σή'. Τοὺς δὲ πνευματεμφόρους και πνευματοφόρου; φαμέν, ὡς δῆλον ἐκ τοῦ — Πνευματοφόροις μαθηταῖς νῦν συγχορεύσωμεν -- οὗ ἀναλογία κατὰ τὸ σημειοφόρος καὶ τροπαιοφόρος· ὧν τοῦ μὲν ἀντὶ λυσις ἱερὰ τὸ σήμα θεότητος φέρον, τοῦ δὲ ἑτέρου Εξωτερικὴ τὸ - Εἰσῆλθε Τραϊανός, ἐπὶ τῶν ὤμων φέρων τὰ τρόπαια τὸ δὲ στόμα τῶν προφητῶν καθολικόν τι ὂν ὡς προσηγορικόν, ἀντὶ πληθυντικοῦ είληπται· καὶ λέγει ὅτι Ελεξαν οἱ πνευματέμφοροι προφῆται, Σώτερ, τὴν παρουσίαν σου. Ιστέον δὲ ὡς ἐκ τῶν ἔξω εἰσωδιάσθη τοῖς ἁγίοις καὶ ὁ πνευματέμφορος· πνεῦμα γὰρ ὑπόγειον ἐν Δελφοῖς ἀνέρπον διὰ τοῦ μαντικοῦ τρίποδος, ᾧ ἐπεκάθητο ή Πυθία προφῆτις, ἐν φορεῖτο ἐκείνου καὶ οὕτω καινῶς ἐνθεάζουσα ἐξελάλει χρησμούς. 208. Τοὺς πνευματεμφόρους dicimus etiam πνεύ ματοφόρους, ut patet ex hoc: Πνευματοφόροις «lit cipulis nunc assentiamur; cujus analogia est cum σημειοφόρος οι τροπαιοφόρος, quorum analysis sacra, quod ad primum attinet, est signum dei tatis ferens; et, quoad secundum, profana, sic habetur: Intravit Trajanus, super humeros ferens tropaea. Os autem prophetarum, quod eat aliquid universale tanquam prolationis instrumentum, pluralis loco sumptum est. Εt dicit: Locuti sunt πνευματέμφοροι propheta, Salvator, tuam præsentiam. Sciendum autem quod ex exteris inter sanctos venit etiam ὁ πνευματέμφορος. 1n Delphis enim subterraneus spiritus per vaticinum tripodem sursum repens, ubi sedebat Pythia prophetissa, implebat illam, et ita recenter inspirata oracula dabat. 209. Istud autem σωματωδώς est pro σαρκικώς. Non enim hic præmittendum est dictionis deriva· tionem, tanquam exinde sane non idem esset σωμα τωδῶς οι σωματικῶς dicere; sed concedendum hic poetæ metri necessitati acquiescere. Hoc auteus, ☎ µédwv, participium est, non tamen cum`vi participii juxta illud: ὁ λέων τοῦ λέοντος, εἰ ὁ δράκων, εἰ ὁ θεράπων, εἰ ὁ οὐκ ἀλέγων τοῦ οὐκ ἀλέγοντος, εἰ ὁ εὐέλθων τοῦ εξελθόντος. Ideo servat ω nomi nativi in vocativo. Si vero nomen proprium etiaminveniatur Μέδων, nihil nostri refert ad praesens Qui vero secundum hominem est Μέδων, sic diciσε. Τὸ δὲ σωματωδῶς ἀντὶ τοῦ σαρκικῶς· οὐ προσλογιστέον γὰρ ἐνταῦθα τὸ τῆς λέξεως μετουσια στικὸν, ὡς ἐντεῦθεν δῆθεν μὴ ταυτὸν εἶναι σωματωδῶς εἰπεῖν καὶ σωματικῶς· ἀλλὰ τῇ τοῦ μέτρου εἶχειν κἀνταῦθα βίᾳ δοτέον τῷ μελικῷ· τὸ δὲ, ὦ μέέων, μετοχή ἐστιν, οὐ μὴν μετοχικὸν κατὰ τὸ ὁ λέων τοῦ λέοντος, καὶ δράκων, καὶ ὁ θεράπων, καὶ ὁ οὐκ ἀλέγων τοῦ οὐκ ἀλέγοντος, καὶ ὁ εὐελθων τοῦ εὐελθόντο;· διὸ καὶ φυλάσσει τὸ ω τῆς εὐθείας ἐν τῇ κλητι χῇ· εἰ δὲ καὶ κύριον ὄνομα εὕρηταί τις Μέδων, οὐ δὲν ἡμῖν τοῦτο πρὸς τὸ παρόν γίνεται δὲ ὁ κατ᾽ ἄν θρωπον Μέδων, ἐκ τοῦ μήδω τὸ βουλεύομαι συστολή τοῦ ἡ εἰς σ· βουλευτικὴν γὰρ πάντως καὶ βουλευτήν c tur ex μήδω, delibero, contractione littera η in:: καὶ τὸν βασιλέα ὅτι μάλιστα εἶναι χρεών. σι'. 'Η δὲ ἐνδημία οὐ δῆμον ἕνα δηλοῖ ὡς ἐπὶ κοι σμικοῦ μέδοντος γίνεται, ἀλλὰ δήμους εννόμους ὅσοι τὸν κόσμον ἀπαρτίζουσιν, οὗ μέδων ὁ παμβασιλεὺς θεός. Εἰ δὲ δῆμον φαμεν τον Χριστιανικόν λαόν, οὗ βασιλεύει ὁ Θεός, καινὸν οὐδέν· οὐ γὰρ δημοκρατίαν ἐντεῦθεν ἐξ ἀνάγκης εἰσάγομεν, ἧς ὁ παντάναξ με ναρχος ἄπεστιν, ἀλλὰ τὸ αὐτεξούσιον δηλοῦμεν· οὗ καλῶς φυλαττομένου ἐν ἡμῖν, οὐδὲν τι πολυπραγμοναύμεθα ὑπὸ τοῦ βασιλέως Θεοῦ, ἀλλὰ φίλτατοι αὐτ τῷ ἐγκρινόμεθα· καὶ οὕτω βασιλεία καὶ δῆμος ἐν ἡμῖν πρὸς μακαρισμὲν διεκφαίνεται, κρατοῦντος ἄριστα ἡμῶν τοῦ λογιστικοῦ, ὅτι τῇ ἀντιλήψει τῆς ἀρχικωτάτης ἁγίας Τριάδος, καὶ τὰς τρεῖς περισώζομεν ἐπαινετὰς ἀρχὰς, τήν τε βασιλικὴν, καὶ δι' αὐτῆς τὴν ἐν ἀριστοκρατία, καθ' ἦν καὶ ὁ ἀδελφικός δῆμος ἐμφρόνως ἐξορθοῦται εἰς ἀγαθόν· 8 μόνοις ἄρτι σκιαγραφείται, ὡς ἐγχωρεῖ τοῖς πάλαι μέν ποτε κατ' Εὐπρώην Ενετοίς, νῦν δὲ Οὐενέτοις εἴτουν Βενέτοις, ὧν ἡ χώρα. Οὐενετία, εἰς Βενετίαν τετριμμένη κοινῶς, παρ' οἷς τὸ μὲν μοναρχικὸν σώζεται, διὰ τοῦ ἐν αὐτοῖς ὑπερκαθημένου Δουχή;· διὰ δὲ τῶν κονσούλων, οἶπερ εἰσὶν ἐπίλεκτοι σύμ βουλοι, τὸ ἀριστοκρατικόν· οἱ δὲ παρ᾽ αὐτοὺς καὶ μετ' αὐτοῦ;, τὸ δημοτικών συμπληρούσι φῦλον· καὶ τριπλόκῳ σχοινίῳ τούτῳ εὐχρήστῳ διαπεπλεγμένῳ εἰς ἄῤῥηκτον, τὴν κατ᾿ αὐτοὺς κληροδοσίαν συνέ-, χουσι. consiliosum enim et consiliatorem esse quam maxime regem oportet, 210. Η vero ενδημία non unum populum indical, ut de mundano rege ât, sed populos (δήμους) subjectos legi quotquot partiuntur mundum, cujus est dominator supremus rex, Deus. Si vero dicimus rempublicam (δῆμον) Christianum populum, (α)ν) super quem regnat Deus, nihil mirum: non enim 'exinde necessario democratiam introducimus, a qua summus abest monarchia, sed libe ram significamus potestatem; qua fideliter in nobis custodita, minime negotiis fatigabimur sub rege Deo, sed ipsi dilectissimi judicabimur. Et sic in nobis regia democraticaque potestas ostenditur ad beatitudinem, optime dominante nobis ratione, quando receptione principalissimæ sanctæ Trinitatis, et tres conservamus laudabiles potestates, et regiam, et per hanc illam quæ sistit in aristocra tia, juxta quam fraternus etiam popularis status prudenter dirigitur ad bonum: quod solis nunc, ut licet, adumbratur populis, olim dictis, secumdum Europam, Enetis, hodie vero Venetis sive Benetis, quorum est regio Venetia, communiter in Benetiam usu mutata, apud quos regimen monarchicum quidem servatur per ducem super alios constitutum; aristociaticum autem per consules, qui sunt electi consiliarii; popularem vero tribum compient qui sunt apud illos et post illos. Et hoc triplici funiculo in infractum plexo bæreditatem sibi sortitam continent.

EUSTATHI THESSALONICENSIS METROPOLITA 211. Hoc autem: κόλπων πατρικῶν, periphrasis A΄ σια'. Τὸ δὲ κόλπων πατρικών περίφρασίς ἐστι est patris abundantius quidem est dictum, simi- τοῦ πατρός· περιττότερον μὲν ἐκείνου φρασθέν, Jiter tamen interpretatum: æquum enim est dicere Spiritum ex sinu Patris procedentem. Qui vero curiosius inspicere voluerit hujus Patris sinus, e quibus ad accurationem perfectam Filius quidem exit, Spiritus autem procedit, illos leviter et læsitans, manibus impositis, palpabit. Ex ineffabili namque sinu metaphorice dicitur Spiritus sanctus processisse, sicute suo corde Verbum honum idem absque principio Pater eructavit. Sinum autem maris de ipso metaphorice loqui aulemus, quando bonorum ex ipso profluentium, misericordiæ, sapientiæ et cæterorum, ut possumus, immensitatem consideramus, naviculam humanam in boc immensum pelagus immittentes. 912. Vide autem quod pro: ἐκπορευόμενον, προηγμένον sine periculo dixit. Quoniam igitur equaliter cum his expressionibus venit etiam τὸ προβεβλημένον, capiendum est quod, sicut dicitur Pater Spiritum εκπορεύειν, sic etiam προάγειν et προβάλλειν. Ιn quarto aulem versu, in quo jacet manifestata satis compositio in unum coalescens, pulchre et solerter per compositionem ejecta est immutabilis fualis ex vocibus: ἄκτιστον εἰ συμπλαστουργόν, me simul cum malo metro lector offendens linguam contra talium finalium successionem immutabilium nimis laboret. Vox autem σέθεν poetica, sicut et σέο, quod ipsius prototypus est. Sumitur utrumque pro σοῦ. Similiter ex pronomine soluto ἐμοῦ Δι εμέο, et exinde ἐμέθεν; et ex οὗ ão atque ἔθεν pro αὐτοῦ. Τεὶς autem ex verbo paulo ante dicto Tŋui venit, cujus imperfe‐ etum est την et participium ἱεὶς ἱέντος, quod cum præpositione ἀπὸ dicitur ἀφεὶς ἀφιέντος. Επ sole autem, velut in arcum curvato secundum veteres, sumptum est: ιέναι σέλας, emittere lumen aul instar toû cujusdam sive jaculi. Quod enim desuper ille radiet in terram, hoc sagittarum jactui urbane i assimilabant; unde quoque ihlov in quatuor syllabis allegorice vocabant eum. Vocibus autein ενανθρωπήσεως et τοῦ ἐνανθρωπεῖν non 12 de salutifera Christi Salvatoris economía vividiorem proprioremque dictionem invenire. Hirmus ode none. Salve, Regina, matrivirginalis gloria, Omne enim bene volubile, bene loquens es Rhetorica arte non potest te laudare digno. Caligat autem mens omnis ad tuum partum Cognoscendum, unde te cum desiderio glorificamus. 915. In aliis quidem earminibus præcedentiLus venerabilis quem tractamus lyricus, alias interponebat sententias et historias, ex antiquissimis sacris et præcipuis carminibus, juxta qua strophas expositas concinuit: sed nonam hanc edam, augustissima Deipara sacratam, implevit, ut licebat, sententiis ad eam pertinentibus. Et hic quidem nexus pure speciatimque, consueta sequela, celebrat eam. Strophæ vero quæ sequitur ' ὡσαύτως δὲ ἑρμηνευόμενον· ὅμοιον γὰρ Πνεῦμα εἰπεῖν κόλπων ἐκ Πατρὸς προηγμένον. Ο δὲ περι εργαζόμενος κόλπους Πατρὸς τούτου ὧν ὁ μὲν Υἱός πρόεισι, τὸ δὲ Πνεῦμα ἐκπορεύεται πρὸς ἀκρίβειαν ἐντελῆ, τότε τοὺς τοιούτους κόλπους ψηλαφήσει το χεῖρε καθεὶς ἐπ' αὐτούς· ἀῤῥήτου γὰρ κόλπου μετα φορικῶς προῆχθαι τὸ ἅγιον Πνεῦμα λέγεται, ὡς καὶ ἐκ τῆς αὐτοῦ καρδίας λόγον ἀγαθὸν ὁ αὐτὸς ἄναρχος Πατὴρ ἐξηρεύξατο· κόλπον δὲ θαλάσσης ἐπ' αὐτοῦ μετενεγκεῖν τροπικῶς ἐγχειροῦμεν, ὅτι τὸ ἄπειρον τῶν ἀγαθοχυσιῶν αὐτοῦ, καὶ τοῦ ἐλέους, καὶ τῆς σου φίας, καὶ ὅσα τοιαῦτα, ὡς δυνατὸν σκεπτόμεθα, ἐπαφιέντες ἀπλέτῳ πελάγει τούτῳ ἁλιάδα τὴν κατ' ἄν θρωπον. σιβ'. "Ορα δὲ ὅτι, ἀντὶ τοῦ ἐκπορευόμενον, προηγο μένον εἶπεν ἀσφαλῶς. Ἐπεὶ οὖν εἰς ἴσον τούτοις ἔρχεται καὶ τὸ προβεβλημένον, ληπτέον ὅτι ὥσπερ ἐκπορεύειν ὁ Πατήρ τὸ Πνεῦμα λέγεται, οὕτω καὶ προάγειν καὶ προβάλλειν· ἐν δὲ τῷ τετάρτῳ στίχο ἐν ᾧ ἡ δεδηλωμένη σύνθεσις ἐπίτηδες ἢ κατὰ τὴν ὑφὲν, καλῶς καὶ τεχνικῶς ἐξώσθη διὰ τῆς συνθέ σεως τὸ τελικὸν ἀμετάβολον ἐκ τοῦ ἄκτιστον καὶ συμπλαστουργό», ἵνα μὴ σὺν τῇ κακομετρίᾳ καὶ ὁ ἀναγνώστης ποιήται προσπεπίων τὴν γλῶτταν τῇ τῶν τοιούτων ἀμεταβόλων ἐπαλληλία. Τὸ δὲ σέθεν ποιητικόν ἐστιν, ὥσπερ καὶ τὸ σέο τὸ πρωτότυπον αὐτοῦ· λαμβάνονται δὲ ἄμφω ἀντὶ τοῦ σοῦ· οὕτω καὶ ἐκ τῆς ἐμοῦ ἀντωνυμίας διαλελυμένης τὸ ἐμίο γίνεται, καὶ ἐκεῖθεν τὸ ἐμέθεν, καὶ ἐκ τοῦ οὗ τὸ ἔο, καὶ ἔθεν ἀντὶ τοῦ αὐτοῦ. Τὸ δὲ ἱεὶς ἐκ τοῦ πρὸ ὑλι γων ρηθέντος ἵημι γίνεται, οὗ παρατατικός την, καὶ ἡ μετοχὴ ἱεὶς ἱέντος, δ' μετὰ τῆς ἀπὸ προθέσεως ἀφιεὶς ἀφιέντος λέγεται· ἐξ ἡλίου δὲ ὡς οἷα τοξότου κατὰ τοὺς παλαιοὺς εἴληπται τὸ ἰέναι σέλας τοῦ τινος δίκην ἢ ἐστιν οϊστοῦ· τὸ γὰρ ἐκτινοβολεῖν ἀπω θεν ἐκεῖνον εἰς γῆν, τοξείᾳ είκαζον ἐκεῖνοι ἀστεῖζόμενοι. Οθεν καὶ ἰήτον αλληγορικῶς ἐν τέσσαρσι συλλαβαῖς ἐκάλουν αὐτόν· τῆς δὲ ἐνανθρωπήσεως καὶ τοῦ ἐνανθρωπεῖν οὐκ ἔστιν ἐπὶ τῆς κοσμοσωτηρίου οἰκονομίας ἐναργεστέραν καὶ κυριωτέραν λέξιν εύ ρέσθαι. δῆς ἐννάτης ειρμός. *ΧV. Χαίροις, άνασσα, μητροπάρθενον κλέος, "Απαν γὰρ εὐδίνητον, εὔλαλον στόμα Ρητρεῦον, οὐ σ' ένει σε μέλπειν ἀξίως· Γλιγγιᾷ δὲ νοῦς ἅπας σου τὸν τόκον Νοεῖν· ὅθεν σε σὺν πόθῳ δοξάζομεν. σιγ'. Ἐν μὲν ταῖς πρὸ ταύτης μολπαῖς ὁ ἀνὰ χεῖρας ἡμῖν τίμιος ἐποποιὸς ἄλλως παρενετίθει ἐννοίας καὶ ἱστορίας ἐκ τῶν ταλαιτάτων ἁγίων και ρυφαίων ᾠδῶν, πρὸς ὡς ἔμελψε τὰ ἐκτεθειμένα τρι πάρια· τὴν δὲ ἐνάτην ταύτην ᾠδὴν, ὡσιωμένην τῇ πανάγνῳ Θεομήτορι, ἐμέστωσεν ὡς ἑξὴν ἐννοίαις ταῖς εἰς ἐκείνην· καὶ ὁ μὲν εἱρμὸς ἀκράτως καὶ και ταμόνας ἐκείνην εὐφημεῖ ἀκολουθές συνήθει· τῷ δὲ μετ᾿ ἐκεῖνον τροπαρίῳ παραμίγνυσι πρὸς τῷ τέλει

βραχύ τι πνευματικόν, πρὸς ὄνομα μόνον μνησθεὶς istum, ad diuem, aliquit breve de Spiritu commiτοῦ ἑορταζομένου Θεοῦ· τὸ δέ γε λοιπὸν τροπάριον ἐξ ὀρθοῦ ἐστι τριαδικόν· ἀνακόλουθον οὖν τοῦτο τῇ ἁρμονίᾳ τῶν ἄλλων κανόνων ἐν οἷς τὰ τριαδικὰ τῶν θεοτοκίων πρόκεινται. σιδ'. Έννοια δὲ τὸν ἐνταῦθα εἱρμὸν ἀπαρτίζει τοιαύτης Χαίροις, ὦ Ανασσα, μητροπάρθενον κλέος, ὅπερ ἐστὶ περιφραστικῶς μὲν, μήτερ καὶ παρθένε, ἄλλως δε, κλέος μητέρων τε καὶ παρθένων· τῶν μὲν διὰ τὸν γεννηθέντα Θεὸν ἀνωδύνως καὶ ἀλύπως διὰ τὴ δίχα ὠδίνων καὶ τῶν ἐντεῦθεν ὀδυνῶν τεκεῖν· καθότι καὶ ἄνευ ἡδονῆς συνέλαβε τὸν αὐτὸν Θεόν, καὶ ἄνευ θελήματος σαρκικοῦ, ὧν οὐδὲν ταῖς ἄλλαις μητράσιν ἐνθεωρεῖται· καὶ οὕτω μὲν ἡ ὑπὲρ φύσιν τεκοῦσα, μητέρων κλέος τῶν καὶ ἐν λύπαις τικτουσῶν τέκνα καὶ τὴν λοιπὴν ἐπισυρομένων ἐμπάθειαν, ὁπόση φυσικῶς ταῖς τοιαύταις παρομαρτεί· παρθέ νων δὲ κλέος ἡ αὐτὴ διὰ τὸ προτιμηθῆναι καὶ ὑπερ τεθῆναι τοῦ ἄλλως μητρικοῦ αὐχήματος τὸ παρθε νικόν στάχυς τε γὰρ ἀρχέγονος ἐκεῖνος ὁ ἄσπαρτος καὶ γῆ ἀνήροτος, ἡ ἐκθρεψαμένη ἐκεῖνον, ἐς λίαν πάνυ πλέον θαυμάζονται τῶν ἐκ τῆς κατὰ φύσιν ἀκολουθίας καὶ γενέσεως, καὶ γῆ αὕτη ἀστιβὴς, καὶ ἀπάτητος, καὶ εἰς τὸ πᾶν ἀγεώργητος τὰ ἐς φύσιν· εἰ καὶ ἄλλως ἐξ ἀρετῆς εἰς ὑποδοχήν Θεοῦ ἦν εύθετ της· καὶ ζωῆς δὲ στάχυς ὁ ἐξ αὐτῆς, δι' οὗπερ ἡμῖν ὁ οὐράνιος ἄρτος καὶ ἐφάνη καὶ ἐδόθη, καὶ παρα μένει ζῶν καὶ ζωοποιός, οὐκ ἔστι κλέος ὅπερ οὐκ ἂν ὑπερβαίνοιεν. in scuit, solo nomine celebrati Dei memoriam ponens. Cætera vero strophe recte de Trinitate est. Hoc igitur non cohæret cum harmonia aliorum canonum, quibus quæ de Trinitate sunt, ea quæ a Deo exeunt antegrediantur. 214. Hunc autem præsentem nexum talis sententha partitur: Salve, Regina, μητροπάρθενον κλέος, quod est per circumlocutionem, maler et virgo, cæterumque matrum ac virginum decus; aliarumı quidem propter illum quem genuit Denm suaviter et late,, eo quod absque partus angustiis et microribus exinde peperit; quatenus eumdem Deum sine voluptate sineque voluntate carnali concepit; quod in aliis matribus nullo modo reperitur; atque ita quidem, cum supra naturam peperit, decus est matrum, quæ filios in mœroribus pariunt, cæterosque turbidos secum trahunt affectus, qui natura comites hujusmodi matribus adsunt. Virginum autem decus eadem est, eo quod prætulit ac præposuit maternæ gloriationi virgineam. Spicus enim ite primigenius sine semine, terraque non arata que nutrivit illum, multo magis quam illi qui naturalem generationem consequuntur, mirationem movent. Et ista terra non calcata, non trita, non omnino culta, licet ex virtute Deo recipiendo bene disposita, vitæque spicus ex ea surgens, per quem nobis panis cœlestis visus et datus est, permanetque vivens et vivificans, non est decus quod superare nequeant. σιε. Ετι δὲ κλέος μητέρων καὶ παρθένων ἡ αὐτὴ μήτρανδρος ή κατ' ἐξαίρετον ἀειπάρθενος καὶ ἀξι κόρη, ἐπεὶ ἂν σώας ἔχωσι φρένας καὶ πρὸς ἐκείνην μετροῦσαι ὡς δυνατόν παρεξάγωσιν ἑαυτάς· αἱ μὲν θυμούμεναι ὡς ἠξίωνται μητέρες εἶναι, καὶ αὐτα! πράγματος τούτου καὶ ὀνόματος ἐπιτυγχάνουσαι καλοῦ καὶ ἀγαθοῦ· αἱ δὲ παρθενίας ἔχουσαι κτῆμα ὅπερ ὁ Θεὸς ἀγαπήσας οκειώσατο, εύκλειαν ἑαυταίς ἐντεῦθεν περιποιοῦνται θαυμαστήν. Χαίροις οὖν, ὦ Βασίλεια, κλέος ὧν είπομεν γυναικῶν. Διὰ τί δέ χαι ροις ἄν; Τοῦτο δὴ τὸ τοῦ Γαβριὴλ ἦν ὅτε ἀγαλλιῶν προσφώνημα διότι πᾶν ἐγκώμιον ὑπεραναβέβηκας διὰ τὸ ὑπερβάλλον τῆς ἀρετῆς, καθ᾽ ἦν καὶ τῶν οὐρανίων ταγμάτων υπέρκεισαι· ἅπαν γὰρ στόμα βρότειον εὐδίνητον, ήγουν εύστροφον καὶ εὔλαλον, οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ ῥητρεῦον, ἤτοι ῥητορεύον, οὐκ ἔχει ἀξίως μέλπειν σε· τοῦτο δὲ γίνεται παρὰ τὸν χορηγὸν τῆς ῥητορείας ναῦν. Ἐπεὶ γὰρ ἅπας νοῦς Ιλιγγια νοείν σου τὸν τόκον, πῶς ἂν τὸ στόμα ρητορεύειν ἐπ' αὐτῷ δύναιτο; Διὸ ἀμηχανοῦντες πλατι λογεῖν μόνον τὸ Δόξα σοι, ἀναβοῶμεν, οὗ πρὸς ἀφος σίωσιν καὶ μόνην, ἣν καὶ προσποίητον ἐν πολλοῖς οίδαμεν γίνεσθαι, ἀλλὰ σὺν πόθῳ πρέπον τι. σις'. Ιστέον δὲ ὅτι στόμα μὲν εἰπεῖν εὔλαλον κυριολεκτικόν ἐστιν· εὐδίνητον δὲ αὐτὸ φάναι οὐ κυριολεκτείται· ἀλλὰ ὡς ἀπὸ μέρους τῆς γλώσσης δινουμένης ὅτε λαλοῦμεν εὐδίνητον καὶ τὸ στόμα 215. Adhuc autem matrum ac virginum est decus eadem mater excellenter semper virgo semperque puella, dummodo sanas liabeant mentes, et secundum illam, ut est possibile, sese mensurantes perambulent; aliæ quidem recordantes quo.l meruerunt esse matres, hujus officii nominisque pulchri ac boni factæ participes; ulie vero virginitatis sortitæ thesaurum, quem Deus, ipsius amore captus, proprium sibi fecit, miram exinde gloriam sibi acquirunt. Salve ergo, Regina, mulierum quas diximus, decus. Cur autem hoc salve tibi? ut quid hoc gaudeas? Hac certe fuit olim exsukans Gabrielis salutatio, quoniam super omnem laudem es exaltata propter excellentiam virtutis, juxta quam cœlestes ordines transgressa es: omne· pamque os buinarum volubile, sive promptum, et loquax, non simpliciter, sed disertum et fecundum, non te digne celebrare potest: hoc autem mentem eloquentiæ ducem superat. Cum enim omnis mens stupet et bæsitat cogitare tuum partum, quomodo super illum os eloquens esse poterit Ideo non valentes te laudare multum, solum boc: Tibi gloria, clamamus, non ad solam absolutionem officii, quam simulatam in multis esse novimus, sed cum desiderio convenienti. 216. Sciendum autem quod os quidem εύλαλον dicere, propria dictio est: illud autem εὐδίνητον pronutiare, non proprie dicitur: sed velut ex parte linque movetur quando loquitur, os etiam mobile

