ARSENII CP. PATRIARCHÆ. tis alienissimum habuisti: ac demum tam hunc έξ όλης σοι ψυχῆς, ἐξ ὅλης σοι διανοίας πεποθημέν νου Θεοῦ· βλάβης ἡμῖν ἀπάσης καί ἄμφω πρὸς τὸ παρὸν ἀνώτερα διατήρει, απαν διανόημα πονηρόν τῶν ψυχῶν ἀπελαύνουσα καὶ τὸν νοῦν ἡμῶν πρὸς Θεὸν ἀεί μεταφέρουσα· και το σύμπαν εἰπεῖν, βίον τε καί λόγον ἡμῖν πρὸς τὸ τῷ Θεῷ δοκοῦν ἔθυνε, καὶ τὸν συμπαθῆ Θεόν ἐξιλεοῦ, ὡς εὐμαρῶς τε καί απροσκόπως τὴν τοῦ βίου τρίβον οδεύοιμεν, πάσης περιστάσεως εξαιρούμενοι, καί δεινοῦ παντὸς ἀνώτε ροι συντηρούμενοι· τῶν δ' ἐνταῦθα μεταστάντων πρόστηθι, θερμῶς πρόστηθι, ἱκέτευσον λιπαρώς, δυσώπησον ἐκτενῶς, καί ἀφράστου μακαριότητος καί τῆς θείας ἐκείνης καί ἀφράστου μακαριότητος τύχοιμεν, ἧς γένοιτο πάντας ἡμᾶς τυχεῖν χάριτι και φιλανθρωπίᾳ τοῦ Θεοῦ καί Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ quam illud generose contempsisti ac parvi fecisti illius videlicet causa, quam ex tota anima totaque mente desiderabas; mentem, oro, animamque nostram ab omni labe puram nunc quoque, cum in colo exsistis, conserva; cogitationem omnem perversam arcens ab animis nostris mentesque in Deum transferens, atque (ut breviter omnia complectar) universam vitæ nostræ ac sermonis rationem se. cundum beneplacitum divinum dirige. Misericor.. dem Deum nobis redde placatum, ut recte et absque offendiculo vitæ nostræ cursum instituamus ab omni labis periculo remoti, cunctisque malis superiores; ex hac autem vita abeuntibus nobis patrocinare ferventer, supplica instanter, deprecare operose, ut severo exempti judicio, divinæ illius Χριστοῦ, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ, καὶ προσκύ ac ineffabilis beatitatis partem aliquam capiamus: quod nobis omnibus contingat, per gratiam et benignitatem Dei ac Salvatoris nostri Jesu Christi, νησις, σὺν τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρι, καί τῷ ἁγίῳ καί ὁμοφυεῖ αὐτοῦ Πνεύματι, νῦν καί δεί, καί εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν cui omnis gloria, honor, et adoratio debetur, cum eo qui principio caret Patre, et sancto ejusdem nature Spiritu, nunc et semper et in sæcula sæculorum. Amen. ANNO DOMINI MCCLXXIII. ARSENIUS AUTORIANUS CP. PATRIARCHA ANACREONTICON IN DOMINICAM RESURRECTIONIS. MONITUM (Matranga, Anecdota Græca, t. II.) Arsenii Archiepiscopi anacreontico εἰς τὴν λαμπράν Κυριακήν (in Dominicam Resurrectionis) vidi in cod. Vat. 208, versusque cum non invenustos, imo elegantes et poeticam quamdam suavitatem olentes invenissemi statim in meis adversariis retuli, et typothetæ tradidi. Arsenius, de quo nihil comperitur præterquam quod Allatii notitia mox in notis alleganda, fortasse est Corcyræ arhiepiscopus, cujus orationes adhuc ineditas, in laudem S. Barbaræ et S. Andræ apostoli (a) a cl. Andrea Mustoxydio exoptatas e membranis x et xl sæculi nuper exscripsi; alteram scilicet e cod. Vat. 679, alterum e cod. Vallicelliano 34 B, quam bibl. praefectus Rev. A. Theinerus mira liberalitate, ut viris doctis mos est, mihi obtulit. Præmissa exhortatione ad tam præclarum festum celebrandum, Arsenius veris descriptionem poetice persequitur, quæ maximam carminis partem occupat; dein laudes SS. Triadi tribuuntur, et S. Georgius, loci protector ubi Arsenius morabatur, veluti intercessor apud martyras adhibetur. Quapropter est qui opinatur nostrum Arsenium Monembasie fuisse archiepiscopum, qui Venetiis septuagenarius 1335 decessit(b),et in S. Georgii ecclesia tumulatus est, quamvis ex ejusdem ecclesiæ annalibus constet, Kal. Novembr. anni 1539 sub Marci Samariarii Zacynthii præfectura primum ejusdem lapidem solemni ritu benedictum, ac 24 annis post absolutam fuisse. Mihi vero styli puritatem in ode sæpe consideranti videtur auctor xvi sæculo longe vetustior. (a) Edere proposuerat L. Allatius in Symmictis lib. v, 108. (b) Cf. Ch. F. Boerneri De doct. hom. Græc. etc., p. 155. Lips. 1740. • Vide Cotelerii notam ad Arsenii Testamentum, infra.

VERSUS IN DOMINICAM RESURRECTIONIS. ' ΑΡΣΕΝΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΤΙΧΟΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΛΑΜΠΡΑΝ ΚΥΡΙΑΚΗΝ ARSENII ARCHIEPISCOPI VERSUS IN DOMINICAM RESURRECTIONIS μοι ξύμπαντες παῖδες, τάτη χορεία, σόθρεπτα τέκνα, αν ὅτα λαλεῦντες, μέλος φωνεύντες, ροσφέρωμεν πάντες καὶ κτίστη πάντων, 1 ὡρῶν ἐπεστη· σαλπίσωμεν πάντες, μήσωμεν ασμα, πνῶς μελαθούντες ανήσωμεν πάντες - ε γὰρ τὸν τάφον, με κλεῖθρα πάντα Η πικρού θανάτου, ν θ' "Αδου παμφάγου, ἀνέστησε πάσας, κράτος δεικνύων. κ σκίρτα νύν ή κτίσις, ωθέντα δοξάζει, ινεῖ πᾶσα φύσις ὥσπερ δοτῆρα, στάντα γεραίρει. τὰ ἀξίως λαλήσῃ, αξίως ὑμνηση, ἅπερ ἀνθρώποις παρέσχεν ὁ βασιλεὺς τῶν αἰώνων, Ο μονος κτίστης ἁπάντων, ὁ φανότατος φωσφόρος; νέψεσι γὰρ οὐ ζοφοῦται, καθαρὰν ἁπλοῖ λαμπάδα, καταφαιδρύνεται πάντα απλέτῳ φάει καὶ κάλλει. Αγλαός κύκλος σελήνης, χορὸς ἀστέρων αιγλήεις, καταφωτίζει τὴν νύκτα ἀπλέτοις λαμπηδουχίαις· κατίδοις ἄνω τὴν ῎Αρκτον. μεγάλων τε καὶ τὴν ήττω, στέφανον τῆς ᾿Αριάδνης, ζωδιακός κύκλον ἴδοις καθαρόν σὺν τοῖς ζωδίοις· βορινόν κύκλου κατίδοις, θερινὴν σὺν τούτῳ πάλιν. Μετὰ ταῦτα δ' αὖ κατόψει κύκλου τῆς ἱσημερίας, μετὰ τούτον δ' αὖ τοὺς ἄλλους χαριέντως νῦν κατίδοις· Θεὸν ἐντεῦθεν ὑμνήσεις, ἀγαθὸν τοιοῦτον κτίστην. ἶδε λοιπὸν τὰ τῆς γαίας, χαρὰν ἀμύθητον λάβε, Θεόν ανύμνει προθύμως νῦν φυτὰ ξύμπαντα θάλλει, αγέλαι πτηνών σκιρτῶσιν ἐπὶ τοῖς δένδροις φωνεῦσαι, τὸν ὁδοιπόρον κελεύσαι, Θεὸν ἁπάντων ὑμνοῦσαι· τίς ἂν ἀξίως ὑμνήσῃ; τίς ἂν ἀξίως λαλήσῃ; κελαδοῦσι νῦν τὰ πάντα, γλύκιον μέλος φωνούσι, ψυχὰς εὐφραίνουσι πάντων Λογικοὶ νέοι μοι δεύτε, ἔαρος καιρός, σκιρτᾶτε, ἐλύθη γὰρ ἡ παχύτης νεφελῶν εἴασος ώρῃ, παγετός μακρὰν ἠλάθη, ἀπεδιώχθη το ψύχος, τὰ σκυθρωπὰ παρῳχήκει, καθαρὰ τανῦν αιθρία. Λογικοὶ νέοι μοι δεῦτε, ἔαρος καιρός, σκερτάτε Ζεφύρου πνοαί γλυκείαι, ποταμοὶ νάουσιν ἄρτι edite ad me, omnes filii, accedite, chori cha- lem aspicies orbem et simul meridionalem. Deinde i, adeste, pueri Musis nutriti, dulcem vocem entes, suavem cantum miscentes, hymnum offeramus Regi omniumque creatori. Adest rum regina. Age, buccinemus cuncti, age n modulemur, age dulce intonantes Deum nus omnes reliquit enim sepulcrum, claves 3 fregit tenebrosæ et acerbæ mortis, vimque i cuncta devorantis; omnes resuscitavit is, invictam potentiam suam ostendens. Nunc at omnis creatura, exaltatum celebrat, Deum t universa natura, tanquam bonorum largieum qui resurrexit veneratur. Quis digne caverit, quis digne laudaverit quæ hominibus it Rex sæculorum, solus universi creator, er splendidissimus? Nubibus enim non obscupuram diffundit lucem; omnia ingenti luet pulchritudine ornat. Lucidus lunæ orbis, lidus stellarum chorus, admirabili noctem nat claritate videre licet in alto Arctum 'em ac minorem, Ariadnes coronam, zodiaonspicies purum cum signis, septentrionaPATROL. GR. CXL. intueberis æquinoctii orbem, post hunc autem cæteros magna cum voluptate videbis. Hinc Deum laudabis optimum talen creatorem. Præterea aspice terrena, ineffabili fruere gaudio, Deum toto animo celebra. Nunc omnes plantæ vigent, avium turbæ in arboribus canentes exsultat, viatorem