quotquot mel
exprimere volunt, dulcedinem ineffabilem acquirani.
33. Propter eamdem causam et qui super arboribus et super columnis clati stant, si ad eumdem gradum accedunt elevationis similitudine, inferiores (amen in aliquo remanent iis qui columnam summam
incolunt. Nam hi ex necessitate non latent, quasi
ineluctabili modo inspicientibus spectaculo expositi.
Unde et longa ipsis beatitudo, et completa ante ocules expositione comparatur admiratio omnis. Tal
homini laudes multæ tribuuntur. Erectum vero stylitam nemo curaret nec si vivat. Unde plerumque
laudibus caret, quia a paucis suspicitur. Ibi enim
plurium debitorem in sui gratiam Deum Armat qui
in abscondito videt et aperte reddit.
νδ. Τάχα δέ που τοῖς 4 δενδροκομουμένοις» καὶ
• χιονοφορουμένοις» οὐδ᾽ ἑκούσιον τὸ ὅλον καλὸν τοῦ
ὑψοῦ ἀγῶνος υποληφθήσεται, οὐδ᾽ ἐξ αλοψύχου το
πᾶν προθέσεως, οἷα καὶ αἰδουμένοις, ἐὰν ὑπὸ πάν
των δρώμενοι, οὐκ ἐργάζωνται τὸ ἀγαθόν, ἀλλ᾽ ἀπεναντίας τῷ ἐπαγγέλματι ἔρχωνται· ὅτε καὶ φόβος
ἔσται τοῖς πολλοῖς, μή ποτε οἱ τοιοῦτοι τὸν μισθὸν
αὐτῶν ἐνταῦθα ἀπέχωσιν· ἢ τοῦτο μὲν οὐκ ἀγαθῶν
ἀνδρῶν, ἐχόντων δὲ ὑποκριτικῶς τῆς ἀσκήσεως.
Ἡμεῖς δὲ οὐ τοὺς τοιούτους ἄρτι ο δενδρίτας ο καὶ
• κιονίτας» σκεπτόμεθα, επεί τοι καὶ ὁ ο στυλί- dem incumbentium percipiant. Nos vero
της,» εἰ καὶ μὴ αἰδοί τινι πράττειν καὶ πρὸς ὀφθαλ
μῶν θαῦμα ὑποπτευθείη τὸ ἀγαθὸν (ός γε οὐδὲ ἀνακρίνεται, ὅτι μηδ' ἀπραγμόνως βλέπεται), ἀλλὰ
τρόπον ἄλλον καὶ αὐτὸς καχυπόπτοις ἀνδράσι ῥᾳστώνην ὑποβαλεῖται νοῆσαί τινα καὶ ἐντὸς τοῦ
• στύλου • ἀνάπτωσιν.
54. Confestim vero de iis qui arborum curam
gerant et iis qui columnas fulcrum habent, suspicio erit quod non voluntaria sit agonis excelsi
res, et quod non ex toto corde sit propositi aniversa actio; quippe qui erubescunt si omnium ocuiis inspectati bonum non faciunt, sed vitæ generi in
opposhum iter incedunt; quando et multis metus
erit, ne hujusmodi homines suam retributionem
percipiant; aut ne retributionem non quidem bonorum virorum, sed piis exercitationibus per speνα'. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν, οἷς προσκόπτουσιν οἱ πολ
2οί, οὕτω σκορακιστέον ἐκ τῶν πνευματικών τού
των ἀνδρῶν· διαφέρον δὲ αὐτοῖς ἔτι κἀκεῖνο ἔσται,
ὡς οἱ μὲν ἀέρος γοῦν ἐπαπολαύειν εἰς πλήσμιον
ἀμέσως ἔχουσι, καὶ ὁμιλεῖν ἡλίῳ, εἰ καὶ ἐν ἐπαίθρῳ· ὁ δὲ καὶ αὐτὸν μετρεῖται τὸν ἥλιον, ὡς διὰ κάπ
NOR
tales arboribus vel columnis insistentes nunc
Μ
consideramus; siquidem stylita, licet non
spectu et propter oculos miram bonum agere suspicionem commoveal (qui non fudieatur, quia
non absque labore conspicitur), imo alia ratione
a mała suspicantibus viris otiositatem quamdama
et intra columnam refaxationem intendere repulatur.
55. Sed hæc quidem ad quæ scandalizati pedem
effendunt multi, expellenda sunt spiritualibus his
viris; sed in eo differunt, quod hi quidem sere absque
mensura fruantur et sole sub dio utantur; ille autem
sofern arcta mensura habet, tanquain per camini
spiraculum radiantem, aut aliter quasi a specula
col. 247–248page 16 of 23
PG 136:247νης τινος αὐτῷ προσβάλλοντα, εἰ καὶ ἄλλον τρόπον, ὡς ἀπὸ διόπτρας ταύτης, ταῖς θείαις ἐντρανίζει ἀκο τίσι λεπτότερόν τε καὶ ἀκριβέστερον, ἢ καὶ ὡς νοητ τὴν ταύτην ἐπὴν πέτρας ἐξευρηκώς, οὐ μόνον φαν τάζεται Θεοῦ τὰ ὀπίσθια, ἀλλὰ καὶ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον αὐτὸν καθορᾷ. Καὶ οἱ μὲν ἀξιοῦσι φαίνεσθαι ζῆν· ὁ δ᾽ ἐγκαλύπτεται, ὡς οἷον αἰσχυνόμενος καὶ τὴν θέαν αὐτήν· καὶ τῆς ἐν κρυπτῷ· μονῆς ὅλος γινόμενος, καὶ τὸν ἐκ τοῦ. στύλου, φανητιασμὸν ἀμαυροί, ταπεινούμενος, οἷς αὐτῷ ἐντέθαπται. νς'. Εἰ δέ μοι νυκτὸς παγετὸν ἐν ἐκείνοις καὶ ἡμέ ρας προβάλλεται τις καύσωνα, εννοείσθω τὸ πνιγηρόν τῆς ἐνταῦθα στέγης, καὶ τὸ συνεσταλμένον καὶ σύστομον· καὶ παρεξετάσας, μὴ πολὺς οὕτω γινέσθω σοφιζόμενος τῷ ο στυλίτῃ ν τὴν ὑποδί βασιν. Λοιπῷ δὴ τῷ περὶ γῆν ἐγκλείστῳ παρα τιθέμενος ὁ τοῦ • στύλου ο μακρῷ καὶ αὐτὸν ὑπερ αναδέβηκεν, ὥσπερ τῷ τοῦ καταλύματος ὕψει, οὕτω καὶ τῷ τῆς βιώσεως. Ὁ μὲν γὰρ κάτω καὶ αὐτὸς κατὰ τοὺς ἐν γῇ, καὶ πρὸ χειρῶν ὡς εἰπεῖν ἔχει τὸ παρηγόρημα, ὅτε τινὸς παραπέσος χρείᾳ, καὶ ἀνα θρωπικώτερός ἐστιν· ὁ δὲ ο στυλίτης» ἐξ ἀνθρώπων γίνεται, καὶ ὀψὲ τὸ ζητηθὲν ἀνέρχεται εἰς αὐτόν. να'. ᾿Αλλὰ τοιαῦτα μὲν καὶ ταῦτα καὶ ἐπὶ τοσοῦ τον. Προσευπορήσει δέ τις, καὶ πλείω τοῖς κατὰ μέρος ἐπιδιδοὺς ἑαυτόν. Εἰ δὲ καὶ βουληθείη ἐπελευστικώτερον καὶ ἀπεριλαλήτως κατὰ παντὸς βίου ἐξα ραι τὸν ο στυλιτικόν, ο ἐκεῖνο φαίη ἂν, ὡς παντὶ μὲν τῷ κατ' ἀρετὴν βιοῦντι δύσεργα τὰ τῶν σφοδροτέρων ἐπιθυμιῶν, τοῖς δὲ τοιούτοις καὶ μάλιστα. Τῆς γῆς τε γὰρ ἀνῳκισμένοι, οὐκ ἔχουσι πελάζειν τοῖς θέλγουσιν, ὅτε καὶ θέλουσι. Τοῦτο δὲ πολύ τι μέρος περιαιρεί τῆς φαυλότητος, καὶ οὐδὲ ταῖς τῶν παθῶν θύραις, ταῖς αἰσθήσεσιν, ἄδεια περιγίνεται, ταῖς θρασυτέραις ἐπιθυμίαις ῥᾷον ἀναπετάννυσθαι. Οὔτε γὰρ ἡ κατακλώσα τοὺς τὰ κάτω τρυφῶντας ἐμμέ λεια καθικνεῖται τοῦ οὕτως ὑψηλοῦ, ὅτι μηδὲ ῥᾴδιον εἰς αὐτὸν ἀφικνεῖται· οὔτε τι φαῦλον ἕτερον ἄκουσ σμα νεανιεύεται, ἀπόνως ἀναδραμεῖν κατ᾿ αὐτοῦ. Καὶ οὐδὲ τὰ τῆς ὀσφρήσεως επαγωγὰ περιάγειν αυ τὸν εὐμαρῶς ἐξισχύει, εμπίπτοντα κατὰ τὸ αὐτόμα τον, καὶ ἀπὸ ῥινῶν, ὅ φασιν, ἕλκοντα· οὐδὲ μὴν τὰ λοιπὰ αἰσθητὰ ἐπιβούλως οὕτω κατευμεγεθοῦσι τοῦ ἀνοικίσαντος ἑαυτὸν, καὶ τῆς κάτω συγχύσεως ἀφορίσαντος, καὶ τῶν ἀπολαυστῶν ἀποστήσαντος, καὶ οὐ κέτι οὔτε τῆς γῆς ὄντος (ὑπέρκειται γάρ), οὔτε του ἀέρος (ἐστεγάνωται γάρ), μικρὸν δέ τι μετέχοντος τῆς φύσεως, καὶ εἰς ὅσον τὸ κατὰ σάρκα ζῆν ἀφοσιώσασθαι Αλλ' οὕτω μὲν ὁ ἀληθὴς στυλίτης,» σεμνόν τι πράγμα καταμόνας θεωρούμενος. Εἰ δὲ καὶ ἑτέρου ἐπιπλοκήν σχοίη βίου ξενίζοντος, εἴτε καὶ ἑνός τινος, ὡς εἶναι διπλοῦν τὸ καλόν, εἴτε καὶ πλειόνων, καλὸν ἤδη τοῦτο πολυσύνθετον, καὶ ἀρετῶν ὀρμαθὸς καὶ ἀγαθῶν πρά ξεων, καὶ οἷα καὶ θημονίας τινὸς ἐπισώρευσις, καὶ ὡς ἐν ἀποθήκῃ ἀσύλῳ, τῷ ν στύλω, ο ἀπόθεσις. νη'. Ἰδοὺ τοίνυν καὶ αὐτὸς, ὦ μετάρσις ἄν θρωπε, τοῦτό τε ἔχεις τὸ τῆς καινοτέρας ζωῆς εἶ δος, καὶ σίδηρος περί σε ικανός, ὃς ἔχει μὲν πολὺ τὸ σεμνόν, παρυφιστάμενον δέ τι καὶ φόρτου φέρει. Βα
ista, divinis radiis subtilius et exactius illustratur, νης τινος αὐτῷ προσβάλλοντα, εἰ καὶ ἄλλον τρόπον,
aut quasi spirituale petræ foramen nactus, non
solum Dei posteriora, sed et facie ad faciem cum
intuetur. Et hi quidem opportunum ducunt viventes
videri; ille vero se abscondit, quasi testes erubescen<;
totus mansionis in abscondito compos factus, dispositionem columnæ partem visibilem obnubilat,
humilis effectus, quod hic consepelitur.
56. Si vero mibi noctis frigus in istis et diei objicit ardorem, consideret mansiuncula angustias,
contractum et angustumn os; et facta comparatione,
ne stylitæ justo inferiorem nimisque humilem attribuat conditionem reputans. Reliquo terrestrium
incluso comparatus columnæ vir large semet exaltavit, quemadmodum diversorii, sic et vitæ elevatione. Nam qui infra, cum terram inhabitantibus
et præ manibus, ut ita dicam, consolationes habet
quando in cujusquam indigentiam incidit, et huma.
nior est; stylita vero procul ab hominibus fit, et
tarde quod quæsivit ad eum ascendit.
57. Sed lec hactenus. Ultra vero progredietur
aliquis, et amplius ad singula se dabit. Si vero et
voluerit de accidentalibus et certis rebus vitam styliticam extollere, et supra alias omnes necessario
exaltatam ostendere, dicet quod cuivis secundum
virtutem viventi præsertim stylitæ certamen cuid
provis cupiditatibus durum est. Nam qui procul a
terra in altis habitant, accedere nequeunt ad ea
quibus delectentur quando maxime volunt. Magnam
vero tollit illud vilitatis partem, nec cupiditatum janı's, sensibus, licentia remanet nimis temerariis desideriis facilius expandi. Nee enervans
ros qui in carnalibus deliciis vivunt luxuries,
ud eum qui in altis habitat pervenit; nec aliud
vile juveniles auditui procreat affectus, quod
absque conatu in ipsum irrumpere valeat. Nec
odoratus illecebræ trahere eum faciliter valent
fortuito incidentes et per nares, ut aiunt, auractæ,
in quem nee reliqua sensuum illectamenta insidianver prævalent, qui altiorem constituit domum seque
ab inferiori perturbatione removet, et oblectamentis
removit, nec amplius de terra est (nam supra stat )
nes de aere (nam densus est), parum vero natura est
particeps et in quantum vita secundum carnem flat
sancta piatio. Sed verus quidem stylita venerabile
quid utique oeulis nostris præbet. Sit etiam alii
vilæ a vulgaribus moribus elongatae communicans,
sive uni cuidam, ita ut dupliciter pulchrum sit, sive
pluribus vitæ rationibus, pulchrum sic erit e multis
compositum, tunc virtutum series et bonorum
operum,etrepositarum rerum coacervatio,et tanquam
in inacesso thesauro, in columna inquam statio.
58. Ecce ergo ipse, o sublimis bomo, habes novæ
vitæ speciem, et ferrum circa te idoneum venerabile,
propriam semper oneris naturam fert. Penitus enim
ascetain gravat et a patientia in laboribus ferendis
ὡς ἀπὸ διόπτρας ταύτης, ταῖς θείαις ἐντρανίζει ἀκο
τίσι λεπτότερόν τε καὶ ἀκριβέστερον, ἢ καὶ ὡς νοητ
τὴν ταύτην ἐπὴν πέτρας ἐξευρηκώς, οὐ μόνον φαντάζεται Θεοῦ τὰ ὀπίσθια, ἀλλὰ καὶ πρόσωπον πρὸς
πρόσωπον αὐτὸν καθορᾷ. Καὶ οἱ μὲν ἀξιοῦσι φαίνε
σθαι ζῆν· ὁ δ᾽ ἐγκαλύπτεται, ὡς οἷον αἰσχυνόμενος
καὶ τὴν θέαν αὐτήν· καὶ τῆς ἐν κρυπτῷ· μονῆς ὅλος
γινόμενος, καὶ τὸν ἐκ τοῦ. στύλου, φανητιασμὸν
ἀμαυροί, ταπεινούμενος, οἷς αὐτῷ ἐντέθαπται.
νς'. Εἰ δέ μοι νυκτὸς παγετὸν ἐν ἐκείνοις καὶ ἡμέ
ρας προβάλλεται τις καύσωνα, εννοείσθω τὸ πνιγηρὸν τῆς ἐνταῦθα στέγης, καὶ τὸ συνεσταλμένον
καὶ σύστομον· καὶ παρεξετάσας, μὴ πολὺς οὕτω
γινέσθω σοφιζόμενος τῷ ο στυλίτῃ ν τὴν ὑποδί
βασιν. Λοιπῷ δὴ τῷ περὶ γῆν ἐγκλείστῳ παρα
τιθέμενος ὁ τοῦ • στύλου ο μακρῷ καὶ αὐτὸν ὑπεραναδέβηκεν, ὥσπερ τῷ τοῦ καταλύματος ὕψει, οὕτω
καὶ τῷ τῆς βιώσεως. Ὁ μὲν γὰρ κάτω καὶ αὐτὸς
κατὰ τοὺς ἐν γῇ, καὶ πρὸ χειρῶν ὡς εἰπεῖν ἔχει τὸ
παρηγόρημα, ὅτε τινὸς παραπέσος χρείᾳ, καὶ ἀνα
θρωπικώτερός ἐστιν· ὁ δὲ ο στυλίτης» ἐξ ἀνθρώπων
γίνεται, καὶ ὀψὲ τὸ ζητηθὲν ἀνέρχεται εἰς αὐτόν.