fertur vel εὐδίνητον. Εὐδίνητος autem ea est lingua & λέγεται. Εὐδίνητο; δὲ γλῶσσα ἡ συμμέτρως ἔχουσα quæ convenienter est ad volutandum. Talis est quæ non, ut urbane loquar, est gracilis κατ' έλλειψιν seu derelictione: hæc enim ad motum egeret vecte, alia vero ligamine vel alio retinaculo. Potest autem· εὐδίνητον dici στόμα, rursum, quod clare acyteque loquitur, atque, ut ita dicam, εντορον est, in eo quod liugua bene volvitur, et labia concinne moventur. Et venit bujusmodi verbum 3 είνῳ, id est, τόρῳ, seu τέρνῳ, ex quo etiam τορεύειν et τηρεία, qua fit apud Latinos cavatura, quam calant cavatores. Τοῦ δίνου autem, qui etiam apud veteres rotationem cœlestem significat, derivatio est Elyn, de sustollendis aquis dicta, quales multæ sunt per repulsum in mari et in fluviis. Ab hujusmodi δίνῃ venit eliam locutio ἀργυροδίναι ποτάμοι, fluvii fluctus argenteos volventes. 217. Hoc autem εύλαλον simpliciter ut comniune quidem, etiam pulchre cogitatur: melius est vero cogitare tale os, illud quod Christianum est et bene loquitur velut orthodoxum. Talia namque concinunt Deiparam, eisi non juxta dignitaten hoc facere queant; non tamen illa, quæ quidem bene versata sunt et diserta, sed non recte sciunt, unum in Trinitate Deum et dilectissimi Filii descensum apud nos, et ex virgine, ipsi conveniente, generationem. Syncopæ vero τοῦ ῥητρεύFty conformis est illa respiciens ad μήτρας ἐξέφηνεν, mt dictum est, illitteratos. Verbum autem μέλπειν σε cum accusativo hic construitur, eo quod sumitur pro ὑμνεῖν, et sic ἐπαινεῖν. Αξίως vero securitatis causa prepositum est. Quis enim non Deipaṛæ lauḍeş în carmine celebrat? Attamen eļsi ompes hoc facere studemus, juxta dignitațem attingere guod convenit, non possumus, licet aliunde dignius eam celebremus quam cæteros sanctos, quia dignum et justum est ita fieri. Ut autem aliter previusque idem dicam, conantur quidem multi, cunetique gestiunt laudabilissimam ac beatissimam pelebrare: ad hoc autem quod dignum est pertingere nemo valet nec vaļebit. 218. Hoc vero ιλιγγιαν non significat vorticis desiderium ad iustar τοῦ μαθητιᾷν εἰ τυραννιᾶν et similium; sed passio cum sit corporalis et quiτοῦ δινεῖσθαι· τοιαύτη δὲ ἡ μήτε, Αττικῶς εἰπεῖν, λίσπη, κατ' έλλειψιν· ἡ μὲν γὰρ μοχλοῦ ἂν δέοιτο κινήσεσθαι, ἡ δὲ γλωττοπέδης ἢ ἑτεροίας ἐποχῆς δύναται δὲ εὐδίνητον λέγεσθαι στόμα, καὶ τὸ φθεγ γόμενον τορῶς καὶ σαφῶς, καὶ ὡς εἰπεῖν εὔτορον ἐν τῷ καὶ τὴν γλῶσσαν εὖ στρέφεσθαι, καὶ τὰ χείλη εναρμονίως κινεῖσθαι· καὶ γίνεται τὸ τοιοῦτον ἀπὸ τοῦ δίνου ὅ ἐστι τόρου τοῦ καὶ τόρνου, ἐξ οὗ καὶ τορεύει», καὶ τορεία ἡ καὶ καθατούρα παρὰ 'Ρωμαίοις, ἣν διαχειρίζονται οἱ καθάτωρες· τοῦ δὲ δίνου, ὃς καὶ τὴν οὐράνιον στροφὴν σημαίνει ἐπὶ τοῖς που λαιοῖς, παράγωγον ή δίνη λεγομένη ἐπὶ ὑδάτων συστροφῆς, ὁποῖαι πολλαὶ κατ᾿ ἀντίκρουσιν καὶ ἐν θαλάσσῃ καὶ ἐν ποταμοῖς γίνονται· ἀπὸ δὲ τῆς τοιαύ της δίνης καὶ οἱ ἀργυροδίναι ποταμοί. σ:ζ'. Τὸ δὲ εὐλαλον καὶ ἁπλοϊκῶς μὲν κοινότερον, καλῶς νοείται κάλλιον δὲ νοῆσαι στόμα τοιοῦτον, τὸ Χριστιανικὸν καὶ εὖ λαλοῦν ὡς ὀρθόδοξον· τὰ γὰρ τοιαῦτα μέλπουσι τὴν Θεοτόκον, εἰ καὶ μὴ πρὸς ἀξίαν τοῦτο ποιεῖν δύνανται· οὐ μὴν τὰ ἁπλῶς μὲν εύστροφα καὶ ῥητορικά, μὴ εἰδότα δὲ ὀρθῶς τὸν ἐν Τριάδι ἕνα Θεὸν καὶ τὴν τοῦ ἁγιωτάτου Υἱοῦ κάθε δον ἐφ' ἡμᾶς, καὶ ἐκ παρθένου πρεπούσης αὐτῷ γέννησιν. Τῇ δὲ τοῦ μητρεύειν συγκοπῇ σύστοιχος καὶ ἡ κατὰ τὸ μῆτρας ἐξέφηνεν, ὡς ἐῤῥέθη, τοὺς ἀγραμμάτους. Τὸ δὲ μέλπειν σε μετὰ αἰτιατικῆς κἀνταῦθα τέτακται διὰ τὸ λαμβάνεσθαι ἀντὶ τοῦ ὑμνεῖν, καὶ οὕτως ἐπαινεῖν. Τὸ δὲ ἀξίως ἀσφαλείας χάριν προτέθειται. Τίς γὰρ οὐ μέλπει τῇ Θεοτόκῳ τὰ εἰς ἔπαινον; Πλὴν εἰ καὶ πάντες ἐπιβάλλομεν οὕτω ποιεῖν, ἀλλὰ πρὸς ἀξίαν ἐπιτυγχάνειν τοῦ δέον τος οὐ δυνάμεθα, εἰ καὶ ἄλλως ἀξίως αὐτὴν μέλπο μεν ἤπερ τοὺς ἄλλους ἁγίους, διὰ τὸ ἄξιον καὶ δίκαιον εἶναι οὕτω γίνεσθαι· καὶ ἑτέρως δὲ τὸ αὐτὸ φράσαι γοργότερον σθένουσι μὲν πολλοί, πάντες τε ἐπιβάλλουσι μέλπειν τὴν πανύμνητον καὶ παμμι κάριστον· τοῦ πρὸς ἀξίαν δὲ οὐδεὶς ἐφικέσθαι, οὔτε δύναται οὔτε δυνήσεται, σιη'. Τὸ δὲ ιλιγγιαν οὐ δηλοῖ ὄρεξιν Ιλίγγου πρὸς ἀναλογίαν τοῦ μαθητιῶν καὶ τυραννιᾷν καὶ τῶν όμοίων, ἀλλὰ πάθος ὂν σωματικὸν, ἄλλως μὲν οὐ εἰς ψυχὴν καὶ εἰς νοῦν καὶ εἰς διάνοιαν· ὅτι δὲ σω ματικὸν πάθος ὁ ίλιγγος, οὐκ ἂν εἴη ἀμφιβαλεῖν· ἐπιγινόμενος αὐτὸς ὡς μάλιστα τοῖς τε συχνὰ εἰλουμένοις, ὅθεν καὶ τοὔνομα ἔχει· παρὰ τὸ εἰλεῖσθαι γὰρ ὁ ίλιγγος, καὶ τοῖς ἀφ᾽ ὑψηλοῦ καὶ κρημνώδους τόπου εἰς βάθος πολὺ καταβλέπουσιν· οἷς φόβῳ καὶ τὰ γόνατα κατασείονται, οὐ μόνον ὅτε ἡ θέα ἑνεργεῖται, ἀλλὰ καὶ ὅτε μετὰ τὴν πεῖραν τὸ ὕψος ἐκεῖνο καὶ τὸ βάθος ἀναπολήσουσιν· ἀναγκαστικῶς δὲ καὶ τὸ ἱλιγγιᾷν κανταῦθα κεῖται, καθὰ καὶ ἐν τῷ ἐφεξῆς τροπαρίῳ τὸ ὕδειν ἀντὶ τοῦ ὑμνεῖν· διότι αἱ τῶν τοιούτων στίχων καταρχαί, τῇ τῆς ἀκροστιχίδης βία, ἡ μὲν τὸ ἰῶτα, ἡ δὲ τὸν ἀπαιτοῦσιν. dem aliter menti non conveniat, metaphorice προσφύεται τῷ νῷ, τροπικῶς δὲ μεταφέρεται καὶ famnem ad animam et mentem et cogitationem transfertur. Quod autein corporalis passio sit vertigo, non est ambigendum, siquidem plerumque supervenit et illis qui frequenter volvuntur, pinde quogue nomen habet, venit enim a ti siλεῖσθαι, ὁ Γλιγγος, et eis qui ab excelso praeruploque loco in profunditatem magnam despiciunt; quibus eliam genua metu commoventur et flectuntur, non solum quando visio præsenter agit, sed etiam quando post experientiam celsitudinem atque profunditatem recordantur. Ex necessitate vero ro Ιλιγγιών hic ponitur, sicut et in sequenti stropha βειν pro ὑμνεῖν; quia talium versuum initia, vi Acrostichidis, unum quidem iota, alterum autem ypsilon requirunt.

IN BYMNUM PENTECOSTALEM DAMASCENI. σιν. Ιστέον δὲ ὡς οἱ λοιποὶ σοφο! δεξιῶς καὶ εὐμε- 219. Sciendum autem quod cateri sapientes ξόδως καὶ τὸ ὅλον εἰπεῖν, διδασκαλικῶς ὑποδεικνύν solerter et compendiose, et, ut totum dicam, diτες τοῖς φοιτηταῖς, τὸν κατὰ σῶμα ίλιγγον γίνεσθαι dascalice subindicantes discipulis corporis verti‐ κατὰ συστροφὴν ὑγροῦ, τοῦ μὲν περὶ τὴν κεφαλήν ginem fieri per volutationem humidi, alius quidem ὡς οἷον λιμνάζοντος, τοῦ δὲ ἀναδιδομένου ὡς εἰς circa caput veluti stagnantis, alius autem sicut ἐπιβολὴν, τὰς ἀνωτέρω ῥηθείσας δίνας τῶν ὑδάτων ad irruptionem assurgentis, superius dictas aquaοὐκ ἔγραψαν μὲν, ἄλλως δὲ ἀγράφως παρέδοσαν, rum volutationes non scripserunt quidem, sed alias Ιλιγγας ἑρμηνεύοντες ιδιωτικῶς λέγεσθαι τύπῳ θη- sine scripto tradiderunt, (λιγγας (vortices), expliλυκῷ, πρὸς δήλωσιν τοῦ καὶ τὸν ίλιγγον κατά τινα cantes idiotice dici genere feminino, ad ostendenτοιαύτην εἰλεῖσθαι δίνησιν· καὶ κατὰ σπουδὴν μὲν dum τὸν ίλιγγον (vertiginem) juxta quaedam be οὐδεὶς μὴ χυδαΐζειν προθέμενος τοιαύτην λέξιν ἐρεῖ· jusmodi volutationem versari, et sedulus quidem σοφὸς δέ τις οὐ πρὸ πάνυ μακροῦ, ᾧ καὶ ἡμεῖς nemo, vulgare loqui non præferens, hujusmodi ἐφοιτήσαμέν ποτε, ἀστεῖζόμενος ἐπί τινι ρήτορι dictionem usurpabit. Sapiens autem quidam, mon ἀγλευκεῖ τότε καιροῦ, σκηπτούχον τον Περικλέα longum tempus abest, cui nos etiam fuimus assi φαμένῳ ἐγγράφως διὰ τὸν σκηπτον, ὃς ἐμπεσὼν τῇ dui, urbane loquens de quodam rhetore insipido. ἐκείνου οἰκίᾳ, χιλίας ἀπεκάλυψε πανοπλίας, ὧν ἔνε. jujus temporis, σκηπτούχον loquio per scriptum κεν τυραννίδα μελετὴν ἐκεῖνος ἐπεκλήθη· διὰ τοῦ Periclem, ob τὸν σκηπτὸν (fulmen), quod lapsum, τοιούτου ἐλίγγου ἔπαιξεν εἰς τὸν Σφαλτὸν σκηπτού in ipsius domum mille revelavit universas armatu-/ χον· οὗτος ἀνέπλες διὰ τοῦ Βυζαντίου πορθμοῦ, ras, quarum causa tyrannidem affectare dictus λουσόμενος εἴ που εὑρήσει γλυκέα θερμά· καὶ ὡ; est, per hujusmodi ίλιγγον, hunc Deceptorem εἶδε περὶ τοὺς αἰγιαλοὺς εἰλουμένας δίνας, ὁποῖαι σκηπτούχον irrisil. Hic e portu recedebat per μυρίαι περὶ τοὺς τοιούτους δινοῦνται στρεφόμεναι, Byzantinum fretum, ad se lavandum, sicubi dal», δάκτυλον ἀπευθύνας ὡς ἐπιστρέψαι τοὺς ἀκροατάς ces inveniret aquas calidas; et cum vidisset ad; πρὸς τὴν καθ᾽ ὕδατος ἐκείνην είλησιν, εἶπεν ὡς littora volutos vortices, quales apud ista mille. Εἴπερ ὁ δεῖνα παρῆν ἐνταῦθα, ιλιγγιἂν εἶπεν ἂν volutati gyrantur, digito significans ut auditores, τουτὶ τὸ ὕδωρ. Ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὡς οἷον ήδυσμά τι verteret ad talem aquæ gyrantęm motum, ait: πανηγυρικῆς ἐννοίας παρεντεθείσθω τῇ ᾠδῇ ταύτῃ, Si talis ille quidam hic adesset, Ιλιγγιάν, verugin κατὰ συγγνώμην ἀγαπητικὴν τὴν ἐν Θεῷ· ἐπεὶ τοι· laborare, diceret hanc aquam. Sed hoc quidem. καὶ οἱ τὰ θεῖα ἑορτάζοντες ἐν σεμνοτάταις ἐννοίαις, veluti condimentum aliquod panegyrica sententia. κόπου περιεληλυθότος αὐτοὺς, ὡς καὶ ὀκλάζειν κα- c interponatur huic odlæ, cum charitatis in Deo θιζήσαντες ἐπὶ βραχύ, καὶ οὕτω παραμυθησάμενοι – renia, siquidem et illi qui divina sententiis maje, state plenis celebrant, labore circumvenientę illos,, ut paulisper in genua succumbere cogat, postquam ita laborem demulserunt quædam interponendo diversa carmina, quorum non pauca subripuit primitivam resumunt diligentiam, qualis hic etiam nobis pro-. τὸν κόπον ἐν τῷ καὶ ἀλλοῖα μέλη παρεισκριθῆναι, ὧν οὐκ ὀλίγα καὶ ἡ σεμνὴ θυμέλη παρενοσφίσατο, αὖθις ἐξαναστάντες, τῆς ἀρχῆθεν σπουδῆς γίνονται, ὁποία τις ἐνταῦθα καὶ ἡμῖν πρόκειται. honesta scena, rursum assurgenter ponitur. σχ'. Τὸ δὲ, νοῦς ἅπας ἐλιγγιᾷ τὸν τόκον σου νοεῖν, οὐκ ἂν ἀπεικότως λέγοιτο συμπεριλαμβάνειν καὶ τοὺς περὶ Θεὸν νόας, οὓς καὶ ἡ ἀκατανόητος ένανθρώπησις τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ λαβεῖν παραδέδο ται· οὐκ ἂν γὰρ οὐδὲ ἐκεῖνοι προκύπτειν ἐς τὸ βάθος τοῦ μυστηρίου δύνανται. Ο Θεός πάντως ὁ τὴν ἀρ χὴν κρυβεὶς αὐτοὺς, ἀνεκάλυψεν ἑαυτὸν ἐκείνοις· ὁ καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀποκαλύψας αίτησαμένῳ τῷ προπάτορι προφήτῃ καὶ μελῳδῷ, ἐφ᾽ ᾧ κατανοήσασθαι τὰ ἐκείνου θαυμάσια. Ιστέον δὲ καὶ ὅτι οὐ λέγει ὁ μελῳδὸς μηδένα νοῦν δυνηθῆναι ἂν τὸν τοῦ Σωτῆρος νοεῖν τόκον, ἀλλὰ ιλιγγιᾷν εἰς τὴν ἐκείνου φησί κατανόησιν· οὐκ ἐξ ἀνάγκης γὰρ ὁ ίλιγγος ἀπάγει τοῦ ἀνθρώπου τὸ νοεῖν. Εἰ δὲ καὶ δώσομεν τῷ ὀλίγγῳ τοιαύτην ἰσχὺν ἐφ' ἡμῶν ὡς ποιεῖν αὐτὸν ἀπρακτεῖν παντὸς νοῦν ἀνθρώπου εἰς τὴν κατανόησ σιν τοῦ κατὰ τὸν Σωτήρα Χριστὸν τοκετοῦ, ἀλλ᾽ οὐδ' οὕτως ἀληθεύει ὁ λέξων μηδόλως κατανενοήσθαι τὸν εἰρημένον ὑπὲρ φύσιν τόκον· πάνω γὰρ αὐτὸν οἱ ἅγιοι Πατέρες ελεπτολόγησαν· καὶ μάλιστα ἐν οἷς τὴν αἰτίαν αὐτοῦ ἐξέθεντο τὴν ἐπὶ σωτηρία ἡμῶν. 220. Hoc autem: νοῦς ἅπας ιλιγγιᾷ τὸν τόκου σου νοεῖν, non immerito dicetur etiam compre hendere spiritus circa Deum stantes, quos etiam ineffabilis Salvatoris Christi incarnatio latere tra-' dita est nec enim quidem isti mysterii profunditatem penetrare possunt. Deus qui prorsus initio absconditus ipsis erat, semetipsum illis revelavit; qui etiam detexit oculos rogandi progenitori pro pletæ et poetæ, ut medilaretur illius mirabilia. Sciendum autem quod poeta non dicit nullam mentem posse Salvatoris cogitare partum, sed ad hujusmodi cogitatum vertigine capi. Non enim ex necessitate vertigo tollit ab homine cogitandi facultatem. Licet vero talem demus vertigini virtutem in nos, ut ipsa prorsus inertem faciat hominis mentem ad concipiendam Salvatoris Christi geuerationem hunianam, non tamen sic vera loquitur qui dicit minime comprehendi dictum supra naturam partum. Multum enim illum sancti Patres minute discusserunt; et praesertim in hoc quod ipsius causam in salutem nostram exposuerunt.

221. Si vero modum illius pertingentes maxime mirandum, ut ex immaculata virgine seminis exper- ρκα'. Εἰ δὲ τὸν τρόπον ἐκείνου περιερχομενοι τὸν παραδοξότατον τὸν ἐκ παρθένου ἀφθόρου καὶ ἀσπί ρου, ἀπηνήναντο ἐπιζητεῖν διὰ τέλους τὸ πῶς, οὐκ ἔστιν ἄγνοια τοῦτο εἴτουν στέρησις τοῦ νοεῖν, ἀλλά ίλιγγος ὁ προῤῥηθείς· ὃν σκοτοδίνην φασὶν οἱ ἐρε μηνεύοντες· οἱ γὰρ μαθόντες καὶ εἰδότες κάλλιον ἤπερ ἡμεῖς, ὡς καὶ ἐν τῇ γενέσει τῇ κατ' ἄνθρωπον τὸν ἁπλῶς, οὐ τὸ ὑλαῖον σπερματικὸν ὑγρὶν ἀπ τελεῖ τὸ τοῦ ἐμβρύου, πρῶτα μὲν ἀκατέργαστο, κατὰ τὸν μέγαν Δαβίδ, εἶτα εὐδιάρθρωτον, ὃ ἐπαγ γέλλεται τὸν ὕστερον ἄνθρωπον· ἀλλὰ δ, κατ' ἐκείν τους εἰπεῖν, σπερματικός λόγος ὁ νοητὸς καὶ ἀόρατος τὴν ἐμβρυοπλαστίαν ἐκτελεῖ· και μυστικώτερον ἔτι ἐ βαθύναντες καὶ θειότερον, πῶς λεχθεῖεν ἂν μὴ ἐπιβαλεῖν τῷ τρόπῳ τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως ὑπ' αὐτοῦ Θεοῦ ἐναγόμενοι καὶ τὰ θεῖα μυούμενοι καὶ οὕτως ὑπὲρ ἄνθρωπον σοφιζόμενο:; Ενταῦθα δὲ θεωρητέον πραγματικώτερον, πῶς ἱλιγγιά νούς ἅπας νοεῖν τὸν ἐκ Παρθένου ἄῤῥητον τόπον τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· καὶ τέως προληπτέον ὡς ἐκ τοῦ εἰλεῖσθαι καὶ τοιαύτης δίνης καὶ στροφῆς τινος, εἴρηται ὁ ίλιγγο;" μεθ' δ ἐπιτμητέον ὅτι ὁ ἀνθρώπινος νους συστρέψας, καὶ οἷον εἰς ἑαυτὸν εἰληθεὶς, καὶ πολλὰ καὶ μακρὰ μελετήσας, καὶ πολλὰ μεριμνήσας εἴπου τοιαύτης εἰλήσεως δυνηθεὶς ἐξευρεῖν ἢ ταυτὸν ἢ ἀλλὰ ὅμοιόν τι, ἐπανακάμψας εἰς νόησιν καὶ κατάληψιν ἀκριβῆ τὴν τοῦ μηδέν τι άλλο τοιοῦτον ἢ γενέσθαι ποτὲ ἡ γενήσεσθαι ἂν, πάσχει ἐκεῖθεν ίλιγγον ἔννουν καὶ κάρον ἔμφρονα· καὶ ἀνεθεὶ; τοῦ lo̟ renuerunt per totum vò quomodo scrutari, non est hoc ignorantia neque cogitandi privatio, sed prædicta vertigo; quam oculorum tenebrationem dicunt interpretes. Qui enim didicerunt et noverunt melius quam nos quod in hominis puri generatione non materia spermatica humida efficit illum fœtumn, qui primo quidem, juxta magnum David, non cat claboratus, postea vero bene articulatus est, et promittit ultimum hominem, sed quod juxta Imentionem ipsorum, spermatica ratio intellectuaHis et invisibilis fœtus formationem perficit; qui.ˇ· dam adhuc etiam magis mysteriosum ac divinu: serutati, quomodo dicerentur non attendisse modo divinæ incarnationis illi ab ipso Deo incitati, diviuis initiati, et ita super hominem sapientes facti? Hic autem officiosius observandum quomodo vertigine laboret omnis spiritus considerando ineffabilem Fili Del partum ex virgine. Et interea præsumcndum quod ex verbo είλεῖσθαι et ex hujusmodi vortice quadamque volutatione, dicta est vox Γλιγγος vertigo. Postea pracidendum quod mens humana, postquam vertit et tanquam in semetipsam gyravit, multaque et longa curavit, mullaque sollicite peregit, an forte ex hac volutatione posset idem vel alquid simile iuvenire, in cogitationem reversa, necnon accuratam adepta comprehensioper quod nihil aliquid tale fuit aut unquam futurum est, exinde vertiginem subit intelligentem so- c οὕτω σπουδάζει», παρίεται τῆς ζητήσεως, καὶ δοporemque prudentem; et slc retenta a tali studio, remittit ab inquisitione, et glorificat omnipotentem Filium et illam quæ præter opinionem eum genuit. 223. Hoc autem: cum amore glorificamus, Ianquam aliquid extraordinarium melodus adscripsit. Qui enim ex toto corde glorificant Deum ipsiusque sanctissimam Matrem atque sanctos, juxta quemdam mirum stuporem hoc faciunt, continuo clamantes ex more: Gloria. Non auten idem est, procul dubio, stupor et anior, nec simul ex necessitate cunctis stupentibus supervenit illa desiderare per quæ fi stupor. Mulii namque sola miratione perculsi, constiterunt nihil inde desiderantes, et aliquando multum odio tenentes. Nos autem, inquit, o summa Regina, te cum amore glorificamus; tanguam amor nirationem vinceret, ipsiusque locum occuparet; vel potius uterque maneret simul apud nos, eodemque modo nobiscum exsisteret ac concordiam haberet: una quippe desiderio mirationeque capimur. Ideo te cum amore glorificamus. In his autem τὸ ὅθεν causativum est, ut sensus quinti versus talis sit: Quoniam omnis eloquentia a te superatur, augustissima Deipara, et omnis mens vertigine laborat tuum cogitando partum, idcirco nos glorificamus te, non multiloquio sicque operi supra virtutem addicti, sed vel hoc ipsum Gloria tibi, vel aliud quid venerabile, vel saltem hoc angelica salutationis: Ave, seu salve, cantantes. ་ ξάζει τὸν ἀπειροδύναμον Κύριον, καὶ τὴν παραδό έως τεκοῦσαν αὐτόν. σκβ'. Τὸ δὲ, σὺν πόθῳ δοξάζομεν, ώς παράδοξόν τι & μελωδός παρεσημήνατο· οἱ γὰρ ὁλοψύχως δοξάζοντες τὸν Θεὸν, καὶ τὴν ἁγιωτάτην αὐτοῦ μητέρα καὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ, κατά τινα τεραστίαν Εκπληξιν τοῦτο ποιοῦσιν, ἀναβοώμενοι αὐτίκα καὶ τὸ Δέξα κατὰ τὸ σύνηθες· οὔτε δὲ ταυτὸν ἀναντιῤῥήτως τῇ εκπλήξει ο πόθος, οὔτε συμπάρεστιν ἐξ ἀνάγκης ἅπασι τοῖς ἐκπληττομένοις τὸ καὶ ποθεῖν ἐκεῖνα δι' ὧν ἡ ἔκπληξις γίνεται· πολλοὶ γὰρ ἐκπλαγέντες μόνον, ἐπαύσαντο μηδέν τι ποθήσαντες· ἔστι δὲ οὗ καὶ μισήσαντες λίαν πάνυ. Ἡμεῖς δὲ, φησίν, ὦ παντάνασσα, σὺν πόθῳ δοξάζομέν σε· ὡς τοῦ πόθου τὴν ἔκπληξιν ἐκνικήσαντος, καὶ ἀντεισαχθέντος έκείνου, μάλιστα μὲν οὖν σὺν ἐκείνῳ μένοντος παρ' ἡμῖν καὶ συζυγοῦντος ἐν τῷ συνδυάζεσθαι· ἅμα γὰρ καὶ ποθοῦμεν, καὶ ἐκπληττόμεθα· διὸ καὶ σὺν πόθῳ σε δοξάζομεν· ἐν τούτοις δὲ τὸ ὅθεν αἰτιολογικόν ἐστιν, ἵνα ὁ νοῦς τοῦ πέμπτου ἔπους εἴη τοιοῦτο;· Ἐπειδὴ ἅπασα ῥητορεία ἡττᾶταί σου, ὦ πάναγνε Θεοτόκε, καὶ νοῦς δὲ ἅπας ἐλιγγιᾷ τὸν τόπον σου νοεῖν, διὰ τοῦτο ἡμεῖς δοξάζομέν σε, οὐ πολυλογοῦντες, καὶ οὕτως ἐγχειροῦντες τοῖς ὑπὲρ δύναμιν, ἀλλὰ ἢ αὐτὸ τοῦτο αναφθεγγόμενοι την Δόξα σοι, 1 ἄλλο τι γεραρόν, ἢ ἀλλὰ αὐτὸ τὸ Χαίροις ἢ Χαῖρε, τὸ ἀγγελικὸν προσφώνημα.

