Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 263–264page 1 of 13
PG 136:263και, ὅπως περὶ σὲ θερμότητος ἔχει, πεποιθὼς πάνω τως, εἰς ἀγαθὸν αὐτῷ ἔσεσθαι. Μὴ τοίνυν τὰς τοιαύτας ἐλέγξῃς ἐλπίδας, μηδὲ κάτω βάλῃς τὴν ἀπο βλεπομένην εύκλειαν. Με θελήσης ανερχόμενος μὲν Πάτερ, πάτερ ἀκούειν, καὶ «'Ανάβα, ἀνάβα, τὸ ὑμνοῦμενον, ἀνελθὼν δὲ θεωρηθῆναι κατὰ τοὺς οἷον ἀνεσκολοπισμένους ὡς ἐπὶ πανουργία τινί, και που καὶ πρὸς τῶν ἐν ἡμῖν θερμοτέρων ἀκούειν· Εταίρε, προσκατάβηθι· οὐκέτι γῆς ἄνθρωπος εἶ, αιθέριος δὲ καὶ οὐράνιος,» εἰπεῖν δὲ ἀληθέστερον, ο Θεοῦ, εἴπερ ἐθέλεις, ἄνθρωπος. Οὐδέν τι πρὸς σὲ οἱ λοιποῖ ἐὰν ἀξίως πολιτεύῃ τῆς ἀναβάσεως· ἀλλ᾽ αὐτοὶ μὲν κάτω, σὺ δὲ τῆς ἄνω μοίρας ἐπἄξιος, ὅτι καὶ τοῖ περὶ Θεὸν συνανιών τάγμασιν ἐγγίζειν προέθου Θεῷ. 9 π΄. ᾿Αλλὰ τούτων μὲν ἄλις· τί γὰρ δεῖ ἐπὶ πλέον μηκύνειν τὴν θεωρίαν; Τὸν δὲ ὄχλον ἀπόλυσον, καὶ δὴ ἐν εἰρήνῃ, τέως μὲν σκεδασθησομένους ἕκαστον οἴκαδε, οὐκ ἔστι δὲ ὅπως μὴ καὶ εἰσαὖθις ἀθροισθη σομένους εἰς τὸ περὶ σὲ φῶς, εἰ τὰ προτεθεωρημένα καλὰ ἐν σοὶ ἀναλάμπουσιν. Οπὸς γάρ τις καὶ δ ἀσκητικός βίος, οὐδένα διερρυηκέναι θέλων καὶ ἀποδιίστασθαι αὐτοῦ, ἀλλὰ τοὺς ἀγαθοὺς ἐπισυνάγων ἐνωτικῶς, καὶ εἰς ἑαυτὸν ἐπισωρεύων, καὶ ὄρος οἷον τοῦτο τετυρωμένον συνιστῶν, κορυφούμενον ἐκ τῶν ὅσοι γάλακτος δίκην ἀγαθῷ βίῳ ἐλλάμπονται, καὶ τὴν ἐν καθαρότητι λευκότητα εἰς τὸ πᾶν ἀνεπισκίαστον ἔχουσιν· εἴ τι δέ που οῤῥῶδες καὶ μὴ τρόφιμον, ἔῤῥειν ἀφιεὶς καὶ ῥέειν, όπη πέφυ κεν. Τοῦ αὐτοῦ λόγος ἐκθετικὸς τοῦ μαρτυρίου τῶν ἁγίων τριαθλοφόρων ἀδελφῶν, 'Αλφειον, Ζω σίμου καὶ 'Αλεξάνδρου, τῶν Καλυτηνῶν καὶ τοῦ συμμάρτυρος αὐτῶν Μάρκου. α'. Ἔθος ἔλλογον τοῖς ὁδοιποροῦσι παρακολουθεῖ, ἐπειδὰν ἐξανύοντες τὴν ὁδὸν συναντήσωσιν ανα θρώποις ἀξίοις θέας καὶ λόγου, οὓς ἡ μηδόλως ἢ μὴ πρὸς ἀκρίβειαν οἴδασιν, ἐκπυθάνεσθαί τινων εἴ πως εὑρήσουσιν, οι νινές ποτε οἱ ἀγαθῆς ἱστορίας ἄξιοι ἐκεῖνοι, καὶ οὕτω μανθάνειν, καὶ ἐγγράφεσθαι τοὺς τοιούτους δέλτῳ ψυχῆς μνήμονος, καὶ παρχές δόναι τοῖς ἀγνοοῦσιν εἰς εἴδησιν, εἴ που παραπέσοι καιρός. Καὶ ἔστι καὶ τοῦτο φιλομαθοὺς ἤθους καὶ ἀγαπῶντος τὸ καλόν, τὸ μὲν, οἷς ἀνερευνᾶται τὰ θαυμαστέα, τὸ δὲ, ὅτι παραδίδοται διὰ τῶν τοιού των σπουδαία διήγησις τοῖς προαιρουμένοις ἀκριά. σθαι. β'. Οὐκοῦν καὶ ἡμεῖς, βίου ὁδὸν ἐξανύτοντες, τὴν καὶ πολυσχιδῆ καὶ πολυέλικτον, καὶ οὐκ ὀλίγοις περιτετυχηκότες, ὧν τοὺς μὲν ἐθαυμάσαμεν, τοὺς δὲ οὐ διὰ θαύματος ἔχομεν, καὶ ἐκείνους μὲν ἀξιώ σαντες λόγου τοῦ δέοντος, ὡς ἐξισχύσαμεν, τοὺς δὲ δευτέρους ἀφέμενοι σιγᾶσθαι, οὐ μὴν καὶ κακολογήσαντες (αὐχοῦμεν γὰρ ἐν Θεῷ, μὴ κεντρῖναι
EUSTATIII THESSALONICENSIS METROPOLITÆ
Pater, audire, et Ascende, ascende cantalum, ascen- και, ὅπως περὶ σὲ θερμότητος ἔχει, πεποιθὼς πάνω
sione vero facta in patibulo affixorum numero quasi τως, εἰς ἀγαθὸν αὐτῷ ἔσεσθαι. Μὴ τοίνυν τὰς τοιαύob flagitium inspici, et quadam die a ſerventioribus τὰς ἐλέγξῃς ἐλπίδας, μηδὲ κάτω βάλῃς τὴν ἀπο
audire: Amice, desconde, jam non terræ homo es, βλεπομένην εύκλειαν. Με θελήσης ανερχόμενος μὲν
sed os cinereus et calestis; verius autem dicere, Dei, • Πάτερ, πάτερ» ἀκούειν, καὶ «'Ανάβα, ἀνάβα, τὸ
si vis, homo. Nihil ad te reliqui sunt, ei ascensione ὑμνοῦμενον, ἀνελθὼν δὲ θεωρηθῆναι κατὰ τοὺς οἷον
digne vivis: sed hi quidem infra, tu vero supra ἀνεσκολοπισμένους ὡς ἐπὶ πανουργία τινί, και που
sortem bene habes, quia et Dei mandatis una obtem- καὶ πρὸς τῶν ἐν ἡμῖν θερμοτέρων ἀκούειν· «Εταίρε,
perans accedere ad Deum staluisti.
προσκατάβηθι· οὐκέτι γῆς ἄνθρωπος εἶ, αιθέριος δὲ
καὶ οὐράνιος,» εἰπεῖν δὲ ἀληθέστερον, ο Θεοῦ, εἴπερ ἐθέλεις, ἄνθρωπος. Οὐδέν τι πρὸς σὲ οἱ λοιποῖ
ἐὰν ἀξίως πολιτεύῃ τῆς ἀναβάσεως· ἀλλ᾽ αὐτοὶ μὲν κάτω, σὺ δὲ τῆς ἄνω μοίρας ἐπἄξιος, ὅτι καὶ τοῖ
περὶ Θεὸν συνανιών τάγμασιν ἐγγίζειν προέθου Θεῷ. 9
80. Sed de his satis: quid enim opus est medilationem prolongare? Turbam dimitte in pace, antea
quidem singulos demi dispersos, nec est cur non
iterum turbətim concurrant ad lumen tuum, si virtutes illæ in te effulgeant. Succus enim ascolaruin
vita neminenı avulsum volens et a seipso separatum
esse, sed bonos in unum adducens et in se unitos,
tanquam serum coagulatum in mássam cogens,
-quotquot lactis more bona vita insignes sunt et
munalitia albedinem omni umbra puram habent; si
quid vero serescens nec alibile, abire sinat quocunque natura jubet.
π΄. ᾿Αλλὰ τούτων μὲν ἄλις· τί γὰρ δεῖ ἐπὶ πλέον
μηκύνειν τὴν θεωρίαν; Τὸν δὲ ὄχλον ἀπόλυσον, καὶ
δὴ ἐν εἰρήνῃ, τέως μὲν σκεδασθησομένους ἕκαστον
οἴκαδε, οὐκ ἔστι δὲ ὅπως μὴ καὶ εἰσαὖθις ἀθροισθη
σομένους εἰς τὸ περὶ σὲ φῶς, εἰ τὰ προτεθεωρημένα
καλὰ ἐν σοὶ ἀναλάμπουσιν. Οπὸς γάρ τις καὶ δ
ἀσκητικός βίος, οὐδένα διερρυηκέναι θέλων καὶ
ἀποδιίστασθαι αὐτοῦ, ἀλλὰ τοὺς ἀγαθοὺς ἐπισυν
ἄγων ἐνωτικῶς, καὶ εἰς ἑαυτὸν ἐπισωρεύων, καὶ
ὄρος οἷον τοῦτο τετυρωμένον συνιστῶν, κορυφούμε
νον ἐκ τῶν ὅσοι γάλακτος δίκην ἀγαθῷ βίῳ ἐλλάμ
πονται, καὶ τὴν ἐν καθαρότητι λευκότητα εἰς τὸ πᾶν
ἀνεπισκίαστον ἔχουσιν· εἴ τι δέ που οῤῥῶδες καὶ μὴ τρόφιμον, ἔῤῥειν ἀφιεὶς καὶ ῥέειν, όπη πέφυκεν.
ORATIO DE S. ALPHEO ET SOCIIS
MARTYRIBUS
Ejusdem enarratio martyrii sanctorum trium victo- Τοῦ αὐτοῦ λόγος ἐκθετικὸς τοῦ μαρτυρίου τῶν
rum fratrum, Alphei, Zosimi, Alexandri, Calyienorum, sociique eorum Marci.
ἁγίων τριαθλοφόρων ἀδελφῶν, 'Αλφειον, Ζω
σίμου καὶ 'Αλεξάνδρου, τῶν Καλυτηνῶν καὶ
τοῦ συμμάρτυρος αὐτῶν Μάρκου.
'
α'. Ἔθος ἔλλογον τοῖς ὁδοιποροῦσι παρακολου
θεῖ, ἐπειδὰν ἐξανύοντες τὴν ὁδὸν συναντήσωσιν ανα
θρώποις ἀξίοις θέας καὶ λόγου, οὓς ἡ μηδόλως ἢ μὴ
πρὸς ἀκρίβειαν οἴδασιν, ἐκπυθάνεσθαί τινων εἴ
πως εὑρήσουσιν, οι νινές ποτε οἱ ἀγαθῆς ἱστορίας
ἄξιοι ἐκεῖνοι, καὶ οὕτω μανθάνειν, καὶ ἐγγράφεσθαι
τοὺς τοιούτους δέλτῳ ψυχῆς μνήμονος, καὶ παρχές
δόναι τοῖς ἀγνοοῦσιν εἰς εἴδησιν, εἴ που παραπέσοι
καιρός. Καὶ ἔστι καὶ τοῦτο φιλομαθοὺς ἤθους καὶ
ἀγαπῶντος τὸ καλόν, τὸ μὲν, οἷς ἀνερευνᾶται τὰ
θαυμαστέα, τὸ δὲ, ὅτι παραδίδοται διὰ τῶν τοιού
4. Qui iter suscipiunt, ubi in via homines contemp.atu memoratuque dignos offenderint, quorum
antea aut nullam, aut imperfectam habebant notitiam, ex obviis percontari prudenter solent, num
illi cum laude momorari mereantur, atque ita certiores fiunt, illosque memorie tabulis inscribunt;
et si quando occasio sese obtulerit, eis qui illos
adhuc ignorant cognoscendos proponunt.
autem boc animi scientiæ virtutisque studiosi indicium, siquidem hoc modo non solum admiranda
indagantur, sed etiam strenua et accurata illorum
expositione cis qui ad talia auscultanda propendent, p των σπουδαία διήγησις τοῖς προαιρουμένοις ἀκριά.
communicantur.
Est
2. Itaque et nos, vitæ emetientes viam multifidam et obliquam, in multos incidimus, qui partim
digni essent admiratione partim haud digni; quare
illos quidem pro viribus laudibus extulimus, hios
autem silentio prætermisimus, neque tamen conviciis impetivimus (gloriamur enim in Deo neque
serfentibus ncque scorpionibus quoad linguam
σθαι.
β'. Οὐκοῦν καὶ ἡμεῖς, βίου ὁδὸν ἐξανύτοντες, τὴν
καὶ πολυσχιδῆ καὶ πολυέλικτον, καὶ οὐκ ὀλίγοις
περιτετυχηκότες, ὧν τοὺς μὲν ἐθαυμάσαμεν, τοὺς
δὲ οὐ διὰ θαύματος ἔχομεν, καὶ ἐκείνους μὲν ἀξιώ
σαντες λόγου τοῦ δέοντος, ὡς ἐξισχύσαμεν, τοὺς δὲ
δευτέρους ἀφέμενοι σιγᾶσθαι, οὐ μὴν καὶ κακολογήσαντες (αὐχοῦμεν γὰρ ἐν Θεῷ, μὴ κεντρῖναι
col. 265–266page 2 of 13
PG 136:265εἶναι καὶ σκορπιώδεις τὴν γλῶσσαν, ἀλλ' ὡς τὰ πολλὰ εὐλογητικού), παρετύχομεν καὶ ἐνταῦθα, ὅπου τὸ καὶ μέγα καὶ κάλλιστον ἡμῖν κατάλυμα τῆς βιωτικῆς ὁδοῦ ἀπεκληρώθη, Θεοῦ ἀνθρώποις, οἷς ἐν χρῷ μὲν ζωϊκῆς θέας καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐγγύτητος οὐ δέδωκεν ἡμῖν ὁ χρόνος γενέσθαι (ἀφ᾽ ἱκανοῦ γὰρ ήδη προχρόνιοι τῷ Θεῷ παρίστανται), ἡ δὲ Ιστορία διεβίβασε μὲν εἰς ἀκοὴν, πλὴν οὐκ εὐσύν γ. Καὶ ἐπειδὴ ἀναγκαῖον ἦν τεταγμένως ἐκμαθεῖν τοὺς τοιούτους, ὅθεν τε γεγόνασι καὶ ἐκ τίνων, καὶ οἷον τὸ κατ᾿ αὐτοὺς ὑπὲρ Θεοῦ ἀγώνισμα (εἰσὶ δὲ αὐτοὶ ᾿Αλέξανδρος, 'Αλφειός και Ζώσιμος ἀδελ φοί, μάρτυρες, οἱ ἐπιλεγόμενοι Καλυτηνοί), έμε ριμνήσαμεν ἐπιγνῶναι τὰ κατ' αὐτοὺς ἐκ τῶν περὶ αὐτοὺς, οὐκ ἀνθρώπων λέγω· πῶς γὰρ ἄν; ἐκ βι Ολιακῆς δὲ συγγραφῆς. Καὶ τέως πρῶτα ζητήσας ἐγώ, καὶ μηδέποτε μαθών, οποίῳ τρόπῳ ἅγιος οὗτοι οὐκ Εὐρωπαῖοι ἐν Θεσσαλονίκῃ διὰ σπουδῆς πολλῆς ἐγένοντο (ναός τε γὰρ αὐτοῖς ἐγήγερται ἀστεῖος καὶ οὐκ ἀνάξιος λόγου, καὶ ὁ τῆς μητροπόλεως οἶκος αὐτὴν ἀμφέπει), στοχασάμην, μετοίκους τινὰς ἐκ τῆς Ἀσίας, οἷς οἱ τοιοῦτοι ἅγιοι ἔγχωροι ἦσαν, καταρτίσαι ποτὲ εἰς τὴν λαμπράν ταύτην πόλιν, καὶ ἐνιδρύσαι ταύτῃ τὸ τῶν ἀθλητῶν ἐκείνων τίμιον όνομα εἰς ἐξεικόνισμα παρακλήσεως, ὡς ἂν οὕτω δοκεῖες με μετανάσται τῆς ἀνατολικῆς εἶναι παι τρίδος καὶ ἐπήλυδες, ἀλλὰ τὴν αὐτὴν καὶ πάλαι ο κεῖν, καὶ τοὺς αὐτοὺς θεομάρτυρας δεσπότας αὐτ χεῖν. δ. Καὶ τοῦτο μὲν οὕτως ἐκ τῶν εἰκότων κατέ στησα ἐν ἐμοὶ, καὶ ἐμακάρισα τοὺς ἄνδρας εκείν νους, δι' ὧν μετακομιδή τις καὶ αὕτη ἐσεμνύνατο ἁγιαστικὴ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς· εἶτα καὶ τῶν ἱερῶν πτυ χίων γενόμενος, οἷς ἀνάγραπτα ἐντετύπωται τὰ τῶν τοῦ Θεοῦ ἁγίων τούτων καὶ ὀνόματα καὶ πολι τεύματα, καθ' ἓν μὲν αὐτῶν σκιαγραφίαν εὗρον οὐκ εὐδιάπτωτον, ἀλλὰ ἰσχνὴν πάντη καὶ ἀμυδράν· ἐτέ μῳ δὲ δευτέρῳ τὴν θέαν ἐπιβαλὼν ἔμαθόν τι εὐδια κριτώτερον. Ως δὲ καὶ τρίτον τι τεθεώρηκα, έπλα τόνατό μοι τὰ τῆς διακρίσεως, καὶ τοῦ λοιποῦ σπόρον τοῦτον πνευματικὸν ἐκεῖθεν ερανισάμενος, καὶ τὴν ψυχικὴν αύλακα νεύσας ὡς εἰς τρίπολον ἄρουραν, ἔρχομαι ἰδοὺ σπείρων, εὐαγγελικῶς εἰ πεῖν, τοῦ σπεῖρα: τὸν σπόρον ἐμοῦ, ὡς ὁ ἐπουράνιος γεωργὸς εἰς τέχνην ταύτην συνεβίβασε λόγους εν θείς μας σπερματικούς. ε'. Τοῖς εἰρημένοις τρισὶ μεγαλομάρτυσι πατρὶς Κάλυτος, ἡ κατὰ ἑτέρους Καλύτη· καὶ Καλυτὼ δὲ ἄλλοι τὴν τοιαύτην καλεῖσθαι θέλουσι, κώμην οὔ σαν Αντιοχείας, αὐτῆς δὲ οὔτε τῆς Συριακῆς, οὐδὲ μὴν ἄλλης τινός, αἱ δὴ πολλαὶ κοινοῦνται τὴν τοι αὐτην κλήσιν, ἀλλὰ τῆς περὶ Πισιδίαν, εἴτε μὴν Φρυγογαλατίαν. Ἔθνος δὲ οἱ Πισίδαι βάρβαρον μὲν, περίφημον δὲ, οὓς λόγος καὶ Σολύμους καλεῖσθαί κατε. Η τοιαύτη Καλύτη ἀγαθοὺς τούτους κωμή. της ἤνεγκεν, ἀστείως πεπολιτογραφημένους εἰς τὴν άνω μητρόπολιν. Καὶ τὸ πολιτογράφημα ἦν τοιο
DE S. ALPREO ET SOCIIS.
εἶναι καὶ σκορπιώδεις τὴν γλῶσσαν, ἀλλ' ὡς τὰ similes esse, sed fere semper benedicere. Jam
πολλὰ εὐλογητικού), παρετύχομεν καὶ ἐνταῦθα,
ὅπου τὸ καὶ μέγα καὶ κάλλιστον ἡμῖν κατάλυμα τῆς
βιωτικῆς ὁδοῦ ἀπεκληρώθη, Θεοῦ ἀνθρώποις, οἷς
ἐν χρῷ μὲν ζωϊκῆς θέας καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐγγύτη
τος οὐ δέδωκεν ἡμῖν ὁ χρόνος γενέσθαι (ἀφ᾽ ἱκανοῦ
γὰρ ήδη προχρόνιοι τῷ Θεῷ παρίστανται), ἡ δὲ
Ιστορία διεβίβασε μὲν εἰς ἀκοὴν, πλὴν οὐκ εὐσύν
Caxtoy.
γ. Καὶ ἐπειδὴ ἀναγκαῖον ἦν τεταγμένως έκμα
θεῖν τοὺς τοιούτους, ὅθεν τε γεγόνασι καὶ ἐκ τίνων,
καὶ οἷον τὸ κατ᾿ αὐτοὺς ὑπὲρ Θεοῦ ἀγώνισμα (εἰσὶ
δὲ αὐτοὶ ᾿Αλέξανδρος, 'Αλφειός και Ζώσιμος ἀδελ
φοί, μάρτυρες, οἱ ἐπιλεγόμενοι Καλυτηνοί), έμεριμνήσαμεν ἐπιγνῶναι τὰ κατ' αὐτοὺς ἐκ τῶν περὶ
αὐτοὺς, οὐκ ἀνθρώπων λέγω· πῶς γὰρ ἄν; ἐκ βιΟλιακῆς δὲ συγγραφῆς. Καὶ τέως πρῶτα ζητήσας
ἐγώ, καὶ μηδέποτε μαθών, οποίῳ τρόπῳ ἅγιος οὗτοι
οὐκ Εὐρωπαῖοι ἐν Θεσσαλονίκῃ διὰ σπουδῆς πολλῆς
ἐγένοντο (ναός τε γὰρ αὐτοῖς ἐγήγερται ἀστεῖος καὶ
οὐκ ἀνάξιος λόγου, καὶ ὁ τῆς μητροπόλεως οἶκος
αὐτὴν ἀμφέπει), στοχασάμην, μετοίκους τινὰς ἐκ
τῆς Ἀσίας, οἷς οἱ τοιοῦτοι ἅγιοι ἔγχωροι ἦσαν, κατ
αρτίσαι ποτὲ εἰς τὴν λαμπράν ταύτην πόλιν, καὶ
ἐνιδρύσαι ταύτῃ τὸ τῶν ἀθλητῶν ἐκείνων τίμιον
όνομα εἰς ἐξεικόνισμα παρακλήσεως, ὡς ἂν οὕτω
δοκεῖες με μετανάσται τῆς ἀνατολικῆς εἶναι παι
τρίδος καὶ ἐπήλυδες, ἀλλὰ τὴν αὐτὴν καὶ πάλαι οκεῖν, καὶ τοὺς αὐτοὺς θεομάρτυρας δεσπότας αὐτ
χεῖν.
δ. Καὶ τοῦτο μὲν οὕτως ἐκ τῶν εἰκότων κατέ
στησα ἐν ἐμοὶ, καὶ ἐμακάρισα τοὺς ἄνδρας εκείν
νους, δι' ὧν μετακομιδή τις καὶ αὕτη ἐσεμνύνατο
ἁγιαστικὴ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς· εἶτα καὶ τῶν ἱερῶν πτυ
χίων γενόμενος, οἷς ἀνάγραπτα ἐντετύπωται τὰ
τῶν τοῦ Θεοῦ ἁγίων τούτων καὶ ὀνόματα καὶ πολιτεύματα, καθ' ἓν μὲν αὐτῶν σκιαγραφίαν εὗρον οὐκ
εὐδιάπτωτον, ἀλλὰ ἰσχνὴν πάντη καὶ ἀμυδράν· ἐτέμῳ δὲ δευτέρῳ τὴν θέαν ἐπιβαλὼν ἔμαθόν τι εὐδιακριτώτερον. Ως δὲ καὶ τρίτον τι τεθεώρηκα, έπλα
τόνατό μοι τὰ τῆς διακρίσεως, καὶ τοῦ λοιποῦ
σπόρον τοῦτον πνευματικὸν ἐκεῖθεν ερανισάμενος,
καὶ τὴν ψυχικὴν αύλακα νεύσας ὡς εἰς τρίπολον
ἄρουραν, ἔρχομαι ἰδοὺ σπείρων, εὐαγγελικῶς εἰ
πεῖν, τοῦ σπεῖρα: τὸν σπόρον ἐμοῦ, ὡς ὁ ἐπουράνιος p
γεωργὸς εἰς τέχνην ταύτην συνεβίβασε λόγους εν
θείς μας σπερματικούς.
ε'. Τοῖς εἰρημένοις τρισὶ μεγαλομάρτυσι πατρὶς
Κάλυτος, ἡ κατὰ ἑτέρους Καλύτη· καὶ Καλυτὼ δὲ
ἄλλοι τὴν τοιαύτην καλεῖσθαι θέλουσι, κώμην οὔσαν Αντιοχείας, αὐτῆς δὲ οὔτε τῆς Συριακῆς, οὐδὲ
μὴν ἄλλης τινός, αἱ δὴ πολλαὶ κοινοῦνται τὴν τοι
αὐτην κλήσιν, ἀλλὰ τῆς περὶ Πισιδίαν, εἴτε μὴν
Φρυγογαλατίαν. Ἔθνος δὲ οἱ Πισίδαι βάρβαρον μὲν,
περίφημον δὲ, οὓς λόγος καὶ Σολύμους καλεῖσθαί
κατε. Η τοιαύτη Καλύτη ἀγαθοὺς τούτους κωμή.
της ἤνεγκεν, ἀστείως πεπολιτογραφημένους εἰς τὴν
άνω μητρόπολιν. Καὶ τὸ πολιτογράφημα ἦν τοιο
50%.
PATROL. GR. CXXXVI.
vero hic, ubi magnum pulcherrimamque diversorium in hujus vitæ itinere nobis contigit, devenimus ad Dei homines, quos quidem neque vivos
neque coninus aspicere potuimus jam satis enim
diu Deo adstant), bistoria autem, licet minus conclane, illorum memoriam ad nostra tempora conservavit.
3. Cum igitur illos accurate cognoscere opus
esset, unde nimirum et a quibus prognati sint, et
quale pro Deo sustinuerint certamen (sunt autem
fratres Alexander, Alpheus et Zosimus, martyres cognominati Catyteni), operam dediunus ut eorum
res ge,tas nou tam ex hominibus, quam potius e
libris de illis conscriptis pernoscerenius. Ante onnia autem quæsivi, neque comperire potui, unde
factum sit ut sancti, licet non Europæi, magno
colerentur honore Thessalonica (templum enim
egregium memoratuque dignum eis dedicatum est,
atque metropoleos domus illud veneratur): conjeci
igitur, viros quosdam, sanctorum illorum populares, olim ex Asia in celebrem hanc urbem trausmigrasse, et venerandum istorum pugilum nemen
consolationis causa huc pertulisse, ut hoc modo
viderentur non alieni ex orientali patria advenæ
esse, sed hanc urbem antiquitus incolere illisque
Dei martyribus tanquam dominis suis gloriari.
1 4. Hæc igitur hoc modo secundum verisimilitudinem apud me constitui et beatos prædicavi viros
illos qui uobis hanc rem venerandam apportarunt.
Übi autem sacra evolvi velumina, quibus sanctorum et nomina et res gestæ enarrantur, in uno
illorum inveni descriptiunculam veram quidem, sed
obscuram simul et nimis succinctam: postquam
alterum inspexi, planiora et prolixiora deprehendi. Cum autem ad tertium accessissem, omnia ad
ren dignoscendam necessaria reperi. Quare nanc,
semine illo spirituali illinc petite, el animæ suleis
veluti ad messem triplicem præparatis, adsum,
ut evangelice loquar, ad seminandam sementom
meam, quemadmodum agricola cœlestis ad munOS
lioc superndum doctrina ad fructus proferendus
idonea me instruxit.
5. Fuit autem tribus illis martyribus præclaris
patria Calytus, vel secundum alios Calyta, vel etiam
Galyto (ut quidam volunt), suburbium Antiochia,
non quidem Syriacæ aut alius urbis cujusdam, siquidem multæ hoc insignitæ reperiuntur nomine,
sed Antiochiæ in Pisidia sive Phrygogalatia sit.
Gens porro Pisidarum barbara quidem, sed pereclebris, olim Solymorum vocabulo appellata esse
dicitur. Hos Calyta tulit heroas præclaros, in censum civium cœlestis metropoleos ascriptos. Et hic
fuit census.
col. 267–268page 3 of 13
PG 136:267ς'. Μάρκος ἦν τις ἐν τοῖς ἐκεῖ ἀνὴρ, εἰ καὶ μὴ κεχρισμένος ἱερατικῶς, ἄλλως δ' οὖν ἐν λαϊκοῖς τε τελεσμένος τῷ Θεῷ, καὶ χάριν ἐξ ἐκείνου σχὼν ἀποστολικήν· δι᾿ ἧς ἐπιθυμήσας ἀνακεχωρηκέναι ποτὲ ἁπάσης, ἧς ἡ φαυλότης πολίτην παράγει μισούμενον Θεῷ, ἐρήμοις τόποις ἐκδέδωκεν ἑαυτὸν, ἐν οἷς καὶ Θεοῦ φυτὰ πολλάκις κηπεύεται. Ορεσι γὰρ ἔχαιρεν, οἷς καὶ θεῖα ἐντρέφεσθαι ποίμνια οὐχ ἀπαξιοῦσιν, ἐν οἴοις καὶ οἱ τῆς πάλαι πρωτόγονοι, Αβελ καὶ οἱ προφῆται, Δαυίδ καὶ οἱ τῆς Νέας ἱεροὶ σπυρίδωνας, καὶ ὅσοι κατ᾿ αὐτοὺς τῇ κατ' αἴσθησιν ποιμαντικῆ τὴν κατὰ Πνεῦμα ἐνέφαινον καὶ παραδειγμάτιζον, διδασκαλικῶς αἰνιττόμενοι τοῖς κατὰ σάρκα τὰ πνευματικά, καὶ τῷ τοῦ ἔργου σώματι συμπαραδεικνύντες καὶ τὴν θείαν ἐν ψυχῇ τελειότητα. Καὶ οὕτως ἐποίμαινε πρόβατα Θεοῦ καὶ ἄρνια, βρέξεις αλογίστους εὐηθικῶς, ὅποι τύχοι, δεμδομένας, ὡς βόσκεσθαι, καὶ σκιρτήματα δὲ ἀπαλὰ διώχων (οὐκ ἐν καλῷ ἀρνευτῆρες, ὡς εἰπεῖν, πολλοὶ ἀπεκβαίνουσιν), ἔτι γε μὴν καὶ ἀνθρώπους ἀπλοϊκούς, ὡς εἰκὸς, καὶ οἴους ἐθέλειν διὰ βίου ποιμαίνεσθαι χάριν Θεοῦ. ζ'. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν τροπολογικῶς, ὡς ἄν τις αναγάγῃ θεοφιλή ποιμένα προβάτων. Ὁ δὲ Μάρτ κος, ἄν οὐκ ἔστι διὰ βραχέος ἀγαγεῖν λόγου, καὶ προς αἴσθησιν καὶ αὐτὸς ποιμαίνων ἦν, καὶ οὕτω φιληδῶν ὄρεσι, καὶ θρεμμάτων τῶν αὐτοῦ μελόμενος, ἑαυτῷ δὲ οὔκουν ἐπιστρεφῶς ἔχων, ὅτι μηδὲ πρὸς κέρδος οἰκεῖον ἐποίμαινεν, ἀλλὰ τοῖς τοῦ Θεοῦ ἀδελφοῖς ἐπονεῖτο, καὶ δι' αὐτῶν ἐδάνειζε τῷ Θεῷ. Ούτε τοίνυν εὕστολος ἦν τὴν περιβολὴν, καὶ οὐδὲ την σάρκα θεραπεύειν ήθελε τρυφερῶς· διὸ καὶ τὴν κεφαλὴν ἀφῆκεν ἑαυτῆς εἶναι, καὶ περιουσιάζεσθαι κατά μόνας, ὅσα ἐθέλοι αὐτή. Λόχμη γοῦν ἐσχεδιάζετο κατ' αὐτὴν τριχών διαλεύκων, χαλω μένη ἕως καὶ εἰς πτέρνας αὐτάς. Εἰ δὲ καὶ ζῶα συχνά κεφαλῆς ἡ τοιαύτη λασιότης ἔτρεφεν, οὐκ ἂν ἀπεικός εἴη στοχάσασθαι. η. Καὶ ἦν τῷ Μάρκῳ παράσημον ἐν τοῖς τότε σωματικὸν ἡ τοιαύτη τῆς κεφαλῆς τρίχωσις τῆς καὶ ἐν ζωῇ θαυμασίας, καὶ οίας ἐκπλήττειν τού; θεατάς, καὶ μετὰ θάνατον τεραστίας ἄλλως διὰ τὸ καταπονεῖν δαίμονας. Τμηθεῖσα γὰρ κελεύσει τοῦ Μάγνου, καὶ ὡς εἰς πρωτόλειον πεμφθεῖσα τῷ ναῷ τῆς Ἀρτέμιδος, ἅμα γέγονεν ἐντὸς, καὶ αὐτίκα ἑτερατούργησε. Τὰ γὰρ εἴδωλα τὰ ἐκεῖ, ὡσεὶ καὶ έμψυχα ἦσαν, ἔκυψαν καὶ ἐταπεινώθησαν· καὶ αὐτὰ μὲν συνετρίβησαν, ἐξήγειραν δὲ ἀπὸ κατωτάτων ἀπιστίας ἀνθρώπους ἀγαθοὺς, καὶ παρέστησαν τῷ Θεῷ εἰς αἰσχύνην μὲν τοῦ ἀρχεκάκου διαβόλου, δόξαν δὲ τοῦ καλῶν αἰτίου Θεοῦ. θ'. Νίκων γάρ τις καὶ Νέων καὶ 'Ηλιόδωρος ἰδόντες τὴν συντριβὴν τῶν φαύλων ἐκτυπωμάτων ἐκείνων, καὶ ἐν αὐτῇ καταλαβόντες τὴν αὐτὰ ὠθή σασαν καὶ καταρρίψασαν καὶ συνθρύψασαν θείαν δύναμιν, κατεἶπον μὲν τοῦ πρωτοτύπου δαίμονος καὶ ἀπεστάτησαν προσεχώρησαν δὲ τῷ Θεῷ καὶ ἡγιάσθησαν, γῆς μὲν ἀπαναστάντες τῇ τῆς κεφαλῆς ἀποτομῇ, τῆς ἐν ἀνθρώπῳ, τῷ οὐρανίω φυτῷ, για
G. Vivebat in illa regione Marcus quidam, qui, ς'. Μάρκος ἦν τις ἐν τοῖς ἐκεῖ ἀνὴρ, εἰ καὶ μὴ
licet baud sacerdotaliter unctus, tamen inter faicos
Den consecratus et gratiam divinitus nactus erat
apostolicam, qua permotus ab omni pravitate quæ
civem Deo perosum reddit, recedere desideravit
seque in loca contulit deserta, ubi Dei plantæ haud
raro incrementa capiunt. Nontibus enim gaudebat
in quibus etiam greges divini nutriri haud dedignantur, siquidem in iisdem etiain Veteris Testamenti alavi, Abel, prophetae, David, et Novi Foederis corbes sancti eorumque socii rationabili pascendi modo doctrinam spiritualem tradiderunt atque explicuerunt, carnalibus spiritualia exponentes
et præter corporis labores divinam animarum
perfectionem edocentes. Sic pascebat Dei oves
agnosque, cupiditates irrationabiles stolide, uti
fors tulerit, circumerrantes pabulumque quærentes,
sallusque delicatos persequens (neque enim qui
saliunt ad bonum fluem pertingunt), præterea
homines simplices et qui per vitam Dei gratia pasci
desiderant.
κεχρισμένος ἱερατικῶς, ἄλλως δ' οὖν ἐν λαϊκοῖς τετελεσμένος τῷ Θεῷ, καὶ χάριν ἐξ ἐκείνου σχὼν
ἀποστολικήν· δι᾿ ἧς ἐπιθυμήσας ἀνακεχωρηκέναι
ποτὲ ἁπάσης, ἧς ἡ φαυλότης πολίτην παράγει
μισούμενον Θεῷ, ἐρήμοις τόποις ἐκδέδωκεν ἑαυτὸν,
ἐν οἷς καὶ Θεοῦ φυτὰ πολλάκις κηπεύεται. Ορεσι
γὰρ ἔχαιρεν, οἷς καὶ θεῖα ἐντρέφεσθαι ποίμνια οὐχ
ἀπαξιοῦσιν, ἐν οἴοις καὶ οἱ τῆς πάλαι πρωτόγονοι,
Αβελ καὶ οἱ προφῆται, Δαυίδ καὶ οἱ τῆς Νέας
ἱεροὶ σπυρίδωνας, καὶ ὅσοι κατ᾿ αὐτοὺς τῇ κατ'
αἴσθησιν ποιμαντικῆ τὴν κατὰ Πνεῦμα ἐνέφαινον
καὶ παραδειγμάτιζον, διδασκαλικῶς αἰνιττόμενοι
τοῖς κατὰ σάρκα τὰ πνευματικά, καὶ τῷ τοῦ ἔργου
σώματι συμπαραδεικνύντες καὶ τὴν θείαν ἐν ψυχῇ
τελειότητα. Καὶ οὕτως ἐποίμαινε πρόβατα Θεοῦ καὶ
ἄρνια, βρέξεις αλογίστους εὐηθικῶς, ὅποι τύχοι,
δεμδομένας, ὡς βόσκεσθαι, καὶ σκιρτήματα δὲ
ἀπαλὰ διώχων (οὐκ ἐν καλῷ ἀρνευτῆρες, ὡς εἰπεῖν,
πολλοὶ ἀπεκβαίνουσιν), ἔτι γε μὴν καὶ ἀνθρώπους
ἀπλοϊκούς, ὡς εἰκὸς, καὶ οἴους ἐθέλειν διὰ βίου
ποιμαίνεσθαι χάριν Θεοῦ.
7. Sed hæc tropice dicta sunt et metaphorice de
pastore ovium Deo charo. Marcus autem, cujus
vita paucis verbis nequit describi, et ipse ratiobabilis pastor fuit, montium amicus et gregis sui
studiofus, ita ut semetipsum penitus negligeret,
munereque pastorali haud in suum ipsius commo,
dum fungeretur, sed omnia pro Dei fratribus faceret
cosque sic Deo lucraretur. Neque igitur veste indulus erat pulchra, neque carnis voluptatem curabat, quare, capite prorsus neglecto, capillos libere
crescere alque luxuriare sinebat. Ita cæsariem
videres crinium subalborum ad talos usque defluentem. In tali autem capillorum densitudine hand
paucas animalculas vixisse perquam verisimile
est.
8. Tali igitur inter quaies insignis fuit Marcus
cesarie, que non solum, dum ille viveret, admiranda erat atque spectatoribus stuporem injiciebat,
sed etiam post ejus mortem evertendis destruendisque dæmonibus pollebat. Nimiruın Magni jussu
dissecta primitiarumque instar in Veneris templum
deportata, vix intus erat, cum etiam miraculum
ederet. Simulacra enim quæ illic erant, quasi vita
essent praedita, delapsa corruerunt, confractaque
homines probos ex inima infidelitatis voragine
erexerunt et ad Deum adduxerunt, quo facto diabolus mali princeps pudore sudusus, Deus autem, qui
boni est principium), laudibus celebratus est.
9. Nicon enim quidam et Neon et Heliodorus,
contritione pravarum imaginum istarum conspecta,
intelligentes potentiam divinam esse quæ illas
concussas dejectasque confregerit, dæmoni princi❤
pali valedicentes defecerunt, et ad Deum accedentes sanctificati sunt, deserueruntque terram truncali capite, quod homini, coelesti pianta, radix est,
În paradiso autem in sempiternum radiceɛ egerunt.
ζ'. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν τροπολογικῶς, ὡς ἄν τις
αναγάγῃ θεοφιλή ποιμένα προβάτων. Ὁ δὲ Μάρτ
κος, ἄν οὐκ ἔστι διὰ βραχέος ἀγαγεῖν λόγου, καὶ
προς αἴσθησιν καὶ αὐτὸς ποιμαίνων ἦν, καὶ οὕτω
φιληδῶν ὄρεσι, καὶ θρεμμάτων τῶν αὐτοῦ μελόμενος, ἑαυτῷ δὲ οὔκουν ἐπιστρεφῶς ἔχων, ὅτι μηδὲ
πρὸς κέρδος οἰκεῖον ἐποίμαινεν, ἀλλὰ τοῖς τοῦ Θεοῦ
ἀδελφοῖς ἐπονεῖτο, καὶ δι' αὐτῶν ἐδάνειζε τῷ Θεῷ.
Ούτε τοίνυν εὕστολος ἦν τὴν περιβολὴν, καὶ οὐδὲ
την σάρκα θεραπεύειν ήθελε τρυφερῶς· διὸ καὶ
τὴν κεφαλὴν ἀφῆκεν ἑαυτῆς εἶναι, καὶ περιουσιάζεσθαι κατά μόνας, ὅσα ἐθέλοι αὐτή. Λόχμη γοῦν
ἐσχεδιάζετο κατ' αὐτὴν τριχών διαλεύκων, χαλω
μένη ἕως καὶ εἰς πτέρνας αὐτάς. Εἰ δὲ καὶ ζῶα
συχνά κεφαλῆς ἡ τοιαύτη λασιότης ἔτρεφεν, οὐκ ἂν
ἀπεικός εἴη στοχάσασθαι.
η. Καὶ ἦν τῷ Μάρκῳ παράσημον ἐν τοῖς τότε
σωματικὸν ἡ τοιαύτη τῆς κεφαλῆς τρίχωσις τῆς
καὶ ἐν ζωῇ θαυμασίας, καὶ οίας ἐκπλήττειν τού;
θεατάς, καὶ μετὰ θάνατον τεραστίας ἄλλως διὰ τὸ
καταπονεῖν δαίμονας. Τμηθεῖσα γὰρ κελεύσει τοῦ
Μάγνου, καὶ ὡς εἰς πρωτόλειον πεμφθεῖσα τῷ ναῷ
τῆς Ἀρτέμιδος, ἅμα γέγονεν ἐντὸς, καὶ αὐτίκα
ἑτερατούργησε. Τὰ γὰρ εἴδωλα τὰ ἐκεῖ, ὡσεὶ καὶ
έμψυχα ἦσαν, ἔκυψαν καὶ ἐταπεινώθησαν· καὶ αὐτὰ
μὲν συνετρίβησαν, ἐξήγειραν δὲ ἀπὸ κατωτάτων
ἀπιστίας ἀνθρώπους ἀγαθοὺς, καὶ παρέστησαν τῷ
Θεῷ εἰς αἰσχύνην μὲν τοῦ ἀρχεκάκου διαβόλου,
δόξαν δὲ τοῦ καλῶν αἰτίου Θεοῦ.
θ'. Νίκων γάρ τις καὶ Νέων καὶ 'Ηλιόδωρος
ἰδόντες τὴν συντριβὴν τῶν φαύλων ἐκτυπωμάτων
ἐκείνων, καὶ ἐν αὐτῇ καταλαβόντες τὴν αὐτὰ ὠθή
σασαν καὶ καταρρίψασαν καὶ συνθρύψασαν θείαν
δύναμιν, κατεἶπον μὲν τοῦ πρωτοτύπου δαίμονος
καὶ ἀπεστάτησαν προσεχώρησαν δὲ τῷ Θεῷ καὶ
ἡγιάσθησαν, γῆς μὲν ἀπαναστάντες τῇ τῆς κεφαλῆς
ἀποτομῇ, τῆς ἐν ἀνθρώπῳ, τῷ οὐρανίω φυτῷ, για
col. 269–270page 4 of 13
PG 136:269ζης, ἐν παραδείσῳ δὲ ῥιζωθέντες εἰς ἀείζων. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον· ἡμῖν δὲ ἀφεμένοις τοῦ κατά κεφαλὴν παρασήμου, θεωρητέον τὸ κατὰ ψυ χὴν ὡς τῷ παντὶ μεῖζον καὶ θαυμασιώτερον. Αρε τῶν γὰρ ταμεῖον ἐτύγχανεν ὁ ἀνήρ, καὶ ἐξ αὐτῶν διεδείκνυτο, προκείμενος εἰς διδασκάλιον θεῖον τοῖς μανθάνειν ἐθέλουσιν, τ. Ὣς γὰρ οὐκ ἐν δυναστείᾳ ἵππου ἐθέλει ὁ Θεὸς, οὐδὲ ἐν κνήμαις ἀνδρὸς εὐδοκεῖ, οὐδὲ ἐν ἄλλοις τοι ούτοις· οὕτως οὐδὲ ἐν πλούτῳ καὶ περιουσιασμῷ καὶ λοιπῇ βίου λαμπρότητι, ἀλλὰ καρδίαν ἐπιζη τῶν καθαρὰν ἀεὶ, καὶ πνεῦμα συντετριμμένον, καὶ οἰκίαν τοιαύτην σεταρωμένην κηλίδος ἁπάσης. Καὶ εὑρὼν τὸ ζητούμενον ἐνοικεῖ ἐκεῖ καὶ ἐμπεριπατεί, καὶ πληρώσας τὴν τοιοῦτον αὐτοῦ οἶκον καὶ πλούτου παντὸς οἰκείου καὶ εὐωδίας φίλης αὐτῷ, τῇ μὲν @ δομῇ καταμηνύει, ὅπου μένει, καὶ ἐφέλκεται τοὺς τὴν νοημὰν δαφρησιν υγιαίνοντας, τῷ δὲ πλούτῳ καταντλεῖ τοὺς προσιόντας, καὶ ἀνθρώπους του οἰκείου λόγου είσποιεῖται αὐτούς. τα'. Οὐκοῦν καὶ τὸν Μάρκον τοιοῦτον εὑρηκώς οικήτορα εὐηρεστήθη, καὶ ἄραντα τοὺς ὀφθαλμοὺς ἰδὼν εἰς ὄρη ἐκείνῳ ἀρέσκοντα, ἦλθεν αὐτῷ εἰς βοήθειαν, καὶ ἐνοικήσας αὐτῷ ἐπλούτισεν ἀγαθοῖς, καὶ εὐωδίασε θείᾳ χάριτι, καὶ οὕτως ἐπαγωγὸν εἰρ γάσατο τοῖς ἐγνωκόσι τὰς ἐν αὐτῷ ἀρετὰς· οἱ καὶ τρέχοντες εἰς αὐτὸν καὶ ἀκροώμενοι τοῦ Θεοῦ λα λοῦντος δι' αὐτοῦ, καὶ βελτιούμενοι, οὐκ ἀνίεσαν θαμίζοντες καὶ τὸ τοῦ Μάρκου ποίμνιον πληθύνοντες, ἵνα μὴ μόνον ζῶα γῆς ποιμαίνῃ, ἀλλὰ καὶ η μᾶλλον τὰ τοῦ Θεοῦ. ιβ. Πολλοὶ οὖν ἐφοίτων παρ' αὐτῷ διδασκαλίας καὶ συμβιώσεως χάριν, ἐν οἷς καὶ παρθένει, γυα ναῖκες και νήπια· οἷς καὶ αὐτοῖς ὁ ἅγιος τὰ τῶν θείων διδασκαλιών ἐνθεὶς ἀγώγιμα, ως δύναντο χωρεῖν, εἰς τὴν ἐκεῖ σωτήριον ἐναυστολησε λιμένα, καὶ οὕτω περιετώσατο εἰς Θεόν. Καὶ εἴθε ἦν καὶ αὐτὰ ἐκεῖνα ἐξονομάζεσθαι, ὡς ἂν εἴχομεν καὶ δι' ονομάτων εκείνων ἁγιάζειν καὶ ψυχὴν καὶ γλῶσσαν καὶ τὸ λοιπὸν σῶμα, τὸ μὲν τῇ μνήμῃ, τὸ δὲ τῇ γλώττῃ, τὸ δὲ τρίτον τῇ διαδόσει! Ἐπεὶ δὲ ἡ συγκ γραφὴ ἀνωνύμους ἀφῆκε, καθὰ καὶ τοὺς ἄνδρας μαθητὰς, οὕτω καὶ τὰς παρθένους καὶ τὰ νήπια, θαυμαστέον τὸν μέγαν Μάρκον ἐν τῷ διορᾶσθαι, ὅπως θεοῦ σεπτοὺς τούτους ἀμνοῦς καὶ ἁγίας ἀμ νάδας καὶ καθαρὰ ἀρνια ποιμένας καλῶς, καὶ εἰς νηπιότητα πνευματικὴν ἐκθρέψας, εἶτα καὶ τε θυμένοις τῷ Θεῷ συγκατεσφάγη καὶ αὐτὸς, ἱερεῖον ἀνωφορηθὲν εἰς εὐπρόσδεκτον τῇ Ὑψίστου τραπέζῃ. Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ καὶ τοῦτο ὕστερόν ἐστιν, ἐκθετέον τὰ πρὸ τῆς τοιαύτης θεοφιλεστάτης θυσίας· ὧν τοιαύτη τις ἡ διάθεσις. δ ιγ. Διοκλητιανῷ, πολυκεφάλῳ ἐκείνῳ θηρίῳ, τῷ βραχύ τι παρὰ δαίμονα ἠλαττωμένῳ τά γε εἰς μίσος χριστιανικών, κεφαλή μικρά παραπεφύκει ὁ ἡγεμὼν Μάγνο;, τί μὲν οὐ μηχανώμενος, τί δὲ οὐ λέγων, τί δὲ μὴ πράττων κατὰ Θεοῦ καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ; περί πυστος καὶ αὐτὸς τὴν κακίαν, δαίμονος μεγάλου ἐκείνου δαίμων αὐτὸς οὐκ ἐλάττων υπασπιστής,
DE S, ALPHEO ET SOCHIS.
illa celebri, nobis videndum quibus excelluerit animi
dotibus, utpote quæ majores et admirabiliores
fuere. Virtutum enim egregiarum veluti peum erat
ille vir, et discendi cupidis disciplinam divinam
communicabat.
ζης, ἐν παραδείσῳ δὲ ῥιζωθέντες εἰς ἀείζων. & Attamen de liis infra dicetur. Nunc,missa cesarie
᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον· ἡμῖν δὲ ἀφεμένοις τοῦ
κατά κεφαλὴν παρασήμου, θεωρητέον τὸ κατὰ ψυ
χὴν ὡς τῷ παντὶ μεῖζον καὶ θαυμασιώτερον. Αρετῶν γὰρ ταμεῖον ἐτύγχανεν ὁ ἀνήρ, καὶ ἐξ αὐτῶν
διεδείκνυτο, προκείμενος εἰς διδασκάλιον θεῖον τοῖς
μανθάνειν ἐθέλουσιν,
10. Sicut enim Deus neqne vitilus cqm, neque
cruribus viri, neque aliis hujusmodi rebus dulectatur, ita nec divitiis nec opibus, nec reliquo vita
splendore gaudet, sed potius cor semper pur,
animum contritum et sie domum omni immundit e
depurgatam quærit. Atque ubi quæsitum invenit,
inhabitat ibi et inambulat, domoque illa omnibus
suis divitiis et odoribus pretiosis repleta, fragrantiæ suavitate ubi habitet indicat, eosque qui su
animi offacta gaudent, ad se pertrahit, mecedentes
cumulat divitiis, sibique similes admittit adoptat
que.
τ. Ὣς γὰρ οὐκ ἐν δυναστείᾳ ἵππου ἐθέλει ὁ Θεὸς,
οὐδὲ ἐν κνήμαις ἀνδρὸς εὐδοκεῖ, οὐδὲ ἐν ἄλλοις τοι
ούτοις· οὕτως οὐδὲ ἐν πλούτῳ καὶ περιουσιασμῷ
καὶ λοιπῇ βίου λαμπρότητι, ἀλλὰ καρδίαν ἐπιζητῶν καθαρὰν ἀεὶ, καὶ πνεῦμα συντετριμμένον, καὶ
οἰκίαν τοιαύτην σεταρωμένην κηλίδος ἁπάσης. Καὶ
εὑρὼν τὸ ζητούμενον ἐνοικεῖ ἐκεῖ καὶ ἐμπεριπατεί,
καὶ πληρώσας τὴν τοιοῦτον αὐτοῦ οἶκον καὶ πλούτου
παντὸς οἰκείου καὶ εὐωδίας φίλης αὐτῷ, τῇ μὲν @
δομῇ καταμηνύει, ὅπου μένει, καὶ ἐφέλκεται τοὺς
τὴν νοημὰν δαφρησιν υγιαίνοντας, τῷ δὲ πλούτῳ
καταντλεῖ τοὺς προσιόντας, καὶ ἀνθρώπους του
οἰκείου λόγου είσποιεῖται αὐτούς.
τα'. Οὐκοῦν καὶ τὸν Μάρκον τοιοῦτον εὑρηκώς
οικήτορα εὐηρεστήθη, καὶ ἄραντα τοὺς ὀφθαλμοὺς
ἰδὼν εἰς ὄρη ἐκείνῳ ἀρέσκοντα, ἦλθεν αὐτῷ εἰς
βοήθειαν, καὶ ἐνοικήσας αὐτῷ ἐπλούτισεν ἀγαθοῖς,
καὶ εὐωδίασε θείᾳ χάριτι, καὶ οὕτως ἐπαγωγὸν εἰργάσατο τοῖς ἐγνωκόσι τὰς ἐν αὐτῷ ἀρετὰς· οἱ καὶ
τρέχοντες εἰς αὐτὸν καὶ ἀκροώμενοι τοῦ Θεοῦ λα
λοῦντος δι' αὐτοῦ, καὶ βελτιούμενοι, οὐκ ἀνίεσαν
θαμίζοντες καὶ τὸ τοῦ Μάρκου ποίμνιον πληθύνοντες, ἵνα μὴ μόνον ζῶα γῆς ποιμαίνῃ, ἀλλὰ καὶ η
μᾶλλον τὰ τοῦ Θεοῦ.
11. Marcum igitur hujusmodi habitatorem reper
tum dilexit Deas, eumque videns levantem oentos
ad montes sibi placitos, suo autavit auxilio, et
inhabitans ita bonit ditavit ac suasi gratia perfuit
odore, ut qui eum cognoscebant ad ipsius virtutes
allicerentur: qui quidem að euin currentes, Deumque audientes ex ejus ore loquentem, et meliores
facti, in lesinenter Marcum iuviscbant et ipsius
replebant orile, ut non solumn terra: pecudes, sol
et ipsius Dei ores pasceret.
12. Ergo multi eum frequentabant ad discendum
et conversandum, in quibus et virgines mulieresque et pueri quos et ipsos sanctus, imposita
divinaruın disciplinarum sarcina, quantam gestare
poterant, ad cœlestem salutis portum appulit, sieque
incolumes ad Deum traduxit. Atque utinam illos
nominare queamus, ut possimus per eorum nomina
sanctificare animam, et linguam, et reliquum corpus, primam scilicet memoria, secundam locutione,
tertium transmissione! Quoniam vero historia
discipulorum nomina praetermisit, ut virorum, sic
mulierum et puerorum, cum admiratione considerandum est quomodo magnus Marcus, posiquam
venerandos Dei greges sanctasque oves et innocentes agnos optime paverat et in infantia spirituali
aluerat, deinde immolatos Deo victima et ipse comitatus est, in sacrificium acceptabile ad mensam
Altissimi ascendens. Sed cum hoc fuerit mitumum,
exponenda sunt quæ illam Deo gratissimam præ-
- cesserunt mactationem: quorum hic est ordo.
ιβ. Πολλοὶ οὖν ἐφοίτων παρ' αὐτῷ διδασκαλίας
καὶ συμβιώσεως χάριν, ἐν οἷς καὶ παρθένει, γυα
ναῖκες και νήπια· οἷς καὶ αὐτοῖς ὁ ἅγιος τὰ τῶν
θείων διδασκαλιών ἐνθεὶς ἀγώγιμα, ως δύναντο
χωρεῖν, εἰς τὴν ἐκεῖ σωτήριον ἐναυστολησε λιμένα,
καὶ οὕτω περιετώσατο εἰς Θεόν. Καὶ εἴθε ἦν καὶ
αὐτὰ ἐκεῖνα ἐξονομάζεσθαι, ὡς ἂν εἴχομεν καὶ δι'
ονομάτων εκείνων ἁγιάζειν καὶ ψυχὴν καὶ γλῶσσαν
καὶ τὸ λοιπὸν σῶμα, τὸ μὲν τῇ μνήμῃ, τὸ δὲ τῇ
γλώττῃ, τὸ δὲ τρίτον τῇ διαδόσει! Ἐπεὶ δὲ ἡ συγκ
γραφὴ ἀνωνύμους ἀφῆκε, καθὰ καὶ τοὺς ἄνδρας
μαθητὰς, οὕτω καὶ τὰς παρθένους καὶ τὰ νήπια,
θαυμαστέον τὸν μέγαν Μάρκον ἐν τῷ διορᾶσθαι,
ὅπως θεοῦ σεπτοὺς τούτους ἀμνοῦς καὶ ἁγίας ἀμνάδας καὶ καθαρὰ ἀρνια ποιμένας καλῶς, καὶ
εἰς νηπιότητα πνευματικὴν ἐκθρέψας, εἶτα καὶ τε
θυμένοις τῷ Θεῷ συγκατεσφάγη καὶ αὐτὸς, ἱερεῖον
ἀνωφορηθὲν εἰς εὐπρόσδεκτον τῇ Ὑψίστου τραπέζῃ.
Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ καὶ τοῦτο ὕστερόν ἐστιν, ἐκθετέον τὰ
πρὸ τῆς τοιαύτης θεοφιλεστάτης θυσίας· ὧν τοιαύτη
τις ἡ διάθεσις.
δ
ιγ. Διοκλητιανῷ, πολυκεφάλῳ ἐκείνῳ θηρίῳ, τῷ
βραχύ τι παρὰ δαίμονα ἠλαττωμένῳ τά γε εἰς μίσος
χριστιανικών, κεφαλή μικρά παραπεφύκει ὁ ἡγεμὼν
Μάγνο;, τί μὲν οὐ μηχανώμενος, τί δὲ οὐ λέγων, τί
δὲ μὴ πράττων κατὰ Θεοῦ καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ; περίπυστος καὶ αὐτὸς τὴν κακίαν, δαίμονος μεγάλου
ἐκείνου δαίμων αὐτὸς οὐκ ἐλάττων υπασπιστής,
13. Diocletiano, multicipiti isti belluæ, cui dæmon ipse parum præstabat Christianorum odio,
triste caput succrevit dux Magnus, nihil non machinans, nihil non dicens, nihil non faciens contra
Deum et divina, insignis et ipse nequitia, magni
illins dæmonis demon ipse haud inferior satelles,
contendens non solum æquo gradu cum pessimo
col. 271–272page 5 of 13
PG 136:271φιλονεικῶν μὴ μόνον πρὸς ἰσότητα τῷ φαυλεπιφαύσ λῳ δεσπότῃ συντρέχειν, ἀλλὰ ὑπερβάλλειν ἐκεῖνον τῷ εἰς κακίαν συντόνῳ δρόμῳ. ιδ΄. Ουτος γυμναζόμενος «ἷον εἰς τὸ ἀγρεύειν Χρι στιανοὺς διὰ τὸ φιλεῖν τὰ θηρατικὰ (καθὰ ἔμπαλιν ὁ Μάρκος καὶ οἱ κατ' αὐτὸν εἰς ἡμερότητα διὰ τοῦ φιλοποίμενες είναι), προὐβάλετο ἐξηγητὴν θήρα; τοιαύτης Διομήδην τινά, κυνηγετεῖν δὲ δεξιὸν καὶ μισόχριστον, ἵνα κακῷ ἄρχοντι συνεξομοιοῖτο καὶ ὁ ἀρχόμενος. Ο δὲ τὰ μὲν κυνηγετικὰ ὅπως τὸν Μάγ νον ἐθεράπευεν, ᾔδεσαν ἐκεῖνοι· ὡς δὲ καὶ κατὰ Θεοῦ δεινὸς ἦν ἀγρεύειν, ἐντεῦθεν δῆλον. ιε'. Προσῆλθε ποτε θηρασάμενος παντοίαν ἄγραν, καὶ εἶχε περὶ ἑαυτὸν πολλοὺς ἱκανοὺς τὰ τοιαῦτα, διεσπαρμένους ἄλλους ἀλλαχοῦ κατὰ ζήτησιν ὧν ἤθελον· οἱ καὶ διερευνώμενοι τὰ ἐκεῖ παρατυγχάνουσι τῷ Μάρκῳ διδάσκοντι, καὶ ἅμα βλέπουσι καὶ ἐκπλήττονται. Ην γὰρ ἀληθῶς θεαθεὶς τότε μὲν τεράστιον θέαμα, τοῖς ὕστερον δὲ παράδοξον ἄκοι σμα. Ανθρωπον μὲν γὰρ ἰδεῖν νηστευτικὸν, καὶ κατεσκληκότα λιμῷ, καὶ σκιὰν ἀνδρὸς ἐμφαίνοντα, καὶ βεβριθήτα μαλλοῖς λευκοῖς ἐκ κεφαλῆς ἕως πιο δῶν, οὐκ ἐς τοσοῦτον ἐθαύμασαν· τὴν δὲ πρό που δῶν ἐκείνῳ κειμένην ἄρκτον, καὶ πράως λιχμωμέν νην αὐτούς, καὶ, ἐπεὶ μὴ λαλεῖν εἶχεν, ἀφοσιουμένην οὕτως τὸ λαλητικὸν λειτούργημα, υπερεξε πλάγησαν, καὶ 5 φόβος μὲν ἤθελεν ἀφιστῶν ἐκείνους τοῦ τε Μάρκου καὶ τῆς ἄρκτου, τὸ δὲ θαῦμα κατεῖχεν, ὥστε παραμένειν καὶ βλέπειν· μᾶλλον δὲ, εἰπεῖν, ίσταντο ἐννεοί, πεπηγότες τῷ δέει καὶ τῷ θαύματι, ἕως τεθαρρηκότες προσκαλουμένῳ τῷ ἁγίῳ ήγγισαν πρὸς αὐτόν. ις'. Καὶ τότε πυθόμενοι, καὶ τὰ κατ' αὐτὸν ἀκριβολογησάμενοι, καὶ μαθόντες, Χριστοῦ λατρευ τὴν αὐτὸν εἶναι, μετέβαλον καὶ τὸ θάμβος καὶ τὸ δέος εἰς μανίαν τὴν κατ' αὐτοῦ, καὶ μάλιστα τὸ κακὸν θηρίον, ὁ Διομήδης, ὃς καὶ αὐτίκα καταμης νύει τῷ Μάγνῳ τὸ φίλον έρμαιον, τὸν καλὸν Μάρτ κον, οὐκ αἰδεσθεὶς τὴν μαθήτριαν ἄρχτον· ἣν δια δαχθεῖσαν οἷον πρὸς τοῦ ἁγίου ἡμέρως ἔχειν ἰδὼν αὐτὸς, καὶ ὀφείλων μαθεῖν ἐξ ἐκείνη;, ὅσα καὶ διδασκάλου, τὸ ὅμοιον, ὅμως ἀθίτασσος ἀπέξη θερ κατὰ τοῦ θεοφιλεστάτου γέροντος. Οὐ γὰρ ἔστιν ὑπολαβεῖν, ὡς ἡ ἄρκτος πρὸ ποδῶν τῷ Μάρκῳ ἔχει το, τιθασὸς ἐς τοσοῦτον γενομένη δίχα γε πραγματ τείας θείας, ἵνα δηλαδὴ θεασάμενοι αὐτὴν οἱ ἀμφὶ τὸν Διομήδην μιμήσωνται, καὶ τὸν τοῦ Θεοῦ αἰδή σωντα: ἄνθρωπον. ιζ'. Ἀλλ' οὕτω μὲν κατεμηνύθη ὁ Μάρκος τῷ Μάγο νῳ· καὶ αὐτὸς ἁρπάσας τὴν εἴδησιν στέλλει στρα τιώτας τριάκοντα, οἳ καὶ συλλαβόντες αὐτὸν γλυκύ θήραμα, τῷ Μάγνῳ παρέστησαν, παρασπιζόμενον καὶ μαθηταῖς· ὃς ἀνακρίνας καὶ εὑρηκὼς τὸν ἀρι χηγέτην τῆς θήρας μὴ ψευσάμενον (ὡμολόγει γὰρ καὶ τῷ τυράννῳ εἰς κοινὴν ἀκρόασιν ὁ Μάρκος, Χριστιανὸς εἶναι, καὶ οὐ διεστρέφετο τῆς τοιαύτης ὁμολογίας ούτε θωπείαις, οὔτε ἀπειλεῖς), παραχρῆμα μὲν ἦρτο μετεωρισθείς. Καὶ ἀμυσσόμενος ἐφ' ἱκανὸν ἐξέστο, καὶ λοιπῶν δὲ βασάνων δεινῶν εἰ;
domino concurrere, sed eum praetergredi continuo φιλονεικῶν μὴ μόνον πρὸς ἰσότητα τῷ φαυλεπιφαύσ
in nefas cursu.
14. Iste, se exercens quasi ad capturam Christianorum, quia venationem amabat (sicut econtra
Marcus ejusque discipuli sese exercebant ad mansuetudinem, utpote vitæ pastoralis amantes), præfecit hujusmodi venaturæ quemdam Diomedem,
peritum gregis canum ducendi et Christianis inſensissimum, ut improbo domino similis esset
minister. Et quidem quantum in venatione Marco
inserviret illi sciebant; quam vero contra Deum
prædandi callidus esset, binc manifestum est.
λῳ δεσπότῃ συντρέχειν, ἀλλὰ ὑπερβάλλειν ἐκεῖνον
τῷ εἰς κακίαν συντόνῳ δρόμῳ.
ιδ΄. Ουτος γυμναζόμενος «ἷον εἰς τὸ ἀγρεύειν Χριστιανοὺς διὰ τὸ φιλεῖν τὰ θηρατικὰ (καθὰ ἔμπαλιν ὁ
Μάρκος καὶ οἱ κατ' αὐτὸν εἰς ἡμερότητα διὰ τοῦ
φιλοποίμενες είναι), προὐβάλετο ἐξηγητὴν θήρα;
τοιαύτης Διομήδην τινά, κυνηγετεῖν δὲ δεξιὸν καὶ
μισόχριστον, ἵνα κακῷ ἄρχοντι συνεξομοιοῖτο καὶ ὁ
ἀρχόμενος. Ο δὲ τὰ μὲν κυνηγετικὰ ὅπως τὸν Μάγ
νον ἐθεράπευεν, ᾔδεσαν ἐκεῖνοι· ὡς δὲ καὶ κατὰ
Θεοῦ δεινὸς ἦν ἀγρεύειν, ἐντεῦθεν δῆλον.
ιε'. Προσῆλθε ποτε θηρασάμενος παντοίαν ἄγραν,
καὶ εἶχε περὶ ἑαυτὸν πολλοὺς ἱκανοὺς τὰ τοιαῦτα,
15. Procedebat quondam, venatus omnis generis
feram, et multos secum habebat ad hujusmodi
idoneos, huc illuc palautes ad investigandum quæ διεσπαρμένους ἄλλους ἀλλαχοῦ κατὰ ζήτησιν ὧν
appetebant. Illi, quæ ibi erant indagantes, occurrunt Marco docenti, et simul ac vident, obstupent.
Cernere enim erat vere visu mirabile et posteris
auditu incredibile. Virum quidern exhaustumjejuniis, fame attenuatum, umbram tantum hominis
exhibentem, canis villosum pilis a vertice ad pedes,
baudi adeo admirati sunt; sed jacentem ad ejus
pedes ursam, eosque leniter lambentem, et, cum
loqui non posset, ita vocis obsequium supplere
gestientem, stupuerunt, et præ formidine volebant
a Marco et ab ursa discedere. Sed morabatur admiratio et oculos detinebat, vel potius, ut ita dicam,
stabant muti, astricti pavore ac stupore, donec
sancti viri accitu animum recipientes ad eum accesserunt.
ἤθελον· οἱ καὶ διερευνώμενοι τὰ ἐκεῖ παρατυγχά
νουσι τῷ Μάρκῳ διδάσκοντι, καὶ ἅμα βλέπουσι καὶ
ἐκπλήττονται. Ην γὰρ ἀληθῶς θεαθεὶς τότε μὲν
τεράστιον θέαμα, τοῖς ὕστερον δὲ παράδοξον ἄκοισμα. Ανθρωπον μὲν γὰρ ἰδεῖν νηστευτικὸν, καὶ
κατεσκληκότα λιμῷ, καὶ σκιὰν ἀνδρὸς ἐμφαίνοντα,
καὶ βεβριθήτα μαλλοῖς λευκοῖς ἐκ κεφαλῆς ἕως πιο
δῶν, οὐκ ἐς τοσοῦτον ἐθαύμασαν· τὴν δὲ πρό που
δῶν ἐκείνῳ κειμένην ἄρκτον, καὶ πράως λιχμωμέν
νην αὐτούς, καὶ, ἐπεὶ μὴ λαλεῖν εἶχεν, ἀφοσιου
μένην οὕτως τὸ λαλητικὸν λειτούργημα, υπερεξε
πλάγησαν, καὶ 5 φόβος μὲν ἤθελεν ἀφιστῶν ἐκείνους
τοῦ τε Μάρκου καὶ τῆς ἄρκτου, τὸ δὲ θαῦμα κατεί
χεν, ὥστε παραμένειν καὶ βλέπειν· μᾶλλον δὲ,
εἰπεῖν, ίσταντο ἐννεοί, πεπηγότες τῷ δέει καὶ τῷ
θαύματι, ἕως τεθαρρηκότες προσκαλουμένῳ τῷ
ἁγίῳ ήγγισαν πρὸς αὐτόν.
16. Tunc sciscitati ac diligenter de illo percontati
et comperto eum esse Christi famulum, converterunt admirationem timoremque in rabidum ipsius
odium; et imprimis fera bestia Diomedes, qui
statim Magno, gratissimus index, bonum defert
Marcum, discipulam haud veritus ursam: qua visa
mansuetudinem a sancto edocta, cum debuisset ab
ea tanquam magistra idem ipse doceri, immitis
fera tamen sæviit in senem Deo charissimum. Nam
credi nequit ursam pedibus Marci adjacentem ita
mansuetam fuisse factam absque Dei opera, ut
nempe visam Diomedis pueri imitarentur et hominem Dei vere entur.
ις'. Καὶ τότε πυθόμενοι, καὶ τὰ κατ' αὐτὸν
ἀκριβολογησάμενοι, καὶ μαθόντες, Χριστοῦ λατρευ
τὴν αὐτὸν εἶναι, μετέβαλον καὶ τὸ θάμβος καὶ τὸ
δέος εἰς μανίαν τὴν κατ' αὐτοῦ, καὶ μάλιστα τὸ
κακὸν θηρίον, ὁ Διομήδης, ὃς καὶ αὐτίκα καταμης
νύει τῷ Μάγνῳ τὸ φίλον έρμαιον, τὸν καλὸν Μάρτ
κον, οὐκ αἰδεσθεὶς τὴν μαθήτριαν ἄρχτον· ἣν δια
δαχθεῖσαν οἷον πρὸς τοῦ ἁγίου ἡμέρως ἔχειν ἰδὼν
αὐτὸς, καὶ ὀφείλων μαθεῖν ἐξ ἐκείνη;, ὅσα καὶ
διδασκάλου, τὸ ὅμοιον, ὅμως ἀθίτασσος ἀπέξη θερ
κατὰ τοῦ θεοφιλεστάτου γέροντος. Οὐ γὰρ ἔστιν
ὑπολαβεῖν, ὡς ἡ ἄρκτος πρὸ ποδῶν τῷ Μάρκῳ ἔχει
το, τιθασὸς ἐς τοσοῦτον γενομένη δίχα γε πραγματ
τείας θείας, ἵνα δηλαδὴ θεασάμενοι αὐτὴν οἱ ἀμφὶ τὸν Διομήδην μιμήσωνται, καὶ τὸν τοῦ Θεοῦ αἰδή
σωντα: ἄνθρωπον.