delectant, Deum universi hymnis extollunt. Quis autem digne laudaverit? quis digne prædicaverit? Omnia nunc hymnis resonant, dulces cantus modulantur, omnium animos lætitia replent. Adeste, juvenes prudentes. Veris tempus advenit,jubilate. Nubium densitas soluta est veris amoenitate,glacies longe discessit, frigus abiit, tristitia disparuit, serenum adspicitur caelum. Adeste, juvenes pradentes. Veris tempus advenit, jubitate. Zephyri lenes spirant; fluvii placide volvunt undas limpidas; oves jam in littore secure lasciviunt, agi cum matribus per virides saliunt campos. Adeste, juvenes prudentes. Veris tempus advenit, jubilate. Jam avis purpurea canit, vernale carmen modulatu, ad amcnos fluvios, in umbrosis platanis re30

PRIVILEGIUM PRO MONASTERIO MACRINITISSO. ῶν παλαιών γνωμάτευμα. Εἰ δε καὶ σπου· tari, veteris sapientis sententia est. Nam si et præτρούσης, καὶ μελέτης εμμερίμνου καὶ συνε πὲρ τοῦ κατορθωθῆναι τι τῶν ἐπαινετῶν, τὸ οὕτως εὐχερῶς εἰς ἔργον προβαίνει, καὶ εἰ καὶ ἀντιβαῖνον εἴη, πολλῶν καὶ σθεναρών ίξεως δεῖται πρὸς τελεσφόρησιν· πολλῶ δὲ καντεύθεν, οὗ τῶν κακῶν ἐκκυλίει τὰ τῆς ἧς, διαδραμείται. ᾿Αλλὰ τῆ μὲν ἡμῶν μετ ι περὶ τούτων οὕτω διαλαβεῖν εὐστόχως ἐγέτράγμασι δ' αὐτοῖς ἔγνω ταῦτα τοιαῦτα. Ή ὴν ἐνορίαν Δημητριάδος ἡ ἐπὶ σταυροπηγίω πτριαρχική καταπηχθεῖσα μονὴ, ἐπ' ὀνόματι ιηθεῖσα τῆς πανάγνου Θεομήτορος καὶ τῆς ιτίσσης ἐπιλεγομένη, ἔμαθεν αὕτη, ἐδάη, στήμην ἦλθεν ἀκριβῆ. Ὡς, εἰ μικρόν τι ἐνέ , εἰ βραχύ τι ἀνέπεσεν, εἰ πρὸς ὀλίγον ἄκνος ὑπέδραμε, κίνδυνος καὶ πτῶσις περὶ αὐτήν. τοῦ πατριαρχικὴν ἀνυψοῦσθαι ταύτην, ὡς κὶ ἀναγορεύεσθαι, μεταλλαγὴ τὴν ἐπισκοπι Ο Δημητριάδος κλῆσιν ονοματίζουσα. Τίνα ἱ ὅσα οἱ κατὰ καιροὺς ἀρχιερεῖς Δημητριάτὲρ τοῦ ταύτην τὴν μονὴν σφετερίσασθαι αυτο, καθάπαξ λίχνον ὀφθαλμὸν ἐπέβαλον ὐτὴν; καὶ οὔμενουν οὐδαμῶς ἡνείχοντο, μὴ ήτου τοιούτου καλού καλεῖσθαι μέτοχοι· εἶ ιος καὶ σεμνώματος μέγεθος, ήττηθέντες πανοἴησιν, πάντα κινοῦντες τρόπον εἴ πως εὕροιεν θούμενον. Αλλ' εἰς μάτην αὐτοῖς ὁ πόνος, αῦλον τὰ διαβούλια, οὐδὲν τῆς κενοσπονδίας ἀπώναντο, εἰ μὴ καὶ μᾶλλον ἀσφαλέστερα τὰ νῆς ἔθεντο. Οις γὰρ ἡ μονή διενέξεις ἐκ τοῦ τῆς ἐπισκοπῆς Δημητριάδος ἔσχε καὶ πράγτούτοις λαμπρῶς καὶ ἀναντιρρήτως πατριαρ ἀνεφάνη. Καὶ τὸ ἐντεῦθεν διαναστάσα, πα μικοῖς τε κατωχυρώθη ὑπομνήμασι τῶν ἁγιωπατριαρχῶν τοῦ τε κυροῦ Γερμανοῦ, καὶ τοῦ Μανουήλ. Καὶ πρὸ τῶν ὑπομνημάτων δὲ τούατεξέτασιν ἀπειλήψει τοῦ μακαρίτου ἐκείνου του κυρού Μανουήλ, φέρουσαν ἐπιγραφὰς καὶ μὲν ἀρχιερέων, καὶ αὐτοῦ δὲ του Δημητριά Τικολάου του Βλαττη, του πρώτως ὑπὲρ τῆς ἀμφιβαλόντος. Καὶ παρίστησιν ἀριδήλως ἡ κατεξέτασις ὡς ἡ μονὴ τῆς Μακρινιτίσσης αρχικὴ καὶ ὁ Δημητριάδος ἀμετόχως ὑπὲρ διενίστατο. Ναὶ μὴν καὶ ὁ Δημητριάδος ἐπιύσας μετὰ τὸν Βλαττήν Νεοφυτος δήλωσιν φον ἐξέθετο καὶ αὐτὸς, καὶ ὅπως ὁ Δημητριάοὐ μετέχει εἰς τὴν μονὴν ταύτην τῆς Μακρι της, διασαφεῖ, ἀναφανδόν πατριαρχικὴν εἶναι ν ὁμολογῶν. Καὶ ἔξεστι τῷ βουλομένῳ καθέ ι τῶν δικαιωμάτων αναλέγεσθαι, καὶ τὴν τού αναγνωρίζειν δύναμιν, και γνωρίζειν ὅπως ἡ πατριαρχικὴ, καὶ οὐδεμίαν μετοχὴν ὁ Δημηὃς ἐν αὐτῇ κέκτηται· οὐ μόνον δὲ ἐν αὐτῆ, ἀλλ᾽ ἐν τῷ παραλαυρίῳ αὐτῆς τῷ ἐπ' ὀνόματι τοῦ Ονουφρίου. Ότι γὰρ καὶ ὁ ὅσιος Ονούφριος αρχικόν, το γράμμα διατρανοί τοῦ τῷ τότε 5 τὰ πατριαρχικὰ ἐκεῖσε διέποντος δίκαια Ιωάν διακόνου τοῦ ᾿Αττικοῦ, τὸ διά τινα τοῦ Δημή sens studium, et sollicita cura atque assidua ad quidpiam laudabile feliciter gerendum adhibeatur; hoc neque tam facile in opus deducitur, et sicubi aliquid adversetur, multorum ac fortium virorum ministerio opus est, ut perducatur ad finem, multo autem magis, si cæteris, quibus res involuta est, malis cunctatio addatur. Sed nostræ quidem moderationi de his ista disserere visum est opportunum, reque ipsa novimus hæc talia esse. Monasterium prope territorium Demetriadis subditione patriarchali situm, sub nomine castissimæ Dei Matris, et Macrinitissum dictum, hæc sane didicit, novitque atque accurata peritia percepit. Cum enim modicum remisisset, et paululum desidia torperet, atque inertia ipsum comprehendisset, lapsus periculum statim illi imminuit, atque transmutatio ex patriarchali ditione, sub qua proclamatum erat, in episcopalem Demetriadis denominationem. Quot enim, et quibus modis Demetriadis episcopi, suis quisque temporibus, monasterium hoc usurpare tentarunt, avidosque in ipsum oculos injecerunt? imo vero ægre ferebant, se non esse præclari hujus boni participes; noverant altitudinem, atque venerationis magnitudinem, minuentes omnium existimationem, omnemqne moventes lapidem, ut aliquo modo voti compotes fierent. Sed in vanum ipsis cecidit labor, atque in pejus versa sunt consilia, nihilque inane studium ipsis profuit, præterquam - quod res monasterii certas magis et stabiles effecerunt. Quibus enim modis monasterium, facultates et bona ex parte episcopatus Demetriados habuit, his patenter, ac sine ulla contradictione patriarchale apparuit, atque hinc excitatum, patriarchalibushypomnematis sanctorum Patrum domni Germani, et domni Manuelis confirmatum est, etante hujusmodi hypomnemata recognitionem recepit beati despotæ domini Manuelis ferentem inscriptionem aliorum episcoporum, ipsiusque episcopi Demetriadis Nicolai Blattæ, qui primum de hoc monasterio dubitavit. Ipsaque recognitio præclare adprobat, monasterium Macrinitissum patriarchale habendum, atque Demetriadis episcopum nullam monasterii hujus Macrinitissi participationem habere. Imo vero et ipse Blattæ successor in episcopatu Neophytus declarationem scriptam dedit, atque Demetriadis episcopum nullam monasterii hujus Macrinitissi participationem habere demonstrat, palam aperteque patriarchale illud esse pronuntians. Licet porro cuilibet volenti singula instrumenta perlegere, eorumque vim deprehendere, ac nosse, quomodo monasterium patriarchale sit, nullamque illius participationem habeat Demetriadis episcopus: non solum autem illius, sed neque ædiculæ ipsi adjunctæ sub nomine sancti Onuphrii. Quod enim et sancti Onuphrii ædicula patriarchalis sit, perspicue manifestat charta Joannis diaconi Attici, eo tempore patriarchalia jura administrantis, facta occasione molestiæ cujusdam illatæ a Demetriadis Live