Τροπάριον πρῶτον τῆς ἐννάτης ᾠδῆς. XXVI. Υδειν ἔοικε την φυσίζωον κόρην Μόνη γὰρ ἐν δίνῃσι κεκρύφει Λόγον, Νοσοῦσαν ἀλθαίνοντα τὴν βροτῶν φύσιν, Ὣς δεξιοῖς κλισμοῖσι νῦν ἱδρυμένος Πατρὸς πέπομφε τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος. σκγ'. Εἰς τὴν πανύμνητον Θεοτόκον ἀπονεῦον καὶ τὸ παρὸν τροπάριον, ὡς ἐῤῥέθη ἐν τοῖς περὶ τοῦ εἱρμοῦ, ἐπικρίνει δέον εἶναι ὑμνεῖσθαι αὐτὴν ὡς μόνην ἐκ πασῶν τῶν γενεῶν ἐμφορηθείσαν Θεοῦ, καὶ ἀγαπηθεῖσαν αὐτῷ· καὶ ἔνθεον καὶ θεοδόχον οὐ κατὰ διαγωγὴν ἐνάρετον, ἢ κατὰ τὸν πρεσβύτατον καὶ ἁγιώτατον Συμεών, ἀλλὰ ὡς ἀληθῶς ἐν γαστρὶ δεξαμένην ἐκεῖνον, ὅ ἐστι κυοφορήσασαν· ἔοικε γάρ, φησίν, ήγουν πρέπει, οὐδεμία γὰρ τῶν ἄλλων σημασιῶν τοῦ ἔοικεν ἁρμοστέα ἐνταῦθα, ὕδειν ήτοι ᾔδειν καὶ ὑμνεῖν ὡς καὶ προεγράφη, τὴν φυσίζωση κόρην, ήγουν τὴν μητροπάρθενον, ὡς μετ' ὀλίγα εἰρήσεται· μόνη γὰρ κεκρύφει ήγουν ἔκρυψεν ἐν ταῖς, ὡς ὁ προηγησάμενος τὴν ἐξήγησιν λέγει, λαγόσιν αὐτῆς, ὡς δίνας, φησὶν, ὀνομάζει ὁ ποιητὴς, λόγον τὸν κυρίως, τὸν ἐνυπόστατον, τὸν τῷ Πατρὶ συγκαθήμενον, τὸν ἀλθαίνοντα ἤτοι θεραπεύοντα, καὶ ἰατρεύοντα τὴν καὶ νοσήσασαν τῶν ἀνθρώπων φύσιν καὶ νοσοῦσαν καὶ οὐδὲν παυσομένην νοσεῖν, ἕως τὰς ἁμαρτητικές καχεξίας κακῶς ποιοῦσα, προσίεται καὶ εἰσοικίζεται. Troperium primum odæ nonæ. Cantare decet naturam vivificantem puellam: Sola enim in profundis occultavit Verbum, Egrotanti medeus mortalium naturæ: Quod dextris sedibus nunc sedens Patris, misit gratiam Spiritus. 223. Ad laudabilissimam Deiparam respiciens et ista strophe, sicut in his quæ spectant ad nextim fuit dictum, oportere decernit illam celebrare veluti solam ex omnibus generationibus Deo repletau ipsique dilectissimam; et a Deo amatam ao visitatam non secundum vitam virtute præditam, nec secundum venerabilem sanctissimumque senem Simeonem, sed velut eam qua suscepit illum in ventre vel in utero tulit. "Eouze, decet enim, inquit, sive convenit, nulla siquidem ex aliis siguificaLouibus τοῦ ἔοικεν hic aplatur, ύδειν sive ᾄδειν, carmine celebrare hymnisque, sicut dictum est, exaltare, φυσίζωον κόρην, sive virginem matrem, ut paulo post docetur: sola quippe κεκρύφει είνα ἔκρυψεν, abscondit, sicut dux interpretationis dicit, in ilibus suis, quæ δίνας (vortices) vocat poeta, illum qui proprie est Verbum, consubstantialem ac consessorem Patri, τὸν ἀλθαίνοντα, sive qui curat ac sanat ægrotatam et ægrotantem, et aunquam ab agrotatione cessaturam hominum nuram, dum peccatorias dispositiones male habens, accipitur et in novam habitationem eligitur. 224. Hic observandum quod, quoniam in lenttione: μόναις ἐν δίνῃσι κεκρύφει Λόγον, non clare significavit se dicere Verbum Filium Dei, adjecit quidem evidentiae causa illum curule nos agrotantes sanare, tanquam animarum ac corporum medicum; quoniam autem aliunde divinis verbis sanantur homines, ideo propter majorem nitidioremque evidentiam adjecit et ista: Qui dictus Verbum, nunc constitulus in dexteris κλισμοῖ; (sedilibus) seu thronis magnitudinis Patris, secumium hoc: Sedit ad dexteram Dei, misit gratiam Spiritus, cujus hodie festum celebraunus. Et quideın tale est universum tropicæ sententiæ bonum. Quoad autem dictionem, verbum quidem ύδειν commuuius fuisset dicendum úµvely acrostichide salva; sed melodus tonus super penultimam dicti, Χαίρας, άνασσα, re σκδ. Ενθα σημείωσαι ὡς ἐπεὶ ἐν τῷ μόναις ἐν Οι γαι κεκρύφει Λόγον, οὐκ ἐδήλωσεν ὡς λόγον ἔφη τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἐπήγαγε μὲν σαφηνείας χάριν τὸ αὐτὸν ἀλθαίνειν θεραπευτικῶς ἡμᾶς νοσοῦντας, σἷα ψυχῶν καὶ σωμάτων ἰατρόν. Επεὶ δὲ καὶ ἄλλως λόγοις θείοις ἰῶνται άνθρωποι, διὰ τοῦτο, πρὸς πλείω καὶ εἰλικρινεστάτην σαφήνειαν, επάγει καὶ ταῦτα Ο; ήγουν ὁ ῥηθεὶς Λόγος ιδρυμένος νῦν ἐν δεξιοῖς κλισμοῖς ὅ ἐστι θρόνοις μεγαλωσύνης τοῦ Πατρὸς, κατὰ τὸν Βκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ, πέπομφε την γάριν τοῦ Πνεύματος, οὗ τὴν ἑορτὴν σήμερον ἄγου μεν. Καὶ τὸ μὲν ὁλικὸν ἀγαθὸν τῆς τροπικῆς ἐννοίας. τοιοῦτον· τῶν δὲ κατὰ λέξιν τὸ μὲν ὕδειν ἦν μὲν εἰπεῖν κοινότερον ὑμνεῖν ἀλυμάντως τῇ ἀκροστιχίδι· ὁ με παροξύτονος μελωδικός τόνος του, Χαίροις, Αναστ σα, τὸ ὑμνεῖν ἀπαγαγών, τὸ ὕδειν ἀντεισήγαγεν ἵπερ ἀπὸ τοῦ ᾄδειν παρήχθαι κατά τινα γλώσσαν movens verbum ὑμνεῖν, τὸ ὕδειν iu ejus locum φασὶν οἱ παλαιοὶ δωρικώτερον. σκε'. Ἡ δὲ φυσίζωος κόρη, οὕτως ἂν συνθήσει τὴν ὡς ἐῤῥέθη μητροπάρθενον· τοῦ μὲν φῦσαι δ ἐστι γεννῆσαι, τῇ μητρὶ ἁρμοττομένου· τῆ; δὲ κόρη; εἰς ταυτὸν Ιούσης τῇ παρθένῳ· πάντως δὲ ἡ φύσασα ἐν τῷ μένειν τοιαύτη κόρη, την μητροπάρθενον σημαίνει τὸ δὲ φυσίζωος ὁ μὲν Ἑλληνικὸς γλυκύς ποιητὴς γῆς ἐπίθετον οἶδε, λεγομένης οὕτω ἢ παρὰ τὸ φύσιν ζεις, ἵνα ᾗ φυσίζωον γῆ ὡς ἀπὸ μέρους τῶν ζειῶν ἤτοι πανσπερμοί, ὅθεν ἡ πανσπερμία παράγεται· ἢ ἄλλως φυσίζωος ή φύουσα τὰ πρὸς ζωήν· γράφεται δὲ παρ᾽ ἐκείνῳ τῷ ποιητῇ διὰ τοῦ ο μικρού ή παραλήγουσα τῆς παρ' αὐτῷ φυσιζίου, adduxit; quod a verbo židɛv esse derivatum justa quamdam doricam linguam aiunt veteres. 225. Η δὲ φυσίζωο; χάρη. sic componet, ut dictum est, virginem matrem: hoc quidem φύσαι, quod est genuisse, matri aplatur; istud autem κόρη ad idem redit ac virgo. Prorsus autem illa quæ genuit, talis virgo permanens, virginem matren significat. Hoc autem φυσίζωο;, Græcus ille suavis poeta quidem epithetum terra novit, quae sic dicimur, vel quia generat zeas (φύει ζειάς), ut sit terra, tanquam ex parte ζειῶν, φυσίζωνς, είνε πάνσπερμος; uule πανσπερμία derivatur; vel aliter φυσίζωος, quæ res ad vitam (ζωὴν) necessarias generat. Scribitur autem apud hunc poetąm

per o breve penultima vocis φυσιζίου juxta dacty- κατὰ δακτύλου ἀπηρτισμένον· καὶ τὴν αἰτίαν τῆς li dispositionem; et ex bujus ordinatione brevis scripturæ ratio quærenda est. Et ita quidem est illa Græca φυσίζοος. Deipara vero φυσίζωος signi ficatur esse mater vitæ,quæ ante omnia est, et quæ in omnibus participatur Dei, cujus in nomine, sicut scriptum est, vitam habemus. 226. Somnus autem dominicus φυσίζωος, in carmine beatissimi melodi Marci positus, magnam poscit mirationem, non habens, puto, in universo mundo, vel aliud simile verbum conjuge, vel alias comparari potens, et in æquilibrium poni divini, jucundi, suavis et divinitus afflati successus. Mihi certe recordanti nune illum φυσίζωον somnum supervenit requiescere et tanquam dormire voluptate captus; pectusque sentiebam impetu latum ad exeundum pectoribus ut apud dominum istum Marcum essemus, vel illum ad nos alliciendo, vel saltem apud illum manendo. Jaceat ille somnus φυσίζωος, et repositum corpus, cui cogitatio illius inhæret, jam satis curati ab his qui secundum istum vitæ cupidi sunt, φιλόζωοι, ut ita dicam, et ideo pulchritudinis amantes, statim autem honesti quoque expertes homines. τοιαύτης μικρογραφίας ζητητέον ἐν τοῖς ἐκείνου· καὶ οὕτω μὲν ἡ Ἑλληνικὴ ἐκείνη ἔχει φυσίζιος· ἡ δὲ φυσίζωος θεοτόκος ζωῆς μήτηρ δηλούται εἶναι τῆς πρὸ πάντων, καὶ μεταδοτικῶς ἐν πᾶσι τοῦ Θεοῦ, οὗ ἐν τῷ ὀνόματι, καθὰ γέγραπται, ζωὴν ἔχομεν. σκς'. 'Ο δὲ φυσίζωος ὕπνος ὁ κυριακὸς, ὁ κείμε νο; ἐν ᾄσματι τοῦ μακαριωτάτου μελῳδου Μάρκου, θαῦμα ἐθέλει πολύ, οὐκ ἔχων ἐκεῖνος ἐν ὅλῳ, οἶμαι, τῷ κόσμῳ ἢ συζυγοῦν ἄλλο ῥῆμα τοιοῦτον ἢ ἄλλως ἀντιπαρατεθῆναι δυνάμενον, καὶ ταλαντευθῆναι εἰς ἀντισήκωσιν ἐπιτυχίας θείας καὶ ἀστείας, καὶ γλυ κείας, καὶ ἐνθεαστικῆς· ἔμοιγ' οὖν ἐντεθυμημένῳ ἄρτι τὸν φυσίζωον ἐκεῖνον ὕπνον, ἐπῆλθεν ἀνεῖσθαι καὶ ὡς οἷον ὑπνοῦν ὑφ᾽ ἡδονῆς· καὶ τὸ στῆθος ήσθέ μην ὁρμώμενον ἐκθρώσκειν στηθέων ὡς πρὸς τῷ κυρίῳ ἐκείνῳ Μάρκῳ γενέσθαι, καὶ ἡ ἐφελκύσασθαι αὐτὸν πρὸς ἡμᾶς, ἡ ἀλλὰ παρ' ἐκείνῳ μεἶναι· καὶ κείσθω ὕπνο; ἐκεῖνος ὁ φυτίζωος, καὶ τὸ λεκτικὴν σῶμα, ᾧ ἡ κατ' ἐκεῖνον ἔννοια ἔγκειτα:, ἱκανῶς ἤδη τημεληθέντα ὑπὸ τῶν κατ' αὐτὸν φιλοζώων, ὡς οὔτ τως εἰπεῖν, καὶ δι' αὐτὸ φιλοκάλων, αὐτίκα δὲ καὶ ἀπειροκάλων ἀνδρῶν. σκζ'. Κόρη δὲ καθόλου πᾶσα παρθένος, ἢ παρὰ τὸ κορῶ τὸ καλλωπίζω· ἐπιρρεπής γὰρ φύσει ἐς ἐπισ μέλειαν καλλωπισμοῦ ἡ τοιαύτη κόρη, ὡς δηλοῖ καὶ ὁ ψέγων άνδρα χρυσοφόρον ἐν τῷ – Ηλθεν εἰς πόλε μον χρυσὸν ἔχων ήΰτε κούρη - ἢ ὡς καθαρὰ παρά τοῦ κορῶ τὸ καθαίρω, ἐξ οὗ καὶ νεωκόρος ὁ τὸν ναὸν καθαίρων· ὁ δ᾽ αὐτὸς καὶ σηκοκόρος διὰ τὴν αὐτὸν λόγον· καὶ ἄλλως δὲ κόρη ἡ τοιαύτη κατά ἀναφορὰν τὴν πρὸς κόρην ὀφθαλμοῦ, τὴν φιλτάτην ἡμῖν· φίλη γὰρ καὶ πᾶσα παρθένος κόρη τοῖς τε γεννησαμένοις, καὶ τοῖς περὶ ἔρωτας· καὶ φυλακής δὲ ἀξιοῦται, καθὰ καὶ παρ' ἡμῖν ἡ κόρη, θαλαμους μένη ἐκείνη ὥσπερ καὶ αὕτη ἐντὸς τῶν βλεφάρων· ἅπερ συχνά κλειόμενα καὶ ἀνοιγόμενα κυρίως τῇ ἀναβάσει καὶ καταβάσει τὰς κόρας συντηρούσιν ἀνεπιβουλεύτους τοῖς ἔξωθεν φοβεροῖς, ἢ πληκτικούς, ἢ ἄλλως λυμαινομένοις ἐν τῷ παρεισδύεσθαι καθά συντηρεῖ καὶ τὰς κόρας παρθένους ή θαλάμευσις ἔσω θυρῶν ἐγκλειουσῶν αὐτὰς εἰς δυσόρατον· διὸ θαυμασίως τὸν τῆς ἁγιωτάτης κόρης μνηστῆρα τὸν 227. In universum autem est xópŋ quælibet virgo, vel a xopw, quod est exorno; naturaliter enim in ornamenti curam est prona hujusmodi puella; ut ostendit ille qui reprehendit hominem aurum gestantein in hoc: Ad bellum venit aurum gestans ut puella; vel tanquam pura, a xopŵ, id est, purifico, ex quo venit νεωκόρος, ille qui templum purifcat et dicitur etiam σηκοκόρος propter eamdem rationem. Aliunde vero puella quoque talis dicitur ad respectum cum illa quæ vocatur oculi pupil la nobisque dilectissima est: dilecta nenipe cuncta puella virgo est et his qui genuerunt et his qui se gerunt ut amatores; et custodia judicatur digna, sliquatenus apud nos in thalamo servata puella, sicut intra palpebras ista pupilla: hæ, quæ fre quenter clauduntur et aperiuntur, proprie per ascensionem ac demissionem pupillas custodiunt adversus insidias exterorum corporum, quæ tremenda sunt, sive percutientia, sive aliter lædentia, cum introducuntur: sic etiam pupillas virgines servat thalamus intra portas occludentes eas ut ἅγιον Ἰωσήφ, ἔμελψέ τις γοργῶς ἅμα καὶ γλυκέως, dificile conspiciantur. Ideo sanctissimna pupilla φυλάξαι τὴν παρθένον ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ. procum, sanctum Joseph, aliquis vivide simul ac suaviter celebravit, ipsum custodire virginem, ut pupillam oculi, concinens. 228. Hoc autem, μόνη γὰρ ἐντὸς κεκρύφει Λόγον, intelligi potest veluti pro: illa una; sed potius pro, seclusa a conjuge, sive viro; ut secundum istud: solius unigenitor unigeniti Filii Pater, sicut ante scriptum est, accommodetur ibi etiam hoc: solius unigenitrix unigeniti Filii mater. Hoc vero: εν δίνῃσι, si quis non juxta dictam veterem iuterpretationem in feminino genere scribat, sed potius, ἐν δίνοισιν, quod idem est ac viscera sive intestina, ionice poeticum est, sicut antea τὸ ἐν γλώσσῃσιν aut γλώσσαις; et inferius: κλισμοῖσιν 200 κλισμούς, σκη'. Τὸ δὲ - μόνη γὰρ ἐντὸς κεκρύφει λόγον - νολίτο μὲν ἂν καὶ ἀντὶ τοῦ μία αὐτή, μάλιστα δὲ ἀντὶ τοῦ μεμονωμένη τοῦ συζυγοῦντος, ὅς ἐστιν ἀνήρ᾽ ἵνα κατὰ τὸ, μόνου μονογεννήτορ μονογενούς Υἱοῦ Πάσ τερ, ὡς καὶ προγέγραπται, προσαρμόσῃ καὶ ὧδε τὸ, μόνου μονογεννήτρια μονογενοῦς Υἱοῦ μήτηρ τὸ δὲ, ἐν δίνῃσι, εἴ τις οὐ κατὰ τὴν εἰρημένην παλαιάν εξήγησιν ἐν γένει γράψει θηλυκῷ, ἀλλὰ μᾶλλον ἐν δίνοισιν, δ ταυτόν ἐστι τῷ σπλάγχνοισιν ἢ ἐγκάτοισι, ποιητικόν ἐστιν Ιωνικῶς· καθὰ πρὸ αὐτοῦ τὸ, ἐν γλώσσῃσιν ήγουν γλώσσαις, καὶ κατωτέρω τὸ κλιν

σμοΐσιν ήγουν κλισμοῖς· οὐδετέρου δὲ γένους τὸ ἐν- Νentralis vero generis est τὸ ἐνδίνοισιν, cujus noδίνοισιν, οὗ εὐθεῖα τὸ ἔνδίνον, τοῦ ἐνδίνου· ἔνδινα δὲ τινὲς μὲν τὰ ἔντερα εἶπον, ὡς οἷον ἔνδον ἶνας, διὰ τὸ κατ' αὐτὰ νευρώδες· οἱ δὲ ἀκριβέστεροι ἁπλῶς τὰ ἐντόσθια, ὧν καὶ ἡ νηδὺς καὶ ἡ γαστὴρ καὶ ἡ μήτρα· ἡ δὲ χρῆσις τῆς λέξεως ταύτης ἐπὶ τῷ ἐν Ελλησι σοφῷ ποιητῇ ἐν τῷ - ὃς δὲ ψαύσει ἐνδίνωνἤγουν ὅστις ἀκοντίσας ψαύσει τῶν ἐγκάτων, διελάσας ἕως ἐκεῖ τὸ δόρυ. σκθ'. Τὸ δὲ κεκρύφει Αττικώς εγράφη μετά μιας αὐξήσεως, ὡς εἴ τις εἴποι τετύφει· τὸ δὲ κοινῶς ἐντελὲς ἐκεκρύφει καθὰ καὶ ἐτετύφει· εἰ δὲ ἐκ τοῦ τοιούτου κεκρύφει ὁ κεκρύφαλος γίνεται γυναικεῖος κόσμος, οὐδὲν αὐτὸ πρὸς τὰ παρόντα, Αλθαίνειν δὲ λέγεται τὸ θεραπεύειν, ἀφ᾽ οὗ καὶ ἡ παναλθής „ τὸ καλὸν φάρμαχον· γίνεται δὲ παρὰ τὸ ἄλλεσθαι. Τοῖς μὲν γὰρ νοτοῦσι τηκόμενον τὸ σῶμα συμ πίπτει· τὰ δὲ τῶν ὑγιαινόντων ἐξάλλεται οἷον αὐξόμενα καὶ ἐξαιρόμενα ζωογόνῳ πνεύματι φυσικῷ· διὰ ἀστείως οἱ παλαιοὶ σοφοί, καθὰ καὶ προείρηται, τὴν φύσιν παρὰ τὸ φυσᾷν ἀξιοῦσι παρήχθαι· ὅτι δὲ τὸ ἀλθαίνειν καὶ ἄλθεσθαι λέγεται, ὅθεν καὶ ἀλθαία τὸ φυτὸν, καὶ κύριον δὲ ὄνομα, δηλοῖ καὶ ὁ γράψας τὸ, ἄλθητος δὲ χείρ. Χρὴ δὲ παρασημήνασθαι νῦν ὅτι ἀλθαίνει τὴν βροτείαν φύσιν ὁ Κύριος, καὶ ἄλλως μὲν, μάλιστα δὲ εἶπερ αὐτὴ θεραπεύεσθαι σπεύδει, ὅτε καὶ παναλθὲς αὐτῇ φάρμακον ἐκεῖνό ἐστιν. στ'. Ιστέον δὲ ὅτι κρύψαι την παρθένον εἰπὼν ἐν δίνοισι Λόγον, διερμηνεύει ἐνταῦθα τίνα φησὶ Λόγον· οὔτε γοῦν λόγον τὸν κοινώς προαγόμενον ή ἄλλον τινὰ ὅμοιον αὐτῷ εἰπεῖν ἔστιν, ὡς οὐδὲ ἐν τῷ, Πνεῦμα ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις, κοινόν τι νοεί και πνεῦμα, οὐδὲ μὴν τὸν κατὰ γένεσιν σπερματι κ'ν, δν οἱ φυσικοὶ κατέλαβον, ἀλλὰ τὸν τοῦ Πατρὸς Θεοῦ τὴν ὑπερούσιον· οὗ ἔργον καὶ τὸ νοσοῦσαν ἀλθαίνειν τὴν φύσιν ἡμῶν· ἀλθαίνειν δὲ, προσφυώς αὐτῷ· προσφυὲς δὲ ἐκείνῳ, τὸ καθὼς ἀκούει, οὕτω καὶ ἰατρεύειν· ἀκούει δὲ τουτέστιν ὀνομάζεται Λόγος: οὐκοῦν λόγῳ καὶ ἰατρεύει· ὡς ἐθάῤῥησεν ὁ φάμενος τὸ - Εἰπὲ λόγον, καὶ ἰαθήσεται ὁ νησῶν· - καὶ ὡς ἐπειράθη ὁ παράλυτος, καὶ ὡς ἀνέστη κληθεὶς ὁ Λάζαρος· ἰᾶται δὲ ὁ Σωτὴρ πάγκοινο; ἰατρὸς οὐ τούσδε ἢ ἐκείνους, ἀλλὰ τὴν ἀνθρωπίνην όλην φύσιν• εἰς δὲ τὸ, Καθὼς ἀκούει οὕτω καὶ ἰπτρεύει, ἐνθυμη τέον τὸ, Καθὼς ἀκούω, κρίνω, καὶ ἑξῆς. 'Ακούω δὲ δίκαιος, δικαίως ἄρα κρίνω· καὶ ἡ κρίσις ἡ ἐμὴ δικαία ἐστί· δῆλον δὲ ὡς τὸ ἀλθαίνειν τὴν τῶν βροτῶν φύσιν πρὸς διαστολὴν ἐῤῥέθη τῶν μερικῶς θερα πευόντων. σλα'. Περὶ δὲ θρόνου θείου δεξιοῦ ἀρκούντως ἐφι λοσόφησαν οἱ ἅγιοι· ἐξ ὧν καὶ αὐτῶν ἔχομεν φιλητὰ μὲν εὐαγγελικῶς τὰ δεξιὰ εἶναι, ἀνάπαλιν δὲ τὰ ἀριστερά ὅθεν λαιός τις καὶ ἐπαρίστερος ἔσκωπται· εἰ δὲ ἀποδεκτέα εἶναι μᾶλλον τὰ δεξιά, χρήσιμον ἐκ τῶν παλαιῶν, καὶ τὸν Ἑπλήγη τ' ἐπιδέξια, ήγουν τὰ καίρια μέρη τοῦ σώματος· καὶ τὸ - Επίπονοί γε οἱ δεξιο!. Εἰ δέ τι χρὴ ἐνταῦθα καὶ χεῖρα ἐκείνην minativus est Ενδινον, genit. ἐνδίνου. Ενδινα vero quidam τὰ ἔντερα «iserunt, tanquam ἔνδον ίνας, το quodl nervosa sunt; accuratiores autem simpliciter τὰ ἐντόσθια, quorum sunt venter, uterus et matrix. Hujus autem dictionis usus habetur apud poetam in Grecis sapientem in hoc: ὃς δὲ ψαύσει ἐνδίνων, sive quicunque jaculans attigerit viscera, bucusque lanceam infigens. 229. Hoc aulem κεκρύφει Allice scriptum est cum uno augmento, tanquam si quis diceret τετύφει: forma vero communis integra est έκεκρυφες sicut ἐτετύφει. Quod si vero ex hujusmodi κεκρύφει. venit κεκρύφαλος, muliebre ornamentum, nibil ad praesens hoc attinet. Curare vero dicitur αλθαίνειν, quo venit ἡ παναλθής, id est, bonum niedicamentum. Derivatur autem ex άλλεσθαι: agrotantibus enim tanquam maceratum concidit corpus; quæ vero sanorum sunt exsiliunt tanquam accreta physicoqne spiritu vividco elata. Ideo festive sapientes antiqui, sicut dictum est, τὴν φύσιν a verl φυσήν (inflare) derivatam existimant. Quod aulem τὸ ἀλθαίνειν etiam ἄλθεσθαι dicitur, unde est ἀλθαία, genus plantarum, et proprium nomen, ostendit ille qui scripsit: ἄλθητος δὲ χείρ. Nunc autem est praterca notandum quod αλθαίνει (sanat) mortalem naturam Dominus, etiam alias, sed maxime cum ipsa, quando medicamen istud optimum ipsi datur, sanari festinat. 230. Sciendum autem quod virginem in visceribus Verbum abscondisse dicens, interpretatur quod ibi Verbum dicat. Non dicendum est igitur esse verbum commune vel aliud ipsi simile, tanquam in hoc: Spiritum innova in visceribus, non aliquis communis spiritus intelligitur; nec etiam illud generationis spermaticum, quod physici cogitaverunt,' sed Verbum Dei Patris supersubstantiale; cujus ομus est agrotam sanare naturam nostram, et sanare prout ipsi naturale est. Naturale autem est ei, sicut audit, sic et sanare; audit autem, id est nominatur Verbum: igitur verbo quoque medetur, sicut βdenter 16nuit ille qui dixit: Dic verbum,et sanabitur ægrotans; et sicut expertus est paralyticus, et sicut surrexit vocalus Lazarus. Sanat autem Salvator, medicus omnibus communis, non los vel illos, sed humanam naturam totam. Relate vero ad hoc: Sicut au lit, sic sanat; recogitandum est istud: Sicut audio, judico, etc. Audio vero justus; juste proinde judico, et judicium meum justum est. Evidens autem est quod curare mortalium naturam að diśtinctionem eorum qui partim medentur fuit dictum. 231. De divino autem dextero throno sufficienter disseruerunt sancti; ex quibus ipsis etiam tenenius dilecta quidem secundum Evangelium esse dextera, e contrario autem esse sinistra: unde lævus quidam etiam επαρίστερος jocose dictus est. An autem magis acceptabilia sint dextera, prodesse potest id antiquorum: Ad dexteram perculsus est, sive præcipuis in partibus corporis; et istud: Laboriosi

