Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
Book ILiber Primus
col. 1077–1078page 1 of 129
PG 138:1077ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΔΙΑΚΟΝΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΟΥ ΒΑΛΣΑΜΩΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΣΥΛΛΟΓΗ. ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΙΡΗΜΕΝΩΝ ΕΝ ΤΩ ΚΩΔΙΚΙ, ΚΑΙ ΤΟΙΣ ΔΙΓΕΣΤΟΙΣ, ΚΑΙ ΝΕΑΡΑΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΣΙ, ΠΕΡΙ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ, ΚΑΙ ΚΛΗΡΙΚΩΝ, ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΩΝ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΕΥΑΓΩΝ, ΕΤΙ ΔΕ ΚΑΙ ΙΟΥΔΑΙΩΝ ΚΑΙ ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ. ΕΚ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ. 1 ΤΙΤΛΟΣ Δ'. Περὶ τῆς ἀνωτάτω Τριάδος, καὶ τῆς καθολικῆς πίστεως· καὶ περὶ τοῦ μηδένα τολμᾷν περὶ αὐτ τῆς ἀμφισβητεῖν. Α΄. Ερμηνεία. Ο μὴ δοξάζων τὴν ἁγίαν Τριάδα
ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΔΙΑΚΟΝΟΥ
ΤΟΥ ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΟΥ
ΒΑΛΣΑΜΩΝ
ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ
ΣΥΛΛΟΓΗ.
THEODORI DIACONI
COGNOMENTO
BALSAMONIS
ECCLESIASTICARUM CONSTITUTIONUM
COLLECTIO,
Qua jam pridem a Joan. Leunclavio sub Paratitlorum nomine Latine edita est
an. MDXCIII, nunc vero Græce primum
in lucem prodit, ex duobus antiquis codicibus inter se collatis, una
cum ejusdem Leunclavii versione.
Carolus Annibal Fabrotus J. C. hanc tralationem cum Græci
codicibus contulit, emendavit, et notas adjecit.
ΣΥΝΑΓΩΓΗ
ΤΩΝ ΕΙΡΗΜΕΝΩΝ ΕΝ ΤΩ ΚΩΔΙΚΙ, ΚΑΙ ΤΟΙΣ ΔΙΓΕΣΤΟΙΣ, ΚΑΙ ΝΕΑΡΑΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΣΙ, ΠΕΡΙ
ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ, ΚΑΙ ΚΛΗΡΙΚΩΝ, ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΩΝ
ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΕΥΑΓΩΝ, ΕΤΙ ΔΕ ΚΑΙ ΙΟΥΔΑΙΩΝ ΚΑΙ ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ.
COLLECTIO
EXPOSITORUM IN CODICE, ET DIGESTIS, ET NOVELLIS CONSTITUTIONIBUS,
DE EPISCOPIS, ET CLERICIS, ET MONACHIS, ET REBUS SACRIS, ATQUE ETIAM
DE JUDAIS ET HERETICIS
LIBER PRIMUS.
ΕΚ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ. EX LIBRO 1 CODICIS.
Περὶ τῆς ἀνωτάτω Τριάδος, καὶ τῆς καθολικῆς
πίστεως· καὶ περὶ τοῦ μηδένα τολμᾷν περὶ αὐτ
τῆς ἀμφισβητεῖν.
Α΄. Ερμηνεία. Ο μὴ δοξάζων τὴν ἁγίαν Τριάδα
TITULUS L
De summa Trinitate, et fide catholicn: et ut nema
de ea publice contendere audeat.
1. Qui sacrosanctam Trinitatem in una deiAnnibalis Fabroti notæ.
auciorem
Theodorum Balsamonem hujus Collectionis
Qui sacrosanclam Trinitatem. Hæc epitome
Nomecan.
totidem verbis exstat apud Photium
tit. 12, c. 2; quæ autem habetur tit. 4, c. 1, est ex
Basilicorum lib. 1, tit. 1, c. 4.
col. 1079–1080page 2 of 129
PG 138:1079ἐν μιᾷ θεότητι ἰσοδύναμον οὔτε Χριστιανός λέγεται, ἀλλ᾽ ἄφρων ἐστι, καὶ αἱρετικὸς καὶ ἄτιμος, καὶ τιμωρείται. Β'. Οἱ αἱρετικοὶ μὴ συναγέσθωσαν, μήτε θυσιαστή για τελείτωσαν, ἡ μυστήρια, καὶ κατὰ συναρπαγήν ἀντιγραφὴν πορίσωνται· μόνη δὲ χρηματιζέτω ἡ τῶν ἐν Νικαία πίστις· καὶ τολμῶντες οἱ αἱρετικο συναγωγὰς ἐντὸς πόλεως ἔχειν, ἐκβάλλονται τῶν πόλεων. Γ. Τὰ κατὰ τῶν Χριστιανῶν Πορφυρίου και Ελ λων συγγράμματα καιέσθωσαν, καὶ τὰ Νεστορίου, καὶ ὅσα μὴ συμφωνεί ταῖς ἐν Νικαίᾳ καὶ 'Εφέσω συνόδοις, ὧν οὐκ ἔξεστι παρεξιέναι τὴν πίστιν. Οἱ δὲ τὰ εἰρημένα βιβλία έχοντες καὶ ἀναγινώσκοντες ἐσχάτως τιμωρούνται. Οἱ δὲ Νεστοριανοί, ἐπί σκοποι μὲν καὶ κληρικοί, τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν ἐχε βάλλονται· λαϊκοὶ δὲ, ἀναθεματίζονται, τῶν ὀρθοδόξων αὐτοῖς ἀκινδύνως δημοσιευόντων. Έχει δ διάταξις οὕτως Θεοδώρου Διακόνου, τῆς ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ μεγάλης Εκκλησίας νομοφύλακος καὶ χαρτοφύλακος καὶ πρώτου τῶν Βλαχερνών, τοῦ Βαλ σαμώνες, τοῦ μετὰ χρόνους τινὰς γεγονότος πατριά του Θεουπόλεως μεγάλης Αντιοχείας. ικα παράτιτλα τικοῖς τῶν μυστηρίων τόπος ἀνεῴχθω. τέρως ἐγκλήμασι σημειούσθωσαν.
tate paris potestatis, haud glorificat, ne Christianus ἐν μιᾷ θεότητι ἰσοδύναμον οὔτε Χριστιανός λέγεται,
quidem dicitur, sed vesanus, hæreticus, et infamis ἀλλ᾽ ἄφρων ἐστι, καὶ αἱρετικὸς καὶ ἄτιμος, καὶ
τιμωρείται.
est, el punitur,
II. Hæretici congregationes nullas habeant, nec
sacrificia vel mysteria peragant, tametsi per
subreptionem rescriptum impetraverint: fides Patrum, qui Nicææ convenerunt, auctoritatem dontant liabeat; ac siquidem bæretici congregationes
intra oppida habere audeant, oppidis expelluntur.
III. Porphyrii, et aliorum adversus Christianos
scripta, itemque Nestoril, atque adco quæcumque
cum Nicæna et Ephesina synodis non consentiunt,
quarum fale deflectere non licet, exuruntur
Qui vero libros indicatos habent et legunt, ultimo
supplicio ameiuntur: et episcopi clericique Nestoriani ecclesiis ejiciuntur; laici anathemate ferinntur, orthodoxis eos absque periculo deferentibus. Tenor constitutionis est hujusmodi:
Β'. Οἱ αἱρετικοὶ μὴ συναγέσθωσαν, μήτε θυσιαστή
για τελείτωσαν, ἡ μυστήρια, καὶ κατὰ συναρπαγήν
ἀντιγραφὴν πορίσωνται· μόνη δὲ χρηματιζέτω ἡ
τῶν ἐν Νικαία πίστις· καὶ τολμῶντες οἱ αἱρετικο
συναγωγὰς ἐντὸς πόλεως ἔχειν, ἐκβάλλονται τῶν
πόλεων.
Γ. Τὰ κατὰ τῶν Χριστιανῶν Πορφυρίου και Ελ
λων συγγράμματα καιέσθωσαν, καὶ τὰ Νεστορίου,
καὶ ὅσα μὴ συμφωνεί ταῖς ἐν Νικαίᾳ καὶ 'Εφέσω
συνόδοις, ὧν οὐκ ἔξεστι παρεξιέναι τὴν πίστιν.
Οἱ δὲ τὰ εἰρημένα βιβλία έχοντες καὶ ἀναγινώσκοντες ἐσχάτως τιμωρούνται. Οἱ δὲ Νεστοριανοί, ἐπίσκοποι μὲν καὶ κληρικοί, τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν ἐχε
βάλλονται· λαϊκοὶ δὲ, ἀναθεματίζονται, τῶν ὀρθοδό
ξων αὐτοῖς ἀκινδύνως δημοσιευόντων. Έχει δ
διάταξις οὕτως
Annibalis Fabroti notæ.
auctorem esse docent nos libri calamo exarati; imo
et ipse Balsamon se hujus libri parentem prodit ad
Nomocanonem Photii tit. 9, cap. 2, ad finem, ut
constat ex Paratitlis ad tit. 5, in fine. Nam qui primus eam in Latinum convertit, ejus auctorem ignoravit, forte quod mutilum codicem nactus esset. Sed
et Franciscus Pithoeus v. c. in Glossario ad JuJianum Antecess. in voce Decani citat hæc Paratitla
nullo nomine addito. Jacob. Cujac. consultissimus
laudat etiam alicubi auctorem Paratitli: ut videantur omnes in codires incidisse, qui nullum nomen
præferrent; quod tandem inventum est in peranliquo et optimo cod. ms. Nicolai Peirescii, sena -
toris Aquissextiensis toū paxapitov, qui initio sie
inscrib tur: Θεοδώρου Διακόνου, τῆς ἁγιωτάτης
τοῦ Θεοῦ μεγάλης Εκκλησίας νομοφύλακος καὶ
χαρτοφύλακος καὶ πρώτου τῶν Βλαχερνών, τοῦ Βαλσαμώνες, τοῦ μετὰ χρόνους τινὰς γεγονότος πατριά
του Θεουπόλεως μεγάλης Αντιοχείας. Theodori
diaconi sanctissime Dei Magne Ecclesire nomophylacis et chartophy'acis, et primo Blachernorum,
Balsamonis, post aliquot vero annos patriarchæ
Theopolis magne Antiochir. Non recte Joanues
Leunclavius hune lit rum inscripsit Paratiıla. Imo
paratitla partem operis universi constituunt. Idem
tamen quid Paratitlórum nomine Justinianus intellexerit, percepit in Prologo ad hanc Collectionen:
et post cum vv. cc. Joannes a Costa, et Julins
Pacius: ut jure quis miretur prudentissimum virum Jacobum Cujacium in aliam sententiam ivisse,
maxime cum ex fragmento Matthæi monachi (is
est Matthæus Blastares) de Justiniaui sententia sa-
¡is perspicue constaret. Quod ut rectius intelligatur,
consule sis hæc Paratitla ad unum vel alterum titulam, et ex his cognosres, per indicem, id est,
summatim, et xipalarwow; in eis referri, quæ snis
quæque titulis did mharźwy, et uti fere ab auctoribus concepta sunt, leguntur. Et constat igitur
Græcos, juris interpretes aliter accepisse verba hæc
Justiniani, de conceptione Digestorum: Sufficial
per indices tantummodo, et titulorum subtilitatem,
ικα παράτιτλα ηuncupantur: quædam admonitoria
ejus facere. Et de confirmat. Digestormm: Si qui
forsian, per titulorum subtilita em adnotare maLuerint, et ea, quæ Paratitla nuncupantur componere.
Josi enim Parauitla vocant quæcunque ex cæteris
titulis ad quemque titulum revocari possunt. Quod
quidem Justiniano placuisse videtur, ut stratosi
omnia, quæ ad eumdem juris articulum pertinent
tanquam in uno conspectu haberent. Denique Paratisla sunt accessiones et supplementa ex aliis titulis desumpta, ita dicta vocabulo ¿ì¿ŋvixoбapбápy,
quasi extra titulum, quod confirınant Græci lib. LS,
Bas. tit. 16. c. 2, ut parapherna dicuntur, quæ extra
do'em ad virum deferuntur. Ait autem Justinianus
per titulorum subtilitatem, id est, lentóryta. Commentarios scilicet fieri vetat, probatque tantum
explicationes compendio factas. B. Cyprianus testimon. advers. Jud. lib. 1, præf. Sed et legentibus
breritas ejusmodi plurimum prodest, dum non intellectum legentis, et sensum liber longior spargit,
sed subtiliore compendio id quod legitur tenax memoria custodit.
Mysteria. Recte igitur in 1. 11, cod. eod. libri
veteres, inter quos. vet. c. Brodai et Menagii,
Græci et Cod. Theodos, habent: Nullus hæreticis
mysteriorum locus. Pro quo perperam antea legebatur
ministeriorum. Veterum codicum scripturam confirmant Basilica, quæ ita vertunt: Mydsię mi; aipsτικοῖς τῶν μυστηρίων τόπος ἀνεῴχθω. Denique sic
legitur apud linemarum R. De prædestinat. cap.
37; veterum etiam librorum, et Basilicorum ope
leve mendum in cadem Jege licebit emendare:
nam ubi legitur: et suis apertis criminibus denotentur, libri manuscripti sic habent: et suis apertius crim. deuot. Basilica, xai toi; 18í01; pavɛper
τέρως ἐγκλήμασι σημειούσθωσαν.
Exuruntur. "Similiter Arii, Porphyrii, el
aliorum hæreticorum libri lege Constantiniana_comburuntur, quæ exstat apud Socratem Histor, Ecclesinst. lib. 1, cap. 6. Hujus constitutionis etiam memint Evagrius lib. 1, cap. 12; Nicephor. Callixt.
lib. xiv, cap. 36, et Jul. Poll. loco sup. citato. Per
contrarium principum edictis feralibus Christiano -
rum scripta igne consumpta; quod de B. Dionysii
Areopagiteæ libris proditum est in Synaxario Græcorn. Diocletianus et Maximianus apud pariatorem
juris Mosaici et Romani tit. 15, de Manichæis corumque scriptis (Christianos sine dubio eis infensissimi principes tollere et eorum scripta ignibus corrumpere cogitabant): Jubemus namque auctores
quidem ac principes una cum abominandis scripturis
corum severiori pœnæ subjici, ita ut flammeis ignibus
exurantur. Ejus severitatis meminit Arnobius 4,
advers. Gentes: Nam nostra quidem scripta car
iynibus meruerint dari? Queruntur Optatus, et locis
aliquantulis Augustinus. Protagora Atheniensis
profane de divinitate disputantis libri in concione
combusti sunt, Minuc. in Octavio.
Absque periculo. Nec enim punientur, tametsi
1.0:1 potuerint crimen et accusationem perficere.
col. 1081–1082page 3 of 129
PG 138:1081Αυτοκράτορας Θεοδόσιος καὶ Οὐαλεντινιανός Αὔ- ΑΑ. Ποτέ γουστοι 'Ορμίσδᾳ ἐπάρχῳ πραιτωρίων. Θεσπίζομεν, πάντα ἦσα ὁ Πορφύριος ὑπὸ τῆς αὐτο μανίας ἐλαυνόμενος, ή έτερός τις κατὰ τῆς εὐσεβοῦς τῶν Χριστιανῶν θρησκείας συνέγραψε παρ' οἱῳδήποτε εὑρισκόμενα, πυρὶ παραδίδοσθαι· πάντα γὰρ τὰ κινοῦντα τὸν Θεὸν εἰς ὀργὴν συγγράμματα, καὶ ψυχὰς ἀδικοῦντα, οὐδὲ εἰς ἀκοὰς ἀνθρώπων ἐλθεῖν βουλόμεθα. Ετι θεσπίζομεν τους ζηλοῦντας τὴν ἀσεβῆ Νεστο. ρίου πίστιν, ἢ τῇ ἀθεμίτῳ αὐτοῦ διδασκαλίᾳ ἀκο λουθοῦντας, εἰ μὲν ἐπίσκοποι εἶεν, ἢ κληρικοί, τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν ἐκβάλλεσθαι· εἰ δὲ λαῖκος, ἀναθεματίζεσθαι, ἐξουσίαν ἐχόντων τῶν βουλομένων ὀρθο δόξων τῶν ἐπομένων τῇ εὐσεβεῖ ἡμῶν νομοθεσίᾳ δίχα φόβου καὶ βλάβης δημοσιεύειν αὐτοὺς καὶ ἐλέγχειν. " Ἐπειδὴ δὲ ἦλθεν εἰς τὰς εὐσεβεῖς ἡμῶν ἀκοὰς, ὥς τινες διδασκαλίας συνέγραψαν καὶ ἐξέθεντο ἀμφι βόλους, καὶ οὐκ ἀκριβῶ; συμφωνούσας τῇ ἐκτεθείσῃ ὀρθοδόξῳ πίστει παρὰ τῆς ἁγίας συνόδου τῶν συνελθόντων ἐν Νικαίᾳ καὶ ἐν Ἐφέσῳ ἁγίων Πατέρων, καὶ Κυρίλλου τοῦ τῆς εὐσεβοῦς μνήμης, τοῦ γεγονότος τῆς μεγάλης Αλεξανδρείας πόλεως ἐπισκόπου κελεύομεν τὰ μὲν γεγονότα τοιαῦτα συγγράμματα, ἢ πρὸ τούτου, ἢ καὶ νῦν ἐμπιπρᾶσθαι, καὶ διαφερόντως τὰ Νεστορίου, καὶ τελείῳ ἀφανισμῷ παραδίδοσθαι. ὥστε μηδὲ εἰς ἀνάγνωσίν τινος ἐλθεῖν, τῶν τὰ τοιαῦτα συγγράμματα ήτοι βιβλία ἔχειν καὶ ἀνα γινώσκειν ἀνεχομένων τὴν ἐσχάτην τιμωρίαν ὑφορωμένων, τοῦ δὲ λοιποῦ μηδενὶ ἐξεῖναι παρὰ τὴν ἐκ τεθείσαν πίστιν, καθάπερ εἰρήκαμεν, τὴν ἐν Νικαία καὶ ἐν Ἐφέσῳ λέγειν τι ἢ διδάσκειν. Δ'. Ο δημοσία παρόντος πλήθους δογματίζων περὶ τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως. εἰ μὲν κληρικός εἴη, καθαιρεῖται· εἰ δὲ ὑπὸ στρατείαν, ἀποζώννυται. Οι δὲ λοιποί, ἐλεύθεροι μὲν ὄντες, τῆς βασιλίδος πόλεως ἐκβάλλονται, πρὸς τὸ δοκοῦν τῷ δικαστῇ σωφρονικό μενοι· δοῦλοι δὲ σφοδρῶς ἐπιστρέφονται. δίχα τάσης δαπάνης, 20 τοῦτο γὰρ ἐστι πίστεως, τὸ τὰ μὴ δρώμενα δέξασθαι. Εστι γὰρ πίσεις, 1. 6 η: Καὶ τὸ δ' γὰρ κερ. του α' τίτο τοῦ α' τῶν φησί· Μηδες ή κληρικός, ἢ μοναχές, στρατευόμενος, ἢ ἄλλος οιοσδήποτε πληθύν συνάγων δημοσία περὶ τῆς πίστεως διαλεγέσθω. Τις μοναχός Ι.
CONSTIT. ECCLES. COL.LECTIO.
misdæ PP.
Αυτοκράτορας Θεοδόσιος καὶ Οὐαλεντινιανός Αὔ- Impp. Theodosius et Valentinianus ΑΑ. Ποτέ
γουστοι 'Ορμίσδᾳ ἐπάρχῳ πραιτωρίων.
Θεσπίζομεν, πάντα ἦσα ὁ Πορφύριος ὑπὸ τῆς αὐτο
μανίας ἐλαυνόμενος, ή έτερός τις κατὰ τῆς εὐσεβοῦς
τῶν Χριστιανῶν θρησκείας συνέγραψε παρ' οἰῳδήποτε εὑρισκόμενα, πυρὶ παραδίδοσθαι· πάντα γὰρ
τὰ κινοῦντα τὸν Θεὸν εἰς ὀργὴν συγγράμματα, καὶ
ψυχὰς ἀδικοῦντα, οὐδὲ εἰς ἀκοὰς ἀνθρώπων ἐλθεῖν
βουλόμεθα.
Ετι θεσπίζομεν τους ζηλοῦντας τὴν ἀσεβῆ Νεστο.
ρίου πίστιν, ἢ τῇ ἀθεμίτῳ αὐτοῦ διδασκαλίᾳ ἀκο
λουθοῦντας, εἰ μὲν ἐπίσκοποι εἶεν, ἢ κληρικοί, τῶν
ἁγίων ἐκκλησιῶν ἐκβάλλεσθαι· εἰ δὲ λαῖκος, ἀναθε
ματίζεσθαι, ἐξουσίαν ἐχόντων τῶν βουλομένων ὀρθοδόξων τῶν ἐπομένων τῇ εὐσεβεῖ ἡμῶν νομοθεσίᾳ δίχα -
φόβου καὶ βλάβης δημοσιεύειν αὐτοὺς καὶ ἐλέγχειν. "
Ἐπειδὴ δὲ ἦλθεν εἰς τὰς εὐσεβεῖς ἡμῶν ἀκοὰς, ὥς
τινες διδασκαλίας συνέγραψαν καὶ ἐξέθεντο ἀμφιβόλους, καὶ οὐκ ἀκριβῶ; συμφωνούσας τῇ ἐκτεθείσῃ
ὀρθοδόξῳ πίστει παρὰ τῆς ἁγίας συνόδου τῶν συνελθόντων ἐν Νικαίᾳ καὶ ἐν Ἐφέσῳ ἁγίων Πατέρων,
καὶ Κυρίλλου τοῦ τῆς εὐσεβοῦς μνήμης, τοῦ γεγονό
τος τῆς μεγάλης Αλεξανδρείας πόλεως ἐπισκόπου •
κελεύομεν τὰ μὲν γεγονότα τοιαῦτα συγγράμματα,
ἢ πρὸ τούτου, ἢ καὶ νῦν ἐμπιπρᾶσθαι, καὶ διαφερόν
τως τὰ Νεστορίου, καὶ τελείῳ ἀφανισμῷ παραδίδοσθαι. ὥστε μηδὲ εἰς ἀνάγνωσίν τινος ἐλθεῖν, τῶν
τὰ τοιαῦτα συγγράμματα ήτοι βιβλία ἔχειν καὶ ἀναγινώσκειν ἀνεχομένων τὴν ἐσχάτην τιμωρίαν ύφορωμένων, τοῦ δὲ λοιποῦ μηδενὶ ἐξεῖναι παρὰ τὴν ἐκτεθείσαν πίστιν, καθάπερ εἰρήκαμεν, τὴν ἐν Νικαία
καὶ ἐν Ἐφέσῳ λέγειν τι ἢ διδάσκειν.
Δ'. Ο δημοσία παρόντος πλήθους δογματίζων περὶ
τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως. εἰ μὲν κληρικός εἴη,
καθαιρεῖται· εἰ δὲ ὑπὸ στρατείαν, ἀποζώννυται. Οι
δὲ λοιποί, ἐλεύθεροι μὲν ὄντες, τῆς βασιλίδος πόλεως
ἐκβάλλονται, πρὸς τὸ δοκοῦν τῷ δικαστῇ σωφρονικό
μενοι· δοῦλοι δὲ σφοδρῶς ἐπιστρέφονται.
Absque metu. Calumniæ.
Sancimus ut quæcunque Porphyrius, propria exagitatus insania, vel quivis alius adversus piam
Christianorum religionem conscripsit, apud quemcunque reperiantur, igni tradanture. Cuneta enim
scripta, quæ Deum ad iram movent, et animas
violant, ne ad hominum quidem aures pervenire
volumus.
Præterea sancimus ut qui fidem impiam Nestorii
æmulantur, aut nefariam ejus doctrinam sectantur,
siquidem episcopi sint, aut clerici, ecclesiis sacrosanctis ejiciantur: si vero laiei, anathemale feriantur, potestatem habentibus quibuslibet oriodoxis, qui piæ legis nostræ sectatores sunt, ut illos
absque metu et damno denuntient ac insimulent. Quoniam vero ad pias aures nostras pervenit, aliquos doctrinas conscripsisse et exposuisse
quasdam ambignas, nec accurate congruentes cum
Ode orthodoxa SS. Patrum, sacra synodo exposita,
qui Nicææ ac Ephesi convenerunt, et a Cyrillo piæ
memoriæ, qui magnæ Alexandrinorum urbis episcopus fuit: jubemus, ut quæcunque fuerint ejus.
modi scripta, vel antehac, vel unne, et præcipue
Nestorii, sic comburantur, et plenæ abolitioni tradantur, ut in neminis lectionem veniant, atque iis,
qui talia scripta sive libros habere ac legere
sustinent, ultimum supplicium formidantibus, nemini deinceps liceat praeter expositam flem, con
diximus, Nicææ atque Ephesi, quidquamn dicere
vel docere.
IV. Qui publice, multitudine præsente, de Curi
stiana fide tractat si clericus est, deponitur:
sin tilitat cingulo spoliatur: ceteri, si
liberi sint, ex urbe imperatoria ejiciuntur, prout
visum judici fuerit, castigandi: servi vero acriter
puniuntur.
Annibalis Fabroti note;
་
Ft damno. Sine sumptu, ut apud Justinianum
Inst. quib alienare licet, vel non, Sine omni damno.
δίχα τάσης δαπάνης, Theoph. Lex est Marriaui
quæ integra exstat Concilii Chalcedonensis porte 3,
c. 3, unile maluit exscribere Facundus Hermianensis libxn, cap. 2, quam ex Justiniani cool. in
qno epitomata legitur: Marcianus quoque imperator,
ait, post sacerdotum sententiam aliquid tractare impium duxit atque sacrilegum, nec cuiquam semel,
jndicata recteque deposita revolvere, et de his publice
disputare permisit, qui suo edicio omnibus discussionem eorum quæ Chalcedone judicata sunt negans:
eere ait, impins et sacrilegus est, qui post t01 sncerdotum sententiam opinioni suæ aliquil tractandum reliquit. Extrema quippe dementice est, in
medio et perspicuo die commentitium lumen inquirere.
Quisquis enim pust teritutem repertum aliquid nite.
ins discutit, merducium quærit. Nemo itaque vel
ctericus, vel mi:itius, et allerius cujuslibet condilons, de fide Christiana, publice co gregalis populis
et audientibus, tractare præsumal in posterum, ex
hoc (perperam apud Facundum legitur, in posterum, et hoc tun), tumultus et perfidiæ occasionem
xequirens. Nam injuriam facit judicio religiosissima
synodi, si quis semel judicata ac recte disposita revolrere el publice disputare contendit. Et infra.
postquam diversas pro tran gressorum conditione
statuit pænas: Universa ergo, inquit, quæ a sancta
synodo Chalcedonensi statuta sunt custodiri debeant, nihil postea dubitari. Hoc itaque nos Tæ
commoniti tranquillitatis edicto abstinele profanis
vocibus, et ulterius desinite de divin's disɔntare,
quo:l nefas est, quia non solum divino judicio peccatxin hoc proni credimus puniemur, rerum etiam
legum et judicum auctoritate coercebi nr. B. Chirysostomus apud auctoremn Calenæ in Joamen cap.
20 τοῦτο γὰρ ἐστι πίστεως, τὸ τὰ μὴ δρώμενα
δέξασθαι. Εστι γὰρ πίσεις, e'c, lleb. 1.
Qui publice tractat. Isamon ad canonem 64,
syn. 6 η Trulle: Καὶ τὸ δ' γὰρ κερ. του α' τίτο
τοῦ α' τῶν Βas. φησί· Μηδες ή κληρικός, ἢ μοναχές,
στρατευόμενος, ἢ ἄλλος οιοσδήποτε πληθύν συνάγων
δημοσία περὶ τῆς πίστεως διαλεγέσθω. Τις μοναχός
non exstat in Basilicis, nec in col. Justiniani.
Sin militat. In lib. 1v: Nemo clericus, vel
milians. Sic libri veteres, et Facundus, et ccu
Brotri et Menagri.
Cingulo spoliatur, exauctoratur. Caesarius
p. 657, tom. Ι.
col. 1083–1084page 4 of 129
PG 138:1083Ε. Εκθεσις τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, καὶ ἀναθεματισμὸς Εὐτυχοῦς, καὶ Νεστορίου, καὶ ὅτι οἱ φρονοῦντες τὰ αὐτῶν αἱρετικοί εἰσι, καὶ σωφρονίζονται. Γ. Ομοία ἔκθεσις τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, καὶ ἀναθεματισμὸς Εὐτυχοῦς καὶ ᾿Απολλιναρίου. Ζ'. Ομοία τῆς πρὸ αὐτῆς, ἀποδεχομένη τὰς ἁγίας συνόδους, καὶ βεβαιοῦσα τοὺς παρ' αὐτῶν ἀναθεματ τισμούς καὶ ἀφορισμούς. Φησὶ δὲ ὅτι πρῶτος ἐστι πάντων τῶν ἱερέων ὁ πάππας Ρώμης. Ἐπιστολὴ τοῦ πάππα πρὸς Ιουστινιανόν, ἀπο δεχομένη τὰ παρ' αὐτοῦ περὶ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως γραφέντα, α τῇ ἐπιστολῇ ὑποτέτακται. Περὶ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως. Καὶ ἔχει ῥητὸν οὕτως Αὐτοκράτωρ Ιουστινιανός Αύγουστος. Τῆς ὀρθῆς καὶ ἀμωμήτου πίστεως, ήνπερ κηρύττει ή άγιο τάτη τοῦ Θεοῦ καθολικὴ καὶ ἀποστολική Εκκλησία, κατ' οὐδένα τρόπον καινισμός δεξαμένης, ἀκολουθοῦντες ἡμεῖς τοῖς τῶν ἁγίων ἀποστόλων, καὶ τῶν μετ' ἐκείνους διαπρεψάντων ἐν ταῖς ἁγίαις τοῦ Θεοῦ Εκκλησίαις διδάγμασι, δίκαιον ψήθημεν ἅπασι ποιξ σαι φανερόν, ὅπως ἔχομεν περὶ τῆς ἐν ἡμῖν ἐλπίδος, ἀκολουθοῦντες τῇ παραδόσει καὶ ὁμολογία τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας. Πιστεύοντες γὰρ εἰ; Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, μίαν οὐσίαν ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι προσαν νοῦμεν· μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, Τριάδα ὁμοούσ σιον. Επ' ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν ὁμολογοῦμεν τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν ἐκ Θεοῦ Θεὸν, τὴν πρὸ αἰώνων καὶ ἀχρόνως ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέντα, τὸν συναΐδιον τῷ Πατρὶ, τὸν ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ δι᾿ οὗ τὰ πάντα, κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν, σαρκωθῆναι ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τῆς ἁγίας ἐνδόξου καὶ ἀει παρθένου Μαρίας, καὶ ἐνανθρωπήσαι, σταυρόν τε ὑπομεῖναι, ταφῆναι τε καὶ ἀναστῆναι τῇ τρίτηἡμέρα· ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ τά τε θαύματα καὶ τὰ πάθη, ἅπερ ἐκουσίως ὑπέμεινε σαρκί, γινώσκοντες. Οὐ γὰρ ἄλλον τὸν Θεὸν Λόγον, καὶ ἄλλον τὸν Χριστὸν ἐπιστάμεθα· ἀλλ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα. Έμεινε γὰρ ἡ Τριάς, καὶ σαρκωθέντος τοῦ ἑνὸς τῆς Τριάδος Θεοῦ Λόγου οὔτε γὰρ τετάρτου προσώπου προσθήκην ἐπιδέχεται ἡ ἁγία Τριάς. Τούτων τοίνυν οὕτως ἐχόντων, ἀναθεματίζομεν πᾶσαν αἵρεσιν, ἐξαιρέτως δὲ Νεστόριον τὸν ἀνθρωπολάτρην, τὸν διαιροῦντα τὸν ἕνα Κύριονἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν, καὶ μὴ ὁμολογοῦντα κυρίως καὶ κατὰ ἀλήθειαν τὴν ἁγίαν καὶ ἔνδοξον ἀειπαρθένου Μαρίαν Θεοτόκον ἀλλὰ ἄλλον μὲν τὸν ἐκ τοῦ Θεοῦ Πατρὸς τὸν Λόγον λέγοντα, ἄλλον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου Μαρίας, χάριτι δὲ καὶ οἰκειώσει τῇ πρὸς τὸν Θεὸν Λόγον Θεὸν αὐτὸν γεγενῆσθαι. Οὐ μὴν δὲ, ἀλλὰ καὶ Ευτυχῆ τὸν φρενοβλαβή, τὸν φαντασίαν εἰσάγοντα, ἀρνούμενόν τε τὴν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτό του Μαρίας ἀληθινὴν σάρκωσιν, τουτέστι τὴν ἡμε τέραν σωτηρίαν, καὶ μὴ ὁμολογοῦντα κατὰ πάντα
V. Expositio Adel orthodoxæ, atque exsecratio
Nestorii et Eutychis, tum quod ii, qui cum eis sentiunt, hæretici sint, et castigentar.
VI. Similis orthodoxæ fidei expositio, et Eutychis
atque Apollinarii exsecratio.
VII. Similis est præcedenti recipiens sancta quatuor concilia, et anathematismos ac segregationes
ab eis promulgatas confirmans. Inter cætera dicit
· primum esse inter omnes sacerdotes papam Ro.
manum.
Epistola papæ ad Iustinianum, continens ea quæ
ab eo scripta sunt de fide orthodoxa, quæ huis
epistola subjiciuntur.
De orthodoxa fide.
Et ita se habet:
Imperator Justinianns Augustus. Cum recta et
reprehensionis expers ſlides, quam præ·licat sanctissima Del catholica et apostolica Ecclesia, nullo
modo novationem admittat, nos sanctorum apostolorum, et eorum, qui post eos in sanctis Dei
Ecclesiis spectabiles fuere, dogmata sequentes;
recte nos facturos existimavimus, si cunctis mani -
fastum faceremus, quo pacto de spe, quæ in nobis
est, affécti sumus; insistentes vestigiis traditionis
et confessionis sanctæ Dei catholicæ atque aposiolicæ Ecclesiae. Quippe credentes in Patrem, et
Filium, et Spiritum sanctum, unam essentiam in
tribus personis adoramus, unam deitatem, unam
potestatem), Trinitatem unius essentiæ. In extremis
autem diebus confitemur unigenitum Dei Filium,
Deum de Deo, ante sæcula et sine tempore genitum ex
Palre, Patri coaeternum, eum ipsum, ex quo omnia, et
per quem omnia, degressum e cœlis, incarnatum esse
de Spiritu sancto, et sancta, gloriosa perpetuaque
Virgine Maria, et hominem esse factum, crucemque
pertulisse, sepultum esse, resurrexisse die tertio:
unius et ejusdem miracula cruciatusque, quos sponte
in carne sustinuit, agnoscentes. Non enim alium
Deum Sermonem, et alium Christum novimus: sed
unum et eumdem, consubstantialem Patri secundum
divinitatem, et eumdem nobis consubstantialem secundum humanitatem. Quippe Trinitas mansit Trinitas, etiam post incarnatum Deum Sermonem, qui
anus est ex Trinitate. Non enim adjectionem quartz
personæ sancta Trinitas admittit. Quæ cum ita se
habeant, anathemate damnamus oninem seclam, et
præcipue Nestorium adoratorem hominis, dividentem unum ¡llum Dominum nostrum Jesum Christum,
Dei Filium, Deumque nostrum, nec confitentem
proprie ac secundum veritateın, quod sancta, gloriosa, perpetua Virgo Maria sit Deipara: sed tradentem, quod alius sit ille natus ex Deo Patre Dens
Sermo, et alius ille natus ex sancta perpetuaque
Virgine Maria, qui per gratiam et necessitudinem
cum Deo Sermone, factus sit Deus. Neque vero
duntaxat hunc, sed etiain mente captum illum
Eutychem, qui apparentiam introducit, et veram
{llam ucarnationem ex sancta perpetua Virgine
Ε. Εκθεσις τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, καὶ ἀναθεμα
τισμὸς Εὐτυχοῦς, καὶ Νεστορίου, καὶ ὅτι οἱ φρονούν
τες τὰ αὐτῶν αἱρετικοί εἰσι, καὶ σωφρονίζονται.
Γ. Ομοία ἔκθεσις τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, καὶ
ἀναθεματισμὸς Εὐτυχοῦς καὶ ᾿Απολλιναρίου.
Ζ'. Ομοία τῆς πρὸ αὐτῆς, ἀποδεχομένη τὰς ἁγίας
συνόδους, καὶ βεβαιοῦσα τοὺς παρ' αὐτῶν ἀναθεματ
τισμούς καὶ ἀφορισμούς. Φησὶ δὲ ὅτι πρῶτος ἐστι
πάντων τῶν ἱερέων ὁ πάππας Ρώμης.
Ἐπιστολὴ τοῦ πάππα πρὸς Ιουστινιανόν, ἀποδεχομένη τὰ παρ' αὐτοῦ περὶ τῆς ὀρθοδόξου
πίστεως γραφέντα, α τῇ ἐπιστολῇ ὑποτέ
τακται.
Περὶ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως.
Καὶ ἔχει ῥητὸν οὕτως·
Αὐτοκράτωρ Ιουστινιανός Αύγουστος. Τῆς ὀρθῆς
καὶ ἀμωμήτου πίστεως, ήνπερ κηρύττει ή άγιο
τάτη τοῦ Θεοῦ καθολικὴ καὶ ἀποστολική Εκκλησία,
κατ' οὐδένα τρόπον καινισμός δεξαμένης, ἀκολου
θοῦντες ἡμεῖς τοῖς τῶν ἁγίων ἀποστόλων, καὶ τῶν
μετ' ἐκείνους διαπρεψάντων ἐν ταῖς ἁγίαις τοῦ Θεοῦ
Εκκλησίαις διδάγμασι, δίκαιον ψήθημεν ἅπασι ποιξ
σαι φανερόν, ὅπως ἔχομεν περὶ τῆς ἐν ἡμῖν ἐλπίδος,
ἀκολουθοῦντες τῇ παραδόσει καὶ ὁμολογία τῆς ἁγίας
τοῦ Θεοῦ καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας.
Πιστεύοντες γὰρ εἰ; Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον
Πνεῦμα, μίαν οὐσίαν ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι προσαν
νοῦμεν· μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, Τριάδα ὁμοούσ
σιον. Επ' ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν ὁμολογοῦμεν τὸν
μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν ἐκ Θεοῦ Θεὸν, τὴν πρὸ
αἰώνων καὶ ἀχρόνως ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέντα, τὸν
συναΐδιον τῷ Πατρὶ, τὸν ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ δι᾿ οὗ
τὰ πάντα, κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν, σαρκωθῆναι
ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τῆς ἁγίας ἐνδόξου καὶ ἀει
παρθένου Μαρίας, καὶ ἐνανθρωπήσαι, σταυρόν τε
ὑπομεῖναι, ταφῆναι τε καὶ ἀναστῆναι τῇ τρίτη
ἡμέρᾳ· ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ τά τε θαύματα καὶ τὰ
πάθη, ἅπερ ἐκουσίως ὑπέμεινε σαρκί, γινώσκοντες.
Οὐ γὰρ ἄλλον τὸν Θεὸν Λόγον, καὶ ἄλλον τὸν Χριστὸν
ἐπιστάμεθα· ἀλλ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμοούσιον τῷ
Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν
αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα. Έμεινε γὰρ ἡ Τριάς,
καὶ σαρκωθέντος τοῦ ἑνὸς τῆς Τριάδος Θεοῦ Λόγου
οὔτε γὰρ τετάρτου προσώπου προσθήκην ἐπιδέχεται
ἡ ἁγία Τριάς. Τούτων τοίνυν οὕτως ἐχόντων, ἀναθεματίζομεν πᾶσαν αἵρεσιν, ἐξαιρέτως δὲ Νεστόριον
τὸν ἀνθρωπολάτρην, τὸν διαιροῦντα τὸν ἕνα Κύριον
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν
ἡμῶν, καὶ μὴ ὁμολογοῦντα κυρίως καὶ κατὰ ἀλήθειαν
τὴν ἁγίαν καὶ ἔνδοξον ἀειπαρθένου Μαρίαν Θεοτόκον·
ἀλλὰ ἄλλον μὲν τὸν ἐκ τοῦ Θεοῦ Πατρὸς τὸν Λόγον
λέγοντα, ἄλλον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου
Μαρίας, χάριτι δὲ καὶ οἰκειώσει τῇ πρὸς τὸν Θεὸν
Λόγον Θεὸν αὐτὸν γεγενῆσθαι. Οὐ μὴν δὲ, ἀλλὰ καὶ
Ευτυχῆ τὸν φρενοβλαβή, τὸν φαντασίαν εἰσάγοντα,
ἀρνούμενόν τε τὴν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτό
του Μαρίας ἀληθινὴν σάρκωσιν, τουτέστι τὴν ἡμε
τέραν σωτηρίαν, καὶ μὴ ὁμολογοῦντα κατὰ πάντα
col. 1085–1086page 5 of 129
PG 138:1085τὸν ὁμοούσιον ἴσον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ἐμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα. Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ᾿Απολλινάριον τὸν ψυχοφθόρον, τὸν ἄνουν λέγοντα τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν· καὶ σύγχυσιν ήτοι φυρμὸν εἰσάγοντα τῇ ἐνανθρωπήσει τοῦ μονογενοῦ; Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Καὶ πάντας τοὺς τὰ αὐτὰ φρονήσαντας ή φρονοῦντας. Ει γάρ τινες μετά ταύτην καὶ ἡμῶν προαγόρευσιν καὶ τὴν κατὰ τόπον θεοφιλεστάτων ἡμῶν ἐπισκόπων πληροφορίαν εύρε θῶσι τοῦ λοιποῦ γνώμη; ἐναντίοι ὄντες, μὴ προσδοκήσωσι συγγνώμης ἀξιωθῆναι. Κελεύομεν γὰρ τοὺς τοιούτους ὁμολογουμένους αἱρετικοὺς τῷ προσήκοντι ὑποβάλλεσθαι σωφρονισμῷ. Ομοίως καὶ ἔχει τὸ ῥητὸν οὕτως. Ὁ αὐτὸς βασιλεύς Κωνσταντινουπολίταις. Τον Σωτῆρα καὶ Δεσπότην τῶν ὅλων Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν θεραπεύοντες διὰ πάντων σπουδάζομεν, ὅσον ἐνδέχεται νοῦν καταλαμβάνειν ἀνθρώπινον, μιμεῖσθαι τὴν αὐτοῦ συγκατάβασιν. Καὶ εὑρόντες τινὰς τῇ νοσομανίᾳ κρατουμένους τῶν ἀσεβῶν Νεστορίου καὶ Εὐτυχεῖς, τῶν ἐχθρῶν τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς ἁγίας καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Εκκλησίας, ἀρνουμένους τὴν ἁγίαν ἔνδοξον ἀειπαρθένον Μαρίαν Θεοτόκον εἰπεῖν κυρίως καὶ κατὰ ἁλή θειαν· ἐσπεύσαμεν τούτους τὴν ὀρθὴν τῶν Χριστιανῶν διδαχθῆναι πίστιν. Οἱ δὲ, ἀνιάτως ἔχοντε;, πεο μιέρχονται, καθὰ μεμαθήκαμεν, τὰς τῶν ἁπλουστέ μων ψυχὰς ἑκταράσσοντές τε καὶ σκανδαλίζοντες, καὶ ἐναντία τῆς ἁγίας καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Εκκλησίας λέγοντες. Αναγκαίον τοίνυν ἐνομίσαμεν καταλῦσαι μὲν τὰς τῶν αἱρετικῶν ψευδολογίας, σας φηνίσαι δὲ πᾶσιν ὅπως τε δοξάζει ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ ἀποστολικὴ καὶ καθολική Εκκλησία, κηρύττουσι δὲ οἱ ταύτης οσιώτατοι ἱερεῖς, οἷς καὶ ἡμεῖς ἑπόμενοι φανερὰ καθιστῶμεν τὰ περὶ τῆς ἐν ἡμῖν ἐλπίδος, οὐ καινίζοντες πίστιν, μὴ γένοιτο, ἀλλ' ἐλέγχοντες την μανίαν τῶν φρονούντων τὰ τῶν ἀσεβῶν αἱρετικῶν ὅπερ δη καὶ ἐν προοιμίοις τῆς ἡμετέρας βασιλείας πράξαντες, πᾶσι κατάδηλον ἐποιήσαμεν. Πιστεύομεν γὰρ εἰς ἕνα θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ εἰς ἅγιον Πνευμα, μίαν οὐσίαν ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι προσκυνοῦντες, μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, Τριάδα η ὁμοούσιον. Επ' ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν ὁμολογοῦμεν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν μονογενῆ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ Θεὸν ἀληθινὸν, τὸν πρὸ αἰώνων καὶ ἀχρόνως ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέν τα, τὸν συναΐδιον τῷ Πατρὶ, τὸν ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ τι' οὗ τὰ πάντα, κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν σαρκωθή και ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τῆς ἁγίας ἐνδόξου ἀε παρθένου Μαρίας· καὶ ἐνανθρωπήσαι, σταυρον το ὑπομεῖναι ὑπὲρ ἡμῶν ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, ταφῆναι τε καὶ ἀναστῆναι τῇ τρίτῃ ἡμέρα, ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ τὰ τε πάθη καὶ τὰ θαύματα ἀπέρ ὑπέμεινεν ἐκου σίω; ἐν σαρκί, γινώσκοντες. Οὐ γὰρ ἄλλον τὸν Θεὸν Λόγον, καὶ ἄλλον τὸν Χριστὸν ἐπιστάμεθα, ἀλλ' ἔνα ΜΟr.
τὸν ὁμοούσιον ἴσον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ Maria Deipara inβciatur, hoc est, ipsam saluten
ἐμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα.
Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ᾿Απολλινάριον τὸν ψυχοφθό
ρον, τὸν ἄνουν λέγοντα τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν
Χριστόν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν· καὶ
σύγχυσιν ήτοι φυρμὸν εἰσάγοντα τῇ ἐνανθρωπήσει
τοῦ μονογενοῦ; Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Καὶ πάντας τοὺς τὰ
αὐτὰ φρονήσαντας ή φρονοῦντας. Ει γάρ τινες μετά
ταύτην καὶ ἡμῶν προαγόρευσιν καὶ τὴν κατὰ τόπον
θεοφιλεστάτων ἡμῶν ἐπισκόπων πληροφορίαν εύρε
θῶσι τοῦ λοιποῦ γνώμη; ἐναντίοι ὄντες, μὴ προσδο
κήσωσι συγγνώμης ἀξιωθῆναι. Κελεύομεν γὰρ τοὺς
τοιούτους ὁμολογουμένους αἱρετικοὺς τῷ προσήκοντι
ὑποβάλλεσθαι σωφρονισμῷ.
nostram; neque confitetur eumdem per omnia Patri
consubstantialem secundum divinitatem, et nobis
consubstantialem secundum humanitatein. Eodem
modo et Apollinarem animæ exterminatorem, qui
tradit Dominum nostrum Jesum Christum, Dei
Filium, ac Deum nostrum, mente carere; confusionemque sive commistionem introducit in unigeniti Filii Dei inhumanatione. Universos denique,
qui horum opiniones secuti sunt, vel sequuntur.
Quippe si qui post hanc nostram præmonitionem,
et religiosissimorum singulis in locis episcoporum
nostrorum affirmationem, reperti deinceps fuerint
esse contrariæ sententiæ, non exspectent futurum,
ut veniam impetrent. Jubemus enim tales, veluti confessos hæreticos, animadversioni competent;
subjici.
Ομοίως καὶ ἔχει τὸ ῥητὸν οὕτως.
Ὁ αὐτὸς βασιλεύς Κωνσταντινουπολίταις.
Τον Σωτῆρα καὶ Δεσπότην τῶν ὅλων Ἰησοῦν
Χριστόν, τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν θεραπεύοντες διὰ
πάντων σπουδάζομεν, ὅσον ἐνδέχεται νοῦν καταλαμβάνειν ἀνθρώπινον, μιμεῖσθαι τὴν αὐτοῦ συγκατάβασιν.
Καὶ εὑρόντες τινὰς τῇ νοσομανίᾳ κρατουμένους τῶν
ἀσεβῶν Νεστορίου καὶ Εὐτυχεῖς, τῶν ἐχθρῶν τοῦ
Θεοῦ καὶ τῆς ἁγίας καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς
Εκκλησίας, ἀρνουμένους τὴν ἁγίαν ἔνδοξον ἀειπαρ
θένον Μαρίαν Θεοτόκον εἰπεῖν κυρίως καὶ κατὰ ἁλήθειαν· ἐσπεύσαμεν τούτους τὴν ὀρθὴν τῶν Χριστιανῶν διδαχθῆναι πίστιν. Οἱ δὲ, ἀνιάτως ἔχοντε;, πεο
μιέρχονται, καθὰ μεμαθήκαμεν, τὰς τῶν ἁπλουστέ
μων ψυχὰς ἑκταράσσοντές τε καὶ σκανδαλίζοντες,
καὶ ἐναντία τῆς ἁγίας καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς G
Εκκλησίας λέγοντες. Αναγκαίον τοίνυν ἐνομίσαμεν
καταλῦσαι μὲν τὰς τῶν αἱρετικῶν ψευδολογίας, σας
φηνίσαι δὲ πᾶσιν ὅπως τε δοξάζει ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ
ἀποστολικὴ καὶ καθολική Εκκλησία, κηρύττουσι δὲ
οἱ ταύτης οσιώτατοι ἱερεῖς, οἷς καὶ ἡμεῖς ἑπόμενοι
φανερὰ καθιστῶμεν τὰ περὶ τῆς ἐν ἡμῖν ἐλπίδος, οὐ
καινίζοντες πίστιν, μὴ γένοιτο, ἀλλ' ἐλέγχοντες την
μανίαν τῶν φρονούντων τὰ τῶν ἀσεβῶν αἱρετικῶν·
ὅπερ δη καὶ ἐν προοιμίοις τῆς ἡμετέρας βασιλείας
πράξαντες, πᾶσι κατάδηλον ἐποιήσαμεν. Πιστεύομεν
γὰρ εἰς ἕνα θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, καὶ εἰς ἕνα
Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ εἰς
ἅγιον Πνευμα, μίαν οὐσίαν ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι
προσκυνοῦντες, μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, Τριάδα η
ὁμοούσιον. Επ' ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν ὁμολογοῦμεν •
τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν μονογενῆ τὸν
Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ Θεὸν ἀληθινὸν,
τὸν πρὸ αἰώνων καὶ ἀχρόνως ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέντα, τὸν συναΐδιον τῷ Πατρὶ, τὸν ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ
τι' οὗ τὰ πάντα, κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν σαρκωθή
και ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τῆς ἁγίας ἐνδόξου ἀε:-
παρθένου Μαρίας· καὶ ἐνανθρωπήσαι, σταυρον το
ὑπομεῖναι ὑπὲρ ἡμῶν ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, ταφῆναι τε
καὶ ἀναστῆναι τῇ τρίτῃ ἡμέρα, ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ
τὰ τε πάθη καὶ τὰ θαύματα ἀπέρ ὑπέμεινεν ἐκου
σίω; ἐν σαρκί, γινώσκοντες. Οὐ γὰρ ἄλλον τὸν Θεὸν
Λόγον, καὶ ἄλλον τὸν Χριστὸν ἐπιστάμεθα, ἀλλ' ἔνα
Et similiter se habet quod dictum est hoc modo.
Idem Imp. Constantinopolitanis.
Servatorem ac Dominum hujus universi Jesuin
Christum verum Deum nostrum colentes per omnia,
studiose damus operam, quantum ejus humana
meus assequi potest, ut demissionem ejus imiteΜΟr. Cumque nonnullos invenerimus, qui morbo
ac furore impiorum Nestorii et Eutychis, hostium
Dei, et sancta catholica atque apostolic Ecclesiæ,
detinentur: inficiantes se sanctam illam, gloriosam,
perpetuam Virginem Mariam, proprie ac secundum
veritatem dicere Deiparam; id operam dedimus,
ut hi rectam Christianorum fidem edocerentur. Alii
cum incurabiles sint, errorem suum tegentes circumeunt, uti quidem accepimus, simpliciorum
animos conturbantes et offendentes, ac proferentes
sanctæ catholicæ et apostolicæ Ecclesiæ contraria.
Quamobrem necessarium duximus, tam hæreticorum mendacia dissipare, quam universis explanare,
quomodo sentiat sancta Dei et catholica atque
apostolica Ecclesia, et cjusdem sanctissimi sacerdotes prædicent. Quorum vestigia nos etiam Stquentes, manifestamus ea, quæ de spe, quae in
uobis est, sentimus: non adem iunovantes, (absit
lioc sed coarguentes illorum insanium, qui cadem
cum impiis istis hæreticis sentiunt: quod quidem
et in primordiis imperii nostri cum faceremus,
satis omnibus animum nostrum declaravimus.
Quippe credimus in unum Deus Patre omuipotentem, et in unum Dominum Jesum Christum,
Filium Dei, et in Spiritum sanctum, unam essentiam in tribus personis adorantes, unam deitatem,
unam potestatem, Trinitatem unius essentiæ. In
extremis autem diebus conftemur Dominum nostrum
Jesum Christum, unigenitum Dei Filium, Deum
verum ex Deo vero, ante sæcula et sine tempore gcnitum ex Patre, Patri coalernum, eum ipsum, ex
quo omnia, et per quem omnia, degressum e colis,
incarnatum esse de Spiritu sancio, et sancta, gloriosa, perpetuaque Virgine Maria, et hominem esse
factum, crucemque pro nobis pertulisse sub Pontio
Pilato, sepultum esse, resurrexisse die tertio:
unius et ejusdem miracula et cruciatus, quos
col. 1087–1088page 6 of 129
PG 138:1087καὶ τὸν αὐτὸν, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα Ὡς γάρ ἐστιν ἐν θεότητι τέλειος, οὕτως ὁ αὐτὸς καὶ ἐν ἀνθρωπότητι τέλεια. Τὴν γὰρ καθ᾽ ὑπόστασιν Ένωσιν δεχόμεθα καὶ ὁμολογοῦμεν. Έμεινε γὰρ Τριάς ἡ Τριάς, καὶ σαρκωθέντος τοῦ ἑνὸς τῆς Τριάδας Θεοῦ Λόγου. Οὔτε γὰρ τετάρτου προσώπου προσθήκην ἐπιδέχεται ἡ ἁγία Τριάς. Τούτων τοίνυν οὕτως ἐχόντων, ἀναθεματίζομεν πᾶσαν αἵρεσιν· ἐξαιρέτως δὲ Νεστόριον τὸν ἀνθρωπολάτρην, καὶ τοὺς τὰ αὐτοῦ φρονήσαντάς τε καὶ φρονοῦντας, τοὺς διαιρούντας τὸν ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν, καὶ μὴ ὁμολογοῦντας κυρίως καὶ κατὰ ἀλήθειαν τὴν ἁγίαν ἔνδοξον καὶ ἀειπαρθέν νον Μαρίαν Θεοτόκον, τουτέστι μητέρα Θεοῦ, ἀλλὰ δύο Υἱοὺς λέγοντας. ἄλλον μὲν τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεὸν Λόγον, ἄλλον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας ἀειπαρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας· χάριτι δὲ καὶ σχέσει καὶ οἰκειώσει τῇ πρὸς τὸν Θεὸν Λόγον καὶ Θεὸν αὐτὸν γεγεννήσθαι, Καὶ ἀρνουμένους καὶ μὴ ὁμολογοῦντας τὸν Δεσπότην ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν, τὸν σαρκωθέντα καὶ ἐνανθρωπήσαντα καὶ σταυρωθέντα, ένα εἶναι τῆς ἁγίας καὶ ἐμουσίου Τριάδος. Οὗτος γὰρ μόνο; ἐστὶν ἡ συμπροσκυνούμενος καὶ συνδοξαζόμενος τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι. Αναθεματίζομεν δὲ καὶ Εὐτυχέα τὸν φρενοβλαβή, καὶ τοὺς τὰ αὐτοῦ φρονοῦντάς τε και φρονήσαντας, τοὺς φαντασίαν εἰσάγοντας, ἀρνουμέν νους τε τὴν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας ἀληθινὴν γέννησιν τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τουτέστι τὴν ἡμετέραν σωτη ρίαν, καὶ μὴ ὁμολογοῦντας αὐτὸν γνήσιον ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα. Τὸν αὐτὸν τὲ τρόπον καὶ ᾿Απολο λινάριον τὸν ψυχοφθόρον, καὶ τοὺς τὰ αὐτ. Ο φρονήσαντας ἢ φρονοῦντα;· τοὺς ἄνουν λέγοντα, τὸν Κύριονἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν, καὶ σύγχυσιν ήτοι φυρμὸν εἰσάγοντας τῇ ἐνανθρωπήσει τοῦ μονογενοῦ; Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· καὶ πάντας, τοὺς τὰ αὐτῶν φρονήσαντάς τε ἡ φρονοῦντας. Τὸ αὐτὸ Ἐφεσίοις· τὸ αὐτὸ Καισαρεῦσι· τὸ αὐτὸ Κυζικηνοῖς· τὸ αὐτὸ ᾿Αμιδηνοῖς, Τραπεζουντίοις, Ἱεροσολυμίταις, Απαμεῦσιν. Ἰουστινοπολίταις, Θεουπολίταις, Σεβαστινοίς, Ταρσεύσιν, Άγκυρα νοί;. Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς Επιφανίῳ τῷ ἁγιωτάτῳ ἀρχιεπισκόπῳ τῆς βασιλίδος ταύτης πόλεως, καὶ οἰκουμενικῷ πατριάρχῃ. Γινώσκειν βουλόμενοι τὴν σὴν ἁγιωσύνην πάντα τὰ εἰς ἐκκλησιαστικὴν ἐρῶντα κατάστασιν. ἀναγο καῖον ἡγησάμεθα ταύταις πρὸς αὐτὴν χρήσασθαι
spoute iu carne sustinuit, agnoscentes. Non enim καὶ τὸν αὐτὸν, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα
alium Deuin Sermonem, et alium Christum novimus,
καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα
sed unum et eumdem, consubstantialem Patri se- Ὡς γάρ ἐστιν ἐν θεότητι τέλειος, οὕτως ὁ αὐτὸς καὶ
cundum divinitalem, et cum.lem nobis cursub- ἐν ἀνθρωπότητι τέλεια. Τὴν γὰρ καθ᾽ ὑπόστασιν
stantialem secundum bumanitatem. Quippe sicut in Ένωσιν δεχόμεθα καὶ ὁμολογοῦμεν. Έμεινε γὰρ Τριάς
divinitate perfectus est, ita perfectus idem est et ἡ Τριάς, καὶ σαρκωθέντος τοῦ ἑνὸς τῆς Τριάδας
in humanitate. Nam personalem unionem recipimus Θεοῦ Λόγου. Οὔτε γὰρ τετάρτου προσώπου προσθή
et confitemur. Quippè Trinitas mansit Trinitas, etiam κὴν ἐπιδέχεται ἡ ἁγία Τριάς. Τούτων τοίνυν οὕτως
post incarnatum Deum Sermonem, qui unus est ex ἐχόντων, ἀναθεματίζομεν πᾶσαν αἵρεσιν· ἐξαιρέτως
Trinitate. Non enim adjectionem quartæ personæ δὲ Νεστόριον τὸν ἀνθρωπολάτρην, καὶ τοὺς τὰ αὐτοῦ
saueta Trinitas admittit, Quæ cum ita se habeant, φρονήσαντάς τε καὶ φρονοῦντας, τοὺς διαιρούντας
anathemate daminamus omnem sectam, et præcipue τὸν ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ
Nestorium adoratorem hominis, et opiniones ejus Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν, καὶ μὴ ὁμολογοῦντας κυρίως
secutos vel sequentes, qui dividunt unum illum καὶ κατὰ ἀλήθειαν τὴν ἁγίαν ἔνδοξον καὶ ἀειπαρθέν
Dominum nostrum Jesum Christum, Dei Filium, νον Μαρίαν Θεοτόκον, τουτέστι μητέρα Θεοῦ, ἀλλὰ
Deumque nostrum, nec proprie ac secundum veri. δύο Υἱοὺς λέγοντας. ἄλλον μὲν τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεὸν
tatem confitentur, quod sancta, gloriosa perpetua Λόγον, ἄλλον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας ἀειπαρθένου καὶ
Virgo Maria sit Deipara, id est, Dei Mater, sed Θεοτόκου Μαρίας· χάριτι δὲ καὶ σχέσει καὶ οἰκειώσει
duos filios tradunt, alium natum illum ex Patre τῇ πρὸς τὸν Θεὸν Λόγον καὶ Θεὸν αὐτὸν γεγεννήσθαι,
Deum Sermonem, et alium natum illum ex saucla, Καὶ ἀρνουμένους καὶ μὴ ὁμολογοῦντας τὸν Δεσπότην
perpetua Virgine, Deipara Maria: qui per gratiam, ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν
et affectionem, et necessitudinem cum Deo Ser- ἡμῶν, τὸν σαρκωθέντα καὶ ἐνανθρωπήσαντα καὶ
mone, facius sit Deus: quique negant nec conti- σταυρωθέντα, ένα εἶναι τῆς ἁγίας καὶ ἐμουσίου
tentur Dominum nostrum Jesum Christum, Filium Τριάδος. Οὗτος γὰρ μόνο; ἐστὶν ἡ συμπροσκυνούμε
Dei, Deumque nostrum, incarnatum, et hominem νος καὶ συνδοξαζόμενος τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ
factum, et crucifixum, esse unum in illa sancta et Πνεύματι. Αναθεματίζομεν δὲ καὶ Εὐτυχέα τὸν
consubstantiali Trinitate. Nam hic sulus est, qui φρενοβλαβή, καὶ τοὺς τὰ αὐτοῦ φρονοῦντάς τε και
una cum Patre ac Spiritu sancto adoratur et glo- φρονήσαντας, τοὺς φαντασίαν εἰσάγοντας, ἀρνουμέν
rifcatur. Anathemate dannamus et mente capiun νους τε τὴν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου
illum Eulyche.m, et opiniones ejus secutus ac se- c Μαρίας ἀληθινὴν γέννησιν τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος
quentes, qui apparentiam introducunt, et veram ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τουτέστι τὴν ἡμετέραν σωτη
illam nativitatem Domini ac Servatoris nostri J. C.
ρίαν, καὶ μὴ ὁμολογοῦντας αὐτὸν γνήσιον ὁμοούσιον
ex illa sancta Virgine Deipara Maria, hoc est, ipsam τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν κατὰ
salutem nostram, inficiantur, neque conlitentur, τὴν ἀνθρωπότητα. Τὸν αὐτὸν τὲ τρόπον καὶ ᾿Απολο
eum per omnia Patri consubstantialem secundum
λινάριον τὸν ψυχοφθόρον, καὶ τοὺς τὰ αὐτ. Ο φρονήdivinitatem, et nobis consubstantialem secundum
σαντας ἢ φρονοῦντα;· τοὺς ἄνουν λέγοντα, τὸν Κύριον
humanitatem. Eodem modo et Apollinarem animæ ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν
exterminatorem, et opiniones ipsius secutos vel ἡμῶν, καὶ σύγχυσιν ήτοι φυρμὸν εἰσάγοντας τῇ
sequentes, qui tradunt Dominum nostrum J. C. Dei
ἐνανθρωπήσει τοῦ μονογενοῦ; Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· καὶ
Filium, ac Deum nostrum, mente carere; confu πάντας, τοὺς τὰ αὐτῶν φρονήσαντάς τε ἡ φρονοῦν
sionemque sive commistionem introducunt în vaigeniti Fili Dei inhumanatione. Universos denique, qui horum opiniones secuti sunt, vel sequuntur
Dat. Id. Mart. D. Just. PP. A. 1 Cos.
Idem perscriptum Ephesiis, idem Cæsariensibus,
idem Cyzicenis, idem Amidenis, Trapezuntiis, Ilierosolymitanis, Apamensibus, Justinopolitanis, Theopolitanis, Sebastenis, Tarsensibus, Ancyrauis.
Idem imp. Epiphanio sanctissimo ac beatissimo,
archiepiscopo urbis hujus regiæ, et universali patriarcha.
Scire volentes sanctitatem tuain omnia, quæ ad
statum ecclesiasticum spectant, necessarium duximus, his ad eam sacris apicibus uti, ac per eos ipsi
τας.
Τὸ αὐτὸ Ἐφεσίοις· τὸ αὐτὸ Καισαρεῦσι· τὸ αὐτὸ
Κυζικηνοῖς· τὸ αὐτὸ ᾿Αμιδηνοῖς, Τραπεζουντίοις,
Ἱεροσολυμίταις, Απαμεῦσιν. Ἰουστινοπολίταις,
Θεουπολίταις, Σεβαστινοίς, Ταρσεύσιν, Άγκυρανοί;.
Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς Επιφανίῳ τῷ ἁγιωτάτῳ ἀρ
χιεπισκόπῳ τῆς βασιλίδος ταύτης πόλεως, καὶ
οἰκουμενικῷ πατριάρχῃ.
Γινώσκειν βουλόμενοι τὴν σὴν ἁγιωσύνην πάντα
τὰ εἰς ἐκκλησιαστικὴν ἐρῶντα κατάστασιν. ἀναγο
καῖον ἡγησάμεθα ταύταις πρὸς αὐτὴν χρήσασθαι
Annibalis Fabroti notæ.
Quippe sicut in divinitate. Facundus ita
vertit: Nam sicut est in deitate perfectus, ita idem
in humanitate perfecius est.
Idem imp. Epiph. Facundus episcop. lib. n
hujus constitutionis meminit, et ita vertit: Scire
volentes tuum sanctitatem omnia quæ ad ecclesiasticum statum respiciunt.
col. 1089–1090page 7 of 129
PG 138:1089ταῖ, θείαις συλλαβαῖς, καὶ δι' αὐτῶν δῆλα αὐτῇ και ταστῆσαι τὰ κινηθέντα, ἅπερ καὶ αὐτὴν εἰδέναι πεπείσμεθα Εὑρόντες γάρ τινας ἀλλοτρίους τῆς ἁγίας καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας, τῇ τῶν ἀπε τῶν Νεστορίου καὶ Εὐτυχέος ἀκολουθοῦντας πλίνη, καὶ ταῖς τούτων βλασφημίαις κεχρημένους, θεῖον προσεθήκαμεν ἥδιστον, ὅπερ καὶ ἡ σὴ γινώσκει ἀγιωσύνη· δι' οὗ τὴν τῶν Νεστοριανῶν αἱρετικῶν μανίαν ἡλέγξαμεν οὐδὲν παντελῶς ἐναλλάξαντες, ἢ ἐναλλάττοντες, ἢ παρεξελθόντες τῆς μέχρι νῦν οὖν Θεῷ κρατούσης ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως, καθὰ καὶ ἡ σὴ γινώσκει μακαριότης· ἀλλὰ διὰ πάντων φυλάττοντες τὴν κατάστασιν τῆς ἑνώσεως τῶν ἁγιω τατων Εκκλησιῶν, τῆς πρὸς τὸν ἀγιώτατον πάππαν τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης καὶ πατριάρχην, προς δν καὶ τὰ ἔμοια τούτοις γράφομεν· οὔτε γὰρ ἀνεχόμεθά τι τῶν εἰς ἐκκλησιαστικὴν ὁρώντων κατάστασιν, μὴ καὶ τῇ αὐτοῦ ἀναφέρεσθαι μακαριότητι, ὡς κεφαλή οὔσῃ πάντων τῶν ὁσιωτάτων τοῦ Θεοῦ ἱερέων· καὶ ἐπειδὴ ὀσάκις ἐν τούτοις τοῖς μέρεσιν αἱρετικοί ἀνεφύησαν, τῇ γνώμῃ καὶ τῇ ὀρθῇ κρίσει ἐκείνου τοῦ σεβασμίου θρόνου κατηργήθησαν. Ἐκ γὰρ τῶν παρουσῶν θείων συλλαβῶν μαθήσεται ἡ σὴ ἁγιωσύνη τὰ παρ' ἡμῶν προτεθειμένα· ἐφ' ᾧ τοὺς ἐπιχειροῦντας πονήρως νοεῖν ἢ ἑρμηνεύειν τὰ παρ' ἡμῶν ὀρθῶς ἐν τῷ ἡδέκτῳ λεχθέντα ἐκ τῶν παρουσῶν θείων ἡμῶν ἐλέγχεσθαι συλλαβών. Ολίγο: τινὲς ἄπιστοι καὶ ἀλλότριοι τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας ἀντειπεῖν ἰουδαϊκῶς ἐθάρρησαν προς τα παρὰ πάντων τῶν ἱερέων ὀρθῶς κρατούμενα καὶ δοξαζόμενα καὶ κηρυττόμενα, ἀρνούμεναι τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν μονο γενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν, τὸν σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τῆς ἁγίας καὶ ἐνδό ξου ἀειπαρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας, καὶ ἐναν θρωπήσαντα καὶ σταυρωθέντα, ἕνα εἶναι τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, συμπροσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, παθη τὸν σαρκὶ τὸν αὐτὸν, ἀπαθὴ τῇ θεότητι. Παραιτού μεν δὲ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν μονογενῆ Υίον τοῦ Θεοῦ, καὶ Θεὸν ἡμῶν ὁμολογεῖν Ένα εἶναι τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριακο;, δημο εἰσι καὶ ἐλέγχονται τῇ τοῦ ἀσεβοῦς Νεστορίου ἀκολουθοῦντε; πονηρᾷ διδασκαλία, κατα χάριν αύτ τὸν λέγοντες Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἄλλον τὸν Θεὸν Λόγον, καὶ ἄλλων τὸν Χριστὸν λέγοντες· οὓς ἀναθεματίζομεν, καὶ τὰ αὐτῶν δόγματα, καὶ τοὺς τὰ αὐτῶν φρονήσαντας ή φρονοῦντας, ὡς ἀλλοτρίους ὄντας τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ καθολικῆς καὶ ἀποστολι
esse persuasi simus. Quippe repertis quibusdam
alienis a sancta catholica et apostolica Erclesia,
qui errorem impiorum, Nestorii et Εutychiis, sc
quuntur, eorumque blasphemiis uuntur; sacrum
edivtum proposuimus, quod ad tue quoque sanctitatis notitiam pervenit, quo hæreticorum insaniam
refutavimus, nulla re prorsus immutata; nec quidquam immutamics, aut præterinillentes, quod ad
statum ecclesiasticum spectet, qui adjuvante Deo
hactenus obtinuit, sicut et tua novit beatitudo; sed
per omnia statum unionis sanctissimarum Ecclesiarum erga sanctissimum Romæ veteris papam et
patriarcham custodientes, ad quem his etiam similia perscripsimus. Nec enim palimur, ut aliqui.
corum, quæ ad statum ecclesiasticum pertinent
non etiam ad ipsius beatitudinem referatur, cum ea
sit caput omnium sanctissimorum Dei sacerdotum;
et quotiescumque his in partibns hæretici fuerunt
enati, per seulentiam reclunque judicium illius
venerabilis sedis abuliti sint. Nimirum ex præsentibus sacris apicibus nostris, tua sanctitas a nobís
proposita cognoscet, ut ii, qui male intelligere, vel
iuterpretari, recte a nobis in edicto prodita conanταῖ, θείαις συλλαβαῖς, καὶ δι' αὐτῶν δῆλα αὐτῇ και nauifesta facere, quæ mola sunt; licet ei perspecia
ταστῆσαι τὰ κινηθέντα, ἅπερ καὶ αὐτὴν εἰδέναι πε
πείσμεθα Εὑρόντες γάρ τινας ἀλλοτρίους τῆς ἁγίας
καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας, τῇ τῶν ἀπετῶν Νεστορίου καὶ Εὐτυχέος ἀκολουθοῦντας πλίνη,
καὶ ταῖς τούτων βλασφημίαις κεχρημένους, θεῖον
προσεθήκαμεν ἥδιστον, ὅπερ καὶ ἡ σὴ γινώσκει
ἀγιωσύνη· δι' οὗ τὴν τῶν Νεστοριανῶν αἱρετικῶν
μανίαν ἡλέγξαμεν οὐδὲν παντελῶς ἐναλλάξαντες,
ἢ ἐναλλάττοντες, ἢ παρεξελθόντες τῆς μέχρι νῦν οὖν
Θεῷ κρατούσης ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως, καθὰ
καὶ ἡ σὴ γινώσκει μακαριότης· ἀλλὰ διὰ πάντων
φυλάττοντες τὴν κατάστασιν τῆς ἑνώσεως τῶν ἁγιω
τατων Εκκλησιῶν, τῆς πρὸς τὸν ἀγιώτατον πάππαν
τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης καὶ πατριάρχην, προς δν
καὶ τὰ ἔμοια τούτοις γράφομεν· οὔτε γὰρ ἀνεχόμεθά
τι τῶν εἰς ἐκκλησιαστικὴν ὁρώντων κατάστασιν, μὴ
καὶ τῇ αὐτοῦ ἀναφέρεσθαι μακαριότητι, ὡς κεφαλή
οὔσῃ πάντων τῶν ὁσιωτάτων τοῦ Θεοῦ ἱερέων· καὶ
ἐπειδὴ ὀσάκις ἐν τούτοις τοῖς μέρεσιν αἱρετικοί
ἀνεφύησαν, τῇ γνώμῃ καὶ τῇ ὀρθῇ κρίσει ἐκείνου
τοῦ σεβασμίου θρόνου κατηργήθησαν. Ἐκ γὰρ τῶν
παρουσῶν θείων συλλαβῶν μαθήσεται ἡ σὴ ἁγιωσύνη
τὰ παρ' ἡμῶν προτεθειμένα· ἐφ' ᾧ τοὺς ἐπιχειροῦντας πονήρως νοεῖν ἢ ἑρμηνεύειν τὰ παρ' ἡμῶν
ὀρθῶς ἐν τῷ ἡδέκτῳ λεχθέντα ἐκ τῶν παρουσῶν θείων
ἡμῶν ἐλέγχεσθαι συλλαβών. Ολίγο: τινὲς ἄπιστοι
καὶ ἀλλότριοι τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ καθολικῆς καὶ
ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας ἀντειπεῖν ἰουδαϊκῶς ἐθάρρη
σαν προς τα παρὰ πάντων τῶν ἱερέων ὀρθῶς κρατούμενα καὶ δοξαζόμενα καὶ κηρυττόμενα, ἀρνούμε
ναι τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν, τὸν σαρκω
θέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τῆς ἁγίας καὶ ἐνδό
ξου ἀειπαρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας, καὶ ἐναν
θρωπήσαντα καὶ σταυρωθέντα, ἕνα εἶναι τῆς ἁγίας
καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, συμπροσκυνούμενον καὶ
συνδοξαζόμενον τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι,
ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, παθη
τὸν σαρκὶ τὸν αὐτὸν, ἀπαθὴ τῇ θεότητι. Παραιτού
μεν δὲ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν
μονογενῆ Υίον τοῦ Θεοῦ, καὶ Θεὸν ἡμῶν ὁμολογεῖν
Ένα εἶναι τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριακο;, δημο
εἰσι καὶ ἐλέγχονται τῇ τοῦ ἀσεβοῦς Νεστορίου
ἀκολουθοῦντε; πονηρᾷ διδασκαλία, κατα χάριν αύτ
τὸν λέγοντες Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἄλλον τὸν Θεὸν
Λόγον, καὶ ἄλλων τὸν Χριστὸν λέγοντες· οὓς ἀναθεματίζομεν, καὶ τὰ αὐτῶν δόγματα, καὶ τοὺς τὰ
αὐτῶν φρονήσαντας ή φρονοῦντας, ὡς ἀλλοτρίους
ὄντας τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ καθολικῆς καὶ ἀποστολι
tur: ex præsentibus sacris apicibus nostris refutentur. Panci quidam infideles, et alieni a sancla
Dei catholica et apostolica Ecclesia, Judaice contradicere zusi sunt iis, quæ ab omnibus sacerdotibus
recte tenentur, probantur, et praedicantur, negantes
Dominum nostrum Jesum Christum, unigenitum
illum Dei Filium, Deamque nostrum, qui de Spiritu
saucto et sancta, gloriosa, perpetua Virgine, Deiparaque Maria est incarnatus, et homo factus, et
crucilizus, esse unum ex illa sancta et consubstantiali Trinitate, qui una cum Patre ac Spiritu sancto
adoratur et glorificatur, consubstantialis Patri secundum divinitatem et consubstantialis nobis secundum bumanitatem, carnis ratione cruciatibus
obnoxius, et idem divinitatis ratione nullis cruciatibus obnoxius. Dum autem fateri recusant Dominum nostrum Jesum Christmun, unigenitum illum
Dei Filium, Deumque nostrum, esse unum ex illa
sancta et consubstantiali Trinitate: palam redarguuntur illius impii Nestorii pravam doctrinam sequi, dum secundum gratiam dicunt eum Dei Filium,
atque alium esse Deum Sermonem, alium Christun
tradunt. Quos sane, cum ipsorum dogmatis et iis,
qui opiniones eorum secuti sunt, vel sequuntur,
anathemate damuamus, velut alienos a sancta Dei
catholica et apostolica Ecclesia. Omues enim sanctæ
catholicæ Ecclesia sacerdotes, et reverendissimi
sanetorum monasteriorum archimandritæ, sancto -
Annibalis Fabroti notæ.
Aa quem his etiam similia. Quæ inseruntur
epistole Juan. papa, sive archiepiscopi Rom. ad
imp. Justiniamini, quam temere quidam codice
Justiniano ejicere conati sunt: exstal enim
et in libris veteribus et in Basilicis, ejusque meminit Liberatus Breviarii cap. 20. Epistolæ autem
Justiniaui ad Joannem PP. præter alios flermannus
Contractus in Chronico: Roma, inquit, Joannes sec.,
qui et Mercurius, papa quinquagesimus oclavus,
sedit annis 2 mens. 4. Ad hunc Justinianus A. de
file sua lilleras el donaria S. Peiro transmisit.
Anastas. Bibliothec. in Joanne ll: Ipsis diebus
obtulit Christianissimus imperator Justinianus Augustus beato Petro apostulu scyphum aureum, etc.
col. 1091–1092page 8 of 129
PG 138:1091κῆς Ἐκκλησίας. Πάντες γὰρ οἱ ἱερεῖς τῆς ἐγίες καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας, καὶ οἱ ε λαβέστατοι τῶν εὐλαβῶν μοναστηρίων ἀρχιμανδρῖται ἀκολουθοῦντες τῇ τῶν ἁγίων Πατέρων παραδί σει, καὶ μηδὲν παντελῶς ἐναλλάξαντες ἢ ἐναλλάττοντες τῆς μέχρι νῦν, καθὰ εἴρηται, ἐκκλησιαστικής καταστάσεως, συμφώνως ὁμολογοῦσι καὶ δοξάζουσι, κηρύττοντες τὸν Δεσπότην ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν την μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν, τὸν πρὸ αἰώνων καὶ ἀχρόνως ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέντα, καὶ ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τῆς ἁγίας ἐνδόξου ἀειπαρθένου και Θεοτόκου ρίας· καὶ ἐνανθρωπήσαντα καὶ σταυρωθέντα, ένα εἶναι τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος: ὁμοούσιον γὰρ αὐτὸν ἴσμεν τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα. καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα παθητὸν σαρκὶ τὸν αὐτόν, ἀπαθὴ θεότητι. Ὡς γάρ ἐστιν ἐν θεότητι τέλειος, οὕτως ὁ αὐτὸς ἐν ἀν θρωπότητι τέλειος. Τὴν γὰρ καθ᾽ ὑπόστασιν ἔνωσιν δεχόμεθα καὶ ὁμολογοῦμεν. Επειδή τοίνυν ὁ μου νογενής Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ πρὸ αἰώνων καὶ ἀχρόνως ἐκ Πατρὸς γεννηθείς, ὁ αὐτὸς καὶ ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν κατελθὼν ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ σαρκωθεὶς ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τῆς ἁγίας ἐνδόξου καὶ Θεοτόκου Μαρίας, καὶ ἐνανθρωπήσας τουτέστιν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς κυρίως καὶ κατὰ ἀλήθειαν Θεός ἐστι· διὰ τοῦτο καὶ τὴν ἁγίαν καὶ ἔνδοξον ἀειπαρθένου Μαρίαν κυρίως καὶ κατὰ ἀλήθειαν μητέρα τοῦ Θεοῦ λέγομεν· οὐχ ὡς τοῦ Θεοῦ Λόγον τὴν ἀρχὴν ἐξ αὐτῆς λαβόντος, ἀλλ' ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν κατελθόντος ἐκ τῶν οὐ μανῶν, καὶ ἐξ αὐτῆς σαρκωθέντος καὶ τεχθέντος, καὶ ἐνανθρωπήσαντος· ὁμολογοῦμεν, καθὰ εἴρηται, ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, τοῦ αὐτοῦ καὶ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη, ἅπερ ἔχου σίως ὑπέμεινε σαρκὶ γινώσκοντες. Ταῦτα τοίνυν ἐστὶν, ἅπερ διὰ τοῦ θείου ἡμῶν εἰρηκότες ἡδίκτου, τοὺς αἱρετικοὺς ἐλέγξαμεν· τινι θείῳ ἡδίκτῳ καὶ πάντες οἱ εὑρεθέντες ἐνταῦθα ἐσιώτατοι ἐπίσκοποι, καὶ εὐλαβέστατοι ἀρχιμανδρίται ἅμα τῇ σῇ ἁγιω σύνῃ καθυπέγραψαν, ἀκολουθοῦντες διὰ πάντων ταῖς ἁγίαις τέτρασι συνόδοις, καὶ τοῖς παρ' ἑκάστης αὐτῶν διατυπωθεῖσι, τουτέστι τῆς τε ἐν Νικαία τῶν τιή, καὶ τῆς ἐν ταύτῃ τῇ βασιλευούση πόλει τῶν ρν', καὶ τῆς ἐν Ἐφέσῳ τῆς προτέρας, καὶ τῆς Χαλκηδόνος· δήλου πᾶσι καθεστῶτος ὅτι τὸν πᾶσι τοῖς ἅμα ἡμῖν τοῖς πιστοῖς τῆς ἁγίας καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας παραδοθέντα δρον τῆς πίστεως, τουτέστι τὸ ἅγιον μάθημα, ήτοι σύμβολον, κρατοῦμέν τε καὶ φυλάττομεν, τὸ παρὰ τῶν τριπ κοσίων δέκα καὶ ἐκτὼ ἁγίων Πατέρων εκτεθέν ὅπερ καὶ οἱ ἐν ταύτῃ τῇ βασιλευούση πόλει εν ἅγιοι Πατέρες σαφηνίσαντες ἐτράνωσαν· οὐχ ὡ; Ελλειπῶς ἔχοντος αὐτοῦ, ἀλλ' ἐπειδήπερ οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ, οἱ μὲν ἀθετεῖν ἐπεχείρησαν τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος θεότητα, οἱ δὲ τὴν ἐκ τῆς ἁγίας ἀειπαρθένου Μαρίας ἀληθινὴν σάρκωσιν τοῦ Θεοῦ
rum Patrum traditionem sequentes, cum nihil pe- κῆς Ἐκκλησίας. Πάντες γὰρ οἱ ἱερεῖς τῆς ἐγίες
nitas immutarint, vel immutent in eo statu ecclesiastico, qui hactenus (uti dictum est) durat; uno
consensu confitentur, atque glorificant, prædicantes Dominum nostrum Jesum Christum, unigenitum
Dei Filium, Deumque nostrum, ante sæcula et sine
tempore de Patre natum, extremisque diebus degressum e cœlis, et incarnatum de Spiritu sancto et
saneta, gloriosa, perpetua Virgine, ac Deipara Maria, et hominem factum, et crucifixam, unum esse
de sancta et consubstantiali Trinitate. Quippe novimus eum consubstantialem Patri ratione divinitatis, et eumdem nobis consubstantialem ratione
humanitatis cruciatibus obnoxium ratione carmis,
et nullis cruciatibus obnoxium ratione divinitatis.
καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας, καὶ οἱ ε
λαβέστατοι τῶν εὐλαβῶν μοναστηρίων ἀρχιμανδρί
ται ἀκολουθοῦντες τῇ τῶν ἁγίων Πατέρων παραδί
σει, καὶ μηδὲν παντελῶς ἐναλλάξαντες ἢ ἐναλλάτ
τοντες τῆς μέχρι νῦν, καθὰ εἴρηται, ἐκκλησιαστικής
καταστάσεως, συμφώνως ὁμολογοῦσι καὶ δοξάζουσι,
κηρύττοντες τὸν Δεσπότην ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν
την μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν, τὸν
πρὸ αἰώνων καὶ ἀχρόνως ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέντα,
καὶ ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν κατελθόντα ἐκ τῶν
οὐρανῶν, καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ
τῆς ἁγίας ἐνδόξου ἀειπαρθένου και Θεοτόκου Ma
ρίας· καὶ ἐνανθρωπήσαντα καὶ σταυρωθέντα, ένα
εἶναι τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος: ὁμοούσιον
γὰρ αὐτὸν ἴσμεν τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα. καὶ
ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα
παθητὸν σαρκὶ τὸν αὐτόν, ἀπαθὴ θεότητι. Ὡς
γάρ ἐστιν ἐν θεότητι τέλειος, οὕτως ὁ αὐτὸς ἐν ἀν
θρωπότητι τέλειος. Τὴν γὰρ καθ᾽ ὑπόστασιν ἔνωσιν
δεχόμεθα καὶ ὁμολογοῦμεν. Επειδή τοίνυν ὁ μου
νογενής Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ πρὸ αἰώνων
καὶ ἀχρόνως ἐκ Πατρὸς γεννηθείς, ὁ αὐτὸς καὶ ἐπ'
ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν κατελθὼν ἐκ τῶν οὐρανῶν,
καὶ σαρκωθεὶς ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τῆς ἁγίας
ἐνδόξου καὶ Θεοτόκου Μαρίας, καὶ ἐνανθρωπήσας
τουτέστιν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς κυρίως
καὶ κατὰ ἀλήθειαν Θεός ἐστι· διὰ τοῦτο καὶ τὴν
ἁγίαν καὶ ἔνδοξον ἀειπαρθένου Μαρίαν κυρίως καὶ
κατὰ ἀλήθειαν μητέρα τοῦ Θεοῦ λέγομεν· οὐχ ὡς
τοῦ Θεοῦ Λόγον τὴν ἀρχὴν ἐξ αὐτῆς λαβόντος, ἀλλ'
ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν κατελθόντος ἐκ τῶν οὐ
μανῶν, καὶ ἐξ αὐτῆς σαρκωθέντος καὶ τεχθέντος,
καὶ ἐνανθρωπήσαντος· ὁμολογοῦμεν, καθὰ εἴρηται,
ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ
ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα,
τοῦ αὐτοῦ καὶ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη, ἅπερ ἔχου
σίως ὑπέμεινε σαρκὶ γινώσκοντες. Ταῦτα τοίνυν
ἐστὶν, ἅπερ διὰ τοῦ θείου ἡμῶν εἰρηκότες ἡδίκτου,
τοὺς αἱρετικοὺς ἐλέγξαμεν· τινι θείῳ ἡδίκτῳ καὶ
πάντες οἱ εὑρεθέντες ἐνταῦθα ἐσιώτατοι ἐπίσκοποι,
καὶ εὐλαβέστατοι ἀρχιμανδρίται ἅμα τῇ σῇ ἁγιω
σύνῃ καθυπέγραψαν, ἀκολουθοῦντες διὰ πάντων
ταῖς ἁγίαις τέτρασι συνόδοις, καὶ τοῖς παρ' ἑκάστης
αὐτῶν διατυπωθεῖσι, τουτέστι τῆς τε ἐν Νικαία
τῶν τιή, καὶ τῆς ἐν ταύτῃ τῇ βασιλευούση πόλει
τῶν ρν', καὶ τῆς ἐν Ἐφέσῳ τῆς προτέρας, καὶ τῆς
Χαλκηδόνος· δήλου πᾶσι καθεστῶτος ὅτι τὸν πᾶσι
τοῖς ἅμα ἡμῖν τοῖς πιστοῖς τῆς ἁγίας καθολικῆς
καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας παραδοθέντα δρον τῆς
πίστεως, τουτέστι τὸ ἅγιον μάθημα, ήτοι σύμβολον,
κρατοῦμέν τε καὶ φυλάττομεν, τὸ παρὰ τῶν τριπκοσίων δέκα καὶ ἐκτὼ ἁγίων Πατέρων εκτεθέν
ὅπερ καὶ οἱ ἐν ταύτῃ τῇ βασιλευούση πόλει εν
ἅγιοι Πατέρες σαφηνίσαντες ἐτράνωσαν· οὐχ ὡ;
Ελλειπῶς ἔχοντος αὐτοῦ, ἀλλ' ἐπειδήπερ οἱ τῆς
ἀληθείας ἐχθροὶ, οἱ μὲν ἀθετεῖν ἐπεχείρησαν τὴν τοῦ
ἁγίου Πνεύματος θεότητα, οἱ δὲ τὴν ἐκ τῆς ἁγίας
ἀειπαρθένου Μαρίας ἀληθινὴν σάρκωσιν τοῦ Θεοῦ
Nam uti perfectus est in divinitate, sic idem perfe.
etus est in humanitate. Quippe personalem unio -
nem recipi:nus et confitemur. Εt quoniam unigenitus ille Filius ac Sermo Dei, ante sacula et sino
Tempore de Patre natus, idemque diebus extremis
de cœlis degressus, et incarnatus de Spiritu sancto,
et sancta, gloriosa, Deipara Maria, et homo factus,
¡pse videlicet Dominus noster Jesus Christas, proprie ac vere Deus est: ilco sanctam quoque, glriosam, perpetuam Virginem Mariam, propric ac
vere Matrem Dei dicinius: non quasi Deus ille Sermo principium ex ea sumpserit, sed quod extremis
diebus de cœlis degressus sit, et ex ipsa incarnatu«,
et natus, et homo factus, quem confitemur, uti dictum est, Patri consubstantialem esse secundum
divinitatem, et eundem nobis consubstantialem esse,
secundum humanitatem: ejusdem miracula et cruciatus, quos in carne sponte sustinuit, agnoscentes.
Hæc ergo sunt, quibns per sacrum illud edictum
nostrum expositis, hæreticos confutavimus: cui
sacro edicto etiam omnes hic inventi sanctissimi
episcopi, et reverendissimi archimandritæ, una cum
sanctitate tua subscripserunt, per omnia sequentes
sancta quatuor concilia, et ea, quæ a quolibet illumum sancita sunt; hoc est, a concilio Nicano Patram 318 et a celebrato in bac urbe imperatoria
Patrum 150 et ab Ephesiuo primno, et a Chalcedonensi: cum universis constet, nos omnibus, qui noLiscum sunt, sanctæ atque apostolicæ Ecclesiæ fidelibus traditam faei definitionem, hoc est, sacrosanetum documentum s've symbolum, retinere atque
custodire, sanctis a Patribus illis 318 expositum.
quod etiam congregati hac in urbe imperatoria 150
sancti Patres explanatione adhibita declararunt;
con quod aliquid ei deesset, seul ea de causa, quod
veritatis bostes partim Spiritus sancti divinitatem
reprobare conati essent, partím veram Dei Sermonis
incarnationem ex sancta, perpetua Virgine, Deipara
Maria negassent. Idcirco Scripturæ testimoniis sacrosanctum hoc documentum indicati 150 sancti
Patres explanatione adhibita declararunt. Idem et
omnes aliae sancta synodli, videlicet Ephesina prima,
et Chalcedonensis, camlem βdem secuta, reciperunt et conservarunt; ac sanctam illam, glorisa:,
col. 1093–1094page 9 of 129
PG 138:1093λόγου ηρνήσαντο. Διὰ τοῦτο γραφικαῖς μαρτυρίαις τὸ αὐτὸ ἅγιον μάθημα οἱ εἰρημένοι ἅγιοι ον' Πα τέρες Θεὸν σαφηνίσαντες ἐτράνωσαν. Τοῦτο καὶ αἱ ἄλλαι ἅπασαι ἅγιαι σύνοδοι, τουτέστιν ἡ ἐν Ἐφέσῳ προτέρα καὶ ἡ ἐν Χαλκηδόνι, τῇ αὐτῇ πίστει ἀκολουθήσασαι, ἐδέξαντο καὶ ἐφύλαξαν, καὶ τὴν ἀγίαν 518 ἔνδοξον ἀειπαρθένου Μαρίαν Θεοτόκον ἐκήρυξαν, 150 καὶ τοὺς μὴ ὁμολογοῦντας αὐτὴν Θεοτόκον ἀνεθεμάτισαν. Ομοίως δὲ ἀνεθεμάτισαν καὶ τοὺς ἕτερον σύμβολον ἢ ἅγιον μάθημα παραδιδόντας παρὰ τὸ ὑπὸ μὲν τῶν τιη' ἁγίων Πατέρων ἐκτεθέν, σαφηνισθέν δὲ καὶ τρανωθὲν παρὰ τῶν ἐν ταύτῃ τῇ βασι λευούσῃ πόλει τῶν ρν ἁγίων Πατέρων. Καὶ ἡ μὲν ἐν Ἐφέσῳ προτέρα τόν τε ἀσεβῆ Νεστόριον καὶ τὰ αὐτῶν δόγματα καθεῖλέ τε καὶ ἀνεθεμάτισε, καὶ τοὺς τὰ αὐτοῦ φρονήσαντας ἢ φρονοῦντας, καὶ τοὺς συναινέσαντας αὐτῷ ἡ συναινοῦντας ἀνεθεμάτισεν· ἡ δὲ ἐν Χαλκηδόνι ἁγία σύνοδος καθεῖλέ τε καὶ ἐξέβαλε τῶν ἁγίων τοῦ Θεοῦ ἐκκλησιῶν, καὶ ἀνεθεμάτισε καὶ τὸν ἀσεβῇ Εὐτυχία, καὶ τὰ αὐτοῦ δόγματα, καὶ τοὺς τὰ αὐτοῦ φρονήσαντας ή φρονοῦν 82;, καὶ τοὺς συναινέσαντας ή συναινοῦντας, καὶ πάντας δὲ τοὺς αἱρετικοὺς, καὶ τὰ αὐτῶν δόγματα, καὶ τοὺς τὰ αὐτῶν φρονήσαντας ἢ φρονοῦντας άνε θεμάτισεν. Ομοίως δὲ ἀνεθεμάτισε καὶ Νεστόριον καὶ τὰ αὐτοῦ δόγματα, καὶ τοὺς τὰ αὐτοῦ φρονήσ σαντας ἢ φρονοῦντας, καὶ τοὺς συναινέσαντας αὐτῷ Η συναινοῦντας. Ἡ αὐτὴ δὲ ἐν Χαλκηδόνι ἁγία σύνε οδος καὶ τὴν τοῦ μεγάλου Πρόκλου προς Αρμε νέους γραφεῖσαν ἐπιστολὴν περὶ τοῦ χρῆναι λέγειν τὸν Δεσπότην ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος διὰ τῆς οἰκείας ἀναφορᾶς ἐδέξατό τε καὶ ἐβεβαίωσεν. Εἰ γὰρ τὰς εἰρημένας δὴ ἁγίας συνόδους παρεξέλ θωμεν, ἢ τὰ παρ' αὐτῶν διατυπωθέντα, δίδομεν ἄδειαν τοῖς καθαιρεθεῖσι παρ' αὐτῶν αἱρετικοῖς καὶ τοῖς αὐτῶν δόγμασι τὴν ἑαυτῶν λοίμην πάλιν εἰς τὰς ἁγίας τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας ἐνδείκνυσθαι· ὅπερ εὐκ ἐνδέχεται πραχθήναί ποτε· μὴ γένοιτο. Επειδή αἱ εἰρημέναι τέσσαρες ἅγιαι σύνοδοι διὰ τῶν οἰκείων δογμάτων τοὺς αἱρετικούς, καὶ τὰ τούτων δόγματα ἐξέβαλον· καὶ εἴ τις πρὸς μίαν τῶν εἰρημένων συνο όλων ἀμφιβάλλοι, πρόδηλός ἐστιν ἐκεῖνα φρονῶν τὰ δίγματα, τὰ παρ' αὐτῶν ἐκβληθέντα τε καὶ ἀναθεματισθέντα. Μηδεὶς τοίνυν ὑμᾶς ταραξάτω ελπίδι ματαία κρατούμενος, ὅτι ἡμεῖς ἐναντίον τῶν εἰρη. μένων ἁγίων τεσσάρων συνόδων ἐπράξαμεν, ἢ πρά ξομεν, ή πραχθήναι παρά τισι συγχωρήσομεν, ἢ περιαιρεθῆναι τὴν τῶν ἁγίων αὐτῶν τεσσάρων ὁσίαν μνήμην ἐκ τῶν εἰρημένων τῆς Ἐκκλησίας διπτύχων ἀνεξόμεθα. Πάντας γὰρ τοὺς παρ' αὐτῶν
λόγου ηρνήσαντο. Διὰ τοῦτο γραφικαῖς μαρτυρίαις perpetuan Virginem Mariam, Deiparam præilicaτὸ αὐτὸ ἅγιον μάθημα οἱ εἰρημένοι ἅγιοι ον' Πα- runt, et anathemate damnarunt, qui cam non coltτέρες Θεὸν σαφηνίσαντες ἐτράνωσαν. Τοῦτο καὶ αἱ fiterentur esse Deiparam. Consimiliter et illos anaἄλλαι ἅπασαι ἅγιαι σύνοδοι, τουτέστιν ἡ ἐν Ἐφέσῳ themati subjecerunt, qui aliud symbolum sacrumve
προτέρα καὶ ἡ ἐν Χαλκηδόνι, τῇ αὐτῇ πίστει ἀκο- documentum traderent, præter id, quod a sanctis
λουθήσασαι, ἐδέξαντο καὶ ἐφύλαξαν, καὶ τὴν ἀγίαν 518 Patribus expositum, explanatum declaratumque
ἔνδοξον ἀειπαρθένου Μαρίαν Θεοτόκον ἐκήρυξαν, fuit a 150 sanctis Patribus, qui hac in urbe imperaκαὶ τοὺς μὴ ὁμολογοῦντας αὐτὴν Θεοτόκον ἀνεθεμά- toria convenerunt. Εt prima quidemn Ephesina syτισαν. Ομοίως δὲ ἀνεθεμάτισαν καὶ τοὺς ἕτερον nodus impium illum Nestorium, ejusque dogmata
σύμβολον ἢ ἅγιον μάθημα παραδιδόντας παρὰ τὸ abrogavit et anathemate damnavit; eodemque daὑπὸ μὲν τῶν τιη' ἁγίων Πατέρων ἐκτεθέν, σαφηνι muavit et illos anathemate, qui. ejus opiniones vel
σθὲν δὲ καὶ τρανωθὲν παρὰ τῶν ἐν ταύτῃ τῇ βασι- secuti essent, vel sequerentur; quive cum eo conλευούσῃ πόλει τῶν ρν ἁγίων Πατέρων. Καὶ ἡ μὲν sensissent, aut consentirent. Sanctum vero Chalceἐν Ἐφέσῳ προτέρα τόν τε ἀσεβῆ Νεστόριον καὶ donense concilium abrogavit, et sanctis Dei eccleτὰ αὐτῶν δόγματα καθεῖλέ τε καὶ ἀνεθεμάτισε, siis ejecit, atque anathemate damnavit, tum impium
καὶ τοὺς τὰ αὐτοῦ φρονήσαντας ἢ φρονοῦντας, καὶ illum Eutychem, ejusque dogmata, tum ejus opinio
τοὺς συναινέσαντας αὐτῷ ἡ συναινοῦντας ἀνεθεμά
τισεν· ἡ δὲ ἐν Χαλκηδόνι ἁγία σύνοδος καθεῖλέ τε
καὶ ἐξέβαλε τῶν ἁγίων τοῦ Θεοῦ ἐκκλησιῶν, καὶ
ἀνεθεμάτισε καὶ τὸν ἀσεβῇ Εὐτυχία, καὶ τὰ αὐτοῦ
δόγματα, καὶ τοὺς τὰ αὐτοῦ φρονήσαντας ή φρονοῦν82;, καὶ τοὺς συναινέσαντας ή συναινοῦντας, καὶ
πάντας δὲ τοὺς αἱρετικοὺς, καὶ τὰ αὐτῶν δόγματα,
καὶ τοὺς τὰ αὐτῶν φρονήσαντας ἢ φρονοῦντας άνεθεμάτισεν. Ομοίως δὲ ἀνεθεμάτισε καὶ Νεστόριον
καὶ τὰ αὐτοῦ δόγματα, καὶ τοὺς τὰ αὐτοῦ φρονήσ
σαντας ἢ φρονοῦντας, καὶ τοὺς συναινέσαντας αὐτῷ
Η συναινοῦντας. Ἡ αὐτὴ δὲ ἐν Χαλκηδόνι ἁγία σύνε
οδος καὶ τὴν τοῦ μεγάλου Πρόκλου προς Αρμενέους γραφεῖσαν ἐπιστολὴν περὶ τοῦ χρῆναι λέγειν
τὸν Δεσπότην ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ
Θεοῦ καὶ Θεὸν ἡμῶν ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος διὰ
τῆς οἰκείας ἀναφορᾶς ἐδέξατό τε καὶ ἐβεβαίωσεν.
Εἰ γὰρ τὰς εἰρημένας δὴ ἁγίας συνόδους παρεξέλ
θωμεν, ἢ τὰ παρ' αὐτῶν διατυπωθέντα, δίδομεν
ἄδειαν τοῖς καθαιρεθεῖσι παρ' αὐτῶν αἱρετικοῖς καὶ
τοῖς αὐτῶν δόγμασι τὴν ἑαυτῶν λοίμην πάλιν εἰς
τὰς ἁγίας τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας ἐνδείκνυσθαι· ὅπερ
εὐκ ἐνδέχεται πραχθήναί ποτε· μὴ γένοιτο. Επειδή
αἱ εἰρημέναι τέσσαρες ἅγιαι σύνοδοι διὰ τῶν οἰκείων
δογμάτων τοὺς αἱρετικούς, καὶ τὰ τούτων δόγματα
ἐξέβαλον· καὶ εἴ τις πρὸς μίαν τῶν εἰρημένων συνο
όλων ἀμφιβάλλοι, πρόδηλός ἐστιν ἐκεῖνα φρονῶν τὰ
δίγματα, τὰ παρ' αὐτῶν ἐκβληθέντα τε καὶ ἀναθε
ματισθέντα. Μηδεὶς τοίνυν ὑμᾶς ταραξάτω ελπίδι
ματαία κρατούμενος, ὅτι ἡμεῖς ἐναντίον τῶν εἰρη.
μένων ἁγίων τεσσάρων συνόδων ἐπράξαμεν, ἢ πρά
ξομεν, ή πραχθήναι παρά τισι συγχωρήσομεν, ἢ
περιαιρεθῆναι τὴν τῶν ἁγίων αὐτῶν τεσσάρων
ὁσίαν μνήμην ἐκ τῶν εἰρημένων τῆς Ἐκκλησίας
διπτύχων ἀνεξόμεθα. Πάντας γὰρ τοὺς παρ' αὐτῶν
nes secutos, vel sequentes, et qui cum eo vel consensissent, vel consentirent; atque omnes etiam
hæreticos eorumque dogmata cum iis, qui opinion¨s
ipsorum amplexi essent, vel amplecterentur; quive
cuin els consensi-sent, aut consentirent, anathemate percussit. Consimiliter et Nestorium anathemati subjecit, ejusque dogmata; cum iis, qui opiniones ipsius amplexi essent, vel amplecterentur;
quive cum co consensissent, aut consentirent. Eadem
sacra Chalcedonensis(14)synodus etiam magni illius
Procli epistolam ad Armenios scriptam, qua traciatur, dici debere, quod Dominus noster Jesus Chri
stus, Filius ille Dei, Deusque noster, unus sit ex
sancta Trinitate, per relationem suam recepit et
confirmavit. Nimirum si extra quatuor indicatas
sanctas synodos, vel ab eis sancita, defectimus,
licentiam hæreticis, quos illa destruxerunt, et dogmatibus eorum concedimus, pestem suam sanctis
Dei Ecclesiis ostentandi. Quod absit, ut unquam
fleri liceat. Quandoquidem indicatæ quatuor synodi
decretis suis tam ipsos hæreticos, quam eorum dogmata expulerunt: ac si quis de uno dictorum sacrorum conciliorum dubitet, is manifesto se prodit
amplecti ea dogmata, quæ ab illis rejecta sunt, et
anathemate damnata. Nemo igitur incassum nos
turbet, spe vana subnixus, quasi nos aliquid adversus indicatas quatuor synodos admiseriinus, vel admissuri simus, vel concessuri, ut admittatur; vel
toleraturi, nt earumdein sanctaruin quatuor synodorum religiosa memoria de indicatis Ecclesiæ codicibus tollatur(13). Universos enim ab eis depositos,
et anathemate damnatos, una cum depositorum
dogmatibus, et iis, qui opiniones ipsorum amplexi
sunt, vel amplectnntur, anathenati devovemus.
Quamobrem oret pro nobis, et republica nostra,
Annibalis Fabroli nota.
Eadem sacra Chalced. Iilem Facuul. Fadem
rero sancta Chalcedonensis synodus, et magni Procli
ad Armenios scriptam epistolam, de eo quod oporiel
dicare Dominum Jesum Christum Filium Dei, et,
Deum nostrum, unum sanciæ Trinitatis, per suam
relationem suscepit et confirmavit. Si enim prædiclas sanclas quatuor synodos egrediamur, aut ab his
disposita, damus facultatem hæreticis, qui depositi
ab eis sunt, et eorum dogmatibus snam pestilentiam
iterum in sanclas Dei Ecclesias ostentare.
Codicibus tollatur. Serta synodlus collat. 2:
Sancias quatuor synodos majestas ipsius (de Justimiano) sacris diptychis inseri et publicari fecit. V.
Evagr. lib. iv, c. II.
col. 1095–1096page 10 of 129
PG 138:1095καθαιρεθέντας καὶ ἀναθεματισθέντας, καὶ τὰ τῶν καθαιρεθέντων δόγματα, καὶ τοὺς τὰ αὐτῶν φρονήσαντας ἢ φρονοῦντας ἀναθεματίζομεν. Ὅθεν εἰ χέσθω ἡμῖν τε καὶ τῇ ἡμετέρα-πολιτείᾳ ἡ μακα ριότης σου, πάντας περὶ τοῦ ἡμετέρου σκοποῦ καὶ τῆς περὶ τὴν ἀμώμητον πίστιν σπουδῆς διδάσκουσά τε καὶ πληροφοροῦσα. Α. τοῖς μοναστηρίοις. Τὸ δ' αὐτό, καὶ τὸ ὄνομα Ιουστινιανού. Καὶ ὅσα παράτιτλα. Βιβλίον α', τίτλος γ', διάταξις ιε', ἧς ἡ ἀρχή, Εν συναγωγαῖς, ἐν οἰκίαις Ιδιωτικαῖς μη δεὶς ἐπιτελείτω συνάξεις κοινάς. Βιδ. α', τίτλος γ', διάτ. κγ', ἧς ἡ ἀρχή, Οκοπέση. Ευτυχὴς καὶ τὰ παρ' αὐτοῦ μυσαρῶς εἰρημένα ἐκβαλλέσθω. Φλαβιανός δὲ μαρτυρούμενος ἐκ τῆς συνόδου Χαλκηδόνος, ὀρθῶς πιστεύειν ἐπαινείσθω. Βιβ. α', τίτλος γ', διάταξις κθ ', ἧς ἡ ἀρχή, οι ἐν τοῖς μοναστηρίοις * [περὶ πίστεως, μηδὲ ἀπο κρισάριος τοῦ] μοναστηρίου καθ' οιανδήποτε πόλιν γινόμενο; ἀμφισβητείτω. Βιβ. α' τίτλος ε', διάταξις η', ἧς ἡ ἀρχή, Εν Χαλκηδόνι συνόδῳ, Οστισδήποτε. Κατ' αὐτὴν πα; πιστευέτω. Τὰ δὲ Εὐτυχοῦς καὶ ᾿Απολ λιναρίου μηδεὶς φρονείτω. Οἱ γὰρ τοιοῦτοι μήτε παρασυνάξεις ποιείτωσαν, μήτε δημοσίᾳ ἡ λά θρα περὶ τῆς τοιαύτης αἱρέσεως ἀμφισβητείτω σαν. Βιβ. α', τίτ. ε', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχή, Τοὺς αἱρετικούς. Ηνίκα τοὺς παῖδας εἷς τῶν το νέων ὀρθοδόξους βούλεται ποιεῖν, κρατείτω ἡ τούτου γνώμη. Βιδ. α', τίτ. ιβ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχὴ Πάν τες. Πάντα δικαστήρια καὶ τὸ τῆς πόλεως πλῆθος ἐν Κυριακῇ ἀργείτωσαν. Μόνοις δὲ τοῖς γεωργοίς ταῖς οἰκείαις ἐργασίαις προσκαρτερεῖν ἐξέστω, Βιβ. γ', τίτ. ιβ', διάτ. ε', ἧς ἡ ἀρχὴ; giπια. Μηδεμία διάγνωσις ἐγκληματική γυμναζέσθω ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ τῶν νηστειῶν. ὃς τὰ πραγ ματα πράττει τοῦ μοναστηρίου. "Ατοπόν ἐστιν αὐτοὺς κωλύεσθαι τῆς ἐκ τῶν ἀστέρων ἀπολαύειν εὐκαιρίας 17, τοὺς ἁρπαγας, τοὺς φονεῖς καὶ τοὺς χοσιαρίους. χοστάριο:, οι κουρσάριοι, κουρσεύειν, Κουρσεύσας γὰρ τὴν Συρίαν, καὶ κρατήσας αἰχμαλωσίαν καὶ πραῖδαν πολλήν. Κουρσεύων και παιδεύων, οι κούρσευμα. ἐν τῷ Πυθαγορικῷ λαξευτηρίω δηλοί αἰχμαλωσίαν καὶ κούρσευμα.
beatitudo tua, de instituto nostro, et studio erga καθαιρεθέντας καὶ ἀναθεματισθέντας, καὶ τὰ τῶν
Øidem inculpatam, exponens et satisfaciens universis. Dat. vil. Kal. April. CP. Dn. Justinian. PP. A.
II Cos.
καθαιρεθέντων δόγματα, καὶ τοὺς τὰ αὐτῶν φρονή
σαντας ἢ φρονοῦντας ἀναθεματίζομεν. Ὅθεν εἰ
· χέσθω ἡμῖν τε καὶ τῇ ἡμετέρα-πολιτείᾳ ἡ μακα
ριότης σου, πάντας περὶ τοῦ ἡμετέρου σκοποῦ καὶ τῆς περὶ τὴν ἀμώμητον πίστιν σπουδῆς διδάσκουσά
τε καὶ πληροφοροῦσα. Dalum vi. Kal. Apr. CP. Du. Justin. PP. Α. ult. Cos.
Vill. Edictum, nomine Justiniani. Gloriosissimo....... Justiniano PP. Aug.
Tituli I paratitla.
Lib. 1, tit. 5, constitutio 15, cujus principium,
Conventicula. In privatis ædibus nemo profana conventicula celebret.
Libri 1, tit. 5, constit. 23, cujus iuitiam, Quoniam. Eutyches, et ab eo scelerate dicta, rejiciuntur: Flavianus auten, qui testimonio synodi
Chalcedonensis ornatus est, veluti recte credens,
laudatur. Exstat in actis synodi Chalcedonensis.
Lib. 1, tit. 3, constit. 29, cujus principium), Ol ¿y
τοῖς μοναστηρίοις. Ne quidem apocrisiarius monasterii quamcunque in urbem venerit, de lide
discepiel.
Lib. 1, tit. 5, constit. 8, cujus initium, Quicunque.
Nicænam fidem quilibet amplectitor. Eutychis et
Apollinaris opiniones nemo sequitor. lidem neque
peculiaria conventicula iustituant, neque publice
vel clam de hæresi sua disceptent.
Lib. 1, tit. 5, consult. 12, cujus initium, Barelcos. Cum lilmerus alteruter pareulum vult orthodoxos
eflicere, rata sit ejus sententia.
Lib. iit, tit. 12, constit. 2, cujus initium, Omnes.
Omnia tribunalis, et urbana plebs, die Dominico
ferias agant: sulis autem agricolis liceat ut operis suis intenti sint.
Lib. 11, tit. 12, constit. 5, cujus initium, Quadraginta. Nulla cognitio criminalis in jejuuiorum
Quadragesima exerceatur.
Τὸ δ' αὐτό, καὶ τὸ ὄνομα Ιουστινιανού.
Καὶ ὅσα παράτιτλα.
Βιβλίον α', τίτλος γ', διάταξις ιε', ἧς ἡ ἀρχή, Conventicula. Εν συναγωγαῖς, ἐν οἰκίαις Ιδιωτικαῖς μηδεὶς ἐπιτελείτω συνάξεις κοινάς.
Βιδ. α', τίτλος γ', διάτ. κγ', ἧς ἡ ἀρχή, Οκοπέση.
Ευτυχὴς καὶ τὰ παρ' αὐτοῦ μυσαρῶς εἰρημένα
ἐκβαλλέσθω. Φλαβιανός δὲ μαρτυρούμενος ἐκ τῆς
συνόδου Χαλκηδόνος, ὀρθῶς πιστεύειν ἐπαινείσθω.
Βιβ. α', τίτλος γ', διάταξις κθ ', ἧς ἡ ἀρχή, οι
ἐν τοῖς μοναστηρίοις * [περὶ πίστεως, μηδὲ ἀποκρισάριος τοῦ] μοναστηρίου καθ' οιανδήποτε πόλιν
γινόμενο; ἀμφισβητείτω.
Βιβ. α' τίτλος ε', διάταξις η', ἧς ἡ ἀρχή, Quicumque. Εν Χαλκηδόνι συνόδῳ, Οστισδήποτε. Κατ'
αὐτὴν πα; πιστευέτω. Τὰ δὲ Εὐτυχοῦς καὶ ᾿Απολ
λιναρίου μηδεὶς φρονείτω. Οἱ γὰρ τοιοῦτοι μήτε
παρασυνάξεις ποιείτωσαν, μήτε δημοσίᾳ ἡ λά
θρα περὶ τῆς τοιαύτης αἱρέσεως ἀμφισβητείτω
σαν.
Βιβ. α', τίτ. ε', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχή, Hereticos.
Τοὺς αἱρετικούς. Ηνίκα τοὺς παῖδας εἷς τῶν το
νέων ὀρθοδόξους βούλεται ποιεῖν, κρατείτω ἡ τούτου
γνώμη.
Βιδ. α', τίτ. ιβ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχὴ Omnes. Πάν
τες. Πάντα δικαστήρια καὶ τὸ τῆς πόλεως πλῆθος
ἐν Κυριακῇ ἀργείτωσαν. Μόνοις δὲ τοῖς γεωργοίς
ταῖς οἰκείαις ἐργασίαις προσκαρτερεῖν ἐξέστω,
Βιβ. γ', τίτ. ιβ', διάτ. ε', ἧς ἡ ἀρχὴ; Quadregiπια. Μηδεμία διάγνωσις ἐγκληματική γυμναζέσθω
ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ τῶν νηστειῶν.
Annibalis Fabroti notæ.
Flarianus. Sic leg. in 1. xxi, C. de Episc.
et clero, ex lide vet. codic. Vide infra tit. 5.
Εxstat in act. Act. 5.
Ne quidem upocrisi arius mon. ὃς τὰ πραγματα πράττει τοῦ μοναστηρίου. V. ad l. xxix eod.
Die Dominico. Ex constit. Constantini, de
qua Sozomen, lib. 1, c. 8, et Hist. Trip. lib. 1, c. 10.
[Mirum sane Theodosianæ legi Constantinianas
postponi.] Placet quoque Leoni ut abstineatur ab
omni concertatione forensi, l. ult. eod. meminit
Theodor. Lector.
Solis autem agricolis. Νe occasione momenti pereat commoditus cœlesti provisione concessa,
ut est in l. ut C. de fer. Auctores Basilicorum ita
eferunt: "Ατοπόν ἐστιν αὐτοὺς κωλύεσθαι τῆς ἐκ
τῶν ἀστέρων ἀπολαύειν εὐκαιρίας lib. vi, tit. 17,
cap. 19. Scimus enim necessitari religionem c
dere, ut scribit Servius ad illud Virgil. 1 Georg.:
Quippe etiam festis quædam exercere diebus
Fas et jura sinunt.
Quo loci idem Servius docet, quænam diebus lestis
sine piaculo fieri possint. Hoc tamen abrogavit
Leo Philos. nov. 54. Sed et propter inopiam aut
quam aliam necessitatem etiam die Dominico
operari concessuu: esse scribit Balsamo ad can.
concini Laodic.
Nulla cognitio. Festis cliebus abstinebant
suppliciis. Sueton. de Tiberii sævitia: Nullus a
panu hominum cessavit dies: ne religiosus quidem
ac sacer. Tib. cap. 61.
In Jejuniorum quadrag. Excipitur quaestio
latronunt, et maxime Isaurorum, I. x. C. eod.
Isauros Scholiastes Harmenop. epitom. lib. I. tit. 4,
§ 9, iu Regio codice interpretatur, τοὺς ἁρπαγας,
τοὺς φονεῖς καὶ τοὺς χοσιαρίους. Quæ leguntur
etiam in glossis Basilic. χοστάριο:, sunt pirais, qui
οι κουρσάριοι, hinc κουρσεύειν, pro prædari, Cour
slautin. Tactic. p. ult. Κουρσεύσας γὰρ τὴν Συρίαν,
καὶ κρατήσας αἰχμαλωσίαν καὶ πραῖδαν πολλήν.
Theophanes in Heraclio: Κουρσεύων και παιδεύων,
et xoupcov apud eumdem Constant. tribus locis,
Cedren. et Theoph. οι κούρσευμα. Astrampsycus
ἐν τῷ Πυθαγορικῷ λαξευτηρίω δηλοί αἰχμαλωσίαν
καὶ κούρσευμα. De Isauris v. ad gloss. Basil
corum.
col. 1097–1098page 11 of 129
PG 138:1097Βιβ. γ', τίτλος ιβ', διάταξις δ', ἧς ἡ ἀρχή, Τὰς μ' ἡμέρας τῆς πασχαλίας, καὶ τὴν τοῦ Χριστοῦ γένναν, καὶ τὰ Θεοφάνεια, καὶ ἑκάστην Κυριακήν, καὶ ἐν τῇ τῶν ᾿Αποστόλων μνήμῃ, καὶ τὰ δικα στήρια, καὶ αἱ θέαι, καὶ αἱ τῶν ἀννωνῶν ἀπαιτήσεις, καὶ αἱ τῶν ἰδιωτικῶν χρεῶν εἰσπράξεις, ἀργεί τωναν. ΤΙΤΛΟΣ Β΄. Περὶ τῶν ἁγιωτάτων ἐκκλησιῶν, καὶ πραγμάτων αὐτῶν καὶ προνομίων. Ερμηνεία Α'. Εξεστι τῷ βουλομένῳ καταλιμπάνειν ἐν τελευταία βουλήσει ταῖς ἁγίαις Ἐκκλησίαις. Βεβαίας γὰρ εἶναι δεῖ τὰς τῶν τελευτώντων βουλήσεις. Β'. Οὐ δεῖ θάπτειν ἐν ἐκκλησίαις ἀποστόλων ἢ μαρτύρων. 1. Οὐ δεῖ πωλεῖν οὐδὲ ἀγοράζειν τοὺς ἁγίους μάρτυρας. Δ'. Μὴ περαιτέρω τῶν ον ] τῶν δεκανῶν ἡ Ἐκκλησία Κωνσταντιτουπόλεως εχέτω. Ε΄. Αἱ κτήσεις τῶν ἐκκλησιῶν τῶν πόλεων οὐχ ὑπόκεινται ῥυπαραῖς λειτουργίαις, ἢ ἐξτραορδίνα ρίαις, ἢ ἐπικλασμοῖς, ἢ μετακομιδαῖς. Μόνον δὲ τὸν Καὶ ἡ ἡμέρα ἡ γενεθλιακὴ τοῦ βασιλέως, ἢ καθ' ἣν ἀνηγορεύθη βασιλεύς, εἰ επ του Ατταληώτου Νατάλια δὲ εἶπε τὰ τῶν βασιλέων γενέθλια, καὶ ἡ τούτων ἀναγόρευσις. Γ. ανάρρησις. εμπράκτους Τὰς μέντοι διὰ γέννησιν βασιλικὴν ἢ ἀναγόρευσιν σχολαζούσας τῶν ἡμερῶν καὶ ταύτας ταῖς ἐμπράκτως εγκρίνει ἡ βασιλεία μου. Μηδεὶς ἐν Εκκλησίᾳ Απαγορεύει τὸ παρὸν κεφάλαιον καὶ ἀποτρέπει τὸ θάπτεσθαι νεκροὺς ἐν ταῖς ἁγίαις εκκλησίας δια τὴν πρὸς τὸ θείον τιμήν. Ὡς οὲ ὁ Θεόδωρός φησιν, ἐν ἐκείναις ταῖς ἐκκλησίαις κωλύεται θάπτεσθαι νεκρὸς ἐν οἷς σώματα μαρτύρων ἀπόκεινται. Να Apωσι.. Τότε ἐγὼ εἰς μαρτύριον ἀπιέναι βουλόμε ο Πάντων δὲ τῶν ἐπισκόπων συνελθόντων ἐν τῷ μαρτυρίῳ τῆς ἁγίας Εὐφημίας και της συγκ κλήτου. Λείψανα αγίων, ἀλλ' εἰσὶν ἀδέσποτα. Οἷον μὴ γίνεσθαι τοὺς κληρικοὺς ἀρτοκόπους ἢ καμψαρίους, ἢ δημοσίων αγώνων μαστιγοφόρους. ἐπικλασμοί, ἐπικλάσαι, επινεμήσεις, ἐπινέμησις. Ινδικτος ἦτι; καὶ ινδικτιὼν καὶ ἐπινέμησι, λέγεται. εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἰνδίκτου, ἤτοι τοῦ νέου ἔτου;. ὑπὲρ τὸν κανόνα,
Βιβ. γ', τίτλος ιβ', διάταξις δ', ἧς ἡ ἀρχή, Omnes.
Τὰς μ' ἡμέρας τῆς πασχαλίας, καὶ τὴν τοῦ Χριστοῦ
γένναν, καὶ τὰ Θεοφάνεια, καὶ ἑκάστην Κυριακήν,
καὶ ἐν τῇ τῶν ᾿Αποστόλων μνήμῃ, καὶ τὰ δικαστήρια, καὶ αἱ θέαι, καὶ αἱ τῶν ἀννωνῶν ἀπαιτήσεις, καὶ αἱ τῶν ἰδιωτικῶν χρεῶν εἰσπράξεις, ἀργεί -
τωναν.
ΤΙΤΛΟΣ Β΄.
Περὶ τῶν ἁγιωτάτων ἐκκλησιῶν, καὶ πραγμάτων
αὐτῶν καὶ προνομίων.
Ερμηνεία Α'. Εξεστι τῷ βουλομένῳ καταλιμπά
νειν ἐν τελευταία βουλήσει ταῖς ἁγίαις Ἐκκλησίαις.
Βεβαίας γὰρ εἶναι δεῖ τὰς τῶν τελευτώντων βουλή -
σεις.
Β'. Οὐ δεῖ θάπτειν ἐν ἐκκλησίαις ἀποστόλων ἢ
μαρτύρων.
1. Οὐ δεῖ πωλεῖν οὐδὲ ἀγοράζειν τοὺς ἁγίους
μάρτυρας.
Δ'. Μὴ περαιτέρω τῶν ον eod. Just. 2] τῶν
δεκανῶν ἡ Ἐκκλησία Κωνσταντιτουπόλεως εχέτω.
Ε΄. Αἱ κτήσεις τῶν ἐκκλησιῶν τῶν πόλεων οὐχ
ὑπόκεινται ῥυπαραῖς λειτουργίαις, ἢ ἐξτραορδίναρίαις, ἢ ἐπικλασμοῖς, ἢ μετακομιδαῖς. Μόνον δὲ τὸν
Lib. iit, tit. 12, constit. 6, cujus initium, Omnes.
Quindecim diebus paschalibus et die natall
Christi, et Epiphaniis, quolibet die Dominico, et in
Apostolorum commemoratione, tam tribunalia cum
spectaculis quam amnonariæ compulsio
nes, cum privatorum debitorum exactionibus. quieTITULUS II.
scant.
De sacrosanctis ecclesiis, et rebus, et privilegiis
carum.
1. Cuilibet in suprema voluntate sacrosanctis Ecclesiis relinquere licet. Quippe ratas oportet esse
morientium voluntates.
Il. In ecclesiis apostolorum vel martyrum
sepelire non licet.
Il. Non distrahendi sunt, vel emendi sancti marLyres
IV. Nou ultra nongentos quinquaginta decanos
habent Ecclesia Constantinopolitana.
V. Urbanarum ecclesiarum prædia sordidis muneribus suljccia non sunt, vel extraordinariis,
vel indicionibus vel transvectionibus:
Annibalis Fabroti notæ.
Quindecim dieb. paschal. Vide infra tit. 4,
cap. 3. In cod. Justin. hæc adduntur: Nostris
etiam diebus, qui vel lucis auspicia, vel ortus imperii
protulerunt. Bas. Καὶ ἡ ἡμέρα ἡ γενεθλιακὴ τοῦ
βασιλέως, ἢ καθ' ἣν ἀνηγορεύθη βασιλεύς, εἰ επ
his Michael judex του Ατταληώτου in opusculo
quod subjicitur Theodoro Hermopol. in R. ms.
Balsamon ad Phot. Nomocan. tit. 7, c. 4. Νατάλια
δὲ εἶπε τὰ τῶν βασιλέων γενέθλια, καὶ ἡ τούτων
ἀναγόρευσις. Γ. G. Isaac. Casaub. ait in ms. C.
legi, ανάρρησις. Liber Palatinus et Regius milit
mutant. Dies natalitius principis, aut delati imperii inter dies feriatos computabatur. Manuel
autem Comnenus cos inter dies εμπράκτους et jurislices retulit movella de feriis: Τὰς μέντοι διὰ
γέννησιν βασιλικὴν ἢ ἀναγόρευσιν σχολαζούσας τῶν
ἡμερῶν καὶ ταύτας ταῖς ἐμπράκτως εγκρίνει ἡ
βασιλεία μου.
Cum spectaculis. Elianisi dies natalis principis inciderit in diem Dominicum, spectacula differebantur. Photius d. cap. 4.
In ecclesiis apostolorum. Basilica: Μηδεὶς ἐν
Εκκλησίᾳ Graci sic interpretantur, ut corpora
mortuorum in ecclesia nullatenus sepe iantur, propter honorem numini divino debitum. Alii ni humari probibeantur in sede et basilica martyrum,
sive in ecclesiis duntaxat in quibus mariyrum
corpora conduntur. Theodorus Hermopolites:D
Απαγορεύει τὸ παρὸν κεφάλαιον καὶ ἀποτρέπει τὸ
θάπτεσθαι νεκροὺς ἐν ταῖς ἁγίαις εκκλησίας δια
τὴν πρὸς τὸ θείον τιμήν. Ὡς οὲ ὁ Θεόδωρός φησιν,
ἐν ἐκείναις ταῖς ἐκκλησίαις κωλύεται θάπτεσθαι
νεκρὸς ἐν οἷς σώματα μαρτύρων ἀπόκεινται. Να
rius est licitum non fuisse tam in ecclesiis quam
in apostolorum et martyrum basilicis corpora se.
pultura tradere: concilii Bracarensis 1, can. 56,
idque secundum majorum instituta ut est in can. 6.
Concil. Nannetensis. Sepeliebantur igitur in atrio,
aut in porticu, aut in exedris ecclesiae, vel came
ter.is. Optatus lib, vi: Quid referam etiam illam
impietatem de vestru conjuraltone venientem, quia
ad hoc basilicus invadere voluistis, ut robis solis
cemeteria vindicetis, non permittenies sepeliri corpora cutholica; ut terreutis vivos, male tractulis et
mortuos, neganies funeribus locum. Concilia Anglic.
p. 451 Docemus eliam ut nemo quempiam in ecPATROL. GR. CXXXVI.
clesia sepeliat, etc.; et p. 590: Nemo in ecclesia
sepeliatur.
Vel martyrum. In martyriis, I. xui et xvΙ,
Col. de sacrus. eccles. Martyris vocabantur erclesiæ honori aliquorum martyrum dedicate. Walafridus Strabo De reb. eccles. c. 61: Martyria vocabantur ecclesiæ quæ in honorem aliquorum meartyrum fiebant. B. Chrysostom. hom. 39 in Acla
Apωσι.. Τότε ἐγὼ εἰς μαρτύριον ἀπιέναι βουλόμε ο
Theophan.: Πάντων δὲ τῶν ἐπισκόπων συνελθόντων
ἐν τῷ μαρτυρίῳ τῆς ἁγίας Εὐφημίας και της συγκ
κλήτου.
Sepelire. Rectius igitur in quibusdam velo
ribus et c. Theod. legitur, humandis corporibus,
quam humanis. Sic Basilica.
Sancti martyres. Λείψανα αγίων, Basil.
Constant. Harm. 3, 5, 8 46, sanctorum reliquia.
Haec in commercio non sunt, ἀλλ' εἰσὶν ἀδέσποτα.
Decanos. Queis hamandorum corporum
cura, nov. 43.
Sordidis muneribus. Theodorus fermopolit.: Οἷον μὴ γίνεσθαι τοὺς κληρικοὺς ἀρτοκόπους
ἢ καμψαρίους, ἢ δημοσίων αγώνων μαστιγοφόρους.
Ne fant pistores, capsarii, vel certaminum publicorum mastigophori. Vide quæ dixi ad Parat. Cujacii ibid.
Indictionibus et superindictionibus l. v,
cod. cod. Indictiones sunt annonæ vel pensitatimes anniversarin, ἐπικλασμοί, Balsam. Glossa:
ἐπικλάσαι, iudicere. B. Augustinus in Psalm. xLIS:
Quod vectigal nobis indicit, quoniam voluit esse rez
noster, el voluil nos esse provinciam suam? audiamus
indictiones ejus, nʊn trepidet pauper sub indictione
Dei, lude cœperunt anni per indictiones numerari,
quas vocant επινεμήσεις, ut scribit Cujacius ad tit.
de indictionibus. I. x, c. Gl. Lat. Gr. iudictus,
ἐπινέμησις. S. Maximus in computo ecclesiastico
c. 33: Isaacus monachus in Comp. cap. 1, Ινδικτος
ἦτι; καὶ ινδικτιὼν καὶ ἐπινέμησι, λέγεται. Grego
rius Tauroimitanus homiliam scripsit εἰς τὴν
ἀρχὴν τῆς ἰνδίκτου, ἤτοι τοῦ νέου ἔτου;. Superindi
cuiones, quae praestantur ὑπὲρ τὸν κανόνα, et supra consuetudinariain functionem augmenti nomine.
Vel transvectionibus. Translationibus d. 1. v.
De his translationibus vide l. 1. C. de collat. donaι.
lib. x et lib. 3, infra tit. m.
col. 1099–1100page 12 of 129
PG 138:1099κανόνα συντελοῦσι, καὶ τὰς ἀναγκαίας ἐπιγινώσκουσι συνωνάς· τοῦ ταῦτα παραβαίνοντος ότι κειμένου, καὶ διηνεκεῖ ἐξορίᾳ παραπεμπομένου. Γ. Τὰς ἀναφυομένας ἀμφισβητήσεις ἐν ὅλῳ τῷ Ιλλυρικῷ οὐ δεῖ τέμνεσθαι παρά γνώμην τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, ἥτις ἔχει τὰ προνόμια τῆς ἀρχαίας Ρώμης. Ζ'. Εἰς κατασκευήν ὁδῶν καὶ γεφυρών οἱ θεία οἴκοι καὶ αἱ ἐκκλησίαι διαγράφονται. Οὐ γάρ ἐπι τοῦτο ευπαρά λειτουργία. Η. Τὰς ἰδίας καπιτατιόνας ή Θεσσαλονίκης ἐκκλησία κουφίζεται, οὐ μὴν καὶ ἕτερα: ὀνόματι αὐτῆς. Θ'. Οι δεκανοί, ήγουν οι κολλεγγιᾶται, μὴ πληρ ροῦντες τὸ λειτούργημα, λειτουργιῶν ἑτέρων ούτ ἀπολύονται, τυχὸν ἀργυροπρατῶν καὶ τραπεζιτών διδόασι δὲ δοκιμαζομένους ὑπὸ τοῦ πρώτου υποκε ταστάτους. Ι΄. Πλοίον ὑπὲρ δισχιλίους μαδίους δεχόμενον οὐκ ἐξκουτατεύεται πρὸ τῆς ἐμβολῆς, καὶ τῆς μεταχο μόνον διδόναι τοὺς δημοσίους κανόνας, ἐὰν μὴ δοίη πλήρη καὶ καλὸν τὸν κανόνα αὐτοῦ εἰς φυλακὴν ἐμβάλλεται, καὶ κρεμάται καὶ δέρεται. 2: Ως ἐμοῦ κανόνα τοῖς Αἰγυπτίοις Εξέθετο δὲ καὶ κανόνας, ἐν οἷς τῷ θρόνο Κωνσταντινουπόλεως τὰ πρεσβεία νέας Ρωμη; ο φόρος του σώματος, φόρος κεφαλικός. Καπιτατίων. Περὶ σταθμῶν: Εστι δὲ ὁ στατήρ μὲν γρ., δύο δὲ δίδραχμα 2 καλεῖται ἐπικεφάλαια, κατὰ δὲ 'Ρωμαϊκὴν διάλεκτον καπίτ:ον καπιτατίων) κάπουτ γὰρ τὴν κεφαλὴν καλούσι. αὐτοῦ τοῦ βασιλέως.
seal canones dumtaxat conferunt, et coemptio- κανόνα συντελοῦσι, καὶ τὰς ἀναγκαίας ἐπιγινώσκουσι
nes necessarias agnoscunt. Qui contravenerit, sacrilegii reus fit, et in perpetuum deportatur
VI. Dubia quæ in toto Illyrico emergunt,
decidenda non sunt præter sententiam archiepiscopi
Constantinopolis, quæ privilegia Romæ veteris
habet.
VII. Ad instructionem itinerum alque pou
tium etiam divinæ domus et ecclesiæ describuntur. Non enim hoc sordidum munus est.
VIII. propria capitatione Thessalonicensis Ecclesia sublevatur, non etiam aliæ, ipsius nomine.
IX. Decani sive collegiati, non implentes
hoc munus, ab aliis muneribus mum absolvuntur,
puta argentariorum et nummulariorum; dant autem
subrogatos, a primate approbatos.
X. Navis, quæ ultra duo millia modiorum capit,
non excusatur aute embolam et transvectionem
συνωνάς· τοῦ ταῦτα παραβαίνοντος sacrilegio ότι
κειμένου, καὶ διηνεκεῖ ἐξορίᾳ παραπεμπομένου.
Γ. Τὰς ἀναφυομένας ἀμφισβητήσεις ἐν ὅλῳ τῷ
Ιλλυρικῷ οὐ δεῖ τέμνεσθαι παρά γνώμην τοῦ ἀρχιε
πισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, ἥτις ἔχει τὰ προνό
μια τῆς ἀρχαίας Ρώμης.
Ζ'. Εἰς κατασκευήν ὁδῶν καὶ γεφυρών οἱ θεία
οἴκοι καὶ αἱ ἐκκλησίαι διαγράφονται. Οὐ γάρ ἐπι
τοῦτο ευπαρά λειτουργία.
Η. Τὰς ἰδίας καπιτατιόνας ή Θεσσαλονίκης
ἐκκλησία κουφίζεται, οὐ μὴν καὶ ἕτερα: ὀνόματι
αὐτῆς.
- Θ'. Οι δεκανοί, ήγουν οι κολλεγγιᾶται, μὴ πληρ
ροῦντες τὸ λειτούργημα, λειτουργιῶν ἑτέρων ούτ
ἀπολύονται, τυχὸν ἀργυροπρατῶν καὶ τραπεζιτών
διδόασι δὲ δοκιμαζομένους ὑπὸ τοῦ πρώτου υποκε
ταστάτους.
Ι΄. Πλοίον ὑπὲρ δισχιλίους μαδίους δεχόμενον οὐκ
ἐξκουτατεύεται πρὸ τῆς ἐμβολῆς, καὶ τῆς μεταχο
Annibalis Fabroti notæ.
Sed canonem. Canonicam illationem d. 1. v;
non quamlibet, sed quam adventitiæ necessitatis
sarcina repentina poposcerit, ut est in I. v, nec
igitur citra necessitatein canonem inferunt. Balsamion et llermopolites, qui tradunt μόνον διδόναι
τοὺς δημοσίους κανόνας, abeunt a sententia constitutionis. Canon est tributum. Antiochus nonachus in Pandecte hamil. 105: "Qsnip & Yempy's
ἐὰν μὴ δοίη πλήρη καὶ καλὸν τὸν κανόνα αὐτοῦ εἰς
φυλακὴν ἐμβάλλεται, καὶ κρεμάται καὶ δέρεται. S.
Athanas. Apol. 2: Ως ἐμοῦ κανόνα τοῖς Αἰγυπτίοις
1164220vos. Sozomen, lib. 11, c. 21, de re eadem,
wpoint; Alyurtois. Iline canonicarii,
de quibus vide Glossarium nostrum ad Julian. Antecessorem,
sive
Coemptiones necessarias. Coemptio
suvwvi citra necessitatem jussionemque principis
possessoribus non indicitur 1. 11, G. ut nemini lc.
in coempt, specieb. se excus., a quo ouere nec divine domus excusantur, l. 1, eod. nov. Tiberii de
divinis domib. nec prædia ecclesiarum. Hæc videtur hujus loci esse sententia.
Et in perpet. dep. exsilio perpetuæ deportationis uratur d. 1. v sic etiam legitur in optimo
Brodaci codice.
Dubia. Si de se quapiam canonica, seu de
re quæ ad diviuas regulas pertinet dubitatio inci
derit in Illyrico, conventui sacerdotali et Illyrica
diceceseos synodo reservat Theodosius. Ita tamen
` ut ea de re ad episcopum novæ Romæ referatur,
quæ Romæ veteris privilegiis fruitur. De sentenua legis mihi convenit cum viro_longe doctissimo
Petro de Marca archiepiscopo Tolosano illustrissimo De concordia imperii et sacerdotii lib. iv, c. 2,
et De primatu Lugdunensi & 40, p. 406 et seq. De
legis emendatione videamus. In codice Theodosiano
sie habetur: Præcipimus. Tum si quid dubietatis
emerserit. In Justiniano sic legitur: Ut si quid
dubietatis emerserit, etc., ut in cod. Menagii. Qu:v
vera lectio est, et confirmatur verbis BalsamONES TIL
Parat. ad tit. 3, wste tivixa, etc. Itaque post divisum Illyricum in Occidentale et Orientale a Theodosio seniore, cum dubietas quædam emersisset
circa quæstiones canonicas, et quæreretur ad quem
carum discussio pertineret, constituit Theodosius
Junior m d. 1. non esse quidquam innovandum
cirea dechtendas quæstiones canonicas, sed vetustatem et canones pristinos ecclesfasticos etiam
per omne Illyricum Orientale servandos esse, ut
scilicet quæstiones ancipites in synodo Illyricana
examinentur: ita tamen ut ca de re certior tias
antistes nove Romæ, ut nimirum idem jus habeat
novæ Rome antistes ac Romæ veteris, ad quem
dubiæ causæ referri solitæ. Avitus Viennensis
epis ola 56 Et quia scitis synodalium legum esse,
ut in rebus quer ad Ecclesia statum pertinent,_si
quid fuerit dubitationis exortum, ad Romanæ E‹-
clesiæ maximum sacerdotem quasi ad cupul nostrum
membra sequentia recurramus. Vide quæ notavi að
Parat. Cod. tit. 2, lib. 1, circa finem. Basilicorum
auctores sic acceperunt ut dubiæ quæstiones camonica: ad archiepiscopum Constantinopolitanum
referantur ab ipso ejusque synodo definiende, lo
Basilicis deest vox Kwystavyoumbw;. V. Balsamon, ad Nomiocan. Photii, tit. 1 c. 5, et tit. 8,
c. 1, et tit. 9, c. 4, et Parat. tit. 4, infra în princ.
Huc pertinere videtur quod exstat in Synopsi
Leonis et Constantini tit. 3. § 9.
Quæ privilegia Roma. Theophanes de Theodosia: Εξέθετο δὲ καὶ κανόνας, ἐν οἷς τῷ θρόνο
Κωνσταντινουπόλεως τὰ πρεσβεία νέας Ρωμη;
ánévitusv. Hist. Misc. Adde synod. Chalcedon, can.
28, syn. Constant, in Trullo c. 36, Theod. Balsamon. respons. Jur. Grecorum. p. 443.
Itinerum atque pontium. Vide 1. pen. C. de
privil. d. Aug. 1. vi. C. Th. de itin, mun. No. 131.
c. 5, Capitul. Car. M. lib. v, c. 107. Thessalonicensi Ecclesiæ remittitur capitatio 1. ab unaquaque
12, C. de annon, et tribut. Non etiam agrorum cen
sus. S. Ambrosius contra Auxentium: Agri ecclesiæ solvant tributum. Sic legem 8 Cuj. interpretatur Par. Cod. eod. Balsamon, ut ipsa quidem
Thessalonica Ecclesia relevetur onere capitationis,
non etiam aliæ ejus nomine. Capitatio est census
capitis, ο φόρος του σώματος, φόρος κεφαλικός.
Καπιτατίων. Hero, Περὶ σταθμῶν: Εστι δὲ ὁ στατήρ
μὲν γρ., δύο δὲ δίδραχμα 2 καλεῖται ἐπικεφάλαια,
κατὰ δὲ 'Ρωμαϊκὴν διάλεκτον καπίτ:ον (sic MS. lege,
καπιτατίων) κάπουτ γὰρ τὴν κεφαλὴν καλούσι. Vide
Matthæi cap. 17, 24. Tertull. Apol. c. 13. Homin™m
capita stipendio censa. Et ad Nation. c. 1. Vid.
Senecam De Benef. 8, 7. Theopuanes: xɛpzditiwy
αὐτοῦ τοῦ βασιλέως.
Decani. Decani sunt funerum elatores,
lecticarii, vispelliones, libitinarii, copiată, de qui
bus vide Glossarium nostrum ad Julian. Aniec.
col. 1101–1102page 13 of 129
PG 138:1101μιδῆς τῶν δημοσίων εἰδῶν, οὔτε ἀπὸ προνομίου, ἢ προσώπου, ἡ ἀξίας, ἢ ἐκκλησίας, κἂν ἔχῃ θείαν κέλευσιν, ἢ καὶ πραγματικόν. Τὰ γὰρ ἐν οἱῳδήποτε πράγματι ὑπεναντίον τοῦ νόμου, ἢ κοινῆς χρη σεμότητος προσφερόμενα, [ού] φυλάττεται. Εἰ δέ τι πρὸς ἐπιγραφὴν τοῦ νόμου ἐπιχειρηθῇ, τὸ λοιπὸν δημεύεται. ΙΔ'. Πάντες καὶ αἱ τῶν ἐκκλησιῶν κτήσεις ὑπό κεινται δοῦναι ἀγγαρίας καὶ ἀμάξας ἐν ταῖς βασι λικαῖς ἐπὶ τὰ ἐξπέδιτα παρόδοις. ΙΒ΄. Τὰ προνόμια τῶν ἐκκλησιῶν ἔστωσαν βέ βπια. Οἱ δὲ τοῖς κανόσιν ἐναντιούμενοι πραγματι καὶ ἀκυρούσθωσαν, καὶ χορηγείσθωσαν εἰς ἀπο τροφὴν τῶν πτωχῶν αἱ ἐκκλησίαι τὰ παρὰ τοῦ δημοσίου αὐταῖς ἀφορισθέντα διάφορα είδη. ΠΓ. Ἐν ἐῤῥωμένῃ διαθήκῃ, ἢ κωδικίλλη, ἢ ἀγρά φω βουλήσει, ἔξεστι ταῖς χήραις καὶ ταῖς διακονία σαις, καὶ ταῖς ἱεραῖς πορθένοις, καὶ ταῖς μονάστριαι;, καὶ ταῖς ἄλλαις ἱεραῖς καταλιμπάνειν ἐν ἐκκλησίᾳ, ἢ κληρικῷ, ἢ μοναχῶν, ἡ πτωχοῖς ἐν συν στάσει καὶ ὑποκαταστάσει, καὶ ληγάτοις, καὶ φιδει κομίσσοι; ἰδικοῖς καὶ καθ' ὁμάδα. ΙΔ΄. Τὰ τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως ἀκ νητα ἐπιμελεῖσθαι καὶ διαιρεῖσθαι δεῖ· καὶ αὐτὰ δὲ καὶ οἱ γεωργοί, καὶ τὰ ἀγροικικὰ ἀνδράποδη, καὶ τὰ πεκούλια αὐτῶν, καὶ οἱ πολιτικοὶ ἄρτο: κατ' οὐδένα τρόπον εἰς οἰονδήποτε πρόσωπον ἐκποιοῦνται, οὔτε πάντων τῶν κληρικῶν συναινούντων τῷ ἀρχιεπισκόπῳ καὶ τῷ οἰκονόμῳ. Ἐπεὶ ὁ λαβὼν ἀπόλει καὶ τὰς τιμὰ, καὶ εἴ τι δέδωκεν ἕτερον οἰῳδήποτε προσώπῳ, καὶ προσκυροῦνται τῇ Ἐκκλησίᾳ· και ἀναδίδωσι τὸ πρᾶγμα μετὰ τῶν ἐν μέσῳ καρπῶν καὶ ἐνοικίων καὶ ἐπαυξημάτων, ὡς ἂν μὴ ἐπαρθῇ. Τὰ γὰρ παράνομα ἀντὶ μὴ γεγενημένων εἰσί. Καὶ ὁ τῇ ἐκποιήσει συναινέσας οἰκονόμος, ή συγχωρήσας γενέσθαι, ἐκπίπτει τῆς οἰκονομίας, καὶ τῇ Έχε κλησίᾳ ποιεί μετά κληρονόμων τὸ ἀζήμιον· καὶ ὁ ει Εμβολή μοr. Οἱ τοῖς κανόσιν εναντιούμενοι πραγματικοί τύποι ἄχυροί εἰσιν. μοναστρίαις. Εξεδιάσατο αὐτὴν τοῦ γενέσθαι μοναστριαν. 11. Καὶ αἱ μονάστριαι ἡγαλλιάσαντο ἀπολαβοῦσαι τὴν μηδέποτε λήγουσαν άΐδιον χαράν Μονάστρια, μονάστρια, κληρικώ, ή μοναχών, ε μοναχείῳ μοναχεῖον, μοναχικόν, Οι πολιτικοί άρτοι Αη 14, πολιτική σίτησις. Νον. Τὸ παρὰ τοὺς νόμους πραχθὲν ἐν ἴσῳ τίθησι τῷ μηδὲ τὴν ἀρχὴν γενομένῳ.
μιδῆς τῶν δημοσίων εἰδῶν, οὔτε ἀπὸ προνομίου, ἢ publicarum specierum, neque privilegio person,
προσώπου, ἡ ἀξίας, ἢ ἐκκλησίας, κἂν ἔχῃ θείαν
κέλευσιν, ἢ καὶ πραγματικόν. Τὰ γὰρ ἐν οἰῳδήποτε πράγματι ὑπεναντίον τοῦ νόμου, ἢ κοινῆς χρησεμότητος προσφερόμενα, [ού] φυλάττεται. Εἰ δέ τι
πρὸς ἐπιγραφὴν τοῦ νόμου ἐπιχειρηθῇ, τὸ λοιπὸν
δημεύεται.
ΙΔ'. Πάντες καὶ αἱ τῶν ἐκκλησιῶν κτήσεις ὑπό
κεινται δοῦναι ἀγγαρίας καὶ ἀμάξας ἐν ταῖς βασιλικαῖς ἐπὶ τὰ ἐξπέδιτα παρόδοις.
ΙΒ΄. Τὰ προνόμια τῶν ἐκκλησιῶν ἔστωσαν βέ
βπια. Οἱ δὲ τοῖς κανόσιν ἐναντιούμενοι πραγματι
καὶ ἀκυρούσθωσαν, καὶ χορηγείσθωσαν εἰς ἀποτροφὴν τῶν πτωχῶν αἱ ἐκκλησίαι τὰ παρὰ τοῦ
δημοσίου αὐταῖς ἀφορισθέντα διάφορα είδη.
ΠΓ. Ἐν ἐῤῥωμένῃ διαθήκῃ, ἢ κωδικίλλη, ἢ ἀγρά
φω βουλήσει, ἔξεστι ταῖς χήραις καὶ ταῖς διακονίασαις, καὶ ταῖς ἱεραῖς πορθένοις, καὶ ταῖς μοναστρίαι;, καὶ ταῖς ἄλλαις ἱεραῖς καταλιμπάνειν ἐν
ἐκκλησίᾳ, ἢ κληρικῷ, ἢ μοναχῶν, ἡ πτωχοῖς ἐν συν
στάσει καὶ ὑποκαταστάσει, καὶ ληγάτοις, καὶ φιδει·
κομίσσοι; ἰδικοῖς καὶ καθ' ὁμάδα.
ΙΔ΄. Τὰ τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως ἀκ
νητα ἐπιμελεῖσθαι καὶ διαιρεῖσθαι δεῖ· καὶ αὐτὰ
δὲ καὶ οἱ γεωργοί, καὶ τὰ ἀγροικικὰ ἀνδράποδη,
καὶ τὰ πεκούλια αὐτῶν, καὶ οἱ πολιτικοὶ ἄρτο: κατ'
οὐδένα τρόπον εἰς οἰονδήποτε πρόσωπον ἐκποιοῦνται,
οὔτε πάντων τῶν κληρικῶν συναινούντων τῷ ἀρ
χιεπισκόπῳ καὶ τῷ οἰκονόμῳ. Ἐπεὶ ὁ λαβὼν ἀπόλει
καὶ τὰς τιμὰ, καὶ εἴ τι δέδωκεν ἕτερον οἰῳδήποτε
προσώπῳ, καὶ προσκυροῦνται τῇ Ἐκκλησίᾳ· και
ἀναδίδωσι τὸ πρᾶγμα μετὰ τῶν ἐν μέσῳ καρπῶν
καὶ ἐνοικίων καὶ ἐπαυξημάτων, ὡς ἂν μὴ ἐπαρθῇ.
Τὰ γὰρ παράνομα ἀντὶ μὴ γεγενημένων εἰσί. Καὶ
ὁ τῇ ἐκποιήσει συναινέσας οἰκονόμος, ή συγχωρή
σας γενέσθαι, ἐκπίπτει τῆς οἰκονομίας, καὶ τῇ Έχε
κλησίᾳ ποιεί μετά κληρονόμων τὸ ἀζήμιον· καὶ ὁ
neque dignitatis, aut ecclesiæ; licet divinam jussioncin habeat, vel pragmaticam sanctionem (59').
Nam que quolibet in negotio contra jus vel utilitatem publicam proferuntur, mininte servantur. Si
quid autem in fraudem istius legis attentatum fuerit,
navis ipsa publicatur.
XI. Omnes obligati sunt, etiam ipsa pradia
ecclesiarum, adl prastandas angarius ει
plaustra transeuntibus ad expeditiones imperatoribus.
XII. Ecclesiarum privilegia firma sunto. Pragmalicae sanctiones, quæ canonibus adversantur,
irritæ redduntur. Præstentur ad alendos paupere;
ecclesiis diverse species, quæ de publico eis assignatæ sunt.
XIII. In testamento robur suum obtinente
vel in codicillo, vel non scripta voluntate, licet
viduis et diaconissis, et sacris virginibus, et soli.
tudinariis aliisque sacris feminis, aliquid
relinqucre vel ecclesia, vel clero vel monachio,
vel pauperibus, per institutionem, et substitutionen,
et legata, et fideicommissa, tamı specialia, quam per
universitatein.
XIV. Ecclesiæ Constantinopolitanæ immobilia studiose coli et dividi debent: et nec ipsa, nec coloni,
nec rustica mancipia, nec peculia eorum, nec panes
civiles ullo modo ad quamcunque personal
alienantur, ne quidem omnibus clericis cum archiepiscopo et œconomo consentientibus. Nam qui en
consecutus est, tam pretia, quam si quid aliud
cuicumque personæ cedit, amittit; atque hac ipsi
addicuntur ecclesiæ. Reddit etiam rem ipsain cuni
percepuis medio tempore fructibus, et pensionibus
vdificiorum, et accessionibus, quasi si distract:
non fuisset. Nam quæ contra Teges fiunt pro
infectis habentur. Et quia consensu alienationi
adhibito, rem fieri permisit œconomus, œconomi
officio excidit, et una cum hæredibus suis ecclesia
Annibalis Fabroti notæ.
vel
Naves Ecclesiæ ampliores duorum millium
modiorum non excusantur a publicarum specierum
transvectione, sive embola. l. ult. C. de nav. non excus. Εμβολή μοr. 163, c. 2, et edicto. Justin. 15, c. 4.
Nam qua. Rescripta juri contraria
utilitati publica non valent, I. ult. C. si cout. ius.
Omnes. Praeter nilites. Joannes Saresber.
Polycrat. lib. vi, c. 10: Recte vero mittanti pri
vilegia multa sunt concessa, quæ de jure antiquo
laiius palent. Nam et liberiores sunt, et pluribus
immunitatibus gaudent, ab angariis et paranguriis,
et sordidis muneribus alicni.
Angarias. Ecclesiarum possessiones ab angaciis et parangariis immunes non sunt principe
expeditionen bellicain suscipiente. De angariis et parangariis vide Cujac. ad. tit. C. de curs. publ. lib, xn,
Plaustra, Plaustra separat ab angariis.
Quæ canonibus. Photius Numoc. 1, c. 2:
Οἱ τοῖς κανόσιν εναντιούμενοι πραγματικοί τύποι
ἄχυροί εἰσιν. Syn. Chalcedon. act. 4.
Robur suum out. In 1. 15. C. eod. quod
tamen alia omni juris ratione munitum sit. Sie vet.
Brod.
Solitudinariis. Bals. μοναστρίαις. Theoplan
in Constantino: Εξεδιάσατο αὐτὴν τοῦ γενέσθαι
μοναστριαν. Menalog. M. Aug. d. 11. Καὶ αἱ μονά -
στριαι ἡγαλλιάσαντο ἀπολαβοῦσαι τὴν μηδέποτε
λήγουσαν άΐδιον χαράν Μονάστρια, momachia, so
litariæ vitæ dedita, 1. 20 c. De Episc. et cler.
μονάστρια, Bals. vide ibid.
Vel clero. Bals., κληρικώ, ή μοναχών, ε
clero, vel monacho, d. 1. 13. Sic libri veter. Leunclavii cod. μοναχείῳ monachio, ut in quibusd.
miss. d. I. xii. Et autem μοναχεῖον, sive μοναχικόν,
Nicene secunde syu. act. 1, monachicum colle
gium, ut ibi interpretatur Anastas. Biblioth. Prior
Jectio sincerior est, et confirmatur mov. Marciaui.
Nec panes civiles. Οι πολιτικοί άρτοι Αηnoue civiles I. 14, c. eod. πολιτική σίτησις. Νον.
VII, C. 1, civilis annona, veter interprett, panes
civiles Juliano Antec.
Nam quæ contra leges. Bals. Τὸ παρὰ τοὺς
νόμους πραχθὲν ἐν ἴσῳ τίθησι τῷ μηδὲ τὴν ἀρχὴν
γενομένῳ.
col. 1103–1104page 14 of 129
PG 138:1103& συμβολαιογράφο; ἀναποκαταστάτως ἐξορίζεται· καὶ ὁ ἄρχων ἢ ἄλλος συνιστῶν τὰ τοιαῦτα ὑπομνήματα τὴν ἀξίαν καὶ τὴν οὐσίαν ἀπόλλει. Οὐ χρήσεις έπι καρπίας σου, φροῦχτον δέ τις δύναται λαβεῖν ἐγε γράφως ἐκκλησιαστικού πράγματος ἐπὶ ῥητὸν χρόν νον, ἢ μέχρι τῆς οἰκείας ζωῆς ἐπὶ τοῖς δοκοῦσι συμ φώνοις, καὶ ἐφ᾽ ᾧ πράγμα τοσαύτην ἔχον πρόσοδον τῇ Ἐκκλησίᾳ καταλιπεῖν μετὰ τῶν γεωργῶν εἰς δεσποτείαν. ΙΕ΄. Εάν τις δωρήσηται πράγμα κινητόν, ἢ ἀκια νητον, ἢ δίκαιον εἰς πρόσωπον μάρτυρος, ή προφή του, ἢ ἀγγέλου, ὡς αὐτοῦ μέλλων εὐκτήριον οίκο δημήσει, καὶ τὴν δωρεὰν ἐμφανίσῃ, ἐρ ὧν ἀναγ καῖόν ἐστιν, ἀναγκάζεται τὸ ἔργον, κἂν μὴ ἀρχθῇ, πληρούν μετά κληρονόμων, καὶ πληρωθέντι, δοῦναι τὰ τῆς δωρεάς. Τὸ αὐτὸ ἐπὶ ξενοδοχείων, καὶ νοσοκομείων, καὶ πτωχείων, ἀδείας οὔσης τοῖς ἐπισκ.. ποις καὶ οἰκονόμοις ἀνάγειν αὐτοῖς. Τούτων δὲ πληρουμένων, ἡ διοίκησις γίνεται κατὰ δέξαντο τοῖς φιλοτιμησαμένοις κατὰ τοὺς ἐπιτεθέντας 15'. Τὰ γενόμενα ἐν τῇ κατὰ Ζήνωνος τυραννίδ παρὰ τὰ πρώην βασιλικά θεσπίσματα περὶ ἱερέων ἢ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως ἡ διάταξης ἀκυρούσα, τὰ πρώην ἀνανεούται, καί φησι τὸν Κωνσταντινουπόλεως ἔχειν τῶν ἄλλων τὴν προτ δρίαν. ΙΖ'. Τα προνόμια της Μεγάλης Εκκλησίας Κων σταντινουπόλεως, καὶ τῶν ὑπ' αὐτῆς διοικουμένων καὶ χορηγουμένων εὐαγῶν οίκων [γρ. οἰκίων, ι. ρ. οἰκιῶν], φυλαττέσθωσαν. Αἱ δὲ ἄλλαι ἐκκλησίαι καὶ τὰ μοναστήρια, καὶ πτωχεία, καὶ ξενοδοχεία, καὶ ὀρφανοτροφεῖα τῆς αὐτῆς πόλεως καὶ τῆς περ ριοικίδος αὐτῆς, καὶ τὰ ὑπὸ τὴν χειροτονίαν τοῦ μονομερώς Κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτοῖς, ἤτοι κατὰ τοὺς ἐντεθέντας παρ' αὐτῶν ὅρους τῷ δωρεαστικῷ, καὶ τὰς διαστί. ξεις· τυχὲν γὰρ οὕτως ἔγραψε Δωροῦμαι τῷ ἁγίῳ ἀποστόλῳ Πέτρῳ, ἢ τῷ ἁγίῳ μάρτυρι Θεοδώρῳ τὸ κτῆμά μου τὸ δεῖνα, ἢ τὸν οἶκόν μου τὸν δεῖνα, ἐφ' ᾧ κτισθῆναι ὀνόματι αὐτοῦ ἐκκλησίαν, καὶ γίνεσθαι τὰ καὶ τά. Οὐκ ἔστιν ἄχυρον τὸ ἔγγραφον ὡς τάχα γεγονός κατά μονομέρειαν, καὶ μὴ συστὰν μέσον δύο προσώπων, ἀλλὰ κινοῦσι τὴν ἐξ αὐτοῦ ἀγωγὴν οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἰκονόμοι, Οὐκ ἐφεῖται αὐτῷ ἀκανόνιστά τινα καὶ παράνομα διατάττεσθαι. 1 Τυραννίδι, Ὁ δὲ τύραννος ᾿Αλέξανδρον τὴν συναντάρτην αὐτοῦ συνέπεμψε. Συναντάρτης ἀντάρτης Τύραννο ο ἀντάρτης, Εφ' οἷς ἐνεκάλουν αὐτὸν ἀντάρτην, ἀκάθαρτοι οι Λύει τὴν ἀγωνίαν Πιλάτου, πείθων ὅτι οὐκ ἔστιν ἀντάρτης, ἀλλὰ βασιλεὺς οὐρανοῦ καὶ γῆς. αντάρτης οι ανταρσία "Ηκους γὰρ μελετ τωμένην ἐν τῇ ᾿Αφρικῇ κατὰ Φωκᾶ ἀνταρσίαν. Έχει τῶν ἄλλων την προσ δρίαν, Τ.
dmuum præstal: ac labellio citra restitutionem & συμβολαιογράφο; ἀναποκαταστάτως ἐξορίζεται· καὶ
cssilio plectitur: ipseque magistratus, vel quis
alius, hujusmodi gesta corroboraus, dignitatem cum
facultatibus amittit. At usumfructum ecclesiasticæ rei potest aliquis ad certum tempus, vel ad
diem vitæ suæ, interveniente scriptura, certisque
pactis, ita consequi, ut rem, quæ tantundem habeat relitus, una cum colonis, in dominium Ecclesize relinquat.
XV. Si qnis (50') rem nobilem, vel immobilem, rel
jus aliquod donaverit in personam martyris, vel
prophetæ, vel angeli, tanquam illi oratorium ædificaturus, eamque donationem insinuaverit apud cos,
quibus insinuari necesse est, cogitur hoc opus,
licet inchoatum non fuerit, una cum suis hæredihus, perficere; ac perfecto, ea dare, quæ donatione
continentur. Idem et in peregrinorum, et ægrotantium, et men licorum usui d. stinatis ædificiis obtinet: episcopis et œconomis facultatem habentibus
cos conveniendi. Verum si hæc impleantur, fit administratio de illorum sententia, qui hac liberalitate
sunt asi, et sccundum leges ab iis datas,
XVI. E», quæ acciderant in perduellione
adversus Z monem præter superiorum tenipornm augustas sanctiones, de sacerdotibus, et ecclesiastico statu, abrogans læc coustitutio; pristina
renovat, et episcopum Constantinopolitanum habere
prarsidendi jus ante alios tradit.
ὁ ἄρχων ἢ ἄλλος συνιστῶν τὰ τοιαῦτα ὑπομνήματα
τὴν ἀξίαν καὶ τὴν οὐσίαν ἀπόλλει. Οὐ χρήσεις έπικαρπίας σου, φροῦχτον δέ τις δύναται λαβεῖν ἐγε
γράφως ἐκκλησιαστικού πράγματος ἐπὶ ῥητὸν χρόν
νον, ἢ μέχρι τῆς οἰκείας ζωῆς ἐπὶ τοῖς δοκοῦσι συμφώνοις, καὶ ἐφ᾽ ᾧ πράγμα τοσαύτην ἔχον πρόσοδον
τῇ Ἐκκλησίᾳ καταλιπεῖν μετὰ τῶν γεωργῶν εἰς
δεσποτείαν.
ΙΕ΄. Εάν τις δωρήσηται πράγμα κινητόν, ἢ ἀκια
νητον, ἢ δίκαιον εἰς πρόσωπον μάρτυρος, ή προφή
του, ἢ ἀγγέλου, ὡς αὐτοῦ μέλλων εὐκτήριον οίκοδημήσει, καὶ τὴν δωρεὰν ἐμφανίσῃ, ἐρ ὧν ἀναγκαῖόν ἐστιν, ἀναγκάζεται τὸ ἔργον, κἂν μὴ ἀρχθῇ,
πληρούν μετά κληρονόμων, καὶ πληρωθέντι, δοῦναι
τὰ τῆς δωρεάς. Τὸ αὐτὸ ἐπὶ ξενοδοχείων, καὶ νοσοκομείων, καὶ πτωχείων, ἀδείας οὔσης τοῖς ἐπισκ..
ποις καὶ οἰκονόμοις ἀνάγειν αὐτοῖς. Τούτων δὲ
πληρουμένων, ἡ διοίκησις γίνεται κατὰ δέξαντο
τοῖς φιλοτιμησαμένοις κατὰ τοὺς ἐπιτεθέντας
pou;.
15'. Τὰ γενόμενα ἐν τῇ κατὰ Ζήνωνος τυραννίδ:
παρὰ τὰ πρώην βασιλικά θεσπίσματα περὶ ἱερέων
ἢ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως ἡ διάταξης
ἀκυρούσα, τὰ πρώην ἀνανεούται, καί φησι τὸν
Κωνσταντινουπόλεως ἔχειν τῶν ἄλλων τὴν προτ
δρίαν.
ΙΖ'. Τα προνόμια της Μεγάλης Εκκλησίας ΚωνXVII. Privilegia Majoris ecclesiae Constantinopolitanx, ac venerabilium domorum, quæ sub ea ad- σταντινουπόλεως, καὶ τῶν ὑπ' αὐτῆς διοικουμένων
ministrantur et sustentantur, custodiantur. Cætere
vero ccclesiæ, et monasteria, et plochia, el xenocochia, et orphanotrophia ejusdem urlis, et continentium ejus, quæque subdita sunt ordinationi
archiepiscopi ejus, vel metropolitanorum, qui ab
καὶ χορηγουμένων εὐαγῶν οίκων [γρ. οἰκίων, ι. ρ.
οἰκιῶν], φυλαττέσθωσαν. Αἱ δὲ ἄλλαι ἐκκλησίαι
καὶ τὰ μοναστήρια, καὶ πτωχεία, καὶ ξενοδοχεία,
καὶ ὀρφανοτροφεῖα τῆς αὐτῆς πόλεως καὶ τῆς περ
ριοικίδος αὐτῆς, καὶ τὰ ὑπὸ τὴν χειροτονίαν τοῦ
Annibalis Fabroti notæ.
At usumfructum. Prædia ecelesiastica certa
lege modoque in precarian dantur.
(50') llujus constitutionis epitomen edidit Cuj.
Observ. 1:8, 6. 28. ex lib. v Basil. tit. 1, c. 7. Ville
aliam epitom inf. Parat, tit. 3.
Secundum leges. Et conditiones quæ instrumento continentur, puta si quis dixerit,
Dono S. Petro aut Theodoro martyri prædiu:n
illud meum, vel domum illam, ut exstruatur ecclesia eorum nomini dedicata. Valet ejusmodi
scriptura licet μονομερώς facta sit, et ex ca
donatione sen pollicitatione utiliter agi puferit. Theo lurus llermopolites ad dictam l. xv:
Κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτοῖς, ἤτοι κατὰ τοὺς ἐντεθέντας
παρ' αὐτῶν ὅρους τῷ δωρεαστικῷ, καὶ τὰς διαστί.
ξεις· τυχὲν γὰρ οὕτως ἔγραψε Δωροῦμαι τῷ ἁγίῳ
ἀποστόλῳ Πέτρῳ, ἢ τῷ ἁγίῳ μάρτυρι Θεοδώρῳ τὸ
κτῆμά μου τὸ δεῖνα, ἢ τὸν οἶκόν μου τὸν δεῖνα, ἐφ'
ᾧ κτισθῆναι ὀνόματι αὐτοῦ ἐκκλησίαν, καὶ γίνεσθαι
τὰ καὶ τά. Οὐκ ἔστιν ἄχυρον τὸ ἔγγραφον ὡς τάχα
γεγονός κατά μονομέρειαν, καὶ μὴ συστὰν μέσον
δύο προσώπων, ἀλλὰ κινοῦσι τὴν ἐξ αὐτοῦ ἀγωγὴν
οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἰκονόμοι, Secundum leges.
Nisi si quid legibus aut canonibus interdictum
præceperit: Οὐκ ἐφεῖται αὐτῷ ἀκανόνιστά τινα καὶ
παράνομα διατάττεσθαι. Balsam, ad canonem 1
syo di Constantin.
In perduellione. Τυραννίδι, Bals. ut apud
Theophil., & Per contrarium, iust. De hared. qual.
et diff., et § 1, De publ. judic. Theophanes in Nauricia: Ὁ δὲ τύραννος ᾿Αλέξανδρον τὴν συναντάρτην
αὐτοῦ συνέπεμψε. Συναντάρτης ibi est ejusdem
criminis reus, ἀντάρτης enim idem quod Τύραννο ο
Gloss. Gr. Lat. ἀντάρτης, rebellio, perduellio.
Theodorus Metochita Mist. Rom. lib. singul. Εφ'
οἷς ἐνεκάλουν αὐτὸν ἀντάρτην, de Christo Salvatore
nostro quem Judai ἀκάθαρτοι οι perduellionis
reum in crucem egerunt. Theophylactus in Joan.
cap. 18. Ammonius apud auctorem Catenæ in
Joan. Λύει τὴν ἀγωνίαν Πιλάτου, πείθων ὅτι οὐκ
ἔστιν ἀντάρτης, ἀλλὰ βασιλεὺς οὐρανοῦ καὶ γῆς.
V. Hesych. in αντάρτης οι ανταρσία perduellionis
crimen. Idem Theoph. in Pboca: "Ηκους γὰρ μελετ
τωμένην ἐν τῇ ᾿Αφρικῇ κατὰ Φωκᾶ ἀνταρσίαν.
Adversus Zenonem. De Basilisco lyranno,
quemn Zeno fame necavit, Procop. ut Vaud. N
ccphor. 1, Michael Glycus, alii. V. Cuj. Ouser.
Presidendi jus. Έχει τῶν ἄλλων την προσ
δρίαν, Photius, Nomoc, tii, l. Vide leg. 24, jus
residendi ante alios, 1. 16, c. cod. in manuscriplis quibusdam, jus sedendi legitur, in 1960, resid. Sed glossa interlin. prosedendi inquit. Τ.
1. 44, tit. 3. Abutitur hac lege Photius, d. c. 5, ut
Ecclesiæ Constantinopolitaum primatum astruat:
hoc cnim sic accipiendum est, ut uni codat archiepiscopo Romano, et in creatione episcoporum
prolusedeal.
col. 1105–1106page 15 of 129
PG 138:1105ή ἀρχιεπισκόπου αὐτῆς, ὅταν ᾖ τῶν παρ' αὐτοῦ χειροτονουμένων μητροπολιτῶν, καὶ τῶν ἐξ ἐκείνων χειροτονουμένων ἀκίνητον ἢ πολιτικήν σίτησιν οὐκ ἐκποιοῦσιν· εἰ μὴ ἐπωφελής εἴη ἡ πρᾶσις, ἢ ἡ ὑπο θήκη, ἢ ἡ ἀνταλλαγή, ή διηνεκής ἐμφύτευσις· του τέστιν, ἔτε τὸ τίμημα τοῦ πιπρασκομένου, ἢ τὸ δανεισθὲν ἐπὶ ὑποθήκῃ μέλλει προχωρεῖν εἰς λύτρωσιν χρέους, ἐκ διαδοχῆς ἢ χρείας ετέρας αναγκαία; ἐπικειμένου τῷ εὐαγεῖ οἴκῳ, ἢ ἐφ᾽ ᾧ ἕτερον ἀναγ καιότερον κτήσασθαι πράγμα, ἢ εἰς κατεπείγουσαν τοῦ εὐαγοὺς οἴκου ανανέωσιν καὶ ἀνταλλαγέν ποιοῦσιν ἐπὶ ἀναγκαιοτέρω πράγματι, καὶ πρόσοδον οὐκ ἐλάττονα τοῦ διδομένου ἔχοντι, καὶ ἐμφυτεύσεις, μὴ μειουμένης της προσόδου, ἢ παντελῶς ἀπο ροῦντος τοῦ πράγματος. Τὰ γὰρ διὰ τὴν ἀπορίαν επιζήμια δωρεῖσθαι καὶ ἐκχωρεῖν δύναται. Τὸ δὲ γινόμενον οὐκ ἄλλως ἰσχύει, εἰ μὴ μία τῶν εἰρης μένων αἰτιῶν ἐν ὑπομνήμασι φανερωθῇ ἐν μὲν Βυζαντίῳ παρὰ τῷ μαγιστρο ήνσῳ, ἐν δὲ ταῖς ἐπαρ χίαις παρὰ τοῖς ἐκδίκοις, προκειμένων τῶν ἁγίων Γραφῶν· καὶ ἐπὶ μὲν τῶν ἐκκλησιῶν παρόντων τῶν οἰκονόμων τῶν ἐκδημούντων κληρικῶν, ἐπὶ δὲ τῶν μοναστηρίων δεῖ παρεῖναι τοὺς ἡγουμένους καὶ ἄλλους μοναχούς· ἐπὶ δὲ τῶν πτωχείων τοῦ διοικητοῦ καὶ τῶν ὑπουργούντων, καὶ τῶν πτωχῶν ἐπὶ δὲ τῶν ξενώνων τοῦ διοικητοῦ καὶ πάντων τῶν εὑρισκομένων ὑπουργῶν τῆς διοικήσεως· καὶ ὁμοίως ἐπὶ τῶν ὀρφανοτρόφων [ἰσ. τῶν ὀρφανοτροφείων], ὥστε κρατεῖν τὸ τοῖς πλείοσιν ἀρέσχον, συναινοῦντος καὶ τοῦ ἐπισκόπου τῶν τύπων, ἐν οἷς τοῦτο σύνο τθες ἐπιγίνεσθαι· μή δυναμένου τοῦ μαγιστρο. κήνσου ἢ τοῦ ἐκδίκου παραιτεῖσθαι, καταλαμβάνειν τὸν σεβάσμιον οἶκον, ἐν ᾧ ἡ τοιαύτη συνίσταται πράξις αζημίως, καὶ ἐκδικούντων αὐτήν. Υπό κεινται γὰρ ἐκ παραβασίας ποινῇ χρυσίου λιτρῶν εἴκοσι· καὶ μετὰ ταῦτα γίνεται συμβόλαια μνημε νεύοντα τῶν αὐτῶν, καὶ τῆς τῶν ὑπομνημάτων πράξεως, καὶ τῆς προσηγορίας τῶν παραγενομένων, καὶ παρ' ᾧ συνέστη. Εἰ δέ τι τῶν εἰρημένων παρ οφθῇ, ὁ μὲν δανειστὴς καὶ ὁ ἀγοραστής· ἐκπίπτει τοῦ πράγματος καὶ τοῦ χρέους, καὶ τῶν τιμῶν ὁ δὲ λαβὼν εἰς ἀνταλλαγὴν, καὶ οὗπερ ἔδωκε, καὶ οὗπερ ἔλαβεν, ἐκπίπτει· ὁ δὲ εἰς ἐμφύτευσιν ὑπὲρ τὴν ἰδίαν ζωὴν λαβὼν ἢ δωρεάν, ἢ ἐκχώρησιν ἀπηγορευμένην, ἀναδίδωσιν ὅπερ εἴλητε, καὶ ποσότητα ἑτέραν, ἧς ἀξιόν ἐστι τὸ δοθέν. Χώραν δὲ ἔχει τὰ εἰρημένα καὶ ἐπὶ τοῖς μέλλουσι γενέσθαι ἐκκλησιαστικοῖς καὶ τοῖς ἐσομένοις εὐαγέσιν. Ὑπὸ τῶν δὲ κινητῶν, ἔξωθεν τῶν ἱερῶν σκευῶν, καὶ ἀρκούντων η Μαγιστρο ήντῳ. μαγιστρόνησος, ἄρχων τῆς ἀναγραφής. παρὰ τῷ μεγίστῳ τῶν κήνσων. ατρόμητον μαϊστρ κήνσον, μάστρος μαϊστρος Ιλλος ὁ μαϊστρος. Διὰ Στρατηγίου μαγίστρου μαΐστρου. Μαΐστερα του ιδίου πλοίου. μαγίστωρα,
ή
ἀρχιεπισκόπου αὐτῆς, ὅταν ᾖ τῶν παρ' αὐτοῦ χει- hoc ordinantur et eorum, qui ordinantuga
ροτονουμένων μητροπολιτῶν, καὶ τῶν ἐξ ἐκείνων
χειροτονουμένων ἀκίνητον ἢ πολιτικήν σίτησιν οὐκ
ἐκποιοῦσιν· εἰ μὴ ἐπωφελής εἴη ἡ πρᾶσις, ἢ ἡ ὑποθήκη, ἢ ἡ ἀνταλλαγή, ή διηνεκής ἐμφύτευσις· του
τέστιν, ἔτε τὸ τίμημα τοῦ πιπρασκομένου, ἢ τὸ δα
νεισθὲν ἐπὶ ὑποθήκῃ μέλλει προχωρεῖν εἰς λύτρωσιν
χρέους, ἐκ διαδοχῆς ἢ χρείας ετέρας αναγκαία;
ἐπικειμένου τῷ εὐαγεῖ οἴκῳ, ἢ ἐφ᾽ ᾧ ἕτερον ἀναγ
καιότερον κτήσασθαι πράγμα, ἢ εἰς κατεπείγου -
σαν τοῦ εὐαγοὺς οἴκου ανανέωσιν καὶ ἀνταλλαγέν
ποιοῦσιν ἐπὶ ἀναγκαιοτέρω πράγματι, καὶ πρόσοδον
οὐκ ἐλάττονα τοῦ διδομένου ἔχοντι, καὶ ἐμφυτεύσεις,
μὴ μειουμένης της προσόδου, ἢ παντελῶς ἀπο
ροῦντος τοῦ πράγματος. Τὰ γὰρ διὰ τὴν ἀπορίαν
metropolitanis, rem aliquam soli, vel annonam civilem, non alienant, nisi sit utilis ea venditio, vei
hypotheca, vel permutatio, vel emphyleusis perpetua: hoc est, cum pretium rei vendita, vel mutuam
sub bypotheca sumptum, cessurum est ad dissolutionem æris alieni, quod ex successione, vel alio
quopiam usu necessario venerabili domo incumbit,
vel ad comparandam aliam rem magis necessariam,
vel ad urgentem domus venerabilis instaurationem;
itidemque si permutatio fiat cum re magis necessaria, quæque reditum co, quod datur, non minorem
labeat, et si emphylenses constituantur, absque
deminutione reditus, aut cum omnino res ipsa sterilis est. Nam quæ ob sterilitatem damnosa sunt,
επιζήμια δωρεῖσθαι καὶ ἐκχωρεῖν δύναται. Τὸ δὲ donare atque aliis concedere possunt. Quod autem
γινόμενον οὐκ ἄλλως ἰσχύει, εἰ μὴ μία τῶν εἰρης
μένων αἰτιῶν ἐν ὑπομνήμασι φανερωθῇ ἐν μὲν
Βυζαντίῳ παρὰ τῷ μαγιστρο ήνσῳ, ἐν δὲ ταῖς ἐπαρ
χίαις παρὰ τοῖς ἐκδίκοις, προκειμένων τῶν ἁγίων
Γραφῶν· καὶ ἐπὶ μὲν τῶν ἐκκλησιῶν παρόντων
τῶν οἰκονόμων τῶν ἐκδημούντων κληρικῶν, ἐπὶ δὲ
τῶν μοναστηρίων δεῖ παρεῖναι τοὺς ἡγουμένους
καὶ ἄλλους μοναχούς· ἐπὶ δὲ τῶν πτωχείων τοῦ
διοικητοῦ καὶ τῶν ὑπουργούντων, καὶ τῶν πτωχῶν·
ἐπὶ δὲ τῶν ξενώνων τοῦ διοικητοῦ καὶ πάντων τῶν
εὑρισκομένων ὑπουργῶν τῆς διοικήσεως· καὶ ὁμοίως
ἐπὶ τῶν ὀρφανοτρόφων [ἰσ. τῶν ὀρφανοτροφείων],
ὥστε κρατεῖν τὸ τοῖς πλείοσιν ἀρέσχον, συναινοῦντος καὶ τοῦ ἐπισκόπου τῶν τύπων, ἐν οἷς τοῦτο σύνο
τθες ἐπιγίνεσθαι· μή δυναμένου τοῦ μαγιστρο.
κήνσου ἢ τοῦ ἐκδίκου παραιτεῖσθαι, καταλαμβάνειν
τὸν σεβάσμιον οἶκον, ἐν ᾧ ἡ τοιαύτη συνίσταται
πράξις αζημίως, καὶ ἐκδικούντων αὐτήν. Υπόκεινται γὰρ ἐκ παραβασίας ποινῇ χρυσίου λιτρῶν
εἴκοσι· καὶ μετὰ ταῦτα γίνεται συμβόλαια μνημε
νεύοντα τῶν αὐτῶν, καὶ τῆς τῶν ὑπομνημάτων
πράξεως, καὶ τῆς προσηγορίας τῶν παραγενομένων,
καὶ παρ' ᾧ συνέστη. Εἰ δέ τι τῶν εἰρημένων παρ
οφθῇ, ὁ μὲν δανειστὴς καὶ ὁ ἀγοραστής· ἐκπίπτει
τοῦ πράγματος καὶ τοῦ χρέους, καὶ τῶν τιμῶν·
ὁ δὲ λαβὼν εἰς ἀνταλλαγὴν, καὶ οὗπερ ἔδωκε, καὶ
οὗπερ ἔλαβεν, ἐκπίπτει· ὁ δὲ εἰς ἐμφύτευσιν ὑπὲρ
τὴν ἰδίαν ζωὴν λαβὼν ἢ δωρεάν, ἢ ἐκχώρησιν ἀπηγορευμένην, ἀναδίδωσιν ὅπερ εἴλητε, καὶ ποσότητα
ἑτέραν, ἧς ἀξιόν ἐστι τὸ δοθέν. Χώραν δὲ ἔχει τὰ
εἰρημένα καὶ ἐπὶ τοῖς μέλλουσι γενέσθαι ἐκκλησια
στικοῖς καὶ τοῖς ἐσομένοις εὐαγέσιν. Ὑπὸ τῶν δὲ
κινητῶν, ἔξωθεν τῶν ἱερῶν σκευῶν, καὶ ἀρκούντων
η
agitur, non aliter valet, nisi causarum indicatarum
wra in monumento expressa fuerit, Byzantii qui
dem, apud magistrum census in provinciis
vero, apud defensores, propositis sacris Scripturis:
et-in negotiis ecclesiarum, acconomis et clericis qui
ad urbem sunt præsentibus, in monasteriorum negotiis, ablates et cæteri monachi allesse debent; in
ptochiorum, administrator ejusque ministri, et ipsi
pauperes; in xenonum, administrator et nuiversi
qui administrationi reperiuntur inservientes, ac similiter in nogotiis orphanotrophiorum, ita ut ratum
sit, quod pluribus placet, etiam episcopo illorum
locorum, quibus in locis res fieri consuevit, assentiente: nec possit imagister census, aut defensor,
excusare se, quominus venerabilem domum, in
qua ejusmodi negotium contrahitur, indeismem
suscipiat: adeoque hi eam defendant. Etenim ex
transgressione obnoxii sunt pœnæ 20 librarum auri.
Ac secundum hac, instrumenta confciuntur, mentionem facientia causaruin, et monumentorum confectionis, et nominis eorum, qui adfuerunt, et apud
quem confecta sint. Si vero ex indicatis aliqui
neglectum fuerit, creditor quidem, et emptor, rem
ipsam amittit, et credituin, et pretia: qui autem
accepit nomine perrnutationis, tam id, quod dedit,
quam quod accepit, amittit: qui rem emphyteuseos
nomine suam ad vitam, vel donationem, vel cessio -
nem probilitamn, accepit; tumn il, quod accepit, tum
quantitatem alteram, quanti est id, quod datum
fuit, restituit. labent autem locum, quae dicti sunt,
lain in iis quæ ecclesiastica, quam quae religiosa
futura sunt (56'). Quod si res mobiles exstent, sacris vasis exceptis, eæque sufficiant ad causas indi:
Annibalis Fabroti nola.
Qui ab hoc ordinantur. Metropolitani oro
dinantur ab archiep. Constantinopolitano, Nov.
vii, c. 1 concil. Chalcedl. can. 93, episcopi a metropolitis, ut hic. Adde can. 12 concil. Lao:l. et
can, 6 Nic. syn.
Magistrum census. Μαγιστρο ήντῳ. Sic nus.
unica voce. Glossa Basil. μαγιστρόνησος, ἄρχων
τῆς ἀναγραφής. Basil. 1. xxi, e. de donat,
παρὰ τῷ μεγίστῳ τῶν κήνσων. Ut l. NAS1, infra
de episcop. Alii ατρόμητον scribunt, vel μαϊστρ
κήνσον, quibus. μάστρος vel μαϊστρος pro magi
siro. Theophanes: Ιλλος ὁ μαϊστρος. Colin. int
Origin. Constantinop. Διὰ Στρατηγίου μαγίστρου
Ms. μαΐστρου. Basil. ad 1. 7, § 1. D. de institor.
Μαΐστερα του ιδίου πλοίου. Sic legen.l. ut in Synopsi ns, non μαγίστωρα, ut in Basil. us. Apudl
magistrum census edebantur professiones, et instrumenta publicabantur.
(56') Hoc est, religiosis locis aldicenda.
col. 1107–1108page 16 of 129
PG 138:1107εἰς τὰς εἰρημένας αἰτίας, ἀρκεῖ τῶν ἀκινήτων καὶ τῶν ἀναγκαίων καὶ τῶν ἄρτων ἡ ἐκποίησις καὶ ἡ ὑποθήκη. 118. Η διάταξις ἀφορίζει τῇ μεγάλη Εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως ἑβδομήκοντα λιτρων χρυσίον πρόσοδον εἰς τὸ τὰς κηδείας ἀδαπάνους ἐν Κωνσταντινουπόλει γίνεσθαι, καὶ μέχρι τῶν νέων τειχῶν καὶ Βλαχέρναις. Αἱ γὰρ Συκαί μέρος εἰσὶ τῆς πόλεως. Ορίζει κατὰ τῶν παραβαινόντων ποινὴν ἀνὰ ν χρυσίου λιτρῶν. ΙΘ'. Α' γινόμεναι μέχρι φ' νομισμάτων ἀνεμ φάνιστοι δωρεαὶ εἰς πόλιν, ἢ ἐκκλησίαν, ἢ ξενοδοχεῖον, ἢ νοσοκομείον, ἡ ὀρφανοτροφείον, ἢ πτωχεῖον, ἢ εἰς αὐτοὺς τοὺς πτωχούς ἔρέωνται. Αἱ δὲ λοιποί, κἂν εἰς ἄλλας εὐσεβεῖς γίνωνται πράξεις, χρήζουσιν εμφανείας· καὶ αἱ λεχθεῖσαι ὑπὲρ τὰ φ' νομίσματα Παρεκβολαῖς· Άμε σιάσεως δὲ τοῦ ἱερέως ἐν ταῖς λεγομέναις Συχαῖς ᾠκοδόμησε ναόν, αἱ τὴν ἐπωνυμίαν ἐκ τῶν συ κοφήτων δένδρων ἐδέξαντο. ἀνεμφανίστως, τοῦ μακαρίτου, με ἀνεμφάνιστος δωρεά, § 2 ἀνεμ φανίστως. εμφανίζω, διαφάνεια. ἡ φανέρωσε;. εμφανίσαι, φανερῶσαι, οὖσαι, ἐξῃρημένων τῶν βασιλικῶν δωρεῶν. Κ'. Ούτε κατὰ θεῖον τύπον οὔτε κατά πρόσταξαν τῶν ἀρχόντων ἔξεστι μετάγειν στρατιωτικές σιτή. σεις εἰς εὐαγεῖς οἴκους ή κληρικούς. ΚΑ'. Ο μὴ δι' ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων ἀγορά ξενοδοχεία, πρὸς κοινὴν ὑποδοχὴν τῶν ξένων κατεσκευασμένα. Τίνα δὲ ἀδικοῦμεν καταγώγια τοῖς. Ο ξένοις οἰκοδομούντες τοῖς κατὰ πάροδον ἐπιφοιτώσιν; Τὰς δὲ Χριστιανῶν εὐποιίας ὁ ἄχρηστος καὶ παραβάτης μιμούμενος ξένοις τε και πτωχοίς τὰ πρὸς τὴν χρείαν χορηγεῖσθαι ἐκέλευσεν, ἀπατῶν τοὺς ἁπλουστέρους μεῖον νοσοκομεῖον, Μετέβαλε δὲ εἰς νοσοκομεῖον, καὶ τοὺς βασιλικούς δόμους. και Ορφανοτροφείον, 'Ο δὲ μέσ γας Κωνσταντίνος σιτομέτριον ταῖς ἐκκλησίαις κατά πόλιν εχαρίσατο εἰς διατροφήν διηνεκώς χήρας, καὶ ὀρφανοῖς, καὶ ξένοις, πένησί τε καὶ τοῖς κλη ρικοῖς χεχιν, Ωσπερ γὰρ ὁ βασιλεὺς πάντων ὑπέρκειται, οὕτω καὶ αἱ παρ' αὐτοῦ γινόμε και δωρεαὶ πασῶν τῶν ἄλλων δωρεῶν ὑπερφέρουσιν. ἢ ἀρχικῆς προσο τάξεως, ι.
calus: cessat necessariorum immobilium, atque εἰς τὰς εἰρημένας αἰτίας, ἀρκεῖ τῶν ἀκινήτων καὶ
panum tam alienatio, quam hypotheca.
τῶν ἀναγκαίων καὶ τῶν ἄρτων ἡ ἐκποίησις καὶ ἡ
ὑποθήκη.
XVIII. Assignat hæc constitutio Majori ecclesiæ
Constantinopolis 70 librarum auri reditum, in hune
finem, ut fauera citra impensam Constantinopoli
curentur, ad novos usque muros, et in Blachernis.
Nam Sycæ pars urbis sunt. Adversus transgressores, quinquaginta librarum auri pœnam in
ringulos statuit.
118. Η διάταξις ἀφορίζει τῇ μεγάλη Εκκλησία
Κωνσταντινουπόλεως ἑβδομήκοντα λιτρων χρυσίον
πρόσοδον εἰς τὸ τὰς κηδείας ἀδαπάνους ἐν Κωνσταν
τινουπόλει γίνεσθαι, καὶ μέχρι τῶν νέων τειχῶν καὶ
Βλαχέρναις. Αἱ γὰρ Συκαί μέρος εἰσὶ τῆς πόλεως.
Ορίζει κατὰ τῶν παραβαινόντων ποινὴν ἀνὰ ν
χρυσίου λιτρῶν.
ΙΘ'. Α' γινόμεναι μέχρι φ' νομισμάτων ἀνεμ
φάνιστοι δωρεαὶ εἰς πόλιν, ἢ ἐκκλησίαν, ἢ ξενοδοχεῖον, ἢ νοσοκομείον, ἡ ὀρφανοτροφείον, ἢ πτωχεῖον,
ἢ εἰς αὐτοὺς τοὺς πτωχούς ἔρέωνται. Αἱ δὲ λοιποί,
κἂν εἰς ἄλλας εὐσεβεῖς γίνωνται πράξεις, χρήζουσιν
XIX. Donationes actis non insinuate quæ
"'d quingentos usque nummos ffunt in civitatem,
rel eccleſiam, vel xenodochium vel nosocoinum vel orphanotrophium vel piochium vel in ipsos pauperes, rata sunt. Reliquæ licet in alius pias actiones dant, indigent εμφανείας· καὶ αἱ λεχθεῖσαι ὑπὲρ τὰ φ' νομίσματα
insindatione; atque etiain hæ quas diximus, si
NIIHINIOS 300 excedant: exceptis donationibus imperialibus
XX. Neque per sacram formam neque de
maudato prasidum, militares annonas ad religiosas
domos, vel ad clericos transferre licet.
XXI. Qui non ex causa redemptiouis captiAnnibalis
Nam Syce. Codinus in Παρεκβολαῖς· Άμε
σιάσεως δὲ τοῦ ἱερέως ἐν ταῖς λεγομέναις Συχαῖς
ᾠκοδόμησε ναόν, αἱ τὴν ἐπωνυμίαν ἐκ τῶν συκοφήτων δένδρων ἐδέξαντο.
Non insinnata. Isla «lonationes etiam citra
actorum confectionem convalescant. Sic editio
Haloandri, Duareni, et vet. exemplar Brodæi in
1.19, e. cod. ἀνεμφανίστως, Photio, Nomoc. tit. 9,
c. 1. Sic legitur in v. col. viri perillustris Nicolai Prirescii senat. Aquens. τοῦ μακαρίτου, με
apud Theoph. ἀνεμφάνιστος δωρεά, § 2 De donet.
pess me ut et alia pleraque, prima editio, ἀνεμφανίστως. Gloss. Greco Lat. εμφανίζω, allego, in.
timo, διαφάνεια. intimatio. Excerpta e vet. gloss.
insinuatio, ἡ φανέρωσε;. Gl. Latino-Gr. intimare,
εμφανίσαι, φανερῶσαι,
οὖσαι, ἐξῃρημένων τῶν βασιλικῶν δωρεῶν.
Κ'. Ούτε κατὰ θεῖον τύπον οὔτε κατά πρόσταξαν
τῶν ἀρχόντων ἔξεστι μετάγειν στρατιωτικές σιτή.
σεις εἰς εὐαγεῖς οἴκους ή κληρικούς.
ΚΑ'. Ο μὴ δι' ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων ἀγοράFabroti nota.
Xenodochium. Xenodochia sunt domus Dei,
in cap. 55, extr. de appell: Hostel-Dieu, in quibus
advenæ inopes hospitio excipiuntur, in Epistolis
Juliani imperatoris. D. Augustin. in Joannem
tract it. 97: Xenodochia et monasteria postea sunt
appellata novis nominibus, res tamen ipsæ et ante
nomina sua erant, et religionis veritate firmantur.
Hinc ξενοδοχεία, il est, πρὸς κοινὴν ὑποδοχὴν τῶν
ξένων κατεσκευασμένα. Joannes Cantacuz., Hist.
lib. iv, c. 30. De his S. silius in epistola 371,
adsl Heliam: Τίνα δὲ ἀδικοῦμεν καταγώγια τοῖς. Ο
ξένοις οἰκοδομούντες τοῖς κατὰ πάροδον ἐπιφοιτώσιν;
Quid peccamus diversoria peregrinis exstruentes qui
huc forte advenerint? Ea Julianus exstrui jubet, ut
ibi inopes sine discrimine excipiantur, in epist.
49, ad Arsacium. De quo Theophanes in Chronographia: Τὰς δὲ Χριστιανῶν εὐποιίας ὁ ἄχρηστος
καὶ παραβάτης μιμούμενος ξένοις τε και πτωχοίς
τὰ πρὸς τὴν χρείαν χορηγεῖσθαι ἐκέλευσεν, ἀπατῶν
τοὺς ἁπλουστέρους: Christianam et beneficentiam
imitatus ille nefarius et prævaricator, peregrinis
et egents res necessarias edixit suppeditari.
Vel nosocomium. D. Hieronymus in Epitaphio Fabiole: In pecuniam congregatam usibus
pauperum præparavit: et prima omnium vocox0μεῖον instituit, in quo agrotantes colligeret de plas
teis, el consumpta languoribus atque inedia miserorum membra foveret. Hinc νοσοκομεῖον, Durotheus doctrina 4. Nicetas Choniates in Isaacio
Angelo: Μετέβαλε δὲ εἰς νοσοκομεῖον, καὶ τοὺς
βασιλικούς δόμους. Regias ades in nosocomium και
lavil.
