Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1335–1336page 1 of 12
PG 138:1335Εἰ δὲ σχῆμα κληρικοῦ οὕτως ἔχει, ἡ ἐκκλησία ταῦτα ἐντὸς ἐνιαυτοῦ ἐκδικήσει· μετὰ δὲ τὸν ἐνιαυτὸν ὁ φίσκος, βεβαίων φυλαττομένων τῶν κατὰ τῶν αἱ ρετικῶν κειμένων νόμων. Τίτλο; η', διάτ. κ'. Τοὺς ἐκ βουλευτικής τύχης ὄντας Ἰουδαίους ή Σαμαρείτα; ἢ αἱρετικοὺς ταῖς σωματικαῖς ὑποβάλλει λειτουργίαις ἡ διάταξις, μη δαμῶς αὐτοῖς προνομίου μεταδιδούσα. Τίτ. θ', διάτ. ι'. Αἱρετικός [σ. αἱρετικὴ οὐ χρήσ σεται τῇ βοηθείᾳ τῆς διατάξεως, τῆς τὸ αὐτῆς ἀ γιατικά και κογνητικά διατυπούσης. ΤΟΥ ΑΓΙΩΤΑΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ ΚΥΡΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΒΑΛΣΑΜΩΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΧΑΡΙΝ ΤΩΝ ΟΦΕΙΛΟΥΣΩΝ ΤΕΛΕΙΣΘΑΙ ΝΗΣΤΕΙΩΝ ΕΚΑΣΤΟΥ ΕΤΟΥΣ Πεμφθείσα πρὸς τοὺς ᾿Αντιοχείς. 1. α'. Ἐκεῖνοι διδάσκουσι περὶ νηστειῶν θεάρεστα δι δασκάλια, ὦ θεοφιλέστατον πλήρωμα τοῦ ποτὲ περιωνύμου θρόνου τῆς Θεουπόλεως, ὅσοι διὰ πυρὸς προσ ευχῶν καὶ ὕδατος νηστειῶν τῆς ἀρετῆς διῆλθον τὸ στάδιον. Οσοι δὲ κατ' ἐμὲ πρὸς Χάρυβδιν γαστριμαργίας ὠλίσθησαν, καὶ τὴν κοιλίαν θεοποιοῦσι, κατά τὸν μέγαν Απόστολον, ἀδυνατοῦσιν εἰπεῖν τὰ τῇ ἀλη θεία συμβαίνοντα, καὶ ταῖς οἰκείαις ἐναντιούμενα πράξεσιν. Όσα γάρ τις φρενοβλαβῶς ἐνεργεῖ, ταῦτα καὶ τοὺς ἄλλους πράττειν φιλοσοφεί. Εμελλον οὖν ἐφοβήθησαν σφόδρα
gerit, ccclesia vindicabit cas intra spatium anni; Εἰ δὲ σχῆμα κληρικοῦ οὕτως ἔχει, ἡ ἐκκλησία ταῦτα
post annum, fiscus: iis firmiter observaulis legiLus, quæ adversus hæreticos latæ sunt.
Tit 8, constitut 2. Judeos, aut Samaritas, aut
hæreticos, qui curialis sunt conditionis, corporaLibus late constitutio muneribus subjicit, ncquaquam privilegium cis indulgens.
Tit. 9, constitut. 10. Heretica mulier non ute
tur beneficio constitutionis, quæ ipsius jura suceessoria sancit.
ἐντὸς ἐνιαυτοῦ ἐκδικήσει· μετὰ δὲ τὸν ἐνιαυτὸν ὁ
φίσκος, βεβαίων φυλαττομένων τῶν κατὰ τῶν αἱ
ρετικῶν κειμένων νόμων.
Τίτλο; η', διάτ. κ'. Τοὺς ἐκ βουλευτικής τύχης
ὄντας Ἰουδαίους ή Σαμαρείτα; ἢ αἱρετικοὺς ταῖς
σωματικαῖς ὑποβάλλει λειτουργίαις ἡ διάταξις, μη·
δαμῶς αὐτοῖς προνομίου μεταδιδούσα.
Τίτ. θ', διάτ. ι'. Αἱρετικός [σ. αἱρετικὴ οὐ χρήσ
σεται τῇ βοηθείᾳ τῆς διατάξεως, τῆς τὸ αὐτῆς ἀγιατικά και κογνητικά διατυπούσης.
ΤΟΥ ΑΓΙΩΤΑΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ
ΚΥΡΟΥ
ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΒΑΛΣΑΜΩΝ
ΧΑΡΙΝ ΤΩΝ ΟΦΕΙΛΟΥΣΩΝ ΤΕΛΕΙΣΘΑΙ ΝΗΣΤΕΙΩΝ ΕΚΑΣΤΟΥ ΕΤΟΥΣ
Πεμφθείσα πρὸς τοὺς ᾿Αντιοχείς.
SANCTISSIMI, PATRIARCHÆ ANTIOCHILE
DOMINI THEODORI BALSAMONIS
EPISTOLA
DE JEJUNIIS QUÆ PERAGI DEBENT PER SINGULOS ANNOS,
Missa ad Antiochenos
Ex Joannis Bapt. Cotelerii Monumentis Ecclesiæ Græcæ, tom. II.)
1. Illi de jejuniis Deo accepla tradunt docu- α'. Ἐκεῖνοι διδάσκουσι περὶ νηστειῶν θεάρεστα δι
menta, Deo charissime cœtus percelebris olim sedis
Tucopolitanæ, qui per ignem precum et aquam
jjuniorum, virtutis pertransierunt stadium. Quotquot vero mei similes, in gula charybdimn inciderunt, et, juxta Apostolum, ventrem Deum faciunt ',
nequeunt referre quæ cum veritate consentiunt,
quæque suis operibus adversantur. Quæcunque enim
quis stolide agit, cadem et alios facere philosophatur
et æstimat. Propterca igitur justam vestram exhor-
↑ Philip. 111, 19.
De hac epistola sua ipse Theodorus Balsamen loquitur ad 3 Quæst. synodi CP. sub Nicolao,
ejusque locum Grace protuli in Notis ad Apostolicorum opera c. 254, 255. Ιn Responsis autem al
·Marci Alexandrini Interrogationes n. 53, Tomum
δασκάλια, ὦ θεοφιλέστατον πλήρωμα τοῦ ποτὲ περιω
νύμου θρόνου τῆς Θεουπόλεως, ὅσοι διὰ πυρὸς προσ
ευχῶν καὶ ὕδατος νηστειῶν τῆς ἀρετῆς διῆλθον τὸ
στάδιον. Οσοι δὲ κατ' ἐμὲ πρὸς Χάρυβδιν γαστριμαρ
γίας ὠλίσθησαν, καὶ τὴν κοιλίαν θεοποιοῦσι, κατά
τὸν μέγαν Απόστολον, ἀδυνατοῦσιν εἰπεῖν τὰ τῇ ἀλη
θεία συμβαίνοντα, καὶ ταῖς οἰκείαις ἐναντιούμενα
πράξεσιν. Όσα γάρ τις φρενοβλαβῶς ἐνεργεῖ, ταῦτα
καὶ τοὺς ἄλλους πράττειν φιλοσοφεί. Εμελλον οὖν
synodicum appellat. Edinus nos c buobus cod.
Regiis quorum ille 157 imperfectus est, desinitque cum his verbis, ἐφοβήθησαν σφόδρα in Anc
col. 1337–1338page 2 of 12
PG 138:1337ἀπεσκευάσασθαι διὰ ταῦτα τὴν δικαίαν ἡμῶν παρά κλησιν, καὶ μετὰ Μωσίω; εἰπεῖν· Προχειρίσασθε ἄλλον δυνάμενον· ἐγὼ γὰρ ἐσχνόφωνος είμι, καὶ γέρων ἀστήρικτος, καὶ οὐδὲ τὸν λαχόντα με θρόνον ἰδεῖν κατηξίωμαι Ο δὲ προφήτης Γνωστώς, φησίν, ἐπιγνώσῃ ψυχὰς ποιμνίων σου, καὶ ἐπι στήσεις καρδίαν σου ταῖς ἀγέλαις σου. β'. "Οτι δὲ τῆς παρακοῆς ἡ κακόχαρτος ἄκανα, πολ τῆς πικρίας ἐγεώργησε δράγματα τοῖς προπάτορα, καὶ τὸ κακὸν παγγενεί διαδόσιμον γέγονεν· ἀλλὰ καὶ ὁ προφήτης φησι· καὶ σύ, υἱὲ ἀνθρώπου, σκοπὸν Εδωκά σε τῷ οἴκῳ Ἰσραήλ. Εἰ γοῦν μὴ λαλήσεις ευλάξαι τὸν ἀσεβῆ ἀπὸ τῆς «ι ῦ αὐτοῦ, αὐτὸς ὁ ἄνομος ἐν τῇ ἀνομίᾳ αὐτοῦ ἀποθανεῖται· τὸ δὲ αἷμα αὐτοῦ ἐκ τῆς χειρός σου ἐκζητήσω· κατ ένευσα σχεδιάσαι γραφὴν ὑμῖν ἀκαρύκευτον περὶ ὧν Η παράκλησις. Μὴ γοῦν εἴπητε· Μακάριος ὁ διδάξης μετὰ τὴν ποίησιν· ἀλλὰ τὸν τρυγίαν τῆς διαγωγής ἡμῶν ὡς ἴσως κινδυνώδη παραβλεψάμενοι, τὸ παρὰ τοῦ θείου κρατῆρος τῆς ἀρχιερατικῆς διδασκαλίας κιρνάμενον κύπελλον, κἂν ψυχρὸν καὶ στυψὸν καθ έστηκεν, ὡς ἐκροὴν ποτίσθητε νέκταρος. Οινοχοεύει γὰρ καὶ χεὶρ πολλάκις ἀκάθαρτος, μελίκρατον άγι τητος, καὶ Βαλαάμ κατάρας υιός, εὐχῆς ἐργαστήριον γίνεται γ'. Περὶ τῶν δ' ἑορτῶν. Πρωτήσατε μαθεῖν ἐξ ἡμῶν, εἰ μετὰ νηστείας, καὶ πάσης, ἑορτάζειν ὀφείλετε τὰς χαρμοσύνους τέσσαρας ἑορτάς τῶν ἁγίων καὶ πανευφήμων ᾿Αποστόλων, φημί, τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς Κοιμήσεως τῆς ἁγίας Θεοτόκον, καὶ τῶν Γενεθλίων τοῦ Κυ "Αναυδος καὶ ἀνάκουστες καὶ ἀκτήμων καὶ ἀχρήματος μόνος οὗτος βασιλεὺς ἡμῖν ἀνεγράφη. ανακούσιος Οὐκ ἤκουον αὐτοῦ διὰ τὸ ἰσχνόφωνον, Οὐδὲ τὴν Μαχόντα με θρόνον ἰδεῖν και τηξίωμαι. σχολάζουσι σχολαίοις οι βασκαντρίδος της μολίας βακαντρίνοις, (ὁ Γελαμ κατάρας υἱὸς, εὐχῆς ἐργαστήριον γίνεται. Ο μάταιος Βαλαάμ ὕμνους μὲν εἰς τὸν Θεὸν ὑπερβάλλοντας ᾄδων, ἐγκώ μὲν εἰς τὴν ὑμῶντα Ἰσραὴλ μυρία διεξερχόμενος, ἐσε ἡ; μὲν καὶ ἐπάρατος καὶ παρὰ τῷ σου; κέ και τις νομοθέτη, καταράσθαι δὲ οὐκ εὐλογεῖν νενή μιστα. Πρωτήσατε μαθεῖν. τάς τρει; τιμῶμεν καὶ ἀσπαζόμεθα τεσσαρακοστά; Γενεθλίων τοῦ Κυρίου.
EPIST. DE JEJUNIIS.
ἀπεσκευάσασθαι διὰ ταῦτα τὴν δικαίαν ἡμῶν παρά- lationem rejecturus eram, et cum Mose dicturus:
κλησιν, καὶ μετὰ Μωσίω; εἰπεῖν· Προχειρίσασθε
ἄλλον δυνάμενον· ἐγὼ γὰρ ἐσχνόφωνος είμι, καὶ
γέρων ἀστήρικτος, καὶ οὐδὲ τὸν λαχόντα με θρόνον
ἰδεῖν κατηξίωμαι Ο δὲ προφήτης Γνωστώς,
φησίν, ἐπιγνώσῃ ψυχὰς ποιμνίων σου, καὶ ἐπι
στήσεις καρδίαν σου ταῖς ἀγέλαις σου.
β'. "Οτι δὲ τῆς παρακοῆς ἡ κακόχαρτος ἄκανα, πολ
τῆς πικρίας ἐγεώργησε δράγματα τοῖς προπάτορα,
καὶ τὸ κακὸν παγγενεί διαδόσιμον γέγονεν· ἀλλὰ καὶ
ὁ προφήτης φησι· καὶ σύ, υἱὲ ἀνθρώπου, σκοπὸν
Εδωκά σε τῷ οἴκῳ Ἰσραήλ. Εἰ γοῦν μὴ λαλήσεις
ευλάξαι τὸν ἀσεβῆ ἀπὸ τῆς «ι ῦ αὐτοῦ, αὐτὸς ὁ
ἄνομος ἐν τῇ ἀνομίᾳ αὐτοῦ ἀποθανεῖται· τὸ δὲ
αἷμα αὐτοῦ ἐκ τῆς χειρός σου ἐκζητήσω· κατ·
ένευσα σχεδιάσαι γραφὴν ὑμῖν ἀκαρύκευτον περὶ ὧν
Η παράκλησις. Μὴ γοῦν εἴπητε· Μακάριος ὁ διδάξης
μετὰ τὴν ποίησιν· ἀλλὰ τὸν τρυγίαν τῆς διαγωγής
ἡμῶν ὡς ἴσως κινδυνώδη παραβλεψάμενοι, τὸ παρὰ
τοῦ θείου κρατῆρος τῆς ἀρχιερατικῆς διδασκαλίας
κιρνάμενον κύπελλον, κἂν ψυχρὸν καὶ στυψὸν καθέστηκεν, ὡς ἐκροὴν ποτίσθητε νέκταρος. Οινοχοεύει
γὰρ καὶ χεὶρ πολλάκις ἀκάθαρτος, μελίκρατον άγι
τητος, καὶ Βαλαάμ κατάρας υιός, εὐχῆς ἐργαστήριον
γίνεται
Eligite alium qui possit: ego enim gracili voce
sum, et senex debilis ac instabilis, qui nec sedem
sortitam me videre merui: propheta autem ait:
Evidenter cognosces animas ovilium tuorum, et up.
plicabis cor tuum armentis tuis ³.
2. Quia vero inobedientiæ malis gaudens spina,
nulte amaritudinis manipulos produxit primis parentibus, malumque ad omne genus propagatum
est; sed et propheta dicit: Et tu, fili hominis, specalatorem dedi te domui Isract. Si ergo non locutus
fueris ut custodiat se impius a via sua, ipse iniquus
in iniquitate sna morietur; sanguinem autem ejus
de manu tua requiram: aunui inclaborate vobis
scribere epistolam condimentis carentem, de rebus
quas postniatis. Ne igitur dicatis: Beatus qui doenerit postquam egerit; sed facem vitæ nostræ, ut
forte periculosam despicientes, a divino cratere
pontificalis doctrinæ temperatum poculum, quam -
vis frigidum asperumque, velut nertaris fluentumi
bibite. Nan saepe et impura manus infundit mulsum sanctitatis, et Salaam maledicti filius, preca -
tionis officina cficitur.
γ'. Περὶ τῶν δ' ἑορτῶν. Πρωτήσατε μαθεῖν
ἐξ ἡμῶν, εἰ μετὰ νηστείας, καὶ πάσης, ἑορτά
ζειν ὀφείλετε τὰς χαρμοσύνους τέσσαρας ἑορτάς
τῶν ἁγίων καὶ πανευφήμων ᾿Αποστόλων, φημί,
τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ
Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς Κοιμήσεως
τῆς ἁγίας Θεοτόκον, καὶ τῶν Γενεθλίων τοῦ Κυ
3. De quatuor festis. Rogastis ut 'es nobis disceretis, an cum jejunio, et cum quanto, celebrare
debeatis quatuor letitiae festa: Sanctorum, inquam,
omnique laude dignorum Apostolorum, Transfigurationis Domini Dei et Servatoris nostri Jesu Christi, Dormitionis sanctu Deiparae, et Natalis Domini
Deique nostri Jesu Christi. Aspicientes igitur, quesExod. iv, 13, 10. › Prov. xxxvii, 23. * Ezech. xxxm, 7, 8.
'loyrozwroç. Ab Ex. iv, 10, vi, 30, qui duo
versiculi et ille Ex. vi, 12, confunduntur ab Origene
homil. 3, in Genesim, Unle-seita periphrasi Philo
ait libro De premiis et poenis p. 918,: "Αναυδος
καὶ ἀνάκουστες καὶ ἀκτήμων καὶ ἀχρήματος μόνος
οὗτος βασιλεὺς ἡμῖν ἀνεγράφη. Hoc est: Voce caTens et inauscultabilis et nihil possidens atque inops,
solus hic Muses] r?a nolis perscriptus fuit. Merito
interpretem ανακούσιος νox nihili tuilavit. Οὐκ
ἤκουον αὐτοῦ διὰ τὸ ἰσχνόφωνον, verba Chrysostomi
hom. 32. in Epist. ad flebratos.
Οὐδὲ τὴν Μαχόντα με θρόνον ἰδεῖν και
τηξίωμαι. Legi velim nostrum tum ad cauonem
4+ Antiochenum, in editione Oxoniensi, et in suppl mentis editionis Parisiensis, quibus postremis
respondent Græca Regiorum miss. 2574, 2151; ummm
ia Meditato de patriarcharum privilegiis. Porro
episcopis σχολάζουσι S σχολαίοις οι βασκαντρίδος
της μολίας βακαντρίνοις, vacativis, vacuatibus et
vagantibus, nihil est notins.
(ὁ Γελαμ κατάρας υἱὸς, εὐχῆς ἐργαστήριον
γίνεται. Quae tamen prera io pro maledicto la.
b:la est, ratione intentionis Balaami, juxta
frapelura verba Philonis Jukei, que quia leviter
cepravata ab interprete non fuerant intellecta,
SC
antem debent consitui: Ο μάταιος Βαλαάμ
ὕμνους μὲν εἰς τὸν Θεὸν ὑπερβάλλοντας ᾄδων, ἐγκώ
μὲν εἰς τὴν ὑμῶντα Ἰσραὴλ μυρία διεξερχόμενος,
ἐσε ἡ; μὲν καὶ ἐπάρατος καὶ παρὰ τῷ σου; κέ
και τις νομοθέτη, καταράσθαι δὲ οὐκ εὐλογεῖν νενή
μιστα. Vanus ille Balaam, quamvis hymnos egregios in Deum cecinit, plurimis item laudibus vidantem Israelem ornavit, tamen impius et exsecratus
a sapiente legislatore vocatur, necnon maledicere
non benedicere censetur, libro De migratione
Abrahamui p. 405.
Πρωτήσατε μαθεῖν. Note nostrae pauer sunt
et breves; pluribusque jejunæ videbuntur, eo quod
ab aliis observata, pretermittere soleamus, difficile autem sit, nobis precipue, in tanta luce litterarum, multa nova procudere. Quid enim hoc loco di
cemus de quatuor jejuniis Græcorum ad quatuor
fresta, post canonistas et libros ecclesiasticos
Graecorum, post Morinum, Goarum, caterosque,
post ea quæ ipsi protulimus ad Constitutiones
apostolicas c. 253, etc. Unum observamus. Cum
quatuor jejunia ista simul ponantur in Jure Græco-Romano p. 50 et 388, et apud Balsamonem act
synodum CP. Nicolai, tria tamen tantum nume
rari in Typico, in Horologio, a Christophoro Augelo, et ab Isaaco Catholico Invectiva 1 in Arme
nios cap. 14, omisso videlicet jejunio Transfigurationis; et duo duntaxat in tomo Unionis, Dormationis Deiparae, et Natalis Christi. Citantur al
Allatio De Eccl. Oecid. et Orient. consension::
lib. 111, cap. 12, n. 5, haec Joannis Citrii, τάς τρει;
τιμῶμεν καὶ ἀσπαζόμεθα τεσσαρακοστά; • Tria jejania veneramur et amplectimur.
