PG 138Theodori Balsamonis
Letter on Fasting
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1335–1336page 1 of 12
PG 138:1335Εἰ δὲ σχῆμα κληρικοῦ οὕτως ἔχει, ἡ ἐκκλησία ταῦτα ἐντὸς ἐνιαυτοῦ ἐκδικήσει· μετὰ δὲ τὸν ἐνιαυτὸν ὁ φίσκος, βεβαίων φυλαττομένων τῶν κατὰ τῶν αἱ ρετικῶν κειμένων νόμων. Τίτλο; η', διάτ. κ'. Τοὺς ἐκ βουλευτικής τύχης ὄντας Ἰουδαίους ή Σαμαρείτα; ἢ αἱρετικοὺς ταῖς σωματικαῖς ὑποβάλλει λειτουργίαις ἡ διάταξις, μη δαμῶς αὐτοῖς προνομίου μεταδιδούσα. Τίτ. θ', διάτ. ι'. Αἱρετικός [σ. αἱρετικὴ οὐ χρήσ σεται τῇ βοηθείᾳ τῆς διατάξεως, τῆς τὸ αὐτῆς ἀ γιατικά και κογνητικά διατυπούσης. ΤΟΥ ΑΓΙΩΤΑΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ ΚΥΡΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΒΑΛΣΑΜΩΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΧΑΡΙΝ ΤΩΝ ΟΦΕΙΛΟΥΣΩΝ ΤΕΛΕΙΣΘΑΙ ΝΗΣΤΕΙΩΝ ΕΚΑΣΤΟΥ ΕΤΟΥΣ Πεμφθείσα πρὸς τοὺς ᾿Αντιοχείς. 1. α'. Ἐκεῖνοι διδάσκουσι περὶ νηστειῶν θεάρεστα δι δασκάλια, ὦ θεοφιλέστατον πλήρωμα τοῦ ποτὲ περιωνύμου θρόνου τῆς Θεουπόλεως, ὅσοι διὰ πυρὸς προσ ευχῶν καὶ ὕδατος νηστειῶν τῆς ἀρετῆς διῆλθον τὸ στάδιον. Οσοι δὲ κατ' ἐμὲ πρὸς Χάρυβδιν γαστριμαργίας ὠλίσθησαν, καὶ τὴν κοιλίαν θεοποιοῦσι, κατά τὸν μέγαν Απόστολον, ἀδυνατοῦσιν εἰπεῖν τὰ τῇ ἀλη θεία συμβαίνοντα, καὶ ταῖς οἰκείαις ἐναντιούμενα πράξεσιν. Όσα γάρ τις φρενοβλαβῶς ἐνεργεῖ, ταῦτα καὶ τοὺς ἄλλους πράττειν φιλοσοφεί. Εμελλον οὖν ἐφοβήθησαν σφόδρα
col. 1337–1338page 2 of 12
PG 138:1337ἀπεσκευάσασθαι διὰ ταῦτα τὴν δικαίαν ἡμῶν παρά κλησιν, καὶ μετὰ Μωσίω; εἰπεῖν· Προχειρίσασθε ἄλλον δυνάμενον· ἐγὼ γὰρ ἐσχνόφωνος είμι, καὶ γέρων ἀστήρικτος, καὶ οὐδὲ τὸν λαχόντα με θρόνον ἰδεῖν κατηξίωμαι Ο δὲ προφήτης Γνωστώς, φησίν, ἐπιγνώσῃ ψυχὰς ποιμνίων σου, καὶ ἐπι στήσεις καρδίαν σου ταῖς ἀγέλαις σου. β'. "Οτι δὲ τῆς παρακοῆς ἡ κακόχαρτος ἄκανα, πολ τῆς πικρίας ἐγεώργησε δράγματα τοῖς προπάτορα, καὶ τὸ κακὸν παγγενεί διαδόσιμον γέγονεν· ἀλλὰ καὶ ὁ προφήτης φησι· καὶ σύ, υἱὲ ἀνθρώπου, σκοπὸν Εδωκά σε τῷ οἴκῳ Ἰσραήλ. Εἰ γοῦν μὴ λαλήσεις ευλάξαι τὸν ἀσεβῆ ἀπὸ τῆς «ι ῦ αὐτοῦ, αὐτὸς ὁ ἄνομος ἐν τῇ ἀνομίᾳ αὐτοῦ ἀποθανεῖται· τὸ δὲ αἷμα αὐτοῦ ἐκ τῆς χειρός σου ἐκζητήσω· κατ ένευσα σχεδιάσαι γραφὴν ὑμῖν ἀκαρύκευτον περὶ ὧν Η παράκλησις. Μὴ γοῦν εἴπητε· Μακάριος ὁ διδάξης μετὰ τὴν ποίησιν· ἀλλὰ τὸν τρυγίαν τῆς διαγωγής ἡμῶν ὡς ἴσως κινδυνώδη παραβλεψάμενοι, τὸ παρὰ τοῦ θείου κρατῆρος τῆς ἀρχιερατικῆς διδασκαλίας κιρνάμενον κύπελλον, κἂν ψυχρὸν καὶ στυψὸν καθ έστηκεν, ὡς ἐκροὴν ποτίσθητε νέκταρος. Οινοχοεύει γὰρ καὶ χεὶρ πολλάκις ἀκάθαρτος, μελίκρατον άγι τητος, καὶ Βαλαάμ κατάρας υιός, εὐχῆς ἐργαστήριον γίνεται γ'. Περὶ τῶν δ' ἑορτῶν. Πρωτήσατε μαθεῖν ἐξ ἡμῶν, εἰ μετὰ νηστείας, καὶ πάσης, ἑορτάζειν ὀφείλετε τὰς χαρμοσύνους τέσσαρας ἑορτάς τῶν ἁγίων καὶ πανευφήμων ᾿Αποστόλων, φημί, τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς Κοιμήσεως τῆς ἁγίας Θεοτόκον, καὶ τῶν Γενεθλίων τοῦ Κυ "Αναυδος καὶ ἀνάκουστες καὶ ἀκτήμων καὶ ἀχρήματος μόνος οὗτος βασιλεὺς ἡμῖν ἀνεγράφη. ανακούσιος Οὐκ ἤκουον αὐτοῦ διὰ τὸ ἰσχνόφωνον, Οὐδὲ τὴν Μαχόντα με θρόνον ἰδεῖν και τηξίωμαι. σχολάζουσι σχολαίοις οι βασκαντρίδος της μολίας βακαντρίνοις, (ὁ Γελαμ κατάρας υἱὸς, εὐχῆς ἐργαστήριον γίνεται. Ο μάταιος Βαλαάμ ὕμνους μὲν εἰς τὸν Θεὸν ὑπερβάλλοντας ᾄδων, ἐγκώ μὲν εἰς τὴν ὑμῶντα Ἰσραὴλ μυρία διεξερχόμενος, ἐσε ἡ; μὲν καὶ ἐπάρατος καὶ παρὰ τῷ σου; κέ και τις νομοθέτη, καταράσθαι δὲ οὐκ εὐλογεῖν νενή μιστα. Πρωτήσατε μαθεῖν. τάς τρει; τιμῶμεν καὶ ἀσπαζόμεθα τεσσαρακοστά; Γενεθλίων τοῦ Κυρίου.