να'. ᾿Αλλὰ τοιαῦτα μὲν καὶ ταῦτα καὶ ἐπὶ τοσοῦ
τον. Προσευπορήσει δέ τις, καὶ πλείω τοῖς κατὰ
μέρος ἐπιδιδοὺς ἑαυτόν. Εἰ δὲ καὶ βουληθείη ἐπελευστικώτερον καὶ ἀπεριλαλήτως κατὰ παντὸς βίου ἐξα
ραι τὸν ο στυλιτικόν, ο ἐκεῖνο φαίη ἂν, ὡς παντὶ
μὲν τῷ κατ' ἀρετὴν βιοῦντι δύσεργα τὰ τῶν σφοδρο
τέρων ἐπιθυμιῶν, τοῖς δὲ τοιούτοις καὶ μάλιστα. Τῆς
γῆς τε γὰρ ἀνῳκισμένοι, οὐκ ἔχουσι πελάζειν τοῖς
θέλγουσιν, ὅτε καὶ θέλουσι. Τοῦτο δὲ πολύ τι μέρος
περιαιρεί τῆς φαυλότητος, καὶ οὐδὲ ταῖς τῶν παθῶν
θύραις, ταῖς αἰσθήσεσιν, ἄδεια περιγίνεται, ταῖς
θρασυτέραις ἐπιθυμίαις ῥᾷον ἀναπετάννυσθαι. Οὔτε
γὰρ ἡ κατακλώσα τοὺς τὰ κάτω τρυφῶντας ἐμμέ
λεια καθικνεῖται τοῦ οὕτως ὑψηλοῦ, ὅτι μηδὲ ῥᾴδιον
εἰς αὐτὸν ἀφικνεῖται· οὔτε τι φαῦλον ἕτερον ἄκουσ
σμα νεανιεύεται, ἀπόνως ἀναδραμεῖν κατ᾿ αὐτοῦ.
Καὶ οὐδὲ τὰ τῆς ὀσφρήσεως επαγωγὰ περιάγειν αυτὸν εὐμαρῶς ἐξισχύει, εμπίπτοντα κατὰ τὸ αὐτόμα
τον, καὶ ἀπὸ ῥινῶν, ὅ φασιν, ἕλκοντα· οὐδὲ μὴν τὰ
λοιπὰ αἰσθητὰ ἐπιβούλως οὕτω κατευμεγεθοῦσι τοῦ
ἀνοικίσαντος ἑαυτὸν, καὶ τῆς κάτω συγχύσεως ἀφορί
σαντος, καὶ τῶν ἀπολαυστῶν ἀποστήσαντος, καὶ οὐκέτι οὔτε τῆς γῆς ὄντος (ὑπέρκειται γάρ), οὔτε του
ἀέρος (ἐστεγάνωται γάρ), μικρὸν δέ τι μετέχοντος τῆς
φύσεως, καὶ εἰς ὅσον τὸ κατὰ σάρκα ζῆν ἀφοσιώσασθαι
Αλλ' οὕτω μὲν ὁ ἀληθὴς στυλίτης,» σεμνόν τι πράγμα
καταμόνας θεωρούμενος. Εἰ δὲ καὶ ἑτέρου ἐπιπλοκήν
σχοίη βίου ξενίζοντος, εἴτε καὶ ἑνός τινος, ὡς εἶναι
διπλοῦν τὸ καλόν, εἴτε καὶ πλειόνων, καλὸν ἤδη τοῦτο
πολυσύνθετον, καὶ ἀρετῶν ὀρμαθὸς καὶ ἀγαθῶν πρά
ξεων, καὶ οἷα καὶ θημονίας τινὸς ἐπισώρευσις, καὶ
ὡς ἐν ἀποθήκῃ ἀσύλῳ, τῷ ν στύλω, ο ἀπόθεσις.
νη'. Ἰδοὺ τοίνυν καὶ αὐτὸς, ὦ μετάρσις ἄνθρωπε, τοῦτό τε ἔχεις τὸ τῆς καινοτέρας ζωῆς εἶδος, καὶ σίδηρος περί σε ικανός, ὃς ἔχει μὲν πολὺ τὸ
σεμνόν, παρυφιστάμενον δέ τι καὶ φόρτου φέρει. Βα-
col. 249–250page 17 of 23
PG 136:249ἀναβάσεως δε στύλος» οὗτος σύμβολον, ἀλλὰ τῆς εἰς β ρύνει γὰρ πάντως τὸν ἀσκητὴν, καὶ τῆς εἰς τὸ μου χθεῖν συντονίας ἀπάγει. Γάνυ γοῦν κλίνειν συχνά οὐκ ἂν ἐγγένηται τῷ τοιούτῳ ῥᾳδίως κατὰ τὸν ἀσί δηρον. Τοῦτο τοίνυν δέον σε ἄλλως ἀναπληροῦν, καὶ τακλῶντα τὸ ὑπερήφανον, καὶ κάτω βάλλοντα τὸ φρό νημα τῆς σαρκὸς, καὶ τὴν τῶν γονάτων ἔκλασιν ἀνασώζοντα τῇ κατακάμψει καὶ συντριβῇ τῆς ψυ χῆς. Εἰ γὰρ καὶ ἀνατάσεως· καὶ ὑψώσεως καὶ θεὸν πάντως, οὐ τῆς λοιπῆς, ὁποίαν ἂν ἐκείνην είποι τις. νθ'. Ἀλλ᾽ ἅμα ε σύμβολον ἢ εἶπον, ὦ παρόντες, και τις λόγος θεωρητικὸς ἀναπέφηνεν, ὡς οἷόν τι τήρισμα οὐ πάνυ πίπτον μακρὰν γλαφυρότητος. Τριχῇ γὰρ ἡ τῶν συμβόλων θεωρία διανενέμηται, Καὶ οἱ μὲν αὐτοῖς ἐκείνοις ἐμμένουσι, μηδέν τι πε ραιτέρω προβαίνοντες, μηδ' ἐκ τῆς αἰσθητῆς εἰκό της εἰς τὸ νοητὸν ἀρχέτυπον ἀνατρέχοντες, ὁποῖον τὸ Ἰουδαϊκὸν φύλον,οι τῇ σκιᾷ προσπάθηνται, οὐκ ἀνα βλέπειν εἰς τὸν τῆς ἀληθείας ἥλιον θέλοντες. Δασύ ποδος γὰρ φέρε εἰπεῖν ἀπέχεσθαι κελευσθεὶς Ιου δαῖος, οὐκ ἂν ἀναπτύξῃ τὸ τοῦ συμβόλου ἔλυτρον, καὶ τὸν ἐν αὐτῷ θεωρήση φωσφοροῦντα μάργαρον· ἀλλὰ διώξας μακρὰν, καὶ φεύγειν ἀφεὶς ἀφ' ἑαυτοῦ τὸν ἱισύπουν, οὐκ ἂν εἰς πλέον τοῦ γράμματος ἀνιχνεύσῃ αὐτὸν, οὐδ' ἂν ἐπιγνοίη, συμβολικῶς ἐκεῖθεν διδά επ σθαι, τήν τε ἀδιάφορον λαγνείαν φεύγειν, ή τις τῷ τοιούτῳ ζώῳ βαθεῖα ἔγκειται, καὶ τὸ πολυσχι ὣς, ὅ μακράν ἐστι τῆς ἁπλότητος, καὶ τὸ ἐφ᾽ οἷς οὐ χρεὼν εὐλαβὲς καὶ δειλόν. Καὶ οὕτω μέν εἰσιν οἱ ἐπι νηχόμενοι τῷ ἐν συμβόλοις ἐπιπολάζοντε· οὐδέν τι πλέον περιεργάζονται καὶ βαθύτερον. Οἱ δέ τινες συμβόλων μὲν μικρὸν ἢ οὐδέν τι προσδέονται τῶν ἐν γράμμασιν, ἀλλ᾽ ἀφιέντες τὸν περὶ αὐτὰ προφορι τὴν κώδωνα τοὺς βουλομένους περιηχεῖν, αὐτοὶ τῆς αἰνιγματιζομένης ἀληθείας μόνης γίνονται, σωφροσύνην γοῦν (τὸ Χριστιανικόν φύλον) ἀσκούμενοι· καὶ εἰς ἀγαθὸν δὲ ἀνδριζόμενοι, καὶ οὐ κατασχίζοντες εἰς πανουργίας τὸ κατὰ βίον πορευτικόν, τοὺς ἐν νόμῳ κωλυομένους δασύποδας ἐῶσιν ἔρχεσθαι εἰς αὐτ τοὺς, καὶ οὕτω τὸν τοῦ συμβολικοῦ γράμματος ἀνα λεγόμενοι μυελόν οὐκ ἐν λόγῳ τίθενται, ὅσον ἀστῶ δε; καὶ ἄμβροτον. Καὶ οὕτω μὲν καὶ οὗτοι οἱ τοῦ πάχους μὲν τῶν συμβόλων ὀλίγα ἐπιστρεφόμενοι, λεπτοτομοῦντες δὲ τὸ ἐκεῖσε γράμμα καὶ ἀνατέμνοντες, καὶ τῆς ἔσω θεωρίας γινόμενοι. "Ετεροι δὲ ἄμφω διὰ φυλακῆς ἄγουσι, τό τε σύμβολον συντηροῦντες, καὶ απερ αὐτό ἐστι σύμβολον. ξ'. Παραδέδοται οὖν ἡμῖν πρὸς δρόμους εωθινούς ἐξῶσιν ἡλίου ὁσιοῦσθαι τῷ παμβασιλεῖ Θεῷ τὴν προσκύνησιν. Τοῦτο συμβολικόν περικάρπιον. Πι στεύομεν δὲ τὸ αὐτὸν βασιλέα τὸν τῆς δικαιοσύνης ξλιον πρὸς ἡμῶν εἶναι, εἴπερ ἀφορῶμέν τε πρὸς αὐτὸν, καὶ αὐτὸν Θεὸν εἰδότες, λατρευτικῶς αὐτῷ ἐντυγχάνομεν, κεφαλὴν καὶ γόνυ κάμπτοντες. Τοῦτό ἐστιν ὁ τοῦ συμβόλου καρπός· καὶ φυλάττομεν άμφω, προσκυνοῦντές τε, ὅποι παρηγγυήμεθα, καὶ τὸν τοῦ γινομένου σκοπὸν κατέχοντες. Οὕτω καὶ κ λούσασθε, καθαροὶ γένεσθε, ἀκηκοότες, καὶ καθαρὰν δέ ποτε στολὴν ἑόρτιον διατεταγμένοι μεταλαβείν, τό τε λου τρὸν ποιούμεθα τὸ πρὸς αἴσθησιν, καὶ τὴν τῆς ὁρω μένης ἐσθῆτος ἐξάλλαξιν, καὶ τὰ πρὸς νοῦν δὲ φυλαττόμεθα, φαιδρύνοντες ἑαυτοὺς τά τ' ἔνδον, τα τε θύραζε.
abducit. Genu ergo sape dectere facite illi non esset
iuermi. Hoc ergo oportet te adimplere, superbiamn
frangere, et cartis prudentiam humi projicere, et
genuuio prostrationem animæ flexione et contritione
sancire. Si enim exaltationis et ascensionis columna ista symbolum est, ccrte conditionis ad Deum,
non ad aliud, quamcunque dixerit illam aliquis.
ἀναβάσεως δε στύλος» οὗτος σύμβολον, ἀλλὰ τῆς εἰς
β
ρύνει γὰρ πάντως τὸν ἀσκητὴν, καὶ τῆς εἰς τὸ μου
χθεῖν συντονίας ἀπάγει. Γάνυ γοῦν κλίνειν συχνά
οὐκ ἂν ἐγγένηται τῷ τοιούτῳ ῥᾳδίως κατὰ τὸν ἀσίδηρον. Τοῦτο τοίνυν δέον σε ἄλλως ἀναπληροῦν, καὶ
τακλῶντα τὸ ὑπερήφανον, καὶ κάτω βάλλοντα τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς, καὶ τὴν τῶν γονάτων ἔκλασιν
ἀνασώζοντα τῇ κατακάμψει καὶ συντριβῇ τῆς ψυ
χῆς. Εἰ γὰρ καὶ ἀνατάσεως· καὶ ὑψώσεως καὶ
θεὸν πάντως, οὐ τῆς λοιπῆς, ὁποίαν ἂν ἐκείνην είποι τις.
νθ'. Ἀλλ᾽ ἅμα ε σύμβολον ἢ εἶπον, ὦ παρόντες,
και τις λόγος θεωρητικὸς ἀναπέφηνεν, ὡς οἷόν τι
τήρισμα οὐ πάνυ πίπτον μακρὰν γλαφυρότητος.
Τριχῇ γὰρ ἡ τῶν συμβόλων θεωρία διανενέμηται,
Καὶ οἱ μὲν αὐτοῖς ἐκείνοις ἐμμένουσι, μηδέν τι περαιτέρω προβαίνοντες, μηδ' ἐκ τῆς αἰσθητῆς εἰκό
της εἰς τὸ νοητὸν ἀρχέτυπον ἀνατρέχοντες, ὁποῖον τὸ
Ἰουδαϊκὸν φύλον,οι τῇ σκιᾷ προσπάθηνται, οὐκ ἀναβλέπειν εἰς τὸν τῆς ἀληθείας ἥλιον θέλοντες. Δασύ
ποδος γὰρ φέρε εἰπεῖν ἀπέχεσθαι κελευσθεὶς Ιουδαῖος, οὐκ ἂν ἀναπτύξῃ τὸ τοῦ συμβόλου ἔλυτρον, καὶ
τὸν ἐν αὐτῷ θεωρήση φωσφοροῦντα μάργαρον· ἀλλὰ
διώξας μακρὰν, καὶ φεύγειν ἀφεὶς ἀφ' ἑαυτοῦ τὸν
ἱισύπουν, οὐκ ἂν εἰς πλέον τοῦ γράμματος ἀνιχνεύσῃ
αὐτὸν, οὐδ' ἂν ἐπιγνοίη, συμβολικῶς ἐκεῖθεν διδά
επ σθαι, τήν τε ἀδιάφορον λαγνείαν φεύγειν, ή τις
τῷ τοιούτῳ ζώῳ βαθεῖα ἔγκειται, καὶ τὸ πολυσχι
ὣς, ὅ μακράν ἐστι τῆς ἁπλότητος, καὶ τὸ ἐφ᾽ οἷς οὐ
χρεὼν εὐλαβὲς καὶ δειλόν. Καὶ οὕτω μέν εἰσιν οἱ ἐπινηχόμενοι τῷ ἐν συμβόλοις ἐπιπολάζοντε· οὐδέν τι
πλέον περιεργάζονται καὶ βαθύτερον. Οἱ δέ τινες
συμβόλων μὲν μικρὸν ἢ οὐδέν τι προσδέονται τῶν ἐν
γράμμασιν, ἀλλ᾽ ἀφιέντες τὸν περὶ αὐτὰ προφορι
τὴν κώδωνα τοὺς βουλομένους περιηχεῖν, αὐτοὶ τῆς
αἰνιγματιζομένης ἀληθείας μόνης γίνονται, σωφροσύνην γοῦν (τὸ Χριστιανικόν φύλον) ἀσκούμενοι· καὶ
εἰς ἀγαθὸν δὲ ἀνδριζόμενοι, καὶ οὐ κατασχίζοντες
εἰς πανουργίας τὸ κατὰ βίον πορευτικόν, τοὺς ἐν
νόμῳ κωλυομένους δασύποδας ἐῶσιν ἔρχεσθαι εἰς αὐτ
τοὺς, καὶ οὕτω τὸν τοῦ συμβολικοῦ γράμματος ἀνα
λεγόμενοι μυελόν οὐκ ἐν λόγῳ τίθενται, ὅσον ἀστῶ
δε; καὶ ἄμβροτον. Καὶ οὕτω μὲν καὶ οὗτοι οἱ τοῦ
πάχους μὲν τῶν συμβόλων ὀλίγα ἐπιστρεφόμενοι, λεπτοτομοῦντες δὲ τὸ ἐκεῖσε γράμμα καὶ ἀνατέμνοντες,
καὶ τῆς ἔσω θεωρίας γινόμενοι. "Ετεροι δὲ ἄμφω διὰ φυλακῆς ἄγουσι, τό τε σύμβολον συντηροῦντες, καὶ
απερ αὐτό ἐστι σύμβολον.