sunt dexteri. Si vero quoque hic oportet conside- ελεήμονα δεξιὰν σκέψασθαι, ἧς τὸ ἔργον οὐκ ἐπισ rare dexteram manum illam misericordem, cujus opes Resciel sinistra,, non est solum dicendum quod jam ab alio sapiente scite cum symbolo dictum est: Utraque manu misericordiam fac et exhanri divitias: non enim ita sciet toa sinistra quod dextera tua facit; sed etiam: Eleemosyna donetur sola dextera, operaria, virili, symbolice divinam operationem exprimente, ab ipsa natura, sicut speculantur physici sapientes, honorata, naturaliter ad operandum commode disposita, et, quod vividius est, illa quæ ad recipiendum bene probatur. Sinistram autem sinas omittere quæ sunt ad eleemosynam, cui opus est diligentia, festinatione multa, concitatione sive contentione, atque, ut omne opportune dicam, dexteritate, quibus orbatur sinistra, nata quidem et ipsa fieri dextera, sero autem forsitan hujus oli prosperans in bono, ut ambidexterum perficiat hominem: tardescit enim segnis leva, impelitque dexteram a bono, et in aliis actionibus quibus non apte viret, et in eleomosynæ actu quem cum pompa et ostentatione pharisaice splendescere gestit. 232. Omnino vero non in bonum veteribus sinistrum habebatur. Quod malum augurium reputarint leva, quid oportet dicere? Manu vero manun sinis!r.m tangere, abominandum erat: amabatur autem maxime dextera. În pactis sicut in juramentis dexteram dexteris fiducialiter jungebant; et usque ad hodiernum diem βdentes homines sibi mutuo dexteras porrigunt. Benc vero operans natura, quæ dextera quoque scribendi functionem assignavit, paucas sinistras honestare solet hujusmodi bono. Bonum est mercatorils navibus dexter paries incli- .natus; et hunc seligit proverbium volentibus salvari. Magnum autem dexteritatis est etiam decus, quod orientales mundi partes dexteras esse statuunt sapientes. Si vero laudibus oportet superexaltare dexteram, vide mihi dexteræ Excelsi mutationem, el dextera Dei virum, quem in regia potestate confirmavit sibi, dexteramque manum Domini, que glorificata est in virtute, quæ vulneravit inimiros, quæque, ad abundantiam gloriae sue, contrivit adversarios. 253. Si vero quoque repugnantes Donini dextera engitemus, a quibus se cut diri,magnus David precatur, ipsosque sinistros ponamus, ut consecutio poscit, quis a sinistris esse vellet aut ordinem et constitutionem ita sinistram laudare? Fidem autem et ipsa faciet apostolica piscatio, non esse fruetum a sinistris, siquidem apostoli, cumn a dexteris, jussu Domini, laxavissent rete, copiosa captura mirationeque multa repleti sunt. Si vero exornata lava, fucata et cerussata bouis verbis, quibus ἀριστερὰ sinistra quidem ex ἀρίστῳ vocata est; ex particula autem eo nominata est ευώνυμος, ad solem extollatur, recogitandum est uvam fellis, et betrum amaritudinis, et sepulcrum dealbatum, et gustus dulcamaros, et barathra floribus circuínfusa; taliγνώσεται ἡ ἀριστερὰ, οὐ μόνον ἔστιν εἰπεῖν τὸ φθάσαν εὐφυῶς ἤδη παρ' ἄλλου σοφοῦ ῥηθῆναι συμβολικώς, ὅτι Αμφοτέραις ἐλέει καὶ ἐξάντλει τὸν πλοῦτον· οὕτω γὰρ οὐκ ἂν ἀριστερά σου ἐπιγνοίη ὅ τι ποτὲ ἡ δεξιά σου ποιεῖ· ἀλλὰ καὶ ὅτι Μόνῃ τῇ δεξιᾷ μεταδιδόσθω ἡ ἐλεημοσύνη, τῇ ἐργατικῇ, τῇ ἀνδρικῇ, τῇ συμβυλογραφούσῃ θείαν πρᾶξιν, τῇ ὑπὸ τῆς φύσεως αὐτῆς τετιμημένῃ, ὡς θεωροῦσιν οἱ φυσικοί τουο!, τῇ πεφυκυίᾳ ὁρᾶν εὐμαρῶς, καὶ θερμότερον, τῇ καὶ δεκτικῇ, εὐαποδέκτῳ τὴν δὲ λαιὰν ἄφες ἀπρακτεῖν τά γε εἰς ἐλεημοσύνην, η χρεία σπουδῆς καὶ συντη μίας πολλῆς καὶ συντονίας εἴτουν συντάσεως, καὶ τὴ πᾶν καιρίως εἰπεῖν, δεξιότητος, ὧν ἀποστέρεται ἡ λαιά, πεφυκυία μὲν δεξιὰ γίνεσθαι καὶ αὐτή, όμ δέ ποτε τοιοῦτον εὐπραγοῦσα καλὸν, ὡς ἀμφιδέξιον ἀποτελεῖν τὸν ἄνθρωπον· νωθρεύεται γὰρ ὀκνοῦσα ἡ ἀριστερὰ, καὶ ἀποκωλύει τὴν δεξιὰν τοῦ καλοῦ ἐν τε ἄλλαις πράξεσι καθ᾽ ἂς ἀφυῶς ἐνεργεῖ, καὶ ὅτι δὲ τὴν ἐλεημοσύνην ἐκφαίνει θριαμβεύουσα και φιλενδεικτεῖν ποιοῦσα φαρισαϊκῶς. σλβ'. Ολως δὲ οὐ πρὸς ἀγαθοῦ τοῖς παλαιοῖς τὸ ἀριστερὸν ἐτίθετοι καὶ ὡς μὲν δυσοιώνιστα ἐνομία ζοντο τὰ λαιὰ, τί χρὴ καὶ λέγειν; Χειρὶ δὲ χειρός ἅψασθαι ἀριστερᾶς, ἀπώματον ἦν· ἐφιλεῖτο δὲ μά λιστα ἡ δεξιά· καὶ οἱ δεξιούμενοι ἐν συνθήκαις ὅτα καὶ ὅρκοις ἐπεποίθεσαν ταῖς δεξισῖς· καὶ μέχρι και ἐσάρτι πιστούμενοι ἄνθρωποι, δεξιὰς ἀλλήλοις ἐμβάλλουσιν· εὖ δὲ ποιοῦσα ἡ φύσις καὶ τὸ γράφειν ἀποκληρώσασα τῇ δεξιᾷ, ὀλίγας ἀριστερὰς τοιούτῳ καλῷ ἀποσεμνύνειν ἐθέλει· καλὸν δὲ πλοίοις ἐμπορία κοῖς τοῖχος ὁ δεξιός· καὶ ἡ παροιμία τὸν τοιοῦτον ἐπιλέγεται τοῖς ἐθέλουσιν σώζεσθαι. Μέγα δὲ φιλο τίμημα δεξιότητος, καὶ ὅτι τὰ τοῦ κόσμου ἀνατολικὰ δεξιὰ τίθενται εἶναι οἱ σοφοί· εἰ δὲ ὑπερυψω σαι τὴν δεξιὰν χρὴ ἐπαινετικῶς, θεώρει μοι δεξιές Υψίστου ἀλλοίωσιν, καὶ ἄνδρα δεξιᾶς Θεοῦ ἂν ἐκεῖνος βασιλικῶς ἐκραταίωσεν ἑαυτῷ· καὶ δεξιάν χείρα Κυρίου δεδοξασμένην ἐν ἰσχύϊ καὶ θραύουσαν ἐχθρο; καὶ τῷ πλήθει τῆς δόξης αὐτοῦ συντρίβουσαν τους ὑπεναντίους. σάγ'. Εἰ δὲ καὶ τοὺς ἀνθεστηκότας τῇ τοῦ Κυρίου δεξιᾷ ἐννοησόμεθα, ἐξ ὧν φυλαχθῆναι ὑπ' αὐτοῦ ὁ μέγας Δαβὶδ εύχεται, καὶ ἀριστεροὺς αὐτοὺς θώμεθα ὡς ἡ τῶν πρός τι ἀπαιτεῖ ἀκολουθία, τίς ἂν ἕλοιτο ἀριστερὸς εἶναι, ἢ τάξιν καὶ θέσιν οὕτως ἀριστερὰν ἐπαινεῖν; Πιστώσεται δὲ καὶ ἀποστολικὴ ἄγρα τὸ ἐν τοῖς ἀριστεροῖς ἀκάρπωτον, οἱ ἐν δεξιοῖς δεσπο τικῇ κελεύσει χαλάσαντες, ἄγρας τε δαψιλοῦς καὶ θαύματος πολλοῦ ἐπλήσθησαν. Εἰ δὲ κομμωτικῶς ἱσταλμένη πεφυκιωμένη τε ἡ λαιὰ, καὶ ἐψιμυθιω μένη ἀγαθοῖς βήμασιν οἷς ἀριστερὰ μὲν ἐκ τοῦ ἀρίστου ἐκλήθη· ἐκ δὲ τοῦ εὖ ὠνομάσθη εὐώνυμο;, ἀνατείνεται εἰς ἐξαρμα, ἐνθυμητέον σταφυλὴν χολῆς, καὶ βότρυν πικρίας, καὶ τάφον κεκονιαμένον, καὶ γεύσεις γλυκυπίκρους, καὶ βάραθρα περιηνθισμένα

καὶ παραβλητέον τοῖς τοιούτοις τὰς ἀγαθωνύμους – busque conferendum est bonas sinistrse famias et τὴν ἀριστερὰν, καὶ τὴν ἐκεῖθεν εὐώνυμον. Οχνῶ dictionem exinde εὐώνυμον. Omnitte ouim caeteras γὰρ καὶ ἑτεροίας παραθείναι λέξεις, ὧν τοὔνομα μὲν ἡδὺ, τὸ πρᾶγμα πικρὸν, καὶ ἡ προγραφή μὲν ζωή, θάνατος δὲ τὰ ἐντός· ὧν μία καὶ τὸ κατὰ κοι τὴν συνήθειαν ἔλεος τοῦ Θεοῦ παρὰ τοῖς πολλοῖς· οἱ τὴν θεόθεν ὀργὴν διά χαλάζης, καὶ ὅσα δὲ τοιαῦτα, Θεοῦ φασιν ἔλεος, εὐφημότερον· οίδασι δὲ καὶ τρά χηλοι ἀνθρώπων ὑγρότητα πικραίνουσαν ἀλγήμασι κατά τι πάθος, δ καλοῦσι γλυκύ· καὶ οἶδα μὲν τὴν Σολομώντειον σοφίαν ἀγαθὰ φέρουσαν, ἀλλὰ μὲν ἐν τῇ δεξιᾷ μεγάλα ἐκεῖνα, ἑτεροῖα δὲ τινα ἐν τῇ ἀριστερᾷ ὀκνῶν δὲ πολυπραγμονεῖν ἐπὶ πλέον τὸ τοιοῦτον κεφάλαιον, καθιστῶ ἕως ὧδε τὸ φιλοδέξιον σκέμμα, γινόμενος τῶν ἐφεξῆς ἑορταστικῶν μελῶν. σλδ'. Καὶ δὴ λέγω ὡς ὁ κλισμός, ἐν θρόνον εἶπο μεν, εἰς ἀνάκλιντρον μᾶλλον κυριολεκτικῶς ἑρμη νεύεται, δ γίνεται ἐκ τοῦ ἀνακλίνειν. Εἰ δὲ γενόμένος ὁ κλισμὸς ἐκ τοῦ κλίνω, διὰ τοῦ σ προφέρε ται, νοητέον ὡς οὕτω καὶ ἐκ τοῦ μολύνω γίνεται μολυσμό;. Ορα δὲ ὅτι ἐπικρίνας ὁ μελῳδὸς εἰπεῖν δ ἐν καταρχῇ τοῦ τροπαρίου ποιητικώτερον ὕδειν τὸ ὑμνεῖν, διέγνω χρῆναι καὶ ἄλλας παρασπείραι λέξεις ἐν αὐτῷ ποιητικάς· οὐκοῦν ἐπήγαγε τοιοῦτον ὄνομα σεμνὸν τὴν φυσίζωον, καὶ τὰ ἔνδινα, καὶ τὸ ἀλθαί νειν. Ἰδοὺ δὲ καὶ τοὺς κλισμού;· εὖ εἰδὼς αὐτὸς ὅπως ἐνδέχεται διαχειρίζεσθαι τὰ μελικὰ ὡς κοινοῖς μὲν ἀναπληροῦν τὰ κοινά, τοῖς δὲ μὴ τοιούτοις τὰ καθήκοντα. comparare dictiones, quarum nomen est quidem dulce, res autem amara, et programma quidem vita, mors autem interiora: quarum una quidem est juxta communem morem Dei misericordia apud nullos, qui divinam iram in graudine, et quæcudque cætera bujusmodi, Dei misericordiam pie dicunt. Sciunt autein etiam hominum colla humiditatem exasperare dolores ad quamdam attinentes passio nem, quam dulcem vocant. Scio quoque Salomomis sapientiam bona ferentem, sed alia quidem in dextera magna, diversa vero quædam in sinistra. Nolens autem hujusmodi caput diutius explorare, hucusque sisto dextera amicam inquisitionem, Bad sequentes festivitatis melodias redeo. σλε΄. Ιδρυμένος δὲ καὶ ἐνταῦθα ἀντὶ τοῦ ἁπλῶ; καθήμενος· καὶ μετήνεκται ἡ λέξις ἐκ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς εἰς τὸν Θεόν· προσαχθεῖσα ὑπ' ἐκείνου καθὰ καὶ τὰ ἄλλα ὅσα ἐκ τῶν ἡμετέρων προσήχθησαν αὐτῷ· ἵνα καὶ ἐντεῦθεν ἠθικῶς παιδενώμεθα έξι διοῦσθαι καὶ ἡμᾶς τὰ ἐκείνου θεομιμήτως καὶ φιλο-· θέως, καθάπερ ἐκεῖνος τὰ ἡμέτερα· εἰπεῖν δὲ μᾶλλον ἀκριβῶς, εἴπερ ἄλλοθί που ἱερὰ λέξις τὸ ἱδρύσθαι, καθὰ καὶ προδεδήλωται, ὧδε μάλιστα τοιαύτη ἐστὶ κατ' ἐπίτασιν ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Τὸ δὲ νῦν οὐκ ἀφετέον συντετάχθαι τῷ ἱδρυμένος, ἀλλὰ μεθελκυστέον εἰς τὸ πέπομφεν, ἵνα ᾖ ὅτι Νῦν πέπομφεν ὁ Σωτὴρ Χριστὸς τὴν χάριν τοῦ Πνεύμα τος, οὐκ ἰδιάζων χωρίς, ἀλλὰ συνεδριάζων τῷ Πατρί· πάντως δὲ νῦν πέμψας, ὅτε καὶ ἑορτάζομεν, καὶ πρὸ τούτου ἀεὶ ὡσαύτω; ἔπεμπε τὴν αὐτὴν χάριν τοῖς ἀξίοις αὐτῆς· καὶ οὐδὲ εἰς τὸ ἑξῆς παύσεταί ποτε οὕτω ποιῶν, ἵνα προσαρμόσῃ καὶ τῇ τοιαύτῃ θείᾳ δωρεᾷ τὸ νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. σὶς'. Τὸ δὲ πέπομφε χαρακτήρα έχει διπλοῦν ὁριστικού παρακειμένου, ἐνεργητικοῦ τε δηλαδὴ καὶ μέσου· ἐνεργητικοῦ μὲν διὰ τὸ φῖ τὸ ἐκ τοῦ πέμπω πέμψω. Εἰ γάρ, φασὶν, ὁ μέλλων διὰ τοῦ ψί, ὁ παρα κείμενος διὰ τοῦ φί· μέσου δὲ διὰ τὸ ο' τὸ μικρὸν, ᾧ παραλήγεται μέσος παρακείμενος ο έχων δισύλλαβον μέλλοντα παραληγόμενον τῷ ε· εἰ γὰρ ἐν δισυλλάβῳ, φασι, μέλλοντι τὸ ε εὑρεθῇ, εἰς ο αὐτὸ τρέπει ὁ μέσος παρακείμενος· οἷον σπερῶ ἔσπορα· κατὰ 234. Jam vero dico quad ὁ κλισμός, quem suremum diximus, in ἀνάκλιντρον (torum reclinatorium) magis proprie exponitur, quo i venit a verbo av2κλίνειν. Si vero veuiena ὁ κλισμός a verbo κλίνω, cum o profertur, cogitandum est quod similiter ex polúvw lit polvopóc. Vide autem quod, si melodus in initio strophe magis poetice dicere ύδειν verbum ὑμνεῖν, selegit, scite judicavit oportere quoque alias dictiones in ea spargere poeticas: ideo introduxit hujusmodi venerandum nomen thy yuσίζωον, εἰ τὰ ἔνδυνα, εἰ τὸ ἀλθαίνειν neenon et τοὺς κλισμούς, bene sciens quomodo conveniat administrare meloda, ut communibus quidem impleantur communiɔ, non autem talibus quæ diversa requirunt. 235. Ιδρυμένος autem hic sumitur pro simpli citer sedente. Transfertur autem dictio ex nostris að Deum, adınissa ab illo, sicut et alia quæcunque ex nostris ipsi applicautur; ut exinde quoque m0raliter discamus nobis appropriare quæ sunt illius per imitationem ac pietatem, sicut ille nostra siol propria facit. Ut autem accuratius loquar, si quopiam alibi sacra dicio est τὸ ἱδρύσθαι, uti premonstratum est, hie maxime cum intentione talis est erga Dei Filium. Adverbium autem vùy non´ sinemtum est ordinari cum verbo ιδρυμένος, sed transferendum ad τὸ πέπομφεν; ut sensus sit: Nunc misit Spiritus gratiam Salvator Christus, nom separation agens, sed consideus Palri. Prorsus autem nunc, quando festum agimus, missa gratia, semper etiam antea similiter eamdem gratiam merentibus misit; nec in futurum sic agens unquain cessabit, ut hujusmodi divinæ largitioui conveniat nunc et semper et in sæcula. 236. Verbum autem πέπομφε duplicem habet characterem indicativi perfecti; activi seflicet el medii: activi quidem per tò și, quod est e verbo πέμπω πέμψο; si enim, inquiunt, futurum formatur per ψι, perfectum per φί; medii vero, per o breve, quod in penultima tenet medium perfectum habens disyllabum futurum cum penulúzia &: si enim, aiunt, in disyllabo futuro littera & inventa fuerit, ipsam in o vertet medium perfectum; veluti

EUSTATHI THESSALONICENSIS METROPOLITA σπερῶ ἔσπορα. Secundum igitur duas bujusmodi γοῦν τοὺς τοιούτους δύο κανόνας οριστικών παρακει regulas, cum duo sint ex πέμπω, indicativi per fecta, quorum primum quidem, activum, est réπέμφα per c, medium autem πέπομφα per oi perfectum igitur πέπομφα characterem habet duorum, aclivi quidem per φτ, medii vero per o breve. Tale autem est κέκλοφα ex præsente κλέπτω, cujus etiam, cum naturaliter duo sint perfecta, activum κεκλοφα, et medium κέκλοπα, acuvi quidem est τὸ φί, medii autern τὸ o. His autem prorsus simile est etiam τέτροφεν. In alio autem ordine verborum habetur quoque εἰκὸς Iouice et Attice ἔοικεν, atque λελογχε εἰ ενήνοχε. Est autem alio modo media dicere talia perfecta, quia medium enuntiatione anent inter activa proprie dicta, et media. Η χάρις autem Spiritus ex τῷ χαίρειν derivatur, et ex τῇ χαρᾷ, qua gaudent spirituales, cum desideratum possident, et ideo merentur a Deo secundum Evangelium audire: gaudete: sicut enim dicitur κιθάρα κίθαρις, sic etiam χαρά χάρις. Troparium 2 odæ nonæ. Quoscunque inspiravit deiflua gratia, Splendentes, fulgurantes, permutati, Externam permutationem, decentissimam, Equipotentem, indivisibilem cognoscentes, [camus. Sapientem triplicis splendoris substantiam glorifi237. Strophe, præsens est mixtura, theologiæ recordationisque Trinitatis bymui, in quem moraliter desinit ab altissimo incipiens: dicit enim: μένων δύο γενομένων ἐκ τοῦ πέμπω· ὧν ὁ μὲν πρῶτος καὶ ἐνεργητικής πέπεμφα διὰ τοῦ ε, ὁ δὲ μέσος πέπομφα διὰ τοῦ οἱ ἄρα ὁ πέπομψα παρακείμενος τὸν χαρακτῆρα ἔχει τῶν δύο, τὸν μὲν τοῦ Ενεργητικοῦ διὰ τὸ φί, τὸν δὲ τοῦ μέσου διὰ τὸ ο μικρόν. Τοιοῦτον δὲ καὶ τὸ κέκλοφα ἐκ τοῦ κλέπτω ἐνεστῶτος, οὗ καὶ αὐτοῦ δύο φύσει παρακειμένων ὄντων τοῦ κέκλοφα ενεργητικοῦ καὶ μέσου τοῦ κέκλοπα, τοῦ ἐνεργητικοῦ μέν ἐστι τὸ φί, τοῦ μέσου δὲ τὸ ο· ὅμοιον δὲ τούτοις ἀπαραλλάκτως καὶ τὸ τέτροφεν· ἐν ἄλλῃ δὲ συζυγία ῥηματικῇ καὶ τὸ εἰκὸς Ιωνικῶς, καὶ τὸ ἔοικεν Αττικῶς, καὶ τὸ λέλογχε, καὶ τὸ ἐνήνοχε· καὶ ἔστιν εἰπεῖν τρόπον ἄλλον μέσους τοὺς τοιούτους παρακειμένους, ὡς μεταξύ πως δντες τῇ προφορᾷ, τῶν ἰδίως ενεργητικών λεγομένων, ὅτι δὲ καὶ τῶν μέσων. Η χάρις δὲ τοῦ Πνεύματος ἐκ τοῦ χαίρειν παρῆκται, καὶ τῆς χαρᾶς ἦν χαίρουσιν οἱ πνευματικοί, τὸ ἐφετὸν ἔχοντε;, καὶ δι' αὐτὸ ἠξιωμένοι θεόθεν εὐαγγελικῶς ἀκούειν τὸν χαίρετε· ὡς γάρ φασι κιθάρα κίθαρις, οὕτω καὶ χαρὰ χάρις. Τροπάριον δεύτερον τῆς ἐννάτης ώδης. ΧΧΥΙ. Οσεις Επνευσεν ή θεόβρυτος χάρις, Λάμποντες, ἀστράπτοντες, ηλλοιωμένοι, Οθνείαν ἀλλοίωσιν, εὐπρεπεστάτην, Ισοσθενοῦσαν, τὴν ἄτμητον εἰδότες Σοφὴν τρίφεγγον οὐσίαν δοξάζομεν. σλζ'. Θεολογίας κράμα τὸ παρὸν τροπάριον καὶ ὑπομνήσεως ὕμνου τριαδικοῦ, εἰς ὃν καταλήγει Quibuscunque spiravit a Deo duens gratia, ad ηθικῶς ἐκ τοῦ ὑψηλοτάτου ἀρξάμενον· λέγει γὰρ ὅτι ὅσοις ἔπνευσεν ή θεόφυτος χάρις ὡς λάμπειν καὶ ἀστράπτειν καὶ ἀλλοιῶσθαι ἐθνείαν ήγουν ξένην αλλοίωσιν εὐπρεπεστάτην δοξάζομεν, καὶ δοξάζειν πάντως ὀφείλομεν τὴν σοφὴν τρίφεγγον οὐσίαν, την τριαδικὴν δηλαδή, ἄτμητον εἰδότες αὐτὴν κατὰ τὸ μὴ τέμνεσθαι διαμπαξ ὡς καὶ χωρίζεσθαι ἀλλήλων • ἀλλὰ εἰς μόνον ὅσον πιστώσασθαι καὶ νοῆσαι, καὶ διδάξαι τα τρία πρόσωπα τῆς μιᾶς θεότητος· ἐν τούτοις δὲ δύναται τὸ δοξάζομεν καὶ συμβουλευτικώς νοεῖσθαι· εἰ δὲ μὴ ἐκτείνει την παραλήγουσαν, Ιωνικῆς τοῦτο ἀδιαφορίας ἐστίν. Εἰς δὲ τὴν ὄντως άτμητον τριπρόσωπον οὐσίαν, καὶ τὸν εἰρημένον ἐπ' αὐτῇ νοῦν, ἐνθυμητέον καὶ τὴν μέγαν ἅγιον δς ἔφη, ἅμα τῷ τεμεῖν, ἐπισυνάπτειν τὰ ἄτομα, ήγουν τὰ μὴ lucendum et fulgendum et ὀθνείαν sive extraneam mutationem et convenientissimam operandum, glorificamus, et omnino glorificare debemus sapientem trilucentem substantiam, Trinitatem scilicet, indivisibilem scientes illam, quatenus dissecari non omnino potest, ut ab invicem personæ separentur; sed in unum solum credantur et intelligantur et doceantur tres unius Deitatis personæ. In his autem potest verbum δοξάζομεν consulte cogitari: si vero non extendit penultimam; hoc louicæ indifferentiæ est. Quoad autem reipsa indivisibilem in tribus personis substantiam, et dictum de ipsa sensum, recogitandum est magnum sanctum qui dixit simul ac sciuduntur, etiam alomcs coalescere, τεμνόμενα τομῇ διαιρετικῇ, ὁποίαν ἔφαμεν, δι' ἧς sive non esse sectos seclura dividente, qualem dicimus, qua Bageretur deitas in substantia trina, vel in trima deitate substantia. Et ita quidem recte ponitur hujusmodi sententia strophæ. 238. Sed ad melius adhuc attendendum est: honorabilem sui ipsius prædicationem ibi poeta exponit, in communione commode latitantem. Sermone namque laudans eos qui sanctam Trinitatem glorificant, in commune sese prorsus immiscet tanquam qui melode et magnificenter illam celebravitæt ita glorificavit. Dicit ergo: Quibuscauque ex nobis spiravit spiritus grata, ipsi prorsus, hujusmodi gratia lucentes, et extrance mulati, et æqualem sancta Trinitatis potentiam τριούσιος φαντάζοιτο ἂν θεότης ἢ οὐσία τρίθεις· καὶ οὕτω μὲν ὀρθῶς διάκειται ἡ τοιαύτη τοῦ τρο παρίου ἔννοια. σλη. Ἐπιβαλεῖν δὲ εἰσέτι κάλλιον· σεμνήν πε ριαυτολογίας & μελῳδὸς ἐνταῦθα ἐκτίθησι λανθά νουσαν εὐμεθόδως διὰ κοινοποιήσεως. Σεμνολογών γὰρ τοὺς τὴν ἁγίαν Τριάδα δοξάζοντας, συνεισάγει πάντως ἐν τῷ κοινῷ καὶ ἑαυτὸν, ὡς ἐμμέτρως αὐτὴν καὶ μεγαλείως ὑμνολογήσαντα καὶ οὕτω δοξάσαντα. Λέγει οὖν ὅτι ὅσοις ἐξ ἡμῶν ἔπνευσεν ἁγίου Πνεύ ματος" χάρις, αὐτοὶ πάντως λαμπρυνθέντες τῇ τοιαύτη χάριτι καὶ ξένως ήλλοιωμένοι, καὶ τὸ τῆς ἁγίας Τριάδος Ισοσθενὲς εἰδότες, ταυτὸν δ᾽ εἰπεῖν,