col. 1339–1340page 3 of 12
PG 138:1339ρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. ῾Αγορών. τες οὖν, καθὼς ὁ τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλος έφησεν, εἰς τὸν τῆς πίστεως ἀρχηγὸν καὶ τελειωτὴν Ιη τοῦν Χριστὸν, γράφομεν ὑμῖν, ὡς τινες μὲν τῶν εὐλαβεστέρων ἀνδρῶν, ὧν εἷς ἐστι καὶ ᾿Αναστάσιος ἐκεῖνος ὁ Σιναΐτης καλούμενος, καὶ πατριάρχης γε γονώς τῆς καθ' ὑμᾶς Θεουπόλεως μεγάλης Αντιο γείας, λέγουσι παραδεδομένας εἶναι τὰς τοιαύτας μετά νηστειῶν ἑορτὰς ἐκ τῶν κανόνων ἀποστολικών καὶ πατρικῶν παραδόσεων. δ'. Ἐγὼ δὲ, πολλὴν περὶ τούτων ποιησάμενος κατεξέτασιν, κατενόησα τέως ἀπὸ κανόνων μὴ λύεσθα: τὸ ζυγομαχούμενον. Ο γὰρ ξθ' κανὼν τῶν ἁγίων ἀπο στόλων ταῦτά φησιν· Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἡ πρε σβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ἀναγνώστης, ἢ ψάλτης, τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν τοῦ Πάσχα οὐ νη πι στεύει, ἢ Τετράδα, ἢ Παρασκευὴν, καθαιρείσθω ἐκτὸς εἰ μὴ δι' ασθένειαν σωματικὴν ἐμποδίζοιτο. Ωσαύτως ὁ ιθ' κανὼν τῆς ἐν Γάγγρᾳ συνέδου ὁ μθ', ό ν, ὁ να' καὶ νβ' τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου καὶ ὁ κύ' κανών, ἡ νβ', ἡ νε' καὶ ὁ νς' τῆς ἐν τῷ Τρούλλω συνόδου, μιας μέμνηνται Τεσσαρακοστῆς, τῆς τοῦ μεγάλου Πάσχα, φημί· καθ' ήν οὔτε θυσίας, οὔτε γάμους, ούτε τινὰ κατάλυσιν ἑτέραν χαροποιὸν παι ραχωρούσι γίνεσθαι παρὰ τῶν πιστῶν. ε'. Καὶ οἱ ἐκθέμενοι δὲ τὸ Ἱεροσολυμητικὸν καὶ Στον διτικὸν Τυπικόν, ἀλλὰ μὴν καὶ τὰ λοιπά, περὶ μὲν τῆς Τεσσαρακοστῆς τοῦ μεγάλου Πάσχα πολλά τινα μεγαλοπρεπῆ καὶ ἄξια τῆς αὐτῶν ἀρετῆς, ὑπετύπω συν· περὶ δὲ νηστείας ἑτέρας οὐδέν τι διέλαβον πλα τυχώτερον· ἀλλὰ περὶ τῆς Τεσσαρακοστῆς τῶν ἁγίων ᾿Αποστόλων καὶ τῆς ἑορτῆς τῆς Γεννήσεως τοῦ Χρι στοῦ μέτριά τινα χάριν διαίτης καὶ ἀκολουθίας ἐκκλησιαστικῆς διετάξαντο. Ἐν τῷ τόμῳ δὲ τῆς ἑνώσεως, τῷ ἐπ' ἄμβωνος κατὰ μῆνα Ἰούλιον ἀναγινωσκομένῳ, καὶ ἐπὶ τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου του πορφυρογεννήτου καὶ Ῥωμανοῦ τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ συντελε σθέντι, γέγραπται χάριν τῶν τριγάμων ταῦτα ῥητῶς Καὶ μετὰ τυχεῖν δὲ τῆς μεταλήψεως τῶν θείων μυστηρίων, τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνον ἀξιωθήσεται τῆς ἀπολαύσεως· ἅπαξ μὲν ἐν τῇ σωτηρίῳ τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν Ἀναστάσει, δεύτερον δὲ ἐν τῇ Κοιμήσει τῆς ἀχράντου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, καὶ τρίτον ἐν τῇ Γενεθλίῳ ἡμέρᾳ τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν· διὰ τὸ ἐν ταύταις προ Ο ηγείσθαι νηστείαν, καὶ τὸ ἐκ ταύτης όφελος. δ'. 'Η δὲ ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει σύνοδος, ἐρωτηθεῖσα κατὰ τὴν ἐφημερίαν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυροῦ Νικολάου Εἰ χρὴ τὴν ἐν τῷ Αὐ γούστῳ νηστείαν ἐπιτελεῖν, ἀπελογήσατο Ην τη στεία πρότερον ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ, μετετέθη δὲ διὰ τὸ μὴ περιπίπτειν ταῖς κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον γινομέναις ἐθνικαῖς νηστείαις· πλὴν καὶ ἔτι πολύ λοὶ τῶν ἀνθρώπων ταύτην τὴν νηστείαν νηστεύουσι. Διά το: τοῦτο κατά μέλιτταν φιλεργόν, ἔκ τε τού Περὶ τῆς κατὰ τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Γέννησιν τεσσαρακοστῆς,
col. 1341–1342page 4 of 12
PG 138:1341των πάντων, καὶ ἐξ ἑτέρων γραφικών παραδόσεων, ἀνθολογήσας τὰ χρησιμώτερα, καὶ τὴν ἀληθῆ διδασκ λίαν ἀποσεμνύνοντα, ἀναδιδάσκω ὑμᾶς, οὐκ ἐν πειθοί σοφίας Ελληνικῆς, ἀλλ' ἐν πνεύματι δυνάμεως ἀρε χιερατικής, τελειοποιούσης τὰ ἠλιτόμηνα, καὶ ἁγια ζούσης τὰ ἀμβλωθρίδια, ὅτι μετὰ νηστειῶν ἑορτάζειν ὀφείλομεν, οὐ μόνον τὴν κοσμοσωτήριον το Κυρίου 'Ανάστασιν, ἀλλὰ καὶ τὰς ῥηθείσας τέσσαρας ἑορτάς· τῶν 'Αγίων Αποστόλων, φημί, τῆς μεταμορφώσεως, τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, καὶ τῶν Γε νεθλίων τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, καθώς κατω τέρω βηθήσεται. ζ'. Ο Λεοπτικώτατος ἐκεῖνος Μωσῆς, ταῖς θεογρά φοις πλαξι κατακολουθῶν, διετάξατο τῷ Ἰσραηλίτῃ λαῷ πενταρίθμους ετησίως τελεῖν ἑορτας μετὰ τῆς αὐταρίθμου διὰ νηστειῶν ταπεινώσεως· ήγουν τὴν ἑορτὴν τοῦ Ἀμνοῦ, τὴν ἑορτὴν τῶν Ἑβδομάδων, την ἑορτὴν τοῦ Ἱλασμοῦ, τὴν ἑορτὴν τῆς Σκηνοπηγίας, καὶ τὴν ἑορτὴν τῶν Σαλπίγγων. Γέγραπται γὰρ περὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ ᾿Αμνοῦ, ἐν τῇ μυστικῇ βίβλῳ τῆς ἐκ τῶν Αἰγυπτίων ἐξόδων τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, ταῦτα ῥη τῶς· Εἶπε Κύριος πρὸς Μωσῆν· Λάλησον προς πᾶσαν συναγωγὴν τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, λέγων Λαβέτω κατὰ τὴν ι' τοῦ πρώτου μηνὸς πρόβατον ἑκάστη τῶν πατριῶν, ἢ ἔριψον, ἢ ἀμνόν· τέλειον, ἄρσεν, ἄμωμον, ἐνιαύσιον· καὶ ἔστω διατετηρημένον ἕως τῆς ιδ' ἡμέρας τοῦ μηνὺς τούτου· καὶ σφάξουσιν αὐτὸ πρὸς ἑσπέραν καὶ λήψονται ἀπὸ τοῦ αἵματος, καὶ θήσουσιν ἐπὶ τῶν δύο σταθμών, καὶ ἐπὶ τὴν φλιάν, καὶ ἐν τοῖς οἴκοις ἐν οἷς φά γνωσιν αὐτό. Καὶ διελεύσομαι ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ ἐν τῇ Αἰγύπτου, καὶ πατάξω πᾶν πρωτότοκον Αἰγύπτου ἀπὸ ἀνθρώπου ἕως κτήνους· ἐν ὑμῖν δὲ οὐκ ἔσται πληγή. "Οψομαι γὰρ τὸ αἷμα, καὶ σκεπάσω ὑμᾶς. Καὶ ἔσται ἡ ἡμέρα αὕτη ἐν ὑμῖν μνημόσυνον αιώνιον νόμιμον. ᾿Απὸ δὲ τῆς πρώτ της ἡμέρας ἕως τῆς ἑβδόμης ἄζυμα μετὰ πικρίδων ἔδεσθε· καὶ κληθήσεται ἡ ἡμέρα ἡ πρώτη ἁγία καὶ ἡ ἡμέρα ἡ ἑβδόμη κλητὴ ἁγία. η. Περὶ τῆς ἑορτῆς τῶν Ἑβδομάδων ἐν τῷ δευτερονομίῳ ταῦτα· Ἐκεῖ Ούσεις τὸ Πάσχα ἑσπέρας πρὸς δυσμὰς ἡλίου, ἐν τῷ καιρῷ ᾧ ἐξῆλθες ἐξ Αἰγύπτου. Καὶ ἑψήσεις, καὶ ὀπτήσεις, καὶ φάγῃ ἐν τῷ τόπῳ ᾧ ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτό. Καὶ ἀποστραφήσῃ τῷ πρωί, καὶ ἀπελεύσῃ εἰς τὸν οἶκόν σου. Εξ ἡμέρας φάγης άζυμα, καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ ἐξόδιον ἑορτὴν Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου. Οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ πᾶν ἔργον. Πενταρίθμους εορτάς. πολυθρυλλήτους ἑορτά;· τὴν τοῦ Πάσχα, τὴν τῶν Ἑβδομάδων, τὴν τῶν Σκηνῶν, καὶ πρὸς τούτοις τὴν τῶν Σαλπίγγων, τὴν τοῦ Ἱλασμοῦ, εἰ Αζιμοβορία, Πεντηκοστή, Σκηνοπηγία. Αρ Τρεῖς εἰσιν αὗται μόναι παρὰ Ἰουδαίοις δημοτελεῖς ἑορταί 1, 582, 1. 39, 40: Μία τῶν τριῶν ἑορτῶν τῶν ἐπισήμων, τῶν τε ἐν τῷ νόμῳ κηρυττομένων, καὶ διὰ τῆς εὐαγγελικῆς χάριτος ἀδομένων, Μία των τριῶν τῶν μεγίστων ἑορτή. Μεγίσταις τρισί πανηγύρεσιν ἑκάστῳ ἐνιαυτῷ τὸ τῶν Ἑβραίων γένος ἑώρταζ:.
col. 1343–1344page 5 of 12
PG 138:1343Επτὰ ἑβδομάδας ολοκλήρους εξαριθμήσεις ἑορτὴν ῾Εβδομάδων Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, καθώς ρίου τοῦ Θεοῦ σου. σεαυτῷ, ἀρξαμένου σου δρέπανον ἐπ' ἄμητον, ἄρξῃ ἐξαριθμῆσαι ἑπτὰ ἑβδομάδας. Καὶ ποιήσεις ισχύῃ ἡ χείρ σου. Καὶ εὐφρανθήσῃ έναντι Κυ 9. θ'. Περὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἰλασμοῦ ἐν τῷ αὐτῷ βιβλίω ταῦτα· Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσῆν· Καταβὰς διαμάρτυραι τῷ λαῷ τούτῳ, καὶ ἄγνισον αὐτὸν σήμερον καὶ αὔριον· καὶ πλινάτωσαν τὰ ἱμάτια, καὶ ἔστωσαν ἔτοιμοι εἰς τὴν ἡμέραν τὴν τρίτην. Τῇ γὰρ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ καταβήσεται Κύριος ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Σινὰ ἐναντίον παντὸς τοῦ λαοῦ. Κι πάλιν· Κατέβη δὲ Μωσῆς ἐκ τοῦ ὄρους πρὸς τὸν λαῖν, καὶ ἡγίασεν αὐτούς· καὶ ἔπλυναν τὰ ἱμά τια. Καὶ εἶπε τῷ λαῷ· Γίνεσθε έτοιμοι τρεῖς ἡμέρας, καὶ μὴ προσέλθετε γυναικί. Τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ, γενηθέντος πρὸς ἄρθρον, ἐγέ νοντο φωναὶ καὶ ἀστραπαὶ, καὶ νεφέλη γνοφώ ης ἐπ' ὅρους Σινά φωνὴ τῆς σάλπιγγος ήχει το μέγα. Καὶ ἐπτοήθη πᾶς ὁ λαὸς, ὃς ἦν ἐν τῇ παρεμβολῇ. Καὶ ἐξήγαγε Μωυσῆς τὸν λαὸν εἰς τὴν συνάντησιν τοῦ Θεοῦ ἐκ τῆς παρεμβολῆς· καὶ παρέστησαν ὑπὸ τὸ ὄρος. Τὸ δὲ ὄρος Σινά έκα πνίζετο ὅλον διὰ τὸ καταβεβηκέναι τὸν Θεὸν ἐπ' αὐτὸ ἐν πυρί. Ει Ει Ολοκλήρους. (**) Ἀπὸ ἐννάτος καὶ ἐνάτης τοῦ μηνὸς ἑσπέρας. ι'. Καὶ περὶ τῆς ἑορτῆς τῆς Σκηνοπηγίας ἐν τῇ βίν βλῳ τῆς Ἐξόδου ταῦτα· Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ μηνὶ τῷ πρώτῳ, ἐν τῷ δευτέρῳ ἔτει, ἐκπορευομένων αυτ τῶν ἐξ Αἰγύπτου, νουμηνίᾳ, ἐστάθη ἡ σκηνή. Καὶ ἔστησε Μωσῆς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐπέθηκε τὴν κεφαλίδα αὐτῇ, καὶ τὸ κάτ λυμμα, καὶ τὴν κιβωτὸν, καὶ τὴν τράπεζαν, καὶ τὴν λυχνίαν, καὶ τὸ θυμιατήριον τὸ χρυσοῦν. Καὶ συνετέλεσε Μωυσῆς πάντα τὰ ἔργα. Καὶ ἐκάλυψεν ἡ νεφέλη τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου καὶ ἡ δόξα Κυρίου έπλησε τὴν σκηνήν. Έν δὲ τῷ βιβλίῳ τῷ Λευϊτικῷ ἀνετάχθησαν περὶ τῶν τοιού των πέντε ἑορτῶν ταῦτα· Καὶ ἐλάλησε Κύριοςπρός Μωσῆν, λέγων· Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ιστ ραν, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Αἱ ἑορταὶ Κυρίου ἂς καλέσετε κλητὰς ἁγίας, αὗταί εἰσιν· Ἐν τῷ πρώτῳ μηνί, ἐν τῇ τε ιδ' ἡμέρᾳ τοῦ μηνός, Πάσχα τῷ Κυρίῳ, ἑορτὴ τῶν ᾿Αζύμων. Καὶ ἔπ τοῖς ἑπτὰ ἑβδομάδας ολοκλήρους ἀριθμήσεις, ήτοι πεντήκοντα ημέρας, ἕως τῆς ἐσχάτης ημέ ρας. Καὶ καλέσεις ταύτην ἡμέραν κλητὴς, καὶ ἑορτὴν ῾Εβδομάδων. Καὶ μετ' ὀλίγα· Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, λέγων· Τοῦ μηνὸς τοῦ ἑβδόμου, μια τοῦ μηνὶς, ἔσται ὑμῖν ἀνάπαυσις, μνημόσυνον σαλπίγγων κλητὴ ἁγία τῷ Κυρίῳ. Καὶ αὖθις Καὶ ἐλάλησεν Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Τῇ τοῦ μηνὸς τοῦ ἑβδόμου τούτου, ἡμέρα ἐξιλασμοῦ ἔσται, κλητὴ ἁγία ἔσται ὑμῖν. Καὶ ταπεινώσατε τὰς ψυχὰς ὑμῶν, ἀπὸ ἐννάτου τοῦ μηνός, ἑσπέρας Πᾶν ἔργον οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ τῇ 720, ψυχὰς ὑμῶν, ἀπὸ ἐννάτης μηνὸς ἑσπέρας, καί. Μια ν. 51, ἡμέρα:, ταί ἡμέρας, 219, 437, ἡμερῶν.
