gentibus, sed etiam in Christiana religione, sanctis- ὅτι δι' αὐτοὺς βλασφημεῖται ἡ πρὸς μίμησιν αὐτοῦ sima ad imitationem illius conversatio. ἁγιωτάτη πολιτεία, οὐ μόνον ἐν ἔθνεσιν, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ Χριστιανικῇ ὀρθότητι. 39. Jam subobscure indicavimus et ostendimus, λθ'. Ἔχομεν ἤδη ἀμυδρῶς ὑποκρουσάμενοι καὶ fratres, quantum malum sit hypocrisis, dira per- ἐμφήναντες, ὦ ἀδελφοί, ὁποῖόν τι κακὸν ἡ ὑπόκρι versi mendacii species, a rectitudine deflexio, quæ σις, τὸ τοῦ κακοῦ ψεύδους ἀδρὸν τμῆμα, ἡ ἐκτροπή verum hominem reddit inutilem, ignobilis virtutis τῆς ὀρθότητος, ἡ ἀχρειοῦσα τὸν ἀληθῆ ἄνθρωπον, το extenuatio. Pugiamus igitur illam, nos veritatis fa- ἀγεννὲς τῆς ἀρετῆς ὑποκρισμα. Φεύγοιμεν οὖν muli, scientes nihil esse communé veritati cum αὐτὴν οἱ τῆς ἀληθείας θεραπευταὶ, εἰδότες, μηδὲν mendacio, cui copulatur prava consors simulatio, κοινὸν ἀληθείᾳ καὶ ψεύδει, ᾧ συνδυάζεται φαύλη malis fecundissima, quam nec in Inimicos bonis σύνδικος ἡ ὑπόκρισις, πολυτεκνοῦσα ἐν κακοῖς· ἦν saltem Christianis exercere licet. Enimvero, si οὐδὲ ἐπ' ἐχθροῖς ἐνδείκνυσθαι ὅσιον τούς γε ἀγαθούς quis non aperte loquitur, uti rerum status requi- Χριστιανούς. Εἰ γὰρ καὶ οὐ παῤῥησιάσεταί τις, ἐφ' rit, contra inimicum, nec justificationen allegat, οἷς ἐχρῆν, πρὸς τὸν ἐχθραίνοντα, οὐδὲ δικαιολογήσε uno verbo, non tolam aperit veritatem, in omni-· ται, εἰπεῖν δὲ τὸ ὅλον, οὐκ ἐπαληθεύσει, παραδει bus se prodens; hoc tanen non est hypocrita- κνὺς ἑαυτὸν ἐφ᾽ ἅπασιν, ἀλλ' αὐτὸ οὐχ ὑποκριτική rum ratio, sed solertia generans prudentiam, juxta quam laudabiliter aliquis opportune considerans tempus, et personam, atque reliquas circumstantias, dissimulabit et abscondet quod in buccam venit, sed utilia loquetur, sermonem ipsi metiente, recteque dirigente ac ordinante, et secundum œeonomiam reddente sapientem magno magistro Deo; cui gloria in sæcula. Amen. ἐστι μέθοδος, δεινότης δὲ γεννώσα φρόνησιν, καθ' ἣν στοχαζόμενός τις ἐναρέτως ἐν δέοντι καιροῦ καὶ προσώπου καὶ λοιπῆς περιστάσεως, κατακαλύψει μὲν καὶ κρύψεται τὸ ἐπερχόμενον τῷ στόματι, λαλήσει δὲ τὰ πρόσφορα, μετροῦντος τὸν λόγον αὐτῷ καὶ ἀκριβοῦντος καὶ τάττοντος καὶ πρὸς οἰκονομίαν σοφίζοντος τοῦ μεγάλου διδασκάλου Θεοῦ, ᾧ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. EJUSDEM ADVERSUS IMPLACABILITATIS ACCUSATIONEM. Eustathii Thessalonicensis metropolita adversus ex- Ευσταθίου μητροπολίτου Θεσσαλονίκης πρὸς probrantes et injuriarum memoriam, si quando meminisset vexationis ipsi undecunque illata. 4. • Sapiens creatura hamo: > hæc est antiquæ sententia Musæ, quæ textilem varietatem erat mirata; exinde vero per levem transformationem dictum fuit; ‹ sapientissimam rem esse pictoris maDum.» Pulchra quidem illa duo sunt et talia quæ aureo nitore fulgeant ubi præscribuntur, et eminus splendentem hujus operis frontem faciant. Oportet autem pro simplicioribus auditoribus insuper addi vel animadverti quod in ambobus est artificiosum. Sapiens enim est homo variegans artis ratione, qua texit manibus opera: quod extraneus dicere voluerit; pictoris autem manus est sapiens instrumentum, nisi forte pingens dolose mentiatur. 2. Quod igitur urbs hæc nostra, omnimode fe cunda, pictoribus abundat, non omnibus secundum artem, imo forte lineamenta hominum male pingentibus, et alias quidem imagines, et inter ´eas nostram detorpantibus, meam idcirco secundum archetypum accurate expressami transcriptu» τοὺς ἐπεγκαλοῦντας αὐτῷ μνησικακίαν, ειποτε αναμνησθείη κακώσεως γενομένης ποθὲν αὐτῷ. α'. ο Σοφόν τι χρῆμ' ἄνθρωπος.» Παλαιᾶς τουτί μούσης γνωμάτευμα, ἐφ᾽ οἷς ὑφαντικὴν ἐκείνη πο κιλίαν ἐθαύμασεν· ἐκεῖθεν δὲ λόγῳ παραποιήσεως ἀναπέφηνε τὸ ὁ σοφόν τι χρῆμα ζωγράφου χεῖρά εἶναι.» Καὶ καλὰ μὲν καὶ ἄμφω ταῦτα καὶ οἷα προ στίλβειν χρύσεόν τι, ένθα προγράφονται, καὶ τηλαυ γὲς τιθέναι τὸ τοῦ ἔργου τοῦδε πρόσωπον. Χρὴ δὲ πρός γε τοὺς ἁπλοϊκωτέρους ακροωμένους προστε θεῖσθαι, ἢ γοῦν ἀλλὰ προσεπινοεῖσθαι τὸ τεχνικὸν ἐν ἀμφοῖν. Σοφόν τε γὰρ χρῆμα ποικιλτῆς ἄνθρωπος, πρὸς τέχνην ὑφαίνων τὰ πρὸ χειρῶν, ὅπερ ὁ ἔξω τερικὸς εἰπεῖν βούλεται· καὶ ζωγράφου δὲ χείρ σοφόν τι χρήμα, εἰ μὴ ἄρα τῇ τῆς τέχνης ἀρετῇ ψεύδοιτο παραγράφουσα. β'. "Οτι γοῦν καὶ ἡ καθ᾿ ἡμᾶς πάμφορος πόλις αὕτη γραφέων εὐπορεῖ, οὐ πάντων πρὸς τέχνην, ἀλλά που καὶ φαύλως γραφόντων ἀνθρωπικούς χαρακτήρας καὶ ἀχρεούντων, καὶ ἄλλας μὲν εἰκόνας, ἐν δὲ καὶ ταῖς τὴν ἡμετέραν, ἥκω μεταγράψων τὴν γοῦν αὐτὸς ἐμαυτοῦ, πρὸς ἀρχετυπίαν ἀκριβῶς

ἔχουσαν. Καὶ τοῦτο οὐ πρὸς φιλαυτίαν (τί γάρ μοι μέλον σκιαγραφίας, εἰ ψεύδοιτο μὲν τὸ στερέμνιον, βλάπτειν δὲ λέγει οὐδέν;), ἀλλ᾽ ἵνα μὴ παραβλέποντες οἱ τὰ ἡμέτερα ζωγραφούντες, καὶ εἰς λοιπὴν ἀτεχνίαν ἐκπίπτοιεν· ὅπερ εἰσμάλιστα δάκνει με, εἴ περ ἄλλως πεπαιδευμένοι τὰ εἰς τὴν γραφικήν, καὶ τρανὲς δὲ ὡς ἑκάστοτε βλέποντες οὐ βλέπουσι, καὶ τοιαῦτα πρὸς ἀκρίβειαν, καὶ νοοῦντες ἐκβαίνου σιν εἰς ἀλλόκοτον. γ. Ἐξενίκησε δέ με, καὶ εἰς τόδε ἀντιγραφῆς παρήγαγεν, ότι μὴ μόνον ἐν τῇδε τῇ πόλει τὴν εἰκόνα ἡμῶν, τὸ Δαυῒτικὸν εἰπεῖν, ἐξουδένωσαν οἱ είτε γράφοντες, εἴτε διαγράφοντες ἡμᾶς, ἀλλὰ τὴν φαυλεπίφαυλον αὐτῶν εἰκόνα, καθ᾿ ἣν ἡμᾶς οὐκ ἀναστήλωσαν, λέγω, ἀλλ' ἐστηλίτευσαν, ἕως καὶ εἰς τὴν μεγίστην τῶν πόλεων περιήγαγον. Εστι δὲ τὸ τούτων δείκηλον· «Μνησίκακος ἀνὴρ, επιγεγραμμένος εἰς ἀρχιερέα Θεσσαλονίκης τὸν ἄρτι.» Πρὸς ὁ δὲ βρέτας (παικτέον γάρ τι κατὰ τῆς φαύλης τέχγη;) τὰ πρῶτα μὲν ἐντρανίσας ἐγέλασα· εἶτά συν αγαγὼν ἐμαυτὸν εἰς νοῦν, καὶ ἐθαύμασα, ὅπως ὁ παναίολος χρόνος παράγει μὲν καὶ τὰ καινοφανῆ, γεννῇ δὲ ὅμως οὐκ ὀλίγα ὡς οἷον ἐν ἀνακάμψει και πρὸς παλαιὰς ὁμοιότητα;, καὶ αὐτῶν τὰς μὲν οἶας ἐπαινεῖσθαι, τὰς δὲ λήθης ἐσχάτης ἀξίας. Καὶ ἅμα ἐνενοησάμην τὰς τῶν ἀποκαταστάσεων θρυλλουμέ νας πεντακοσιοστύας, ὧν ἔργον φασὶν, ἐπεὶ παρά δράμοιεν, ἐπανατρέχειν εἰς τὰ φθάσαντα ὡς οἷα καὶ παραδείγματα, καὶ ποιεῖν αὖθις ἀγαθά τε καὶ κακὰ ἐκεῖνα, ὅσοις ὁ προλαβὼν τῶν πεντακοσίων ἐτῶν ἑλκυσμὸς ἐνδιέτριψε. δ. Χρόνος οὖν πάλαι ποτὲ διέβη, καθ᾽ ἂν ἄλλα τε τινα φαύλως έθεωρήθησαν, καὶ τὸ σύννουν δὲ καὶ φυλαχτικὸν ἑαυτοῦ, καὶ μὴ ῥᾳδίως τοῖς βλάπτεσθαι ἐθέλουσιν ἀναχρωννύμενον, εἰς οὐκ ἀγαθὸν ἐνεγράφη της γε παραθεωροῦσι. Καὶ δὴ καὶ νῦν χρόνος οὗτος ἐξεφάνη, γράφων εἰς χαρακτῆρα ὅμοιον καὶ ἡμᾶς, ὅτι προσέχομεν ἡμῖν αὐτοῖς καὶ σκεπτόμεθα, μὴ βαλλώμεθα, καὶ φυλαττόμεθα τὰ τῆς διαβολῆς ἀμφίβληστρα, καὶ ἀνακαθαίρομεν, εὐθετίζοντες τὰ πτερά, εἴ πως, ὧν πεπειράμεθα, παγίδων υπερπε τάμενοι σωζοίμεθα. rus sun. Et hoc non amore mei (quid enim mibi curæ foret pictura, si mentiretur quidem solidum, nihil autem nocivi iudicaret?), sed ne qui nostra pingunt, per ignaviam denuo in artis imperitiam decidant: quod in primis me vexat; si quidem res graphicas satis docti clareque fere semper videntes, nunc quidem cæcutiunt et præ nimia cautela descendunt in absurdum. 3. Devicit autem me prorsus et in hanc accusatio nem induxit, quod non solum in hac urbe nostram imaginem, juxta Davidicum dictum, ad nihilum redegerunt qui uos sive pingunt, sive describunt, sed vilissimam ipsorum imaginem, per quam nos haud in cippum elevavérunt, dico, sed in cippo male notaverunt, postremo in urbium maximam circumduxerunt. Est autem illorum imago: • Memor injuriarum vir, provectus in prasentem Thessalo micæ archiepiscopum.» Ad quod simulacrum (ali= qualiter enim ludendum est adversus malam artem), primo quidem, oculis in id conjectis, risi; deinde recolligens mentem, valde etiam miratus sum quomodo temporum varietas nova quædam ad lucem producat, non pauca tamen generet tauquam in renovatione secundumque veteres similitudines, quarum aliæ quidem laude dignæ sunt, aliæ vero omnium oblivione. Et simul in meutem revocavi celeberrimos restitutionum quingentos annos, quos rum officium est, aiunt, cum transierunt, ad ea quæ præcesserunt recurrere tanquam exemplaria, denuoque producere bona vel mala illa, quibus elapsum quingentorum annorum spatium immơε. Φέρε δή, χρώματα τρίψας δι᾽ ὧν ἔχοιμι ἂν ἐμαυτὸν μεταγράψαι εἰς ὅπερ εἰμὶ (οὐ γὰρ λανθά νομαι κατόπτρῳ κεχρημένος ἐν ᾧ χαρακτὴρ ἐμὸ; ἐμφαίνεται, δν ἡ ψυχὴ ἑκάστων γράφουσα ἐν τῷ. βάπτειν εἰς συνείδησιν προϊστᾷ, ὥστε καὶ ἄλλοις βλέπεσθαι, καὶ διακρίνεσθαι τὰ κατ᾽ ἦθος, καὶ οὕτω περιποιεῖσθαι μὲν τὰ ὀρθῶς ἔχοντα, διορθοῦσθαι δὲ τὰ ὡς ἑτέρως ἐκπίπτοντα), διακριβώσομαι τὸ ἐμὸν παρὰ τοῖς ἐνταῦθα εἰκόνισμα, τὰ μὲν ἄλλα πάνω ἀπηκριβωμένον κατὰ τοὺς ἐμὲ πρὸς ἁμαρτίαν γράφοντας (φαίνω γὰρ ἰδοὺ ἐμαυτὸν ἄλλως μὲν ὅτι μάλα διεστραμμένον, καὶ ἀγαθῷ μηδενὶ ἐλλαμπόμενον εἰς εὐπρόσωπον)· τὸ μέντοι μνησίκακον ἐς τὸ πᾶν διαγράφω, καὶ ἐξαλείφω τῆς εἰκόνος, εν ἀνέστησάν μοι τὰ καλὰ τέκνα τῆσδε τῆς πόλεως. ratum est. 4. Tempus igitur olim aliquando transiit, quo, cum aliqua cætera, tum prudentia suique conservatio prave considerata sunt, et non facilis a nocere volentibus decolorationis opificio in non bonum saltem a male judicantibus imputatum est. Et profecto nunc istud tempus reluxit, simili charactere nos etiam pingens, eo quod providemus nobis et ne dejiciamur cavemus, et calumniæ retia . fugimus, et alas aptantes repurgamus, si forte super retia, quibus tentati sumus, volantes, satvandi simus. 5. Age porro, tritis coloribus, quibus me possim talem qualis sum pingere (non enim obliviscor uti speculo, unde mea forma relucet, quod anima cujusque pingens coloraudo conscientiam, ante se pouit ut a cæteris cernatur, inque moralibus dijndicetur, et sic retineantur ca quidem quæ recta sunt, corrigantur errores commissi); perficiam meam coram hic præsentibus imaginem; de cætero quidem prorsus accuratam secundum eos qui me peccaminosum pingunt (ecce enim netipsum aliunde quidem deformatum, et ad pulchram formam nullo bono relucentem ostendo); hanc autemu mali memoriam omnino deleo et aufero ab hac immagine, quam mihi hujus urbis boni cives erexerunt.

6. Mihi autem sic babenti scopum aliter hanc 5. Οὕτω δή μοι προθεμένῳ σκοπόν, μεταχρώσαι colorandi partem calcis, quam docti pictores meæ τοῦτό γε τὸ μέρος τῆς κονίας, ἣν οἱ δεινοί ζωγράφοι applicuerunt figura, considerandum erit ante alia, τῷ ἐμῷ χαρακτῆρι προσέπλασεν, θεωρητέον ἂν εἴη quibus illud imaginis vitium commode patefieri pos- πρὸ τῶν ἄλλων, δι' ὧν ἐκεῖνο τὸ τῆς εἰκόνος ἁμαρ sit, quia non plane necessarium idem esse, juxta τωλὸν ἐπιτυχίαν εὑρήσει, ὅτι οὐ πάντως, οὐδὲ ἐξ cogitationem, quædam nomina per compositionem ἀνάγκης ταὐτὸν, πρὸς ἔννοιαν συνθέτως τα προενεγ proferre, rursumque per appositionem exponere. κεῖν ὀνόματά τινα, καὶ αὖ πάλιν ἐξαγγείλαι κατὰ Sicut autem non semper in eumdem conceptuin παράθεσιν. Αλλ' ὥσπερ οὐκ εἰς ταὐτὸν ἀεὶ νοήματ veniunt expressiones privatim abstractæ, rursumque τος ἔρχονται λέξεις αφωρισμέναι ἰδίᾳ καὶ αὐτῆς simul appositae (non enim aliquis singillatim gram- παρατιθέμεναι (οὐ γὰρ δήπουθεν καταμόνας γραμ maticus dictus, et rursus privatim celer, jam etiam ματεύς τις λεγόμενος, καὶ αὖ πάλιν ἰδίᾳ ταχύς ήδη grammaticus celer necessario evadet, nec eques sim- καὶ γραμματεὺς ταχὺς ἀναγκαίως ἐκβαίνει· οὐδ' ἂν pliciter, et privatim bonus, jam in bonum equitem ὁ καὶ ἱππεὺς ἁπλῶς, καὶ κατ' ἰδίαν ἀγαθὸς, ήδη necessario concurrunt); ita nee in idem vergit di- καὶ εἰς ἀγαθὸν ἱππέα κατ' ἀνάγκην συνδραμοῦνται), cere sciomachiam, in unum redactis cumbræ › pugnæ– οὕτως οὐδ' εἰς ταὐτὸν ἄγεται ο σκιαμαχεῖν ἡ εἰπεῖν, • que nominibus, et rursum e sub umbra pugnare: hoc ὑφ᾽ ἐν ἀγαγόντα ῥῆμα τὸ τῆς ο σκιᾶς» καὶ τῆς quidem prospere ſit el desideratur, dum sciomachia • μάχης ο ὄνομα, καὶ αὖθις τὸ ι ὑπὸ σκιᾷ μάχε vituperationem habet et juxta proverbium ad idem σθαι·, ἀλλὰ τοῦτο μὲν καὶ εὐτυχεῖται καὶ ποθεί redit ac aeris verberatio. Sic etiam e chirodieum, ται, ὁ δὲ ι σκιαμαχῶν» εἰς ψόγον ἀποτάσσεται, ἐν manus jurisque conjunctio vituperabiliter ostendit; οἶδεν ή παροιμία εἰς ταὐτὸν ἥκοντα τῷ ε ἀέρα δαίillum autem‹ qui jus in manibus habet,» laudabiliter ροντι.» Οὕτω δὲ καὶ τὸν μὲν «χειροδίκην ο ή συν designat. Pariter sceptrifer» quidem est verborum θετική κόλλησις τῆς τε 4 χειρός, ο τῆς τε ο δίκης, compositione rex; «sceptrum, autem disjuncte fert ψεκτικώς παραδειγματίζει· τὸν δὲ + ἐν χεροῖν τὴν curvus et sordidus Itbacæ mendicus Ulysses. ‹ Andra- δίκην ἔχοντα, ἐπαίνοις ἀποκληροί. Τὸν ὅμοιον poda, novimus quidem c serviles personas; y si quis τρόπον ο σκηπτούχος» μὲν κατὰ συναίρεσιν λέξεων ὁ autem expressione soluta dicit ‹ hominum pedes, › βασιλεύς· ι σκῆπτρον» μέν τοι διαλελυμένως έχει exinde drapelas siuvenit servos. Bubulcitat aliquis καὶ ὁ ἐν Ἰθάκῃ ῥικνὸς καὶ ῥυπαλέος ἐπαίτης Οδυσvelut agricola: • boves autem præedo abducit.» «Αμί σεύς. Οίδαμεν «ἀνδράποδα ο μὲν τὰ δοῦλα πρόσ cus › quidem ‹ bonus › virtutem habet: ‹ philocalus › ωπα· ο διαλύτες δέ τις τὴν λέξιν, καὶ ὁ ἀνδρῶν autem aliter intelligitur, et malitiam indicat, qualem πόδας» εἰπὼν, ο δραπέτας, ἐντεῦθεν εὗρε τοὺς δού £tiam dicere sapientes hæsitant ‹ Boni» quidem ‹ pe- λους. Καὶ μὴν ε βοηλατεί ο μέν τις γεωργοῦ δίκην des › conveniunt etiam viris, heroice agentibus, cum • βοῦς δὲ ἐλαύνει ο ὁ ληϊζόμενος. Καὶ ο φίλος» μὲν hæc verba separantur: in unum autem conjuncta, calli- • καλὸς ὁ ἀρετὴν ἔχει· ὁ ο φιλόκαλος ο δὲ ἀλλοῖό; sphyro (pulchris pedibus) mulierem exornant. ‹ Sa- σέ ἐστι κατὰ νοῦν, καί ποτε καὶ κακίαν παραφαί cro ministerios si quis oueratur, sacris fit aptus: hie- νει, ὁποίαν καὶ λέγειν ὀκνοῦσιν οἱ σώφρονες. Καὶ rodulus autem (quoad nomen) minime convenit. Fer- • καλὰ ο μὲν ι σφυρά ο ἐπιπρέπει καὶ ἀνδράσιν, vidum opus» facit arrogans: «θερμουργεί, (fer- ἡρωικῶς ἀνδριζομένοις, ὅτε διίστανται· ἡνωμένα δὲ side operaur) homo fortis; videtur idem aliquid.quod εἰς ἐν γυναῖκα κοσμοῦσι τῷ καλλισφύρῳ. • Τερα habeatur sermo per artiepum» (callide dieeulemet δουλείᾳ» βαρύνεταί τις, καὶ ἔστιν ἱεροπρεπής· ὁ δὲ artia (seu perfecta loquentem: sed qui posteriorem συντεθειμένο; εἰς «Ιερόδουλον» οὐ πάνυ ἐκπρέπει. soluto modo sumit, ut perfecta loquentem laudabi- • Θερμὸν ἔργον ο δρᾷ ὁ αὐθαδιζόμενος· «θερμουρ jem novit, artiepum autom ut impostorem vituperat. γεῖο δὲ κατὰ θέσιν ὁ ἀνδριζόμενος. Δοκεῖ ταὐτόν τι Hujus autem auctores methodí, quibus diversitas ju λαλεῖσθαι διὰ τοῦ < ἀρτιεποῦς» καὶ τοῦ • ἄρτια solutione verborum, et iterum in eorum compositione, βάζοντος·, ἀλλ' ὁ χρησάμενος τὸν μὲν διαλελυμένον ordinata est, nec patris percussorem, ducunt eum- εἰς τὸ ι βάζειν ἄρτια, ἐπαινετὸν οἶδε, ψέγει δὲ τὴν dem ac eum qui percutit patrem, › siquidem patris ι ἀρτιεπῆ ὁ ὡς ἐπίκλοπον. Οἱ δὲ τῆς τοιαύτης μετ percussor in habitudine malitiæ est, sicut etc verberi- θόδου πατέρες, οἷς ἑτεροιότης ἐν διαλύσεσι λέξεων, pater; › dum aliquis patrem forte percussit ignorane. καὶ αὖ πάλιν ἐν συνθέσεσι τῶν αὐτῶν πεφυλακρί Nec himatiopolam • et eum qui vestimentum vendit, νηται, οὔτε τὸν ο πατροτύπτην» εἰς ταὐτὸν ἄγουσι ad parem sententiam adducunt, tanquam ad artem τῷ ι τύπτοντι πατέρα, ο είχε ο πατροτύπτης ο μὲν reducentes ‹ himatiopolam esse,» vestimentum au- ἐν εἴδει κακίας, ὁ καὶ ι πατραλοίας· ο πατέρα ο δέ tem vendere judicantes eum qui hoc vel semel fecit. τις 4 έτυψέ που ο καὶ ἀγνοῶν. Οὐδὲ μὴν τὸν «ίματιοπώλην» καὶ τὸν ι πωλοῦντα ο δὲ ς ἱμάτιον ο ξυνάγουσιν εἰς ἔννοιαν ἰσοδύναμον, οἷα τὸ μὲν ἔματιοπωλεῖν» εἰς τέχνην ἀφορίζοντες, ο πωλεῖν ο δὲ «ἱμάτιον» εἰδότες καὶ τὸν εἰσάπαξ τὸ τοιόνδε χειρι σάμενον. 7. Dico ergo sic aliquomodo sese ad invicem haberę ‹ mali memoriam, in una voce, et in locutio, nis divisione, ‹ meminisse mali.» Etenim mali memoria quidem, non honeste, diceretur aliquis alici, nec ab ζ. Φημὶ δὲ οὖν, οὕτω πως διαφέρεσθαι πρὸς ἄλ ληλα τήν τε καθ' ἂν ὄνομα «μνησικακίαν,» καὶ τὸ ἐν διχασμῷ φράσεως ο μεμνήσθαι κακοῦ. μνησικακεῖν ο μὲν γὰρ οὐκ ἄν ποτε λέξη τις χρηστολογι

χῶν, οὐδ' εὐλογοῖτο ἂν ὑπ᾽ οὐδενὸς ὁ μνησίκακος· aliquo laudaretur unali memor: quod autem aliquis κακοῦ δὲ μεμνήσθαι τινὰ, οὐκ ἀνάγκην πᾶσαν ψέγεται. Καὶ δῆλον ἐκ τοιῶνδέ τινων ἐγχειρήσεων. Κακίας ἁπάσης σκοπός τῆς κατ᾽ ἦθος, κατακαυχά. σθαι μὲν ἀνθρωπίνης ψυχῆς, καὶ ἐθέλειν ἐπεμπηδᾷν αὐτῇ πρὸς κάκωσιν, ἐξ ἧς καὶ φερωνυμεῖται· οὐ μὴν καὶ δύναμις αὐτῇ ἐξανύειν, ὅπερ προτίθεται, εἰταεί. Τῶν γάρ τοι σπουδαιοτέρων καὶ πεπαιδευ μένων ἀνθρώπων τοῖς μὲν οὐδὲ τὴν ἀρχὴν προσβάλω λειν θαῤῥεῖ, τὰ τοῦ πνεύματος υποστελλομένη όπλα, οἷς πυκάζεται ὁ κατ' αὐτῆς στρατιωτης. Τοῖς δὲ· ἐντρέχει μὲν πρὸς ἀναίδειαν, και που καὶ ἐν χρῷ μάχης γίνεται· ἀποκρούεται δὲ ὅπλοις ἁγιότητος, ποτὲ μὲν εἰς λίαν ταχὺ, ποτὲ δὲ καὶ μετὰ πληγήν, εἴτε πληγὰς, ἃς ὁ ὀρθὸς λόγος ἔν γε τοῖς πειθομένοις επεἰς ἰατρείαν ήπια φάρμακα επιπέσας ἐθεράπευσε. τ'. Τοιοῦτον δὴ καὶ ἡ μνησικακία. Ούσα και πία γάρ, καὶ κακιῶν ἡ χειρίστη, πολλοὺς μὲν, οι πάλαι κατέστρωνται εἰς πλάτος ἱστορικὸν (τοὺς γὰρ έξω που βίβλων κειμένους, καὶ ὡς εἰς πλῆθος ἀμμου κεχυμένους, οὐκ ἂν μετρεῖν ἔχῃ τις), Ελόχησε, καὶ ὑφερπύσασα ἐς ψυχὴν, καὶ λαθοῦσα τὴν ὕφεσιν, ἐξέπιεν αὐτῆς ἅπαν τὸ ζωτικόν· καὶ εἰς θάνατον ἐκτήξατα, τοῦ τε σώματος παρείλετο, καὶ τὴν ὑπὲρ τὸ σῶμα ἐς χάος Εβριψεν. Οὐ γὰρ ἂν εἴπῃ τις ὡς τὸ · μνησικακεῖν ο ψυχὴν μὲν ἔχει βλάπτειν, σωμασκεί δὲ ἄλλως τὰ ἔξω· ἀλλὰ μετὰ τὸν φθόνον, ἢ καὶ κατ' ἐκεῖνον, καὶ τοῦ σώματος ἀφαιρεῖται· καθὰ καὶ τις κλέπτειν προθέμενο; οὔτε τὸν οἰκοδεσπότην ἀφίησι χαίρειν, καὶ τὸν οἶχον δὲ ὑφάψας ἀπήγαγε. mentinerit mali, non necessario reprehensioni subjicitur; quod ex quibusdam explicationibus manifestum fet. Omais malitiæ finis circa moralia est quidem humanae animus male facere velleque illi insultare maleficio, ex que nomen habet, non tamen illi perficiendi, quod sibi proponit, semper inest facultas. Hominum enim diligentiorum ac disciplinatorum aliis quidem nec imperium in caeteros audet deferre, verita spiritualem armaturam, qua protegitur adversarius ipsi miles; in alios autem impudenter irruit, et ad certamen singulare spo descendit, secl sanctitatis armis repellitur, aliquando quidem citissime, aliquando vero post vulnus, sive vulnera, quæ recia ratio, saltein in fidem labentibus, ad curationem dulcia fundèns medicamina sanavit: 8. Taliter igitur se habet mali memoria. Cum enim malitia sit, et malitiarum pessima, nullos quidem, qui jampridem in aperto campo prostrati sunt jacentes enim extra libros et velut in arena acervum accumulatos, nemo unquam metiri poterit); insidiis circumdedit, et in animam subrepens, introductione celata, totam ipsius vim vitalem exhapsit; atque cum ad mortem usque consumpsisset, et cor pus abstulit, et eam praeter corpus in chaos projecit. Non enim aliquis dixerit a mali memoria lædi posse animam aut alio modo membra exteriora exerceri; imo post invidiam vel secundum istam, etiam corpore privatur; ut aliquis qui furtum facere ↑ voluit, non sinit possessorem domus in pace vivere, sed etiam incensa domo abducit. θ. Καὶ τοιοῦτον μὲν ἡ μνησικακία, καθὰ καὶ πάτα κακία, δάκνουσα μὲν ὡσεὶ καὶ κύων τινὰς, εἰ μὴ αὐτὴν ἐκφοβοΐεν· σοβουμένη δὲ εἰς τὸ παντελές, εἴ τις ἀπεναντίας ἴσταται πρὸς αὐτήν. 'Ανθίσταται δὲ πάντως ο περιορῶν τὰ κατὰ βίον ἅπαντα, καὶ μήτε ἐκ τῶν κατὰ μοῦν φέρεσθαι μαλακῶς ἔχων, καὶ εἰκῇ τοὺς οἴακας, ὅπως ἂν καὶ τύχοι, διασα λεύων, μήθ', ότε ἀνάῤῥουν αὐτῷ χωρεῖ τὰ πράγματα, τὴν εὔροιαν ἀποδιαζόμενος, καὶ ἀπομαχόμενος εὐτ πλοεῖν· ἀλλὰ πάντα κάλων καὶ πᾶσαν τέχνην ζωῆς ἀνάπτων εἰς τὸν μέγαν κυβερνήτην Θεὸν, οἷα καὶ δῶρον ἐξ ἐκείνου λαχὼν τὸ ἐπαμφοτερίζον τῆς προαιρέσεως. Καὶ εἰ μὲν βούλοιτο Θεὸς, καὶ αὐτὸς μεθέξει γινόμενος, οἷς ἀνατρέχει πρὸς ἐκεῖνον, ἀποματτόμενος τὰ ἐκείνου καλά· εἰ δὲ μὴ ἐθέλει, διεκπίπτων άλλαξες, ὡς ἡ προαίρεσις ἑτεροιουμένη διέκρινε. ι. Καὶ οὕτω μὲν δύναταί τις ἢ μνησικακεῖν, εἴπερ αἱρεῖται, ἢ ἀμνησικάκως ἔχειν, εἰ προέ λοιτο. Κακοῦ δὲ μεμνῆσθαι τῇ μελέτῃ μὲν καὶ τῇ προθέσει καὶ προαιρέσει καὶ ἐφέσει καὶ σπουδῇ, καὶ εἴ τι τοιοῦτον ἔστιν εἰπεῖν, ἰσχὺν ἔχει ὁ μὴ πάνω κακὸς ἄνθρωπος. Φύσει μέντοι οὐκ ἂν δύο ναιτό τις, τέλειος ὢν τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ μνή μην πλουτῶν καὶ ἀνάμνησιν. Μυρίοις γὰρ συμπτώ μασιν αἱ τῶν κακῶν μνῆμαι εἰς ψυχὴν παρεισδύονται, ἀπευχομένου μὲν, ὡς εἰκὸς, τοῦ καλοῦ ἀνθρώ που, κακοῦ μνήμην ἀναφῆναι εἰς τὴν καρδίαν 9. Sic igitur agit mali memoria, ut omnis malitia, mordens uti canis. obvios, nisi terrefaciant ipsam; in fugam autem versa plane, si quis e con tra stat adversus eam. Contra vero stat omnino, qui vitam omnem despicit, neque juxta fluentam ferri molliter sustinens et gubernacula, quo» cumque velint, exagitans, neque, cum adverso cursa fuant ipsi negotia, successum violenter abripiens et reluctans ad bonam navigationem, sed omnes funes omnemque vitæ artem ad magnum gubernatorem Deum referens, tanquam donum ab illo sortitus electionis duplicitatem si quidem voluerit Deus et ipse partem habebit, attingens ad ea quibus secun dum illum ascendit, ipsius bonis ntens; si vero non vult, delabens ut voluntas mutata judicavit. 10. Et ita quidem potest quis vel mali memoriam exercere, quando sic maluit, vei illa non affici, si hoc praetulerit. Mali vero memiuisse cura, propositione, voluntate, desiderio, studio, alioque quolibet modo homo non ommino malus potest. Natura tamen hand posset aliquis humanitate imbutus, memoria dives ac recordatione. Mille namque casibus malorum recordatio penetrat in animam, obsistente quidem, at justum est, bono homine, ut mali recordatio in ipsius cor non ascendat, non valente autem remedium efficax aliquod opponere, quo taleih vlsitaLionem repellat.

EUSTATHI THESSALONICENSIS METROPOLITA αὐτοῦ, μὴ ἔχοντος δὲ βοήθειάν τινα ὀχυρὰν προβαλέσθαι, δι' ἧς τὴν τοιαύτην ἀνάβασιν ἀποκρούσε ται. ια΄. Εἰ τοίνυν μνησικακίας μὲν πόλεμον ἔστι διακρούεσθαι, εἴ τις ἐς τοῦτο κατὰ σπουδὴν ὁπλίζοιτο, κακοῦ δὲ μὴ μεμνῆσθαι, εἶτ᾽ οὖν ἐκ ποθεν κακώσεως, οὐδ᾽ ἂν ἐθέλων τις εἰς τέλος δύο ναῖτο· τί δήποτε τὸν ἐνθυμούμενον ἔκ τινος περιπετείας, ὅτι κακόν ποθεν πάθοι, ἐς μέμψιν μνησικάκου συντιθέαμεν; καὶ ταῦτα, γνόντες ήδη παχύ μεσότοιχον κεῖσθαι, ᾧ διίστασθον τὸ μνη σικακεῖν καὶ τὸ μεμνῆσθαι κακοῦ ἡ κακώσεως. Ἔτι διατί κακὸν μὲν, δ μήπω πάθοι τις, ἀλλ' ἐν τῷ μέλλοντι κεῖται, υφορώμενος καὶ πτοούμενος και φυλαττόμενος, οὐ λογίζεται εἰς ἁμαρτωλὸν ἄνθρω πον· κάκωσιν δὲ ἀναπολῶν, ἧς πεπείραται, καὶ αὐτὸ κατά τινα τύχην χρώζεται εἰς ἁμαρτητικόν; Καὶ μὴν ἄμφω ψυχικής φαντασίας, ὅσα καὶ μητρός ἀποτίκτονται. Ταύτης γὰρ καὶ ἡ ἐπὶ τῷ μέλλοντι προμήθεια, καὶ ἡ τοῦ παρωχηκότος ἀναπόληψις Έτι, ᾧ μέμνηταί τις εὐεργεσιῶν, ἐκείνῳ μνήμην ἔχει καὶ κακώσεων. Μέμνηται δὲ ἀμφοῖν τῇ ψυχῇ. Αφαιρετέον ἄρα ψυχῆς τὸν τούτοιν ἐπιλησόμενον, καὶ μεταπλαστέον οὕτως εἰς ἄψυχον. 14. Itaque, cum mali memoriæ quidem ten tatio potest repelli, si quis ad hoc diligenter se accingat, mali vero non recordari sive cujus- · dam causa vexationis, aliquis volens oinnino non posset, quid tandem illum qui ex aliqua causa urgente se malum ab aliquo fuisse passum, In mentem revocat, injuriarum memoriæ vituperationi subjicimus? siquidem jam agnovimus magnum intervallum jacere, in quo mali memoria, malique vel vexationis alicujus recordatio, distant. Cur etiam malum quidem, quod nondum aliquís passus est, sed in futuro jacet, suspiciens et timens et cavens, in hominem peccatorem non reputatur; vexationem vero mente revolvens, quam expertus est, et hoc juxta quamdam fortunam, sub peccatoris colore pingitur? Autamen hæc ambo, tanquam matre, spirituali generantur imaginatione. Ad hauc enim pertiment et de futuris p:ovidentia, et de præteritis recordatio. Qua autem causa quis beneficiorum meminit, eadem maleficiorum etiam memoriam ha- · bet. Auferendum est igitur animam illi qui talium oblivisci debet, et ipse morti sprituali tradendus. 12. Si quis autem in contradictione sibi complacens dicat, quemadmodum recapti beneficii memo- .riam comitatur beneficii redditio, sic mali tolerati memoriam subsequi ea quæ retributionis sunt, set inde mutuo concurrere sibi mali recordationem et mali memoriam, is proculdubio absurda dicit, nec certe novit accurate discretionem aut regulam observare, unde probantur quidem quæ virtutis sunt, condemnautur autem quæ pravitatis: rem non profunde penetrat. Verum, sicuti matres gravidas, sunt quadam qualitates. Itaque beneficiorum memoria, quæ boua qualitas est, alia quidem similia gemerat, sicuti gratia gratiam gignit; alia vero sola voluntate consistit, quando beneficio donatus in eis quæ sunt ipsius, vacuis manibus commoratur. Est autem etiam aliquando quædam sterilis beneßcentia, qualis est ingratorum, exsecrabilium, judai zantium. Et quidem in talibus primum est beneficium retribuere; secundum autem in voluntate sistit, cum ad effectum transire nequit. Denique tertium est neque facere, neque velle, benefactori injuriam inferre, ut fecit Iscariota. 13. Talia quidem sunt spectantia ad beneficentiam, quæ aut parturit ad lucém, aut in semine solo consideratur, sive quæ prorsus sterilis est, aut si quando parturit, edit molam, sive quæ veram gravitatem alio quodam mode mentitur. Maleficontia vero, juxta rationem, cui subest beneficentia; alia per mali recordationem stimulat eum qui passus est ad efficacem vindictam; et hæc ipsa, veluti gravida, parit cum violentia ab eo qui passus est mali retributionem; alia recordatur quidem et desiderat vindictam: cum autem nocere nequit, desiιβ'. Ει δέ τις φιλοκαλῶν ἑαυτὸν εἰς ἀντιλογίαν ἐρεῖ, ὥσπερ δὴ τῇ τοῦ εὐεργετεῖσθαι μνήμη συνεχ τρέχει τὸ ἀντευεργετείν, οὕτω δὴ καὶ τῇ μνημοσύνη τοῦ κακοῦσθαι συμπαρομαρτείν καὶ τὰ τῆς ἀντικα χώσεως, κἀντεῦθεν συντρέχειν ἀλλήλοις τὸ ε μεμ νῆσθαι κακοῦν καὶ τὸ ι μνησικακεῖν,ο λαλεῖ μέν τι c παχυλῶς ὁ τοιοῦτος, οὐ μὴν λεπτότερον ἀκριβοῦν οἶδε, καὶ διάκρισιν ή κανόνα διαρθροῦν, ὅθεν ἐγαρί νονται μὲν τὰ εἰς ἀρετὴν, ἀποκρίνονται δὲ τὰ εἰς φαυλότητα· οὐδὲ ἐμβαθύνει. Όμως ἐγκυμονούσιν εξα καὶ μητέρες τινὲς αἱ ποιότητες. Ευεργεσίας γοῦν μνήμη, ἀγαθὴ ποιότης οὗτα, ἡ μέν τις καὶ γεννᾷ ὅμοια, καθότι καὶ χάρις χάριν ἐστὶ τίκτουσα· ἡ δὲ ἐν μόνῳ τῷ ἐθέλειν ἐστὶν, ὅτε ὁ εὐεργετηθεὶς κεναῖς χερσὶ διοικεῖ τὰ καθ᾿ ἑαυτόν. Επει δέ ποτε καὶ στειρεύουσά τις εὐεργεσία, εποία ἡ τῶν ἀχαρι στούντων, τῶν ἐπαράτων, τῶν ἰουδαϊζόντων. Καὶ τὸ μὲν πρῶτον ἐν τούτοις ἐστὶ τὸ ἀντευεργετεῖν· δευτε ρεύει δὲ τὸ ἐν τῷ θέλειν, ὅτε μὴ ἔχει ἀποβαίνειν καὶ πρὸς ἐνέργειαν. Τὸ δὲ λοιπὸν καὶ τρίτον, τὸ μήτε ποιεῖν, μήτε ἐθέλειν, και που καὶ αἱρεῖσθαί τι πρὸς βλάβην τοῦ εὐεργετηκότος, ο Ισκαριώτης ἀπεκλη ρώτατο. ' ιγ. Καὶ τοιαῦτα μὲν τὰ τῆς εὐεργεσίας, τῆς ἢ τικτούσης ἐς φῶς, ἢ ἐν σπέρματι καὶ μόνῳ θεωρωμένης, ἢ καὶ παντελώς στερίφης, εἰ δ' ἄρα ποτέ καὶ τέκῃ, μύλην ἀποτικτούσης, ἢ εἴ εί που ἄλλο τὴν ἀληθῆ ἐγκυμόνησιν ψεύδεται. Ἡ κακοποιία δὲ ἀλλὰ καὶ αὐτὴ κατὰ λόγον, ὃν ἔχει καὶ ἡ εὐεργεσίας ἢ διὰ κακοῦ ἀναμνήσεως ερεθίζει τὸν πεπονθότα πρὸς ἄμυναν ἐνεργῆ· καὶ ἰδοὺ καὶ αὐτὴ, ὡς οἷα κυσαμένη, ἔτεκε μετ' ἰσχύος τὴν ἐκ τοῦ παθόντος ἀντικάκως:. Η μιμνήσκεται μὲν καὶ ἐφίεται ἀμύνης· μὴ δυνατ μένη δὲ δρᾶσαι κάκωσιν, ἴστησι τὴν ἐπιθυμίαν ἐν τῷ

βούλεσθαι, καὶ πέττει τὸν χόλον· καὶ τὰ κύματα derium in voluntate reponit bilemque coquit et θραύουσα, οὐκ ἐξαφρίζει εἰς θυμὸν ἀκρατῆ. Καὶ οὗ - fluctus reprimons, non in iram impotentem efferveτως ἐξ ἀναλόγου δευτερεύει, καθάπερ εὐεργετοῦντος scil. Εt sic ex analogia quemadmodum secundus Et ἀνδρὸς κατ' ἐνέργειαν ὁ ἱστάμενος ἐν μόνῳ τῷ ἐθέσ est ab homine qui secundum efficaciam bene δεν εὐεργετείν οὕτω καὶ τοῦ μνησικάκου ἐνερ fecit, ille qui sistit in voluntate benefaciendi, γοῦντος τὴν κάκωσιν ὁ ἐθέλων μὲν, ἐπέχων δὲ εἰσέτι. ita quoque secundus est ab eo qui mali memaΛοιπὸς δὲ καὶ τρίτος κἀνταῦθα, ὥσπερ ἐν τοῖς κατὰ. riam ad effectum ducit, ille qui nocere quidem vult, εὐεργεσίαν ὁ ἐπίβλητος καὶ ἐπάρατος (ὁ μήτε ένερadhuc autem abstinet. Restat autem hic etiam terγῶν τὰ εὐεργετικά, μήτε μὴν αἱρούμενος, ἀλλὰ καὶ lius, sicut in iis quæ sunt benefcentiæ, vitupe προσεπιβλέπτων), οὕτω καὶ ἐν τοῖς εἰς κάκωσιν ὁ randus, et exsecrabilis ille (qui nec beneficia reἄλλως ἐξ ἐναντίου καὶ ἐπαίνων ἄξιος καὶ εὐχῶν, ὁ ipsa confort nec reddere gaudet, sed etiam injuriam μετὰ κάκωσιν δηλαδὴ ἐφθακυῖαν μήτε ἐνεργήσας τὰ adjicit), ita quoque in his quæ ad vexationem speεἰς ἄμυναν, μήτε μὴν ἐθέλων, ἀλλ', εἴ ποτε καὶ ctant, ille qui cæterum e contrario laudibus et bcμεμνωτο, χοῦν τῷ κακῷ ἐπιφορῶν καὶ εἴ τί του medictionibus dignus est, qui post vexationem sane ἐξέσει κακίας, χωννύων αὐτὸ εἰς λήθην, καὶ præhabitam neque quæ vindictæ sunt operatur neμυσαττόμενος καὶ τὴν μνήμην αὐτήν. que quærit, sed, si forte meminit, aggerem opponit malo, et si quid olet malltiam, illud in oblivionem et recordationem ipsam e mente rejicit. ι. Εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει (ἔχει δὲ πάντως οὐκ άλλω;), έσφαλται ἄρα τοῦ εἰς ὀρθὸν βαίνειν ἀληθείας ὁ τὴ μεμνῆσθαι κακοῦ εἰ; ταὐτὸν ἄγων τῇ ἁμαρτάδι τῆς ἀντικακώσεως. Δῆλον γὰρ, ὡς οὔτε ὁ μνήμην εὐεργεσίας ἀναλαβὼν πάντῃ πάντως εὐεργε τεῖ, οὐδὲ μὴν ὁ κακώσεως μνησάμενος, ἤδη καὶ εἰς βάθρον τοῦ ἀντικακῶσαι ὤλισθε. ιε'. Κεφαλαιώσασθαι δὲ τὸ χῶμα τοῦ τόπου τοῦδε· μεμνήσθαι μέν τινος ἀγαθύνοντας καὶ αὖ πάλιν χαχοποιοῦντος ἀντικειμένως ἔχουσιν, οὕτω δὲ καὶ τὸ εὐεργετεῖν· δ δή τινες οἴονται μνήμης ἀγαθῆς ἀποτέλεσμα, καὶ τὸ κακοποιεῖν δὲ, ὅπερ οἱ νοεῖν δεινοὶ τίχον οίδασι τοῦ μνήμην ἀπόθετον ἔχειν κακώσεως, εἰς ἀντίθεσιν ἀσύμβατον ἀφορίζονται· πρὸς δὲ τούτῆς καὶ τὸ ἐθέλειν μὲν εὐεργεσίαν ποιεῖν, μὴ ἐξισχύειν δὲ, καὶ πάλιν ἑτέρωθεν τὸ βούλεσθαι μὲν ἀντικακῶσαι, μὴ ἔχειν δὲ, καὶ αὐτὰ εἰς μοῖραν ἀντίπαλον ἰδιάζουσι. Καὶ εἰσὶν ἀγαθῆς μὲν συστοιχίας τὸ μεμνῆσθαι ἀγαθοποιίας, καὶ τὸ δι' αὐτὴν εὐεργε.. τεῖν· καὶ τρίτον τὸ ἐθέλειν, εἰ καὶ μὴ αἱ χείρες δύνανται συνεπιλαμβάνεσθαι. Τῆς ἑτέρας δὲ φατρίας, ὅση λογίζεται εἰς ἐναντίωσιν, τὸ βαρέως μεμνήσθαι κακώσεως· καὶ δεύτερον εὐθὺς, τὸ δι' αὐτὴν αὐτίκα εἶναι τινὰ κακωτικόν· καὶ ἐπὶ δυσὶ τούτοις τὸ προαιρεῖσθαι μὲν, ἀτυχεῖν δὲ ὁπωσοῦν τὴν προαίρεσιν. Καὶ οὕτω μὲν τῶν ἑκατέρωθεν βαθμίδων αἱ ὑψηλό τέρας, ἡ μὲν εὐκταία κατ' ἀρετὴν τοῖς προσβαίνουσιν, ἡ δὲ, ὁποίαν ἀπεύχεται ὁ φρονῶν, ἔσχατον αὐτὸς βαθμὸν αἱρούμενος, ἤπερ ἀναβαίνειν, ὅθεν ἔστι και τακρημνισθῆναι εἰς ὄλεθρον· οἱ μέντοι τούτων πυθμέν νε; ἀνάπαλιν ἔχουσι. Καὶ τὸ μὲν ἔξω μνήμης βάλε λειν τὸ εὐεργέτημα, καὶ ἀχάριστον εἶναι, και που καὶ δαχνηρῶς ἐμφύεσθαι τῷ εὐεργετηκότι, ὡς καὶ ἀποτρώγειν ἐθέλειν τῶν αὐτοῦ σαρχῶν, δ δὴ καὶ κάτω ἔσχατον ὑποστάθμης λόγῳ ἐν τῇ ἐπαινουμένῃ συστοι - χία ἔκειτο, φαυλεπίφαυλόν ἐστιν ὄντως καὶ μεμισημένον τῷ καὶ πρώτῳ καὶ μεγίστῳ διδασκάλῳ, οὗ τῆς μαθητείας ὁ νενοσηκὼς αὐτὸ Ἰσκαριώτης ἐξέπεσεν. Ετέρωθεν δέ γε τὸ μνήμην μὲν π[άσχε]ιν κακώσεω;, ἀμελεῖν δὲ ἀντικακώσεως, εἰς ὃ δὴ περιέστη ες οἷα καὶ εἰς τρυγίαν τινὰ ἡ κακίστη συστοιχεία τοῦ μεμνήσθαι κακωθῆναι, καὶ τῇ μνήμῃ ταύτῃ και 14. Hæc igitur si ita sint (proculdubio autem omnino sunt), convincitur in recto veritatis tramite non ambulare qui recordationem mali ad malum malo retribuendum reducit. Manifestum est enim quod neque beneficii recordatus ubique benefacit, neque qui vexationis illatæ meminit, jam eo ipso in abyssum malæ vindictæ delapsus est. 45. Age, jam resumamus hujus, argumenti summam: meminisse quidem alicujus bene facientis, et rarsum male agentis recordari, oppositionem habeut; ut econtra etiam benefacere, quod quidam bonæ memoriæ effectum esse putant, et male facere, quod sapientes conservatæ mali memoriæ fructum censent, insociabili intervallo separantur. Insuper autem velle quidem exercere beneficentiam, sed non posse; iterumque alias cupere quidem malum pro inalo reddere, neque vero posse, in partem contrariam ipsa distinguuntur. Eat boni quidem ordinis simul benefcentia meminisse, et ob illam benefacere, et tertium mens benevola, etsi manus perficere non valeant. Alterius autem classis, quæ reputatur in oppositionen, est vexationis dolenter meminisse; secundum cito proptet illam malefacere; et super his duobus, sibi proροnere quidem, sed propositum quocunque modo non attingere. Et ita quidem, ex utrisque gradibus superiores sunt, unus quidem secundum virtutem ambulantibus desiderabilis, alius autem talis ut eum deprecatur prudens, ultimum ipse gradum potius eligens, quam ascendere rursum, unde decidere debebit in ruinam: fundi tamen illorum é contrario veniunt. Et quidem extra memoriam projicere beneficium, et ingratum esse, forteque mordicus sic inhærere benefactori, ut taliter affectus etiam illius carnes comedere velit, quod ' deorsum in ordine laudabili, læcis loco jacehat, reipsa pravissimum est odiosumque primo magnoque Magistro, e cujus discipulatu qui senserat hve Iscariota excidit. Aliunde vero memoriam quidem sustinere vexationis, abstinere vero a mali retributione, ad quod vergit, tanquam ad aliquam fæ-