59. Sed simul symbolum dixi, auditores, et ratio
quædam logica in mentem venit, tanquam conclusio
de novo deducta, non sine elegantia. Tripliciter enim
symbolorum scientia dividitur. Sic alii quidem in ipsis
remanent, ultra non progredientes, nec e sensibili
Imagine in cogitatum archetypum redeuntes, sicut
Judaeorum natio, qui in umbra sedent, veritatis solemn
inspicere nolentes. lepore edendo, exempli gratia,
abstinere jussi» Judæus non symboli velum detrahit
et relucentem margaritam in symbolo contemplatur,
sed longe persequens cuniculum non amplius liueræ
sensum indagat, nec quo symbolicum documentum
accipiat, inde recognoscit, et indiferentem lubricktatem fugere quæ in animali isto dominatur, et
fissi pedis distinctionem quæ a simplicitate longe abest et qua non opus habet prudentia sancta et timor.
Sic quidem supernatant in symbolorum superficie,
nec amplius quid et penitius perspectum parant.
Parum aliqui vel minime symboli litteræ student, sed
eos sinentes qui sensum absconditum clamatoria tuba
mulcent, ipsi in ænigmate propositam veritatem
tantum retinent, sapientiam (Christiana tribus) exer
centes; et ad bonæ strenuo exercitati, nec in dolos
ac fraudes vitæ itinerarium scindentes, prohibitos
in lege lepores ad se venire sinunt, et sic symbolicæ litteræ medullam seligentes, non litteræ immerantes rei viscera et perpetuitatem arripiunt. Sic
quidem illi de symboli corpore pauca assumentes,
litteram attenuantes el resecantes, internum sensum
obtinent. Alii autem utraque per observantiam
agunt, et symbolum servant, el rem cujus symbolum est.
60. Nobis mandatum est inspicientibus ad solis
orientales cursus Regi regum Deo adoratione sanctificari; symbolicus hic cortex. Regem vero credimus
justitiæ solem nobis esse, qui in ipsum aspicimus,
et Deum ipsum cognoscentes, cum adoratione ante
eum, caput et genu inclinantes adstamus. Hic est
symboli fructus; et utraque servamus et adorantes
qua nobis mandatum est et facti rationem retinentes. Sic et illud: Lavamini, mundi estote audientes,
mundam tum stolam festivam assumere jussi, lava·
tionem facimus sensibilem quidem et visibilis vestis
mutationen), spiritualia vero servamus nitida reddertes de nobis et quæ intus et quæ deforis sunt.
ξ'. Παραδέδοται οὖν ἡμῖν πρὸς δρόμους εωθινούς
ἐξῶσιν ἡλίου ὁσιοῦσθαι τῷ παμβασιλεῖ Θεῷ τὴν
προσκύνησιν. Τοῦτο συμβολικόν περικάρπιον. Πιστεύομεν δὲ τὸ αὐτὸν βασιλέα τὸν τῆς δικαιοσύνης
ξλιον πρὸς ἡμῶν εἶναι, εἴπερ ἀφορῶμέν τε πρὸς αὐτὸν,
καὶ αὐτὸν Θεὸν εἰδότες, λατρευτικῶς αὐτῷ ἐντυγχά
νομεν, κεφαλὴν καὶ γόνυ κάμπτοντες. Τοῦτό ἐστιν
ὁ τοῦ συμβόλου καρπός· καὶ φυλάττομεν άμφω,
προσκυνοῦντές τε, ὅποι παρηγγυήμεθα, καὶ τὸν τοῦ
γινομένου σκοπὸν κατέχοντες. Οὕτω καὶ κ λούσασθε,
καθαροὶ γένεσθε, ἀκηκοότες, καὶ καθαρὰν δέ ποτε
στολὴν ἑόρτιον διατεταγμένοι μεταλαβείν, τό τε λουτρὸν ποιούμεθα τὸ πρὸς αἴσθησιν, καὶ τὴν τῆς ὁρωμένης ἐσθῆτος ἐξάλλαξιν, καὶ τὰ πρὸς νοῦν δὲ φυλαττόμεθα, φαιδρύνοντες ἑαυτοὺς τά τ' ἔνδον, τα
τε θύραζε.
col. 251–252page 18 of 23
PG 136:251ξα'. Ἵνα δέ τι καὶ τῶν ἄρτι βλεπομένων εἰς τὴν θεωρίαν ταύτην παρελκύσωμεν, ὁποῖον μὲν θώρακα ὁ μέγας Παῦλος νομοθετεῖ φορεῖν, οἴδαμεν ἅπαν τες· ὁ δὲ ο στυλίτης ο οὗτος φέρει καὶ τὸν κατ' απ σθησιν, τηρῶν πάντως ἀμφότερα· οὐ γὰρ δήπου τὸ ἕτερον. Εἰσὶ δὲ αὐτὰ τότε προφερόμενον συμβολικώς, τό τε νοούμενον πραγματικῶς καὶ πνευματικῶς. ι ξθ'. Εἰ δέ τι χρὴ τῷ γλυκεῖ καὶ ἡμετέρῳ παραμίσ ξαι καὶ μὴ τοιοῦτον μὲν, οὐ πάνυ δὲ δυσέντευκτον δαιτυμόσι φιλακροάμασι, πολλὰ καὶ τῶν ἐξωτερικῶν συμβόλων τοιούτου τόπου ἔχονται. • Καρδίαν ο οὖν μὴ ἐσθίειν, ο συμβολικὸς ἦν ποτε λόγος· ὁ δὲ τότε ἀκούων αὐτό τε οὕτως ἐποίει (ἀπείχετο γὰρ τοῦ καρδιοφαγεῖν), συνετήρει δὲ καὶ τὸ ἐμφαινόμενον διδασκάλιον. Τὸ δὲ ἦν μὴ λύπαις εαυτόν τινα ἐκδιδόναι, καὶ οὕτω δαπανώμενον τήκεσθαι τὰ ἐντός. "Ηκουσέ τις αὖθις • μαχαίρᾳ πῦρ μὴ σκαλεύειν, ἢ μὴ λευκὴν οἰκοτραφεῖν ἀλέκτορα.» Τὸ δὲ ἦν μήτε θυ μὲν ζέοντα ὑπανάπτειν λόγοις ερεθιστικοῖς καὶ παρ οξύνουσι, καὶ ὡς εἰπεῖν τμητικοίς, μήτε μὴν χρά σθαι κατ' οἶκον ὑπουργοῖς κεκράκταις, καὶ τὸ ἐν βά θει μέλαν καὶ μυστηριώδες διαλευκαίνουσι βούλευμα. Καὶ ἐποίουν ἐκεῖνοι ἄμφω, καὶ οὔτε τὰ σύμβολα παρα εωρῶντο, ἐγίνοντο δὲ καὶ τοῦ συμβολογραφήματος μάλιστα. ξγ'. Καὶ ἵνα μὴ πολλὰ εἰπεῖν ἔτι ἔχων παρατείνω καὶ ἀποκναίω τοὺς ἀκροατάς, οὕτω μὲν τρία τὰ συμβολικά τμήματα, ἡ καταμόνας ἀντοχὴ τοῦ συμ δύλου, εἰπεῖν δὲ ταυτὸν αἰνίγματος, ἡ καθ' ἑαυτήν ἐκλογὴ τὸ συμβολογραφουμένου, καὶ ἡ ἑκατέρων σύλληψις. Τούτου τοῦ τρίτου διαιρέματος καὶ ἡ τοῦ στύλου ο ἐστὶν ἐπίνοια. Σύμβολον μὲν γὰρ αὐτὸ ανατάσεως εύρηται καὶ ὕψους τινός. Ο δὲ 4 στυ λίτης, ο απομαξάμενος τὴν τῆς εἰκονικῆς θεωρίας ἀκρίβειαν, καὶ τῷ τόπῳ ὄνω ἀεὶ ἔσται, καὶ τῷ τρόπῳ δὲ πραγματεύσεται θειότερον ἀνατείνεσθαι ὡς εἰς οὐρανὸν, καὶ ὑψοῦσθαι ἀνωτάτω, καὶ ἀνα βαίνειν εἰς τὸν ἁπάντων ὑπερέκεινα. Οὐ μὴν ἄλλως ἑαυτὸν ὑπερανατενεῖ, καὶ ὑψίλοφος εἶναι, καὶ μὴ ἐπὶ ὀνύχων ἄκρων (μικρόν γάρ τι τοῦτο), ἀλλ᾽ ὡς ἐπὶ οὐρανοῦ βαίνειν τῷ τύφῳ, κἀντεῦθεν μηδὲν ἡγεῖσθαι τοὺς κατ' αὐτόν. Εἰ γὰρ καὶ περιφροντ τέον, ἀλλ' οὐκ ἀνθρώπους, ὦ ἀδελφὲ, οὔτε τοὺς Ὁ ὁμοιοβίους, οὔτε τους λοιπούς· περιφρονητέον δὲ τὰ περὶ γῆν. ἅπερ ἀφῆκας, οἷς ἔχεις ἀποταξάμενος, ὧν ἀφέ στηκας. ξδ'. Καὶ ἐνθυμοῦ μὲν καὶ τὴν «στύλον, ο ὡς ὑψοῦ ἀνάγοντα· ἐνθυμοῦ δὲ καὶ τὸν ο σίδηρον ο κάτω βαρύνοντα. Ἐκεῖνο σύμβολον ἔστω τοῦ τὰ ἄνω φρο νεῖν· καὶ φρόνει οὕτω. Ο δὲ σίδηρος ταπεινώσεως· καὶ βάλλε σεαυτὸν οὕτω κάτω, οὐχ ὥστε μή περὶ γῆν ἱλυσπᾶσθαι τοῖς κατὰ σάρκα νοήμασι, μή ποτέ τις οὐκ ἀφυῶς ἐπισκώψῃ, ὡς ἄρα μαγνήτιδος δίκην τὰ κατὰ βίον πράγματα τὸν ἀσκητικών σίδηρον ἐπισπᾶται πρὸς ἑαυτά. Λαμπρόν τι πράγμα δ ο στύλος ο οὗτος, οὐχ ότιπερ ὑψηλὸς (τί γὰρ μέγα, 8 καὶ προβλῆτες εὐτυχοῦσιν αὐτοφυῶς;) ἀλλ' ὅτι κατὰ τὰς ἀνωτέρω θεωρίας ὑψοποιὸς καὶ ἀναγωγὸς εἰς Θεόν. Καὶ πυραμίδες μὲν αἱ περὶ Αἴγυπτον, αἱ κατὰ τὴν ἱστορίαν, καὶ πολυδάπανοι
61. Ut vero et de recens visis quoddam in contemplationem istam introducamus, qualem loricam
magnus Paulus induere jnbet, novimus omnes: Styhta vero ille sensibilem induit penitus utraque
servans, non alterum tantum. Sunt vero hæc tuin
symbolice prolata, tum opere et spiritu excogitata.
62. Si vero rebus snavibus nostris miscere opor
tet minus suaves, nec tamen convivis discen:li cupitis non injucundas, multa et alienorum symboforum hic locuin tenent. Itaque cor non manducare
syrabolicum erat: qnod tune qui audiebat perfciebat
(a cordis manducatione abstinebat); manifestum
vero observabat præceptum: videlicet non angoribus seipsum dedere et sic absump:um intus tabe-
¿cere. Iterum audivit quidam, gladio ignem ne exsuscita, aut, album ne domi natrias gallum: id est
excandescentem iram provocatoriis sermonibus et
exacerbantibus, ut ita dicam, serantibus non accendere; nee in domo clamosis uti ministris atque
intes nigrum et mysterio redundans album proferentibus consilium. Εt utraque faciebant isti, nec symnbolam tergiversabantur, ime fiebant in primis symboli litteræ addicti.
ξα'. Ἵνα δέ τι καὶ τῶν ἄρτι βλεπομένων εἰς τὴν
θεωρίαν ταύτην παρελκύσωμεν, ὁποῖον μὲν θώρακα
ὁ μέγας Παῦλος νομοθετεῖ φορεῖν, οἴδαμεν ἅπαν
τες· ὁ δὲ ο στυλίτης ο οὗτος φέρει καὶ τὸν κατ' απ
σθησιν, τηρῶν πάντως ἀμφότερα· οὐ γὰρ δήπου τὸ
ἕτερον. Εἰσὶ δὲ αὐτὰ τότε προφερόμενον συμβολικώς,
τό τε νοούμενον πραγματικῶς καὶ πνευματικῶς.
ι
ξθ'. Εἰ δέ τι χρὴ τῷ γλυκεῖ καὶ ἡμετέρῳ παραμίσ
ξαι καὶ μὴ τοιοῦτον μὲν, οὐ πάνυ δὲ δυσέντευκτον
δαιτυμόσι φιλακροάμασι, πολλὰ καὶ τῶν ἐξωτερι
κῶν συμβόλων τοιούτου τόπου ἔχονται. • Καρδίαν ο
οὖν μὴ ἐσθίειν, ο συμβολικὸς ἦν ποτε λόγος· ὁ δὲ
τότε ἀκούων αὐτό τε οὕτως ἐποίει (ἀπείχετο γὰρ
τοῦ καρδιοφαγεῖν), συνετήρει δὲ καὶ τὸ ἐμφαινόμε
νον διδασκάλιον. Τὸ δὲ ἦν μὴ λύπαις εαυτόν τινα
ἐκδιδόναι, καὶ οὕτω δαπανώμενον τήκεσθαι τὰ ἐντός.
"Ηκουσέ τις αὖθις • μαχαίρᾳ πῦρ μὴ σκαλεύειν, ἢ
μὴ λευκὴν οἰκοτραφεῖν ἀλέκτορα.» Τὸ δὲ ἦν μήτε θυ·
μὲν ζέοντα ὑπανάπτειν λόγοις ερεθιστικοῖς καὶ παρ
οξύνουσι, καὶ ὡς εἰπεῖν τμητικοίς, μήτε μὴν χρά
σθαι κατ' οἶκον ὑπουργοῖς κεκράκταις, καὶ τὸ ἐν βάθει μέλαν καὶ μυστηριώδες διαλευκαίνουσι βούλευμα.
Καὶ ἐποίουν ἐκεῖνοι ἄμφω, καὶ οὔτε τὰ σύμβολα παρα
εωρῶντο, ἐγίνοντο δὲ καὶ τοῦ συμβολογραφήματος
μάλιστα.
ξγ'. Καὶ ἵνα μὴ πολλὰ εἰπεῖν ἔτι ἔχων παρατείνω
καὶ ἀποκναίω τοὺς ἀκροατάς, οὕτω μὲν τρία τὰ
συμβολικά τμήματα, ἡ καταμόνας ἀντοχὴ τοῦ συμδύλου, εἰπεῖν δὲ ταυτὸν αἰνίγματος, ἡ καθ' ἑαυτήν
ἐκλογὴ τὸ συμβολογραφουμένου, καὶ ἡ ἑκατέρων
σύλληψις. Τούτου τοῦ τρίτου διαιρέματος καὶ ἡ τοῦ
• στύλου ο ἐστὶν ἐπίνοια. Σύμβολον μὲν γὰρ αὐτὸ
ανατάσεως εύρηται καὶ ὕψους τινός. Ο δὲ 4 στυ
λίτης, ο απομαξάμενος τὴν τῆς εἰκονικῆς θεωρίας
ἀκρίβειαν, καὶ τῷ τόπῳ ὄνω ἀεὶ ἔσται, καὶ τῷ
τρόπῳ δὲ πραγματεύσεται θειότερον ἀνατείνεσθαι
ὡς εἰς οὐρανὸν, καὶ ὑψοῦσθαι ἀνωτάτω, καὶ ἀναβαίνειν εἰς τὸν ἁπάντων ὑπερέκεινα. Οὐ μὴν ἄλλως
ἑαυτὸν ὑπερανατενεῖ, καὶ ὑψίλοφος εἶναι, καὶ μὴ
ἐπὶ ὀνύχων ἄκρων (μικρόν γάρ τι τοῦτο), ἀλλ᾽ ὡς
ἐπὶ οὐρανοῦ βαίνειν τῷ τύφῳ, κἀντεῦθεν μηδὲν
ἡγεῖσθαι τοὺς κατ' αὐτόν. Εἰ γὰρ καὶ περιφροντ
τέον, ἀλλ' οὐκ ἀνθρώπους, ὦ ἀδελφὲ, οὔτε τοὺς
63. Et ne multa adhuc dicenda habens suspensos
teneam et perlæsos auditores, bic tres sunt symboli
sectiones, seorsum symboli, aut ut aliter eadem
dicam, ænigmatis identites; sola in seipsa litterae symbolice assumptio, et amborum simul usus. Ὁ
Tertiæ divisionis est columnæ propositum. Nam
symbolum quidem elevationis et celsitudinis invenitur. Stylita vero mutuavit figuratæ contemplationis
flem, et loco semper sursum erit, et divinius cunabitur tendere quasi in cœlum et in altissima ascendere. Non sane nimis se extendet in altitudinem
qui non longis unguiculis (parvi pretii illud) sed
qui ad cœlum ambitione progrediatur, exinde nihil
æstimans eos qui circa ipsum sunt. Si enim circa te
conspiciendum est, non homines, o dilecte, nec
similiter vita utentes, nec reliquos consideres; bene
vero ea quæ sunt super terram, quæ deseruisti,
quibus valedixisti, a quibus recessisti.