col. 1345–1346page 6 of 12
PG 138:1345ἡμέρᾳ. Εστι γὰρ ἡμέρα ἐξιλασμοῦ αὕτη ὑμῖν ἐξιλάσασθε περὶ ὑμῶν ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν. Πᾶσα ψυχή ἥτις μὴ ταπεινωθήσεται ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ, ἐξολοθρευθήσεται ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτῆς. Καὶ μεθ᾽ ἕτερα· Καὶ ἐλάλησε πρὸς Μωσήν, λέγων ο Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ, λέ γων τῇ σὲ ἡμέρᾳ τοῦ μηνὸς τοῦ ἑβδόμου τι σου ἑ ρτὴ Σκηνῶν ἑπτὰ ἡμέραι τῷ Κυρίῳ. ια'. Τῶν γοῦν θεοφθόγγων τούτων ῥημάτων ταῦτα παρακελευομένων ῥητῶς, ἑώρταζον οἱ ἐξ κωδ καὶ τῶν ιβ' πατριαρχών καταγόμενοι μέχρι τῆς ἐνσάρκου παρουσίας τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς πέντε ταύτας ἑορτὰς σαρκικώτερον. Τῆς γὰρ ἀληθείας δ μάργαρος ὡς ἐν ὀστρέῳ τῷ γράμματι καὶ ἔτι κατα εκαλύπτετο, καὶ τῆς δικαιοσύνης ὁ ἥλιος τῇ σκιᾷ τῆς ἀγνοίας ἐπιλυγάζετο. Αφ' οὗ δὲ τὴν ἐξ Αἰγύπτου πρὸς τὴν Σιών μεταφυτευθείσαν τριπόθητον ἄμπε λον, τὴν ταῖς σκιαῖς τὰ ὄρη κατὰ τὸν θεοπάτορα κρύψασαν, καὶ ὑπὲρ τὰς κέδρους τὰς ἀναδενδράδας τινάξασαν, μονιὸς ἀχαριστίας κατενεμήσατο, και υἱὸς εἰδωλολατρείας ἄγριος έλυμήνατο, καὶ ἤκουσεν ὁ περὶ αὐτὴν λαό; ἀπὸ τοῦ Θεοῦ διὰ τῶν ἁγίων προπατόρων καὶ προφητῶν Γινώσκων ότι σκληρές εἶ, καὶ νεῦρον σιδηροῦν ὁ τράχηλός σου. Μετά στησον ἀπ' ἐμοῦ ἦχον ᾠδῶν σου· ψαλμοῦ γὰρ ᾠδῶν σου οὐκ ἀκούσομαι· τί μοι πλῆθος τῶν θυσιῶν ὑμῶν; πλήρης εἰμὶ ὁλοκαυτωμάτων κριῶν· καὶ στέαρ ἀρνῶν, καὶ αἷμα τράγων οὐ βούλομαι. Ἐὰν φέρητέ μοι σεμίδαλιν, μάταιον Θυμίαμα βλέδυγμά μοι ἐστιν. Τὰς νουμηνίας ὑμῶν, καὶ τὰ Σάββατα, καὶ μεγάλας ἡμέρας ἑορτῶν ὑμῶν μισεῖ ἡ ψυχή μου. Αἱ γὰρ χεῖρες ὑμῶν πλήρεις αἱμάτων· εἰσί. ιβ. Καὶ τῷ πυρὶ δὲ τῆς τρισυποστάτου θεότητος τοῦ μὲν γράμματος ἀπηνθρακώθη τὸ ὄστρεον, ὁ δὲ μάρ γαρος τῆς εὐσεβείας, ὑπὸ ἁλιέων σαγηνευθείς, εἰς τὰ τετραπέρατα τῆς οἰκουμένης διαδόσιμος γέγονε καὶ ὁ τῆς σωτηρίας ἀνέτειλεν ἥλιος, δίχα σκιᾶς καὶ παραπετάσματος. Γεγόνασι τὰ πάντα καινά. Ο γὰρ νόμος διὰ Μωσέως εδόθη, φησίν· 'Η δὲ χά τις καὶ ἡ ἀλήθεια, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. Καὶ μή μοί τις εἴπῃ ταῦτα καὶ μέχρι τῆς σήμερον σώζεσθαι διὰ τῶν γινομένων παρὰ τῶν Ἰουδαίων μυσαρῶν ἐρεσχελιῶν εἰς μνήμην ἐκείνων, ὡς οἴονται, τῶν σεμνῶν πανηγύρεων. Ταῦτα γὰρ παρανομία τις ἐστι καὶ παράβασις, καὶ ἀνθρώπων πρὸς Θεὸν μάχη καὶ πόλεμος. Ὅτι τοῦ Θεοῦ διὰ Μωσέως τῷ Ἰσρα λίτῃ λαῷ παραγγείλαντος ἐν ἑνὶ τόπῳ, τῇ Ἱερουσα» λὴμ δηλαδή, θύεσθαι τὸν ἀμνὸν, καθώς ἄνωθεν εἴ ρηται, αὐτοὶ κατὰ ἐνίδας εἰς τόπους οὓς οὐκ ἐπι Έωρταζον, 34. Πέπτωκε γὰρ εἰς τοῦ το ταλαιπωρίας τὰ τῶν Ἰουδαίων τάγματα, ὡς μὴ εἶναι τοὺς ἑορτάζοντας, μήτε μὴν ἐν εὐπαθείας είναι δύνασθαι τοὺς ἀνασωθέντας μόλις, καὶ ἐκ τοῦ πολέμου περιλελειμμένους εργάζοντας Μεγάλας ἡμέρας ἑορτῶν. Νηστείαν καὶ ἀργύριον καὶ τὰς ἑορτὰς ὑμῶν μετεῖ ψυχή μου. αργία
col. 1347–1348page 7 of 12
PG 138:1347σκοπεῖ Κύριος, δικαίως κατασπειρόμενοι, καὶ κατὰ β χύνα; εἰς ἀκμὰς ἐκδιωκόμενοι πόλεων, τολμώσι τὴν πόλιν μὴ ἔχοντες παρὰ τὰ νενομισμένα διὰ τῶν προ φητῶν καταπράττεσθαι σχήματι μὲν καὶ προσωπείῳ νηστεύοντες, ἀληθείᾳ δὲ γαστριζόμενοι καὶ του πεύοντες· μὴ ἀναλογιζόμενοι τὴν ἐκ Θεοῦ δικαίαν αὐτῶν ἐγκατάλειψιν, καὶ πῶς παρὰ πάντα τὰ ἔθνη σήμερον ἐσμικρύνθησαν, καὶ ἐν πάσῃ τῇ γῇ γεγόν νασι ταπεινότερων. ιγ. Καὶ διὰ τὴν κακίαν αὐτῶν, εἶπε Κύριος ὁ Θεός Καὶ ἔσται Ἱερουσαλήμ πατουμένη ὑπὸ ἐθνῶν πολλῶν· καὶ οὐ μὴ μείνῃ λίθος ἐπὶ λίθον ἐν τοῖς τόποις αὐτῆς. Καὶ πάλιν· ἀκοῇ ἀκούσετε, καὶ οὐ μὴ συνῆτε, καὶ βλέποντες βλέψετε, καὶ οὐ μὴ ἴδητε. Ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως ήκουσαν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐκάμμυσαν, μήποτε ἴδωσι τοῖς ὀφθαλμοῖς, καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούσωσὶ, καὶ τῇ καρδίᾳ συν ῶσι. Δι' δ καὶ τοῦ φωτός, ὡς είπομεν, λάμψαντος διὰ τῆς παρουσίας τοῦ ἀληθινοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, τοῦ τῷ οἰκείῳ στεγανώσαντος αἱ ματι τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας τὰ θέμεθλα, ἡμεῖς ἔθνος τὸ ἅγιον, ὁ ἐκλεκτὸς λαὸς τοῦ Χριστοῦ, μὲ κατ' ἐκείνους ἐν ἡμέρᾳ νυκτοβατοῦντες, ἀλλ᾽ ἐν ἀληθείας φωτὶ πορευόμενοι, ἐκ βουκολίων μὲν καὶ ποιμνίων γαλαθηνῶν οὐ δεξιούμεθα τὸν ἡμᾶς ἐκ τοῦ φάρυγγος τοῦ δράκοντος λυτρωσάμενον Κύριον νηστείᾳ δὲ καὶ προσευχῇ τὴν