EUSTATIII THESSALONICENSIS METROPOLITÆ com pessima classis qui mall facti tenetur memo- 4 κοποιεῖν, ἢ ἐθέλειν κακοποιεῖν, ἀρίστη τέ ἐστι, καὶ ria, hacque memoris malum agitur, vel malefaciendi voluntas babetur, hæc fæx bona est et Deo grata, el peccatorum deletrix, eo quod ipsa delet ex anima non convenientem vindictam. Hujus autem accidentis causa est, quod quidem beneficentiam prorsus oblivisci, ordinatur inter composita superius bona, in quantum nefandum, et ob id in odio est, et in malitiam Imputatur; procul aurem jacere vindictam, et velle non meminisse, si quod illatum fuerit malum, vel si forte memoria servetur, in animam introitum vindici maleficentiæ intercludere, hoc duobus de quo superius peccatis, obnititur, et illorum declinat ordinem; et relinquens ista dæmoni malo, ipsa Deo appropriatur, et in virtutem puriticata, sublimis ad Altissimum volitat. 46. Et sic habet se naturaliter res, sicut et declorum regula novit. Ex bis enim duobus contrariis, oblivione benefaciendi, et iterum malefaciendi oblivione, quoniam unum pravum cum sit, sub bona felici sorte cecidit, alterum ergo divinum cum sit, et ipsum sub aliam seriem malam intravit. Et aliquo modo, qui non voluit intelligere ut bene ageret, juxta Psalmistam, abundantis medio messis enata spina reputatur, scilicet, in serie benefciorum. Qui vero non pro malo malum reddit, rosa judicatur, quæ, spinas mali memoriæ devitans, bonum innocuum proponit. Itaque jure dici potest, quod ambulant, bonum quidem illud corpus, beneBciorum ordo, veluti malo pede, scilicet, ingratitudinis; malum autem istud, mali memoria, hono pede, secundum malitiam ambulare tardante. Ut aliter dieam, hie complantantur, sicut cum virtutīņus malitia, sie cum virtute magna vitia. Etenim ejus qui bene fecit meminisse, beneficiaque revera retribuere, atque etiam mutua vice beneficentiam præstare velle, ejusdem ordinis in virtute sunt; bomiuum autem prava voluntas his pulchris arboribus inseruit fruticem pravissimum, ingratitudinem, quam parere solet beneficiorum oblivio. 17. Et ita quidem excrevit ex illarum virtutum prdiuibus una pravitas, et ex alia parte, gravis memoria injuriarum, et ab illa praya retributio per malefaciendum. Sed hæc tria mala simul ordinata ad portam, ut aiunt, assimilantur uni virtuti, scillcet, non omnino velle vexationis meminisse: cui Joao memeipsum ipse ascribo; et sic neque malum pro malo cuiquam invenirer reddidisse; neque voJens quidem, sed non valens, vindictam suspendisse: quorum prius quidem pessimum, posterins autein virtutis simulationem ingeniis non profundis subjicere vult. 18. Si quis autem dixerit vulgare hoc, 4 18tud igitur unde manifestum est? primo quidem discutiat vitam nostram, ubi non poterit invenire quemquam a nobis aliquid ulciscendi causa passuin, Deinde recentioribus nostris infortuniis adhibeat curam, in quibus nemo nos audivit dicentes aliquid ad damnum hujus linguæ nos calunniantis Θεῷ φίλη, καὶ ἁμαρτιῶν ἐξαλειπτική, ὅτι καὶ αὐτὴ ἀπαλείφει τῆς ψυχῆς τὸ ἐν μὴ δέοντι ἀμυντικόν. Α'- τιον δὲ τοῦδε τοῦ συμπτώματος, ὅτι τὸ μὲν πάντῃ ἐπιλελῆσθαι ἀγαθοποιίας ἐνήλλακται πρὸς τὰ ἀνωτέρω συστοιχοῦντα χρηστὰ, εἰ; ὅσον ἄρξητον, καὶ διὰ τοῦτο μισεῖται, καὶ εἰς κακίαν ἀπογράφεται· τὸ δέ γε πόρρω βάλλειν τὸ ἀμυντικόν, καὶ ἐθέλειν μηδί μεμνήσθαι, εί τί που πάθοι κακὸν, εἰ δέ που καὶ μνησθείη, ἀποκλείειν τὴν ἐς ψυχὴν εἴσοδον τῇ ἀμυνα τικῇ κακοποιία, τοῦτο τοῖς ἀνωτέρω δυσὶν ἁμαρτή μασιν ἐς τὸ παντελὲς ἀντιπίπτει, καὶ τὴν πρὸς αὐτά φατρίαν ἐκκλίνει· καὶ ἀποκληροῦσα ἐκεῖνα τῷ δα!- μονι, οἰκειοῦται αὐτὴ τῷ Θεῷ, καὶ εἰς ἀρετὴν ἀπολεπτυνθεῖσα κούφη πτερύσσεται πρὸς τὸν ὄψιστον, ις' Καὶ ἔχει οὕτω φύσεως τὸ πράγμα, καθὰ καὶ φιλόσοφος οἶδε κανών. Δυοῖν γὰρ τούτοιν ἐναντίον, λήθης τε τοῦ ἀγαθύνειν, καὶ αὖ πάλιν ἐπιλησμοσύνης τοῦ κακοποιεῖν, ἐπεὶ τὸ ἐν, φαῦλον δν, ἔλαχεν ὑπὸ τὰ χρηστὰ πεσεῖν σύστοιχα, τὸ ἄρα λοιπόν, θεῖον δι αὐτὸ τὴν ἑτέραν συστοιχίαν ὑπέου τὴν φαύλην. Και πως ὁ μὲν μὴ βουληθείς συνιέναι τοῦ ἀγαθῦναι, κατά τὸν ψαλμῳδὸν εἰς ἄκανθαν λογίζεται ληΐῳ παραπει φυκυίαν εὐφόρῳ, τῷ κατὰ τὴν εὐεργετικὴν συστοι χίαν· ὁ δὲ μὴ ἀνταποδιδοὺς τοῖς κακώσασιν, εἰς ῥόδον ἐγκρίνεται, δ τὰς ἀκάνθας ἐκφυγὸν τοῦ μνησικτ κεῖν ἀγαθὸν ἄλυπον πρόκειται. Οὐκοῦν καὶ ἔστι πρὸς ἀστειότητα φάναι, ὡς βαίνουσι, καλὸν μὲν ἐκεῖνο σώμα, τὰ εὐεργετικὰ σύστοιχα, ὡς οἷα φαύλῳ πολ, τῷ τοῦ ἀχαριστεῖν, κακὸν δ᾽ αὖθις ἐκεῖνο, τὸ μνη σίκακον, ἀγαθῷ ποδὶ, ἐπεμβαίνειν ὀκνοῦντι πρὸς κάκωσιν. Φράσαι δὲ ἄλλως· παραπέπηγε κανταῦθα, ὥσπερ ἀρεταῖς κακία, οὕτω καὶ ἀρετῇ φαυλότητες. Μεμνῆσθαι μὲν γὰρ τοῦ εὐεργετήσαντος, καὶ μὴν ἀντευεργετεῖν κατὰ ἔργον, ἔτι δὲ καὶ ἐθέλειν εὐερο γεσίαν ἀντιδοῦναι, συστοιχοῦσι κατ' ἀρετήν. Φαύλη δὲ προαίρεσις ἀνθρωπίνη παρέπηξε τούτοις δένδροις καλοῖς, φυτὸν φαυλότατον, τὸ ἀχάριστον, ὅπερ ἀπο τίπτειν οἶδεν ἡ λήθη τῶν εὐεργεσιών. ιζ. Καὶ οὕτω μὲν συστοίχοις ταύταις ἀρεταῖς κακία μία παραπέφυκε, βαρεῖα δ' ετέρωθεν μνήμη κακώσεως, καὶ ἡ ἐπ' αὐτῇ ἀντικάκωσις κακοποιή ται. ᾿Αλλὰ ταῦτα τρία κακὰ σύστοιχα παρὰ θύραν, 8 φασιν, ἤκουσιν ἀρετῇ μιᾷ, τῇ τοῦ μὴ ἐθέλειν όλως μεμνήσθαι κακώσεως· ᾧ δὴ ἀγαθῷ ᾽ ἐμαυτὸν ἐγὼ αποκληρῶ· καὶ οὔτε ἂν εὑρεθείην κακοῦ κακόν τιν ἀνταποδοὺς (τοῦτο δὴ τὸ χείριστον), οὐδὲ μὴν ἐθέλων μὲν, ἀδυναμίᾳ δὲ ἀπαιωρῶν τὴν ἄμυναγ· ὅπερ ἀφετῆς ὑπόκρισιν ὑποβάλλειν βούλεται τοῖς μὴ ἐμβαθύν νουσιν. ιη'. Εἰ δέ τις έχει λέγειν τοῦτο δὴ τὸ δημοτικὸν, τὸ Πόθεν ἆρα τοῦτό γε δῆλον; πρῶτα μὲν ἐπεξελθέτω, οἷς βεβιώκαμεν, ἐν οἷς οὐκ ἂν εὑρέσθαι δύναιτο τὸν ἐξ ἡμῶν πεπονθότα τι πρὸς ἄμυναν. Εἶτα καὶ τοῖς ἐναγχος ἡμετέροις ἐνδιατριψάτω πα θήμασιν, ἐν οἷς οὐδεὶς ἤκουσεν ἡμᾶς ἀποπτύσαντάς τι πρὸς βλάβην τῆς καθ' ἡμῶν διαβόλου γλώττης

JURÍARU ἐκείνης, οὐδὲ ἐς τὸ τυχόν. Εἰ δ' ἀμφιβάλλει αὐτὸς, nce sine consilio. Si vero ambigit ipse, ecquid habeκαὶ τί ἂν εἴχομεν ἀντιβλάψαι τὸν τῆς πνευματικῆς ἀγέλης ἀποσκιρτήσαντα ἐφ' ἡμετέραις κακώσεσιν; Οίδα μεν, ὅτι κερτομοῦσι πυνθανόμενοι, ἅπερ οίδα τι πρὸς ἀκρίβειαν. Εἰ δὲ καὶ ἐτεὸν ἀπὸ σπουδῆς, ὁ λέγε ται, ταῦτ' ἀγορεύουσι, παραβαλλόντων ἐφ' ἡμᾶς ἡσυχαίτερον ἐπὶ μαθήσει· καὶ ἡμεῖς ἐξηγησόμεθα, ὁποίοις ἐνισχημένοι κακοῖς οὐκ ἐξελαλήσαμεν εἰς γε τὸν βλάπτειν ἐπὶ δικαίοις δυνάμενον. remus vicissim lædere quemquam e spiritualį grege de nostris maleficiis exsultantem? Scio quidem quod vexatorie percontantur quæ perfecte norunt. Si vero certe propter studium, ut dicitur, hæc loquuntur, venientibus ad nos pacifice ad instructionem, nos etiam explicabimus, quibus irretiti malis nou locuti fuerimus etiam contra illum qui juste nocere potest. ιθ'. Οὕτω δὴ καταστήσας τὰ εἰρημένα, ὡς οὐκ ἂν, οἶμαι, ῥᾳδίως ἀντιλογηθῆναι, λαλήσω καὶ ἄλλως περὶ ταὐτῶν ἐπιτομώτερόν τε καὶ σαφέστερον, δεικνύς, ὡς οὐ ταὐτὰ, μιμνήσκεσθαί τε κακοῦ καὶ μνησικακεῖν ἀγαθοποιίας. Ο δεῖνα μέμνηται ἀγαθὸς ἄρα ἐστί. Κακώσεως ἦλθέ τινι μνήμη· ἄρα μνησίκακος ὁ ἀνήρ. Τίς ὁ τὸ πρῶτον εἰπών; τίς ὁ τὸ δεύτερον; Προβαλλέτωσαν ἑαυτοὺς εἰς μέσον, ἵνα καὶ γελῶντο εἰς ἐμφανές. Μέμνηταί τις οἴκου λαμπροϋ· οἰκοδόμο; ἄρα ἐστὶν, οἷς μέμνηται. Πλοίου μνήμην ἔχει, πρὸς τέχνην οἰακιζομένου, καὶ οὕτω παρακρουομένου τὰ πέριξ κύματα· οιακοστρόφος ἄριστο; ἄρα τῇ μνήμῃ ὁ ἀνήρ. Μέμνηται τοῦ φορτικοῦ Φαλάριδος· οὐκοῦν εἰ μέμνηται, τυραννεῖ. Μέμνηται, κατά κρημνοῦ πεσών τις καὶ ἐκτραχηλισθεὶς· πταίει ἄρα εἰς ἑαυτὸν ὁ ἄνθρωπος. Ανασκάλλει τῇ διανοίᾳ, κακὸς αὐτός ποτε γεγονώς,. οἷς ήμαρτε, καὶ τῇ μνήμῃ ἔχθεται· μνησικακεί τοῖν ἑαυτῷ. Οὔτε ἐκεῖνα σοφά, καὶ ταῦτα δὲ κωμῳδίας άξια· οἷς οἶμαι συντακτέον καὶ τό· Μέμνηται τις κακώσεως δπωσούν· ἔστιν ἄρα μνησίκακος. α. Ετι ὁ τὴν μνησικακίαν ατέχνως μνήμην κακοῦ ἡ κακώσεως ἁπλῶς ὁριζόμενος, οὐ μόνον τὰ ἐς ῥητορεία, πλημμελεῖ, καίριόν τι μέρος τοῦ πανη-. Gnit, is non solum rhetoris artem offendit, 49. Dictis ita constitutis, ut non facile, puto, contradici possim, alia dicam brevius et evidentius super istis, ostendens non eadem esse recordari mali, et male meminisse beneficiorum. Aliquis meminit: ergo bonus est. Injuriarum alicui memoria venit: ergo mali memor est homo. Quis illud primum dicit? quis hoc secundum? In medium se producant, ut palam irrideantur. Illustris domus aliquis meminit; ergo, quibus meminit, his est architectus. Navis memoriam habet scite gubernatæ sirque fluctibus feliciter ereptæ: optimus ergo gubernator ille vir memorabilis est. Insolentia nieminit Phalaridis: itaque, quia meminit, tyrannidem exercet. Meminit aliquis viri in præcipitium lapsuIR el conquassatum: ergo talis homo semetipsum offendit. Cogitatione reputat ipse qui fuit iniquus malaque gessit et memoriæ succenset: ergo nali memor in seipsum est. Illa sapientia non sunt, sed comœdia digna; quibus istud adjungendum puto: aliquis injuriarum qualitercunque meminit: ergo simultatis tenax est. γυρίζειν ἀπάγων αὐτῆς, τὸ ψεκτικόν (ὅπερ οὐκ ἂν συνίσταιτο, ἀπαγομένης ἐκ βίου τῆς τῶν κακῶν μνήμης)· αλλά γε καὶ τὸ δικανίζειν παραγράφει, καὶ τούς τε ἄξονας ἀποξέει, καὶ τὰς κύρβεις ἀπαλεί φει, καὶ τὴν ἀδικίαν παῤῥησιάζει. Αὐτὸς μὲν γὰρ οὐκ ἐθέλει, μνήμην εἶναι κακοῦ εἰς τὸ πᾶν. Τὸ δέ γε δικανικόν εἰσιν οίπερ ὠρίσαντο, μηδέν ἕτερον εἶναι, τό· ἄνδρ' ἀπαμύνασθαι, ὅτε τις πρότερον χαλεπήνῃ, διὰ μνήμην πάντως κακοῦ ὑπάρξαντος· ἀτε λῶς μὲν ἐκεῖνοι φάμενοι, οὐ μακρὰν δὲ σκοποῦ πάντῃ πεσόντες. κα'. Χρὴ τοίνυν, ὡς ἔοικε, τοὺς δικάζοντας ἅμα ἐντρανίσαι κατηγόρῳ, καὶ ἐξαναστῆναι τοῦ θρόνου, καὶ ἡ ἀφεῖναι τὸ βῆμα καὶ ἀναχωρῆσαι, ἢ ἀλλὰ γράξασθαι μνησικακίας τὸν ἄνθρωπον, ὅτι μεμνη μένος κακώσεως ήκει λύσων κατά νόμου δίαιταν τὴν πλοκὴν τοῦ κακοῦ, καὶ διαστησόμενος εἰρηνικώς.. Εἰ δὲ καὶ παράγγελμα θεῖον ὑπόκειται, τυφθέντα εινὰ ἐς παρειὰν στρέψαι καὶ τὴν ἑτέραν, γένηται δὲ ἡ πρώτη πληγή οὕτω βαρεία, ὡς μηδὲ πλαγιάζειν ἔχειν τὴν λοιπὴν, καὶ ὁ πληγεὶς εἰδὼς καὶ μνήμην ἔχων, δ πάθοι, οὐ στρέφει ἑαυτὸν καὶ εἰς ἕτερον πλήγμα, ἤδη δὲ καὶ ὑποβρύχοιτο στενάζων τῷ βαμυαλγήματι· εἴπομεν ἂν ἐκεῖνον ἁμαρτωλόν, ὡς εἰδότα, δ πάσχει, καὶ οὕτω μνησίκακον; Γελοίον τὸ πρᾶγμα καὶ ὁρισμός. Ο 20. Insuper qui mali memoriam sine artificio memoriam mali sive vexationis simpliciter deab illa gravein panegyrici partem auferendo, reprehensionem (quæ non subsisteret, sublata de vita malorum memoria), sed etiam jurisdictionem abro - gat, et axones abradit, et tabulas delet, et iniquitatem excusat. Ipse namque non vult omning memoriam esse mali. Jurisdictionem autem aliqui deßniunt nihil aliud esse quam istud: Hominem repellere cum aliquis prius iratus est, ob memo riam sane mali quod illatum est: parum sufficienter illi quidem locuti, sed non omnino procul a vero aberrantes. 21. Oportet igitur, ut apparet, judices, ubi cognoverunt accusatorem, e sella surgere, vel tribu al deserere et recedere, vel ob viudicta animum condemnare hominem, quod vexationis recordatus venit per arbitrium legis mali podum soluturus et pacifice discussurus. Sed et si divinum subjiciatur mandatum, quod aliquis in maxillam percussus debeat et aliam præbere, fat autem prima percussio tam gravis, ut impossibile sit alteram vertere maxillam, et percussus videns et memoriam habens. quod passus sit, non se convertat ad aliam percussuram, jam vero submurmurat gravi dolore gemens, dicendum nobis erit, illum peccatorean, quasi quod patitur scientem, et sic simultatis memorem? Ridenda et res et definitio.

22. Præterea vir, in legitimum conjugium sciens esse peccatum, non obliviscetur, puto, passione furentem sociam, et modum quo ipsum tractavit, et ideo cavebit, per totam vitam memor, ne revertens iniquit´s salutarem disrumpat discordiam. Nec magister, nec paterfamilias, malos habentes compertos, unus quidem discipulum, alter autem alumnum peccantibus per oblivionem veniam darent, et certe nec ipsi trito memoriæ colore, sub mali memorum imaginibus pingerentur; verum unus quidem vocabitur conjugii zelator, alius autem bonus magister, et alter prudens eorum, quorum aduinistrationem habet, œconomus. Eadem vero plane ratione viator qui pravum itineris comitem invenit eumque ob illud suspicatur, prudens dicendus erit, non mali memor. Mercator autem qui consortem assumptum comperit bonum commune furtim exsu. gentem, arguit ac exprobrat, sibique cavel; sed non de ultione notandus est. Novimus tumulorum violatores, et semper odimus, et tanquam malos vitamus, et non desinemus esse tales, donec isti tales manserint. Si quis igitur mali memores nos dicere vult, audeat et dicat et irrideatur. Hec a11tem est etiam cæteris iniquitatibus explicatio. Furatur vicinus: suspectus est; mali memor ergo qui furem suspicatus est. Alius homicidium, sacrilegium alter, tertius autem impietatem perpetravit: si inde odium, mali memoriam experiuntur. Errat ita sentiens et semetipsum decipit. β 23. Adhuc, si quidem contrariorum eadem est c scientia cognitioque (est autem omnino), eadem erit accepti beneficli malique illati. Qui ergo judical ab humana anima recordationem prorsus eradicaudam, cum aliquid mali passus est, optimam quoque plantam, benefciorum memoriam, simul exstirpabit, et paradisum qui nobis inest devastabit; et jam non aliquis animadvertere poterit, ut de malo tolerato, sic de beneficio recepta. Eadem enim scientia novit utrumque per recordationem. Si quis autem unius memoriam non habet suscipiendam, certe nec alterius. Et sic bumana perfectio defecit. 24. Porro, meminisse mali simpliciter ad multa potest referri: non enim indivisum est. Aliquis memoria tenet, quod ægrotaverit (si sane quid mali sit ægritudo), quod ceciderit in mare furens et ad infernum attrahere tentans; quod gravis plaga fuerit incussa ense, non alieno, sed proprio per aliquem fati casurn, quod in profundam foveam ex offendiculo lapsus, quod rivi fluento pertractus fuerit. Hæc igitur perpessi, sive unus, sive plures, non omnino, si meminerint quibus occurrerint malis, mali memoria realui subjicerentur, nisi, qui male loquuntur, sic improprie dicere velint. Itaque per analogiam ex eodem loco nec recordans aliquid se mali passum a quodam fuisse, perverse dicendus est mali memor, sed aliquis recordans, sicut, quæ passus est, malorum, sic etiam eorum quæ sunt e contrario. Si vero κβ'. Ετι οὔτε ἀνὴρ, ἐς τὴν ἔννομον συζυγίαν ήδι κῆσθαι εἰδὼς, λάθοιτο ἂν τῆς οἰστροπλῆγος οἶμαι συννόμου, οἷα ἐκεῖνον διέθετο· ἐφ᾽ οἷς καὶ φυλάττοιτο ἂν, μεμνημένος διὰ βίου παντός, μὴ καὶ ἀνακυκλήσασα ἡ κακία διαζεύξῃ τὴν καλὴν ἁρμονίαν. Ούτ' ἂν διδάσκαλος, οὐδὲ μὴν οἰκοδεσπότης, κακοὺς ἐξευ ρηκότες, ὁ μὲν τὸν μυούμενον, ὁ δὲ τὸν τρεφόμενον, ἀμελαζεν ἂν λήθης λόγῳ τῶν πλημμελούντων· καὶ οὐκ ἤδη οὐδ' αὐτοί, παρατριβομένου τοῦ κατὰ μνήμην χρώματος, γράφοιντο ἂν εἰς μνησικάκων εἰκόνας. Αλλ' ὁ μὲν ἔσται καλούμενος φιλοσύζυγος, ὁ δ' ἀγαθὸς διδάσκαλος, ὁ δὲ συνετὸς οἰκονόμος, ὧν οἰκοδεσποτεῖ. Τὸν δὲ ὅμοιον λόγον καὶ ὁδοιπόρος φαῦ λον ὁδοῦ κοινωνὸν ἐξευρών, καὶ συχνὰ ὑφορώμενος τὸν ἄνδρα κατὰ μνήμην, ἐχέφρων ἂν καλοῖτο, καὶ οὐ μνησικακῶν. Ἔμπορος δὲ συλλαβόμενος μέτοχον, καὶ φωράσας ὑπούλως τὸ κοινὸν ἐκμυζῶντα, ἐλέγξει μὲν καὶ μέμψεται καὶ φυλάξεται· οὐκ ἂν δὲ εἰς μνησικακίαν ἀπάγοιτο. Οίδαμεν τυμβωρύχους, καὶ μισοῦμεν ἀεὶ, καὶ ἐκκλίνομεν ὡς κακούς, καὶ οὐδ᾽ ἂν παυσαίμεθα τοιοίδε ὄντες, ἕως ἂν ἐκεῖνοι τοιοῦτοι μένοιεν. Εἰ γοῦν τις ἐθέλει μνησικάκους λέγειν ἡμᾶς, τολμάτω καὶ λεγέτω καὶ γελάσθω. Η δ' αὐτὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κακιῶν ἔφοδος. Κλέπτει γείτων· ὑποπτεύεται. Μνησίκακος ἄρα ὁ τὸν κλέπτοντα ὑπειδόμενος. Εφόνευσεν ἕτερος, ἱεροσύλησεν ἄλλος, ὁ δέ τις ἐθεομάχησεν. Εἰ δὴ μισοῦνται, μνησικακοῦνται. Παραλογίζεται ὁ φρονῶν οὕτω, καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν ἀπατᾷ. κγ'. Ἔτι εἴπερ τῶν ἐναντίων ἡ αὐτὴ ἐπιστήμη καὶ γνῶσις ἐστὶν (ἔστι δὲ πάντως), εἴη ἂν ἡ αὐτὴ καὶ τοῦ εὐεργετεῖσθαι καὶ τοῦ κακοῦσθαι. Ο τοίνυν ἀξιῶν ἐκριζοῦσθαι παντάπασιν τῆς κατ' ἄνθρωπον ψυχῆς τὸ μεμνῆσθαι, ὡς κακῶς ποθεν ἔπαθε, συν εκσπάσοι ἂν καὶ τὸ κάλλιστον φυτὸν, τὴν τῶν εὐερ γεσιῶν μνήμην, καὶ τὸν ἐν ἡμῖν ἐρημώσει παρά δεισον· καὶ οὐκέτι ἄν τις εἰδείη αἰσθήσεσθαι, ὥσπερ του κακωθῆναι, οὕτως οὐδὲ τοῦ εὐεργετη θῆναι. Η γὰρ αὐτὴ ἄμφω οἶδεν ἐξ ἀναμνήσεως. Εἰ δέ τις θατέρου μνήμην οὐκ ἔχει ἀναλαμβάνειν, οὐκ ἂν οὐδὲ τοῦ ἑτέρου. Καὶ οὕτως ἡ κατ' ἄνθρωπου τελειότης ἐκλέλοιπεν. κδ'. Ετι τὸ μεμνῆσθαι κακοῦ εἰς πολλὰ ἐθέλει ἁπλοῦσθαι· οὐ γὰρ ἐστιν ἀσχιδές. Έχει τις μνή μην, ὡς νοσήσοι ποτὲ (εἰ δή τι κακὸν ἡ νόσος) ὡς περιπέσοι μαινομένῃ θαλάσσῃ καὶ πειρωμένῃ και τασπάσειν πρὸς ᾄδην· ὡς πληγείη ξίφει προς βαρείαν κάκωσιν, οὐκ ἀλλοτρίῳ, ἀλλὰ τῷ ἀνὰ χεῖρας ἔκ ποθι τύχης τινός· ὡς βαθεῖ βάθρῳ δι φεὶς ἐκ προσκόμματος· ὡς παρασυρείη ποταμείο ρεύματι. Ο τοίνυν τοιαῦτα παθὼν, εἴτε εἷς ἐκεῖνος, εἴτε πολλοὶ, οὐκ ἂν πάντως, εἰ μέμνηνται κακοῖς ἐγκύρσαντες, τῇ τοῦ μνησικακεῖν κακηγορία ὑποπεσοῦνται, εἰ μή τι ἀκύρως οἱ κακῶς ἀγορεύοντες ὀνομάζειν βούλοιντο. Οὐκοῦν ἀναλόγως ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου οὐδ᾽ ὁ μνημονεύων, παθεῖν τι πρός του κακόν, καχυλογοιτ' ἂν μνησίκακος, ἀλλά τις μνήμων, ὥσπερ ὧν πεπόνθοι, κακῶν, οὕτω καὶ τῶν ἀνάπαλιν. Εἰ δέ γε καὶ ἄμυναν ἐκεῖ

νος μελετᾷ, καὶ τίσασθαι τυρεύει, καὶ κακὸν ἄντα- quoque vindictam illa meditatur, machinaturque ποιοῦναι κακοῦ, ἐκεῖνό ἐστιν, ὦ οὗτοι, μνησικακεῖν. κε'. Ετι ἐντεθησαυρισμένου τῷ κατὰ ψυχὴν τα μιείῳ θεόθεν καὶ τοῦ τῆς μνήμης καλοῦ εἰς μυρίαν εὐεργεσίαν, ἣν ἐκθέσθαι βιβλιογραφίας εἴη ἂν ἔργον μακράς, τίς ἂν οὕτω κατεπιχειρήσοί στεγανῆς ταύτ της ταμιειουχίας, ὡς ὀργάνῳ λήθης ἐξορύξαι τὸ φύλαγμα, καὶ ἀπώσασθαι μὲν τὸ καλὸν τῆς μνήμης πτερυξαμένης άνω που πρὸς Ολυμπον, ἀντεισ ἀγαγεῖν δὲ τὴν κίβδηλον λήθην, τὴν τὸ καλὸν πλάσμα τοῦ Θεοῦ ἀπανθρωπίζουσαν; modum ulciscendi, necnon malum pro malo reddendi, hoc est vero mali meminisse. 25. Item, thesaurizato in animæ promptuario divinitus memoriæ bono in mille beneficia, quorum expositio longum opus esset, quis manns in hauc absconditam provisionem sic injiceret, ut oblivionis instrumento reconditum effoderet thesaurum, ut arceret quidem bonum memoriæ sur- · sum volitantis ad Olympum, introduceret autem ejus loco scoriam oblivionis, quæ pulchrum Dei plasma deformat? 26. Ego vero, Deus salvator, utinam meminerim semper! Vocer ita sciens et noscens, et discernere doctus, et uno verbo, homo! Non convertar in iechargicum, nec transmuter in stultum, eut Melitidem, aut alterum Corobum, aut Polyorum! nec ita gravedine laborem, ut nihil fudicare sciam, sed in hominis £guramı transformer, et rationem mentiar! Da vero mihi cum memoria rerum ex natura Buentium, non confici, nec ad malignam conteri vindictam, et quasi leonem feri contra inimicos, sumulatum velut sævissinis animae motibus, quibus ira succensa magnum in malum accenditur, et hoc, vel solitarium, per modum alicujus dissimulationis vel inter duos libratum, per æmulum resistendi animum. Conserva me in voluntate non retribuendi malum, et doce me cavere declinareque a malis, ut a facie colubri fugimus, ne sicuti viperæ subsidentes irrepant et latenter nos exsugant et occidant. χς. Ἐγὼ οὖν μεμνήμην, Θεὲ σῶτερ, ἀεί· κεκλήμην οὕτω εἰδώς τε καὶ ἐπιστήμων, καὶ διακρίνειν μαθών, καὶ τὸ ὅλον εἰπεῖν, ἄνθρωπος· καὶ μὴ Εκστραφείην εἰς λήθαργον, μηδὲ μεταπλασθείην εἰς Μαμμάκουθόν τινα, η Μελιτίδην, ἢ τὸν ἕτερον Κόροιβον, ἢ εἰς Πολύωρον· μηδὲ κορυζῴην, ὡς μηδὲν εἰδέναι κρίνειν, ἀλλ᾽ εἰς ἀνδρείκελον μεταπεπλάσθαι, καὶ τὸν λογικὸν ψεύδεσθαι. Δείης δέ μοι πρὸς τῇ μνήμῃ τῶν ἐκ φύσεως καὶ τὸ μὴ κατεργάζεσθαι, μηδὲ εἰς κακοποιὸν ἄμυναν τρίβεσθαι, καὶ οἷον ἀπολεοντοῦσθαι κατὰ τῶν ἐχθρῶν, ἐρεθιζόμενον ἐπεῖα καὶ ἀλκαίᾳ τινὶ ταῖς τοῦ θυμουμένου τῆς ψυχῆς ὑποκινήσεσι, δι' ὧν θυμὸς ῥιπιζόμενος εἰς μέγα κακὸν ἀνάπτεται, καὶ αὐτὸ ἢ μονῆρες κατά τι ὕπουλον, ἢ καὶ ἐπαμφοτερίζον διὰ τὸ ἀντερεί δειν φιλονεικότερον· καί με συντηροίης ἐν τῷ μὴ ἐθέλειν ἀνταποδιδόναι, καὶ συνετίζοις φυλάττεσθαι τοὺς κακοὺς καὶ ἐκκλίνειν, ὡς φεύγει τις ἀπὸ βρεως, μὴ καὶ ὡς ἔχιδναι υφειμέναι παρέπωσι καὶ λήθωσι πίνοντές με καὶ κτείνοντες. 27. Deinceps, qui nullatenus nec unquam oportere meminisse statuit, si quls omnino passus sit malum, ista quoque probare videtur: amaricatus es absinthio potatus: ergo recurrens ad mel obliviscere, quod amarum tibi sit absinthium. Agrota-. visti, aliquo membro dolorem passus, et doluisti: ad sanitatem reversus, non jam habeas in animo, quod malum sit morbus. Ego vero hujusmodi rationi et omnes similes (multi autem sunt) non adhærerem; arte vero conarer mentem ad dulcedi nem mellis applicare, necnon amaritudinem e themoria, opposita dulcedine, exprimere. Sic autent αι. Ετι ὁ ἀξιῶν μηδαμή μηδαμώς μεμνήσθαι, εἴ τις ὅλως πάθοι κακὸν, κἀκεῖνα δοκεῖ προσαξιοῦν. Επικράνθης αψινθιζόμενος· οὐκοῦν περιτυχών μέλιτι ἐκλαθοῦ, εἰ πικρὸν ἐπὶ σοὶ τὸ ἀψίνθιον. Νενόσηκας, ἀῤῥώστως παθὼν περί τι μέλος, καὶ ἤλγηχας· ἀλλ᾽ εἰς ὑγίειαν ἐπαναχθείς, μηκέτ' ἐν θυμῷ ἔχε, εἰ κακὸν ἡ νόσος. Ἐγὼ δὲ τῷ τοιούτῳ μὲν λόγῳ, καὶ ὅσοι τοιοῦτοι (πολλοὶ δέ εἰσι) προσχοίην οὐκ ἄν· τεχνώσαιμι δὲ, τὸν νοῦν ἀπερείσας εἰς τὰ τοῦ μέλιτος, καὶ τὸ κατὰ μνήμην πικρὸν ἐκχυμίσα; ἀντιθέτῳ γλυκασματι. Οὕτω δὲ καὶ τῇ νόσῳ προσενεχθεὶς, οὔτε κατ' αὐτῆς λυττήσω σκιαμα χῶν, οὔτε τὸ κατὰ νόσον ἠλγηκὸς μέρος, ἐξ οὗ και in morbum lapsus, nec adversus illum cum umχῶς εἶχεν ἡ ψυχή, εκτέμοιμι, χορδεύσας, 6 φασιν, ἐμαυτόν· ἀνάμνησιν δέ ποτε σχὼν ἐκείνου τοῦ ἄλο γους, ἀντιπαραθήσω τὸ τοῦ ὑγιαίνειν ἡδὺ, καὶ τῷ χαρτῷ πάθει ἐξωθήσω τὸ ἀηδές. Ομοίως δὲ πάν τως, τῶν κακοποιούντων εἴ που συμβαίη επιμνη σθῆναί με, τοῦ καρδιακού θησαυροῦ ἀναλεξάμενος τὰ ἐκ τῆς νίκης καὶ τοῦ περιγενέσθαι καλὰ, τὴν μνήμην μὲν ἐκείνων ἀφορίσω, φιλήσω δὲ τὰ ὕστε ρον ἀγαθά· ὧν ἀντισηκούντων καὶ ῥοπὴν καθελ κόντων ἀγαθήν, εἰς Αρπυΐας ἀνερείψεται τὸ οὐκ ἀγαθὸν ἐκεῖνο μνημόσυνον. Πρὸς τούτοις ἐπανακρί νω τοὺς ἐμοὶ σοφιστικώτερον ἐπικειμένους, καὶ οὔχουν ἀξιώματι περί μνησικακίας προτεινο μένους, ἀλλὰ τυφλόν οἷον αἴτημα προϊσχομένους, PATROL. GR. CXXXVI. bra pugnans furerem, nec membrum morbidum, ex quo patitur anima, amputarem, minutal, ut dicitur, ex me faciens: sed memoriam hujus doloris aliquando retinens, ipsi sanitatis jucunditatem opponam, el aniœía sensatione repellam molestam. Prorsus autem similiter, malignantium si forte me meminisse contingit, et e cordis thesauro sumend bona quæ de victoria triumphoque sunt, memo. riam quidem illorum arcebo, diligam autem posteriora bona, quibus compensantibus et bonani subducentibus lancem, ad Harpyias sustolletur hæc non bona recordatio. Super his interrogabo mihĭ sophistice instantes, et non placito de mali memoria propositionem ponentes, sed cæcum videlicet

' quæsitum pro lucentes, quod a docto vixdum pro- 8 δυσχερὲς ἂν εἴη δεδόσθαι πρός γε τοῦ ἐπιστήponeretur. 28. Qui me instituit et docuit sacer et magnus ille vir, hinc quidem ictus inferebat rationales et sine quibus recta via non incederet qui în înstitutonis semilas introducitur; illinc autem forte (rerum dicendum est) ira suggerente, extra regulam (licebat enim) castigationes modulabatur. Quid igitur non meminero maxime illius disciplinæ, beatunique predicabo virum, mensiuero vero forte quaque hujus severioris, et, ut mihi tum videbatur, inveteratæ parumque convenientis, et hanc ipsam ingratam habebo memoriam? Nondum hoc mali memoria est. Esset autem mali memoria, si non cum urbauitate modulate meminissem, exasperatus autem et ultor, illi insultarem. 29. Meminimus eliam (uon ego solus, sed tolum auditorium) quanta mala nobis omuium supremus et primus magister Deus ex Latina terra recenter in vexationem inferri permisit, et non obliviscemur. Quid igitur, vexationis memores, succensebimus Deo? dicat aliquis, si ipsi placet. Et mihi sunt inter manus sermonis arma, gladiusque biceps ipsi addetur usque ad insignem victoriam. Vertendum est autem aliter idem cogitatum: certe Peus males non obliviscetur esse malos, et tauſen mon a houi iuimicis mali menor diffamatur. Talibus ora claudantur. Si vere quoque sciens, memoriae loco, quae isti peccant in ipsum, afflictionem addluat, quis adeo plenus attaciu esset, ut exinde mali memoria ipsi tribueretur? Obseraretur quoque tale os, sicut os quod vituperat judicantes, cum ipsi quidem civilia discernentes eos qui semper mali sunt et suam saemoriam fori judicialis animabos perpetuo insinuant, æqui memoria persequantur; qui vero amentes sunt mali memores esse juris interpretes consentur: divinam vere remet nomen adulteraules, vel faiso mutantes, vel subripientes: quod non diligerent, neque divini viri, neque Deus ipse qui, sæpe fraudatus, von amare rectissime consetur. τες, ἢ ἀποκλέπτοντες· ὅπερ οὐκ ἂν φιλοῖεν λάκις κλεπτόμενος ὀρθότατα πεφιλοσόφηται. 30. Agedum, etiam justa quid fictum oratoris lege argumentalus, pudore sic afliciam eos qui μονος. κη'. 'Ο παιδεύσας με καὶ διδάξας ἱερὸς καὶ μέγας ἐκεῖνος ἀνὴρ, τὰ μὲν ἐπετίθει πληγὰς ἐλλόγους, καὶ ὧν ἄνευ οὐκ ἂν εἴη τῆς ὀρθῆς γενέσθαι τὸν εἰς ἀτραπὴν παιδεύσεως εναγόμενον· τὰ δέ που (εἰρή σθω γὰρ τἀληθὲς) καὶ θυμοῦ ὑποβάλλοντος, Έξω κανόνος (ἐξῆν γὰρ) θλίβων ἐῤῥύθμιζε. Τί οὖν μνή σομαι μάλιστα μὲν τῆς ἄλλης ἀγωγῆς, καὶ μας καριῶ τὸν ἄνδρα, μνήσομαι δέ που καὶ τῆς δριμυ τέρας, καὶ, ὡς ἐμοὶ ἐδόκει τότε, παρεξηγημένης καὶ οὐκ ἐμμούσου, καὶ μεθοδεύσω καὶ αὐτὴν εἰς μνήμην εὐχάριστον; Καὶ οὔπω τοῦτο μνησίκαχον. Ην δ' ἂν μνησικακίας τῆς ὄντως, εἰ μὴ σὺν ἀστειότητι ἐμμελῶς ἐμεμνήμην, ἀλλά δριμυττό μένος ἐνηλλόμην ἐκείνῳ, φανταστικῶς ἀμυνόμενος. κθ'. Μεμνήμεθα (καὶ οὐ μόνος ἐγώ, ἀλλὰ τὸ σύμπαν ἀκροατήριον), οἷα κακὰ ἡμῖν ὁ πάντων ὕπατο; καὶ πρῶτος διδάσκαλος Θεὸς ἀφῆκεν ἔναγ χός που ἐκ τῆς Λατίνης γῆς ἐπεισφρῆσαι εἰς κά κωσιν, καὶ οὐδ᾽ ἂν ἐκλαθοίμεθα. Τί δὴ οὖν μεμνημένοι κεκακῶσθαι, μνησικακοῦμεν Θεῷ; λεγέτω τις, εν βουλομένῳ εἴη αὐτῷ. Κάμοὶ μετὰ χεῖρας τὰ τοῦ λόγου όπλα, καὶ δίπαλτος ἂν ἐπιτεθείη αὐτῷ ἕως καὶ εἰς νίκην λαμπράν. Στρέψαι δὲ καὶ ἄλλως τὸ αὐτὸ νόημα· οὐκ ἂν ἐπιλήσεται ὁ Θεὸς τοῦ και κοὺς εἶναι τοὺς κακούς, καὶ ὅμως οὐκ ἂν πρὸς τῶν μισοκάλων κακηγορηθείη μνησίκακος. Έγκλει σθεῖεν τοῖς τοιούτοις τὰ στόματα. Εἰ δὲ καὶ εἰδὼς, λόγῳ δῆθεν μνήμης, ἅπερ ἐκεῖνοι ἐξαμαρτάνουσιν εἰς αὐτὸν, ἐπάξεται κάκωσιν, τίς οὕτως ἀνάπλεως τόλμης, ὡς ἐντεῦθεν τὸ μνησίκακον αὐτῷ ἐπι λέξαι; Φραγείη καὶ τὸ τοιοῦτον στόμα, καθὰ καὶ τὸ μεμφόμενον τοὺς δικάζοντας, εἴπερ αὐτοὶ μὲν τα πολιτικά γνωματεύοντες, τοὺς ἀεὶ κακοὺς καὶ μνήμην ἑαυτῶν ἐνδελεχῆ ἐνοικίζοντας ταῖς τοῦ δικαστηρίου ψυχαῖς μετέρχονται μνήμῃ τοῦ δέοντος, οἱ δὲ παρανοοῦντες μνησικάκους είναι τοὺς τῆς δίκης υποφήτας ορίζονται· θεῖον ὄντως χρῆμα καὶ ὄνομα παραχαράττοντες, ή παραποιοῦνοὔτε θεῖοι ἄνδρες, οὔτε Θεὸς αὐτὸς, ὃς μὴ φιλεῖν πολ – λ'. Φέρε δὴ καὶ κατά τι πλαστὸν ἐπιχειρήσας νόμῳ ῥητορείας, ἐντρέψω καὶ οὕτω τοὺς ἐμοὶ μὲν mihi quidem volunt esse sapientes ad malitiam, me 1 ἐθέλοντας εἶναι σοφοὺς τὰ ἐς κακίαν, ἐμὲ δὲ μωvero putant in tantam nominum permutationem iusanire stupidumque esse, ac etiani forte gratias ipsis babere, quasi are sapientem ita reddant, quod sane non seule videntibus insciis facio. Mihi enim a leo multa venit gratia, verissimeque gaudeo, quod pugnis lacessitus non minus integer fam, et lueta exercitas, non opprimar; et recta via pergens et teatatus, sive scandalorum depositione, sive cum aliquis, juxta proverbium, cornu petit, non ladar, et lapidibus in scandalum prejectis, non deturher; et fovearum occurrens aperture, sive late profundeque hiantium, sive absconditarum, ut inta patere videatur quæ lubrica est via, in manibus ejus supervolitem. Ipse namque totραίνειν ἀξιοῦντας εἰς τοσαύτην ονομάτων ἐπάλο λαξιν, καὶ ἀναισθητεῖν, καὶ που καὶ εὐχαριστεῖν αὐτοῖς, οἷα οὕτω σοφίζουσί με, δ δὴ καὶ λανθάνων τοὺς μὴ ὀξὺ βλέποντας ποιῶ. Χάρις γάρ μοι ἐκ Θεοῦ πολλὴ, καὶ χαίρω πρὸς ἀλήθειαν, ὅτι καταπυκτευό μενος οὐκ ἀποθραύομαι τῆς ἀρτιότητος· καὶ πα λαιόμενος οὐ καταβάλλομαι· καὶ ὀρθὴν ἐλαύνων καὶ σκελιζόμενος, ή καταθέσει σκανδάλων, ἢ καὶ ὅτε τις κυρηβάσει, κατὰ τὴν οὕτως εἰπόντα, οὐ κατακάμπτομαι· καὶ λίθων δὲ παραῤῥιπτομένων εἰς πρόσκομμα, οὐ καταῤῥιπτοῦμαι· καὶ ἀνορύξει δὲ βάθρων περιτυγχάνων, τῶν μὲν ὑποχασκόντων καὶ πλατὺ καὶ βαθύ, τῶν δὲ καὶ ἐπικαλυπτομένων. ὡς δοκεῖν εὐθεῖαν εἶναι τὴν σφαλεράν, ὑπιρπέτε

alho stro regi de me mandans, custodit me in omnibus viis suis. Si vero patentibus, ut dictum est, lacu. bus vel leones insidiantur, vel præacuti pali defigantur, vel aliud quid hujusmodi lethiferum sit, tum ille quoque hoc inimicis dissimulatum nalum invertit, omnino curans, sive parcendo nostram debilitatem servans, ne scandalum passi vel dispereamus, vel in blasphemiam inducamur, neque nobis irridentes, risu juxta proverbium, moriantur, in fuem gloriantes. Et ita quidem ego gratias profiteor, et has quidem totas auxiliatori Deo. Si vero quid gratia transire velit etiam ad eos qui me persequuntur, newno, puto, faciliter credere poterit, discernere sciens, quid sit gratitudo, quomodoque non possit gratias agere læsus. Juxta charitatem enim est, in secreto gemere silereque, pro lædentibus auteın orare, divinum quidem est et possibile, præsertim bonis Christianis, nondum vero quoque omnino gratias agere. Et hoc quidem est tale. μαι ἐπὶ χειρῶν αὐτοῦ. Ἐκεῖνος γὰρ αἴρων, καὶ τῷ lens, et angelo suo, magno potentissimoque noαὐτοῦ ἀγγέλῳ, τῷ μεγάλῳ καὶ κρατίστῳ ἡμῶν βασιλεῖ, περὶ ἐμοῦ ἐντελλόμενος, διαφυλάσσει με ἐν ἁπάσαις ὁδοῖς αὐτοῦ. Εἰ δὲ τοῖς ἀνεῳγόσιν, ὡς πέτ φρασται, λάκκοις ἢ λέοντες ὑφεδρεύουσιν, ἢ σκόλου πες ὀξέες εμπεπήγασιν, ἢ εἴ τι τοιοῦτον ολέθριον ἀλλ᾽ ἐκεῖνος κάνταῦθα τοῖς ἐχθροῖς τὸ ὕπου λον κακὸν περιτρέπει, κηδόμενος πάντως, εἴτ᾿ οὖν φειδόμενος τῆς ἡμῶν ἀσθενείας, μὴ καὶ προσκό ψαντες ἢ ἀπολώμεθα, ή παρενεχθῶμεν εἰς τὸ βλάσφημον, καὶ μηδὲ οἱ ἐπιχαίροντες ἡμῖν, γέλωτι κατὰ τὸν εἰπόντα ἐκθάνωσι, τέλεον ἐγκαυχησάμεναι. Καὶ οὕτω μὲν ἐγὼ χάριτας ὁμολογῶ, τὰς μὲν ὅλας τῷ βοηθῷ Θεῷ. Εἰ δέ τι χάριτος διαβαίνειν ἐθέλει καὶ εἰς τοὺς ἐμοὶ ἐπέχοντας, οὐκ ἂν οἶμαι ῥᾳδίως πιστεύειν ἔχῃ τις, εἰδὼς διακρίνειν, ὅ τι ποτέ ἐστι τὸ εὐχάριστον, καὶ ὡς οὐκ ἂν δύναιτο εὐχαριστεῖν ὁ βλαπτόμενος. Αγαπητὸν γὰρ καὶ τὸ στέγειν ἀνοιμωχτὶ καὶ σιγαν· τὸ δὲ καὶ ὑπερεύχεσθαι, θεῖον μὲν καὶ ἀνυστὸν τιμάλα Χριστια νοῖς ἀγαθοῖς, οὔπω δὲ καὶ πάντως εὐχάριστον. Καὶ τοῦτο μὲν τοιοῦτον. λα'. Η δέ μοι ἐπηγγελμένη τοῦ κατὰ ῥητορείαν πλαστοῦ ἔφοδος τοιαύτη τίς ἐστιν. Υποτεθείσθω δίοδος κρύπτουσα δεινοὺς ὀδοιδόχους ληϊστὰς ἀνθρω πίνου φύλου, και τις ἐκεῖθεν ὁδοιπορῶν ἀπέριττος άνθρωπος περιπεσέτω τοῖς λοχίταις, καὶ παθέτω δεινὰ ἔσα, ἐν οἷς καὶ τὸ ἀποθραυσθῆναι τῶν και ριωτέρων ἐν μέλεσιν. Εἰ δὴ τῶν τις ἐκείνων οὐκ ἀγαθοεργῶν ἀνακτησάμενος οἴκτῳ τὸν κατεαγότα, παραλιμμένον ἀναλάβηται, καὶ δεξιώσεται ἄλλοις τέ τισι καὶ οἷς βελτιούμενον τὸ κατακλασθὲν εἰς αρτιότητα τὸν βεβλαμμένον ἐπανάγει (κωλύει γὰρ οὐδὲν, καὶ εἰδέναι τὸν λῃστὴν ἐκεῖνον φάρμακα, οἷς ἔστιν ἀκεῖσθαι τὰ τοιαῦτα), καὶ ὁ θεραπευόμενος λόγους εὐχαρίστους προάγει, καὶ τούτοις τέως ἀμείβεται τὸν πατάξαντα, τέλος δὲ καὶ ἐπανακληθείς, εἰς ὅπερ ἦν, θεοκλυτεῖ ἐπευχόμενος, καὶ ὑπισχνεί ται τὰ λῴονα, καὶ πρὸ ποδῶν βίπτων ἑαυτὸν τοῦ ἀκεσαμένου ἐς γνήσιον, ἀμφιπλέκεται τους πόδας, καί γε καταφιλεῖ· ὁ τοίνυν τοιοῦτος ἀμνηστῆσαι ἂν ἔχει καὶ ὧν πάθοι ποτὲ κακῶν, καὶ ἀπαλείψαι μὲν αὐτὰ τῆς κατὰ ψυχὴν δέλτου, ἀνάγραπτον δὲ φέ ρειν μόνον τὸ ἀκεσώδυνον, οὐκ οἶμαί γε, καὶ οὐκ αὐτὸς ἐγώ, ἀλλ' οὐδὲ ἄλλος, ὅστις ποτ' οὖν. Λέγω δὲ, ὡς πρῶτα μὲν καθ' ἑκάστην θεραπείαν τοῦ σώ ματος, εἶτα καὶ ὅτε που ἐντύχοι τῷ θεραπεύσαντι, καὶ κατὰ λοιπὴν δὲ ἀνάμνησιν προτρέχοι ἂν αὐτοῦ ἡ μνήμη της κακοποιίας εκείνης, ἧς ἀνακεκόμισται. Μάλιστα μὲν οὖν κατὰ τὰ συνανεζυμωμένα ή συντετηκότα τῶν σωμάτων, καὶ οὕτω δι' ἀλλήλων ἤνοντα, συμφύροιτο ἂν καὶ τῇ τῆς θεραπείας μνήμῃ ἡ τῆς κακοποιίας. Καὶ ἀποκαταστὰς ὁ ἄνθρωπος εἰς τὸ τῆς φύσεως εὖ, οὐδ' οὕτως ἂν ἔχοι λαθέσθαι, ὧν πάθει. Και που τῷ λῃστῇ Ἀσκληπιάδη χρόνῳ ποτέ περιτυχὼν ἀσπάσεται μὲν ἡδέως, περιπτύξεται, κατακλύσει ρεύμασιν ἐπαίνων, ποτνιάσεται δὲ καὶ εἰς ξενίαν αὐτῷ ἀφικέσθαι. Καὶ ἐκεῖνος ἀφίξεται, καὶ χαρίτων συναπολαύσει καὶ φιλοτη 31. Nla vero quam promisi secundum rhetoricam Actionis via talis est. Supponatur transitus diros humani generis prædatores celans, et aliquis iter itlae faciens incautus homo incidal in insidiatores, crudeliaque patiatur, quibus membra lethaliter sauciemtur. Si quis porro istorum non beneficorum, misericordia vulneratum suscipiens, relevat dejectum, et quibusdam aliis humaniter excipit, qu1bus, reparato quod ruptum erat, ad integritatem leesam reducat (nihil enim obstat, quin prædator ile remedia noscat, quibus talia vulnera curantur); et curatus gratias agit, quibus etiam percussorem vicissitudine donet, finaliterque restitutus fn id quod prius erat, supplex Deum precatur; optima pollicetur, et ante pedes medici sincere se projiciens, ejus amplectitur pedes et osculatur: talis igitur oblivisci debebit eorum quæ passus est malorum, et illa quidem ex animæ tabula delere, scriptum autem solum gerere lenimentum, non puto, et non ego solus, sed et; alius quicunque sit. Dico vero quod primum quidem ad unamquainque corporis curationem, deinde quoque cum forte illi qui sanavit obvius Het, juxta vero cæteram recordationem præoccupabit eum illius memoria morbi, • quo revocatus est. Præsertim autem quidem si membra simul fermentescerent cl liquefierent, et ita febri penetrarentur, curationis memoriæ memoria maleficii misceretur. Sed in bonum naturæ statum homo restitutus, ne sic quidem poterit eorum quae passus est oblivisci. Εt forte prædatori tandem occurrens Esculapio, eum libenter quidem amice salutabit, amplecteturque, lauduin fluentis exundans, sed et rogabit, ut in hospitium ad se veniat. Et ille veniet, et cum gra-. tiis etiam prospera salute iruetur. Jam vero hospitium vicissim dabit et accipiet. Si vero quis interea benevolum hospiteni, qui ægrotus fuerat et