Vel orphanotrophium. Ορφανοτροφείον,
Balsamon aut canon. 7 synod. Chalcedoncus. Orphanotrophia sunt loca in quibus juniores parentibus atque substantiis destituti educantur. Hine
orphanotrophi quorum munus erat orphanos ejusmod! alere atque educare. Theophanes. 'Ο δὲ μέσ
γας Κωνσταντίνος σιτομέτριον ταῖς ἐκκλησίαις κατά
πόλιν εχαρίσατο εἰς διατροφήν διηνεκώς χήρας,
καὶ ὀρφανοῖς, καὶ ξένοις, πένησί τε καὶ τοῖς κλη
ρικοῖς· Magnus antem Constantinus frumenti de
mensum, quod viduis, orphanis, peregrinis, pauperibus, et clericis perpetuo esset alimento, Ecclesiis
per urbes largitus est.
Vel p.ochium. Ex hoc loco constat in d. 1. xix,
verba illa, vel in gerontocomium, vel in curotruphium, vel in brephotrophium, recte abesse a
lib. veterib. ut nec in Brodæi manuscripto comparent.
Reliqua. Si donationes intra aureos quin.
gentos consistant, non exigitur insinuatio. Si cam
quantitatem superent, in eo quod superfluum est,
si non insinuata sit, inutilis est, in residuo utilis,
ut hic Theodorus Mermop. interpretatur, ex lib.
χεχιν, § 1, c. De donat.
Donat. imperialibus. Ωσπερ γὰρ ὁ βασιλεὺς
πάντων ὑπέρκειται, οὕτω καὶ αἱ παρ' αὐτοῦ γινόμεκαι δωρεαὶ πασῶν τῶν ἄλλων δωρεῶν ὑπερφέρουσιν.
Idem Theodor.
Neque per sac. form. Aliam epitomen ex
libris Basilic. edidit Cuj. Obs. lib. xit, c. 28, in
qua recte emendandumn censuit, ἢ ἀρχικῆς προσο
τάξεως, ut constat ex hac Epit. Bulsamonis.
Qui non ex causa redemptionis. V. Bas.
ι. 1, p. 168. Gregorius M. epist. 10, 48: Εt sacrorum canonum et legalia statuta permittunt ministeria Ecclesiæ pro captivorum esse redemptione rendenda. Ravennius in Vita S. Hilarii Arelatensis:
Fecit at sucra ministeria (sic legendum puto pro
mysteria) captivis solatia potius quam ecclesiis ornamenta prastarent. 1). Ambros. offic. u. c. 23:
Nos aliquando in invidiam incidimus, qui confregsrimus vasa mystica ut captivos redimeremus. El
col. 1109–1110page 17 of 129
PG 138:1109ζων ἱερὰ σκεύη ἢ ἁπλώματα, ἢ λαμβάνων εἰς ὑπο Θήκην ἐνέχυρον, καὶ τῶν τιμῶν καὶ τοῦ χρέους ἐκπίπτει. Καὶ αὐτὰ ἐκδικοῦνται διὰ τῶν ἐπισκόπων καὶ σκευοφυλάκων, εἰ καὶ ἐχωνεύθησαν· καὶ αἱ τιμαὶ αὐτῶν ἀπαιτοῦνται, εἰ μὴ φαίνωνται, διὰ ΚΒ. Τὰ εἰς εὐαγεῖς οἴκους ἀπὸ βουλευτικῆς φιλοτιμίας ερχόμενα οὐχ ὑπόκεινται τῇ τῶν ἐν κέρ δει λουκρατίβων διαγραφή. ΚΓ'. Εάν τι δωρηθή ή κληρονομίῳ κληρονομία, ἡ ληγάτον, ἢ ληγάτῳ, ἢ φιδεῖκόμισσον εὐαγε? τόπῳ, ἢ καταλειφθῇ ἡ πόλει, ἢ εἰς ἀνάῤῥυσιν αίχ μαλώτων κινητόν, ἢ ἀκίνητον, ἢ παρ' αὐτῶν ἀγορα σθῇ, ἁρμόζουσι [προσωπικῶς καὶ εἰς πρᾶγμα αγω γαὶ] περσυνάλια: υποθηκάριοι, καὶ μόνη τῇ τῶν ἑκατὸν ἐνιαυτῶν ἐκβάλλονται παραγραφῇ οὗτος γὰρ ὁ χρόνος τῆς ζωῆς ἐστι τοῦ μακροβίου ἀνθρώπου. Επειδή προτιμᾶται τῶν ἀψύχων τὰ ἔμψυχα, Οὐ γάρ τι ἄψυχον ἐμψύ του λογισθήσεται βέλτιον, "Ανθρωπος δὲ οὐ θεῶν κτῆμα πολύ τιμιώτερον τῶν φιαλών. 13. και πράγματα χειρίζει καὶ οἰκονομεῖ. Τῶν λουκρατίβων, οι Νον. 5. βάλλεται παραγραφή διετίας, ή είκοσ. Τὰ ἐντὸς τῆς δεκαετίας· οἷον τῆς ἀναργυρίας, Οὗτος ὁ χρόνος τῆς ζωῆς ἐστι τοῦ μακροβίου ἀνθρώπου ἡμᾶς δὲ ἑκατὸν ἔτη εἶναι τὸν τέλειον τῆς ζωῆς 1: Καὶ γὰρ νῦν δυοκαίδεκα μηνῶν ὄντων τῶν ἐνιαυτῶν οὐκ ὀλίγου; ὑπὲρ ἑκατὸν ἔτη ζῇν.
ζων ἱερὰ σκεύη ἢ ἁπλώματα, ἢ λαμβάνων εἰς ὑπο- vorum sacra vasa, vel vesles enit, vel in lyΘήκην ἐνέχυρον, καὶ τῶν τιμῶν καὶ τοῦ χρέους
ἐκπίπτει. Καὶ αὐτὰ ἐκδικοῦνται διὰ τῶν ἐπισκόπων
καὶ σκευοφυλάκων, εἰ καὶ ἐχωνεύθησαν· καὶ αἱ
τιμαὶ αὐτῶν ἀπαιτοῦνται, εἰ μὴ φαίνωνται, διὰ
condictionem vel in factum.
ΚΒ. Τὰ εἰς εὐαγεῖς οἴκους ἀπὸ βουλευτικῆς
φιλοτιμίας ερχόμενα οὐχ ὑπόκεινται τῇ τῶν ἐν κέρ
δει λουκρατίβων διαγραφή.
ΚΓ'. Εάν τι δωρηθή ή κληρονομίῳ [f. κληρονο
μία, ἡ ληγάτον, ἢ ληγάτῳ, ἢ φιδεῖκόμισσον εὐαγε?
τόπῳ, ἢ καταλειφθῇ ἡ πόλει, ἢ εἰς ἀνάῤῥυσιν αίχ·
μαλώτων κινητόν, ἢ ἀκίνητον, ἢ παρ' αὐτῶν ἀγορασθῇ, ἁρμόζουσι [προσωπικῶς καὶ εἰς πρᾶγμα αγω
γαὶ] περσυνάλια: et in ren υποθηκάριοι, καὶ μόνη
τῇ τῶν ἑκατὸν ἐνιαυτῶν ἐκβάλλονται παραγραφῇ·
οὗτος γὰρ ὁ χρόνος τῆς ζωῆς ἐστι τοῦ μακροβίου
ἀνθρώπου.
pothecam, vel piguus accipit, tam pretiis,
quam credito excidit. Res ipsæ vindicantur ab episcopis, et œconomis et vasorum custodibus,
tametsi conflatæ sint; earumque pretia si nou
exstent, per condictionem, vel in factum actiouem
exiguntur.
XXII. Quæ ad religiosas domus ex curiali liberalitate perveniunt, lucrativorum inscriptioni non subjacent.
XXIII. Si quid loco religioso, vel civitati, vel ad
redemptionem captivorum, mobile vel immobile,
donatum fuerit, vel si hæreditas aut legatum, aut
fideicommissum his relictum, vel quid ab eis emptum fuerit: actiones personales, et in rem, et
hypothecaria competunt, et sola praescriptione
centum annorum excluduntur: hoc enim tempus est vitæ longioris.
Annibalis Fabroti notæ.
paulo posť: Ornatus sacramentorum, redemptio
captivorum est. Et cap. emd: Sane si in sua. Aide
eundem 2. Contra relat. Symm. Guillelmus Neu·
brigensis. De rebus Anglicis lib. IV, C. 58: Et
quoniam ea (de vasis sacris loquitur) in redemptionem quorumlibet fidelium captivorum expendi
non tantum concessit, verum etiam monuit reneranda patrum discretio. Multo fortius eadem
captivi principis redemptioni debere proficere
judicatum est. Itaque per omnem regni Anglici
latitudinem traduntur calices sacri exactoribus
regiis, vel indulgenter, id est, paulo infra pondus
redimuntur. Vide quæ dixi ad Justiniani Inst. tit.
De rer. divis.
Vestes. 'Anλwuzra Bals.
Vel pignus, Ordo Romanus de divin, offc.:
Sacra rasa el restimenta sacerdotalia nolite in vadium dare negotiatori aut tabernario._ Capitul. Caroli M. lib. 1, c. 94: De sacris vasis Ecclesiæ, quæ
in pignus a vonnullis in quibusdam locis dari comperimus, inhibitum est, ne deinceps a quoquam fieri
præsumatur, nisi solummodo necessitate redimendo.
rum captivorum compellente. Hujus constitutionis
ratio affertur in 1. 21, c. end. Cum non absurdum est animas hominum quibuscunque causis vel
vestimentis præferri. Sic legitur in manuser. Brod.
quanquam non male vulgo, vasis. Theophili scholiastes: Επειδή προτιμᾶται τῶν ἀψύχων τὰ ἔμψυχα,
ut aput! Zonar. ut Annal.: Οὐ γάρ τι ἄψυχον ἐμψύ
του λογισθήσεται βέλτιον, Liban. in loco communi contra homicidam: "Ανθρωπος δὲ οὐ θεῶν
κτῆμα πολύ τιμιώτερον τῶν φιαλών. 13. Chrysostomus in Epistol. Pauli ad Roman. homil. 26.
Ab œconomis. ŒŒEconomus tå ¿xxhŋoiastiκαι πράγματα χειρίζει καὶ οἰκονομεῖ. Concil.
Toletan. iv, cap. 48, eos quos œconomos Græci
appellant, hoc est qui vice episcoporum res ecelesiasticas tractant, etc. Res autem alienatæ vindicantur ab œconomo, quoniam ad eum pertinet
separatio basilicarum atque constructio, actiones
ecclesiæ in judiciis vel in proferendo vel in respondendo, ut est in epistola S. Isidori ad Leudefredum Cordubensem episc. 1. xiv, in â. b. t.
Earumque pretiu. Vide ad. 1. xxi, emend.
Cujacii.
Ex curiali liberalitate. Sic legitur in manusc. Brod.; in quibusdam, curialis, minus recte.
Τῶν λουκρατίβων, οι Νον. cxxxi, c. 5. Vide
tit. Cod. de imponenda lucrat, descript. lib. x, et
Balsamon, ad Phot. tit. 2, c. 10, 58.
Ecclesiæ agenti sola obstat annorum 40 præscripţie, Nov.cxxxi, c. 6. abrogata centum annorum
præscriptione, quam introduxerunt in Oriente,
1 25 c. eod., in Occidente, Nov. 1x. antiquato
etiam canone 120 concil. Carthag. Bals. ad d.
can. Sola igitur quadragenaria præscriptione ecclesia si agat repellitur. Sin autem cum ecclesia
agatur, servantur tempora legibus statuta, Nov.
cxt, c. 4, id est. Ecclesia cum convenitur, tuetur
se tricenaria præscriptione. Vide Constant. Hermenop. lib. 1, tit. 3, § 52, et ibi scholion, quod
quidem abest a duob. codicibus Regiæ bibliothecæ,
et est Theodori Hermopolitæ ad d. Nov. cx'.
Scholiastes autem larmenopuli, quisquis est, cum
mendis suis, quod mireris, Theodoruin excripsit:
nam in regio quoque manuscripto legitur. O'x tx -
βάλλεται παραγραφή διετίας, ή είκοσ. Εt paulo post,
Τὰ ἐντὸς τῆς δεκαετίας· οἷον τῆς ἀναργυρίας, cum
priore loco legen tum sit, dexactlas, posteriore au·
tem, derias. Ecclesia antem quæ adversus ecclesiam agit tricenaria præscriptione secun:lum canones submovetur, ut scribit idem Theodorus,
qui et annali, biennali, et triennali præscriptioni
Novella cx1 Justiniani non esse derogatum tradit.
Cujus Nov. vetus interpres post tot retro editiones
ad fidem Græcí contextus ita emendandus est:
sed tam annali et triennali præscriptione, quam
aliis, etc. De his quæ relinquuntur,in redemptionem captivorum, deque his quæ civitatibus debentur, vide infra lib. in, tit. 5.
Centum annorum. Qui finis vitæ longissimus
est, 1. 56 D. De usufr. 1. 8 D. De usu et usufr.;
leg. siva ut hic ait Bals. Οὗτος ὁ χρόνος τῆς
ζωῆς ἐστι τοῦ μακροβίου ἀνθρώπου (hee verb:
deerant in editione Leunclavii), ex his Novellæ 18,
cum hoc tempus vite longævi hominis plerunque
finis esse dignoscatur. Artemidorus, 2, 75. Ka0'
ἡμᾶς δὲ ἑκατὸν ἔτη εἶναι τὸν τέλειον τῆς ζωῆς
Xpóvov. Justinianus ait, plerumque; nani plerosque vitam ulterius produxisse proditum est in
Tep! μaxpoбiwy libris Luciani et Phlegontis. Diodor. Sic. 1: Καὶ γὰρ νῦν δυοκαίδεκα μηνῶν ὄντων
τῶν ἐνιαυτῶν οὐκ ὀλίγου; ὑπὲρ ἑκατὸν ἔτη ζῇν. Vide
Egesippum apud Euseb. Hist. Eccl. ur, c. "52; R.
Chrysostom. homil. de S. Joanne apostolo, Geurgium Phranz. Chron. lib. m, c. 1. De hac præscriptione Innocentius III, in Epist. ad Nicolaum
Tusculanensem episcopum: Non enim videmus
quo jure se valeant tueri, cum nec concessionem
possint ostendere a sede apostolica sibi fuctam, nec
centenariam contra Romanam Ecclesiam præscriptionem proburc.
col. 1111–1112page 18 of 129
PG 138:1111Δι ο ΚΔ'. Η Κωνσταντινουπόλεως Εκκλησία πασῶν τῶν ἄλλων ἐστὶ κεφαλή. Η παροικικῷ δικαίῳ γινομένη ἔκδοσις ἄχυρός ἐστιν ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν, ὡς μήτε τῷ νόμῳ γνωριζομένη. Ἐὰν ἔμπρακτος ἄρχων Κωνσταντινουπόλεως δι' ἑαυτοῦ, ἡ μέσου προσώπου παρὰ τῆς μεγάλης Εκκλησίας ἀκίνητον ἐκλάδῃ, το πραχθὲν ἄκυριν, καὶ δίδωσι τῇ Ἐκκλησίᾳ τὴν δια τίμησιν τοῦ πράγματος. Ομοίως καὶ ὁ οἰκονόμος. Εἰ δὲ καὶ καθ᾽ ἕτερον τρόπον πείσει, ἢ ἀναγκάσει περιελθεῖν εἰς αὐτὸν ἐκκλησιαστικὸν πράγμα, καὶ τὸ πραχθὲν ἄχυρον, καὶ τὸ δοθὲν ὑπὲρ τούτου εἰς πρόσωπον τῆς Ἐκκλησίας, ἀποδίδοται αὐτῇ· καὶ πρὸς τοῖς εἰρημένοις ὑπόκειται ποινή είκοσι χρυσίου λιτρῶν αὐτός. Καὶ τὸ πρᾶγμα δούς, καὶ λαβὼν ἐπὶ τὸ παρασκευάσαι γενέσθαι τὸ συνάλλαγμα, τὸ δοθὲν αὐτῷ διπλοῦν δίδωσι, καὶ πάντα προσκυρούνται τη Εκκλησία. Περαιτέρω τῶν είκοσι ἐτῶν ἀκίνητον τη Ἐκκλησίᾳ οὐ μισθοῦται. Μόνοις ευπόροις δεῖ τὰ Εκκλησιαστικὰ ἐμφυτεύειν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ὄψεως, καὶ μὴ περαιτέρω αὐτοῦ τοῦ ἐμφυτευο μένου, καὶ δύο ἐξῆς κληρονόμων· καὶ μὴ κουφίζειν πλέον τοῦ ἔκτου μέρους τοῦ σωζομένου κανόνος ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἐκδόσεως. Εἰ δὲ βλάψει τὸ πρᾶγμα ενισταμένου τοῦ χρόνου, ἐξωθεῖται, καὶ τὴν ζημίαν ἀποθεραπεύει. Εἰ δὲ ῥαθυμήσῃ ὁ οἰκονόμος, ἢ ἀπό ροις ἐκδῷ, ἐπιγινώσκει τὴν βλάβην, ΚΕ'. Οι χαρτουλάριοι τῆς Ἐκκλησίας της Μεγά λης ούτε διά μέσου προσώπου δύνανται λαβεῖν ἀκίνητον αὐτῆς κατὰ μίσθωσιν ἢ ἐμφύτευσιν, ἢ ἔπι ρον τρόπον. Γίνονται οι χαρτουλάριοι ἡγουμένου λιβέλλου καὶ φέροντος ὑπογραφὴν τοῦ πατριάρχου καὶ τοῦ οἰκονόμου· καὶ ἐάν τις αὐτῶν φανῇ κλέο πτων, ἢ παραδιδούς, ἢ ἄλλως ἀνετήδειος (σ. ἀνα πιτήδειος], ἔξεστι τῷ πατριάρχῃ καὶ τοῖς οἰκονόμοις ἐκβάλλειν αὐτὸν τοῦ καταλόγου. Γίνονται δὲ εἰς Τοῦ μακαριωτά του καὶ ἀποστολικοῦ ἐπισκόπου τῆς Ῥωμαίων πόλ λεως κεφαλῆς ὑπάρχοντος τῶν ἐκκλησιῶν. Έχει γὰρ ὁ πανάγιος θρόνος ἐκεῖνος τῶν κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐκκλησιῶν τὴν ἡγεμονίαν διὰ πολλά. Παροικικῷ δικαίῳ, παροικικῷ, Εμπρακτος πρὸς διαστολήν
XXIV. Ecclesia Constantinopolitana caput est
allarum omnium Quæ jure colonario Δι
locatio, in rebus ecclesiasticis irrita est, uti quam
ne lex quidem agnoscat. Si magistratus aliquis in
acau Constantinopoli constitutus, per se ipsum,
vel per subjectam personam, ο Majori ecclesia reun
soli conduxerit, quod actum fuerit, irritum est, et
ecclesiæ dat æstimationem ipsius rei. Similiter et
economus. Quod si alio quoque mindo persuaserit,
aut coegerit, ut ad ipsum res ecclesiastica perveniret, tum quod actum fuerit, irritum est, tum quod
ro nomine datum alicui personæ pertinenti ad ecclesiam, restituitur eidem, ac tam ipse præter indicata, pœnæ 20 librarum auri obnoxius est, quam
qui rem concessit, itemque is, qui aliquid accepit
hoc nomine, ut contractus interveniente ipsius
opera conficeretur, duplum dat ejus quod ipsi datum fuit. Atque hæc omnia ecclesiæ addicuntur.
Ultra viginti annos res soli ab ecclesia non conducitur. Ecclesiastica prædia Jocupletibus duntaxat in
emphyteusin concedenda sunt, propter restitutionem
prioris status, nec ultra personam ejus qui emphytensin accipit, ac duorum deinceps l:æredun: nec
relevandum amplius sexta illius canonia parte, qui
tempore locatiouis servabatur. Quod si damno rem
sequenti tempore quis affecerit, expellitur, ac damnum præstat. Si œconomi culpa intervenerit, vel si
agnoscit.
XXV. Chartularii Majoris ecclesis ne per
subjectam quidem personam rem soli, quæ ipsius
est, per conductionem, vel emphyteusin, vel alium
modum accipere possunt. Chartularii libello prærunte
flunt, qui patriarchs et economi subscriptionem
habeat ac si quem eorum vel clepere, vel aliis
aliquid tradere, vel alioqui non idoneum esse paruerit, patriarchæ et œconomis licet ut eum de
catalogo chartulariorum submoveant. Fiunt autem
ΚΔ'. Η Κωνσταντινουπόλεως Εκκλησία πασῶν
τῶν ἄλλων ἐστὶ κεφαλή. Η παροικικῷ δικαίῳ γινομένη
ἔκδοσις ἄχυρός ἐστιν ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν, ὡς
μήτε τῷ νόμῳ γνωριζομένη. Ἐὰν ἔμπρακτος ἄρχων
Κωνσταντινουπόλεως δι' ἑαυτοῦ, ἡ μέσου προσώπου
παρὰ τῆς μεγάλης Εκκλησίας ἀκίνητον ἐκλάδῃ, το
πραχθὲν ἄκυριν, καὶ δίδωσι τῇ Ἐκκλησίᾳ τὴν διατίμησιν τοῦ πράγματος. Ομοίως καὶ ὁ οἰκονόμος.
Εἰ δὲ καὶ καθ᾽ ἕτερον τρόπον πείσει, ἢ ἀναγκάσει
περιελθεῖν εἰς αὐτὸν ἐκκλησιαστικὸν πράγμα, καὶ
τὸ πραχθὲν ἄχυρον, καὶ τὸ δοθὲν ὑπὲρ τούτου εἰς
πρόσωπον τῆς Ἐκκλησίας, ἀποδίδοται αὐτῇ· καὶ
πρὸς τοῖς εἰρημένοις ὑπόκειται ποινή είκοσι χρυσίου
λιτρῶν αὐτός. Καὶ τὸ πρᾶγμα δούς, καὶ λαβὼν ἐπὶ
τὸ παρασκευάσαι γενέσθαι τὸ συνάλλαγμα, τὸ δοθὲν
αὐτῷ διπλοῦν δίδωσι, καὶ πάντα προσκυρούνται τη
Εκκλησία. Περαιτέρω τῶν είκοσι ἐτῶν ἀκίνητον τη
Ἐκκλησίᾳ οὐ μισθοῦται. Μόνοις ευπόροις δεῖ τὰ
Εκκλησιαστικὰ ἐμφυτεύειν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν
τῆς ὄψεως, καὶ μὴ περαιτέρω αὐτοῦ τοῦ ἐμφυτευομένου, καὶ δύο ἐξῆς κληρονόμων· καὶ μὴ κουφίζειν
πλέον τοῦ ἔκτου μέρους τοῦ σωζομένου κανόνος ἐν
τῷ καιρῷ τῆς ἐκδόσεως. Εἰ δὲ βλάψει τὸ πρᾶγμα
ενισταμένου τοῦ χρόνου, ἐξωθεῖται, καὶ τὴν ζημίαν
ἀποθεραπεύει. Εἰ δὲ ῥαθυμήσῃ ὁ οἰκονόμος, ἢ ἀπό
ροις ἐκδῷ, ἐπιγινώσκει τὴν βλάβην,
loraverit iis qui solvendo non sunt, ipse damaum
ΚΕ'. Οι χαρτουλάριοι τῆς Ἐκκλησίας της Μεγά
λης ούτε διά μέσου προσώπου δύνανται λαβεῖν
ἀκίνητον αὐτῆς κατὰ μίσθωσιν ἢ ἐμφύτευσιν, ἢ ἔπιρον τρόπον. Γίνονται οι χαρτουλάριοι ἡγουμένου
λιβέλλου καὶ φέροντος ὑπογραφὴν τοῦ πατριάρχου
καὶ τοῦ οἰκονόμου· καὶ ἐάν τις αὐτῶν φανῇ κλέο
πτων, ἢ παραδιδούς, ἢ ἄλλως ἀνετήδειος (σ. ἀναπιτήδειος], ἔξεστι τῷ πατριάρχῃ καὶ τοῖς οἰκονό
μοις ἐκβάλλειν αὐτὸν τοῦ καταλόγου. Γίνονται δὲ εἰς
Annibalis Fabroti notæ.
Caput est aliarum omnium. Orientis scilicet.
Avitus Viennensis epistola ad Gundoba:fum regem:
Persuadetur episcopo (Constantinopolitano) negli
genti, nec usque sic doclo, ut tania urbis, perinde
que totius Orientis patriarcham decet. Hoc tribuitur
Romano episcopo ut omnium ecclesiarum caput
sit. Concilium Chalcedon. act. 1: Τοῦ μακαριωτά
του καὶ ἀποστολικοῦ ἐπισκόπου τῆς Ῥωμαίων πόλ
λεως κεφαλῆς ὑπάρχοντος τῶν ἐκκλησιῶν. Anacletus
epist. 5: Haec vero apostolica sedes cardo et caput
omnium Ecclesiarum a Domino, et non ab alio est
constituta. Concilium Aquileiense, in epistola_nd
Gratianum imp. Totins orbis Romani caput Romanam Ecclesiam. V. Niuemnarum. De pradest.
p. 407. V. Indicem, Idem Avitus in epist. 27, Symmachum papai urbis universalis Ecclesiæ præstilen vocat. Theodoretus Cyrensis, epist 116 d seale
Romana: Έχει γὰρ ὁ πανάγιος θρόνος ἐκεῖνος τῶν
κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐκκλησιῶν τὴν ἡγεμονίαν διὰ
πολλά. Habet enim sanctissima illa serles Ecclesiurum, quæ in toto orbe sunt principatum et apicem primalus, a solis ortu usque ad occasum. Ut est
in epistola Pelaghi 1 ad Spaulum. Alde Novel.
831, cap. 9. Ratranus Corbeiensis monachus
can.. Græcorum opposita fit. ut, cap. 2: Nec
enim vincere potestis majorem Constantinopolitana cittalis auctoritatem, quam ciritalis Ro
manæ, que caput est omnium Christi ecclesinrum,
qnod majorum lam vestrorum, quam nostrorum lestimonio comprobatur. Fulgentius Rusp nsis, in
libro de Incarnatione et gratia Jesu Christi, cap.
2. Ecclesiam Romanam mundi cacumen voral.
Et quod dicitur in 1. 24 h. t. Constantinopolitanam Ecclesiam onuium aliarum esse caput, sic
accipiendum est, ut patriarcha Constantinopolitanus totius Orientis sit caput, ut ex Avito jam
dictum est, Salvo tamen per omnia privilegio sanctæ
apostolicæ prime in toto orbe terrarum Romane
sedis, ut loquitur linemarus Remensis, De divortin Loth. et Tetb. resp. ult. Sic in cap. 2, ext. De
Summa Trinit. Romana Ecclesia dicitur mater et
magistra omnium Ecclesiarum).
Qure jure colonario. Παροικικῷ δικαίῳ,
Bals. Sic etiam vocat Justin. Νov. vit, praefat.
Prædia Ecclesiæ Constantinopolitanæ jure, titulo
παροικικῷ, sive libellario nomine dari non possunt. Quid sit libellarius contractus vel libellaria,
docet Cuj. ad lib. 1. De Feud. tit. 2.
In actu. Εμπρακτος πρὸς διαστολήν eorum
magistratuum quibus conceduntur dignitates sine
administratione, quietæ dignitates, otiosa ciugula.
Chartalarii. Vide Glossar. nostrum ad Julian.
Antecess.
col. 1113–1114page 19 of 129
PG 138:1113κρανίον τῆς ᾿Ανατολῆς χαρτουλάριοι ιε, εἰς τὸ Ασιανῆς ις', εἰς τὸ Πόντου ιε', εἰς τὸ ἐνοίκιον ιεʹ, εἰς τὸ Θρᾴκης η', εἰς τὸ ᾿Αντιόχου ς', εἰς τὸ τοῦ Καλαποδίου Γ', εἰς τὸ τοῦ ἀναλώματος ι', εἰς τὸ τῶν ληγάτων θ· καὶ λαμβάνουσι συνηθειῶν ἐπὶ μὲν τοῖς εμφυτευτικοῖς συμβολαίοις πεντηκοστὰς, ἐπὶ δὲ τοῖς μισθωτικοῖς καὶ τοῖς λοιποῖς συναλλάγμασιν ἑκατοστὴν. Εἰ δὲ ὑπὲρ τὸν εἰρημένον ἀριθμὸν γένηται χαρτουλάριος, ἐκπίπτει, καὶ δίδωσι τῇ ἐκκλησίασε λίτρας, καὶ ὁ ποιήσας αὐτὸν κ'. Μετὰ ζητήσεως ἀκριβούς οἱ οἰκονόμοι λογιζέσθωσαν γνώμῃ τοῦ πατριάρχου τὴν γινομένην δαπάνην τοῖς ἐμφυτευ ταῖς, καὶ μισθωτοῖς, καὶ διοικηταίς, ἑκάστου μὲν οικονόμου ζητοῦντος τὰ τῆς ὑφ' ἑαυτῶν ἴσ. ὑφ' ἑαυτὸν] διοικήσεως, τῶν δὲ λοιπῶν κατὰ πρόσταξιν ἄφον ἄγραφον] τοῦ πατριάρχου τοῖς λογισμοῖς ὑπογράφοντος 'Ανέγνων. Καὶ τὸ χωρὶς τοιαύτης παρατηρήσεως λογιζόμενον οίκοθεν οι οικονόμοι διδόασι. Τῆς δὲ λογιζομένης δαπάνης καὶ τῶν εἰσκομιζομένων χρημάτων λαμβάνουσιν οἱ χαρο τουλάριοι ἑκατοστάς· ὁ δὲ πλέον λαμβάνων, καὶ τῆς υπουργίας του χαρτουλαρίου, καὶ τῆς ἱερατικῆς ἀξίας ἐκπίπτει παραχρῆμα. Δεῖ τοὺς οἰκονόμους κατὰ μῆνα, ἢ τὸ μήκιστον ὑπὲρ δύο, λόγον ποιεῖν πρὸς τοὺς ἀρχαρίους· ἐπεὶ κινδυνεύουσιν. Κα'. Εάν τις γράψῃ κληρονόμον τὸν Δεσπότην Χριστίν, μὴ προσθεὶς εὐκτηρίου προσηγορίαν, ή Εκκλησία τοῦ τόπου καθ᾽ ἂν ἦν ὁ τελευτήσας, δοκεῖ γεγράφθαι. Τὸ αὐτὸ ἐπὶ ληγάτου καὶ φιδεῖκομίσσου, καὶ προχωρεῖ εἰς ἀποτροφὴν πτωχῶν. Εἰ δέ τινι τῶν ἁγίων ἀγγέλων ή μαρτύρων καταλίποι, μὴ μνημονεύσας οἴκου εἰ μέν ἐστιν ἐν ἐκείνῃ τῇ πόλει, ἢ ἐν τῇ ἐνορίᾳ αὐτῆς τοιοῦτος οἶκος, αὐτὸς λαμβάνει· εἰ δὲ μή ἐστιν, ὁ ἐν τῇ μητροπόλει λαμβάνει. Εἰ δὲ μήτε ἐκεῖ τοιοῦτός ἐστιν οἶκος, αἱ κατὰ τόπον έχε κλησίαι λαμβάνουσιν αὐτὸ, τῶν ἄλλων οίκων παρα χωρούντων αὐταῖς, εἰ μὴ δειχθῇ ὁ τελευτήσας ἔτε ρον ἐνθυμηθείς, καὶ ἕτερον εἰπών. Τότε γὰρ τὸ ἀληθὲς καὶ οὐ τὸ γεγραμμένον κρατεῖ. Εἰ δὲ τόπον εἴπῃ ῥητὸν, εὑρεθῶσι δὲ πολλοὶ τοῦ αὐτοῦ ὀνόματος ἐν τῇ πόλει, ἢ τῇ περιοικίδι, εἰ μὲν πρός τινα τού των είχε μείζονα προσπάθειαν, ἢ συνεχῶς ἐκεῖσε ἐφοίτα, αὐτῷ δοκεί καταλελείφθαι. Τοιούτου δέ τινος μὴ εὑρισκομένου, ὁ μᾶλλον ἐκ τῶν τοιούτων οίκων ἐνδεή; λαμβάνει τὸ καταλειφθέν. Καὶ ὅσα παράτιτλα. Βιβ. α', τίτ. α', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Ούτ δείς. Μόνοις τοῖς τὴν ὀρθόδοξον τιμῶσι πίστιν ἐπι σκόποις αἱ ἐκκλησίαι παραδίδονται. εἰς τὸ ἐνοίκιον. εἰς τὸ Αἰγύπτου, Συνηθειών, συνήθεια εψώνιον, πα αρχή, συνήθεια, αλατικόν; 381 ει Μηδένα των ὑπ' αὐτοῖς στρατιωτῶν ἀδικεῖν, ἢ τὸ οἰονοῦν δῶρον παρ' αὐτῶν λαμβάνειν, ἢ τὰς λεγομένας συνηθείας. Ρητὸν μὴ θείη τόπον,
κρανίον τῆς ᾿Ανατολῆς χαρτουλάριοι ιε, εἰς τὸ ad scrinium Orientis, chartularii 15, ad diarcescos
Ασιανῆς ις', εἰς τὸ Πόντου ιε', εἰς τὸ ἐνοίκιον ιεʹ,
εἰς τὸ Θρᾴκης η', εἰς τὸ ᾿Αντιόχου ς', εἰς τὸ τοῦ
Καλαποδίου Γ', εἰς τὸ τοῦ ἀναλώματος ι', εἰς τὸ τῶν
ληγάτων θ· καὶ λαμβάνουσι συνηθειῶν ἐπὶ μὲν τοῖς
εμφυτευτικοῖς συμβολαίοις πεντηκοστὰς, ἐπὶ δὲ τοῖς
μισθωτικοῖς καὶ τοῖς λοιποῖς συναλλάγμασιν έκατο
στήν. Εἰ δὲ ὑπὲρ τὸν εἰρημένον ἀριθμὸν γένηται
χαρτουλάριος, ἐκπίπτει, καὶ δίδωσι τῇ Ἐκκλησίᾳ
σε λίτρας, καὶ ὁ ποιήσας αὐτὸν κ'. Μετὰ ζητήσεως
ἀκριβούς οἱ οἰκονόμοι λογιζέσθωσαν γνώμῃ τοῦ
πατριάρχου τὴν γινομένην δαπάνην τοῖς ἐμφυτευταῖς, καὶ μισθωτοῖς, καὶ διοικηταίς, ἑκάστου μὲν
οικονόμου ζητοῦντος τὰ τῆς ὑφ' ἑαυτῶν ἴσ. ὑφ'
ἑαυτὸν] διοικήσεως, τῶν δὲ λοιπῶν κατὰ πρόσταξιν -
ἄφον (in Cod. Just. ἄγραφον] τοῦ πατριάρχου τοῖς
λογισμοῖς ὑπογράφοντος 'Ανέγνων. Καὶ τὸ χωρὶς
τοιαύτης παρατηρήσεως λογιζόμενον οίκοθεν οι
οικονόμοι διδόασι. Τῆς δὲ λογιζομένης δαπάνης καὶ
τῶν εἰσκομιζομένων χρημάτων λαμβάνουσιν οἱ χαρο
τουλάριοι ἑκατοστάς· ὁ δὲ πλέον λαμβάνων, καὶ τῆς
υπουργίας του χαρτουλαρίου, καὶ τῆς ἱερατικῆς
ἀξίας ἐκπίπτει παραχρῆμα. Δεῖ τοὺς οἰκονόμους
κατὰ μῆνα, ἢ τὸ μήκιστον ὑπὲρ δύο, λόγον ποιεῖν
πρὸς τοὺς ἀρχαρίους· ἐπεὶ κινδυνεύουσιν.
Κα'. Εάν τις γράψῃ κληρονόμον τὸν Δεσπότην
Χριστίν, μὴ προσθεὶς εὐκτηρίου προσηγορίαν, ή
Εκκλησία τοῦ τόπου καθ᾽ ἂν ἦν ὁ τελευτήσας, δοκεῖ
γεγράφθαι. Τὸ αὐτὸ ἐπὶ ληγάτου καὶ φιδεῖκομίσσου,
καὶ προχωρεῖ εἰς ἀποτροφὴν πτωχῶν. Εἰ δέ τινι τῶν
ἁγίων ἀγγέλων ή μαρτύρων καταλίποι, μὴ μνημο
νεύσας οἴκου εἰ μέν ἐστιν ἐν ἐκείνῃ τῇ πόλει, ἢ ἐν
τῇ ἐνορίᾳ αὐτῆς τοιοῦτος οἶκος, αὐτὸς λαμβάνει· εἰ
δὲ μή ἐστιν, ὁ ἐν τῇ μητροπόλει λαμβάνει. Εἰ δὲ
μήτε ἐκεῖ τοιοῦτός ἐστιν οἶκος, αἱ κατὰ τόπον έχε
κλησίαι λαμβάνουσιν αὐτὸ, τῶν ἄλλων οίκων παρα
χωρούντων αὐταῖς, εἰ μὴ δειχθῇ ὁ τελευτήσας ἔτερον ἐνθυμηθείς, καὶ ἕτερον εἰπών. Τότε γὰρ τὸ
ἀληθὲς καὶ οὐ τὸ γεγραμμένον κρατεῖ. Εἰ δὲ τόπον
εἴπῃ ῥητὸν, εὑρεθῶσι δὲ πολλοὶ τοῦ αὐτοῦ ὀνόματος
ἐν τῇ πόλει, ἢ τῇ περιοικίδι, εἰ μὲν πρός τινα τού
των είχε μείζονα προσπάθειαν, ἢ συνεχῶς ἐκεῖσε
ἐφοίτα, αὐτῷ δοκεί καταλελείφθαι. Τοιούτου δέ τινος
μὴ εὑρισκομένου, ὁ μᾶλλον ἐκ τῶν τοιούτων οίκων
ἐνδεή; λαμβάνει τὸ καταλειφθέν.
Καὶ ὅσα παράτιτλα.
Βιβ. α', τίτ. α', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Nullus. Ούτ
δείς. Μόνοις τοῖς τὴν ὀρθόδοξον τιμῶσι πίστιν ἐπισκόποις αἱ ἐκκλησίαι παραδίδονται.
p
Asiaum, 46, ad Ponti, 1 5, ad pensionuin 15, ad
Thraciae, 8, ad Autiochi, 6, ad Calopodii, 6, ad
expensarum, 10, ad legatorum, 9, et ratione consuetudinum accipiunt pro iustrumentis emphyteuticis, quinquagesimas: pro locatoriis, et reliquis contractibus, centesimam. Quod si quis ultra
numerum indicatum factus fuerit chartularius, loco
movetur, et ecclesiæ dat libras 15, quique fecit
eum chartularium, libras 20. Economi de sententia patriarchæ cum accurato scrutinio computent
impensam, quam emplyteuta, conductores et adle
ministratores faciunt: quolibet œconomo de iis inquirente, quæ al commissam sibi administrationom
pertinent; reliquis, ex scripto patriarchae jussu,
qui verbum hoc, Relegi, ratiociniis subscribit.
Quidquid absque hujusmodi observatione computator, œconomi de suo præstant. Ejus autem impensæ,
quæ computatur, et pecuniarum, quæ inferuntur,
chartularii centesimas accipiunt. Qui vero plus capit, et officio chartularii, et dignitate sacerdotali
confestim excidit. Debent economi singulis mensibus, aut ad summum pro binis rationes arcariis
reddere. Nam alioqui periculum incurrunt.
XXVI. Si quis hæredem scripserit Dominum
Christum, oratorii nomine non adjecto: ejus loci
ecclesia, quo in loco degebat defunctus, hæres
scripta videtur. Idem in legato et fideicommisso locum habet, et ad pauperes alendos confertur. Sin quid
alicui sanctorum angelorum, aut martyrum reliquerit, nulla domus mentione facta, si quidem ejusmodi
domus est in illa civitate, vel ejus territorio, relictum accipit: sin autem, domus in metropoli constituta capit. Quod si ne istic quidem ejusmodi domus est, ipsius loci ecclesiæ rem consequuntur,
quibus cæteræ domus cedunt: extra quam si probatum fuerit, defunctum aliud habuisse in animo, et
alud dixisse. Tunc enim ipsa rei veritas potior est
eo, quod scriptum fuit. Sin certum locum expresserit et in civitate, vel cjus continentibus,
plures ejusdem nominis domus inventæ fuerint:
siquidem ad aliquam harum majorem affectionem
labebat, aut frequenter illuc ilabat, illi ipsi relicta
fuisse res videtur. At si nulla talis reperiatur, ea
domus inter has relictum accipit, quæ magis est indiga.
Tituli II Paratitla.
Libri t, tit. 1, constit. 2, cujus initium, Nullus.
Solis orthodoxam fidem colentibus episcopis ecclesiæ traduntur.
Annibalis Fabroti notæ.
Ad pensionum. In manuscripto Leuncl. et
D. Peirescii legitur, εἰς τὸ ἐνοίκιον. Cujacius emen
dandum putat, εἰς τὸ Αἰγύπτου, ut sit perfecta
emuneratio diceresun Orientis, obs. 12, 28.
Consuetudinum. Συνηθειών, συνήθεια pro
salario. Gloss Latino-G. salarium, εψώνιον, πααρχή, συνήθεια, αλατικόν; Concil. Chale. p. 381 ει
383, a.: Leo Tacl. cap. 19, num. 18: Μηδένα των
ὑπ' αὐτοῖς στρατιωτῶν ἀδικεῖν, ἢ τὸ οἰονοῦν δῶρον
παρ' αὐτῶν λαμβάνειν, ἢ τὰς λεγομένας συνηθείας.
Locum expresserit. Negatio igitur delenda
in constitutione integra c. eod. ibi: Ρητὸν μὴ θείη
τόπον, ut eliam constat ex his verbis quæ pra
cedunt, nulla domus mentione facta.
col. 1115–1116page 20 of 129
PG 138:1115τῶν ἱερῶν κανόνων. Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. ι', ἧς ἡ ἀρχή, 'Εάν τις. Ο έφοδον οιανδήποτε παρίσταται επιχειρήσας ποιῆσαι τῷ τῆς Ἐκκλησίας τόπῳ κεφαλικώς τιμω μεῖται. Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. ιγ', ἧς ἡ ἀρχή, Ἐὰν ἡ Ἐκκλησία. Ο τὰ τῶν Ἐκκλησιῶν παρα φθείρων προνόμια, πέντε λίτρας χρυσίου προτιμᾶται. Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. κ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Αδια θέτου τελευτήσαντος τοῦ κληρικοῦ, ἡ τοῦ μοναχοῦ, Η διακονίσσης, ἢ μοναστρίας, καὶ μὴ κληρονομη θέντο; ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας ἢ τοῦ μοναστηρίου, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἐναπόγραφον ἢ ἀπελεύθερον, ἢ βου λευτήν· εἴ τινας ἔχει κατ' αὐτοῦ ἀγωγάς, ἡ Ἐκκλησ σία, ἡ μοναστήριον κινήσει κατὰ τῶν τούτου κληρ ρονόμων. Βιβ. α', τίτ. γ΄, διατ. κβ', ἧς ἡ ἀρχή. Εί τινα, Προνόμια τὰ ταῖς Ἐκκλησίαις ἐκ παλαιῶν διατάξεων πεφιλοτιμημένα κρατείτω. Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. κς', ἧς ἡ ἀρχή, Ὑπὸ μοναχῶν ἢ κληρικῶν μήτε δημόσιον οικονόμημα, μήτε πρὸς τέρψιν πόλεως αφωρισμένον εἰς Ἐκκλησίαν υφαρπαζέσθω. Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. λβ', ἧς ἡ ἀρχή. Πάντα τὰ πριβιλέγια, ἅτινα ταῖς Ἐκκλησίαις ἐκ παλαιῶν διατάξεων πεφιλοτίμηνται, ταῦτα κρατ τείτω. Βιβ. α', τίτ. γ'. διάτ. λδ', ἧς ἡ ἀρχή, Οικία. Τὰ παρασχεθέντα πριβιλέγια ταῖς ἐκκλησίαις, ἢ τοῖς Ο ἀνθρώποις, ή πράγματα τῶν ἐκκλησιῶν, βέβαια Έστωσαν. Βιβ. α', τίτ. γ΄, διάτ. μδ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Τῶν ἱερῶν κανόνων. Ο πρεσβύτερος ἢ ὁ διάκονος οὐ δύναται γάμοις προσομιλεῖν. Όθεν, ἐάν τις τοιοῦτόν τι ποιήσῃ, καὶ παράσχῃ τῇ ἑαυτοῦ γαμετῇ τινα πράγ ματα ἐντερβίβως, ἢ ἐν διαθήκη, ἡ ἐκκλησία ὑφ᾽ ἣν τελεῖ, ταῦτα διεκδικεί. Β.6. α', τίτ. γ', διάτ. εγ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Αρπαγες. Τὰ τοῦ ἁρπάσαντος διακόνισσαν ή παρθένον πράγματα ἡ ἐκκλησία ὑφ᾽ ἣν τελεί, κατὰ τε λείαν δεσποτείαν λαμβάνει. Βιβ. α', τίτ. γ΄, διάτ. γ', ἧς ἡ ἀρχή, Η διάταξις διαλαμβάνει καὶ λέγει, ποίων ἐγκλημάτων ελευθεροῖ ἡ ἑορτὴ τῶν πασχαλίων ἡμερῶν. Βιβ. α', τίτ. α', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Προνόμια, Οἱ αἱρετικοὶ μὴ ἐκδικείτωσαν τὰ παρα ν, ει
Lib. 1, tit. 3, constit. 10 cujus initium, Si
quis, Qui vel impressionem, vel quamcunque injuriam
Ecclesis loco inferre conatus fuerit, capitali supplie
cio punitur.
Lih. 1, tit. 3, constit. 13, cujus initium, Sį ecclesiæ. Qui ecclesiarıın privilegia violat, quinque librarum auri multam præstat.
Lib. I, tit. 3, constit. 20, cujus initium, Si quis.
Cibi clericus, vel nonachus, vel diaconissa, vel solitaria, nullo condito testamento decesserit, nec
ejus hæreditateın adierit ecclesia, vel monasterium,
propterea quod esset ascriptitius, aut libertus, aut
curialis si quas habet adversus eum actiones
ecclesia, vel monasterium, adversus bæreues experietur.
Lib. 1, tit. 3, constit. 22, cujus initium, Si qua.
Privilegia per antiquas constitutiones ecclesiis concessa, rata sint.
Lib. 1, tit. 3, constit. 26, cujus initium, Decernimus. Nec publicum aliquod ædificium, nec quod ad
oblectamentum civitatis destinatum sit, a monachis
aut clericis surripitor, ut sit ecclesia.
Lib. 1. tit. 3, constit. 32, cujus initium, Omnes.
Omnia privilegia, quæ per antiquas constitutiones
ecclesiis concessa sunt, rata sunto.
Lih. 1, tit. 3, constit. 34, cujus initium, Omnia.
Privilegia præstita ecclesiis, aut hominibus, aut rebus ecclesiarum, firma sunto.
Lib. 1, tit. 5, constit. 44, cujus initium, τῶν ἱερῶν
κανόνων. Presbyter, aut diaconus in matri
monio versari non possunt. Quamobrem si quis hoc
fecerit, et uxori suæ res aliquas dederit, vel inter
vivos donatione, vel in testamento, ecclesia, cui
subcst, eas ipsas sibi vindicat.
Lil. 1, tit. 3, constit. 53, cujus initium, Raptores.
Res ejus, qui diaconissam, aut virginem repuit;
ecclesia, cui subest, pleno dominio consequiter.
Lib. 1, tit. 4, constit. 5, cujus initium, Nemo.
Disserit hæc constitutio, et exponit, qualibus a criminibus festum dierum Paschalium liberel.
Lib. 1, tit. 5, constit. 1, cujus initium, Privilegia.
Il.uretici ecclesiis indulta privilegia sibi non
Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. ι', ἧς ἡ ἀρχή, Si quis. 'Εάν
τις. Ο έφοδον οιανδήποτε παρίσταται επιχειρήσας
ποιῆσαι τῷ τῆς Ἐκκλησίας τόπῳ κεφαλικώς τιμωμεῖται.
Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. ιγ', ἧς ἡ ἀρχή, Si ecclesia.
Ἐὰν ἡ Ἐκκλησία. Ο τὰ τῶν Ἐκκλησιῶν παραφθείρων προνόμια, privilegia, πέντε λίτρας χρυσίου
προτιμᾶται.
Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. κ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Si quis. Αδια
θέτου τελευτήσαντος τοῦ κληρικοῦ, ἡ τοῦ μοναχοῦ,
Η διακονίσσης, ἢ μοναστρίας, καὶ μὴ κληρονομη
θέντο; ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας ἢ τοῦ μοναστηρίου, διὰ
τὸ εἶναι αὐτὸν ἐναπόγραφον ἢ ἀπελεύθερον, ἢ βου
λευτήν· εἴ τινας ἔχει κατ' αὐτοῦ ἀγωγάς, ἡ Ἐκκλησ
σία, ἡ μοναστήριον κινήσει κατὰ τῶν τούτου κληρ
ρονόμων.
Βιβ. α', τίτ. γ΄, διατ. κβ', ἧς ἡ ἀρχή. Εί τινα,
Si qua. Προνόμια τὰ ταῖς Ἐκκλησίαις ἐκ παλαιῶν
διατάξεων πεφιλοτιμημένα κρατείτω.
- Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. κς', ἧς ἡ ἀρχή, Decern
mus. Ὑπὸ μοναχῶν ἢ κληρικῶν μήτε δημόσιον
οικονόμημα, μήτε πρὸς τέρψιν πόλεως αφωρισμένον
εἰς Ἐκκλησίαν υφαρπαζέσθω.
Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. λβ', ἧς ἡ ἀρχή. Omnes.
Πάντα τὰ πριβιλέγια, ἅτινα ταῖς Ἐκκλησίαις ἐκ
παλαιῶν διατάξεων πεφιλοτίμηνται, ταῦτα κρατ
τείτω.
Βιβ. α', τίτ. γ'. διάτ. λδ', ἧς ἡ ἀρχή, Οικία. Τὰ
παρασχεθέντα πριβιλέγια ταῖς ἐκκλησίαις, ἢ τοῖς
Ο ἀνθρώποις, ή πράγματα τῶν ἐκκλησιῶν, βέβαια
Έστωσαν.
Βιβ. α', τίτ. γ΄, διάτ. μδ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Τῶν ἱερῶν
κανόνων. Ο πρεσβύτερος ἢ ὁ διάκονος οὐ δύναται
γάμοις προσομιλεῖν. Όθεν, ἐάν τις τοιοῦτόν τι
ποιήσῃ, καὶ παράσχῃ τῇ ἑαυτοῦ γαμετῇ τινα πράγ
ματα ἐντερβίβως, ἢ ἐν διαθήκη, ἡ ἐκκλησία ὑφ᾽
ἣν τελεῖ, ταῦτα διεκδικεί.
Β.6. α', τίτ. γ', διάτ. εγ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Αρπαγες.
Raptores. Τὰ τοῦ ἁρπάσαντος διακόνισσαν ή παρθέ
νον πράγματα ἡ ἐκκλησία ὑφ᾽ ἣν τελεί, κατὰ τε
λείαν δεσποτείαν λαμβάνει.
Βιβ. α', τίτ. γ΄, διάτ. γ', ἧς ἡ ἀρχή, Nemo. Η
διάταξις διαλαμβάνει καὶ λέγει, ποίων ἐγκλημάτων
ελευθεροῖ ἡ ἑορτὴ τῶν πασχαλίων ἡμερῶν.
Βιβ. α', τίτ. α', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Προνόμια,
Privilegia. Οἱ αἱρετικοὶ μὴ ἐκδικείτωσαν τὰ παραAnnibalis Fabroti notæ.
Constitutio x. Vide Saresh. Pol. lib. ν,
c. B.
Presbyter aut diaconus. Presbyteri, diaconi,
et subdiaconi matrimonium contrahere non possunt, alioquin ab officio removentur, cap. 1 ει 2,
exir. qui cler. vel voventes. Concil. Aurelianen. ut,
c. 8, propter votum continentia: quia tamn diaconi quam subdiaconi cum primum ad clerum adsciscuntur, carnem suam in æternum obsignant.
Et ex juniornm pontificum Constitutionibus conjugatus non assumitur ad sacerdotium, diaconatum, aut subdiaconatum, nisi conversio promissa
sil, C. assumi et seq. distinct. 18, c. ult. dist. 31.
D. Hieronym, in epist. 50, ad Pammachium: Episcopi, presbyteri, diaconi aut virgines eliguntur,
aut vidui, aut certe post sacerdotium in æternum
pudici. Vide P. Damianum epist. 3 lib. 1v, et epist.
13. lib. v. In minoribus autem ordinibus constitutis, puta lectoribus, cantoribus, ostiariis, exorcistis et acolythis, licet matrimonium contrahere,
cau. 25 Apostol.; can. 6 synodi in Trullo coacle,
Nov. v. cap. &et xxii, cap. 42.
Dierum Paschalium. Leo Magnus, serm. 9,
de Quadragesima. Vide Append. Cod. Theoulos.
p. 17 et seq.
col. 1117–1118page 21 of 129
PG 138:1117σχεθέντα ταῖς ἐκκλησίαι; προνόμια. Μόνοις γὰρ ταῦτα τοῖς ὀρθοδόξοις ἐπιτρέπεται. Βιβ. α', τίτλος ε', διάταξις η', ἧς ἡ ἀρχή, Τὰ τῶν Εὐτυχιανιστῶν, ἤτοι Ἀπολλιναριστῶν μοναστήρια τῇ τῆς ἐνορίας Εκκλησίᾳ προσ κυρωθήσονται. Βιβ. α', τίτ. ε', διάτ. ι', ἧς ἡ ἀρχὴ, Μη δεὶς τῶν ὀρθοδόξων κτῆμα, ἐν ᾧ ἐστιν ὀρθοδόξων Εκκλησία, ἢ εὐκτήριον, ἐν διαθήκῃ ἢ δωρεᾷ, ἢ ἐν τελευταία βουλήσει ἢ ἄλλῳ τρόπῳ ἐκποιείτω, ἢ δι δότω αἱρετικῷ. Βιβ. α', τίτ. θ', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχή, Οι τόποι οἱ εἰς τὰς συνόδους ἀφωρισμένοι τῶν σεβόντων τὸν οὐρανὸν ταῖς ἐκκλησίαις προσχυρού σθωσαν. Βιβ. α', τίτ. θ', διάτ. ιη', ἧς ἡ ἀρχή, Νέου κατασκευασθεῖσα συναγωγή Ιουδαίων ἢ Σαμαρειτῶν τῇ ἐκκλησίᾳ προσκυρούσθω. Β.6. α', τίτ. ια', διάτ. ε', ἧς ἡ ἀρχὴ, Οἱ ἐν Καρθαγένῃ ἱερατικοί τόποι, οι παρὰ τοῦ βασι λέως ταῖς ἐκκλησίαις δωρηθέντες, ἀναφαιρέτως μενέτωσαν παρ' αὐταῖς. Βιβ. α', τίτ. ιβ', διάτ. ε', ἧς ἡ ἀρχή, πιας. Μηδεὶς ἐν ταῖς ἁγιωτάταις ἐκκλησίαις, ἢ ἐν ἄλλοις προσκυνητοῖς, ἐν οἷς αἱ εὐχαὶ ἐπιτελοῦνται, ἐκβοήσει κεχρήσθω, ἢ στάσιν κινείτω, ἐσχάτην ένα τεῦθεν ὑφορώμενος τιμωρίαν. Βιβ. α', τίτ. ιγ', διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχὴ, ῾Ο ἐν ἐκκλησίᾳ ἐλευθερωθεὶς ἐπὶ τοῦ δήμου καὶ ἐπι σκόπου βεβαίαν κτᾶται τὴν ἐλευθερίαν. Βιβ. α', τίτ. ιγ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, εα. Ὅταν ἐν ἐκκλησίᾳ τις, παρόντος τοῦ ἐπισκόπου, ἐλευθερωθῇ, οὕτω γενέσθω ἐλεύθερος, ὡς πάντων τῶν νενομισμένων ἐπὶ τῇ ἐλευθερία γενομένων. Βιβ. γ', τίτ. ιβ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Οι δικασταί, καὶ τὸ τῶν πόλεων πλῆθος, καὶ τὰ συστήματα τῶν τεχνῶν, πᾶσαν τὴν Κυριακὴν ἀργείτωσαν γεωργοῖς δὲ ἐξέστω ταῖς οἰκείαις ἐργασίαις προσκαρτερεῖν. Βιβ. γ', τίτ. ιβ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Ἐν τῇ τεσσαρακοστῇ τῶν νηστειῶν μηδεμία διάγνωσις ἐγκλημάτων προβαινέτω. Β.6. γ', τίτ. ιβ', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχή, Τὰς ιε' τῆς Πασχαλίας ἡμέρας, καὶ τὴν Χριστοῦ Γένναν, καὶ τὰ Θεοφάνεια, καὶ ἑκάστης ἑβδομάδος Κυριακὴν, καὶ ἐν τῇ μνήμῃ τοῦ πάθους τῶν ἀπο Υπὸ μάρτυσι τοῖς ἱερεῦσι,, τὰ Θεοφάνεια
σχεθέντα ταῖς ἐκκλησίαι; προνόμια. Μόνοις γὰρ vindicent. Nam solis orthodoxis en concedunταῦτα τοῖς ὀρθοδόξοις ἐπιτρέπεται.
Βιβ. α', τίτλος ε', διάταξις η', ἧς ἡ ἀρχή, Qui
cunque. Τὰ τῶν Εὐτυχιανιστῶν, ἤτοι Απολλιναριστῶν μοναστήρια τῇ τῆς ἐνορίας Εκκλησίᾳ προσκυρωθήσονται.
Βιβ. α', τίτ. ε', διάτ. ι', ἧς ἡ ἀρχὴ, Si quis. Μηδεὶς τῶν ὀρθοδόξων κτῆμα, ἐν ᾧ ἐστιν ὀρθοδόξων
Εκκλησία, ἢ εὐκτήριον, ἐν διαθήκῃ ἢ δωρεᾷ, ἢ ἐν
τελευταία βουλήσει ἢ ἄλλῳ τρόπῳ ἐκποιείτω, ἢ δι
δότω αἱρετικῷ.
Βιβ. α', τίτ. θ', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχή, Calicolaram. Οι τόποι οἱ εἰς τὰς συνόδους ἀφωρισμένοι τῶν
σεβόντων τὸν οὐρανὸν ταῖς ἐκκλησίαις προσχυρού
σθωσαν.
Βιβ. α', τίτ. θ', διάτ. ιη', ἧς ἡ ἀρχή, Hac valitara. Νέου κατασκευασθεῖσα συναγωγή Ιουδαίων ἢ
Σαμαρειτῶν τῇ ἐκκλησίᾳ προσκυρούσθω.
Β.6. α', τίτ. ια', διάτ. ε', ἧς ἡ ἀρχὴ, Omnia loca.
Οἱ ἐν Καρθαγένῃ ἱερατικοί τόποι, οι παρὰ τοῦ βασιλέως ταῖς ἐκκλησίαις δωρηθέντες, ἀναφαιρέτως
μενέτωσαν παρ' αὐταῖς.
Βιβ. α', τίτ. ιβ', διάτ. ε', ἧς ἡ ἀρχή, Denuntiaπιας. Μηδεὶς ἐν ταῖς ἁγιωτάταις ἐκκλησίαις, ἢ ἐν
ἄλλοις προσκυνητοῖς, ἐν οἷς αἱ εὐχαὶ ἐπιτελοῦνται,
ἐκβοήσει κεχρήσθω, ἢ στάσιν κινείτω, ἐσχάτην ένα
τεῦθεν ὑφορώμενος τιμωρίαν.
Βιβ. α', τίτ. ιγ', διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Jamdudum.
῾Ο ἐν ἐκκλησίᾳ ἐλευθερωθεὶς ἐπὶ τοῦ δήμου καὶ ἐπι
σκόπου βεβαίαν κτᾶται τὴν ἐλευθερίαν.
Βιβ. α', τίτ. ιγ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Qui religioεα. Ὅταν ἐν ἐκκλησίᾳ τις, παρόντος τοῦ ἐπισκόπου,
ἐλευθερωθῇ, οὕτω γενέσθω ἐλεύθερος, ὡς πάντων
τῶν νενομισμένων ἐπὶ τῇ ἐλευθερία γενομένων.
Βιβ. γ', τίτ. ιβ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Omnes. Οι
δικασταί, καὶ τὸ τῶν πόλεων πλῆθος, καὶ τὰ συστή
ματα τῶν τεχνῶν, πᾶσαν τὴν Κυριακὴν ἀργείτώσαν γεωργοῖς δὲ ἐξέστω ταῖς οἰκείαις ἐργασίαις
προσκαρτερεῖν.
Βιβ. γ', τίτ. ιβ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Quadτης
ginta. Ἐν τῇ τεσσαρακοστῇ τῶν νηστειῶν μηδεμία
διάγνωσις ἐγκλημάτων προβαινέτω.
Β.6. γ', τίτ. ιβ', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχή, Omnes.
tur.
Lib. 1, tit. 5, constit. 8, cujus initium, Quicunque.
Εutychionistarun sive Apollinaristarum monasteria
ecclesie territorio addicentur.
Lib. 1, tit. 5, const. 10, cujus initium Si quis.
Nemo prædium orthodoxorum in quo est orthodoxorum ecclesia, vel oratorium, in testamento, vel
donatione, vel in suprema voluntate, vel alio modo
alienet, aut det hæretico
Lib. I, tit. 9, constit. 12, cujus initium, Calicolarum. Loca cœlicolarum conventibus assignata, ecclesiis addicuntor.
Lib. 1, tit. 9, constit. 18, cujus initium, Hac valitura. Exstructa Judæorum vel Samaritanorum nova
synagoga, ecclesiae adulicitor.
Lib. I, tit. 11, constit. 5, cujus initium, Omnia
loca. Sacra Carthagine loca ecclesiis ab ipso
imperatore donata, maneant eis inadempta.
Lib. 1, tit. 12, constit. 5, cujus initium, Denuntiamus. Nemo sanctissimis in ecclesiis, vel in aliis
venerabilibus locis, in quibus vota concipiuntur,
conclamationibus utitor, vel seditionem moveto;
ultimum inde supplicium formidans.
Lib. 1, tit. 13, constit. 4, cujus initium, Jamdu❤
dum Qui manumissus est in ecclesia, coram
Cplele ac episcopis libertatem certain cousequitur.
Lib. 1, tit. 13, constit. 2, cujus initium, Qui religiosa. Cum in ecclesia quis, episcopo praesente,
manumissus fuerit, ita liber fiat, atque si omnia in
manumissione solemnia servata fuissent.
Lib. iit, tit. 12, constit. 2, cujus initium, Omnes.
Die Dominico judices omnes, et civitatum plea
bes, et artium cunctarum collegia, quiescant:
agricolis vero liceat ut operis suis intenti sint.
Lib. ut, tit. 12, constit. 5, cujus initium, Quadra
ginta In jejuniorum quadragesina, nulla cognitio criminalis locum habeat.
Lib. ut, tit. 12, constit. 6, cujus initium,
Τὰς ιε' τῆς Πασχαλίας ἡμέρας, καὶ τὴν Χριστοῦ Omnes. Quindecim diebus paschalibus, et die natali
Γένναν, καὶ τὰ Θεοφάνεια, καὶ ἑκάστης ἑβδομάδος
Κυριακὴν, καὶ ἐν τῇ μνήμῃ τοῦ πάθους τῶν ἀποChristi, et Theophaniis, et cujuslibet septimane
Dominica, et in memoria passionis apostolorum,
Annibalis Fabroti notæ.
Hæretico. Nam nec hæreticus ejusmodi
prædium comparare potest. Theophil. ad § 2. Inst.
de inutil. stipul.
Carthagine loca. Constitutio missa est ad
populum Carthaginensem.
Jamludum. Una est ex tribus Constantini
constitutionibus. Nicephor. lib. vi. c. 16.
Ac episcopis. Υπὸ μάρτυσι τοῖς ἱερεῦσι,,
Sozomenus, i, c. 19. Addit Constantinus in l. 1
col. De his qui in Eccl. manumit. et seq.: Ab
episcopis quoque et clericis manumissos justam
libertatem consequi; quorum favore Justinianus
quoque pleraque singularia constituerat, ut scribit
Balsamon ad can. 85, synodi Carthag. quo jurc
cum Italia dudum uteretur, placuit Africanis Patribus Augustini suggestio, qua suadebatur ut
idein jus a principe postularetur, ut constat ex
canon. 64 et 82 Eccles. Afric.
Die Dominico. Vide sup. Parat. tit. 1.
Quadraginta. Vide sup. col. Parat.
Lib. m, tit. 12, Const. 6. Theophaniis.
In l. 7, c. de fer. Brodiei codex, Epiplaniarum,
quidam Epiphaniorum, ut c. Menagii, alii Theophaniorun. Bals. τὰ Θεοφάνεια neutraliter
Theophaniorum legisse videatur. Hoc festum Latini etiam veteres Epiphaniam vocabant, Amm.
Marcellin. xxi. V. Greg. Naz. or. 38, init.
col. 1119–1120page 22 of 129
PG 138:1119στόλων, ἀργείτωσαν αἱ θεαὶ [Ισ. θέαι], καὶ τὰ δι καστήρια, καὶ αἱ τῶν ἀννωνῶν ἀπαιτήσεις. καὶ αἱ τῶν ἰδιωτικῶν χρεῶν εἰσπράξεις. Βιβ. δ', τίτ. ξγ', διάτ. ε', ἧς ἡ ἀρχή, δεκανοὶ τῆς μεγάλης Εκκλησίας Κωνσταντινου πή λεως ἀτέλειαν ἔχουσιν· οὐ γίνονται δὲ περαιτέρω τῶν ν. Βιβ. ς', τίτ. μη', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Ἐν τῷ ὀγδόῳ κεφαλαίω φησὶν ἡ διάταξις ὅτι δύνα ταί τις ληγᾶτον ἐκκλησίαις καταλιμπάνειν καὶ κλη ρονομίαν. Βιδ. ζ', τίτ. οβ', διάτ. ι', ἧς ἡ ἀρχή, Ηνίκα οι δανεισταὶ τὰ πράγματα τοῦ χρεώστου πιπράσκουσιν, εὑρεθῇ δὲ πλέον τὸ καταβληθὲν τίτ μημα της κεχρεωστημένης χρεωστημένης] ποσότητος, ἐν τοῖς ἀρχείοις τῆς ἐκκλησίας τὸ περιττόν ἀποτιθέσθωσαν, ἐπὶ τῷ φυλάττεσθαι τοῦτο 1 γρ. τούτῳ τῷ παλαιῷ χρεώστῃ. Β.6. ι', τίτ. ς', διάτ. ιδ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Τῷ τύπῳ τῶν δημοσίων εἰσφορῶν τῷ ἐπὶ τῷ ἀρχαίῳ, ἔτι γε μὴν καὶ τῶν Μακεδόνων, καὶ τῶν ἄλλων ἐπαρ χιῶν, μὴ κεχρήσθω ἡ ἁγιωτάτη Θεσσαλονίκης έχε κλησία. Οὐ γὰρ ἐπειδὴ αὕτη συγκεχώρηται, διὰ τοῦτο ὀφείλει ἀλλότρια τελέσματα τῷ οἰκείῳ κου φίζειν ὀνόματι. Βιβ. ια', τίτ. οι', διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Αφείς. Καὶ ἡ ἐκκλησία τὸ τῆς ὁδοστρωσία; καὶ τὸ τῆς ἀνανεώσ σεως τῶν γεφυρῶν ἐπιγινωσκέτω βάρος. Βιβ. ιβ', τίτ. λζ', διάτ. ξ', ἧς ἡ ἀρχή, Ἐὰν ἀφορισθῶσιν στρατιῶται ἐκκλησίᾳ τινὶ ἐξ ἐτέ ρου τόπου μετενεχθέντες, καὶ τὸ παρασχέσθαι τὰς ἀννώνας ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ διαζήμιον ποιεῖ τῷ δη μοσίῳ· ἡ ἐπικαλεσαμένη τούτους ἐκκλησία τὸ δια ζήμιον ἐπιγνώσεται. Βιβ. ιβ', τίτ. ν', διάτ. κ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Μηδέ αἱ ἁγιώταται ἐκκλησίαι ἐν καιρῷ ἐξπεδίτου τῶν ἀγο γαριῶν ἢ τῶν παραγγαριῶν ἐξκουσατίωνα ἐχέτωσαν. Ανάγνωθι καὶ τὴν μετὰ τῶν Νεαρών ζ' διάταξιν, ἧς ἡ ἐπιγραφή, Νόμος περὶ τοῦ μὴ ἐκποιεῖσθαι, ἢ ἀνταλλάττεσθαι τὰ ἐκκλησιαστικά πράγματα, καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ τὴν μδ', ἧς ἡ ἐπιγραφὴ, Περὶ τῆς τῶν ἐκκλησιαστικών ακινήτων πραγμάτων έχε ποιήσεως καὶ καταβολῆς· καὶ τὴν ιβ', ἧς ἡ ἐπισ Οἱ δεκανοί, νι. ι. ι. ἐπὶ τῶν Ἀχαιῶν. καὶ απ' μή,
spectacula cessent, et tribunalia, itemque præsta- στόλων, ἀργείτωσαν αἱ θεαὶ [Ισ. θέαι], καὶ τὰ δι
tionis annonaruin compulsiones, et privatorum debitorum exactiones.
Lib. iv, tit. 63, constit. 5 cujus initium,
Cessante. Decani Majoris ecclesiæ Constantinopolitanæ habent immunitatem: sed non funt ultra
nongentos quinquaginta.
Lib. vı, tit. 48, constit. 1, cujus initium, Incertis Cap. 8, ait constitutio osse quem Ecclesiæ legatum vel hæreditatem relinquere.
Lib. vii, tit. 72, constit. 10, cujus initium, Cum
apud. Cum res debitoris creditores distrabunt, si
pretium solutum amplius esse fuerit inventum,
quam ea sunima sit, quæe ipsis debetur: id, quod
superest in archivis ecclesiæ deponunto, ut
quondam debitori servetur.
Lib. x, tit. 16, constit. 11 cujus initium,
Illnd. Formæ publicorum tributorum, quæ apud
Achivos atque etiam Macedonas exstat, insistendum est. Et quamvis hæc Macedonum Ecclesia,
remissionen: [tributorum] est consecuta; properea tamen aliena tributa sub nomine suo
sublevare non debet.
Lib. x1, tit. 75, constit. 4, cujus initium, Absit.
Etiam ecclesia instructionis itinerum et pontium reparationis onus agnoscal.
Lib. x11, tit. 37, constit. 17, cajus initiam, Cum
sere. Si deputati fuerint milites ecclesiæ cuipiam, G
ex alio loco translati, et annonarum præstatio
in eo loco damnum det fisco: quæ ipsos arcessivit
ecclesia, danınum agnoscet.
Lib. x11, tit. 50, constit. 20, cujus initium, Nullus. Ne sanctissimæ quidem ecclesiæ tempore expeditionis ab angariis vel parauigariis excusationem habeant.
καστήρια, καὶ αἱ τῶν ἀννωνῶν ἀπαιτήσεις. καὶ αἱ
τῶν ἰδιωτικῶν χρεῶν εἰσπράξεις.
Βιβ. δ', τίτ. ξγ', διάτ. ε', ἧς ἡ ἀρχή, Cessante. Of
δεκανοὶ τῆς μεγάλης Εκκλησίας Κωνσταντινου πή
λεως ἀτέλειαν ἔχουσιν· οὐ γίνονται δὲ περαιτέρω
τῶν ν.
Βιβ. ς', τίτ. μη', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Incertus.
Ἐν τῷ ὀγδόῳ κεφαλαίω φησὶν ἡ διάταξις ὅτι δύνα
ταί τις ληγᾶτον ἐκκλησίαις καταλιμπάνειν καὶ κλη
ρονομίαν.
Βιδ. ζ', τίτ. οβ', διάτ. ι', ἧς ἡ ἀρχή, Cum apud.
Ηνίκα οι δανεισταὶ τὰ πράγματα τοῦ χρεώστου
πιπράσκουσιν, εὑρεθῇ δὲ πλέον τὸ καταβληθὲν τίτ
μημα της κεχρεωστημένης χρεωστημένης] ποσότητος, ἐν τοῖς ἀρχείοις τῆς ἐκκλησίας τὸ περιττόν
ἀποτιθέσθωσαν, ἐπὶ τῷ φυλάττεσθαι τοῦτο 1 γρ.
τούτῳ τῷ παλαιῷ χρεώστῃ.
Β.6. ι', τίτ. ς', διάτ. ιδ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Illud: Τῷ
τύπῳ τῶν δημοσίων εἰσφορῶν τῷ ἐπὶ τῷ ἀρχαίῳ,
ἔτι γε μὴν καὶ τῶν Μακεδόνων, καὶ τῶν ἄλλων ἐπαρ
χιῶν, μὴ κεχρήσθω ἡ ἁγιωτάτη Θεσσαλονίκης έχε
κλησία. Οὐ γὰρ ἐπειδὴ αὕτη συγκεχώρηται, διὰ
τοῦτο ὀφείλει ἀλλότρια τελέσματα τῷ οἰκείῳ κου
φίζειν ὀνόματι.
Βιβ. ια', τίτ. οι', διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Αφείς. Καὶ
ἡ ἐκκλησία τὸ τῆς ὁδοστρωσία; καὶ τὸ τῆς ἀνανεώσ
σεως τῶν γεφυρῶν ἐπιγινωσκέτω βάρος.
Βιβ. ιβ', τίτ. λζ', διάτ. ξ', ἧς ἡ ἀρχή, Cum sape.
Ἐὰν ἀφορισθῶσιν στρατιῶται ἐκκλησίᾳ τινὶ ἐξ ἐτέρου τόπου μετενεχθέντες, καὶ τὸ παρασχέσθαι τὰς
ἀννώνας ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ διαζήμιον ποιεῖ τῷ δη
μοσίῳ· ἡ ἐπικαλεσαμένη τούτους ἐκκλησία τὸ διαζήμιον ἐπιγνώσεται.
Βιβ. ιβ', τίτ. ν', διάτ. κ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Nullus. Μηδέ
αἱ ἁγιώταται ἐκκλησίαι ἐν καιρῷ ἐξπεδίτου τῶν ἀγο
γαριῶν ἢ τῶν παραγγαριῶν ἐξκουσατίωνα εχέτω
σαν.
Ανάγνωθι καὶ τὴν μετὰ τῶν Νεαρών ζ' διάταξιν,
ἧς ἡ ἐπιγραφή, Νόμος περὶ τοῦ μὴ ἐκποιεῖσθαι,
ἢ ἀνταλλάττεσθαι τὰ ἐκκλησιαστικά πράγματα,
καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ τὴν μδ', ἧς ἡ ἐπιγραφὴ, Περὶ τῆς
τῶν ἐκκλησιαστικών ακινήτων πραγμάτων έχε
Legito etiam publicatam post codicem constitulionen inter novellas ordine septimam, cujus initium et inscriptio, Lex de non alienandis vel permulandis rebus ecclesiasticis, et quæ sequuntur. Item 44,
cujus inscriptio est, De rerum ecclesiasticarum immobilium alienatione ac solutione. Item 52, cujus in- ποιήσεως καὶ καταβολῆς· καὶ τὴν ιβ', ἧς ἡ ἐπισ
Annibalis Fabroti notæ.
Lib. iv, tit. 63, const. 5. Οἱ δεκανοί, colegiati 1. 5, c. de commerc. Habent immunitatem;
Nov. XLIII, c. 1.
Nongentos. Mutatus numerus ex l. 4 c.
De sacros. eccles.
Lib. νι. ι. 58, constit. 1. cujus initium,
Insertis. Hoc paratitlo hæc editio auctior est.
Quod superest. Creditor actione pigneratitia
tenetur ad superfluum reddendum, 1. Eleganter 24,
§ Si vendiderit, L. De pignerat, act. l. In fraudem
45. Si plus, D. De jur. fisc. 1. ult. c. De distr.
pign. I. ult. c. Si vend. pign. agal.
Lib. I, ι. 16, coust. 11. XI. est post re
stitutam a Cuj. legem 1 c. eod.
Apud Achivos. Recte igitur in rell. pro,
sed hi, legitur, Achivi.Caterum corruptum hic erat
exemplar Leuncl. Nos ope codicis Peiresciaui con -
stitutionem hanc castiorem edimus, mendose
tamen in eo scriptum erat, ti tý ápyalıy, pro
ἐπὶ τῶν Ἀχαιῶν. Ne quid autem deesset, versionein et hic nostram exhibuimus. Forma et dispositione publicorum tributorum, quæ apud Achivos, Macedonas et alias provincias observatur,
sacrosancta Thessalonicensis Ecclesia non ulatur:
non enim quia ipsa ei remissa est, ideo aliena tributa sub nomine suo sublevare debet.
Remissionem. Ecclesia Thessalonicensi remittitur capitatio..
Aliena tributa. L. vin, c. De sacros. Eccles.
Irinerum Vile sup. ad. tit. 2, const, 7.
Ne annonarum. Vide an in Gr. legatur καὶ
απ' μή, et 1. 17, etc., ibi: Ne per curum, etc.
Ab angariis. Vide sup. tit. 2, coast. 11.
col. 1121–1122page 23 of 129
PG 138:1121γραφή. "Ωστε την διάταξιν τὴν βουλομένην τοὺς ἐξ ἀπογράφου καὶ ἐλευθερίας τεχθέντας ἐλευθέ τους εἶναι νοεῖσθαι, καὶ τὰ ἑξῆς. Εὑρήσει; γὰρ ἐν μὲν τῇ ἑβδόμῃ γενικώς κεκωλυμένην πᾶσαν ἐκποίησιν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, ἐμφύτευσιν δὲ μόνην επιτετραμμένην, καὶ αὐτὴν ἄχρι δύο προσώπων, αὐτοῦ τε τοῦ λαμβάνοντος καὶ τοῦ αὐτοῦ κληρονόμου· ἐν δὲ τῇ μβ', ὡς, ηνίκα χρέα δημόσια ἢ ἰδιω τικὰ ἐπικέκτηνται ταῖς ἐκκλησίαις ψηφιζομένου, δεκρέτου πραττομένου δύνανται ἀκίνητα πράγματα ἐκποιεῖν. Ἐν δὲ τῇ νβ', ἐν τῷ β' κεφαλαίῳ, εὑρί σκεις περὶ τοῦ τοὺς εὐκτηρίους οίκους ἀμείψεις ποιεῖσθαι πρὸς ἑαυτοὺς ἀκινήτων, δεκρέτου πρότερον πραττομένου ἐπ' αὐτούς. Υπεξαιρεῖ δὲ καὶ ἐν ταύτῃ τῇ διατάξει, ἐν τῇ μδ', τὴν μεγάλην Εκκλη στην Κωνσταντινουπόλεως, και πάντα ἱερὸν τόπον συντελοῦντα εἰς αὐτήν. ΤΙΤΛΟΣ Γ΄. Περὶ ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν, καὶ ὀρφανοτρόφων, καὶ βρεφοτρόφων, καὶ ξενοδόχων, καὶ πτωχείων, καὶ ἀσκητηρίων, καὶ μοναχῶν, καὶ προνομίων αὐτῶν, καὶ κατστρινσίου πεκουλίου, καὶ ἀγοραζομένων αἰχμαλώτων, καὶ περὶ γάμων κληρικῶν κεκωλυμένων, καὶ ἐπιτετραμμένων. Ερμηνεία Α'. Οι κληρικοὶ καὶ τὰ ἀνδράποδα αὐτῶν οὐχ ὑπόκεινται κεναῖς [σ. καιναῖς] εἰτηο ραῖς, ἢ μιτάτοις. Β΄. Οι κληρικοὶ ῥυπαραῖς οὐχ ὑπόκεινται λειτουργίαις, οὔτε ταῖς τῶν πραγμάτων δόσεσιν· ἐπειδὴ τὰ κτώμενα αὐτοῖς εἰς ἀποτροφὴν χωρεῖ πτωχῶν· οὔτε ἐξτραορδιναρίοις, οὔτε παραγγαρίαις· οὔτε αἱ οὐσία αὐτῶν,ούτε γαμεταὶ ἡ παῖδες αὐτῶν, ἡ γυναῖκες αὐτῶν. Γ΄. Οι κληρικοὶ τὰ δημόσια τῶν ἀγρῶν αὐτῶν, καὶ τὰς μετακομιδὰς ἐπιγινώσκουσιν. Δ'. Ἐὰν οἱ ταξιῶται ἢ οἱ καθολικιανοί, καταλι Καὶ ὀρφανοτρόφων. Μήτε μιτάτα διο δότωσαν. Ἐν ἑνὶ μιτάτῳ, Επεζήτησε μετά μείζον. Τα δημόσια, συντελείας. φισκάλια, δημόσια. συντέλεια, τὸ ἐπίταγμα, συντελεστής, Μετακομιδάς, μετακομιδή, Ταξεῶται, 15: Οἱ διάκονοι τοῦ ἄρχοντο; καὶ οἱ ταξεί ται. Ταξεώτης, καθολικής
γραφή. "Ωστε την διάταξιν τὴν βουλομένην τοὺς scriptio est: it consti:utio quæ natos ex ascripilio
ἐξ ἀπογράφου καὶ ἐλευθερίας τεχθέντας ἐλευθέ
τους εἶναι νοεῖσθαι, καὶ τὰ ἑξῆς. Εὑρήσει; γὰρ ἐν
μὲν τῇ ἑβδόμῃ γενικώς κεκωλυμένην πᾶσαν ἐκποίη
σιν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, ἐμφύτευσιν δὲ μόνην
επιτετραμμένην, καὶ αὐτὴν ἄχρι δύο προσώπων,
αὐτοῦ τε τοῦ λαμβάνοντος καὶ τοῦ αὐτοῦ κληρονόμου· ἐν δὲ τῇ μβ', ὡς, ηνίκα χρέα δημόσια ἢ ἰδιωτικὰ ἐπικέκτηνται ταῖς ἐκκλησίαις ψηφιζομένου,
δεκρέτου πραττομένου δύνανται ἀκίνητα πράγματα
ἐκποιεῖν. Ἐν δὲ τῇ νβ', ἐν τῷ β' κεφαλαίῳ, εὑρί
σκεις περὶ τοῦ τοὺς εὐκτηρίους οίκους ἀμείψεις
ποιεῖσθαι πρὸς ἑαυτοὺς ἀκινήτων, δεκρέτου πρότε
ρον πραττομένου ἐπ' αὐτούς. Υπεξαιρεῖ δὲ καὶ ἐν
ταύτῃ τῇ διατάξει, ἐν τῇ μδ', τὴν μεγάλην Εκκλη
στην Κωνσταντινουπόλεως, και πάντα ἱερὸν τόπον
συντελοῦντα εἰς αὐτήν.
Περὶ ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν, καὶ ὀρφανοτρόφων, καὶ βρεφοτρόφων, καὶ ξενοδόχων, καὶ
πτωχείων, καὶ ἀσκητηρίων, καὶ μοναχῶν, καὶ
προνομίων αὐτῶν, καὶ κατστρινσίου πεκου
λίου, καὶ ἀγοραζομένων αἰχμαλώτων, καὶ περὶ
γάμων κληρικῶν κεκωλυμένων, καὶ ἐπιτετραμ
μένων.
Ερμηνεία Α'. Οι κληρικοὶ καὶ τὰ ἀνδράποδα
αὐτῶν οὐχ ὑπόκεινται κεναῖς [σ. καιναῖς] εἰτηοραῖς, ἢ μιτάτοις.
Β΄. Οι κληρικοὶ ῥυπαραῖς οὐχ ὑπόκεινται λειτουρ·
γίαις, οὔτε ταῖς τῶν πραγμάτων δόσεσιν· ἐπειδὴ τὰ
κτώμενα αὐτοῖς εἰς ἀποτροφὴν χωρεῖ πτωχῶν· οὔτε
et ingenua, vult esse liberos, intelligatur, et quæ sequuntur. Quippe reperies in illa quidem prima generaliter esse prohibitam omnem alienationem
rerum ecclesiasticarum: emphyteusin vero duntaxat esse permissam, ad duas usque personas
ejus videlicet, qui emphyteusin accipit, et alterius,
qui hujus est hæres. In quadragesima vero quarta,
quod cum debita fiscalia vel privata ecclesiis
Încumbunt, decreto interveniente res immobiles
alienare possint. In 35 denique capite secundo, invenies agi de eo, quod oratoria permutationes inter se rerum immobilium facere possint, modo de
his decretuın prius interponatur. Excipit autem et
in hac constitutione et in 44 Majorem ecclesiam
Constantinopolitanam, et omnem locum sacrum, sub
ca positum.
TITULUS III.
De episcopis et clericis, et orphanutrophis et bre
photrophis, el xenodochis, et plochotrophis, et ascetriis, et monachis, et privilegiis eorum, et castrensi
peculio, et redimendis captivis, et de nuptiis cleri·
corum relitis seu permissis.
1. Clerici et eorum mancipia, novis collationibus, aut metatis subjecti non sunt.
II. Clerici muneribus sordidis non sunt subjecti, neque negotiatorum præstationibus: quando
ea, quæ ipsi acquirunt, alendis pauperibus cedunt.
Nec item muneribus extraordinariis, nec parangaἐξτραορδιναρίοις, οὔτε παραγγαρίαις· οὔτε αἱ οὐσία: riis, tumn facultates eorum, quam conjuges aut
αὐτῶν,ούτε γαμεταὶ ἡ παῖδες αὐτῶν, ἡ γυναῖκες αὐτῶν.
Γ΄. Οι κληρικοὶ τὰ δημόσια τῶν ἀγρῶν αὐτῶν,
καὶ τὰς μετακομιδὰς ἐπιγινώσκουσιν.
Δ'. Ἐὰν οἱ ταξιῶται ἢ οἱ καθολικιανοί, καταλι
liberi, vel eorundem uxores subjacent.
III. Clerici fiscalia prædiorum suorun, et
transvectiones agnoscunt.
IV. Si officiales vel catholiciani, relicto mi∙
Annibals Fabroli nota.
Onnem alienationem. Alienationis nomine
continetur venditio, donatio, permutatio, emplyteusis perpetua 1. Nov. vu, C. 1, sed ex Novel
cts, cap. 1, non prohibetur emplyteusis perpetua.
nisi Majori ecclesiæ Constantinopolitane.
Ad duas usque personus. Vid. d. Novell.
Fiscalia. Novel. XLVI, cap. 1.
Decreto. Pia'sidis.
Majorem Ecclesiam. Prohibetur quoque Ma
juri ecclesiæ Constantinopolitana permutatio
prædiorum d. Nov. LIV, c. 2, in fin. et. d. Novell.
Orphanotrophis. Καὶ ὀρφανοτρόφων. Rectius
igitur leges apud Justin, orphanotrophis; est enim
c tit. præsertim de personis, nec aliter legitur
in antiquo Brodæi et Menagii cod.
Clerici. Sanctus Busilius in epistola 279 et
501, pos ulat a censilore, ut monachi secundum
constitutionem in eorum gratiam editam, tributo -
rum solutione liberentur.
(10 Aut melatis. Sic in Βasil. Μήτε μιτάτα διο
δότωσαν. Neque hospites suscipieris, I. i, c. eod.
sexta synod, Loust. act. 11, Ἐν ἑνὶ μιτάτῳ, vel.
int. In uno mitato, synod. Nic. ut, act. 4, ex sermoue quodam S. Athanasii: Επεζήτησε μετά:
μείζον. Anastasius vertit: Mausionen majorem.
Glossz ms. Melsiores, mansionum praparators.
Auctor libri De baresibus lib. 1: Definitiones ejus
• melatoribus Antichristi adinventas. Orosius, lib.
vii, c. 2: Eu sur metator imperii polius quam imperatur. Vide ad c. 4. tit. 9.
Muneribus sordidis. Ut puta, ne flant capsarii, vel pistores, quo exemppio tuntur Graci,
Liv, in locum in l. 1, cod. De excusat.
muner., et l. ix. El tractantes, De immunita:e Eclesiarum, lib. v; Cujac. ad l. 1 De capsar: Vide
Cujac. obs. 5, 8.'
Conjuges. Conjugia clericorum, l. 11, e. cod.
conjugia pro conjugibus, ut matrimonia.
Fiscalia. Τα δημόσια, Bals. Basil. autein
συντελείας. Glossa Basil. φισκάλια, Abdias, aut
quisquis est, Apostolicae historiæ lib. v: Dum solrunt fiscalia, δημόσια. Glossæ Gr. Lat. συντέλεια,
τὸ ἐπίταγμα, tributum, συντελεστής, tribularius.
Transvectiones. Μετακομιδάς, Bals. Glosse:
μετακομιδή, ενectio, transvectio, in l. 3 c. eod.
translationes. Quid sit translatio, et transvectio,
vide Cuj, ad tit. 28 et 48. Cod. lib. x.
Officiales. Ταξεῶται, Balsamo. Macarius
homil. 15: Οἱ διάκονοι τοῦ ἄρχοντο; καὶ οἱ ταξεί
ται. Glossae: Ταξεώτης, apparitor, officialis. Vide
Glossar. lustrum ad Julian. Autec. Officiales rationales, 1. 4 c. eod. ut rationale officium in l. 6,
c. De superind. Catholiciani sunt officiales procuratores Cæsaris, qui catholicus et rationalis dicitur, Basilica ad l. ult. U. De interrog. in jud. fac.
et ad l. 3, c. Si advers. fisc. S. Anastasius, et
Nicephorus Callistus: Glossae veteres: καθολικής
rationalis. Ælius Capitolinus in Gord.: Quidam rationalis sibi ultra procurationem omnia vindicaus.
Catholico Catholiciani, a rationali rationales
dicti.
col. 1123–1124page 24 of 129
PG 138:1123πόντες τὴν ὑπουργίαν τοῦ δρόμου καὶ τοῦ πριμιπί λου, χρεωστήσαντες τῷ δημοσίῳ γένωνται κληρικοὶ, ἀποδίδονται τῇ ἰδίᾳ τύχῃ. Εἰ δὲ παρὰ τῷ ἄρχοντι διὰ τῆς καταθέσεως της τάξεως φανῶσι μὴ ὑποκείμενος λογισμοῖς ἡ λειτουργίαις, καί εἰσι δοκίμου ζωής, μεταφέρονται ἄνευ ζημίας τῶν ἰδίων. Εἰ δὲ λάθρα γένωνται, δύο μοίρας τῶν οὐσιῶν αὐτῶν πιο ραχωρούσι τοῖ; παισίν· ἦ, παίδων οὐχ ὑπέντων, τοῖς συγγενέσιν· ἢ ἐν ἀπορίᾳ τούτων τοῖς ταξεω ταις· καὶ τὸ γ' παρακρατοῦσιν. Ε΄. Εάν τις ἁρπάσῃ, ἢ μόνον πειραθῇ λαβεῖν γε μετὴν [ παρθένον ἱερὰν, ἀποκεφαλίζεται.] Γ'. Πρεσβύτεροι καὶ διάκονοι, καὶ ἐξορκισταί, καὶ ἀναγνῶσται, καὶ ὀστιάριοι, καὶ τῶν περσοναλίων λειτουργιῶν ἐξαιρούνται. Ζ'. Ἐπίσκοπος οὐ μαρτυρεῖ. Η'. Οι πρεσβύτεροι χωρίς βασάνων μαρτυροῦσι, δυναμένων τῶν δικαζομένων ἐνάγειν αὐτοῖς περὶ πλαστοῦ. Οἱ δὲ λοιποὶ κληρικοί κατὰ τὴν τοῦ νόμου τάξιν μαρτυροῦσιν. Θ'. Η μὴ ὑπερβᾶσα τὴν ἐξηκοστὸν ἐνιαυτὸν οὐ γίν νεται διακόνισσα. πριμίπιλον. τὴν παρθένον τοῦ ἀσκητηρίου, καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἄκουσαν ὑπηγάγετο. Ταύτης οὖν οἱ ἀδελφοὶ τῷ Μιχαήλ προσίεσι, τὰ τὰ τοῦ δράματος διηγούμενοι. Ὁ δὲ κελεύει τῷ στρατηγῳ, εἰ οὕτως φωράσοι ἔχουσαν τὴν ἀλήθειαν, τὴν μία τοῦ τετολμηκότος Εὐφημίου ἀποτεμεῖν κατὰ τὴν τοῦ νόμου ᾿Αρχιερεὺς οὐ μαρτυρεί οὔτ᾽ ἄκων, οὔθ᾽ ἐκών
nisterio cursus et primipili, contractis erga πόντες τὴν ὑπουργίαν τοῦ δρόμου καὶ τοῦ πριμιπί
fiscum debitis, clerici facti fuerint, conditioni
suæ restituuntur. Si vero apud magistratum, per
depositionem ipsius officii constiterit, eos non esse
ratiociniis vel ministeriis obnoxios, atque ipsi vitæ
probabilis sint: absque dispendio facultatum suarum transferuntur. Quod si clam facti fuerint clerici,
duas partes facultatum suarum concedunt
liberis, aut liberis nullis exstantibus, propinquis:
aut in horum defectu, sociis officialibus: ac tertiam
partem sibi retinent.
V. Si quis rapuerit, vel duntaxat uxorem ducere virginem sacram allentaverit: capitali supplicio punitur.
VI. Presbyteri, et diaconi el exorcistæ
λου, χρεωστήσαντες τῷ δημοσίῳ γένωνται κληρικοὶ,
ἀποδίδονται τῇ ἰδίᾳ τύχῃ. Εἰ δὲ παρὰ τῷ ἄρχοντι
διὰ τῆς καταθέσεως της τάξεως φανῶσι μὴ ὑποκεί
μενος λογισμοῖς ἡ λειτουργίαις, καί εἰσι δοκίμου
ζωής, μεταφέρονται ἄνευ ζημίας τῶν ἰδίων. Εἰ δὲ
λάθρα γένωνται, δύο μοίρας τῶν οὐσιῶν αὐτῶν πιο
ραχωρούσι τοῖ; παισίν· ἦ, παίδων οὐχ ὑπέντων,
τοῖς συγγενέσιν· ἢ ἐν ἀπορίᾳ τούτων τοῖς ταξεω
ταις· καὶ τὸ γ' παρακρατοῦσιν.
Ε΄. Εάν τις ἁρπάσῃ, ἢ μόνον πειραθῇ λαβεῖν γε
μετὴν [ παρθένον ἱερὰν, ἀποκεφαλίζεται.]
Γ'. Πρεσβύτεροι καὶ διάκονοι, καὶ ἐξορκισταί, καὶ
et lectores, et ostiarii personalibus etiain ἀναγνῶσται, καὶ ὀστιάριοι, καὶ τῶν περσοναλίων
muneribus eximuntur.
VII. Episcopus testimonium non dicit (24°).
VII. Presbyteri sine tormentis testimonium
dicunt, ita tamen, ut ipsi litigatores ens actione
falsi convenire possint. Cæteri vero clerici secundum juris ordinem testimonium dicunt.
IX. (25°) Quæ annum sexagesimum non excessit,
non fit diaconissa.
λειτουργιῶν ἐξαιρούνται.
Ζ'. Ἐπίσκοπος οὐ μαρτυρεῖ.
Η'. Οι πρεσβύτεροι χωρίς βασάνων μαρτυροῦσι,
δυναμένων τῶν δικαζομένων ἐνάγειν αὐτοῖς περὶ
πλαστοῦ. Οἱ δὲ λοιποὶ κληρικοί κατὰ τὴν τοῦ νόμου
τάξιν μαρτυροῦσιν.
Θ'. Η μὴ ὑπερβᾶσα τὴν ἐξηκοστὸν ἐνιαυτὸν οὐ γίν
νεται διακόνισσα.
Annibalis Fabroti notæ.
Relicto monasterio.Officiales igitur rationales
publicum cursum exhibebant in provinciis. V. ad
Glossas Basilic. in v. Koupiwoo;, deque primipilo
ibidem in πριμίπιλον.
Contractis erga fiscum. Interversa ratione
Ascali, 1. 1, c. eod, ut apud Tacit. Hist. 11, c. 95,
4: Novies millies sestertium paucissimis mensibus
intervertisse creditur.Et Annal.lib. xvi, cap. 10, 2.
Interversis patroni rebus, Petron. Si intervertissent
pecuniam vestram ut in 1. ult. D. De fugitir.
Duas partes. Verba d. legis 4, uti exstant
in antiquis exemplaribus hæc sunt: Quod si clandestinis artibus putaveriut irrependum, duas concedant liberis, aut si proles defuerit, propinquis ex
propria substantia (alii, proprie substantier) portiones, tertia sibimet retenta. Sin vero propinquorum
necessitudo defuerit, geminæ portiones officiis, in
quibus militant, relinquantur, portione tertia lantummodo retenta. Alii, relicta. Subscriptio autem
ita restituenda est: Dat. Kal. Sept. Tauro et Floro
co6s.
Uxorem ducere. De atrocitate hujus sceleris
Avitus Viennens, epist. 49: Vos conjicite qualiter
cœlestis justitiæ custilas moveatur, si sponsam
Christo devotam, et in sancti allaris thalamo benedictione dotatum, ut nihil amplius dicam vel pelulanter aspexerit, etc. Vide ibid. Notas v. c. et
doctissimi Jac. Sirmondi.
Altentaverit. Petron. Accessi tentaturus an
pateretur injuriam. Idem attentare quod tentare,
vet, onomast. attento, rɛipów. V. cod. LL. ant.
#. 403.
Capitali supplicio punitur. Continuator
Theophanis in Michaele Ainorient:: 'Agaprášel
τὴν παρθένον τοῦ ἀσκητηρίου, καὶ πρὸς ἑαυτὸν
ἄκουσαν ὑπηγάγετο. Ταύτης οὖν οἱ ἀδελφοὶ τῷ
Μιχαήλ προσίεσι, τὰ
τὰ τοῦ δράματος διηγού
μενοι. Ὁ δὲ κελεύει τῷ στρατηγῳ, εἰ οὕτως φω
ράσοι ἔχουσαν τὴν ἀλήθειαν, τὴν μία τοῦ τετολ
μηκότος Εὐφημίου ἀποτεμεῖν κατὰ τὴν τοῦ νόμου
axpiásɩav. In atrocioribus enim eadem severitate
voluntas sceleris, qua effectus punitur. Donatus
in Andrium, act. 1, sc. 5: Non perficere, sed conari velle aliquid ad scelus, effectio est, etc. Auctor
libri contra hæresim Prædestinat: Fit per arbitrium
suum sine facto reus. Voluntas enim perfecta pro
facti opere a justo judica reputatur: et implesse
dicitur omnia qui quod potuit fecit.
Raptori interdicitur matrimonio raptæ. Cap.
Caroli M. lib. 1, c. 194, Capit. Caroli Calvi p. 60.
Qui sanctimonialis. Imo tam raptor quam rapta
capite plectitur, si postea rapta raptori nupserit.
Synod. Turonica, it, c. 21: Statuimus ut nullus
sacratam Deo virginem, etc. p. 228, col. 2, în ûn.
tom. It concil., parte 2. Edictum Theodorici,
817, Kaptorem. Vide formulas solemnes editas
cum cod. LL. Antiq, formula 81. Hodie jure pontificio consistit matrimonium, si rapta cum qua
connubium est postea consenserit, cap. ult. extr.
De raptorib. Vide Capit. Car. M. p. 21, 51, 181, et
cap. Car. Calvi p. 60: Zonaram ad can. 12, 4 sy.
nod. Chalced. Vide tom. I Concil. Gall. P. 337.
Drusium in Sulpic. Sever. p. 76, Sozomen. vi, 3;
Nicephorum, x, 39.
Diaconi. Et subdiaconi, l. 4, c. h. t.
Exorcistæ. Exorcisteæ prætermissi sunt in
Basilicis repetite prælectionis, auctore Bals. ad
Phot. V. Wonuer. ad Minut, p. 155; de Exorcistis,
vide quæ dixi ad Parat. Cujac. h. tit.
Ostiarii. Dele ex d. 1. vi, vocem, acolythos.
quæ nec exstat in tribus codicibus Bals. nec in
Basilic. nec in lib. vel.
Plenus Harmenop. hanc legem ita extulit:
Episcopi nec volentes. nec inviti ad testimonium dicendum in jus vocari possunt, sed ad eos domum miltitur. Psellus ad titulum 16 Synops. Attaliota:
᾿Αρχιερεὺς οὐ μαρτυρεί οὔτ᾽ ἄκων, οὔθ᾽ ἐκών
Tw. Sic Vestales: ex quibus intelligimus quæ
sit horum verborum sententia in 1. VII. c. eod.:
Nec honore, nec legibus episcopus ad testimonium
fugitetur. Dele ibi verbum, dicendum, quod deest
in vet. exempl. Vide quæ dixi ad Cujac. Paratit.h.tit.
.(25) Sine tormentis. Xwple Basávwv, non tur.
quentur.
In 1. ix, c. eod. perperam legitur in quibusdam codicib. veteribus, etiam in optimo Bro-
col. 1125–1126page 25 of 129
PG 138:1125Γ. Εάν τινες ἐκκλησίᾳ ἡ ἐπισκέπῳ, ἢ κληρικῷ, παρὰ παντὸς που ελίκως κατηγοροῦνται, καὶ κεφα λικῶς τιμωρούνται· κἂν ὁ ἐπίσκοπος παρορᾷ τὸ γεγονός. Εἰ δὲ ὑπερβαίνουσιν οἱ ἐπελθόντες τὴν προ λιτικὴν διάταξιν, διὰ δημοσίων πραγμάτων ὁ ἄρχων στρατιώτας προσκαλεῖται. μῶν πρὸς τὸ μέγεθος ἐξ αὐτῶν καὶ οὐχ ετέρωθεν οἱ κληρικοὶ γίνονται, ὥστε συντελεῖν τὴν ἰδίαν καπιτα τίονα καὶ τὸ δημόσιον. 115· Ο πολιτευόμενος, μετά παραγγελίαν γενό μενος κληρικός, ἀποδίδοται τῇ βουλῇ διὰ τοῦ ἄρ χοντος. ΙΓ. Ο κατά βίαν η προσποίησιν παραβαίνων τὰ τῶν ἐκκλησιῶν προνόμια πέντε λίτρας προστιμᾶται. Χ. Θεοδόσιος ὁ βασιλεὺς νόμου Εγραψε, γυναῖκα εἰς διακόνισσαν μὴ προβαίνειν, εἰ μὴ ὑπερβῇ τὰ ξ' ἔτη κατὰ τὸν ᾿Απόστολον. 50: Κατὰ τοὺς θείους κανόνας, τὰς ἐν ἐκκλησία διακόνους φασίν. πρὸς διαστολή» γὰρ καὶ αὐτοὶ ἱερεῖς τέ εἰσι, καὶ διδασκαλίαν εἰσὶ ποίησιν.
Γ. Εάν τινες ἐκκλησίᾳ ἡ ἐπισκέπῳ, ἢ κληρικῷ,
† &tomóv ti apáĘwoiv kv tỷ tóny † tỷ hectoupylą,
παρὰ παντὸς που ελίκως κατηγοροῦνται, καὶ κεφα
λικῶς τιμωρούνται· κἂν ὁ ἐπίσκοπος παρορᾷ τὸ
γεγονός. Εἰ δὲ ὑπερβαίνουσιν οἱ ἐπελθόντες τὴν προ
λιτικὴν διάταξιν, διὰ δημοσίων πραγμάτων ὁ ἄρχων
στρατιώτας προσκαλεῖται.
IA'. 'Ev raï; èxxλnolais rūv xwpŵv, xał tŵy xwμῶν πρὸς τὸ μέγεθος ἐξ αὐτῶν καὶ οὐχ ετέρωθεν οἱ
κληρικοὶ γίνονται, ὥστε συντελεῖν τὴν ἰδίαν καπιτα
τίονα καὶ τὸ δημόσιον.
115· Ο πολιτευόμενος, μετά παραγγελίαν γενόμενος κληρικός, ἀποδίδοται τῇ βουλῇ διὰ τοῦ ἄρχοντος.
ΙΓ. Ο κατά βίαν η προσποίησιν παραβαίνων
τὰ τῶν ἐκκλησιῶν προνόμια πέντε λίτρας προστι
μάται.
Χ. (25**) Si qui in ecclesia irruerint in episco
pum vel clericos aut flagitiosunı aliquid
eo in loco, vel in liturgia commiserint, ab
omnibus publice accusantur, et capitali supplicio
afficiuntur; licet episcopus ad facinus admissum
conniveat Si vero ii, qui irruunt, officium civile numero superant, præses per publicas
litteras milites arcessat.
XI. In ecclesiis prædiorum et vicorum, pro
illorum magnitudine, de numero ipsorummet, non
aliunde, clerici funt; ita quidem, ut propriam
capitationem et onus fiscale conferant.
XII. Qui versatur in curia si post interdictum fiat clericus, præsidis opera curie
restituitur.
XIII. Qui per vim aut simulationem
ecclesiarum privilegia violat, quinque librarum auri
multam solvit.
Annibalis Fabroti notæ.
dæi, et Menagii, quinquaginta, ut constat ex illis
verbis: Secundum præceptum apostoli. Hoc est,
Pauli | ad Tim. cap. v, vers. 9. Theophanes:
Θεοδόσιος ὁ βασιλεὺς νόμου Εγραψε, γυναῖκα εἰς
διακόνισσαν μὴ προβαίνειν, εἰ μὴ ὑπερβῇ τὰ ξ' ἔτη
κατὰ τὸν ᾿Απόστολον. Sic etiam legit Photius Nomocan. tit. 1. c. 2. Tertullianus, De velandis virginibus, cap. 9, ad quam sedem præter annos 60
non tantum univiræ, id est, nupte aliquando eliguntur. Verum ex Nov. vi, c. 6, exigitur tantum
zelas annorum 50: Κατὰ τοὺς θείους κανόνας, se
cundum sacros canoues: ex Nov. autem cxxm,
c. 43, an. 40, ut Chalcedon: conc. can. 15, el vi, in
Trullo, c. 14; concil. Wormac. can. 45; diacomis-am non ordinandam ante annum 40, et hoc
jus sequuntur conditores Basilicon, qui hanc legem
libris suis non inseruerunt: et Eustath. De legitimis temporib. cap. De quadraginta annis. V. infra lib. m, tit. 1. De diaconissis quidam accipiunt
illa b. Pauli ad Tit. c. 1, vers. 3: Anus similiter
in habitu sancto. Theophylactus, ibid.: Tivaç dè
τὰς ἐν ἐκκλησία διακόνους φασίν. Alii de lale
boc potius sumenduin putant. V. inf. lib. 11,
til. I.
Hæc lex exstat in registro Greg. lib. 11, et
Capit. Car. M. vi, 113; Joano. Saresber, Polycrat. lib. v, c. 5, et in Appendice Cod. Theod.
num. 14, si quis conferre velit.
In episcopum. In 1. x. c. eod. sacerdotibus
et ministris, sacerdotum nomen proprie tribuitur
episcopis, Codex cann. Eect Afric. Alexandrinum
el Antiochenum venerabiles sucerdotes. 1. Hieron.
Advers. Luciferianos, c. 4: Ecclesiæ salus in
summi sacerdotis dignitate pendet. D. Augustin. in
quæst. 101: Tertullian, de baptismo, c. 17: Sumins sacerdos, qui est episcopus et fere ubi id
exstabat in maguscriptis, correctores immutarunt,
et notius episcopi nomen reposuerunt, quod in
Gregorio Turonensi cum veterib. collato et. aliis
observavi. Sed communicatur etiam presbyteris:
ude πρὸς διαστολή» episcopi, primi ordius sacerdotes dicti, presbyteri secundi. D. Hieronym. in
Jeremia, lib. III, c. 13: Sacerdotes quoque ipsi
secundus in ecclesiastico honore gradus: 'Opoiw;
γὰρ καὶ αὐτοὶ ἱερεῖς τέ εἰσι, καὶ διδασκαλίαν εἰσὶ
KEMITTzvµÉvos. Nam et ipsi similiter sunt sacerdo -
les, el docendi munus sibi concreditum habent,
Œcumenius, in 1 ad Tim. c. 11, v. 8; Facundus
Hermianens., lib. xi, c. 3: Quia sacrificare præsumpsit, quod licitum est singulo cuique etiam secundi ordinis sacerdoti. Leo I, in serm. 10, de laude
charitatis: Non enim sum.HOS tantum antistiles,
-aut secundi ordinis sacerdotes. Hincmar. Remens.
opuscul. 13, c. 3: Hos Lxx figuram presbyterorum,
id est secundi ordinis sacerdotum gessisse sciendum
est. Et opusculo 48, c. 20: De presbyteris, videlicet
secundi ordinis viris non dimittenda sunt. Secundi
sacerdotes in constit. Theodosii et Valentin. append. Cod. Theod. num. 20. Possid. de vița August. c. 4: Quia locus presbyteris, licet ipse majore
dignus esset, appropinquarel tamen episcopatui.
Vel clericos. Ministri in d. 1. 10, et 1.27, et
25, cho tit.
In liturgia. In ipso cultu locore. Sic vet. in
d. 1. 10 Saresberiensis et alii. Codex Brodæi et
Menagii In ipso culto loco. In Appendice: vel
Ipsi cultui locoque.
Conniveat. In d. 1. 10: Injuriæ propriæ ultionem non deposcal, cui (sacerdotii append.) sanctitas ignoscendi gloriam derelinquit. Vide Nicephorum Gregoram, lib. ix Hist., ubi de Isaia patriarcha. V. Sulpit. Sever. p. 494. Tantam, etc., edit.
8, et Prosperum Aquitanum, 11 De vita cont.
Officium civile. Civilem apparitionem. Apparitio pro apparitore in d. 1. 40.
Prædiorum. Possessionum, in 1. 41, c. eod.
Possessio igitur pro prædio rustico, ut in 1. xxxvi.
D. De minor.; Symm. 10, 41. Glossæ: Kirpa,
prædium, fundus, possessio, in prædiis et_vicis
Ecclesiæ constitutæ, 1. 10, § De hæretic. Theophil. 2. Instit. de inutilib. stipulat.
Et onus fiscate. Capitationis onus ac sarcinam, d. 1. 11.
Qui versatur in curia. Boudsuth;, curialis,
decurio. Curiales clerici non ordinantur. Nov. vi,
cap. 4, et Nov. CXXIII, C. 45. V. S. Ambros. 5,
epist. 31, can. præterea, distinct. 51, Joann. Saresber. Polycrat. lib. vii, c. 20.
Pust interdictum. Nec statim conventione
premissa pristine conditioni reddatur. L. 12, c.
cod. V. Gesta purgationis Ceciliani, p. 32.
Præsidis operu. Vigore et solertia judicantinm, d. 1. 12.
Qui per vim. Ad hujus 1. interpretationemn
vide lib. Lx Basilic. tit. 54, c. 21; non tamen videtur vim facere qui temere privilegia ecclesiastica lædit, quique eorum in necem ecclesiæ, rationem non habet, eave contemnit. Sed neque vim
affert, qui ca dissimulatione negligit. Sic in lib.
XVII, C. eod. Si quis hæc violaverit, id est, si quis
adversus ea fecerit.
Aut simulationem. Lege in Gr. "Il mapamposποίησιν.
col. 1127–1128page 26 of 129
PG 138:1127ΙΔ΄. Ο κατά δοκιμασίαν ἐπισκόπων ἐκβληθείς ἐπισκοπῆς, ἐάν τις ποιῇ ταραχώδες, καὶ θέλῃ ἐπισ βῆναι τῇ αὐτῇ ἐπισκοπῇ, πόρρω τῆς πόλεως ρ' με λίοις ἐκβάλλεται, καὶ οὐκ ἔχει ἄδειαν προσιέναι βασιλεῖ, ή λαμβάνειν ἀντιγραφήν. 'Αλλ' εἰ καὶ λάβῃ, οὐκ ἀπολαύει· καὶ οἱ βοηθήσαντες αὐτῷ ἀγανα ατούνται. ΙΕ΄. Ἐὰν ἀπηγορευμένα συνακτήρια κληρικῶν ἐν Ιδιωτικοῖς οἴκοις γένωνται γνώμῃ τῶν δεσποτών, δημεύονται οἱ οἶκοι. 1'. Ἐὰν ἀπόγραφος ἄκοντος τοῦ δεσπότου οὐ κληροῦται, καὶ ἐν αὐτῷ δὲ τῷ χωρίῳ ἐπὶ τούτῳ τῷ ὄρῳ γίνεται, ἐφ᾽ ᾧ διὰ τοῦ δεσπότου την καπιτα τίενα συντελεῖν, καὶ δι' ὑποκαταστάτου γεωργείν, ἐῤῥωμένης τῆς ἀλειτουργησίας, ἡ τῆς δήλης καπι τατιόνης, συγχωρεῖ ταῖς ἐκκλησίαις. Καὶ ἀντιγραφή ἐναντιουμένη τῇ διατάξει οὐκ ἔρρωται. ΙΖ΄. Οὐκ ἔχουσιν οἱ κληρικοὶ πάροδον εἰς τὰς δη μασίας πράξεις, ἢ τὰς ἁρμοζούσας ταῖς βουλαῖς οὔτε οἱ λεγόμενοι παραβάλανος ἔχουσι χώραν πρὸς τὰς δημοσίας θέας), η βουλευτήρια, οὔτε πρὸς τοὺς ἄρχοντας, εἰ μὴ διὰ δίκην, ἢ τῆς κοινότητας αὐτῶν. Εἰ δέ τις παρὰ ταῦτα ποιήσει, ἐκβάλλεται τοῦ συστήματος διηνεκῶς, καὶ ἁρμοδίως κολάζεται, Κατά δοκιμασίαν ἐπισκόπων ἐκβληθείς. ἀπὸ συνόδου, Επισκοπήν, Από ἑκατὸν μιλίων ἧς ἐξεβλήθη πόλεως οἰκείτω, Μί ἐν, ἡ τοῦ Σαββάτου ὁδὸς, ὡς φησιν Ωριγένης. 5. Ότι περιεπάτησεν ἐπὶ τῆς θαλάσσης σταδίους κύριε, ἢ τριάκον, οἷς εἶπεν ὁ Εὐαγγελιστής, ὅπερ εἰσὶ μέλια τρίτον παρ' ὀλίγον. Σταδίους είκοσι πέντε ή τριάκοντα, ώς είπεν ὁ Εύ. 19), ὅπερ ἐστὶ μίλια τισσαρα παρά κλίσ γον. Επτά ήμισυ σταδια ποιούσι μίλιον.: Το μίλιον έχει στα αζ' ς'. Β. 61, Εἰ δὲ ἀπὸ ο:καπέντε στα δίων ήν ἡ Βιθανία, ὅπερ ἐστι μίλια δύο. πως συναγωγ Δοχεῖον καὶ καταγώγιον ἀπολλυμένων. Τα συστήματα τῶν αἱρετικῶν μικρά συστήματα. Τας αὐτῶν ἐκκλησίας, ήτοι φωλεούς, και σπήλαια. Οὕτως εἴποιμι τὰς τῶν αἱρετικῶν συν ελεύσεις. ν, ΣΤΙ Ο απο γεγραμμένος τῇ γῇ πάροικο, εναπογράφος.: Εναπόγράφος,
XIV. (37*) Qui episcopatu per arbitrium
episcoporum dejectus fuerit, si quid egerit tumultuose, ac eumdem episcopatum iuvalere voluerit, procul ab urbe centum millibus cjicitur, nec imperatoren adeundi potestatem
habet, vel impetrandi rescriptum: sed etiam si
quod impetraverit, non accipit; et qui auxilium ei
tulerint, indignationem incurrunt.
XV. Si prohibita clericorum conventicula
privatis in ædibus de sententia dominorum
babeantur, domus ipse proscribuntur.
XVI. Ascriptitius invito domino non fit clericus, atque ctiam in predio sub hac lege clericus fit, ut per ip um dominum capitationem pr
ΙΔ΄. Ο κατά δοκιμασίαν ἐπισκόπων ἐκβληθείς
ἐπισκοπῆς, ἐάν τις ποιῇ ταραχώδες, καὶ θέλῃ ἐπισ
βῆναι τῇ αὐτῇ ἐπισκοπῇ, πόρρω τῆς πόλεως ρ' με
λίοις ἐκβάλλεται, καὶ οὐκ ἔχει ἄδειαν προσιέναι
βασιλεῖ, ή λαμβάνειν ἀντιγραφήν. 'Αλλ' εἰ καὶ λάβῃ,
οὐκ ἀπολαύει· καὶ οἱ βοηθήσαντες αὐτῷ ἀγανα
ατούνται.
ΙΕ΄. Ἐὰν ἀπηγορευμένα συνακτήρια κληρικῶν ἐν
Ιδιωτικοῖς οἴκοις γένωνται γνώμῃ τῶν δεσποτών,
δημεύονται οἱ οἶκοι.
1'. Ἐὰν ἀπόγραφος ἄκοντος τοῦ δεσπότου οὐ
κληροῦται, καὶ ἐν αὐτῷ δὲ τῷ χωρίῳ ἐπὶ τούτῳ τῷ
ὄρῳ γίνεται, ἐφ᾽ ᾧ διὰ τοῦ δεσπότου την καπιτα
stet, ac per subrogatum rus colat: ea immunitate τίενα συντελεῖν, καὶ δι' ὑποκαταστάτου γεωργείν,
ipsi rata manente, quæ certas capitationes ecclesiis
relaxat. Εt huic constitutioni si quod rescripta
adversetur, non valet.
XVII. C'erici non habent aditum ad actiones publicas, vel quæ ad curius pertinent: nec qui parabolani vocantur, potestatem habent accedendi ad
spectacula publica, vel ad curias, nec ad prasides;
nisi litis propriæ causa, vel que ad ipsorum communitatem spectet. Si quis præter hæc fecerit,
in perpetuum ex ipso collegio ejicitur, et supplicio competenti afficitur.
ἐῤῥωμένης τῆς ἀλειτουργησίας, ἡ τῆς δήλης καπι·
τατιόνης, συγχωρεῖ ταῖς ἐκκλησίαις. Καὶ ἀντιγραφή
ἐναντιουμένη τῇ διατάξει οὐκ ἔρρωται.
ΙΖ΄. Οὐκ ἔχουσιν οἱ κληρικοὶ πάροδον εἰς τὰς δημασίας πράξεις, ἢ τὰς ἁρμοζούσας ταῖς βουλαῖς
οὔτε οἱ λεγόμενοι παραβάλανος ἔχουσι χώραν πρὸς τὰς
δημοσίας (f. θέας), η βουλευτήρια, οὔτε πρὸς τοὺς
ἄρχοντας, εἰ μὴ διὰ δίκην, ἢ τῆς κοινότητας αὐτῶν.
Εἰ δέ τις παρὰ ταῦτα ποιήσει, ἐκβάλλεται τοῦ
συστήματος διηνεκῶς, καὶ ἁρμοδίως κολάζεται,
Annibalis Fabroti notæ.
(37') Integram hanc legem exhibet appendix
Codicis Theodosiani.
Per arbitrium. Κατά δοκιμασίαν ἐπισκόπων c
ἐκβληθείς. Plut. Nomoc. tit. 9, cap. 10. Basilica,
ἀπὸ συνόδου, lib. m, tit. 1. c. i, residentibus
episcopis, I. 14 c. eod. Rufinus Aquilei. Mist.
eccles. lib. x, c. 1: ibique Arium trecentis decem
et octo episcopis residentibus adesse jubet. Concil.
Tolet. v. c. 3: Episcopi secundum ordinationis
sue tempora resideant.
Episcopatum. Επισκοπήν, Baln. et Basil.
sacerdotium; d. l. 1i, ut sacerdotes pro episcopis,
supra c. 10.
Ab urbe Balsamon ad can. 28 Apostol. Από
ἑκατὸν μιλίων ἧς ἐξεβλήθη πόλεως οἰκείτω, ex lasilic. d. c. 1
Centum millibus. Centesimo milliario, centesimo lapide. OEcumenius in Acta c. 1: Μί
ἐν, ἡ τοῦ Σαββάτου ὁδὸς, ὡς φησιν Ωριγένης. 5.
Athanasius in Metaphrasi ms. p. 76, vers. 20:
Ότι περιεπάτησεν ἐπὶ τῆς θαλάσσης σταδίους κύριε,
ἢ τριάκον, οἷς εἶπεν ὁ Εὐαγγελιστής, ὅπερ εἰσὶ μέλια
τρίτον παρ' ὀλίγον. Locus corruptus in scripto codice,
scribe: Σταδίους είκοσι πέντε ή τριάκοντα, ώς είπεν
ὁ Εύ. (Juan. vi, 19), ὅπερ ἐστὶ μίλια τισσαρα παρά κλίσ
γον. Nam ut ait Suidas: Επτά ήμισυ σταδια ποιούσι
μίλιον. Hero: Το μίλιον έχει στα αζ' ς'. Β. Cheysost. homn. 61, in Juan. Εἰ δὲ ἀπὸ ο:καπέντε στα
δίων ήν ἡ Βιθανία, ὅπερ ἐστι μίλια δύο.
Nec imperatorem. V. conch Antiocheni
can. 12.
Conventicula. In 1. 15, c. evd. conventiculam illicitam, etc, et πως: Noram ac tumultuosam contenticulam, sic vel. exempl. Brodai: sic
etiam legitur in 1. 3, infra, De his qui ad eccl.
confe, conventicula est συναγωγ. Conventicuium
plerumque in malo ponitur. Glossæ, conventicusum perditarum: Δοχεῖον καὶ καταγώγιον ἀπολλυμένων. Interdum pro loco in quem convenitur.
Cassiodor. Tripariila, lib. vi, in fin., ut rursum sunt Christiani et conventicula in quibus
orare consueverint, 1. 8 8 3 Convențicula; 1. 44,
Donatistarum conventicula, in sententia Marcellini
post collationem Carthag. cum Donatist. C. Giyprianus De unitate Eccl.: Et cum hæreses et schismata pestmodum nata sint, dum conrenticula sibi
diversa constituunt, etc. S. Ambres. De dignit, sacerd. cap. 4: Hæreticis et schismaticis, qui extra
sanctam Ecclesiam catholicam conventionla sibi
profuna præficiunt. D. Augustin. in epist. 50:
Circuli atque conventicula Donatistarum, vel Maximiarensium. Circuli ut in 1. 8, § 4, hoc til. Τα
συστήματα τῶν αἱρετικῶν μικρά συστήματα. Cyrillus Hierosolymit. calech. 8; Epiphanius Pa
maril, lib. n: Τας αὐτῶν ἐκκλησίας, ήτοι φωλεούς,
και σπήλαια. Οὕτως εἴποιμι τὰς τῶν αἱρετικῶν συν
ελεύσεις.
Priralis in edibus. lluc pertinet 1. ν,.
Theod. De his qui ad eccles. et est de conventiculis Joanitarum, ut tunc dicebantur fautores
Jeannis Chrysostomi. Vide Hist. Tripart. lib. x,
cap. 17
Ascriplitius. Censibus adnotatus 1. ΣΤΙ
Deui. censib, obnoxius, ascriplus censibus, Ο απο
γεγραμμένος τῇ γῇ πάροικο, ut Greci exponu,
εναπογράφος. Glusse: Εναπόγράφος, ascripι
tims. Hic quasi servos est, et ideo invito domino
non poterat in clerum ascisci. Gelasius PP. in
can. generalis, distinct. 54.
In prædio. In eo vico in quo nascitur manSilare, d. 1. 16.
Ad ipsorum communitatem. Hoc est corpus
vel collegium. In communes totius corporis causas,
sic vet. exemp. Brodæi, in 1. 22, c. eod.
Ex ipso colegio ejicitur. Brevibus parabolauis exima ur, d. 1. 17, id est, matricula parabolanorum. Id enim hic significat breve. Alias
brevis seu breve, aut breviculum pro indice et
mventario, schieda et libello brevi ponitur. Lupaς,
epist. 88: Breres elium quos de facullule monaste
Tit millere debuis.is. Concilium Suessionense 11,
cap. 7:Thesaurum ae vestimenta seu libros d.li-
col. 1129–1130page 27 of 129
PG 138:1129ΙΗ'. Παραβαλάνοι γίνονται καὶ κατὰ δοκιμασίαν τοῦ ἐπισκόπου Αλεξανδρείας, μὴ ὄντες ἀξιωματικοί καὶ βουλευταί, ὀφείλοντες ἐπιμελεῖσθαι τῶν λελωβημένων, καὶ ταῖς κελεύσεσι τοῦ πάππα πειθαρχεῖν. ΙΘ'. Οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ κληρικοὶ μόναις συνοικείτα 1: Εἰσέτρεχον γὰρ εἰ; τὴν ἐκκλησίαν στρατιῶται μετὰ ὅπλων, καὶ εἱστήκεισαν οι μπο νάζοντες μετὰ Βαρσουμᾶ, και παραβαλανεῖς καὶ Ο μακαριώτατος πάπας ᾿Αθανάσιος. μα, νε! παπική αξία, γυναικῶν ὁμιλίας, καὶ συντυχία; ὡς τὰ μάλιστα φεύγειν, εἰ μή τις απαραίτητος ἀνάγκη τήν συντυχίαν βιάζοιτο
ΙΗ'. Παραβαλάνοι γίνονται καὶ κατὰ δοκιμασίαν
τοῦ ἐπισκόπου Αλεξανδρείας, μὴ ὄντες ἀξιωματικοί
καὶ βουλευταί, ὀφείλοντες ἐπιμελεῖσθαι τῶν λελωβη
μένων, καὶ ταῖς κελεύσεσι τοῦ πάππα πειθαρχεῖν.
ΙΘ'. Οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ κληρικοὶ μόναις συνοικείτα
XVIII. Parabolani ex episcopi Alexandrini
arbitrio fiunt, qui non sunt in dignitate constituti
vel curiales: et confectorum morbis curam
gerere debent, ejusque papir jussis obsequi
XIX. (51*) Sacerdotes et clerici matribus dunAnnibalis Fabroli notæ.
genter imbrévient, et breves nobis reportent. I'mbrevient etiam quid unusquisque ecclesiarum
prælatus, quando prælationem ecclesiæ suscepit,
ibi invenerit. Que totidem verbis exstant in
concilio apud S. Macram, cap. 4. B. Hieron.
Epist. ad Florentium: Ut eos libros, quos me non
habere brevis subditus edocebit, librarii manu in
char'a scribi jubeas, pro quo Græci recentiores
Bpérov dicunt. S. Athanasius Apol. 2: Ilemolŋxe
TO SPEбIOV TOUTO. Vide ad Glossas Basilic.
Parabolani. Qui ad curanda debilium ægra
corpora deputantur, l. 18 c. eod. Concilium Chalcedon. art. 1: Εἰσέτρεχον γὰρ εἰ; τὴν ἐκκλησίαν
στρατιῶται μετὰ ὅπλων, καὶ εἱστήκεισαν οι μπο
νάζοντες μετὰ Βαρσουμᾶ, και παραβαλανεῖς καὶ
лlñßo; ällo mo. Vet interp. Irruebant enim in
ecclesiam milites cum armis. Instabant monuchi
qui cum Barsuma, et parabalani, et multitudo alia
grandis. Forte legendum, parabolani, et mapaбodávot,
sic dicti, ut ait sumimus Novellarum interpres,
quasi temerarii, quia qui ægrotis adsunt in periculis sæpe non parvis versentur ægrotorum contactu: eadem nimirum forma rationeque qua bestiarii parabolarii sunt, et Socrati napáбol, id
est. audaces. Hinc napáбolov rolμay Polyb.,
dixit 8. napácolov dμrpa alii. De significatione
hujus verbi vide Scaligeri epist. 60 et Hug. Grot.
in Epist. ad Philippenses, cap. 2. V. Niceph. Call.
In dignitate constituti. Honorati, d. I. xvii.
Honorati enim sunt qui civilem aut militarem homorem seu dignitateni gerunt, quive ea functi sunt.
Vile tit. De honoratorum vehiculis, et l. 19 cod. De
episcopali audient. Les gens de qualité. Vetus inscriptio. Honorati et DecuriONES ET NUMERUS MILITUM CALIGATORUM. Et in Leonis epistolis, in constit. Honorii et Theodosii ad Agricolam præſeclum Galliarum: Honoratos vel curiales.
Ejusque pape jussis obsequi. Ita ut hi reverentissimi sacerdotis præceptis ac dispositionibus
obsecundent, d. 1. 18: papæ, id est, episcopi:
quo nihil frequentius tam in Latinorum, quam
Græcorum Pairum scripus. S. Basilius epist. 325:
Ο μακαριώτατος πάπας ᾿Αθανάσιος. Vide Glossar.
nostrum ad Juliani Novellas. Hinc manixòv ¿§¡wμα, νε! παπική αξία, Georgio Pachymeræ, et
napapуeusty, Balsam. ad can. 1 concil. Nicæn.
77186Mulierum consortium alienum est a vita
et honestate clericorum. Sanctus Basilius in Cor
stitution b. monasticis, cap. 5: Xph 8 cd; twv
γυναικῶν ὁμιλίας, καὶ συντυχία; ὡς τὰ μάλιστα
φεύγειν, εἰ μή τις απαραίτητος ἀνάγκη τήν συντυ
χίαν βιάζοιτο - Fugienda nobis in primis cum
Tieribus congressiones, collocutionesque: nisi cum
gravissima nos aliqua ad eas necessitas impellat.
Sulpitius Severus, dialogo 2, cap. 7: Martinus,
quem nulla unquam femina contigisset. Et ideo
principalibus constitutionibus et synodalibns, decrens caveiur, ut clerici mulierum extranearum
* OUVεloάxtwy, consortio abstineant, 1. 49 cod.
De episc. et cleric, et can. 3 concit. Nicæn. Cujusmodi constitutio_repetita est in synodo Toletana iv, can. 42: Cum clericis, inquit, extraneir
femma nullatenus habitent; id enim et constitutio
antiquorum Patrum decrevit. Et can. 4: Quidam,
inquit, clerici legitimum non habentes conjugium,
extrascuram mulierum interdicta consortia appe
Tunt. Denique Justinianus eam Nicænæ synodi dePATROL. GR. CXXXVIII.
finitionem confirmat in Nov. cxxIII, can. 29: Presbyteris, inquit, et diaconis, et subdiaconis ét omnibus in clero conscriptis, interdicimus secundum
rim sanctorum cau onum, mulierem aliquam in domo
sua extranʼam habere. Et Nov. cxxxvii, c. 1, ipsum
Nicæni conventus canonem citat. Ejusmodi autem
mulieres øvvelsaxtol dicuntur in can. 3, id est,
extrancæ veteri interpreti, et Rufino Aquileiensi,
lib. Histor, eccles. cap. 6. Alii malunt subintro -
durtas, vel intromissas vel ascititias interpretari,
in can. Nullus, et can. Interdixit, distinct. 52, et
in Aquisgranensis concilii can. 39; Arelat. 11,
c. 4. Erant autem ouvɛloxxtor mulieres neque
uxores, neque concubine, sed tertii cujusdam generis mulieres quas secum clerici non sobolis nec
libidinis gratia, sed pietatis studio, aut certe pietatis obtentu fovebant, ut scribit D. Chrysostomus
in sermone contra eos qui habent mulieres oUVE!GAxTOS Sunt enim quidam, inquit, qui puellas
innuptas absque nuptiis et concubitu ducentes domi
perpetuo collocant, et ad supremam seneciam usque
inclusas tenent, non quærendorum liberorum gratia,
neque enim aiunt se illis misceri, neque libidinis
causa, siquidem illas dicunt se incorruptas inviola.
tasque servare.
"
Excipiuntur tamen, d. can. 3 concilii Nicæni,
mater, filia, soror, ant amita, et denique eæ per.
sonæ quæ omnem suspicionem effugiunt. Quod
etiam confirmat Justinian. in d. Nov. CXXIII, c.
29: In his enim nihil sa:vi criminis existimari (a:·
dus naturale permittit. L. xix c. eod. lege, scevi.
Honor, et Theodos. in constit. relata in Collar.
Carthag. Scava Donatistarum interpretatio.
Excipitur etiam ea quæ ante sacerdotium uxor
fuit. Vide Breviationem canonum Fulgentii Ferrandi, c. 122; Georgium Alexandrinum in Vita
B. Chrysostomi.
Verum quia clerici et sacerdotes ejusmodi milieres ouvetsάxtovę, quarum consuetudine deleclabantur, sorores, aut matres, aut filias appel.
labaut, et propudia sua sub his pietatis nomini -
bus obtegebant, quod B. Hieronym. indicat in libro ad Rusticum monach. De vivendi forma, et
lib. De vitan:lo suspecto contub., et Ancyrau, concilii can. 18, Theodosius in d. 1. Eum qui, 19,
constituit ne quis sacerdos aut clericus tales domi
sorores habeat: et generaliter, ne extraneas, neve
nillas omnino mulieres præter matrem, filiam germanam, et eam quæ uxor ante sacerdotium fuerit.
Observandum est quod dicitur in 1. 29, uxorem
retineri posse, quod etiam permittitur concilii
Nicæ can. 4, ex his qui ex lingua Arabica in
Latinum sermonem conversi sunt; et synodi Arelatensis ii can. 3: Si quis clericus, inquit, a gradu
diaconatus in solutio são mulierem, præter aviam,
matrem, sororem, filiam, neptem, vel conversam
secum uxorem habere præsumpserit, a communicatione alienus habeatur, Pur quoque et maiterem, si
se separare nolverit, pæna percellat.
Qui jam uxores habebant, si ad episcopatus
apicem ascendissent, vel ad presbyterii honorem,
ollicium mariti non exercebant, sed ab uxoribus
abstinebant. Gregorius Turonensis, Histor. lib. 1,
cap. 44: Apud Arvernos post Stremonium episcopum predicatoremque, primus episcopus Urbicus
fuit, ex senatoribus conversus, uxorem habens, quæ
jarta consuetudinem ecclesiasticam remota a con36
col. 1131–1132page 28 of 129
PG 138:1131σαν μητράσιν αὐτῶν, καὶ θυγατράσι, καὶ ἀδελφοῖς, καὶ ταῖς πρὸ τούτου γαμηθείσαις αὐτοῖς. Κ'. Ἐὰν πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ διακόνισσα» ἢ ὑποδιάκονος, ἢ κληρικός, ἢ μοναχός, ή μονάστρια τελευτήσῃ ἀδιάθετος, μὴ ἔχων ἀνιόντας ή κατιόν. τας, ἢ συγγενεῖς, ἢ γυναῖκα, ἡ κατ' αὐτῶν ἐκκλησίᾳ ἢ τὸ μοναστήριον αὐτὸν διαδέχεται. Τὸν δὲ του οὗτον, εναπόγραφον ὄντα, ὁ δεσπότης· ἡ ἀπελεύθερον, ὁ πάτρων· ἡ βουλευτήν, ή βουλή διαδέχεται σωζομένων ταῖς ἐκκλησίαις καὶ τῶν ἀγωγῶν, ἂς εξο χον κατὰ τῶν τελευτησάντων προφάσει διοικήσεως. ΚΑ'. Οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ διάκονοι, καὶ οἱ λο λούστριοι δύνανται δι' ὑποκαταστάντων κινδύνῳ τῶν οὐσιῶν αὐτῶν τὰς βουλευτικές ποιεῖν λειτουργίας. ΚΒ'. Ο κατὰ συκοφαντίαν ἐπὶ παραστάσει παρά προσφόρῳ δικαστῇ αιτιώμενος ἐπίσκοπον λ' δίδωσι λίτρας. Και βεβαιοί ή διάταξις τὰ ἐκκλησιαστικά προνόμια. Κληρικὸς ἢ μοναχὸς ἀνιὼν ἐν Κωνσταντινουπόλει διὰ θρησκείαν ἢ πρᾶγμα τῆς Ἐκκλησίας ἄνευ γραμμάτων τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, οὐ νομίζεται κληρικός ή μοναχός. ΚΓ'. Ἡ διάταξις ἐκβάλλει Εὐτυχέα, καὶ δέχεται τὴν μνήμην Φλαβιανού. ΚΔ'. Έρρωται τὸ τῆς ψυχῆς πτωχούς καταλιμπανόμενον, καὶ οὐκ ἀκυροῦται τῷ λόγῳ τῶν ἀδι λων, ἢ βεβαίῳ. ΚΕ'. Οἱ κληρικοί Κωνσταντινουπόλεως τῶν ἀκτόρων μὴ βουλομένων αὐτοῖς ἐνάγειν παρὰ τῷ πατριάρχῃ, παρὰ τοῖς ὑπάρχοις μόνοις δικάζονται, ενάγοντες καὶ μονάστρια. Ιλλούστριοι. τῷ δημοσίῳ. 1, Το κομιτάτον κατειληφώς. 21: Εδηλώσαμεν ὅπως ἀμερίμνως εἰς τὸ ἡμέ τερον κομιτάτον. ᾿Ανεχώρησαν εἰς τὸ κομιτάτον παραγένῃ. Γράμμασι τοῦ ἐπι σκόπου. Συλλαβὼν ἐκτὸς τοῦ οἰκείου ἐπισ σκόπου. συλλαβών άνευ συλλαβών. Αναξίους εαυτούς του σχήματος ποιήσουσιν. Γυν.
taxal suis, et filiabus, et sororibus, et antea sc- σαν μητράσιν αὐτῶν, καὶ θυγατράσι, καὶ ἀδελφοῖς,
cum inatrimonio copulatis cobabitent.
XX. Si presbyler, vel disconus, vel diaconissa,
vel subdiaconus, vel clericus, vel monachus, vel
monastria nullo condito testamento decesse
rit, nec habeat ascendentes, aut descendentes, auf
propinquos, aut uxorem (52'), ecclesia sua vel
monasterium ei succedit. Eiden, si sit ascriptitius,
dominus; si libertas, patronus; si curialis, curia
succedit: ita ut ecclesiis et monasteriis actiones,
quas adversus defunctos ratione negotiorum gestoruïn habebant, reserventur.
XXI. Episcopi, et presbyteri, et diaconi, et illustres per substitutos, periculo facultatum
suarum, obire munera curialis possunt,
XXII. Qui per calumniam, exhibitionis causa
apud judicem competentem accusat episcopum,
dat auri triginta libras Confrinat etiam hæc
constitutio privilegia ecclesiastica. Item si clericus
aut monachus Constantinopolim adierit religionis causa vel ob aliquod negotium ecclesiæ, sine
litteris episcopi sui, non putatur esse
clericus aut monachus.
XXIII. Eutychem rejicit hæc constitutio, et Flaviani memoriam recipit.
XXIV. Ratum est, qnod pauperibus relinquitur;
nec incestarum personarum ratione infrmatur.
XXV. Clerici Constantinopolitani, cum actores
apud patriarcham eos convenire nolunt, apud
solos praefectos praetorio litigant, sive sint actores, sive
καὶ ταῖς πρὸ τούτου γαμηθείσαις αὐτοῖς.
Κ'. Ἐὰν πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ διακόνισσα»
ἢ ὑποδιάκονος, ἢ κληρικός, ἢ μοναχός, ή μονάστρια
τελευτήσῃ ἀδιάθετος, μὴ ἔχων ἀνιόντας ή κατιόν.
τας, ἢ συγγενεῖς, ἢ γυναῖκα, ἡ κατ' αὐτῶν ἐκκλη
σία ἢ τὸ μοναστήριον αὐτὸν διαδέχεται. Τὸν δὲ τουοὗτον, εναπόγραφον ὄντα, ὁ δεσπότης· ἡ ἀπελεύθε
ρον, ὁ πάτρων· ἡ βουλευτήν, ή βουλή διαδέχεται·
σωζομένων ταῖς ἐκκλησίαις καὶ τῶν ἀγωγῶν, ἂς εξο
χον κατὰ τῶν τελευτησάντων προφάσει διοικήσεως.
ΚΑ'. Οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ διάκονοι, καὶ οἱ λο
λούστριοι δύνανται δι' ὑποκαταστάντων κινδύνῳ τῶν
οὐσιῶν αὐτῶν τὰς βουλευτικές ποιεῖν λειτουργίας.
ΚΒ'. Ο κατὰ συκοφαντίαν ἐπὶ παραστάσει παρά
προσφόρῳ δικαστῇ αιτιώμενος ἐπίσκοπον λ' δίδωσι
λίτρας. Και βεβαιοί ή διάταξις τὰ ἐκκλησιαστικά
προνόμια. Κληρικὸς ἢ μοναχὸς ἀνιὼν ἐν Κωνσταν
τινουπόλει διὰ θρησκείαν ἢ πρᾶγμα τῆς Ἐκκλησίας
ἄνευ γραμμάτων τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, οὐ νομίζεται
κληρικός ή μοναχός.
ΚΓ'. Ἡ διάταξις ἐκβάλλει Εὐτυχέα, καὶ δέχεται
τὴν μνήμην Φλαβιανού.
ΚΔ'. Έρρωται τὸ τῆς ψυχῆς πτωχούς καταλιμ
πανόμενον, καὶ οὐκ ἀκυροῦται τῷ λόγῳ τῶν ἀδι
λων, ἢ βεβαίῳ.
ΚΕ'. Οἱ κληρικοί Κωνσταντινουπόλεως τῶν ἀκτόρων
μὴ βουλομένων αὐτοῖς ἐνάγειν παρὰ τῷ πατριάρχῃ,
παρὰ τοῖς ὑπάρχοις μόνοις δικάζονται, ενάγοντες καὶ
Annibalis Fabroti notæ.
sortio sacerdotis religiose vivebat: racabant enim
ambo orationi, eleemosynis, atque operibus bonis.
Ex veteri igitur Ecclesiæ more non miscebantur
uxoribus, cau. Tenere 4, et can. Lex continentia 10,
distinct. 51. Εt ratio hæc affertur in d. can.4: Quia
ministerii quotidiani necessitatibus occupantur. În
cap. 2 eod. in quinta compilatione. Cum eos cogitare oporteat, quomodo eis placere valeant et
servire. In cap. 3 h. tit. Cum simul voluptatibus,
ac divinis et ecclesiasticis obsequiis vacare non
valeant. Eodem recidit Alexandri III, in cap. 2
cod. in antiqua Decretali collect. 1, Ne is qui benelicium et uxorem retinet, duplici cura distrahatur, uxoris et ecclesia.
Monastria. μονάστρια. Ad l. 15, supra De
sacrus. eccles.
(52') Aut uxorem. Lege igitur, ut in Brodzi cod.,
vel uxor exstiterit: in l. 20 c. eod. alii perperam,
nec uxor.
Illustres. Ιλλούστριοι. Victor Uticensis,
1. nit De persic. Afr. reg. Hunnerici constitut. profert, in qua hæc habentur: Ut illustres sigillatim
auri pondo quinquagena darent, spectabiles auri
pondo quadragena, seifatores auri pondo tricena.
Vide Glossas Basil. et infra Parat. aid tit. 4.
Dat auri 30 lib. Publicis calculis infercn -
das..I. 22 c. eod., il est, Qscu, τῷ δημοσίῳ. Basilica, lib. mt, tit. 1, cap. 2.
Constantinopolim. Synopsis Bas. lib. Lx
it. 1, Το κομιτάτον κατειληφώς. Qui venerit ad
comitatum principis, ut iii i. Filiusf. 43, L. De
testam, milit, et 1. Etsi 7, c. De malefic. et mal,
Constantius A. epist. ad S. Athanas. Exstat autem
in ejusciem Apolog. u. et Socrat. Mist. eccles. 11,
c. 23; et Niceph. Callisti Hist. eccl. lib. x,
c. 21: Εδηλώσαμεν ὅπως ἀμερίμνως εἰς τὸ ἡμέ
τερον κομιτάτον. Concilium Chalcedonense art.10:
᾿Ανεχώρησαν εἰς τὸ κομιτάτον παραγένῃ. Foriunatus, lib. ut De Vita S. Martini: Tum pia causa
sacrum ad comitatum comvulit ire. Vid. Sulpitii
Sev. dial. 3: Interea Martinus. Vide lib. aut,
Nov, vt, et ad Nov. cxxiu Glossas Basilic.
Sine lilieris. Basilica: Γράμμασι τοῦ ἐπι
σκόπου. Synops. Συλλαβὼν ἐκτὸς τοῦ οἰκείου ἐπισ
σκόπου. Cujusmodi epitome exstat cliam apud
Balsamon. ad can. 41 syn. Laod., alii corruple
legitur, συλλαβών άνευ pro συλλαβών. Quæ levis
matatio effecit, ut pessime Gentianus Hervetus
interpretaretur. Verte igilur: Absque lilleris.
Non putatur. Clericus vel monachus qui
absque litteris episcopi sui, qmbus continetur profectionis necessitas et licentia, venerit in sacrum
comitatum, clericus vel monachus non habetur.
Αναξίους εαυτούς του σχήματος ποιήσουσιν. Γυν.
Flaviani. Lege igitur Flacianus et Flaviani
in i. 23 c. eod., quod præter veterum librorum
auctoritatem, et Balsamonem hoc loco confirmat
Phot. Nomoc. tit. 9, c. 9. Exstat autem haec les
integra in act. 3 concil. Chalcedon. De Flaviano
vide Nicephor. Callist. lib. xiv, c. 47.
Nec incertarum. Incertis enim personis antea
relinqui non poterat. Quod autem pauperibus relinquitur jure singulari subnixum est. Adde leg. 28
inf.
Apud patriarcham.-Archiepiscopum, 1. 25,
c. cod.
col. 1133–1134page 29 of 129
PG 138:1133ἐγαγόμενοι ὑπὲρ ἰδικῶν καὶ ἐκκλησιαστικών χρηματικῶς καὶ ἐγκληματικῶς. Καὶ οἱ μὲν κληρικοὶ τὸν οἰκονόμον, ἢ τὸν ἐκκλησιέκδικον παρέχουσιν έγγυ ητὴν, καὶ οὐχ ἕτερον ἕως ν' λίτρας. Καὶ ἐὰν ὑπερ. βαίνῃ τὸ πρᾶγμα, ὁμολογίαν ἀνώματον ἐπὶ τῷ ὑπερ βαίνοντι ποσῷ ποιοῦσι. Καὶ οἱ νόμοι γὰρ καὶ οἱ και νόνες κωλύουσι κληρικὸν ὀμνύναι. Ο δὲ οἰκονόμος εναγόμενος οὐ δίδωσιν ἐγγυητήν. Καὶ αὐτὸς δὲ καὶ οι κληρικοὶ δύο νομίσματα ὑπὲρ ὑπομνήσεως καὶ προβολής προκουράτορος διδόασι· καὶ τὰ λοιπὰ τῆς δίκης δαπανήματα φειδωλότερον ποιοῦσιν. ΚϚ'. Μηδεὶς εἰς δημόσιον τόπον ἢ δημώδεσιν ἀφωρισμένον θέαι; σταυρὸν ἢ λείψανον μαρτύρων εἰσαγέτω, ἀλλ' ἐν ταῖς ἐκκλησίαις γνώμῃ τῶν ἐπι σκόπων. ΚΖ'. Ο πληρώσας στρατείαν, ἢ ὀφφίκιον, ἢ λει τουργίαν, καλῶς γίνεται κληρικός, οἰᾳδήποτε τύχῃ ὑπόκειται· σωζομένων τῶν κατ' αὐτοῦ, καὶ τῶν αὐτ τοῦ πραγμάτων ἀγωγῶν. Ἐξῄρηνται οἱ πριμιπιλά ριοι· διηνεχως γὰρ ὑπόκεινται. ΚΗ'. Τὸ καταλιμπανόμενον εἰς ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων οὐκ ἀκυροῦται τῷ λόγῳ τῶν ἐνκέρτων. Και εἰ μὲν εἶπεν ὁ τεστάτωρ τὸν ὀφείλοντα ὑπουργῆσαι τῷ πράγματι, αὐτὸς ἀπαιτεῖ, καὶ κατὰ τὴν οἰκείαν συνείδησιν πληροί τὴν διατύπωσιν· εἰ δὲ μὴ εἶπε τὸ πρόσωπον ὁ τῆς ὀριγινάλιος τοῦ διαθεμένου, ὁ ἐπίσκοπος λαμβάνων τὸ καταλειφθεν φανερὸν ἐπὶ πράξεως δῶρον παρὰ τῷ ἄρχοντι συνισταμένης τὸ ποσὸν τῶν δοθέντων αὐτῷ χρημάτων, καὶ μετ' ἐν ιαυτὸν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀναῤῥυσθέντων καὶ τῶν ὑπ' αὐτῶν δοθέντων. Εἰ δὲ βάρβαρος ἦν ὁ διαθέμενος, καὶ περὶ τῆς αὐτοῦ πόλεως ἀμφιβάλλεται, ὁ ἐπίσκο τος τοῦ τόπου καθ' ἂν ἐτελεύτησε, λαμβάνει τὰ χρή ματα, καὶ πληροῖ τὸ διατυπωθέν. 'Ο δὲ γινώσκων τὸ καταλειφθὲν καλῶς ποιεῖ λέγων τῷ ἄρχοντι καὶ τῷ ἐπισκόπῳ, καὶ οὐκ ἔστι δηλάτωρ. ΚΘ'. Μόνοι οἱ ἀποκρισιάριοι τῶν μοναστηρίων ἐξιένα: δύνανται, καὶ ἐν ταῖς πόλεσιν εἰσιέναι. Εἰ δὲ φανῶσι διὰ δογμάτων ἢ συμβουλῆς τοὺς ἁπλουστέρους ταράσσοντες, νομίμως σωφρονίζονται. α η Επιτα, Πριμιπιλάριο: Πριμοποι λάριος, ὁ τὸ μεῖζον ἀξίωμα τῶν στρατιωτῶν ἔχων παρὰ 'Ρωμαίοις. Πριμιπιλάριος, πρώτ τος τῶν ἀκοντιστῶν, πρωτεύων τῶν δορυφόρων. 1 Τὰ ἴδια μοναστήρια μὴ καταλιμπάνοντας. Αποκρισιάριο. 'Αποκρισιαριος τοῦ Εὐτυχους. ἐντολεύς,
ἐγαγόμενοι ὑπὲρ ἰδικῶν καὶ ἐκκλησιαστικών χρημα- rei, tam de suis, quam ecclesiasticis negotiis et civi
τικῶς καὶ ἐγκληματικῶς. Καὶ οἱ μὲν κληρικοὶ τὸν
οἰκονόμον, ἢ τὸν ἐκκλησιέκδικον παρέχουσιν έγγυ
ητὴν, καὶ οὐχ ἕτερον ἕως ν' λίτρας. Καὶ ἐὰν ὑπερ.
βαίνῃ τὸ πρᾶγμα, ὁμολογίαν ἀνώματον ἐπὶ τῷ ὑπερβαίνοντι ποσῷ ποιοῦσι. Καὶ οἱ νόμοι γὰρ καὶ οἱ και
νόνες κωλύουσι κληρικὸν ὀμνύναι. Ο δὲ οἰκονόμος
εναγόμενος οὐ δίδωσιν ἐγγυητήν. Καὶ αὐτὸς δὲ καὶ
οι κληρικοὶ δύο νομίσματα ὑπὲρ ὑπομνήσεως καὶ
προβολής προκουράτορος διδόασι· καὶ τὰ λοιπὰ τῆς
δίκης δαπανήματα φειδωλότερον ποιοῦσιν.
ΚϚ'. Μηδεὶς εἰς δημόσιον τόπον ἢ δημώδεσιν
ἀφωρισμένον θέαι; σταυρὸν ἢ λείψανον μαρτύρων
εἰσαγέτω, ἀλλ' ἐν ταῖς ἐκκλησίαις γνώμῃ τῶν ἐπι·
σκόπων.
ΚΖ'. Ο πληρώσας στρατείαν, ἢ ὀφφίκιον, ἢ λειτουργίαν, καλῶς γίνεται κληρικός, οἰᾳδήποτε τύχῃ
ὑπόκειται· σωζομένων τῶν κατ' αὐτοῦ, καὶ τῶν αὐτ
τοῦ πραγμάτων ἀγωγῶν. Ἐξῄρηνται οἱ πριμιπιλάριοι· διηνεχως γὰρ ὑπόκεινται.
ΚΗ'. Τὸ καταλιμπανόμενον εἰς ἀνάῤῥυσιν αἰχμα
λώτων οὐκ ἀκυροῦται τῷ λόγῳ τῶν ἐνκέρτων. Και
εἰ μὲν εἶπεν ὁ τεστάτωρ τὸν ὀφείλοντα ὑπουργῆσαι
τῷ πράγματι, αὐτὸς ἀπαιτεῖ, καὶ κατὰ τὴν οἰκείαν
συνείδησιν πληροί τὴν διατύπωσιν· εἰ δὲ μὴ εἶπε
τὸ πρόσωπον ὁ τῆς ὀριγινάλιος τοῦ διαθεμένου, ὁ
ἐπίσκοπος λαμβάνων τὸ καταλειφθεν φανερὸν ἐπὶ
πράξεως δῶρον παρὰ τῷ ἄρχοντι συνισταμένης τὸ
ποσὸν τῶν δοθέντων αὐτῷ χρημάτων, καὶ μετ' ἐνιαυτὸν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀναῤῥυσθέντων καὶ τῶν ὑπ'
αὐτῶν δοθέντων. Εἰ δὲ βάρβαρος ἦν ὁ διαθέμενος,
καὶ περὶ τῆς αὐτοῦ πόλεως ἀμφιβάλλεται, ὁ ἐπίσκοτος τοῦ τόπου καθ' ἂν ἐτελεύτησε, λαμβάνει τὰ χρή
ματα, καὶ πληροῖ τὸ διατυπωθέν. 'Ο δὲ γινώσκων τὸ
καταλειφθὲν καλῶς ποιεῖ λέγων τῷ ἄρχοντι καὶ τῷ
ἐπισκόπῳ, καὶ οὐκ ἔστι δηλάτωρ.
ΚΘ'. Μόνοι οἱ ἀποκρισιάριοι τῶν μοναστηρίων
ἐξιένα: δύνανται, καὶ ἐν ταῖς πόλεσιν εἰσιέναι. Εἰ
δὲ φανῶσι διὰ δογμάτων ἢ συμβουλῆς τοὺς ἁπλουστέρους ταράσσοντες, νομίμως σωφρονίζονται.
α
liter, et criminaliter. Et clerici quidem œconomum,
vel defensorem ccclesia, non alium, fidejussorem
præbent, usque ad 50 libras auri. Quam summam
si lis excedat, pro residua quantitate cautionem,
nullo interveniente juramento,praestant: nam et leges
et canones clericum vetant jurare Cum œcono.
mus convenitur, nullum dat fide jussorem; ac
tam ipse, quam cæleri clerici, duos nummos
pro commonitione ac procuratoris institutione,
dant, et reliquas etiam litis expensas parcius
crogaul.
XXVI, Nullus in locum publicum, vel publicis
deputatum spectaculis crucem vel martyrumı
reliquias inferat; sed in ecclesias, ex episcoporum arbitrio.
XXVII. Qui militiam vel olicium, val 2010mus aliguod implevit, recte fit clericus, cuicunque
conditioni subjectus sit, actionibus que adversus
ipsumn, et facultates ipsius competunt, reservanalis. Excipiuntur primipilares qui perpetuo
obligantur.
Ac
XXVIII. Quod in redemptionen) captivorun relinquitur, ratione incertorum non fit irritum. Αc
si quidem testator expressit enim, qui negotio subservire debet, is ipse relictumn exigit, et pro conscientia sua quo.l ordinatum est, implet. Sin
personam non expressit, episcopus civitatis origimalis testatori, donationem relictam accipit, et apud
præsidem actis intervenientibus quantitateur datarum sibi pecuniarum manifestat, itemque auno
exacto tam redemptorum numerum, quam a se data
pretia. Quod si testator natione barbarus erat,
ac de ipsius civitate dubitatur, episcopus ejus loci,
quo in loco diem obiit, accipit pecunias, et quod
ordinatum fuit, implet. Si cui de legato relicto
constat, recte facit, si præsidi et episcopo rem inlicat, nec propterca delator est.
XXIX Aprocrisarii duntaxat e mona -
steriis prodire possunt, et civitates ingredi. Verum
si constiterit cos per dogmata, vel aliquo consilio
simpliciores perturbare, secundum leges castigantur.
Annibalis Fabroti notæ.
Jurare. Clerici Constantinopolitani nullo Conc. Gall. L. 1. p. 40 et seq. V. Gregor., η Ep.
modo jurant: imo episcopis, presbyteris, clericis,
omnibus monachis, et sanctimonialibus jurare non
permittitur, lib. n legis Longobardorum, et cap. 1
Επιτα, De juram. culum. V. Balsam, aut Nonac.
1. 9. c. 27; t. III Concil. Gall. p. 42; add. Cap.
Lud. imp. l. xLIII, c. 1, 2, q. 5.
Duos nummos. Duus solidos, d. 1. 25.
Parcius. Ut litis sumptus vel expense a clericis pauciores humanioresque præstentur, d. 1. 25,
quidam codd. parciores. Brodæi, ut edd.
Deputatum spectaculis. Populi voluptatibus
et oblectamentis, 1. 26, c. eod., ut Symmachi epist.
49, lib. 11 et passim. Quid causani dederit huic
constitut. docet scholiastes Basilic. lib. 1, tit. 1,
cap. 10.
Reliquias. Synod. vul, c. 7. Balsamon ibid.
Paulinus Nolan., epist. 11. Heraclii Nov. Jur.GrecoR m. p. 73.
Qui militian. Milites ordinari non possunt.
Primipilares. Πριμιπιλάριο: Suid. Πριμοποι
λάριος, ὁ τὸ μεῖζον ἀξίωμα τῶν στρατιωτῶν ἔχων
παρὰ 'Ρωμαίοις. Glossar Basil. Πριμιπιλάριος, πρώτ
τος τῶν ἀκοντιστῶν, πρωτεύων τῶν δορυφόρων. 1pias: Primipilarius, verillifer, qui primum pilumn,
id est, signum portat. Spartian, in Pescennis Nig.:
primipilario posset occīdi.
Pro sua conscientia. Brodai Cod. pro su
scientia.
(68') Integrior constitutio exstat in libris Basil. lib.
1, tit. 1 cap. 9. Monachis exeundi licentia denegatur.
Concilium Chalcedon. c. 4: Τὰ ἴδια μοναστήρια
μὴ καταλιμπάνοντας.
Apocrisiarii. Αποκρισιάριο. Ferrandus diaconus Epistola ad Anatolium: Eutychetis apocri
siario: 'Αποκρισιαριος τοῦ Εὐτυχους. Concili Chalcedonens act. 1, ἐντολεύς, seu procurator in eod.
cecilio. Vid. Glossar. lostrum ad Julian. Autccess.
col. 1135–1136page 30 of 129
PG 138:1135Λ'. Ὁ ἐπὶ δέσει γινόμενος ἐπίσκοπος, καὶ ὁ λαμ βάνων ἐπὶ τῷ χειροτονῆσαι αὐτὸν ἢ ἐπιλέξασθαι, καθαιρεῖται, καὶ διηνεκῶς ἀτιμοῦται. ΛΔ'. Οἱ Κωνσταντινουπόλεως όρφανοτρόφοι τάξιν ἐπέχουσιν ἐπιτρόπων καὶ κουρατόμων χωρὶς ἐγγυών ἔν τε ταῖς δίκαις ἔν τε τοῖς ἄλλοι;· καὶ ἐπὶ ταβουλ λαρίων, ἢ ἐν ὑπομνήμασιν, ἐνταῦθα μὲν παρὰ τῷ μαγίστρῳ τῶν κήνσων, ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις παρὰ τοῖς ἄρχουσιν, ἢ τοῖς ἐκδίκοις παραλαμβάνουσι τὰ πράγματα τῶν ὀρφανῶν, καὶ φυλάττουσιν, ἢ διατι μώμενα πιπράσκουσιν ὡς εὔφθαρτα, ἢ διὰ χρέος ἢ δι' άλλην εύλογον αἰτίαν. Οὐχ ὑπόκεινται δὲ κουρα τορικοῖς ἢ ἐπιτροπικούς λογισμοί;. ΛΒ'. Οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ κληρικοί, καὶ οἱ μονα χοὶ οὐ γίνονται διώξιμοι, ἀλλὰ παρὰ τοῖς ἄρχουσι τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν ἀνάγονται. Εὑρισκόμενοι δὲ ἐν Κωνσταντινουπόλει παρά μόνοις τοῖς ὑπάρχοις ἐνάγονται, ἔνθα καὶ τιμὴ αὐτῶν φυλάττεται, καὶ συνηγόρους λαμβάνουσιν. Ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις ὑπὲρ ἐν οιῳδήποτε χρόνῳ Λέων ἐνομοθέτησε τους κληρικούς παρὰ τῷ επάρχω πραιτωρίων μόνῳ ἀποκρίνεσθαι.
Λ'. Ὁ ἐπὶ δέσει γινόμενος ἐπίσκοπος, καὶ ὁ λαμ
βάνων ἐπὶ τῷ χειροτονῆσαι αὐτὸν ἢ ἐπιλέξασθαι,
καθαιρεῖται, καὶ διηνεκῶς ἀτιμοῦται.
XXX.Tam qui largitione interveniente fit episcopus, quam qui pecuniam accipit, ut eum ordinet,
vel eligat, deponitur et infamia perpetua notatur.
XXXI. Orphanotrephi Constantinopolis vicem
obtinent tulorum et curatorum, absque fidejus.
sionibus, tam in litibus, quam aliis causis, et tabulariis praesentibus aut intervenientibus actis,
hic quiclem apud magistrum censuum; in provincris autem, apud præsides, aut defensores,
accipiunt res pupillorum, et custodiunt; aut æstimatione facta distrahunt, quod facile corrumpantur; aut etiam ratione fœnoris, aut ob aliam
justain causam. Non sunt autem curatoriis aut
tutelaribus ratiociniis obnoxii.
ΛΔ'. Οἱ Κωνσταντινουπόλεως όρφανοτρόφοι τάξιν
ἐπέχουσιν ἐπιτρόπων καὶ κουρατόμων χωρὶς ἐγγυών
ἔν τε ταῖς δίκαις ἔν τε τοῖς ἄλλοι;· καὶ ἐπὶ ταβουλ
λαρίων, ἢ ἐν ὑπομνήμασιν, ἐνταῦθα μὲν παρὰ τῷ
μαγίστρῳ τῶν κήνσων, ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις παρὰ
τοῖς ἄρχουσιν, ἢ τοῖς ἐκδίκοις παραλαμβάνουσι τὰ
πράγματα τῶν ὀρφανῶν, καὶ φυλάττουσιν, ἢ διατι
μώμενα πιπράσκουσιν ὡς εὔφθαρτα, ἢ διὰ χρέος ἢ
δι' άλλην εύλογον αἰτίαν. Οὐχ ὑπόκεινται δὲ κουρατορικοῖς ἢ ἐπιτροπικούς λογισμοί;.
ΛΒ'. Οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ κληρικοί, καὶ οἱ μονα
XXXII. Episcopi et clerici, et monachi non
propelluntur alio sed apud præsides provin- χοὶ οὐ γίνονται διώξιμοι, ἀλλὰ παρὰ τοῖς ἄρχουσι
vinciarum suarum conveniuntur. At si Constantinopoli reperiantur, apud solos præfectos prætorio
in jus vocantur, ubi et honor eorum salvus
est, et advocatos accipiunt Cum in provinτῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν ἀνάγονται. Εὑρισκόμενοι δὲ
ἐν Κωνσταντινουπόλει παρά μόνοις τοῖς ὑπάρχοις
ἐνάγονται, ἔνθα καὶ τιμὴ αὐτῶν φυλάττεται, καὶ
συνηγόρους λαμβάνουσιν. Ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις ὑπὲρ
Annibalis Fabroti notæ.
Tam qui largitione. Lex lata adversus eve
qui sacerdotium pretii venalitate mercantur. Simonia enim nullum atrocius crimen est, cap. Sicut 6
hoc tit., et dicitur capitale crimen in can. Qui studet 1, quæst. 1. Simoniacus est Christi carnifex,
Xplo:0x60, Isidor. Pelusiot. 1, 315, ad Leontium episcopum. Et ideo publicum crimen est,
omnesque ad ejus accusationem admittuntur, sicut
in crimine læsæ majestatis, etiam infamia notati et
rei criminum, 1. Si quemquam 51, & ult. c. De episc.
et cier., cap. Tania est 7, can. Licet 31 h. tit.
Ivo Carnotens, in epist. 27, ad Eudonem: Præter -
ea secundum consuetudinem Romanæ Ecclesiæ aliter agitur contra Simoniacam et Neophytorum hæresim, quam adversus cætera crimina; nam cum in
aliis accusationibus accusatorum et testium innocentia
quæratur, al insimulationem talium etiam infames
persone admittuntur. Iloc crimine sese impiant, qui
pro spiritualibus aliquid largiuntur, vel accipiunt
ante ordinationem, vel in ipsa ordinatione, vel post
ordinationem accipere enim est quandocunque
accipere, ἐν οιῳδήποτε χρόνῳ ut ait Tarrasius
episc. Constantinopolit. in Epist ad Adrianum PP.
et refertur in can. 21, 1, quæst. 1. Hoc enim est
sub pretio redigere gratiam, quæ vendi non potest,
ut est in can. Si quis episcopus, d. quæst. 1. Neque
enim pretio ulta res Dei_constat, ut eleganter ait
Tertullian. Apolog., cap. 3y.
Ordinationes igitur quæ interveniente pretio, precibus,vel obsequio fiunt, damnantur, can. Ordinationes, d. qua st. i.
Quam acriter autem SS. Patros invehant in simoniacos satis constat. D. Theronymus in Matth. cap.
x; D. Augustinus in sermone 37, ad fratres in
Eremo; S. Gregorius PP. in Epistola 50, lib. ¡v ad
Virgil. episcop. Arelat. Adde Isidori Pelusiot. epist.
276, lib. v; Wibertum archidiaconmin, in Vi a saneti Leonis papæ, lib. 11, c. 4; Hmemari Rhemensis epistolam canonicam ad cler. et plebem Eccles.
Laudunensis, tom. 1 Concilior. Gall. Vide et
synod. Chalced., c. 2; Cassiodor. 9; Balsamon, ad
concilia, p. 540 et seq. Ordinandi jurabant se
non simoniace ordinatos. V.de Comer. Toletan. 11,
c. 9; Capitula Caroli Calvi, p. 55, 192, 364 et seq.;
Capit. Car. M. p. 20 et 352. Vide ad Novellam
Est et poena exommunicationis in simoniacos,
corumque procuratores et mediatores, et a summó
Pontifice absolvi possunt, d. cap. 2. in Extravag.
Linemarus Rhemens. In cap. 52. Et qui pecunia
dignitatis ecclesiasticæ compotes facti fuerin', deponuntur, et consortio fidelium pelluntur. Can.
apostol.
Apud Judæos tamen venalem fuisse pontificatum
scribit Chrysostom. serm. 48, tom. V.
Integram legem profert Joannes Saresbericnsi“,
Policratici libro vii, cap. 20, quem olim conta'i
cum vetere libro D. Peirescii, neque lectorem bọc
varietate lectionum fraudabo. Nam pro his, nuda
electionis conscientia, Saresberiensis in membranis
habet n. e. scientia. Atque ita etiam legitur in scripto codice Joann. Brodai, paulo post, ubi legitur:
Auri sacra ſames in penetralia proserpat? Sarester.
et cod. melius: Auri sacra fames penetralia venzrunda proserpil. Interim nemo non videt, illud esse
ex Virgilii En. Mox: Itaque castus et humilis.
Saresb. et B. cod.: Ita castus et hum. Sequitur,
non pretio nec precibus. Sequere lectionem quæ in
membranis, non pretio, sed precibus. Respexit illud
Horatii Nunc prece, nunc pretio, epistola 2 libri 11.
Postremo observa illa: Ui quos par facinus_coinquinat, et æquat, utrosque similis pæna comitetur,
esse ex illis Lucani v, versu 290: Factus quos inquinal, æquut. Cassiodorus 12, 2. B. Cyprian.
epist. 68 Et dum junguntur in culpa, sic nec in
pæna separantur. Guntherus Ligurini 8:Consensu
culpa meruit consortia pœnæ. Orontius Hexaem.:
Par sententia damnat, quos par culpa tenet.
Tabulariis præsentibus. Publicis personis, id
esttabulariis, 1.31 c. eod. Sic in § 31nst. de adopt.
publicæ persona, id est, tabulario.
Apud magistrum censuum. Пapt to partpwxvwv, apud magistrum census, d. 1. 31.
Vide supra ad 1. 17. De sacros. Eccles.
Episcopi. Orthodoxæ fidei sacerdotes, 1. 32
c. eod. Vide supra að l. 14.
Non propelluntur alio. Ex nullius penitus
majoris minorisve sententia judicia pertrahantur,
d. 1. 32; in duobns veteribus codicibus deest vox
Commonitoria.
Præfectos prætorio. Theodorus Lector:
Λέων ἐνομοθέτησε τους κληρικούς παρὰ τῷ επάρχω
πραιτωρίων μόνῳ ἀποκρίνεσθαι. Hunc locum obser
vavit praestantissitans Cujacius ad Nov. Lxx+x; cur
enim suum cuique non reddamus? Aliter quam
hodie plerique facere solent, qui non probabit more
scripta Cujacii in rem suam vertunt: quod cerie
aliud non est, quam abena doctrina censeri velle.
Adroculos accipiunt. Quos oratores vocat d.
col. 1137–1138page 31 of 129
PG 138:1137τῶν ἰδίων πραγμάτων εναγόμενοι, μόνους τοὺς ἐκ- Λ κλησιεκδίκους ἢ τοὺς οἰκονόμους διδόασιν ἐγγυητάς. Παρὰ δὲ τοῖς ὑπάρχοις χρηματικῶς ἐναγόμενοι, ἢ ἄλλοις ἐγγυώνται, ἢ ὁμολογίας ἐνυποθήκους ποιοῦσιν. Ὑπὲρ δὲ τῶν ἐκκλησιαστικῶν, μόνος ὁ οἰκονή μας ενάγεται, δ χρή παρὰ τοῦ ἐπισκόπου γίνεσθαι καὶ δίδωσι τὸν ἐκκλησιέκδικον ἐγγυητήν. Καὶ ἐν μὲν τοῖς ἥττοσι δικαστηρίοις ὑπὲρ ὑπομνήσεως δια δέασιν οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ κληρικοὶ τοῖς ἐκβιβα σταῖς οὐ πλέον τοῦ ἑνὸς νομίσματος· εἰ δὲ δι' ἐκβιβαστοῦ τῶν ὑπάρχων ἀπὸ ψήφου αὐτῶν ὑπομνησθών σιν ἐν ἐπαρχίαις, οὐ πλέον δύο νομισμάτων διδόασιν ὑπὲρ σπουρτούλων· ἐνταῦθα δὲ νόμισμα ἐν δίδωσιν ὁ ἐξωτικός κληρικὸς ὑπὲρ στουρτούλων ἐφ᾽ ἐσῃδή ποτέ ποσότητι εναγόμενος. Ὁ ἐκβιβαστής οἱονδήποτε κληρικὸν ὑβρίζων ή σκύλλων, ἀποζώννυται, καὶ ἐσχάτως τιμωρείται. Βέβαια δέ εἰσι τὰ τῶν εὐο αγών οίκων προνόμια· καὶ οὔτε αὐτοὶ οὔτε οἱ διοι κηταὶ αὐτῶν, ἢ οἱ ἐπίσκοπο, ἡ κληρικοί, η μοναχοί ὀρθόδοξος· λειτουργίαις ἐξτραοςδιναρίαι; ἢ υπεραῖς ὑπόκεινται. Εἰ δὲ φανῶτιν αὐτοῖς τινες ἀδίκως ἐνάγοντες, διδόασιν αὐτοῖ; πάσας τάς κατά πρόφασιν αὐτῶν ἐκ προνομίου τῆς δίκης προσγινομένας αὐτοῖς δαπάνας. ΑΓ. Οἱ ὀρθόδοξοι ἐπίσκοποι καὶ οἱ κληρικοί, ὅπερ ἂν ἐν τῷ κλήρῳ κτήσωνται, καὶ ὑπεξούσιοι δντες, ίδιον ἔχουσι, καὶ οὐ συνεισφέρουσιν αὐτά ἀλλὰ ἄδειαν ἔχουσι καὶ ζῶντες ἐκποιεῖν καὶ διατί Θεσθαι εἰς ἐξωτικοὺς ἐπ' αὐτοῖς, ἢ κατιοῦ σιν αὐτὰ παραπέμπειν. ΑΔ'. Η διάταξις βεβαιοὶ τὰ βασιλικὰ καὶ ἀρχικά, καὶ τὰ ἐκ συνηθείας προνόμια τῶν εὐαγῶν οίκων, καὶ τῶν προσώπων τῶν ὄντων ὑπὸ ὀρφανοτροφεῖον Εκκλησιεκλίκους, 3: Ἰωάννης ὁ εὐσεβέστατος πρεσβύτερος καὶ ἐκκλησίεκδ καὶ τῆς ἁγιωτάτης Μεγάλης Εκκλησία; έκδικος τῆς ἐκκλησίας. άλλους εγω γνώντα;. λοις. ἀλλήλους, "Η ομολογίας ἐνυπιθήκους ποιοῦσιν. με μος, σ. Αρχικά.
τῶν ἰδίων πραγμάτων εναγόμενοι, μόνους τοὺς ἐκ- Λ ciis suas o' causas conveniuntur, duntaxat eccleκλησιεκδίκους ἢ τοὺς οἰκονόμους διδόασιν ἐγγυητάς.
Παρὰ δὲ τοῖς ὑπάρχοις χρηματικῶς ἐναγόμενοι, ἢ
ἄλλοις ἐγγυώνται, ἢ ὁμολογίας ἐνυποθήκους ποιού
σιν. Ὑπὲρ δὲ τῶν ἐκκλησιαστικῶν, μόνος ὁ οἰκονήμας ενάγεται, δ χρή παρὰ τοῦ ἐπισκόπου γίνεσθαι·
καὶ δίδωσι τὸν ἐκκλησιέκδικον ἐγγυητήν. Καὶ ἐν
μὲν τοῖς ἥττοσι δικαστηρίοις ὑπὲρ ὑπομνήσεως δια
δέασιν οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ κληρικοὶ τοῖς ἐκβιβα
σταῖς οὐ πλέον τοῦ ἑνὸς νομίσματος· εἰ δὲ δι' ἐκβιβαστοῦ τῶν ὑπάρχων ἀπὸ ψήφου αὐτῶν ὑπομνησθών
σιν ἐν ἐπαρχίαις, οὐ πλέον δύο νομισμάτων διδόασιν
ὑπὲρ σπουρτούλων· ἐνταῦθα δὲ νόμισμα ἐν δίδωσιν
ὁ ἐξωτικός κληρικὸς ὑπὲρ στουρτούλων ἐφ᾽ ἐσῃδήποτέ ποσότητι εναγόμενος. Ὁ ἐκβιβαστής οιονδήποτε κληρικὸν ὑβρίζων ή σκύλλων, ἀποζώννυται,
καὶ ἐσχάτως τιμωρείται. Βέβαια δέ εἰσι τὰ τῶν εὐο
αγών οίκων προνόμια· καὶ οὔτε αὐτοὶ οὔτε οἱ διοικηταὶ αὐτῶν, ἢ οἱ ἐπίσκοπο, ἡ κληρικοί, η μοναχοί
ὀρθόδοξος· λειτουργίαις ἐξτραοςδιναρίαι; ἢ υπεραῖς
ὑπόκεινται. Εἰ δὲ φανῶτιν αὐτοῖς τινες ἀδίκως
ἐνάγοντες, διδόασιν αὐτοῖ; πάσας τάς κατά πρόφα
σιν αὐτῶν ἐκ προνομίου τῆς δίκης προσγινομένας
αὐτοῖς δαπάνας.
ΑΓ. Οἱ ὀρθόδοξοι ἐπίσκοποι καὶ οἱ κληρικοί,
ὅπερ ἂν ἐν τῷ κλήρῳ κτήσωνται, καὶ ὑπεξούσιοι
δντες, ίδιον ἔχουσι, καὶ οὐ συνεισφέρουσιν αὐτά·
ἀλλὰ ἄδειαν ἔχουσι καὶ ζῶντες ἐκποιεῖν καὶ διατίΘεσθαι εἰς ἐξωτικοὺς ἐπ' αὐτοῖς, ἢ κατιοῦ σιν αὐτὰ
παραπέμπειν.
ΑΔ'. Η διάταξις βεβαιοὶ τὰ βασιλικὰ καὶ ἀρχικά,
καὶ τὰ ἐκ συνηθείας προνόμια τῶν εὐαγῶν οίκων,
καὶ τῶν προσώπων τῶν ὄντων ὑπὸ ὀρφανοτροφεῖον
sime defensores vel economos daut Galejussores.
At cum apud præfectos prætorio civiliter conveniuntur, vel alios dant fidejussores vei cautiones sub facultatum snarum obligationibus
præstant. Ecclesiasticarum causarum nomine solus
ceconomus convenitur, quem ab episcopo coustitui oportet: atque is ecclesiæ defensorem dat
fidejussorem. Et in minoribus quidem judiciis episcopi et clerici pro conmonitione (S1) non amplius,
quam unani numisma dant exsecutoribns. At si
per exsecutorem præfectorum prætorio, de borum
sententia, commoniti fuerint in provinciis, non
amplius quam duos nummos sportularum nomine
dant: hic vero clericus extraneus dat unum
nummum sportularum nomine, quantamcunque ob
suminam conveniatur. Exsecutor, qui quemcunque
clericum afficit contumelia, vel impulsione molestat, cingulum amittit, et ultimo supplicio punitur.
Firma vero venerabilium domorum privilegia sunt,
et nec ipse, nec carum administratores, vel episcopi, vel clerici, vel monachi, qui orthodoxl sunt,
extraordinariis sordidisve muneribus sunt obligati.
Quod si constiterit, quosdam cos injuste convenire,
dant cis, ex ipsorum privilegio, omnes litis occasione provenientes cxpensas.
XXXIII. Episcopi et clerici orthodoxi, quiί
quid in clericatu acquisiverint, licet adilue filiifamilias sint, vindicant, nec conferunt: sed potestatem habent, ut id tum vivi alienent, tum ad
extraneos et descendentes, condito testamento,
transmittanut.
XXXIV. ll:ec constitutio confirmat imperatoria,
et præsidalia ct a consuetuline profecta privilegia ve crabilium domorum et personarum
Annibalis Fabroti notæ.
Ecclesia defensores. Εκκλησιεκλίκους, Balsanon, ut Justiniani Nov. tv, c. 1. et edicto 13, cap.
10. Concilium Constantinopolitanum sub Menna
act. 3: Ἰωάννης ὁ εὐσεβέστατος πρεσβύτερος καὶ
ἐκκλησίεκδ καὶ τῆς ἁγιωτάτης Μεγάλης Εκκλησία;
εἶπε.Alias divisim dicuutur έκδικος τῆς ἐκκλησίας.
Synod. Nic. m, acl. 4; concil. Chaleed. act. 1;
couc. Constantinop. sub Men. art. 4; Florentis.
sess. 23. llormisde epistola 33: Paulinum Ecclesia
Romanæ defensorem cum scriptis præsentibus destimare curavimus. Auctur libri De haresibus. her. 83:
Paulinus diaconus defensor et procurator Ecclesie
Mediolanensis. De borum munere vide can. 73
Ecclesiæ African:e.
Vel_alios dant fidejussores. " άλλους εγω
γνώντα;. Sic Leunclavii co lex, Peiresciamus diλοις. Rescribe, ἀλλήλους, ut constat ex d. 1. 52, 8
In hoc antem, ibi aut vicariis fidejussionibus.
Vel cautions. "Η ομολογίας ἐνυπιθήκους
ποιοῦσιν. Vera igitur lectio est quam exhibet Bro
dei co.les: Aut cautioui et professioni proprie, με
facultatum suarum obligationibus committantur.
OEconomus. Dispensator pauperum id est,
œconomus ecclesiæ, d. I. 52. Glossa vel. olxoviμος, dispensator, economus. OEconomnus enim post
suflicientia præbita clericorum, quod superat, croRat pauperibus. Νov. uli, cap. 5, De officio economi.
S. Isidorus epistola ad Lcudefreden, episc. Curdubensem Ad œconomum pertinet reparatio basilicarum atque constructio: actiones ecclesiæ in judiciis vel in proferendo vel in respondendo. Tribuitquoque
accepta et rationes eorum quæ inferuntur. Cura et
agrorum, et cultura vinearum, causa possessionun et
servitiorum, stipendia clericorum, viduarum et devolarum pauperum, dispensatio vestimenti, et vicius
domesticorum clericorum. servitiorum quoque el are
tificum. Quæ omnia cum jussu et arbitrio episcopi ab
eo implentur. Concilium Toletanum 1", cap. 48:
Eos quos economos Græci appellant, hoc est, qui
rice episcopɔrum res ecclesiasticas tractant, etc.
Pro communitione. In l. 1. 32, in provincia
degentes eos commonuerit. Sic quidam libri. Brodi cod. eos monuerit. Vide Glossarium nostrum
ast Julianum Autecessorem, admonitio.
Episcopi. Holie vero episcopatus solvit patriam palestatein, Nov. Lxxxi, cap. ult. et 123, σ. 4.
Nec conferum. Add exemplum filiorufailiaš militum: nam castrense peculium coram patre
mortuo cum fratribus commune non est. In 1. 33,
c. cod. verba ills: Nunquamad divisionem renian',
non sunt in vet. cod Brodiei, et paulo post sic ha
betur in duo!, mss.: Certe his procedant.
Presitalia. Αρχικά. Privilegia a judiciariis
dispositionibus praestica, 1. 34, c. cod.
Et personarum. Leunclavius cs hoc loco
putat Graecos in d. 1. 51: Cateris hominibus, ut
col. 1139–1140page 32 of 129
PG 138:1139Κωνσταντινουπόλεως, καὶ δίδωσιν αὐτῷ ὅσα νῦν τ:- Έχει ἢ ἔξ:: προνόμια ή Μεγάλη Εκκλησία Κωνσταν τινουπόλεω;. ΛΕ'. Εκάστη πόλις ἴδιον ἐπίσκοπον ἐχέτω. Καὶ κἂν διὰ θείας ἀντιγραφῆς τολμήσοι τις ἀφελέσθαι πόλιν τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ἢ τῆς περιοικίδος αὐτῆς, ή τινος ἄλλου δικαίου, γυμνοῦται τῶν ὄντων, καὶ ἀτιμοῦται· ἐξῄρηται γὰρ ἡ Τομέων Σκυθόπολις. Ο γὰρ ἐπίσκοπος αὐτῆς καὶ τῶν λοιπῶν προσεί. Καὶ ἡ Λεοντόπολις Ισαυρίας ὑπὸ τὸν ἐπίσκοπον ἐστιν Ισαυροπόλεως. ΑϚ'. Οι εναπόγραφοι, χωρὶς τῶν δεσποτών κλη ρούμενοι ή μονάζοντες, οὕτως αὐτοῖς ὑπόκεινται, ὡς μὴ τοῦτο γενόμενοι. Δούλο; δὲ οὔτε κατά γνώμην δεσπότου κληροῦται, εἰ μὴ πρῶτον ἐλευθερωθή. Πάντες δὲ οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ κληρικοὶ καὶ οἱ με ναχοὶ τοῖς ἄρχουσιν ἀποκρίνονται, καὶ αὐτοὶ αἰτιώμενος ἔρχονται εἰς τὸ δικαστήριον, οὐ μὴν ὁ δικαστής πρὸς αὐτούς. ΛΖ'. Οι δούλοι, γνώμη τῶν δεσποτῶν μονάσαντες, ἐλευθεροῦνται. Οἱ δὲ [ἰσ. εἰ δέ] καταλιπόντες τὴν ἄσκησιν εἰς ἑτέραν μετέλθωσι κατάστασιν, ἀναδου λοῦνται. ΛΗ'. Οἱ τὰ ἴδια μοναστήρια καταλιμπάνοντας οὐ λαμβάνουσιν & προσήγαγον αὐτοῖς κινητὰ ὁσησδή ποτε ποσότητος ὄντα, κἂν μὴ σύνεστι πράξι; ὑπομνημάτων ἐπ' αὐτοῖς. Ἐπὶ δὲ ταῖς δωρεαῖς τῶν ἀκινήτων δεῖ τὰ νόμιμα φυλάττεσθαι. Ἐπεὶ οὐκ ἀναιρεῖται τῷ δωρησαμένῳ ἡ ἐκνίκησις. Οὐ δεῖ τοὺς ἐπισκόπους ἢ τοὺς κληρικούς αναγκάζειν τινὰ καρ ποφορεῖν, ἢ ἀγγαρίας διδόναι, ἢ ἄλλως ἐπηρεάζειν, Τῆς περιοικίδος. 20: Εισέτι δὲ καὶ νῦν ἔθος παλαιὸν ἐνθάδε κρατεί τοῦ παντὸς ἔθνους ἕνα τὰς ἐκκλησίας ἐπισκοπεῖν. Εἴρηται δὲ καὶ βιβ α'. Διατ. λη' ὡς καὶ αἱ παρά μοναχών προς ἐλθοῦσαι καὶ χωρὶς πράξεως εἰς μοναστήρια δωρεαί τὸ κῦρος ἔχουσι κἂν ὑπερβαίνουσι τὰ φ' νομίσματα
quæ sub orphanotroplio Constantinopolitano Κωνσταντινουπόλεως, καὶ δίδωσιν αὐτῷ ὅσα νῦν
sunt: cidcunquc concealit omnia privilegia, τ:- Έχει ἢ ἔξ:: προνόμια ή Μεγάλη Εκκλησία Κωνσταν·
ennque nunc habet, vel est habitura Major Eccle- τινουπόλεω;.
sia Constantinopolitana.
XXXV. Quælibet civitas suum habeat episcopum Ac tametsi quis per divinum rescriptum ausus fuerit, alicni civitati suum episcopnm, vel civitatis continentia vel quod aliud
jus auferre, facultatibus suis spoliatur, et infamia
notatur. Excipitur autem Tomensium Scythiæ
civitas: nam ejus episcopus cateraruni quoque
curam gerit. Præterea Leontopolis Isauriæ subest
episcopo Isauropolitano.
XXXVI. Ascriptitii qui sine consensu dominorum clerici fiunt, vel solitariam vitam amplectuntur, perindle sunt cis obligati atque si nibil
tale aclumn esset. Servus autem ne de domini
quidem sententia, clero accensetur, nisi prius manumissus fuerit. Omnes vero tum episcopi, tum
clerici atque monachi, apud præsides respondent;
ac siquidem accusentur, ad tribunal veniunt,
nou judex ad ipsos.
XXXVII. Servi, qui volentibus dominis solitariam
vitam amplexi sunt, efficiuntur liberi. Sin, illa exer -
citatione relicta, sese aliam ad conditionem contulerint, ad servitutem denuo revocantur.
XXXVIII. Qui monasteria sua relinquunt', res
mobiles, quas attulerunt ad ea, non recipiant,
cujuscunque sint, quantitatis, etiamsi de his monumentorum gesta confecta non sint. At vero iu
rerum soli donationibus ea servanda sunt, quæ legibus sunt recepta. Quippe non perimitur ei, qui
donavit, harum evictio. Non debent episcopi vel
clerici quosquam ad fructus offerendos, vel præΛΕ'. Εκάστη πόλις ἴδιον ἐπίσκοπον ἐχέτω. Καὶ
κἂν διὰ θείας ἀντιγραφῆς τολμήσοι τις ἀφελέσθαι
πόλιν τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ἢ τῆς περιοικίδος αὐτῆς,
ή τινος ἄλλου δικαίου, γυμνοῦται τῶν ὄντων, καὶ
ἀτιμοῦται· ἐξῄρηται γὰρ ἡ Τομέων Σκυθόπολις.
Ο γὰρ ἐπίσκοπος αὐτῆς καὶ τῶν λοιπῶν προσεί.
Καὶ ἡ Λεοντόπολις Ισαυρίας ὑπὸ τὸν ἐπίσκοπον
ἐστιν Ισαυροπόλεως.
ΑϚ'. Οι εναπόγραφοι, χωρὶς τῶν δεσποτών κληρούμενοι ή μονάζοντες, οὕτως αὐτοῖς ὑπόκεινται,
ὡς μὴ τοῦτο γενόμενοι. Δούλο; δὲ οὔτε κατά γνώμην
δεσπότου κληροῦται, εἰ μὴ πρῶτον ἐλευθερωθή.
Πάντες δὲ οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ κληρικοὶ καὶ οἱ με
ναχοὶ τοῖς ἄρχουσιν ἀποκρίνονται, καὶ αὐτοὶ αἰτιώ
μενος ἔρχονται εἰς τὸ δικαστήριον, οὐ μὴν ὁ δικαστής
πρὸς αὐτούς.
ΛΖ'. Οι δούλοι, γνώμη τῶν δεσποτῶν μονάσαντες,
ἐλευθεροῦνται. Οἱ δὲ [ἰσ. εἰ δέ] καταλιπόντες τὴν
ἄσκησιν εἰς ἑτέραν μετέλθωσι κατάστασιν, ἀναδου
λοῦνται.
ΛΗ'. Οἱ τὰ ἴδια μοναστήρια καταλιμπάνοντας
οὐ λαμβάνουσιν & προσήγαγον αὐτοῖς κινητὰ ὁσησδήποτε ποσότητος ὄντα, κἂν μὴ σύνεστι πράξι;
ὑπομνημάτων ἐπ' αὐτοῖς. Ἐπὶ δὲ ταῖς δωρεαῖς τῶν
ἀκινήτων δεῖ τὰ νόμιμα φυλάττεσθαι. Ἐπεὶ οὐκ
ἀναιρεῖται τῷ δωρησαμένῳ ἡ ἐκνίκησις. Οὐ δεῖ τοὺς
ἐπισκόπους ἢ τοὺς κληρικούς αναγκάζειν τινὰ καρ
ποφορεῖν, ἢ ἀγγαρίας διδόναι, ἢ ἄλλως ἐπηρεάζειν,
Annibalis Fabroti notæ.
habetur in quibusdam. Videtur tamen rectius
Jegi: Atque cæteris domibus, propter dictionem
cæteris; et quia paulo post legitur: Domus etiam
aliasque res superius nominatas.
Orphanotrophio. Sic vet. coll. in d. 1. 54.
Omnino autem mihi probatur eorum emendatio,
qui pro economi, substituunt Niconis in d. 1. 34,
quod et sequentia suadent, et veterum libroruni
auctoritate confirmatur. Postremo non puto pretereundum, in d. 1. pro his, perpetuo potiri, in vet.
Brodi codice, legi, perpotiri. An perpotiri dictum
nt perfrui, an vero quod scriptum esset, per. potiri,
factum est, perpotiri? judicent eruditi.
Quelibet. Eadem Epitomne exstat apud Phot.
Nomoc. tit. 8, cap. 1. Coufer et Basilica lib. 1,
tit. 1, cap. 5.
Suum habeat episcopum. B. Cyprianus, epist.
72. Pridem per omnes provincias et per urbes singulas ordinati sunt episcopi.
Vel civitatis continentia. Τῆς περιοικίδος.
Conc. Aur. 1, c. 19.
Tomensium Scythie cirilas. Tolius Scythig
unicus crat Tomorum episcopus. Sozomenus, vt,
20: Εισέτι δὲ καὶ νῦν ἔθος παλαιὸν ἐνθάδε κρατεί
τοῦ παντὸς ἔθνους ἕνα τὰς ἐκκλησίας ἐπισκοπεῖν.
Notitia quinque patriarchatuum quæ in bibliotheca
leg. Montis Regalis: (Archiepiscopus) qui habet sub
se quemdam episcopum Græcum, quiest in monte Sinai.
1bi sunt et alie cicitates, quæ not habent proprios
cpiscopos, scilice: calonia qua sub episcopo de
Bethleem. Alexii Comneni Nov Juris Græcorum
lib. n.
Ascriptitii. Vid. Nov. cx xvitt, c. 17; Zon et
Balsamon. ad c. 82. Ap. V. eliam Balsamou al
Phot. p. 37, can. eccl. univ. p. 109, circa fin. ct
supra adl l. 16.
Servus autem. Anastasius, de Vitis PP., in
Bonifacio: llic constituit, etc., acc servum cleri.
cum fieri, nec obnoxium curiæ, vel cujuslibet rei.
Aimoinus, lib. v, cap. 10: Consideraus etiam piissimus imperator (Ludovicus) non debere Christi ministros obnoxios esse human e serviņuti, sed et propter
multorum avaritiam abuti ministerio ecclesia tiro
ad proprium quiestum, statuit ut quicunque ex servili conditione conciliante scientia et morum probitate ad ministerium asciscerentur altaris, primum
manumittantur a propriis dominis vel privatis vel
ccclesiasticis, et tunc demum gradibus initientur allaris. Vide can. Admittuntur, distinct. 54; Caroli
M. cap. 1, 82. V. Fabri Agonist. p. 570.
Ac siquidem. V. Nov. cxxii, c. 8.
Monumentorum gasla. Græci ad l. 34 c.
De donat., lib. xLvu Basilic. tit. 1: Εἴρηται δὲ καὶ
βιβ α'. Διατ. λη' ὡς καὶ αἱ παρά μοναχών προς
ἐλθοῦσαι καὶ χωρὶς πράξεως εἰς μοναστήρια δωρεαί
τὸ κῦρος ἔχουσι κἂν ὑπερβαίνουσι τὰ φ' νομίσματα·
Dicitur et lib. 1, tit. 3, constil. 58: Donationes
monasterio factas a monacho etiam sine monumNENtis validas esse, licet 500 sol. superent. Cap. Car. M.
p. 93, b. 119. V. Bochellum, p. 1011 et 1062.