παλιγγενεσίαν τῆς φύσεως ἑορτάζομεν. Θυσίαν γάρ, φησί, καὶ προσ φορὰν οὐκ ἠθέλησας· ὅτε μου τὸ σῶμα τοῦτο ἡγίασας καὶ κατήρτισας· οὐδὲ ὁλοκαυτώματα περὶ ἁμαρτίας εὐδόκησας· ὅτι εἶχα, Ἰδού ήκω. ιδ. Καὶ ἀντὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ ἀμνοῦ τῆς ὁρισθείς. ὡς εἴπομεν, γίνεσθαι διὰ τὴν ἐξ Αἰγύπτου πρὸς τὴν Χαναναίαν μετάβασιν τοῦ Ἰσραηλίτου λαοῦ, τις μέγα καὶ ἅγιον Πάσχα. Πνεύματι γὰρ ἑορτάζομεν μὴ κατ' ἐκείνους, ἐρίφους καὶ πρόβατα σφαγιάζοντες, καὶ τοῖς αἷμαοι τὰς φλιὰς καταχραίνοντες, καὶ ὀνειροπολοῦντες πρωτότοκα· ἀλλὰ τῷ αἵματι καὶ τῷ σώματι τοῦ παρὰ τούτων σφαγιασθέντος ἐθέλοντ: Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ ᾿Αμοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ Υἱοῦ τοῦ Πατρὸς, τοῦ αἵροντος τὴν ἁμαρ τίαν τοῦ κόσμου, τὰς τῶν αἰσθήσεων παραθύρους η χριόμενοι καὶ ἀγαζόμενοι καὶ τὸν ὀλοθρευτὴν Σαταν ολοθρεύοντες. Νηστεύομεν δὲ νηστείαν οὐχ ἑπταήμερον, ἀλλὰ τεοσαρακονθήμερον· ὅτι καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός τοσαυταρίθμους ἡμέρας ενή στευσε, καὶ τὸ Πάσχα τετέλεκεν, αὐτὸς δὲ θύτης καὶ θύμα γενέσθαι καταδεξάμενος. Οὕτω καὶ διὰ ταῦτα τῆς ἀληθοῦς ἑορτῆς τοῦ ᾿Αμνού τελουμένης, μάλι ἑβδομάδων πανηγυρίζομεν. στα παρ' ἡμῶν, εἴπομεν ὅπως τὴν ἑορτὴν τῶν ιε'. Ωρίσθη διὰ Μωσέως παρὰ Θεοῦ, καθὼς ἄνωθεν εἴρηται, μετὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ ᾿Αμνοῦ, ἡσυχάζειν ἐπὶ ἑβδομάδα; ἑπτὰ τὸν λαὸν, καὶ οὕτω τελεῖν μετὰ νηστείας καὶ ταπεινώσεως Εβδομάτων πανήγυριν.
col. 1349–1350page 8 of 12
PG 138:1349Ευχή γάρ, φησίν, ἥτις διὰ νηστείας οὐ ταπει. νωθῇ πρὸ τῆς ἑορτῆς, ἐξολοθρευθήσεται "Εδει γοῦν καὶ ἡμᾶς, καταξιωθέντας ἰδεῖν μετὰ ἑβδομάδας ἑπτὰ τὴν τοῦ παναγίου Πνεύματος ἐπιφοίτησιν, ἑορτάζειν μετὰ νηστείας αὐτίκα ἀντὶ τῆς ἑβδομάδων τυπικῆς ἑορτῆς τὴν ἁγίαν Πεντηκοστήν. 'Αλλά τις θειοτάτη παράδοσις, την κοσμοσωτήριον τοῦ Κυρίου ἀνάστασιν μεγαλύνουσα, καὶ τὴν ἐκ ταύτης θυμηδίαν οἷον διηνεκίζουσα, καὶ παρακελευομένη μίαν ὥσπερ ἡμέραν λογίζεσθαι τοῦτο τὸ πεν επικονταήμερον στάδιον, και μήτε γόνυ κάμπτειν, μήτ' ἄλλο τι ποιεῖν, τῆς χαρμονῆς ἀποφαυλίζων τὸ μέγεθος, επέσχε τῶν ἑβδομάδων τὴν τελετὴν κατά ταύτην τελεῖσθαι τὴν χαρμόσυνον ἑορτήν. ιπ'. Οτι δὲ ταῖς ἀποστολικαῖς διείληπται Πράξεσι μετὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος πρὸς ἡμᾶς ἐπιδημίαν ἑορτάζειν τὸν τοῦ Κυρίου λαὸν ἐπὶ ἑβδο μάδι μια, καὶ μετ' αὐτὴν νηστείαν ἐπικηρύττεσθαι, τετύπωται τῶν ἑβδομάδων τὴν ἑορτὴν ἀποτελευτήν εἰς τὴν τῶν θεοκηρύκων ἁγίων καὶ κορυφαίων ἀπο στόλων παγκόσμιον θείαν πανήγυριν, μετὰ νηστείας ὑποδεχομένην καὶ ἁγιότητος· καὶ οὕτω τήν τε πανήγυριν τῆς πασχαλίου πεντηκοντάδος συντηρεῖσθαι σώαν καὶ ἀταπείνωτον, καὶ τὴν ἑορτὴν μετὰ ταπεινώσεως γίνεσθαι· τοὺς γὰρ λέγοντας μὴ περὶ τοιαύ της νηστείας της Πράξεις τῶν ἁγίων ἀποστόλων διατάττεσθαι, ἀλλὰ περὶ τῆς καθολικῆς, δηλαδή τῶν Τετράδων καὶ Παρασκευῶν, καὶ θέλοντας δίχα νηστείας τὴν ἑορτὴν ἐκτελεῖσθαι, οὐ παραδέχομαι, ὡς ἐναντιουμένους ταῖς θεογράφοις πλαξίν. ιζ. Ἐπεὶ δὲ μετὰ τὴν ἑορτὴν ἑβδομάδων ὠρίσθη παρὰ θεοῦ ἑορτάζεσθαι τὴν τοῦ Ἱλασμοῦ ἑορτήν, ὅπως δὲ καὶ ὅθεν αὕτη νενομοθέτηται, παρεδηλώθη πλατύτερον ἄνωθεν. Τετύπωται μετὰ τὴν ἔλλαμψιν τῆς ἀμωμήτου πίστεως τῶν ὀρθοδόξων Χριστιανῶν ἀντὶ ταύτης γίνεσθαι τὴν ἑορτὴν τῆς Μετα μορφώσεως τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρο; ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ γὰρ διὰ λαίλαπος καὶ πυρὸς ὁμιλήσας τότε Θεὸς ἐν τῷ ὄρει Σινὰ τῷ Μωσεί, αὐ τὸς εἰς τὸ Θαβώριον ὄρος μετὰ Μωσέως καὶ Ἠλιοῦ συνελάλησεν, αὐτὸς μετὰ τοῦ οἰκείου μετεμορφώθη προσλήμματος, αὐτοῦ τὸ πρόσωπον ὡς ὁ ἥλιος ἔλλαμψεν, αὐτοῦ τὰ ἱμάτια ὑπὲρ τὸ φῶς ἐλευ κάνθησαν. Νεφέλης δὲ καὶ πυρὸς φωτοφάνειαν, καὶ Μίαν ώσπερ ἡμέραν. Ταυτας γὰρ τὰς πεντήκοντα οἱ θεῖοι ἡμῶν Πατέρες, Ανακυκλούντες έφασαν ἡμέραν εἶναι μίαν. Αποστολικαῖς Πράξεσι. Καὶ γὰρ περὶ Τετράδος καὶ Παρασκευῆς ὅλου τοῦ ἐνιαυτοῦ οἱ πανεύφημοι ἀπόστολοι εἰς τὰς αὐτῶν διατάξεις, μετὰ τὸ νομοθετῆσαι τὴν ἀπὸ τῆς Πεντηκοστής γινομένην νηστείαν, ἣν τῶν ἁγίων ᾿Αποστόλων ἡμεῖς καλοῦμεν, φανερῶς ἐνομοθέτησαν, λέγοντες οὕτως· Μετὰ δὲ τὴν νηστείαν ταύτην πᾶσαν Τετράδα καὶ Παρασκευὴν προστάσσομεν ὑμῖν νηστεύειν, καὶ τὴν περισσείαν ὑμῶν τῆς νηστείας πενησιν ἐπιχορηγείν Ηλιού. Οὐχὶ διὰ παρθενίας τὴν κορυφήν μου ἐκράτησεν.
