£83 DE SS. ANANIA, AZARIA ET MISARLE. Οἱ ἐκ τῆς Ἰουδαίας τρεῖς μακάριοι παῖδες ἐμβε- Virgo, præfigurebant: gestasti enim ignem iumaleολημένοι πυρί, τὴν τόκον σου παρθένον εἰκονίζοντες ἦσαν· πῦρ γὰρ ἄϋλον ἔστεξας, ούπερ καὶ βάτος ποτὲ τύπος ἦν τοῦ Μωσέως. ᾠδή η· Τὸν βασιλέα τῶν οὐρανῶν. α. Σεμνοποιοῦνται οἱ Πισιδεῖς ὡς πολίτας τοὺς ἁγίους τούτους εὐτυχοῦντες, Κλαυδίου τε πόλις, ὅπου αὐτοῖς τὸ τέλος. Όψιμαθεῖς μὲν τοῦ ἀγαθοῦ γεγονότες, στερεῶς δὲ πίστει ἐνταχέντες, νῦν δοξα λογούνται καλῶς οἱ ἀθλοφόροι. Ἐν τῇ χωνείᾳ τῶν πειρασμῶν πυρωθέντες, ὡς χρυσός εὐροιζότατος ἄρτι, στίλβετε, μαρτύρων καλλονὴ καὶ λαμπρότης. Τὸν βασιλέα τῶν οὐρανῶν, παλατίῳ, τῇ γαστρί, παρθένε, χωρηθέντα, εὗρομεν ἁπάσης αἰχμαλωσίας ξύστην. Ὠδὴ δ· Κυρίως Θεοτόκον σέ. ις'. Οὐκ ἔστιν ἐν Κυρίῳ γένους λαμπρος τόπος. Ἐν εὐγενείᾳ ψυχῆς οὖν φανέντες φαιδροὶ οἱ ἀθληταὶ, ἀσωμάτων χοροῖς συντάττονται. Ο Μάρκε ορεινόμε, μέμνησο θρεμμάτων τῶν λογικῶν, οἱ τι μῶμεν τὴν μνήμην τὴν σήν· καὶ νῦν ποιμάνας ἐνταῦθα, ἐκεῖ συνδόξασον. Ο τρεῖς Θεοῦ ὁπλῖται, οἷς νῦν εὐφημοῦμεν, κατὰ δεινῶν καὶ ἀγρίων βαρβάρων ἐθνῶν ἀνθοπλισθέντες, ἐκ τούτων ἡμᾶς λυτρών σασθε. Κυρίως Θεοτόκος, μῆτερ ἀπειράνδρως, ἡ τῶν παρθένων σεμνότης, ή φύλαξ ἡμῶν, ἀγγελοῦμνητον κλέος, σὲ μεγαλύνομεν. riałem, cujus typus erat rubus Moysis. Cantus oclavus: Regem calorum. 15. Gloriantur Pisidæ, eo quod sanctos illos sortiti sint concives, et Claudiopolis, ubi vitam finierunt. Sero bonum edocti, vehementi autem fide corroborati, nunc pulchris victores laudibus extolluntur. In liquatorio tentationum combusti, ut aurum recentius fusum fulgetis, martyrum decus et splendor. Regem cœlorum palatio ventris tui, Virgo, contentum, invenimus omnis captivitatis liberatorem. Cantus nonus: Vere Deiparam le. 16. Non est in Domino clari ortus acceptio. Nobilitate igitur animæ inclyti athletæ spirituum choris annumerantur. O Marce, montium pastor, memento spirituales alumnos, qui tuam colimus memoriam; et quos bic pavisti, illic conglorifica. O tres Dei milites quos nunc celebramus, qui contra terribilem feramque gentium barbariem pugnastis, ab istis nos liberate. O vere Deipara, Mater viri nescia, puritas virginum, nostra custos, ab angelo glorificata, Le magnificamus. ORATIO DE SS. MARTYRIBUS ANANIA. AZARIA ET MISAELE IN FORNACEM CONJECTIS. πῆ δὲ καίων, ὅτε δηλαδή φλογού. 1. Fornacis Babylonia ignis erat aliquatenus ται, διεμέρισε τοῖς μὲν κακοῖς ἐκχυμανθεὶς εἰς ἄλεθρον, οἷς ἐκεῖνος δι' αὐτῆς ἐνήργησεν, ἐπιδραμὲν τοῖς κύκλῳ Χαλδαίοις ψύξασα δὲ δροσερῶς τοὺς ἁγίους, οἷς πρὸς Θεοῦ ἀνεθεῖσα ἐφῆκε τῷ ἀέρι ποιή σαι τὸ ἑαυτοῦ, τὸ δέ ἐστι ψυχρότητα ἐνεργῆσαι εἰς ἀναψυχὴν τῶν τοῦ Θεοῦ παίδων, οὐκέτι καιομένων, ἀλλὰ μόνον φωτιζομένων καὶ καταλαμπομένων τῇ φλογι, ὥσπερ ήσχολημένη κατὰ τῶν ἐχθρῶν τῶν τοῦ Θεοῦ, ἐξελάθετο φλοξ εἶναι τοῖς τοῦ Θεοῦ ἀνθρώτοῖς, ἢ καὶ ὡς ἐὰν αὐτὴ μὲν ὅλη γέγονε τοῦ τοῖς Χαλδαίοις ἐπεισπεσεῖν· τῷ δὲ ἀέρι ἐφῆκεν ἀναψύχειν τοὺς τοῦ Θεοῦ γεροντόπαιδας. Μὴ γὰρ κατακρατη τών, διόλου θερμὸν εἶναι τὸν καθ' ἡμᾶς ἀέρα, μηδὲ στοιχητέον τῇ δόξῃ ταύτῃ ἀστεμφῶς, εἴ τι προσε χτέον καὶ τῷ γεγραφότι τοὺς περὶ Προνοίας λόγους ἀνδρὶ σοφῷ τε καὶ ἱερῷ. β'. Εἰ δὲ δοκεῖ, ἀσυνάρτητον εἶναι τὸ τὴν αὐτὴν κάμινον φλέξαι τε καὶ δροσίσαι, διὰ τὸ μὴ ὡσαύτως ἄμφω ἐνηργηκέναι, ἀλλὰ τὸ μὲν φλέγμα τῇ τοῦ πυ ρόεντος ἐπιτάσει, τὸ δὲ δρόσιμον οὐ τῇ αὐτῇ, ἀλλὰ διαθέσει ἑτεροίς, τῇ κατὰ ἄνεσιν, εἶτ᾽ οὖν ὕφεσιν τὴν θεόθεν, καθ' ἣν ὡσεὶ καὶ μὴ παρὸν τὸ πῦρ ἐλπ urens, quando scilicet flammas dispersit exundantes in malorum perniciem, earumque vim exercuit, invadens circumstantes Chaldæos. Aliunde vero sanctos roris instar refrigerabat, et a Deo enervata sinebat eis vim aeris illabi, hoc est, refrigerium affare Dei pueris, quos minime urebat flamma, sed illuminabat tantum et illustrabat: perinde ac si adversus Dei inimicos occupata, oblivisceretur se dammam esse erga homines Dei, vel tanquam si totam se dans irruendis Chaldæis, aeri permitteret refrigerare seniles Dei pueros. Non enim tenendum est ambientem nos aera esse omnino calidum, nec immote standum huic opinioni, si qua attendatur ad auctorem librorum De Providentia, virum sapientem et sanctum. 2. Quod si absurdum videtur eidem camino subfuisse calorem simul et frigus, quia non itidem ambo agunt, sed calor ignitum dilatat, frigus vero effectum producit haud parem, sed absimilem remissioni seu relaxationi, per quam divinitus ignis ut absens habebatur; advertendum in sexcentis casibus item