Corp. Cur. Calvi, p. 197.
col. 1141–1142page 33 of 129
PG 138:1141ἢ ἀφορίζειν, ἢ ἀναθεματίζειν, ἢ μὴ διδόναι κοινωνίαν, ἢ διὰ ταῦτα μὴ βαπτίζειν, κἂν ἔθος τοιοῦτον ἐκράτησεν. Ο δὲ παραβαίνων ἐκπίπτει τῆς ᾿Εκκλησία;, καὶ τῆς διοικήσεως αὐτῆς, καὶ δίδωσι δέκα λίτρας. Ταῦτα δὲ κρατεῖ ἐν μόνῃ τῇ βασιλευούσῃ καὶ τῇ ἐνορίᾳ αὐτῆς, καὶ τοῖς τόποις τοῖς ὑπὸ τοῦ πατριάρχου χειροτονουμένοις, μητροπολίταις ἀνή κουσιν, ἢ τοῖς ἐξ ἐκείνων γινομένοις ἐπισκόποι:. ΑΘ. Τα μοναστήρια τελοῦσιν ὑπὸ τοὺς ἐπισκή. πους τῶν ἐνοριῶν αὐτῶν. Καὶ τοὺς μὲν ἡγουμένους Επιβλέπουσιν οἱ ἐπίσκοποι, τοὺς δὲ μοναχοὺς οἱ ἡγούμενοι. Οὐ γίνεται δὲ ἡγούμενος δύο μοναστηρίων. Μ'. Οὐκ ἄρχοντες Κωνσταντινουπόλεως, οὐκ ἐκ. κλησιέκδικος, ἀλλὰ μόνος ὁ μαγιστρο ήντος εμφα δ νίζει τὰς τελευταίας βουλήσεις, τοῦ παραβαίνοντος ὑποκειμένου ποινῇ ν' λιτρῶν. ΜΑ'. Τὰ ψηφίσματα τῶν ἐπισκόπων παρὰ τῶν ἐνοικούντων τὴν πόλιν ἐπὶ τρισί γίνονται προσώποις ὀρθοδόξου καὶ σεμνοῦ βίου, καὶ μὴ ἔχουσι παῖδας ἢ ἐκγόνους. ΜΙ. Τὰ μετὰ τὴν ἐπισκοπὴν κτηθέντα ἐκποιεῖν ἐπίσκοπος οὐ δύναται, ἢ διατίθεσθαι ἐπ' αὐτοῖς, εἰ μὴ ἀπὸ γονέων, ἢ θείων, ἢ ἀδελφῶν εἰς αὐτὸν περιῆλθεν· ἀλλὰ τῇ κατ' αὐτὸν ἐκκλησίᾳ διαφέρουσι, καὶ μετὰ τὴν ἑαυτοῦ τελευτὴν λογισμούς τῶν τοιού των πραγμάτων ὁ οἰκονόμος ἀπαιτεῖται. Τὰ δὲ πρὸ τῆς ἐπισκοπῆς καὶ ἐκποιοῦσι καὶ διατίθενται ἐπ' αὐτοῖς. Ο οἰκονόμος κατά δοκιμασίαν γίνεται, καὶ κατ' ἐνιαυτὸν παρατίθεται λόγον τῆς ἑαυτοῦ διοι κήσεως τῷ ἐπισκόπῳ, καὶ ἀποδίδωσιν, εἴ τι φαν βλάψας ἢ κερδάνας. Εἰ δὲ τελευτήσοι πρὸ τῶν λε γισμῶν, ὑπόκειται τούτοις ὁ κληρονόμος αὐτοῦ. Τὰ εἰρημένα περὶ τῶν διαφερόντων τοῖς ἐπισκόποις κρατεῖ καὶ ἐπὶ διοικητῶν, καὶ ξενώνων, νοσοκομείων, πτωχείων, ορφανοτροφείων, βρεφοτροφείων. εί 'Ηγουμένους, ἅπαι;, Νό
ἢ ἀφορίζειν, ἢ ἀναθεματίζειν, ἢ μὴ διδόναι κοινω- standas angarias cogere, vel alio modo afficere
νίαν, ἢ διὰ ταῦτα μὴ βαπτίζειν, κἂν ἔθος τοιοῦτον
ἐκράτησεν. Ο δὲ παραβαίνων ἐκπίπτει τῆς ᾿Εκκλησία;, καὶ τῆς διοικήσεως αὐτῆς, καὶ δίδωσι δέκα
λίτρας. Ταῦτα δὲ κρατεῖ ἐν μόνῃ τῇ βασιλευούσῃ
καὶ τῇ ἐνορίᾳ αὐτῆς, καὶ τοῖς τόποις τοῖς ὑπὸ τοῦ
πατριάρχου χειροτονουμένοις, μητροπολίταις ἀνή
κουσιν, ἢ τοῖς ἐξ ἐκείνων γινομένοις ἐπισκόποι:.
quot ordinantur a patriarcha, vel ad illos episcopos
lur.
ΑΘ. Τα μοναστήρια τελοῦσιν ὑπὸ τοὺς ἐπισκή.
πους τῶν ἐνοριῶν αὐτῶν. Καὶ τοὺς μὲν ἡγουμένους
Επιβλέπουσιν οἱ ἐπίσκοποι, τοὺς δὲ μοναχοὺς οἱ
ἡγούμενοι. Οὐ γίνεται δὲ ἡγούμενος δύο μοναστη
ρίων.
injuria, vel segregare, vel anathemati devoverc,
vel communionem denegare, vel ob hæc non baptizare, licet ejusmodi consuetudo invaluerit. Transgressor ab ecclesia submovetur et ab ejus administratione, simulque libras decem solvit. Hæe vere
valent in urbe duntaxat imperatoria et illius territorio, et iis locis, quae ad metropolitanos, quutpertinent, qui ab hisce metropolitanis constituunΜ'. Οὐκ ἄρχοντες Κωνσταντινουπόλεως, οὐκ ἐκ.
κλησιέκδικος, ἀλλὰ μόνος ὁ μαγιστρο ήντος εμφα
δ
νίζει τὰς τελευταίας βουλήσεις, τοῦ παραβαίνοντος
ὑποκειμένου ποινῇ ν' λιτρῶν.
ΜΑ'. Τὰ ψηφίσματα τῶν ἐπισκόπων παρὰ τῶν
ἐνοικούντων τὴν πόλιν ἐπὶ τρισί γίνονται προσώποις ὀρθοδόξου καὶ σεμνοῦ βίου, καὶ μὴ ἔχουσι παῖδας
ἢ ἐκγόνους.
ΜΙ. Τὰ μετὰ τὴν ἐπισκοπὴν κτηθέντα ἐκποιεῖν
ἐπίσκοπος οὐ δύναται, ἢ διατίθεσθαι ἐπ' αὐτοῖς, εἰ
μὴ ἀπὸ γονέων, ἢ θείων, ἢ ἀδελφῶν εἰς αὐτὸν περιῆλθεν· ἀλλὰ τῇ κατ' αὐτὸν ἐκκλησίᾳ διαφέρουσι,
καὶ μετὰ τὴν ἑαυτοῦ τελευτὴν λογισμούς τῶν τοιούτων πραγμάτων ὁ οἰκονόμος ἀπαιτεῖται. Τὰ δὲ πρὸ
τῆς ἐπισκοπῆς καὶ ἐκποιοῦσι καὶ διατίθενται ἐπ'
αὐτοῖς. Ο οἰκονόμος κατά δοκιμασίαν γίνεται, καὶ
κατ' ἐνιαυτὸν παρατίθεται λόγον τῆς ἑαυτοῦ διοι
κήσεως τῷ ἐπισκόπῳ, καὶ ἀποδίδωσιν, εἴ τι φαν
βλάψας ἢ κερδάνας. Εἰ δὲ τελευτήσοι πρὸ τῶν λε
γισμῶν, ὑπόκειται τούτοις ὁ κληρονόμος αὐτοῦ.
Τὰ εἰρημένα περὶ τῶν διαφερόντων τοῖς ἐπισκόποις
κρατεῖ καὶ ἐπὶ διοικητῶν, καὶ ξενώνων, νοσοκομείων, πτωχείων, ορφανοτροφείων, βρεφοτροφείων.
XXXIX. Monasteria subsunt episcopis territoriorum suorum. Et abbatum quidem inspectores (96*), sunt episcopi: monachorum vero,
abbates. Nec quisquam fit abbas duorum monasteriorum
XL. Non magistratus Constantinopolitani, on
ecclesiarum defensores, sed duntaxat magister census supremas voluntates insinuat: violatore legis
quinquaginta librarum pœna multando,
XLI. Decreta in episcoporum felectione fiunt al
jis, qui civitatem incolunt, pro tribus personis,
orthodoxis et honestæ vitæ, nec ullos habentibus
liberos aut nepotes.
XLII. Quæ post initum episcopatum acquisita
sunt, episcopus alienare non potest, vel de iisdem
testari, nisi quæ a parentibus, aut patruis et avun.
culis, aut fratribus ad eum pervenerint; sed al
ecclesiam ipsius pertinent ac post ipsius
obitum rationes de rebus ejusmodi ab reconomio
exiguntur. Quæ vero ante episcopatum habuerunt,
et alienant, et testamenta de iisdem condunt.
ŒEconomus exploratione interveniente constituitur,
el quotannis administrationis suae rationes apnd
episcopum deponit, et si quid eum damıni dedi-se
vel csse lucratum constiterit, restituit. Quod si defunctus ante rationes redditas fuerit, la res ejus
reddendis iis est obligatus. Quæ dicta sunt de pertinentibus ad episcopos, locum etiam habent in
Annibalis Fabroti nota.
Monasteria subsunt. Concil. Caleel. c. 4,
et ibi Zonaras et Balsamon; Cap. Caroli Calvi,
p. 487 Cap. Caroli M., p. 167 et 293, in fin.
Concilium Aurelianens. 1, c. 11: Abbates pro
humilitate religionis in episcoporum potestate consistant. Melius quam in Excerptionibus Egberti
arch. Eborac. cap. 62. Nisi forte succiali priviJegio subnixa sint, ut monasterium Vindocinense,
de quo Goffridus Vindocinensis, epist. 27 lib. ut, εί
Westmonasteriense, in Concil. Anglicanis, p. 633,
anno Christi 1066 et p. 554, 510 et 228. Itaque
abbates ante consecrationem suam episcopis subjectionis obclientiæque professionem edebant, cujus formula exstat in Notis Jacobi Sirmondi, ad
epist. 7, lib. 11, Gofridi Vinduc. et in Notis Joannis Picardi ad epist. 42 S. Bernardi. Fuere tamen
qui subjectionem et obedientiam detrectarent
nullo ctiam privilegio muniti: qua de re conqueritur S. Bernardus, De considerat. lib. 111, c. 4,
et epist. 42, ad Henricum Senonensem archiepiscopum. Imo abbati cuidam Hibernensi etiam
episcopos subjectos fuisse refert Beda, lib. in De
gist. c. 5, ut est in Concil. Anglicanis anno Christi
(693, p. 418.
(*) Abbatum. 'Ηγουμένους, miajeros monasterii,
Speculators, observatores.
Abbas duorum monasteriorum. Ex c. 15 Con -
cil., VII: Nemo potest cle:icus in duabus Eccle.
siis conscribi: ergo multo magis dicendum est,
non posse quem duobus monasteriis præesse, nisi
plura monasteria pro uno habeantur, ut scribit
Balsamon ad Nomocan. Photii tit. 1. c. 20.
Nec ullos habentibus liberos. Episcopus eligi
non poterat, qui non esset illiberis, ἅπαι;, Νό
vella Justiniani cxxili, r. 1. llcm cavetur No
vell. xì c. 1, quam abrogavit Led Nov. 1, quæ
magis obtinuit etiam in Callia: et procedente
tempore jus illud in Ecclesia in desnetudinem abiit.
Sidonius Apollinar. Epist, IV, epist. 12: Nuper equ
filiusque communis Terentinæ Hecyre sales ruminabamus. Et in epist. 46, lib.v, ad Pap‘anillam (XO -
ren: Roscia te salutat, cura communis. Gregor.
Turonens. Hist. lib. v: Perdidimus dulces et charos nobis infantulus. Εt lib. x, c. uit.: Baudinus
ex referendario Cihlutar i regis ordinatur episcopus
habens Flium. Vide l. 47, et annotata lib. mi ad
d. Nov. v1.
Adl ecclesiam ipsius pertinent. Prasuuuntur
parta ex rebus ecclesiae. Vulc Zonarum ad can.
55 crnet. Garthag,
col. 1143–1144page 34 of 129
PG 138:1143ἀγορασίαν προσόδου προχωρεῖ. Εκάστου τούτων ἐπὶ πάσῃ τῇ διοικήσει λογοθετείται παρὰ τοῦ μετ' αὐτόν. Ἐὰν ἐπὶ δόσει γένηταί τις ἐπίσκοπος, ή χωρεπίσκοπος, ή περιοδευτής, η κληρικός, ή οίκο νόμο;, ἢ ἐκκλησιέκδικος, ἢ ξενοδόχος, η πτωχοτρόφος, ἡ ὀρφανοτρόφος, ἢ ἐπὶ πτωχείας, καὶ αὐτὸς καὶ ὁ λαμβάνων ἐκπίπτουσι τῆς ἱερωσύνης, καὶ ὁ διοικητὴς τοῦ φροντίσματος. Οι κληρικοί, δι' ἑαυτῶν μὴ ψάλλοντες τὰ νυχτερινά καὶ ὀρθρινὰ, καὶ τὰ Εσπερινά, καὶ ἀμέμπτως μὴ λειτουργοῦντες, ἐκ βάλλονται τοῦ κλήρου, καὶ καταζητοῦνται ὑπὸ τῶν ἐπισκόπων, καὶ δύο πρωτοπρεσβυτέρων, καὶ τοῦ ἐξάρχου, καὶ τοῦ ἑκάστης εκκλησίας ἐκδίκου. Εκαστος τούτων γινώσκων τι τούτων παραβαινόμενον δύναται προσαγγέλλειν. ριο- Τὰ μετὰ τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην περιττεύοντα εἰς ΜΙ. Επίσκοπος ἐφ᾽ οἱῳδήποτε πράγματι παρα κέλευσιν [ἰσ. παρὰ κέλευσιν] βασιλικὴν ἐν Κων. σταντινουπόλει μή γινέσθω, ἀλλ' ἀποκρισιαρίους στελλέτω. Εἰ δέ τις παρὰ ταῦτα ποιεῖ, ἀγανακτεῖται καὶ ἀφορίζεται. ΜΔ'. Με συνδιαγέτωσαν ἀλλήλοις μοναχοὶ καὶ μονάστριας, ἀλλ' ἐχέτωσαν αἱ μονάστρια. Ένα γέν ροντα, παρὰ τοῦ ἐπισκόπου ἀφωρισμένον ἀποκρισιάριον, καὶ εἰς μετάδοσιν τῆς ἁγίας κοινωνίας, ἕνα πρεσβύτερον, καὶ ἕνα διάκονον δίδοται [σ. διδόναι] χρὴ σεμνοῦ βίου, μὴ συνδιαιτωμένους ἢ συνοικοῦντας αὐταῖς. Ὁ δὲ μὴ ταῦτα καταζητῶν καὶ ἐπανορα θῶν ἐπίσκοπος κινδυνεύει περὶ τὴν ἐπισκοπήν. ΜΕ'. Εάν πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ή υποδιάκονος γαμήσῃ, ὑπόκεινται μὲν τοῖς κανόσιν, οἵτινες ούχ ἧττον τὸν νόμον τῶν νόμων] ἰσχύουσι. Καὶ τῆς ἱερωσύνης δὲ ἐκπίπτει· καὶ οἱ παῖδες δὲ, ἐξ ἐνκέστων καὶ νεφαρίων γάμων τεχθέντες, μύθοι εἰσί· καὶ οὔτε διαδοχήν, ἢ δωρεάν, ἢ ἐσχη ματισμένο δάνειον, ἢ ἑτέραν ἐνοχὴν λαμβάνουσί τι παρὰ τῶν πατέρων, ή αἱ μητέρες αὐτῶν· ἀλλὰ ταῦτα λαμβάνει ἡ κατ' αὐτοῦ; ἐκκλησία. ΜϚ'. Εάν τις εὐσεβῆ ποιήσοιτο διατύπωσιν ἐν ἐνστάσει, ἢ ληγάτον (γρ. ληγάτων], ή φιδεικόμισσον μέρτις καῦτα δωρεά, ἀνάγκην ἔχει ὁ κελευσθεὶς διὰ τοῦ ἐπισκόπου, κἂν ἐκωλύθη ὑπὸ τοῦ διαθεμένου, προνοῆτα:, εἰ μὲν ἐκκλησία επετράπη ποιῆσαι, πληροῦν αὐτὴν εἴσω τριετίας· εἰ δὲ ξενῶνα, εἴσω ἐνιαυτοῦ. Δυνατὸν γὰρ καὶ οἶκον εἰς ἀνάκλησιν ἀρρώστων μισθώσασθαι, ἕως οὗ τὸ ἔργον πληρωθῇ. Εἰ δὲ πρὸς ἅπαξ εὐσεβές τι παρασχεῖν ἐκελεύσθησαν, ἀναγκάζοντας διδόναι παραχρῆμα τοῦ ἐμφαν νισθῆναι τὴν διαθήκην καὶ τὴν κληρονομίαν, ἢ τὸ Καὶ τοῖς πρὸ ὑμῶν βεβασιλευκότι, καὶ ἡμῖν αὐτοῖς ὀρθῶς εἴρηται, δεῖν τοὺς ἱερούς κανόνας ἀντὶ νόμου κρατείν.
ἀγορασίαν προσόδου προχωρεῖ. Εκάστου τούτων
ἐπὶ πάσῃ τῇ διοικήσει λογοθετείται παρὰ τοῦ μετ'
αὐτόν. Ἐὰν ἐπὶ δόσει γένηταί τις ἐπίσκοπος, ή
χωρεπίσκοπος, ή περιοδευτής, η κληρικός, ή οίκο
νόμο;, ἢ ἐκκλησιέκδικος, ἢ ξενοδόχος, η πτωχοτρό
φος, ἡ ὀρφανοτρόφος, ἢ ἐπὶ πτωχείας, καὶ αὐτὸς
καὶ ὁ λαμβάνων ἐκπίπτουσι τῆς ἱερωσύνης, καὶ ὁ
διοικητὴς τοῦ φροντίσματος. Οι κληρικοί, δι' ἑαυτῶν
μὴ ψάλλοντες τὰ νυχτερινά καὶ ὀρθρινὰ, καὶ τὰ
Εσπερινά, καὶ ἀμέμπτως μὴ λειτουργοῦντες, ἐκ
βάλλονται τοῦ κλήρου, καὶ καταζητοῦνται ὑπὸ τῶν
ἐπισκόπων, καὶ δύο πρωτοπρεσβυτέρων, καὶ τοῦ
ἐξάρχου, καὶ τοῦ ἑκάστης εκκλησίας ἐκδίκου.
Εκαστος τούτων γινώσκων τι τούτων παραβαινό
μενον δύναται προσαγγέλλειν.
administratoribus xenonum, nosoconiorum, ριο- Τὰ μετὰ τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην περιττεύοντα εἰς
chiorum, orphanotrophiorum, brephotrophiorum.
Quæ post necessarias expensas superant, ad emendos reditus conferuntur. Quilibet horum universæ
administrationis sua rationes successori suo reddit.
Si per largitionem quispiam factus fuerit episcopas, aut chorepiscopus, aut visitator, aut clericus,
aut economus, aut ecclesia defensor, aut xenodochus, aut nosocomus, aut plochotrophus, aut
qui præfectus mendicis dicitur: tam ipse, quain
qui accip't pecuniam, a sacerdotio, et administrator
a curatione sua removetur. Clerici, qui per seipsos
non psallunt odas nocturnas, matutinas, et vespertinas, et citra reprehensionem cultum divinum
non implent, a clericatu submoventur, et in cos
inquiritur ab episcopis, et duobus primis presby -
teris, el vicario, et cujusvis ecclesiæ defensore. Unusquisque, qui scit horum aliquid violari, rem
deferre potest.
XLIII. Episcopus in quocnnque negotio, citra
jassionem imperatoriam, Constantinopolim ne profleiscitor, sed apocrisiarios mittito. Qui secus facil,
indignationem incurrit, et segregatur.
XLIV, Non cohabitent una monachi et monastriæ, sed habeant monastriæ senem unum, ეს
episcopo deputatuin apocrisiarium; et ad participationem sacræ communionis unus presbyter, et
unus diaconus eis dandi sunt, qui honestæ vitæ
sint, nec cum eis converse:tur aut cohabiteut. Qui
vero in hac non inquirit, nec ea corrigit episcopes, episcopatus amittendi periculum incurrit.
XLV. Si presbyter, aut diaconus, aut subdiacoaus, matrimoninın contraxerit, et pœnæ canonum
est oɔnuxins, qui non milnus quam leges valent, et sacerdotium amittit. Quinetiam liberi, velut
ex incestis et nefariis nuptiis procreati, sp:-
rii sunt, neque per successionen, aut domatioBem aut mutuumn fictitium, aut aliam olligationem, quidquam a patribus vel ipsi, vel corum
ɔnatres accipiunt; sed ejusmodi res sibi ecclesia
ipsorum vindicat.
XLVI. Si quispiam fecerit dispositionem, per
institutionem, aut legatum, aut fideicommissum,
aut mortis causa donationem: is qui rem curare
jussus est, cogitur per episcopum ctiamsi loc
prohibitum episcopo sit per testatorem, providere;
ul, siquide: injuncta fuerit ei ccclesia exstructio,
intra triennium cam absolvat: si vero xenon, intra
spatium auni. Sane potest etiam domus aliqua conduci, ad componendos in lectis ægros, donec ipsum
opificium impletum fuerit. Quodsi quæ semel ad pias
causas dare jussi fuerint, ea præstare confestim
ΜΙ. Επίσκοπος ἐφ᾽ οἱῳδήποτε πράγματι παρα
κέλευσιν [ἰσ. παρὰ κέλευσιν] βασιλικὴν ἐν Κων.
σταντινουπόλει μή γινέσθω, ἀλλ' ἀποκρισιαρίους
στελλέτω. Εἰ δέ τις παρὰ ταῦτα ποιεῖ, ἀγανακτεῖται
καὶ ἀφορίζεται.
ΜΔ'. Με συνδιαγέτωσαν ἀλλήλοις μοναχοὶ καὶ
μονάστριας, ἀλλ' ἐχέτωσαν αἱ μονάστρια. Ένα γέν
ροντα, παρὰ τοῦ ἐπισκόπου ἀφωρισμένον ἀποκρι
σιάριον, καὶ εἰς μετάδοσιν τῆς ἁγίας κοινωνίας, ἕνα
πρεσβύτερον, καὶ ἕνα διάκονον δίδοται [σ. διδόναι]
χρὴ σεμνοῦ βίου, μὴ συνδιαιτωμένους ἢ συνοικούν
τας αὐταῖς. Ὁ δὲ μὴ ταῦτα καταζητῶν καὶ ἐπανορα
θῶν ἐπίσκοπος κινδυνεύει περὶ τὴν ἐπισκοπήν.
ΜΕ'. Εάν πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ή υποδιάκονος
γαμήσῃ, ὑπόκεινται μὲν τοῖς κανόσιν, οἵτινες ούχ
ἧττον τὸν νόμον [in Cod. Just. τῶν νόμων] ἰσχύου
σι. Καὶ τῆς ἱερωσύνης δὲ ἐκπίπτει· καὶ οἱ παῖδες
δὲ, ἐξ ἐνκέστων καὶ νεφαρίων γάμων τεχθέντες,
μύθοι εἰσί· καὶ οὔτε διαδοχήν, ἢ δωρεάν, ἢ ἐσχη
ματισμένο δάνειον, ἢ ἑτέραν ἐνοχὴν λαμβάνουσί τι
παρὰ τῶν πατέρων, ή αἱ μητέρες αὐτῶν· ἀλλὰ
ταῦτα λαμβάνει ἡ κατ' αὐτοῦ; ἐκκλησία.
ΜϚ'. Εάν τις εὐσεβῆ ποιήσοιτο διατύπωσιν ἐν
ἐνστάσει, ἢ ληγάτον (γρ. ληγάτων], ή φιδεικόμισσον
μέρτις καῦτα δωρεά, ἀνάγκην ἔχει ὁ κελευσθεὶς
διὰ τοῦ ἐπισκόπου, κἂν ἐκωλύθη ὑπὸ τοῦ διαθεμένου,
προνοῆτα:, εἰ μὲν ἐκκλησία επετράπη ποιῆσαι,
πληροῦν αὐτὴν εἴσω τριετίας· εἰ δὲ ξενῶνα, εἴσω
ἐνιαυτοῦ. Δυνατὸν γὰρ καὶ οἶκον εἰς ἀνάκλησιν
ἀρρώστων μισθώσασθαι, ἕως οὗ τὸ ἔργον πληρωθῇ.
Εἰ δὲ πρὸς ἅπαξ εὐσεβές τι παρασχεῖν ἐκελεύσθη
σαν, ἀναγκάζοντας διδόναι παραχρῆμα τοῦ ἐμφαν
νισθῆναι τὴν διαθήκην καὶ τὴν κληρονομίαν, ἢ τὸ
Annibalis Fabroti notæ.
Episcopus in quocunque. Nov. vi, c. 2.
Qui non minus. Canones legum habent vigorem. Justinianus Nov. vi, c. 1: Καὶ τοῖς πρὸ ὑμῶν
βεβασιλευκότι, καὶ ἡμῖν αὐτοῖς ὀρθῶς εἴρηται, δεῖν
τοὺς ἱερούς κανόνας ἀντὶ νόμου κρατείν.
Cogitur per episcopum. Similiter episcopus
heredem compellit ut monumentum faciat secundum voluntatem defuncti, tametsi stricta ratione
hæres facere non cogeretur. Sic Græci interpretantur quod de pontificali auctoritate dicitur in
1. Hæreditas 36, D. Hæredit. perit. lib XEM, Basilic. tit. 1.
'
col. 1145–1146page 35 of 129
PG 138:1145πρεσβεῖον καταδέξασθαι. Τοῦ δὲ τοιούτου χρόνου παρερχομένου, ἀπαιτεῖται τὴ καταλειφθὲν ὁ ἐπίσκε πως μετὰ καρπῶν καὶ αὐξήσεων ἀπὸ τοῦ καιροῦ τοῦ διαθεμένου τελευτῆς· καὶ ποιεῖται τὰς οἰκοδομὰς τῶν ἐκκλησιῶν καὶ τῶν ξενώνων, καὶ γηροκομείων, ἡ ὀρφανοτροφείων, ἢ νοσοκομείων, ἢ πτι χείων, ἢ τὴν τῶν αἰχμαλώτων αγορασίαν, καὶ προχειρίζεται τοὺς διοικητὰς αὐτῶν, εἴ γε μὴ τῶς ὁ τελευτήσας εἶπε τὸν ὀφείλοντα διοικεῖν. Εἰ δὲ καὶ ὠνόμασεν, ἄδειαν ὁ ἐπίσκοπος ἔχει, κακῶς αὐτ τὸν διαγινόμενον ἀποκινεῖν, καὶ ποιεῖν ἄλλον. Εἰ δὲ ὁ κελευσθεὶς καὶ ὀχληθεὶς ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου άρ χικὴν ὄχλησιν ἀναμείνῃ, διπλοῦν δίδωσι τὸ κατα λειφθέν. Ραθυμοῦντος δὲ τοῦ ἐπισκόπου, ἀναγκάζει πληρωθῆναι τὸ διατυπωθεν ὁ μητροπολίτης, ἢ ὁ τῆς διοικήσεως ἐκείνης ἀρχιεπίσκοπος, καὶ πᾶς ὁ βου λόμενος τῶν πολιτῶν κινεῖν τῶν ἐχλέγε. Εἰ δὲ μετὰ τὴν ἰδίαν τελευτήν οἱ κληρονόμοι ἐκελεύσθησαν ποιῆσαι, ὁ προδηλούμενος χρόνος μετὰ τὴν ἀπο βίωσιν αὐτῶν ἀριθμεῖται. Οἱ δὲ ἄρχοντες ἀναγκάζουσι ταῦτα πληροῦσθαι. [ Εἰ ] κανάλιον ληγα τευθῇ ἡ δωρηθῇ τόποις εὐαγέσιν, ή κλήρῳ, * μοναχοῖς, ἢ μοναστρίαις, ή πτωχοῖς, καὶ ἁπλῶς εὐαγέσιν, ἢ οὐκ ἀπηγορευμένοις συστήμασιν, οὐκ Εξεστιν ἐπ' αὐτῷ διαλύεσθαι, εἰ μὴ δοθῇ πρόσοδος εὐθαλής, μὴ βεβαρημένη δημοσίοις, καὶ προσθήκην οὐχ ήττον του τετάρτου τῆς καθαράς προσόδου μέρους έχουσα, μηδέποτε ἐκποιηθησομένη. Δεῖ δὲ καὶ συνθήκας καὶ διαλύσεις ἐγγράφους ἐπὶ τοῦτο γίνεσθαι, καὶ ἐπὶ πράξεως ἐμφανίζεσθαι. Εἰ δὲ ς παρὰ ταῦτα γένηται, ἐκπίπτει τοῦ δοθέντος χρυσίου ὁ διαλυσάμενος, καὶ ἐκδικεῖ τὸ πρᾶγμα ὁ εὐαγής τόπος, ἔχων ὑποθήκην τὰ πράγματα του καταλείψαντος καὶ ἐπὶ καρπεῖ; καὶ προσόδοις, καὶ πάσῃ νομίμῳ ἐπαυξήσει· καὶ οὐκ ἀντίκειτα: τῇ ἀγωγή χρονια παραγραφή· κατ' ἐνιαυτὸν γὰρ τίκτεται. ΜΖ'. Ο ἡγούμενος κατ' ἐκλογὴν ἐπὶ ἀσκήσει καὶ διοικήσει τῶν λοιπῶν ἢ τῶν πλειόνων ἐπὶ τῶν Ευαγγελίων γίνεται δοκιμασίᾳ τοῦ ἐπισκόπου. Το αὐτὸ καὶ ἐπὶ ἡγουμένης μοναστριών, ἤτοι ἀσκη τριῶν. Εἰ δὲ πρῶτοι ἱκανοὶ πρὸς τὴν ἡγουμενείαν εὑρισκόμενοι, προτιμώνται τῶν μετ' αὐτούς. ΜΗ'. Εάν τις έχων γαμετὴν ἢ παῖδας Ενοχληθέντες, νέον νεόφυτον. Ἐπὶ τῶν ἡγου μένων τῶν ἐναγών μοναστηρίων, 1. 46. Καὶ ὁ μέγας δὲ Παύλος οὐ τὸν νέων ἀπα 0 φεύς, ἀλλὰ τὸν ἐκ νέων φυτευθέντη
ipsi hæreditatem atque legatum fuerint adepti. Quod
tempus ubi præterierit, relictum episcopns exigit, una
cum fructibus et accessionibus, inde nsque a tempore
mortis ejus, qui testamentuin condidit; et structuras
ecclesiarumi, xenonum, gerontocomiorum, vel orphanotrophiorum, vel nosocomiorum, vel ptochiorom
perficit; aut captivorum redemptionem, aliasve pias
actiones procurat, et administratores horum instituit,
si defunctus eum, qui administrare debeat, disertis
verbis non expressit. Sin eum nominavit, potestatem habet episcopus, ut male se gerentem
removeat, et alium instituat. Sin aliquis jussus
ac molestatus ab episcopo, præsidum interpella -
tionem exspectaverit, rei testamento relictæ duplum
præstat. Quod si episcopi negligentia interveniat,
metropolitanus impleri, quod testamento dispositum est, cogit, vel ejus diæceseos archiepiscopus.
Atque adeo civium quilibet ex lege condictitiam
habet. Si vero hæredes post obitum suum, boc
ædificium struere jussi fuerint, tempus indicatum ab
corum obitu numeratur, et ipsi præsides opus absolvant. Si quod legatum annale relictum fuerit, aut
donatum venerabilibus locis, aut clero, aut monachis, aut monasteriis, aut pauperibus, et simpli ziter religiosis, vel non prohibitis corporibus: de
eo transigere non licet, nisi datus fuerit opimus
reditus, nec fiscalibus oneratus cum appen:lice, non
minus quarta parte puri reditus habente, qui denique nunquam alienari possit. Atque haec tu
pacta, tum transactiones, hoc nomine per scriptram fieri debent, et apud acta insinuari. Si quid
secus factum fuerit, aurum solutum amittit is, qui
transegit; et ipsain rem locus religiosus vindicat,
retinens interim obligatas sibi res testatoris, tam
legatoruin respectu, quam fractuum, et redituum,
πρεσβεῖον καταδέξασθαι. Τοῦ δὲ τοιούτου χρόνου coguntur, ubi primum publicatum testa:uent:m, et
παρερχομένου, ἀπαιτεῖται τὴ καταλειφθὲν ὁ ἐπίσκε
πως μετὰ καρπῶν καὶ αὐξήσεων ἀπὸ τοῦ καιροῦ
τοῦ διαθεμένου τελευτῆς· καὶ ποιεῖται τὰς οἰκοδο
μὰς τῶν ἐκκλησιῶν καὶ τῶν ξενώνων, καὶ γηροκομείων, ἡ ὀρφανοτροφείων, ἢ νοσοκομείων, ἢ πτιχείων, ἢ τὴν τῶν αἰχμαλώτων αγορασίαν, καὶ
προχειρίζεται τοὺς διοικητὰς αὐτῶν, εἴ γε μὴ ῥr
τῶς ὁ τελευτήσας εἶπε τὸν ὀφείλοντα διοικεῖν. Εἰ δὲ
καὶ ὠνόμασεν, ἄδειαν ὁ ἐπίσκοπος ἔχει, κακῶς αὐτ
τὸν διαγινόμενον ἀποκινεῖν, καὶ ποιεῖν ἄλλον. Εἰ δὲ
ὁ κελευσθεὶς καὶ ὀχληθεὶς ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου άρχικὴν ὄχλησιν ἀναμείνῃ, διπλοῦν δίδωσι τὸ καταλειφθέν. Ραθυμοῦντος δὲ τοῦ ἐπισκόπου, ἀναγκάζει
πληρωθῆναι τὸ διατυπωθεν ὁ μητροπολίτης, ἢ ὁ τῆς
διοικήσεως ἐκείνης ἀρχιεπίσκοπος, καὶ πᾶς ὁ βουλόμενος τῶν πολιτῶν κινεῖν τῶν ἐχλέγε. Εἰ δὲ μετὰ
τὴν ἰδίαν τελευτήν οἱ κληρονόμοι ἐκελεύσθησαν
ποιῆσαι, ὁ προδηλούμενος χρόνος μετὰ τὴν ἀπο·
βίωσιν αὐτῶν ἀριθμεῖται. Οἱ δὲ ἄρχοντες ἀναγκάζουσι ταῦτα πληροῦσθαι. [ Εἰ ] κανάλιον ληγατευθῇ ἡ δωρηθῇ τόποις εὐαγέσιν, ή κλήρῳ, *
μοναχοῖς, ἢ μοναστρίαις, ή πτωχοῖς, καὶ ἁπλῶς
εὐαγέσιν, ἢ οὐκ ἀπηγορευμένοις συστήμασιν, οὐκ
Εξεστιν ἐπ' αὐτῷ διαλύεσθαι, εἰ μὴ δοθῇ πρόσοδος
εὐθαλής, μὴ βεβαρημένη δημοσίοις, καὶ προσθήκην
οὐχ ήττον του τετάρτου τῆς καθαράς προσόδου
μέρους έχουσα, μηδέποτε ἐκποιηθησομένη. Δεῖ δὲ
καὶ συνθήκας καὶ διαλύσεις ἐγγράφους ἐπὶ τοῦτο
γίνεσθαι, καὶ ἐπὶ πράξεως ἐμφανίζεσθαι. Εἰ δὲ ς
παρὰ ταῦτα γένηται, ἐκπίπτει τοῦ δοθέντος χρυσίου
ὁ διαλυσάμενος, καὶ ἐκδικεῖ τὸ πρᾶγμα ὁ εὐαγής
τόπος, ἔχων ὑποθήκην τὰ πράγματα του καταλεί
ψαντος καὶ ἐπὶ καρπεῖ; καὶ προσόδοις, καὶ πάσῃ
νομίμῳ ἐπαυξήσει· καὶ οὐκ ἀντίκειτα: τῇ ἀγωγή
χρονια παραγραφή· κατ' ἐνιαυτὸν γὰρ τίκτεται.
et omnis accessionis legitimæ. Nec præscriptio longi temporis opponitur huic actioni, cum quate
annis nascatur.
ΜΖ'. Ο ἡγούμενος κατ' ἐκλογὴν ἐπὶ ἀσκήσει καὶ
διοικήσει τῶν λοιπῶν ἢ τῶν πλειόνων ἐπὶ τῶν
Ευαγγελίων γίνεται δοκιμασίᾳ τοῦ ἐπισκόπου. Το
αὐτὸ καὶ ἐπὶ ἡγουμένης μοναστριών, ἤτοι ἀσκη
τριῶν. Εἰ δὲ πρῶτοι ἱκανοὶ πρὸς τὴν ἡγουμενείαν
εὑρισκόμενοι, προτιμώνται τῶν μετ' αὐτούς.
ΜΗ'. Εάν τις έχων γαμετὴν ἢ παῖδας [Cod. Just.
XLVII. Abbas per electionem habita exercitationis et administrationis ratione a reliquis monachis, vel a pluribus, propositis evangeliis, episcopi
approbatione interveniente, instituitur. Idem fit in
præfecta monastriarum sive ascetriarum. Cæterum si primi ad præfecturæ munus idonei reperiantur potiores sunt illis, qui eos sequuntur.
XLVIII. Si quis uxoren et liberos labens,
Annibalis Fabroti notæ.
Sin aliquis jussus. Ενοχληθέντες, almoniti magnus Paulus non juvenem prohibet, id est, νέον
et conventi. Vide & Sed furti 25, Instil. de ac- fieri episcopum, sed recens plantatum, quod vocat νεόφυτον.
tion.
Abbas per electionem. Abbas eligi debet:
electio enim quæ per sortes fit, prohibetur 1. 43,
c. cod.
In_prafecta monastriarum. Ἐπὶ τῶν ἡγου
μένων τῶν ἐναγών μοναστηρίων, d. 1. 46.
Idonei reperiantur. Alioquin eligi quoque
poterit minor natu. Vid. Constit. Apost. lib. 11, c. 1.
Vide epistolam S. Ignatii arl Magnesios, inter eas
quæ interpolatz dicuntur. Balsamon ad c. 50 Apo
stol.: Καὶ ὁ μέγας δὲ Παύλος οὐ τὸν νέων ἀπα 0φεύς, ἀλλὰ τὸν ἐκ νέων φυτευθέντη Jam vero et
Si quis uxorem. Qui uxorem aut liberos hahet, episcopus creari non potest, Nov. vi. c. 1,
§ 5, nisi maritus esse desinet, ut ait B. Hieron.
Advers. Vigilantium. Vid, ad d. Nov. et 1. 59 supra
Aut certe uxoribus abstinebant episcopi et superioris gra:lus clerici exemplo 13. Petri, qui ut est
in canonibus Ælfrici ad Vulfioun episcopam
quamprimum factus est discipulus Christi, qui casuitatis exemplum præbuit, uxorem dereliquit, et
mandana omaia. Ne autem in periculum vocaretur
castitas Deo promissa (nam dienstmalum episco-
col. 1147–1148page 36 of 129
PG 138:1147γαμετήν, ἢ παλλακήν, ἢ φυσικούς] ἐπίσ σκοπος γένηται, καὶ αὐτὸς καὶ ὁ χειροτονήσας αὐτὸν ἐκπίπτει. ΜΘ'. Εῤῥωμένως τις γράφει τοὺς αἰχμαλώτους κληρονόμους, καὶ λαμβάνει την κληρονομίαν δ επίσκοπος, καὶ ὁ οἰκονόμος τῆς πόλεως ἐν ᾗ τὸ δομικίλιον εἶχε· καὶ δαπανώσιν εἰς ἀνάῤῥυσιν τῶν αἰχμαλώτων, ἢ τὰς τιμὰς τῶν πραγμάτων, ἢ τὰς προσόδους τῶν ἀκινήτων, μὴ παρακρατοῦντες Φαλκιδίῳ. Καὶ ἐνάγουσι, καὶ ἐνάγονται ἐπὶ τοῖς χρέστι. Καὶ τοὺς πτωχούς τις καλῶς γράφει κληρονόμους καὶ ἐὰν μὴ προσδιορίσῃ ποιους, ὁ ξενοδόχος της αὐτῆς πόλεως λαμβάνει τὰ αὐτὰ πράγματα, καὶ ἐκ τῆς διαπράσεως αὐτῶν ἐξαγοράζει πρόσοδον. Εἰ δὲ πολλοὶ ξενῶνές εἰσιν ἐν τῇ πόλει, μᾶλλον ὁ ἀπορώτερος αὐτὰ λαμβάνει, τὰ περὶ τούτου δοκιμάζοντος τοῦ ἐπισκόπου, καὶ τῶν ὑπ' αὐτὸν κληρικῶν. Εἰ δὲ μὴ ἔχει ξενώνα ή πόλις, διανέμονται τὰ πράγματα διὰ τοῦ ἐπισκόπου ἢ τοῦ οἰκονόμου εἰς τοὺς πτω χούς, ἢ ἄλλως ἐνδεείς, μή παρακρατουμένου βαλ κιδίου. Εἰ δὲ πρόδηλον ἢ ἄδηλον ὄνομα ἐκκλησίας εὐαγοῦς οἴκου ἀπιὼν κατέλιπεν, αὐτὸς μόνος λαμ βάνει, μὴ ὑφιστάμενος Φαλκίδιον. Ν'. Οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ πρεσβύτεροι, καὶ οἱ διάκονοι ἔχουσι, καὶ διατίθενται νομίμως ἐπ' αὐτῷ, καὶ οὐχ ὑπόκειται ἡ διαθήκη δινοφφικίοσο. ΝΑ'. Καὶ οἱ κληρικοὶ καλῶς ἐν συμβολαίοις απολέγουσι τῇ τοῦ φόρου παραγραφή. Γενικῶς γὰρ ἔξεστιν ἑκάστῳ τῶν ἑαυτοῦ καταφρονεῖν. ΝΒ. Οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ πρεσβύτεροι, καὶ εἰ διάκονοι, καὶ οἱ ὑποδιάκονοι, καὶ οἱ μοναχοί, κἂν μὴ ἔχωσι χειροτονίαν, ἀλειτουργησίαν ἔχουσι πάσης ἐπιτροπῆς καὶ κουρατίονος· καὶ σχολάζοντες μένο τοι εἰς τὰς ἐκκλησίας, καὶ τοῖς μοναστηρίοις αὐτ τῶν, καὶ μὴ ἀμελοῦντες τῆς θείας λειτουργίας. ΝΓ'. Ο βουλευτής καὶ ὁ ταξιώτης, ἐὰν ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος γενηται, εκπίπτει, κἂν ἦν πρό
ht episcopus, non amplius ipse in episcoporum erit sic habet, γαμετήν, ἢ παλλακήν, ἢ φυσικούς] ἐπίσ
numero, et qui eum ordinaverit, episcopatum
amittit.
XLIX.Recte ac utiliter captivos quis hæredes scribit, ac hææreditatem episcopus et œconomus civitalis, in qua domicilium habuit, accipit; et in captivorum redemptionem expendunt, vel ipsarum
rerum pretia, vel immobilium reditus, nihil retinentes jure Falcidiæ. Iidem nomine debitorum et
agunt, et conveniuntur. Pauperes etiam recte quis
scribit hæredes: ac si distincte non adjecerit, quosnam intelligat, ejus·lem civitatis xenodochus illas
res accipit, et ex ipsarum distinctione reditum
comparat. Sin plures in civitate sunt xenones,
magis inops hasce res accipit, discutiente causam
episcopo, et subditis ei clericis. Quod si mulJum civitas xenonem habet, per episcopum vel
economu res distribuuntur in pauperes, vel
alioquin egenos, nulla Falcidiæ ratione babita. Sin
ad manifestum, non incertum ecclesia nomen, vel
religiosa domus, respiciendo reliquit: ea ipsa legatum accipit, interveniente Falcidia.
L. Episcopi, et presbyteri, et diaconi, peculium
castrense habent, ac de hoc legitime testantur:
nec ipsorum testamentum inofficiosi querele subjacet.
LI. Etiam clerici recte in instrumentis fori præscriptioni renuntiant: quippe generaliter cuivis licet,
ut ea, quæ pro se faciunt, negligal.
L.11. Episcopi, presbyteri, diaconi, subdiaconi et
monachi licet ordinationen nullam habeaut, immunes sunt oninitutela et curatione: ea tamen
lege, si ecclesiis et monasteriis suis vacent nec
divinum cultum negligant.
LIII. Curialis et apparitor si factus fuerit episcopus aut presbyter, loco movetur, licet antea
σκοπος γένηται, καὶ αὐτὸς καὶ ὁ χειροτονήσας αὐτὸν
ἐκπίπτει.
ΜΘ'. Εῤῥωμένως τις γράφει τοὺς αἰχμαλώτους
κληρονόμους, καὶ λαμβάνει την κληρονομίαν δ
επίσκοπος, καὶ ὁ οἰκονόμος τῆς πόλεως ἐν ᾗ τὸ
δομικίλιον εἶχε· καὶ δαπανώσιν εἰς ἀνάῤῥυσιν τῶν
αἰχμαλώτων, ἢ τὰς τιμὰς τῶν πραγμάτων, ἢ τὰς
προσόδους τῶν ἀκινήτων, μὴ παρακρατοῦντες Φαλκιδίῳ. Καὶ ἐνάγουσι, καὶ ἐνάγονται ἐπὶ τοῖς χρέστι.
Καὶ τοὺς πτωχούς τις καλῶς γράφει κληρονόμους -
καὶ ἐὰν μὴ προσδιορίσῃ ποιους, ὁ ξενοδόχος της
αὐτῆς πόλεως λαμβάνει τὰ αὐτὰ πράγματα, καὶ ἐκ
τῆς διαπράσεως αὐτῶν ἐξαγοράζει πρόσοδον. Εἰ δὲ
πολλοὶ ξενῶνές εἰσιν ἐν τῇ πόλει, μᾶλλον ὁ ἀπορώ -
τερος αὐτὰ λαμβάνει, τὰ περὶ τούτου δοκιμάζοντος
τοῦ ἐπισκόπου, καὶ τῶν ὑπ' αὐτὸν κληρικῶν. Εἰ δὲ
μὴ ἔχει ξενώνα ή πόλις, διανέμονται τὰ πράγματα
διὰ τοῦ ἐπισκόπου ἢ τοῦ οἰκονόμου εἰς τοὺς πτω·
χούς, ἢ ἄλλως ἐνδεείς, μή παρακρατουμένου βαλ
κιδίου. Εἰ δὲ πρόδηλον ἢ ἄδηλον ὄνομα ἐκκλησίας
εὐαγοῦς οἴκου ἀπιὼν κατέλιπεν, αὐτὸς μόνος λαμ
βάνει, μὴ ὑφιστάμενος Φαλκίδιον.
Ν'. Οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ πρεσβύτεροι, καὶ οἱ
διάκονοι peculium castrense ἔχουσι, καὶ διατίθενται
νομίμως ἐπ' αὐτῷ, καὶ οὐχ ὑπόκειται ἡ διαθήκη
δινοφφικίοσο.
ΝΑ'. Καὶ οἱ κληρικοὶ καλῶς ἐν συμβολαίοις
απολέγουσι τῇ τοῦ φόρου παραγραφή. Γενικῶς γὰρ
ἔξεστιν ἑκάστῳ τῶν ἑαυτοῦ καταφρονεῖν.
ΝΒ. Οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ πρεσβύτεροι, καὶ εἰ
διάκονοι, καὶ οἱ ὑποδιάκονοι, καὶ οἱ μοναχοί, κἂν μὴ
ἔχωσι χειροτονίαν, ἀλειτουργησίαν ἔχουσι πάσης
ἐπιτροπῆς καὶ κουρατίονος· καὶ σχολάζοντες μένο
τοι εἰς τὰς ἐκκλησίας, καὶ τοῖς μοναστηρίοις αὐτ
τῶν, καὶ μὴ ἀμελοῦντες τῆς θείας λειτουργίας.
ΝΓ'. Ο βουλευτής καὶ ὁ ταξιώτης, ἐὰν ἐπίσκο
πος ἢ πρεσβύτερος γενηται, εκπίπτει, κἂν ἦν πρό
Annibalis Fabroti notæ.
num illecebris deceptum uxoris liberos ex ea
procreasse scribit Floloardus, lib. s Hist. Rhemens.
cap. 14, et vide ounino Gregorium Turonensem,
De gloria confessorum cap. 78), postea constitutum est, ut non aliter episcopus crearetur, quam
si uxor vitam solitariam amplecteretur. Eaque de
re exstat Isaaci Angeli constitutio apud Leuncl.
lis, viu Resp. matrim. Sic Joannes Glycis cum
factus esset patriarcha Constantinopolitanus UXOrem ejns statim monasticum habitum induisse
scribit Nicephorus Gregoras. Histor. Rom. 1. vit;
concilium Arelat, sup. Vide Balsamoncm in synodum vi, în Trullo, can. 48; concilium Arelať. u,
sub Siricio, c. 2, assumi aliquem ad sacer.lotiu
non posse in vinculo conjugii constitutum, nisi
fuerit promissa conversio. Vide Gregorium Nлzianzenium, oral. 40.
Licet ordinationem. Licet non sint clerici,
1. 51 c. cul. Vid. Balsamonem Nom. tit. 1. c. 51;
et Zonaram ad can. 8 iv syn. Chalced. B. Ilieron.
ad Heliodorum mon.: Sed de hoc gradu pulsus
provocabis ad clericus. Vita S. Pachomii interprete
Dionysio Exiguo, c. 24: Cogitatis feralis ambitus
si in mentes irrepserit monachorum ut vel primi cupiant case, vel clerici, nisi cit: suggestionis hujus
ardorem de suo corde pepulerint, illico perdent continentiam multis laboribus. acquisitam. Clerici tamen fieri possunt. V. Bals. ad can. 77 vi syn. in
Trullo. Ex monachis fieri possunt episcopi, Nov.
v, cap. 1, 8 7. Vide 1bid.
Ab omni tutela. Ex Nov. cxx111, c. 5, episcopi et monachi tutores fleri non possunt; clerici
volentes unam legitimam tutelam suscipiunt. V.
cau. 3 concilii Chalced. et ibi Zonar. et Balsau. Clerici tamen nou prohibentur esse lestamentorum exsecutores, Nov. Leonis lxvını.
Si ecclesiis suis vacent. Justinianus inl. 51:
Qui apud sacrosanctas ecclesias vel monasteria permanent, non diragantes. In quibusdam cod. et
ms. Brodari, legitur, deragantes. De his B. Augustinus lil. singul. De opere monachor.: Tam maltas hypocritas sub habitu monachorum nequequaque
dispersit, circumeuntes provincias nusquam missos,
nusquam fixos, nusquam stantes, nusquam sedenles. V. syrul. Chaleed. c. 4. Ceterum d. 1. 51,
perperam Leoni tribuitur a Gratiano, quaest. 16,
cap. 1, general:ter.
Curialis et apparitor. V. Innoc. I, epist. 4,
et distinct. 51, et e. Aliquantos, eod. d. Breviar.
can. Cresconii, u. 213.
col. 1149–1150page 37 of 129
PG 138:1149τούτου κληρικός· καὶ γινόμενος ἰδιώτης, ἀποδίδεται τῇ οἰκείᾳ λειτουργία. Εἰ δὲ ἀπὸ ἀνήσου ηλικίας ἐμόνασε, καὶ διέμεινε, γίνεται πρεσβύτερος, καὶ ἐπίσκοπος καὶ ἀρχιμανδρίτης, καὶ λειτουργίας ἀπαλλάσσεται· τοῦ μὲν βουλευτοῦ διδόντος τὴν τε τάρτην μοίραν τῆς οὐσίας αὐτοῦ τῇ βουλῇ καὶ τῷ δημοσίῳ, τοῦ δὲ ταξεώτου τῷ δημοσίῳ μόνῳ· ὁ δὲ παρανόμως χειροτονηθεὶς καθαιρεῖται. Εάν τις ὢν κληρικὸς ἢ ἐνόπλως στρατεύηται, ἢ καθαιρεθείς μετέλθη στρατείαν, βουλευτής παραχρήμα γίνεται τῆς ἰδίας πόλεως, ἢ ἑτέρας, μέχρι μιᾶς ἐπαρχίας, ἐὰν ἡ πόλις αὐτοῦ πολλοὺς ἔχῃ βουλευτάς. Εἰ δὲ λανθάνει, ἐπιλαμβάνονται οι βουλευταί τῶν πραγ μάτων αὐτοῦ, καὶ τὸ μὲν ἥμισυ ἐν προσόδῳ, οὔσῃ, ἡ ὠνουμένῃ, λαμβάνουσι· τὸ δὲ ἥμισυ τῇ τραπέζῃ τῶν ὑπάρχων εἰσκομίζεται. Τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ μονα χοῦ ὅπως οὖν στρατευομένου, ἢ ἀξίαν λαβόντος, ἢ τὸν ἐν δικαστηρίοις βίον μεταδιώκοντος. Ἐάν τις βαρηθῇ ἀποκαταστάσει, ἢ ὑποκαταστάσει ἐξ ἀπαι δίας, καὶ βουληθῇ γαμήσαι διάσκησιν, μένει ἔχων τὰ πράγματα, καὶ δαπανᾷ αὐτὰ περιών, ἢ κατα λιμπάνει ὡς θέλει, εὐσεβῶς μέντοι. Εἰ δὲ καὶ ὑπὸ αἵρεσιν παιδοποιίας καταλειφθῇ αὐτοῖς, ἔχουσιν αὐτὸ καὶ μὴ παιδοποιοῦντες. Τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ παρ. θενευούσαις, καὶ ἐπὶ τοῖς γαμεῖν βουλομένοις κω λυομένοις κληρικοῖς. Ἐὰν ὁ εἷς τῶν συνοικούντων μονάσῃ, πέμπει ῥεπούδιον ὁ ἄλλος, καὶ χώραν τοῖς ἀπὸ τελευτῆς συμφώνοις· καὶ τὸ ἐντεῦθεν κέρδος φυλάττεται, ὡς εἰκὸς, ἐκ τοῦ αὐτοῦ γάμου παισὶν, εἰ καὶ τὸ κερδαναν πρόσωπον μὴ ἔλθῃ πρὸς ἕτερον γάμον καὶ μένῃ ἡ γυνὴ γαμουμένη ἑτέρῳ ἐνιαυτὸν Ένα ΝΔ'. Τεῖς γονεῦσι καὶ τοῖς ἀδελφοῖς, καὶ τοῖς κης δεμόσι τῶν παρθένων καὶ διακονιστῶν, καὶ τῶν ἀνει μένων τῷ Θεῷ χηρῶν, ἔξεστι τοὺς ἅρπαγας αὐ τῶν, καὶ τοὺς ἐν καιρῷ τῆς ἐφόδου βοηθοῦντας αὐτοῖς ἐπ' αὐτοφρόνως [αυτοφώς] φονεύειν. Εἰ δὲ διαφύγωσιν, ἀναζητοῦσιν αὐτοὺς, ἐν Κωνσταντινουπόλει μὲν οἱ ὕπαρχοι καὶ ὁ ἔπαρχος, ἐν δὲ ταῖς επαρχίαις πάντες οἱ ἄρχοντες πολιτικοί τε και στρατιωτικοὶ· καὶ μετὰ ἀπόδειξιν μή χρωμένους φόρου Ο χείᾳ διακόπτεται Νον. σ. Πείσθητε ότι γάμος θανάτῳ μόνῳ καὶ μας.
τούτου κληρικός· καὶ γινόμενος ἰδιώτης, ἀποδίδεται clericus esset: et factus privatus, muneri suo reτῇ οἰκείᾳ λειτουργία. Εἰ δὲ ἀπὸ ἀνήσου ηλικίας
ἐμόνασε, καὶ διέμεινε, γίνεται πρεσβύτερος, καὶ
ἐπίσκοπος καὶ ἀρχιμανδρίτης, καὶ λειτουργίας
ἀπαλλάσσεται· τοῦ μὲν βουλευτοῦ διδόντος τὴν τε
τάρτην μοίραν τῆς οὐσίας αὐτοῦ τῇ βουλῇ καὶ τῷ
δημοσίῳ, τοῦ δὲ ταξεώτου τῷ δημοσίῳ μόνῳ· ὁ δὲ
παρανόμως χειροτονηθεὶς καθαιρεῖται. Εάν τις ὢν
κληρικὸς ἢ ἐνόπλως στρατεύηται, ἢ καθαιρεθείς
μετέλθη στρατείαν, βουλευτής παραχρήμα γίνεται
τῆς ἰδίας πόλεως, ἢ ἑτέρας, μέχρι μιᾶς ἐπαρχίας,
ἐὰν ἡ πόλις αὐτοῦ πολλοὺς ἔχῃ βουλευτάς. Εἰ δὲ
λανθάνει, ἐπιλαμβάνονται οι βουλευταί τῶν πραγμάτων αὐτοῦ, καὶ τὸ μὲν ἥμισυ ἐν προσόδῳ, οὔσῃ,
ἡ ὠνουμένῃ, λαμβάνουσι· τὸ δὲ ἥμισυ τῇ τραπέζῃ
τῶν ὑπάρχων εἰσκομίζεται. Τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ μοναχοῦ ὅπως οὖν στρατευομένου, ἢ ἀξίαν λαβόντος, ἢ
τὸν ἐν δικαστηρίοις βίον μεταδιώκοντος. Ἐάν τις
βαρηθῇ ἀποκαταστάσει, ἢ ὑποκαταστάσει ἐξ ἀπαι
δίας, καὶ βουληθῇ γαμήσαι διάσκησιν, μένει ἔχων
τὰ πράγματα, καὶ δαπανᾷ αὐτὰ περιών, ἢ καταλιμπάνει ὡς θέλει, εὐσεβῶς μέντοι. Εἰ δὲ καὶ ὑπὸ
αἵρεσιν παιδοποιίας καταλειφθῇ αὐτοῖς, ἔχουσιν
αὐτὸ καὶ μὴ παιδοποιοῦντες. Τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ παρ.
θενευούσαις, καὶ ἐπὶ τοῖς γαμεῖν βουλομένοις κω
λυομένοις κληρικοῖς. Ἐὰν ὁ εἷς τῶν συνοικούντων
μονάσῃ, πέμπει ῥεπούδιον ὁ ἄλλος, καὶ χώραν τοῖς
ἀπὸ τελευτῆς συμφώνοις· καὶ τὸ ἐντεῦθεν κέρδος
φυλάττεται, ὡς εἰκὸς, ἐκ τοῦ αὐτοῦ γάμου παισὶν,
εἰ καὶ τὸ κερδαναν πρόσωπον μὴ ἔλθῃ πρὸς ἕτερον
γάμον καὶ μένῃ ἡ γυνὴ γαμουμένη ἑτέρῳ ἐνιαυτὸν
stituitur(15). Sin ab impuberi ætate solitarius fuit, ac
in co perseveravit, et presbyter fit, et episcopus, et
archimandrita, et a munere suo liberatur: ita quidem, ut curialis quartam patrimonii sui partem
det curia, ac fisco: apparitor vero, tantumdem
fisco duntaxat. Qui autem præter leges ordinatus
fuerit, deponitur. Si quis, cum clericus sit, vel armatæ militiæ se dederit, vel a clericatu remotus,
militaverit, extemplo fit curialis civitatis suæ, vel
alicujus alterius, ad unam usque provinciam, siqui,
dem ipsius patria multos habeat decuriones. Sin
latitat, facultates ejus decuriones apprehendunt,
carumque semissen ipsi accipiunt, in reditu, vel
exsistente, vel comparando: altera semissis mens
præfectorun pratorio infertur. ldem etiam iu monacho locum habet, si quomodocanque militaverit,
aut dignitatem adeptus sit, aut in judiciis versetur.
Si quis gravatus fuerit fideicommisso vel substitutione, ex causa non exstantium liberorum, ac
propter exercitationem monasticam, matrimonium
contrahere non voluerit, manet in eodem stain ac
res ipsas retinet, easque superstes expendit, vel
testamento relinquit, pro libitu suo, pias tamen ad
causas. Quod si etiam sub conditione procreando -
rum liberorum cis aliqua legata fuerunt, retinent
ea, tametsi nullos procreant liberos. Idem obtinet
etiam in feminis virginitatem profitentibus, et in
clericis, qui matrimonium contrahere prohibentar.
Si conjugum alteruter solitariæ vit: se dederit,
alter repudium ei mittit, et locus est pactis in casum mortis, ac lucrum inde proveniens reservatur
commumbus ex codem matrimonio liberis, si quidem ca persona, quæ lucrum illud acceperit, ad secundas nuptias non accesserit, et ipsa mulier annum unum ionupta maneat.
Ένα
ΝΔ'. Τεῖς γονεῦσι καὶ τοῖς ἀδελφοῖς, καὶ τοῖς κης
δεμόσι τῶν παρθένων καὶ διακονιστῶν, καὶ τῶν ἀνειμένων τῷ Θεῷ χηρῶν, ἔξεστι τοὺς ἅρπαγας αὐ
τῶν, καὶ τοὺς ἐν καιρῷ τῆς ἐφόδου βοηθοῦντας
αὐτοῖς ἐπ' αὐτοφρόνως [αυτοφώς] φονεύειν. Εἰ δὲ
διαφύγωσιν, ἀναζητοῦσιν αὐτοὺς, ἐν Κωνσταντι
νουπόλει μὲν οἱ ὕπαρχοι καὶ ὁ ἔπαρχος, ἐν δὲ ταῖς
επαρχίαις πάντες οἱ ἄρχοντες πολιτικοί τε και στρατιωτικοί· καὶ μετὰ ἀπόδειξιν μή χρωμένους φόρου
in
LIV Licet parentibus, et fratribus et curatoribus virginum, diaconissarum, et viduarum Deo
consecratarum, ut caruin raptores, et illos, qui
tempore invasionis auxilium eis μrbent,
ipso facinore interficiant. Sin effugiunt, perquirent
cus, Constantinopoli quidem, præfecti praetorio, et
præfectus urbi; in provinciis autem, magistratus
universi, tam civiles, quam militares: et probatione
secuta, nulla fori præscriptione utentes extremo
Annibalis Fabroti notæ.
Muneri suo restituitur. Curie vel cohorti: Ο χείᾳ διακόπτεται· Hoc persuasum habele, exceptis
ut infra munere suo liberatur, id est, curia, vel
officio, Ad curiam retrahitur.
Quartam. Dodrantem ex Nov. Crzul, ex
qua monachus post annos 15, curia liberatur, atque ita episcopus creari potest.
Si quis gravatus fuerit fideicomm. Vide
d. Νον. cxxi, σ. 37,
Si conjugium alteruer. Jurea civili uni ex
conjugibus etiam invito altero religionis gratia
licet divertere, et divortium ejusmodi dicitur
fieri bona gratia, id est, citra culpam alterutrius
el communi consensu. Et divortium illud legum
pœnis solutam est, 1. 52, c. De episc. et cleric. Nov.
xxi, c. 5, Nov. cxvii, c. 12. Quod iamrn jus Ecclesia
non probavit; matrimonium enim sola morte diri -
m tur. Asterius in homilia, in qua disserit, an liceat
homini dimittere uxorem suam quacunque ex
causa: Πείσθητε ότι γάμος θανάτῳ μόνῳ καὶ μας.
morte ne adulterio, nulla ex causa matrimonium
dirimi. Et ei qui semel conjugalem vitam elegit,
temere consilium mutare nou licet, nisi religionis
assumpserit habitum; Dei enim causa præcipua
est, et merito anditur qui a conjugali consortio ad
cultiorem et Deo magis acceptam vitam transire
velle dicitur. Alterius tamen conjugis voluntatem
prius explorandam esse docet tit. De conversione
conjugatorum. D. August. in epist. 45: Nam et
rovenda talia non sunt a conjugatis, nisi ex consensu et voluntate communi. Videndus Hinemarus,
De divortio Lothar, et Tetberge, in resp. ad interroz.
25: et D. Augustin. epist, 70;et Paulinus Nola -
mus, in epist. 50 ad Celantiam; Cantacuzenus,
lib. tv, cap. 42.
Raptores sanctimonalium ac diaconissarum
impune occiduntur a parentibus, fratribus, vel tutoribus seu curatoribus earum.
col. 1151–1152page 38 of 129
PG 138:1151Η παραγραφή, τιμωροῦνται ἐσχάτως, καὶ τὰ πράγ εγ Σουφάγιον ἀποτροφή. σουφράγιον, ἀποστροφή, ἀποτροφή, δια ματα τοῦ ἁρπαγος καὶ τοῦ ὡς εἴρηται) βοηθήσαντος αὐτῷ λαμβάνον τὸ μοναστήριον ἢ τὸ ἀσκητήριον ἐφ᾽ ᾧ καὶ τὴν βιάσασαν ἐξ αὐτῶν ἐκεῖθεν τρέφεσθαι. Εἰ δὲ μόνον διακόνισσά ἐστιν ἡ βιασθεῖσα, καὶ οὐκ ἀσκήτρια ἡ μονάστρια, τὴν μὲν δεσποτείαν ή κατ' αὐτὴν ἐκκλησία λαμβάνει, αὕτη δὲ τὴν ἀποτροφήν. Οἱ δὲ ἄλλως αὐτοῖς βοηθήσαντες, ἢ ὑπουργήσαντες ἢ συνειδότες, ἢ ὑποδεξάμενοι, ἢ σπουδὴν οἰανδήποτε συνεισαγαγόντες, μόνῃ τῇ ἐσχάτῃ τιμωρίᾳ ὑπόκεινται. Χώρα δὲ τοῖς εἰρημένοις, κἂν ἐχοῦσά τις τῶν εἰρημέν νων γυναικῶν ἡμαρτήθη. ΝΕ'. Ἐάν τις τῶν μνηστόρων [Ισ. μνηστήρων] μονάσῃ, οἱ ἀρραβῶνες ἀπλοῖ ἀποδίδονται, καὶ οὐδὲν ζημιοῦται. Ἐπὶ δὲ γαμησάντων οἱ ἀπὸ τελευτῆς κάσοι χώραν λαμβάνουσιν. Οὐκ ἔξεστι τοῖς γονεῦσι βουλομένους τοὺς παῖδας μονάσαι ή κληρωθήναι κωλύειν, οὔτε διὰ τοῦτο μόνον ἐξερεδητεύειν· άλλο εἰ μὲν τέ, καθ' ἑαυτοὺς διατυπώσωσιν, ἀνάγκην ἔχουσι τρεῖς οὐγκίας αὐτοῖς ἐξν· εἰ δὲ μὴ διατ πώσωσι, χώρα τοῖς ἐξ ἀδιαθέτου. Εἰ δὲ τὰς ἐκκλησίας ἢ τὰ μοναστήρια καταλίπωσι, καὶ κοσμικοί γένωνται, πάντα τὰ δίκσια αὐτῶν τῷ μοναστηρίῳ καὶ τῇ ἐκκλησία διαφέρει. Ἐὰν Χριστιανός δουλεύση Ἰουδαίῳ ἢ αἱρετικῷ, ἢ Ελληνι, ἐλευθεροῦται. Κα! ὁ μὴ ῶν μὲν Χριστιανός, προστρέχων δὲ τῇ όρο δόξῳ πίστει, κἂν ὕστερον ὁ δεσπότης χριστιανέση, οὐδὲν ὑπὲρ τιμῆς λαμβάνει, τοῦ παραβαίνοντος οὐ μόνον ποινῇ χρηματικῇ, ἀλλὰ καὶ ἐσχάτῃ τιμωρία ὑποκειμένου. η Να'. Τοῖς νομοθετηθεῖσιν ἐν τῷ τελευταίῳ κει φαλαίῳ τῆς [τεσσαρακοστῆς πέμπτης] διατάξεως τοῦ παρόντος τίτλου προστίθησιν ή παροῦσα διάταξις, ὥστε ὑπὲρ διαλύσεως ή πράσεως τοῦ διηνεκούς και ταλιμπανομένου, ὑπὲρ ἀννάλια (Γ. ὑπερανάλια] κα λοῦσιν οἱ νόμοι, παρὰ τὴν δύναμιν αὐτῆς δοθήσεται, τῷ εὐαγεῖ προσκυρούμενα τόπῳ, ὑποκεῖσθαι τῷ δεδωκότι, τὴν συμβάλλοντα αὐτῷ, καὶ οἶκομεν αὐτῷ διδόναι κληρονόμου αὐτοῦ. Καὶ ὅσα παράτιτλα. Βιβ. α', τίτλος α', διάταξις γ', ἧς ἡ ἀρχή, θεσπίζομεν. Ἐπίσκοπος ἢ κληρικός, Νεστοριαὺς ὑπάρ χων, τῆς Ἐκκλησίας ἐκβάλλονται. Βιβ. α', τίτ. α', διάταξις δ', ἧς ἡ ἀρχὴ Κληρικός δημοσίᾳ περὶ πίστεως ζήτησιν ποιούμενος τῆς ἱερωσύνης ἐκπιπτέτω. Βιβ. α', τίτ. β', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχή, Καὶ ἐν τῷ Ἰλλυρικῷ οἱ παλαιοὶ κανόνες τῶν Ἐκκλησιῶν κρατείτωσαν· ὥστε ἡνίκα τι ἐκκλησιαστικὴν ἀνα κύψει, τέμνεσθαι γνώμῃ τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κων σταντινουπόλεως, συνόδου γινομένης. γνώμῃ,
supplicio amiciunt, ac bona raptoris, et ejus, qui Η παραγραφή, τιμωροῦνται ἐσχάτως, καὶ τὰ πράγ
(sicuti dictum est) auxiliuin illi praebuit, accipit
ipsum monasterium, vel asceterium; ita tamen, ut
en, cui vis illata fuit, ex iis ibidem alatur. Siu violata duntaxat est diaconissa, non ascetria, vel monastria, proprietatem illoruin banorum ecclesia
ipsius accipit; ipsa vero, suffragium Qui autem
alıter eis auxilium præbuerint, vel ministri fuerint,
vel conscii, vel susceptores, vel open quamcunque
tulerint, ultimo duntaxat supplicio subjacent. Ex
autem locus his, quæ dicta sunt, etiamsi mulierum
indicatarum aliqua volens peccaverit.
LV. Si quis ex sponsis solitarian vilam elegerit,
arrhæ simplæ restituuntur, nec quidquam præter has
amittitur. Et in iis, qui matrimonium contraxerunt,
casus post mortem locum inveniunt Non licet
parentíbus impedire liberos, qui vitam solitariam amplecti, vel clerici fieri volunt; nec illa spla de cansa
potestatem habent exbæredandi: sed si testamentum condiderinꞌ, tres uncias eis relinquere cogun.
tur: sin nihil omnino disposuerint, locus est successioni ab intestato. Quodsi ecclesias ipsi, vel
monasteria reliquerint, ac mundani facti fuerint
omnia ipsorum jura pertinent ad monasterium, vel
ad ecclesiain. Si Christianus Judaeo, vel heretico,
vel pagano servierit, libertatem adipiscitur. Sed et si
quis necdum christianus, ad orthodoxam fidem accedat, licet postea dominus etiam fidem Christianam
amplexus fuerit, nihil pro cjus pretio consequitur,
violatore legis non solum multæ pecuniariæ, verum etiam ultimo supplicio subjacente.
LVI. lis, quæ sancita sunt in extremo capite cons itutionis 45 tituli presentis, adjicit lac constitu1¡o, ut quæ nomine transactionis aut venditionis rei,
que perpetua relinquitur, cujusmo:li leges annalia
vocant, præter vim dictæ constitutionis data sunt,
religiosae domui adulicantur; et ut ei, qui delit, obligatus is sit, qui cum ipso contraxit; et hæredes
contrahentis alteri de suo, quæ data sunt præstent.
Paratitla tituli III.
Libri r, tit.1, constil. 3, cujus initium, Sancimus.
Episcopus vel clericus, qui Nestorianus est, cx ecclesia ejicitur.
Lib. 1, tit. 1, constit. 4, cujus initium, Nemo.
Clericus, qui publice de fide disceptationem instituit,
a sacerdotio removetor.
Lib. 1, tit. 2, constit. 6 cujus initium, Omni.
Etiam in Illyrico prisci canones ecclesiastici servantor, ut cum erclesiasticum aliquod dubium emerserit, fide archiepiscopi Constan' inopolitani εγmodo conveniente, decidatur.
Annibalis
Ipsa vero suffragium. Σουφάγιον et in or
lili Leunclavii exponitur, ἀποτροφή. Gloise -
silic. σουφράγιον, ἀποστροφή, lege, ἀποτροφή, δια
stinian. in 1. 53, c. eod. usanifructum consequatur.
Cursus post mortem. Lucrum consequatur
ab co qui solitatiam vitam elegit, quod debait
ματα τοῦ ἁρπαγος καὶ τοῦ ὡς εἴρηται) βοηθήσαντος
αὐτῷ λαμβάνον τὸ μοναστήριον ἢ τὸ ἀσκητήριον
ἐφ᾽ ᾧ καὶ τὴν βιάσασαν ἐξ αὐτῶν ἐκεῖθεν τρέφεσθαι.
Εἰ δὲ μόνον διακόνισσά ἐστιν ἡ βιασθεῖσα, καὶ οὐκ
ἀσκήτρια ἡ μονάστρια, τὴν μὲν δεσποτείαν ή κατ'
αὐτὴν ἐκκλησία λαμβάνει, αὕτη δὲ τὴν ἀποτροφήν.
Οἱ δὲ ἄλλως αὐτοῖς βοηθήσαντες, ἢ ὑπουργήσαντες
ἢ συνειδότες, ἢ ὑποδεξάμενοι, ἢ σπουδὴν οἰανδήποτε
συνεισαγαγόντες, μόνῃ τῇ ἐσχάτῃ τιμωρίᾳ ὑπόκεινται.
Χώρα δὲ τοῖς εἰρημένοις, κἂν ἐχοῦσά τις τῶν εἰρημέν
νων γυναικῶν ἡμαρτήθη.
ΝΕ'. Ἐάν τις τῶν μνηστόρων [Ισ. μνηστήρων]
μονάσῃ, οἱ ἀρραβῶνες ἀπλοῖ ἀποδίδονται, καὶ οὐδὲν
ζημιοῦται. Ἐπὶ δὲ γαμησάντων οἱ ἀπὸ τελευτῆς
κάσοι χώραν λαμβάνουσιν. Οὐκ ἔξεστι τοῖς γονεῦσι
βουλομένους τοὺς παῖδας μονάσαι ή κληρωθήναι
κωλύειν, οὔτε διὰ τοῦτο μόνον ἐξερεδητεύειν· άλλο
εἰ μὲν τέ, καθ' ἑαυτοὺς διατυπώσωσιν, ἀνάγκην
ἔχουσι τρεῖς οὐγκίας αὐτοῖς ἐξν· εἰ δὲ μὴ διατ
πώσωσι, χώρα τοῖς ἐξ ἀδιαθέτου. Εἰ δὲ τὰς ἐκκλησίας ἢ τὰ μοναστήρια καταλίπωσι, καὶ κοσμικοί
γένωνται, πάντα τὰ δίκσια αὐτῶν τῷ μοναστηρίῳ
καὶ τῇ ἐκκλησία διαφέρει. Ἐὰν Χριστιανός δουλεύση
Ἰουδαίῳ ἢ αἱρετικῷ, ἢ Ελληνι, ἐλευθεροῦται. Κα!
ὁ μὴ ῶν μὲν Χριστιανός, προστρέχων δὲ τῇ όρο
δόξῳ πίστει, κἂν ὕστερον ὁ δεσπότης χριστιανέση,
οὐδὲν ὑπὲρ τιμῆς λαμβάνει, τοῦ παραβαίνοντος οὐ
μόνον ποινῇ χρηματικῇ, ἀλλὰ καὶ ἐσχάτῃ τιμωρία
ὑποκειμένου.
η
Να'. Τοῖς νομοθετηθεῖσιν ἐν τῷ τελευταίῳ κει
φαλαίῳ τῆς [τεσσαρακοστῆς πέμπτης] διατάξεως τοῦ
παρόντος τίτλου προστίθησιν ή παροῦσα διάταξις,
ὥστε ὑπὲρ διαλύσεως ή πράσεως τοῦ διηνεκούς και
ταλιμπανομένου, ὑπὲρ ἀννάλια (Γ. ὑπερανάλια] καλοῦσιν οἱ νόμοι, παρὰ τὴν δύναμιν αὐτῆς δοθήσεται,
τῷ εὐαγεῖ προσκυρούμενα τόπῳ, ὑποκεῖσθαι τῷ
δεδωκότι, τὴν συμβάλλοντα αὐτῷ, καὶ οἶκομεν
αὐτῷ διδόναι κληρονόμου αὐτοῦ.
Καὶ ὅσα παράτιτλα.
Βιβ. α', τίτλος α', διάταξις γ', ἧς ἡ ἀρχή, θεσπί
ζομεν. Ἐπίσκοπος ἢ κληρικός, Νεστοριαὺς ὑπάρ
χων, τῆς Ἐκκλησίας ἐκβάλλονται.
Βιβ. α', τίτ. α', διάταξις δ', ἧς ἡ ἀρχὴ Nemo.
Κληρικός δημοσίᾳ περὶ πίστεως ζήτησιν ποιούμενος
τῆς ἱερωσύνης ἐκπιπτέτω.
Βιβ. α', τίτ. β', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχή, Cni. Καὶ
ἐν τῷ Ἰλλυρικῷ οἱ παλαιοὶ κανόνες τῶν Ἐκκλησιῶν
κρατείτωσαν· ὥστε ἡνίκα τι ἐκκλησιαστικὴν ἀνα
κύψει, τέμνεσθαι γνώμῃ τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, συνόδου γινομένης.
Fabroti nota.
legitime vel ex pacto in casum mortis exigere,
1. 54, c. cod.
Lib. 1, tit. 11, const. 6. Vide supra ad tit.
Fide archiep. CP. Graeci videntur legisse,
sententia. lidcm vertunt, γνώμῃ, sententia, arbitrio.
col. 1153–1154page 39 of 129
PG 138:115313.6. α', τίτ. β', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχή, Οτι τὰ παρερχόμενα ἐκ τοῦ δημοσίου ταῖς ἁγιωτά ταις ἐκκλησίας λόγω πτωχῶν ἀδιστάκτως καὶ ἀμειώτως αὐταῖς καταβάλλεσθαι χρή, ἐν οἷοισδήποτε εἴ. δεσιν δνα. Βιβ. α', τίτ. β', διάταξις ιγ', ἧς ἡ ἀρχή, Γυνὴ ἀφιερωμένη Θε, ἢ καὶ χήρα, δύναται Εκκλησίᾳ, ἢ μοναστηρίῳ, η κλήρῳ, ἢ πτωχοῖς ἐν διαθήκῃ ἐν κοδικίλλοις πᾶν ὅπερ βούλεται καταλιμπάνειν. Βιβ. α', τίτο β', διάταξις ι, ἧς ἡ ἀρχή, Ο οικονόμος ἐκποιῶν ἀκίνητον τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως πράγμα, ἢ πολιτικοὺς ἀννώνας, ἢ γεωργούς, ἐκπίπτει τῆς οἰκονομίας. Βιβ. α', τίτλος β', διάτ. ιε', ἧς ἡ ἀρχή... Εἴ τις νοσοκομεῖον, ἢ πτωχεῖον ἢ ξενοδοχεῖον δωρεάς τρόπῳ, κτίζειν ἐπηγγείλατο, τοῦτο πληροῦν ἀναγκάζεται προνοίᾳ τῶν κατὰ πόλιν ἐπισκόπων και οικονόμων. Βιβλίον α', τίτλος β', διάταξις ις', ἧς ἡ ὀργὴ, Η διάτ. βούλεται τὰ τῶν κληρικών καὶ τῶν μοναχῶν προνόμια βέβαια μένειν. Β.6. α', τίτ β', διάτ. ιζ', ἧς ἡ ἀρχή, Θεσπίζε μεν. Νομοθετεῖ ἡ διάταξις περὶ ἐκποιήσεως, καὶ ἀνταλλαγῆς, καὶ ὑποθήκης, καὶ ἐμφυτεύσεως, καὶ δωρεᾶς πραγμάτων διαφερόντων ταῖς ἁγίαις ἐκκλη σίπις Κωνσταντινουπόλεως, καὶ μαρτυρίοις, καὶ ξενοδοχείοις, καὶ πτωχείοις, καὶ ὀρφανοτροφείοις αὐτῆς, καὶ τῶν δεχομένων ἐξ αὐτῆς χειροτονίαν ἐπισκόπων, πόλεως τε κλιμάτων, καὶ τῶν δεχομένων τὰς παρὰ τῶν μητροπολιτών χειροτονίας. Ανάγνωθι οὖν αὐτὴν, ἀπὸ τοῦ ῥητοῦ σαφηνίζουσαν, καὶ ἀνελλειπῶς διαγορεύουσαν, πότε καὶ πῶς, καὶ ἐκ ποίας αἰτίας, καὶ ἐπὶ ποίοις γράμμασι, καὶ τίνα τρόπον, καὶ παρὰ τίσι γίνονται ἐκποιήσεις ἢ ἐμφυτεύσεις τῶν διαφερόντων πραγμάτων τοῖς αὐτοῖς τόποις. Μαθήσῃ γὰρ ἐξ αὐτῆς καὶ περὶ ποίων ταῦτα νομα θετεί πραγμάτων. Μὴ λάθη δέ σε ὅτι ἐπὶ τῆς ἐμφυ τεύσεως τὰ αὐτὰ κρατεῖν παρακελεύεται, καὶ ἐπὶ τῶν διαφερόντων πραγμάτων τῇ Μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ Κωνσταντινουπόλεως, ἅπερ ἐνομοθέτησε τοῖς μνη μονευθεῖσιν εἰς τὰ τοῖς ἄλλοι; τόποις προσήκοντα θαύματα. Υπεξαιρεῖ δὲ τῆς οἰκείας νομοθεσίας ή διάταξις τὰ ἱερὰ ἀναθήματα. Σημείωσαι δὲ ἐκ τῶν θήματα. Βιβ. α'. τίτ. β', διάτ. ιη' ἧς ἡ ἀρχή, Η Μεγάλη. Η Μεγάλη εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως ὑπὲρ προίκα θάπτεσθαι τοὺς τελευτῶντας ἑβδομήκοντα λίτρας χρυσίου ἐκ βασιλικῆς φιλοτιμίας είληφεν. Βιβ. α', τίτ. β', διάτ. ιθ', ἧς ἡ ἀρχή, Ο δωρεάν μέχρι φ' νομισμάτων εἰς ξενοδοχείον, ἢ νοσοκομείων, ἡ ὀρφανοτροφείον, ἢ εἰς αὐτοὺς τοὺς πτωχοὺς ποιούμενος υπομνημάτων οὐ χρήζει. Βιβ. α', τίτ. δ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Εάν κληρικὸς πρὸ τοῦ τέλους τῆς ἀποφάσεως ἐκ ῥημάτων αὐτῆς ὅτι κινητά μόνα καλεῖ τὰ ἱερὰ ἀνα Η Μεγάλη. ἱερά σκεύη,
13.6. α', τίτ. β', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχή, Privilegia.
Οτι τὰ παρερχόμενα ἐκ τοῦ δημοσίου ταῖς ἁγιωτάταις ἐκκλησίας λόγω πτωχῶν ἀδιστάκτως καὶ ἀμειώ
τως αὐταῖς καταβάλλεσθαι χρή, ἐν οἷοισδήποτε εἴ.
δεσιν δνα.
Βιβ. α', τίτ. β', διάταξις ιγ', ἧς ἡ ἀρχή, Generaliler. Γυνὴ ἀφιερωμένη Θε, ἢ καὶ χήρα, δύναται
Εκκλησίᾳ, ἢ μοναστηρίῳ, η κλήρῳ, ἢ πτωχοῖς ἐν
διαθήκῃ ἐν κοδικίλλοις πᾶν ὅπερ βούλεται καταλιμ
πάνειν.
Βιβ. α', τίτο β', διάταξις ι, ἧς ἡ ἀρχή, Jubemus.
Ο οικονόμος ἐκποιῶν ἀκίνητον τῆς Ἐκκλησίας
Κωνσταντινουπόλεως πράγμα, ἢ πολιτικοὺς ἀννώνας, ἢ γεωργούς, ἐκπίπτει τῆς οἰκονομίας.
Βιβ. α', τίτλος β', διάτ. ιε', ἧς ἡ ἀρχή... Εἴ τις
νοσοκομεῖον, ἢ πτωχεῖον ἢ ξενοδοχεῖον δωρεάς τρόπῳ,
κτίζειν ἐπηγγείλατο, τοῦτο πληροῦν ἀναγκάζεται
προνοίᾳ τῶν κατὰ πόλιν ἐπισκόπων και οικονόμων.
Βιβλίον α', τίτλος β', διάταξις ις', ἧς ἡ ὀργὴ,
Decernimus. Η διάτ. βούλεται τὰ τῶν κληρικών
καὶ τῶν μοναχῶν προνόμια βέβαια μένειν.
Β.6. α', τίτ β', διάτ. ιζ', ἧς ἡ ἀρχή, Θεσπίζε
μεν. Νομοθετεῖ ἡ διάταξις περὶ ἐκποιήσεως, καὶ
ἀνταλλαγῆς, καὶ ὑποθήκης, καὶ ἐμφυτεύσεως, καὶ
δωρεᾶς πραγμάτων διαφερόντων ταῖς ἁγίαις ἐκκλη
σίπις Κωνσταντινουπόλεως, καὶ μαρτυρίοις, καὶ
ξενοδοχείοις, καὶ πτωχείοις, καὶ ὀρφανοτροφείοις
αὐτῆς, καὶ τῶν δεχομένων ἐξ αὐτῆς χειροτονίαν
ἐπισκόπων, πόλεως τε κλιμάτων, καὶ τῶν δεχομένων G
τὰς παρὰ τῶν μητροπολιτών χειροτονίας. Ανάγνωθι
οὖν αὐτὴν, ἀπὸ τοῦ ῥητοῦ σαφηνίζουσαν, καὶ ἀνελλειπῶς διαγορεύουσαν, πότε καὶ πῶς, καὶ ἐκ ποίας
αἰτίας, καὶ ἐπὶ ποίοις γράμμασι, καὶ τίνα τρόπον,
καὶ παρὰ τίσι γίνονται ἐκποιήσεις ἢ ἐμφυτεύσεις
τῶν διαφερόντων πραγμάτων τοῖς αὐτοῖς τόποις.
Μαθήσῃ γὰρ ἐξ αὐτῆς καὶ περὶ ποίων ταῦτα νομα
θετεί πραγμάτων. Μὴ λάθη δέ σε ὅτι ἐπὶ τῆς ἐμφυτεύσεως τὰ αὐτὰ κρατεῖν παρακελεύεται, καὶ ἐπὶ
τῶν διαφερόντων πραγμάτων τῇ Μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ
Κωνσταντινουπόλεως, ἅπερ ἐνομοθέτησε τοῖς μνημονευθεῖσιν εἰς τὰ τοῖς ἄλλοι; τόποις προσήκοντα
θαύματα. Υπεξαιρεῖ δὲ τῆς οἰκείας νομοθεσίας ή
διάταξις τὰ ἱερὰ ἀναθήματα. Σημείωσαι δὲ ἐκ τῶν
θήματα.
Βιβ. α'. τίτ. β', διάτ. ιη' ἧς ἡ ἀρχή, Η Μεγάλη.
Η Μεγάλη εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως ὑπὲρ
προίκα θάπτεσθαι τοὺς τελευτῶντας ἑβδομήκοντα
λίτρας χρυσίου ἐκ βασιλικῆς φιλοτιμίας είληφεν.
Βιβ. α', τίτ. β', διάτ. ιθ', ἧς ἡ ἀρχή, Illud. Ο
δωρεάν μέχρι φ' νομισμάτων εἰς ξενοδοχείον, ἢ νο
σοκομείων, ἡ ὀρφανοτροφείον, ἢ εἰς αὐτοὺς τοὺς
πτωχοὺς ποιούμενος υπομνημάτων οὐ χρήζει.
Βιβ. α', τίτ. δ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Si clericus.
Εάν κληρικὸς πρὸ τοῦ τέλους τῆς ἀποφάσεως ἐκ1154
Lib. 1, tit. 2, constit. 12, cujus initium, Privilegia.
Quæ ex publico perveniunt ad sanctissimas ecclesias
ratione pauperum, sine dubitatione ac immunitione
debent eis præstari, quibuscunque tandem in speciebus sint.
Lib. 1, tit. 2, constit. 13, cujus initium, Generali
lege. Mulier Dco consecrata, et villus, potest ecclesite, vel monasterio, vel clero, vel pauperibus, in
testamento vel in codicillo, quidquid omnino vult,
relinquere.
Lib. 1, tit. 2, constit. 14, cujus initium, Jubemus.
CEconomus, qui rem nobilem Ecclesiæ Constantinopolitane, vel amnonas civiles, vel colonos alinat, ab a'conomi officio removetur,
Lib. I. tit. 2, constit. 15, cujus initium. Si
quis fosocomium, vel plochium, vel xenodochium,
modo donationis, exstructuram se promiserit, rem
implere cogitur, episcoporum qualibet in civitate,
atque œconomorum interveniente providentia.
Lil. 1, tit. 2, constit, 16, cujus initium, Decernumus.
Vult hæc constitutio, ut clericorum et monachorum
pr.vilegia firma maneant,
Lib. 1, tit. 2, constit. 17, cujus initium. Sancimus.
Irc constitutio statuit de alienatione, et permulatione, et hypotheca, et emphyteusi, et donatione
rerum pertinentium ad sanctas Constantinopolis
ecclesias, et ad martyria, et monasteria, et x nodochia, et ptochia, et orphanotrophia ejus, et ad
episcopos, qui ordinationem ab ea consequuntur;
et ad eos, qui a metropolitanis civitatum ipsius ac
regionum ordinantur. Quapropter illam legito, sil
verium declarantem, ac plene saucientem, quando,
et quomodo, et quibus ex causis, et quibus cum
litteris, et quo pacto, et apud quos dant alie:ationes, vel emphyteuses rerum ad eadem loca pertinentium. Nam ex ea cognosces etiam, de quibus hæc
sanciat rebus. Neque te lateat, quod in emphyteusi eadem valere jubeat in rebus ad Majorem
Ecclesiam Constantinopolitanam pertinentibus, quæ
statuit et de rebus ad alia indicata loca pertinentibus. Excipit autem ab hac lege constitutio anathemata sacra Et ex ipsius verbis nota, quod sola
dicat non alienanda sacra donaria.
ῥημάτων αὐτῆς ὅτι κινητά μόνα καλεῖ τὰ ἱερὰ ἀναLib. 1, tit. 2, constit.18, cujus initium, Η Μεγάλη.
Ecclesia Major Constantinopolitana pro iis gratuito
sepeliendis, qui moriuntur, 70 libras auri ex augu
slali liberalitate accepit.
Lib. 1, tit. 2, constit. 19, cujus initium. Illud.
Qui donationem usque ad quingentos nummos in
xenodochium, vel nosocomium, vel orphanotre -
phium, vel in ipsos pauperes facit, actorum monumentis non indiget.
Lib. 1, tit. 4, constit. 2 cujus initium, Si clericus. Si clericus ante sententiam definitivam appelAnnibalis Fabroti notæ.
Constitutio 17, in fine, Anathemata sacra. vasa.
Integra constitutio sup. tit. 2, ἱερά σκεύη, sucra
Lib. 1, tit. 4, const. 11. V. d. 1. 4, infra,
col. 1155–1156page 40 of 129
PG 138:1155καλέσηται, ν' λίτρα; ἀργυρίου προστιμᾶται· αὗται δὲ τοῖς πένησι διά τινος πιστοτάτου διαμερισθή νυ Θεσπίζο με Οὐδένα. ἰδιωτικὰ;. σονται. Βιδ. α', τίτ. δ', διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχή, Μιμαί. Η ἁπλῶς πορνεύουσα μηδαμώς κεχρήσθω σχήματι άει παρθένου ἢ διακονίσσης. Βιδ. α', τίτ. δ', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχή, Μηδεὶς κληρικός, ἢ μοναχός, ἢ καλούμενος συνοδί της, ἁρπαζέτω τὸν κατάκριτον. Εἰ δὲ παρὰ τὰ διηγορευμένα τὸν κατάκριτον ἁρπάσωσιν, ἀξίως τινω ρείσθωσαν ὑπὸ τοῦ ἄρχοντος. Εἰ δὲ καὶ πολλὴν ἴδη τὴν χεῖρα τῶν κληρικῶν ὁ ἄρχων, καὶ κρείττονα τῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως, ἀναφερέσθω τῷ βασιλεῖ περὶ αὐτῶν, ὅπως ἂν ἡ δέουσα τούτοις ἐπαχθῇ τιμωρία μέμψεων; δὲ οὐκ ἔστιν ἐκτὸς ὁ τῶν τόπων ἐπίσκοπος, ἐν οἷς τοῦτο ἡμάρτητα: παρὰ τῶν κληρικῶν ἢ τῶν μοναχῶν. Πάντα γὰρ τὰ τούτων πλημμελήματα παρ' αὐτῷ δεῖ σωφρονίζεσθαι, διότι καὶ πλημ μελούμενα την μέμψιν αὐτῷ φέρει. 1:6. α', τίτ. δ', διάτ. θ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Χρή τὸν ἐπίσκοπον προνοεῖν τῶν ἐν φυλακῇ ὄντων, καὶ εἰ παραμελουμένους αὐτοὺς ἴδῃ, διδασκέτω τὸν τῆς ἐπαρχίας ἄρχοντα. Βιβ. α', τίτ. δ', διάτ. ι', ἧς ἡ ἀρχὴ, Οι μαθηματικοί τοῖς ἐπισκόποις τὰ βιβλία τῆς οἰ κείας πλάνης παραδιδότωσαν, ἵνα ἐπ᾿ ὄψεσιν ἐκεί των καυθῇ, καὶ οὕτως ἐκεῖνοι γένωνται Χριστιανοὶ. Β.6. α', τίτ. δ', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχή, Εάν τις τέκνον ἢ ἀνδράποδον ἴδιον πορνοβοσκήσῃ, Εξεστι ταῖς οὕτως ἀνάγκῃ προϊσταμέναις προσιέναι τῷ ἐπισκόπῳ, καὶ οὕτως ἀπαλλάττεσθαι τῆς τοιαύτης ἀθλίας ἀνάγκης. Βιδ. α', τίτ. δ', διάτ. ιγ', ἧς ἡ ἀρχή, Ο δίκην ἔχων πρὸς κληρικὸν ἄκων οὐκ ἀναγκάζεται παρὰ τῷ ἐπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως δια κάζεσθαι. 1.6. α', τίτ. δ', διάτ. ιη', ἧς ἡ ἀρχή, θεσπίζομεν. Ηνίκα ὁ στρατιώτης διαβάλλει περὶ καλλονῆς τῶν παρερχομένων αὐτῷ εἰς λόγον ἀννωνῶν εἰδῶν, χρή τὸν ἐπίσκοπον προνοεῖν ὑποτελῶν, καὶ μὴ συγ χωρεῖν αὐτοὺς διατρέφεσθαι ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν. Βιβ. 2', τίτ. δ', διάτ. ιθ', ἧς ἡ ἀρχή, Ψήφῳ τοῦ ἐπισκόπου και των κληρικῶν ὁ ἔκδικος προβαλλέσθω. Βιδ. α', τίτ. δ', διάτ. κα', ἧς ἡ ἀρχὴ, Ηνίκα χώραν έχει ή παραγραφή τῆς ἀναργυρίας, καὶ μὴ πάρεστιν ὁ ἄρχων, δύναταί τις προσερχόμε καὶ τῷ ἐπισκόπω, ταύτην διακόπτειν. Β.5. α', τίτ. δ' διάτ. κα', ἧς ἡ ἀρχὴ, Οὐδένα. Ο θεοφιλέστατοι κατὰ τόπον ἐπίσκοποι μίαν ἑκάστης ἐδομάδος ἡμέραν ἢ τὴν Τετράδα, ἢ τὴν Παρασκευήν, τὰς φυλακάς διερευνάτωσαν. Βιβλίον α', τίτλος δ', διάταξις κγ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Ιδιωτικάς. Εάν τις ἐμβληθῇ ἐν ἰδιωτικῇ φυλακῇ,
laverit, 50 libris argenti multatur: que pauperibus & καλέσηται, ν' λίτρα; ἀργυρίου προστιμᾶται· αὗται
per fidelissimum quemdam distribuentur.
δὲ τοῖς πένησι διά τινος πιστοτάτου διαμερισθή
Lib. 1, tit. 4, constit. 4, cujus initium, Nima.
Qua scortatione simplici peccat, nequaqu
habitu perpetum virginis. aut diaconissæ utitor.
Lib. I, tit. 4, constit. G, cujus initiumn, Addictos.
Nullus clericus, vel monachus, vel qui synodita. νυcatur, condemnatum rapiat vel delineat. Sin prater sancita, damnatum rapuerint, a præside pro
dignitate puniuntor. Quod si magnam clericornm
manum, et copiis suis superioren præses videril,
ad imperatorem de ipsis referat, ut conveniens eis
pœna irrogetur. Nec eorum locorum episcopus expers est culpæ, quibus in locis a clericis aut monachis peccatum fuerit. Nam ab ipso castigari debent
horum omnia delicta, quam loquidem ipsi, cum almittuntur, reprehensionem afferant.
Lib. 1, tit. 4, constit. 9, cujus initium, Judices.
Debet episcopus eorum curam gerere, qui sunt in
custodia, et si quidem eas negligi viderit, præsidem
provinciæ de hoc moneat.
Lib. 1, tit. 4, constit. 10, cujus initium, Mathematicos. Tradant mathematici libros erroris sui
episcopis, ut in oculis eorum concrementur, atque
ipsi hoc modo christiani fiant.
Lib. 1, tit. 4, constit. 12, cujus initium, Si ':::0nes. Si quis filia, vel mancipio suo, ad lenocinium
fuerit auusus, licet eis, quae ita co: ctæ prostitumntur, episcopum adire, atque hoc modo ab cjusmodi
misera necessitate liberari.
Lib. 1, tit. 4, constit. 15, cujus initium, Decernimus. Qui litem habet adversus clericunı, invitus
haud cogitur, ut apud episcopum Constantinopolitamum litiget.
Lib. I, tit. 4, constit. 18, cujus initium, Θεσπίζο
pav. Cam miles queritur de bonitate specierum,
quæ ipsi ammoniarum ratione praebentur, episcopus
curam eorum gerere debet, qui tributa conferunt,
neque permittere, ut a militibus vexentur.
Lib. 1, tit. 4, constit. 49, cujus initium, Jabemus. Episcopi et clericorum suffragio defensor coustituitur.
Lib. 1, tit. 4, constit. 21, cujus initium, Si præsens. Cum locum habet exceptio non numerate με
cuniæ, nec præses adest, potest aliquis accedendo
ad episcopum, tempus interrumpere.
Lib. 1, tit. 4, constit. 22, cujus initium, Οὐδένα.
Religiosissimi quovis in loco episcopi, uno scptimanæ cujuslibet die, vel feria quarta, vel in, Parasceve, custodias perscrutantor.
Lib. 1, tit. 4, constit. 23, cujus initium, Ιδιωτι -
κά;. Si quis in carcerem privatum conjectus fuerit,
σονται.
Βιδ. α', τίτ. δ', διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχή, Μιμαί. Η
ἁπλῶς πορνεύουσα μηδαμώς κεχρήσθω σχήματι άειπαρθένου ἢ διακονίσσης.
Βιδ. α', τίτ. δ', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχή, Addictos.
Μηδεὶς κληρικός, ἢ μοναχός, ἢ καλούμενος συνοδί
της, ἁρπαζέτω τὸν κατάκριτον. Εἰ δὲ παρὰ τὰ διη
γορευμένα τὸν κατάκριτον ἁρπάσωσιν, ἀξίως τινω
ρείσθωσαν ὑπὸ τοῦ ἄρχοντος. Εἰ δὲ καὶ πολλὴν ἴδη
τὴν χεῖρα τῶν κληρικῶν ὁ ἄρχων, καὶ κρείττονα
τῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως, ἀναφερέσθω τῷ βασιλεῖ περὶ
αὐτῶν, ὅπως ἂν ἡ δέουσα τούτοις ἐπαχθῇ τιμωρία·
μέμψεων; δὲ οὐκ ἔστιν ἐκτὸς ὁ τῶν τόπων ἐπίσκοπος, ἐν οἷς τοῦτο ἡμάρτητα: παρὰ τῶν κληρικῶν
ἢ τῶν μοναχῶν. Πάντα γὰρ τὰ τούτων πλημμελή
ματα παρ' αὐτῷ δεῖ σωφρονίζεσθαι, διότι καὶ πλημ
μελούμενα την μέμψιν αὐτῷ φέρει.
1:6. α', τίτ. δ', διάτ. θ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Judices. Χρή
τὸν ἐπίσκοπον προνοεῖν τῶν ἐν φυλακῇ ὄντων, καὶ
εἰ παραμελουμένους αὐτοὺς ἴδῃ, διδασκέτω τὸν τῆς
ἐπαρχίας ἄρχοντα.
Βιβ. α', τίτ. δ', διάτ. ι', ἧς ἡ ἀρχὴ, Mathematicos.
Οι μαθηματικοί τοῖς ἐπισκόποις τὰ βιβλία τῆς οἰκείας πλάνης παραδιδότωσαν, ἵνα ἐπ᾿ ὄψεσιν ἐκεί
των καυθῇ, καὶ οὕτως ἐκεῖνοι γένωνται Χριστιανοί.
Β.6. α', τίτ. δ', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχή, Si lenones.
Εάν τις τέκνον ἢ ἀνδράποδον ἴδιον πορνοβοσκήσῃ,
Εξεστι ταῖς οὕτως ἀνάγκῃ προϊσταμέναις προσιέναι
τῷ ἐπισκόπῳ, καὶ οὕτως ἀπαλλάττεσθαι τῆς τοιαύτης
ἀθλίας ἀνάγκης.
Βιδ. α', τίτ. δ', διάτ. ιγ', ἧς ἡ ἀρχή, Deceruimus.
Ο δίκην ἔχων πρὸς κληρικὸν ἄκων οὐκ ἀναγκάζεται παρὰ τῷ ἐπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως δια
κάζεσθαι.
1.6. α', τίτ. δ', διάτ. ιη', ἧς ἡ ἀρχή, θεσπίζομεν.
Ηνίκα ὁ στρατιώτης διαβάλλει περὶ καλλονῆς τῶν
παρερχομένων αὐτῷ εἰς λόγον ἀννωνῶν εἰδῶν, χρή
τὸν ἐπίσκοπον προνοεῖν ὑποτελῶν, καὶ μὴ συγχωρεῖν αὐτοὺς διατρέφεσθαι ὑπὸ τῶν στρατιωτι
κῶν.
Βιβ. 2', τίτ. δ', διάτ. ιθ', ἧς ἡ ἀρχή, Jubemus.
Ψήφῳ τοῦ ἐπισκόπου και των κληρικῶν ὁ ἔκδικος
προβαλλέσθω.
Βιδ. α', τίτ. δ', διάτ. κα', ἧς ἡ ἀρχὴ, Si prasens.
Ηνίκα χώραν έχει ή παραγραφή τῆς ἀναργυρίας,
καὶ μὴ πάρεστιν ὁ ἄρχων, δύναταί τις προσερχόμε
καὶ τῷ ἐπισκόπω, ταύτην διακόπτειν.
Β.5. α', τίτ. δ' διάτ. κα', ἧς ἡ ἀρχὴ, Οὐδένα. Ο
θεοφιλέστατοι κατὰ τόπον ἐπίσκοποι μίαν ἑκάστης
ἐδομάδος ἡμέραν ἢ τὴν Τετράδα, ἢ τὴν Παρασκευήν,
τὰς φυλακάς διερευνάτωσαν.
Βιβλίον α', τίτλος δ', διάταξις κγ', ἧς ἡ ἀρχὴ,
Ιδιωτικάς. Εάν τις ἐμβληθῇ ἐν ἰδιωτικῇ φυλακῇ,
Annibalis Fabroti noim.
Lib. 1, tit. 4, const. 4. Quæ scortatione. Vide tit. 4, const. 4.
col. 1157–1158page 41 of 129
PG 138:1157προνοίᾳ τῶν θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων ἀφιέσθω παραχρῆμα τῆς φυλακής. Σημείωσαι ὅτι, ῥαθυμου μένου, τούτου τοῦ πράγματος, δεῖ τὸν ἐπίσκοπον άνα φέρειν τῷ κατὰ καιρὸν προεστῶτι τῶν θείων πρι σάτων. Τοῦτο γὰρ, φησί, μή ποιήσαντες, οὐ περὶ μόνην τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ καὶ περὶ τὴν σωτηρίαν αὐτ τὴν ὑποστήσονται κίνδυνον. Β.6. α', τίτ. ε', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Οἱ επίσκοποι τῶν αἱρετικῶν μηδεμίαν πίστιν, ἣν οὐκ ἔχουσι, εἰκάσθωσαν. Βιβ. α', τίτ ε', διάτ. η', ἧς ἡ ἀρχὴ Οι επίσκοποι οἱ τὰ Εὐτυχοῦς καὶ Απολλιναρίου φροσ νοῦντες μηδὲ διάκονον, μηδὲ πρεσβύτερον, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, μηδεμίαν χειροτονίαν ποιείτωσαν. Βιβ. α', τίτ. σ', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχή, Τοὺς αἱρε τικούς. Ὅπως ἂν τὰ κατὰ τῶν αἱρετικῶν νομοθετηθέντα φυλαχθείη, προνοείτωσαν οἱ ἐπίσκοποι. Βιδ. α', τίτ. ς', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Ο επίσκοπος τὸν ἤδη βαπτισθέντα ἀναβαπτίσαι τολμήσας ἀποχειροτονείσθω. Τοῦτο γὰρ τοῖς ἀποστολικοὶ, μάχεται παραγγέλμασιν. Βιδ. α', τίτ. ζ', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχὴ, Οι τῆς ὀρθοδόξου θρησκείας κληρικοὶ ἡ μοναχοί, ἐὰν εἰς τὸ ᾿Απολλιναρίου ἡ Εὐτυχοῦς μετέλθωσι δόγμα, πικρώς τιμωρούνται, καὶ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ ἐδάφους ἐξορίζονται. Βιβ. α', τίτ. θ', διάτ. ιη', ἧς ἡ ἀρχὴ, Ο τῆς πόλεως ἐπίσκοπος μὴ ἀπαξιούτω παρὰ τοῖς ἐκδίκοις δικάζεσθαι. Εχουσι γὰρ δίκαιον τοῦ διο κάζειν καὶ τοῖς ἐπισκόποις. Σημείωσαι ἐξ ἀντιστο λής. Βιβ. α', τίτ. ια', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, προστάττομεν. Χρὴ τὴν τῶν Ἑλλήνων ἀσεβή θρησκείαν ἀνακύπτειν τοὺς ἐπισκόπους, καὶ μηνύειν ταῦτα τῷ τῆς ἐπαρχίας ἄρχοντα. Βιβ. α', τίτ. ι, διάτ. γ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Ανεῴχθεσαν. Τους ενόπλους πρόσφυγας ἀποθέσθαι τὰ ὅπλα μὴ πεισθέντας, μήτε είξαντας τῇ παραινέσει τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν κληρικῶν, καὶ τῇ επαγγελθείσῃ ἀσφαλείᾳ, μεθ᾿ ὅρκου δόσεως· οὐδὲ οὕτως ἄνευ τοῦ ἐπισκόπου γνώμης ἔξεστιν ἀποσπάσαι. Βιβλίον α', τίτλος 16', διάταξις δ', ἧς ἡ ἀρχή, Ο υπονοούμενος κληρικὸς ἔχειν πράγ ματα τοῦ προσφεύγοντος λόγον διδότω τῆς οἰκείας συνειδήσεως τῷ ἐπισκόπῳ. Βιβ. α', τίτ. ιγ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Οἱ ἐπίσκοποι ἐν τάξει μαρτύρων υπογραφέτωσαν ἐν τοῖς συμβολαίοις τῶν ἐν ἐκκλησίαις ἐλευθερουμέν νων. Β.6. α', τίτ. ιγ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Ο κληρικός, κἂν ἐν ἐκκλησίᾳ, κἂν ἐν διαθήκῃ δι' οιωνδήποτε ῥημάτων ἐλευθερώσῃ τὴν οἰκέτην, του Τούς αἱρετικούς. Οι τία προστάττομεν.
προνοίᾳ τῶν θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων ἀφιέσθω religiosissimorum episcoporum cura estem;» e cuπαραχρῆμα τῆς φυλακής. Σημείωσαι ὅτι, ῥαθυμου
μένου, τούτου τοῦ πράγματος, δεῖ τὸν ἐπίσκοπον άναφέρειν τῷ κατὰ καιρὸν προεστῶτι τῶν θείων πρι
σάτων. Τοῦτο γὰρ, φησί, μή ποιήσαντες, οὐ περὶ
μόνην τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ καὶ περὶ τὴν σωτηρίαν αὐτ
τὴν ὑποστήσονται κίνδυνον.
Β.6. α', τίτ. ε', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Omnes. Οἱ
επίσκοποι τῶν αἱρετικῶν μηδεμίαν πίστιν, ἣν οὐκ
ἔχουσι, εἰκάσθωσαν.
Βιβ. α', τίτ ε', διάτ. η', ἧς ἡ ἀρχὴ Quicunque. Οι
επίσκοποι οἱ τὰ Εὐτυχοῦς καὶ Απολλιναρίου φροσ
νοῦντες μηδὲ διάκονον, μηδὲ πρεσβύτερον, καὶ
ἁπλῶς εἰπεῖν, μηδεμίαν χειροτονίαν ποιείτωσαν.
Βιβ. α', τίτ. σ', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχή, Τοὺς αἱρετικούς. Ὅπως ἂν τὰ κατὰ τῶν αἱρετικῶν νομοθε
τηθέντα φυλαχθείη, προνοείτωσαν οἱ ἐπίσκοποι.
Βιδ. α', τίτ. ς', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Antistitem.
Ο επίσκοπος τὸν ἤδη βαπτισθέντα ἀναβαπτίσαι
τολμήσας ἀποχειροτονείσθω. Τοῦτο γὰρ τοῖς ἀποστολικοί, μάχεται παραγγέλμασιν.
Βιδ. α', τίτ. ζ', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχὴ, Eos qui. Οι
τῆς ὀρθοδόξου θρησκείας κληρικοὶ ἡ μοναχοί, ἐὰν
εἰς τὸ ᾿Απολλιναρίου ἡ Εὐτυχοῦς μετέλθωσι δόγμα,
πικρώς τιμωρούνται, καὶ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ ἐδάφους
ἐξορίζονται.
Βιβ. α', τίτ. θ', διάτ. ιη', ἧς ἡ ἀρχὴ, ac victura.
Ο τῆς πόλεως ἐπίσκοπος μὴ ἀπαξιούτω παρὰ τοῖς
ἐκδίκοις δικάζεσθαι. Εχουσι γὰρ δίκαιον τοῦ διο
κάζειν καὶ τοῖς ἐπισκόποις. Σημείωσαι ἐξ ἀντιστολής.
Βιβ. α', τίτ. ια', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Προστάτ
τομεν. Χρὴ τὴν τῶν Ἑλλήνων ἀσεβή θρησκείαν
ἀνακύπτειν τοὺς ἐπισκόπους, καὶ μηνύειν ταῦτα τῷ
τῆς ἐπαρχίας ἄρχοντα.
Βιβ. α', τίτ. ι6, διάτ. γ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Paleant.
Ανεῴχθεσαν. Τους ενόπλους πρόσφυγας ἀποθέσθαι
τὰ ὅπλα μὴ πεισθέντας, μήτε είξαντας τῇ παραινέσει τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν κληρικῶν, καὶ τῇ
επαγγελθείσῃ ἀσφαλείᾳ, μεθ᾿ ὅρκου δόσεως· οὐδὲ
οὕτως ἄνευ τοῦ ἐπισκόπου γνώμης ἔξεστιν ἀποσπα
σαι.
Βιβλίον α', τίτλος 16', διάταξις δ', ἧς ἡ ἀρχή,
Presenti. Ο υπονοούμενος κληρικὸς ἔχειν πράγματα τοῦ προσφεύγοντος λόγον διδότω τῆς οἰκείας
συνειδήσεως τῷ ἐπισκόπῳ.
Βιβ. α', τίτ. ιγ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Jamdudum.
Οἱ ἐπίσκοποι ἐν τάξει μαρτύρων υπογραφέτωσαν ἐν
τοῖς συμβολαίοις τῶν ἐν ἐκκλησίαις ἐλευθερουμέν
νων.
Β.6. α', τίτ. ιγ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Qui religiosa.
Ο κληρικός, κἂν ἐν ἐκκλησίᾳ, κἂν ἐν διαθήκῃ δι'
οιωνδήποτε ῥημάτων ἐλευθερώσῃ τὴν οἰκέτην, του
stodia dimittitor. Nota, cum hoc negotium segniter
procedit, episcopum rem ipsam deferre debere a
cum, qui pro tempore præpositus fuerit rebus sacris
privatis. Quippe ni fecerint, inquit, non modo crea
solum patrimonium, verum etiam circa salutem
ipsam periculum incurrent.
Lib. 1, tit. 5, constit. 2, cujus initium, Omnes.
Hereticorum episcopi nullam fidei, quam non habent, doceauit.
Lib. 1, tit. 5, constit. 8, cujus initium, Quicunque.
Episcopi, qui Eutychis et Apollinaris dogmata sectantur, neque diaconum, neque presbyterum, neque
(simpliciter loquendo) ullam ordinationem instituant.
Lib. 1, tit. 5, constit. 18, cujus initium, Τούς
αἱρετικούς. Οι adversus haereticos promulgata serventur, episcopis curæ esto.
Lib. 1. tit, 6, constit. 1, cujus initium, Antistitem.
Episcopus, qui jam baptizatum rebaptizare fuerit
ausus, ordinatione sua excidat. Hoc enim cum præceptis apostolicis pugnat.
Lib. 1, tit. 7, constit. 6, cujus initium, Eos qui.
Clerici vel monachi orthodoxæ religionis, si ad
Apollinaris vel Eutychis dogmata transierint, acerbe
puniuntur, et in exsilium extra solum Romanum
pelluntur.
Lib. 1, tit. 9, constit. 48, cujus initium, Ilac
victura. Episcopus civitatis non deliguetur apudl
defensores civitatum litigare. Nam hoc illi jus habent, nt de controversiis episcoporum cognoscere
possint. Nota, hoc colligi ex distinctione contraτία
Lib. 1, tit. 11, constit. 5, cujus initim, Προστάτ
τομεν. * Episcopi paganorum impietatem resecure
debent, et de his præsidi provinciae iudicare.
Lib. 1, tit. 12, constit. 5, cujus initium, Patcant.
Armatos confugas necesse est arma deponere, si
non obtemperaverint, neque cesserint exhortatione
episcopi, et clericorum, et promisse securitati, cu
præstatione jurisjurandi, ne sic quidem eos inconsulto episcopo licet abstrahere.
Lib. 1, tit. 15, constit. 6, cujus initium, Præsenti.
Clericus, quem suspicio est habere res ejus, qui ad
ecclesiam confugit, episcopo rationem conscic: tie
sus reddit.
Lib. 1, tit. 13, constit. 4, cujus initiuur, Jamdudum.
Episcopi vice testium subscribant instrumentis corum qui in ecclesiis manumittuntur.
Lib. 1, tit. 15, constit. 2, cujus initium, Qui religiosa. Clericus sive in ecclesia, sive in testamento,
qui::ascunque verbis servam manumiserit, civem
Annibalis Fabroti notæ.
Nimirum hoc modo: Judæus non potest fieri difensor, ne judex sit episcoporum; ergo alius
delensor judicare potest episcopos.
col. 1159–1160page 42 of 129
PG 138:1159λίτην Ῥωμαῖον τοῦτον ἀποτελεῖ, έλευθε γορεύομεν. Η τῶν ρίαν αὐτῷ χαρίζεται, ταύτης αρμοζούσης, ἐξ εἶ περ ἀνηνέχθησαν αἱ διαθήκαι. Η πρώτη δὲ τοῦ αὐτοῦ τίτλου φησὶν ὅτι καὶ οἱ ἐπίσκοποι δύνανται ἐν ἐκκλησίᾳ ἐλευθεροῦν, καὶ ἐν διαθήκαις δε θερβαν καταλιμπάνειν. Βιβ. α', τίτ νε', διάτ. η', ἧς ἡ ἀρχὴ Ο έκδικος, συναινοῦντος τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν κληρικῶν, καὶ ψηφιζομένων αὐτῶν, προβαλλέσθω. Ἡ δὲ 'α' τοῦ αὐτοῦ τίτ. διάτ. ζητεῖ τὸ πρότερον ἐπὶ πράξεως ὑπομνημάτων, παρόντος τοῦ τῆς πο λεως ἐπισκόπου, μεθ' ἔρκου δόσεως αὐτὸν κατα τίθεσθαι, ὅτι τῆς τῶν Χριστιανῶν ὑπάρχει ἔρη σκείας. Βιβ. β', τίτ. γ', διάτ. κθ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Ο διὰ ἱερωσύνην δυνάμενος ἔχειν φόρου παραγραφήν, dὰν ἐγγράφως ταύτης ἀποτάξηται, οὐ δύναται ἐκ μεταμέλου κεχρῆσθαι αὐτῇ. Βιβ. β', τίτ. ις', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Ο κληρικὸς ἐπιβαλεῖν βασιλικὰ βῆλα ἢ τίτλος τολμήσας άνευ προσφόρου δικαστοῦ, δημευθεὶς καὶ δεπιτευ θεὶς, καὶ αὐτῆς τῆς ἐλευθερίας στερίσκεται. Βιβ. γ', τίτ. β', διάτ...., ἧς ἡ ἀρχή, Απαγορεύο μεν. Ἐὰν ὁ ἐκβιβαστής διαστρέψῃ τὸν ὑπομνησθέντα περὶ τοῦ ἐγγυητοῦ προσώπου, φάσκων αὐτὸ ἄπο ρον, προνοίᾳ καὶ κρίσει τοῦ ἐπισκόπου τοῦτον δε χέσθων. Βιβ. γ', τίτ. μγ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Η τῶν Κύ κύβων. βων. Τὴν τοῦ κόττου παιγνίαν δύνανται οἱ ἐπίσκοποι Πάσης. ἀναζητεῖν, καὶ κωλύειν γίνεσθαι. Βιδ. δ', τίτ. λ', διάτ. ιδ', ἧς ἡ ἀρχή, Ο διά τινα δυσχέρειαν μὴ δυνάμενος διὰ τοῦ ἄρχοντος τῶν τόπων ἢ τοῦ ἐκδίκου ποιεῖσθαι τὴν περὶ τῆς ἀναργυρίας διαμαρτυρίαν ἄδειαν ἐχέτω τοῦ προσείναι τῷ ἐπισκόπῳ, καὶ δι' αὐτοῦ ταύτην ποιείν φανερὰν τῷ λεγομένῳ κρεδίτωρ:. Βιβ. ε', τίτ. δ΄, διάτ. κε', ἧς ἡ ἀρχή, 'Ηνίκα ἡ τοῦ μαινομένου μέλλει γάμῳ προσομιλεῖν, χρὴ τὸν ἐπίσκοπον περὶ τῆς ὑπολήψεως τοῦ μέλλοντος αὐτὴν ἄγεσθαι ἀναζητεῖν. Βιβ. ε', τίτ. δ', διάτ. κθ', ἧς ἡ ἀρχή, Πάσης. 11 σκηνική ἀνεθῆναι βουλομένη, καὶ παρὰ τοῦ ἄρχοντος κωλυομένη, δύναται προσεῖναι τῷ ἐπισκόπων, ἵνα προνοίᾳ αὐτοῦ ἐπὶ τὸν σεμνὸν καὶ σώφρονα βιεν μετέλθῃ. Βιβ. ε', τίτ. α', διάτ. ζ', ἧς ἡ ἀρχή, Οἱ κουράτορες κρίσει καὶ δοκιμασίᾳ τῶν ἐπισκόπων προβαλλέσθωσαν. Βιβ. ς', τίτ. κγ', διάτ. κγ', Επονείδιστον ἐστι κληρικοῖς προσποιείσθαι τὴν τῶν δικολόγων ἐπιστήμην εἰδέναι· διά τοι τοῦτο μηδὲ ἐμφανιζε μένας οἱ ἐκκλησιεκδικοι δεχέσθωσαν τελευταίας fία.
Romanum elicil. ac directam libertatem ei tri- λίτην Ῥωμαῖον τοῦτον ἀποτελεῖ, directam έλευθε
buit, quæ competit ex dic publicatorum testamentorum. Et ejusdem tituli prima constitutio tradit,
etiam episcopos in ecclesia posso manumittere, ac in
testamentis libertatem relinquere.
Lib. 1, tit. 55, constit. 8, cujus initium, Defensores. Etiam [civitatis defensor consensu episcopi, et
clericorum, iisdemque decretum facientibus constituitur. Ejusdem vero tituli constitutio 11 requirit ut prius defensor apud acta menumentorum,
præsente civitatis episcopo, cum præstatione jurisjurandi deponat, quod religioni Christianorum addictus sit.
Lib. n, tit. 3, constit. 26, cujus initium, Si quis.
Qui propter sacerdotium habere fori præscriptionem
potest, si per scripturam ei renuntiaverit, ex penim
tentia nequit eadem uti.
Lib. 11, tit. 15, constit. 2, cujus initium, Ne quis.
Clericus, qui regia vela, vel titulos innittere fuerit
ausus, absque jussiune judicis competentis, publictione bonorum multatus, et deportatus, etiain ipsa
libertate privalur.
Lib. 111, tit. 2 constit…... cujus initium, ‘Anaγορεύομεν. Si exsecutor citatum vexei ob constituendum fidejussorem, quem dicat esse personam,
quæ solvendo non sit, providentia et judicio episcopi eum accipiat.
Lib. ut, tit.43, constit. 1(25), cujus initium, Η τῶν
ρίαν αὐτῷ χαρίζεται, ταύτης αρμοζούσης, ἐξ εἶ
περ ἀνηνέχθησαν αἱ διαθήκαι. Η πρώτη δὲ τοῦ
αὐτοῦ τίτλου φησὶν ὅτι καὶ οἱ ἐπίσκοποι δύνανται
ἐν ἐκκλησίᾳ ἐλευθεροῦν, καὶ ἐν διαθήκαις δε θερβαν
καταλιμπάνειν.
Βιβ. α', τίτ νε', διάτ. η', ἧς ἡ ἀρχὴ Defensores.
Ο έκδικος, συναινοῦντος τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν
κληρικῶν, καὶ ψηφιζομένων αὐτῶν, προβαλλέσθω.
Ἡ δὲ 'α' τοῦ αὐτοῦ τίτ. διάτ. ζητεῖ τὸ πρότερον
ἐπὶ πράξεως ὑπομνημάτων, παρόντος τοῦ τῆς πο
λεως ἐπισκόπου, μεθ' ἔρκου δόσεως αὐτὸν κατα
τίθεσθαι, ὅτι τῆς τῶν Χριστιανῶν ὑπάρχει ἔρησκείας.
Βιβ. β', τίτ. γ', διάτ. κθ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Si quis. Ο
διὰ ἱερωσύνην δυνάμενος ἔχειν φόρου παραγραφήν,
dὰν ἐγγράφως ταύτης ἀποτάξηται, οὐ δύναται ἐκ
μεταμέλου κεχρῆσθαι αὐτῇ.
Βιβ. β', τίτ. ις', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Ne quis. Ο
κληρικὸς ἐπιβαλεῖν βασιλικὰ βῆλα ἢ τίτλος τολμήσας
άνευ προσφόρου δικαστοῦ, δημευθεὶς καὶ δεπιτευ
θεὶς, καὶ αὐτῆς τῆς ἐλευθερίας στερίσκεται.
Βιβ. γ', τίτ. β', διάτ...., ἧς ἡ ἀρχή, Απαγορεύο
μεν. Ἐὰν ὁ ἐκβιβαστής διαστρέψῃ τὸν ὑπομνησθέντα
περὶ τοῦ ἐγγυητοῦ προσώπου, φάσκων αὐτὸ ἄπο
ρον, προνοίᾳ καὶ κρίσει τοῦ ἐπισκόπου τοῦτον δε
χέσθων.
Βιβ. γ', τίτ. μγ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Η τῶν Κύκύβων. In ale lusu: inquirere possunt episcopi, βων. Τὴν τοῦ κόττου παιγνίαν δύνανται οἱ ἐπίσκοποι
et prohibere ne flat.
'
Lib. iv, tit. 30, constit. 14, cujus initium In
contractibus. Qui propter difficultatem quamdam
nequit per locorum præsidem, vel per defensoren,
facere denuntiationem exceptionis non numeratæ
pecuniae, licentiam habeat adeundi episcopi,
et per ipsum episcopum hanc manifestandi credituri.
Lib. v, tit. 4, constit. 25, cujus initium, Si fu
riosi Quando furiosi alia nuptias est contractura, inquirere debet episcopus de illius existimatione, qui eam ducturus est.
Lib. v, tit. 4, constit. 29, cujus initium, Πάσης.
Scenica mulier, quæ liberari vult, et a præside impeditur, episcopum adire potest, ut ejus providentia «d vitam honestam ac pudicam se conferat.
Lib. v, tit. 70, constit. 7, cujus initium, Quuni.
Curatores judicio et arbitratu episcoporum constiluuntor.
Lib. vi, tit. 23, constit. 23, evjus initium, Con.
sulta. Ignominiosum est clericis, si præ se ferant,
scire se causidicorum disciplinam. luteoque defe:
sores ecclesiarum, ne quidem, si eis insinuentur,
ἀναζητεῖν, καὶ κωλύειν γίνεσθαι.
Βιδ. δ', τίτ. λ', διάτ. ιδ', ἧς ἡ ἀρχή, In contraclibus. Ο διά τινα δυσχέρειαν μὴ δυνάμενος διὰ τοῦ
ἄρχοντος τῶν τόπων ἢ τοῦ ἐκδίκου ποιεῖσθαι τὴν
περὶ τῆς ἀναργυρίας διαμαρτυρίαν ἄδειαν ἐχέτω τοῦ
προσείναι τῷ ἐπισκόπῳ, καὶ δι' αὐτοῦ ταύτην ποιείν
φανερὰν τῷ λεγομένῳ κρεδίτωρ:.
Βιβ. ε', τίτ. δ΄, διάτ. κε', ἧς ἡ ἀρχή, Si furiosi.
'Ηνίκα ἡ τοῦ μαινομένου μέλλει γάμῳ προσομιλεῖν,
χρὴ τὸν ἐπίσκοπον περὶ τῆς ὑπολήψεως τοῦ μέλλοντος
αὐτὴν ἄγεσθαι ἀναζητεῖν.
Βιβ. ε', τίτ. δ', διάτ. κθ', ἧς ἡ ἀρχή, Πάσης. 11
σκηνική ἀνεθῆναι βουλομένη, καὶ παρὰ τοῦ ἄρχοντος
κωλυομένη, δύναται προσεῖναι τῷ ἐπισκόπων, ἵνα
προνοίᾳ αὐτοῦ ἐπὶ τὸν σεμνὸν καὶ σώφρονα βιεν
μετέλθῃ.
Βιβ. ε', τίτ. α', διάτ. ζ', ἧς ἡ ἀρχή, Quum. Οἱ
κουράτορες κρίσει καὶ δοκιμασίᾳ τῶν ἐπισκόπων
προβαλλέσθωσαν.
Βιβ. ς', τίτ. κγ', διάτ. κγ', Consulta. Επονείδιστον
ἐστι κληρικοῖς προσποιείσθαι τὴν τῶν δικολόγων
ἐπιστήμην εἰδέναι· διά τοι τοῦτο μηδὲ ἐμφανιζε
μένας οἱ ἐκκλησιεκδικοι δεχέσθωσαν τελευταίας
Annibalis Fabroti note.
Lib. m, tit. 3. Est constitutio 3, quam restituit Cujac. ex Basilicis, lib. xit, Ous. cap. 23.
Lib. r, tit. 43, const. 1. Integra constitutio incipiebat ab his verbis, ut etiam constat
ex veteri ejus interpretatione, Alearum usus, etc.
Lili. v, 1, 4, const. 25, Quando furiosi fία.
Liberi cujuscunque sexus 1.55, c. De nup. et I.
Tum dementis, 28, c. De evisc. aud.
col. 1161–1162page 43 of 129
PG 138:1161βουλήσεις, ὡς δεῖ παρὰ τῷ μαγίστρῳ τῶν κήνσων εμφανίζεσθαι, πεντήκοντα χρυσίου λιτρων ύφορώμε. να ζημίαν. Βιβ. 5', τίτ. μη', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Εν τῷ ὀγδόῳ κεφαλαίῳ φησὶν ἡ διάταξις ότι δύναται τις ληγᾶτον ἐκκλησίαν καταλιμπάνειν, ήγουν κλη ρονομίαν. Β.6. ζ', τίτ ξβ', διάτ. κθ', ἧς ἡ ἀρχή, Οὐ δεῖ παρὰ τῶν κληρικῶν ἢ μοναχῶν ἢ τῶν κα λουμένων συνοδιτῶν ἀποσπάσθαι καὶ κατέχεσθαι τοὺς ἅπαξ ὑποπεσόντας εγκλήματι, καὶ κατὰ τὴν ποιότητα τοῦ ἁμαρτήματος ἀποφάσει παραδοθέντας. Βιβ. ζ', τίτ. ζε', διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχή, Τοὺς συν ειδότας. Οι κληρικοί, πρὸ ἀποφάσεως εκκαλούμενοι, προτιμώνται παρὰ τοῦ ἄρχοντος ν' λίτρας άργυ ρίου. Ταῦτα δὲ λήψεται οὐχ ὁ φίσκος, ἀλλὰ τοῖς πέ νησι καὶ τοῖς δεομένοις πιστῶς ταῦτα τογευθήσε ται. Βιβ. θ', τίτ. δ', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχή, Ουδένα. Ο θεοφιλέστατος κατὰ τόπον ἐπίσκοπος μίαν εκάστης ἑβδομάδος ἡμέραν, ἢ τὴν Τετράδα, ἢ τὴν παρασκευὴν, τις φυλακές διερευνάτω. Βιδ. θ, τίτ. ε', διάτ. β'. ἧς ἡ ἀρχή, Ιδιωτικός. Εάν τις ἐμβληθῇ ἐν ιδιωτικῇ φυλακῇ, προνοίᾳ τῶν θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων ἀφελέσθω παραχρῆμα τῆς φυλακής. Σημειωτέον ότι, ῥαθυμουμένου τοῦ πράγ ματος, δεῖ τὸν ἐπίσκοπον ἀναφέρειν τῷ κατὰ καιρὸν προεστῶτι τῶν θείων προβάτων· Τοῦτο γὰρ, φησί, μὴ ποιήσαντες, οὐ τὴν περὶ μόνην τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ τὸν περὶ τὴν σωτηρίαν αὐτὴν ὑποστήσονται κίνδυ μου. Βιβ. θ', τίτ. λε', διάτ. δ, ἧς ἡ ἀρχή, Σκαιὰν ὕβριν ἁμαρτάνει ὁ τὸν ἱερέα τὸ σχῆμα τῆς ἱερωσύνης επιφερόμενον υβρίσας. Βιβ. θ', τίτ. μζ', διάτ. κς', ἧς ἡ ἀρχή, Θεσπίζο γεν. Οἱ κατὰ τὸν τόπον ἐπίσκοποι φροντιζέτωσαν παραφυλαχθῆναι ἐν τοῖς ἐξοριζομένοις διηνεκώς, ή ἐπί τινα χρόνον ῥητὸν, τὰ προστεταγμένα τῇ δια τάξει. Βιδ. ι', τίτ. θ', διάτ. ι', ἧς ἡ ἀρχή, Θεσπίζομεν. Σημείωσαι ὅτι ὁ βουλευτὴς καὶ ὁ ταξιώτης δύνανται γενέσθαι κληρικοί, κἂν δημοσίᾳ χρεωστῶσιν. Ἑτέρῳ δὲ λόγῳ, ὅτι τολμηρῶς καὶ ῥιψοκινδύνως ἔρρωται ἡ ἐπὶ τούτοις χειροτονία. συνειδότας. Οὐδένα. ἰδιωτικὰς. θεσπίζομεν. Θεσπίζομεν. ρογεύεσθαι,
βουλήσεις, ὡς δεῖ παρὰ τῷ μαγίστρῳ τῶν κήνσων ad se recipiant voluntates ulimus, quas apud m
εμφανίζεσθαι, πεντήκοντα χρυσίου λιτρων ύφορώμε.
να ζημίαν.
Βιβ. 5', τίτ. μη', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Cerias. Εν
τῷ ὀγδόῳ κεφαλαίῳ φησὶν ἡ διάταξις ότι δύναται
τις ληγᾶτον ἐκκλησίαν καταλιμπάνειν, ήγουν κληρονομίαν.
Β.6. ζ', τίτ ξβ', διάτ. κθ', ἧς ἡ ἀρχή, Addictos.
Οὐ δεῖ παρὰ τῶν κληρικῶν ἢ μοναχῶν ἢ τῶν κα•
λουμένων συνοδιτῶν ἀποσπάσθαι καὶ κατέχεσθαι
τοὺς ἅπαξ ὑποπεσόντας εγκλήματι, καὶ κατὰ τὴν
ποιότητα τοῦ ἁμαρτήματος ἀποφάσει παραδοθέντας.
Βιβ. ζ', τίτ. ζε', διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχή, Τοὺς συν
ειδότας. Οι κληρικοί, πρὸ ἀποφάσεως εκκαλούμενοι,
προτιμώνται παρὰ τοῦ ἄρχοντος ν' λίτρας άργυρίου. Ταῦτα δὲ λήψεται οὐχ ὁ φίσκος, ἀλλὰ τοῖς πένησι καὶ τοῖς δεομένοις πιστῶς ταῦτα τογευθήσε
ται.
Βιβ. θ', τίτ. δ', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχή, Ουδένα. Ο
θεοφιλέστατος κατὰ τόπον ἐπίσκοπος μίαν εκάστης
ἑβδομάδος ἡμέραν, ἢ τὴν Τετράδα, ἢ τὴν Παρασκευήν, τις φυλακές διερευνάτω.
Βιδ. θ, τίτ. ε', διάτ. β'. ἧς ἡ ἀρχή, Ιδιωτικός.
Εάν τις ἐμβληθῇ ἐν ιδιωτικῇ φυλακῇ, προνοίᾳ τῶν
θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων ἀφελέσθω παραχρῆμα τῆς
φυλακής. Σημειωτέον ότι, ῥαθυμουμένου τοῦ πράγ
ματος, δεῖ τὸν ἐπίσκοπον ἀναφέρειν τῷ κατὰ καιρὸν
προεστῶτι τῶν θείων προβάτων· Τοῦτο γὰρ, φησί,
μὴ ποιήσαντες, οὐ τὴν περὶ μόνην τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ
τὸν περὶ τὴν σωτηρίαν αὐτὴν ὑποστήσονται κίνδυ
μου.
Βιβ. θ', τίτ. λε', διάτ. δ, ἧς ἡ ἀρχή, Atrocem.
Σκαιὰν ὕβριν ἁμαρτάνει ὁ τὸν ἱερέα τὸ σχῆμα
τῆς ἱερωσύνης επιφερόμενον υβρίσας.
Βιβ. θ', τίτ. μζ', διάτ. κς', ἧς ἡ ἀρχή, Θεσπίζο
γεν. Οἱ κατὰ τὸν τόπον ἐπίσκοποι φροντιζέτωσαν
παραφυλαχθῆναι ἐν τοῖς ἐξοριζομένοις διηνεκώς, ή
ἐπί τινα χρόνον ῥητὸν, τὰ προστεταγμένα τῇ δια
τάξει.
Βιδ. ι', τίτ. θ', διάτ. ι', ἧς ἡ ἀρχή, Θεσπίζομεν.
Σημείωσαι ὅτι ὁ βουλευτὴς καὶ ὁ ταξιώτης δύνανται
γενέσθαι κληρικοί, κἂν δημοσίᾳ χρεωστῶσιν. Ἑτέρῳ
δὲ λόγῳ, ὅτι τολμηρῶς καὶ ῥιψοκινδύνως ἔρρωται ἡ
ἐπὶ τούτοις χειροτονία.
gistrum censuum insiumari oportet: violatore 50
librarum auri multam metoente.
Lib. vi, tit. 48, constit. 1, cujus initium, Certus,
Εjus octavo capite dicit constitutio, quod possit aliquis legatum, vel hæreditatem, ecclesia relinquere.
Lib. vız, tit. 62, constit. 29, cujus initium, Addictos. Non debent a clericis, vel monachis, vel qui
synodite vocantur, abstrahi et detineri, qui semel
criminis rei facti sunt, ac pro qualitate delicti sententia traditi.
Lib. vit, tit. 65, constit. 4, enjus initium, Toù;
συνειδότας. Clerici ante sententiam appellantes,
multantur a præside 50 libris argenti. Verum hæc
non fiscus accipiet, sed pauperibus et egenis fideliter
erogabuntur.
Lib. ss, tit. 4, constit. 6, cujus initiuin, Οὐδένα.
Religiosissimi quovis in loco episcopi uno cujusli
bet septimana die, vel feris quarta, vel in Parasceve, custodias perscrutantor.
Lib. is, it. 5, constit. 2, cujus initium, Ιδιωτι
κάς. Si quis in carcerem privatum conjectus fuerit, religiosissimorum episcoporum cura extemplo e custodia dimittitor. Notandum, cum hoc negotium scgniter procedit, episcopum rem ipsam deferre de
bere ad eum qui pro tempore propositus fuerit sacris rebus privatis. Quippe ni fecerint, inquit, non
modo circa soluin patrimonium. verum etiam circa
salutem ipsam periculum incurrent.
Lib. ix, tit. 35, const. 4, cujus init., Alrocem.
Peccat qui sacerdotein veste sacerdotali indutum
injuria affecerit.
Lib. 15;
tit. 47, constit. 26 cujus initium,
θεσπίζομεν. Episcopi cujusvis loci curent, ut in iis,
qui vel in perpetuum, vel ad certum tempus rele
gantur, hac constitutione præcepta serveutur.
Lib. x, tit. 9, constit. 1 cujus initium
Θεσπίζομεν. Nola, quod curialis et officialis ferl
possint clerici, licet îsei debitores sint. Et alia
quoque ratione nota, quod non sine temeritate ac
periculo flat ac rata sit in eorum personis facta ordinatio.
Annibalis Fabroti
Lib. v, 1. 48, constit. 5. Adalidi numerum ex
mus. Cod.
Lib. vt, t. 62, const. 29. Lex 29, c. De appellat, ait, nulli licere. Lex autem 6, c. De episcop.
'und., ait, nulli clericorum vel monachorum, etc.,
at hic.
Lib. vi. tit. 65, const 9. In scripto cod.
videtur legi Latinis literis, abstinendum: quomodo incipit l. 4. c. Quor. appell. non recip. in
qua tamen non continetur quod hic refertur ex
constit. 4. De verbo ρογεύεσθαι, vide Gloss. ad
Cedr.
Lib. 1x, tit. 4, const. 6, feria 4, vel in Parasreve, id est, die Mercurii et Veneris.
PATROL. GR. CXXXVIII.
notæ.
Lib. 1v, tit. 5, const. 2. Pars legis 2, c. De
privat, career. inhib. conjungenda cum epitome
Cujac. quam edidit in Par. C. d. L. ex lib. Lz,
Basil. tit. 55. Vestigium prirali carceris saculo
Justiniani exstat apud Gregor. 11, cpist. 94.
Lib. 1x, tit. 47, const. 26. Portio legis alt.
c. De pan. ex qua discimus non esse integramı
constitutionem quæ legitur lib. Lx Bus., L. V, c.
ale.
Lib. x. tit. 9, const. 10. Sic in Gr. Vide
tamen legem Si quis 12, c. De episc. et cler. et
Nov. vi. cap. 4; Nov. cxam, c. 15 ct infra ex lib.
x, tit 31, const. 26.
col. 1163–1164page 44 of 129
PG 138:1163Θεσπίζομεν σιτώνην. 'Ηλθεν. Θεσπί ζωμεν. θεσπίζομεν. Βιβ. τ, τίς, και, διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχὴ, Θεσπίζομεν σιτώνην. Δοκιμασίᾳ τοῦ θεοφιλεστάτου Επισκόπου τῆς πόλεως καὶ τῶν ἐν τοῖς κτήτορσι πρωτευόντων ἐκ τῆς κατὰ χώραν τάξεως ὁ σιτώνης προχειρίζεται, ήγουν μέλλων ἐν τῇ τάξει καταλέγεσθαι, ἢ πληρών, ἢ πληρώσας. Βιβ. ι', τιτ. κζ', διάτ. δ, ἧς ἡ ἀρχή, Ελθεν. Προνοίᾳ ἐπισκόπου οἱ κατὰ χώραν ταξείται τὴν σιτωνίαν μετέρχονται. Βιβ. ι', τίτλος λβ, διάτ. κς', ἧς ἡ ἀρχή. Ἐὰν βουλευταί, τὰ λειτουργίας τῶν πόλεων κατ λιπόντες, ἑαυτοὺς εἰς μοναστήριον ἐμβάλλωσι, τῶν πραγμάτων ἐκπιπτέτωσαν, ἢ πάντα ἀποδιδόσθωσαν τοῖς βουλευτηρίοις. Βιβ. ια', τίτ. με', διάτ. ε, ἧς ἡ ἀρχή, Οἱ ἐξ ἀνάγκης προτεθέντες εἰς πορνείαν τοῖς ἐπισκόποις τῶν τόπων προσίτωσαν, καὶ ταύτης ἀπαλλαγήσονται. Ὅμοιον καὶ ἡ ἐφεξῆς λέγουσα, καὶ ὅτι κλητ ρικὸς καὶ μοναχὸς δύνανται τῆς αἰσχράς ταύτης προστασίας τοὺς προσταθέντας διεκδικεῖν. Βιβ. ια', τίτ. μα', διάτ. Γ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Η υπεξουσία παρὰ τοῦ ἑαυτῆς πατρὸς ἢ δεσπότου ἐπὶ πορνεία προτεθείσα δύναται προσεῖναι τῷ ἐπισκόπῳ, καὶ ἀπαλλάττεσθαι τῆς τοιαύτης ἀνάγκη;. Τὰ αὐτὰ καὶ ἡ ἑβδόμη διάταξις τοῦ αὐτοῦ τίτλου για νικῶς φησιν. 'Ανάγνωθι οὖν αὐτήν. Βιβ. ια', τίτ. δε', διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχή. Η τῶν γεφυρῶν ἐπιμέλεια καὶ ὁδοστρωσία οὐ συνε αριθμείται τοῖς ῥυπαροῖς λειτουργήμασι. Διό καὶ Ο αἱ ἀγιώταται Ἐκκλησίαι ταῦτα ποιεῖν ἀναγκάζονται. Βιβ. ιβ', τίτ. 25, διάτ. ιθ', ἧς ἀρχή, Θεσπίζομεν. Ο στρατιώτης δοκιμασίᾳ τοῦ ἐκδίκου, ἐν ᾧ μὴ πάρεστιν ὁ τῆς ἐπαρχίας ἄρχων καὶ τοῦ θεοφιλούς τῶν τόπων ἐπισκόπου λαμβανέτω τὸ εἶδος παρὰ τοῦ συντελεστοῦ. Βιβ. ιβ', τίτ. Εγ', διάτ β', ἧς ἡ ἀρχή, θεσπίζομεν. Ο μήνυσίν τινα ἐμφανίσας ἐν ἐπαρχίᾳ, καὶ πλέον εξ νομισμάτων βουλόμενος διαγράψαι τὰς ἐπαρχία;, προνοίᾳ τοῦ ἐπισκόπου ἀπωθείσθω. Ανάγνωθι καὶ τὴν ε' διάταξιν, ἧς ἡ ἐπιγραφή Περὶ μοναστηρίων καὶ μοναχῶν, καὶ ἡγουμένων καὶ τὴν Γ'. ἧς ἡ ἐπιγραφὴ· Περὶ τοῦ πῶς δεῖ χειροτονεῖσθαι τοὺς ἐπισκόπους καὶ πρεσβυτέρους, καὶ διακόνους, καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ τὴν κβ', ἧς ἡ ἐπισ γραφή· Περὶ τῶν δευτερογαμούντων. Καὶ τὴν οι, ἧς ἡ ἐπιγραφή 'Η διάταξις ερμηνεύει την προτί ραν διάταξιν τὴν περὶ τῶν εἰσιόντων εἰς μονα στήριον, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ τὴν ογ', ἧς ἡ ἐπιγραφή ι. θεσπίζομεν. Ητοι, ἀντὶ τοῦ, ἦ, με Ταξεωτῶν τῶν στρατευομένων, καὶ τῶν ἀποθεμένων τὴν τάξιν προχειρίζεται. 4, 1. 17.
1.ib. x, tit. 97, constit. S cujus initium,
Θεσπίζομεν σιτώνην. Arbitratu religiosissimi civiratis episcopi, et primatum inter possessores, ex
ipsius regionis officio creatur frumenti comparator,
sive is, qui ad oficium est allegendus, vel qui
inunus hoc implet, aut implevit.
Lib. x, tit. 27, constit. 4, cujus initium, 'Ηλθεν.
Interveniente cura episcopi, officialis regionis frumenti comparatotes conveniunt.
Lib. x,
tit. 31, constit. 26, cujus init. Quidam.
Si decuriones relictis civitatum muneribus, in inonasteria sese conjecerint, facultatibus suis spoliantur, vel curiis denuo redduntor.
Lib. xs, tit. 40, constit. 5, cujus initium, Nemo.
Qui per coactionem prostituti sunt ad fornicationem,
«piscopos locorum adeant, et sic alea liberabuntur.
Simile quod tradit ordine sequens constitutio, cum
ait, posse clericum atque monachumn ab eadem turpi
professione prostitutos vindicare.
Lib. x1, tit. 41, constit. 6, cujus initium, Lenones.
Quæ in potestate est, a patre vel domino suo ad
fornicationein prostituta, episcopum adire potest, `el
ab ejusmodi coactione liberari. Eadem quoque lex
7 tituli ejusdem generaliter tradit. Quapropter illam
legito
Lib. xı, tit. 75, constit. 4, cujus inition, Absit.
Curatio pontium, et itinerum instructio non connumeratur inter munera sordida. Quapropter et sanctissimæ ecclesiæ coguntur hæc præstare.
Lib. xii, tit. 37, constit. 19, cujus initium, Θεσπί·
ζωμεν. Miles arbitratu defensoris, cum præses pro
vinciæ non ɔdest, et religiosi locorum episcopi,
speciem accipiat a collatore.
Lib. xit, tit. 65, constit. 2, cujus initium, Θεσπίζομεν. Qui quædam nuntiando insinuaverit in provincia, si amplius 6 numinis a provinciis velit exi.
gere, per episcopi providentiam depellitor.
Legito quoque novellam quintam post codicem ediLam cujus est inscriptio: De monasteriis, et monachis,
et abbaribus. Item 6, cujus hæc est inscriptio: Lez,
Βιβ. τ, τίς, και, διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχὴ, Θεσπίζομεν
σιτώνην. Δοκιμασίᾳ τοῦ θεοφιλεστάτου Επισκόπου
τῆς πόλεως καὶ τῶν ἐν τοῖς κτήτορσι πρωτευόντων
ἐκ τῆς κατὰ χώραν τάξεως ὁ σιτώνης προχειρίζεται,
ήγουν μέλλων ἐν τῇ τάξει καταλέγεσθαι, ἢ πληρών,
ἢ πληρώσας.
Βιβ. ι', τιτ. κζ', διάτ. δ, ἧς ἡ ἀρχή, Ελθεν.
Προνοίᾳ ἐπισκόπου οἱ κατὰ χώραν ταξείται τὴν
σιτωνίαν μετέρχονται.
Βιβ. ι', τίτλος λβ, διάτ. κς', ἧς ἡ ἀρχή. Quidam.
Ἐὰν βουλευταί, τὰ λειτουργίας τῶν πόλεων κατ
λιπόντες, ἑαυτοὺς εἰς μοναστήριον ἐμβάλλωσι, τῶν
πραγμάτων ἐκπιπτέτωσαν, ἢ πάντα ἀποδιδόσθωσαν
τοῖς βουλευτηρίοις.
Βιβ. ια', τίτ. με', διάτ. ε, ἧς ἡ ἀρχή, Nemo.
Οἱ ἐξ ἀνάγκης προτεθέντες εἰς πορνείαν τοῖς ἐπισκό
ποις τῶν τόπων προσίτωσαν, καὶ ταύτης ἀπαλλαγήσονται. Ὅμοιον καὶ ἡ ἐφεξῆς λέγουσα, καὶ ὅτι κλητ
ρικὸς καὶ μοναχὸς δύνανται τῆς αἰσχράς ταύτης
προστασίας τοὺς προσταθέντας διεκδικεῖν.
Βιβ. ια', τίτ. μα', διάτ. Γ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Lenones.
Η υπεξουσία παρὰ τοῦ ἑαυτῆς πατρὸς ἢ δεσπότου
ἐπὶ πορνεία προτεθείσα δύναται προσεῖναι τῷ
ἐπισκόπῳ, καὶ ἀπαλλάττεσθαι τῆς τοιαύτης ἀνάγκη;.
Τὰ αὐτὰ καὶ ἡ ἑβδόμη διάταξις τοῦ αὐτοῦ τίτλου για
νικῶς φησιν. 'Ανάγνωθι οὖν αὐτήν.
belt.
Βιβ. ια', τίτ. δε', διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχή.
Η τῶν γεφυρῶν ἐπιμέλεια καὶ ὁδοστρωσία οὐ συνε
αριθμείται τοῖς ῥυπαροῖς λειτουργήμασι. Διό καὶ
Ο αἱ ἀγιώταται Ἐκκλησίαι ταῦτα ποιεῖν ἀναγκά
ζονται.
Βιβ. ιβ', τίτ. 25, διάτ. ιθ', ἧς ἀρχή, Θεσπίζομεν.
Ο στρατιώτης δοκιμασίᾳ τοῦ ἐκδίκου, ἐν ᾧ μὴ
πάρεστιν ὁ τῆς ἐπαρχίας ἄρχων καὶ τοῦ θεοφιλούς
τῶν τόπων ἐπισκόπου λαμβανέτω τὸ εἶδος παρὰ τοῦ
συντελεστοῦ.
Βιβ. ιβ', τίτ. Εγ', διάτ β', ἧς ἡ ἀρχή, θεσπίζομεν.
Ο μήνυσίν τινα ἐμφανίσας ἐν ἐπαρχίᾳ, καὶ πλέον εξ
νομισμάτων βουλόμενος διαγράψαι τὰς ἐπαρχία;,
προνοίᾳ τοῦ ἐπισκόπου ἀπωθείσθω.
Ανάγνωθι καὶ τὴν ε' διάταξιν, ἧς ἡ ἐπιγραφή
Περὶ μοναστηρίων καὶ μοναχῶν, καὶ ἡγουμένων
καὶ τὴν Γ'. ἧς ἡ ἐπιγραφὴ· Περὶ τοῦ πῶς δεῖ χει·
qua tradit, quomodo sint ordinandi episcopi, et presby- ροτονεῖσθαι τοὺς ἐπισκόπους καὶ πρεσβυτέρους,
teri, et diaconi, etc. Item 22, cujus inscriptio est: De
secundas nuptia: celebrantibus. Item 75, cujus inscriptio est: Næc constitutio priorem constitutionem
interpretatur, quæ est de ingredientibus in monasterium, etc. Item 73, cujus inscriptio est: Apud
καὶ διακόνους, καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ τὴν κβ', ἧς ἡ ἐπισ
γραφή· Περὶ τῶν δευτερογαμούντων. Καὶ τὴν οι,
ἧς ἡ ἐπιγραφή 'Η διάταξις ερμηνεύει την προτί
ραν διάταξιν τὴν περὶ τῶν εἰσιόντων εἰς μονα
στήριον, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ τὴν ογ', ἧς ἡ ἐπιγραφή
Annibalis Fabroli nola.
Lil. x, ι. 97, const. 2. Εpitomne legis 3,
c. U: nem. lic, in coempt. spect. quam edidit Cuj.
ex Basil. Nota autem sententiam magis constitutionis, quam verba illic proponi, ut constat ex
verbo θεσπίζομεν.
Sire is qui, clc. Corrigenda est versio, hoc
modo: id est, qui ad officium est allegendus, etc.,
hoc sensu, ut qui art sitoniam promovendus est,
vel ad officium deligi debeat, vėl jam munus hoc
impleat, aut impleverit; denique nt sit ex cohortalibus: Ητοι, ἀντὶ τοῦ, ἦ, με alias. V. Scholiast.
Theophili ad $ * De jure nat. et ad lit. De re divis. in princ. in d. 1. 3 sic habetur: Ταξεωτῶν
τῶν στρατευομένων, καὶ τῶν ἀποθεμένων τὴν
τάξιν Ex officialibus militantibus, vel qui jam militariat, eamque curam sustinuerint. In Græco legendum, προχειρίζεται. V. tit. 4, 1. 17.
col. 1165–1166page 45 of 129
PG 138:1165Η διάταξις παρίστησι δικάζεσθαι μοναχοὺς καὶ ἀσκητρίας. Καὶ τὴν π', ἧς ἡ ἐπιγραφή "Η διάταξης ἡ τῶν ἀξιωμάτων καὶ ἐπισκοπῆς ἐλευθεροῦσα τῆς υπεξουσίας. Εὑρήσεις γὰρ ἐν μὲν τῇ ε', πῶς δεῖ κτίζεσθαι τὰ μοναστήρια, καὶ ποίαν δίαιταν χρὴ τοὺς μονήρη βίον ἀναιρουμένους ἔχειν, καὶ ἐντὸς πότου χρόνου χρή αὐτοὺς τὸ μοναχικόν σχήμα λαμβάνειν, καὶ ποια τιμωρία υποβάλλεται ὁ τὸν μονήρη βίον κατα λιπών. Ἐν δὲ τῇ ς', πῶς δεῖ χειροτονεῖσθαι τοὺς ἐπισκόπους, καὶ τοὺς πρεσβυτέρου;, καὶ διακόνους, και διακονίσσας· καὶ ποῖα ἐπιτίμια ώρισται κατὰ τῶν παραβαινόντων τὴν διάταξιν, καὶ παρὰ τὸν ὅρον αὐτ τῆς χειροτονουμένων. Ἐν δὲ τῇ κβ', ὥστε μηδένα γαμεῖν τῶν ὑπὸ γει ροτονίαν ὄντων ἀπὸ ὑποδιακόνου καὶ ἄνω. Εἰ δὲ ἀναγνώστης ἢ ψάλτης γαμήσοι, οὐκέτι δύναται προκόπτειν εἰς διακονίαν, καὶ πρὸς τὰ μείζω τῆς ἐξω ρωσύνης. Ομοίως δὲ πᾶς μὴ ἔχων γυναῖκα ἐκ παρα θενίας οὐ δύναται χειροτονίας ἀξιωθῆναι ὑποδιακόνου, ἢ διακόνου, ἢ πρεσβυτέρου. Ἐν δὲ τῇ σε', ὡς δεῖ πάντα εἰς μοναστήρια εἰσ ιόντα ἔχοντα παῖδας, εἴτε ἀνὴρ ἐστιν εἴτε γυνή, διατίθεσθαι τὰ καθ᾿ ἑαυτούς. Ερμηνεύει δὲ καὶ τὴν ἔκτην διάταξιν τοῦ παρόντος συντάγματος. Ἐν δὲ τῇ οη', ὡς πάντες οἱ μοναχοὶ καὶ αἱ μονάστριαι παρὰ τῷ κατὰ χώραν ἐπισκόπῳ δικάζονται, οὐ μὴν πρὸς τοὺς τῆς ἐπαρχίας ἄρχοντας. Ἐν δὲ τῇ πε', ὡς πᾶς τις ἐπίσκοπος ἀξιωθεὶς ἐλευθεροῦται, καὶ βουλευτικῆς τύχης καὶ ὑπο εξουσιότητος. ΤΙΤΛΟΣ Δ'. Περὶ ἐπισκοπικῆς ἀκροάσεως, καὶ διαφόρων 8 φαλαίων ἀνηκόντων πρὸς δικαιοδοσίαν καὶ φροντίδα, καὶ αἰδὼ ἱερατικήν. Α'. 'Ερμηνεία. Εἰ καὶ τῷ θείῳ οἴκῳ διαφέρουσιν οἱ πραγματευταί, διδόασι τὰ πραγματευτικά τέλη.
Η διάταξις παρίστησι δικάζεσθαι μοναχοὺς καὶ quos oporteat litigare monachos el astelrius. Item 80
ἀσκητρίας. Καὶ τὴν π', ἧς ἡ ἐπιγραφή "Η διάταξης cujus inscriptio est: Constitutio,qua per dignitates
ἡ τῶν ἀξιωμάτων καὶ ἐπισκοπῆς ἐλευθεροῦσα τῆς el episcopalum a patria potestate liberat.
υπεξουσίας.
Εὑρήσεις γὰρ ἐν μὲν τῇ ε', πῶς δεῖ κτίζεσθαι τὰ
μοναστήρια, καὶ ποίαν δίαιταν χρὴ τοὺς μονήρη βίον
ἀναιρουμένους ἔχειν, καὶ ἐντὸς πότου χρόνου χρή
αὐτοὺς τὸ μοναχικόν σχήμα λαμβάνειν, καὶ ποια
τιμωρία υποβάλλεται ὁ τὸν μονήρη βίον καταλιπών.
Ἐν δὲ τῇ ς', πῶς δεῖ χειροτονεῖσθαι τοὺς ἐπισκό
πους, καὶ τοὺς πρεσβυτέρου;, καὶ διακόνους, και
διακονίσσας· καὶ ποῖα ἐπιτίμια ώρισται κατὰ τῶν
παραβαινόντων τὴν διάταξιν, καὶ παρὰ τὸν ὅρον αὐτ
τῆς χειροτονουμένων.
Ἐν δὲ τῇ κβ', ὥστε μηδένα γαμεῖν τῶν ὑπὸ γει
ροτονίαν ὄντων ἀπὸ ὑποδιακόνου καὶ ἄνω. Εἰ δὲ
ἀναγνώστης ἢ ψάλτης γαμήσοι, οὐκέτι δύναται
προκόπτειν εἰς διακονίαν, καὶ πρὸς τὰ μείζω τῆς ἐξω
ρωσύνης. Ομοίως δὲ πᾶς μὴ ἔχων γυναῖκα ἐκ παρα
θενίας οὐ δύναται χειροτονίας ἀξιωθῆναι ὑποδιακό
νου, ἢ διακόνου, ἢ πρεσβυτέρου.
Ἐν δὲ τῇ σε', ὡς δεῖ πάντα εἰς μοναστήρια εἰσ·
ιόντα ἔχοντα παῖδας, εἴτε ἀνὴρ ἐστιν εἴτε γυνή,
διατίθεσθαι τὰ καθ᾿ ἑαυτούς. Ερμηνεύει δὲ καὶ
τὴν ἔκτην διάταξιν τοῦ παρόντος συντάγματος.
Ἐν δὲ τῇ οη', ὡς πάντες οἱ μοναχοὶ καὶ αἱ μονάστρίαι παρὰ τῷ κατὰ χώραν ἐπισκόπῳ δικάζονται,
οὐ μὴν πρὸς τοὺς τῆς ἐπαρχίας ἄρχοντας.
Ἐν δὲ τῇ πε', ὡς πᾶς τις ἐπίσκοπος ἀξιωθεὶς
ἐλευθεροῦται, καὶ βουλευτικῆς τύχης καὶ ὑπο
εξουσιότητος.
Περὶ ἐπισκοπικῆς ἀκροάσεως, καὶ διαφόρων 8φαλαίων ἀνηκόντων πρὸς δικαιοδοσίαν καὶ
φροντίδα, καὶ αἰδὼ ἱερατικήν.
Α'. 'Ερμηνεία. Εἰ καὶ τῷ θείῳ οἴκῳ διαφέρουσιν
οἱ πραγματευταί, διδόασι τὰ πραγματευτικά τέλη.
Nan invenies in quinta quidem novella, qnomolo
struenda sint monasteria, et quali diæt, qui solitariam vitam suscipiunt, uti debeant; et intra quot
annos habitum monachicum sumere, et quali pœnæ
subjiciatur, qui vitam solitariam reliquerit,
In sexta vero, quonam ordinari modo debeant
episcopi, et presbyteri, et diaconi, et diaconissa:
quære statutæ sint pœnæ tam adversus violatores
hujus constitutionis, quam qui prater sanctiones
ejus ordinantur.
In vicesima secunda, ne quisquam ex iis matri -
monium contrahat, qui sub ordinatione sunt, ນ
subdiacono sursum numerando. Quo:l si lector, aut
cantor matrimonium contraxerit, amplius ad diaconatum, et majores sacerdotii gradus progredi nequit. Consimiliter quisquis uxorem non ducit
virginem, ordinationem subdiaconi, vel diaconi, vel
presbyteri consequi non potest,
In septuagesima sexta, quod omnes ingredientes
monasterium, qui liberos habent, sive vir, sive nu -
lier sit, pro se testari debeant. Interpretatur etiamı
constitutionem sextam præsentis operis.
In septuagesiına octava, quod omnes monachi et
monastria apudl episcopum loci litigent, non opusil
præsides provinciæ.
In octogesima, quod quicunque praefectorium vel
episcopatus dignitatem consecutus est, 120
conditione curiali, quam potestate patria liberetur.
TITULUS IV.
De episcopali audientia et diversis capitulis, qua
pertinent ad jurisdictionem, curamque et reverenliam pontifcalem.
I. Eliamsi negotiatores ad divinam (37') -
mum pertinent, negotiatoria tributa præs!ant.
Annibalis Faliroti nota.
Audientia. Severus Sulpitius, Hisl, sacr. ut:
Aliis episcopis audientiam reservare. V. Leonis M.
epist. 91.
Etiamsi. Non videntur interpretes intellexisse legen 1, c. h. t. cujus hanc putant esse
sententiam, episcopos curare debere, ut negotiatores justo pretio merces distrahant. Ego dicebam,
ad curam episcoporum pertinere, ne negotiatores,
qai ad divinam domini pertinent, obtentu domnus
Augustæ in populi perniciem modum excedant in
comparan.lis niercibus: quo forte curius vendant,
qua vilius emerint: misi enim ejusmodi hominum
licentia cohibeatur, non modicum exinde ad pauperes damnum pervenire, prærepta eis mercan li
facultate. Ex diverso, si mercatores qui ad sacram
domum pertinent, molum mercandi servaverint,
pauperibus non erit ea res fraudi, quibus emendi
copia non auferetur. Verum, ne quid dissimulem,
videor bic Triboniauismum odorari: cum enim
Valentinianus et Valens rescripsissent. episcopos,
qui rebus venalibus præerant, 1. Munerum 18, vers.
Trenarchia, D. De muner. et hon., curare debere,
“e negotiatores divinæ domus seu principis mercandi modum excederent, Tribonianus id retulit ad
episcopos et sacros antistites, quos videtur appel -
lare Christianos episcopos, quibus verus cultus
est, adjuvare pauperes, et positos in necessitate.
quo nomine cura hæc ad Christianos episcopos
magis pertinet, quam ad paganos episcopos.
Itaque non esset ejicienda vox episcopi in d.
I. 1. Tametsi alsit a veteri cod. Juli mi Brodaei,
in quo etiam dict. I. 1 et seq. inseruntur ti'.
superiori. Greci tamen in libris suis eumdem
legum ordinem invenerunt, nec auctor sum ut receptus immutetur. Postremno videamus an Græci d.
1.1 perceperint, quod idem in ea caveri putent
quod in l. 1, c. le commerc. et merc., ut scilicet
negotiatores etiam qui ad domum principis pertinent, aurumn negotiatorum praestent, idque suadere videtur d. 1. 1 De comm., cujus pars est lex
1, c. b. t. sed eam interpretationem non patiuntur
verba constitutionis, ut a Triboniano transformata
sunt: omnino necesse est Græ cos vetustiores codices habuisse, quorum interpretatio verbis Tribon. nullo modo convenit.
lloc est Augustum.
col. 1167–1168page 46 of 129
PG 138:1167Β. Εάν πρὸ τελείας ψήφου κληρικὸς ἐκκαλέσηται τὴν ὡρισμένην, τούτου ποινὴν κατὰ τῶν ἄλλων τῶν ν λιτρῶν τοῦ ἀργυρίου ὁ φίσκος οὐ λαμβάνει παρ' αὐτοῦ· ἀλλὰ τοῖς πένησι διανέμεται. Γ'. Ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς πασχαλίας οὐδεὶς ἐγε κλείεται ἡ δεσμείται πλὴν μοιχοῦ, στου προνίνης στον πλημμελοῦντος, ἢ ἅρπαγος παρθένων, καὶ τυμβωρύχου, καὶ γόητος, καὶ παραχαράκτου, καὶ φονέως, καὶ πατροκτόνου, καὶ τυράννου· πάντοτε γὰρ οὔτε συγγινώσκονται. Δ'. Οἱ μίμοι καὶ αἱ πόρναι ἐκ τοῦ σώματος δημό. στον πόρον ποιούμεναι τῷ σχήματι τῶν ἱερῶν παρθένων μὴ κεχρήσθωσαν. Ε΄. Οἱ ἀρχιγέροντες καὶ οἱ διοικηταὶ τῶν ἐρ γασιωτῶν Χριστιανοί γίνονται. Γ'. Έξεστι τοῖς κληρικοῖς, καὶ μοναχοί, καὶ τοῖ; λεγομένοις συνοδίταις ὑπὲρ τῶν ἐγκληματικῶς κατα δικασθέντων ἐμπροθέσμως εκκαλεῖσθαι, οὐ μὴν ἀποσπἂν αὐτοὺς ἀπαγομένους. Ἐπεὶ προστιμώνται οἱ ἄρχοντες τριάκοντα λίτρας, καὶ οἱ πρῶτοι τῆς τάξεως κεφαλικώς τιμωρούνται, εἰ μὴ παραχρῆμα τοῖς τοιούτοις ὑπεξέλθωσιν. Εἰ δὲ ἀνθίστανται οἱ κλη ρικοὶ ἢ οἱ μοναχοί, ἀναφέρουσι τῷ βασιλεῖ οἱ ἄρχοντες, καὶ οἱ ἐπίσκοποι οὐκ εἰσὶν ἔξωθεν λόγου μὴ ἐπεξιόντες τὰ τοιαῦτα πλημμελοῦσι μοναχοῖ;. Μάστιξι ταῖς κατὰ νώτου καὶ τοιχῶν Τον κακόν σωφρονίζεσθαι, διά μαγκλας Είων καὶ κουρᾶς. μαγε Κατά βασιλέως ή πόλεως μηχα 12: Δὲ πόρον ἐκ τοῦ σώματος δημοσίᾳ ποιούμενα εργασιωτών.
II. Si clericus aute sententiam definitivam ap- ▲
pellaverit, statutam ob hoc ponam in alios, quiaquaginta libraruın argenti, ab eo fiscus non accipit; sed in pauperes erogatur.
III. Diebus paschalibus neino in carcere, vel
in vinculis tenetur; excepto adultero (39),' et stupram incestumve committente, et rapture virginum. et violatore sepulcrorum et venefico et adulteratore monetæ et homicida,
et parricida, et perduelle Nam ownes hi
semper suas accipiunt pœnas, cum cæteris semel
duntaxat ignoscatur.
IV. Mimæ, ac meretrices, quæ corpore suo publice quæstum faciunt habitu sacrarum virgi
num non utuntor.
V. Archigerontes, et ergasiolarum dicecetse
sunt, qui Christiani sunt.
VI. Licet clericis, et monachis, et iis, qui synocitæ vocantur ut pro conlennatis criminaliter,
intra certum tempus appellent, non autem, ut eos
abstrahant et abducant. Quippe præsides nullam
50 librarum præstant, et primates officii capitaliter puniuntur, si confestim eos persecuti non
fuerint. Sin clerici atque monachi semet eis opponunt, rem præsides ad imperatorein referunt, el
episcopi reprehensione non carent, si monachos
tasia perpetrantes non fuerint persecuti.
Β. Εάν πρὸ τελείας ψήφου κληρικὸς ἐκκαλέσηται
τὴν ὡρισμένην, τούτου ποινὴν κατὰ τῶν ἄλλων τῶν
ν λιτρῶν τοῦ ἀργυρίου ὁ φίσκος οὐ λαμβάνει παρ'
αὐτοῦ· ἀλλὰ τοῖς πένησι διανέμεται.
Γ'. Ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς πασχαλίας οὐδεὶς ἐγε
κλείεται ἡ δεσμείται πλὴν μοιχοῦ, στου προνίνης στον
πλημμελοῦντος, ἢ ἅρπαγος παρθένων, καὶ τυμβω
ρύχου, καὶ γόητος, καὶ παραχαράκτου, καὶ φονέως,
καὶ πατροκτόνου, καὶ τυράννου· πάντοτε γὰρ οὔτε
Ráveç ¿ñolaµ¤ávovaïv. "AmaĘ &k µóver of los mod
συγγινώσκονται.
Δ'. Οἱ μίμοι καὶ αἱ πόρναι ἐκ τοῦ σώματος δημό.
στον πόρον ποιούμεναι τῷ σχήματι τῶν ἱερῶν παρθέ
νων μὴ κεχρήσθωσαν.
Ε΄. Οἱ ἀρχιγέροντες καὶ οἱ διοικηταὶ τῶν ἐρ
γασιωτῶν Χριστιανοί γίνονται.
Γ'. Έξεστι τοῖς κληρικοῖς, καὶ μοναχοί, καὶ τοῖ;
λεγομένοις συνοδίταις ὑπὲρ τῶν ἐγκληματικῶς καταδικασθέντων ἐμπροθέσμως εκκαλεῖσθαι, οὐ μὴν
ἀποσπἂν αὐτοὺς ἀπαγομένους. Ἐπεὶ προστιμώνται
οἱ ἄρχοντες τριάκοντα λίτρας, καὶ οἱ πρῶτοι τῆς
τάξεως κεφαλικώς τιμωρούνται, εἰ μὴ παραχρῆμα
τοῖς τοιούτοις ὑπεξέλθωσιν. Εἰ δὲ ἀνθίστανται οἱ κληρικοὶ ἢ οἱ μοναχοί, ἀναφέρουσι τῷ βασιλεῖ οἱ ἄρχον
τες, καὶ οἱ ἐπίσκοποι οὐκ εἰσὶν ἔξωθεν λόγου μὴ
ἐπεξιόντες τὰ τοιαῦτα πλημμελοῦσι μοναχοῖ;.
Annibalis Fabroti notæ.
Diebus paschutibns. Paschali tempore rei
carcere liberantur. Leo Mag. in epist. et Balsamon.
in Nomoc. Photii tit 9, cap. 25: Monachi Eutychis hi̇retici in libello supplici ad pseudosyno:l.
Ephesinam in actis concilii Chalced. Pagani quoque festis diebus abstinebant suppliciis. V. CaSaul, ad Suetonium, et Meursii Græciam feriatam
in epistolam 14, inter Socraticas.
Excepto adultero. Genialis thori ac lectuli
alleni invasore, ad differentiam adulteri monetæ, de
quo infra. V. Chrys. t. 1, p. 95, 236, et not, et in
Joan, p. 822 et seq. in pr. Hermogen. p. 37. Senecæ Controv. p. 563, comment,
Virginum. Vox virginis deest in quibusdam:
cam autem agnoscunt Græci, et Brodei codex.
Violatore sepulcrorum. Novella Leonis xcvi,
eos qui arcas defunctorum perscrutantur, ut quæ
in its snat expilent, verberari jubet, si´iteruin deprehensi sint post veniam semel impetratam.
Verba Leonis: Μάστιξι ταῖς κατὰ νώτου καὶ τοιχῶν
ip:broɛ:a: xoupela. Theodorus. Balsamon ad uit.
15 Nomocanon. c. 32, in referenda d. Nov. utitur ☐
lis verbis: Τον κακόν σωφρονίζεσθαι, διά μαγκλας -
Είων καὶ κουρᾶς. Εx quibus intelligimus, μαγε
xiába esse flagra, verbera. Vide Glossaria nostra
ad Cedrenum et Nicetam edit. Regiæ. Sed non
putat idem Theodoris d. Nov. Leonis pertinere
ad sepulcrorum violatores: Aliud enim, inquit,
est, reliquias defunctorum transferre, et aliud furandi animo quid eorum quæ inter ipsas sunt,
contrectare, tametsi et hoc quoque improprie di -
catur sepulcrorum violatio. Vide lib. Lx Basıl.,
8. xxii, ad leg. 3, & 4 D.
Et venefico. Prætermisit Balsamo sacrilegum, iɛpójukov, ad Photii Nomocan. Lil. 9, c. 23,
et malelicum, yónta, ad Phot. ibid.
Adulteratore mouela. Qui Græcis naprɣzpáxins, adul.er violatorque monetar, 1. 3, c. eod.
Perduelle. Κατά βασιλέως ή πόλεως μηχα
pivo, Bals. ad Nom, t. 9, c. 25, lege,
direlaç, ut apud Th. De pub. jud. qui contra
Imp. vel remp. aliquid molitus est. Perduellis,
Túpavvos. Vide Theophil. lib. I. tit. 1. et lib. iv,
tit. ult. Photium Nomocan, tit. 7, c. 1, reus perduellonis, 1. 3 c. eod.
Omnes hi. Ilis omnibus principis indulgentia non prodest; cæteri leviorum criminum rei li
berantur, nisi sæpins deliquerint. Eleganter in d.
1. 3: Nec in eos liberalitatis Augusta referatur kumanitas, qui impunitatem veteris admissi non emendationi potius, quam consuetudini deputaverint. V.
not. ad cod.'
Publice quæstum faciunt. Græci videntur
legisse corporis sui quæstum faciunt publice, babitu, etc. Sic Photius, Nomocanonis lit 11, cap.
12: Δὲ πόρον ἐκ τοῦ σώματος δημοσίᾳ ποιούμενα::
Quæstum ex corpore publice facientes. Quæstuariæ
mulieres prohibentur uti habita earum virginum
quæ Deo dedicate sunt. Nov. cxxmi, cap. ult.
Ergasiolarum. De lectione hujus loci mira
est inter interpretes concertatio. Mihi constat
recte legi in veteribus, Ergasiolanorum, ut hic
εργασιωτών. Ergaslotae sive ergasiolani, sunt aro
tilices et operarii, quorum certum erat corpus et
collegium. Dicam tamen quod legi in libro cod.
editionis Nivellianæ, quique Jacobi Cujacii fuisse
dicebatur, his omnino verbis: Ego plane credo
legendum, ez Christianorum numero deligantur, et
esse vetustissimum errorent. Quæ verba ipsius esse
Cujacii non dubito, quoniam ab eodem in Paratitl. cod. ita scriptum invenio: De quibus nisi vetus error insideret, et Theodosiano et Justiniano
codici, legeremus, ut ex Christianorum numero deligantur. Vide tamen eumdem Cujac. Obsere. lib.
XXIII, c. 3, et infra tit. 5 Paratitla. V. Fradini
cuit.
Qui synodila vocantur. Socrates, Dist.
Eccles, v, c. 23.
1. librarum. Græca, Tosáxovta hispŵv. Et
in 1. 6, c. eod.
col. 1169–1170page 47 of 129
PG 138:1169Σ'. Ἐπὶ μόνων χρηματικών, μεταξύ συναινούντων, Α' σὲ μὴν ἀκόντων, ἰσχυρῶς δικάζει ἐπίσκοπος. Ε. Ἡ τῶν ἐπισκόπων ψῆφο; ἔρδωται μεταξύ τῶν ἐπιλεξαμένων αὐτούς· καὶ ἔοικε ταῖς τῶν ὑπάρχων ψήφος, ἀφ᾽ ὧν ἐκκαλεῖσθαι οὐκ ἔξεστιν, Εκβιβά ζονται δὲ διὰ τῶν τάξεων τῶν ἀρχόντων. Θ'. Τους φυλαττομένους ὁ ἄρχων κατὰ Κυριακὴν ἐξάγων ἐρωτάτω μή τι παρὰ τῶν φυλάκων ἀπανθρώπου ὑφίστανται· καὶ ὀριζέτω τροφὴν τοῖς ἐνδεέσι διὰ τῶν κουμμενταρίων, καὶ! κελευέτω τοὺς χρείαν ἔχοντας ἀσφαλῶς λούεσθαι. Παρορωμένων δὲ τούτων, + ἄρχων προστιμᾶται εἴκοσι λίτρας. Καὶ τοσαύτας ή τάξι, καὶ ἡ βουλὴ γ'. Ὁ δὲ ἐπίσκοπος προνοεῖ καὶ ὑπομιμνήσκεται τὸν ἄρχοντα. 1. Οι μαθηματικοί, μὴ καίοντες ἐπὶ τῶν ἐπισκόπων τὰς βίβλους αὐτῶν, καὶ μὴ προσιόντες τῇ ὀρθο δόξῳ πίστει, πάσης ἀπωθοῦνται πόλεως. Εἰ δὲ ἐν πόλει εὑρεθῶσι τὰ τῆς ἰδίας θρησκείας δημοσιεύοντες, ξεπορτατεύονται. ΙΑ'. Προνοείτωσαν οι Χριστιανοὶ παρὰ μηδενὸς κρατεῖσθαι ἡ ὑβρίζεσθαι, ή ζημιούσθαι τοὺς ὑπου στρέφοντας αἰχμαλώτους Ρωμαίους. Ἐὰν προαγωγός ἀναγκάσῃ δούλας ἰδίας, ἢ θυγατέρας ἁμαρτάνειν, προσιοῦσα: τοῖς ἐπισκόποις, τῆς ἐντεῦθεν ἀθλώσεως ἀπολύονται. Γ. Βουλόμενο; ὁ ἐνάγων, οὐ μὴν ἄκων, ἐνάγει παρὰ τῷ ἐπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως, τῷ οἰκονόμῳ καὶ τοῖς ἄλλοις αὐτοῦ κληρικοῖς, εἴτε πρὸς αὐτοὺς, εἴτε πρὸς τὴν ἐκκλησίαν ἔχει. ΙΔ΄. Μήτε τοῖς σκηνικοῖς ἐξέστω δούλην ἢ ἐλευθέραν εἰς πορνείαν προάγειν, ή προϊστᾷν. Ἐπεὶ ἡ δούλη ἐλευθεροῦται πάντως αζημίως τοῖς ἄρχουσιν ἢ τοῖς ἐπισκόποις προσιοῦσα· οἷστισι μέλλει μὴ συγ χωρεῖν ἄκουσαν δούλην, ἢ ἐλευθέραν συνείναι μίμοις ἢ χοροί, η θέαν ἄ λην ἐν τοῖς θεάτροις ἐκ τελεῖν. ΙΕ. Εάν τις, μὴ ὢν ὀρθόδοξος, γενηται συνηγο Εχει ἀντὶ τῆς φιλανθρωπίας. 5 Επισπάται πρὸς τὴν τον κομενταρίσιο, Αθανάτων. 12. 3: Οι μαθηματικοί μὴ καίοντες ἐπὶ τῶν ἐπισκόπων τάς βίβλους αὐτῶν, καὶ τῇ ὀρθοδοξία προσιόντες, πάσης ἀπωλοῦνται πόλεως, ευρισκόμενοι δὲ ἐν ταῖς πόλεις, διπορτα. τεύονται (κι Τα τῆς ἰδίας θρησκείας δη μος.εύοντες, ότι
CONSTIT. ECCLES COLI.ECTIO).
Σ'. Ἐπὶ μόνων χρηματικών, μεταξύ συναινούντων, Α'
σὲ μὴν ἀκόντων, ἰσχυρῶς δικάζει ἐπίσκοπος.
Ε. Ἡ τῶν ἐπισκόπων ψῆφο; ἔρδωται μεταξύ τῶν
ἐπιλεξαμένων αὐτούς· καὶ ἔοικε ταῖς τῶν ὑπάρχων
ψήφος, ἀφ᾽ ὧν ἐκκαλεῖσθαι οὐκ ἔξεστιν, Εκβιβάζονται δὲ διὰ τῶν τάξεων τῶν ἀρχόντων.
Θ'. Τους φυλαττομένους ὁ ἄρχων κατὰ Κυριακὴν
ἐξάγων ἐρωτάτω μή τι παρὰ τῶν φυλάκων ἀπάνθρωπου ὑφίστανται· καὶ ὀριζέτω τροφὴν τοῖς ἐνδεέσι
διὰ τῶν κουμμενταρίων, καὶ! κελευέτω τοὺς χρείαν
ἔχοντας ἀσφαλῶς λούεσθαι. Παρορωμένων δὲ τούτων,
+ ἄρχων προστιμᾶται εἴκοσι λίτρας. Καὶ τοσαύτας ή
τάξι, καὶ ἡ βουλὴ γ'. Ὁ δὲ ἐπίσκοπος προνοεῖ καὶ
ὑπομιμνήσκεται τὸν ἄρχοντα.
1. Οι μαθηματικοί, μὴ καίοντες ἐπὶ τῶν ἐπισκό
πων τὰς βίβλους αὐτῶν, καὶ μὴ προσιόντες τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει, πάσης ἀπωθοῦνται πόλεως. Εἰ δὲ
ἐν πόλει εὑρεθῶσι τὰ τῆς ἰδίας θρησκείας δημο
σιεύοντες, ξεπορτατεύονται.
ΙΑ'. Προνοείτωσαν οι Χριστιανοὶ παρὰ μηδενὸς
κρατεῖσθαι ἡ ὑβρίζεσθαι, ή ζημιούσθαι τοὺς ὑπου
στρέφοντας αἰχμαλώτους Ρωμαίους.
ID Ἐὰν προαγωγός ἀναγκάσῃ δούλας ἰδίας,
ἢ θυγατέρας ἁμαρτάνειν, προσιοῦσα: τοῖς ἐπισκόποις,
τῆς ἐντεῦθεν ἀθλώσεως ἀπολύονται.
Γ. Βουλόμενο; ὁ ἐνάγων, οὐ μὴν ἄκων, ἐνάγει
παρὰ τῷ ἐπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως, τῷ οἰκονόμῳ
καὶ τοῖς ἄλλοις αὐτοῦ κληρικοῖς, εἴτε πρὸς αὐτοὺς,
εἴτε πρὸς τὴν ἐκκλησίαν ἔχει.
ΙΔ΄. Μήτε τοῖς σκηνικοῖς ἐξέστω δούλην ἢ ἐλευθέ
ραν εἰς πορνείαν προάγειν, ή προϊστᾷν. Ἐπεὶ ἡ
δούλη ἐλευθεροῦται πάντως αζημίως τοῖς ἄρχουσιν ἢ
τοῖς ἐπισκόποις προσιοῦσα· οἷστισι μέλλει μὴ συγ
χωρεῖν ἄκουσαν δούλην, ἢ ἐλευθέραν συνείναι μίμοις
ἢ χοροί, η θέαν ἄ λην ἐν τοῖς θεάτροις ἐκτελεῖν.
ΙΕ. Εάν τις, μὴ ὢν ὀρθόδοξος, γενηται συνηγο
VIT. Iu cansis duntaxat pecuniariis, inter com.
sentientes, non invitos, recte cognoscit episcopus.
VII. Episcoporum sententia rata est inter eos,
qui episcopos judices elegerunt; et similis est scitentiis praefectorum praetorio a quibus appellarè non licet. Mandantur autem exsecutioni per
apparitores prasidum
IX. Eos, qui sunt in custodia, præses die Dominico prolucens, interroget nun quid inhumani
a custodibus perpetiantur: et egenis assignet alimenta per commentarienses ac præcipiat eo«,
quibus hoc opus crit, tuio larari. Qur si negliganlur, præses 20 libris multatur, ac tantunem prestat ipsum officium: decurionum ordine tres libras
solvente. Rem ipsam curat episcopus, et præsidem
adionet.
X. Mathematici livros suos prasentit us cpiscopis now concremantes, nec ad fidem orthodoxam
accedentes, ex omnibus civitatibus expelluntur. Sin
autem in civitatibus reperti fuerint, superstitionem suam publicantes, deportantur.
XI. Provideant Christiani, ne a quoquam detineantur, vel injuriis aut daninis afficiantur captivi
Roraui, qui revertuntur.
XII. Si perductor ancillas suas, vel filias, peccare
coegerit, aut episcopos accedentes, ea miseria libe
rantur.
XIII. Actor volens, non invitus, apud archiepiscopum Constantinopolitanum agit adversus œconomum,
et reliquos ejus clericos, sive contra ipsos, sive
contra Ecclesiam habeat actionem.
XIV. Ne scenicis quidem liceat, ut ancillam, vel
ingenuam, ad scortationem perducant, aut prosti -
tuant. Quippe omnino ancilla vindicatur in libertatem absque ulla jactura, si ad præsides aut episco -
pos accedat: quibus etiam erit curæ, ne permittant
ancillam, vel ingenuam mulierem, invitam versati
cum minis, aut churis, aliudve spectaculum in theatris exhibere.
XV. Si quis non orthodoxus fictus fuerit
Annibalis Fabroti notæ.
Præfectorum prætorio. sententia episcopi non appellatur. Hæc lex dirigitur ad prefecum pratorio, a cujus sententiis etiam appel- D.
Jare non licet, I. 19 et 50, r. De appellat.
Per apparitores præsidum. Per publicum
officium, in Appendice cod. Theod, num. 18, quam
conferre cum l. 8. c. cod. operae pretium erit.
Episcopus igitur suæ sententie non habet exse.
cutionem, sicut nec judices delegati (L. e dive Pio
45. 3). De re judic.)
Num quid inhumani. Ne his humanitas
claus's per corruptos carcerum custodes megetur,
in 1. 9) c. eod. Græci sic accipiunt, quasi legeretur,
Num his. Humanitatem quidam interpretantur victualem exbibitionem, seu cibum potumque humanitati sufficientem, ut Cassiodl. Var. 7, 33. Εχει
Græcis assentior humanitatem hic accipientibus
ἀντὶ τῆς φιλανθρωπίας. Vide lih, vt Basil. tit. 5
m. 17 V. Gothofr. ad Lilian. p. 20.
Commentarienses. Carcerum custodes. Mus
velogiam Greeman meuse Jan. Επισπάται πρὸς τὴν
τον κομενταρίσιο, Αθανάτων. Gilyla s
Marcelli, Surii l. 1: Eductum de carcere; erat
enim commentariensis, etc. Vide ad Glossas Bsilic.
1. Mathematici. Theodorus Balsamon ad Photii Nomacan. ut 12. cap. 3: Οι μαθηματικοί μὴ
καίοντες ἐπὶ τῶν ἐπισκόπων τάς βίβλους αὐτῶν,
καὶ τῇ ὀρθοδοξία προσιόντες, πάσης ἀπωλοῦνται
πόλεως, ευρισκόμενοι δὲ ἐν ταῖς πόλεις, διπορτα.
τεύονται (κι martematici coram episco:is libros
suos non concremɲit, neque ad orthodoxam fidem
accedunt, omnibus pel'uniur civitatibus: iurenti deportantur. Idem dicit ad titulum 9, cap. 25, p. 119.
Superstitionem. Τα τῆς ἰδίας θρησκείας δημος.εύοντες, Ρotus, Nom. tit. 9, c. 25; que in
terpretantur verba lene legis 100, c. h. i. Vel se
creta erroris sui e: professionis insinuazerint.
Si quis non orthodoxus. Alii quam Chri -
stiani, advocati non recipiun'ur. Judicis vel papanis causas agendi vel militandi licentiam den
gousis constit. Theol. ad Valentin. num. 6, ότι
Append. col. Theod
col. 1171–1172page 48 of 129
PG 138:1171ρος τῶν ὑπάρχων, ἢ ἐπιχωρίου ἑτέρου δικαστηρίου, Π ἡ μὲν τάξις τῶν ὑπάρχων ρ', λίτρας προστιμάται ο ὁ δὲ συνήγορος γενέσθαι καὶ συνηγορήσαι τολμήσεις ἐκβάλλεται τοῦ καταλόγου· καὶ δημευόμενος διηνε πῶς ἐξορίζεται· ὁ δὲ ἐπιχώριος ἄρχων εἰς τὸ ἥμισυ τῆς οὐσίας δημευόμενος ἐπὶ πενταετίαν ἐξορίζεται. ΙϚ'. Ἐὰν τῷ νόμῳ μὴ κεκώλυται ὁ γάμος, ἀλλ' ἡ μνηστὴ διὰ τὴν διάφορον θρησκείαν αὐτὸν παραιτεῖται· εἰ μὲν ᾔδεσαν τοῦτο οἱ γονεῖς αὐτῆς πρὶν ἢ λάβη τοὺς ἀρραβώνας, ἑαυτοῖς μεμφέσθωσαν· εἰ δὲ ηγνόουν, ἢ μετὰ τοὺς ἀρραβῶνας ἡ αἰτία γέγονεν, ἁπλοῦς αὐτοὺς ἀναδίδωσι. Τὰ αὐτὰ δὲ ἐπὶ μνήστορος εἰς τὸ ἀναλαβεῖν ἢ ἀπολέσαι τοὺς ἀρραβῶνας. ΙΖ΄. Επιλογῇ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν πρώτων οι κητόρων γίνεται ὁ σιτώνης ἀπὸ τῶν στρατευομένων ἐν τῇ ἐπιχώρῳ τάξει, ἢ τῶν πληρωσάντων, ἢ τῶν μελλόντων στρατεύεσθαι· καὶ ὁ παραβαίνων τ' λίτρες προστιμάται. ΙΗ'. Οἱ ὑφεστῶτες ἐν τῇ φυλακῇ, προσκαρτερούν τις στρατιωτταῖς, ἐν τοῖς σεδέτοις αὐτῶν τὸ προσφερόμενον εἶδος ἐκ τῶν ἐν τῇ πόλει ἢ τῇ ἐνορίᾳ αὐτῆς γεωργουμένων δεχέσθωσαν ὑπὲρ τῶν ἀννωνῶν αὐτῶν δοκιμασίᾳ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τοῦ ἄρχοντος, ἢ τοῦ ἐκδίκου ἐξ ἀπολείψεως τοῦ ἄρχοντος· καὶ οὐκ ἀναγ χάζεται ὁ συντελεστής απαργυρισμον διδόναι. 10'. Οἱ ἔκδικοι κατὰ ψήφισμα τῶν ἐπισκόπων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν κληρικῶν καὶ κτητόρων και βου λε τῶν γίνονται, πρότερον ομνύντων ἐν ὑπομνήμασιν ὀρθοδόξους αὐτοὺς εἶναι τῶν τοῦτο γινωσκόντων. Η δὲ πράξις παρουσίᾳ τοῦ ἐπισκόπου συνίσταται. Κ'. Οὐδεὶς στρατεύεται, εἰ μὴ ἐν ὑπομνήμασι μαρτυρηθῇ ἐπὶ τριῶν ἐπὶ τῶν ἁγίων Ευαγγελίων Χριστιανὸς ὀρθόδοξος, συνισταμένης της πράξεως παρὰ τῷ ἄρχίντι, ἔνθα μέλλει στρατεύεσθαι, δύο να μισμάτων ὑπὲρ αὐτῆς δεδομένων. Εἰ δὲ τοῦτο παρα μεληθῇ, δίδωσιν ὁ ἄρχων πεντήκοντα λίτρας, καὶ ἡ τάξις αὐτοῦ κ', καὶ ὁ στρατευόμενος δέκα, καὶ ἐκε βάλλεται. Καὶ οἱ ψευδομαρτυρήσαντες σωματικῶς τιμωρούνται. Αἱ ποιναὶ τοῖς προβάτοις εἰσάγονται κινδύνῳ τοῦ κόμητος. ΚΑ'. Ἐὰν διαμαρτυρίαν ἐπὶ ἀναργυρία πέμψαι τις οὐ δύναται, διὰ τὸ ἄρχειν τῆς ἐπαρχίας τὸν ἀνα τίδικον αὐτοῦ, προσίτω ἄρχοντι ἑτέρῳ πολιτικῷ Η στρατιωτικῷ, καὶ τοῦτο φανερούτω· ἢ ἐν ἀπορίς λ'. ἀννώνων.
elvocatus apud praefectos pretorio, centum libris ρος τῶν ὑπάρχων, ἢ ἐπιχωρίου ἑτέρου δικαστηρίου,
ipsum officium multatur. Qui vero fieri advocatus,
et patrocinium præstare fuerit ausus, ab advocatosum numero removetur, et bonis per proscriptionem
anissis, in perpetuum relegatur: regionis autem
præses, dimidia patrimonii parte multatus, exsilio
quinquennii punitur.
XVI. Si non probibitum lege sit matrimonium
sed spousa propter diversitatem religionis spousum recuset: siquidem id noverant ipsius parentes
prius, quam arrhas accepisset, duplas restituit. Sin
cheinceps intercessit hæc causa, restituit simplas.
Idem in sponsa quoque obtinet, ad recipiendas vel
perdendas rrhas.
XVII. Delectu episcopi et primatum inter
possessores, Π: comparator frumenti, ex illis, qui
militant in ejus regionis officio, sive munus suum
impleverint, sive adhuc militaturi sint. Moc qui
tarsgreditur, 50 libris multatur
XVIII. Milites, qui præpositi sunt (60°), et intenti
a¿endis excubiis, in stationibus suis, species, quæ
per agrorum culturam in civitate, vėl iu ejus territorio proveniunt, annonarum suarum nomine
accipiant, arbitratu episcopi et præsidis, aut defen⚫
soris, si præses absit. Nec collator adærationem
praestare cogitur.
XIX. Defensores per episcoporum, et clericorum,
et in dignitate constitutorum et possessorum,
et eurialium decreta constituuntur: prius illis qui
cos cognoscunt, in actis monumentorum, esse ipsos –
orthodoxos jurantibus. Actus ipse, in episcopi præsentia celebratur.
ἡ μὲν τάξις τῶν ὑπάρχων ρ', λίτρας προστιμάται ο
ὁ δὲ συνήγορος γενέσθαι καὶ συνηγορήσαι τολμήσεις
ἐκβάλλεται τοῦ καταλόγου· καὶ δημευόμενος διηνε
πῶς ἐξορίζεται· ὁ δὲ ἐπιχώριος ἄρχων εἰς τὸ ἥμισυ
τῆς οὐσίας δημευόμενος ἐπὶ πενταετίαν ἐξορίζεται.
ΙϚ'. Ἐὰν τῷ νόμῳ μὴ κεκώλυται ὁ γάμος, ἀλλ' ἡ
μνηστὴ διὰ τὴν διάφορον θρησκείαν αὐτὸν παραιτεί
ται· εἰ μὲν ᾔδεσαν τοῦτο οἱ γονεῖς αὐτῆς πρὶν ἢ λάβη
τοὺς ἀρραβώνας, ἑαυτοῖς μεμφέσθωσαν· εἰ δὲ
ηγνόουν, ἢ μετὰ τοὺς ἀρραβῶνας ἡ αἰτία γέγονεν,
ἁπλοῦς αὐτοὺς ἀναδίδωσι. Τὰ αὐτὰ δὲ ἐπὶ μνήστορος
εἰς τὸ ἀναλαβεῖν ἢ ἀπολέσαι τοὺς ἀρραβῶνας.
ΙΖ΄. Επιλογῇ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν πρώτων οικητόρων γίνεται ὁ σιτώνης ἀπὸ τῶν στρατευομένων
ἐν τῇ ἐπιχώρῳ τάξει, ἢ τῶν πληρωσάντων, ἢ τῶν
μελλόντων στρατεύεσθαι· καὶ ὁ παραβαίνων τ' λίτρες
προστιμάται.
ΙΗ'. Οἱ ὑφεστῶτες ἐν τῇ φυλακῇ, προσκαρτερούν
τις στρατιωτταῖς, ἐν τοῖς σεδέτοις αὐτῶν τὸ προσφε
ρόμενον εἶδος ἐκ τῶν ἐν τῇ πόλει ἢ τῇ ἐνορίᾳ αὐτῆς
γεωργουμένων δεχέσθωσαν ὑπὲρ τῶν ἀννωνῶν αὐτῶν
δοκιμασίᾳ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τοῦ ἄρχοντος, ἢ τοῦ
ἐκδίκου ἐξ ἀπολείψεως τοῦ ἄρχοντος· καὶ οὐκ ἀναγ
χάζεται ὁ συντελεστής απαργυρισμον διδόναι.
10'. Οἱ ἔκδικοι κατὰ ψήφισμα τῶν ἐπισκόπων καὶ
τῶν ἀξιωματικῶν κληρικῶν καὶ κτητόρων και βουλε τῶν γίνονται, πρότερον ομνύντων ἐν ὑπομνήμασιν
ὀρθοδόξους αὐτοὺς εἶναι τῶν τοῦτο γινωσκόντων. Η
δὲ πράξις παρουσίᾳ τοῦ ἐπισκόπου συνίσταται.