col. 1351–1352page 9 of 12
PG 138:1351φωνῶν θειοτέρων ἀκούσματα, καὶ παρεστώτων πιο και μήνη, μῆνας, ρίτρομον ἔκπληξιν ἐν ὄρει καὶ πυρὶ βλεπόντοιν τὸν Κύριον, ποία τις ἄλλη πανήγυρις οἰκειώσεται παρέ τὴν θείαν ἑορτήν τῆς Μεταμορφώσεως; Εἰς γὰρ τὴ Θαβώριον ὄρος καὶ πῦρ νοητόν, φωτίζεν καὶ μὴ φλέγον, ὡς τότε, κατελαμπρύνετο· Οτι, φησίν, ῾Ο Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστι· καὶ διὰ νεφέ της θεία φωνή, τὸ τῆς ἡχοῦς ὑστερόφωνον κρύ πτουσα, κατέπληττε τοὺς ἀκούοντας, λέγουσα· Ού τός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα αὐτοῦ ἀκούετε. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ βλέποντες καὶ ἀκού οντες μαθηταὶ τοῦ Χριστοῦ κατὰ τοὺς ἐμβροντής τους ἐγένοντο· 'Ακούσαντες ἔπεσον ἐπὶ πρόσ ωπον αὐτῶν, καὶ ἐφοβήθησαν σφόδρα. ιη'. Τῆς δὲ Σκηνοπηγίας τὴν ἑορτὴν ποιός τις είπη μὴ εἶναι μηνύτριαν τῆς κοσμοσωτηρίου ἑορτῆς τῆς Κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Δεσποίνης ἡμῶν θεοτόκου; Πάντως οὐδείς. Οὐρανομήκης σκηνὴ γὰρ καὶ Θεοδόχου ανάκτορον ή θεία γαστήρ αὐτῆς ἐχρημάτ τισεν. Εν ταύτῃ Θεὸς τὸ μάννα τῆς παλιγγενεσίας απεθησαύρισεν· ἐν ταύτῃ τὴν τὸν οὐράνιον ἄρτον φέρουσαν τράπεζαν ἐταμίευσε· καὶ μὴν καὶ τὸν λύχνον τῆς τρισυποστάτου θεότητος, καὶ τὸ χρυ σοῦν τῆς ἀληθοῦς θεογνωσίας θυμιατήριον. Ότε γοῦν, ὡς διείληπται, εἶπε Κύριος πρὸς Μωση. Δε λησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, λέγων· Τῇ ιὲ ἡμέρα τοῦ μετὰ τοῦ ἑβδόμου ἑορτὴ Σκηνῆς ἑπτὰ ἡμέραι τῷ Κυρίῳ· ἑορτάζουσι καὶ τῶν θεοκλήτων ἐθνῶν πατρια! κατὰ τὴν ιε' τοῦ αὐτοῦ μηνὶς ἀντὶ τῆς Σκηνοπηγίας της νομικῆς τὸν ἐξόδιον ὕμνον τῆς Θεομήτορος, καὶ τὴν εἰς τὸ μνῆμα τοῦ θείου ταύ της λειψάνου κατάθεσιν· θαυμάζουσαι, πῶς οὐδὲ αὐτὴν τῆς ἡμέρας ποσὴν παρέδραμεν ἡ ταύτης μετάστασις· ἀλλὰ καὶ ταύτην ο μονογενής Υις τοῦ Θεοῦ καὶ κατὰ σάρκα ταύτης Υἱὸς διὰ παραδο σίας οἰκείας ἐζυγοστάτησεν. Αρον κύκλῳ του; Οφθαλμούς σου, καὶ ἴδῃς τὸν Κύριον, ουρανόθεν τοὺς θεοκήρυκας συγκαλούμενον, καὶ τὴν μητρώα Σκηνοπηγίαν διαταττόμενον, καὶ τὸ πένθος αὐτῶν μετριάζονται καὶ ἐρεῖς περὶ ταύτης τῆς ἑορτῆς εἰπεῖν τὴν Γραφήν· Καὶ ἐκάλυψεν ἡ νεφέλη τὴν σκηνὴν, καὶ ἡ δόξα Κυρίου ἐπλήρωσεν αυ τήν. ι'. 'Αλλ' ἐρεῖ τις πεπλανημένως λεγειν ἡμᾶς τοῖς θείοις βήμασιν ἀσυμβίβαστα τῆς γὰρ Σκην πηγίας τὴν ἑορτὴν κατὰ τὴν ιε' τοῦ ἑβδόμου μηνὲς ὡρίσθαι γίνεσθαι· ἡ δὲ Θεομήτορος Κοίμησις τε λεῖται κατὰ τὴν ιε' τοῦ ς' μηνίς, τοῦ Αὐγούστου, φημί. Ακούσει δὲ πάντως· "Ωμοσε Κύριος Δαβὶδ ἀλήθειαν, καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ο γάρ Αύγουστος μήν, κἂν ἔκτου ἔλαχεν ἀριθμὸν, κατά τὴν Ῥωμαϊκὴν τῶν ὡρῶν καὶ τῶν ἰνδικτιώνων διαίρεσιν, ἀλλὰ κατὰ τὴν σεληνιακήν παράδοσιν καὶ περίοδον (ἐκ γὰρ τῆς μήνης ήτοι τῆς σελήνης και μῆνας κυρίως επονομάζομεν) Εβδομός ἐστι καὶ λέ γεται. Αλαία τοίνυν γενηθήτωσαν τὰ χείλη τὰ δ λια, τὰ τῆς ἀληθείας τὸ φῶς ὑπὸ σκότους ἀγνοίες
col. 1353–1354page 10 of 12
PG 138:1353λέγοντα κρύπτεσθαι· καὶ ὁ ἐκλεκτὸς λαὸς τοῦ Θεοῦ; ἑορταζέτω ἀντὶ τῆς Σκηνοπηγίας τῆς νομικῆς κατὰ τὴν ιε' τοῦ ἑβδόμου μηνός, τοῦ Αὐγούστου, φημί, τῆς ἁγίας Θεοτόκου την Κοίμησιν, καθὼς ὁ Θεὸς διετάξατο. τε κ'. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ῥητέον καὶ περὶ τῆς νομικῆς τῶν Σαλπίγγων ἑορτῆς τί νενόμισται πρό τερον, καὶ τί τετέλεσται δεύτερον. Η τῶν Σαλπίγ των πανήγυρις ἑωρτάζετο μὲν παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις ποτὲ κατὰ διαφόρους καιρούς, καθὼς ὁ Θεὸς τῷ Μωσεί διωρίσατο. Ποίησον γάρ, φησί, σεαυτῷ σάλπιγγας ἐλατὰς ἀργυρᾶς καὶ σαλπιεῖτε ἐν αὐταῖς ἐπὶ τοῖς ὁλοκαυτώμασιν ὑμῶν, καὶ ταῖς θυσίαις τῶν σωτηρίων ὑμῶν· παρ' ἡμῶν δὲ ἅπαξ δι᾿ ὅλου πανηγυρίζεται τοῦ ἐνιαυτοῦ. Βλέποντες γὰρ τὰς ἐξαισίους μαρμαρυγὰς τοῦ λάμψαντος ἀστέρος φάτο τῆς ἀλόγων ἐφύπερθεν, καὶ τοῦ Κυρίου τὴν γέν= νησιν προμηνύοντος, πιστεύομεν ἐκείνην τὴν