17. Sic delatus est Marcus ad Magnum. Iste,
arrepto hoc nuutio, mittit triginta milites: qui
dulci captura illa potiti simul cum discipulis,
Magno astiterunt. Is, percontatus et comperto
venaturæ præfectum non fuisse mentitum (ſatebatur
enim tyranno Marcus pro tribunali, se esse Christianum, et a tali confessione nec adulationibus nec
mnimis avertebatur) statim elatus est superbia. Εt
ille altis laceratus est rasuris, et reliquorum tormentorum experientiam subiit, angelo astante
invisibilibusque confirmante viribus et ad paticuιζ'. Ἀλλ' οὕτω μὲν κατεμηνύθη ὁ Μάρκος τῷ Μάγο
νῳ· καὶ αὐτὸς ἁρπάσας τὴν εἴδησιν στέλλει στρατιώτας τριάκοντα, οἳ καὶ συλλαβόντες αὐτὸν γλυκύ
θήραμα, τῷ Μάγνῳ παρέστησαν, παρασπιζόμενον
καὶ μαθηταῖς· ὃς ἀνακρίνας καὶ εὑρηκὼς τὸν ἀρι
χηγέτην τῆς θήρας μὴ ψευσάμενον (ὡμολόγει γὰρ
καὶ τῷ τυράννῳ εἰς κοινὴν ἀκρόασιν ὁ Μάρκος,
Χριστιανὸς εἶναι, καὶ οὐ διεστρέφετο τῆς τοιαύτης
ὁμολογίας ούτε θωπείαις, οὔτε ἀπειλεῖς), παραχρή
μα μὲν ἦρτο μετεωρισθείς. Καὶ ἀμυσσόμενος ἐφ'
ἱκανὸν ἐξέστο, καὶ λοιπῶν δὲ βασάνων δεινῶν εἰ;
col. 273–274page 6 of 13
PG 136:273πεῖραν ἦλθεν, ἀγγέλου παρισταμένου, καὶ ἀοράτῳ δυνάμει ἐπιῤῥωννύντος, καὶ εἰς καρτερίαν στερεοῦντος. Εἶτα καὶ ἐν φυλακῇ τεθείς, καὶ μηδὲ κάματον. ιη'. ὡς γὰρ μὴ ἀρκούντων ὧν ἔπαθεν, ἠκολούθησε τῷ Μάγνῳ ἕως καὶ εἰς τὴν περιᾳδομένην Κλαυδιούπολιν, ἵνα μεταφυτευθεὶς ἐκ τῆς τῶν Πισιδῶν εἰς τὰ ἐκεῖ, φυτὸν Θεοῦ εὐγενές, κάρπι μας καὶ τῇ τοιαύτῃ χώρᾳ ἐπὶ σωτηρία γένηται όπου καταντήσας, καὶ τοῖς φθάσασιν ἐμπονήμασι προσεπιθεὶς καὶ τὴν ἐκ τῆς ὁδοιπορίας δυσκολίαν, καὶ μὴ πειθόμενος μεταβαλέσθαι κακὴν ἀλλοίωσιν, κερδαίνει καὶ ἐκεῖθεν ζηλωτὰ θρέμματα τοὺς ἐν γλώσσῃ κειμένους ἡμῖν ἄρτι μεγαλομάρτυρας Κα Αυτηνούς, ἐκ τῆς Πισιδικῆς, οἷα εἰκὸς, χώρας ἐκεῖ σε κατηντηκότας ή μετοικεσίας λόγῳ, ἢ ἐμπορίας, ἢ ἄλλως δπωσούν. ιθ. Ἔτυχον δὲ εἶναι αὐτοὶ χαλκέας μὲν τὴν τέχ νιν, δι' αὐτῆς ἀποζῶντες εἰς αὐτάρκειαν, ψυχῆς δὲ χρηστότητα, ὡς ἐκ τῶν ὕστερον ἔστι τεκμηριώσασθαι, θερμοὶ τὸν εἰς ἀγαθὰ ζῆλον, καὶ οἷοι ἅμα λαβεῖν ἀρχὴν καλοῦ, καὶ αὐτίκα γενέσθαι τοῦ τέτ λους. Τοιοῦτοι δὲ πάντως οἱ εὐφυεῖς τὰ ἐς χρησ στομάθειαν, ὁ δὴ ἀρχῶν ἡ καλλίστη τοῖς φιλοκάλοις προϋποβέβληται· χρὴ γὰρ ζώπυρον ἀγαθοῦ θελή ματος ἐγκεῖσθαί τινι ἐς ψυχήν, κἂν εἰ καὶ πονηροῖς ἐντρίβοντο ήθεσί τε καὶ πράγμασιν, ἵνα, ἐπηνίκα ἐπίπνοια θεία ειπίσῃ αὐτὸ, καὶ τὴν ἐπιπροσθοῦσαν ἀπαγάγοι βιωτικὴν τέφραν, εὐθὺς ἀναλάμψοι φῶς ἀληθείας, καὶ ἄνθρακες ἐξαναφθεῖεν ἀφανίζοντας τὴν φθάσασαν μοχθηρὰν ύλην, ἧς ὁ φορυτὸς ἀχρειοι τὸ ἐν ἀνθρώπῳ ἔνθεον καὶ ξύλον. Ταύτης τῆς εὐ φυΐας ὄντες καὶ οἱ Καλυτηνοὶ ἐξ αὐτῆς πρώτης πλάσεως, τέως μὲν ἐπλάζοντο περὶ τὰ τοῦ βίου, καὶ τοιούτῳ πελάγει ἐμπλέοντες ἀφέροντα εἰκῆ. καὶ μάτην, ἔνθα παρέσυρεν αὐτοὺς πνεῦμα, οὐ τὸ θεῖον, ἀλλὰ τὸ πονηρόν· εἰ δέ που καὶ κατῆραν εἰς γῆν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ οὐ σταθερὰ ἐν αὐτοῖς, ἀλλὰ κατέ σεις τὰς αὐτῶν βάσεις, καὶ οὕτω τῆς εἰς ὀρθὸν ἀπε στέρει στάσεως. οὕτως ὑπενδούς, παρεπέμφθη καὶ εἰς ἑτεροδου κ'. Οὐκ ἦν γὰρ ἐν τοῖς τότε καιροῖς οὔτε ἀσάλευτα πλέειν, οὔτε στερρὰ βαδίζειν, οἷα τῆς δαιμονικής ἐπιφορᾶς πᾶσαν καὶ θάλασσαν καὶ γῆν, τὴν μὲν κυμαινούσης, τὴν δὲ κατασειούσης, καὶ μὴ ἀφιείσης τὸ τοῦ Θεοῦ πλάσμα πρὸς αὐτῷ εἶναι, ἀλλ᾽ ἐξαρ παζούσης οὐκ εἰς ὄρος ἢ κῦμα θαλάσσης, κατα Ειδάζειν δὲ καὶ εἰς αὐτὸν βιαζομένης τάρταρον. Καὶ οὕτω μὲν ἄχρι καὶ τοῦ κατὰ τὸν Μάρκον μαρτυρίου βίουν οἱ Καλυτηνοί, πλουτοῦντες μὲν ἀγαθῇ μόνη διαθέσει, καὶ εὐμαθεί φύσει, καὶ ἐξυτάτῃ εἰς τὸ καλὸν ἀναβλέψει, καὶ ἐπαινετή προθέσει, άλλως δὲ πενόμενοι τοῦ τελείου, ἐπεὶ μὴ εὑρισκον τὸν κατάρξαντα καὶ οὕτω καθηγησόμενον εἰς αὐτό. 1 τί ἂν ἐποίουν ἐν σκότῳ μὲν οἷον βαθυτάτῳ ὄντες, ἔνπερ ἐκδύντες γένοιντο ἂν τοῦ φωτὸς, μὴ ἔχοντες δὲ τὸν προπορευόμενον, μάλιστα δὲ μηδὲ εἰδότες, ὅ τί ποτέ ἐστι φῶς; Ὣς εἶναι διὰ τοῦτο περὶ αὐτῶν οὐκ ἀφυῶς εἰπεῖν τής ; τὸ σκότος αὐτοῖς, οὕτω καὶ τὸ φῶς. κα'. Ἔχουσι δὴ οὕτω τοῖ; Καλύτηνοῖς, καὶ δεν
DE S. ALPHEO ET SOCIIS.
πεῖραν ἦλθεν, ἀγγέλου παρισταμένου, καὶ ἀοράτῳ dum roborante. Postea in carcerem detrusus, nee
δυνάμει ἐπιῤῥωννύντος, καὶ εἰς καρτερίαν στε
ρεοῦντος. Εἶτα καὶ ἐν φυλακῇ τεθείς, καὶ μηδὲ
κάματον.
ιη'. ὡς γὰρ μὴ ἀρκούντων ὧν ἔπαθεν, ἠκολούθησε τῷ Μάγνῳ ἕως καὶ εἰς τὴν περιᾳδομένην
Κλαυδιούπολιν, ἵνα μεταφυτευθεὶς ἐκ τῆς τῶν
Πισιδῶν εἰς τὰ ἐκεῖ, φυτὸν Θεοῦ εὐγενές, κάρπιμας καὶ τῇ τοιαύτῃ χώρᾳ ἐπὶ σωτηρία γένηται·
όπου καταντήσας, καὶ τοῖς φθάσασιν ἐμπονήμασι
προσεπιθεὶς καὶ τὴν ἐκ τῆς ὁδοιπορίας δυσκολίαν,
καὶ μὴ πειθόμενος μεταβαλέσθαι κακὴν ἀλλοίωσιν,
κερδαίνει καὶ ἐκεῖθεν ζηλωτὰ θρέμματα τοὺς ἐν
γλώσσῃ κειμένους ἡμῖν ἄρτι μεγαλομάρτυρας Κα
Αυτηνούς, ἐκ τῆς Πισιδικῆς, οἷα εἰκὸς, χώρας ἐκεῖ
σε κατηντηκότας ή μετοικεσίας λόγῳ, ἢ ἐμπορίας,
ἢ ἄλλως δπωσούν.
ιθ. Ἔτυχον δὲ εἶναι αὐτοὶ χαλκέας μὲν τὴν τέχ
νιν, δι' αὐτῆς ἀποζῶντες εἰς αὐτάρκειαν, ψυχῆς δὲ
χρηστότητα, ὡς ἐκ τῶν ὕστερον ἔστι τεκμηριώσασθαι, θερμοὶ τὸν εἰς ἀγαθὰ ζῆλον, καὶ οἷοι ἅμα
λαβεῖν ἀρχὴν καλοῦ, καὶ αὐτίκα γενέσθαι τοῦ τέτ
λους. Τοιοῦτοι δὲ πάντως οἱ εὐφυεῖς τὰ ἐς χρησ
στομάθειαν, ὁ δὴ ἀρχῶν ἡ καλλίστη τοῖς φιλοκάλοις
προϋποβέβληται· χρὴ γὰρ ζώπυρον ἀγαθοῦ θελή
ματος ἐγκεῖσθαί τινι ἐς ψυχήν, κἂν εἰ καὶ πονηροῖς
ἐντρίβοντο ήθεσί τε καὶ πράγμασιν, ἵνα, ἐπηνίκα
ἐπίπνοια θεία ειπίσῃ αὐτὸ, καὶ τὴν ἐπιπροσθοῦσαν
ἀπαγάγοι βιωτικὴν τέφραν, εὐθὺς ἀναλάμψοι φῶς
ἀληθείας, καὶ ἄνθρακες ἐξαναφθεῖεν ἀφανίζοντας
τὴν φθάσασαν μοχθηρὰν ύλην, ἧς ὁ φορυτὸς ἀχρειοι
τὸ ἐν ἀνθρώπῳ ἔνθεον καὶ ξύλον. Ταύτης τῆς εὐφυΐας ὄντες καὶ οἱ Καλυτηνοὶ ἐξ αὐτῆς πρώτης
πλάσεως, τέως μὲν ἐπλάζοντο περὶ τὰ τοῦ βίου,
καὶ τοιούτῳ πελάγει ἐμπλέοντες ἀφέροντα εἰκῆ.
καὶ μάτην, ἔνθα παρέσυρεν αὐτοὺς πνεῦμα, οὐ τὸ
θεῖον, ἀλλὰ τὸ πονηρόν· εἰ δέ που καὶ κατῆραν εἰς
γῆν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ οὐ σταθερὰ ἐν αὐτοῖς, ἀλλὰ κατέ
σεις τὰς αὐτῶν βάσεις, καὶ οὕτω τῆς εἰς ὀρθὸν ἀπε
στέρει στάσεως.
"
fractus auimo, novis servatus est laboribus.
οὕτως ὑπενδούς, παρεπέμφθη καὶ εἰς ἑτεροδου
18. Etenim quasi ista non sufficerent quæ patiebatur, comitatus est Magnum usque ad perce
lebrem Claudiopolim, ut a Pisidarum urbe hue
translata nobilis Dei planta huic etiam regioni
fructus salutis proferret. Cum eo pervenit, prioribus laboribus addita viæ vexatione, ad malum perverti nequit, séd ibidem invidendos luerstur alumnos, quos scilicet nuper in ore habebamus insignes
martyres Calytenos, qui e Pisidia, ut videtur, illuc
transierant, sive transmigrationis causa, sive
propter negotia, sive ob aliam quamvis rationem
19. Hi ferrariam profitebantur artem, per hrane
degentes sua sorte contenti et animo simplices, ut.
ex consequentibus conjici potest; fervidi virtutis.
studio, et idonei qui vix capessito boni initio sta
tim ad perfectionem pervenirent. Tales sunt quicunque ad bonum sunt natura proclives, quod est,
primum et optimum virtutis fundamentum: opor
tet enim in anima subesse bonæ voluntatis scintil
lans, licet malis opertam habilibus et operibus, wi,
cum diviuus Spiritus hanc afſlaverit et superfusum
expulerit cinerem mundanum, statim emicet lux
veritatis, et carbones accendantur pristinæ edaccsiniquitatum malerie, cujus sordes obruit quod
inest homini divinum et immateriale. Bonam hujus
modi indolem sortiti ab ipsa natura Calyloni, primum vivebant in errore, talique innantes mari ferebantur passim et iu incertum, quocunque trabebat
eos spiritus, haud quidem divinus, sed immundus;
et si quam appellerent ad terram, hæc non erat illis.
solida, sed commovebat eorum pedes, et sic impediebat ne in recto starent.
κ'. Οὐκ ἦν γὰρ ἐν τοῖς τότε καιροῖς οὔτε ἀσάλευτα
πλέειν, οὔτε στερρὰ βαδίζειν, οἷα τῆς δαιμονικής
ἐπιφορᾶς πᾶσαν καὶ θάλασσαν καὶ γῆν, τὴν μὲν
κυμαινούσης, τὴν δὲ κατασειούσης, καὶ μὴ ἀφιείσης
τὸ τοῦ Θεοῦ πλάσμα πρὸς αὐτῷ εἶναι, ἀλλ᾽ ἐξαρ
παζούσης οὐκ εἰς ὄρος ἢ κῦμα θαλάσσης, κατα
Ειδάζειν δὲ καὶ εἰς αὐτὸν βιαζομένης τάρταρον.
Καὶ οὕτω μὲν ἄχρι καὶ τοῦ κατὰ τὸν Μάρκον
μαρτυρίου βίουν οἱ Καλυτηνοί, πλουτοῦντες μὲν
ἀγαθῇ μόνη διαθέσει, καὶ εὐμαθεί φύσει, καὶ
ἐξυτάτῃ εἰς τὸ καλὸν ἀναβλέψει, καὶ ἐπαινετή
προθέσει, άλλως δὲ πενόμενοι τοῦ τελείου, ἐπεὶ
μὴ εὑρισκον τὸν κατάρξαντα καὶ οὕτω καθηγησόμενον εἰς αὐτό. 1 τί ἂν ἐποίουν ἐν σκότῳ
μὲν οἷον βαθυτάτῳ ὄντες, ἔνπερ ἐκδύντες γένοιντο
ἂν τοῦ φωτὸς, μὴ ἔχοντες δὲ τὸν προπορευόμενον,
μάλιστα δὲ μηδὲ εἰδότες, ὅ τί ποτέ ἐστι φῶς; Ὣς εἶναι διὰ τοῦτο περὶ αὐτῶν οὐκ ἀφυῶς εἰπεῖν τής
20. Impossibile enim erat in hisce temporibus.
navigare sine procell: aut firmiter deambulare..
quia demonis impetus omnes permisccbal maris
Ductus, et omnem terram concutiebat, nec creaturas Dei penes ipsum esse sinebat, sed raptas hand.
quidem in maris scopulum aut gurgitem, immo ins
ipsum detrudebat tartarum. Ita usque ad Marci
martyrium degebant Calyteni, divites bona tantum
indole, docilique natura, et acerrimo boni intellec--
tul, ac laudabili propensione, sed inopes perfectionis, utpote neminem nact: qui eos ad hanc sua.
induceret exemplo. Quid fecissent, lam densa ole
tocli caligine ut omni lumine essent erui, nec
habentes qui facem præferret, vel potius nescientesquid sillux? Et propterea de ipsis dici non poterat:
Quales cis tenebra, tale lumen.
; τὸ σκότος αὐτοῖς, οὕτω καὶ τὸ φῶς.
κα'. Ἔχουσι δὴ οὕτω τοῖ; Καλύτηνοῖς, καὶ δεν
24. Ita se habentibus Calytenis, ac bono egen-
col. 275–276page 7 of 13
PG 136:2754 μένοις ἀφορμῆς ἀγαθῆς, ἵνα καὶ αὐτοὶ γένωντα. ἀγαθοὶ, καὶ τὸ κατὰ δύναμιν φύσει σοφόν μεταβάλωσιν εἰς τὸ ἐνεργείᾳ σοφώτατον, ἐπιφαίνεται θεό θεν ποδηγός, ἀπὸ σκότους εἰς φῶς ἐξάγων, ὁ εὐγή. ρως Μάρκος, ὁ τοῦ μεγίστου ἀρχιποιμένος καλός ποιμὴν, ὁ ἐν ἤθους απλότητι ἀγχίνους τὰ θεῖα, ὁ ἐν Ιδιωτεία θυμόσοφος καὶ θεόσοφος ᾧ γνῶσιν ἐλλάμ μας ὁ Θεὸς διδασκαλικὴν, καὶ τὴν ζωϊκὴν ποιμαντικὴν αὐτῷ τηρήσας μέχρι καὶ εἰς αὐτὸ τέλος ζωῆς, ἵνα μηδέποτε τοῦ φιλοθέως ποιμαίνειν ἀποστερηθείη, ἀπορίσατο δι' αὐτοῦ ἀμνούς φίλους, οὓς ἐκεῖ. νος πνευματικώς θρεψάμενος προσήγαγεν αὐτὸ εἰς ἅγιον σφάγιον, εἰς εὐώδη ὀσμὴν, εἰς προσφοράν δεκτὴν, εἰς θύμα φιλητὸν καὶ σωτήριον ἡμῶν, τῶν τοῦ Θεοῦ. κβ'. Ἐπεὶ γὰρ ὁ Μάρκος ὑπὲρ ἡλικίαν γεροντικὴν ἠνδρίζετο, καὶ ὁ Θεὸς οὐκ ἐνεδίδου αὐτῷ ἀπο κάμνειν, ὡς ἂν τῷ κατ' ἐκεῖνον ζήλῳ καὶ οἱ νεώ τεροι καὶ οἱ ἀκμάζοντες ἔχωσιν ἐκπυροῦσθαι εἰς τὰ βελτίονα, έταμιεύετο μὲν ὁ Μάγνος αὐτὸν ποιο ναῖς εἰς τὸ μέλλον· τῷ τέως δὲ κακῶσαι τοὺς πόδας διέκρινε τῷ ἁγίῳ γέροντι ἀφορήτῳ βαρύτητε κλοιῶν, ἵνα ταῖς ἤδη ἐκ τῆς ὁδοιπορίας κακώσεσι προσεπιλάβει καὶ τὰ ἐκ τῆς προσφάτου ποδοκάκης, καὶ δεινὰ πάσχοι, ὥσπερ προ βραχέων ὁδοιπορῶν, οὕτω καὶ νῦν ἀκινητίζων ἐν φυλακῇ. Καὶ μὴν φορ τικώτερον εἰς πλέον ἦν τὸ τῆς ὁδοιπορίας εκείνης ἐπιβούλευμα χρηπῖδες γάρ σιδηραῖ ἤλοις ἐντὸς ἐς ὀξύτατα φρίσσουσαι, καὶ οὕτω τοὺς πόδας κακο ποιοῦσαι, εὐκταίαν, οἶμαι, τῷ ἁγίῳ τὴν εἰς ᾅδου ἐποιοῦντο πορείαν, διὰ τὸ τῆς ὀδύνης ἀφόρητον. κγ'. Κατακρίνας οὖν οὕτω δεσμοῖς οὐ φορητοῖς τὸν ἅγιον Μάρκον ἀναγής Μάγνος, ανεζήτει τεχνίτας χαλκευσομένους τὸ ποθούμενον· καὶ ταχὺ εὑρέ θησαν οι Καλυτηνοί πρός γε τῶν θερμῶν εἰς κακίαν. Οξεῖς γὰρ εἰς ἀνεύρεσιν κακοῦ οἱ πονηροί θερά ποντες, καὶ οὐχ οὕτως ὁ ἀγαθὸς εὐπορεῖ τοῦ πρὸς ἐπιθυμίαν, ὡς ὁ τῆς πονηρίας άνθρωπος. δυσπόριστον μὲν γὰρ ἅπαν ἀγαθὸν, διὸ καὶ πόνοις κτά ται· εὐπόριστον δὲ τὸ φαῦλον, ὅθεν καὶ εύληπτον. κδ'. Ὡς οὖν εὑρέθησαν οι χαλκεύσεντες, καὶ ἤχθησαν, καὶ μισθοῦ ἀρισθέντος ετάχθησαν πρὸς τῇ κατεργασία τῶν δεσμῶν, καὶ ἐσπεύδοντος αὐτοὶ μὲν, τῆς κατὰ φύσιν ἀγαθότητος επισπερχούσης, ἐποίουν τὰ τῆς τέχνης, ἵνα μὴ ψεύδαιντο τὸ ἐπάγ γελμα, και ψευδόμενοι ἀπεναντίας ἔρχειντο τῷ ἄρχοντι. Οὐδὲ γὰρ εἶχον ἢ νοεῖν, ἢ ὑπονοεῖν τὸ κατ' ἐκεῖνον κακόβουλον· οὐδὲ μὴν ἐπίσταντο, ὅστις ποτέ ἐστιν ὁ Μάρκος, ἢ ὁ τοῦ Μάρκου Θεός· ὡς, είπερ ἐγίγνωσκον, τάχα ἂν οὐδὲ τὴν ἀρχὴν ἐπεβάλοντο κατεργάζεσθαι κλοιὰ τοιαῦτα, ήρπασαν δὲ ἂν τὸ μαρτύριον πρωΐαίτερων. Καὶ ταγῦν τὰ μὲν πῦρ αὐτ τοῖς ἐντελῶς εἶχε, καὶ ὁ σίδηρος ἤδη πῦρ ἦν ἐκφ γούμενος. ὡς δὲ καὶ ὁ ἄκμων εἶχεν αὐτὸν, καὶ ἐχρῆν σφυρηλατεῖσθαι αὐτὸν εἰς δεσμά, εἰ μὲν αἱ χεῖρες αὐτοῖς νάρκην ἔπασχον (ἔπασχον δὲ ἀληθῶς), δόξοι ἂν αὐτὰ οὐ πάνυ πολλῆς ἐπισημασίας ἄξιον. Ἐκείνῳ δὲ ἐπιστῆσαι μάλιστα χρή, ὅτι τὴ χώνευμα οὐκέτι ἔστεγών είναι σίδηρος, ἀλλὰ τὴν συνίζησιν
tibus impetu, quo et ipad Gerent boni, et quæ in 4 μένοις ἀφορμῆς ἀγαθῆς, ἵνα καὶ αὐτοὶ γένωντα.
potentia naturaliter inerat sapientia în actualem
› converteretur sapientiam, ecce apparet divinitus
dux, qui e tenebris ad lucem adducat, venerabilis
Marcus, magni summique pastoris egregius opilio,
in cordis simplicitate callidus rerum cœlestium, et
cum ignorantia naturalem jungens in divinis sapientiam. Ilłom Deus illustrans arte docendi et in
pastorali officio usque ad finem vitæ conservans,
ne unquani pro Deo pascere desineret, per eum
dilectos lucratus est agnos: quos hic ipsi spiritaliter pastos obtulit in sanctum sacrificium, in oderem suavitatis, in oblationen acceptabilem, in
hostiam placitam et salutarem nobis qui sumus Blii
Dei.
22. Cum igitur Marcus in ætate senili virilem
gereret animum, nec cum Deus deficere sineret,
nt ejus zelo adolescentes et viri accendi possent
ad virtutem, ipsum Magnus novis reservabat suppliciis. Antea vero saneti senis pedes torquere
decrevit intolerabili compedem mole, nt priores
itiueris labores recentioribus augeret pedum doloribus, ac dira pateretur, ut paulo ante ineertendo,
ita et nunc in carcere immobiliter stande. Et quidem multo levius erat illud gressus formentum:
ferral enim calcei clavis intus acutissimis horrentes optabilem, ut arbitror, sancto viro faciebant
doscensum ad inferos, præ impatibili doloris acerbitate.