reperiri contrarios cfectus ab una causa moulo valde γίζετο· ἐνθυμητέον, ὡς ἐν μυρίοις τοιαῦταί τινες diverso procedentes. Et multas quidem in exemplum adducere similitudines facile posset impiger; unam nunc memorabo doctis clarissimam, quæ sic se habet. Peritus gubernator scit navem salvare, pariter et perdere: salvare quidem cum adest, perdere vero si absit. Evidenter antem et ignis, cum vim naturalem exercere non valeret, tunc non adesse videbatur. Et ita sine vi, ut puto, conciliarentur in il'o camino duæ vires diversæ naturæ, nempe vis juxta naturam urendi, et supra naturam refrigerandi, cum præsit ambabus uua causa, scilicet divina voluntas, seu, ut aliter dicam, ipse Deus, qui simul ut ignis immaterialis utque imber cœlestis habetur. Et sic exponitur secunda solutio. εὕρηνται ἀντίθετοι ενέργειαι, προϊοῦσα: κατὰ ἔτεροιοτάτου αἰτίου ἑνός. Καὶ καθελκύσαι μὲν παραδειγμάτων πολλὰς ὁμοιότητας, οὐκ ἔστιν ἀπορῆσαι τὸν μὴ ὀκνοῦντα· μνηστέον δὲ πρὸς τὸ παρὸν ἑν; ἀριδήλου, τοῖς γε μεμαθηκόσι διακειμένου οὕτως. Ο τὴν κυβερνητικὴν ἄριστος οἶδε σώζειν τὴν ναῦν, ὁ δ' αὐτὸς καὶ ἀπόλλυσιν· ἐκεῖνο μὲν κατὰ πρῶτον λόγον ἐν τῷ παρεῖναι, τοῦτο δὲ ἄλλως, ὅτε μὴ πάρ εστι. Δήλον δή, ὅτι καὶ τὸ πῦρ, μὴ τὰ κατὰ φύσιν δυνηθὲν ἐνεργῆσαι, τότε μηδὲ παρεῖναι ἐδόκει. Καὶ οὕτως ἂν συμβιβάζοιτο ἀδιάστως οἶμαι τὸ τὴν κάτ μινον ἐκείνην ἐνεργείαις ἀξυμβάτοις τά γε εἰς φύ σιν μερισθῆναι δυσί, τῇ τε τοῦ καῦσαι κατὰ φύσιν, καὶ τῇ τοῦ ὑπὲρ φύσιν δροσίσαι, ἀμφοτέροις ἑνὸς ἐπιστατοῦντος αἰτίου, τοῦ θείου προστάγματος, εἰπεῖν δὲ καὶ ἑτέρως, Θεοῦ, ὅς, εἰ καὶ πῦρ ἄϋλον, ἀλλὰ καὶ ὑετὸς οὐράνιος τεθεώρηται. Καὶ ὧδε μὲν καθέσταται καὶ τὰ τῆς δευτέρας λύσεως. 3. Erat etiam tertia hæc, supponens et ipsa necessario providentiæ Dei ordinationem. Ifoc ideo prænoscendum est: omnis videlicet actus determinatus per ordinationem, sicut' et per rationem imperii, non tribuendus est agenti, sed ordinanti, sie ve rex iste sit, sive dominus, sive alio quovis modo præses. Hoc præposito, attendenduın etiam est a Deo ordinante, seu ordinatione divina magnos produci effectus. Addendum quoque ab eo fieri mirabilia et supernaturalia, et quæ nullus homo valet attingere, uno verbo, quorum causas humana mens ne strictim quidem delibare potest. Quanquam igitur igni naturales quædam insunt vires a prima origine mundi constantes, hæ tamen haud ita pollent ut non possit creator Deus alterase ac permutare om· nimodam ignis proprietatem et virtutem, ne glórientur Persæ ignis cultores quod sit omnipotens nec Deo subditus. Itaque Dei ordinatio convertit et exstinguit vires ab ipsa natura excitatas, addit vero, quando vult, alias supernaturales et prodigiosas. Unde aliquando alit ignis ita corrosor et omnium edax, et vivificat, Deo imperante: ut animalcula testantur nutrita in aqua fervente, quam manus Langere nequit. Idem vim urendi penitus evacuat, Deo statuente, ut invictum præbent argumentum illa permulta martyrum millia, qui ignem superabant non materiali corporum tegmine, sed conversione prunæ ardentis in rorem refrigerantem, atque cum hujus miraculi præcentoribus sanctis pueris concinebant victoriam de igne, triumphemque de co jubi- ὅσοι ἐκεῖνοι, καταπατοῦντες τὸ πῦρ οὐχ ὑλικῇ στεγα labant. γ'. Ην καὶ τρίτη αὕτη, ἔχουσα καὶ αὐτὴ προςυπακουόμενον ἀναγκαίως τὸ τοῦ βασιλέως Θεοῦ ἐπ' ταγμα· διὸ καὶ προληπτέον, ὅτι πᾶσα ενέργεια πει ρατουμένη διὰ προστάξεως, ὅσα καί τινος ἐπιστη μοναρχικοῦ λόγου, οὗ τῷ ὁρῶντι, ἀλλὰ τῷ ἐπιτάξαντι βασιλεῖ τυχόν, ἡ οἰκοδεσπότῃ, ἢ ἄλλως ὁπωσούν προέχοντι. Τούτου προειλημμένου ἡμῖν, ἐνθυμητέον καὶ, ὅτι Θεὸς ἐπιτάττων, καὶ θεῖον πρόσταγμα, τὸ ἐξ αὐτοῦ, μεγαλοποιεῖ. Τούτοις ἐπακτέον, ὅτι καὶ τεράστια ἐκεῖνος ποιεῖ, καὶ πέρα φύσεως, καὶ οὐ κατ' ἄνθρωπον οὐδένα, καὶ ὅλως φάναι, ὧν οὐκ ἔστιν οὐδὲ ἀκροθιγώς ψαῦσαι ἀνθρωπικὴν διάνοιαν τά γε εἰς αἰτιολογίαν. Οὐκοῦν εἰ καὶ τῷ πυρὶ ἐνέργειαί τινες δίδονται φυσικαὶ ἀνέκαθεν, ἐκ καταβολής κόσμου συμπαραμένουσαι, ἀλλ' οὐκ ἔστιν αὐταῖς αὐχῆσαι, ὅτι οὐκ ἔστι τῷ ποιήσαντι Θεῷ δύναμις ἀλλοιῶσαι καὶ μετασκευάσαι τὴν ἐν τῷ πυρὶ παντοίαν δύναμιν καὶ ἐνέργειαν· ἵνα μὴ ἀλαζονεύοιντο Πέρσαι πυρὶ λατρεύοντες ὡς πολυδυνάμῳ, καὶ μὴ ἂν καταδυναστευομένου ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. Διὸ ἐπιτάστων ὁ Θεὸς μεταβάλλει καὶ σβέννυσι μὲν τὰς φύσει ἐμπν ρευομένας αὐτῇ δυνάμεις, ἐντίθησι δὲ, ὅτι ἂν ἐθε λήσῃ, καὶ ἀλλοίας τεραστίους υπερφυώς. Τρέφει γοῦν ποτε τὸ οὕτω φθοροποιὸν πῦρ καὶ παμφάγον, καὶ ζωογονεί, Θεοῦ κελεύοντος· καὶ μαρτυροῦσι σκυλάκια ὕδατι θερμῷ ἐντρεφόμενα, οπερ οὐκ ἔστι ψαύειν χειρί. Τὸ δ' αὐτὸ καὶ τὴν καῦσιν καταργεί, ἐς τὸ πᾶν Θεοῦ κελεύοντος· καὶ χορηγοῦσι μαρτι ρίας ἀπαραγράπτους οἱ τοῦ Θεοῦ μάρτυρες μυρίκι δρύσον ἀναψύχουσαν, καὶ τοῖς τοῦ θαύματος τοῦδε κατὰ τοῦ πυρὸς νίκην, καὶ χαρμόσυνα κατ' αὐτοῦ 4. Fatebitur ergo quilibet vir sapiens ignem rorifluum fieri eis quæ involvit, cum divina vult ordinatio: siquidem rebus puris omnisque sordis expertibus vincere ignem convenientius competit quam amianto, quem, juxta historiam naturalem, ignis superare non valet, ut docet experientia. Minime vero singulare de flamma, juxta sacrum Psaltem, rorem scalere sanctis, cum aliunde justi holocaistum, aqua succendatur. Nonne omnino congruit qui νώσει σωμάτων, ἀλλὰ μεταβολῇ πυρὸς καίοντος εἰς προκατάρξασιν ἱεροῖς νέοις συναναμέλποντες τὴν παιανίζοντες. δ'. Δώσει τοίνυν ἅπας ελλόγιμος άνθρωπος, δρο σῶδες ἀπεκβαίνειν πῦρ ἐπί γε τοῖς ἐμπεριειλημμέ νοις αὐτῷ, ἡνίκα θεῖον βούλεται πρόσταγμα· ἐπειδὴ καὶ πρέπει τοῖς καθαροῖς καὶ ἔξω παντὸς μιάσματ της, κατευμεγεθεῖν τοῦ πυρὸς εὐλογώτερον, ήπερ τὸ καθ᾽ ἱστορίαν ἀμίαντον, οὗ πῦρ οὐκ ἔχει περιγενέσθαι, ὡς ἡ πείρα μανθάνειν δίδωσι. Καινὸν δὲ οὐδὲν πάντως, ἐκ φλογὸς κατὰ τὸν ἱερῶς ψάλλοντα δρόσον τοῖς ὁσίοις πηγάζεσθαι, εἴ γε καὶ δικαίου (ν

DE SS. ANANIA, AZARIA ET MISAEL.E. cedere ut contraria commisceantur conveniantque et suas vicissim commutent proprietates, atque ita doceant optiniam esse concordiam germanamque bujus mutuam amicitiam? εία ὕδατι ἄλλως φλέγεται. Η γὰρ οὐχὶ ἀκριβῶς igne refrigerat, eumdem aqua comburere, et coἀκόλουθον, τὸν ἐν πυρὶ δροσίζοντα, τὸν αὐτὸν καὶ δι' ὕδατος φλέγειν, καὶ παραχωρεῖν τοῖς ἐναντίοις μίγνυσθαι καὶ συνέρχεσθαι καὶ τὰ ἀλλήλων ἐνεργεῖν ἀντιμεταδόσεως λόγῳ, ὡς διδάσκεσθαι καὶ οὕτως ἡμᾶς, ἀγαθὸν εἶναι τὴν ὁμόνοιαν καὶ τὸ σύμφυλον αὐτῇ φιλάλληλον; ε'. Περαίνεται οὖν ἡ τρίτη λύσις εἰς τὸ μὴ ἐνέρ γειαν ἀποτεταγμένως, τήνδε ἡ ἐκείνην, ἀλλὰ τὰς ἁπλῶς ἐνεργείας, ὡς ὁ Θεὸς ἀπονέμει, ὥσπερ τοῖς άλλοι; στοιχείοις, οὕτω καὶ τῷ πυρὶ μετασκευάσεως λόγῳ, ἐφ᾽ οἷς ἂν εὐδοκήσειεν, ἀπομερίζεσθαι, ὕπη χρεών, ὡς αὐτὸς ἐπιτάξει· καθὰ καὶ νῦν τῶν ἐντεθεισῶν αὐτῷ δύο ἐνεργειῶν, τῆς τε κατὰ φύσιν καύσεως, καὶ τοῦ κατὰ θεῖον κέλευσμα ὑπερφυούς δροσισμού, τὴν μὲν κατὰ τῶν Χαλδαίων επαφήκε, τῇ μὲ τοὺς πιστοὺς ἐδεξιώσατο. ς'. Καὶ ἔστι μὲν καὶ ἀλλοία καινὴ πυρὸς ἐνέργεια, δείθεν ἐπιταχθέντος, καίειν μὲν δηλαδὴ σφοδρώς, οὐ κατακαίειν δὲ, 8 καὶ εἰς χωνείαν θεωροῦσιν οἱ τῶν θείων ἐξετασταί, καλλύνουσαν ὡς εἰς χρυσέαν λάμψιν τοὺς ἔνδον τοῦ τοιούτου πυρός. Αλλ' ἐγὼ τὴν χρυσοχόον ταύτην καῦσιν οὐ καταφάσκειν ἔχω τοῦ Χαλδαϊκοῦ· οἶδα γὰρ παραδεδομένον τὸ πάντη καινό τατον, τὴν ἀπραξίαν αὐτοῦ καὶ ἀργίαν, δι' ἧς μή ότι γε χωνεύειν τοὺς ἐν αὐτῷ θεοφιλεῖς παῖδας, ἀλλ' οὐδὲ ὑποθερμαίνειν ἠπίστατο, διατεθειμένον, ὡς εἰ καὶ δρόσος αὐτοὺς περικέχυτο. "Ην δὲ ἐκείνοις τὸ μέγα πῦρ ἐκεῖνο καὶ καθάπερ εἰ φῶς ἀμυδρόν, με γάλη φλογί πελάσαν, ἀποσβέννυται. Καί γε ἔστιν ἀκολούθως ἔχον τὸ πρᾶγμα. Πίστεως γὰρ πῦρ καὶ ἡ ἐκεῖθεν φλόξ, ἅπερ οἱ παῖδες ἐπὶ τῷ Θεῷ ἐπύρσευον, ἀξύμμετρα ἦσαν πρὸς τὸ Χαλδαϊκὸν καὶ ἀσύμ διητα· καὶ τοίνυν κατεμάραναν πῦρ ἐκεῖνο καὶ ἀνθρακιάν, τὴν κατ' αὐτό, ἑτέρῳ μείζονι, καὶ θειοτάτῳ, καὶ διὰ τοῦτο ἀστέκτῳ. ζ. Ἐχρήν ἄρα τοὺς ἐκκεκαυμένους τῷ κατὰ Θεὸν ζήλῳ μὴ εἶναι καταπόνους αἰσθητῷ ἐκείνῳ πυρί, ἀλλὰ καταχορεύειν αὐτοῦ, ὡς εἰ καὶ ψύχοντι έμβεθήκασιν ὕδατι. Εφριξε γάρ, κατὰ τὸν οὕτως εἰπόντα, καὶ εἶξε σώμασιν ἁγίοις, οἷς Θεὸς ἐνῴκει, τὸ σύνδουλον πῦρ, καὶ οὐκ εἶχε τοῖς γνησίοις ἐκείνου θεραπευταῖς τὸ ταπεινὸν