ὁμοιοβίους, οὔτε τους λοιπούς· περιφρονητέον δὲ τὰ περὶ γῆν. ἅπερ ἀφῆκας, οἷς ἔχεις ἀποταξάμενος, ὧν ἀφέστηκας.
64. Columnam in alta ducentem cogita, cogita et
ferrum ponderosum. Symbolum sit illud de cœlestibus meditationis, et sic tu meditare; humilitatis vero ferrum: sic teipsum deorsum mitte, non
ut vermium more super terram secundum carnem
reptes, ne forte quis merito irrideat quod magnetis
instar vitæ opera ascetæ ferrum attrahant ad seipsa.
Illustris columna ista, non quia excelsa est (quid
enim magnum est quod natura sua eminet?), sed
quia secundum meditationes de excelsis sursum
tollit et ducit ad Deum. Et Ægypti pyramides in historia famosæ magnis impensis et longis umbris ob
altitudinem; et apud Cnidum Eudoxi specula, unde
asira observabat; et Babylonis pensiles borti, et
ξδ'. Καὶ ἐνθυμοῦ μὲν καὶ τὴν «στύλον, ο ὡς ὑψοῦ
ἀνάγοντα· ἐνθυμοῦ δὲ καὶ τὸν ο σίδηρον ο κάτω
βαρύνοντα. Ἐκεῖνο σύμβολον ἔστω τοῦ τὰ ἄνω φρο
νεῖν· καὶ φρόνει οὕτω. Ο δὲ σίδηρος ταπεινώσεως· καὶ βάλλε σεαυτὸν οὕτω κάτω, οὐχ ὥστε μή
περὶ γῆν ἱλυσπᾶσθαι τοῖς κατὰ σάρκα νοήμασι,
μή ποτέ τις οὐκ ἀφυῶς ἐπισκώψῃ, ὡς ἄρα μαγνή
τιδος δίκην τὰ κατὰ βίον πράγματα τὸν ἀσκητικών
σίδηρον ἐπισπᾶται πρὸς ἑαυτά. Λαμπρόν τι πράγμα
δ ο στύλος ο οὗτος, οὐχ ότιπερ ὑψηλὸς (τί γὰρ
μέγα, 8 καὶ προβλῆτες εὐτυχοῦσιν αὐτοφυῶς;)
ἀλλ' ὅτι κατὰ τὰς ἀνωτέρω θεωρίας ὑψοποιὸς καὶ
ἀναγωγὸς εἰς Θεόν. Καὶ πυραμίδες μὲν αἱ περὶ
Αἴγυπτον, αἱ κατὰ τὴν ἱστορίαν, καὶ πολυδάπανοι
col. 253–254page 19 of 23
PG 136:253καὶ μακρόσκιοι, ὅτι καὶ περιμήκετοι, καὶ ἡ κατά Κνίδου Εὐδόξου σκοπιά, ὅθεν ἐκεῖνος ἐσκέπτετο τὰ ουράνια, καὶ κρεμαστὸς κῆπος ὁ Βαβυλώνιος, καὶ † ἐν Ῥόδῳ ὑψιβάμων τοῦ πολλοῦ χαλκοῦ φλυαρία, καὶ εἴ τι τοιοῦτο θέας ἄξιον, λόγον πολύν εἶχον πάλαι ποτέ· ἦσαν δὲ, ὅ φασί, θαῦμα μωρός. Ημίν δὲ τοῖς κατὰ Θεὸν φρονοῦσι, καὶ ὀλίγα τῶν τοιού των επιστρεφομένοις, θαῦμα τοῦτο μέγα ὁ τοῦ στύλου ο ὑψίκρανος λόφος, οὐχ ὅτι μακρὸς ἐξανέστηκεν, ἀλλ' ὅτι τὸν κάτω βεβριθότα και γήϊνον κουφίζει, καὶ ἀνάγει πρὸς αὐτὸν Θεὸν, ὡς οἷά τι οὐράνιον έξαρμα. ξε'. Χρὴ τοίνυν τὸν ἀσκητὴν ἀντιδιδόναι τι καὶ αὐτὸν τῷ τοιούτῳ ο στύλῳ, ο ένα κανταῦθα χάρις χάριν ἀπογεννᾷ, καὶ ὥσπερ ό ο στύλος, ἀναφέρει τοῦτον ὑψοῦ καὶ ἐξαίρει προς τιμιότητα, οὕτως ἀνθυμοῦσθαι αὖθις τὸν «στύλον, ὑπ' αὐτοῦ, ὡς οἷον ἀντιδοτικῶς. Τὸ δὲ ἔσται, ἐὰν ἐπ᾿ ἀγαθοῖς ἀοί &μον τὸν τόπον ὁ ἀσκητὴς ποιήται ταῖς διαδοχαῖς, ἵνα τῷ ἴσῳ ζήλῳ καὶ μετ' αὐτὸν ἕτερος ὅμοιος, καὶ αὖθις μετ' ἐκεῖνον τοιοῦτος, καὶ τοῦτο εἰσαεὶ τὸν στύλον, τοῦτον ἐπαναβαίνωσι. Τί τοίνυν καὶ ἐνταῦθα φημί; Γενοῦ Ἠλιοὺ τρόπον τινά, ὦ ο στυλίτα, ο καὶ αναλαμβανόμενος ποτε άφες μαθητὴν οὐδὲν ἀπεοι καλα εἰς τὸ θαυμάσιον, ἵνα καὶ ἐκεῖνος τὸν αὐτὸν Ελάσας δρόμον, καὶ τοῦ οὐρανοῦ γενόμενος, τὰ ὅμοια θαυμαστώσηται, καὶ οὕτως ἐσεῖται τὸ καλὸν τουτί παραμόνιμον, δ δὴ καὶ ἀνόπιν τῷ λόγῳ εἰπεῖν εὐηρέστηται. Οὐδὲ γὰρ ἐπνοῦμεν ἐν πολλοῖς τὰ τῶν ἐννοιῶν ἀναπολοῦντες λήτα, ἔνθα καρπὸν βλαστήσειν φιλονεικοῦμεν ευσταχυν καὶ ψυχαῖς εύχαριν. ξς'. Αλλ' οὕτω μὲν ἐσεμνολογήθη ὁ ἁπλῶς καὶ ἐν τῷ καθόλου νοούμενος ο στύλῳ, ο τό γε εἰς ἡμε τέραν ἦχον δύναμιν· ὁ δὲ βλεπόμενος οὗτος, ὁ καθ' ἡμᾶς, ἔχει τι καὶ πλέον σεμνύνασθαι, κἀντεῦθεν παρακαλεῖ καὶ ἄλλως εἰς ἀγῶνα μείζω τὸν ἐπ' α τοῦ ἀσκητήν. Οὐ γὰρ τέθειται που παράβυστος, καὶ οἷος ἢ ἀγνοεῖσθαι, ἢ ἀλλὰ ὀλίγοις ήκειν εἰς γνῶσιν. Πόλει δὲ τοιαύτῃ ἀμφαδὸν παραπέπηγεν, εἰς ἣν δίχα γε τῶν γνησίων, καὶ οἷς τὸ αὐθιγενὲς ἀγαθὸν ἐλλάμπει, καὶ οἱ πανταχόθεν παραβάλλουσιν ἄν θρωποι. Καὶ χρὴ τὸν ἀσκητὴν τὸν ἐνταῦθα (ὀλίγου έξω εἰπεῖν) παγκόσμιον ἀναπεφηνέναι καλόν. Συρ ξέουσιν ἄνδρες ἐνταῦθα γῆς, οὐ μόνον γένους εὖ ἔχοντες, ἀλλὰ καὶ θατέρου μέρους, καὶ οὐ μόνον λό για, ἀλλὰ καὶ τοῦ λοιποῦ βίου, καὶ οὐ μόνον συνε τα, ἀλλὰ καὶ ἀνάπαλιν πίπτοντες. Καὶ τὸ ὅλον εἰπεῖν, γένος ἅπαν καὶ πανταχόθεν άνθρωποι. Τούτ τας προσενεχθήσεται ὁ ο στυλίτης ο οὗτος, καθά καὶ χρεών, καὶ τὸ πᾶν φάναι, ἀποστολικῶς. Απασι γὰρ τὰ πάντα γενήσεται, ἵνα κερδήσῃ τοὺς ἅπαντας εἰς δόξαν Θεοῦ· οὐ κολακεύσει ἐν μὴ δέοντι, ὡς ἂν μὴ καὶ καπηλεύσῃ τὴν ἀλήθειαν· οὐδ᾽ αὖ πρὸς πάνω τας ἀγριανεῖται, μὴ καὶ κατεγκληθείη τὸ τῆς παῤῥησίας ἄχαιρον· καὶ οὔτε πάντας ἐπαίνοις και ταβρέξει (άρεσκος γὰρ οὕτως ἔσται)· οὐδ᾽ αὖ χαλα ζοβολήσει ὡς ἀφ᾽ ὕψους τούτου ταῖς ὕβρεσι (θηριῶδες γὰρ τὸ πάθος). Τάχα δέ που καὶ οἷον ἔπος εἴπῃ, τοῖον ἐπακηκοώς αἰσχυνεῖ τὸν ἔνδοξον ἄνω θρωπον ἤδη δὲ καὶ κατάκριμα ἕξει, ὡς βλασφη
καὶ μακρόσκιοι, ὅτι καὶ περιμήκετοι, καὶ ἡ κατά in Rhode multo are slaas vanus colossus, et si quid
spectaculo dignum habebant antiqui; ut aiunt autem, stultis prodigia. Nobis vero secundum Deum
cogitantibus et talium pauca animo revolventibus,
prodigium magnum præruptus columnæ apex, non
quia tongus fastigiatur, sed quia gravem et terres'rem allevat et ad Deum ipsum adducit tanquain
coelestis elevatio.
Κνίδου Εὐδόξου σκοπιά, ὅθεν ἐκεῖνος ἐσκέπτετο τὰ
ουράνια, καὶ κρεμαστὸς κῆπος ὁ Βαβυλώνιος, καὶ
† ἐν Ῥόδῳ ὑψιβάμων τοῦ πολλοῦ χαλκοῦ φλυαρία,
καὶ εἴ τι τοιοῦτο θέας ἄξιον, λόγον πολύν εἶχον
πάλαι ποτέ· ἦσαν δὲ, ὅ φασί, θαῦμα μωρός. Ημίν
δὲ τοῖς κατὰ Θεὸν φρονοῦσι, καὶ ὀλίγα τῶν τοιού
των επιστρεφομένοις, θαῦμα τοῦτο μέγα ὁ τοῦ
• στύλου ο ὑψίκρανος λόφος, οὐχ ὅτι μακρὸς ἐξανέστηκεν, ἀλλ' ὅτι τὸν κάτω βεβριθότα και γήϊνον
κουφίζει, καὶ ἀνάγει πρὸς αὐτὸν Θεὸν, ὡς οἷά τι οὐράνιον έξαρμα.
ξε'. Χρὴ τοίνυν τὸν ἀσκητὴν ἀντιδιδόναι τι καὶ
αὐτὸν τῷ τοιούτῳ ο στύλῳ, ο ένα κανταῦθα χάρις
χάριν ἀπογεννᾷ, καὶ ὥσπερ ό ο στύλος, ἀναφέρει
τοῦτον ὑψοῦ καὶ ἐξαίρει προς τιμιότητα, οὕτως
ἀνθυμοῦσθαι αὖθις τὸν «στύλον, ὑπ' αὐτοῦ, ὡς
οἷον ἀντιδοτικῶς. Τὸ δὲ ἔσται, ἐὰν ἐπ᾿ ἀγαθοῖς ἀοί-
&μον τὸν τόπον ὁ ἀσκητὴς ποιήται ταῖς διαδοχαῖς,
ἵνα τῷ ἴσῳ ζήλῳ καὶ μετ' αὐτὸν ἕτερος ὅμοιος, καὶ
αὖθις μετ' ἐκεῖνον τοιοῦτος, καὶ τοῦτο εἰσαεὶ τὸν
· στύλον, τοῦτον ἐπαναβαίνωσι. Τί τοίνυν καὶ ἐνταῦθα
φημί; Γενοῦ Ἠλιοὺ τρόπον τινά, ὦ ο στυλίτα, ο καὶ
αναλαμβανόμενος ποτε άφες μαθητὴν οὐδὲν ἀπεοι
καλα εἰς τὸ θαυμάσιον, ἵνα καὶ ἐκεῖνος τὸν αὐτὸν
Ελάσας δρόμον, καὶ τοῦ οὐρανοῦ γενόμενος, τὰ ὅμοια
θαυμαστώσηται, καὶ οὕτως ἐσεῖται τὸ καλὸν τουτί
παραμόνιμον, δ δὴ καὶ ἀνόπιν τῷ λόγῳ εἰπεῖν
εὐηρέστηται. Οὐδὲ γὰρ ἐπνοῦμεν ἐν πολλοῖς τὰ
τῶν ἐννοιῶν ἀναπολοῦντες λήτα, ἔνθα καρπὸν
βλαστήσειν φιλονεικοῦμεν ευσταχυν καὶ ψυχαῖς
εύχαριν.
65. Itaque ascetam oportet aliquid tali columna
retribuere, ut gratis gratiam pariat et sicut columna
illum in altum evebit et ad venerationem elevat,
sie vicissín) præcellens ab ipso colunina reddatur
remunerationis loco. Quod erit, si bonis celebrem
locum asceta facit continua serie, ut pari zelo
et post ipsum alter similis, et iterum post hunc
tertius alius, et sic perpetuo ad columnam istam
ascendant. Quid ergo loquor? Fias alter Elias,
stylita, et aliquando discipulum assumens, non dissimilem in mirabilibus dimitte, ut eadem via ad finem
decurrat et cœli particeps simili modo mirabiliter
transeat, et sic emissum sit pulchrum illud perseverans, quod autea sermone egregie proclamatum
est. Non enim 'dubitamus in multis cogitationum
messes iterum peragrare, in quibus germinaturos
esse fructus spicis abundantes et animabus jucundes
certo contendimus.
66. Sed sic quidem venerationem commendavit
η"i simpliciter et summatim in columna excogitatus est serino, ut pro viribus nostris fecimus: quam
vero apud nos vidimus illa amplius quid habet venerabile, et exinde ad majorem agonem supra
stantem ascetam invitat. Non enim alicubi reconditur ut aut ignoretur aut paucis innotescat
Ante urbem hanc propalam locata est ad quam
separatim a vulgariums, et quibus peculiare bonum
efulget, et undequaque adventant homines. Et hic
Ascetam oportet (parvum abest quin dicam) universaliter pulchrum apparere. Ad hanc regionem afa
Quunt vir inon solum nobilis generis, sed et alterius
conditionis, nec solum egregie docti, sed et reliquæ
ξς'. Αλλ' οὕτω μὲν ἐσεμνολογήθη ὁ ἁπλῶς καὶ
ἐν τῷ καθόλου νοούμενος ο στύλῳ, ο τό γε εἰς ἡμετέραν ἦχον δύναμιν· ὁ δὲ βλεπόμενος οὗτος, ὁ καθ'
ἡμᾶς, ἔχει τι καὶ πλέον σεμνύνασθαι, κἀντεῦθεν
παρακαλεῖ καὶ ἄλλως εἰς ἀγῶνα μείζω τὸν ἐπ' α:-
τοῦ ἀσκητήν. Οὐ γὰρ τέθειται που παράβυστος, καὶ
οἷος ἢ ἀγνοεῖσθαι, ἢ ἀλλὰ ὀλίγοις ήκειν εἰς γνῶσιν.