25. Sic igitur vinculis intolerabilibus sanctum.
destinans Marcus immundius Magnus, quasivit
fabros qui optatam cuderent machinam: et cito
reperti sunt Calyteni a viris ad pravum ferventibus. Prompti enim sunt ad inveniendamı
malum
mali servi, nec sic bonus volita prosperal, un vir
nequam: difficile enim inventu est omae bonam
et laboriose acquiritur; malum vero facile reperitur, ideoque cito comparatur.
ἀγαθοὶ, καὶ τὸ κατὰ δύναμιν φύσει σοφόν μεταβά
λωσιν εἰς τὸ ἐνεργείᾳ σοφώτατον, ἐπιφαίνεται θεό
θεν ποδηγός, ἀπὸ σκότους εἰς φῶς ἐξάγων, ὁ εὐγή.
ρως Μάρκος, ὁ τοῦ μεγίστου ἀρχιποιμένος καλός
ποιμὴν, ὁ ἐν ἤθους απλότητι ἀγχίνους τὰ θεῖα, ὁ ἐν
Ιδιωτεία θυμόσοφος καὶ θεόσοφος ᾧ γνῶσιν ἐλλάμμας ὁ Θεὸς διδασκαλικὴν, καὶ τὴν ζωϊκὴν ποιμαν
τικὴν αὐτῷ τηρήσας μέχρι καὶ εἰς αὐτὸ τέλος ζωῆς,
ἵνα μηδέποτε τοῦ φιλοθέως ποιμαίνειν ἀποστερη -
θείη, ἀπορίσατο δι' αὐτοῦ ἀμνούς φίλους, οὓς ἐκεῖ.
νος πνευματικώς θρεψάμενος προσήγαγεν αὐτὸ εἰς
ἅγιον σφάγιον, εἰς εὐώδη ὀσμὴν, εἰς προσφοράν
δεκτὴν, εἰς θύμα φιλητὸν καὶ σωτήριον ἡμῶν, τῶν
τοῦ Θεοῦ.
κβ'. Ἐπεὶ γὰρ ὁ Μάρκος ὑπὲρ ἡλικίαν γεροντι
κὴν ἠνδρίζετο, καὶ ὁ Θεὸς οὐκ ἐνεδίδου αὐτῷ ἀπο
κάμνειν, ὡς ἂν τῷ κατ' ἐκεῖνον ζήλῳ καὶ οἱ νεώ
τεροι καὶ οἱ ἀκμάζοντες ἔχωσιν ἐκπυροῦσθαι εἰς
τὰ βελτίονα, έταμιεύετο μὲν ὁ Μάγνος αὐτὸν ποιο
ναῖς εἰς τὸ μέλλον· τῷ τέως δὲ κακῶσαι τοὺς πόδας
διέκρινε τῷ ἁγίῳ γέροντι ἀφορήτῳ βαρύτητε
κλοιῶν, ἵνα ταῖς ἤδη ἐκ τῆς ὁδοιπορίας κακώσεσι
προσεπιλάβει καὶ τὰ ἐκ τῆς προσφάτου ποδοκάκης,
καὶ δεινὰ πάσχοι, ὥσπερ προ βραχέων ὁδοιπορῶν,
οὕτω καὶ νῦν ἀκινητίζων ἐν φυλακῇ. Καὶ μὴν φορ
τικώτερον εἰς πλέον ἦν τὸ τῆς ὁδοιπορίας εκείνης
ἐπιβούλευμα χρηπῖδες γάρ σιδηραῖ ἤλοις ἐντὸς ἐς
ὀξύτατα φρίσσουσαι, καὶ οὕτω τοὺς πόδας κακοποιοῦσαι, εὐκταίαν, οἶμαι, τῷ ἁγίῳ τὴν εἰς ᾅδου
ἐποιοῦντο πορείαν, διὰ τὸ τῆς ὀδύνης ἀφόρητον.
κγ'. Κατακρίνας οὖν οὕτω δεσμοῖς οὐ φορητοῖς
τὸν ἅγιον Μάρκον ἀναγής Μάγνος, ανεζήτει τεχνί
τας χαλκευσομένους τὸ ποθούμενον· καὶ ταχὺ εὑρέ
θησαν οι Καλυτηνοί πρός γε τῶν θερμῶν εἰς κακίαν.
Οξεῖς γὰρ εἰς ἀνεύρεσιν κακοῦ οἱ πονηροί θεράποντες, καὶ οὐχ οὕτως ὁ ἀγαθὸς εὐπορεῖ τοῦ πρὸς
ἐπιθυμίαν, ὡς ὁ τῆς πονηρίας άνθρωπος. Δυσπό
ριστον μὲν γὰρ ἅπαν ἀγαθὸν, διὸ καὶ πόνοις κτάται· εὐπόριστον δὲ τὸ φαῦλον, ὅθεν καὶ εύληπτον.
24. Ubi ergo reperti sunt ferrarii adduerique et
κδ'. Ὡς οὖν εὑρέθησαν οι χαλκεύσεντες, καὶ
mercede statuta conducti ad compedum fabricam ἤχθησαν, καὶ μισθοῦ ἀρισθέντος ετάχθησαν πρὸς τῇ
et approperati, ¡psi quidem, suadente naturəli κατεργασία τῶν δεσμῶν, καὶ ἐσπεύδοντος αὐτοὶ
bonitate, arte sua fungebantur, ne fidem datam μὲν, τῆς κατὰ φύσιν ἀγαθότητος επισπερχούσης,
fallerent, neve fraudando contrairent praesidi. ἐποίουν τὰ τῆς τέχνης, ἵνα μὴ ψεύδαιντο τὸ ἐπάγ
Neque enim cogitare, ne suspicari quidem poterant prarum istius consilium; nec sciebant quis
esset Marcus vel Marci Deus: quæ si cognovissent, forsan haud cœpissent talia procudere vincula, sed maturius præripuissent martyrium. Et
jam omnino exarserat fornax, jam ferrum igne
incandlescebat. Ubi vero incudi imposium fuit,
et mox fabricandum erat in compedes, si eorum manus torporem passi essent (et reipsa patiebantur), id
quidem visum fuisset haud multa notatione dignum,
Hoc vero maxime attendendum est: fnsum nenipe
metallum jam non poterat ferrum fleri, sed coagulari recusabat, et quasi currere volens velut
aqua liquidum diuebat ac dispergebatur, atqne
γελμα, και ψευδόμενοι ἀπεναντίας ἔρχειντο τῷ
ἄρχοντι. Οὐδὲ γὰρ εἶχον ἢ νοεῖν, ἢ ὑπονοεῖν τὸ κατ'
ἐκεῖνον κακόβουλον· οὐδὲ μὴν ἐπίσταντο, ὅστις ποτέ
ἐστιν ὁ Μάρκος, ἢ ὁ τοῦ Μάρκου Θεός· ὡς, είπερ
ἐγίγνωσκον, τάχα ἂν οὐδὲ τὴν ἀρχὴν ἐπεβάλοντο
κατεργάζεσθαι κλοιὰ τοιαῦτα, ήρπασαν δὲ ἂν τὸ
μαρτύριον πρωΐαίτερων. Καὶ ταγῦν τὰ μὲν πῦρ αὐτ
τοῖς ἐντελῶς εἶχε, καὶ ὁ σίδηρος ἤδη πῦρ ἦν ἐκφ
γούμενος. ὡς δὲ καὶ ὁ ἄκμων εἶχεν αὐτὸν, καὶ
ἐχρῆν σφυρηλατεῖσθαι αὐτὸν εἰς δεσμά, εἰ μὲν αἱ
χεῖρες αὐτοῖς νάρκην ἔπασχον (ἔπασχον δὲ ἀληθῶς),
δόξοι ἂν αὐτὰ οὐ πάνυ πολλῆς ἐπισημασίας ἄξιον.
Ἐκείνῳ δὲ ἐπιστῆσαι μάλιστα χρή, ὅτι τὴ χώνευμα
οὐκέτι ἔστεγών είναι σίδηρος, ἀλλὰ τὴν συνίζησιν
col. 277–278page 8 of 13
PG 136:277ἀπηρνείτο, καὶ τρέχειν οἷον ἐθέλων, ὡσεὶ καὶ ὕδωρ συμποδίσαι τὸν εἰς ἀγαθὸν τρέχοντα. Καὶ τὸ πάθος ἐχέετο, καταῤῥυϊσκόμενος, καὶ διασκορπίζετο, καὶ συναγόμενος πάλιν ὡς ἐξ ὑπαρχῆς, καὶ ἀποκαθιστάμενος πρῶτα μὲν εἰς μέλανα σίδηρον, εἶτα καὶ εἰς ἀνθρακώδη τῇ ἐκφλογώσει· καὶ μηδὲ πάλιν φέρων σφύρα τύπτεσθαι, ἀλλ᾽ οἷον ὑποστελλόμενος τὰς τοιαύτας πληγάς, καὶ ἑαυτὸν συστέλλων ὡς εἰς ἄχνην. Καὶ οὕτω τὴν ἐκ φύσεως λύων συνέχειαν, οὐκ ἤθελε τοὺς τοῦ Μάρκου περιυβρίσαι πόδας, πρὸ ἐκείνου θνήσκων οἷον αὐτὸς, οἷς εὐλαβεῖτο ἐγίνετο πολλάκις κατὰ τὸ πάλιν καὶ πάλιν. πε'. Ὕπεισιν οὖν ἐπὶ τούτοις λογισμός έμφρων τοὺς χαλκευτάς, θεῖον εἶναί τι πράγμα το γινόμενον, καὶ ἀληθῶς τεράστιον, καὶ οὐκ ἂν μὴ σημαντικὸν μεγάλου ἀποτελέσματος· καὶ ὁ λογισμὸς οὗ τις ἐμβαθύνας καὶ ἐγκαθίσας ἐς ψυχήν, καὶ εἰς ο θεολογίαν ἀπολεπτύνας αὐτοὺς ἐποίησε φιλοσοφή. σαι, ὡς οὐκ ἄνευ ταῦτα θείας δυνάμεως οὐδὲ Θεοῦ δίχα. Πῶς γὰρ ὁ σίδηρος, ὁ εἰς ἐν συῤῥέων τῇ ἐκε πυρώσει, καὶ τῇ ἀναχωνεύσει την σκωρείαν ἐκτι νάσσων, καὶ οὕτως εἰς καθαρὸν ἀποκαθιστάμενος καὶ ῥᾷον τὸ ἐντεῦθεν συμπιλούμενος καὶ πυκνούμενος, εἰ τύπτεται πρὸς ἔλασμα, νῦν πλαδαροῦται, ὡς καὶ διαῤῥυΐσκεσθαι τρόπον ὕδατος, εἰ μὴ κατά τι θείον συγκύρημα ξένον τι ἐπεσκευωρείτο συνάντημα; Καὶ αὐτίκα συνεισήρχετο νοῦς αὐτοῖς, Θεοῦ ἄνθρωπον εἶναι τὸν δεσμησόμενον, καὶ διὰ τοῦτο τοῦ ἔργου αὐτῶν. ἐμποδὼν εἶναι τὸν τοῦ Μάρκου Θεὸν τῇ εὐοδώσει κς'. Πάντως γὰρ φήμης αναβιωμένης, οὐκ εἶχε λανθάνειν οὐδ᾽ αὐτοὺς ὁ Μάρκος, ὅτι θεοὺς μὲν ἀπωθούμενος καὶ ψέγων ὡς μὴ ἀληθεῖς, ἐνὶ δὲ Θεῷ προσανέχων, καὶ Θεὸν ὄντως αὐτὸν ἐπαγωνιζόμενος εἶναι, τετίμηται δεσμοῖς. Οθεν τοιαῦτα σοφι σθέντες ὑπὸ τοῦ ἐντὸς αὐτῶν διδασκάλου, ὑποφη τεύοντος δηλαδή Θεοῦ ταῖς τοῦ ἁγίου Μάρκου εύ χαῖς, τόν τε ἐκβοώμενον πιστότατον Μάρκον ἀπο δέχονται τῆς ὑπὲρ τοῦ φιλητοῦ Δεσπότου ἐνστάσεως, ἂν αὐτὸς κηρύττειν ἐθέλειν καὶ τῷ Θεῷ διὰ τῆς τοιαύτης ἀποδοχῆς ὁσιοῦνται, καὶ τὸν τύραν τὸν ἀποστυγοῦσι, καὶ γραφέντες εἰς τὸ καλῶς νοεῖν, πρὸς τῷ ἁγίῳ Μάρκῳ τὸν νοῦν ἔχουσι. κζ'. Τί δὲ οὐκ ἔμελλον ποιῆσαι οἱ πρὸς τῷ ἔσω μυσταγωγῷ, τῷ ἐξ ἑλλόγου φύσεως, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ Θεοῦ διδασκαλίαν τρανῶς ἐνωτισάμενοι; Φωνὴ γὰρ οὐρανόθεν ἀπηχήθη καὶ αὐτοῖς, ὁποῖαι καὶ ἄλλαι μυρία έβρόντησαν θεοπαράδοτα νοήματα, θαῤῥύνουσα τοὺς Καλυτηνούς εἰς τὸ ἀθλῆσαι. Η κατακολουθοῦντες, τούς τε πυραγρικούς καρκίνους ρίπτωσι, καὶ συναποβάλλουσι δὲ καὶ τὰς σφύρας καὶ τὴν ἀσβόλην μὲν ἀπειπάμενοι, τὴν ἐκ τῆς τέχνης, καὶ τὸν ἐκεῖθεν ῥύπον, τὸ δὲ φῶς ἐγκρίναντες, τὸ καὶ ὄντως καὶ ἄῤῥητον, δ καὶ ἐκληρώσατο αὐτοὺς ὑπὲρ Θεοῦ ἀθλήσοντας, καὶ οὕτω διαφυγόντας, ὥσπερ τὸ κατὰ τέχνην πῦρ, οὕτω καὶ τὸ αἰώνιον, τρέχουσιν ἐπὶ τὸν Μάγνον. Καὶ τέως μὲν καὶ ἀπο στρέφουσιν, ὃν ἔλαβον μισθὸν τῆς κατὰ τοῦ Μάρ που σιδηροποιΐας, ἵνα καὶ τὸ ἀργύριον αὐτοῦ σὺν αὐτῷ εἰς ἀπώλειαν· εἶτα καὶ πληροφοροῦσε λόγοις
DE S. ALPHEO ET SOCIIS.
ἀπηρνείτο, καὶ τρέχειν οἷον ἐθέλων, ὡσεὶ καὶ ὕδωρ iterum ut ab initio concretum, restituebatur primo in nigrum ferrum, deinde in carbonis ardentis
speciem; nec amplius poterat malleis excudi, sed
horum lctibus quasi se subripiens, in favillam
dilabebatur. Et sic naturalem suam obliviscens
continuitatem, nolebat Marci nocere pedibus, pro
eo quodammodo ipsum emoriens, et verebatur
compedes impingere homini ad bonum currenti.
Et illud sepe iterum iterumque contigit.
συμποδίσαι τὸν εἰς ἀγαθὸν τρέχοντα. Καὶ τὸ πάθος
ἐχέετο, καταῤῥυϊσκόμενος, καὶ διασκορπίζετο, καὶ
συναγόμενος πάλιν ὡς ἐξ ὑπαρχῆς, καὶ ἀποκαθι
στάμενος πρῶτα μὲν εἰς μέλανα σίδηρον, εἶτα καὶ
εἰς ἀνθρακώδη τῇ ἐκφλογώσει· καὶ μηδὲ πάλιν
φέρων σφύρα τύπτεσθαι, ἀλλ᾽ οἷον ὑποστελλόμενος
τὰς τοιαύτας πληγάς, καὶ ἑαυτὸν συστέλλων ὡς εἰς
ἄχνην. Καὶ οὕτω τὴν ἐκ φύσεως λύων συνέχειαν,
οὐκ ἤθελε τοὺς τοῦ Μάρκου περιυβρίσαι πόδας,
πρὸ ἐκείνου θνήσκων οἷον αὐτὸς, οἷς εὐλαβεῖτο
ἐγίνετο πολλάκις κατὰ τὸ πάλιν καὶ πάλιν.
πε'. Ὕπεισιν οὖν ἐπὶ τούτοις λογισμός έμφρων
τοὺς χαλκευτάς, θεῖον εἶναί τι πράγμα το γινόμενον, καὶ ἀληθῶς τεράστιον, καὶ οὐκ ἂν μὴ σημαν
τικὸν μεγάλου ἀποτελέσματος· καὶ ὁ λογισμὸς οὗ
τις ἐμβαθύνας καὶ ἐγκαθίσας ἐς ψυχήν, καὶ εἰς ο
θεολογίαν ἀπολεπτύνας αὐτοὺς ἐποίησε φιλοσοφή.
σαι, ὡς οὐκ ἄνευ ταῦτα θείας δυνάμεως οὐδὲ Θεοῦ
δίχα. Πῶς γὰρ ὁ σίδηρος, ὁ εἰς ἐν συῤῥέων τῇ ἐκε
πυρώσει, καὶ τῇ ἀναχωνεύσει την σκωρείαν ἐκτινάσσων, καὶ οὕτως εἰς καθαρὸν ἀποκαθιστάμενος
καὶ ῥᾷον τὸ ἐντεῦθεν συμπιλούμενος καὶ πυκνούμενος, εἰ τύπτεται πρὸς ἔλασμα, νῦν πλαδαροῦται,
ὡς καὶ διαῤῥυΐσκεσθαι τρόπον ὕδατος, εἰ μὴ κατά
τι θείον συγκύρημα ξένον τι ἐπεσκευωρείτο συνάν
τημα; Καὶ αὐτίκα συνεισήρχετο νοῦς αὐτοῖς, Θεοῦ
ἄνθρωπον εἶναι τὸν δεσμησόμενον, καὶ διὰ τοῦτο
τοῦ ἔργου αὐτῶν.
25. Ex his sapienter dijudicant fabri divinumquid esse quod accidit, et vere portentosam, et pon
nisi magni indicium operis. Quæ cogitatio menti
eorum insidens et inhærens, ipsosque res crudiens
divinas, hoc illis suggessit argumentum, nempe ista
haud sine Dei numine ac motu evenisse. Quomodo
enim ferrum, quod in unum confluit excandescendo,
et fusura scoriam excutit, sicque suam recuperans
sinceritatem, facile exinde condensatur et comprimitur percussione In Jaminam, quomodo nunc relaxatur et aquæ instar fluit, nisi divinus quidani nutus in hoc singulari inspiciatur eventu? Station:
igitur mens illis succurrit Dei hominem esse quem
compedire parabant, et propterea Marci Deum obstare quominus in opere suceederent.
ἐμποδὼν εἶναι τὸν τοῦ Μάρκου Θεὸν τῇ εὐοδώσει
κς'. Πάντως γὰρ φήμης αναβιωμένης, οὐκ εἶχε
λανθάνειν οὐδ᾽ αὐτοὺς ὁ Μάρκος, ὅτι θεοὺς μὲν
ἀπωθούμενος καὶ ψέγων ὡς μὴ ἀληθεῖς, ἐνὶ δὲ Θεῷ
προσανέχων, καὶ Θεὸν ὄντως αὐτὸν ἐπαγωνιζόμενος εἶναι, τετίμηται δεσμοῖς. Οθεν τοιαῦτα σοφισθέντες ὑπὸ τοῦ ἐντὸς αὐτῶν διδασκάλου, ὑποφητεύοντος δηλαδή Θεοῦ ταῖς τοῦ ἁγίου Μάρκου εύ
χαῖς, τόν τε ἐκβοώμενον πιστότατον Μάρκον ἀποδέχονται τῆς ὑπὲρ τοῦ φιλητοῦ Δεσπότου ενστά
σεως, ἂν αὐτὸς κηρύττειν ἐθέλειν καὶ τῷ Θεῷ διὰ
τῆς τοιαύτης ἀποδοχῆς ὁσιοῦνται, καὶ τὸν τύραν
τὸν ἀποστυγοῦσι, καὶ γραφέντες εἰς τὸ καλῶς νοεῖν,
πρὸς τῷ ἁγίῳ Μάρκῳ τὸν νοῦν ἔχουσι.
κζ'. Τί δὲ οὐκ ἔμελλον ποιῆσαι οἱ πρὸς τῷ ἔσω
μυσταγωγῷ, τῷ ἐξ ἑλλόγου φύσεως, καὶ τὴν ἐξ
αὐτοῦ Θεοῦ διδασκαλίαν τρανῶς ἐνωτισάμενοι;
Φωνὴ γὰρ οὐρανόθεν ἀπηχήθη καὶ αὐτοῖς, ὁποῖαι
καὶ ἄλλαι μυρία έβρόντησαν θεοπαράδοτα νοήματα,
θαῤῥύνουσα τοὺς Καλυτηνούς εἰς τὸ ἀθλῆσαι. Η
κατακολουθοῦντες, τούς τε πυραγρικούς καρκίνους
ρίπτωσι, καὶ συναποβάλλουσι δὲ καὶ τὰς σφύρας·
καὶ τὴν ἀσβόλην μὲν ἀπειπάμενοι, τὴν ἐκ τῆς τέχ‐
νης, καὶ τὸν ἐκεῖθεν ῥύπον, τὸ δὲ φῶς ἐγκρίναντες,
τὸ καὶ ὄντως καὶ ἄῤῥητον, δ καὶ ἐκληρώσατο αὐτοὺς
ὑπὲρ Θεοῦ ἀθλήσοντας, καὶ οὕτω διαφυγόντας,
ὥσπερ τὸ κατὰ τέχνην πῦρ, οὕτω καὶ τὸ αἰώνιον,
τρέχουσιν ἐπὶ τὸν Μάγνον. Καὶ τέως μὲν καὶ ἀποστρέφουσιν, ὃν ἔλαβον μισθὸν τῆς κατὰ τοῦ Μάρπου σιδηροποιΐας, ἵνα καὶ τὸ ἀργύριον αὐτοῦ σὺν
αὐτῷ εἰς ἀπώλειαν· εἶτα καὶ πληροφοροῦσε λόγοις
26. Fama enim omnia divulgante, ipsos etiam
latere haud poterat Marcus tanquani deos contem -
nens ac vituperans ut non vero, uni autem Deo
credens, eumque asserens verum esse Deu", atque
ideo vinculis mulctatus. Unde talia edocti ab intrriore magistro, a Deo videlicet sancti Marci preci
bus annuente, percelebris Marci firmissimam approbant fidelitatem in dilectum Dominum, quem Ipse
prædicare volebat, et Deum ob hanc approbationer
honorant, tyrannum vero detestantur, et sanæ doctrinæ destinati, mentem sancto Marco applicant.