Κ'. Οὐδεὶς στρατεύεται, εἰ μὴ ἐν ὑπομνήμασι
μαρτυρηθῇ ἐπὶ τριῶν ἐπὶ τῶν ἁγίων Ευαγγελίων
Χριστιανὸς ὀρθόδοξος, συνισταμένης της πράξεως
παρὰ τῷ ἄρχίντι, ἔνθα μέλλει στρατεύεσθαι, δύο να
μισμάτων ὑπὲρ αὐτῆς δεδομένων. Εἰ δὲ τοῦτο παρα
μεληθῇ, δίδωσιν ὁ ἄρχων πεντήκοντα λίτρας, καὶ ἡ
τάξις αὐτοῦ κ', καὶ ὁ στρατευόμενος δέκα, καὶ ἐκε
βάλλεται. Καὶ οἱ ψευδομαρτυρήσαντες σωματικῶς
τιμωρούνται. Αἱ ποιναὶ τοῖς προβάτοις εἰσάγονται
κινδύνῳ τοῦ κόμητος.
XX. Nullus ad ullam militian admittitur, uisi
per tres in actis monumentorum, propositis sacrosauctis evangeliis, ei testimonium perhibitum fuerit,
quod sit Christianus orthodoxus: qui quidem aclus
apud ejus loci præsidem celebratur ubi militaturus
est, duobus solidis ejus nomine solvendis. Quod si
neglectum fuerit, praeses 10 libras solvit, et officium
‹jus 20, et qui militiam consecutus est, 10, simulque loco movetur. Qui falsum dixere testimonium,
pvna corporali amiciuntur, atque ipse multz, periculo comitis rerum privatarum, privatis inferuntur.
XXI. Si quis denuntiationem pecuniæ non numeΚΑ'. Ἐὰν διαμαρτυρίαν ἐπὶ ἀναργυρία πέμψαι
rate mittere nequeat, propterea quod ipsius ad- τις οὐ δύναται, διὰ τὸ ἄρχειν τῆς ἐπαρχίας τὸν ἀνα
versarius provinciæ præses sit: alium magistratum τίδικον αὐτοῦ, προσίτω ἄρχοντι ἑτέρῳ πολιτικῷ
civilem vel militarem adeat, eique rem manifestet: Η στρατιωτικῷ, καὶ τοῦτο φανερούτω· ἢ ἐν ἀπορίς
Annibalis Fabroti notæ.
Natrimonium. Sperate nuptiæ in 1. 16, id
est, sponsalia, I. Si puellas 6, d. De sponsalib.;
legibus inter orthodoxum et hæreticum nuptiæ
permissir sunt, ut scribit Photius, Nonocan. tit.
42, c. 13. Quid autem sacris canonibus ea de re
catum sit, vide in concilio Laodic. et Chalced. 18.
Jure autem miratur Balsamon ad d. L. 12, quodl
“piscoporum negligentia apud Hispanos parentes
orthodoxi filias suas Saracenis nuptum collocent.
Propter diversitatem. Hæc non sunt in Basilicis, auciore Balsamone, d. c. 13.
Delectu. Vide supra Parat. ad lit. 5. in fine.
Corrige et hic versionem hoc modo: Vel qui munus hoc impleverint, vel qui militaturi sint,
L. libris nult. Man. Peiresc. habet λ'.
Milites, qui propositi sunt. Milites qui in
stativis sunt; de sedelis dixi adl Theoph. De mill.
testam.
Annonarum, ἀννώνων. Vide Glossarium ad
Cedrenum.
In dignit. constit. Honoratorum. 1. 19, C.
eod. Vide quæ dixi supra ad l. 18 cod., De eris op.
es cleric.
Nu!lus ad ullam militiam. Alii quam Christiani militare non possunt. Theodosius et ValenLin. in Appendice C. Theodosiani, nom. 9: Paganis
causas agendi, vel militandi licentiam denegamus,
Vide ad 1. 12, 11. 3.
col. 1173–1174page 49 of 129
PG 138:1173τούτων τῷ ἐπισκέπῳ, καὶ οὕτως ἐκκόπτει τὸν χρόνον. Τοῦτο καὶ ἐπὶ ἀναργυρίας προικός. ΚΒ'. Μηδεὶς ἐμβαλλέσθω φυλακή χωρίς προστάξεως τῶν ἀρχόντων ἢ τῶν ἐκδίκων. Τοὺς ἐμβαλλομένους δὲ ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος βλεπέτωσαν οἱ επίσκοποι, καὶ τὰς αἰτίας πολυπραγμονούντες, παν ρασκευαζέτωσαν τοὺς ἄρχοντας πρᾶξαι τὰ νόμιμα, ἀδείας οὔσης τοῖς ἐπισκόποις ἀναφέρειν τῇ βασι λείᾳ περὶ τῆς ῥαθυμίας τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν τάξεων. ΚΓ. Ιδιωτικαὶ φυλακαὶ μὴ ἐστωσαν, τῶν ἐμβαλο λομένων αφιεμένων προνοίᾳ τῶν ἐπισκόπων. ΚΔ'. Οὐδεὶς δύναται τὰ ἐκτιθέμενα βρέφη ἐξ ἐλευ θέρων ἢ δούλων τεχθέντα ἐκδικεῖν, ὡς δοῦλα ἡ εναπόγραφα, ἢ γεωργικά κολωνά· οὐδὲ μετὰ τοιαύ της διαστίξεως ἔξεστιν αὐτὰ εἰς τροφὴν ἀναλαμβά ἀλλ᾽ εἰσὶν εὐγενεῖς, καὶ τὰ τικτόμενα παρ ραπέμπουσι τέκνα ἐξωτικοῖς, ὡς βούλονται, καὶ προνοοῦσι τούτων οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ ἄρχοντες. ΚΕ'. Προνοοῦσιν οἱ ἐπίσκοποι τῶν νενομοθετημένων ἐπὶ τῇ κωλύσει τῶν κύβων, καὶ τοὺς ἀκοσμοῦντας σω ρονίζουσι διὰ τῶν ἀρχόντων καὶ πατέρων, καὶ ἐκδίκων τῶν πόλεων. ΚϚ'. Ο τὰ πολιτικὰ διοικήσας λογοθετεῖται ἢ ἑκών, ἢ διὰ τοῦ ἄρχοντος ἀζημίως αναγκαζόμενος κατ' ἐνιαυτ'ν παρὰ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τριῶν τῶν ἐν τῇ πόλει προεχόντων ἐπὶ πράξεως προκειμένων τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων, καὶ φανερουμένου τί μὲν ἐδα πάντα, τί δὲ, ὡς εἰκὸς, λοιπασθεὶς ἔδωκεν· καὶ ἔχει τὸ ἀσφαλὲς, ἕως ἂν ἡ βασιλεία τὸν αὐτῇ δου κ ῦντα στέλῃ ἐποπτεύσοντα τὰ λογοθέσια· καὶ εἴπερ ὀρθῶς αὐτὰ εὕρῃ γινόμενα, τὸ ἀσφαλὲς περιποιεί διὰ ψήφου τῷ διοικήσαντι, καὶ οὐκέτι δευτέραν δ (σταται ζήτησιν. Οὐκ ἔξεστι τοῖς ἄρχουσι πέμπειν εἰς τὰς ἐπαρχίας δισκούστορας, ἢ λογοθέτας, ἢ ἐξισωτὰς ἐπὶ ταῖς ἐξω στάτεσι τῶν δημοσίων λογισμών. Αλλ' εἰ μὲν θεῖον τύπον ἐκ συναρπαγῆς ἐπιφέρωνται, ἄδειαν ὁ ἐπίσκοπος έχει προσδέχεσθαι αὐτὸν, καὶ μηνύειν τῇ βασι θείᾳ· εἰ δὲ πρόσταξιν ἢ κομμονιτώρια, ἢ ψήφους ἀργικά; ἔχει, παντελῶς αὐτὰ οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ ἄρχοντες. σιωπῶν δὲ ὁ ἐπίσκοπος ἀγανα κτεῖται. ῾Ο ἐμφανίζων ἐν ἐπαρχίᾳ θείους τύπους,, ἢ διατάξεις, ή προαγωγὰς ἀρχόντων, ἢ ὑπάτων, ἢ καθιδρύ prανί δίχα πάσης δαπάνης, Χω ρίς ζημίας πάσης, Δισκούσσορας ἢ λογοθέτας. Τὸ ἢ, ἑρμηνευτικών, λογοθέτη Θεῖον τύπον, Κομμαντώρια, Κομμα ντέριον, ἐπιστολὴ ἀποστελλομένη μετά προστάξεως. Προαγωγές Εργα χόντων.
τούτων τῷ ἐπισκέπῳ, καὶ οὕτως ἐκκόπτει τὸν χρόνον. vel in horum defecti, adeal episcopum, atque lia
Τοῦτο καὶ ἐπὶ ἀναργυρίας προικός.
ΚΒ'. Μηδεὶς ἐμβαλλέσθω φυλακή χωρίς προστάξεως τῶν ἀρχόντων ἢ τῶν ἐκδίκων. Τοὺς ἐμβαλλο
μένους δὲ ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος βλεπέτωσαν οἱ
επίσκοποι, καὶ τὰς αἰτίας πολυπραγμονούντες, παν
ρασκευαζέτωσαν τοὺς ἄρχοντας πρᾶξαι τὰ νόμιμα,
ἀδείας οὔσης τοῖς ἐπισκόποις ἀναφέρειν τῇ βασι
λείᾳ περὶ τῆς ῥαθυμίας τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν
τάξεων.
ΚΓ. Ιδιωτικαὶ φυλακαὶ μὴ ἐστωσαν, τῶν ἐμβαλο
λομένων αφιεμένων προνοίᾳ τῶν ἐπισκόπων.
ΚΔ'. Οὐδεὶς δύναται τὰ ἐκτιθέμενα βρέφη ἐξ ἐλευ
θέρων ἢ δούλων τεχθέντα ἐκδικεῖν, ὡς δοῦλα ἡ
εναπόγραφα, ἢ γεωργικά κολωνά· οὐδὲ μετὰ τοιαύτης διαστίξεως ἔξεστιν αὐτὰ εἰς τροφὴν ἀναλαμβάV.LY • ἀλλ᾽ εἰσὶν εὐγενεῖς, καὶ τὰ τικτόμενα παρ
ραπέμπουσι τέκνα ἐξωτικοῖς, ὡς βούλονται, καὶ
προνοοῦσι τούτων οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ ἄρχοντες.
ΚΕ'. Προνοοῦσιν οἱ ἐπίσκοποι τῶν νενομοθετημέ
νων ἐπὶ τῇ κωλύσει τῶν κύβων, καὶ τοὺς ἀκοσμοῦν
τας σω ρονίζουσι διὰ τῶν ἀρχόντων καὶ πατέρων,
καὶ ἐκδίκων τῶν πόλεων.
ΚϚ'. Ο τὰ πολιτικὰ διοικήσας λογοθετεῖται ἢ
ἑκών, ἢ διὰ τοῦ ἄρχοντος ἀζημίως αναγκαζόμενος
κατ' ἐνιαυτ'ν παρὰ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τριῶν τῶν ἐν
τῇ πόλει προεχόντων ἐπὶ πράξεως προκειμένων τῶν
ἁγίων Εὐαγγελίων, καὶ φανερουμένου τί μὲν ἐδαπάντα, τί δὲ, ὡς εἰκὸς, λοιπασθεὶς ἔδωκεν· καὶ
ἔχει τὸ ἀσφαλὲς, ἕως ἂν ἡ βασιλεία τὸν αὐτῇ δου
κ ῦντα στέλῃ ἐποπτεύσοντα τὰ λογοθέσια· καὶ εἴπερ
ὀρθῶς αὐτὰ εὕρῃ γινόμενα, τὸ ἀσφαλὲς περιποιεί
διὰ ψήφου τῷ διοικήσαντι, καὶ οὐκέτι δευτέραν δ
(σταται ζήτησιν.
Οὐκ ἔξεστι τοῖς ἄρχουσι πέμπειν εἰς τὰς ἐπαρχίας
δισκούστορας, ἢ λογοθέτας, ἢ ἐξισωτὰς ἐπὶ ταῖς ἐξω
στάτεσι τῶν δημοσίων λογισμών. Αλλ' εἰ μὲν θεῖον
τύπον ἐκ συναρπαγῆς ἐπιφέρωνται, ἄδειαν ὁ ἐπίσκο
πος έχει προσδέχεσθαι αὐτὸν, καὶ μηνύειν τῇ βασι
θείᾳ· εἰ δὲ πρόσταξιν ἢ κομμονιτώρια, ἢ ψήφους
ἀργικά; ἔχει, παντελῶς αὐτὰ οἱ ἐπίσκοποι καὶ
οἱ ἄρχοντες. σιωπῶν δὲ ὁ ἐπίσκοπος ἀγανακτεῖται.
῾Ο ἐμφανίζων ἐν ἐπαρχίᾳ θείους τύπους,, ἢ διατά
ξεις, ή προαγωγὰς ἀρχόντων, ἢ ὑπάτων, ἢ καθιδρύ
tempus interrumpat. Idem locum habet etism în
exceptione non numeratæ dotis.
"
XXII. Nemo conjicitur in carcerem, non interveniente presidum, vel defensorum actu. Et eus
qui in carcerem conjiciuntur, episcopi semel in septimana visitent, et curiose causas inquirentes, of
ſiciant, ut legibus consentanea præsides agant:
habentibus facultatem iisdem episcopis, ut de culpa
præsidium et officiorum imperatoriam majestatemi
referant.
XXIII. Privati carceres mulli sunto, dimitter.dis
iis, qui in eos conjiciuntur, episcoporum prανί
dentia.
XXIV. Nemo potest infantes, ex ingenuis, vel servis natos, qui exponuntur, sili vindicare tanquam
mancipia, vel ascriplitie, colomarizere conditionis,
neque cum tali distinctione, livet eos nutriendos
suscipere; sel iugenui sunt, et que acquirunt, ad
liberos suos, vel extraneos, quo modo voluerint,
transmittunt; quarum sane rerum curam præsides
et episcopi gerunt.
XXV. Solliciti sunt episcopi de iis, quæ sancita
sunt in prohibitione alearum, et inhoneste se gerentes, opera præsidum castigant.
XXVI. Qui res municipales administravit, obuoxius est reddendis rationibus, vel sponte, vel interveniente absque damno coactione præsidis,
idque quotannis, apud acta monumentorum, in
præsentia episcopi et trium primorum in municipio,
propositis sacris evangeliis; ubi manifestantum,
quas impensas fecerit, et quid reliquorum nomine
(ceu consentaneum est) solverit: ac securitatem
habet, donec imperatoria majestas aliquem arbitratu
suo mittat, qui rationes inspiciat: qui si recte faclas invenerit. per decretum ei, qui administravit,
cavet, nec alteri deinceps obnoxius est inquisitioni.
ad
Non licet præsidibus, ut in provincias discussores sive ratiocinatores, vel peraqualores,
discutiendas rationes publicas, mittant: sed si qui
sacram formulam subreptitiam asserunt, epicopi potestatem ejus accipiendæ habent, et ad imperatoriam majestatem referendi. Caeteraque ejusmodi mandala, vel commonitoria vel decrcla
praesidalia ne prorsus admittantur, eficiant episcopi. Quod si rem silentio præterit episcopus, indignationem incurrit.
Qui sacras in provincia formulas, vel constita -
tiones, vel presidum consulumve perductiones
Annibalis Fabroti notæ.
Absque damno. Absque ullo sumptu, ut apud
Justin. Quid alien. tic., § 21. Sine omni damno,
δίχα πάσης δαπάνης, Th. sine ullo sumptu. Χω
ρίς ζημίας πάσης, sine omni damno, in integra
const c. h. t. Confer legem 28, infra cum 1. 28,
c. rod.
Discussores. Recte hie, et in integra const.
Δισκούσσορας ἢ λογοθέτας. Τὸ ἢ, est ἑρμηνευτικών,
discussorem enim Graci λογοθέτη vocant. Vide
tit. c. De discussor. et ibi Cuj.
Sacram formulam. Θεῖον τύπον, sacram for
mam. typum.
Commonitoria. Κομμαντώρια, Sic ctiam
scribitur in constit. integra. Glossae juris: Κομμα
ντέριον, ἐπιστολὴ ἀποστελλομένη μετά προστά
ξεως. Epistola missa cum praecepto, jussione. lite
Cam iil.
Consulumre perductiones. Προαγωγές Εργα
χόντων. Contius vertit: Consulum precessiones.
col. 1175–1176page 50 of 129
PG 138:1175σεις ανδριάντων, ἐὰν πλέον ἐξ νομισμάτων ἐξ ὅλης λάβῃ τῆς ἐπαρχίας, τὸ τετραπλοῦν τοῦ περιττού ἀποδίδωσιν, ἄδειαν ἔχοντος τοῦ ἐπισκόπου τοῦτο κωλύειν, καὶ ποινῆς δέκα χρυσίου λιτρῶν ἐπικειμέν νης τῷ ἄρχοντι, καὶ τῇ τάξει, καὶ τῷ ἐπισκόπῳ, εἰ μὴ τὴν ὑπερπραξίαν κωλύσωσιν. Θὰ δεῖ προσδέχεσθαι τὸν μετὰ τύπου παρὰ τῶν αρχόντων στελλόμενον ἐπὶ καθαιρέσει ὁλκῶν, ή και θαιρέσει οικοδομημάτων, ἢ τοιούτων ἄλλων· ἡ καὶ μὴ κωλύων ὁ ἐπίσκοπος, τῇ αὐτῇ ὑπόκειται ποινῇ. Δεῖ τὸν ἐπίσκοπον καὶ τὸν πατέρα προνοείν τοῦ μὴ παρά τινων αλόγως κατέχεσθαι τοὺς πολιτικού τόπους, μηδὲ τούτους ἐκδίδοσθαι χωρίς θείου τύπου καὶ ἀναζητεῖν τοὺς ἐκ θείου τύπου νομὰς ὑδάτων ἔχοντας· ὥστε μὴ τὸν μὲν ἧττον, τὸν δὲ πλέον ἔχεις τοῦ προσήκοντος. Εἰ μὲν ἀκίνητον ἔχουσιν οὐσίαν οἱ ἐν ἐπαρχίαις υπομνησθέντες ἐξωμοσίας, καταπιστεύονται· εἰ δὲ μή, πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ἐγγυητήν διδόασι μέχρι τῆς ήδη κρατούσης ποσότητος. Εἰ δὲ περὶ τῆς ἀξιοπιστίας τῶν ἐγγυητῶν ἀμφιβάλλεται, δοκιμάζονται παρά τοῦ ἐπισκόπου καὶ τοῦ πατρὸς, καὶ τοῦ ἐκδίκου εἰς ταυτὸ συνιόντων· καὶ ὁ σταλεὶς οὐδὲν λαμβάνει ὑπὲρ τῆς ἐξωμοσίας ἢ τῶν ἐγγυητών. Εἰ δὲ ἐξ ἰδικῆς τοῦ βασιλέως κελεύσεως ή προστάξεως ἄρχοντος ἐπιτραπείη τὸ πρόσωπον ὁ πράκτωρ ἄγειν ἐγγύῃ μὴ και ταπιστευόμενος, τοῦτο ποιεῖ ἀζημίως, καὶ ταῦθα τῶν αὐτῶν ἐπιτιμίων κρατούντων κατὰ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τοῦ ἄρχοντος, εἰ παραβαθῆναι συγχωρήσειεν, ἢ παραβαινομένου τινός, μὴ θάττον μηνύσωσι τῇ βασιλείᾳ. Δεῖ δὲ αὐτοὺς φυλάττειν μηδὲν πλέον τοῦ διατεταγμένου δίδοσθαι σπόρτουλα. Ἐξ ἀνάγκης οὐ δεν γίνεσθαι διάγραφα πλὴν τῶν ἀνωτέρω εἰρημένων ἐξ νομισμάτων ἐπιφανείς διατάξεων καὶ λοιπῶν αἰ τιῶν, καὶ τῶν εἰς κοινωφελεῖς πολιτικάς χρείας καὶ πᾶσιν ἀρεσκούσας. Παραφυλάξει δὲ ὁ ἐπίσκοπος τα νομοθετηθέντα περὶ κωλύσεως αφοπλισμοῦ καὶ ἀπαρ γυρισμοῦ μητάτων. ΚΖ'. Εἰ μὲν ὁ πατὴρ ἐάσῃ κατὰ διαθήκας τῷ μαινομένῳ κουράτορα, γίνεται χωρὶς ἐγγυῶν· εἰ δὲ μὴ κατέλιπεν, ὁ ἐκ τοῦ νόμου καλούμενος συγγενής αὐτοῦ, γίνεται. Η συγγενούς μὴ ὄντος, ἢ ἀνικάνου εὑρισκομένου, καὶ ἕτερος κατὰ δοκιμασίαν τοῦ ἄρ χοντος γίνεται· καὶ εἰ μὲν ἔχῃ ἀξιόχρεων οὐσίαν οὐ δίδωσιν ἐγγύας· εἰ δὲ μή, δίδωσι πρὸς τὸ ἐγχωροῦν. Εφ' ἑκατέρου δὲ θέματος ενωμάτως πατὴρ Σπόρτουλα. Επί τοῖς σπορτούλοις. ἐπὶ ταῖς συνηθείαις. 10: Λαμβάνων Δανιήλος ἐπίσκοπος σπόρτουλα. Αφοπλισταί Δάστε
vel statuarum erectiones insinual, si amplius sex σεις ανδριάντων, ἐὰν πλέον ἐξ νομισμάτων ἐξ ὅλης
melidis acceperit ex universa provincia, quadruplum λάβῃ τῆς ἐπαρχίας, τὸ τετραπλοῦν τοῦ περιττού
• jus, quod banc quantitatem superat, restituit:
liabente hujus rei prohibends potestatem episcopo,
et pœna docem auri librarum incumbente præsidi,
atque olirio, et ipsi episcopo, si summa majoris
exactionem non prohibuerint.
Non admittendus est, qui cum formula mittitur a
presidibus ad expurgationem sequzductuum, vel
demolitionem ædificiorum. aliorumve talium, vel
imaginum causa. Qui hoc non probibet episcopus,
midem obnoxius est pœnæ.
Debet episcopus, et municipii pater providere,
ue loca municipii jure nullo ab aliquibus possideanfur, neve sine formula sacra Incentur; et eos perquirere, qui ex formula sacra possessiones squarum
habent; me minus hic, illa ples, quain par sit,
habeat.
ἀποδίδωσιν, ἄδειαν ἔχοντος τοῦ ἐπισκόπου τοῦτο
κωλύειν, καὶ ποινῆς δέκα χρυσίου λιτρῶν ἐπικειμέν
νης τῷ ἄρχοντι, καὶ τῇ τάξει, καὶ τῷ ἐπισκόπῳ, εἰ
μὴ τὴν ὑπερπραξίαν κωλύσωσιν.
Θὰ δεῖ προσδέχεσθαι τὸν μετὰ τύπου παρὰ τῶν
αρχόντων στελλόμενον ἐπὶ καθαιρέσει ὁλκῶν, ή και
θαιρέσει οικοδομημάτων, ἢ τοιούτων ἄλλων· ἡ
καὶ μὴ κωλύων ὁ ἐπίσκοπος, τῇ αὐτῇ ὑπόκειται
ποινῇ.
Δεῖ τὸν ἐπίσκοπον καὶ τὸν πατέρα προνοείν τοῦ
μὴ παρά τινων αλόγως κατέχεσθαι τοὺς πολιτικού
τόπους, μηδὲ τούτους ἐκδίδοσθαι χωρίς θείου τύπου
καὶ ἀναζητεῖν τοὺς ἐκ θείου τύπου νομὰς ὑδάτων
ἔχοντας· ὥστε μὴ τὸν μὲν ἧττον, τὸν δὲ πλέον ἔχεις
τοῦ προσήκοντος.
Εἰ μὲν ἀκίνητον ἔχουσιν οὐσίαν οἱ ἐν ἐπαρχίαις
υπομνησθέντες ἐξωμοσίας, καταπιστεύονται· εἰ δὲ
μή, πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ἐγγυητήν διδόασι μέχρι τῆς
ήδη κρατούσης ποσότητος. Εἰ δὲ περὶ τῆς ἀξιοπιστίας
τῶν ἐγγυητῶν ἀμφιβάλλεται, δοκιμάζονται παρά
τοῦ ἐπισκόπου καὶ τοῦ πατρὸς, καὶ τοῦ ἐκδίκου εἰς
ταυτὸ συνιόντων· καὶ ὁ σταλεὶς οὐδὲν λαμβάνει ὑπὲρ
τῆς ἐξωμοσίας ἢ τῶν ἐγγυητών. Εἰ δὲ ἐξ ἰδικῆς τοῦ
βασιλέως κελεύσεως ή προστάξεως ἄρχοντος ἐπιτραπείη τὸ πρόσωπον ὁ πράκτωρ ἄγειν ἐγγύῃ μὴ και
ταπιστευόμενος, τοῦτο ποιεῖ ἀζημίως, καὶ ταῦθα
τῶν αὐτῶν ἐπιτιμίων κρατούντων κατὰ τοῦ ἐπισκό
που καὶ τοῦ ἄρχοντος, εἰ παραβαθῆναι συγχωρήσειεν,
ἢ παραβαινομένου τινός, μὴ θάττον μηνύσωσι τῇ
βασιλείᾳ. Δεῖ δὲ αὐτοὺς φυλάττειν μηδὲν πλέον τοῦ
διατεταγμένου δίδοσθαι σπόρτουλα. Ἐξ ἀνάγκης οὐ
δεν γίνεσθαι διάγραφα πλὴν τῶν ἀνωτέρω εἰρημένων
ἐξ νομισμάτων ἐπιφανείς διατάξεων καὶ λοιπῶν αἰ
τιῶν, καὶ τῶν εἰς κοινωφελεῖς πολιτικάς χρείας καὶ
πᾶσιν ἀρεσκούσας. Παραφυλάξει δὲ ὁ ἐπίσκοπος τα
νομοθετηθέντα περὶ κωλύσεως αφοπλισμοῦ καὶ ἀπαρ
γυρισμοῦ μητάτων.
Si habent patrimonium în aliqua re soli constiLuam, qui commoniti sunt in provinciis: juratoria
eautione præstita, fidel suæ committuntur. Sin autem, pro ipsius causæ modo dant fidejussorem
vsque ad summam, quæ nunc est in us. Quod si,
wum fidejussores solvendo sint ambigitur, ab episcopo. et municipii patre, et defensore, in unum
conven‘entibus, explorantur: nec qui missus est
exactor, quidquam nomine juratoriæ curationis,
aut satisdationum accipit. Sin ex speciall jussu
principis, aut mandato msximi magistratus, impe-C
ratum exactori fuerit, ut ipsam personam abducat,
nec eam ejussioni committat, hoc ipsum, absque
factura tamen ipsius, faciat: habentibus hic quoque locum penis iisdem adversus episcopum alqne
praesidem, si legem hanc violari permulerint; aut
cuan aliquid delinquitur, confestim id principi non
indicaverint. Et oportet cos non amplius sibi retinere, quam constitutum sit dari nomine sportularum: neque per coactionem aliqua fieri debet
exactio, præter indicatos superius sex solidos, in
constitutionum publicatione, causisque cæteris: et
quæ in publico utiles, et eos municipii usus, qui probentur universis, expenduntur. Servabit etiam
episcopus ea, quae sancita sunt de ademptione armorum et adæratione metalorum
XXVII. Si pater furioso curatorem in testamento
reliquerit, is absque satisdatione Ot curator. Si
nullum reliquit, agnatus ejus, qui ex lege vocatur,
curationem accipit. Sin agnatus nullus exstet, aut
non idoneus inveniatur; alius arbitratu præsi·lis
constituitur. Ac siquidem patrimonium sufficiens
habet, non satisdat; sin autem, pro modo facultatam suarum fiilejussorem præstal. Et utroque casu
ΚΖ'. Εἰ μὲν ὁ πατὴρ ἐάσῃ κατὰ διαθήκας τῷ
μαινομένῳ κουράτορα, γίνεται χωρὶς ἐγγυῶν· εἰ δὲ
μὴ κατέλιπεν, ὁ ἐκ τοῦ νόμου καλούμενος συγγενής
αὐτοῦ, γίνεται. Η συγγενούς μὴ ὄντος, ἢ ἀνικάνου
εὑρισκομένου, καὶ ἕτερος κατὰ δοκιμασίαν τοῦ ἄρ
χοντος γίνεται· καὶ εἰ μὲν ἔχῃ ἀξιόχρεων οὐσίαν
οὐ δίδωσιν ἐγγύας· εἰ δὲ μή, δίδωσι πρὸς τὸ
ἐγχωροῦν. Εφ' ἑκατέρου δὲ θέματος ενωμάτως
Annibalis Fabroti notæ.
Municipii paler. Pater civitatis, qui sinplieiler hic πατὴρ dicitur, ut in l. integra.
Nomine sportularum. Σπόρτουλα. Utitur
Justin. inira l. 29. lden Nov. Lxxsul, c. 7, Επί
τοῖς σπορτούλοις. Basil ca interptelautur, ἐπὶ ταῖς
συνηθείαις. Ιn sportulis seu consuetudinibus. Utitur etiam Theophilus in & trip'i De action., ubi
agitur de salariis quæ dantur litium exsecutoribus conventionis nomine. Utitur et concilium
Chalcedon. act. 10: Λαμβάνων Δανιήλος ἐπίσκοπος
σπόρτουλα. Vide Glossas Basilic.
De ademptione armorum. Non recte quidam interpretantur, de rapinarum prohibitione.
Αφοπλισταί enim dicuntur, qui privatis bouiuik
arma habere non concedunt, Juliano Antecessori
Nov. xv, c. ult.
Δάστε one melatorum. Adaratio metalorum est illatio pecuniæ vice metalorum,
col. 1177–1178page 51 of 129
PG 138:1177ἐπὶ πράξεως κατατίθεται, τῶν Εὐαγγελίων ἁπτομένας παρουσίᾳ τοῦ ἄρχοντος καὶ τοῦ ἐπισκόπου και τριῶν πρωτευόντων, ἐπὶ συμφέροντι τοῦ μαινομένου πάντα ποιεῖν. Ποιεῖ δὲ καὶ δημόσιον ἱμβεντὸν, καὶ οὕτως λαμβάνει τὰ πράγματα, καὶ διοικεῖ αὐτὰ πρὸς τὴν ἰδίαν δοκιμασίαν, καὶ ὑπόκεινται τὰ πράγματα αὐτοῦ καθ' ομοιότητα τοῦ ἐπισκόπου καὶ τοῦ κουράτορος του νέου. ΚΗ. Οἱ παῖδες τῶν μαινομένων καὶ τῶν παραφροσ νούντων δύνανται γαμείν, προικός προγάμου δωρεάς επιδιδομένης παρὰ τῶν κουρατέρων αὐτῶν, κατά δου κιμασίαν ἐνταῦθα μὲν τοῦ τῆς πόλεως υπάρχου, ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις, τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν ἐπισκόπων, τῆς ὑπολήψεως τῶν προσώπων καὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ἐπιδεδομένων σκοπουμένου. Ταῦτα δὲ γίνεται χωρίς δαπάνης, παρόντων καὶ τῶν κηδεμόνων καὶ τῶν ἐπι σήμων συγγενῶν τοῦ μαινομένου καὶ τοῦ παράφρονος. ΚΘ'. Μηδεὶς ἐκ πρώτης αιτιάσθω κληρικὸν παρά τῷ πατριάρχῃ, ἀλλὰ παρὰ τῷ ἐπισκόπῳ αὐτοῦ· εἰ δὲ πρὸς αὐτὸν ὑπόπτως ἔχει, παρὰ τῷ μητροπολίτῃ. Εἰ δὲ κἀκεῖνος· ὑποπτός ἐστι, δεῖ συνδικάζειν αὐτῷ ἐκ προσώπου τῆς ὅλης συνέδου τρεῖς, τους κατά τὴν τάξιν τῆς χειροτονίας πρωτεύοντας. Καὶ εἰ μὴ στερχθῇ τὰ κεκριμένα, τὸν τῆς διοικήσεως πατριάρχην ἐπικαλεῖσθαι, καὶ τοῖς παρ' αὐτοῦ κρινομένοις ἐμμένειν, ὡσανεὶ ἐξ ἀρχῆς αὐτός διώκησεν. Ούτε γὰρ ἐκκαλοῦνται αἱ τῶν πατριαρχῶν ψῆφοι. Τὸ αὐτὸ καὶ περὶ τῶν τοῖς ἐπισκόποις εναγόντων. Εξεστι δὲ παρὰ τῷ πατριάρχῃ αἰτιᾶσθαι ἐφ᾽ ᾧ διὰ γραμμάτων αὐτοῦ τὴν ὑπόθεσιν ἐπισκόπῳ παραπεμφθῆναι· καὶ οὐδὲν πλέον δ' κερατίων ὑπὲρ σπουρτούλου λαμβά κι ὁ παρὰ τοῦ πατριάρχου ἢ μητροπολίτου πεμπόμενος κληρικός· ἢ ἔνθα ἐπίσκοπος ὁ πεμφθείς εἴη, οὐ πλέον τῶν ἐξ νομισμάτων ἐφ' οιαδήποτε αἰτία ἢ ποσότητι. Ο δὲ πατριάρχης ἀκροᾶται τῆς ἐκκλήτου, τῶν κατ' ἐπιτροπὴν αὐτοῦ δικαστῶν ἐπισκόπων Η μητροπολιτών. Ο παρὰ ταῦτα ποιῶν διπλοῦν δίδωσι τὸ ὑπερπραχθέν, καὶ γίνεται παρὰ τοῦ πα τριάρχου ἢ τοῦ μητροπολίτου ὑπὸ ἐκκλησιαστικὸν ἐπιτίμιον, ἐκβαλλόμενος τῶν ἐκκλησιαστικῶν κατα λόγων. Ταῦτα μὲν, ἔνθα πρὸς ἐκκλησιαστικὴν ὁρῶν κατάστασιν· εἰ δὲ πολιτικὴ εἴη ή αμφισβήτησις, οὐκ Αναγκάζεται ὁ κατηγορῶν ταῦτα φυλάττειν, ἀλλὰ ἄδειαν ἔχει παρὰ τοῖς ἄρχουσι κινεῖν. Α'. Πάσα κηδεμονία, τῆς οὐσίας ουσης ἄχρι φ' νομισμάτων, οὐ παρὰ τῷ ἄρχοντι γίνεται, ἀλλὰ παρὰ τῷ τῆς πόλεως ἐκδίκῳ ἢ στρα τηγῷ· καὶ ἐν Αλεξανδρείᾳ παρὰ τῷ ἰουριδίκῳ ἅμα τῇ ἐπισκόπῳ ἢ δημοσίοις προσώποις, εἰ ΧΧΙΧ. Εκ προ σώπου τῆς ὅλης συνόδου. άρχι ρατικός θρόνος,
CONSTIT. BCCLES. COLLECTIO.
ἐπὶ πράξεως κατατίθεται, τῶν Εὐαγγελίων απτόμε- tam juramento, quam actis interveulentibus, Evanνας παρουσίᾳ τοῦ ἄρχοντος καὶ τοῦ ἐπισκόπου και
τριῶν πρωτευόντων, ἐπὶ συμφέροντι τοῦ μαινομένου
πάντα ποιεῖν. Ποιεῖ δὲ καὶ δημόσιον ἱμβεντὸν, καὶ
οὕτως λαμβάνει τὰ πράγματα, καὶ διοικεῖ αὐτὰ πρὸς
τὴν ἰδίαν δοκιμασίαν, καὶ ὑπόκεινται τὰ πράγματα
αὐτοῦ καθ' ομοιότητα τοῦ ἐπισκόπου καὶ τοῦ κουρά
τορος του νέου.
ΚΗ. Οἱ παῖδες τῶν μαινομένων καὶ τῶν παραφροσ
νούντων δύνανται γαμείν, προικός προγάμου δωρεάς
επιδιδομένης παρὰ τῶν κουρατέρων αὐτῶν, κατά δου
κιμασίαν ἐνταῦθα μὲν τοῦ τῆς πόλεως υπάρχου, ἐν
δὲ ταῖς ἐπαρχίαις, τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν ἐπισκόπων,
τῆς ὑπολήψεως τῶν προσώπων καὶ τοῦ ποσοῦ τῶν
ἐπιδεδομένων σκοπουμένου. Ταῦτα δὲ γίνεται χωρίς
δαπάνης, παρόντων καὶ τῶν κηδεμόνων καὶ τῶν ἐπισήμων συγγενῶν τοῦ μαινομένου καὶ τοῦ παράφρονος.
gelia tangens, in presentia præsilis, et episcopi,
el trium primatum deponit; omnino re res furiosi
ad utilitatem ejus gesturum. Facit etiam publicum
Inventarium, atque ita res accipit, et administrat
eas arbitratu suo; manentibus interim sub hypotheca rebus ipsius, ad similitudinem episcopi, et
curatoris pupilli.
XXVIII. Furiosorum et mente captorum
liberi, natrimonium contrahere possunt; tam dole,
quam donatione, ante nuptias, a curatoribus eorum
præstanda: sic tamen, ut hic qui:lem æstimatione
præfecti urbi, in provinciis vero ipsorum præsidum
et episcoporum, tam opinio personarum quam rerum præstandarum summa spectetur. Et funt hæc
absque sunapiu præseutilus curatoribus, et
insignioribus furiosi demen:isque cognatis.
ΚΘ'. Μηδεὶς ἐκ πρώτης αιτιάσθω κληρικὸν παρά
τῷ πατριάρχῃ, ἀλλὰ παρὰ τῷ ἐπισκόπῳ αὐτοῦ· εἰ
δὲ πρὸς αὐτὸν ὑπόπτως ἔχει, παρὰ τῷ μητροπολίτῃ.
Εἰ δὲ κἀκεῖνος· ὑποπτός ἐστι, δεῖ συνδικάζειν αὐτῷ
ἐκ προσώπου τῆς ὅλης συνέδου τρεῖς, τους κατά
τὴν τάξιν τῆς χειροτονίας πρωτεύοντας. Καὶ εἰ μὴ
στερχθῇ τὰ κεκριμένα, τὸν τῆς διοικήσεως πατριάρ
χὴν ἐπικαλεῖσθαι, καὶ τοῖς παρ' αὐτοῦ κρινομένοις
ἐμμένειν, ὡσανεὶ ἐξ ἀρχῆς αὐτός διώκησεν. Ούτε
γὰρ ἐκκαλοῦνται αἱ τῶν πατριαρχῶν ψῆφοι. Τὸ αὐτὸ
καὶ περὶ τῶν τοῖς ἐπισκόποις εναγόντων. Εξεστι δὲ
παρὰ τῷ πατριάρχῃ αἰτιᾶσθαι ἐφ᾽ ᾧ διὰ γραμμάτων
αὐτοῦ τὴν ὑπόθεσιν ἐπισκόπῳ παραπεμφθῆναι· καὶ
οὐδὲν πλέον δ' κερατίων ὑπὲρ σπουρτούλου λαμβάκι ὁ παρὰ τοῦ πατριάρχου ἢ μητροπολίτου πεμπόμενος κληρικός· ἢ ἔνθα ἐπίσκοπος ὁ πεμφθείς εἴη,
οὐ πλέον τῶν ἐξ νομισμάτων ἐφ' οιαδήποτε αἰτία ἢ
ποσότητι. Ο δὲ πατριάρχης ἀκροᾶται τῆς ἐκκλήτου,
τῶν κατ' ἐπιτροπὴν αὐτοῦ δικαστῶν ἐπισκόπων
Η μητροπολιτών. Ο παρὰ ταῦτα ποιῶν διπλοῦν
δίδωσι τὸ ὑπερπραχθέν, καὶ γίνεται παρὰ τοῦ πατριάρχου ἢ τοῦ μητροπολίτου ὑπὸ ἐκκλησιαστικὸν
ἐπιτίμιον, ἐκβαλλόμενος τῶν ἐκκλησιαστικῶν καταλόγων. Ταῦτα μὲν, ἔνθα πρὸς ἐκκλησιαστικὴν ὁρῶν
κατάστασιν· εἰ δὲ πολιτικὴ εἴη ή αμφισβήτησις, οὐκ
Αναγκάζεται ὁ κατηγορῶν ταῦτα φυλάττειν, ἀλλὰ
ἄδειαν ἔχει παρὰ τοῖς ἄρχουσι κινεῖν.
Α'. Πάσα κηδεμονία, τῆς οὐσίας ουσης ἄχρι
φ' νομισμάτων, οὐ παρὰ τῷ ἄρχοντι γίνεται,
ἀλλὰ παρὰ τῷ τῆς πόλεως ἐκδίκῳ ἢ στρατηγῷ· καὶ ἐν Αλεξανδρείᾳ παρὰ τῷ ἰουριδίκῳ
ἅμα τῇ ἐπισκόπῳ ἢ δημοσίοις προσώποις, εἰ
ΧΧΙΧ. Nullus ab initio clericum accuset apud
patriarcham, sed apud episcopum ipsius: quer şi
suspectum habet, agat apud metropolitanoin. Sin
et ille suspertus est, una cum ipso judices esse debent ex totius synodi persona tres, qui ordinationis
serie priores sint Quorum sententiis si non
contentus sit, diœcesis snæ patriarcham imploret,
ac pronuntiatis ab illo acquiescat, quasi si ab initio
jus ille dixisset. Nam a patriarcharun sententiis
non appellatur. Idem et in iis locum habet, qui
episcopos conveniunt. Licet autem in eum fixem
apud patriarcham conqueri, ut is per literas euas
causam ad episcopum remittat: nec amplius quatuor siliquis nomine sportularum accipit clericus,
qui a patriarcha vel metropolitano mittitur. Vel si,
qui accusatus est, episcopus sit, non amplius sex
solidis, in quacunque causa vel summa. De appellatione patriarcha cognoscit, et judices per ipsius
commissionem sunt episcopi, vel metropolitani. Qui
præter bæc agit, duplum restituit ejus, quod ultra
modum exegit, et a patriarcha vel metropolitano
ecclesiasticæ pœnæ subjicitur, et a catalogis ecelcsiasticis removetur. Et hæc quidem, si ad ecclesiasticum statum causa spectet. Sin disceptatio civilis
sit, non cogitur actor hæc servare, sed apud præsides conveniendi facultatem habet.
XXX. Omnis curatio; si patrimonium ad quingen
tos usque solidos se porrigat, non apui præsidem
constituitur; sed apud defensorem civitatis, vel
duumvirum, et Alexandriæ apud juridicum, præsente
episcopo, vel personis publicis si earum in
Annibalis Fabroti notæ.
Furiosorum. In Basilicis additur, nec patris
consensum exspectant, lib. xxvmt), till., c. 19.
Abaque sumpts. Recte, ut l. 26, supra.
Nullus ex totius synodi persona. Εκ προσώπου τῆς ὅλης συνόδου. Delegati a synodo. Collatio S Maximi cum Theodosio episcopo Cesareæ:
Ex persona Petri Constantinopolitani præsulis missus. Hem: Nittemus ad eum ex persona nostra
patricios duos. Vide quæ diximus ad Theophium
tit. De suspect. Iul.
Qui ordinationis serie priores sunt. Gregor,
M. 1. cpist. 114.
patriarcharum sententiis. Si appelletur a
sententia, julicis delegati a patriarcha, tunc άρχι
ρατικός θρόνος, il est patriarchica sedes appella
tionem dirimat. Photius, Nomoc: tit. 9, c. 6. Vide
Bulsamon. ad cau. 11 syn.Antioch.
Vel personis publicis. Ex hoc loco constat
col. 1179–1180page 52 of 129
PG 138:1179τούτων ή πόλις εύπορο η εγγυητοῦ διδομένου πρὸς τὸ μέτρον τῆς οὐσίας, δοκιμασία τῶν είρη μένων προσώπων, καὶ τῶν ἄλλων τῶν εἰωθότων ἐπὶ ταῖς κηδεμονίαι; προϊόντων, καὶ δύο νομισμάτων διδ' μένων· τοῦ τὴν χειροτονίαν ὑπερτιθεμένου διὰ μείζον κέρδος, ἢ πλέον λαμβάνοντος, ἅπαν ἀναδιδόντος τριπλοῦν, καὶ τοῦ φροντίσματος ἐκπίπτοντος. Ενθα δὲ κηδεμονίαν ὁ ἔκδικος παρουσίᾳ τοῦ ἐπι σκόπου ποιεῖ, δεῖ τὰ πραττόμενα ἐν τῷ τῆς ἐκκλησίας ἀρχείῳ ἀποτίθεσθαι. Ἐν Κωνσταντινουπόλει δὲ παρὰ μόνῳ τῷ πραίτωρ: αἱ κηδεμονίαι γίνονται. ΛΑ'. Ἐὰν ὁ κατέχων πράγμα διαφέρων μας ἄπεστιν, ἢ ἐστὶν, ἢ μαίνεται, καὶ οὐ κηδε μονεύεται, Εξεστί μοι εμπροθέσμως ἄρχοντι περὶ τούτου προσιέναι, ἢ λίβελλον ἐπιδιδόναι, καὶ χρόνος εκκόπτεται. Εἰ δὲ μὴ δύναται ἄρχοντι προσελθεῖν, δεῖ με πρὸς τὸν ἐπίσκοπον εἰσιόντα ἐγγράφως τὴν γνώμην μου φανερώσει. ΛΒ'. 'Αναβαλλομένου τοῦ δεσπότου δέξασθαι τὸ ἐμφύτευμα, ἄδειαν ὁ ἐμφυτευτής έχει σφραγίζειν αὐτό· καὶ ἐν μὲν Κωνσταντινουπόλει ἐν τῷ πέρατι της τριετίας ἐκμαρτύρασθαι τοῦτο παρὰ τοῖς υπάρχοις, ἢ τῷ ἐπάρχῳ, ἢ παρὰ τῷ προσφόρῳ τοῦ παραιτουμένου ἄρχοντι, ἢ παρὰ τῷ πατριάρχῃ, τοῦ δεσπότου δυνάστου ὄντος· ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις παρὰ τῷ ἄρχοντι· ἢ μὴ ἐνδημοῦντος αὐτοῦ, παρὰ τῷ ἐκε δίκῳ ἢ τῷ ἐπισκόπῳ τῆς πόλεως, καθ᾽ ἦν ἐστιν ὁ παραιτούμενος, καὶ τὴν τοῦ ἑνὸς αὐτῶν προσλα δεῖν μαρτυρίαν. Καὶ εἰ μηδὲ οὕτω δέξηται, οὔτε τὸ εμφύτευμα λύεται, καὶ κερδαίνει τὸ τέλος ὁ ἐμφυτευ τὴς καὶ τοῦ ἑξῆς χρόνου, ἕως ἂν ὁ δεσπότης στείλη διαμαρτυρίαν ἀπαιτῶν. Ἐξ ἐκείνου γάρ, οὐ μὴν ὑπὲρ τοῦ προλαβόντος χρόνου λήψεται· καὶ ἐπὶ τριετίαν μετὰ τὴν μαρτυρίαν ἀγνωμονοῦντα τὸν ἐμφυτευτὴν ἐξωθεῖσθαι δύναται ΑΓ. Ο δούλην ἢ ἐλευθέραν ἄκουσαν εἰς σκηνὴν Η ορχήστραν καθέλκων, ἢ ἀπαλλαγῆναι κωλύων, ἡ τοὺς ἐγγυητὰς αὐτῆς ἀπαιτῶν χρυσίον, δημεύεται διὰ τοῦ ἄρχοντος καὶ τοῦ ἐπισκόπου, καὶ τῆς πό λεως ἐξωθεῖται. Εἰ δὲ ὁ ἄρχων ἐστὶν ὁ βιαζόμενος, κωλύεται παρὰ τοῦ ἐπισκόπου, ἢ μηνύει τῷ βασι λεῖ ὁ ἐπίσκοπος. Φυλάττονται δὲ οἱ ἐγγυηταὶ ἀφή μιοι. Αἱ δὲ τοιαῦται γυναῖκες, εὐγενεῖς οἶσαι, να ἢ καὶ δυνατῷ ὑποκειμένου προσώπῳ, δι Εμφύτευμα
civitate, copia sit: faejussore pro modo patrimonii & τούτων ή πόλις εύπορο η· εγγυητοῦ διδομένου
præstando, dictarum personarum arbitratatu, atque cæteris, quæ creandis curatoribus fieri solent,
observandis; ac duobus aureis solvendis: eo, qui
creationem majoris lucri causa differt, vel amplius
accipit, id omne triplum restituente, et munus curationis amittente. Cæterum ubi cnţatorem defensor
episcopo præsente dat, gesta in archivo ecclesiæ
reponenda sunt. Constantinopoli quidem apud prætorem duntaxat curatores creantur
XXXI. Si is, qui detinet rem ad me pertinentem,
aliseus est, vel in magistratu constitutus, vel infans,
vel furiosus, nec tutorem aut curatorem habet: licitum mihi est ut intra constitutum tempus hoc nomine præsidem adeam, vel libellum porrigam, et tempus interrumpitur. Quod si præsidem accedere
nequeo, convento episcopo per scripturam animi
mei sententiam manifestare debeo.
XXXII. Cum dominus in recipienda emphyteutica re moram interponit, emphyteuta potestatem
habet ejus signandæ; ac Constantinopoli quidem sub
trionuit finem attestationis facien«le apud praele
elos pratorio, vel praefectum urbi, vel judicem
ei, qui emphyteusim recipere recusat, competentem;
vel apnd patriarcham denique, si dominus emphyteutica rei potens sit: in pravinciis autem, apud
præsidem, vel absente præside, apud defensorem
vel episcopum ejus civitatis, in qua recusans degit:
atque horum alterutrius testimonium accipiendi.
Quod si ue ita quidem receperit ille rem employ. "
teuticam, sane nec contractus emphytenticus solvitur
et emphyteuta sequentis etiam temporis pensionem
lacratur; donec ipse dominus attestationem miserit,
qua eam exigit. Tunc enim illam ab attestatione
facta non ratione præteriti temporis, accipiet: exactoque triennio post factam atleslationem, si contumax emphy:enta sit, eum expellere potest.
πρὸς τὸ μέτρον τῆς οὐσίας, δοκιμασία τῶν είρη
μένων προσώπων, καὶ τῶν ἄλλων τῶν εἰωθότων ἐπὶ
ταῖς κηδεμονίαι; προϊόντων, καὶ δύο νομισμάτων
διδ' μένων· τοῦ τὴν χειροτονίαν ὑπερτιθεμένου διὰ
μείζον κέρδος, ἢ πλέον λαμβάνοντος, ἅπαν ἀναδι
δόντος τριπλοῦν, καὶ τοῦ φροντίσματος ἐκπίπτοντος.
Ενθα δὲ κηδεμονίαν ὁ ἔκδικος παρουσίᾳ τοῦ ἐπι
σκόπου ποιεῖ, δεῖ τὰ πραττόμενα ἐν τῷ τῆς Ἐκκλησίας ἀρχείῳ ἀποτίθεσθαι. Ἐν Κωνσταντινουπόλει
δὲ παρὰ μόνῳ τῷ πραίτωρ: αἱ κηδεμονίαι γίνονται.
ΛΑ'. Ἐὰν ὁ κατέχων πράγμα διαφέρων μας
ἄπεστιν, ἢ iufans ἐστὶν, ἢ μαίνεται, καὶ οὐ κηδε
μονεύεται, Εξεστί μοι εμπροθέσμως ἄρχοντι περὶ
τούτου προσιέναι, ἢ λίβελλον ἐπιδιδόναι, καὶ
χρόνος εκκόπτεται. Εἰ δὲ μὴ δύναται ἄρχοντι
προσελθεῖν, δεῖ με πρὸς τὸν ἐπίσκοπον εἰσιόντα
ἐγγράφως τὴν γνώμην μου φανερώσει.
ΛΒ'. 'Αναβαλλομένου τοῦ δεσπότου δέξασθαι τὸ
ἐμφύτευμα, ἄδειαν ὁ ἐμφυτευτής έχει σφραγίζειν
αὐτό· καὶ ἐν μὲν Κωνσταντινουπόλει ἐν τῷ πέρατι
της τριετίας ἐκμαρτύρασθαι τοῦτο παρὰ τοῖς
υπάρχοις, ἢ τῷ ἐπάρχῳ, ἢ παρὰ τῷ προσφόρῳ τοῦ
παραιτουμένου ἄρχοντι, ἢ παρὰ τῷ πατριάρχῃ, τοῦ
δεσπότου δυνάστου ὄντος· ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις παρὰ
τῷ ἄρχοντι· ἢ μὴ ἐνδημοῦντος αὐτοῦ, παρὰ τῷ ἐκε
δίκῳ ἢ τῷ ἐπισκόπῳ τῆς πόλεως, καθ᾽ ἦν ἐστιν ὁ
παραιτούμενος, καὶ τὴν τοῦ ἑνὸς αὐτῶν προσλα
δεῖν μαρτυρίαν. Καὶ εἰ μηδὲ οὕτω δέξηται, οὔτε τὸ
εμφύτευμα λύεται, καὶ κερδαίνει τὸ τέλος ὁ ἐμφυτευ
τὴς καὶ τοῦ ἑξῆς χρόνου, ἕως ἂν ὁ δεσπότης στείλη
διαμαρτυρίαν ἀπαιτῶν. Ἐξ ἐκείνου γάρ, οὐ μὴν
ὑπὲρ τοῦ προλαβόντος χρόνου λήψεται· καὶ ἐπὶ
τριετίαν μετὰ τὴν μαρτυρίαν ἀγνωμονοῦντα τὸν
ἐμφυτευτὴν ἐξωθεῖσθαι δύναται
XXXIII. Qui ancillam, vel ingenuum, invitam in
ΑΓ. Ο δούλην ἢ ἐλευθέραν ἄκουσαν εἰς σκηνὴν
seenam orchestramve trahit, vel prohibet hac illam Η ορχήστραν καθέλκων, ἢ ἀπαλλαγῆναι κωλύων, ἡ
professione liberari, vel a fidejussoribus ejus aurum τοὺς ἐγγυητὰς αὐτῆς ἀπαιτῶν χρυσίον, δημεύεται
exigit, a præside ac episcopo proscribitur, et civila- διὰ τοῦ ἄρχοντος καὶ τοῦ ἐπισκόπου, καὶ τῆς πό
te pellitur. Quod si preses ipse est, qui vim nulli- λεως ἐξωθεῖται. Εἰ δὲ ὁ ἄρχων ἐστὶν ὁ βιαζόμενος,
bet, ab episcopo prohibetur, vel rem Imperatori κωλύεται παρὰ τοῦ ἐπισκόπου, ἢ μηνύει τῷ βασι
episcopus indicat. Fidejussores absque jactura ser- λεῖ ὁ ἐπίσκοπος. Φυλάττονται δὲ οἱ ἐγγυηταὶ ἀφή
wantur. Et ejusmodi mulieres legitime nubunt, etiam μιοι. Αἱ δὲ τοιαῦται γυναῖκες, εὐγενεῖς οἶσαι, να
Annibalis Fabroti notæ.
" 8 Vos autem, instit. De Auil. tut. legen lu,
vel aliis publics personis, ut etiam observavit Cuj
in notis post, ad d. §.
Si is qui... vel in magistratu constitutus. He
non sunt in Peirescii colice. Auctores autem Basilicon non vid utur percepisse hæc verba legis,
vel in summa potestate constitutio; sic enim acc:-
perunt, quasi in potentioris personæ potestate
con titutus sit adversarius: sic enim malo vertere haec illorum verba, ἢ καὶ δυνατῷ ὑποκειμένου
προσώπῳ, B.sil. lib. vii, tit. 4, c. 3, quam veram δι
stiniani mentem sequi, et a Græcorum mente aberrare. Cæterum lubet hic per occasionem totara
legem 31 emendare ad fidem veteris codicis, quo
8:epe usus sum beneficio v. cl. Juliani Brodæi:
Sancimus si quando, etc., et desiderat. Mox: Proponere: non ei licentia sit abs. suo adv. etc., an.
cloritate sua usurpare: sed licentia ei detur adire
præsidem, vel libellum porr. Et mox: interruptionem temporis lacere.
Quum dominus in recip. emphyteutica re.
Εμφύτευμα est vectigal sen canon emphyleuricus,
Hec lex integrior castat lib. xx Basilic. tit. 2,
Vel apud patriarcham si domings emphyteutic rei nolens sit. Hæc non sunt in Basilicis.
col. 1181–1182page 53 of 129
PG 138:1181μιμος γαμουνται καὶ ἀξιωματικοῖς χωρίς βασιλικῆς ἀντιγραφῆς, μετὰ μέντοι προικῶν. Τὰ αὐτὰ καὶ περὶ θυγατέρων σκηνικών. ΔΔ'. Επίσκοπος ή κληρικός κυβεύων ή κοινωνῶν τοῖς κυβεύουσιν, ή παρακαθήμενος, ἢ θέατρον ἢ κυνήγιον θεωρῶν, ἀφορίζεται τῆς ἁγίας λειτουργίας, καὶ τῶν σιτήσεων αὐτοῦ στερεῖται, καὶ ὁρία ζεται αὐτῷ χρόνος εἰς μετάνοιαν. Καὶ ἐὰν εἴσω τοῦ χρόνου ἀξίως φανῇ μετανοήσας, ἱερατικής ἀξιοῦται φιλανθρωπίας. Εἰ δὲ καὶ μετὰ τὸν χρόνον ἐπιμείνῃ, τελέως ἐκβάλλεται τοῦ κλήρου, καὶ γίνε ται βουλευτής μετὰ τῆς αὐτοῦ περιουσίας τῆς πόλ λεως ἧς ἦν κληρικός· ἡ τῆς πόλεως ἐκείνης οὐκ ἐχούσης βουλευτήριον, γίνεται εἰς τὴν χρήζουσαν ἐκ τῶν πλησιαζουσῶν. Εἰ δὲ οὐσίαν οὐκ ἔχει, γίνε και ταξιώτης. Παραφυλάττουσι δὲ ταῦτα οἱ πα τριάρχαι, καὶ οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ ἐκκλησιέκδι και, καὶ οἱ ἑκάστης διοικήσεως ύπαρχοι, λοιποὶ ἄρχοντες καὶ ἔκδικοι ταῦτα τοῖς ἱερεῦσι προσαγγέλλουσι. Δεῖ δὲ ταῦτα μετὰ τῶν ἀκρι βῖν ἐπὶ τῶν Εὐαγγελίων ζητεῖσθαι, καὶ τοὺς συκο φάντα; ἀγανακτείσθαι. Έχει διαφόρους ποινάς κατά τῶν ἀρχόντων, καὶ τάξεων, καὶ τῶν ἐκδίκων, εἰ, ταῦτα μανθάνοντες, μὴ προσαγγείλωσι τοῖς προσ φόροις ἱερεῦσιν. Καὶ ὅσα παράτιτλα. και οι Βιδ. α', τίτ. β' διάτ. Γ'. ἧς ἡ ἀρχή, Καὶ ἐν τῷ Ἰλλυρικῷ οἱ παλαιοί κανόνες τῶν Ἐκκλησιῶν κρατείτωσαν· ὥστε, ηνίκα ἐκκλησιαστικόν τι ανα κύψει, τεμνέσθω γνώμῃ τοῦ ἐπισκόπου Κωνσταν τις υπόλεως, συνόδου γινομένης. Βιβ. α'., τίτ. β', διάτ. ιε', ἧς ἀρχή.. Ο νοσοκομεῖον, ἢ πτωχεῖον, ἢ ξενοδοχεῖον κτίζειν ἐπαγγειλάμενος, προνοίᾳ τοῦ κατὰ χώραν ἐπισκόπου οἰκοδομεῖν ταῦτα ἀναγν σθήσεται. Βιδ. α' τίτ. γ' διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχή, Οὐδὲ κατὰ τιμήν, οὐδὲ κατά νόμον ἀπαιτεῖται μαρτ τυρεῖν ὁ ἐπίσκοπος· ὅθεν μὴ μαρτυρείτω. Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. κ', ἧς ἡ ἀρχή, Τοῦ Επισκόπου ἀδιαθέτου τελευτῶντος, ἡ ἐκκλησία τὸν τούτου κλῆρον ὑπεισέρχεται. Β.6. α', τίτ. γ', διάτ. κα', ἧς ἡ ἀρχὴ, "Ο βουλευτή, ἐπίσκοπος γινόμενος, δύνα ται διὰ τοῦ ὑποκαταστάτου κινδύνῳ τῆς ἰδίας ὑπο στάσεως τὰς ἐποφειλομένας παρ' αὐτοῦ λειτουργίας ἐκπληροῦν τῇ πατρίδι. Βιδ. α', τίτ. γ', διάτ. κβ', ἧς ἡ ἀρχή, Ο συκοφαντήσας ἐπίσκοπον τριάκοντα λίτρα; χρυσίου τῷ δημος!: κατατίθησιν. Καὶ αἱ πολλαὶ διατάξεις τοῦ αὐτοῦ τίτλου το παρόντι τίτλῳ ἁρμόζουσι, περὶ ἐπισκόπων διαλαμβάνουσαι. Β.6. α'. τίτ. ε', διάτ. ιζ', ἧς ἡ ἀρχὴ τῆς ἁγίας. ΑΙ
118f
μιμος γαμουνται καὶ ἀξιωματικοῖς χωρίς βασιλικῆς in dignitate constitutis, ac siue rescriplo principis:
ἀντιγραφῆς, μετὰ μέντοι προικῶν. Τὰ αὐτὰ καὶ
περὶ θυγατέρων σκηνικών.
ΔΔ'. Επίσκοπος ή κληρικός κυβεύων ή κοινωνῶν
τοῖς κυβεύουσιν, ή παρακαθήμενος, ἢ θέατρον ἢ
κυνήγιον θεωρῶν, ἀφορίζεται τῆς ἁγίας λειτουρ
γίας, καὶ τῶν σιτήσεων αὐτοῦ στερεῖται, καὶ ὁρία
ζεται αὐτῷ χρόνος εἰς μετάνοιαν. Καὶ ἐὰν εἴσω
τοῦ χρόνου ἀξίως φανῇ μετανοήσας, ἱερατικής
ἀξιοῦται φιλανθρωπίας. Εἰ δὲ καὶ μετὰ τὸν χρόνον
ἐπιμείνῃ, τελέως ἐκβάλλεται τοῦ κλήρου, καὶ γίνε
ται βουλευτής μετὰ τῆς αὐτοῦ περιουσίας τῆς πόλ
λεως ἧς ἦν κληρικός· ἡ τῆς πόλεως ἐκείνης οὐκ
ἐχούσης βουλευτήριον, γίνεται εἰς τὴν χρήζουσαν
ἐκ τῶν πλησιαζουσῶν. Εἰ δὲ οὐσίαν οὐκ ἔχει, γίνε
και ταξιώτης. Παραφυλάττουσι δὲ ταῦτα οἱ πα
τριάρχαι, καὶ οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ ἐκκλησιέκδικαι, καὶ οἱ ἑκάστης διοικήσεως ύπαρχοι,
λοιποὶ ἄρχοντες καὶ ἔκδικοι ταῦτα τοῖς ἱερεῦσι
προσαγγέλλουσι. Δεῖ δὲ ταῦτα μετὰ τῶν ἀκρι
βῖν ἐπὶ τῶν Εὐαγγελίων ζητεῖσθαι, καὶ τοὺς συκο·
φάντα; ἀγανακτείσθαι. Έχει διαφόρους ποινάς κατά
τῶν ἀρχόντων, καὶ τάξεων, καὶ τῶν ἐκδίκων, εἰ,
ταῦτα μανθάνοντες, μὴ προσαγγείλωσι τοῖς προσφόροις ἱερεῦσιν.
Καὶ ὅσα παράτιτλα.
και οι
Βιδ. α', τίτ. β' διάτ. Γ'. ἧς ἡ ἀρχή, Omni. Καὶ ἐν
τῷ Ἰλλυρικῷ οἱ παλαιοί κανόνες τῶν Ἐκκλησιῶν
κρατείτωσαν· ὥστε, ηνίκα ἐκκλησιαστικόν τι ανακύψει, τεμνέσθω γνώμῃ τοῦ ἐπισκόπου Κωνσταν
τις υπόλεως, συνόδου γινομένης.
Βιβ. α'., τίτ. β', διάτ. ιε', ἧς ἀρχή.. Ο νοσοκο- G
μεῖον, ἢ πτωχεῖον, ἢ ξενοδοχεῖον κτίζειν ἐπαγγειλάμενος, προνοίᾳ τοῦ κατὰ χώραν ἐπισκόπου οικοδομεῖν ταῦτα ἀναγν σθήσεται.
Βιδ. α' τίτ. γ' διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχή, Pars actorum.
Οὐδὲ κατὰ τιμήν, οὐδὲ κατά νόμον ἀπαιτεῖται μαρτ
τυρεῖν ὁ ἐπίσκοπος· ὅθεν μὴ μαρτυρείτω.
Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. κ', ἧς ἡ ἀρχή, Si quis. Τοῦ
Επισκόπου ἀδιαθέτου τελευτῶντος, ἡ ἐκκλησία τὸν
τούτου κλῆρον ὑπεισέρχεται.
Β.6. α', τίτ. γ', διάτ. κα', ἧς ἡ ἀρχὴ, Ad similitu
dinem. "Ο βουλευτή, ἐπίσκοπος γινόμενος, δύναται διὰ τοῦ ὑποκαταστάτου κινδύνῳ τῆς ἰδίας ὑποστάσεως τὰς ἐποφειλομένας παρ' αὐτοῦ λειτουρ
γίας ἐκπληροῦν τῇ πατρίδι.
Βιδ. α', τίτ. γ', διάτ. κβ', ἧς ἡ ἀρχή, Si qua
Ο συκοφαντήσας ἐπίσκοπον τριάκοντα λίτρα;
χρυσίου τῷ δημος!: κατατίθησιν.
Καὶ αἱ πολλαὶ διατάξεις τοῦ αὐτοῦ τίτλου το
παρόντι τίτλῳ ἁρμόζουσι, περὶ ἐπισκόπων διαλαμβάνουσαι.
Β.6. α'. τίτ. ε', διάτ. ιζ', ἧς ἡ ἀρχὴ τῆς ἁγίας.
Annibalis
Qui alea ludit. Vide infra lib. 111, tit. 1.
Lib. 1, tit. 3, const. 21. Lex 21, cod. De episc, et
cleric. non loquitur de decurione qui factus sit
episcopus, sed ait eos, qui ex decurionibus etiam
dotalibus tamen instrumentis intervenientibus. Eadem locum habent etiam in filiabus scenicorum.
XXXIV. Epicopus aut clericus, qui alea ludit
vel societatem cum alea ludentibus habet, vel qui
aliis assislet, theatri venationisve spectator, a ministerio sacro segregatur, et annonis suis privatur.
Simul ei tempus ad pœnitentiam constituitur, intra
quod tempus si digne visus fuerit egisse poenitentiam,
humanitatem pontificiam Impetrat. Quod si eo tempore exacto, perseveraverit, prorsus a clero submovetur, et una cum patrimonio suo fit curialis ejus
municipii, cujus erat clericus: ant si municipium illud ordinem decurionum nullum habeat, curialis lit
municipii vicini, quod ejusmodi persona indiget. Si
patrimonium nullum habet, fit apparitor. Observant
autem hæc patriarchær, et episcopi, et ecclesiæ defensores, et præfecti prætoriis cujusque dioeceseos;
cæterique præsides, ac defensores, hæc ipsis sacerdotibus nuntiabunt. Et inquirendum de talibus, accuratis explorationibus intervenientibus, ipsis etiam
propositis Evangeliis, ac indignationi calumniatores
subjiciendi. Habet etiam constitutio diversas pœnas
adversus præsides, et officia et defensores, si cum hæc
intelligent, episcopis competentibus non nuntiarint.
Tituli paratitla.
Libri 1, tit. 2, coust. `vi, cujus initium, Omni. Etiam
in Illyrico antiqui canones ecclesiastici rati sunto: ita
quidem, ut cum ecclesiasticum aliquod dubium emerserit, arbitrio Constantinopolitani episcopi, synodo
coacta, decidatur.
Lib. 1, tit. 2, constit. 15, cujus initium... Qui
nosocomium, vel ptochium, vel xenodochium se structurum promisit, interveniente cura episcopi regionis illius, hæc adificare cogetur.
Lib. 11, tit. 3, constit. 7, cujus initium, Pars actorum. Nec honore, nec lege ab episcopo exigitur,
ut testimonium dicat. Ideoque testimonio dicendo
non adhibetur.
Lib 1, til 3, constit. 20, cujus initium, Si quis.
Cum episcopus nullo testamento condito decedit, ha
reditatem ejus adit ecclesia.
Lib. I, tit. 3, constit. 21 cujus initium, ΑΙ
similitudinem. Decurio factus episcopus, potest per
substitutum, periculo facultatumn suarum, præstare
functiones, quas patriae debet.
Lib. 1, tit. 3, constit., 22, cujus initium, Si qua.
Qui calumniatus est episcopum, disco auri triginta
libras iufert.
Præterea complures per eundem tertium tituluna
constitutiones, ad hunc præsentem titulum quadrant; cum de episcopis tractent.
Lib. I, tit. 5, constit. 17 cujus initium,
Fabroti notæ.
honorario titulo illustrem dignitatem consecuti
sun, per subrogatos decurionum munus subire perielo suo al similitudinem episcoporum.
84) Lib. 1, tit 3, const. 17. Iliec igitur const-
col. 1183–1184page 54 of 129
PG 138:1183Τῆς ἁγίας. Οι & (πως ἂν τὰ κατὰ τῶν Σαμαρειτών νομοθετηθέντα Ανεώχ θωσαν. γορεύομεν. φυλαχθῇ, προνοείτωσαν οἱ ἐπίσκοποι. Βιβ. α', τίτ. Γ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Ο επίσκοπος τὸν ἤδη βαπτισθέντα αναβαπτίσει πολ μήσας ἀποχειροτονείται. Τοῦτο γὰρ τοῖς ἀποστολι τοῖς μάχεται παραγγέλμασιν. Β.6. α', τίτ. ιβ', διάτ. γ, ἧς ἡ ἀρχή, ἀνεῴχθησαν. Τοὺς ἐν ὅπλοις πρόσφυγας ἀποθέσθαι τὰ ὅπλα μὴ πεισθέντας, μήτε είξαντας τῇ παρὰ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν κληρικῶν ἐπαγγελθείσῃ ἀσφαλεία, μεθ' ὅρκου δόσεως, οὐδὲ οὕτως ἄνευ τῆς τοῦ ἐπι σκόπου γνώμης ἔξεστιν ἀποσπάσθαι. Βιβ. α', τίτ. ιγ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Οἱ ἐπίσκοποι ἐν τάξει μαρτύρων υπογραφές τωσαν ἐν τοῖς συμβολαίοις τῶν ἐν ἐκκλησίᾳ ἐλευθερουμένων. Ιδιωτικά Βιβ. α' τίτ. ν', διάτ. η, ης ἡ ἀρχή, Ο ἔκδικος συναινοῦντος τοῦ ἐπισκόπου προβαλλέ σω. Βιβ. γ'. τίτ. ιβ', διάτ. η', ἧς ἡ ἀρχή, προαγορεύομεν. Ἐὰν ὁ ἐκβιβαστής διαστρέφῃ τὸν ὑπου μνησθέντα περὶ τοῦ ἐγγυητοῦ, πρόσωπον φάσκων αὐτὸ ἄπορον, προνοίᾳ καὶ κρίσει τοῦ ἐπισκόπου τοῦτο δεχέσθω, Βιβ. γ', τίτ. μγ', διάτ. α', της ἡ ἀρχή, Η τῶν κύβων. Τὴν τοῦ κόττου παιγνίαν δύνανται οἱ ἐπίσ σκοποι ἀναζητεῖν, καὶ κωλύειν γενέσθαι. Βιβ. δ', τίτ. λ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Ο διά τινα δυσχέρειαν μὴ δυνάμενο; διὰ τοῦ ἄρχοντος τῶν τόπων, ἢ τοῦ ἐκδίκου ποιεῖσθαι τὴν περὶ τῆς ἀναργυρίας διαμαρτυρίαν, ἄδειαν ἐχέτω τοῦ προσιέναι τοῦ ἐπισκόπῳ, καὶ διὰ τούτου ταύτην ποιεῖν φανερὰν τῷ κρεδίτωρ, τῷ δανειστῇ, ή, οἶμαι τῳ πραίτωρι. Βιβ. ε', τίτ. δ', διάτ. κθ', ἧς ἡ ἀρχή, Πάσῃ. Ι σκηνικὴ ἀνεθῆναι βουλομένη, καὶ παρὰ τοῦ ἄρχοντος κωλυομένη, δύναται προσιέναι τῷ ἐπισκόπε, ἵνα προνοίᾳ αὐτοῦ ἐπὶ τὸν σεμνὸν καὶ σώφρονα βίον μετέλθῃ. Βιβ. ε', τίτ. ο', διάτ. ζ', ἧς ἡ ἀρχή, Οι κουράτωρες καὶ κρίσει καὶ δοκιμασίᾳ τῶν ἐπισκόπων προβαλλέσθωσαν. Βιβ. ζ', τίτλος μ', διάταξις β', ἧς ἡ ἀρχή, Δύναταί τις προσιών τῷ ἐπισκέπῳ τὸν τρέ η χοντα κατ' αὐτὸν χρόνον διακόπτειν. Βιβ. η', τίτ. ε', διάτ. γ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Το ἐκτεθὲν βρέφος μὴ καταδουλούσθω προνοίᾳ τοῦ Επισκόπου. Βιβ. θ', τίτ. δ', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχὴ, Οὐδένα. Οἱ θεοφιλέστατοι κατὰ τόπον ἐπίσκοποι μίαν εκάστης ἑβδομάδος ἡμέραν, τὴν δ', ἢ τὴν δ' τὰς φυλακάς διερευνάτωσαν. Β.6. θ', τίτ. ε', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Ιδιωτικός. Εάν τις βληθῇ ἐν ἰδιωτική φυλακή, προνοία των πᾶσιν. 5, 2. Προεστώς τῶν θείων πιβάτων,
Τῆς ἁγίας. Οι quae adversus Samarites statuta sunt, & (πως ἂν τὰ κατὰ τῶν Σαμαρειτών νομοθετηθέντα
custodiantur, provideant episcopi.
Lib. 1, tit. U, constit. 1, cujus initium, Antistes.
Episcopus eum, qui jam baptizatus est, si rebaptisare fuerit susus, ordine suo removetur. Hoc
enim præceptis apostolicis repugnat.
Lib. I, tit. 12, constit. 5, cujus initium, Ανεώχ
θωσαν. Armati confuge arma deponere debent. Si
non paruerint, neque cesserint promisse ab episco
po et clericis securitati, cum jurisjurandi præstatione,
ne sic quidem eos absque seutentia episcopi licet
abripere.
Lib. I, tit. 13, constit. 1, cujus Initium, Jamdudum.
Episcopi testium vice subscribant instrumentis eorum, qui manumittuntur in ecclesia.
Lib. 1, tit. 15, const. 8, cujus initium, Defenso -
res. Civitatis defensor, assentiente episcopo, constitailor.
Lib. 111, tit. 2, constit. 2, cujus initium, Пpoaγορεύομεν. Si exsecutor citatuull vexel daudi
fidejussoris causa, quem dicat esse personam, quæ
solvendo non sit, providentia et judicio episcopi
cum accipiat.
Lib. 111, tit. 43, constit. 1, cujus initium, 'H xvOwr. In alex lusum inquirere possunt episcopi, et
prohibere ne flat.
φυλαχθῇ, προνοείτωσαν οἱ ἐπίσκοποι.
Βιβ. α', τίτ. Γ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Antistes. Ο
επίσκοπος τὸν ἤδη βαπτισθέντα αναβαπτίσει πολ
μήσας ἀποχειροτονείται. Τοῦτο γὰρ τοῖς ἀποστολι
τοῖς μάχεται παραγγέλμασιν.
Β.6. α', τίτ. ιβ', διάτ. γ, ἧς ἡ ἀρχή, Ανεώχθη
σαν. Τοὺς ἐν ὅπλοις πρόσφυγας ἀποθέσθαι τὰ ὅπλα
μὴ πεισθέντας, μήτε είξαντας τῇ παρὰ τοῦ ἐπισκό
που καὶ τῶν κληρικῶν ἐπαγγελθείσῃ ἀσφαλεία,
μεθ' ὅρκου δόσεως, οὐδὲ οὕτως ἄνευ τῆς τοῦ ἐπι
σκόπου γνώμης ἔξεστιν ἀποσπάσθαι.
Βιβ. α', τίτ. ιγ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Jamesdum. Οἱ ἐπίσκοποι ἐν τάξει μαρτύρων υπογραφές
τωσαν ἐν τοῖς συμβολαίοις τῶν ἐν ἐκκλησίᾳ ἐλευ
θερουμένων.
Lili, tv, tit. 30, constit. 14, cujus initium, in contractibus. Qui propter didicultatem quamidam nequit
per locorum præsidem, vel per defensorero facere
denuntiationem exceptionis non numeratæ pecuniæ,
I centiam habeat adeundi episcopum, et per eum hanc
manifestam faciundi creditori.
Lib. v, tit. 4, constit. 29 cujus initium, Adơy.
Scenica mul.er, quæ liberari vult et a præside Impedltur, episcopum adire potest, et ejus provideutia ad
vitam honestam ac pudicam se conferat.
Lib. v, tit. 70, constit. 7, cujus initium, Cum.
Curatores episcoporum judicio et discussione constituuntor.
Lib. vt, tit. 40, constit. 2, cujus initium, Ut perfeclius. Potest aliquis, adlito episcopo, currens ad.
versus se lempus interrampere.
Lib. vult, Lit. 52, consill. 3, cujus initium, Sancimus. Episcopus provideat ne infans expositus in servitutem redigatur.
Lib. ix, tit. 4, constit. 6 cujus initium, Oddéra.
fteligiosissimi quovis in loco episcopi uno cujuslibet
spitimane die, vel feria quarta, vel in Parasceve,
custodi is perscrutanior.
Lib. is, tit. 5, constit. 2 cujus initinm,
Ιδιωτικά Si quis in carcerem privatum conjectus
Βιβ. α' τίτ. ν', διάτ. η, ης ἡ ἀρχή, Defensores.
Ο ἔκδικος συναινοῦντος τοῦ ἐπισκόπου προβαλλέσω.
Βιβ. γ'. τίτ. ιβ', διάτ. η', ἧς ἡ ἀρχή, Προαγο
ρεύομεν. Ἐὰν ὁ ἐκβιβαστής διαστρέφῃ τὸν ὑπου
μνησθέντα περὶ τοῦ ἐγγυητοῦ, πρόσωπον φάσκων
αὐτὸ ἄπορον, προνοίᾳ καὶ κρίσει τοῦ ἐπισκόπου
τοῦτο δεχέσθω,
Βιβ. γ', τίτ. μγ', διάτ. α', της ἡ ἀρχή, Η τῶν
κύβων. Τὴν τοῦ κόττου παιγνίαν δύνανται οἱ ἐπίσ
σκοποι ἀναζητεῖν, καὶ κωλύειν γενέσθαι.
Βιβ. δ', τίτ. λ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, In contraclibus. Ο διά τινα δυσχέρειαν μὴ δυνάμενο; διὰ
τοῦ ἄρχοντος τῶν τόπων, ἢ τοῦ ἐκδίκου ποιεῖσθαι
τὴν περὶ τῆς ἀναργυρίας διαμαρτυρίαν, ἄδειαν
ἐχέτω τοῦ προσιέναι τοῦ ἐπισκόπῳ, καὶ διὰ τούτου
ταύτην ποιεῖν φανερὰν τῷ κρεδίτωρ, τῷ δανει
στῇ, ή, οἶμαι τῳ πραίτωρι.
Βιβ. ε', τίτ. δ', διάτ. κθ', ἧς ἡ ἀρχή, Πάσῃ. Ι
σκηνικὴ ἀνεθῆναι βουλομένη, καὶ παρὰ τοῦ ἄρχον
τος κωλυομένη, δύναται προσιέναι τῷ ἐπισκόπε,
ἵνα προνοίᾳ αὐτοῦ ἐπὶ τὸν σεμνὸν καὶ σώφρονα
βίον μετέλθῃ.
Βιβ. ε', τίτ. ο', διάτ. ζ', ἧς ἡ ἀρχή, Cum. Οι κου
ράτωρες καὶ κρίσει καὶ δοκιμασίᾳ τῶν ἐπισκόπων
προβαλλέσθωσαν.
Βιβ. ζ', τίτλος μ', διάταξις β', ἧς ἡ ἀρχή, Perfe
clius. Δύναταί τις προσιών τῷ ἐπισκέπῳ τὸν τρέ
η χοντα κατ' αὐτὸν χρόνον διακόπτειν.
Βιβ. η', τίτ. ε', διάτ. γ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Sancimus. Το
ἐκτεθὲν βρέφος μὴ καταδουλούσθω προνοίᾳ τοῦ
Επισκόπου.
Βιβ. θ', τίτ. δ', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχὴ, Οὐδένα. Οἱ
θεοφιλέστατοι κατὰ τόπον ἐπίσκοποι μίαν εκάστης
ἑβδομάδος ἡμέραν, τὴν δ', ἢ τὴν δ' τὰς φυλακάς
διερευνάτωσαν.
Β.6. θ', τίτ. ε', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Ιδιωτικός.
Εάν τις βληθῇ ἐν ἰδιωτική φυλακή, προνοία των
Annibalis Fabroli nola.
tutio Græce edita est, et falluntur qui scribunt,
initium ejus fuisse, Sante.
Lib. v. tit. f, cost. 99. In ms. Peir. πᾶσιν.
(86; Lab. ix, tit, 4, const. 6. Episcopi loci die
Mercurii aut Veneris custodias visitare debent.
Vide Appendicem cod. Theodos. num. 13.
Lib. Is, tit. 5, coust. 2. Προεστώς τῶν θείων
πιβάτων, cst comes rerum privatarum.
col. 1185–1186page 55 of 129
PG 138:1185θεοφιλῶν ἐπισκόπων, ἀφιέσθω παραχρῆμα τῆς φυ λακή;. Σημείωσαι ὅτι, ῥᾳθυμουμένου τοῦ πράγματος τούτου, δεῖ τὸν ἐπίσκοπον ἀναφέρειν τῷ κατὰ και ρόν προεστῶτι τῶν θείων προβάτων· τοῦτο γὰρ, φησί, μη ποιήσαντες, οὐ μόνον περὶ τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ καὶ περὶ τὴν σωτηρίαν αὐτὴν ὑποστήσεται (Γ. ὑποστήσονται] κίνδυνον. Βιβ. ιβ', τίτ. Εγ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Θεσπίζου μεν. Ο μήνυσίν τινα ἐμφανίσας ἐν ἐπαρχίᾳ, καὶ πλέον ἐξ νομισμάτων βουλόμενος διαγράψαι της επαρχίας, προνοίᾳ τοῦ ἐπισκόπου ἀπωθείσθω. Ανάγνωθι τῶν μετὰ τὰς νεαρὰς τὴν Γ', διάταξιν, ἧς ἡ ἐπιγραφὴ· Νόμος περὶ τοῦ πῶς δεῖ χειροτονεῖσθαι τοὺς ἐπισκόπους, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ τὴν στ' ἀνεπίγραφον μὲν οὖσαν, ἀναγκαίαν δὲ καὶ φιλάνθρωπον· καὶ τὴν ρδ', ἧς ἡ ἐπιγραφή Διάταξις παρὰ εἰσι δικάζεσθαι δεῖ μοναχοὺς καὶ ἀσκητρίας. Καὶ τὴν π', ἧς ἡ ἐπιγραφή "Η διὰ τῶν ἀξιωματικῶν· καὶ τῆς ἐπισκοπῆς ἐλευθεροῦσα τῆς ὑπο εξουσιότητος. Εὑρήσεις γὰρ ἂν μὲν τῇ δ', πῶς δεῖ χειροτονεῖσθαι τοὺς ἐπισκόπους, καὶ ποῖα ἐπιτίμια ὥρισται κατὰ τῶν παραβαινόντων τὴν διάταξιν, καὶ παρὰ τὸν δρον αὐτῆς χειροτονουμένων. Ἐν δὲ τῇ ρκδ', ὥστε, τὸν ἄρχοντα μὴ βουλόμενον ὑπακούειν τοῦ προσέλευσιν ποιησαμένου πρὸς αὐτ τὸν, καταναγκάζεσθαι ἐκ τοῦ ἐπισκόπου ἀκροάσασθαι τῆς ὑποθέσεως· καὶ ὥστε, εἰ εὔλογος ὑπεστιν αἰτία, συνακροάσασθαι τῷ ἄρχοντι τὸν ἐπίσκοπον καὶ εἰ ἀδίκως τινὰ κατεδίκασεν ὁ ἄρχων, καὶ τοῦτο σκοπῆσαι τὸν ἐπίσκοπον· καὶ εἰ συνίδοι, καταδικάσαι τὴν ἄρχονται καὶ μηδεὶς προσερχέσθω βασιλεί, μὴ ἐπιφερόμενος γράμματα τοῦ ἐπισκόπου τῆς αὐτ τοῦ πόλεως. Ἐπεὶ τὰς αὐτὰς ὑφέξει τιμωρίας, ἃς ὁ ἄρχων ἔμελλε πάσχειν, εἰ, προσέλευσιν δεξάμενος, κατεφρόνησε, καὶ οὐκ ἠκροάσατο τῆς ὑποθέσεως. Πάλιν δὲ ἡ αὐτὴ διάταξις φησιν ὥστε τὸν ἐπίσκοπον μὴ συγχωρείν μαγιστριανῷ σκούρτουλα μεθοδεύειν πλέον τῆς ὡρισμένης ποσότητο; ἐν τῇ διατάξει. Ἐν δὲ τῇ ση', ὡς πάντες οἱ μοναχοὶ καὶ πᾶσαι αἱ μονάστρια: παρὰ τῶν κατὰ χώραν ἐπισκόπων δικά ζονται, δίκην ἔχουσαι πρός τινα. Ἐν δὲ τῇ π', ὡς πας τις ἐπισκοπῆς ἀξιωθεὶς ἐλευθεροῦται, καὶ βουλευτικής τύχης, καὶ ὑπεξουσιότητος. ΤΙΤΛΟΣ Ε'. Περὶ αἱρετικῶν, καὶ Μανιχαίων, καὶ Σαμαρει τῶν. Ερμηνεία Α'. Τὰ προφάσει τῆς θρησκείας φιλο τιμηθέντα προνόμια οὐκ ἔχουσιν οἱ αἱρετικοί, ἀλλὰ ταῖς λειτουργίαις ὑπόκεινται. Β. Οἱ αἱρετικοὶ μὴ διδασκέτωσαν μηδὲ ἐμφανι Θεσ πιζομεν. επαρχιωτών,
θεοφιλῶν ἐπισκόπων, ἀφιέσθω παραχρῆμα τῆς φυ- fuerit, religiosis.inorum episcoporum cura cafeλακή;. Σημείωσαι ὅτι, ῥᾳθυμουμένου τοῦ πράγματος τούτου, δεῖ τὸν ἐπίσκοπον ἀναφέρειν τῷ κατὰ
και ρόν προεστῶτι τῶν θείων προβάτων· τοῦτο γὰρ,
φησί, μη ποιήσαντες, οὐ μόνον περὶ τὴν οὐσίαν,
ἀλλὰ καὶ περὶ τὴν σωτηρίαν αὐτὴν ὑποστήσεται (Γ.
ὑποστήσονται] κίνδυνον.
Βιβ. ιβ', τίτ. Εγ', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Θεσπίζου
μεν. Ο μήνυσίν τινα ἐμφανίσας ἐν ἐπαρχίᾳ, καὶ
πλέον ἐξ νομισμάτων βουλόμενος διαγράψαι της
επαρχίας, προνοίᾳ τοῦ ἐπισκόπου ἀπωθείσθω.
Ανάγνωθι τῶν μετὰ τὰς νεαρὰς τὴν Γ', διάταξιν,
ἧς ἡ ἐπιγραφὴ· Νόμος περὶ τοῦ πῶς δεῖ χειρο
τονεῖσθαι τοὺς ἐπισκόπους, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ τὴν
στ' ἀνεπίγραφον μὲν οὖσαν, ἀναγκαίαν δὲ καὶ φιλάνθρωπον· καὶ τὴν ρδ', ἧς ἡ ἐπιγραφή Διάταξις παρὰ
εἰσι δικάζεσθαι δεῖ μοναχοὺς καὶ ἀσκητρίας.
Καὶ τὴν π', ἧς ἡ ἐπιγραφή "Η διὰ τῶν ἀξιωματι
κῶν· καὶ τῆς ἐπισκοπῆς ἐλευθεροῦσα τῆς ὑπο
εξουσιότητος. Εὑρήσεις γὰρ ἂν μὲν τῇ δ', πῶς δεῖ
χειροτονεῖσθαι τοὺς ἐπισκόπους, καὶ ποῖα ἐπιτίμια
ὥρισται κατὰ τῶν παραβαινόντων τὴν διάταξιν, καὶ
παρὰ τὸν δρον αὐτῆς χειροτονουμένων.
Ἐν δὲ τῇ ρκδ', ὥστε, τὸν ἄρχοντα μὴ βουλόμενον
ὑπακούειν τοῦ προσέλευσιν ποιησαμένου πρὸς αὐτ
τὸν, καταναγκάζεσθαι ἐκ τοῦ ἐπισκόπου ἀκροάσασθαι τῆς ὑποθέσεως· καὶ ὥστε, εἰ εὔλογος ὑπεστιν
αἰτία, συνακροάσασθαι τῷ ἄρχοντι τὸν ἐπίσκοπον
καὶ εἰ ἀδίκως τινὰ κατεδίκασεν ὁ ἄρχων, καὶ τοῦτο
σκοπῆσαι τὸν ἐπίσκοπον· καὶ εἰ συνίδοι, καταδικάσαι
τὴν ἄρχονται καὶ μηδεὶς προσερχέσθω βασιλεί,
μὴ ἐπιφερόμενος γράμματα τοῦ ἐπισκόπου τῆς αὐτ
τοῦ πόλεως. Ἐπεὶ τὰς αὐτὰς ὑφέξει τιμωρίας, ἃς
ὁ ἄρχων ἔμελλε πάσχειν, εἰ, προσέλευσιν δεξάμενος, κατεφρόνησε, καὶ οὐκ ἠκροάσατο τῆς ὑποθέ
σεως. Πάλιν δὲ ἡ αὐτὴ διάταξις φησιν ὥστε τὸν
ἐπίσκοπον μὴ συγχωρείν μαγιστριανῷ σκούρτουλα
μεθοδεύειν πλέον τῆς ὡρισμένης ποσότητο; ἐν τῇ
διατάξει.
Ἐν δὲ τῇ ση', ὡς πάντες οἱ μοναχοὶ καὶ πᾶσαι αἱ
μονάστρια: παρὰ τῶν κατὰ χώραν ἐπισκόπων δικάζονται, δίκην ἔχουσαι πρός τινα.
Ἐν δὲ τῇ π', ὡς πας τις ἐπισκοπῆς ἀξιωθεὶς ἐλευ
θεροῦται, καὶ βουλευτικής τύχης, καὶ ὑπεξουσιότητος.
ΤΙΤΛΟΣ Ε'.
Περὶ αἱρετικῶν, καὶ Μανιχαίων, καὶ Σαμαρει·
τῶν.
Ερμηνεία Α'. Τὰ προφάσει τῆς θρησκείας φιλο
τιμηθέντα προνόμια οὐκ ἔχουσιν οἱ αἱρετικοί, ἀλλὰ
ταῖς λειτουργίαις ὑπόκεινται.
Β. Οἱ αἱρετικοὶ μὴ διδασκέτωσαν μηδὲ ἐμφανι
plo e custodia dimittitor. Nora, quum lioc negotium
negligenter agitur, episcopum rem ipsam deferre
debere ad eum, qui pro tempore præpositus fuerit
Scris rebus privatis. Quippe ni hoc fecerint, inquit,
non modo circa solum patrimonium, verum etiam
circa salutem ipsam periculum incurrent.
Lib. xus, tit. 63, constit. 9 cujus initium, Θεσπιζομεν. Qui quadam nuntiando iusinuaverit in provincia, si amplius sex solidis a provinciis (88') velit
exigere, per episcopi providentiam depellitor.
Legito quoque novellam 6 post codicem editam,
cujus inscriptio est, Lex, quæ tradit, quomodo sint
ordinandi episcopi, etc. Ile: 75, quæ inscriplione quidem caret, sed necessaria est, et huma.
ua. Item 104 cujus inscriptio est: Constitutio, apud
quos oporteat litigare monachos el ascetas. Tiem 431,
cujus inscriptio est: Constitutio, quæ per dignitates
et episcoparum a patria potestate liberal. Invenies
enim in sexta quidem, quonam ordinari modo episcopos oporteat: et quæ constitutæ pœnæ sint adversus
violantes hanc constitutionem, et eos, qui præter
ipsius sanctionem, ordinantur.
In vicesima vero prima novella sancitur, ut præses, qui audire non vult eum, qui ad ipsum accessit,
ab episcopo causam audire cogatur; atqne uti si justa
subsit causa, cum præside causam cognoscat episcopas: et si quem præses injuste condemnaverit, hoc
ipsam quoque inspiciat episcopus; ac si facti conscius sit, præsilem condemnet. Nec imperatorem
quisquam adea', qui non adfert litteras al ejnsdem
civitatis episcopo. Nam poenas easdem perferet, quas
præses passurus erat si accessione admissa, causain
neglexerit, et non cognoverit. Rursus tradit endem
constitutio, ut magisteriano non concedat episcopus
licentiam exigendi majores sportulas ea quantitate,
qnæ hacin constitutione definita est.
In novella vero 77 statuitur, omnes monachos, et
omines monastrias apud episcopuni regionis litigare
debere, si quam adversus aliquem litem habeant.
Ju 80 vero novella traditur, ut quicunque
dignitatem episcopi sit consecutus, liber sit a conditione curiali et potestate patria.
TITULUS V.
De hæreticis et Manichæis, et Samaritis.
1. Quæ per causam religionis indulta sunt privilegia,
non habent hæretici: sed muneribus subjecti sunt.
'I. Ilæretici non doceant vel insinuent infidelitaAnnibalis Fabroti notæ.
Lib. xit, tit 63, const. 2. Ηujus constitutiovis epitomen edidit Cujacius.
Rectius επαρχιωτών, provincialibus.
In 80 vero. Episcopatus patria potestate et
curia liberat. Νov. Lxxxi, c. ult. et Nor. Lxs
cap. 4.
col. 1187–1188page 56 of 129
PG 138:1187μικούς. Αἱρετικός δέ ἐστι, καὶ τοῖς κατὰ τῶν αἱρε τικῶν ὑπόκειται νόμοις, ο μικρόν γοῦν ἐκκλίνων τῆς ὀρθοδόξου πίστεως. Γ'. 'Π ἐρθόδοξος Ἐκκλησία τὰ τῶν αἱρετικῶν συνακτήρια λαμβάνει, κἂν ἐν ἰδιωτικοῖς οίκοις ὦσιν. Οὐ λιτανεύουσι δὲ νίκτωρ ή μεθ' ἡμέραν. Εἰ δέ τι τοιοῦτο δημοσία, ἢ ἐν ἰδιωτικῷ οἴκῳ γένηται, ἡ μὲν τάξις τοῦ ὑπάρχου. συγχωρούσα, ρ' λίτρα;, αἱ δὲ ἐπιχωρίοι ρ' προςτιμώνται. Δ΄. Πούβλικόν ἐστι τὸ κατὰ τῶν Μανιχαίων καὶ Δονατιστών Εγκλημα, καὶ ὅπερ εἰς ὕβριν τοῦ θείου φέρεται. Καὶ οὐκ ἔχουσί τι κοινὸν πρὸς τὰ ἔθη ή τους νόμους. καὶ δημεύονται, καὶ πάσης στερούνται φιλοτιμίας καὶ διαδοχῆς, καὶ οὔτε δωροῦνται, ούτε πωλοῦσιν, οὔτε ἀγοράζουσιν, οὔτε ὁπωσοῦν συναλ λάσσουσι· καὶ μετὰ θάνατον, ὡς ἐπὶ τῆς καθοσιώσεως κατηγορούνται· καὶ πᾶσα τελευταία βούλησ Μηδὲ ὑπηρέτας χειροτονεῖν αὐτοὶ μὴ κεχειρότονη Εν τισι σφαλλόμενος καὶ διαφερόμενος τοῖς ρευρειο δόγματά τινα αίρεσις, φιλοσόφου δόγμα, Αὔριον εἰς λιτανεῖον ἐξελεύσομαι μεθ' ὑμῶν
TIIEOD. BALSAMONIS
tem suam nec clericos faciant Ilæreti- (étwoxy shy ȧnieríav aŭtwv, µhite rolelTWO ZV XÀP,-
cus autem est et legibus adversus hæreticus
latis obnoxius, qui vel paulum ab orthodoxa fide dcclinat.
III. Orthodoxa ecclesia conventiculis hæreticorum
destinata loca consequitur, licet in privatis sintædibus. Nec litanias faciunt noctu, vel interdiu. Si
quid ejusmodi publice faction fuerit vel in domo
privata, officium præfecti prætorio, quod rem ſleri
permittit, centum libris, at officium provinciale, libris 50 multatur.
IV. Crimen adversus Manichæos et Donatistas
publicum est, et ad divini Numinis injuriam fertur.
Nec commune quid ex moribus, aut legibus habent: et
proscribuntur et omni liberalitate successioneque privantur, nec aliquid donant, nec vendunt
nec emunt, nec quocunque modo contrabunt: et post
mortem, tanquam in crimine læsæ majestatis, accusantur omnisque suprema voluntas eorum fit irμικούς. Αἱρετικός δέ ἐστι, καὶ τοῖς κατὰ τῶν αἱρε
τικῶν ὑπόκειται νόμοις, ο μικρόν γοῦν ἐκκλίνων
τῆς ὀρθοδόξου πίστεως.
Γ'. 'Π ἐρθόδοξος Ἐκκλησία τὰ τῶν αἱρετικῶν
συνακτήρια λαμβάνει, κἂν ἐν ἰδιωτικοῖς οίκοις
ὦσιν. Οὐ λιτανεύουσι δὲ νίκτωρ ή μεθ' ἡμέραν. Εἰ
δέ τι τοιοῦτο δημοσία, ἢ ἐν ἰδιωτικῷ οἴκῳ γένηται,
ἡ μὲν τάξις τοῦ ὑπάρχου. συγχωρούσα, ρ' λίτρα;,
αἱ δὲ ἐπιχωρίοι ρ' προςτιμώνται.
Δ΄. Πούβλικόν ἐστι τὸ κατὰ τῶν Μανιχαίων καὶ
Δονατιστών Εγκλημα, καὶ ὅπερ εἰς ὕβριν τοῦ θείου
φέρεται. Καὶ οὐκ ἔχουσί τι κοινὸν πρὸς τὰ ἔθη ή
τους νόμους. καὶ δημεύονται, καὶ πάσης στερούνται
φιλοτιμίας καὶ διαδοχῆς, καὶ οὔτε δωροῦνται, ούτε
πωλοῦσιν, οὔτε ἀγοράζουσιν, οὔτε ὁπωσοῦν συναλ
λάσσουσι· καὶ μετὰ θάνατον, ὡς ἐπὶ τῆς καθοσιώ
σεως κατηγορούνται· καὶ πᾶσα τελευταία βούλησ
Annibalis Fabroti notæ.
Infidelitatem suam. Fidem, quam non habent, 1. 2, c. cod. perfidiam, B. Hieronymus contra
Rufinum: Ista machine hæreticorum sunt, ut
convicti de perfidia, nd maledicia se conferant. Facundus Hermian. lib. n: Nullus ignotus processit hæreticus, nulla nostris est temporibus nala
perfidia. Lucifer Calaritanus pro S. Athan.: Si
apostolicam evangelicamque anathematizantes fidem,
Arianam susceperitis perfidiam. Vigilius in disputat.
inter Sab., Phot., Ar. et Athan.: Sabellii est perfidia
refutata. Justinian. in 1. 1, c. De offi. præf. præl.
Af. Rebaptizando ad suam perfidiam transferebant.
V. Sozom. v, 2: Suid. in Gratiano.
Nec clericos factant. Gratianus in 1. 2, c.
cod. et ministros creare qui non sunt. Basilica:
Μηδὲ ὑπηρέτας χειροτονεῖν αὐτοὶ μὴ κεχειρότονηpivot, qui ipsi ministri non sunt.
Hæreticus autem est. Hæreticus est, qui
in quibusdam deerrat a fide orthodoxa, sive ut ait
Zon., Εν τισι σφαλλόμενος καὶ διαφερόμενος τοῖς
6p008;, ad can. 15 concil. Chalc., et nomen
trahit a pervinaci et perticaci spiriti. Denique
hæreticum facit pertinax offensionis defensio
Facundus, lib. x; obstinatio, lib. xt in fine: Obstinala defensio falsitatis, lib. x11; idem contra
Mocianum: Hæreticum non humanæ infirmitatis
rgnorantia, sed pervicacia facit. Animus obstinatior,
1.2. C. De summa Trin. Tertullian. De præscript.
hæreticorum, a Græca voce deducit: læreses,
inquit,dicte Græca voce ex interpretatione electionis,
qua quis sive ad instituindas, sive ad suscipiendas
eas utitur. Anastasius Bibliothecar. in Epist. ad
Joann. diaconuin: Cum hæreticus non ex erroris
tantum deceptione, quantum ex electione non recta
el contenitusa pertinacia generetur. Igitur hæresim
accipe pravam, eamque obstinatam et obfirmatam:
hæretici enim prætrácie tuentur opinionem quam
elegermit ex suo arbitrio et humana præsumptione,
Hinc philosophorum acctæ alpiari; dictae, quia
sibi ex arbitrio ρευρειο δόγματά τινα deligum.
Glossa Latino-Gr. Secia, αίρεσις, φιλοσόφου δόγμα,
aywy.. Graco-Lat. Abyuz, secia. Varro: Secia
quos Menippi hæresis nutricatur.
Nec litanias faciunt. Libri veteres in 1. 4, c.
cod. ad lelanium faciendam. Basilica lib. 1, lib. 1.
c. 22, hithjv noiely. B. Chrysostomus homilia antequam iret in exsilium: Αὔριον εἰς λιτανεῖον ἐξελεύ
σομαι μεθ' ὑμῶν· Cras vobiscum iuo ad suppli
cationes. Anastas, de Vit. PP. p. 82 et 130, ed t.
Reg. Basilius epist. 63. Concilium Algantin, sub
Leone I can. 32. Allatius de Græcor. temp. Zonar. p. 537, 543 in fine, et concilia Galliæ.
Publice factum fuerit. Codex Brodæi: vel
in publicis, vel in privatis ædibus.
Crimen adversus Manichæos, Manichæi extra solum Romanum pulsi constitutione Valen -
tiniani et Marciani, quæ exstat in concil. Chalcedon. parte 3. De his vide Theophan. p. 446 et
413. Nusquam in Romanum locum conveniendi
facultatem habeant, 1. 3 h. tit. Hereticorum bona
fisci viribus addicta. Vide eumdem Theoph. p.
153, et Cedrenum, p. 106 et 107. V. conc. Chalc.
part. 3. c. 12, Petr. Sicul.
Proscribuntur. Oŋuevovtal, publicantur.
Et omni liberalitate. Meminit Victor, De
Persecut. Vandal. lib. I, constitutionis adversus
hæreticos latæ, qua similis pœna continetur bis
verbis: In populos quoque præfati imperatores
similiter sævientes, quod eis nec donandi libertas,
nec testandi, aut capiendi, vel ab aliis derelictum
penitus subjaceret, non fideiconumissi nomine, non
legati, non donationibus, aut relictione, quæ mortis
causa appellatur, vel quolibet codicillo, aliisve forsilan scripturis. Fisco tamen præferuntur ascendentes et descendentes et venientes ex latere cognati,
exque his descendentes usque ad secundum gradum: ita tamen ut proximior gradu præferatur;
tunc autem bona eis concedimus, si non et ipsi
pari conscientia polluuntur, quæ sunt in Basilicis, lib. 1,., c. 23, et in C. Theodos.
Post mortem accusantur. Sicut apostatæ,
1. 2 cod. De apostatis. Facundus Hermian. lib. x:
Dicunt probare se posse nescio quos hæreticos post
mortem fuisse damnatos. Concil. œcumen. v, act.
5, c. 28, tit. 1, lib. 1, Basil.v, vi syn. act. 13; Rigordus, in gestis Philippi Augusti, de Amalrico:
Etiam post mortem fuit excommunicatus et condemnulus, el a cœmeterio sacro dejectus, et ossa el cinis ejus per sterquilinia sunt dispersa. Adde auclorem Chronici Altissiodorensis, pag. 105 vers.,
Joannis Viclefi ossa post obitum ejus publice
cremata sunt. Barlaamus et Acindynus mionachi
post mortem excommunicati, ut scribit Joan. Canlac. 1. iv, c. 23. V. c. 2, De summa Tria, extra.—
Justinianus in edicto de lide: • Quantum ad insipientiam dicentium non oportere anathematizarı
post mortem eos qui in sua impietate mortui sunt,
oportebat nec eos qui injuste condemnati suat
Patres, post mortem revocari, quale contigit in
Joanne sanctæ recordationis episcopo Constantino-
col. 1189–1190page 57 of 129
PG 138:1189αὐτῶν οἱ παῖδες, εἰ μὴ τῆς φαυλότητος αὐτῶν ἀνα χωρήσωσι. Τιμωρούνται δὲ καὶ οἱ κρύπτοντες αὐτοὺς ἐν εἰδήσει. 'Ανεύθυνοι δὲ γίνονται οι δοῦλοι αὐτῶν μετιόντες εἰς τὴν καθολικὴν πίστιν. Ε΄. Οι Αρειανοί, καὶ Μακεδονιανοί πνευματομάχοι, και Απολλιναρισταί, καὶ Νανατιανοί, ήγουν Σαββατιανοὶ, Ευνομιανοί, Παπιανισταί, Μοντανισταί, ήγουν Πρισκιλλιανισταί, Φρύγες, ήγουν Πεπουζίται, Μαρκιωνισταί, Βορβοριανοί, Μεσσαλιανοί. Εὐτυχῖται, ήγουν Ενθουσιασταί, Δονάτισται, Ανδρια Παυλιανοί, Μαρκελλιανοί, Ὀφεται, Ἐγκρανῖται, Αποτακτῖται, Ερημίται, Σακκοφόροι, καὶ οἱ πάνω των χείρους Μανιχαῖοι, οὐ δύνανται συνάγεσθαι ή εὔχεσθαι· οἱ δὲ Μανιχαίοι, τῶν πόλεων ἐκβάλλον. ται, καὶ ἐσχάτως τιμωρούνται. Κύρια δέ εἰσι πάντα τὰ κατὰ τῶν αἱρετικῶν νομοθετηθέντα περὶ τῶν δωρουμένων ἢ τῶν καταλιμπανομένων αὐτοῖς, στρα τιῶν, καὶ περὶ τῶν συνακτηρίων αὐτῶν· ὥστε τὰς Εκκλησίας τοὺς οἴκους λαμβάνειν, ἐν οἷς γνώμῃ ἢ ἀποπροσποιήσει τῶν δεσποτῶν συνῆλθον. Εἰ δὲ οἱ (β).. ἀσχεδρουγῶν ἢ ἀσκοδρουγιτῶν καλουμένων. 1, 23: Μηδέποτε ἐν Ῥωμαϊκῷ ἐδά φει τοῦ συνεἶναι ἡ προσεύχεσθαι εὐχέρειαν ἐχέσ
is abūv ¿xupoutal, xal oleh peva
αὐτῶν οἱ παῖδες, εἰ μὴ τῆς φαυλότητος αὐτῶν ἀναχωρήσωσι. Τιμωρούνται δὲ καὶ οἱ κρύπτοντες
αὐτοὺς ἐν εἰδήσει. 'Ανεύθυνοι δὲ γίνονται οι
δοῦλοι αὐτῶν μετιόντες εἰς τὴν καθολικὴν πίστιν.
Ε΄. Οι Αρειανοί, καὶ Μακεδονιανοί πνευματομάχοι,
και Απολλιναρισταί, καὶ Νανατιανοί, ήγουν Σαββατιανοί, Ευνομιανοί, Παπιανισταί, Μοντανισταί,
ήγουν Πρισκιλλιανισταί, Φρύγες, ήγουν Πεπουζίται,
Μαρκιωνισταί, Βορβοριανοί, Μεσσαλιανοί. Ευτυ
χίται, ήγουν Ενθουσιασταί, Δονάτισται, Ανδριαvol, 'Yôponapzerátai, 'Asxodpouyo!, Baßpaxtitat,
Παυλιανοί, Μαρκελλιανοί, Ὀφεται, Ἐγκρανῖται,
Αποτακτῖται, Ερημίται, Σακκοφόροι, καὶ οἱ πάνω
των χείρους Μανιχαῖοι, οὐ δύνανται συνάγεσθαι ή
εὔχεσθαι· οἱ δὲ Μανιχαίοι, τῶν πόλεων ἐκβάλλον.
ται, καὶ ἐσχάτως τιμωρούνται. Κύρια δέ εἰσι πάντα
τὰ κατὰ τῶν αἱρετικῶν νομοθετηθέντα περὶ τῶν
δωρουμένων ἢ τῶν καταλιμπανομένων αὐτοῖς, στρατιῶν, καὶ περὶ τῶν συνακτηρίων αὐτῶν· ὥστε τὰς
Εκκλησίας τοὺς οἴκους λαμβάνειν, ἐν οἷς γνώμῃ ἢ
ἀποπροσποιήσει τῶν δεσποτῶν συνῆλθον. Εἰ δὲ οἱ
rits nec hæredes eorum filii sunt, nisi a pravitate ipsorum recesserint. Puniuntur et illi, qui
scientes et prudentes eos occultan', Servi vero ipsorum
extra culpam sunt, si ad fidem catholicam transjeriut.
V. Ariani, et Macedoniani pneumatomachi
et Apollinaristæ. Navatiani sive Sabbatiani, Ennomiani, Papianista, Montanistæ, sive Priscillianistae,
Phryges, sive Pepuzitz, Marcionistr, Borboliani,
Messaliani (4-5), Euchitæ, vel Enthusiaster, Donalista, Andriani Hydroparasta!, Ascodrugi (β).. Bam
tracitæ, Pauliani Marcelliani, Ophitæ, Encratitæ,
Apolactite, Eremita, Saccophori, et omnium pessim
mi Manichæi habere conventicula nequeunt: el
Manichæi le civitatibus quoque pelluntur, ultimoque
supplicio afficiuutur Sunt etiam rata omnia, qua
adversus hæreticos sancita sunt, de iis, quæ et douantur ipsis, aut in testamento relinquuntur, ut de militiis
ipsorum, et de conventiculis ut ecclesiæ domos
accipiant, in quibus de sententia dominorum
vel iisdem dissimulantibus convenerint. Quod si prccuratores hoe dominis ignorantibus admiserint, si quiAnnibalis Fabroti nota.
politanæ civitatis, ab universali Ecclesia post mortem revocato, et in Flaviano sanctæ memoriæ et
Ipso episcopo Constantinopolitane civitatis, injuste quidem in vita condemnato, juste autem post
mortem revocato, tain a sanctæ memoriæ papa
Leone, quam a saneta Chalcedonensi synodo. Ex
hoc autem contingit secundum illorum verba, hæreticos quidem sanctis Patribus connumerari, ut
puta liberatos debita eis condemnatione; sanctos
antem Patres injuste condemnatos hæreticis conjungi, ut puta non soluta contra eos facta iniqua
daninatione Agitur autem hic de Manichæis, qui
ad imam usque scelerum nequitiam pervenerant,
ut est in lib. v. C. h. t.
Fit irrità. Si modo et cognati eorum Manichæi erunt: alioquin rata erit, d. c. 23. Qua de
re vide Cujacium, Observ. 1. 12, c. 30.
Nisi a pravitate. Liberi admittuntur, si a
paterna pravitate recesserint; pœnitentibus enim
venia datur, l. 4 c. eod., 1. 41 C. Theod. eod.
Flaccus Alcuinus Confessionis fidei part. IV, cap.
9: Nemo est hæreticus, nisi contentione fat hæreticus. Ast qui reprehendi non erubescit, neque corrīgi dedignatur, nequaquam dici potest hæreticus.
Pneumatomachi. Perperam in quibusdam
editionibus colicis, additur virgula ante hanc
dictionem. Facundus, lib tu: Macedoniani, qui et
Pneumatomachi. V. Theodoret. Hær. Jab. 1. 4,
c. 5; 8. Hieron. De hæresibus.
Navaliani. Navāto Græci vocant, Latini
Novatum; itaque scribe, Novatiani, seu Sabbatiani, Eunomiani, Papianista, Montaniste sive
Priscillianista, Phryges vel Pep. Marcion. Borboriani, Messaliani, Eutychita sive Enth. Audiani,
Hydr. Ascodrugi, Batrac. Pauliani, Marcell. O. etc.
(4-5) Messaliani, Euchyta. Puto et hic abundare
virgulam. Facundus, d. lib. vir: Massalianos quos
et Euchitas dicimus. Vide B. Augustinum, De hæresib. c. 57, ubi Messaliani vocantur, et Theodor.
Ascodrugi. Sic Basilic. lib. 1, t. 4, c. 51 et
1. 18, b. t. Apud Theodoretum. Hæret. fub. lib. 1
lemma capitis 10 ita legend. videtur: Пapt twy
ἀσχεδρουγῶν ἢ ἀσκοδρουγιτῶν καλουμένων. Unde
autem dicantur Tascodrougitæ tradit Græens int.
ad. d 1. pen lib. xxı Basil. tit. 1, c. 41: Tascodrugi, 1. pen. h. t. in 1. 5. C. eod. Tascodrogite,
et apud Balsamon, ad Photii Nomoc. tit. 9, c. 2,
Taoxodpouyitat, ex fide vett. codicum. In Agilæi
tamen codice legebatur, doxodpovy?zar. V. Epiphan.
Pauliani. De his Augustin. De hæres. c. 44.
Habere conventicula nequeunt. Verte: non
possint convenire, aut orare, ut in 1. 5 c. cod.
Nusquam in Romanum locum conveniendi orandique
habeant facultatem; sic legerunt Græci, Basil.
lib. I, tit. 1, c. 23: Μηδέποτε ἐν Ῥωμαϊκῷ ἐδάφει τοῦ συνεἶναι ἡ προσεύχεσθαι εὐχέρειαν ἐχέσ
Twoav Nusquam in Romano solo conveniendi, aut
orandi facultatem habeant. In libro Cujacii emen -
datum erat, veniendi orandique, sic enim suadent
verba que præcedunt in Romanum locum. Sed
verior est quorumdam codicum lectio, in Romano
solo conv. ut legerunt Græci. Item muss. omnes
etiam Jul. Brod:ri, habent, orandique.
Ultimoque supplicio afficiantur. L. 11 et 12. et
infra. Ergo hæretici supplicio afficiendi sunt. De
quo tamen hic inquirendum est. Equidem non
ignoro quid B. Augustinus senserit, epist. 48 ct 50,
quas vide. Sub Alexio Comneno Basilius quidam
hæresiarcha combustus est. Zonaras tonio III.
Lactantius: Si sanguine, si tormentis, si malo
religionem defendere velis, jam non defendetur ille,
sed polluetur utque violabitur.
De conrenticulis. In 1. 5 c. eod.: In hæreticorum conventicula, quæ ipsi andacter ecclesias
nuncupare conantur. B. August. epist. 56: Sed
circuli utque conventicula Donatistarum vel Maxımianensium, etc. De circulis in 1. vit, c. eod.: convocandi cœtus, vel circulos contrahendi. S. Cyprianus, De unit. ecclesiarum: Et cum hæreses et
schismata postmodum na:n sint, dum conventicula
sibi diversa constituunt.
De sententia dominorum Can. 93 Eccl.
Afric.: Simal etiam petendum ut illam legem, quie
a religiosæ memoriæ eorum patre Theodosio de
auri libris decem in ordinatores, vel ordinatos
bæreticos, seu etiam in possessores, ubi eorum
congregatio deprehenditur, promu gata est, deinceps confirmari præcipiant. De eadem constitutione vide B. Augustini d. ep. 50 et 1 Contra
Crescon. c. 47, et Possidonium in Vita Augustini,
col. 1191–1192page 58 of 129
PG 138:1191ή προκουράτορες ἀγνοούντων αὐτῶν τοῦτο πετραχα σιν, εὐγενεῖς μὲν ὄντες προστιμώνται δέκα λίτρα;, ἢ ἐξορίζονται· δοῦλο: δὲ μαστίζονται, ή μεταλλί ζονται, καὶ οὐ συνέρχονται δημοσίᾳ, ἣ κτίζουσι συνακτήρια, οὔτε τι ποιοῦσιν εἰς περιγραφὴν τοῦ νόμου, πάσης πολιτικῆς καὶ στρατιωτικής βοηθείας εστερημένοι, καὶ τῶν βουλευτῶν ταῦτα φυλαττόν των ὑπὸ κοινῆς κ' λιτρῶν· καὶ οὔτε Προνόμου [προνόμιον] ἰδικὸν παρανόμως αὐτοῖς ποριζόμενον ἔῤῥωται. Ισχύει δὲ καὶ τὰ κατ᾿ αὐτῶν νομοθετηθέντα εἰς ποινὴν καὶ κώλυσιν στρατιάς. Γ. Οι Νεστοριανοί Σημωνιανοὶ λέγονται· καὶ οὐκ ἔξεστι τὰ κατὰ τῆς ἐν Ἐφέσῳ συνόδου αὐτοῖς γραφέντα ἔχειν ἢ ἀναγινώσκειν, ή μεταγράφε σθαι, ἀλλὰ καίο ται. Καὶ ἐν τῷ ζητεῖν περὶ πίστεως οὐ δεῖ αὐτῶν μεμνήσθαι, οὔτε δεῖ αὐτοὺς ἐν οἰῳδήποτε ἰδίῳ τόπῳ δέχεσθαι. Ο δὲ παραβὰς τὸν νόμον δημεύεται. Οὐ λέγονται δὲ οἱ Νεστοριανοί Χριστιανοί. Ζ'. Οἱ ἐν βουλαῖς, ἢ στρατιαῖς, ἡ σωματείοις όνο τις αἱρετικοί, και χρηματικῶς καὶ σωματικῶς λειτ τουργοῦσιν. Η΄. Οἱ τὰ Εὐτυχοῦς καὶ Διοσκόρου φρονοῦντες ὅμοιοι τοῖς 'Απολλιναρισταῖς εἰσι, καὶ τοῖς αὐτοῖς ὑπόκεινται, μὴ ἀκολουθοῦντες ταῖς ἁγίαις τέσσαρσι συνόδοις· καὶ εὐκ ἔξεστιν αὐτοῖς ἐπισκόπους κληρικούς ψηφίζεσθαι· ἐπεὶ καὶ ὁ ποιῶν καὶ ὁ γινόμενος ἐξορίζεται καὶ δημεύεται· οὔτε ποιοῦ. σιν ἐκκλησίας, ἢ μοναστήρια, ή συνάγονται ἐπὶ θρησκείᾳ· ἐπεὶ τὸν οἶκον ἢ τὴν κτῆσιν, ἔνθα συν ἦλθον, ἡ ἐκκλησία λαμβάνει, ἐν ᾧ συνελθεῖν γνώμῃ τοῦ δεσπότου δειχθῇ παρὰ τῷ ἄρχοντι. Εἰ δὲ παρὰ γνώμην τοῦ δεσπότου ἐνοικολόγος Η διοικητής τοῦ χωρίου, ἡ ἕτερος ὑπεδέξατο ἐπὶ πα ρασυνάξει, ἢ ἐν μοναστηρίῳ, εὐτελὴς μὲν ὤν, δη μοσίᾳ ῥαβδίζεται· σεμνὸς δὲ, τ' λίτρας προστιμάται τῷ φίσκω. Ούτε στρατεύονται, καὶ ἐὰν στρατευθῶν Καὶ τοὺς ὁμοίους ἀποκηρύττων καὶ προστάττων, Πορφυριανούς αὐτοὺς ὀνομάζε σύαι, καὶ τὰ ὑπ' αὐτῶν συγγραφέντα πυρὶ παρα δοθῆναι. Τοὺς δὲ ἔχοντας καὶ μὴ πυρὶ παραδιδόντας, θανάτῳ ζημιούσθαι. Οἱ τούτους καλοῦντες Χριστιανούς πολύ και λίαν πλανώνται ι.
dem iugenui sint, decem librorum multam praestant, ή προκουράτορες ἀγνοούντων αὐτῶν τοῦτο πετραχα
aut relegantur; sin servi, dagris emduntur, et iu meCallum damnantur. Non etiam publice conveniunt,
vel difcaut conventiculis destinata loca, nec quidquam faciunt ad circumscriptionem legis, omni civili
et militari auxilio destituti, decurionibus etiam hæc
servantibus sub pena viginti librarum: uec speciale
privilegium adversus leges ab ipsis impetratum),
valet. Rata sunt etiam, quæ promulgata sunt adversus eos, circa penam, et militis prohibitionem.
VI. Nestoriani vocantur Simoniani nec licet
ea quæ ab ipsis adversus Ephesinaın synodum scripla sunt habere, vel legere, vel describere, sed conburuntur. Cum etiam de fide quæritur nulla
¡µsorum est faciunda mentio. Nec in quocunque loco
sno quisquam eos excipere ‹lebet. Qui legem violarit, bonorum publicatione punitur. lidem Nestoriani
non appellantur Christiani
VII. Qui sunt in curiis, vel militiis, vel collegiis,
ligeretici: tam pecuniariis quam personalibus
obligati sunt muneribus.
VIII. Qui Entychis et Dioscori doctrinam sequuntur, similes sunt Apollinaristis, et pœnis iisdem subjacent, si uon sequuntur sacrosancta quatuor concilia,
nec licet eis episcopos aut clericos creare. Nam et is
qui hoc facit, et qui fit, exsilio punitur et bonoruin
publicatione. Non etism construunt ecclesias aut monasteria, vel religionis causa conveniunt. Quippe demain illam, vel pradium ubi convenerint, accipit ipsa ecclesia, modo probatum fuerit apud præsidem, eos illuc volente domino convenisse. Sin præter voluntatem domini, vel is, qui pensiones domus
exigit, vel aðîn:nistrator prædii, vel alius quispiam
susceperit eos ad parasynaxim vel in monasterium: vilis quidem conditionis exsistens, publice
fustibus cæditur: honestior vero, decem librarum
σιν, εὐγενεῖς μὲν ὄντες προστιμώνται δέκα λίτρα;,
ἢ ἐξορίζονται· δοῦλο: δὲ μαστίζονται, ή μεταλλί
ζονται, καὶ οὐ συνέρχονται δημοσίᾳ, ἣ κτίζουσι
συνακτήρια, οὔτε τι ποιοῦσιν εἰς περιγραφὴν τοῦ
νόμου, πάσης πολιτικῆς καὶ στρατιωτικής βοηθείας
εστερημένοι, καὶ τῶν βουλευτῶν ταῦτα φυλαττόν
των ὑπὸ κοινῆς κ' λιτρῶν· καὶ οὔτε προνό
μου [προνόμιον] ἰδικὸν παρανόμως αὐτοῖς ποριζόμε
νον ἔῤῥωται. Ισχύει δὲ καὶ τὰ κατ᾿ αὐτῶν
νομοθετηθέντα εἰς ποινὴν καὶ κώλυσιν στρατιάς.
Γ. Οι Νεστοριανοί Σημωνιανοὶ λέγονται· καὶ
οὐκ ἔξεστι τὰ κατὰ τῆς ἐν Ἐφέσῳ συνόδου αὐτοῖς
γραφέντα ἔχειν ἢ ἀναγινώσκειν, ή μεταγράφε
σθαι, ἀλλὰ καίο ται. Καὶ ἐν τῷ ζητεῖν περὶ
πίστεως οὐ δεῖ αὐτῶν μεμνήσθαι, οὔτε δεῖ αὐτοὺς
ἐν οἰῳδήποτε ἰδίῳ τόπῳ δέχεσθαι. Ο δὲ παραβὰς
τὸν νόμον δημεύεται. Οὐ λέγονται δὲ οἱ Νεστοριανοί
Χριστιανοί.
Ζ'. Οἱ ἐν βουλαῖς, ἢ στρατιαῖς, ἡ σωματείοις όνο
τις αἱρετικοί, και χρηματικῶς καὶ σωματικῶς λειτ
τουργοῦσιν.
Η΄. Οἱ τὰ Εὐτυχοῦς καὶ Διοσκόρου φρονοῦντες
ὅμοιοι τοῖς 'Απολλιναρισταῖς εἰσι, καὶ τοῖς αὐτοῖς
ὑπόκεινται, μὴ ἀκολουθοῦντες ταῖς ἁγίαις τέσσαρσι
συνόδοις· καὶ εὐκ ἔξεστιν αὐτοῖς ἐπισκόπους
κληρικούς ψηφίζεσθαι· ἐπεὶ καὶ ὁ ποιῶν καὶ ὁ
γινόμενος ἐξορίζεται καὶ δημεύεται· οὔτε ποιοῦ.
σιν ἐκκλησίας, ἢ μοναστήρια, ή συνάγονται ἐπὶ
θρησκείᾳ· ἐπεὶ τὸν οἶκον ἢ τὴν κτῆσιν, ἔνθα συν
ἦλθον, ἡ ἐκκλησία λαμβάνει, ἐν ᾧ συνελθεῖν
γνώμῃ τοῦ δεσπότου δειχθῇ παρὰ τῷ ἄρχοντι.
Εἰ δὲ παρὰ γνώμην τοῦ δεσπότου ἐνοικολόγος Η
διοικητής τοῦ χωρίου, ἡ ἕτερος ὑπεδέξατο ἐπὶ πα
ρασυνάξει, ἢ ἐν μοναστηρίῳ, εὐτελὴς μὲν ὤν, δη
μοσίᾳ ῥαβδίζεται· σεμνὸς δὲ, τ' λίτρας προστιμάται
τῷ φίσκω. Ούτε στρατεύονται, καὶ ἐὰν στρατευθῶν
Annibalis Fabroti nctæ.
Nec speciale privilegium. Socrat. llist. 1,
rap. 6. conc. Chalced. p. 362, 363, d. 371, col. 4,
conc. Ephes. It p., c. 45. V. Syn. p. 554. Vide v
syn. p. 630; cone Ephes, p. 469 el seq.
Nestoriani vocantur Simoniani. Ex hoc igitur loco, Balsamone, Photio Nomoc. tit. 12, c. 2.
et libris veteribus, emendanda est 1. 6, c. end. hoc
molo: Damnato portentuosa εκperstitionis auctore
Nestorio, nola congrni nominis ejus inuratur gregalibus, ne Christianorum appellatione abutantur:
sed quemadmodum Ariani leye diræ memoriæ Constantini ob similitudinem impietatis, Porphyriani a
Porphyrio nuncupantur, sic ubique participes nefaria sccia Nestorii, Simoniani vocentur. Julius Polo
lus in Chronico: Καὶ τοὺς ὁμοίους ἀποκηρύττων
καὶ προστάττων, Πορφυριανούς αὐτοὺς ὀνομάζε
σύαι, καὶ τὰ ὑπ' αὐτῶν συγγραφέντα πυρὶ παραδοθῆναι. Τοὺς δὲ ἔχοντας καὶ μὴ πυρὶ παραδιδόντας,
θανάτῳ ζημιούσθαι.
De fide quæritur. In religionis disputatione,
1. 6, e. cod.
Eus exci,ere. Conventiculam præbeat d. 1.6,
sic vell. C.
Nestoriani non appellantur Christiani. Lacifer Calritauus, lib. i, pro S. Athanasio de
Ariuis: Dicat denique se non esse Christianum,
fateatur se Arianum. Εt paulo post: Odis Athanasium, quod Christianus sit, quod esse noluerit
Arii, ut tu diris, discipulus. Ilem de regibus
apostatis, lib.1: Quo possint deinceps non esse Chrisliani, quod nos sumus, sed, quod eos estis, Ariani.
Idem scribit in libro de non conveniendo cum
hæreticis. S. Athanasias, oral. 2, contra Arias.
Οἱ τούτους καλοῦντες Χριστιανούς πολύ και λίαν
πλανώνται: Qui hos (Arianus) Christianos ampelo
lanl, largiler errant. Leo M. epist. 73: Non solum
ad sacerdotii honorem adminli nequeant (tærclici),
sed ab ipso Christiano nomine mereantur abscindi.
Sanctos Hilarius, in lib. ad Constan'ium A.: Chri
stianus sum, now Arianus. B. Augustinus ail esse
falsos Christianos, de doctrina Christiana lib. 11,
c. 33. Vide supra ad l. 1, tic. 1, et inira Parat.
tit. 5, lıb. 1, tit. 4, coust. 5, quam confer cum l. 5,
c. de Episc. aud. Vide et Novelle cix prefat.
Tam pecuniariis. Facultatum muneribus, in
1. 7, c. eod. 1. 8.
Quippe domum illam vel prædium. Viae sapra ad 1. 5, et sententiam Marcellini post co:laLionem Carthag. 3, Acta couc. Chalced. V. Cone.
Constantin. sub Menna p. 714, ι. 11 Couc. et al.
eaind. p. 715, a.
Ad parasyna rim. V. infra ad l. 16.
col. 1193–1194page 59 of 129
PG 138:1193σιν, ἀποστρατεύονται, καὶ οὔτε κοινωνοῦσι τῷ λατίῳ, οὔτε ἄλλῃ πόλει, οὔτε ἐν ᾗ ἐγεννήθησαν ἢ ἐν χωρίῳ διάγουσιν. Οἱ δὲ γεννηθέντες ἐν Κωνσταντινουπόλει πάσης ἀπελαύνονται μητροπόλεως. Ούτ δενὶ ἔξεστι κατά τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου γράφειν, ἢ ἀναγινώσκειν, ἢ ὑπαγορεύειν, ἢ ἔχειν συγγράμματα· ἐπεὶ διηνεχῶς ἐξορίζεται. Καὶ ὁ προσελθὼν ἐπὶ τὸ μαθεῖν δέκα λίτρας δίδωσι τῷ φίσκῳ· καὶ ὁ διδάσκων τὰ κεκωλυμένα ἐσχάτως τιμωρείται. Πάντα δὲ τὰ συγγράμματα τοῦ Εὐτυχοῦς καὶ ᾿Απολλινα ρίου καιέσθωσαν. Εἰ δὲ παρίδωσι ταῦτα οἱ ἄρχοντες καὶ αἱ τάξεις αὐτῶν, ἢ οἱ ἔκδικοι, ἀπὸ δέκα λιτρῶν τῷ φίσκῳ προτιμώνται. Θ'. Οἱ αἱρετικοί κατὰ τὸ νεμομισμένον οὐ Θάπτονται. 1. Οὔτε ὀρθόδοξος δύναται καθ' οιονδήποτε τρό που μεταφέρειν εἰς αἱρετικὸν ἀκίνητον πράγμα, ἔχων ἐκκλησίαν ὀρθόδοξον· ἐπεὶ φισιοῦται. ΙΑ'. Οπουδήποτε οι Μακιγαῖοι εὑρισκόμενοι κεφαλικῶς τιμωρούνται. ΙΒ'. Οἱ μὲν Μανιχαίοι πανταχόθεν ἐλαύνονται, καὶ κεφαλικῶς τιμωροῦνται· οἱ δὲ λοιποὶ αἱρετικοὶ (αἱρετικὸς δέ ἐστι πᾶς μὴ ὀρθόδοξος·) καὶ οἱ Ελ ληνες, καὶ οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ οἱ Σαμαρείται κωλύονται ἄρχειν, καὶ ἀξίας ἔχειν, ἢ δικαιολογεῖν, ἢ ἐκε δικεῖν, ἢ πόλεως πατέρες γίνεσθαι· ἵνα μὴ αχῶσιν ἄδειαν ἐπηρεάζειν ἢ δικάζειν Χριστιανοῖς ἢ ἐπι σκόποις, ἢ στρατεύεσθαι, πλὴν τῶν ἐκ γένους κορο ταλίνων. Οὗτοι γὰρ μένουσι τὰ μὲν βάρη ὑπέχον τις, μὴ προκόπτοντες δὲ, μήτε τοὺς ὀρθοδόξους ἐκδιβάζοντες ἐπὶ δημοσίαις ἡ ἰδιωτικαῖς αἰτίαις. 'Ο δὲ πειραθείς τι τούτων εγχειρίσαι, πρὸς ἀπρά κτῳ τῇ ἐγχειρήσει δίδωσιν εἴκοσι λίτρας. Καὶ οἱ ταῖς δημοσίαις αὐτοὺς ἀπογραφαῖς ἐντάττοντες είν κόσι καὶ οἱ ἄρχοντες ν'· καὶ πᾶσαι τοῖς πριβάτοις εἰσκομίζονται. Εξῄρηνται οι Γότθοι, οι γίνονται φοιδεράτοι, καὶ ἄλλως πρὸς τὸ δοκοῦν τῇ βασιλείᾳ τιμώνται. παί οὐ θάπτονται. Πάντες δὲ τῆς ᾿Αρείου ὑπάρχουσι κακοπιστίας. Πρέσβεις ἦλθον ἐκ Θράκης τῶν ὑποσπόνδων Γότθων, ας δη καὶ φο:δεράτους οι Ρωμαίοι καλοῦσι.
σιν, ἀποστρατεύονται, καὶ οὔτε κοινωνοῦσι τῷ ra- multam fisco praestat. Non etiam militant Eutychiani,
λατίῳ, οὔτε ἄλλῃ πόλει, οὔτε ἐν ᾗ ἐγεννήθησαν ἢ
ἐν χωρίῳ διάγουσιν. Οἱ δὲ γεννηθέντες ἐν Κωνσταν
τινουπόλει πάσης ἀπελαύνονται μητροπόλεως. Ούτ
δενὶ ἔξεστι κατά τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου γράφειν,
ἢ ἀναγινώσκειν, ἢ ὑπαγορεύειν, ἢ ἔχειν συγγράμματα· ἐπεὶ διηνεχῶς ἐξορίζεται. Καὶ ὁ προσελθὼν
ἐπὶ τὸ μαθεῖν δέκα λίτρας δίδωσι τῷ φίσκῳ· καὶ ὁ
διδάσκων τὰ κεκωλυμένα ἐσχάτως τιμωρείται. Πάντα
δὲ τὰ συγγράμματα τοῦ Εὐτυχοῦς καὶ ᾿Απολλινα
ρίου καιέσθωσαν. Εἰ δὲ παρίδωσι ταῦτα οἱ ἄρχοντες
καὶ αἱ τάξεις αὐτῶν, ἢ οἱ ἔκδικοι, ἀπὸ δέκα λιτρῶν
τῷ φίσκῳ προτιμώνται.
Θ'. Οἱ αἱρετικοί κατὰ τὸ νεμομισμένον οὐ θάπτονται.
1. Οὔτε ὀρθόδοξος δύναται καθ' οιονδήποτε τρό
που μεταφέρειν εἰς αἱρετικὸν ἀκίνητον πράγμα,
ἔχων ἐκκλησίαν ὀρθόδοξον· ἐπεὶ φισιοῦται.
ΙΑ'. Οπουδήποτε οι Μακιγαῖοι εὑρισκόμενοι κεφαλικῶς τιμωρούνται.
ΙΒ'. Οἱ μὲν Μανιχαίοι πανταχόθεν ἐλαύνονται,
καὶ κεφαλικῶς τιμωροῦνται· οἱ δὲ λοιποὶ αἱρετικοὶ (αἱρετικὸς δέ ἐστι πᾶς μὴ ὀρθόδοξος·) καὶ οἱ Ελληνες, καὶ οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ οἱ Σαμαρείται κωλύονται ἄρχειν, καὶ ἀξίας ἔχειν, ἢ δικαιολογεῖν, ἢ ἐκε
δικεῖν, ἢ πόλεως πατέρες γίνεσθαι· ἵνα μὴ αχῶσιν
ἄδειαν ἐπηρεάζειν ἢ δικάζειν Χριστιανοῖς ἢ ἐπισκόποις, ἢ στρατεύεσθαι, πλὴν τῶν ἐκ γένους κορο
ταλίνων. Οὗτοι γὰρ μένουσι τὰ μὲν βάρη ὑπέχον
τις, μὴ προκόπτοντες δὲ, μήτε τοὺς ὀρθοδόξους
ἐκδιβάζοντες ἐπὶ δημοσίαις ἡ ἰδιωτικαῖς αἰτίαις.
'Ο δὲ πειραθείς τι τούτων εγχειρίσαι, πρὸς ἀπρά
κτῳ τῇ ἐγχειρήσει δίδωσιν εἴκοσι λίτρας. Καὶ οἱ
ταῖς δημοσίαις αὐτοὺς ἀπογραφαῖς ἐντάττοντες είν
κόσι καὶ οἱ ἄρχοντες ν'· καὶ πᾶσαι τοῖς πριβάτοις
εἰσκομίζονται. Εξῄρηνται οι Γότθοι, οι γίνονται
φοιδεράτοι, καὶ ἄλλως πρὸς τὸ δοκοῦν τῇ βασιλείᾳ
τιμώνται.
ac si quidem militiæ fuerint adscripti exaliclorantur,et palatii communione privantur.Non etiam
vel in alia, vei in qua nati sunt civitate, vel vico,
versantur. Qui Constantinopoli nati sunt, ex omui
metroplitaua civitate pelluntur. Nemini licet adversug Chalcedonense concilium aliquid scribere, vet
legere, vel dictare, vel alioruin babere scripta: perpetua namque deportatione damnantur. Item, qui ad
eos accesserit discendi causa, decem libras fisco
solvit et qui prohibita docet, ultimo supplicio coercetur. Omnia vero scripta Eutychis et Apollinaris
concremantor. Quod si præsides hæc neglexerini,
vel eorum officia, vel defensores, decem librarum
multam fisco præstant.
IX. Hæretici more consueto non sepeliuntur.
X. Ne quidemn orthodoxus aliquis ullo modo
transferre potest in hæreticum rem aliquam soli,
quæ orthodoxain contineat ecclesiam. Fisco namque
vindicatur.
XI. Ubicamque Manichæi reperiantur, capitis
supplicio puniuntur.
XII. Undique Manichæi pelluntur, et capitis sup
plicio puniuntur. Reliqui vero hæretici (et læreti
cus est, quisquis non est orthodoxus) et pagani, et
Judæi, et Samaritæ, prohibentur gerere magistratum
et habere dignitates, aut fieri patroni causarum,
aut defensores, aut patres civitatum ne potesta
tem habeant injuriis afficiendi, vel judicandi Christia
nos, aut episcopos; vel etiam militandi extra.
quam si genere colorlalini sint Manent enim hi
milites, onera quidem sustinentes; verumn ad majora
non provehuntur, nec orthodoxis dantur exsecutores in publicis privatisve causi3. Qui vero tentaverit aliquid horum fieri, præterquam quod ipse conatus effectum nullum habiturus est, 20 libras solvit;
et qui publicis eos descriptionibus inserunt, libras
20, et praesides libras 50; quæ quidem omnes rebus
privatis inferuntur. Excipiuntur Gouthi παί
fcederati funt, et prout imperatorias najestali
visum fuerit, alios honores consequuntur.
notæ.
Annibalis Fabroti
Militiae fuerint ascripti. V. inf. ad 1. 12.
Haretici. Hæreticis solemnnia sepultura non
negantur. Cujac. in Paral. cod. eod. In Leunclavii
codice legebatur, οὐ θάπτονται. Quasi hæretici sine
ullo funeris solemni sepeliri debeant, vel etiamı
sepultura privari. Male, ut constat ex lib. 1 Basil.
tit. 1. c. 26, ubi humanitatis ratione permittitur
hæreticoruin sepultura. Vide tamen cap. 2, de
hæret. in 6. Gofridus Vindocinensis, lib. 1,
epist. 38 Auctoritate sanctorum canonum firmiter
tenemus, et nullatenus dubitamus, quia quibus vivis
non communicamus, nec mortuis communicare debemus. Balsamon tamen in Photii Nomoc. tit. 12, c. 2,
inquit: Hæretici legitimis ne tradantur sepulturis.
Ne quidem orthodorus. Harelicus prædium,
in quo orthodoxæ fider ecclesia constituta est, comparare non potest: Theophilus ad § 2 Institut. De
inutilib, stipulat.
Aut patres civitatum. Vide tit. 9, c. 18.
Judicandi Christianos aut episcopos, vel etiam
PATROL. GR. CXXXVIII.
Dmililandi. Hujus legis, quæ Justini est. meminit
Justinianus, novella cix_praef.
Cohortalini sint. Nulla his præter cohorta -
linam in provinciis et castrensem indulgeuda militia. l. llareticorum, 65, G. Theod. eod. Colortalini sunt gregarii et viliores milites. V. Cuj.
ad lib. x cod. tit. xxi, 1. 3, et ejus prælectiones ad
tit. 61, lib. vi C. et Parat. C.
Excipiuntur Gotthi. Qui Ariani erant. B. Angustin. epist. 50. Theophanes de Gotthis, HypogolThis, Gepidibus et Vandalis: Πάντες δὲ τῆς ᾿Αρείου
ὑπάρχουσι κακοπιστίας.
Federali. De Gotthis foederatis Malchus in
exccrptis de Legationibus, p. 91 el. Regiz: Πρέσβεις
ἦλθον ἐκ Θράκης τῶν ὑποσπόνδων Γότθων, ας δη
καὶ φο:δεράτους οι Ρωμαίοι καλοῦσι. Venerunt
Thracia legati Gotthorum, qui fœdus cum Romanis contraxerant, quos Romani fœderalos vocant.
De fœderatis vide Glossarium nostrum ad Cedrénam.
col. 1195–1196page 60 of 129
PG 138:1195Αμφισβητούντων τῶν γονέων, ἐπικρατέστερός ἐστιν ὁ θέλων τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει τοὺς παῖδα, προσ αγαγεῖν. Αἱρετικοί πατέρες, μηδὲν ἔχοντες νόμι μον ἐγκαλεῖν τοῖς ὀρθοδόξοις παισὶν, ἀναγκάζονται πρὸς τὰς οὐσίας αὐτῶν τροφάς χορηγεῖν, καὶ τὰ λοιπὰ ἀναγκαῖα, καὶ συνάπτειν ὀρθοδόξοις, καὶ δι Είναι προίκας καὶ προγαμιαίας δωρεάς, προνοί τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν ἐπισκόπων. ΙΓ΄. Οἱ ὀρθόδοξοι παίδες τῶν αἱρετικῶν, μή ἁμαρτήσαντες κατ' αὐτῶν, ἀμείωτον λαμβάνουσι τὸ ἐξ ἀδιαθέτου αὐτοῖς ἁρμόζον· καὶ ἡ παρὰ ταῦτα γενομένη τελευταία βούλησις ἀκυροῦται, φυλαττομένων τῶν ἐλευθεριῶν, εἰ μὴ κατά τινα νόμον κωλύονται. Εἰ δέ τι πλημμελήσωσιν εἰς τοὺς γονεῖς. κατηγορούνται καὶ τιμωρούνται. Εχουσι δὲ καὶ οἱ ἡμαρτηκότες τὸ τέταρτον τῆς οὐσίας αὐτῶν κατά διαθήκας. Τὰ αὐτὰ καὶ περὶ Ἰουδαίων καὶ Σαμα ρειτῶν. ΙΔ΄. Οἱ αἱρετικοι συνακτήρια ποιεῖν οὐ δύνανται, ή παρασυνάξεις, ή συνόδους, ή χειροτονίας, ή βαπτίσματα, ἢ ἐξάρχους ἔχειν ἢ πατερίας, ἡ ἐκδικίας ἐγχειρίζεσθαι, ή φροντίζειν, ἢ διοικεῖν χωρία δι' ἑαυτῶν ἢ διὰ παρενθέτων προσώπων, ἤ τι τῶν ἀπηγορευμένων προσώπων ποιεῖν. Ο δὲ παραβα νων ἐσχάτω; κινδυνεύει. ΙΕ΄. Οἱ Μανιχαίοι παρὰ μόνων ὀρθοδόξων παίδων ἐξ αδιαθέτου διαδέχονται. Μὴ ὄντων δὲ τούτων, ὁ φίσκος τὰ πράγματα διεκδικεῖ, εἶτε διέθεντο, είτε ἐληγάτευσαν, εἴτε ἐδωρήσαντο. 1Ϛ΄. Ὁ ἀπὸ Μανιχαίων γενόμενος ὀρθόδοξος, άν εὑρεθῇ τὰ τῆς πλάνης ποιῶν, ἡ ψιλώς συνδιάγων, ἢ ὁμιλῶν Μανιχαίοις, καὶ μὴ παραχρῆμα διδοὺς αὐτοὺς νομίμῳ δικαστῇ, ἐσχάτως τιμωρείται Κἂν εἴη πατὴρ ὁ ἀντιλέγων, Καὶ πῶς ἀναγκάζονται τοὺς παῖδας ὀρθοδόξους ὄντας τρέφειν, καὶ γράφειν κληρονόμους, καὶ διδόναι αὐτοῖς προ και, καὶ προγάμους δωρεάς. Ει Καὶ χάρις τῷ ταῦτα συνθεμένῳ, Εἰ γὰρ καὶ τῶν νόμων ὑπερόπτης εἴη, καὶ ἀσεβῆς, ἀλλὰ πατὴρ ὅμως ἐστί Τὰς αὐτῶν ἐκκλησίας ήτοι φωλεοὺς καὶ σπήλαια· οὕτω γὰρ εἴποιμι τὰς τῶν αἱρετικῶν συνελεύσεις Ευνόμιον μὲν ἐξώρισε παρασυνα γωγές ποιοῦντα καὶ λαοὺς ἀπατῶντα παραβαπτισταὶ
Cum parentes inter se dissident, plns valeat
is qui liberos ad orthodoxam fidem vult adducere. Parentes hæretici cum nullam habent legitimam causam accusandi liberos orthodoxos, coguntur eis pro modo patrimonii sui
suppeditare alimenta, cum necessariis rebus cæteris, et cum orthodoxis eosdem matrimonio copulare,
dotesque cum donationibus ante nuptias præstare,
præsidum et episcoporum interveniente cura.
XIII. Orthodoxi hæreticorum liberi, si non peccaverint adversus eos, alisque diminatione capiunι
id, quod eis ab intestato competit: et quæ præter
haec facta fuerit supremna voluntas, irrita redditur,
salvis tamen libertalibus, nisi quo jure probibeantur. Si vero commiseriat aliquid adversus parentes,
et accusantur, et puuiuntur Sed tamen etiam
cum in eos peccaverint, ipsorum patrimonii quadrantem or testamentis conditis habent. Eadem
locum habent etiam in Judæis et Samaritia.
XIV. Hæretici conventicula celebrare, vel parasynaxes vel concilia, vel ordinationes, vel baptismata nequeunt.; aut primates habere, vel ollicia patrum (34-35), aut defensorum consequi, vel curare,
seu adininistrare villas per seipsos, aut [per subjectam personam; vel quid ipsis prohibitum facere.
Qui legein violat, in periculo capitis est constitutus.
XV. Manichæis orthodoxi liberi duntaxat ab
intestato succedunt, quibus non exstantibus, res
eorum fiscus vindicat, sive testati sint, sive lega·
verint, sive donaverint.
XVI. Qui a Manichmis deficiens factus est orthodoxus, si quæ illius erroris sunt, facere deprehensus
fuerit, aut nude com Manichæis conversari, vel
colloqui, nec confestim eos legitimo judici tradi1196
Αμφισβητούντων τῶν γονέων, ἐπικρατέστερός
ἐστιν ὁ θέλων τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει τοὺς παῖδα, προσ
αγαγεῖν. Αἱρετικοί πατέρες, μηδὲν ἔχοντες νόμι
μον ἐγκαλεῖν τοῖς ὀρθοδόξοις παισὶν, ἀναγκάζονται
πρὸς τὰς οὐσίας αὐτῶν τροφάς χορηγεῖν, καὶ τὰ
λοιπὰ ἀναγκαῖα, καὶ συνάπτειν ὀρθοδόξοις, καὶ διΕίναι προίκας καὶ προγαμιαίας δωρεάς, προνοί
τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν ἐπισκόπων.
ΙΓ΄. Οἱ ὀρθόδοξοι παίδες τῶν αἱρετικῶν, μή
ἁμαρτήσαντες κατ' αὐτῶν, ἀμείωτον λαμβάνουσι τὸ
ἐξ ἀδιαθέτου αὐτοῖς ἁρμόζον· καὶ ἡ παρὰ ταῦτα
γενομένη τελευταία βούλησις ἀκυροῦται, φυλαττο
μένων τῶν ἐλευθεριῶν, εἰ μὴ κατά τινα νόμον
κωλύονται. Εἰ δέ τι πλημμελήσωσιν εἰς τοὺς γονεῖς.
κατηγορούνται καὶ τιμωρούνται. Εχουσι δὲ καὶ οἱ
ἡμαρτηκότες τὸ τέταρτον τῆς οὐσίας αὐτῶν κατά
διαθήκας. Τὰ αὐτὰ καὶ περὶ Ἰουδαίων καὶ Σαμα
ρειτῶν.
ΙΔ΄. Οἱ αἱρετικοι συνακτήρια ποιεῖν οὐ δύνανται,
ή παρασυνάξεις, ή συνόδους, ή χειροτονίας, ή βαπτίσματα, ἢ ἐξάρχους ἔχειν ἢ πατερίας, ἡ ἐκδικίας
ἐγχειρίζεσθαι, ή φροντίζειν, ἢ διοικεῖν χωρία δι'
ἑαυτῶν ἢ διὰ παρενθέτων προσώπων, ἤ τι τῶν
ἀπηγορευμένων προσώπων ποιεῖν. Ο δὲ παραβα
νων ἐσχάτω; κινδυνεύει.
ΙΕ΄. Οἱ Μανιχαίοι παρὰ μόνων ὀρθοδόξων παίδων
ἐξ αδιαθέτου διαδέχονται. Μὴ ὄντων δὲ τούτων, ὁ
φίσκος τὰ πράγματα διεκδικεῖ, εἶτε διέθεντο, είτε
ἐληγάτευσαν, εἴτε ἐδωρήσαντο.
1Ϛ΄. Ὁ ἀπὸ Μανιχαίων γενόμενος ὀρθόδοξος,
άν εὑρεθῇ τὰ τῆς πλάνης ποιῶν, ἡ ψιλώς συνδιά
γων, ἢ ὁμιλῶν Μανιχαίοις, καὶ μὴ παραχρῆμα
διδοὺς αὐτοὺς νομίμῳ δικαστῇ, ἐσχάτως τιμωρείται
Annibalis Fabroti nota.
Ρlus ta cal is. Κἂν εἴη πατὴρ ὁ ἀντιλέγων,
quamvis pater sit qui contradicit, ut ait Theodorus
Hermopolites.
Parentes hæretici. Photius, 12, 2: Καὶ πῶς
ἀναγκάζονται τοὺς παῖδας ὀρθοδόξους ὄντας τρέφειν,
καὶ γράφειν κληρονόμους, καὶ διδόναι αὐτοῖς προ
και, καὶ προγάμους δωρεάς. Ει quomodo coguntur
filios qui sunt orthodoxi, alere, et hæredes scribere,
et dare eis dolem el donationem provler nuptias. Et
¡bi Balsamon.
Cum nullam. Si queratur tantum quod factus
sit Christianus. Vide Parat. ad tut. 9.
Accusantur et puniuntur. Auctores Basilicon
expunxerunt hæc verba: quo nomine Theodorus
Balsamon eis gratias agil, Καὶ χάρις τῷ ταῦτα
συνθεμένῳ, ad Photii Nowocanonem, tit. 12, c. 2,
in line. Imo non sine flagitio videntur hoc fecisse:
licet enim parentes hæretici sint, non tamen vioJandum est·pietatis officium. Dīcis impium esse,
pater tamen est: Εἰ γὰρ καὶ τῶν νόμων ὑπερόπτης
εἴη, καὶ ἀσεβῆς, ἀλλὰ πατὴρ ὅμως ἐστί: Licet enim
legum contemptor el impius sit, lamen pater est, ut
ait Justinianus, Nov. xi, c. 2.
Quadrantem. Melior est eorum conditio,
quam exhæredatorum, quibus nihil relinquitur.
Sic adrogator impuberis jubetur quartam partem
bonorum suorum ei relinquere, si eum exhæredaverit, § 5 Instil., de adopt.
Parasynuxes. hæreticorum conventicula
Ecclesiae non sunt, sed quasi ecclesiae, I. 5 C. co.,
vel potius latibula et spelunca. Epiphanius, Panarii
lib.ut: Τὰς αὐτῶν ἐκκλησίας ήτοι φωλεοὺς καὶ
σπήλαια· οὕτω γὰρ εἴποιμι τὰς τῶν αἱρετικῶν
συνελεύσεις· Ιρsorum ecclesias seu latibula et s
luncas: sic enin merito appellaverim hæreticorum
conventicula. Existimantur esse ecclesiæ, sed non
sunt, Oplains Milevitanus, lib. r: Interea dizisl,
apud hæreticos dotes Ecclesiæ esse non posse, el reels
dixisti: scimus enim hæreticorum ecclesias singulo
rum, prostitutas, nullis legalibus sacramentis, et sim 3
jure honesti matrimonii esse. Quas non necessarius
recusal Christus, qui est Sponsus unius Ecclesiæ,
sicut in Canticis canticorum ipse testatur. Qui cum
anamn laudat, caleras damnal, quia preter unam,
quæ est vera catholica, cæteræ apud hæreticos puiantur esse, sed non sunt. Item synaxes non sunt,
sed parasynaxes, 1. 8 C. eodem, adulteræ collecta,
ut loquitur interp. Novella cxxxi. Theophanes,
de Theodosio: Ευνόμιον μὲν ἐξώρισε παρασυνα
γωγές ποιοῦντα καὶ λαοὺς ἀπατῶντα: Εunomium
in exsilium egit adulterinos conventus facientem el
populos decipientem. Non baptismata, sed parabaptismata d. Nor. cxxxi, adulterina baptismata,
cademque ratione παραβαπτισταὶ dicuntur Arriano
Dissert. Epict. 2, cap. 9.
(34-35) Vel officia patrum. Hæretici nec patres
civiatum, nec defensores fieri possunt. Hæc est
hujus loci sententia. De patre civitatis vide infra
til. 9, cap. ult.
Manichæis. Vide ad 1. 4, supra eod
col. 1197–1198page 61 of 129
PG 138:1197καὶ οἱ ἐν ἀξίαις καὶ στρατιαῖς ὄντες ἐπιμελῶς τοὺς ἐν αὐτοῖς τοιούτους ὄντας ἀναζητείτωσαν, καὶ παραδιδότωσαν. Ἐπεὶ συλλαμβανόμενος ὁ Μανι χαῖος, ἐὰν εἴπῃ γινώσκεσθαι παρά τινων, ἁρμοδίως τιμωροῦνται, ὡς τὰ αὐτὰ ἁμαρτάνοντες, κἂν μὴ ἦσαν τοιοῦτοι. Τὰ αὐτὰ γὰρ ἁμαρτάνειν δοκοῦσιν οἱ γινώσκοντες μὲν τὸν ἁμαρτάνοντα, μὴ ποιοῦντες δὲ τοῦτον κατάδηλον. 'Ο ἔχων βιβλία μανιχαϊκά, καὶ μὴ φέρων ἐπὶ τῷ καυθῆναι τιμωρεῖται. ΙΖ΄. Αἱ τῶν Σαμαρειτών συναγωγαὶ καθαιροῦνται, καὶ ἐὰν ἄλλας ἐπιχειρήσωσι ποιῆσαι, τιμωρούνται. Οὐ δύνανται δὲ διαδόχους ἔχειν ἐκ διαθήκης, ἢ ἐξ ἀδιαθέτου, πλὴν ὀρθοδόξων· οὔτε δωροῦνται, ή ἄλλως ἐκποιοῦσι τοῖς μὴ οὖσιν ὀρθοδόξοις· ἀλλὰ ὁ φίσκος αὐτὰ ἐκδικεῖ προνοίᾳ τῶν ἐπισκόπων καὶ τῶν ἀρχόντων Η΄. Τὰ περὶ τῶν Σαμαρειτών νομοθετηθέντα ἐπὶ ταῖς συναγωγαῖς καὶ ταῖς διαδοχαίς κρατεί καὶ ἐπὶ τοῖς Μοντανισταῖς καὶ τοῖς Ασκοδρούγοις καὶ Ὀφίταις. Μόνε: γὰρ ὀρθόδοξοι κληρονομούσιν αὐτοὺς ἐκ διαθήκης καὶ ἐξ ἀδιαθέτου, καὶ ληγάτα λαμβάνουσιν. Οἱ δὲ λοιποὶ αἱρετικοί, τουτέστιν αἱ μὴ ὀρθόδοξοι, καὶ οἱ Ἕλληνες, καὶ οἱ Σαμαρείται, οὐ στρατεύονται, οὔτε ἀξιωματικοί γίνονται, ούτε δημόσιον μετέρχονται φρόντισμα, οὔτε παιδεύουσιν, οὔτε συνηγοροῦσιν. Εἰ δέ τις ὑπὲρ τοῦ τυχεῖν τινος τούτων, προσποιησηται τὸν ὀρθόδοξον, καὶ μὴ φανῇ ἔχων γυναῖκα, ἢ παῖδας αἱρετικούς, καὶ μὴ προσ αγάγῃ αὐτοὺς τῇ ὀρθοδοξίᾳ, ἐκβάλλεται. Εἰ δὲ καὶ λάθοι, οὐ δύναταί τι τοῦ αὐτοῦ δωρεῖσθαι, ἢ ἄλλως ἐκποιεῖν αἱρετικῶν· ἀλλὰ ταῦτα καὶ τὴν αἱρετικὴν καταφερομένην αὐτοῦ κληρονομίαν ἐκδικεῖ τὸ δη μόσιον. Καθόλου γὰρ οἱ μετασχόντες στρατείας ἢ ἀξίας, ἡ συνηγορίας, ή δημοσίας φιλοτιμίας, ή συγκροτήσεως, παρὰ μόνων ὀρθοδόξων κληρονο μοῦνται, καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν ὁπωσοῦν εἰς αἱρετικὸν ερχόμενα τὸ δημόσιον ἐκδικεῖ. Ἐὰν ἕτερος τῶν συνοικούντων ὀρθόδοξος, ἢ καὶ ἄλλος αἱρετικός, δεῖ γενέσθαι τοὺς παῖδας αὐτῶν ὀρθοδόξους. Εἰ δὲ οἱ μὲν ὀρθόδοξοι γίνωνται, οἱ δὲ μείνωσιν αἱρετικοί, μόνοι κληρονομοῦσιν ἑκατέρου γονέω; οἱ ὀρθόδοξοι. Εἰ δὲ πάντες εἰσὶν αἱρετικοί, συγγενεῖς ὀρθόδοξοι κληρονομοῦσιν· ἢ μὴ ὄντων αὐτῶν, ὁ φίσκος. Εχει διαφόρους ποινὰς κατὰ τῶν ῥᾳθυμούντων, καὶ μὴ ἐξιόντων, ἢ μηνυόντων ἀρχόντων καὶ τάξεων πολι τικῶν καὶ στρατιωτικῶν ἐπισκόπων· οἵτινες καὶ περὶ τῶν ῥαθυμούντων ἀρχόντων ἀναφέρουσι τῷ βασιλεῖ. Αἱ δὲ ποιναὶ τῷ φίσκῳ ἀομόζουσιν. συγκροτά, συγκρότησις,
CCNSTIT. ECCLES. COLLECTIO.
καὶ οἱ ἐν ἀξίαις καὶ στρατιαῖς ὄντες ἐπιμελῶς τοὺς derit, ultimo supplicio allicitur. Item qui sunt in
ἐν αὐτοῖς τοιούτους ὄντας ἀναζητείτωσαν, καὶ
παραδιδότωσαν. Ἐπεὶ συλλαμβανόμενος ὁ Μανι
χαῖος, ἐὰν εἴπῃ γινώσκεσθαι παρά τινων, ἁρμοδίως
τιμωροῦνται, ὡς τὰ αὐτὰ ἁμαρτάνοντες, κἂν μὴ
ἦσαν τοιοῦτοι. Τὰ αὐτὰ γὰρ ἁμαρτάνειν δοκοῦσιν
οἱ γινώσκοντες μὲν τὸν ἁμαρτάνοντα, μὴ ποιοῦντες
δὲ τοῦτον κατάδηλον. 'Ο ἔχων βιβλία μανιχαϊκά,
καὶ μὴ φέρων ἐπὶ τῷ καυθῆναι τιμωρεῖται.
ΙΖ΄. Αἱ τῶν Σαμαρειτών συναγωγαὶ καθαιροῦνται,
καὶ ἐὰν ἄλλας ἐπιχειρήσωσι ποιῆσαι, τιμωρούνται.
Οὐ δύνανται δὲ διαδόχους ἔχειν ἐκ διαθήκης, ἢ ἐξ
ἀδιαθέτου, πλὴν ὀρθοδόξων· οὔτε δωροῦνται, ή
ἄλλως ἐκποιοῦσι τοῖς μὴ οὖσιν ὀρθοδόξοις· ἀλλὰ ὁ
φίσκος αὐτὰ ἐκδικεῖ προνοίᾳ τῶν ἐπισκόπων καὶ
τῶν ἀρχόντων
Η΄. Τὰ περὶ τῶν Σαμαρειτών νομοθετηθέντα
ἐπὶ ταῖς συναγωγαῖς καὶ ταῖς διαδοχαίς κρατεί
καὶ ἐπὶ τοῖς Μοντανισταῖς καὶ τοῖς Ασκοδρούγοις
καὶ Ὀφίταις. Μόνε: γὰρ ὀρθόδοξοι κληρονομούσιν
αὐτοὺς ἐκ διαθήκης καὶ ἐξ ἀδιαθέτου, καὶ ληγάτα
λαμβάνουσιν. Οἱ δὲ λοιποὶ αἱρετικοί, τουτέστιν αἱ
μὴ ὀρθόδοξοι, καὶ οἱ Ἕλληνες, καὶ οἱ Σαμαρείται,
οὐ στρατεύονται, οὔτε ἀξιωματικοί γίνονται, ούτε
δημόσιον μετέρχονται φρόντισμα, οὔτε παιδεύουσιν,
οὔτε συνηγοροῦσιν. Εἰ δέ τις ὑπὲρ τοῦ τυχεῖν τινος
τούτων, προσποιησηται τὸν ὀρθόδοξον, καὶ μὴ φανῇ
ἔχων γυναῖκα, ἢ παῖδας αἱρετικούς, καὶ μὴ προσαγάγῃ αὐτοὺς τῇ ὀρθοδοξίᾳ, ἐκβάλλεται. Εἰ δὲ καὶ
λάθοι, οὐ δύναταί τι τοῦ αὐτοῦ δωρεῖσθαι, ἢ ἄλλως
ἐκποιεῖν αἱρετικῶν· ἀλλὰ ταῦτα καὶ τὴν αἱρετικὴν
καταφερομένην αὐτοῦ κληρονομίαν ἐκδικεῖ τὸ δημόσιον. Καθόλου γὰρ οἱ μετασχόντες στρατείας ἢ
ἀξίας, ἡ συνηγορίας, ή δημοσίας φιλοτιμίας, ή
συγκροτήσεως, παρὰ μόνων ὀρθοδόξων κληρονομοῦνται, καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν ὁπωσοῦν εἰς αἱρετικὸν
ερχόμενα τὸ δημόσιον ἐκδικεῖ. Ἐὰν ἕτερος τῶν
συνοικούντων ὀρθόδοξος, ἢ καὶ ἄλλος αἱρετικός, δεῖ
γενέσθαι τοὺς παῖδας αὐτῶν ὀρθοδόξους. Εἰ δὲ οἱ
μὲν ὀρθόδοξοι γίνωνται, οἱ δὲ μείνωσιν αἱρετικοί,
μόνοι κληρονομοῦσιν ἑκατέρου γονέω; οἱ ὀρθόδοξοι.
Εἰ δὲ πάντες εἰσὶν αἱρετικοί, συγγενεῖς ὀρθόδοξοι
κληρονομοῦσιν· ἢ μὴ ὄντων αὐτῶν, ὁ φίσκος. Εχει
διαφόρους ποινὰς κατὰ τῶν ῥᾳθυμούντων, καὶ μὴ
ἐξιόντων, ἢ μηνυόντων ἀρχόντων καὶ τάξεων πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν ἐπισκόπων· οἵτινες καὶ
περὶ τῶν ῥαθυμούντων ἀρχόντων ἀναφέρουσι τῷ
βασιλεῖ. Αἱ δὲ ποιναὶ τῷ φίσκῳ ἀομόζουσιν.
dignitatibus et militiis constituti, studiose tales
inter se perquirant ac tradant. Quippe cum Manichæus, qui comprehenditur, ait se notum aliquibus
esse pœna illi competente afficiuntur, velut iisdem
pcccatis obnoxii, licet ejusmodi non essent. Nam
eadem videntur admittere, qui cum peccantem
norint, tainen cum non faciunt manifestum. Qui
libros label Manichaicos, nec eos inanifestal
ut comburantur, punitur.
XVII. Synagoge Samaritarumn abolentur, et
alias si facere conati fuerint, puniuntur. Nec habere
successores possunt ex testamento, vel ab inte tato,
præter orthodoxos; nec donationes faciunt aliove
modo quid alienant in eos, qui non sunt orthodoxi,
sed vindicat ea fiscus, cura episcoporum et præsidum interveniente.
XVIII. Quæ de Samaritis promulgata sunt, ad
synagogas el successiones eorum spectantia, rasa
sunt etiam in Montanistis, et Ascodrugis, et Ophitis. Quippe soli orthodoxi hæreditates corum adeunt
ex testamento, vel ab intestato, et legala capiunt.
Reliqui autem heretici, hoc est, non orthodoxi, et
pagani, et Samaritæ, non militant, neque dignitates
adipiscuntur, neque curam publicam suscipiunt,
neque professores funt, neque causis patrocinantur. Quod si quis, ut horum aliquid impetret,
orthodoxum se simulaverit, eumque constiterit
habere uxorem aut liberos bæreticos, nec ipsos ad
religionem orthodoxam adduxerit, pellitur. Quod si
aluerit, nequit ex rebus suis quidquam donare,
Ivel alio modo transferre ad hæreticum; sed tam
hæc, quam hæreditatem hæreticam, quæ ad ipsuni
devolvitur, fiscus sibi vindicat. In universum enim,
qui participes fuere militiae, vel dignitatis, vel advocationis, vel publica liberalitatis, vel sustentationis orthodoxos duntaxat hæredes habent,
et quæ ab ipsis ad hæreticum quocunque modo
perveniunt, fiscus sibi vindicat. Si conjugnm alter
orthodoxus sit, alter hæreticus, eorum liberi orthodoxi fieri debent. Quod si partim orthodoxi facti
sint, partim hæretici manserint, soli sunt hæredeg
utriusque parentis orthodoxi. Sin universi sunt
haeretici, orthodoxi agnati, vel cognati succedunt,
aut iis non exstantibus, ascus. Continet etiam
diversas pœnas contra negligentes, et non persequentes, aut indicantes praesides, et officia, tam
civilia, quam militaria, et episcopos: qui quidem
de negligentibus præsidibus ad imperatorem deferunt. Multæ autem fisco competunt.
Annibalis Fabroti notæ.
Qui libros habet. Hæc deerant in Leunclavii
codice.
(38 Synagoge Samaritarum. Hanc legem videtur
Intelligere Procopius in arcana, et Cyrillus Seythepolitanus, quem citat Nicolaus Alemannus, ibid.
in Notis. Procopius ait, Samaritarum liberos et
cognatos nibil ex testamentis parentum vel cognatorum capere posse: quod tacite significatur in
1. Justin. ex qua Samaritae non alios habent leredes testamentarios aut legitimos, quam orthodoxos. Id tamen quod scribit Cyrillus, Samaritas a
rep. gerenda summoveri, magis pertinet ad 1. 12
et 18, h. t., qua Samarita prohibentur gerere magistratus et habere dignitates. Cæterum hanc legem
abrogavit Justinianus, Novella cxxix, in qua singula d. legis capita recensentur. Justinus vero postea d. Novellam Justiniani sustulit Nov. CXLIV,
quæ exstat Paratitl. lib. 111, c. 3.
Sustentationis. Glossæ Græco-Lat. συγκροτά,
sustenta, συγκρότησις, sustentatio.
col. 1199–1200page 62 of 129
PG 138:1199ΙΘ'. Ἐὰν ἑκάτερος γονεύ; αἱρετικός εἴη, μόνοις τοῖς ὀρθοδόξοις παισὶν, οὐ μὴν τοῖς αἱρετικοῖς δι ρεῖται, καὶ παρ' αὐτῶν διαδέχεται. Πάντων δὲ αἱρετικῶν ὄντων, ὀρθόδοξοι συγγενείς κληρονομούσι τούτων δὲ μὴ ὄντων, ὁ φίσκος. Πρὸς δὲ τὴν οὐσίαν αὐτῶν οἱ αἱρετικοὶ ἀναγκάζονται τοὺς ὀρθοδόξους παῖδες τρέφειν, καὶ τὰ καθ᾿ ἡμέραν χορηγεῖν, καὶ διδόναι προῖκας, καὶ προγαμιαίας καταγράφειν δωρεάς. Κ΄. Οἱ αἱρετικοί κοινωνοῦντες, ἢ συνάξεις ή βά πτισμα ποιοῦντες, τιμωρούνται, ὡς οἱ τοὺς νόμους παραβαίνοντες, καὶ οἱ τοὺς οἴκους αὐτοῖς ἐπὶ τούτῳ παρέχοντες, τοῖς ἤδη νομοθετηθεῖσιν ὑπόκεινται. Μόνοι οἱ ὀρθόδοξοι, ἐν τόποις τῶν ἱερῶν περιβόλων ἔχοντες ἐργαστήρια, κέχρηνται προνομίοις, οὐ μὴν οἱ αἱρετικοί· οὔτε εἴσω τῶν ἱερῶν περιβόλων πραγ ματεύονται, διὰ τὸ μὴ τῶν θείων ἀκροᾶσθαι μυ στηρίων. Οἱ δὲ Μοντανισταὶ οὔτε συνδιαιτώνται τοῖ; ἐξ αὐτῶν γινομένοις ὀρθοδόξοις· καὶ οἱ λεγό μενοι ἐξ αὐτῶν ἐπίσκοποι ἢ κληρικοὶ ἐξωθοῦνται Κωνσταντινουπόλεως. Κωλύονται ἐμπορεύεσθαι άν δράποδα, καὶ οὐ χορηγοῦνται οἱ πενόμενοι αὐτῶν τὰ λεγόμενα ἀξιωματικὰ ἐκ τῶν δικαστηρίων ἢ τῶν ἐκκλησιῶν. Καὶ ὁ νέμων αὐτοῖς ἄλογον προστασίαν δέκα λίτρας προτιμᾶται· καὶ δέκα οἱ ἄρχοντες ἐξ ἀμελείας, καὶ ὁ κόμης τῶν πριβάτων, καὶ ἡ τάξις αὐτῶν. ΚΑ'. Ἰουδαῖος ἡ αἱρετικὸς ἐν δίκῃ οὐ καταμαρτυρεῖ ὀρθοδόξου. Κατ' ἀλλήλων δὲ μαρτυροῦσιν, εξῃρημένων Μανιχαίων, καὶ Βορβοριτῶν, καὶ Ελο λήνων, καὶ Σαμαρειτῶν, καὶ τῶν ὁμοίων αὐτοῖς Μοντανιστῶν, καὶ τῶν Σκοδρούγων και υφιτών. Τούτοις γὰρ καὶ πᾶσα μαρτυρία, καὶ πᾶσα νόμιμος ἀπηγόρευται πράξις. Οἱ δὲ ἄλλοι αἱρετικοὶ ἐν δια θήκαις καὶ τελευταίαις βουλήσεσι, καὶ συμβολαίοις ἀδιστάκτως μαρτυροῦσι διὰ τὴν εὐχέρειαν τῶν ἀποδείξεων. Αξιωματικά. Προστασίαν. προστασία, αίσχος ἐπίμικτον, αἶσχος 'Αξίων ἀλλήλοις ὄντων καὶ τῶν δικαζομένων καὶ τῶν μαρτυρούντων. Διὰ τὴν λυσιτέλειαν τοῦ ἀναγκαίου πράγματος, τεὶ του πλάτους χάριν ἀποδείξεων,
XIX. Si parens uterque sit hæreticus, solis
orthodoxis (40)) liberis, non hæreticis, donationes
redunt, et ab iisdem hæreditas ipsorum aditur.
Cum autem omnes hæretici sunt, agnali vel cognati
orthodoxi succedunt, aut illis non exstantibus,
fiscus. Itidem pro modo facultatum suarum hæretici
liberos orthodoxos alere coguntur, et quotidianas
eis expensas præbere, dare dotes, et ante nuptias
donationes perscribere.
XX. Hæretici communicantes, aut synaxes, aut
baptismata celebrantes, tanquam legum violatores
puuiuntur, et qui domos suas aul hoc eis præbent,
jam constitutis subjacent. Orthodoxi duntaxat intra
septa sacra tabernas habentes, privilegiis fruantur,
nou etiam hæretici; qui nec intra septa sacra negotiantur, idque propterea, ne audiant divina mysteria. Montanistæ cum iis, qui ex eorum numero
flunt orthodoxi, non commorantur: et qui ex eis
licuntur episcopi vel clerici Constantinopoli
pelluntur. Mancipia mercari prohibentur, et
xis, qui egeni sunt inter ipsos, non suppeditantur a
tribunalibus vel ab ecclesiis solatia quæ in
dignitate constitutorum, et ecclesiastica dicuntur.
Et qui patrocinium eis citra rationem præstal,
decem libraruin multam solvit, et ipsi præsides ob
negligentiam libras decem, itemque comes rerum
privatarum, et horum officium.
¡XXI. Judæus vel hæreticus testimonium adversus orthodorum in lite (non dicit.
ΙΘ'. Ἐὰν ἑκάτερος γονεύ; αἱρετικός εἴη, μόνοις
τοῖς ὀρθοδόξοις παισὶν, οὐ μὴν τοῖς αἱρετικοῖς δι
ρεῖται, καὶ παρ' αὐτῶν διαδέχεται. Πάντων δὲ
αἱρετικῶν ὄντων, ὀρθόδοξοι συγγενείς κληρονομούσι·
τούτων δὲ μὴ ὄντων, ὁ φίσκος. Πρὸς δὲ τὴν οὐσίαν
αὐτῶν οἱ αἱρετικοὶ ἀναγκάζονται τοὺς ὀρθοδόξους
παῖδες τρέφειν, καὶ τὰ καθ᾿ ἡμέραν χορηγεῖν, καὶ
διδόναι προῖκας, καὶ προγαμιαίας καταγράφειν
δωρεάς.
Κ΄. Οἱ αἱρετικοί κοινωνοῦντες, ἢ συνάξεις ή βά
πτισμα ποιοῦντες, τιμωρούνται, ὡς οἱ τοὺς νόμους
παραβαίνοντες, καὶ οἱ τοὺς οἴκους αὐτοῖς ἐπὶ τούτῳ
παρέχοντες, τοῖς ἤδη νομοθετηθεῖσιν ὑπόκεινται.
Μόνοι οἱ ὀρθόδοξοι, ἐν τόποις τῶν ἱερῶν περιβόλων
ἔχοντες ἐργαστήρια, κέχρηνται προνομίοις, οὐ μὴν
οἱ αἱρετικοί· οὔτε εἴσω τῶν ἱερῶν περιβόλων πραγ
ματεύονται, διὰ τὸ μὴ τῶν θείων ἀκροᾶσθαι μυ
στηρίων. Οἱ δὲ Μοντανισταὶ οὔτε συνδιαιτώνται
τοῖ; ἐξ αὐτῶν γινομένοις ὀρθοδόξοις· καὶ οἱ λεγό
μενοι ἐξ αὐτῶν ἐπίσκοποι ἢ κληρικοὶ ἐξωθοῦνται
Κωνσταντινουπόλεως. Κωλύονται ἐμπορεύεσθαι άν
δράποδα, καὶ οὐ χορηγοῦνται οἱ πενόμενοι αὐτῶν
τὰ λεγόμενα ἀξιωματικὰ ἐκ τῶν δικαστηρίων ἢ τῶν
ἐκκλησιῶν. Καὶ ὁ νέμων αὐτοῖς ἄλογον προστασίαν
δέκα λίτρας προτιμᾶται· καὶ δέκα οἱ ἄρχοντες ἐξ
ἀμελείας, καὶ ὁ κόμης τῶν πριβάτων, καὶ ἡ τάξις
αὐτῶν.
ΚΑ'. Ἰουδαῖος ἡ αἱρετικὸς ἐν δίκῃ οὐ καταμαρτυρεῖ ὀρθοδόξου. Κατ' ἀλλήλων δὲ μαρτυροῦσιν,
Ipsi tamen adversus se invicem testiinonia εξῃρημένων Μανιχαίων, καὶ Βορβοριτῶν, καὶ Ελο
perhibent, exceptis Manichæis, et Borboritis, et
Paganis, et Samaritis, et qui similes ipsis sunt,
Montanistis, et Ascodrugis, et Ophitis. Nam his
omne testimonium, et omnis legitimus actus est
interdictus. Alii vero hæretici et in testamentis,
ultimisque voluntatibus, et in instrumentis, sine
distinctione testes sunt, ob majorem in probationibus facilitatem.
XXII. Ne quidem ex militari testamento hæreticus vel haereditatem, vel legatum accipit
λήνων, καὶ Σαμαρειτῶν, καὶ τῶν ὁμοίων αὐτοῖς
Μοντανιστῶν, καὶ τῶν Σκοδρούγων και υφιτών.
Τούτοις γὰρ καὶ πᾶσα μαρτυρία, καὶ πᾶσα νόμιμος
ἀπηγόρευται πράξις. Οἱ δὲ ἄλλοι αἱρετικοὶ ἐν δια
θήκαις καὶ τελευταίαις βουλήσεσι, καὶ συμβολαίοις
ἀδιστάκτως μαρτυροῦσι διὰ τὴν εὐχέρειαν τῶν
ἀποδείξεων.
Annibalis Fabroti notæ.
Solis orthodoris. Vide Zonarain ad can. 23
concilii Carthaginiensis.
Episcopi vel clerici. Adde ex Basilicis, Hefumeni et exarchi, lib. 1, tit. 1, cap. 50.
Hoc est Christiana.
Solatia. Αξιωματικά. Salaria quæ dantur
his qui in dignitate constituti sunt, sive axiomaticis Anastasius Bibliothecarius, in Hist. ecclesiaslica: Tribus quidem comitibus, duobus vero axiomaticis. Photius, Nomocanon. tit. 8, cap. 7.
Et qui patrocinium. Προστασίαν. Glossa Gr.
Lat. προστασία, patrocinium.
Juamus. Justinian. in I. pen. c. eod., vel
his etiam qui Judaicam superstitionem colunt, id
est, Nestorianis, Græci Basil. lib. xxi, t. 1, c. 44,
imo Judæis, ut mox in d. 1. pen. Inter se autem
haereticis, vel Judaeis.
Vel hareticus. Judzus igitur leretici appellatione non continetur, ut notat Balsamon, ad
Tit. 9 Parat, et separantur etiam in epigraphe
Ait. 10, v, Camn. Eccl. Afric. p. 129.
Adversus orthodoxum. Photius, in Nomocanunc, lib. 13, cap. 2.
Ipsi tamen. Justinianus in d. 1. pen. snter se
autem hæreticis vel Judæis, ubi litigandum existimaverint, concedimus fœdus permistum, et dignos
litigatoribus etiam testes introduci. Foedus permistum, Basilica vertunt, αίσχος ἐπίμικτον, lib. 1,
1. 1. c. 51; αἶσχος est dedecus, opprobrium. Paulus in 1. 47, De ritu nupt. Quæ se in tantum fœdus deduxit. Glossarium Arabico-Latinum: feditas
vel ſedus, sine diphthongo. Ait, et dignos litigatoribus, etc., ut in novella xLv, cap. 1: 'Αξίων
ἀλλήλοις ὄντων καὶ τῶν δικαζομένων καὶ τῶν μαρ
τυρούντων. Dignis invicem exsistentibus et litigar
tibus, et testimonium perhibentibus.
Ob majorem in probationibus. Propter utilitatem necessarii usus d. 1. pen. Διὰ τὴν λυσιτέλειαν
τοῦ ἀναγκαίου πράγματος, Propter utilitatem τεὶ
necessaria. Basil. d. c. 51, του πλάτους χάριν
ἀποδείξεων, Quo plenior sit probationum faculiss.
Basil. d. c. 44. Alam autem hujus constitutionis
cpitomen vide apud Balsamonem, Nomoc. tit. 9,
c. 2, et Phot, tit. 12, e 2.
Legatum accipit.Samaritano t:tili.er legalnu
non felin jartur, Greet ad 1. 2. D. de probat.
col. 1201–1202page 63 of 129
PG 138:1201Καὶ ὅσα παράτιτλα. 13:δ. α', τίτ. α', διάταξις α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Οι αἱρετικοί πάντες άτιμο! εἰσιν. Β.6. α', τίτ. α', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Ού δεὶς ἀφώρισται τόπος πρὸς τὸ συναγωγὰς ἐκεῖσε ποιεῖν. Καί φησιν ἡ διάταξις ὅτι οἱ αἱρετικοὶ ἄτιμοί εἰσιν. Πᾶς δὲ ὁ μὴ τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει τῶν ἐν Νι καίᾳ ἀκολουθῶν αἱρετικός ἐστιν. Βιβ. α', τίτ. α', διάτ. ε', ἧς ἡ ἀρχή, Τῆς ὀρθῆς. Η διάταξις ὅρον ἐκτίθεται τῆς ὀρθοδόξου πίστεως ἂν οἱ παραβαίνοντες, ὡς αἱρετικοὶ ὁμολογούμενοι, τὰ τούτων ἐπιτίμια ὑπομένουσι. Τὰ αὐτά φησι καὶ ἡ ἑβδόμη διάταξις τοῦ αὐτοῦ τίτλου, ἧς ἡ ἀρχή, Γινώσκειν. Βιβ. α', τίτ. γ΄, διάτ. λβ', ἧς ἡ ἀρχή, Ο ἐκβιβαστὴς ὀρθόδοξος Εστω. Καθόλου γὰρ αἱρετικὸν οὐ θέμις στρατεύεσθαι. Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. νδ', ἧς ἡ ἀρχή, Ἐν τῷ γ' κεφαλαίω φησὶν ἡ διάταξις ὅτι οὐδεὶς αἱρετικής δύναται Χριστιανὸν ἀνδράποδον ἔχειν. Βιδ. α', τίτ. α', διάτ. γ'. ἧς ἡ ἀρχή, θεσπίζομεν. Οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ κληρικοί, Νεστοριανοὶ ὄντες, τῶν ἐκκλησιῶν ἐκβάλλονται. Β.6. α', τίτ. δ', διάτ. ε', ἧς ἡ ἀρχή, Αρχιγέρον τες. Μηδεὶς αἱρετικὸς ἀρχιγέρων ή διοικητής σω ματείου, ἢ τῶν ἐργασιωτῶν, ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ για νέσθω, ἀλλὰ πάντως Χριστιανός προνοίᾳ τοῦ Αὐγουσταλίου, καὶ τῆς πειθομένης αὐτῷ τάξεως. Βιβ. α', τίτ. δ', διάτ. ιε'. ἧς ἡ ἀρχή, Μηδὲ ς παρὰ τῷ ἐπάρχῳ τῶν πραιτωρίων, μηδὲ παρ' ἄλλῳ οἰῳδήποτε ἄρχοντι δικαιολογείτωσαν οἱ αἱρε τικοί. Βιδ. α', τίτ. δ', διάτ. ις', ἧς ἡ ἀρχή. °ι) ἐν εἰδήσει αἱρετικῷ προσώπων μνηστευθείς, ἐὰν βούληται λῦσαι τὴν μνηστείαν, διπλοῦς ἀναδίδωσι τοὺς ἀῤῥαβῶνας. Εἰ δὲ ἡγνόει, συγγινώσκεται. Βιδ. α', τίτ. δ', διάτ. γ', ἧς ἡ ἀρχή, Ο αἱρετικές, ἀναβαπείσαι τινὰ πειραθείς, ἐξορία διηνεκεῖ ὑποβάλλεται, καὶ οὐ δύναται ὁ ἄρχων τὴν κατ' αὐτοῦ ὡρισμένην τιμωρίαν σμικρύνειν. Β.δ. α', τίτ. Γ', διάτ. Γ'. ἧς ἡ ἀρχή, Ευς. Κληρι καὶ καὶ μοναχοὶ ἀπὸ ὀρθοδόξων, Ευτυχιανισταὶ ἢ Απολλιναρισταί γενόμενοι, ἔξω τῆς Ρωμαϊκῆς ἐλαυνέσθωσαν πολιτείας, καὶ ὡς αἱρετικοί, ταῖς τῶν αἱρετικῶν ὑποκείσθωσαν τιμωρίαις. Βιβ. α', τίτ. θ', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Οἱ κελικόλας, ἐὰν μὴ τὴν ὀρθόδοξον πίστιν μεταδιώξωσιν, ὡς αἱρετικοὶ τιμωρούνται. Βιδ. β', τίτ. ς', διάτ. η', ἧς ἡ ἀρχή, Μη δεὶς ἀλλότριος τῆς τῶν Χριστιανών θρησκείας τυγχάνων εἰς δικολόγους χωρείτω, ἐκ παραβασίας Τῆς ὀρθῆς. Γινώσκειν. θεσπίζομεν.
Καὶ ὅσα παράτιτλα.
13:δ. α', τίτ. α', διάταξις α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Cunctos.
Οι αἱρετικοί πάντες άτιμο! εἰσιν.
Β.6. α', τίτ. α', διάτ. β', ἧς ἡ ἀρχή, Νullus. Ού
δεὶς ἀφώρισται τόπος πρὸς τὸ συναγωγὰς ἐκεῖσε
ποιεῖν. Καί φησιν ἡ διάταξις ὅτι οἱ αἱρετικοὶ ἄτιμοί
εἰσιν. Πᾶς δὲ ὁ μὴ τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει τῶν ἐν Νι
καίᾳ ἀκολουθῶν αἱρετικός ἐστιν.
Βιβ. α', τίτ. α', διάτ. ε', ἧς ἡ ἀρχή, Τῆς ὀρθῆς.
Η διάταξις ὅρον ἐκτίθεται τῆς ὀρθοδόξου πίστεως·
ἂν οἱ παραβαίνοντες, ὡς αἱρετικοὶ ὁμολογούμενοι,
τὰ τούτων ἐπιτίμια ὑπομένουσι. Τὰ αὐτά φησι καὶ
ἡ ἑβδόμη διάταξις τοῦ αὐτοῦ τίτλου, ἧς ἡ ἀρχή,
Γινώσκειν.
Βιβ. α', τίτ. γ΄, διάτ. λβ', ἧς ἡ ἀρχή, Omnes. Ο
ἐκβιβαστὴς ὀρθόδοξος Εστω. Καθόλου γὰρ αἱρετικὸν
οὐ θέμις στρατεύεσθαι.
Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. νδ', ἧς ἡ ἀρχή, Deo nobis.
Ἐν τῷ γ' κεφαλαίω φησὶν ἡ διάταξις ὅτι οὐδεὶς
αἱρετικής δύναται Χριστιανὸν ἀνδράποδον ἔχειν.
Βιδ. α', τίτ. α', διάτ. γ'. ἧς ἡ ἀρχή, θεσπίζομεν.
Οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ κληρικοί, Νεστοριανοὶ ὄντες,
τῶν ἐκκλησιῶν ἐκβάλλονται.
Β.6. α', τίτ. δ', διάτ. ε', ἧς ἡ ἀρχή, Αρχιγέροντες. Μηδεὶς αἱρετικὸς ἀρχιγέρων ή διοικητής σω
ματείου, ἢ τῶν ἐργασιωτῶν, ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ για
νέσθω, ἀλλὰ πάντως Χριστιανός προνοίᾳ τοῦ
Αὐγουσταλίου, καὶ τῆς πειθομένης αὐτῷ τάξεως.
Βιβ. α', τίτ. δ', διάτ. ιε'. ἧς ἡ ἀρχή, Nemo. Μηδὲ ς
παρὰ τῷ ἐπάρχῳ τῶν πραιτωρίων, μηδὲ παρ'
ἄλλῳ οἰῳδήποτε ἄρχοντι δικαιολογείτωσαν οἱ αἱρε
τικοί.
Βιδ. α', τίτ. δ', διάτ. ις', ἧς ἡ ἀρχή. Si legibus.
°ι) ἐν εἰδήσει αἱρετικῷ προσώπων μνηστευθείς, ἐὰν
βούληται λῦσαι τὴν μνηστείαν, διπλοῦς ἀναδίδωσι
τοὺς ἀῤῥαβῶνας. Εἰ δὲ ἡγνόει, συγγινώσκεται.
Βιδ. α', τίτ. δ', διάτ. γ', ἧς ἡ ἀρχή, Nelli. Ο
αἱρετικές, ἀναβαπείσαι τινὰ πειραθείς, ἐξορία
διηνεκεῖ ὑποβάλλεται, καὶ οὐ δύναται ὁ ἄρχων τὴν
κατ' αὐτοῦ ὡρισμένην τιμωρίαν σμικρύνειν.
Β.δ. α', τίτ. Γ', διάτ. Γ'. ἧς ἡ ἀρχή, Ευς. Κληρι
καὶ καὶ μοναχοὶ ἀπὸ ὀρθοδόξων, Ευτυχιανισταὶ ἢ
Απολλιναρισταί γενόμενοι, ἔξω τῆς Ρωμαϊκῆς
ἐλαυνέσθωσαν πολιτείας, καὶ ὡς αἱρετικοί, ταῖς τῶν
αἱρετικῶν ὑποκείσθωσαν τιμωρίαις.
Βιβ. α', τίτ. θ', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Calicolas
ruν. Οἱ κελικόλας, ἐὰν μὴ τὴν ὀρθόδοξον πίστιν
μεταδιώξωσιν, ὡς αἱρετικοὶ τιμωρούνται.
Βιδ. β', τίτ. ς', διάτ. η', ἧς ἡ ἀρχή, Nemo. Μη·
δεὶς ἀλλότριος τῆς τῶν Χριστιανών θρησκείας
τυγχάνων εἰς δικολόγους χωρείτω, ἐκ παραβασίας
Tituli V Paratilla.
Libri 1, tit. 1, constit. 1, cujus initium, Cunctos.
Hæretici omnes infames sunt.
Lib. s, tit. 1, constit. 2, cujus initium. Nullus.
Nullus deputatus est locus bæreticis, ad faciundas in
eo congregationes. Dicit etiam hæc constitutio bæreticos esse infames, et quicunque non sequatur orthodoxam Nicænorum Patrum fidem, hæreticum esse.
Lib. I, tit. 1, constit 5, cujus initium, Τῆς ὀρθῆς.
Hæc constitutio tradit orthodoxæ fidei definitionem,
quam qui transgrediuntur, tanquam leretici cou
fessi legum supplicia perpetiuntur. Eadem statnit
ejusdem tituli septima quoque constitutio, cujus
initium, Γινώσκειν.
Lib. 1, tit. 3, constit. 39 cujus initium,
Omnes. Exsecutor orthodoxus erit in universum
non fas est, ut hæreticus militet.
Lib. 1, tit. 3, constit. 54, cujus initium, Deo nob.s.
In tertio capite dicit constitutio, neminem hæreticuni posse Christianum mancipium habere.
ab
Lib. r, tit. 1. constit. 3, cujus initium, Θεσπίζομεν. Episcopi et clerici, qui Nestoriani sunt,
ecclesiis ejiciuntur.
Lib. 1, tit. 4, constit. 3 cujus initium.
Archigerontes. Nullus hæreticus Alexandriæ fiat
archigeron, vel collegii, vel ergasiolarum
administrator; sed omnino sit Christianus, interveniente cura præfecti Augustalis, et parentis
illius oficii.
Lib. 1, tit. 4, constit. 13, cujus initium, Nemo.
Nec apud praefectum praetorio, nec apud aliunt
quemcunque præsidem, advocatorum officio fungamfor heretici.
Lib. 1, tit. 4, constit. 16, cujus initium, Si legis
bus. Qui sciens hæreticam sibi personam despon-fet,
si sponsalia solvere velit, arrhas duplas restituit.
Sin autem ignorabat, veniam mereur.
Lib. 1, tit. 6, constit. 3, cujus initium, Nulli.
Hæreticus, qui aliquem rebaptizare tentaverit, exsilio perpetuo subjicitur, nec potest præses statutam
ir illum pœnam remittere.
Lib. 1, tit. 7, constit. 6, cujus initium, Eos. Clerici et monachi, qui ab orthodoxis deficientes, Entychianistas facti fuerint, extra Romanam rempa -
blicam pelluntør, et tanquam hæretici pœuis hææreticorum subjiciuntor.
Lib. r. tit. 9, constit. 12, cujus initium, Calicolarum. Cœlicoke, nisi fidem orthodoxam sectati
fuerint, tanquam heretici puniuntur.
Lib. 11, tit. 6, constit. 8, cujus initium, Nemo.
Nemo, qui a religione Christianorum est alienus,
inter advocatos refertor, ex violatione legis amisnotæ.
Annibalis Fabroti
Lib. 1, tit. 3, const. 32. Quod hic dicitur
de exsecutore orthodoxo, non puto exstare in d.
coust. 52, nisi ita voluerunt interpretari verba S
Præterea, ne dam crsecutoris pertinax et avara protervitas, etc. In versione autem lege: In universu:n
enim, etc.
Lib. 1, t. 4, const. 5. Vide ad d. constit. 5.
Vel collegii vel ergasiolarum. Lege, vel collegii
erg.
Interveniente cura præf. Ad quem d. 1. 6
scripta est; perperam enim in quibusdam legitur
Gennadio P. V. pro præfecto Augustali.
col. 1203–1204page 64 of 129
PG 138:1203υφορώμενος ἔκπτωσίν τε του οφφικίου καὶ δήμου σιν διηνεκή, καὶ εξορίαν. Βιβ. ε', τίτ. α', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Δύναται καὶ ἡ μνηστή τον αἱρετικών μνηστευσαμένη, διὰ τὸ εἶναι αἱρετικὸν, ἀπομνηστεύσασθαι. Μόνους γὰρ ἀναδίδωσιν οὓς ἔλαβεν ἀρραβῶνας. Το αὐτό ἐστι, κἂν Χριστιανὸς μὲν εἴη 6 μνήστωρ, μὴ ὀρθόδοξος δὲ ἡ μνηστή. Βιβλίον ι', τίτλος λβ', διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχή, Όσοι βουλευτικῇ ὑπόκεινται τύχῃ, κἂν οιασδήποτε τύχης ὦσιν, αἱρέσεως ή θρησκείας ὄντες, εἰς τὸ πληροῦν τὸ λειτουργήματα κατέχονται. Ανάγνωθι δὲ καὶ τῶν μετὰ τὰς Νεαρὰς ν διά ταξιν, ἧς ἡ ἐπιγραφή· Περὶ τοῦ μὴ ἐλευθερωθῆναι βουλευτικῆς τύχης Ιουδαίους, καὶ τὰ ἑξῆς. Εὑρήσεις γὰρ ἐν αὐτῇ ὡς οὐδεὶς αἱρετικός ελευθεροῦται βουλευτικῆς τύχης, καὶ ὡς οὐ δύνανται οὗτοι μαρτυρεῖν, ἡνίκα τὸ δημόσιον ἀμφιβάλλει πρός τινα, ὡς οὐ βουλευτὴν ὄντα, καὶ φεύγοντα τῶν σωμάτων πολιτευομένων. ΤΙΤΛΟΣ Γ. Περὶ τοῦ μὴ τὸ ἅγιον βάπτισμα δευτεροῦσθαι, τουτέστι μὴ γίνεσθαι αναβαπτισμόν. Ερμηνεία Α'. Ἐπίσκοπος, δεύτερον τὸν αὐτὸν βαπτίζων, καθαιρεῖται. Β'. Ο ἀναβαπτίζων ὀρθόδοξον σὺν αὐτῷ ἐσχάτως τιμωρεῖται, είγε ἡλικίας ἦν δεκτικῆς ἐγκλήματος. Γ΄. Οὐκ ἐφεῖτα: τοῖς ἀἱρετικοῖς ὀρθόδοξον δούλων ἡ εὐγενῆ τῷ ἰδίῳ προσάγειν βαπτίσματι,· οὔτε τοὺς ἰδίους δούλους μήπω ἐνωθέντας τῇ πίστει αὐτῶν κωλύειν προσιέναι τῇ ὀρθοδοξίᾳ. Ὁ δὲ τοῦτο ποιή σας, ἢ παθεῖν ἀνασχόμενος, εὐγενὴς ὤν, καὶ μηνύ σας ἐξορίζεται, καὶ δέκα λίτρα; ζημιοῦται, καὶ οὐδέτερος αὐτῶν δωρεῖται ἡ διατίθεται. Ὁ δὲ ἄρ χων μὴ ἐπεξιών, ή μετριώτερον, τοῖς αὐτοῖς ὑπό κείται. Οὗτος ὁ τίτλος οὐκ ἔχει παράτιτλα. ι. Τὸν κατ' ἀλήθειαν ἔχοντα βά πτισμα, Καθαιρεῖται. Τῆς ἱερωσύνης ἐκβάλλεται, ερβολάξου δοῦλον ὀρθόδοξον.
sionem pollicii formidaturus et bonorum publicatio. υφορώμενος ἔκπτωσίν τε του οφφικίου καὶ δήμουnem, et exsilium perpetuum.