rursum ad sanitatem revocatus, interrogaret, quis & σίας λαμπρᾶς. Ηδη δὲ καὶ ξένια τὰ μὲν δώσει, τὰ et unde venit ipsi talis hospes, non ita dirus evaderet ipse sophista, quin illius mali memoriam iis quæ diceret, internisceret. Diceret aulem sane: ‹ Alienus quidem odiosus mihi erat bospes iste, cum descendit, et inferni portitorem, ut deorsum me transduceret, invitavit. Jamque pedum altero procedens ego morbo gravis in scapham ascenderam. Ultimo tamen mitis erga me factus, onere sublevato, portitoremque Charonem deprecatus patrocinio terræ solisque, quibus ante tempus me subducere parabat, in id quod nunc sum me reduxit, et ideo bonum hunc hominem benevole habeo. › Numquid hæc dicens hospes ille sicque dispositus (supponitur autem ita esse), simultatom nenior erit? δ' ἀντιλήψεται. Εἰ δὲ καί τις ἐν τούτοις τὸν φιλό φρονα ξεινοδόκον, τὸν ἦν ὅτε παραλυθέντα καὶ αὖθις συνδεθέντα εἰς ὑγιές, ἔροιτο, τίς αὐτῷ καὶ πόθεν ἥκει ὁ τοιοῦτος ξένος, οὐκ ἂν οὕτω δεινὸς αὐτὸς ἀποβαίη σοφιστής, ὡς μὴ παραπλῆξαι καὶ μνήμην ἐκείνου τοῦ κακοῦ, οἷς ἐρεῖ. Ἐρεῖ δὲ πάντως, ὅτι • Αλλος μὲν ἔχθιστος ἐμοὶ ὁ ξένος οὗτος ἦν ὅτε ἀπεξἔφη, καὶ τὸν ἐν ᾅδου πορθμέα ναυστολῆσαι με κάτω προὐκαλέσατο· καὶ ἤδη καὶ θατέρῳ τοῖν σκελοῖν ἐπιβὰς ἐγὼ βαρὺς νόσῳ, τὸ πορθμεῖον ἐσκαμβευσα. Ύστερον μέν τοι γαληνιάσας ἐπ' ἐμοὶ, καὶ τοῦ βά ρους ανακουφίσας, καὶ τὸν πορθμέα Χάρωνα παραιτησάμενος αἰδοῖ τῆς τε γῆς τοῦ τε ἡλίου, ὧν ἔμελλεν ἀπαγαγεῖν με πρὸ ὥρας, περιήγαγεν, εἰς ὅπερ εἰμὶ ἄρτι, καὶ τοῦδε χάριν φιλοφρονοῦμαι τὸν καλὸν τοῦτον ἄνθρωπον. Ταῦτ᾽ εἰπὼν ὁ ξενοδόχος, καὶ οὕτω διακείμενος ὑπόκειται δὲ ἀληθῶς οὕτω διατεθεῖσθαι), ἆρα μνησικακοίη ἄν; 52. Ecce luctamen in ratiociniis: qui volet, ad- λβ'. Ἰδού, πάλη ἐν λόγοις· καὶ ὁ βουλόμενος αν versum me procedat. Habebit autem palæstra lenem substratum pulverem, ut, si forte dejiciatur, resul. tet sanus, et surgens abstergat eum, ei stet, non casu læsus. Dico enim (quis contradicet?), graLias sincere agentem injuriarum nemorem dici non posse. Non igitur mali memoria simpliciter est mali recordatio, sed recordatio vindictæ studiosa, sive præsentis, sive promptæ, quas etiam ambas a nobis Deus avertat, non autem solum, sed et ab omni bono Christiano! Si quis autem opponit, quod Hic etiam qui videbantur maligni fuisse prædones, bona faciunt, tibi nunc Salve, rabbi, clamantes, adorantes vel, sicut aliquis diceret, cancri humiliter prostrati, poscentes misericordiam, venian supplicantes; in primis quidem a nobis G discat, quod hoc sæpe cum juramento profes:i ejusmodi sapientes, nos faciles repertos et flexu dociles, paulo post pejoribus nos circumnvenerunt sophismalibus, et dixerunt quidem: Ecce, postquam læsimus, sanavinius et multa contra calumniatorem diximus; non multo post autem incautis irruentes plura gravioraque infixerunt vulnera, nec sanabilia; depulsumque latronem ac prædatorem maledicum per modicam quidem aperturam vix exire permiserunt, ad novum autem reditum per magnam januam aperte rursum introduxerunt. 33. Deinde mente repulent qui contra nos quidem memores sunt mendaces, a nobis autem memoriæ bonun, pulchrum natura donum, segregant, quod ego sæpe adversus callidas adorationes, veluti quasdam cornupetarum aggressiones, incautorum venires effringentes, non omnino stolide declamavi, falsasque genuflexiones demonstravi tan. quam luctatorum hominum artes, conantium utrius - que cruris amplexu inhærere, et illum cui parantur insidia prosternere. Illis autem qui semper bajusmodi sunt, compati et ignoscere suspicor quid apud ipsos significare velit. Etenim compati el veniam dare non esse posset ad id aliquid cum aliquo τεπιξίτω μοι. Εχοι δὲ ἡ παλαίστρα κόνιν ἀπαλὴν ὑπεστρωμένην, εἴ πως καταπεσὼν ἀναπεδήσει σῶος, καὶ ἀναστὰς αὐτὴν ἀποψήσεται, καὶ ἐστήξεται, μὴ καταθρυφθεὶς τῷ πτώματι. Φημὶ γὰρ (οὐκ ἂν ἀντιλεγοίμην, ὡς ὁ εὐχαριστῶν πρὸς ἀλήθειαν οὐκ ἂν μνησικακεῖν λέγοιτο. Οὐ τοίνυν ἁπλῶς μνησικακία οὐ κακοῦ τινος μνήμη, ἀλλὰ ἡ πρὸς ἐντρέχειαν ἀμυντικήν, ἢ τὴν αὐτίκα, ἢ τὴν εἰσέπειτα, ἀσπερ καὶ ἄμφω ἡμῶν ἀπαγάγοι Θεός, καὶ οὐ μόνον, ἀλλὰ καὶ παντὸς ὀρθοῦ Χριστιανοῦ. Εἰ δέ τις ἀντιθήσει, ὡς Ἰδοὺ κανταῦθα οἱ δοκοῦντες λῃστεῦσαι πρὸς κάκωσιν ἀγαθὰ ποιοῦσιν, ἐπὶ σοὶ ἄρτι τὸ Χαῖρε, Ραβδι, προσφωνοῦντες, ὑποκυρτοῦντες, ή, καθά τις ἔφη, καριδοῦντες ἑαυτοὺς προσκυνητικῶς, αἱτούμενοι τὸ συμπαθές, προκαλούμενοι συγχώρησιν· ἐν πρώτοις μὲν ἴστω μαθὼν ἐξ ἡμῶν, ὡς τοῦτο πολλάκις Ένορκοι μεθοδεύσαντες οἱ τὰ τοιαῦτα σου φοὶ, καὶ ἡμᾶς εὐκόλους ἐξευρηκότες καὶ εὐστρέπτους εἰς κάμψιν, μετ' οὐ πολὺ δεινοτέροις ἡμᾶς περιῆλ θον σοφίσμασι· καὶ εἶπον μὲν, ὡς ἰδοὺ οἱ τρώσαντες ἐξιώμεθα, καὶ μακρὰ τοῦ διαβόλου καταλέγομεν· μετ' ὀλίγον δὲ ἀφυλάκτοις οὖσιν ἐπεισπεσόντες, πλείω καὶ βαρύτερα ἐνέτηξαν τραύματα, καὶ οὐδὲ θεραπεύσιμα· καὶ τὸν ἐξωθούμενον κλέπτην καὶ λῃστὴν διάβολον διὰ μικρᾶς μέν τινος ἐπῆς ἀφῆ και μόγις ἐξελθεῖν, τῇ δὲ ἀνακάμψει διὰ μεγάλης θύρας παῤῥησιαστικῶς ἀντεισήγαγον. λγ'. Επειτα ἐνθυμείσθωσαν οἱ καθ᾿ ἡμῶν μὲν ψεῦσται μνήμονες, ἡμῶν δὲ ἀφορίζοντες τὸ ἀγαθὸν μνημονικόν, τὸ καλὸν δῶρον τῆς φύσεως, ὅτι πολλάκις ἐγὼ κατεῤῥητόρευσα οὐ πάνυ τι ἀφυῶς τῶν στρε Ελῶν προσκυνημάτων, ὡς οἷα και τινων κυριγμάτ των ἀναῤῥηγνύντων τὰς τῶν ἀφελών γαστέρας, καὶ τὰς ψευδεῖς γονυπετήσεις ἐθεώρησα ὡσεὶ καὶ τέχνας παλαιστρικῶν ἀνδρῶν, τεχνωμένων κνήμαιν ἀμφοῖν περιπλέγδην ἐμφύεσθαι, καὶ καταῤῥιπτεῖν τὸν ἐπιβουλευόμενον. Τὸ δέ γε συμπαθεῖν τοῖς εἰσαεὶ τοιού τοις καὶ συγχωρεῖν δι' ὑποψίας ἄγω, τί δήποτε παρ' αὐτοῖς νοεῖν βούλεται. Συμπαθεῖν μὲν γὰρ καὶ συγχωρεῖν οὐκ ἂν τὸ σύν τινι παθεῖν καὶ σύν τινι

χωρεῖν εἰς τόδε τι. Ἐγὼ δὲ οὐκ ἂν οὕτω παθεῖν, pati et ei in aliquo cedere. Ego vero non ita pati οὐδ' ἂν οὕτω χωρεῖν ἐθέλοιμι, ὅτι μηδ' ἄλλος τῶν φρονούντων εἰς ἀγαθόν. Τίς γὰρ ἂν ἐχέρφων ἔλοιτο παθεῖν σύν τινι τὸ τῆς γνώμης ἄστατον, ἢ χωρεῖν, ταὐτὸν δ᾽ εἰπεῖν ὁρμᾶν σύν τινι, πρὸς ἅπερ ὁ συνε τὸς ἀπεύχεται; Οὕτω γοῦν ὑπόπτως ἔχων πρὸς τὸ ἁπλῶς καὶ συμπαθεῖν καὶ συγχωρεῖν, διαιρῶν τὴν καθ᾽ ὁμωνυμίαν σύγχυσιν, καὶ διευκρινῶν ἐν ὀρθό τητι, γνωματεύω κατ' ἐμὴν ἐπίκρισιν, ὡς θελήματι μὲν ἀγαθῷ συγχωρεῖν, καὶ κατὰ πάθος εὖ ἔχον συμ παθεῖν καὶ στέργω καὶ εὔχομαι· καὶ προκαλούμενος χωρῆσαι καὶ παθεῖν ἐποίμην ἂν, καὶ πάσχοιμι, ἐξ ὅσον ἐξαρκῶ, καὶ οὐκ ἂν ἐλεγχθείην, μὴ οὕτω καὶ συγχωρῶν καὶ συμπαθῶν. Καί μοι μάρτυρες τούτων οἱ τῆς πόλεως ταύτης ἀγαθοὶ ἄνδρες, οἷς πλειστά κις προκαλουμένοις εἰς ἀγαθὰς ὁδοὺς καὶ εἰς χρηστά πάθη καὶ συνεχώρησα καὶ συνέπαθον· τὰ πολλὰ δὲ καὶ οὐ πρὸς δύναμιν, ἀλλ', ἀποστολικῶς εἰπεῖν, εἰς ὑπερβολήν. Καὶ οὕτω μὲν συγχωρῶ καὶ συμπαθῶ· διαφωτίσαι δὲ τὰς λέξεις ταύτας εἰς τὸ καίριον, συνεξορμῶ καὶ συμπάσχω τοῖς χωροῦσι δηλαδὴ καὶ πάσχουσιν, ὅτα χρεών· ἑτέρως δὲ συγχωρεῖν καὶ συμπαθεῖν, εἰς ἅπερ ἐθέλουσιν οἱ πολλοὶ, ἀπεύχον μαι. Μὴ γάρ μοι δυσπραγηθείη, παθεῖν σὺν ἐκεί τοῖς καὶ σὺν ἐκείνοις χωρεῖν, εἰς ὅσα μὴ πρεπού σιν· ἀλλὰ τἀναντία γένοιτό μοι, πάσχειν τε καλῶς, καὶ χωρεῖν τὴν κατὰ Θεὸν ὁδὸν, καὶ μὴ συμφέρε σθαι φαύλοις, καὶ συμπάσχειν, ἅπερ αὐτοί· ἐν οἷς καὶ τὸ ἀναιτίως ἐπικεῖσθαι, οἷος οὐ θέμις, καὶ μελετᾷν δεσμεῖν, εἰ τίς που δίκαιος, διὰ τὸ δύσχρηστο; εἶναι τοῖς μὴ καλῶς διαχειριζομένοις τὰ πρακτέα. & λδ. Φέρε είπατε πρὸς αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ, εἰ μὴ ὁ φιλάγαθος ὁ αὐτόχρημα θεῖος νόμος ὁ αὐτοκράτωρ ἐπεκάμφθη φιλανθρώπως ἡμῖν, καὶ ταῦτα μηδέν τι ἀπολογησαμένοις, μὴ καὶ τὴν θεόθεν ἐξεῖαν ἐπικου· μίαν ἀμβλυνοῦμεν, οἷς ὑπὲρ ἡμῶν αὐτῶν λαλεῖν ἔσχομεν (γογγύσαι γάρ τι παρ' αὐτῷ κατὰ τῶν ὑπε ναντίων, καὶ εἰς μιασμὸν ἡμῖν ἐλογίσθη στόματος), που ποτ' ἂν ἦμεν ἄρτι; Ποῖ δὲ τύχης έστηκότας ἡμᾶς ἔβλεπον ἂν οἱ ἄνθρωποι; Οὐ τοίνυν, οἷς ὁ ἔνθεος βασιλεὺς, Θεοῦ λαλήσαντος. εἰς τὴν αὐτοῦ καρ δίαν ἡμῖν ἐπένευσε, ταῦθ' ἡμᾶς ἀθωοῦσιν. Αλλ' ἐκεῖνος μὲν καὶ δι' ἡμᾶς ὑμνητὸς, καὶ εὐλογητὸν καὶ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις τὸ αὐτοῦ ὄνομα. Ἐγὼ δὲ ἀγαπῶν ἀγάπην, τὴν ἀναγκαίαν, τὴν πάνδημον, οὔτε ἡ κατὰ κακίαν ὑμῖν ὅλως προσενέξομαι, οὐδὲ μὴν ἀφελῶς πάντῃ κατὰ πίστιν ἀφύλακτον, οὐδέν τι λόχου ὑφορωμένην, ἀλλὰ μετὰ συνέσεως εμβριθεστέ μας ὡς οἷόν τε, καὶ οἷα τοῖς πολυπαθέσιν ἡμῖν ἐπιο πρέπει πρὸς τοὺς ἄγαν ἐστυμμένους καὶ αὐστηρούς καὶ ἐντρεπτικοὺς τῆς ἡμῶν, ὅτε καλέσει καιρός, ἀφελείας τε καὶ ἀπλύτητος· ἦν τοῖς ἀληθέσι φίλοις (οὐ γὰρ δήπου καὶ τοῖς τυχοῦσιν ἐμφανίζομεν προάγοντες εὐηθέστερον, ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ αὐτοῖς ἐμβλέποντες, οὐ νεφελοῦντες φῶς ὄψεως, οὐ τοξοποιοῦν τε; ὀφρῦς, οὐ σεμνοπροσωποῦντες, & δὴ τοῖς περιέρ γοις πολίταις φαντάζομεν. Εἰ δὲ καὶ δέει φίλοις λαλησαι, οὐκ ἀποτορεύοντες λέξεις, οὐδὲ σμιλεύοντες ἐννοίας οὐδὲ βυσσοδομεύοντες τὰ εἰς φράσιν, ἀλλ᾽ nec ita cedere vellem, sed nec alius bene cordatus qualiscunque. Quis enim prudens inconstantiam sententiæ cum aliquo pati consentiret, vel cedere, seu quod idem est, ferri cum aliquo ad ea quæ expers detestatur? Sic igitur suspicax ad istud simpliciter compatiendum et concedendum, vocum similium discernens confusionem et recte dijudicans, statuo juxta meum judicium quod voluntati quidem boume concedere, juxtaque bonam passionem compati naturali propensione complector et desidero, rogalusque cedere ac pati sequerer el paterer quantum possem, nec reprehenderer veluti sic non concedens et compatiens. Hujus autem rei mili testes sunt hujus urbis boni viri, quibus sæpe ad bonas vias et honestas actiones exhortantibus et concessi et compassus sum, ac plerumque non secundum facultatem, sed, juxta dictum apostolicum, in excessum. Et ita quidem concedo compatiorque: ut anton lias voces opportunius diluciden, concurro com patiorque currentibus ubique patientibusque sicut oportet; aliter vero concedere ac compati, ad ea quæ plerique volunt, abnuo. Non enim mibi acci dat, ut patiar cum istis, et cum istis cedamn, ad multa quæ non conveniunt! Mihi autem e contra. eveniat et bene pati; et cedere juxta Dei viam, et non consentire malis, nec compati cum illis iniquis; inter quæ numeratur absque causa incumbere quibus non licet, meditarique vinculis nectere, si quis forte sit justus, quia male dirigentibus actus importunus est. 34. Agite, in fpsius Dei nomine dicite, nisi virtutis amans, ipsaque divina lex, Dominator, ad nos humaniter descendisset, et hoc, quin ullo modo fuissemus justificati, ne promptum a Deo minue. remus auxilium, per ea quæ pro nobis ipsis loqui poteramus (murmurare namque quidquam apud ipsum in adversarios, in oris inquinamentum nobis reputatum est), ubinam essemus hodie? In quo fortunæ statu nunc nos viderent homines? Non enim quod numine afflatus imperator, Deo ad cor ipsius loculo nos benigne respexit, hoc nos justifical. Altamen ille quidem propter nos exaltandus est, et ipsius nomen Deo hominibusque benedicendum. Ego vero diligens claritatem, necessariam, communem, nec per malitiam vobis prorsus inhærebo, nec sim, pliciter ubique per fidem incautam nullasque suspicantem insidias, sed cum graviore quadam prudentia, qualis multa passo mihi convenit erga nimis accrlos et austeros avocatoresque nostra simplicitatis ingenuitatisque, secundum opportunitatem habita quam cum veris amicis (μου cum quibuscunque manifestamus simpliciter procedentes, eos revelata facie contuentes, non vultus lumen obnubilantes, non supercilium arcuantes, ut in negociosis civibus videmus. Si vero quoque cum amicis sit Ιoquendum, non polientes locutionem, non caelantes cogitationem, nou phrasim exallantes, sed rusticius apparentes, et scapbam, ut dicitur, scaplam di

eenies, indacte loguentes secundum evidentiam, & ἀγροικικώτερον διακείμενος, καὶ τὴν σκάφην σκάφην, ‚mon secundem, artificiosam obsenritatem, quain Valfectat aliter judicantium irriser. ἔφασιν, λέγοντες, καὶ ἀμαθέστερον φθεγγόμενοι προς σαφήνειαν, σὺ μὴν τεχνητὴν ἐπίκρυψιν, ἣν ἐπισκευάσεται ὁ κατὰ τῶν ἄλλων ἀκουόντων εἰρωνευόμενος, λε'. Εἰ δέ τις ἡμᾶς αἰτιᾶται τῆς ταύτης στρυφνά τητος, ἐρήσομαι τὸν ἄνδρα, πῶς ποτε μειδιᾶσαι θαῤῥήσομεν εἰς γαλήνιον διάχυσιν ἐντυχίας, ὅτε βλέ πομεν ἀνθρώπους, οἱ καὶ εἰς παγχασμὸν ἀπρεπῆ καὶ εἰς ὄρχησιν Κορυβάντιον τὸ ἡμῶν ἐγγράψονται μειδίαμα, γελοῖοι αὐτοὶ ὄντες, καὶ μὴ διαφορὰν εἶν δότες τοῦ μειδιᾷν, ἢ σαρκάζειν, ἢ καγχάζειν, ἢ γέν λωτος, ὧν πορρωτάτω πάνυ τὰ κατ' ἔννοιαν ἐρίς ματα; Πῶς δὲ καὶ πρὸς χάριν ἱλαρὸν ἀσταΐσομαι καὶ σώφρονα, κατὰ ἰδέαν λόγου θετέον δριμείαν, ὁποίαν παραδίδωσιν οὐ μόνον ὁ γράψας τὸν οἶνον 35. Si quis autem nobis talem criminatur asperitatem, ex bomine quæram, quomode: subridere quandoque audebimus ad serenam occursus ensultationem, cam cernimus homines qui in inlerentem cachinam et in tripodium corybantium, nostrum accusabunt leren risum, ipsi vere ridiculi et differentiam nescientes inter subridere, vel irridere, vel cachinnare, vel ridere, quarum longissime distant cogitatæ definitiones? Quemotio vere juxta gratiam hilarem et sapientem urbanus sim futurus, juxta speciem sermonis, ponendum eat acrem, qualem tradit, non solum qui vinum uva Η αἷμα σταφυλῆς, ἀλλὰ καὶ ὁ πλούσιος καὶ γλυκὺ; sanguinem scripsit, sed dives et dulcis orator David, qui psallit buccellis similes miui crystallos, et nivem expandi sicut lanam, nebulam autem sicut cinerem spargi 5; fingit autem frigori vultum, eo quod vultus iter facientium conturbat. Omillo enim multas alias dulcedines, quibus sacra divinaque Scriptura per anigmata loquitur, veluti cum mel e comedente dicit exire', et quoddam pilum bellicosum crassum esse sicut texentium liciatorium '; et astra in domo ambulare *, ubi tam rara sunt teguniuis superindumenta, ut intus inspicientibus appareat in altissimis astrorum motus. Quibus adjungendum spinas in ebrii manu crescere, et patres quidem malducasse carduos, filiis autem obstupescere dentes 1. Ubi ergo quædam similia prodere ausus sum licet cum moderamine valuissem loqui, quo metropolita urbanitas deceptis auribus videtur esse focutio quædam non dithyrambica damnosaque (utinam enim hoc esset!), sed vino gravis, ut Inter bacchanalia carmina. 36. Confiteor vobis, fratres, quod sic meos sermones concinnare volo, viris negligenter audientibus, ut etiamsi coram divino rege mihi loquendum esset, non esset mihi opus præcavere ne fortuita Joquerer. Et vero scio sub antiquo necnon sub præsenti sacro regno me sic in gravi coetu fuisse locutum, ut audientes commoverem, et mihi conciliarem. Sed cum his nostris subsurdis (non enim volo dicere subdolis) nihil tale contingit; sed circumstant dolose meditantes, si forte uos decipere pessint, ignobilia, sicut dicitur, phalangia misera Insidfantia mascule, si forte appropinquantem corripiant. Quid tandeni, o sapientes auditores el spectatores, reprehenditis, quando vir senex et non omnino procul a ratione factus, heroicas pergeHas in tlicatre prodeuntes cernens, Priamnum pata senem, et Atridas, adversarios isti reges, et fanrosum Ulysses, et alterum Ajacem nomine, • Eccli. L., 16. ♦ Psal. cxlvit, 17. • Dan. xII, 3. • Isa. xxvm, 1 seq. p ῥήτωρ Δαυίδ, ψωμοις εοικότας βάλλεσθαι τους κρυστάλλους ψάλλων ἐκεῖνος, καὶ τὴν χιόνα διαπεπτάσθαι ὡσεὶ καὶ ἔριον, τὴν δὲ ὁμίχλην ὡσεὶ σπι δὲν πάσσεσθαι· πλάττοντος δὲ καὶ τῷ ψύχει πρόσωπον, οἷς παρενοχλεῖ τοῖς τῶν ὑδευόντων προτο ώποις. Ἐὼ γὰρ πρός γε τὸ παρὸν τὰς λοιπὰς γλυκύτητας, ἐν οἷς ἡ ἱερὰ καὶ θεία Γραφή, καὶ αἰνίστε ται, ὡς καὶ ὅτε μέλι ἐξ ἔσθοντας φησὶν ἐξελθεῖν, και τι δόρυ στρατηγικόν παχὺ εἶναι ὡσεὶ καὶ ἀντίον ὑφαινόντων καὶ ἄστρα δὲ οἰκίᾳ ἐμπερι πατεῖν, ἔνθα ἐς τοσοῦτον ἀραιὰ ἡ τοῦ στεγάσματος ἐπισύνθεσις, ὡς φαίνεσθαι τοῖς ἔνδον διορῶσι την ἀνωτάτω κατ' ἄστρι κίνησιν. Οἷς ἐντακτέον καὶ τὸ ἀκάνθας ἐν χειρὶ φύεσθαι τῇ τοῦ μεθύσου, καὶ τὸ γονεῖς μὲν ἀκανθοφαγεῖν, αίμωδίαν δὲ τοῖς τέχ νοις ἐμφύεσθαι. Ποῦ δὴ ἀλλὰ τοιαῦτα γοῦν τίνα τολμήσαιμι ἄν, εἰ γέ που καὶ εὐπορήσαιμι πρὸς γλύκασμα φθέγγεσθαι, ὅπου τὸ τοῦ μητροπολίτου ἀστείευμα δοκεῖ ταῖς ἐσφαλμέναις ἀκοαῖς λαλιά τις εἶναι οὐ διθυραμβώδης καὶ ἀτηρὰ (εἴθε γὰρ ἦν τοῦτο!), ἀλλὰ παροίνιος κατά γε τὰ περιᾳδόμενα σχόλια. λς'. Ἐξομολογοῦμαι ὑμῖν, ἀδελφοὶ, ὡς οὕτω τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐθέλω στρογγύλεσθαι, παρηκόων ἀνα δρῶν ἀκροωμένων, ὡς οὐδ᾽ ἂν εἴπερ ἔμπροσθεν βασιλέως ἐνθέου λαλῶν πρὸς χρείας εἶχον σκέπτεσθαι, καὶ μὴ λαλεῖν ἀτημέλητα. Καὶ μὴν οἶδα ἐγὼ καὶ ἐπὶ τῆς πάλαι καὶ τῆς νῦν ἁγίας βασιλείας οὕτως ἐν βαρεῖ συλλόγῳ λαλήσας, ὡς διαχέαι τους άκρου μένους, καὶ εἰς ἐμαυτὸν ἐπισπάσασθαι. Ἀλλ᾿ ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς τούτοις ὑποκωφοις (ὀκνῷ γὰρ εἰπεῖν ὑποξύλοις) οὐκ ἔστι τοιοῦτον οὐδέν· ἀλλὰ περιίστιν ται μελετῶντες ηρέμα, τί ποτ' ἂν ἡμῶν λάβοιντο, ἀγεννῆ, ὅ φασιν, φαλάγγια, δυστυχῆ μυῖαν λοχῶν τες, εἴ πως έγγιζούσης δράξονται. Τί δή ποτε, σοφοὶ καὶ ἀκροαταὶ καὶ θεαται, μέμφεσθε, είπερ ἀνὴρ γέρων καὶ οὐδὲ πάνυ μακρὰν ἐσκορακισμένος λόγου, ηρωϊκά σκηνοβατούμενα πρόσωπα βλέπων, Πρίαμόν τινα γέροντα καὶ 'Ατρείωνας, τοὺς ἀντιπάλους ἐκείνῳ βασιλεῖς, καί τινα Οδυσσέα, καὶ • ibid. 16. • Psal. cxvi, 103. 1 Reg. xvii, 7; Il Reg. xxi, 19 19 Eccli. 113, 10.

ἄλλον, Δίαντα, διερμηνεύει πρὸς τοὺς παρεστωτας & vobis astantibus interpretatur non hæc iss ver ὑμᾶς δηλαδή, μὴ ἀληθῆ ταῦτ᾽ εἶναι, ἀλλὰ σκηνῆς ποιητικῆς παίγνια, ἢ σκιὰς ἀληθείας, εἰπεῖν σεμ νότερον· καὶ τὸν μὲν προφαινόμενον Πρίαμον ἄν θρωπον ἀποδεικνύει δυσγενή ποθεν, και που καὶ δοῦλον, τοὺς ἐξ ᾿Ατρέως δε ταριχεμπόρους μὲν, δεν ξ:οὺς δὲ λογολεσχεῖν ἐπὶ θεάτρου μεγαλορρημένος καὶ εὐσταλῶς οὕτως, ὡς παρεμφαίνειν βασιλικά πρόσωπα· τὸν δέ τινα εκ που ματρυλλείου ἐξωρμημένον, καὶ εὖ εἰδότα κατ᾿ ἀγορὰν στωμύλλεσθαι, καὶ εἰς ῥωποπερπερήθραν σκώπτεσθαι παραφαίνειν ὑποκριτικῶς τὸν λόγιον Οδυσσέα· Αἴαντα δὲ, τὸν προφαινόμενον μέγαν, καὶ καθά τις ἔφη πελώριον, εἶναι μὲν ἄλλως ὀλίγον καὶ αὐτιδανόν, ἐμβεβηκότα δὲ ὑψηλαῖς ἐμβάσιν, ἢ καὶ ἄλλως ξυλοβάμονα, τῷ τέως ὄντα ὑπεξῆρθαι τοῦ δαπέδου μετέωρον, καὶ οὕτω σκιάζειν τὴν βουγάϊον· τί γοῦν ὑμᾶς παραλι πεῖ τὰ τοιαῦτα δάχνοντα; "Η γὰρ οὐ τοιοῦτος ἐγώ, διελέγχων ερμηνευτικῶς λόγῳ διὰ γνώσεως ἀκριτοὺς τὰ ἐν ἡμῖν σμικροπρεπή σκηνικά, καὶ διαγωτίζων τὰ μεγαλοφανῆ μὲν κατ᾿ ὄψιν, πάνυ δὲ σμε κροπρεπῶς ἄλλως ἔχοντα, καὶ διεκφαίνων τὴν ὑπό κρισιν, καὶ τὰς φαντασίας διαρθρῶν, ὡς ἂν ἔχαστης πρὸς ἀλήθειαν διεκφαίνοιτο, καὶ γινώσκοιτο προς ἀκρίβειαν, καὶ μὴ γελῴη τους βλέποντας, ὡς ἄλλος μὲν ῶν, ἑτεροῖος δὲ τοῖς πολλοῖς φανταζόμενος; sod poeticæ scenæ ludiera, vel, ut honestius dicatur; veritatis umbras; et illum quidem illustrissimum Priamum bominem ostendit ignobilem et førte ser vum; filios autem Atrei, salsamentarios, sed hɗbiles in scena sic cum jaetantia facilitateque loquitare, ut regias figurent personas; hunc autem quemdam e lupanari fortassis exortum, bene scientem in fore garrire joculariterque nugari, diserti personam Ulyssis repræsentare; Ajacem vero, præeminentem, magnum, et sicut aliquis d:- xerit, ingentem, esse quidem aliunde parvum et debilem, sed, altissimis ingressum eathurnis, vel alias ligno gradientem, sic exaltari super sokum sublimem, et adeo jactatorem obumbrare: quid ergo talia mordentia you contristax? Porro nome talia ego sum, interpretatione per accuratam notí - tiam dijudicans ea quæ nobiscum sunt pusikla seenica, revehusque illa quæ magna quidem sunt visu, sed aliunde parvula valdo, manifestans hypocrisìm, et species explicans, ut unusquisque seeunduni ve-. ritatem appareat perfecteque noscatur, et non aspicientes irrideal, quasi, cum alius sit, alius multitudini repraesentetur. ζ. Η γὰρ δίχα τῶν ἄλλων σκηνοβατήσεων ούχ οἱ πλείονες προσωπείῳ φιλίας άχθονται μὲν ἔξω, αν τινα λυπούμενον ίδοιεν, τὰ δ' ἐντὸς κρατοῦσι, σκιρ τῶσιν, ὀρχοῦνται καὶ προσποίητον ἔλεον παραυγά ζοντες βαρύνονται ἐπὶ τοῖς ἐν λύπαις, οὐχ ὅτι τοιοῦ ται, ἀλλ' ὅτι ζῶσιν ἔτι, καὶ οὐκ ἀπάγχονται; Οὐκ ἐκδανείζουσι μὲν ἐπὶ ἀνεγέρσει πτώματος τοῦ κατὰ πτωχείαν, τόκου δὲ τοῦ ἐντεῦθεν βαρύ τι καταρρι ποῦσι, μικροῦ δέαν καὶ εἰς τὸ λιμῷ θανεῖν οίκτιστα, Καὶ οὕτω σχήματι ἑλέον εἰς ἑαυτοὺς τὸ πτωχικὸν ἐπαγόμενοι, καὶ περιπτυσσόμενοι ὡς εἰς ἀγάπην, εἶτα κατὰ ἀπάτην σφάττουσιν ἀνηλεῶς, οὐ προσκυ νοῦντες καὶ εὐλογοῦντες τοὺς ἐντυγχάνοντας· εἶτα μικρόν τι προσελθόντες καὶ ἐκ προσώπου γενόμενοι, τα χείριστα κακολογοῦσι, μορφάζοντες μὲν φίλον ἄνθρωπον, τοῖς δὲ ἔργοις λυσσητήρας κύνας υπο γράφοντες. Τί μὴ λέγω τὸ βαρύτερον; θα τιθέασι τὰς γλώσσας εἰς οὐρανὸν, Θεὸν τὸν οὐράνιον ἐπομνύ μενοι, καὶ αὐτὸ οὐκ ἐπὶ ἀληθείας ἐνδείξει, ἀλλ᾽ ἐπὶ que non ad veritatis demonstrationem, sed ad abκρύψει, ὧν πονηρῶς βουλεύονται; Τοιούτους ἐγὼ κακοὺς ὑποκριτὰς ἐξευρίσκων, καὶ ἐπ᾿ αὐτοφώρῳ κλέπτας τοῦ ἀληθοῦς ἐξελέγχων, καὶ ἄλλο μέντοι φαινομένους ἀποδεικνύς, ἀλλοίους δὲ τὰ ἔσω διακει μένους, καὶ τοῦτο οὐκ εἰσάπαξ, ἀλλὰ καὶ σήμερον καὶ αὔριον καὶ ἐς τὴν ἄλλην καὶ ἐπὶ ταῖς ἐφεξῆς, μικροῦ δὲ λείπομαι εἰπεῖν, ἐσαεὶ, καὶ οὕτως αἰεὶ καὶ αὐτὸς μεμνημένος τοῦ κακοὺς εἶναί τινας, συντίθεμαι ἀφιλοσόφως εἰς τύπον μνησίκακον. Καὶ οὐκ εἶπον τὰ σοφώτερα, ἐφ᾽ οἷς οἱ πολλοὶ ἄροτρον μὲν ἀγαθῆς ἐργασίας χειρίζονται, στρεβλοῦντες δὲ αὐτό, φαύλας τε ἀνασχίζουσιν αύλακες, καὶ σπόρον οὐκ εὐλογούμενον καταβάλλοντες, τὰ πλείω μὲν πο σαθεωροῦνται ὑπ' ἐμοῦ, ἔστι δ' ὅτε καὶ ἀναδιδάσκον 37. Nunquid enim praeter alius seenas non p.c rique sub amicitiæ personą moleste ferunt extrorsum quidem, si quemdanı videant aflictum, introrsum autem plaudant, exsultant, tripudiant, et fictam miserationem præmonstrantes gravantur super ois qui morent, non quia tales sunt, sed quia vivunt adhuoet non strangulantur? Non commodant quidem ad relevandum in paopertatem lapsuni, sed fenoris inde nati pondus in eum projicfunt, ut fame misere moriatur. Et ita sub miserationis specie ad se trahentes quod egenuin est et quasi charitate complectentes, deinde per deceptionem crudeliter jugulant, non adorantes nec benedicen· tes occurrentibus; postea paululum progressi et ex visu elapsi, pessime maledicont, simulantes quidem amicum hominem, sed operibus suis rabidos canes depingentes. Quid non gravius dico? Nonne tollnut linguas in coelum, Deum coelestem contestantes, id scondenda ea quæ perverse meditantur? Tales ego malos Irypocritas adinveniens, et in flagranti de veritatis furto convincens, et ostenlens aliter quidem parere, aliter autem intus exsistere, idque non semel, sed hodie et cras et postera die, diebusque sequentibus, fere dicerem, perpetuo, et sic semper ipse memoriter tenens aliquos esse malos, irrationaliter ascribor in injuriæ memoris typum. Neque dixi sapientiora, quibus plerique bonæ quidem operationis aratro manum admoventes, sed istud detorquentes, pravos infindunt sulcos, et semen non benedictum.spargentes, plerumque quidem a me despiciuntur, aliquando vero gracili voce aduiomentur, quid agant. Et statim ego docens non so-

lem ad nibil utilis sum, sed etiam ex bono colloquio και λεπταλές φωνῇ, & ποιοῦσι. Καὶ αὐτίκα ὁ διδάpercipio fructum quod mali memor vocer. Hujusmodi multa nunc ego silentio prætermitto, tanquam iterum locum ad charitatem convenientem servans. Amicitiam enim veram pigeret aliquem hominibus promittendi, quibus semel exsecrandum amari factum est: quod si hoc non esset, sed exspectaretur Illud donec sacramentum ipsis evanescat, non esset hæsitatio sapienti eam talibus se præbere conculcandam. 38. Ut autem, hoc omisso, stringamus sermonem ad id quod jam honeste dictum est, et a prioribus absolvamur, desidero a scientibus edoceri discereque, quomodo, miserationis regiæ recordatus, non possim resumere simul memoriam eorum, pro quibus ex Deo, et ex divino rege misericordiæ ambrosia pluerit super me. Quomodo vero non hæc ambo revolverem in mente, quod sæpe quidem illi qui sane mecum sunt, adversum nos inermes sagittaverunt, et ut Deus nos protegens illæsos eripuit, et linguas jaculari lætantes, retrorsum convertens, obtudit? Ego vero dico, fieri non posse ut sensatus et memor boni regalis in me facti, non me minerim simul ex alia parte nequitiarum, pro quibus descendit super me bonum. Si quis autem ad hoc repugnare vult, vellem eum) in Thracia septentrionali exsulare, ad audiendam echo, qure inter alias ibi circuierit loca, quod adversum nos est reboans, ex qua veluti tonitru fuimus attoniti: Ο et cognosceret ille, qualium nos nude memores, quale nomen non bene obtinuerimus. Memores enim quod vexati sumus, hoc ipso memores injuriæ dicimur. Imo sic quidem ego discutiens umbras, et falsorum virtutis signatorum phantasmala dissipans, et eos qui fratrum amatores videntur ut simulent bonum, manifestans et exsecrandos mutui partus ad abortum adducere conans, mendaciumque dæmonibus sortem relegans, tanquam mentem habens ad Deum veritatis, et cætera juxta similem ordinem administrans, et nunquam obliviscens, sed recordans malos reddendi meliores, præcipitor, quo demittendus est exsecrabilis mali memor. 39. Habeo tamen magnum Eliam, cœlestem et juxta Paulum totum ignem, eo quod indignationis igne secundum spiritum æstuabat, ignemque de cœlo evocavit, atque igneus sursum ferebatur, pro me loquentem, et aliunde quæ niea sunt præfigurantem, in eo quod maloruin operum recordatus, non solum hoc consilii prorsus verbo ac lege admoneo, sed et aperte reprehendo, suspiciens quidem me odio habendum, juxta dictum sapientis parœmiastæ, quia non sapientes arguo, nec tainen sic loqui prætermittens. Trucidavit enim ille sacerdotes qui se voverant opprobrio; nec tamen "Hebr. x, 25. σκων ἐγὼ οὐ μόνον οὐ λυσιτελῶ εἰς οὐδὲν, ἀλλὰ καὶ ἀποκερδαίνω τῆς ἀγαθῆς ὁμιλίας τὸ καλεῖσθαι μνησίκακος. Τούτων δὴ τῶν πολλῶν σιγηλός ἄρτι ἐγώ, οἷα καὶ εἰσαὖθις τόπον εἰς ἀγάπην συντηρῶν τὴν καθήκουσαν. Φιλίαν γὰρ τὴν ὄντως ὀκνήσοι τις ἂν ὑποσχέσθαι ἀνθρώποις, οἷς ἀπώμοτον καθάπαξ γέγονε φιλιοῦσθαι· ὡς, εἴ γε μὴ τοῦτο ἦν, ἀλλ' ἐχαρι δοκεῖτο διαπεσεῖν καὶ τοῦτον αὐτοῖς τὸν ὅρκον, οὐκ ἂν ἔκνος ἦν τῷ φρονοῦντι παρέχειν ἑαυτὴν πατείν καὶ τοῖς τοιούτοις. λη'. Ἵνα δὲ τούτου ἀφέμενοι ἀναθλίψωμεν τὸν λόγον εἰς τὸ σεμνῶς ἤδη λεχθέν, καὶ τῶν προτέρων ἐξώμεθα, ἐθέλω σοφισθῆναι πρὸς τῶν εἰδότων καὶ μαθεῖν, ὅπως ἂν τῆς βασιλικῆς ἐλεημοσύνης ἀναμνησθεὶς, οὐκ ἂν ἔχοιμι ἀναλαμβάνειν εὐθὺς μνήμην καὶ τῶν πραγμάτων, ἐφ᾽ οἷς ἔκ τε Θεοῦ ἔκ τε βασι λέως ἐνθέου τὸ τοῦ ἱλέους ἀμβρόσιον ἐπεβρέχθη μοι. Πῶς δὲ οὐκ ἂν ἄμφω ταῦτα εἴην ἀναπολῶν εἰς νοῦν, ὅτι τε πολλὰ μὲν οἱ δῆθεν ἐμοὶ ὄντες, καθ᾿ ἡμῶν ἀόπλων ὄντων ἐτοξάσαντο, καὶ ὡς ὁ Θεὸς σκεπάσας ἡμᾶς ἀτρώτους ὑπεξήγαγε, καὶ τὰς ἰοχεαίρας γλώσ σας απήμβλυνε, στρέψας ἔμπαλιν; Έγωγ' οὖν φημι, ὡς οὐκ ἔστι φρονοῦντά με καὶ μεμνημένον τοῦ ἐπ' ἐμοὶ βασιλικοῦ ἀγαθοῦ μὴ συνεπιμεμνήσθαι ἅμα καὶ τῶν ἑτέρωθεν κακιῶν, ἐφ' αἷς μετάδρομον ἐμοὶ τὸ καλόν. Εἰ δέ τις καὶ πρὸς τοῦτο ζυγομαχείν βού. λεται, ἤθελον αὐτὸν τῆς βορειοτέρας Θράκης γενόμενον, τὴν ἠχὼ μαθεῖν, ὅση τις τῶν ἐκεῖ περιῆλθε βομβοῦσα τὰ καθ' ἡμῶν, ἐξ ἧς ἐμβεβροντήμεθα· καὶ ἔγνω ἂν ὁ τοιοῦτος, οίων ἡμεῖς μεμνημένοι ψι λῶς, ὁποῖον λαγχάνομεν όνομα οὐ καλῶς. Μεμνημέ νοι γὰρ κακωθῆναι, παραγραφόμεθα διὰ μόνον αὐτὸ εἰς μνησίκακον. Αλλ' οὕτω μὲν ἐγὼ διαφωτίζων τὰς σκιὰς, καὶ τὰς φαντασίας τῶν ψευδεπιγράφων τὰ εἰς ἀρετὴν διευκρινῶν, καὶ τοὺς δοκοῦντας φιλο αδέλφους ανακαλύπτων, ὡς ὑποκρίνονται τὸ καλόν, καὶ τοὺς ἐπαράτους τόκους ἐξαμβλίσκειν ἐπιχειρῶν, καὶ τὴν διαβολὴν καταβάλλων, καὶ τὸ ψεῦδος δαίμο σιν ἀποκληρών, οἷα τὸν νοῦν ἔχων πρὸς τῷ τῆς ἀλη θείας Θεῷ, καὶ τἄλλα δὲ κατὰ συστοιχίαν τοιαύτην διοικονομούμενος, καὶ μηδέποτε λανθανόμενος, ἀλλὰ μεμνημένος τοῦ βελτιοῦν τοὺς κακούς, κρημνίζου μαι, ὅποι χρὴ βοθρεύεσθαι τὸν ἐπάρατον μνησί κακον. λθ'. Εχω δὲ ὅμως τὸν μέγαν Ηλίαν τὸν οὐρανοβάμονα, καὶ πρὸς Παύλου τὸν ὅλον πῦρ, οἷς τε πυρί θυμοῦ κατὰ πνεῦμα ἔζες, καὶ πῦρ δὲ κατῆγεν ἄνω θεν, καὶ ἐμπύριος ἀνεφέρετο, ὑπὲρ ἐμοῦ λαλοῦντα, καὶ ἄλλως τὰ κατ' ἐμὲ διατυποῦντα, ἐφ᾽ οἷς μεμνημένος πρακτέων φαύλων, οὐ μόνον παραινῶ συμβουλῆς τοῦτό γε πάντως λόγῳ καὶ νόμῳ, ἀλλά που καὶ έξελέγχω, ὑπονοῶν μὲν, ὡς μισηθήσομαι κατὰ τὸν σοφὸν εἰπεῖν παροιμιαστήν, ἐφ᾽ οἷς οἱ σοφοὺς ἐξει λέγξω, οὐκ ἀνιεὶς δὲ ὅμως οὕτω ποιεῖν. Εσφαττε μὲν γὰρ ἐκεῖνος ἱερεῖς, οὓς ἐκληροῦτο ἡ αἰσχύνη· οὐκ ἐνεγράφη δὲ βίβλῳ μνησικακούντων, ἀλλὰ