ἀνθίστασθαι· ἀλλ' ὡς οἷα κρυσταλωθὲν τῷ φόβῳ κατηργεῖτο, καὶ τὸ τῆς καύ σεως οὐκ εἶχεν αύχημα. η'. Ταύτης δὴ καὶ τρίτης ἐπενηνεγμένης λύσεως, παρετέθη αὐτῇ καὶ ἑτεροία τετάρτη αύτη. Ενεργείας ἔστιν ἐψαλμένας ἐνταῦθα νοῆσαι καὶ τὰς ἦν ὅτε πάκαὶ ποτὲ τῷ πυρὶ ἐνθεωρουμένας· οὐκ ἀπεικὸς δὲ, εἰπεῖν καὶ ἐνοπτριζομένας μεγάλας καὶ θειοτάτας ἀπεκβάσεις ἐσύστερον τῶν γραφικῶν τῆς ἀληθείας τυπώσεων, ἃς ὑπογραφικῶς ἐσκιαγράφησεν ἐκεῖνο τὸ πῦρ, ἐν οἷς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀπεικονίζετο γέννησις, καθ' ἣν τοῦτο δὴ τὸ πά μεγα τεράστιον, τὸ τῆς θεότητος πῦρ, ὡς ἐν ἄλλοις ψάλλεται, τὴν παρθένον οὐκ ἔφλεξεν, οἷα ὄμβρου δίκην, ἐν προφητικὴ δρασις εθεώρησε πυρφορήσασα τὸν τῆς Τριάδος Ένα Χριστόν. Ενεργειῶν λόγῳ ταῦτα πυρίνων ἀῤῥήτων γεννήσεως ὑπερφυούς, δι' ἧς, 5. Ad hoc igitur tertia relucitur solutio, ut non virtutem determinɔte hauc vel illam, sed cunclas absolute vires, quas tum cæteris elementis tum igni largitur, transmittat Deus ac dispertiat quibuscunque, voluerit, ubi opus est, utque ipse ordinat: sicut nunc e duabus igni insitis viribus, nempe naturaliter comburendi, et supernaturaliter divinitusque refrigerandi, unam quidem in Chaldzus couvertit, altera vero fidelibus favit. 6. Aliam adhuc proprietatem habet ignis a Deo ordinatus, vim nempe urendi, et non comburenti: quod divina meditantes spectant in tribulationum igne, quo virtus ut aurum eliquatur et splendidius collustratur. Sed ego dicere nequeo Chaldaicum ignem ussisse ut iste quo purgatur aurum; scio enim traditionem quæ perbibet illum insigni miraculo ita inefficacem irritumque fuisse factum, ut nedum dissolveret amicos Dei juvenes, ne calefacere quidem valeret, sed fieret quasi ros eis circumfusus. Erat etiam illis ingens ille focus tanquam si subobscura lux luci vividæ admota exstinguatur. Et est quidem res valde congruens. Nam ignis fidei ejus= que flamma, quibus pueri in Deum flagrabant, nullam babebant proportionem comparationemque cum igne Chaldaico: unde infuscabant ignem hunc ejusque ardorem altero majore, ac divinissimo, ideoque intolerabili. 7. Oportebat igitur zelo Dei accensos igni huic sensibili haud esse impares, sed superiores, quasi frigidam ingressos aquam. Infrenuit enim, ut ita dicam, et cessit corporibus sanctis quæ Deus iuhabitabat, famulatus ignis, nec potuit inclytis Dei pueris suatn opponere vilitatem, sed velut horrore gelidus et hebes, urere non præsumpsit. 8. Allatæ illi tertiæ solutioni aðdita est hæc alia quarta. Recogitari enim possunt, tum quæ hic pra - fatæ sunt virtutes, lim quæ aliquando pridem in igne conspiciuntur; nec immerito dixerim velut in speculo prospici magnos divinissimosque eventus consecutos scripturales veritatis ſguras, quas adumbratim delineabat ille ignis, et quibus Salvator's nostri portendebatur nativitas. In hac enim, per insigne miraculum, divinitatis ignis, ut alibi canitur, virginem haud ussit, quæ imbris instar propletica visione prospecti, ignem gestavit, nempe unum de Trinitate Christum. Ineffabiles insunt ignis proprietates supernaturali huic nativitati; per quam, velut per ignem ardentem simul et vivifice

σίζοντος, πᾶσα μὲν ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς μοχθηρὰ ὕλη, οπόσην Χαλδαϊκῶς ἐχρῆν κατακαίεσθαι, κατεφρύγη καὶ ἐξεκαύθη, καὶ ὡς εἰς χοῦν λεπτυνθείσα ᾤχετο καὶ ἐξώλετο, πυρὶ ἀφανισθεῖσα· τῷ προφητικῷ εἰ πεῖν, καταναλίσκοντι πᾶσαν ἁμαρτητικὴν φαυλό τητα. Οπόσον δὲ ἔδει περιεἶναι τῷ βίῳ καὶ σώζε σθαι εἰς δόξαν Θεοῦ, τὴν διὰ πολιτείαν ἰσάγγελον, περιεποιήθη· καὶ ἔστι τοῦ λάχνους τούτου ὁ περιούσιο; ἐν ἡμῖν λαὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ καὶ αὐτὸς τῷ πυρί θ'. Ταύτας δὴ τὰς ἐναργῶς ἐν τοῖς ὕστερον ἐπ' ἐσχάτου τῶν αἰώνων ἐμφανισθείσας ἡμῖν ἐνεργείας ἐκτυποῦσα διὰ τῆς τῶν μεγάλων τριῶν παίδων και θαρότητος ή Χαλδαϊκή πυρκαϊὰ, καὶ εἰκονικῶς διαirrorantem, omnis impura nature nostrae materies, ὅσα καὶ πυρὸς φλογίζοντος ἅμα και ζωογόνον δρο quæ Chaldæorum more concremanda crat, tosta et usta fuit, et sicut in cinerem extenuata abiit periitque, igne consumpta, qui, ut ait Propheta, omnem peccati malitiam interficit. Quod autem debuit superesse ac conservari ad Deum vita angelica glorificandum, remansit; et bæc residua nobis pars est quasi plebs Dei, quæ et ipsa illi igni consimilis, nec ab eo consumpta, sed divino baptismate illuminata „simul et refrigerata, sic diviniore fulget splendore. προσφυὴς ἐκείνῳ, καὶ δι' αὐτὸ μὴ καταναλισκόμενο;, ἀλλὰ θείῳ βαπτίσματι φωτιζόμενος ἅμα καὶ δροσι ζόμενο, καὶ οὕτω πυριλαμπής θειότερον ἐκφαινόμενος. 