27. Quid autem non facturi erant qui, præterquam a magistro intus per rationalem naturam loquente, ab ipso Deo disciplinam clare audierant
Vox erim tunc etiam cœlitus exaudita est, quales
et aliæ millies intonuerunt transmissas a Deo loquelas, excitans Calytenos ad pugnandum. Cui obe
dientes, similes cancris forcipes projiciunt; conjiciunt simul et malleos, et extergunt fuliginem ac
surdlem ex arte sua inhærentem; lucem vero auplectentes quæ est vera et ineffabilis, sese conscribunt ad militandum pro Deo; et sic fugientes, tum
ignem suæ artis, tum æternum ignem, currant art
Magnum. Ac priinum repellunt mercedem, quam al
eo acceperant ad Marcum ferro calccandum, ut pecunia illius eum co esset in perditionem; deinde
affirmant sermone brevi se esse paratos ad moriendum pro Deo quem furcus praedicat, nec velle dein-
col. 279–280page 9 of 13
PG 136:279οὐ μακροῖς, ἑτοίμως ἔχειν θνήσκειν ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ, ἂν ὁ Μάρκος κηρύσσει, καὶ μὴ ἂν ἐθέλειν τοῦ λοιποῦ μηδὲ ζῇν, εἰ συγχρᾶσθαι κινδυνεύουσιν ἀθέοις, μᾶλλον δὲ συγχραίνεσθαι. κηʹ. Καὶ τοίνυν κρατηθέντες αὐτίκα ήμειψαν καλάσεις ἐκ κολάσεων πολυειδεῖς, οὐ μόνον ὁποίας ὁ Μάγνος ἐνεθισθεὶς προεχειρίζετο αὐτὰς, καὶ ἐπὶ τούτοις τοῖς ἀθληταῖς οὐδὲν τῶν ἄλλοτε φθασαν των ἔλαττον, ἀλλὰ καὶ ἑτέρας καινοτέρας, ὁπέσας ὁ φαυλοδιδάσκαλος δαίμων υπηγόρευεν. Ειώθασι γὰρ ὡς τὰ πολλὰ ἐν τοῖς τοιούτοις φιλοτιμεῖσθαι οἱ τυράννοι, καὶ προσεξευρίσκειν ἀεὶ τὰ ἐκπλήτο τοντα τοὺς παραπίπτοντας, καὶ οὕτω προσαύξειν τὸ ἐν αὐτοῖς φρικαλέον, πραγματειώδη ποιούμενοι τὴν ἀγριότητα, καὶ τοῦ κατ᾿ ἄνθρωπον ἡμέρου τὸ θηριώδες αλλαττόμενοι. Ἐπεὶ δὲ τὰ μὲν κολαστή μια παρ' οὐδὲν ἦσαν τοῖς ἀθληταῖς, λόγος δὲ ἅπας ἄπρακτος ἦν ἐν αὐτοῖς, ὅτι πρὸς ἀπειλὴν καὶ ὁ ἐπὶ παραινέσει, εὐτραπελεύεται ὁ χαιρέκακος οὐ πάντη ἀπροσφυὴ τοῖς μάρτυσι κόλασιν. κθ'. Βουλεύεται γάρ, τοὺς διὰ ἐργασίας βαναύσου ζώντας, τῆς ἐν πυρὶ, τρεῖς Καλυτηνούς, διὰ πυρὸς ἀγαγεῖν, καὶ τῆς τοῦ σιδήρου εργασίας εκεί νης, ἣν πῦρ οὐ κατειργάσατο, καταπαίξαι διά τινος ὁμοίας διαχωνεύσεως, ἵνα άπερ έζων, τούτῳ ἀπαλλαγεῖεν τοῦ ζῆν. Καὶ τήξας μόλιβδον ἀρκοῦντα, καὶ ζώνην ἐνθεὶς ἑκάστῳ τῶν μαρτύρων ἐπὶ τὸ στόμα, καθὰ καὶ ἀγγείοις ὑγροῦ τινος δεκτικοῖς, ζέοντα ἐκεῖνον ἐνέχει κατὰ τῶν τριῶν, εἴ πως ἐμπρησθέν Ο τες οὕτω τὰ ἐντὸς αὐθωρὸν ἀποῤῥήξωσι τὴν ζωήν. Εὐτυχήθη δὲ ἄρα οὐδὲ ἡ τοιαύτη τῷ Μάγνῳ ἐπίνοια πρὸς ἐντελῆ ἐνέργειαν, ἀλλ᾽ ἐξέβαινεν ὡσεὶ ἄπρακτος παιδιά. Ην γὰρ ὁ τοιοῦτος μόλιβδος ἀβλαβὴς ἐκείνοις, καθὰ καὶ τῷ ψαλμῳδῷ Προφήτη ὁ παραβολικός κηρός, ὁ τηκόμενος ἐν μέσῳ τῆς κοιλίας αὐτοῦ. Εἶχον δὲ ἂν αὐτὸν οἱ μάρτυρες καὶ οἷον τινὰ ὕδατα παρήγορα, εἰσελθόντα ἕως ψυχῆς αὐτῶν. Ψάλλος δὲ ἄν τις, καὶ ὅτι ὡσεὶ ὕδωρ εἰσῆλθεν εἰς τὰ ἔγκατα αὐτῶν· μή που δὲ ἀσφαλῶς ἂν ? εἴποι, καὶ ὅτι προσεπηύξησεν ὁ πυρόεις ἐκεῖνος μόλιβδος τὴν ἐν αὐτοῖς καρδιακήν ζέσιν, καὶ ζῆλον αὐτοῖς ἐνέκαυσε κατὰ τὸν τοῦ οἴκου τοῦ Θεοῦ, ; ἁγίου παλαιτάτου καρδίαν κατέφαγε. Προσθετέον δὲ καὶ, ὡς ἀναψυχῇ τῇ ἐκ Θεοῦ μόλιβδος ἐκεῖνο; ὁλογίσθη οὐ πυρὶ ὁμιλήσας, ἀλλ᾽ ὁποῖος ἐν ἱερᾷ παραβολῇ καταδύεται ἐν ὕδατι σφοδρῷ, οὐκ ἂν κατακαίων πάντως ἐκεῖνος, ἀλλὰ παρακύπτων ψυχρὸς αὐτὸς εἰς σῶμα ὅμοιον. λα. Τίνες ἂν ἦσαν ἐν τοῖς τοιούτοις οἱ ἀδελφοὶ οὗτος ἀθληταί, οἳ τὸν Θεὸν διψῶντες, τὸν τοιοῦτον ύγρὸν ὑπὲρ ἐκείνου μόλιβδον ἐξέπιον, ζέοντες πνεύματι; Αρα οὐκ ἂν ἐπολυπλασίασαν τὸ τῆς ψυχῆς θερμόν ὑπὲρ του Θεοῦ; οὐκ ἂν ἐξεπυρώ θησαν ὑπὲρ τῆς πίστεως; οὐκ ἂν εἶπον τῷ τύραννα μυρία ὅσα εἰς ἔλεγχον καὶ κατάγελον, Οὐκοῦν ἐπιμένων ἐκεῖνος τῇ αὐτῇ ἐνστάσει, καὶ κατὰ τῶν μαρτύρων λυσσῶν καὶ θεομαχῶν, ἑτέραν τρέπεται, δι' ἧς τάχιον ἑαυτὸν ἀπαλλάξει τῆς τῶν μαρτύρων ὁμιλίας. Οὐ γὰρ ἔφερεν ἔτι ἀντιπράττειν, οἷα μηδέ Ισοπαλὴς αὐτοῖς εἶναι ἰσχύων. Καὶ δὴ τὴν χαλκευτικὴν τέχνην ἑτέρωθεν προσλαβόμενο, εἰς ἐπιχούν
EUSTATII THESSALONICENSIS METROPOLITE
Leps vivere, si periclitantur ne eum implis versen οὐ μακροῖς, ἑτοίμως ἔχειν θνήσκειν ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ,
tur vel potius vitientur.
28. Statim proinde comprehensi, varia alternaverunt tormentis tormenta; nec solum quibus assuetus erat Magnus, hæc adhibuit in illos athletas,
nequaquam mitius quam quæ antea exercuerat, sed
et alia nova quæ malesuadus isti dæmon suggerebat.
Solent enim plerumque in hujusmodi re ambitiose
agere týranui, et excogitare semper quibus terreant
miseros in manus suas delapsos, et sic horrorem in
rís augeant, negotiosam reddentes ferocitatem, et
insitam homini mansuetudinem in bestiæ feritatew
immutantes. Cum vero supplicia in illos nihil
valerent, necțullus sermo in eos esset efficax sive
minarum, sive suasionis, excogitat nequissimus ruciatum haud omnino martyribus incongruentem.
29. Statuit enim tres Calytenos, qui per ignem in
arte fabrili vivebant, etiam per ignem tollere, et ox
hac ferri fabricatione, qnam ignis baud peremerat,
vos detrudere quadam) simili fusura, ut per quod
vivebant, per boce, vita migrarent. Itaque fusa plum
bi massa Insertoque infundibulo in ore martyrum,
velut in vasis alicujus liquoris capacibus, illud vivum
1 ibus infudit, ut sie intus innsti vitam illico exhaἂν ὁ Μάρκος κηρύσσει, καὶ μὴ ἂν ἐθέλειν τοῦ
λοιποῦ μηδὲ ζῇν, εἰ συγχρᾶσθαι κινδυνεύουσιν
ἀθέοις, μᾶλλον δὲ συγχραίνεσθαι.
κηʹ. Καὶ τοίνυν κρατηθέντες αὐτίκα ήμειψαν
καλάσεις ἐκ κολάσεων πολυειδεῖς, οὐ μόνον ὁποίας
ὁ Μάγνος ἐνεθισθεὶς προεχειρίζετο αὐτὰς, καὶ ἐπὶ
τούτοις τοῖς ἀθληταῖς οὐδὲν τῶν ἄλλοτε φθασαν
των ἔλαττον, ἀλλὰ καὶ ἑτέρας καινοτέρας, ὁπέσας
ὁ φαυλοδιδάσκαλος δαίμων υπηγόρευεν. Ειώθασι
γὰρ ὡς τὰ πολλὰ ἐν τοῖς τοιούτοις φιλοτιμεῖσθαι
οἱ τυράννοι, καὶ προσεξευρίσκειν ἀεὶ τὰ ἐκπλήτο
τοντα τοὺς παραπίπτοντας, καὶ οὕτω προσαύξειν
τὸ ἐν αὐτοῖς φρικαλέον, πραγματειώδη ποιούμενοι
τὴν ἀγριότητα, καὶ τοῦ κατ᾿ ἄνθρωπον ἡμέρου τὸ
θηριώδες αλλαττόμενοι. Ἐπεὶ δὲ τὰ μὲν κολαστή
μια παρ' οὐδὲν ἦσαν τοῖς ἀθληταῖς, λόγος δὲ ἅπας
ἄπρακτος ἦν ἐν αὐτοῖς, ὅτι πρὸς ἀπειλὴν καὶ ὁ ἐπὶ
παραινέσει, εὐτραπελεύεται ὁ χαιρέκακος οὐ πάντη
ἀπροσφυὴ τοῖς μάρτυσι κόλασιν.
κθ'. Βουλεύεται γάρ, τοὺς διὰ ἐργασίας βαναύ
σου ζώντας, τῆς ἐν πυρὶ, τρεῖς Καλυτηνούς, διὰ
πυρὸς ἀγαγεῖν, καὶ τῆς τοῦ σιδήρου εργασίας εκείνης, ἣν πῦρ οὐ κατειργάσατο, καταπαίξαι διά τινος
ὁμοίας διαχωνεύσεως, ἵνα άπερ έζων, τούτῳ ἀπαλ
λαγεῖεν τοῦ ζῆν. Καὶ τήξας μόλιβδον ἀρκοῦντα, καὶ
ζώνην ἐνθεὶς ἑκάστῳ τῶν μαρτύρων ἐπὶ τὸ στόμα,
καθὰ καὶ ἀγγείοις ὑγροῦ τινος δεκτικοῖς, ζέοντα
ἐκεῖνον ἐνέχει κατὰ τῶν τριῶν, εἴ πως ἐμπρησθέν
Ο τες οὕτω τὰ ἐντὸς αὐθωρὸν ἀποῤῥήξωσι τὴν ζωήν.
30. At ista Marci machinatio perfectum haud sor- 2. Εὐτυχήθη δὲ ἄρα οὐδὲ ἡ τοιαύτη τῷ Μάγνῳ
vita est exitum, sed in vanum pueri jocum desiit. ἐπίνοια πρὸς ἐντελῆ ἐνέργειαν, ἀλλ᾽ ἐξέβαινεν ὡσεὶ
Erat enim plumbum illud eis iunoxium, sicut alle- ἄπρακτος παιδιά. Ην γὰρ ὁ τοιοῦτος μόλιβδος
gotica Psalmistæ cera liqnescens in medio ventris ἀβλαβὴς ἐκείνοις, καθὰ καὶ τῷ ψαλμῳδῷ Προφήτη
eus. Erat martyribus quasi unda mitigativa illabens ὁ παραβολικός κηρός, ὁ τηκόμενος ἐν μέσῳ τῆς
usque ad animam eorum. Si quis autem recte dice- κοιλίας αὐτοῦ. Εἶχον δὲ ἂν αὐτὸν οἱ μάρτυρες καὶ
ret illud velut aquam subiisse in eorum viscera, non- οἷον τινὰ ὕδατα παρήγορα, εἰσελθόντα ἕως ψυχῆς
ne etiam certo asserat hoc plumbo illis auctum αὐτῶν. Ψάλλος δὲ ἄν τις, καὶ ὅτι ὡσεὶ ὕδωρ εἰσῆλ
fuisse cordis fervorem, et accensum domus Dei ze- θεν εἰς τὰ ἔγκατα αὐτῶν· μή που δὲ ἀσφαλῶς ἂν
Jum qui antiqui Prophetæ cor comedebat? Imo ve- εἴποι, καὶ ὅτι προσεπηύξησεν ὁ πυρόεις ἐκεῖνος
ro refrigeratum a Deo plumbum illud visum est non μόλιβδος τὴν ἐν αὐτοῖς καρδιακήν ζέσιν, καὶ ζῆλον
agne fusum, sed quale in sacro Cantico submergitur αὐτοῖς ἐνέκαυσε κατὰ τὸν τοῦ οἴκου τοῦ Θεοῦ, 8;
in aquis vehementibus; siquidem minime arebat, ἁγίου παλαιτάτου καρδίαν κατέφαγε. Προσθετέον
þed frigidum illabebatur in corpus pariter frigidum. δὲ καὶ, ὡς ἀναψυχῇ τῇ ἐκ Θεοῦ μόλιβδος ἐκεῖνο;
ὁλογίσθη οὐ πυρὶ ὁμιλήσας, ἀλλ᾽ ὁποῖος ἐν ἱερᾷ παραβολῇ καταδύεται ἐν ὕδατι σφοδρῷ, οὐκ ἂν
κατακαίων πάντως ἐκεῖνος, ἀλλὰ παρακύπτων ψυχρὸς αὐτὸς εἰς σῶμα ὅμοιον.
31. Quinam erant fratres illi tam fortiter athletæ,
qui, fervido spiritu Deum sitientes, tale liquidum
pro eo combiberunt plumbum? nonne superabundaverunt fervore aniuæ in Deum? nonne combusti
saut pro fide? nonue sexcentis tyrannum verbis increpuerunt et irriserunt? Quare perseverans iste
in eadem pervicacia, et in martyres rabidus Deumque impugnans, ad aliam convertitur viam qua
celerius sese expediat martyrum conversatione.
Etenim jam non poterat resistere, ne par quidem
viribus cum eis esse valens. Ideo ferrariam artem
aliunde assumens in auxilium, ut in eos exsequerctur quod ipsi in Marcum faccre non poluerant,
λα. Τίνες ἂν ἦσαν ἐν τοῖς τοιούτοις οἱ ἀδελφοὶ
οὗτος ἀθληταί, οἳ τὸν Θεὸν διψῶντες, τὸν τοιοῦτον
ύγρὸν ὑπὲρ ἐκείνου μόλιβδον ἐξέπιον, ζέοντες
πνεύματι; Αρα οὐκ ἂν ἐπολυπλασίασαν τὸ τῆς
ψυχῆς θερμόν ὑπὲρ του Θεοῦ; οὐκ ἂν ἐξεπυρώ
θησαν ὑπὲρ τῆς πίστεως; οὐκ ἂν εἶπον τῷ τυράν
να μυρία ὅσα εἰς ἔλεγχον καὶ κατάγελον, Οὐκοῦν
ἐπιμένων ἐκεῖνος τῇ αὐτῇ ἐνστάσει, καὶ κατὰ τῶν
μαρτύρων λυσσῶν καὶ θεομαχῶν, ἑτέραν τρέπεται,
δι' ἧς τάχιον ἑαυτὸν ἀπαλλάξει τῆς τῶν μαρτύρων
ὁμιλίας. Οὐ γὰρ ἔφερεν ἔτι ἀντιπράττειν, οἷα μηδέ
Ισοπαλὴς αὐτοῖς εἶναι ἰσχύων. Καὶ δὴ τὴν χαλκευ
τικὴν τέχνην ἑτέρωθεν προσλαβόμενο, εἰς ἐπιχούν
col. 281–282page 10 of 13
PG 136:281ρίαν, ὡς ἂν ἐξανύσῃ, κατ' αὐτῶν, ὅπερ αὐτοὶ κατὰ τοῦ Μάρκου δράσαι οὐκ ἔσχον, ήλους τε αδροὺς ἐπιτάττει, δι' ὧν καθηλοῦνται ἀνασκολοπιζόμενοί τινές, καὶ πέτραν παρατηρεῖται οἷαν στέξαι προσ ταγησομένους ἀνθρώπους. β. Καὶ ἦν μὲν τῷ Θεῷ δυνατόν, μήτε τους ξίους παγιωθῆναι εἰς στερέμνιον, ἀλλὰ παθεῖν ἀνάλυσιν, ὁποίαν ὁ σίδηρος, ὁ κατὰ τῶν δεσμῶν τοῦ Μάρκου μαλαττόμενος, καὶ τὴν πέτραν δὲ στερεωθῆναι εἰς ἀνύπεικτον, καὶ λαξευτικαῖς πληγαίς ἀνένδοτον καὶ διατρήσεσι, καθ' ὧν οἱ ἦλοι παρεισδύσονται. Οἰκτείρας δὲ τοὺς πολυπαθείς μάρτυρας, καὶ μεταναστεῦσαι τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς ἀποφηνάμενος (ἀρκούντως γὰρ ἐγυμνάσθησαν, ὡς ἐκεῖνος ἔκρινεν, ἐν οὐκ ἔστιν ἐκλογίσασθαι), τῷ σιδήρῳ τε ἐφῆκεν ἤλους καταρτιᾷν, καὶ τὴν πέτραν ἀφῆκε παθεῖν συνήθη διατήρησιν. Καὶ ὡς αὐτὸ ἐγένετο, ἀπαγορεύονται ζῆν ἐν γῇ πρὸς τοῦ Μάγνου οι μάρτ τυρες· καὶ ταχὺ ἀρθέντες προσπήγνυνται τῇ πέ τρα, ὅσα καὶ ξύλῳ σταυρώσεως· καὶ οὕτω τῇ μὲν προσηλώσει μιμούνται πως τὸν δι' ἡμᾶς ἐθελουσίως προσηλωθέντα σωτήρα Χριστόν, τῇ δὲ πέτρα τῆς μελιώσθαι τῇ πίστει τῇ εἰς τὸν Κύριον. γ. Ὁ δὲ ἀλείψας Μάρκος περιήν μὲν καὶ εἰσ ἐτι· σὺ γὰρ ἦγε σχολὴν ὁ Μάγνος επισκέψασθαι καὶ αὐτόν, ἀλλὰ τὸν νοῦν ὅλον εἶχε πρὸς ταῖς αὐτοῦ προσφοραίς, τοῖς Καλυτηνοίς, οὓς αὐτὸς προσήγαγε τῷ Θεῷ, οἷς δι' αὐτοῦ ἐκεῖνον ἐγνώρισαν, ἀναβάντας εἰς ὕψος γνώσεως ὅσα καὶ διά τινος κλίμακος, τῆς ἐπ' αὐτῷ ἐννοίας, ὅτε σίδηρος αὐτοὺς ἐμυσταγώγησε, καινότερον μαλαττόμενος. Καὶ ἐχρῆν οὕτω γενέσθαι δυοῖν ἔνεκεν· ἵνα καὶ ὁ ἅγιος γέρων ἀπέλθῃ θαῤῥῶν εἰς Θεὸν, ἐπεὶ καὶ τοιούτους τελευτ τῶν αὐτῷ κατήρτισε μάρτυρας, καὶ αὐτοὶ δὲ μὴ ἀπυκνοίεν όκνου λόγῳ, τὴν τοῦ Μάρκου μεμα θηκότες μετανάστασιν καὶ πρὸς Θεὸν ἀνάβασιν. λδ'. Ὁ δὲ Μάγνος, ὡς οἷα μὴ ἀρκέσαν εἰς κάκω σιν τοῖς Καλυτηνοῖς τὸν ὡς ἐῤῥέθη, προσηλωθῆναι (ίσως γὰρ καὶ μετάμελος εἶχεν αὐτὸν, εἰ μὴ κατέ χωσεν αὐτοὺς, ἀλλ' οὕτως εἰς πρόοπτον ἐξῆρεν, ὡ; καὶ περιβλέπεσθαι τοῖς θεοσεβέσιν· ἐξ οὗ συνέβαινεν, ἐκείνους μὲν θαυμάζεσθαι, τὸν δὲ τύραννον κατακραυγάζεσθαι), ἤθελε μὲν τάχα κατά τινα λυσσητῆρα κύνα τῶν σαρχῶν αὐτοῖς ἐμφαγεῖν. Ὅτι δὲ οὐκ ἦν αὐτῷ γενέσθαι, τὸ παμφάγον προκαλεῖται πῦρ κατὰ τῶν μαρτύρων, φθόνῳ τοῦ λείψανα περιλελείφθαι αὐτῶν, ἐξ ὧν ἁγιάζοιντο ἂν οἱ θεο φιλεῖς· καὶ οὕτω τελειοί, ἔργον αὐτοὺς πυρὸς θέμενος, ἐφ' οἷς ἐργαζόμενοι διὰ πυρὸς τὰ τοῦ Μάρτ που δεσμά, μαγίαν τοσαύτην ὑπανήψαν αὐτῷ. Καὶ οὕτω μὲν τοὺ; Καλυτηνοὺς ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνηγμένους, ὥσπερ φύσει, οὕτω καὶ πίστει τῇ ὄντως, Σεπτεβρίου μηνός. λε'. ᾿Αποπλήσας δὲ τὸν ἐπ' αὐτοῖς θυμὸν ὁ Μάγνος, εἶτα κατά σπουδήν προμηθείας, τοῦ μὴ καὶ ἑτέρους ὁμοίως ἀνδρίσασθαι ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ, ἀπέ λυσε φροντίδων καὶ τὸν Μάρκον, οἷς μὲν ἄλλως ἐκόλαζεν ἐκεῖνον καὶ δριμέως καὶ ἐνδελεχῶς, οὐκ ἀναπαύσας. Καὶ γὰρ καὶ πληγαῖς ἀμυθήτοις αὐτὸν αὐτῶν προσερείσεως παραδηλοῦσι, στεῤῥῶς τεθε προσελάβετο ὁ Θεὸς, ὀγδόην ἐπὶ ταῖς εἴκοσι ἄγοντος
DE S. ALPHEO ET SOCIIS.
ρίαν, ὡς ἂν ἐξανύσῃ, κατ' αὐτῶν, ὅπερ αὐτοὶ κατὰ clavos grandes imperat qualibus palo aliguntur
τοῦ Μάρκου δράσαι οὐκ ἔσχον, ήλους τε αδροὺς aliqui, et petram speculatur capacem confgendorum
ἐπιτάττει, δι' ὧν καθηλοῦνται ἀνασκολοπιζόμενοί hroninum.
τινές, καὶ πέτραν παρατηρεῖται οἷαν στέξαι προσταγησομένους ἀνθρώπους.
β. Καὶ ἦν μὲν τῷ Θεῷ δυνατόν, μήτε τους
ξίους παγιωθῆναι εἰς στερέμνιον, ἀλλὰ παθεῖν
ἀνάλυσιν, ὁποίαν ὁ σίδηρος, ὁ κατὰ τῶν δεσμῶν τοῦ
Μάρκου μαλαττόμενος, καὶ τὴν πέτραν δὲ στερεω
θῆναι εἰς ἀνύπεικτον, καὶ λαξευτικαῖς πληγαίς
ἀνένδοτον καὶ διατρήσεσι, καθ' ὧν οἱ ἦλοι παρεισδύσονται. Οἰκτείρας δὲ τοὺς πολυπαθείς μάρτυρας,
καὶ μεταναστεῦσαι τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς ἀποφηνά
μενος (ἀρκούντως γὰρ ἐγυμνάσθησαν, ὡς ἐκεῖνος
ἔκρινεν, ἐν οὐκ ἔστιν ἐκλογίσασθαι), τῷ σιδήρῳ τε
ἐφῆκεν ἤλους καταρτιᾷν, καὶ τὴν πέτραν ἀφῆκε
παθεῖν συνήθη διατήρησιν. Καὶ ὡς αὐτὸ ἐγένετο,
ἀπαγορεύονται ζῆν ἐν γῇ πρὸς τοῦ Μάγνου οι μάρτ
τυρες· καὶ ταχὺ ἀρθέντες προσπήγνυνται τῇ πέ
τρα, ὅσα καὶ ξύλῳ σταυρώσεως· καὶ οὕτω τῇ μὲν
προσηλώσει μιμούνται πως τὸν δι' ἡμᾶς ἐθελουσίως
προσηλωθέντα σωτήρα Χριστόν, τῇ δὲ πέτρα τῆς
μελιώσθαι τῇ πίστει τῇ εἰς τὸν Κύριον.