ἐγνωκότε, ὡς ἐν τῷ εἱρμῷ τῆς τρίτης ᾠδῆς δεδή- scientes, sive cognoscentes, ut in carminis terti λωται· ἥτις ἀγία Τριὰς οὐχ ἁπλῶς οὐσία ἐστὶν, οὐδὲ ἁπλῶς τρίφεγγος, ἀλλὰ κατά τινα τρίαξιν ἐπιθέτων, σοφὴ τρίφεγγος οὐσία· αὐτοὶ τοίνυν οὕτω λαμπροί ὄντες καὶ τὰ θεῖα σοφοί, δεόντως καὶ δοξάζομεν. Καλῶς δὲ ἄρα καὶ ἀποστολικῇ μεθόδῳ, ἐν Κυρίῳ καυχᾶται ὁ θεῖος οὗτος μελῳδὸς πεποιθὼς ἀληθεύειν· καί γε ἀληθεύει Θεοῦ χάριτι· οὐκ ἀπορητέον δὲ πῶς ὁ μελῳδὸς ἠρκέσθη, οὐσίαν εἰπὼν τὴν ὑπὲρ πᾶσαν οὐσίαν ἁγίαν Τριάδα· ἀλλ' ἐνθυμητέον ὅτι κἂν μὴ ὑπερούσιον ῥητῶς εἶπεν αὐτὴν, ἀλλὰ τρόπον ἄλλον τὴν αὐτὴν ἔννοιαν ὑπεκρούσατο ἀσφαλῶς· οὐσία γὰρ σοφὴ τρίφεγγος, ἡ ἁγιωτάτη μόνη καὶ ἀνωτέρω εξέθη Τριάς. nexu monstratum est; quæ sancta Trinitas non simpliciter substantia est, nec simpliciter trilucens, sed juxta quamdam triaxim epithetorum, sapiens trilucida substantia; ipsi proinde sic fulgentes et in divinis sapientes facti, ut oportet, etiam glorifi camus. Pulchre quidem igitur apostolica methodo, in Domino gloriatur divinus ille melodus, in veritate se esse confidens. Et certe gratia Dei vera loquitur. Non autem est ambigendum quomodo melodus contentus sit substantiam dicens, illam quæ super omnem substantiam est, sanctam Trinitatem; sed recogitandum quod etsi non verbis dixerit eam supersubstantialem, alio modo tamen eamdem sententiam tuto subindicavit: substantia namque sapiens, trilucida, sola, sanctissima Trinitaş superius dicta est. σλθ'. Ορα δὲ τὸ ἔπνευσεν, σεμνότερον ἐν τοῦ ἔφανε καὶ ἔλαμψε καὶ πάντων τῶν τοιούτων, καὶ οἰκειότερον τῷ ἑορταζομένῳ ἁγίῳ Πνεύματι· οὗ τὴν χάριν θεόῤῥυτον ἐξ ὑγρᾶς κἀνταῦθα τροπῆς ἔφη ὡς καὶ ὀμβρουμένην ἄνωθεν ἐπὶ ἀναψυχῇ τῶν πιστῶν, καὶ πλύνουσαν ἁγίῳ τε βαπτίσματι καὶ λοιποῖς θείοις καθαρσίοις, καὶ ἀρδεύουσαν αύλακας θείας, καὶ αὔξουσαν πνευματικὰ σπέρματα, καὶ κατακλύζονταν ἁμαρτίας· καὶ ὅλως ἄνωθεν ἐκχεομένην προφητικῶς ἐπ' ἀγαθῷ τῶν τοῦ τοιούτου Πνεύματος ἀξίων ψυχῶν· τοιούτοις δὲ λόγοις χυτή ἂν εἴη ἄνωδεν μεταφορικῶς ἡ θεία πνευματική χάρις, καὶ ὀμβρητὴ καὶ ῥυτή, ἤδη δὲ ὑγρὸν πνέουσα πνευματ τικῶς, εἴ τι χρὴ καὶ οὕτω φράσαι ἀρχαϊκῶς, ὥστε προσφυῶς τὸ ἔπνευσεν ἐπὶ τῆς θεοῤῥύτου χάριτος εἶπεν ὁ μελφδός· καὶ ἄλλως δὲ τὸ αὐτὸ σεμνύναι, ὥσπερ έρπει πρός τινα τὸ ἑρπτὸν, καὶ βαδίζει τὸ ποδωτὸν, καὶ ἐπιπετάννυται τὸ πτηνὸν, καὶ νήχεται που τὸ νηκτόν, οὕτω πάντως πνέει καὶ ἀερία πνοή, φυσικὴ μὲν αὕτη, συμβολογραφούσα δὲ ὡς οὐκ ἂν ἀντείπῃ τις τὸ ἅγιον Πνεῦμα, δ καὶ ἐκ τοῦ πνέειν καὶ τῆς κατ᾿ αὐτὸ πνοῆς ὠνόμασται. σμ'. Πνοήν δέ φημι ἐνταῦθα, οὔτε τὴν ἀπόγαιον ὁποῖα πολλὰ περὶ ἡμᾶς πνέουσιν ἀήματα, οὔτε τὴν ἐκ καπνώδους ἀτμοῦ, καὶ οὕτω ξηράν· ἀλλὰ τὴν ἀφ᾽ ὕψους καὶ φύσει ἔνικμον καὶ ὑγράν· τοιαύτη γὰρ νῦν χρησιμεύει τῷ μελωδῷ τροπικῶς, ἵνα δι' αὐτῆς φιλοσοφήσῃ θεολογικῶς· διὸ καὶ δυνάμενος εἰπεῖν ὅσοις ἔπνευσεν ἢ θεόόλυτον χάριν ἔφρασεν • γῆθεν γὰρ τὸ βρόον καὶ τὸ βλύον, εἰ καὶ γενικῶς Αυτά εἰσι καὶ αὐτά. Προέκρινε δὲ τὸ θεόῤῥυτος χάρις, ἵνα ἐκ τοῦ ἔπνευσε καὶ ἐκ τοῦ θεόῤῥυτος ὡς ἐκ πνευματώδους ἐνύγρου νέφους υψηλοῦ πορίσηται καὶ ἀστραπαίαν ἔννοιαν τὴν ἐν τοῖς πνευματικῶς ἀστράπτουσι πιστοῖς, καὶ νόημα λαμπηδόνος τὸ ἐν τοῖς λάμπουσι μαθηταῖς, κοινὸν ὑπάρχον αὐτὸ καὶ ἀστραπῆς λαμπούσης καὶ ὑγρότητος ὀμέρηρᾶς ἀποπλυνούσης καὶ λευκανούσης καὶ ποιούσης οὕτω λάμ πειν· καὶ κείσθω καὶ ἡ τοιαύτη σκέψις ἐπὶ σεμνώ ματι τοῦ ἔπνευσε καὶ ἑξῆς· ἔνθα ἐννοίας παρέφρασεν ᾶς φθάσας ἀπὸ τοιούτων μεταφορῶν ἐμελῴδησε, &ξ:; ὢν οὕτω ποικίλλεσθαι μεταφοραῖς καὶ παρα 239. Vide autem verbum έπνευσεν, ut præstantius verbis έφανε et έλαμψε, et omnibus similibus, CON-. venientiusque celebrato Spiritui sancto; cujus gratiam ex humiditatis figura fuentem a Deo dixit tanquam imbrem desuper manantem ac fideles refrigerantem, sanctoque baptismate ac cæteris divinis purificationibus lavantem, et divinos sulcos irrigantem, et spiritualibus seminibus incrementum dantem, atque culpas abluentem; uno verbo, juxta prophetica verba, effusum in bonum animarum hujusmodi Spiritus gratia dignarum. Talibus autem rationibus divina Spiritus gratia metaphorice dicetur desoper fusilis, utque imber fluens et decurrens, jamque spiritualiter humidum spirans, si oportet ita quoque prisco more loqui; ita ut ualuraliter de gratia divinitus manante verbum έπνευσε dixerit melodus; sed ut aliter idem honestemus, quemadmodum ad aliqua repit repens, et graditur pedestre et volat pennatum, et matat natatile, sic prorsus spirat aeria spiratio, quæ quidem physica est, sed symbolice, sicut nemo contradicere potest, effingit Spiritum sanctum, qui ex spirare et ex ipsius derivata spiratione nomen habet. 240. Spirationem autem hic dico, non terrestrem, qualiter multa circa nos spirant dancina, nec illam ex exhalatione fumi simili surgentem et sic aridam:sed illam quæ venit ab alto naturaque humida atque madida est. Talis nunc enim tropice melodo deservit, ut per ipsam theologice philosophetur. Ideo cum dicere posset: ὅσοις ἔπνευσεν aut ἔφρασε (suggessit) θεόβλυτον gratiam: de terra nanque sunt βρύον et βλύον, licet in genere sint ipsa (luenta) ῥυτά; maIuit tamen hoc: θεόῤῥυτος χάρις, ut ex verbo έπνευσεν et adjectivo θεόῤῥυτος, tanquam ex humido et excelso et spirituformi nebulo, deduceret fulgaris sententiam, in fidelibus qui spiritaliter fulgurant, et splendoris cogitatum, in discipulis splendentibus, cum sit hoc commune fulguri lucenti et humiditati pluviosæ quæ lavat et dealbat et ita lucere facit. Et ita jareat talis inquisitio de convenientia verbi ἔπνευσεν et sequentium. Ibi sententias circumlocutus est quas præcedenter absque circumlocutione cecinit; solers ita varietatem

EUSTATIII THESSALONICENSIS NETROPOLITÆ ΤΗ inducere per nietaphoras et paraphrases, qui- φράσεσι, δι' ὧν ἡ τῶν νοημάτων ταυτότης ἐξαλλάσ bus cogitationum repetitio diversam induit formam. σεται. 241. Sciendum auteni quod conveniens dictio est σμα'. Ιστέον δὲ καὶ ὅτι σεμνή λέξις ἡ χάρις· ἡ χάρις; et aliquo mo lo ῥυτή est etiam ipsa scor- καί πως φυτὴ καὶ αὐτὴ καθ᾿ αὐτὴν μονήρης λεγο sim dicta, sine adjectivo θεόρρυτος, et quod est μένη δίχα τοῦ θεόρουτος καθότι καὶ χυτὴ τρίπον et quodammodo χυτή; siquidem ex χέω venit τινά· εἴπερ ἐκ τοῦ χέω γίνεται χαίρειν, ὅθεν καὶ ἡ χαίρειν, unde quoque χάρις, quæ χαρᾷ per deriva- χάρις ἡ τῇ χαρᾷ παρώνυμος· διάχυσις γάρ τις καὶ tionem aliuis est. Quædam enim elusio est ἡ χαρὰ ἡ χαρὰ καὶ ἡ χάρις, καθὰ σύγχυσις τὸ ἐναντίον (laetitia) et ή χάρις (gratia), quemadmodum σύγχυσις αὐταῖς· διὸ καί τις παραβολή προσφυῶς τῇ τοιαύest quod ipsis opponitur. Ideo quoque parabola τῇ ἐννοίᾳ αἰτιολογοῦσα τὸ δάκρυον· πῆ μὲν ὑφ' quedam convenienter huic sententiae causam lucry- ήδονῆς προϊὸν ἄκρας, πὴ δὲ ὑπὸ θλίψεω;, τὸν σπόγ marum exquirit: partim quidem ab extrema γον προφέρει ἐς ὁμοιότητα, ὃς ὑγρὸν στέγων, τῆ voluptate, partim autem ab afflictione prorumpentes, μὲν ἀναπεπταμένος εἰς πλήσμιον αὐτόῤῥυτον ἐκεῖνο spongiam in similitudinem adducunt; concludens προάγει χεόμενον δίχα πιεσμοῦ, τῆ δὲ δι᾽ ἔνδειαν humidum, hinc quidem explicata, ad satietatem σφιγγόμενος· ὡς καὶ ψυχή, πῆ μὲν ἠραιωμένη ἐν ac αὐτόῤῥυτας (spontefluentes) promittit sine pres τῷ χαίρειν καὶ οὕτως ἀναπεπτάσθαι, προΐησι δύο sura fosas; illinc autem necessario stricta: sic κρυον, πῇ δὲ θλιβομένη, ταυτὸν δὲ φάναι, πιεζομένη et anima tum arefacta per lætitiam, et sic per δῆλον γὰρ ὡς ταυτίζεται ή θλίψις καὶ ὁ πιεσμός. expansionem emittit lacrymas, tum vero afflicta, Ιστέον δὲ ὅτι τῶν παλαιῶν θείαις λέξεσιν έντας· sive, quod idem est, pressa; evidens est enim quod σόντων τὴν χάριν, οι τολμηρότεροι καὶ ἐθεοποίησαν idem sunt afflictio et pressura. Sciendum autem quod αὐτὴν, καὶ εἰς Τριάδα περιέστησαν, τρεῖς ἐλλόγως antiquorum divinis dictionibus consociantium gra- ἀναπλάσσοντες χάριτας, καὶ ὀνόματα σεμνὰ ἐπιτι tiam, audacissimi divinam fecerunt illam, et in triaθέντες αὐταῖς. Σεμνότατον δὲ αὐτῆς ἐκεῖνο ἐστιν, dem ordinaverunt, tres rationabiles effingentes gra- ὅτι οὐδεὶς οὔτε τῶν ἄλλων σοφῶν, οὔτε τῶν ἁγίων tias, et augusta nomina eis imponentes. Quod autem Πατέρων, ἀπηξίωσεν ἐπὶ Θεοῦ τὴν τοιαύτην λέξιν, honestissimum illius est, nemo nec aliorum sapien- ἀλλὰ πάντες ἐνέκριναν καὶ ἐπ' αὐτοῦ ταύτην ἁρμότ tium,nee sanctorum Patrum, dedignatus est in Deum τεσθαι· οὔκουν ἔστιν εἰπεῖν χάριν ἢ χαριτώνυμο hujusmodi dictionem; sed omnes judicaverunt in ip- ή κεχαριτωμένην ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον, καὶ ἐξαθερίσαι sum illam adaptari. Licet igitur dicere gratiam, vel c ὅλως τὸ λεχθέν· διὸ καὶ ὁ χαρίσιος εἴτε πλακούς χαριτώνυμον, vel χαριτωμένην vel aliud quid simi- ἐκεῖνος εἴτε ἄνθρωπος ἐσεμνύνετο τῇ τοιαύτῃ λέξει· le, et negligere prorsus quod dictum est. Ideo ¿ καλὴν δὲ αὐτὴν οὖσαν εὑρὼν καὶ ὁ σοφὸς Ιωάννης χαρίσιος, sie placenta foret, sive homo, honestaοὗτος, ἐπλεόνασεν, ὡς ἐχρῆν, καταπάσας αὐτῇ τὸν batur hujusmodi dictione. Pulchram autem illam μελῳδικὸν πέπλον ὅσα καὶ ποικίλματι ἀνθηρῷ. inveniens et ipse sapiens ille Joannes, multiplicavit, ut oportebat, ipsa, tanquam varietate florum, melodum peplum conspergens. ' σμβ'. ᾿Αφειδέστερον μέντοι ὅσα καὶ μαργάρους, τὰς ὡς οὕτως εἰπεῖν φωσφόρους λέξεις, οἷα οικειο τέρας καὶ προσφυεστέρας τῇ ἁγίᾳ Τριάδι, ἐνέθετο εἰς καλλίονα τοῦ ὕφους ποικιλμόν· λέγω δὴ τὰς τοῦ φωτὸς, καὶ τοῦ φέγγους, καὶ τοῦ φάους, καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν, δίχα γε τῶν τοῦ φρυκτοῦ, καὶ τοῦ πυρὸς, καὶ τῆς ἀστραπῆς, καὶ τοῦ σέλαος, καὶ τῶν κατὰ 242. Liberalius tamen tanquam margaritas, dictiones, ut ita dicam, fulgidas, utpote proprius et accommodalas maxime sancta Trinitati, in variegatum texturæ decus, apposuit. Dictiones autem dico luminis, splendoris, facis, et derivatorum, prater dictiones Lorridi, ignis, fulguris, jubaris, nminique splendoris aualogorum; ita ut exinde sit buic voce sonora melodo spiritualis psalmodia τὸ ὄνομα τῆς λάμψεως, ὡς ἐντεῦθεν ολόφωτον σχε quasi tota lucida. Et propter hæc in elogium ei tribuendum est cauonis, id est carminis expansionem, non solum lapidibus pretiosis conspersam in cogitatis de suavi gratia, sed etiam ex fulgadis margaritis, ut dictum est, clarissime fulgurantem. 243. Decus autem etiam est gratiæ tanquam ipsį cohærens, quod adoratio in spiritu et veritate, in spiritu et gratia dicitur adoratio; quodque canonica apostolorum signa sanctissimi Spiritus gratia signat; et quod ille qui in Domino gloriatur, hoc gratia Dei facere se dicens, contentus est; et quod ad idem redit, Dei donun et gratiam fari, et quod ad salutem pertinere dicitur Dei gratia misericordiaque ac humanitas; et quod hujus gratiæ partiδόν τι τὴν πνευματικὴν ψαλμῳδίαν εἶναι τῷ ὑψηλο φώνῳ μελῳδῷ· καὶ διὰ τὰ τοιαῦτα καὶ εἰς λογεῖον αὐτῷ ἐλλογεῖσθαι τὸ τοῦ κανόνος άπλωμα· οὐ λίθος μόνον κατεστρωμένον τιμίοις τοῖς κατὰ τὴν γλυ κεῖαν χάριν νοήμασιν, ἀλλὰ καὶ μαργάρων φαεινών ἐξαστράπτον, ὡς ἐῤῥέθη, φαεινότατα. σμγ'. Σέμνωμα δὲ χάριτος καὶ σύννας, οἷον αὐτῇ καὶ τὸ τὴν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ λατρείαν, ἐν πνεύματι καὶ χάριτι λέγεσθαι, καὶ ὅτι τὰς κανονι κῶς ἀποστολικές σφραγίδας, ἡ τοῦ Παναγίου στ μετοί Πνεύματος χάρι;· καὶ ὅτι ὁ ἐν Κυρίῳ καυχώμενος, ἀρκεῖται εἰπὼν Θεοῦ χάριτι ποιεῖν αὐτά· καὶ ὅτι ἐς ταυτὸν ἥκει θεοῦ δωρεὰν καὶ χάριν εἰς πεῖν· καὶ ὅτι σωτηριώδες, χάριν καὶ εἰκτιρμούς καὶ φιλανθρωπίαν συνεκφωνήσαι Θεοῦ· καὶ ὅτι ὁ

μὲν ἔσω ταύτης καὶ μέτοχος, ἡδὺς ὅτι μάλα· ὁ δὲ τοῦ καλοῦ ἔκπτωτος τοῦδε, οὐδέν τι τοιοῦτος δοκεῖ· ὡς ὁ ἄχαρις καὶ ὁ ἀχαρίστερος δόρπος ἢ λόγος· καὶ τὸ ἀχαρίστατον ήγουν ἀηδέστατον καὶ πάνυ ἄχαρι, καὶ μάλιστα ὁ ἐπάρατος ἀχάριστος. Ὅτι δὲ καὶ ἐπέραις ὑψηλαῖς ἐφίλησεν ὁ μελῳδὸς ἐγκροαίνειν λέξεσι λόγῳ ἐπιμονῆς, εὐχρήστοις καὶ ὑψηλαῖς εἰ καὶ μὴ κατὰ τὰς εἰρημένας λέξεις τὴν χάριν καὶ τὰς ἐκ τοῦ φωτὸς, καὶ τῶν κατ' αὐτὸ, ἡ περιοχὴ τοῦ κανόνος δηλοί τοῖς περιερχομένοις αὐτόν. σμδ΄. Ἀλλὰ γὰρ ἐς τοσοῦτον συμμέτρως τὴν χάριν περιεργασάμενοι, καὶ εὐξάμενοι τῷ Θεῷ μὴ ἀπό στερεῖν ἡμᾶς αὐτῆς, λέγομεν καὶ ὅτι τὸ λάμποντες ἀστράπτοντες ἠλλοιωμένοι ἀσυνδέτως προαχθέντα, γοργῶς καὶ γλυκέως πέφρασται· τῇ πνευματικῇ δὲ φωσφορίᾳ ὠκείωται πάντως καὶ τὸ λάμπειν καὶ τὸ ἀστράπτειν. Εστι δὲ τούτων τὸ μὲν ἐφετὸν φύσει, τὸ δ᾽ οὐ τοιοῦτον· διὸ ἱλαρὸν μὲν ἡ λαμπράς, διὰ τὸ κατ' αὐτὴν γλυκὺ φῶς· φρικτὸν δὲ ὡς πυρόεν, ἡ ἀστραπή - ἅπερ καὶ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ νοοῦντες ἡμεῖς, εἴπερ φρονοῦντες, καὶ φοβερὸν μὲν εἶναι τὸν Θεὸν λογιζόμενος, καὶ οἷον μὴ ἐξευρήσειν τὸν ἀντιστησόμενον τῇ δικαίᾳ αὐτοῦ ὀργῇ, ἄλλως δὲ καὶ φιλαν θρωπότατον αὐτὸν εἶναι συννοούμενοι, φυλαξώμεθα ἡμᾶς αὐτοὺς ὡς ἢ μὴ ἁμαρτάνειν ἀπαρακαλύπτως οὕτω καὶ ἀλογίστως ἐπὶ κληρονομία δαίμονος, ἢ ἀλλὰ καὶ ἡμαρτηκότες ταχὺ ἐπιστρέφεσθαι, την χαλὴν ἀλλοιωθέντες αλλοίωσιν, ἧς ἐνταῦθα ἐμνή σθη ὁ μελῳδὸς παρελκύσας αὐτὴν ἐκ τῶν τῆς ἑορτῆς. σμε'. "Εστι γάρ νοῆσαι ἡμᾶς, ὅτι τὴν κατὰ νοῦν λάμψιν καὶ τὴν ἀστραπὴν καὶ τὴν εὐπρεπῆ ὀθνείαν ἀλλοίωσιν, ἣν παραγγέλλει ὁ σοφὸς οὗτος ἐποποιός, καὶ ἐπιμάρτυρεται ἡμῖν ὡς λατρευταῖς τῆς ἁγίας Τριάδος, τοῖς μαθηταῖς πρώτοις ἐνεθεώρησε. Τί γὰρ ἀπαίσιον ἢ ἀπόφημον ἢ ἀνακόλουθον τῇ ἑορτῇ, καὶ τοιαύτην χάριν ἄνωθεν πεμφθῆναι τοῖς θεοκήρυξιν, ἵνα τοῦ περιέχοντος λαμπομένου πυρσαῖς γλώσσαις καὶ τῇ ἐκεῖθεν φανότητι, καὶ τὰ μαθητικά πρόσωπα φωτὶ λάμποιντο, καὶ θείαν οὕτως πλουτοῖεν ἀλλοίω σιν; οὐ γὰρ ἂν εἴποι εις πρέπειν τὸν μὲν ἐκεῖ ἀέρα λάμπεσθαι, κατενώπιον δὲ τοῦ Θεοῦ ἀποστόλων ζό φον εἶναι, ὡς νυκτὶ ἐοικέναι σφίσι τὰ ὑπώπια ᾤχρῳ βεβαμμένα τῷ ἐκ φόβου καὶ συστολῆς, τοῦ πρὸς κάλλος ἐρεύθοντος αἵματος· ἡ Μωϋσῆς μὲν ὑπερεδοξάσθη τὸ πρόσωπον ἦν ὅτε ἐκ Θεοῦ καθὰ πρέπον, οἱ δὲ μαθηταὶ οὐκ ἦσαν ἄξιοι καλῷ τοιούτῳ ἐλλάμψασθαι; καὶ τυχεῖν ὁμαδικῶς ἀγαθοῦ ὁποίου ἐν τῷ Θαβώρ ἐπειράθησαν τρεῖς ἐκεῖνοι ἐπίλεκτοι μαθη ταί, οὓς καὶ αὐτοὺς ὁ νῦν ἀποστολικός περιέχει σύλο λογος, χαίροντας πάντως ὅτι τὸ ἰδιάσαν πρὸ τοῦ πάθους καλὴν τὸ ἄῤῥητον ἐκεῖνα φῶς, ἐκοινώσαντο ἄρτι πάντες ἀδελφικῶς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὡς αὐτὸ ἐπιμέτρησε. σμς΄. Διὸ ἔστι νοῆσαι καὶ εἰπεῖν ὀρθῶς, ὡς οἱ λάμποντες οὕτω καὶ ἀστράπτοντες διὰ τὸ θεόθεν λάμπεσθαι καὶ ἀστράπτεσθαι, καὶ πυρίναις δὲ γλώσσαις ψαυόμεναι θιγγανούσαις οἷον τῆς ἑκάστου PATROL. GR. CXXXVI. eeps, quam maxime jucundus est; qui vero boni illius est expers, nihil talis esse videtur; veluti ¿ ἄχαρις εἰ ὁ ἀχαρίστερος δόρπος sive λόγος, et, id quod ingratissimum seu injucundissimum et prorsus insulsum est, et præsertim detestabilis, Ingratus. Quod autenn etiam allis excelsis dictionibus amavit cum perseverantia poeta lyram percutere, et si non secundum has dictas locutiones, gratiam, cæterasque ex lumine et derivatis ortas, commodis et excelsis, hujus carminis argumentum ostendit percurrentibus illud. 24. At vero sic de gratia sufficienter habito sermone, Deum, ne nos orbet illa, deprecati, dici - mus quod verba λάμποντες, ἀστράπτοντες, ηλλοιω μένοι, sine conjunctione prolata vivide jucundeque dicta sunt. Spirituali vero lucidationi prorsus appropriantur τὸ λάμπειν εἰ τὸ ἀστράπτειν. Es lis autem unum quidem natura est desiderabile, aliud vero minime ita: quoniam jucundum quidem est lucerna, propter dulcem ipsius lucem; tremendum autem veluti ignitum, fulgur. Quas nos etiam de Deo cogitantes, dummodo prudentes simus reputantesque tremendum esse Deum ac talem qui non inveniat ipsius iræ justæ quemquam obstan - tem, alias autem illum esse benignissimum intelligentes, nos ipsos custodiamus, ne vel imprudenter ac irrationabiliter in dæmonis bæreditate flamus peccantes, vel saltem etiam lapsi brevi convertamur hac pulchra transmutati mutatione, cujus hic meminit poęta ex his ad festum attinentibus illam deducens. 245. Nobis enim cogitandum quod hunc mentis splendorem ac fulgurationem convenientemque extraneam mutationem, quam sapiens ille cantor nuntiat, et nobis ut sanctæ Trinitatis cultoribus attribuit, in primis discipulis speculatus est. Quid enim sinistri vel infausti vel repugnantis festivitati quod talis gratia desuper etiam uritteretur Dei praconibus, ut, capite linguis igneis et exinde splen doribus fulgente, discipulorum vultus etiam lumine fulgerent, et sic divina mutatione ditarentur. Non enim quis dicere posset convenire illic quidem aera fulgere, sed coram Deo apostolorum tenebras esse, ita ut nocti similes ipsis essent facies, pallore ex metu et animi contractione, dum in pulchritudinem sanguis rubefacit uncta. Nunquid Moysis quidem vultus olim a Deo convenienter glorificatus est, discipuli vero digni non essent qui tali splendore fulgerent, parique jure bonum obtinerent, quale super Thabor experti sunt illi tres electi discipuli, quos et ipsos præsens apostolicus complectitur cœtus, omnino gaudentes quod speciatim concessuni ante occasionem bonum illud ineffabile lumen, nunc omnes fraterne per Spiritum sanctum, ut illud supererogavit, in communi participent? 246. Idcirco recte cogitandum et dicendum, quod ita fulgentes ac fulgurantes, eo quod a Deo lucerent ac fulgurarent, igneisque tacti linguis tanquam uniuscujusque lingua attingentibus, et ita dulcem