ἀργυ ρόστομον σάλπιγγα περὶ αὐτῆς τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ ποιεῖσθαι τὰς διαλαλιά;· κἀντεῦθεν τὸ σκια μαχείν βδελυττόμενοι, ἀγκαλιζόμεθα τὴν ἀλήθειαν. Αστεροσκόποι καὶ μάγοι, καὶ Μήδων ἄρχοντες καὶ Σαβά, πόσων ἀργυρέων σαλπίγγων φωναὶ τὴν ἐξ ἀνατολῶν εἰς τὴν Βηθλεὲμ ὑμετέραν ἐσχεδίασαν ἄφιξιν; Τίς ἦν ἐκεῖνος ὁ εὐρυβόας καὶ Στεντορό φωνος, ὁ σαλπίσας τὴν ὑμετέραν μετάκλησιν; Τίς ἦν ἐκεῖνος ὁ λύχνος, ὁ τὴν χρονίαν ἀποδημίαν ὑμῶν καταπαύσας εἰς σπήλαιον; Πάντως ἐρεῖτε καὶ ἄκον τῆς ἐκεῖνον εἶναι τὸν ἀστέρα τὸν παμφαῆ, τὸν ἐν Βηθλεὲμ ἀνατείλαντα, καὶ τῆς φάτνης ἱστάμενον ἄνωθεν, εἰς ἣν ὁ πάντων βασιλεὺς καὶ δημιουργός μετὰ βρεφικῆς ἀνέκειτο καταστάσεως. Ὑμεῖς δὲ, ποιμένες καὶ βουκόλοι, ποίων καὶ πόσων σαλπίγε γων ἠκούσατε; καὶ τὴν τῶν ποιμνίων κηδεμονίαν παρελογίσασθε, καὶ εἰς φάτνην καὶ σπήλαιον ἥκατε. Ερεῖτε πάντως ἀγγέλους ἰδεῖν εἰς Βηθλεὲμ καταλύσαντας, καὶ πτερυσσομένους περὶ τὸ σπήλαιον, καὶ διαπρυσίῳ φωνῇ σαλπίζοντάς τε καὶ λέγοντας· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία. κα'. 'Ορᾶτε, τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, πῶς ἐξ ἐναργῶν ἀποδείξεων και λαμπροτέρων τοῦ ἡλίου αὐτοῦ τοὺς εὐσεβεῖς ἐπληροφορήσαμεν τὰς πέντε τοῦ γράμματος ἑορτὰς εἰκόνας εἶναι καὶ μήνυτρα τῶν παρ' ἡμῶν τελουμένων καὶ ῥηθεισῶν πέντε λαμπρών πανηγύρεων. Μὴ τοίνυν ἀντιφερόμενοι λέγετε κατὰ τοὺς πολλούς· Οσα ὁ Νόμο; λαλεῖ, τοῖς ἐν τῷ Νόμῳ λαλεῖ· ἡμεῖς δὲ μένῃ πίστει σωζόμεθα. ᾿Ακούσατε τοῦ μεγάλου Παύλου διδάσκοντος· Οὐχὶ οἱ ἀκρεαταί του Νόμου, δίκαιοι παρὰ τῷ Θεῷ· ἀλλ' οἱ ποιη ταὶ τοῦ Νόμου δικαιωθήσονται. Η Ιουδαίων μό νων ὁ Θεός; Οὐχὶ δὲ καὶ ἐθνῶν; Ναὶ δὲ καὶ ἐθνῶν. Ὡσαύτως καὶ τοῦ Κυρίου παραγγέλλοντος τῷ ὑπὸ τούτου θεραπευθέντι λεπρῷ· Πορευθεὶς δεῖ ξον σεαυτὸν τῷ ἀρχιερεῖ, καὶ προσένεγκε τὸ δῶ ρον 8 προσέταξε Μωσῆς, εἰς μαρτύριον καὶ πάσ δ ειν' Αμήν λέγω ὑμῖν ὅτι ἰῶτα ἐν ἡ μία κεραία ίας 3.
col. 1355–1356page 11 of 12
PG 138:1355οὐ μὴ παρέλθῃ ἀπὸ τοῦ Νόμου, ἕως ἂν πάντα ταῦτα γένηται. Οὐ γὰρ ἦλθον καταλῆσαι τὴν Νόμον ἢ τοὺς προφήτας, ἀλλὰ πληρῶσαι. 'Αλλά τὰ μὲν διὰ φωνής Κυριακής, ἢ ἀποστολικῆς, ἢ καὶ ὑπὸ τῶν θείων Πατέρων, σχολάσαντα, ζωοθυσία, ἱηλαδή, περιτομήν, καὶ τὰ Σάββατα, καὶ ἄλλα τινά, διώκετε ὡς ὀλέθρια· τὰ δὲ τοῖς θείοις Πατράς ἀρέσαντα, καὶ ἐξ ἀγριελαίου μετεγκεντρισθέντα πρὸς καλλιέλαιον, ιδιοῦσθε καὶ κατασπάζεσθε, διδα σκόμενοι καὶ διδάσκοντες μετά Παύλου τοῦ θεική ρυκος νόμου μὲν γενέσθαι μετάθεσιν μετὰ τὴν τῆς ἱερωσύνης ἐναλλαγὴν, ἀργίαν δὲ Νόμου μηδὲ γενέ σθαι, μηδὲ κηρύττεσθαι. κβ'. Οὕτω δὲ πιστεύοντες, ἑορτάζετε τὰς ῥηθείσας τέτταρας ἑορτάς (περὶ γὰρ τῆς ἑορτῆς τοῦ μεγάλου Πάσχα καὶ τῆς πρὸ αὐτῆς τελουμένης τεσσαρακονθημέρου νηστείας λόγος οὐδεὶς) μετὰ νηστείας καὶ προσευχῆς καταλλήλου τῷ τῶν ὀρθοδόξων Χριστιανῶν ἐπαγγέλματι. Οτι δὲ εἰς τὴν τῶν πόλεων βα σιλεύουσαν οἱ μονάζοντες, καὶ οἱ πλείους τῶν κατ τοίκων αὐτῆς, μετὰ τὴν ἑορτὴν τῶν ἁγίων πάντων, συναπτὴν νηστείαν πρεσβεύουσι μέχρι τῆς ἑορτῆς τῶν ἁγίων καὶ πανευφήμων ᾿Αποστόλων, καν οὐκ ἔστιν ἀεὶ τεσσαρακονθήμερος διὰ τῆς ἡλιακῆς πα ραδυναστευομένη περιφορᾶς, καὶ πῆ μὲν εὐρυνομένη, πῆ δὲ στενοχωρουμένη ἀλλὰ καὶ πρὸ τῶν Γενεθλίων τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ τεσσαρακονθήμερον νηστείαν νηστεύουσι, τοῖς διαληφθεῖσιν ἐπός μενοι τυπικοῖς, προκόπτουσι δὲ καὶ τὰ τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ πρὸς ἁγιωτέραν κατάστασιν ὀφείλετε καὶ ὑμεῖς οὕτω νηστεύειν. Τὰς δὲ λοιπὰς δύο ἑορτάς, τὴν Μεταμόρφωσιν δηλαδή καὶ τὴν Κοίμησιν τῆς ἁγίας Θεοτόκου, μετὰ ἑπταη μέρου νηστείας ἐχόντες καὶ ἄκοντες ἑορτάζετε. κγ'. Περὶ μέντοι τῶν τοιούτων νηστειῶν καὶ αὖθις παραγγελίαν ποιούμεθα· οὐχ ὡς πολυλόγοι καὶ απειρόκαλοι, ἀλλ' ὅτι βλέπομεν ἀδιαφόρους τινάς, μόνην τὴν τεσσαρακονθήμερον νηστείαν τοῦ Πάσχα συντηροῦντας