Γενεθλίων τοῦ Κυρίου. Praeter Typicam ad
14 Novembris, et Nicolaum Cl. in eodem Typiα,
videndus est Allatius tum D: utriusque Ecclesiæ
consension"!!. mu, cap. 12 et 15, cui ctiam mc-
col. 1339–1340page 3 of 12
PG 138:1339ρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. ῾Αγορών. τες οὖν, καθὼς ὁ τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλος έφησεν, εἰς τὸν τῆς πίστεως ἀρχηγὸν καὶ τελειωτὴν Ιη τοῦν Χριστὸν, γράφομεν ὑμῖν, ὡς τινες μὲν τῶν εὐλαβεστέρων ἀνδρῶν, ὧν εἷς ἐστι καὶ ᾿Αναστάσιος ἐκεῖνος ὁ Σιναΐτης καλούμενος, καὶ πατριάρχης γε γονώς τῆς καθ' ὑμᾶς Θεουπόλεως μεγάλης Αντιο γείας, λέγουσι παραδεδομένας εἶναι τὰς τοιαύτας μετά νηστειῶν ἑορτὰς ἐκ τῶν κανόνων ἀποστολικών καὶ πατρικῶν παραδόσεων. δ'. Ἐγὼ δὲ, πολλὴν περὶ τούτων ποιησάμενος κατεξέτασιν, κατενόησα τέως ἀπὸ κανόνων μὴ λύεσθα: τὸ ζυγομαχούμενον. Ο γὰρ ξθ' κανὼν τῶν ἁγίων ἀπο στόλων ταῦτά φησιν· Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἡ πρε σβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ἀναγνώστης, ἢ ψάλτης, τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν τοῦ Πάσχα οὐ νη πι στεύει, ἢ Τετράδα, ἢ Παρασκευὴν, καθαιρείσθω ἐκτὸς εἰ μὴ δι' ασθένειαν σωματικὴν ἐμποδίζοιτο. Ωσαύτως ὁ ιθ' κανὼν τῆς ἐν Γάγγρᾳ συνέδου ὁ μθ', ό ν, ὁ να' καὶ νβ' τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου καὶ ὁ κύ' κανών, ἡ νβ', ἡ νε' καὶ ὁ νς' τῆς ἐν τῷ Τρούλλω συνόδου, μιας μέμνηνται Τεσσαρακοστῆς, τῆς τοῦ μεγάλου Πάσχα, φημί· καθ' ήν οὔτε θυσίας, οὔτε γάμους, ούτε τινὰ κατάλυσιν ἑτέραν χαροποιὸν παι ραχωρούσι γίνεσθαι παρὰ τῶν πιστῶν. ε'. Καὶ οἱ ἐκθέμενοι δὲ τὸ Ἱεροσολυμητικὸν καὶ Στον διτικὸν Τυπικόν, ἀλλὰ μὴν καὶ τὰ λοιπά, περὶ μὲν τῆς Τεσσαρακοστῆς τοῦ μεγάλου Πάσχα πολλά τινα μεγαλοπρεπῆ καὶ ἄξια τῆς αὐτῶν ἀρετῆς, ὑπετύπω συν· περὶ δὲ νηστείας ἑτέρας οὐδέν τι διέλαβον πλα τυχώτερον· ἀλλὰ περὶ τῆς Τεσσαρακοστῆς τῶν ἁγίων ᾿Αποστόλων καὶ τῆς ἑορτῆς τῆς Γεννήσεως τοῦ Χρι στοῦ μέτριά τινα χάριν διαίτης καὶ ἀκολουθίας ἐκκλησιαστικῆς διετάξαντο. Ἐν τῷ τόμῳ δὲ τῆς ἑνώσεως, τῷ ἐπ' ἄμβωνος κατὰ μῆνα Ἰούλιον ἀναγινωσκομένῳ, καὶ ἐπὶ τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου του πορφυρογεννήτου καὶ Ῥωμανοῦ τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ συντελε σθέντι, γέγραπται χάριν τῶν τριγάμων ταῦτα ῥητῶς Καὶ μετὰ τυχεῖν δὲ τῆς μεταλήψεως τῶν θείων μυστηρίων, τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνον ἀξιωθήσεται τῆς ἀπολαύσεως· ἅπαξ μὲν ἐν τῇ σωτηρίῳ τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν Ἀναστάσει, δεύτερον δὲ ἐν τῇ Κοιμήσει τῆς ἀχράντου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, καὶ τρίτον ἐν τῇ Γενεθλίῳ ἡμέρᾳ τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν· διὰ τὸ ἐν ταύταις προ Ο ηγείσθαι νηστείαν, καὶ τὸ ἐκ ταύτης όφελος. δ'. 'Η δὲ ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει σύνοδος, ἐρωτηθεῖσα κατὰ τὴν ἐφημερίαν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυροῦ Νικολάου Εἰ χρὴ τὴν ἐν τῷ Αὐ γούστῳ νηστείαν ἐπιτελεῖν, ἀπελογήσατο Ην τη στεία πρότερον ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ, μετετέθη δὲ διὰ τὸ μὴ περιπίπτειν ταῖς κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον γινομέναις ἐθνικαῖς νηστείαις· πλὴν καὶ ἔτι πολύ λοὶ τῶν ἀνθρώπων ταύτην τὴν νηστείαν νηστεύουσι. Διά το: τοῦτο κατά μέλιτταν φιλεργόν, ἔκ τε τού Περὶ τῆς κατὰ τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Γέννησιν τεσσαρακοστῆς,
admodum dixit Bcclesia magister, in auctorem fi- ρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. ῾Αγορών.
dei, el consummatorem Jesum " Christum, scribimus
vobis, quod nonnulli quidem e religiosioribus viris,
quorum unus est et Anastasius ille, Sinaita appellatus, qui patriarcha exstitit vestra Theopolis mague Antiochia, siunt tradita esse læc cum jejunis
festa, ex apostolicis canonibus, et Patrum traditiouib 18.
τες οὖν, καθὼς ὁ τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλος έφησεν,
εἰς τὸν τῆς πίστεως ἀρχηγὸν καὶ τελειωτὴν Ιητοῦν Χριστὸν, γράφομεν ὑμῖν, ὡς τινες μὲν τῶν
εὐλαβεστέρων ἀνδρῶν, ὧν εἷς ἐστι καὶ ᾿Αναστάσιος
ἐκεῖνος ὁ Σιναΐτης καλούμενος, καὶ πατριάρχης γε
γονώς τῆς καθ' ὑμᾶς Θεουπόλεως μεγάλης Αντιογείας, λέγουσι παραδεδομένας εἶναι τὰς τοιαύτας
μετά νηστειῶν ἑορτὰς ἐκ τῶν κανόνων ἀποστολικών
καὶ πατρικῶν παραδόσεων.
δ'. Ἐγὼ δὲ, πολλὴν περὶ τούτων ποιησάμενος κατεξέτασιν, κατενόησα τέως ἀπὸ κανόνων μὴ λύεσθα: τὸ
ζυγομαχούμενον. Ο γὰρ ξθ' κανὼν τῶν ἁγίων ἀπο
στόλων ταῦτά φησιν· Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἡ πρε
σβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ἀναγνώστης, ἢ ψάλτης,
4. Ego vero cum multam hisce de rebus fecissem disquisitionem, intellexi interim per canones
non sulvi controversiam. Nam canon 69 sanctorum
apostolorum ita habet: Si quis episcopus aut presbyler, aut diaconus, aut lcior, aut cantor, sanctam
Pascha Quadragesimam non jejunaverit, vel quar- τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν τοῦ Πάσχα οὐ νηSam et sexlam feriam seu Purasceren, deponatur,
nisi si impediatur corporea infirmitate. Simili modo
canones 19 synodi Gangrensis; 49, 50, 51 et 32
Laodicenæ synodi; 29, 52, 35 et 56 Trullani concilii, unius mentionem faciunt Quadragesimæ; πιgni, inquai, Paschatis, in qua neque sacrificia,
neque nuptias, neque aliud quid quod ad lætitiæ
romissionem pertinent, fieri a
Junt.
'
fidelibus conceστεύει, ἢ Τετράδα, ἢ Παρασκευὴν, καθαιρείσθω·
ἐκτὸς εἰ μὴ δι' ασθένειαν σωματικὴν ἐμποδί
ζοιτο. Ωσαύτως ὁ ιθ' κανὼν τῆς ἐν Γάγγρᾳ συνέδου
ὁ μθ', ό ν, ὁ να' καὶ νβ' τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου καὶ
ὁ κύ' κανών, ἡ νβ', ἡ νε' καὶ ὁ νς' τῆς ἐν τῷ Τρούλλω
συνόδου, μιας μέμνηνται Τεσσαρακοστῆς, τῆς τοῦ
μεγάλου Πάσχα, φημί· καθ' ήν οὔτε θυσίας, οὔτε
γάμους, ούτε τινὰ κατάλυσιν ἑτέραν χαροποιὸν παι
ραχωρούσι γίνεσθαι παρὰ τῶν πιστῶν.
ε'. Καὶ οἱ ἐκθέμενοι δὲ τὸ Ἱεροσολυμητικὸν καὶ Στον
διτικὸν Τυπικόν, ἀλλὰ μὴν καὶ τὰ λοιπά, περὶ μὲν
τῆς Τεσσαρακοστῆς τοῦ μεγάλου Πάσχα πολλά τινα
μεγαλοπρεπῆ καὶ ἄξια τῆς αὐτῶν ἀρετῆς, ὑπετύπω
συν· περὶ δὲ νηστείας ἑτέρας οὐδέν τι διέλαβον πλα5. Ad hæc qui Hierosolymitanum et Studiticum
edidere Typicum, necnon reliqua, de magni quidem Paschatis Quadragesima, multa magnifica suæque virtuti convenientia explanarunt: de alio autem jejunio, nihil paulo fusius edisseruerunt; sed
de Quadragesima sanctorum Apostolorum, et festo τυχώτερον· ἀλλὰ περὶ τῆς Τεσσαρακοστῆς τῶν ἁγίων
Nativitatis Christi, pauca quædam constituerunt
propter victus rationem, et ecclesiasticum ordinem.
At in tomo Unionis, qui ad ambonem mense Julio
recitatur, et sub imperio Constantini Porphyrogennetæ ejusque soceri Romani peractus est, ad
verbum hæc scripta sunt circa trigamos sea tertiis
nuptiis i!ligatos: Et posteaquam divinorum sacrewenorum perceptionem consecutus fuerit, ter dunta.cat per annum iis fruendi facultate donabitur:
semel quidem in salutari Christi Deique nostri Resurrectione; secundo vero in Dormitione immaculatæ
Domina nostræ Dei Genitricis, et tertio in die Natali
Christi Dei nostri: propterea quod in his jejunium
præcedat, atque ex illo provenicus emolumentum.
6. Synodus vero Constantinopolitana interrogata
temporibus sanctissimi illius patriarchæ domini
Nicolai, An oporteret jejunium mensis Augusti peragere, respondit: Erat prius in hoc tempore jejunium, sed translatum est, ne cum Gentilium eodem
tempore contingentibus jejuniis incideret: quanquam
adhuc homines multi hoc jejunium observant. Idcirco instar laboriosæ apis, ex iis omnibus, alque
ex aliis scriptis traditionibus. utiliora veramque
• Hebr. xii, 2.
᾿Αποστόλων καὶ τῆς ἑορτῆς τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ μέτριά τινα χάριν διαίτης καὶ ἀκολουθίας ἐκκλησιαστικῆς διετάξαντο. Ἐν τῷ τόμῳ δὲ τῆς ἑνώσεως,
τῷ ἐπ' ἄμβωνος κατὰ μῆνα Ἰούλιον ἀναγινωσκομένῳ,
καὶ ἐπὶ τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου του Πορφυρο
γεννήτου καὶ Ῥωμανοῦ τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ συντελε
σθέντι, γέγραπται χάριν τῶν τριγάμων ταῦτα ῥητῶς·
Καὶ μετὰ τυχεῖν δὲ τῆς μεταλήψεως τῶν θείων
μυστηρίων, τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνον ἀξιωθήσεται
τῆς ἀπολαύσεως· ἅπαξ μὲν ἐν τῇ σωτηρίῳ τοῦ
Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν Ἀναστάσει, δεύτερον δὲ
ἐν τῇ Κοιμήσει τῆς ἀχράντου Δεσποίνης ἡμῶν
Θεοτόκου, καὶ τρίτον ἐν τῇ Γενεθλίῳ ἡμέρᾳ τοῦ
Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν· διὰ τὸ ἐν ταύταις προΟ ηγείσθαι νηστείαν, καὶ τὸ ἐκ ταύτης όφελος.
δ'. 'Η δὲ ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει σύνοδος, έρωτη·
θεῖσα κατὰ τὴν ἐφημερίαν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου
πατριάρχου κυροῦ Νικολάου Εἰ χρὴ τὴν ἐν τῷ Αὐ
γούστῳ νηστείαν ἐπιτελεῖν, ἀπελογήσατο Ην τη
στεία πρότερον ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ, μετετέθη δὲ
διὰ τὸ μὴ περιπίπτειν ταῖς κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον
γινομέναις ἐθνικαῖς νηστείαις· πλὴν καὶ ἔτι πολύ
λοὶ τῶν ἀνθρώπων ταύτην τὴν νηστείαν νηστεύ
ουσι. Διά το: τοῦτο κατά μέλιτταν φιλεργόν, ἔκ τε τού
norat epistolam Michaelis Glyce Περὶ τῆς κατὰ τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Γέννησιν τεσσαρακοστῆς,
De octava synodo Photiana p. 530.
col. 1341–1342page 4 of 12
PG 138:1341των πάντων, καὶ ἐξ ἑτέρων γραφικών παραδόσεων, ἀνθολογήσας τὰ χρησιμώτερα, καὶ τὴν ἀληθῆ διδασκ λίαν ἀποσεμνύνοντα, ἀναδιδάσκω ὑμᾶς, οὐκ ἐν πειθοί σοφίας Ελληνικῆς, ἀλλ' ἐν πνεύματι δυνάμεως ἀρε χιερατικής, τελειοποιούσης τὰ ἠλιτόμηνα, καὶ ἁγια ζούσης τὰ ἀμβλωθρίδια, ὅτι μετὰ νηστειῶν ἑορτάζειν ὀφείλομεν, οὐ μόνον τὴν κοσμοσωτήριον το Κυρίου 'Ανάστασιν, ἀλλὰ καὶ τὰς ῥηθείσας τέσσαρας ἑορτάς· τῶν 'Αγίων Αποστόλων, φημί, τῆς μεταμορφώσεως, τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, καὶ τῶν Γε νεθλίων τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, καθώς κατω τέρω βηθήσεται. ζ'. Ο Λεοπτικώτατος ἐκεῖνος Μωσῆς, ταῖς θεογρά φοις πλαξι κατακολουθῶν, διετάξατο τῷ Ἰσραηλίτῃ λαῷ πενταρίθμους ετησίως τελεῖν ἑορτας μετὰ τῆς αὐταρίθμου διὰ νηστειῶν ταπεινώσεως· ήγουν τὴν ἑορτὴν τοῦ Ἀμνοῦ, τὴν ἑορτὴν τῶν Ἑβδομάδων, την ἑορτὴν τοῦ Ἱλασμοῦ, τὴν ἑορτὴν τῆς Σκηνοπηγίας, καὶ τὴν ἑορτὴν τῶν Σαλπίγγων. Γέγραπται γὰρ περὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ ᾿Αμνοῦ, ἐν τῇ μυστικῇ βίβλῳ τῆς ἐκ τῶν Αἰγυπτίων ἐξόδων τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, ταῦτα ῥη τῶς· Εἶπε Κύριος πρὸς Μωσῆν· Λάλησον προς πᾶσαν συναγωγὴν τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, λέγων Λαβέτω κατὰ τὴν ι' τοῦ πρώτου μηνὸς πρόβατον ἑκάστη τῶν πατριῶν, ἢ ἔριψον, ἢ ἀμνόν· τέλειον, ἄρσεν, ἄμωμον, ἐνιαύσιον· καὶ ἔστω διατετηρημένον ἕως τῆς ιδ' ἡμέρας τοῦ μηνὺς τούτου· καὶ σφάξουσιν αὐτὸ πρὸς ἑσπέραν καὶ λήψονται ἀπὸ τοῦ αἵματος, καὶ θήσουσιν ἐπὶ τῶν δύο σταθμών, καὶ ἐπὶ τὴν φλιάν, καὶ ἐν τοῖς οἴκοις ἐν οἷς φά γνωσιν αὐτό. Καὶ διελεύσομαι ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ ἐν τῇ Αἰγύπτου, καὶ πατάξω πᾶν πρωτότοκον Αἰγύπτου ἀπὸ ἀνθρώπου ἕως κτήνους· ἐν ὑμῖν δὲ οὐκ ἔσται πληγή. "Οψομαι γὰρ τὸ αἷμα, καὶ σκεπάσω ὑμᾶς. Καὶ ἔσται ἡ ἡμέρα αὕτη ἐν ὑμῖν μνημόσυνον αιώνιον νόμιμον. ᾿Απὸ δὲ τῆς πρώτ της ἡμέρας ἕως τῆς ἑβδόμης ἄζυμα μετὰ πικρίδων ἔδεσθε· καὶ κληθήσεται ἡ ἡμέρα ἡ πρώτη ἁγία καὶ ἡ ἡμέρα ἡ ἑβδόμη κλητὴ ἁγία. η. Περὶ τῆς ἑορτῆς τῶν Ἑβδομάδων ἐν τῷ δευτερονομίῳ ταῦτα· Ἐκεῖ Ούσεις τὸ Πάσχα ἑσπέρας πρὸς δυσμὰς ἡλίου, ἐν τῷ καιρῷ ᾧ ἐξῆλθες ἐξ Αἰγύπτου. Καὶ ἑψήσεις, καὶ ὀπτήσεις, καὶ φάγῃ ἐν τῷ τόπῳ ᾧ ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτό. Καὶ ἀποστραφήσῃ τῷ πρωί, καὶ ἀπελεύσῃ εἰς τὸν οἶκόν σου. Εξ ἡμέρας φάγης άζυμα, καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ ἐξόδιον ἑορτὴν Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου. Οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ πᾶν ἔργον. Πενταρίθμους εορτάς. πολυθρυλλήτους ἑορτά;· τὴν τοῦ Πάσχα, τὴν τῶν Ἑβδομάδων, τὴν τῶν Σκηνῶν, καὶ πρὸς τούτοις τὴν τῶν Σαλπίγγων, τὴν τοῦ Ἱλασμοῦ, εἰ Αζιμοβορία, Πεντηκοστή, Σκηνοπηγία. Αρ Τρεῖς εἰσιν αὗται μόναι παρὰ Ἰουδαίοις δημοτελεῖς ἑορταί 1, 582, 1. 39, 40: Μία τῶν τριῶν ἑορτῶν τῶν ἐπισήμων, τῶν τε ἐν τῷ νόμῳ κηρυττομένων, καὶ διὰ τῆς εὐαγγελικῆς χάριτος ἀδομένων, Μία των τριῶν τῶν μεγίστων ἑορτή. Μεγίσταις τρισί πανηγύρεσιν ἑκάστῳ ἐνιαυτῷ τὸ τῶν Ἑβραίων γένος ἑώρταζ:.
EPIST. DE JEJUNIIS.
rim, edočeo vos, non in Græcæ sapientiæ suada,
sed in spiritu pontificire virtutis, que perficit infantes ante tempus effisos, et sanctificat abortivos fetus, quod cum jejuniis celebrare debeamus,
non tantum mundo salutarem Domini Resurrectionm, sed etiain memorata quatuor fusta, vide!icet
Sanctorun Apostolorum, Transfigurationis, Dormifionis Deipare, et Natalis Christi Deique nostri,
quemadmodum dicetur infra.