ζηλωτὴς ἦν ὁ θερμότατος. Εξεκύνται καὶ ὁ Φινεές, mali menorum ascriptus est numero, sel zelator εἰ εἰς που κακὸς ἦν· καὶ ὁ ἐκχυντών σειρομά στης ὑμνεῖται, καὶ οὐκ ἦν οὐδ᾽ ἐκεῖνος μνησίκακος· ζήλῳ δὲ θείῳ καὶ αὐτὸ ἐπιγράφετο. Εχασκε γῆ καὶ κατέπινε κακούς, ἐκδικοῦσα τους μεμνημένους, ὅτι κακοὶ ἐκεῖνοι· καὶ οἱ τὴν μνήμην ἔχοντες οὐκ ἐψέγοντο. Ἡμεῖς δὲ φεύγοντες μόνον τοὺς καθ᾿ ἡμῶν Ιεζάβελ, καὶ μόγις οὕτω περισωζόμενοι, καὶ με μνημένος φυλάττεσθαι τοῦ κακοῦ, παρανοούμεθα εἰς μνησίκακον. μ'. Καὶ μὴν μνήμη κακοῦ ἡ μὲν τίς ἐστιν ἐφ' ἡμῖν, ἣν ὅσα καὶ μηχαναῖς ταῖς ἰδίαις ορέξεσι και μένην σαλεύομεν ἀνασχάλλοντες· ἡ δέ τις κακοῦ μνήμη οὐκ αυτόχρημα καὶ ἀεὶ ἐφ' ἡμῖν ἐστιν, ἀλλὰ φύσις αὐτὴν ἀπόθετον ἐν τοῖς κατ' αὐτὴν ταμιείοις τηρήσασα τυγχάνει, ἀνακινοῦσα ὅτε τι λάχοι παρα πεσεῖν. Οὕτω κακοῦ τις πεπειραμένος, καὶ ἐκλαθ'. μενος μὲν, περιτετυχηκώς δέ ποτε τῷ λυπήσαντι, καὶ λόγῳ δέ τινι ὡς εἰκὸς ὑπομνησθεὶς πρὸς ἐνθύμιον, ἀνακαινίζει τὸ ἤδη γεγηρακὲς τῆς μνήμης, ή καὶ ὡς οἷα τεθνηκὲς ἀναζωοῖ. Καὶ τοῦτο μὲν οὐκ ἔστι μνησικακεῖν εἰπεῖν. Πῶς γὰρ ἂν εἴη μνη σίκακος ὁ μνήμην μὲν ἀναλαβὼν κακοῦ, ἡρεμῶν δὲ εἰς ἀντίποινον; Εἰ δ' ἄλλως ἐπὶ φθάσαντι δεινῷ ἐρεθίζοιτο πρὸς ἄμυναν, κακὰ μελετῶν, ἀλλὰ τοῦτο μνησικακεῖν ἐστὶ κατὰ τὸ πάντῃ ἀναμφίλεκτον. Οὐκοῦν & μὲν ἡ φύσις κἀνταῦθα ποιεῖ, ἅψογόν ἐστι, καὶ οὐδὲ εἰς κακίαν πίπτει, ἀλλ' εἰς ἀναμνηστικήν τάττεται κίνησιν. "Ο δὲ ἡμεῖς περιεργασόμεθα, μνησίκακον ἐκεῖνο, καὶ ζωϊκῆς μὲν ἄλλως ἀκολουθίας, οὐ μὴν τῆς κατ' ἄνθρωπον ἀρετῶντα καὶ τῷ κρείττονι ὁσιούμενον. Λέγω δὲ ζωϊκὸν ἐν τούτοις τὸ ἐπὶ κακώσει ἀμυντικὸν, δ καὶ οἱ παλαιοὶ ἐκτίθεν ται, τὸν βοῦν εἰπόντες κέρατι παίειν, εἴ τις αὐτὸν ἐρεθίζει, τὸν ἵππον ὁπλῇ, τὸν ἀετὸν γαμψοῖς ὄνυξι βλάπτειν, κέντρῳ τὸν σκορπίον, τὸν ἐλέφαντα προνομαίᾳ, ὀδόντων ἀκωκαῖς τὸν λέοντα. Καὶ οὕτω μὲν ζωϊκὰ καὶ τὰ τοιαῦτα καὶ τὸ ἐπὶ φθάσαντι κακῷ ἀμύνασθαι. Ἐγὼ δὲ οὐ ζηλῶ ἐπὶ τούτοις· ἀλλὰ διὰ τὸ μέγα παράδειγμα τοῦ ὑβριζομένου μὲν, εὐλο γοῦντος δὲ, καὶ πάσχοντος μὲν, οὐκ ἀπειλοῦντος δὲ, καὶ ὅσα ἄλλα τοῦ στοίχου τούτου εἰσὶν, εκτρέπομαι τὸ ἀντικακοῦν. Καὶ μὴν οἱ σπουδαιότεροι δι' ἐπιειπεία; καὶ καθυφέσεως καὶ ἀοργησίας καὶ πραΰθυ μίας, βαρυτέραν ἐπινοοῦνται ἄμυναν. Τις γὰρ μεί ζων ἄμυνα τῆς διὰ Θεοῦ, ἣν δηλοῖ καὶ ὁ τῷ ὀνόματι Κύριος τοὺς δωρεάν κυκλοῦντας αὐτὸν ἀμυνόμενος; μα'. 'Αλλ' ἰδοὺ, φασὶ, καὶ σὺ ἐμβλέπων ἡμῖν ἀπαν τῶσιν εἰς ὁμιλίαν ἐκτρέπῃ τοῦ καθεστῶτος, καὶ εἰ μὲν λαλῶν ἦσθα, σιγής, διακεχυμένος δὲ τὸ πρὶν πρὸς ἱλαρότητα, συννεύεις εἰς ἑαυτὸν, καὶ στύφεις τὸ πρόσωπον. Μνησικακεῖς ἄρα. Οὐκ, ὦ 'γαθος, ἀλλ' ἀσφαλίζομαι, ἀλλὰ φυλάττομαι, ἀλλὰ τεχνῶμαι, μὴ καὶ λόγος τις προδραμών, ή σχήμα παρατυπω Εκκεντῶν, fuit ardentissimus. Transfigebat quoque Phinces, sí quis forte malus esset; et transigens hasta laudatur, nec fuit ille mali memor, sed zelo divino fuit hoc attributum: hiavit terra malosque absorbuſı, vindicans eos qui meminerant ob istorum malitiam et hi qui memoriam tenuerant, non reprehensi sunt. Nos autem eos qui contra nos sunt Jezabel solummodo fugientes, et ita vix salutem obtinentes, et malum vitandi recordantes, mali memores reputamur! 40. Attamen est quædam in nobis quidem mali memoria, quam, veluti machinationibus propriis desideriis jacentem excitando movemus: est aufem aliqua mati memoria, quæ non prorsus nec semper in nobis est, sed quam natura suis in repositoriis depositam servat, resuscitans cum accidit quidquam occurrere. Sic malum aliquis expertus, oblitus quidem est; sed illi qui contristavit obviam factus, et quodam modo, sicut naturale est, ad memoriam cogitatione revocatus, quod jam in memoria senuerat renovat, vel quod aliquo modo mortuum erat resuscitat. Et hoc quidem non est mali meminisse dicendum. Quomodo enim mali memor esset qui memoriam quidem mali recipiens, ad retributionem tamen quiescit? Si vero secus super præcedente damno irritaretur ad vindictam, mala meditans, hoc prorsus sine dubio esset mali meminisse. Quod igitur hic agit natura, irreprehensibile est, nee in malitiam cadit, sed in memorem ordinatur motum. Quod autem nos operamur, mali memoria est, et quidem alias ex naturali consequentia, non tamen ex ea quæ respicit hominem in virtute viventem et meliori dicatum. In his autem naturale dico, quod super malitia repulsorium est; quod etiam veteres explicant, bovem dicentes, si quis eum irridet, cornu ferire, equum ungula, uncis unguibus aquilain laedere, aculeo scorpionen, elephantum ore, dentibus acutis leonem. Et ita quidem naturalia sunt hæc, necnon super præcedenti malo se defendere. Ego vero non super his æmulor; sed juxtə magnum exemplar illius qui passus iujuriam, non maledicit, et affectus malo, non animatur, juxtaque cætera similis ordinis quæcunque sunt, malum pro malo reddere abstineo. Attamen qui honestiores suut modestia, indulgentia, mansuetudine et patientia graviorem excogitant defensionen. Quænam enim major esset quam divina vindicta, quam ostendit qui vocatur Dominus, circumvenientes se gratis, vindicando? 41. Sed ecce, aiunt, et tu nos in concionen convenientes intuens, e consueto discedis, et si quidem loquebaris, siles, si vero prius ad hilaritatem inclinabaris, in teipsum redis et constringis vultum. Ergo mali memor,es. Non, optimi, sed tueor, sed caveo, sed operam do, ne quod verbum præcurrens, aut gestus simpliciter distortus, aut intui-

tus surpervacaneus ex quodam in me mala molienti θὲν ἀφελῶς, ἢ βλέμμα περιεργασθέν, πρός τινος negotia mihi rursum facessat. De his autem non ego sum accusandus, sed vos, per quos ego sum ita circumspectus, et timidus, et suspicax, vel mall suspiciosus, tanquam ab ardentibus sotis Irruptio. nibus a moitorum fulguribus oculos deflectens. 42. Porro dico esse mali memoriam impassibilem, vel, quod idem est dicendum, moeroris expertem: si vero hoc est, illa quoque mali memoriæ rationi extranea est, si quidem mali memor non est extra luctum, cum iniquitatis ex aliquo meminit. Porro si quis impassibilis meminit injuriæ, qnomodo talis esset mali menor? Multas ego scio mali memorias, quas ctiam comitatur risus: et tales quoque non reputarentur in mali memoriam, veluti qui passus est hilarem facientes et alacrem, ibique tantum stantes neque, in ultionem desinentes. 45. Adducor etiam in propositis fabula uti. Cal cer oblique semper versus, modo dextrorsum, modo sinistrorsum, progeniem ex se natam videns sic obliquam tenere viam, terribiliter agebat indignans smisque natis exprobrans, quod sic oblique ferren tur ac numquam scirent obvium iter. Quæ quidem fabula ridet, si quis alios hortatur ad corrigenda ea, in quibus ipse semper peccator est. Et iste risus ad nostra pertinet. Quarumdam enim injuriarum memoriam causantes hi qui nos vituperant, et hoc semper disserentes, et in ipsam mali memoriam manifeste prolapsi, postea nobis hoc audent scribere. Quid blateras, homo? Vulneras, et cruor e vulnere profuit, profundaque plaga subest vulnerato; et ille tantummodo clamat, et non miraris illum qua posset ad vindictam non infanmari; sed conquereris, et mali memorem vocas, quasi velis arguere naturam, si juxta suam legem movet dolentein ad plangendum; sl vero talis vulmere percussus exinde te declinet ac fugiat, quid in học novum? Nec asinus bis in idem offenderet. Multis autem brutorum aliis istud proverbium competit, suspicautibus, ac deinde devitantibus præcedens malum. Quomodo igitur homo, rationem habens, extra illud versaretur, aliquomodo vexatus, et nou seinel, sed multoties. Puto ego quod non reclae rationis esset, abundans in eadem passione, in sensilisque ad omne permanens ac semper offendere paratus. Si tamen mali causa offendiculi, puteus aut lapis, recederet, hic quidem in semijæ latus segregatur aut alias sublatus, iste vero repletus et cumulatus et ita complanatus, tum sane nec jam homo, nec aliud animal prolapsionis locum pertimesceret, sed itineri seipsum cuin securitate committeret. μεστὸς καὶ οὕτω ναστός, τότε δὴ οὐκ ἂν ἔτι οὔτ' τοῦ προσκόμματος τόπον, ἀλλ' ἐκδοῖεν ἂν ἑαυτὰ τῇ 44. Dale mili ergo et vos facilem ad ambulan dum iocum; removete laqueos, extollite offendicula, foveas explentes reddite solidas; et sic vos ex Deo judicium deseret, et me timor ac metus de sla:u itineris. Novit Deus, qui cuncta pernoscit, τῶν ἐπ' ἐμοὶ ῥᾳδιουργῶν πράγματά μοι πάλιν παρἐξε:. Ἐπὶ δὲ τούτοις οὐκ αὐτὸς αἰτιατέος, ἀλλ' ὑμεῖς, δι' οὓς ἐγὼ εὐλαβὴς οὕτω καὶ δειλὸς καὶ ὕποπτος, καχυπόπτης, δυσωπούμενος ὡσεὶ καὶ ἡλίου καυστη ρὰς ἐμβολὰς τὰς ἐκ τῶν πολλῶν ἀστραπάς. μβ. Ετι φημί, ὡς ἔστι μνήμη κακοῦ ἀπαθὴς, ταὐτὸν δ᾽ εἰπεῖν, ἄλυπος· εἰ δὲ τοῦτο, καὶ ἀνοίκειος τῷ τῆς μνησικακίας λόγῳ, εἶπερό μνησικακῶν οὐκ ἔστιν ἔξω λύπης, ὅτε κακίας τις Εκ τινος μέμνηται. Εἰ δή τις οὐκ ἐμπαθῶς μνημονεύει κακώσεως, πῶς ἂν εἴη ὁ τοιοῦτος μνησίκακος; «Είδα πολλὰς ἐγὼ μνήμας κακοῦ, αἷς καὶ γέλως ἐφέπεται· καὶ οὐκ ἂν οὐδὲ αἱ τοιαῦται ἀνάγοιντο εἰς μνησίκακον, οἷα τὸν πάσχοντα λαρύνουσαι καὶ διαχέουσαι, κάνω ταῦθα μόνον έστηκυίαι, καὶ οὐκ ἀποτελευτῶσαι εἰς ἄμυναν, μγ'. Προάγομαι καὶ μύθῳ κατὰ τῶν προκειμένων χρήσασθαι. Καρκίνος πλαγίαν ἀεὶ τρεπόμενος, τήν τε ἐς δεξιὰ καὶ τὴν εἰς τὸ ἔμπαλιν, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ γονὴν οὕτω φαιουμένην βλέπων τὰ εἰς πορείαν, δεινὰ ἐποίει ἀγανακτῶν, καὶ τοῖς ἐκγόνοις ἐπιτιμῶν ἐνέκειτο, εἰ οὕτω δόχμιοι φέρονται, καὶ οὐ ποτε τὴν εἰς τὸ πρόσθεν οἴδασι τρίβον. Ος δὴ μῦθος οὗτος γελᾷ, εἰ παραινεί τις ἑτέροις, κατορθοῦν ἐκεῖνα, ἐφ' οἷς αὐτὸς ἀλιτρὸς ἐκβαίνει ἀεί. Καὶ ὁ γέλως οὗτος διαβαίνει ἐς τὰ καθ᾿ ἡμᾶς. Κακώσεων γάρ τινων προϊσχόμενοι μνήμην οἱ τῆς καθ' ἡμῶν ὄντες μέμ· ψεως, καὶ ἀεὶ τοῦτο λαλοῦντες, καὶ κατακεχωσμέν νοι ἐς αὐτὸ τὸ μνησίκακον προφανῶς, εἶτα δὴ τολμῶσιν αὐτὸ ἐπιγράφειν ἡμῖν. Τί λαλεῖς, ἄνθρω πε; Τραυματίζεις, καὶ καταῤῥέει αἷμα τοῦ τραύ ματος, καὶ ἡ πληγή βαθεία τῷ πεπονθότι, καὶ κέκραγε μόνον ἐκεῖνος, καὶ οὐ θαυμάζεις, ὅτι μὴ ἀντιπέπληξαι πρὸς ἄμυναν, ὅπως ἂν καὶ δύναιτο ἐκεῖνος· ἀλλὰ καταμέμφῃ, καὶ μνησίκακον ἐπισ καλεῖς, οἷα τὴν φύσιν ἐλέγχειν ἐθέλων, εἰ κατὰ τὸν αὐτῆς νόμον ὑποκινεῖ τὸν ἀλγοῦντα παθαίνεσθαι. Εἰ δὲ καὶ πληγεὶς εἰς τραῦμα ὁ τοιοῦτος ὑποκλέπι ταί σε εἰς τὸ ἐφεξῆς, καὶ ἐκτρέπεται, τί τοῦτο και νόν; Οὐκ ἂν οὐδὲ ὄνος εἰς τὸ αὐτὸ δὲς προσκόψι Πολλοῖς δὲ καὶ ἑτέροις τῶν ἀλόγων ἡ τοιαύτη περαι μία επιμερίζεται φανταζομένοις, καὶ οὕτω φυλατ τομένοις τὸ φθάσαν κακόν. Πῶς ἂν οὖν ἄνθρωπος, ὁ ἔσω λόγου, ἔξω ταύτης πεσείται, κακοποιηθείς όπως οῦν, καὶ οὐδὲ εἰσάπαξ, ἀλλ' ἐπὶ πλεῖον; Οἶμαί γε, ὡς οὐκ ἂν ἐκεῖνος ὀρθοῦ ἔχοιτο λόγου, πλεονάζων ἐν τῷ ὁμοίως πάσχειν, καὶ μένων ἐς τὸ πᾶν ἀνάλγητος, καὶ προσκόπτειν ἐσαεὶ ἀνεχόμενος. Εἰ μέντοι τὸ τοῦ κακοῦ προσκόμματος αἴτιον ὁ βόθρος τυχὸν ἢ ὁ λίθος ἀπέλθοι, ὁ μὲν εἰς πλάγιον τῆς τρίβου ἀφορισθεῖς, ἢ καὶ ἄλλως που ἀρθεὶς, ὁ δ' ἀνάπλεως γεγονώς και ἄνθρωπος, οὔτε μὴν ζῶον ἀλλοῖον ὑποκλέποιτο τὸν ὁδῷ εἰς διατριβὴν οὐ καχύποπτον. μδ'. Δότε δὴ οὖν μοι καὶ ὑμεῖς περίπατον εξοδον, ὑπεξέλετε τὰ παγιδώματα, σχάσατε τὰ σκάνδαλα, στερεώσατε αναπληροῦντες τὰ ὑποβοθρεύματα· καὶ οὕτως ὑμᾶς τε τὸ ἐκ Θεοῦ κρῖμα ἐπιλείψει, καὶ ἐμὲ τὸ δεδιέναι καὶ ὑφορᾶσθαι τὰ τῆς ὁδοῦ. Οἶδεν ὁ Τ

θεὸς, ὁ τὰ πάντα ἐξακριβούμενος, οίδασι δὲ καὶ οἱ noverumque de rebus nostris imbati, quod nulτῶν καθ' ἡμᾶς ἐπιστήμονες, ὡς οὐδὲν ἐξ ἡμῶν εἰσπαίει κακὸν εἰς οὐδένα. Οὐκ ἂν δὲ εἶμαι οὐδὲ εἰ καταλέγοντες ἡμῶν ἔχοιεν ἂν προενεγκείν τι πράγμα εἰς ἔλεγχον. Εἰ δὲ καὶ θετέον ἐπὶ προϋπάρξωσι θεο μελίοις τοῖς ἐξ ἡμῶν, ὄροφον αὐτοὶ κακώσεως ἔθεν το μνησικακίας οἰκείας λόγῳ. Τί δὴ ἀφιλοσόφων, αἰτιῶνται νῦν, μνησικακεῖν ἡμᾶς, μεμνημένους, ὅτι μνησικάκος ἀνθρώποις περιπεπτώκα μεν, τὸ οίς χεῖον κακὸν αὐτοὶ ἐπικλῶντες ἡμῖν; μέ΄. Ετι ἀποφαίνομαι πάλιν θαῤῥῶν, οὐ ταὐτὰ νοτῖν μνήμην κακοῦ καὶ μνησικακεῖν, ἀλλ' ἐκεῖνο μὲν φύσεως ἀρετὴν εἶναι καὶ τελειότητα, περισ ζούσης τῇ ψυχῇ τὸ τῶν παθημάτων, εἴτ᾿ οὖν νοημάτων μόνιμων, ὅθεν καὶ τῇ μνήμῃ τὸ τῆς λέξεως ετυμου. Τὸ δέ γε μνησικακεῖν ψυχῆς φαυλότητα τίθέμαι μαχίμου καὶ ὀλοθρευτικῆς. Καὶ τοίνυν μέμνηται κακωθείς, ὅ τί περ οἶδα, καὶ εὐεργετηθείς ποτε. Μνησικακεῖν δὲ οὔτε οἶδα ὅν ἔργον ἐμὸν, οὐδὲ μὴν ἐθέλω, καθάπερ οὐδὲ φιλονεικεῖν μάχιμον, οἷα καὶ συνειδώς, ποίῳ διδασκάλῳ μαθητής, εἰ καὶ ἀφυής, ἐπιγέγραμμαι, ὅτι δηλαδὴ τῷ εἰρηνικῷ καὶ πράῳ καὶ καθηγουμένῳ τῶν βουλομένων εἰς τὸ φιλάνθρωπον. Εἰ δέ τις ἑτεραιότης ἐν ἐμοὶ ἀγάπης προς τόνδε τοῦ δέ τινος, καὶ ἑτέρου πρὸς ἄλλου, καὶ πολύ λῶν πρὸς πολλούς, οὔχουν ἔστιν, οὐκ ἔστιν ἄλλως εὑρέσθαι παρ' αὐδ᾽ ᾧτινοῦν ἔχον τὸ πράγμα. μς'. Κοινωνούμεν ἀλλήλοις ἄνθρωπος πάντων τῶν εἰ; χρῆσιν βίου, καὶ ὅμως οὐ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐφ' ἅπασιν· ἀλλὰ ξένῳ μὲν ἀρκέσει ὁδοῦ ὀρθότητα πυθομένω, καθυποδείξαι δακτύλω, γνωστῷ δέ τινι προσεπιθήσειν χρὴ καὶ λαλιάν ἱλαρὰν, καί τι καὶ προόδου φιλοτιμήσεσθαι, καὶ τρύγος δὲ ἄρτου ἀποταμέσθαι καὶ δοῦναι, είγε πάρεστιν. Εἰ δέ τις ἐπὶ πλείον γνωρίζοιτο, ἐπιταθήσεται ὁ φίλιος καὶ εἰς κοινωνικὴν τράπεζαν. Ο μέντοι λόγω φιλίας εγγυ κάτω κολλώμενος, ύπερθεν τῶν τοιούτων απάντων ἑστίξεται, οὐ μόνον τάλλα τῷ φιλουμένη κοινούμε γας, ἀλλὰ καὶ μυστηρίων ἐπιστήμην ἔχων τῶν τοῦ φίλου. Καὶ βίου μερισμὸν μὲν εἰπεῖν, о πω μέγα, ὅλου δὲ αὐτοῦ μετουσίαν καὶ εἰσποίη σιν. Καὶ καινὸν οὐδὲν ταῦτα, εἰ καὶ πατὴρ ἀγέλη παίδων περιεστοιχισμένος, οὐ τὰς αὐτὰς ἅπασιν ἀναπτύσσει πλάστιγγας, ρέπει δὲ οὕτως ἢ οὕτως, ὡς τὸ τῆς ψυχῆς ποθοῦν καθέλκει, καὶ τῷ δοκοῦντι τῆς ὁλκῆς, ὁ [γάπης μέτρ]ῳ μετρεῖ τὸ φυσικὸν ἰσόῤῥοπον. μζ'. Τί δὴ οὖν τὸν μὲν ἐκπυροῦντα φλόγα ἐπὶ ἐμπρησμῷ [οίκου], εἰς δραστήριον ἄνδρα καλλι γραφεῖτε, τὸν δὲ ὑπανάπτοντα λύχνον, φυλακής χάριν, εἰς κακοῦργον ἐγγράφετε; Τί τὴν ὀρθὸν δια δάσκαλον ἄλλως ἀντιδιδάσκετε; Τί την στάθμην παράγετε; Τί τὴν σταφυλὴν ἀχρειοῦτε; Τί τὸν και νένα στρεβλούτε; Τί κατὰ τῆς καθέτου χωρεῖτε; Τι τὸν δικαιοῦντα ζυγὸν μέμφεσθε; Τί δὲ ἐμὲ καὶ μόνον ἐν ἀνθρώποις ἕκαστος ἐθέλετε μετρείν, πρὸ; lum ex nobis malum in quemquam redundavit. Nec autem, pile, contra nos maledicentes aliquod factum in argumentum allegare possent; si vero quoque super fundamenta a nobis præposita ædificandum, culmen ipsi malitiae posuerunt propriæ malf memoriæ ratione. Quid ergo non philosophice nunc Causantur nos esse mali memores, curn recor damur, quod homimibus mali memoribas incideriimus, proprium wałum ipsi nobis imputantes. 45. Ad hæc rursum explico condens non eadem significare mali recordationem, et mali memoriam; sed illam quidem esse naturæ virtutem ot perfeclionem, commerventis inauima quod de passionibus vel cogitationibua moratur, unde venit memoriæ 1 vocis etymes; mali meminisse vero pravitatem anime pugnacis et mortifera arbitror. Meminit igitur qui malim passus est, quod equidem novi, et qui aliquando beneficiam recepit. Mali meminisse vero tanquain opus meum nec agnosca, nec volo, sicut nec æmulari pugnacent, nipote qui mihi conscius sum, quali magistro discipulus, licet ineptus, ascriptus sim, pacifico scilicet et miti, premonstratorique: desideriorumi að humanitatem respicientium. Si quod autem in me discrimen dilectionis inter hund et istum, iuter alium et aliuu, inter multos et mekas, non est aliter certe, non fieri potest ut apud quemquam res inveniatur. 46. Communicamus invicem homines quæcun« que sunt ad usum vitæ, nec tamen ad omnes eo+ dem modo.Extraneo quidem reetum iter interroganti, sufficiet id indicare digito; homini autem noto jucun - dam oportet addere locutionem, aliquantulum blande counitări, frustum etiam panis, si licet, abscindere ac præbere. Si quis autem magis etiam esset nolus, usque ad mensam communem extenderetur com - mercium. Qui tamen amicitiæ ratione proxime con» junctus est, super haec omnia eraiusebit, non solum cætera propria dilecto amico participans, sed etiam mysteriorum amici cognitionem habens. Εt qui dem victus partitionem dicere parum est; prorsus autem est ipsius consortio et adoptio. Nec quid novi sunt hæc, si quoque pater, filiorum grege circumdatus, non easdem quinibus suspendit lances, sed inclinat sic vel sic, ut anituæ desiderium ¡mpellit, et,ut sibi videtur, ponderantis mensura cha· ritatis, naturale meusurat æquilibrium. 47. Quid igitur illum qui danmam ad incendium domus accendit, velut hominem strenuum pulchro pingitis et illum qui succendit lucernam custodie gratia tanquam maleficum describitis? Quid' re - ctum adversus magistrum aliter docetis ↑ Quid amussim pervertitis? Quid perpendiculum distur batis? Quid regulaw depravatis? Quid contra dietam exitis? Quid justum vituperatis jugum? Quid autem me, solumque inter bamines, unusquisque ‹ Huic meæ loci mutili emendationi jam minus confido, ait editor in Mantissa Observationum.

vestrum metiri vult juxta pondus quod ipse profert, ἂν ὑμεῖς προβάλλετε σταθμὸν, καὶ λογοπραγεῖτε et quæ sunt in me amicitiæ juga, sic examini subjicitis? Ipsi quidem librate vos sursuin deorsun), ut accidit; me vero statuite comparandum ad momenti æqualitatem, ubi non est invenire quidquam apud vos positum in æquatione. Si enim aliquantulum lances vobis custodiunt æquilibrium, non. potius aliquis solo visus contactu hoc vidit, statimque antithetum amicitiæ vestræ nostram in lancem dominatur, et deorsum aggravatam reddit inutilem ac quærentem, ubi cousistat. Et magnum quidem nobis impendet crimen,quod non recte conversamor cum illustrioribus hujus civitatis et egentioribus, sed confusim et indiscrete commiscemur illis. Nihil autem hic in nostra discretione corrigendum habemus. Ratio autem est Euripus qui nos circumdat et versoria semper gyrans. Vix enim aliquis e nostris civibus quemdam hodie prædicavit honorabilem, cum ille cras ignominiosus seribitur simulque confestim deseritur. Dives nine superbe loquitur et paulo post egentissimus ad misericordiæ januam pulsat. Nobilis in praesenti temporis puncto post breve maledicitur ignobili genere sic ortus, ut contemnendus sit, et servus, ut dicitur, pro libero compareat. Quemdam aliquandiu virtute præditum testabantur, et brevi tempore postea scelestus denuntiatur, velut si somnium umbra tegeretur. In quas igitur opiniones voluntatesque inentem vertemus, cum sic in diversum scinduntur? τὰ ἐν ἐμοὶ τῆς φιλίας ζυγά; Καὶ αὐτοὶ μὲν ἄνω κάτω τρυτανέζεσθε, ὅπη τύχῃ· ἐμὲ δὲ συναλλάσ σειν ἐπιτάσσετε πρὸς ἰσότητα ροπῆς, ἔνθα μὴ ἐσ τιν εὑρεῖν, τί παρ' ὑμῖν καθεστὼς ἐν ταυτότητι. Εἰ γάρ που καὶ πρὸς βραχὺ αἱ πλάστιγγες ὑμῖν φυλάξουσι τὸ ἀῤῥεπὲς, ἀλλ' οὐκ ἔφθη τις οὐδὲ κατὰ μόνην ἐπαφὴν ὄψεως αὐτὸ ἰδεῖν, καὶ εὐθὺς τὸ ἀντίθετον τῇ καθ᾽ ὑμᾶς φιλίᾳ τυραννεῖ τὴν ἡμετέραν πλάστιγγα, καὶ βαρυνομένην κάτω ἀχρειο, ζητοῦσαν, ποῦ ποτε καθεστήξεται. Καὶ μέγα μὲν ἡμῖν ἐπικλᾶται κατηγόρημα, ὅτι μὴ πρὸς ὀρθότητα ἐπιβάλλομεν τοῖς τε περιδόξοις τῆς πόλεως ταύτης, τοῖς τε ὑποδεεστέροις, ἀλλὰ φύρδην καὶ ἀκρίτως αὐτοῖς προσφερόμεθα. Εχομεν δὲ ἡμεῖς οὐδ᾽ ἐνα ταῦθα ἐπιδιορθοῦν τὸ ἐν ἡμῖν κριτικόν. Τὸ δὲ αἴτιον ὁ περιῤῥέων ἡμᾶς Εύριπος καὶ τὸ ἀείστροφον άνεμούριον. Οὐ φθάνει γάρ τις τῶν ἡμετέρων πολιτῶν έντιμον ἀποφήνασθαί τινα σήμερον, καὶ αύριον ἐκεῖνος ἄτιμος ἅμα γραφείς, καὶ ἀχρόνως ἀπαλειφείς. Πλούσιος ἄρτι σεμνολογεῖται· καὶ μετὰ μετ κρὸν πενέστατος, τὴν φιλανθρώπου θύραν κοπτόμε νο;. Εὐγενὴς ἐν τῇ καθεστώσῃ τοῦ χρόνου στιγμή καὶ μετὰ λεπτὸν κακηγορείται γένους κατάγειν οἴου, καὶ ἀποτροπιάζεσθαι, καί ποτε καὶ δοῦλος, 8 δὴ λέγεται, ἀντ᾽ ἐλευθέρου φανείς. Αρεταίνειν τις καιρῷ ποτε μαρτυρείται· βραχὺς δὴ χρόνος, καὶ καταλέγεται εἰς ἑξάγιστον, ὡς εἴπερ ὄναρ ἐσκιάζετο. Πρὸς ποίοις γοῦν τὸν νοῦν ἔξομεν δόγμασι Volo diligere laudatos: priusquam in mente re- καὶ θελήμασιν, εἰ οὕτω πρὸς ἐναντιότητα σχίσ ponantur, expelluntur. 48. Sic in aliis effecta mutatione gyroque, loc ego experiri arguor, et de malo gravatus, mali-meminisse maledicor; et aliquo modo sicuti luna videor, quam, ex fabula, mater increpabat, quod, stolam eleganter textam quaerens, sub una magnitudine non maneret ad id quod volebat obtineudum, sed paulisper plena, reliquo tempore in indeAnitam claritatis magnitudinem commutaretur. Dico vero forsan quoque meis: in unum aliquid definitum consistite; vos ipsos in unum indivise atque immutabiliter terminate; et sic aliquid a nobis quaerite definitum. Donec autem vos mutabi les contorquetis, et ad omnem ventum vertimini et convertimini, sinite nos quiescere, gravari, memoriamque mali quod videmus, habere, coutrislari, retinereque affabilitatem: nam ipsa fiducia, quod amemur, quamdam habet reservationem. 49. Confiteor, fratres (et utinam veri, quod difficile est), ad simplicem occursum tetrico vultu me confiteor intueri, cum forte belluis occurro, veritus ne me aggrediantur. Cunctor etiam loqui, ne dormientes inimicos expergefaciam. Ut totum eloquar, non sum idem ac heri mala machinantibus, sive loquimur, sive silemus. Mutatus sum, non quidem omnibus, quibusdam saltem, sive ζονται; Ἐθέλω στέργειν τοὺς ἐπαινουμένους· καὶ πρινὴ ἐγκαθίσαι αὐτοὺς ἐς ψυχὴν, ἀπανίσταν ται. μη'. Καὶ τροπῆς οὕτω καὶ στροφῆς πλημμελουμένης ἐν ἄλλοις, ἐγὼ τοῦτο πάσχειν διαβάλλομαι, καὶ βαρυνόμενος ἐπὶ τῷ κακῷ, μνησικακεῖν κακο λογοῦμαι, και που καὶ τὸ τῆς σελήνης φαντάζομαι, ἣν ἡ μυθική μήτηρ μέμφεται, ὅτι εὐπάρυφον στ τοῦσα στολὴν, οὐκ ἔχει ἐφ' ἑνὸς μεγέθους μένειν, ἵνα καὶ τύχῃ, οὗ θέλει, ἀλλὰ βραχύ τι πλήθουσα, τὸ λοιπὸν τοῦ κατ' αὐτὴν χρόνου ἐξαλλάσσεται εἰς ἀπερίληπτα μεγέθη φωτισμού. Καί πού φημι καὶ αὐτὸς τοῖς ἐμοῖς, ὡς ἀποκατάστητε εἰς ἔν τι τέσ λειον· ὁρίσατε ὑμᾶς αὐτοὺς εἰς ἐν ἀσχιδῶς καὶ άμετακινήτως· καὶ οὕτω καὶ ἡμᾶς ἀπαιτεῖτε προς τι ὡρισμένον. Εως δὲ ὑμεῖς εὐρίπους ελίσσετε, καὶ πρὸς ἕκαστον ἄνεμον στρέφεσθε καὶ ἀντιστρέ φεσθε, ἀφίετε ήσυχάζειν ἡμᾶς, καὶ βαρύνεσθαι, καὶ μνήμην ἔχειν, οὗ βλέπομεν κακοῦ, καὶ λυπεῖσθαι, καὶ ἐπέχειν τὸ εὐπροσήγορον· ἐπεὶ καὶ τὸ θαῤῥεῖν, ὡς ἀγαπώμεθα, εποχήν τινα ἔχει. μθ'. Ομολογῶ, ἀδελφοὶ (εἴθε δὲ καὶ γνήσιοι, δυσκόλως ἔχει), εἰς ἐντυχίαν τὴν ἁπλῶς ἐξομολογοῦμαι σκυθρωπὰ βλέπειν, ὅτε που θηρίοις ἐντύχω, δεδοικώς, μή ποτε κατ' ἐμοῦ πηδήσωσιν. Οκνῶ καὶ αὐτὴν λαλιὰν, μὴ καὶ ἀφυπνίσω ἐχθροὺς εἴδοντας. Ολως δὲ εἰπεῖν, οὐκ εἰμὶ ἐκεῖνος ὁ πρώην τοῖς κακὰ μηχανωμένοις, εἴτε λαλοῦμεν, εἴτε σιγῶμεν. Ἐξήλλαγμαι, πᾶσι μὲν οὔκουν, τοῖς δέ γε, εἴτε φίλοφρο

νούμεθα, είτε χρηστολογοῦμεν, εἴτε συμπράττομεν, & comiter agimus, sive bona loquimur, sive opitulaείτε συνεφεπόμεθα, είτε τι ἄλλο ποιοῦμεν ἀγαπητικὸν καὶ ἐμμελὲς, διατιθεμένοις ἔμπαλιν, ὥσπερ ἐξ ἐπιτεχνήσεως. Οκνῶ τὰς καρδιακὰς πύλας ὅλας ἐξανοίγειν, εὐλαβούμενος λόχον. Φείδομαι τῆς ἁπλότητος διὰ τοὺς ελιχτούς. Οὐ θαῤῥῶ γυμνοῦν τὸ πρόσωπον διά τινα Η σφήκα ἢ θρήνην, εἴτε καὶ αὐτὴν μέλισσαν, τὴν ἄλλως μὲν γλυκείαν, τῷ δὲ κέντρῳ πικραίνου σαν. Συστέλλω τὰς χεῖρας, εἰ δεξιούμεναι δρύπτονται. Παρέλκω καὶ τὸ μέλι διὰ τὰς ἐπιβούλους μυίας. Οὐ προφαίνω γλύκασμα, οἷς ἡ ἀντίδοσις πικρά. Καὶ ἔχει καὶ τοῦτο, οἶμαι, λόγον τινά· ἀντὶ τοῦ μάννα χαλὴ τῷ μεγίστῳ ἡμῶν δεσπότῃ ἄλλαγμα ποτε ἦν. Είπατε γοῦν, εἰ μετὰ τὴν τοιαύτην χολὴν εἰσαὖθις ἐῤδέχθη μάννα τοῖς, ὡς ἂν εἴποι τις, εγκρασιχόλοις ἐκείνοις; 'Αλλ' οὐκ ἂν οὔτε αὐτὸ εἰπεῖν ἔχοιτε, οὐδ' ἂν μνησικακείν βλασφημοιητε τὸν Θεὸν, ἐπει δὴ εἰς διαρκὲς οὐ μανοδοτεί. Απαγε τῆς ἁμαρτίας 1 Μάλιστα μὲν οὖν ἐννοήσεσθε, ὡς αὐτὸς μὲν οἶδεν ἐκείνους κακοὺς μένοντας· οἱ δὲ οὐκ ἀλλοιοῦνται εἰς τὸ δεξιώτερον. Κἀντεῦθεν ἐν μετεώροις. μὲν ὁ τῶν ἀγγέλων ἄρτος κειμηλιοῦται, οἷς ὁ κοινὸς τῶν ἀγαθῶν τα μίας επιμετρεῖ αὐτόν· οἱ δὲ πρὶν δι' αὐτ τοῦ τρυφήσαντες πεινῶσιν ἐπιεικώς. ν. Επάγομαι πυθέσθαι περὶ τοῦ Ἰσχαριώτου μαθητοῦ, εἴτε σέσωσται, εἴτε καὶ μή; Καὶ ἤδη δοκῶ ἀκούειν ὑπηχουμένην ἀπόφασιν, ὡς οὐ σέσωσται ὁ ἄνθρωπος. Καὶ ἐπάγω, πῶς δή ποτε τοῦτο; Καὶ μὴν μεταμέλου κέντρον υπέδυ ἐκεῖνον, καὶ κατ ένυξε, καὶ δὴ καὶ ἐποίησεν, ὅσα διέκρινε, τυφλά μὲν καὶ ὠδινήσας καὶ ἀποτεκὼν ἐκεῖνος, οὐ τέλεον δὲ, ὅμως ἄγονος ἀπεκβάς, ὡς μὴ οὐκ ἐνδείξασθαι κατάγνωσιν ἁμαρτάνοντος αὐτὸς ἑαυτοῦ. Τί δὴ οὖν ὁ τὸ γλωσσόκομον, ὁ καὶ αὐτὸς λογὰς ἐν μαθηταῖς, παρακέκρουσται εἰς ἀπώλειαν, καὶ ἐθέλει ἐλέγχειν τὸν Θεὸν ὡς ἐπὶ ἀμύνῃ; Ἀλλ᾿ ἰδού με καὶ τὸν τῆς ἀπορίας ταύτης δεσμὸν αὐτοὶ ἐπιλύεσθε. Φατὶ γὰρ, ὡς δεόντως ἐκεῖνος ὁ ἐρωτήσας, είπερ αὐτός ἐστιν ὁ παραδιδοὺς τὸν διδάσκαλον, καὶ ἀκούσας τὸ, Σὺ εἶπας, καὶ οὕτω καταμηνύσας ἑαυτοῦ τὸ δεινὸν, καὶ ὅμως μὴ μεταγνούς, ἀλλὰ καὶ φιλήσας τὸ μισητόν, ἄγονος ἔμεινεν ἀρετῆς καὶ δένδρον ἀπεφάνθη εὐερνὲς μὲν ἄλλως, καὶ οἷον ἐπαγγέλλεσθαι καρπούς εὐγενεῖς, ἀτελεσφόρητον δὲ ἀληθῶς εἰς εὐφορίαν καὶ ἀξίνης ἐπάξιον καὶ καταβολῆς εἰς πῦρ καὶ καῦσιν. να'. Εἰ δέ τις πρὸς ταῦτα εὐφυῶς ἀνθυποφέρει τό Αλλ' ἡμεῖς, εἰ και τι τυχόν φορτικὸν προέβη, ὡς αὐτ τὸς οἴει, ἐκθεραπεύομεν ἐκεῖνο τιμαῖς, προπομπαίς, κεφαλῶν κλίσεσι, χρηστοίς προσρήμασι, δι' ὧν πάνε των φιλία χαρακτηρίζεται, οὐκοῦν μνησικάκου ἀποτέλεσμα μὴ πρὸς ἡμῖν ὡς καὶ πάλαι εἰκαίῳ σου τὸν νοῦν· ἡμεῖς πρὸς μὲν τὸ δῆθεν παραγραφικών τ· ι εἰ τί που καὶ τετέλεσται φορτικὸν καθ᾿ ἡμετέραν δόκησιν, ο οὔτε αὐτοὶ ἐς πέλαγος ἀποδείξεως ᾿Ανθρήνην. mur, sive aliud quid ex charitate vel concimentia facimus, e contrario disponatur, tanquam ex iudustria. Hæreo cunctas aperire cordis januas, insidias timens. Ab ingenuitate caveo propter fortuosos. Non audeo vultum nudare propter aliquam vespam ant crabronem, vel ipsam apem, de cœtero quidem dulcem, sed aculeo pungentem. Subtraho manus, cum strictæ lacerantur. Mel quoque abscondo ob muscas insidiosas. Non præmonstro dulcedinem, eo quod est amara retributio. Et habet hoc puto quamdain rationem: pro manua bilis maximo nostro Domino fuit olim oblata. Dicile ergo an post hujusmodi bilem adhuc istis, ut ita dicam, biliosis, pluerit manna. Sed hoc dicere non posselis, nec asserere blasphemando mali meminisse Deum, eo quod manna dare non perseveraverit. Absit hoc peccatum! Maxime quidem igitur cogitate, quod ipse noverit illos manere malos; isti vero non mutabantur in melius. Hinc in there quidem panis angelorum reconditor, quibus eum comníanis bonorum distributor addit in mensura: qui prius autem ex eo carpebant delicias, convenienter egent. 50. Adducor ad interrogandum de Iscariota discipulo, an salvus sit, annon. Et jam audire puto submurmurari declarationem quod non salvus sit hic homo. Et addo: quomodo tandem factum est istud? Attamen pœnitentiæ stimulus subiit illum ει pupugit, et certe ille fecit quæ dijudicavit, caca quidem parturiens et pariens, non autem perfecte, manens tamen sterilis, ita ut ipse non ostenderet sui ipsius peccatoris condemnationem. Quid igitur? thesaurarius, qui et ipse electus erat inter discipulos, projectus est in perditionem, et Deum arguere de vindicatione præsumit? At ecce nodum bujus difficultatis ipsi mihi solvitis. Dicitis enim merito, quod ille qui interrogavit, si quidem ipse esset qui traderet magistrum, et audivit illud: Tu dixisti; et sic manifestavit suam perfidiam, et tamen non mutavit sententiam, sed etiam quod erat detestandum amavit, virtutis sterilis mausit, fuit - que manifestatus ut arbor aliunde quidem bene creta, ac talis quæ bonos polliceatur fructus, sed non maturans ad fructifcationem, et digna quæ securi percussa projiciatur in ignem in combustionem. 51. Si quis autem postea naturaliter obficit: Sed nos, si quid molesti, sicut ipse putas, illaLum est, illud honoribus, comitatibus, capitis inclinationibus, probis salutationibus, quibus cunctis amicitia signatur, curavimus: ergo mali memoriæ consequentia est, quod erga nos sicut olim tibi non sit animus; nos quidem juxta præscriptum hoc Si quid molesti juxta nostram opinionem perpetratum est, nec ipsi in profundum demon- Εβρέχθη.

trationis sinus demersi, nec vos al talem difienl- Η έκκυδιστῶμεν, οὔτε ὑμᾶς ἐς τοιαύτην ἔργωδίαν tatem tradi concedimus; jaceat autem res, un ambo novimus, ego, inquam, et vas, vel ut arbitrantur Ego vero comparams cum vestris eas quæ sunt asqué nune ex me retributiones, interrogo: quid ego meis æqualibus cedo? Nonne circuiens amplexa velut in servile vinculum manns super vos conjungo? Nonne capul el cervicem submitto? Nonne dulciter alloquor? Nonne rectis precibus meos olsigno sermones? Quid igitur oportet amplius ex me ad retributionem? Si vero, quoniam non (pompaticis gaudemus comitatibus, triumphales gravamrus, mihi opportune dicendum, quod a tanto tenpore sum apud vos, et nondum me cognoscitis. Non recordamini quomodo centies adversus istos honoribus insanientes declamaverim. Non recogi. tatis quæcunque sæpe collocutus sim ad auditorium; in quibus eliam, quod frustra gaudel pom. paticis progressibus ille qui reputat ultimam propositionem, in qua, si forte contigerit cam, super lethali feretro sablimiselevatus, non seatt quibus exaltatur, et forte immergitur sub plurimorum injuriis, quibus licet, ad mortualei lectum appropinquantibus, in maxillam cædere jacentem, nasumque digitis injuriose turbare ac forsan malitiose proculcare: qualia multa novimus de scelestis, qui, vel post mortem, gravem nutrientes inveteratamque iram, non erubescunt vanum lacessere pulverein. ἀφίεμεν ἀποδύεσθαι· κείσθω δὲ τὸ πρᾶγμα, ἢ ὡς οἴδαμεν άμφω, εγώ τε δηλαδὴ καὶ ὑμεῖς, εἴτε ὡς νομίζομεν. Ἐγὼ δὲ ἀντισταθμῶν ταῖς ὑμετέραις τὰς ἐξ ἐμοῦ πρός γε τὸ παρὸν ἀντιχάριτας, πυνθά νομαι· Τί δὲ ἐγὼ μειονεκτῶ τῶν καθ' ἡμᾶς; Οὐκ ἐπαλλάττω περιάγων τὰς χεῖρας πλέγδην ὡς εἰς δεσμὸν δουλόσυνον ἐφ' ὑμῖν; οὐ κατακλίνω κεφαλὴν καὶ τράχηλον, οὐ προσλαλῶ γλαφυρώτερον; οὐκ ἐπισφραγίζω τους λόγους ὀρθαῖς εὐχαῖς; Τί δε οὖν χρέους ὑπέρπλεον ἐμοὶ πρὸς ἀπότισιν; Εἰ δ', ἔτι προπομπαῖς οὐ χαίρομεν, βαρύνομεν τους θριαμ δικούς, ἔστι μοι καίριον εἰπεῖν, ὡς τοσοῦτον χρόνον εἰμὶ μεθ' ὑμῶν, καὶ οὔπω με οἴδατε. Οὐ μέμνησθε, ὅπως ἐγὼ κατεῤῥητόρευσα μυριάκις τῶν οὕτω δοξομανούντων. Οὐκ ἀναπολεῖτε εἰς νοῦν, οἷα πολλάκις ὡμίλησα εἰς ἐπήκοον ἐν οἷς και, ὅτι μάτην χαίρει πολυόχλοις προόδοις ὁ τὴν τελευταίαν πρόθεσιν ἐνθυ μούμενος, καθ' ήν, εἴ που καὶ τύχοι αὐτῆς, ἐν φέρω τρφ νεκρικῷ μετέωρος αιρόμενος, ούτε αἰσθάνεται, ὧν ἐκτιμᾶται, καί που καὶ ὑπὸ πλειόνων ὕβρεσ καταλούεται, οἷς ἔξεστι, καὶ τῷ νεκροφόρῳ σκίμποδι πελάζουσι κατά κόρξης τε τύπτειν τὸν προκε!- μενον, καὶ τὴν ῥῖνα ὀχλεῖν δακτύλοις ἐς ύβριν, καὶ που καὶ ἐνάλλεσθαι κακοπραγμόνως· ὁποῖα πολλά οἴδαμεν ἐπὶ ἀλιτηρίων, αἳ καὶ μετὰ θάνατον βαρύν κότον τρέφοντες οὐκ ὀκνοῦσι, κωφήν γαῖαν αρχίζε σθαι νβ'. Ο τοίνυν τοιαῦτα νοήματα εἰς τὴν καρδίαν ἀνάγων (ἀνάγει δὲ πάντως ὁ θνητὸν ἑαυτὸν γνωματ τεύων, καὶ μὴ τυραννῶν, φρονεῖν τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον) πῶς ἂν ἀποδέχοιτο θριάμβους τιμητικοὺς καὶ σκινο δαλμούς δόξης, εἰς βραχύ τι ώρας είδωλοποιουμέν νους, καὶ αὖθις λυομένους, ὡς οὐδ᾽ ἂν σκιά τις εἰς ἀνυπόστατον; Ἐγὼ δὲ καὶ ἄλλως μυσάττομαι τὰς τοιαύτας οχλοκόπους προόδους, εὐδίας μὲν αίθριο ζούσης, διὰ τὸ πολὺ τῆς κόνεως, ἣν ἡ γῆ λεπτοτομοῦσα, ὅτε πολλοῖς ὀχλεῖται ποσὶν, ἀναπέμπει καλ κατ' αὐτοῦ προσώπου καὶ τῶν ἐν αὐτῷ τιμίων, ἅπερ ἐγὼ καθαρείω; διακεῖσθαι καὶ ἀνεπιβουλεύτως ἔχειν φιλοτιμοῦμαι. "Οτε δέ ποτε ὁ κονίσαλος μὲν εἰς πηλὸν φυρᾶται καὶ αὐτὸν κάθυγρον, καὶ οἷον κεφαλῆς μὲν οὔχουν μόνης, τοῦ παντὸς δὲ κατ 52. Qui tales igitur cogitationes in mente revolvit (revolvit autem sane qui seipsum mortalem agnoscit, neque ultra hominem sentire præsumit), quanto cum gaudio acciperet honorificos triumphos gloriæque larvas, ad modicum tempus in idolum erectas, et rursum solutas, ut ne umbra quidem sine substantia remaneat? Ego vero prorsus hajus• modi turbulentas detestor ostentationes, acris quiden serenitate regnante, propter multumn pulverem, quem terra ninaens, cum a inultis agitatur pedi bus, excitat in ipsum vultum et in ipsius insignia, quæ ego pura manere et absque odio esse praefero. Quando autem pulveris nubes in cœnum, et ipsuin aquosun, miscetur, ita ut non solumn caput, sed etiam totum corpus circumveniatur insidiis, tune nec ab amicissimis in incommodum volo cogi co επιβουλεύειν σώματος, οὐδὲ τότε οὐδ᾽ ὑπὸ τῶν φιγ mitatum. Sufficiunt enim quos Deus necessario disposuit ad præcedendum vel ad consequendum. Quid igitur grave multum, si meam hanc voluntaten obfirmo, reluctans buic quæ non est mea? Quod autein profundissimas adorationes sic humidorum absque ulla fieri ratione judico, confiteor hoc et probo. Ratio vero non solum, quod divina sic hominibus multi consecrant, ubi ΠΟΙ oportet, sed et quoniam hujusmodi multa in hominibus lusorie fallaciterque facta sum expertus. Ante vero experientiam edoctus eram erga Christum Salvatorem genuum illam flexionein ad ludierum, propter quod perversi illi adoratores dampantur. τάτων ἐθέλω τυραννεῖσθαι εἰς προπομπὴν ὀχλη ράν. Αρκοῦσι γὰρ καὶ οὓς ὁ Θεὸς ἀναγκαίως ἐπέταξεν ή προηγεῖσθαι, ή συνεφέπεσθαι. Τί δὴ γοῦν βαρὺ ἐς πολὺ, ἐὰν τοῦ μὲν τοῦτο θέλημα συνιστώ, ἀποδυσπετῶν εἰς τὸ μὴ ἐμόν; Οτι δὲ καὶ τὰς βα θυτάτας προσκυνήσεις τῶν οὕτως ὑγρῶν κατακύπτειν ἐν οὐδενὶ λόγῳ τίθεμαι, ἀλλὰ καὶ ἀπολογίζομαι, ἀνθομολογοῦμαι καὶ αὐτό. Τὸ δὲ αἴτιον οὐ μέσ νον, ὅτι τὰ τοῦ Θεοῦ ἀνθρώποις οἱ πολλοὶ ὁτιοῦνται οὕτως, ἐφ᾽ οἷς οὐ χρεών, ἀλλὰ καὶ ὅτι πεπείραμαι πολλὰ τοιαῦτα καὶ παικτικῶς ἐν ἀνθρώποις ραδιουρ γούμενα. Πρὸ δέ γε τῆς πείρας ἔχω διδαχθεὶς καὶ τὴν ἐπὶ τῷ σωτῆρι Χριστῷ κλίσιν γονάτων ἐκείνην τὴν ἐν μυκτηρισμῷ, οὗ ἕνεκεν οἱ φαῦλοι ἐκεῖνοι προσκυνηταί καταλέγονται.