γ. Ὁ δὲ ἀλείψας Μάρκος περιήν μὲν καὶ εἰσ
ἐτι· σὺ γὰρ ἦγε σχολὴν ὁ Μάγνος επισκέψασθαι
καὶ αὐτόν, ἀλλὰ τὸν νοῦν ὅλον εἶχε πρὸς ταῖς αὐτοῦ
προσφοραίς, τοῖς Καλυτηνοίς, οὓς αὐτὸς προσήγαγε
τῷ Θεῷ, οἷς δι' αὐτοῦ ἐκεῖνον ἐγνώρισαν, ἀναβάντας
εἰς ὕψος γνώσεως ὅσα καὶ διά τινος κλίμακος, τῆς
ἐπ' αὐτῷ ἐννοίας, ὅτε σίδηρος αὐτοὺς ἐμυσταγώγησε, καινότερον μαλαττόμενος. Καὶ ἐχρῆν οὕτω
γενέσθαι δυοῖν ἔνεκεν· ἵνα καὶ ὁ ἅγιος γέρων
ἀπέλθῃ θαῤῥῶν εἰς Θεὸν, ἐπεὶ καὶ τοιούτους τελευτ
τῶν αὐτῷ κατήρτισε μάρτυρας, καὶ αὐτοὶ δὲ μὴ
ἀπυκνοίεν όκνου λόγῳ, τὴν τοῦ Μάρκου μεμαθηκότες μετανάστασιν καὶ πρὸς Θεὸν ἀνάβασιν.
λδ'. Ὁ δὲ Μάγνος, ὡς οἷα μὴ ἀρκέσαν εἰς κάκω
σιν τοῖς Καλυτηνοῖς τὸν ὡς ἐῤῥέθη, προσηλωθῆναι
(ίσως γὰρ καὶ μετάμελος εἶχεν αὐτὸν, εἰ μὴ κατέχωσεν αὐτοὺς, ἀλλ' οὕτως εἰς πρόοπτον ἐξῆρεν, ὡ;
καὶ περιβλέπεσθαι τοῖς θεοσεβέσιν· ἐξ οὗ συνέβαι
νεν, ἐκείνους μὲν θαυμάζεσθαι, τὸν δὲ τύραννον
κατακραυγάζεσθαι), ἤθελε μὲν τάχα κατά τινα
λυσσητῆρα κύνα τῶν σαρχῶν αὐτοῖς ἐμφαγεῖν. Ὅτι
δὲ οὐκ ἦν αὐτῷ γενέσθαι, τὸ παμφάγον προκαλεῖται πῦρ κατὰ τῶν μαρτύρων, φθόνῳ τοῦ λείψανα
περιλελείφθαι αὐτῶν, ἐξ ὧν ἁγιάζοιντο ἂν οἱ θεο
φιλεῖς· καὶ οὕτω τελειοί, ἔργον αὐτοὺς πυρὸς
θέμενος, ἐφ' οἷς ἐργαζόμενοι διὰ πυρὸς τὰ τοῦ Μάρτ
που δεσμά, μαγίαν τοσαύτην ὑπανήψαν αὐτῷ. Καὶ
οὕτω μὲν τοὺ; Καλυτηνοὺς ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτὸ
συνηγμένους, ὥσπερ φύσει, οὕτω καὶ πίστει τῇ ὄντως,
Σεπτεβρίου μηνός.
λε'. ᾿Αποπλήσας δὲ τὸν ἐπ' αὐτοῖς θυμὸν ὁ Μά
γνος, εἶτα κατά σπουδήν προμηθείας, τοῦ μὴ καὶ
ἑτέρους ὁμοίως ἀνδρίσασθαι ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ, ἀπέ
λυσε φροντίδων καὶ τὸν Μάρκον, οἷς μὲν ἄλλως
ἐκόλαζεν ἐκεῖνον καὶ δριμέως καὶ ἐνδελεχῶς, οὐκ
ἀναπαύσας. Καὶ γὰρ καὶ πληγαῖς ἀμυθήτοις αὐτὸν
32. Facile quidem Deus efficere poterat ut clavi
non solide pangerentur, sed avellerentur sicut solutum erat ferrum compedibus Marci destinatum, vel
ut petra indurescens non cederet lapicidæ ictibus,
sed foramina retunderet per quæ clavis penetrandom erat. Verum, misertus jam multa perpessos
inartyres, eisque concedens ut ex humana vita migrarent (nam satis pugnaverant, ut ipse judicabat,
a quo ratio exigi non potest), permisit clavos ferro
fabricari, et petram posse juxta morem perforari. Quod ut factum est, Magnus martyribus remuit amplius in terra vivere; et illico elevati affiguntur petræ, tanquam ligno crucis; et ita clavis
perfossi aliquatenus imitantur crucifixum sponte pro
nobis Salvatorem Christum, petræ vero affixi, ostendunt se firmiter esse in fide Domini stabilitos.
αὐτῶν προσερείσεως παραδηλοῦσι, στεῤῥῶς τεθε
35. Interea hortator eorum Marcus adhuc supereral; non enim moram habuerat Magnus eum visitandi, sed totam mentem adverterat ad ejus belocautomata Calytenos: qui nempe ab illo oblati sunt
Deo, et hunc per ipsum cognoverunt, ascendentes
quasi per sealam ad fastigium scientiæ et cognitionis ejus, quando eos edocuit ferrum extraordinarie
solutum. Et oportebat sic fieri propter duo: scilicet
ut sanctus senex abiret confidenter ad Deum, postquam tales moriens ei præmiserat martyres, utque
ipsi non torpore deficerent, audita Marci migratione
et ad Deum ascensioue.
34. Porro Magnus, perinde ac si non satis essel
ad Calytenorum supplicium eos, ut dictum est, conlixisse (forsan enim eum pœnitebat quod non abscondisset illos, sed in spectaculum ostendisset, ita
ut a piis cernerentur, unde sequebatur in eos quidem
admiratio, in tyrannum autem vociferatio), volebat
rabidi instar canis cito carnes eorum vorare. Quod
cum ipse non posset, edacem omnium ignem advocat
contra martyres, ægre ferens quod superessent
illorum reliquiæ quibus sanctificarentur Dei amantes.
Et sic eos conficit in prædam igni traditos, quia, dum
igne culerent Marci conpedes, tantum ipsi succenderant prodigium. Ita igitur Calytenos fratres in
unum ut natura, sic et vera fide conjunctos assumpsit Deus, vigesima octava die mensis Septembris.
προσελάβετο ὁ Θεὸς, ὀγδόην ἐπὶ ταῖς εἴκοσι ἄγοντος
35. Expleta in eos ira, Magnus, deinde sedulo
præcaveus ne alii pariter pro Deo viriliter decertsrent, solvit a curis Marcum, haud tamen a tornientis cessans quibus eum antea jugiter crudeliterque
cruciaverat. Nam ipsum innumeris contudit plagis, transfodit verubus, doctricem linguam jussit
col. 283–284page 11 of 13
PG 136:283ἔστιξε, καὶ οβελίσκοις διέπειρε, καὶ τὴν διδάσκαλον συγχαίροντας καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ἐντυγχάνοντας τὰ τοῦ Θεοῦ, ᾧ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. γλῶτταν ἐκτομῇ ἐδικαίωσε, καὶ κατά τινος πέτρας καὶ αὐτὸν ἥλοις ἐστερέωσε, κατὰ συνεχή διαδοχὴν δριμυτάταις παραπέμπων κολάσεσι τὸν εἰδότα φέρειν ἐγκρατῶς τὰ τοῖς ἄλλοις ἀφόρητα. Οτε μέντοι ξίφει τὴν αὐτοῦ κεφαλὴν ἀπήμαξε, τότε καὶ τοῦ πάσχειν ἀπήλλαξεν αναπαυσάμενον. λς'. Καὶ οὗτοι μὲν, ὁ Μάρκος δηλαδὴ καὶ οἱ Καλυτηνοί, τιμίᾳ καὶ ἁγίᾳ φατρίᾳ γῆθεν εἰς Θεὸν ἐν Κλαυδιουπόλει μετετάχθησαν. Τὸ δὲ λοιπὸν τῆς κατὰ τὸν Μάρκον φυλῆς, ἡ ἐκείνῳ φιλτάτη ἀγέλη, ὁ Νίκων, ο Νέων καὶ ὁ Ηλιόδωρος, ὧν τὰς σάρκας ἐκ τοῦ κατὰ Θεὸν φόβου προσήλωσεν ὁ Μάρκος καθηλωθείς, ἔτι γε μὴν καὶ αἱ παρθένοι, καὶ τὰ νήπια, ὧν ἀνόπιν ὁ λόγος μνείαν ἔθετο, τῶν μετ' οὐ πολὺ χρόνου παρά που τὸ Φρύγιον Φιλομήλιον ἠθληκότων καὶ ἐκπληξάντων τοὺς ἐκεῖ, ἀφ᾽ οἷς ὑπὲρ Χριστοῦ ἔπαθον, συνειλέχθησαν ὑπὸ Θεοῦ, ἔνθα καὶ ὁ Μάρκος καὶ οἱ Καλυτηνοί· πρὸς δὲ τούτοις καὶ οἱ μαθηταί, οὔς οἱ μὲν τοῦ Μάγνου τῷ Μάρκῳ τὴν ἀρχὴν συνεθηράσαντο, καθὰ ἐν τοῖς ἀνώτερον διὰ μνήμης ἦλθον, δήμιοι δὲ τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς βίου παρέ λυσαν, τόποις μὲν διεστηκότας, ὡς ἡ συγγραφή λέγει, διαφόροις, ἐν οἷς τὸν βίον κατέλυσαν, παρε στῶτας δὲ εἰς ἐν τῇ προαιωνίῳ καὶ ἀειζώῳ Τριάδι, τῷ ἑνὶ καὶ μόνῳ Θεῷ, καὶ οὕτω συνόντας καὶ εἰς σωτηρίαν· ἧς καὶ τύχοιμεν, ἐλεηθέντες ὑπὸ Αμήν. Τοῦ αὐτοῦ Εὐσταθίου Θεσσαλονίκης εἰς τοὺς αὐτοὺς Καλυτηγοὺς ἁγίους ἀκολουθία έσπε ρινὴ καὶ ὀρθρινή, ὅτι ἡ τοῦ μακαριωτάτου Χούμνου παραπεσοῦσα μετὰ τὴν ἅλωσιν οὐκ εὑρίσκετο. Π λ Καχος π. Ἐλπὶς τοῦ κόσμου. α'. Τριάδος θείας λατρευταί, τρισμακάριον γένος, εἰς ἓν κραθέντες ἀκριβῶς εὐψυχίᾳ καὶ πίστει καὶ φύσεως γνησιωτάτῳ δεσμῷ, ἐνώθητε καὶ εἰς βοή θειαν ἡμῶν, βυόμενοι θερμῶς ἡμᾶς παντοίων πει ρασμῶν, ὅσους ὁ βίος φέρει. Κοντάκιον Τ· Τὴν ὑπὲρ ἡμῶν πληρώσας οίκο νομίαν. β. Ο τὰ καθ' ἡμᾶς ὡς ἄριστα διεξάγων δη μιουργική σοφία παντοδυνάμῳ, ἐκ τῶν κάτω κηλί των ἐξάρας ἡμᾶς, φωσφορίαις εγκατέστησεν ούρα νίαις παμμακάριστος, ἡλιῶδες ἀπαστράπτοντας. Και δου, ἀποδισκεύεται λαμπρὸν αἰθρίαν ἡμῖν, λυτική σκοτασμού. Στιχηρὸς ἦχος 7· Τὸν νοερὸν ἀδάμαντα. γ'. Τοὺς σεβασμίους μάρτυρας τῆς ἀληθείας οἱ πιστοὶ μελῳδικῶς ἀνυμνήσωμεν, Αλέξανδρον, 'Α φειὸν καὶ τὸν Ζώσιμον, οὓς ὑπὲρ Χριστοῦ ἀθλή σαντας ἐθαύμασαν ἄγγελοι, καὶ εὐφήμησαν ἄνθρωποι, καὶ Θεὸς ἐν ὑψίστοις κατέστεψε, πᾶσι τοῖς κάτω προσπτύσαντας. Εστοίχουν γὰρ τοῖς ἄνω καὶ μόνοις· διὸ καὶ πᾶσαν ἔφεσιν τῆς ψυχῆς ἀπησχόλουν πρὸς τὸν ποθούμενον Χριστὸν τὸν Θεὸν, τὸν σωτῆρα τῶν ψυχῶν ἡμῶν. δ. Την καρτερίαν, Δέσποτα, τῶν ἀθλησάντων
abscidi, ad petram eum etiam defixit, continua ἔστιξε, καὶ οβελίσκοις διέπειρε, καὶ τὴν διδάσκαλον
sævissimarum pœnarum serie prosequens scientem
fortiter pati tormenta cæteris intolerabilia. Cum
tandem gladio caput ejus sustulit, tunc liberato
finem patlendi attulit.
36. Sic illi, Marcus videlicet ae Calyleni,
verenda sanctaque fraternitate conjuncti, a terra ad
Deum transmigraverunt Claudiopoli. Reliqua autem Marci familia, charissimus ei grex Nicon, Neon
cɩ Heliodorus, quorum carnes timore Dei secum
confixit Marcus clavis fixus, necnon virgines et
pneri, de quibus retro sermonem fecimus, haud
ita multo post impugnaverunt Phrygium Philomelæ et
la cultum, et omnes incolas obstupefecerunt, eι
pro Christo passi, a Deo ibidem collecti sunt ubi
Marcus et Calyteni. Item et discipuli, quos Magni
venatores simul cum Marco ab initio ceperunt,
ut supra memoravimus, et lictores hac vita solverunt varia, ut historia fert, dispersos in loca ubi
v tam amiserunt, nunc sunt coadunati in æterna
et sempiterna Trinitate, in uno et solo Deo et sic
conviventes et congaudentes et confabulantes de
nostra salute: quam utinam consequamur, miserante Deo, cui gloria in secula sæculorum. Amen.
συγχαίροντας καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ἐντυγχάνοντας τὰ
τοῦ Θεοῦ, ᾧ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
Ejusdem Eustathii Thessalonicensis de iisdem sanctis Sequentia, quæ vespere ac mane canitur, ex
quo éa quam beatissimus Chumnus composueral,
post urbis expugnationem jam non reperta est.
Strophe super boc: Spes mundi.
1.Dive Trinitatis famuli, ter beatum genus, in
unum arcte conjuncti fortitudine, fide ac fortissi -
mo naturæ vinculo, coadunemini etiam ad nostrum
subsidium, nos generóse liberantes ab omnimodis
tentationibus quotquot fert vita.
Responsorium super hoc: Completa erga nos œconomia.
2. Qui res nostras quam optime gobernat creatrice et omnipotente sapientia, terrenis purgatos
maculis, cœlesti nos induit lumine, solis instar
radiantes. Et ecce diem nobis largitur serenam,
qua fugatur obscuritas.
Carmen tertium, super hoc: Spiritalem adamanta.
3. Venerandos veritatis martyres cantibus fidelus celebremus, Alexakirum, Alpheum et Zosi-
* um, quos pro Christo dunicautes mirati sunt
angeli, prædicaverunt homines, et Deus in altissimis coronavit, omnia terrena aspernatos. Nam
elestia tantum persequebantur, ideoque tole
animæ appetitu ac desiderio aspirabant ad Christum Deum, salvatorem animarum nostrarum.
4. Fortitudinem, Domine, honoramus trium ju.
γλῶτταν ἐκτομῇ ἐδικαίωσε, καὶ κατά τινος πέτρας
καὶ αὐτὸν ἥλοις ἐστερέωσε, κατὰ συνεχή διαδοχὴν
δριμυτάταις παραπέμπων κολάσεσι τὸν εἰδότα
φέρειν ἐγκρατῶς τὰ τοῖς ἄλλοις ἀφόρητα. Οτε
μέντοι ξίφει τὴν αὐτοῦ κεφαλὴν ἀπήμαξε, τότε καὶ
τοῦ πάσχειν ἀπήλλαξεν αναπαυσάμενον.
λς'. Καὶ οὗτοι μὲν, ὁ Μάρκος δηλαδὴ καὶ οἱ
Καλυτηνοί, τιμίᾳ καὶ ἁγίᾳ φατρίᾳ γῆθεν εἰς Θεὸν
ἐν Κλαυδιουπόλει μετετάχθησαν. Τὸ δὲ λοιπὸν τῆς
κατὰ τὸν Μάρκον φυλῆς, ἡ ἐκείνῳ φιλτάτη ἀγέλη,
ὁ Νίκων, ο Νέων καὶ ὁ Ηλιόδωρος, ὧν τὰς σάρκας
ἐκ τοῦ κατὰ Θεὸν φόβου προσήλωσεν ὁ Μάρκος
καθηλωθείς, ἔτι γε μὴν καὶ αἱ παρθένοι, καὶ τὰ
νήπια, ὧν ἀνόπιν ὁ λόγος μνείαν ἔθετο, τῶν μετ'
οὐ πολὺ χρόνου παρά που τὸ Φρύγιον Φιλομήλιον
ἠθληκότων καὶ ἐκπληξάντων τοὺς ἐκεῖ, ἀφ᾽ οἷς ὑπὲρ
Χριστοῦ ἔπαθον, συνειλέχθησαν ὑπὸ Θεοῦ, ἔνθα καὶ
ὁ Μάρκος καὶ οἱ Καλυτηνοί· πρὸς δὲ τούτοις καὶ οἱ
μαθηταί, οὔς οἱ μὲν τοῦ Μάγνου τῷ Μάρκῳ τὴν
ἀρχὴν συνεθηράσαντο, καθὰ ἐν τοῖς ἀνώτερον διὰ
μνήμης ἦλθον, δήμιοι δὲ τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς βίου παρέ
λυσαν, τόποις μὲν διεστηκότας, ὡς ἡ συγγραφή
λέγει, διαφόροις, ἐν οἷς τὸν βίον κατέλυσαν, παρεστῶτας δὲ εἰς ἐν τῇ προαιωνίῳ καὶ ἀειζώῳ Τριάδι,
τῷ ἑνὶ καὶ μόνῳ Θεῷ, καὶ οὕτω συνόντας καὶ
εἰς σωτηρίαν· ἧς καὶ τύχοιμεν, ἐλεηθέντες ὑπὸ
Αμήν.
Τοῦ αὐτοῦ Εὐσταθίου Θεσσαλονίκης εἰς τοὺς
αὐτοὺς Καλυτηγοὺς ἁγίους ἀκολουθία έσπε
ρινὴ καὶ ὀρθρινή, ὅτι ἡ τοῦ μακαριωτάτου
Χούμνου παραπεσοῦσα μετὰ τὴν ἅλωσιν οὐκ
εὑρίσκετο.
Π
λ
Καχος π. Ἐλπὶς τοῦ κόσμου.
α'. Τριάδος θείας λατρευταί, τρισμακάριον γένος,
εἰς ἓν κραθέντες ἀκριβῶς εὐψυχίᾳ καὶ πίστει καὶ
φύσεως γνησιωτάτῳ δεσμῷ, ἐνώθητε καὶ εἰς βοήθειαν ἡμῶν, βυόμενοι θερμῶς ἡμᾶς παντοίων πειρασμῶν, ὅσους ὁ βίος φέρει.
Κοντάκιον Τ· Τὴν ὑπὲρ ἡμῶν πληρώσας οίκονομίαν.
β. Ο τὰ καθ' ἡμᾶς ὡς ἄριστα διεξάγων δη
μιουργική σοφία παντοδυνάμῳ, ἐκ τῶν κάτω κηλίτων ἐξάρας ἡμᾶς, φωσφορίαις εγκατέστησεν ούρα
νίαις παμμακάριστος, ἡλιῶδες ἀπαστράπτοντας. Και
{δου, ἀποδισκεύεται λαμπρὸν αἰθρίαν ἡμῖν, λυτική
σκοτασμού.
Στιχηρὸς ἦχος 7· Τὸν νοερὸν ἀδάμαντα.
γ'. Τοὺς σεβασμίους μάρτυρας τῆς ἀληθείας οἱ
πιστοὶ μελῳδικῶς ἀνυμνήσωμεν, Αλέξανδρον, 'Αφειὸν καὶ τὸν Ζώσιμον, οὓς ὑπὲρ Χριστοῦ ἀθλή
σαντας ἐθαύμασαν ἄγγελοι, καὶ εὐφήμησαν ἄνθρω
ποι, καὶ Θεὸς ἐν ὑψίστοις κατέστεψε, πᾶσι τοῖς
κάτω προσπτύσαντας. Εστοίχουν γὰρ τοῖς ἄνω καὶ
μόνοις· διὸ καὶ πᾶσαν ἔφεσιν τῆς ψυχῆς ἀπησχόλουν
πρὸς τὸν ποθούμενον Χριστὸν τὸν Θεὸν, τὸν σωτῆρα
τῶν ψυχῶν ἡμῶν.
δ. Την καρτερίαν, Δέσποτα, τῶν ἀθλησάντων
col. 285–286page 12 of 13
PG 136:285ὑπὲρ σοῦ τριῶν δικαίων γεραίρομεν, μνημόνευμα ἐγκωμίοις ἐνώσαντες, ὧν τὴν ἀνδρικὴν στερρότητα οὐ φόβος ἐμάλαξεν, οὐδὲ πεῖρα κολάσεως, οὐδὲ πᾶσα τοῦ Μάγνου κακόνοια, θνήσκειν αὐτοὺς ἀναγκάζουσα. Δυνάμει γὰρ ἡνδρίζοντο θείᾳ, διὰ θανά του τρέχοντες εἰς ζωήν, προκειμένην τοῖς ἀγαπῶσί σε, τὸν μόνον Θεὸν καὶ σωτῆρα τῶν ψυχῶν ἡμῶν. ε'. Καθηλωθέντες μάρτυρες οἱ τρεῖς ἐν λίθοις, φαλμικὸν μέλι ἐκ πέτρας θηλάζετε, γλυκύτητα τὴν θεόθεν καρπούμενοι. Πῦρ δὲ τὸ συμφλέξαν στέξαντες, οὐράνιοι ἤρθητε ὡς πυρίνου ἐφ' ἄρμα της, Ηλίου τὴν πορείαν μιμούμενοι· πᾶσα δὲ βλάβη καιώσεως τρυφὰς ὑμῖν τὰς θείας ἐδίδου. Τοιούτοις γὰρ ἀμείβεται ὁ σωτὴρ τοὺς αὐτοῦ χάριν πάσχοντας, τοῦ μόνου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος τῶν ψυχῶν ἡμῶν. Ετερος στιχηρὸς ἦχος πβτης π. Τριήμερος Π ἀνέστης, Χριστέ. 5. Ανήμερος ὑμᾶς δικαστής πιστεύσαντας εἰς Κύριον ὑποβάλλει βαρυτάτοις αικισμούς, χαλάσαι δὲ τὸν τόνον ὑμῖν ὅλως οὐκ ἔσχε, συντεταγμένοις πρὸς τὰ κρείττονα. Τὸ στόμα γέμειν ὕμνων Θεοῦ αἰσθόμενος ὁ τύραννος, τοῖς χαλκεῦσι χώνην θεὶς περὶ αὐτὸ, μόλιβδον μὲν ἐγχέει πυρὶ σφοδρῷ τακέντα, τοὺς ὕμνους παύσαι δὲ οὐκ ἴσχυσεν. ζ. Ὠφέλει μὲν εἰς βίον τὸ πῦρ τοὺς μάρτυρας Χριστοῦ ἀδελφούς, χρησιμεύον εἰς ζωήν ταύτην φθαρτήν· ἐν δὲ τῷ μαρτυρίῳ χρηστότατον εὑρέθην μεταδιδάσαν εἰς τὰ ἄφθαρτα. Ευήμερος αιθρίας ὑμᾶς ἐκεῖσε περιέλαμψεν, ὡς φυγόντας σκότος πλάνης ἀφεγγέ;. Φωτίσατε γοῦν πάντας ἡμᾶς, ὦ ἀθλοφόροι, καὶ ζόφον λύπης ἀπελάσατε. Αν ήχος δ. Ύγραν διοδεύσας ὡσεὶ ξηράν. η΄. Ἰδοὺ δή, τί κάλλιον ἢ τερπνόν, ἀλλ᾽ ἡ κατοικίζειν ἀδελφοὺς ἐπιτοαυτό; ὡς τοὺς μεγαλάθλους δ παντάναξ καὶ ἀδελφοὺς ἐν Ἐδὲμ συγκατώκισεν. Γεννήσεως μέν ἐστι φυσικῆς τὸ κατ' ἀδελφότητα γνήσιον καὶ συμφυές· οἱ δὲ καὶ ἀθλήσει ἡνωμένος ὑπερφυὲς τὸ καλὸν ἐκληρώσαντο. Ο εἰς τῆς Τριά δος παμβασιλεὺς εὐρὼν τὴν τριάδα την γενναίαν τῶν ἀθλητῶν, Αλφειού, Ζωσίμου, Αλεξάνδρου, στρατολογήσας αὐτοὺς ᾠκειώσατο. Υγρὰν διοδεύων βιωτικῶς τῆς πολυκυμάντου πολιτείας διαγωγήν, μὴ ταῖς τρικυμίαις βυθισθείην, θεοκυῆτερ καὶ σω τηρία δέσποινα. Ωδή – Ουρανίας ἁψίδος. θ. Ἐπὶ πέτρας ἀῤῥήκτου οἱ στερεοὶ μάρτυρες θεμελιωθέντες, τῇ πίστει τῇ εἰς τὸν Κύριον πόνων ὑπέσχον ποινὴν, καθηλωθέντες ἐν πέτρᾳ, καὶ ἡμᾶς νῦν παύουσι τῶν ἀλγημάτων ἡμῶν. Ὄφειλέται χαρίτων οἱ τοῦ Θεοῦ μάρτυρες, Μάρκῳ τῷ ἁγίῳ ποίμνια απετελέσθησαν, οὗπερ εἰς βλάβην δεινήν δεσμὰ συγκόπτειν ταχθέντες, εἰς Θεοῦ ἀγάπησιν αὐτοὶ ἐδέθησαν. . Ἡ μὲν βία τοῦ Μάγνου φρενοβλαβώς ήθελε Μάρκον τὸν θαυμάσιον κλεῖσαι σιδήρῳ δήσαντος, ε φλογουμένου σφοδρῶς τῶν ἀδελφῶν τῇ τριάδι, ὁ
DE S, ALPHEO ET SOCIIS.