σιν διηνεκή, καὶ perpetuam εξορίαν.
Lib. v, tit. 1, constit. 5, cujus initium, Mulier.
Potest sponsa, quæ cum hæretico sponsalia contraxit, propterea quod ille sit hæreticus, sponsalibus
restiare. Quippe duntaxat arrhas, quas accepit,
restituit. Idem locum habet, si sponsus quidem
Christianus sit, sponsa vero non orthodoxs.
Lib. x, tit. 31, constit. 49 cujus initium,
Omnes. Quicunque curiali conditioni sunt obnoxii.
cujuscunque sectæ vel religionis exsistant, ad implenda munera tenentur.
Legito quoque novellam post codicem editain 50,
cujus initium est, Ne liberentur a curiali conditione
Judæi, et cætera. Nam in ea reperies, nullum hæ.
reticum a curiali conditione liberari, nec ipsos
testimonium posse dicere, nisi cum de aliquo.liscus
dubitat, quasi qui curialis sit, et o collegiis, aut
numero curialiuın aufugiat.
TITULUS VI.
Ne sanctum baptisma iteretur, hoc est, ne rebaptisatio fiat.
1. Episcopus, qui secundo baptizat eundem,
loco movetur
11. Qui rebaptizat orthodorum una cum
ipso allicitur ultimo supplicio, si quidem illius erat
ætatis, quæ criminis esset capax.
III. Non permittitur hæreticis, ut orthodoxum
hominem ingenuum, vel servum, ad baptisma suum
perducant nec uti servis suis, necdum ipsorum
fidei conjunctis, prohibeant, ne al religionem orthodoxam accedant. Qui fecerit, vel in se fieri passus
fuerit, vel non detulerit, ingenuus quidem exsilio
plectitur, et libris auri decem multatur, nec uterque donandi, vel teslandi facultatem habet.
Præses vero, qui non vindicaverit, aut in cxsequendo modicus fuerit, iisdem pœnis est obnoxius.
Hic titulus paratitla non habet.
Βιβ. ε', τίτ. α', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχή, Malier.
Δύναται καὶ ἡ μνηστή τον αἱρετικών μνηστευσαμένη, διὰ τὸ εἶναι αἱρετικὸν, ἀπομνηστεύσασθαι.
Μόνους γὰρ ἀναδίδωσιν οὓς ἔλαβεν ἀρραβῶνας. Το
αὐτό ἐστι, κἂν Χριστιανὸς μὲν εἴη 6 μνήστωρ, μὴ
ὀρθόδοξος δὲ ἡ μνηστή.
Βιβλίον ι', τίτλος λβ', διάτ. δ', ἧς ἡ ἀρχή, Omnes.
Όσοι βουλευτικῇ ὑπόκεινται τύχῃ, κἂν οιασδήποτε
τύχης ὦσιν, αἱρέσεως ή θρησκείας ὄντες, εἰς τὸ
πληροῦν τὸ λειτουργήματα κατέχονται.
Ανάγνωθι δὲ καὶ τῶν μετὰ τὰς Νεαρὰς ν διά
ταξιν, ἧς ἡ ἐπιγραφή· Περὶ τοῦ μὴ ἐλευθερω
θῆναι βουλευτικῆς τύχης Ιουδαίους, καὶ τὰ
ἑξῆς. Εὑρήσεις γὰρ ἐν αὐτῇ ὡς οὐδεὶς αἱρετικός
ελευθεροῦται βουλευτικῆς τύχης, καὶ ὡς οὐ δύναν
ται οὗτοι μαρτυρεῖν, ἡνίκα τὸ δημόσιον ἀμφιβάλλει
πρός τινα, ὡς οὐ βουλευτὴν ὄντα, καὶ φεύγοντα τῶν
σωμάτων πολιτευομένων.
Περὶ τοῦ μὴ τὸ ἅγιον βάπτισμα δευτεροῦσθαι,
τουτέστι μὴ γίνεσθαι αναβαπτισμόν.
Ερμηνεία Α'. Ἐπίσκοπος, δεύτερον τὸν αὐτὸν
βαπτίζων, καθαιρεῖται.
Β'. Ο ἀναβαπτίζων ὀρθόδοξον σὺν αὐτῷ ἐσχάτως
τιμωρεῖται, είγε ἡλικίας ἦν δεκτικῆς ἐγκλήματος.
Γ΄. Οὐκ ἐφεῖτα: τοῖς ἀἱρετικοῖς ὀρθόδοξον δούλων
ἡ εὐγενῆ τῷ ἰδίῳ προσάγειν βαπτίσματι,· οὔτε τοὺς
ἰδίους δούλους μήπω ἐνωθέντας τῇ πίστει αὐτῶν
κωλύειν προσιέναι τῇ ὀρθοδοξίᾳ. Ὁ δὲ τοῦτο ποιήσας, ἢ παθεῖν ἀνασχόμενος, εὐγενὴς ὤν, καὶ μηνύ
σας ἐξορίζεται, καὶ δέκα λίτρα; ζημιοῦται, καὶ
οὐδέτερος αὐτῶν δωρεῖται ἡ διατίθεται. Ὁ δὲ ἄρ
χων μὴ ἐπεξιών, ή μετριώτερον, τοῖς αὐτοῖς ὑπό
κείται.
Οὗτος ὁ τίτλος οὐκ ἔχει παράτιτλα.
Annibalis Fabroti notæ.
Lib. x, ι. 51, const. 49. Ibi, Cujuscunque
seda, ut in l. Curiales 7, c. eod. superstitionis, ut
in l. Omnes 49, c. De decurionib.
Episcopus qui secundo baptizat. Constantinus
Harmenopulus in Epitome Canonum (in compendium retulit Canon. apostolicum 46, alias 47) ait
cum qui rebaptizat baptizatum, deponendum esse,
et loquitur canon de episcopo vel presbytero,
qui rebaptizat: Τὸν κατ' ἀλήθειαν ἔχοντα βάπτισμα, Qui rerum baptisma habet. Tertullianus,
De pudicitia, c. 16: Denso ablui non licet. Εt De
baptismo, cap. 15: Semel lavacrum minus, seinel
delicta diluuntur, quia ea iterari non oportet. D.
Augustin. epist. 205: Rebaptizare catholicum, inmanissimum scelus est. Avitus Viennensis, in Fra
gment, ex libris contra Arianos: Unum baptisma
non ileramus. llugo a Sancto Victore, ut De sacramentis, part. xv, cap. 15: Ut qui semel sacramentum baptismi percepisse cognoscitur, nulla ranone illud iterato accipiat, sive in Ecclesia, sive
extra Ecclesiam, hoc est, sire ab hæretico fuerit
baptizatus. Et si dubitetur an sit baptizatus, denno
baptizari potest, can. 84 synodi vi in Trullo; bis
tamen verbis præmissis: Non te rehaptizo, sed si
Nondum baptizatus es, baptizo te in nomine Patris.
et Filii, et Spiritus sancti. Capitula Caroli H.
lib. vi, c. 181; concilium Arelatense 1, c. 8, de
Afris, quod propria lege sua utebantur, et rebapti.
zabant, Placuit, ut si ad Ecclesiam aliquis de bac
haresi venerit, interrogent eum Symbolum. et si
perviderint cum in Patre, el Filio, et Spiritu
sancto esse baptizatum, manus tautum ei impomantur. Quod si interrogatus Symbolum, non responderit, iu Trinitate baptizetur.
Ergo baptizati ab hæreticis qui in Triuitate non
baptizabant, rebaptizabantur. "Vide Cap. Car. M.
lib. vn, c. 319,
Loco movetur. Καθαιρεῖται. Τῆς ἱερωσύνης
ἐκβάλλεται, sacerdotio ejicitur, Basilic. lib. ii,
tit. 1. e. 7.
Ut orthodoxum, elc. Liber Peir. ερβολάξου
δοῦλον: orthodoxi servum. Rectius in cod. Leuncl.
legebatur, ὀρθόδοξον.
Nec uterque. In l. 3. c. cod. utrique deneganda licentia. Sic liber Brodei. Emendationem
confirmant Basilica lib. 1, tit. 1, cap. 53, et lib
1.x, tit. 3:4, c. 22.
col. 1205–1206page 65 of 129
PG 138:1205ΤΙΤΛΟΣ Ζ'. Περὶ ἀποστατών. Ερμηνεία Α'. Ὁ ἀπὸ Χριστιανών γινόμενος του δαῖος δημεύεται. Β΄. Ο λέγων τὸν τελευτήσαντα μὴ δύνασθαι δια τίθεσθαι διὰ τὸ ἀπὸ Χριστιανῶν αὐτῶν Ἰουδαῖον Έλληνα γενέσθαι εἴσω τῆς ὡρισμένης τῇ πενταετίας ενάγει. Γ΄. Ο ἐξ ὀρθοδόξου γενόμενος αἱρετικὸς οὐ συνα να τρέφεται τοῖς ἀνθρώποις, καὶ οὐ μαρτυρεῖ, οὔτε διατίθεται, οὔτε κληρονομεί, καὶ οὐκ ἔχει μετάνοιαν, ὡς ἐν τοῖς ἄλλοις αμαρτήμασιν. Δ'. Ο Χριστιανὸς ἀποστὰς καὶ θύσας, ἢ ἑτέρῳ Οὗται εντειλάμενος, παρὰ παντὸς κατηγορείται, μὴ ἀντιθεμένης χρονίας παραγραφῆς· καὶ οὔτε δω ρεῖται ἐξ οὗ ἀπέστη, οὐδὲ ἐν σχήματι πράσεως περιγράφει τὸν νόμον, οὔτε διατίθεται· ἀλλ' ἐξ ἀδιαθέτου πάντα τοῖς Χριστιανοῖς αὐτοῦ συγγενέσιν ἁρμόζει, οἷς καὶ μετὰ θάνατον ἀφίεται κατηγορεῖν, εἰ καὶ μὴ γέγονε κατὰ ζῶντος τοῦ μικροῦ προκάταρξις. Καὶ ἀνατρέπονται αἱ δωρεαὶ καὶ αἱ διαθής και αὐτῶν, καὶ τοῖς ἀπὸ νόμου καλουμένοις άρμό ζουσιν. Ε΄. Ὁ δοῦλον ἢ εὐγενῆ Χριστιανὸν ἄκοντα ἢ διὰ συμβουλής μετάγων εἰς ἀθέμιτον θρησκείαν κεφα λικῶς τιμωρεῖται, καὶ δημεύεται. Γ'. Ο ὀρθόδοξος κληρικός, ἢ μοναχός, θρησκεύων τὰ Εὐτυχοῦς ἢ Απολλιναρίου, υπόκειται τοῖς κατὰ αἱρετικῶν νόμοις, καὶ τῆς Ῥωμαϊκῆς ἐξωθεῖται πολιτείας, κατὰ τὰ περὶ Μανιχαίων νομοθετηθέντα. Καὶ ὅσα παράτιτλα. Β:6. α', τίτ. θ', διάτ. ιη', ἧς ἡ ἀρχὴ, Ο Σαμαρείτης η Ἰουδαῖος τῆς τῶν Χριστιανῶν Επι στὰς τῆς Ἐκκλησία: καὶ γενόμενος Ελλην ἡ Ἰουδαῖος, καὶ μετὰ θάνατον κατηγορεῖται ἐντὸς πέντε χρόνων συναπτῶν Ἐὰν λέγηταί τις στὸ χριστιανῶν εἶναι, Μήτε διά πράσεω: εἰκονικῆς εἰς ἀπάτην τοῦ νόμου φερέτω Νο
ΤΙΤΛΟΣ Ζ'.
Περὶ ἀποστατών.
Ερμηνεία Α'. Ὁ ἀπὸ Χριστιανών γινόμενος του
δαῖος δημεύεται.
Β΄. Ο λέγων τὸν τελευτήσαντα μὴ δύνασθαι διατίθεσθαι διὰ τὸ ἀπὸ Χριστιανῶν αὐτῶν Ἰουδαῖον
Έλληνα γενέσθαι εἴσω τῆς ὡρισμένης τῇ de inolfeioso πενταετίας ενάγει.
Γ΄. Ο ἐξ ὀρθοδόξου γενόμενος αἱρετικὸς οὐ συνανα τρέφεται τοῖς ἀνθρώποις, καὶ οὐ μαρτυρεῖ, οὔτε
διατίθεται, οὔτε κληρονομεί, καὶ οὐκ ἔχει μετάνοιαν,
ὡς ἐν τοῖς ἄλλοις αμαρτήμασιν.
Δ'. Ο Χριστιανὸς ἀποστὰς καὶ θύσας, ἢ ἑτέρῳ
Οὗται εντειλάμενος, παρὰ παντὸς κατηγορείται, μὴ
ἀντιθεμένης χρονίας παραγραφῆς· καὶ οὔτε δωρεῖται ἐξ οὗ ἀπέστη, οὐδὲ ἐν σχήματι πράσεως
περιγράφει τὸν νόμον, οὔτε διατίθεται· ἀλλ' ἐξ
ἀδιαθέτου πάντα τοῖς Χριστιανοῖς αὐτοῦ συγγενέσιν
ἁρμόζει, οἷς καὶ μετὰ θάνατον ἀφίεται κατηγορεῖν,
εἰ καὶ μὴ γέγονε κατὰ ζῶντος τοῦ μικροῦ προ
κάταρξις. Καὶ ἀνατρέπονται αἱ δωρεαὶ καὶ αἱ διαθής
και αὐτῶν, καὶ τοῖς ἀπὸ νόμου καλουμένοις άρμό
ζουσιν.
Ε΄. Ὁ δοῦλον ἢ εὐγενῆ Χριστιανὸν ἄκοντα ἢ διὰ
συμβουλής μετάγων εἰς ἀθέμιτον θρησκείαν κεφαλικῶς τιμωρεῖται, καὶ δημεύεται.
Γ'. Ο ὀρθόδοξος κληρικός, ἢ μοναχός, θρησκεύων
τὰ Εὐτυχοῦς ἢ Απολλιναρίου, υπόκειται τοῖς κατὰ
αἱρετικῶν νόμοις, καὶ τῆς Ῥωμαϊκῆς ἐξωθεῖται
πολιτείας, κατὰ τὰ περὶ Μανιχαίων νομοθετηθέντα.
Καὶ ὅσα παράτιτλα.
Β:6. α', τίτ. θ', διάτ. ιη', ἧς ἡ ἀρχὴ, Hac viciura.
Ο Σαμαρείτης 1η Ἰουδαῖος τῆς τῶν Χριστιανῶν
TITULUS VII.
De apostatis
1. Qui a Christianis deficiens it Juliens, publicatione bonorum punitar.
11. Qui ait defunctum propierea testari non potuisse, quod a Christianis deficiendo Judæus aut
paganus factus fuerit: intra constitutum actioni
inofficiosi quinquennium agit.
III. Qui ex orthodoxo factus fuerit hæreticus
non versatur in hominum consortio, ncc testis est,
nec testamentum condit nec hæreditates adit,
nec pœnitentiæ locum habet, nti fit in aliis delictis.
IV. Christianus, qui a regione deficit, et sacri
ficavit, vel alteri mandavit, ut sacrificaret, a quovis
accusatur nec exceptio longi temporis opponitur, ac neque donationes facit, ex quo defecit a
fde, nec specie venditionis legem circumscribit, nec testamentum condit: sed ab intestato
Christianis ejus propinquis omnia competunt, licet
adversus profanum tunc hominem vivum nulla
litis contestatio facta sit. Eorumdem donationes
et testamenta rescinduntur, et iis competunt, qui
ex lege vocantur.
V. Qui servum Christianum, vel ingenuum, sive
vi sive suasione adhibita, traducit ad religionemi
nefandam, supplicio capitis et bonorum publica–
tione plectitur.
VI. Orthodoxus clericus aut monachus, qui Επιtychis vel Apollinaris superstitionem sequitur, legibus adversus hæreticos latis subjacet, et ex
imperio Romano pellitur, secundum ea, quae de
Manichæis promulgata sunt.
Tituli VII Paratitla.
Lib. r, tit. 9, constit. -18, cujus initium, llac
victura Samarita vel Judæus quif a reliAnnibalis Fabroti notæ.
Apostatas. Avitus Vienn. ab standi firmitate
deciduos vocat epistola 4, id est, qui a fide desciverunt. Exhæredes fidei, Cyprianus, epistola 31.
Constitutionis hæc est sententia: Qui religionem
desernit atque violavit, post mortem intra quinquennium accusari potest, deque ejus testamento
quæri, quasi nec facere potuerit: Eustathius de
temporain intervallis, c. de quinquennio: 'O ¿moª
στὰς τῆς Ἐκκλησία: καὶ γενόμενος Ελλην ἡ Ἰουδαῖος,
καὶ μετὰ θάνατον κατηγορεῖται ἐντὸς πέντε χρόνων
συναπτῶν· Qui Ecclesiam deseruit, et facius est
paganus aut Judæns, etiam post mortem accusatur
intra quinquennium continuum. Vide lib. Lx Basil.
tit. 54, cap. 24. et scholia ibi: Ἐὰν λέγηταί τις
στὸ χριστιανῶν εἶναι, clc.: Si quis dicatur fidem
Christianam deseruisse, etc.
Facius fuerit hereticus. Greci confundunt
nereticos cum apostatis: quem errorem haus-runt
ex his verbis legis 3, c. eod., hæretica superst lione,
qua: perperam ei legi inserta fuisse Cujacius existithat in Paratitl. Cod., eumdemque errorem secutus
est Photius, Nomocan. tit. 9, c. 39.
Nec testamentum condit. Africani Patres In
Cole canonum Ecclesis Africana, c. 93: Peleidum etiam ut illam legem, quæ a religiosæ memoriæ
Cornm pa're Theodosio de auri libris decem in
ordinatores, vel ordinatos hæreticos, seu etiam in
possessores, ubi corum congregatio deprehenditur,
pro-nu!gata est, ita deinceps confirmari præcipiant.
Nec penitentie. Apostalarum crimen po.
n tentiafuon aboletur, cum lame: hæreticos, etiam
Manichæos insigniores hæreticos, pœnitentia ab
omni noxa liberet, 1. Licet 41. C. Theod. De hæret.
Africani Palres in d. c. 93. Sed laser posterior
pars non est in Basilicis, ut observat Balsamo ad
Photii Nomocan. tit. 9, cap. 25: inhumanum enitu
visum est crimen omne pœnitentia non aboleri.
Samaritis pœnitentibus venia datur, Novell. cxxix,
cap. 3, sicut et cateris hæreticis, I. 4, 5 Sed nec
Glios, hoc tit. Sed nec illud quod dicitur, apostatas a consortio omnium segregari Basilica
agnoscunt.
quovis accusatur. Culex Brodaei in l. 4
c. end., Vox continure accusationis incessit.
Nec specie venditionis. Basilica: Μήτε διά
πράσεω: εἰκονικῆς εἰς ἀπάτην τοῦ νόμου φερέτω
neque venditione imaginaria in fraudem legis fertur.
Lib. 1, 1. 9. Hac viciura. Now, hac valitura, ut in quibusdam edit. In Appen.lice Cod.
Theod. n. 14: Præsentis legis æternitate cunclis
observandum constituimus, et n. 15: Placituræ omnibus legis æternitate sancimus.
Samarita vel Judaus. Neminem Judzum.
Sic legitur in C. Brod, in l. ult. c. De Jud. Νο
vella Theodosii, neminem Judæum, neminem
Samaritanum: d. 1. ult. non meminit Samaritarum,
nt videantur Græci quædam addidisse ex codice
Theodos.
col. 1207–1208page 66 of 129
PG 138:1207πίστεως ἀποστῆσαι τινα πειραθεὶς καὶ δημεύσει ὑποβάλλεται, καὶ τὴν κεφαλὴν ἀποτέμνεται. Β:6. α'. τίτ. ιβ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Ἰουδαῖος διὰ τὸ περιγράψει ἔγκλημα, ἢ χρέος ἀποστερῆσαι, βουληθείς γενέσθαι Χριστιανός, μὴ ἄλλως ἔσται δεκτὸς, εἰ μὴ τὸ ἔγκλημα τὸ ἐπαγόμενον αὐτῷ ἢ τὸ χρέος διαλύσῃ. ΤΙΤΛΟΣ Ε. περὶ τοῦ μηδενὶ ἐξεῖναι το σημείον του Χριστού ἐν τῷ ἐδάφει, ἢ ἐν λίθω, μαρμάρω γλύφειν ή γράφειν. Ερμηνεία Δ'. Βαρύτατα τιμωρεῖται ὁ ἐπ' ἐδέ φου; ἢ λίθου χαμαὶ κειμένου γλύφων ἢ γράφων τὸν τίμιον σταυρὸν, καὶ περιαιρεῖται τὸ γεγονός. Οὗτος ὁ τίτλος οὐκ ἔχει παράτιτλα. ΠΤΔΟΣ Θ'. Περὶ Ἰουδαίων, καὶ τῶν θρησκευόντων τῷ οὐ ρανῷ. Ερμηνεία Δ'. Τὸ τῇ ὁμάδι τῶν Ἰουδαίων ληγα τευόμενον οὐκ ἀπαιτεῖται. Β΄. Εν ταῖς ἑορταῖς αὐτῶν οἱ Ἰουδαίοι σωματικῶς οὐ λειτουργοῦσιν. Γ. Οἱ Ἰουδαῖοι, οἱ ἐξ αὐτῶν χριστιανίζοντα δια θάζοντες, ή τι μανιώδες εἰς αὐτὸν ποιοῦντες καίονται, καὶ οἱ μετασχόντες αὐτοῖς. Δ'. Ἐν ταῖς συναγωγαῖς τῶν Ἰουδαίων οὐ δεν ποιεῖν μιτάτα, διὰ τὸ εἶναι αὐτὰς τόπους θρησ σκείας. Ε΄. Οἱ Ἰουδαίοι βουλευτικών λειτουργιών οὐκ ἀπολύονται. Γ. Χριστιανός λαμβάνων Ιουδαίαν γαμετήν. Χριστιανὴν Ἰουδαῖος, πουβλίκως ἐπὶ μοιχεία κατη γορούνται. Ζ'. Οἱ Ἰουδαῖοι τὴν νόμον αὐτῶν ἐν ταῖς γάμος τὸν άγιον στα ρόν, σταυρόν, ὡς ἂν μὴ καταπατῆται παρά τῶν βαδιζόντων τὸ κατὰ τοῦ διαβόλου τρόπαιον ἡμῶν, Μειαια Μιτάτα 2: Νομίζοντες δὲ καὶ ἐν τῷ μιτάτῳ αὐτοῦ, ἐνώ πάλαι κατέμεινεν, εὑρίσκεσθαι αὐτόν. πείας σ. Μετά τον (ἐν τῇ συναγωγή, ξενίας λόγῳ, οὐ θρησκειῶν, οἰκειώσεως λόγῳ.
gione Christiana quosdam abducere tentaverit, et 1 πίστεως ἀποστῆσαι τινα πειραθεὶς καὶ δημεύσει
bonorum publicationi sub'icitur, et capite ple- ὑποβάλλεται, καὶ τὴν κεφαλὴν ἀποτέμνεται.
clitur.
Lib. 1, tit. 12, constit. 1, cujus initiam, Judai.
Judæus, qui circumscribendi criminis, aut intervertendi debili causa, Christianus feri voluerit,
non aliter admittendus erit, nisi quod ei crimen
infertur, diluerit, aut es alienum dissolverit.
TITULUS VIII.
Β:6. α'. τίτ. ιβ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Judai.
Ἰουδαῖος διὰ τὸ περιγράψει ἔγκλημα, ἢ χρέος
ἀποστερῆσαι, βουληθείς γενέσθαι Χριστιανός, μὴ
ἄλλως ἔσται δεκτὸς, εἰ μὴ τὸ ἔγκλημα τὸ ἐπαγόμε
νον αὐτῷ ἢ τὸ χρέος διαλύσῃ.
ΤΙΤΛΟΣ Ε.
Neminiscere signum Salvatoris Christi humi, vel περὶ τοῦ μηδενὶ ἐξεῖναι το σημείον του Χριστού
lapide, vel marmore sculpere, vel pingere.
Gravissime punitur, qui in solo, vel in lapide
humi sito, venerandam crucem sculpit, aut
pingit; et quod factum fuerit, tollitur.
Ilic titulus paratitla non habet.
TITULUS IX.
De Judais, et celicolis.
1. Quod Judæorum universitati legatur, non
peritur.
11. In festis suis Judæi (munera corporalia non
obeunt.
III. Judæi, qui ex suis aliquem Christianizantem
saxis petunt, vel in eum furiosius aliquid designant, cum facti participibus concremantur
[V. lu Judzorum synagogis metata facere
propterea non oportet, quod eæ sint loca religioni
deputata.
V. muneribus enrialibus Judæi non liberantur.
VI. Tam Christianus, qui Judæam uxorem accipit, quam Christiana, quæ Judæo nubit, adulterii
publice accusantur.
VII. Judæi legem suam in matrimoniis non serἐν τῷ ἐδάφει, ἢ ἐν λίθω, μαρμάρω γλύφειν ή
γράφειν.
Ερμηνεία Δ'. Βαρύτατα τιμωρεῖται ὁ ἐπ' ἐδέ
φου; ἢ λίθου χαμαὶ κειμένου γλύφων ἢ γράφων τὸν
τίμιον σταυρὸν, καὶ περιαιρεῖται τὸ γεγονός.
Οὗτος ὁ τίτλος οὐκ ἔχει παράτιτλα.
ΠΤΔΟΣ Θ'.
Περὶ Ἰουδαίων, καὶ τῶν θρησκευόντων τῷ οὐ
ρανῷ.
Ερμηνεία Δ'. Τὸ τῇ ὁμάδι τῶν Ἰουδαίων ληγατευόμενον οὐκ ἀπαιτεῖται.
Β΄. Εν ταῖς ἑορταῖς αὐτῶν οἱ Ἰουδαίοι σωματικῶς
οὐ λειτουργοῦσιν.
Γ. Οἱ Ἰουδαῖοι, οἱ ἐξ αὐτῶν χριστιανίζοντα δια
θάζοντες, ή τι μανιώδες εἰς αὐτὸν ποιοῦντες καίον·
ται, καὶ οἱ μετασχόντες αὐτοῖς.
Δ'. Ἐν ταῖς συναγωγαῖς τῶν Ἰουδαίων οὐ δεν
ποιεῖν μιτάτα, διὰ τὸ εἶναι αὐτὰς τόπους θρησ
σκείας.
Ε΄. Οἱ Ἰουδαίοι βουλευτικών λειτουργιών οὐκ
ἀπολύονται.
Γ. Χριστιανός λαμβάνων Ιουδαίαν γαμετήν.
Χριστιανὴν Ἰουδαῖος, πουβλίκως ἐπὶ μοιχεία κατη
γορούνται.
Ζ'. Οἱ Ἰουδαῖοι τὴν νόμον αὐτῶν ἐν ταῖς γάμος
Annibalis Fabroli notæ.
Venerandam crucem. Signum Salvatoris
Curisti, In 1. eit. c. eod. Basilica, τὸν άγιον στα
ρόν, sanctam crucem, ut in 1. 48. C. Thi. De jud.
et 1. 11. C. Just. eod. Græci in 1. 38, § 2, d. de
auro arg. leg. signum Dei verterunt σταυρόν, prefor mentem Ï. C. infra lib. 11, tit. 4. Quod autem
nit Minutius in Octavio, Cruces nec colimus, nec
optamus, hoc quoque inhibetur can. 73 synodi
Habita in Trullo, ὡς ἂν μὴ καταπατῆται παρά
τῶν βαδιζόντων τὸ κατὰ τοῦ διαβόλου τρόπαιον
ἡμῶν, ut ait ibidem Balsamo: ne ab incedentibus f
conculcetur nostrum adversus diabolum tropæum.
Gregor. Turon. Histor. lib. v. c. 19, de Tiberio
imper. Deambulans per palatium vidit in paviamento domus tabulam marmoream, in qua crux
Dominica erat sculpta et ait: Cruce tua, Domine,
frontem nostram munimus et pectora, et ecce crucem sub pedibus conculcamus. Et dicto citius jussit
cum auferri, etc. Ainoinus monachus, De gestis
francorum, lib. ius, c. 9: In Keneti f. Scotorum
legibus religiosis hec legitur: Sepulcrum omne
Ancrum habeto: idque crucis signo adornato. Quod
ne pede aliquando conculces, cavelo.
Quod Judaorum. Christianorum collegio
militer relinquitur, quia specialiter hoc ei indulInm est l. 1 supra De sacros. Eccles., non Judzorum
collegio, quia speciali privilegio subnixum non est
1. 8, c. De hæred. instit.
Vel in cum. Pracipimus, ut si quispiam
Judrorum, reserans januam vitæ perpetua, sanctis
se cultibus mancipaverit, et Christianus esse dolegerit, ne quid a Judæis inquietudinis vel molestie
patiatur. Quod si ex Judæo Christianum factum
aliquis Judæorum injuria putaverit esse pulsanduw.
volumus istius contumeliæ machinatorem pro criminis qualitate commissi, pœnis ultricibus subjugari.
Honor, et Theod. const. 5. in appendice Cad.
Then l. vide I. 5, C. Th. De Jad
Concremantur. Flammis delendus est. Sic
legitur in vet. C. I. 2, C. eod.
Μειαια facere. Μιτάτα ut supra tit. 5.
cap. 1, concilium Constantinopolitanum sub Menna
aci. 2: Νομίζοντες δὲ καὶ ἐν τῷ μιτάτῳ αὐτοῦ, ἐνώ
πάλαι κατέμεινεν, εὑρίσκεσθαι αὐτόν. Gie πείας
Turon. Hiel. v, 18: Recedente vero rege ad metatum suum. Fiodoard. Hist. Rem. lil. I, σ. 10:
Explorantesque quomodo a metalu suo ad reg:s
colloquium stipatoribus vallatus proficisci seleret.
Μετά τον seu elatum est hospitium quod milit:bn3
praebetur a provincialibus. Vide supra ad l. 4.
tit. 3, legem 4. G. cod. obiter enendemus: in synagoga (ἐν τῇ συναγωγή, Basil. lib. 1, t. 1. c. 54
Jud. I. velut hospitii merito iur. m. i. em. quos
pr. dom. non religionum loca (sic Brod. Cod.) habitationum merito con. att. hospitii merito, ξενίας
λόγῳ, Basil. non rel. οὐ θρησκειῶν, habitationum
mcrito, οἰκειώσεως λόγῳ.
col. 1209–1210page 67 of 129
PG 138:1209Ι'. Θί Ἰουδαῖοι κατὰ τους νόμους παρὰ τοῖ; ἄρ χουσιν ἐνάγουσι καὶ ἐνάγονται περί τε φόρου και Ορησκείας καὶ τοῦ νόμου. Εξεστι δὲ αὐτοῖς ἐπὶ μόνοις χρηματικοί; αἱρεῖσθαι δικαστές Ἰουδαίου; καὶ ἐκβιβάζουσι τὰς ψήφους αὐτῶν οἱ ἄρχοντες, ὡς τὰς τῶν παρ' αὐτῶν δοθέντων δικαστών. Θ'. Οἱ Ἰουδαῖοι ἀγορανομοῦσι τὰ ἴδια, καὶ ἄλλος παρ' αὐτοῖς τοῦτο ποιῶν τιμωρεῖται. Δίκαιον γάρ ἐστιν ἕκαστον ἐπιτρέπεσθαι τὰ ἴδια. Γ. Οἱ βουλευταί Ἰουδαῖοι ταῖς βουλαῖς αὐτῶν ἀποδίδονται. ΙΔ΄. Οἱ Ἰουδαῖοι μὴ ἐν σχήματι του ᾿Αμᾶν τὸν τύπον τοῦ σταυροῦ καιέτωσαν. Ἐπεὶ καὶ τῆς ἐπισ τετραμμένης αὐτοῖς θρησκείας στερούνται, Β'. Οἱ τὸν οὐρανὸν θρησκεύοντες τοῖς κατὰ τῶν αἱρετικῶν ὑπόκεινται νόμοις, καὶ τὰ συνακτήρια αὐτῶν ἡ Ἐκκλησία λαμβάνει. Τὸ γὰρ ἀπάγον τῆς Χριστιανικῆς πίστεως ἐναντίον αὐτῆς ἐστιν. ΑΓ. Οι Ιουδαίο: ἐν τῷ Σαββάτῳ καὶ ταῖς ἄλλαις αὐτῶν ἑορταῖς μηδὲν ποιείτωσαν, μήτε διὰ δημοσίαν, Η ιδιωτικὴν αἰτίαν ἐναγέσθωσαν, ἢ Χριστιανοῖς ἐναγέτωσαν. ελλοεθνής έφορος γενέσθω τοῖς Ἰουδαίοις. λοῦνται οἱ τὰ τῶν πόλεων ὤνια ἐπισκεπτόμενοι, Ου Ἡ μέρα μὲν οὖν ἦν, ήν τινα ἄγω 10: Εγραψε δὲ καὶ Σιλουανῷ τῷ στρατηγῷ ἵνα Σάββατι μηδεὶς ἀναγκάζῃ Ἰουδαῖον ἐγγύας όμο διαιτᾷ κρίσεις, καὶ συμβολαίων ἐπιμελεῖται καὶ προς ταγμάτων ὡσὰν πολιτείας ἄρχων αὐτοτελούς. Πα
où quàάttousiv, cŭra molìai; &ņa ouvántovat. vant, nec pluribus simul uxoribus copulantur.
Ι'. Θί Ἰουδαῖοι κατὰ τους νόμους παρὰ τοῖ; ἄρ·
χουσιν ἐνάγουσι καὶ ἐνάγονται περί τε φόρου και
Ορησκείας καὶ τοῦ νόμου. Εξεστι δὲ αὐτοῖς ἐπὶ
μόνοις χρηματικοί; αἱρεῖσθαι δικαστές Ἰουδαίου; •
καὶ ἐκβιβάζουσι τὰς ψήφους αὐτῶν οἱ ἄρχοντες, ὡς
τὰς τῶν παρ' αὐτῶν δοθέντων δικαστών.
Θ'. Οἱ Ἰουδαῖοι ἀγορανομοῦσι τὰ ἴδια, καὶ ἄλλος
παρ' αὐτοῖς τοῦτο ποιῶν τιμωρεῖται. Δίκαιον γάρ
ἐστιν ἕκαστον ἐπιτρέπεσθαι τὰ ἴδια.
Γ. Οἱ βουλευταί Ἰουδαῖοι ταῖς βουλαῖς αὐτῶν
ἀποδίδονται.
ΙΔ΄. Οἱ Ἰουδαῖοι μὴ ἐν σχήματι του ᾿Αμᾶν τὸν
τύπον τοῦ σταυροῦ καιέτωσαν. Ἐπεὶ καὶ τῆς ἐπισ
τετραμμένης αὐτοῖς θρησκείας στερούνται,
1Β'. Οἱ τὸν οὐρανὸν θρησκεύοντες τοῖς κατὰ τῶν
αἱρετικῶν ὑπόκεινται νόμοις, καὶ τὰ συνακτήρια
αὐτῶν ἡ Ἐκκλησία λαμβάνει. Τὸ γὰρ ἀπάγον τῆς
Χριστιανικῆς πίστεως ἐναντίον αὐτῆς ἐστιν.
ΑΓ. Οι Ιουδαίο: ἐν τῷ Σαββάτῳ καὶ ταῖς ἄλλαις
αὐτῶν ἑορταῖς μηδὲν ποιείτωσαν, μήτε διὰ δημοσίαν,
Η ιδιωτικὴν αἰτίαν ἐναγέσθωσαν, ἢ Χριστιανοῖς
ἐναγέτωσαν.
VIII. Judæi sccundum leges apud præsides
agunt et conveniuntur tam in iis, quæ ad forum, quam quæ ad superstitionem ipsorum, ac
legem pertinent. Licet autem eis in pecuniariis
duntaxat causis eligere judices Judæos, quorum
sententias ipsi præsides exsequuntur, veluti sententias datorum ab se judicum.
IX. Judæi|(76) rerum in foro suo pretia statnunt,
et si quis alius apud ipsos hoc facit, punitur. Quippe
justum est cuique sua committi.
✗. Judæi decuriones curiis suis restituuntur.
XI. Judæi formam crucis in Amanis specie
non combarant. Nam alioquin etiam {permissam
sibi religionem amittunt.
XII. Qui cœlum colunt promulgatis adversus hæreticos legibus subjacent, et deputata conventiculis eorum loca sibi vindicat Ecclesia. Nam
quod a Christiana fide abducit, eidem contrarium
est.
XIII. Judei Sabbato, cæterisque festis suis, nihil
faciant, neque propter aliquam fiscalem privatamve
causam conveniantur aut Christianos ipsi
conveniant.
Annibalis Fabroti notæ.
Nec pluribus uxoribus. Judæi coaem lenipore plures habebant uxores: Josephus, Antiq. xvii,
a. 4; Justinus Martyr ad Tryphonem Jud,; B.
Chrysostomus in I ad Timoth. c. III, hom. 10;
Theodoretus, ibid. Hodie Judæi plures simul uxores habere prohibentur.
Apud præsites. Judæi solebant apud certum judicem couveniri, sed ejus consuetudinis
ratio habita non est, quod aliquando contradicto
judicia confirmata non esset, ut scribit Balsamon
1 Photi Nomoc. tit. 1. c. 3; litigant igitur apud
quemcunque judicem.
Agunt et conveniuntur. In 1. c. eod. Omnesone Romanis legibus conferant et excipiant actiones.
Quidam codices habent, inferant. Brodei, conferani.
Tam in iis, quæ ad forum, quam quæ ad sup.
Sic legitur in 1. 8, c. h. 1. In codice autem Theoios. quæ non tam ad superstitionem. Quam lectionem probat Fornerius ad Cassiod, var. 2, 27. Ait,
superstitionem, ut 1. pen. c. De hæret. Et Quintil.
Lectionem codicis Justiniani confirmant Basil.
lib. 1, t. 4, c. 37, et Balsamo.
Judæi. Alia hujus constitutionis epitome
exstat in Basilicis, lib. 1, tit. 1. cap. 38, Oùôzì;
ελλοεθνής έφορος γενέσθω τοῖς Ἰουδαίοις. Quis sit
Ephorus docet Glossarium illustrissimi viri Petri
Sornierii Fr. Cancellarii, his verbis: "Epopor xλοῦνται οἱ τὰ τῶν πόλεων ὤνια ἐπισκεπτόμενοι, Ου
res venales inspiciunt, eisque pretia statuunt. Vult
preterea constitutio, neminem exterum religionis
Judeorum discussorem aut moderatorem fieri posse,
sient nec externs Ephorus fieri potest. Moderator
est peræquator. Vide Cujae, ad tit. c. De collat.
ær. 1. u!t, et de censibus. Munus igitur Ephori diversiu a discussoris, et moderatoris munere.
In Amanis specie. Cujac. obs. lib. xit, c. 30,
monuerat nihil mutasse Tribonianum in 1.44 c.
end., sed scripsisse omnino ut erat in cod. Theodosiano. Judæos quodam festivitatis snæ solemni
Amau, Imo non aliter legi in lib. Auredani tcsiantur viri docti, quibus accedit auctoritas Balsamonis.
Qui cælum colunt. Gloss Græco-Lat. 'O alBUY TÂN QÚGZydy, cœlicola. An cœlicolæ dicti, quia
Judæi cœlum adorabant, qua de re vide. Diodori
Siculi excerpta, lib. xt., Origenemn Contra Celsum,
lib. v; Juvenalem, sat. 44:
Nil præter nubes et cœli numen adorant.
Vide Salmasium de Coma, pag. 668. Sic enim
legi malo quam lumen. De nubibus quas colere
dicebantur” Judæi, præter Juvenalis interpretes.
ride Tertullian. Apolog. c. 24, et ibi viri cl. et do1 ctissimi Nicolai Rigaltii observationes, et virum
elian cl. et eru·litissimum Gerardum Joannem
Vossium, De origine et progressu idololatria. lib.
11. c. 12, in line. Sic etiam Persæ cœlum colehant,. Thy odozvòy fyoúµɛvot Alz: Cœlum Jovem
esse existimantes. De colicolis vide Josephnen
Scaligerum, De emendatione temporum, p. 22.
Prolegom, in Cyrin, n. 85, et contra Serrarium.
Elenchi cap. ult. et Minerval Serrarii contra Sea:
liger, et Drus, lib. v, c. ult.
Judæi, etc., conveniantur. Itaque recte in
1. 13 c. eod. libri vett. habent, ex parte conveniri,
Dnt in Basilicis, useOut, lib. 1, tit. 1, cap. 59;
Synesii epist. 4: Erat tum dies quam Judai P.
rasceven vocant, cujus noctem cum sequenti die
computant, qua die nulli manum licet operi admovere, sed eam sanctissime veuerantes ab omni lahore feriantur. Ἡ μέρα μὲν οὖν ἦν, ήν τινα ἄγω
Gy of Lubalo pasxury, etc. Josephus, 16,
10: Εγραψε δὲ καὶ Σιλουανῷ τῷ στρατηγῷ ἵνα
Σάββατι μηδεὶς ἀναγκάζῃ Ἰουδαῖον ἐγγύας όμο
Lyziv. Syllano etiam magistratui scripsit ne Julai
sabbatis cogantur ad præstanda vadimonia. Joseph.
XIV, 12, de Judæis: "0; 8: TE TO Elvos xxl
διαιτᾷ κρίσεις, καὶ συμβολαίων ἐπιμελεῖται καὶ προς
ταγμάτων ὡσὰν πολιτείας ἄρχων αὐτοτελούς. Παbet etiam proprium magistratum qui suæ gentis res
adminis'ret et controversias cx jure dirimat, et contractus atque pacta rata habcat, non aliter quam
fit in absoluta republica.
col. 1211–1212page 68 of 129
PG 138:1211ΙΔ΄. Οὐ δεῖ τοὺς Ἰουδαίους ἐπηρεάζειν, ἢ τὰς συναγωγάς, ἢ τοὺς οἴκους αὐτῶν βλάπτεσθαι. Εἰ γὰρ πλημμελήσωσιν, ἡ ἐπεξέλευσις γίνεται δια τῶν ἀρχόντων. Δεῖ δὲ καὶ αὐτοὺς μηδὲν κατὰ τῆς θρησκείας τῶν Χριστιανῶν ποιεῖν. ΙΕ΄. Τὰς μεταξὺ τῶν Χριστιανῶν καὶ τῶν Ἰου δαίων ἀμφισβητήσεις οὐχ οἱ γέροντες αὐτῶν, ἀλλ' οἱ ἄρχοντες τέμνουσιν. ις. Οἱ Ἰουδαῖοι, Χριστιανόν περιτέμνοντες, ή περιτεμεῖν ἐντελλόμενοι, δημεύονται, καὶ διηνεκώς ἐξορίζονται. ΙΖ'. Οἱ τῶν Ἰουδαίων ἔξαρχοι τὸν στεφανικὸν κα νόνα κατ' ἐνιαυτὸν ἰδιοκινδύνως ταῖς λαρνιτιόπι εἰσκομίζουσιν. ΙΗ'. Οὔτε ἀπὸ βασιλικῆς κελεύσεως Ἰουδαίος μετ έρχεται διοίκησιν, ἢ ἀξιωματικός γίνεται, ἢ ἐκδι χος. ἵνα μὴ σχῇ ἄδειαν ὀρθοδόξοις δικάζειν ἐπισκό παις, ἢ πατὴρ πόλεως τας δὲ πτῶσιν ἀπειλούσας αὐτῶν συναγωγάς ὀρθοῦσιν. Εἰ γὰρ νέας ποιήσωσιν, ἡ Ἐκκλησία λήψεται αὐτὰς καὶ ὁ ἀρξάμενος ποιεῖν ν' λίτρα; ζημιούται. Ο δὲ τὸν μὴ ὄντα τῆς αὐτῆς θρησκείας ἐναντίᾳ διδασκαλία μετάγων εἰς αὐτοὺς δημεύεται, καὶ κεφαλικώς τιμωρεῖται. ΙΧ Τοὺς αἱρετικούς. Καὶ ἔσα παράτιτλα. Βιβ. α', τιτ. ε', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Τοὺς αἱρε τικούς. Οὔτε τυχεῖν ἀξιώματος Ἰουδαῖος δύναται, οὔτε ἀρχὴν πράττειν, οὔτε στρατεία παραγγέλλειν, οὔτε συνηγορίᾳ ἐγκαταλέγεσθαι. Υπόκειται δὲ τῇ εύχῃ τῶν χορταίνων, καὶ τοῖς ἐντεῦθεν βάρεσιν. Ὁ δὲ τῶν εἰρημένων ἐντὸς σπουδάσας γενέσθαι, καὶ τούτων ἐκπίπτει, καὶ ποινῇ ζημιούται 2 χρυ σίου λίτρας. θατέρου δὲ τῶν γονέων βουλομένου τὸν παῖδα γενέσθαι Χριστιανόν, ἡ τούτου γνώμη κρατεί. Δεῖ δὲ αὐτὸν καὶ τρέφειν τὸν παῖδα, καὶ τὰ πρὸς Αμφισβήτησις. φιλονεικία καὶ δίκη: 1. 18, ε. Οι γέροντες. οι πρεσβύτεροι. Εξαρχοι χα, Τοῦτο δὲ παραφυλαττέτωσαν καὶ οἱ πατέρες τῶν πόλεων
XIV. Jukei non amiciendi sunt injuriis, aut synagogæ, vel domus eorum lædendæ. Nam si quid
admiserint per præsides pœnæ fit exsecutio.
Ipsi quoque nihil adversus religionem Christianam
facere debent.
XV. Quæ inter Christianos et Judæos lites exsistant non borum seniores sed præsides ipsi decidunt.
XVI. Judæi Christianum circumcidentes, vel
mandantes ut circumcidatur, puplicatione bonoTilm et exsilio perpetuo plectuntur,
XVII. Judæorum primates canonem coronarium quotannis periculo suo sacris largitioniIns inferunt.
ΙΔ΄. Οὐ δεῖ τοὺς Ἰουδαίους ἐπηρεάζειν, ἢ τὰς
συναγωγάς, ἢ τοὺς οἴκους αὐτῶν βλάπτεσθαι. Εἰ
γὰρ πλημμελήσωσιν, ἡ ἐπεξέλευσις γίνεται δια
τῶν ἀρχόντων. Δεῖ δὲ καὶ αὐτοὺς μηδὲν κατὰ τῆς
θρησκείας τῶν Χριστιανῶν ποιεῖν.
ΙΕ΄. Τὰς μεταξὺ τῶν Χριστιανῶν καὶ τῶν Ἰου
δαίων ἀμφισβητήσεις οὐχ οἱ γέροντες αὐτῶν, ἀλλ'
οἱ ἄρχοντες τέμνουσιν.
ις. Οἱ Ἰουδαῖοι, Χριστιανόν περιτέμνοντες, ή
περιτεμεῖν ἐντελλόμενοι, δημεύονται, καὶ διηνεκώς
ἐξορίζονται.
ΙΖ'. Οἱ τῶν Ἰουδαίων ἔξαρχοι τὸν στεφανικὸν κα
νόνα κατ' ἐνιαυτὸν ἰδιοκινδύνως ταῖς λαρνιτιόπι
εἰσκομίζουσιν.
ΙΗ'. Οὔτε ἀπὸ βασιλικῆς κελεύσεως Ἰουδαίος μετέρχεται διοίκησιν, ἢ ἀξιωματικός γίνεται, ἢ ἐκδι
χος. ἵνα μὴ σχῇ ἄδειαν ὀρθοδόξοις δικάζειν ἐπισκό
παις, ἢ πατὴρ πόλεως τας δὲ πτῶσιν ἀπειλούσας
αὐτῶν συναγωγάς ὀρθοῦσιν. Εἰ γὰρ νέας ποιήσωσιν,
ἡ Ἐκκλησία λήψεται αὐτὰς καὶ ὁ ἀρξάμενος
ποιεῖν ν' λίτρα; ζημιούται. Ο δὲ τὸν μὴ ὄντα τῆς
αὐτῆς θρησκείας ἐναντίᾳ διδασκαλία μετάγων
εἰς αὐτοὺς δημεύεται, καὶ κεφαλικώς τιμωρεῖται.
XVIII. Judaeus ne quidem interveniente imperatoria jussione suscipit aliquam adininistrationem,
vel inter constitutos in dignitate refertur, vel defensor fit, ne licentiam habeat in causis orthodoxorum, aut episcoporuin, pronuntiandi, vel civitatis fit pater Synagogas suas ruinain
minantes erigunt. Quas novas fecerint, Ecclesia
consequetur, et qui fabricæ fecarit initium, libraruin 50 damum feret. Qui vero quempiam non
exsistenteın religionis ipsorum, doctrina diversa traducit ad ipsos, publicatione bonorum et
capitis supplicio plectitur.
Tituli ΙΧ Paratisla.
Lib. I, tit. 5, const. 12 cujus initium,
Τοὺς αἱρετικούς. Judzus neqne dignitatem adipisci
potest, nec magistratum gerere, nec aliquod in militia imperium habere, nec inter advocatos referri.
Subjectus est autein conditioni cohortalinorum, et
provenientibus hinc oneribus. Qui vero ad indicata
studuerit aspirare, tam iis excidit, quam centum
[supra, xx] librarum auri pœna plectitur. Cum
autem alternter parentum fieri vult filium Christianum, voluntas ejus est rata. Judæus filium alere
Καὶ ἔσα παράτιτλα.
Βιβ. α', τιτ. ε', διάτ. ιβ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Τοὺς αἱρε
τικούς. Οὔτε τυχεῖν ἀξιώματος Ἰουδαῖος δύναται,
οὔτε ἀρχὴν πράττειν, οὔτε στρατεία παραγγέλλειν,
οὔτε συνηγορίᾳ ἐγκαταλέγεσθαι. Υπόκειται δὲ τῇ
εύχῃ τῶν χορταίνων, καὶ τοῖς ἐντεῦθεν βάρεσιν.
Ὁ δὲ τῶν εἰρημένων ἐντὸς σπουδάσας γενέσθαι,
καὶ τούτων ἐκπίπτει, καὶ ποινῇ ζημιούται 2 χρυ
σίου λίτρας. θατέρου δὲ τῶν γονέων βουλομένου τὸν
παῖδα γενέσθαι Χριστιανόν, ἡ τούτου γνώμη κρατεί.
Δεῖ δὲ αὐτὸν καὶ τρέφειν τὸν παῖδα, καὶ τὰ πρὸς
Annibalis Faproti notæ
Nam et quad admiserint, etc. His verbis
continetur interpretatio horum verborum, cum
alioquin, etc. Ne quisquam sibi ipsi permittere
valeat ultionem.
Liles exsistunt. Αμφισβήτησις. Basilica,
φιλονεικία καὶ δίκη: contentio, et 'lis. in 1. 18, ε.
cod. contentio. Sed libri veteres habent, intentio.
Sic apud Anastasium Bibliothecarium ubi editi
habent, contentio, semper in cod. Thuani legitur,
inlentio, ut in Bonifacio fl, ordinatur sub contentione, ms. præfert, sub intentione.
Non horum seniores. Οι γέροντες. Basilica,
οι πρεσβύτεροι. Ergo seniores Judæorum lites
etiam et controversias dirimebaut. Vide Bertramum, De rep. Hebraorum, et ibi adnotat. Constantini l'Empereur, pag. 69.
Judcorum primales. Εξαρχοι
Canonem coronarium. Aurain coronarium
quod olim Judæi quotannis conferebant patriarchis lierosolymitanis, imperatores procedente
tempore sibi vindicarunt. Vide Cujac. ad lit. cod.
De auro coron. lib. x, et de emendatione atque
interpretatione legis 17, c. eod. Vide Samuelis
Petiti observat. lib. m, c. 3, p. 207, et virı el.
doctissimique De libertal. Eccl. Gallic. dissertat.
lib. 1, c. 3, p. 26. De patriarchis etiam Judæorum
vide Josephi Scaligeri canones Isagogicos p. 297.
Civitatis fit pater. Monuit Cujac. observ. lib.
χα, cap. 30, in l. ult. c eod. legendum, nec patris
honorem, auctoribus libris Basilic. lib. 1, tit. 1.
c. 43, in l. 2, c. Ut nemini lic. in coempt. spec.
Τοῦτο δὲ παραφυλαττέτωσαν καὶ οἱ πατέρες τῶν
πόλεων: Illud auten observent et patres civitatum.
Quarum autem rerum curam haberent patres civitatum qui et curatores reip. dicebantur, docet
Cuj. ad Nov. Lxxxv, et d. c. 30.
Ruinam minantes. Veteres synagogas reparare Judæis conceditur, novas exstruere non licet.
B. Ambrosius, epist, 29 et 50. Theodoricus in re
scripio ad Judæos Genuenses, apud Cassiodorum
variar. 2, 27, v. c. 8 et 7, ext. De Ind.
Publicatione bonorum. Sc etiam Photins
interpretatur illa verba legis ult. C. cod. Cernat
bona sua proscripia, mox pane sanguinis destinandus. Nomioc. tit. 9, c. 25.
Εt capitis. Hæc non esse iu Basilicis tesla
tur Balsamon, ad d. c. 25, el verum est, nt copstat ex lib. 1, tit. 1 cap. 45. Sunt tamen in sexagesimo. tit. 54. c. 31. Cæterum falluntur qui inter
legem Judzorum 17 et l. ult. c. cod. aliam iuterserout ex Basilicis et Nomocanone; est enim tantum pars d. I. ult
Lib. 1, tit. 5, const. 13. Ibi centum norarum,
ins. Peir. habet 2' triginta r. d. const. 19.
col. 1213–1214page 69 of 129
PG 138:1213ἐναγκαίαν δαπάνην χορηγεῖν, προϊκά τα ὑπὲρ ου γατρὸς ἐπιδιδόναι, καὶ πρὸ γάμου δωρεὰς ὑπὲρ τῶν υἱῶν κατὰ τὴν ἀξίαν τῆς οὐσία;· εἰ τὰ ἄλλα θερα κευόμενος τοῦτο μόνον ἐγκαλεῖν ἔχοι, διὰ τί γέγονε Χριστιανός. Βιβλίον α', τίτ. ε', διάταξις και ἧς ἡ ἀρχή, Σημείωσαι ὅτι τῇ τοῦ αἱρετικοῦ προσηγορία 4 Ἰουδαῖος οὐ περιέχεται. Κωλύσασα γὰρ ἡ διάτα Εις αἱρετικὸν ἐν δικαστηρίῳ μαρτυρεῖν, προσέθηκε, Μήτε Ἰουδαῖος μαρτυρείτω. Ωστε οὖν, δι' ὧν κεχω ρισμένως τὴν ὀνομασίαν τούτων ἡ διάταξις ἐποιήσατο, οὐ βούλεται αὐτοὺς τῇ τῶν αἱρετικῶν προσηγορίᾳ συμπεριλαμβάνεσθαι. Βιβ. α', τίτ. ζ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Ο ἀπὸ Χριστιανῶν Ἰουδαῖος γενόμενος, καὶ ἐλεγχθείς, δημεύσει ὑποβάλλεται. Βιβ. α', τίτ. ια', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχή, Οι Χριστιανοί μὴ ἀποκεχρήσθωσαν τῇ δυναστεία τῆς θρησκείας, καὶ τοὺς Ἰουδαίους ἡσυχάζοντας, καὶ οὐδὲν θορυβώδες ποιοῦντας βιαζέσθωσαν. Βιβ. α', τίτ. ιβ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Ἰουδαῖος διὰ τὸ περιγράψα. Εγκλημα, ἢ χρέος ἀπ' στερῆσαι βουληθείς, καὶ Χριστιανὸς γενέσθαι, μὴ ἄλλως ἔσται δεκτός, εἰ μὴ τὸ ἔγκλημα τὸ ἐπαγόμενου αὐτῷ, ἢ τὸ χρέος ἐπιλύσῃ. ΤΙΤΛΟΣ Ι. ι, Περὶ τοῦ Χριστιανὸν ἀνδράποδον μὴ αἱρετικόν, ἢ Ἰουδαῖον, ἢ Ελληνα, ἢ νέμεσθαι, ἢ περι τέμνειν. Ερμηνεία Α΄. Ἰουδαῖος Χριστιανὸν ἀνδράποδον ἢ ἄλλης αἱρέσεως, ἢ ἔθους, καθ' οιονδήποτε τρόπον μὴ ἐχέτω. Εἰ δὲ ἔχει καὶ περιτέμνει αὐτό, τὸ μὲν ἀνδράποδον ἐλευθεροῦται, αὐτὸς δὲ κεφαλικῶς τις μωρεῖται. Κωνστάντιος δὲ καὶ Κώνστας ἐνομοθέτησαν, Ἰουδαῖον μὴ ὠνεῖσθαι δοῦλον· ἐπεὶ ἀφαι ρεῖσθαι αὐτὸν εἰς τὸν δημόσιον λόγον· εἰ δὲ καὶ περιτεμείν τολμήσοι δοῦλον, ξέρει τιμωρεῖσθαι, καὶ τὴν τούτου δημεύεσθαι οὐσίαν. οι Αἱρέσεως. και ἄλλης θρησκείας, ύ.
$213
ἐναγκαίαν δαπάνην χορηγεῖν, προϊκά τα ὑπὲρ ου- debet, et quae requiruntur ad necessariam expeus:t
γατρὸς ἐπιδιδόναι, καὶ πρὸ γάμου δωρεὰς ὑπὲρ τῶν
υἱῶν κατὰ τὴν ἀξίαν τῆς οὐσία;· εἰ τὰ ἄλλα θερα
κευόμενος τοῦτο μόνον ἐγκαλεῖν ἔχοι, διὰ τί γέγονε
Χριστιανός.
Βιβλίον α', τίτ. ε', διάταξις και ἧς ἡ ἀρχή, Quoniam. Σημείωσαι ὅτι τῇ τοῦ αἱρετικοῦ προσηγορία
4 Ἰουδαῖος οὐ περιέχεται. Κωλύσασα γὰρ ἡ διάταΕις αἱρετικὸν ἐν δικαστηρίῳ μαρτυρεῖν, προσέθηκε,
Μήτε Ἰουδαῖος μαρτυρείτω. Ωστε οὖν, δι' ὧν κεχω
ρισμένως τὴν ὀνομασίαν τούτων ἡ διάταξις ἐποιή
σατο, οὐ βούλεται αὐτοὺς τῇ τῶν αἱρετικῶν προσηγορία συμπεριλαμβάνεσθαι.
Βιβ. α', τίτ. ζ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Si quis. Ο
ἀπὸ Χριστιανῶν Ἰουδαῖος γενόμενος, καὶ ἐλεγχθείς,
δημεύσει ὑποβάλλεται.
Βιβ. α', τίτ. ια', διάτ. ς', ἧς ἡ ἀρχή, Christianis.
Οι Χριστιανοί μὴ ἀποκεχρήσθωσαν τῇ δυναστεία
τῆς θρησκείας, καὶ τοὺς Ἰουδαίους ήσυχάζον
τας, καὶ οὐδὲν θορυβώδες ποιοῦντας βιαζέσθω
σαν.
Βιβ. α', τίτ. ιβ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Judaei.
Ἰουδαῖος διὰ τὸ περιγράψα. Εγκλημα, ἢ χρέος ἀπ'
στερῆσαι βουληθείς, καὶ Χριστιανὸς γενέσθαι, μὴ
ἄλλως ἔσται δεκτός, εἰ μὴ τὸ ἔγκλημα τὸ ἐπαγόμενου
αὐτῷ, ἢ τὸ χρέος ἐπιλύσῃ.
ΤΙΤΛΟΣ Ι.
ei suppeditare, filiabus dotes constituere, pro fliis
donationes ante nuptias, pro modo patrimonii, facere: si, dum in cateris a flio recte colitur, hoc
solum babeat, quod reprehendat illum scilicet
factum esse Christianum.
Lib. 1, tit. 5, const. 21, cujus initium, Quoniam.
Nota, Judæum hæretici appell:tione non contineri.
Postquam enim prohibuit hæc constitutio, ne testis
in judicio sit haereticus, adjicit, Nec Judzus testimonium dicat. Quo fit, ut cum separatim borum
mentionem constitutio fecerit, Judæos hæreticorum
appellatione comprehendi nolit. Hoc nota, veluti de
quo valde quaeritur.
Lib. ι, tit. 7, constit. 1, cujus initium, Si quis.
Qui a Christianis deficiens, Judæus factus fuerit, et
criminis hujus convictus, publicationi facultatum
subjicitur.
Lib. I, tit. 11, constit. 6, cujus initium, Christianis. Christiani religionis auctoritate non abutuntor,
nec Judæis quiete degentibus, neque turbulentuin
quidquam molientibus, vim inferant.
Lib. 1, tit. 12, constit. 1, cujus initium, Judai.
Judeus, qui circumscribendi criminis, aut intervertendi debiti cansa, Christianus fieri voluerit,
non aliter admittendus erit, nisi quod ei crimen infertur, diluerit, aut æs alienum dissolverit.
TITULUS X.
Περὶ τοῦ Χριστιανὸν ἀνδράποδον μὴ αἱρετικόν, G Ne Christianum mancipium hæreticus, vel Judaus.
ἢ Ἰουδαῖον, ἢ Ελληνα, ἢ νέμεσθαι, ἢ περιτέμνειν.
Ερμηνεία Α΄. Ἰουδαῖος Χριστιανὸν ἀνδράποδον ἢ
ἄλλης αἱρέσεως, ἢ ἔθους, καθ' οιονδήποτε τρόπον
μὴ ἐχέτω. Εἰ δὲ ἔχει καὶ περιτέμνει αὐτό, τὸ μὲν
ἀνδράποδον ἐλευθεροῦται, αὐτὸς δὲ κεφαλικῶς τις
μωρεῖται.
vel paganus habeat, vel possideat, vel circumcidal.
1. Judens Christian:.. mancipium, vel alte
rins sectæ vel nationis, quocunque modo ne
habeto Sin habet, et circumcidit, ipsum qui
dem mancipium libertatem consequitur Judzus
vero capitis supplicio punitur.
Annibalis Fabroti notæ.
Judæus Christianum. Ex lege Constantini
Judæus servum Christianun possidere non potest.
Eusebius Iv De vita ejus. Sed statim liber fit,
vide l. 1 c. Th. et Append. cod. Th. num. 4. Fisco
vindicatur ex Constantii et Constantis constituione. Cedren.: Κωνστάντιος δὲ καὶ Κώνστας ἐνομοθέτησαν, Ἰουδαῖον μὴ ὠνεῖσθαι δοῦλον· ἐπεὶ ἀφαι
ρεῖσθαι αὐτὸν εἰς τὸν δημόσιον λόγον· εἰ δὲ καὶ
περιτεμείν τολμήσοι δοῦλον, ξέρει τιμωρεῖσθαι, καὶ
τὴν τούτου δημεύεσθαι οὐσίαν. Constantinus et
Constans legem tulerunt, ne quis Judæus servum
emeret, emplum publicari jusserunt. Si quis circum •
cidere serrum ausus essel, gladio feriri, el bona
ejus publicari. Sozomenus, lib. I', c. 17; Amastasius Biblioth. in Hist. eccles.: Constantius autem et Constans leges edidere Judæum non emere
servum, alioquin auferri eum, et publicis rationibus
tradi. Paulus diaconus lib. 11 Hist, miscell, idem
dicit. Constat enim ex cod. Th. vetitam olim fuisse
Jud.eis emptionem servorum Christianorum, et donationis causa factam traditionem. Et Justiniauns
omnem acquirenḍorum servorum causam Jud:eis
ad:mit 1. 5 cod. Th. De contrah. emption. Novell.
cxliv. Gregor, epist. 3, cap. 21. Flodoard, p. 105,
Ut Christiani Judæis vel gentilibus non vendantur.
Agobard. De insol. Jud: Porro si et circumcidere
servum Christianum ausus fuerit, gladio puniri
talia præsumenten. Quod jus in Gallia receptum
est. Capitularia Carol. M. lib. vi, cap. 318, οι
lib. vu cap. 809, quae sunt Amiani ad l.
cod. ne occasione dominii sectam venerandi reli.
gionis inmulent. I. 63 cod. Th. cod. Αppend.
coral. Th. num. G.
col.
Vel alerius secta. Αἱρέσεως. Basilica, και
alterius religionis, ἄλλης θρησκείας, ύ. Lx, lib.
Quocunque modo ne habeto. Nec comparare
debebit, nec largitaris, vel alio quocunque Litu!c
consequatur. I. 1, cod. eod. quae in veterilus
codd. tribuitur Constantino, subscriptio hoc modo
esse debet: Imperator Constantinus A. ad Evn.
grium. Et in fine ejus 1. 1, ibid. Aug. CP. Constantino A. V111, et Constantio Cas. V1, COSS
Alius codex habet, D. Kalend. Decemh. CP. Con.
stantio A. VIII, et Const. 111. Consilium Tolet^n. iv, can. 65.
Libertalem consequitur. Si servus rem g
stam detulerit, pro præmio accusationis liber
efficitur, Basilica libro ux, tit. 54, cap. 32. Alioquin fisco vindicatur, 1. 2 cod. Theod. cod.
col. 1215–1216page 70 of 129
PG 138:1215Β'. Ελλην, καὶ Ἰουδαῖος, καὶ Σαμαρείτης, καὶ πᾶς μὴ ῶν ὀρθόδοξος, οὐ δύναται Χριστιανὸν ἀν δράποδον ἔχειν· ἐπεὶ καὶ αὐτὸ ἐλευθεροῦται, καὶ ὁ κτησάμενος δίδωσι τοῖς πριβάτοις λ' λι τρας. Καὶ ὅσα παράτιτλα. Βιβ. α', τίτ, γ', διάτ. ιδ', ἧς ἡ ἀρχή, Μηδείς Ιουδαίος, η Έλλην ή αἱρετικὸς ἀνδράποδον εχέτω Χριστιανόν. Εἰ δὲ τοιοῦτο εὑρεθῇ, εὐθέως δοῦλος εἰς ἐλευθερίαν αρπαζέσθω. Βιδ. α', τίτ. ζ', διάτ. ε', ἧς ή αρχή, δοῦλον βιαζόμενος, ἢ πείθων ἀπὸ Χριστιανῶν εἰς ἀθέμιτον αἵρεσιν μετελθεῖν, ἀποτεμνέσθω. Βιβ. α', τίτ. θ', διάτ. ις', ἧς ἡ ἀρχή, Δήμευσιν καὶ διηνεκή τοῖς Ἰουδαίοις ἐξορίαν ἐπά γομεν, τοῖς ἐλεγχομένοις ὡς Χριστιανὸν περιέτεμον, ἢ τοῦτο ἄλλῳ ἐνετείλατο. Ερμηνεία Δ'. Τὰ ἱερὰ κλειέσθω, καὶ μηδεὶς Ουέτω. Εἰ δέ τις ἁμαρτήσῃ τοῦτο, ἀποκεφαλίζεται, καὶ δημεύεται· καὶ μὴ ἐπεξελθὼν ὁ ἄρχων, ὁμοίως τιμωρεῖται. "Οσα μὴ δύναται γενέσθαι τῆς δεσποτείας τινός, ταῦτα οὐ δύναται αὐτῷ δωρηθῆναι Χριστιανή, ἀνδράποδον αιρετική προσώπῳ. ενώ οι νόμον, τοὺς τῶν εἰδώλων ναοὺς ἀποδίδο σκαι της τῷ Χριστῷ ἀφιερωμένοις ναούς. Οὗτος πρὸς τὸν νόμον ἔγραψε πρῶτον τοὺς εἰδώ λων ναούς ἀποδίδοσθαι τοῖς τῷ Χριστῷ ἀφιερωμέν νοις. Συνενομοθέ· ει δὲ αὐτῷ καὶ ὁ Κρίσπος ὁ υἱὸς
II. Paganus et Judens, et Samarita
et quicunque non est orthodoxus habere
Christianum mancipium nequit. Nam et ipsum
mancipium in libertatem vindicatur, et qui mancipium comparavit, libras 30 privatis largitionibus
solvit.
Tituli X Paratitlu.
Lib. 1, tit. 3, constit. 54, cujus initium, Deo
nobis. Nullus Judæus, aut paganus, aut bæreticus,
mancipium Christianum habeat. Si tale quid deprehensum fuerit, confestim servus in libertatem abripiatur,
Lib. 1, tit. 7, constit. 5, cujus initium, Eum.
Qui servum adhibita vi, vel persuasione, traduxerit a Christianismo ad nerandam sectam, publicato
patrimonio, capite plectatur.
Lib. 1, tit. 9, constit. 16, cujus initium, Judæi.
Bonorum publicationem, et exsilium perpetuum
Judæis inferimus, qui Christianum circumcidisse
convicti fuerint: vel alteri, ut id faceret, mandaverint.
TITULUS XI.
De paganis sacrificiis, et templis.
1. Templa clauduntor nec quisquam sacriftcato. Si quis hoc perpetraverit, capite plectitur, el
facultates publicatas amittit. Pœna simili rector
aut præses afficitur, qui exsecutionem non fecerit
Β'. Ελλην, καὶ Ἰουδαῖος, καὶ Σαμαρείτης, καὶ
πᾶς μὴ ῶν ὀρθόδοξος, οὐ δύναται Χριστιανὸν ἀνδράποδον ἔχειν· ἐπεὶ καὶ αὐτὸ ἐλευθεροῦται,
καὶ ὁ κτησάμενος δίδωσι τοῖς πριβάτοις λ' λιτρας.
Καὶ ὅσα παράτιτλα.
Βιβ. α', τίτ, γ', διάτ. ιδ', ἧς ἡ ἀρχή, Deo nobis.
Μηδείς Ιουδαίος, η Έλλην ή αἱρετικὸς ἀνδράποδον
εχέτω Χριστιανόν. Εἰ δὲ τοιοῦτο εὑρεθῇ, εὐθέως
δοῦλος εἰς ἐλευθερίαν αρπαζέσθω.
Βιδ. α', τίτ. ζ', διάτ. ε', ἧς ή αρχή, Eum.
δοῦλον βιαζόμενος, ἢ πείθων ἀπὸ Χριστιανῶν εἰς
ἀθέμιτον αἵρεσιν μετελθεῖν, ἀποτεμνέσθω.
Βιβ. α', τίτ. θ', διάτ. ις', ἧς ἡ ἀρχή, Judei.
Δήμευσιν καὶ διηνεκή τοῖς Ἰουδαίοις ἐξορίαν ἐπά
γομεν, τοῖς ἐλεγχομένοις ὡς Χριστιανὸν περιέτεμον,
ἢ τοῦτο ἄλλῳ ἐνετείλατο.
TITAOE IA'.
De naganis sacrificiis, et templis.
Ερμηνεία Δ'. Τὰ ἱερὰ κλειέσθω, καὶ μηδεὶς
Ουέτω. Εἰ δέ τις ἁμαρτήσῃ τοῦτο, ἀποκεφαλίζεται,
καὶ δημεύεται· καὶ μὴ ἐπεξελθὼν ὁ ἄρχων, ὁμοίως
τιμωρεῖται.
Annibalis Fabroti notæ.
Paganus. Carojus M. in synodo apud Othlo- Christo dedicatis templis addicerentur. Idem scribit
num Fuld.
Samarita. Servus Christianus quem Samarita emerit. station liber fit, ex Justini Novella constitutione cap. 2, quæ inter Novellas Justiniani
est CXLIV.
Et quicunque non est orthodoxus. Hrreti
ens enim est! quisquis non est orthodoxus, l. 12
De hæret. Haque hæreticis etiam interdictum est
ne servos Christianos habeant, 1. Deo nobis, 54,
cod. De episc. et cleric. Græci ad 1. 9, § ult. D. De
clonal. "Οσα μὴ δύναται γενέσθαι τῆς δεσποτείας
τινός, ταῦτα οὐ δύναται αὐτῷ δωρηθῆναι
Χριστιανή, ἀνδράποδον αιρετική προσώπῳ. Qure
alicujus fieri non possunt, ea donari ei non pos.
sunt: ut mancipium Christianum hæretico, ex 1. 2.
h. tit. Servus continuo liber fit, et emptor triginta
auri libris multatur. Basilica d. tit. 54, cap. ult.
Non modo autem Christianum mancipium habere
et circumcidere Judæus probibetur, sed et cate- p
chumenum, Basilica lib. 1, tit. 4, cap. 47, ex 1. 2,
h. tit
Templa clauduntur. Constantinus M. sacrificia paganorum sustulerat, et eorum fana, deinbra, templa clau:li jusserat, imo etiam dirai, et
ccclesias ædificari. Orosius, Histor. lib. vi, c. 28,
in fin.: Statuit citra ullam nominum cædem paganoram templa claudi. Nicephor. lib. vult, c. 18, 25.
Gregorius magnus de consecrandis gentilium teniplis decretum condidit. Et ante Gregorium, Constantinum M. templa gentilium Christo addixisse
scribi Cefrenus his verbis: paper 8 xxl
ενώ οι νόμον, τοὺς τῶν εἰδώλων ναοὺς ἀποδίδο
σκαι της τῷ Χριστῷ ἀφιερωμένοις ναούς. Talit
e tam leges. Prima ut fana simulacris consecrata,
Theophanes de eodem Constantino M. his verbis:
Οὗτος πρὸς τὸν νόμον ἔγραψε πρῶτον τοὺς εἰδώλων ναούς ἀποδίδοσθαι τοῖς τῷ Χριστῷ ἀφιερωμέν
νοις. Συνενομοθέ· ει δὲ αὐτῷ καὶ ὁ Κρίσπος ὁ υἱὸς
autoHic ad leges addidit, Crispo ejus filio un
cum
eo sanciente, primum idolorum templa viris
Christo cousecratis addicenda. Et ex eodem Theophane Anastasius in Historia eccles.: Iste, inquit,
primam legem scripsit, idolorum templa his tradi,
quæ Christo sunt deputata, Cassiodorus tamen in
Chronico scribit, edicto Constantini gentilium templa subversa esse, quæ Senator exscripsit ex Hicronyıni Chronico. Julius Pollux in Chronico; cujus scholiastes addit, tria templa eum diruisse
Constantinopoli, Solis, Dianæ, et Veneris. Justinianum etiam hæreticorum quasi ccclesias Christianis
addixisse scribunt Gedrenus et Theophanes. Sed ut
scriptores qui dirui et qui claudi tantum jussisse
dicunt, hoc modo in concordiam adduci possint,
ut nimirum quædam claudi, et quædam everti
jusserit. Certe non omnia statim eversa satis constat ex l. 1 c. eod., in qua Constantius sancit in
omnibus locis atque urbibus universis claudi potins templa, et accessu verito omnibus licentiam
delinquendi perditis abnegari. Minut. in Octavio, Perditis sceleratisque tribuit altaria: Item:
Confluxerant perditi, facinorosi, etc. Vide que olim
diximus ad 1.3 co:1. Th. eod. Cæterum hæc 1, non
est in Basilic. ut Photius etiam monet Nomoc. tit.
12 c. 4. Quod Basilii et Leonis temporibus panci
pagani superessent, vide quæ dixi ad Parat. Cujac. h. tit.
Qui ersecutionem non fecerit. Qui persoqni
ct vindicare neglexerit.
col. 1217–1218page 71 of 129
PG 138:1217Πικρῶς γὰρ τιμωρεῖται ὁ τῶν ἐνεστώτων ἢ τῶν μελλόντων παρὰ τὸ κεκωλυμένον ζητῶν τὴν ἀλή θειαν. Γ. Αἱ θυσίαι κεκώλυνται, καὶ ὁ κόσμος τῶν δημοσίων έργων μὴ περιαιρείσθω. Εἰ δέ τις ἀντι γραφὴν ἢ νόμον προφέρει ἐπὶ τῇ τούτων καθαιρέσει, ἀφαιρεῖται παρ' αὐτοῦ, καὶ βασιλεῖ ἀναφέρεται. Δ'. *Ανευ θυσιῶν και θρησκείας ἀπηγορευμένης δεις θέαι, καὶ τὰ πρὸς ἱλαρίαν τοῦ δήμου συμβο πόσια. Ε΄. Οἱ ἐν Καρθαγένῃ ἱερατικοί τόποι τῷ θείῳ λέων δωρηθέντων προσώποις ἢ ἐκκλησίᾳ. Γ. Εάν οι Χριστιανοί βιάσωνται ἢ ἁρπάσωσι τὰ προσήκοντα τοῖς ἡσυχάζουσιν Ελλησί τε καὶ Ἰουδαίοις, τὸ ἁρπαγὴν ἀποδιδόασι διπλοῦν, καὶ εἰ ἄρχοντες, καὶ αἱ τάξεις, καὶ οἱ πολιτευόμενοι μή ἐκδικήσαντες, ἀλλὰ συγχωρήσαντες ταῦτα πλημ μεληθῆναι παρὰ τοῦ δήμου, ὁμοίως τιμωρούνται. 1. 2. Ὡς ἐφορᾶν τὸ ἦπαρ καὶ τὰ σπλάγχνα του Ουομένου θρέμματος διὰ τὸ ἐπαγ μέλλεσθαι τὰ μέλλοντα: Οι Έλληνες τότε καλλιερείν νομίζουσιν, όταν δαίμον τινι θύσαντες αἰτίων ἐπιτύχωσι σημείων ἐν τῷ ήπατι τοῦ ἱεροῦ. Επιφαίνεται γὰρ μᾶλλον, ὥς φασι, τοῖς τούτου σπλάγχνοις τὰ μέλη λοντα· καὶ πολλοί γε τῶν βαρβάρων δι' ἀνθρώπων σπλαγχνεύονται. Ἐπήρτηται αὐτῷ τιμωρία τῆς σταυρώσεως εἴποτε ταῦτα γενέσθαι ἡ τῶν δημο σίων βοτῶν ἱλαρότης ἐπιζητεῖ βουλόμεθα συνάπτεσθα Λημί τεύοντες τῶν πόλεων. Ταῦτα πλημμεληθῆναι
B'. Mr onhayyveszenia; patεvéσow.
Πικρῶς γὰρ τιμωρεῖται ὁ τῶν ἐνεστώτων ἢ τῶν
μελλόντων παρὰ τὸ κεκωλυμένον ζητῶν τὴν ἀλή
θειαν.
Γ. Αἱ θυσίαι κεκώλυνται, καὶ ὁ κόσμος τῶν
δημοσίων έργων μὴ περιαιρείσθω. Εἰ δέ τις ἀντιγραφὴν ἢ νόμον προφέρει ἐπὶ τῇ τούτων καθαιρέσει, ἀφαιρεῖται παρ' αὐτοῦ, καὶ βασιλεῖ ἀναφέρεται.
Δ'. *Ανευ θυσιῶν και θρησκείας ἀπηγορευμένης
initedɛlobwsay πple thy ȧpxαió:ŋza al dŋpwδεις θέαι, καὶ τὰ πρὸς ἱλαρίαν τοῦ δήμου συμβο
πόσια.
Ε΄. Οἱ ἐν Καρθαγένῃ ἱερατικοί τόποι τῷ θείῳ
ołxy diapepitwoav, nλty tŵy iĘ autŵv ȧnd faciλέων δωρηθέντων προσώποις ἢ ἐκκλησίᾳ.
Γ. Εάν οι Χριστιανοί βιάσωνται ἢ ἁρπάσωσι
τὰ προσήκοντα τοῖς ἡσυχάζουσιν Ελλησί τε καὶ
Ἰουδαίοις, τὸ ἁρπαγὴν ἀποδιδόασι διπλοῦν, καὶ εἰ
ἄρχοντες, καὶ αἱ τάξεις, καὶ οἱ πολιτευόμενοι μή
ἐκδικήσαντες, ἀλλὰ συγχωρήσαντες ταῦτα πλημ
μεληθῆναι παρὰ τοῦ δήμου, ὁμοίως τιμωρούνται.
II. Nemo per extispicinam divinationes instituat. Nam acerbe punitur (1-2), qui præsentium
vel futurorum veritatem contra vetitum inquirit.
III. Sacrificia prohibita sunt, at publicorum
operum ornatus ne tollitor. Quod si quis rescriptum, aut legemn, ad horun eversionem
profert, id ipsum ei eripitur, et ad imperatorem
refertur.
IV. Absque sacrificiis, et superstitiene prohibita,
juxta consuetudinem antiquam, spectacula publica quæque flunt ad hilaritatem populi
convivia perficiantur.
V. Loea sacra quæ Carthagine sunt, ad Angustam domum pertinento, exceptis iis, que ab
imperatoribus vel alicui personæ, vel ecclesiis
sunt donata.
VI. Si Christiani vim attulerint, ant rapuerint
ea, quæ pertinent ad quiete degentes paganos
ac Judæos: quod rapuere, duplam restitumut
et præsides, et officia, et decuriones (13-14), si
non vindicaverint, sed hæc a populo designari
permiserint, pœna simili afficiuntur.
Annibalis Fabroti nota.
Nemo per extispicinam. Inspectione_jecoris,
friorumque 1. 2. c. eod. Ὡς ἐφορᾶν τὸ ἦπαρ καὶ
τὰ σπλάγχνα του Ουομένου θρέμματος διὰ τὸ ἐπαγ
μέλλεσθαι τὰ μέλλοντα: Οι inspiciat jecur et exia
sietimæ ad futura denuntianda. Petronius arbiter:
Recluso pectore extraxit fortissimum jecur, et inde
mihi futura prædixit, Auctor incertus apud Suidam: Έλληνες τότε καλλιερείν νομίζουσιν, όταν
δαίμον τινι θύσαντες αἰτίων ἐπιτύχωσι σημείων
ἐν τῷ ήπατι τοῦ ἱεροῦ. Exstant totidem fere ver
bis apud auctorem magni Etymologici in v. KaλApnua. De extis Virgil. Iv Eneid.
spirantia consulit exta.
Zeno Veronensis episc. Serm. de Jona: Rapti je.
coris spirantes consulunt fibras.
Consulit ille deos spirantibus extis. In coil.
Justiniano additur: Vel, quod est deterius, futura
sub exsecrabili consultatione cognoscat. Quænam
illa est exsecrabilis consultatio? An quia reclusis
hominum pectoribus exta consulerent? ¿sic videtur. Scribit enim Porphyrius De abstinendo ab animatis, lib. 11, p. 34, edit. Florentine, melius futura prænosci in extis hominum: Επιφαίνεται γὰρ
μᾶλλον, ὥς φασι, τοῖς τούτου σπλάγχνοις τὰ μέλη
λοντα· καὶ πολλοί γε τῶν βαρβάρων δι' ἀνθρώπων
σπλαγχνεύονται. Hac inuniani et exsecrabili consultatione Julianus utebatur, ut scribit Cedrenus p.
501 et 508 edit. R.
(1-2) Nam acerbe punitur. Basilica lib. 1, cap.12,
Ἐπήρτηται αὐτῷ τιμωρία τῆς σταυρώσεως: Ιmmnet ei pana furcæ. Idein scribit Balsamon ad Photii Nomoc. tit. 1, cap. 25.
Sacrificia prohibita. Ex hoc loco constat in
1. 5 c. cod. superesse vocem, templorum, quæ nec
in Basil. lib. 1, t. I, c. 13, exstat, nec in vet. c.
Brod.
Ornatus. Simulacra, statuas, quæ civitatibus
ornamento sunt. V. Firmic. de error. profan. rel.
Ad horum eversionem. Recte igitur in d. 1. 3
legitur in vet. Qui ea conantur evertere: Basilica,
xatalúzy, quod est, dirnere, destruere. In eadem 1.
melius Brod, c. quam alii: Ac ne sibi aliqua auct,
Spectacula publica, Voluptates, 1.4, c. cod.
Ludi. Vide quæ diximus ad 1. 5 c. Th. cod. Trebellius Pollio in Gallienis: Et quæ voluptates paratæ sunt, et qualis cras erit scena, quales circenses.
Ad hilaritatem populi. Ipò; ihaplay, lætitiam in d. 1. 4, non Ecentiam, ut in quibusdam
manusc., in qua etiam legendum est, exhiberi, el
iniri etiam, ex vett. De festis conviviis vide quæ
dixi ad l. 17 c. Th. cod. Quod autem dicitur in d.
1. 4, quando exigunt publica vota. Basilica sic interpretantur, εἴποτε ταῦτα γενέσθαι ἡ τῶν δημο
σίων βοτῶν ἱλαρότης ἐπιζητεῖ: Si quando hæc fieri
publicorum votorum hilaritas postulet. Bord Græco.
Barbara dictio est quæ exstat in can. 62 concilij in
Trullo.
Loca sacra. Loca quæ sacris error veterum
deputavit, 1. 5 c. eod. id est, loca sacris gentilium deputata.
Ad augustam domum. Nostræ rei volumus
sociari. Sic vett. et Basil. Thiding fuwv oùsix
βουλόμεθα συνάπτεσθα: • Private rei nostra volu
mus sociari. In cod. tamen Theod. 1. 20 eod, ex
qua d. 1. 5 sumpta est, et in Brod. colice legitur,
jubemus, quod mutandum non est. Prosper Λημίtan. De promiss. Dei, parte m.
Vel ecclesiis. In d. 1. 5 legendum est,
volniaus pertinere, ut in Basil. †бouiñonµsv, ct in
1. 20 c. Th. eod. ut supra, voluit pervenire.
Ad quiete deg. Securos, 1. 6 c. cod. fouxázovtas,, Basil. v. Cassiod. Chron.
Duplum restituunt. In c. Th. in triplum et
quadruplum. Tribonianus immutavit, quasi rapina
Judæis aut Græcis facta, dupli tantum pœna coercenda sit, tripli autem aut quadrupli si alits.
(15-14) Decuriones. Evoμevoi. Basilica, rowτεύοντες τῶν πόλεων. Principales civitatum. Līb.
1. tit. 1, c. 46 Glossæ Gr.-Lat. Opwtɛúosv, principalis. Principales sunt decurionum primi, de quibus Cujacius ad tit. c. De decurion. 1. 35.
populo designari. Ταῦτα πλημμεληθῆναι
mapà tù ôfpov: a populo, admitti, perpetrari.
col. 1219–1220page 72 of 129
PG 138:1219Ζ'. Μηδεις δι' εὐχὴν εἰς ναὸν εἰδωλικὸν εἰσιέτω, μηδὲ τιμάτω τὰ ξόανα, μηδὲ στεφανούτω τοὺς ναούς, μηδὲ πῦρ τοῖς βωμοῖς βαλλέτω, ή λίβανον θυσια ζέτω, μηδὲ σπενδέτω ή θυσιαζέτω. Ἐπεὶ δημεύεται, καὶ κεφαλικῶς κολάζεται, που βλίκως οὔσης τῆς κατηγορίας. Ὁ δὲ ἄρχων, μετὰ νόμιμον κατη Ο γορίαν καὶ ἀπόδειξιν μὴ ἐπεξιών, ν' λίτρας δίδωσι τῷ φίσκῳ, καὶ ἡ τάξις πεντήκοντα. Η΄. Ἐὰν οι Ελληνες ἀπηγορευμένον τι πρά ξωσι, που βλίκως κατηγοροῦνται· καὶ ἐὰν ἐν ἀλλο τρίῳ τόπῳ πλημμελήσωσιν, εἰδότος τοῦ δεσπότου, καὶ ὁ τόπος καὶ ἡ λοιπὴ οὐσία δημεύεται, καὶ στε ρεῖται στρατείας ἢ ἀξίας. Ιδιώτης δὲ ὤν, σωματικῶς τιμωρεῖται, καὶ διηνεκῶς εἰς ἔργον μετάλλου ἐξορίζεται. Θ. Εάν τι δωρηθῇ, ή καταλειφθῇ τόποις ἢ προσ ώποις, ἢ ἐπὶ συστάσει τῆς τῶν Ἑλλήνων πλάνης, Η πόλις αὐτὸ λήψεται ἐν ᾗ τὰ πρόσωπα οἰκεῖ, 1 ἀφ᾽ ἣν οἱ τόποι διάκεινται, καὶ δαπανώνται καθ' ὁμοιότητα τῶν πολιτικών προσώπων [προσόδων Τὰ δὲ τῶν Ἑλλήνων ἀσεβήματα τιμωρούνται οἱ ἄρχοντε;, καὶ τὰ ὑπερβαίνοντα αὐτοὺς ἀναφέρουσι τῷ βασιλεῖ. 1. Οἱ μετὰ τὸ ἅγιον βάπτισμα τῇ πλάνῃ τῶν Ελλήνων ἐπιμένοντες ἐσχάτως τιμωρούνται. Οἱ δὲ μήπω βαπτισθέντες, ἑαυτοὺς καὶ παῖδας, καὶ γα μετὰς, καὶ πάντας τοὺς αὐτῶν προσαγέτωσαν ταῖς ἁγίαις ἐκκλησίαις. Καὶ τὰ μὲν αὐτῶν τέκνα, μία πρότερον τὰς Γραφὰς καὶ τοὺς κανένας διδάσκονται. Δι' εὐχήν. μηδεὶς ἐν διαθέσει καὶ ψυχῇ προσκυνοῦντος ἢ εὐχομένου. ἓν διὰ συcίν προσ. κύνησις, προσκυνῶ, Τ. Τῶν στεμμάτων οἷς που τὸν νεών κατεκόσμησεν Καὶ λιβανωτὸν προσέφερον, καὶ οἶνον ἔσπενδον· Ει κρὰ ὄντα, χωρὶς ἀναβολῆ; βαπτίζονται, οἱ δὲ τέλειοι πολιτικών προσόδων, προσώπων, βασιλικῶν προσόδων. ἀβάπτιστοι, και
THEOD. BAI.SAMONIS
Vll. Nemo voli causa templum ingrelitor,
nec simulacra honore afficito, nec templa sertis redimito nec ignem aris injicito vel tbus
adoleto non libationes facito vel hostias
Immolato. Nam publicatione bonorum, capitisque
supplicio punitur, cum quidem publica sit bujus
criminis accusatio Przses vero, qui post legitimam accusationem, et probationem, faciuus non
vindicaverit, quinquaginta libras, sicut et officium
libras totidem, fisco solvit.
Ζ'. Μηδεις δι' εὐχὴν εἰς ναὸν εἰδωλικὸν εἰσιέτω,
μηδὲ τιμάτω τὰ ξόανα, μηδὲ στεφανούτω τοὺς ναούς,
μηδὲ πῦρ τοῖς βωμοῖς βαλλέτω, ή λίβανον θυσια
ζέτω, μηδὲ σπενδέτω ή θυσιαζέτω. Ἐπεὶ δημεύεται, καὶ κεφαλικῶς κολάζεται, που βλίκως οὔσης
τῆς κατηγορίας. Ὁ δὲ ἄρχων, μετὰ νόμιμον κατη
Ο
γορίαν καὶ ἀπόδειξιν μὴ ἐπεξιών, ν' λίτρας δίδωσι
τῷ φίσκῳ, καὶ ἡ τάξις πεντήκοντα.
Η΄. Ἐὰν οι Ελληνες ἀπηγορευμένον τι πράξωσι, που βλίκως κατηγοροῦνται· καὶ ἐὰν ἐν ἀλλοτρίῳ τόπῳ πλημμελήσωσιν, εἰδότος τοῦ δεσπότου,
καὶ ὁ τόπος καὶ ἡ λοιπὴ οὐσία δημεύεται, καὶ στε
ρεῖται στρατείας ἢ ἀξίας. Ιδιώτης δὲ ὤν, σωματι
VIII. Si pagani prohibitum quid fecerint, publice
accusantur: et si quid in alieno loco, sciente domino, perpetraverint, tam locus ipse quam
reliquum patrimonium ejus proscribitur, et ipse
dignitatem, vel militiam amittit. Sin privatus est,
jena corporali aficitur, et in opus metalli perpe• κως τιμωρεῖται, καὶ διηνεκῶς εἰς ἔργον μετάλλου
Luo relegatur.
IX. Si quid donatum fuerit, aut relictum locis,
ant personis, vel ad fulciendum errorem paganum,
id ea civitas accipiet, in qua illæ personæ habitant,
vel sub qua sita sunt ipsa loca: rebus ips.s expendendis ad similitulinem redituum municipalium Impietates vero paganoruin præ
sides ipsi puniunt, et quæ potestatem corum
excedunt, ad imperatorem referunt.
ἐξορίζεται.
Θ. Εάν τι δωρηθῇ, ή καταλειφθῇ τόποις ἢ προσώποις, ἢ ἐπὶ συστάσει τῆς τῶν Ἑλλήνων πλάνης,
Η πόλις αὐτὸ λήψεται ἐν ᾗ τὰ πρόσωπα οἰκεῖ, 1
ἀφ᾽ ἣν οἱ τόποι διάκεινται, καὶ δαπανώνται καθ'
ὁμοιότητα τῶν πολιτικών προσώπων [προσόδων al.
cod.]. Τὰ δὲ τῶν Ἑλλήνων ἀσεβήματα τιμωρούνται
οἱ ἄρχοντε;, καὶ τὰ ὑπερβαίνοντα αὐτοὺς ἀναφέρουσι
τῷ βασιλεῖ.
1. Οἱ μετὰ τὸ ἅγιον βάπτισμα τῇ πλάνῃ τῶν
Ελλήνων ἐπιμένοντες ἐσχάτως τιμωρούνται. Οἱ δὲ
μήπω βαπτισθέντες, ἑαυτοὺς καὶ παῖδας, καὶ γαμετὰς, καὶ πάντας τοὺς αὐτῶν προσαγέτωσαν ταῖς
ἁγίαις ἐκκλησίαις. Καὶ τὰ μὲν αὐτῶν τέκνα, μία
X. Qui post sanctum baptisma in errore paga -
norum manent, ultimo supplicio puniuntur: qui
vero necdum baptizati sunt, tam seipsos, quam liad
beros, alque conjuges, cum omnibus suis,
sacrosanctas ecclesias adducunt: ac liberi quidem,
qui minoris ætatis suut absque dilatione
baptizantur: adulti vero prius Scripturas secundum πρότερον τὰς Γραφὰς καὶ τοὺς κανένας διδάσκονται.
Annibalis Fabroti notæ.
Nemo voti causa. Δι' εὐχήν. In I. 7 c. eod.,
Nemo venerantis adorantisque animo. Sic libri
vet. Brod. Basilica d. t. I, c. 17: μηδεὶς ἐν διαθέσει
καὶ ψυχῇ {προσκυνοῦντος ἢ εὐχομένου. Nemo venerantis orantisque proposito et animo, ut in l. 3 supra De karet., conveniendi orandique habeant facultatem. Sic adorare apud Tertuilian. de oral.
cap. 1, orare est. Idem de Pudicitia, c. 2: Et tu
ne adoraveris pro populo.Videntur tamen impp. in d.
1. 7, ἓν διὰ συcίν dixisse. Glossa Gr. Lat. προσ.
κύνησις, adoratio, adveneratio. Item. προσκυνῶ,
adoro, venero. In l. 10, c.Th. eod.: Templus adoraturus intraverit. Est autem proprie adorare, ma'
num ori admovere. V. Minut. in Octavio.
Nec templa sertis redimito. In l. 7 c. cod.
Templorum posles. Theodosius in l. Nullus 12, c. Τ.
eol., Nullus seria suspendat. Vide quæ ibi dixi. Addle
Theodoret. «le Grac. adecl. curandis serm. 7:
Τῶν στεμμάτων οἷς που τὸν νεών κατεκόσμησεν:
Serta quibus templum adornabut.
Nec ignem aris injicito. In 1. 7 c. end. pro.
fanos aris accendi ignes. Ms. Brod. profanis.
Thus adoleto. Virgil. Ecl. 8:
Verbenasque adole pingues et mascula turn..
Servius, incende. Iden Virg. Georg. 4:
Panchæis adolescunt ignibus aræ.
Serv. id est, thure: adolescunt autem pro incenduntur.
Non libationes facio. Pateris viua libari, d.
1. 7. Theodoretus d. lib. vit De ture et rino: Καὶ
λιβανωτὸν προσέφερον, καὶ οἶνον ἔσπενδον· Ει thus
adolebant, et vinum libabant. Virgil. vu Eneid.,
Nunc pateras libale Jovi.
Publica accusatio. Apud publicum judicem
κρὰ ὄντα, χωρὶς ἀναβολῆ; βαπτίζονται, οἱ δὲ τέλειοι
accusetur, d. 1. 7. Licita cunctis accusatione ad
exemplum majestatis, 1. Nullus 12, c. Th. eod
Vide 1. 8 c. eod.
Tum locus ipse. Vide d. leg. 12, et 1. 10 c.
De heretic.
Ad similitudinem redituum. Rectius in cod.
Leunclavii legebatur, πολιτικών προσόδων, quani
in ms. Peir, προσώπων, et in Coutiano, βασιλικῶν
προσόδων.
Impietates vero pag. Vide Basil. lib. 1, t. 1, c.19.
Qui minoris ætatis sunt. Ergo baptistous in
adultam ætatem differendus non est, ne si moriuntur ἀβάπτιστοι, non baptizati, site calestis expertes sint. Seio quid de infantium baptismo scriserint viri docti: inter quos Egbertus archiepiscopus Eborac. num. 41, in Excerptionib. aít:
Placuit de mfantibus quoties non inveniuntur certissími testes, qui eos buvtrzutos esse testentur, reque
ipsi sunt per ætatem idonei de traditis sibi sacramentis respondere, absque ullo scrupulo hos esse
baptizandos, ne ista trepidatio eos faciat sacramentorum purgatione privati. Idem traditur de omnibus, de quibus dubium est an baptizati fuerint,
cap. 2 b. tit. Ordo Romanus de uflic. divinis:
Illud autem de parvulis providendum est, ne postquam baptizatı fuerint, ullum cibum accipiant, neque lacientur sine summa necessitate, antequamR
communicent sacramento corporis Christi. Joannes
Hierosolymitan. ex flomilia in Psalm. xiv: Adducit
quispiam infantem adhuc ubera sagentem, και baplizetur, et statim sacerdos exigit ab infirma ælate
pacta conventa, et assensionis et minoris œtalė ji.
dejussorem accipit susceptorem, et interrogat: Renuntrat Satana', etc,
col. 1221–1222page 73 of 129
PG 138:1221ἔχειν, σχηματίσονται βαπτίσασθαι, καὶ τοὺς παῖδας, ἢ τὰς γαμετὰς αὐτῶν, ἢ τοὺς ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν ἐπὶ τῆς πλάνης ἑάσωσι, καὶ τοὺς αὐτοῖς προσήκοντας, δημεύονται, καὶ δεόντως τιμωροῦνται καὶ τῆς πολιτείας οὐ μετέχουσιν· εἰ δὲ μὴ βαπτισθῶσιν, οὐ μετέχουσί τινος τῆς πολιτείας, οὔτε κυριεύουσιν οὐσίας, κινητῆς, ἡ ἀκινήτου· ἀλλὰ τὸ δημόσιον αὐτὰ ἐκδικεῖ· καὶ ἁρμοδίως τιμωρούνται, καὶ ἐξορίζονται. Εἰ δὲ φανῶσι θυσιάζοντες, ἢ εἰδωλολατροῦντες, ὡς Μανιχαίοι τιμωροῦνται. Οὐ παιδεύουσι δὲ Ελλην νες οιανδήποτε παιδείαν, οὔτε δημοσίας ἀπολαύουσι σιτήσεως, οὔτε κατὰ θεῖον τύπον. Οὗτος ὁ τίτλος παράτιτλα οὐκ ἔχει. ΤΙΤΛΟΣ ΙΒ'. Περὶ τῶν ἐκκλησίαις προσφευγόντων, καὶ ἐκβοή σεσιν ἐκεῖσε κεχρημένων. Ερμηνεία Α'. Ἰουδαῖος διὰ τὸ φυγεῖν ἔγκλημα, * χρέος, θέλων χριστιανίσα:, μὴ προσδεχέσθω, πρὶν ἂν ἀνεύθυνος φανῇ, καὶ τὸ χρέος καταβάλῃ. Β'. Ο τοὺς προσφεύγοντας ταῖς ἐκκλησίαις ἀπο στῶν τῷ δὲ ὑπόκειται. Γ΄. Οὐ δεῖ τοὺς προσφεύγοντας ἔχειν οιαδήποτε ὅπλα, οὐ μὴν ἐντὸς τοῦ ναοῦ ἐσθίειν ἢ καθεύδειν ἀσφαλῶς γὰρ διάγουσιν ἐντὸς τῶν πρώτων θυρῶν, ἐν αὐλαῖς, καὶ στοαῖς, καὶ λουτροῖς, καὶ κήποις. Εἰ δὲ παρὰ τῶν κληρικῶν προτραπέντες, καὶ ὅρκον ἐπὶ τῇ ἀσφαλείς λαβόντες, μὴ ἀποθώνται τὰ ὅπλα, δι'
El Ek dik th tuyel» orparzia; 7 å§la;, † oislav canones docentur. Si vero propterea quod miἔχειν, σχηματίσονται βαπτίσασθαι, καὶ τοὺς παῖδας,
ἢ τὰς γαμετὰς αὐτῶν, ἢ τοὺς ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν
ἐπὶ τῆς πλάνης ἑάσωσι, καὶ τοὺς αὐτοῖς προσήκοντας, δημεύονται, καὶ δεόντως τιμωροῦνται καὶ τῆς
πολιτείας οὐ μετέχουσιν· εἰ δὲ μὴ βαπτισθῶσιν,
οὐ μετέχουσί τινος τῆς πολιτείας, οὔτε κυριεύουσιν
οὐσίας, κινητῆς, ἡ ἀκινήτου· ἀλλὰ τὸ δημόσιον αὐτὰ
ἐκδικεῖ· καὶ ἁρμοδίως τιμωρούνται, καὶ ἐξορίζονται. Εἰ δὲ φανῶσι θυσιάζοντες, ἢ εἰδωλολατροῦντες,
ὡς Μανιχαίοι τιμωροῦνται. Οὐ παιδεύουσι δὲ Ελλην
νες οιανδήποτε παιδείαν, οὔτε δημοσίας ἀπολαύουσι
σιτήσεως, οὔτε κατὰ θεῖον τύπον.
litiam vel dignitatem adepti sint, vel quod facultates habeant, specie tenus ipsi baptizantur, at
liberos, uxoresve suas, aut domesticos et necessitudine sibi junctos, in errore reliquerint, publicatione bonorum damnantur, et pro merito puniuntur,
nec republica fruuntur. Quod si plane baptizati non
fuerint, nullius in republ ca beneficii participes
sunt, neque dominium patrimonii mobilis aut iunmobilis habent, sed fiscus ea sibi vindicat, et præterea pœnis competentibus plectuntur, ac relegantur. Quod si constiterit eos sacrificare, vel simulacra colere, sicut Manichæi puniantur. Cæterum
pagani cujuscunque disciplinæ professores esse nequeunt, nec annona publica ne quidem
sanctione sacra interveniente, fruuntur,
Οὗτος ὁ τίτλος παράτιτλα οὐκ ἔχει.
ΤΙΤΛΟΣ ΙΒ'.
Περὶ τῶν ἐκκλησίαις προσφευγόντων, καὶ ἐκβοή
σεσιν ἐκεῖσε κεχρημένων.
Ερμηνεία Α'. Ἰουδαῖος διὰ τὸ φυγεῖν ἔγκλημα,
* χρέος, θέλων χριστιανίσα:, μὴ προσδεχέσθω,
πρὶν ἂν ἀνεύθυνος φανῇ, καὶ τὸ χρέος καταβάλῃ.
Β'. Ο τοὺς προσφεύγοντας ταῖς ἐκκλησίαις ἀποστῶν τῷ δὲ majestatis ὑπόκειται.
Γ΄. Οὐ δεῖ τοὺς προσφεύγοντας ἔχειν οιαδήποτε
ὅπλα, οὐ μὴν ἐντὸς τοῦ ναοῦ ἐσθίειν ἢ καθεύδειν·
ἀσφαλῶς γὰρ διάγουσιν ἐντὸς τῶν πρώτων θυρῶν,
ἐν αὐλαῖς, καὶ στοαῖς, καὶ λουτροῖς, καὶ κήποις. Εἰ
δὲ παρὰ τῶν κληρικῶν προτραπέντες, καὶ ὅρκον ἐπὶ
τῇ ἀσφαλείς λαβόντες, μὴ ἀποθώνται τὰ ὅπλα, δι'
llic titulus paratitla non habet.
TITULUS XII.
De his qui ad ecclesias confugiunt, et clamoribus
ibi utuntur.
1. Judæus qui fugiendi criminis aut
debiti causa Christianizare vult, non suscipiatur prius, quam eum cuipe expertem esse eustiterit, et debitum solverit.
II. Qui abstrahit confugientes ad ecclesias,
majestatis crimine tenetur.
111. Confugas arma quæcunque habere non
oportet, nec intra templum cibum sommumive capere Nam tuto degunt intra primas januas in areis, et porticibus, et balneis, et hortulis. Quod si a clericis admoniti, accepto quoque
securitatis causa juramento arma non depoAnnibalis Fabroti notæ.
Secundum canones. Vide Photii Nomoc. Cost;, Basil. lib. 1, tit. 1, c. 44.
tit. 2, c. 4.
Disciplinæ professores. Sic Julianus edicto
præcepit ne quis Christianus docendorum tiberalium studiorum professor esse, ut scribit Orosius,
lib.vn, c. 30. Vide quæ notavi ad 1. 7 c. Th. eod.
Nec annona publica. In 1. 19 c. Th. annone
templorum ad milites transferumur.
Ad immunitatem ecclesiarum pertinet, ut
sontes qui ad eas confugerint inde abduci non
possint, sed loci reverentia et intercessione defendantur, can. 6, distinct. 87; concil. Arelatens.
1, can. 1 et 2; et concil. Aurelian. IV, can. 21,
Herardus archiepisc. num. 129: De reis ad ecclesias, vel ad earum atria confugientibus, ut inde non
abstrahantur. Si qui autem confugas avellere tentaverint, non solum adversus homines iniquissimi,
sed et adversus Deum impiissimi erunt. Sic etiam
ex principum constitutionibus ecclesiæ præstant
confugis securitatem, sive aram salutis, aram misericordiæ, 1. 3 c. De his qui ad eccles. conf., cujusmodi ara fuit etiam Athenis, ut scribit Theoph.
ad Jus civile, De jur. nat. Quod tamen non pertinet ad reos majorum criminum, cap. 6, De imm.
ecclesiar. neque ad eos, qui tristem (sententiam
passuri sunt, ut est in Capitulari Carol. M. his
verbis: Ut homicide et cæteri qui mori legibus
debent, si ad ecclesiam confugerint, non excusentur,
neque eis ibidem victus detur. De homicidis vidé
Exodi cap. xxi, et Nov. xvii, cap. 7, et Nov. GxvII,
cap. ult. Vide concil. Anglic. p. 620; epist. B.
Augustmi 187 ad Bonifac. c. 6; extrav. De immun, eccl. c. Reum. 17, q. 4.
Fugiendi crimmis. In 1. 1 c. eod. ut evitare possint crimina, id est, accusationes, lyxànAut debiti causa. În d. 1. 1. pondera debitorum. Bas. à ßápŋ tiùy xperùy. Onus aris alieni.
Creditoribus obnoxii, vel rei criminum ad ecclesiam confugiebant, vel etiam ad Ecclesiami catholicam transibant. De his in conciliis Africanis. Vel
denique se in clericorum consortium allegi postulabant. B. Augustinus in Breviculo collationis diei 3,
c. 12 Quidam etiam in eadem (pistola facinorosi
arguebantur, et fisci debitores, qui occasione persecutionis, vel carere vellent onerosa multis debitis
vitu, vel purgare se putarent, el quasi abluere faci.
noru sun, etc.
Qui abstrahit. Ecclesiæ securitatem præbent
confugis, ita ut inde avelli non possint: qui antem abducunt, in crimen majestatis incidunt, et
quodammodo deos violare dicebantur: Où póvov
Eloi neplavoprov;. In 1.3 c. cod. vetus codex
habet, fideli denuo præceptione. In registro Gregorii, lib. x, ep. 54. Zonaras ad can. 97 synodi vi
in Trullo.
Cibum somnumve capere. Vesci vel cubare
Intra primas januas. Vide 1. 3 ibi, et post
loca p. c. eod. conjuncta Basil. interp. lib. v. i. i,
c. 11, in pr.
Securitatis causa juramento. Hæc sunt in
Græca constitutione, son in Latina, 1.5 c. end.
et ita quoque accepit Photius, Nomocan. tit. 9,
c. 17, ubi în cditione priore corrupte legitur p.
91, ot yoûv pro xxxw; āv. Adde autem Agylæi interpretationi post verbum, coguntur, clerici enim
sunt. Vigilius papa în epistoia encyclica ad Orientales, p. 226.
col. 1223–1224page 74 of 129
PG 138:1223ενόπλων ἀποσπώνται. Τοῦτο δὲ ποιεῖν οὐκ ἐξ εστι παρὰ κέλευσιν τῶν· ἐπισκόπων καὶ τῶν ἐχε δίκων. Ἐὰν δοῦλος ἔνοπλος προσφύγῃ ναῷ, παραδιδόσθω τῷ δεσπότῃ, ἢ ἐξ οὗ ἀπέδρα. Εἰ δὲ τοῖς ὅπλοις θαῤῥῶν ἀνθίσταται, συγχωρεῖται ὁ δεσπότης μεθ' οἷας ἂν νομίσῃ δυνάμεως αὐτὸν ἀποσπᾷν· καὶ ἐὰν ἀνθιστάμενος ἀποθάνῃ, ἀνεύθυνος ἐστιν ὁ δε σπότης. Ε΄. Οὐκ ἔξεστιν ἐν ἐκκλησίαις ἐκβοήσεσι κεχρῆσθαι, ἢ θορυβεῖν, οὔτε μετά πλήθους ἐν πόλεσι στα σιάζειν. Ο γὰρ ἀδικούμενος, ἀντὶ τοῦ ταῦτα ποιεῖν, προσίτω τοῖς ἄρχουσιν. Ο δὲ παρὰ τὸν νόμον ποιῶν, ἢ κινῶν στάσιν, ἐσχάτως τιμωρεῖται. ἐντι Γ'. Ο τοὺς προσφυγόντας ἐπιχείρων αποσπασει κεφαλικώς τιμωρεῖται. Οὐ δεῖ δὲ αὐτοὺς στερεῖσθαι τροφῆς, ἡ ἐνδύματος, ἢ ἡσυχίας. Καὶ εἰ μὲν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ φαίνονται, τῆς τιμῆς φυλαττομένης τοῖς τόποις, υπομιμνήσκονται ψήφῳ τοῦ προσφόρου δια καστοῦ, καὶ διδόασι τὴν νομιζομένην αὐτοῖς ἀπό κρισιν· εἰ δὲ λανθάνουσιν ἐν τοῖς ὄροις, ἀναζητούν ται διὰ τοῦ οἰκονόμου, ἢ τοῦ ἐκδίκου, ἢ τοῦ ἐπιτρεπομένου παρὰ τοῦ ἐπισκόπου· καὶ εὑρισκόμενο:, ευσχημόνως ὑπομιμνήσκονται, καὶ ἄδειαν ἔχουσιν ἢ δι᾽ ἑαυτῶν, ἡ δὲ ἐντολέων, ἐν τῷ προσ φύρῳ δικαστηρίῳ ἀποκρίνασθαι. Εἰ δὲ ὑπερτίθενται, νομίμως καλοῦνται· καὶ εἰ μὲν ἔχωσιν ἀκίνητα, παραδίδονται, ἢ πιπράσκονται πρὸς τὸ ποσόν τοῦ χρέους ἰδιωτικοῦ τε καὶ δημοσίου· εἰ δὲ καὶ έχωσιν ἔξωθεν τῆς ἐκκλησίας κινητὰ κεκρυμμένα, ζητούνται διὰ τῶν ἐκβιβαστῶν, καὶ ἐξ αὐτῶν τὸ ἱκανὸν γίνεται. Εἰ δὲ ἐν τῇ ἐκκλησία κρύπτονται τὰ αὐτῶν, ζητοῦνται διὰ τοῦ οἰκονόμου καὶ τοῦ ἐχε δίκου. Εἰ δὲ περί τινός έστι μόνη υπόνοια, κελεύσει τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ ὀμνύει. Ταῦτα καὶ ἐπὶ ἐγγυητῶν, καὶ μανδατόρων, καὶ πραγμάτων αὐτ τῶν, καὶ οἴκων καὶ μετοχῶν, καὶ ὅλως τῶν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ἐνεχομένων φυλάττονται τῶν σὺν αὐτοῖς προσφευγόντων· ὥστε καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων απ τῶν ἀποδοθῆναι τὰ χρέη. Εἰ δὲ δοῦλοι, ἢ ἐναπόγραφοι, ἢ κολωνοί, ἢ ἀπελεύθεροι, μετὰ πραγμάτων ἢ Δούλος, μάτην τῇ ἐκκλησία προς χωρήσας, ἀξίως παιδευέτω, καὶ τῷ ἰδίῳ διδόσθω κυρίῳ Κἂν μαχόμενος τελευτήσῃ, ἀνεύθυνος ὁ ἐπελθὼν ἔστω δεσπότης. Εἰ εἰ Η ησυχίας ή ύπνου κωλύονται Ἐκ τῶν τούτοις ὑπαρχόντων, 14: Αποσυλήσας τινά των πραγμάτων του δεσπότου, ἡ διαφθείρας
suerint, per armatos abstrahentur: hoc autem non ενόπλων ἀποσπώνται. Τοῦτο δὲ ποιεῖν οὐκ ἐξ
licet facere sine jussu episcoporum, et defensorum.
IV. Si servus armatus ad templum confugerit, vel domino tradatur, vel illi, a quo aufugt.
Si fretus armis, resistit, domino permittitur, uι
cum, quibus id faciundum putarit viribus, abstrahat. Ac siquidem in resistendo fuerit interemplus, noxæ dominus expers est
V. Non licet in a clesiis conclamationibus nti,
vel tumultuari, nec cum multitudine seditionem in
civitate movere. Nam is, cui fit injuria, potius
quam ut hæc facias, præsides adeat. Qui contra
legem hanc agit, vel seditionem movet ultimo supplicio punitur.
VI. Qui confugas abstrahere conatur, supplicio
capitali amicitur. Nec alimentis, aut veste, quieleve
privandi sunt Ac siquidem in ipsa conspίciantur ecclesia servata locis ipsis reverentia
per judicis competentis sententiam commonentur,
et responsum dant, quod ipsis dandum videtur. Si
Intant in ecclesiæ finibus, per œconomum, vel
defensorem, vel em, cui res ab episcopo commissa fuerit, perquiruntur: et cum inveniuntur,
decenter commonentur; et potestatem habent vel
per seipsos, vel per instructos procuratores, in
competenti judicio respondendi. Si dilationem interponunt, legitime per edicta citantur, ac siquidem res immobiles habent, carum sive traditio,
sive distractio fit, pro quantitate debiti, tam privali, quam publici. Quod si extra ecclesian res
mobiles occultatas habent, per exsecutores perquiruntur, et ex eis fit satisfactio. Sin res eorum in
ipsa occultantur ecclesia, per œconomum et defensorem inquiruntur. Quod si sola de aliquo est
suspicio, jussu episcopi sui jusjurandum præstat Eadem etiam in fidejussoribus mandatoribus, et rebus corum, et familiaribus, et sociis, et omnino in iis, qui easdem ob causas obno-
▲ii sunt, ac una cum ipsis ad ecclesias confugiunt,
observantur: uti scilicet ex rebus corum
debita solvantur. S vero servi vel ascriptitii,
εστι παρὰ κέλευσιν τῶν· ἐπισκόπων καὶ τῶν ἐχε
δίκων.
Ἐὰν δοῦλος ἔνοπλος προσφύγῃ ναῷ, παραδι
δόσθω τῷ δεσπότῃ, ἢ ἐξ οὗ ἀπέδρα. Εἰ δὲ τοῖς ὅπλοις
θαῤῥῶν ἀνθίσταται, συγχωρεῖται ὁ δεσπότης
μεθ' οἷας ἂν νομίσῃ δυνάμεως αὐτὸν ἀποσπᾷν· καὶ
ἐὰν ἀνθιστάμενος ἀποθάνῃ, ἀνεύθυνος ἐστιν ὁ δε
σπότης.
Ε΄. Οὐκ ἔξεστιν ἐν ἐκκλησίαις ἐκβοήσεσι κεχρή
σθαι, ἢ θορυβεῖν, οὔτε μετά πλήθους ἐν πόλεσι στα
σιάζειν. Ο γὰρ ἀδικούμενος, ἀντὶ τοῦ ταῦτα ποιεῖν,
προσίτω τοῖς ἄρχουσιν. Ο δὲ παρὰ τὸν νόμον ποιῶν,
ἢ κινῶν στάσιν, ἐσχάτως τιμωρεῖται.
ἐντι
Γ'. Ο τοὺς προσφυγόντας ἐπιχείρων αποσπασει
κεφαλικώς τιμωρεῖται. Οὐ δεῖ δὲ αὐτοὺς στερεῖσθαι
τροφῆς, ἡ ἐνδύματος, ἢ ἡσυχίας. Καὶ εἰ μὲν ἐν τῇ
ἐκκλησίᾳ φαίνονται, τῆς τιμῆς φυλαττομένης τοῖς
τόποις, υπομιμνήσκονται ψήφῳ τοῦ προσφόρου δια
καστοῦ, καὶ διδόασι τὴν νομιζομένην αὐτοῖς ἀπό
κρισιν· εἰ δὲ λανθάνουσιν ἐν τοῖς ὄροις, ἀναζητούν
ται διὰ τοῦ οἰκονόμου, ἢ τοῦ ἐκδίκου, ἢ τοῦ ἐπιτρε
πομένου παρὰ τοῦ ἐπισκόπου· καὶ εὑρισκόμενο:,
ευσχημόνως ὑπομιμνήσκονται, καὶ ἄδειαν ἔχουσιν
ἢ δι᾽ ἑαυτῶν, ἡ δὲ ἐντολέων, instructos, ἐν τῷ προσ
φύρῳ δικαστηρίῳ ἀποκρίνασθαι. Εἰ δὲ ὑπερτίθενται,
νομίμως cdictis καλοῦνται· καὶ εἰ μὲν ἔχωσιν ἀκί
νητα, παραδίδονται, ἢ πιπράσκονται πρὸς τὸ ποσόν
τοῦ χρέους ἰδιωτικοῦ τε καὶ δημοσίου· εἰ δὲ καὶ
έχωσιν ἔξωθεν τῆς ἐκκλησίας κινητὰ κεκρυμμένα,
ζητούνται διὰ τῶν ἐκβιβαστῶν, καὶ ἐξ αὐτῶν τὸ
ἱκανὸν γίνεται. Εἰ δὲ ἐν τῇ ἐκκλησία κρύπτονται τὰ
αὐτῶν, ζητοῦνται διὰ τοῦ οἰκονόμου καὶ τοῦ ἐχε
δίκου. Εἰ δὲ περί τινός έστι μόνη υπόνοια, κελεύσει τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ ὀμνύει. Ταῦτα καὶ ἐπὶ
ἐγγυητῶν, καὶ μανδατόρων, καὶ πραγμάτων αὐτ
τῶν, καὶ οἴκων καὶ μετοχῶν, καὶ ὅλως τῶν ἐπὶ τοῖς
αὐτοῖς ἐνεχομένων φυλάττονται τῶν σὺν αὐτοῖς
προσφευγόντων· ὥστε καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων απ
τῶν ἀποδοθῆναι τὰ χρέη. Εἰ δὲ δοῦλοι, ἢ ἐναπόγρα
φοι, ἢ κολωνοί, ἢ ἀπελεύθεροι, μετὰ πραγμάτων ἢ
Annibans Fabroti notæ.
Si servus. Justinianus in Aurea Bulla majori
Ecclesiae concessa: Δούλος, μάτην τῇ ἐκκλησία προς
χωρήσας, ἀξίως παιδευέτω, καὶ τῷ ἰδίῳ διδόσθω
κυρίῳ: Servus qui lemnere ad ecclesiam confugerit,
pro dignitate castigetur, et domino sno restituatur.
Norce dominus expers est. In l. 3 c. eod.
nulla erit ejus noxa, nec conflandi criminis reliuquetur occasio. Sic legitur in Brodiei codice.
Basilica: Κἂν μαχόμενος τελευτήσῃ, ἀνεύθυνος ὁ
ἐπελθὼν ἔστω δεσπότης. Εἰ εἰ in pugna interimu
tur, insons esto dominus, qui eum vi adortus est,
lib. v, tit. 4, c. 13.
Quicere privani sunt. Η ησυχίας ή ύπνου
κωλύονται· Αut quiete aut somno prohibentur. Bas.
In ipsa conspiciantur Ecclesia. Ilinc defendi
potest lectio d. I. 6 ibi, Appareant in ecclesia pu.
blice; quanquam in quibusdam libris hæc absint:
vel cum apparent in ecclesia publice, vel in tinbus ccclesiasticis latit out, ut mus subjicitur.
Jussu episcopi sui jusjurandum prestat
Es his intelliges, verba illa d. 1. 6, § 1: De sua
etiam conscientia satisfacere auctoritate venerabilis
antistitis jubeatur.
Eadem etiam in fidejussorions. In d. 1. 6,
sic legendum est ex ver. cod. In fidejussorum vel
mand. seu rer. ad eos perl. vel fam. et soc. vel perticipum, et omnimodo in hisdem causis obn. pers.,
ctc.
Uti scilicet ex rebus eorum. Ex hoc loco
corrigenda est 1. 6, § 1, eod. ibi, Ut eorum quoque
bonis publica debila, etc., et legendum, ut es
corum. Sic in Basilicis d. tit. 1, c. 14: Ἐκ τῶν
τούτοις ὑπαρχόντων, ex eorum bonis.
Si vero servi. In. d. 1. 6 additur, Conques
salis rebus certis alque subtractis, etc. Basilica d.
c. 14: Αποσυλήσας τινά των πραγμάτων του
δεσπότου, ἡ διαφθείρας: Subtractis quibusdam re
bus domini, aut corruptis.
col. 1225–1226page 75 of 129
PG 138:1225χωρίς προσφύγωσιν, ἀποδίδονται παραχρήμα, ή σωφρονιζόμενοι πρὸς τὸ ἁμάρτημα καὶ τὴν ἐκκλησ σιαστικήν κατάστασιν· ὥστε μὴ καὶ τοὺς ἔχοντας αὐτοὺς ἐκ τῆς αὐτῆς ἀπουσίας βλάπτεσθαι, μήτε αὐτοὺς ἐπὶ βλάβῃ τῆς ἐκκλησίας ἐκ τῆς δαπάνης τῶν πτωχῶν ἀποτρέφεσθαι. Δεῖ δὲ τὸν οἰκονόμον καὶ τὸν ἔκδικον ἀναζητεῖν τοὺς προσφεύγοντας, καὶ τὰς αἰτίας αὐτῶν, καὶ διδάσκειν τοῖς ἄρχουσιν ἢ οἷς ἀνήκουσιν· ὥστε τὰ τῷ δικαίῳ συμβαίνοντα γενέ σθαι. Η διάταξις οὐκ ἔχει χώραν ἐν Κωνσταντινουπόλει. Τὰ γὰρ ἐν αὐτῇ συμβαίνοντα, ὡς ἂν ἐθέλοι ὁ βασιλεὺς διατίθησιν. Ζ΄. Ο ἔχων ἀγωγὴν ἢ πρᾶγμα πρός τινα μή θορυβείτω τὰς ἐκκλησίας δι᾿ ἑαυτοῦ ἢ δι᾽ ἑτέρου ἀλλὰ προσίτω τοῖς ἄρχουσιν. Εἰ δὲ τοῦ βασιλέως ἐπὶ ἁμαρτήμασι χρήζει, διὰ τοῦ ἀρχιεπισκόπου αὐτὸν διδασκέτω. Ὁ δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν σωφρονίζεται. Η'. Ο τοῦ βασιλέως εἰς τὴν Μεγάλην Εκκλησίαν ἐν ἑορτῇ προϊόντος ἐκβοήσεσι χρώμενος ἐκπίπτει τοῦ πράγματος, καὶ διὰ τοῦ ἐπάρχου ἐκβαλλόμενος, σωφρονίζεται. Ο δὲ διὰ δυνατὸν πρόσωπον τῇ ἐκκλησίᾳ προσφεύγων διδασκέτω τὴν βασιλείαν διὰ τοῦ πατριάρχου καὶ τῶν ἐκκλησιεκδίκων. Καὶ ὅσα παράτιτλα. Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. κ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Τὰ ἐπὶ τοῖς προσφεύγουσιν εἰς τὰς ἐκκλησίας βέβαια Έστω προνόμια. Βιβ. α', τίτ. μθ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Ο ἄρχων μετὰ διαδοχὰς ὀφείλει ν ἡμέρας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ποιεῖν, μὴ κρυβόμενος ἐντὸς τῶν σεπτῶν δρων. Βι. ι', τίτ. ιθ', διάτ. η', ἧς ἡ ἀρχὴ, Θεσπίζομεν. Περὶ τῶν προσφευγόντων ταξεωτῶν ἢ πολιτευομένων, ὅπως δεῖ αὐτοὺς ἀπαιτεῖσθαι τὰς δημοσίους εἰσφοράς, φησὶν ἡ διάταξις παρακελευσαμένη μη δένα καταβάλλειν ἐπ' αὐτοὺς τὰς συντελείας, εἰ μὴ ἐμοσιάσωσιν. Ἐπὶ γὰρ τοὺς προσφεύγοντας ἄλλως κρύβοντας ἑαυτούς, οὐδεμίαν βούλεται για νεσθαι παρὰ τῶν συντελεστῶν ἐπ᾿ αὐτοὺς κατα Εολήν. ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ'. Περὶ τῶν ἐν ἐκκλησίαις ελευθερουμένων. Ερμηνεία Α'. Καλῶς τις τὸν ἴδιον δοῦλον ἐν Θεσπίζομεν. Εἰς τὸν τόπον ὡρισμένον καὶ οἰκεῖον ὑποστρεφέτωσαν Διὰ τοῦ ἀρχιεπισκόπου, διατ. η',
χωρίς προσφύγωσιν, ἀποδίδονται παραχρήμα, ή vel coloni, vel liberti, cumn rebus, aut absque reσωφρονιζόμενοι πρὸς τὸ ἁμάρτημα καὶ τὴν ἐκκλησ
σιαστικήν κατάστασιν· ὥστε μὴ καὶ τοὺς ἔχοντας
αὐτοὺς ἐκ τῆς αὐτῆς ἀπουσίας βλάπτεσθαι, μήτε
αὐτοὺς ἐπὶ βλάβῃ τῆς ἐκκλησίας ἐκ τῆς δαπάνης
τῶν πτωχῶν ἀποτρέφεσθαι. Δεῖ δὲ τὸν οἰκονόμον καὶ
τὸν ἔκδικον ἀναζητεῖν τοὺς προσφεύγοντας, καὶ τὰς
αἰτίας αὐτῶν, καὶ διδάσκειν τοῖς ἄρχουσιν ἢ οἷς
ἀνήκουσιν· ὥστε τὰ τῷ δικαίῳ συμβαίνοντα γενέ
σθαι. Η διάταξις οὐκ ἔχει χώραν ἐν Κωνσταντινουπόλει. Τὰ γὰρ ἐν αὐτῇ συμβαίνοντα, ὡς ἂν ἐθέλοι
ὁ βασιλεὺς διατίθησιν.
Ζ΄. Ο ἔχων ἀγωγὴν ἢ πρᾶγμα πρός τινα μή
θορυβείτω τὰς ἐκκλησίας δι᾿ ἑαυτοῦ ἢ δι᾽ ἑτέρου
ἀλλὰ προσίτω τοῖς ἄρχουσιν. Εἰ δὲ τοῦ βασιλέως
ἐπὶ ἁμαρτήμασι χρήζει, διὰ τοῦ ἀρχιεπισκόπου
αὐτὸν διδασκέτω. Ὁ δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν σωφρονίζεται.
Η'. Ο τοῦ βασιλέως εἰς τὴν Μεγάλην Εκκλησίαν
ἐν ἑορτῇ προϊόντος ἐκβοήσεσι χρώμενος ἐκπίπτει
τοῦ πράγματος, καὶ διὰ τοῦ ἐπάρχου ἐκβαλλόμενος,
σωφρονίζεται. Ο δὲ διὰ δυνατὸν πρόσωπον τῇ
ἐκκλησίᾳ προσφεύγων διδασκέτω τὴν βασιλείαν
διὰ τοῦ πατριάρχου καὶ τῶν ἐκκλησιεκδίκων.
Καὶ ὅσα παράτιτλα.
Βιβ. α', τίτ. γ', διάτ. κ', ἧς ἡ ἀρχὴ, Si qua. Τὰ
ἐπὶ τοῖς προσφεύγουσιν εἰς τὰς ἐκκλησίας βέβαια
Έστω προνόμια.
Βιβ. α', τίτ. μθ', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Nemo. Ο
ἄρχων μετὰ διαδοχὰς ὀφείλει ν ἡμέρας ἐν τῇ
ἐπαρχίᾳ ποιεῖν, μὴ κρυβόμενος ἐντὸς τῶν σεπτῶν
δρων.
Βι6. ι', τίτ. ιθ', διάτ. η', ἧς ἡ ἀρχὴ, Θεσπίζομεν.
Περὶ τῶν προσφευγόντων ταξεωτῶν ἢ πολιτευομένων, ὅπως δεῖ αὐτοὺς ἀπαιτεῖσθαι τὰς δημοσίους
εἰσφοράς, φησὶν ἡ διάταξις παρακελευσαμένη μηδένα καταβάλλειν ἐπ' αὐτοὺς τὰς συντελείας, εἰ
μὴ ἐμοσιάσωσιν. Ἐπὶ γὰρ τοὺς προσφεύγοντας
ἄλλως κρύβοντας ἑαυτούς, οὐδεμίαν βούλεται για
νεσθαι παρὰ τῶν συντελεστῶν ἐπ᾿ αὐτοὺς κατα
Εολήν.
ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ'.
Περὶ τῶν ἐν ἐκκλησίαις ελευθερουμένων.
Ερμηνεία Α'. Καλῶς τις τὸν ἴδιον δοῦλον ἐν
"
bus, ad ecclesias confugerint, confestim traduntur et pro inodo delicti, proque ratione disciplinæ ecclesiastica, castigantur: ne ii, quoru
sunt, ex ipsorum absentia damuum capiaut; nec
ipsi ad ecclesiæ detrimentum, ex sumptu pauperum alantur. Debent autem et œconomus et deſensor in eos, qui ad ecclesias confugiunt, et in causas
eorum inquirere; atque prasides, vel illos ad quas
personæ causæque pertinent, instruere, ut æquitali convenientia fiant. Caeterum haec constitutio
Constantinopoli locum non habet. Nain quæ illa in
urbe accidunt, imperator arbitratu suo disponit.
VII. Qui actionem (45°) vel negotium adversus a¦¦-
quem habet, non turbet ecclesias per seipsum, vel
per alium; sed prasides adeat. Quod si ei propter
adinissa quædamn, opus ipso sit imperatore, archiepiscopi opera ipsum instruat. Qui secus facit,
castigatur.
VIII. Qui, procedente in aliquo festo Majorem
ad Ecclesiam imperatore, conclamationibus utitur,
et ipsam causam amittit et per præfectum
urbis pellitur, atque castigatur. Qui vero propter
aliquan personam potentem, adl ecclesiam confugit, imperatoriam majestatem tam patriarchæ
quam ecclesiæ defensorum opera instruat.
Tituli 12 puratilla.
Libri 1. tit. 3, constit. 22, cujus initium: Si qun.
Quæ nonine confugientium ad ccclesias concess
sunt privilegia, firma sunto.
Lib. 1, tit. 49, constit. 1, cujus initiumn: Nemc.
Præses, postquam ei successum est, quinquaginta
dies in provincia sic debet exigere, ut intra terininos religiosos non occultetur.
Lib. x, tit. 19, constit. 10 cujus initium:
Θεσπίζομεν. De confugientibus adl ecclesias appa.
ritoribus, vel curialibus, disserit hæc constitutio
quomodo sint ab eis exigenda tributa publica;
præcipiens, ne quisquam collationes super eos solvat
nisi hoc ipsum publicaverint. Nam super illos, qui
ad ecclesias confugiunt, vel alio quo modo semet
occultant, nullam fieri vult a collatoribus solutionem.
Annibalis Fabroli
Confestim traauntur. Additur in d. 1. 6: Ad
locum statumque proprium revertuntur, rebus quas
secum habuerint, reformandis: diutius enim eos intra
Ecclesias non convenit commorari. Sic legitur in
Brodaei codice. Basilica: Εἰς τὸν τόπον ὡρισμένον
καὶ οἰκεῖον ὑποστρεφέτωσαν • Ad locum statutum
et proprium revertantur, ut ita videantur legisse in
d. i. 6, in qua tamen nihil mutandum est, ad sta -
tum enim proprium reverti dicuntur servi, coloni, ascriptitii, familiares sive liberti, de quibus
antea actum est.
Ut aquitati. Sic legendum in d. 1. 6. Cum
hac epitoma confer caput 15. d. tit. 1.
(45') Hæc et proxime sequens epitomna hic tantum exstant; leges integræ perierunt.
PATROL. Gn. CXXXVIII.
TITULUS XIII.
De his qui in ecclesiis manumittuntur.
J. Recte quis servum suum in ecclesia ca -
nola.
Causam amittit. Licet bonam causam haLere videatur, Basilica d. tit. 1, cap. 16.
Patriarche. Διὰ τοῦ ἀρχιεπισκόπου, per archiepiscopum, Basii. c. cod.
Lib. x, tit. 19, const. 10. In libro Peirest.
legitur, διατ. η', constit. 8.
De hac manumissione Africani Patres in
cod. can. Eccles. Afric. canone 64; Balsamon in
synodo Carthaginiensi can. 67 et 85; concilium
Anglicanum Berghamstede can. 9: Si quis servum
suum ad all are manumiserit, liber esto, et habilis
sit ad gandendum hæreditate et wirgildo, et fas sit
ei ubi volet sine limite versari. Manumissionis aute formula hæc exstat apad Ivonem Carnot.
sexta parte c. 131,
Book IILiber II
col. 1227–1228page 76 of 129
PG 138:1227καθολική Εκκλησίᾳ, τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἱερέων και ρόντων ελευθεροί, καὶ διὰ μνήμην ἐν τάξει ὑπομνημάτων, οιαδήποτε γραφή γίνεται, φέρουσα τῶν ἐπισκόπων ὑπομείωσιν υποσημείωσιν]. Καὶ αἱ τοὶ δὲ οἱ ἐπίσκοποι, ὡς ἂν θέλωσι, διδόασιν ἢ κατα λιμπάνουσιν ἐλευθερίας· ὥστε μέντοι δηλωθῆναι τὴν γνώμην αὐτῶν. Β'. Ὁ ἐν ἐκκλησίᾳ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τοῦ λαοῦ παντὸς παρόντος ελευθερούμενος, Ρωμαίος γίνεται ὁ δὲ κληρικὸς, καὶ ἐν τελευταίᾳ βουλήσει ἢ βήμασιν cἰοισδήποτε ἐπιτρέψῃ ἐλευθερίαν δοθήναι, ἁρμόσαι ποιεῖ ἐξ αὐτῆς τῆς ἡμέρας δημοσιευθῆναι τὴν βούλησιν. Καὶ ἔσα παράτιτλα. Β.6. α', τίτ. γ', διάτ. νδ', ἧς ἡ ἀρχή, Ο δούλος Ελληνι, η Ἰουδαίω, η Σαμαρείτη, Η αἱρετικῷ δουλεύων, εἰ καὶ μή έστι Χριστιανό, βούλεται δὲ νῦν γενέσθαι, ἅμα τῷ σφραγισθῆναι εἰς ἐλευθερίαν ἁρπάζεται, μὴ δυναμένου τοῦ δε σποτου αὐτοῦ τοῦτον ἀναδουλοῦν, εἰ καὶ αὐτὸς μετά ταῦτα Χριστιανός γέγονε. Βιδ. α', τίτ. ιε', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Ἐν τῷ δευτέρῳ κεφαλαίῳ φησὶν ἡ διάταξις ὅτι δύναται ὁ υἱὸς κατὰ μανδάτον τοῦ πατρὸς τοῦ ἑαυ τοῦ οἰκέτας ἐν ἐκκλησίᾳ ἐλευθεροῦν. ἐγγράφως καὶ ἀγρά φως, ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΣΠΟΡΑΔΩΝ ΕΝ ΤΟΙΣ ΔΙΓΕΣΤΟΙΣ ΚΑΙ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΙΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙ ΙΕΡΩΝ ΤΟΠΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ, ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΝ ΑΥΤΟΙΣ ΓΙΝΟΜΕΝΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΠΛΗΜΜΕΛΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΙΕΡΕΩΝ, ΕΤΙ ΔΕ ΚΑΙ ΙΟΥΔΑΙΩΝ ΚΑΙ ΘΥΣΙΩΝ, ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΠΑΓΟΝΤΩΝ ΤΙΝΑΣ ΠΡΟΣ ΑΠΗΓΟΡΕΥΜΕΝΗΝ ΘΡΗΣΚΕΙΑΝ· ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΑΠΟΣΤΡΟΦΗΣ ΠΑΙΔΩΝ, ΓΕΡΟΝΤΩΝ, ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ. Περὶ ἱερῶν τόπων τε καὶ πραγμάτων, καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς γινομένων τε καὶ πλημμελουμέν Β.Ε. α', τίτ. τ', δίγιστον α' Γαΐου. Τα σάκρα
tholica, populo et sacerdotibus præsentibus, na- καθολική Εκκλησίᾳ, τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἱερέων και
numittit; et propter memoriam, vice actorum, qualiscumque fit scriptura, quæ ab episcopis subsiguatur. Ipsi etiam episcopi, prout volunt
dant vel relinquunt libertates: modo tamen eorum
voluntas manifesta fiat.
II. Qui in ecclesia, episcopo et universo populo
præscute, manumittitur, at civis Romanus. Clericus autem, si vel in extrema voluntate dederit, vel
quibuscunque verbis dari libertatem præceperit,
facit, ut directa libertas ex ipso die publicati tostamenti competat.
Tituli 13 paratitla.
Lib. I. tit. 8, constit. 54, cujus initium: Deo
nobis. Servus, qui pagano, vel Judzo, vel SamariLa, vel hæretico servit, tametsi necdum Christianus
est, nunc autena Christianus feri vult; statim atque
sigillum (baptismi scilicet] acceperit, in libertateın
eripitur; nec potest ipsum dominus ejus in servitatem reducere, licet etiam is postea Christianus
factus fuerit.
Lib. vis, tit. 15, constit. 1, cujus initium: Sancimus. Capite secundo tradit hæc constitutio, posse
Alium mandato patris servos suos in ecclesia manumittere.
ρόντων ελευθεροί, καὶ διὰ μνήμην ἐν τάξει ὑπομνη
μάτων, οιαδήποτε γραφή γίνεται, φέρουσα τῶν
ἐπισκόπων ὑπομείωσιν (f. υποσημείωσιν]. Καὶ αἱτοὶ δὲ οἱ ἐπίσκοποι, ὡς ἂν θέλωσι, διδόασιν ἢ κατα
λιμπάνουσιν ἐλευθερίας· ὥστε μέντοι δηλωθῆναι
τὴν γνώμην αὐτῶν.
Β'. Ὁ ἐν ἐκκλησίᾳ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τοῦ λαοῦ
παντὸς παρόντος ελευθερούμενος, Ρωμαίος γίνεται·
ὁ δὲ κληρικὸς, καὶ ἐν τελευταίᾳ βουλήσει ἢ βήμασιν
cἰοισδήποτε ἐπιτρέψῃ ἐλευθερίαν δοθήναι, directam
ἁρμόσαι ποιεῖ ἐξ αὐτῆς τῆς ἡμέρας δημοσιευθῆναι
τὴν βούλησιν.
Καὶ ἔσα παράτιτλα.
Β.6. α', τίτ. γ', διάτ. νδ', ἧς ἡ ἀρχή, Deo nobis.
Ο δούλος Ελληνι, η Ἰουδαίω, η Σαμαρείτη, Η
αἱρετικῷ δουλεύων, εἰ καὶ μή έστι Χριστιανό,
βούλεται δὲ νῦν γενέσθαι, ἅμα τῷ σφραγισθῆναι
εἰς ἐλευθερίαν ἁρπάζεται, μὴ δυναμένου τοῦ δε
σποτου αὐτοῦ τοῦτον ἀναδουλοῦν, εἰ καὶ αὐτὸς μετά
ταῦτα Χριστιανός γέγονε.
Βιδ. α', τίτ. ιε', διάτ. α', ἧς ἡ ἀρχὴ, Sancimus.
Ἐν τῷ δευτέρῳ κεφαλαίῳ φησὶν ἡ διάταξις ὅτι
δύναται ὁ υἱὸς κατὰ μανδάτον τοῦ πατρὸς τοῦ ἑαυ
τοῦ οἰκέτας ἐν ἐκκλησίᾳ ἐλευθεροῦν.
Annibalis Fabroti notæ.
Prout volunt. Id est, ἐγγράφως καὶ ἀγρά XLVIII, tit, 14, cap. 2, dummodo constet de manuφως, in scriptis et sine scriptis. Basilic. lib.
missoris voluntate.
LIBER SECUNDUS.
ΣΥΝΑΓΩΓΗ
ΤΩΝ ΣΠΟΡΑΔΩΝ ΕΝ ΤΟΙΣ ΔΙΓΕΣΤΟΙΣ ΚΑΙ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΙΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙ
ΙΕΡΩΝ ΤΟΠΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ, ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΝ ΑΥΤΟΙΣ
ΓΙΝΟΜΕΝΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΠΛΗΜΜΕΛΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΙΕΡΕΩΝ, ΕΤΙ ΔΕ ΚΑΙ ΙΟΥΔΑΙΩΝ ΚΑΙ
ΘΥΣΙΩΝ, ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΠΑΓΟΝΤΩΝ ΤΙΝΑΣ ΠΡΟΣ
ΑΠΗΓΟΡΕΥΜΕΝΗΝ ΘΡΗΣΚΕΙΑΝ· ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΑΠΟΣΤΡΟΦΗΣ ΠΑΙΔΩΝ,
ΓΕΡΟΝΤΩΝ, ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ.
COLLECTIO
SPARSIM EXPOSITORUM IN DIGESTIS, ET SANCTIONIBUS
PRINCIPUM, ET INTRODUCTORUS LEGIBUS, SIVE INSTITUTIS, DE REBUS
DEQUE LOCIS SACRIS. ET DE HIS QUE IN EIS
FACTA SUNT, ET QUE IN EIS COMMITTUNTUR: ET DE SACERDOTIBUS, ET
Sacrificiis, ET JUD.EIS: ET DE HIS QUI ALIQUOS
AD PROHIBITAM RELIGIONEM ADDUCUNT: ET DE PUERORUM, SENUM
AC INFIRMORUM ALIMENTIS.
De rebus et locis sacris, et de his, quæ in eis facta
sunt, el quæ in eis committuntur.
Digestorum lib. 1, tit. 8, digestum primum Gaii.
Περὶ ἱερῶν τόπων τε καὶ πραγμάτων, καὶ τῶν
ἐν αὐτοῖς γινομένων τε καὶ πλημμελουμέν
Β.Ε. α', τίτ. τ', δίγιστον α' Γαΐου. Τα σάκρα
col. 1229–1230page 77 of 129
PG 138:1229Θείου δικαίου εἰσὶ, καὶ ὑπ᾽ οὐδενὸς δεσπόζονται. Σάκμον δὲ πρᾶγμά ἐστι τὸ δημοσίᾳ ἀνιερωθέν. Τα γὰρ Ιδιωτικὰ οὐκ εἰσὶ σάκρα, ἀλλὰ βέβηλα· εἰ δὲ καταπέσῃ τὸ οἰκοδόμημα, μένει σάκρος ὁ τόπος, ὡς Μαρκιανού δίγεστ. ς'. Καθιεροῦνται δὲ τὰ σάκρα καὶ ἐν πόλει καὶ ἐν χωρίοις. Δημόσιος δὲ τόπο; παρὰ κέλευσιν βασιλέως οὐ γίνεται σάκρος, ὡς Μαρκιανοῦ καὶ Οὐλπιανοῦ δίχεστον η' καὶ θ'. Τὸ δὲ σάχρον ἀδιατίμητόν ἐστιν, ὡς ὁ Πομπώνιος δια γέστ. ι'. Βιβλίον α', τίτλος ις', δίγ. ζ'. Ὁ ἀνθύπατος ἐπιο βλεπέτω τὰ ἱερὰ, καὶ παρασκευαζέσθω αὐτὰ φιλο καλεῖσθαι. Τίτλος ιη', διγ. ιγ'. Ο ἄρχων ζητείτω του; ἱεροσύλους. Β.6. ς', τίτ. ιδ', δίγ. ξ', Οὐ καλῶς τις πακτεύει μὴ καθιερῶν τὸν ἴδιον τόπον. Βιβ. ς', τίτ, α, δίγ. κγ'. Τα σάκρα ἐκδικεῖν ὡς ἡμέτερα οὐ δυνάμεθα. Βιβ. η', τίτ. α', δίγ. ιδ' Τόπου παρεντιθε μένου, καί τοι ἐμποδίζεται. Δουλεία γὰρ διὰ τοιού του τόπου οι συνίσταται. Β.6. ι', τίτ. β', δίγ. δ' Ουλπιανοῦ. Τα κληρονομιαῖα δικαιώματα μετὰ τῆς ἐν τῷ ῥητῷ διαστίξεως ἢ κατὰ ψῆφον ἢ συναίνεσιν τῶν κληρονόμων ἐν ναῷ ἀποτίθενται. Β.6. ια', τίτ. δ', δίγ. α΄ Ούλπιανοῦ. Τοὺς φυγάδας δούλους συλλαμβανομένους ἀσφαλῶς δεῖ φυλάττεσθαι, καὶ ἐν ναῷ προσγράφεσθαι τὰ ὀνόματα απο τῶν, καὶ τίνων ἑαυτοὺς λέγουσι, καὶ τὰ σημεῖα αὐτ τῶν, τυχὸν εἰ ώτειλὰς ἔχουσιν. Βιβ. ια', τίτ. ζ', δίγ. λς', Τα σάκρα γι νόμενα ὑπὸ τοὺς πολεμίους παύονται εἶναι τοιαῦτα ὥσπερ ὁ ἐλεύθερος δουλωθείς· ἀπολυθέντα δὲ τῆς συμφορά;, ἀναλαμβάνουσι την προτέραν κατάστασιν διὰ τῆς ὑπογραφῆς. Β:6. ιβ', δίγ. ε', Πᾶς ὑποθεμιτὸς ὅρκος ἐξ ἐπαγωγῆς ὀμνύμενος φυλάττεται, καὶ ὅν τις ὀμόσῃ κατὰ τῆς ἰδίας θρησκείας. Δίγεστον λγ'. Ο κατὰ τῆς ἑαυτοῦ σω τηρίας ἐμοὺς δοκεῖ μὲν ἐμνύναι κατὰ τοῦ Θεοῦ των σημείων τυχὸν, εἰ ωτειλας ἔχουσι. Α. 16, φιλοκαλεῖσθαι, Κατά ψῆφον. Καὶ ἐν ναῷ προσγρά φεσθαι και προγράφεσθαι ταῦτα ἐν ναῷ ἡ τόπῳ δημοσί προσγράφεσθαι, Ει Καὶ Σημείων, τυχὸν εἰ ώτ.
Θείου δικαίου εἰσὶ, καὶ ὑπ᾽ οὐδενὸς δεσπόζονται. Res sacra divini juris sunt, nec in ullius sunt doΣάκμον δὲ πρᾶγμά ἐστι τὸ δημοσίᾳ ἀνιερωθέν. Τα
γὰρ Ιδιωτικὰ οὐκ εἰσὶ σάκρα, ἀλλὰ βέβηλα· εἰ δὲ
καταπέσῃ τὸ οἰκοδόμημα, μένει σάκρος ὁ τόπος, ὡς
Μαρκιανού δίγεστ. ς'. Καθιεροῦνται δὲ τὰ σάκρα
καὶ ἐν πόλει καὶ ἐν χωρίοις. Δημόσιος δὲ τόπο;
παρὰ κέλευσιν βασιλέως οὐ γίνεται σάκρος, ὡς
Μαρκιανοῦ καὶ Οὐλπιανοῦ δίχεστον η' καὶ θ'. Τὸ
δὲ σάχρον ἀδιατίμητόν ἐστιν, ὡς ὁ Πομπώνιος δια
γέστ. ι'.
Βιβλίον α', τίτλος ις', δίγ. ζ'. Ὁ ἀνθύπατος ἐπιο
βλεπέτω τὰ ἱερὰ, καὶ παρασκευαζέσθω αὐτὰ φιλοκαλεῖσθαι.
Τίτλος ιη', διγ. ιγ'. Ο ἄρχων ζητείτω του; Ιεροσύλους.
Β.6. ς', τίτ. ιδ', δίγ. ξ', Pomponius. Οὐ καλῶς
τις πακτεύει μὴ καθιερῶν τὸν ἴδιον τόπον.
Βιβ. ς', τίτ, α, δίγ. κγ'. Pauli. Τα σάκρα ἐκδικεῖν
ὡς ἡμέτερα οὐ δυνάμεθα.
Βιβ. η', τίτ. α', δίγ. ιδ' Pauli. Τόπου παρεντιθε
μένου, καί τοι ἐμποδίζεται. Δουλεία γὰρ διὰ τοιούτου τόπου οι συνίσταται.
Β.6. ι', τίτ. β', δίγ. δ' Ουλπιανοῦ. Τα κληρονο
μιαία δικαιώματα μετὰ τῆς ἐν τῷ ῥητῷ διαστίξεως
ἢ κατὰ ψῆφον ἢ συναίνεσιν τῶν κληρονόμων ἐν ναῷ
ἀποτίθενται.
Β.6. ια', τίτ. δ', δίγ. α΄ Ούλπιανοῦ. Τοὺς φυγάδας δούλους συλλαμβανομένους ἀσφαλῶς δεῖ φυλάττεσθαι, καὶ ἐν ναῷ προσγράφεσθαι τὰ ὀνόματα απο
τῶν, καὶ τίνων ἑαυτοὺς λέγουσι, καὶ τὰ σημεῖα αὐτ
τῶν, τυχὸν εἰ ώτειλὰς ἔχουσιν.
Βιβ. ια', τίτ. ζ', δίγ. λς', Pomponius. Τα σάκρα γι
νόμενα ὑπὸ τοὺς πολεμίους παύονται εἶναι τοιαῦτα·
ὥσπερ ὁ ἐλεύθερος δουλωθείς· ἀπολυθέντα δὲ τῆς
συμφορά;, ἀναλαμβάνουσι την προτέραν κατάστασιν
διὰ τῆς ὑπογραφῆς.
Β:6. ιβ', δίγ. ε', Ulpianas. Πᾶς ὑποθεμιτὸς ὅρκος
ἐξ ἐπαγωγῆς ὀμνύμενος φυλάττεται, καὶ ὅν τις
ὀμόσῃ κατὰ τῆς ἰδίας θρησκείας.
Δίγεστον λγ'. Ulpianus. Ο κατὰ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας ἐμοὺς δοκεῖ μὲν ἐμνύναι κατὰ τοῦ Θεοῦ·
minio. Sacra vero res est, qure publice cal
consecrata. Nam private res, non sunt sacræ, sed
profanæ. Quod si corruerit ædificium, locus sacer
manet, ut tradit Marciani digestum sextum. Cæterum sacræ res dedicantur et in civitate et in agris.
Locus autem publicus absque jussu imperatoris
non fit sacer, ut est in Marciani et Ulpiani digesto 8 el 9. Sacra vero res imæstimabilis
est, ut alt Pomponius digesto 10.
Lib. 1. tit. 46, digesto 7. Ædes sacras proconsul
iuspicial, et curet eas expoliri
Tit. 18, digesto 15. Præses sacrilegos conquirat.
Lib. m, tit. 14, digesto CO. Pomponius. No
recte quis paciscitur, ne locum suum dedicet.
Lib. vi, tit. 1, digestum 23 Pauli. Quæ sacra sunt,
vindicare tanquam nostra non possumus.
Lib. viii, tit. 1, digestum 14 Pauli. Cum locis
sacer interponitur, etiam iter impeditur. Nam servitus per ejusmodi locum non consistit.
Lib. x, tit. 9, digestum 4 Ulpiani. Tabulæ testamenti, cum corum distinctione, quæ in textu
exponitur, vel per decretumn vel consensuu
hæredum, in templo reponuntur.
Lib. xi. tit. v. digestumn 1 Ulpiani. Servos
fugitivos, qui apprehenduntur, tuto custodiri opor
tet, ac in templo eorumn ascribi nomina,
et quorum esse se dicant; itemque notas eorum
puta, si cicatrices habeant.
Lib. xı, tit. 7, digesto 56, Pomponius. Loca
sacra, cum in hostium potestatem veniunt, desinuit esse lalia sicut honio liber, in servittem redactus. Liberata vero ab hac calamitate,
statuın pristinum per jus postliminii recipiunt.
Lib. xi, tit. 2, digesto 5, Ulpianus. Omne licitum jusjurandum, quod delatum præstatur, ser..
vari debet; licet aliquis per superstitionem
suam juraverit.
Digesto 33, Ulpianus. Qui per salutem suam
juravit, per Deum quidem jurare videtur: sed si
Annibalis Fabroti nota.
Sacra vero res. Res Deo dedicata non recipit των σημείων τυχὸν, εἰ ωτειλας ἔχουσι. Cujac. Et
restinationem, Græci ad l. 9 D, eod. Bas. lis.
XLVI, tit. 3, c. 7.
Digest. lib. 1, t. Vill. Ut est in Marciani,
dig. 8. In libris nostris Marcianus in 1. viu D. de rer.
divis. non agit de rebus sacris.
Lib. I. Α. 16, Expoliri, φιλοκαλεῖσθαι,
refici.
Lib. x, Per decretum. Κατά ψῆφον. per surfragium, I. 5, D. eod.
Lib. ii, Ac in templo. Καὶ ἐν ναῷ προσγράφεσθαι· et in ade ascribi eorum nomina. Itaque
in l. 1. D. De (agit. legendum videtur, vel in rede
proponas. Basilica lib Lx, tit. 7, c. 1, in fiue, και
προγράφεσθαι ταῦτα ἐν ναῷ ἡ τόπῳ δημοσί
mallemn, προσγράφεσθαι, ut hic: Ει sas ascribere
in templo, vel loco publico.
Itemque notas corum. Bas. loco citato; Καὶ
nolis forte, si cicatrices habeant. Puto ita distinguendum: Σημείων, τυχὸν εἰ ώτ. Εt nolis, forle
si c. h. Nota autem fugitivorum proponebantur,
puta, nigro colore, crispis capillis. Vide Galenum,
De dignosc. pulsib. lib. i.
Desinunt esse talia. Cicero in Verrem: Sacra
Syracusarum victoria profana fecerat. Item: Has
tabulas M. Marcellus cum omnia illa victoria suu
profana fecisset, tamen religione impeditus non
attigit.
Lib. x11. Per superstitionem. Sic etiain Bals.
ad can. 94 syn. 4 in Trullo, et in scholiis adl
tit. 13 Nomoc. c. 19. Hoc autem intelligo cum in
probata religio non est, ut puta Manichæorum, ant
Donatistarum, aut quæ alia prohibita in republic,
religio, Græci ad 1. D. De jurejur. Basilic, lib. xx11,
tit. 5.
col. 1231–1232page 78 of 129
PG 138:1231εἰ δὲ μὴ οὕτως ἐπενεχθῇ, ἄνωθεν ἔμνυσιν. Ολος δὲ ὁ τίτλος περὶ ἔρχων διαλαμβάνει. Βιβ. ις', τίτλος γ', δίγεστον α', Ουλπιανός. Εάν φιλονεικώσί τινες περὶ τοῦ κλήρου τοῦ τελευτήσαντος, καὶ μὴ ἀσφαλίζηται τις αὐτῶν τὸν ἔχοντα δεπόσιτον, οὐκ ἀναγκάζεται ο δεπσιτάριος ένα αχθῆναι, ἀλλ' ἀποτίθεται τὸ πρᾶγμα ἐν ναῷ, ἕως οὗ τὰ περὶ τῆς κληρονομίας κριθή. Δίγεστον ς' Σε παρατεθέν μεσίτη ἐξ εὐλόγου αἰτίας κατὰ δοκιμασίαν τοῦ δικα στοῦ ἐν ναῷ ἀποτίθεται. Βι. ι', τίτλος β', δίγεστον Εγ', Εάν ἀνερωθῇ τὸ κοινὸν πράγμα, λύεται ἡ ἐπ' αὐτῷ κα νωνία. Βιδ. ιτι', τίτλος α', είγεστον ε' Τοῦ σέκρου πράγματος αγορασία συνίσταται, ἐὰν ἀγκῇ ὁ ἀγο ραστή; σάκρον αὐτὸ εἶναι. Εἰ δὲ γινώσκει, οὐ συν ίσταται, ὡς ὁ Πεμπώ ιος. Δίγεστον ς'. ῾Ο ἐν ἀγνοίᾳ τὸ σάκρον ὡς ἰδιωτικὸν ἀγοράζων, εἰ καὶ μὴ συνίσταται ἡ πρᾶσις, όμως ἔχει κατὰ τοῦ πράτου τὴν ἐξέμπτο, εἰς ὅπερ αὐτό διέφερε μὴ ἀπατηθῆναι, ὡς ὁ διγέστῳ ξβ'. Βιβ. τὸ αὐτό, καὶ τίτλος, δίγεστον κλ', Οὐκ ἔστι π:ρ:ττὸν συμφωνεῖν, ὡς Ἐάν τί ἐστι σά κρον, μηδὲν αὐτοῦ πεπρᾶσθαι. Τοῦτο γὰρ πρὸς μικροὺς ἀνήκει τόπους· εἰ γὰρ εὑρέθη ὅλως σάκρος, οὐκ ἔρρωται ἡ πράσις, ἀλλὰ καὶ τὸ δεθὲν μεπετι τεύει ὁ ἀγοραστής. Οι λογίζονται δὲ εἰς τὸ μέτρον τοῦ πραθέντος ἀγροῦ οἱ συνημμένοι αὐτῷ σάκρα τύποι, εἰ μὴ τοῦτο ῥητῶς ἔδοξεν, ὡς Παῦλος δίγ. να'. Δίγ. γ', Παπανός. Καὶ πεσόντος τοῦ σάκρου, ὁ τόπος οὐ γίνεται βέβηλος· ἔθε, οὐδὲ πωλεῖται. Β.6. κα', τίτ. α', δίγ ις'. Εξεστι τοῖς δούλοι; προσφεύγειν ἀσύλοις τόποις, καὶ ἐξαιτεῖν πρά σιν. Β.δ. κα', τίτ. α', δίγ. ε'. Ούλπ. Καλώς δωροῦμαι τὸ κι, να
jusjurandumn ita non sit ei delatum, denuo ju- εἰ δὲ μὴ οὕτως ἐπενεχθῇ, ἄνωθεν ἔμνυσιν. Ολος δὲ
rat Cæterum totus iste titulus de juramen- ὁ τίτλος περὶ ἔρχων διαλαμβάνει.
tis tractat.
Lib. xvi, tit. 3, digesto 1, Ulpiauus. Si quidam
de hæreditate defuncti contendant nec eorum
aliquis illi caveat, qui apud se rem depositam haLet, non cogitur depositarius, ut conveniri se palia
tur, sed rem in templo deponit, donec de bærediLale judicatum fuerit.
Digestum 5 Pauli (61 ). Quod depositum est
apud sequestrum ex justa causa, judicis arbiIratu, in templo deponitur.
Lib. xvii, tit. 2, digesto 63, Pomponius. Si res
communis consecraia fuerit, solv.tur ejus nomine contracta societas.
Lib. xvm, tit. 1, digestum 5 Pauli. Constat
emptio rei sacræ, si emptor ignoret esse rem satram. Sin autem novit mom coustal, ut ait
Pomponius.
gesto 6. Qui per ignorationem, rem sacram,
quasi privatam, euit, licet emptio non constet
tamen actionem ex empto adversus venditorem
habet; ut consequatur id, quod ejus intererat, ue
slcciperet. Sic ait Modestinus digesto 62.
Eodem titulo, digestum 22 Ulpianus.
Non est supervacuum ita pacisci: Si quil sacrum sit, ejus nihil venisse. Nam hoc ad exigua
loca pertinet. Quippe si deprehensum fuerit, o.uniuo
sacrum esse, non valet emptio. Sed et quod
solutum est, repetit emptor. Cæterum non computantur in modum lundi veuditi loca sacra fundo conjunta, nisi huc aperte sit iudicatum,
quemadmodum Paulus ait digesto 51.
Dig. 73, Papian. Etiamsi locus sacer dirutus
sit, non fit profanus, neque venditur.
Lib. xxt, tit. 4, digesto 17 Servis confugere ad asyli loca licct, ac postulare ut emantur.
Lil. say, tit. 1, digestumn 5 Ulpianus.
Βιβ. ις', τίτλος γ', δίγεστον α', Ουλπιανός. Εάν
φιλονεικώσί τινες περὶ τοῦ κλήρου τοῦ τελευτή
σαντος, καὶ μὴ ἀσφαλίζηται τις αὐτῶν τὸν ἔχοντα
δεπόσιτον, οὐκ ἀναγκάζεται ο δεπσιτάριος ένα
αχθῆναι, ἀλλ' ἀποτίθεται τὸ πρᾶγμα ἐν ναῷ, ἕως οὗ
τὰ περὶ τῆς κληρονομίας κριθή.
Δίγεστον ς' Pauli. Σε παρατεθέν μεσίτη seque
stro, ἐξ εὐλόγου αἰτίας κατὰ δοκιμασίαν τοῦ δικα
στοῦ ἐν ναῷ ἀποτίθεται.
Βι6. ι5', τίτλος β', δίγεστον Εγ', Pomponius. Εάν
ἀνερωθῇ τὸ κοινὸν πράγμα, λύεται ἡ ἐπ' αὐτῷ κα
νωνία.
Βιδ. ιτι', τίτλος α', είγεστον ε' Pauli. Τοῦ σέκρου
πράγματος αγορασία συνίσταται, ἐὰν ἀγκῇ ὁ ἀγο
ραστή; σάκρον αὐτὸ εἶναι. Εἰ δὲ γινώσκει, οὐ συν
ίσταται, ὡς ὁ Πεμπώ ιος.
Δίγεστον ς'. ῾Ο ἐν ἀγνοίᾳ τὸ σάκρον ὡς ἰδιωτικὸν
ἀγοράζων, εἰ καὶ μὴ συνίσταται ἡ πρᾶσις, όμως
ἔχει κατὰ τοῦ πράτου τὴν ἐξέμπτο, εἰς ὅπερ αὐτό
διέφερε μὴ ἀπατηθῆναι, ὡς ὁ Modestin. διγέστῳ
ξβ'.
Βιβ. τὸ αὐτό, καὶ τίτλος, δίγεστον κλ', Ulpianus,
Οὐκ ἔστι π:ρ:ττὸν συμφωνεῖν, ὡς Ἐάν τί ἐστι σάκρον, μηδὲν αὐτοῦ πεπρᾶσθαι. Τοῦτο γὰρ πρὸς
μικροὺς ἀνήκει τόπους· εἰ γὰρ εὑρέθη ὅλως σάκρος,
οὐκ ἔρρωται ἡ πράσις, ἀλλὰ καὶ τὸ δεθὲν μεπετιτεύει ὁ ἀγοραστής. Οι λογίζονται δὲ εἰς τὸ μέτρον
τοῦ πραθέντος ἀγροῦ οἱ συνημμένοι αὐτῷ σάκρα
τύποι, εἰ μὴ τοῦτο ῥητῶς ἔδοξεν, ὡς Παῦλος δίγ.
να'.
Δίγ. γ', Παπανός. Καὶ πεσόντος τοῦ σάκρου, ὁ
τόπος οὐ γίνεται βέβηλος· ἔθε, οὐδὲ πωλεῖται.
Β.6. κα', τίτ. α', δίγ ις'. Εξεστι τοῖς δούλοι;
προσφεύγειν ἀσύλοις τόποις, καὶ ἐξαιτεῖν πράσιν.
Annibalis Fabroti
Dig. 33, Denuo jurat. Ut scilicet delatum
est jusjurandum, Græci ad d. 1. 33.
Lib. xvi, Contendant. Utroque dicente se
defuncti hæredem esse ex asse, et unus offerat
cautionem de depositario defendendo adversus
alterum, depositum ei restitui debet. Si mullus oflerat cautionem, neutri reddenda res est, sed interim dum de hæreditate disceptabitur, in æde aliqua res deponi debet,
Digestum 5 Pauli, Ulpiani. Sed in auctο
rum nominibus frequenter errant Græci.
Apad sequestrum. Si velit sequeater oficium
quod suscepit deponere.
Lib. xvi. Solvitur. Res euim conditionem
mutavit.
Lib. xvm. Sin autem novit. Alienatio nou
est, si scias ejus rei alienationem prohibitam esse.
Lege igitur in l. 6 De contr. empt. Nec cujuscunque rei, si scias, alienationem esse. Ei qui sciens
emit non subvenitur; ipse enim se circumvenit.
Dig. 6. Licet emptio non constel. Secundum
plurium sententiam rei sacræ emptio intelligitur,
st ab ignorante ematur, non ut res alienetur, sel
ut ex empto agat, ut consequatur quod ejus inΒ.δ. κα', τίτ. α', δίγ. ε'. Ούλπ. Καλώς δωροῦμαι
notæ.
terfuit non decipi, l. iv et vi.l. 62, § 1 et 1. 70. D.
De contr. cupί. Sic ea res explicanda est.
Lodem titulo digest. 22. Utilis pactio est
si res modica sit, quia 1 ci modici emptio valet,
et accedit emptioni majoris partis: nisi nominatim
venditioni hec les dicta sit, id est exceptus sit locus sacer vel religiosus. Nulla autem emptio est,
si res quæ veuiit omnino sacra vel religiosa sit,
1. 22 ei 24.
Nou computantur in modum fuudi. Fac venditorem fundi sui modum aixisse, puta decem jageruim esse, loca sacra vel religiosa non cedent in
mo lum fundi: nisi si id artum sit ut cederent,
1. 51 D. De cont. empl. et l. 7, § 1. D. De peric.
el comm. rei vend.
Lib. xi, t. 1. dig. 17. Se venales postulant
qui veniunt in locum certum, ubi venates producuntur.
Lib. xxiv, t. 1, dig. 5, Ulp. In 1. 5, § Proinde,
D. de doua!. int. vir. et uxor. Perperam additur
τὸ κι, quod abest a Pond. Florent. lluc ait IC. να
lere donationem si maritus uxori rem donaverit
ut cum Deo offerret, vel locum in quo opus publi
cum qued promiserat facere, dedicaret, vel æ
col. 1233–1234page 79 of 129
PG 138:1233τῇ γαμετῇ μου πράγμα, ἐφ᾽ ᾧ προσάγειν αὐτὴ τῷ Θεῷ, ἢ τόπον, ἐφ᾽ ᾧ ποιῆσαι ναὸν ἐν αὐτῷ. Και για νεται ὁ τόπος ἱερός. Βιβ. κδ', τίτ. α', δίγ. ξα'. Καλώς τι δια ρεῖται τῷ συνοίκῳ Πολλάκις γὰρ διὰ Ιερωσύνην συμφέρει τὸν γάμον λυθῆναι Βιβ. κζ', τίτ. ιδ', δίγ. ιβ', Ὁ τοῦ μαινομένου κουράτωρ οὐ δύναται πράγμα αὐτοῦ καθιεροῦν. Β:6. λ', δίγ. λθ'. Ο σάκρα ληγατεύων μαίνεσθαι δοκεῖ, καὶ οὔτε τὸ τίμημα αὐτῶν δίδοται· ἐπειδὴ οὐδὲ ὅλως πωλεῖτα:. Βιβ. λα', δίγ' ση' Παπιανοῦ, θέμα κζ'. Ἐὰν δι' ἐπιστολῆς δωρήσωμαι τῷ υἱῷ μου κτῆμα, μὴ χρη σάμενος ἐν αὐτῇ ρήμασι καὶ τὴν ἐπι στολὴν ἐν ἱερῷ παραθῶμαι, καὶ γράψω τῷ ἱερεῖ οὕτως· Τὸ τῆς βουλήσεώς μου θέλω μετὰ τὴν τελευτήν μου δοθῆναι τῷ υἱῷ μου, καὶ ἀποθάνω ἀδιάθετος ἐπὶ πολλοῖς κληρονόμοις, λαμβάνει ὁ παῖς τὰ ἐν τῇ ἐπιστολῇ κτήματα. Β.6. λγ', τίτ. α', δίγ. κς'. Σκεβόλας. Ἐὰν ληγα τεύσω τοῖς ἱεροφύλαξιν ι νομίσματα δοθῆναι τῷ καιρῷ τῆς ἑορτῆς αὐτῷ τῷ ἱερῷ, δοκῶ διηνεκῶς τὰ δέκα νομίσματα ἐτήσια καταλιπεῖν. Β.6. λγ', τίτ. α', δίγ. ιζ'. Σκεβόλας. Ἐὰν ἀφορία σας δούλους μου εἰς παραφυλακὴν τοῦ παρ' ἐμοῦ κτιζομένου Ιερού, ληγατεύσω αὐτοῖς λαμβάνουσιν ἀπὸ τῆς τελευτής μου, μέχρις οὗ πληρωθῇ ὁ ναός. Δούλος δὲ μένουσι τοῦ κληρονόμου, οὓς ὁ τεστάτωρ εἰς παρα φυλακὴν ἀφιέρωσε τοῦ παρ' αὐτοῦ κτισθέντος ἱεροῦ εἰ μὴ αὐτοὺς ἠλευθέρωσεν ὡς βιβ. μ', τίτλος ιβ', δίγεστον λε' Παπιανοῦ, Β:6. λδ', τίτ. β', δίγ. λζ'. Ἐὰν εἴπω γε νέσα: σταυροὺς ἀπὸ ρ' λιτρῶν, καὶ ἀνατεθῆναι ἐν τῷδε τῷ ἱερῷ· πάντες δὲ οἱ ἐν τῷ αὐτῷ ἱερῷ ἀργυ ροῖ καὶ χαλκο! εἰσιν, ἀργυροῦς ὁ κληρονόμος αναγ κάζεται ποιεῖν. Βιβ. λε', τίτ. β', δίγ. α' Καὶ ἐπὶ τοῖς λη γατευομένοις τῷ Θεῷ, χώρα τῷ Φαλκιδίῳ. Β.6. λε', τίτ. β', δίγ. α' Ουλπιανοῦ. ῾Η περὶ τῆς καινοτομίας παραγγελία χώραν ἔχει, ἵνα μὴ γένηται παρὰ τὸν νόμον ἐν ἱερῷ τόπῳ. ἑορτῶν, πανηγύρεων. ζώδιον,
τῇ γαμετῇ μου πράγμα, ἐφ᾽ ᾧ προσάγειν αὐτὴ τῷ Recte dono rem aliquam uxori mcæ, ut offerat eam
Θεῷ, ἢ τόπον, ἐφ᾽ ᾧ ποιῆσαι ναὸν ἐν αὐτῷ. Και για Dew: vel locum aliquem, ut in eo templum faciat.
νεται ὁ τόπος ἱερός.
Et locus ille fit sacer.
Βιβ. κδ', τίτ. α', δίγ. ξα'. Gaius. Καλώς τι δια
ρεῖται τῷ συνοίκῳ repudii causa. Πολλάκις γὰρ διὰ
Ιερωσύνην συμφέρει τὸν γάμον λυθῆναι bona gra
tia.
Βιβ. κζ', τίτ. ιδ', δίγ. ιβ', Marcianus. Ὁ τοῦ
μαινομένου κουράτωρ οὐ δύναται πράγμα αὐτοῦ
καθιεροῦν.
Β:6. λ', δίγ. λθ'. Ο σάκρα ληγατεύων μαίνεσθαι
δοκεῖ, καὶ οὔτε τὸ τίμημα αὐτῶν δίδοται· ἐπειδὴ
οὐδὲ ὅλως πωλεῖτα:.
Βιβ. λα', δίγ' ση' Παπιανοῦ, θέμα κζ'. Ἐὰν δι'
ἐπιστολῆς δωρήσωμαι τῷ υἱῷ μου κτῆμα, μὴ χρησάμενος ἐν αὐτῇ ρήμασι βdeicommissi, καὶ τὴν ἐπι
στολὴν ἐν ἱερῷ παραθῶμαι, καὶ γράψω τῷ ἱερεῖ
οὕτως· Τὸ instrumentum τῆς βουλήσεώς μου θέλω
μετὰ τὴν τελευτήν μου δοθῆναι τῷ υἱῷ μου,
καὶ ἀποθάνω ἀδιάθετος ἐπὶ πολλοῖς κληρονόμοις,
λαμβάνει ὁ παῖς τὰ ἐν τῇ ἐπιστολῇ κτήματα.
Β.6. λγ', τίτ. α', δίγ. κς'. Σκεβόλας. Ἐὰν ληγατεύσω τοῖς ἱεροφύλαξιν ι νομίσματα δοθῆναι τῷ
καιρῷ τῆς ἑορτῆς αὐτῷ τῷ ἱερῷ, δοκῶ διηνεκῶς τὰ
δέκα νομίσματα ἐτήσια καταλιπεῖν.
Β.6. λγ', τίτ. α', δίγ. ιζ'. Σκεβόλας. Ἐὰν ἀφορία
σας δούλους μου εἰς παραφυλακὴν τοῦ παρ' ἐμοῦ
κτιζομένου Ιερού, ληγατεύσω αὐτοῖς menstrua cibaria, et annua vestiaria, λαμβάνουσιν ἀπὸ τῆς
τελευτής μου, μέχρις οὗ πληρωθῇ ὁ ναός. Δούλος δὲ
μένουσι τοῦ κληρονόμου, οὓς ὁ τεστάτωρ εἰς παραφυλακὴν ἀφιέρωσε τοῦ παρ' αὐτοῦ κτισθέντος ἱεροῦ
εἰ μὴ αὐτοὺς ἠλευθέρωσεν ὡς βιβ. μ', τίτλος ιβ',
δίγεστον λε' Παπιανοῦ,
Β:6. λδ', τίτ. β', δίγ. λζ'. Scævola. Ἐὰν εἴπω γενέσα: σταυροὺς ἀπὸ ρ' λιτρῶν, καὶ ἀνατεθῆναι ἐν
τῷδε τῷ ἱερῷ· πάντες δὲ οἱ ἐν τῷ αὐτῷ ἱερῷ ἀργυ
ροῖ καὶ χαλκο! εἰσιν, ἀργυροῦς ὁ κληρονόμος αναγκάζεται ποιεῖν.
Βιβ. λε', τίτ. β', δίγ. α' Pauli. Καὶ ἐπὶ τοῖς ληγατευομένοις τῷ Θεῷ, χώρα τῷ Φαλκιδίῳ.
Β.6. λε', τίτ. β', δίγ. α' Ουλπιανοῦ. ῾Η περὶ τῆς
καινοτομίας παραγγελία χώραν ἔχει, ἵνα μὴ γένηται
παρὰ τὸν νόμον ἐν ἱερῷ τόπῳ.
Lib.xxiv, tit. 1, digesto 61 (70'), Gaius. Recte
quid donatur conjugi, repudii causa. Nam sæpe
propter sacerdotium expedit matrimonium
dissolvi bona gratia.
Lib. xxvi, tit. 10, digesto 12. Marcianus. Curator furiosi non potest rem furiosi dedicare.
furere
Lib. xxx, digesto 39. Qui sacra legal,
videtur; nec velæs:iuatio eorum praestatur. Quippe
omnino non distrahuntur.
Lib. xxxi, digesto 78, llenate 27. Papianus. Si
per epistolam Alio meo prædia donavero, non usus
in ea verbis fideicommissi, atque illam epistolai
in æde sacra deposuero, et in hanc sententiam sacerdoti scripsero: Instrumentum voluntatis meœ;
post mortem meam, filio meo tradi volo: et po·
stea moriar pullo testamento (72 )condito, pluribus
hæredibus exstantibus; filius ea prædia, quorum
in epistola mentio fit, accipit.
Lib. xxxmt, tit. 1, digesto 26, Scævola. Si legavero lierophylacibus hoc est, redituis] decem solidos, qui solvantur tempore festivi:atis eorum
cos decem solidos annuos templo videor in perpetuum relinquere.
Lib. xxxiv, tit. 1, digesto 17, Scævola. Si depu·
tatis servis meis ad custodiam templi, quod a inc
exstruitur, legavero menstrua cibaria, et annua
vestiaria, accipiunt ea, a tempore mortis meæ,
donec templum exstructum fuerit. Manent autem
servi hæredis, quos testator ad custodiam exstructi
ab se templi consecravit, nisi eos manumisit,
quemadmodum libro x1, titulo 12, digesto 55, Papinianus ait.
L. b. xxxiv, tit. 2, digesto 37, Scævola. Si dixero in
testamento, lie i debere crucem (75)ex libris centum,
ac illa in æde sacra reponi; omnes autem cruces
in illo templo argenteæ sint, et ea, argenteas
hæres facere cogitur.
Lib. xxxv, tit. 2, digesto 1, Paulus. Etiam in
iis, quæ Den legantur, locus est legi Falcidiæ
Lib. xxsis, tit. 2, digesto 1, Ulpianus. Operis
novi nuntiatio locum habet, ne quid fiat contra legen in loco sacro.
Annibalis Fabroti note.
publican; fortasse non male legeretur: in quo
opus publicum, quot promiserat, faceret, vel
medem publicam dedicaret.
Lib. xxiv, 1.˚1, dig. 61. Bona gratia. Sine
querela et justa causa.
Propter sacerdotium. Vide lib. it, tit. 2, ex
lib. xxiv, 1. 4, dig. 61.
Lib. xxx, etc. Nullo testamento. Sic etiam
legitur infra tit. 2. Cujacius in recitat. ad l. 77,
§ Donationis, de leg. 2, legit: Pluribus haredibus
institutis.
Lib. xxxi, t. 1. etc. Festivitatis eorum.
Tempore mundinarum, I. 20, § 1, D. de an. legat.
Clossae Lat. Gr. mundinarum, ἑορτῶν, πανηγύρεων.
L b. xxxiv, t. 1, etc. Ad custodiam templi,
V. vett, insc. de servis ad custodiam temp..
Lib. xxxiv, t. 2. Crucem. Signum Dei in
1. Tilia 38, § 2. D. de auro arg. Glossae, ζώδιον,
signumn.
Lib. xxxv, t. 2, etc. Locus est legi F. Recte
igitur in Florentinis: vel etiam ea que Deo relinquantur, lex Falcidia pertinet, 1. 1, § 2 D. ad leg.
Falc. quam lectionem sequitur Photius, et Theodor. Balsamon Nomocan. tit. 2. c. 1. Quislam lamen
interpretes Græci putant d. 1. 1 abrogatam esse
novella Justiniani cxxx, cap. 12, secundum quam.
nt putant, non deducitur la cidia ex legatis piis:
quos refellit Balsamnon d. c.1, quem sequitur Cujac,
ad dietam novellam.
col. 1235–1236page 80 of 129
PG 138:1235xει Τιι. Ο Τίτ. γ΄, δίγ. σ' Ουλπιανοῦ. Χώρα τῇ κατὰ τοῦ στρέψαντος τὸ ὕδωρ, καὶ βλάψαν τοῦ τὸν ἀλλότριον ἀγρὸν, κἂν ἐν ἱερῷ τόπῳ τίκτηται ύδωρ. Δίγ. εξ'. Σάκρου τόπου παρεντιθεμένου, δουλεία οὐ συνίσταται. Βιβ. μ', τίτ, ζ', δίγ. δ', Ἐὰν ὁ κληρονόμος ἄπεστιν, ἢ περιμένει αὐτὸν ὁ στατουλίδες, ἢ ἀποτίθεται τὰ νομίμως ἐσφραγισμένα ἐν ναῷ, καὶ εὐθέως ἐλευθεροῦται. Β.6. μα', τίτ. β', δίγ. λα'. Πανόμεθα νέο μεσθαι, τοῦ τόπου γινομένου σάκρου, κἂν μὴ ὡς τοιοῦτον, ἀλλ' ὡς ἰδιωτικὸν αὐτὸν ἔχωμεν. Τίτλος γ', δίγ. Τα σάκρα εἰ; χρῆσιν οὐ λαμβάνεται. Βιβ. μγ', τίτ. α', δίγ. σ' Ούλπιανοῦ. Καὶ περὶ σάκρων κοινοῦνται ἐντέρδικτα, ώστε μηδένα γενέσθαι κατὰ τοῦ ἱεροῦ τόπου, ἡ ὥστε τὸ γενόμενον ἀποχα ταστῆναι, ὡς Παῦλος διγέστω α'. Τίτλος ε', δίγο γ'. Ἐνάγεται τῷ καὶ νεωκόρος λαβὼν ἐπὶ παραφυλακῇ δια θήκην. Δίγεστον ε', Ἐὰν ἐξ αὐτῆς τῆς διαθή τῆς ἀναφύηται φιλονεικία περί κληρονομίας, εἰ ἀνήκει πρὸς δημόσιον ζήτησιν, οὐχ ἁρμόζει τὸ ἀλλ' ἐν τῷ μεταξὺ ἐν ναῷ τε ρατίθεται. Τίτλος Γ', δίγ. α', Ούλπιαν. Οὐκ ἔξεστι ποιεῖν ἢ λαμβάνειν ἱερῷ τόπῳ, ὅπερ ἀμορφίαν καὶ οὐ κόσμον αὐτῷ φέρει. Οὐκ ἀνήκει δὲ τὸ ἱντέρδικτον πρὸς τὰ σακράρια. Η δὲ φυλακὴ τῶν ἱερῶν τοῖς προεστῶσιν αὐτῶν ἐπιτρέπεται. Τίτλος η', δίγεστον β', Ούλπιαν. Οὐκ ἔξεστι κατά τόπου ἱεροῦ κτίζειν, ἀλλὰ καὶ τὸ κτισθὲν καταλύεται. Βιβ. μδ', τίτλος δ', δίγ. γ', Οὐκ ἔξεστι τὸ τῷ Θεῷ καθιεροῦν. Καὶ ὁ τοῦτο ποιήσας δίδωσι τὸ διπλοῦν τῷ ἀντιδίκῳ αὐτοῦ, ὑπὲρ ὧν δυνατωτέρῳ αὐτοῦ ἀντιδίκῳ παρεδόθη. Τίτλος ζ', δίγεστον α', Αχρήστως ἐπερωτᾶται τις τόπον φελιγίστον. Βιβ. με', τίτλος α', δίγ. κς', Ούλπιαν. Ανισχυρώς ὁμολογεῖ τις ἱεροσυλεῖν, καὶ οὐχ ἁρμόζει ἐκ τούτου ἀγωγή. Δίγεστον λη', Ούλπιαν. Καλῶς ἐπερωτῶ σε κτίσαι σάκρον· καὶ ἡ ἐπὶ τῷ τοιούτῳ ἔργῳ μίσθωσις ἔρ ζωνται. Τα μίμως ἐσφραγισμένα. τα νομίσματα, τα χρήματα νομίμως εσφραγ Ούκ έξεστ τι ποιεῖν ἐν τῷ ἱερῷ τόπῳ, καὶ ἐμβάλλειν εἰς αὐ τὴν ὅπερ.
Til. 3, digesto 1, Ulpianus. Locus est actioni
aquæ pluviæ arcendæ adversus eum, qui aquam
avertit, el agro alieno nocuit, licet aqua in loco
sacro oriatur.
Digestum 17, Paulus. Cum locus sacer interponitur, servitus non consistit.
Lib. x1., tit. 7, digestum 4, Paulus. Si hæres absit rei publicæ causa, vel exspectat eum statuliber,
vel pecuniam vi e conalgnatam in templo deponit, et sta im fit liber.
Lib. xει. tit. 2, digesto 30, Paulus. Possidere
desinimus locum, qui fit sacer, licet eum non ut
talem, sed ut privat':nt, teneamus.
Tit. 3, digesto 9, Gaius. Res sacræ non recipiunt
usucapionem.
Lib. xlın, tit. 1, digesto 4, Ulpianus. Etiam de
sacris interdicta competunt. Veluti, ne quid fat
juxta locum sacrum, vel, ut quod factum est, restituatur, quemadmodum Paulus ait digesto 2.
Tit. 5, digesto 3. Convenitur interdicto de tabulis exhibendis etiam ædi:uns(79), qui testamenti tabulas custodiæ causa suscepit.
Digestum 5, Jabolenus. Si ex ipsis testamenti
tabulis nascatur de hæreditate controversia, vel si
ad publicam quæstionem pertinet, Interdictum de
tabulis exhibendis mihi non competit, sed interim
in templo deponuntur.
Tit. 6, digesto 1, Ulpianus Non licet aliquid
in loco sacro facere, vel in eum immittere, quod el
deformitatem, non ornamentumn affert. Caterum
hoc interdictum ad sacraria nun pertinet. Custodia
vero templorum mandatur iis, qui saeris ædibus
sunt praepositi.
Τιι. 8, digesto 2, Ulpianus. Non licet juxta locum sacrum ædificare, sed et quod ædificatum est,
diruitur
Lib. xliv, tit. 6, digestum 3, Gaius. Non licet
ra:n litigiosam Deo dedicare Et qui hoc fecerit,
duplum adversario suo praestat ob eam causam,
quod illa potentiori sit adversario tradita, quam
esset ipsc.
Tit. 7, digratum 1, Gaius. Inutiliter quis stipu
latur de loco religioso.
Lib. xLv, tit. 1, digestum 26, Ulpianus. Inutiliter
quis promittit, facturum se sacrilegium: nec conpetit inde actio.
Digestum 38, Ulpianus. Recte stipulor, ædem le
facram odificaturumn: et facta lujus operis
causa locatio va!et.
Ο
Τίτ. γ΄, δίγ. σ' Ουλπιανοῦ. Χώρα τῇ squx pluvia
areends κατὰ τοῦ στρέψαντος τὸ ὕδωρ, καὶ βλάψαν
τοῦ τὸν ἀλλότριον ἀγρὸν, κἂν ἐν ἱερῷ τόπῳ τίκτηται
ύδωρ.
Δίγ. εξ'. Paulus. Σάκρου τόπου παρεντιθεμένου,
δουλεία οὐ συνίσταται.
Βιβ. μ', τίτ, ζ', δίγ. δ', Paulus. Ἐὰν ὁ κληρονό
μος reipublica causa ἄπεστιν, ἢ περιμένει αὐτὸν
ὁ στατουλίδες, ἢ ἀποτίθεται τὰ νομίμως εσφραγι
σμένα ἐν ναῷ, καὶ εὐθέως ἐλευθεροῦται.
Β.6. μα', τίτ. β', δίγ. λα'. Paulus. Πανόμεθα νέο
μεσθαι, τοῦ τόπου γινομένου σάκρου, κἂν μὴ ὡς
τοιοῦτον, ἀλλ' ὡς ἰδιωτικὸν αὐτὸν ἔχωμεν.
Τίτλος γ', δίγ. C. Gaius. Τα σάκρα εἰ; χρῆσιν οὐ
λαμβάνεται.
Βιβ. μγ', τίτ. α', δίγ. σ' Ούλπιανοῦ. Καὶ περὶ
σάκρων κοινοῦνται ἐντέρδικτα, ώστε μηδένα γενέσθαι
κατὰ τοῦ ἱεροῦ τόπου, ἡ ὥστε τὸ γενόμενον ἀποχαταστῆναι, ὡς Παῦλος διγέστω α'.
Τίτλος ε', δίγο γ'. Ἐνάγεται τῷ de tabulis exbibendis καὶ νεωκόρος λαβὼν ἐπὶ παραφυλακῇ δια
θήκην.
Δίγεστον ε', debolenus. Ἐὰν ἐξ αὐτῆς τῆς διαθή
τῆς ἀναφύηται φιλονεικία περί κληρονομίας, εἰ
ἀνήκει πρὸς δημόσιον ζήτησιν, οὐχ ἁρμόζει τὸ de
tabulis exhibendis, ἀλλ' ἐν τῷ μεταξὺ ἐν ναῷ τε
ρατίθεται.
Τίτλος Γ', δίγ. α', Ούλπιαν. Οὐκ ἔξεστι ποιεῖν ἢ
λαμβάνειν ἱερῷ τόπῳ, ὅπερ ἀμορφίαν καὶ οὐ κόσμον
αὐτῷ φέρει. Οὐκ ἀνήκει δὲ τὸ ἱντέρδικτον πρὸς τὰ
σακράρια. Η δὲ φυλακὴ τῶν ἱερῶν τοῖς προεστώ
σιν αὐτῶν ἐπιτρέπεται.
Τίτλος η', δίγεστον β', Ούλπιαν. Οὐκ ἔξεστι κατά
τόπου ἱεροῦ κτίζειν, ἀλλὰ καὶ τὸ κτισθὲν καταλύε
ται.
Βιβ. μδ', τίτλος δ', δίγ. γ', Gaius. Οὐκ ἔξεστι τὸ
litigioson τῷ Θεῷ καθιεροῦν. Καὶ ὁ τοῦτο ποιήσας
δίδωσι τὸ διπλοῦν τῷ ἀντιδίκῳ αὐτοῦ, ὑπὲρ ὧν δυ
νατωτέρῳ αὐτοῦ ἀντιδίκῳ παρεδόθη.
Τίτλος ζ', δίγεστον α', Gaius. Αχρήστως επερωταταί τις τόπον φελιγίστον.
Βιβ. με', τίτλος α', δίγ. κς', Ούλπιαν. Ανισχυρώς
ὁμολογεῖ τις ἱεροσυλεῖν, καὶ οὐχ ἁρμόζει ἐκ τούτου
ἀγωγή.
Δίγεστον λη', Ούλπιαν. Καλῶς ἐπερωτῶ σε κτίσαι
σάκρον· καὶ ἡ ἐπὶ τῷ τοιούτῳ ἔργῳ μίσθωσις ἔρζωνται.
Annibalis Fabroti nota
Dig. 17, Paulus. Cum locus. Vide supra ex
lib. vi, tit. 1, dig. 14.
Lib. xi, tit. 7, dig. 4. Rite consign.. Τα vα
μίμως ἐσφραγισμένα. Ιn Glossis Basilic. legitur,
τα νομίσματα, Aurcos consigualos, quod probo. In
Leunclivii codice fortasse legebatur, τα χρήματα
νομίμως εσφραγ
Tit. 5. dig. 3, Ædituus. Apud Vestales te̱-
staircuta deponi solita. Sueton. Aug. c. 101. Tacit.
Am'. 1, Plutarch. in Ant. Bio.
Tit. 6, dig. 1, Ulp. Legendum: Ούκ έξεστ
τι ποιεῖν ἐν τῷ ἱερῷ τόπῳ, καὶ ἐμβάλλειν εἰς αὐτὴν ὅπερ.
Tit. 8, dig. 2. Diruitur. IC. În 1. 2. D. Ne
quid in loco pub. factum restituere jubemur, id
est, diruere, ut hic, et Photii Nomoc, tit. 2, c. 1.
(*2) Lib. suiv, tit. 6, dig. 4. Dedicare. Phot.
Nomoc. tit. 9, c. 1.
Dig. 38. Et facta. IC. in 1. 58, in fi. D. Br
verb, oblig.: Alioquin nec ex locato agere possuLIRNS
Videndus omnino Balsamon Nom. d. t. II, c. 1,
abi dilucide id interpretatur.
col. 1237–1238page 81 of 129
PG 138:1237Δίγεστον πγ', Οὐ δυνατόν σάκρον επερω τῶν, καὶ εἰ δύναται γενέσθαι ιδιωτικός. Εἰ γὰρ Ιδιωτικὴν ἐπερωτηθῶ τόπον, καὶ συμβῇ αὐτὸν χω ρίς δόλου καθιερωθήναι, ἐλευθεροῦμαι· καὶ εἰ συμβῇ ἔκ τινος νόμου πάλιν γενέσθαι ιδιωτικὴν τὸν τόπον, οὐκ ἐνέχομαι. Δίγεστον τὸ αὐτό. Οὐ δύναμαι σάκρον επερωτᾷν ὑπὸ αἴρεσιν τὴν Ὅταν ιδιωτικόν γένηται· ἐκεῖνα γὰρ ἐπερωτήν δυνάμεθα, ὅσα κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ερωτήσεως, τῆς χρήσεως, καὶ τῆς δεσποτείας ἡμῶν εἶναι δύναται. Δίγεστον Ἐὰν τὸ ἐπερωτηθὲν πραγμά ἐστι μὲν φύσει, οὐ δύναται δὲ δοθῆναι διὰ τὸ τυχὸν αὐτὸ γενέσθαι σάχρον· εἰ μὲν ἐν καιρῷ τῆς ἐπερωτήσεων, ἢ μετὰ ταῦτα τοῦ ἐπερωτηθέντος ἦν, καὶ οὕτως γέγονε σάκρον, ενέχεται, ὥσπερ καὶ ὁ τοῦ (?) δι' ἑτέρου πωλήσαντος, αὐτὸ γέγονε σάκρον. Εἰ δὲ, τοῦ πράγματος ὄντος ἀλλοτρίου, συμβῇ δι' ἑτέρου σάκρον αὐτὸ γενέσθαι, οὐκ ἐνέχεται ὁ ἐπερωτηθεὶς, εἰ μὴ μετὰ ποιῆσαι αὐτὸν γέγονε τὸ πρᾶγμα σάο χρον. Δίγεστον ροζ, Οὐκ ἰσχυρῶς ἐπερωτῶ ὑπὸ αἵρεσιν ὑπὸ τοῦ νόμου κεκωλυμένην. Οίον, Δίδως, Εάν τις πωλήσῃ τὸ σάκρον, εἰ καὶ δυνατόν ἐστιν ὕστερον ἐναλλαγῆναι τὸ δίκαιον αὐτοῦ. Βιβ. μζ', τίτ. κβ', δίγ. β', Ούλπιανός. Οἱ σὺν ὅπλοις κατασχόντες τόπον ἱερὸν ὑπόκεινται ποινῇ. Κινείται γὰρ κατ' αὐτῶν ὁ δεμαιεστάτις· ὡς βιβλίον μή, τίτλος δ', δίγεστον α' Ουλπιανοῦ τῷ αὐτῷ. Ο δε μαιεστάτις ὁμοιός ἐστι τῷ περὶ ἱεροσυλίας. Βιβ. μη', τίτ. ιγ', δίγ. α', Ούλπιανός. Ο κινείται κατὰ τοῦ ὑφελομένου ἐκ τῶν ἱερῶν χρημάτων, ἢ στρέψαντος εἰς ἰδίας χρείας, ή παρα σκευάσαντος κατὰ δόλον γενέσθαι τι τούτων. Δίγεστον δ', Μαρκιανός. Οι Ιερόσυλοι πρὸς τὸ ποῖον τοῦ ἁμαρτήματος τιμωρούνται. Δίγ. ς'. Μαρκιανός. Τὸ ἐξ ἱεροῦ χρήματα ἰδιω τικὰ ὑφελέσθα: οὐκ ἔστιν ἱεροσυλία, και χώρα τῇ Ἐν δὲ τῷ ις' δίγ. τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ αὐτοῦ μη βιβλίου λέγει τὸν τόπον διακρίνειν τὸν κλέπτην ἀπὸ τοῦ ἱεροσύλου. δίχα δόλου, Ι. ξ Ο παράνομον ποιῶν σύστημα, Δεινὸν τὸ τὰ ἱερὰ ἐπανοίγειν, καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς κλέ πειν, και μὴ ἱερὰ τυγχάνῃ. Οὔτε γὰρ τὸ ἀσφαλὲς ἐξουσιν αἱ τῶν ἰδιωτῶν παρακαταθήκαι, μας. 217.