δ 55. Forte etiam) non erit absonum rationenį vobis exponere, ex quo priino talem corkepi mentem, υπ perientia colligens, quam sunis scripti præambulum novimus. Erant magistri duo sapientes, et ambo viri, unus quidem nili præpositns ad disciplinam, et alter utilis propter consuetudinem. Et amborum erat quodcunque dilectum, sive quod donii, sire quod extra domum, uno verbo, totum vitæ onmercium. Venit porro viudemix tempus, et serundum utriusque morem, e maxima civitatum convenerunt in præedia, non maltum quidem, sed modicum, suburbiorum instar, a Megalopoli distantia. Quorum unum erat seniori sors devoluta paterna; alterum autem ratione propinquitatis obtigerat meo præceptori. Utriusque sitns ex adverso erat, hinc et inde juxta viam lapidibus marmoreis stratam, super quam ædes sacra fortissimo martyri Georgio usque nunc assurgit. Ante, ab oriente, marmorea colunina coloris albi, capite cippi, tanquam marmoreum capitellum pinacem offerebat, solís fulgore radiantem, cni venerabilis typus erucis erat insculptus. Et erat exinde foci cognomen Pinaci mutunm. Et columna quidem longo cedens tempori undique tremula facta est, et cecidit (non procul abest tempus); et fracta noulinn erecta stat: lapsus est antem cum illa crucis capitularis typus, et tamen loco nomen exhinc servatum est et rocatur Pinacidium. Nomen est re vacuum, qu operi in ruinam aggerato, sicuti cuidam tumulo, quasi typum cenotaphii conservat. In hunc luenen devenerunt ambo sapientes, et in lithostroto sederunt super lapillos, qui aggeratim ibi congesti sunt; et sub ficu strati cujus umbra producitur ampla talisque, ut commode tegat eos qui sub ipsa disserunt, mutuo confabulabantur, plerumque soli, ut vel libere philosopharentur, vel vitæ semitas explicarent. Volebat autem ipsos philosophica urbanitas aliquid canere gratiosum, ridentes illos, quicunque per vias illuc feruntur, negotiis vacaltes, et hoc vitæ licium, ut educentur, circumducunt. Turba viatorum illorum urbanas facetias audientium honestiores quidem daos videntes viros colloquentes, silebant et salutabant, et sic honoran tes præteribant; qui vere juventute fervebant, levi susurro respondebant, et sermonis gratia quasdam in ipsis gratias producebat, jocosas quidem, sed non extra quamdam rusticitatem, qualem agrestis et non expolita vita producere solet. Multi vero declinantes ad prædatorem, blasphemabant ipsi, nou secus ac fæx murmurat intus æstuans; et exinde sapientibus erat risuls, medio quidem risu fortior, sed non post se vituperationem trabens. Supervenit autem et juvenis non ignobilis, I.tteris paulculis quidem jam delibutus, aliis antem studere paratus, et hoc felix curriculum perficere fortiter anitens. Ausus autem est ille, siquidem, ut ait flowerus, ilkm juventa devicit adverfus senio νγ'. Ἴσως δὲ οὐκ ἀπᾶδον, καὶ λόγον ὑμῖν ἐρεῖν, ἐξ οὗ πρώτου τὸν τοιοῦτον νοῦν ἐκέρδανα, πείρα διαλαβών, ἣν συγγραφῆς ἁπάσης πρόδρομον οἴδαμεν. - Διδασκάλω στην σοφῶ, καὶ ἄμφω ἄνδρε, ὁ μὲν ἐμοὶ τεταγμένος εἰς ἀγωγὴν, ὁ δὲ ἕτερος χρηστὸς αὐτῷ κατά συνήθειαν. Καὶ ἦν ἀμφοῖν ἅπαν πρᾶγμα φί λιον, τὰ οἴκοι, τὰ θύραζε, καὶ ὅλως εἰπεῖν, τοῦ βίου τὸ πᾶν. Εκε δὴ καιρὸς τρυγητοῦ, καὶ ὡς ἑκάτερος κανταῦθα εἴθιστο, συμπροῆλθον τῆς μεγίστης τῶν πόλεων εἰς τινα χωρία, οὐ πάνυ μὲν, ἀνακεχωρηκότα δὲ μετρίως τῆς Μεγαλοπόλεως προαστείων δίκην· ὧν τὸ μὲν τῷ γεραιοτέρῳ πατρόθεν ἀφώριστο, τὸ δ' ἕτερον ἀντεπαρεκάθητο, συγγενείας λόγῳ προσῆκον τῷ 'μῷ καθηγητῇ. Καὶ ἡ θέσις ἑκατέρων ἀντιπρόσ ωπος, τοῦ μὲν ἐκεῖθεν, τοῦ δ᾽ ἔνθεν κειμένου τῆς Γιὰ λίθων μαρμάρων στρωτῆς ὁδοῦ, ἧς ἐπιπολής Ιερός νεώς τῷ μεγαλωνύμῳ μάρτυρι Γεωργίῳ μέχρι καὶ νῦν ἵδρυται. Οι προεστώς ἐξ ἀνατολῶν κίων μάρμαρος ἐκ λευκοῦ ἀνεστύλου κατὰ κεφαλῆς ὡς οἷς καὶ κιονόκρανον μαρμάγιον πίνακα, στίλβοντα ἐλεῶδες, ᾧ σταυροῦ τύπος τίμιος ἐγκεχάρακτο. Καὶ ἣν ἐκ τοῦδε τοῖς ἐκεῖ κλήσις παρώνυμος πίνακι. Καὶ ὁ κίων μὲν ἐκεῖνος χρόνῳ μακρῷ πεισθεὶς κελεύοντι τρομαλέος ἐθενοῦν γίνεται, καὶ πίπτει (χρόνος οὗτος οὐ μικρός), καὶ θραυσθεὶς οὐκέτι ἀνίσταται. Συνἀπῆλθε δὲ αὐτῷ καὶ ὁ κιονίκτης σταυρός· καὶ ὅμως τούνομα τῷ τόπῳ ἐκεῖθεν σώζεται καὶ καλεῖται Πινακίδιον. "Ονομα τοῦτο κενὸν πράγματος, εγκατα χωσθέντος τοῦ ἔργου βλέθρῳ, οἷα και τινι τάφῳ, καὶ τύπον οἷον κενηρίου περισώζοντος. Εἰς δὴ τόπον τοῦτον παρεγενέσθην ἄμφω οἱ σοφοί, καὶ καθι ζήσαντες ἐπὶ τὴν λιθόστρωτον ἐπὶ καχλήκων, οι σωρηδὸν ἐκεῖ ἐστοιβάδαται· καὶ ὑπὸ συκῇ γεγονότες, *; ἀπετελείτο σκιά τις ἀμφιλαφὴς καὶ οἷα σκέπειν ἀλύπως τοὺς ἐπ' αὐτῇ ἐνδοιάζοντας, ώμίλουν ἀλλήλοις τὰ πλείω μὲν καταμόνας, ὡς ἡ φιλοσοφεῖν αὐτοσχέ δια, ἢ βίου τρίβους περιηγεῖσθαι. Ήθελε δὲ αὐτοῖς ἡ φιλόσοφος αστειότης και τι προς χάριν άδειν, και ταμωκωμένους τῶν ὅσοι κατὰ τὰς ὁδοὺς προφοροῦν τα: ὧδε καὶ ὧδε, πλανύττοντες ἐν πράγμασι, καὶ βίου τοῦτο δίασμα περιστρέφοντες, ὥστε τρέφεσθαι. Τῶν δὲ ἀγελαίων ἐκείνων ὁδιτῶν ἀστείους μυκτήρας ἀκροωμένων οἱ μὲν σεμνότεροι καὶ εἰδότες τώ λαλοῦντε ἄνδρε, ἐσιώπην καὶ προσεκύνουν, καὶ οὕτω τιμῶντες ἀπηλλάττοντο· οἱ δὲ κατὰ νεότητα θερμο Αντιφώνουν ἠρέμα, καὶ ἡ τοῦ λόγου χάρις απεγέννα τινὰς ἐν ἐκείνοις χάριτας, ιλαράς μὲν, οὐκ ἔξω δέ τινες ἀγροικίας, ὁποίαν ὁ γεωργικός ακόρητος βίος οἶδε τημελείν. Πολλοὶ δὲ καὶ εἰς τὸ συνάμωρον ἐκκλίνοντες ἐβλασφήμουν καὶ αὐτοὶ ἀδιαφόρως, ὡς ἡ τρὺξ ὑπελάλει ἔνδον ζέουσα· καὶ ἦν τοῖς σοφοῖς ἐκεῖ δεν γέλως μειδιάματος μὲν σφοδρότερος, μῶμον δὲ οὐκ ἐπισυρόμενος. Παρίστατο ἐπὶ τούτοις καὶ νεα - νέας οὐκ ἀγεννής, γραμμάτων τῶν μὲν ἤδη γεγευ μένος, τῶν δὲ μέλλων, και θολικὸν εὐτυχῇ τοῦτον ἀνται καραδοκούμενος. Εθάρρησε δὴ καὶ ἐκεῖ νας, ἐπεὶ, καθ' Ομηρον εἰπεῖν, νεοἴη καὶ ἐκεῖνον Αυτος

ma456 rem mordax emittere verbum. Qui jucundæ hi- «ἐξενίκησεν, ἐκβαλεῖν ἔπος τι κέρτομον κατὰ τοῦ laritati amarum jungens animum, elevari paululum in uinis hominis fortis grammaticum excogitat, et statim ac cum nutu sublimis extollitur, in clunes ejus virga ter immittitur. Ad id tantum gnus ille dux ultionem mensus est. Illius autem vultum circumdedit pudor, naturali pulchritudini roseoque colori ruborem substituens. Cum vero, postquam urbanum impudentem sic pudefererit, surrexerit bonus senex, transieritque lithostrotum, et ad locum suum appropinquaverit, comitante nico magistro miserantesque oculos in juvenein conjiciente, ille minime labia aperiens, homini similis non intelligenti quod factum est, occepit stationem ad portam ligneam agrestem, qualis sapientem Odysseum excepit domum reversum. Exinde puer seipsum ligatione manuum ante pectus vincit. Et primo quidem vultu demisso astat etiam lacrymas fundere paratus; posteaque caput solo suppliciter appropinquat, non metu ad commotionem movente, sed mentis urbanitate. Loquitur etiam miseranda sicut mos est, (hæc erant scena), simulque loquitur et meus magister, sed ipse sincero corde; et inducunt ambo sapientem ad bona cogitantem, sacer quidem vir in simplicitate, juvenis autem in jucunditate intus dissimulata. Cum autem utrinque placatus esset ille, misericordiamque annuit, ac signum dedit ut juvenis super terram jacens exsurgat, &t in urbauitale puer activa solertia: caput in terram verticale firmans, tergumque magis incurvans, et seipsum gyrans ut incurvum arcum, deinde pedes in sublime tollens ad instar illius qui relatus est gesticulari manuum loco cruribus, et sic capite deorsum posito de jacenti surgens, et in rectum se sustinens, posteriora projicit in mirabundum senem, et violenter incidens, illumque proripiens in agrestem domunculam, resupinat, et in ipsum eodem habitu cadit, suisque pronis ipsius supina percutit; caput quidem ex illius pedibus educens, ipse vero caput ejus forcipis instar tonens. Interea quidem risus utrobique nullus erat, sed omnes anxie stupebant, quod sic puer iste talem illusisset virum, ultricemque sperabant correctionem. Cum autem heros ille super juvenilem solere tiam leniter effusus est, et nubilum quod, ut naturale est, in vultum ejus præcurrerat, hilaritate dulci fractum evanuit, exsultantes de circumstanti turba, ipsi gavisi sunt, et juvenem solutum dimiserunt. 54. Quis ergo spondebit nos quoque non irrideri talibus adorationibus? lusuper si quis dubiLat, quid tandem de catero, si nobis omnia sunt acspecta, faciendum sit, hæc dubitatio sic solvetur, fratres: quod ego facio, facile, nec magis quam ego nobis, vos ambite. Cum autem Deum et sanctos ejus deprecamini, tunc vobis licet, si pos. γεραιτέρου.» Καὶ δς ἱλαρότητι γλυκερ θυμὸν ἀψιν θώδη συγκερασάμενος, ἀρθῆναι τὸν γραμματικὸν ἐννοεῖται μετέωρον ἡρέμα ἐπὶ ἀγκαλῶν γενναίου ἀνδρός· καὶ αὐτίκα ὁ μὲν ἅμα νεύματι αίρεται, καὶ ῥάβδος τῶν ἐκείνου γλουτῶν κατηνέχθη ἱστρίς. Ἐπὶ τοσοῦτον ὁ μέγας ἄρχων τὴν ἐπεξέλευσιν ἐμετ τρίασε. Τοῦ δὲ ὅμως αἰδὼς περιῆλθε τὸ πρόσωπον, ἀντιλάμψασα τῷ ἐκ φύσεως κάλλει τῷ ἐρυθροδάνῳ τοῦ ἐρυθήματος. Ὡς δὲ τὸν ἀστεῖον ἀναιδῆ ἐς τοσοῦ τον αἰσχύνας ἐξανέστη ὁ καλὸς γέρων, καὶ τὸ λιθέ στρωτον διέβη, καὶ τοῖς αὐτοῦ ἤγγιζε, συνομαρτούν τις καὶ τοὐμοῦ διδασκάλου, καὶ δυσωποῦντος ἐπὶ τῷ νεανίᾳ εἰς ἔλεον, ἐκεῖνος εἰς οὐδὲν οὐδὲ παρανοίγων τὰ χείλη, ὡς οὐκ ἄΐοντι ἐοικώς, δ δὴ πεποίηται, κατέκλινε τὴν στάσιν εἰς οὐδὲν ξύλινον ἀγροτικόν, ὁποῖος καὶ τὸν σοφὸν Ὀδυσσέα ἐδεξιοῦτο οἴκοι ἐπε αναζεύξαντα. Εντεῦθεν ὁ παῖς ἑαυτὸν δεσμεῖ τῷ πρὸ τοῦ στήθους πλέγματι τῶν χειρῶν. Καὶ πρῶτα μὲν παρίσταται κατηφής, ἐθέλων καὶ ἔνδακρυς είναι εἶτα καὶ τῷ ἐδάφει πιστεύει τὴν κεφαλὴν ἱκετευτι κῶς, οὐ φόβου ὑποκινοῦντος εἰς πάθος, ἀλλὰ τῆς κατὰ ψυχὴν ἀστειότητος. Λαλεῖ δὴ καὶ οἰκτρὰ ὡς έῴκει (τάδ' ἦσαν σκηνή), συνεκλαλεῖ δὲ καὶ ὁ ἐμὸ διδάσκαλος, ἀλλ' αὐτὸς ἐνδιακειμένως· καὶ πείθουσιν ἄμφω τὸν σοφὸν εἰς ἀγαθὰ νοοῦντα, ὁ μὲν ἱερὸς ἀνὴρ ἐν ἁπλότητι, ὁ δὲ νέος ενδομύχῳ στυφούσῃ γλυκύ τητι. ὡς δὲ ἐμαλάχθη ἑκατέρωθεν ἐκεῖνος, καὶ κατ· ένευσεν ἔλεον, καὶ δὴ καὶ ἐξέγερσιν τοῦ νέου ἐκ τοῦ κατὰ γῆς κεῖσθαι, γίνεται τῆς ἐνεργους ἐν ἀστειότητα μηχανῆς ὁ παῖς· καὶ τὴν κεφαλὴν εἰς γῆν εὖ μάλα κορυφαίον ἐρείσας, καὶ τὰ ἑξῆς νωτιαία εἰς πλέον ἐπικυρτώσας, καὶ γυρώτας ἑαυτὸν ὡσεὶ καὶ τόξον ῥαιδὸν, εἶτα τώ πόδε εἰς μετέωρον επάρας κατά τὸν ἱστορηθέντα χειρονομεῖν σκέλεσι, καὶ οὕτως ἀναστὰς ἐκ τοῦ κεῖσθαι κύμβαχος, καὶ συστήσας εαυτὸν εἰς ὄρθιον, καταράσσει τὰ ὀπίσω κατὰ τοῦ θαν μασιωτάτου γέροντος, καὶ βίαιος ἐπεισπεσὼν, ἐκεῖνόν τε καταρρίψας ἔσω τοῦ ἀγροικικοῦ οἰκίσκου, ὑπτιάζει, καὶ αὐτὸν ἐπιπίπτει κατὰ σχῆμα ὅμοιον. καὶ πλήττει τοῖς καθ' ἑαυτὸν πρανέσι τὰ κατ' ἐκεῖνον ύπτια, κεφαλὴν μὲν τοῖς ἐκείνου ποσὶν ἐκαλίνας, αὐτὸς δ' αὖ τῆς ἐκείνου πυράγρας τρόπον λα βόμενος. Επί τούτοις γέλως μὲν ἦν οὐδαμόθεν, ἀλλὰ πάντες ἐτεθήπεισαν, εἰ οὕτω παῖς ἐκεῖνο; ἄν· δρα τοιοῦτον κατεσοφίσατο· καὶ ἤλπιζον κολαστικὴν παίδευσιν. ὡς δὲ ὁ ἥρως ἐκεῖνος διεχέθη ἐπὶ τῇ νεωτερικῇ δεξιότητι, καὶ τὸ οἷα εἰκὸς προγραμὸν τοῦ κατὰ πρόσωπον ἐκείνου νέφος Βαρότητι γλυκεία περιῤῥαγὲν ἀπῆλθεν, ὑπερησθέντες τὸ περιεστηκός στίφος αὐτοί τε ἐχάρησαν, καὶ τὸν παῖδα συνέλυσαν. νδ'. Τίς δὴ οὖν ἐγγυήσεται, μὴ καὶ ἡμᾶς καταχλευάζεσθαι τοιούτοις προσκυνήμασιν; Ἐπὶ τούτοις εἴ τις ἐπαποροίη, ὅ τί ποτε τοῦ λοιποῦ ποιητέον, εἰ πάντα ἡμῖν ὑποπτα, λεύσεται τὸ ἄπορον οὕτως, ἀδελφοί· ὃ ἐγὼ ποιῶ, ποιεῖτε, καὶ μὴ φιλοτιμεῖσθε πλεῖον, ούπερ ἡμῖν ἐγώ. "Οτε δὲ Θεῷ καὶ τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ εὔχοισθε, τότε δὴ ἐξὸν ὑμῖν, εἴγε καὶ δύνα

σθε, ὅλους εἰς γῆν καταῤῥέειν, καὶ οὕτω κατάγειν sitis, totos in terram vos prosternere, sicque diἄνωθεν τὸν θεῖον ἔλεον· ἡμᾶς δὲ ἄφετε ἀνθρώπους εἶναι, καὶ τιμᾶσθαι ἀνθρωπικῶς, εἴ που καὶ χρεών. Εἰ δὲ καὶ ταῦτα εἰπὼν περὶ τῆς ἀναμαρτήτου τῶν κακῶν μνήμης, υποπτο; ἔτι ἐς μνησικακίαν εἰμὶ, ἐπε δὴ μεμνημένος, μὴ πᾶν, ὅ τι βούλεσθε, ὑμῖν τρίημι, ἀλλ' ἐγὼ τοῦ ταῦτα δοξάζειν οὐκ ἀποστήσομαι. νε'. λέγω δὲ πάλιν ἀναλαβὼν, ὡς οὐκ ἂν, οὐδὲ εἰ μυρία δεινά ποθεν ἀκούσομαι, ἀνασχοίμην καταθέ σθαι, ταὐτὸν εἶναι (συνῃρημένως λέγειν) μνησικακεῖν, καὶ αὖ πάλιν ἐν διαλύσει μεμνήσθαι κα κοῦ. Ἀλλ᾽ ἐκεῖνο μὲν καμήλου τίθεμαι καὶ τῶν ὅσα τοιαῦτα, καὶ ἀνθρώπου δὲ ψευδομένου τὴν θείαν πλάσιν, καθ᾽ ἦν εἰς ἀγαθοποιίαν εἴργασται· αὐτὸς δὲ μέμνημαι ἀπονήρως, εἴ τί που κακὸν ἢ σύμβαμα ἡ παρασύμβαμα προέβη ἐπ' ἐμοί. Καί πως εἰς φαντασίαν ζωϊκὴν ἐμοὶ τὰ τῆς τοιαύτης μνήμης άπο. τελευτα, συναποληγούσης εὐθὺς τῷ φαντάσματι, Οίδα γὰρ εν μάλα, ὡς δαιμονῇ ἐκεῖνος ἄνθρωπος, καὶ ἐν ἑαυτῷ φέρει τὸν αἰώνιον κακόν, τὸν οὐδέποτε ἀγαθοποιὸν, τὸν ἀεὶ πολέμιον: ὅς, εἴ τί που ἐσάπαξ πάθος ἀβούλητον, λαβὴν ταύτην ἔχων κακύνει διὰ βίου τὸν βραχὺ βλάψαι φθάσαντα. νς'. Οὐκοῦν μνησικακεῖν εἶναι οἶδα τὸ ἀποδι Είναι μετὰ κάκωσιν ἀνταπόδομα, ή δὴ τῶν ἀμυνομένων ἐστὶ, καὶ ἄλλως δὲ, ὡς ὁ μελικός ἅγιος βασιλεὺς ὑποβάλλει λέγειν τὸ ἀνταποδιδόναι τοῖς ἀντα κυδιδοῦσι κακά· τὸ δέ γε ἁπλῶς μεμνήσθαι κακώ σεως τήν τε φύσιν ἔχει συνήγορον, είτε συνέριθον, καὶ φρενήρη χαρακτηρίζει ψυχήν. Ἐβλάβην μνή σομαί ποτε. Τοῦτο φιλοτιμία φύσεως. Μνησάμενος οὐ βλάψω· τοῦτο ἐπιεικὲς καὶ θεοφιλές. Εἰ δὲ καὶ τὸ βλάψαν ὑποβλέψομαι, ὅτε προπέσοι τῆς ὄψεως, ἀλλ' αὐτὸ εὐλαβὲς καὶ φυλακτικὸν, καὶ οὐδὲ πόῤῥω συνέσεως. Εἰ γὰρ ὑπὸ παντὶ λίθῳ κατακοιμάσθαι, δοκεί σκορπίος παρά γε τοῖς ἑαυτοὺς φυλασσο μένοις (οὐ δήπουθεν γὰρ ἁπλῶς ἀληθὲς τὸ πάντα λίθον σκορπιοφόρον εἶναι), τῷ παντὶ μᾶλλον ὑποβλέποιτ᾽ ἄν τις λίθον, ὅθεν σκορπίοι τινὲς ἢ προέβησαν, ἢ προέκυψαν· πρὸς οἷς δὴ λίθοις οὔτε ποσὶ γυμνοῖς ἐγγίσει τις, οὔτε κατακοιμήσεται, καν ότι μάλιστα οἱ τὴν σοφίαν ἁπλοῖ μνησικακεῖσθαι» καὶ τοὺς τοιούτους λίθους φιλοσοφοίεν. Οὐ τοίνυν οὐ μόνον οὐκ αἰδοῦμαι λέγων, μεμνήσθαι κακόν, εἴ τι του πάθω· ἀλλ᾽ ἐν πολλοῖς καὶ εὔχομαι τοιοῦτος εἶναι, ἵνα μὴ κατὰ τὸ πάλιν καὶ πάλιν ἀφύλακτα κακούμενος, οὐκέτι οὐ μὴ ὑπάρξω, ἀλλ' οιχήσομαι καὶ καταγελώμενος, οἷα ἐς τὸ πᾶν ἀπροόρατος. να'. Τί με διδάσκει;, ὦ 'γαθὲ, ἃ μὴ μανθάνειν πέψυχα; Τί δὲ ἄγειν ἐθέλεις, ὅποι μὴ ἔστι προβῆναι Τί με τὸν ὀρθὸν κατακάμπτεις; Τί τὸν ἀνακες καλυμμένως βιοῦντα διαστρέφεις εἰς ὕπουλον; Οὐκ ἔχω καταθέσθαι, ὡς ἀμνήμων ἔσομαι εἰς τὸ πᾶν ἀλλὰ καὶ μέμφομαι τὸν αὐτὸ ἀξιοῦντα. Καὶ ἔστι κατά γε τὸν ἐμὸν λόγον δεινὸς πολέμιος, ὃς καὶ λο χήσας πολλάκις μνημονικῶς, καὶ εἰς φανερὰν δὲ PATROL. GR. CXXXVI. vinam misericordiam colitus invocare; uos vero sinite bomines esse humaneque, si oportet, honorari. Quod si talia dieens super inculpabili malorum memoria sui adhuc de mali memoria suspectus, eo quod memor, non omne quod vultis, vobis permitto, ego tamen a tall opinione non recedam. 55. Dico vero iterum resumens, quod nunquam, etiamsi millia mala exinde audirem, veluti rem acquisitam admittam, idem esse conjunctim dicere mali meminisse, separatimque rursum meminisse mali. Illud quidem esse cameli cunctoramque similium, hominisque mendacis, qui divinam mentitur creationem, juxta quam ad benefaciendum formatus est, pono; equidem vero simpliciter memini, st quodpiam malum, vel accidens, vel consequens, irruerit in me. Et aliquo modo ad imaginationem animalem terminantur mihi quæ sunt hujusmodi memoriæ, continuo cum visione una Ânientis. Bene namque scio quod dæmonem agit, et in semetipso fert íllum qui semper est malus, qui nunquain beneficus, qui semper inimicus; homo ille qui, si semel aliquid molestum fuerit passus, occasi one data, per vitam eum, qui modicum nocere potuerit, lædit. 56. Itaque mali meminisse esse scio, post injuriam reddere retributionem, quod ulciscentiun est, et alias, ut dulcis sanctusque rex dicere suggerit, retribuere retribuentibus mala; simpliciter autem mali recordari naturam habet patronam, sive consociam, et sensalamn sigual animam. Laous sum: recordabor olim. Hoc naturæ studium. Recordatus non lædam: hoc conveniens et Deo placens. Si verọ nocivum, cum ante oculos cadit, suspicor, hoc al prudentiam custodiamque pertinet, et extra sensum non est. Si enim sub omni lapide scorpio dormire videtur trepidantibus, (non enim ut que veruip est omnem lapidem celare scorpionem) maxime suspicaretur aliquis lapidem, unde quidam scorpiones exierunt vel extulerunt caput; ad quas certe lapides non nudis pedibus appropinquaret nec dormired aliquis, etsi sapientia carentes mali memoriam istos attingere lapides opinerentur. Non solum igitur non me pudet dicere quod recordor malum, si quoddam pertuli, sed in multis taliter esse desidero, ne forsan iterum incaute vexatus, jam non prævaleam, sed tan, quam ad omne improvidus, digperean irrisus. 57. Quid me doces, optime, quid ediscere naqueo? Quid ne ducere vis, quo non est possibile progredi? Quid me rectum indectis? Quid aperte μαγεμέem ad dissimulationem distorques? Non admittera ppssum ad omne obliviosum esse; imo vero qui taliter opinatur eum vitupero; et juxta meum judicium, terribilis et astutus est inimicus, qui sape positis menor insidiis, in apertam autem

"O pugnam audax proruens, et aliquid, si non mag- Η μάχην θρασύς προπηδήσας, πεπραχὼς δέ τι κ. num, adversus lacessitum operatus, deinde læsum vellet oblivisci, quod ab ipso passus est; vorans quasi charitatem, et nolens esse sibi sufficiens, fœdus tamen invenire, et in pace vivere, et non pati vindictam. Evidens enim est quod homo ille tenet opinionem, quam non acceptabilem esse nemo non videt. 58. llomno inimice (loquor autem, bene novi, juxta solam rei memoriam, non tamen mali memor dilacero cogitationem); itaque secundum prædicta inimice, non recuso fuedus, sed me custodire satago, nec jam, ut tu dicis, mali memini. Si me juxta quamdam artis regułam oportet nomen pouere, mali custos sum, vel intellectu facilius 10quendo, timidus, circumnspectus, Armpiter habens intus mentem ad securitatem. Ego vero quodam modo konoro illum qui mibi sese inimicum ac terrificum præstare conatus est: jam enim pertimeseo hominem, sicut prædictum est, et pro magno illum pono, et sic mihi inprimis caveo, et observo, ne quando quis insidiis iterum positis, tanquan inimicitia gaudens, dicat, quod adversum me prævaluit. Non sum, o frater, homo prorsus de turba, nec de vulgo, sed quoddam inter homines habeo decus, ut reputaret illud aliquis e bene cognoscentibus quæ nostra sunt. Ad totum autem uno verbo dicendum, ego sum ipse possidens. Porro, si vult invilla al possidentem irrepere, quis mihi suadebit ne suspicer talem irreptionem, idque in his, ad quae Jam contra me dolose irrepsit, nec semel, nec bis? Non certe, licet centies aliquis mihi mali memoriam exprobraret, ab invidia vitanda desisterem, ab illa quidem, quæ nondum sese manifestavit, sed præsertim ab ea quæ apertissime se protulit. 59. Ego vero quoque scio mali memoriam esse quidem prorsus malitiam, et iniquitatum pesnimam, et huic non posse contradici; quod autem aliquis pacifce patienterque meminerit, si forte prius vexatus est, exopto scire quo pravitatis loco talis sapiens, ut vocari potest, reponatur, qualisve nominis malitiæ subjaceat; ut sic et ipse, si valearn, vim afferam natura, eamque priven memoria, quae mali sicut boni, rursumque boni sicut mali recordatur. Hic quoque distinguendum, quod ille quidem boni, quod alicubi reperit, recordatus, bonam praestabit retributionem, gratiam pro gratia reddens; quod est hominis virtute præditi: qui vero mali recordatur, sive vexationis ab aliquo acceptæ, si quidem honeste vivat, huc usque sistet, et ad nihil procedet amplius, nisi ad se custodiendum, donec benevolam' harmòniam per longam ex - perientiam probaverit, vel abjudicaverit inimici fuga. Quod sane beatum David e misero Saul fecit salvum non omnino mali memorem (mitissimas enim erat Propheta, )sed e malo sese circumspeelione custodientem. κατὰ τοῦ πολεμηθέντος, εἰ καὶ μὴ μέγα, εἶτα τὸν ἐπηρεασθέντα ἐθέλοι ἐκλαθέσθαι, ὅ τι πρὸς ἐκείνου πάθοι, ἀδηφαγῶν οἷον τὴν ἀγάπην, καὶ μὴ ἐθέλων ἄρκιον αὐτῷ εἶναι, σπονδὰς τέως εὑρέσθαι, καὶ ε!. ρηνεύειν, καὶ μὴ πάσχειν ἄμυναν. Δῆλον γὰρ, ὡς ἀξίωμα ὁ ἄνθρωπος προβάλλεται, ὅπερ οὐκ ἂν ὁμο· λογοῖτο δεκτὸν εἶναι, νη'. Πολέμε άνθρωπε (λαλῶ δὲ, εὖ οἶδα, πρὸς μέσ την πράγματος μνήμην, οὐ μὴν σπαράττω μνησί κάκως ο τὸ νόημα), ὦ τοίνυν τὰ πρὸ τούτων πολέμ:ε· οὐκ ἀποστέργω σπεισάμενος, ἀλλὰ φυλάττεσθαι με λετῶ, καὶ οὐκ ἤδη, ὡς σὺ ἂν εἴπῃς, μνησικακῶ· ἀλλ', εἴ με χρή κατά τινα τέχνης κανόνα όνομα θέσθαι, φυλαξίκακό; εἰμι, εὐμαθέστερον δὲ εἰπεῖν, δειλός, εὐλαβής, τὸν νοῦν ἔχων πρὸς ἐμαυτῷ ἐστυμ μένως εἰς ἀσφάλειαν. Ἐγὼ δὲ πως καὶ τιμῶ τὸν καὶ ἐχθράναντα, καὶ φοβερόν μοι ἔσπευκότα γε νέσθαι. Πτοοῦμαι γὰρ ἤδη τὸν ἄνδρα, καθὰ προσ θετο, καὶ ἐν μεγαλείῳ ἐκεῖνον τίθεμαι, καὶ οὕτω προσέχω ἐμαυτῷ γραφικῶς, καὶ συντηρούμαι, μέσ ποτέ τις λόχον καὶ πάλιν καθίσας, οἷα φίλεχθρος, ἐρεῖ, ὅτι ἴσχυσε κατ᾿ ἐμοῦ. Οὐκ εἰμὶ, ὦ ἀδελφὲ, παντελῶς ἄνθρωπος τύρδης, οὐδὲ τῶν πάνυ τυχαίων, ἀλλ᾽ ἔχω τι καὶ ἐπικόσμημα τῶν κατ' ἄνθρωπος, 8 τί ποτέ τις ἐκεῖνο λογίσεται τῶν εὖ εἰδότων τὰ καθ᾿ ἡμᾶς. Ὡς ἐν δὲ τὸ πᾶν εἰπεῖν, ἔχω καὶ αὐτός. Εἰ δὴ πρὸς τὸν ἔχοντα ἔρπειν δ φθόνος ἐθέλει, τίς ἄν με πείσῃ μὴ οὐχ ὑφορᾶσθαι τὴν τοιαύτην υπου λον ἔρψιν, καὶ ταῦτα ἐφ᾽ οἷς ἤδη καθείρπυσέ μου πρὸς δόλον, καὶ οὐχ ἅπαξ, οὐδὲ δίς; Οὐκ ἂν, οὐδ' εἰ μυριάκις καταλέγῃ τις ἐμοῦ τὸ μνησίκακον, μεταστήσωμαι τοῦ τὸν φθόνον φυλάττεσθαι, καὶ τὸν Ἕτερον μὲν, ὃς οὔπω προὔφηνεν ἑαυτόν, μάλιστα δέ γε τὸν παρρησιασάμενον. νθ'. Ἐγὼ δὲ καὶ ἐκεῖνο οἶδα, ὡς ἡ ο μνησικακία ο μὲν κακία πάντως, καὶ κακιῶν ἡ χειρίστη, καὶ οὐκ ἔστιν ἀντιπεσεῖν· τὸ δὲ εἰρηναίως καὶ ἀπαθῶς μετ μνῆσθαί τινα, εἴ τί που φθάσας κεκάκωται, γλίχομαι ιδέσθαι τὸν οὕτω σοφόν, ὡς ἐξονομάσαι, που φαυλό τητος τέτακται, κακίᾳ δὲ ποίᾳ παρωνυμεῖται· ν' οὕτω καὶ αὐτῷ καὶ αὐτὸς, εἴ γέ που καὶ δυνήσομαι, κατεπιχειρήσω τῆς φύσεως, καὶ ἐξωθήσω τὸ μημονικὸν αὐτῆς, ὁ κακοῦ μὲν μέμνηται, ὅτι καὶ και λοῦ, καλοῦ δὲ αὖ πάλιν, ὅτι καὶ κακοῦ. Ενθα καὶ διοριστέον, ὡς ὁ μὲν καλοῦ μεμνημένος, ὅπερ εξ ρηκέ ποθεν, ἀντευποιήσει, χάριτος ἀντιστροφή χάριν ἀντιτικτούσης· καὶ ἔστι τοῦτο ἀνθρώπου άρε ταίνοντος. 'Ο δὲ κακοῦ μεμνημένος, εἴτ' οὖν κακώ σεως τῆς ἐκ τινος, εἰ μὲν σπουδαιότερον βιοι, μέσ χρι τοῦδε ἑστήκοι ἂν, καὶ εἰς οὐδὲν προχωροίη πλέον, ἢ τὸ φυλάττεσθαι, μέχρις ἂν ὁ ἐν τοῖς πρι κτέοις γνώμων ἢ ἐγκρίνῃ φιλικὴν ἁρμονίαν τη μα κρα δοκιμασίᾳ, ἢ ἀποκρίνῃ ἐς τὸ ἐκδιδράσκειν τὸν ἐχθραίνοντα. Ο δὴ καὶ τὴν μακάριον Δαυΐδ ἔσωζεν ἐκ τοῦ ἀθλίου Σαούλ, οὐ μνησικακοῦντα πάντως (πραότατος γὰρ ὁ Προφήτης), φυλαττόμενον δὲ ἐκ τοῦ κακοῦ προμηθέστερν.

60. Talis quidem est ille qui, sicut dictum est, recordatur mali, cum sit homo sedulus et tutus et prudentiæ bonis Mves, ante retroque videns, şiye præteritis futura presagiens, vel per suspicionem imaginans; ille vero qui secus mali meminit ad vindictam, sive unam solam, sive diversas, quod est diabolicum, pure mali memor est et valde diş - crepans ab illo qui secundum naturalem animæ perfectionem aliter mali recordatur. Non est ergo vere mali memor a male gaudenti diversus. Iste namque male faciens delectatur, ille vero mali memor‘esse nequiret, quin de mali memoria lætetur. Quid ergo tandem, o auditores, si quidam ambigui ponitis insidias? Nunquid isti qui primi mala inducunt in hominem innocuum, vitare possent vocari male gandentes? Non ego puto. Si vero res ita est, nec a mali memoria tales abesse valerent. Quid igitur aliis sua propria tribuunt? Ipsi forte populariter aiunt ut ille sic mentiendo: Nostra tua sunt; et nos ridentes mirabimur. ξ. Καὶ τοιοῦτος μὲν ὁ ὡς ἐῤῥέθη μεμνημένος κακοῦ, ἄνθρωπος ὢν ἐκεῖνος ἐμμέριμνος καὶ ἀσφα τῆς καὶ πλουτῶν ἐν συνέσει, καί γε καὶ αὐτὸς ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν βλέπων, εἴτ᾿ οὖν τοῖς φθάσασι τὰ εἰσέπειτα ἢ τεκμαιρόμενος, ή καθ᾽ ὑπόνοιαν φανταστούμενος· ὁ δ᾽ ἄλλως μεμνημένος κακού πρὸς ἄμυναν, εἴτε μίαν τινά, εἴτε καὶ διαφόρους, τοῦτο δὴ τὸ δαιμονιώδες, ο μνησίκακος» άκραι φνὴς ἐκεῖνος, καὶ πολὺ διάφορος τῷ ἄλλως μεμνημένῳ κακοῦ κατά γε τὸ φύσει τέλειον τῆς ψυχῆς. Ἔστι δὲ ἄρα ὁ ἀληθῶς μνησίκακος οὐκ ἀπεσχοι νισμένο; οὐδὲ τοῦ χαιρεκάκου. Εκείνός τε γάρ ἡδύνεται κακοποιῶν, καὶ ὁ μνησικακῶν δὲ οὐκ ἂν εἴη μὴ χαίρων ἐν τῷ μνησικακεῖν. Τί δή ποτε οὖν, ὦ εἴ τινές που λοχᾶτε ἀμφίβολοι· ἆρα οἱ κατάρχοντες κακῶν ἐπὶ ἀνθρώπῳ οὐδὲν αἰτίῳ δύναιντ᾽ ἂν ἐκφυγεῖν τὸ καλεῖσθαι χαιρέκακοι; Οὐκ ἔγωγε οἶμαι. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐκ ἂν οὐδὲ τοῦ μνησικακεῖν οἱ τοιοῦτοι ἀπέχοιντο ἄν. Τί δὴ οὖν ἑτέροις τὰ σφῶν αὐτῶν ἐπικλῶσι; Καί που καὶ αὐτοὶ δημοκοπικῶς φασι πρὸς τὸν οὕτω ψευδωνυμούμενον, ὡς τὰ ἡμετέρα σα, καὶ ἡμεῖς γελώντες ἐπεγχανούμεθα. ξα'. Επειτί μοι, ὦ φίλον ἀκροατήριον, καὶ εἰσότι λαλῆσαι πρὸς μνησικακίας διάρθρωσιν. Μέσ μνηταί πως καὶ βρέφος κακώσεως, τιθηνούσης αὐτὸ καὶ οὕτω τῆς φύσεως, καὶ πληγὲν ἅπαξ χειρὶ, καὶ ἰδὲν αὐτὴν εἰσαὖθις οπωσοῦν ἐπαρθείσαν, συστέλλεται λόγῳ μνήμης τινὸς, καὶ ἡ φαντασία σφίγγει αὐτὸ δειλαινόμενον. Και, οἶμαι, οὐκ ἤδη μνησικα κεῖ ἐκεῖνο, εἴπερ ἡ μὲν μνησικακία κακία πάνω τως βρέφος δὲ ἅπαν κακίας ἀνεπίδεκτον. Ούκουν G μνησικακεῖν ἐξ ἀνάγκης ἐστὶ τὸ μεμνήσθαι και χώσεως. Μνήμην ἔχουσι τοῦ κακοῦσθαι καὶ οἱ παιδαγωγούμενοι, καὶ βελτιοῦνται τῇ μνήμῃ, έναγόμενοι τῇ εἰσάπαξ κακώσει πρὸς τὸ μὴ καὶ ἔφε τῆς ἐφάμαρτον. Καὶ ἔστι καὶ ἡ τοιαύτη του κακω θῆναι μνήμη οὐδ᾽ αὐτὴ μνησικακία, φύσεως δὲ συντήρησις εἰς παιδείας ἀσφάλειαν. Οὐκοῦν καὶ Ηλικία πᾶσα ἡ κατ' ἄνθρωπον τῆς αὐτῆς ἀκολου θίας ἕξεται, καὶ ἐν οὐδεμιᾷ μνησικακίας ἔσται ἀπόδειξις ἡ τῆς κακώσεως ἀνάμνησις. "Επαθε τις ἐξ ἀπροόπτου πληγὴν ὁποιανοῦν παροδεύων, καὶ ἀναλαμβάνει τάχα μνήμην, οὗ πάθοι· καὶ οὐδ᾽ αὐτὸς μνησικακεῖ, ὅτι μηδὲ εἰς ἀνταπόδομα και τιστρέφει, καὶ οὐδὲ πολυπραγμονεῖ τὸν πλήξαντα: Εἰ δὲ καὶ φυλάσσεται τὸ τῆς πληγής δίσσευμα, οὐκ ἔχει τὸν μεμφόμενον ξβ. Ηδη που καὶ φιλία ἡ ἀληθὴς οἶδέ ποτε δαί μονος φθόνῳ καὶ κακωσίν τινα, καὶ τὸ ἐντεῦθεν ἀκολούθως καὶ μνήμην αὐτῆς, καὶ ὅμως οὐδαμοῦ παρείσδυσιν ἐκεῖ ἔσχε τὸ μνησίκακον· ἀλλὰ τὸ μὲν πταιστὸν τῆς ἐν ἀνθρώπῳ φύσεως κατέσεισε τὴν φιλικὴν οἰκοδομὴν καὶ ἐπάχυνε, κανὼν δὲ φιλιο κὸς τὸ κατασεισθὲν ὑπήρεισεν αὖθις, καὶ εἰς ἑδραίον Ασφαλίσατο. Αμα γὰρ ὁ φίλος ὑπεμνήσθη πρός τι κακὴν ἐξοκείλαι, καὶ εὐθὺς ἐπανελθὼν εἰς τὸν τῆς εταιρίας λιμένα κατήρε. Καὶ ἰδοὺ μνήμη κακοῦ αὕτη ἀναπέφηνεν ἐπανάκλησις ἀγαθοῦ. ξγ. Ἔστι καὶ νεμεσητικώς μεμνήσθαι κακοῦ 61. Superest adhuc mihi dicendum, o charum enditorium, de mali memoria compage. Mali quodammodo meminit infans, ipsa sic docente nainra, semelque manu percussus, si denuo videt iflam quomodocunque sublatam, cujusdam memoriæ ratione constringitur, et imaginatio tremolum illum premit. Εt puto, non jam ille mali meminit, siquidem mali memoria prorsus malitia est, infans autem omnino malitia est incapax. Non igitur ex necessitate mali meminisse est vexationis recordari. Memoriam habent] mali quod pertulerunt qui sub pædagogo sunt, et ista memoria flunt meliores, vexatione semel accepta inducti ad non peccandam in posterum. Et hujusmodi memorja mali quod illatum est nec ipsa est mali memoria, sed naturæ custodia ad disciplinæ tutamén. Itaque etiam omnis ætas hominis hujusmodi comitatum retinebit, et in nulla mali memoriae erit demon slratio, hæc vexationis recordatio. Passus est aliquis ab invisibili quamdam plagam, statimque memoriam ejus quod pertulit babet; et iste quoque non mali meminit, eo quod nilii ad retributionem parat, neque vulneris datorem inquirit. Si veru se custodit a vulneris iteratione, nemo vituperabit eam. 62. Jam etiam amicitia vera, demonis invidia, cognovit aliquando certam injuriam, et inde consequenter ejus memoriam, et minime tamen huc introitum habuit mali memoria; sed quidem humanæ naturæ vacillatio quassavit amicitiæ ædificium et læsít, charitatis autem regula quod quassatum erat iterum suffulsit et in firmum consolidavit. Simul enim ac amicus recordatus est ad aliquid malum impegisse, statim ad sodalitii portum rediens applicuit. Et ecce hæc memoria malį apparuit boni reductio. 63. Fieri quoque potest ut indignanter aliquis

recordetur nrali quod in alium fit, et plerique pru- τινα τοῦ γε ἐπ' ἄλλῳ, μενούνγε καὶ πολλοὺς τῶν dentium fere semper ita sentiunt; Qui, si bonum aliquid iniqui discunt esse `passuin, malum hoc detestantes, adversus et iniquum gravantur, neque cum tali faciunt iter, sed si forte'divisio viæ conducit ipsos in unum occursum devitant et usque adeo malum, indignationis ratione, nihil nocentes vindicant. An porro tales sint mali memores, declarent qui sunt in nobis sapientes, quibus idem est mali recordatio, et mali memoria. Meminit etiam mali qui deponit exomologesim. Audeant igitur illum in mali memoria ordinem relegare: vituperent autem de simili malitia susceptores animarum, et sic adversus ipsam exomologesim arma moveant. Qui certe resarcit animas, malitiarum veterum recordatus, salutaria operatur, non mali memor. Nunquid alios juvans ipse læderetur, acquireretque perditionein, salutem aliis quidem impertiendo, malitia vero recordatus, ut penitentia remedio peccatorum venenum evacuet? Nec igitur talis est mali memor, o vos, qui in omnibus estis boni memores. 64. Invenire etiam licet mali memoriam bistoricam, ex qua veluti matre procedunt notitiæ quædam ac scripta, memoriain excitantia malo - rum peractorum ab his vel illis,fqui libris conscripti sunt. Si malorum igitur meminerint quidem him storici, non autem maledicantur ut mali memores, nec scriptor, si tales excitet memorlas, de mali memoria probrase notetur, quid laudem oportet eos jocari, qui simplicem mali memoriam in mali memoriam inducunt? Si me persecuti sunt, et vos persequentur ". Si me persecuti sunt, inquis, Dom mine Salvator: ergo mali meministi, siquidem omnis persecutio reputatur in vexationem, ille vero qui meminit hujusmodi mali,mali memor est. Ve rum hoc quidem forte per oppositionem Deus intelligit, et explicari potest. Si vero quoque David, psallens de quibusdam, quod maledixerint ipsi, velutique sermonibus odii circumvenerint ipsum, et gratis ipsi bellum intulerint, vituperaretur forte quasi mali memor, siquidem, quod fuerit lesus, . meminit; ipse etiam cum spiritu justificabitur et ab illis de quibus reprehenditur, se purgabit. 65. Nos autem dicimus, quod neque pater, neque magister, neque pastor valebit, ille quidem natos, iste discipulos, hic autem pecudes, secundum bonum fuem unicuique competentem, convertere, ∙ nisi meminerit etiam malorum quæ filii, vel ∙discipuli vel oves committunt, et quæ præsidentes, patrem, magistrum, pastorem aligunt. Si igitur ego ipse partìm quidem secundum spiritum pater, partim autem sine tropo magister, jam vero quoque pastor, quales Deus suis mandat præsides futuros · gregibns saeris, mihi rationale est et memoriam habere quorumdam malorum, quæ juxta verisimiJitudinem, admittunt illi qui sub divinam paternitatem, qui sub Dominicam disciplinam, qui sub .4³ Joan. xv,.20. σωφρόνων ὡς ἑκάστοτε· οἱ ἀγαθόν τι παρηνομημέν νον μαθόντες, καὶ τὸ κακὸν μυσαχθέντες, βαρύνον ται κατὰ τοῦ παρανόμου, καὶ οὔτε συνοδεύουσι τῷ τοιούτῳ, ἀλλὰ κάνει που σχίσμα ὁδοῦ ξυναγάγῃ αὐτοὺς εἰς ἕν, ἐκτρέπονται τὸ συνάντημα, καὶ εἰς τοσοῦτον ἀμύνονται νεμέσεως λόγῳ τὸ κακὸν, οὐδέν τι προσεπιβλάπτοντες. Εἰ δὴ μνησίκακι οὗτοι, γνωματεύτωσαν οἱ ἐν ἡμῖν σοφοί, παρ' οἷς ταὐτὸν κακοῦ μνήμη και μνησικάκημα. Μέμνηται κακοῦ καὶ ὁ τιθέμενος ἐξομολόγησιν. Τολμάτωσαν οὖν ἀποῤῥιπτεῖν καὶ τὸν τοιοῦτον εἰς μνησίκακον· ψεγέτωσαν δὲ ἐφ᾿ ὁμοίς κακίᾳ καὶ τοὺς τῶν ψυχῶν ἀναδόχους, καὶ ὁπλιζέσθωσαν οὕτω κατ' αὐτῆς ἐξομολογήσεως. Ο γάρ τοι καταρτίζων ψυχάς, κακιῶν μεμνημένος παλαιῶν, ἐνεργεῖ τὰ σωτήρια, οὐ μνησικακῶν. "Η γὰρ ἂν ἑτέρους ὠφελῶν αὐτὸς ἐβλάπτετο, καὶ σωτηρίαν ἄλλοις πραγματευόμενος ἀπώλειαν ἀπεκέρδαινε, μεμνημέ νος δὲ κακίας, ἵνα φαρμάκῳ μετανοίας εκκενώσῃ τὸ ἐκ κακιῶν δηλητήριον. Ούκουν οὐδ᾽ ὁ ι τοιοῦτος μνησίκακος, ὦ τὰ πάντα ὑμεῖς μνησίκαλοι. ξδ'. Εστιν εὑρεῖν κακοῦ μνήμην καὶ ἱστορικὴν, ἐξ ἧς ὅσα καὶ μητρὸς προϊενται γνώσεις τινὲς καὶ συγγραφαί, ἀπομνημονεύουσαι κατά πεπραγμένα πρὸς τούτων ἢ ἐκείνων, οἱ ταῖς βίβλοις εμπεριει· λήφαται. Εἰ τοίνυν κακῶν μέμνηνται μὲν καὶ οἱ ἱστοροῦντες, οὐ καταλαλοῦνται δὲ μνησίκακοι, καὶ οὐδὲ συγγραφεύς, εἴ που μνήμας τοιαύτας υπου κινεί, καταφάσκεται εἰς μνησίκακον, τί δὴ παίζειν χρή, τὴν ἁπλῶς τοῦ κακοῦ μνήμην εἰς μνησικακίαν ἀνάγοντας; Εἰ ἐμὲ ἐδίωξαν, καὶ ὑμᾶς διώξουσιν. Εἰ ἐμὲ ἐδίωξαν, φής, ὦ Σώτερ Δέσ σποτα· οὐκοῦν μνησικακείς, είγε διωγμὸς μὲν ἅπας εἰς κάκωσιν προσλογίζεται, ὁ δὲ μνησθεὶς κακοῦ τοιούτου μνησίκακός ἐστιν. Ἀλλὰ τοῦτο μὲν Θεός ποθεν ἴσως ἀκούει πρὸς ἀντίθεσιν, καὶ δύναται αὐτὸ ἐπιλύσασθαι. Εἰ δὲ καὶ ὁ Δαυτό ψάλλων περί τίνων, ὡς κακὰ εἶπον αὐτῷ, καὶ ὡς λόγοις μίσους Εκύκλωσαν αὐτὸν, καὶ ἐπολέμησαν αὐτῷ δωρεάν, - μεχθείη ποθεν οἷα ο μνησίκακος,ο είχε μέμνηται κακωθείς ἀπολογήσεται καὶ αὐτὸς μετὰ τοῦ πνεύματος, καὶ ἀθωώσει ἑαυτὸν, ἐφ᾽ οἷς ἐξελέν χεται. ξε'. Ἡμεῖς δὲ φαμεν, καὶ ὡς οὔτε πατήρ, οὔτε διδάσκαλος, οὐδὲ μὴν ποιμὴν δυνήσεται, ὁ μὲν ἔχε γονα, ὁ δὲ φοιτητὰς, ὁ δὲ τρίτος θρέμματα επισ στρέψαι, πρὸς ὅπερ ἑκάστοις πρόκειται ἐγαθόν τέλος, εἰ μὴ μέμνηται καὶ κακῶν, ἡ παῖδες 4 μύ σται ἡ ποίμνια κακοῦσι, θλίβοντα τοὺς ἐπιστατούν τας, τὸν πατέρα, τὸν διδάσκαλον, τὸν ποιμαίνοντα. Εἰ δὴ οὖν καὶ αὐτὸς· ἐγὼ πῆ μὲν πατήρ κατὰ πνεῦμα, πῆ δὲ καὶ τροπῆς ἔξω διδάσκαλος, ἤδη δὲ καὶ ποιμὴν, ὁποίους ὁ Θεὸς ταῖς ἑαυτοῦ ἱεραί, μάνδραις ευλοἀποστέλλει επιστατήσοντας γόν μοι, καὶ μνήμην ἔχειν κακών τινων, ἅπερ ὡς εἰκὸς ἐξαμαρτάνουσιν οἱ ὑπὸ πατρότητα θείαν, οἱ ὑπὸ παίδευσιν Κυριακήν, οἱ ὑπ' ποί