ἀπαρασάλευτον, τὰς δὲ λοιπὰς εὐ μόνον παραχαράττοντας, ἀλλὰ καὶ ὡς μηδὲ οὔσας λογιζομένους σχεδόν. Τὴν γὰρ ἑορτὴν τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν ἑορτὴν τῶν ἁγίων καὶ κορυ φαίων Αποστόλων, διὰ τετραημέρους νηστείας ἀποσεμνύνοντες, δοκοῦσι παρανομεῖν, ἢ μᾶλλον φι ; λοτιμεῖσθαι τὰς ἑορτάς· ὅτι τὰ τοῖς θείοις Πατράσι ἁπλῶς μὴ παραδοθέντα κανονικῶς αὐτὰ ποιοῦσι δῆθεν θεο φιλῶς. Τὸ δὲ τιμᾶσθαι τὰς ἐτησίου; Ειττὰς ἑορτάς, τὴν Μεταμόρφωσιν δηλαδὴ τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν τῆς Θεομήτορος Κοίμησιν, διὰ νηστείας απλώς εἰασδήτινος, οὐδὲ μέχρι ἀκοῆς παραδέχονται. Ποῖος γάρ, φασί, κανὼν ταύτας εκαλλιγράφη σε; Ποία παράδοσις ἔγγραφο; ὑπετύπωσε; Κάντεῦθεν καὶ διενίστανται τὴν τοῦ Αὐγούστου νηστείαν ὑπὸ με κροψύχων τινῶν σχεδιάζεσθαι διὰ τὰς συμπιπτούσας νόσους ἐνίοτε περὶ τὰ τέλ τοῦ Ἰουλίου μηνός καὶ περὶ τὴν Αύγουστον,ὅτε μένος ὁ Σείριος ἵσταται κατά κεφαλής" κηριτρεφέων ἀνθρώπων, καὶ τὴν ζώ νὴν ἀνατρέχει του Λέοντος.
col. 1357–1358page 12 of 12
PG 138:1357κδ. Οἱ δὲ τούτων σοφώτεροι καὶ πρὸς τὴν συνα δικῶς ἐγχαραχθεῖσαν ἀπόκρισιν κατὰ τὴν ἐφημερίαν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυροῦ Νι κολάου, καὶ διαλαμβάνουσαν, ὡς διείληπται, μετ τατεθῆναι τὴν νηστείαν τοῦ Αὐγούστου μηνός, ὡς εἰς τὸ κρησφύγετον καταφεύγουσι, καὶ ἀδιακρίτους ἀποκαλοῦσι καὶ νηπιόφρονας τοὺς νηστεύοντα;. Εἰ δέ τις επιστομίσει τούτους, εἰπὼν, Ἐν παντὶ καιρῷ τὸ τῆς νηστείας ἡνέψαται στάδιον, καὶ τὸ ἐκ ταύτης βραβεῖον οὐ μεσιτεύεται· "Απιθι πρὸς τοὺς πωλοῦντας, φασί, τὰ ἐκ βουκολίων, καὶ ποιο μνίων, καὶ πετεινῶν, καὶ κατανοήσεις ἐκεῖθεν ταύτης τῆς νηστείας τὸ ἀποτέλεσμα. Εἰ μὲν γὰρ ἀπρακτοῦσι τὰ παρὰ τούτων διδόμενα καὶ ἀνα τιδιδόμενα, νηστείας ἐστὶ καιρός· εἰ δὲ τὰ κρέατος ὤνια συνήθως κατακηνσεύονται μὴ κατακιβδήλευε τὴν πανήγυριν, μηδὲ διὰ μόνην ὑπόκρισιν τὰς ἤδη σχολασάσας τῶν Ἰουδαίων νηστείας ἐπισφαλῶς ἀνακαίνιζε. Μὴ γοῦν, κατὰ τούτους προφάσει; ἐν ἁμαρτίαις προφασιζόμενοι, τῶν ῥηθεισῶν νηστειῶν ἀχρειώσωμεν τὴν σεμνότητα· μηδὲ κατὰ τὸν δοῦλον ἐκεῖνον τὸν περιπόνηρον τὸ τῆς νηστείας ὀλβιώτατον τάλαντον εἰς γήν γαστριμαργίας καὶ ἀπογνώσεως καταχώσωμεν· μηδὲ εἴπωμεν πρὸς τὸν Δεσπό την καὶ Θεὸν ἡμῶν· Ἔχεις τὸ σόν• νηστείαν γὰρ ἐνηστεύσαμεν τεσσαρακονθήμερον, ἣν καὶ αὐτ τὸς ἐνήστευσας ὡς θεάνθρωπος· ἀλλὰ κατὰ τὸν δοῦλον τὸν ἀγαθὸν πολλαπλασιάσωμεν, διὰ νηστείας καὶ προσευχῆς τὴν ἐμπορίαν τῆς σωτηρίας πραγ ματευόμενοι. κε'. Οτι δὲ τὰς θείας, καὶ ἁγίοις ἀποστόλοις ἐν τῷ 50' κανόνι νενομοθέτηται, τὰς παραδεδομένας νηστείας, διὰ σωματικὴν ἀσθένειαν καταλύεσθαι εἶεν δὲ αὗται αἱ τοῦ ὅλου χρόνου Τετράδες καὶ Πα. ρασκευαί· παρεγγυώμαι ὑμῖν, πρὸ μὲν ἑπτὰ ἡμε ρῶν ἑκάστης τῶν ῥηθεισῶν ἑορτῶν, ἐξ ἀπαραιτή του νηστεύειν καὶ ἐγκρατεύεσθαι, καθὼς καὶ κατὰ τὴν τοῦ μεγάλου θεοπαραδότου τεσσαρακονθημέρου, καὶ μὴ καταλύειν ὅλως, διά τινα περίστασιν σώματος· ἐν δὲ ταῖς λοιπαῖς νηστίμοις ἡμέραις, ὡς εἴρηται, δύο λαμπρών πανηγύρεων, τῶν ἁγίων ᾿Αποστόλων, φημὶ, καὶ τῶν Γενεθλίων τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ, ταῖς πρὸ τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν τῆς ἀπαραιτήτου νηστείας παραδεδομέναις, ὡς εἴρηται, εἰ και ταλῦσαι δεήσει, διὰ σωματικὴν ἴσως ἀσθένειαν η ποιεῖν καὶ τοῦτο, μετὰ προτροπῆς ἐπισκοπικῆ;. *Αλλως κινδυνῶδές ἐστι καὶ ὀλέθριον. κς'. Νηστεύοντες δὲ, μὴ νηστεύσωμεν εἰς κρίσεις καὶ μάχας καὶ ψιθυρίσματα, μηδὲ τύψωμεν πυγμαῖς τὸν ταπεινὸν καὶ προσήλυτον. Λύσωμεν δὲ μᾶλλον πάντα σύνδεσμον ἀδικίας, καὶ βιαίων συναλλαγμάτ των χειρόγραφα διασπάσωμεν· πεινῶσι μὲν ἄρτους καὶ τροφὰς διαθρύπτοντες, ἀστέγοις δὲ καὶ πτωχοίς τοὺς οἴκους ἀνοίγοντες, κατὰ τὸ τοῦ προφήτου παράγγελμα. Οὕτω γὰρ τὸ φῶς τῆς ζωῆς ἡμῶν λάμψει ἐκ πρωία;, ὡς γέγραπται, καὶ τῆς κραυγής
Page scan enlarged

Notebook

Full View