Πόλει δὲ τοιαύτῃ ἀμφαδὸν παραπέπηγεν, εἰς ἣν
δίχα γε τῶν γνησίων, καὶ οἷς τὸ αὐθιγενὲς ἀγαθὸν
ἐλλάμπει, καὶ οἱ πανταχόθεν παραβάλλουσιν ἄνθρωποι. Καὶ χρὴ τὸν ἀσκητὴν τὸν ἐνταῦθα (ὀλίγου
έξω εἰπεῖν) παγκόσμιον ἀναπεφηνέναι καλόν. Συρξέουσιν ἄνδρες ἐνταῦθα γῆς, οὐ μόνον γένους εὖ
ἔχοντες, ἀλλὰ καὶ θατέρου μέρους, καὶ οὐ μόνον λόγια, ἀλλὰ καὶ τοῦ λοιποῦ βίου, καὶ οὐ μόνον συνε- 1 vitæ; nec solum prudentes, sed et lapsi; ut omnia dim
τα, ἀλλὰ καὶ ἀνάπαλιν πίπτοντες. Καὶ τὸ ὅλον
εἰπεῖν, γένος ἅπαν καὶ πανταχόθεν άνθρωποι. Τούτ
τας προσενεχθήσεται ὁ ο στυλίτης ο οὗτος, καθά
καὶ χρεών, καὶ τὸ πᾶν φάναι, ἀποστολικῶς. Απασι
γὰρ τὰ πάντα γενήσεται, ἵνα κερδήσῃ τοὺς ἅπαντας
εἰς δόξαν Θεοῦ· οὐ κολακεύσει ἐν μὴ δέοντι, ὡς ἂν
μὴ καὶ καπηλεύσῃ τὴν ἀλήθειαν· οὐδ᾽ αὖ πρὸς πάνω
τας ἀγριανεῖται, μὴ καὶ κατεγκληθείη τὸ τῆς
παῤῥησίας ἄχαιρον· καὶ οὔτε πάντας ἐπαίνοις και
ταβρέξει (άρεσκος γὰρ οὕτως ἔσται)· οὐδ᾽ αὖ χαλα
ζοβολήσει ὡς ἀφ᾽ ὕψους τούτου ταῖς ὕβρεσι (θηριώ
δες γὰρ τὸ πάθος). Τάχα δέ που καὶ οἷον ἔπος
εἴπῃ, τοῖον ἐπακηκοώς αἰσχυνεῖ τὸν ἔνδοξον ἄνω
θρωπον ἤδη δὲ καὶ κατάκριμα ἕξει, ὡς βλασφη
cam ex omni genere et loco homines. Quibus ostetidetur stylita ille proat opns erit, uno verbo, pro
more apostolico. Nam ominibus omnia fiet ut omnes
ad Dei gloriam lucretur; non sine necessitate
blandietur, nec veritatem pretio vendet; non cum
oinnibus acerbus erit, ne arguatur liberioris loquelæ,
nec omnes laudibus asperget (captator enim sie
esset); nec ab alto illo injuries grandinabit (ferus
enim hic affectus est ). Forsan vero tale verbum
dicat quo prołato virum illustrem confundat, jam
et damnationem habebit tanquam blasphemiæ magister. Ego vero novi illum non ad munera surdum
fore pro ferventioribus circa illud viris, qui in eleemosyna excrcitati manus porrigunt iis quos bonos
col. 255–256page 20 of 23
PG 136:255μίας διδάσκαλος. Ἐγὼ δὲ οἶδα, καὶ ὡς οὐκ ἔσται οὐδὲ ἀδώρητος πρός γε τῶν τὰ τοιαῦτα θερμοτέρων ἀνδρῶν, οἱ πρὸς ἐλεημοσύνην γεγυμνασμένοι δεξιοῦνται, οἷς ἔχουσι τοὺς ἀγαθοὺς, ἀπαρ χόμενοι τοῦ βίου αὐτοῖς, ὡσεὶ καὶ ἐδεκάτουν Θεῷ, ἃ ἐκτῶντο. ξζ'. Τῶν τοίνυν τοιούτων ἀπαργμάτων, εἴτε καὶ δωρημάτων, οὐκ ἀποθήκη ὁ ἐστύλος, ἔσται, ἵνα μὴ καὶ καθελεῖν ποτε ἀποθήκας βουλευθείη ὁ εστι λίτης, εἰς μειζόνων ἀνοικοδόμησιν, ἀλλὰ ἐξερεύξεται ὡς οἷά τι ταμιείον πλήρες εἰς ἕτερον (την πτωχικήν λέγω γαστέρα). Καὶ σωλήνος δίκην ἐν τεῦθεν μὲν εἰσρευσεῖται ἡ θεόθεν ἐπομβρία τῆς δεξιώσεως, ἐκεῖθεν δὲ ἐκρυήσεται καὶ ἀρδεύσει τοὺς ὅσοι οὐ πρὸς εὐετηρίαν πιαίνωνται, ἀλλ' αὐχμῷ ἐνδείας πιέζονται. Ἐγὼ δὲ ἤθελον μηδὲ στ ραγγώδη τὸν ο στύλον» ἀποβῆναι τοῦτον καὶ σπηλαιώδη καὶ γλαφυρόν, μηδὲ χωρίον εἶναι, καὶ, ὡς ἂν τις εἴπῃ, πόλιν περιοχῆς ἀντιπύργου, εν πνευ ματικῶς ἤδη τεθεωρήκαμεν, μηδὲ σωληνοειδώς τετρῆσθαι, εἰ καὶ ἄλλως. εἰς θεωρίαν τοιαύτην δ λόγος αὐτὸν περιήγαγεν· ἀλλὰ διόλου γέμειν έχυ τοῦ, καὶ ναστὸν εἶναι καὶ πλήρη, καὶ μηδέν τι ἔχειν ὑπόκενον καὶ κοιλιῶδες καὶ ὕπουλον, ἵνα εἶχε μιμεῖσθαι τὰ ἡμοειδή, τοὺς κίονας καὶ τὰ δένδρα, ἐφ᾽ ὧν οἱ παρωνυμούμενοι αὐτοῖς ἀσκηται, καὶ μὴ εἰς δεχάδας καὶ κοιλίας τινὰς ἀνοίγετο εὐρυνόμενος· μήποτε τὸ κοιλιῶδες τοῦτο ἔχῃ τι· καὶ πλησμιώτερον ἔμβρωμα καὶ κατάργησιν ἀπιστο λιλήν. ξη'. Τίς γὰρ καὶ χρεία τούτῳ τῷ ἐγκατῳκοδομης μένῳ, μάλιστα μὲν οὖν μικροῦ καὶ τεθνειῶτι, καὶ οὕτως ἑαυτὸν καταδικάσαντι καὶ κολάσαντι; Εἰ γὰρ καὶ πύργος ὁ ο στύλος ο τεθεώρηται οὗτος, ἐν ᾧ καθάπερ ἐπί τινος φυλακῆς ἀποσκοπεύων. Έστηκας, ἔτι δὲ καὶ ὡς ι πόλις,» ἀλλὰ δὴ καὶ ὡς ο φρού ριον, ο δεκτικὰ δὲ ταῦτα πάντα, καὶ στέγειν ἐντός τι ετάχθησαν. Αλλ' ἐκεῖνα μὲν πρὸς ἀναλογίαν τινά. Ο γὰρ δ πύργος τοῖς ἐπ' αὐτοῦ στρατιώταις, καὶ ἡ πόλις τοῖς αὐτὴν ἀΰπνως φυλάσσουσι, καὶ τὸ χρησφύγετον τοῖς τεταγμένοις φρουρεῖν, τοῦτο, καὶ οἱ κ στύλοι ο τοῖς ἐπ' αὐτῶν ἀσκηταῖς. Ἀληθῶς μέν τοι δε στύλος ο κατὰ τὸν ἐν προοιμίοις λόγον ὑπερείδει καὶ ἀνέχει καὶ ἑδραιοῖ τὸ ἄνω φερόμενον. Διατετρῆσθαι δὲ αὐτὸν, καὶ βαθὺ κένωμα ἔχειν, διειργόμενον περιφράγμασιν, οὐκ ἀπόνηρον εἴποιεν ἄν οἱ μωμοσκοπείν βουλόμενοι. ξθ'. Αλλ' οἱ περιεργότεροι ο σήραγγας ο με λίσση; είποιεν ἂν τὰ τοιαῦτα, ἐν οἷς γλυκύ τι καὶ τρόφιμον ἀσκητικῆς ἀνθολογίας ἔγκειται. Ετεροι μυρμηκιάν» ἀγαθῶν προσειπόντες τὸν «στύλον, τοῦτον, ὡς εἰς· μυρμηκάνθρωπον ο ταπεινώσουσι τὸν ἐν αὐτῷ μέγαν ἄνθρωπον· ἦν δὲ ἄρα σεμνότερον, ὡς εἰς < μυρμηκολέοντα, ο ὅτι καὶ κρεῖττον, ἀπολέσθαι παρὰ τὸ μὴ ἔχειν τροφήν, δ. δὴ τῷ μυρω μηκολέοντι ἐπιλαλεῖται, ἤπερ οὕτω ζῇν, ἔχοντα καὶ συνάγοντα μυρμηκοειδῶς εἰς ἀπόθετον. Οἱ δὲ τινες τὸν ἀκοίλιον • στύλον» εἰς • ὀστοῦν ἀμύ λον ο παρεικάζοντες, τὸν μὴ τοιοῦτον μυελού τινο; γέμειν ἐντὸς νοστίμου φαντάσονται· πολλοὶ δὲ καὶ μελιτοτρόφῳ καλάμῳ» τὸν τοιοῦτον «στύλον ο παρεξετάσουσιν, ὃς διειργόμενος μεσολαβήμασιν, ὅσα καὶ συνδετικοῖς ὁ κάλαμος γόνασι, μεμέν
EUSTATIIII THESSALONICENSIS METROPOLITÆ
credunt, primitias vitæ illis afferentes, unde Deo a μίας διδάσκαλος. Ἐγὼ δὲ οἶδα, καὶ ὡς οὐκ ἔσται
solvebant decimas eorum quæ possidebant.
οὐδὲ ἀδώρητος πρός γε τῶν τὰ τοιαῦτα θερμοτέ
ρων ἀνδρῶν, οἱ πρὸς ἐλεημοσύνην γεγυμνασμένοι δεξιοῦνται, οἷς ἔχουσι τοὺς ἀγαθοὺς, ἀπαρ
χόμενοι τοῦ βίου αὐτοῖς, ὡσεὶ καὶ ἐδεκάτουν Θεῷ, ἃ ἐκτῶντο.
67. Talium itaque primitiarum et donorum non
celarium columna erit, ne et destruere forte cellaria sibi proponat stylita ut majora reædificet, sed
acervationem plenam in alterum (videlicet in paupePum sinum) eructabit. Et canalis more eo penetrabit
a Deo veniens beneficientiæ pluvia abundans, exinde
defuet et irrigabit quotquot non in abundantia pinguescunt, sed egestatis ærumnis conficiuntur. Nolebam
vero in cavernosant descendere columnam istam
speluncæ similem, cavam, nec volebam arcem· esse
quæ diceretur ambitu turris attingens urbs, quam
miritualiter jam consideravius, nec Astula iustar perforari, si alias in animum seruo eum induxit; sed penitus pro uno incola locum habere,
plenam esse, neo reliquum intra habere vacuuin,
latebram occultans, ut similia imitari attigerit,
columnas et arbores a quibus nomen suinpserunt
inhabitantes ascela; nec in receptacula et ventrem
queuidam¡aperta sit dilatata columna nostra; ne forte
concavitas ista redundantius jentaculum habeat et
apostolicam sterilitatem.
ξζ'. Τῶν τοίνυν τοιούτων ἀπαργμάτων, εἴτε καὶ
δωρημάτων, οὐκ ἀποθήκη ὁ ἐστύλος, ἔσται, ἵνα
μὴ καὶ καθελεῖν ποτε ἀποθήκας βουλευθείη ὁ εστι
λίτης, εἰς μειζόνων ἀνοικοδόμησιν, ἀλλὰ ἐξερεύ
ξεται ὡς οἷά τι ταμιείον πλήρες εἰς ἕτερον (την
πτωχικήν λέγω γαστέρα). Καὶ σωλήνος δίκην ἐν
τεῦθεν μὲν εἰσρευσεῖται ἡ θεόθεν ἐπομβρία τῆς
δεξιώσεως, ἐκεῖθεν δὲ ἐκρυήσεται καὶ ἀρδεύσει
τοὺς ὅσοι οὐ πρὸς εὐετηρίαν πιαίνωνται, ἀλλ'
αὐχμῷ ἐνδείας πιέζονται. Ἐγὼ δὲ ἤθελον μηδὲ στ
ραγγώδη τὸν ο στύλον» ἀποβῆναι τοῦτον καὶ σπη
λαιώδη καὶ γλαφυρόν, μηδὲ χωρίον εἶναι, καὶ, ὡς
ἂν τις εἴπῃ, πόλιν περιοχῆς ἀντιπύργου, εν πνευ
ματικῶς ἤδη τεθεωρήκαμεν, μηδὲ σωληνοειδώς
τετρῆσθαι, εἰ καὶ ἄλλως. εἰς θεωρίαν τοιαύτην δ
λόγος αὐτὸν περιήγαγεν· ἀλλὰ διόλου γέμειν έχυ
τοῦ, καὶ ναστὸν εἶναι καὶ πλήρη, καὶ μηδέν τι
ἔχειν ὑπόκενον καὶ κοιλιῶδες καὶ ὕπουλον, ἵνα εἶχε
μιμεῖσθαι τὰ ἡμοειδή, τοὺς κίονας καὶ τὰ δένδρα,
ἐφ᾽ ὧν οἱ παρωνυμούμενοι αὐτοῖς ἀσκηται, καὶ
μὴ εἰς δεχάδας καὶ κοιλίας τινὰς ἀνοίγετο εὐρυνό
μενος· μήποτε τὸ κοιλιῶδες τοῦτο ἔχῃ τι· καὶ πλησμιώτερον ἔμβρωμα καὶ κατάργησιν ἀπιστο·
λιλήν.
68. Quo enim opus habet stylita noster præsertim fere jam mortuus, qui sic seipsum damnal
et castigat? Si enim turris columna illa æstimatur,
in qua tanquam e custodia speculans stetisti, adhue etiam ut civitas aut sicut arx, quæ omnia
receptacula sunt; idque non sine analogia. Nam
quod turris est militibus in ea stautibus, quod
civitas illam indefesse custodientibus, et refugium
iis qui ad id tuendum adhibentur, illud sunt superstantibus ascetis columnæ. Vere quidem juxta dicta
ab initio columna eum qui insistit suffulcit, continet eique sedes est. Perforari vero et profundam
cavernam babere sepimentis clausam, non sine malitia dicent qui objurgare volunt.
ξη'. Τίς γὰρ καὶ χρεία τούτῳ τῷ ἐγκατῳκοδομης
μένῳ, μάλιστα μὲν οὖν μικροῦ καὶ τεθνειῶτι, καὶ
οὕτως ἑαυτὸν καταδικάσαντι καὶ κολάσαντι; Εἰ γὰρ
καὶ πύργος ὁ ο στύλος ο τεθεώρηται οὗτος, ἐν ᾧ
καθάπερ ἐπί τινος φυλακῆς ἀποσκοπεύων. Έστηκας,
ἔτι δὲ καὶ ὡς ι πόλις,» ἀλλὰ δὴ καὶ ὡς ο φρού
ριον, ο δεκτικὰ δὲ ταῦτα πάντα, καὶ στέγειν ἐντός
τι ετάχθησαν. Αλλ' ἐκεῖνα μὲν πρὸς ἀναλογίαν
τινά. Ο γὰρ δ πύργος τοῖς ἐπ' αὐτοῦ στρατιώταις,
καὶ ἡ πόλις τοῖς αὐτὴν ἀΰπνως φυλάσσουσι, καὶ τὸ
χρησφύγετον τοῖς τεταγμένοις φρουρεῖν, τοῦτο, καὶ
οἱ κ στύλοι ο τοῖς ἐπ' αὐτῶν ἀσκηταῖς. Ἀληθῶς
μέν τοι δε στύλος ο κατὰ τὸν ἐν προοιμίοις λόγον
ὑπερείδει καὶ ἀνέχει καὶ ἑδραιοῖ τὸ ἄνω φερόμενον.
Διατετρῆσθαι δὲ αὐτὸν, καὶ βαθὺ κένωμα ἔχειν, διειργόμενον περιφράγμασιν, οὐκ ἀπόνηρον εἴποιεν
ἄν οἱ μωμοσκοπείν βουλόμενοι.