μανσιν ἀποστολικήν. Τί δή παραιροῦμαι τῆς ὕλης, apostolica custodia vitam degunt. Quid mili maἐξ ἧς ἀνακύπτει τὰ διδασκαλικά; Δῆλον γὰρ, ὡς διδασκάλοις τοιούτοις οὐ πανηγυρίζειν ἐπαινετικῶς δέδοται ἀεὶ τοὺς παιδευομένους ὑπερεξαίρουσιν εὐλογητικῶς· ἀλλ᾽ ἔστιν οὗ καὶ ἐξονειδίζειν προφέρουσι τὰ φαῦλα, ἐξ ὧν αὐτοὶ δακνόμενοι την ψυχήν, εἰς τὸ διδασκαλικὸν ἑαυτοὺς καθιᾶσι θέατρον. Ο τως ὁ ἐκ Καππαδοκίας ανασχών φανότατος ἥλιος Βασίλειος, οὕτως ὁ συνανασχὼν αὐτῷ λαμπρὸς φωσφόρος Γρηγόριος οὐκ ἄλλως δὲ οὐδὲ ὁ χρυσόμου; Ιωάννης, ναὶ μὴν οὐδ᾽ ἕτερος, ὅστις οὖν τὰ θεῖα λαλῶν, οὓς μὲν κατευθύνοντας εἰς ὀδὲν Κυρίου εώρων, εὐλόγουν, κάντεῦθεν θάρρος έναποίουν καὶ ἐπὶ τὰ ἑξῆς τοῦ ἀγῶνος κατὰ τοὺς ἀλεί πας, οἱ τοῖς ἀγωνιζομένοις ἀμφεστῶτες τὰ τῆς νίκης μεθώδευον. Καὶ κατορθοῦντας μὲν εὐλόγουν ο εἰ δέ που φαύλως ἐκείνους ἔβλεπον διατιθεμένους, καὶ ἀχρειοῦντας τὴν ἀλειπτικὴν ἀρετὴν, καὶ οὕτω τοῖς διδασκάλοις κακύνοντας την ψυχήν, οὐκ εἶχον εὐλογητικῶς τοῖς τοιούτοις προσφέρεσθαι, ἀλλ᾽ ἐκακολόγουν, ἀλλ᾽ ὀνείδεσιν ἔπλυνον, ἀλλὰ προέφερον τὰ ἡμαρτημένα εἰς πλατυσμὸν ἐλέγχου, ἀλλ᾽ ἐθριάμ δευον, καὶ ταῦτα οὐ μνησικάκως, ἀλλ' ἐπι στρεπτικῶς, εἴ πως αἰσχυντηλοὶ ἀποφανθέντες ὀρθὰ βαίνουσιν. Εἰ δὲ καὶ ἔδακνον, οἷς ἔλεγον (δαχνον δὲ ἂν πάντως καὶ πλέον, εἴπερ ἐὰν πληγαῖς ἐπέστρεφον ), διδασκαλικὸν ἄρα καὶ τοῦτ᾽ ἦν, οὐ μέντοι κακωτικὸν ὡς εἰς ἄμυναν, ἵνα καὶ πλη θυνόμενον εἰς ο μνησικακίαν, εγγράφηται. ξς'. θεωρητέον οὖν, εἰ καὶ ἐγὼ ἐν τῷδε τόπου τετάξομαι, δ; καὶ καλοῦ μεμνημένος, οὗ τέλος ἡ εὐλογία, καὶ κακοῦ δὲ, οὗ τὸ ἔμπαλιν, ἔχω μὲν καὶ τοὺς εὐλογημένους, διὰ τὸ καλοκάγαθον· ἔχω δὲ καὶ τοὺς ἀνάπαλιν ἐκπίπτοντας, διὰ τὸ οὐ μισόκακον. Καὶ τοῖς μὲν ἡδὺς κρίνομαι διὰ τὴν εὐλο γίαν, τοῖς δὲ δακνηρὸς διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἐπαινεῖν, πλὴν εἰ καὶ φόρτον ἐπάγω, καὶ κακοποιεῖν δοκῶ. Αλλ' οὐκ ἀποστήσομαι διακείμενος οὕτως, πρινή ἀπογνῶ τῆς ἐκείνων διορθώσεως. Τότε δὲ καθε δοῦμαι ἄφωνος καὶ ἐνεῖς, οὐκ ἐμπαζόμενος, ὅπως ἄν με χαρακτηρίζῃ τις, εἴ τις πρὸς ἐμπάθειαν, εἰ βούλεται, μνησικακοῦντος, εἴτε πρὸς ἦθος βαρύμηνι καὶ σκληρὸν καὶ ἀτέραμνον. Εἰ γὰρ τοῖς ἀκροωμένοις παιδευτικῶς οὐκ ἐπικείσεται ἀνάγκη, πρὸς τῷ διδασκάλῳ ἔχειν τὸν νοῦν, ὀρθοτομοῦντα τὸν ἀληθῆ λόγον, εἰ καὶ τοῖς ἔγγοις φαύλως ἔχει, δ κωλύει οὐδὲν εἰς παίδευσιν ἀρεταῖς κατὰ τό· & λέγουσιν ὑμῖν οἱ ἱερεῖς ποιεῖν, ποιεῖτε, καὶ τὸ ἐχόμενον· σχολῇ γ᾽ ἂν ἔμφρων διδάσκαλος έψεται τοῖς τοιούτοις, καὶ ἀντικαθεστηκότος πρεσβύτου φιλέψιος γένηται. ξζ'. Εἴην λέων, τὸ ἐπισκύνιον ἢ ἐξαίρων ἢ καθει μένος, καὶ μὴ κατὰ τὴν λυρικὴν Σειρήνα πίθων ὁ καλός. Καλοίμην αὐστηρὸς καὶ στιφρὸς, καὶ μὴ πλαδῶν καὶ ἔκλυτος. Φανοίμην όφρυόεις ἐπὶ σεμ 13 Matth. xx111, 3. teria subtrahitur, e qua fluunt doctrinales sermones? Manifestum est enim quod talibus magistris nou semper datur edere panegyricus lainlibusque discipulos superexaltare; tempus est autem quo reprehendere cogunt iniquitates, quibas animam ipsi sentientes punctam, in didascalicum sese demittunt theatrum. Sic ortus e Cappadocia splendidissimus sol Basilius; sic ex eodem ortus loce fulgens lucifer Gregorius, sic autem pariter aurifluns Joannes, sic alius quicunque divina pradicat, quos quidem recte procedentes in viam Domini videbant, benedicebant, et exinde fiduciam inspirabant ad futura certamina, sicut aliptæ qui luctantibus astantes victoriæ laudes celebrabant. Et recte quidem ambulantes, benedicebant iHis; si vero forte viderent eos prave dispositos, inutilemque reddentes aliptarum efficaciam, et ita-magistris afligentes animam, non poterant illis adhærere laudantes, sed increpabant, sed reprehensionem infundebant, sed in campum exprobrationis peccata producebant, sed de eis triumphabant, et hoc quidem non mali memoria, sed animadversione, si forte verecundi manifestati recte ambulent. Quod. si. vero quoque pungerent his quæ dicebant, (pungerent autem omniao magis, siquidem ictibus corrigerent), hoc etiam erat ad instructionem, non vero malitiosumi tanquain að vindictam, ut ad mali. memoriam ascribatur. 60. Videndum est igitur an in hoc loci sumpse rium ordinem et ego, qui boni memor, cujus Ĝinis est laudatio, malique vero, cujus est reprehensio, babeo quidem laudatos propter operationem bona'm, habeo vero quoque secus tractatos, propter malam odio non habitum. Et illis quidem jucuudus æsti. mor propter laudationem, his autem mordax, quia. laudare non habeo, nisi simul onus inducamı et malefacere videar. Verumtamen non cessabo sic esse dispositus, priusquam de illorum correctiona desperem. Tunc autem sedebo silens et mulus, non curans quomodo me notent, si quis ad libitum, me passione mali memorias politum, aut indole iracundum, et durum, et insuperabilem ostendat. Ubi enim audientibus ad disciplinam non incumbe ret Decessitas, in magistro mentem habendi rectam, ad verum sermonem distribuendum, etsi in pravis operibus sit, quod non impedit educationem ad virtutes, secundumn istud: Quæ dicunt vobis sacerdotes facere, facite ", et conse quens; multo minus sapiens magister talibus inhæreret, et, contradicente sene, voluptuosus feret. 67. Essem leo, supercilium sive tollens, sive demittens, et non juxta lyricam Sirenem seductor jucundus. Vocarer austerus et rigidius, non faccidus et enervatus; apparerem gravitate superciliosus,

EUSTATHI THESSALONICENSIS METROPOLITA πού mucosis & inuco perfusus ob agrestem pue- νότητι, καὶ μὴ κορυζῶν, καὶ μύξῃ κατάμουτο: διὰ rilitatem et simplicitatem. Odi Proteum multifor. mėm. Amo secundum Deum uniformitatem. Aversor quod secundumn Empusam multas induit phantasias. Zelor in homine simplicitatem et immutabilitatem. Non juxta pronos sphæra reputarer, cujus est semper esse mobile, sed cubus, cujus est stabilitas extra reprehensionem tetragonum. Non bovit natura tricipitia-monstra: quomodo noverit centicipitia? Nec Janus absque reprehensione biformis est, Unus tnihi prorsus esset vultus, qui cunctis esl aliis, Deum spirantibus. Non saltarem, neque secundum pyrricham, neque corybantum more: sed rudicarer, stabilis perunauens, ubi convenit, planta scelestis, ex aliqua parte maxime sapientiæ paradisi. Ibi plantavit me Deus, sive fructiferum, sive nudatum alentibus, nescio. Sisteroum igitur, sieut ordinatus sum, ne quoque, sursum deorsum factus, quibus agitor, inutilia reddam quæ mihi communicantur in assimilationem. Aliud populus simplex, et aliud populus sacer. Hic quidem sursum, ille vero deorsum fixus. 68. Quid igitur me subducere vultis, indocilem deflecti, quo non sinit regula, quæ me scalpit in rectum? Irrisus est et maximus noster Dominus, el qui luserunt justificantur adhuc in suis saltem opinionibus: sed nihil proficiunt, sed cum electis ordinantur. Attamen cum aliquis ex illis adeò maleficis ad eum pure venit et abnuit priora, tunc hujusmodi recipit iste, nihil priora malefacta faciens in illum, etsi malum ipsum esse noverit. Quando enim qui vivificat ab ortu, sero infunderet bona, non qualia dives ille evangelicus amat suam implere animam, sed multo majora quæ suis æque partitur discipulis? Sic autem illum qui prorsus ab ipso deflexerat, dummodo in tota redeat anima, non quasi malorum artificem propellit, sed tanquam proprium bonum accipit. Et tamen hujusmodi Salvator alio modo exterminat ab ipso quicunque fornicatur. 69. Talium exemplarium ego studioans sum; etsi minus sapiens dico. Cum rectis quidem erigo meipsum; si quis autem tortus est, non facile et ego sic torqueor; sed precor, ne injuriam reddat ". ‹ Non autem scire, quod injuriam sim passus, illa, quæ semel talia conscripsit, memoria non sinit. Morsum mordere proverbium concedit: pias autem sermo non absolvit, sed dissolvens conjunctionein hanc mordere morsum claudit os morso, ne quando remordens, denùo detestandum morsum inferat. Si vero morsu læsus aliquid rabidi senserit instillatum et exinde maneat insignitus, hoc maneus signam uon generat quidem memoriam ad idem retribuendam, sed p τὸ κατ᾿ ἀγροικίαν παιδνόν τε καὶ ἀφελές: Μισῶ Πρωτέα τὸν πολύμορφον. Φιλῶ τὸ κατὰ Θεὸν μου νότροπον. 'Αποτροπιάζομαι τὸ κατὰ τὴν Έμπουσαν πολυφάνταστον. Ζηλῶ τὸ κατ᾿ ἄνθρωπον ἁπλοῦν καὶ ἀποίκιλον. Μὴ σφαίρα λογιζοίμην κατά πρανοῦς, ἧς ἀεὶ τὸ οὕτως ἄστατον, ἀλλὰ κύδος, οὗ τὸ στάσιμον καὶ ἔξω ψόγου τετράγωνον. Οὐκ οἶδεν ἡ φύσις τρικέφαλα τέρατα· πῶς οὖν εἰδείη ἂν ἐκατογκέφαλα; Οὐδὲ τὸ τοῦ Ἰάννου διπρόσωπον ἀκαταιτία τον. Εν μοι πρόσωπον εἴη διὰ παντὸς, ὁ καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν, οἱ Θεὸν πνέουσι. Μὴ ὀρχοίμην μήτε πρὸς πυρρίχην, μήτε κορυβαντιῶν· ἀλλὰ ῥι ζοίμην, μόνιμος βεβηκώς, ἐφ᾽ οὗ χρεών, φυτὸν οὐ ράνιον ἔκ ποθεν παραδείσου τοῦ κατὰ τὴν μεγίστην σοφίαν. Ἐκήπευσέ με ὁ Θεὸς ἐνταῦθα, οὐκ οἶδ᾽ εἴτε ἔγκαρπον, εἴτε καὶ ἄλλως ἐψιλωμένον τῶν τρε φόντων. Εστήκοιμι οὖν, ὡς ετάχθην, καὶ μὴ ἄνω κάτω γεγονώς, οἷς ἀνασκαλεύομαι, συναχρειώσω καὶ τὰ κοινωνοῦντά μοι ἐς ομοειδές. "Αλλο λαὸς ὁ ἁπλῶς, καὶ ἄλλο λαὸς ὁ ἱερός. Οὗτος μὲν ἄνω, ἐκεῖ. νο; δὲ ἀλλὰ ὑποβεβηκώς. ξη'. Τι δὴ οὖν με καθέλκειν βούλεσθε, τὸν μὴ πεφυκότα κατακάμπτεσθαι, εἰς δ μὴ δίδωσιν ὁ και νών, ὁ εἰς ὀρθὸν ἀποξέων με; Επαίχθη καὶ ὁ μέσ γιστος Δεσπότης ἡμῶν, καὶ οἱ ἐμπεπαιχότες δικαιο λογοῦνται καὶ εἰσέτι τά γε σφίσι δοκοῦντα· ὀνένανται δὲ οὐδὲν, ὡς καὶ συντετάχθαι τοῖς ἐκλεκτοίς. 'Αλλ' ότε δή τις καὶ τῶν οὕτω κακουργῶν πρὸς ἐκείνου γένηται καθαρῶς, καὶ ἀποείπῃ τὰ πρότεβον, τότε δὴ καὶ προσίεται τὸν τοιοῦτον ἐκεῖνο;, καὶ μηδὲ πρότερον κακὰ ποιῶν ἐπ' αὐτῷ; εἰ καὶ κακὸν αὐτὸν εἶναι οἶδε. Πῶς γὰρ ὁ ζωογονῶν ἐκ γενετής, ὕστερον ἀγαθὰ ἐπιῤῥέει, οὐχ ὁποῖα ὁ εὐαγγελικός φιλεῖ πλούσιος ἀποπληροῦν τῇ ψυχῇ, ἀλλὰ καὶ τὰ πολλῷ μείζω ἐν ἰσοκλήρῳ τοῖς αὐτοῦ μαθηταῖς; Οὕτω δὲ καὶ πάντα τὸν ἐξ αὐτοῦ ἀποσκιρτώντα, εἴπερ ἐν ὅλῃ ψυχῇ ἐπανέλθῃ, οὐχ ὡς ἀρχέκακον ἀμύνεται, ἀλλ' ὡς ἰδιόκτητον ἀγα θὸν παραδέχεται. Καὶ μὲν ὁ οὕτω Σωτὴρ ἄλλον τρόπον ἐξολοθρεύει πάντα τὸν πορνεύοντα απ αὐτοῦ. ξν. Τοιούτων ἐγὼ παραδειγμάτων ζηλωτής, εἰ Ra} ἀφραίνων λέγω. Καὶ τοῖς μὲν ὀρθοῖς συνεξορθῶ ἐμαυτόν· εἰ δέ τις εἴη στρεβλός, οὐ διαστρέφω μὲν εὐκόλως οὕτω;· εὔχομαι δὲ, μὴ ἀποτελευτῆσαι εἰς ὅμοιον. Οίδα χρεώστης εἶναι τοῦ Ὁ ἀδικούμενος μὴ ἀνταδικεῖν.» Μὴ εἰδέναι δέ, ὡς ἡδίκημαι, οὐκ ἀφίσ ησιν ή καθάπαξ απογραφομένη καὶ τὰ τοιαῦτα μνήμη. Δακνόμενον δάκνειν, ή παροιμία ἐφίησιν. Ὁ δὲ εὐλαβὴς λόγος οὔχουν ἀφίησι· παραλύων δὲ τὴν συνάφειαν τὴν δάκνειν δάκνεσθαι, κλείει τὸ στόμα τῷ δακνομένη, μήποτε ἀντιδακών βλέψη ὁποῖα τι δάκος ἀποτρόπαιον. Εἰ δέ γε ὁ τῷ δήγματι πιεσθεὶς πάθος λυσσωδές τι έντακὶν, καὶ παράσημας ἐκεῖθεν μένει, τοῦτο δὴ τὸ μένειν μνήμην δ

ἀντικινοῦν ἀντίδειξιν μὲν οὐκ ἐνεργεῖ, ἀνάμνη- solam memoriam inscriptam illius quod bono per σὰν δὲ μένην συγγραφικήν, οὗ πεπόνθει ὁ ἄνθρω TO 4. Ούκουν πάντῃ πάντως κακιστέα ἡ τοῦ κακου μνήμη· ἀλλ' ὅσον μὲν αὐτῆς ἀνὴρ ἀμυντὴς ἀπομε ρίζεται, σκορακιστέον, εἰς ὅσον ἔξεστιν· ἐπόσον δὲ ἡ κατ' ἄνθρωπον ἁπλῶς ἀπομνημόνευσις ἐκληρώ σατο, ἔγωγ᾽ οὖν οὐκ οἶδ᾽ εἴ τις ἀπαλείψαι δύναιτο τῆς ψυχῆς. Εἰ δέ τίς που καὶ τοιοῦτον ἄνδρα ἴσως ἱστέρησεν, ἴτω πρὸς παραδοξίαν, καὶ θαυμαζέτω, καὶ ζηλούτω αὐτὸς, εἰ δύναται· ἐγὼ γὰρ οὔτε όλον καταθείμην ἂν, καὶ ἀκολούθως οὐδὲ θαυμάσομαι, ὅτι μηδὲ ζηλοῦν δυνήσομαι, οἷα λογιζόμενος, μνήμὴν ἐμπεφυτευμένην ἀνθρώπῳ εἶναι παντὶ καλοῦ μὲν, ἵνα πρὸς αὐτὸ ῥυθμίζηται τὸ κατὰ βίον ἦθος, κακοῦ δὲ, ἵνα τὸ φαῦλον ἐκκλίνηται. Καὶ οὕτως ἔχοι ὁ ἄνθρωπος ἐκλογὴν μὲν τοῦ κρείττονος, ἔκκλισιν δὲ τοῦ εἰς ἀβελτηρίαν ἀπάγοντος, ή τις δὴ μνήμη ὡς τὰ πολλὰ καὶ ἄκοντί τῷ ἐπιτετάννυται, καὶ ὡς οὐκ ἂν προέλοιτο, και που καὶ οὐδὲ πρὸς ἡδονήν. ὡς γὰρ τῇ ὄψει ὅρασις οὐχὶ αἱρετή ἐστιν, οὗ πε ρεπίπτειν είωθε, καὶ τῷ τῆς ἀκοῆς αἰσθητηρίῳ ἀποτρόπαιον ἄκουσμα, καὶ τῇ γεύσει δὲ παρεγχυμίζεταί ποτε τὸ μὴ φιλητὸν, παρεισκρίνεται δὲ καὶ τῇ ὀσφρήσει τῶν τι μὴ ῥᾳδίως προσιτῶν· οὕτω καὶ μνήμη φιλεῖ μὲν τῶν καλῶν εἶναι, παρεισδύςκαι δέ που καὶ τὰ μὴ καλὰ οὔκουν αιρουμένοις τισί. Τίς γὰρ ἂν προέλοιτο τοῦ καλοῦ καὶ ἡδέος τὸ πάντῃ ἔμπαλιν; Οὐκοῦν καλῶς οὔτε κατα θήσομαι, ούτε θαυμάσομαι, ὅπερ ἀνόπιν κλά ἐλά λησα. ἐστι οα'. Καὶ μὴν, εἴ γε θησαυροφυλάκιον οἷόν φύσεως ἡ μνήμη, ἐν ᾧ ταμειουχεῖται πολλὰ μὲν κακά, πολλὰ δὲ καὶ ἐσθλὰ, καὶ ἐξ οὗ καὶ αὐτοῦ προάγονται καινά τε καὶ παλαιὰ, τὰ μέν τινα ἐπὶ ὠφελείᾳ τῇ αὐτόθεν διὰ τὸ καλὸν, τὰ δὲ καλά μὲν, λυσιτελῆ δὲ ἢ πρὸς παράδειγμα τοῦ φυγείν, ἢ πρὸς παραμυθίαν τὴν διὰ συγκρίσεως, ἢ πρὸς φυλακὴν καὶ συντήρησιν· πῶς ἄν τις ιεροσυλήσας τὴν πολυτίμητον τοῦτον φυσικών θησαυρόν, μόνην τὴν τῶν κακῶν αὐτὴν καθ' αὐτὴν ἀπαγάγοι μνή μην, εἰ μὴ ἄρα τόπος τίς ἐστι καὶ ἐν αὐτῇ καὶ μεσότοιχον, δίχα μερίζον τά τε καλὰ μνημόσυνα καὶ τὰ ἐναντία, ὡς ἔχειν τινὰς τὰ μὲν φαῦλα ὑφελέσθαι καὶ ἐξελεῖν, καὶ οὕτω κενεαγγίαν ποιῆσαι τινα, τὰ δὲ ἀγαθὰ μένειν ἐπὶ χώρας ἀφεῖναι, ὡς πλουτεῖν οὕτω τὴν φύσιν, ἐφ᾽ ἥμισυ κολοβωθεῖσαν τοῦ λοιποῦ ἀγαθοῦ, καὶ διεκπεσοῦσαν τοῦ μεστοῦ καὶ ναστοῦ ἢ πλήρους; "Ο δήποτε λόγος πάσχειν τὰ ὄστρακα. Μὴ γὰρ ἔστι δειχθῆναι, ὡς οὐκ ἀγαθὸν καὶ ἡ τῶν κακώσεων μνήμη, ὅτε μή τις τὸ θεῖον παραχαράττει νόμισμα. ορ. Ἐγὼ μὲν οὖν ήθελον καὶ κατὰ τοὺς ἱστορη μένους μνήμονας, οι περ ἀπεκληροῦντό τισιν ὀπαδοὶ ἐν πολέμοις, εἴ πως υπομιμνήσκοιεν ἐκκλίνειν τὰ κινδυνώδη, εἶναι καὶ ἐμοὶ τοιοῦτόν τινα, ὃς ἐν καιρῷ λαθόμενόν με κακοῦ τινος ἀφύκτου παρένυττεν ἂν, Κακά. tulit. 70. Non igitur pessima semper et ubique mali memoria: verum quidquid ex ea quidem vir partitur ultor, hoc, quautum fieri potest, rejiciendum est; quidquid autem humana simpliciter contingit recordatio, an aliquis ex anima delere possit, nescio. Si quis vero talem forte memorat hominem, eat ad novitatem, et miretur alque zelet ipse, si valet: ego ením non faciliter admitterem, nec consequenter mirarer, minusque possem æmulari, tanquam reputans memoriamı boul cuilibet esse homini innatam, ut secundum illud vivendi ratio conciuetur, mali vero, ut pravum declinetur; et sic habeat homo melioris quidem delectum, illius autem quod ad stultitiam ducit declinatum: quæ porro memcria sapius bonuiui invito, contra placitum, et prater jucunditatem, infunditur. Sicut enim est visui, quo solet circumferri, visio non desiderabilis, et auditus sensui detestabilis auditio, gustuique miscetur aliquando quod non est amabile, atque olfactui infunditur etiam aliquid valde amari: sic quoque memoria bonorum esse quidem amat, sed etiam aliquando quædam non bona viris delicatis insinuat. Quis enim bono jucundoqua quod plane centrarium est præferret? Rite igitur nec admitteren, nec nirarer, quod superius 71. Revera, si quası gazophy:acium naturæ memoria est, in quo reconduntur multa quidem mala, sed multa quoque honesta, et ex quo producuntur nova et vetera, illa quidem aliquot ad utilitatem exhinc propter bonum, alia vero, mala quidem, utilia autem, ad exemplum sustentandum fugiendi, vel ad exhortationem ex comparatione, vel ad tutelam ac custodiam; quomodo quis, hunc naturæ varium thesaurum diripiens, solam malorum ipsam separatim abduceret memoriam, nisi quis in ista locus esset et iulergeries, bona memorabilia coutrariaque bifariam dividens, ut possint aliqui prava quidem subducere et auferre, sicque quamdam facere vacuitatem, bona vero sinere loca manere, ita ut sic ditesceret natura, de cætero dimidiala bono, complementoque ac plenitudine privata? In quo tandem ratio est patiendi ostracismum. Non enim demonstrari potest, non esse bonum etiam malorum memoriam, nisi quis divínum adulteral numisma. 73. Ego quidem utique vellem secundum historicos memores, qui contigerant quibusdam comites in bellis, ut quodammodo periculosa vitare monerent, esse quoque mihi talem quemdam, qui, in tempore, cujusdam imminentis inali obliviscentem

Ine stimularet, in mente ponens mihi custodien- ἐν θυμῷ τιθείς μοι φυλάττεσθαι, μὴ καὶ πάλιν ταύdim, ne rursum in idem malum incidam; et ita quidem ego in lucro ponerem opportunam memoriam maļi. Mali memori tamen aliter est memoriæ desiderium, qualiter est pinnæ testæ. Hæc énim amat pinnophylacem, eo quod ípsaṁ apertam forcipibus premens, quando pisciculus per eam trans. it; irrital, et vi contrahit quasi leste palmas, et sic includere pisciculum in escam sibi simul ac cancro, per quem præbentur quæ sunt ad esum. Mall memor autem sic amat memorem, qui oblivioso memoriam adversus aliquém submovet, et qüaši sópitam expergefacit ad hominis captiónem et interitum. Hinc talis memor deleatur, non sulum e mentis nostra tabula, sed etiam viventium. Est memoria justi et memoriale perpetuum, ad quod erit justus ". Quid ergo? Non est etiam hand justorum memoria? Est aliter, sane prorsus necessario. Et non jam qui meminit iniquorum hominum, mali memor reputabitur, siquidem, juxta naturæ inštitutiðnem, eorum etiam qui tales nön sunt, tanquam ad lectionem, meminit, 73. Verum út accuratus sermo non in multum suspendatur, eia postquam memetipsum delineationis inodo subobscure descripserim, postea mali memoriam vobis definiam, extrinsecus, per levem mutationem, subducens. Vivit aliquis eorum qui quocunque modo nos aliquando contristaverunt; non exacerbor. Exorṇat sui ipsius vitam et hoc bene; non invideo, sed jucundum habeo, sperans et ipse a Deo hujusmodi bonum. Sanus est, non aligor. Privatür, suppleo, si possum. Eget, suppedito pro posse. Quærit possibile, non abnuo. Alloquitur, benevole respondeo. Percutit, meliorém fieri deprecor. Conviciatur, non audire simulo. Silet; taceo. Obviam fit torvus, et quomodo non talis essem? Sympathiam poscit, do cum votis ex animo. Caput inclinat, vicissim incurvor. Dominus ego sam apud illum, et ipse dominus apud me. Afabilis in me ipse est, nihil minus ego in illum. Insuper autein si quærit et intimam amicitiam et convictum ét contubernfum, hæsitó. 74. Supposita igitur tali descriptione de disposttionibus meis in fædentes, propositam ad definitionem venio, dicoque mali memoriaṁ esse veteris iræ coctionem, dextere subsequentem, ut tandem coctum ladat. Vetus igitur ira subest mali memori, nocivum exitum quærens. Ubi autem non est omnino memoria infensa, sed aliunde imemoria suscitans alicujus mali simplicem imaginationem, non ad cujusdam vexationem, verebitur, puto, sapiens hoc in ordinem malitiæ inscribere; si vero non hoc facit, nec in ipsam mali memoriæ tabulam inscribet. 75. Aliunde vero pulchrius est extraneo makéó 1o Psal. cxi, 7. τοκάκως πείσομαι· καὶ οὕτω μὲν ἐγὼ ἐπραγματευ σάμην ἂν τὴν ἐν καιρίῳ μνήμην τοῦ κακοῦ. Μνησικάκῳ μέντοι ἀνθρώπῳ ἄλλως ἐπιθυμία μνήμης, οποία καὶ ἡ κατὰ τὴν πίνναν τὸ ὅστρακον. Εκείνη τὲ γὰρ φιλεῖ τὸν πιννοφύλακα, ὅτι περ ἀνεωγυίαν αὐτὴν πιέσας ταῖς χηλαῖς, ὁπηνίκα δι' αὐτῆς ἰχθύ διον παροδεύει, ερεθίζει, καὶ συστέλλειν ποιεῖ τὰς οἷον τοῦ ὀστράκου παλάμας, καὶ οὕτω χειροῦσθαι τὸ ὀψάριον εἰς βρῶμα ἑαυτῇ τε καὶ τῷ καρκινιδίῳ, δι' οὗ πορίζεται τὰ ἐς τροφήν. Καὶ ὁ μνησικα κῶν δὲ οὕτω φιλεῖ μνήμονα, δς ἐκλαθομένῳ ὑπου κινεῖ μνήμην κατά τινος, καὶ ὡς οἷον εύδουσαν - ἀφυπνίζει πρὸς ἀνθρώπου ἔνσχεσιν καὶ ὄλεθρον ὅς δὴ τοιοῦτος μνήμων ἀπαλιφέξη, μὴ ὅτι γε τῆς κατὰ ψυχὴν ἡμῖν δέλτου, ἀλλά γε καὶ τῆς τῶν ζών. τῶν. "Εστι μνήμη δικαίου και μνημόσυνον αιών νίον, εἰς δ ἔσται ὁ δίκαιος. Τί γοῦν; Οὐκ ἔστι καὶ τῶν μὴ δικαίων μνήμη; Εστιν ἀλλοῖον, καὶ πάντως ἀναγκαίως. Καὶ οὐκ ἤδη που ὁ τῶν ἐκδ!- κων μεμνημένος ἀνδρῶν ἐγγράψεται εἰς μνησίκα κον, ἐπεὶ κατὰ φύσεως ἀπογραφὴν καὶ τῶν μὴ τοιούτων ὡς εἰς ἀνάγνωσιν μέμνηται. Ογ'. Ἵνα δὲ μὴ τὸν ἀκριβῆ λόγον ἐπὶ πολὺ ἀν άρτῶ, φέρε διαγραψάμενος ἐμαυτὸν σκιαγραφία; λόγῳ ἀμυδρῶς, εἶτα καὶ ὁρίσομαι τὴν μνησικάκίαν ὑμῖν, ἐκ τῶν ἔξωθεν ὑφελκυσάμενος λόγῳ παραποιήσεω;. Ζῇ τῶν τις ἐπωδοῦν ἦν ὅτε λυπησάντων ἡμᾶς· οὐ πικραίνομαι. Προσεπικοσμεί την αὐτοῦ ζωὴν καὶ τὸ εὖ· οὐ φθονῶ, ἀλλὰ γλυκαίνομαι, θαῤῥῶν καὶ αὐτὸς τὸ τοιοῦτον θεόθεν ἀγαθόν. Ὑγιαίνει· οὐ θλίβομαι. Στέρεται ἀναπληρῶ, εἶ τί που ἔχω. Πένεται· ἐπιδίδωμι τὸ πρὸς ἰσχύο;. Ζητεῖ τὸ δυνατόν· οὐκ ἀνανεύω. Προσλαλεῖ· ἀμείς βομαι φιλοφρόνως. Παίει· ἐπεύχομαι βελτιοῦσθαι. Υβρίζει· προσποιούμαι κωφεύειν. Σιγά- σιωπώ. Αντιπαρέρχεται παραβλώψ· καὶ πῶς ἂν ἐγὼ οὐ τοιοῦτος ἔσομαι; Αἰτεῖται συμπάθειαν· δίδωμι μετὰ τῆς εὐχῆς ὁλοψύχου. Κλίνει κεφαλήν· ἀντιπροσκυνῶ. Δεσπότης ἐγὼ παρ' ἐκείνῳ· αὐθέντης ἐκεῖνος παρ' ἐμοί. Εὐπροσήγορος αὐτὸς εἰς ἐμέ· οὐδὲν ἧττον ἐγὼ ἐπ' αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ τούτοις, εἰ καὶ φιλίαν ζητεῖ τὴν ἐν χρῷ καὶ τὸ σύσσιτον καὶ ἐμωρόφιον, ὀκνῷ. Οδ'. Ὑποτιθεμένης γοῦν τοιαύτης διαγραφῆς, ἐφ' οἷς ἐγὼ διατίθεμαι πρὸς τοὺς βλάπτοντας, γίνομαι τοῦ προτεθειμένου όρου, καὶ λέγω, μνησικακίαν εἶναι κότου πέψιν, ὑποσμύχοντος δεξιῶς, πότε ἂν βλάψαι τὸν ἐγκοτούμενον. Κότος ἄρα σύνεστι τῷ μνησικάκῳ, ζητῶν βλαπτικὸν ἀποτέλεσμα. Ενθα δὲ οὐκ ἔστιν ὅλως μνήμη κατήεσσα, μνημοσύνη δὲ ἄλλως ἀνακινοῦσα φαύλου τινὸς φαντασίαν ἁπλῆν, οὐ μὴ ἐπὶ κακώσει τινὸς, αἰδέσεται, οἶμαι, ὁ φρο νῶν καὶ ἐγγράψαι τοῦτο εἰς συστοιχίαν κακίας· εἰ δὲ μὴ τοῦτο, οὐδὲ εἰς μνησικακίας αὐτὸ θήσει παράπηγμα. ος'. Καὶ ἄλλως δὲ κάλλιον, ἀλλοφύλω σφύρα και

τοπροτῆσαι τὸ ἐμὸν τοῦτο κατὰ κακίας ξίφος. Ο resonare meum hunc contra malitiam ensem. Bilis χύλος, εἶτ᾽ οὖν θυμὸς (εἰ δέ τις εἰπεῖν βούλοιτο, καὶ ὀργή) οὔτε ἐν κινήσει τυγχάνων ἔτι καὶ βρασμῷ, εἰς ἀκραιφνῇ ἁμαρτίαν ἐγγράφεται, ούτε μὴν παυσάμενος μὲν κινήσεως, μὴ ἐλλοχῶν δὲ καὶ ἐνεδρευτικῶς ἐγκαθήμενος. Ἀλλ' ὅτε ἂν καὶ ἐς τοσοῦτον αλλοιωθείη καταπεφθεὶς, ὡς μὴ ἔχειν θλίβειν ὅλως τὴν ἤδη χολυθέντα, μήτε μὴν ταράσσειν καὶ ἐνοχλεῖν, ὥστε καὶ θέλειν ἐξεμεῖσθαι τότε δὴ οὐδ᾽ ἂν χόλος ἔτι λέγοιτο, τῷ παντὶ δὲ πλέον οὔτε μήνιδος κληρώσεται κλήσιν, ἀλλ᾽ οὐ κότου. Ποῦ γὰρ μῆνις, που δὲ κύτος, ὁ μήτε παραμένει, μήτε ἔγκειται; Καὶ λως δὲ γοργότερον τὸ αὐτὸ σφυρηλατῆσαι· μνη σικακεῖν λέγοιτ' ἂν τὸ καταπέψαι μὲν αὐτίκα τὸν χύλον, μετόπισθε δὲ κατακρύπτειν αὐτὸν κότου δίκην, ἕως ἂν βρασθείη ἐκζέσας πρὸς ἀποτέλεσμα. ος'. Καὶ οὕτω μὲν ἐφαντάσαντο καὶ οἱ τὰ ἐς πίσ στην τυφλοί, δ, τι δήποτε ἡ τῆς «μνησικακίας, φάν λότης βούλεται. Οἱ δὲ τρανέστερον εἰς τὸ τῆς ἀλη θείας φῶς ἀναβλέψαντες, καὶ ἡμᾶς ποιεῖν οὕτω διδάξαντες, οἷς ἔψαλται Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀντα ποδιδούσί μοι κακά· ορίζονται προφανώς, αμνησί κακον, εἶναι, ὃς ἂν ἀνταποδοίη κακώσεως κάκωσιν. Καὶ τοῦτο μὲν τοιοῦτον. ᾿Αλλὰ προσεπιδοτικοί μας καὶ ὑμεῖς, ὦ πατριαρχικοὶ παῖδες, οἱ τοῦ μεγάλου πατρὸς Ἰσαάκ, εἰπεῖν τι καὶ ὑμέτερον, ἐξ οὗπερ ανακύπτει φιλόσοφος λόγο, ὁρίζων τὸ μνησικάκημα. Φατὲ γὰρ οὕτω· Μήποτε μνησικακήσει ἡμῖν Ἰωσὴν, καὶ ἀνταποδῷ ἡμῖν ἀνταπόδομα πάντα τὰ Χαχα, ο ένεδεξάμεθα αὐτῷ. Ταύτά τε οὖν ἀριθήλως τὴν τῆς μνησικακίας δρον διεκφαίνει τοιοῦτον εἶναι, ὁποῖον μικρόν τι ἀνόπιν ὑπεκρουόμεθα. Καὶ αὐτὸ δὲ τὸ «μὴ μνησθῇς ἀνομιῶν ἡμῶν ἀρχαίων, τοιοῦ τόν τι παρεμφαίνει τοῖς ἐμβαθύνουσι κατὰ νοῦν. Ἔστι γὰρ ἐκεῖθεν ερανισάμενον φάναι, ὡς ἅπας ἐζήτῶν μὴ μνησικακηθῆναι, οὕτως ἂν ποτνιάσηται τὸν συνάνθρωπου μη μνησθῇς, ὦ ἑταῖρε, ἁμαρτημάτων παλαιτέρων εἰς ἀνταπόδοσιν δηλαδή, ώς οἷα μνη σίκακος. Καὶ εἴη ἂν καὶ οὕτω μνησικακία μνήμη παλαιῶν ἁμαρτημάτων ἐπὶ ἀνταποδόσει ὁμοία. sive animus (aut, si quis ita dicere velit, ira) qui non in motu consistit adhuc et in fervore, vel qui motu non composito quidem, non tamen laqueos ponit et ad insidias sedet, in purum iuscribetur peccatuin. Verui cum adeo mutatus fuerit deco. clus, ut nequaquam possit vexəre eum qui jam iratus est, nec agitare turbareque illum, ita ut etiam vellet eromi; iunc neque bilis amplius diceretur, nec a fortiori nomen iracundiæ vel veteris iræ sortiretur. Übi enim iracundia, ubi vetus ira, quod neque manet, neque subjacet? Alias autem magis stupene dum hoc idem malleatum: mali meminisse diceretur coquère quidem subito bilem, retrorsum autem illam veluti veterem iram abscondere, usque dum ebulliens in effectum erumpat. 76. Et ita quidem imaginaverunt qui in rebus fdei cæcl crant quid tandem mali memoriæ pravitas velit. Qui vero manifestius in lumen veritatis inspexerunt et nos its facere docuerunt, ut in psalmis habetur: Si reddidi retribuentibus mibi mala"; evidenter definiunt mali memorem esse, qui malum pro malo reddit. Et hoc quidem est ita; sed addititii mihi et vos, patriarchici pueri, magni patris Isaac filii, dicitis aliquid et vestrum, ex quo surgit philosophicus sermo mali memoriam defniens. Dicitis enim sic: • Nequando mall meminerit in nos Joseph, et retributione retribuat nobis omnia mala, quæ fecimus illi". Hæc igitur manifeste demonstrant mali memoriæ definitionem esse qualem paulo superius indicavimus. Ipsum autem hoc: Ne memineris iniquitatum nostrarum antiquarum“, aliquid simile perhibet illis qui profunda sunt mente. Dici namque potest exinde colfectum, quod omnis qui nali memoriam non sentire poscit, sic in humanitate soclum suppliciter deprecaretur. Ne memineris, sodes, veterum peccatorum, ad rétributionem scilicet, quasi mali memor.. Bt esset etiam sic mali memoria, veterum memoria peccatorum ad similem retributionem. 05. Αναλεκτέον δὲ εἰσέτι ἐκ τῶν ἔξω καὶ μὴ καθ᾿ ἡμᾶς ἀκανθῶν εἰς ῥοδόεντα, ὡς ἂν εἴποι τις, λόγον καὶ τό· Μὴ μνησικακήσης, εἰ σὺ φυλακὴν κατέλαβες. Αξιοῖ γὰρ καὶ οὗτος λόγος, τὸν κακοίς περιτυχόντα μὴ μεμνήσθαι, δ πάθοι, πρὸς ἄμυναν. Καὶ οὕτω μὲν καὶ τοῦτο. Αλλος δέ γε θυραίος νοῦς, δι' οὗ παραγγέλλεται τις, μὴ μνησικακεῖν τὴν ἡλικίαν, ὑφ' ἧς ἐνεοττοτροφήθη ἐμφαίνει καὶ αὐτὸς εμνησικακίας» υπογραφήν. Τὸ δὲ ἐντεῦθεν ἐγὼ θερμότερόν τι λαλῶν, φαίην ἂν, ὡς οὐδὲ τὸ μεμνήσθαί τινος κακοῦ, μὴ ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ πικρότερον, προσκρούειν ἂν ἐξ ἀνάγκης ἔχοι τῇ ὀρθότητι· εἴ γε καὶ Δαυΐδ οὕτω μνησθεὶς πολυπραγμονεί, λογιστεύων τὸν Κύριον, τί ἐπληθύνθησαν οἱ αὐτὸν θλίβοντες· καὶ εὔχεται δὲ, τῶν τοιούτων ἐξάντης γενέσθαι πολκοὶ δὲ καὶ ἕτεροι σὺν αὐτῷ, ψυχὰς αἰσθητικὸς εὐ 1 Psal. vil, 5 i Gen t., 15. 18 Psal. LXXVHI, 77. Golligendum autem est adhuc ex cæteris et non juxta nos epinis in roseum, ut aliquis dixerit, sermonem, etiam hoc: Ne mali memineris, si tu custodiam apprehendisti. Iudicat enim iste serio malis obviam factum non debere quod passus sit ad vindictam meminisse. Et ita quidem est istud. Alia vero de janua sententia, qua prohibetur ne quis in hauc ætatem, a qua educatus est, mali meminerit, manifestat et ipsa mali memoria delineationem. Ego vero quod exinde est vividius exprimens, dicerem, quod neque cujusdamn mali, non simpliciter, sed etiam amare meminisse necessario rectitudinem offendit; si quidem ipse David sic recordans sollicitatur, a Domino rationen peleus", guid multiplicati sint qui tribulant ipsum; et pre cǝtur ut ab illis immunis et sanus fiat (sicut et aliä 10 Psal. 111, 2.

$75 multi, qui sensibiles obtinuerunt auimas, nec ossium τυχηκότες, εστέων σῆτας, διὰ τὸ ἐμμέριμνον, καὶ tineas, ob inquietudinem et difficultatem injurias μὴ ῥᾳδίως ἐπιλιστικὴν τῶν κακώσεων. obliviscendi, sentiat. 78. Si vero (quod majus est) nobis concessum est deprecari ut conculcemns inimicos, non solum spiritales, sed etiam carnales, vel ut idem dicamus, invisibiles ac visibiles; quænam est indefinita et non bene circumscripta præceptio, quod non oportet omnino mali recordari? Satis enim manifestum est, quod ille qui precatur ut a visibilībus liberetur inimicis, in quibus sunt qui irremediabilia mala fecerunt, prorsus maleficii meminit. Simul enim ac precem eructavit cor ut a talibus inimicis liberatio flat, statim in mentem ascenderunt isti. Et ecce quoque hac est memoria mali irreprehensibilis, non tacita, nec sub dentibus, ad instar murmurantium, versata, sed ad auditionem acutius expressa. 79. Quod autem istis fortius est, fieri potest ut servetur memoria mali cujusdam ad vindictam, et, ut evidentius loquar, ad mali redditionem; et nondum hoc omnino mali memoriæ termino subjaceat. Tales autem plane sunt qui lege belli, necessario ac inevitabiliter, in invicent, ex urbibus et gentibús, provocati, postquam aliqui non juste turbas seditionesque ac læsiones agitare coeperunt, fortiter meminerunt mali, nec prius talem memoriam dimittunt, quam ultiouem exercuerint. Et hoc rursum ac rursum frequenter excitatum, incendium belli Buecendit, non exstinguendum, usquedum beneßcium pacis, curas oblivione legens, cœlitus demissum, hujusmodi cuncta vorans incendium temperaveril. 80. Porro si talis memoria consequensque defensio non est, absque contradictione, mali meminisse, sed similis videtur ac si feram sæpe fureutem ac in interitum ruentem aliquia propulsaret, et hoc toties quoties fera perniciose fureret; quid miserum hominem dissimulatis feris undique circumida:um, volumus hebetem sese negligere, donec incustoditus suis carnibus impleat ora vorare saturatique volentium, cum oporteat adeo miserandum permittere recordari seque custodire, et id solum vperari, devitare laqueos, quibus centies irretitus, semper malitiam horrescit? 81. In argumentum hujus loci rursum et hic neressario, præter alios plures, stet qui legitimo in nuptiarum fædere a pravo socio patitur injuriam. Non est enim quod non recordetur et ipse mali sibi adversantis; sed curam adhibebit insidiasque ponet, usquedum hunc nalum corripuerit, vel, antequam capiatur, alias e vita sustulerit: et non sane reputabitur ipse mall memor, (quomodo enim?) qui, sic operatus, tamen absolvitur. 82. Evidenter igitur ex his apparet non ad propulsationem simpliciter ac indefinite reduci mali memoriam, sed ad quamdam ferocem ac mordaçom in æquilibrium, quæ plane non necessaria nec justa viventibus in Christo est, sed quæ laudatur ση'. Εἰ δὲ (τὸ πλέον εἰπεῖν) καὶ παραδέδοται ἡμῖν εύχεσθαι, καταπατεῖν ἐχθρούς, οὐ μόνον ἀσάρκους, ἀλλὰ δὴ καὶ ἐνσάρκους, ταὐτὸν δὲ φάναι, ἀοράτους καὶ ὁρατούς· τίς ἡ ἀδιόριστος καὶ οὐκ εὐδιάρθρωτος παραγγελία τοῦ μὴ χρήναι μεμνήσθαί πη κακοῦ τὸ σύνολον; Οὐκ ἄδηλον γὰρ, ὡς ὁ ποτνιώμενος λυτρούσθαι ὁρατῶν ἐχθρῶν, ἐν οἷς καὶ οἱ κακώσαντες ἀκατάλλακτα, μέμνηται πάντως κακοποιίας. Αμα γὰρ εὐχὴν ἡ καρδία ἐξηρεύξατο λυτρώσεως τοιούτων ἐχθρῶν, καὶ αὐτίκα εἰς νοῦν ἐκεῖνοι ἀνέβησαν. Καὶ ἰδοὺ καὶ τοῦτο μνήμη κακου ἀνεπιτίμητος, οὐ σιω· πωμένη, οὐδ᾽ ὑπ' ὀδόντα στρεφομένη κατὰ τοὺς τον θορύζοντας, ἀλλ' ἐκλαλουμένη τορώτερον εἰς ἀκρόασιν, οθ'. Τὸ δὲ δὴ καὶ τῶν τοιούτων δριμύτερον· ἔστι ποτὲ μεμνῆσθαι κακοῦ τινος πρὸς ἄμυναν, καὶ ἀνακεκαλυμμένως εἰπεῖν, πρὸς ἀντικάκωσιν· καὶ οὕτω οὐδὲ τοῦτο εἰς τὸ πάν εμνησικακίας, δρῳ ὑπάγεται. Τοιοῦτοι δὲ πάντως οι πολέμου νόμῳ ἀναγκαίως, καὶ ὡς οὐκ ἂν εἴη ἄλλως, ἠρεθισμένοι ἐπ' ἀλλήλοις κατά τε πόλεις, κατά τε ἔθνη, ὅσοι, προϋπαρξάντων τινῶν οὐκ ἐνδίκως τοῦ νεωτερίσαι καὶ στασιάσει καὶ βλάψαι, μέμνηνται στερεῶς τοῦ κακοῦ, καὶ οὐ πρότερον ἀνιᾶσι τῆς τοιαύτης μνήμης, πρινή μετ λετῆσαι τὰ εἰς ἄμυναν. Καὶ τοῦτο κατὰ τὸ πάλιν καὶ πάλιν συχνὰ ζωπυρούμενον, πυρὶν ἀνῆψε πολέ μου, οὐκ ἂν αδεννυμένην, ἕως ἂν τὸ τῆς εἰρήνης λαθικηδὲς ἄνωθεν ἐπομβρηθὲν μαράνῃ τὴν τοιαύτην παμφάγον πυρκαϊάν. π'. Εἰ δὴ τὸ τοιοῦτον μνημόνευμα καὶ ἡ κατ' αὐτ τὸ ἄμυνα οὐκ ἔστιν ἀναντιρρήτως εμνησικακεῖν, ἀλλ' ὅμοιον φαίνεται, ὡς εἰ καὶ θῆρα συνεχῶς ἀγριού μενον καὶ ἐμπηδῶντα εἰς ὄλεθρον ἀπαμύναιτό τις, καὶ τοσαυτάκις, ὁσάκις ὁ θὴρ ἀγριωθείη πρὸς κάκω σιν· τί δὴ τὸν πολύτλαν ἄνθρωπον καὶ θηρίοις ὑπού λοις κύκλῳ στοιχιζόμενον ἐθέλομεν ηλιθιοῦσθαι, και που καὶ παραβλέπειν, ἕως ἂν τὸ ἀφύλακτον πλήσῃ τῶν τούτου σαρκῶν τὰ στόματα τῶν ἐθελόντων λα φύσσειν καὶ κατεμπίπλασθαι, δέον ἀφιέναι τὸν οὕτως ἐλεεινὸν μιμνήσκεσθαι, καὶ φυλάττεσθαι, καὶ ἀνύειν αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ μόνον, τὸ διαδιδράσκειν τας παγί δας, αἷς μυριάκις ἐνσχεθεὶς ἀεὶ πτοείται κάκωσιν; πα'. Τοιοῦδε τόπου· ἐγχείρημα κἀνταῦθα πάλιν ἀναγκαίως, δίχα γε ἄλλων πλειόνων, κείσθω καὶ ὁ ές έννομον γαμικήν συνάλλαξιν πρὸς φαύλου κοινων νοῦ παροινούμενος. Οὐκ ἔστι γὰρ ὅτε οὐ μεμνήσεται τοῦ ἀντιζυγοῦντος κακοῦ καὶ αὐτὸς, καὶ μελετήσει καὶ ἐνεδρεύσει, ἕως τὸν κακὸν ἢ συλλήψεται, ἢ καὶ, πρινὴ λαβέσθαι, ἄλλως ἀπαγάγῃ τοῦ ζῆν. Καὶ οὐδί που αναμφιλέκτως εἰς μνησίκακον οὐδ᾽ αὐτὸς ἔγγρα φήσεται, (πως γάρ;) ὃς καὶ δικαιούται, δράσας οὕτω. πω. Οὐκοῦν ἀναπέφηνεν ἐκ τούτων φανερώς, μηδὲ εἰ; ἄμυναν ἁπλῶς οὕτω ἀδιάρθρωτον ἀνάγεσθαι τὸ μνησικακεῖν, ἀλλ᾽ εἰς τινα θηριωδώς δακτηράν πρὸς ἀντισήκωσιν, οὐ πάνυ οὔτε ἀναγκαίαν, ούτε δικαίαν τοῖς γε ζῶσιν ἐν Χριστῷ, ἀλλ᾽ ἣν ἐπαινείη