ARSENII CP. PATRIARCHE. episcopo, quæ idcirco refertur in dictis patriarcha- τριάδος παρενόχλησιν γεγονός, καὶ ἐμφέρεται περὶ libus hypomnematis. Ac simpliciter quod vere patriarchalia sint tam monasterium Macrinitissum, quam hujus hospitium sanctus Onuphrius, nulla est dubitatio, sed clarum est atque in confesso. Similiterque indubitata multisque instrumentis confirmata hacre, rursus magis confirmantur, quæ ad monasterium et adjunctam ædiculam pertinent. Non igitur amplius differre voluit, ardentissimum erga hæc amorem nutriens, animo, magis adhuc, quam corpore, nobilissimus Comnenus dominus Nicolaus Maliasinus moderationis nostræ dilectis. simus filius. Hic enim cum laudabilem zelum a patre suo beato Comneno domino Constantino Maliasino derivarit, toto animo totaque mente monasterii hujus Macrinitissi, et hospitii ejusdem utilitatem anhelat; ardet omnino pro confirmatione et benefitio eorum, tranquillitatem atque omnimodam illorum libertatem desiderat, omnemque laborem in hoc opus confert: quoniam memoratus ejus pater beatus ille multum laboravit, et plurimam adhibuit curam ad monasterium confirmandum, ut simpliciter dicam, quale modo est (sed licet hoc nosse, atque perspicere in patriarchalibus relatum hypomnematis). Hic igitur vere religiosi patris religiosus filius, divinis omnino intentus, paternamque curam in iis, quæ ad Deum spectant, æmulari summopere studens, quales non adhibuit preces apud moderationem meam, quotve postulationibus exorare non destitit non solum, ut præberem monasterio huic meum hypomnema, sed et præfecti electionem et ordinem, valde deprecatus est et maximo ardoris fervoris que impetu obsecrabat, impenseque rogabat supplicationis finem videre. Et hic quidem summum erga Deum amorem hoc modo ostendit: moderatio autem mea optimo proposito benigne annuens, piumque hujus viri votum adimplens, præsens omnimodæ immunitatis hypomnema exhibet, virtute cujus, et Spiritus sancti gratia, definit, omnino liberum esse dictum monasterium Macrinitissum, ipsiusque hospitium sanctum Onuphrium, utpote quæ patriarchalia modo sunt, ac semper erunt, et nominabuntur, secundum ea, quibus instructa sunt, diplomata atque patriarchalia hypomnemata sanctorum patriarcharum antecessorum meorum. Nul lus igitur omnium ordinum, sive ecclesiasticus, sive laicus, sive senator, sive specialis quæpiam persona audeat unquam jus aliquod in iis revocare: sed neque qui pro tempore fuerit Demetriadis episcopus, rationem habeat aut jus quodpiam in dictum monasterium, vel sanctum Onuphrium. Speciali enim ratione illum excludit moderatio mea, utpote qui turbarum causa in monasterio esse soleat. Hæc ita definit moderatio mea, et intemerata in perpetuum servare cupiens, excommunicationem infligit a vivifca Trinitate adversus eos, qui abrogare tentaverint quidpiam eorum quæ definita sunt; excommunicatione damnati, τούτου καὶ ἐν τοῖς διειλημμένοις πατριαρχικαῖς ὑπο μνήμασι. Καὶ ἁπλῶς ὅτι πατριαρχικὰ καὶ τὸ τῆς Μακρινιτίσσης μοναστήριον, καὶ τὸ τούτου μετόχιον ὁ ὅσιος Ονούφριος ουδεμία αμφιβολία, αλλά φαν ρὸν καὶ ὁμολογούμενον. Όμως δ' οὖν καὶ οὕτως ἀναμφιβόλου καὶ πολλοῖς ἐν δικαιώμασι βεβαίου του πράγματος, οὐδ᾽ αὖθις μὴ καὶ πλεῖον ἐνστηρίξαι τὰ τῆς μονῆς καὶ τοῦ παραλαυρίου αὐτῆς τούτου. Οὐκ ουν οὐδοπωσούν διανεβάλετο ὁ ὑπὲρ τούτων διά πυρον φίλτρον τρέφων, ὁ καὶ ψυχὴν οὐχ ἧττον ἡ κατὰ σῶμα εἰ μὴ καὶ μᾶλλον εὐγενέστατος ὁ Κομνηνός κυρός Νικόλαος ὁ Μαλιασηνός, τὸ τῆς ἡμῶν μετριότητος ἀγαπητόν τέκνον. Οὗτος γὰρ, ἐπαινετὸν ζῆλον ἀναλαβὼν τοῦ πατρὸς αὐτοῦ τοῦ μακαρί του ἐκείνου Κομνηνού κυροῦ Κωνσταντίνου τοῦ Μα λιασηνού, ὅλη ψυχή καὶ γνώμη ὅλη πνέει ὑπὲρ τῆς μονῆς ταύτης τῆς Μακρινιτίσσης καὶ τοῦ μετοχίου αὐτῆς· σπεύδει ὑπὲρ συστάσεως αὐτῶν καὶ ἐπιδό σεως, καὶ τὸ ἀπαρενόχλητον καὶ ἀδιάσειστον τούτων ποθεῖ, καὶ πάντα πόνον ὑπὲρ τούτου ὑφίσταται. Επεί τοί γε καὶ ὁ μνημονευθείς τούτου πατὴρ ὁ μακαρίτης ἐκεῖνος πάμπολλα κεκοπίακεν ὑπὲρ τοῦ τὴν μονὴν καταστῆσαι, ἁπλῶς φάναι, εἰς ὃ ἐστιν. Αλλ' ἐξόν τοῦτο γνωσθῆναι ἐν τοῖς πατριαρχικοῖς ἐμφερόμενον ὑπομνήμασιν. Οὗτος δ᾽ οὖν ὁ ἐν ἔργοις θεαρέστου πατρός θεάρεστος υἱὸς, ὁ θεάρεστα καὶ βουλευόμενος καὶ διαπραττόμενος, καὶ σπεύδων μὲ ἀπολεῖψαι τῆς πατρικῆς σπουδῆς ἐν τοῖς Θεώ δικ φέρουσι, ποῖα τὴν ἡμῶν οὐ παρεκλήτευσε μετριό τητα; πόσα οὐ καθικέτευσεν; Οὐ περὶ τοῦ ἐπορε χθῆναι μόνον τῆ μονῆ ταύτη καὶ ἡμεδαπὸν ὑπό μνημα, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς τοῦ ἡγουμένου εκλογές καὶ τάξως πολὺν παρεξέτεινε τὸν ἱκέσιον μετὰ θερ μῆς καὶ ζεούσης ὁρμῆς ἡντιβόλει, ἐξελιπάρει, πέρας τῆς ἱκεσίας ἰδεῖν. ᾿Αλλ' οὗτος μὲν τοιαῦτα τὴν εἰς Θεὸν ἀγάπην δεικνὺς τὴν αὐτοῦ. Ἡ δε μετριότης ἡμῶν τῆς ἀγαθῆς προθέσεως ἀποδεξαμένη τὸν ἄνδρα καὶ τὴν αὐτοῦ θεάρεστον ἱκεσίαν πληροῦσα, τὸ παρ ἐν τῆς καθολικῆς ἐλευθερίας ἐκτίθησιν ὑπόμνημα, δι' οὗ καὶ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι διορίζεται παντάπασιν ἐλευθέραν ειναι τήν τε ῥηθεῖσαν τῆς Μακρινίσσης μονὴν, καὶ τὸ ταύτης μετόχιον τὸν ἅγιον Ονούφριον ὡς πατριαρχικὰ καὶ ὄντα καὶ ἐσκεὶ ἐσόμενὰ τε και ὀνομασθησόμενα κατὰ τὰ προσόντα αὐτοῖς δικαιώ ματα καὶ τὰ πατριαρχικά υπομνήματα τῶν πρὸ ἡμῶν ἁγιωτάτων πατριαρχών. Οὐδεὶς· οὖν τῶν ἀπών των εἴτε ἐκκλησιαστικός, ἢ δημοσιακός, η συγκλε τικός, ἢ ἰδιωτικόν πρόσωπον τολμήσει πώποτε δίκαιόν τι ἀνακαλέσασθαι ἐκ αὐτοῖς. Αλλ' οὐδὲ αὐτὸς ὁ κατά καιρούς Δημητριάδος ἐπίσκοπος λόγον ἔξει ἡ δικαιο λογίαν τινὰ εἰς τὴν ῥηθεῖσαν μονὴν ἡ εἰς τὸν ἅγιον Ονούφριον. Ἰδικωτέρω καὶ γὰρ λόγῳ ἀποπέμπεται ἡ μετριότης ἡμῶν τοῦτον, ὡς αὐτόν ποτε τῶν ὀχλή σεων αἴτιον τῇ μονῇ. Ταῦτα οὕτω διορίζεται ἡ με τριότης ἡμῶν· και απαράβατα διατηρεῖσθαι βου λομένη εἰς δινέχειν, ἀφορισμόν ἐπισείεί τὸν ἀπὸ τῆς ζωαρχικῆς Τριάδος κατὰ τῶν ἀθετησόντων τι τῶν διωρισμένων. Αλλ' ὅτι μὲν ἁλίσκονται τῷ ἀφθ

PRIVILEGIUM PRO MONASTERIO MACRINITISSO. ο οἱ ἀθετῆσαί τι τῶν ἐντεταλμένων πειραθη οι, ἴστωσαν τοῦτο αὐτοί· ἡ δὲ μετριότης ἡμῶν ερὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἐν τῇ μονῇ τῆς Μακρινι 15 προεστῶτος ταῦτα διατυποῖ. Οπόταν ἡγού τῶν χρεῶν λειτουργήσας πρὸς Κύριον έκδη , γινέσθω ἐκλογὴ προεστῶτος ὑπὸ πάντων τῶν νῶν μετ᾿ εἰδήσεως καὶ τοῦ θεοφιλοῦς ἀνδρὸς υ τοῦ εὐγενεστάτου Κομνηνού κυροῦ Νικολάου ασηνοῦ, τοῦ πλεῖστον ὅσον πνευματικόν κείνου ἔρωτα πρὸς τὴν μονὴν ταύτην καὶ τὰ αὐτῆ έροντα. Οὕτω γὰρ βούλεται ή μετριότης ἡμῶν, αὶ μετ᾿ αὐτοῦ γίνηται ἡ τοῦ ἡγουμένου ἐκλογή. ὑτὸν γὰρ καὶ εἰς τοὺς