των πάντων, καὶ ἐξ ἑτέρων γραφικών παραδόσεων, doctrinam exornantia cum velut fores decerpie
ἀνθολογήσας τὰ χρησιμώτερα, καὶ τὴν ἀληθῆ διδασκ2λίαν ἀποσεμνύνοντα, ἀναδιδάσκω ὑμᾶς, οὐκ ἐν πειθοί
σοφίας Ελληνικῆς, ἀλλ' ἐν πνεύματι δυνάμεως ἀρε
χιερατικής, τελειοποιούσης τὰ ἠλιτόμηνα, καὶ ἁγια
ζούσης τὰ ἀμβλωθρίδια, ὅτι μετὰ νηστειῶν ἑορτά
ζειν ὀφείλομεν, οὐ μόνον τὴν κοσμοσωτήριον το
Κυρίου 'Ανάστασιν, ἀλλὰ καὶ τὰς ῥηθείσας τέσσαρας
ἑορτάς· τῶν 'Αγίων Αποστόλων, φημί, τῆς Μεταμορ
φώσεως, τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, καὶ τῶν Γε
νεθλίων τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, καθώς κατωτέρω βηθήσεται.
7. Ille Moses qui Dei visione maxime donatus
est, tabulas a Deo scriptas sequens, præcepit Israrlitico populo, ut quotannis quinque numero perageret festa, cum paris numeri per jejunia demissione: nempe festum Agni, festum Hebdomadarum,
festum Propitiationis, festum Scenopegiæ, hoc es
tabernaculorum fixionis, et festum Tubarum. Etenim de festo Agni, in mystico sacroque libro Exo:!i
seu exitus filiorum Israel e terra Ægyptiorum,
scripta sunt hæc ad verbum: Dixit Dominus ad
Mosem: Loquere ad omnem synagogam filiorum
Israel, dicens: Sumat decima mensis primi die
pecus unaquirque patriarum, aut hæredum, aut agnum,
perfectum, masculum, immaculatum, anniculum:
sitque conserratum usque ad quartam et decimam
diem mensi× hujus: et occident illum ad vesperam,
et sument de sanguine, et ponent super duos postes,
et super limen, et in domibus, in quibus manducabunt illum. Et transibo in nocte hac, in terra Ægypti; et percutiam omne primogenitum Ægypti ab
homine usque ad pecus: in vobis autem non cris
plaga. Videbo enim sanguinem, et protegan vos. Et
erit dies hæc in vobis, memoriale a ternum legitimun.
die autem prima usque ad septimam, azyma cuni
picridibus comedelis: et vocabitur dies primus, san
clus, et dies septimus, vocatus sanctus ".
ζ'. Ο Λεοπτικώτατος ἐκεῖνος Μωσῆς, ταῖς θεογρά
φοις πλαξι κατακολουθῶν, διετάξατο τῷ Ἰσραηλίτῃ
λαῷ πενταρίθμους ετησίως τελεῖν ἑορτας μετὰ τῆς
αὐταρίθμου διὰ νηστειῶν ταπεινώσεως· ήγουν τὴν
ἑορτὴν τοῦ Ἀμνοῦ, τὴν ἑορτὴν τῶν Ἑβδομάδων, την
ἑορτὴν τοῦ Ἱλασμοῦ, τὴν ἑορτὴν τῆς Σκηνοπηγίας,
καὶ τὴν ἑορτὴν τῶν Σαλπίγγων. Γέγραπται γὰρ περὶ
τῆς ἑορτῆς τοῦ ᾿Αμνοῦ, ἐν τῇ μυστικῇ βίβλῳ τῆς ἐκ
τῶν Αἰγυπτίων ἐξόδων τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, ταῦτα ῥη·
τῶς· Εἶπε Κύριος πρὸς Μωσῆν· Λάλησον προς
πᾶσαν συναγωγὴν τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, λέγων·
Λαβέτω κατὰ τὴν ι' τοῦ πρώτου μηνὸς πρόβατον
ἑκάστη τῶν πατριῶν, ἢ ἔριψον, ἢ ἀμνόν· τέλειον,
ἄρσεν, ἄμωμον, ἐνιαύσιον· καὶ ἔστω διατετηρημένον ἕως τῆς ιδ' ἡμέρας τοῦ μηνὺς τούτου· καὶ
σφάξουσιν αὐτὸ πρὸς ἑσπέραν καὶ λήψονται ἀπὸ
τοῦ αἵματος, καὶ θήσουσιν ἐπὶ τῶν δύο σταθμών,
καὶ ἐπὶ τὴν φλιάν, καὶ ἐν τοῖς οἴκοις ἐν οἷς φάγνωσιν αὐτό. Καὶ διελεύσομαι ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ
ἐν τῇ Αἰγύπτου, καὶ πατάξω πᾶν πρωτότοκον
Αἰγύπτου ἀπὸ ἀνθρώπου ἕως κτήνους· ἐν ὑμῖν
δὲ οὐκ ἔσται πληγή. "Οψομαι γὰρ τὸ αἷμα, καὶ
σκεπάσω ὑμᾶς. Καὶ ἔσται ἡ ἡμέρα αὕτη ἐν ὑμῖν
μνημόσυνον αιώνιον νόμιμον. ᾿Απὸ δὲ τῆς πρώτ
της ἡμέρας ἕως τῆς ἑβδόμης ἄζυμα μετὰ πικρίδων ἔδεσθε· καὶ κληθήσεται ἡ ἡμέρα ἡ πρώτη
ἁγία καὶ ἡ ἡμέρα ἡ ἑβδόμη κλητὴ ἁγία.
η. Περὶ τῆς ἑορτῆς τῶν Ἑβδομάδων ἐν τῷ Δευτε
ρονομίῳ ταῦτα· Ἐκεῖ Ούσεις τὸ Πάσχα ἑσπέρας
πρὸς δυσμὰς ἡλίου, ἐν τῷ καιρῷ ᾧ ἐξῆλθες ἐξ
Αἰγύπτου. Καὶ ἑψήσεις, καὶ ὀπτήσεις, καὶ φάγῃ
ἐν τῷ τόπῳ ᾧ ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου
αὐτό. Καὶ ἀποστραφήσῃ τῷ πρωί, καὶ ἀπελεύσῃ
εἰς τὸν οἶκόν σου. Εξ ἡμέρας φάγης άζυμα,
καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ ἐξόδιον ἑορτὴν Κυρίῳ
τῷ Θεῷ σου. Οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ πᾶν ἔργον.
• Exodl. sit, 1 sqq.
Πενταρίθμους εορτάς. Τheodoritus ad caput: Isaia, πολυθρυλλήτους ἑορτά;· τὴν τοῦ Πάσχα,
τὴν τῶν Ἑβδομάδων, τὴν τῶν Σκηνῶν, καὶ πρὸς
τούτοις τὴν τῶν Σαλπίγγων, τὴν τοῦ Ἱλασμοῦ, εἰ
Quasl. 32 in Leviticum, necnon Maximus LI,
p. 286, 621, 622. Inter ea tamen festa quinque,
Iria erant præcipua, ex Deut. xvi, 16. Quo pertinent loca Josephi Antiquit. Judaic. lib. xvu, cap.
65, Theodoriti quæest. 54 in Exodum, Cyrilli lomita
Paschali 98, aliorum sine numero. Quaest. 97 Ce
saiti, Αζιμοβορία, Πεντηκοστή, Σκηνοπηγία. Αρ
8. De festo Hebdomadarum haec habentur in Derteronomio: Ibi immolabis Pascha vesperi ad occasum
solis, in tempore quo existi de Ægypto. Εt coques.
el assabis, et comedes in loco quem elegerit Dominus
tuns eum. Et convertes te mane, et abibis ad domum
tuam. Sex diebus comedes azyma; et die septima
Exodium, festum Domino Deo tuo. Non facies in ea
omne opus. Septem septimanas integras dinumerabis
tibi ivsi; inchoante te falcem in messem, incipies
Chrysostomum Savilii t. V, p. 983, init.: Τρεῖς
εἰσιν αὗται μόναι παρὰ Ἰουδαίοις δημοτελεῖς ἑορταί
et t. 1, p. 582, 1. 39, 40: Μία τῶν τριῶν ἑορτῶν
τῶν ἐπισήμων, τῶν τε ἐν τῷ νόμῳ κηρυττομένων,
καὶ διὰ τῆς εὐαγγελικῆς χάριτος ἀδομένων, quot
est Theodorito in caput xxι Εzechielis, Μία των
τριῶν τῶν μεγίστων ἑορτή. Ιn epistola Michaelis
Glyce seu Joannis Zonare all Alypium: Μεγίσταις
τρισί πανηγύρεσιν ἑκάστῳ ἐνιαυτῷ τὸ τῶν Ἑβραίων
γένος ἑώρταζ:. Αιque, ag.men claudat Philo libro
De septenario et decem festis,
col. 1343–1344page 5 of 12
PG 138:1343Επτὰ ἑβδομάδας ολοκλήρους εξαριθμήσεις ἑορτὴν ῾Εβδομάδων Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, καθώς ρίου τοῦ Θεοῦ σου. σεαυτῷ, ἀρξαμένου σου δρέπανον ἐπ' ἄμητον, ἄρξῃ ἐξαριθμῆσαι ἑπτὰ ἑβδομάδας. Καὶ ποιήσεις ισχύῃ ἡ χείρ σου. Καὶ εὐφρανθήσῃ έναντι Κυ 9. θ'. Περὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἰλασμοῦ ἐν τῷ αὐτῷ βιβλίω ταῦτα· Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσῆν· Καταβὰς διαμάρτυραι τῷ λαῷ τούτῳ, καὶ ἄγνισον αὐτὸν σήμερον καὶ αὔριον· καὶ πλινάτωσαν τὰ ἱμάτια, καὶ ἔστωσαν ἔτοιμοι εἰς τὴν ἡμέραν τὴν τρίτην. Τῇ γὰρ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ καταβήσεται Κύριος ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Σινὰ ἐναντίον παντὸς τοῦ λαοῦ. Κι πάλιν· Κατέβη δὲ Μωσῆς ἐκ τοῦ ὄρους πρὸς τὸν λαῖν, καὶ ἡγίασεν αὐτούς· καὶ ἔπλυναν τὰ ἱμά τια. Καὶ εἶπε τῷ λαῷ· Γίνεσθε έτοιμοι τρεῖς ἡμέρας, καὶ μὴ προσέλθετε γυναικί. Τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ, γενηθέντος πρὸς ἄρθρον, ἐγέ νοντο φωναὶ καὶ ἀστραπαὶ, καὶ νεφέλη γνοφώ ης ἐπ' ὅρους Σινά φωνὴ τῆς σάλπιγγος ήχει το μέγα. Καὶ ἐπτοήθη πᾶς ὁ λαὸς, ὃς ἦν ἐν τῇ παρεμβολῇ. Καὶ ἐξήγαγε Μωυσῆς τὸν λαὸν εἰς τὴν συνάντησιν τοῦ Θεοῦ ἐκ τῆς παρεμβολῆς· καὶ παρέστησαν ὑπὸ τὸ ὄρος. Τὸ δὲ ὄρος Σινά έκα πνίζετο ὅλον διὰ τὸ καταβεβηκέναι τὸν Θεὸν ἐπ' αὐτὸ ἐν πυρί. Ει Ει Ολοκλήρους. (**) Ἀπὸ ἐννάτος καὶ ἐνάτης τοῦ μηνὸς ἑσπέρας. ι'. Καὶ περὶ τῆς ἑορτῆς τῆς Σκηνοπηγίας ἐν τῇ βίν βλῳ τῆς Ἐξόδου ταῦτα· Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ μηνὶ τῷ πρώτῳ, ἐν τῷ δευτέρῳ ἔτει, ἐκπορευομένων αυτ τῶν ἐξ Αἰγύπτου, νουμηνίᾳ, ἐστάθη ἡ σκηνή. Καὶ ἔστησε Μωσῆς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐπέθηκε τὴν κεφαλίδα αὐτῇ, καὶ τὸ κάτ λυμμα, καὶ τὴν κιβωτὸν, καὶ τὴν τράπεζαν, καὶ τὴν λυχνίαν, καὶ τὸ θυμιατήριον τὸ χρυσοῦν. Καὶ συνετέλεσε Μωυσῆς πάντα τὰ ἔργα. Καὶ ἐκάλυψεν ἡ νεφέλη τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου καὶ ἡ δόξα Κυρίου έπλησε τὴν σκηνήν. Έν δὲ τῷ βιβλίῳ τῷ Λευϊτικῷ ἀνετάχθησαν περὶ τῶν τοιού των πέντε ἑορτῶν ταῦτα· Καὶ ἐλάλησε Κύριοςπρός Μωσῆν, λέγων· Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ιστ ραν, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Αἱ ἑορταὶ Κυρίου ἂς καλέσετε κλητὰς ἁγίας, αὗταί εἰσιν· Ἐν τῷ πρώτῳ μηνί, ἐν τῇ τε ιδ' ἡμέρᾳ τοῦ μηνός, Πάσχα τῷ Κυρίῳ, ἑορτὴ τῶν ᾿Αζύμων. Καὶ ἔπ τοῖς ἑπτὰ ἑβδομάδας ολοκλήρους ἀριθμήσεις, ήτοι πεντήκοντα ημέρας, ἕως τῆς ἐσχάτης ημέ ρας. Καὶ καλέσεις ταύτην ἡμέραν κλητὴς, καὶ ἑορτὴν ῾Εβδομάδων. Καὶ μετ' ὀλίγα· Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, λέγων· Τοῦ μηνὸς τοῦ ἑβδόμου, μια τοῦ μηνὶς, ἔσται ὑμῖν ἀνάπαυσις, μνημόσυνον σαλπίγγων κλητὴ ἁγία τῷ Κυρίῳ. Καὶ αὖθις Καὶ ἐλάλησεν Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Τῇ τοῦ μηνὸς τοῦ ἑβδόμου τούτου, ἡμέρα ἐξιλασμοῦ ἔσται, κλητὴ ἁγία ἔσται ὑμῖν. Καὶ ταπεινώσατε τὰς ψυχὰς ὑμῶν, ἀπὸ ἐννάτου τοῦ μηνός, ἑσπέρας Πᾶν ἔργον οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ τῇ 720, ψυχὰς ὑμῶν, ἀπὸ ἐννάτης μηνὸς ἑσπέρας, καί. Μια ν. 51, ἡμέρα:, ταί ἡμέρας, 219, 437, ἡμερῶν.
namerare septem septimanas. Εt facies diem festum Επτὰ ἑβδομάδας ολοκλήρους εξαριθμήσεις
Septimanarum Domino Deo tuo, prout valet manus
tua. Et lætaberis ante Dominum Deum tuum".
ἑορτὴν ῾Εβδομάδων Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, καθώς
ρίου τοῦ Θεοῦ σου.
σεαυτῷ, ἀρξαμένου σου δρέπανον ἐπ' ἄμητον,
ἄρξῃ ἐξαριθμῆσαι ἑπτὰ ἑβδομάδας. Καὶ ποιήσεις
ισχύῃ ἡ χείρ σου. Καὶ εὐφρανθήσῃ έναντι Κυ
9. De festo Propitiationis, in colem Exoli libro θ'. Περὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἰλασμοῦ ἐν τῷ αὐτῷ βιβλίω
ista Et dixit Dominus ad Mosem: Descendens testare ταῦτα· Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσῆν· Καταβὰς
populo huic, et purifica illum hodie el crus; et la διαμάρτυραι τῷ λαῷ τούτῳ, καὶ ἄγνισον αὐτὸν
vent vestimenta, et sint purati in diem tertiam. Ter- σήμερον καὶ αὔριον· καὶ πλινάτωσαν τὰ ἱμάτια,
tia enim die descendet Dominus in montem Sina καὶ ἔστωσαν ἔτοιμοι εἰς τὴν ἡμέραν τὴν τρίτην.
coram omni populo. Et iterum: Descendit autem Τῇ γὰρ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ καταβήσεται Κύριος ἐπὶ
Moses de monte ad populum, et sanctificavit eos; el τὸ ὄρος τὸ Σινὰ ἐναντίον παντὸς τοῦ λαοῦ. Κι
Laverunt vestimenta. Et dixit populo: Estote parali πάλιν· Κατέβη δὲ Μωσῆς ἐκ τοῦ ὄρους πρὸς τὸν
tres dies, et ne accedatis ad uxorem. Die autem λαῖν, καὶ ἡγίασεν αὐτούς· καὶ ἔπλυναν τὰ ἱμάtertia, cum esset diluculum versus, faciæ sunt voces, τια. Καὶ εἶπε τῷ λαῷ· Γίνεσθε έτοιμοι τρεῖς
el fulgura, et nubes caliginosa super montem Sina. ἡμέρας, καὶ μὴ προσέλθετε γυναικί. Τῇ δὲ
Vox tuba sonabat magnum. Et consternatus est ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ, γενηθέντος πρὸς ἄρθρον, ἐγέ
omnis populus, qui erat in castris. Et eduxit Moyses νοντο φωναὶ καὶ ἀστραπαὶ, καὶ νεφέλη γνοφώ
populum, in occursum Dei, e castris et astiterunt 8ης ἐπ' ὅρους Σινά φωνὴ τῆς σάλπιγγος ήχει
sub movie. Mons aulem Sina fumabat tolus, το μέγα. Καὶ ἐπτοήθη πᾶς ὁ λαὸς, ὃς ἦν ἐν τῇ πα
quod descenderat Deus super eum, in igni *.
ρεμβολῇ. Καὶ ἐξήγαγε Μωυσῆς τὸν λαὸν εἰς τὴν
συνάντησιν τοῦ Θεοῦ ἐκ τῆς παρεμβολῆς· καὶ παρέστησαν ὑπὸ τὸ ὄρος. Τὸ δὲ ὄρος Σινά έκα
πνίζετο ὅλον διὰ τὸ καταβεβηκέναι τὸν Θεὸν ἐπ' αὐτὸ ἐν πυρί.
10. Et de festo Scenopegiæ, in Exodi libro, hæc:
Et factum est in mense primo, in secundo anno,
egredientibus ipsis de Ægypto, in Neomenia, constilutum est tabernaculum. Εt statuit Μuses labernaculum testimonii, et imposuit ei capitellum, et
operimentum, et arcam, et mensam, et candelabrum,
et thuribulum aureum. Et consummarit Moses
omnia opera. Et peruit nubes tabernaculum testimo̟nii, et gloria Domini implevit tabernaculum •. In
Levitici autem libro, de hisce quinque festis ista
contexta sunt: Et locutus est Dominus ad Moscm,
dicens: Loquere filiis Israel, et dices ad eos: Solemnitates Domini quas vocubilis vocatas sancias,
istæ sunt: In primo mense, et in quarta decima die
nensis, Pascha Domino, solemnitas Azymorum. Ει
ex tunc sep!em septimanus integras numerabis, seu
quinquaginta dies, usque ad ultimam diem. Et rocabis hanc diem vocatam et solemnitatem Septimanarum. Paucisqne interjectis: Et locutus est Domisius ad il csem, dicens: Loquere filiis Israel, dicens: Mensis septimi una mensis, erit vobis requies,
snemoriale tubarum, vocata sancta Domino. Ilert:-
que: Et loentus est Dominus ad Mosem, dicens:
Decima mensis septimi hujus, dies propitiationis erit;
vocata sancta crit vobis. Et humiliale animas vestras, ]
a nona mensis, vespere. Omne opus non facies in
illa die. Est enim dies propitiationis ha'c vobis: propitiate pro vobis, ante Dominum Deum vestrum.
Omnis anima, quæcunque non humiliabitur in hac
die, exterminabitur a populo suo. Εt post alia: Ει
Locutus est ad Mosem, dicens: Loquere fliis Israel,
7 Deut. xvt, 6 sqq. * Εxod. XIX, 10 sqq.
Exod.
Ολοκλήρους. Ita septem codices Regii, cum
Colbertina.
(**) Ἀπὸ ἐννάτος καὶ ἐνάτης τοῦ μηνὸς ἑσπέρας.
ι'. Καὶ περὶ τῆς ἑορτῆς τῆς Σκηνοπηγίας ἐν τῇ βίν
βλῳ τῆς Ἐξόδου ταῦτα· Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ μηνὶ τῷ
πρώτῳ, ἐν τῷ δευτέρῳ ἔτει, ἐκπορευομένων αυτ
τῶν ἐξ Αἰγύπτου, νουμηνίᾳ, ἐστάθη ἡ σκηνή.
Καὶ ἔστησε Μωσῆς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου,
καὶ ἐπέθηκε τὴν κεφαλίδα αὐτῇ, καὶ τὸ κάτ
λυμμα, καὶ τὴν κιβωτὸν, καὶ τὴν τράπεζαν, καὶ
τὴν λυχνίαν, καὶ τὸ θυμιατήριον τὸ χρυσοῦν.
Καὶ συνετέλεσε Μωυσῆς πάντα τὰ ἔργα. Καὶ
ἐκάλυψεν ἡ νεφέλη τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου·
καὶ ἡ δόξα Κυρίου έπλησε τὴν σκηνήν. Έν δὲ
τῷ βιβλίῳ τῷ Λευϊτικῷ ἀνετάχθησαν περὶ τῶν τοιούτων πέντε ἑορτῶν ταῦτα· Καὶ ἐλάλησε Κύριος
πρὸς Μωσῆν, λέγων· Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ιστ
ραν, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Αἱ ἑορταὶ Κυρίου
ἂς καλέσετε κλητὰς ἁγίας, αὗταί εἰσιν· Ἐν τῷ
πρώτῳ μηνί, ἐν τῇ τε ιδ' ἡμέρᾳ τοῦ μηνός,
Πάσχα τῷ Κυρίῳ, ἑορτὴ τῶν ᾿Αζύμων. Καὶ ἔπτοῖς ἑπτὰ ἑβδομάδας ολοκλήρους ἀριθμήσεις,
ήτοι πεντήκοντα ημέρας, ἕως τῆς ἐσχάτης ημέ
ρας. Καὶ καλέσεις ταύτην ἡμέραν κλητὴς, καὶ
ἑορτὴν ῾Εβδομάδων. Καὶ μετ' ὀλίγα· Καὶ ἐλάλησε
Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Λάλησον τοῖς υἱοῖς
Ἰσραὴλ, λέγων· Τοῦ μηνὸς τοῦ ἑβδόμου, μια
τοῦ μηνὶς, ἔσται ὑμῖν ἀνάπαυσις, μνημόσυνον
σαλπίγγων κλητὴ ἁγία τῷ Κυρίῳ. Καὶ αὖθις:
Καὶ ἐλάλησεν Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Τῇ
· τοῦ μηνὸς τοῦ ἑβδόμου τούτου, ἡμέρα ἐξιλα
σμοῦ ἔσται, κλητὴ ἁγία ἔσται ὑμῖν. Καὶ ταπει
νώσατε τὰς ψυχὰς ὑμῶν, ἀπὸ ἐννάτου τοῦ μηνός,
ἑσπέρας Πᾶν ἔργον οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ τῇ
xL, 15 sqq.
Regium exemplar 720, ψυχὰς ὑμῶν, ἀπὸ ἐννάτης
μηνὸς ἑσπέρας, καί. Μια ν. 51, ἡμέρα:, ταί
ἡμέρας, cod. Reg. 219, 437, ἡμερῶν.
col. 1345–1346page 6 of 12
PG 138:1345ἡμέρᾳ. Εστι γὰρ ἡμέρα ἐξιλασμοῦ αὕτη ὑμῖν ἐξιλάσασθε περὶ ὑμῶν ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν. Πᾶσα ψυχή ἥτις μὴ ταπεινωθήσεται ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ, ἐξολοθρευθήσεται ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτῆς. Καὶ μεθ᾽ ἕτερα· Καὶ ἐλάλησε πρὸς Μωσήν, λέγων ο Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ, λέ γων τῇ σὲ ἡμέρᾳ τοῦ μηνὸς τοῦ ἑβδόμου τι σου ἑ ρτὴ Σκηνῶν ἑπτὰ ἡμέραι τῷ Κυρίῳ. ια'. Τῶν γοῦν θεοφθόγγων τούτων ῥημάτων ταῦτα παρακελευομένων ῥητῶς, ἑώρταζον οἱ ἐξ κωδ καὶ τῶν ιβ' πατριαρχών καταγόμενοι μέχρι τῆς ἐνσάρκου παρουσίας τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς πέντε ταύτας ἑορτὰς σαρκικώτερον. Τῆς γὰρ ἀληθείας δ μάργαρος ὡς ἐν ὀστρέῳ τῷ γράμματι καὶ ἔτι κατα εκαλύπτετο, καὶ τῆς δικαιοσύνης ὁ ἥλιος τῇ σκιᾷ τῆς ἀγνοίας ἐπιλυγάζετο. Αφ' οὗ δὲ τὴν ἐξ Αἰγύπτου πρὸς τὴν Σιών μεταφυτευθείσαν τριπόθητον ἄμπε λον, τὴν ταῖς σκιαῖς τὰ ὄρη κατὰ τὸν θεοπάτορα κρύψασαν, καὶ ὑπὲρ τὰς κέδρους τὰς ἀναδενδράδας τινάξασαν, μονιὸς ἀχαριστίας κατενεμήσατο, και υἱὸς εἰδωλολατρείας ἄγριος έλυμήνατο, καὶ ἤκουσεν ὁ περὶ αὐτὴν λαό; ἀπὸ τοῦ Θεοῦ διὰ τῶν ἁγίων προπατόρων καὶ προφητῶν Γινώσκων ότι σκληρές εἶ, καὶ νεῦρον σιδηροῦν ὁ τράχηλός σου. Μετά στησον ἀπ' ἐμοῦ ἦχον ᾠδῶν σου· ψαλμοῦ γὰρ ᾠδῶν σου οὐκ ἀκούσομαι· τί μοι πλῆθος τῶν θυσιῶν ὑμῶν; πλήρης εἰμὶ ὁλοκαυτωμάτων κριῶν· καὶ στέαρ ἀρνῶν, καὶ αἷμα τράγων οὐ βούλομαι. Ἐὰν φέρητέ μοι σεμίδαλιν, μάταιον Θυμίαμα βλέδυγμά μοι ἐστιν. Τὰς νουμηνίας ὑμῶν, καὶ τὰ Σάββατα, καὶ μεγάλας ἡμέρας ἑορτῶν ὑμῶν μισεῖ ἡ ψυχή μου. Αἱ γὰρ χεῖρες ὑμῶν πλήρεις αἱμάτων· εἰσί. ιβ. Καὶ τῷ πυρὶ δὲ τῆς τρισυποστάτου θεότητος τοῦ μὲν γράμματος ἀπηνθρακώθη τὸ ὄστρεον, ὁ δὲ μάρ γαρος τῆς εὐσεβείας, ὑπὸ ἁλιέων σαγηνευθείς, εἰς τὰ τετραπέρατα τῆς οἰκουμένης διαδόσιμος γέγονε καὶ ὁ τῆς σωτηρίας ἀνέτειλεν ἥλιος, δίχα σκιᾶς καὶ παραπετάσματος. Γεγόνασι τὰ πάντα καινά. Ο γὰρ νόμος διὰ Μωσέως εδόθη, φησίν· 'Η δὲ χά τις καὶ ἡ ἀλήθεια, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. Καὶ μή μοί τις εἴπῃ ταῦτα καὶ μέχρι τῆς σήμερον σώζεσθαι διὰ τῶν γινομένων παρὰ τῶν Ἰουδαίων μυσαρῶν ἐρεσχελιῶν εἰς μνήμην ἐκείνων, ὡς οἴονται, τῶν σεμνῶν πανηγύρεων. Ταῦτα γὰρ παρανομία τις ἐστι καὶ παράβασις, καὶ ἀνθρώπων πρὸς Θεὸν μάχη καὶ πόλεμος. Ὅτι τοῦ Θεοῦ διὰ Μωσέως τῷ Ἰσρα λίτῃ λαῷ παραγγείλαντος ἐν ἑνὶ τόπῳ, τῇ Ἱερουσα» λὴμ δηλαδή, θύεσθαι τὸν ἀμνὸν, καθώς ἄνωθεν εἴ ρηται, αὐτοὶ κατὰ ἐνίδας εἰς τόπους οὓς οὐκ ἐπι Έωρταζον, 34. Πέπτωκε γὰρ εἰς τοῦ το ταλαιπωρίας τὰ τῶν Ἰουδαίων τάγματα, ὡς μὴ εἶναι τοὺς ἑορτάζοντας, μήτε μὴν ἐν εὐπαθείας είναι δύνασθαι τοὺς ἀνασωθέντας μόλις, καὶ ἐκ τοῦ πολέμου περιλελειμμένους εργάζοντας Μεγάλας ἡμέρας ἑορτῶν. Νηστείαν καὶ ἀργύριον καὶ τὰς ἑορτὰς ὑμῶν μετεῖ ψυχή μου. αργία
EPIST. DE JEJUNIIS.
ἡμέρᾳ. Εστι γὰρ ἡμέρα ἐξιλασμοῦ αὕτη ὑμῖν· dicens: Quinta decima mensis septimi hujus soἐξιλάσασθε περὶ ὑμῶν ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ lemnitas Tabernaculorum septem dies Domino“.
ὑμῶν. Πᾶσα ψυχή ἥτις μὴ ταπεινωθήσεται ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ, ἐξολοθρευθήσεται ἀπὸ τοῦ λαοῦ
αὐτῆς. Καὶ μεθ᾽ ἕτερα· Καὶ ἐλάλησε πρὸς Μωσήν, λέγων ο Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ, λέ
γων τῇ σὲ ἡμέρᾳ τοῦ μηνὸς τοῦ ἑβδόμου τι σου ἑ ρτὴ Σκηνῶν ἑπτὰ ἡμέραι τῷ Κυρίῳ.
ια'. Τῶν γοῦν θεοφθόγγων τούτων ῥημάτων ταῦτα
παρακελευομένων ῥητῶς, ἑώρταζον οἱ ἐξ lzκωδ καὶ τῶν ιβ' πατριαρχών καταγόμενοι μέχρι
τῆς ἐνσάρκου παρουσίας τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ
Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς πέντε
ταύτας ἑορτὰς σαρκικώτερον. Τῆς γὰρ ἀληθείας δ
μάργαρος ὡς ἐν ὀστρέῳ τῷ γράμματι καὶ ἔτι κατα
εκαλύπτετο, καὶ τῆς δικαιοσύνης ὁ ἥλιος τῇ σκιᾷ τῆς
ἀγνοίας ἐπιλυγάζετο. Αφ' οὗ δὲ τὴν ἐξ Αἰγύπτου
πρὸς τὴν Σιών μεταφυτευθείσαν τριπόθητον ἄμπελον, τὴν ταῖς σκιαῖς τὰ ὄρη κατὰ τὸν θεοπάτορα
κρύψασαν, καὶ ὑπὲρ τὰς κέδρους τὰς ἀναδενδράδας
τινάξασαν, μονιὸς ἀχαριστίας κατενεμήσατο, και
υἱὸς εἰδωλολατρείας ἄγριος έλυμήνατο, καὶ ἤκουσεν
ὁ περὶ αὐτὴν λαό; ἀπὸ τοῦ Θεοῦ διὰ τῶν ἁγίων προ
πατόρων καὶ προφητῶν Γινώσκων ότι σκληρές
εἶ, καὶ νεῦρον σιδηροῦν ὁ τράχηλός σου. Μετάστησον ἀπ' ἐμοῦ ἦχον ᾠδῶν σου· ψαλμοῦ γὰρ
ᾠδῶν σου οὐκ ἀκούσομαι· τί μοι πλῆθος τῶν
θυσιῶν ὑμῶν; πλήρης εἰμὶ ὁλοκαυτωμάτων
κριῶν· καὶ στέαρ ἀρνῶν, καὶ αἷμα τράγων οὐ
βούλομαι. Ἐὰν φέρητέ μοι σεμίδαλιν, μάταιον
Θυμίαμα βλέδυγμά μοι ἐστιν. Τὰς νουμηνίας
ὑμῶν, καὶ τὰ Σάββατα, καὶ μεγάλας ἡμέρας
ἑορτῶν ὑμῶν μισεῖ ἡ ψυχή μου. Αἱ γὰρ
χεῖρες ὑμῶν πλήρεις αἱμάτων· εἰσί.
11. His ergo a Deo prolatis verbis ista expresse
jubentibus, qui ex Jacobo et duodecim patriarchis
originem sumpserant, hac quinque festa carnali
magis more celebrabant usque ad carneum adventum
unigeniti Filii Dei Domini nostri Jesu Christi.
Namque veritatis margarita, velut in testa, littera
adhuc obtegebatur, solque justitiæ obscurabatur
ignorantia umbra. Ex quo autem charissimam vitem
transplantatam ex Egypto in Sionem, quoque
juxta Dei patrem, umbris montes occultavit, et
super cedros vibravit arbusta, singularis sus ingratitudinis depastus est, et flius idololatria frus
exterminavit ", quique circa eam est populus
audivit a Deo per sanctos progenitores et prophetas: Scio quia durus es, et nervus ferreus colium
tuum ". Transfer a me sonitum carminum tuorum:
Psalmum enim canticorum tuorum non audium ".
Quo mihi multitudinem sacrificiorum vestrorum?
Plenus sum holocaustis arietum, et adipem agnorum,
et sanguinem hircorum nolo. Si afferutis mihi similam, vanum; incensum, abominatio mihi est.
Neomenias vestras, el Sabbala, et magnos dies solemnitatum vestrarum odit anima mea. Manus
enim vestræ plenæ sanguinibus sunt "*.
12. Et vero igne tres habentis hypostases divi.
nitatis, littera quidem exusta est tesla, margarita
vero pietatis, a piscatoribus irretita, in quatuor
fines terræ propagata est; et salutis exortus est
sol, absque umbra et velamine: Facta sunt omnia
nova 1. Lex cnim per Mosem dala est, inquit,
gratia vero et veritas, per Jesum Christum facta
est 's Nec mihi dicat quis, hæc ad hodiernum usque
diem servaci, per impura nugamenta quæ a Judæis
aguntur in mentoriam, ut putant, illarum venerabilium celebritatum. Ea enim sunt iniquitas et
transgressio, et hominum adversus Deum pugna
atque bellum. Quia cum Deus plebi Israelitica
per Mosem mandarit, ut in uno loco, Hierusalem
ιβ. Καὶ τῷ πυρὶ δὲ τῆς τρισυποστάτου θεότητος τοῦ
μὲν γράμματος ἀπηνθρακώθη τὸ ὄστρεον, ὁ δὲ μάργαρος τῆς εὐσεβείας, ὑπὸ ἁλιέων σαγηνευθείς, εἰς
τὰ τετραπέρατα τῆς οἰκουμένης διαδόσιμος γέγονε·
καὶ ὁ τῆς σωτηρίας ἀνέτειλεν ἥλιος, δίχα σκιᾶς καὶ
παραπετάσματος. Γεγόνασι τὰ πάντα καινά. Ο
γὰρ νόμος διὰ Μωσέως εδόθη, φησίν· 'Η δὲ χά
τις καὶ ἡ ἀλήθεια, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο.
Καὶ μή μοί τις εἴπῃ ταῦτα καὶ μέχρι τῆς σήμερον
σώζεσθαι διὰ τῶν γινομένων παρὰ τῶν Ἰουδαίων
μυσαρῶν ἐρεσχελιῶν εἰς μνήμην ἐκείνων, ὡς οἴονται,
τῶν σεμνῶν πανηγύρεων. Ταῦτα γὰρ παρανομία τις
ἐστι καὶ παράβασις, καὶ ἀνθρώπων πρὸς Θεὸν μάχη
καὶ πόλεμος. Ὅτι τοῦ Θεοῦ διὰ Μωσέως τῷ Ἰσραλίτῃ λαῷ παραγγείλαντος ἐν ἑνὶ τόπῳ, τῇ Ἱερουσα» scilicet, agnus immolaretur, ut dictum est supra,
λὴμ δηλαδή, θύεσθαι τὸν ἀμνὸν, καθώς ἄνωθεν εἴρηται, αὐτοὶ κατὰ ἐνίδας εἰς τόπους οὓς οὐκ ἐπι1* Levit. xx111, 1 sqq. ¹¹ Psal. Lxxix, 11, 14.
25 1 Cor. v, 17. ss Joan. 1, 17.
Έωρταζον, etc. Quocirca scite a B. Cyrillo
cuni festis Judaicis delicia conjunguntur, Comment. in Sophoniam n. 34. Πέπτωκε γὰρ εἰς τοῦ
το ταλαιπωρίας τὰ τῶν Ἰουδαίων τάγματα, ὡς μὴ
εἶναι τοὺς ἑορτάζοντας, μήτε μὴν ἐν εὐπαθείας
είναι δύνασθαι τοὺς ἀνασωθέντας μόλις, καὶ ἐκ τοῦ
πολέμου περιλελειμμένους • Huc enim miseriarum
populus Judæorum devolutus est ut non essent qui
ſesta peragerent, nec indulgere genio posseat, qui
ipsi urticarum instar in loca quæ Dominus non
visitat dispersi juste, ac more canum ad extremi1 Isa. XLVIII,
• Am. v, 23. 16 a. 1, 11-15.
vix evasissent, et bello superfuissent. Quid ergo
nobis εργάζοντας contra totam contextus seriem
obtruserunt?
Μεγάλας ἡμέρας ἑορτῶν. Ex seusu magis
quam ad verbum. Risum movet illud apud Gretserum De cruce c. 1505 A. in Theophylacti homilia, Νηστείαν καὶ ἀργύριον καὶ τὰς ἑορτὰς ὑμῶν
μετεῖ ψυχή μου. Nempe operosun erat αργία ex
sacro textu emendare.
col. 1347–1348page 7 of 12
PG 138:1347σκοπεῖ Κύριος, δικαίως κατασπειρόμενοι, καὶ κατὰ β χύνα; εἰς ἀκμὰς ἐκδιωκόμενοι πόλεων, τολμώσι τὴν πόλιν μὴ ἔχοντες παρὰ τὰ νενομισμένα διὰ τῶν προ φητῶν καταπράττεσθαι σχήματι μὲν καὶ προσωπείῳ νηστεύοντες, ἀληθείᾳ δὲ γαστριζόμενοι καὶ του πεύοντες· μὴ ἀναλογιζόμενοι τὴν ἐκ Θεοῦ δικαίαν αὐτῶν ἐγκατάλειψιν, καὶ πῶς παρὰ πάντα τὰ ἔθνη σήμερον ἐσμικρύνθησαν, καὶ ἐν πάσῃ τῇ γῇ γεγόν νασι ταπεινότερων. ιγ. Καὶ διὰ τὴν κακίαν αὐτῶν, εἶπε Κύριος ὁ Θεός Καὶ ἔσται Ἱερουσαλήμ πατουμένη ὑπὸ ἐθνῶν πολλῶν· καὶ οὐ μὴ μείνῃ λίθος ἐπὶ λίθον ἐν τοῖς τόποις αὐτῆς. Καὶ πάλιν· ἀκοῇ ἀκούσετε, καὶ οὐ μὴ συνῆτε, καὶ βλέποντες βλέψετε, καὶ οὐ μὴ ἴδητε. Ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως ήκουσαν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐκάμμυσαν, μήποτε ἴδωσι τοῖς ὀφθαλμοῖς, καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούσωσὶ, καὶ τῇ καρδίᾳ συν ῶσι. Δι' δ καὶ τοῦ φωτός, ὡς είπομεν, λάμψαντος διὰ τῆς παρουσίας τοῦ ἀληθινοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, τοῦ τῷ οἰκείῳ στεγανώσαντος αἱ ματι τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας τὰ θέμεθλα, ἡμεῖς ἔθνος τὸ ἅγιον, ὁ ἐκλεκτὸς λαὸς τοῦ Χριστοῦ, μὲ κατ' ἐκείνους ἐν ἡμέρᾳ νυκτοβατοῦντες, ἀλλ᾽ ἐν ἀληθείας φωτὶ πορευόμενοι, ἐκ βουκολίων μὲν καὶ ποιμνίων γαλαθηνῶν οὐ δεξιούμεθα τὸν ἡμᾶς ἐκ τοῦ φάρυγγος τοῦ δράκοντος λυτρωσάμενον Κύριον νηστείᾳ δὲ καὶ προσευχῇ τὴν παλιγγενεσίαν τῆς φύσεως ἑορτάζομεν. Θυσίαν γάρ, φησί, καὶ προσ φορὰν οὐκ ἠθέλησας· ὅτε μου τὸ σῶμα τοῦτο ἡγίασας καὶ κατήρτισας· οὐδὲ ὁλοκαυτώματα περὶ ἁμαρτίας εὐδόκησας· ὅτι εἶχα, Ἰδού ήκω. ιδ. Καὶ ἀντὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ ἀμνοῦ τῆς ὁρισθείς. ὡς εἴπομεν, γίνεσθαι διὰ τὴν ἐξ Αἰγύπτου πρὸς τὴν Χαναναίαν μετάβασιν τοῦ Ἰσραηλίτου λαοῦ, τις μέγα καὶ ἅγιον Πάσχα. Πνεύματι γὰρ ἑορτάζομεν μὴ κατ' ἐκείνους, ἐρίφους καὶ πρόβατα σφαγιάζοντες, καὶ τοῖς αἷμαοι τὰς φλιὰς καταχραίνοντες, καὶ ὀνειροπολοῦντες πρωτότοκα· ἀλλὰ τῷ αἵματι καὶ τῷ σώματι τοῦ παρὰ τούτων σφαγιασθέντος ἐθέλοντ: Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ ᾿Αμοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ Υἱοῦ τοῦ Πατρὸς, τοῦ αἵροντος τὴν ἁμαρ τίαν τοῦ κόσμου, τὰς τῶν αἰσθήσεων παραθύρους η χριόμενοι καὶ ἀγαζόμενοι καὶ τὸν ὀλοθρευτὴν Σαταν ολοθρεύοντες. Νηστεύομεν δὲ νηστείαν οὐχ ἑπταήμερον, ἀλλὰ τεοσαρακονθήμερον· ὅτι καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός τοσαυταρίθμους ἡμέρας ενή στευσε, καὶ τὸ Πάσχα τετέλεκεν, αὐτὸς δὲ θύτης καὶ θύμα γενέσθαι καταδεξάμενος. Οὕτω καὶ διὰ ταῦτα τῆς ἀληθοῦς ἑορτῆς τοῦ ᾿Αμνού τελουμένης, μάλι ἑβδομάδων πανηγυρίζομεν. στα παρ' ἡμῶν, εἴπομεν ὅπως τὴν ἑορτὴν τῶν ιε'. Ωρίσθη διὰ Μωσέως παρὰ Θεοῦ, καθὼς ἄνωθεν εἴρηται, μετὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ ᾿Αμνοῦ, ἡσυχάζειν ἐπὶ ἑβδομάδα; ἑπτὰ τὸν λαὸν, καὶ οὕτω τελεῖν μετὰ νηστείας καὶ ταπεινώσεως Εβδομάτων πανήγυριν.
tales urbium pulsi, audent civitate careules, cou- σκοπεῖ Κύριος, δικαίως κατασπειρόμενοι, καὶ κατὰ
tra prophetarum decreta facere, specie tenus et
ficte in modum larvarum, jejunantes, revera venti indulgentes et pompam agitantes; nec recogitantes justam suam a Deo desertionem, utque
hodie ultra cunctas gentes imminuti sint, atque
abjectissimi evaserint per totum orbem.