Δίγεστον πγ', Paulus. Οὐ δυνατόν σάκρον επερωτῶν, καὶ εἰ δύναται γενέσθαι ιδιωτικός. Εἰ γὰρ
Ιδιωτικὴν ἐπερωτηθῶ τόπον, καὶ συμβῇ αὐτὸν χω
ρίς δόλου καθιερωθήναι, ἐλευθεροῦμαι· καὶ εἰ
συμβῇ ἔκ τινος νόμου πάλιν γενέσθαι ιδιωτικὴν τὸν
τόπον, οὐκ ἐνέχομαι.
Δίγεστον τὸ αὐτό. Οὐ δύναμαι σάκρον επερωτᾷν
ὑπὸ αἴρεσιν τὴν Ὅταν ιδιωτικόν γένηται· ἐκεῖνα
γὰρ ἐπερωτήν δυνάμεθα, ὅσα κατὰ τὸν καιρὸν τῆς
ερωτήσεως, τῆς χρήσεως, καὶ τῆς δεσποτείας ἡμῶν
εἶναι δύναται.
Δίγεστον ha' Pauli. Ἐὰν τὸ ἐπερωτηθὲν πραγμά
ἐστι μὲν φύσει, οὐ δύναται δὲ δοθῆναι διὰ τὸ τυχὸν
αὐτὸ γενέσθαι σάχρον· εἰ μὲν ἐν καιρῷ τῆς ἐπερω
τήσεων, ἢ μετὰ ταῦτα τοῦ ἐπερωτηθέντος ἦν, καὶ
οὕτως γέγονε σάκρον, ενέχεται, ὥσπερ καὶ ὁ τοῦ (?)
δι' ἑτέρου πωλήσαντος, αὐτὸ γέγονε σάκρον. Εἰ δὲ, τοῦ
πράγματος ὄντος ἀλλοτρίου, συμβῇ δι' ἑτέρου σάκρον
αὐτὸ γενέσθαι, οὐκ ἐνέχεται ὁ ἐπερωτηθεὶς, εἰ μὴ
μετὰ ποιῆσαι αὐτὸν moram γέγονε τὸ πρᾶγμα σάο
χρον.
Δίγεστον ροζ, Venuleius. Οὐκ ἰσχυρῶς ἐπερωτῶ
ὑπὸ αἵρεσιν ὑπὸ τοῦ νόμου κεκωλυμένην. Οίον, Δίδως,
Εάν τις πωλήσῃ τὸ σάκρον, εἰ καὶ δυνατόν ἐστιν
ὕστερον ἐναλλαγῆναι τὸ δίκαιον αὐτοῦ.
Βιβ. μζ', τίτ. κβ', δίγ. β', Ούλπιανός. Οἱ σὺν ὅπλοις
κατασχόντες τόπον ἱερὸν ὑπόκεινται ποινῇ. Κινείται
γὰρ κατ' αὐτῶν ὁ δεμαιεστάτις· ὡς βιβλίον μή,
τίτλος δ', δίγεστον α' Ουλπιανοῦ τῷ αὐτῷ. Ο δε
μαιεστάτις ὁμοιός ἐστι τῷ περὶ ἱεροσυλίας.
Βιβ. μη', τίτ. ιγ', δίγ. α', Ούλπιανός. Ο de peculatu κινείται κατὰ τοῦ ὑφελομένου ἐκ τῶν ἱερῶν
χρημάτων, ἢ στρέψαντος εἰς ἰδίας χρείας, ή παρασκευάσαντος κατὰ δόλον γενέσθαι τι τούτων.
Δίγεστον δ', Μαρκιανός. Οι Ιερόσυλοι πρὸς τὸ
ποῖον τοῦ ἁμαρτήματος τιμωρούνται.
Δίγ. ς'. Μαρκιανός. Τὸ ἐξ ἱεροῦ χρήματα ἰδιωτικὰ ὑφελέσθα: οὐκ ἔστιν ἱεροσυλία, και χώρα τῇ
furti. Ἐν δὲ τῷ ις' δίγ. τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ αὐτοῦ μη
βιβλίου λέγει τὸν τόπον διακρίνειν τὸν κλέπτην ἀπὸ
τοῦ ἱεροσύλου.
Digestum 83, Faulus. Fieri nequit, ut rem quis
sacram stipuletur, quamvis privata feri possit.
Nam et cum locum privatumn stipulatus fuero (S4),
atque acciderit ut is absque dolo meo dedicaretur; rursumque contigerit ut aliqua lege feret locus privatus: equidem non teneor.
Idem digestum. Non possum stipulari locum
sacrum sub hac conditione: Cum privatus factus
fuerit. Namn ea stipulari possumus, quæcunque tempore stipulationis, et usus et doninii nostri csse
possunt
Digestum 91 Paulus. Si res quæ venit in stipulationem,in rerum natura quidem cst,verumn dari
non potest; puta, quod sacra facta sit: siquidem
tempore stipulationis, vel postca, stipulantis erat,
atque ita facta est sacra, tenetur, quemadmodum
et cum per alium, postquam ipse vendidit, facta est
sacra. Sin autem, cum res allerius sit, acciderit
eam per alium fleri sacram, non tenetur is, qui stipulatus est nisi res facta sit sacra, posteaquam
solutioni moram ipse interposuit.
Digestumn 137. Venuleius. Inutiliter stipulor sub
conditione quæ lege prohibita est. Verbi gratia:
Dabis, si rem sacram quis vendiderit: licct feri pos
sit, ut jus ejus postea mutetur.
Lib. xlvit, tit. 22, digestum 2, Ulpianus Qui
cum armis occupaverint locum sacrum, pœnæ sunt
obnoxii. Nam agitur in eos ex lege de crimine miajestatis, sicut et libro alvi, tit. 4, digesto 1, UICpianus ait: Lex de crimine majestatis similis
est legi de crimine sacrilegii.
Lib. xvmm, tit. 13, digesto 1, Ulpianus. Ex lege
de peculatu agitur in eum, qui abstulit ex pecu.
niis sacris, vel ea in rem suam vertit, vel dolo
malo fecit, ut horum aliquid fieret.
Digestum 4, Marcianus: Sacrilegi pro qualitate
delicti extra ordiner, puniuntur.
Digestum 5. Marcianus Ex æde sacra pecunias
privatas subripere, non est sacrilegium, et locus
est actioni furti. At vero digesto 16, tit. 19 ejusdem xɩviti libri dicitur locum discernere fu:em a
sacrilego.
Annibalis Fabroti notæ.
Dig. 83. Stipulatus fuero. Promisere.
Absque dolo meo. Sine facto meo 1. 83, § Sncrum. D. De verb obligat. Sic in 8 Si res legala,
instit. De leg. quod ait Justin. sine facto, Theop.
interpretatur, δίχα δόλου, absque dolo.
Quacunque tempore, Duplex ratio adfertur
a IC. in d. 1. 83, quia stipulatio ejusmodi præsen -
tis tempo is obligationem recipere non potest, nam
ca tantum recte stipulamur quæ subjici usibus dominioque nostro statim possunt. Čujusmodi non
suut res sacrae. Nec convalescet stipulat o, si res
sacra profana esse cœperit: nam secundum præsenLis temporis jus æslinari debet stipulatio, Ι. 157,
ξ Cum quis, eod. Secunda hæc est, quia ea dutaxat quæ natura sui possibilia sunt, deducuntur
in obligationem. Impossibilis autem videtur esse
bæc conditio in libero homine et re sacra.
Digest. 91. Cum res alterius. Si rem alienam
quis promiserit.
Qui stipulatus est. Promi sor co nomine
non tenetur, quia nihil fecit: nisi interim dum
moratur solutionem, res sacra facta sil.
Lib. XLVII, tit. 22. Jurisconsultus in 1. 2,
D. De colleg. Quisquis illicitum collegium usurpaverit, ea pœna tenetur, qua tenentur qui hominibus armatis loca publică vel templa occupasse
judicati sunt. Bas. Ο παράνομον ποιῶν σύστημα,
qui illegitimum collegium facit. Usurpare in malo
positum. Vide Rittershusium ad Salvian. p. 54.
Lex de crin, majest. Vide Graecos ad l. 1.
D. ad leg.Jul. Mai. Lib. Lx Basil., tit. 56.
Digest. 3, Marcianus. Non est sacrilegium.
De quo non conveniebat inter rhetores. Atrox
scilicet crimen est aperire loca sacra, et quæ in
eis sunt furto auferre, licet sacra non sint⚫ nee
enim privatorum deposita in tuto eruat: sive, ut
niunt Sopater et Marcellinus in Hermogenem:
Δεινὸν τὸ τὰ ἱερὰ ἐπανοίγειν, καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς κλέπειν, και μὴ ἱερὰ τυγχάνῃ. Οὔτε γὰρ τὸ ἀσφαλὲς
ἐξουσιν αἱ τῶν ἰδιωτῶν παρακαταθήκαι, μας. 217.
col. 1239–1240page 82 of 129
PG 138:1239Βιβ. μη', τίτ. ιγ', δίγ. 5, Ουλπιανός. Η τοῦ ἱερωσύ λου ποινὴ ἀπὸ τῆς ποιότητος τῶν προσώπων, καὶ τοῦ ἁμαρτήματος, καὶ τοῦ καιροῦ, καὶ τῆς ἡλικίας καὶ τῆς φύσεως, ή βαρυτέρα ή ελαφροτέρα ἐπιφέρεται. Τινὲς γὰρ θηρίοις παραδίδονται, τινές φου κίζονται. Με μετρημένη δὲ ποινή ἐστι τὸ θηρίοις παραδοθῆναι τὸν νυκτερινὴν ἱερόσυλον· τὸν ἡμερινὸν δὲ μέτριόν τι ἱεροσυλοῦντα μεταλλίζεσθαι· τὸν δὲ τίμιον δεπορτατεύεσθαι, διηνεκεῖ ἐξορίᾳ παραπέμπεσθαι, Δίγεστον θ'. δεπεκουλάτους μετά πεντα τίαν τοῦ ἁμαρτηθῆναι οὐ κινείται. Δίγεστον ια' Οἱ ἱερόσυλοι κεφαλικώς κολά ζονται. Ἱερόσυλοι δέ εἰσιν οἱ τοὺς δημοσίους ναούς κλέπτοντες. Οἱ δὲ τὰ ἰδωτικά σάκρα καὶ τοὺς μια κροὺς ναοὺς ἀφυλάκτους ὄντας κλέπτοντες, ἧττον μὲν τῶν ἱεροσύλων, πλέον δὲ τῶν κλεπτών τιμω ρούνται Ο ἐξωτικὸς ὑποκλέπτων τὰ ἱερὰ ὑπόκειται τῷ δεπεκουλάτους, τῷ περὶ ἐρημώσεω. Ο γὰρ πιο πιστευμένος τὴν αὐτῶν φυλακήν, κἂν ὑφέληταί τι ἐξ αὐτῶν, οὐχ ὑπόκειται τούτῳ τῷ νόμῳ. Αίγ. ιβ'. Μαρκιανός. Δεπορτατεύεται ὁ ἐμβαλών ἄνθρωπον ἐν κιβωτίῳ, καὶ παραθέμενος αὐτὸν ἐν ναῷ, ἐὰν ἐκεῖνος, ἐξιὼν τῆς κιβωτού, κλέψῃ τινά τοῦ ἱεροῦ. Δίγεστον:ς' Παπιανοῦ. Τὸ δεπεκουλάτους και κατά κληρονόμους ἁρμόζει. Περὶ γὰρ χρημάτων ὑφαιρεθέντων ἐν αὐτῷ ἐστιν ἡ ζήτησις. Βιδ. ν', τίτ. ιβ', δίγεστον β' Ουλπιανοῦ. Ἐάν τις πράγμα καρποφορήσῃ, γίνεται αὐτὸς ἔνοχος, οὐ μὴν τὸ πράγμα. Οτε δὲ καταβληθῇ τὸ πράγμα, αὐτὸ μὲν ἱερὸν γίνεται· ἐλευθεροῦται δὲ ἐπαγγειλάμενος. Περὶ δὲ τῆς τοιαύτης επαγγελίας ἀνέχονται αὐτεξούσιο: Έφηβοι οὐ μὴν καὶ ὑπεξούσια, Αποροῦντες οἱ ἄνθρωποι τί καὶ δράσειαν, μία εύρον ταύτην καταφυγὴν τὸ τοῖς θεοῖς παραθέσθαι τα χρήματα, τὸ τοῖς ἱεροῖς πρὸς φυλακὴν χρήσασθαι τῶν χρημάτων. Οθεν λαθών οὗτος καὶ τοὺς αὐ τοὺς ἐν παρέργῳ θέμενος, οὐκ αἰδεσθεὶς τὸν τόπον, οὐ τοὺς ἐφόρους δαίμονας, ὑφείλετο τὰ χρήματα 2. 2. Ὁ μὲν ἰδιωτικά χρή ματα κλέπτων, κἂν ἐξ ἱεροῦ τόπου, κλέπτης ἐστίν. 'Ο δὲ τὰ ἀνατεθειμένα τῷ Θεῷ κλέπτων κἂν ἐξ ιδιωτικού τόπου κλέψῃ, ως ιερόσυλος ἐνέχεται πλὴν ἐπεὶ εἰσί τινα ἱερὰ μὴ ἀνατεθειμένα τῷ Θεῷ ὡς τὰ ἰδικῶς ἡμῖν διαφέροντα εἰκονίσματα, καὶ λοιπά μήπως ναοίς, ἢ μοναστηρίο; ἀνατεθέντα, κατά τοῦτο λέγει τὸ ις' κεφ. τοῦ ιθ' τίτ. τὸν τόπον ποιεῖν τὴν κλοπήν, ἢ τὴν ἱεροσυλίαν. Οὐ γὰρ τερά συλής ἐστιν ἡ κλέψας τὸ μηδέ τω καθιερωθέν θηρίοις παραδίδονται, φουρκίζονται, Κλέπτοντες. ἱερὰ ἀναθήματα,
Digestum G, Ulpianus. Sacrilego para pro qualitate personarum, et delicti, et temporis, et zlatis, et sexus, aut gravior, aut levior infertur. Nam
aliqui dantur ad bestias aliqui suspenduntur in
furca(93). Moderata vero poena est, bestiis tradi sacrilegum nocturnum: diurnum vero, qui modicum
aliquod sacrilegium committat, in metallum dammari, vel si loci sit honestioris, deportari.
Digeatnm 7, Venuleius. Crimen peculatus post
quinquennium, ex quo admissum fuit, non accusalur [objicitur).
Digestum 9. Paulus. Sacrilegi capitaliter puniuntur. Sunt autem sacrilegi, qui publica templa
compilant. At qui privata sacra, vel parva templa
incustodita compilant minus quidem quam sacrilegi, sed amplius quam fures, puniuntur.
Extraneus, qui suðuratur res sacras, tenetur lege
de peculatu. Nam is, cui credita est eorum custodia, licet aliquid ex eis auferat, hac lege non
tenetur.
Digestum 10. Marcianus Deportatur, qui hominem
in area: immiserit, eumque deposuerit in templo,
si quidem is egressus ex arca, res quaɛdam de
templo clepserit.
Digestum 14. Papianus. Judicium peculatus etiain
adversus hæredes competit. Nam in eo de pecuniis
ablatis est quæstio.
Lib. 1. tit. 12, digesto 2. Si quis rem voverit,
obligatur ipse, non res. Cum autem soluta res fue
rit, ipsa quidem sacra non efficitur, sed liberatur
is, qui promisit. Ceterum tali voto teuentur patres
familiarum, puberes; non etiam ii, qui adhuc in
potestate sunt, absque patrum vel dominorum au1240
Βιβ. μη', τίτ. ιγ', δίγ. 5, Ουλπιανός. Η τοῦ ἱερωσύ
λου ποινὴ ἀπὸ τῆς ποιότητος τῶν προσώπων, καὶ
τοῦ ἁμαρτήματος, καὶ τοῦ καιροῦ, καὶ τῆς ἡλικίας
καὶ τῆς φύσεως, ή βαρυτέρα ή ελαφροτέρα επιφέ
ρεται. Τινὲς γὰρ θηρίοις παραδίδονται, τινές φου
κίζονται. Με μετρημένη δὲ ποινή ἐστι τὸ θηρίοις
παραδοθῆναι τὸν νυκτερινὴν ἱερόσυλον· τὸν ἡμερινὸν
δὲ μέτριόν τι ἱεροσυλοῦντα μεταλλίζεσθαι· τὸν δὲ
τίμιον δεπορτατεύεσθαι, διηνεκεῖ ἐξορίᾳ παραπέμ
πεσθαι,
Δίγεστον θ'. Crimen δεπεκουλάτους μετά πεντα
τίαν τοῦ ἁμαρτηθῆναι οὐ κινείται.
Δίγεστον ια' Pauli. Οἱ ἱερόσυλοι κεφαλικώς κολά
ζονται. Ἱερόσυλοι δέ εἰσιν οἱ τοὺς δημοσίους ναούς
κλέπτοντες. Οἱ δὲ τὰ ἰδωτικά σάκρα καὶ τοὺς μια
κροὺς ναοὺς ἀφυλάκτους ὄντας κλέπτοντες, ἧττον
μὲν τῶν ἱεροσύλων, πλέον δὲ τῶν κλεπτών τιμω
ρούνται
Ο ἐξωτικὸς ὑποκλέπτων τὰ ἱερὰ ὑπόκειται τῷ
δεπεκουλάτους, τῷ περὶ ἐρημώσεω. Ο γὰρ πιο
πιστευμένος τὴν αὐτῶν φυλακήν, κἂν ὑφέληταί τι ἐξ
αὐτῶν, οὐχ ὑπόκειται τούτῳ τῷ νόμῳ.
Αίγ. ιβ'. Μαρκιανός. Δεπορτατεύεται ὁ ἐμβαλών
ἄνθρωπον ἐν κιβωτίῳ, καὶ παραθέμενος αὐτὸν ἐν
ναῷ, ἐὰν ἐκεῖνος, ἐξιὼν τῆς κιβωτού, κλέψῃ τινά
τοῦ ἱεροῦ.
Δίγεστον:ς' Παπιανοῦ. Τὸ δεπεκουλάτους και
κατά κληρονόμους ἁρμόζει. Περὶ γὰρ χρημάτων
ὑφαιρεθέντων ἐν αὐτῷ ἐστιν ἡ ζήτησις.
Βιδ. ν', τίτ. ιβ', δίγεστον β' Ουλπιανοῦ. Ἐάν τις
πράγμα καρποφορήσῃ, γίνεται αὐτὸς ἔνοχος, οὐ
μὴν τὸ πράγμα. Οτε δὲ καταβληθῇ τὸ πράγμα,
αὐτὸ μὲν ἱερὸν γίνεται· ἐλευθεροῦται δὲ ἐπαγγειλάμενος. Περὶ δὲ τῆς τοιαύτης επαγγελίας ἀνέχονται
αὐτεξούσιο: Έφηβοι οὐ μὴν καὶ ὑπεξούσια,
Annibalis Fabrot notæ.
Ilem Sopater. in Divisione questionum. pag. 350:
Αποροῦντες οἱ ἄνθρωποι τί καὶ δράσειαν, μία
εύρον ταύτην καταφυγὴν τὸ τοῖς θεοῖς παραθέσθαι
τα χρήματα, τὸ τοῖς ἱεροῖς πρὸς φυλακὴν χρήσασθαι
τῶν χρημάτων. Οθεν λαθών οὗτος καὶ τοὺς αὐ
τοὺς ἐν παρέργῳ θέμενος, οὐκ αἰδεσθεὶς τὸν τόπον,
οὐ τοὺς ἐφόρους δαίμονας, ὑφείλετο τὰ χρήματα·
Cum dubitarent homines quid agendum esset, hoc
unum invenerunt effugium ut pecunias diis commendarent, et ad custodiam pecuniarum locis sacris
nterentur. Unde hic delitescens. deque diis parum
sollicitus, nec locum rereritus, aut inspectores
deos, pecunias sustulit. V. Syrianum in Hermogene, p. 285. Quintilianus, declam. 252: Eadem
pecunia sublata ex privato furtum erit: ex sacrario
temploque sacrilegium. Idem scilicet sentit ac Claudius Saturninus in l. aut facta 16, § 5 De pan.,
locam facere utidem vel furtum, vel sacrilegium
sit. Atqui divi Severus et Antoninus rescripserunt,
furti actionem, non sacrilegii esse. Theodorus B1samon hoc dissidium ita componit ad Photij Nomocan. tit. 2. c. 2. in âne: Ὁ μὲν ἰδιωτικά χρή
ματα κλέπτων, κἂν ἐξ ἱεροῦ τόπου, κλέπτης ἐστίν.
'Ο δὲ τὰ ἀνατεθειμένα τῷ Θεῷ κλέπτων κἂν ἐξ
ιδιωτικού τόπου κλέψῃ, ως ιερόσυλος ἐνέχεται
πλὴν ἐπεὶ εἰσί τινα ἱερὰ μὴ ἀνατεθειμένα τῷ Θεῷ
ὡς τὰ ἰδικῶς ἡμῖν διαφέροντα εἰκονίσματα, καὶ
λοιπά μήπως ναοίς, ἢ μοναστηρίο; ἀνατεθέντα,
κατά τοῦτο λέγει τὸ ις' κεφ. τοῦ ιθ' τίτ. τὸν τόπον
ποιεῖν τὴν κλοπήν, ἢ τὴν ἱεροσυλίαν. Οὐ γὰρ τερά
συλής ἐστιν ἡ κλέψας τὸ μηδέ τω καθιερωθέν • Qui privatas quidem res suffuratur, tametsi ex loco sacro furetur, für est: qui autem Deo dedicata furatur, lametsi ex loco privato suffuratus sit, sacrilegii tenetur.
Sed sunt quædam res sacre, Deo nou dedicatæ, ut
imagines, qua ad nos privatim pertinent, et celera
quæ nondum sunt templis vel monasteriis dedicatn,
et ea ratione dicit 16 caput tit. 19, locum facere
furtum vel sacrilegium. Non enim sacrilegus est, qui
rem nondum consecratam furatur.
Digestum 6 Ulpian.: Damnantur ad bestias,
θηρίοις παραδίδονται, dantur ad bestias, ut in l.
Circumcidere 11, D. Ad leg. Corn. de sicar. Onisit
poenam vivicouburii, cujus meminit IC. in I. 5 D.
Ad leg. Jul. peculal. Salvianus vi De Provid. S1crilegus suis criminibus concrematur. Gertullian. Ad
Scapulam, circa finem: Pro Deo vivo cremamur,
quod nec sacrilegi, nec hostes publici, verum nec tot
majestat's rei pati solent.
Aliqui suspenduntur in furca. φουρκίζονται,
Cruci suffiguntur. Vide Glossarium nostrum ad
Anastasii Hist. ecclesiasticam in hoc verbo.
Incustodita compilant. Κλέπτοντες. Edict -
las incustoditas tentaverunt, 1. 9; cod, libro 11,
tit. 1 Justitit. rasa sacra; Justinianus, donaria, id
est, ἱερὰ ἀναθήματα,
col. 1241–1242page 83 of 129
PG 138:1241παρὰ γνώμην τῶν πατέρων καὶ δεσποτών. Εἰ δέ τις τὸ δέκατον μέρος τῶν αὐτοῦ καρποφορήσῃ πραγμάτων, ἕως ἂν αὐτὸ χωρήσῃ, οὐ παύεται εἶναι τῆς οὐσίας αὐτοῦ. Εἰ δὲ τελευτήσῃ μὴ χωρίς σας, ἐνέχονται οἱ κληρονόμοι αὐτοῦ. Διαβαίνει γάρ εἰς κληρονόμους ή της καρποφορίας ἐνοχή. Τίτ. ις', είγ. ι' Ουλπιανοῦ. Τα σάκρα οὐκ εἰσὶ πούβλικα. Λέγει δὲ ἐν τῷ ῥητῷ ποιά εἰσι τὰ πού όλικα. τίτ. α'. Σοφία νόμου ἐστὶν ἡ γνώ σις τῶν θείων καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων. Βιβ. β', τίτ. α'. Σάκρα ἐστὶ τὰ ὀρθῶς καὶ διὰ τοῦ ἱερέως τῷ Θεῷ ἀνιερωμένα· ὡς οἱ ναοὶ καὶ τὰ σκεύη ἅτινα ούτε πιπράσκεται, οὔτε ὑποτίθεται, εἰ μὴ δι' ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων. Καὶ τοῦ ναοῦ δὲ καταπεσόντος, μένει ὁ τόπος ἱερός. Οὐκ ἔστι δὲ σάκρος, ὅν τις κατ' οἰκείαν αὐθεντίαν ὡς σάχρον ποιήσῃ. Τίτο τοῦ αὐτοῦ. Ὁ κατὰ τύχην εὑρὼν θησαυρὸν ἐν σάκρῳ τόπῳ δεσπόζει αὐτοῦ. Τίτλος ς'. Τὰ σάκρα οὐκ οὐσουκαπιτεύεται. γ', τίτλος ιθ'. Οὐκ ἰσχυρῶς τὰ σάκρα τις Επερωτάται. Τίτλος κγ'. Οὐδεὶς ἂν εἰδήσει ἀγοράζει σάκρον. Εἰ δὲ ἀπατηθεὶς ἡγόρασεν, ὡς ἰδιωτικόν, κινεῖ τὴν ἐξέμπτο ἐπὶ τὸ διαφέροντα. Τίτ. κς'. Οὐκ ἐῤῥωμένος, εντέλλομαί σοι ἱεροσυλῆσαι. Κἂν γὰρ ἐντεῦθεν μὴ ζημιωθῇς τι, οὐδεμίαν ἀγωγὴν ἔχεις κατ᾿ ἐμοῦ. Τίτ. κα'. Εστιν ὅτε κατὰ πλάνην Ινδεβίτω; δια δόμενον οὐ ξεπετιτεύεται· ὡς ἐπὶ τῶν ληγατευομέν μένων εὐαγέσιν οἴκοις σκοπῷ θρησκείας ή εύσε βείας. δ', τίτ. ις'. Ἐὰν ὁ κελευσθείς περα σχεῖν εὐαγέσι τόποις ληγᾶτον ἢ φιδεῖκόμισσον ὑπερ θῆται, καὶ εἰς δίκην κληθῇ, διπλοῦν τὸ καταλειφθέν δίδωσιν, Τίτλος ιε'. Προσιτώριον Ιντέρικ τον αρμόζει, ἵνα μηδεὶς ἐν σάκρῳ κτίσῃ. Τίτλος ις'. Τὸ ληγατευόμενον εὐαγέσι τόποις ἐξ ἀρνήσεως διπλασιάζεται. Τίτλος ιη'. Ο δεπεκουλάτους ἁρμόζει κατὰ τῶν Ιεροσύλων. Περὶ ἱερέων. Β.6. β', τίτ. δ', δίγ. β', Οὐλπ. Οὐ χρὴ καλεῖν εἰς δίκην ἱερέα ἐν ὅσῳ ἱερατεύει, οὔτε τοὺς μὴ δυναμέ τους διὰ τὴν τοῦ τόπου θρησκείαν ἐξ αὐτοῦ ἀναχο ρῆσαι. μοναστικὴν φιλοσοφίαν Οὔτε τοὺς μὴ δυναμένους διὰ τὴν τοῦ τόπου θρησκείαν ἐξ αὐτοῦ ἀναχωρήσαι, ήγουν τους εγκλείστους μονα χούς ἢ τοὺς προσμοναρίους Καθολικὴ γὰρ ἦν τότε ἡ Ἐκκλησία έχοντα προσμονάριον Νικόλα». προς μονάριον
παρὰ γνώμην τῶν πατέρων καὶ δεσποτών. Εἰ δέ ctoritate. Quod si quis decimam partem bonorun
τις τὸ δέκατον μέρος τῶν αὐτοῦ καρποφορήσῃ
πραγμάτων, ἕως ἂν αὐτὸ χωρήσῃ, οὐ παύεται
εἶναι τῆς οὐσίας αὐτοῦ. Εἰ δὲ τελευτήσῃ μὴ χωρίς
σας, ἐνέχονται οἱ κληρονόμοι αὐτοῦ. Διαβαίνει γάρ
εἰς κληρονόμους ή της καρποφορίας ἐνοχή.
Τίτ. ις', είγ. ι5' Ουλπιανοῦ. Τα σάκρα οὐκ εἰσὶ
πούβλικα. Λέγει δὲ ἐν τῷ ῥητῷ ποιά εἰσι τὰ πού
όλικα.
Institutione a', τίτ. α'. Σοφία νόμου ἐστὶν ἡ γνώσις τῶν θείων καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων.
Βιβ. β', τίτ. α'. Σάκρα ἐστὶ τὰ ὀρθῶς καὶ διὰ τοῦ
ἱερέως τῷ Θεῷ ἀνιερωμένα· ὡς οἱ ναοὶ καὶ τὰ σκεύη
ἅτινα ούτε πιπράσκεται, οὔτε ὑποτίθεται, εἰ μὴ δι'
ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων. Καὶ τοῦ ναοῦ δὲ καταπεσόντος, μένει ὁ τόπος ἱερός. Οὐκ ἔστι δὲ σάκρος, ὅν τις
κατ' οἰκείαν αὐθεντίαν ὡς σάχρον ποιήσῃ.
Τίτο τοῦ αὐτοῦ. Ὁ κατὰ τύχην εὑρὼν θησαυρὸν
ἐν σάκρῳ τόπῳ δεσπόζει αὐτοῦ.
Τίτλος ς'. Τὰ σάκρα οὐκ οὐσουκαπιτεύεται.
Institut. γ', τίτλος ιθ'. Οὐκ ἰσχυρῶς τὰ σάκρα τις
Επερωτάται.
Τίτλος κγ'. Οὐδεὶς ἂν εἰδήσει ἀγοράζει σάκρον.
Εἰ δὲ ἀπατηθεὶς ἡγόρασεν, ὡς ἰδιωτικόν, κινεῖ τὴν
ἐξέμπτο ἐπὶ τὸ διαφέροντα.
Τίτ. κς'. Οὐκ ἐῤῥωμένος, εντέλλομαί σοι ἱεροσυ
λῆσαι. Κἂν γὰρ ἐντεῦθεν μὴ ζημιωθῇς τι, οὐδεμίαν
ἀγωγὴν ἔχεις κατ᾿ ἐμοῦ.
Τίτ. κα'. Εστιν ὅτε κατὰ πλάνην Ινδεβίτω; δια
δόμενον οὐ ξεπετιτεύεται· ὡς ἐπὶ τῶν ληγατευομέν
μένων εὐαγέσιν οἴκοις σκοπῷ θρησκείας ή εύσε
βείας.
Institutione δ', τίτ. ις'. Ἐὰν ὁ κελευσθείς περασχεῖν εὐαγέσι τόποις ληγᾶτον ἢ φιδεῖκόμισσον ὑπερθῆται, καὶ εἰς δίκην κληθῇ, διπλοῦν τὸ καταλειφθέν
δίδωσιν,
Τίτλος ιε'. Προσιτώριον Ιντέρικ τον αρμόζει, ἵνα
μηδεὶς ἐν σάκρῳ κτίσῃ.
Τίτλος ις'. Τὸ ληγατευόμενον εὐαγέσι τόποις ἐξ
ἀρνήσεως διπλασιάζεται.
Τίτλος ιη'. Ο δεπεκουλάτους ἁρμόζει κατὰ τῶν
Ιεροσύλων.
Περὶ ἱερέων.
Β.6. β', τίτ. δ', δίγ. β', Οὐλπ. Οὐ χρὴ καλεῖν εἰς
δίκην ἱερέα ἐν ὅσῳ ἱερατεύει, οὔτε τοὺς μὴ δυναμέ
τους διὰ τὴν τοῦ τόπου θρησκείαν ἐξ αὐτοῦ ἀναχορῆσαι.
suorum voverit, donec eam separaverit, in ipsius
esse patrimonio non desinit. Sin prius decesserit,
quam separationem fecerit, hæredes ejus tenentur.
Quippe transit ad hæredes voli obligatio.
Tit. 16, digesto 17, Ulpianus. Sacra non referuntur inter publica. Traditur autem in eo textu
quænam sint publica.
Ex institutione prima, titulo primo. Jurisprudentia
est divinarum atque humanarum rerum notitia.
Llb. n, tit. 1. Sacræ res sunt, quæ rite ac per
sacerdotem Deo consecratæ sunt, veluti templa et
vasa sacra, quæ nec distrahuntur, nec obligantur,
nisi ex causa redemptionis captivorum. Ac templo
dirulo, locus ipse manet sacer. Nec sacrum est,
quod auctoritate sua quasi sacrum quis fecit
Eodem titulo. Qui fortuito casu thesaurum invenerit in loco sucro, dominium cjus consequitur.
Til. 6. Res sacrae non usucapiuntur.
Institutione 3, tit. 19. Nullius est momenti, si
quis res sacras stipnictur.
Tit. 23. Nemo sciens emit rem sacram.
Si vero
deceptus emerit veluti rem privatam, agit ex emplo ad id, quod ejus interest.
Tit. 26. Non valet, si tibi manolo, ut sacrilegium committas. Licet enim dammum aliquol
inde acceperis, actionem adversus me nullam
habes.
Til. 57. Est et ubi per errorem solutum indebitum, non repetitur: sicut in iis, quæ legantur
venerabilibus domibus, religionis aut pietatis intuitu.
Institut. 4, tit. 6. Si is, qui jussus est prostare venerabilibus locis legatum, aut fideiconmissum moram interposuerit, et in jus vocatus
fuerit, id quod relictum est, duplum solvit.
Tit. 15. Prohibitorium interdictum etiam tunc
competit, ne quis in loco sacro ædificet,
Tit. 16. Quod locis venerabilibus legatur, ex
inficiatione fit duplum.
Til. 18. Lex de peculatu competit adversus
sacrilegos.
De sacerdotibus.
Lib. 1, tit.4, digesto 2. Ulpianus. In jus vocare
scerdotein non oportet, dum sacerdotale
munus obit; nec eos, qui propter loci religionein,
ex eo se movere nequeunt.
Annibalis Fabroti notæ.
T 126, Ut sacrilegium. Ex lege 22, & Qui
:lem De Mand. Nec enim haec sunt in Instit.
Theoph.
Sacerdotem. IC. Pontificem dium sacra facit;
id enim non tantum honori personarum, sed et
majestati Dei indulgetar, cujus saris vacare sacerdotes oportet, ut est in l. Non distingucmus 52,
§3, D. De recept, qui arb.
Εx eo se movere. Discedere ab eo siue religione non possunt: quosdam cnim exsilia
loro tenent, quasdam sacerdotia, ut ait Seneca.
To tranquillitate Greci al 1.2 D. De in ius rec., id
quod de pagana superstitions Jurisconsultus dixeral, ad μοναστικὴν φιλοσοφίαν transtulere. Theodorus Mermopolites in Regis colice: Οὔτε τοὺς
μὴ δυναμένους διὰ τὴν τοῦ τόπου θρησκείαν ἐξ
αὐτοῦ ἀναχωρήσαι, ήγουν τους εγκλείστους μοναχούς ἢ τοὺς προσμοναρίους Nec eos qui proper
loci religionem inde sccedere non possunt, id est in
clusos monachos, vel mansionarios, Leo Grammaticus: Καθολικὴ γὰρ ἦν τότε ἡ Ἐκκλησία έχοντα προςμονάριον Νικόλα». Perperam in Regio codice legitur, προς μονάριον Tunc enim catholica erat
Ecclesia habens mansionarium cognomento Nice-
col. 1243–1244page 84 of 129
PG 138:1243Β.5. γ'. τίτ. γ', δίγ ιη', Μοδεστ. Εὐλογός έστιν αἰτία τοῦ καὶ μετὰ προκαταρξιν ἀλλαγῆναι τὸν προκουράτορα, τοῦ γενέσθαι αὐτὸν ἱερέα. Βιβ. δ', τίτ. η', δίγ. λη' Ἐὰν ἱερεὺς γένη ται ὁ κομπρομισάριος, οὐκ ἀναγκάζεται ψηφίζεσθαι. Περὶ δὲ ὧν μετὰ τὴν ἱερωσύνην γέγονε κουπρομ σάριος, ἀναγκάζεται. Βιδ. ε', τίτ. γ΄, δίγ. ν', Παπιανός. Ἐὰν ὁ τεστάτωρ εἴπῃ μνημεῖον αὐτοῦ γενέσθαι, κατὰ μὲν ἀκρίβειαν, οὐκ ἔστιν ἀγωγὴ κατὰ τῶν κληρονόμων εἰς τὸ πα σαι· ὅμως μέντοι διὰ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν ἱερέων ἀναγκάζεται πειθαρχῆσαι τῷ τελευτήσαντι. Βιδ. ια', τίτ. Γ', 3 γ. ξ' Γαΐου. Ἐὰν παρὰ χέλευ σιν βασιλέως ἢ ἱερέως ἐκβαλὼν τὸν ἐξ ἄλλου εἰς τόπον διαφέροντά μοι ταφέντα, ἢ τὰ τεθέντα ὀστέα, συνέχομαι τῇ ἰνιουριάρουμ. Τίτ. ιη', δίγ. ε' Ουλπιανοῦ. Οἱ τάφοι πελεύσει τῶν ἱερέων ἀνανεούνται. Βιβ. κδ', τίτλος α', δίγεςτον ξα'. Διαζευχθείς δύναται γενέσθαι ιερέα. Βιδ. λα', δίγ. ση', θέμ. κλ'. Ἐὰν δὲ ἐν ἐπιστολῇ δωρήσωμαι τῷ υἱῷ μου κτῆμα, οι χρησάμενος ἐν αὐτῇ βήματα οιδε κόμισσα, καὶ παραθῶμαι τὴν ἐπιστολὴν ἐν ἱερῷ, καὶ γράψω τῷ ἱερεῖ οὕτως ο τῆς βουλῆς μου· μετὰ τελευτήν μου θέλω δοθῆναι τῷ υἱῷ μου· καὶ ἀποθάνω ἀδιά θετος ἐπὶ πολλοῖς κληρονόμοις· λαμβάνει ὁ παῖς τὰ ἐν τῇ ἐπιστολῇ κτήματα. Β.6. λγ', τίτ. α', δίγεστον κ'. Ἐάν λησ γατεύσω τοῖς ἱεροφύλαξε νομίσματα δίδοσθαι τῷ καιρῷ τῆς ἑορτῆς αὐτῷ τῷ ἱερῷ· δοκῶ διηνεχῶς τὰ δέκα νομίσματα ἐτήσια καταλιπεῖν. Β.Π. με', τίτ. ε', δίγ. γ', Ο νεωκόρος λαβὼν ἐπὶ παραφυλακήν διαθήκην, ἐνάγεται τῷ Τίτλος σ', δίγεστον α', Ούλπιαν. Ἡ φυλακὴ τῶν ἱερῶν τοῖς προεστῶσιν αὐτῶν ἐπιτρέπεται. "Εγκλειστη. Οποιοι είσιν οἱ τόποι οἷστισιν ἑαυτοὺς περικλείουσιν οἱ λεγόμενοι στηλίτα. στηλία τις πρώτον. Εάν ἱερεὺς ἢ ἀρχιερεὺς γένηται ὁ αἱρετός δικαστής, Μετὰ τὴν ἱε ρωτώ ην. Κατὰ μὲν ἀκρίβειαν, διαζευχθείς Π
Lib. m. tit. 3, digesto 18, Molestinus. Causa
justa est, cur etiam post litis contestationem muLetur procurator, quod factus sit sacerdos.
Lib. iv, tit. 8, digesto 32, Paulus. Si sacerdos(98) factus fuerit judex compromissarius, non
cogitur sententiam dicere. De iis vero, quorum
causa post depositum sacerdotinm factus
est judex compromissarius, ferre sententiam cogitur.
Lib. v, tit. 3. digesto 50, Papianus. Sj testator
sibi monumentum fieri jusserit, subtili quidem
jure (f) nulla competit adversus hæredes actio,
ut id faciant, sed tamen per imperatorem et sacerdoles coguntur, ut obsequium defuncto preslent.
Lib. xi, tit. 7. digestumn 7 Gii. Si princeps
aut sacerdos mihi non permiserit, ut ab alio illatum in locum qui ad me pertinet, aut ossa ibidem
sepulta ejicl:m, injuriarum actione teneor.
Tit. 8, digesto 5, Ulpianus. Sepulcra jussa pontificum interveniente reficiuntur.
Lib. xxiv, tit. 1, digesto 61, Hermogenianus.
Disordio separatus, deri sacerdos potest.
Lib. xxxı, \digesto 78, themate 27, Papianus.
Si per epistolam filio meo prædia donavero, non
usus in ea verbis f.deicommissi, atque illam epistolam in æde sacra deposuero, et in hanc sententiam sacerdoti scripsero: Instrumentum voluntatis
meæ; post mor:em, filio meo tradi volo; et postea
moriae, nullo lestamento con lito, pluribus hærelibus exstantibus: filius ea prædia, quorum in epistoli mentio fit, accipit.
Lib. xxxi, tit. 1, digesto 26, Scævola. Si legavero hierophylacibus hou: est, ediluis] deremu
solidus, qui solvantur tempore festivitatis eorum:
cos decem solidos annuos templo videor in perp.-
tuum relinquere.
Lib. xum, tit. 5, digesto 3, Ulpianus. Æditnus,
qui testamenti tabulas custodia causa suscepit,
interdicto de tabulis exhibendis convenitur.
Tit. 6, digesto 4, Ulpianus. Custodia templorum
manda:ur iis, qui sacris ædibus sunt præpositi.
Β.5. γ'. τίτ. γ', δίγ ιη', Μοδεστ. Εὐλογός έστιν
αἰτία τοῦ καὶ μετὰ προκαταρξιν ἀλλαγῆναι τὸν
προκουράτορα, τοῦ γενέσθαι αὐτὸν ἱερέα.
Βιβ. δ', τίτ. η', δίγ. λη' Pauli. Ἐὰν ἱερεὺς γένηται ὁ κομπρομισάριος, οὐκ ἀναγκάζεται ψηφίζεσθαι.
Περὶ δὲ ὧν μετὰ τὴν ἱερωσύνην γέγονε κουπρομ
σάριος, ἀναγκάζεται.
Βιδ. ε', τίτ. γ΄, δίγ. ν', Παπιανός. Ἐὰν ὁ τεστάτωρ
εἴπῃ μνημεῖον αὐτοῦ γενέσθαι, κατὰ μὲν ἀκρίβειαν,
οὐκ ἔστιν ἀγωγὴ κατὰ τῶν κληρονόμων εἰς τὸ πα
σαι· ὅμως μέντοι διὰ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν ἱερέων
ἀναγκάζεται πειθαρχῆσαι τῷ τελευτήσαντι.
Βιδ. ια', τίτ. Γ', 3 γ. ξ' Γαΐου. Ἐὰν παρὰ χέλευσιν βασιλέως ἢ ἱερέως ἐκβαλὼν τὸν ἐξ ἄλλου εἰς
τόπον διαφέροντά μοι ταφέντα, ἢ τὰ τεθέντα ὀστέα,
συνέχομαι τῇ ἰνιουριάρουμ.
Τίτ. ιη', δίγ. ε' Ουλπιανοῦ. Οἱ τάφοι πελεύσει
τῶν ἱερέων ἀνανεούνται.
Βιβ. κδ', τίτλος α', δίγεςτον ξα'. Hermogenianus.
Διαζευχθείς δύναται γενέσθαι ιερέα.
Βιδ. λα', δίγ. ση', Papiani, θέμ. κλ'. Ἐὰν δὲ ἐν
ἐπιστολῇ δωρήσωμαι τῷ υἱῷ μου κτῆμα, οι χρησά
μενος ἐν αὐτῇ βήματα οιδε κόμισσα, καὶ παραθῶμαι
τὴν ἐπιστολὴν ἐν ἱερῷ, καὶ γράψω τῷ ἱερεῖ οὕτως ο
To instrumentum τῆς βουλῆς μου· μετὰ τελευτήν
μου θέλω δοθῆναι τῷ υἱῷ μου· καὶ ἀποθάνω ἀδιά
θετος ἐπὶ πολλοῖς κληρονόμοις· λαμβάνει ὁ παῖς τὰ
ἐν τῇ ἐπιστολῇ κτήματα.
Β.6. λγ', τίτ. α', δίγεστον κ'. Scavola. Ἐάν λησ
γατεύσω τοῖς ἱεροφύλαξε νομίσματα δίδοσθαι τῷ
καιρῷ τῆς ἑορτῆς αὐτῷ τῷ ἱερῷ· δοκῶ διηνεχῶς τὰ
δέκα νομίσματα ἐτήσια καταλιπεῖν.
Β.Π. με', τίτ. ε', δίγ. γ', Ulpian. Ο νεωκόρος
λαβὼν ἐπὶ παραφυλακήν διαθήκην, ἐνάγεται τῷ de
tabulis exhibendis.
Τίτλος σ', δίγεστον α', Ούλπιαν. Ἡ φυλακὴ τῶν
ἱερῶν τοῖς προεστῶσιν αὐτῶν ἐπιτρέπεται.
Annibalis Fabroti notæ.
nodo sententiam ferre debet: sacerdos nimirum
qui arbitriam recepit, cogi potest ut sententiam
dicat. Is autem qui ante sacerdotium arbitrium
recepit, sacerdotio postea obveniente, cogendus
non est, officio quod suscepit perfungi. Dele igitur
verbum depositum, quod hujus loci sententiam
corrumpit.
laum. Man-ionarius a manendo dictus videtur, quod cæterum si postea suscepit, iste quoque omniin Ecok sia permaneret officio sun peragendo. De
quo B. Gregorius Dialogorum lib. i, cap. 5. De
inensis seu reclu-is vide Glossarium nostrum ad
Cedrenuum in v. "Εγκλειστη. Scholiastes Synopsens
Basilicon, lib. vi, iut. 8, at 1. 2: Οποιοι είσιν οἱ
τόποι οἷστισιν ἑαυτοὺς περικλείουσιν οἱ λεγόμενοι
στηλίτα.· Quales sunt loci quibus se includunt qui
dicuntur stelite seu columnarii. Theodorus Sindita, Catechesi xxxvi, Suilita in primis, etc. στηλία
τις πρώτον. Ergo audiendi non sunt qui legunt in
d. 1. 2 Inde semoveri non possunt.
Lib. iv, rit. 8, dig. 33. Si sacerdos. Si arbiter saerdos factus fuerit, non cogitur senten -
tiam dicere. Basilicalib vit, tit. 2, c. 53, § 3: Εάν
ἱερεὺς ἢ ἀρχιερεὺς γένηται ὁ αἱρετός δικαστής,
etc. Si arbiter sacerdos aut episcopus factus sit.
Post depositum sacerdotium: Μετὰ τὴν ἱε
ρωτώ ην. Sic cliam Basilica d $ 5. Jurisconsultus,
Lib. v. tit. 3. Subtili quidem jure. Κατὰ μὲν
ἀκρίβειαν, stricto jure; hoc enin mandatum Dul
lam obligationem parit, 1. Quintus Mutius 7, D. De
ann. legat
Et sacerdotes. Scholiastes Basilic. lib. XLII,
tit. 1, c. 50, p. 639, per episcopum, ex l. 45 C. De
episc et cleric.
Lib. xxiv. tit. 1, dig. Gl. Divortio. Melius in
litto Peirescii, bona gratia διαζευχθείς Bona gratia scparatus. Vide leg. 6.), 81 D. De divor.
Π
col. 1245–1246page 85 of 129
PG 138:1245Βιβλίον ν', τίτλος ε', δίγεστον ιγ', Ούλπιαν. Ο παντελῶς δικάσαι μή δυνάμενος ὡς γε νόμενος Ιερεύς. τίτ. κε'. Ἐν ταῖς ἐπαρχίαις καὶ οἱ ἐπίσκοποι σὺν τοῖς ἐκδίκοις ἐπιτρόπους διδόασιν, Ενθα μή ἐστιν οὐσία ὑπὲρ τὰ φ' νομίσματα. Περὶ Ἰουδαίων. Βιβλίον κλ', τίτ. α', δίγε τον ιζ'. Καὶ Ἰου δαῖοι τῶν μὴ Ἰουδαίων επιτρέπουσι, καὶ τὰ λοιπά λειτουργοῦσι, χωρὶς τῶν χραινόντων τὴν θρησκείαν αὐτῶν. Βιβλίον μη', τίτ. η', δίγεστον ια'. Τοῖς Ἰου δαίοις ἀφίεται τὰ ἴδια τέκνα περιτεμεῖν. Εἰ δὲ πε ριτέμωσιν ἕτερον, ὡς οἱ εὐνουχίζοντες τιμωροῦνται. Βιβ. ν', τίτ. β', δίγεστον γ'. Ούλπιαν. Οἱ Ἰου δαῖοι τὰς μὴ βλαπτούσας τὴν θρησκείαν αὐτῶν τιμάς ἐξ ἀνάγκης πράττουσιν. Περὶ θυσιῶν, καὶ ἀστρολόγων, καὶ μάντεων, καὶ φαρμάκων, καὶ τῶν παρατρεπόντων τινὰς εἰς ἀπηγορευμένας θρησκείας. Βιβλίον θ', τίτ. β', δίγ. ζ', Ούλπιαν. Ο φάρμακον ἀντὶ ἱατρείας δούλῳ δεδωκώς υπόκειται ὡ; αἰτίαν θανάτου παρασχών, καὶ προπετώς δοὺς φάρμαχον, ὡς ὁ Γάϊος διγέστω η'. Δίγ. θ', Ο'λπ. Ἰατρῖνα εἰ μὲν τῇ δούλῃ δὲν φάρο μακον, ἡ δὲ λαβούσα τελευτήσῃ, χώρα τῇ ἐμφάκτουμε εἰ δὲ χερσὶν οἰκείαις Ιατρίνα τὸ φάρμακον ὑπέβαλεν, ὁ ᾿Ακουΐλιος ἁρμίζει, ὡς ὅτε ἀλείψῃ τινὰ φάρμακον, [ἶσο φαρμάχῳ) ἢ ἐμβάλῃ αὐτὰ διὰ στόματος ή κλυπτή ρος βία ή συμβίου συμβουλής]. Βιβλίον ι', τίτλο; β', είγε στον δ'. Οὐ διαιρούνται ποσθία τὸ περιέχον δέρμα τον βάλανον τοῦ αἰδείου, 8 καὶ τέμνουσιν οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ Αἰγύπτιοι, λέγουσι τὴν τοιαύτην τομήν περιτομήν
Βιβλίον ν', τίτλος ε', δίγεστον ιγ', Ούλπιαν. Ο
παντελῶς δικάσαι μή δυνάμενος excusatur, ὡς γενόμενος Ιερεύς.
Institutione a', τίτ. κε'. Ἐν ταῖς ἐπαρχίαις καὶ
οἱ ἐπίσκοποι σὺν τοῖς ἐκδίκοις ἐπιτρόπους διδόασιν,
Ενθα μή ἐστιν οὐσία ὑπὲρ τὰ φ' νομίσματα.
Περὶ Ἰουδαίων.
Βιβλίον κλ', τίτ. α', δίγε τον ιζ'. Mod. Καὶ Ἰου
δαῖοι τῶν μὴ Ἰουδαίων επιτρέπουσι, καὶ τὰ λοιπά
λειτουργοῦσι, χωρὶς τῶν χραινόντων τὴν θρησκείαν
αὐτῶν.
Βιβλίον μη', τίτ. η', δίγεστον ια'. Mod. Τοῖς Ἰου
δαίοις ἀφίεται τὰ ἴδια τέκνα περιτεμεῖν. Εἰ δὲ πε
ριτέμωσιν ἕτερον, ὡς οἱ εὐνουχίζοντες τιμωρούν
ται.
Βιβ. ν', τίτ. β', δίγεστον γ'. Ούλπιαν. Οἱ Ἰου
δαῖοι τὰς μὴ βλαπτούσας τὴν θρησκείαν αὐτῶν τιμάς
ἐξ ἀνάγκης πράττουσιν.
Περὶ θυσιῶν, καὶ ἀστρολόγων, καὶ μάντεων, καὶ
φαρμάκων, καὶ τῶν παρατρεπόντων τινὰς εἰς
ἀπηγορευμένας θρησκείας.
Βιβλίον θ', τίτ. β', δίγ. ζ', Ούλπιαν. Ο φάρμακον
ἀντὶ ἱατρείας δούλῳ δεδωκώς υπόκειται in factum,
ὡ; αἰτίαν θανάτου παρασχών, καὶ προπετώς δοὺς
φάρμαχον, ὡς ὁ Γάϊος διγέστω η'.
Δίγ. θ', Ο'λπ. Ἰατρῖνα εἰ μὲν τῇ δούλῃ δὲν φάρο
μακον, ἡ δὲ λαβούσα τελευτήσῃ, χώρα τῇ ἐμφάκτουμε
εἰ δὲ χερσὶν οἰκείαις Ιατρίνα τὸ φάρμακον ὑπέβαλεν,
ὁ ᾿Ακουΐλιος ἁρμίζει, ὡς ὅτε ἀλείψῃ τινὰ φάρμακον,
[ἶσο φαρμάχῳ) ἢ ἐμβάλῃ αὐτὰ διὰ στόματος ή κλυπτήρος βία ή συμβίου [ms. συμβουλής].
Βιβλίον ι', τίτλο; β', είγε στον δ'. Οὐ διαιρούνται
Lib. 1,tit. 5, digesto 13, Ulpianus. Qui omnino
judicis officio fungi non potest, excusatur, veluti
qui sacerdos factus est.
Institut. 1. tit. 20. In provinciis episcopi quoa
que cum defensoribus dant tutores, ubi patrimonium quingentos solidos non excodit.
De Judais.
Lib. XXVII,
tit. 4, digestum 17, Modestinus.
Judæi quoque tutores sunt eorum qui non sunt
Judzi, et reliqua munera prastant: iis exceptis,
quæ religionem ipsorum polinunt.
Lib. xLv111, tit. 8, digestum 11, Modestinus. Judæis
filios suos circumcidere permittitur. Quod si
alium circumciderint, puniantur ut castrantes
Lib.L. tit. 2, digestum 3 Ulpianus. Judæi honores,
qui religionem ipsorum non lædunt, necessario gerere coguntur.
De sacrificiis, et astrologis, et divinatoribus, el veneficis, et avertentibus aliquos ad religionem prohibitam.
Lib. 1x, tit. 2, digesto 7, Ulpianus. Qui servo venenum pro medicamento dedit, Aqui'ja tenetur,
veluti qui causam mortis præstiterit et temere venenum porrexerit ut loquitur Gaius dige810 8,
Digesto 9, Ulpianus. Si quidem ancille pharmacum dedero, quo illa sumpto mortua fuerit, locus
est in factum actioni. Si vero pharmacum manibus
suis suppo uit obstetrix, Aquilia competit, veluti si
quis uuxerit aliquem veneno, vel iufuerit per os,
aut per clusterem, idque vi vel snasu.
Lib. x, tit. 2, digesto 4. Ulpianus. Non dividunAnnibalis Fabroti notæ.
Lib. xxv, tit. 4, dig. Religionem. Opna c
1. 15, D. De excus; vel superstitionem, nam for 3xzła utrunque significa!. Gloss:v: 0 proxila, superstitium, religio, ritus, et alibi superstitio dicitur;
Tacitus, Hist. 11, c. 4, de Jud. Ob ingenium mentis
et pervicaciam superstitionis. Vide tit. 9, lib. 1, c.
8, et infra h. t.
Lib. xuvin, tit. 8, Filios suos circumcidere.
De Judæorum circumcisione Michael Ephesins
in lib. 11 De partibus animulium: "Est: ≥ ȧxpoποσθία τὸ περιέχον δέρμα τον βάλανον τοῦ αἰδείου,
8 καὶ τέμνουσιν οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ Αἰγύπτιοι, λέγουσι
τὴν τοιαύτην τομήν περιτομήν• Est autem præputium pellis que ambit glandem pudendi virilis,
quam præcidunt Judæi ei Ægyptii; camque incisionem vocant c rcumcisionem. 'Axporos){ dicit,
quæ in veteri et novo foedere ȧxposuis dicitur.
Glossæ, &xpoбvetla, præputium. Tacitus, Hist. v.
c. 5: Circumcidere genitalia instituere, ut diversitate noscantur. Eamdemque rationein circumcisionis affert Rabbi Moses Maimonides More
Nevochim, parte, cap. 49. Vid. Tertullianum,
Adversus Judæos, cap. 5; Theodoret. Quæst. in
Genes. q. 68; Arrianum Epict,
Puniuntur ut castrantes. Basilica: Kapz.
xwwpova: xal dŋusjovtat Capite puniuntur et publicantur. Lex Wisigothorum, lib. vn, Lit.
5, 84(v): Illi vero qui carnis circumcisiones in
Judæis vel Christianis exercere præsumpserint: quis.
quis hæc aut intulit alteri, aut fieri ab altero p.rmià, rit sibi, veretri ex toto amputatione plectetur.
Lib. 1., tit. 2, Honores necessario. Divi Scverus et Ant ninus cos qui Julaican superstitionem sequnutur, non solum honores gerere permiserunt, sed necessitatem quoque corum gerendorum imposuerunt: nisi eorum superstitionem la
derent, 1. 3, § 2. D. De decurion. Sunt qui putent
his verbis Christianos intelligi, quorum re'igionem
et pietatem pagani superstitionem vocabant. Suetonius Neronis c. 16: Christiani genus hominum
superstitionis nora et maleficæ. Tacitus, Ann, xv:
Repressaque in præsens exitiabilis superstitio. Minut, Felix in Octavio: Ita ecrum (Christianorum)
vana et demens superstitio sceleribus gloriutur. Sed
verius est hic et in 1. 15 D. De excusat., cos intelligi qui religione Judæi smut. Christianorum
enim nomen adeo illis temporibus exosum erat, ut
ad civilia munera non putem vocates. Certe in illo
Sactonii loco: Juda os impulsore Christo assidue
tumultuantes Roma expulit, Tiberii cap. 25, Christianos omnino intelligendos constat. V. Phot.
Bibl. p. 367.
Aquilia. Non. Aquilia, sed in factum actione
tenetur, 1. 7, § Sed si quis D. ad leg. Aq. id est,
mili Aquilia.
Et temere venenum. Qui perperam et incaute
pro medicamento sanitatem corroborante, it dedit
quod eam corrumperet, utili Aquilia tenetur.
Venenum porr. Medicamentum perperam
datum, venenum esse videtur, Græci lib. 60 Basil.
tit. 5, cap. 8.
Dig. 9. Ulp. idque vi. Ut in 1. 1, § occisorum, D. de senatuse, Silan. Si venenum per vim
infusum sit.
col. 1247–1248page 86 of 129
PG 138:1247μεταξύ κληρονόμων τὰ ἐν τῇ κληρονομίᾳ εὐρεθέντα κακά φάρμακα, ή μαγικά βιβλία, ἢ καὶ τὰ ὅμοις ἀλλ' ἐφφικίῳ τοῦ δικαστοῦ φθείρονται. Β.6. η'. τίτ. α'. δίγ. λε', Γαΐου. Τὰ κακὰ φάρμακα οὐ πιπράσκεται. Ε! μέντοι δεχόμενα διμιξιν (σ. δια μίξιν ] χρησιμεύσῃ, ὡς ἐπὶ τῆς ἀντιδότου πο πράσκεται. Περί φονέως. Βιβλίον μη', τίτλος η', δίγεστον β', Ούλπιαν. Τῷ κατέχεται ὁ διὰ τὸ φονεῦσαι ἄνθρωπον ποιῶν φάρμακον, ή πιπράσκων, ἡ ἔχων. Εἰσὶ δὲ φάρμακα υγίειαν ἐμποιοῦντα καὶ τὰ λεγόμενα φίλ τρα. Εἰ δὲ καί τις μὴ κακῷ λογισμῷ δώσει γυναικὶ συλληπτικὸν, καὶ τελευτήσει λαβοῦσα, ἐξορίζεται καὶ ὁ πιγμεντάριος προπετώς δούς τινι κώνειον, ή σαλαμάνδραν, ἢ ἀκόνιτον ἢ πιτυοκάμπην, βουβρώ στην, ή μανδραγόραν, ή κανθαρίδας, ὡς δίγεστον τίτλου. σθαι αὐτὰ διὰ τὸ μή τινας ἐκ τούτων βλαβῆναι. πρὸ τῆς ἀνακαθάρσεως. παραχρήμα τὰ τοιαῦτα φθείρειν. 1. 236: φάρμακα πολλὰ μὲν ἐσθλε μνημ. 2, εἶναι καὶ φίλτρα οἷς οἱ ἐπιστάμενοι πρὸς οὐ: ἂν βούλωνται χρώμενοι, φιλοῦνται ὑπ' αὐτῶν. Συλλαμβάνω, ἐπὶ γυναικί, εἰσιν, οἱ τινές εἰσιν ἀφωρισμένοι ἐπὶ τῷ τὰς βοτάνας συλλέγειν κώνειον, φάρμαχον. ἐν τοῖς βουκολικοῖς, καὶ β' γεωργικών. κώνειον, φάρμακον. ἐν τοῖς βουκολικούς 2 5), καὶ β' γεωρ
TUEOD. BALSAMONIS
tur inter hæreles inventa in læreditale m:!a μεταξύ κληρονόμων τὰ ἐν τῇ κληρονομίᾳ εὐρεθέντα
pharmaca, vel libri magici, vel similia, sed judicis
officio corrumpuntur
Lib. xvur, tit. 1, digesto 35, Gaius. Venena
mala non venduntur Si tamen arripientia
misturam, utilia fuerint, ut in antidotis d'strahuntur.
De homicida.
Lib. XLVII, tit. 8, digestum 2, Ulpianus. Lege de
sicariis tenetur, qui necandi hominis causa venenum
conficit, aut vendit, aut habet Sunt autem
quaedam pharmaca quæ sanitati conducunt,
item quæ appellantur amatoria Quod si quis
non malo avimo dederit mulieri medicamentuin
ad conceptionem utile, atque illa sumpto mecamento deresserit, relegatur. Ρ'gmentarius "
etiam, qui tomere dederit alicui cicutam vel
salemandram vel aconitum, vel pityocampen,
vel bubrostím vel mandragoram vel canκακά φάρμακα, ή μαγικά βιβλία, ἢ καὶ τὰ ὅμοις·
ἀλλ' ἐφφικίῳ τοῦ δικαστοῦ φθείρονται.
Β.6. η'. τίτ. α'. δίγ. λε', Γαΐου. Τὰ κακὰ φάρμακα
οὐ πιπράσκεται. Ε! μέντοι δεχόμενα διμιξιν (σ. δια
μίξιν ] χρησιμεύσῃ, ὡς ἐπὶ τῆς ἀντιδότου πο
πράσκεται.
Περί φονέως.
Βιβλίον μη', τίτλος η', δίγεστον β', Ούλπιαν. Τῷ
de sicariis κατέχεται ὁ διὰ τὸ φονεῦσαι ἄνθρωπον
ποιῶν φάρμακον, ή πιπράσκων, ἡ ἔχων. Εἰσὶ δὲ
φάρμακα υγίειαν ἐμποιοῦντα καὶ τὰ λεγόμενα φίλ
τρα. Εἰ δὲ καί τις μὴ κακῷ λογισμῷ δώσει γυναικὶ
συλληπτικὸν, καὶ τελευτήσει λαβοῦσα, ἐξορίζεται·
καὶ ὁ πιγμεντάριος προπετώς δούς τινι κώνειον,
ή σαλαμάνδραν, ἢ ἀκόνιτον ἢ πιτυοκάμπην, βουβρώστην, ή μανδραγόραν, ή κανθαρίδας, ὡς δίγεστον
spitov. 'Aváyvos xal a' blYESTOV TOU AUTOŪ
τίτλου.
Annibalis Fabroti notæ.
Lib. x. tit. 2. Non diridantur. Balsamon ad
Nomocanon. Photii tit. 9. c. 25, scribit, in Digestis
quidem scriptum esse, ea non dividi, sed rectius
in Pasilicis, dividi; hæc enim in dominio fuisse,
sed judicis officio comburi, ne cui noccatur: Kalɛσθαι αὐτὰ διὰ τὸ μή τινας ἐκ τούτων βλαβῆναι. Idemque tit. 12. c. 3, scribit, legein 4 D. fam. erc. referri a Photio uti erat ante Basilica repetitæ prælectionis, πρὸ τῆς ἀνακαθάρσεως. Itaque Balsamon
hic secutus est Digesta.
Corrumpuntur. Delportal, corrumpenda
sunt. 1. 4. $1, 1). Famil, ercise., quo loco Hispanus
quidam qui comburenda legil, a Græcis refellitur.
Balsamen, d. c. 25: Occluidy loti riffixactoū
παραχρήμα τὰ τοιαῦτα φθείρειν. Oficium est judicis ea statim corrumpere, ex lib. Basific. 42, tit. 3,
cap. 4, quanquam ex sententia legis, corrumpi est
comburi. Itaque idem Balsamon nit, xzlsaðas aŭzá,
comburi. Adde Paulum v. Sentent. tit. 24.
Venena mola. Veronum in utramque partem
dicitur; nam et medicamenta venena sunt, ut ait
Caius in 1. 236 De verb. sign.; B. Augustinus, De
cirit. Dei. lib. xvii, cap. 18; Servius ad illud
Georg. Ille malum virus: Bene, inquit, ad discre -
tionem epitheton addidit; nam virus et bonum et
malum est, sicut venenum; nam idem est. Venit
autem a Græco; nam illi qȧppaxov medium habent,
id est, bonum et malum. Vide Etymologicum magnum in v. yippaxov. Unde adjectione alterius
distinctio fit, ut in 1. 9. § 1 D. Ad leg. Aq. d. 1. 35;
1. 7 D. De lege Pomp. de parric.; et 1. 3, § 1, D. ad
leg. Cornel. de sicar.; et in lege quam interpretatur Cicero in Cluentiana: Qui venenum malum
ferit, fecerit. Solinus cap. 44: Veneni mali poculo
animam expulit. Vulgo tamen veneni appellatione
magis intelligimus quod mortis causa datur. Glossæ,
re-emmin, Bavásipov pápµaxov: Mortiferum medi·
camentum. Vide Quintiliani declamat. 246: Medicomentum quoque anceps verbum est. Itaque mala
medicamenta dicunt IC, in 1. 4, § 1 D. Famil. erc;
1. 3. D. ad leg. Corn. de sic., et § 5 Inst. de publ.
jud. Magis tamen obtinuisse videtur ut medicamenta dicantur quæ juvant, non quæ nocent, il.
1. 256. Et abusive Varro Napt ¿ṭaywyñc, referente
Nonio Marcello in medicamentum: quærit ibidem
ab Annibale cur biberit medicamentum, id est, vcnenum.
Lib. x, tit. 2. Non venduntur. Veneni mali
non contrahitur emptio, emptio nulla est.
Ut in antidotis. Antidotus ut legitur Flor. in
1. 35, § 2 D. De contr. empt., cl A. Gellii lib. xvi,
c. 16, ut Græce deltos, vel antidotum, contra
venenum, ex pluribus conficitur, nt Mithridaticum
antidotum quod ex rebus 54 componi scribit Plin.
lib. xxix, c. 1; licet autem venena misceantur,
salubre tamen medicamentum est, et venennm`voneno solvitur. Autidoti igitur emptio contrabitur.
et aliorum quæ mista aliis materiis naturam nocendi deponunt. De bis accipiendus Homeri versus
relatus in d. 1. 236: φάρμακα πολλὰ μὲν ἐσθλε
pepiyµiva. Venena multa quidem bona mista.
Lib. XLVIII, etc. Quædam pharmaca. Ea sunt
non mala veliena,
Habet. Theophrastus 1 Historiæ plant.
Amatoria. Galenus, lib. x. De simplic. medic. fac. non multo post initium. Xenophon 'Axoμνημ. 2, εἶναι καὶ φίλτρα οἷς οἱ ἐπιστάμενοι πρὸς
οὐ: ἂν βούλωνται χρώμενοι, φιλοῦνται ὑπ' αὐτῶν.
Cicero, pro Cluentio; Epiphan. lib. 1, t. III: synodus Realicin. c. 25: Dæmones philtrorum auctores.
V. Porphyr. p. 203, et Theodoret. De Græc. pass.
1, p. 47. De pana corum qui amatorium poculum
dant, vide 1. 38, & 5 D. De poen. et dissertationem
nostram 6. Vide et canones datos sub Edgaro.
Anglorum rege, can. 41, pag. 467 Conciliorum
Angliæ.
Ad conceptionem. Eulantxóv. Glossæ:
Συλλαμβάνω, ἐπὶ γυναικί, concipio.
Pigmentarius. Scribonius Largus c. 22:
Pigmentarii institores. Scholiastes Basilic. lib. LI,
tit. 59, c. 3. & 3. nuevrápiol (sic scribitur et in
Glossis juris) εἰσιν, οἱ τινές εἰσιν ἀφωρισμένοι ἐπὶ
τῷ τὰς βοτάνας συλλέγειν· qui destinati sunt colligendis herbis.
Cicutam. Hlomini quæ est acre venenum. Lncretius. Glossa: Cicula, κώνειον, φάρμαχον. ἐν τοῖς
βουκολικοῖς, καὶ β' γεωργικών. Errat Glossgraphus, aut quod verius est, exscriptor: et omnino
ita legendum est: Ciruta, κώνειον, φάρμακον. Gicula... ἐν τοῖς βουκολικούς (ecl. 2 et 5), καὶ β' γεωρY:xov.
Salamandram, Pityocampen. Galenus, lib. 11,
De simplic. medic. fac. circa finem.
Bubrostim. Bouбpustny. Basilica, Bouspes6. Sic etiam legitur Florentiæ, V. Nicandri Ther.
et schol, p. 44 edit. Gull. Morelli. Plinio et aliis,
Buprestis. Scribonius Largus c. 190: Buprestis facit
tumorem, stomachique infinitum dolorem, et inflat
tolum corpus in speciem hydropici.
Mandragoram. Meminit Nicander in The
riacis.
col. 1249–1250page 87 of 129
PG 138:1249Τίτλου τοῦ αὐτοῦ δίγεστον ιγ', Μο. Ὁ ποιῶν ἢ Έχων ἀπηγορευμένας θυσίας τῷ ὑπό κειται. Τίτλος 10', δίγεστον λ'. Ὁ ποιῶν τι πρὸς τὸ δια στρέψαι τοὺς ἁπλουστέρους εἰς τὴν περὶ τὸ θεῖον θρησκειαν ἐξορίζεται. Δίγεστον λη', Ο δεδωκώς τὸ πῶμα προς φίλτρον ἢ ἀμβλωθρίδιον, κἂν χωρὶς δόλον, εὐτελῆς μὲν ὧν, μεταλλίζεται· τίμιος δέ, ἐξορίζεται μετά μερικής δημεύσεως. Ἐσχάτη δὲ τιμωρία επάγεται. ἐάν τις ἐκ τούτου ἀπέθανε. Βιβ. μζ', τίτ. ι', δίγ. ιε', Ούλπιαν. Ο παράφρονή Διγέστου τοῦ αὐτοῦ. Ἐὰν ἀστρολόγος, ἢ ἄλλην τινὰ ἀπηγορευμένην μαντείαν μετιών, ερωτηθείς εἴπῃ ται, ὑπόκειται δὲ ταῖς διατάξεσιν. Περὶ ἀποτροφῆς παίδων, γερόντων, καὶ ἀσθενῶν. Βιβλίον λ', οίγεστον ρκδ', Εἰ; τιμὴν τῶν πόλεων ἐστι τὸ ληγατευόμενον εἰς ἀποτροφὴν ἀσθε νῶν, παίδων, ἢ γερόντων. Β.6. λγ', τίτ. β', δίγ. λγ'. Σκα:βόλα. Οὕτως εἶπον Τοὺς γέροντας καὶ ἀσθενεῖς μου ἀπελευθέρους ἐν τοῖς τόποις οἷς εἰσι, θέλω γηροκομεῖσθαι. Δοκώ λέγειν οὕτως αυτούς διάγειν, ὡς ἐν ζωή μου διήγον. Κανθαρίς μόνη μὲν διδομένη τὴν κύστιν ἕλκει, καὶ πολέμιον αὐτῆς ἐστι τὸ φάρμακον, καὶ ἀναιρεῖ τῇ ἰσχυρῇ δυνάμει τὴν 1, τ. 17: Φατί ποτέ τινα γυναῖκα φίλτρον τιν. δοῦναι πιεῖν. Εἶτα τὸν ἄνθρωπον ἀποθανεῖν ἀπὸ τοῦ φίλο
tharias pœna legis tenetur, ut digesto 3 dicitur. Legito etiam digestum ejusdem tituli primum.
Τίτλου τοῦ αὐτοῦ δίγεστον ιγ', Μο. Ὁ ποιῶν ἢ
Έχων ἀπηγορευμένας θυσίας τῷ de sicariis ὑπό
κειται.
Τίτλος 10', δίγεστον λ'. Ὁ ποιῶν τι πρὸς τὸ διαστρέψαι τοὺς ἁπλουστέρους εἰς τὴν περὶ τὸ θεῖον
θρησκειαν ἐξορίζεται.
Δίγεστον λη', Paulus. Ο δεδωκώς τὸ πῶμα προς
φίλτρον ἢ ἀμβλωθρίδιον, κἂν χωρὶς δόλον, εὐτελῆς
μὲν ὧν, μεταλλίζεται· τίμιος δέ, ἐξορίζεται μετά
μερικής δημεύσεως. Ἐσχάτη δὲ τιμωρία επάγεται.
ἐάν τις ἐκ τούτου ἀπέθανε.
Βιβ. μζ', τίτ. ι', δίγ. ιε', Ούλπιαν. Ο παράφρονή
oal sıva qappáxy noifjong ¿véxɛtaɩ tỷ injuriarum.
Διγέστου τοῦ αὐτοῦ. Ἐὰν ἀστρολόγος, ἢ ἄλλην τινὰ
ἀπηγορευμένην μαντείαν μετιών, ερωτηθείς εἴπῃ
xhántŋy tòv uh övta, tỷ µìv injuriarum oùx ¿vézɛται, ὑπόκειται δὲ ταῖς διατάξεσιν.
Περὶ ἀποτροφῆς παίδων, γερόντων, καὶ ἀσθενῶν.
Βιβλίον λ', οίγεστον ρκδ', Paulus. Εἰ; τιμὴν τῶν
πόλεων ἐστι τὸ ληγατευόμενον εἰς ἀποτροφὴν ἀσθε
νῶν, παίδων, ἢ γερόντων.
Β.6. λγ', τίτ. β', δίγ. λγ'. Σκα:βόλα. Οὕτως εἶπον·
Τοὺς γέροντας καὶ ἀσθενεῖς μου ἀπελευθέρους ἐν
τοῖς τόποις οἷς εἰσι, θέλω γηροκομεῖσθαι. Δοκώ
λέγειν οὕτως αυτούς διάγειν, ὡς ἐν ζωή μου
διήγον.
Ejusdem tituli digestum 13, Modestinus. Lege
de sicariis tenetur, qui sacrificia vetita facit aut habet.
Tit. 49, digesto 50, Modestinus. Qui aliquid facit,
quo simpliciores in religione erga Numea vexentur relegatur.
Tit. ejusdem digesto 58, Paulus. Qui poculum
dederit amatorium vel abortionis licet
absque dolo si quidem vil's est conditio -
nis, in metallum damnatur: sin honorato loco (32,
natus, parte honorum publicata relegatur. Ultimum
vero supplicium infertur, si quis ex eo mortuus
fuerit
Lib. xlvit, tit. 10, digestum 15. Ulpianus. Qui
aliquem medicamento desipicntem effecerit injuriarum tenetur.
Eodem digesto. Si astrologus, vel qui aliam
quamdam divinationem velitam profitetur, interio
gatus, aliquem furem dixerit, qui non est, injuriatum quidem non tenetur, sed constitutionum pœnis
est obnoxius.
De puerorum, senum, et infirmorum ¦alimentis,
Lib. xxx, digesto 124. Paulus. Ad honorem civitatum pertinet, quod in alimenta infirmorum
puerorum, aut senum legatur.
Lib. xxxm, tit. 2, digestum 33, Scævola. Ita
dixi: Senes et infirmos libertos meus, in locis, in
quibus nunc sunt, habere gerocomium rolo. D:-
cere videor, ut ad eum modum degant, ad quem
modum me vivo degebant.
Annibalis Fabroti
nota.
Licet absque dolo. Quia mali exempli res est,
1. Si quis 38, D. de pæn, ut in 1. 5, § 1, 1). ad leg.
Cornel, de sicar. malo exemplo medicamentum ad
conceptionem dedit.
Si quidem vilis. Eůzekt, humiliar,
Vel cantharidas. IC.in d. 1. 5. Et id quod 8; Amm. Marcell. p. 57.
lustramenti causa, dederint cantharidas. Il se explirat Casaubonus ad Theophrasti Char. Seid verior
est interpretatio Cujac. Observ. lib. xv, c 27. Vide
tamen an ibi legendum sit, Et hi qui lust. His autem
quæ annotavit adde que sequuntur. Galenus de
theriaca al Pisonem: Κανθαρίς μόνη μὲν διδομένη
τὴν κύστιν ἕλκει, καὶ πολέμιον αὐτῆς ἐστι τὸ
φάρμακον, καὶ ἀναιρεῖ τῇ ἰσχυρῇ δυνάμει τὴν
alipwo moλaxi;. Scribonius Largus c. 189:
Cantharides potæ stomachi dolorem morsusque excitant, præcipue vesicæ; quamobrem qui biberunt eus,
difficulter urinam et cum sanguine reddunt, exulceTala scilicet vesica.
Tit. 19, dig. 30, Vexentur. Hæc lex non est
in Basilicis.
Tit. ejusdem, dig. 38, Amatorium. Amoris
poculum. Glossa: lepov, amatorium, Uśµa np);
qizτpov, Basil. Vide supra ad Dig. 2.
Vel abortionis. 'Authwoplo:ov. Balsamon
Li, et Basilica. Athenagoras in legatione pro Christianis, abortivum. 'Aµ6%wbplatov pippaxov, Ju!.
Pollux, lib. 11, c. 2, et lib. iv, c. ult. Synodus vi
in Trullo, c. 93, medicamentam quo conceptum
excutitur. Si plura desideras vide Joannis Henrici
Meibomii eruditissimi viri Commentarium in jusjurandum Hippocratis, pag. 153 et seqq. Politic. 1,
Si honora o loco. Timo;. lionestior, vetuste
honestum pro divite poni notat Asconius in Ver. 5;
Arnobius 7, advers. G.: Si ex duobus facientibus
res sacrus, honestus unus et locuples, alter augusto
lure.
Mortuus fuerit. Aristoteles, Magner, moral.
1, τ. 17: Φατί ποτέ τινα γυναῖκα φίλτρον τιν. δοῦναι
πιεῖν. Εἶτα τὸν ἄνθρωπον ἀποθανεῖν ἀπὸ τοῦ φίλο
apov· Aiunt mulierem cuidam amatorium dedisse,
qui ex eo decesserit.
Lib. xvi, tit. x, dig. 15, Desipientem eff.
Ut puta si quis amoris poculum dederit, quo mentem alicujus alienaverit. Philıra nocent animis, vimque furoris habent, vide_d. exercitationem 6, tonetur et lege de veneficis, Græci ad hanc legem.
Vel qui aliam, Græci videntur legisse, vel
qui aliam quam.
Lib. xxx, Infirmorum. Puta puerorum aut
seniorum.
Lib. xxx, lab. in locis gerocomium. In
locis senescere patiamini,
Book IIILiber III
col. 1251–1252page 88 of 129
PG 138:1251ΕΚ ΤΩΝ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΝΕΑΡΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ. ΤΙΤΛΟΣ Α'. Ο Περὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν, καὶ μοναχῶν, καὶ μοναστριών. Δ΄. Νόμος περὶ τοῦ πῶς δεῖ χειροτονεῖσθαι ἐπισκόπους, καὶ πρεσβυτέρους, καὶ διακόνους, ἄῤῥενάς τε καὶ θηλείας. Β'. Περὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικών. Γ. Ὥστε ὑπερτιθεμένους τοὺς ἄρχοντας ἀκού ειν τῶν τοῦ προσιόντος δικαίων, συνελαύνεσθαι ὑπὸ τῶν ἐπισκόπων τοῦτο πράττειν, καὶ τὰ ἑξῆς. Δ'. Περὶ τοῦ τοὺς κληρικούς τοῖς ἐπισκόποις ἀποκρίνασθαι. Ε'. Περὶ καθαιρέσεως Ανθίμου, καὶ Σευήρου, καὶ Πέτρου, και Ζωορά. Γ'. Περὶ τοῦ ἐν ἰδιωτικοῖς οἴκοις ἱερὰν μυσταγωγίαν μὴ γίνεσθαι. Ζ'. Περὶ τοῦ μηδένα κτίζειν εὐκτήριον οἶκεν χωρὶς γνώμης τοῦ ἐπισκόπου, καὶ τὰ ἑξῆς. Πʹ. Ωστε τὰς περὶ τὸ γινομένας ὑπὸ 'Ρωμαίους πόλεις ὑπὸ ἴδιον ἀρχιεπίσκοπον εί ναι, μὴ μὴν ὑπὸ τὸν Θεσσαλονίκης. Θ. Περὶ τοῦ ὡρισμένον εἶναι τὸν ἀριθμὸν τῶν κληρικῶν τῆς Μεγάλης εκκλησίας, καὶ τῶν λοιπῶν Ἐκκλησιῶν. Γ'. Περὶ τοῦ κληρικοὺς ἐξ ἑτέρας ἐκκλησίας μετατίθεσθαι εἰς ἑτέραν, εἰς τὸν τῶν λειπόντων καὶ στατούτων αριθμόν. Α'. Ωστε τὰ καλούμενα εμφανιστικὰ ἐπὶ τῶν κληρικῶν, καὶ τὰ ἑξῆς. ΙΒ΄. Ενθα τινὲς ἀφίστανται κληρικοί, ἕτεροι δὲ ἀντικαθίστανται, καὶ τὰ ἑξῆς. Π. Περὶ μοναστηρίων, καὶ μοναχῶν, καὶ τὰ ἑξῆς. [Δ' Περὶ τοῦ πῶς δεῖ βιοῦν μοναχούς. ΙΕ΄. Διάταξις, παρὰ εἰσι δικάζεσθαι μοναχοὺς ἢ ἀσκητρίας. ΙϚ'. Η διάταξις ερμηνεύει τὴν προτέραν διά ταξιν, τὴν περὶ τῶν εἰσιόντων εἰς μοναστήρια, καὶ τὰ ἑξῆς. ΙΖ'. Περὶ χειροτονίας ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν καὶ περὶ συνέδ., καὶ προκομιδής.
LIBER TERTIUS.
ΕΚ ΤΩΝ
ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΝΕΑΡΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ.
EX
EDITIS POST CODICEM NOVELLIS.
TITULUS I.
ΤΙΤΛΟΣ Α'.
De episcopis, et clericis, et monachis, et monastriis.
1. Lex, quomodo sinι ordinandi episcopi, et presbyteri, et diaconi, tam mares, quam feminæ.
11. De episcopis, et clericis.
111. Ut cum accedentis ad se jura prasides an.
dire differunt, ab episcopis compellantur, ut id
faciant, et qua deinceps sequuntur.
IV. Ut clerici apud episcopos respondeant
V. De Anthimi, et Severi, et Petri, et Zooræ depositione.
Vl. Ne in privatis domibus res sacra mysteriorum peragatur.
VII. Ne quisquam ædificet oratoriam domUIN
absque voluntate episcopi, et quæ deinceps.
VIII. Ut quæ circa Viminacium sub Romanis sunt
civilales, sub speciali sint archiepiscopo, non sub
Thessalonicensi.
IX. Quod definitus sit numerus clericorum Majoris
Ecclesiæ, atque reliquarum ecclesiarum.
X. Ut clerici ex alia ecclesia in aliam transferantur, in deficientium statutum numerum,
XI. Ut quæ insinuativa vocantur in clericis, et
quæ deinceps sequuntur.
XII. Ubi clerici quidam abscedunt, alios autem
suo loco substituunt, et quæ deinceps.
XIII. De monasteriis et monachis, et quæ deinceps.
XIV. Quomodo vivere monachos oporteat.
XV. Constitutio, apud quesnam litigare monachi
vel ascetria debeant.
XVI. Hæc constitutio priorem interpretatur constitutionem, de his, qui ingrediuntur in monasteria,
et quæ deinceps.
XVII. De ordinatione episcoporum, et clericorum: e: dc synodis, et ollatione.
Ο
Περὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν, καὶ μοναχῶν,
καὶ μοναστριών.
Δ΄. Νόμος περὶ τοῦ πῶς δεῖ χειροτονεῖσθαι
ἐπισκόπους, καὶ πρεσβυτέρους, καὶ διακόνους,
ἄῤῥενάς τε καὶ θηλείας.
Β'. Περὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικών.
Γ. Ὥστε ὑπερτιθεμένους τοὺς ἄρχοντας ἀκού
ειν τῶν τοῦ προσιόντος δικαίων, συνελαύνεσθαι
ὑπὸ τῶν ἐπισκόπων τοῦτο πράττειν, καὶ τὰ
ἑξῆς.
Δ'. Περὶ τοῦ τοὺς κληρικούς τοῖς ἐπισκόποις
ἀποκρίνασθαι.
Ε'. Περὶ καθαιρέσεως Ανθίμου, καὶ Σευήρου,
καὶ Πέτρου, και Ζωορά.
Γ'. Περὶ τοῦ ἐν ἰδιωτικοῖς οἴκοις ἱερὰν μυστα
γωγίαν μὴ γίνεσθαι.
Ζ'. Περὶ τοῦ μηδένα κτίζειν εὐκτήριον οἶκεν
χωρὶς γνώμης τοῦ ἐπισκόπου, καὶ τὰ ἑξῆς.
Πʹ. Ωστε τὰς περὶ τὸ Viminacium γινομένας ὑπὸ
'Ρωμαίους πόλεις ὑπὸ ἴδιον ἀρχιεπίσκοπον είναι, μὴ μὴν ὑπὸ τὸν Θεσσαλονίκης.
Θ. Περὶ τοῦ ὡρισμένον εἶναι τὸν ἀριθμὸν τῶν
κληρικῶν τῆς Μεγάλης εκκλησίας, καὶ τῶν
λοιπῶν Ἐκκλησιῶν.
Γ'. Περὶ τοῦ κληρικοὺς ἐξ ἑτέρας ἐκκλησίας
μετατίθεσθαι εἰς ἑτέραν, εἰς τὸν τῶν λειπόντων
καὶ στατούτων αριθμόν.
Α'. Ωστε τὰ καλούμενα εμφανιστικὰ ἐπὶ τῶν
κληρικῶν, καὶ τὰ ἑξῆς.
ΙΒ΄. Ενθα τινὲς ἀφίστανται κληρικοί, ἕτεροι δὲ
ἀντικαθίστανται, καὶ τὰ ἑξῆς.
Π. Περὶ μοναστηρίων, καὶ μοναχῶν, καὶ
τὰ ἑξῆς.
[Δ' Περὶ τοῦ πῶς δεῖ βιοῦν μοναχούς.
ΙΕ΄. Διάταξις, παρὰ εἰσι δικάζεσθαι μοναχοὺς
ἢ ἀσκητρίας.
ΙϚ'. Η διάταξις ερμηνεύει τὴν προτέραν διά
ταξιν, τὴν περὶ τῶν εἰσιόντων εἰς μοναστήρια,
καὶ τὰ ἑξῆς.
ΙΖ'. Περὶ χειροτονίας ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν
καὶ περὶ συνέδ., καὶ προκομιδής.
col. 1253–1254page 89 of 129
PG 138:1253ΤΙΤΛΟΣ Β'. Περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων. Α΄. Περὶ τοῦ μὴ ἐκποιεῖσθαι ἢ ἀνταλλάττεσθαι τὰ ἐκκλησιαστικὰ πράγματα, καὶ τὰ ἑξῆς. Β'. Περὶ διαφόρων εκκλησιαστικών κεφαλαίων. Γ'. Περὶ ἐκκλησιαστικών τίτλων. Δ΄. Ὥστε τὴν Ἐκκλησίαν 'Ρώμης ἔχειν τὴν τῶν ἑκατὸν ἐνιαυτῶν παραγραφήν. Ε΄. Διάταξις ἀναιροῦσα τὴν τῶν μ' ἐνιαυτῶν παραγραφὴν ἐπὶ τῶν εὐκτηρίων οίκων. Γ'. Περὶ τῶν ἐν Αφρικῇ ἐκκλησιών. Ζ'. Περὶ τοῦ τὴν ἐκκλησίαν τῆς Αγίας Ανα στάσιω;, καὶ τὰ ἑξῆς. Η΄. Περὶ τῆς τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ἐκποιήσεώς τε καὶ καταβολῆς. ε'. "Ωστε τοῦ λοιποῦ ἀμείψεις ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων μὴ ὡς ἔτυχεν γίνεσθαι πρὸς τὸν εὐσεβέστατον βασιλέα, καὶ τὰ ἐξῆς. Ι. Περὶ τοῦ τὰ γήδια, ἢ οἴκους, ἢ ἀμπελῶνας καταλιμπανομένους τῇ Εκκλησίᾳ Μυσίας εἰς ἀν ῤῥυσιν αἰχμαλώτων, ἢ εἰς ἀποτροφήν πτω χῶν, καὶ τὰ ἐξῆς. ΙΑ'. Περὶ τῶν ἐργαστηρίων τῆς Κωνσταντινουπόλεως Εκκλησίας, καὶ τὰ ἑξῆς. ΙΒ'. 'Η διάταξις τάττει τὰς ἀγειλούσας γίν νεσθαι περὶ τῶν τελευτώντων κηδείας. ΤΙΤΛΟΣ Γ'. Περὶ αἱρετικῶν, καὶ Ἰουδαίων, καὶ Σα αρειτῶν. Δ'. Περὶ αἱρετικῶν καὶ γαμετῶν αὐτῶν. Β. Περὶ Σαμαρειτών. Γ'. Περὶ Σαμαρειτῶν ἀναιροῦσα τὴν πρὸ ταύ της. Δ'. Ιδικτον περὶ αἱρετικῶν. Ε΄. Ωστε ἄδειαν εἶναι τοῖς βουλομένεις Εβραίοις ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν διὰ τῆς ῾Ελ ληνίδος φωνῆς, ἡ τῆς Ἰταλικῆς, ἢ καὶ διὰ τῆς τῶν ἄλλων γλώττης συμμεταλαμβανομένης τοῖς τόποις, ἀναγινώσκειν τὰς ἱερὰς Γραφάς. Καὶ τὰ ἑξῆς. ΤΙΤΛΟΣ Α. Περὶ ἐπισκόπων, καὶ κλης νῶν, καὶ μοναχῶν, καὶ μοναστμῶν. Δ'. Νόμος περὶ τοῦ πῶς δεῖ χειροτονεῖσθαι ἐπισκόπους καὶ πρεσβυτέρους καὶ διακόνους, ἄῤῥενας τε καὶ θηλείας. Αὐτοκράτωρ Ιουστινιανός Επιφανίῳ ἀρχιεπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως. Μέγιστα ἐν ἀνθρώποις ἐστὶ δῶρα Θεοῦ. Ο μέλ λων χειροτονείσθαι ἐπίσκοπος ἐπὶ χρηστῇ μαρτυ ρείσθω ὑπολήψει, καὶ μὴ ἔστω βουλευτής ἢ ταξει Ἐπὶ χρηστῇ μαρτυ ρείσθω υπολήψει Ὑπολήψεως ἀγαθῆς μαρτυρούμενοι. Υπόληψις ἀγαθὴ χρηστή 11, 1: Ε! σεμνός τε καὶ ἄμεμπτος καὶ παντα, όλεν ἀνεπίπλητος εἴη, καὶ ἐπ᾿ ἀγαθοῖς μεμαρτυρημένο; τε καὶ ἱερεῖ πρέπων Σεμνά, οι μον. 1: καὶ σεμνοῦ εἶναι βίου. σεμνός «χρο Σεμν
ΤΙΤΛΟΣ Β'.
Περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων.
Α΄. Περὶ τοῦ μὴ ἐκποιεῖσθαι ἢ ἀνταλλάττεσθαι
τὰ ἐκκλησιαστικὰ πράγματα, καὶ τὰ ἑξῆς.
Β'. Περὶ διαφόρων εκκλησιαστικών κεφαλαίων.
Γ'. Περὶ ἐκκλησιαστικών τίτλων.
Δ΄. Ὥστε τὴν Ἐκκλησίαν 'Ρώμης ἔχειν τὴν
τῶν ἑκατὸν ἐνιαυτῶν παραγραφήν.
Ε΄. Διάταξις ἀναιροῦσα τὴν τῶν μ' ἐνιαυτῶν
παραγραφὴν ἐπὶ τῶν εὐκτηρίων οίκων.
Γ'. Περὶ τῶν ἐν Αφρικῇ ἐκκλησιών.
Ζ'. Περὶ τοῦ τὴν ἐκκλησίαν τῆς Αγίας Ανα
στάσιω;, καὶ τὰ ἑξῆς.
Η΄. Περὶ τῆς τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων
ἐκποιήσεώς τε καὶ καταβολῆς.
ε'. "Ωστε τοῦ λοιποῦ ἀμείψεις ἐκκλησιαστικῶν
πραγμάτων μὴ ὡς ἔτυχεν γίνεσθαι πρὸς τὸν εὐ
σεβέστατον βασιλέα, καὶ τὰ ἐξῆς.
Ι. Περὶ τοῦ τὰ γήδια, ἢ οἴκους, ἢ ἀμπελῶνας
καταλιμπανομένους τῇ Εκκλησίᾳ Μυσίας εἰς
ἀν ῤῥυσιν αἰχμαλώτων, ἢ εἰς ἀποτροφήν πτω
χῶν, καὶ τὰ ἐξῆς.
ΙΑ'. Περὶ τῶν ἐργαστηρίων τῆς Κωνσταντινου
πόλεως Εκκλησίας, καὶ τὰ ἑξῆς.
ΙΒ'. 'Η διάταξις τάττει τὰς ἀγειλούσας γίν
νεσθαι περὶ τῶν τελευτώντων κηδείας.
Περὶ αἱρετικῶν, καὶ Ἰουδαίων, καὶ Σα αρειτῶν.
Δ'. Περὶ αἱρετικῶν καὶ γαμετῶν αὐτῶν.
Β. Περὶ Σαμαρειτών.
Γ'. Περὶ Σαμαρειτῶν ἀναιροῦσα τὴν πρὸ ταύτης.
Δ'. Ιδικτον περὶ αἱρετικῶν.
Ε΄. Ωστε ἄδειαν εἶναι τοῖς βουλομένεις
Εβραίοις ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν διὰ τῆς ῾Ελληνίδος φωνῆς, ἡ τῆς Ἰταλικῆς, ἢ καὶ διὰ τῆς
τῶν ἄλλων γλώττης συμμεταλαμβανομένης τοῖς
τόποις, ἀναγινώσκειν τὰς ἱερὰς Γραφάς. Καὶ
τὰ ἑξῆς.
ΤΙΤΛΟΣ Α.
Περὶ ἐπισκόπων, καὶ κλης νῶν, καὶ μοναχῶν,
καὶ μοναστμῶν.
Δ'. Νόμος περὶ τοῦ πῶς δεῖ χειροτονεῖσθαι ἐπισκό
πους καὶ πρεσβυτέρους καὶ διακόνους, ἄῤῥενας
τε καὶ θηλείας.
Αὐτοκράτωρ Ιουστινιανός Επιφανίῳ ἀρχιεπισκό
πω Κωνσταντινουπόλεως.
Μέγιστα ἐν ἀνθρώποις ἐστὶ δῶρα Θεοῦ. Ο μέλ
λων χειροτονείσθαι ἐπίσκοπος ἐπὶ χρηστῇ μαρτυρείσθω ὑπολήψει, καὶ μὴ ἔστω βουλευτής ἢ ταξει
TITULUS II.
Dę rebus et titulis ecclesiasticis.
4. Ut res ecclesiastica non alienentur, aut permutentur, et quæ deinceps.
11. De diversis capitulis ecclesiasticis.
11. De titulis ecclesiasticis.
IV. U. Ecclesia Romana centum
scriptionem habeat.
annorum prα
V. Constitutio, quæ centum amorum praescriptionem abrogat in ædibus oratoriis.
Vi. De ecclesiis constitutis in Africa.
VII. De ecclesia Sanctæ Resurrectionis, et quæ
deinceps.
VIII. De rerum ecclesiasticarum alienatione ac
solutione.
IX. Ut in posterum rerum ecclesiasticarum permutationes non fortuito fiant erga religiosissimum
imperatorem, et quæ deinceps.
X Ut qui agros, aut domos, aut vineas Ecclesiæ
My:iæ relinquunt ad redemptionem cap.irorum, vel
ad alimenta puuperum, et quæ deinceps.
XI. De officinis ecclesiæ Constantinopoli'anæ, et
qua deinceps.
XII. Hæc constitutio sumptus ordinat, qui ia
decedentium funeribus fieri debent.
TITULUS III.
De hæreticis, et Judais, et Samaritis.
I. De hareticis, et eorum uortibus.
II. De Samaritis.
III. De Samaritis, quæ constitutionem ante hanc
latam abrogat.
IV. Edicium de hæreticis.
V. Ut licitum sit llebrais, siquidem veliat, in
synagogis suis vel Græca, vel lala, vel aliorum
populorum lingua. cum locis ipsis mutanda, legere
Scri turas sacras, et ut expellantur e quovis loco,
qui judicium, vel resurrectionem negant, aut angelos non esse Dei creaturam dicunt.
TITULUS 1.
De episcopis, et clericis, et monachis, et nouastris.
1. Lex, quomodo sint ordinandi episcopi, et
Presby eri, et diaconi, tam mares quam feuina.
Imperator Justinianus Epiphanio archiep'scopo
Constantinopolitano.
Maxima sunt dona, quæ a Deo concessa sulit
hominilus. Qui ordinaulus est episcopus, existi.
marionis bonae testimonium habeat, nec sit
notæ.
Annibalis Fabroti
Existimationis bona. Ἐπὶ χρηστῇ μαρτυρείσθω υπολήψει: Testimonium vita honestieris ka
beat, ut in I. & C. de his qui ven. at. imp. Testimonium vitæ honestieris edoceant. Basilica, il.il.
Ὑπολήψεως ἀγαθῆς μαρτυρούμενοι. Υπόληψις exponitur in Glossis, opinio, existimatio. Eaque
ἀγαθὴ vel χρηστή passim in Bas:hcis dicitur de
viris integræ opinions, vel existimationis. Justimianus uov. 11, cap. 1: Ε! σεμνός τε καὶ ἄμεμπτος
καὶ παντα, όλεν ἀνεπίπλητος εἴη, καὶ ἐπ᾿ ἀγαθοῖς
μεμαρτυρημένο; τε καὶ ἱερεῖ πρέπων: Si venerabilis
et inculpatus. et undique irreprche..sib.lis sit, et ut
bonis testimonium habeat, et sacerdotem deren:.
Σεμνά, οι μον. cxxi, c. 1: καὶ σεμνοῦ εἶναι
βίου. Julianus et vetus interpres, honesta ese rile.
in Gl..ssis auten σεμνός «χρο: itur venerabilis, ca
stus. Sic vetus interpres Pauli ad Titum, c. u,
vers. 2: Σεμν pudicum interpretatur. Glossae
col. 1255–1256page 90 of 129
PG 138:1255της, εἰ μὴ ἐκ νέας μονάδας ἡλικία; ἐλευθερωθῇ τ'; βουλῆς, τέταρτον μέρος τῆς ἰδίας ὑποστάσεως τῷ βουλευτηρίῳ παρασχόμενος. Μὴ εὐθὺς δὲ λαϊκὸς εἰς ἐπίσκοπον παραγέσθω, μηδὲ παλλακή συνοικείτω, ἢ παῖδας ἐχέτω, ἢ γαμετὴν συζῦσαν ἀλλ᾽ ἡ παρθένος ἔστω ἡ γαμετή. ἐκ παρθενίας πρώην συζήσας, Μη γινέσθω δὲ ἐπὶ δόσει, ἵνα μὴ καὶ δ δέδωχεν βαθμούς διεξελθών, βαθμῶν ἀκολουθίαν διεξελθών, ἵνα τὰ ἐν μέσῳ συντέμνω, τὴν τοῦ λαοῦ προεδρίαν πιστεύεται ἀλλ' ἡ π. Ε. ἡ γαμετὴ ἐκ παρθενίας π. σ. και αποτ
curialis, aut apparitor, nisi a prima alale vitam της, εἰ μὴ ἐκ νέας μονάδας ἡλικία; ἐλευθερωθῇ τ';
solitariam amplexus, a curia liberatus sit, quarta βουλῆς, τέταρτον μέρος τῆς ἰδίας ὑποστάσεως τῷ
parte patrimonii sui curiæ præstita. Caterum
laicus non statim ad episcopatumi traducitor,
nec cum concubina episcopus cohabitato, vel
liberos habeto vel uxorem secum degentem
sed virgo sit ca conjux quæ olim a
βουλευτηρίῳ παρασχόμενος. Μὴ εὐθὺς δὲ λαϊκὸς εἰς
ἐπίσκοπον παραγέσθω, μηδὲ παλλακή συνοικείτω,
ἢ παῖδας ἐχέτω, ἢ γαμετὴν συζῦσαν ἀλλ᾽ ἡ παρθέ
νος ἔστω ἡ γαμετή. ἐκ παρθενίας πρώην συζήσας,
Μη γινέσθω δὲ ἐπὶ δόσει, ἵνα μὴ καὶ δ δέδωχεν
Annibalis Fabroti notæ.
Bɛuvózne, pu'icitia. Justinianus autem hæc sum -
psit ex epist. Pauli ad Tim. c. 111, 2, et ad Titum. c. 1, 7. B. llieronym. sic cas exponit adv.
Jovinianum.
Carterum laicus non statim. Jure civili per
gradus honores geruntur; et majorein magistratum
quis gerere non potest, nisi prius minorem susceperit, 1. Qua utiliter 45. D. De neg. gest. et 1. honor. 14, § Gerendorum 4. D. De minor. el honor.
In sacris etiam Eleusinis prius mysta fiebat, quain
epopta institueretur, id est, priusquam admitteretur ad inspectionem arcanorum, et annus interponebatur tentamenti causa. Similiter ad majores
Ecclesiæ dignitates quis non promovetur, nisi minoribus prius functus sit. Itaque laicus repente et
mediis neglectis non eligitur episcopus, sed xarà
βαθμούς διεξελθών, ut de Dionysio Areopagita scribit Simeon Metaphrastes M. Octob.Quod et Sardic.
concilii can. 10 cautum est, B. Cyprian. 52, ad
Antonianum de Cornelio P.: Non ipse ad episcopalum pervenit, sed per omnia ecclesiastica officia
promotus, et in divinis administrationibus Dominum
sæpe promeritus, ad sacerdotii sublime fastigium
cunctis religionis gradibus ascendit. R. Hieronymus
in Epitaphio Nepotiani: Fit clericus et per solitos
gradus presbyter ordinatur. Eleganter S. Gregor.
Nazianz. orat. 1, w; pólis. Et luse in oratione 20.
Idemque in laudem Anastasii: Kal nisav tÀY TWY
βαθμῶν ἀκολουθίαν διεξελθών, ἵνα τὰ ἐν μέσῳ
συντέμνω, τὴν τοῦ λαοῦ προεδρίαν πιστεύεται· Cuncisque ecclesiasticorum graduum muneribus deinreps perfunitus, ut quæ media sunt resecem, populo
præficuar. Zosim. epist. 9; B. Chrysost. De sacerdotio; Fulbertus, p. 47; P. Chrysologus, p. 412;
Anast. De Vitis PP.; synod. vin C.P. sub Adriano II,
e. 8, tom. III Concil. p. 1, sect. 2, p. 673, collar. 2,
Conc. Barcinon.. c 3, tom. II, conc. 11, p. 303, collat. 1, can. 10; Concil. Sarais. et Synod. Const.
c. 17; Vigilius papa, epist. 4; Fulgentius Ferrand.
in Breviatione canonum, § 2: Ut quicunque laicus
ad episcopatum eligitur prius annum in ministerio
per omnes gradus transeat, ex concilio Suffetulensi.
Itaque Gofridus a,bas Gufrido Carnotenɛi ep:-
scopo objicit quod ante sacros ordines episcopis
electus sit, epi 1. 27, 1. 3. Idemque exprobrat
Raynaldo Andegavensi, epist. 2, lib.: Omnes
postmodum, inquit, ordines sed sine ordine, quia in
octo diebus, et non certis temporibus, accepistis
propter episcopatus ambitionem. Nec sincerius apud
Cracos prisci Patrum canones' observati: Georgus Acropolites; Manuel Arsenius, p. 423 b. Sed
fave non ita semper rigide observata: nam ex diacom:s etiam assumelantur episcopi, Leo Magn, in
Epistolis.
Itaque Nicolaus 1, in epist. 6, graviter conqueritur quod Photius D. Ambrosii et Nectarii exemplo (de quibus Sozomen. vII, 8; Socrat. iv), ex
lasco, etc., et summus pontifex apud Krantz. Hist.
Brem, lib. vn: Vidimus, inquit, electum vestrum,
placet persona, placet scientia, plucet eloquentiu:
placent etiam, quantum nerimas, mores. Verum
modus electionis displicet, præsertim quiu est infra
sacros ordines, non dico subdiaconatum, sed acolythatum electus. Sie Demetrius statim mysta fieri et
epoptes voluit, et tanquam res insolita et nova notata, ut scribit Plutarchus in Demetrio, et Philochorus apud Barpocrationem. Ex hac novella cob
ordinatur episcopus ex monachis vel clericis, misi
sex mensibus inter clericos constiterit. Es novella
autem cxxiii, cap. 1, § ult., laicus etiam ad episcopatum electus ordinatur tantum post tres menses a
cooptatione in clerum.
Interdum tamen ex causa et dispensatione summi
pontificis gradatini non ascenditur. Auctor Histor.
PP. Rom. qui in Gallia sederunt, in Clemente
VI: Facta autem hujusmodi ordinatione, religiosus
effectus est, et habitum Prædicatorum assumpsil:
dicins vero papa demum ipso instante el procurante
Joanne rege Francia memorato jam suo successore
effecto, fecit patriarcham Alexandrinum, et F.cclesiam
Rhemensem sibi perpetuo commender I, el causa
ipsum honorandi magis, ne forte a præmissis in posterum possel resilire, in propria norte Natalis Domini ipsum ad omnes sacros ordines uno contextu
ordinarit.
Cum concubina. Balsamon p. 961. Robertus
monachus cœnobii S. Mariani apud Altissiodoram
in Chronico Altissiodorensi: Uxorum quoque el concubinarum contubernia presbyteris, diaconibus, rub.
diaconibus ibi (in concilio Remis indicto) sunt pen‹-
tus interdicta.
Vel liberos kabeto, vel uxorem. Qui uxorem
habebat initio nascentis Ecclesiæ ad episcopatum
vocari poterat; cum uxore tamen veluti cum sorore
versabatur apostolorum exemplo, de quibus Ch
mens Alexandrinus Stromate 11. Noti sual versus
Venantii Fortunati de Placidina Leontii epis opi
Burdigalensis uxore:
Coñor amore etiam Placidinæ pauca referre,
Quæ tibi tunc conjux, est modo chara soror.
Quæ erat arcana germanitas, ut loquitur Paulinus
epist. 2, ad Victricium. Et cum inhiberentur con·
sortia extranearum mulierum, excipiebatur tamen
quæ usor ante sacerdorimin fuerat, 1. Eum qui, 19,
C. de episc. el cler. De continentibus Epiphanias
in compendio veritatis Ecclesiæ. Sed tandem placuit ut nonnisi cælebs episcopus crearetur et.orbus,
novel. cxxxvi, c. 2, quæ quidem abrogata est quod
ad liberos attinet, et ideo relata non est in Basilicis
propter novellam 11 Leonis, ut scribit Balsamon ad
canonem 48 sextæ syno.li.
Uxorem secun degentem. Ex sententia Balbabet, episcop is creari non potest, sed tantum qui
samonis, qui uxorem superstitein et conviventem
artatem caste egit, vel certe qui quondam uxorem
virginem duxerit. Certum est enim Petrum apostolorum principem uxorem habuisse. De Paulo non
convenit; uxorem enim habuisse tr dit Clemens
Alexandrinus Stromatum II, alii contra putant,
Theodoretus Cyrensis ex Epistola Pauli ad Conn-
th.us.
Sed virgo sit ea conjux. Locus leviter corruplus in Græcis, graviorem in errorem compulit.Sic
igi ur restituendus est, ἀλλ' ἡ π. Ε. ἡ γαμετὴ ἐκ
παρθενίας π. σ. Sed aut ipse virgo sit, και αποτ
que prius ei nupserat, virgo fuerit. Vide novell.
Justin. c. 1, § 3. Innocentius epist. 2, ad Vi-
¿tricium Rotomagensem, cap. 4:” Mulierem· clericus non ducat uxorem, quia scriptum est: Sacerdos
uxorem virginem accipiat, non viðiuam, nec ejeclum
mulierem, id est, jam virum expertam.
col. 1257–1258page 91 of 129
PG 138:1257ἀπολέσῃ, τῇ ἐκκλησία τούτου προσκυρουμένου, καὶ Πε τῆς ἱερωσύνης ἐκπέσῃ. Μὴ ἔστω ἄπειρος δογμάτων. Γινέσθω δὲ ἐκ μοναχῶν, ἢ ἐν κλήρῳ οὐκ ἔλαττον μη νῶν ἐξ καταλεγείς, ὁμολογῶν τοὺς ἱεροὺς φυλάττειν κανόνας. Ο γὰρ παρὰ ταῦτα χειροτονούμενος ή χειροτονῶν τῆς ἱερωσύνης ἐκπίπτει. Ἐὰν ἐπίσκοπος ἢ κληρικὸς ἔλαβέ τι ὑπὲρ χειροτονίας, καὶ τὰ δοθέντα τῇ ἐκκλησίᾳ ἀποκαταστήσει, καὶ τῆς ἱερωσύνης ἐκβάλλεται. Εἰ δὲ λαϊκός ἐστιν ὁ λαβών, διπλοῦν τὸ ληφθὲν ἀποδώσει τῇ ἐκκλησίᾳ, καὶ ἐξορία διηνεκεῖ ὑποβάλλεται, ἐκπίπτων καὶ ἧς ἔχει τυχὸν ἀρχῆς τοῦ δεδωκότος ἐπισκόπου μηδὲ ἣν είχε πρότερον ἱερατικὴν ἀξίαν ἐκδικεῖν δυναμένου. Ο χειροτονων ἐπίσκοπον εἰς ἐπήκοον παντὸς τοῦ λαοῦ προσαγορευέτω τῷ μέλλοντι χειροτονεῖσθαι ὡς μαθὼν αὐτὸν πάντα ἔχειν τε καὶ φυλάττειν τα προειρημένα, ἐπιτίθησιν τῷ τὴν χειροτονίαν. Ο βουλόμενος κατηγορείτω τοῦ μέλλοντος χειρο "Εδειξε πάλιν, ἑαυτὸν τῆς τῶν αγάμων όντα συμμορίας 21, τουτο κώλυμα καθάπαξ
ἀπολέσῃ, τῇ ἐκκλησία τούτου προσκυρουμένου, καὶ virginitate cum eo vixerit. Per largitionem Πε
τῆς ἱερωσύνης ἐκπέσῃ. Μὴ ἔστω ἄπειρος δογμάτων.
Γινέσθω δὲ ἐκ μοναχῶν, ἢ ἐν κλήρῳ οὐκ ἔλαττον μηνῶν ἐξ καταλεγείς, ὁμολογῶν τοὺς ἱεροὺς φυλάττειν
κανόνας. Ο γὰρ παρὰ ταῦτα χειροτονούμενος ή χει
ροτονῶν τῆς ἱερωσύνης ἐκπίπτει.
creator, quo nec id quod dedit ecclesiæ
applicatum amittat, et ipso pontificatu privetur,
Ne doginatum imperitus esto Monachorum
numero deligitor, vel qui uon minus sex mensibus clericatui fuerit ascriptus; et qui spondeat, sacros se canones servaturum. Nam qui præter hæc vel ordinatur, vel ordinat, pontificatum amittit.
Ἐὰν ἐπίσκοπος ἢ κληρικὸς ἔλαβέ τι ὑπὲρ χειροτονίας, καὶ τὰ δοθέντα τῇ ἐκκλησίᾳ ἀποκαταστήσει,
καὶ τῆς ἱερωσύνης ἐκβάλλεται. Εἰ δὲ λαϊκός ἐστιν ὁ
λαβών, διπλοῦν τὸ ληφθὲν ἀποδώσει τῇ ἐκκλησίᾳ,
καὶ ἐξορία διηνεκεῖ ὑποβάλλεται, ἐκπίπτων καὶ ἧς
ἔχει τυχὸν ἀρχῆς τοῦ δεδωκότος ἐπισκόπου μηδὲ ἣν
είχε πρότερον ἱερατικὴν ἀξίαν ἐκδικεῖν δυναμένου.
Ο χειροτονων ἐπίσκοπον εἰς ἐπήκοον παντὸς τοῦ
λαοῦ προσαγορευέτω τῷ μέλλοντι χειροτονεῖσθαι·
ὡς μαθὼν αὐτὸν πάντα ἔχειν τε καὶ φυλάττειν
τα προειρημένα, ἐπιτίθησιν τῷ τὴν χειροτονίαν.
Ο βουλόμενος κατηγορείτω τοῦ μέλλοντος χειρο-
Si quid episcopus, aut clericus, ordinationis
nomine acceperit et data restituet ecclesiæ,
et a sacerdotio removetur. Sin laicus est, qui
accepit, duplum ejus, quod accepit, ecclesiæ solvet, et exsilio perpetuo damnabitur, eum quoque
magistratum amittens, quein forte gerebat: nec
qui dedit episcopus, illam quoque dignitate sacerdotalem vindicate sibi poterit, quam prius
habebat.
Qui episcopum ordinat, audiente universo populo
compellet eum qui ordinandus est: quod cum
norit eum habere ac servare omnia prædicta, manus eidem imponat.
Quicunque vult acouset eum, qui ordiAnnibalis Fabroti notæ.
thios, cap. VII vers. 8, ibi: Si sic permanserint,
sicut et ego. "Εδειξε πάλιν, inquit, ἑαυτὸν τῆς τῶν
αγάμων όντα συμμορίας - Ostendil rursus se esse
ex ordine eorum qui uxores non duxerunt. Hugo tamen Grotius in annotationibus ad d. Epistolam
scribit, ex eodem loco non improbabiliter coiligi,
Paulo fuisse uxorem, sed cum hæc scriberentur,
mortua. Vide hac de re disscrentem Jacobum
Usserium archiepiscopum Armacanum in epistolas
Ignatii prolegomenon cap. 17. Sed sive Paulus uxorem habuerit, sive non, satis est, Petro uxorem
fuisse, ut dicatur, conjugatum etiam primæ, sedis
episcopum constitutum fuisse. Licet autem Petrus
uxorem habuerit, maritum tamen esse desiisse
constat; nam ut est in canonibus Ælfrici ad WIphinum episcopum, quamprimum factus est discipulus Christi, qui castitatis exemplum præbuit,
uxorem dereliquit et mundana omnia. Petri ad
exemplum totus clericorum ordo compositus est.
Conjugatus igitur episcopus creari quidem potuit,
nt Clemens Constitutionum lib. 11, c. 2: Inquirendum, ait, an honestam uxorem habeat, vel habuerit,
sed non aliter quam si castitati perpetuæ se astringeret. B. Hieronym. epistola 50, ad Pammachium,
et 1, contra Jovinian. Concil. Arelat. 11. Vide can.
Episcopus, et seq., distinct. 31; Paulin. epist. ad
Aprum episcop. epist. 3; Concilium Carthaginense,
11, c. 2: Omnibus placet ut episcopi, presbyteri, et
diaconi, vel qui sacramenta contrectant, pudicitia
custodes, etiam ab uxoribus se abstineunt. Ab omnibus dictum est: Placet ut in omnibus et ab omnibus pudicitia custodiatur qui altario deserviunt.
Concilium Arelat. 1. Gregor. Nazianzen. orat. 19.
Conjugati enim non sunt ordinandi, d. conc. Arelat. 1, c. 2; Agathense, can. 16; Arausic., c. 22;
Tolet. 11. Quod etiam stalu um est can. 12, synod.
va in Trullo, ad quem vide Zonaram, et ad can. 39
et 48. Vide Balsamoa. m synod. v! in Truilo,
can. 48; et ad can. 5 apostol. et Zonaram p. 159.
Itaque cum Joanni Cantacuzino objicerent episcopi
Joannem quemdam ad patriarchatum evehi non
posse, quod conjugem et liberos haberet, respondit
pse obicem hunc tolli posse, si Joannes uxoris
consuetudine non uteretur, et cætera sit idoneus,
lib. ut Historia, cap 21, τουτο κώλυμα καθάπαξ
ànootrooµévov. Sie Joannes Glycys cum uxorem et
PATROL. GR. CXXXVIII.
liberos habens patriarcha Constantinopolitanus esset, uxor ejus statim habitum monasticum induit,
ut scribit Nicephor. Gregor. Histor. vn. Vide Gregorjum Turonensem, lib. 1, cap. 44. De conjugio
presbyterorum vide Gregor. Nazian. epist. 40 et
95; in Addit. de Theoseb. De uxoribus clericor.
concilium Turonicum 1; concil. Matiseon, c. 11;
Agathense c. 9. Et manebat lex conjugalis, conc.
Toletanum III, c. 5. Vide quæ dixi ad 1. 47 sup.
de episc. et cl. Auctor Constit. apostol. lib. 11, c. 2,
qualis esse debeat episcopus, si uxorem honestam
habeat, vel habuerit. Vide etiam Leonis M. decreta
p. 406.
Per largitionem. Vide dicta ad 1. 30, sup. de
Episc. et cler.
Quone id. Vide Novellam vĩ, c. 4, § 9, et
Nov. CXXIII, c. 2, § 1.
Ne dogmatum imperitus esto. Sozomenus,
lib. iv, cap. 23, scribit Neonem episcopatu exaucioratum, quod nonnullos sacrarum litterarum legumque Ecclesiæ ignaros, et vitam inconsiderate disso.
luteque instituentes, episcopos designasset.
Monachorum e numero. Joannes Cassianus,
collat. 11, c. 2: Qui rapius de unachoretarum
calu, et episcopus Panephisi oppido datus, tanta
districtione omni ævo suo propositum solitudinis
custodivit, ut nihil de præ erita humilitatis tenore
laxaverit, aut de adjecto sibi honore blanditus sit.
Marcellinus comes in Chronico: Severus Entychetis
perfidiæ, Anustasio Cæsure volenie, sedem Flaviani
antistitis ex monacho occupavit. Epiphanius in Comp
ver. Eccl. p. 9; S. Sev. Sulpitius, De Vita suncti
Martini.
Monachi tamen episcopi non funt sine licentia.
Vide notas Sirmondi ad cap. Caroli Calvi, p. 54;
vide tamen ludicem, et synodum viii, sub Adriano,
e. 26. Fatriarcha ex monacho, vide Nicephor Ggoram, p. 116 in fin. et 117 in medio; Chronic.
Constantinopol. p. 400, in lin, et 423; Cramizium,
Histor. Bremens, Eccles. lib. viii, cap. 9.
Non minus sex mensibus. Hoc mutatur Novella exxit, c. 1, § 2; sufliciunt enim tres menses.
Ordinationis nomine acceperit. Vide Novell.
Isaac Comm ni apud Balsamonein ad Nomoc. Phoui, tit. I, C. 24.
Quicunque vult. Vetus Ecclesiæe mos in or40
col. 1259–1260page 92 of 129
PG 138:1259δειχθείη αληθεύων, ἐπισχεθῇ ἡ χειροτονία. Ε: & ἀνεύθυνος φανείη ο μέλλων χειροτονεῖσθαι, ἢ ὁ κατ ήγορος εκλέπῃ τὴν χειροτονίαν, [σ. κατηγορίαν ἡ μὲν χειροτονία γίνεται, αὐτὸς μέντο: ἐπιτιμίῳ διηνεκούς ἀκοινωνησίας υποβληθήσεται. παρορωμένης δὲ τῆς ἐπὶ τῇ κατηγορία ἐξετάσεως, καὶ ὁ χειρ πτουσι χωρίς θείων γραμμάτων. Μηδεὶς ἐπίσκοπος ὑπὲρ ἐνιαυτὸν τῆς ἰδία; ἀπολιμο πανέσθω ἐκκλησίας. Εἰ δὲ τοῦτο πράξῃ, καὶ κληθείς κανονικῶς ἀπὸ τοῦ ἰδίου πατριάρχου ή μητροπολίτη μὴ παραγένηται, ἐκβαλλέσθω τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ ἕτερος χειροτονείσθω. Μηδεὶς ἐπίσκοπος χωρίς συστατικών γραμμάτων κατά κέλευσιν βασιλικήν. μετὰ γὰρ γραμμάτων συστατικῶν ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ Ἰουλιανὸς τοὺς δήμου: ἀπατᾷν επόμενος εἰς Χριστιανῶν εὐπ τας μιμεῖσθαι καθυπεκρίνατο. Διδ ξενῶσι καὶ πτωχείαις χορηγείσθαι προσέταττε, καὶ τις συστατικές Επιστολὰς ἐσπούδαζε γράφεσθαι, καὶ τὰς λοιπὰς εὐσεβείας ἤθελε γίνεσθαι. Δηλοῖ δὲ τοῦτο ἡ ἐπιστολή, ἣν πρὸς ᾿Αρσάκιον τὴν ἀρχιερέα τῶν ἐν Γαλατίᾳ Ελλήνων ἐπέσταλκεν ἀρχιεπίσκοπον πατριάρχην Νον. 2 5,
nandus est episcopus: ut instituta quæstione, si roversial inoxónou· [va, inthisew; Yimoućini, εl
probatum fuerit eum veritatem dicere, ordinatio
inhibeatur; sin eum culpæ constiterit experteni
esse, qui ordinandus est, vel si accusator deseruerit accusationem, flat ordinatio. Sed tamen
accusator ipse perpetua excommunicationis
pœnæ subjicietur. Quod si negligatur examen
accusationis, tam is, qui ordinavit, quam qui ordinatus est, sacerdotio privatur.
Al.sque litteris principis nullus episcopus
ultra annum absit ab ecclesia sua. Sin boc
fecerit, el canonice citatus a patriarcha suo vel
metropolitano fuerit, ac non comparuerit, ab
episcopatu removetor, et alius ordinator.
Nullus episcopus absque commendatitiis litteris archiepiscopi sul vel metropolitani,
δειχθείη αληθεύων, ἐπισχεθῇ ἡ χειροτονία. Ε: &
ἀνεύθυνος φανείη ο μέλλων χειροτονεῖσθαι, ἢ ὁ κατ
ήγορος εκλέπῃ τὴν χειροτονίαν, [σ. κατηγορίαν
ἡ μὲν χειροτονία γίνεται, αὐτὸς μέντο: ἐπιτιμίῳ
διηνεκούς ἀκοινωνησίας υποβληθήσεται. Παρορωμέ
νης δὲ τῆς ἐπὶ τῇ κατηγορία ἐξετάσεως, καὶ ὁ χειρ
Tovheas, xa! 6 Xespoor. The isoin txxiπτουσι χωρίς θείων γραμμάτων.
Μηδεὶς ἐπίσκοπος ὑπὲρ ἐνιαυτὸν τῆς ἰδία; ἀπολιμο
πανέσθω ἐκκλησίας. Εἰ δὲ τοῦτο πράξῃ, καὶ κληθείς
κανονικῶς ἀπὸ τοῦ ἰδίου πατριάρχου ή μητροπολίτη
μὴ παραγένηται, ἐκβαλλέσθω τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ
ἕτερος χειροτονείσθω.
Μηδεὶς ἐπίσκοπος χωρίς συστατικών γραμμάτων
to lolov apxus of preporokitou &view ty
nota.
Annibalis Fabroti
dinandis episcopis, ut plebe præsente detegerentur
malorum crimina, vel bonorum merita præilicarentur: cujus moris testis est præter alios Zonaras
ad can. 1 apostolorum. Itaque licebat cuilibet ordimandum accusare.
Perpetuæ excommunicationis. Photius Nomocanonis tit. 4, c. 8, scribit hoc satis nuvuni esse
ut accusator episcopi, si non impleverit accusationem, perpetuam excommunicationi subdatur: et
ideo id non stare in libris Basilic. sicut nee illud
quod cavetur in Novella cxxii, cap. 2, accusatori
provincia in qua lares posuit interdici: humanius
autem agi novella cxxxvir, c. 3; clericum enim
qui litem destituit, de gradu suo dejici, laicum autem competenti pœnæ subjici.
Sacris litteris exceptis. Hunc locum non intellexit interpres, qui sic erat vertendus: Absque
litteris principis nullus episcopus, etc., ab illis igitur verbis incipiendum est novum thema. Justinianas dixeral κατά κέλευσιν βασιλικήν. Jussu principis.
Epitome canonum Adriani Pontificis ex concilio
Sardicensi Ut episcopi ad comitatum non vadant,
nisi ab imperatore vocali, aut necessitatibus oppressorum subventuri. Vide Novell. cxxııı.
Nullus episcopus ultra annum. Crisconias in
Breviario canonico, c. 160: Quod non I ceat epi·
scopo a sua Ecclesia plus tribus hebdomadibus abesse
Concilio Sardic. tit. 21.
Absque commendatitiis litteris. Ex commneudatitiis, seu commendatoriis probatur proficiscendi
licentia. De his vide Constantinum Harmeṇopulum in
Epitome cann. sect.1, et ad Can, apostol. sect. 2,tit.3;
Balsaion. in can. 11 synod. Chalced; Theophanes:
μετὰ γὰρ γραμμάτων συστατικῶν ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ
AREAUSEY Cum litteris commendatitiis in Alexandiam dimisit. S. Basilius epist. 11; Julius Pollux in
Chronien: Ἰουλιανὸς τοὺς δήμου: ἀπατᾷν επόμενος
εἰς Χριστιανῶν εὐπ τας μιμεῖσθαι καθυπεκρίνατο. Διδ
ξενῶσι καὶ πτωχείαις χορηγείσθαι προσέταττε, καὶ
τις συστατικές Επιστολὰς ἐσπούδαζε γράφεσθαι,
καὶ τὰς λοιπὰς εὐσεβείας ἤθελε γίνεσθαι. Δηλοῖ δὲ
τοῦτο ἡ ἐπιστολή, ἣν πρὸς ᾿Αρσάκιον τὴν ἀρχιερέα
τῶν ἐν Γαλατίᾳ Ελλήνων ἐπέσταλκεν Julianus cum
populum decipere existimaret, Christianorum laudandas actiones imitari simulabut. Itaque res ad vi.
clum necessarias, renonibus et plochiis erogari præce;', et commendatorias litteras scribi, et alia p:e.
tates officia peragi roluit: quod ostendit epistola
quam ad Arsacium payanorum in Galutia patriarcham misit. Capit. Caroli M. Aquisgranense concil. cap. 3. Item in eodem concilio, nec non et in
Antiocheno can. 20: Ut fugitivi clerict et peregrini
a nullo recipiantur, nec ordinentur sine commucuda -
tillis litteris, el sni episcopi vel abbaits licentia,
Litteræ commendatitiæ dicuntur quia eos qui migrant, commendant episcopis, non suis. Paulinus
Nolanus in epistola 21, ad Ainandum episcopum:
Marium portitorem hujus epistolæ commendatum
specialiter unanimitati tuæ, ut sicut rogarimus sancium episcopum el patrem nostrum, ita ordinetur
robis. Ébroinus Bituricensis in Formata ad Magno.
nem Senonensem archiepiscopum: Has litteras
commendatilias more ecclesiastico factes, ad sɔxclitatem vestram misimus, ut scire valeat Deo digra
charitas vestra, eum nec fuga lapsum, nec sua malitia
a nobis ejectum, sed nostra voluntate destinatum.
Hæ litteræ etiam dicuntur dimissoriæ. Synodus
Trullaya anolutixă; vocat; Glossæ Græcolatinæ
ámodurixh, id est, dimissoria. Clerici enim qui in
alia dicecesi mansuri erant, absolvebantur el dimit.
tebautur ab episcopo proprio, ut in Formata Wolfeonis Constantiensis episcopi ad Bernaltum Argentariensein: Commendatum ergo sum curæ restra suscipile, el nostris ex partibus absolutum in vestrarum
ovium numero custodite. Dicebantur et canonicæ, ut
in Formata Hinemari Remensis ad Eueam Parisiensem, et in Formata Ratbodi Trevirensis episcopi ad Robertum episcopum Metensem. Denique
Formate dicta passim in conciliis, quoniam in illıs
TURO; seu forma signi episcopalis impressa erai.
Vigilius Papa in Epistola ad episcopos Galliæ:Ilud
pari auctoritate mandamus,ne quisquam sine prædicti
fratris et coepiscopi nostri formata luæ fraternitalis
ad longinquiora loca audeat proficisci. Et in epistola
ad Aurelianum episc. Arelatensem: Ne quis sine
formala tuæ fraternitulis ad longinquiora loca audeat
proficisci, sed ut consuetudinem illam debeami cusiodire, quam consial semper nostræ sedis habuisse Hcarium, et a vobis formatam postulent, si causarum
suarum necessitate compulsi ad longiora itinera destinare disponant. Vide B. Augustin. epist. 463
et eruditissimum Sirmonduri ad Sidonium.
Dimissoriæ proprie pertinent ad eos, qui in
aliam parœciam sive dioecesim transibaut, at in
ea perpetuo manerent, ut in d. formuata Wulfeonis et in formata Heditonis ad Rodulphum Laudemensem. Et hoc modo episcopus commendatum
per dimissoriam acquirit, ut Joannis VIII epist.
138, ad Vulgarium monach. Commendatitiæ vero
pertinent ad eos, qui ad tempus migrabant; puts
st privati alicujus vel publici negotii causa avluturi essent, vel ad comitatum irent, id est, ubi
princeps degeret, à la Cour,
Archiepiscopi sui. Episcopus sine litteris metropolitani, metropolitanus sine litteris archiepiscopi ad comitatum venire prohibetur. Balsamun
hic ἀρχιεπίσκοπον πατριάρχην Νον. vi, c. 2 et 5,
regionis patriarcham vertit. Julian. nov. vi, nuw.
col. 1261–1262page 93 of 129
PG 138:1261του παραγίνεσθαι πρὸς τὸν ἁγιώτατον ἀρχιεπίσκο του Κωνσταντινουπόλεως ἢ τοὺς ἀποκρισιαρίως τῆς κατ' αὐτὸν διοικήσεως, κἀκείνοι; κοινοῦσθαι τὸ πράγμα· καὶ εἰ δεήσοι, δι' αὐτῶν, ἢ διὰ μεφερει δαρίων τῆς Μεγάλης Εκκλησίας πως βασιλέα με νύεσθαι. Χρὴ τὸν χειροτονούμενον κληρικὸν ἄμεμπτον καὶ γραμμάτων ἔμπειρον εἶναι, καὶ μήτε ἐκ ταξεωτῶν ἢ βουλευτῶν, εἰ μὴ κατὰ τὴν πρότερον οιηθεῖσαν διά ταξιν· μήτε δεύτερον γάμον, ή παλλακῇ συνο κήσαντα, ἢ γυναῖκα ἔχοντα μὴ ἐκ παρθενία, αὐτῷ συναφθεῖσαν, χειροτονεῖσθαι αὐτὸν προίκα χωρίς cον. 3. προς την βασιλείαν τὰς ἀποκρίσεις κομίζων. ῥαιφερενδάριος, ὁ τὰ ῥηθέντα αναφέρων Τὸν πατριαρχικών διαδέχεται θρόνον Νι φων τῆς Κυζίκου μητροπολίτης, τῳ βασιλικών θα λήματα των αρχιερέων εἰξάντων, καὶ μεταπτησάν. των αὐτὸν ἐκ Κυζίκου πρὸς τὴν τῆς πατριαρχίας περιωπήν. "Ην δὲ ὁ ἀνὴρ πάντη μὲν ἀδιὴς τῆς ἔξω παιδείας, οὐχ ὡς τὰ πολλὰ δὲ καὶ τῆς θεεττερ, ὡς μηδ' οἰκείᾳ χειρὶ τὰ τῶν γραμμάτων στο χεῖα γράφειν εἰδώ;. Τὸν γὰρ ἄρχοντα φωστήρα δεῖ εἶναι, ὥστε πρὸς τοῦτον πάντας ὁρῶντας φωτίζεσθαι, καὶ ὁδη γραμμάτων παντοίως ἐπιστήμονα.
Kwvstzvt:vouzók::. Thy & otu); ávióvta xph rpw- Consta tinopolim adeat. Qui vero sie ad erit,
του παραγίνεσθαι πρὸς τὸν ἁγιώτατον ἀρχιεπίσκοτου Κωνσταντινουπόλεως ἢ τοὺς ἀποκρισιαρίως
τῆς κατ' αὐτὸν διοικήσεως, κἀκείνοι; κοινοῦσθαι τὸ
πράγμα· καὶ εἰ δεήσοι, δι' αὐτῶν, ἢ διὰ μεφερει
δαρίων τῆς Μεγάλης Εκκλησίας πως βασιλέα με
νύεσθαι.
Χρὴ τὸν χειροτονούμενον κληρικὸν ἄμεμπτον καὶ
γραμμάτων ἔμπειρον εἶναι, καὶ μήτε ἐκ ταξεωτῶν ἢ
βουλευτῶν, εἰ μὴ κατὰ τὴν πρότερον οιηθεῖσαν διά
ταξιν· μήτε δεύτερον γάμον, ή παλλακῇ συνο:-
κήσαντα, ἢ γυναῖκα ἔχοντα μὴ ἐκ παρθενία, αὐτῷ
συναφθεῖσαν, χειροτονεῖσθαι αὐτὸν προίκα χωρίς
primum accelere debet ad sanctissimum arcbiepiscopum Constantincpolitanum, vel ad diocesis
ejus apocrisiarios quibuscum negotiu» communicetur, ac si quidem opus erit, per cos, vel per
ecclesiæ Majoris referendarios imperatori
significetur.
Clericum, qui ordinatur, oportet expertem esse
reprehensionis et litterarum peritum
nec ex apparitoribus aut curialibus, nisi secundum ordinem prius positum. Nec eum, qu!
secundas contraxerit nuptias vel qui cum
concubina contubernium habuerit, aut qui uxorení
Annibalis Fabroti notæ.
25, 26. Vetus interpres, regionis aut dioeceseos pr
triarcham. Fulgentins in Brevial. Cann. cap. 46.
Zosimus PP. in epist. 5, ad episcopos Galli:e.
Constantinopolim. In sacrum comita'nın,
B. Ambrosius de obitu Valentiniani: Jussit eum
ad comitatum venire. Ammian. lib. xiv: Ad cuitatum imp. vinctum perduceret. Gesta de nomine
Acacii: Út ad comitatum vicibus clerici dirigantur.
Justinian. d. cον. vi, c. 3. προς την βασιλείαν:
vet, interpres, ad imperium. Anastasius Bibliother,
de vit. PP.: Ne ignoti sine commendatiis. Vide
Alexandri III, epist. 19. 1 coll. in fine. Vide capit.
Car. M. p. 8 et 90, 223, 232, b. cod. L.L. Antiq.
p G68, tom. Jil, concil. p. 611, vid, quæ diximus
ad tit. 3 lib. 1. cap. 22.
Diœcesis opocrisarios. Episcopi per ap
crisarios suos, vel referendarios Magnæ ecclesiae
causas propter quas in cɔmitatum venerunt er.
ponunt, et responsum impetrant. Vide glossaria
Rostra ad Cedrenuum et Nicetam, et Photii B.biothecam, p. 266.
Referendarios. Glossæ juris. papevdápio; ó
τὰς ἀποκρίσεις κομίζων. Referendarius qui respons
fert. lteni ῥαιφερενδάριος, ὁ τὰ ῥηθέντα αναφέρων
àní tvɔ qui dicta ab aliquo refert.. Erant autem non in ecclesia modo, sed et in palano.
Brams M. apud Sangallensem lip. I, cap. 3, quosdam hortatur, ut strenue litteris incumbant. Ki
dabo rubis, inquit, episcopia et monasteria permaguifica. S ephanus Tornacensis in epist. 185: Vir
est, que a et morum gravitas, et litterarum peritia;
et honestus commendabilem reddunt. Wilelmus
Malmesburiensis lib. 1 de gest. pontificum Anglor.
Atque adeo litterarum peritia præsulibus semper
necessaria fuit, ut sola imperitia, abdicandi sácti
magistratus justa causa esse potuerit. Anselmus
in epistola ad Urbanum sumphum PP. Narrat tamen Albert. Crantzius Bistorie Bremens. Eccles.
1:b. 8, cap. 53, ad archiepiscopatum admisɛum
Heuricum ex comitibns de Anholt, qui vix primas
litteras attigerat. Inscientiæ etiam monstrum ad
patriarchalein sedem evectuan serbit Nicephor.
Gregoras: Τὸν πατριαρχικών διαδέχεται θρόνον Νι
φων τῆς Κυζίκου μητροπολίτης, τῳ βασιλικών θα
λήματα των αρχιερέων εἰξάντων, καὶ μεταπτησάν.
των αὐτὸν ἐκ Κυζίκου πρὸς τὴν τῆς πατριαρχίας
περιωπήν. "Ην δὲ ὁ ἀνὴρ πάντη μὲν ἀδιὴς τῆς ἔξω
παιδείας, οὐχ ὡς τὰ πολλὰ δὲ καὶ τῆς θεεττερ,
ὡς μηδ' οἰκείᾳ χειρὶ τὰ τῶν γραμμάτων στο:
χεῖα γράφειν εἰδώ;. Nipho Cyzici metropolitanus
pontificibus imperatoris voluntati obiecuts ad patriarchatum accersitur. Erat autem ille vir Græcarum litterarum plane rudis, sacrarum etiam fere.
nt qui sua manu nec elementa litterarum sciret
pingere.
Expertem esse reprehensionis. Clerici et episcopi debent esse irreprehensibiles, ut prescribit
D. Paulus in Epist. ad Timoth. cap. mi, v. 2. Quia
irreprehensibiles esse convenit, quos privesse necesse
est corrigendis, ut est in can. 2, concil. Arvernews.: Τὸν γὰρ ἄρχοντα φωστήρα δεῖ εἶναι, ὥστε
πρὸς τοῦτον πάντας ὁρῶντας φωτίζεσθαι, καὶ ὁδη
Yeista. Illum enim qui aliis præest, veluti stellam esse oportet ad omnes in ipsum intuentes illuminandum et dirigendum, ut ait Theophylactus in
D. Pauli Epistolam. Et vita clericorum immoxia et
inculpata esse debet. Et illi vitæ integri, scelerisque puri. Verum hoc ita intelligendum est, ut
episcopus aut clericus non sit avaµiptytos et impeccabilis, sed irreprehensibilis quantuin hamame
naturæ fragilitas patitur. S. Hieronymus lib. 1, centra Pelagiaños: Vult certe Deus tales esse episcopus,-
sive presbyteros, quales vas electionis docet. Irimum quod dixit irreprehensibilis, aut nullus aut rarus; quis enim qui non quasi in pulchro corpore,
aut nævum, aut verrucam habeat?
ia
Luterarum peritum. Yozpá prov.
Balsamo, γραμμάτων παντοίως ἐπιστήμονα.
Sumanus Novell. vi, cap. 4, qui lit erus scia'. Julianus litterait vertit. Per contrarium ȧypȧppato;
iteratus, et litterarum expers exponitur
Glossis Græco Latinis, qu'il sache tire. Adde Novellam cxxit, tit. seq. concilium Romanum sub
Eugenio II. c. 4. Vide distinct. 38, can. 5, in luieis ex Leomis epist. 23, cap. 7. extr. de clect.;
Constit, apost, lib. it, c. 4, et lib. vii, cap. t. GaNec ex apparitoribus. Ex azeri, & BouEto, ex cohorte, vel curia: nec sit officialis
aut curialis conditionis, Julianus Antecessor.
Qui secundas contraxerit nuptias. Digami a
sacerdotio arcentur. D. Hieronymus lib. 1 advers.
Jovinianum: Quam sancta sit digamia hinc osten -
ditur, quod digamus in clerum eligi non potest,
D. Augustin. de bono conjugali: Sacramenta n
nuptiarum sic ad unum maritum et unam uxorem
redactum est, ut dispensatorem ecclesiæ non liceat
ordinari, nisi unius uxoris virum. S. Epiphanius
bares. 59. Tertullianus in libro de exhortatione
castitatis: Presbyler esse non alius potest quam
laicus semel fuerit maritus. S. Leo in epistola 87
ad episc. Cæsariensis Mauritanie: Nequaquam ad
diaconi gradum, vel ad presbyterii honorem, vel að
episcopulus culmen ascendat, si aut ipsum nɔn
unius uxoris virum, aut urorem ejus non unius viri
fuisse claruerit, Vide Hieronymi epi totam 93, ad
Oceanum, et in epistolam ad fitum cap. 6.Theodoretus in i ad Timoth. cap. 5; S. Ambros. in cap.
5 Pauline I ad Timoth. Digami enti arcentur a
sacris ordinibus propter defectum sacramenti, cap.
Debitum extra e.d. Quia qui cune suam div1dunt, non significant unitatem Christi cum unica
et immaculata sponsa Ecclesia. Can. Acutius di
stinct, 26.
col. 1263–1264page 94 of 129
PG 138:1263ματα εἰς ἐπήκοον παντὸς τοῦ λαοῦ, παραπλησίως τοῖς εἰς ἐπισκοπὴν παραγινομένοις. η πάσης δόσεως, καὶ τὰ κανονικά δέχεται παραγγέλ κατά τους καιροὺς τῆς τῶν ἁγίων μυστηρίων μεταχειρήσεως, περὶ πίστεως καθολ. συντ. αυ ται δὲ μονόγαμοι οὖσαι. Ὅτι οὐδεὶς ἀγράμματος εἰς κλῆρον καταλέγεται. Πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὑποδιάκονος μετὰ τὴν χειροτονίαν γάμοις προσομιλῶν ἢ παλλακὴν ἐπεισάγων φανερῶς ἡ ἐσχηματισμένως, τῆς ἱερωσύνης ἐκπίπτων, ἰδιώτης ἔστω. Αναγνώστης δευτερογαμῶν μὴ προκοπτέτω εἰ; βαθμὸν ἱερωσύνης. Σπεύδων δὲ προκόψαι, πεπείσθα τοῦ κλήρου. Τριγαμεῖν δὲ κωλύεται. Η χειροτονουμένη διακόνισσα παρθένος έστω, ἢ ἐνὶ καὶ μόνῳ πρώην συνοικήσασα ἀνδρὶ, σύνεγγυς ὡς τῶν ἀκμαζουσῶν καὶ ἐργάζεσθαι καὶ τρέφεσθαι δυναμένων, &: καὶ πόνοις δαμά ειν χρὴ τῆς ἀκμῆς τὰ σκιρτήματα. συν γυναιξὶ καὶ τέκνοις, καὶ ἀειπαρθένους και νους τὰς λεγομένας χήρας. καὶ τέκνοις καὶ τὰς λεγομένας χήρας, παρθένους. Περὶ πίστεως καθολ. διακονίσσαι καθίστανται εἰς ὑπηρεσίαν γυναικών μόνον διὰ τὴν σεμνότητα, ἂν χρεία κατασταίη λουτρού ἕνεκα, ο ἐπισκέψεως σωμάτων Αἰι διὰ τὴν σεμνότητα, διὰ τὸ εὐπρεπές, στο Γυναικὸς χρήζομεν διακόνου, καὶ πρῶτον μὲν ἐν τῷ φωτίζεσθαι γυναίκας. Ο διάκονος χρίνει μὲν μόνον το μέτωπον αὐτῶν τῷ ἁγίῳ ἐλαίῳ· καὶ μετ' αὐτὸν ἡ
ματα εἰς ἐπήκοον παντὸς τοῦ λαοῦ, παραπλησίως
τοῖς εἰς ἐπισκοπὴν παραγινομένοις.
habeat, quæ a viginitate cum ipso copulata non η πάσης δόσεως, καὶ τὰ κανονικά δέχεται παραγγέλ
fuerit. Eumdem oportet ordinari gratis absque
omni largitione: et audiente populo universo
accipere præcepta canonica, perinde ac de iis est
traditum, qui ad episcopum pervenerunt.,
Neminem, qui sit illitteratus, clero ascribi
oportet.
Presbyter, aut diaconus aut subdiaconus,
qui post ordinationem in matrimonio degit
aut concubinam superinducit, aperte vel simulate,
sacerdotium amittens, privatus esto
Lector, qui secundas contrabit nuptias ad
gradum sacerdotii ne provehitor. Si vero operalı
dederit, ut provehatur, a clericatu removetor.
Tertium matrimonium eidem prohibetur.
Quæ ordinatur diaconissa virgo sit
aut olim in unius solius viri contubernio vixerit;
Annibalis
(63)Ordinari gratis. Vide Ærodium rerumjudicat.
p. 444 et Cassiodor. 9, 15 et seq.
Presbyter nut diaconus. In ordinationibus
clericis, ut loquitur Cyprianus, id etiam servari
debet, ut sint avdyxantos, seu inculpati. Fulbertus
epist. 61. Observanda sententia Apostoli dicentis,
oportere non solum episcopum, sed presbyteruni
quoque et diaconum sine crimine esse.
Qui post ordinationem in matrimonio degil.
Presbyter, diaconus, el subdiaconus, si matr.moaium contrahat, cadit clericatu, cap. 1 et 2, extr.
qui cler, vel. vovent. matrim. contrah. possunt.
Concilium Aurelianense II, c. 8, propter volum
continentiæ: tam enim diaconi quam subdiaconi
cum primum in clerum asciscuntur carnem suam
in æternum obsignant: Hugo a Sancto Victore, de
sacrament. lib. 1, cap. 30: Ordo impedit conjugium
faciendum, et dirimit contractum, quia volum continentiæ sacris ordinibus est adnexum, ut licet verbis non fiat, nihilominus tamen in ipsa susceptione
factum intelligatur. Concilii tamen Ancyrani can.
10, diaconis in Ecclesia Orientali nuptias contrahere permissum fuit, si ea lege ordinati essent ab
episcopo ut cis liceret matrimonio jungi,nec depo
nebantur, si postea uxorem ducerent, Verum ex
can. 6 concil. vi in Trullo, presbyteri, diaconi,
subdiaconi post ordinationem quidem nuptias jure
non contrahunt, sed utuntur matrimonio contraeto, excepto tempore contrectationis sacrorum
mysteriorum: κατά τους καιροὺς τῆς τῶν ἁγίων
μυστηρίων μεταχειρήσεως, ex sententia Zonara ad
can. concil. Carthaginensis.
Privatus esto, loiwing Lotw. Justinianu,
Novella vi, cap. 5, ldiweŋg korai xal haïxć;, Julianus Antecessor, sit privatus et luicus.
Lector qui secundas contr. nuptias. Lector
nuptias contrahere non prohibetur, can. 25 apostolorum, eoque jure utuntur Græci cap. cum
olim 6,extra de cler. conjugat. Sed si secundas contraxerit, ad sacerdotii honorein provehi non potest.
Diaconissa virgo sit aut olim, etc. Diaco
nissa univira eligebatur, non renupta, quo verbo
utitur concilium Epaonense c. 2. Paúlus ad Timoth. I, cap. 7. Disciplina Ecclesiæ et præscriptio
Apostoli viduam adlegi in ordinem nisi univiram
nor concedit; et de virginibus veland. cap 9, ad
quam Epiphanius περὶ πίστεως καθολ. συντ. αυ
ται δὲ μονόγαμοι οὖσαι.
Virgo sit. Non virgines, sed viduæ primits
Ecclesiæ cunabulis eligebantur, quae scilicet post
matrimonium unum interceptum exinde sexuì renuntiabant, ceu loquitur Tertullianus, de exhort, castitatis cap. 1. Clemens autem ordinem viduarum
Ὅτι οὐδεὶς ἀγράμματος εἰς κλῆρον καταλέγεται.
Πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὑποδιάκονος μετὰ τὴν
χειροτονίαν γάμοις προσομιλῶν ἢ παλλακὴν ἐπειςάγων φανερῶς ἡ ἐσχηματισμένως, τῆς ἱερωσύνης
ἐκπίπτων, ἰδιώτης ἔστω.
Αναγνώστης δευτερογαμῶν μὴ προκοπτέτω εἰ;
βαθμὸν ἱερωσύνης. Σπεύδων δὲ προκόψαι, πεπείσθα
τοῦ κλήρου. Τριγαμεῖν δὲ κωλύεται.
Η χειροτονουμένη διακόνισσα παρθένος έστω,
ἢ ἐνὶ καὶ μόνῳ πρώην συνοικήσασα ἀνδρὶ, σύνεγγυς
Fabroti notæ.
instituisse fertur, ut est in fine lib. vs Recognitio
num, quasi pro nienstro esset ut virgo in censum viduarum referretur, quas ætatis ratio frigidioris ad
Ecclesiæ ministerium admitti suadebat, non jnviores, ὡς τῶν ἀκμαζουσῶν καὶ ἐργάζεσθαι καὶ
τρέφεσθαι δυναμένων, &: καὶ πόνοις δαμά ειν χρὴ
τῆς ἀκμῆς τὰ σκιρτήματα. Quod qua adhuc eleu
vigeant, laboribus suis victum sibi possint quærere:
quas etiam oportet @tatis adultæ lasciviem laboribus edomare, ut scribit Theodoretus ad d. epistólam Pauli ad Timoth. Procedente autem tempore virgines quoque ascite. Epiphanius bæresi
79: deɩnáplɛvoi osat semper virgines. Qui locus
revocat mibi in mentem epistolam,S.Ignatii ad Swyrneuses in flue, quam viri docti interpola.am credunt: 'Aanagopal TOUS olxoU; TWY abɛipv ja
συν γυναιξὶ καὶ τέκνοις, καὶ ἀειπαρθένους και
xhipa. Velus versio: Saluto domos fratrum meorum cum uxoribus et filiis, sed et virgines el ri
duas; et merito quidem: nam Ignatiano sæculo
virgines non adlegebantur, sed viduæ. Alqui
genuina etiam, ut creditur, Ignatii epistola virginum quoque imeminit his verbis: xaɩ tág mapbiνους τὰς λεγομένας χήρας. Versio vetus: Εt virgines vocalas viduas. De virginibus quod ait, nou
sapit Ignatii sæculum, si pro diaconissis accipias.
Cætera ferri possunt hoc sensu, ut vir sanctus salutet vocatas viduas, id est, non omnes, sed quæ
adlectæ essent in ordinem, et in viduatu collocate,
ut loquitur Tertullianus, de virginib. veland. Itaque nisi obstaret veterum codicum auctoritas, sic
legi vellem in dicta epistola, καὶ τέκνοις καὶ τὰς
λεγομένας χήρας, expuncta voce παρθένους. Diaconissarum ministerium continetur Nov. vi, c. 6,
et can. 12 synodi Carthag. IV, et hoc significat
Epiphanius d. loco si modo Loutply ibi accipi s
pro baptismo. Diaconissæ igitur adhibebantur cum
mulieres catechumenæ sacro lavacro lingerentur.
Idem Epiphrn.: Περὶ πίστεως καθολ. διακονίσσαι
καθίστανται εἰς ὑπηρεσίαν γυναικών μόνον διὰ τὴν
σεμνότητα, ἂν χρεία κατασταίη λουτρού ἕνεκα, ο
ἐπισκέψεως σωμάτων Diaconissa instituuntur ad
ministerium mulierum duntaxat honestatis cuxsa, si necesse fuerit luvacri sex baptismatis gratia, aut inspectionis corporum. Cave enim a vrteri illius loci interpretatione (balnci gratia),
Αἰι διὰ τὴν σεμνότητα, scholiastes farmenopuli
in Epitome Camonum, διὰ τὸ εὐπρεπές, στο
pter decorum. Hoc etiam nominatim scribitor
Constitutionum apostolicar. lib. 11, cap. 15.
Γυναικὸς χρήζομεν διακόνου, καὶ πρῶτον μὲν ἐν τῷ
φωτίζεσθαι γυναίκας. Ο διάκονος χρίνει μὲν μόνον
το μέτωπον αὐτῶν τῷ ἁγίῳ ἐλαίῳ· καὶ μετ' αὐτὸν ἡ
col. 1265–1266page 95 of 129
PG 138:1265οἶσα τῶν ν ἐνιαυτῶν· πλὴν εἰ μὴ ἐν μοναστηρίῳ χειροτονεῖται. Δεχέσθω δὲ καὶ αὐτὴ τὰ κανονικά παραγγέλματα, καθ' ὁμοιότητα τῶν χειροτονουμένων κληρικῶν, καὶ μηδενὶ ἐξωτικῷ συνοικείτω, ἀλλὰ μόλις τοῖς γονεῦσ', καὶ τέκνοις, καὶ ἀδελφοῖς, καὶ θείοις. Εἰ δὲ ἑτέρῳ χωρὶς τούτων συνοικεῖ, [σ.διὰ] αὐτὸ τοῦτο μηδὲ προσαγέσθω εἰς χειροτονίαν. Ἀλλὰ και χειροτονηθεῖσα ἐκπιπτέτω, ὑποβαλλομένων αὐτῆς τι καὶ τῷ συνοικήσαντι [σ. τοῦ συνοικήσαντος] αὐτῇ τῷ τε παρόντι νόμῳ, καὶ ταῖς κατὰ τῶν φθορέων διηγορευμέναις ποιναῖς. Εἰ δὲ μετὰ τὴν χειροτονίαν γαμήσῃ, ἡ ἕτερον μετέλθῃ βίον, Ενοχές ἐστι θανάτου, καὶ τὰ πράγματα αὐτῆς τῇ ἐκκλησίᾳ, ἢ τῷ μου ναστηρίῳ ἐν ᾧ ἐχειροτονήθη, προσκυρωθήσονται τοῦ φθείραντος ἢ γαμήσαντος αὐτὴν διὰ ξίφους τι μωρουμένου, καὶ δημεύσει καθυποβαλλομένου. Πᾶς κληρικός, εἰ καὶ ἐν τοῖς ἀναγνώσταις τέτα κται, τῆς ἱερᾶς ἀφιστάμενος ὑπηρεσίας, ἡ ἕτερον μεταδιώχων βίον, ἄπορος μὲν ὧν ἔσται ταξιώτης. Εἰ δὲ εύπορος εἴη, βουλευτής γενήσεται πρὸς τὴν τῆς ὑποστάσεως εὐπορίαν. Τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν ἑκάστῃ ἐκκλησία λειτουργούν των κληρικῶν ἡ ποσότης τῆς προσόδου, καὶ κρατή αϊκοῖς αὐτὰς ἐξετάζεσθαι, Αξιοῦντο καὶ χειροτονίας
οἶσα τῶν ν ἐνιαυτῶν· πλὴν εἰ μὴ ἐν μοναστηρίῳ et prope absit ab aunis quinquaginta extraχειροτονεῖται. Δεχέσθω δὲ καὶ αὐτὴ τὰ κανονικά
παραγγέλματα, καθ' ὁμοιότητα τῶν χειροτονουμένων
κληρικῶν, καὶ μηδενὶ ἐξωτικῷ συνοικείτω, ἀλλὰ
μόλις τοῖς γονεῦσ', καὶ τέκνοις, καὶ ἀδελφοῖς, καὶ
θείοις. Εἰ δὲ ἑτέρῳ χωρὶς τούτων συνοικεῖ, [σ.διὰ]
αὐτὸ τοῦτο μηδὲ προσαγέσθω εἰς χειροτονίαν. Ἀλλὰ
και χειροτονηθεῖσα ἐκπιπτέτω, ὑποβαλλομένων αὐτῆς
τι καὶ τῷ συνοικήσαντι [σ. τοῦ συνοικήσαντος]
αὐτῇ τῷ τε παρόντι νόμῳ, καὶ ταῖς κατὰ τῶν φθορέων
διηγορευμέναις ποιναῖς. Εἰ δὲ μετὰ τὴν χειροτονίαν
γαμήσῃ, ἡ ἕτερον μετέλθῃ βίον, Ενοχές ἐστι θανάτου,
καὶ τὰ πράγματα αὐτῆς τῇ ἐκκλησίᾳ, ἢ τῷ μου
ναστηρίῳ ἐν ᾧ ἐχειροτονήθη, προσκυρωθήσονται·
τοῦ φθείραντος ἢ γαμήσαντος αὐτὴν διὰ ξίφους τι
μωρουμένου, καὶ δημεύσει καθυποβαλλομένου.
Πᾶς κληρικός, εἰ καὶ ἐν τοῖς ἀναγνώσταις τέτα
κται, τῆς ἱερᾶς ἀφιστάμενος ὑπηρεσίας, ἡ ἕτερον
μεταδιώχων βίον, ἄπορος μὲν ὧν ἔσται ταξιώτης.
Εἰ δὲ εύπορος εἴη, βουλευτής γενήσεται πρὸς τὴν
El
τῆς ὑποστάσεως εὐπορίαν.
Τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν ἑκάστῃ ἐκκλησία λειτουργούν
των κληρικῶν ἡ ποσότης τῆς προσόδου, καὶ κρατή
quam si ad monasterium ordinetur. Accipiat
autem et ipsa præcepta canonica, ad similitudinem
clericorum, qui ordinantur, nec in uilius extranei
contubernio sit sed duntaxat in contubernio
parentun, et liberorum, et fratrum, et patruorum
ac avunculorum. Sin apud alium quempiam extra
hos habitat, hac ipsa de causa non perveniat ad
ordinationem. Quin etiam si ordinata fuerit. removetor, tam ipsa, quam qui cohabitavit ei, lege
præsenti, atque iis pœnis, quæ adversus stupratores sancitæ sunt, damnandi. Quod si post ordinationem matrimonium contraxerit vel ad
aliam vitam transierit, rea mortis erit, et facultates ejus illi ecclesiæ, vel illi monasterio, in quo
ordinata fuerit, addicentur: eo, qui stupro ipsam
polluerit, aut uxorem duxerit, gladio pariter
et bonorum publicatione puniendo.
Omnis clericus, licet in ordine lectorum sit, a
ministerio sacro deficiens, aut aliam vitam persequens, siquidem inops est, apparitor erit; sin locuples, curialis fet, pro facultatum patrimonii sui
modo.
Numerum clericorum, qui qualibet in ecclesia
cultui divino servjunt, tam reditus quantitas,
Annibalis Fabroti notæ.
8:áxovo; ¿heldeɩ abrά;· Muliere diaconissa indigemès, el primum quidem cum baptizantur mulieres.
Diaconus unget tantum frontem ipsarum oleo sanclo, et post ipsum diaconissa ungei eas (vertunt, abs'erget eas). Idemque confirmat Hieronyinus in
Epistolam Pauli ad Romanos, cap. xvi: In Orien2-libus, inquit, diaconissæ mulieres in suo sexu minis'rare videntur in baptismo sive in ministerio verbi,
quod Sedulius presbyter transcripsit in explanatione ejusdem epistolæ. Sed et auctor Vitæ S. PeTagi:e, cap. 8, testatur diaconissas mulieribus baptizandis ministerium præbuisse. Videamus obiter
an diaconissæ inter laicas censerentur: et in ea
quidem sententia sunt viri docti, quibus erroris
fundus est canon 19 concilii Nicæni, ibi: 'Ev tols
· αϊκοῖς αὐτὰς ἐξετάζεσθαι, Inter laicos recenseri.
Vellem observassent ejusdem canonis verba illa:
wozútw; ¿è xai, etc.; sic enim habetur in omnibus fere codicibus; alii vero legunt, ty từ xavóvi
¿st. Itaque varia quoque circumfertur versio:
Dionysii Exigui sic habent: Qui sub regula versantur; Isidori autem Mercatoris: Qui in eodem clero
inveniuntur. Prior scriptura verior est, eamque
sequuntur Theodorus Balsamon et Joannes Zonar.
De sententia canonis videamus. Certe nec ipse
Zonaras, nec quidem recentiores videntur eum
percepisse. Hoc igitur constitutum est in d. canone, ut diaconissæ, quæ ab hæresi Paulianorum ad
Ecclesiam redierint, rebaptizentur, et iis quæ in
eodem habitu esse noscuntur, quod nimirum non
habeant manuum impositionem, adeo ut omnino inter laicos deputentur, manus imponantur anno 40
(hoc enim tempus constitutum fuit ordinationi
earum, aut ut ait Balsamon, Αξιοῦντο καὶ χειροτονίας
diaxovicowy, manuum impositionem merebantur), si
inveniantur idonea, alioquin manus non imponantur. Cujusmodi interpretatio Balsamoni quoque
suboluit, non etiam Zonaræ, ut dixi, qui scribit,
diaconissas quæ non infitiantur se in supradictain
hæ esim prolapsas, inter laicos adnumerari, ad d.
canonem in finc. Vide episcopuin Aurelianensem
ad Optatum p. 240, in quosdam canones, et sanclum Basilium in epistola canon. ad Amphiloch.
cap. 24, et concil. Epaon. c. 21.
Ab annis 1.. Etatis diaconissarum legial
ma non fuit constans definitio. Ne minor annis 60
vidua eligeretur Paulus præcepit ad Titum priore
cap. 5. Annuin 50 circiter statuit Justinianus novell. vi, c. 6. Patribus Chalcedonensibus annum
40 sufficere visum est, canone 15, concil. Chalced. c. 15; et c. 14 concil. vi in Trullo. Ratinnem discriminis et juris varii reddit Zonaras ad d.
can. 15 ut Paulus. Vide ad 1. 9 sup. de episc, et cleric. et Hieronymum ad Salvinam de viditate serv.
Extra quam, si ad monasterium. Minor enim
annis quinquaginta exigente necessitate ordinari
potest: sed ei alibi degere non licebit, quam in
asceterio sanctimonialium.
Nec in ullius extranei contubernio sit. Diaconissis extraneorum consortio interdicitur. Juliauus Antecessor Nov. vi, cap. 29. Nulla autem facultas diaconissis tributa est, habere quosdam secum veluti fratres, sive cognatos, vel quos dicere
solent agapitos, vel dilectos. Vide Capitula Caroli
M. p. 7, b, et 107, et 117; Capitula Caroli Calvi
p. 415. Vide concil. Carth. 1, c. 3 et 4; Turonens.; Toletan 11, c. 3; Arausic. c. 16; Turon. 11, c. 12, 17; Paris. lib. 1. c. 46; Trosleian.
c. 9; Aurel, 111, c. 4; Hispal. it, c. 11; Forojul.
c. 12; Tarrac. c. 1; Trull. c. 5: Turon. II, c. 21;
Paris. c. 5; Matisc. c. 12; Meldens. c. 67; Concil. Trosleian. c. 8; concil. Aquisgran. c. 118;
Aquisgran. 11, sub Ludovico parte 3; concil. Turon. sub Carolo, c. 31; Maguntin. c. 19; Remense, c. 27; Capitula Car. M. p. 155; Clemens
2 ad Jacobum fratrem Domini: Nemo tamen
epist.
clericorum cum extranea habitet ſemina, nisi proxima ant soror fuerit.
Matrimonium contraxerit. Vide Cap. Carol.
M. et Cod. legum antiquar. p. 633.
Gladio pariter. Vide ad 1. 5, sup. de episc.
el cler.
col. 1267–1268page 96 of 129
PG 138:1267διάταξιν ὁ βουλόμενος κατηγορείτω. Οἱ ἑκάστης διοικήσεως πατριάρχαι, καὶ μητροπολῖται, καὶ ἐπίσκοποι, και κληρικοί, μή φυλάττοντες τὸν παρόντα κανόνα, τῆς ἱερωσύνης ἐκπίπτουσιν. Οι δὲ ἄρχοντες, μὴ ὀμνύντες [ἰσ. μηνύοντες] τὰς κατ' αὐτοῦ παραβασίας, εν χρυσίου λίτρας καταθήσουσι τιμήν. Ἐγράφη Καλάνδαις Απριλλίαις ὑπὸ Βελισαρίου καὶ Εὐτροπίου. Β'. Περὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικών. Ὁ αὐτὸς βασιλεύς Πέτρῳ ἐπάρχω πραιτωρίων. Περὶ διοικήσεως, καὶ προνομίων, και άλλων δια φόρων κεφαλαίων. Η παρούσα διάταξις, μεταγενεστέρα οὖσα, πάντα καινίζει τὰ κεφάλαια τῆς πρὸ αὐτῆς διατάξεω;. Διατυποῖ δὲ, ἵνα χρεία γένηται τοῦ ἐπίσκοπον χειρα τονηθῆναι, ο κλήρος καὶ οἱ πρωτεύοντες τῆς πόλεως χειροτονία. οἱ πρωτεύοντες τῆς πόλεως, σ ἐν τέλει. καὶ ἀξιώμασι;
quan que invaluit consuetudo, determinat. Vio- za 8:
lantes hanc constitutionem quilibet accusato.
Cujuslibet dioecesis patriarchæ, ac metropolitani,
et episcopi, et clerici, qui legem hanc non custodiunt, a sacerdotio removentur. Præsides autem
qui violationes ejusdem non indicant, pœnam
quinque librarum`auri solvent. Dat. xvn Kalendas
Apriles, Belisario et Eutropio coss.
II. De episcopis et clericis.
Idem imperator Petro præfecto prætorio
De administratione, ac privilegiis, aliisque diversis capitulis, et que deinceps.
ouvista. Tuy rapaбavów sh.
διάταξιν ὁ βουλόμενος κατηγορείτω.
Οἱ ἑκάστης διοικήσεως πατριάρχαι, καὶ μητροπο
λῖται, καὶ ἐπίσκοποι, και κληρικοί, μή φυλάττοντες
τὸν παρόντα κανόνα, τῆς ἱερωσύνης ἐκπίπτουσιν. Οι
δὲ ἄρχοντες, μὴ ὀμνύντες [ἰσ. μηνύοντες] τὰς κατ'
αὐτοῦ παραβασίας, εν χρυσίου λίτρας καταθήσουσι
τιμήν. Ἐγράφη Καλάνδαις Απριλλίαις ὑπὸ Βελισα
ρίου καὶ Εὐτροπίου.
Β'. Περὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικών.
Ὁ αὐτὸς βασιλεύς Πέτρῳ ἐπάρχω πραιτωρίων.
Περὶ διοικήσεως, καὶ προνομίων, και άλλων δια
φόρων κεφαλαίων.
Η παρούσα διάταξις, μεταγενεστέρα οὖσα, πάντα
καινίζει τὰ κεφάλαια τῆς πρὸ αὐτῆς διατάξεω;.
Præsens constitutio, cum tempore posterior sit,
vanovat omnia capita constitutionis ante hane
lala. Sancit autem, ut cum usus postulat episco· Διατυποῖ δὲ, ἵνα χρεία γένηται τοῦ ἐπίσκοπον χειρα
pum ordinari ab episcopis clerus et prirates illius civitatis de tribus personis
τονηθῆναι, ο κλήρος καὶ οἱ πρωτεύοντες τῆς πόλεως
Exelong in spiol mposŵnois xàrpixołę xal μovayois
Annibalis Fabroti notæ.
P (ro præfecto præfectorio. Non recte in edit.
Hayles 4:wv Belwv oppixlwv, magistro divinorum
their um.
1.0) Ordinari. Xepotor, Oral, creari, ut recte
Julianus Novella cxv, c. 1, melius quam velus injespres, quem Leunclavius secutus est. Idemane
Julianus in fine c. 1. xsipotovisat, recte vertit
consecrare. Xɛipozovla igitur et pro clecione, et pro
ordinatione seu consecratione ponitur. Glossæ:
Vaspitovia, creatio, procreatio, creatura. Procreatio
igitur idem quot creatio. Innocentius I. in Decretis Non sine permissu conscientiaque tua sinas
episcopos procreari. Vide Glossarium nostrum ad
Anastasii Biblioth. Historiam ecclesiasticam, in
χειροτονία.
Ab episcopis. Hæc non sunt in Græcis, nec
in Novella Justin, exxin, cap. 1, et omnino abesse
debent; nec enim solis eriscopis electio permissa
est. Qui hæc de suo addidit fortasse respexit ad
synodum Nicænam, qua cavetur ut episcopi ab
episcopis eligantur, can. 4, et can. 3, Nicænæ 11,
quod equidem de consecratione et manuum impositione admiserim, de electione non item, de qua
hie agitur.
Clerus et primates civitatis. Episcopus a
clero et prinoribus civitatis eligitur. Primores civitatis, οἱ πρωτεύοντες τῆς πόλεως, Balsamori σ
TOWOITHS TEw;. Justiniano Nov.cxxi,cap 4, et
Bals. at Photii Nomoc. tit. 1, c. 25, sunt, qui of ży
The Gregorio Nysseno in vita Gregorii Thaumat, ol
ἐν τέλει. καὶ ἀξιώμασι; Theodoreto, Mislor. eclesiast. lib 4, cap. 17: Ol laumpórarai xxl ci λoyades, honorati, nobiles civitatis. Liberatus diacomus, in Breviario, cap. 14. laici nobiles ac cives,
Hinemarus ad Hedehulphum Laudunensis ecclesiæ episcopuu; imo ab omni populo vetustissimis
temporibus deligebatur episcopus. Clemens ant
certe scriptor perantiquus Constitutionum Apostolicar. lib. vi, cap. 2. Primus igitur B. Cyprianus,
epist. 68, ad clerum et plebes in Hispania consistentes, coram omni syn. p. 131, lin. 3; B. Il:eronymus in Jonam cap. 3. de Cypriano: Ad probalionem bonorum operum arbitror solum hoc satis
esse, quod judicio Dei et plebis favore ad officium
sacerdotii et episcopatus gradum adhuc neophytus,
el ul pulatur novellus, electus est; et in Epistolam
ad Galatas; Leo epistola 82, in editione Nivelliana
(al. 84), ad Anastasium Thessalonicens.: Cum de
summi sacerdotis electione tractabitur, ille omnibus præponatur, quem cleri plebisque consensus
concorditer postularint. El epistola 87 (al. 89):
Exspectarentur certe vola civium, testimonų populorum, quæreretur honoratorum arbitrium, electio clericorum. Stephanus Tornacensis epist. 173:
Concurrunt in electione illa quatuor quæ a Leone |
dicta sunt, rota cirium, testimonin popu'orum, honoratorum arbitrium, electio clericorum. Intelligit
epistolam 87, al. 89, Leonis. Sulpitius Severus lib.
De Vita B. Martini, cap. 7: Hinemarus epistola ad
clerum et plebem Tornacensem: Clerum plebemque ejusdem ecclesiæ publice admonere festines, ut
remoto privato studio, uno eodemque_consensu talem sibi præficiendum expetant et eligunt sacerdotem. Gregorius Turonensis: Cumque populus S.
Quéntianum, qui de Ruteno ejec'us fuerat, e'egisset.
Et lib 5: Farente populo episcopatus gratiam adipisceris..i. x: Gregorium diaconum plebs omuis
elegit. Concilium Remense: Ne quis sine electione
cleri et populi ad regimen ecclesiasticum proveheretur.
Merito autem populi consensus exspectabatur,
quia qui praporcudus est omnibus ab omnibus
eligi debet, ut est in concilio Aurelianensi; sive, ut
est in decreto cleri Landunensis de Hedenulpho
electo episcopo, quia cui debet ab omnibus obediri,
utique debet ab omnibus eligi: ne civitas non
op atum episcopum aut contemnat aut oderit, et
fiat minus religiosa civitas quam convenit, cui non
licuit habere quem voluit. Denique omniu n interest electum potius habere quanì quemlibet,
Multa tamen sunt quæ his quæ diximus refragari videntur; sunt enim qui putent adhibitum
fuisse consensum populi ad con probandam electionem jam factain a clero. Imo populi et cleri
electio fuit. B. Cyprianus d. epist. 68: Quando
ipsa (de plebe loquitur) maxime habeat potestatem,
vel eligendi, vel indignos recusandi. Nec aliter concilii Nicæni can. 5 accepit interpres Arabs, apud
quem sic habetur: Et si populo placebit eligatur.
De electione episcopi vide P. Blesensem epist. 45;
Nazianzen, orat. 21; Capitula Car. M. p. 18. Coram populo statuebantur episcopi ibid. p. 209;
Synesium, epist. 67; Alexandri III epist. 23; vide
etiam Duval, De electo episcopo per plebem, p. 386,
589 usque ad p. 395. Vide Anastas. Bibliothecar.
in Leone III, in Valentiniano, et Sergio II.
Sunt qui putent electionis jus ademptum populo, et allegendum ad episcopem, ab episcopis
eligi debere, can. 5 Nicænæ vii synodi; can. 13
concili
De tribus personis. Duo aut tres præsentati
metropolit. concil. Barcin. 11, c. 3.
col. 1269–1270page 97 of 129
PG 138:1269σὺν αὐτοῖς δὲ, εἰ βούλονται, καὶ λαϊκοῖς, προκειμένων τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων, ψηφίσματα ποιῶσι, λέγον» τες ἐν αὐτοῖς ὡς κανονικούς αὐτοὺς ἴσασι, καὶ οὔτε γυναικί, οὔτε παλλακῇ συζῶσιν, ἢ παῖδας ἔχουσιν. 'Αλλ' εἰ και τις γέγονεν αὐτοῖ; γαμετή πρότερον, ὡς ἐκ παρθενίας ταύτῃ συνώκησαν. Βουλευτής ἢ ταξιώτης μη γενέσθω ἐπίσκοπος, μὴ πρότερον τε' ἔτη μονάδας. Αλλ' εἰ παρὰ ταῦτα γένηται, τῇ ἰδίᾳ ἀποδιδόσθω τύχῃ. Ήττων τῶν τριάκοντα ἐτῶν μη χειροτονείσθω επίσκοπος. Ο λαϊκός, εἰ μὴ τρεῖς μήνας καταλεγῇ ἐν κλήρω, μὴ προαγέσθω εἰς ἐπίσκοπον. Ο βουλευτής, ἐπὶ δεκαπέντε ἔτη μονάδας, χειρο τονείθω ἐπίσκοπος, καὶ τῆς τύχες ἐλευθεροῦται, τὸ τοὺς πρώτους τῆς πόλεω;, βάσανον ἀρετῆς, καὶ τοῦ διδάσκειν καιρὸν ταύτης ἐχούσης τῆς ἡλικίας ἐπὶ τελειοτάτη μὲν καὶ διὰ τὸ τῆς ἡλικίας τέλειον τριακονταετής
σὺν αὐτοῖς δὲ, εἰ βούλονται, καὶ λαϊκοῖς, προκειμένων clericis ac monachis, et cum eis (siquidem ita
τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων, ψηφίσματα ποιῶσι, λέγον»
τες ἐν αὐτοῖς ὡς κανονικούς αὐτοὺς ἴσασι, καὶ οὔτε
γυναικί, οὔτε παλλακῇ συζῶσιν, ἢ παῖδας ἔχουσιν.
'Αλλ' εἰ και τις γέγονεν αὐτοῖ; γαμετή πρότερον, ὡς
ἐκ παρθενίας ταύτῃ συνώκησαν.
Βουλευτής ἢ ταξιώτης μη γενέσθω ἐπίσκοπος,
μὴ πρότερον τε' ἔτη μονάδας. Αλλ' εἰ παρὰ ταῦτα
γένηται, τῇ ἰδίᾳ ἀποδιδόσθω τύχῃ.
Ήττων τῶν τριάκοντα ἐτῶν μη χειροτονείσθω
επίσκοπος.
Ο λαϊκός, εἰ μὴ τρεῖς μήνας καταλεγῇ ἐν κλήρω,
μὴ προαγέσθω εἰς ἐπίσκοπον.
Ο βουλευτής, ἐπὶ δεκαπέντε ἔτη μονάδας, χειρο
τονείθω ἐπίσκοπος, καὶ τῆς τύχες ἐλευθεροῦται, τὸ
velint) laicis quoque, propositis sacris Evangeliis
decreta faciant quibus in decretis dicant, se
illos scire canonibus conformes, et quod neque
cum uxore vel concubina sint eodem in contubernio, neque liberos habeant. Quod si quanı prius
babuerint nxorem, a virginitate cum illa cobabitasse.
Curialis, vel apparitor, episcopus non flat, nisi
prius quindecim annis solitariam vitam egerit.
Si præter hæc factus fuerit episcopus, conditioni
suæ restituitor.
Episcopus minor annis triginta ne ordinator
Laicus, nisi per tres menses clero fuerit
Bascriptus, ad episcopatum non producitor.
Curialis, qui vitam solitariam quindecim annis
egerit, episcopus ordinator, et a conditione sua
Annibalis Fabroti notæ..
eoncilii. Laodiceni. In quorum sententiam ire non
possnin; verius enim est jus et facultate: eliKendi penes populum remansisse. Quoniam autem
discordante inter se plebe, ad seditionem plerumque ventum erat, ideo a Patribus Laodicenis
electio plebi adempta, can. 12: "Or: & stάTEL;
Eveɛüßey hyɛelpovro, nt ait Zonaras ad d. canovení.
De plebe ob studia privata ad seditiones prorumpente vide Gregorium Nazianz. orat. 19; Evagrinın,
lib. c. 15; Theodor. Lectorem; Sozomenum,
lib. v. Histor. ecclesinst. c. 23 et 24; Socratem, vi, c. 10; Anastasiun Bibliotheear. in Conone
et in Sergio II; Gregor. Turonens. Histor. lib. 11,
c. 43 Sidonium Apollinar. lib. iv, epist. ult.
De plebis electione conqueritur Gregor. Nazianz.
d. epist. 19 et alibi.
Nemo nescit per initia electionem pontificis Ro.
mani et reliquorum episcoporum fuisse penes
clerum, populum, et principes; quanquam quod de
populo dicitur, quidam sic accipiendum putant,
ut consensus populi adhibitus tantum fuerit ad
comprobandam electionem jain factam a clericis. Vide
can. Si quis 28, 16, quæst. 1, et gloss, að verbum:
Vel populi, et can. Sic vive 26, ead. causa, et quest.
Hildebertus Cenomanensis episc. in epist. 12: Nam
de electione quid loquar, in qua populo minime licet clerum præcedere, sed assensu prosequi eligentem. Alii contendunt episcoporum electionem penes populum fuisse, can. Sarrorum 63 distinct.
cap. Querelam, extr. De elect. Verum sive populus
una cum clericis episcopos elegerit, quod variis
auctorum locis comprobari posset, sive electionem
jam factam approbarit, tantum constat, præsente
saltem, vel attestante populo, quod sine coysensu
non procedit, episcopos eligi solitos. D. Hierony·
inus in can. Licet 8, qu'est 1.
Verum procedente tempore, desiit adhiberi populi consensus in electionibus, cap. 2 extr. Justinianus plebem non excludit, sed primates civitatis
admittit, τοὺς πρώτους τῆς πόλεω;, NOV. CXXII.
Quod ad principes attinet, jus populi ad eos translatum videtur. Hugo Grotius in lib. De imper.
summarum potestatum circa sacra, cap. 41, núm.
20, usque ad num. 25, et Francisc. Florens, ad
tit. Decretal, de electione.
Decreta faciant. In tres personas suffragia
conferant.
Episcopus minor annis xxx. Veteri Hebræorum lege non eligebantur in sacerdotium, nisi qui
implevissent annum 30, Hieronymo teste in epistola 62, ad Theophilum, et in proœmio ad Ezechiel
Sacerdotibus etiam Christianis ætas quidem annorum 35 præstituta a Justiniano in Nov CXXIII,
c. 1. At ex Nov. cxxxvi, cap. 2, satis est explevisse annum 30, ut et concilii Agathensis can. 17,
et ex en can. Episcopus, dist. 77; concilii Lateranens. can. 3. c viri perfecti ætas est, d.
can. 17, et legis Wisigothorum lib x, tit. 2, c. 3;
D. Gregor. Nazianz. in oratione 40: 'Q: =shɛlav
βάσανον ἀρετῆς, καὶ τοῦ διδάσκειν καιρὸν ταύτης
ἐχούσης τῆς ἡλικίας Quia hæc ætas perfectum
virtutis argumentum docendique maturitatem habet.
Theophylactus iu Lucam, can. 5: Auth of flix!a
ἐπὶ τελειοτάτη· @las illa perfectissima est. Et in
Joannem cap 1: héyataı ó Kúping • Tá½z
μὲν καὶ διὰ τὸ τῆς ἡλικίας τέλειον τριακονταετής
yàp iбantisato. Vir autem dioitur Dominus, for-
(assis propter ætatem perfectum; `quoniam 3!) annorum eral cum baptizuretur. Hildebertus Cenomanensis episcopus, epistola 12; S. Hieronymus,
contra Jovinianum lib. 1: Propterea inter duodecim apostolos unus eligitur, ut capite constituto
schismatis tollatur occasio. Sed cur non Joannes
electus est virgo? Ætati delatum, quia Petrus senior
erat, ne adhuc adolescens, el pene puer progresse
ætatis hominibus præferretur. Gregorius VII, epist.
5,ad episcopos Britanniæ, non admittit juveneni
quemdam præclarum genere et honestis moribus,
ad episcopatus onus portandum. Scribit tamen D.
Chrysostomus, non tam ætatis rationein habendam, quam virtutis et pietatis, in Epistolam Pauli
ad Timoth. et D. Chrysostomus apud Georgium
Alexand. in Excerptis Photianis. Hem scribit
Albertus Crantzius, Histor. Bremensis lib. ix, cap.
47; et llinemarus in Vita S. Remigii ait, cum anno 22 archiepiscopum elcctum fuisse. Denique, ut
cætera exempla omittam, Eleutherius propter eximiam virtutem vicesimum annum agens episcopus
Illyrici ordinatus est, ut scribit Nicephor. Callist.
lib. Histor, ecclesiast.
Laicus nisi per tres menses. Iloc jus sequun -
tur Leo et Constantinus. Synodus Avernensis u, c. 9;
el Aurelianensis v annum præstituit. In Fulgentii
quoque Ferrandi Breviatione canonum refertur
ex concilio Sufetulensi, ut quicunque laicus ad
episcopatum eligitur, prius annum in ministerio
ecclesiastico per omnes gradus transeat. Refert
etiam Crisconius in Breviario canonico, c. 164,
ex Decretis papæ Cœlestini tit. 21, quod non conveniat, contemptis clericis Ecclesiarum, de laicis
episcopum ordinari. Novella tamen sexta, c. 1,
vērs. Prius autem, sex menses præstituti fuerant.
col. 1271–1272page 98 of 129
PG 138:1271ἥμισυ τέταρτον μέρος τῆς ἰδίας ὑποστάσεως παρο έχων τῇ βουλῇ καὶ τῷ δημοσίῳ. Ἐὰν ἐντὸς ἐξ μηνῶν μὴ γένωνται τὰ τῶν ἐπισκό των ψηφίσματα, ὁ ἁρμόδιος πατριάρχης ή μητροπολίτης ἂν βούλεται χειροτονείτω κινδύνῳ τῆς ἰδίας ψυχῆς. Ότι, εἰ μὴ εὐποροῦσι τῶν τριῶν προσώπων α ψηφίσματα ποιοῦντες, δύνανται ἕνα ἢ δύο πρὸς τὴν τῶν τόπων εὐπορίαν ψηφίσασθαι. Ο παρὰ ταῦτα χειροτονούμενος ἐκπίπτει τῆς χειροτονίας. Ο δὲ χειροτονῶν ἐπὶ ἐνιαυτὸν χωρίζει ται τῆς λειτουργίας, τῇ ἐκκλησία προσκυρουμένης τῆς αὐτοῦ περιουσίας. Κατηγορηθεὶς ὁ μέλλων χειροτονεῖσθαι, πρὸ ἐξε τάσεως μὴ χειροτονείσθω. Ὁ δὲ κατήγορος, ηττηθείς, ἢ ἐπὶ τρίμηνον ἀπολιπὼν τὴν κατηγορίαν, ἐξορίζεται, τοῦ χειροτονούντος ἐπισκόπου ἐκ παραβασίας τοῖς αὐτοῖς ἐπιτιμίοις υποβαλλομένου. Πα; ἐπίσκοπος προΐνα χειροτονείσθω, τοῦ δι δόντος, ἢ λαμβάνοντος, ἢ μεσάζοντος τῆς ἱερωσύνης ἐκπίπτοντος, πρὸς τὸ καὶ τὸ δοθὲν τῇ ἐκκλησίᾳ προςχυρωθῆναι. Εἰ δὲ λαϊκός, ἐστιν ὁ λαβὼν, διπλοῦν τὸ δοθὲν ἀναδίδωσι τῇ ἐκκλησίᾳ, ἀσφάλειαν δὲ περὶ τούτου λαβὼν, καὶ ταύτην ἀποδίδωσι, καὶ ὅσην περιέχει ποσότητα. Ανάγνωθι τὴν ιζ' τοῦ παρόντος τίτλου διάταξιν μεταγενεστέραν οὖσαν, καὶ καινίζει τὰ περὶ τῆς χειροτονίας τῶν ἐπισκόπων. Οι πατριάρχαι Ῥώμης καὶ Κωνσταντινουπόλεως καὶ ᾿Αλεξανδρείας καὶ Θεουπόλεως, ὁ ἀρχιεπίσκοπος Ἱεροσολύμων, τεταγμένα ἐξ ἀρχῆς ὑπὲρ ἐνθρονιστι κῶν καὶ συνηθειών παρεχέτωσαν, μὴ ὑπερβαίνοντες τὰς κ' τοῦ χρυσίου λίτρας. Οἱ δὲ παρ' αὐτῶν ἡ παρά τινος συνόδου χειροτονούμενοι μητροπολίται, ὁμοίως δὲ καὶ οἱ παρὰ τῶν μητροπολιτῶν εἰς ἐπι σκοπὴν προαγόμενοι, εἰ μὴ ἐλάττονα τριάκοντα χρυσίου λιτρῶν πρόσοδον ἡ ἐκκλησία ἔχῃ, εἰς Αν μέλλουσι χειροτονεῖσθαι, ἑκατὸν νομίσματα ὑπὲρ ἐνθρονιστικῶν παρεχέτωσαν τῷ χειροτονούντα, τους δὲ κληρικοῖς αὐτοῦ καὶ νοταρίοις νομίσματα τρια κόσια. Εἰ δὲ ἐλάττονα μὲν τριάκοντα τοῦ χρυσίου Τον Κωνσταντινουπόλεως δεύτερον εἶναι μετὰ πάπαν, εἶτα τὸν Αλεξανδρείας, τὸν Ἀντιοχείας μετὰ τοῦτον, εἶτα τὸν Ἱεροσολύμων. ἐνθρονιαστικόν,
liberator: sic tamen, ut semissem cum quarta ἥμισυ τέταρτον μέρος τῆς ἰδίας ὑποστάσεως παρο
patrimonii sui parte curiæ ac fisco præbeat.
έχων τῇ βουλῇ καὶ τῷ δημοσίῳ.
Si intra sex menses decreta de episcopis facta
non fuerint, competens partriarcha vel metropo
litanus, anima sum periculo, quen vult, orcinato.
Si copiam trium personarum non habent, qui
decreta faciunt, unum, vel duos, pro ipsius loci
abundantia, decernere possunt.
Qui præter hæc ordinatur, excidit ordinatione.
Qui vero ipsum ordinat, ad unius anni spatium
sacro ministerio separatur, facultatibus ejus ecclesize applicandis.
Accusatus episcopus ordinandus, ante discussionem causa ne ordinator. Accusator, si victus fuerit, aut trimestrii spatio deseruerit accusationem, relegatur: episcopo, qui ordinal, ex vioiatione legis lisdem penis subjiciendo
Omnis episcopus gratis ordinator co, qul
dat, vel accipit, vel intervenit, sacerdotium amittente; præterquam quod etiam id, quod datum
fuerit, ecclesiæ applicabitur. Quod si laicus-est,
qui accepit, duplum ejus, quod datum fuerit, ecclesiæ restituet. Qui vero cautionem hoc nomine
acceperit, et ipsam restituet et sumnam solvet,
quantam illa continet.
Legilo 17 praesentis tituli constitutionem,
quæ cum tempore posterior sit, renovat tradita
de episcoporum ordinatione.
Patriarche, Romanus et Constantinopolita.
nus et Alexandrinus et Theopolitanus cl
Hierosolymorum archiepiscopus ab initio
constituta tam cathedraticorum quam con -
suetudinum nomine præstanto; viginti tamen ut
curi libras non transcendant. Qui vero ab ipsis,
vel ab aliqua synodo ordinantur metropolitani, ac
similiter et qui a metropolitanis ad episcopatum provehuntur, si non minorem triginta libris
auri reditum habet ecclesia, quain ad ecclesiam
ordinandi sunt: centum solidos ordinanti nomine
cathedratici solvunto, clericis et notariis ejusdem
trecentos. Si vero minorem quidem triginta libris
Ἐὰν ἐντὸς ἐξ μηνῶν μὴ γένωνται τὰ τῶν ἐπισκότων ψηφίσματα, ὁ ἁρμόδιος πατριάρχης ή μητροπο
λίτης ἂν βούλεται χειροτονείτω κινδύνῳ τῆς ἰδίας
ψυχῆς.
Ότι, εἰ μὴ εὐποροῦσι τῶν τριῶν προσώπων α
ψηφίσματα ποιοῦντες, δύνανται ἕνα ἢ δύο πρὸς τὴν
τῶν τόπων εὐπορίαν ψηφίσασθαι.
Ο παρὰ ταῦτα χειροτονούμενος ἐκπίπτει τῆς
χειροτονίας. Ο δὲ χειροτονῶν ἐπὶ ἐνιαυτὸν χωρίζει
ται τῆς λειτουργίας, τῇ ἐκκλησία προσκυρουμένης
τῆς αὐτοῦ περιουσίας.
Κατηγορηθεὶς ὁ μέλλων χειροτονεῖσθαι, πρὸ ἐξε
τάσεως μὴ χειροτονείσθω. Ὁ δὲ κατήγορος, ηττηθείς,
ἢ ἐπὶ τρίμηνον ἀπολιπὼν τὴν κατηγορίαν, ἐξορίζεται,
τοῦ χειροτονούντος ἐπισκόπου ἐκ παραβασίας τοῖς
αὐτοῖς ἐπιτιμίοις υποβαλλομένου.
Πα; ἐπίσκοπος προΐνα χειροτονείσθω, τοῦ διδόντος, ἢ λαμβάνοντος, ἢ μεσάζοντος τῆς ἱερωσύ
νης ἐκπίπτοντος, πρὸς τὸ καὶ τὸ δοθὲν τῇ ἐκκλη
σία προςχυρωθῆναι. Εἰ δὲ λαϊκός, ἐστιν ὁ λαβὼν,
διπλοῦν τὸ δοθὲν ἀναδίδωσι τῇ ἐκκλησίᾳ, ἀσφάλειαν δὲ
περὶ τούτου λαβὼν, καὶ ταύτην ἀποδίδωσι, καὶ ὅσην
περιέχει ποσότητα.
Ανάγνωθι τὴν ιζ' τοῦ παρόντος τίτλου διάταξιν
μεταγενεστέραν οὖσαν, καὶ καινίζει τὰ περὶ τῆς
χειροτονίας τῶν ἐπισκόπων.
Οι πατριάρχαι Ῥώμης καὶ Κωνσταντινουπόλεως
καὶ ᾿Αλεξανδρείας καὶ Θεουπόλεως, ὁ ἀρχιεπίσκοπος
Ἱεροσολύμων, τεταγμένα ἐξ ἀρχῆς ὑπὲρ ἐνθρονιστι
κῶν καὶ συνηθειών παρεχέτωσαν, μὴ ὑπερβαίνοντες τὰς κ' τοῦ χρυσίου λίτρας. Οἱ δὲ παρ' αὐτῶν ἡ
παρά τινος συνόδου χειροτονούμενοι μητροπολίται,
ὁμοίως δὲ καὶ οἱ παρὰ τῶν μητροπολιτῶν εἰς ἐπισκοπὴν προαγόμενοι, εἰ μὴ ἐλάττονα τριάκοντα
χρυσίου λιτρῶν πρόσοδον ἡ ἐκκλησία ἔχῃ, εἰς Αν
μέλλουσι χειροτονεῖσθαι, ἑκατὸν νομίσματα ὑπὲρ
ἐνθρονιστικῶν παρεχέτωσαν τῷ χειροτονούντα, τους
δὲ κληρικοῖς αὐτοῦ καὶ νοταρίοις νομίσματα τριακόσια. Εἰ δὲ ἐλάττονα μὲν τριάκοντα τοῦ χρυσίου
Annibalis Fabroti notæ.
Acéusatus episcopus. Hic de electi, nonlum
tamen ordinati episcopi accusatione agitur. Vide
13:lsamonem ad Photii Nomocan. tit. 9, cap. 1,
in med.
lisdem panis subjiciendo. Qui ordinare festinavit, anno uno ministerio sacro abstinet, et
res ejus ecclesiæ addicuntur cujus episcopus est.
Gratis ordinator. Tertullianus, Apolog. c.
39; Cassiodor. ix, 15 et seq.
Hoc est ultimam hujus tituli primi, quæ in
Jibris Novellarum est centesima tricesima seplina.
Patriarcha, Romanus. Quinque numero sunt
patriarchæ in Ecclesiæ corpore, quod ab iis administratur, ad exemplum quinque corporis humani sensuum, ut scribit Petrus Antiochenus in
epistola ad Dominicum Gradensem, quæ habetur
in codd. ms. biblioth Regiæ, ut refuri eruditissimus Petrus de Marca, archiepiscopus Tolosanus,
ip Dissertatione de primatu Lugdunensi.
Theopolitanus. Hoc est Antiochenus. Julianus Anteressor.
Hierosolymorum archiepiscopus. Semper
ultimo loco_pouliur patriarcha Hierosolymitants,
ut concilii Fiorentini sessione 25: Τον Κωνσταντινουπόλεως δεύτερον εἶναι μετὰ πάπαν, εἶτα τὸν
Αλεξανδρείας, τὸν Ἀντιοχείας μετὰ τοῦτον, εἶτα
τὸν Ἱεροσολύμων.
Cathedraticorum Enthroniastica sive cathedratica intra modum legitimum non improbanLur. Est auten ἐνθρονιαστικόν, quod pro ordinatione episcopi datur ordinanti, vel clericis, vel
notariis ecclesiasticis. Vide Novellam Isaaci Comneni: vide Balsamonem in Nomoc. Photii, tit.
1. c. 34. In mandato tamen quod metropolitano
dari solebat, præcipitur ut sportulæ illæ non erdinanti, sed pauperibus erogentur.
Qui a metropolitanis. Vide Servinum vol.
I, p. 59.
col. 1273–1274page 99 of 129
PG 138:1273λίτρῶν, οὐχ ἥττονα δὲ τῶν δέκα πρόσοδον ἐτησίαν ἡ ἐκκλησία ἔχῃ, τότε ρ' νομίσματα διδότω τῷ χει ροτονοῦντι, καὶ τοῖς κληρικοῖς αὐτοῦ καὶ νοταρίοις διακόσια. Εἰ δὲ ἥττων μὲν τῶν δέκα λιτρῶν, οὐχ ήτα των δὲ τῶν πέντε ἡ ἐτησία πρόσοδος τῆς ἐκκλησίας, παρεχέτωσαν τῷ μὲν χειροτονοῦντι πεντήκοντα νομίσματα, τοῖς δὲ ἀμφ' αὐτὴν σ. Ελάττονος δὲ πέντε λιτρῶν, οὐκ ἐλάττονος δὲ τριῶν τῆς ἐτησίας προσόδου οὔσης, δεκαοκτώ νομίσματα ὁ χειροτονῶν λαμβανέτω, καὶ οἱ περὶ αὐτὸν εἰκοσιτέσσαρα. Εἰ δὲ λείπεται τῶν τριῶν λιτρῶν ἡ ἐκκλησιαστικὴ πρόσ οδος, οὐκ ἐλαττοῦται δὲ τῶν δύο, παρεχέσθω τῷ μὲν χειροτονοῦντι νομίσματα δ', τοῖς δὲ ἀμφ' αὐτὸν νο μίσματα ιβ'. Επ' ἐλάττονι δὲ προσόδῳ τῶν δύο λιο τρῶν, μηδὲν καθόλου παρεχέσθω. Εἴ τις δὲ πλέον λάβῃ τοῦ ὡρισμένου, τριπλοῦν τὸ δοθὲν ἀναδώσει τῇ ἐκκλησίᾳ. Δύναται δὲ ὁ μέλλων χειροτονεῖσθαι καὶ πρὸ τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ μετὰ τὴν χειροτονίαν ίδια προσφέρειν πράγματα τῇ ἐκκλησίᾳ, εἰς ἣν μέλο λει χειροτονεῖσθαι. Πάσα ἐπισκοπὴ ὑπεξουσιότητος, καὶ ἐναπογράφου καὶ δουλικῆς ἀπαλλάττει τύχης. Ἐπίσκοπος ἢ μοναχὸς μὴ προσκαλείσθω πρὸς κηδεμονίαν. Οἱ λοιποί κληρικοί, εἰ βούλονται, τὰς τῶν συγγενών καταδεχέσθωσαν τεσσάρων μηνών τὴν οἰκείαν τῷ ἄρχοντι φανεροῦντες γνώμην. Πρὸς δὲ ἐξωτικὰς μὴ ἐλπέσθωσαν Μηδεὶς ἐπίσκοπος, ἢ μοναχός, ἢ κληρικός, ἐκλήπτωρ, ἡ διοικητής δημοσίων, ἢ μισθωτής τελῶν, ἡ ἀλλοτρίων κτήσεων, ἢ κουράτωρ οἴκου, ἢ ἐντολεὺς δίκης, ἢ ἐγγυητής ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἐγγυῶν [[σ. αὐτῶν] γενέσθω, οιονδήποτε έχει βαθμὸν ἱερω σύνης· μόνοις γὰρ ἐξέσται αὐτοῖς ἱερατικῶν φρον τίζειν πραγμάτων κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ῥητοῦ. Δύνανται αἱ ἁγίας ἐκκλησίαι καὶ οἱ λοιποὶ εὐαγείς οἶκοι ἀλλήλοις καὶ τοῖς ἰδίοις κληρικοῖς μισθώσασθαι, καὶ ἐμφυτεύσεις ἐκδιδόναι χωρὶς τῶν διοικη τῶν καὶ χαρτουλαρίων, καὶ συγγενῶν αὐτῶν, καὶ ἀγχιστέων. Ο δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν ἐπίσκοπος τῆς ἰδίας εκπίπτει περιουσίας, ταύτης κληρουμένης τῇ ἐκκλησίᾳ. Ο δὲ κληρικὸς ποινὴν δώσει τῇ ἐκ κλησίᾳ, ἣν ὁ ἐπίσκοπος ὁρίσει. Οἱ δὲ ἐκλήψεις * διοικήσεις δημοσίων ἢ ἰδιωτικῶν καταπιστεύσαν τις κληρικοῖς οιουδήποτε βαθμού, ἢ μοναχοῖς, ἢ ὑπὲρ τῶν τοιούτων αὐτοὺς αἰτιῶν δεξάμενοι ἐγγυητὰς, οὐδὲ τοὺς εὐαγεῖς οἴκους, οὐδὲ αὐτοὺς τοὺς νομ. ι' πρῶτον τῶν πρεσβυτέρων. πρῶτον τῶν διακόνων,
λίτρῶν, οὐχ ἥττονα δὲ τῶν δέκα πρόσοδον ἐτησίαν auri, sed decem libris tamen non inferiorem reἡ ἐκκλησία ἔχῃ, τότε ρ' νομίσματα διδότω τῷ χειροτονοῦντι, καὶ τοῖς κληρικοῖς αὐτοῦ καὶ νοταρίοις
διακόσια. Εἰ δὲ ἥττων μὲν τῶν δέκα λιτρῶν, οὐχ ήτα
των δὲ τῶν πέντε ἡ ἐτησία πρόσοδος τῆς ἐκκλησίας,
παρεχέτωσαν τῷ μὲν χειροτονοῦντι πεντήκοντα
νομίσματα, τοῖς δὲ ἀμφ' αὐτὴν σ. Ελάττονος δὲ
πέντε λιτρῶν, οὐκ ἐλάττονος δὲ τριῶν τῆς ἐτησίας
προσόδου οὔσης, δεκαοκτώ νομίσματα ὁ χειροτονῶν
λαμβανέτω, καὶ οἱ περὶ αὐτὸν εἰκοσιτέσσαρα. Εἰ δὲ
λείπεται τῶν τριῶν λιτρῶν ἡ ἐκκλησιαστικὴ πρόσ
οδος, οὐκ ἐλαττοῦται δὲ τῶν δύο, παρεχέσθω τῷ μὲν
χειροτονοῦντι νομίσματα δ', τοῖς δὲ ἀμφ' αὐτὸν νο
μίσματα ιβ'. Επ' ἐλάττονι δὲ προσόδῳ τῶν δύο λιο
τρῶν, μηδὲν καθόλου παρεχέσθω. Εἴ τις δὲ πλέον
λάβῃ τοῦ ὡρισμένου, τριπλοῦν τὸ δοθὲν ἀναδώσει τῇ
ἐκκλησίᾳ. Δύναται δὲ ὁ μέλλων χειροτονεῖσθαι
καὶ πρὸ τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ μετὰ τὴν χειροτονίαν
ίδια προσφέρειν πράγματα τῇ ἐκκλησίᾳ, εἰς ἣν μέλο
λει χειροτονεῖσθαι.
Πάσα ἐπισκοπὴ ὑπεξουσιότητος, καὶ ἐναπογράφου
καὶ δουλικῆς ἀπαλλάττει τύχης.
Ἐπίσκοπος ἢ μοναχὸς μὴ προσκαλείσθω πρὸς
κηδεμονίαν. Οἱ λοιποί κληρικοί, εἰ βούλονται, τὰς
τῶν συγγενών καταδεχέσθωσαν τεσσάρων μηνών
τὴν οἰκείαν τῷ ἄρχοντι φανεροῦντες γνώμην. Πρὸς
δὲ ἐξωτικὰς μὴ ἐλπέσθωσαν
Μηδεὶς ἐπίσκοπος, ἢ μοναχός, ἢ κληρικός, ἐκλή
πτωρ, ἡ διοικητής δημοσίων, ἢ μισθωτής τελῶν, ἡ
ἀλλοτρίων κτήσεων, ἢ κουράτωρ οἴκου, ἢ ἐντολεὺς
δίκης, ἢ ἐγγυητής ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἐγγυῶν
[[σ. αὐτῶν] γενέσθω, οιονδήποτε έχει βαθμὸν ἱερωσύνης· μόνοις γὰρ ἐξέσται αὐτοῖς ἱερατικῶν φροντίζειν πραγμάτων κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ῥητοῦ.
Δύνανται αἱ ἁγίας ἐκκλησίαι καὶ οἱ λοιποὶ εὐαγείς
οἶκοι ἀλλήλοις καὶ τοῖς ἰδίοις κληρικοῖς μισθώσασθαι, καὶ ἐμφυτεύσεις ἐκδιδόναι χωρὶς τῶν διοικητῶν καὶ χαρτουλαρίων, καὶ συγγενῶν αὐτῶν, καὶ
ἀγχιστέων. Ο δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν ἐπίσκοπος τῆς
ἰδίας εκπίπτει περιουσίας, ταύτης κληρουμένης
τῇ ἐκκλησίᾳ. Ο δὲ κληρικὸς ποινὴν δώσει τῇ ἐκκλησίᾳ, ἣν ὁ ἐπίσκοπος ὁρίσει. Οἱ δὲ ἐκλήψεις
* διοικήσεις δημοσίων ἢ ἰδιωτικῶν καταπιστεύσαντις κληρικοῖς οιουδήποτε βαθμού, ἢ μοναχοῖς, ἢ
ὑπὲρ τῶν τοιούτων αὐτοὺς αἰτιῶν δεξάμενοι ἐγγυητὰς, οὐδὲ τοὺς εὐαγεῖς οἴκους, οὐδὲ αὐτοὺς τοὺς
ditum annuum habet ecclesia, centum solidos dat
ordinanti, clericis et notariis ejus ducentos. Quod
si minor decem libris auri, non minor autem quinque libris annuus est reditus ecclesiæ, quinquaginta solidos ordinanti solvunto, septuaginta vero
solidos iis, qui sub eo sunt. Si minor quinque
libris, at non minor tribus est ecclesiæ reditus
annuus octodecim solidos accipito, qui ordinat,
et qui circa ipsum sunt, viginti quatuor. Quod si
reditus ecclesiæ minor est tribus libris, at non
minor duabus, ordinanti det solidos sex iis
autem, qui sub eo sunt, duodecim. De reditu vero
minore duabus auri libris, nihil omnino præstanto.
Si quis autem plus acceperit, quam statutum sit.
triplum ejus, quod datum est, ecclesie solyet.
Caterum potest is, qui ordinandus est, lam sule
initum episcopatum, quam post ordinationem, illi
ecclesiæ, ad quam ordinandus est, facultates suns
offerre.
Omnis episcopatus a potestate patria 8
ascriptitia servilique conditione liberat.
Episcopus aut ironachus ad cognatorum curam
non vocetur. Ceteri autem clerici, si velint, eorum curam suscipiant, intra quatuor menses suam
voluntatem magistratui declarantes. Ad extraneorum autem curam ne compellantur.
Episcopus, aut monachus, aut clericus, non fiat
exceptor vel administrator rerum fiscalium,
vel conductor vectigalium, alienorumive prædiorum, aut curator aedium, aut procurator litis, aut
pro causis ejusmali fidejussor: quemcunque
tandem sacerdotii{ gradum) habeat. Quippe licebit
eis duntaxat rerum sacerdotalium habere curam,
juxta contitutionem hujus textus.
Possunt ecclesix sacrosanct:e, cæteræque venerabiles domus, inter se, ac suis clericis locare,
atque emphyteuses dare, absque suis administratoribus et chartulariis et cognatis et propinquis.
Qui adversus hæc facit episcopus bonis suis excedit, quæ applicantur ecclesiæ, clericus autem cam
pnam dabit ecclesia, quan episcopus statuerit.
Qui vero vel exceptiones, vel administrationes rerum fiscalium, out privatarum, clericis cujuscunque gradus, aut monachis commiserint, aut pro
talibus causis cos fidejussores acceperint, nec
venerabiles domus convenire, nec ipsos clericos
Annibalis Fabroti notæ.
Det solidos sex. Sic legitur in Peirescii
coil.; in Novella vero Justiniani c. 5, νομ. ι5' et vo..
5', et ita in quibusdam libris Juliani, ut notator
in variis. Omittitur autem hic quod colligitur ex d.
Nov. in presbyterum, archidiaconum, πρῶτον τῶν
πρεσβυτέρων. et archidiaconum, πρῶτον τῶν
διακόνων, in Ecclesia pecuniæ distributionem
habuisse, Arnulphus Lexoviensis de P. Pictaviensi archid. Fulbertus, epist. 35 et 79; Isidorus
epist. ad Leudefredum episcopum de ollicio archidiaconi. Pervulgatum est quod de B. Laurentio
primo archidiacono scribit Prudentius, cui hæc
subnectam ex Chrysologi sermone 133: Quoniam
erat archidiaconus, apud illum esse utique credeban·
tur opes ecclesiæ. Augustin. in Sermone 38 De
divers.: Thesauros ecclesia suscipiens Christianis
pauperibus erogasti. Sulpit. Sever. in dialogo 2, de
virt. S. Martini.
Omnis episcop. a potest. patr. Vide sup.
ad 1. 53 de episc. et clerc.
Exceptor. Episcopus exceptor Soul susce
ptor tributorum fieri non potest, nec
conductor
vectigalium. Concilium Chaleedl. c. 5; Ferrandus
Diaconus, in Breviar, c. 123; Carthagin. c. 16.
(9)}) Fidlejussor. Vide Clementem, Constit. lili,
11, c. 6; et Chassan, ad tit. De fidejuss, eats
col. 1275–1276page 100 of 129
PG 138:1275κληρικούς ή μοναχούς, ἢ τὰς οὐσίας αὐτῶν εὐθύ νειν δύνανται, ἀλλὰ καὶ τὴν γινομένην τῷ δημοσίῳ βλάβην οἴκοθεν ἀποκαταστήσουσιν. Μὴ παραγέσθω ἐπίσκοπος εἰς μαρτυρίαν· ἀλλὰ προτιθεμένων τῶν ἁγίων Ευαγγελίων τῷ ἐπισκόπῳ, δημοσίων προσώπων παρόντων, μαρτυρείτω ἅπερ ἐπίσταται. Χρηματικῆς ἢ ἐγκληματικῆς χάριν αἰτίας μηδεὶς επίσκοπος χωρίς θείας κελεύσεως διαγέτω, ἢ παρα στάσιμον ποιείτω· ἄρχοντος τοῦ ταῦτα τὰ εἰρη μένα προστάττοντος πρὸς τῇ ἐκπτώσει τῆς ζώνης βασάνοις καὶ ἐξορία παραδιδομένου. Μὴ ἀποδημείτω ἐπίσκοπος ἢ κληρικός χωρίς θείας κελεύσεως ἢ ἐπιτροπῆς τοῦ ἔχοντος τὴν κατ' αὐτοῦ δικαιοδοσίαν· μήτε δὲ ἀποδημῶν πλέον ἐνιαυτοῦ ὑπερτιθέσθω τὴν ἐπάνοδον, ἐπεὶ οὐ λήψεται κα πανα; εκ τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ. Εἰ δὲ κανονικῶς κα λούμενος μὴ ἐπανέλθοι εἴσω τοῦ ὡρισμένου χρήσ νου, ἕτερος χειροτονείσθω. Ανιὼν δὲ ἐν Κωνσταντινουπόλει κατὰ τὰ εἰρημένα, διὰ τοῦ ταύτης πατριάρχου μηνυέσθω βασιλεῖ. Έχει δὲ τὸ περὶ τούτων ῥητὸν οὕτως· Απαγορεύομεν δὲ τοῖς θεοφιλεστάτοις ἐπισκόποις τὰς οἰκείας καταλιμπάνειν ἐκκλησίας. Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· Οὕτω μέντοι, ἵνα μηδὲ ἐκείνοις τοῖς ἐπισκόποις οἵτινες ὑπὸ τὸν μακαριώτα τον ἀρχιεπίσκοπον Κωνσταντινουπόλεως καὶ τριάρχην εἰσιέναι ἐξείη δίχα ἐπιτροπῆς αὐτοῦ ἢ ἡμετέρας κελεύσεως εἰς τὴν βασιλίδα πόλιν. Εἰ δὲ κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον ἐπίσκοπος οιουδήποτε τό που αποδημήσῃ, μὴ πλέον ἐνιαυτοῦ τὴν ἰδίαν κατα λιμπάνειν ἐκκλησίαν. Τοὺς δὲ ἐπισκόπους τους κατὰ τὴν βασιλίδα πόλιν, ὡς εἴρηται, παραγινομέν νους, οιασδήποτε εἶεν διοικήσεως, πρὸ πάντων ἐπισ έναι πρὸς τὸν μακαριώτατον ἀρχιεπίσκοπον Κωνσταντινουπόλεως, καὶ οὕτως δι' αὐτοῦ πρὸς τὴν ἡμετέραν εἰσιέναι γαληνότητα. Οἱ πατριάρχαι καὶ οἱ μητροπολῖται ἅπαξ ἢ δις τοῦ ἐνιαυτοῦ κοινὰς ποιείτωσαν συνόδους, τὰς κατ' ἀλλήλων καὶ τῶν ὑπ' αὐτοὺς ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν διακρίνοντες αἰτίας, καὶ τὰ ἀνακύπτοντα κανο νικὰ διατιθέντες κεφάλαια. Κληρικὸς μὴ τουλιζέτω, μηδὲ κοινωνείτω τῷ ταν λίζοντι, ἢ θεωρείτω αὐτὸν, μήτε δὲ θέαις παραβαλλέτω, ἐπεί τοί γε εἰς μοναστήριον ἐπὶ τριετίαν ἐμ βάλλεται. Ἐπίσκοπος ἐξ ἀνάγκης μὴ ἀπολυέτω δ:ον κλη ρικόν. Ταβλίζειν κυβεῦσαι, ταβλίσα 660. ταυλίον. τάβλα όνομα παιδιά;.
vel monachos, vel eorum facultates possunt, atque κληρικούς ή μοναχούς, ἢ τὰς οὐσίας αὐτῶν εὐθύ
etiam damnum, quod accidit fisco, de suo restiLuent.
Episcopus ne producitor ad dicendum testimo
niou sed propositis sacrosanctis Evangeliis,
personis publicis præsentibus, quæ novit, leBlalor.
Nemo propter causam pecuniariam vel criminaJenį absque divino jussu episcopum producat, aut
sistat: præside, qui jam dicta facit, præter amissionera cinguli, tormentis et exsilio tradendo.
Episcopus aut clericus absqne jussione sacra, vel absque permissa illius, qui jurisdictionem
in eos habet, peregre ue profci-citor: nec profciscens, ultra spatium anni reditum differto.
Nam ex ecclesia sua mullas expensas accipiet.
Quod si canonice citetur, nec intra statutum tempus redierit, alius ordinator. Cum Constantinopolim venerit secundum ea quæ dicta sunt, per
Constantinopolitanum patriarcham Imperatori indicator. Cæterum verba textus de his sunt hujusmodi: Interdicimus autem religiosissimnis episcopis, ne suas ecclesias relinquant. Et post alia
verba: Ita tamen ut ne illis quidem episcopis,
qui sub beatissimo Constantinopolis archiep scopo
et patriarcha sunt, liceat absque permissu ipsius,
vel absque jussu nostro, imperatoriam urbem adire.
Quod si hoc etiam modo cujuscunque loci episcopus peregre profcius fuerit, non an:plius uno
anto suam relinquat ercicsiam. Εt delunt episcopi, qui ad urbem imperatoriam, cen dictum
est, appulerunt, cujuscunque sint diœcesis, ar.le
omnia beatissimum archiepiscopum Constantinopolitanum adire, atque ita per eum ad nostram
serenitatem accedere.
Patriarchæ ac metropolitani semel aut bis anno
publicas synodos instituunto, in quibus suas inter se, subjectorumque sibi episcoporum et clericorum causas dijudicent et emergentia capitula
canonica disponant.
Clericus tabula ne indito nec consortium
habeto cum co, qui tabula ludit, nec ludenten
spectato, nec a:l spectacula venito. Quippe si fac at, ad triennium) in monasterium immittitur.
Episcopus per coactionem clericum suum
dimittito.
n
νειν δύνανται, ἀλλὰ καὶ τὴν γινομένην τῷ δημοσίῳ
βλάβην οἴκοθεν ἀποκαταστήσουσιν.
Μὴ παραγέσθω ἐπίσκοπος εἰς μαρτυρίαν· ἀλλὰ
προτιθεμένων τῶν ἁγίων Ευαγγελίων τῷ ἐπισκόπῳ,
δημοσίων προσώπων παρόντων, μαρτυρείτω ἅπερ
ἐπίσταται.
Χρηματικῆς ἢ ἐγκληματικῆς χάριν αἰτίας μηδεὶς
επίσκοπος χωρίς θείας κελεύσεως διαγέτω, ἢ παραστάσιμον ποιείτω· ἄρχοντος τοῦ ταῦτα τὰ εἰρη
μένα προστάττοντος πρὸς τῇ ἐκπτώσει τῆς ζώνης
βασάνοις καὶ ἐξορία παραδιδομένου.
Μὴ ἀποδημείτω ἐπίσκοπος ἢ κληρικός χωρίς θείας
κελεύσεως ἢ ἐπιτροπῆς τοῦ ἔχοντος τὴν κατ' αὐτοῦ
δικαιοδοσίαν· μήτε δὲ ἀποδημῶν πλέον ἐνιαυτοῦ
ὑπερτιθέσθω τὴν ἐπάνοδον, ἐπεὶ οὐ λήψεται κα
πανα; εκ τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ. Εἰ δὲ κανονικῶς κα
λούμενος μὴ ἐπανέλθοι εἴσω τοῦ ὡρισμένου χρήσ
νου, ἕτερος χειροτονείσθω. Ανιὼν δὲ ἐν Κωνσταν
τινουπόλει κατὰ τὰ εἰρημένα, διὰ τοῦ ταύτης
πατριάρχου μηνυέσθω βασιλεῖ. Έχει δὲ τὸ περὶ
τούτων ῥητὸν οὕτως· Απαγορεύομεν δὲ τοῖς θεο
φιλεστάτοις ἐπισκόποις τὰς οἰκείας καταλιμπάνειν
ἐκκλησίας. Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· Οὕτω μέντοι, ἵνα μηδὲ
ἐκείνοις τοῖς ἐπισκόποις οἵτινες ὑπὸ τὸν μακαριώτα
τον ἀρχιεπίσκοπον Κωνσταντινουπόλεως καὶ T.Bτριάρχην εἰσιέναι ἐξείη δίχα ἐπιτροπῆς αὐτοῦ ἢ
ἡμετέρας κελεύσεως εἰς τὴν βασιλίδα πόλιν. Εἰ δὲ
κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον ἐπίσκοπος οιουδήποτε τό
που αποδημήσῃ, μὴ πλέον ἐνιαυτοῦ τὴν ἰδίαν καταλιμπάνειν ἐκκλησίαν. Τοὺς δὲ ἐπισκόπους τους
κατὰ τὴν βασιλίδα πόλιν, ὡς εἴρηται, παραγινομέν
νους, οιασδήποτε εἶεν διοικήσεως, πρὸ πάντων ἐπισ
έναι πρὸς τὸν μακαριώτατον ἀρχιεπίσκοπον Κωνσταν
τινουπόλεως, καὶ οὕτως δι' αὐτοῦ πρὸς τὴν ἡμετέ
ραν εἰσιέναι γαληνότητα.
Οἱ πατριάρχαι καὶ οἱ μητροπολῖται ἅπαξ ἢ δις
τοῦ ἐνιαυτοῦ κοινὰς ποιείτωσαν συνόδους, τὰς κατ'
ἀλλήλων καὶ τῶν ὑπ' αὐτοὺς ἐπισκόπων καὶ κληρι
κῶν διακρίνοντες αἰτίας, καὶ τὰ ἀνακύπτοντα κανονικὰ διατιθέντες κεφάλαια.
Κληρικὸς μὴ τουλιζέτω, μηδὲ κοινωνείτω τῷ ταν·
λίζοντι, ἢ θεωρείτω αὐτὸν, μήτε δὲ θέαις παραβαλ
λέτω, ἐπεί τοί γε εἰς μοναστήριον ἐπὶ τριετίαν ἐμβάλλεται.
Ἐπίσκοπος ἐξ ἀνάγκης μὴ ἀπολυέτω δ:ον κλη
ρικόν.
Annibalis Fabroti notæ.
Episcopus ne producitor ad teslim. Vide ad
1. 7 sup. de episc. et cleric.
Aul clericus. Theodor. Balsamon hic ex
Basilicis inseruit vocem clericus; Novella enim
Justiniani vi, cap. 3, loquitur tantum de episcope, ut ipsemet testatur ad Nomocan. Photii,
Lit. 8, c. 2.
Spatium anni. Vide Balsamn. loco citato.
Tabula ne ludito. Ταβλίζειν dicunt Græci
recentiores, id est tabulis ludere, Novella cxxiu,
cap. 10; Hesychius κυβεῦσαι, ταβλίσα:; Isaacus
furphyrogenit. in Charactere Palamedis; Meursius p. 660. Hinc ταυλίον. Suidas: τάβλα όνομα
παιδιά;. de Cilossarium nostrum ad Cedren. et
Nicetam concilium Albiense nuper editum cum
variis Galliae conciliis, cap. 15: Statuimus insuper
aliquos canones innovando, ne clerici in sacris ordinībus constituti, et qui beneficiis ecclesiasticis sue·
tentantur, ad aleas et taxillos non ludant. Quod
velitam antea fuerat, can. 41 et 50 synouli in Trello
coacta. De alia multa Joann. Sarisb. Polycral.
lib. 1. cap. 5. Vide tractatumn De aleatoribus iuter opera Cypriano ascripta, et concilium Trideul.
sess 22, c. 1; et concil. Elberitan., can. 79, ubi
dietur: Si quis alea, id est tabula, laserit, abstintur. Episcopis etiam interdicitur ale lusus can.
42 apostol. in Ep tow. canon. 53, tit. 3, sect. 2.
col. 1277–1278page 101 of 129
PG 138:1277Ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος, ακοινώνητον ποιῶν τινα πρὸ τοῦ ἐξετασθῆναι τὴν αἰτίαν τὴν τοῦτο γε νέσθαι κατά κανόνας βουλομένην, ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἔσται ποινήν· τοῦ μείζονος ἐπισκόπου τὸν δεθέντα λύοντος, καὶ τὸν ἐπίσκοπον τῇ ποινῇ καθυποβάλλοντος, ἐφ' ὅσον συνίδοι χρόνον. Επίσκοπος μηδένα τυπτέτω, μηδὲ ἐπιβαινέτω ής ἐξέπεσε πόλεως. Εἰ γὰρ πειραθείη υπεξελθεῖν τοῦ τύπου εἰς ὃν οἰκεῖν κατεκρίθη, ἐν ἑτέρας επαρχίας ἐμβάλλεται μοναστηρίῳ. Οι κληρικοί γραμμάτων ἔστωσαν ἐπιστήμονες παλλακὴν ἢ φυσικοὺς παῖδας μὴ ἐχέτωσαν· μήτε δὲ ἐσχηκότες χειροτονείσθωσαν. Νομίμῳ γαμετῇ ἐκ παρθενίας συζευχθείσῃ συνοικείτωσαν. Ηττων τριάκοντα ἐνιαυτῶν μὴ χειροτονείσθω πρεσβύτερος, μήτε διάκονος ἐλάττων εἰκοσιπέντε· μή. τε αναγνώστης, μὴ ἐπιβὰς τοῦ [δεκάτου] ὀγδόου ἔτου;" μήτε διακόνισσα ἡ μὴ ὑπερβᾶσα τοὺς μ' ἐνιαυτούς χειροτονείσθω. Εστω δὲ παρθένος, ἢ ἐκ παρθενίας ἀνδρὶ συνοικήσασα. Εἴ τις χειροτονουμένου κληρικου κατηγορείν βού λεται, τὸ περὶ τῶν ἐπισκόπων καὶ ἐπ' αὐτῷ κρα τείτω τρακτᾶτον. Ο άγαμος μέλλων χειροτονεῖσθαι διάκονος, ἢ ὑπο διάκονος, ἐμολογείτω μένειν ἄγαμος, μὴ δυναμένου τοῦ ἐπισκόπου ἐπιτρέπειν αὐτῷ γαμεῖν, εἰ μὴ ἄρα βούλεται τῆς ἐπισκοπῆς ἐκπεσεῖν. Πρεσβύτερος ἢ διάκονος γαμῶν τῇ βουλῇ μετά τῆς οὐσίας παραδιδόσθω. 'Αναγνώστης δὲ μὴ κατὰ τὰ ἐπιτετραμμένα γαμῶν, ἢ δευτέροις ὁμιλῶν γά μεις, μὴ προκοπτέτω. Μηκέτι βουλευτής ή ταξιώτης κληρούσθω, τῆς βουλῆς καὶ τῆς τάξεως διεκδικούσης τὸν κληρωθέντα· πλὴν εἰ μή ιε' ἔτη μονάσας ἔτυχεν. Ὁ δὲ τοιοῦτος καὶ ἀπὸ μοναχῶν γενόμενος κληρικὸς μὴ γαμείτω, μηδὲ εἰ; βαθμὸν μέτεισιν ἱερωσύνης μὴ κωλύοντα τους γάμους. ῾Ο ἀπὸ κληρικῶν γενόμενος λαϊκὸς ἐπιδιδόσθω τῇ βουλῇ. Βουλευτής πρὸ τῆς διατάξεως εἰς κλῆρον καταλέγεις δι' ὑποκαταστάτων λειτουργείτω τα χρηματικά, τῶν σωματικῶν ἀπηλλαγμένος. Ο εἰς κλῆρον καταταττόμενος μὴ πλέον τῶν δια ρίων τοῦ ἑνὸς ἐνιαυτοῦ συνηθείας παρέχεται. και.
Ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος, ακοινώνητον ποιῶν
τινα πρὸ τοῦ ἐξετασθῆναι τὴν αἰτίαν τὴν τοῦτο γενέσθαι κατά κανόνας βουλομένην, ὑπὸ τὴν αὐτὴν
ἔσται ποινήν· τοῦ μείζονος ἐπισκόπου τὸν δεθέντα
λύοντος, καὶ τὸν ἐπίσκοπον τῇ ποινῇ καθυποβάλλον
τος, ἐφ' ὅσον συνίδοι χρόνον.
Επίσκοπος μηδένα τυπτέτω, μηδὲ ἐπιβαινέτω ής
ἐξέπεσε πόλεως. Εἰ γὰρ πειραθείη υπεξελθεῖν τοῦ
τύπου εἰς ὃν οἰκεῖν κατεκρίθη, ἐν ἑτέρας επαρχίας
ἐμβάλλεται μοναστηρίῳ.
Οι κληρικοί γραμμάτων ἔστωσαν ἐπιστήμονες
παλλακὴν ἢ φυσικοὺς παῖδας μὴ ἐχέτωσαν· μήτε δὲ
ἐσχηκότες χειροτονείσθωσαν. Νομίμῳ γαμετῇ ἐκ
παρθενίας συζευχθείσῃ συνοικείτωσαν.
Ηττων τριάκοντα ἐνιαυτῶν μὴ χειροτονείσθω
πρεσβύτερος, μήτε διάκονος ἐλάττων εἰκοσιπέντε· μή.
τε αναγνώστης, μὴ ἐπιβὰς τοῦ [δεκάτου] ὀγδόου ἔτου;"
μήτε διακόνισσα ἡ μὴ ὑπερβᾶσα τοὺς μ' ἐνιαυτούς
χειροτονείσθω. Εστω δὲ παρθένος, ἢ ἐκ παρθενίας
ἀνδρὶ συνοικήσασα.
Εἴ τις χειροτονουμένου κληρικου κατηγορείν βούλεται, τὸ περὶ τῶν ἐπισκόπων καὶ ἐπ' αὐτῷ κρατείτω τρακτᾶτον.
Ο άγαμος μέλλων χειροτονεῖσθαι διάκονος, ἢ ὑποδιάκονος, ἐμολογείτω μένειν ἄγαμος, μὴ δυναμένου
τοῦ ἐπισκόπου ἐπιτρέπειν αὐτῷ γαμεῖν, εἰ μὴ ἄρα
βούλεται τῆς ἐπισκοπῆς ἐκπεσεῖν.
Πρεσβύτερος ἢ διάκονος γαμῶν τῇ βουλῇ μετά
τῆς οὐσίας παραδιδόσθω. 'Αναγνώστης δὲ μὴ κατὰ
τὰ ἐπιτετραμμένα γαμῶν, ἢ δευτέροις ὁμιλῶν γάμεις, μὴ προκοπτέτω.
Μηκέτι βουλευτής ή ταξιώτης κληρούσθω, τῆς
βουλῆς καὶ τῆς τάξεως διεκδικούσης τὸν κληρω
θέντα· πλὴν εἰ μή ιε' ἔτη μονάσας ἔτυχεν. Ὁ δὲ
τοιοῦτος καὶ ἀπὸ μοναχῶν γενόμενος κληρικὸς μὴ
γαμείτω, μηδὲ εἰ; βαθμὸν μέτεισιν ἱερωσύνης μὴ
κωλύοντα τους γάμους.
῾Ο ἀπὸ κληρικῶν γενόμενος λαϊκὸς ἐπιδιδόσθω τῇ
βουλῇ.
Βουλευτής πρὸ τῆς διατάξεως εἰς κλῆρον καταλε
γεὶς δι' ὑποκαταστάτων λειτουργείτω τα χρηματικά,
τῶν σωματικῶν ἀπηλλαγμένος.
Ο εἰς κλῆρον καταταττόμενος μὴ πλέον τῶν διαρίων τοῦ ἑνὸς ἐνιαυτοῦ συνηθείας παρέχεται.
Annibalis
Episcopus aut presbyter. Patriarchae Nicol.
V. ad d. Nov.
Annis triginta. Sic legitur in d. Nov. cap.
43, et perperam vetus interpres habet triginta
quinque, qua de re dixi ad Theophilum tit. De jur.
και. Vid. Julian. Antecessor, qui reiertur in cau.
2, dist. 78: synodus in Trullo, c. 14; Agathensis, c. 17. Nam Dominus noster tricesus aetatis
suæ anno baptizatus est, et sic cœnit docere.
Episcopus aut presbyter qui aliquem prius
excommunicat, quam examinata causa sit, quæ
secundum canones hoc fieri vult, eamdem pœnɔi
incurret, episcopo majore ligatum solvente atque
ipsum episcopum illi pœnæ subjiciente, tantum
ad temporis spatium, quantum ei visum fuerit.
Episcopus neminem percutito, nec per vim eam
civitatem qua ejectus est, invadito. Quippe si
conatus fuerit ex co se loco proripere, quo ut in
loco degat, condemnatus est, in alterius provinenæ
monasterium redigitur.
Clerici litterarum periti sunto. Concubinam,
aut liberos naturales ne habento: nec si habue
rint, ordinantor. Cum uxore legitima, inde usque
a virginitate cum eis copulata, contubernium habento.
Presbyter non ordinator, qui minor est annis
triginta nec diaconus, qui minor amnis viginti quinque: nec lector, qui annum decimum octavum non fuerit ingressus: nec diaconissa, que
annos quadraginta non excesserit, ordinator. Sit
autem virgo, vel quæ a virginitate fuerit in mariti
contubernio.
Si quis clericum qui ordinatur, accusare vult,
valeat etiam in illo, quod a nobis de episcopo tractatum est.
Cælebs ordinandus diaconus, aut subdiaconus
spondeat se mansurum cælibem, nec potest epicopus ei permittere, matrimonium ut contrahat,
nisi episcopatum velit amittere.
Presbyter, aut diaconus, qui matrimonium contrabit; curiæ cum patrimonio suo traditor. Lector autem, qui secundum ea quæ præcepta sunt,
matrimonium non contrahit, aut secundas adit
nuptias, ulterius ne provehitor.
Curialis aut officialis, posthac ne fat ciericus, tam ipsa curia, quam officio vindicante illum,
qui clericus factus fuerit: extraquam si quindecim
annis solitariam vitaın egerit. Qui talis fuerit et
ex monacho factus sit clericus; matrimonium non
contrahito, nec ad gradum sacerdotii pervenito
qui nuptias non prohibeat.
Qui ex clerico factus fuerit laicus, curiæ traditor.
Curialis, qui ante latam hanc constitutionem in
clerum fuerit allectus, per substitutos munera
pecuniaria præstato, liberatus a muneribus corporalibus.
Qui clericorum in numerum refertur, non a117plius, quam unius anni diaria, nomine consuetu -
dinum præbeto.
Fabroti notæ.
Can. 11 concilii Neocasariensis; Gregorius Na
zianzenus, orat. 59; Theophylact. in Lucam, cap.
3; et in Joannem cap. 1. Novella cxxxvII, c. 2,
anni 30 requiruntur in presbytero ordinando. Ex
Decretis Nicolai hoc refertur: Sacri canones
xerunt, ut subdiaconus non ordinetur ante 14 annum, nec diaconus ante 25, nec presbyter ante 30.
Curialis. Innocentius in canone Designat,
distinct. 31.
col. 1279–1280page 102 of 129
PG 138:1279Ο εὐαγὲς μετιών φρόντισμα προίκα τοῦτο πρατ τέτω· τοῦ διδόντος τι ἡ λαμβάνοντος, ἢ μεσάζοντος τῆς ἱερωσύνης ἐκπίπτοντος πρὸς τὸ καὶ τὸ δοθὲν τῷ εὐαγεῖ τόπῳ προσκυρωθῆναι. Εἰ δὲ λαϊκός ἐστιν ὁ λαβών, η μεσίτης γενόμενο, τὸ δοθὲν διπλοῦν ἀπαι τηθήσεται ὑπὸ τῶν προνοητῶν τοῦ αὐτοῦ εὐαγούς οἴκου. Αδειαν δὲ ἔχουσιν οἱ τὰ εἰρημένα μετιόντες φροντίσματα πρὸ τοῦ ταῦτα αὐτοῖς ἐγχειρισθῆναι, προσφέρειν τοῖς αὐτοῖς εὐαγέσιν οἴκοις, εἴ τι ἂν βουληθῶσιν ὑπὲρ σωτηρίας τῆς ἰδίας ψυχῆς. Δοῦλος, εἰδότος καὶ οὐκ ἀντιλέγοντος τοῦ δεσπότου εἰς κλῆρον καταλεγεῖς, ἐλευθεροῦται. Εἰ δὲ ἀγνοεῖ ὁ δεσπότης, δύναται ἐντὸς ἐνιαυτοῦ τοῦτον δουλαγωγεῖν, μετὰ δὲ τὸν ἐνιαυτὸν οὐκέτι, πλὴν εἰ μὴ ἔτε ρον μετέλθοι βίον. Ο δὲ ἐναπόγραφος καὶ παρὰ γνώμην δεσπότου ἐν τῷ ἰδίῳ χωρίῳ δύναται κληροῦσθαι, ὑποκείμενος τῇ γεωργία. Ο κτίζων εὐαγῇ οἶκον ἐπιλεγέσθω τοὺς ἐν αὐτῷ λειτουργεῖν ὀφείλοντας, ὥστε τὸν ἐπίσκοπον χειροτονῆσαι αὐτοὺς, εἴπερ εἰσὶν ἄξιοι· εἰ δὲ μή γε, τους καλλίονας ἐπιλεξάσθω. Οι κληρικοὶ μέχρι ψαλτῶν καὶ αὐτῶν ταῖς ἐκκλησίαις καὶ ταῖς λοιπαῖς ἱεραῖς προσκαρτερείτωσαν εὐχαῖς καὶ ὑπηρεσίαις, εἰ καὶ ὑπεξούσιοί εἰσιν, ἐν καυστρενσίο πεκουλίο τὰ ἐπικτηθέντα, καὶ δυνάμενα εἰς αὐτὰ διατίθεσθαι, φυλάττοντες τοῖς ἀν:οῦσι καὶ κατιοῦσι τὸ νόμιμον μέρος. Σημείον, ὅτι τοὺς ἄχει ψαλτῶν ὠνόμασεν ἡ διάταξις. Πρεσβύτερος ή διάκονος, ψευδομαρτυρήσας, ἐπὶ τριετίαν χωριζέσθω τῆς λειτουργίας, καὶ μοναστήριον οἰκείτω. Εἰ δὲ ἐπὶ ἐγκληματικῇ αἰτί, ψευδομαρτ τυρήσῃ, γυμνούσθω τοῦ κλήρου, καὶ νομίμως τιμω ρείσθω, δν τρόπον καὶ οἱ λοιποί κληρικοὶ ἐν πάσῃ αἰτία ψευδομαρτυρήσαντες. Τὰς κατὰ τῶν κληρικῶν χρηματικές υποθέσεις κρινέτω ὁ ἐπίσκοπος, καὶ ὁ ἄρχων ἐκβιβαζέτω τὰ κριθέντα, εἴ γε στοιχήσαιεν καὶ οἱ δικαζόμενοι. Ει δὲ θάτερος αὐτῶν εἴσω δέκα ἡμερῶν ἀντείποι, ἐξ. εταζέτω τὴν ψῆφον ὁ ἄρχων καὶ ἡ κουρούτου [. κυρούτω] αὐτὴν ὀρθῶς ἔχουσαν, πάσης λοιπὸν σχολαζούσης ἐκκλήτου· ἢ τὸ δοκοῦν ἀποφαινέσθω, κλήτου υποκειμένης τῆς αὐτῆς ψήφου. Ἐπίσκοπος, ἐκ βασιλικῆς ἢ ἀρχικῆς κελεύσεως ἀκροώμενος ὑποθέσεως, τῷ παραπέμψαντι αὐτῷ τὴν δίκην τὴν ἐπιδοθεῖσαν ἔκκλητον αναφερέτω. Ἐὰν κληρικός παρὰ τῷ ἰδίῳ ἐπισκόπῳ ἐκκλησιαστικῶς κατηγορῆται, καθαιρείσθω μετ᾿ ἔλεγχον, καὶ τῷ προσφόρῳ δικαστῇ παραδιδόσθω προς τιμωρίαν. Εἰ δὲ ὁ ἄρχων ἐξετάζει τὸ ἔγκλημα, ἔνοχον αὐτὸν εὐ ρίσκων, πεμπέτω τῷ ἐπισκόπῳ τὰ πεπραγμένα, ἐφ' ᾧ καθελεῖν αὐτὸν καὶ παραδοῦναι προς τιμωρίαν. Αντιλέγοντος δὲ τοῦ ἐπισκόπου, αναφερέτω συν αὐτῷ βασιλεῖ τὰ πεπραγμένα, καὶ τὴν περὶ τούτων ἀναμενέτω κέλευσιν. Ο δὲ κληρικὸς ὑπὸ νομικὴν ἐν τῷ μεταξύ γενέσθω ἀσφάλεια». Ἐὰν ὁ ἐπίσκοπος παραιτείται η υπερτίθεται δικά σαι τῇ κατὰ τοῦ οἰκείου κληρικού κινουμένῃ χρημα
Qui religiosam enram suscipit, gratis hoc facito
et qui dat aliquid, vel accipit, vel intervenit, s2cerdotium amittito, præterquam quod id quod
datuın fuerit, religioso loco sit applicandum. Sin
laicus es', qui accepit, aut mediator fuit, duplum
«jus, quod datum est, exigetur a curatoribus ejusdem religiosæ domus. Sed habent tamen licentiam
ii qui prædictas curas gerunt, ut prius, quam eis
hæ injungantur, iisdem religiosis domibus offerant, si quid voluerint, pro animæ suæ 52luc.
saServus sciente, nec contradicente domino inter
clericos relatus, manumittitur. Sin dominus ignorat, potest eum intra spatium anni retrahere in
servitutem, post annum vero, non amplius, extraquam si ad aliam vitam transierit. Ascriptitius
autem etiam præter voluntatem domini suo in
pradio clericus fieri potest.
Qui religiosam domum ædificat, deligat eos qui
cultum sacrum in ea peragere debent, uti scilicet
episcopus eos ordinet, si digni sunt. Sin autem,
meliores eligat.
Clerici, ad ipsos usque cantores, et ecclesiis et
8 oris ministeriis studiose sint intenti, castrense
peculium sive res ab se acquisitas habentes, licet
in alterius potestate sint, ac testari de iis possint,
servando tam ascendentibus, quam descendentibus
legitimam partem. Nota quod constitutio clericorum, usque ad cantores, mentionem fecerit.
Presbyter, aut diaconus, qui falsum testimonium
dixit, ad triennium a ministerio sacro separator
et monasterium inhabitato. Quod si falsum testimonium dixerit in causa criminali, clericatu spoliator et secundum leges punitor, sicut et reliqui
«lerici, qui quavis in causa falsi testes fuerint.
De litibus adversus clericos pecuniariis cognoscat episcopus et judicata præses exsequatur, siquidem litigantes in hoc corresponderint. Sin
alteruter eorum intra decem dies contradixerit,
sententiam præses examinet, ac si recte concepta
sit, cam ratificet, omni deinceps appellatione cessante; vel quod sibi videtur, pronuntiet: quo
casu ab ejus sententia restat appellatio.
Episcopus, qui jussu Imperatorio vel præsidali
causam adit, appellationem subsecutam ad eum
referat, qui causam ad ipsum transmisit.
Si clericus apud episcopum suum criminaliter
accusetur, post criminis probationem deponitor
et judici competenti ad pœnas traditor. Si præses
crimen examinat et clericum reum deprehendit;
acta mittat episcopo, ut is eum deponat el ad
pienam tradat. Episcopo contradicente, una cum
pso ad imperatorem acta referat, ejusque jussiocu de ipsis exspectet. Interea clericus sub legilius cautela sit,
Si episcopus recuset ant differat cognitionem
pecuniariae litis, adversus clericum suum motæ,
Ο εὐαγὲς μετιών φρόντισμα προίκα τοῦτο πρατ
τέτω· τοῦ διδόντος τι ἡ λαμβάνοντος, ἢ μεσάζοντος
τῆς ἱερωσύνης ἐκπίπτοντος πρὸς τὸ καὶ τὸ δοθὲν τῷ
εὐαγεῖ τόπῳ προσκυρωθῆναι. Εἰ δὲ λαϊκός ἐστιν ὁ
λαβών, η μεσίτης γενόμενο, τὸ δοθὲν διπλοῦν ἀπαι
τηθήσεται ὑπὸ τῶν προνοητῶν τοῦ αὐτοῦ εὐαγούς
οἴκου. Αδειαν δὲ ἔχουσιν οἱ τὰ εἰρημένα μετιόντες
φροντίσματα πρὸ τοῦ ταῦτα αὐτοῖς ἐγχειρισθῆναι,
προσφέρειν τοῖς αὐτοῖς εὐαγέσιν οἴκοις, εἴ τι ἂν βου
ληθῶσιν ὑπὲρ σωτηρίας τῆς ἰδίας ψυχῆς.
Δοῦλος, εἰδότος καὶ οὐκ ἀντιλέγοντος τοῦ δεσπότου
εἰς κλῆρον καταλεγεῖς, ἐλευθεροῦται. Εἰ δὲ ἀγνοεῖ ὁ
δεσπότης, δύναται ἐντὸς ἐνιαυτοῦ τοῦτον δουλαγω
γεῖν, μετὰ δὲ τὸν ἐνιαυτὸν οὐκέτι, πλὴν εἰ μὴ ἔτε
ρον μετέλθοι βίον. Ο δὲ ἐναπόγραφος καὶ παρὰ
γνώμην δεσπότου ἐν τῷ ἰδίῳ χωρίῳ δύναται κληρού
σθαι, ὑποκείμενος τῇ γεωργία.
Ο κτίζων εὐαγῇ οἶκον ἐπιλεγέσθω τοὺς ἐν αὐτῷ
λειτουργεῖν ὀφείλοντας, ὥστε τὸν ἐπίσκοπον χειροτο
νῆσαι αὐτοὺς, εἴπερ εἰσὶν ἄξιοι· εἰ δὲ μή γε, τους
καλλίονας ἐπιλεξάσθω.
Οι κληρικοὶ μέχρι ψαλτῶν καὶ αὐτῶν ταῖς ἐκκλησίαις καὶ ταῖς λοιπαῖς ἱεραῖς προσκαρτερείτωσαν
εὐχαῖς καὶ ὑπηρεσίαις, εἰ καὶ ὑπεξούσιοί εἰσιν, ἐν
καυστρενσίο πεκουλίο τὰ ἐπικτηθέντα, καὶ δυνάμενα
εἰς αὐτὰ διατίθεσθαι, φυλάττοντες τοῖς ἀν:οῦσι καὶ
κατιοῦσι τὸ νόμιμον μέρος. Σημείον, ὅτι τοὺς ἄχει
ψαλτῶν ὠνόμασεν ἡ διάταξις.
Πρεσβύτερος ή διάκονος, ψευδομαρτυρήσας, ἐπὶ
τριετίαν χωριζέσθω τῆς λειτουργίας, καὶ μοναστή
ριον οἰκείτω. Εἰ δὲ ἐπὶ ἐγκληματικῇ αἰτί, ψευδομαρτ
τυρήσῃ, γυμνούσθω τοῦ κλήρου, καὶ νομίμως τιμω
ρείσθω, δν τρόπον καὶ οἱ λοιποί κληρικοὶ ἐν πάσῃ
αἰτία ψευδομαρτυρήσαντες.
Τὰς κατὰ τῶν κληρικῶν χρηματικές υποθέσεις
κρινέτω ὁ ἐπίσκοπος, καὶ ὁ ἄρχων ἐκβιβαζέτω τὰ
κριθέντα, εἴ γε στοιχήσαιεν καὶ οἱ δικαζόμενοι. Ει
δὲ θάτερος αὐτῶν εἴσω δέκα ἡμερῶν ἀντείποι, ἐξ.
εταζέτω τὴν ψῆφον ὁ ἄρχων καὶ ἡ κουρούτου [10.
κυρούτω] αὐτὴν ὀρθῶς ἔχουσαν, πάσης λοιπὸν σχο
λαζούσης ἐκκλήτου· ἢ τὸ δοκοῦν ἀποφαινέσθω, ixκλήτου υποκειμένης τῆς αὐτῆς ψήφου.
Ἐπίσκοπος, ἐκ βασιλικῆς ἢ ἀρχικῆς κελεύσεως
ἀκροώμενος ὑποθέσεως, τῷ παραπέμψαντι αὐτῷ τὴν
δίκην τὴν ἐπιδοθεῖσαν ἔκκλητον αναφερέτω.
Ἐὰν κληρικός παρὰ τῷ ἰδίῳ ἐπισκόπῳ ἐκκλησιαστικῶς κατηγορῆται, καθαιρείσθω μετ᾿ ἔλεγχον, καὶ
τῷ προσφόρῳ δικαστῇ παραδιδόσθω προς τιμωρίαν.
Εἰ δὲ ὁ ἄρχων ἐξετάζει τὸ ἔγκλημα, ἔνοχον αὐτὸν εὐ
ρίσκων, πεμπέτω τῷ ἐπισκόπῳ τὰ πεπραγμένα, ἐφ'
ᾧ καθελεῖν αὐτὸν καὶ παραδοῦναι προς τιμωρίαν.
Αντιλέγοντος δὲ τοῦ ἐπισκόπου, αναφερέτω συν
αὐτῷ βασιλεῖ τὰ πεπραγμένα, καὶ τὴν περὶ τούτων
ἀναμενέτω κέλευσιν. Ο δὲ κληρικὸς ὑπὸ νομικὴν ἐν
τῷ μεταξύ γενέσθω ἀσφάλεια».
Ἐὰν ὁ ἐπίσκοπος παραιτείται η υπερτίθεται δικά
σαι τῇ κατὰ τοῦ οἰκείου κληρικού κινουμένῃ χρημα-
col. 1281–1282page 103 of 129
PG 138:1281τικὴ ὑποθέσει, ὁ ἄρχων ταύτη; ἀκροάσθω, ἐνυπόθη. τον ὁμολογίαν όρκου χωρὶς ἐκτιθεμένου τοῦ κληρικού. Εἰ δὲ ἐκκλησιαστικὴ αὐτῷ ζήτησις ἐπάγεται, μόνος ὁ ἐπίσκοπος ταύτην κρινέτω. Επίσκοποι τινας κατ' ἀλλήλων κινούντων [ισ. κιο νοῦντες] αἰτίας παρὰ τῷ ἰδίῳ δικαζέσθωσαν μητροπολίτῃ, συνακροωμένων δύο ἐπισκόπων τῆς συνόδου. θατέρου δὲ μὴ στοιχοῦντος τῇ τούτων κρίσει, ὁ ἀρο μόδιος πατριάρχης εξετάσει τὴν ψῆφον, μὴ δεδιώς Εκκλητον. Μητροπολίτης δὲ ἐναγόμενος παρὰ τῷ ἰδίῳ κρι νέσθω πατριάρχῃ. Ὁ αὐτὸς δὲ φυλαττέσθω τρακτᾶ τοῦ καὶ ἐπὶ κληρικοῦ, τῷ ἰδίῳ ἐνάγοντος ἐπισκόπῳ ἢ μητροπολίτῃ. Τὰ δὲ εἰρημένα ἅπαντα πρόσωπα, εἴτε παρὰ τοῖς ἰδίοις ἐπισκόποις, ἢ μητροπολίταις, ἢ πα τριάρχαις δικάζονται, εἴτε παρ' ἑτέροις τισίν· οὔτε δὲ ἐγγύη», οὔτε ἐξωμοσίαν ὑπὲρ τῆς δίκης παρέχουν σιν, ἀλλὰ μόνον ὑπόθηκον Πᾶς κληρικός, εὐαγῶν τόπων διοικητής ῶν, ἀπαιτείσθω ὅσα ἂν λογοθετούμενος φανείη χρεωστών, καὶ μετὰ καταβολὴν, εἰ λέγει ἀδίκως εὐθυνθῆναι ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, τὸν μείζονα ἐπίσκοπον ἐπισ καλείσθω· τούτων εχόντων χώραν καὶ ἐπὶ τῶν αὐτοῦ κληρονόμων. Ο κληρικός παρά γνώμην τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου μὴ ἀποδημείτω, τὰς προειρημένας ποινὰς εὐλαβούμενος, ἃς κατὰ τῶν ἐπισκόπων επήγαγεν ή διάταξις. Πᾶς δὲ ἐπίσκοπος, ευρισκόμενος ἐν Βυζαντίῳ, παρὰ μόνοις τοῖς ἐπάρχοις ἢ τοῖς θείοις δικασταίς ἐναγέσθω, ἐν ᾧ γέγονε προκαταρξις ἐν τῇ πατρίδι ὅπου γὰρ ἡ προκάταρξις, καὶ τὸ πέρας τῆς δίκης γυμνάζεται. Ὁ ἀποκρισιάριος μὴ ἐναγέσθω ὑπὲρ τῶν ἀποστειλάντων αὐτόν. Εἰ δὲ καὶ ἐντολὰς ἐνάγει τινί, άντεν αγέσθω. Ομοίως δὲ καὶ ὑπὲρ ὧν συνήλλαξε ταῖς ἀποκρίσεσι διακονῶν. Ταῦτα καὶ περὶ τῶν ἐπισκόπων κρατεί, διὰ χειροτονίαν ἢ πρεσβείαν ἀνελθόν των ἐν Κωνσταντινουπόλει, τῶν χρονίων παραγραφῶν ἐκ τῆς αὐτῶν ἀπολήψεως μὴ βλαπτομένων. Ο κληρικὸς καὶ ὁ μοναχὸς καὶ δι' ἑαυτῶν καὶ δι' ἐντολέων ενυβρίστως εναγέτωσαν. Μονάστρια δὲ μὴ ἀφελκέσθω τοῦ μοναστηρίου, ἀλλὰ δι᾿ ἐντολέως ένα αγέσθω, τοῦ παραβαίνοντος δικαστοῦ τῆς ζώνης γυη μνουμένου· τοῦ δὲ ἐκβιβαστοῦ πρὸς παρά] τοῖς εἰρημένοις βασανιζομένου καὶ ἐξοριζομένου ἄδειαν ἔχοντος τοῦ ἐπισκόπου μηνύειν βασιλεῖ περὶ τούτου. Κληρικός αἰτιαθεὶ; τέσσαρα καράτια λόγῳ σπορο πούλων παρεχέτω. Εἰ δὲ ἐν ἐπαρχίαις κατὰ θείαν κέλευσιν ἢ πατριαρχικὴν, ἢ ἄρχοντος ἐπιτροπὴν σταλῇ πρὸς αὐτοὺς ἐκβιβαστής, χρύσινον α'. Πολλῶν δὲ ὑπὲρ μιας αἰτίας υπομνησθέντων, ἓν σπόρτουλου ὑπὲρ πάντων διδόσθω. Επίσκοπος δὲ αἰτιαθεὶς ὑπὲρ ἰδίας αἰτίας διδότω σπίρτουλα. Μηδαμῶς δὲ ἐναγέ σθω ὑπὲρ τῆς ἰδίας ἐκκλησίας, ἀλλ' ὁ οἰκονόμος αύτ ότι
CONSTIT. ECCLES. COLLECT:O.
τικὴ ὑποθέσει, ὁ ἄρχων ταύτη; ἀκροάσθω, ἐνυπόθη. præses eam audiat, praestante cautionem clerico
τον ὁμολογίαν όρκου χωρὶς ἐκτιθεμένου τοῦ κληρικού.
Εἰ δὲ ἐκκλησιαστικὴ αὐτῷ ζήτησις ἐπάγεται, μόνος
ὁ ἐπίσκοπος ταύτην κρινέτω.
Επίσκοποι τινας κατ' ἀλλήλων κινούντων [ισ. κιο
νοῦντες] αἰτίας παρὰ τῷ ἰδίῳ δικαζέσθωσαν μητρο
πολίτῃ, συνακροωμένων δύο ἐπισκόπων τῆς συνόδου.
θατέρου δὲ μὴ στοιχοῦντος τῇ τούτων κρίσει, ὁ ἀρο
μόδιος πατριάρχης εξετάσει τὴν ψῆφον, μὴ δεδιώς
Εκκλητον.
Μητροπολίτης δὲ ἐναγόμενος παρὰ τῷ ἰδίῳ κρινέσθω πατριάρχῃ. Ὁ αὐτὸς δὲ φυλαττέσθω τρακτᾶτοῦ καὶ ἐπὶ κληρικοῦ, τῷ ἰδίῳ ἐνάγοντος ἐπισκόπῳ ἢ
μητροπολίτῃ. Τὰ δὲ εἰρημένα ἅπαντα πρόσωπα, εἴτε
παρὰ τοῖς ἰδίοις ἐπισκόποις, ἢ μητροπολίταις, ἢ πα
τριάρχαις δικάζονται, εἴτε παρ' ἑτέροις τισίν· οὔτε
δὲ ἐγγύη», οὔτε ἐξωμοσίαν ὑπὲρ τῆς δίκης παρέχουν
σιν, ἀλλὰ μόνον ὑπόθηκον cauliona.
Πᾶς κληρικός, εὐαγῶν τόπων διοικητής ῶν, ἀπαιτείσθω ὅσα ἂν λογοθετούμενος φανείη χρεωστών,
καὶ μετὰ καταβολὴν, εἰ λέγει ἀδίκως εὐθυνθῆναι
ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, τὸν μείζονα ἐπίσκοπον ἐπισ
καλείσθω· τούτων εχόντων χώραν καὶ ἐπὶ τῶν αὐτοῦ
κληρονόμων.
Ο κληρικός παρά γνώμην τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου μὴ
ἀποδημείτω, τὰς προειρημένας ποινὰς εὐλαβούμενος,
ἃς κατὰ τῶν ἐπισκόπων επήγαγεν ή διάταξις.
Πᾶς δὲ ἐπίσκοπος, ευρισκόμενος ἐν Βυζαντίῳ,
παρὰ μόνοις τοῖς ἐπάρχοις ἢ τοῖς θείοις δικασταίς
ἐναγέσθω, ἐν ᾧ γέγονε προκαταρξις ἐν τῇ πατρίδι·
ὅπου γὰρ ἡ προκάταρξις, καὶ τὸ πέρας τῆς δίκης
γυμνάζεται.
Ὁ ἀποκρισιάριος μὴ ἐναγέσθω ὑπὲρ τῶν ἀποστει
λάντων αὐτόν. Εἰ δὲ καὶ ἐντολὰς ἐνάγει τινί, άντεναγέσθω. Ομοίως δὲ καὶ ὑπὲρ ὧν συνήλλαξε ταῖς
ἀποκρίσεσι διακονῶν. Ταῦτα καὶ περὶ τῶν ἐπισκό
πων κρατεί, διὰ χειροτονίαν ἢ πρεσβείαν ἀνελθόντων ἐν Κωνσταντινουπόλει, τῶν χρονίων παραγρα
φῶν ἐκ τῆς αὐτῶν ἀπολήψεως μὴ βλαπτομένων.
sub facultatum suarum obligatione, citra jusjurandum. Sin ecclesiastica lis ei intentatur, so us
episcopus in illa judex esto.
Cum episcopi lites adversus se invicem movent,
apud metropolitanum suum experiantur, una cum
illo duobus episcopis e concilio causas audientibus.
Quod si horum alteruter von assentiatur illorum
judicio, patriarcha competens sententiam examinabit, nullam veritus appellationem.
Quod si metropolitanus sit, qui convenitur,
apud patriarcham suum judicator. Idem tractatus
servator etiam in clerico, qui suum convenit episcopuin, aut metropolitanum. Cæterum omnes
indicatæ personæ, sive apud episcopos suós, aut
13 metropolitanos, aut patriarchas litigant, sive eliam
apud alios quosdam; nec fdejussionem, vel juraloriam cautionem litis nomine præstant, sed solam securitatem sub bonorum obligatione.
Ο κληρικὸς καὶ ὁ μοναχὸς καὶ δι' ἑαυτῶν καὶ δι'
ἐντολέων ενυβρίστως εναγέτωσαν. Μονάστρια δὲ μὴ
ἀφελκέσθω τοῦ μοναστηρίου, ἀλλὰ δι᾿ ἐντολέως ένα
αγέσθω, τοῦ παραβαίνοντος δικαστοῦ τῆς ζώνης γυ- η
μνουμένου· τοῦ δὲ ἐκβιβαστοῦ πρὸς [in alio mis. παρά]
τοῖς εἰρημένοις βασανιζομένου καὶ ἐξοριζομένου
ἄδειαν ἔχοντος τοῦ ἐπισκόπου μηνύειν βασιλεῖ περὶ
τούτου.
Κληρικός αἰτιαθεὶ; τέσσαρα καράτια λόγῳ σπορο
πούλων παρεχέτω. Εἰ δὲ ἐν ἐπαρχίαις κατὰ θείαν
κέλευσιν ἢ πατριαρχικὴν, ἢ ἄρχοντος ἐπιτροπὴν
σταλῇ πρὸς αὐτοὺς ἐκβιβαστής, χρύσινον α'. Πολλῶν
δὲ ὑπὲρ μιας αἰτίας υπομνησθέντων, ἓν σπόρτουλου
ὑπὲρ πάντων διδόσθω. Επίσκοπος δὲ αἰτιαθεὶς ὑπὲρ
ἰδίας αἰτίας διδότω σπίρτουλα. Μηδαμῶς δὲ ἐναγέσθω ὑπὲρ τῆς ἰδίας ἐκκλησίας, ἀλλ' ὁ οἰκονόμος αύτ
Ab omni clerico, qui religiosorum locorum aðıi.
nistrator est, exiguntor ea quæcunque constiterit
eum debere, cum rationes ad ipso redduntur, ac
solutione facta, si dicat injuste rationes exactas a
se per episcopum suum, episcopum majorem imploret his ipsis locum habentibus etiam in bæredibus ejus.
Clericus præter voluntatem episcopi sui peregre
ne proficiscitor, prædictas pœnas veritus, quas
adversus episcopos berc constitutio statuit.
Omnis episcopus, qui Byzantii reperitur, apud
solos præfectos prætorio, vel divinos judices convenitor, de quo primum facta est litis contestatio
in patria. Ubi enim litis contestatio facta est, ibi
finis etiam litis exercetur.
Apocrisiarius eorum nomine, qui miserunt ipsum, ne convenitor. Si vero mandatis acceptis
aliquem convenit, reconventio locum habeto. S. mi.
liter et illorum nomine convenitor, quæ dum
apocrisiarii manere fungitur, contraxit. Eadem ότι
episcopis quoque focum habent, qui propter ordinationem, aut legationem aliquam, Constantino-`
polim venerint: præscriptionibus longi temporis,
ex ipsorum absentia, nullo modo lædendis.
Clericus et monachus, tam in sua persona, quɔmi
per procuratores, absque injuriis conveniuntor.
Monastria vero ne abstrahitor e monasterio, sed
per procuratorem convenitor, judice, qui hos
transgreditur, cingulo spoliando; exsecutore vero,
præter indicata, tormentis etiam subjiciendo et
relegando: episcopo licentiam liabente, ut de hac
re significet imperatori.
Clericus accusatus, quatuor siliquas ratione
sportularum præbeto Si vero in provinciis jussu
imperatorio, vel patriarchali, vel permissu præsi
dis exsecutor ad eos missus fuerit, soldum uaumi
præstent. Quod si plures unius causæ nomine
commoniti fueriut, unæ duntaxat omnium nomine
prabentor sportula. Episcopus accusatus lilis sua
causa nullas det sportulas. Idem nullo modo con-
col. 1283–1284page 104 of 129
PG 138:1283του, του λαμβάνοντας σπορ ουλα ὑπὲρ τὸ διορισθέν ποσὸν διπλοῦν ἀναδιδόντος τὸ ληφθέν, καὶ ἧς εἶχεν ἀξίας ἐκπίπτοντος. Ο κληρικός συνοικείτω μένῃ μητρί και θυγατρί. καὶ ἀδελφαῖς, καὶ ταῖς ἄλλαις ταῖς αἰσχρὸν φευγούσαις ὑποψίαν. Ὁ δὲ ἄλλῃ συνοικῶν, εἰ μὴ ἀποστῇ προτραπείς, ἢ ἐλεγχθῇ ταύτῃ συμφθαρείς, τῇ βουλή παραδιδόσθω. 'Ο δὲ ἐπίσκοπος μηδεμιά συνοικείτω γυναικί. Η διακόνισσα μὴ συνοικείτω ἀνδρὶ ὑποψίαν είσο άγοντι πονηράν. Απειθοῦσα δὲ πρὸς τοῦτο, μοναστήριον οἰκείτω διηνεκώς, μεριζομένη μετὰ τῶν τέκνων τὰ οἰκεῖα πράγματα, ἐφ᾽ ᾧ αὐτὴν ἐκ τοῦ οἰκείου μέρους ἀποστρέφεσθαι ἐν τῷ μοναστηρίῳ. Απαις δὲ οὖσα, ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας καὶ τοῦ μονα στηρίου κληρονομηθήσεται. Ὁ ἐν λειτουργίᾳ ἡ λιτῇ ὑβρίζων ἐπίσκοπον ἢ κατ ρικόν μετά βασάνους ἐξορ: έσθω. Αὐτὴν δὲ τὴν ἰε τουργίαν ἢ τὴν λιτὴν κωλύσας κεφαλικώς τιμω ρείσθω. Μηδεὶς τῶν λαῖαἂν χωρὶς ἐπισκόπου ή κληρικού λιτανευέτω. Δεῖ δὲ τοὺς σταυροὺς τῶν λιτῶν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ἀποτίθεσθαι. Ο μέλλων ἡγεῖσθαι μοναστηρίου ψηφιζέσθω ὑπὸ τῶν μοναχῶν, μὴ πάντως ὁ πρῶτος κατὰ τὸν βαθμὸν, ἀλλ' ὁ χρηστὸς τὸν βίον. Εἰ ἀγνοεῖ τὴν τύχην τοῦ μέλλοντος μονάζειν ὁ ἡγούμενος, πρὸ τριετίας μὴ διδότω αὐτῷ σχῆμα. Μετὰ δὲ τὴν τριετίαν, κἂν δοῦλός ἐστι, κἂν κολωνός, κἂν ἐναπόγραφος, παρεχέτω. Εσται γὰρ ἐλεύθερος ἀποδιδοὺς τῷ δεσπότῃ ὅσα εἰσήγαγεν ἐν τῷ μονα στηρίῳ πράγματα. Εἰ δὲ πλανήτης γένηται, ή και σμικὸν ἔληται βίον, τῇ προτέρα ἀποδίδοται τύχῃ. Πάντες οἱ ἐν κοινοβίῳ διάγοντες ἐν ἑνὶ οἴκῳ ἢ δύο κεχωρισμένοι και ευδέτωσαν, χωρὶς ἀσθενῶν καὶ ἀνα χωρητῶν. Μοναχοὶ καὶ μονάστριαι κοινῶς μὴ διαιτάσθωσαν ἀλλὰ ἀναιρείσθωσαν τὰ διπλά μοναστήρια, τῶν ἀνα δρῶν ἐκ τούτων χωριζομένων, καὶ ἐν ἑτέροις ἐμβαλλομένων. Αἱ μονάστριας ἐπιλεγέσθωσαν ἑαυτοῖς ἀποκρισιάριον, χειρόμενον και χειροτονούμενον ὑπὸ τοῦ ἐπισ σκόπου, εἰ σεμνὸς καὶ δόκιμος ἀποδειχθῇ. Σβέννυται πᾶσα ὑποκατάστασις και ἀποκατάστασις ὑπὸ αἵρεσιν γάμου ή παιδοποιίας γινομένη ἐπί τε ἄρρενος καὶ θήλεος προσώπου, ἐπί τε προϊεὶ καὶ δωρεᾷ καὶ ληγάτῳ, και κληρονομία, τῶν ταύταις βεβαρημένων, ἢ εἰς κλῆρον, ἢ εἰς μοναστήριον κατα ταττομένων, καὶ μέχρι τελευτῆς τούτοις ἐναπομενόντων, πλὴν εἰ μὴ εἰς αἰχμαλώτων ἀνάγουσιν, ἢ πτωχῶν ἀποτροφήν κελευσθῇ προχωρῆσαι τὰ τοιαῦτα πράγματα. Εἰ δὲ μέχρι τελευτῆς τὰ εἰρημένα οι βεβαρημένοι τῇ ὑποκαταστάσει ἢ ἀποκαταστάσει ἔχον τε, πράγματα μὴ δαπανήσωσιν ἢ καταλείψωσιν εἰς
ventor ecclesiae sum nomine, sed ipsius acon - του, του λαμβάνοντας σπορ ουλα ὑπὲρ τὸ διορισθέν
mus. Qui vero sportulas accipit ultra statutam
quantitatem, duplum ejus, quod accepit, restituit:
et dignitatem, quam habebat, amittit.
Clericus in contubernio duntaxat habeat inatrem
et filiam et·sorores et alias a turpi suspicione renotas. Qui vero cum alia cohabitat, irisi colortatione interveniente destiterit, aut si stupri consuetudinem habuisse cum ea convictus fuerit, curiæ traditor. Episcopus omnino nullam in contu -
bernio mulierem babeto.
Diaconissa non degat in contubernio viri malam
praebentis suspicionem. In quo si non obtemperet,
perpetuo vitam exigat in monasterio, facultates
suas cum liberis partiens in capita, quo scilicet
ipsa de sua parte in monasterio habeat alimenta.
Sin liberorum sit expers, ecclesia et monasterium
hæreditatem ejus accipiet.
Qui episcopum, vel clericum, in ministerio
sacro, vel litania, contumeliis afficit, post adbibita
tormenta relegater. Qui vero ipsum ministerium
sacrum, aut litaniam impediverit, capituli supplicio plectitor.
Nemo laicorum absque episcopo et clericis litanias peragat. Et cruces litaniarum in ecclesiis reponendæ sunt.
Qui futurus est abbas monasterii, monachorum
suffragiis eligitur, non omnino primus gradu, sed
vita bonitate præs!ans.
Si conditionem ejus, qui monasticam vitam
amplexurus est, abbas ignoret, babitum ei non
impertiatur aute triennium. Post triennium vero,
tametsi servus est, tametsi colonus, tametsi ascriplilius, habitumn ci concedat. Quippe liber erit,
iis domino restitutis rebus, quas in monasteriumı
attulit. Sin erro factus fuerit, aut vitam mundæ
nam elegerit, conditioni priori restituitur.
in
Omnes, qui degunt in canobio, separatim
nna vel altera domo cubanto, exceptis infirmis et
anachoretis.
Monachi et monastriæ non degant inter se promiscue, sed aboleantur monasteria duplicia, viris
inde separatis, et in alia loca redactis.
Monastriæ sibi apocrisiarium deligant, qui et
tondeatur et ordinetur ab episcopo; siquidem
eum et honestum et juoncum esse constite
rit.
Exstinguitur omnis substitutio et omne fideicommissum, sub conditione nuptia:em, aut liberorum procreationis factum, tam in persona mascula, quam femina, sive spectet dotem, sive dunationem directam, sive hæreditatem; cum ii, qui
præstandis hisce gravati sunt, vel ad clericatum,
tel ad solitariam vitam sese conferunt et usque ad
mortem in his perseverant. Extraqu.m si contingat ut ejusmodi bona cedere jubeantur ad redemptionem captivorum, aut alimenta pauperum. Nanı
psis ca non expendentibus aut relinquentibus ad
ποσὸν διπλοῦν ἀναδιδόντος τὸ ληφθέν, καὶ ἧς εἶχεν
ἀξίας ἐκπίπτοντος.
Ο κληρικός συνοικείτω μένῃ μητρί και θυγατρί.
καὶ ἀδελφαῖς, καὶ ταῖς ἄλλαις ταῖς αἰσχρὸν φευγού
σαις ὑποψίαν. Ὁ δὲ ἄλλῃ συνοικῶν, εἰ μὴ ἀποστῇ
προτραπείς, ἢ ἐλεγχθῇ ταύτῃ συμφθαρείς, τῇ βουλή
παραδιδόσθω. 'Ο δὲ ἐπίσκοπος μηδεμιά συνοικείτω
γυναικί.
Η διακόνισσα μὴ συνοικείτω ἀνδρὶ ὑποψίαν είσο
άγοντι πονηράν. Απειθοῦσα δὲ πρὸς τοῦτο, μοναστή
ριον οἰκείτω διηνεκώς, μεριζομένη μετὰ τῶν τέκνων
in capita τὰ οἰκεῖα πράγματα, ἐφ᾽ ᾧ αὐτὴν ἐκ τοῦ
οἰκείου μέρους ἀποστρέφεσθαι ἐν τῷ μοναστηρίῳ.
Απαις δὲ οὖσα, ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας καὶ τοῦ μοναστηρίου κληρονομηθήσεται.
Ὁ ἐν λειτουργίᾳ ἡ λιτῇ ὑβρίζων ἐπίσκοπον ἢ κατ
ρικόν μετά βασάνους ἐξορ: έσθω. Αὐτὴν δὲ τὴν ἰε:-
τουργίαν ἢ τὴν λιτὴν κωλύσας κεφαλικώς τιμω
ρείσθω.
Μηδεὶς τῶν λαῖαἂν χωρὶς ἐπισκόπου ή κληρικού
λιτανευέτω. Δεῖ δὲ τοὺς σταυροὺς τῶν λιτῶν ἐν ταῖς
ἐκκλησίαις ἀποτίθεσθαι.
Ο μέλλων ἡγεῖσθαι μοναστηρίου ψηφιζέσθω ὑπὸ
τῶν μοναχῶν, μὴ πάντως ὁ πρῶτος κατὰ τὸν βαθμόν, ἀλλ' ὁ χρηστὸς τὸν βίον.
Εἰ ἀγνοεῖ τὴν τύχην τοῦ μέλλοντος μονάζειν ὁ
ἡγούμενος, πρὸ τριετίας μὴ διδότω αὐτῷ σχῆμα.
Μετὰ δὲ τὴν τριετίαν, κἂν δοῦλός ἐστι, κἂν κολωνός,
κἂν ἐναπόγραφος, παρεχέτω. Εσται γὰρ ἐλεύθερος
ἀποδιδοὺς τῷ δεσπότῃ ὅσα εἰσήγαγεν ἐν τῷ μοναστηρίῳ πράγματα. Εἰ δὲ πλανήτης γένηται, ή και
σμικὸν ἔληται βίον, τῇ προτέρα ἀποδίδοται τύχῃ.
Πάντες οἱ ἐν κοινοβίῳ διάγοντες ἐν ἑνὶ οἴκῳ ἢ δύο
κεχωρισμένοι και ευδέτωσαν, χωρὶς ἀσθενῶν καὶ ἀνα
χωρητῶν.
Μοναχοὶ καὶ μονάστριαι κοινῶς μὴ διαιτάσθωσαν·
ἀλλὰ ἀναιρείσθωσαν τὰ διπλά μοναστήρια, τῶν ἀνα
δρῶν ἐκ τούτων χωριζομένων, καὶ ἐν ἑτέροις ἐμβαλλομένων.
Αἱ μονάστριας ἐπιλεγέσθωσαν ἑαυτοῖς ἀποκρισιά
ριον, χειρόμενον και χειροτονούμενον ὑπὸ τοῦ ἐπισ
σκόπου, εἰ σεμνὸς καὶ δόκιμος ἀποδειχθῇ.
Σβέννυται πᾶσα ὑποκατάστασις και αποκατάστασις ὑπὸ αἵρεσιν γάμου ή παιδοποιίας γινομένη ἐπί
τε ἄρρενος καὶ θήλεος προσώπου, ἐπί τε προϊεὶ καὶ
δωρεᾷ καὶ ληγάτῳ, και κληρονομία, τῶν ταύταις βε
βαρημένων, ἢ εἰς κλῆρον, ἢ εἰς μοναστήριον καταταττομένων, καὶ μέχρι τελευτῆς τούτοις εναπομε
νόντων, πλὴν εἰ μὴ εἰς αἰχμαλώτων ἀνάγουσιν, ἢ
πτωχῶν ἀποτροφήν κελευσθῇ προχωρῆσαι τὰ τοιαῦτα
πράγματα. Εἰ δὲ μέχρι τελευτῆς τὰ εἰρημένα οι βε -
βαρημένοι τῇ ὑποκαταστάσει ἢ ἀποκαταστάσει ἔχοντε, πράγματα μὴ δαπανήσωσιν ἢ καταλείψωσιν εἰς
col. 1285–1286page 105 of 129
PG 138:1285εὐσεβεῖς αἰτίας, οὐ σβέννυνται αἱ τοιαῦται ὑποκατα στάσεις ἢ ἀποκαταστάσεις. Υπέξελε τους μοναχούς καὶ τὰς μοναστρίας. Ἐπεὶ γὰρ τούτων διοίσουσι τὰ τοιαῦτα πράγματα τοῖς αὐτῶν μοναστηρίοις μετά τῶν ἄλλων αὐτῶν πραγμάτων, εἰ καὶ ἔτυχον οὗτοι ἀπολιπόντες τὰ οἰκεῖα μοναστήρια. Τὰ τοῦ μοναχοῦ πράγματα, εἰ ἅπαις ἐστὶ, τῷ μου ναστηρίῳ διαφερέτω· εἰ δὲ παῖδας ἔχει, δύναται και πρὸ τοῦ μονάσει, ἐν τῷ μοναστηρίῳ ὢν, διελεῖν τοῖς παισὶ τὴν οἰκείαν ὑπόστασιν, ἑνὸς παιδός μέρος ἑαυτῷ ἤτοι τῷ μοναστηρίῳ φυλάττων. Αδιάθετος δὲ τελευτῶν, ὑπὸ τοῦ μοναστηρίου κληρονομείται, τῶν παίδων τὰ ἐξ ἀδιαθέτου λαμβανόντων. Ο μονάσας αζημίως λύει τὴν πρὸς αὐτὸν συστᾶσαν μνηστείαν· εἰ δὲ γαμήτας μονάσει, τῷ ἀπὸ τελευτῆς ὑπόκειται κάτῳ. Αμφοτέρων δὲ μοναστάντ ἀζημίως διαλύεται ὁ γάμο;. των, 'Αναιρείσθω τοῖς ἀνιοῦσι καὶ κατιοῦσιν ὁ τῆς ἀχα ριστίας λόγος ἐπὶ ταῖς αἰτίαις ταῖς πρὸ τοῦ μονάσαι παρακολουθησάσαις. Μηδεὶς δὲ αὐτὸ ἀφελκέτω τὸ μονάσαν πρόσωπον. Ὁ ἀπὸ μοναστηρίου εἰς ἕτερον μετελθὼν τῷ προ τέρῳ τὰ οἰκεῖα παρασκευάζει προσκυρωθῆναι. Οι μοναχοὶ διὰ τῶν ἀποκρισιαρίων τὰ οἰκεῖα πραττέτωσαν. Ὁ ἀπὸ μοναχοῦ γενόμενος κοσμικός μεθ' ὧν ἐπι εκτήσατο εἰς ἕτερον ἐμβαλλέσθω μοναστήριον. Εἰ δὲ πάλιν γένηται κοσμικός, τῇ τάξει παραδιδόσθω. Εἴ τις ἁρπάσει ἡ ὑπονοθεύσει ἀσκήτριαν ἢ διακόνισσαν, ἢ μοναστριαν, ἢ ἄλλην οἱανοῦν γυναίκα εὐλαβὴ βίον καὶ σχῆμα ἔχουσαν, κεφαλικῶ; μετά τῶν μετασχόντων τοῦ ἐγκλήματος τιμωρείσθω· τὰ δὲ πράγματα αὐτῶν προσκυρούσθω τῷ εὐαγεῖ οἴκῳ ἢ τόπῳ, ἐν ᾧ γυνὴ ᾤκει, προνοίᾳ τῶν ἀρχόντων, καὶ τῶν κατὰ τόπον ἐπισκόπων τε καὶ οἰκονόμων, τῆς γυναικός ἅμα τοῖς οἰκείοις πράγμασιν εἰς ἀσφαλέστερον μοναστήριον ἐμβαλλομένης. Εἰ δὲ ἡ τοιαύτη γυνή διακόνισσα ἦν, καὶ παίδων μήτηρ, τὸ νόμιμον μέρος τῶν αὐτῆς πραγμάτων διδόσθω τοῖς παισί. Τὰ δὲ εἰρημένα πράγματα, εἰ μὴ ἐντὸς ἐνιαυτοῦ ἐκδικήσωσιν οἱ σεπτοὶ οἶκοι, ὁ φίσκος ἀπαιτήσει. Μηδείς σκηνικὸς ἢ κοσμικός εὐλαβὲς μιμείθω σχῆμα, ἢ ἐμπαιζέτω, εἰδὼς ὡς καὶ βασανίζεται καὶ τιμωρείται τοῦτο ποιῶν. Ἐγράφη μηνὶ Μαρτίῳ βα σιλείς Ἰουστινιανοῦ τὸ κ' μετὰ τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου. 1. Ὥστε ὑπερτιθεμένους τοὺς ἄρχοντας· ἀκούειν τῶν τοῦ προσιόντος δικαίων συνελαύνεσθαι ὑπὸ τῶν ἐπισκόπων τοῦτο πράττειν· καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς.... Ἐξ οὗπερ ἡμᾶς ὁ Θεός. Χρηματικῶς ἢ ἐγκληματικῶς ἀδικηθεὶς ὑπό τινος,
εὐσεβεῖς αἰτίας, οὐ σβέννυνται αἱ τοιαῦται ὑποκατα- pias causas, lujusmodi sul:stitutiones aut fideiστάσεις ἢ ἀποκαταστάσεις. Υπέξελε τους μοναχούς
καὶ τὰς μοναστρίας. Ἐπεὶ γὰρ τούτων διοίσουσι τὰ
τοιαῦτα πράγματα τοῖς αὐτῶν μοναστηρίοις μετά
τῶν ἄλλων αὐτῶν πραγμάτων, εἰ καὶ ἔτυχον οὗτοι
ἀπολιπόντες τὰ οἰκεῖα μοναστήρια.
Τὰ τοῦ μοναχοῦ πράγματα, εἰ ἅπαις ἐστὶ, τῷ μου
ναστηρίῳ διαφερέτω· εἰ δὲ παῖδας ἔχει, δύναται και
πρὸ τοῦ μονάσει, ἐν τῷ μοναστηρίῳ ὢν, διελεῖν τοῖς
παισὶ τὴν οἰκείαν ὑπόστασιν, ἑνὸς παιδός μέρος
ἑαυτῷ ἤτοι τῷ μοναστηρίῳ φυλάττων. Αδιάθετος δὲ
τελευτῶν, ὑπὸ τοῦ μοναστηρίου κληρονομείται, τῶν
παίδων τὰ ἐξ ἀδιαθέτου λαμβανόντων.
Ο μονάσας αζημίως λύει τὴν πρὸς αὐτὸν συστά
σαν μνηστείαν· εἰ δὲ γαμήτας μονάσει, τῷ ἀπὸ
τελευτῆς ὑπόκειται κάτῳ. Αμφοτέρων δὲ μοναστάντ
ἀζημίως διαλύεται ὁ γάμο;.
των,
commissa non exstinguuntur. Excipe monachos
et monastrias. Nam quod ejusmodi personas attinat, tales falcultates, cum ceteris earum reliu +,
ad ipsarum monasteria pertinent, liket ipsæ monasteria sua reliquerint.
Res monachi, siquidem iberis cares, au mona
sterium pertinent: sin liberos habet, potest et
ante initam vitam solitariam et dum in monasterio degit, patrimonium suum in liberos suos dividere modo partem unius ex liberis sibi, hoc est,
monasterio servet. Sin nullo testamento condito
moritur, succelit ei nonasterium, literis ab intestato legitimam partem capientibus.
Qui ad vitam solitariam sese contulit, absque
damno sponsalia secum contracta solvit. Si vero
contractis jam nuptiis, ad vitam solitariam transierit, obligatus est præstandis iis quæ ad casum
mortis pertinent. Si ambo vitam monasticam fuerint amplexi, matrimonium sine pœna solvitur.
'Αναιρείσθω τοῖς ἀνιοῦσι καὶ κατιοῦσιν ὁ τῆς ἀχαριστίας λόγος ἐπὶ ταῖς αἰτίαις ταῖς πρὸ τοῦ μονάσαι
παρακολουθησάσαις. Μηδεὶς δὲ αὐτὸ ἀφελκέτω τὸ
μονάσαν πρόσωπον.
Ὁ ἀπὸ μοναστηρίου εἰς ἕτερον μετελθὼν τῷ προτέρῳ τὰ οἰκεῖα παρασκευάζει προσκυρωθῆναι.
Οι μοναχοὶ διὰ τῶν ἀποκρισιαρίων τὰ οἰκεῖα
πραττέτωσαν.
Ὁ ἀπὸ μοναχοῦ γενόμενος κοσμικός μεθ' ὧν ἐπι
εκτήσατο εἰς ἕτερον ἐμβαλλέσθω μοναστήριον. Εἰ δὲ
πάλιν γένηται κοσμικός, τῇ τάξει παραδιδόσθω.
Εἴ τις ἁρπάσει ἡ ὑπονοθεύσει ἀσκήτριαν ἢ δια
κόνισσαν, ἢ μοναστριαν, ἢ ἄλλην οἱανοῦν γυναίκα
εὐλαβὴ βίον καὶ σχῆμα ἔχουσαν, κεφαλικῶ; μετά
τῶν μετασχόντων τοῦ ἐγκλήματος τιμωρείσθω· τὰ
δὲ πράγματα αὐτῶν προσκυρούσθω τῷ εὐαγεῖ οἴκῳ
ἢ τόπῳ, ἐν ᾧ γυνὴ ᾤκει, προνοίᾳ τῶν ἀρχόντων, καὶ
τῶν κατὰ τόπον ἐπισκόπων τε καὶ οἰκονόμων, τῆς
γυναικός ἅμα τοῖς οἰκείοις πράγμασιν εἰς ἀσφαλέ
στερον μοναστήριον ἐμβαλλομένης. Εἰ δὲ ἡ τοιαύτη
γυνή διακόνισσα ἦν, καὶ παίδων μήτηρ, τὸ νόμιμον
μέρος τῶν αὐτῆς πραγμάτων διδόσθω τοῖς παισί.
Τὰ δὲ εἰρημένα πράγματα, εἰ μὴ ἐντὸς ἐνιαυτοῦ
ἐκδικήσωσιν οἱ σεπτοὶ οἶκοι, ὁ φίσκος ἀπαιτήσει.
Μηδείς σκηνικὸς ἢ κοσμικός εὐλαβὲς μιμείθω
σχῆμα, ἢ ἐμπαιζέτω, εἰδὼς ὡς καὶ βασανίζεται καὶ
τιμωρείται τοῦτο ποιῶν. Ἐγράφη μηνὶ Μαρτίῳ βασιλείς Ἰουστινιανοῦ τὸ κ' μετὰ τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου.
1. Ὥστε ὑπερτιθεμένους τοὺς ἄρχοντας· ἀκούειν
τῶν τοῦ προσιόντος δικαίων συνελαύνεσθαι
ὑπὸ τῶν ἐπισκόπων τοῦτο πράττειν· καὶ τὰ
ἑξῆς.
Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς.... Ἐξ οὗπερ ἡμᾶς ὁ Θεός.
Χρηματικῶς ἢ ἐγκληματικῶς ἀδικηθεὶς ὑπό τινος,
Ingratitudinis ratio nullum nec in ascet.deutilus,
nec descendentibus, locum habeat ob eas causas,
que ante transitum ad vitam monasticam intercesserunt. Nec quisquam eorum personam, quæ
vitam solitarium est amplexa, absirabat e monasterio.
Qui ex uno transiit ad aliud monasterium, facit
ut bona sua priori applicentur.
Monachi per apocrisiarios negotia sua peragunto.
Qui ex monacho factus est mudamus, una cu
rebus iis, quas acquisivit, in aliud monasterinm
mittitor. Quod si denuo mandanus factus fuerit,
curiæ traditor.
Si quis rapuerit, aut sollicitaverit, aut stupraverit ascetriam, vel diaronissam, vel monastriam, vet
aliam quamcunque mulierem, quæ religiosam vitam
et habitum præsefert, supplicio capitis afficitor
una cum iis qui participes criminis fuerint: bona
vero ipsorum addicuntor illi venerabili domo vet
loco, in quo mulier babitabat; hanc rem curantibus præsidibus, et locorum episcopis, et œcenomis: ipsa muliere cum rebus suis in monasterium
tutius immittenda. Quod si mulier hujusmodi dias
conis a liberorum mater erat, legitimam partenr
bonorum suorum liberis præbeat. Cæterum nisi
dictas res intra spatium anni venerabiles domus
vindicaverint, fiscus eas exiget.
Nullus mundanus, aut scenicus, religiosum imitetur habitum, aut eidem illudat, sciens se, siquidem id faciat, et tormentis subjicienduin, et exsilio
puniendum. Dat. mense Maio, imperii Justiniani
anno vicesimo, post consulatum Belisarii v.
III. Ut cum accedentis ad se jura præsides audive
diſſerunt, ab episcopis compellantur ut id faciant;
et quæ deinceps sequun'ur.
Iden ump... Er que nos Deus, et ca era.
Qui civiliter ant criminaliter ab aliqua læ us
col. 1287–1288page 106 of 129
PG 138:1287εξ, προσελθὼν τῷ ἄρχοντι, μὴ πάθῃ ἀπόκρισ.. Μάγιστριανός, ἡ ἐπαρχικός, Νι Μάγιστιανὸν Μαγιστριανός. προσίτω τῷ ἐπισκόπῳ, ἵνα στέλλων ή παραγινόμενος πρὸς αὐτὴν παρασκευάσῃ τὸν προσελθόντα μετ τὰ τοῦ δικαίου ἀπαλλαγῆναι. Τοῦ γὰρ ἐπισκόπου παρακούων ὁ ἄρχων, ὑπὸ βασιλικὴν ἀγανάκτησιν γενήσεται, του μή τυχόντος δικαίου τοῦτο αὐτὸ βασιλέα διδάσκοντος μετὰ γραμμάτων τοῦ ἐπισκόπου. Εἰ δὲ χωρὶς τούτων παρενοχλήσῃ τῷ βασιλεῖ, τὰς αὐτὰς ὑφέξει ποινάς, ᾶς ἔμελλεν ὁ ἄρχων ἐλεγχόμενος ὑπομένειν, ὡς μὴ φυλάξας τῷ προσελθόντι τὸ δίκαιον. Εἴ τις ἐν δίκῃ ὑποπτεύσει τὸν ἄρχοντα, συνδικαστὴν λαμβανέτω τὸν ἐπίσκοπον, ὡς ἅμα τῷ ἄρχοντι διακρίνας τὴν ὑπόθεσιν, ἔγγραφον ἢ ἄγραφον αὐτῇ μετὰ τοῦ δικαίου ἐπιθήσει τομήν. Ο παρ' αὐτοῦ τοῦ ἄρχοντος μέλλων ἀντιδικεῖσθαι, δικαστὴν ἐχέτω τὸν ἐπίσκοπον. Εἰ δὲ τοῖ; κρινομένοις ὑπ' αὐτοῦ μὴ στοιχήσῃ ὁ ἄρχων, γνῷ δὲ ὁ βα σιλεὺς ὀρθῶς τὸν ἐπίσκοπον δεδικακέναι, ταῖς ἐσχά ταις ὑποβληθήσεται τιμωρίαις, ὁ ἀρχών δηλαδή. Προνοείτω ὁ ἐπίσκοπος τοὺς ἐκβιβαστὰς ἢ ταξεί τας πλείονα σπόρτουλα ἡ ἐκβιβαστικὰ μὴ πριν τοῦ νενομισμένου λαμβάνειν. Ἐν ταῖς πόλεσιν, ἐν οἷς μὴ ἐνδημοῦσιν οἱ ἄρχοντες, ἀκροάσθωσαν τῶν δικῶν οἱ ἔκδικοι. Εἰ δὲ ὑπο πτοί είσι, συνδικαζέτωσαν αὐτοῖς οἱ ἐπίσκοποι, ἀπροσωπολήπτως ἐπὶ πᾶσι τοῖς εἰρημένοις διαγινό μενο.. Οὐ χρὴ ἐπισκόπους ή κληρικούς ή μοναχούς ἄνευ γραμμάτων συστατικῶν τοῦ ἔχοντος τὴν κατ' αὐτῶν δικαιοδοσίαν ανιέναι ἐν Κωνσταντινουπόλει. Τοῦτο γὰρ πράξαντες, περὶ τὴν ἱερωσύνην κινδυνεύουσιν. Δύνατα: ὁ ἐπίσκοπος ἐκ ῥᾳθυμίας τοῦ ἄρχοντος καταμηνύειν τῶν ἐκβιβαστῶν, τῶν πλείονα τοῦ νενομισμένου σπόρτουλα μεθοδευόντων. Εγράφη βασι λείς Ἰουστινιανοῦ. Δ'. Περὶ τοῦ τοὺς κληρικοὺς τοῖς ἐπισκόποις ἀποκρίνεσθαι. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς ᾿Ιωάννῃ ἐπάρχω. Γέγραφε νόμους. Τὰς χρηματικὰς δίκας οι κληρικοὶ παρὰ τοῖς ἰδίοις επισκόποις ὑποδεχέσθωσαν. Τούτων δὲ μὴ δυναμένων αὐτὰς τέμνειν, οἱ ἄρχοντες ἐξεταζέτωσαν [καὶ συντόμως τεμνέτωσαν], φυλάττοντες τοῖς κληρικοίς τὰ προσόντα προνόμια. Οι κληρικοὶ ἐπὶ τοῖς πολιτικοῖς ἁμαρτήμασιν ὑπου κείσθωσαν τοῖς ἄρχουσι τῶν ἐπαρχιῶν, ἀνάγκην ἔχοντος τοῦ ἐπισκόπου καθελεῖν τὸν ὑπεύθυνον παρέ τοῦ ἄρχοντος νομιζόμενον.
est, si adito prasile responsum non tulerit, acce- εξ, προσελθὼν τῷ ἄρχοντι, μὴ πάθῃ ἀπόκρισ..
dat episcopum, ut is ad præsidem mittens, vel
ipsemet euin conveniens, efficiat ut interpellator
impetrato jure suo discedat. Quippe si præses eptscopum non audeat, indignationem imperatoriam
incurret, ubi qui jus et æquum non impetravit,
hoc ipsum imperatori, sumptis secum episcopi litteris, ostendet. Absque quibus si molestus imperatori fuerat, casdem pœnas sustinebit, quas præses laturus erat, si convinceretur illi jus et æquum
mon servasse, qui ad eum accesserat.
Si quis in lite præsidem suspectum habuerit,
episcopum iili judicem adju..gat, qui una cuin
præside causa cognita, vel scripta: ei, vel non
scriptam decisionem ex æquo et bono imponat.
Cui præses ipsé facturus est injuriam, judicem
habeat episcopum. Si vero preses ab episcopo
judicatis non steterit, et imperator cognoverit
episcopum recte judicasse, pauis ultimis subjicietur.
Curet episcopus, ut essecutores, vel apparitores,
sportulas ampliores aut salaria pro exsecutione
non sumant ultra quam legibus statutum sit.
In civitatibus, ubi præsto non sunt præsides, a
defensoribus lites audiantur. Si vero suspecti sunt,
una cum ipsis episcopi judicent, sine personarum
acceptatione semet in omnibus prædictis perpetuo
gerentes.
Episcopos, aut clericos, aut monachos, absque
litteris commendatitiis illius, qui juridictionem
in cos aabet, Constantinopolim venire non oportet. Quippe si hoc fecerint, de sacerdotio pericliCantatur.
Potest episcopus ex negligentia præsidis delinquentes exsecutores delerre, qui majores,
quam legibus constitutum sit, sportulas exigunt. Dut...... imperii Justiniani ammo....
IV. Ut clerici apud episcopos espondeunt.
Idem imp., Joanni prafecto prælorio. Postquam
multas leges sacras scripsimus, et quae sequuntur.
Clerici lites pecuniarias apud episcopos suos
suscipiant, qui si nequeant cas decidere, præsides
examen instituant, et via compendiaria decidant,
ita tamen ut clericis, quæ habent privilegia, servent.
In delictis civilibus clerici provinciarum præsidibus subjecti sunto, et episcopus eum, quem præses reum putat, loco movere cogitu:
Annibalis
Au: monachos, absque litteris commendatitiis.
Vide supra tit. 1.
Exsecutures. Μάγιστριανός, ἡ ἐπαρχικός, Νι
vella LXXXVI, cap ult. Μάγιστιανὸν Julianus Antecessor agentem in rebus interpretatur. Clossæ
Lab. Gr. agcus in rebus Μαγιστριανός. Theophanes
προσίτω τῷ ἐπισκόπῳ, ἵνα στέλλων ή παραγινόμε
νος πρὸς αὐτὴν παρασκευάσῃ τὸν προσελθόντα μετ
τὰ τοῦ δικαίου ἀπαλλαγῆναι. Τοῦ γὰρ ἐπισκόπου
παρακούων ὁ ἄρχων, ὑπὸ βασιλικὴν ἀγανάκτησιν
γενήσεται, του μή τυχόντος δικαίου τοῦτο αὐτὸ
βασιλέα διδάσκοντος μετὰ γραμμάτων τοῦ ἐπισκό
που. Εἰ δὲ χωρὶς τούτων παρενοχλήσῃ τῷ βασιλεῖ,
τὰς αὐτὰς ὑφέξει ποινάς, ᾶς ἔμελλεν ὁ ἄρχων ἐλεγχό
μενος ὑπομένειν, ὡς μὴ φυλάξας τῷ προσελθόντι τὸ
δίκαιον.
Εἴ τις ἐν δίκῃ ὑποπτεύσει τὸν ἄρχοντα, συνδικαστὴν λαμβανέτω τὸν ἐπίσκοπον, ὡς ἅμα τῷ ἄρχοντι
διακρίνας τὴν ὑπόθεσιν, ἔγγραφον ἢ ἄγραφον αὐτῇ
μετὰ τοῦ δικαίου ἐπιθήσει τομήν.
Ο παρ' αὐτοῦ τοῦ ἄρχοντος μέλλων ἀντιδικεῖσθαι,
δικαστὴν ἐχέτω τὸν ἐπίσκοπον. Εἰ δὲ τοῖ; κρινομέ
νοις ὑπ' αὐτοῦ μὴ στοιχήσῃ ὁ ἄρχων, γνῷ δὲ ὁ βα
σιλεὺς ὀρθῶς τὸν ἐπίσκοπον δεδικακέναι, ταῖς ἐσχάταις ὑποβληθήσεται τιμωρίαις, ὁ ἀρχών δηλαδή.
Προνοείτω ὁ ἐπίσκοπος τοὺς ἐκβιβαστὰς ἢ ταξεί
τας πλείονα σπόρτουλα ἡ ἐκβιβαστικὰ μὴ πριν τοῦ
νενομισμένου λαμβάνειν.
Ἐν ταῖς πόλεσιν, ἐν οἷς μὴ ἐνδημοῦσιν οἱ ἄρχον
τες, ἀκροάσθωσαν τῶν δικῶν οἱ ἔκδικοι. Εἰ δὲ ὑπο
πτοί είσι, συνδικαζέτωσαν αὐτοῖς οἱ ἐπίσκοποι,
ἀπροσωπολήπτως ἐπὶ πᾶσι τοῖς εἰρημένοις διαγινό
μενο..
Οὐ χρὴ ἐπισκόπους ή κληρικούς ή μοναχούς ἄνευ
γραμμάτων συστατικῶν τοῦ ἔχοντος τὴν κατ' αὐτῶν
δικαιοδοσίαν ανιέναι ἐν Κωνσταντινουπόλει. Τοῦτο
γὰρ πράξαντες, περὶ τὴν ἱερωσύνην κινδυνεύου
σιν.
Δύνατα: ὁ ἐπίσκοπος ἐκ ῥᾳθυμίας τοῦ ἄρχοντος
καταμηνύειν τῶν ἐκβιβαστῶν, τῶν πλείονα τοῦ νενο
μισμένου σπόρτουλα μεθοδευόντων. Εγράφη βασι
λείς Ἰουστινιανοῦ.
Δ'. Περὶ τοῦ τοὺς κληρικοὺς τοῖς ἐπισκόποις
ἀποκρίνεσθαι.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς ᾿Ιωάννῃ ἐπάρχω. Γέγραφε
νόμους.
Τὰς χρηματικὰς δίκας οι κληρικοὶ παρὰ τοῖς ἰδίοις
επισκόποις ὑποδεχέσθωσαν. Τούτων δὲ μὴ δυναμέ
νων αὐτὰς τέμνειν, οἱ ἄρχοντες ἐξεταζέτωσαν [καὶ
συντόμως τεμνέτωσαν], φυλάττοντες τοῖς κληρικοίς
τὰ προσόντα προνόμια.
Οι κληρικοὶ ἐπὶ τοῖς πολιτικοῖς ἁμαρτήμασιν ὑπου
κείσθωσαν τοῖς ἄρχουσι τῶν ἐπαρχιῶν, ἀνάγκην
ἔχοντος τοῦ ἐπισκόπου καθελεῖν τὸν ὑπεύθυνον παρέ
τοῦ ἄρχοντος νομιζόμενον.
Fabroti notæ.
et synod. Nicæna 11. Vide ad Glossas Basilixēv.
loco movere cogitur. Ordine. Si civile seu
commune sit clerici crimen, cansa aoud præsident
provinciæ intra duos menses finietur, et nousi
de regradato supplicium sumetur: si vero ecclesiasticum sit, disceptabitur apud episcopum. Cr-
col. 1289–1290page 107 of 129
PG 138:1289Ο τε εἴσω δύο μηνῶν ἐξετασθῆναι, καὶ πέρας λα δεῖν τὸ κατὰ τοὺς κληρικούς ἔγκλημα. Εἰ δὲ ἐκκλησιαστικῷ ἁμαρτήματι ὑποπέσῃ ὁ κλη ρικής, τοῦτο ὁ ἐπίσκοπος καθ' ἑαυτὸν κρινέτω, μὴ δυναμένου τοῦ ἄρχοντος πάροδον πρὸς τοῦτο ἔχειν. Ε΄. Περὶ καθαιρέσεως Ανθίμου, καὶ Σευήρου, καὶ Πέτρου, καὶ Ζωορά. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Ιωάννῃ ἐπάρχῳ πραιτωρίων. Πράγμα οὐκ ἄθεσμον τῇ βασιλεία. Αναθεματίζουσα τους προγεγραμμένους ἡ διάταξις κελεύει τοὺς αἱρετικούς μήτε διδάσκειν τὰ οἰκεῖα δόγματα, μήτε παραβαπτίσματα ποιεῖν, ἢ κοινωνίαν διδόναι, ἀπελαύνουσα τούτους, καὶ τοὺς ὑποδεχομένους αὐτοὺς τιμωρουμένη. Τοὺς δὲ οἴκους καὶ τὰς κτήσεις, ἐν οἷς λειτουργοῦσιν, ἢ ἐξ ὧν ἀποτρέφονται, ὀρθοδόξοις ἐκκλησίαις προσκυροί, θεσπίζουσα τὰ Σευήρου συγγράμματα πυρὶ παραδίδοσαι, καὶ τοὺς μεταγράφοντας αὐτὰ τῆς δεξιᾶς στερεῖσθαι χειρό;. 4. Περὶ τοῦ ἐν ἰδιωτικοῖς οἴκοις ἱερὰν μυσταγωγίαν μὴ γίνεσθαι. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς τῷ αὐτῷ. Καὶ τοῖς πάλαι διαγορεύεται νόμοις. Εἰς ἰδιωτικὸν οἶκον ἱερὰ μυσταγωγία μή γινέσθω, ἢ ἑτερόν τι πρὸς ἱερατικὴν βλέπον κατάστασιν· εἰ μὴ πρότερον αἰτηθεὶς ὁ τῶν τόπων ἐπίσκοπος ἐπι τρέψῃ τοῖς ἐντοπίο:ς κληρικοῖς τοῦτο πράξαι. Εἰ δὲ παρὰ ταῦτα γένηται, ὁ μὲν οἶκος δημεύεται, καὶ ὁ δεσπότης αὐτοῦ ὑπὸ τὴν βασιλικὴν ἀγανάκτησιν ἔσται· ν' χρυσίου λίτρας καταθήσουσι ποινήν· τὴν ἐμοίαν καὶ τῆς τάξεως υφισταμένης ζημίαν. Ζ΄. Περὶ τοῦ μηδένα κτίζειν εὐκτήριον οἶκον χωρὶς ἐπισκόπου. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Μηνᾷ ἐπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως. Περὶ τῶν ἁγιωτάτων ἐκκλησιῶν, καὶ τὰ ἑξῆς. Παλαιόν σεπτὸν οἶκον ὁ βουλόμενο; ἀνανεούται μετὰ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου. Καινὸν δὲ κτίζειν μή ἄλλως συγχωρείσθω, εἰ μὴ πρότερον γνώμῃ καὶ δοκιμασίᾳ τοῦ ἐπισκόπου ἀφορίσῃ τὰς ὀφειλούσας γίνεσθαι δαπάνα, περὶ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ λυχνοκαῖαν τοῦ σεπτοῦ οἴκου, καὶ τὰς σιτήσεις τῶν μελλόντων ἐν αὐτῷ λειτουργεῖν δωρεάν, ἰδικῶς περὶ τούτων εἰς τὸν σεβάσμιον ἐκτιθέμενος οἶκον. Ανάγνωθι διάταξιν β' του υποκειμένου τίτλου καὶ διάταξιν γ' τοῦ ἑξῆς, τὸ πῶς διατυποῦσιν αἱ αὐτ τα διατάξεις μεταγενέστεραι οὖσαι τοῦ παρόντος κεφαλαίου. Χρὴ τοὺς ἐπισκόπους ταῖς οἰκείαις προσκαρτερεῖν Ιεροσυλία, ἢ ἐπὶ δόσει χρημάτων χει μοτονία, ἡ ἀρχιερατικοῦ δικαίου τινός τελεσιουργία ἐν ἀλλοτρίᾳ ἐνορία χωρίς γνώμης τοῦ ἐκεῖσε άρχισ ρεως.
Ο τε εἴσω δύο μηνῶν ἐξετασθῆναι, καὶ πέρας λαδεῖν τὸ κατὰ τοὺς κληρικούς ἔγκλημα.
Εἰ δὲ ἐκκλησιαστικῷ ἁμαρτήματι ὑποπέσῃ ὁ κληρικής, τοῦτο ὁ ἐπίσκοπος καθ' ἑαυτὸν κρινέτω, μὴ
δυναμένου τοῦ ἄρχοντος πάροδον πρὸς τοῦτο ἔχειν.
Ε΄. Περὶ καθαιρέσεως Ανθίμου, καὶ Σευήρου, καὶ
Πέτρου, καὶ Ζωορά.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Ιωάννῃ ἐπάρχῳ πραιτωρίων.
Πράγμα οὐκ ἄθεσμον τῇ βασιλεία.
Αναθεματίζουσα τους προγεγραμμένους ἡ διάταξις κελεύει τοὺς αἱρετικούς μήτε διδάσκειν τὰ οἰκεῖα
δόγματα, μήτε παραβαπτίσματα ποιεῖν, ἢ κοινω
νίαν διδόναι, ἀπελαύνουσα τούτους, καὶ τοὺς ὑποδε
χομένους αὐτοὺς τιμωρουμένη. Τοὺς δὲ οἴκους καὶ
τὰς κτήσεις, ἐν οἷς λειτουργοῦσιν, ἢ ἐξ ὧν ἀποτρέ
φονται, ὀρθοδόξοις ἐκκλησίαις προσκυροί, θεσπίζουσα τὰ Σευήρου συγγράμματα πυρὶ παραδίδοσαι,
καὶ τοὺς μεταγράφοντας αὐτὰ τῆς δεξιᾶς στερεῖσθαι
χειρό;.
4. Περὶ τοῦ ἐν ἰδιωτικοῖς οἴκοις ἱερὰν μυστα
γωγίαν μὴ γίνεσθαι.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς τῷ αὐτῷ. Καὶ τοῖς πάλαι
διαγορεύεται νόμοις.
Εἰς ἰδιωτικὸν οἶκον ἱερὰ μυσταγωγία μή γινέσθω,
ἢ ἑτερόν τι πρὸς ἱερατικὴν βλέπον κατάστασιν· εἰ
μὴ πρότερον αἰτηθεὶς ὁ τῶν τόπων ἐπίσκοπος ἐπι·
τρέψῃ τοῖς ἐντοπίο:ς κληρικοῖς τοῦτο πράξαι. Εἰ δὲ
παρὰ ταῦτα γένηται, ὁ μὲν οἶκος δημεύεται, καὶ ὁ
δεσπότης αὐτοῦ ὑπὸ τὴν βασιλικὴν ἀγανάκτησιν
ἔσται· ν' χρυσίου λίτρας καταθήσουσι ποινήν· τὴν
ἐμοίαν καὶ τῆς τάξεως υφισταμένης ζημίαν.
Ζ΄. Περὶ τοῦ μηδένα κτίζειν εὐκτήριον οἶκον
χωρὶς ἐπισκόπου.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Μηνᾷ ἐπισκόπῳ Κωνσταντι
νουπόλεως. Περὶ τῶν ἁγιωτάτων ἐκκλησιῶν,
καὶ τὰ ἑξῆς.
Παλαιόν σεπτὸν οἶκον ὁ βουλόμενο; ἀνανεούται
μετὰ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου. Καινὸν δὲ κτίζειν μή
ἄλλως συγχωρείσθω, εἰ μὴ πρότερον γνώμῃ καὶ δοκιμασία τοῦ ἐπισκόπου ἀφορίσῃ τὰς ὀφειλούσας
γίνεσθαι δαπάνα, περὶ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ λυχνοκαῖαν
τοῦ σεπτοῦ οἴκου, καὶ τὰς σιτήσεις τῶν μελλόντων
ἐν αὐτῷ λειτουργεῖν δωρεάν, ἰδικῶς περὶ τούτων εἰς
τὸν σεβάσμιον ἐκτιθέμενος οἶκον.
Ανάγνωθι διάταξιν β' του υποκειμένου τίτλου
καὶ διάταξιν γ' τοῦ ἑξῆς, τὸ πῶς διατυποῦσιν αἱ αὐτ
τα διατάξεις μεταγενέστεραι οὖσαι τοῦ παρόντος
κεφαλαίου.
Χρὴ τοὺς ἐπισκόπους ταῖς οἰκείαις προσκαρτερεῖν
Intra duos menses examinetur, et finem accipiat
accusatio, contra clericos instituta.
Sin clericus in ecclesiasticum delictum inciderit, de hoc seorsum judicet episcopus, nec prases
ad cognitionem ejus aditum habere potest.
V. De Anthimi, et Severi, et Petti, et Zoora depositione.
Idem imp. Mena archiepiscopo et patriarchæ. Rem
non insolitam imperio, et catera.
alllæc constitutio, damnans anathemate superius
scriptos, jabet ut hæretici nec dogmata sua deceant, nec baptismata seorsum instituant,
communionem impertiantur; simul coɛ expellit,
et receptatores ipsorum punit. Domos autem
que prædia, in quibus cultum suum obeunt, vel ex
quibus habent alimenta, ecclesiis orthodoxis addicit, sanciens ctiam, ut igni scripta Severi tradautur, et qui ea transcribunt, manum dextramı amittauit.
VI. Ne in privatis domibus res sacra mysteriorum
peragalur.
Iden inp. eidem. Εt priscis interdictuin legibus est,
et catera.
In domo privata sacrum ministerium non fiat,
nec quid aliud, quod ad statum sacerdotalem spectat, misi rogatus antea locorum episcopus degentibus in ea regione clericis permiserit, ut hoc
faciant. Si adversus hæc factum fuerit, domus
ipsa fisco vindicatur, et dominus cjus indignatio
nea imperatoriam incurret. Praesidus, vero si quis
dem hoc scientes non correxerint, pœnam quinquaginta librarum auri solvent, parem et officia
multam sustinente.
VII. Ne quisquam ædificet oratoriam domum absque
volun:ale episcopi, etc.
Idem imp. Mena episcopo Constantinopolitano.
Licet ea, quæ ad sanctissimas ecclesias pertinent,
el quæ sequuntur.
Venerabilem domum antiquam instauret ex episcopi voluntate, qui vult; at novam exstruere non
aliter cuiquam permissum esto, nisi prius volente,
probante episcopo, deputaverit expensas, que
fieri debent ad domus venerabilis cultum, el accensionem luminum, et eorum annonas, qui sacrum in ea ministerium sunt obituri: quarum
rerum nomine donationem erga venerabilem domnm specialiter faciet.
Legito constitutionem secundam præsentis tituli,
et constitutionem tertiam deinceps sequentis. Videbis enim, quo pacto statuant eædem constitutiones, tempore posteriores, de iis quæ hoc præsenti capite continentur.
Oportet episcopos sedulo suis ecclesiis intentos
Annibalis Fabroti notæ.
men commune est veluti homicidium. Ecclesiasticrum veluti Ιεροσυλία, ἢ ἐπὶ δόσει χρημάτων χειμοτονία, ἡ ἀρχιερατικοῦ δικαίου τινός τελεσιουργία
ἐν ἀλλοτρίᾳ ἐνορία χωρίς γνώμης τοῦ ἐκεῖσε άρχισ
PATROL. GR. CXXXVIII.
ρεως. Zonar. ad can. 6 synodi Constantinopolit.
drumenice 11.
Petri et Zooræ. Quos condemnavit v synodus
Constantinopolitana.
col. 1291–1292page 108 of 129
PG 138:1291εκκλησίαις, καὶ μὴ πολὺν χρόνον τούτων ἀπολιμπάνεσθαι, εἰδότας ὡς οὔτε δαπάναι χορηγηθήσονται αὐτοῖς ἐκ τῶν διοικητῶν τῆς κατ' αὐτοὺς ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ ποιναῖς ὑποβληθήσονται ταῖς περὶ τούτων διηγουμέναις. 'Ανάγνωθι β' διάταξιν τοῦδε τοῦ τίτλου περὶ τοῦ παντής κεφαλαίου, τὴν ἐν τῷ ῥητῷ ρας. Τὰ ἀκίνητα πράγματα τῶν ἐν ταῖς μητροπόλεσιν ἐκκλησιῶν μὴ ἄλλως ἐκποιείσθω, εἰ μὴ παρόντος τοῦ μητροπολίτου, καὶ ἄλλων δύο ἐπισκόπων τῆς αὐτῆς παροικίας δέχριτον ἐπ' αὐτοῖς πραχθῇ. Ανάγνωθι διάταξιν β' τοῦ ἑξῆς τίτλου, μεταγενεστέραν οὖσαν τῆς ἐν τῷ ῥητῷ ρας περὶ ἐκποιήσεως ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων. Εγράφη καλάνδαι; Μεΐαις, βασιλεία; Ἰουστιν:α νοῦ τὸ ιβ', ὑπάτου Ιωάννου. Η'. Ὥστε τὰς περὶ τὸ γινομένας ὑπὸ Ρωμαίους πόλεις ὑπὸ ἰδικῶν ἀρχιεπισκόπων εἶναι, μὴ μὴν ὑπὸ τὸν Θεσσαλονίκης. Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς Καστελλίωνι ἐπισκόπε Ἰουστινιανῆς α'. Τῶν περὶ τὸ πόλεων καὶ οἱ ἐπίσκοποι πάντες ὑπὸ τὸν ἀρχιεπίσκοπον έστωσαν πρώτης Ἰουστινιανῆς· ἐπειδὴ καὶ ἡ ἐπαρχιότης ἡ περί Παννονίαν ἐκεῖσε μετέστη. Εγράφη μηνὶ υπατεία Βελισαρίου. Θ. Νόμος περὶ τοῦ ὡρισμένον εἶναι τὸν ἀριθμὸν τῶν κληρικῶν τῆς ἁγίας Μεγάλης Εκκλησίας καὶ τῶν λοιπῶν ἐκκλησιῶν. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Επιφανίῳ ἀρχιεπισκόπο Κωνσταντινουπόλεως. Ηδη μὲν κοινῷ τε καὶ ιδικῷ νόμῳ. Η διάταξης τοπική οὖσα τάττει τὸν ἀριθμὸν τῶν ὀφειλόντων λειτουργεῖν κληρικῶν ἐν τῇ Μεγάλῃ ἐχε κλησίᾳ Κωνσταντινουπόλεως, καὶ ἐν τοῖ; ὑπ' αὐτὴν σεπτοῖς οἴκοις, κωλύουσα τοῦ λοιποῦ ἀδίαμον χειροτονεῖσθαι, καὶ σουπερνούμερον ἀπὸ ἐκκλησία; εἰς ἑτέραν ἐκκλησίαν μεταφέρεσθαι. Εγράφη πρὸ ιθ'. Καλανδῶν ᾿Απριλίων, ὑπατείᾳ Βελισαρίου. Χ. Ι'. Περὶ τοῦ κληρικοὺς ἐξ ἑτέρας ἐκκλησίας μετ τατίθεσθαι εἰς ἑτέραν, εἰς τὸ τῶν ἑλλειπόντων καὶ στατούτων ἀριθμόν [ἴσ. εἰς τὸ τῶν ἐλλειπόντων στάτουτον καὶ ἀριθμόν]. Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς ᾿Ανθίμῳ ἐπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως. Νόμον ἔναγχος εγράψαμεν. Τοπικὴ καὶ αὕτη ἡ διάταξις, κελεύσασα ἀντὶ τῶν Ελλειπόντων κληρικῶν τῷ εὐαγεῖ κλήρῳ τῆς Μεγά λης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως μὴ ἀντεισάγεσθαι παγανὸν, ἀλλὰ καὶ σουπερνούμερον ἐκ τῶν ἄλλων ἐκκλησιῶν· ἕως ἂν εἰς ῥηθὲν ἐξ ἀρχῆς στά τούτον περιστῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν ἑκάστῃ ἐκκλησίᾳ λειτουργούντων. Εκβάλλουσα δὲ τοὺς ἀπὸ παγι νῶν ἀντεισαχθέντας, σωφρονίζει τοὺς οἰκονό μου;
THROD. BALSAMONIS
esse, nec ab illis abesse magnum ad temporis εκκλησίαις, καὶ μὴ πολὺν χρόνον τούτων ἀπολιμπά
intervallum, scientes omnino futurum, ut nec
impensæ suppoditentur eis ab administratoribus
ecclesia sum, atque penis etiam subjiciantur, qua
de his statutæ sunt.
Legito constitutionem bujus tituli secundam
de præsenti capite, quæ est in textu constitutionis 197.
Res immobiles ecclesiarum, quæ sunt in metropolibus, non aliter alienentur, nisi præsente metropolitano, et aliis duobus episcopis ejusdem
viciuiz, deputatis a synodo, uti res ipsis præsentibus agatur.
Legito constitutionem secundam tituli proxime
soquentis, quæ tempore posterior est ea, quæ exstat
in textu constitutionis 127, de alienatione rerum
ccclesiasticarum.
Dat. Kalend. Mails, imperii Justiniani anno duodecimo, Joanne cos.
VIII. Ut quæ circa Viminacium Romanis subjiciuntur civitates, sub speciali sint archiepiscopo, non
sub Thessalonicensi.
11em imp. Castellioni episcopo primæ Justinianæ.
Multis et variis modis, etc.
Omnes episcopi civitatum, quæ sunt circa Viminacium, subsint archiepiscopo primæ Justinianæ,
quandoquidem et præfectura Paunoniæ illuc est
translate.
Dat. mense Maio, Belisario cos.
IX. Lex, qua statuitur ut definitus sit numerus clericorum sunctæ Majoris ecclesiæ atque reliquarum ecclesiaruın.
Idem imp. Epiphanio archiepiscopo Constantinopolitano. Jum quidem communi et speciali lege, etc.
Hæc constitutio, quæ localis est, ordinat eorum
clericorum numerum, qui cultui sacro in ecclesia
Najore Constantinopolitana, et in venerabilibus
sub ea domnibus, inservire debent, prohibens in
posterum ordinari aliquem absque diariis, et per
patrocinium ah ecclesia in aliam ecclesiam transferri.
Dat. d. xix Kal. Ap. Belisario cos.
νεσθαι, εἰδότας ὡς οὔτε δαπάναι χορηγηθήσονται
αὐτοῖς ἐκ τῶν διοικητῶν τῆς κατ' αὐτοὺς ἐκκλησίας,
ἀλλὰ καὶ ποιναῖς ὑποβληθήσονται ταῖς περὶ τούτων
διηγουμέναις.
'Ανάγνωθι β' διάταξιν τοῦδε τοῦ τίτλου περὶ τοῦ
παντής κεφαλαίου, τὴν ἐν τῷ ῥητῷ ρας.
Τὰ ἀκίνητα πράγματα τῶν ἐν ταῖς μητροπόλεσιν
ἐκκλησιῶν μὴ ἄλλως ἐκποιείσθω, εἰ μὴ παρόντος τοῦ
μητροπολίτου, καὶ ἄλλων δύο ἐπισκόπων τῆς αὐτῆς
παροικίας δέχριτον ἐπ' αὐτοῖς πραχθῇ.
Ανάγνωθι διάταξιν β' τοῦ ἑξῆς τίτλου, μεταγενε
στέραν οὖσαν τῆς ἐν τῷ ῥητῷ ρας περὶ ἐκποιήσεως
ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων.
Εγράφη καλάνδαι; Μεΐαις, βασιλεία; Ἰουστιν:α·
νοῦ τὸ ιβ', ὑπάτου Ιωάννου.
Η'. Ὥστε τὰς περὶ τὸ Viminacium γινομένας ὑπὸ
Ρωμαίους πόλεις ὑπὸ ἰδικῶν ἀρχιεπισκόπων
εἶναι, μὴ μὴν ὑπὸ τὸν Θεσσαλονίκης.
Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς Καστελλίωνι ἐπισκόπε Ιουστινιανῆς α'. Multis et variis modis.
Τῶν περὶ τὸ Viminacium πόλεων καὶ οἱ ἐπίσκο
ποι πάντες ὑπὸ τὸν ἀρχιεπίσκοπον έστωσαν πρώτης
Ἰουστινιανῆς· ἐπειδὴ καὶ ἡ ἐπαρχιότης ἡ περί
Παννονίαν ἐκεῖσε μετέστη.
Εγράφη μηνὶ Malῳ, υπατεία Βελισαρίου.
Θ. Νόμος περὶ τοῦ ὡρισμένον εἶναι τὸν ἀριθμὸν
τῶν κληρικῶν τῆς ἁγίας Μεγάλης Εκκλησίας
καὶ τῶν λοιπῶν ἐκκλησιῶν.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Επιφανίῳ ἀρχιεπισκόπο
Κωνσταντινουπόλεως. Ηδη μὲν κοινῷ τε καὶ
ιδικῷ νόμῳ.
Η διάταξης τοπική οὖσα τάττει τὸν ἀριθμὸν τῶν
ὀφειλόντων λειτουργεῖν κληρικῶν ἐν τῇ Μεγάλῃ ἐχε
κλησίᾳ Κωνσταντινουπόλεως, καὶ ἐν τοῖ; ὑπ' αὐτὴν
σεπτοῖς οἴκοις, κωλύουσα τοῦ λοιποῦ ἀδίαμον χειρο
τονεῖσθαι, καὶ σουπερνούμερον ἀπὸ ἐκκλησία; εἰς
ἑτέραν ἐκκλησίαν μεταφέρεσθαι.
Εγράφη πρὸ ιθ'. Καλανδῶν ᾿Απριλίων, ὑπατείᾳ
Βελισαρίου.
Χ. Ut clerici ex alia eclesia ut aliam transfe- Ι'. Περὶ τοῦ κληρικοὺς ἐξ ἑτέρας ἐκκλησίας μετ
rantur, in deficientium statutum numerum
Idem imp. Anthimo [al. Anthemio\ episcopo Constantinopolitano. Legem nuper scripsimus, et ca
tera.
Localiṣ cst bæc quoque constitutio, quæ jubet,
ut in locum corum clericorum, qui deficiunt in
venerabili clero Majoris ccclusie Constantinopolitanæ, non introducatur paganus, nec super nume-
¡um, ex aliis ecclesiis, donec ad expressum ab
initio statutum redigatur numerus corum, qui
qualibet in ecclesia sacrum ministerium obeunt.
Cæterum ejiciens eos, qui de paganis in aliorum
τατίθεσθαι εἰς ἑτέραν, εἰς τὸ τῶν ἑλλειπόντων
καὶ στατούτων ἀριθμόν [ἴσ. εἰς τὸ τῶν ἐλλει
πόντων στάτουτον καὶ ἀριθμόν].
Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς ᾿Ανθίμῳ ἐπισκόπῳ Κωνσταν
τινουπόλεως. Νόμον ἔναγχος εγράψαμεν.
Τοπικὴ καὶ αὕτη ἡ διάταξις, κελεύσασα ἀντὶ τῶν
Ελλειπόντων κληρικῶν τῷ εὐαγεῖ κλήρῳ τῆς Μεγά
λης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως μὴ ἀντεισ
ἀγεσθαι παγανὸν, ἀλλὰ καὶ σουπερνούμερον ἐκ τῶν
ἄλλων ἐκκλησιῶν· ἕως ἂν εἰς ῥηθὲν ἐξ ἀρχῆς στά
τούτον περιστῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν ἑκάστῃ ἐκκλησίᾳ
λειτουργούντων. Εκβάλλουσα δὲ τοὺς ἀπὸ παγινῶν ἀντεισαχθέντας, σωφρονίζει τοὺς οἰκονό μου;
col. 1293–1294page 109 of 129
PG 138:1293τῇ ἀναπράξει τῶν χορηγηθέντων αὐτοῖς διαρίων. Εγράφη εἰδοῖ; Αὐγούστου, ὑπατεία Βελισαρίου. ΙΑ'. Ὥστε τὰ καλούμενα εμφανιστικὰ ἐπὶ τῶν κληρικῶν, καὶ τὰ ἑξῆς. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Μηνᾷ ἐπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως. Παρὰ πολλῶν προσελεύσεις δεχό μενοι. Μόνοι οι χειροτονούμενοι ἐν τῇ Μεγάλη Εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως ἀπαιτείσθωσαν συνηθείας· οἱ δὲ τῶν ἄλλων ἐκκλησιῶν κληρικοί, ἀπαιτοῦντες συνη θεία; τοὺς ἐν αὐταῖς χειροτονουμένους, τῆς ἱερωσύνης ἐκπιπτέτωσαν, τῶν ἀπαιτηθέντων τοὺς αὐτῶν ὑπεισιόντας ὑπεισιόντων] βαθμούς. Εγράφη πρὸ γ' νώνων Νοεμβρίων, βασιλεία του στινιανοῦ τὸ ια', μετὰ τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου τὸ γʹ, ινδικτίων: α'. 11. "Ενθα τινὲς ἀφίστανται κληρικοὶ, ἕτεροι δὲ ἀντ᾿ αὐτῶν ἀντικαθίστανται, καὶ ἑξῆς. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς τῷ αὐτῷ. Πολλοὶ πολλάκις κληρικοί. Τὸ α' κεφάλαιον τῆς διατάξεως γενικόν ἐστι. Κε λεύει γὰρ τοὺς ἀντεισαχθέντας κληρικοὺς εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀναχωρησάντων τὰς ἐκείνων κομίζεσθαι σιτήσεις, ἐκείνων λοιπὸν μὴ προσδεχομένων. Το β' κεφάλαιον τοπικόν προαγορεύει γὰρ τοῖς ἐπισκόποις Κωνσταντινουπόλεως κατὰ δοκιμασίαν ποιείσθαι τὰς χειροτονίας τῶν ὑπ' αὐτοὺς κληρικῶν, μὴ ἐπιστρεφομένους ταῖς αἰτήσεσι τῶν προσαγόντων αὐτούς" εἰ καὶ αὐτοὶ χορηγίαν ποιοῦνται τῆς δαπάνης τῶν αὐτῶν εὐαγῶν οἴκων, εἰς οὓς αὐτοὺς ἀξιοῦσι χειροτονηθῆναι. Εγράφη βασιλείᾳ Ἰουστινιανοῦ τὸ ια', μετὰ τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου. 11. Περὶ μοναστηρίων καὶ μοναχῶν, καὶ τὰ ἑξῆς. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Επιφανίῳ ἐπισκόπῳ Κων σταντινουπόλεως. Ὁ ἐν ἀσκήσει μοναχικῇ. Μηδείς ἐπιβαλλέτω κτίζειν μοναστήριον, εἰ μὴ πρότερον εὐχὴς ἡγησαμένης ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου πα γῇ ἐν τῷ τόπῳ ὁ τίμιος σταυρός. Μ δεις λαμβανέτω σχήμα μοναχικὸν, εἰ μὴ πρός τερον τριετίαν ἐν μοναστηρίῳ καρτερήσῃ, τὴν περὶ τὴν ἄσκησιν ἐνδεικνύμενος συντονίαν. ῾Ο δὲ οὕτω μονάτας, εἰ καὶ δοῦλός ἐστιν, ἐλευθεροῦται μετα τριετία». Ο ύποσχών περὶ καταστάσεως ζήτησιν, εἰ δὴ εἰς ἕτερον μετέλθοι βίον, καταδουλούται. Εξε στι δὲ τῷ δεσπότῃ λόγον ἀπαθείας παρέχοντι πρὸ τριετίας τὸν ἴδιον ἐκδικεῖν δοῦλο, μεθ' ὧν ὑφείλετο καὶ εἰσήγαγεν ἐν τῷ μοναστηρίῳ πραγμάτων. Εἰ δὲ μηδὲν αὐτῶν διελεγχθῇ πταίσμα, δείκνυται δὲ σεμνός, καὶ περὶ τὴν ἄσκησιν σπουδαῖος ὁ οἰκέτης, οὐ δύναται αὐτὸν οὐδὲ πρὸ τῆς τριετίας λαμβάνειν. Τὰ μέντοι πράγματα, ἃ φαίνεται ἐν τῷ μοναστηρίῳ εἰσαγαγών, εἰσπράξει. Εἰ δὲ ἀπολίποι τὸ μοναστήριον οὗτος αὐτὸς ὁ μονάσας οἰκέτης, ἔξεστι τῷ δε σπότῃ ἕλκειν αὐτὸν εἰς δουλείαν.
τῇ ἀναπράξει τῶν χορηγηθέντων αὐτοῖς διαρίων. locum introducti sunt, castigat cronomos per exaΕγράφη εἰδοῖ; Αὐγούστου, ὑπατεία Βελισαρίου.
ΙΑ'. Ὥστε τὰ καλούμενα εμφανιστικὰ ἐπὶ τῶν
κληρικῶν, καὶ τὰ ἑξῆς.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Μηνᾷ ἐπισκόπῳ Κωνσταντι
νουπόλεως. Παρὰ πολλῶν προσελεύσεις δεχόμενοι.
Μόνοι οι χειροτονούμενοι ἐν τῇ Μεγάλη Εκκλησία
Κωνσταντινουπόλεως ἀπαιτείσθωσαν συνηθείας· οἱ
δὲ τῶν ἄλλων ἐκκλησιῶν κληρικοί, ἀπαιτοῦντες συνηθεία; τοὺς ἐν αὐταῖς χειροτονουμένους, τῆς ἱερωσύ
νῆς ἐκπιπτέτωσαν, τῶν ἀπαιτηθέντων τοὺς αὐτῶν
ὑπεισιόντας [in alio mis. ὑπεισιόντων] βαθμούς.
Εγράφη πρὸ γ' νώνων Νοεμβρίων, βασιλεία τουστινιανοῦ τὸ ια', μετὰ τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου τὸ γʹ,
ινδικτίων: α'.
11. "Ενθα τινὲς ἀφίστανται κληρικοὶ, ἕτεροι δὲ
ἀντ᾿ αὐτῶν ἀντικαθίστανται, καὶ ἑξῆς.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς τῷ αὐτῷ. Πολλοὶ πολλάκις
κληρικοί.
Τὸ α' κεφάλαιον τῆς διατάξεως γενικόν ἐστι. Κελεύει γὰρ τοὺς ἀντεισαχθέντας κληρικοὺς εἰς τὴν
τάξιν τῶν ἀναχωρησάντων τὰς ἐκείνων κομίζεσθαι
σιτήσεις, ἐκείνων λοιπὸν μὴ προσδεχομένων. Το β'
κεφάλαιον τοπικόν προαγορεύει γὰρ τοῖς ἐπισκόποις
Κωνσταντινουπόλεως κατὰ δοκιμασίαν ποιείσθαι τὰς
χειροτονίας τῶν ὑπ' αὐτοὺς κληρικῶν, μὴ ἐπιστρε
φομένους ταῖς αἰτήσεσι τῶν προσαγόντων αὐτούς"
εἰ καὶ αὐτοὶ χορηγίαν ποιοῦνται τῆς δαπάνης τῶν
αὐτῶν εὐαγῶν οἴκων, εἰς οὓς αὐτοὺς ἀξιοῦσι χειροτονηθῆναι.
Εγράφη βασιλείᾳ Ἰουστινιανοῦ τὸ ια', μετὰ τὴν
ὑπατείαν Βελισαρίου.
11. Περὶ μοναστηρίων καὶ μοναχῶν, καὶ τὰ ἑξῆς.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Επιφανίῳ ἐπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως. Ὁ ἐν ἀσκήσει μοναχικῇ.
Μηδείς ἐπιβαλλέτω κτίζειν μοναστήριον, εἰ μὴ
πρότερον εὐχὴς ἡγησαμένης ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου παγῇ ἐν τῷ τόπῳ ὁ τίμιος σταυρός.
Μ δεις λαμβανέτω σχήμα μοναχικὸν, εἰ μὴ πρός
τερον τριετίαν ἐν μοναστηρίῳ καρτερήσῃ, τὴν περὶ
τὴν ἄσκησιν ἐνδεικνύμενος συντονίαν. ῾Ο δὲ οὕτω
μονάτας, εἰ καὶ δοῦλός ἐστιν, ἐλευθεροῦται μετα
τριετία». Ο ύποσχών περὶ καταστάσεως ζήτησιν,
εἰ δὴ εἰς ἕτερον μετέλθοι βίον, καταδουλούται. Εξε
στι δὲ τῷ δεσπότῃ λόγον ἀπαθείας παρέχοντι πρὸ
τριετίας τὸν ἴδιον ἐκδικεῖν δοῦλο, μεθ' ὧν ὑφείλετο
καὶ εἰσήγαγεν ἐν τῷ μοναστηρίῳ πραγμάτων. Εἰ
δὲ μηδὲν αὐτῶν διελεγχθῇ πταίσμα, δείκνυται δὲ
σεμνός, καὶ περὶ τὴν ἄσκησιν σπουδαῖος ὁ οἰκέτης,
οὐ δύναται αὐτὸν οὐδὲ πρὸ τῆς τριετίας λαμβάνειν.
Τὰ μέντοι πράγματα, ἃ φαίνεται ἐν τῷ μοναστηρίῳ
εἰσαγαγών, εἰσπράξει. Εἰ δὲ ἀπολίποι τὸ μοναστή
ριον οὗτος αὐτὸς ὁ μονάσας οἰκέτης, ἔξεστι τῷ δε
σπότῃ ἕλκειν αὐτὸν εἰς δουλείαν.
ctionem suppeditatorum illis diariorum.
Dal. id. Aug. Belisario cos.
XI. Ut quæ insinuativa vocantur in clericis, et cætera.
Idem imp. Menæ episcopo Constantinopolitano.
multis aditi, el quæ sequuntur.
Ab iis, qui ordinantur in ecclesia Majore Constantinopolitana, consuetudines exiguntor. Aliaru ar
vero ecclesiarum clerici ab iis, qui ad eas ordinantur, si consuetudines exigant, sacerdotium
amittant, succedentibus ad gradus ipsorum iis
ipsis, a quibus exactæ consuctudines fuerint.
Dat. a. d. t Non. Novembris, imperii Justinia:
anno undecimo, post consulatum Belisarii tertio,
Indictione L.
XII. Ubi clerici quidam abscedunt, alios antem SHO
loco substituunt, et cætera.
Idem imp. eiden. Multi surpe clerici, etc.
Primum constitutionis hujus caput generale est.
Jubet enim, ut clerici qui subrogati sunt in locum
aliorum, qui successerunt, ipsorum annonas accipiant, nec illos deinceps admittendos. Alterum
caput est locale: nam denuntiat epi-copis Con
stantinopolitanis, ut examine interveniente clericorum sibi subjectorum ordinationes faciant, nullam
habentes rationem petitionum illorum, qui eos
producunt, licet ipsi sumptumn eisdem venerabili -
bus domibus suppeditem, ad quas illos ordinari
cupiunt.
Dat, imperii Justiniani anno undecimo, post consulatum Belisarii tertio.
XIII. De monasteriis et monachis, et quæ seyunnlur.
Idem imp. Epiphanio episcopo constantinopolitano,
Vita, quæ in exercitatione solitaria consumi -
tur, etc.
Nemo exstruere monasterium incipiat, nisi prius
precibus conceptis ab episcopo defixa fuerit in co
laco crux venerabilis.
Habitum solitarium nemo sumat nisi prius triennium in monasterio perseveraverit, et in exercitatione studium intentum probaverit. Qui vero vitam
solitariam ita fuerit amplexus, fametsi servus est,
post triennium fit liber. Qui status quæstionem
sustinuit, si ad alteram vitam transierit, in servitutem retrahitur, Licet autem domi o, caventi de
non lærdendo servo, ante triennium vindicare servum suum cum rebus iis, quas abstulit el in
monasterium invexit. Si vero nullius eum uelicti
coarguit, et si constet eum honestum esse ac sedulum in exercitatione, non potest ejusmodi servum,
ne quidem ante triennium recipere. Verumtamen
cas res, quas ipsum constat in monasterium inve
xisse, dominus exiget. Sin autem servus iile, qui
vitam monasticam amplexus est, monasterium
reliquerit, licitum est domino, ut eum in serviturem
trali.it.
col. 1295–1296page 110 of 129
PG 138:1295Χρὴ τοὺς μοναχοὺς ἐν κοινοβίῳ διατάσθαι χωρίς τῶν ἀναχωρητῶν καὶ ἡσυχαστῶν. Τὰ πράγματα τοῦ εἰς ἕτερον βίον μετελθόντος για ναχοῦ τῷ κατ' αὐτὸν διοίσουσι μοναστηρίῳ. Ο μέλλων μονάζειν προδιατιθέσθω τὰ οἰκεῖα, εἱ. δὼς ὡς συνεισελεύσονται τῷ μοναστηρίῳ τὰ πράγμα τα, καὶ τῆς τούτου γενήσονται δεσποτείας. Ο μέλλων μονάζειν, τοῖς μὲν παισὶ τὸ ἐκ νόμων εποφειλόμενον διδότω, ἢ προσαναπληρούτω μέρος, τῇ δὲ γαμετῇ τὴν προίκα καὶ τὰ ὑπὸ κάσου τῆς τελευτῆς ἁρμόζοντα. Σημείωσαι ἐκ τῆς διατάξεω;, ὅτι καὶ ἡ προὶξ καὶ ἡ πρὸ τοῦ γάμου δωρεά συμψηφίζεται εἰς τὸ ποσόν τοῦ νομίμου μέρους. Μοναχές, εἰ στρατευθήσεται, τῶν οἰκείων ἐκπίπτων, ταξιώτης γίνεται. Μηδεὶς δεχέσθω τὸν ἀπὸ μοναστηρίου εἰ; μονα στήριον ἕτερον μεταβαίνοντα· ἡ γὰρ τούτου ὑπόστασις τῷ προτέρῳ διοίσει μοναστηρίῳ. Ὁ ἀπὸ μοναχῶν γενόμενος κληρικὸς μὴ γαμείτω, ή πορνευέτω. Επεί τοί γε ἰδιώτης ἔσται μὴ δυνά μενος στο τεία παρεμβάλλειν. Τὸν ἡγούμενον οὐχ ἁπλῶς ὁ βαθμός, ἀλλ' ὁ χρη στὸς προχειρίζεται βίος. Οσα περὶ μοναχῶν κληρικῶν εἰρηται ἀῤῥένων, ταῦτα καὶ ἐπὶ θηλειών κρατεί. Ο Εγράφη πριν καλαιῶν ᾿Απριλλίων, υπατεία Βελισσαρίου. [Δ' Περὶ τοῦ πῶς βιοῦν μοναχούς. Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς Μηνῇ ἐπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως. Ο μονήρης βίος. Η διάταξις, κυροῦσα τὴν πρὸ αὐτῆς κειμένην ἐν τῷδε τῷ συντάγματι, ἀκριβεστέραν τοῖς μοναχοίς προστίθησι δίαιτάν τε καὶ παραφυλακήν. Κωλύει δὲ καὶ τάφους ἀνδρῶν εἰς γυναικῶν τίθεσθαι μοναστήρια, καὶ γυναῖκας ἐν ἀνδρείοις θάπτεσθαι, ἑκάτερον ἁμαρτημάτων πρόξενον εἶναι λέγουσα. Οὔτε δὲ ἄλλης ἕνεκεν αἰτίας ἐν ἀνδρικοῖς μοναστηρίοι; ἐρά σθαι γυναῖκα συγχωρεί, ἢ ἄνδρες εἰς γυναικῶν παρα βαλλόμενοι μοναστήρια. Σημείωσαι κανόνα, ότι συγγένεια μοναχοῖς οὐκ ἔστι, τοῖς γε τὸν ἐν οὐρανοῖς ζηλώσασι βίον. Εγράφη δ' νώτων Μαρτίων, βασιλείᾳ Ἰουστινιανοῦ τὸ ιγ', ὑπατείς Αππίωνος. ΙΕ΄. Η διάταξις παρὰ τίσι δεῖ δικάζεσθαι μονα χοὺς ἢ μοναστρίας. Ο αὐτὸς βασιλεὺς τῷ αὐτῷ. Πράγμα μαθόντες. Η διάταξις, ἐξαιροῦσα τῆς τῶν ἀρχόντων ἀκριά σεως τὰς τῶν μοναζόντων ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν, καὶ μὴν καὶ ἱερωμένων παρθένων ὑποθέσεις, παρα κελεύεται τοῖς κατὰ τόπον ἐπισκόποις ἐξετάζειν ταύτας, καὶ τέμνειν συντόμως κατὰ τοὺς νόμους ήσυχαστήρια,
Debent in communi loco monachi degere, is
exceptis, qui a secessu et quiete vocantur anachoretæ et hesychasiæ
Res ejus monacbi, qui ad aliam vitamı transierit,
ad monasterium ipsius pertinebunt.
Qui solitariam vitam amplexurus est, prius de
rebus suis testetur, sciens futurum, ut res ejus ad
monasterium una cum ipso perveniant, mouasterii
dominio vindic.nde.
Qui vitam solitariam est amplexurus, liberis suis
det, quod eis ex lege (Falcidia scil.) debetur, vel
eam partem prius suppleat, uxori vero dotem, et
que illi ex casu mortis competunt.
Nota ex hac constitutione, quod tamn dos, quam
ante nuptias donatio, computentur in quantitatem
partis legitime.
Monachus si militaverit, res suas amittens, NL
apparitor.
Nemo suscipiat cum qui de monasterio in aliud
monasterium transit: nam substantia ipsius ad
monasterium prius pertinebit.
Qui ex monacho factus fuerit clericus, uxorem
non ducat, nec scorletur. Etenim alioqui privatam
ad vitam redigetur, nec ulli militiæ semet dedere
poterit.
Abbatem non simpliciter gradus, sed vitæ bonitas constituit.
Quæcunque de monachis et clericis maribus dicta
sunt, eadem et in feminis locum habent.
Dat. a. d. Kal. April. Belisario cos.
XIV. Quomodo vivere monachos oporteat.
Idem imp. Mene episcopo Constantinopolitano. Vita
solitaria, et cetera.
Hre constitutio confirmans positam ante se constitutionem in live opere, magis accuratam pro
monachis vivendi rationem et observationen adjungit. Probibet etiam, ne sepulcra virorum in
monasteriis muliebribus fiant, neve mulieres in
monasteriis virilibus sepeliantur: quorum utrumque peccatis occasionem præbere dicit. Nec item ob
aliam quampiam causam in monasteriis virilibus
conspici feminam permittit, aut viros in muliebria
monasteria venirc
Χρὴ τοὺς μοναχοὺς ἐν κοινοβίῳ διατάσθαι χωρίς
τῶν ἀναχωρητῶν καὶ ἡσυχαστῶν.
Τὰ πράγματα τοῦ εἰς ἕτερον βίον μετελθόντος για
ναχοῦ τῷ κατ' αὐτὸν διοίσουσι μοναστηρίῳ.
Ο μέλλων μονάζειν προδιατιθέσθω τὰ οἰκεῖα, εἱ.
δὼς ὡς συνεισελεύσονται τῷ μοναστηρίῳ τὰ πράγμα
τα, καὶ τῆς τούτου γενήσονται δεσποτείας.
Ο μέλλων μονάζειν, τοῖς μὲν παισὶ τὸ ἐκ νόμων
εποφειλόμενον διδότω, ἢ προσαναπληρούτω μέρος,
τῇ δὲ γαμετῇ τὴν προίκα καὶ τὰ ὑπὸ κάσου τῆς
τελευτῆς ἁρμόζοντα.
Σημείωσαι ἐκ τῆς διατάξεω;, ὅτι καὶ ἡ προὶξ καὶ
ἡ πρὸ τοῦ γάμου δωρεά συμψηφίζεται εἰς τὸ ποσόν
τοῦ νομίμου μέρους.
Μοναχές, εἰ στρατευθήσεται, τῶν οἰκείων ἐκπίπτων, ταξιώτης γίνεται.
Μηδεὶς δεχέσθω τὸν ἀπὸ μοναστηρίου εἰ; μονα
στήριον ἕτερον μεταβαίνοντα· ἡ γὰρ τούτου ὑπόστα
σις τῷ προτέρῳ διοίσει μοναστηρίῳ.
Ὁ ἀπὸ μοναχῶν γενόμενος κληρικὸς μὴ γαμείτω,
ή πορνευέτω. Επεί τοί γε ἰδιώτης ἔσται μὴ δυνάμενος στο τεία παρεμβάλλειν.
Τὸν ἡγούμενον οὐχ ἁπλῶς ὁ βαθμός, ἀλλ' ὁ χρηστὸς προχειρίζεται βίος.
Οσα περὶ μοναχῶν κληρικῶν εἰρηται ἀῤῥένων,
ταῦτα καὶ ἐπὶ θηλειών κρατεί.
Ο Εγράφη πριν καλαιῶν ᾿Απριλλίων, υπατεία Βε
λισσαρίου.
[Δ' Περὶ τοῦ πῶς βιοῦν μοναχούς.
Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς Μηνῇ ἐπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως. Ο μονήρης βίος.
Η διάταξις, κυροῦσα τὴν πρὸ αὐτῆς κειμένην ἐν
τῷδε τῷ συντάγματι, ἀκριβεστέραν τοῖς μοναχοίς
προστίθησι δίαιτάν τε καὶ παραφυλακήν. Κωλύει δὲ
καὶ τάφους ἀνδρῶν εἰς γυναικῶν τίθεσθαι μοναστή
ρια, καὶ γυναῖκας ἐν ἀνδρείοις θάπτεσθαι, ἑκάτερον
ἁμαρτημάτων πρόξενον εἶναι λέγουσα. Οὔτε δὲ
ἄλλης ἕνεκεν αἰτίας ἐν ἀνδρικοῖς μοναστηρίοι; ἐρά
σθαι γυναῖκα συγχωρεί, ἢ ἄνδρες εἰς γυναικῶν παρα
βαλλόμενοι μοναστήρια.
Nota regulam, quod monachi cognatione carcant, Σημείωσαι κανόνα, ότι συγγένεια μοναχοῖς οὐκ
si qui vitam cœlestem æmulantur.
Dat. Non. Maiis, imperii Justiniani anno tertio
cle ino, Apione cos.
XY. Constitutio, apud quosnam litigare monachi
vel monastriæ debeant.
Idem imp. eidem. Cum rem didicerimus, etc.
Haec constitutio monasticam vitam agentium,
tara virorum, quam feminarum, atque etiam virginum consecratarum causas eximeus ab audientia
præsidum, mandat constitutis in quolibet loco
episcopis, ut eas examinent, el via compendiaria
ἔστι, τοῖς γε τὸν ἐν οὐρανοῖς ζηλώσασι βίον.
Εγράφη δ' νώτων Μαρτίων, βασιλείᾳ Ἰουστινια
νοῦ τὸ ιγ', ὑπατείς Αππίωνος.
ΙΕ΄. Η διάταξις παρὰ τίσι δεῖ δικάζεσθαι μοναχοὺς ἢ μοναστρίας.
Ο αὐτὸς βασιλεὺς τῷ αὐτῷ. Πράγμα μαθόντες.
Η διάταξις, ἐξαιροῦσα τῆς τῶν ἀρχόντων ἀκριά
σεως τὰς τῶν μοναζόντων ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν,
καὶ μὴν καὶ ἱερωμένων παρθένων ὑποθέσεις, παρακελεύεται τοῖς κατὰ τόπον ἐπισκόποις ἐξετάζειν
ταύτας, καὶ τέμνειν συντόμως κατὰ τοὺς νόμους
Annibalis Fabroti notæ.
Hesychasia. D. Basilius, p. 734, Joannes
Moschopolus, c. 52, ήσυχαστήρια, concilium Floreutinum p. 723 et in constitutione relata a Balsamone ad can. 12 synodi vıs.
col. 1297–1298page 111 of 129
PG 138:1297και τους ἱερούς κανόνας· τῶν μὲν ἄρχοντων, εἰ ταῦτα μὴ φυλάξωσι, τῆς ἀρχῆς ἐκπιπτόντων, καὶ ι' χρυσίου λίτρας ποινὴν τῷ δημοσίῳ καταβαλλόντων τῶν δὲ παρξη πάντων ἐκβιβαστῶν ἕνα τῶν εἰρημένων ὑπομνήσαι, εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἐγκλείστραν ἐμβαλλομένων, καὶ ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου σωφρονιζομένων. Εγράφη εἰδοῖς Μαΐαις, βασιλείας Ἰουστινιανοῦ τὸ ιβ', ὑπατείς Αππίωνος. Ι'. 'Η διάταξις ερμηνεύει την προτέραν διά ταξιν τὴν περὶ τῶν εἰσιόντων εἰς μοναστήρια, καὶ τὰ ἑξῆς. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς ᾿Ιωάννῃ ἐπάρχῳ πραιτωρίων. Πράγμα τοιοῦτον εἰς ἡμᾶς. Τὴν βουλομένην διάταξιν τὰ τῶν ἀποταστομένων πράγματα οἷς ἐμόνασαν προσκυρούσθω [ισ. προσ κυρούσθαι] μοναστηρίοις, κελεύει ἡ παροῦσα διά ταξις εἰς τὰ πρὸ αὐτῆς μὴ ἐκτείνεσθαι φάχτα, τοῖς προτέροις νόμοις τὴν τούτων παραδιδούσαν τομήν. Εγράφη εἰδοῖς Οκτωβρίου, βασιλείας Ιουστινια τοῦ τὸ 13', ὑπατείᾳ Ιωάννου. ΙΖ'. Περὶ χειροτονίας ἐπισκόπων και κληρικῶν, καὶ περὶ συνόδων, καὶ προσκομιδῆς. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Πέτρῳ μαγίστρῳ. Εἰς τοὺς πολιτικούς νόμους. Χρὴ ψηφίσματα των χειροτονουμένων ἐπισκόπων ὑπὸ τῶν κληρικῶν καὶ τῶν πρωτευόντων ἐν ταῖς πόλεσι γίνεσθαι, προκειμένων τῶν ἁγίων εὐαγγελίων ἐπὶ τρισὶ προσώποις· καὶ ἕκαστον ἐμνύειν κατ' αὐτὸν ὅτι οὐ διὰ δόσιν, ἢ ὑπόσχεσιν, ἢ φιλίαν, ἢ χάριν, ἢ ἄλλην οιανδήποτε προσπάθειαν, ἀλλ' εἰδότες τοὺς ψηφισθέντας ὀρθῆς πίστεως και σεμνοῦ βίου, καὶ ὑπὲρ τὸ τριακοστὴν ἔτο; εἶναι, τούτους ἐπελέξαντο· καὶ ὡς οὐδὲ γαμετήν, οὐδὲ παῖδας ἴσασιν αὐτοὺς ἔχοντας νομίμους ἢ φυτικούς, ἢ παλ λαχὴν ἐσχηκέναι ἢ ἔχειν· ἀλλ᾽ εἰ καὶ πρότερόν τις αὐτῶν γαμετὴν ἔσχεν, ὡς μίαν ταύτην, καὶ ἐκ παρθενίας αὐτῷ συνοικήσασαν. Προστιθέναι δὲ τοῖς ψηφίσμασιν ὡς οὐδὲ πολιτευόμενον ἢ ταξεώτην τινὰ τὸν ψηφιζόμενον εἶναι γινώσκουσιν· πλὴν εἰ μὴ ἐν μοναστηρίῳ οὐκ ἔλαττον ἢ δεκαπέντε ένιαυ τῶν μοναδικῷ νόμῳ ὁ πολιτευόμενος ἢ ταξιώτης βίον ἀδιάβλητον ἐξετέλεσεν· ἵνα ἐκ τῶν οὕτω ψηφιζομένων τριῶν προσώπων ἐπίσκοπος χειροτο. νηθείη τῇ ἐπιλογῇ καὶ τῷ κρίματι τοῦ χειροτονοῦντος. Χρὴ δὲ τὸν μέλλοντα χειροτονεῖσθαι λίβελλον ἀπαιτεῖσθαι παρὰ τοῦ μέλλοντος αὐτὸν χειροτονεῖν, τὴν αὐτοῦ πιστούμενος πληροφορίαν. Απαγγέλλειν δὲ καὶ τὴν ἁγίαν προσκομιδὴν τὴν ἐπὶ τῇ ἁγίᾳ κοι νωνία γινομένην, καὶ ἐπὶ τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι προϊοῦσαν εὐχὴν, καὶ τὰς λοιπάς προσευχάς· οι μνύναι δὲ καὶ αὐτὸν τὸν χειροτονούμενον, ὡς οὔτε δι' ἑτέρου [σ. οὔτε δι' αὐτοῦ] προσώπου δέδωκέ τι, ἢ ὑπέσχετο, ἢ μετὰ ταῦτα δώσει, ἢ τῷ χειροτονοῦν ει αὐτὸν, ἢ τοῖς τὰ ψηφίσματα εἰς αὐτὸν πεποιημένοις τῆς χειροτονίας. Τούτων δὲ μὴ φυλαττομένων, καὶ τὸν χειροτονούμενον καὶ τὴν χειροτονοῦντα τῆς ἐπισκοπῆς ἐκβάλλεσθαι. Κατηγορηθέντος δὲ
και τους ἱερούς κανόνας· τῶν μὲν ἄρχοντων, εἰ secundum leges ac sacros canones decilant: preταῦτα μὴ φυλάξωσι, τῆς ἀρχῆς ἐκπιπτόντων, καὶ ι'
χρυσίου λίτρας ποινὴν τῷ δημοσίῳ καταβαλλόντων
τῶν δὲ παρξη πάντων ἐκβιβαστῶν ἕνα τῶν εἰρημένων
ὑπομνήσαι, εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἐγκλείστραν
ἐμβαλλομένων, καὶ ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου σωφρονι
ζομένων.
Εγράφη εἰδοῖς Μαΐαις, βασιλείας Ἰουστινιανοῦ τὸ
ιβ', ὑπατείς Αππίωνος.
Ι'. 'Η διάταξις ερμηνεύει την προτέραν διά
ταξιν τὴν περὶ τῶν εἰσιόντων εἰς μοναστήρια,
καὶ τὰ ἑξῆς.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς ᾿Ιωάννῃ ἐπάρχῳ πραιτωρίων.
Πράγμα τοιοῦτον εἰς ἡμᾶς.
Τὴν βουλομένην διάταξιν τὰ τῶν ἀποταστομένων
πράγματα οἷς ἐμόνασαν προσκυρούσθω [ισ. προσκυρούσθαι] μοναστηρίοις, κελεύει ἡ παροῦσα διά
ταξις εἰς τὰ πρὸ αὐτῆς μὴ ἐκτείνεσθαι φάχτα,
τοῖς προτέροις νόμοις τὴν τούτων παραδιδούσαν
τομήν.
Εγράφη εἰδοῖς Οκτωβρίου, βασιλείας Ιουστινια
τοῦ τὸ 13', ὑπατείᾳ Ιωάννου.
ΙΖ'. Περὶ χειροτονίας ἐπισκόπων και κληρικῶν,
καὶ περὶ συνόδων, καὶ προσκομιδῆς.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Πέτρῳ μαγίστρῳ. Εἰς τοὺς
πολιτικούς νόμους.
Χρὴ ψηφίσματα των χειροτονουμένων ἐπισκόπων
ὑπὸ τῶν κληρικῶν καὶ τῶν πρωτευόντων ἐν ταῖς
πόλεσι γίνεσθαι, προκειμένων τῶν ἁγίων Ευαγγε
λίων ἐπὶ τρισὶ προσώποις· καὶ ἕκαστον ἐμνύειν
κατ' αὐτὸν ὅτι οὐ διὰ δόσιν, ἢ ὑπόσχεσιν, ἢ φιλίαν,
ἢ χάριν, ἢ ἄλλην οιανδήποτε προσπάθειαν, ἀλλ'
εἰδότες τοὺς ψηφισθέντας ὀρθῆς πίστεως και σεμνοῦ
βίου, καὶ ὑπὲρ τὸ τριακοστὴν ἔτο; εἶναι, τούτους
ἐπελέξαντο· καὶ ὡς οὐδὲ γαμετήν, οὐδὲ παῖδας
ἴσασιν αὐτοὺς ἔχοντας νομίμους ἢ φυτικούς, ἢ παλ
λαχὴν ἐσχηκέναι ἢ ἔχειν· ἀλλ᾽ εἰ καὶ πρότερόν τις
αὐτῶν γαμετὴν ἔσχεν, ὡς μίαν ταύτην, καὶ ἐκ
παρθενίας αὐτῷ συνοικήσασαν. Προστιθέναι δὲ
τοῖς ψηφίσμασιν ὡς οὐδὲ πολιτευόμενον ἢ ταξεώτην
τινὰ τὸν ψηφιζόμενον εἶναι γινώσκουσιν· πλὴν εἰ
μὴ ἐν μοναστηρίῳ οὐκ ἔλαττον ἢ δεκαπέντε ένιαυτῶν μοναδικῷ νόμῳ ὁ πολιτευόμενος ἢ ταξιώτης
βίον ἀδιάβλητον ἐξετέλεσεν· ἵνα ἐκ τῶν οὕτω
ψηφιζομένων τριῶν προσώπων ἐπίσκοπος χειροτο.
νηθείη τῇ ἐπιλογῇ καὶ τῷ κρίματι τοῦ χειροτο
νοῦντος. Χρὴ δὲ τὸν μέλλοντα χειροτονεῖσθαι λίβελλον
ἀπαιτεῖσθαι παρὰ τοῦ μέλλοντος αὐτὸν χειροτονεῖν,
τὴν αὐτοῦ πιστούμενος πληροφορίαν. Απαγγέλλειν
δὲ καὶ τὴν ἁγίαν προσκομιδὴν τὴν ἐπὶ τῇ ἁγίᾳ κοινωνία γινομένην, καὶ ἐπὶ τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι
προϊοῦσαν εὐχὴν, καὶ τὰς λοιπάς προσευχάς· οι
μνύναι δὲ καὶ αὐτὸν τὸν χειροτονούμενον, ὡς οὔτε
δι' ἑτέρου [σ. οὔτε δι' αὐτοῦ] προσώπου δέδωκέ τι,
ἢ ὑπέσχετο, ἢ μετὰ ταῦτα δώσει, ἢ τῷ χειροτονοῦν
ει αὐτὸν, ἢ τοῖς τὰ ψηφίσματα εἰς αὐτὸν πεποιημένοις τῆς χειροτονίας. Τούτων δὲ μὴ φυλαττομένων, καὶ τὸν χειροτονούμενον καὶ τὴν χειροτονοῦντα
τῆς ἐπισκοπῆς ἐκβάλλεσθαι. Κατηγορηθέντος δὲ
sidibus, si hec non observaverint, magistratum
suum amittentibus, ac decem librarum auri pœnain
fisco solventibus: exsecutoribus autem, qui vel
unam ex personis indicatis ausi fuerint commonere, conjiciendis in claustrum ecclesiasticum et
ab episcopo castigandis.
Dat. Id. Malis, imperii Justiniani anno decimo
tertio, Apione cos.
XVI. Hæc constitutio priorem interpretatur constitutionen, de his, qui. ingrediuntur in monasteria,
et catera.
Idem imp. Joanni P. P. Res ejusmodi ad nos, el
quæ sequuntur.
Constitutionem illam quæ vult, ut res eorum,
qui mundo renuntiant, addicantur iis monasteriis,
in quibus solitariæ vitæ se dederunt, jubet hæc
constitutio non extendi ad ea, quæ ante ipsam
facta fuerunt, decisionem eorum legibus prioribus
attribuens.
Dat. Iul. Octobr, imperii Justiniani anno dudecimo, Joanne cos.
XVII. De ordinatione episcoporum, et de synodis,
et oblatione.
Item imp. Petro magistro officiorum. Si leges ciriles, et catera.
Oportet de iis, qui ordinantur episcopi, decretum a clero et civitatum primatibus fieri, propositis sanctis Evangeliis, in tres personas, et
queml bet de iis jurare, quod non per largitionem,
vel promissionem, vel amorem, vel gratiam, vel
aliam quamcunque affectionem, sed quod sciren!
hos suffragiis decretos, esse recte fidei et honest:
vitæ, et annis triginta majores, idcirco eos delcgerint: item, quod sciant eos nec uxorem, ncc
liberos habere, legitimnos aut naturales; vel concubinam habuisse, vel habere; quin etiam si quis
eornm prius uxorem habuerit, quo eam habuerit
solami, et quæ a virginitate sua in ejus contubernio
fuerit. Debent etiam decretis adjicere, quod neque
cur..lem ant apparitorem ex iis, quibus suffragia
tribuuntur, aliquem esse noverint: extraquam si
in monasterio non minus quindeci.n annis lege
solitaria curialis aut apparitor vitam reprehensionis
expertem egerit; ut ex tribus hisce personis, quibus
suffragia sic tribuuntur, episcopus ordinetur, idque per electionem et judicium ordinantis episcopi.
Debet item ab illo, qui ordinandus est, exigi
libellus per eum, qui ordinaturus est, quo de ipsius
in doctrina integritate caveatur. Enuntiet etiam
sacrosanctani oblationem, quæ fit in communione
sacra, et precationem. quæ in sacrosancto baptismate concipi solet, cum precationibus cæteris.
Ipse praeterea, qui ordinatur, juret, quod neque
per se, neque per aliam personam dederit aliquid,
vel promiserit, vel deinceps daturus sit ordinanti
episcopo, vel iis, qui ordinationis decreta de ipso
fccerunt. Quæ si non serventur, tam is qui ordinatur, quam qui ordinat, episcopatu spoliatur.
col. 1299–1300page 112 of 129
PG 138:1299τοῦ μέλλοντος χειροτονεῖσθαι ἐπισκόπου, ἢ πρεσβυτέρου, ἢ διακόνου, ἢ ἄλλου κληρικοῦ, ἡ ἡγουμένου, ὁ μέλλων τὴν χειροτονίαν ἢ τὴν προβολὴν ποιεῖσθαι παρόντος τοῦ κατηγόρου καὶ ἐπεξιόντος ἐξεταζέτω τὴν κατηγορίαν. Εἰ δὲ ἀπολιμπάνεται, ποιείσθω καὶ οὕτω ζήτησιν ἀκριβεστάτην τῆς κατηγορίας είσω μηνῶν τριῶν· καὶ εὑρίσκων αἴτιον τὸν μέλλοντα χειροτονεῖσθαι, εἴτε κατὰ τοὺς κανόνας, είτε κατά τοὺς πολιτικούς τύπους, υπερτιθέσθω την χειροτονίαν. Ο δὲ κατήγορος, μὴ συστὰς ἡ ἀποφυγών, εἰ μὲν κληρικός ἐστιν, ἐξωθείσθω τοῦ οἰκείου βαθμοῦ εἰ δὲ λαϊκὸς, τὸν προσήκοντα σωφρονισμόν ὑπομενέτω. Τούτων δὲ μὴ παραφυλαττομένων, ὡσαύτως ὁ χειροτονῶν καὶ ὁ χειροτονηθεὶς ἐκβαλλέσθω. Τὰ δὲ εἰρημένα καὶ ἐπὶ προβολῆς ἡγουμένων κρατεί. Χρὴ δὲ σύνοδον γίνεσθαι τῶν ἐπισκόπων κατὰ τὸν ὀκτὼ μήνα [ Οκτώβριον] εκάστου έτους, καὶ συνιέ καὶ τοὺς μὲν μητροπολιτικὸν ἔχοντας δίκαιον παρά τῷ προσφόρῳ πατριάρχῃ, τοὺς δὲ ἐπισκόπους παρά τοῖς οἰκείοις μητροπολίταις, ἐφ᾽ ᾧ παρ' αὐτοῖς δια ζητεῖσθαι τάς τε κανονικὰς αἰτίας, καὶ ὅτε τινές αὐτῶν τε τῶν ἐπισκόπων, καὶ τῶν κληρικῶν, καὶ τῶν μοναχῶν, καὶ των ἡγουμένων, καταλέγουσιν, ὡς παρὰ τοὺς θείους κανόνας τι διαπραττομένων, κατὰ τὴν τάξιν τῆς οἰκείας δικαιοδοσίας, τούτων φυλαττομένων οὐ μόνον παρ' αὐτῶν τῶν ἐπισκόπων, ἀλλὰ καὶ παρὰ τῶν πολιτικῶν ἀρχόντων. Ὅτι χρὴ τοὺς προσκομίζοντας ἢ τὴν εὐχὴν τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ποιοῦντας ἐκφωνεῖν τὰς εὐχές καὶ τὴν προσκομιδήν. Ἐπειδὴ τοῦτο καὶ Παύλῳ τῷ κορυφαίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ τοῖς ἁγίοις διαγορεύεται Πατράσι. Τοὺς δὲ μὴ τοῦτο ποιοῦντας ἱερεῖς ὑπευθύνους εἶναι τῇ κρίσει τοῦ μεγάλου Θεοῦ, καὶ μὴ ἐκφεύγειν κίνησιν βασιλικήν. Δατ. καλενδ. Απρ., Κωνσταντ. βασιλείᾳ Ἰουστινιανοῦ λθ', μετὰ τὴν ὑπατείαν.. Τὰ παράτιτλα τοῦ τίς. Δ'. Τίτλου β' διάταξις γ΄. Πρῶτος ἐστιν ἱερωσύνης θρόνος ὁ 'Ρώμης, δεύτερος ο Κωνσταντινουπόλεως. Ὁ ἀρχιεπίσκοπος της πρώτης Ἰουστινιανῆς ἐν ταῖς ὑπ' αὐτὸν ἐπαρχίαις τὸν τύπον ἐπέχει τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου Ρώμης, καὶ τὸν ὄμκον τῆς ἱερωσύνης βαθμὸν τοῦ ἐπισκόπου [ἴσ. ὁ ἐπίσκοπος] Καρθαγένης τῆς Ἀφρικῆς. Χρὴ τοὺς ἐπισκόπους τοὺς ἔχοντας μητροπολιτικὸν δίκαιον ἀπολαύειν τούτου διηνεκώς. Χρὴ τοὺς ἐπισκόπους ἐποπτεύειν τὰς διοικήσεις τῶν ἔν τισιν εὐαγέσιν οἶκοις καταστάντων προ νοητῶν τοὺς αὐτῆς εὐαγεῖς οἴκους οικοδομησάντ των. Ἰδικόν ἐστι διὰ τὸ χρήσιμον τῆς χειροτονίας.
Cum accusatus fuerit, qui ordinaudus est episco- τοῦ μέλλοντος χειροτονεῖσθαι ἐπισκόπου, ἢ πρεσβυ
pus, vel presbyter, vel diaconus, aliusve clericus,
ant abbas, tunc is, qui ordinationem vel creationem perficiet, praesente actore ac litem persequente, accusationem examinet. Quod si judicium
actor deserit, etiam ita disquisitionem accusationis
accuratissimam instituat intra tres menses:
ac si quidem reum inveniat illum, qui ordinandus
est, sive secundum canones sive secundum leges
civiles, ordinationem differat. Accusator autem si
non probaverit, vel aufugerit, si quidem clericus
est, gradu sua dejicitor, sin laicus, castigationem competentem sustineto. Quæ si nou serventur,
consimiliter tam is, qui ordinat, quam qui ordinatus cst, expellitor. Ceterumn quæ dicta sunt,
etiam in abbatis creationc locum habent.
Synodum episcoporum haberi oportet Octobri
mense quotannis, et convenire illos, qui jus metropoliticum habent, apud competentem patriarcham, episcopos vero apud suos metropolitanos:
ut apud eos perquiratur de causis canonicis, et de
iis, quæcunque nonnulli ex ipsis episcopis, et clericis, et monachis, et abbatibus in medium proferunt, veluti quæ præter divinos canones admittantur, secundum ordinem jurisdictionis suæ. Quæ
quidem ita servabuntur, non ipsorum duntaxat
episcoporum cura, verum etiam magistratuum civilium.
Debent illi, qui oblationem faciunt, vel precationem sacrosancti baptismatis concipiunt, clara
voce preces ipsas et oblationem pronuntiare. Nam
hoc et a Paulo principe apostolorum, et a sanctis
Patribus præcipitur. Sacerdotes vero, qui hoc non
faciunt, obnoxios esse dicit hac constitutio magni
Dei judicio, nec vigoren imperatorium effugere.
Dat. x Kal. April. Constantinopoli, imperatoris
Justiniani anno tricesimo none, post consulatum
Basilii vicesimo quarto.
Tituli I Paratitla.
Tit. 2, hujus tertiæ partis, constitutio 3. Prima
sacerdotii (9-10) sedes est Romana, secunda Con.
stantinopolitana.
τέρου, ἢ διακόνου, ἢ ἄλλου κληρικοῦ, ἡ ἡγουμένου,
ὁ μέλλων τὴν χειροτονίαν ἢ τὴν προβολὴν ποιεῖσθαι
παρόντος τοῦ κατηγόρου καὶ ἐπεξιόντος ἐξεταζέτω
τὴν κατηγορίαν. Εἰ δὲ ἀπολιμπάνεται, ποιείσθω καὶ
οὕτω ζήτησιν ἀκριβεστάτην τῆς κατηγορίας είσω
μηνῶν τριῶν· καὶ εὑρίσκων αἴτιον τὸν μέλλοντα
χειροτονεῖσθαι, εἴτε κατὰ τοὺς κανόνας, είτε κατά
τοὺς πολιτικούς τύπους, υπερτιθέσθω την χειροτο
νίαν. Ο δὲ κατήγορος, μὴ συστὰς ἡ ἀποφυγών, εἰ
μὲν κληρικός ἐστιν, ἐξωθείσθω τοῦ οἰκείου βαθμοῦ·
εἰ δὲ λαϊκὸς, τὸν προσήκοντα σωφρονισμόν ύπομε
νέτω. Τούτων δὲ μὴ παραφυλαττομένων, ὡσαύτως
ὁ χειροτονῶν καὶ ὁ χειροτονηθεὶς ἐκβαλλέσθω. Τὰ
δὲ εἰρημένα καὶ ἐπὶ προβολῆς ἡγουμένων κρατεί.
Χρὴ δὲ σύνοδον γίνεσθαι τῶν ἐπισκόπων κατὰ τὸν
ὀκτὼ μήνα [ Οκτώβριον] εκάστου έτους, καὶ συνιέ
καὶ τοὺς μὲν μητροπολιτικὸν ἔχοντας δίκαιον παρά
τῷ προσφόρῳ πατριάρχῃ, τοὺς δὲ ἐπισκόπους παρά
τοῖς οἰκείοις μητροπολίταις, ἐφ᾽ ᾧ παρ' αὐτοῖς δια
ζητεῖσθαι τάς τε κανονικὰς αἰτίας, καὶ ὅτε τινές
αὐτῶν τε τῶν ἐπισκόπων, καὶ τῶν κληρικῶν, καὶ
τῶν μοναχῶν, καὶ των ἡγουμένων, καταλέγουσιν,
ὡς παρὰ τοὺς θείους κανόνας τι διαπραττομένων,
κατὰ τὴν τάξιν τῆς οἰκείας δικαιοδοσίας, τούτων
φυλαττομένων οὐ μόνον παρ' αὐτῶν τῶν ἐπισκόπων,
ἀλλὰ καὶ παρὰ τῶν πολιτικῶν ἀρχόντων.
Ὅτι χρὴ τοὺς προσκομίζοντας ἢ τὴν εὐχὴν τοῦ
ἁγίου βαπτίσματος ποιοῦντας ἐκφωνεῖν τὰς εὐχές
καὶ τὴν προσκομιδήν. Ἐπειδὴ τοῦτο καὶ Παύλῳ τῷ
κορυφαίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ τοῖς ἁγίοις διαγο
ρεύεται Πατράσι. Τοὺς δὲ μὴ τοῦτο ποιοῦντας ἱερεῖς
ὑπευθύνους εἶναι τῇ κρίσει τοῦ μεγάλου Θεοῦ, καὶ
μὴ ἐκφεύγειν κίνησιν βασιλικήν.
Δατ. καλενδ. Απρ., Κωνσταντ. βασιλείᾳ Ἰουστι
νιανοῦ λθ', μετὰ τὴν ὑπατείαν..
Τὰ παράτιτλα τοῦ τίς. Δ'.
Τίτλου β' διάταξις γ΄. Πρῶτος ἐστιν ἱερωσύνης
θρόνος ὁ 'Ρώμης, δεύτερος ο Κωνσταντινουπόλεως.
Archiepiscopus primæ Justinians in subjectis Ὁ ἀρχιεπίσκοπος της πρώτης Ἰουστινιανῆς ἐν
sibi provinciis locum obtinet apostolica sedis Bo- ταῖς ὑπ' αὐτὸν ἐπαρχίαις τὸν τύπον ἐπέχει τοῦ
wanæ, et similem liabet sacerdotii graduin episcopus Carthaginis in Africa.
Oportet episcopos, qui jus metropoliticum halent, codem perpetuo frui.
Episcopi debent administrationes corum inspicere, qui provisores in quibusdam venerabilibus
domibus constituti sunt ab iis qui easdem vencrabiles domos exstruxerunt.
ἀποστολικοῦ θρόνου Ρώμης, καὶ τὸν ὄμκον τῆς
ἱερωσύνης βαθμὸν τοῦ ἐπισκόπου [ἴσ. ὁ ἐπίσκοπος]
Καρθαγένης τῆς Ἀφρικῆς.
Χρὴ τοὺς ἐπισκόπους τοὺς ἔχοντας μητροπολιτι
κὸν δίκαιον ἀπολαύειν τούτου διηνεκώς.
Χρὴ τοὺς ἐπισκόπους ἐποπτεύειν τὰς διοικήσεις
τῶν ἔν τισιν εὐαγέσιν οἶκοις καταστάντων προ
νοητῶν τοὺς αὐτῆς εὐαγεῖς οἴκους οικοδομησάντ
των.
Annibalis Pabroti nols.
Intra Les menses. Balsamon ad Numocam.
Photii tit. 1, c. 8, scribit singulare esse ut absente accusatore ejus qui ad episcopatum electus
est. nec accusationem implente, intra tres men -
ses rem definiat is qui episcopum ordinaturus est:
Ἰδικόν ἐστι διὰ τὸ χρήσιμον τῆς χειροτονίας.
(9-10) Prima sacerdotii. Vide Zonar. ad canon.
synodi Constantinop. 1, et ad c. 8 concil. Chalced.
col. 1301–1302page 113 of 129
PG 138:1301Διατυποῖ ἡ διάταξις τί χρὴ πράττειν τὸν ἐπίσκο. που περὶ τῶν εἰς διάδοσιν πτωχῶν, ἡ ἀνάῤῥυσιν τῶν αἰχμαλώτων, ἀπροσώπως τε καὶ ἀνωνύμως καταλειφθέντων. Τὰς τῶν διαδόχων καὶ ἀδιαθέτων ἐπισκόπων, καὶ λοιπῶν ἱερατικῶν προσώπων περιουσίας αἱ κατ' αὐτοὺς ἐκκλησίαι διαδέχονται. Τίτλου τοῦ αὐτοῦ διάταξις θ'. Δεῖ τοὺς οἰκονόμους τῶν ἐκκλησιῶν ἀδεῶς ἐκδικεῖν τὰ περιελθόντα εἰς τὴν βασιλείαν τῶν εὐαγῶν οίκων ἀκίνητα πράγματ τα, καὶ ἀμείψεως τρόπον [σ. τρόπῳ, ἐὰν πρὸς ἕτερον μετέλθωσι πρόσωπον. Σημείωσαι δὲ ὅτι τὸ ἐναντίον φησὶν ἡ διάταξις τοῦ τίτλου μεταγενεστέρα οὖσα. Τίτλου δ' διάταξις α' ἐστὶν ἐν τῷ ῥητῷ ριη'. Χρὴ τοὺς ἐπισκόπους ἅμα τοῖς κτήτορσι τὰς ἀδικίας τῶν ἀρχόντων τῷ βασιλεῖ προσαναφέρειν. Χρὴ τοὺς ἐπισκόπους τὰς κανονικάς ζητήσεις ἅμα τοῖς ἄρχουσι τῶν ἐπαρχιῶν ἐξετάζειν. Ανάγνωθι τὴν δ' διάταξιν τοῦ παρόντος τίτλου. Κωλύει γὰρ τὸν ἄρχοντα εἰς κανονικὴν ἀκρόασιν παραβάλλειν ἑαυτόν. "Εστι δὲ ἐν τῷ ῥητῷ πβ'. Διάταξις κβ' ἐστὶν ἐν τῷ ῥητῷ ρν. Οὐ χρὴ τὸν ἐπίσκοπον συγχωρεῖν βιοκωλυτὴν ἢ λῃσταδιώκτην χρηματίζειν ἐν τόπῳ. Ὅτι οὐ δεῖ τὸν ἐπίσκοπον συγχωρεῖν τοῖς ἄρχουσι τοῖς πολιτικοῖς ἢ στρατιωτικοῖς, ἢ ταῖς τάξεσιν αὐτῶν κωλύειν διαθήκας γενέσθαι, ἡ ἐμφανείας αὐτῶν, ἡ γάμους, ή γαμικάς δωρεάς, ἢ τοὺς τε λευτήσαντας ταφῆς ἀξιωθῆναι, ἢ ἐλθεῖν ἢ [ἰσ. εἰς] Ετερόν τι τοῖς νόμοις οὐκ ἀπαγορευόμενον. Ὅτι οὐ δεῖ μοναστριαν τῶν ἰδίων ἀφέλκεσθαι τόπων. Παρακελεύεται ἡ διάταξις τὰς μοιχευθείσας γυ ναῖκας σωφρονιζομένας εἰς μοναστήριον ἐμβάλλεσθαι, διατυποῦσε τὰ περὶ τῆς ὑποστάσεως αὐ τῶν, εἴτε παῖδας είτε γονεῖς ἔχοιεν, εἴτε καὶ μή. Τίτλου τοῦ αὐτοῦ διάτ. κδ' ἐστὶν ἐν τῷ ῥητῷ ιε'. Κατά ψήφισμα τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν κτητόρων προκειμένων τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων οἱ ἔκδικος τῶν πόλεων προχειριζέσθωσαν. Τίτλου ι' διάταξις β' ἐστὶν ἐν τῷ ῥητῷ κβ'. Ο δι' ἄσκησιν λύων τὸν ἴδιον γάμον τῷ ἀπὸ τελευτῆς ὑπόκειται κάσῳ. Τίτλου ιβ' διάτ. β' ἐστὶν ἐν τῷ ῥητῷ μη'. Οτι χρὴ τὸν ἐπίσκοπον προνοεῖν τοῦ μὴ κωλύεσθαι τὰς σκηνικές βουλομένας τῆς σκηνῆς ἀταλλάτο τε σθαι [ἀπαλλάττεσθαι]. Τίτλου την διάταξις η' κεῖται ἐν τῷ ῥητῷ να'. Οτι χρὴ τοὺς ἐπισκόπους παραφυλάττειν τὰ περὶ τῶν εὐνουχιζομένων.
Διατυποῖ ἡ διάταξις τί χρὴ πράττειν τὸν ἐπίσκο.
που περὶ τῶν εἰς διάδοσιν πτωχῶν, ἡ ἀνάῤῥυσιν
τῶν αἰχμαλώτων, ἀπροσώπως τε καὶ ἀνωνύμως
καταλειφθέντων.
Τὰς τῶν διαδόχων καὶ ἀδιαθέτων ἐπισκόπων, καὶ
λοιπῶν ἱερατικῶν προσώπων περιουσίας αἱ κατ'
αὐτοὺς ἐκκλησίαι διαδέχονται.
Τίτλου τοῦ αὐτοῦ διάταξις θ'. Δεῖ τοὺς οἰκονόμους
τῶν ἐκκλησιῶν ἀδεῶς ἐκδικεῖν τὰ περιελθόντα εἰς
τὴν βασιλείαν τῶν εὐαγῶν οίκων ἀκίνητα πράγματ
τα, καὶ ἀμείψεως τρόπον [σ. τρόπῳ, ἐὰν πρὸς
ἕτερον μετέλθωσι πρόσωπον. Σημείωσαι δὲ ὅτι τὸ
ἐναντίον φησὶν ἡ διάταξις τοῦ τίτλου μεταγενεστέρα
οὖσα.
Τίτλου δ' διάταξις α' ἐστὶν ἐν τῷ ῥητῷ ριη'.
Χρὴ τοὺς ἐπισκόπους ἅμα τοῖς κτήτορσι τὰς ἀδικίας
τῶν ἀρχόντων τῷ βασιλεῖ προσαναφέρειν.
Χρὴ τοὺς ἐπισκόπους τὰς κανονικάς ζητήσεις
ἅμα τοῖς ἄρχουσι τῶν ἐπαρχιῶν ἐξετάζειν.
Ανάγνωθι τὴν δ' διάταξιν τοῦ παρόντος τίτλου.
Κωλύει γὰρ τὸν ἄρχοντα εἰς κανονικὴν ἀκρόασιν
παραβάλλειν ἑαυτόν. "Εστι δὲ ἐν τῷ ῥητῷ πβ'.
Διάταξις κβ' ἐστὶν ἐν τῷ ῥητῷ ρν. Οὐ χρὴ τὸν
ἐπίσκοπον συγχωρεῖν βιοκωλυτὴν ἢ λῃσταδιώκτην
χρηματίζειν ἐν τόπῳ.
Ὅτι οὐ δεῖ τὸν ἐπίσκοπον συγχωρεῖν τοῖς ἄρχουσι
τοῖς πολιτικοῖς ἢ στρατιωτικοῖς, ἢ ταῖς τάξεσιν
αὐτῶν κωλύειν διαθήκας γενέσθαι, ἡ ἐμφανείας
αὐτῶν, ἡ γάμους, ή γαμικάς δωρεάς, ἢ τοὺς τε
λευτήσαντας ταφῆς ἀξιωθῆναι, ἢ ἐλθεῖν ἢ [ἰσ. εἰς]
Ετερόν τι τοῖς νόμοις οὐκ ἀπαγορευόμενον.
Ὅτι οὐ δεῖ μοναστριαν τῶν ἰδίων ἀφέλκεσθαι
τόπων.
Παρακελεύεται ἡ διάταξις τὰς μοιχευθείσας γυναῖκας σωφρονιζομένας εἰς μοναστήριον ἐμβάλ
λεσθαι, διατυποῦσε τὰ περὶ τῆς ὑποστάσεως αὐτῶν, εἴτε παῖδας είτε γονεῖς ἔχοιεν, εἴτε καὶ μή.
Τίτλου τοῦ αὐτοῦ διάτ. κδ' ἐστὶν ἐν τῷ ῥητῷ ιε'.
Κατά ψήφισμα τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν κτητόρων
προκειμένων τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων οἱ ἔκδικος τῶν
πόλεων προχειριζέσθωσαν.
&
Τίτλου ι' διάταξις β' ἐστὶν ἐν τῷ ῥητῷ κβ'. Ο
δι' ἄσκησιν λύων τὸν ἴδιον γάμον τῷ ἀπὸ τελευτῆς
ὑπόκειται κάσῳ.
Τίτλου ιβ' διάτ. β' ἐστὶν ἐν τῷ ῥητῷ μη'. Οτι
χρὴ τὸν ἐπίσκοπον προνοεῖν τοῦ μὴ κωλύεσθαι
τὰς σκηνικές βουλομένας τῆς σκηνῆς ἀταλλάτο
τε σθαι [ἀπαλλάττεσθαι].
Τίτλου την διάταξις η' κεῖται ἐν τῷ ῥητῷ να'.
Οτι χρὴ τοὺς ἐπισκόπους παραφυλάττειν τὰ περὶ
τῶν εὐνουχιζομένων.
Statuit eadem constitutio, quid cpiscopus facere
debeat de iis, quæ pauperibus distribuenda, vel ad
redemptionem captivorum, absque personarum ac
nominum expressione relicta sunt.
In episcoporum, et reliquarum sacerdotalium
personarum, sine successoribus et sine tabulis
decedentium facultatibus, ipsorum ecclesiæ sint
bæredes.
Ejusdem tituli constitutio 9. Oportet œconomos
ecclesiarum impune vindicare res immobiles renerabilium domorum, quæ ad imperatoriam majestatem titulo permutationis pervenerunt, si ad aliam
personam translatæ fuerint. Notabis autem, quod
contrarium dicat constitutio 54, tempore posterior
Til. 3, constitutio 1, quæ in textu est 118
Οportet episcopos una cum possessoribus injustitias præsidum ad imperatorem referre.
Oportet episcopos quæstiones canonicas una cum
provinciarum præsidibus examinare.
Legito constitutionem 4 presentis tituli. Pro -
hibet enim ne præses audientiæ canonicæ semet
ingerat. Et est în textu constitutio 82.
Constitutio 22 est in textu 150. Episcopum permittere non oportet ut aliquis in ullo sit loco violentiæ cohibitor, aut latronum persecutor.
Item, non debet episcopus permittere praesidibus civilibus, aut militaribus, aut corum officiis,
ut prohibeant fleri testamenta, vel ea publicari,
vel nuptias contrahi, vel instrumenta donationum
nuptialium contici, vel defunctos sepultura maxdari, vel ad aliud quidpiam procedi, quod legibus
non sit interdictum.
Item, non debere monastriam suis ex locis abspraki.
Jubet eadem constitutio, debere mulieres adul·
teras, quæ castigandæ sunt, in monasterinm immitci: sanciens, quid de ipsarum substantia ßeri
debeat, sive liberos aut parentes habeant, sive
non habeant.
Tit. ejusdem constitutio 24, quæ est in textu 15.
Per decretum episcopi et possessorum, propositis
sanctis Evangeliis, defensores civitatum constituuntor.
Tit. 10, constitutio 2, quæ est in textu 22. Qui
propter exercitationcin solitariam matrimoninum
suum solvit, ex mortis casu tenetur.
Tit. 12, constit. 2, quæ in textu est 48. Quod
cpiscopus curare debeat, ne prohibeantur scenica
mulieres, siquidem ita velint, a scena discedere.
Tit. 18, constitutio 8, quæ in textu posita est 51.
Quod observare debeant episcopi sancita de iis
qui castrantur.
col. 1303–1304page 114 of 129
PG 138:1303ΤΙΤΛΟΣ Β'. ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ. Α'. Νόμος περὶ τοῦ μὴ ἐκποιεῖσθαι ἢ ἀνταλλάττεσθαι τὰ ἐκκλησιαστικά πράγματα· καὶ τὰ ἑξῆς. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Επιφανίῳ ἀρχιεπισκόπο Κωνσταντινουπόλεως. Πάντα σχεδόν τα νόμιμα τῆς παρούσης ἀνακεφαλαιοῦται καὶ καινίζει διατάξεως, μεταγενεστέρα οὖσα. Αὕτη δὲ τὴν ιζ' τοῦ δευτέρου τίτλου τοῦ πρώτου βιβλίου τοῦ κώδικος Αναστασίου διάταξη ἀναιροῦσε, καὶ ἀποδεχομένη τὴν Λέοντος διάταξιν ιδ' οὖσαν τοῦ αὐτοῦ τίτλου, καὶ ταῖς περιεχομένει; αὐτῇ ποιναῖς ὑποβάλλουσα τους παρὰ τὴν διαγόρευσιν τοῦ δ', τοῦ βουλομένου ἐκποιεῖν ἐγχειροῦντας ἀκίνητα τῶν ἐκκλησιῶν, ἡ ἑτέρων εὐαγῶν οίκων, ἢ μοναστηρίων, ἢ συστημάτων· ἡ γενικὴν ποιεῖται νομοθεσίαν περὶ τῶν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ καὶ τόπῳ διακειμένων ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἱερατικῶν πραγ μάτων, οἷς συναριθμεῖ καὶ τὰς πολιτικές αιτήσεις, κατ' οὐδένα τρόπον ἐκποιηθῆναι, ἢ διηνεκῶς ἐμ φυτεύεσθαι, ἢ κατ' ἰδικὴν ὑποθήκην παρέχεσθαι, ή εἰς ἀλλαγὴν δίδοσθαι, πλὴν μόνω βασιλεῖ δι' ἀναγ καίαν χρείαν. Γινέσθω, φησίν, ἀκινήτων ἱερῶν πραγμάτων πρόσκαιρος εμφύτευσις μέχρι τῆς ζωῆς τοῦ ἐμφυ τευσαμένου, καὶ παίδων αὐτοῦ καὶ ἐκγόνων, ἀλλὰ μὴν καὶ γαμετῆς καὶ ἀνδρὸς, εἰ ῥητῶς τοῦτο συνε φώνησαν, τῆς ἔκτης μοίρας κουφιζομένης τῆς ἀρ χαίας προσόδου. Τὰ τῶν ἐκκλησιῶν καὶ σεπτῶν οίκων προάστεια Τσ. ἐμφυτεύεται], μὴ προσόδων, ἀλλὰ διατιμήσεως τούτων γινομένης, ὅτην συνάγειν δύναται πρότοδον, ἢ ἀποτίμησιν τοῦ προαστείου, εἰ; εἴκοσιν ἔτη διαι ρουμένη· τοσαύτην ο μέλλων αὐτὸ ἐμφυτεύσασθαι Επερωτάσθω πρόσοδον ετησίαν· τὸ κ' μέρος τῆς γινομένης διατιμήσεως τοῦ προαστείου καθομολο γείτω ὁ ἐμφυτευτή; εἰς ἐτησίαν παρέχειν πρός οδον. Αγνωμοσύνη τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος ἐπὶ διε τίαν ἐκτεινομένη λύει τὴν ἐμφύτευσιν. Καὶ περὶ τῶν ἐμπονημάτων ἀπαίτησιν ἀναιρεῖ τῷ ἐμφύτευση. ὑποβάλλουσα αὐτὸν καὶ τὰ αὐτοῦ πράγματα, καὶ κληρονόμους αὐτοῦ, εἰ χεῖρον γένηται τὸ πρᾶγμα, τῇ ἀποκαταστάσει τῆς παλαιᾶς ἔψεω;. Ερειπίων ἱερατικοίς προσηκόντων συστήμασιν, ή τόποις εμφυτευομένων, ὁ ὑπὲρ τούτων ἐν τοῖς τόποις ἀρχιτεκτονῶν, προκειμένων τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων, καὶ παρόντων τῶν διοικητῶν τῶν εὐαγῶν οίκων, καὶ πέντε πρεσβυτέρων, καὶ β' δια κόνων. εἴπερ εὐπορεῖ ὁ οἶκος τοσούτων, ὥστε τὸν λαμβάνοντα τὴν ἐμφύτευσιν κεχρῆσθαι πρὸς οἰκη. δομὴν ταῖς εὑρισκομέναις ὕλαις ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐρει πίοις, τοῖς αὐτοῖς ἐπισυνάπτεσθαι προσώποις εἰς τῶν κινητῶν ἴσ. ἀκινήτων] ἱερατικῶν πραγμάτων ἐμφυτεύσει; οἱ συγχωρεῖ ἡ διάταξις.
TITULUS II.
DE REBUS Et titulis ECCLESIASTICIS.
1. Lcx de eo lata, ut res ecclesiasticæ non alienentur,
aul permulcntur, et quæ deinceps.
Idem imp. Epiphanio archiepiscopo Constantinopolitano.