69. Sed argutiores apum alveos talia vocabunt,
in quibus dulce alimentum ascetici florilegii reconditur. Ali formicetum bonorum nuncupantes columnam, sicut formicam hominem contemptui magnum
qui in eo est hominem habebunt; nobilius esset si
formicæleonem dicerent, quia melius est perire inanitione quod de formicaleone narratur, quam sic
vivere, scilicet et formica more in horreum congregare. Quidam vero cavam columnam cum osse
medulla vacuefacto æquiparantes, eam quæ non sic
vacua est dulci quadam medulla refertam excogitant;
multi calamo mellifluo comparant quæ articulis interrupta, sicut et geniculis culmus, plena est secun·tum
eos dulcedine. Paucissimi vero bonum aliquid excogitabunt: et sic plenus erit maledictorum cavus columuæ locus.
ξθ'. Αλλ' οἱ περιεργότεροι ο σήραγγας ο με
λίσση; είποιεν ἂν τὰ τοιαῦτα, ἐν οἷς γλυκύ τι καὶ
τρόφιμον ἀσκητικῆς ἀνθολογίας ἔγκειται. Ετεροι
• μυρμηκιάν» ἀγαθῶν προσειπόντες τὸν «στύλον,
τοῦτον, ὡς εἰς· μυρμηκάνθρωπον ο ταπεινώσουσι
τὸν ἐν αὐτῷ μέγαν ἄνθρωπον· ἦν δὲ ἄρα σεμνότε
ρον, ὡς εἰς < μυρμηκολέοντα, ο ὅτι καὶ κρεῖττον,
ἀπολέσθαι παρὰ τὸ μὴ ἔχειν τροφήν, δ. δὴ τῷ μυρω
μηκολέοντι ἐπιλαλεῖται, ἤπερ οὕτω ζῇν, ἔχοντα
καὶ συνάγοντα μυρμηκοειδῶς εἰς ἀπόθετον. Οἱ δὲ
τινες τὸν ἀκοίλιον • στύλον» εἰς • ὀστοῦν ἀμύ
λον ο παρεικάζοντες, τὸν μὴ τοιοῦτον μυελού τινο;
γέμειν ἐντὸς νοστίμου φαντάσονται· πολλοὶ δὲ καὶ
• μελιτοτρόφῳ καλάμῳ» τὸν τοιοῦτον «στύλον ο
παρεξετάσουσιν, ὃς διειργόμενος μεσολαβήμασιν,
ὅσα καὶ συνδετικοῖς ὁ κάλαμος γόνασι, μεμέν
col. 257–258page 21 of 23
PG 136:257στωται, ὡς ἂν εἴποιεν αὐτοί, τοῦ γλυκάζοντος. Ολίγοι δέ τινες «ἀγαθόν τι ο λογίσονται καὶ οὕτω πλήρες έσται κακολογιῶν τὸ τοῦ «στύλου» κένωμα. ο. Καθεσταμένων δὲ οὕτω καὶ τούτων, δ ο στύ ος ο οὗτος ἔχει καὶ ἕτερόν τι σεμνὸν, τὴν θέσιν τὴν τοπικήν. Ορᾷς γὰρ, ὦ ἀσκητά, ὅπως καὶ θάλασσα περί σε αὕτη, την θεωρίαν ἐπαύξουσα. Οὐ γὰρ μόνον εἰς τρυφὴν καὶ θαῦμα ἔκκειται Εψεως, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀρετῆς διδασκάλιον, ὡς δύνα σθαι κέρδος ἐμπορεύεσθαι σε ψυχικὸν ἐξ αὐτῆς, καὶ μὴ λογίζεσθαι ταύτην εἰς παντελῶς ἀτρύγετον, είχε καρπὸν ἔστι τρυγᾶν ἐξ αὐτῆς σωτήριον. Ἔχεις γὰρ καταθεωρεῖν σεμνότερον, καὶ φιλοσόφως αὐτὴν ἐπισκέπτεσθαι, οὐ λέγω, εἴπερ τῷ ἀέρι κέχυται ἰσόμοιρος, οὐδὲ εἶπερ τῇ γῇ συνεσφαίρωται, οὐδὲ διατί ἀλμυρὰ καὶ πικρά, καὶ εἴτε διῃτουμένου τοῦ ποταμοῦ καὶ γλυκέος παντός, εἴτε καὶ ὅτι διὰ τοιαύτης φέρεται γῆς, ἀφ᾽ ἧς τὸν ὅμοιον ἐκματτομένη χυμὸν ἐναποπλυνόμενον στέγες ἐν ἑαυτῇ, οὐδὲ εἴ τι τοιοῦτον περίεργον· ἀλλ᾽ ὅσα πρὸς ἦθος διαβαίνει, καὶ ἀφ᾽ ὧν ψυχὴ καταρτίζεται, φιλοσοφοῦσαι τὴν ἀρετήν. απ'. Εστι σοι γὰρ εἰς τύπον βίου τοῦ καθ' ἡμᾶς 71. θέσθαι ταύτην, καὶ ἐξ αὐτῆς ῥυθμίζειν τοὺς ἐντυγχάνοντας. Ζάλη περὶ αὐτὴν, κύματα περὶ αὐτήν, ναυαγίαι περὶ αὐτήν. Καὶ νῦν μὲν προσηνής ή πλω ται, καὶ ἀπαλὸν ὑποσκιρτῇ, καὶ οὐκ ἂν πολυανθεί λειμώνι παραχωρήσῃ τοῦ εἰς χαρμονήν καλλι στείου· αὖθις δὲ εἰς θυμὸν ἐκμαίνεται, καὶ τραχύτερον ἐκταράττεται, καὶ ὡς εἰς ᾅδου βιθρεύεται φάραγγας. Πάσχει δὲ τοιαῦτά τινα καὶ ὁ καθ' ἡμᾶς βίος, καὶ πεπείρανται οἱ κατ᾽ αὐτὸν θαλαττεύοντες. Δίδασκε τοίνυν ἐντεῦθεν τοὺς ὁμιλητάς, μὴ πιο στεύειν ἑαυτοὺς ἀστάτῳ καὶ πολυταράχῳ καὶ κινδυνώδει πράγματι, τῷ βίῳ, ἀλλὰ προσέχειν σφίσιν αὐτοῖς, καὶ πλέειν ἐμφόβους, καὶ τοὺς σωτηριώδεις λιμένας ἀεὶ περιβλέπεσθαι. Προσαθύρει τοῖς αἰγιαλοῖς ἡ θάλασσα ἐν καιρῷ· οὕτω δὲ ἱλαρόν πατε προσμειδιᾷ καὶ ὁ βίος, βυσσοδομεύων ἄλλως, καὶ ἐπικρύπτων τὰ δυσχερή. Αλλ' ἐν τῷ σκιρτᾷν οἷον χορευτικῶς ἡρέμα κλύζουσα τὰς ἀκτὸς, καὶ κατὰ μικρὸν ὑποσπῶσα ὅσον χοῶδες, κάτω βάλλει οὐ μόνον οἰκίας ἡ θάλασσα, εἴ τινές που και πα βπιγίαλοι, ἀλλὰ καὶ προβλήτας αὐτούς, καὶ τὴν βλάβην ὑπούλως ἐπάγει, καὶ ἐν τῷ λεληθότι χερσαίον τοῦτον τεχνᾶται κίνδυνον. Κατὰ ταυτὸν δὲ καὶ ὁ βίος, οἷς δοκεῖ ἔχειν ἱλαρῶς· ἀλλὰ καθ᾿ ἡσυχίαν ἔστιν εὖ, καὶ ὡς οὐκ ἄν τις αἴσθοιτο, προσπαίζειν μὲν ἀφίησι, κλαίειν δὲ δίδωσι. Δίδασκε τοίνυν τοὺς ὁμιλοῦντας καὶ τα ῦτα, ἵνα πρὸς τὰ πει ριπίπτοντα μένοιεν ἀκατάσειστοι. οβ. Περιέχει καὶ στερεούς τόπους τὸ πολὺ τοῦτο χύμα τοῦ ὑγροῦ τοὺς μὲν ἀοικήτου; (καὶ ἔστωσαν αὐτοὶ σύμβολον ἀνδρῶν ἀκτημόνων, οἱ κλύζονται μὲν τοῖς τοῦ βίου κύμασιν ακάθεκτα βρασσομένοις καὶ προσπράσσουσιν, οὐκ ἂν δὲ ὑπενδώσουσιν, οὐδὲ τοῦ ἐμπέδως ἑπάναι μεταλλαγήσονται), τοὺς δὲ καὶ οἱ κουμένους. Καὶ συμβολογραφούσιν οὗτοι τοὺς ἐν βίῳ μὲν πολυκτήμονι, μηδὲν δὲ πάσχοντας ἀγεννές, οἴπερ αὐτὸν μὲν περιορῶσι βυσσόθεν ταραττόμενον, καὶ ἀγριαίνοντα, καὶ μακρὰ βοῶντα· αὐτοὶ δέ εἰσι τοῦ κατ' ἄνθρωπον ζῆν ἀρχικῶς, οὐ παρασαλευόμεν να τῆς ὀρθῆς βάσεως. Ὑπὲρ τῶν τοιούτων στεῤῥῶν είπων εὐχὰς μακράς ἀνάτεινε πρὸς Θεὸν, βεβαίους
AD STYLITAM QUEMDAN.
στωται, ὡς ἂν εἴποιεν αὐτοί, τοῦ γλυκάζοντος. Ολίγοι δέ τινες «ἀγαθόν τι ο λογίσονται
καὶ οὕτω πλήρες έσται κακολογιῶν τὸ τοῦ «στύλου» κένωμα.
ο. Καθεσταμένων δὲ οὕτω καὶ τούτων, δ ο στύ2ος ο οὗτος ἔχει καὶ ἕτερόν τι σεμνὸν, τὴν θέσιν
τὴν τοπικήν. Ορᾷς γὰρ, ὦ ἀσκητά, ὅπως καὶ
θάλασσα περί σε αὕτη, την θεωρίαν ἐπαύξουσα.
Οὐ γὰρ μόνον εἰς τρυφὴν καὶ θαῦμα ἔκκειται
Εψεως, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀρετῆς διδασκάλιον, ὡς δύνασθαι κέρδος ἐμπορεύεσθαι σε ψυχικὸν ἐξ αὐτῆς,
καὶ μὴ λογίζεσθαι ταύτην εἰς παντελῶς ἀτρύγετον,
είχε καρπὸν ἔστι τρυγᾶν ἐξ αὐτῆς σωτήριον. Ἔχεις
γὰρ καταθεωρεῖν σεμνότερον, καὶ φιλοσόφως αὐτὴν
ἐπισκέπτεσθαι, οὐ λέγω, εἴπερ τῷ ἀέρι κέχυται
ἰσόμοιρος, οὐδὲ εἶπερ τῇ γῇ συνεσφαίρωται, οὐδὲ
διατί ἀλμυρὰ καὶ πικρά, καὶ εἴτε διῃτουμένου
τοῦ ποταμοῦ καὶ γλυκέος παντός, εἴτε καὶ ὅτι διὰ
τοιαύτης φέρεται γῆς, ἀφ᾽ ἧς τὸν ὅμοιον έκματτο-
70. Sic vero ordinatis istis, venerabile aliud habebit
‹olumına, situm inquam. Vides enim, o asceta, quomodo circum te mare istud contenip'ationem auger,
Non ením solum ad visus jucunditatem et miratio
nem adjacet,sed etiam að virtutis magisterium: unde
potes ex ipso spirituale fucrum obtinere, nec reputare debes penitus sterile, a quo fructus'safntaris
metendus. Considerare debes grave et philosophice recensere, ɲon jam dico sl aeri extendatur
consors, nec si super terram rotundetur, nec cur
salsum et amarum sive amne et dulcedine omni
permanente, sive per talem feratur terram, a qua
similem eliciens humorem mundantem in se ipsam
includit, nec si quid simili curiositate dignum, sed
quantum ad mores transeat et in quo anima recte
μένη χυμὸν ἐναποπλυνόμενον στέγες ἐν ἑαυτῇ, οὐδὲ componatur virtutem ponderando,
εἴ τι τοιοῦτον περίεργον· ἀλλ᾽ ὅσα πρὸς ἦθος διαβαίνει, καὶ ἀφ᾽ ὧν ψυχὴ καταρτίζεται, φιλοσοφοῦσαι
τὴν ἀρετήν.
απ'. Εστι σοι γὰρ εἰς τύπον βίου τοῦ καθ' ἡμᾶς 71. Tuum enim est în vitæ nostræ formam illamı
θέσθαι ταύτην, καὶ ἐξ αὐτῆς ῥυθμίζειν τοὺς ἐντυγ- componere, et per ipsum cæteres regere. Circa ipsum
χάνοντας. Ζάλη περὶ αὐτὴν, κύματα περὶ αὐτήν, procelle, fluctus, naufragia. Nunc quidem serena
ναυαγίαι περὶ αὐτήν. Καὶ νῦν μὲν προσηνής ή πλω- explicatur, et molle sedatum manet, nec forido
ται, καὶ ἀπαλὸν ὑποσκιρτῇ, καὶ οὐκ ἂν πολυανθεί prato amœnitate cederet; iterum vero ecce inho
λειμώνι παραχωρήσῃ τοῦ εἰς χαρμονήν καλλι rescit et asperius turbator et quasi ad inferni
στείου· αὖθις δὲ εἰς θυμὸν ἐκμαίνεται, καὶ τραχύ- abyssos deprimitur. Talia patitur vila nostra et
τερον ἐκταράττεται, καὶ ὡς εἰς ᾅδου βιθρεύεται experti sunt qui vitæ fuctibus jactantur. Itaque
φάραγγας. Πάσχει δὲ τοιαῦτά τινα καὶ ὁ καθ' ἡμᾶς inde discipulos 'mone ne in caduca, multifarian
βίος, καὶ πεπείρανται οἱ κατ᾽ αὐτὸν θαλαττεύοντες. turbata et periculosa re, vita confidant, sed animo
Δίδασκε τοίνυν ἐντεῦθεν τοὺς ὁμιλητάς, μὴ πιο suo fidere, metuentes permeare et salutares porστεύειν ἑαυτοὺς ἀστάτῳ καὶ πολυταράχῳ καὶ κινδυ tus semper spectare. Littoribus alludit marc, sie
νώδει πράγματι, τῷ βίῳ, ἀλλὰ προσέχειν σφίσιν jucunde aliquando subridet vita, multa machinans et
αὐτοῖς, καὶ πλέειν ἐμφόβους, καὶ τοὺς σωτηριώ molesta celans. Sed in saltando quasi per choreas
δεις λιμένας ἀεὶ περιβλέπεσθαι. Προσαθύρει τοῖς suaviter ripas abluens et sensim satis fundans soαἰγιαλοῖς ἡ θάλασσα ἐν καιρῷ· οὕτω δὲ ἱλαρόν lum surripiens, non solum domos evertit mare, si
πατε προσμειδιᾷ καὶ ὁ βίος, βυσσοδομεύων ἄλλως, quæ ad ripam stant, sed et adjacentes scopulos
καὶ ἐπικρύπτων τὰ δυσχερή. Αλλ' ἐν τῷ σκιρτᾷν subedit et furtive terrestre periculum molitur. Pari
οἷον χορευτικῶς ἡρέμα κλύζουσα τὰς ἀκτὸς, καὶ ratione et vita qua videtur jucunda; sed ubi seκατὰ μικρὸν ὑποσπῶσα ὅσον χοῶδες, κάτω βάλλει cundum suavitatem apparet et nemo suspicatur,
οὐ μόνον οἰκίας ἡ θάλασσα, εἴ τινές που και πα oblectari sinit, dat vero fære. Hæc ergo discipulos
βπιγίαλοι, ἀλλὰ καὶ προβλήτας αὐτούς, καὶ τὴν doce, ut ingruente inalo maneant inconcussi.
βλάβην ὑπούλως ἐπάγει, καὶ ἐν τῷ λεληθότι χερσαίον τοῦτον τεχνᾶται κίνδυνον. Κατὰ ταυτὸν δὲ
καὶ ὁ βίος, οἷς δοκεῖ ἔχειν ἱλαρῶς· ἀλλὰ καθ᾿ ἡσυχίαν ἔστιν εὖ, καὶ ὡς οὐκ ἄν τις αἴσθοιτο,
προσπαίζειν μὲν ἀφίησι, κλαίειν δὲ δίδωσι. Δίδασκε τοίνυν τοὺς ὁμιλοῦντας καὶ τα ῦτα, ἵνα πρὸς τὰ πει
ριπίπτοντα μένοιεν ἀκατάσειστοι.