13. Ac propter eorum malitiam, dixit Dominus
Deus: Et Hierusalem calcabitur a gentibus multis;
et non manebit lapis super lapidem in locis ejus “.
Et itcrun: Aure audietis, et non intelligetis; et videntes videbitis, et non perspicietis. Incrassatum
est cuium cor populi hujus, et auribus graviter audierunt, et oculos suos clauserunt ne forte rideant
eculis, et auribus audiant, et corde intelligunt 1.
Quapropter postquam lumen, sicut diximus, ef.
fisit per adventum veri Christi Deique nostri,
qui sanguine suo fundamenta Ecclesia gentium
constrinxit atque solidavit, nos gens sancta, clectus
populus Christi, non instar corum in die velut
nocturnum iter agentes, sed incedentes in luce
veritatis, nequaquam ex armentis boum et gregi
bus ovium excipimus Dominum qui nos e draconis
cripuit faucibus; verum jejunio et oratione secundam natura nativitatem celebramus: Sacrifcium enim, inquit, et oblationem noluisti: unde hoc
corpus meum sanctificasti et perfecisti: neque holocausta pro peccato tibi placuerunt: quocirca diz:
Ecce venio 10
14. Et pro agni festo, quod, ut retulinius, ficri
decretum est propter Israelitici populi ex Ægypto in Chananæam transitum, agimus magnum
sanctumque Pascha. Spiritu enim festum celebramus, non eorum more mactatis hædis et ovibus,
postibus sanguine pollutis, primogenitis somniatis;
sed per sanguinem et corpus ejus qui ab ipsis
sponte jugulatus est, Christi Dei, veri Agni Dei,
Filii Patris, quique tollit mundi peccatum, sensuum vestibula ungentes et sanctificantes, ac exterminatorem Satanam exterminantes. Sustinemus
autem jejunium non septem dierum, sed quadraginta; quia Dominus noster Jesus Christus per 10tidem numero dies jejunavit, et celebravit Pascha,
cum ipse et sacrificus et victima esse voluisset.
Sic atque per hæc vero agni festo peracto, præcipue a nobis, dicamus qua ratione festum hebdomadarum celebremus.
β
χύνα; εἰς ἀκμὰς ἐκδιωκόμενοι πόλεων, τολμώσι τὴν
πόλιν μὴ ἔχοντες παρὰ τὰ νενομισμένα διὰ τῶν προ
φητῶν καταπράττεσθαι σχήματι μὲν καὶ προσωπείῳ
νηστεύοντες, ἀληθείᾳ δὲ γαστριζόμενοι καὶ του
πεύοντες· μὴ ἀναλογιζόμενοι τὴν ἐκ Θεοῦ δικαίαν
αὐτῶν ἐγκατάλειψιν, καὶ πῶς παρὰ πάντα τὰ ἔθνη
σήμερον ἐσμικρύνθησαν, καὶ ἐν πάσῃ τῇ γῇ γεγόν
νασι ταπεινότερων.
ιγ. Καὶ διὰ τὴν κακίαν αὐτῶν, εἶπε Κύριος ὁ Θεός·
Καὶ ἔσται Ἱερουσαλήμ πατουμένη ὑπὸ ἐθνῶν
πολλῶν· καὶ οὐ μὴ μείνῃ λίθος ἐπὶ λίθον ἐν τοῖς
τόποις αὐτῆς. Καὶ πάλιν· ἀκοῇ ἀκούσετε, καὶ
οὐ μὴ συνῆτε, καὶ βλέποντες βλέψετε, καὶ οὐ
μὴ ἴδητε. Ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ
τούτου, καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως ήκουσαν, καὶ τοὺς
ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐκάμμυσαν, μήποτε ἴδωσι τοῖς
ὀφθαλμοῖς, καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούσωσὶ, καὶ τῇ
καρδίᾳ συν ῶσι. Δι' δ καὶ τοῦ φωτός, ὡς είπομεν,
λάμψαντος διὰ τῆς παρουσίας τοῦ ἀληθινοῦ Χριστοῦ
καὶ Θεοῦ ἡμῶν, τοῦ τῷ οἰκείῳ στεγανώσαντος αἱματι τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας τὰ θέμεθλα, ἡμεῖς
ἔθνος τὸ ἅγιον, ὁ ἐκλεκτὸς λαὸς τοῦ Χριστοῦ, μὲ
κατ' ἐκείνους ἐν ἡμέρᾳ νυκτοβατοῦντες, ἀλλ᾽ ἐν
ἀληθείας φωτὶ πορευόμενοι, ἐκ βουκολίων μὲν καὶ
ποιμνίων γαλαθηνῶν οὐ δεξιούμεθα τὸν ἡμᾶς ἐκ τοῦ
φάρυγγος τοῦ δράκοντος λυτρωσάμενον Κύριον·
νηστείᾳ δὲ καὶ προσευχῇ τὴν παλιγγενεσίαν τῆς
φύσεως ἑορτάζομεν. Θυσίαν γάρ, φησί, καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας· ὅτε μου τὸ σῶμα τοῦτο
ἡγίασας καὶ κατήρτισας· οὐδὲ ὁλοκαυτώματα
περὶ ἁμαρτίας εὐδόκησας· ὅτι εἶχα, Ἰδού ήκω.
ιδ. Καὶ ἀντὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ ἀμνοῦ τῆς ὁρισθείς.
ὡς εἴπομεν, γίνεσθαι διὰ τὴν ἐξ Αἰγύπτου πρὸς τὴν
Χαναναίαν μετάβασιν τοῦ Ἰσραηλίτου λαοῦ, τις
μέγα καὶ ἅγιον Πάσχα. Πνεύματι γὰρ ἑορτάζομεν
μὴ κατ' ἐκείνους, ἐρίφους καὶ πρόβατα σφαγιάζοντες,
καὶ τοῖς αἷμαοι τὰς φλιὰς καταχραίνοντες, καὶ
ὀνειροπολοῦντες πρωτότοκα· ἀλλὰ τῷ αἵματι καὶ
τῷ σώματι τοῦ παρὰ τούτων σφαγιασθέντος έθε
λοντ: Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ ᾿Αμοῦ τοῦ
Θεοῦ, τοῦ Υἱοῦ τοῦ Πατρὸς, τοῦ αἵροντος τὴν ἁμαρ
τίαν τοῦ κόσμου, τὰς τῶν αἰσθήσεων παραθύρους
η χριόμενοι καὶ ἀγαζόμενοι καὶ τὸν ὀλοθρευτὴν Σαταν
ολοθρεύοντες. Νηστεύομεν δὲ νηστείαν οὐχ ἑπταή
μερον, ἀλλὰ τεοσαρακονθήμερον· ὅτι καὶ ὁ Κύριος
ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός τοσαυταρίθμους ἡμέρας ενή
στευσε, καὶ τὸ Πάσχα τετέλεκεν, αὐτὸς δὲ θύτης καὶ
θύμα γενέσθαι καταδεξάμενος. Οὕτω καὶ διὰ ταῦτα
τῆς ἀληθοῦς ἑορτῆς τοῦ ᾿Αμνού τελουμένης, μάλι
ἑβδομάδων πανηγυρίζομεν.
στα παρ' ἡμῶν, εἴπομεν ὅπως τὴν ἑορτὴν τῶν
15. Saucitum est a Deo per Mosem sicut superius memoratum fuit, ut post Agni festum populus
per septem hebdomadas quiete degeret, atque ita cum
jejunio et humilitate perageret celebritatem [lebdoιε'. Ωρίσθη διὰ Μωσέως παρὰ Θεοῦ, καθὼς ἄνωθεν
εἴρηται, μετὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ ᾿Αμνοῦ, ἡσυχάζειν
ἐπὶ ἑβδομάδα; ἑπτὰ τὸν λαὸν, καὶ οὕτω τελεῖν μετὰ
νηστείας καὶ ταπεινώσεως Εβδομάτων πανήγυριν.
1* Luc. xxi. 24. s Isa. vi, 9, 10; Matth. xtr, 14,15.
“Psal. xxxix, 7, 8; Hebr. x, S sng.
col. 1349–1350page 8 of 12
PG 138:1349Ευχή γάρ, φησίν, ἥτις διὰ νηστείας οὐ ταπει. νωθῇ πρὸ τῆς ἑορτῆς, ἐξολοθρευθήσεται "Εδει γοῦν καὶ ἡμᾶς, καταξιωθέντας ἰδεῖν μετὰ ἑβδομάδας ἑπτὰ τὴν τοῦ παναγίου Πνεύματος ἐπιφοίτησιν, ἑορτάζειν μετὰ νηστείας αὐτίκα ἀντὶ τῆς ἑβδομάδων τυπικῆς ἑορτῆς τὴν ἁγίαν Πεντηκοστήν. 'Αλλά τις θειοτάτη παράδοσις, την κοσμοσωτήριον τοῦ Κυρίου ἀνάστασιν μεγαλύνουσα, καὶ τὴν ἐκ ταύτης θυμηδίαν οἷον διηνεκίζουσα, καὶ παρακελευομένη μίαν ὥσπερ ἡμέραν λογίζεσθαι τοῦτο τὸ πεν επικονταήμερον στάδιον, και μήτε γόνυ κάμπτειν, μήτ' ἄλλο τι ποιεῖν, τῆς χαρμονῆς ἀποφαυλίζων τὸ μέγεθος, επέσχε τῶν ἑβδομάδων τὴν τελετὴν κατά ταύτην τελεῖσθαι τὴν χαρμόσυνον ἑορτήν. ιπ'. Οτι δὲ ταῖς ἀποστολικαῖς διείληπται Πράξεσι μετὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος πρὸς ἡμᾶς ἐπιδημίαν ἑορτάζειν τὸν τοῦ Κυρίου λαὸν ἐπὶ ἑβδο μάδι μια, καὶ μετ' αὐτὴν νηστείαν ἐπικηρύττεσθαι, τετύπωται τῶν ἑβδομάδων τὴν ἑορτὴν ἀποτελευτήν εἰς τὴν τῶν θεοκηρύκων ἁγίων καὶ κορυφαίων ἀπο στόλων παγκόσμιον θείαν πανήγυριν, μετὰ νηστείας ὑποδεχομένην καὶ ἁγιότητος· καὶ οὕτω τήν τε πανήγυριν τῆς πασχαλίου πεντηκοντάδος συντηρεῖσθαι σώαν καὶ ἀταπείνωτον, καὶ τὴν ἑορτὴν μετὰ ταπεινώσεως γίνεσθαι· τοὺς γὰρ λέγοντας μὴ περὶ τοιαύ της νηστείας της Πράξεις τῶν ἁγίων ἀποστόλων διατάττεσθαι, ἀλλὰ περὶ τῆς καθολικῆς, δηλαδή τῶν Τετράδων καὶ Παρασκευῶν, καὶ θέλοντας δίχα νηστείας τὴν ἑορτὴν ἐκτελεῖσθαι, οὐ παραδέχομαι, ὡς ἐναντιουμένους ταῖς θεογράφοις πλαξίν. ιζ. Ἐπεὶ δὲ μετὰ τὴν ἑορτὴν ἑβδομάδων ὠρίσθη παρὰ θεοῦ ἑορτάζεσθαι τὴν τοῦ Ἱλασμοῦ ἑορτήν, ὅπως δὲ καὶ ὅθεν αὕτη νενομοθέτηται, παρεδηλώθη πλατύτερον ἄνωθεν. Τετύπωται μετὰ τὴν ἔλλαμψιν τῆς ἀμωμήτου πίστεως τῶν ὀρθοδόξων Χριστιανῶν ἀντὶ ταύτης γίνεσθαι τὴν ἑορτὴν τῆς Μετα μορφώσεως τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρο; ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ γὰρ διὰ λαίλαπος καὶ πυρὸς ὁμιλήσας τότε Θεὸς ἐν τῷ ὄρει Σινὰ τῷ Μωσεί, αὐ τὸς εἰς τὸ Θαβώριον ὄρος μετὰ Μωσέως καὶ Ἠλιοῦ συνελάλησεν, αὐτὸς μετὰ τοῦ οἰκείου μετεμορφώθη προσλήμματος, αὐτοῦ τὸ πρόσωπον ὡς ὁ ἥλιος ἔλλαμψεν, αὐτοῦ τὰ ἱμάτια ὑπὲρ τὸ φῶς ἐλευ κάνθησαν. Νεφέλης δὲ καὶ πυρὸς φωτοφάνειαν, καὶ Μίαν ώσπερ ἡμέραν. Ταυτας γὰρ τὰς πεντήκοντα οἱ θεῖοι ἡμῶν Πατέρες, Ανακυκλούντες έφασαν ἡμέραν εἶναι μίαν. Αποστολικαῖς Πράξεσι. Καὶ γὰρ περὶ Τετράδος καὶ Παρασκευῆς ὅλου τοῦ ἐνιαυτοῦ οἱ πανεύφημοι ἀπόστολοι εἰς τὰς αὐτῶν διατάξεις, μετὰ τὸ νομοθετῆσαι τὴν ἀπὸ τῆς Πεντηκοστής γινομένην νηστείαν, ἣν τῶν ἁγίων ᾿Αποστόλων ἡμεῖς καλοῦμεν, φανερῶς ἐνομοθέτησαν, λέγοντες οὕτως· Μετὰ δὲ τὴν νηστείαν ταύτην πᾶσαν Τετράδα καὶ Παρασκευὴν προστάσσομεν ὑμῖν νηστεύειν, καὶ τὴν περισσείαν ὑμῶν τῆς νηστείας πενησιν ἐπιχορηγείν Ηλιού. Οὐχὶ διὰ παρθενίας τὴν κορυφήν μου ἐκράτησεν.
EPIST. DE JEJUNGS
Ευχή γάρ, φησίν, ἥτις διὰ νηστείας οὐ ταπει. madarum. Anima cnim, inquit, quacunque per jejuνωθῇ πρὸ τῆς ἑορτῆς, ἐξολοθρευθήσεται "Εδει
γοῦν καὶ ἡμᾶς, καταξιωθέντας ἰδεῖν μετὰ ἑβδομά
δας ἑπτὰ τὴν τοῦ παναγίου Πνεύματος ἐπιφοίτησιν,
ἑορτάζειν μετὰ νηστείας αὐτίκα ἀντὶ τῆς Ἑβδομάδων τυπικῆς ἑορτῆς τὴν ἁγίαν Πεντηκοστήν. 'Αλλά
τις θειοτάτη παράδοσις, την κοσμοσωτήριον τοῦ
Κυρίου ἀνάστασιν μεγαλύνουσα, καὶ τὴν ἐκ ταύτης
θυμηδίαν οἷον διηνεκίζουσα, καὶ παρακελευομένη
μίαν ὥσπερ ἡμέραν λογίζεσθαι τοῦτο τὸ πεν·
επικονταήμερον στάδιον, και μήτε γόνυ κάμπτειν,
μήτ' ἄλλο τι ποιεῖν, τῆς χαρμονῆς ἀποφαυλίζων τὸ
μέγεθος, επέσχε τῶν ἑβδομάδων τὴν τελετὴν κατά
ταύτην τελεῖσθαι τὴν χαρμόσυνον ἑορτήν.
ιπ'. Οτι δὲ ταῖς ἀποστολικαῖς διείληπται Πράξεσι
μετὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος πρὸς ἡμᾶς
ἐπιδημίαν ἑορτάζειν τὸν τοῦ Κυρίου λαὸν ἐπὶ ἑβδο
μάδι μια, καὶ μετ' αὐτὴν νηστείαν ἐπικηρύττεσθαι,
τετύπωται τῶν ἑβδομάδων τὴν ἑορτὴν ἀποτελευτήν
εἰς τὴν τῶν θεοκηρύκων ἁγίων καὶ κορυφαίων ἀποστόλων παγκόσμιον θείαν πανήγυριν, μετὰ νηστείας
ὑποδεχομένην καὶ ἁγιότητος· καὶ οὕτω τήν τε πανήγυριν τῆς πασχαλίου πεντηκοντάδος συντηρεῖσθαι
σώαν καὶ ἀταπείνωτον, καὶ τὴν ἑορτὴν μετὰ ταπει
νώσεως γίνεσθαι· τοὺς γὰρ λέγοντας μὴ περὶ τοιαύ
της νηστείας της Πράξεις τῶν ἁγίων ἀποστόλων
διατάττεσθαι, ἀλλὰ περὶ τῆς καθολικῆς, δηλαδή
τῶν Τετράδων καὶ Παρασκευῶν, καὶ θέλοντας δίχα
νηστείας τὴν ἑορτὴν ἐκτελεῖσθαι, οὐ παραδέχομαι,
ὡς ἐναντιουμένους ταῖς θεογράφοις πλαξίν.
ιζ. Ἐπεὶ δὲ μετὰ τὴν ἑορτὴν ἑβδομάδων ὠρίσθη
παρὰ θεοῦ ἑορτάζεσθαι τὴν τοῦ Ἱλασμοῦ ἑορτήν,
ὅπως δὲ καὶ ὅθεν αὕτη νενομοθέτηται, παρεδηλώθη
πλατύτερον ἄνωθεν. Τετύπωται μετὰ τὴν ἔλλαμ
ψιν τῆς ἀμωμήτου πίστεως τῶν ὀρθοδόξων Χριστια
νῶν ἀντὶ ταύτης γίνεσθαι τὴν ἑορτὴν τῆς Μετα
μορφώσεως τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρο; ἡμῶν
Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ γὰρ διὰ λαίλαπος καὶ πυρὸς
ὁμιλήσας τότε Θεὸς ἐν τῷ ὄρει Σινὰ τῷ Μωσεί, αὐτὸς εἰς τὸ Θαβώριον ὄρος μετὰ Μωσέως καὶ Ἠλιοῦ
συνελάλησεν, αὐτὸς μετὰ τοῦ οἰκείου μετεμορφώθη προσλήμματος, αὐτοῦ τὸ πρόσωπον ὡς ὁ
ἥλιος ἔλλαμψεν, αὐτοῦ τὰ ἱμάτια ὑπὲρ τὸ φῶς ἐλευ
κάνθησαν. Νεφέλης δὲ καὶ πυρὸς φωτοφάνειαν, καὶ
* Levit. xx111, 29.