Ε, τις ἐθέλων ὀφθαλμὸν ἐκκόπτειν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ, & ab illo qui vult oculum effolere pro oculo, dentcul καὶ ἰδόντα καταγνύειν ἀντὶ ὁδόντος, καὶ ἀντὶ χειρὸς σπαράσσειν χεῖρα, καὶ ὅτα τοιαῦτα· οἷς οὐκ ἂν εὐαρε‐ στεῖτο ἀνὴρ ἐπιεικής, δς καὶ ἐγχειρήσας ἀμύνασθαι, εἶτα τὸν ἐχθρὸν ὑπὸ ξίφει θέμενος, είτε χειρὶ σφε τέρα, εἴτε τῇ κατά νόμου, παρίεται τὴν ψυχὴν, καὶ χαυνοῦται τὰ νεύρα, καὶ ἀφίησι τὴν ἁμαρτίαν τῷ κατακύπτοντι ἐς σφαγήν. πγ. Εἰ δὲ καὶ κανὼν ἐξωτερικὸς γνώμην ἀπευθύν νει, ὅτε τις πάθοι, ἃ κακῶς δέδρακε, τότε δὴ εὐθεῖαν δίκην γενέσθαι - ἀλλ' ἐγὼ οὐκ ἂν ζηλώσαιμι οὐδὲ τὲ τοιοῦτον, ἐκ δὲ τοῦ τῆς ὁ ἀμνησικακίας» δρουπορίσομαι τοπικῶς καὶ τὸν τῆς εμνησικακίες ο διορισμόν. Εἰ γὰρ «αμνησικακεῖνο ἐστὶ τὸ ι ἀδικού. μενον μηδὲν ἀνταδικεῖν, μηδὲ ἀντιβλάπτειν βλα πτόμενον,» εἴη ἂν ἐξ ἐναντίους μνησικακεῖν τὸ ἠδικη- " μένον τινὰ ἢ βεβλαμμένον ἐθέλειν, ἤδη δὲ καὶ ἐνεργεῖν ἐν τῷ ποιήσαντι τὸ ταὐτοπαθές. ο λεγέτω γοῦν εις, καὶ ἀπαριθμείσθω ἀδικίας καὶ βλάβας, ἃς ἐγὼ κλημμελῶ ἐπὶ τέκνοις, ἅπερ εἰς πατραλοίας ἐπ' ἐμοὶ κατέγραψαν ἑαυτοῦ;, καὶ πρὸς τῶν αὐτοῖς φιλο τάτων, ναὶ πρὸς τῆς ὑπερουσίου Τριάδος, καὶ πρὸς τῆς ὀρθῆς ἡμῶν πίστεως. Καὶ οὐ μόνον διορθώσου μαι, τοιοῦτος ἀπελεγχθείς, ἀλλὰ καὶ προδοὺς ἐμαυ τὸν ἔσομαι παθεῖν ἅπαν χείριστον. Εδ. Εἰ δὲ κατακύπτω βλέπων εἰς γῆν, μὴ καὶ σκανδάλοις περιπέσω, εἰ δὲ κατακλείω τὸ στόμα, μην πέτις ὅρις ακοντίας ενερεύξητα! μοι τὸ θανάσιμου εἰ δὲ τὰ βλέφαρα συνάγω, και πως μυωπάζω, δυσωπούμενος ἀστραπὰς ἐκ τῶν πολλῶν κατασπινθηρι κομένας ἐπ' ἐμοὶ (οὐ δήπου γὰρ καὶ ἐξαλλομένας κατὰ σκηπτούς, ὅτι μηδὲ ἔστιν αὐταῖς ὕλη πρὸς Εξαμμα, εἰ μὴ ἄρα πρὸς μόνον ἀμυδρόν τι ἔκκαυμα)· εἰ δὲ τοξοποιῶ τὰς όρους, οὔτε γελοία φρονῶν, καὶ ἐμαυτὸν δὲ σκεπτόμενος κατὰ τὸ Γνῶθι σαυτόν, καὶ σύνοφρυς ἐντεῦθεν γινόμενος καὶ κατ' ἐμαυτοῦ δεινός, ἐπείπερ ἁπλοῖκευόμενος περιπίπτω κακοῖς· εἰ δὲ διακριτικὸν τάλαντον διατείνας τὸ κατὰ συν είδησιν, ἐντίθημι θατέρᾳ μὲν πλάστιγγι τὰ ἐμὰ φιλικά, τῇ ἑτέρᾳ δὲ, ὅσα τούτοις ἀνάπαλιν καὶ ἡ ροπή γίνεται πρὸς τὰ κατ' ἀδελφότητα μαλ λον, ἤπερ τὰ μὴ τοιαῦτα· εἰ δὲ μεμνημένος παθημά των, ἐπὶ μὲν τοῖς χρηστοτέροις ιλαρύνομαι, τὰ δὲ λοιπά χρώζουσί με σκυθρωπότερον, καὶ πρὸς ὠχρίαν βάτπουσιν· εἰ δὲ, οὓς μὲν θαῤῥῶ, ἀσπάζομαι, καὶ δεξιὰν ἐμβάλω δεξιαῖς, καὶ προσεφέλκομαι, ἐφ' οἷς δὲ οὗ μοι θάρρος, ἑτέρως ἐσιοῦμαι τὴν συνάντησιν ἀνθρωπικώτερον, κοινωνίας λόγῳ τῆς ἁπλῶς· εἰ δ' αὖ πάλιν, οὗ μὲν ἄρτον ἔφαγον ἐν ἐνδείᾳ, ἐκεῖνος εὐερ γέτης ἐμοὶ κρίνεται, καὶ σεμνολογικώς προφέρεται μοι διά στόματος, δ; δὲ μυρίαν σχὼν ἔνθεσιν ἐξ ἐμοῦ, πτέρναν ἐστρέβλωσεν εἰς πτῶμα ἐμὸν, ἀλλ' αὐτὸν οὐκ ἔχω προτιθέναι, καὶ ἐπίπροσθεν ἄγειν τοῦ θρέψαντο;· εἰ δὲ τῷ μὲν κατ᾿ ἐμοῦ ὁπλιτεύσαντι συστέλλων τὰς χεῖρας εἰρηναίως προσφέρομαι, τῷ δὲ ἐπι [δε] ρήσαντι και τι φιλοφροσύνης προβάλλομαι· εἰ δὲ τῷ μὲν εὐλογοῦντι γαληνιᾷ μοι τὸ βλέμμα, τὸν δὲ σκώπτοντα ίσα και βαρύν διδάσκαλον ὑπορείττω extrahere pro dente, manum auferre pro manu, caleraque similia, quibus non sibi complaceret hono clemens; sed, postquam ulcisci cepisset, deinde inimicum sive propria, sive legali manu subs ense posuisset, fecteretur animo, nervisque molliretur, ac culpam incurtato sub pladium dimitteret. 83. Verumetsi canon esotericus dirigat sen!entiam, cum quis passus est, quæ malitiose fecera, tum rectam fieri justitiam, ego tamen ejusmodi morem initari nollem, sed ab illius definitione quod non est mali memoria juxta topicam, ad mali memoriæ distinctionem perveniam. Si enim non mali meminisse est, iujuriam passum non injuriam reddere, nec læsum vicissim lædlere, esset e contrario mali meminisse, quod aliquis injuriam passus aut læsus voluntatem ipsamque daret operam ad hujus simile reddendum, quod passus est. Dicat igitur quis et aduumeret injurias ac lasiones quas ego committo in filios qui semetipsos in me parricidas monstrarunt, sane in nomine ipsis charissimorum, sane in nomine sanctissimæ Trinitatis, sane in nomine rectæ nostræ fidei. Et non sokow emendabor, talis facti convictus, sed etiam meipsum, tradam ad quodcunque patiendumn. 84. Si vero incurvor ad terram intuens, ne in offendicula incidam, si os occludo, ne serpens acontius adhuc mihilethiferum infundat venenum į si contraho palpebras et quasi cæcutio, agre ferens fulgura a multis in me scintillantia (non enim utique erumpentia sicut fulmina, eo quod ipsis non est materia ad combustionem, nisi tantum ad obscurum aliquod incendium); si in arcum supercilia curvo, non per jocum, sed meipsum considerans juxta illud: Nosce teipsum, et exinde juncta tenens supercilia, atque in meipsunt gravis, quandoquidem cum simplicitate in mala incidam, si dijudicatricem conscientize stateram expandens, iu una quidem lance pono neam benes volentiam, et in alia, quod est contrarium, statuo, el momentum magis ad ea quæ fraternitatis sunt quam ad opposita inclinat; si passionum recordatus, de melioribus quidem hilaresco, cæteræ autem mê tetricum pingunt ac pallidum; si quibus confilo familiariter eos excipio, dexteramque jungo dexteris; de quibus autem mihi fducia non est, aliter occursum honoro per simplicem communionem; si rorsum ille cujus manducavi panem in inopia beneficus mihi judicatur, et honorifice per os meum profertur, istum vero qui, multis a ne victibus acceptis, calcem in casum mean intorsit, non possum præferre ducereque ante eum qui nutrivit; si arma contra me ferenti manus pacifice tollens accedo, irruentique aliquid benevolentiæ profero; si benedicenti serenum ostendo vultum, irridentem vero tanquam gravem magistrum horresco;, si graviter conversantibus assimilor, ne jocosus videar istis sic veucrabilibus, his autem qui rident non possum

' haerere tanquam veraciter bilaribus, timescens, ne A. εἰ δὲ τοῖς μὲν ἐμβριθῶς ὁμιλοῦσιν ἐξομοιοῦμαι, μή irrideant, aut sardonico risu excipiant (multa siquidem per tales passus sum); si talia vel agens vel patiens videor, commutet aliquis in me naturam, et commutabor; alias enim deponere non possem quod est in me sive rigidum, sive benevolum, timidum. sive 85. In medio multorum laqueorum perambulo. Quid igitur me prohibetis istos suspicari, quos sæpius circa maleficia vidi? Non illos contribulo, recordans quoniodo sæpe perperam egerint contra ine; sed transilio vel prætercurro, ut adversus alium quemdam efficaciter hient, inaniter autem adversum me; tanquam si lupus, juxta proverbium, sic in vanum os aperial. Oluerunt mihi vibices, quas ex multis vulneribus fovi, percussus et vulneratus instrumentis belli multis, aliis quidem cominus, aliis autem plurimis eminus ferientibus. Quid porro repugnatis me circumire vibicės, et ad unamquamque, dolorem placans, apponere lenimen? Si vero cum curationibus astant recordationes (protinus enim omnino necesse est meminisse, hic quidemi esse jaculum ex arcu; quem iste quidam in me tetendit; huc autem inclinavisse lanceam, qua talis percussit; huc vero lapidem improbe gyratam attigisse, quem jecit fundibalarius notus, ad vulnerandum me; alias autem eusis ictum, abscindere carnes conatum); et ita renovantur memoriæ vexationum; quid ibi facerem homo qui non mentior plasmationem, qua mihi quoque memoriæ bonum ad benefaciendum inditum est? 86. Strictus est pugio contra me, penetravitque carnes, et sic exacerbavit: quid igitur reprehendor, in hunc gladiolum conjiciens oculos? Non frango quidem, nec aliter quocunque modo manum in illum mitto: recordor autem illum esse malum per quem mihi largum vulnus apertum lataın cicatricem in signum impressit. Percussit me lancea: hæc quidem ab inimico forte benedicitur, tanquam in profundam penetrans plagam: sed percussus quomodo posset oblivisci, qualiter ista fuerit in ipsum? Telum volitans inhæsit mihi; quid extractum et non confractum, æstimaret quis non agnoscendum mihi telum ipsum esse quo percussus fuerim, et ita cogeret virum, bonæ menoriæ ex anima de lere intelligentem potentiam? 87. Non vis, sodes, meminisse me mali: bene scio, quoniam nec vivere. Attamen ego vitam consequentemque memoriam servare cupio. Ut evidentius autem loquar, vitæ quidem exitus his duobus miseri sunt, quod oblivio fit chari, nec ille qui vexavit noscitur. Aliquis autem in sanitate vivens, neutrum abjiceret. Percussl te, inquit; hoc humanum est; fer generositer, si divinis sermoni bus mentem applicas; ne me reverberes, ne quoque mali memineris. Pulchra tibi sunt hæc, frater, usque modo; loqueturque tecum ipse Deus. καὶ παιγνήμων δοκῶ τοῖς οὕτως σεμνοπροσώποις, τοῖς δ' αὖ γελῶσιν οὐκ ἔχω προσέχειν ὡς αὐτόχρη μα ίλαροῖς, δεδιώς, μὴ καὶ σαρκάζουσιν, ἢ καὶ Σαρδόνιον ὑποσεσήρασι (πολλὰ γὰρ ἐγὼ καὶ διὰ τοὺς τοιούτους ἔπαθον) — εἰ δὴ τοιαῦτα ἢ δρῶν ἢ πάσχων ἐκφαίνομαι, ἀλλαξάτω τις ἐν ἐμοὶ τὰ τῆς φύσεως, καὶ ἀλλοιωθήσομαι· ἄλλως γὰρ οὐκ ἂν ἔχοιμι ἀποθέσθαι τὸ κατ' ἐμὲ εἴτε ἀκριβές, εἴτ' οὖν εὐλαβὲς καὶ δειλόν. πε'. Μέσον διαβαίνω παγίδων πολλῶν. Τί οὖν με κωλύετε, ὑποβλέπεσθαι ταύτας, ὧν εἰς κακὸν πολλάκις πεπείραμαι; Οὐ συντρίβω ταύτας ἐν τῷ με μνῆσθαι, ὅπως κακῶς ἔσχασαν κατ' ἐμοῦ· ἀλλ' ὑπερ πηδῶ, ἢ παρεκτρέχω, ἵνα κατ᾿ ἄλλου μέν τινος χάσκωσιν ἔμπρακτα, κατ' ἐμοῦ δὲ εἰς κενὸν, ὡς εἰ καὶ λύκος, κατὰ τὴν παροιμίαν, οὕτω διίστᾷ τὸ στόμα εἰς ἄπρακτον. Προσώζεσαν οἱ μώλωπές μοι, οὓς ἐκ πολλῶν τραυμάτων ἀνεμαξάμην, βεβλημένος τε καὶ τετρωμένος ὀργάνοις πολέμου πολλοῖς, τοῖς μὲν ἀγχεμάχοις, τοῖς δὲ πλείοσι τηλεβόλοις. Τί δή ὀκνεῖτε, περιϊέναι με τοὺς μώλωπας, καὶ καθέκαστον επιτιθέναι ἀπεσώδυνον παραμύθιον; Εἰ δὲ ταῖς θεραπείαις συνεκτρέχουσι μνῆμαι (αὐτίκα γὰρ πάν τως ἀνάγκη μεμνῆσθαι, ὡς ἐνταῦθα μὲν βολὴ ἐκ τόξου, ὅπερ ἐνέτεινεν ὁ δέ τις ἐπ' ἐμοί· ἐνταῦθα δὲ δόρυ προὔκυψε, δι' ούπερ ὁ δεῖνα προὔτυψεν· ἐκεῖσε δὲ λίθου κακουργία ενεωτέρισεν, ὃν ἐξεσφενδόνησεν ὀνομάκλυτός τις, ὡς καὶ συνθροῦσαί με· ἄλλοθι δὲ καταφορὰ ξίφους, πελεκίζειν σάρκας φιλονεικοῦσα), καὶ οὕτως ἀνακαινίζεται μνήμη κακώσεων· τί ἂν ἐνταῦθα ποιήσω, ἄνθρωπος μὴ ψευδόμενος τὰ τῆς πλάσεως, δι' ἧς μοι καὶ τὸ τῆς μνήμης καλὸν εὐ ποιοῦν συμπέφυκεν; πϛ΄. Εθρασύνατο ἐγχειρίδιον κατ' ἐμοῦ, καὶ εἰρ πυσεν ἔσω σαρκὸς, καὶ οὕτως ἡγριάνατο. Τί οὖν ψέγομαι, εἰς τὸ μαχαίριον ἐκεῖνο βλέπων; Οὐ θραύω μὲν, οὐδ᾽ ἄλλως όπωσοῦν αὐτοῦ κατεπιχειρῶ • μέσ μνημαι δὲ, αὐτὸ εἶναι τὸ κακὸν, δι' οὗ μοι τραῦμα βαθὺ ἐντακὲν ἐνέμαξε πλατεῖαν εὐλὴν εἰς παράσημον. Επληξέ με δόρυ· καὶ αὐτὸ πρὸς μὲν τοῦ ἐχθροῦ εὐλογεῖται ἴσως, οἷα εμβαθύναν εἰς πληγήν. ῾Ο δὲ πεπληγμένος πως ἂν ἔχοι λαθέσθαι, οἷον ἐκεῖνο γέν νοιτο κατ᾿ αὐτοῦ; Βέλος ἐπιπετασθὲν ἐνεπάγη μοι· τί δὴ οὖν ἐξελκυσθεν, καὶ μηδὲ θραυσθέν, ἀξιοί τις, μηδὲ γινώσκεσθαί μοι, βέλος αὐτὸ εἶναι, δι' οὗ πέτ πληγμαι, καὶ οὕτω βιάζεται μνήμης ἐπαινετῆς ἄνω δρα τῆς ψυχῆς ἀπαλείψαι νοερὰν δύναμιν; πζ'. Οὐ θέλεις, ὦ οὗτος, μεμνήσθαι με κακοῦ. Οἶδα κ[ἀγὼ], ἐπεὶ μηδὲ ζῇν. Ἀλλ᾽ ἐγὼ καὶ ζῴην, καὶ τὴν παρεπομένην μνήμην σώζοιμι. Σαφέστερον δὲ εἰπεῖν· βίου μὲν ἔξοδοι δυστυχοῦσιν ἀμφότερα ταῦτα, φίλον τε ἐκλανθάνεσθαι, καὶ μηδὲ τὴν και χώσαντα εἰδέναι. Ζῶν δέ τις ἐς υγίειαν, οὐκ ἂν οὐ δέτερον ἀποβάλοιτο. Ἔτυψά σε, φησίν. ᾿Ανθρώπινων τοῦτο καὶ φέρε γενναίως, εἰ πρὸς τοῖς θείοις λόγοις ἔχεις τὸν νοῦν, καὶ μή με αντιτύψης, μὴ καὶ μνη σικακήσῃ. Καλά σοι, ὦ ἀδελφέ, ταῦτα ἕως ὧδε· καὶ συλλαλήσει καὶ ὁ Θεός. Λέγειν δὲ, ὡς μηδὲ λά-

' της ἐς νοῦν τὸ πλημμεληθέν, ἀλλὰ τοῦτο μετάστα- Dicere vero: neque recipere debeas in mentem σις ἀνθρώπου ἐκ τοῦ κατὰ φύσιν, καὶ ὡς οἷον μετ τάπλασις, καὶ ἀτεχνῶς ὀργὴ Θεοῦ. Ἐκακώθην, καὶ ἐπίγησα. Οὐ μὴν καὶ τὴν μνήμην ἐξήλειψα, ότι μηδέ ἐστι τοῦτό γε ἐνεργηθῆναι, εἰ καὶ πάνυ τις βούλοιτο. Η γὰρ ἔχοι ἄν τις ἐγγυήσασθαι καὶ τὰ ἐν ὕπνοις, ἐν οἷς ἔστι σκιασθεῖσαν μνήμην κακώσεως, έωθεν διεζωγραφῆσθαι εἰς ψυχὴν ἀκριβῶς τὴν τοῦ ἀνανήφαντος; Καὶ οὐδεὶς ἄνθρωπος δυνατὸς οὕτω τὰ ἐς σοφίαν, ὃς ἐνυπνίου φανέντος, καὶ κάκωσιν ἤδη καθεῖσαν φαντάσαντο;, εἶτα καὶ ἐκκαλουμένου πρὸς ἥλιον λάμψαντα, ὁ δὴ παλαιὸν ἔθος ἦν, μνησικατίας ἢ τὸν ὄνειρον ἢ τὸν ὀνειροπολήσαντα γράψε ται, εἰ καί τις ἐντεῦθεν μνήμη καὶ εἴδησις συνεξέδραμεν. Οὐ γὰρ ταυτόν ἐστι, κακῶς διακεῖσθαι πρός τινα, καὶ μνησθῆναι κακὸν εἶναι τινά. Τὸ μὲν γὰρ ἀμύνης ἔργον, τὸ δὲ ψιλῆς γνώσεως. "Ην ἄρα ταυτὸν, ἀργυραμοιβοῦ ἀφελέσθαι τὴν βάσανον λίθον, καὶ ἀνθρώπου διάκρισιν τὴν ἔν τε καλοῖς ἔν τε καχας. Οὐκοῦν διακρίσεως ἔργον τῆς κατὰ πνεῦμα, μεμνήσθαι, ὥσπερ εὐεργεσίας ἐπὶ ἀνταποδόσει, οὕτω δὲ καὶ κακώσεως οὐκ ἐπὶ ἀμύνῃ, ἀλλ᾿ ὥστε ἐκκλίνειν τοὺς κακούς.. πη. Κακῶς ποιεῖν, Θεὲ Σῶτερ, μὴ ἂν ἐθέλοιμι, τὸν κακὸν δὲ εἰδέναι, ὥστε καὶ ἐκφεύγειν, εὐτυχοίην διὰ τοῦ, Οίδα κακὸν τὸν ὄφιν, καὶ οὐδ' ἂν λαθοίμην, οὐχ ὥστε μὴν καὶ ἀντικαθίστασθαι, ἀλλ' ὡς μακρὰν αὐτοῦ γίνεσθαι. Εἰ δέποτε καὶ ἀντιδότου τῆς ἐξ αὐτοῦ δέομαι, οψέ μοι τοῦτο γίνοιτο, καὶ μηδὲ προσφεροίμην αὐτό χρήμα ἔχιδναν, ἀλλὰ κατὰ εἰδοποίησιν μεταποιητικήν. πθ'. "Ο νόμοι, ἀμνησίκακοι μὲν δι' αἰῶνος, εὐκ εἰδότες δὲ φελεῖν τοὺς κακοὺς διὰ τὸ καθ' ὑμᾶς φιλάνθρωπον ὦ κολάσεις ἐκεῖναι πρὸς δίκην αιώκαι, ὧν μνησικακίαν οὐκ ἂν κατειπεῖν τολμήσῃ τις συνάρασσε ἡ μὲν καὶ τοῦ λόγου, συλλάβεσθε, ὅτι ἂν λέγοιμεν, ἀμνησικάκως μὲν ἔχειν, μεμνήσθαι δὲ · κακώσεως. Ὑμεῖς μὲν γὰρ θλίβετε τους κακούς· ἡμεῖς δὲ μόνον μεμνήμεθα, εἰ τί που πάθοιμεν ἐξ οὐκ ἀγαθοῦ ἀνθρώπου, οὗ καὶ ἐξαιρεθείημεν. Βαρὺ δὲ πάντω; οὐχ ἡ μνήμη τοῦ κακοῦ, ἀλλ' ἡ ἐπεξέλευσις. 4. Εἶτα, ὦ λογισταὶ τῶν ἐμῶν, ἐγὼ μὲν μεμνημένος, ὡς κακὸν πάθοιμι, κληροῦμαι ὄνομα φορτι κόν ὑμεῖς δὲ οἱ ἀναιτίως ἀλογιζόμενοι καθ᾿ ἡμῶν, τῶν καὶ ὠφελούντων τὰ πλείω, ποίας ἑαυτοὺς ἀξιοῦτε κλήσεως; 'Ακούσομαι πρώτον, εἴ γε καὶ λαλήσει τις τεθαῤῥηκώς, καὶ τότε ἀντιλαλήσω, ἅπερ ὑποβαλει καὶ τὸ λογιζόμενον τῆς ψυχῆς. Οφιν ὁρῶ τηρητικόν πέρνης τῆς κατ' ἐμέ. Ποῖος αὖν οὕτω γεννάδας κατὰ τῆς ἐν ἐμοὶ φοβερᾶς εὐλαβείας, ὃς ἐκτεμεῖ τῆς ψυχῆς τὸ καὶ ὑφορᾶσθαι καὶ φεύγειν, ἔνθα χρεία καὶ τοῦ ἄλλως ἐμοὶ αὐτῷ βοηθεῖν, εἴτε αὐτοχειρίᾳ, εἴτε καὶ κατὰ πρόσκλησιν επικουρικήν; Λέων ἐπ' ἐμοὶ ἐνεδρεύει, καὶ ἀνάγκη πᾶσα, ἑτέραν τραπέσθαι. Μεγαλόψυχος οὖν καὶ εὐκάρδιος ὁ ἀξιῶν, μὴ δεδιέ και, ἀλλὰ πελάζειν θηρίῳ ὑποκαθημένῳ πρὸς θάνα τον. Τί δὲ οὐ λέγεις, ᾧ ἀδελφέ, μνησίκακον καὶ τὸν μετὰ βλάβην διδάσκοντα καὶ παιδεύοντα τους κα κώσαντας, καὶ οὕτω μεμνημένον, ὅτι κεκάκωται; Η πάντως ὀκνεῖ; εἰπεῖν τοῦτο, εὐλαβούμενος ψεύσα φθαι, G quod commissum est, hoc est hominis a sua nae tura alienatio, velutque transformatio, vereque Dei ira. Injuriam passus sum et silui. Non tamen memoriam abolevi, quia hoc non est possibile, etiamsi quis vellet. Numquid posset aliquis cautionem offerre de somniis, in quibus adumbrata vexationis · memoria potest mane accurate depingi in mente vigilantis? Nullus est homo satis in rebus sapientiæ potens, qui, somnio facto, per quod vexationis jam in oblivione positæ repræsentatur imago, deindeque post solis ortum relato, de mali memoria vel soumium, vel somniatoremn, licet exindle memoria scien liaque suscitetur, arguat. Non enim idem est malam in quemdam habere dispositionem, et memínisse quemdam esse malum. Unum scilicet ultionis est opus, aliud autem pure notionis. Quod idem essel, trapezite lapidem Lydium auferre, hominisque in bonis et malis discretionem tollere. Discretionis igitur spiritualis est opus meminisse, sicuti beneficentiæ, ad retributionem, sic etiam vexationis, non ad vindictam, sed ad malorum fuga. 88. Male facere, Deus Salvator, non velim; malum autem noseere, ut illum effugiam, per te obtingam. Malum novi serpentem et non obliviscar, non ut obsistam, sed ut procul ab illo fiam. Si vero quandoque mihi antidoto ex illo opus est, hoc mihi sero fiat, nec reipsa ad viperam accedam, niɛ! secundum speciałem transmutandi proprietatem. 89. Ο leges, quæ nunquam mali memores quidem fuistis, sed propter humanitatem vestram, malos amare nescitis! Ojastitiæ punitiones æternæ, quarum mali memoriam exprobrare nullus auderet!Suc currite nobis et cum ratione juvate, cum dicimas nos essé quidem sine mali memoria, vexationis autern meminisse. Vos quidem enim malos affligitis, uos autem solum meminimus, si quid passi fuerimus ex homine non bono, quomodo liberemur. Onerosum autem est omnino, non memoria mali, sed vindicta. 90. Deindle, neorum inspectores, ego quiden recordans, guoḍ malum sim passus, grave nonen sortior: vos autem qui sine causa contra nos irrationabiliter ferimini, contra nos qui plurimum utiles fuimus, quali vos ipsos appellatione dignos judicatis? Brimum audiam, si quis dducialiter audet loqui, postea quecontra loquar, quæ suggerit mentis cogitatio. Serm pentem video calcaneum meum observanten. Numquid ergo sic generosus erit contra timidlam meam circumspectionem, qui animæ suspectionem ac fr gam subtrahet, ubi de cætero mibi ipsi sucçyrrendum esset, sive propria manu, sive exhortatione juvante? Loo mihi insidiatur et omnino necesse est ut iter alio vertatur: məgnanimus igitur et gencrosus est qui judicat non esse timendum, sed accedendum feræ ad inortem accubanti. Quid vero non dicis, frater, mali memorem etiam illum qui post injuriam docet et erudit malefactores, et ita meminit sese fuisse vexatum? Numquid hoc prorsus dicere tardas, mendacium veritus?

! EUSTATIII THESSALONICENSIS METROPOLITAR 91. Telephus e Mysia vulneratus est: Achilles, qui vulneraverat, sanavit, Meminit Mysus mali. Hic memoriæ coneurṛit sanationis cogitatum, et ad grates inducit. Nec intermissiones inimicorum sunt mali memores. Etenim in illis hodie amicitia, et paulo post pugnæ malitia. Et ecce, intermissionis amicitia memoriam quidem habebat mali, non sane mali meminerat, nec veterem iram habere videbatur; attamen interea memoriam babent et specnlatores, et, omnes insidiarum viæ custodes, in spe mali. hz. Τήλεφος ὁ ἐκ Μυσίας ἐπλήγη· Ἀχιλλεὺς ἡ καὶ τρώσας ιάσατο. Μέμνηται ὁ Μυσὲς τοῦ κακοῦ, Ἐντα θα μνήμῃ συνεκτρέχει τὰ τῆς ὑγείας ἐνθύμιον, καὶ συνεισάγει τὸ εὐχάριστον. Οὐδὲ αἱ ἀνακωχαὶ τῶν πολέμων μνησικακίαι. Καὶ μὴν ἐν αὐταῖς φιλία σήμερον, καὶ μετ' ὀλίγον μάχης κακία, Καὶ ἰδοὴ ἢ κατὰ ἀνακωχὴν φιλία μνήμην μὲν και κοῦ εἶχεν, οὐ μὴν καὶ ἐμνησικάκει, οὐδὲ κότον ἔχειν ἐδόκει· ἀλλ' ἐν τῷ μνήμην ἔχουσι καὶ αἱ ἀποσκοπεύσεις καὶ πᾶσα φρουρὰ προδοχῆς ὁδοῦ, α! κατ' ἐλπίδα κακοῦ. Ιβ'. Οὐκοῦν καὶ ἐγώ, εἴ που γνοίην ἔχειν ἀσπίν δους ἐχθροὺς, φυλάξομαι κατ' ἀγχίνοιαν αὐτοὺς ὡς κακούς, καὶ νεάζων ἀεὶ τῇ μνήμῃ. Οὐκ ἤδη μνη σικακῶ, ἀλλ' ἔχω πάντοτε μνήμην φυλακτικήν 92. Proindeque ego, si me noverim implacabiles inimicos babere, solerter eos ut malos devitabo, in memoria semper recens. Nou jam inde mali memini, sed ubique memoriam mali tutoriam habeo, quoniam isti ubique sunt mali, nou ut memores κακοῦ, ὅτι κἀκεῖνοι πάντοτε κακοί, οὐχ ὡς μεμνηmali, sed ut vere hoc ipsum; mali memores; quod si non ita foret, quis assumeret sibi seipsum consumere in continua recordatione pravitatis, et exhauriri sollicitudinibus, et fremitui dentium subjici, et excogitare tartarea, et vitam humanam mentiri, et dilabi, et absumi curarum incendio tabefactioneque machinationum, quibus aliquis ferox fieri et in Timonem transformari posset? 93. Attamen ego, si quodulam apud me judicem proponeretur genus hilaris vitæ, aliudque rursum in cogitationibus superfluis et mæroribus, condemnationem pronuntiarem adversus acerbitatem con- " victus tristitiæque morositatem et contractionem. c Ex duobus enim illis, Heraclito Democritoque, quorian unus lacrymabundus erat super humanis ulseriis ad ipsius experiontiam undique venientibus, alter autem risu rumpebatur de rebus humanis, in Democriti partem magis essem, quia secundum hupapam naturam est, qua proprium hominis est risus. Fletus enim non in strietam proprietatem cadit, sed res naturae adulterat, ideoque non ipsi paturaliter amatur, sed in passione et invite feri assolet. μένοι κακοῦ, ἀλλ' ὡς ἀληθῶς αὐτὸ τοῦτο μνησί κακοι· ὡς, είγε μὴ τοῦτο, τίς ἂν ἔλοιτο ἑαυτὸν ἀπεσθίειν ἐν τῷ μεμνήσθαι κάκης ἐς τὸ διηνεκές, καὶ τήκεσθαι μερίμναις, καὶ εἰς βρυγμὸν ὀδόντων τάττεσθαι, καὶ βυσσοδομεύειν ὁποταρτάρια, καὶ ψεύδεσθαι τὸ ζῆν ἀνθρωπικῶς, καὶ ὑποῤῥέειν, καὶ ἀμαλδύνεσθαι τυφεδόνι φροντίδων καὶ μεθόδων της κεδόνι, δι' ὧν ἂν τις ἀποθηριοῖτο, ἢ καὶ εἰς Τίμωνα μετανθρωπίζοιτο Αγ'. Καὶ μὴν ἐγώ, εἴ τις παρ' ἐμοὶ κριτῇ δίαιτα ευτραπέλου βίου προέκειτο, καὶ αὖ πάλιν τοῦ κατά περίνοιαν οὐκ ἀναγκαίαν καὶ σύννοιαν, προθέμην ἂν καταδιαιτῆσαι τοῦ ἐστυμμένου κατὰ τὸ σύμβιον καὶ περινενοημένου καὶ συνηγμένου εἰς τὸ ἀμειδές· ἐπεὶ καὶ δυοῖν ἐκείνοιν, Ηρακλείτου τε καὶ Δημοσ κρίτου, ὧν ὁ μὲν ἀρίδακρυς ἐξέβαινεν ἐπὶ τοῖς ὡς ἑκάστοτε ἤκουσιν αὐτῷ πρὸς πεῖραν ἀνθρωπίνοις συμβάμασιν, ὁ δὲ γέλωτα κατεῤῥήγνυε τῶν παρ' άνθρώποις πραγμάτων, πρὸς τῷ Δημοκρίτῳ μᾶλλον · εἰμὶ, ὅτι καὶ πρὸς αὐτῇ τῇ φύσει τῇ κατ' ἄνθρω πον, καθ᾽ ἣν ἰδιότης ἀνθρώπου τὸ γελαστικόν. Τὸ δακρύειν γὰρ οὔτε εἰς ἴδιόν τι ἀποκληροῦται, καὶ τὰ τῆς φύσεως δέ που παραποιεῖ· διόπερ οὐδὲ φιλεξ ται αὐτῇ ἐς γνήσιον, ἀλλ' εἴ που, κατὰ πάθος, καὶ οὐ μάλα καθ᾿ ἑκούσιον. 94. Non est mali meminisse, o lotnines, omnino recordari mali, dicereque: Ille quidam me vexavit, et tamen misereatur Deus et illius corrigentis, et mei correcti; quod ego faciens Deum propter D. me habeo, sed prorsus ille mali meminit, qui mem moriæ conjunctum habet insidiosum consilium. Quid cogitis simplicem et bonum Jacob in mali memoribus inscribere, cum fratrem Esaii recordans suspicatur, et pericnlum ex illo suspiciens timet, et subterfugit, et nequit oblivisci qualis in ipsum frater sit, iracundus scilicet malitiamque depositam. in corde servans? Quod si oblivisceretur, non, quemadmodum nou vult casum præverteret. 95. Est etiam non delectu sed casu memoria malitiæ, veluti si milvus advolans in memoriam revocat se aviculorum esse rapacem, etsic admonet quemdam ιδ. Οὐκ ἔστιν, ὦ ἄνθρωποι, ο μνησικακεῖνον τὸ μνήσασθαι ὅλως κακοῦ, καὶ εἰπεῖν, ὡς ὁ δέ τις ἐκάκωσέ με, καὶ ὅμως ἐλεήσαι ὁ Θεὸς καὶ αὐτὸν παι· δεύοντα, καὶ ἐμὲ παιδευόμενον, ὅπερ ἐγὼ ποιῶν ἔχω τὸν Θεὸν ὑπὲρ ἐμοῦ· ἀλλὰ μνησικακεῖ πάντως ὁ τῇ μνήμῃ σύντροχον ἔχων τὴν ἐπιβουλήν. Τί βιά ζεσθε τὸν καὶ ἁπλοῦν καὶ καλὸν Ἰακὼβ ἐγγράφειν εἰς μνησίκακον, εἰ τὸν ἀδελφὸν Ησαύ μεμνημέν νος ὑφορᾶται, καὶ τὸν ἐξ ἐκείνου κίνδυνον ὑφορώ μενος εὐλαβεῖται, καὶ ὑποστέλλεται, καὶ οὐκ ἔχει λαθέσθαι, ὁποῖος εἰς αὐτὸν ὁ ἀδελφὸς, βαρύμηνις δηλαδὴ, καὶ κακίαν ταμειουχῶν ἀπόθετον; ὡς, εἰ γε λάθοιτο, οὐκ ἂν φθάνοι πίπτων, καθάπερ οὐ βούλεται. με. Ἔστι καὶ οὐχ αἱρετὴ μνήμη. κάκης, ἀλλὰ τυχαία, ὡς εἰ καὶ ἀκτῖνος παραπετασθεὶς ἀναμνήσει, ἅρπαξ εἶναι ὀρνυφίων, καὶ οὕτω προκαλέσεται τους

συρίξει καὶ ἐπισυναγαγεῖν παραφαινόμενα που edere sibilum, ut congregentur alicubi apparentes νεόττια. Οὕτω καὶ ῥεῖζος πολλάκις καὶ συριγμός ἀνέμνησέ τινα βέλει κακωθέντα ἢ ὄφει, ὡς ἔπαθέ τί ποτε κακὸν, ἢ ἐξ ἔφέως ἢ πληγῆς, καὶ ἐπέστρεψε τὸν ἄνθρωπον εἰς ἐμμέριμνον. ις'. Εἰ γοῦν δίδοτε ταῦτα, τί δὴ μόνον ἐμὲ νοσφί. ζεσθε τοῦ καὶ νοεῖν καὶ ἐμμερίμνως ἔχειν καὶ δε δέναι περὶ ἐμαυτῷ, ὅ;, εἰ μὲν ἀμύνεσθαι μελετῶ τοὺς ἐχθροὺς, εἴην ἐχθρὸς τῷ Θεῷ· εἰ δὲ ἐκκλίνω τὴν ἐξ ἐκείνων βλάβην, ὑμεῖς μὲν γράφετέ με, ὅπως ἂν αἱ μηλίδες ὑμῖν ὑπουργοίεν; 'Ο δὲ διακρίνων — ἀλλ' ἐκεῖνος ἡγήσεται με καὶ ἀποφανεῖται βεβηκότα καὶ ἀσφαλῆ, καὶ νοῦν ἔχοντα καὶ ὀφθαλμοὺς ἐν τῇ κεφαλῇ (τοῦτο δὴ τὸ τοῦ γραφικοῦ σοφοῦ ἴδιον)· δ δὴ παρεξετάζειν μὲν ἐμαυτὸν οὐκ ἔχω, ἵνα καὶ πρὸς ἐκεῖνον γραφοίμην ἀκριβῶς· ἐς ὅσον μέντοι ἰσχνὸν σκιαγραφούμενος, οὐκ ἐν ψυχῇ τίθεμαι τὴν ἐφ᾽ οἷς κακοῦμαι ἄμυναν, οὐδέ μοι πρᾶξις διὰ βίου τοιαύτη κεφαλαιοῦται· ός γε καὶ τὸν ἐπὶ τούτοις ἀμυνόμενον μάταιον καὶ ἡγοῦμαι καὶ ἀποφαίνομαι, οὐ μόνον ὡς αλαζόνα κατακρίνων, ἀξιοῦντα παντὸς ὑπερθεν εἶναι τοῦ θλίβοντας, ἀλλὰ καὶ ὡς οὐδὲ πάνυ φρενήρη. Εοικε γὰρ ὁ τοιουτος οὐκ εἰδέναι, ὡς ἄμυνα πᾶσα οὐκ ἐξ ἀνάγκης ἔχει τὸ δρᾷν μόνον, ἀλλά που καὶ ἀντιζυγοῦν εὑρίσκει τὸ πάσχειν, καὶ αὐτὸ πολλάκις μονάζον. Εἰκὸς γὰρ, καθά τις εἶπεν, «ἐγχειροῦντα καὶ πράττειν κακῶς. Καὶ μυρίους οίδαμεν, οι ἐκδραμόντες ἀμυνεῖσθαι, φθάσαντες ἔπεσον, μηδέν τι μέγα δράσαντες· καὶ τὸ πτῶμα ἦν ώς δεινόν. Διόπερ ὁ φρονῶν οὔτε ἐπ' ὀδήλῳ πράγματι πολλὰ συμβάσει, καὶ οὐδὲ τὸ θεῖον ἑαυτοῦ ἀπαγάγῃ. 8 τοὺς πάσχοντας καὶ μὴ ἀμυνομένους ἐκδικεῖν φιλεῖ. 15. Οὐκοῦν, καὶ ὅτε ἐν χρῷ γέγονα χρόνου, καθ' ἐν ἐγνώσθη μοι τὰ κατ' ἐμοῦ φαυλισθέντα, ἐξὴν ἄν καὶ λαλῆσαι, καὶ ὡς εἰκὸς ἀντιβλέψαι, ὅμως ἐσίγησα ταπεινωθεὶς, ὡς εἰ καὶ ἐκωφώθην σφόδρα· καὶ πάν τως ἔδει οὕτω με διατεθῆναι, εἰδότα, ποίου δεσπότου δοῦλός εἰμι, οὐκ ἐθέλοντος, ἡμᾶς τοὺς αὐτῷ δεδουλω μένους ἀντεπεξάγεσθαι τοῖς ἐκφλυαρίζουσι τὰ ἡμέτερα, μενούνγε τὰ τῶν ἐλπίδων πείσματα εἰς τὴν κατ' αὐτὸν πέτραν ἀνάπτειν, καθ' ἧς οὐδεὶς ἐνεργήσει σάλος τὰ ἑαυτοῦ. Εἰς γὰρ τὸ πᾶν εἰπεῖν, ὀψέ ποτ' ἂν ὁ κοινὸς ἀγαπήσῃ δεσπότης δοῦλον ἀμυνόμενον, καὶ μὴ ἐξηρτημένον τῆς αὐτοῦ δυνάμεως, καθὰ δηλεῖ καὶ ὁ Ψάλλων, ἐπὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἀμύνασθαι τοὺς ὅσοι κυκλοῦντες ἐκύκλουν αὐτόν. Αλλως δὲ καὶ πῶς ἂν ἀμυνεῖται ὁ στρέφων εἰς νοῦν, εἴου μακαρι σμοῦ ὁ τοιοῦτος ἔξω πίπτει, μὴ τὰ χέρε συνδέων, μή καὶ προτιθεὶς ἑαυτὸν τοῖς ἢ παίειν ἢ πατεῖν ἐθέ λουσι; Κακοῤῥημονεῖται ὁ κατὰ Θεὸν ἄνθρωπος· καὶ τί τοῦτο πρὸς αὐτὸν, εἰ φρονεῖ τὰ τῆς γραφῆς; Όνει δίζεται· καὶ τί ἂν αὐτὸν βλάψοι ὁ τοιοῦτος ψόγος, οὐκ ἔχων διαβαίνειν εἰς ψυχὴν, εἴ τις ακούει στεγανώτερον; Διώκεται· καὶ μέχρι τίνος; Οὐ γὰρ δήπου καὶ ὑπὲρ τὰ Γάδειρα. Εἰ δὲ καὶ τοῦτο, ἐγγὺς αἱ τῶν μακάρων ἱστορούμενα: νῆσοι, καὶ καταπαύσει εἰς αυτάς. pulli. Sic etiam sæpe stridor aut sibilus recorda - tionein attulit alicui, qui telo vel serpente jam vexatus est, quod olim aliquid mali vel ex serpente vel ex telo, passus sit, et hominem ad cautelam couvertit. 96. Si ergo conceditis ista, quid me solum absistere cogitis a consilio et sollicitudine et metu super me, qui, siquidem vindicare me cogitem ab inimicis, ero inimicus Deo; si vero declinem illorum vexationem, vos quidem pingitis ine quomodo melides vobis adjuvarent? Qui vero dijudicat, at ille diriget me, reddetque firmum ac tutum, et mentem et oculos in capite habentem (hoc porro depicti sapientis est proprium). Non habeo quidem comparare memetipsum, ut secundum ipsum accurate depingar: sed quantum possibile est adumbratus, nou in anima pono de quibus vexor vindictam, nec maili talis actio per vitamn computatur. Insuper autem illum qui se vindicat vanum æstimo declaroque, non solum ut jactatorem condemnans, opinantem esse super omnia tribulare, sed etiam ut non omnino sensatum. Videtur enim talis nescire quod omnis vindicta non habet ex necessitate solam actionem, sed etiam contrariam invenit passionem, et hanc plerumque sola: Aquum est, ut aliquis dixit, aggressorem male prosperare. Innumeros quoque novimus qui currentes ad vindictam, nihil operati magni, prius corruerunt: et ruina magna nimis erat. Idea prudens nec in obscurone gotio multa ciebit, nec divinum auxilium abs se rejiciet, quod patientes et non se vindicantes ulcisci amat. 97. Itaque eum in ipsum tempus pervenissem, quo nofa sunt mihi prava contra me facta, liceretque loqui et naturaliter contra nocere, tamen humiliatus sifui, tanquam hebetem valde, et omnino decebat me taliter [disponi, scientem, qualis Domini sim servus, nolentis nos qui ipsi servimas pro̟- gredi contra eos qui costra derident, rationes autem spei vult super ipsius petram volentis inniti, contra quam nullus ex se prævalebit fluctus. Et¬ enim, ad totum loquendum, sero communis Domi nus diligeret servum se vindicantem et ex ipsius potentia non pendentem, sicut explicat ille qui pellit, se in nomine Donini propulsare eos qui circumdantes circumdabant eum. Alias autem quqmodo se vindicaret ille qui revolvit în menţe de quali beatitudine talis excidat, qui non, duabus ligatis manibus, se submittit illis qui ludere vel conculcare volunt? Maledicitur homo qui secundum Deum est; quid hoc ad illum, si modo Scripturam cogitet? Conviciis petitur: quid laederet eum hujusmodi vituperatio, quæ non potest ad animam transire, dummodo quis tectus audiat? Persecutionem patitur usquequo? Non certe ultra Gades, Si vero ita est, prope sunt. celebrat beatorum insulæ, in eisque requiescet.

κη'. Ακουστέον τοῦ εἰπόντος· «Μακάριοί έστε, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσι,» καὶ τὸ ἑξῆς ὅλον, ἐν ᾧ κεῖται καὶ πᾶν ῥῆμα κατήγορον ψευδές τε καὶ ἐπαγόμενον ἕνεκεν τοῦ Θεοῦ. Η γὰρ οὐ ταὐτὰ πάντα καθ' ἡμῶν βέβρεχται, νέφους ὑπερκρεμασθέν τὸς ἡμῶν, ὅπερ ἀτμίδες καὶ ὑγροῦ μὲν ἡμεδαπού βίου, καὶ μίσους δὲ ἀλλοτρίου, ύψωσαν καὶ συνέστη σαν εἰς πύκνωμα; ανειδίσθημεν, ὅσα καὶ προενεγ κεῖ, αἰσχύνην ἔχει. Εδιώχθημεν τό γε ἧκον εἰς τοὺς μισήσαντας· οἷς οὐκ εἶναι τὰ ἐνταῦθα χωρητὰ ἐνέσταται, ὡς ἡμῶν δῆθεν τὸ πᾶν πληρούντων, καὶ τὴν ἐνταῦθα οἰκουμένην ποιουμένων ἀοίκητον τοῖς λοιτοῖς. Καὶ μὴν οὐδὲν ἡμῶν εὐπεριγραπτότερον. Πη λίκον γὰρ καθέξει τόπον ψύλλος εἴς, ὁποίῳ καὶ ὁ μέγας Δαυΐδ είκασεν ἑαυτόν; Εῤῥέθη καὶ καθ᾿ ἡμῶν ῥῆμα, οὐ τόδε τι ἁπλῶς, ἀλλὰ πᾶν. Οίμοι γὰρ, ὧν ἠκούσαμεν, ὧν τὰ πολλὰ οὐδὲ ὀχεῖσθαι δύναται εἰς γλῶσσαν σεμνά φράζειν μεμαθηκυίαν. Εἰ δὲ μὴ ψευδῶς ἐκεῖνα λελάληνται, ἀλλὰ πρὸς ἀλήθειαν, οὐκ ἔχω μὲν κατηγορικὴν ἀπόδειξιν ἔτι μεμαθηκώς ἰδοὺ δὲ βήμα πάλης· καὶ εἰ στεφανωθείη κατ᾿ ἐμοῦ ὁ προβῆναι τεθαῤῥηκώς εἰς ἀντίπαλον, ἐκπέσοιμε καὶ τοῦ θεόθεν μακαρισμοῦ, καὶ τοῦ ἔχειν ζωήν. Ε! δὲ καὶ τὸ ' ἕνεκεν ἐμοῦ ν ἁρμόττει ἐνταῦθα (Θεο γάρ μοι ἔνεκεν αἱ τοιαῦται πάθαι καὶ τῆς κατ᾽ ἐκεῖ νον καὶ δίκης καὶ ἀληθείας), οὐκ ἐθέλω τέως επαγω νίσασθαι, μὴ καὶ ἀποδεικνὺς τὰ φορτικά, ὑπὲρ ὧν Ενστάτης προεστὼς ἐξέκαυσα εγχώριον κατ' ἐμοῦ πυρκαϊάν, ἀκούσω ποθὲν, ὡς ἰδοὺ δ᾽ ἔξαρνος τοῦ ι μνησικακεῖν, ἐνισχόμενος τῷ πάθει ἁλίσκεται, παράμουσον τοῦτον λόγον, καὶ οὐκ εὐγενῆ οὐδὲ δρα στικὸν, ἀπήχημα γλώσσης ακούσης ανάρμοστα καὶ οίας βατταρίζειν εἰδέναι, καὶ μηδὲν λαλεῖν καίριον. 98. Audire debemus dicentem: • Bcati estis, cum exprobraverint vos ac persecuti fuerint”, › et reliquum; in quo ponitur etiam omne verbum calumniosum ac falsum propter Deum illatum. Annon porro hæc omnia pluerunt contra nos, nebula super nos impendente, quam vapores humili patriotici victus et odii extranei, elevaverunt et in densuin contraxerunt? Convicia passi sumus, quotquot opprobrium inferre possunt. Persecutionem sustinuinus, quæ pendet ab osoribus, quibus pra sentia loca non esse capacia reperiuntur, quasi sane nobis totum replentibus, et hunc universum cæteris non habitabilem facientibus. Et tamen nihil magis quam nos circumscriptum. Quantulum enim occupabit locum, pulex unus, et cui magnus David semetipsum assimilavit? Pronuntiatum est etiam contra nos verbum, non hoc aliquid simpliciter, sed omne. Nam eleu! qualia audivimus! pleraque placer nequeunt linguæ quæ didicit honesta loqui, An vero non fallaciter hæc dicta sint, sed ex veritale, nondum quidem criminosam percepi demonstrationem: ecce vero certaminis statio, et si com ronam meruerit adversum nos qui procedere contra fuerit ausus, corruam et a divina beatitudine et etiam a víta. Sed et si verbum propter me ɔ hic convenit (propter Deum enim mihi sunt hujusmodi passiones, et propter justitiam et veritatem ejus); non amplius decertare volo, ne revelans molesta, propter quæ steti adversarius et hic contra me succendi incendium, forte audiam e ecce qui mali meminisse negat coactus passione convincitur, hunc sermonem extraneum, nec nobilem nec strenuum, resonantiam linguæ inhonesta canentis, et talis quæ balbutire nugas et nihil opportunum loqui sciat. 99. Sic ego non ulcisci maclinor, sed et cujuslibet hujusmodi personæ negotiique importunitafem et imperitiam et mane studium observo, judicans et học ex me, quod illi qui maledicunt quemdam non prorsùs ab usu dicendi alienum, in reprehendentem aciem inire videntur. Omnis autem talis dilectus esset rationem habenti, secundum istul: «Reprehende sapientem, et diliget te? Addo tamen hoc pro veritate, quod, ubi quidem anicus reprehendit, ibi prorsus est jucunda reprehensio, et erudiens et sic corrigens; ubi vero inimicus est qui reprehensionis acerbæ verba profert, ibi jucunditatem reprehensio secum non affert, eo quod ex ore non amico, nec mellifuente, sed eructante quæcunque loquens audienti putat esse mala, exit. Non vero tamen hujusmodi reprehensio cessat, quin utilis sit. Quemadmodum enim qui corpus sanum vult, etiam, plusquam ipsum mel, amarum absinthium æstimabit; sic et qui vult anima sanus esse, quod utile est emendicabit, sicut ab amica locutione; sic etiam ab illo qui ut inimicus loquitur. Itaque, sicut invenit quod ad * Prov. xix, 25. so Matth. v, 11. 4θ'. Οὕτως ἐγὼ οὔτε ἀμύνασθαι τεχνῶμαι, καὶ παντὸς δὲ τοιοῦδε προσώπου καὶ πράγματος ἀκαι ρίαν καταφράζω καὶ σκαιότητα καὶ σπουδὴν ὑπόκινον, κρίνας καὶ ἐκεῖνο πρὸς ἐμαυτοῦ, ὡς οἱ κακολο γοῦντές τινα μὴ πάνυ ἐστερημένον τῆς ἐν λόγῳ διαγωγῆς, εἰς ἐλέγχοντα δοκοῦσι τετάχθαι. Πᾶς δὲ τοιοῦτος ἀγαπητὸς ἂν εἴη τῷ λόγον ἔχοντι κατὰ τὸ • Έλεγχε σοφόν, καὶ ἀγαπήσει σε» Προστίθημι μέντοι κἀκεῖνο πρὸς ἀκρίβειαν, ὡς, ἔνθα μὲν φίλος ελέγχει, ἐκεῖ πάντως καὶ ἡδὺς ὁ ἔλεγχος, καὶ διδα: σκαλικὸς, καὶ οὕτως ἐπιστρεπτικός· ὅπου δὲ ἐχθρὸς ὁ ἀναταράττων τὰ εἰς δριμὺν ἔλεγχον, ἀλλ᾽ ἐκεῖσε ἡδονὴν μὲν ὁ ἔλεγχος οὐκ ἐπισύρεται, ἐπεὶ δὲ μηδὲ φιλικού πρόεισι στόματος, μέλι ἀποῤῥέοντος, ἀλλὰ Εξερευγομένου, ἅπερ ὁ λαλῶν οἴεται πρὸς κακοῦ εἶναι τῷ ἀκούοντι. Οὐκ ἐστέρηται δὲ ὅμως οὐδ᾽ ὁ τοιοῦτος ἔλεγχος τοῦ προσιτός εἶναι. Ὡς γὰρ ὁ μελετῶν ὑγιαί νειν ἐς σῶμα, τιμήσεταί ποτε καὶ πρὸς αὐτοῦ μέλιτος τὸ πικρὸν ἀψίνθιον, οὕτω καὶ εἰς ψυχὴν εὐεκτείν ἐθέλων, ερανίσεται τὸ ὠφελοῦν, ὥσπερ ἀπὸ φιλικής λαλιᾶς, οὕτω δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ πρὸς ἐχθρίαν λαλοῦντος. Οὐκοῦν καὶ ὥσπερ ἐκ φίλου εὑρίσκει τὸ κατορθοῦσθαι J