οβ. Περιέχει καὶ στερεούς τόπους τὸ πολὺ τοῦτο
χύμα τοῦ ὑγροῦ τοὺς μὲν ἀοικήτου; (καὶ ἔστωσαν
αὐτοὶ σύμβολον ἀνδρῶν ἀκτημόνων, οἱ κλύζονται μὲν
τοῖς τοῦ βίου κύμασιν ακάθεκτα βρασσομένοις καὶ
προσπράσσουσιν, οὐκ ἂν δὲ ὑπενδώσουσιν, οὐδὲ τοῦ
ἐμπέδως ἑπάναι μεταλλαγήσονται), τοὺς δὲ καὶ οἱ
κουμένους. Καὶ συμβολογραφούσιν οὗτοι τοὺς ἐν
βίῳ μὲν πολυκτήμονι, μηδὲν δὲ πάσχοντας ἀγεννές,
οἴπερ αὐτὸν μὲν περιορῶσι βυσσόθεν ταραττόμενον,
καὶ ἀγριαίνοντα, καὶ μακρὰ βοῶντα· αὐτοὶ δέ εἰσι
τοῦ κατ' ἄνθρωπον ζῆν ἀρχικῶς, οὐ παρασαλευόμεν
να τῆς ὀρθῆς βάσεως. Ὑπὲρ τῶν τοιούτων στεῤῥῶν
είπων εὐχὰς μακράς ἀνάτεινε πρὸς Θεὸν, βεβαίους
72. Circumdat undæ copiosus fluctus firmas regiones tum desertas (sint istæ symbolum virorum
qui nihil possident, qui a vitæ ductibus quos inti
bere nefas est, æsiuantibus et concutientibus alluuntur; nec vero cedent, nec a constantia recc
dent), tum habitatas. Significant istæ homines locupletes, nihil diram patientes, qui funditus agitatam, æstuantem et tumultuanten circa se vident;
ipsorum vero est, principum more inter homines
vivere, et a recta via non deturbari. Pro his firmis
locis preces ad Deum funde ut constantes maneant,
super petram fundati sint, nec unquain a „bono
s!alu moveantur. Cæteris vero documentum promc,
col. 259–260page 22 of 23
PG 136:259μένειν, καὶ καθεστηκότως ἡδρᾶσθαι, καὶ τῆς καλῆς μὴ παρακινείσθαι στάσεως. Κατάπεμπε δὲ καὶ τοῖς ἐντυγχάνουσι διδασκαλίαν, ὡς οὐ πάνυ δύσκολον, ἐν βίῳ μὲν εἶναι τινὰς καὶ τῇ κατ' αὐτὸν θαλάσσῃ κλύ Τοὺ γὰρ καὶ ἡ ἐνοσίχθων αὕτη θάλασσα πολλούς ζεσθαι, ἀσφαλῶς δὲ ἔχειν καὶ φυλάττειν τὸ στάσιμον. ἐναπείληφε τόπους, οἷς οὐκ ἂν διατινάξῃ ἀναμοχλεύουσα. ογ'. Πρόφερε καὶ τὸν καρτερικὸν Ἰὼβ ἐνταῦθα, καὶ τοὺς ὅσοι κατ' αὐτὸν (μυρίοι δὲ ἐκεῖνοι) προς λόγου μαρτύριον. Πρόκεινται σοι τῆς ὄψεως καὶ οἱ πολυτρόπως ἁλιεύοντες, ἔστιν οὗ καὶ σοὶ καθ᾽ ὁμοι τητα, ἐντεῦθεν ἀφ᾽ ὕψους καθιέναι τὴν τῆς διδασκαλίας ὁρμιὰν, καὶ ἁλιεύειν ἀνθρώπους ἀποστολικῶς, καὶ ἀναστῆν ἐκ τῆς κατὰ βίον αλυκότητος ἰχθύς; νοστίμους, καὶ τοὺς τὸν εὐαγγελικὸν μὲν σταθῆρε φέροντας εἰς διάδοσιν, καὶ ὡς εἰπεῖν εὐλιπεστέρους, οἷς πιότητα βίου περίκεινται, καὶ τοὺς εἰς ταριχείαν δὲ μάλιστα εὐθέτους και σαρκῶν στάθευσιν, διὰ τὸ ἐγκρατευτικὸν καὶ ξηραντικὸν τῆς κατὰ σάρκα ὑγρότητος. οδ. Ὠρύεται ἡ θάλασσα, καὶ ἐμπηδᾷ τῇ γείτον. καὶ κατατρέχειν μὲν αὐτὴν εἰς τέλος βούλεται, είρ γεται δὲ τῆς μανίας, καὶ στρέφεται καθ' ἑαυτῆς παλίντροπος, καὶ μανθάνει μὴ τὰ τεθειμένα ὑπερ βαίνειν όρια. Τόπον τοῦτον διδασκαλίας έχε κατά τῶν θελόντων ὑποσπᾶσθαι τὰ τῶν πέλας, καὶ ὁρογλυφεῖν, καὶ κατά τινα έρπητα ἢ καὶ φαγέδαιναν ἐπινέμεσθαι τὸ ἀλλότριον. ᾿Αλμυρὰ μὲν ἡ θάλασσα, ἐξ αὐτῆς δὲ ἀνάγεται τὸ πότιμον άπλετον. Παίδευς τους πολλούς, ὡς δύνανται καὶ πάντες άνθρωποι ἀγαθοί τε εἶναι, καὶ γλυκεῖς ἐντυχεῖν, καὶ πότιμο τὰ εἰς διάδοσιν, καὶ αὖθις ὑπόπικροι καὶ ἀπρόσιτοι. Ενταῦθα δὲ ἀναμίμνησκε, καὶ ὡς ἁρπάζων μὲν ὁ λέων καὶ ὠρυόμενος εἴρηται· ἀλλ' οίδαμεν καὶ, ὅπως ἐξῆλθε ποτε μέλι ἐξ ἔσθοντος. Καὶ λόγοι δὲ σοφίας Ἑλληνικῆς, οἱ μὲν τὴν εἰς ὄλεθρον, οἱ δὲ τὴν ἐπὶ θάτερα πολλοὺς ἤγαγον· καὶ ὅλως εἰπεῖν, ὡς οὕτω καὶ οὕτω κατὰ ἐναντίαν διάθεσιν ἅπας ἄνθρωπος δύναται. οε'. Διασκέπτου καὶ τοὺς θαλαττίους αφρούς, με δὲν ὄντας, ἀλλ' ἡ λεπτοῦ τινος πνεύματος ἐναπόλη ψιν, ἄγουσαν τὸ ἐπιφαινόμενον διαφανές εἰς τὸ ἑνερ γείᾳ λευκόν· καὶ συμβίβαζε ταῦτα πρὸς τὰς ἐν βίῳ ἀπειλὲς τῶν οὐκ εἰς ἀγαθὸν δυναμένων· καὶ δίδα σας, μηδὲν αὐτὰς ἀλλ᾽ ἢ πνεῦμα ἐπιπολάζον εἶναι φυσίγναθον, ὡς μὴ ἔχειν παρακινεῖν τοὺς στερεμνίους, καὶ τῆς βεβαίας ἀπάγειν στάσεως ἢ καὶ ἐνστάσεω;, ος'. Εχει καὶ πειρατὰς ἡ κατ' αἴσθησιν θάλασσα, πολλῷ δὲ πλείῳ τὰ βιωτικά πειρατήρια. Ρύθμιζε τοίνυν τοὺς κατὰ πνεῦμά σοι παῖδας, ἢ διαδιδράσκειν αὐτὰ διδοὺς καὶ μεθόδους, ἢ ἀλλ' ἐμπεσόντας ἀποτιννύειν. καὶ τὸν ἔσχατον κοδράντην, καὶ οὕτω μένειν ἔξω τοῦ πειρᾶσθαι, καὶ βίον ἕλκειν ἡσύ χιον. εξ'. Τρέφει καὶ ζῶα ἡ βλεπομένη θάλασσα, φω νὴν μὲν μὴ προϊόντα, ἐδώδιμα δέ· καὶ τούτων τα μὲν ἀνδρικώτερα πέπλασται καὶ ἐπιθετικά, τὰ δὲ εἰς ἐπιβουλὴν τοῖς τοιούτοις ἔκκειται. Εχει καὶ ὁ βίο; ἐμὲ ἅρπαγα καὶ βορὸν, ἀλλὰ καὶ ἄφωνον, οὐδὲν μὲν εἰδότα λαλεῖν δίκαιον, ἐπεγχαίνοντα δὲ τῷ ἀδυνάτῳ,
persuasivan, esse in vita quosdam a mari circa μένειν, καὶ καθεστηκότως ἡδρᾶσθαι, καὶ τῆς καλῆς
ipsos æstuante ablutos, tutos vero et constantes. Ecco
enim terram quatiens mare multas inclusit regiones,
non eradicalas.
μὴ παρακινείσθαι στάσεως. Κατάπεμπε δὲ καὶ τοῖς
ἐντυγχάνουσι διδασκαλίαν, ὡς οὐ πάνυ δύσκολον, ἐν
βίῳ μὲν εἶναι τινὰς καὶ τῇ κατ' αὐτὸν θαλάσσῃ κλύΤοὺ γὰρ καὶ ἡ ἐνοσίχθων αὕτη θάλασσα πολλούς
ζεσθαι, ἀσφαλῶς δὲ ἔχειν καὶ φυλάττειν τὸ στάσιμον.
ἐναπείληφε τόπους, οἷς οὐκ ἂν διατινάξῃ ἀναμοχλεύουσα.
73. Hic patientem Job exhibe, et quotquot ipsius
instar (sexcenti sunm) in istarum testimonium rerum.
*Coram oculis tuis jacent et diverse piscantes, et
tibi inde similitudo assumenda, inde ab allo do-
·cumenti vim emittere et apostolice homines piscari
et e vitæ salsugine optimos extrahere pisoes eosque
·qui evangelicum staterem gerunt ad solvendum didrachma, et quos dixerim pinguiores, qui vite pin-
'guedine fruuntur et aptos qui sale asserventur et
qui carnes calefaciant utpote qui carnis humorem
·Temperantiam et exsiccationem provocant.
74. Fremit mare, super vicina salat, in terminum vult incurrere; a furore si reprimitur iterum
in seipsum retrogreditur et ultra statutos terminos
transgrediendum non esse discit. Hoc documenti
punctum pande contra eos qui vicinorum bona surripere volunt, et terminos inscribere et ulceris
more famisve insatiabilis aliena affeclare. Salsugo
quidem mare, unde ascendit potus abundans. Multos doce quomodo possunt omnes homines boni esse
et amœni fieri potabilesque in usibus vitæ, et iterum subamari et inaccessibiles. Tunc vero memineris quomodo rapax leo et rugiens dicatur; sed
novimus etiam quomodo olim ex devoratore mel
exiit. Et Græcæ sapientiæ scrmones hi quidem in
ruinam, in alteram partem illi multos ducebant:
et universe dicendum, sic et sic secundum opposi
tam ordinationem quivis homo potest.
75. Considera mihi maris spunas: nibil sunt,
nisi forsitan subtilis cujusdam spiritus repercussio,
quæ perlucllum quod apparet ad album adducit; hoc accommoda ad minas in vita eorum qui
ad bonum nihil contribuunt; et doce nihil esse
illas, sed forsitan spiritum in excelsum ex sufflatione
prodeuntem, non habentem unde moveantur constantes et a firmitate vel a proposito decidant.
76. Habet etiam piratas sensibile mare, multo plura
et vitæ piratarum pericula. Itaque filiolos secunduin
spiritum tuos rege, aut fugæ viam monstra, aut
aliter jam lapsos solvere novissimum quadrantem,
et sic extra piratarum molitiones manere vitamque
degere placidam.
77. Alit animalia mare quod videmus muta quidem, esculenta vero: quorum alia viriliora creata
sunt et andaciora, quorum insidiis alia subjacent.
Habet et vita me raptorem et voracem, sed et mutam, nihil justum dicere habentem, impossibilia
mol´enjem, et qui in ruinæ ventrem cadentem trahit
ογ'. Πρόφερε καὶ τὸν καρτερικὸν Ἰὼβ ἐνταῦθα,
καὶ τοὺς ὅσοι κατ' αὐτὸν (μυρίοι δὲ ἐκεῖνοι) προς
λόγου μαρτύριον. Πρόκεινται σοι τῆς ὄψεως καὶ οἱ
πολυτρόπως ἁλιεύοντες, ἔστιν οὗ καὶ σοὶ καθ᾽ ὁμοιτητα, ἐντεῦθεν ἀφ᾽ ὕψους καθιέναι τὴν τῆς διδασκα
λίας ὁρμιὰν, καὶ ἁλιεύειν ἀνθρώπους ἀποστολικῶς,
καὶ ἀναστῆν ἐκ τῆς κατὰ βίον αλυκότητος ἰχθύς;
νοστίμους, καὶ τοὺς τὸν εὐαγγελικὸν μὲν σταθῆρε
φέροντας εἰς διάδοσιν, καὶ ὡς εἰπεῖν εὐλιπεστέρους,
οἷς πιότητα βίου περίκεινται, καὶ τοὺς εἰς ταρι
χείαν δὲ μάλιστα εὐθέτους και σαρκῶν στάθευσιν,
διὰ τὸ ἐγκρατευτικὸν καὶ ξηραντικὸν τῆς κατὰ σάρκα
ὑγρότητος.
οδ. Ὠρύεται ἡ θάλασσα, καὶ ἐμπηδᾷ τῇ γείτον.·
καὶ κατατρέχειν μὲν αὐτὴν εἰς τέλος βούλεται, είργεται δὲ τῆς μανίας, καὶ στρέφεται καθ' ἑαυτῆς
παλίντροπος, καὶ μανθάνει μὴ τὰ τεθειμένα ὑπερβαίνειν όρια. Τόπον τοῦτον διδασκαλίας έχε κατά
τῶν θελόντων ὑποσπᾶσθαι τὰ τῶν πέλας, καὶ όρο
γλυφεῖν, καὶ κατά τινα έρπητα ἢ καὶ φαγέδαιναν
ἐπινέμεσθαι τὸ ἀλλότριον. ᾿Αλμυρὰ μὲν ἡ θάλασσα,
ἐξ αὐτῆς δὲ ἀνάγεται τὸ πότιμον άπλετον. Παίδευς
τους πολλούς, ὡς δύνανται καὶ πάντες άνθρωποι
ἀγαθοί τε εἶναι, καὶ γλυκεῖς ἐντυχεῖν, καὶ πότιμο
τὰ εἰς διάδοσιν, καὶ αὖθις ὑπόπικροι καὶ ἀπρόσιτοι.
Ενταῦθα δὲ ἀναμίμνησκε, καὶ ὡς ἁρπάζων μὲν ὁ
λέων καὶ ὠρυόμενος εἴρηται· ἀλλ' οίδαμεν καὶ, ὅπως
ἐξῆλθε ποτε μέλι ἐξ ἔσθοντος. Καὶ λόγοι δὲ σοφίας
Ἑλληνικῆς, οἱ μὲν τὴν εἰς ὄλεθρον, οἱ δὲ τὴν ἐπὶ
θάτερα πολλοὺς ἤγαγον· καὶ ὅλως εἰπεῖν, ὡς οὕτω
καὶ οὕτω κατὰ ἐναντίαν διάθεσιν ἅπας ἄνθρωπος
δύναται.
οε'. Διασκέπτου καὶ τοὺς θαλαττίους αφρούς, με
δὲν ὄντας, ἀλλ' ἡ λεπτοῦ τινος πνεύματος ἐναπόλη
ψιν, ἄγουσαν τὸ ἐπιφαινόμενον διαφανές εἰς τὸ ἑνεργείᾳ λευκόν· καὶ συμβίβαζε ταῦτα πρὸς τὰς ἐν βίῳ
ἀπειλὲς τῶν οὐκ εἰς ἀγαθὸν δυναμένων· καὶ δίδα
σας, μηδὲν αὐτὰς ἀλλ᾽ ἢ πνεῦμα ἐπιπολάζον εἶναι
φυσίγναθον, ὡς μὴ ἔχειν παρακινεῖν τοὺς στερεμνίους,
καὶ τῆς βεβαίας ἀπάγειν στάσεως ἢ καὶ ἐνστάσεω;,
ος'. Εχει καὶ πειρατὰς ἡ κατ' αἴσθησιν θάλασσα,
πολλῷ δὲ πλείῳ τὰ βιωτικά πειρατήρια. Ρύθμιζε
τοίνυν τοὺς κατὰ πνεῦμά σοι παῖδας, ἢ διαδιδρά
σκειν αὐτὰ διδοὺς καὶ μεθόδους, ἢ ἀλλ' ἐμπεσόντας
ἀποτιννύειν. καὶ τὸν ἔσχατον κοδράντην, καὶ οὕτω
μένειν ἔξω τοῦ πειρᾶσθαι, καὶ βίον ἕλκειν ἡσύ
χιον.