Μίαν ώσπερ ἡμέραν. Nicolaus patriarcha,
post Typicum S. Sabæ, f. 133.
Ταυτας γὰρ τὰς πεντήκοντα οἱ θεῖοι ἡμῶν Πατέρες,
Ανακυκλούντες έφασαν ἡμέραν εἶναι μίαν.
Basilium adi De Spiritu sancto cap. 27.
Αποστολικαῖς Πράξεσι. Intelligit Constitutiones apostolicas lib. v, cap. ult, ubi videre poLes quæ notamus: necnon iis addere locum Njconis in Pandecte sermone 57. Cod. Reg. 2424.
Καὶ γὰρ περὶ Τετράδος καὶ Παρασκευῆς ὅλου
τοῦ ἐνιαυτοῦ οἱ πανεύφημοι ἀπόστολοι εἰς τὰς
αὐτῶν διατάξεις, μετὰ τὸ νομοθετῆσαι τὴν ἀπὸ τῆς
Πεντηκοστής γινομένην νηστείαν, ἣν τῶν ἁγίων
᾿Αποστόλων ἡμεῖς καλοῦμεν, φανερῶς ἐνομοθέτησαν, λέγοντες οὕτως· Μετὰ δὲ τὴν νηστείαν ταύτην
nium humiliata non fuerit ante festum, exterminab:-
tur ". Oportuit ergo et nos qui digni habiti sumus
cernere post septem hebdomadas adventum sanctissimi Spiritus, statim cum jejunio festum diem ducere,
loco typici Hebdomadarum festi, sanctam Pentecos
sten. Sed quædam maxime divina traditio, mundo
salutarem Dom:ini resurrectionem magnificans, ortamque ex ca lætitiam velut continuans, et jubers
boc quinquaginta dierum curriculum pro una die
haberi, nec genu flectere, nec aliud quid agere
gaudii magnitudini adversetur, cohibuit quin sacer
hebdomadarum ritus per hoc lætum festum absofveretur.
16. Quia vero in apostolicis Gestis constitutum
est, ut post sancti Spiritus ad nos adventum populus Domini unam hebdomadem festam habeat,
post quam indicatur jejunium, ideo decretum est,
festum hebdomadarum desinere in præconum Dei
sanctoruin summorumque apostolorum ubique
observatam divinam celebritatem, quæ cum jejunio et sanctitate suscipiatur; eoque modo lum
solemnitatem Quinquagesima Paschalis salvam integramque servari, tum festum fieri cum humilitate. Eos enim qui contendunt, non de hoc jejunio
Gesta sanctorum apostolorum constituere, sed de
generali, nempe quartarum sextarumque feriarum.
voluntque absque jejunio festumn transire, ncquaquam admitto, utpote qui contradicant a Deo
conscriptis tabulis.
17. Jam vero quia definitum fuit a Deo, post
festum Hebdomadarum celebrari festum Propitiationis; quo autem pacto ct quare hoc lege sancitum fuerit, supra declaratum est fusius; edictum fuit post inculpate orthodoxorum Christianorum fidei illustrationem, illius festi locum obtinere festum Transfigurationis Donini Dei Ser
valorisque nostri Jesu Christi. Deus enim qui per
procellam et ignem tunc in monte Sina cum Mose
locutus est, idem in monte Thaborio cum Mose
et Elia collocutus est, idem ipse cum eo quod
assumpsit transfiguratus est; ejus facies fulsit tanquam sol, ejus vestes super lumen canduerunt.
Nubis antem ignisque lucidam apparitionem, diπᾶσαν Τετράδα καὶ Παρασκευὴν προστάσσομεν ὑμῖν
νηστεύειν, καὶ τὴν περισσείαν ὑμῶν τῆς νηστείας
πενησιν ἐπιχορηγείν Etenim de Tetrade el Parescere,
seu quartis et sextis feriis totius anni, omni laude digni apostoli in Constitutionibus suis aperte sanxerunt, postquam decrevissent jejunium Pentecosten
subsequens, quod nos Sanctorum Apostolorum vocamus, hisce verbis usi: «Post hoc autem jejunium,
omnibus quartis et sextis feriis præcipimus vobis
jejunare, quodque e jejunio vestro redundat, pauperibus elargiri.»
Ηλιού. Εxcidit Eliæ nomen ex istis Clirysostomo tributis t. Vi Savil. p. 978, 1. 6: Οὐχὶ διὰ
παρθενίας τὴν κορυφήν μου ἐκράτησεν. Ouiter
moneo.
col. 1351–1352page 9 of 12
PG 138:1351φωνῶν θειοτέρων ἀκούσματα, καὶ παρεστώτων πιο και μήνη, μῆνας, ρίτρομον ἔκπληξιν ἐν ὄρει καὶ πυρὶ βλεπόντοιν τὸν Κύριον, ποία τις ἄλλη πανήγυρις οἰκειώσεται παρέ τὴν θείαν ἑορτήν τῆς Μεταμορφώσεως; Εἰς γὰρ τὴ Θαβώριον ὄρος καὶ πῦρ νοητόν, φωτίζεν καὶ μὴ φλέγον, ὡς τότε, κατελαμπρύνετο· Οτι, φησίν, ῾Ο Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστι· καὶ διὰ νεφέ της θεία φωνή, τὸ τῆς ἡχοῦς ὑστερόφωνον κρύ πτουσα, κατέπληττε τοὺς ἀκούοντας, λέγουσα· Ού τός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα αὐτοῦ ἀκούετε. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ βλέποντες καὶ ἀκού οντες μαθηταὶ τοῦ Χριστοῦ κατὰ τοὺς ἐμβροντής τους ἐγένοντο· 'Ακούσαντες ἔπεσον ἐπὶ πρόσ ωπον αὐτῶν, καὶ ἐφοβήθησαν σφόδρα. ιη'. Τῆς δὲ Σκηνοπηγίας τὴν ἑορτὴν ποιός τις είπη μὴ εἶναι μηνύτριαν τῆς κοσμοσωτηρίου ἑορτῆς τῆς Κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Δεσποίνης ἡμῶν θεοτόκου; Πάντως οὐδείς. Οὐρανομήκης σκηνὴ γὰρ καὶ Θεοδόχου ανάκτορον ή θεία γαστήρ αὐτῆς ἐχρημάτ τισεν. Εν ταύτῃ Θεὸς τὸ μάννα τῆς παλιγγενεσίας απεθησαύρισεν· ἐν ταύτῃ τὴν τὸν οὐράνιον ἄρτον φέρουσαν τράπεζαν ἐταμίευσε· καὶ μὴν καὶ τὸν λύχνον τῆς τρισυποστάτου θεότητος, καὶ τὸ χρυ σοῦν τῆς ἀληθοῦς θεογνωσίας θυμιατήριον. Ότε γοῦν, ὡς διείληπται, εἶπε Κύριος πρὸς Μωση. Δε λησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, λέγων· Τῇ ιὲ ἡμέρα τοῦ μετὰ τοῦ ἑβδόμου ἑορτὴ Σκηνῆς ἑπτὰ ἡμέραι τῷ Κυρίῳ· ἑορτάζουσι καὶ τῶν θεοκλήτων ἐθνῶν πατρια! κατὰ τὴν ιε' τοῦ αὐτοῦ μηνὶς ἀντὶ τῆς Σκηνοπηγίας της νομικῆς τὸν ἐξόδιον ὕμνον τῆς Θεομήτορος, καὶ τὴν εἰς τὸ μνῆμα τοῦ θείου ταύ της λειψάνου κατάθεσιν· θαυμάζουσαι, πῶς οὐδὲ αὐτὴν τῆς ἡμέρας ποσὴν παρέδραμεν ἡ ταύτης μετάστασις· ἀλλὰ καὶ ταύτην ο μονογενής Υις τοῦ Θεοῦ καὶ κατὰ σάρκα ταύτης Υἱὸς διὰ παραδο σίας οἰκείας ἐζυγοστάτησεν. Αρον κύκλῳ του; Οφθαλμούς σου, καὶ ἴδῃς τὸν Κύριον, ουρανόθεν τοὺς θεοκήρυκας συγκαλούμενον, καὶ τὴν μητρώα Σκηνοπηγίαν διαταττόμενον, καὶ τὸ πένθος αὐτῶν μετριάζονται καὶ ἐρεῖς περὶ ταύτης τῆς ἑορτῆς εἰπεῖν τὴν Γραφήν· Καὶ ἐκάλυψεν ἡ νεφέλη τὴν σκηνὴν, καὶ ἡ δόξα Κυρίου ἐπλήρωσεν αυ τήν. ι'. 'Αλλ' ἐρεῖ τις πεπλανημένως λεγειν ἡμᾶς τοῖς θείοις βήμασιν ἀσυμβίβαστα τῆς γὰρ Σκην πηγίας τὴν ἑορτὴν κατὰ τὴν ιε' τοῦ ἑβδόμου μηνὲς ὡρίσθαι γίνεσθαι· ἡ δὲ Θεομήτορος Κοίμησις τε λεῖται κατὰ τὴν ιε' τοῦ ς' μηνίς, τοῦ Αὐγούστου, φημί. Ακούσει δὲ πάντως· "Ωμοσε Κύριος Δαβὶδ ἀλήθειαν, καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ο γάρ Αύγουστος μήν, κἂν ἔκτου ἔλαχεν ἀριθμὸν, κατά τὴν Ῥωμαϊκὴν τῶν ὡρῶν καὶ τῶν ἰνδικτιώνων διαίρεσιν, ἀλλὰ κατὰ τὴν σεληνιακήν παράδοσιν καὶ περίοδον (ἐκ γὰρ τῆς μήνης ήτοι τῆς σελήνης και μῆνας κυρίως επονομάζομεν) Εβδομός ἐστι καὶ λέ γεται. Αλαία τοίνυν γενηθήτωσαν τὰ χείλη τὰ δ λια, τὰ τῆς ἀληθείας τὸ φῶς ὑπὸ σκότους ἀγνοίες
vinarumque vocum auditionem, necnon astantium φωνῶν θειοτέρων ἀκούσματα, καὶ παρεστώτων πιο
trepidum stuporem dum in monte et igne vident
Dominum, quæ alia sibi vindicabit celebritas,
præter divinum transfigurationis festum? Nam
in monte Thabor, et intelligentia apprehensus
ignis, illuminans et non ureus, quemadmodum
tunc, resplenduit: quia, inquit, Deus, ignis consumens est 36: et per nubem divina vox, echius sub
sequentem vocem occultans, audientes perculit,
dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi
bene complacui; ipsum audite". Sed et qui viderunt et audierunt discipuli Christi, instar altonitor και facti sunt: andientes cnim, inquit, ceciderunt
in faciem suum, et timuerunt valde.
18. Porro per Scenopegia festum, quisnam negaverit indicari mundo salutare festum Dormitiomis sanctissimæ Dominæ nostræ Dei Genitricis?
Nemo sane. Nam tabernaculum paris cum cœlo
celsitudinis et Dei capax palatium exstitit divinus
ejus venter. In ipsa Deus manna regenerationis ut
thesaurum reposuit: in ipsa inensam quæ cœlestem fert panem recondidit; utique etiam lychnum
ter subsistentis divinitatis, aureumque veræ cognitionis Dei thuribulum. Quando igitur, sicut
edissertum fuit, dixit Dominus ad Musem: Loquere filiis Israel, dicens: Quinta decima mensis
septimi, solemnitas Tabernaculi septem dies Domino:
etiam a Deo vocatarum gentium patriæ ac tribus
festum agitant decima quinta ejusdem mensis,
pro legali Scenopegia, hymnum exitus Matris Dei,
depositionemque divini ejus corporis in sepulcrum; admirantes quo modo neque ipsum diei
intervallum prætevierit ipsius emigratio: sed et
illud unigenitus Filius Dei, ejusdemque secundum
carnem filius per adventum suum exæquaverit.
Leva in orbem oculos tuos, et cernes Dominum,
qui co:litus præcones Dei convocat, maleruant
Scenopegiam componit, coram luctum lenit: atque
fateberis de hoc festo dicere Scripturam: Et operuit nubes tabernaculum, et gloria Domini replevil
illud.
19. Sed objiciet quispi un, errare uos, et ad
cucere pugnantia cum divinis vocibus: Scenopegiae enim festum alligatum esse al decimam quintam mensis septimi; Dormitionem vero Matris Dei
incidere in decimam quintam sexti mensis, seu
Augusti. Audiet ille omnino: Juravit Dominus
Daridi veritatem, et non pauitebit eum 33. Nam
Augustus mensis, quamvis sexti numerum sortitus
sit, juxta Romanam horarum indictionumque
divisionem; tamen secundum lunarem constitutionem et circuitum (nam ex voce μήνη, quæ lunam significat, μῆνας, hoc est menses, propric «lenominamus) septimus est atque dicitur. Muta
itaque reddantur labia dolosa, quæ asserunt veri
ρίτρομον ἔκπληξιν ἐν ὄρει καὶ πυρὶ βλεπόντοιν τὸν
Κύριον, ποία τις ἄλλη πανήγυρις οἰκειώσεται παρέ
τὴν θείαν ἑορτήν τῆς Μεταμορφώσεως; Εἰς γὰρ
τὴ Θαβώριον ὄρος καὶ πῦρ νοητόν, φωτίζεν καὶ μὴ
φλέγον, ὡς τότε, κατελαμπρύνετο· Οτι, φησίν,
῾Ο Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστι· καὶ διὰ νεφέ
της θεία φωνή, τὸ τῆς ἡχοῦς ὑστερόφωνον κρύ
πτουσα, κατέπληττε τοὺς ἀκούοντας, λέγουσα· Ού
τός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα
αὐτοῦ ἀκούετε. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ βλέποντες καὶ ἀκού
οντες μαθηταὶ τοῦ Χριστοῦ κατὰ τοὺς ἐμβροντής
τους ἐγένοντο· 'Ακούσαντες ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν, καὶ ἐφοβήθησαν σφόδρα.
ιη'. Τῆς δὲ Σκηνοπηγίας τὴν ἑορτὴν ποιός τις είπη
μὴ εἶναι μηνύτριαν τῆς κοσμοσωτηρίου ἑορτῆς τῆς
Κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτό
κου; Πάντως οὐδείς. Οὐρανομήκης σκηνὴ γὰρ καὶ
Θεοδόχου ανάκτορον ή θεία γαστήρ αὐτῆς ἐχρημάτ
τισεν. Εν ταύτῃ Θεὸς τὸ μάννα τῆς παλιγγενεσίας
απεθησαύρισεν· ἐν ταύτῃ τὴν τὸν οὐράνιον ἄρτον
φέρουσαν τράπεζαν ἐταμίευσε· καὶ μὴν καὶ τὸν
λύχνον τῆς τρισυποστάτου θεότητος, καὶ τὸ χρυ
σοῦν τῆς ἀληθοῦς θεογνωσίας θυμιατήριον. Ότε
γοῦν, ὡς διείληπται, εἶπε Κύριος πρὸς Μωση. Δε
λησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, λέγων· Τῇ ιὲ ἡμέρα
τοῦ μετὰ τοῦ ἑβδόμου ἑορτὴ Σκηνῆς ἑπτὰ ἡμέραι
τῷ Κυρίῳ· ἑορτάζουσι καὶ τῶν θεοκλήτων ἐθνῶν
πατρια! κατὰ τὴν ιε' τοῦ αὐτοῦ μηνὶς ἀντὶ τῆς
Σκηνοπηγίας της νομικῆς τὸν ἐξόδιον ὕμνον τῆς
Θεομήτορος, καὶ τὴν εἰς τὸ μνῆμα τοῦ θείου ταύ
της λειψάνου κατάθεσιν· θαυμάζουσαι, πῶς οὐδὲ
αὐτὴν τῆς ἡμέρας ποσὴν παρέδραμεν ἡ ταύτης
μετάστασις· ἀλλὰ καὶ ταύτην ο μονογενής Υις
τοῦ Θεοῦ καὶ κατὰ σάρκα ταύτης Υἱὸς διὰ παραδο
σίας οἰκείας ἐζυγοστάτησεν. Αρον κύκλῳ του;
Οφθαλμούς σου, καὶ ἴδῃς τὸν Κύριον, ουρανόθεν
τοὺς θεοκήρυκας συγκαλούμενον, καὶ τὴν μητρώα
Σκηνοπηγίαν διαταττόμενον, καὶ τὸ πένθος αὐτῶν
μετριάζονται καὶ ἐρεῖς περὶ ταύτης τῆς ἑορτῆς
εἰπεῖν τὴν Γραφήν· Καὶ ἐκάλυψεν ἡ νεφέλη τὴν
σκηνὴν, καὶ ἡ δόξα Κυρίου ἐπλήρωσεν αυ
τήν.
ι6'. 'Αλλ' ἐρεῖ τις πεπλανημένως λεγειν ἡμᾶς
τοῖς θείοις βήμασιν ἀσυμβίβαστα τῆς γὰρ Σκην
πηγίας τὴν ἑορτὴν κατὰ τὴν ιε' τοῦ ἑβδόμου μηνὲς
ὡρίσθαι γίνεσθαι· ἡ δὲ Θεομήτορος Κοίμησις τε
λεῖται κατὰ τὴν ιε' τοῦ ς' μηνίς, τοῦ Αὐγούστου,
φημί. Ακούσει δὲ πάντως· "Ωμοσε Κύριος Δαβὶδ
ἀλήθειαν, καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ο γάρ
Αύγουστος μήν, κἂν ἔκτου ἔλαχεν ἀριθμὸν, κατά
τὴν Ῥωμαϊκὴν τῶν ὡρῶν καὶ τῶν ἰνδικτιώνων
διαίρεσιν, ἀλλὰ κατὰ τὴν σεληνιακήν παράδοσιν καὶ
περίοδον (ἐκ γὰρ τῆς μήνης ήτοι τῆς σελήνης και
μῆνας κυρίως επονομάζομεν) Εβδομός ἐστι καὶ λέγεται. Αλαία τοίνυν γενηθήτωσαν τὰ χείλη τὰ δ:-
λια, τὰ τῆς ἀληθείας τὸ φῶς ὑπὸ σκότους ἀγνοίες
10 Deut. 17, 24. *1 Matth. xv, 5, 5. Psal. GAANI, HI, ⱭIN,
col. 1353–1354page 10 of 12
PG 138:1353λέγοντα κρύπτεσθαι· καὶ ὁ ἐκλεκτὸς λαὸς τοῦ Θεοῦ; ἑορταζέτω ἀντὶ τῆς Σκηνοπηγίας τῆς νομικῆς κατὰ τὴν ιε' τοῦ ἑβδόμου μηνός, τοῦ Αὐγούστου, φημί, τῆς ἁγίας Θεοτόκου την Κοίμησιν, καθὼς ὁ Θεὸς διετάξατο. τε κ'. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ῥητέον καὶ περὶ τῆς νομικῆς τῶν Σαλπίγγων ἑορτῆς τί νενόμισται πρό τερον, καὶ τί τετέλεσται δεύτερον. Η τῶν Σαλπίγ των πανήγυρις ἑωρτάζετο μὲν παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις ποτὲ κατὰ διαφόρους καιρούς, καθὼς ὁ Θεὸς τῷ Μωσεί διωρίσατο. Ποίησον γάρ, φησί, σεαυτῷ σάλπιγγας ἐλατὰς ἀργυρᾶς καὶ σαλπιεῖτε ἐν αὐταῖς ἐπὶ τοῖς ὁλοκαυτώμασιν ὑμῶν, καὶ ταῖς θυσίαις τῶν σωτηρίων ὑμῶν· παρ' ἡμῶν δὲ ἅπαξ δι᾿ ὅλου πανηγυρίζεται τοῦ ἐνιαυτοῦ. Βλέποντες γὰρ τὰς ἐξαισίους μαρμαρυγὰς τοῦ λάμψαντος ἀστέρος φάτο τῆς ἀλόγων ἐφύπερθεν, καὶ τοῦ Κυρίου τὴν γέν= νησιν προμηνύοντος, πιστεύομεν ἐκείνην τὴν ἀργυ ρόστομον σάλπιγγα περὶ αὐτῆς τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ ποιεῖσθαι τὰς διαλαλιά;· κἀντεῦθεν τὸ σκια μαχείν βδελυττόμενοι, ἀγκαλιζόμεθα τὴν ἀλήθειαν. Αστεροσκόποι καὶ μάγοι, καὶ Μήδων ἄρχοντες καὶ Σαβά, πόσων ἀργυρέων σαλπίγγων φωναὶ τὴν ἐξ ἀνατολῶν εἰς τὴν Βηθλεὲμ ὑμετέραν ἐσχεδίασαν ἄφιξιν; Τίς ἦν ἐκεῖνος ὁ εὐρυβόας καὶ Στεντορό φωνος, ὁ σαλπίσας τὴν ὑμετέραν μετάκλησιν; Τίς ἦν ἐκεῖνος ὁ λύχνος, ὁ τὴν χρονίαν ἀποδημίαν ὑμῶν καταπαύσας εἰς σπήλαιον; Πάντως ἐρεῖτε καὶ ἄκον τῆς ἐκεῖνον εἶναι τὸν ἀστέρα τὸν παμφαῆ, τὸν ἐν Βηθλεὲμ ἀνατείλαντα, καὶ τῆς φάτνης ἱστάμενον ἄνωθεν, εἰς ἣν ὁ πάντων βασιλεὺς καὶ δημιουργός μετὰ βρεφικῆς ἀνέκειτο καταστάσεως. Ὑμεῖς δὲ, ποιμένες καὶ βουκόλοι, ποίων καὶ πόσων σαλπίγε γων ἠκούσατε; καὶ τὴν τῶν ποιμνίων κηδεμονίαν παρελογίσασθε, καὶ εἰς φάτνην καὶ σπήλαιον ἥκατε. Ερεῖτε πάντως ἀγγέλους ἰδεῖν εἰς Βηθλεὲμ καταλύσαντας, καὶ πτερυσσομένους περὶ τὸ σπήλαιον, καὶ διαπρυσίῳ φωνῇ σαλπίζοντάς τε καὶ λέγοντας· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία. κα'. 'Ορᾶτε, τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, πῶς ἐξ ἐναργῶν ἀποδείξεων και λαμπροτέρων τοῦ ἡλίου αὐτοῦ τοὺς εὐσεβεῖς ἐπληροφορήσαμεν τὰς πέντε τοῦ γράμματος ἑορτὰς εἰκόνας εἶναι καὶ μήνυτρα τῶν παρ' ἡμῶν τελουμένων καὶ ῥηθεισῶν πέντε λαμπρών πανηγύρεων. Μὴ τοίνυν ἀντιφερόμενοι λέγετε κατὰ τοὺς πολλούς· Οσα ὁ Νόμο; λαλεῖ, τοῖς ἐν τῷ Νόμῳ λαλεῖ· ἡμεῖς δὲ μένῃ πίστει σωζόμεθα. ᾿Ακούσατε τοῦ μεγάλου Παύλου διδάσκοντος· Οὐχὶ οἱ ἀκρεαταί του Νόμου, δίκαιοι παρὰ τῷ Θεῷ· ἀλλ' οἱ ποιη ταὶ τοῦ Νόμου δικαιωθήσονται. Η Ιουδαίων μό νων ὁ Θεός; Οὐχὶ δὲ καὶ ἐθνῶν; Ναὶ δὲ καὶ ἐθνῶν. Ὡσαύτως καὶ τοῦ Κυρίου παραγγέλλοντος τῷ ὑπὸ τούτου θεραπευθέντι λεπρῷ· Πορευθεὶς δεῖ ξον σεαυτὸν τῷ ἀρχιερεῖ, καὶ προσένεγκε τὸ δῶ ρον 8 προσέταξε Μωσῆς, εἰς μαρτύριον καὶ πάσ δ ειν' Αμήν λέγω ὑμῖν ὅτι ἰῶτα ἐν ἡ μία κεραία ίας 3.