ὑπὲρ σοῦ τριῶν δικαίων γεραίρομεν, μνημόνευμα storum qui pro te pngnaverunt, in precopiis nostris
ἐγκωμίοις ἐνώσαντες, ὧν τὴν ἀνδρικὴν στερρότητα
οὐ φόβος ἐμάλαξεν, οὐδὲ πεῖρα κολάσεως, οὐδὲ
πᾶσα τοῦ Μάγνου κακόνοια, θνήσκειν αὐτοὺς ἀναγκάζουσα. Δυνάμει γὰρ ἡνδρίζοντο θείᾳ, διὰ θανά
του τρέχοντες εἰς ζωήν, προκειμένην τοῖς ἀγαπῶσί
σε, τὸν μόνον Θεὸν καὶ σωτῆρα τῶν ψυχῶν ἡμῶν.
ε'. Καθηλωθέντες μάρτυρες οἱ τρεῖς ἐν λίθοις,
φαλμικὸν μέλι ἐκ πέτρας θηλάζετε, γλυκύτητα
τὴν θεόθεν καρπούμενοι. Πῦρ δὲ τὸ συμφλέξαν
στέξαντες, οὐράνιοι ἤρθητε ὡς πυρίνου ἐφ' ἄρμα
της, Ηλίου τὴν πορείαν μιμούμενοι· πᾶσα δὲ βλάβη
καιώσεως τρυφὰς ὑμῖν τὰς θείας ἐδίδου. Τοιούτοις
γὰρ ἀμείβεται ὁ σωτὴρ τοὺς αὐτοῦ χάριν πάσχοντας,
τοῦ μόνου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος τῶν ψυχῶν ἡμῶν.
memoriam eorum conjungentes quorum virilem
constantiam nec timor emollit, nec tormentorum
probatio, nec omnis Magni malitia, eos mori cogens. Divina enim vigebant virtute, per mortem
currentes ad vitam, quæ manet timentes te, solum
Deum et salvatorem animarum nostrarum.
5. Qui tres elavis ad saxum affixi estis, martyres, Davidicum mel de petra mulgetis, divinam
Ruslantes dulcedinem. Ignem perpessi ardentem,
in cœlum sublati estis quasi curra igneo, Elia
trausitum imitantes, et omnis tormentorum pressura divinas vobis delicias dedit. Sic enim remunerat Servator patientes pro se, solo Deo et
salvatore animarum nostrarum.
Ετερος στιχηρὸς ἦχος πβτης π. Τριήμερος Alterum carmen super hine: Tertia die surrexisti,
Π
ἀνέστης, Χριστέ.
5. Ανήμερος ὑμᾶς δικαστής πιστεύσαντας εἰς
Κύριον ὑποβάλλει βαρυτάτοις αικισμούς, χαλάσαι δὲ
τὸν τόνον ὑμῖν ὅλως οὐκ ἔσχε, συντεταγμένοις πρὸς
τὰ κρείττονα. Τὸ στόμα γέμειν ὕμνων Θεοῦ αἰσθόμενος ὁ τύραννος, τοῖς χαλκεῦσι χώνην θεὶς περὶ
αὐτὸ, μόλιβδον μὲν ἐγχέει πυρὶ σφοδρῷ τακέντα,
τοὺς ὕμνους παύσαι δὲ οὐκ ἴσχυσεν.
ζ. Ὠφέλει μὲν εἰς βίον τὸ πῦρ τοὺς μάρτυρας
Χριστοῦ ἀδελφούς, χρησιμεύον εἰς ζωήν ταύτην
φθαρτήν· ἐν δὲ τῷ μαρτυρίῳ χρηστότατον εὑρέθην
μεταδιδάσαν εἰς τὰ ἄφθαρτα. Ευήμερος αιθρίας
ὑμᾶς ἐκεῖσε περιέλαμψεν, ὡς φυγόντας σκότος
πλάνης ἀφεγγέ;. Φωτίσατε γοῦν πάντας ἡμᾶς, ὦ
ἀθλοφόροι, καὶ ζόφον λύπης ἀπελάσατε.
Αν ήχος δ. Ύγραν διοδεύσας
ὡσεὶ ξηράν.
η΄. Ἰδοὺ δή, τί κάλλιον ἢ τερπνόν, ἀλλ᾽ ἡ κατοι
κίζειν ἀδελφοὺς ἐπιτοαυτό; ὡς τοὺς μεγαλάθλους δ
παντάναξ καὶ ἀδελφοὺς ἐν Ἐδὲμ συγκατώκισεν.
Γεννήσεως μέν ἐστι φυσικῆς τὸ κατ' ἀδελφότητα
γνήσιον καὶ συμφυές· οἱ δὲ καὶ ἀθλήσει ἡνωμένος
ὑπερφυὲς τὸ καλὸν ἐκληρώσαντο. Ο εἰς τῆς Τριάδος παμβασιλεὺς εὐρὼν τὴν τριάδα την γενναίαν
τῶν ἀθλητῶν, Αλφειού, Ζωσίμου, Αλεξάνδρου,
στρατολογήσας αὐτοὺς ᾠκειώσατο. Υγρὰν διοδεύων
βιωτικῶς τῆς πολυκυμάντου πολιτείας διαγωγήν,
μὴ ταῖς τρικυμίαις βυθισθείην, θεοκυῆτερ καὶ σω
τηρία δέσποινα.
Ωδή – Ουρανίας ἁψίδος.
θ. Ἐπὶ πέτρας ἀῤῥήκτου οἱ στερεοὶ μάρτυρες
θεμελιωθέντες, τῇ πίστει τῇ εἰς τὸν Κύριον πόνων
ὑπέσχον ποινὴν, καθηλωθέντες ἐν πέτρᾳ, καὶ ἡμᾶς
νῦν παύουσι τῶν ἀλγημάτων ἡμῶν. Ὄφειλέται
χαρίτων οἱ τοῦ Θεοῦ μάρτυρες, Μάρκῳ τῷ ἁγίῳ
ποίμνια απετελέσθησαν, οὗπερ εἰς βλάβην δεινήν
δεσμὰ συγκόπτειν ταχθέντες, εἰς Θεοῦ ἀγάπησιν
αὐτοὶ ἐδέθησαν.
. Ἡ μὲν βία τοῦ Μάγνου φρενοβλαβώς ήθελε
Μάρκον τὸν θαυμάσιον κλεῖσαι σιδήρῳ δήσαντος,
ε φλογουμένου σφοδρῶς τῶν ἀδελφῶν τῇ τριάδι, ὁ
Christe.
6. Immitis vos judex erodentes in Christum gravissimis subjicit cruciatibus, constantiam vero
mollire vestram nequit, virtutis athleta. Os
fabrorum bymnis Dei plenum videns tyrannus, fucuram in illud injicit plumbumque infundit igne
ardenti liquefactum, bymnos vero inire non potest.
7. Proderat quidem ignis ad victam fratribus
Christi martyribus, adjuvans vitam hanc corruptibilem; in martyrio autem malto utilior reperias
est, traducens ad vitam incorruptibilem. Dulcis
(illic splendor vobis afulsit, ut elapsis ex atra
erroris caligine. Illuminate igitur nos, o triumphatores, et mororis tenebras fugate.
Captus primus, super hoc: Mare transgressus sicut aridam.
8. Ecce, quid pulchrius et jucundius quam habitare fratres in unum? Insignes enim athletas et
fratres rex maximus in Edem collocavit. Naturalis
quidem cooritur ex fraternitate germanitas et concordia; qui vero elian agone sunt conjuncti, supernaturale bonum sortiti sunt. Unus in Triade
Allissimus, generosani nactus athletarum triadem,
Alpheum, Zosimum et Alexandrum, eos sibi milites
conscripsit. Mare hujus vitæ procellosum percurrens, fac ne tempestatibus mergar, Deipara el
salvatrix Domina!
Cantus tertius: Cœlestis arcis.
9. In petra irrupta firmiter stabiliti martyres fide
in Deum, laborum pœnam subierunt, clavis ad saxum defixi; nunc autem eximunt nos a doloribus
nostris. Gratias debent hi Del martyres sancto
Marco, cujus grex electi sunt, quando, ad dirum
ejus supplicium vincula excudere fuasi, Dei amore
ipsi devincti sunt.
10. Violenta Magni însania volebat mirabilem
Mareum coupedire ferro catenæ: quo vehementer
incandescente, fraternam triadem Deus ad pugnanı
col. 287–288page 13 of 13
PG 136:287Θεὸς ἐπύρωσεν αὐτοὺς εἰς ἄθλησιν. Οὐρανίας ἁψι γηρούμεθα λάκκοις, οὓς καθ᾿ ἡμῶν ὁ ἀρχέκακος τελείαν ἀπώλειαν. δος οὐκ ἐκλιπὼν Κύριος θεῖον οὐρανόν, εὑρηκώς σε ἐν σοὶ ἐσκήνωσε, καὶ σὰρξ αὐτὸς γεγονώς γῆθεν ἡμᾶς ὑπεξῆρε. Δόξα σοι, πανάμωμε, τῇ ἀνυψώσει ἡμῶν. Ὠδὴ δ· Εισακήκοα, Κύριε. Ωδή ια΄. Προσηλούμενοι μάρτυρες, ήλους τῷ τυράννῳ πήγνυτε θλίψεων· τῇ δὲ πέτρᾳ τῆς ἡλώσεως ἐκλι θοῦτε θάμβει τὸν ἀτέραμνον χαλκοτύπον ἐν πνεύ ματι. Βέλη χαλκευσάμενοι επαφίετε, δι᾿ ὧν βάλλονται ἐχθροὶ τοῦ Θεοῦ καὶ ῥιπτοῦνται πτῶσιν τήν ἀνέγερτον. Εἰ καὶ σίδηρος ἔῤῥεεν ύδωρ τι καθάπερ σφυρηλατούμενος, ἀλλ' ὑμεῖς ἐστερεώθητε εὐαγῶς τῇ πίστει τῇ εἰς Κύριον. Εἰσακήκια, πάναγνε, μᾶλλον δὲ πεπείραμαι τῶν θαυμάτων σου. Κατε νόησα τὸ κράτος σου, καὶ ζητῶ φρουρεῖσθαι τῇ δυνάμει σου. Ὠδὴ. Φώτισον ἡμᾶς. ιβʹ. Ποίμνης μὲν πολλῆς προεστάτεις, Μάρκε ἅγιε· ἡ δὲ Θεῷ τυθεῖσα, ὡς διὰ σὲ, τριττή θυσία ὑπερῆρεν ἅπαν ποίμνιον. Εργον τοῦτο σῆς εὐχῆς, Μάρκε παμμακάριστε, τοὺς τῶν δεσμών σου χαλκευτὰς ἀδελφοὺς χαλκουργηθῆναι εἰς σκεύη Θεοῦ πανίερα. Χεῖρες μὲν ὑμῖν, ὦ μακάριοι, ἐνήρκεσαν σφυρηλατοῦσαι τὰ τοῦ Μάρκου δεσμά· φωνὴ δὲ θεία ὑψόθεν αὐχεῖν ἐπέῤῥωσεν. Φώτιζε ἡμᾶς νυχτός, ἡλίου μῆτερ ἁγνὴ, καὶ πᾶσαν σκότωσιν δει νῶν πειρασμῶν ἀπαγαγοῦσα, τὴν αἰθρίαν ἡμῖν βράβευε. Ὠδὴς· καὶ τὴν Εκκλησίαν. ιγ'. Ὁ πάλαι τοὺς ἁλιεῖς τῶν ἰχθύων ἁλιεῖς ἀπο τελέσας ἀνθρώπων, οὗτος ὑμᾶς, ἀθλοφόροι Κυρίου, ἐκ τοῦ χαλκεύειν δεσμὰ τοῖς ποθοῦσιν αὐτὸν μετή γαγε βελοποιεῖν κατὰ τῶν παλαμναίων ἐχθρῶν τοῦ Θεοῦ. "Ο χαλκέως μὲν ἐπειράθη ὁ Παῦλος παγκακίστου καὶ ἀξίου κατάρας· ὁ δὲ καλός ορεσίτροφος Μάρκος τρεῖς ἀδελφοὺς χαλκευτὰς ὑπηγάγετο, χαλκεύοντας μὲν κατ᾿ αὐτοῦ, δι᾿ αὐτοῦ δὲ Θεῷ προσχωρήσαντας. Αντέστρεφον τῷ τυράννῳ τὴν δόσιν ἡ πανόλβιος τριὰς, τὴν δοθεῖσαν ὑπὲρ μισθοῦ τῶν δεσμῶν τῶν τοῦ Μάρκου· ὁ δὲ Θεὸς ἑταμίευε κρείττονα, καὶ δέδωκεν εἰς δωρεάν οὐρανῶν βασι λείας ἀπόλαυσιν. Τὴν δέησιν ἐκχέομεν, πάναγνε, καὶ αιτούμεθα ἐκ σοῦ σωτηρίαν, ὅτι πολλοῖς πυρ ὤρυξεν· οὓς βοήθησον ὡς πανσθενής εἰς ἐκείνου Ὠδὴ ζ· Οἱ ἐκ τῆς Ἰουδαίας. ιδ΄. Τῇ τοῦ πνεύματος ζέσει πυρακτούμενοι, Σῶ τερ, οἱ ἀθλοφόροι σου ἐκ χειρώνακτος βίου και καύσεως καμίνων σοι προσέσχον, καὶ ἔλαβον ἀνα ψυχὴν καὶ πλοῦτον καὶ δόξαν αἰωνίαν. Τυραννίδος μὲν ἔργον, ἐκδιδόναι κολάσει τοὺς ἀγαπῶντας Θεόν Θεοῦ δὲ αὖθις θαῦμα, οἰκειοῦσθαι παντοίως τους αὐτοῦ χάριν πάσχοντας, ὧν τῆς μερίδος εἰσὶν οἱ τρεῖς ἡμῶν προστάται. Πυρακτούμενα βέλη καθ' ἡμῶν τοῦ Βελίαρ σβέσατε νῦν κραταιῶς οἱ τρεῖς, οἱ τῆς μεγίστης ισάριθμοι Τριάδος, καὶ ἀνάψυξιν Ενδροσον δότε ἡμῖν, τοῖς θερμῶς Θεὸν ὑμνολογοῦσιν.
inflammavit. Caeleste diva arcis limen haud relin- Θεὸς ἐπύρωσεν αὐτοὺς εἰς ἄθλησιν. Οὐρανίας ἁψιquens, repertam te Dominus inhabitavit, et caro
ipse factus e terra uos sustulit. Gloria tibi, Virgo
immaculata, per quam relevati sumus.
Cantus quartus: Audivi, Donline.
11. Clavis perforati, martyres tyranno clavoς
culitis tribulationum; petra affxi, in saxum stupore induratis cor ferreum et impenetrabile. Æreas
conjicitis sagittas, quibus fodiuntur inimici Dei, et
prosternuntur ruiua irreparabili. Si ferrum velut
aqua malleis subterfluxit, vos saltem ſide in Deum
solide compacti estis. Audii, vir sanctissime, vel
potius expertus sum tua miracula; novi tuam potentiam, et precor ut virtute tua protegar.
Cantus quintus: Nos illumina.
12. Mullum gregem custodiebas, Marce sancte;
quae autem Deo, quasi tua manu, mactata est trip'ex hostia, totum gregem supergressa est. Hoc tuis
effectum est precibus, beatissime Marce, ut fratres
catenarum tuarum fabri in vasa Dei sanctissima
fabreferent. Manus vestra torpuerunt, o beati,
ralleis percutiendo Marci vincula; νox autem divina cœlitus animum vobis erexit. Illumina nos
noctu, solis mater purissima, et dissipata omni dirarum caligine tribulationum, nobis serenum retribue.
Cantus sextus: Et Ecclesiam.
13. Qui olim piscatores piscium fecit piscatores
hominum, hic vos, athletæ Domini, a fabricando
catenas diligentibus se, traduxit ad cudendum tela
adversus inimicos suos. Heu 1 fabrum expertus est
Paulus nequissimum et anathemate dignum; bonus
vero monticola Marcus tres fabros fratres subegit,
quos contra se procudentes ad Deum adduxit. Reddidit tyranno beatissima trias datam mercedem
compedum Marci; sed Deus meliorem reservavit,
deditque in præmium regni coelestis possessionem.
Preces fundimus, o sanctissime, et oramus te salutem; cum foveis circumclaudamur ab auctore mali
nostram in perniciem suffossis, nobis succurre,
qui cuncta vales ad perfectam istius ruinam.
γηρούμεθα λάκκοις, οὓς καθ᾿ ἡμῶν ὁ ἀρχέκακος
τελείαν ἀπώλειαν.
Cantus septimus: Tres ex Judae.
14. Fervore spiritus accensi, o Salvator, tui athle
tæ de fabrili vita et flammarum camino ad te accesserunt, et receperunt refrigerium divitiasque
et gloriam æternam. Tyranni quidem est tradere
tormentis diligentes Deum; sed miraculum Deo
diguum, sibi perfecte unire pro se patientes, e quorum sorte sunt tres nostri patroni. Ignea Belial contra nos tela nunc exstinguite, o trias par numero
maxima Trinitati, et refrigerium irrorate nobis,
qui fervidis Deum hymnis celebramus. Tres ex Judæa felicos pueri in flammas immissi partum tuum,
δος οὐκ ἐκλιπὼν Κύριος θεῖον οὐρανόν, εὑρηκώς σε
ἐν σοὶ ἐσκήνωσε, καὶ σὰρξ αὐτὸς γεγονώς γῆθεν
ἡμᾶς ὑπεξῆρε. Δόξα σοι, πανάμωμε, τῇ ἀνυψώσει
ἡμῶν.
Ὠδὴ δ· Εισακήκοα, Κύριε.
Ωδή
ια΄. Προσηλούμενοι μάρτυρες, ήλους τῷ τυράννῳ
πήγνυτε θλίψεων· τῇ δὲ πέτρᾳ τῆς ἡλώσεως ἐκλιθοῦτε θάμβει τὸν ἀτέραμνον χαλκοτύπον ἐν πνεύ
ματι. Βέλη χαλκευσάμενοι επαφίετε, δι᾿ ὧν βάλλον
ται ἐχθροὶ τοῦ Θεοῦ καὶ ῥιπτοῦνται πτῶσιν τήν
ἀνέγερτον. Εἰ καὶ σίδηρος ἔῤῥεεν ύδωρ τι καθάπερ
σφυρηλατούμενος, ἀλλ' ὑμεῖς ἐστερεώθητε εὐαγῶς
τῇ πίστει τῇ εἰς Κύριον. Εἰσακήκια, πάναγνε,
μᾶλλον δὲ πεπείραμαι τῶν θαυμάτων σου. Κατενόησα τὸ κράτος σου, καὶ ζητῶ φρουρεῖσθαι τῇ
δυνάμει σου.
Ὠδὴ. Φώτισον ἡμᾶς.
ιβʹ. Ποίμνης μὲν πολλῆς προεστάτεις, Μάρκε
ἅγιε· ἡ δὲ Θεῷ τυθεῖσα, ὡς διὰ σὲ, τριττή θυσία
ὑπερῆρεν ἅπαν ποίμνιον. Εργον τοῦτο σῆς εὐχῆς,
Μάρκε παμμακάριστε, τοὺς τῶν δεσμών σου χαλ
κευτὰς ἀδελφοὺς χαλκουργηθῆναι εἰς σκεύη Θεοῦ
πανίερα. Χεῖρες μὲν ὑμῖν, ὦ μακάριοι, ἐνήρκεσαν
σφυρηλατοῦσαι τὰ τοῦ Μάρκου δεσμά· φωνὴ δὲ
θεία ὑψόθεν αὐχεῖν ἐπέῤῥωσεν. Φώτιζε ἡμᾶς νυ
χτός, ἡλίου μῆτερ ἁγνὴ, καὶ πᾶσαν σκότωσιν δεινῶν πειρασμῶν ἀπαγαγοῦσα, τὴν αἰθρίαν ἡμῖν
βράβευε.
Ὠδὴς· καὶ τὴν Εκκλησίαν.
ιγ'. Ὁ πάλαι τοὺς ἁλιεῖς τῶν ἰχθύων ἁλιεῖς ἀπο
τελέσας ἀνθρώπων, οὗτος ὑμᾶς, ἀθλοφόροι Κυρίου,
ἐκ τοῦ χαλκεύειν δεσμὰ τοῖς ποθοῦσιν αὐτὸν μετήγαγε βελοποιεῖν κατὰ τῶν παλαμναίων ἐχθρῶν τοῦ
Θεοῦ. "Ο χαλκέως μὲν ἐπειράθη ὁ Παῦλος παγκακίστου καὶ ἀξίου κατάρας· ὁ δὲ καλός ορεσίτροφος
Μάρκος τρεῖς ἀδελφοὺς χαλκευτὰς ὑπηγάγετο,
χαλκεύοντας μὲν κατ᾿ αὐτοῦ, δι᾿ αὐτοῦ δὲ Θεῷ
προσχωρήσαντας. Αντέστρεφον τῷ τυράννῳ τὴν
δόσιν ἡ πανόλβιος τριὰς, τὴν δοθεῖσαν ὑπὲρ μισθοῦ
τῶν δεσμῶν τῶν τοῦ Μάρκου· ὁ δὲ Θεὸς ἑταμίευε
κρείττονα, καὶ δέδωκεν εἰς δωρεάν οὐρανῶν βασιλείας ἀπόλαυσιν. Τὴν δέησιν ἐκχέομεν, πάναγνε,
καὶ αιτούμεθα ἐκ σοῦ σωτηρίαν, ὅτι πολλοῖς πυρὤρυξεν· οὓς βοήθησον ὡς πανσθενής εἰς ἐκείνου
Ὠδὴ ζ· Οἱ ἐκ τῆς Ἰουδαίας.
ιδ΄. Τῇ τοῦ πνεύματος ζέσει πυρακτούμενοι, Σῶτερ, οἱ ἀθλοφόροι σου ἐκ χειρώνακτος βίου και
καύσεως καμίνων σοι προσέσχον, καὶ ἔλαβον ἀναψυχὴν καὶ πλοῦτον καὶ δόξαν αἰωνίαν. Τυραννίδος
μὲν ἔργον, ἐκδιδόναι κολάσει τοὺς ἀγαπῶντας Θεόν
Θεοῦ δὲ αὖθις θαῦμα, οἰκειοῦσθαι παντοίως τους
αὐτοῦ χάριν πάσχοντας, ὧν τῆς μερίδος εἰσὶν οἱ
τρεῖς ἡμῶν προστάται. Πυρακτούμενα βέλη καθ'
ἡμῶν τοῦ Βελίαρ σβέσατε νῦν κραταιῶς οἱ τρεῖς,
οἱ τῆς μεγίστης ισάριθμοι Τριάδος, καὶ ἀνάψυξιν
Ενδροσον δότε ἡμῖν, τοῖς θερμῶς Θεὸν ὑμνολογοῦσιν.
Continue reading PG 136: De SS. martyribus Anania, Azaria et Misaele in fornacem conjectis →≣ entire volume