εξ'. Τρέφει καὶ ζῶα ἡ βλεπομένη θάλασσα, φω
νὴν μὲν μὴ προϊόντα, ἐδώδιμα δέ· καὶ τούτων τα
μὲν ἀνδρικώτερα πέπλασται καὶ ἐπιθετικά, τὰ δὲ εἰς
ἐπιβουλὴν τοῖς τοιούτοις ἔκκειται. Εχει καὶ ὁ βίο;
ἐμὲ ἅρπαγα καὶ βορὸν, ἀλλὰ καὶ ἄφωνον, οὐδὲν μὲν
εἰδότα λαλεῖν δίκαιον, ἐπεγχαίνοντα δὲ τῷ ἀδυνάτῳ,
col. 261–262page 23 of 23
PG 136:261καὶ κατασπῶντα εἰς γαστέρα ὀλέθρου τὸν παραπίπτοντα. Ἐκεῖνο ποτὲ καὶ μόνον ὑποφωνοῦντα δαιμόνιον τι λέληκας, ἐχόμενος ὑπὸ τοῦ πολὺ κρείττονος. γάλει καὶ πρὸς ἐμὲ τὰ βελτιοῦντα, ὅτε οὕτω διά κειμαι. Εἰ γὰρ καὶ διδασκάλου τόπον ἐπέχειν ἔλα χον, ἀλλ᾽ οὐκ ἂν ἐκνοίην καὶ διδασκόμενος ὑπὸ σελ ότε λέγειν ἔχεις ὡς ὑπὲρ πάντας τους διδάσκοντάς με. Συνῆκα και μαθητής γέρων εἶναι, σκωπτόμενο; καὶ μηδὲν εἰδὼς, ἀλλὰ τὰ εἰς δικαιοσύνην ἄγροικος, καὶ ὡς εἰπεῖν ἀναλφάβητος. ση'. Τυραννούσι τὴν ὁρατὴν θάλασσαν καὶ θῆρες δώριμοι, τὰ πελώρια κήτη κἂν ἐκδραμοῦνται που ἐρμήσαντα, ἐξερημοῦσι τὴν κατατρεχομένην θάλασσαν. Εχει καὶ ὁ κατὰ βίον ὠκεανὸς τοὺς αὐτοῦ θῆ ρας, τὰ βάρβαρα ἔθνη, τὰ πολέμια, τοὺς τῶν αἱ μάτων ἄνδρας, τοὺς ἐχθροὺς τοῦ Θεοῦ. Πολλῷ δὲ πλέον ἐνταῦθα πλήθυνε τὰς εὐχὰς, ἵνα ὁ μέγας ἀλεύς, ὁ τῆς οἰκουμένης ἔνθεος βασιλεύς, ὁ τὴν πνευματικὴν ἀρραγή σαγήνην χαλῶν δεξιώτατα, καὶ θεῷ ἀγρεύων καὶ προσάγων, ὅσον κατὰ πίστιν ἐδώδιμον, εὐθυβολῇ κατὰ τῶν τοιούτων, καὶ τῇ να τυμένη τριαίνῃ, τῇ ἐκ τῆς τριαδικής Υψίστου δυνά μεως κραταιότητι, πλήττων καίρια, τὰ μὲν ἀφήσει κεῖσθαι δίχα ζωῆς, τὰ δὲ ἀπελάσῃ εἰς τόπους, οὓς οὐκ ἐπισκοπεῖ Κύριος. Είθισται γὰρ αὐτὸς καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ μυρίαις τοιαύταις ἄγραις ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἐντέτριπται, ὁποία καὶ ἡ πρόσφατος, ἐν ᾗ ἅμα τε συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ οἱ τῆς ᾿Αγαρ θήρες, ὠρυό μενο: ἄγριον, καὶ ἁρπάσαι ζητοῦντες, μᾶλλον μὲν ὧν ἤδη καὶ χανόντες, καὶ φονίους οδόντας ἐμπῆξαι τῷ τοῦ Θεοῦ ποιμνίῳ θέλοντες· καὶ αὐτὸς ἐπιδραμὼν ταχύ, ὡσεὶ καὶ βαρὺ ἐνύπνιον εἰς ἀπονυστάζοντας, κακὸν αὐτοῖς ὄναρ ἐπέστη, και κατέκλινεν εἰς ὕπνον ἀνέγερτον. Τὰ ἔναγχος λόγω τρόπαια, τὰ περὶ τὴν πάλαι ποτὲ ὑμνουμένην πόλιν, ἣν ὁ τῆς Ιστορίας Κλαύδιος ἑαυτῷ ἐπωνόμασεν. Αλλ' αύτη μὲν ἐκείνῳ συντέθνηκεν, οὐκ αὐτόματον παθοῦσα πτώμα, χειρὶ δὲ κατασπασθεῖσα βαρβαρικῇ χρόνος ἐξότου μακρός. Τὸ δὲ νῦν βασιλικὸν ἀρίστευμα και νίσει μὲν καὶ τὸ πάλαι κτητορικὸν ὄνομα, και πως συναναστήσει τὸ ἐκείνου ένδοξον, ἵνα καὶ νεκροῖς ἀνάστασις αὕτη καινουργοίτο παρὰ τοῦ θαυμάσια ποιοῦντος ἡμετέρου αὐτοκράτορος· ἐπονομάσει δὲ μάλιστα τους τόπους τῷ νῦν ἐκ καινῆς ἐγείραντε τὸ μέγα τρόπαιον. αθ'. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν οὕτω παραπεσόν μέχρι το σούτου εἰρήσθω μοι, ὅτι μηδὲ λόγον ἔχει, ἐν παρέργῳ τίθεσθαι τὰ μεγάλου έργου ἐπάξια. Σὺ δὲ, ὦ ἐπὶ τοῦ κ στύλου, ο ἐπιβλέπων θεωρητικῶς εἰς τὴν πρὸ ὀφθαλμῶν θάλασσαν, συμβάλλου κατὰ νοῦν, καὶ ὅτι καθὰ καὶ σκοπελός τις ὁ πύργος οὗτος ἐνταῦθα κατὰ κυμάτων βίον ἐξανέχειν έλαχεν, οὐχ ὡς καὶ προσα βάλσεσθαι τοὺς πλέοντας, καὶ οἴκτιστα καταθραύεσθαι, ἀλλ' ὡς ἐξανάπτειν αὐτόθεν τὰ τῆς ἐλπίδος πείσματα, καὶ οὕτω σώζεσθαι. Φύλαττε τοίνυν αὐ τὴν σωτήριον μεμνημένος καὶ, ὅτι ἐπὶ τοιαύταις ἐλπίσιν ώρθωται. Οἶδας τὸ ἔργον, ὅπως ἐσπούδασται οἶδα; τὸν τοῦ ἔργου ἐπιστάτην, ὡς μὲν βασιλέως θεράποντα, ὡς δὲ διαιτητήν ισότητος, τὰ τῆς δικαιο αύτης ὡς οὐκ ἂν ἔχοις ψέγειν ζυγὰ φέροντα. Οίδας ο
καὶ κατασπῶντα εἰς γαστέρα ὀλέθρου τὸν παραπί- lllud solum demonium quoddam indicantem elaπτοντα. Ἐκεῖνο ποτὲ καὶ μόνον ὑποφωνοῦντα δαιμόνιόν τι λέληκας, ἐχόμενος ὑπὸ τοῦ πολὺ κρείττονος.
γάλει καὶ πρὸς ἐμὲ τὰ βελτιοῦντα, ὅτε οὕτω διάκειμαι. Εἰ γὰρ καὶ διδασκάλου τόπον ἐπέχειν ἔλαχον, ἀλλ᾽ οὐκ ἂν ἐκνοίην καὶ διδασκόμενος ὑπὸ σελ
ότε λέγειν ἔχεις ὡς ὑπὲρ πάντας τους διδάσκοντάς
με. Συνῆκα και μαθητής γέρων εἶναι, σκωπτόμενο;
καὶ μηδὲν εἰδὼς, ἀλλὰ τὰ εἰς δικαιοσύνην ἄγροικος,
καὶ ὡς εἰπεῖν ἀναλφάβητος.
masti, sub manu constitutus multo fortioris. Loquere ad me quæ meliorem tedlant quando sic»nimus est. Si enim magistri vices gerere sortitus
suum, nihilo minus abs te discere cupio si quid nosti?
supra omnes qui me docent. Novi et discipulus senex esse qui irrisionem merui nibil sciens, in justitiæ rebus plane ineruditus.
78. Tyrannice in mari dominantur belluæ prævalidæ, immania cete. Si forte impetu huc illuc
currunt, peragratum devastant mare, Habet et vitæ
oceanus bestias suas, barbaras gentes, hostiles,
sanguinum viros, Dei hostes. fortiori huc prolixius orationes offer, ut magnus piscator, orbis d
vinus rex, qui spiritalem rumpi nesciam sagenam
apprime tendit, et pro Deo piscatur, et ad littus dueit quotquot secundum fidem esculenta, certo ictu
contra tales, spiritali tridente, tripliciter judicantis
Altissimi potentiæ fortitudine, in tempore opportuno percutiat, et hos quidem vita carentes projiciat,
illos vero ad loca quibus non invigilat Dominus
ejicial. Quæ enim perpetrare consuevit ipse, et ul
talium capturarum infinitum numerum manus ejus
se confert, qualis recens illa, in qua simul abdw -
ctæ sunt Agar belluæ sæve rugientes, quas vorarent quærentes, imo jam hiantes et homicidis dentibus gregem Dei discerpere volentes. Confestiin
ipse accurrit, tanquam gravis visio in obdormiscentes, malum somnium eis apparuit, quos in somnuni
prostravit unde non evigilantur. Recentia tropen
refero circa celebratam ab antiquis olim civitatem, quam historiæ heros Claudius nomine suo
vocavit. Sed pro illo quidem mortua est non ultro
ruinam perpessa, Barbarorum vero manibus jam
pridem direpta. Regia nunc virtus renoval quidem
domini prisɛi nomen et illius exsuscitat gloriam ut
a mortuis resurrectio illa innovet apud nostrum
mirabilia facientem dominatorem; locis vero maxime cognomen ab eo qui nunc de novo assurgere
facit, dabit magnum tropæum.
ση'. Τυραννούσι τὴν ὁρατὴν θάλασσαν καὶ θῆρες
δώριμοι, τὰ πελώρια κήτη κἂν ἐκδραμοῦνται που
ἐρμήσαντα, ἐξερημοῦσι τὴν κατατρεχομένην θάλασ
σαν. Εχει καὶ ὁ κατὰ βίον ὠκεανὸς τοὺς αὐτοῦ θῆ
ρας, τὰ βάρβαρα ἔθνη, τὰ πολέμια, τοὺς τῶν αἱ
μάτων ἄνδρας, τοὺς ἐχθροὺς τοῦ Θεοῦ. Πολλῷ δὲ
πλέον ἐνταῦθα πλήθυνε τὰς εὐχὰς, ἵνα ὁ μέγας
ἀλεύς, ὁ τῆς οἰκουμένης ἔνθεος βασιλεύς, ὁ τὴν
πνευματικὴν ἀρραγή σαγήνην χαλῶν δεξιώτατα,
καὶ θεῷ ἀγρεύων καὶ προσάγων, ὅσον κατὰ πίστιν
ἐδώδιμον, εὐθυβολῇ κατὰ τῶν τοιούτων, καὶ τῇ να
τυμένη τριαίνῃ, τῇ ἐκ τῆς τριαδικής Υψίστου δυνάμεως κραταιότητι, πλήττων καίρια, τὰ μὲν ἀφήσει
κεῖσθαι δίχα ζωῆς, τὰ δὲ ἀπελάσῃ εἰς τόπους, οὓς
οὐκ ἐπισκοπεῖ Κύριος. Είθισται γὰρ αὐτὸς καὶ τὰ
τοιαῦτα, καὶ μυρίαις τοιαύταις ἄγραις ἡ χεὶρ αὐτοῦ
ἐντέτριπται, ὁποία καὶ ἡ πρόσφατος, ἐν ᾗ ἅμα τε
συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ οἱ τῆς ᾿Αγαρ θήρες, ὠρυόμενο: ἄγριον, καὶ ἁρπάσαι ζητοῦντες, μᾶλλον μὲν
ὧν ἤδη καὶ χανόντες, καὶ φονίους οδόντας ἐμπῆξαι
τῷ τοῦ Θεοῦ ποιμνίῳ θέλοντες· καὶ αὐτὸς ἐπιδραμῶν ταχύ, ὡσεὶ καὶ βαρὺ ἐνύπνιον εἰς ἀπονυστάζοντας, κακὸν αὐτοῖς ὄναρ ἐπέστη, και κατέκλινεν
εἰς ὕπνον ἀνέγερτον. Τὰ ἔναγχος λόγω τρόπαια, τὰ
περὶ τὴν πάλαι ποτὲ ὑμνουμένην πόλιν, ἣν ὁ τῆς
Ιστορίας Κλαύδιος ἑαυτῷ ἐπωνόμασεν. Αλλ' αύτη
μὲν ἐκείνῳ συντέθνηκεν, οὐκ αὐτόματον παθοῦσα
πτώμα, χειρὶ δὲ κατασπασθεῖσα βαρβαρικῇ χρόνος
ἐξότου μακρός. Τὸ δὲ νῦν βασιλικὸν ἀρίστευμα και
νίσει μὲν καὶ τὸ πάλαι κτητορικὸν ὄνομα, και πως
συναναστήσει τὸ ἐκείνου ένδοξον, ἵνα καὶ νεκροῖς
ἀνάστασις αὕτη καινουργοίτο παρὰ τοῦ θαυμάσια
ποιοῦντος ἡμετέρου αὐτοκράτορος· ἐπονομάσει δὲ μάλιστα τους τόπους τῷ νῦν ἐκ καινῆς ἐγείραντε
τὸ μέγα τρόπαιον.
αθ'. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν οὕτω παραπεσόν μέχρι το
σούτου εἰρήσθω μοι, ὅτι μηδὲ λόγον ἔχει, ἐν παρέργῳ
τίθεσθαι τὰ μεγάλου έργου ἐπάξια. Σὺ δὲ, ὦ ἐπὶ
τοῦ κ στύλου, ο ἐπιβλέπων θεωρητικῶς εἰς τὴν πρὸ
ὀφθαλμῶν θάλασσαν, συμβάλλου κατὰ νοῦν, καὶ ὅτι
καθὰ καὶ σκοπελός τις ὁ πύργος οὗτος ἐνταῦθα κατὰ
κυμάτων βίον ἐξανέχειν έλαχεν, οὐχ ὡς καὶ προσαβάλσεσθαι τοὺς πλέοντας, καὶ οἴκτιστα καταθραύε
σθαι, ἀλλ' ὡς ἐξανάπτειν αὐτόθεν τὰ τῆς ἐλπίδος
πείσματα, καὶ οὕτω σώζεσθαι. Φύλαττε τοίνυν αὐτὴν σωτήριον μεμνημένος καὶ, ὅτι ἐπὶ τοιαύταις ἐλπίσιν ώρθωται. Οἶδας τὸ ἔργον, ὅπως ἐσπούδασται
οἶδα; τὸν τοῦ ἔργου ἐπιστάτην, ὡς μὲν βασιλέως
θεράποντα, ὡς δὲ διαιτητήν ισότητος, τὰ τῆς δικαιοαύτης ὡς οὐκ ἂν ἔχοις ψέγειν ζυγὰ φέροντα. Οίδας
79. Quod quidem evenit hucusque a me dictum
sit, quia non decet magni momenti res parvipendere. Tu vero, ο super columnam mentis oculis objeetum mare inspiciens, animo infige turrim istam
rupis instar vitæ fluctibus imminentem, non quæ
navigantes offendat et miserabiliter comminuat, sed
cui spei anchoram figant salutis. Haque salutarem
iam serva, memor eam ad tales spes esse erectaui.
Opus novisti et operam; nosti operis moderatorem,
regi quidem servientein, paris vero sortis arbitram,
justitiæ jugum adeo ut non habeas unde arguas ferentem. Nosti quo te amore ille complectitur, persuasum habens, ad ipsius id utilitatem abiturom
esse. Noli ergo tantas rejicere spes, neve infra projicias propositam gloriam. Noli ascendens Pater,
Continue reading PG 136: De SS. Alpheo et sociis martyribus →≣ entire volume