9. Has nobis clare postea in novissimis temporibus manifestatas operationes præmonstrans ob inclytorum trium juvenum chaldaicus caminus et figurate adumbrans, unam quidem exercebat adversuis Chaldæos, quos comburebat, alteram vero in ζωγραφούσα, εμέριζε τὴν μὲν κατὰ τῶν Χαλδαίων, sanctos juvenes, quos refrigerabat. Quodsi majori claritate elucidanda sit præsens explanatio energiæ Babylonici ignis, canticum divisas dicit, non tam vires quæ tunc in illo erant et ab eo exercebantur, quam in posterum futuras, ut tunc quidem tales ignis proprietates prophetica tantum visione prospicerentur, postea vero ipsis oculis clare appa. rerent, et sic veteribus fguris responderent, juxta sacrum cantorem, eventus Hli posteriores nunc adımpleti, quando videlicet concepto in Virgine incombusta igne divinitatis, unde ortus est fons vitæ, et lammis scalens ad exurendos omnues diaboli tribulos, et rure dives adirrigandas Dei plantas. Hujusmodi operationes futuras fidclibus quidem lætas, secus vero iufdelibus, et ita singulis proportionate " dividendas eosque divisuras ille ignis præfigurabat, maxima virtute prodigia efficiens inconciliabilia. ἀπίστοις, καὶ οὕτω μεριζομένας ἑκατέροις ἀνάλογον καὶ μεριζούσας αὐτοὺς, τὸ πῦρ ἐκεῖνο προαπεικόνιζε, δυνάμει κρείττονι ἐνεργοῦν ἀξύμβατα τέρατα. 10. Illa quarta tribus addita solutio est ultima: nihil enim amplius superest ad solutionem prioris diflicultatis. Alteram vero inferius in sermone expositam, ac deductam cx his verbis: Utraque instaura, Christe Deus, sequens elucidabit explanatio, duabus solutionibus tanquam facibus illustrans obscure sententiæ caliginem: quarum quidem solutionum una clara est, altera quid profundi habet. 11. Quæ autem est clarior, hæc est. Sæpius, ο Deus, bynamos caneus tibi, misceo etiam peccatum, illud quidem pulchre faciens, hoc vero perperam. Oportet igitur, sicut prius rectum est, ita corrigi et posterius, ut non alterum sit sine tortu, alterum) vero male claudicet, sed ambo tua gratia dirigantur, quod alterorsim vergit exæquante optima tua tibella. Talis est illius difficultatis prima solutio liquidior, haud vero dicenda, ut puto, illepidiur. Altera autem hæc est: Quandoque contingit nos loqui, et nescire quid loquamur, sicut eliam legere, et nescire quid legamus. Et hoc evenit non præ ignorantia. sed quia mens non advertit ad ea quæ dicuntur aut leguntur. Tunc videmur ut psittacus, aut pica, aut illa Scripturæ a∙iοὓς καὶ διέφθειρε, τὴν δὲ ὑπὲρ τῶν ὁσίων παίδων, οὖς ἑδρόσιζεν. Εἰ δέ τι χρὴ τὴν ὑπόγυιον λύσιν κεφαλαιωσάμενον διαφωτίσαι σαφηνείᾳ πλείονι ἐνερ γείας Βαβυλωνίου πυρὸς, ἡ ᾠδὴ λέγει μερισθῆναι οὐ τὰς ἐν αὐτῷ ἐνούσας καὶ δι' αὐτοῦ ἐκείνου ἐνηργημένας, ἀλλὰ τοῖς ἐν ὑστέρῳ χρόνοις, ἵνα τότε μὲν ἐμφαίνοιντο αἱ τοιαῦται τῷ πυρὶ ἐνέργειαι θεοπτιο κῶς, ἐς δὲ τὸ μέλλον ὀφθαλμοφανῶς ἐκφαίνοιντο, καὶ οὕτω προσαρμόζοι ταῖς χρόνῳ ὕστερον θειοτάταις ταύταις ἐμπράκτοις ἐκβάσεσι τὸ πάλαι μὲν τυ ποῦσθαι, νῦν δὲ ἐνεργεῖσθαι κατὰ τὸν καὶ οὕτω ψά λαντα, ὅτε δηλαδὴ τὸ συλληφθὲν ἀφλέκτως ἐν τῇ παρθένῳ πῦρ τῆς θεότητος, ἀποτεχθείη ἐκεῖθεν πηγή ζωής, αὐχοῦσα μὲν καὶ τὸν φλογερὸν κατὰ πάσης ἀκάνθης διαβολικῆς, πλουτοῦσα δὲ καὶ τὸ δροσερὶν ἐπὶ τοῖς φυτοῖς τοῦ Θεοῦ. Τοιαύτας ενεργείας μετά χρόνους ἱλαρὰς μὲν τοῖς πιστοῖς, οὐ τοιαύτας δὲ τοῖς ι. Αὕτη καὶ ἡ ἐπὶ ταῖς τρισὶ λύσις ἡ καὶ τετάρτη καὶ τελευταία· οὐ γάρ τι πλεῖον ἡμῖν προσευπόρηται εἰς λύσιν τῆς πρώτης απορίας, τῆς δέ γε μετ᾿ αὐτὴν ἀνόπιν τοῦ λόγου εκτεθειμένης, ήτις υποκινήθη ἐκ τοῦ· Εκάτερα διόρθωσαι, Χριστὲ ὁ Θεός. Τοιοῦτος ὁ διαφωτισμός, δυσὶ λύσεσιν ὡς οἷα καὶ λυχνίαις και ταλάμπων τὴν τοῦ ἀποροῦντος λογισμοῦ σκότωσιν, ὧν λύσεων ἡ μὲν ἐπιφαίνεται, ἡ δὲ καί τι βάθους ἔχει. ια΄. Καὶ ἡ μὲν ἀβαθὴς εἴη ἂν τοιαύτη· πολλάκις, ὦ Θεέ, ὕμνους