EPIST. DE JEJUNIIS.
λέγοντα κρύπτεσθαι· καὶ ὁ ἐκλεκτὸς λαὸς τοῦ Θεοῦ talis lumen abscondi sub ignorantiæ tenebris; et
ἑορταζέτω ἀντὶ τῆς Σκηνοπηγίας τῆς νομικῆς κατὰ
τὴν ιε' τοῦ ἑβδόμου μηνός, τοῦ Αὐγούστου, φημί,
τῆς ἁγίας Θεοτόκου την Κοίμησιν, καθὼς ὁ Θεὸς
διετάξατο.
τε
κ'. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ῥητέον καὶ περὶ τῆς
νομικῆς τῶν Σαλπίγγων ἑορτῆς τί νενόμισται πρότερον, καὶ τί τετέλεσται δεύτερον. Η τῶν Σαλπίγ
των πανήγυρις ἑωρτάζετο μὲν παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις
ποτὲ κατὰ διαφόρους καιρούς, καθὼς ὁ Θεὸς τῷ Μωσεί
διωρίσατο. Ποίησον γάρ, φησί, σεαυτῷ σάλπιγγας
ἐλατὰς ἀργυρᾶς καὶ σαλπιεῖτε ἐν αὐταῖς ἐπὶ
τοῖς ὁλοκαυτώμασιν ὑμῶν, καὶ ταῖς θυσίαις
τῶν σωτηρίων ὑμῶν· παρ' ἡμῶν δὲ ἅπαξ δι᾿ ὅλου
πανηγυρίζεται τοῦ ἐνιαυτοῦ. Βλέποντες γὰρ τὰς
ἐξαισίους μαρμαρυγὰς τοῦ λάμψαντος ἀστέρος φάτο
τῆς ἀλόγων ἐφύπερθεν, καὶ τοῦ Κυρίου τὴν γέν=
νησιν προμηνύοντος, πιστεύομεν ἐκείνην τὴν ἀργυρόστομον σάλπιγγα περὶ αὐτῆς τῆς γεννήσεως τοῦ
Χριστοῦ ποιεῖσθαι τὰς διαλαλιά;· κἀντεῦθεν τὸ σκιαμαχείν βδελυττόμενοι, ἀγκαλιζόμεθα τὴν ἀλήθειαν.
Αστεροσκόποι καὶ μάγοι, καὶ Μήδων ἄρχοντες καὶ
Σαβά, πόσων ἀργυρέων σαλπίγγων φωναὶ τὴν
ἐξ ἀνατολῶν εἰς τὴν Βηθλεὲμ ὑμετέραν ἐσχεδίασαν
ἄφιξιν; Τίς ἦν ἐκεῖνος ὁ εὐρυβόας καὶ Στεντορόφωνος, ὁ σαλπίσας τὴν ὑμετέραν μετάκλησιν; Τίς
ἦν ἐκεῖνος ὁ λύχνος, ὁ τὴν χρονίαν ἀποδημίαν ὑμῶν
καταπαύσας εἰς σπήλαιον; Πάντως ἐρεῖτε καὶ ἄκον
τῆς ἐκεῖνον εἶναι τὸν ἀστέρα τὸν παμφαῆ, τὸν ἐν
Βηθλεὲμ ἀνατείλαντα, καὶ τῆς φάτνης ἱστάμενον
ἄνωθεν, εἰς ἣν ὁ πάντων βασιλεὺς καὶ δημιουργός
μετὰ βρεφικῆς ἀνέκειτο καταστάσεως. Ὑμεῖς δὲ,
ποιμένες καὶ βουκόλοι, ποίων καὶ πόσων σαλπίγε
γων ἠκούσατε; καὶ τὴν τῶν ποιμνίων κηδεμονίαν
παρελογίσασθε, καὶ εἰς φάτνην καὶ σπήλαιον ἥκατε.
Ερεῖτε πάντως ἀγγέλους ἰδεῖν εἰς Βηθλεὲμ καταλύσαντας, καὶ πτερυσσομένους περὶ τὸ σπήλαιον, καὶ
διαπρυσίῳ φωνῇ σαλπίζοντάς τε καὶ λέγοντας· Δόξα
ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώ
ποις εὐδοκία.
κα'. 'Ορᾶτε, τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, πῶς ἐξ
ἐναργῶν ἀποδείξεων και λαμπροτέρων τοῦ ἡλίου
αὐτοῦ τοὺς εὐσεβεῖς ἐπληροφορήσαμεν τὰς πέντε
τοῦ γράμματος ἑορτὰς εἰκόνας εἶναι καὶ μήνυτρα τῶν
παρ' ἡμῶν τελουμένων καὶ ῥηθεισῶν πέντε λαμπρών
πανηγύρεων. Μὴ τοίνυν ἀντιφερόμενοι λέγετε κατὰ
τοὺς πολλούς· Οσα ὁ Νόμο; λαλεῖ, τοῖς ἐν τῷ Νόμῳ
λαλεῖ· ἡμεῖς δὲ μένῃ πίστει σωζόμεθα. ᾿Ακούσατε
τοῦ μεγάλου Παύλου διδάσκοντος· Οὐχὶ οἱ ἀκρεαταί
του Νόμου, δίκαιοι παρὰ τῷ Θεῷ· ἀλλ' οἱ ποιηταὶ τοῦ Νόμου δικαιωθήσονται. Η Ιουδαίων μόνων ὁ Θεός; Οὐχὶ δὲ καὶ ἐθνῶν; Ναὶ δὲ καὶ
ἐθνῶν. Ὡσαύτως καὶ τοῦ Κυρίου παραγγέλλοντος
τῷ ὑπὸ τούτου θεραπευθέντι λεπρῷ· Πορευθεὶς δεῖξον σεαυτὸν τῷ ἀρχιερεῖ, καὶ προσένεγκε τὸ δῶρον 8 προσέταξε Μωσῆς, εἰς μαρτύριον καὶ πάσ
δ
ειν' Αμήν λέγω ὑμῖν ὅτι ἰῶτα ἐν ἡ μία κεραία
electus Dei populus vice legalis Scenopegiæ celebret die quintodecimo septimi mensis Augusti,
inquam, sancta Deipara Obdormnitionen, sicuti
Deus præcepit.
20. His ita se habentibus, dicendum quoque de
legali Tubarum festo, quid prius sancitum fuerit,
et quid celebratuin secundo loco. Tubarum celebritas, a Judæis peragebatur olim diversis temporibus, quemadmodum Deus mandavit Moysi: Fac
enim, inquit, libi tubes ductiles argenteas: et clane
yetis in ipsis super holocaustis vestris, el sacrificiis
salutarium vestrorum 38 Apud nos autem semel
per totum annum concelebratur. Namque intuiti
eximias coruscationes stelle, quæ apparuit supra
præsepe animaliıın et nativita:em Domini præmuntiavit, credimus illam argentei oris tubam de
ipsa Christi nativitale sermones cvulgare: indeque umbratilem pugnam abominati, comp'ectimur
veritatem. Astrorum inspectores et magi, et Medorum principes ac Saba, quantarum argentearum
tubarum voces, vestram ex Oriente in Bethlehem
profectionem concitarunt? Quis erat ille lalo
clamans et Stentorea voce præditus, qui vestrum
clanxit accituin? Quodnam illud lumen, quod
diuturnam peregrinationem vestram stitit in speluncam? Omnino respondebitis et inviti, illam esse
lucidissimam stellam, quæ in Bethlehem exorta
est, et stetit supra præsepe, in quo cunctorum
Rex et Conditor in statu infantia recumbebat.
Vos autem pastores et bubulci quales, quantasque
tubas audiistis, ut ovilium curam negligeretis,
ac veniretis ad præsepe et speluncam? Aietis plane
a vobis visos angelos in Bethlehem profectos, et
circa speluncam alacriter volitantes, vocêque
clara clangentes et dicentes: Gloria in altissimis
Deo, et in terra pax, in hominibus bona volunίας 3.
21. Videtis, filii in Domino dilecti, quomodo ex
evidentibus demonstrationibus, ipsoque sole clarioribus, piis plene persuasimus, quinque litteræ festa
imagines esse atque indicia splendidarum celebriDitatumn quæ a nobis peraguntur et de quibus locuti sumus. Ne igitur repugnantes dixeritis quod
multi solent: Quæcunque lex loquitur, iis qui in
lege sunt loquitur; nos autem sola fide salutem consequimur. Audite magnumn Paulum docentem: Non auditores legis justi sunt apud Deum; sed
factores legis justifcabuntur. An Judzorum solorum
Deus? Nonne et gentium? Imo et gentium
Simili modo et Dominum leproso quem curaverat
præcipientem: Vadens ostende te pontifci, et
offer munus quod præcepit Moyses in testimonium ".
Et iterum: Amen dico vobis, iola unum, aut unus
apex non præteribit a lege, donec omnia hæc fianı.
* Matth. vitt, 4;
" Num. x, 2, 10. * Luc. x1, 14. 3. Rom. nts, 19. 36 Roin. It, 13; Rom. 111, 29.
Mare. 1, 44.
PATROL GR. CXXXVIII.
col. 1355–1356page 11 of 12
PG 138:1355οὐ μὴ παρέλθῃ ἀπὸ τοῦ Νόμου, ἕως ἂν πάντα ταῦτα γένηται. Οὐ γὰρ ἦλθον καταλῆσαι τὴν Νόμον ἢ τοὺς προφήτας, ἀλλὰ πληρῶσαι. 'Αλλά τὰ μὲν διὰ φωνής Κυριακής, ἢ ἀποστολικῆς, ἢ καὶ ὑπὸ τῶν θείων Πατέρων, σχολάσαντα, ζωοθυσία, ἱηλαδή, περιτομήν, καὶ τὰ Σάββατα, καὶ ἄλλα τινά, διώκετε ὡς ὀλέθρια· τὰ δὲ τοῖς θείοις Πατράς ἀρέσαντα, καὶ ἐξ ἀγριελαίου μετεγκεντρισθέντα πρὸς καλλιέλαιον, ιδιοῦσθε καὶ κατασπάζεσθε, διδα σκόμενοι καὶ διδάσκοντες μετά Παύλου τοῦ θεική ρυκος νόμου μὲν γενέσθαι μετάθεσιν μετὰ τὴν τῆς ἱερωσύνης ἐναλλαγὴν, ἀργίαν δὲ Νόμου μηδὲ γενέ σθαι, μηδὲ κηρύττεσθαι. κβ'. Οὕτω δὲ πιστεύοντες, ἑορτάζετε τὰς ῥηθείσας τέτταρας ἑορτάς (περὶ γὰρ τῆς ἑορτῆς τοῦ μεγάλου Πάσχα καὶ τῆς πρὸ αὐτῆς τελουμένης τεσσαρακονθημέρου νηστείας λόγος οὐδεὶς) μετὰ νηστείας καὶ προσευχῆς καταλλήλου τῷ τῶν ὀρθοδόξων Χριστιανῶν ἐπαγγέλματι. Οτι δὲ εἰς τὴν τῶν πόλεων βα σιλεύουσαν οἱ μονάζοντες, καὶ οἱ πλείους τῶν κατ τοίκων αὐτῆς, μετὰ τὴν ἑορτὴν τῶν ἁγίων πάντων, συναπτὴν νηστείαν πρεσβεύουσι μέχρι τῆς ἑορτῆς τῶν ἁγίων καὶ πανευφήμων ᾿Αποστόλων, καν οὐκ ἔστιν ἀεὶ τεσσαρακονθήμερος διὰ τῆς ἡλιακῆς πα ραδυναστευομένη περιφορᾶς, καὶ πῆ μὲν εὐρυνομένη, πῆ δὲ στενοχωρουμένη ἀλλὰ καὶ πρὸ τῶν Γενεθλίων τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ τεσσαρακονθήμερον νηστείαν νηστεύουσι, τοῖς διαληφθεῖσιν ἐπός μενοι τυπικοῖς, προκόπτουσι δὲ καὶ τὰ τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ πρὸς ἁγιωτέραν κατάστασιν ὀφείλετε καὶ ὑμεῖς οὕτω νηστεύειν. Τὰς δὲ λοιπὰς δύο ἑορτάς, τὴν Μεταμόρφωσιν δηλαδή καὶ τὴν Κοίμησιν τῆς ἁγίας Θεοτόκου, μετὰ ἑπταη μέρου νηστείας ἐχόντες καὶ ἄκοντες ἑορτάζετε. κγ'. Περὶ μέντοι τῶν τοιούτων νηστειῶν καὶ αὖθις παραγγελίαν ποιούμεθα· οὐχ ὡς πολυλόγοι καὶ απειρόκαλοι, ἀλλ' ὅτι βλέπομεν ἀδιαφόρους τινάς, μόνην τὴν τεσσαρακονθήμερον νηστείαν τοῦ Πάσχα συντηροῦντας ἀπαρασάλευτον, τὰς δὲ λοιπὰς εὐ μόνον παραχαράττοντας, ἀλλὰ καὶ ὡς μηδὲ οὔσας λογιζομένους σχεδόν. Τὴν γὰρ ἑορτὴν τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν ἑορτὴν τῶν ἁγίων καὶ κορυ φαίων Αποστόλων, διὰ τετραημέρους νηστείας ἀποσεμνύνοντες, δοκοῦσι παρανομεῖν, ἢ μᾶλλον φι ; λοτιμεῖσθαι τὰς ἑορτάς· ὅτι τὰ τοῖς θείοις Πατράσι ἁπλῶς μὴ παραδοθέντα κανονικῶς αὐτὰ ποιοῦσι δῆθεν θεο φιλῶς. Τὸ δὲ τιμᾶσθαι τὰς ἐτησίου; Ειττὰς ἑορτάς, τὴν Μεταμόρφωσιν δηλαδὴ τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν τῆς Θεομήτορος Κοίμησιν, διὰ νηστείας απλώς εἰασδήτινος, οὐδὲ μέχρι ἀκοῆς παραδέχονται. Ποῖος γάρ, φασί, κανὼν ταύτας εκαλλιγράφη σε; Ποία παράδοσις ἔγγραφο; ὑπετύπωσε; Κάντεῦθεν καὶ διενίστανται τὴν τοῦ Αὐγούστου νηστείαν ὑπὸ με κροψύχων τινῶν σχεδιάζεσθαι διὰ τὰς συμπιπτούσας νόσους ἐνίοτε περὶ τὰ τέλ τοῦ Ἰουλίου μηνός καὶ περὶ τὴν Αύγουστον,ὅτε μένος ὁ Σείριος ἵσταται κατά κεφαλής" κηριτρεφέων ἀνθρώπων, καὶ τὴν ζώ νὴν ἀνατρέχει του Λέοντος.
TREUD. BALSAMONIS
Non cum veni solvere legem aut prophetas, sed οὐ μὴ παρέλθῃ ἀπὸ τοῦ Νόμου, ἕως ἂν πάντα
udimplerɛ”. Verum quæ quidem per vocem Dominicam, vel apostolicam, aut etiam a sanctis
Patribus otiosa declarata sunt, animalium sacrifcia videlicet, circumcisioncm, Sabbata, aliaque
nonnulla, explodite velut perniciosa: quæ vero
sanctis Patribus placuerunt, 2c ex oleastro inserta
sunt in bonam olivam ", adsciscite et complecti
mini; edocti et docentes cum Dei præcone Paulo,
legis quidem translationem factam esse post sacerdotii immutationem **; cessationem autem
legis neque contigisse, neque praedicari.
22. Ita vero credentes, celebrate commemo -
rata quatuor festa (nam de festo magui Paschatis,
et de jejunio quadraginta dierum quod illud præcedit, quid verbis opus est?, cum jejunio et oratione respondente orthodoxorum Christianorum
professioni. Et quia in urbe regia monachi et
plerique incolarum, post festum Ounnium Sancto.
rum, continuum jejunium colunt, usque ad festuin
Sanctorum laudatissimorumque apostolorum,
quamvis non semper quadraginta dierum sit, per
solarem circumilationem rectumi, modoque dilɔtatum, modo angustatum; sed et ante Natale Christi
et Dei, quadragenarium jejunium jejunant, memorata sequentes typica; proficiuntque per Dei
gratiam Ecclesiæ Dei in sanctiorem statum; debelis vos quoque sic jejunare. Reliqua vero duo
festa, Transfigurationem scilicet, et sanctae Deiparæ Dormitionem, cum septem dierum jejunio,
volentes nolentes celebrate.