cognitionis flammam, ut Dei angeli, accedentibus, γλώσσης, καὶ οὕτω γνώσεως πραείαν φλόγα έμπυ convenientia sane concinerent, etsi circumstantes ethnici male comprehenderent illos et aliquo modo secundum illos e medio ignis Deum benedicentes ac bymuis celebrantes et populum idololatricum circumstantem obstupefacientes, sacros pueros, et ipsi agerent. Non igitur absimile nec dubium specie lucidissimos etiam apostolos fuisse, cum sub ignis specie desuper illis venit Spiritus illuminatio, ut interiori lumine lumen etiam vultus haberent; illaque tria ex æthere lucerent ipsis lumina, unum quiden) ex igneis linguis, aliud inhaerens menti, et tertium quod ipsis fáciem ad gloriam sanctæ Trinitatis splendescere fovit. 247. Hoe autem ita cum sit, potest aliquis loculionem: Exipnea convenientissima mutatione ipsos commuteri,ad hujusmodi splendorem ac fulgurationem urbane referre, dicereque quod ibi sacer poeta alludit ad veterem apud Græcos vultus immutationem, quæ superveniebat beroicæ persona, de qua factum est istud: Alius mibi, peregrine, recens vel antea visus es. Dicitur enim tunc heros vir et reliquis corporis et facie recenter fuisse mutatus. Erat etiam illius extranea mutatio, non quidem aliquatenus conveniens, sed aspectu deformissimum illum demonstrans ruga nempe circundabat eum, et pellis sicut lignum arefacta erat, et oculi caligaverant, nisi pejus adhuc esset hæc mutatio. 248. Hic autem dicere posset poeta quod, dextera Dei mutante apostolos, sic mutati sunt ut alienus esset eis sicut et cuilibet alii personæ fulgurans iste splendor, sed convenientissimus, utpote blandus et alliciens ipsum intendentes. Non enim, ut in Tbabor, lumine super solem coruscaute, veluti fulgure, percellebantur, sed sicut tunc linguarum ignis urere non valebat, sic nec exinde lumen excæcare intuentes in bonum enim hæc in festivitate facta est mutatio, non autem ad lædendum neque discipulos nec alium quemquam. Et ita quidem in exemplum apostolis per recordationem adductis sapiens melodus Joannes hanc splendorem in nos spiritualiter declinare vult per rectam sanctæ Trinitatis adoracionem. 249. Hanc vero dictam mutationem poeta dixil ¿0velav, sive extraneam, ut dictum est, et extraordinariam, usus tropo qui dicitur apud antiquos metalepticus, sive juxta metalepsin, non hanc quam adhibent pedestres rhetores, sed illam quæ poetis est in usu. Sic supponatur dictio requirens interpretationem ad claritatem; et explicetur illa per dicionem homonymam sive ad minus δίσημον, id est luas habentem a se diversas significationes, quarum una quidem est maxime propria, sicut videtur, ad afferendam subjectæ dictioni claritatem; alia vero vi trahitur ad istam interpretationem, auditore coacto transfeṛre suam'mentem a naturall ρευούσαις ὡς Θεοῦ ἀγγέλοις, ἔμελπον ἂν τὰ εἰκότα, κἂν οἱ περιεστῶτες ἐθνικοὶ παρενόουν αὐτούς· καί πως κατὰ τοὺς ἐκ φλογὸς μέσης τὸν Θεὸν εὐλο γοῦντας καὶ ὑμνοῦντας ἁγίους παῖδας ἐκείνους, καὶ τὸν πέριξ λαὸν τὸν εἰδωλολάτρην ἐκπλήττοντας, διετέθειντο καὶ αὐτοί; Ούκουν ἀπεικὸς οὐδὲ ἀμφίλεκτον λαμπροτάτους εἶναι καὶ τὴν μορφὴν τοὺς ἀποστόλους ὅτε πυρσομόρφως αὐτοῖς ἦλθεν ἡ ἄνω θεν τοῦ Πνεύματος ἔλλαμψις, ἵνα φωτὶ τῷ ἐντὸς φῶς ἔχοιεν καὶ προσωπικόν· καὶ τρία ταῦτα φῶτα έναιθριάζοι αὐτοῖς τὸ ἐκ τῶν πυρίνων γλωσσῶν, καὶ τὸ κατὰ ψυχήν· καὶ τρίτον ὅπερ αὐτοῖς τὴν ὄψιν εἰς δόξαν τῆς ἁγίας Τριάδος Αγλάιζεν. σμα. Εἰ δὲ τοῦθ᾽ οὕτως ἔχει, δύναταί τις καὶ τὸ οθνείαν ἀλλοίωσιν εὐπρεπεστάτην ἀλλοιῶσθαι αὐτ τοὺς συμβιβάσαι αστείως πρὸς τοιαύτην λάμψιν καὶ ἀστραπὴν, καὶ εἰπεῖν ὅτι μυκτηρίζει ἐνταῦθα ὁ ἅγιος μελωδός παλαιὰν ἐν Ἕλλησι κατ' ὄψιν ἀλλοίω σιν, ἐπιγινομένην ἡρωικῷ προσώπῳ περὶ οὗ πεποίηται τὸ - 'Αλλοιός μοι ξεῖν' ἐφάνης νέον ἠὲ πάρ οιθεν· - λέγεται γάρ ποτε ήρως ἀνὴρ ἀλλοιωθῆναι καινῶς τά τε ἄλλα τοῦ σώματος, καὶ τὸ πρόσωπον· καὶ ἦν ἢ ἀλλοίωσις ὀθνεία ἐκείνου, καὶ οὐδὲ βραχύ τι γοῦν εὐπρεπῆς, ἀλλὰ εἰδεχθέστατον ἐκεῖνον διαδεικνῦσα· βυτίς τε γὰρ ἐκεῖνον περιέστειλε, καὶ ὁ χρους ὡσεὶ καὶ κάρφος ἀπεξήραντο, καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ ἐκνυζώθησαν, ὅτι μηδὲ ἦν ἡ ἀλλοίωσις ἐκείνη ἐκ τοῦ κρείττονος. σμή. Ἐνταῦθα δὲ εἴποι ἂν ὁ μελῳδὸς ὅτι τῆς δεξιᾶς τοῦ Θεοῦ ἀλλοιούσης τοὺς ἀποστόλους, οὕτως ἠλλοιώθησαν ὡς ὀθνείαν τε αὐτῶν καθὰ καὶ παντὸς ἄλλου προσώπου εἶναι τὴν ἀστραπαίαν ταύτην λάμψιν, ἀλλὰ καὶ εὐπρεπεστάτην οἷα καὶ ἐπαγωγὴν καὶ ἐφολκὸν τῶν ἐντρανιζόντων αὐτῇ. Οὐ γὰρ ὡς ἐν τῷ Θαβώρ ὑπὲρ ἥλιον τοῦ φωτὸς ἐνεργοῦντος, ὑπερηυγάζοντο καταστραττόμενοι, ἀλλὰ ὥσπερ τὸ τηνικαῦτα πῦρ τῶν γλωσσῶν οὐκ ἤθελε καίειν, ούτως οὐδὲ τὸ ἐκεῖθεν φῶς ἐκτυφλοῦν τοὺς βλέποντας ἐπ' ἀγαθῷ γὰρ ἐκαινουργήθη ταῦτα ἐν τῇ ἑορτῇ. οὐ μὴν ὥστε βλαβῆναι μὴ ὅτι γε τοὺς μαθητάς, ἀλλ' οὐδὲ ἕτερόν τινα· καὶ οὕτω μὲν εἰς παράδειγμα τοὺς ἀποστόλους ὑποστήσας διὰ ἀναμνήσεως ὁ σοφὸς μελικός Ἰωάννης, τὴν ἐκείνην λάμψιν εθέλει μεταΟ κλίναι νοητῶς εἰς ἡμᾶς, ἐν τῷ λατρεύειν τῇ ἁγίᾳ Τριάδι ὀρθῶς. σμθ'. Τὴν δὲ ῥηθεῖσαν ἀλλοίωσιν ὀθνείαν ὁ μελῳ· δὸς εἶπεν, ήγουν ξένην, ὡς ἐῤῥέθη, καὶ παράδοξον, τρόπῳ τῷ παρὰ τοῖς παλαιοῖς λεγομένῳ μεταληπτικῷ, ήγουν τῷ κατὰ μετάληψιν, οὐ τὴν παρὰ τοῖς πεζολόγοις ῥήτορσιν, ἀλλὰ τὴν παρὰ τοῖς ποιηταῖς γινομένην. Οὕτως· ὑποκείσθω λέξις δεομένη έρμηνείας εἰς διασάφησιν, καὶ ἑρμηνευθήτω ἐκείνη διὰ λέξεως ὁμωνύμου, ήγουν τὸ ἐλάχιστον, δισήμου, δ ἐστιν ἐχούσης δύο σημασίας ἑτεροιουμένας ἀλλή λων, ὧν ἡ μὲν μία οικειοτάτη, ὡς εἰκὸς αὐτόθεν ἐστὶ τῇ ὑποκειμένῃ εἰς διασάφησιν· ἡ δὲ ἑτέρα βιαίως ἕλκεται εἰς ἑρμηνείαν ἐκείνην, ἐξωθουμένου τοῦ ἀκροατοῦ· μεταγαγεῖν τὴν αὐτοῦ νοῦν ἀπὸ τῆς

προσφυοῦς ἑρμηνείας εἰς τὴν ἄλλην τὴν ἐξ όμωνυ- interpretatione ad aliam, quæ ex homonymia est, μίας ἀντιπαρακειμένην, καὶ προσαρμόσαι αὐτὴν εἰς ἑρμηνείαν τῆς προκειμένης λέξεως· οἷον ἔστω δεομένη ἑρμηνείας λέξις ἡ γλήνη ἐν τῷ Εῤῥε, κακὴ γλήνη· - καὶ ἑρμηνευτέον αὐτὴν διὰ τοῦ κόρη. Ἐπὶ οὖν κόρη μὲν καὶ ἡ κατὰ τὸν ὀφθαλμὸν, κόρη δὲ ὁμωνύμως κατὰ ἑτεροίαν σημασίαν καὶ τὸ νεαρὸν γυναικάριον, ὁ μὲν προσάψας τῇ γλήνῃ τὴν πρώτην κόρην τὴν κατ' ὄψιν, ἵνα λέγῃ ὅτι Εῤῥε, κακὴ θέα, ήγουν ᾿Ανερ μὴ ἀξιοθέατε, οἰκείως. ἡρμήνευσεν, εἴτουν προσφυῶς· ὁ δὲ μεταλαβών ήγουν ἀλλάξας τὴν θέαν καὶ εἰπὼν μεταληπτικῶς, Εῤῥε, κακὸν κοράσιον, ήγουν Ο γυναικία καὶ δειλότατε ἄνερ, οὐ καλῶς μὲν ἡρμήνευσε· δοκεῖ δὲ βιαίως ἀναγκάζε σθαι, ὡς οἷον ἐναπαιτήσει, ὅτι ἐπὶ γλήνην ἔφης τὴν κόρην κόρη δὲ καὶ τὸ κοράσιον, κατάδεξαι εἰπεῖν ἑρμηνευτικῶς καὶ τὸ - Εῤῥε, κακὴ γλήνη, - ἀντὶ τοῦ φθάρηθι ὦ γυναικάνερ διὰ δειλίαν. Τοιούτῳ δή τινι λόγῳ καὶ ὁ μελῳδὸς ἐγγράψας τῇ ψυχῇ, ξένην ἀλλοίωσιν εἰπεῖν τὴν ἐκ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἐν τῷ λαβεῖν ἴσως αὐτὸ ἐκ τοῦ - Αλλογός μοι, ξεῖν', ἐφάνης νέον δὲ πάροιθεν· - καὶ εἰδὼς ξένην λέγεσθαι οὐ μόνον τὴν ξενίζουσαν καὶ παράδοξον, ὅπερ ἀληθῶς ἁρμόττει ἐνταῦθα, ἀλλὰ τὴν ὀθνείαν ήγουν ἀλλοτρίαν, ἀπητήθη ἀναγκαστικῶς ὑπὸ τῆς μετρικῆς ἀκροστιχίδος· ξενίζουσαν μὲν μὴ εἰπεῖν· ἐθνείαν δὲ ἐξ ἀνάγκης, διότι ή ξένη αλλοίωσις ὁμοτίμως ὥσπερ τὴν παράδοξον οὕτω καὶ τὴν ὀθνείαν ἐδήλου. diversam, et adaptare istam ad interpretationem subjectæ dictionis. In exemplum sit egens interpretatione dictio ή γλήνη in hoc: Abi, mala γλήνη; ét interpretatio fiat per vocem xópŋ. Cum igitur est quidem xópŋ oculi pupilla, xópn vero per bomonymiam est etiam cum alia significatione juvenis mulier, ille quidem qui τῇ γλήνῃ adaptavit prio rem κόρην ad oculum respicienten, ut dicat: abi. mala visio, sive homo visu indigne; proprie sen naturaliter interpretatus est. Ille vero qui, transferens sive commutass visionem, per metalepsim dixil: abi, κακὸν κοράσιον, seu o muliercula et ignavissime homo, non bene quidem interpretatus est; sed videtur vi cogi, tanquam petitione, car ad γλήνην dixisti τὴν κόρην? κόρη vero dicitur & τὸ κοράσιον, ostendere interpretatione te dixisse istud: Εῤῥε, κακή γλήνη, pro hoc: pereas, homo muliercula propter ignaviam. Porro, simili quadam ratione, poeta, postquam in animo inserlpserat Ę¿vny mutationem dicere quæ fit ex Spirita sancto, hoc forte sumens ex isto: 'Αλλοιός μοι ξείνο ἐφάνης νέον ἠὲ πάροιθεν: Alius mihi, amice, nuper vel antea visus es; sciensque ¿¿vŋy dici DOR solum extraneam visu et extraordinariam, quod bis vere convenit, sed τὴν ὀθνείαν, sive alienam, necessitate coactus est acrostichidis metro, §svlζουσαν quidem non dicere, sed οθνείαν, quoniam ή ξένη ἀλλοίωσις pariter sicut extraordinariam, sic ɑ etiam alienam siguificabat. σν. Καὶ τοίνυν ποιεῖ τοῦτο ἄκων· εὖ μὲν εἰδὼς παραποιεῖν τὸ τοῖς προκειμένοις ἀκόλουθον· ἀνατιθεὶς δὲ αὐτὸ γρίφου δίκην παρὰ εὐγνώμοσι κριτικοῖς· τῇ ἔστιν ὅτε κατ' ἀνάγκην διθυραμβώδει μεταχειρίσει τῆς ποιήσεως, ἀλλαξάμενος τῆς καθ ἑρμηνείαν προσεχοῦς λέξεως την πορρωτέρω, παραδοξίας χάριν καὶ γλαφυρότητος· δι᾽ ἦν καὶ ἀλο λοίας ἐν ἑτέροις παραδοξοφωνίας ἐμάθομεν· ὥστε ἐθνεία νῦν ἀλλοίωσις, ἡ ξένη καὶ παρηλλαγμένη, φρασθεῖσα οὕτω ποιητικῷ μεταληπτικῷ τρόπῳ δε δομένῳ τοῖς ἐποποιοῖς· καὶ ἄλλως δὲ διασαφήσαι τὸ τοιοῦτον καινόσχημον, φαίνεται ἡ ὡς ἐβρέθη ἐθνεία ήγουν ξένη ἀλλοίωσις, προήχθαι κατά τι νόημα σοφιστικὸν μὲν, καὶ οὐχ ὑγιές, δοκοῦν δὲ εἶναι συλλογιστικὸν τοιοῦτον τὸ ὀθνεῖον, ξένον δηλοῖ· ξένον δὲ τὸ παράδοξον· ὀθνεῖον ἄρα τὸ παρά δοξον· καὶ ἐκεῖθεν ἀλλοίωσις ἐθνεία ἡ παράδοξος • οὕτω καὶ γλήνη ἡ κόρη· κόρη δὲ ἀπαλή τις γυνή, καὶ ἡ γλήνη ἄρα κόριον. σνα'. Τούτων δὲ ἀρκούντως οὕτω ῥηθέντων, εἴ τις ἀλλοίωσιν ἐθνείαν ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐξ ὀρθοῦ ἀλλοτρίαν, οὐκ ἂν εὑρήσει ῥᾳδίως οὕτω καὶ ἀπραγμόν νως ποθὲν προσοχήν. Πῶς γὰρ ἀλλοτρία ἡ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι νῦν μεταβολὴ καὶ ἀλλοίωσις ἐκ τῆς παρὰ φύσιν κακίας καὶ ἁμαρτίας εἰς τὴν κατὰ φύσιν ἀναμαρτησίαν καὶ ἀρετὴν, εἴτε κατὰ τὸ κοινὸν σημαινόμενον τῆς εἰρημένης λέξεως, καθ᾿ ἣν ἐθνεῖον λέγει τις καὶ ἀλλότριον, ήγουν μὴ οἰκεῖον, εἴτε 250. Et tamen facit hoc invitus; bene quidem sciens alienare quod subjectis est adjunctum; applicans autem illud ad modum enigmatis coram benevolis criticis; tali modo quandoque ex necessitate in dithyrambica poeseos tractatione, dictionem interpretationi propinquam cum longinqua, mirationis et elegantiæ causa, mutans; ubi alias in aliis extraordinarias voces didicimus; ita ut ¿0veľa sit nunc mutatio, quæ extrança sive extraordinaria est, sic poetico metalepsis tropo lyricis concesso dicta. Ad aliter autem etiam explicandum novam bujusmodi formam, videtur ista, sicut dictum est, 60veľa sive extranea mutatio prolata fuisse juxta quoddam conceptum, sophisticum quidem et non sauum, sed visum hujusmodi syllogisticum: τὸ ἐθνεῖον, extraneum significat; extra neum autem est quod est extraordinarium: unde ὀθνεία est mutatio que extraordinaria est. Sic etiam: γλήνη ή κόρη; κόρη vero est quædam τη lier tenella; ergo ή γλήνη est etiam puella. 251. His autem sufficienter ita dictis, si quis άλο λοίωσιν ὀθνείαν hic dicit illam quæ ex reelo est aliena, non ita facile commodeque sibi conciliabit attentionem· quomodo enim aliena esset præseus in Spiritu sancto mutatio atque transformatio ex malitia et culpa contra naturam, in justitiaın et virtutem juxta naturan», sive secundum commu· nem memoratæ vocis significationem, juxta' quam ὀθνεῖον dicit etiam aliquis ἀλλότριον, seu no pr

τριοι; οὔτε γὰρ ἀνοίκειος ἡμῖν ἡ ἐκ κακοῦ εἰς και λὸν μεταβολὴ, οὔτε τοῦ Θεοῦ ἀλλοτριοῖ τοὺς κατ' αὐτὴν ἀλλοιουμένους· ὥστε οὐδὲ ἔστιν ἐπίθετον αλλοιώσεως τοιαύτης ἡ ὀθνεία ήγουν ξένη ὡς ἄλλο τρία· καὶ οὕτω μὲν ὑποδίσκολον τὸ ἑρμηνεῦσαι άλλοτρίαν τὴν ἐθνείαν. prium, sive secundum scriptionem quς αλλόφυλοι κατὰ τὸ γραφικὸν ἐν ᾧ ἀλλόφυλοι ἐῤῥέθησαν οἱ ἀλλή dicti sunt οἱ ἀλλότριοι! non est enim nobis impropria in bonum ex malo mutatio, nec a Deo alienat eos qui secundum ipsam mutantur: unde non est epithetum hujusmodi conversionis ή θνεία είνο ξένη tanquam αλλοτρία; et ita quidem subinvisum est αλλοτρίαν (alienam) τὴν ὀθνείαν (extraneam) interpretari. 252. Si quis autem dicat illius avi sanctos spiritualiter mutatos fuisse ξένῃ ἀλλοιώσει, quæ εθνεία εἶνε ἀλλοτρία erat usque ad ipsos, vel a qua prius ipsi alienali atque disjuncti fuerant, est quidem violenti quoddam hæc expressio; benevolis autem auditoribus accipietur; ὁ ὀθνεῖος vero masculimum, ex quo ή οθνεία, e voce νόθος derivatur; - qua sicut Κάδμος καδμεῖος, εἰς νόθος νοθείας, εἰ sic et Littera transpositione οθνείoς; et forte hoc est quod etiam ibi fecit de 60vel mutatione ambiguitatem. „Cum enim váðo; proprie quidem est filius qui non est germanus et legitimus generatori, prævenit auLom illa dictio poni de rebus simpliciter extraneis ‘et sic alienis; deinde vero deducta sunt etiam verba ὁ ὀθνεῖος et cetera derivata, proprie dictionis illius immutatio commutavit etiam concepta in quibus illæ voces spargebantur, et præsertim in dispositione poetica. 253. Laudandus porro poeta est quod, neces - sitatem habens in tertio versu jam tractati initium ab o brevi ponendi, talem in metri necessitate dictionem invenit. Considerandum est autem an forte non sit inelius scribere mutationem ¿0veľov ab attico nominative ἡ ὀθνεῖος. Dicere nempe τὴν Φθνείαν in communibus iambis non est consuetum; tanquam spondæo, ex regula grammatica, evadente secundo pede, propter longam vocis fuaLow ἡ ἐθνεία. Sicut enim ex τοῦ θείου τὴν θείαν communiter extendimus, sie etiam ex τοῦ ἐθνείου τὴν ἐθνείαν. Si vero forte poeta recordatus istud: τῇ μακρᾷ πέμπτῃ μακρὸν ὕμνον ἐξήδω, 98cundam bunc iambum mensus est quoque præseniou, non inutiliter le contradicimus, sed in memoriam revocamus quod similiter fecit sanctus ille Joannes et in hoc: επισφραγίζων τῇ ζέσει τοῦ Πνεύματος. Nam verbi σφραγίζειν initialis est extensa, sicut vocis σφραγίδος, ut non est ambigendum bomini grammatico. Quod autem heroici -mula quoque talia nomina feminina in alpha desinentis ex genitivis per longam terminatis contrahunt, non est contradicendum constanter, si quis expertus sit. Votein vero ευπρεπεστάτην pro καλήν nsurpavit melodus, bene quoque ibi locutus: si enim juxta quemdam dicentem, pulchra est mutatio dexter Excelsi, etiam convenientissima esset. Hoc autem demonstrat τὴν ὀθνείαν intelligendum esse non alienam, sed extraordinariam: dalis enim est bac mutatio, diceret aliquis, amphiodinem hic etiam ostendente prepositione. Communius tamen sicque notius est ή εὐπρεπεστάτη. Non. ignotum est autem quod pulchrituσνβ'. Εἰ δέ τις εἴποι τοὺς τότε ἁγίους ηλλοιωμέτους πνευματικῶς ξένην ἀλλοίωσιν, καὶ ὀθνείαν ἤτοι ἀλλοτρίαν μέχρι καὶ τότε αὐτῶν, ήγουν ἧς πρὶν αὐτοὶ ἀπεξένωντο καὶ ἀλλοτρίωντο, ἔστι μὲν βιαστόν τι τουτὶ τὸ ὄνομα· προσθεχθήσεται δὲ ἀκροαταῖς εὐγνώμοσιν· ὁ ὀθνεῖος δὲ ἀρσενικὸν ἐξ οὗ ἡ ὀθνεία ἐκ τοῦ νόθος παρῆκται· ἀφ' οὗ ὥσπερ Κάδμος καδμεῖος, οὕτω νόθος νοθεῖος, καὶ μεταθέσει στοιχείου ὀθνεῖος· καὶ τάχα τοῦτό ἐστι τὸ καὶ ἐνταῦθα πεποιηκὸς τὴν ἐπὶ τῇ ὀθνείᾳ ἀλλοιώσει στρεβλολογίαν. Ἐπεὶ γὰρ νάθος μὲν κυρίως υἱὸς ὁ μὴ γνήσιος καὶ ἔννομος τῷ γεννησαμένῳ· ἔφθη δὲ ἡ λέξις τεθῆναι καὶ ἐπὶ τῶν ἁπλῶς ξένων καὶ οὔτ τως ἀλλοτρίων· ἐκεῖθεν δὲ κεκίνηται καὶ ὁ ὀθνεῖος καὶ τὰ ἐξ αὐτοῦ, ἡ τῆς κυριολεξίας ἐκείνης εκτροπή συνεξέστρεψε, καὶ τὰ νοήματα ἐν οἷς τοιαῦται λέξεις κατεσπάρησαν, καὶ κάλλιστα ἐν διαθέσει ποιητική. σνγ'. Ἐπαινετέον δὴ τὸν μελι δὸν ὅτι ἀνάγκην ἔχων ἐν τῷ τρίτῳ στίχῳ τοῦ προκεχειρισμένου ἀπὸ τοῦ ο' μικροῦ θέσθαι ἀρχὴν, ἐξεῦρε τοιαύτην λέξιν ἐν ἀνάγκῃ μετρικῇ. Σκοπητέον δὲ μήποτε κάλλιον ἐστι γράψαι ὀθνεῖον ἀλλοίωσιν, ἀπὸ εὐθείας Αττι τῆς τῆς ἡ ὀθνεῖος· τὴν ὀθνεῖαν γὰρ εἰπεῖν οὐ σύν νηθες ἐν ἰαμβείοις κοινοῖς· οἷα σπονδείου κανόνι γραμματικῷ ἀπεκβαίνοντος τοῦ δευτέρου ποδός, διὰ τὴν λήγουσαν τοῦ ἡ ὀθνεία. Ὡς γὰρ ἐκ τοῦ θείου τὴν θείαν ἐκτείνομεν κοινόνερον, οὕτως καὶ ἐκ τοῦ ὀθνείου τὴν ὀθνείαν. Εἰ δὲ ἴσως & μελῳδὸς ἐνθυμη θεὶς τὸ τῇ μακρά πέμπτῃ μακρὸν ὕμνον ἐξάδω, πρὸς ἐκεῖνο τὸ ἰαμβεῖον ἐπόδισε καὶ τὸ παρὸν, οὐκ ἀντιπίπτομεν εἰς οὐδὲν δέον, ὑπομιμνήσκομεν δὲ ὡς ὅμοιον πεποίηκεν ὁ ἱερὸς Ιωάννης οὗτος, καὶ ἐν τῷ ἐπισφραγίζων τῇ ζέσει τοῦ Πνεύματος. Τοῦ γὰρ σφραγίζειν ἐκτέταται ἡ ἄρχουσα, καθὰ καὶ ἡ τῆς σφραγίδας, ὡς οὐκ ἔστιν ἀμφιβαλεῖν ἄνδρα γραμματικόν. Ότι δὲ ἡρωΐζοντες πολλὰ καὶ τοιαῦτα θη· λυκὰ ὀνόματα εἰς ἄλφα λήγοντα ἐκ μακροκαταλή κτων γενικών συστέλλουσιν, οὐκ ἔστιν ἀντειπεῖν σταθερῶς, εἴ τις πεπείραται. Τὸ δὲ εὐπρεπεστάτην ἀντὶ τοῦ καλὴν ἔλαβεν ὁ μελῳδὸς, εὖ καὶ ἐνταῦθα λαλῶν· εἰ γὰρ κατὰ τῶν εἰπόντα καλὴ ἀλλοίωσις ἡ τῆς δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου, καὶ εὐπρεπεστάτη ἂν εἴη τοῦτο δὲ διασαφητικόν ἐστι τοῦ τὴν ὀθνείαν μὴ ἀλλοτρίαν χρῆναι δ' ὑπονοείσθαι, ἀλλὰ ξενίζουσαν· ἡ τοιαύτη γὰρ ἀλλοίωσις λέγοι τις ἂν, ἐπίτασιν κάνε ταῦθα δηλούσης τῆς προθέσεως· κοινότερον μέν τοι καὶ οὕτω γνωριμώτερόν ἐστιν ἡ εὐπρεπεστάτη· οὐκ ἄδηλον δὲ ὅτι καλλονήν τινα σημαίνει καὶ τὸ πρέπον, καὶ ὁ εὐπρεπής, καὶ ὁ ἐκπρεπής, καὶ τὸ ἐπιπρέπειν, καὶ ἡ εὐπρέπεια· γίνεται δὲ ἀπὸ τοῦ