ᾄδων σοι παραμιγνύω καὶ ἁμαρτίαν, ἐκεῖνο μὲν ὀρθῶς ποιῶν, τοῦτο δὲ πλημμελῶς. Χρή γοῦν, ὥσπερ τὸ πρῶτον διώρθωται, οὕτω κατορθω θῆναι καὶ τὸ δεύτερον, ἵνα μὴ θάτερον μὲν ἀσκαμ δεύτω; ἔχῃ, τὸ δὲ λοιπὸν ὑποσχάζῃ φαύλως· ἀλλ' ἑκάτερα εἶεν διωρθωμένα τῇ σῇ χάριτι, ἀνισασθέντα τὸ ἑτοῤῥεπὲς ὑπὸ τοῦ σοῦ καλοῦ ζυγοστάτου. Τοις τον τὸ ἓν θεράπευμα τῆς ἀπορίας τὸ ἀναθέστερον, οὐκ ἂν δέ τις, οἶμαι, εἴποι, ὡς ἀμαθέστερον· τὸ δὲ ἕτερον ἔχει οὕτως. "Εστιν ἐνίοτε λαλεῖν ἡμᾶς, καὶ μὴ εἰδέναι, τί λαλοῦμεν, ὥσπερ καὶ ἀναγινώσκειν μὲν, μὴ εἰδέναι δὲ, ἅπερ ἀναγινώσκομεν. Καὶ οὐ λίγω, κατὰ ἄγνοιαν, ἀλλὰ παρὰ τὸ μὴ ἔχειν τὴν νοῦν πρὸς τοῖς ἢ λαλουμένοις ἢ ἀναγινωσκομένοι;

DE SS. ANANIA, AZARIA ET MISAELE. ὅτε καὶ ψιττακίζειν δοκοῦμεν, ἢ κατὰ κίσσας φθέγ- na loqui, et forsan velut in somnio elari, vel pos γεσθαι, ἢ καὶ κατὰ ὄνον ἐκείνην τὴν Γραφικήν, τάχα δὲ καὶ ὡς ἐν ὀνείροις λαλεῖν, μενοῦνγε παραλά λεῖν, μήποτε δὲ ξένη γλώσσῃ βατταρίζειν κατὰ τοὺς μέθη κατόχους, οι πολλὰ νοὸς δίχα λαλοῦσι, βραχύ τι μαινομένων αὐτοὶ ἐλαττούμενοι. Οὐκοῦν καὶ ὁ ὑμνῳδῶν μὲν ξεμβόμενος πρὸς ἄλλα, καὶ ταῦτα οὐ βιωτικά, οἷς διὰ τὸ ἐν αὐτοῖς ἄτοπον οὐ χαίρει Θεός, ἁμαρτάνει, ψευδόμενος τὸ τοῦ Θεοῦ-σέβας, καὶ τὴν εἰς ἐκεῖνον κατὰ νοῦν ἀνάτασιν κοριζόμενος· καὶ τοίνυν οὐ κατορθοῖ ἐκεῖνος τὸ ᾆσμα, καὶ δι' αὐτὸ δέεται διορθώσεως καὶ αὐτός, καθὰ καὶ ὁ ἁπλῶς ἐφαμάρτως ἐνεργῶν. Ὡς γὰρ ὁ τοιοῦτος οὐκ ἔστι πρὸς τῷ ἀγαθῷ, ηνίκα ἐνεργεῖ τὴν ἁμαρτίαν, καὶ ταῦτα θεὸν ἴσως καὶ εἰδὼς καὶ ὀρθῶς εἰδώς· οὕτως οὐδὲ ὁ ὑμνῶν μὲν, μὴ ἀνατείνων δὲ ἑαυτὸν εἰς τὸν ὑμνούμενον Κύριον· ὅς δὴ ἄνθρωπος διὰ τοῦτο καὶ εἰς κενὴν κατὰ τὴν εὐαγγελικήν γνώμην κράζων τὸ Κύριε, Κύριε, εἰκότως λογίζεται οὐδὲ ὡς θηρίου σκύμνος ὠρυόμενος καὶ ζητῶν τροφὴν ἑαυτῷ, ἀλλὰ μᾶλλον ὡς εἰς χαλκὸν ἐχοῦντα, ἡ κύμβαλον ἀλαλάζον, ἢ κρόταλον εἰκῆ ψοροῦν. tius effutire, et aliquando barbara balbutire lingua, ebriorum instar qui multa inattente garriunt, paulo ab insanis discrepantes. Ergo psallit, vagans ad aliena, etiam non mundana, quæ utpote intempestiva Deo displicent, delinquit, frustrans Dei, et attentionem mentis ad Deum effeminans: non igitur dirigit ille spiritum, ac proinde caret ipse rectitudine, sicut et qui simpliciter peccat. Quemadmodu enim hic non stat in bono, con facit peccatum, quamvis forsan Deum cognoscat recteque noverit, ità et qui psallit, haud vero animum intendit að Dominum quem canit: qui quidem homo propterea inaniter, juxta evangelicum ellatum, clamans: Domine, Domine, merito reputatur non ut bestie catulus rugiens et quærens escam sibi, sed potius vel - ut a's sonans, aut cymbalum tinniens, aut atabalus temere strepens. ιβ. Διὸ καὶ ἑκάτερον εὐκταῖον τῷ τοιούτῳ διορθω θῆναι ἀνδρα, τήν τε ατοπίαν τῶν πονηρών λογισμών, καὶ τὴν ἀναμεμιγμένην αὐτοῖς ὑμνῳδίαν, καὶ οὕτως ἀχρειουμένην. Ἐξωθῶν γὰρ οὐχ ὥσπερ ἦλος ἦλον, τοῦτο δὲ τὸ παροιμιώδες, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἁγιωσύνην ἁμαρτία, οὕτω καὶ πονηροί διαλογισμοί ἐντελεῖς ὑμκῳδίας, τὰς ἐξ ὅλης διανοίας, καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, καὶ ἐξ ὅλης ψυχῆς. Καὶ δῆλον αὐτὸ, οἷς πολλάκις οὕτως ὑμνοῦντες, οὐδὲ μεμνήμεθα, είτε ψάλλομεν. Ένθα πῶς ἂν ψάλλοι τις ἐξ ὅλης ψυχῆς, ὅπου παρ σαν αὐτὴν ἀπήγαγεν ἐκ Θεοῦ, οὐδ᾽ ἄχρι γοῦν, ὃ λέγεται, σημείου ἐκείνῳ κολλώμενος; Τοιαύτη τις ἔνοια ἐπιμαρτύρεται, οἶμαι, ἀκρίβειαν καὶ τραγῳδικῷ ἐκείνῳ ῥητῷ, τῷ· Ἡ γλῶσσ' ἐμώμωκεν, ἡ δὲ χρὴν ἀνώμοτος. Εἰσὶ γὰρ οἱ προαλεῖς ἐν λόγοις ὄντες καὶ προπετεῖς τὴν γλῶσσαν, πρινὴ βάψαι εἰς νοῦν καὶ ἐμβαθῦναι πράγμασιν· ἐξόμνυνται, ὡς οὕτω λαλεῖν, τὴν γλῶσσαν ἰδίᾳ τῆς φρενός. Εἶεν δ' ἂν τοιοῦτοι ὡς μάλιστα ὅρκοι, ὅσοι κατὰ ἔρωτα· διδ οὐδὲ ἐρρώσθαι παροιμιάζονται. Καὶ οἶδα μὲν, ὅτι κατεγελάσθη πρὸς τῆς κωμῳδίας ἡ τραγῳδική di sententiam, et sapientiam venerans ejus qui 12. Optardum proin lelujusmoli viro utrumque corrigi, malam scilicet cogitationum aberrationem, et permistam his orationem sieque inutilem factam. Namque non sicut clavus clavumn, juxta proverbium, rep llit, sed sicut sanctitatem iniquitas, ita cogitationes perfectam removent orationem, quæ est ex tota mente, et ex toto cordle, et ex tota anima. Et hoc manifestum nobis, qui