ταῦτα γένηται. Οὐ γὰρ ἦλθον καταλῆσαι τὴν
Νόμον ἢ τοὺς προφήτας, ἀλλὰ πληρῶσαι. 'Αλλά
τὰ μὲν διὰ φωνής Κυριακής, ἢ ἀποστολικῆς, ἢ καὶ
ὑπὸ τῶν θείων Πατέρων, σχολάσαντα, ζωοθυσία,
ἱηλαδή, περιτομήν, καὶ τὰ Σάββατα, καὶ ἄλλα τινά,
διώκετε ὡς ὀλέθρια· τὰ δὲ τοῖς θείοις Πατράς:
ἀρέσαντα, καὶ ἐξ ἀγριελαίου μετεγκεντρισθέντα
πρὸς καλλιέλαιον, ιδιοῦσθε καὶ κατασπάζεσθε, διδα
σκόμενοι καὶ διδάσκοντες μετά Παύλου τοῦ θεικήρυκος νόμου μὲν γενέσθαι μετάθεσιν μετὰ τὴν τῆς
ἱερωσύνης ἐναλλαγὴν, ἀργίαν δὲ Νόμου μηδὲ γενέ
σθαι, μηδὲ κηρύττεσθαι.
κβ'. Οὕτω δὲ πιστεύοντες, ἑορτάζετε τὰς ῥηθείσας
τέτταρας ἑορτάς (περὶ γὰρ τῆς ἑορτῆς τοῦ μεγάλου
Πάσχα καὶ τῆς πρὸ αὐτῆς τελουμένης τεσσαρακονθημέρου νηστείας λόγος οὐδεὶς) μετὰ νηστείας καὶ
προσευχῆς καταλλήλου τῷ τῶν ὀρθοδόξων Χριστια
νῶν ἐπαγγέλματι. Οτι δὲ εἰς τὴν τῶν πόλεων βασιλεύουσαν οἱ μονάζοντες, καὶ οἱ πλείους τῶν κατ
τοίκων αὐτῆς, μετὰ τὴν ἑορτὴν τῶν ἁγίων πάντων,
συναπτὴν νηστείαν πρεσβεύουσι μέχρι τῆς ἑορτῆς
τῶν ἁγίων καὶ πανευφήμων ᾿Αποστόλων, καν οὐκ
ἔστιν ἀεὶ τεσσαρακονθήμερος διὰ τῆς ἡλιακῆς πα
ραδυναστευομένη περιφορᾶς, καὶ πῆ μὲν εὑρυνο
μένη, πῆ δὲ στενοχωρουμένη ἀλλὰ καὶ πρὸ τῶν
Γενεθλίων τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ τεσσαρακονθή
μερον νηστείαν νηστεύουσι, τοῖς διαληφθεῖσιν ἐπός
μενοι τυπικοῖς, προκόπτουσι δὲ καὶ τὰ τῶν ἁγίων
ἐκκλησιῶν τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ πρὸς ἁγιωτέραν
κατάστασιν ὀφείλετε καὶ ὑμεῖς οὕτω νηστεύειν. Τὰς
δὲ λοιπὰς δύο ἑορτάς, τὴν Μεταμόρφωσιν δηλαδή
καὶ τὴν Κοίμησιν τῆς ἁγίας Θεοτόκου, μετὰ ἑπταημέρου νηστείας ἐχόντες καὶ ἄκοντες ἑορτάζετε.
κγ'. Περὶ μέντοι τῶν τοιούτων νηστειῶν καὶ αὖθις
παραγγελίαν ποιούμεθα· οὐχ ὡς πολυλόγοι καὶ
απειρόκαλοι, ἀλλ' ὅτι βλέπομεν ἀδιαφόρους τινάς,
μόνην τὴν τεσσαρακονθήμερον νηστείαν τοῦ Πάσχα
συντηροῦντας ἀπαρασάλευτον, τὰς δὲ λοιπὰς εὐ
μόνον παραχαράττοντας, ἀλλὰ καὶ ὡς μηδὲ οὔσας
λογιζομένους σχεδόν. Τὴν γὰρ ἑορτὴν τῆς Γεννήσεως
τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν ἑορτὴν τῶν ἁγίων καὶ κορυφαίων Αποστόλων, διὰ τετραημέρους νηστείας
ἀποσεμνύνοντες, δοκοῦσι παρανομεῖν, ἢ μᾶλλον φι
23. Ac de hisce quidem jejuniis, et adhuc exhortationem iustituimus; non studio garrulitans,
et prater decorum, sed quia cernimus negligentes
nonnullos, qui solum quadraginta dierum jejunium
Pasche servant inconcussum; cætera vero non
Lantum depravant, sel etiam quasi nullatenus
sint propemolum ducunt. Nam si festum Nativitatis Christi et festum Sanctorum summorumque
apostolorum, per quatriduanum jejunium cohonestent, sibi videntur male potius agere quam festa
honore prosequi; quod nimirum quæ a sanctis λοτιμεῖσθαι τὰς ἑορτάς· ὅτι τὰ τοῖς θείοις Πατράσι
Patribus per canones tradita non sunt, ea ob Dei
amorem faciant. At annua duo festa Christi Transfgarationem et Matris Dei Dormitionem, honorare
per quodlibet absolute jejunium, neque vel audire
patiuntur. Quis enim, inquiunt, canon have præclara sua scriptura decrevit? Quænam scripta tra-
..ilio definivit? indeque contendunt Augusti jejnnium, a pusilli animi hominibus inconsiderate
agitari, propter morbos qui grassari interdum s0lent sub finem mensis Julii, et mense Augusto,
cum medius Sirius stat super caput morti ob1:oxiorum hominum, zonamque percurrit Leonis.
ἁπλῶς
μὴ παραδοθέντα κανονικῶς αὐτὰ ποιοῦσι δῆθεν θεο
φιλῶς. Τὸ δὲ τιμᾶσθαι τὰς ἐτησίου; Ειττὰς ἑορτάς,
τὴν Μεταμόρφωσιν δηλαδὴ τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν
τῆς Θεομήτορος Κοίμησιν, διὰ νηστείας απλώς
εἰασδήτινος, οὐδὲ μέχρι ἀκοῆς παραδέχονται. Ποῖος
γάρ, φασί, κανὼν ταύτας εκαλλιγράφη σε; Ποία
παράδοσις ἔγγραφο; ὑπετύπωσε; Κάντεῦθεν καὶ
διενίστανται τὴν τοῦ Αὐγούστου νηστείαν ὑπὸ με
κροψύχων τινῶν σχεδιάζεσθαι διὰ τὰς συμπιπτούσας νόσους ἐνίοτε περὶ τὰ τέλ τοῦ Ἰουλίου μηνός
καὶ περὶ τὴν Αύγουστον,ὅτε μένος ὁ Σείριος ἵσταται
κατά κεφαλής" κηριτρεφέων ἀνθρώπων, καὶ τὴν ζώ
νὴν ἀνατρέχει του Λέοντος.
**thy, 13, 17. * Rom. 1, 21. 3° Hebr. vi, 12.
col. 1357–1358page 12 of 12
PG 138:1357κδ. Οἱ δὲ τούτων σοφώτεροι καὶ πρὸς τὴν συνα δικῶς ἐγχαραχθεῖσαν ἀπόκρισιν κατὰ τὴν ἐφημερίαν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυροῦ Νι κολάου, καὶ διαλαμβάνουσαν, ὡς διείληπται, μετ τατεθῆναι τὴν νηστείαν τοῦ Αὐγούστου μηνός, ὡς εἰς τὸ κρησφύγετον καταφεύγουσι, καὶ ἀδιακρίτους ἀποκαλοῦσι καὶ νηπιόφρονας τοὺς νηστεύοντα;. Εἰ δέ τις επιστομίσει τούτους, εἰπὼν, Ἐν παντὶ καιρῷ τὸ τῆς νηστείας ἡνέψαται στάδιον, καὶ τὸ ἐκ ταύτης βραβεῖον οὐ μεσιτεύεται· "Απιθι πρὸς τοὺς πωλοῦντας, φασί, τὰ ἐκ βουκολίων, καὶ ποιο μνίων, καὶ πετεινῶν, καὶ κατανοήσεις ἐκεῖθεν ταύτης τῆς νηστείας τὸ ἀποτέλεσμα. Εἰ μὲν γὰρ ἀπρακτοῦσι τὰ παρὰ τούτων διδόμενα καὶ ἀνα τιδιδόμενα, νηστείας ἐστὶ καιρός· εἰ δὲ τὰ κρέατος ὤνια συνήθως κατακηνσεύονται μὴ κατακιβδήλευε τὴν πανήγυριν, μηδὲ διὰ μόνην ὑπόκρισιν τὰς ἤδη σχολασάσας τῶν Ἰουδαίων νηστείας ἐπισφαλῶς ἀνακαίνιζε. Μὴ γοῦν, κατὰ τούτους προφάσει; ἐν ἁμαρτίαις προφασιζόμενοι, τῶν ῥηθεισῶν νηστειῶν ἀχρειώσωμεν τὴν σεμνότητα· μηδὲ κατὰ τὸν δοῦλον ἐκεῖνον τὸν περιπόνηρον τὸ τῆς νηστείας ὀλβιώτατον τάλαντον εἰς γήν γαστριμαργίας καὶ ἀπογνώσεως καταχώσωμεν· μηδὲ εἴπωμεν πρὸς τὸν Δεσπό την καὶ Θεὸν ἡμῶν· Ἔχεις τὸ σόν• νηστείαν γὰρ ἐνηστεύσαμεν τεσσαρακονθήμερον, ἣν καὶ αὐτ τὸς ἐνήστευσας ὡς θεάνθρωπος· ἀλλὰ κατὰ τὸν δοῦλον τὸν ἀγαθὸν πολλαπλασιάσωμεν, διὰ νηστείας καὶ προσευχῆς τὴν ἐμπορίαν τῆς σωτηρίας πραγ ματευόμενοι. κε'. Οτι δὲ τὰς θείας, καὶ ἁγίοις ἀποστόλοις ἐν τῷ 50' κανόνι νενομοθέτηται, τὰς παραδεδομένας νηστείας, διὰ σωματικὴν ἀσθένειαν καταλύεσθαι εἶεν δὲ αὗται αἱ τοῦ ὅλου χρόνου Τετράδες καὶ Πα. ρασκευαί· παρεγγυώμαι ὑμῖν, πρὸ μὲν ἑπτὰ ἡμε ρῶν ἑκάστης τῶν ῥηθεισῶν ἑορτῶν, ἐξ ἀπαραιτή του νηστεύειν καὶ ἐγκρατεύεσθαι, καθὼς καὶ κατὰ τὴν τοῦ μεγάλου θεοπαραδότου τεσσαρακονθημέρου, καὶ μὴ καταλύειν ὅλως, διά τινα περίστασιν σώματος· ἐν δὲ ταῖς λοιπαῖς νηστίμοις ἡμέραις, ὡς εἴρηται, δύο λαμπρών πανηγύρεων, τῶν ἁγίων ᾿Αποστόλων, φημὶ, καὶ τῶν Γενεθλίων τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ, ταῖς πρὸ τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἀπαραιτήτου νηστείας παραδεδομέναις, ὡς εἴρηται, εἰ και ταλῦσαι δεήσει, διὰ σωματικὴν ἴσως ἀσθένειαν η ποιεῖν καὶ τοῦτο, μετὰ προτροπῆς ἐπισκοπικῆ;. *Αλλως κινδυνῶδές ἐστι καὶ ὀλέθριον. κς'. Νηστεύοντες δὲ, μὴ νηστεύσωμεν εἰς κρίσεις καὶ μάχας καὶ ψιθυρίσματα, μηδὲ τύψωμεν πυγμαῖς τὸν ταπεινὸν καὶ προσήλυτον. Λύσωμεν δὲ μᾶλλον πάντα σύνδεσμον ἀδικίας, καὶ βιαίων συναλλαγμάτ των χειρόγραφα διασπάσωμεν· πεινῶσι μὲν ἄρτους καὶ τροφὰς διαθρύπτοντες, ἀστέγοις δὲ καὶ πτωχοίς τοὺς οἴκους ἀνοίγοντες, κατὰ τὸ τοῦ προφήτου παράγγελμα. Οὕτω γὰρ τὸ φῶς τῆς ζωῆς ἡμῶν λάμψει ἐκ πρωία;, ὡς γέγραπται, καὶ τῆς κραυγής
EPIST. DE JEJUNIIS.
κδ. Οἱ δὲ τούτων σοφώτεροι καὶ πρὸς τὴν συναδικῶς ἐγχαραχθεῖσαν ἀπόκρισιν κατὰ τὴν ἐφημε
ρίαν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυροῦ Νι
κολάου, καὶ διαλαμβάνουσαν, ὡς διείληπται, μετ
τατεθῆναι τὴν νηστείαν τοῦ Αὐγούστου μηνός, ὡς
εἰς τὸ κρησφύγετον καταφεύγουσι, καὶ ἀδιακρίτους ἀποκαλοῦσι καὶ νηπιόφρονας τοὺς νηστεύοντα;. Εἰ δέ τις επιστομίσει τούτους, εἰπὼν, Ἐν
παντὶ καιρῷ τὸ τῆς νηστείας ἡνέψαται στάδιον, καὶ
τὸ ἐκ ταύτης βραβεῖον οὐ μεσιτεύεται· "Απιθι πρὸς
τοὺς πωλοῦντας, φασί, τὰ ἐκ βουκολίων, καὶ ποιο
μνίων, καὶ πετεινῶν, καὶ κατανοήσεις ἐκεῖθεν
ταύτης τῆς νηστείας τὸ ἀποτέλεσμα. Εἰ μὲν γὰρ
ἀπρακτοῦσι τὰ παρὰ τούτων διδόμενα καὶ ἀνα
τιδιδόμενα, νηστείας ἐστὶ καιρός· εἰ δὲ τὰ κρέατος
ὤνια συνήθως κατακηνσεύονται μὴ κατακιβδήλευε
τὴν πανήγυριν, μηδὲ διὰ μόνην ὑπόκρισιν τὰς
ἤδη σχολασάσας τῶν Ἰουδαίων νηστείας ἐπισφαλῶς
ἀνακαίνιζε. Μὴ γοῦν, κατὰ τούτους προφάσει; ἐν
ἁμαρτίαις προφασιζόμενοι, τῶν ῥηθεισῶν νηστειῶν
ἀχρειώσωμεν τὴν σεμνότητα· μηδὲ κατὰ τὸν δοῦλον
ἐκεῖνον τὸν περιπόνηρον τὸ τῆς νηστείας ὀλβιώτατον
τάλαντον εἰς γήν γαστριμαργίας καὶ ἀπογνώσεως καταχώσωμεν· μηδὲ εἴπωμεν πρὸς τὸν Δεσπό
την καὶ Θεὸν ἡμῶν· Ἔχεις τὸ σόν• νηστείαν
γὰρ ἐνηστεύσαμεν τεσσαρακονθήμερον, ἣν καὶ αὐτ
τὸς ἐνήστευσας ὡς θεάνθρωπος· ἀλλὰ κατὰ τὸν
δοῦλον τὸν ἀγαθὸν πολλαπλασιάσωμεν, διὰ νηστείας
καὶ προσευχῆς τὴν ἐμπορίαν τῆς σωτηρίας πραγ
ματευόμενοι.
κε'. Οτι δὲ τὰς θείας, καὶ ἁγίοις ἀποστόλοις ἐν
τῷ 50' κανόνι νενομοθέτηται, τὰς παραδεδομένας
νηστείας, διὰ σωματικὴν ἀσθένειαν καταλύεσθαι·
εἶεν δὲ αὗται αἱ τοῦ ὅλου χρόνου Τετράδες καὶ Πα.
ρασκευαί· παρεγγυώμαι ὑμῖν, πρὸ μὲν ἑπτὰ ἡμε
ρῶν ἑκάστης τῶν ῥηθεισῶν ἑορτῶν, ἐξ ἀπαραιτή
του νηστεύειν καὶ ἐγκρατεύεσθαι, καθὼς καὶ κατὰ
τὴν τοῦ μεγάλου θεοπαραδότου τεσσαρακονθημέ
ρου, καὶ μὴ καταλύειν ὅλως, διά τινα περίστασιν
σώματος· ἐν δὲ ταῖς λοιπαῖς νηστίμοις ἡμέραις, ὡς
εἴρηται, δύο λαμπρών πανηγύρεων, τῶν ἁγίων
᾿Αποστόλων, φημὶ, καὶ τῶν Γενεθλίων τοῦ Χριστοῦ
καὶ Θεοῦ, ταῖς πρὸ τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἀπαραι
τήτου νηστείας παραδεδομέναις, ὡς εἴρηται, εἰ και
ταλῦσαι δεήσει, διὰ σωματικὴν ἴσως ἀσθένειαν η
ποιεῖν καὶ τοῦτο, μετὰ προτροπῆς ἐπισκοπικῆ;.
*Αλλως κινδυνῶδές ἐστι καὶ ὀλέθριον.
κς'. Νηστεύοντες δὲ, μὴ νηστεύσωμεν εἰς κρίσεις
καὶ μάχας καὶ ψιθυρίσματα, μηδὲ τύψωμεν πυγμαῖς
τὸν ταπεινὸν καὶ προσήλυτον. Λύσωμεν δὲ μᾶλλον
πάντα σύνδεσμον ἀδικίας, καὶ βιαίων συναλλαγμάτ
των χειρόγραφα διασπάσωμεν· πεινῶσι μὲν ἄρτους
καὶ τροφὰς διαθρύπτοντες, ἀστέγοις δὲ καὶ πτωχοίς
τοὺς οἴκους ἀνοίγοντες, κατὰ τὸ τοῦ προφήτου
παράγγελμα. Οὕτω γὰρ τὸ φῶς τῆς ζωῆς ἡμῶν
λάμψει ἐκ πρωία;, ὡς γέγραπται, καὶ τῆς κραυγής
24. Porro quiex illis sapientiores sunt, tanquam
ad præsidii latebram confugiunt ad responsionen
synodice exaratam tempore sanctissimi illius patriarchæ domini Nicolai, quæ docet, sicut expositum jam fuit, translatum fuisse jejunium Augusti
mensis; atque discernendi imperitos et puerilia
sentientes vocant eos qui jejunant. Quod si quis
os illis obturaverit, dicens, in omni tempore jejunii stadium patere, ac præmium ei destinatum
medietatem exceptionemque non admittere: Abi,
respondent, ad eos qui carnes bubulas et ovinas
avesque vendunt, hincque agnosces hujus jejunil
complementum. Nam si feriantur quæ per ipsos
dantur et accipiuntur, jejunil tempus est. Sin autem carnes venales, pro more ad censum vocantur,
noli depravare celebritatem, nec solam ob bypocrisim, jam desita Judæorum jejunia renovare cum
periculo. Ne igitur eorum exemplo excusantes
excusationes in peccatis ", dictorum jejuniorum
aboleamus sanctitatem; neque juxta servum illum nequissimum, jejunii beatissimum talentum,
in terram gulæ et abjectæ spei obruamus; nec diad Dominum Deumque nostrum: Habes
quod tuum est " Quadragesimam enim jejunavimus, quam ipse tu jejunasti velut Deus homo:
sed juxta servum vonum, multiplicemus, per jejunium et orationem ad negotiationem salutis adjicientes animum.
camus
25. Cæterum quia per sanctos apostolos in canone 69, lege sancitum est, ut divina traditaque
jejunia propter corporalem infirmitatem solvantur;
fuerint autem illa, totius anni quartæ sextæque ſeriæ; denuntio vobis, ut ante septem dies cujusque
relatorum festorum, citra deprecationem jejunetis
et abstinenter vivatis, necnon per magnam a Deo
traditam Quadragesimam, nec ullatenus solvatis jejunium propter quamlibet corporis necessitatem;
in reliquis vero esurialibus diebus, ut dictum est.
duarum clararum celebritatum, sanctorum apostolorum, inquam, et Natalis Christi Deique, per traditos dies qui præcedunt illos memoratos septem
jejunii omnino necessarii, si jejunium solvere
oporteat, forsan corporalis necessitatis ergo, id
quoque faciatis cum episcopi concessione. Alio
quippe modo, quamlibet cunctarum diem violare
soluto jejunio, periculosum est alque exitiosum.
26. Dum autem jejunamus, ne in lites, dimicationes et maledicos susurros jejunenius, neve pugnis·
verberemus humilem et advenam. Quin potius solvamus omne vinculum iniquitatis, et violentorum
contractuum chirographa discerpamus; esurientibus quidem fraugentes panes et cibos, tecto au
tem carentibus et pauperibus aperientes domos,
juxta prophetæ monitum " Sic enim lumen vil
nostræ diluculo fulgebit, quemadmodum scriptum
3s Psal. cxL, 4. es Matth. xxv, 25. *³ Isa. Lvini, 6 et seq.
Continue reading PG 138: Epistola de Rasophoris →≣ entire volume