ται. περιέπειν· τὰ γὰρ τοιαῦτα ὡς καλὰ περιέπον- dinem quamdam significat τὸ πρέπον, εἰ ὁ εὐπρε πής, εἰ ὁ ἐκπρεπής, εἰ τὸ ἐπιπρέπειν, et ἡ εὐπρέ πεια: venit autem a περιέπειν: talia namque sicat bona περιέπονται (curamtur). σνδ. Σημείωσαι δὲ καὶ ὅτι ἐπιλογικῶς οἷον τὸ ὅλον θαῦμα τῆς ἄρτι ἑορτῆς ὁ μελῳδὸς ἐν τῷ πα ρόντι ἐκεφαλαιώσατο τροπαρίῳ. Τὸ μὲν γὰρ ἔπνευσε διὰ τὴν βιαίαν ἐβρέθη πνοήν· ἡ δὲ θεόρρυτος χάρις διὰ τὸ ἐπιχέω· ἔνθα ἐπίτασιν ἡ πρόθεσις δηλοί, ὡς δοκεῖ ἑρμηνεύειν ἕτερος μελῳδὸς εἰπών, Πλουσίως ἐξέχεας· ἐκ τοῦ Πνεύματος μὲν χέας, ως φησιν Ἰωήλ· ἄλλως δὲ ἐκχέας εἰς ἀμέτρητον· τὸ δὲ λάμποντες ἀστράπτοντες, κεφαλαίωσίς ἐστι τῆς ἀναμεμιγμένης τῇ πνοῇ καὶ ἐλλαμπούσης πυρώσεως ο καθέ Αν ἡ γλῶσσαι πυρσώδεις ἐλέγοντο ἂν αἱ τότε, ἢ πυρὰ ἐκεῖνα γλωσσοειδῆ· τὸ δὲ ἠλλοιωμένοι τὴν ἀποστολικὴν κεφαλαιοί μεταβολὴν εἰς θειοτέραν Υπερ πρότερον· τὸ δὲ ὀθνείαν ἀνάμνησιν ποιεῖται τῆς ἐν ξέναις γλώσσαις λαλιᾶς· τὸ δὲ εὐπρεπεστάτην ἐνάγει τὸν ψάλλοντα μὴ ἐπ' ἀλλοτρίας νοεῖν τὴν ὀθνείαν ταύτην· ἐκείνη γὰρ εὐπρεπής. Τὸ δὲ σοφὴν οὐσίαν τοῦ σοφισθῆναι τοὺς ἀποστόλους τηνικαῦτα μνεία ἐστί· τὸ δὲ ἰσοσθενοῦσαν, προέγνωται ἐν τῷ Ισοσθενὲς πνεῦμα. Οὕτω δὲ προδεδήλωται καὶ περὶ τοῦ, Σοφὴ τρίφεγγος οὐσία καὶ ὡς ἡ τρίφεγγος καὶ τριφεγγής λέγεται. Ἡ δὲ, ὡς ἐῤῥέθη, άτμητος οὐσία παρακείμενον αὐτὴ ἔχουσα τὸ ἰσοσθενοῦσαν, ἐμφαίνει καὶ τὸ ὑπερλίαν κραταιὸν τῆς ἁγίας Τριάδος· ἡ γὰρ ἀτμήτως τεμνομένη τριφεγγής οὐσία, πανσθενιστάτη πάντως ἐστὶν, ὡς ἀρχὴ μεγίστη μηδέποτε c μεριζομένη ἐφ' ἑαυτὴν καὶ οὕτω ἀκαταπόνητος. Το δὲ εἰδότες δηλοῖ μὲν γνῶσιν τὴν οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ θειοτάτην καὶ ἀληθεστάτην εἴτουν επιστημονικήν, ὡς που καὶ παρεσημάνθη, καθὰ δῆλον καὶ ἐκ τοῦ· εἰδότες ὅτι ὁ Κύριος ἐστιν. 254. Notandum est autem quod velut epilogo totum hujus festivitatis prodigium melodus in praesenti strophe summatim resumpsit. Verbum enim έπνευσε per βιαίαν πνοὴν dictum est; ή Θεό ουτος grada per verbum εκχέω; ubi amplitudinem præpositio demonstrat, ut videtur alter melodus interpretari, dicens: Πλουσίως εξέχεας (ditissime fudisti) de Spiritu quidem fudisti, sicut alt Joel; alias autem in immensum effudisti. Hoc autem: lucentes fulgurantes, est summa illius spirationi mixta fulgentisque incensionis; secundum quais illæ lingua dici poterant igniformes, et ignes illi. linguarum formam exprimentes. Vox ἠλλοιωμένοι resumit apostolicam transformationem in diviniorem quam antea. Dictio dovela în memoriam revocat in linguis extraneis locutionem; vox autem εὐπρεπεστάτην, inducit pallentem ut in alienam non reputet hane οθνείαν: hoc enim est convenientissima. Σοφήν autem οὐσίαν, quod tunc apostoli sapientia repleti sunt, est commemoratio: hoc vero ίσασθενοῦσαν, jam cognitum est in hoc: ισοσθενὲς πνεῦμα. Sic autem aute monstratum est de hoc: Σοφή τρίφεγγος οὐσία, et quomodo ή τρι φεγγος εἰ τριφεγγής dicitur. Hae autem, ut dictum el est, ἄτμητος οὐσία (indivisa substantia quæ verbum ισοσθενοῦσαν appositum ipsa habet, summata sanctæ Trinitatis potestatem expandit: illa nempe substantia quæ sine divisiono τριφεγγής distinguitur, omnipotentissima prorsus est, tanquam maximum principium, quod in seipsum nunquam dividitur et sic est invincibile. Hoc autem εἰδότες significat quidem cognitionem non simplicem sed divinissimam verissimamque sive certissimam, ut alicubi monstratum est, sicut evidens est etiam ex hoc: εἰδότες quoniam Dominus est. σνε'. Αἰσχύνει δὲ ἡμᾶς ψάλλοντας, είπερ ὁμολογοῦντες εἰδέναι τὴν ἁγιωτάτην Τριαδικὴν οὐσίαν, ὁποίαν ἐν τῷ παρόντι ὅλῳ κανόνι ἐμέλψαμεν, εἶτα λυποῦμεν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀλλοφρονοῦντες, καὶ σοφὸν ἐπιστάμενοι τὸν Θεὸν καὶ σοφίζοντα ἡμᾶς μεταδοτικῶς διὰ τὴν αὐτοῦ ἀγαθότητα, καθιστῶμεν ἑαυτοὺς ἀσόφους καὶ ἀσυνέτους καὶ ἄφρονας, ὡς ἀνεπιγνώμονες τοῦ καλοῦ· ἢ μᾶλλον ἐπιγνώμονες μὲν, ἀμεληταὶ δὲ, οἷς οὐδὲ μία χάρις, οὐδὲ εἰ δοξάζομεν τὸν Θεὸν, οὕτω φαῦλοι ὄντες, καὶ χείλεσι μὲν τιμῶντες καὶ ἐγγίζοντες, τῇ δὲ καρδίᾳ πόρρω απέ χοντες ἀπ' αὐτοῦ· καὶ δι' αὐτὸ τῆς μὲν παθὰ καὶ προεγράφη τριφεγγούς ἢ ἄλλως τριφέγγου ουσίας ἀφοριζόμενοι, τῷ δὲ ἀπευκταίῳ αἰωνίω σκότῳ παραπεμπόμενοι, ὧν εἷς καὶ ἐγὼ αὐτὸς, ὁ διὰ τοσούτου μὲν φωτὸς ἄρτι ἐλθὼν, σκοταῖος δὲ ὧν ὅλος καὶ ταῖς ἐκεῖθεν προσήκων κολάσεσιν. Ἀλλὰ μὴ ἐμέ, Κύριε, μὴ ἐμὲ, ἀλλὰ τὸν μὴ πεποιθότα ἐπὶ σὲ, καὶ μόνον, ἄψες ἐκπεσεῖν ἀπὸ σοῦ. Ηνυσα, ὦ φίλος, τὸ ἔργον ὡς ἐπέταξας· καὶ γένοιτο ἀρέσκον αὐτὸ φανῆναι, ἵνα μισθὸν ἄρκιον λήψομαι, τὴν σὴν ἁγίαν εὐχήν· ἦν καὶ εἴη ἐκπληρῶν ὁ Θεὸς, ὁ ὢν εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. η 255. Pudet autem nos psallentes, siquidem noscere confitentes sanctissimam Trinitatem, qualeın in toto praesenti carmine celebravimus, deinde constristamur Spiritum sanctum aliena cogitantes; sapientemque esse Deum communicantemque nobis bonitate sua sapientiam noscentes, nos ipsos reddinius insipientes, et amentes, et imprudentes, tanquam bonum ignoremus: vel potius, illius quidem sumus cognitores, sed non memores, eo quod non est ulla gratia, licet glorificemus Deum, ita facti viles, labiis quidem honorantes et propinquantes, sed ab illo cor procul habentes; et fdeo ab bac, sicut dictum est, τριφεγγεῖ aut alias τριφέγγῳ substantia segregati, horribili vero 1enebrarum sæculo relegati; quorum unus ego sum, qui per tantam quidem lucem nunc veni, totus autem tenebrosus sum, et exinde punitionibus 、 ομπexius. Alumen non me, Domine, non me, sed in te non confidentem solum a te sinas excidere. Finivi, dilecte, opus, ut jussisti: utinam hoc placens appareat, ut mercedem convenientem accipiam, tuas sanctas preces; quas adimpleat Deus, qui benedictus est in sæcula. Amen.

DESINENTE SÆCULO XII. EUTHYMIUS NEOPATRARUM METROPOLITA. NOTITIA. (Tafel De Thessalonica ejusque agro, p. 592.) Euthymii Eustathiique amicitiam, quam permultarum epistolarum commercio eos fovisse ex Monodia iufra edita discimus, præter nostram orationem maxime testantur duæ illi ab Eustathio datæ epistolæ. Reliqua hujus amicitiæ monumenta intercidisse videntur. Fuit autem Euthymius, ut Eustathius, Cpoli in litteris eruditus, deinde ad thronum Neopatrarum metropolitanum evectus, post medium, puto, sæciļum duodecimum. Eustathio natu aliquanto majorem fuisse conjicio ex his quæ de eo affert Michael Lequienius in Oriente Christiano, vol. II, pag. 125, 126, ubi Novarum Patrarum metropolin exponit, simulque de nostro Euthymio scriptorumque ejus vestigiis agit. Quando diem obierit, nondum inveni. Putem tamen, hoc factum esse ultimis sæculi xu annis, brevi post Eustathium suum, cui honora oratione parentasse videmus. Sedes ejus Thessalica, Nova Putræ, quos conditores habuerit, non constat. Turcice nunc dicitur Patradschik, coll. Melet. geogr. ed. Gaz. vol. II, p. 438. Judice Leakio (Travels in North. Gr. Vol. II, pag. 19-23), Neo-Patræ respondent Ænianum metropoli, nowine Hypata, ad radices Œtæ montis, prope ad fluvium Spercheum (Helladam) superiorem. Apud scriptores medii ævi Græcos occurrit quoque simplici Patrarum nomine: fuit autem vel tum magnum ejus momentum. De urbe Hypata præter Leakium adi quoque Mannertum Geogr. vol. VII, pag. 629; quanquam doctus uterque memorabilem Heliodori focum omisit Ethiop. 11, 34 (ed. Bipont.): Οἱ μὲν Αἰνειᾶνες... Θετταλικῆς ἐστι μοίρας τὸ εὐγενέστατον, καὶ ἀκριβῶς Ἑλληνικὸν, ἀφ' Ελληνος τοῦ Δευκαλίωνος, τὸ μὲν ἄλλο τῷ Μαλιακῷ κόλπῳ παρατεινόμε νον, μητρόπολιν δὲ σεμνυνόμενον Ὑπάταν, ὡς μὲν αὐτοὶ βούλονται, ἀπὸ τοῦ τῶν ἄλλων ὑπατεύειν καὶ ἄρχειν ὠνομασμένην· ὡς δὲ ἑτέροις δοκεῖ, διότιπερ ὑπὸ τῇ Οἴτῃ τῷ ὄρει κατώκισται. Mihi Ὑπάτα simpliciter montem s. collem significare videtur, ut Kolwvd; et alia urbium pagorumque nomina. Habet urbs situm satis editum, inter ŒEtam et Spercheun. ΜΟΝΩΔΙΑ ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΘΕΙΣΑ ΕΠΙ ΤΟ ΤΑΦΟ ΤΟΥ ΑΓΙΩΤΑΤΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΥΡΙΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ ΜΕΤΑ ΤΙΝΑΣ ΗΜΕΡΑΣ ΤΗΣ ΑΥΤΟΥ ΤΕΛΕΥΤΗΣ. MONODIA SAPIENTISSIMI DOMINI EUTHYMII PRONUNTIATA IN TUMULO SANCTISSIMI THESSALONICÆ DOMINI EUSTATH|| POST NONNULLOS DIES AB EJUS MORTE. 4. Me forsan mirabitur quis modo loquentem quem oporteret, jacente amico, labia etiam præcludere, et totum exhalare spiritum. Sed quid paα'. Ἐμὲ δὲ καὶ θαυμάσεται τις ἄρτι φθεγγόμεν νον, δν ἔδει τοῦ συμπνόου κειμένου καὶ τὰ χείλη συγκαταμύσαι, καὶ πνοὴν ὅλην συγκατεπεύξασθαι.

LAUDATIO FUNEBRIS EUSTATHII. ᾿Αλλὰ τί πάθω; Ἐπόθουν ἰδεῖν τὸν ἐμὲ ποθοῦντα, Lior? Desiderabam videre me desiderantem, et quo καὶ ταῖς καθημεριναῖς ἐλπίσιν ἐβουκολούμεθα, ὁ μὲν tidiana spe deludebamur: ille quidem sperabat 50 τὸν ἀδελφὸν ὑποδέξασθαι καὶ φιλενδεικτῆσαι περὶ fratrem suscepturum eique splendidum offerre τὸν ξένιον, ἐγὼ δὲ τῷ φιλουμένῳ περιχυθῆναι καὶ hospitium; ego autem me sodalem amatum suavia - ἀφοσιώσασθαί οἱ τὸν φίλιον. Αλλ' οἴμοι! φθάνει τὸ turum, et erga illum amicitia functurum officiis. τοῦ θανάτου ταχυπετὲς καὶ ὀξύδρομον. Καὶ κεῖται Sed beu! interiit morte repentina velocique ereptus, μὲν ὁ πεποθημένος ἄφαντος, ἄναυδος· ἐγὼ δὲ τά- Nunc quidem jacet desideratus, sine forma, sine τον περιίσταμαι τοῦτον, ὃν οὐκ οἶδ' ὅπως καὶ προσο voce; ego vero isti tumulo adsto nec satis seio ιδεῖν ἑκαρτέρηση. Οὐδὲ γὰρ ἐπὶ τάφον ἠρχέμην, quo pacto eum aspicere sustinui. Ad tumulam οὐδ᾽ ἐπὶ πένθους ὑπόθεσιν, ἀλλ᾽ ἐπὶ λειμῶνα Χαρί enim nequaquam veni, nec ad mœroris materiamı, των, ἐπὶ τερπνὴν ἀγαλλίασιν. Καὶ γοῦν μοι τὰ μὲν sed ad hortum Gratiarum, ad hilarem festivitatem. τῆς ζώσης προσλαλιᾶς ὁ χάρτης οὗτος ἀναπληροί, Mihi ergo hæc charla vivam suppleat quae magis ὃς καὶ ἀπὸ τῆς τοῦ πάθους αιθάλης μᾶλλον ἢ τοῦ doloris fuligine quam solito fuscata fuit atramento, συνήθους βάμματος με μελάνωται. Καὶ φθέγγομαι Loquar quidem, sed non qualiter juvat cum fratre μὲν, ἀλλ' οὐχ οἷα καὶ τὸν ἀδελφὸν ὑπακοῦσαι καὶ conversari, ut ab eo responsum accipiatur. Vox ἀντιδοῦναι φθέγμα προσήγορον, ἀλλ' οἷα τάφον μό- autem mea solum personabit sepulchrum et circuinτον περιλαλῆσαι, καὶ τοῖς παρεστῶσιν ἀνεγείραι stanūbus excitabit gemitus, Si rursum fraternas κλαυθμόν. Εἰ δὲ καὶ τὴν ἀδελφικὴν ἑστίαν δοξά ædes adire placuerit, mihi occurrentem non videbo πως καταλαβεῖν, ἀλλ᾽ οὔτε μοι προσυπαντώντα βλέ fratrem nec mihi fores pandentem; sed steti diu ψω τὸν ἀδελφὸν, οὔτε μὴν τὸν θυρωρὸν ὑπανοίγον- clamans et portam pulsans, nec audivit ullus. τα· ἔστηκα δὲ μακρὸν κεκραγώς, καὶ κρούων τὴν θύραν, καὶ οὐχ ὑπακούων οὐδείς. β'. 'Αλλ', ὦ ἀρχιερέων θειότατε καὶ σοφώτατε, μή τί σου καὶ νῦν βιβλίον ἐν τῇ χειρὶ, καὶ τὸν νοῦν ἐκεῖσε τρέψας πρὸς τὸν φθόγγον ἀνηκουστείς, μηδὲ καὶ γράφων, ὅσα πρὸς καταρτισμὸν τοῦ ποιμνίου, ἢ βίους σκοτεινούς έρεβοδιφῶν καὶ ἀναπτύσσων, οπόσα κρύφια, ἢ βασιλεῦσι πλέκων ἐγκώμια, ἢ φίλοις ἐγὼ χαράττων ἐπιστολὰς (ταῦτα δή σοι τὰ προσευχῆς καὶ μερίμνης ἀεὶ), ἀπέκλεισάς σου τὴν θύραν, ώς μή σοι ἐπεταραχθῇ τὸ ἐμπόνημα; Ἀλλ᾽ ἐπὶ τού τοῖς ἀδικεῖς μὲν ἐμὲ, μάτην ἐπὶ σὲ τῷ δρόμῳ χρησάμενον, οὗ καὶ τὴν θέαν ἱκαραδόκεις, ᾧ καὶ τράπεζαν καὶ κλίνην ηυτρέπιζες, καὶ οὐχὶ τοὺς ὑποδε ξημένους ἀνεπετάννυες, ἀλλὰ καὶ ψυχῆς αὐτῆς ὑπΑνοιγες τὸ θυρίδιον· ἀδικεῖς δὲ καὶ τὴν σὴν ταύτην πόλιν, μὴ θρήνων ἐπαίων τῶν πανοδύρτων οὕς ἐπισ λείσει σου τῇ σορῷ παννύχιός τε καὶ πανημέριος• ὡς ἔγωγε ταύτην καὶ ἐλεῶ, τοσοῦτον κόσμον ἀποθεμένην, καὶ τηλίκον ὑποστᾶσαν δυστύχημα. Οὕτω καὶ ναῦν πολλάκις ηλέησα τὸν κυβερνήτην ἀποβαλού σαν, οὕτω καὶ στρατιὰν τὸν στρατηγὸν ἀπολέσασαν· ἐπὶ δὲ σώματι καλῷ καὶ κοσμίῳ τὴν κεφαλὴν ἀποτμηθέντι καὶ ἐπεδάκρυσα. α γ. Τῷ ὄντι δὲ νῦν, εἴπερ ἄλλοτέ ποτε, γέγονεν ή Θεσσαλονικέων πόλις αἰχμάλωτος, καὶ πολέμου διο χι καὶ Βαρβάρων ἐπιδρομῆς ἐσκυλήθη τῶν ἑαυτῆς κειμηλίων, ὅ τιπερ κράτιστον. Δοκεί μοι καὶ ὁ ἐν μάρτυσι μυροβλύτης, τὴν τοῦ ῥείθρου πλημμύραν ἀνακόψας ἐπὶ μικρόν, τῆς οἰκείας πόλεως επισημῆναι τὴν συμφοράν. Ὁ δὲ τὴν πόλιν περικλύζων δεύτερος ποταμός, οὗ τὸ ῥεῦμα τῶν λόγων καὶ τοῦ Νείλου καταράκτας ἀπέκρυψεν, ἐπαύσατο ῥέων, καὶ ὁ πολὺς ἐκεῖνος ῥοίζος ἐσίγησεν. Καὶ νῦν οἱ χθὲς χανδὸν ἐκροφοῦντες, καὶ τῷ μελιχρῷ τοῦ νάματος γλυκαζόμενοι, αὐαλέοι σήμερον καὶ περικαεῖς τῷ πυρὶ τῆς δίψης καμινεύονται. Διψήσουσι δ' οἶμαι καὶ πολύ τι μέρος τῆς οἰκουμένης, ὅσοι τῶν τοῦ μάκαρος ναμάτων ἐγεύσαντο· οἱ μὲν ἐκ τοῦ σχεδὸν τῆς 2. Sed, o pontifcnm divinissime et sapientis - sime, numquid quia manu tenens librum inde mentem nutriebas, ad sonum non attendisti; numguid quia scribebas ea quæ in gregà pacem restituant, vel quia vitas obscuras scrutatus explicabas velut secretissima, vel imperatoribus texebas ecomia aut amicis exarabas epistolas (his enim tuæ cura, tua sollicitudo continua) tuam obserasti janoam ne tui turbentur labores? Et inde neo mo dignaris suscipere qui ad te velociter cucurri, cujus aspectum ardenter oplabas, cui mensan et les ctulum paraveras, cui non tantum detegebas recipiendos, sed ipsius ctiam animæ portam aperiebas; nec accipere dignaris ipsam tuam civitatem, Nebilibus ejus non auditis gemitibus quos tota nocle totaque die edit in tuo sepulcro. Quantum ego ipse eam dolui quæ tanto spoliata ornatu tantam sustulit ærumnam. Sicut navis sæpe misertus sum gubernatore destitutæ, sicut exercitus duce orbati, ita in corpore pulchro et specioso caput ademptum delevi. 5. Utique præsenti tempore, sl unquam, captiva facta est Thessalonicensium civitas, et præter bellum, incursum Barbarorum suarum pretiosissima gemmarum fuit exuta. Videtur mihi ille inter martyres Myrostillans paululum suspenso fuxu prorsus odorifero, urbis significasse exitium. Posterior urbem irrigans luvius, cujus sermonum fluento Nili ipsius cedunt cataractæ; fluere desiit, et magnus ille fragor siluit. Et nunc qui heri pleno ore bibentes amne mellifluo delectabantur, sicci hodie et torridi sitis igne uruntur. Sitient etiam, me judice, multi telluris incolæ quotquot Beati nostri fluenta gustaverunt; tum qui lingua aurea propius gaudebant, tum qui procul echo percipiebant. Non enim tonitru indignior sermonum illus