εἰς εὐθὺ ἀρετῆς, οὕτω καὶ ἀπὸ δυσμενούς· εἰ καὶ virtutis rectitudinem ducit ex amico, sie et ab hoste ἐκεῖνο μὲν γλυκέως, ὑποπίκρως δὲ τοῦτο. Λογιεῖται γὰρ εὖ μάλα ὀρθῶς ὁ ἀκούων κακῶς, ὅτι ἀληθεύον της μὲν τοῦ ἐχθροῦ κερδαίνει σωτήριόν τι ὁ κακολο γούμενος, διότι φέρει θριαμβευόμενος, καὶ κατα νύσσεται ἐς ψυχὴν, καὶ φεύγει τὴν εἰς τὸ κακὸν ἐπιμονὴν, λέγων καὶ αὐτὸ τὸ «Εἰ οὕτω γνωστὸν γέ γονε,» καὶ θεραπείαν τινὰ ἔχων τὴν ἐν κόσμῳ και τάκρισιν. Καὶ οὕτω μὲν, εἴπερ ἀληθεύει εκτιθεὶς ὁ ἐχθρὸς τὰ τοῦ μισουμένου κακά· εἰ δὲ καὶ ψεύδοιτο, ἀλλὰ καὶ τόδε κέρδος μέγα τῷ κακολογουμένῳ, καὶ οὐ μόνον ὅτι, ὡς οἴδαμεν, μακαρίως πάσχει καταμαρτυρούμενος οὕτω ψευδῶς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ μέλλον ῥυθμίζεται, διανοούμενος, ὡς εἰ καὶ μὴ ποιήσας χρωματίζεται οὕτως, οἷος ἂν εἰκονισθείη παραπεπτωχῶς εἰς ἁμάρτημα. Οὕτως ἐγὼ φρονῶν περὶ ἀμύνης, οὐκ ἂν γενοίμην τοῦ ἀμύνεσθαι, μὴ καὶ ἀπαγάγοιμι ἐμοῦ αὐτοῦ τὸ σώζεσθαι. " ρ'. ᾿Αλλὰ μή μοί τις ἐνταῦθα σοφιστικά παίζειν ἐθέλων ὑποφερέτω, καὶ χάριτας ἐποφείλειν χρῆναι ἀναφανδὴ τοῖς κακοποιοῦσιν, εἴπερ τὸ τοιοῦτον κα χὴν καὶ εἰς ἰατρείαν τοῖς εἰδότι φέρειν ἐγγράφεται, καὶ εἰς διδασκαλίαν, καὶ εἰς εὐεργέτημα, καὶ εἰς ὅσα τοιαῦτα· μηδὲ ἀξιούτω ἡμᾶς τὸ κακὸν, δ τὴν ε μνη σικακίαν ο παρανομάζει, μεταγράφειν εἰς ἀγαθὸν, καὶ ἀντονομάζειν, ὡς δῆθεν καλόν· ἵνα οὕτω χρεών εἴη, καὶ διδασκάλοις ἐγγράφεσθαι τοὺς κακοποιοῦν τας, ὡς οἷα πρὸς ἀρετὴν ἐπιστρέφοντας τὴν κακού μενον, εἴπερ εὖ ἐκεῖνος φρονοίη, καὶ τὴν κάκωσιν ἀνάγοι πρὸς παίδευσιν, ἀναλογιζόμενος, ὡς οὐκ ἀγαθὰ πράξας εὑρίσκει τους κολάζοντας, λέγων που καὶ αὐτὸς καιρίως, ὅτι τὰ ἔργα τοὺς λόγους ευρί. σκεται, καὶ ὡς νοσημάτων ψυχῆς τοιοῦτον φύεται νοσήλιον φάρμακον. ρα'. Μὴ δὴ τοιαῦτά τινα ὑποκρουέσθω τις παίζειν ἐθέλων καὶ γελοία σοφίζεσθαι. Πρῶτα μὲν γὰρ δ τοιοῦτος ἀκούσεται, ὡς, εἴπερ ἀγαθὸν αὐτόχρημα τὸ κακοποιεῖν, τί δήποτε ὁ κακὸν ποιῶν αὐτὸ τοῦτο ποθὲν ἐλεγκτικῶς ὀνειδιζόμενος ἐκνεῖ ἀκούειν, καὶ δυσχεραίνει τὸν λόγον, καὶ οὐ χαίρει μανθάνων οι χεῖον ἔπαινον; ᾿Αλλὰ ἡ βύει τὰ ὦτα πρὸς τὸν ὀνειδον, ἢ ἀκούει μὲν, ἀντερεύγεται δὲ γογγυσμούς, και ἑδριζόμενος, ὅτι κακοποιεῖ; Ἔπειτα δὲ προσακού σεται καὶ, ὅτι λαλεῖ μὲν ὁ οὕτως ἀξιώσας πράγμα τολμηθῆναι δυνάμενον, καὶ παραλαλεῖ ἐπιείκειαν. Δυνάμεθα γὰρ οὕτω ποιεῖν, καὶ ὀνομάζειν τὸν ἐχθρὸν μὲν ἄλλα τε σεμνὸν, καὶ ἐντάττειν αὐτὸν μὲν εἰς εὐεργέτου τόπον, τὸ δὲ τῶν μωλώπων ἐξοιδοῦν καὶ ύφαιμον εἰς πάχος εύτροφον τιθέναι, φιλίῳ χυμῷ χρωζόμενον τὸ κατὰ ἐρύθημα, τὰ δὲ βαπίσματα εἰς φιλήματα, τὰς βλασφημία; εἰς εὐλογίας, τὰ κατα πτύσματα εἰς μύρων χεύματα, τοὺς ἐκ τριχῶν ἔλκυ σμοὺς εἰς κτενίσματα, ἐφ᾽ οἷς πλόκαμοι πρὸς κάλλος κέχυντας. Καὶ δυναταὶ μὲν αἱ τοιαῦται μετωνυμίαι· οὐκ οἶδα δὲ, εἰ ἐκφευξεῖται ὁ οὕτως ἀντονομάζων εὐτραπελίας ἔγκλημα, καὶ τὸ εἴρων εἶναι, καὶ κλέ πτειν εἴτε ἑαυτὸν εἰς νοήματα, καὶ τὸ ἐν ἀνθρώποις κοινωνικὸν ἐξαλλάττων οὕτω, καὶ ἀλλοφωνῶν, ὡς εἰπεῖν, καὶ ἀντιφράζων ἀλλόκοτα. Μήποτε δὲ ἐπ' PATROL, GR. CXXXVI. infenso, licet quidem dulciter Illud, hoc autem amare. Rectissime namque reputat qui male andit, quouiam, inimico vere quidem loquente, lucrator aliquid salutare maledictus, eo quod fert triumphaliter, et anima compungitur, et in malo perseveran tiam fugit, dicens et hoc ipsum: • Bi notum factum est; › et quamdam curationem ex mundana condemnatione trahens. Et ita quidem est, si verax est inimicus odiosi mala explicans; si vero mentiatur, hoc etiam niagnum lucram est maledictiouem patienti,. non solum, quia veluti scimus, qu sie fallaciter malo testimouio lacessitur, beate patitur, sed etiam quia in posterum recte dirigitur, considerans, quod si quidem non operatus faliter depingitur, qualis repraesentaretur in peccatum pro lapsus. Sic ego de vindicta sentiens, ad vindicandum haud venirem, no procul a me salutem efficiam. - 100. Attamen ne quis mihi volens hic jocose opponere sophistica, dicat gratias etiam aperte malefacientibus esse reddendas, siquidem hujusmodi malum in curationem ferre scientibus censetur, et in disciplinam, et in beneficium, et in alia similia; neque existimet malum, quod muli memoriam cognominat nos, inter bona referre, aliterque nominare, quasi scilicet bonum; ita ut opus esset, inter magistros inscribi malefaefentes, tanquam ad virtutem convértentes vexatum, dommodo quidem illo recte sentiat, el verationem pro vehat in disciplinam, reputans quod non operalus bona, adulatores invenit, dicens autem etiam ipse non importune, quod opera rationes iuveείαnt, et tanquam anima morborum tale probacitur salutare remedium. 101. Non sane talia quædam aliquis, tudere volens et jocose sophisticeque cavillari, proferat. Primo quidem enim audiet, quod, si honum reipsa est malefacere, quid tandem malum facientem de hoc ipso vituperationem ac reprehensionem audire piget, hioque ægre fert sermonem, nec discere suam laudem gaudet? Sed vel obturat aures ad exprobrationem, vel andit quidem, at murmur eructat, etiam injuriæ habens, quod malefacit? Deinde vero quoque audiet, quod loquitur quidem, qui judicavit ita rem ausu possibilem, sed extra sensum loquitur. Possumus enim sic facere nomi nareque inimicum aliud quid honestum; et ipsnı quidem in benefici locum provehere, plagarum autem tumorem et ruborem in nutritoriam pinguedinem, amnico succo rubescentem, inscribere; alapas in oscula, blasphemias in benedictiones, sputamenta in unguentorum fusiones, capillorum circinos in comptuin, quo pulchre comæ fluunt Possibiles quidem sunt hujusmodi netonymiz: non autem scio, an qui sic antonomastice loquitur, scurrilitatis vocamen effugiet, nec joculator dice. tnr, aut vơn în cogitationibus se seducens habebitur, sic, quod commune est in bominibus, hnmatans extraneamque fere linguam loquens, et per

antiphrasin absurla dicens. Nisi vero forte hic 4 αὐτοῦ καταπαιχθήσεται τό· Ἡ γλῶττα εἶπεν, ἡ ludatur istud: Lingua dixit, mens vero non erat consors noc concinens. Forsan autem ipse sumet ordinem cum ita ludente: Quis scit an vivere sit idem ac mori? et cætera. Nonne enim, idem 'tusus est dicere: Quis scit an conspuere sit amplecti, virgrque ferire amice salutare, et reliqua, quibus se jactabit ille qui maleficia reputari vera ·beneficia judicat? 102. Non igitur possem, quemadmo‹lum per antonomasiam vocare, sic nec in idipsum ponere magistrum eum qui me male tractat. Nulla enim magistralis vexatio malitia reputatur: quod autem por maleficium St, malitiæ nomine taxatur, et Deo non placet. Bona quidem sunt omnia disciplinarum acerbs, injuria, vexationis minas, minarum in opus productie, torverum oculorum conjeclus, et reliqua. Non enim ad malitiam, sed ad virtutis informationem adinventa sunt. Ideo conδὲ φρὴν ἀσύνθετος καὶ ἀσύντροχος. Τυχόν δὲ τα χθήσεται καὶ αὐτὸς μετὰ τοῦ παίξαντος τό· Τις οἶδεν, εἰ τὸ ζῆν μὲν ἔστι κατθανεῖν; καὶ τὰ ἐφεξῆς. Η γὰρ οὐ τοιοῦτον παίγνιον καὶ τὸ φάναι· Τίς οίδεν, εἰ τὸ καταπτύειν ἀσπάζεσθαί ἐστι, καὶ τὸ ῥαπίζειν δεξίωσις, καὶ ὅσοις τοιούτοις ἐναγλαΐσεται ὁ ἀξιῶν, τὰς κακοποιΐας εἰς αὐτόχρημα ευεργεσίας λογίζε σθαι; ρθ'. Οὐκ ἂν οὖν δυναίμην, ὥσπερ ἀντονομάζειν, οὕτως οὐδὲ εἰς αὐτὸ τοῦτο διδάσκαλον τιθέναι τὸν ἐμοὶ κακῶς προσφερόμενον. Οὐδεμία γὰρ τῶν διδασκαλικών κακώσεων εἰς κακίαν ἐγγράφεται· αὐτὸ δὲ διὰ τὸ κανοποιείν κακίας τε ὀνόματι ἐπιγράφεται, καὶ οὐδὲ Θεῷ φιλεῖται. Καὶ ἀγαθὰ μὲν πάντα τὰ ἐκ διδασκάλων δριμύττοντα, ή κακολογία, ἡ τῆς κακώσεως ἀπειλῆ, τὸ τῆς ἀπειλῆς προαγόμενον εἰς ἔργον, οἱ παραβλῶπες ἐντρανισμνοί, τἄλλα. Οὐ γὰρ κατά κακίαν, ἀλλ' ἀρετῆς παίδευσιν επιτετήδευται. Διδ καὶ προστρέχομεν τοῖς οὕτω διδάσκουσι, καὶ μισθού τὰς ἐξ ἐκείνων κακώσεις αλλαττόμεθα, καὶ ἐκόντες έπαχθιζόμεθα τὰ βαρύτατα· κἂν εἰ μὴ οὕτω πάσχοιμεν, ἐκτρέχομεν ἐκείνων τῶν διδασκάλων, τῶν ακράτως μὲν γλυκαινόντων, πικραίνειν δὲ οὐκ εἰδό των γινόμεθα δὲ ὑπὸ ἄλλοις, οἱ τῷ ἡπίῳ συγκιρ νῶσι τὸ δάκνον, καὶ οὕτω λύπην ενσπείροντες, εξω καρπίαν προκαλοῦνται τὴν ἐσύστερον. Καὶ τοιαῦτα μὲν τὰ τῶν πικρών διδασκάλων, ὧν τέλος ὁ αὐτόθεν γλυκασμός. Οι δέ γε κακύνοντες πικραίνουσι μὲν, οὐχ ὥστε μὴν διδασκαλικῶς γλυκαναι, ἀλλ' ἐξολέσαι. Εἰ δέ τις γενναίως φέρων καὶ ἀμνησικάκως γλυ κύτητα πάσχει κατ' ἀρετὴν, ἀλλὰ τοῦτο μὲν κατὰ Θεὸν, καὶ διὰ Θεὸν, καὶ Θεοῦ, καὶ τέλος ἐστὶν ἀρετῆς τῆς ἐν ὑπομονῇ· ὁ δὲ πικραίνων οὐκ ἐπαίδευσεν, ἀλλὰ τό γε εἰς αὐτὸν ἦχον ἀνάλωσε. currimus ad ila docentes, et mercede punitionem illorum commutamus, et kibanter gravissima subtinemus. Et si non ita pati velimus, excurrimus quidem ab his magistris, qui pure dulces sunt, et asperari nesciunt; lmus auem sub aliis, qui ml scent cum dulci amarum, et ita mœrorem seminar100, pulchram in pósterum educunt messem. Talia quidem sunt que pertinent ad amaros magistros, quorum finis est dulcedo. Qui vero malefaciunt, praestant quidem amaritudinets, non tamen ut dul com inducant disciplinam, sed ut perdant. Sic quis autem probe et abaque mali memoria vivit, dulcedinem secundum virtutem sentit, at hic quidem est secundum Deum et per lous, et ex Den, sc virtutis, quae in patientia est, fuis; sed qui pro tulit amaritudinem, non erudivit, imo, quod ad ipsum attinet, perdidit, ac 403. Non igitur in magistrum mihi sophistice quis ponat adversarium, cujus interest, non juxta disciplinam sive verbis, sive operibus, ad virtutent convertere, sed, veluti si quæ carnivora fera vel Tulmen quemdam consumeret, & vita abducere. Hiα opportune, puto, superadiko, quod, si vel ab inimicis utilitatem percipere diligentiores recte again tum et solerter excogitatum est, in sententiam dieta redigentes eruimus esse quandoque vel inimicitia magnum aliquid commodum. SĮ enim inimicum in veneficum ordinemus et magistri loco inscribamus, non jam declarandum erit quod possibile sit ex inimicis utilitatem percipere, sed potius quod naturale sit ex beneficis et magistris quosdam excipere commoda. Εt sic quidem e vita tolletur qui dem utilissima sententia, substituetur autem quod vix auditum aliquis ridebit, Et ' 104. Scio quidem quod aliquis respondebit, et insuper gratias esse reddendas hostiliter agentibus, siquidem prorsus aliquando sunt utiles. Talis autem andiret a me, quod si gratias istis novi, eum peccator ab illis per conversionem in meliorem sum mutalis, attamen non some hac ista ratione simul Ργ. Μή μοι γοῦν σοφιστικῶς εἰς διδάσκαλον ἐγ γραφέτω τις τὸν ἀντικείμενον, καὶ οὗπερ σκοπός, οὐκ ἐπιστρέψαι παιδευτικῶς τὰ μὲν λόγοις, τὰ δ' Εργοις εἰς ἀρετὴν, ἀλλὰ ὑπεξαγαγεῖν βίου, ὡ: εἰ καὶ θηρ ὠμηστής ἢ καὶ σκηπτὸς ἀναλώσει τινά. Τούτοις προσεπάγω καιρίως, οἶμαι, ὡς, ἐὰν καὶ παρ' ἐχθρῶν ὠφελεῖσθαι τοὺς σπουδαιοτέρους ὀρθῶς τε έγνωμά τευται, καὶ δεξιῶς μεμελέτηται, ἀναιροῦμεν οἱ τὰ ειρημένα γνωματευόμενοι τὸ εἶναί ποτε καὶ τῆς ἔχε θρας μέγα τι προσωφέλημα. Εἰ γὰρ τὸν ἐχθρὸν εἰς εὐεργετοῦντα τάξομεν, καὶ εἰς διδάσκαλον μεταγρά ψομεν, οὐκέτι ἀποφαντέον, ὡς ἔστι καὶ ἐξ ἐχθρῶν ὠφέλειαν σχεῖν, ἀλλὰ μᾶλλον, ὡς ἄρα πέφυκε καὶ ἐξ εὐεργετούντων καὶ διδασκόντων ὠφελεῖσθαι τινάς. Καὶ οὕτως ἐκ τοῦ βίου οιχήσεται μὲν γνωμάτευμα χρησιμώτατον, ἀντεισαχθήσεται δὲ, ὁ μὴ καὶ ἀκού σας τις εκγελάσηται. ρθ. Καὶ οἶδα μὲν, ὡς ὑποκρούσεταί τις, καὶ εἰσέτι χαριστέον εἶναι τοῖς ἐχθραίνουσιν, εἴπερ ὅλως όπως οὖν ὠφελοῦσιν. ᾿Ακούσοι δ᾽ ἂν ὁ τοιοῦτος ἔκ γε ἐμοῦ, ὡς, εἰ καὶ οἶδα τούτοις χάριτας, ἐφάμαρτος ὢν καὶ βελτιούμενος ὑπ' αὐτῶν εἰς ἐπιστροφὴν, ἀλλ' οὐ δήπου τῷ λόγῳ τούτῳ σύνοιδα, καὶ ἀγαθοὺς αὐτοὺς εξ-

ναι εἰς ἐμὲ ὅτι μηδὲ προτίθενται τὴν ὠφέλειαν. 'Αλλ' novi ipros erga me bonae esse, nisi quod proferant αὐτοὶ μὲν εἰς κάκωσιν βάπτουσιν, ἡ δὲ κάκωσις, Θεοῦ μετὰ ποιοῦντος, ἀλλοιοῦται εἰς τὸ λυσιτελές· ὅθεν οὐδ᾽ ἂν αὐχήσαιεν κατὰ τοὺς διδασκάλους, ὡς ἄρα τό δε τινὰ κακώσαντες ἐδίδαξαν εἰς ἀγαθόν. Αλλ' d μὲν διδάσκαλος θαρρούντως ἂν ἐναγλαίσηται τῷ δεν διδαγμένῳ, καὶ προβαλείται, ὅσα δριμυξάμενος οἷα ἐδίδαξεν ἀγαθὰ· ὁ δὲ μεμαθητευμένος προσκυνήσει, καὶ οἱ ἀκούοντες μακαρίσουσιν. Ὁ θα κακοποιήσας οὐκ ἂν ἐναβρυνεῖται ὁμοίως οἷς δέδρακεν, ὡς οὐδ' ἂν αἱ νόσοι ἀγαθολογήσωσιν ἑαυτὰς, εἴ γε πολλούς και χύνουσαι, πρὸς ἀρετὴν ἐπιστρέφουσιν. Ούκουν ταὐτόν ἐστι τὸ διδάσκειν καὶ οὕτως εὐεργετεῖν, καὶ τὸ κακὸ ποιεῖν καὶ οὕτω δοκεῖν εὖ ποιεῖν. Ἀλλ᾽ ἐκεῖνο μὲν ἀγαθὸν τῷ ὄντι, εἰ καὶ ὁ διδαχθεὶς ἀπεκβαίη ἐπίῤῥη της· τοῦτο δὲ φαῦλον, εἰ καὶ ὁ κακωθεὶς γένοιτο 1 ἅγιος διὰ τὸ φερέπονον. Καὶ ἐκεῖνο μὲν αὐτοάγαθόν τι, τοῦτο δὲ αὐτοκακίας ἔργον. Εἰ δὲ καὶ ἀγαθέν τι δοκεῖ, ἀλλὰ φαντάζει τὴν ἀγαθότητα, ὡσεὶ καὶ πίθηκος ἄνθρωπον, ἢ καὶ τὸ ἐν χελιδόνι ξεχνάει δὲς τέχνην οικοδομικήν. Τάχα δὲ θετέον τὸν, ἐν οἷς βλάπτειν ἐθέλει, επωφελοῦντα εἰς τὸν πλήξαντα μὲν ἐπὶ φόνῳ, ἐασάμενον δὲ ἡ ἀπελεύσει αίματος, ή πληγῇ τομώντος τραύματος· ὃν εἰκονίσοι μὲν ἄν τις εἰς εὐεργέτην σκιαγράφου δίκην, οὐκ ἂν δὲ διαζωγραφήσοι καὶ εἰς ἐντελές. Μενοῦν γε καὶ περιτυχών ποτέ, ἀποτρέψεται ὡς ἐχθρὸν,και που καὶ ἀμυνεῖται, ὡς δύναμες. Αλλ᾽ ἐγὼ τοῦτο μὲν οὐκ ἂν οὐδὲ ἐνθυμοίμην, εἰ μὴ Θεὸς αὐτὸς ἐξέληταί μου τὸ φρονεῖν. «Αμνησι κακῶνι δὲ, ὡς ἐκεῖνος ἐντέλλεται, ἄλλο μὲν εἶναί φημε διδάσκαλον καὶ εὐεργέτην, ἄλλα δὲ τὸν ὡσανοὶ διδάσκαλον καὶ ὡς οἷον εὐεργέτην, καὶ εἶναι τιμιωτάτους μὲν τοὺς πρώτους, ὑστερεῖν δὲ εἰς πρεσβείον τους λοιπούς. ρέ. Μὴ οὖν αἱρετιζέτω τις, καὶ ἐκεῖνα καὶ ταῦτα συνάγειν εἰς ἐν, ἀλλ' ἐάτω μὲν φεύγειν, όστις ποτ' ἂν καὶ εἴην ἐγώ, τὸ φευκτόν, εἴτε κατὰ τὸν τῆς ἐρήμου, ἣν καὶ ἐφίλει ἐκεῖνος, εἴτε κατὰ τοὺς δειλούς. κάτω με φρονεῖν καὶ νοεῖν καὶ εἰδέναι διαφοράς ἠθῶν, καὶ τί μέν ἐστιν ἀδελφὸς ὁ ἁπλῶς, τί δὲ φίλος, τὴ ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς μὲν εἰκαῖον καὶ ἐξων καὶ πολύχρουν, τοῖς δὲ σπουδαιοτέροις μάλα πεπονημένον καὶ μονάζον, καθ' δ καὶ κοινὰ τοῖς φίλοις τὰ πάντα γίνεται. Οὐ γὰρ ἔστι κατὰ τὸ τυχόν φίλον ἄνθρωπον εἴ. ναι πάντα, οὐ μὴν οὐδὲ ἀδελφόν. ᾿Αλλὰ χρὴ μὲν οὐ του; εἶναι· ἡμεῖς δὲ οὐ ποιοῦμεν οὕτως, ἀλλ' ὀνόμασι καὶ μόνοις ὁσιούμεθα, ὥσπερ τὸν ὁμόγνιον, οὕτω καὶ τὸν φίλιον. Ἔστιν οὖν μοι τὸ ἀξίωμα, τὸν μὲν εὑεργενοῦντα ὑπεραγαπαν, τὴν δὲ κακοποιοῦντα φέρειν, ὡς δυνατόν, καί πως ἀγαπᾷν, καὶ ὑπερεύχεσθαι· τὰ πλείω μὲν στῆσαι τὴν κάκωσιν, καὶ ῥαῖσαι τῆς ἀγανα κτήσεως, παρενσπείρειν δέ που καὶ εὐχὰς τὰς ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ λέγειν τά Μη στήσῃς αὐτῷ, Κύριε, την ἁμαρτίαν ταύτην. Καὶ μὴν τοῦτο φίλον μὲν τῷ κακοποιοῦντι ἁπλῶς ἀκουόμενον. Φιλοίη γὰρ ἂν, ef. περ, ἐν οἷς κακόν τι ποιεῖ, ἀγαθὸν εὑρίσκει τὸ ἐκ τῆς εὐχῆς Πλὴν ἀλλὰ ἐμβαθύνων τῷ λόγῳ, βλεπέτω τὴν τοιαύτην εὐχὴν, μή τι καὶ βαρύτητος ἔχῃ. Στις ** Act. TII, 59. “ utilitatem. Ipsi quidem in injuriam mergunt; injutia verò, Deo mutante, convertitur in commodumi. Unde gloriari non possent, secundum magiaros. quod aliquem male tractantes in bonum do cuerint. Magister quidem confidenter sibi compla◄ ecret in educto, allegaretque, quantum fuit severus, tantum edocuisse boni; eruditua autem adorarel et audientes dicerent beatum. Qui vero male fecit, non similiter in his quæ patravit gloriaretur, sicuti nes morbi se ipsos laudarent, eo quod mulios vexantes ad virtutem convertant. Non igitur idem est dncore, sicque benefacere, ac malefacure, sicque ad bena agendum erudire illud quidem rover bonum est, etsi qui dociae bed evadat perversus; hoc aulem parvus, etsi qui vexatus est dai per patientiain saucius. Si vero quamdam boni speciem gerit, benitatem colum. Angit, quemadmodum hominem είν mia, vəl hirundinis species industriona constructionis artom. Forte vero penondum est illum qui, in his quibus nocere intendit, utilis est, in perousientem ad occidendum, sanantom auto cruoris elusione, vel vulneris abscindendi plage: quem repræsentaret quidem aliquis in beneficum por πιodum adumbrationis, non autem omnino depie geret. Εt vero forsitan occurrens, velut haslow evitabit, et forte, juxta potestatem, propaleabit. Hes tamen ego quidem uon mente conciperem, nisi Deus ipse mihi sensum auferat; verum haud mali memòr, sicut Nle jubet aliud quidem esse dico mISgistrum et benefactores, aliud vero illam qui quasd magister et quasi benelector est; desaqιο μείο resin houere mukum, posteriores autem orbari laude. si105. Non igitur aliquis contendat in vaum hæc et illa congregare; sed quod quidem fugiendum est, quisquis tandem ego sim, fugere sinat, είτε sicut ille qui fugit in eremum quem sabat, sive sicu ignavi. Sinai me sapere, impeditari, scireque morth diferentias, quid sit quidem frater simpliciter, quid vero amicus; quod quidem in nostris est for tuitum et facile variumque; «liligentioribus autem valde laboriosum et unicum, juxta quod etiam e -nia dilectis communia funt. Non enim Geri potent ut easu sit amicus omnis homo, ne frater quidem. fiue quidem oporteret esse: nos autem non είς agimus, sed solis nominibus veluti propinquum, ita amicum, habemus mauctam. Igitur mili pro lege est beneficum quidam magis diligere, malefacientem vero ferre, quantum possibile, et aliquatenus amare, et pro illo orare: praesertim quidem sistere malitiam et ab indignatione abet mɩre, fundera vero quoque propter illum proces ac dicere: Ne statuas illi, Domine, hoc peccatum. Porro istud quidem amicitia malefacienti simpliciser intelligitur. Diligeretur enim, siquidem in his quibus maluns infert, bonum orationis invenit. Διαπιο in ultum rationis descsadena talem inte

$95 EUSTATHÈ TRESSALONICENȘIS METROPOLITÆ σθαι, εἶτ᾽ οὖν ταλαντεύσασθαι, και, ὡς εἰπεῖν, ζυγοστατῆσαι. Καὶ λέγοι ἄν· Κύριε, μὴ πρὸς ἀξίαν σταθμώσῃ, μηδ' ἀνάλογον τρυτανεύσῃς τουτί τὸ ἁμάρτημα· ἀλλ᾽ εἰ καὶ δεήσει ἀνασταλῆναι τοὺς φορτικούς. παίδευσον μὲν καὶ ἐπέστρεψον καὶ ἐκφό βησον ὡς ἐπὶ ἀναστολῇ, καὶ γνώρισον αὐτοῖς τὴν δύο ναμίν σου, μὴ πρὸς ἀντάξιον δὲ, καὶ σαφέστατα εἰ πεῖν, ἱσοστάσιον. tur orationem, de quid etiam gravitatis habeat. σαι γὰρ ἐνταῦθα δοκεί λέγεσθαι τὸ σταθμώσα Hic enim Statuere videtur intelligi: ponderare, sive librare, vel, uti ita dicam, statera sistere. Et significaret: Domine, ne juxta meritum statera ponderes; nec secundum proportionem examines hoc peccatum; at si reprinzi malos oporteat, erudi quidem et converte, terreque velut ad reprimendum, atque illis estende potentiam tuam; non autem juxta æqualitatem, vel, ut clarissime loquar, ad equipoudium. Ο ρς'. 'Αλλ' ὅπερ ἔλεγον, μή τις ἐθελέτω παρανο μεῖν εἰς τὸ καθεστηκός κοινωνικὸν διὰ τοῦ ἀντονο μάζειν τὰ πράγματα. Εἰ γὰρ τὸν κακύνοντα εἰς εὐεργέτην ἐπιγράψομεν, οἷς ἀνεξικακοῦντες ὠφελού μεθα, ἐξ ἀκολούθου καὶ τὸν φίλον, εἴ ποτε συμβουμετονομάσομεν εἰς ἐχθρὸν, εἰ τί που βλαβησόμεθα. Τοῦτο δὲ μηδὲ λαλοῖτο. Οὐ γὰρ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτ των οἶδε τὰ ἔργα χαρακτηρίζεσθαι, ὡς ἐμάθομεν. Εἰκὸς γὰρ καὶ ἀγαθοῦ τέλους φαυλοτάτην εἶναι τὴν καταρχήν, εἰ καὶ αὐτὸ εὐτυχῶς τετέλεσται, καὶ πέρατος δὲ πράξεως οὐκ ἀγαθῆς χρηστότατον εἶναι τὸ κατάρξαν, εἰ καὶ ὁ πράξας δεδυστύχηκεν. Οὐκοῦν καὶ ὁ χρηστότατος φίλος ἀεὶ χρηστὸς, κἂν εἰ καὶ συνέβη τῷ φιλουμένῳ βλάβη τις δι' αὐτόν· καὶ ὁ και κύνων δὲ κληρονομεί διόλου φαύλης κλήσεως, έως ἂν μένοι κακὸς, εἰ καὶ εἰς εὐεργεσίαν οὕτω συμβάν απετελεύτησεν ἡ ἐξ αὐτοῦ κάκωσις. Λέγω δ' ἐνταῦθα θαῤῥούντων, καὶ ὡς οὐ λέγει φίλος· Ἐκάκωσε, καὶ μὴ ἔχε μνήμην. ᾿Αλλὰ κάκωσιν οὐκ οἶδε φίλου τὴν ἐκ προθέσεως, κἂν ὅτι μάλιστα δεινὰ ἐξ ἐκείνου πάν σχη. Οὐδέποτε φίλος κακολογεῖ τὸν ὅμοιον, οὐδέποτε βλασφημεί, οὐκ ἐχθαίρει, οὐκ ἐρίζει, οὐ δοιάζει ἑαυτὸν τοῦ φίλου, οὐ συμπλάττει διαβολάς, οὐ κατηγορεῖ· ψυχὴ δὲ ἄφιλος καὶ οὐδὲ εὐμήχανος τῶν τοιούτων γίνεται. Εἰ δέ ποτε Μ; εύστοχήσασα ἐθέλει λέγειν τῷ πολεμηθέντι· μὴ μέμνησο, ἀλλὰ διόλου φίλος ἔσο· παίζει, ἐφ᾽ οἷς ἀξιοῖ, ἀσφαλὲς δὲ λέγει οὐδέν. 'Ακούσεται γὰρ ὁ τοιοῦτος πρός γε τοῦ βλαφθέντος· Ω; γνώριμος μὲν ἔσῃ καὶ συνήθης, φίλος δὲ οὐκ ἄν. Φίλος γὰρ ἅπας ἀναμάρτητος ὀρθῷ λόγῳ καὶ κανόνι πρὸς τὸν φιλούμενον. Εἰ δέ που καὶ προσκόψοι, ἀλλά τὸ σφάλμα οὐκ εἰς ἀνέγερτον ἐκεῖνον καταῤῥεπτεῖ. Προσακούσεται δὲ ὁ τοιοῦτος, καὶ ὅτι κατὰ τοὺς που 106. Sed, ut dicebam, non aliquis velit contra statutam ire consuetudinem in rebus per antonomasiam vocandis. Etenim si maleficum in benefieum, eo quod per patientiam utilitatem percipimus, Inscribamus, ex consequenti amicum, si consultus non de regulis amicitive bene decernat, in inimicum; λευσάμενος οὐκ εὐστοχήσει τὰ ἐς φιλικὴν ὑποθήκην, eo quod aliquid detrimenti fueriuius experti, per metonymiam transferemus. Hoc autem dici non poterit. Non enim ex effectibus opera solent, ut didicimus, characteres accipere. Possibile namque est bond Anis pravissimum esse principium, etsi finis ille prospero terminetur, finis autem actionis non bonæ probissimum initium esse, etsi male suceesserit operatus. Itaque probissimus amicus semper probus est, etsi per eum aliquod dilecto subeat detrimentum; malefiens autem semper pra- ♥am sortitur appellationem, donec malas perseveret, etsi per accidens in beneficium ejus malitia terminetur. Hic autem dico confdentes, quod non dicit amicus: Nocui; memoriam non babeas. Verum haud ex proposito noxam amici novit, licet quam maxima mala ex illo patiatur. Nunquam amicus matedicit similem, numquam blasphemat, non edit, non rixatur, non difadit amico, non fingit calumnias, non accusat. Auima vero non amica nee solertiam istorum habet. Si vero quandoque male ratiocinata velit dicere lacessito: Noli meminisse, sed semper amicus esto; jocatur in his quæ repoecit, nihilque tutum loquitur. Audiet talis a laeso: Licet notus quidem sis et fansiliaris, non autem amicus. Nam omnis amicus in dilectum a recto verbo regulaque non defectit. Si vero offendat, 'offensa non in istum haud excitatum ruet. Insuper autem talis audiet, quod juxta conscriptos in cives et ipse reputabitur. Εt quemadmodum in η λιτογραφομένους λογισθήσεται καὶ αὐτός· καὶ καθε civitatem aliquis ordinatus aliquandiu quidem non reipsa civis est, sed extranens; inscriptus autem in +societatem, appositione filius fit civitatis, et secundus est ab iudigenis tanquam hospes non pares ac cæteri .participans honores, nisi deveniat, forsitan illustratus, sive per dignitatis ornamentum, sive per aug- •mentum; sie et tibi aliquandiu quidem amicum erit -contubernium 2 si vero favorabile tempus ad regufarem aınicitiam illuxerit, tunc in verum amicum, · qui diligit unanimitatein, ordinaberis. Alias autem recte vereretur quis in te quod inexpertum est, · Interque cætéras rationes etiam quid forsan, his cognitis, besternus socius, antiquus, semper amicus, sincerus, commodus, ab amico, in unum et ipsum τακτός τις ἐς πόλιν· έως μὲν οὐκ αυτόχρημα πολί τῆς ἐστὶν, ἀλλὰ δήπου ξένος· ἐγγραφεὶς δὲ εἰς φρέ τρην, θέσει τέκνων γέγονε πόλεως, καὶ δευτερεύει τῶν ἐθαγενῶν, ὡς ἔπηλυς, οὐ μεταλαγχάνων τῶν ἴσων τοῖς ἄλλοις πρεσβείων, εἰ μὴ ἄρα συντελέσει, ἀριστεύσας τυχόν, ἡ πρεσβείαν τιμήσας, ἢ ἐπιδούς· οὕτω καὶ σοὶ τέως μὲν ἀγαπητὸν ἔσται τὸ ὁμωρόφιον. Εἰ δὲ χρόνος εὐμαρὴς ἐκφήνῃ τὰ τῆς φιλίας κανον. - κῶς, τότε δὴ καὶ εἰς αὐτόχρημα φίλον τετάξῃ, δ: ὁμοψυχίαν φιλεῖ· ἄλλως δὲ καλῶς ἂν εὐλαβοῦτό τις τὸ ἐν σοὶ ἀδοκίμαστον, τά τε ἄλλα, καὶ ὅτι ταῦτ' ἴπως μαθὼν ὁ πρώην ἑταῖρος ὁ χρόνιος, ὁ ἀεὶ φίλος, ὁ καθαρὸς, ὁ ἐπωφελής, ἀποπηδήσοι ἂν φίλου τάσ συντος εἰς ἐν αὐτόν τε καὶ τὸν νέηλυν· καὶ ὅτι οὐδὲ

σοφῶν, τὸ ἐξ ἄκρας ἔχθρας πιστεύειν εἰς φιλίαν ἄκραν Ά et novellium ordinante, prosiliret; et que I non est ἀχρόνως αποκαθίστασθαί τινας. Αποφαίνομαι γὰρ οὐκ ἐνδοιάζων, ὡς οὐδενὶ τῶν τῆς θείας τραπέζης ἡδυσμάτων ἐπιχαίνειν ὁ λίχνος δαίμων φιλεῖ, καθὰ τῇ ἀγάπῃ καὶ τῇ συστοίχῳ ταύτης φιλίᾳ· καὶ χασμα καὶ ἀεὶ κατὰ τοῦ τοιούτου καλοῦ. Καὶ ἔνθα μὲν ὁ Θεό; ἐπικουρεῖ, ἀπωθούμενος τὸ θηρίον, λύκος ἀπο βαίνει, μάτην χανών. "Αλλως δέ γε ἀνύει, τὰ μὲν ὀψέ ποτε, ὅπου καθὰ πόλις ὀχυρὰ ἡ φιλία πέπηγε· τὰ δὲ καὶ ῥᾳδίως, ἔνθα κατὰ ψάμμου τὰ φιλικά τεθεμελίωται. sapiens ex inimicitia cacumine confidere quosdam ad amicitiæ cacumen subito transferri. Declarp namque non dubitans quod nullam divinæ mensæ suavitatibus inhjare solet invidus dæmon, sicut charitatem et ipsius consortem amicitiam. Ubi qnidem vigilat Deus, feram arcens, lupus frustra to biatu recedit. Alias autem cogitatum perficit, quandoque quidem sero, cum veluti firma civitas amicitia constat; quandoque vero facilius, cum super arenam amicitiæ fundamenta nituntur. 107. Oportet igitur, sicut cateros spiritus, sie οι amicitia spiritum experiri, nec occurrenti sine probatione inhaerere, sed examinare, crebro circump spicere cunctaque facere quibus amnicus dijudicetur, an firinus, an verus, annon scenice saltans; an labia stringat, ut exinde maledictiones non exeant, nec secreta prosiliant; au leviter ferre possit amicum in ipsum gravatum, annon ob lucrum amet, quod multis porro frequens est; annon fervens ad excurrendum in difficultates, ut negotia suscitet amico; annon ab anteriori suspiciosus; an cum aliis amicitia contracta, perseveraverit et bene processerit; an etiam pericula sustinere paratus; an amico suppeditaturns sit, poscente circumstantia, illa quibus egeret; au cognita insidiarum machinatione revelaturus; an rebus amici coneidentibus auxilium præstaturus; an, uno verbo, talis amico fnturus sit qualis ipse sihimetipsi juxlaque sapientis dictum, alius ipse. Sic ego probare intendo illos qui aliquando nocuerunt, et probatione facta, si tales inventi fuerint, in unum ipsis conve‐ nio, spiritualiaque communico, et ego sum in ipsis, sicut jubeor; utinam auem et ipsi forent in me. Aliter autem vereor, recedo, jam vero forte sejungor, et denuo propinquans retroferre pedes volo, stcut timídus passer, qui granum framenti videns, paululum að illud currit, et retrorsum secedit, ne forte in laqueum cadat. ρι. Χρή τοίνυν δοκιμάζειν, ὥσπερ τάλλα πνεύ ματα, οὕτω καὶ τὸ τῆς φιλίας, καὶ μὴ προσφέρεσθαι τῷ τυχόντι πείρας ἄτερ, ἀλλ᾽ ἐξετάζειν, καὶ συχνὰ περιβλέπεσθαι, καὶ πάντα ποιεῖν, δι' ὧν ἂν ὁ φίλος διακριθήσεται, εἰ στερέμνιος, εἰ ἀληθῆς, εἰ μὴ χορε βατεί σκηνικῶς· εἰ στεγανοῖ τὰ χείλη, ὡς μήτε κακο λογίας ἐκεῖθεν ἐκπέτεσθαι, μήτε αὖ μυστήρια προπηδέν· εἰ δύναται φέρειν ἐλαφρῶς φίλον βαρυνόμενον κατ' αὐτοῦ· εἰ μὴ πρὸς κέρδος φιλεῖ, τοῦτο δὴ τὸ τοῖς πλείοσιν ἐπιπολάζον· εἰ μὴ θερμός, εἰς ἐργωδίαν ἐκε τρέχειν, ὡς πράγματα παρέχειν τῷ φίλῳ· εἰ μὴ πρόεισι καχύποπτος" εἰ πρὸς ἄλλους φιλίαν συνηλλα χώς, ἔμεινε καὶ κατώρθωσεν· εἰ καὶ κινδύνους ὑπο μένειν ἡτοίμασται εἰ τῷ φίλῳ ἐπαρκέσει, καιροῦ καλοῦντος, ἐν οἷς ἄρα καὶ δέοιτο εἰ τυρευομένην ἐπι βουλὴν καταμηνύσει μαθών· εἰ τοῖς τοῦ φίλου κατά πίπτουσι παρέξει ἀντίληψιν· τὸ πᾶν εἰπεῖν, εἰ τοιοῦ τος ἔσται τῷ φίλῳ, οἷος ἂν αὐτὸς ἑαυτῷ, φάναι δὲ κατὰ τὸν εἰπόντα σοφόν, ο ἄλλος αὐτός.» Οὕτως ἐγὼ δοκιμάζειν αἱροῦμαι τους ἦν ὅτε βλάψαντας, καὶ δο κιμάσας, ἐξευρὼν εἰς ἐν αὐτοῖς ἥκω, καὶ συνανακίρναμαι τὰ ψυχικά, καὶ εἰμι ἐγὼ ἐν αὐτοῖς, καθὰ παραγγέλλομαι· εἶεν δὲ καὶ αὐτοὶ ἐν ἐμοί. Αλλως δὲ εὐλαβοῦμαι, ὑποστέλλομαι, ἤδη δέ που καὶ διαστέλλομαι, καὶ ἐγγίζων αὖθις ἀνὰ πίδα χωρεῖν ἐθέ λω· καθά που καὶ στρουθίον δειλόν, ὅτε κόκκον σίτου ἰδὶν, καὶ ἐπ' ἐκεῖνον δραμὸν μικρὸν, καὶ κατόπιν χωρεί, μὴ καὶ εἰς παγίδα πέσοι. ρή. Επαθον ἐγὼ πολλὰ τοιαῦτα· ἐδελεάσθην, Απατήθην, παρακρούσθην, ἀπεπλανήθην, δοκῶν φι λίαν κερδήσαι. Οἱ μοι τῆς ἔχθρας, ἣν εὗρον. Φαν τασάμενος, μήδοις ἀγάπης περιτυχεῖν, φεῦ ὁποίαις ἀκάνθαις περιεπάρην, οὐ τριβόλοις, οὐ παλιούροις, οὐ βάτοις, ἀλλὰ κυνοσβάτοις, αἱ κέντροις οξυτάτοις φρίσσουσι. Πλεονάκις ύπουλος φιλία κατεκαυχήσατό μου, καὶ οὕτως ἐπαιδεύθην τὸ ἀκριβές. Ήλπισα μυ μιάκις τὰ εἰς φιλίαν· καὶ ἡ ἐλπὶς, ὅ δὴ καὶ λέγεται τοῖς σοφοῖς, ἐλλιπής απέβη μοι· κἀντεῦθεν δέδοι καὶ τὰ τῶν ἐλπίδων ἀτελεσφόρητον, ὡς ἐὰν καί τις εὐλαδοῖτο σκιάς. Καὶ ὁ μὲν τὰς ἐλπίδας φάμενος ἐγρηγορύτων ἐνύπνια, οὐκ ἔσθ' ὅπως εὑρήσει τὸν ἢ ἀντιλέξοντα, ἢ κάλλιον φράσοντα. Ἐγὼ δὲ ἀλλ' ἐκεῖθεν ερανισάμενος, καὶ τοῦ γνωματεύσαντος ἀπονάμενος, λέγω καὶ αὐτὸς, ὅτι, καθὰ βλεφάρων ἐξ ὕπνου ἀνάπτυξις ὀνείρων ἐστὶν ἐκπέτασις, οὕτω ψυχῆς ἀνάνηψις κενῶν ἐλπίδων ἀπέλευσις καὶ ἀπάλειψις. Διὸ πολλάκις μὲν ὀνειροπολήσας ἀγάπην, 108. Ego mulla similia passus sum: seductus sum, deceptus, lusus, in errorem conjectus, amici tiam me putans fuisse lucratum. Eheu quantam inimicitiam inveni! Imaginabar in amicitiæ rosas Incidisse; qualibus, eheu! perfossus sum spinis, non tribulis, non paliuris, non batis, sed cynoblatis qui spiculis acutissimis horrent! Sæpe dissimulata amicitia insolenter in me se tulit, et ita exquisite eruditus sum, Centies amicitiæ bona speravi et spes quod sapientibus etiam dicitur, imperfecta mihi abiit; quam ob causam etiam operum immaturitatem timeo: veluti si quis timeres umbras. Et ille quidem qui dixit spes vigilantium somnia, sane nunquam inveniret vel contradicentem, vel melius loquentem. Ego vero exinde tamen mutuatus et seulentiali fruitus, et ipse dico, quod, quemadmo duni e somno palpebrarum apertura somniorum est evolandi ratio, sic ebrietatis animæ cessatio, vanarum sperum profectus est et abolitio. Ideo sæpe

EUSTATHI THESSALONICENSIS METROPOLITA quidem charitate somniata vel sperata, totiesque εἶτ᾽ οὖν ἐλπίσας, τοσαυτάκις δὲ ἀνανήψας, καὶ τὸ sanata ebrietate, cum speratum non invenirem ut elapsum, illud ex animæ tabula delevi, nec jam spera vi. Et exhine nsque nune spes times proboque, donec illarum, ut dicere fas cet, umbra in aliquid ·solidum desierit: cujus præmonstrati statim¨ exstitit. Ante transformationem istius generis, necesse est ut homo statui politico totus inhæreat. Hic autem, paucis definitus verbis, in eo consistit status ut omnes charitate se complectantur invicem et exteros; ut inter se communicent in quantum quisque desideret, se mutuo defendant et adjuvent; Dullz adsint rism, nec lingua maledicentes, nec alla denuntiatio perfda, seu verius diabolica. Ast fallor ipse qui rem unicam latius extendi: præedicta enim bona et cætera prætermissa in mutuum confuupl amorem,, quo mali illati oblivio accedit. Quæ si mens mea non esset, (est autem, juvante Deo, excidam de umbra divinarum alarum. Si vindicta gladium exacui, profecto non ascendi gradus divini sacerdotii, verum montes abruptos et voraginibus hiantes! Ast si verberibus afflictus et dolore compunctus quando ingemul, sive Heu mihi, væ mihi! effatus sum; si Domine, adjuva me, exclamavi, imo et vehementiora adjeci: Daemonii, quid aggredimini hominem innocuum? istius modi şutem verba non in mali recordationem abeant nec mihi vertantur crimini: qui talia suis inscripta vellet tabellis, calamum currentem intinxisset in aquam et nullam litteram formasset. Laudo enim, quoad: mali recordationem, me talem esse per totam vitam, qualis sum, et poetæ sententiam afferam. Qui his non est contentus, qui mibi est molestus ct (si permitteret Deus) ad pejora procederet, conficit forte vota et molimina ipsius ad Altissimum deferenda; ast nullus me to net tremor: apprime scio justam ad cœlum ascendere orationem et pervenire ad aures Del, ast in vanam movet istius generis invocatio scalas; nunquam enim eo usque ascendet. ἐλπισθεν μὴ εὑρὼν ὡς ἀπεληλυθός, απήλειψα της και τὰ ψυχὴν δέλτου αὐτό, καὶ οὐκέτι ἤλπισα· καὶ ἐκεῖθεν ἕως καὶ εἰς δεῦρο δειλιῶ τὰς ἐλπίδας, καὶ δοκιμάζω, ἕως ἂν ἡ κατ' αὐτάς, προσφυῶς εἰπεῖν, σκιὰ εἰς τι στερέμνιον ἀποτελεσθήσεται· οὗ προφανέντος ἀνέκυ ψεν αὐτίκα τελεία φιλία, καὶ περιλάμψασα πᾶσαν ἀπήγαγε νεφέλην ὑποψίας, καὶ ὁ φίλιος παρρησιά. Ενται. Πρὸ δέ γε τοῦ τοιούτου μεταστήματος ἐμμένειν χρὴ πάντα ἄνθρωπον τῇ πολιτικῇ καταστάσει. Εστι δὲ αὕτη, ὡς ἐν βραχεί περιγράψασθαι, τὸ πάντας ἀγαπητικῶς ἔχειν ἀλλήλοις τε καὶ τοῖς ἔξωθεν, τὸ και νωνεῖν, ἐφ' οἷς ἔκαστοι χρήζουσι, το συνεπιλαμβάνεσθαι, τὸ ἐπαρχεῖν, τὸ μὴ ἐριθεύεσθαι, τὸ μὴ επιτρίβειν συκοφαντικῶς, ταὐτὸν δ᾽ εἰπεῖν, διαδο λικῶς. Ελαθον δὲ ἐμαυτὸν ἐξαπλώσας τὸ ἔν· εἰ; γὰρ τὸ ἀγαπητικῶς ἔχειν τάλλα πάντα ώς οίω σφαιροῦνται ἀγαθὰ, τά τε εἰρημένα, καὶ ὧν γέγονε λόγος, οἷς καὶ τὸ ἀμνησικακεῖν συντέτακται. Εἰ δὴ ταῦτα φρονῷ (φρονῶ δὲ οὕτω, Θεοῦ διδόντος), πέσοιμι ἔξω τῆς τῶν πτερύγων τοῦ Θεοῦ σκέπης, εἴπερ ξίφος ἀμύνης ἠκόνησά ποτε, μὴ ὅτι γε εἰς άρχιερωσύνην ἐπαναβὰς ἀλλὰ, καὶ ὅτε τους κρημνούς καὶ τὰς ὑπωρείας τοῦ τοιούτου ύψους διέβαινον. Εἰ δὲ τυπτόμενος καὶ ἀλγῶν ἐγόγγυσα, καὶ ἢ τὸ Φεῦ μοι, ἢ τὸ Ούαι, ἢ ὅσα τοιαῦτα, ὑπέμυξα, καὶ ὦ Κύριε, βοήθει ἐλάλησα, ἐξεβόησα δέ που και τραχύτερον· Δαιμόνιοι, τί μοι ἐπέχετε μηδὲν πταίοντι; ᾿Αλλὰ ταῦτα, οἶμαι, οὐκ ἄν με χρωμα τίζοιεν εἰς μνησίκακον, οὐδὲ γράμμα τοιοῦτον χρώσαιεν ἐπ' ἐμοί, ὡς οὐδέ τις ὀξυγράφον κάλαμον βάψας ἐς ὕδωρ, ἔχοι ἂν ἐντυπώσασθαι γράμματα. Καὶ ἐγὼ μὲν εὔχομαι, τὰ ἐς μνήμην κακοῦ τοιού. τος εἶναι διὰ βίου, οἷος εἰμὶ, παραξέσαι τὸ τοῦ Δαρικοῦ. “ὺς δὲ μὴ ἀρκέσεται, ἢ βλαπτέτω με, εἰ χώραν αὐτῷ διδοίη ὁ Θεὸς, ἢ ἐπεράσθω τὰ χείρι στα, είχε θαῤῥοίη ἐξικνεῖσθαι τὴν τοιαύτην αὐτοῦ εὐχὴν εἰς τὸν Ὕψιστον· ὅπερ ἐγὼ οὐκ ἂν ποηθείην, εἰδὼς εὖ μάλα, ὡς εὐχὴ μὲν δικαία θαῤῥεῖ τὴν ὑψοῦ ἀνάβασιν, καὶ ἀναλαμβάνεται εἰς ἀκοὰς Θεοῦ, ἡ δὲ μὴ τοιαύτη μάτην ἀναῤῥιχάται, ὅποι μὴ ἔστιν ἀναθῆναι αὐτήν. !