ἀδελφοὺς ἅπαντας τοὺς μονῇ ἀνατίθησι τὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἡγουμέ μετριότης ἡμῶν. Καὶ χωρὶς εἰδήσεως καὶ ἀρε ς καὶ τούτου οὐ θέλομεν γίνεσθαι τὴν ἐκλογήν· ἱ μοναχοὶ πάντες καὶ ὁ Κομνηνός οὗτος ποιεὶν τὴν ἐκλογήν. Ον δ᾽ ἂν κοινῶς ἀρεσθέντες ῶνται, εἰ μὲν τύχη ἐν τοῖς ἐκεῖσε διάγων ὁ πατριαρχικών δικαίων ἔξαρχος, σφραγιζέτω προεστῶτα κατὰ τὸ ἀνέκαθεν ἐκκλησιαστικὸν εἰ δ᾽ οὐ τύχη τότε εἶναι τὸν πατριαρχικὸν τον ἐν τοῖς μέρεσιν, ὁ ἐκλεγεὶς εἰς προστασίαν τῶν μοναχῶν πάντων καὶ τοῦ Κομνηνοῦ τού ὡς διατετύπωται, ἐπικρατείτω αὐτὸς οὕτω · τὰ τῆς μονῆς καὶ τὴν πονὴν, καὶ διεξαγέτω · ὡς προεστώς μέχρι καιροῦ τῆς ἐκδημίας του αρχικοῦ ἐξάρχου, οὕτως ὡς ἔμελλε διεξάγειν · καὶ σφραγισθεί. Αλλ' ὅτε ἐκδημήσει ὁ ἔξαρσφραγιζέσθω παρὰ του ἐξάρχου. Απλώς π' οὐδενὸς ἑτέρου σφραγισθήσεται ὁ τῆς Μaίσσης, ἡγούμενος, εἰ μὴ παρὰ τῆς ἡμῶν μετ οτος, ἡ μὴν τοῦ ἐξάρχου αὐτῆς. 'Ανηνέχθη δε τρὶ τοῦ καταταχθῆναι εἰς παραλαύριον τῆς νιτίσσης, τὴν κατὰ τὴν ἐνορίαν τῆς ἁγιωτά τισκοπῆς Βελεστίνου διακειμένην μονὴν τῆς νου Θεοτόκου τὴν ἐπὶ σταυροπηγίῳ μὲν ταύ ῆς ἐπισκοπῆς Βελεστίνου, δεδομημένην, του Ιλαρίωνος δὲ λεγομένην. Ἐπεὶ τοίνυν τοῖς κι αὐτὴν θελητόν ἐστι μετόχιον ὑποθεῖναι αὐτὴν ὴν μονὴν τῆς Μακρινιτίσσης, διορίζεται καὶ ἡ μετριότης ἡμῶν οὕτω γενέσθαι, καὶ καταἦναι ταύτην τὴν μονὴν τοῦ κυροῦ Ἰλαρίωνος γιου της Μακρινιτίσσης. Κανονικὸν γὰρ καὶ καὶ δίκαιον. Πλὴν ὁ ἐπίσκοπος οὐ ἐπὶ σταυρο. μ ή μονή, εχέτω ἐν αὐτῇ τὴν ἀναφορὰν αὐτοῦ τὸ ὀφειλόμενον αὐτῷ κανονικόν. Ἐφ᾽ ἅπασιν τούτοις ἐγεγόνει τη διειλημμένη μονῆ τῆς Μα τίσσης καὶ πᾶσι τοῖς αὐτῇ διαφέρουσι τὸ παρὸν qui præceptorum aliquid abrogare auserint, ma neant in eo statu. Moderatio autem mea circa ordinem atque electionem præfecti monasterii Macrinitissi hæc præscribit. Cum præfectus debitum Deo reddens mortuus fuerit, fiat præfecti electio ab omnibus fratribus, sciente religioso viro hoc nobilissimo Comneno domno Nicolao Maliasino, qui plurimo atque spirituali amore monasterium et quæ ad ipsum spectant, amplectitur. Ita enim præcipit moderatio mea, ut ipso participe fiat præfecti electio. In ipsum enim et fratres omnes monasterii transfert jus eligendi præfecti moderatio mea, et absque illius scientia et placito nolumus fieri electionem. Sed monachi omnes et Comnenus hic electionem facere debent. Cum autem quis communi consensu electus fuerit, si quidem contingat ibi diversari patriarchalium jurium. exarchum, cruce insigniatur ab eo præfectum secundum antiquam ecclesiasticam consuetudinem. Si autem fortassis absit ab iis partibus patriarchicus exarchus, monachorum omnium et Comneni consensu electus antistes, sicut præfinitum est, obtineat ipse omnia, quæ ad monasterium spectant una cum monasterio ipso, et administret omnia tanquam præfectus usque ad reditum patriarchalis exarchi, eo prorsus modo, quo deinceps administraturus est, cum cruce insignitus fuerit. Cum vero redierit exarchus, tum ab eo cruce insigniatur: a nullo enim' alio Macrinitissi præfectus crucem recipere potest, præterquam a moderatione mea, vel illius exarcho. Propositum est autem, ut in hospitium Macrinitissi redigatur