EUTHYMII NEOPATRARUM METROPOLITA echo ita ut a fnibus terras ad Anes percrebraret, & χρυσῆς ἀπολελαυκότες γλώττης, οἱ δὲ καὶ πόρρω δεν τους ήχους δεχόμενοι. Οὐδὲ γὰρ ἀτιμοτέρα βροντῆς ἡ τῶν ἐκείνου λόγων ἠχῶ, ὡς μὴ καὶ ἐκ περάτων διαθέειν εἰς πέρατα, καὶ τοὺς ἀντιλέγειν τολμῶντας δειλοὺς ἐργάζεσθαι, καὶ περιδεεῖς τοῖς ἐσὶ τὰς χεῖρας επιτιθέντας, καὶ τὸ ἐμβρόντη, τον ὑποπτεύοντας. Οὐδὲ ὁ φθόγγος ἀστραπῆς ἀμαυρ τέρος, ὡς μὴ προφαίνειν ἀπανταχοῦ, ἐνίους δὲ καὶ πιμπρᾷν, ὅσοι περὶ τὴν ἀκοὴν οὐκ εὐγνώμονες· ὥστε καὶ, ὅπερ ἦν τοῖς ἀποστόλοις ἐξαίρετον, εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξελθεῖν τὸν φθόγγον αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα, οὐκ ἂν ἐγὼ φοβηθησοίμην καὶ τῷ καλῷ συναρμόσαι τούτῳ φωστῆρι καὶ ἀληθῶς τοῦ Χριστοῦ μαθητή. Γῆν μὲν γὰρ οὐκ ἦν περιτρέχων, οὐδὲ τὰς πόλεις ἀναμετρῶν, καὶ ἀπὸ ταύτης πρὸς ἑτέραν μεταχω ρῶν κατὰ τὸ τοῦ Κυρίου παράγγελμα· οὔτε μὴν φήμη πτερυσσομένη πανταχοῦ τοῦτον παρέπεμπε. Καὶ εἶχε μὲν Θεσσαλονικέων τὸν λογογραφούντα, αλ δὲ λοιπαὶ τῶν πόλεων, ἐν οἷς καὶ λόγων τρόφιμο! τινες και φιλόκαλοι, μετεκαλούντο τους λόγους· καὶ ἦταν ὄντως πτερόεντες, ταχέως πρὸς τοὺς καλοῦν τας μεταφερόμενοι. Οὐκοῦν γέμει μὲν ἡ πόλις αὕτη τῶν σοφῶν τοῦ μάκαρος συγγραμμάτων, γέμει δὲ καὶ ἡ τῶν πόλεων βασιλίς, ὅθεν τοὺς λόγους ἐδρέψατο. Εἰ δὲ καὶ πρὸς ἑτέρας βαδίσειας, οὐκ ἂν εὑρήσοις τοῦ λόγου μέτοχον τῆς Εὐσταθίου Μούσης ἀμύητον. Παρ' ἐμοὶ δὲ ἄρα καὶ φάκελλοι πολλοὶ τῶν ἐπιστολῶν, σοφίαν τε πολλὴν ἐμπεφορτισμένοι καὶ κακίαν ἅπασαν στηλιτεύοντες ὑφ᾽ ὧν ἐγὼ καὶ θυμὸν et contradicere audentes timidos efficeret, necnon trepulos auribus manus inserentes et quasi stupore torpentes. Nec sonus fulgure obscurior ita ut ubique simul appareret et tot fulminaret quot circa audita non saperent; adeo ut quod de apostolis profatum est: in omnem terram exivisse sonum eorum et in fues orbis terra verba eorum, ego anderem egregio isti applicare lumini et vero Christi discipulo. Terram quidem non erat percurrens neo perlegens civitates, nec ab alia in alteram transiens prout mandaverat Dominus, nec fama aligera eum ubique circumferebat; habuit autem Thessalonica scribentem, urbes vero cætera, in quibus nonnulli Hitterarum alumni et humanitate politi, sermones ad se convocabant, qui erant vere pennati velociter ad vocantes transmigrantes. Igitur hæc quidem civitas doctorum Beati nostri scriptorum copia referta est, referta etiam civitatom regina quæ ejus sermones collegit. Si vero ad alias transieris, nullum litterarum participem invenies Eustathii Musæ ignarum. Apud nie adhuc multi epistolarumn fasces multa repleti sapientia et omnem malitiam ignominia afficientes, quibus ego cór sæpius scio exstinxisse æstuans et immodicam tristitiam ejecisse. Et omnino magistri mihi apparebat litterula. Nam non tantum in testimonium amoris exarabatur, sed etlam malis infamiam inurebat et bonos mirabatur. Alios quidem vehementius insectabatur, qui urbes lacerant et ecclesias scindunt; mundum vero deflebat in maligno positum quatenus iniquitatibus – πολλάκις οἶδα σβέσας φλεγμαίνοντα, καὶ λύπης άμεσ nostris perditum et inquinatum. τρίαν ἀποσεισάμενος. Καὶ ὅλως διδασκάλου εφαίνε τό μοι τὸ ἐπιστόλιον. Οὐδὲ γὰρ εἰς ἀγάπης δείγμα μόνον ἐχαράττετο, ἀλλὰ καὶ κακοὺς ἐλοιδόρει, καὶ ἀγαθοὺς ἀπεθαύμασε. Καὶ ἑτέρων μὲν ἐπετίμα ταῖς ἁπληστίαις, οἱ τὰς πόλεις καταλωδῶνται, καὶ τὰς ἐκκλησίας Θεοῦ λυμαίνονται· ἀπεκλαίετο δὲ καὶ κόσμον οὐκ ἐν καλῷ κείμενον, ἅτε δὴ ταῖς ἡμετ τέραις ἀνομίαις συναχρειούμενον καὶ συναμαυρούμενον. 4. Verum tantum eloquentiæ et sapientiæ dono 8. ᾿Αλλὰ λόγου μὲν καὶ σοφία, οὕτως εἶχεν ὁ και speciosus iste pontifex ornabatur ut ejus lingua λὸς οὗτος ἀρχιερεὺς, ὡς τῆς αὐτοῦ γλώττης πάντας omnes tuun musarum tum rhetorica amici cape εξηρτῆσθαι φιλομούσους ἅμα και φιλορήτορας, καὶ rentur, nec ceram auribus insererent ad instar μηδὲ κηροῦ δεῖσθαι ταῖς ἀκοαῖς κατὰ τοὺς τὰ Σει navigantium juxta Sirenas, quo minus cantu detiρήνια παραπλέοντας, ὡς μὴ ταῖς μελωδίαις ἐναπο perentur. Volebant autem statim post auditum μείνειεν. Ἤθελον δὲ τῇ ἀκροάσει καὶ ἐπαποθανεῖν, pbire, et in ipsa interire jucunditate. Morum lepor καὶ αὐτῇ συναποθανεῖν τῇ γλυκύτητι. Ήθους δὲ et urbanitas probaque agendi ratio cui omnium κοσμιότης καὶ χρηστότης τρόπου και προαίρεσις velut isti, necnon amabilitas gravitasque sermo- ἐθελόκαλος τίνι τῶν ἁπάντων ὡς τούτῳ καὶ φίλον num? Aliis quidem aliud laudatorum donum, et χρῆμα καὶ σεμνολόγημα; Αλλῳ μὲν γὰρ ἄλλο τι qui duobus gaudet hic nobis optimus valdeque τῶν ἐπαινουμένων κατόρθωμα· ὁ δὲ καὶ δυσὶν ἀρε mirandus. Eustathio autem prorsus omnuia optima ταίνων ἄριστος οὗτος παρ' ἡμῖν καὶ θαυμάσιος. Εὐsimul convenientia floreuin perfecerunt paradisum omnibus virtutum formis refertum et concinnatum, fructibus maturis luxuriantem, ferentem etiam lignum scientiæ, muliere serpenteque exceptis. O novus hic paradisus in quo invidia quidem non erat, sed nec querela nec mendacium neque nuditas! Frucius etiam scientiæ nequaquam prohibebatur, verum multi de eo epúlati sunt et saturati, jubente hortulano, nec a ligno vitæ fuerunt interdicti. Cateras autem horti gratias quoniodo explanarem dolore concissus? 0 mens cœlestis! o cor fortisśi- σταθίῳ δὲ τῷ πάνυ πάνθ᾽ ὁμοῦ τὰ κάλλιστα συνελθόντα εὐθαλῆ παράδεισον ἀπετέλεσαν, πάσαις μὲν ἀρετῶν ἰδέαις περιβριθῆ καὶ κατάκομον, καρποίς ὡραίοις ἐνευθηνούμενον, φέροντα δὲ ἀλλὰ καὶ τὸ τῆς γνώσεως ξύλον, γυναικὸς δὲ δίχα καὶ ὄψεως. καινὸς οὗτος παράδεισος, ἐν ᾧ φθόνος μὲν ἀπήν, ψιθυρισμός δὲ οὐκ ἦν, οὐδὲ ἀπάτη καὶ γύμνωσις! Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁ τῆς γνώσεως καρπὸς ἀπηγόρευτο, ἀλλ' ἐτρύγησαν μὲν οἱ πολλοὶ, καὶ εἰς κόρον ἐβρω ματίσαντο, τοῦ φυτηκόμου κελεύοντος, καὶ οὐδὲ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς ἀπεκλείσθησαν. Τὴν δὲ λοιπὴν τοῦ

LAUDATIO FUNEBRIS EUSTATHI THESSAL. λειμῶνος χάριν πῶς ἂν ἀφηγησαίμην, ὑπὸ τοῦ πάν mum! o intellectus magnitudo! o labiorum amonitas etiam in solo verbo o manus pulchræ ad Deum extentæ quæ Deum populo płacabant; pulchræ etiam ex fonte misericordiæ qui inde scaturiebat indigentibus! O bona omnia tum in seipsis tum erga alia, et quasi lyra vel cithara in unam harmoniam coordinata! O dulcis loquela! o ja. cande et suavis ocule! Qui si a nonnullis punctus fuerit, in hoc praesertim capite admiratione omnino dignus est, et accusatio in ejus gloriam vertitar. Nam uti virga non necesse erat ut adversarios everteret, sed verbo et aspectu protervum sternebat, et sine labore frangebat supplantatorem. Hoe et Christus faciebat circa delinquentes in templo. Nullam unc proferebat vocem omino acerbam vel θους ἀνακοπτόμενος; Ο νοῦς αιθέριος! ὦ φρένες στερέμνιοι! ὦ φρονήσεως μέγεθος! ὦ χειλέων γλύ χύτητες μέχρι καὶ μόνου προσρήματος! ὦ χεῖρας χαλαὶ μὲν κατὰ τὰς πρὸς Θεὸν ἐκτάσεις, οἷς τῷ λαῷ τὸν Κύριον ἐξηυμένιζον, καλαὶ δὲ καὶ τὸν κρουνὸν τοῦ ἐλέους, ὃν πενομένοις ἐπήγαζαν! Ο καλὰ πάντα καὶ πρὸς ἑαυτὰ καὶ πρὸς ἄλληλα, καὶ ὡς λύρα τις 4 κιθάρα καλῶς πρὸς ἁρμονίαν μίαν ξυναρμοζόμένα! "Ω γλυκεία προσλαλιὰ καὶ βλέμμα προσηνές καὶ μειλίχιον! Εἰ δ᾽ ἔστιν οὗ καὶ πρὸς ἐνίους ὑπε δριμύσσετο, ἀλλὰ ἐνταῦθα τὸ ἀρχικὸν ὑπεραπολο γεῖται τοῦδε τοῦ θαυμασίου, καὶ τὸ τέως ἔγκλημα τοῖς κατορθώμασι συνεισέρχεται. Ράβδῳ μὲν γὰρ οὐκ ἦν χρήσασθαι τὸν εἰς βακτηρίαν ταύτην έγχει ρισθέντα καὶ τῶν ἐπιβουλευόντων ἐλάτειραν, λόγῳ contumeliosam, sive subjectis noxium, sive princi - δὲ καὶ βλέμματι πλῆξαι τὸν ἀτακτοῦντα, καὶ ἀπόνως pibus irreverens. Sine judicio condemnatus exiit ἀρτιῶσαι τὸν ὑποσχάζοντα. Τοῦτο δὲ ἀλλὰ καὶ ὁ in lege senfor ille sacerdotum (Helias), qui nec Χριστὸς ἐποίει περὶ τοὺς ἀπαιδευτούντας ἀμφὶ τὸ leviter quidem fillos delinquentes vituperavit. O ἱερόν. Οὐ μὴ πλέον ἦν ἐκεῖ τὸ φραγγέλιον, ὡς τότε, bomilitatis altitudo in tanta virtutum copia quas παντελῶς ἀνάλγητον καὶ ἀνεπιτίμητον, τοῖς δὲ ἀρ- subsequi solet arrogantia! Nec enim sapientia, nec χομένοι; πάντω; ἐπιβλαβές, καὶ οὐδὲ τοῖς ἄρχουσιν excellens intellectus, nec vita philosopho congrua, αἰνέσιμον. "Η γὰρ ἂν καὶ ὁ παρὰ τὸν νόμον παλαιός nec quicquam aliud commodorum illum in superbiæ ἱερέων ἔμεινεν ἀκατάκριτος, παρανομοῦσι τοῖς υἱέσι barathrum præcipitem egit. Neque dignitatis ma - μηδὲ βραχύ ποτε δριμυξάμενος. Ο ταπεινώσεως guitudo, neque sedis nenor nec quæcunque alia ύψος κατὰ τοσούτου πλήθους τῶν ἀρετῶν, οἷς όπα- praclara quibus sortiti stipantur eum inftare poteἱεῖ τὸ μεγάλαυχον 1 Οὔτε γὰρ τὸ περὶ τῆς σοφίας, runt. Sed erat excelsus operibus, conscientia autem οὔτε τὸ τῆς συνέσεως ὑπερβάλλον, τὸ τοῦ βίου φιλά- μαmilis, interius quidem magnus ita ut quilibet τόρον, οὔτ᾽ ἄλλο τι τῶν κατορθωμάτων οὐδὲν εἰς τὸ intelligens obstupeat, et eum Libanì lignis confeτύπου βάραθρον αὐτὸν ἀπεκρήμνισεν. Οὐ μὴν οὐδὲ rat; exterius vero parvus et abjectus ita ut occurτὸ τῆς ἀξίας ὕψος, οὐδ᾽ ὁ περίδοξος θρόνος, καὶ ὅσα rentes deluderet et ad contemplum incitaret. ταῖς τὰ μεγάλα κληρουμένοις παρέπεται, κατοφρυώ- Quippe satellites aberant, necnon comites et adulaκαὶ τοῦτον δεδυνάμωτο. 'Αλλ' ήν ὑψηλὸς μὲν τοῖς tɔres nunquam sequebantur. Solitum autem solum ἔργοις, ταπεινὸς δὲ τῷ φρονήματι, καὶ μέγας μὲν præiens lumen et lampas antecedens illum inter ἐντὸς καὶ οἷον ἄν τις ἐκπλαγείη κατανοήσας, καὶ pontifices magnum illustrabat, magistra internæ τοῖς τοῦ Λιβάνου δένδροις συγκαταλέξειεν· ἔξωθεν claritatis, et lucis operum prænuntia, Quod si dlδὲ μικρός τε καὶ περιπέζιος, καὶ οἷος ἐξαπατῆσαι, tescere amabat, si opum acervos congregabat, καὶ εἰς περιφρόνησιν παρακινῆσαι τοὺς ἐντυγχά vestrum poscit testimonium inter quos semper νοντας. Δορυφορία τε γὰρ ἀπῆν, καὶ ὀπαδοὶ καὶ κατ vixit, semper conversatus est. Quid ergo? muneriλακες οὐ παρείποντο. Μόνον τὸ συνήθως προπορευ bus manus implevit? Quid ergo? Oblatis donisque όμενον φῶς καὶ ἡ λαμπὰς ἡ. προάγουσα τὸν ἐν ἀρ delectabatur ita ut spiritualia volentibus pretio χιερεῦσι μέγαν ἐσέμνυνε, διδάσκαλος τῆς ἔνδον οι tradiderit et illicitis lucris manus polluerit? Sane κουρούσης λαμπρότητος, καὶ τοῦ φωτὸς τῶν ἔργων quis adeo mendax et insolens ut taliter loqui audeat, προάγγελος. Εἰ δὲ καὶ πλουτεῖν ἡγάπα, εἰ δὲ καὶ et sordem munditîæ immittat, et lucem appellet σωρούς χρημάτων ἐπεστοιβάσατο, ζητεῖ τὴν ἐξ ὑμῶν tenebras, et faeem vocet caliginem? Manus enim μαρτυρίαν, οἷς ἦν ἀεὶ καὶ σύνοικος και συνόμιλος. illius erant læves et puræ cum cupiditate Jacob. Τί δέ; λημμάτων ἐπληροῦτο τὰς χεῖρας; Τί δέ; Eas in ancipiti extendere non patiebatur ut veritas ξενίοις καὶ δώροις ἔχαιρεν, ὡς καὶ τὰ πνευματικὰ calaretur. Nam natura fraudem oderat et dolum τοῖς βουλομένοις ἔστιν ὅτε καταχειρίζεσθαι. καὶ aversabatur. Et si quis unquam ipsi talibus gallμολύνειν χεῖρας ἀθέσμοις λήμμασι; Καὶ τίς οὕτω dens ostenderetur, buic in Inimicum vertebatur, et ψευδοεπής και θρασύστομος, ὡς ἐπιθαῤῥῆσαι perfecto odio oderat eum. ipse enim in innocentia τοιούτῳ ῥήματι, καὶ τὸν σπίλον ἐπιτρέψαι τῷ καθα cordis in medio domus ambulabat, nec a juventute ρῷ, καὶ τὸ φῶς ὀνομάσαι σκότος, καὶ τὸν λυχνίτην ambagibus et circuitibus fuit delectatus, nec januas καλέσαι κάχληκα; Χείρες γὰρ ἦσαν ἐκείνου λεῖαι divitum magis quam doctorum pulsavit. Sed quasi μὲν ἀεὶ καὶ καθαραὶ μετὰ τῆς Ἰακώβ απληστίας senem honorans veritatem quam cum Deo confereμεταπλάσαι δὲ ταύτας εἰς τὸ ἀμφιλαφὲς οὐκ ήν bat, facientes mendacium oderat et contra proxiἔσχετο, ὡς ἂν τὸ ἀληθὲς ἐπικρύπτοιτο. Φύσει γὰρ καὶ mum secreto maledicentes et murmurantes inseτὸ ἐπίκλοπον ἐμίσει, καὶ τὸ δόλιον ἀπεστρέφετο. clabatur. Καὶ εἴ ποτέ τις αὐτῷ τοῖς τοιούτοις χαίρων ἐπεφώρατο, εἰς ἐχθρὸν ἐγένετο οι, καὶ μίσος τοῦτον ἐμίσ

EUTHYMII LAUDATIO FUNEBRIS EUSTATHII σε: τέλειον. Αὐτὸς μὲν γὰρ ἐν ἀκακίᾳ καρδίας ἐν μέσῳ τῆς οἰκίας διεπορεύετο, ὅσῳ προόδοις τε καὶ περιόδοις οὐκ ἐνησμένιζεν ἐκ νεότητος, οὐδὲ θύρας πλουσίων μᾶλλον ἢ τῶν λογίων ἐξέτριβε. Πρεσβεύων δὲ ἀλλὰ καὶ τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἄγων ἴσα Θεῷ, τοὺς ποιοῦντας παραβάσεις ἐμίσει, καὶ τοὺς λάθρα τοῦ πλησίον καταλαλοῦντας καὶ ψιθυρίζοντας ἐξεδίωκεν, 5. O quid tui prius deflebo, frater divinissime? Quid tui lacrymabo posterius? Gravitatem et philosophiam, vel societatem atque charitatem? linguae prudentiam, aut suavitatem et gratiam? pontificialem bonorem, aut politicam conversationem? Onnia enim simul collecta quæ hominem adornant inter se optime coordinata temperasti et in compositionem perfecisti quam arte efformant omnis generis flores atque colores. O quantæ gratiæ! o quantus decor, quantæque virtutes! o vir etiam ante finem beatificatus, et post finem propter jacturam quidem defletus, sed propter virtutes celebratus! O juventus gloriosa lo senectus concinenda! Nam juvenem habuit eum litterarum civitas, Constantinopolis, et omnis juventus liueris dedita circa illum; Musarum velut templum erat; alia quadam Academia, Porticusve et Peripateticorum deambulatorium. Alios quidem introducebat in grammaticam, in metra atque poesim, tanta de illis scientia præditus ut nullo modo ab earum excogit:toribus superatus fuisset; alios vero linguam docebat, ad rhetoricam ductos, et alios aliis exercebat tum institutionibus tum doctrinis. Sed eo juventam transgresso, et in pontificiæ dignitatis akitudinem ascendente, quid necesse plura dicere? Unus in pontificibus, unus in sapientibus Thessalonicensis episcopus ab omnibus prædicabatur. Et nunc vita defunctum plorat totus doctorum chorus, el amplius istis sapientes ejus discipuli; plorat etiam ordo pontificum suo ornamento, suo decore exutus, et amplius istis ego ejus annis æqualis et educationis socius necnon studiorum condiscipulus, qui omne juventutis tempus cum ipso in eadem domo conversatus transegi; et ut omnia in uno colligam, in unam ambo animam confirmati sumus et conglutinati. 6. Hæc manibus tuis libamus, o divum et mihi amicissimum caput. Hæc sunt quæ tibi lingua soulalis dilecta offert, quam olim loquentem amabas, nunc vero dólore ardentis ejus non misereris, nec ex sinu patriarchæ in quo portaris roscidam guttulam nobis emittis tristitiæ igne æstuantibus. ε'. "Ω τι σου πρῶτον ἀποκλαύσομαι, θειότατε ἀδελ φέ; Τί δέ σου δακρύσω δεύτερον; Τὸ ἐμβριθὲς καὶ φι λόσοφον, ἢ τὸ κοινωνικὸν καὶ φιλάλληλον; Τὸ σῶφρον τῆς γλώττης, ἢ τὸ γλυκύ τε καὶ χάριεν: Τὴν ἀρχιερα τικήν ευκοσμίαν, ἢ τὴν πολιτικὴν ἐπιφάνειαν; Πε τα γὰρ ὁμοῦ συλλαβών, όσα τε ὄντως κοσμοῦσιν ἄνθρωπον, ἀλλήλοις ταῦτα καλῶς συνήρμοσάς τε καὶ συνεκέρασας, καὶ εἰς οἰκονομίαν ἐξετελέσθης, ἣν τεχνι κῶς ἐμορφώσαντο παντοδαπὰ καὶ ἄνθη καὶ χρώμα. τα. "Ο τηλικούτων χαρίτων! ὦ τοσούτου κόσμου καὶ ἀρετῶν! ὦ ἄνθρωπος καὶ πρὸ τελευτῆς ὄντως μακαριζόμενος, καὶ μετὰ τελευτὴν διὰ μὲν τὴν ζητ μίαν θρηνούμενος, διὰ δὲ τὰς ἀρετὰς ἐξυμνούμενος! α νεότης περίδοξος! ὦ γῆρας ἀοίδιμον! Αχμάν ζοντα μὲν γὰρ εἶχέ τε ἡ τῶν λόγων πόλις, ἡ Κων σταντίνου, καὶ ἡ φιλολόγος νεολαία πᾶσα περὶ αὐ τὸν, καὶ ἦν μουσεῖον ἄντικρυς τὸ δωμάτιον, Ελλη τις Ακαδημία καὶ Στοὰ καὶ Περίπατος. Καὶ οἷς μὲν ἐχορήγει γραμματικὴν καὶ μέτρα καὶ ποίησιν, την σαύτην ἔχων τούτων τὴν ἐπιστήμην, ὡς μηδὲν τῶν ἀρξαμένων σφῶν εὑρέσεως ἀπολείπεσθαι· οἷς δ τὴν γλῶτταν ἡκόνει, ῥητορικῶς ἐξηγούμενος, xal ἄλλους ἄλλοις ἐνήσκει καὶ παιδεύμασι καὶ μαθήματ σιν. Οθεν καὶ κλέος ἔσχεν εὐρύ, τοῖς ἁπάντων κεί μενος στόμασι. Παραμείψας δὲ τὸν νέον, καὶ εἰς τὸ τῆς ἀρχιερωσύνης ύψος ἀναδραμὼν, τί δεῖ πολλὰ λέγειν; Εἷς ἐν ἀρχιερεῦσιν, εἷς ἐν σοφοῖς ὁ Θεσσα λονίκης παρὰ πᾶσιν ἀνεκηρύττετο. Καὶ νῦν μὲν ἀπολιπόντα τὸν βίον θρηνεῖ μὲν ὁ λογικός χορός ἅπας, καὶ τούτων πλέον οἱ σοφοὶ μαθηταί· θρηνεῖ δὲ καὶ ὁ τῶν ἀρχιερέων κατάλογος, ἂν εἶχε καύχημα και κόσμον ἀποβαλών, καὶ τούτων πλέον ἐγὼ ὁ συνηλικιώτης καὶ σύντροφος, ὃς καὶ μαθημάτων συμμετ τέσχον αὐτῷ, καὶ τὴν πάντα τῆς νεότητος χρόνον συνηυλίσθην τε καὶ συνέζησα, καὶ ἵνα συνελών εξ πω, εἰς μίαν ἄμφω ψυχὴν συνεκράθημέν τε καὶ συνεδέθημεν. Accipe ergo haec a nobis, pauca quidem ac spiritu anhelante composita. Quomodo enim equo quis insidens stylum exerceat? qui capite dolens et annis gravis amicum morte ereptum digne deam? Nos quoque aliquando terræ creditos amici čircumstabunt multi, sed nulla vox qualis tua fuit, nos celebrabit et hoc quidem priori calamitati secundum additur infortunium. ς'. Αὗταί σοι κειμένῳ παρ' ἡμῶν αἱ χοαὶ, θεία καὶ φιλτάτη μοι κεφαλή. Ταῦτά σαι τὰ τῆς φιλου μένης γλώττης καὶ ἥλικος ἐναγίσματα, ἣν πάλαι μὲν λαλοῦσαν ἠγάπας, νῦν δὲ τῷ πάθει φλεγομένην οὐκ ἐλεεῖς· οὐδὲ ἀπὸ τοῦ φέροντός σε κόλπου του πατριαρχικοῦ καὶ δροσόεσσαν ρανίδα ἐπιπέμπεις ἡμῖν φλογιζομένοις τῷ τῆς λύπης πυρί. Σοὶ μὲν οὖν ταῦτα παρ' ἡμῖν, ὀλίγα μὲν καὶ τῷ τοῦ δρόμου άσθματι μικροῦ συμπνιγόμενα· τως γὰρ καὶ ἐφ᾽ ἵππου βαίνων τις καὶ λογογραφήσειεν; πῶς δὲ καὶ δρόμῳ κεφαλὴν τεινόμενος, καὶ γῆρα καμπτόμενος, πρὸς ἀξίαν θρηνήσει τον φίλον κεί μενον; ἡμᾶς δὲ μετὰ σὲ κειμένους φίλοι μὲν ἴσως πολλοί περιστήσονται, γλῶσσα δὲ πάντως οὐ περι λαλήσει τὸν τύμβον, οἵαν τὴν σὴν ἐγνωρίσαμεν. Καὶ ἔσται μοι καὶ τοῦτο μετὰ τὴν νῦν συμφορὰν δυστύχημα δεύτερον.