sæpe sic psallentes ne meminimus quidem an oremus. Porro quomodo psallat ex tota anima, qui totam illam a Deo avocavit, ne usque ad litteram quidem verborum ei adhærens? ¡lic animi status accurate, ut arbitror, exprimitur his tragœdi verbis: Juravit lingua, mens vero non juravit. Sunt enim sermone præcipiles et ore prompti, qui verba nec animo defigunt nec actibus imprimunt; horum, ut ita dixerim, linguam mens intima ejurat. Sunt autem plerumque hujusmodi sacramenta velut quæ praestantur de amore, et ideo etiam non valere dicuntur. Scio quidem irrisam fuisse a comodo illam tragœ- illusit, contradicere vereor, sed assero innumeros esse sermones qui sine attentione avolant, et qui dici pessunt inconsiderantiæ filii. Talis est et oratio cui admiscentur malæ cogitationes, et ἐκείνη γνώμη φειδοῖ δὲ τῆς σοφίας τοῦ κερτομήσαντος ὀκνῶ τὴν ἀντίῤῥησιν, λέγω δὲ, μυρίους ὅσους εἶναι λόγους, οι δίχα φρενῶν ἐκπέτονται, οὓς ἀφρο σύνης ἂν λέγοιμεν ἔκγονα. Τοιοῦτον καὶ ἡ ὑμνῳδία, Η παραμεμίχαται πονηροί διαλογισμοί, ἐνιαχοῦ δὲ aliquando prava actiones. In quo enim tunc ades καὶ πράξεις αλόγιστοι. Πρὸς τίνι γὰρ νομιστέον την νικαῦτα εἶναι τὸν Θεόν; Πρὸς τῷ λόγῳ τῆς ὑμνῳδίας, ψιλῷ κατ' αὐτὰς λέξεις; ἢ πρὸς τῷ πονηρῷ διαλογισμῷ; ᾿Αποδέχεται τὸ πρῶτον, ἀλλὰ τὸ δεύ τερον ὑπερμισεί. Καλὰ τὰ τῆς γλώσσης, ἀλλ' ὁ νοῦς ἀντιφωνεῖ. Οὔπω φθάνει προσδέξασθαι τὸν ὑμνοῦντα μένη γλώσσῃ Θεὸς, καὶ ἀπωθεῖται τὸν αὐτὸν, διότι τῷ κρείττονι, τῇ ψυχῇ, πονηρεύεται. Φιλεῖ τὸν μετ μνημένον αὐτοῦ· ἀλλ' ὅτι οὐκ ἐκ ψυχῆς, μὴ ὅτι γε ὅλης, ἀλλ᾽ οὐδὲ γοῦν ὅλως μέμνηται, οὐ πάνυ φιλεῖ, μήποτε δὲκαὶ βύῃ τὰ ὦτα πρὸς τὴν τοῦ ὕμνου κραυγήν. ἀφεὶς τὴν ὑμνοῦντα τῷ θεραπευομένῳ δαίμον.. ιγ. Εφέλκῃ τὸν Θεὸν, ὦ ἄνθρωπε, οἶ; ὑμνεῖς ἐκεῖνον· ἀλλ᾽ οἷς διαλογίζῃ τὰ τοῦ πονηροῦ, ἀπάγεις PATROL. GR, CXXXVI. set Dens? Utrum in nuda verborum orationis littera, an in mala cogi'atione? Priorem accipit. set posteriorem odit, Pulchra que lingua sonal, Red dissonat animus. Minime potest acceptum Deus habere illum qui labiis tantum ora!, sed cum repellit, quippe cujus potior pars, anima scilicet. perversa est. Diligit memorem sui: qui vero, nedumi tota anima, ne ullatenus quidem meminit, eum haud valde amat, et aliquando claudit aures ad ejus vocem, permittens psallentem dæmoni eni famulatur. 13. Allicis Deum, o home, quatenus eum celebras; sed quatenus mala cogitas, removes optimum toum benefactorem. Ore sapienter loqueris, corde vero insipienter, quidquid in os venit

EUSTATHII THESSALONICENSIS METROPOLITÆE dicens, et sic misces que ratio tibi suggerit, cum τὸν πανάγαθον σεαυτοῦ. Εὐλογεῖς τῷ στόματι, ἄλοits quæ caro facit, exsulante mentis præsentia. Deo famularis, paulisper duntaxat psalleus; et plerumque adversarium lætificas, qui gaudet tibi insultans dum ita psallis, et quidem merito. Cum enim oporteat bene orare et inclamitare ílli terrifica, tu econtra das ei libertatem ad te accedendi, Deo quidem absona psallens, isti vero pergrata. Et videris idem agere ac si una manu chordas titillans melos elicias canorum, altera vero testas collidens aures obtundas. Sic enim Deum paulisper jucundans, qua eum celebrare inchoas, deinde ira incendis, qua absonis perturbas cogitationibus. γίζῃ δὲ τῇ καρδίᾳ, ἐλευθεροστομῶν οἷον, καὶ οὕτως ἡμισεύων τὸ ἐν σοὶ λογικὸν, οἷς ἡ μὲν σὰρξ ἐνεργεῖ, ὁ νοῦς δέ σου παρὼν ἀποδημεῖ. Θεραπεύεις τὸν Θεὸν, ἐπί τι βραχὺ ψάλλων καὶ μόνον· τῷ πλείονι δὲ ἡδύο νεις τὸν ἀντικείμενον, δς χαίρει καταχορεύων σου, ὅτε οὕτω ψάλλει;· καί γε καλῶς. Δέον γὰρ ἂν διώ κειν αὐτὸν ἐν τῷ ὀρθὰ ψάλλειν, καὶ ἐγκράζειν οὕτως αὐτῷ τὰ εἰς φόβον, σὺ δὲ ἀλλὰ παῤῥησίαν αὐτῷ δίδω; ἐγγίζειν πρὸς σέ, Θεῷ μὲν ἀπῳδὰ ψάλλων, ἐκείνῳ δὲ φιλητά. Καὶ ἔοικας ὅμοιόν τι ποιεῖν, ὥσπερ θατέρᾳ μὲν χειρὶ χορδὰς ἐπέρχῃ, ψηλαφών αὐτὰς εἰς κροῦμα ἔμμουσον, τῇ δὲ λοιπῇ κατακρο τεῖς ὅστρακα, καὶ οὕτω λυπεῖς τὸν ἀκροώμενον. Οὕτω γάρ τοι καὶ τὸν Θεὸν βραχύ τι εὐφραίνων, οἷς ἐπιβάλλεις αὐτὸν ὑμνεῖν, εἶτα παροργίζεις, οἷς θορυβείς, άτοπα διαλογιζόμενος. ιδ. Γένοιτο οὖν καὶ σοί, καὶ ἡμῖν δὲ ἅπασιν, ὦ ἀδελφέ, διορθωθῆναι τὰ τοιαῦτα ἐκάτερα, καὶ οὕτως ἀθορύβητα μέλπειν, καὶ θεῷ φίλα καὶ πονηροῖς διαλογισμοῖς ἀνεπίμικτα, ἵνα καὶ ἡ γλῶσσα καὶ ὁ νοῦς συμφωνοῖεν ἐς θεῖον ψαλτήριον, ρυθμιζόμενα ὑπ' αὐτοῦ τοῦ διορθωτοῦ τῶν ἡμετέρων Θεοῦ· ὡς, εξ γε μὴ αὐτὸς ἐκεῖνος ἐφίσταιτο, καὶ θύραν περιοχῆς καὶ φυλακὴν παντοίαν εὐδοκεῖ τεθεῖσθαι, πρῶτα μὲν τῷ τοῦ ἐντὸς ἀνθρώπου στόματι καὶ τοῖς αὐτοῦ χεί. λεσιν, εἶτα καὶ τοῖς τοῦ προφαινομένου θυλάκου, τῷ ἐκτὸς δηλαδὴ στόματι καὶ τοῖς χείλεσιν, ἃ δὴ καὶ αὐτὰ οὐκ ὀλίγης δέονται καὶ φυλακὴς καὶ περιοχῆς, οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἐντελὴς οὐδὲ ἡ κατά βίον ὑμνῳδική διόρθωσις, καὶ ἡ δι' αὐτῆς πρὸς Θεὸν ἄρσις. Χρή γὰρ ἡμᾶς ἀεὶ δεδιέναι, μή, τοῦ ἔνδον στόματος καὶ τῶν κατ' αὐτὸ χειλέων ἀφυλάκτως ἀνοιγομένων, συνεισέρχωνται τοῖς ἀγαθοῖς ᾄσμασι καί τινα φαύλα, ὁποῖα πολλὰ ἐμάθομεν, ὅτε μὴ ταῖς ψαλμῳδίαις όμ θὰς ἐπιστατεί λογισμός· καθά που καὶ ἐν ἀσυντη - ρήτοις μάνδραις ἀνεῳγυίαις οὐδὲν κωλύει καὶ λύκον ἔστιν οὗ τῇ τῶν θρεμμάτων ἀγέλῃ συνεισπηδή, 14. Detur ergo tibi, ο frater, et nobis omnibus, illa ambo reformari, et sic nos canere inturbide, et Deo placita et pravis haud immista cogitationibus, ut lingua et animus consonent in divino psalterio, concentum modulante rerum nostrarum moderatore Deo. Nam, si non ipse assistat, et attentionis januam omnimodamque custodiam apponere dignetur, primum interioris hominis ori et labiis, deinde apparentis involucri, id est, exterioribus ori ac labiis, quæ et ipsa haud pauca indigent custodia et alientione: non perfecte nobis in vita dirigitur oratio, et quæ ad ea exsistit ad Deum elevatio. Nobis eum semper est timenduma ne, interioribus ore labiisque imprudentur apertis, cum bonis affecvibus mali quidlam subintroent, quales sæpius experimur, cum orationibus recta non præest cogitatio. Sicut, cum ovilia incustodita patent, nihil obstat quin lupus aliquando in ovium gregem irrumpat, et omnia intus prædetur, sicut etiam portis urbium non diligenter asservatis, subire possunt simul cum civibus ii quos odit sapiens regimen. καὶ λυμαίνεσθαι τὰ ἐντός· οὕτω δὲ καὶ πύλαις πόλεων, ὅσαι μὴ φυλάττονται πρὸς ἀκρίβεια συνεισέρχεσθαι τοῖς πολίταις καὶ οὓς ἡ ὀρθὴ πολιτεία μισεί. 45. Optemus igitur ut psailamus simul ore et anima, et sic tibiæ simus divino inflate Spiritu et ita Dao repleti, quatenns perfecta eum canimus melodia, erubescamus labiis quidem vigilare, animo antem dormire, et esse ore quidem vivos, reliqua véro hominis parte mortuos. Benedicit linguam Deus psallentem; sed quid hoc nobis prodest, si non animam quoque benedicat? Ne permittamus nos ludibrium adversariis, qui et ipsi, Christum Salvatorem Filium Dei proclamantes, non tamen pro eo crant. Ne, credita labiis loquela, ipsi alio divagemur; tanquam si quis, suffossa canali qua fluat via, deinde discedat, aquam sinens alia huc illuc dilabi. Non laudatur dominus qui dormit ipse, dum famulum frustra vigilare jubet. Nonne domina est quæ dormit in nobis mens, famulatur vero in psallendo lingua? Melius est, credite mihi, si sic lingua sola psallamus, præside animo exsulante, sambucis seorsim psallere, et tympanis tihiisque ae lyris, et quibuscunque musicis instrumentis ludebaut veteres. Quare igitur melius? Quia meus illis ιε'. Εὐχοίμεθα οὖν ψάλλειν καὶ στόματι καὶ ψυχών καὶ αὐτοὶ οὕτως είναι θείου πληρούμενοι Πνεύματος καὶ γέμοντες οὕτω Θεοῦ, οἷς αὐτῷ μέλπομεν όλομε λῶς τε καὶ ἐντελῶς, ἔχοιμεν ἐντροπήν, τῇ γλώσσῃ μὲν ἐγρηγορέναι, ὑπνοῦν δὲ τῷ λογισμῷ· καὶ ζῆν μὲν τῷ στόματι, τῷ δὲ λοιπῷ τοῦ κατ᾿ ἄνθρωπον θνήσκειν. Εὐλογεῖ τὴν γλῶσσαν ὁ Θεὸς ὑμνῳδοῦσαν τί δὲ ἡμῖν ἐντεῦθεν ὄφελος, εἰ μὴ καὶ τὴν ψυχήν; Μὴ παρέχοιμεν τοῖς ἀντικειμένοις γελᾷν καθ᾿ ἡμῶν, οἱ καὶ αὐτοὶ Θεοῦ Υἱὸν, τὴν Σωτήρα Χριστόν, κεκραγότες, ὅμως οὐ πρὸς αὐτοῦ ἦταν. Μὴ ἐφιέντες τῇ γλώσσῃ λαλεῖν, αὐτοὶ ἀλλαχοῦ ῥεμβοίμεθα, και θάπερ εἰ καὶ ὕδατος σχετόν τις κινήσας, εἰς δὲν μέειν, εἶτα ἐκεῖνος ἀποσταίη, ἑτέρωθεν πλανάσθαι τὸ ὕδωρ ἀφεὶς, ὅποι τύχοι. Οὐδὲ δεσπότης ἐπαινεῖ ται, αὐτὸς μὲν κατακοιμηθείς, ἀγρυπνεῖν δὲ μάτην οὕτω τὸν δοῦλον ἀφείς. Η γὰρ οὐ δεσπότης μὲν ὁ ἐν ἡμῖν κοιμώμενος νοῦς, δουλεύει δὲ εἰς οὐδὲν δέον ἡ ἐν ψαλμοῖς λάλος γλῶσσα; Κάλλιόν ἐστιν, ὦ οὗτος, ἐὰν οὕτω τῇ γλώσσῃ μόνη ψάλλωμεν, ἀποδη μοῦντος τοῦ κορυφαίου λογισμού, σαμβύκαις ψάλλειν