Omnia propemodum jura præsentis instituti ad
unam quasi summain revocat, et ad regulain dirigit hæve constitutio, ceu tempore posterior exsislens. Siquidem Anastasii constitutionem 17, in
1 tulo 2. primi libri Codicis, abolens, et Leonis
constitutionem 14 ejusdem tituli recipiens, el
pœnis, quæ in ea continentur, subjiciens illos,
qui contra sanctionem alienare tentaut res immobiles ecclesiarum, vel aliarum venerabilium domorum, vel monasteriorum, vel collegiorum, legem quoque generalem promulgat de sitis in qualibet provincia, et quibusvis Jocis, ecclesiaruin et
sacerdotum rebus, inter quas et civiles annonas
numerat: uti scilicet ex nullo inodo alienentur,
vel in emphyleusin perpetuam dentur, vel hypothece specialis titulo præbeantur, vel permutaLionis nomine concedantur, impuratore duntaxat
excepto, cum necessarius usus id postulat.
ΤΙΤΛΟΣ Β'.
ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ.
Α'. Νόμος περὶ τοῦ μὴ ἐκποιεῖσθαι ἢ ἀνταλλάτ
τεσθαι τὰ ἐκκλησιαστικά πράγματα· καὶ τὰ
ἑξῆς.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Επιφανίῳ ἀρχιεπισκόπο
Κωνσταντινουπόλεως.
Πάντα σχεδόν τα νόμιμα τῆς παρούσης ἀνακε
φαλαιοῦται καὶ καινίζει διατάξεως, μεταγενεστέρα
οὖσα. Αὕτη δὲ τὴν ιζ' τοῦ δευτέρου τίτλου τοῦ
πρώτου βιβλίου τοῦ κώδικος Αναστασίου διάταξη
ἀναιροῦσε, καὶ ἀποδεχομένη τὴν Λέοντος διάταξιν
ιδ' οὖσαν τοῦ αὐτοῦ τίτλου, καὶ ταῖς περιεχομένει;
αὐτῇ ποιναῖς ὑποβάλλουσα τους παρὰ τὴν διαγόρευ
σιν τοῦ δ', τοῦ βουλομένου ἐκποιεῖν ἐγχειροῦντας
ἀκίνητα τῶν ἐκκλησιῶν, ἡ ἑτέρων εὐαγῶν οίκων,
ἢ μοναστηρίων, ἢ συστημάτων· ἡ γενικὴν ποιεῖται
νομοθεσίαν περὶ τῶν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ καὶ τόπῳ
διακειμένων ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἱερατικῶν πραγ
μάτων, οἷς συναριθμεῖ καὶ τὰς πολιτικές αιτήσεις,
κατ' οὐδένα τρόπον ἐκποιηθῆναι, ἢ διηνεκῶς ἐμφυτεύεσθαι, ἢ κατ' ἰδικὴν ὑποθήκην παρέχεσθαι, ή
εἰς ἀλλαγὴν δίδοσθαι, πλὴν μόνω βασιλεῖ δι' ἀναγκαίαν χρείαν.
Rerum, inquit, innobilium ail sacerdotes pr
tinentium emphyteusis temporaria flat, usque ad
vitam ejus, qui emphyteusin accepit, et liberoru
ipsius, et nepotuin, atque etiam uxoris et mariti,
siquidem ita express convenerint, sexta pristini
reditus parte relevan Ja.
Ecclesiarum ac venerabilium domorum suburbana
luna non pro quantitate reditus in cuphyleusini
conceduntor; sed eorum æstimatione facta, quan -
tis potest cogi reditus ex suburbani pretio, in
annos viginti distributus, tantum reditum annuum
paciscatur is, qui emphyteusin accepturus est, ac
partem vicesimam factæ suburbani æstimationis
spondeat emphyteuta se annui reditus nomine
prestaturum.
Contumacia non solventis emphyteuticum canonom, si ad biennium sese porrigat, contractum
euphyteuticum solvit. Actionem præterea de emponematum petitione adimit emphyteutæ constitutio, subjiciens et ipsum, et res ipsius, et hæredes, si prædium deterius factum fuerit, prisci slatus restitutioni.
Cum semiruta quædam ad collegia sacra pertinent, vel ipsis locis emphyteuticis inharent, quί
architecti munere in iis locis fungitur, propositis
sacris Evangeliis, et præsentibus religiosarum
domuum administratoribus, et quinque presbyteris,
et duobus diaconis, siquidem sacra domus illa tam
muitos habet, quid p:o eis pendendum sit. statuit:
ita ut qui emphyteusin accipit, ad ædificationem
materiis utatur, quæ in iisdem senirutis reperiuntur. Cæterum continuari personis iisdem sacerdutalium rerum immobilium emphyteuses hæc
constitutio non permittit.
Γινέσθω, φησίν, ἀκινήτων ἱερῶν πραγμάτων
πρόσκαιρος εμφύτευσις μέχρι τῆς ζωῆς τοῦ ἐμφυτευσαμένου, καὶ παίδων αὐτοῦ καὶ ἐκγόνων, ἀλλὰ
μὴν καὶ γαμετῆς καὶ ἀνδρὸς, εἰ ῥητῶς τοῦτο συνεφώνησαν, τῆς ἔκτης μοίρας κουφιζομένης τῆς ἀρ
χαίας προσόδου.
Τὰ τῶν ἐκκλησιῶν καὶ σεπτῶν οίκων προάστεια
Τσ. ἐμφυτεύεται], μὴ προσόδων, ἀλλὰ διατιμήσεως
τούτων γινομένης, ὅτην συνάγειν δύναται πρότοδον,
ἢ ἀποτίμησιν τοῦ προαστείου, εἰ; εἴκοσιν ἔτη διαιρουμένη· τοσαύτην ο μέλλων αὐτὸ ἐμφυτεύσασθαι
Επερωτάσθω πρόσοδον ετησίαν· τὸ κ' μέρος τῆς
γινομένης διατιμήσεως τοῦ προαστείου καθομολο
γείτω ὁ ἐμφυτευτή; εἰς ἐτησίαν παρέχειν πρόςοδον.
Αγνωμοσύνη τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος ἐπὶ διετίαν ἐκτεινομένη λύει τὴν ἐμφύτευσιν. Καὶ περὶ τῶν
ἐμπονημάτων ἀπαίτησιν ἀναιρεῖ τῷ ἐμφύτευση.
ὑποβάλλουσα αὐτὸν καὶ τὰ αὐτοῦ πράγματα, καὶ
κληρονόμους αὐτοῦ, εἰ χεῖρον γένηται τὸ πρᾶγμα,
τῇ ἀποκαταστάσει τῆς παλαιᾶς ἔψεω;.
Ερειπίων ἱερατικοίς προσηκόντων συστήμασιν,
ή τόποις εμφυτευομένων, ὁ ὑπὲρ τούτων ἐν τοῖς
τόποις ἀρχιτεκτονῶν, προκειμένων τῶν ἁγίων
Εὐαγγελίων, καὶ παρόντων τῶν διοικητῶν τῶν
εὐαγῶν οίκων, καὶ πέντε πρεσβυτέρων, καὶ β' δια
κόνων. εἴπερ εὐπορεῖ ὁ οἶκος τοσούτων, ὥστε τὸν
λαμβάνοντα τὴν ἐμφύτευσιν κεχρῆσθαι πρὸς οἰκη.
δομὴν ταῖς εὑρισκομέναις ὕλαις ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐρει
πίοις, τοῖς αὐτοῖς ἐπισυνάπτεσθαι προσώποις εἰς
τῶν κινητῶν ἴσ. ἀκινήτων] ἱερατικῶν πραγμάτων
ἐμφυτεύσει; οἱ συγχωρεῖ ἡ διάταξις.
col. 1305–1306page 115 of 129
PG 138:1305Ὁ εὐσούφρουκτον Ιερατικών λαμβάνων πράγμα εὔπορος ἔστω, καὶ ἕτερον ἔμοιον πράγμα δωρείσθω τῷ εὐαγεῖ οἴκῳ· ὥστε ἑκάτερον μετὰ τὴν αὐτοῦ τελευτήν κατά δεσποτείαν ἐπανελθεῖν εἰς τὸν σεπτὸν οἶχον. Ο τολμήσας ἀκίνητον ἱερατικὴν πράγμα ἀγοράσαι τῶν τιμημάτων καὶ τοῦ πράγματος ἀποστερεῖται, ἀναδιδοὺς καὶ τοὺς καρποὺς τοῦ μέσου χρόνου, τῶν πεπρακότων οἰκονόμων τε και διοικη τῶν τοῖς κοιναῖς ὑποβαλλομένων τῆς διατάξεως Λέοντος. Ο κατὰ δωρεάν λαβὼν πρὸς τῷ μὴ ἀπολοῦνται τοῦ ἑωρηθέντος καὶ ἕτερον παραπλήσιον ἀποδώσει. Ὁ κατ' ἐνα λαγήν κτησάμενος, καὶ ὁ ἔλαβεν ἀνα δώσει, καὶ τοῦ δοθέντο: ἐκπετεῖται. Ο εἰς ἰδικὴν ὑποθήκην λαβὼν τοῦ χρέους καὶ τῆς ὑποθήκης ἐκπίπτει. Οἱ δὲ προειρημένοι πάντες τὰς προσφόρους αγω τὰς κατὰ τῶν συναλλαξάντων αὐτοῖς οἰκονίμων καὶ ξ οικητῶν δύνανται κινεῖν, καὶ τὸ ἀζήμιον ἑαυτοῖς περιποιεῖν. Οὐ κωλύεται ὁ εὐαγής οἶκος ἐπὶ γενικῇ ὑποθήκη δανείζεσθαι. Ο διηνεκῶς ἐμφυτευσά ενός, ἐκπίπτων του πράγματος, μένει τῷ κανόν: τῆς ἐμφυτεύσεως διη νεχῶς ὑποκείμενος. Ο τα ελλίων τοῖς εἰρημένοις ὑπουργήσας συν αλλάγματιν αειφυγια ζημιούται, μηδὲ ἐκ θείων τύπων προσδοκῶν ἐπάνοδον. Οι άρχοντες τοιαῦτα ὑπαγορευθῆναι ἡ πραχθῆναι παρ' αὐτοῖς ἀνεχόμενοι συμβόλαια ἀρχῆς τε καὶ ἐξουσίας ἐκπίπτουσι, καὶ δημεύσει καθυποβάλλονται. Τὰ ἱερὰ σκεύη ἐπὶ μόνῃ ἀναβλύσει αἰχμαλώτων ἐκποιείσθω, τῶν παραβαινόντων ταῖς ποιναῖς ὑπο βαλλομένων τῆς Λέοντος διατάξεως. Τὰ ἐκ τῆς διατάξεως κεκωλυένα οὐδὲ διὰ πραγ ματικού τύπου δύναται τις κατορθώσει, τοῦ ὑπαγορεύοντος καὶ τῶν προσδεχομένων ἀρχόντων ποινὴν ἀνὰ ν' χρυσίου λιτρῶν ἀπαιτουμένων, τοῦ ὑπουργήσαντος ταβελλίωνος ταῖς ποιναῖς υποβαλλομένου τῆς διατάξεως Λέοντος, τῶν τε Επισκόπων καὶ διοικητῶν καὶ οἰκονόμων, εἰ τὸν τοιοῦτον δέξονται τύπου, περὶ τὴν ἱερωσύνην κινδυνευόντων. Οἱ διοικηταὶ καὶ οἰκονόμοι τῶν εὐαγῶν οἴκων τε καὶ συστημάτων ἄκοντες μισθώσεις ἢ ἐμφυτεύσεις τῶν ἱερατικῶν ἀκινήτων πραγμάτων ή πρατο τέσθωσαν, μηδὲ θετός τιν περὶ τούτου πορισθείη τύπος. Μὴ ἐκποιείσθω μοναστήριον, ἐν ᾧ θυσιαστήριόν ἐστιν, ἢ λειτουργία γέγονεν, ἐφ᾽ ᾧ εἰς ιδιωτικών μετατιθέναι. Επεί τοί γε ὁ ἀγοράσας ἐκπίπτει τῶν τιμημάτων, τῆς ἐκκλησίας τῷ ἀρχαίῳ σχήματι ἀποδιδούσης τὸ ἐκποιηθέν μοναστήριον, ἀργούσης ὑποθήκης. Απορον κτησιν μηδὲ κατὰ δω εάν λαμβανέτω εὐαγής οἶκος. Εἰ δὲ ἔλαβον, αζημίως ἀφιστάσθω,
Ὁ εὐσούφρουκτον Ιερατικών λαμβάνων πράγμα
εὔπορος ἔστω, καὶ ἕτερον ἔμοιον πράγμα δωρείσθω
τῷ εὐαγεῖ οἴκῳ· ὥστε ἑκάτερον μετὰ τὴν αὐτοῦ
τελευτήν κατά δεσποτείαν ἐπανελθεῖν εἰς τὸν σεπτὸν
οἶχον.
Ο τολμήσας ἀκίνητον ἱερατικὴν πράγμα αγοράσαι τῶν τιμημάτων καὶ τοῦ πράγματος αποστε
ρεῖται, ἀναδιδοὺς καὶ τοὺς καρποὺς τοῦ μέσου
χρόνου, τῶν πεπρακότων οἰκονόμων τε και διοικη
τῶν τοῖς κοιναῖς ὑποβαλλομένων τῆς διατάξεως
Λέοντος.
Ο κατὰ δωρεάν λαβὼν πρὸς τῷ μὴ ἀπολοῦνται
τοῦ ἑωρηθέντος καὶ ἕτερον παραπλήσιον ἀποδώσει.
Ὁ κατ' ἐνα λαγήν κτησάμενος, καὶ ὁ ἔλαβεν ἀναδώσει, καὶ τοῦ δοθέντο: ἐκπετεῖται.
Ο εἰς ἰδικὴν ὑποθήκην λαβὼν τοῦ χρέους καὶ τῆς
ὑποθήκης ἐκπίπτει.
Οἱ δὲ προειρημένοι πάντες τὰς προσφόρους αγωτὰς κατὰ τῶν συναλλαξάντων αὐτοῖς οἰκονίμων καὶ
ξ οικητῶν δύνανται κινεῖν, καὶ τὸ ἀζήμιον ἑαυτοῖς
περιποιεῖν.
Οὐ κωλύεται ὁ εὐαγής οἶκος ἐπὶ γενικῇ ὑποθήκη
δανείζεσθαι.
Ο διηνεκῶς ἐμφυτευσά ενός, ἐκπίπτων του
πράγματος, μένει τῷ κανόν: τῆς ἐμφυτεύσεως διηνεχῶς ὑποκείμενος.
Ο τα ελλίων τοῖς εἰρημένοις ὑπουργήσας συναλλάγματιν αειφυγια ζημιούται, μηδὲ ἐκ θείων
τύπων προσδοκῶν ἐπάνοδον.
Οι άρχοντες τοιαῦτα ὑπαγορευθῆναι ἡ πραχθῆναι
παρ' αὐτοῖς ἀνεχόμενοι συμβόλαια ἀρχῆς τε καὶ
ἐξουσίας ἐκπίπτουσι, καὶ δημεύσει καθυποβάλ
λονται.
Τὰ ἱερὰ σκεύη ἐπὶ μόνῃ ἀναβλύσει αἰχμαλώτων
ἐκποιείσθω, τῶν παραβαινόντων ταῖς ποιναῖς ὑποβαλλομένων τῆς Λέοντος διατάξεως.
Τὰ ἐκ τῆς διατάξεως κεκωλυένα οὐδὲ διὰ πραγ
ματικού τύπου δύναται τις κατορθώσει, τοῦ ὑπαγορεύοντος questoros, καὶ τῶν προσδεχομένων
ἀρχόντων ποινὴν ἀνὰ ν' χρυσίου λιτρῶν ἀπαιτου
μένων, τοῦ ὑπουργήσαντος ταβελλίωνος ταῖς ποιναῖς
υποβαλλομένου τῆς διατάξεως Λέοντος, τῶν τε
Επισκόπων καὶ διοικητῶν καὶ οἰκονόμων, εἰ τὸν
τοιοῦτον δέξονται τύπου, περὶ τὴν ἱερωσύνην κινδυνευόντων.
Οἱ διοικηταὶ καὶ οἰκονόμοι τῶν εὐαγῶν οἴκων τε
καὶ συστημάτων ἄκοντες μισθώσεις ἢ ἐμφυτεύσεις
τῶν ἱερατικῶν ἀκινήτων πραγμάτων ή πρατο
τέσθωσαν, μηδὲ θετός τιν περὶ τούτου πορισθείη
τύπος.
Μὴ ἐκποιείσθω μοναστήριον, ἐν ᾧ θυσιαστήριόν
ἐστιν, ἢ λειτουργία γέγονεν, ἐφ᾽ ᾧ εἰς ιδιωτικών
μετατιθέναι. Επεί τοί γε ὁ ἀγοράσας ἐκπίπτει
τῶν τιμημάτων, τῆς ἐκκλησίας τῷ ἀρχαίῳ σχήματι
ἀποδιδούσης τὸ ἐκποιηθέν μοναστήριον, ἀργούσης
ὑποθήκης.
Απορον κτησιν μηδὲ κατὰ δω εάν λαμβανέτω
εὐαγής οἶκος. Εἰ δὲ ἔλαβον, αζημίως ἀφιστάσθω,
Qui utendi fruendi causa rem ecclesiasticam
accipit, locuples esto, et aliam rem similem religiosæ domui donato: ita ut utraque, post mortem
ejus, ratione proprietatis ad venerabilem domum
redeat.
Qui ecclesiasticam rem immobilem ausus fuerit
cmere, tam pretium, quam ipsam rem amittit,
tiam nelii temporis fructus restituens, reconomis et administratoribus, qui vendidere, pœnis
constitutionis Leonianæ subjiciendis.
Qui titulo donationis accepit, præterquam quod
re donata non fruetur, ctiam alteram illi similem
praestabit.
Qui titulo permutationis acquisivit, tam quod
accepit, restituet, quam quod dedit, amittet.
Qui specialis hypothecæ titulo accepit, tam credito, quam hypotheca excidet,
Cæterum oinnes hi, qui prædicti sunt, actiones
competentes adversus œconomos et administratores, qui cum eis contraxerunt, movere possunt,
et indemnitati sur consulere.
Venerabilis domus sub, hypotheca generali muluum sumere non prohibetur.
Qui emphyteusin accepit in perpetuum, ipsam
rem amittit, et canoni emphyteuscos subjectus in
perpetuum inanet.
Tabellio, qui ad contractus indicatos operam
suam locavit, exsilio perpetuo multatur, ne quidem ex sacris sanctionibus reditum sperans
Præsides, qui ejusmodi apud se instrumenta
dictari, vel actis inseri patiuntur, tam magistra -
tim, quam dignitatem amittunt et bonorum publicationi subjiciuntur.
Vasa sacra duntaxat ad captivorum redemptio -
nein alienantur, legis violatoribus penis Leon'aut
constitutionis subjiciendis.
Quæ hac constitut. prohibita sunt, ne quidem
per sanctionein pragmaticam aliquis facere potes!:
quæstore sanctionem dictante, atque præsidibus
qui eam recipiunt panam 50 lib. solventibus, et
tabellione, qui operam suam accommodaverit, constitut, Leonian penis subjiciendo, episcopis antein, et administratoribus, et acconomis, si sanctionem ejusmodi receperint, amittendi sacerdoti
periculum incurrentibus.
Administratores el economi venerabilium domorum et collegiorum inviti locationes aut emphyteuses ecclesiasticarum rerum immobilium nou
faciant, ne quidem si de his alicui saera sanctio
concessa fuerit.
Monasterium ne alienator, in quo est altare, val
in quo sacrum ministerium factum est, ut in førmam privatam redigatur. Nam alioquin et is, qui
comparavit, pretium datum amittit, ipsa ecclesia
formæ pristinæ monasterium alienatus; restituente,
et hypotheca cessat.
Prælium sterile ne quidem per donationcu
accipiat religiosa domus. Sin acceperit, absque
col. 1307–1308page 116 of 129
PG 138:1307μὴ ἀναδιδοὺς τὰ ὡς εἰκὸς ὑπὲρ τούτου αὐτῷ παρα σχεθέντα. Κινοῦσι γὰρ οἱ δεδωκότες της προσφόρους ἀγωγὰς κατὰ τῶν συναλλαξάντων προνοητῶν καὶ διοικητών. Οὐ μόνον τοῖς ἱερεῦσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς πολιτικοῖς καὶ στρατιωτικοῖς ἄρχουσιν ἡ παραφυλακή δέδοται τῆς διατάξεως, παντή; δυναμένου τῶν παραβαινόν των αὐτὴν κατηγορεῖν. Σημείωσαι κανόνα, ὅτι τὰ κοινῇ καὶ εὐαγῆ, καὶ ἐπὶ τῆς πάντων ὠφελεία; νομοθετηθέντα μάλλον κρι τεῖν χρή· εἰ γὰρ τὰ κατά τινων σπουδὴν ἐπὶ πε ραφθορᾷ τῶν κοινῶν γενόμενα νόμων, καὶ ὅτι τὰ ἰδικῶς προκείμενα αὐτῇ οὐ περιεργάζηται ή διά ταξις, οὐδὲ κατά τινα καινίζει τρόπον. Εγράφη πρὸ ιζ' καλανδών Μπίων, υπατεία Βελισαρίου τὸ ιβ'. Β'. Περὶ διαφόρων εκκλησιαστικών κεφαλαίων. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Πέτρῳ ἐπάρχῳ πραιτωρίων. Πολλῶν καὶ διαφόρων νόμων. Μηδεὶς τῆς ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως τῶν ἐν αὐτῇ καὶ τῇ αὐτῆς ἐνορία ιδρυμένων σεπτών οίκων ἢ ξενώνων, ἐξῃρημένων τῶν εὐαγῶν μοναστηρίων, πράγμα ἀκίνητον, ἢ πολιτικήν σίτησιν, γεωργικὸν ἀνδράποδον πιπρασκέτω ἡ δωρείσθω, ή ὁπωσοῦν ἐκποιείσθω, μόνης τῆς ἀνταλλαγῆς πρὸς βασιλικὴν οἰκίαν ἐπιτετραμμένης, κεκωλυμένων τῶν λεγομένων παροικιών. Εμφύτευσις παρὰ τῆς αὐτῆς ἁγιωτάτης ἐκκλησίας καὶ τῶν ὑπ' αὐτὴν σεπτῶν οίκων γινέσθω, μόνον εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ λαμβάνοντος καὶ ἄλλων δύο ἐφεξῆς αὐτοῦ διαδόχων, τῆς ἐκτης μοίρας κου φιζομένης τοῦ ὑφεστῶτος κανόνος. Εἰ δὲ προάστειον ἐστι τὸ εἰς ἐμφύτευσιν παρε χόμενον, πρόσοδον ἔχον· ἐπὶ ὁλοκλήρῳ τῷ κανόνι, ή καὶ μετὰ προσθήκης ἐκδιδόσθω. Μὴ οὔση; δὲ προσόδου, οι διοικηταὶ τῶν αὐτῶν σεπτῶν οίκων ἐπὶ ῥητῇ ποσότητι, εἰ βούλονται, ἐπιδιδότωσαν. Τοῦ δὲ εἰς ἐμφύτευσιν δοθέντος κατά τινα τρό που εἰς βασιλικόν πρόσωπον, ἢ εἰς πόλιν, ἢ εἰς ταμιείον, ἢ εἰς βουλευτήριον, ἢ ἄλλον εὐαγή οἶκον περιερχόμενον, ἐξέστω τοῖς δεδωκόσιν αὐτὸ εἰς ἐμφύτευσιν, ἢ προσίεσθαι καὶ ἐπ' αὐτοῖς τὴν ἐμ φύτευσιν, ἢ ἀνατρέπειν αὐτήν. Τὰ δὲ ἐρείπια ἃ μὴ δύνανται ἀνοικοδομήσει, παρ εχέτωσαν τοῖς βουλομένοις εἰς διηνεκή εμφύτευσιν ἐπὶ τρία μέρη τῶν στεγονομίων, ἅτινα ἐστώτων ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς οἰκήμασι συνήγετο· ἐξ ἀρχῆς μέντοι τοῦ συναλλάγματος. Εἰ δὲ βούλεται ὁ ἐμφυτευτής, μετὰ τὸ κτίσαι, ὁρισθῆναι τὸν ἐμφυτευτικὸν κανόνα ἥμισυ μέρος τῶν μετὰ τὸ κτίσαι αθροιζομένων ολα κιῶν, παρεχέτω λόγῳ ἐμφυτεύσεως, χρώμενος προς οἰκοδομὴν, ἀκίνητον πράγμα, τῶν αὐτῶν εὐαγῶν οἴκων ταῖς εὑρισκομέναις ἐν αὐτοῖς ὕλαις. Ο εἰς χρήσιν λαμβάνων ἀκίνητον πράγμα τῶν
damno relinquat, non redditis iis, quæ (cent con- μὴ ἀναδιδοὺς τὰ ὡς εἰκὸς ὑπὲρ τούτου αὐτῷ παραsentaneum est) pro eo sunt ipsi data. Nam qui dodere, competentes actiones movent adversus curatores et administratores, qui cum ipsis contraxerunt.
Non modo pontificibus, verum etiam civilibus et
militaribus magistratibus constitutionis hujus observatio commissa est, quolibet habente potestatem violatores ejus accusandi.
Nota regulain, quod ea, quæ in commune, et
religiose, et ad omnium utilitatem sunt promulgata, potius valere debeant, quam quæ studio
quorumdam ad publicarum legum corrup:elam
facta sunt: ac preterea, quod ipsa consti:utio curiose non inquirat in ea, quæ specialite: ei proposita non sunt; et quod illa nullo modo innovet.
Data. d. svit Klen.las Maius, post consulatum
Belisarii anno secumulo.
Il. De diversis capitulis ecclesiasticis.
Idem imp. Petro P. P. Cum plures et diversæ leges,
et catera.
Nemo ecclesiæ Constantinopolitana, vel tan
Constantinopoli, quam in ejus (erritorio sitarum
venerabilium domorum, vel xenonum (exceptis
venerabilibus monasteriis) rem immobilem, aut
civilem annonam, aut rusticum mancipium dietrahat, aut donet, aut quocunque.modo aljenet,
sola permutatione ad domum augustalem permissa, prohibitis iis, quæ jura colonaria vocantur.
Emphyteusis ab eadem sanctissima ecclesia, et
subjectis ei venerabilibus domibus duntaxat in
personam accipientis, et alios deinceps duos ejus
successores flat, sexta canonis subsistentis parte
relevanda.
Si vero suburbanum est, quod in emphyteusin
datur, et reditum habet, sub prestatione solidi
canonis, aut etiam cum accessione locator. Sin
reditus nullus est, carumdem venerabilium domorum administratores sub certa quantitate, si
velint, concedant.
Cum id, quod in emphyteusin datur, per modum aliquem ad personam imperatoris, vel ad
aliquam civitatem, vel ad fiscum, vel ad curiam,
vel ad aliam domum religiosam pervenit, licitum
¡is esto, qui concesserunt in emphyteusin, uti vel
ipsis rem relinquant, vel emphyteusin rescindant.
Semiruta, quæ religiosa domus ædificare non
possunt, in perpetuam emphyteusin concedant recipere volentibus, sub præstatione tertiæ pensionum
partis, quæ integris adhuc edifciis, de iisdem colligebantur; eaque pars tertia statim ab initio contractus cedat. Sin mavult emphyteuta postquam
dilicaverit ipse statui nomine canonis emphyteutici partem dimidium pensionum, quæ post absolutum ædificium colliguntur: sane hoc ipsum cinphyteuseos nomine solvat, et utatur ad ædificium
illis materiis, quæ in semirutis reperiuntur.
Qui rem immobilem venerabilium domorum
σχεθέντα. Κινοῦσι γὰρ οἱ δεδωκότες της προσφόρους
ἀγωγὰς κατὰ τῶν συναλλαξάντων προνοητῶν καὶ
διοικητών.
Οὐ μόνον τοῖς ἱερεῦσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς πολιτικοῖς
καὶ στρατιωτικοῖς ἄρχουσιν ἡ παραφυλακή δέδοται
τῆς διατάξεως, παντή; δυναμένου τῶν παραβαινόντων αὐτὴν κατηγορεῖν.
Σημείωσαι κανόνα, ὅτι τὰ κοινῇ καὶ εὐαγῆ, καὶ
ἐπὶ τῆς πάντων ὠφελεία; νομοθετηθέντα μάλλον κρι
τεῖν χρή· εἰ γὰρ τὰ κατά τινων σπουδὴν ἐπὶ πε
ραφθορᾷ τῶν κοινῶν γενόμενα νόμων, καὶ ὅτι τὰ
ἰδικῶς προκείμενα αὐτῇ οὐ περιεργάζηται ή διάταξις, οὐδὲ κατά τινα καινίζει τρόπον.
Εγράφη πρὸ ιζ' καλανδών Μπίων, υπατεία Βε
λισαρίου τὸ ιβ'.
Β'. Περὶ διαφόρων εκκλησιαστικών κεφαλαίων.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Πέτρῳ ἐπάρχῳ πραιτωρίων.
Πολλῶν καὶ διαφόρων νόμων.
Μηδεὶς τῆς ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως
τῶν ἐν αὐτῇ καὶ τῇ αὐτῆς ἐνορία ιδρυμένων σεπτών
οίκων ἢ ξενώνων, ἐξῃρημένων τῶν εὐαγῶν μοναστη
ρίων, πράγμα ἀκίνητον, ἢ πολιτικήν σίτησιν,
γεωργικὸν ἀνδράποδον πιπρασκέτω ἡ δωρείσθω, ή
ὁπωσοῦν ἐκποιείσθω, μόνης τῆς ἀνταλλαγῆς πρὸς
βασιλικὴν οἰκίαν ἐπιτετραμμένης, κεκωλυμένων τῶν
λεγομένων παροικιών.
Εμφύτευσις παρὰ τῆς αὐτῆς ἁγιωτάτης εκκλη
σίας καὶ τῶν ὑπ' αὐτὴν σεπτῶν οίκων γινέσθω,
μόνον εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ λαμβάνοντος καὶ ἄλλων
δύο ἐφεξῆς αὐτοῦ διαδόχων, τῆς ἐκτης μοίρας κου
φιζομένης τοῦ ὑφεστῶτος κανόνος.
Εἰ δὲ προάστειον ἐστι τὸ εἰς ἐμφύτευσιν παρεχόμενον, πρόσοδον ἔχον· ἐπὶ ὁλοκλήρῳ τῷ κανόνι, ή
καὶ μετὰ προσθήκης ἐκδιδόσθω. Μὴ οὔση; δὲ
προσόδου, οι διοικηταὶ τῶν αὐτῶν σεπτῶν οίκων
ἐπὶ ῥητῇ ποσότητι, εἰ βούλονται, ἐπιδιδότωσαν.
Τοῦ δὲ εἰς ἐμφύτευσιν δοθέντος κατά τινα τρό
που εἰς βασιλικόν πρόσωπον, ἢ εἰς πόλιν, ἢ εἰς
ταμιείον, ἢ εἰς βουλευτήριον, ἢ ἄλλον εὐαγή οἶκον
περιερχόμενον, ἐξέστω τοῖς δεδωκόσιν αὐτὸ εἰς
ἐμφύτευσιν, ἢ προσίεσθαι καὶ ἐπ' αὐτοῖς τὴν ἐμφύτευσιν, ἢ ἀνατρέπειν αὐτήν.
Τὰ δὲ ἐρείπια ἃ μὴ δύνανται ἀνοικοδομήσει, παρ
εχέτωσαν τοῖς βουλομένοις εἰς διηνεκή εμφύτευσιν
ἐπὶ τρία μέρη τῶν στεγονομίων, ἅτινα ἐστώτων ἐπὶ
τοῖς αὐτοῖς οἰκήμασι συνήγετο· ἐξ ἀρχῆς μέντοι
τοῦ συναλλάγματος. Εἰ δὲ βούλεται ὁ ἐμφυτευτής,
μετὰ τὸ κτίσαι, ὁρισθῆναι τὸν ἐμφυτευτικὸν κανόνα
ἥμισυ μέρος τῶν μετὰ τὸ κτίσαι αθροιζομένων ολα
κιῶν, παρεχέτω λόγῳ ἐμφυτεύσεως, χρώμενος προς
οἰκοδομὴν, ἀκίνητον πράγμα, τῶν αὐτῶν εὐαγῶν
οἴκων ταῖς εὑρισκομέναις ἐν αὐτοῖς ὕλαις.
Ο εἰς χρήσιν λαμβάνων ἀκίνητον πράγμα τῶν
col. 1309–1310page 117 of 129
PG 138:1309αὐτῶν εὐαγῶν οίκων παρ' αὐτὰ [ἰσ. παραυτίκα] διδότω αὐτοῖς εἰς δεσποτείαν πράγμα ὁμοίας προς όδου τε καὶ συντελείας, ἐφ᾽ ᾧ μετὰ τὴν αὐτοῦ τε λευτὴν ἢ τὸν ὁριζόμενον χρόνον μὴ ὑπερβαίνοντα τὴν τούτου ζωὴν καὶ τὸ δοθὲν αὐτῷ περιελθεῖν εἰς τὸν εὐαγέστατον οἶχον. Αἱ μισθώσεις τῶν εἰρημένων σεπτῶν οίκων μὴ ὑπερβαινέτωσαν τριακονταετίαν. Εἰ δεῖται χρημάτων εἷς τῶν εὐαγῶν οἴκων εἰς δημοσίαν ἢ εἰς ἄλλην χρείαν, διδόσθω ἀκίνητον πρᾶγε μα εἰς ἰδικὸν ἐνέχυρον, ἵνα ὁ δανειστής, πληρούμενος ἐξ αὐτοῦ τὸ κεφάλαιον καὶ τοὺς ἀπὸ τετάρτου ἑκατοστῆς τόκους, ἀναδώσει τὸ ἐνέχυρον. Αἱ ἐμφυτεύσει; καὶ αἱ ὑπὲρ πενταετίαν μισθώσεις παρὰ γνώμην τοῦ ἀρχιεπισκόπου ἢ τῶν προς στώτων τῶν εὐαγῶν οίκων μή προβαινέτωσαν. Δεῖ γὰρ ομνύειν τοὺς οἰκονόμους και χαρτουλαρίους ὡς οὐδεμίαν περιγραφὴν ἔχει τὸ συνάλλαγμα. Τούτων δὲ μὴ ὄντων, τοὺς προεστῶτας τῶν εὐαγῶν οίκων προκειμένων τῶν ἁγίων Ευαγγελίων ποιεῖσθαι τὸ συνάλλαγμα, τοῦ αὐτοῦ ἐγγραφομένου ἐν τοῖς προτού σε συμβολαίοις. Μηδεὶς τῶν τρακτευτῶν ἢ διοικούντων τὰ πράγ ματα τῶν σεπτῶν οίκων, ἢ συγγενὴς αὐτῶν ἢ ἀγο χιστής, εμφυτεύσεις ἢ ὑποθήκας τῶν αὐτῶν σεπτών οίκων λαμβανέτω δι' ἑαυτοῦ ἢ παρενθέτου προσώπου. Επεί τοί γε, αὐτοῦ λαμβάνοντος καὶ τῶν οἰκονόμων καὶ χαρτουλαρίων, τὰς οὐσίας οἱ σεπτοὶ ἐκδικοῦσιν οἶκοι. Ἐπὶ τοῖς ἀκινήτοις πράγμασι τῶν ἐν ἐπαρχίας διακειμένων ἐκκλησιῶν, καὶ σεπτῶν εὐσεβῶν οίκων, καὶ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ πανταχοῦ ἱδρυ μένων μοναστηρίων, προβαίνει διηνεκής ἐμφύτευσις, κρατούντων ἐπ᾿ αὐτῇ πάντων τῶν εἰρημένων ἐπὶ ταῖς ἐμφυτεύσεσι ταῖς ἐκ τῶν ἐκκλησιῶν τῆς βασιλευούσης πόλεως ὁ διδομέναις. 'Ανάγνωθι κε φάλαιον β' τῆσδε τῆς διατάξεως. Ἐὰν μία τῶν εἰρημένων ἐκκλησιῶν ἢ σεπτῶν οἱ κων δεῖται χρημάτων εἰς καταβολὴν δημοσίων, ἢ εὐλύρτωσιν χρέους, καὶ μὴ ἔχει κινητά πράγματα, ἀφ' ὧν δυνατὸν λυθῆναι τὸ ἔφλημα, διδόσθω ἀκίνητον πράγμα εἰς ἰδικὸν ἐνέχυρον τῷ δανειστῇ, ἵνα ἐξ αὐ τοῦ τὸ χρέος, καὶ τοὺς ἀπὸ τετάρτου ἑκατοστῆς κλη ρωθῇ τόκους. Εἰ δὲ τοιοῦτον ἐνέχυρον μή ἐστιν ἱκαν νὸν ἐπιλύσαι τὸ χρέος, πράσεως αζημίως συνισταμένης παρὰ τοῖς προσφόροις πατριάρχαις τε καὶ μητροπολίταις, καὶ ἐπισκόποις, ομνύτωσαν οἱ τῶν εὐαγῶν οἴχων διοικηταί, ὡς οὐκ ἔστιν ἕτερος τρόπος διαλύων τὸ χρέος· καὶ φανερούτωσαν την ποσότητα τῶν ὀφειλομένων, καὶ οὕτω προβαινέτω ἡ πρᾶσις ἀκινήτου πράγματος, δημοσίων προγραμμάτων ἐπὶ κι ἡμέρας προτιθεμένων, καὶ προτρεπόντων τους αγοράζειν βουλομένους, ἵνα ὁ πλέον παρέχων προ τιμηθῇ. Τούτων δὲ προϊόντων, γινέσθω ἡ πρᾶσι; καὶ τὸ τίμημα ὁ ἀγοραστής καταβαλλέτω τῷ δανειστῇ καὶ τοῦτο ῥητῶ; ἐγγράφου μεθ' ὅρκου ἐν τῇ
αὐτῶν εὐαγῶν οίκων παρ' αὐτὰ [ἰσ. παραυτίκα] utendan fruendam accipit, statin det cis jure proδιδότω αὐτοῖς εἰς δεσποτείαν πράγμα ὁμοίας προςόδου τε καὶ συντελείας, ἐφ᾽ ᾧ μετὰ τὴν αὐτοῦ τε
λευτὴν ἢ τὸν ὁριζόμενον χρόνον μὴ ὑπερβαίνοντα
τὴν τούτου ζωὴν καὶ τὸ δοθὲν αὐτῷ περιελθεῖν εἰς
τὸν εὐαγέστατον οἶχον.
Αἱ μισθώσεις τῶν εἰρημένων σεπτῶν οίκων μὴ
ὑπερβαινέτωσαν τριακονταετίαν.
Εἰ δεῖται χρημάτων εἷς τῶν εὐαγῶν οἴκων εἰς
δημοσίαν ἢ εἰς ἄλλην χρείαν, διδόσθω ἀκίνητον πρᾶγε
μα εἰς ἰδικὸν ἐνέχυρον, ἵνα ὁ δανειστής, πληρού
μενος ἐξ αὐτοῦ τὸ κεφάλαιον καὶ τοὺς ἀπὸ τετάρτου
ἑκατοστῆς τόκους, ἀναδώσει τὸ ἐνέχυρον.
Αἱ ἐμφυτεύσει; καὶ αἱ ὑπὲρ πενταετίαν μισθώ
σεις παρὰ γνώμην τοῦ ἀρχιεπισκόπου ἢ τῶν προςστώτων τῶν εὐαγῶν οίκων μή προβαινέτωσαν. Δεῖ
γὰρ ομνύειν τοὺς οἰκονόμους και χαρτουλαρίους ὡς
οὐδεμίαν περιγραφὴν ἔχει τὸ συνάλλαγμα. Τούτων
δὲ μὴ ὄντων, τοὺς προεστῶτας τῶν εὐαγῶν οίκων
προκειμένων τῶν ἁγίων Ευαγγελίων ποιεῖσθαι τὸ
συνάλλαγμα, τοῦ αὐτοῦ ἐγγραφομένου ἐν τοῖς προτού
σε συμβολαίοις.
Μηδεὶς τῶν τρακτευτῶν ἢ διοικούντων τὰ πράγ
ματα τῶν σεπτῶν οίκων, ἢ συγγενὴς αὐτῶν ἢ ἀγο
χιστής, εμφυτεύσεις ἢ ὑποθήκας τῶν αὐτῶν σεπτών
οίκων λαμβανέτω δι' ἑαυτοῦ ἢ παρενθέτου προσώπου.
Επεί τοί γε, αὐτοῦ λαμβάνοντος καὶ τῶν οἰκονόμων
καὶ χαρτουλαρίων, τὰς οὐσίας οἱ σεπτοὶ ἐκδικοῦσιν
οἶκοι.
Ἐπὶ τοῖς ἀκινήτοις πράγμασι τῶν ἐν ἐπαρχίας
διακειμένων ἐκκλησιῶν, καὶ σεπτῶν εὐσεβῶν οίκων,
καὶ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ πανταχοῦ ἱδρυ
μένων μοναστηρίων, προβαίνει διηνεκής εμφύτευ·
σις, κρατούντων ἐπ᾿ αὐτῇ πάντων τῶν εἰρημένων
ἐπὶ ταῖς ἐμφυτεύσεσι ταῖς ἐκ τῶν ἐκκλησιῶν τῆς
βασιλευούσης πόλεως ὁ διδομέναις. 'Ανάγνωθι κεφάλαιον β' τῆσδε τῆς διατάξεως.
prietatis rem consimilis reditus et collationis, nt
post ejus mortem, vel post definitum tempus, quo:l
tamen ejus vitam non excedit, etiam ipsa res data
perveniat ad domum religiosam.
Locationes ab indicatis religiosis domibus factæ,
spatium annorum triginta non excedant.
Si cui domui religiosæ pecuniis opus est, ad fl.
scalem, vel aliam necessitatein, det rem aliquam
Immobilem în speciale pignus, ut cum ex ea creditori satisfactum fuerit tam nomine sortis, quam
usuræ, parte centesimæ quarta definitæ, pignus ille
restituat.
Emphyteuses et locationes, quæ uitra quinquennii spatium extenduntur, absque voluntate archiepiscopi, vel eorum, qui religiosis domibus præsunt,
non procedant. Nam jurare tam œcenomos, quam
chartularios oportet, nullam inesse contractui circumscriptionem. Quod si nulli sint chartularii,
contractus ab iis, qui religiosis domibus præsunt,
sacrosanctis Evangeliis propositis, fiat, hoc ip
instrumentis, quæ super co conficiuntur, inscribendo.
Nullus actor, aut administrator rerum, quæ ad
venerabiles domos pertinent, nec eorum cognatus,
aut propinquus, emphyteuses vel hypotheeas earumdem venerabilium domorum accipiat per seipsum, aut per subjectan personam. Nam alioqui
lam ipsius accipientis, quam œconomorum et
chartulariorum facultates, ipsæ domus venerab les
sibi vindicant.
In rebus immobilibus sitarum in provinciis
ecclesiarum, ac venerabilium piarumque domumm,
et constitutorum tam in urbe Constantinopolitana,
quam ubique monasteriorum, locum habet emplyleusis perpetua: sic tamen, ut obtineant in ea
cuncta superius dicta de emphyteusibus, quæ ab
ecclesiis urbis imperatoriæ conceduntur. Lege caput secundum hujus constitutionis.
Si qua dictarum ecclesiarum, aut venerabilium
domorum, pecuniis indiget ad solutionem tributorum fiscalium, aut expeditionem æris alieni, neque
res mobiles habet, ex quibus dissolvi debitum
Ἐὰν μία τῶν εἰρημένων ἐκκλησιῶν ἢ σεπτῶν οἱ·
κων δεῖται χρημάτων εἰς καταβολὴν δημοσίων, ἢ
εὐλύρτωσιν χρέους, καὶ μὴ ἔχει κινητά πράγματα,
ἀφ' ὧν δυνατὸν λυθῆναι τὸ ἔφλημα, διδόσθω ἀκίνητον
πράγμα εἰς ἰδικὸν ἐνέχυρον τῷ δανειστῇ, ἵνα ἐξ αὐ- possit, res immobilis in speciale pignus creditori
τοῦ τὸ χρέος, καὶ τοὺς ἀπὸ τετάρτου ἑκατοστῆς κλη·
ρωθῇ τόκους. Εἰ δὲ τοιοῦτον ἐνέχυρον μή ἐστιν ἱκαν
νὸν ἐπιλύσαι τὸ χρέος, πράσεως αζημίως συνισταμένης παρὰ τοῖς προσφόροις πατριάρχαις τε καὶ
μητροπολίταις, καὶ ἐπισκόποις, ομνύτωσαν οἱ τῶν
εὐαγῶν οἴχων διοικηταί, ὡς οὐκ ἔστιν ἕτερος τρόπος
διαλύων τὸ χρέος· καὶ φανερούτωσαν την ποσότητα
τῶν ὀφειλομένων, καὶ οὕτω προβαινέτω ἡ πρᾶσις
ἀκινήτου πράγματος, δημοσίων προγραμμάτων ἐπὶ
κι ἡμέρας προτιθεμένων, καὶ προτρεπόντων τους
αγοράζειν βουλομένους, ἵνα ὁ πλέον παρέχων προτιμηθῇ. Τούτων δὲ προϊόντων, γινέσθω ἡ πρᾶσι;·
καὶ τὸ τίμημα ὁ ἀγοραστής καταβαλλέτω τῷ δανειστῇ καὶ τοῦτο ῥητῶ; ἐγγράφου μεθ' ὅρκου ἐν τῇ
detur, ut eidem ex ea tam sortis, quam. usurarum
nomine, ad quartai usque centesimă partein, satisfiat. Quod si pignus ejusmodi non suflicit ad
dissolvendum æs alienum, per gesta monumentorum, quæ sine impensa conficientur apud competentes patriarchas, et metropolitanos, et episcopos
jusjurandum præstent venerabilium domorum administratores, quod non sit alius modus æris alicni
dissolvendi, et quantitatem eorum, quæ debentur,
patefaciant, atque ita procelatur ad vendition
immobilis rei, proscriptionibus ad viginti dies expositis, que cohortentur emere volentes, ut qui
plus solvit, ceteris sit potior. Quibus ita succedentibus, venditio fiat; et cuptor pretium creditori
col. 1311–1312page 118 of 129
PG 138:1311περιγραφὴν γέγονε τοῦ εὐαγοὺς οἴκου. Εἰ δὲ μὴ εὐ ρεθῇ ὁ ἀγοραστής μετὰ τὸ εἰρημένον πρόγραμμα, ὁ δανειστής τὸ πρᾶγμα λαμβανέτω τελείαν δεσποτείαν δεκάτης μοίρας προστιθεμένης τῇ ἀκρι δεῖ τοῦ πράγματος διατιμήσει. Είτε δὲ πρᾶσι; γίνε ται, εἴτε ὁ δανειστής τὸ πρᾶγμα λαμβάνει, οι διοικηταὶ τοῦ εὐαγούς οίκου καὶ τὸ πλέον μέρος τῶν ἐν αὐτῷ λειτουργούντων συναινεσάτωσαν τοῖς γινομένοις. Τὸ δὲ ἐκποιούμενον μὴ κατ' ἐπι λογὴν τοῦ δανειστοῦ διδόσθω, ἀλλὰ πρὸς ἀναλογίαν τῆς ἀπόρου κτήσεως. ὠντική συγγραφή, καὶ ὡς οὐδὲν πρὸς βλάβην ή χρήματα, εἰ μὴ πρότερον δειχθῶσιν εἰς χρείας τῶν Τοῖς δεδανεισμένοις ἡ ὕστερον δανειζομένοι· μή ἄλλως ἡ ἐκκλησία ἢ εὐαγής οἶκος καταλογιζέσθω τα ἐκκλησιῶν ἢ τῶν σεπτῶν οίκων προχωρήσαντα. 'Αλλ' ὁ δανειστής πρὸ τῶν τοιούτων ἀποδείξεων κατὰ τῶν συναλλαξάντων καὶ κληρονόμων αὐτῶν τὰς προσφόρους κινείτω ἀγωγάς, μὴ ἔχων ἄδειαν κατά τῶν εὐαγῶν οἴκων χωρείν. Ποιείτωσαν ἀζημίως πρὸς ἀλλήλους ένα λαγές εὐαγεῖς οἶκοι μετά συναινέσεως τοῦ πλείονος μέρους τῶν ἐν αὐτῷ αὐτοῖς] λειτουργούντων. Τὰ ἀπὸ βασιλέως εἰς εὐαγή περιελθόντα τόπον, ή περιελευσόμενα, μὴ πιπρασκέσθω, ἢ ὑποτιθέσθω, ἢ ἐναλλαττέσθω, ἢ ἄλλως ἐκποιείσθω. Μηδὲ εἰ πρὸς ἀλλήλου; εὐαγεί; οἶκοι τοιοῦτό τι πράξωσιν, ερ Ο φώσθω. Ἐὰν ἐν μοναστηρίῳ (ἐσ. ἐν μοναστήριον] εἰς ἰδιω τικὴν κατάστασιν ἐκποιηθῇ, τῷ ἀρχαίῳ σχήματι διά τῆς ἐκκλησίας ἀποδιδόσθω. Τὰς ἀνωφελεῖς ἢ ἐπιβλαβεῖς κτήσεις τῶν εὐαγῶν οίκων πραττομένων υπομνημάτων ἐκποιείτωσαν οἱ τούτων διοικηταί, μόνης ἐξῃρημένης τῆς ἁγίας ἐκε κλησίας Κωνσταντινουπόλεως. Οἱ οικονόμοι, καὶ οἱ διοικηταί, και οι χαρτουλά ριο: τῶν σεπτῶν οίκων, καὶ οἱ συγγενεῖς αὐτῶν καὶ οἱ ἀγχιστεῖς, καθ' οιονδήποτε τρόπον ἀγοράζοντες ἡ μεταχειριζόμενοι πράγμα τῶν αὐτῶν εὐαγῶν οίκων ἀκίνητον, δι' ἑαυτῶν ἢ διὰ παρενθέτων προσώπων, ταῖς ἔμπροσθεν ῥηθείσαις περὶ αὐτῶν ὑποβάλλονται ποιναίς. Ο μισθωτής καὶ ὁ ἐμφυτευτὴς τῶν εὐαγῶν οἱ κων, ἐπ. διετίαν ἀγνωμονῶν τὸ ἐτήσιον πακτον, ἢ καὶ χεῖρον ποιῶν τὸ πρᾶγμα, ἐκβαλλέσθω τῆς ἐμ φυτεύσεως, μὴ δυνάμενος περὶ ἐμπονημάτων κινεῖν, ἢ ἐπαιτείσθω τὸν ἐμφυτευτικὸν κανόνα, καὶ τὰ δια φέρον, εἰ τοῦτο νομεσθῇ συμφέρον τῷ εὐαγεῖ οἰκ. Ἡ ἐκκλησία Ἱεροσολύμων οὓς ἔχει ἐν τῇ αὐτῇ πόλει πιπρασκέτω οἴκους, εἰς ν ἔτη τοῦ ἀθροιζομένου ετησίου στεγονομίου. Η εκκλησία Ὀδύσσου και Τομέως δύναται
THEGD. BALSAMOVIS
περιγραφὴν γέγονε τοῦ εὐαγοὺς οἴκου. Εἰ δὲ μὴ εὐ
ρεθῇ ὁ ἀγοραστής μετὰ τὸ εἰρημένον πρόγραμμα,
ὁ δανειστής pro soluto τὸ πρᾶγμα λαμβανέτω τελείαν
δεσποτείαν δεκάτης μοίρας προστιθεμένης τῇ ἀκριδεῖ τοῦ πράγματος διατιμήσει. Είτε δὲ πρᾶσι; γίνε
ται, εἴτε ὁ δανειστής pro soluto τὸ πρᾶγμα λαμβά
νει, οι διοικηταὶ τοῦ εὐαγούς οίκου καὶ τὸ πλέον
μέρος τῶν ἐν αὐτῷ λειτουργούντων συναινεσάτωσαν
τοῖς γινομένοις. Τὸ δὲ ἐκποιούμενον μὴ κατ' ἐπιλογὴν τοῦ δανειστοῦ διδόσθω, ἀλλὰ πρὸς ἀναλογίαν
τῆς ἀπόρου κτήσεως.
numeret; atque hoc expresse, jurejurando interve- ὠντική συγγραφή, καὶ ὡς οὐδὲν πρὸς βλάβην ή
niente, syngraphæ emptioni inscribitur; quodque
nibil ad detrimentum vel circumscriptionem vinerabilis domus factum sit. Quod si nullus emptor
inventus fuerit, prædicta proscriptione facta, pro
soluto rem pleno jure dominii creditor accipiat,
decima par:e accurate rei ms:inationis adjicienda.
Verum stre-alistractio rei fal, sive creditur pro 60luto re…a accipiat, administratores venerabilis domus, el eorum pars major, qui cultui sacro in ea
deserviunt, assensun contractui praebeant. Εt quod
alienatur, nou ex creditoris electione detur, sed
habita rat'one prædiorum fertili'atis et sterilitatis.
Eis qui mutuati sunt, aut deinceps mutuo sulment, non aliter ercl sia, vel religiosa do: us.ac.
ceptas ferat pecunias, nisi prius probatum fuerit, " χρήματα, εἰ μὴ πρότερον δειχθῶσιν εἰς χρείας τῶν
cas ad ccclesiarum aut venerabilium domorum
usus expensas. Credi or autom, ante probationes
hasce, competentes instituat actiones adversus ros,
qui contraxerunt, et adversus eorundem hæredes:
at contra venerabiles domos ut agat, licitum ei non
3+10.
Religiosæ domus inter se permuta:iones faciant,
cum majoris partis illorum, qui cultui sacro in eis
deserviunt, consensu.
Quæ ad aliquem religiosum locum ab imperatore
pervenerunt, aut perventura sunt, non distrahuntor, aut obligantor, aut peruulator, aut alio
modo quopiam alienantor. Nec si tale quid inter
se religiosæ domus ipsæ fecerint, ratum esto.
Si alienatum fuerit monasterium ad statum privatuin, per ecclesiam formæ pristinæ restituitor.
Juutilia damnosaque prædia religiosarum domum, sub gestis monumentorum administratores
carum alienanto, sancta Constantinopolitana ecclesia duntaxat excepta.
Œconomii, et administratores, et chartularii venerabilium domorum, et eorum cognati et affines,
qui quocunque modo emunt aut tractant rem immobilem carumdem venerabilium domoruin, vel
per seipsos, vel per subjectas personas, poenis subjiciuntur, quæ superius de ipsis expositie sunt.
Τοῖς δεδανεισμένοις ἡ ὕστερον δανειζομένοι· μή
ἄλλως ἡ ἐκκλησία ἢ εὐαγής οἶκος καταλογιζέσθω τα
ἐκκλησιῶν ἢ τῶν σεπτῶν οίκων προχωρήσαντα.
'Αλλ' ὁ δανειστής πρὸ τῶν τοιούτων ἀποδείξεων
κατὰ τῶν συναλλαξάντων καὶ κληρονόμων αὐτῶν τὰς
προσφόρους κινείτω ἀγωγάς, μὴ ἔχων ἄδειαν κατά
τῶν εὐαγῶν οἴκων χωρείν.
Ποιείτωσαν ἀζημίως πρὸς ἀλλήλους ένα λαγές
εὐαγεῖς οἶκοι μετά συναινέσεως τοῦ πλείονος μέρους
τῶν ἐν αὐτῷ [in ms. Just. αὐτοῖς] λειτουργούντων.
Τὰ ἀπὸ βασιλέως εἰς εὐαγή περιελθόντα τόπον,
ή περιελευσόμενα, μὴ πιπρασκέσθω, ἢ ὑποτιθέσθω,
ἢ ἐναλλαττέσθω, ἢ ἄλλως ἐκποιείσθω. Μηδὲ εἰ πρὸς
ἀλλήλου; εὐαγεί; οἶκοι τοιοῦτό τι πράξωσιν, ερΟ φώσθω.
Emphyteuta conductorque rei pertinentis ad re-D
ligiosas domos, si per biennium contumax sit in
anai parti praestatione vel re: ipsam deteriorem reddat, ab emphyleusi removetur, nec potestate» habeat agendi emponematum nomine: vel
ab co canon emphyteuticus exigitor, rum co,
q ad interest, si quidem hoc con:luere venera!ili
l:co visum iterit.
Ecclesia Hierosolymitana quas lɔbet in ipsa civitate domos, pretio vendat æquan'e pensiones annuas quæ annis quinquaginta ex cis colliguntur.
Ecclesire Onlessi, et Tonensis, res immobiles ad reἘὰν ἐν μοναστηρίῳ (ἐσ. ἐν μοναστήριον] εἰς ἰδιω
τικὴν κατάστασιν ἐκποιηθῇ, τῷ ἀρχαίῳ σχήματι διά
τῆς ἐκκλησίας ἀποδιδόσθω.
Τὰς ἀνωφελεῖς ἢ ἐπιβλαβεῖς κτήσεις τῶν εὐαγῶν
οίκων πραττομένων υπομνημάτων ἐκποιείτωσαν οἱ
τούτων διοικηταί, μόνης ἐξῃρημένης τῆς ἁγίας ἐκε
κλησίας Κωνσταντινουπόλεως.
Οἱ οικονόμοι, καὶ οἱ διοικηταί, και οι χαρτουλά
ριο: τῶν σεπτῶν οίκων, καὶ οἱ συγγενεῖς αὐτῶν καὶ
οἱ ἀγχιστεῖς, καθ' οιονδήποτε τρόπον ἀγοράζοντες ἡ
μεταχειριζόμενοι πράγμα τῶν αὐτῶν εὐαγῶν οίκων
ἀκίνητον, δι' ἑαυτῶν ἢ διὰ παρενθέτων προσώπων,
ταῖς ἔμπροσθεν ῥηθείσαις περὶ αὐτῶν ὑποβάλλονται
ποιναίς.
Ο μισθωτής καὶ ὁ ἐμφυτευτὴς τῶν εὐαγῶν οἱ
κων, ἐπ. διετίαν ἀγνωμονῶν τὸ ἐτήσιον πακτον, ἢ
καὶ χεῖρον ποιῶν τὸ πρᾶγμα, ἐκβαλλέσθω τῆς ἐμφυτεύσεως, μὴ δυνάμενος περὶ ἐμπονημάτων κινεῖν,
ἢ ἐπαιτείσθω τὸν ἐμφυτευτικὸν κανόνα, καὶ τὰ διαφέρον, εἰ τοῦτο νομεσθῇ συμφέρον τῷ εὐαγεῖ οἰκ.
Ἡ ἐκκλησία Ἱεροσολύμων οὓς ἔχει ἐν τῇ αὐτῇ
πόλει πιπρασκέτω οἴκους, εἰς ν ἔτη τοῦ ἀθροιζο
μένου ετησίου στεγονομίου.
Η εκκλησία Ὀδύσσου και Τομέως δύναται
Annibalis Fabroti notæ.
{11) Pacti præstatione. Pactum pro canone, of observat Gajac, ad Nov. cxx.
col. 1313–1314page 119 of 129
PG 138:1313ἀκίνητα πράγματα ἐπὶ ἀναῤῥύσει αἰχμαλώτων ἐκ ποιεῖν· πλὴν εἰ μὴ ἰδικῶς ἀπηγορεύθη αὐτοῖς ἡ ἐκε ποίησις. Αἱ περιελθοῦσαι εἰς εὐαγεῖς οἴκους άποροι κτήσεις αναδιδόσθωσαν τοῖς δεδωκόσιν αὐτάς· τοῦ ἀζημίου παρ' αὐτῶν πρὸς τούτοις γινομένου τοῖς εὐαγέσιν οἶκοις, πρὸς τὸ καὶ τὸ δεθὲν αὐτοῖς ὡς εἰκὸς ὑπὲρ τούτου χρυσίον μὴ ἀναδοθῆναι τοῖς. δεδωκόσιν. Μὴ ἀναγκαζέσθω σεπτός οἶκος ἄπορον ἡ εὔπορον ὠνήσασθαι κτῆσιν. Σημείωσαι ἐκ τῆς ἀντιδιαστολής ὅτι οἱ ἅπαντες ἄλλοι ἅπαντες] ἀναγκάζονται. Ο βουλόμενος εἰς χρῆσιν λαβεῖν ἱερατικὸν ἀκίνη του πράγμα τῇ προειρημένῃ περὶ τούτου κεφαλαίῳ δ' ἐπέσθω διαιρέσει. Τὰ σεπτὰ κειμήλια ἐπὶ μόνῃ ἀναρρώσει αἰχμαλώ των ἐκποιείσθωσαν. Εἰ δέ τι ἐν αὐτοῖς περιττεύει, ἢ ἀχώνευτον ἑτέρῳ σεπτῷ οἴκῳ, ἢ χωνευόμενον, τῷ βουλομένῳ πιπρασκέσθω, τῆς τιμῆς προχωρούσης εἰς εὐλύτρωσιν χρεῶν. Ο παρὰ τὰ εἰρημένα συναλλάττων ἀναδιδότω τῷ σεπτῷ οἴκῳ τὸ πρᾶγμα μετὰ τῶν καρπῶν τοῦ μέσου χρόνου, τοῦ δοθέντος τιμήματος, ἢ ἀντιδώρου, καὶ τοῦ εἰς ἀλλαγὴν, ἢ ὑπὲρ ἄλλης αιτίας παρασχεθέντος, μὴ ἀναδιδομένου παντελῶς. Ο παρὰ τὸν νόμον ἐμφυτευσάμενος παραδιδότω τὸ πρᾶγμα, τῷ ἐμφυτευτικῷ μένων διηνεκώς βεβαρημένος κανόν:. Ο κατὰ δωρεὰν λαβὼν διπλάσιον τὸ ληφθὲν ἀπο δώσει μετά τῶν ἐν μέσῳ καρπῶν. Ο δανειστὴς ἐκπίπτει τῆς ὑποθήκης του χρέους. Ο συντάξας παρὰ τὸν νόμον συμβόλαιον διηνεκώς ἐξορίζεται. Τὰς ἐπὶ τούτοις ὁμοίως ἀναιρεῖ ἡ διάταξις ή παροῦσα, τὰ πρὸ αὐτῆς μὴ περιεργαζομένη φάκτα. Εγράφη εἰδοῖς Ἰουνίαις, βασιλείας Ιουστινιανού τὸ ιη', μετὰ τὴν ὑπατείαν Βασιλ. τὸ γ'. Γ'. Περὶ τῶν ἐκκλησιαστικών τίτλων. Ο αὐτὸς βασιλεύς. Περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν κανόνων. Οἱ ὑπὸ τῶν τεσσάρων συνόδων, τῶν ἐν Νικαίᾳ καὶ Κωνσταντινουπόλει, ἐν Ἐφέσῳ καὶ ἐν Χαλκηδόνι τεθέντες όροι νόμων τάξιν εχέτωσαν, καὶ τὰ δόγμα τα αὐτῶν ὡς αἱ θεόπνευστοι τιμάσθωσαν Γραφαί. Πρῶτος ἱερωσύνης θρόνος ὁ Ρώμης δεύτερος δ Κωνσταντινουπόλεως. Ὁ ἀρχιεπίσκοπος τῆς πρώτης Ἰουστινιανῆς τὸν τόπον ἐπέχει ἐν ταῖς ὑπ' αὐτὸν ἐπαρχίαις τοῦ ἀπο στολικού θρόνου Ρώμης, χειροτονῶν τοὺς ἐπισκή. τους πόλεων Δακίας μεσιτεῤῥανέας, καὶ Δακίας Ρ. πενσίας, καὶ Προβόλεως, καὶ Δαρδανίας, καὶ Μυ σίας τῆς ἀνωτέρας, καὶ Παννονίας. Φυλαττέσθω τῷ θρόνῳ Ἀφρικῆς τὸ ἀρχιερατικών δίκαιον, καὶ τὸ δοθὲν αὐτῇ προνόμιον.
ἀκίνητα πράγματα ἐπὶ ἀναῤῥύσει αἰχμαλώτων ἐκ- demptionem captivarum alienare passunt, nisi si
ποιεῖν· πλὴν εἰ μὴ ἰδικῶς ἀπηγορεύθη αὐτοῖς ἡ ἐκε specialiter interdicta sit eis alienatið).
ποίησις.
Αἱ περιελθοῦσαι εἰς εὐαγεῖς οἴκους άποροι κτήσεις
αναδιδόσθωσαν τοῖς δεδωκόσιν αὐτάς· τοῦ ἀζημίου
παρ' αὐτῶν πρὸς τούτοις γινομένου τοῖς εὐαγέσιν
οἶκοις, πρὸς τὸ καὶ τὸ δεθὲν αὐτοῖς ὡς εἰκὸς ὑπὲρ
τούτου χρυσίον μὴ ἀναδοθῆναι τοῖς. δεδωκόσιν.
Μὴ ἀναγκαζέσθω σεπτός οἶκος ἄπορον ἡ εὔπορον
ὠνήσασθαι κτῆσιν.
Σημείωσαι ἐκ τῆς ἀντιδιαστολής ὅτι οἱ ἅπαντες
[in Just. ms. ἄλλοι ἅπαντες] ἀναγκάζονται.
Ο βουλόμενος εἰς χρῆσιν λαβεῖν ἱερατικὸν ἀκίνη
του πράγμα τῇ προειρημένῃ περὶ τούτου κεφαλαίῳ
δ' ἐπέσθω διαιρέσει.
Τὰ σεπτὰ κειμήλια ἐπὶ μόνῃ ἀναρρώσει αἰχμαλώ
των ἐκποιείσθωσαν. Εἰ δέ τι ἐν αὐτοῖς περιττεύει,
ἢ ἀχώνευτον ἑτέρῳ σεπτῷ οἴκῳ, ἢ χωνευόμενον, τῷ
βουλομένῳ πιπρασκέσθω, τῆς τιμῆς προχωρούσης
εἰς εὐλύτρωσιν χρεῶν.
Ο παρὰ τὰ εἰρημένα συναλλάττων ἀναδιδότω τῷ
σεπτῷ οἴκῳ τὸ πρᾶγμα μετὰ τῶν καρπῶν τοῦ μέσου
χρόνου, τοῦ δοθέντος τιμήματος, ἢ ἀντιδώρου, καὶ
τοῦ εἰς ἀλλαγὴν, ἢ ὑπὲρ ἄλλης αιτίας παρασχεθέν
τος, μὴ ἀναδιδομένου παντελῶς.
Ο παρὰ τὸν νόμον ἐμφυτευσάμενος παραδιδότω
τὸ πρᾶγμα, τῷ ἐμφυτευτικῷ μένων διηνεκώς βεβαρημένος κανόν:.
Ο κατὰ δωρεὰν λαβὼν διπλάσιον τὸ ληφθὲν ἀπο·
δώσει μετά τῶν ἐν μέσῳ καρπῶν.
Ο δανειστὴς ἐκπίπτει τῆς ὑποθήκης του χρέους.
Ο συντάξας παρὰ τὸν νόμον συμβόλαιον διηνεκώς
ἐξορίζεται.
Τὰς ἐπὶ τούτοις ὁμοίως ἀναιρεῖ ἡ διάταξις ή
παροῦσα, τὰ πρὸ αὐτῆς μὴ περιεργαζομένη φάκτα.
Εγράφη εἰδοῖς Ἰουνίαις, βασιλείας Ιουστινιανού
τὸ ιη', μετὰ τὴν ὑπατείαν Βασιλ. τὸ γ'.
Γ'. Περὶ τῶν ἐκκλησιαστικών τίτλων.
Possessiones steriles, quæ ad religiosas domos
pervenerunt, sic restituuntor iis, qui eas dederunt,
ut etiam ab iisdem venerabilium domorum indemnitati consulatur, ac præterea si quod aurum forte
datum eis fuerit, iis non restituatur, qni dedere.
Venerabilis domus ad comparandum possessio
nem sterilem, vel fertilem, ne cogitor.
Nota ex ipsa distinctione, quod omnes alii cogantur.
Qui rem ecclesiasticam utendi fruendi causa vult
accipere, decisionem superius de hoc expositum
capitulo quarto sequatur.
Religios. cimelia duntaxat ad captivoruny relenptionem alienàntor. Quod si eis abundent ecclesiæ,
vel non conflata alteri religiosæ domui, vel conflata cuilibet venduntor, pretio ad expeditioneni
aeris alicui conver:endo.
Qui præter indicata contrahit, religiosæ domui
rem ipsam cum fructibus intermedii temporis restituat: pretio, quod solutum est, et eo, quod remunerationis, aut permutationis, aut alterius cujuscunque causæ nomine datum fuerit, omnino non
restituendo.
Qui præter legem hanc contraxerit emphyteusim, rem ipsam restituat, emphytertii canonis
præstatione nihilominus perpetuo gravalus.
Qui titulo donationis acceperit, duplum ejus
quod accepit red lat, una cum medii temporis
fructibus.
Creditor ipsam rem obligatam, una cuin credito,
amittit.
Qui præter legem instrumentumi composuerit,
exsilio perpetuo damnatur.
Que deinceps tentata fuerint, præsens constitutio similiter rescindit, in antehac facta curiose
non inquirens.
Dat. ld. Junii, imperii Justiniani anno dccimno
octavo, post consulatum Basilii tertio.
III. De titulis ecclesiasticis.
Ο αὐτὸς βασιλεύς. Περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν Idem ump....... De canonibus ecclesiasticis, cl caκανόνων.
Οἱ ὑπὸ τῶν τεσσάρων συνόδων, τῶν ἐν Νικαίᾳ καὶ
Κωνσταντινουπόλει, ἐν Ἐφέσῳ καὶ ἐν Χαλκηδόνι
τεθέντες όροι νόμων τάξιν εχέτωσαν, καὶ τὰ δόγματα αὐτῶν ὡς αἱ θεόπνευστοι τιμάσθωσαν Γραφαί.
Πρῶτος ἱερωσύνης θρόνος ὁ Ρώμης δεύτερος δ
Κωνσταντινουπόλεως.
Ὁ ἀρχιεπίσκοπος τῆς πρώτης Ἰουστινιανῆς τὸν
τόπον ἐπέχει ἐν ταῖς ὑπ' αὐτὸν ἐπαρχίαις τοῦ ἀπο
στολικού θρόνου Ρώμης, χειροτονῶν τοὺς ἐπισκή.
τους πόλεων Δακίας μεσιτεῤῥανέας, καὶ Δακίας
Ρ. πενσίας, καὶ Προβόλεως, καὶ Δαρδανίας, καὶ Μυ
σίας τῆς ἀνωτέρας, καὶ Παννονίας.
Φυλαττέσθω τῷ θρόνῳ Ἀφρικῆς τὸ ἀρχιερατικών
δίκαιον, καὶ τὸ δοθὲν αὐτῇ προνόμιον.
tera.
Definitiones a quatuor conciliis, Nicæno, Constantinopolitano, Ephesino et Chalcedonensi constitutæ, legum vicem obtinento, earunique dogmata
tanquam inspiratæ divinitus Scripturæ coluntor.
Prima sacerdotii sedes est Romana, secunda
Constantinopolitana.
Archiepiscopus primæ Justinianæ vicem obtinet,
in subjectis sibi provinciis, apostolicæ sedis Romanæ, et ordinat episcopos civitatumi Daciæ Mediterrancæ et Daciæ Ripensis, Prævalis, Dardaniæ,
Mysia superioris et Pannoniæ.
Servator Africanæ sedi jus pontificatus, et datum
ei privilegium.
col. 1315–1316page 120 of 129
PG 138:1315Οσοι τῶν ἐπισκόπων μητροπολιτικὸν ἔχουσι καιον, ἀπολαυέτωσαν αὐτοῦ διηνεκώς. Φυλαττέσθωσαν ταῖς ἐκκλησίαις καὶ σεπτοῖς καις τὰ οἰκεῖα προνόμια κατὰ τὰ διαφόρως αὐτοῖς ἐκ βασιλέων φιλοτιμηθέντα. Πάσης ῥυπαρὰς λειτουργίας, εκστραοδιναρίας δια γραφῆς, καὶ λουκρατίδων βάρους ἔστωσαν ἀτελεί; αἱ ἐκκλησίαι, μόναις ὑποκείμεναι οδοστρωσίαις καὶ γεφυροποιίαις. Αντὶ πάσης χρονιας παραγραφῆς μόνη τῶν μ' ἐνιαυτῶν ἀντικείσθω παραγραφὴ τοῖς εὐαγέσιν οἱ καις. Ο βουλόμενος κτίζειν σεπτὸν ἢ τὸν σαθρωθέντα ἐποικοδομεῖν ἑαυτὸν καὶ τὸν ἴδιον κληρονόμου υπ βάλλει τῇ πληρώσει τοῦ ἔργου, πρότερον πηγνυμέν νου τοῦ τιμίου σταυροῦ ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου ἐν τῷ μέλλοντι κτίζεσθαι οἴκῳ. Ὁ ἐν ἰδίῳ οἴκῳ ἢ προαστείῳ ἢ κτήματι παρασυνάξεις ποιῶν ἐκπίπτει τῆς τούτου δεσποτείας, τῆς ἐντοπίου ἐκκλησίας τοῦτο λαμβανούσης. Εἰ δὲ ἐπίτροπος, ἢ ἐκλήπτωρ, ἡ ἐμφυτευτής, ή μισθωτής παρα συνήξε, τοῦ δεσπότου μὴ γινώσκοντος, ἐκβαλλέσθει τῆς ἐπαρχίας, τῶν αὐτοῦ πραγμάτων τῇ ἐκκλησία προσκυρουμένων. Τὸ καταλειφθὲν ληγάτον Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν ἡ ἐκκλησία ἐκδικείτω τῶν τόπων, ἐν οἷς ὁ τελευτήσε; τὴν οἴκησιν εἶχεν. Εἰ δέ τινι τῶν ἁγίων ὀνόματι κατελείφθη ληγάτον, πολλῶν ὄντων εὐαγῶν οίκων τῆς αὐτοῦ προσηγορίας, τῷ πενεστέρω δεδόσθω τὸ ληγάτον. Εἰ δὲ μηδείς ἐστιν εὐαγής οἶκος τῆς αὐτῆς προσηγορίας ἐν ὅλῃ τῇ πόλει, ἢ τῇ ἐνορίᾳ αὐτῆς, ἢ τῷ ἐπαρχίᾳ, ἡ ἐκκλησία τῶν τόπων ἐκδικεῖ τὸ ληγάτον τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ κληρονομίας καὶ φίσκου κρατεί. εὕροι, ἄλλους ἀντικαθιστᾷν. Ο κληρονόμος προσταχθεὶς οἰκοδομῆσαι, εἰ μὲν εὐκτήριον οἶκον, εἴσω πενταετίας πληρούτω τὸ ἐρ γον· εἰ δὲ νοσοκομεῖον ἢ ἄλλο παραπλήσιον, με εἴτω ἐνιαυτοῦ τελειώσῃ τὴν οἰκοδομὴν, ἀναγκάζεται ἐν τῷ μεταξὺ οἶκον ἀγοράσαι ἡ μισθώσασθαι, καὶ τ εὐσεβῶς προσταχθὲν πέρατι δοῦναι. Τοὺς δὲ ὀφείλοντας προνοεῖν τῶν αὐτῶν εὐαγῶν οἴκων, κατὰ τὴν τοῦ τεστάτορος γνώμην ἐπιλεγέσθω ὁ κληρονόμος, ἄδειαν ἔχοντος τοῦ ἐπισκόπου τῶν τόπων ἐποπτεύειν τὴν αὐτῶν διοίκησιν· καὶ ἐὰν [ἱσ. μή] ἐπιτηδείους νο Τὰ εἰς διάδοσιν πενήτων ἢ ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων καταλειφθέντα κατὰ τὴν τοῦ διατιθεμένου διαχεί σθωσαν βουλήν. Ἐν ᾧ δὲ ὁ [τεστάτωρ] μὴ ῥητῶς επέσκηψε ποίους πένητας βούλεται τὰ καταλειφθέν τα μεθοδεύων, μετά πάσης διακρίσεως πληρούτω τα διατεταγμένα. Εἰ δὲ, κελευσθεὶς ταῦτα διαπράξει, ἅπαξ καὶ δὶς ὑπομνησθεὶς παρὰ τοῦ ἐπισκόπου διέ δημοσίων προσώπων, ὑπέρθηται τὸ προσταχθὲν εἰς ἔργον ἀγαγεῖν, αὐτὸς μὲν παντός κέρδους περιελ θέντο; εἰς αὐτὸν ἐκ τοῦ τεστάτορος εκπίπτει, ὁ δὲ τῶν τύπων ἐπίσκοπος τὸ εἰρημένον κέρδος μετὰ καὶ
Quotquot episcopi metropoliticum jus habent,
codem perpetuo fruuntor.
Ecclesiis et religiosis domibus tam privilegia
sua, quam quæ ipsis varie concessa sunt imperatorum liberalitate, servantor.
Ecclesiæ ab omni munere sordido et extraordi -
nario, et ab exactione atque onere lucrativorum,
immunes sunto, duntaxat itinerum pontiumque
structuris obnoxiæ.
Cujusvis præscriptionis longi temporis loco, sola
quadraginta annorum exceptio religiosis domibus
opponatur.
Qui venerabilem domum ædificare vult, aut veInstale labascentem instaurare, tan seipsum, quam
hæredeın suvin ad operis perfectionem obligat, vcnerabili cruce prius ab episcopo in doino defigenda,
quæ debet exstrui.
Qui sua in domo, vel suburbano, vel fundo, conventicula secreta peragit, proprietatem ejus amitLit, ecclesia loci rem accipiente. Si vero tutor, aut
exceptor, aut emphyteuta, conductorve coegerit hujusmodi conventicula, domino ignorante, provincia
expellitor, et ecclesiæ facultates ejus addicuntor.
Legatum Christo Deo nostro relictum ipsorum
locorum ecclesia sibi vindicet, quibus in locis domicilium defunctus habuit. Sin alicui sanctorum
nominatim legatum relictum fuerit, cum multæ sint
religiosæ domus ejus appellationis, pauperiori detur legatum. Si autem nulla sit domus sacra ejusdem appellationis in tota civitate vel ejus territorio, vel in provincia, locorum illorum ecclesia legatum sibi vindicat: idem in hæreditate obtinet.
Est etiam fisco potior ecclesia
Οσοι τῶν ἐπισκόπων μητροπολιτικὸν ἔχουσι -
καιον, ἀπολαυέτωσαν αὐτοῦ διηνεκώς.
Φυλαττέσθωσαν ταῖς ἐκκλησίαις καὶ σεπτοῖς eκαις τὰ οἰκεῖα προνόμια κατὰ τὰ διαφόρως αὐτοῖς ἐκ
βασιλέων φιλοτιμηθέντα.
Πάσης ῥυπαρὰς λειτουργίας, εκστραοδιναρίας δια
γραφῆς, καὶ λουκρατίδων βάρους ἔστωσαν ἀτελεί;
αἱ ἐκκλησίαι, μόναις ὑποκείμεναι οδοστρωσίαις καὶ
γεφυροποιίαις.
Αντὶ πάσης χρονιας παραγραφῆς μόνη τῶν μ'
ἐνιαυτῶν ἀντικείσθω παραγραφὴ τοῖς εὐαγέσιν οἱκαις.
Ο βουλόμενος κτίζειν σεπτὸν ἢ τὸν σαθρωθέντα
ἐποικοδομεῖν ἑαυτὸν καὶ τὸν ἴδιον κληρονόμου υπ
βάλλει τῇ πληρώσει τοῦ ἔργου, πρότερον πηγνυμέν
νου τοῦ τιμίου σταυροῦ ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου ἐν τῷ
μέλλοντι κτίζεσθαι οἴκῳ.
Ὁ ἐν ἰδίῳ οἴκῳ ἢ προαστείῳ ἢ κτήματι παρασυνάξεις ποιῶν ἐκπίπτει τῆς τούτου δεσποτείας, τῆς
ἐντοπίου ἐκκλησίας τοῦτο λαμβανούσης. Εἰ δὲ ἐπίτρο
πος, ἢ ἐκλήπτωρ, ἡ ἐμφυτευτής, ή μισθωτής παρασυνήξε, τοῦ δεσπότου μὴ γινώσκοντος, ἐκβαλλέσθει
τῆς ἐπαρχίας, τῶν αὐτοῦ πραγμάτων τῇ ἐκκλησία
προσκυρουμένων.
Τὸ καταλειφθὲν ληγάτον Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν ἡ
ἐκκλησία ἐκδικείτω τῶν τόπων, ἐν οἷς ὁ τελευτήσε;
τὴν οἴκησιν εἶχεν. Εἰ δέ τινι τῶν ἁγίων ὀνόματι
κατελείφθη ληγάτον, πολλῶν ὄντων εὐαγῶν οίκων
τῆς αὐτοῦ προσηγορίας, τῷ πενεστέρω δεδόσθω τὸ
ληγάτον. Εἰ δὲ μηδείς ἐστιν εὐαγής οἶκος τῆς αὐτῆς
προσηγορίας ἐν ὅλῃ τῇ πόλει, ἢ τῇ ἐνορίᾳ αὐτῆς, ἢ τῷ
ἐπαρχίᾳ, ἡ ἐκκλησία τῶν τόπων ἐκδικεῖ τὸ ληγάτον·
τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ κληρονομίας καὶ φίσκου κρατεί.
Hæres jussus ædificare, si quidem domuni oratoriam, opus hoc intra quinquennium absolvat; sin
vel nosocomium, vel aliam consimilein domum exstruere jussus, ædificium intra spatium anni non
absoluerit, interea temporis emere cogitur, aut
conducere domum, atque ita, quod ei pic mandatum est, ad finem perducere. Cæterum cos, qui curare domos easdem religiosas, juxta voluntatem
testatoris debent, hæres eligat, potestatem habente
locorum illorum episcopo, administrationem eorum
iuspiciendi; ac si quidem non idoneos repererit, εὕροι, ἄλλους ἀντικαθιστᾷν.
alios corum loco substituendi.
Ο κληρονόμος προσταχθεὶς οἰκοδομῆσαι, εἰ μὲν
εὐκτήριον οἶκον, εἴσω πενταετίας πληρούτω τὸ ἐρ
γον· εἰ δὲ νοσοκομεῖον ἢ ἄλλο παραπλήσιον, με εἴτω
ἐνιαυτοῦ τελειώσῃ τὴν οἰκοδομὴν, ἀναγκάζεται ἐν
τῷ μεταξὺ οἶκον ἀγοράσαι ἡ μισθώσασθαι, καὶ τ
εὐσεβῶς προσταχθὲν πέρατι δοῦναι. Τοὺς δὲ ὀφείλον
τας προνοεῖν τῶν αὐτῶν εὐαγῶν οἴκων, κατὰ τὴν
τοῦ τεστάτορος γνώμην ἐπιλεγέσθω ὁ κληρονόμος,
ἄδειαν ἔχοντος τοῦ ἐπισκόπου τῶν τόπων ἐποπτεύειν
τὴν αὐτῶν διοίκησιν· καὶ ἐὰν [ἱσ. μή] ἐπιτηδείους
Quæ pauperibus distribuenda, vel ad redimendos
captivos relicta sunt, juxta testatoris voluntatem
administran:or. Ubi vero testator non aperte præcepit, quales pauperes alere de testamento relictis
velit, cum omni discretione, quæ mandata sunt,
in plentur. Siu is, qui jussus est facere, semel et
lis per publicas personas admonitus ab episcope,
differat effectum dare, quod jussus est, ipse qui -
dem lucrum omne, quod ad eum a testatore pervenerit, amittit, eorum vero locorum episcopus,
prelictum lucrum aliis cum rebus accipiens, νοΤὰ εἰς διάδοσιν πενήτων ἢ ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων
καταλειφθέντα κατὰ τὴν τοῦ διατιθεμένου διαχεί
σθωσαν βουλήν. Ἐν ᾧ δὲ ὁ [τεστάτωρ] μὴ ῥητῶς
επέσκηψε ποίους πένητας βούλεται τὰ καταλειφθέν
τα μεθοδεύων, μετά πάσης διακρίσεως πληρούτω τα
διατεταγμένα. Εἰ δὲ, κελευσθεὶς ταῦτα διαπράξει,
ἅπαξ καὶ δὶς ὑπομνησθεὶς παρὰ τοῦ ἐπισκόπου διέ
δημοσίων προσώπων, ὑπέρθηται τὸ προσταχθὲν εἰς
ἔργον ἀγαγεῖν, αὐτὸς μὲν παντός κέρδους περιελθέντο; εἰς αὐτὸν ἐκ τοῦ τεστάτορος εκπίπτει, ὁ δὲ
τῶν τύπων ἐπίσκοπος τὸ εἰρημένον κέρδος μετὰ καὶ
(11') Verba, est ctiam - ccclesia, in ipsa novella non exprimuntur.
col. 1317–1318page 121 of 129
PG 138:1317τῶν ἄλλων λαμβάνων πραγμάτων, τὴν ἐκείνου πλη ρώσει βουλήν· ἄδειαν ἔχοντος τοῦ μητροπολίτου, καὶ παντὸς ἑτέρου, τὴν τοιαύτην ἐπαγαγεῖν τῷ ἐπι σκόπῳ ζήτησιν, ἐφ᾽ ᾧ παντοίως πληρωθῆναι τὰ δύο σεβῶς δόξαντα τῷ τελευτήσαντι εἰς ἔργον ἀχθῆναι. Τὰ εὐαγέσιν οἴκοις, ἡ ἐκκλησίαις, ἢ συστήμασι καταλειφθέντα ληγάτα εἴσω μηνῶν ἐξ τῆς ἐμφανείας τῆς διαθήκης καταβαλλέσθω. Εἰ δὲ μή γε, ὁ τούτοις βεβαρημένος καρποὺς καὶ τόκους αὐτῶν καὶ ἐπαυξήματα προσδώσει. Τὸ καταλειφθὲν εὐαγέσιν οἴκοις ἢ συστήμασιν ἀννάλιον ληγάτον μηδενὶ προσώπῳ τρό πῳ] ἐκποιείσθω· πλὴν εἰ μὴ οἱ τόποι καὶ τὰ βεβα ρημένα πρόσωπα μακρὰν διεστήκασι. Τηνικαῦτα γὰρ δύνανται οἱ σεπτοὶ οἶκοι ἀνταλλάττειν τὰ τοι αῦτα ληγάτα ἐν πλησιάζουσι τόποις, μετά προσθήκης τοῦ δ' μέρους τῆς καταλειφθείσης ετησίας ποσότητος, ἡ εἰσέτι τῆς ἐτησίας καταβολῆς ἐκποιεῖν τὸ τοιοῦτον ληγάτον. Οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ διοικηταὶ τῶν εὐαγῶν οίκων τε καὶ συστημάτων τὰ πρὸ τῶν διοικήσεων ἢ τῆς ἐπισκοπῆς κτηθέντα, καὶ ὅσα ἐν ταῖς διοικήσεσι καὶ ἐπισκοπαῖς ὄντες ἐκ τελευτῆς διεδέξαντο, τῶν μέχρι [ἰσ. δ] βαθμοῦ συγγενῶν, οἷς βούλονται παρεχέτωσαν. Τὰ δὲ χωρίς τούτων κτηθέντα, εἴτε ἐκ διαδοχής συγγενῶν, ἡ καθ' ἕτερον τρόπον, αἱ κατ' αὐτοὺς ἐκε κλησίαι διαδεχέσθωσαν. Δύνανται δὲ εἰς αἰχμαλώ των ἀνάῤῥυσιν, καὶ πτωχῶν τροφᾶς, καὶ εἰς ἄλλας εὐσεβεῖς αἰτία; ταῦτα δαπανᾷν, τούτων κρατούντων καὶ ἐπὶ νοσοκόμων, καὶ ὀρφανοτρόφων, καὶ λοιπῶν διοικητῶν καὶ εὐαγῶν οίκων. Τὰς τῶν ἀδιαδόχων καὶ ἀδιαθέτων ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν καὶ λοιπῶν ἱερωμένας περιουσίας αἱ κατ' αὐτοὺς ἐκκλησίαι κληρονομείτωσαν. Μηδεὶς εὐαγής οἶκος ἐκδιδότω αἱρετικῷ ἀκίνητον κτῆσιν, τὰς διωρισμένας τῷ νόμῳ ποινὰς μετὰ τοῦ ἐμβάλλοντος υποστελλόμενος. Λέγει δὲ ὅτι ὁ μὲν αἱ ρετικός, εἴ τι δέδωκεν, ἀπόλλυσιν· ὁ δὲ ἐκδοὺς πά σης ἀποκινεῖται διοικήσεως, καὶ εἰς μοναστήριον ἐμβάλλεται, καὶ ἐπὶ ἐνιαυτὸν τῆς ἁγίας κοινωνίας χωρίζεται· τὸ δὲ πρᾶγμα τῷ εὐαγεῖ οἴκῳ ἀποκαθίσταται. Τὸ ἐκποιηθὲν ὑπὸ τοῦ ὀρθοδόξου χωρίον Ἰουδαίῳ, * Σαμαρείτη, ἢ Μωντανιστῇ, ἢ ἄλλῳ αἱρετικῷ ἐκε διδότω [σ. ἐκδικείτω] εἰς ἰδίων δεσποτείαν ἡ ἐν αὐτ τῷ διακειμένη ὀρθόδοξος Εκκλησία. Τοὺς κτισθέντας ὑπὸ τῶν αἱρετικῶν ναοὺς καὶ τὰς ὑπὸ Ἰουδαίων οικοδομηθείσας συναγωγάς καινὰς αἱ ἐντόπιοι ἐκκλησίαι διεκδικείτωσαν. Ὁ ἐν εἰδήσει ἐκδοὺς αἱρετικῷ ἰδίαν κτήσιν ἐκπι πτέτω τῶν προσέδων, τῆς ἐκκλησίας ταῦτα διεκδι
politano, et alio quovis ejusmodi quaestionem cpiscopo morendi, ut omnino pie decretis a defuncto
salis lat.
τῶν ἄλλων λαμβάνων πραγμάτων, τὴν ἐκείνου πλη- luntatem ejus implebit, habente potestate: metroρώσει βουλήν· ἄδειαν ἔχοντος τοῦ μητροπολίτου,
καὶ παντὸς ἑτέρου, τὴν τοιαύτην ἐπαγαγεῖν τῷ ἐπισκόπῳ ζήτησιν, ἐφ᾽ ᾧ παντοίως πληρωθῆναι τὰ δύο
σεβῶς δόξαντα τῷ τελευτήσαντι εἰς ἔργον ἀχθῆναι.
Τὰ εὐαγέσιν οἴκοις, ἡ ἐκκλησίαις, ἢ συστήμασι
καταλειφθέντα ληγάτα εἴσω μηνῶν ἐξ τῆς ἐμφανείας
τῆς διαθήκης καταβαλλέσθω. Εἰ δὲ μή γε, ὁ τούτοις
βεβαρημένος καρποὺς καὶ τόκους αὐτῶν καὶ ἐπαυξήματα προσδώσει.
Τὸ καταλειφθὲν εὐαγέσιν οἴκοις ἢ συστήμασιν
ἀννάλιον ληγάτον μηδενὶ προσώπῳ [in ms. Just. τρόπῳ] ἐκποιείσθω· πλὴν εἰ μὴ οἱ τόποι καὶ τὰ βεβα
ρημένα πρόσωπα μακρὰν διεστήκασι. Τηνικαῦτα
γὰρ δύνανται οἱ σεπτοὶ οἶκοι ἀνταλλάττειν τὰ τοι
αῦτα ληγάτα ἐν πλησιάζουσι τόποις, μετά προσθήκης
τοῦ δ' μέρους τῆς καταλειφθείσης ετησίας ποσότητος, ἡ εἰσέτι τῆς ἐτησίας καταβολῆς ἐκποιεῖν τὸ
τοιοῦτον ληγάτον.
Οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ διοικηταὶ τῶν εὐαγῶν οίκων
τε καὶ συστημάτων τὰ πρὸ τῶν διοικήσεων ἢ τῆς
ἐπισκοπῆς κτηθέντα, καὶ ὅσα ἐν ταῖς διοικήσεσι καὶ
ἐπισκοπαῖς ὄντες ἐκ τελευτῆς διεδέξαντο, τῶν μέχρι
[ἰσ. δ] βαθμοῦ συγγενῶν, οἷς βούλονται παρεχέτω
σαν. Τὰ δὲ χωρίς τούτων κτηθέντα, εἴτε ἐκ διαδοχής
συγγενῶν, ἡ καθ' ἕτερον τρόπον, αἱ κατ' αὐτοὺς ἐκε
κλησίαι διαδεχέσθωσαν. Δύνανται δὲ εἰς αἰχμαλώτων ἀνάῤῥυσιν, καὶ πτωχῶν τροφᾶς, καὶ εἰς ἄλλας
εὐσεβεῖς αἰτία; ταῦτα δαπανᾷν, τούτων κρατούντων
καὶ ἐπὶ νοσοκόμων, καὶ ὀρφανοτρόφων, καὶ λοιπῶν
διοικητῶν καὶ εὐαγῶν οίκων.
Τὰς τῶν ἀδιαδόχων καὶ ἀδιαθέτων ἐπισκόπων καὶ
κληρικῶν καὶ λοιπῶν ἱερωμένας περιουσίας αἱ κατ'
αὐτοὺς ἐκκλησίαι κληρονομείτωσαν.
Μηδεὶς εὐαγής οἶκος ἐκδιδότω αἱρετικῷ ἀκίνητον
κτῆσιν, τὰς διωρισμένας τῷ νόμῳ ποινὰς μετὰ τοῦ
ἐμβάλλοντος υποστελλόμενος. Λέγει δὲ ὅτι ὁ μὲν αἱρετικός, εἴ τι δέδωκεν, ἀπόλλυσιν· ὁ δὲ ἐκδοὺς πάσης ἀποκινεῖται διοικήσεως, καὶ εἰς μοναστήριον
ἐμβάλλεται, καὶ ἐπὶ ἐνιαυτὸν τῆς ἁγίας κοινωνίας
χωρίζεται· τὸ δὲ πρᾶγμα τῷ εὐαγεῖ οἴκῳ ἀποκαθίσταται.
Τὸ ἐκποιηθὲν ὑπὸ τοῦ ὀρθοδόξου χωρίον Ἰουδαίῳ,
* Σαμαρείτη, ἢ Μωντανιστῇ, ἢ ἄλλῳ αἱρετικῷ ἐκε
διδότω [σ. ἐκδικείτω] εἰς ἰδίων δεσποτείαν ἡ ἐν αὐτ
τῷ διακειμένη ὀρθόδοξος Εκκλησία.
Τοὺς κτισθέντας ὑπὸ τῶν αἱρετικῶν ναοὺς καὶ τὰς
ὑπὸ Ἰουδαίων οικοδομηθείσας συναγωγάς καινὰς αἱ
ἐντόπιοι ἐκκλησίαι διεκδικείτωσαν.
Ὁ ἐν εἰδήσει ἐκδοὺς αἱρετικῷ ἰδίαν κτήσιν ἐκπι
πτέτω τῶν προσέδων, τῆς ἐκκλησίας ταῦτα διεκδι
Quæ religiosis domibus, aut ecc'esiis, aut colle.
giis, relicta sunt legata, sex intra menses a publi
catione tabularum testamenti solvuntor. Id si factum non fuerit, is qui gravatus est iis præstandis,
etiam præterea fructus, et usuras eorum, cum ac·
cessionibus, solvet.
CXQuod relictum est religiosis domibus, aut colle.
giis legatum annuum, nullo modo alienator
traquam si loca, personæ que gravatæ longo distent
intervallo. Tunc enim possunt venerabiles domus
ejusmodi legata permutare vicinis in locis, cum
accessione quartæ partis relictæ annuæ quantita -
tis, aut eamdem rem legatam vendere pro annuo
pretio, quod annis 35 numeratur.
Episcopi et administratores venerabilium domnorum et collegiorum, ante administrationes, aut episcopatum acquisita, cum iis, quæ durantibus adm:-
nistrationibus et episcopatu, ex cognatorum ultimis
voluntatibus ad quartum usque gradum acceperunt, concedant iis, quibus volunt. Quæ vero extra
hæc acquisita fuerint, sive ex cognatorum successione, vel alio aliquo modo, in iis ipsorum ecclesiz
succedent. Possunt autem hæc in redemptione:n
captivorum, et alimenta pauperum, aliasque pias
causas expendere, iisdem locum habentibus etiam
in nosocomiis et orphanotrophiis, et aliis religio.
sarum domnuum adıministratoribus.
Qui non habent hæredes, aut absque condito
festamento decedunt, cpiscopi, et clerici, et reliqui sacerdotes, in corum facultatibus ipsorum ecclusive succedant.
Nulla religiosa domus hæretico possessionein
immobilem locet, atque in hoc statutas a lege pœnas una cum couductore metuat. Hoc dicere vuk
constitutio, haereticuin, si quid dederit, amittere;
locantem vero ab omni administratione removeri,
et in monasterium mitti, et ad anni spatium a sacrosancta communione segregari; rem ipsam denique domui religiosă restitui.
Alienatum ab orthodoxo fundum Judæo, vel Samaritæ, vel Montanistæ, vel alteri here:ico, viudicet in proprietatem suam orthodoxa ecclesia, quæ
in illo fundo sita est.
Templa ab hæreticis exstructa, novasque synagogas a Judæis ædificatas, ipsorum locorum ecclesiæ sibi vindicent.
Qui sciens hæretico prædium suum locaverit, reditus amittat, vindicante hos ecclesia et hæretico
Annibalis Fabroti notæ.
Ad quartum gradum. Es I. 41 sup. De
episc. et cleric. Episcopi, si que post electionem
acquisierint, in alium transferre non possum, nisi
si quæ eis obvenerint a parentibus, fratribus aut
patruis. Ex Novella vero cxis), c. 13, de his
libere statuere conceditur quæ ad eos pervenerunt jure cognationis usque ad quartum gradum;
cat:cra servantur Ecclesia.
col. 1319–1320page 122 of 129
PG 138:1319καύσης, καὶ τοῦ αἱρετικοῦ ἐκβαλλομένου τῆς κτήσ σεων, και δημεύσει καθυποβαλλομένου. Εἰ δὲ ἀγνοῶν τοῦτο ἔπραξεν, ἀζήμιος ἔστω. Οἱ ὀρφανοτρόφοι ἐπὶ τοῖς ὀργανικοίς πράγμασι τάξιν ἐπιτρόπων καὶ κουρατώρων εχέτωσαν, μὴ ἀπαιτούμενοι ἐγγύας ἢ λογισμοῖς ὑποκείμενοι. Ιμ βεντάριον δὲ τῶν ὀρφανικῶν ποιείτωσαν πραγμάτων, καὶ τὰς ἁρμοζούσας ἐκείνοις συναγωγάς γυμναζί τωσαν κατὰ τῶν ὑπευθύνων. Τὸ ὀρφανοτροφεῖον Κωνσταντινουπ. καὶ ὁ ξενών τοῦ Σαμψών, καὶ πάντες οἱ ὑπ' αὐτῶν ὄντες ξενώνες καὶ σεπτοὶ οἶκοι κεχρήσθωσαν τοῖς προνομίοις τῆς Μεγάλης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως. Εγράφη πρὸ ιβ' καλανδῶν ἀπριλλίων, βασιλείας Ἰουστινιανοῦ τὸ ιη', ὑπάτου Βασιλ. τὸ δ'. Δ'. "Ωστε τὴν ἐκκλησίαν Ῥώμης ἔχειν τὴν τῶν ο Η ενιαυτών παραγραφήν. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Ιωάννῃ ἐπισκόπῳ 'Ρώμης. Οι Τοπικὴ ἡ διάταξις μηδὲν πλέον της παραγραφής νομοθετοῦσα. Έγράφη μηνὶ Μαΐῳ, ύπα είᾳ Βελισαρίου. Ε΄. 'Η διάταξις αναιροῦσα τὴν τῶν ρ' ἐνιαυτών παραγραφὴν ἐπὶ τῶν εὐκτηρίων είκων. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Ηλίᾳ ἐπάρχῳ τοῦ Ἰλλυρικοῦ. Αναιροῦσα ἡ διάταξις τὸ προνόμιον τῶν ἐκκλησιῶν καὶ εὐαγῶν οίκων, τὸ βουλόμενον τὴν τῆς έκα τονταετίας παραγραφὴν ἀντικείσθαι αὐτοῖς, παρα κελεύεται ἀντὶ ταύτης τὴν τῆς τεσσαρακονταετίας εἶναι παραγραφήν· καὶ μόνη αὐτῇ τὰς τῶν ἐκκλησιῶν καὶ εὐαγῶν οίκων ἐκβάλλεσθαι ἐναγωγές. Σημείωσαι ὅτι ἐπὶ τοῖς κεχρεωστημένοι; ταῖς πό λεσι καὶ τοῖς εἰς ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων καταλειφθεῖσιν, ἐφ' οἷς δέδωκεν ὁμοίως τὸ προνόμιον τῆς παραγραφής τῆς ἑκατονταετίας διάταξις ἀνηνεγμένῃ ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ τοῦ κώδικος ὑπὸ τὸν β τοῦ β' βιβλίου τὴν οὖσαν τὸν ἀριθμὸν κγ', οὐκ ἀν εἶχε παντελῶς ἡ παρούσα. Έγραψη καλάνδαις Ἰουνίαις, βασιλέως Ιουστι νινιανοῦ τὸ ιε', ὑπατεία Βασιλείου. 5. Περὶ τῶν ἐν ᾿Αφρικῇ ἐκκλησιῶν. ϋ αὐτὸς βασιλεὺς Σολομῶνι ἐπάρχω πραιτωρίων 'Αφρικής. Αἱ ἐκκλησίαι τῶν ᾿Αφρων ἐκδικείτωσαν τὰ ὑπ' αὐτῶν ὑπὸ τῶν ᾿Αρειανῶν ἀφαιρεθέντα κειμήλια καὶ ἱερὰ ἐσθήματα, μὴ ἐκβαλλόμεναι χρονια παρα γραφῇ, τὰ ὑπὲρ τῶν κτήσεων δηλονότι συντελούσα δημόσια. Αιρετικὸς μὴ βαπτιζέτω, μηδὲ πολιτευέσθω, ἢ ὀφφίκιον μετιέτω. Ὁ ἀναβαπτισθεὶς πάσης ἀπεχέσθω στρατείας. Ἰουδαῖος Χριστιανὸν ἀνδράποδον μὴ ἐχέτω, μήτε κατεχόμενον περιτεμνέτω. 'Ανεκδ.
ex ipso prælio pellendo, ac bonorum publicationi καύσης, καὶ τοῦ αἱρετικοῦ ἐκβαλλομένου τῆς κτήσ
subjiciendo. Sin fecit ignorais, iu.lemnis ester.
In rebus pupillaribus, orphanotrophi tutorum
curatorumque vicem gerulito, nullis fdejussionibus
aut ratiouibus ab eis exigendis. Inventarium vero
rerum pupillarium faciant, et competentes ipsi
actiones exerceant adversus eos, qui pupillis obligati sunt.
Orphanotrophium Constantinopolitanum, una
cum xenone Samsonis, et omnes xenones, religiosæque domus eis subjectæ, privilegiis ecclesiæ
Constantinopolitanæ Majoris utunior fruuntor.
Dat. a. d. xv. Kal. April., imperii Justiniani
anno decimo octavo, consulatus Basilii quarto.
σεων, και δημεύσει καθυποβαλλομένου. Εἰ δὲ ἀγνοῶν
τοῦτο ἔπραξεν, ἀζήμιος ἔστω.
Οἱ ὀρφανοτρόφοι ἐπὶ τοῖς ὀργανικοίς πράγμασι
τάξιν ἐπιτρόπων καὶ κουρατώρων εχέτωσαν, μὴ
ἀπαιτούμενοι ἐγγύας ἢ λογισμοῖς ὑποκείμενοι. Ιμβεντάριον δὲ τῶν ὀρφανικῶν ποιείτωσαν πραγμάτων,
καὶ τὰς ἁρμοζούσας ἐκείνοις συναγωγάς γυμναζίτωσαν κατὰ τῶν ὑπευθύνων.
Τὸ ὀρφανοτροφεῖον Κωνσταντινουπ. καὶ ὁ ξενών
τοῦ Σαμψών, καὶ πάντες οἱ ὑπ' αὐτῶν ὄντες ξενώνες
καὶ σεπτοὶ οἶκοι κεχρήσθωσαν τοῖς προνομίοις τῆς
Μεγάλης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως.
Εγράφη πρὸ ιβ' καλανδῶν ἀπριλλίων, βασιλείας
Ἰουστινιανοῦ τὸ ιη', ὑπάτου Βασιλ. τὸ δ'.
IV. Ut ecclesia Romana centum annorum prescriptio. Δ'. "Ωστε τὴν ἐκκλησίαν Ῥώμης ἔχειν τὴν τῶν
new habeat.
Idem imp. Joanni episcopo Romano. Ut legum originem, et calera.
Hæc constitutio localis est, nihil amplius slatuens, quam quod inscriptione continetur.
Dat. mense Main, Belisario cos.
V. Constitutio, quæ centum annorum præscriptionem
abrogat in ædibus oratoriis.
Idem imp. Elia P. P. Illyrici. Quod medicamenta,
et catera.
Abrogans b:re constitutio privilegium ecclesiarum et religiosarum doinuumi, quod annorum centum præscriptionem eis opponi vult; hortatur, ut
cjus loco succedat annorum quadraginta exceptio, ο
qua sola tam ccclesiarum, quam religiosarum domuum actiones elidantur.
Nota, quod etiam statuta de iis,quæ civ ta:ibus(14)
debentur, et quæ ad redemptionem captivorum relicta sunt (quibus similiter hoc centum annorum
prascriptionis privilegium dedit constitutio relata
in libro primo Codicis, sub titulo secundo, quæ
numero est vicesima tertia), præsens constitutio nen
prorsus aboleverit.
Da'. Kal. Jun., imperii Justiniani anno quinto
decimo, Basilio cos.
VI. De ecclesiis constitutis in Africa.
1dem imp. Solomoni prafecto pratorio Africa. Venerubilem, et calera.
Afrorum ecclesiæ cimelia, vestesque sacras ipsis
per Arianos ablatas, vindicanto, longi temporis præscriptione non repellenda, modo fiscalia, quæ
prædiorum nomine scilicet debentur, conferant.
flaereticus ne baptizato, nec esto decurio, vel
Meium gerito.
Iterum baptizatus, ab omni militia abstineto.
Judæus Christianum mancipium non habeto, nec
catechumenum circumcidito.
Η ενιαυτών παραγραφήν.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Ιωάννῃ ἐπισκόπῳ 'Ρώμης.
Οι legum orig new.
Τοπικὴ ἡ διάταξις μηδὲν πλέον της παραγραφής
νομοθετοῦσα.
Έγράφη μηνὶ Μαΐῳ, ύπα είᾳ Βελισαρίου.
Ε΄. 'Η διάταξις αναιροῦσα τὴν τῶν ρ' ἐνιαυτών
παραγραφὴν ἐπὶ τῶν εὐκτηρίων είκων.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Ηλίᾳ ἐπάρχῳ τοῦ Ἰλλυρικοῦ. Quod melicamenia.
Αναιροῦσα ἡ διάταξις τὸ προνόμιον τῶν ἐκκλησιῶν καὶ εὐαγῶν οίκων, τὸ βουλόμενον τὴν τῆς έκα
τονταετίας παραγραφὴν ἀντικείσθαι αὐτοῖς, παρα
κελεύεται ἀντὶ ταύτης τὴν τῆς τεσσαρακονταετίας
εἶναι παραγραφήν· καὶ μόνη αὐτῇ τὰς τῶν ἐκκλη
σιῶν καὶ εὐαγῶν οίκων ἐκβάλλεσθαι ἐναγωγές.
Σημείωσαι ὅτι ἐπὶ τοῖς κεχρεωστημένοι; ταῖς πό
λεσι καὶ τοῖς εἰς ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων καταλει
φθείσιν, ἐφ' οἷς δέδωκεν ὁμοίως τὸ προνόμιον τῆς
παραγραφής τῆς ἑκατονταετίας διάταξις ανηνεγ
μένη ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ τοῦ κώδικος ὑπὸ τὸν β·
τοῦ β' βιβλίου τὴν οὖσαν τὸν ἀριθμὸν κγ', οὐκ ἀνεἶχε παντελῶς ἡ παρούσα.
Έγραψη καλάνδαις Ἰουνίαις, βασιλέως Ιουστι
νινιανοῦ τὸ ιε', ὑπατεία Βασιλείου.
5. Περὶ τῶν ἐν ᾿Αφρικῇ ἐκκλησιῶν.
ϋ αὐτὸς βασιλεὺς Σολομῶνι ἐπάρχω πραιτω
ρίων 'Αφρικής. Venerabilem.
Αἱ ἐκκλησίαι τῶν ᾿Αφρων ἐκδικείτωσαν τὰ ὑπ'
αὐτῶν ὑπὸ τῶν ᾿Αρειανῶν ἀφαιρεθέντα κειμήλια
καὶ ἱερὰ ἐσθήματα, μὴ ἐκβαλλόμεναι χρονια παραγραφῇ, τὰ ὑπὲρ τῶν κτήσεων δηλονότι συντελούσα
δημόσια.
Αιρετικὸς μὴ βαπτιζέτω, μηδὲ πολιτευέσθω, ἢ
ὀφφίκιον μετιέτω.
Ὁ ἀναβαπτισθεὶς πάσης ἀπεχέσθω στρατείας.
Ἰουδαῖος Χριστιανὸν ἀνδράποδον μὴ ἐχέτω, μήτε
κατεχόμενον περιτεμνέτω.
Annibalis Fabroti notæ.
Centum annorum præscriptionem. Causam
hajus centenarie præscriptionis exponit Suidas
in Prisco Emisseno ex Procopii 'Ανεκδ. p. 123.
Quæ civitatibus. Vide Cojac. obs. 5, cap. 5,
et De divers. temper, prascript. cap. peruit.
De ecclesiis. Est epitomne Nov. Justin.
XXXVII, et quidem plenior ea-quam llaloander edidit. Adde Photii Nomoc. tit. 4, c. 13, et ibi Bal-)
samnonem.
col. 1321–1322page 123 of 129
PG 138:1321Μηδεὶς τόπος προσευχῆς τοῖ; αἱρετικοῖ; ἔστω. Τὰ δεδομένα προνόμια τῇ Ἐκκλησία Καρθαγένης φυλαττέσθωσαν ἀκαινοτόμητα, μηδενός θαρρούντος ἐξέλκειν τινὰ τῶν αὐτῆς ὅρων, πλὴν εἰ μὴ φονεύς ἐστιν ὁ προσφυγών, ἢ παρθένων ἅρπαξ, ἢ τοὺς Χρι στιανοὺς ἐβιάσατο. Τα καρποφορηθέντα ταῖς ἐκκλησίαις Αφρικής μηδεὶς ἀφαιρείσθω. Εγράφη Καλάνδαις Αὐγούστου, ὑπατείᾳ Βελισαρίου. Ζ'. Περὶ τοῦ τὴν ἐκκλησίαν τῆς ᾿Αγίας ἀναστάσεως, καὶ τὰ ἑξῆς. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Πέτρῳ ἐπισκόπῳ Ἱεροσολύμων. Ηδη μὲν καὶ τὰ περὶ τῆς κωλύ σεως. Ἡ ἐκκλησία τῶν ἁγίων τόπων δύναται τὰς ἐν τῇ πόλει διαφερούσας αὐτῇ οἰκίας ἐκποιεῖν πεντήκοντα ἔτη τοῦ ἁθροιζομένου ετησίου στεγονομίου, ἐπὶ τῇ ἐκποιήσει δεκρέτου παρὰ τοῦ ἀρχιεπισκόπου τῆς αὐτῆς πόλεως πραττομένου, καὶ τῶν τιμημάτων προχωρούντων εἰς ἐπίλυσιν τῶν δανεισθέντων αὐτῇ χρημάτων εἰς ἀγορασίαν προσόδων καὶ εἰς ἑτέρας κτήσεις. Εγράφη πρ ιε Καλανδῶν Ἰουνίων μετὰ τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου. 11' Περὶ τῆς τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ἐκ ποιήσεώς τε καὶ καταβολῆς. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Ἰωάννῃ ἐπάρχῳ πραιτωρίων. Καὶ τὸ περὶ τοὺς νόμους σπούδασμα. Η διάταξις τοῦ β' τίτ. τοῦδε τοῦ συντάγματος μεταγενεστέρα [αὐτῇ] τυγχάνουσα, τελείως καὶ καινοπρεπέστερον τὰ περὶ τῆς ἐκποιήσεως τῶν ἐκε κλησιαστικῶν ἀκινήτων πραγμάτων παρατίθεται. …!! δὲ παροῦσα διάταξις προγενεστέρα οὖσα, καὶ πρὸς τοὺς οἰκείους κρατοῦσα χρόνους, παρακελεύε τας μὴ ὄντων κινητών πραγμάτων ταῖς ἐκκλησίαις, ἀφ᾽ ὧν δυνατόν ἐστιν ἐπιλυθῆναι τὰ ἐποφειλόμενα παρ' αὐτῶν, δίδοσθαι ἀκίνητον πρᾶγμα τῷ δανειστῇ πρὸς ἀναλογίαν τοῦ χρέους. Εἰ δὲ δημόσιον πρόκειται όφλημα, και κινητῆς ἀπορεῖ περιουσίας ή έχε κλησία, τηνικαῦτα συνιέντων τῶν αὐτῆς κληρικῶν ἅμα τῷ ἐπισκόπῳ πρὸς τὸν ἴδιον μητροπολίτην ἐξετάζεσθαι τὰ περὶ τοῦ προκειμένου χρέους, τῶν ἁγίων προτιθεμένων Εὐαγγελίων, καὶ δεκρέτου πραττομένου, καὶ ψήφου προϊούσης παρὰ τοῦ ἄρ χοντος. ἐπιτρέποντος τὴν ἐκποίησιν, γενέσθαι ἀκινήτου πράγματος πρᾶσιν· οὕτω μέντοι ἐφ' ᾧ τὰ τιμήματα ἐπὶ τὸ δημόσιον καταβληθῆναι, καὶ τὰς ὑπὲρ τῆς καταβολῆς δημοσίας ἀποδείξεις πραττομένας ἐν ὑπομνήμασι μετὰ καταθέσεως τῶν ταῦτα πεποιηκότων λαβεῖν τοὺς ἀγοραστάς, καὶ ὑπεισελθεῖν τὰ τοῦ δημοσίου δίκαια, καὶ τὴν ἐντεῦθεν ἔχειν ἀσφάλειαν. Ἐξαιρεῖται δὲ τῆς οἰκείας νόμο θεσίας ή διάταξις τήν τε Μεγάλην Εκκλησίαν Κων σταντινουπόλεως, καὶ τοὺς εὐαγεῖς αὐτῆ; οἴκους, ὧν αὕτη πρόνοιαν ποιεῖται, καὶ τὰ ὑπ' αὐτὴν μονα στήρια, καὶ τὴν ταύτης περιοικίδα. Ἐγράφη πρὸ ιδ' Καλανδῶν Σεπτεμβρίων μετα τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου.
Μηδεὶς τόπος προσευχῆς τοῖ; αἱρετικοῖ; ἔστω.
Τὰ δεδομένα προνόμια τῇ Ἐκκλησία Καρθαγένης
φυλαττέσθωσαν ἀκαινοτόμητα, μηδενός θαρρούντος
ἐξέλκειν τινὰ τῶν αὐτῆς ὅρων, πλὴν εἰ μὴ φονεύς
ἐστιν ὁ προσφυγών, ἢ παρθένων ἅρπαξ, ἢ τοὺς Χριστιανοὺς ἐβιάσατο.
Τα καρποφορηθέντα ταῖς ἐκκλησίαις Αφρικής
μηδεὶς ἀφαιρείσθω.
Εγράφη Καλάνδαις Αὐγούστου, ὑπατείᾳ Βελισα
ρίου.
Ζ'. Περὶ τοῦ τὴν ἐκκλησίαν τῆς ᾿Αγίας Αναστά
σεως, καὶ τὰ ἑξῆς.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Πέτρῳ ἐπισκόπῳ Ιεροσολύμων. Ηδη μὲν καὶ τὰ περὶ τῆς κωλύ
σεως.
Ἡ ἐκκλησία τῶν ἁγίων τόπων δύναται τὰς ἐν
τῇ πόλει διαφερούσας αὐτῇ οἰκίας ἐκποιεῖν πεντήκοντα ἔτη τοῦ ἁθροιζομένου ετησίου στεγονομίου,
ἐπὶ τῇ ἐκποιήσει δεκρέτου παρὰ τοῦ ἀρχιεπισκόπου
τῆς αὐτῆς πόλεως πραττομένου, καὶ τῶν τιμημάτων
προχωρούντων εἰς ἐπίλυσιν τῶν δανεισθέντων αὐτῇ
χρημάτων εἰς ἀγορασίαν προσόδων καὶ εἰς ἑτέρας
κτήσεις.
Εγράφη πρ ιε Καλανδῶν Ἰουνίων μετὰ τὴν
ὑπατείαν Βελισαρίου.
11' Περὶ τῆς τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ἐκ·
ποιήσεώς τε καὶ καταβολῆς.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Ἰωάννῃ ἐπάρχῳ πραιτω·
ρίων. Καὶ τὸ περὶ τοὺς νόμους σπούδασμα.
Heretici locum nullum, in quo preces coni.
piaut, habento.
Privilegia concessa Carthaginis Ecclesia, illibat:
custodiuntor, nemine quemquam extrahere de lini -
bus ejus audente, præterquam si homicida sit, quị
ad cam confugit, aut raptor virginum, aut si viu
Christianis attulerit.
Nemo Africanis ecclesiis auferat, quæ ipsis
oblata sunt.
Dat. Kalendis Augustis. Belisario cus.
VII. Ut ecclesia Sanctæ Resurrectionis, et quæ
deinceps.
Idem imp. Petro episcopo Iliercsolymitano. J..
quidem ea, quæ de prohibitione, el cætera.
Ecclesia locosuni sacrorum, domos in urbe per.
tinentes ad ipsam, pro pensionis annuæ pretio,
quod amuis quinquaginta colligitur, alienare putest, modo de alienatione decretum archiepisco¡.i
civitatis ejusdem interveniat, et ipsa pretia coferantur ad solutionem creditarum ei pecuniarum,
ad comparandos reditus, aliasque possessiones.
Dal. a. d. av Kalendas Junias post consulatuli
Belisarii.
VIII. De rerum ecclesiasticarum alienatione ac
solutione.
Idem imp. Joanni P. P. Et stadium circa leges,
et catera.
Η διάταξις τοῦ β' τίτ. τοῦδε τοῦ συντάγματος
μεταγενεστέρα [αὐτῇ] τυγχάνουσα, τελείως καὶ
καινοπρεπέστερον τὰ περὶ τῆς ἐκποιήσεως τῶν ἐκε
κλησιαστικῶν ἀκινήτων πραγμάτων παρατίθεται.
…!! δὲ παροῦσα διάταξις προγενεστέρα οὖσα, καὶ
πρὸς τοὺς οἰκείους κρατοῦσα χρόνους, παρακελεύε
τας μὴ ὄντων κινητών πραγμάτων ταῖς ἐκκλησίαις,
ἀφ᾽ ὧν δυνατόν ἐστιν ἐπιλυθῆναι τὰ ἐποφειλόμενα
παρ' αὐτῶν, δίδοσθαι ἀκίνητον πρᾶγμα τῷ δανειστῇ
πρὸς ἀναλογίαν τοῦ χρέους. Εἰ δὲ δημόσιον πρόκειται όφλημα, και κινητῆς ἀπορεῖ περιουσίας ή έχε
κλησία, τηνικαῦτα συνιέντων τῶν αὐτῆς κληρικῶν
ἅμα τῷ ἐπισκόπῳ πρὸς τὸν ἴδιον μητροπολίτην
ἐξετάζεσθαι τὰ περὶ τοῦ προκειμένου χρέους, τῶν
ἁγίων προτιθεμένων Εὐαγγελίων, καὶ δεκρέτου
πραττομένου, καὶ ψήφου προϊούσης παρὰ τοῦ ἄρ
χοντος. ἐπιτρέποντος τὴν ἐκποίησιν, γενέσθαι ἀκι
νήτου πράγματος πρᾶσιν· οὕτω μέντοι ἐφ' ᾧ τὰ
τιμήματα ἐπὶ τὸ δημόσιον καταβληθῆναι, καὶ τὰς
ὑπὲρ τῆς καταβολῆς δημοσίας ἀποδείξεις πραττο
μένας ἐν ὑπομνήμασι μετὰ καταθέσεως τῶν ταῦτα
πεποιηκότων λαβεῖν τοὺς ἀγοραστάς, καὶ ὑπεισελθεῖν τὰ τοῦ δημοσίου δίκαια, καὶ τὴν ἐντεῦθεν
ἔχειν ἀσφάλειαν. Ἐξαιρεῖται δὲ τῆς οἰκείας νόμο
θεσίας ή διάταξις τήν τε Μεγάλην Εκκλησίαν Κωνσταντινουπόλεως, καὶ τοὺς εὐαγεῖς αὐτῆ; οἴκους, ὧν αὕτη πρόνοιαν ποιεῖται, καὶ τὰ ὑπ' αὐτὴν μονα
στήρια, καὶ τὴν ταύτης περιοικίδα.
Constitutio prima tituli secundi hoc in opere,
quæ hac tempore posterior est, plene ac recentissima forma de alienatione rerum ecclesiasticaruri
immobilium deponit. Præsens autem constitutio,
quæ tempore prior est, et suis temporibus robur
habebat, precipit, ut cum ecclesiæ nullas res
mobiles habent, quibus æs alienum a se contractum dissolvi possit, res immobilis creditori, pro
ratione crediti, detur. Sin de fiscali debito qua
ritur, et ecclesia bonis mobilius earel, tum
vero clericis ejus una cum episcopo convenientibus apud metropolitanum suum, causa debis
presentis examinetur, et sacrosancta proponantu:
in mediuin Evangelia: cumque decretum factm
Derit, et sententia praesidis publicata, qua permittitur alienatio, res soli distrahatur; ita tamen
pretia fisco solvantur, atque ubi nomine solution.s
apucha publica facta erit apud acta monumentorum, cum eorum depositione, qui hæc peregerunt.
emptores rem ipsam accipiant; et in jura fiski
succedant, et ab co cautionem habeant. Cæterum
excipit a legislatione sua haec constitutio Majorem
ecclesiam Constantinopolitanam, et religiosas ejus
domos, quarum ipsa curam gerit, et quæ sub ra
sunt monasteria, et ipsius denique continentia.
Ἐγράφη πρὸ ιδ' Καλανδῶν Σεπτεμβρίων μετα
τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου.
PATROL. GR. CXXXVII.
Dat. a. d. xiv Kalendas Septembris, consulatu
Belisarii.
col. 1323–1324page 124 of 129
PG 138:1323Θ'. "Ωστε τοῦ λοιποῦ ἀμείψεις εκκλησιαστικών Χ. πραγμάτων μὴ ὡς ἔτυχε γίνεσθαι πρὸς τὸν εὐσεβέστατον βασιλέα. Καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ αὐτὸς βασιλεύς, Μηνᾷ ἐπισκόπῳ Κων σταντινουπόλεως. Περὶ ὧν νόμον ἐγράψαμετ. Τὰ περιελθόντα εἰς τὴν βασιλείαν ἐξ εὐαγῶν οι κων ἀκίνητα πράγματα κατὰ ἀμείψεως τρόπον, ἐὰν πρὸς ἕτερον μετέλθωσι πρόσωπον, ὑπὸ τῶν κατά καιρὸν οἰκονόμων ἐκδικείσθωσαν. Ανάγνωθι τὸν θ' τίτλον τοῦ δ' βιβλίου τῆς αὐτῆς διατάξεως μεταγενεστέραν οὖσαν [Ισ. μεταγενεστέρας ούσης) κεφ. ι. Χωρὶς τῆς Μεγάλης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως οἱ λοιποὶ εὐαγεῖς οἶκοι ποιείτωσαν πρὸς ἀλλήλους διηνεκεῖς ἐμφυτεύσεις ακινήτων πραγμάτων· ἐφ᾿ ᾧ μέντοι μὴ περιελθεῖν ταῦτα εἰς ἕτερον πρέσ ωπον. Ανάγνωθι τίτλον β' τοῦδε τοῦ συντάγματος, διά ταξιν β', μεταγενεστέραν οὖσαν, κεφάλαιον δ' καὶ ζ'. Εγράφη Καλάνδαι; Νοεμβρίαις βασιλεύοντος Ιου στιν. μετὰ τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου τὸ γ'. 1. Περὶ τοῦ τὰ γήδια, οἴκους, ἢ ἀμπελῶνας και ταλιμπανομένους τῇ ἐκκλησία Μυσίας εἰς ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων ἢ εἰς ἀποτροφὴν πτω χῶν, καὶ τὰ ἑξῆς. ῾Ο αὐτὸς βασιλεύς. Τοπικὴ ἡ διάταξις τότε επιτρέπουσα κατὰ τὸν αὐτῆς προσδιορισμὸν ἐκποιεῖσθαι τὰ εἰς ἀνάῤῥυσ.ν αἰχμαλώτων ἢ ἀποτροφὴν πτωχῶν καταλιμπανόμενα τῇ ἐκκλησίᾳ Μυσίας, ἡνίκα μακρὰν ἀπό κεινται, καὶ τοῦτο ἰδικῶς ὁ καταλιπών διετάξατο. Εγράφη Καλάνδαις 'Απριλλίαις βασιλεύοντος του στιν τὸ ια', ὑπατείᾳ Αππίωνος. ΙΑ'. Περὶ τῶν ἐργαστηρίων Κωνσταντινουπόλεως, καὶ τὰ ἑξῆς. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Λογγίνῳ ἐπάρχῳ πόλεως. Ἐπειδὴ μέλλει τῷ ἡμετέρῳ κράτει. Χιλίοις ἑκατὸν ἐργαστηρίοις τῆς Μεγάλης έκπλη σίας Κωνσταντινουπόλεως ἀτέλειαν λειτουργιών φιλοτιμεῖται ἡ διάταξις ὑπὲρ ἐκκομιδῆς τῶν τελευτώντων. Κελεύει δὲ ἐκ τούτων οκτακοσίους μὲν ἐν σώματι λειτουργεῖν, τὰ δὲ λοιπὰ ἐν ἀπαργυρισμῷ, μή συγχωροῦσα ἕτερον ἐργαστήριον προφάσει τούτου ἐξκουσατεύεσθαι. Εγράφη Καλάνδαις Ἰουλίου μετὰ τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου. ΙΒ'. 'Η διάταξις τάττει τὰς δαπάνας τὰς όφει λούσας γίνεσθαι περὶ τὰς τῶν τελευτώντων κηδείας. ῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Ἰωάννῃ ἐπάρχω πραιτωρίων. Εκαστον τῶν ἀγαθῶν. Τοπική Κωνσταντινουπόλεως ή διάταξις ορίζουσα τὸ ποσὸν τῶν ὀφειλόντων γίνεσθαι δαπανημά των περὶ τὰς ἐκκομιδὰς τῶν ἐν αὐτῇ τελευτών των. Εγράφη γ' Νωνῶν νοεμβρίων βασιλεύοντος
IX. Ut in posterum permutationes rerum ecclesia. Θ'. "Ωστε τοῦ λοιποῦ ἀμείψεις εκκλησιαστικών
sticarum non fortuito fant erga religiosissimum
imperatorem, et qua deinceps.
Idem imp. Mena episcopo Constantinopolitano. De
quibus scripsit, et calera.
Res immobiles, quæ a religiosis domibus ad
¡mperatorem pervenerunt titulo permutationis, si
ad aliam personam translatæ fuerint, a cujusque
temporis œconomis vindicantor.
Legito titulum 9 libri quarti, et ejusdem constitutionis 10, quæ tempore posterior est, caput 10.
Excepta Majore Constantinopolitana ecclesia,
cæteræ domus religiosæ perpetuas inter se rerum
¡mmobilium emphyteuses contrahant: uti tamen
ad aliam personam eæ non perveniant.
Legito titulo secundo hujus operis, et constitutionis secunda, quæ temporis posterior est, caput 3
et 7.
Dat..... Kal. Novembris, Justiniani
consulatum Belisarii tertio.
post
Χ. Ut qui agros, aut domos, aut vineas, ecclesia
Mysiæ relinquunt ad redemptionem_captivorum,
vel ad alimenta pauperum, et quæ deinceps.
Idem imp..... Scimus antea proma gasse, etc..
Localis est hæc constitutio, tunc permittens
secundum determinationem ipsius alienari, quæ
ad redemptionem captivorum, vel ad alimenta
pauperum, ecclesiæ Mysiæ relinquuntur, cum ea
longe dissita sunt, atque ita specialiter ordinavit
is, qui reliquit.
Dal. a. d. Kalendas Aprilis, imperii Justiniani
anno tertio decimo, Appione cos.
XI. De officinis ecclesia Constantinopolitana, et
que deinceps.
Idem imp. Longino præfecto urbi. Quoniam majeslas nostra curam gerit, etc.
Mille centum officinis Constantinopolitana Majoris ecclesiæ largitur a muneribus præstandis
immunitatem læc constitutio, pro illorum exportatione, qui ex hac vita decedunt. Jubet autem
octingentas ex bis munera corporalia subire, reliquas aderationem præstare, uon permittens ut
alia quæpiam officina hoc prætextu excusationem
habeat.
Dat. Kal. Julii post consulatum Belisarii.
XII. Hæc constitutio sumptus ordinat, qui in ſuneribus decedentium fieri debent.
Idem imp. Joanni P. P. Quodlibet bonum opus,
et calera.
Constitutio localis est, ad Constantinopolim speclans; quæ determinat summam expensarum, quæ
fieri debent iis exportandis, qui Constantinopoli
decedunt.
Dat. tertio Non. Novemb., imperii Justiniani
πραγμάτων μὴ ὡς ἔτυχε γίνεσθαι πρὸς τὸν ευ
σεβέστατον βασιλέα. Καὶ τὰ ἑξῆς.
Ὁ αὐτὸς βασιλεύς, Μηνᾷ ἐπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως. Περὶ ὧν νόμον ἐγράψαμετ.
Τὰ περιελθόντα εἰς τὴν βασιλείαν ἐξ εὐαγῶν οι
κων ἀκίνητα πράγματα κατὰ ἀμείψεως τρόπον, ἐὰν
πρὸς ἕτερον μετέλθωσι πρόσωπον, ὑπὸ τῶν κατά
καιρὸν οἰκονόμων ἐκδικείσθωσαν.
Ανάγνωθι τὸν θ' τίτλον τοῦ δ' βιβλίου τῆς αὐτῆς
διατάξεως μεταγενεστέραν οὖσαν [Ισ. μεταγενεστέ
ρας ούσης) κεφ. ι.
Χωρὶς τῆς Μεγάλης Εκκλησίας Κωνσταντινουπό
λεως οἱ λοιποὶ εὐαγεῖς οἶκοι ποιείτωσαν πρὸς ἀλλήλους
διηνεκεῖς ἐμφυτεύσεις ακινήτων πραγμάτων· ἐφ᾿
ᾧ μέντοι μὴ περιελθεῖν ταῦτα εἰς ἕτερον πρέσ
ωπον.
Ανάγνωθι τίτλον β' τοῦδε τοῦ συντάγματος, διάταξιν β', μεταγενεστέραν οὖσαν, κεφάλαιον δ'
καὶ ζ'.
Εγράφη Καλάνδαι; Νοεμβρίαις βασιλεύοντος Ιουστιν. μετὰ τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου τὸ γ'.
1. Περὶ τοῦ τὰ γήδια, οἴκους, ἢ ἀμπελῶνας και
ταλιμπανομένους τῇ ἐκκλησία Μυσίας εἰς
ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων ἢ εἰς ἀποτροφὴν πτω
χῶν, καὶ τὰ ἑξῆς.
῾Ο αὐτὸς βασιλεύς. Scimus ante promulgate.
Τοπικὴ ἡ διάταξις τότε επιτρέπουσα κατὰ τὸν
αὐτῆς προσδιορισμὸν ἐκποιεῖσθαι τὰ εἰς ἀνάῤῥυσ.ν
αἰχμαλώτων ἢ ἀποτροφὴν πτωχῶν καταλιμπα
νόμενα τῇ ἐκκλησίᾳ Μυσίας, ἡνίκα μακρὰν ἀπό
κεινται, καὶ τοῦτο ἰδικῶς ὁ καταλιπών διετάξατο.
Εγράφη Καλάνδαις 'Απριλλίαις βασιλεύοντος του
στιν τὸ ια', ὑπατείᾳ Αππίωνος.
ΙΑ'. Περὶ τῶν ἐργαστηρίων Κωνσταντινουπόλεως,
καὶ τὰ ἑξῆς.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Λογγίνῳ ἐπάρχῳ πόλεως.
Ἐπειδὴ μέλλει τῷ ἡμετέρῳ κράτει.
Χιλίοις ἑκατὸν ἐργαστηρίοις τῆς Μεγάλης έκπλησίας Κωνσταντινουπόλεως ἀτέλειαν λειτουργιών φιλοτιμεῖται ἡ διάταξις ὑπὲρ ἐκκομιδῆς τῶν τελευ
τώντων. Κελεύει δὲ ἐκ τούτων οκτακοσίους μὲν ἐν
σώματι λειτουργεῖν, τὰ δὲ λοιπὰ ἐν ἀπαργυρισμῷ,
μή συγχωροῦσα ἕτερον ἐργαστήριον προφάσει τούτου
ἐξκουσατεύεσθαι.
Εγράφη Καλάνδαις Ἰουλίου μετὰ τὴν ὑπατείαν
Βελισαρίου.
ΙΒ'. 'Η διάταξις τάττει τὰς δαπάνας τὰς όφει
λούσας γίνεσθαι περὶ τὰς τῶν τελευτώντων
κηδείας.
῾Ο αὐτὸς βασιλεὺς Ἰωάννῃ ἐπάρχω πραιτωρίων.
Εκαστον τῶν ἀγαθῶν.
Τοπική Κωνσταντινουπόλεως ή διάταξις ορίζουσα
τὸ ποσὸν τῶν ὀφειλόντων γίνεσθαι δαπανημάτων περὶ τὰς ἐκκομιδὰς τῶν ἐν αὐτῇ τελευτών
των.
Εγράφη γ' Νωνῶν νοεμβρίων βασιλεύοντος
col. 1325–1326page 125 of 129
PG 138:1325Ιουστιν, τὸ ιβ', μετὰ τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου τὸ γ. Καὶ ἴσα παράτιτλα. Τίτ. α' διάτ. α'. Χρήματα ἐπὶ χειροτονία διδό μενα ἢ ἐπαγγελλόμενα ταῖς ἐκκλησίαις προσκυρού σθω κατὰ τὸν τύπον διατάξεως. Τὰ πράγματα τῆς φθαρείσης, ἢ γαμηθείσης διακόνου, ἢ εἰς ἕτερον μεταβαλούσης βίον, ἡ ἐκκλησία ἢ τὸ κατ' αὐτὴν διαδέξεται μοναστήριον. Διάτ. β'. Οτι χρὴ ταῖς ἐκκλησίαις προσκυροῦσθαι τὰ ὑπὲρ χειροτονίας παρὰ τὸν τύπον τῆς διατάξεως διδόμενα. Τὰ τοῦ ἐπισκόπου πράγματα τοῦ μισθώσεις ἢ Εμφυτεύσεις ἀκινήτων ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων καταπιστεύσαντος, διοικηταῖς ἢ χαρτουλαρίσις τῆς κατ' αὐτῶν ἁγιωτάτης εκκλησίας, ή συγγενέσιν αὐτῶν, ἡ ἀγχιστεῦσι, τῇ ἐκκλησίᾳ προσκυρωθή σονται. Τὰ ὑπὲρ προσβολῆς εὐαγοῦς φροντίσματος διδό μενα ὁ τούτου δεσπόζων εὐαγὴς ἐκδικείτω οἶκος μετὰ [σ. κατά] τὸν τύπον τῆς διατάξεως. Οτι χρή τους διοικήσαντας τὰ ἐκκλησιαστικά πράγματα ἀπαιτεῖσθαι ὅσα ἂν αὐτοὺς λογοθετῶν ὁ ἐπίσκοπος εἰ θύνει, τῆς ἀπαιτήσεως καὶ εἰς κληρονόμους διαβαινούσης. Χρὴ τὰ πράγματα τῆς διακονίσσης τῆς ἀνδρὶ συν οικούσης υποψίαν εἰσάγοντι πονηρὰν μετὰ παραγγελίαν ταῖς ἐκκλησίαις προσκυροῦσθαι κατὰ τὸν τύ που τῆς διατάξεως. Πότε τὰ πράγματα τὰ ὑπὸ αἵρεσιν γάμου ή παιδοποιίας καταλειφθέντα κληρικοῖς ἢ μοναχοῖς ταῖς ἐκκλησίαις προσχυροῦται, φησὶν ἡ διάταξις. Τα πράγματα τῶν ἁρπασάντων μοναστριαν διακόνισσσαν ἢ ἄλλην εὐλαβὴ γυναῖκα τοῖς κατ' αὐτ τὰς εὐαγέσιν οἴκοις προσχυροῦσθαι. Τίτ. τῷ αὐτῷ, διάταξις ζ'. "Οτι οὐδεὶς δύναται εὐκτήριον οἶχον κτίζειν, εἰ μὴ γνώμῃ τοῦ ἐπισκόπου τῷ [σ. τὰ περὶ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ λυχνοκαῖαν αὐτοῦ, καὶ σιτήσεις τῶν μελλόντων ἐν αὐτῷ λειτουργεῖν κατὰ τὴν ἰδικὴν δωρεὰν ἀφορίσει. Διάταξις ιγ'. Τα πράγματα τῶν εἰς ἕτερον βίον η μετελθόντων μοναχῶν τὸ κατ' αὐτοὺς ἐκδικήσει μου ναστήριον. Χρὴ τὸν μέλλοντα μονάζειν προδιατιθέναι τὰ οιν κεῖα· ἐπεὶ οὐκ ἔσται τούτων κύριος, ἀλλὰ τὸ μονα στήριον. Τὰ τοῦ μοναχοῦ πράγματα τοῦ εἰς ἕτερον κοινό Γιον μεταχωρήσαντος τῷ προτέρῳ διοίσουσε μονα στηρί Τίτ. γ΄, διάτ. γ'. "Οτι χρὴ ταῖς ἐκκλησίαις προς κυροῦσθαι τοὺς οἴκους, ἐν οἷς παρασυνάξεις ποιοῦσιν οἱ αἱρετικοί. Τίτ. ιδ', διάτ, κβ'. Οτι τὰ τῆς μοιχευθείσης γυ ναικός πράγματα, εἴτε παῖδας, ἢ γονεῖς ἔχει, εἴτε καὶ μὴ, κατὰ τὸν τύπον τῆς διατάξεως ἐκδικήσει
Ιουστιν, τὸ ιβ', μετὰ τὴν ὑπατείαν Βελισαρίου Aauno undecimo, post consulatum Belisarii, Miτὸ γ.
Καὶ ἴσα παράτιτλα.
Τίτ. α' διάτ. α'. Χρήματα ἐπὶ χειροτονία διδόμενα ἢ ἐπαγγελλόμενα ταῖς ἐκκλησίαις προσκυρού
σθω κατὰ τὸν τύπον διατάξεως.
Τὰ πράγματα τῆς φθαρείσης, ἢ γαμηθείσης δια
κόνου, ἢ εἰς ἕτερον μεταβαλούσης βίον, ἡ ἐκκλησία
ἢ τὸ κατ' αὐτὴν διαδέξεται μοναστήριον.
Διάτ. β'. Οτι χρὴ ταῖς ἐκκλησίαις προσκυροῦσθαι
τὰ ὑπὲρ χειροτονίας παρὰ τὸν τύπον τῆς διατάξεως
διδόμενα.
cundo.
Tituli Il Paralilla.
Tituli 4, constitutione 1. Pecunia, quae ord nationis nomine dantur, ecclesiis secundum sanctionem constitutionis addicuntor.
Res stupratæ, vel nuptæ diaconissæ, vel ad
aliam vitam aut ecclesiam transeuntis, ipsius
ecclesia aut monasterium per successionem consequetur.
Constitutione 2. Quod ecclesiis addici debeant
ea, quæ ordinationis nomine præter sanctionem
constitutionis dantur.
Τὰ τοῦ ἐπισκόπου πράγματα τοῦ μισθώσεις ἢ Res episcopi, qui locationes aut emphyteuses
Εμφυτεύσεις ἀκινήτων ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων rerum ecclesiasticarum immobilium commisit
καταπιστεύσαντος, διοικηταῖς ἢ χαρτουλαρίσις τῆς P administratoribus, aut chartulariis sacrosanct
κατ' αὐτῶν ἁγιωτάτης εκκλησίας, ή συγγενέσιν ecclesiæ suæ, vel corum cognatis, aut affinibus,
αὐτῶν, ἡ ἀγχιστεῦσι, τῇ ἐκκλησίᾳ προσκυρωθή ecclesiæ debent addici
σονται.
Τὰ ὑπὲρ προσβολῆς εὐαγοῦς φροντίσματος διδό
μενα ὁ τούτου δεσπόζων εὐαγὴς ἐκδικείτω οἶκος μετὰ
[σ. κατά] τὸν τύπον τῆς διατάξεως.
Οτι χρή τους διοικήσαντας τὰ ἐκκλησιαστικά
πράγματα ἀπαιτεῖσθαι ὅσα ἂν αὐτοὺς λογοθετῶν ὁ
ἐπίσκοπος εἰ θύνει, τῆς ἀπαιτήσεως καὶ εἰς κληρο
νόμους διαβαινούσης.
Χρὴ τὰ πράγματα τῆς διακονίσσης τῆς ἀνδρὶ συν
οικούσης υποψίαν εἰσάγοντι πονηρὰν μετὰ παραγγελίαν ταῖς ἐκκλησίαις προσκυροῦσθαι κατὰ τὸν τύ
που τῆς διατάξεως.
Πότε τὰ πράγματα τὰ ὑπὸ αἵρεσιν γάμου ή παιδοποιίας καταλειφθέντα κληρικοῖς ἢ μοναχοῖς ταῖς
ἐκκλησίαις προσχυροῦται, φησὶν ἡ διάταξις.
Τα πράγματα τῶν ἁρπασάντων μοναστριαν
διακόνισσσαν ἢ ἄλλην εὐλαβὴ γυναῖκα τοῖς κατ' αὐτ
τὰς εὐαγέσιν οἴκοις προσχυροῦσθαι.
Τίτ. τῷ αὐτῷ, διάταξις ζ'. "Οτι οὐδεὶς δύναται
εὐκτήριον οἶχον κτίζειν, εἰ μὴ γνώμῃ τοῦ ἐπισκό
που τῷ [σ. τὰ περὶ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ λυχνοκαῖαν
αὐτοῦ, καὶ σιτήσεις τῶν μελλόντων ἐν αὐτῷ λειτουρ
γεῖν κατὰ τὴν ἰδικὴν δωρεὰν ἀφορίσει.
Διάταξις ιγ'. Τα πράγματα τῶν εἰς ἕτερον βίον η
μετελθόντων μοναχῶν τὸ κατ' αὐτοὺς ἐκδικήσει μου
ναστήριον.
Χρὴ τὸν μέλλοντα μονάζειν προδιατιθέναι τὰ οιν
κεῖα· ἐπεὶ οὐκ ἔσται τούτων κύριος, ἀλλὰ τὸ μονα
στήριον.
Τὰ τοῦ μοναχοῦ πράγματα τοῦ εἰς ἕτερον κοινό
Γιον μεταχωρήσαντος τῷ προτέρῳ διοίσουσε μονα-
- στηρί
Τίτ. γ΄, διάτ. γ'. "Οτι χρὴ ταῖς ἐκκλησίαις προςκυροῦσθαι τοὺς οἴκους, ἐν οἷς παρασυνάξεις ποιού
σιν οἱ αἱρετικοί.
Τίτ. ιδ', διάτ, κβ'. Οτι τὰ τῆς μοιχευθείσης γυναικός πράγματα, εἴτε παῖδας, ἢ γονεῖς ἔχει, εἴτε
καὶ μὴ, κατὰ τὸν τύπον τῆς διατάξεως ἐκδικήσει
Quæ nomine creationis ad religiosi muneris curam dantur, vindicet ea religiosa domus, quæ
rerum ipsarum proprietatem habet, juxta sanctionem constitutionis.
Quod exigi debeant ab ecclesiasticarum rerum
administratoribus, quæcunque debitorum nomine
flagitat ab eis episcopus eadem conventione ad
Ipsos hæredes transeunte.
Res diaconissæ, quæ in contubernio viri est,
sinistramı suspicionem præbentis, post factam de.
nuntiationem, ecclesiis addici juxta formam constitutionis debent.
Quando ras, quæ sub conditione nuptiarum,
aut liberorum procreationis, relicta sunt clericis
aut monachis, applicari debeant ecclesiis, juxta
constitutionis hujus formam.
Res eorum, qui monastriam, vel diaconissan,
vel aliam religiosam mulierem rapuerunt, ipsarum
mulierum religiosis domibus addicuntur.
Eodem titulo, constit. 7. Quod nemo domum
oratoriam ædificare possit, nisi de sententia episcopi, per donationem specialem deputaverit ea,
quæ ad curationem ædis, et Juminum accensionem,
el annonas eorum, qui cultum in ea sacrum exhibituri sunt, spectant.
Constitut. 13. Res corum monachorum, qui ad
aliam vitam transcunt, ad ipsorum monasterium
pertinebunt.
Debet is, qui solitariam vitam est amplexurus,
prius de rebus suis testari. Nam deinceps eas in
potestate sua non habebit, sed monasterium.
Res monachi, qui ad aliud cœnobium sese contulit, ad monasterium prius pertinebunt.
Constitutio 3 tituli 2, cap. 13. Quod ecclesiis
addici domus eæ debeant, in quibus hæretici conventicula seorsum instituunt.
Tit. 4 constit. 22. Quod res mulieris adulterio
pcl:ut:e, sive liberos, sive parentes habcat, sive
non habeat, juxta sanctionem constitutionis- id
col. 1327–1328page 126 of 129
PG 138:1327τὸ μοναστήριον ἐν ᾧ ἐμβάλλεται. Ανάγνωθι όλοι τὸ περὶ τούτου κεφάλαιον. Διαλαμβάνει γὰρ καὶ τὸ περὶ τῶν χωρὶς αἰτίας ξεπουδίου διαλυόντων τοὺς γάμους τὰς ὁμοίας κατ' αὐτῶν ἐπάγων ποιο νάς. Τίτλος ζ', διάταξις ζ'. Τὰ τῶν αἰχμαλώτων πράγ ματα, εἰ μὴ ὑπὸ τῶν οἰκείων ἀναῤῥυσθῶσι παί δων, ἡ κατ' αὐτοὺς ἐκκλησία ὑπὸ ἱμεντάριον. Τα πράγματα τοῦ σχῆμα κληρικοῦ ἔχοντος, εἰ μήτε εἰς συγγενεῖς ὀρθοδόξους διαθῆται, μήτε και νωνικοὺς τοὺς ἐξ ἀδιαδέτου κληρονομούντας αὐτὸν ἔχῃ, μέχρι ἐνιαυτοῦ τῆς αὐτοῦ τελευτῆς ἡ ἐκκλησία ἐκδικεῖ· μετὰ τὴν ἐνιαυτὸν δὲ ὁ φίσκος. Τίτ. ι' διάτ. θ'. Τὰ πράγματα τῆς χωρὶς εὐλόγου αἰτίας ῥεπουδιατευσάσης τὸν ἄνδρα, τὸ ἐν ᾧ ἐμβάλλεται μοναστήριον διαδέξεται, κατὰ τὸν τύπον τῆς διατάξεως. Τίτλος της, διάτ. α'. Χωρὶς τῆς Μεγάλης ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως δύνανται οἱ σεπτοὶ οἶκος, δεκρέτου πραττομένου, ἐναλλαγὰς ἀκινήτων πραγ μάτων ἐπὶ κοινῷ συμφέροντι πρὸς ἀλλήλους ποιεῖσθαι. ΤΙΤΛΟΣ Γ. ΠΕΡΙ ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ, ΚΑΙ ΙΟΥΔΑΙΟΝ, ΚΑΙ ΣΑΜΑ ΡΕΙΤΩΝ. Α'. Περὶ αἱρετικῶν καὶ γαμετῶν αὐτῶν. ῾Ο αὐτὸς βασιλεύς Βάσῳ τοποτηρητῇ τῶν ἐπάρ χων. Μίαν ἡμῖν εἶναι βοήθειαν ἐπὶ παντὶ τῷ τῆς ἡμετέρας πολιτείας τε καὶ βασιλείας τόπῳ. Ο μὴ κοινωνῶν ταῖς ἐκκλησίαις, ἐν οἷς οἱ ἐντός πιοι συνέρχονται ἐπίσκοποι, αἱρετικός ἐστιν, ὑποκείμενος τοῖς κατὰ τῶν αἱρετικῶν νόμοις. Σημείωσαι ὅτι οἱ τὰ Σευήρου φρονοῦντες, ἢ τὰ Διοσκόρου δεχόμενοι δόγματα, Ακέφαλοι καλοῦνται. Αἱ γυναῖκες τῶν αἱρετικων, αἱρετικαὶ οὖσαι, οὐ χρήσονται τῷ τῆς προικὸς ἢ ἑτέρῳ προνομίων πλην εἰ μὴ μεταμεληθεῖσαι γένωνται κοινωνικαὶ καὶ ἐπι μείνωσι μέχρι τέλους. Εγράφη ε' Νωνῶν Μαΐων, βασιλέως Ιουστινιανού το ιε', ὑπατεία Βελισαρίου. Ε΄. Περὶ Σαμαρειτών. Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς ᾿Αβδαίῳ ἐπάρχω πραιτωρίων, Οὐδὲν οὕτω μέγα τῶν ὑπηκόων τινός των ἡμετέρων. Η διάταξις ἐπιτρέ ε: Σαμαρείται; διατίθεσθαι. καὶ ἐξ ἀδιαθέτου κληρονομείσθαι καὶ ληγατεύειν, καὶ δωρεῖσθαι, καὶ ἐλευθερίαν διδόναι, και πάντα κατὰ νόμους πράττειν τὰ συναλλάγματα Σαμαρείτου ἀδιαθέτου τελευτήσαντος ἐπὶ παισὶν ἢ συγγενέσι, Χριστιανοῖς τε καὶ Σαμαρείταις, τοῦ αὐτοῦ βαθμοῦ, καὶ τῆς αὐτῆς τάξεως, ὁ Χριστιανός αὐτοῦ παῖς ἢ συγγενής διαδεχέσθω αὐτὸν, προτιμώ
monasterium vindicabit, in quod immittitur. Lege τὸ μοναστήριον ἐν ᾧ ἐμβάλλεται. Ανάγνωθι όλοι
totum de hoc caput: disserit enim de iis etiam,
qui absque repudil causa dissolvunt matrimonia,
similes eis pœnas inferens.
Tit. 7, constit. 7. Res captivorum, si suis a liberis redempti non fuerint, ipsorum ecclesia sub
inventario consequitur.
Res ejus, qui habitum clerici sumpsit, si neque
liberos, aut cognatos orthodoros, neque comianionis fidei participes habet, qui ei ab intestato
succedant, usque ad anni spatium post ejus mortem ceclesia vindical, post annum vero, fiscus.
Tit. 10, constit. 9. Res ejuis mulieris, quæ
absque justa causa repudiuin marito misit, per
successionem id monasterium adibit, in quod redigitur, juxta constitutionis sanctionem.
Tituli 2, hoc libro, constit. 8. Excepta Majore
Constantinopolitana ecclesia, possunt domus venerabiles, interveniente decreto, rerum immobilium
alienationem ad utilitatem publicam instituere.
TITULUS III.
DE HERETICIS, ET JUDAIS ET SAΜΑRITIS.
1. De hæreticis et eorum uxoribus.
Idem imp. Joanni conservatori provinciarum. Unicum nobis auxilium esse in omni reipublicæ
alque imperii nostri loco, et cœlera.
Qui non communicat cum ecclesiis, in quibus
episcopi singulorum locorum conveniunt, bæreticus est, legibus adversus hæreticos latis obnoxius.
Nota quod ii, qui cum Severo sentiunt, et doġmata Dioscori amplectuntur, Acephali vocentur.
Uxores hæreticorum, quæ et ipsæ sunt hæreticæ,
privilegio dotis, aut alio ton fruentur. Si vero,
postquam resipuerint, ad Ecclesiæ communionem
accesserint, et usque ad finem permanserint, eorumdem privilegiorum fructu potiantur.
Data ♥ Non. Maias, imperii Justiniani anno 15,
consulatu Basilii.
11. De Samaritis.
Idem imp. Areobindo P. P. Nullum adeo magnum
alicujus subditi nostri, et calera.
Hæ constitutio permittit Samaritis facultatem
testandi, et ab intestato succedendi cognatis suïs,
et legata relinquendi, et donandi, et manumittendi
aliosque tales contractus impune peragendi.
Cum Samarita quispiam nullo condito testamento deccdit, relictis liberis, aut cognatis, tam
Christianis, quam Samaritis, qui ejusdem gradus
et ordinis sunt, is qui rectam fidem colit, ei hæτὸ περὶ τούτου κεφάλαιον. Διαλαμβάνει γὰρ καὶ
τὸ περὶ τῶν χωρὶς αἰτίας ξεπουδίου διαλυόντων
τοὺς γάμους τὰς ὁμοίας κατ' αὐτῶν ἐπάγων ποιο
νάς.
Τίτλος ζ', διάταξις ζ'. Τὰ τῶν αἰχμαλώτων πράγματα, εἰ μὴ ὑπὸ τῶν οἰκείων ἀναῤῥυσθῶσι παί
δων, ἡ κατ' αὐτοὺς ἐκκλησία ὑπὸ ἱμεντάριον.
Τα πράγματα τοῦ σχῆμα κληρικοῦ ἔχοντος, εἰ
μήτε εἰς συγγενεῖς ὀρθοδόξους διαθῆται, μήτε και
νωνικοὺς τοὺς ἐξ ἀδιαδέτου κληρονομούντας αὐτὸν
ἔχῃ, μέχρι ἐνιαυτοῦ τῆς αὐτοῦ τελευτῆς ἡ ἐκκλησία
ἐκδικεῖ· μετὰ τὴν ἐνιαυτὸν δὲ ὁ φίσκος.
Τίτ. ι' διάτ. θ'. Τὰ πράγματα τῆς χωρὶς εὐλόγου
αἰτίας ῥεπουδιατευσάσης τὸν ἄνδρα, τὸ ἐν ᾧ ἐμβάλ
λεται μοναστήριον διαδέξεται, κατὰ τὸν τύπον τῆς
διατάξεως.
Τίτλος της, διάτ. α'. Χωρὶς τῆς Μεγάλης Εκκλη
σίας Κωνσταντινουπόλεως δύνανται οἱ σεπτοὶ οἶκος,
δεκρέτου πραττομένου, ἐναλλαγὰς ἀκινήτων πραγμάτων ἐπὶ κοινῷ συμφέροντι πρὸς ἀλλήλους ποιεῖσθαι.
ΠΕΡΙ ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ, ΚΑΙ ΙΟΥΔΑΙΟΝ, ΚΑΙ ΣΑΜΑ
ΡΕΙΤΩΝ.
Α'. Περὶ αἱρετικῶν καὶ γαμετῶν αὐτῶν.
῾Ο αὐτὸς βασιλεύς Βάσῳ τοποτηρητῇ τῶν ἐπάρ
χων. Μίαν ἡμῖν εἶναι βοήθειαν ἐπὶ παντὶ τῷ
τῆς ἡμετέρας πολιτείας τε καὶ βασιλείας
τόπῳ.
Ο μὴ κοινωνῶν ταῖς ἐκκλησίαις, ἐν οἷς οἱ ἐντός
πιοι συνέρχονται ἐπίσκοποι, αἱρετικός ἐστιν, ὑποκεί
μενος τοῖς κατὰ τῶν αἱρετικῶν νόμοις.
Σημείωσαι ὅτι οἱ τὰ Σευήρου φρονοῦντες, ἢ τὰ
Διοσκόρου δεχόμενοι δόγματα, Ακέφαλοι καλούν
ται.
Αἱ γυναῖκες τῶν αἱρετικων, αἱρετικαὶ οὖσαι, οὐ
χρήσονται τῷ τῆς προικὸς ἢ ἑτέρῳ προνομίων πλην
εἰ μὴ μεταμεληθεῖσαι γένωνται κοινωνικαὶ καὶ ἐπι
μείνωσι μέχρι τέλους.
Εγράφη ε' Νωνῶν Μαΐων, βασιλέως Ιουστινιανού
το ιε', ὑπατεία Βελισαρίου.
Ε΄. Περὶ Σαμαρειτών.
Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς ᾿Αβδαίῳ ἐπάρχω πραιτωρίων,
Οὐδὲν οὕτω μέγα τῶν ὑπηκόων τινός των
ἡμετέρων.
Η διάταξις ἐπιτρέ ε: Σαμαρείται; διατίθεσθαι.
καὶ ἐξ ἀδιαθέτου κληρονομείσθαι καὶ ληγατεύειν,
καὶ δωρεῖσθαι, καὶ ἐλευθερίαν διδόναι, και πάντα
κατὰ νόμους πράττειν τὰ συναλλάγματα
Σαμαρείτου ἀδιαθέτου τελευτήσαντος ἐπὶ παισὶν
ἢ συγγενέσι, Χριστιανοῖς τε καὶ Σαμαρείταις, τοῦ
αὐτοῦ βαθμοῦ, καὶ τῆς αὐτῆς τάξεως, ὁ Χριστιανός
αὐτοῦ παῖς ἢ συγγενής διαδεχέσθω αὐτὸν, προτιμώ
Annibalis Fabroti notæ.
Ace,hali. Facundus episcop. til. 4: Tanquam sine capite remanentes, Acephati vocantur a
Græcis, quos significantius nos Semieutychianos
possumus appellare. Idem lib. i scribit.
col. 1329–1330page 127 of 129
PG 138:1329μενος τοῦ Σαμαρείτου παιδὸς ἢ συγγενοῦς. Εἰ δὲ προσεχέστερός ἐστι περὶ τον βαθμὸν ἢ τὴν τάξιν ὁ Σαμαρείτης, προτιμάσθω τοῦ Χριστιανοῦ. ἶσθε δὲ, ὁ ἀποκλειόμενος Σαμαρείτης μετὰ ταῦτα Χριστιανός γενόμενος τὸ οἰκεῖον ἀπολαμβάνει μέσ ρος παρὰ τοῦ Χριστιανού συγκληρονόμου, τοὺς ἐν μέσῳ ζημιούμενος καρπούς. Οι Σαμαρείται εἰς τοὺς ἀνιόντας· καὶ κατιόντας αὐτῶν Σαμαρείτας ὄντας ὡς βούλονται διατιθέσθω σαν. Εἰ δὲ σὺν αὐτοῖς Χριστιανοὶ τοῦ αὐτοῦ τυγχάνουσι βαθμοῦ, εἰς μόνον τὸ τέταρτον μέρος τους Σαμαρείτας γραφέτωσαν κληρονόμους. Εἰς δὲ τὸ ὑπόλοιπον τοὺς Χριστιανούς δυναμένων αὐτῶν, εἰ περὶ τοῦτο παραφθῶσι τὸ μέρος, τὴν δὲ ἱννοφικίοσο κινεῖν κατὰ τῆς ἐκείνων διαθήκης, τῶν εἰρημένων ἐν τῇ προτέρᾳ διαιρέσει περι τῶν μετανοούντων Σαμαρειτῶν καὶ ἐνταῦθα κρατούντων. Καὶ σημείωσαι ὅτι δύνανται οἱ Σαμαρεῖται ἐκ τοῦ ἡμίσεως τρίτου μέρους ἐκ διαθήκης ἁρμόζοντος τοῖς Χριστιανῶν αὐτῶν διαδόχοις καὶ πρεσβεία Χριστιανοῖς καταλιμπάνειν, οὐδὲν λοιπὸν τοῦ δημοσίου ἐκ τῆς αὐτῶν ἐκδικοῦντος περιουσίας, οἷα δὴ τῆς παρούσης διατάξεως καὶ εἰς τὰ προλαβόντα φάκτα τὴν οἰκείαν ἐναγούσης νομοθεσίαν. Εγράφη πρὸ ιζ Καλανδών Ιουλίων, βασιλέως Ιουστινιανοῦ τὸ κε' μετὰ τὴν ὑπατείαν βελισαρίου. Γ'. Περὶ τῶν Σαμαρειτών, Αυτοκράτωρ Ιουστινιανός Διομήδει ἐπάρχε πραιτωρίων. Τὴν ἀσεβῇ τῶν Σαμαρειτών αἴ ρεσιν, καὶ τὴν παράλογον τούτων μανίαν. Η διάταξις ἀναιρεῖ τὴν β' τοῦδε τοῦ τίτλου διά ταξιν, καὶ παρακελεύεται τοῦ λοιποῦ Σαμαρείτας μὴ κληρονομεῖν ἐκ διαθηκῶν ἢ τούτων χωρίς, μηδὲ πρεσβείαν λαμβάνειν, ἢ κατὰ δωρεᾶ; [σ. τρόπου τρόπων κομίζεσθαι πρᾶγμα. ᾿Αλλὰ μηδὲ κατὰ τὴν ἐξ ἀδιαθέτου κλῆσιν διαδόχους ἔχειν Σαμαρείτας, ή ὅλως αἱρετικούς, μηδὲ σχηματιζομένους τὴν ὀρθὴν τῶν Χριστιανῶν προσδέχεσθαι πίστιν, ταῖς δὲ ἀλη θείαις οὐχ οὕτω φρονοῦντας. Μηδὲ μὴν διαθήκας εἰς αὐτοὺς γράφειν, ή ληγάτα καταλιμπάνειν, ἢ δωρεῖσθαι, πλὴν εἰ μὴ ὀρθόδοξοι εἶεν καὶ πίστει καὶ ἔργοις οἱ ταῦτα ληψόμενοι. Εἰ γὰρ μηδεὶς τούς των εἴη, τῷ ἱερωτάτῳ τὰς τούτων περιουσίας μετὰ τελευτὴν προσήκειν παρακελεύεται. Εξαιρεῖται δὲ τῆς οἰκείας νομοθεσίας τους τὰ Σαμαρειτῶν πρεσβεύοντας γεωργούς πρὸς σύστασιν τῶν παρ' αὐτῶν γεωργουμένων χωρίων, συγ χωροῦσα τούτοις, γεωργοῦσι μέντοι τα γέλια, καὶ κληρονόμους, καὶ ληγαταρίους, καὶ γράφειν τοὺς αὐτῶν ἁνιόντας καὶ κατιόντας, καὶ τοὺς ἐκπλαγίου συγγενεῖς, κἂν Σαμαρεῖτα! εἰσι. Μηδενὸς δὲ τού των ευρισκομένων τὸν κύριον τοῦ χωρίου ἐν ᾧ γεωργὸς ἦν ὁ τελευτήσας, τὰ παρ' ἐκείνου κατα λειφθέντα κομίζεσθαι πράγματα ἐπιτρέπει, καὶ τὴν
μενος τοῦ Σαμαρείτου παιδὸς ἢ συγγενοῦς. Εἰ res esto, potioris Samarita conditionis. Sin proδὲ προσεχέστερός ἐστι περὶ τον βαθμὸν ἢ τὴν
τάξιν ὁ Σαμαρείτης, προτιμάσθω τοῦ Χριστιανοῦ.
ἶσθε δὲ, ὁ ἀποκλειόμενος Σαμαρείτης μετὰ ταῦτα
Χριστιανός γενόμενος τὸ οἰκεῖον ἀπολαμβάνει μέσ
ρος παρὰ τοῦ Χριστιανού συγκληρονόμου, τοὺς ἐν
μέσῳ ζημιούμενος καρπούς.
pior sit orthodoxo, ratione gradus vel ordinis,
Samarita, Christiano praefertur.
Scias autem, Samaritam, qui excluditur a successione, si postca Christianus orthodoxus factus
fuerit, partem suam capere cum aliis, qui ab initio erant orthodoxi, fructibus tamen qui interim
producti sunt, frustratum.
Samaritæ suos ascendentes, et descendentes,
qui Samaritæ sunt, pro arbitrio suo scribunt hæredes. Si vero cum eis et Christiani ejusdem gradus ad successionem vocantur, non ulterius Samaritas scribant hæredes, quam ex duabus
facultatum suarum unciis. Possunt antem el
ascendentes, et descendentes orthodoxi, querelam
Οι Σαμαρείται εἰς τοὺς ἀνιόντας· καὶ κατιόντας
αὐτῶν Σαμαρείτας ὄντας ὡς βούλονται διατιθέσθω
σαν. Εἰ δὲ σὺν αὐτοῖς Χριστιανοὶ τοῦ αὐτοῦ τυγχά
νουσι βαθμοῦ, εἰς μόνον τὸ τέταρτον μέρος τους
Σαμαρείτας γραφέτωσαν κληρονόμους. Εἰς δὲ τὸ
ὑπόλοιπον τοὺς Χριστιανούς δυναμένων αὐτῶν, εἰ
περὶ τοῦτο παραφθῶσι τὸ μέρος, τὴν δὲ ἱννοφικίοσο
κινεῖν κατὰ τῆς ἐκείνων διαθήκης, τῶν εἰρημένων de inofficioso adversus corum testamenti tabulay
ἐν τῇ προτέρᾳ διαιρέσει περι τῶν μετανοούντων
Σαμαρειτῶν καὶ ἐνταῦθα κρατούντων.
Καὶ σημείωσαι ὅτι δύνανται οἱ Σαμαρεῖται ἐκ τοῦ
ἡμίσεως τρίτου μέρους ἐκ διαθήκης ἁρμόζοντος
τοῖς Χριστιανῶν αὐτῶν διαδόχοις legata καὶ πρε
σβεία Χριστιανοῖς καταλιμπάνειν, οὐδὲν λοιπὸν
τοῦ δημοσίου ἐκ τῆς αὐτῶν ἐκδικοῦντος περιουσίας,
οἷα δὴ τῆς παρούσης διατάξεως καὶ εἰς τὰ προλα
βόντα φάκτα τὴν οἰκείαν ἐναγούσης νομοθεσίαν.
Εγράφη πρὸ ιζ Καλανδών Ιουλίων, βασιλέως
Ιουστινιανοῦ τὸ κε' μετὰ τὴν ὑπατείαν βελισαρίου.
Γ'. Περὶ τῶν Σαμαρειτών,
Αυτοκράτωρ Ιουστινιανός Διομήδει ἐπάρχε
πραιτωρίων. Τὴν ἀσεβῇ τῶν Σαμαρειτών αἴρεσιν, καὶ τὴν παράλογον τούτων μανίαν.
Η διάταξις ἀναιρεῖ τὴν β' τοῦδε τοῦ τίτλου διά
ταξιν, καὶ παρακελεύεται τοῦ λοιποῦ Σαμαρείτας
μὴ κληρονομεῖν ἐκ διαθηκῶν ἢ τούτων χωρίς, μηδὲ
πρεσβείαν λαμβάνειν, ἢ κατὰ δωρεᾶ; [1σ. τρόπου
τρόπων κομίζεσθαι πρᾶγμα. ᾿Αλλὰ μηδὲ κατὰ τὴν
ἐξ ἀδιαθέτου κλῆσιν διαδόχους ἔχειν Σαμαρείτας, ή
ὅλως αἱρετικούς, μηδὲ σχηματιζομένους τὴν ὀρθὴν
τῶν Χριστιανῶν προσδέχεσθαι πίστιν, ταῖς δὲ ἀλη
θείαις οὐχ οὕτω φρονοῦντας. Μηδὲ μὴν διαθήκας
εἰς αὐτοὺς γράφειν, ή ληγάτα καταλιμπάνειν, ἢ
δωρεῖσθαι, πλὴν εἰ μὴ ὀρθόδοξοι εἶεν καὶ πίστει
καὶ ἔργοις οἱ ταῦτα ληψόμενοι. Εἰ γὰρ μηδεὶς τούς
των εἴη, τῷ ἱερωτάτῳ τὰς τούτων περιουσίας μετὰ
τελευτὴν προσήκειν παρακελεύεται.
Εξαιρεῖται δὲ τῆς οἰκείας νομοθεσίας τους τὰ
Σαμαρειτῶν πρεσβεύοντας γεωργούς πρὸς σύστα
σιν τῶν παρ' αὐτῶν γεωργουμένων χωρίων, συγ
χωροῦσα τούτοις, γεωργοῦσι μέντοι τα γέλια,
καὶ κληρονόμους, καὶ ληγαταρίους, καὶ γράφειν τοὺς
αὐτῶν ἁνιόντας καὶ κατιόντας, καὶ τοὺς ἐκπλαγίου
συγγενεῖς, κἂν Σαμαρεῖτα! εἰσι. Μηδενὸς δὲ τού
των ευρισκομένων τὸν κύριον τοῦ χωρίου ἐν ᾧ
γεωργὸς ἦν ὁ τελευτήσας, τὰ παρ' ἐκείνου καταλειφθέντα κομίζεσθαι πράγματα ἐπιτρέπει, καὶ τὴν
instituere, iis, quæ sancita sunt in priori constitutione de his, qui resipiscunt, uti scilicet pares
sint ab initio Christianis, hic quoque locum habcntibus.
Nota, quod Samarite orthodoxis hæredibus
relicta parte tertia, quæ ipsis ex testamento competit, etiam legata Christianis dare possunt, nullam postea facultatem habente fisco, quidquam ex
ipsorum patrimonio accipiendi, cun præscns isla
constitutio legem ante hanc promulgatam aboleat.
Dat..... imperii Justiniani anno vicesimo quinto
post consulatum Basilii...
III. De Samaritis, quæ constitutionem ante hanc
latam abrogat.
Imp. Justin. Diomedi P. P. Impiam Samaritarum
haresim, et absurdam vesaniam, et catera.
Hæc constitutio secundam hujus tituli constitutionem abolet, ac præcipit ut Samarite nullam
hæreditatem adeant ex testamento, vel ab intestato, neque legata capiant, ullamve rem titulo
donationis consequantur. Praeterea nec ab intestato vocentur ad eorum successionem Samaritæ,
vel omnino hæretici; ne quidem si præe se ferant
rectam se Christianorum fidem amplecti, cum
reapse non ita sentiant. Nec item illos in testamiento hæredes instituant, vel legata relinquant,
vel doneut; extraquam si tam fide, quain factis
orthodoxi sint, qui ea sunt accepturi. Quippe si
nullus talis exstet, eorum patrimonia ad sacratissimum fiscum debere post mortem eorum perLinere, statuit.
Cæterum eximit a legislatione sua coientes Samaritarum religionem agricolas, ut eis agros, qui
ab ipsis excoluntur, commendet. His enim concedit, mudo tamen agros ipsos colant, tamn harcdes, quam legatarios instituere suos ascendentes,
et descendentes, et cognatos ex transverso, tametsi Samaritæ sint. Quod si nullus horum inveniatur, ejus prædii dominum, in quo defunctus
agricolæ munus exercebat, ab ipso relicta ferre
vult permissione quadam, et fisci vicem in his
col. 1331–1332page 128 of 129
PG 138:1331τοῦ ταμιείου τάξιν ἐπὶ τούτοις ἔχειν αὐτὸν, οἷο δὴ καὶ τοὺς δημοσίους φόρους ὑπὲρ ἐκείνου πλη ροῦντα. Κωλύει δὲ καὶ Σαμαρείτας στρατεύεσθαι, συνηγορεῖν, συνεδρεύειν, ἢ ὅλως πολιτικόν τι μετ τιένα: φρόντισμα. Τοὺς δὲ ἀπὸ Σαμαρειτών ἐπιμείναντα; τῇ προτέρᾳ πλάνῃ, καὶ Σάββατα φυλάττοντας, ἢ καὶ ἄλλα τινὰ πράττοντας τὰ διελέγχοντα τούτους ἐν ὑποκρίσει λαβεῖν τὸ ἅγιον βάπτισμα, δημεύεσθαι καὶ διηνεκῶς ἐξορίζεσθαι παρακελεύεται τοῖς αὐταῖς ὑποβάλλουσα ποιναῖς, καὶ τοὺς ἀσεβῆ προ στασίαν κατὰ τῆς ὀρθῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεω;! τούτοις ἀπονέμοντας. Πρὸς τούτοις θεσπίζει μὴ προχείρως αὐτοὺς δέχεσθαι ἐπὶ τὸ ἅγιον βάπτι μα· ἀλλὰ τοὺς μὲν χρὴ τῆς διδασκαλίας αἰσθαν μένους ἐπὶ διετίαν κατηχεῖσθαι, καὶ οὕτω βαπτίζεσθαι, τοὺς δὲ νέους πάνυ, καὶ τῆς διδασκαλίας οὐ συνιέντας, καὶ χωρὶς τῆς παρατηρήσεως ταύτης ἀξιοῦσθαι τοῦ ἁγίου βαπτίσματος. Σαμαρείτην δε Χριστιανὸν οἰκέτην ἔχειν οὐ συγχωρεῖ, ἀλλ' εύ θέως τοῦτον εἰς ἐλευθερίαν ἁρπάζει. Εἰ δὲ Σαμα ρείτης οἰκέτης θέλει γενέσθαι Χριστιανός, εὐθέως καὶ τούτῳ ἐλευθερίαν χαρίζεται. Δ'. Ηδικτον περὶ αἱρετικῶν. Αὐτοκράτωρ Ἰουστινιανός, Κωνσταντινουπολί ταις. Πρώτον εἶναι καὶ μέγιστον ἀγαθόν. Προαγορεύει τοῖς αἱρετικοῖς τὸ ἥδιστον μὴ ποιεῖν παρασυνάξεις, καὶ κελεύει τοὺς οἴκους ἐν οἷς συν έρχονται, ταῖς ἐκκλησίαις προσκυροῦσθαι, καὶ αὐτ τοὺς αἱρετικοὺς ταῖς νομίμοις ὑποβάλλεσθαι ποι ναῖς. Εγράφη δ' Νωνῶν ἀπριλλίων βασιλείας Ἰουστ νιανοῦ τὸ ιη' μετὰ τὴν ὑπατείαν Βασιλείου Βελισαρίου] τὸ α'. Ωστε άδειαν εἶναι τοῖς βουλομένοις ῾Εβραίοις ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν διὰ τῆς Ελληνικῆς φωνῆς, καὶ τῆς Ἰταλικῆς, ἢ καὶ διὰ τῆς τῶν ἄλλων γλώττης συμμεταβαλλομένας [ίσ. συμμεταβαλλομένης] τοῖς τόποις, ἀναγινώσκειν τὰς ἱερὰς Γραφάς· ὥστε νοεῖν τοὺς συνερχομένους τὴν ἀκρόασιν κατὰ τὴν τῶν Εβδομήκοντα καὶ τὴν Ἀκύλου παράδοσιν, καὶ ὥστε τὴν παρ' 'Εβραίοις μεγομένην δευτέρωσιν, ὡς μὴ ταῖς ἱεραῖς ἀνειλημμένην βιο βλοις, κωλυθῆναι τελείως. Καὶ ὥστε τοὺς μὴ λέγοντας κρίσιν καὶ ἀνάστασιν παντὸς ἀπ ελαύνεσθαι τόπου, ἅμα δὲ καὶ τοὺς μὴ ὁμολογοῦντας κτίσμα εἶναι Θεοῦ τοὺς ἀγγέλους. Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς Αρεοκίνδᾳ ἐπάρχω πραιτωρίων. Εχρῆν μὲν ῾Εβραίους τῶν ἱερῶν βίβλων ἀκούοντας, κ. τ. λ. Οὐδὲν πλέον τῆς ἐπιγραφῆς διδάσκει ἡ διάταξη; πλὴν ὅτι τοὺς κωλύοντας ἀρχιφερεκίτας ἢ πρεσόν τέρους Ελληνίδι φωνῇ ἢ ταῖς ἄλλαις γλώτταις παρὰ τὴν Ἑβραϊκὴν προϊέναι τὴν τῶν Γραφῶν ἀνάμνησιν
cum obtinere, veluti qui tributa Oscalia pro eo τοῦ ταμιείου τάξιν ἐπὶ τούτοις ἔχειν αὐτὸν, οἷο
prastet. Prolibet etiam, ne Samarite militent, aut
advocati sint, aut assessores, aut omnino civilem
aliquam curam obeant. Qui vero prius Samaritæ,
in errore suo perseverare volunt, dum Sabbata servant, aut alia quædam agunt, de quibus coargnuntur simulate sacrosanctum baptismum accepisse, proscribi, et exsilio perpetuo damuari jubet,
iisdem pœnis et illos plectens, qui adversus ractam Christianorum fdem impium eis patrocinium
præstant. Præterea vult, ut ad baptismum currentes non facile admittantur, sed ut l¡, qui omnino bonæ doctrinæ sensum aliquem habent, annis
dnobus erudiantur, atque ita baptizentur. Admodum
vero juvenes, et doctrinam ipsam non intelligentes, etiamı absque hac observatione sacrosanctum
baptismum consequantur. Non permittit autem Samaritano Christianum servum habere, sed hunc
station rapit ad libertatem. Si vero Samaritanus
vult fieri Christianus, statim et huic libertas daV. Edictum de hæreticis.
Imp. Justinianus Constantinopolitanis. Primum ac
maximum esse.
Prohibet bæc constitutio, ne conventicula seorsum habeant hæretici, ac præcipit, ut er domus,
ubi quid ejusmodi delinquitur, ecclesiis addicanδὴ καὶ τοὺς δημοσίους φόρους ὑπὲρ ἐκείνου πλη
ροῦντα. Κωλύει δὲ καὶ Σαμαρείτας στρατεύεσθαι,
συνηγορεῖν, συνεδρεύειν, ἢ ὅλως πολιτικόν τι μετ
τιένα: φρόντισμα. Τοὺς δὲ ἀπὸ Σαμαρειτών ἐπιμείναντα; τῇ προτέρᾳ πλάνῃ, καὶ Σάββατα φυλάττοντας,
ἢ καὶ ἄλλα τινὰ πράττοντας τὰ διελέγχοντα τούτους
ἐν ὑποκρίσει λαβεῖν τὸ ἅγιον βάπτισμα, δημεύε
σθαι καὶ διηνεκῶς ἐξορίζεσθαι παρακελεύεται τοῖς
αὐταῖς ὑποβάλλουσα ποιναῖς, καὶ τοὺς ἀσεβῆ προστασίαν κατὰ τῆς ὀρθῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεω;!
τούτοις ἀπονέμοντας. Πρὸς τούτοις θεσπίζει μὴ
προχείρως αὐτοὺς δέχεσθαι ἐπὶ τὸ ἅγιον βάπτι
μα· ἀλλὰ τοὺς μὲν χρὴ τῆς διδασκαλίας αἰσθαν
μένους ἐπὶ διετίαν κατηχεῖσθαι, καὶ οὕτω βαπτί
ζεσθαι, τοὺς δὲ νέους πάνυ, καὶ τῆς διδασκαλίας
οὐ συνιέντας, καὶ χωρὶς τῆς παρατηρήσεως ταύτης
ἀξιοῦσθαι τοῦ ἁγίου βαπτίσματος. Σαμαρείτην δε
Χριστιανὸν οἰκέτην ἔχειν οὐ συγχωρεῖ, ἀλλ' εύθέως τοῦτον εἰς ἐλευθερίαν ἁρπάζει. Εἰ δὲ Σαμα
ρείτης οἰκέτης θέλει γενέσθαι Χριστιανός, εὐθέως
καὶ τούτῳ ἐλευθερίαν χαρίζεται.
Δ'. Ηδικτον περὶ αἱρετικῶν.
Αὐτοκράτωρ Ἰουστινιανός, Κωνσταντινουπολί
ταις. Πρώτον εἶναι καὶ μέγιστον ἀγαθόν.
Προαγορεύει τοῖς αἱρετικοῖς τὸ ἥδιστον μὴ ποιεῖν
παρασυνάξεις, καὶ κελεύει τοὺς οἴκους ἐν οἷς συνέρχονται, ταῖς ἐκκλησίαις προσκυροῦσθαι, καὶ αὐτ
tur, atque uli tam ii, qui conventiculorum aucto. τοὺς αἱρετικοὺς ταῖς νομίμοις ὑποβάλλεσθαι ποι
res sunt quam qui ad eos conveniunt, ipsarum
constitutionum pœnis subjiciantur.
Dat. I Nonas Aprilis, imperii Justiniani anno
decimo octavo, post consulatum Basilii primo.
V. Ut licitum sit_ Hebræis, si quidem velint, in synagogis suis vel Græca, vel Itala, vel aliorum populorum lingua, cum locis ipsis mutanda, legere
Scripturas sacras: ut qui conveniunt intelligant
lectionem secundum Septuaginta et Aquile editioNem, et ita ut omnino prohibita sit ea quæ ab Hebrais secundaria lex dicitur, ut quæ sacris non
sit comprehensa libris. Et ut expellantur e quovis
loco, qui judicium vel resurrectionem negant, aut
angelos non esse Dei creaturam dicunt,
Idem imp.Areobindo P. P. Debebant quidem Hebræi
libros sacros audientes, et cætera.
llæc constitutio nihil amplius tradit, quam quod
inscriptione continetur, nisi quod archiplerecil:s aut seniores, qui Græca lingua, vel
linguis aliis, præter Hebraicam, fieri Scripturaναῖς.
Εγράφη δ' Νωνῶν ἀπριλλίων βασιλείας Ἰουστ:-
νιανοῦ τὸ ιη' μετὰ τὴν ὑπατείαν Βασιλείου [In m.
Just. Βελισαρίου] τὸ α'.
Ωστε άδειαν εἶναι τοῖς βουλομένοις
῾Εβραίοις ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν διὰ τῆς
Ελληνικῆς φωνῆς, καὶ τῆς Ἰταλικῆς, ἢ καὶ διὰ
τῆς τῶν ἄλλων γλώττης συμμεταβαλλομένας
[ίσ. συμμεταβαλλομένης] τοῖς τόποις, ἀναγινώσκειν τὰς ἱερὰς Γραφάς· ὥστε νοεῖν τοὺς
συνερχομένους τὴν ἀκρόασιν κατὰ τὴν τῶν
Εβδομήκοντα καὶ τὴν Ἀκύλου παράδοσιν,
καὶ ὥστε τὴν παρ' 'Εβραίοις μεγομένην δευ
τέρωσιν, ὡς μὴ ταῖς ἱεραῖς ἀνειλημμένην βιο
βλοις, κωλυθῆναι τελείως. Καὶ ὥστε τοὺς μὴ
λέγοντας κρίσιν καὶ ἀνάστασιν παντὸς ἀπ
ελαύνεσθαι τόπου, ἅμα δὲ καὶ τοὺς μὴ ὁμολο
γοῦντας κτίσμα εἶναι Θεοῦ τοὺς ἀγγέλους.
Ὁ αὐτὸς βασιλεὺς Αρεοκίνδᾳ ἐπάρχω πραιτω
ρίων. Εχρῆν μὲν ῾Εβραίους τῶν ἱερῶν βίβλων
ἀκούοντας, κ. τ. λ.
Οὐδὲν πλέον τῆς ἐπιγραφῆς διδάσκει ἡ διάταξη;
πλὴν ὅτι τοὺς κωλύοντας ἀρχιφερεκίτας ἢ πρεσόντέρους Ελληνίδι φωνῇ ἢ ταῖς ἄλλαις γλώτταις παρὰ
τὴν Ἑβραϊκὴν προϊέναι τὴν τῶν Γραφῶν ἀνάμνησιν
Annibalis Fabroti notæ.
Traditiones Patrum intelligit quæ in textu
Tamuldis continentur.
· Archipherecitas. De his vide Nicolaum Serarium in Rabbine priore contra Scaligervin,
col. 1333–1334page 129 of 129
PG 138:1333σωφρονισμῷ καὶ δημεύσει καὶ ἐξορία καθυποβάλλει. Τοὺς μέντοι μὴ λέγοντας κρίσιν ἢ ἀνάστασιν, ἢ τοὺς ἀγγέλους κτίσματα είναι, ταῖς πασῶν ἐσχά ταις τιμωρίαις ὑποτίθησιν. ς' Φεβρουαρίου βασιλείας Ἰουστινιανοῦ ἔτους κς' μετὰ τὴν ὑπατείαν Βασιλείου τὸ ιβ'. Τα παράτιτλα τοῦ τίτ. Τίτ. α'., διάταξις ε'. 'Αναθεματίζει ἡ διάταξις Ανθιμον καὶ Σευήρον, Πέτρον καὶ Ζωοράν, ὡς αἱ ρετικούς, κελεύουσα μήτε τὰ οἰκεία διδάσκειν δόγ ματα, μήτε παραβαπτίσματα ποιεῖν, ἢ παρασυνάξεις, τοὺς οἴκους ἐν οἷς τοῦτο πλημμελείται, ταῖς ἐκκλησίαις προσκυροῦσα. Διάτ. ς'. Ἐὰν χωρίς γνώμης τοῦ ἐπισκόπου ἐν Ιδιωτικῷ οἴκῳ γένηται σύναξις, ὡς ὑπὸ αἱρετικού δεσποζόμενος, δημεύεται ὁ τοιοῦτος οἶκος. Τίτ. β', διάτ. γ΄. Ο ἐν ἰδιωτικῷ οἴκῳ ἢ προ αστείῳ ἢ κτήματι παρασυνάξεις ποιῶν ἐκπίπτει τῆς τούτου δεσποτείας, τῆς ἐντοπίου ἐκκλησίας τους τοιούτους διεκδικούσης τόπους. Μηδείς εὐαγής οἶκος ἐκδιδότω αἱρετικῷ ἀκίνητον κτῆσιν, τὰς τῷ νόμῳ διωρισμένας ποινὰς μετὰ τοῦ ἐκβάλλοντος ὑποστελλόμενος. Τὸ ἐκποιηθὲν ὑπὸ ὀρθοδόξου χωρίον ἡ Ἰουδαίῳ ἢ Μωντανιστῇ ἡ ἄλλῳ αἱρετικῷ ἐκδικείτω εἰς ἰδίαν δεσποτείαν ἡ ἐν αὐτῷ τῷ χωρίῳ διακειμένη ὀρθά δοξος ἐκκλησία. Τοὺς κτισθέντας ὑπὸ τῶν αἱρετικῶν ναοὺς καὶ τὰς ὑπὸ Ἰουδαίων οἰκοδομηθείσας νέας συναγωγάς αἱ ἐντόπιοι ἐκκλησίαι εκδικείτωσαν. ῾Ο ἐν εἰδήσει δοὺς αἱρετικῷ ἰδίαν κτῆσιν ἐκπι πτέτω τῶν προσόδων, τῆς ἐκκλησίας ταύτας διεκ δικούσης, καὶ τοῦ αἱρετικοῦ ἐκβαλλομένου τῆς κτήσεως, καὶ δημεύσει καθυποβαλλομένου. Διάταξις ς'. Αἱρετικὸς μὴ βαπτιζέτω, μηδὲ πολιτευέσθω, μηδὲ ὀφφίκιον μετιέτω. Ὁ ἀναβαπτισθεὶς ἀπεχέτω στρατείας. Ο Ιουδαίος Χριστιανὸν ἀνδράποδον μὴ ἐγέτω, μηδὲ κατηχούμενον περιτεμνέτω. Μηδεὶς τόπος τοῖς αἱρετικοῖς εἰς εὐχὴν ἔστω. Τίτ. δ', διάταξις γ΄. Τὰ περὶ θρησκευτικών κι νούμενα ὁ ἄρχων ἐξεταζέτω πρὸς τὸ συμφέρον του δημοσίου, καὶ μηδενὶ ἑτέρῳ συγχωρείτω ταῦτα ζητεῖν, εἰ μή τοί γε ἐκ θείας κελεύσεως ἐπιτέτραπται. Διάταξις κδ'. Ὅτι χρὴ τοὺς ἐκδίκους ὀρθοδόξους είναι. Τίτ. ζ', διάτ. ζ'. Τὸ εἶναι αἱρετικοὺς παῖδας εἰς τρόπον ἀχαριστίας εἰσάνεται τοῖς νονεῦσι. Ο αἱρετικὲς γονεύς, κἂν θέλῃ, καν μή θέλη, ὑπὸ τῶν ὀρθοδόξων παίδων ἢ συγγενῶν κληρονομεῖται. Τὰ τοῦ αἱρετικού πράγματα τοῦ μὴ ἔχου τοῦ παῖδας ή συγγενείς ορθοδόξους δημεύεται.
σωφρονισμῷ καὶ δημεύσει καὶ ἐξορία καθυποβάλ- rum lectionem nolunt, castigationi bonorum puλει. Τοὺς μέντοι μὴ λέγοντας κρίσιν ἢ ἀνάστασιν,
ἢ τοὺς ἀγγέλους κτίσματα είναι, ταῖς πασῶν ἐσχάταις τιμωρίαις ὑποτίθησιν.
Dalun ς' Φεβρουαρίου βασιλείας Ἰουστινιανοῦ
ἔτους κς' μετὰ τὴν ὑπατείαν Βασιλείου τὸ ιβ'.
Τα παράτιτλα τοῦ τίτ.
Τίτ. α'., διάταξις ε'. 'Αναθεματίζει ἡ διάταξις
Ανθιμον καὶ Σευήρον, Πέτρον καὶ Ζωοράν, ὡς αἱ
ρετικούς, κελεύουσα μήτε τὰ οἰκεία διδάσκειν δόγ
ματα, μήτε παραβαπτίσματα ποιεῖν, ἢ παρασυνάξεις, τοὺς οἴκους ἐν οἷς τοῦτο πλημμελείται, ταῖς
ἐκκλησίαις προσκυροῦσα.
Διάτ. ς'. Ἐὰν χωρίς γνώμης τοῦ ἐπισκόπου ἐν
Ιδιωτικῷ οἴκῳ γένηται σύναξις, ὡς ὑπὸ αἱρετικού
δεσποζόμενος, δημεύεται ὁ τοιοῦτος οἶκος.
Τίτ. β', διάτ. γ΄. Ο ἐν ἰδιωτικῷ οἴκῳ ἢ προαστείῳ ἢ κτήματι παρασυνάξεις ποιῶν ἐκπίπτει τῆς
τούτου δεσποτείας, τῆς ἐντοπίου ἐκκλησίας τους
τοιούτους διεκδικούσης τόπους.
Μηδείς εὐαγής οἶκος ἐκδιδότω αἱρετικῷ ἀκίνητον
κτῆσιν, τὰς τῷ νόμῳ διωρισμένας ποινὰς μετὰ τοῦ
ἐκβάλλοντος ὑποστελλόμενος.
Τὸ ἐκποιηθὲν ὑπὸ ὀρθοδόξου χωρίον ἡ Ἰουδαίῳ ἢ
Μωντανιστῇ ἡ ἄλλῳ αἱρετικῷ ἐκδικείτω εἰς ἰδίαν
blicationis, et exsilii, et pœnæ corporalis subjicit.
Eos autem, qui nullum esse dicunt judicium, vel
resurrectionem, vel angelos negant esse Dei creata,
omnium extremis suppliciis addicit.
Dat. Id. Februariis, imperii Justiniani anno vicesitno sexto, post consulatum Basilii duodecimo.
Tituli III Paratitla.
Tit. 1, constit. 5. Hæc constitutio præcipit, ut hæretici nec dogmata sua tradant, nec baptismata
seorsum instituant, nec prava conventicula: domos
eas, in quibus cultum suum obeunt, orthodoxis
ecclesiis addicens.
Constit. 6. Si absque voluntate episcopi, privala
in domo synaxis habita fuerit, non aliter, atque si
domus ejusmodi foret in hæretici dominio, publicatur.
Tit. 2, constit. 3. Qui sua in domo, vel suburbano, vel pradio, prava conventicula celebrat,
ipsorum rerum proprietatem amittit, ejus loci ecclesia sibi ejusmodi loca vindicante.
Nullà religiosa domus bæretico possessionem
in re soli constitutam locet, statulas lege pœnas
una cum conductore verita.
Prædium ab orthodoxis alienatum vel Judavo,
vel Samaritæ, vel Montanistæ, vel alii cuipiam hæ
retico, vindicet in proprietatem suam orthodoxa
δεσποτείαν ἡ ἐν αὐτῷ τῷ χωρίῳ διακειμένη ὀρθά- ecclesia, illo ipso in agro sita.
δοξος ἐκκλησία.
Τοὺς κτισθέντας ὑπὸ τῶν αἱρετικῶν ναοὺς καὶ
τὰς ὑπὸ Ἰουδαίων οἰκοδομηθείσας νέας συναγωγάς
αἱ ἐντόπιοι ἐκκλησίαι εκδικείτωσαν.
῾Ο ἐν εἰδήσει δοὺς αἱρετικῷ ἰδίαν κτῆσιν ἐκπι
πτέτω τῶν προσόδων, τῆς ἐκκλησίας ταύτας διεκ
δικούσης, καὶ τοῦ αἱρετικοῦ ἐκβαλλομένου τῆς
κτήσεως, καὶ δημεύσει καθυποβαλλομένου.
Διάταξις ς'. Αἱρετικὸς μὴ βαπτιζέτω, μηδὲ πο
λιτευέσθω, μηδὲ ὀφφίκιον μετιέτω.
Ὁ ἀναβαπτισθεὶς ἀπεχέτω στρατείας.
Ο Ιουδαίος Χριστιανὸν ἀνδράποδον μὴ ἐγέτω,
μηδὲ κατηχούμενον περιτεμνέτω.
Μηδεὶς τόπος τοῖς αἱρετικοῖς εἰς εὐχὴν ἔστω.
Τίτ. δ', διάταξις γ΄. Τὰ περὶ θρησκευτικών κι
νούμενα ὁ ἄρχων ἐξεταζέτω πρὸς τὸ συμφέρον του
δημοσίου, καὶ μηδενὶ ἑτέρῳ συγχωρείτω ταῦτα
ζητεῖν, εἰ μή τοί γε ἐκ θείας κελεύσεως ἐπιτέτραπται.
Διάταξις κδ'. Ὅτι χρὴ τοὺς ἐκδίκους ὀρθοδόξους είναι.
Τίτ. ζ', διάτ. ζ'. Τὸ εἶναι αἱρετικοὺς παῖδας εἰς
τρόπον ἀχαριστίας εἰσάνεται τοῖς νονεῦσι.
Ο αἱρετικὲς γονεύς, κἂν θέλῃ, καν μή θέλη, ὑπὸ
τῶν ὀρθοδόξων παίδων ἢ συγγενῶν κληρονομεῖται.
Τὰ τοῦ αἱρετικού πράγματα τοῦ μὴ ἔχου
τοῦ παῖδας ή συγγενείς ορθοδόξους δημεύεται.
Exstructa ab hæreticis templa, el novas a Judæis ædificatas synagogas, ipsorum locorum ec.
ciesim sibi vindicanto.
Qui prædium suum hæretico sciens locaverit,
reditibus privetur, iis ipsis ab ecclesia vindicandis, et hæretico e prædio depellendo, bonorumque
publicationi subjiciendo.
Constitut. 6. Iferelicus ne baptizato, nec esto
decurio, nec officium aliquod gerito.
Qui iterum baptizatus est, abstineat a
litia.
Judæus Christianum mancipium non habeto, nec
catechumenum circumcidito.
Nullus esto locus hæreticis adl precandum.
Tit. 4, constit. 3. Quæ adversus hæreticos noventur, præses examinet ad utilitatem Gsci, et alii
nemini permittat horum inquisitionem, nisi concessum hoc ei fuerit jussione divina.
Constitut. 24. Quod defensores orthodoxi esse
debeant.
Tit. 7, constitut. 7. Quod filii sint hæretici, inter causas ingratitudinis a parentibus referri potest.
Ilæreticus pater, velit aut nolit, orthodoxos lamen liberos aut propinquos, hæredes habet.
Res leretici, qui nullos habet liberos, aut co.
gnatos orthodoxos, publicantur. Sin habitum clerici
Continue reading PG 138: Epistola de Jejunis →≣ entire volume