monasterium sanctissimæ Deiparæ situm prope territorium sanctissimi episcopatus Belestini, sub ditione quidem hujus Belestini episcopi ædificatum, dictumque domni Hiliarionis. Quoniam igitur illius posessores in hospitium Macrinitissi redigere ipsum intendunt, hoc etiam exsecutioni mandari decernit moderatio mea, et redigi hoc monasterium domni Hilarionis in hospitium Macrinitissi: hoc enim leditione monasterium est, accipiat ab ipso sensionem debitumque tributum. Propterea igitur dicto monasterio Macrinitisso et omnibus ad ipsum spectantibus præsens hypomnema moderationis meæ impertior ad perpetuam firmitatem.Mense Octobri decimæ quintæ indictionis, anni 6765 (Christi 1957), quod quidem hypomnema propria manu subscribentes subsignavimus, et consuetam bullam inferius suspendimus. νημα τῆς ἡμῶν μετριότητος εἰς διηνεκή ασφάλειαν. Κατά μήνα Οκτώβριον τῆς πέντε καὶ δέκατης νήσεως τοῦ ἐξακισχιλιοστοῦ ἑπτακοσιοστοῦ ἑξηκοστοῦ πέμπτου έτους. Εν ᾧ καὶ τῇ αὐτος · ὑπογραφῆ υποσημηναμένη ή μετριότης ἡμῶν, καὶ τὴν συνήθη βούλλαν κάτωθεν ἀπηώρησεν. Στίχοι ὡς ἐκ προσώπου τοῦ κτήτορος. ιοὶ μοναὶ τρεῖς ἅμα συντεταγμέναι ὶ ταῖς μεγίσταις κλήσεσι κεκλημέναι, μὲν γὰρ ἐστιν ἐκ χριστοῦ τοῦ Λατόμου, δ᾽ ἐκ πανάγνου καὶ καθαρᾶς Παρθένου, ίτη δ' ἐφεξῆς αὖθις ώνομασμένη Versus tanquam ex persona conditoris. Tria mihi monasteria simul constructa, Atque præclaris nominibus nuncupata. Unum quidem est Christi Latomi. Alterum castissimæ puræque Virginis, Tertium autem rursus insignitum

TESTAMENTUM. Β΄. Διά τοι τοῦτο κἀγὼ ὁ παρὰ τοῦ πρώτου ποιμένος κρίμασιν ἰδίας εὐσπλαγχνίας ἐγχειρισθείς τοὺς ἐκκλησιαστικούς οίακας τοῦ πατριαρχικού θρόνου, ἵνα τὸ τῆς κληροτομίας αὐτοῦ σχοίνισμα ὅπερ ὁ Ποιμὴν ὁ καλὸς τῷ ἰδίῳ αἵματι ἐξηγόρασεν, εἰσάγω πρὸς νομάς των αὐτοῦ ἐντολῶν ὡς ἐνεστηκυίας ἤδη τῆς ἐξοδίου μου, τὴν τελευταίαν μου βούλησιν παρ ραδηλῶ τοῖς πᾶσιν, ἵνα γνῶσι τὰ κατ᾽ ἐμέ ὅτι οὐδόλως συνήργησα ἢ ἐνέδωκα μικρόν τι εἰς τὰς προγεγονυίας ἐπιορκίας καὶ παραναμίας. Μαρτύρομαι Θεόν, μαρτύρομαι τοὺς ἐκλεκτούς καὶ ἁγίους ἀγγέλους. II. Idcirco ego qui a primo pastore, judiciis misericordiæ ejus, in manus accepi patriarchicæ se- . dis ecclesiastica gubernacula, ut hereditatis ipsius funiculum, quem bonus Pastor redemit proprio sanguine, inducerem in pascua mandatorum illius, jam instante die exitus mei, supremam ineam voluntatem cunctis patefacio, ut cognoscantres meas; quod nullatenus cooperatus fuerim, aut vel mini- - mum consenserim perjuriis ac sceleribus quæ præcesserunt. Deum testor, testor electos et sanclos angelos. III. Igitur confiteor, ο Dei ovile, exque ipsius concessione meum, ita me credere, sicut mundi servatores ac divini discipuli Domini mei tradiderunt, sicut sancti Patres et orbis magistri docuerunt, sicut confirmarunt sanctæ et mecumenicæ synodi septem, Quos illi abjecerunt et anathematizarunt, etiam abjicio ac anathematizo; quos vero receperunt, recipio atque veneror. Post hæc, audite me. Non enim ista loquor, gloriabundus, sed vera prædicans. Quandiu consedi in patriarchali throno, non dedi somnum oculis meis, nec palpebris meis dormitatiomem ³: recedat invidia redarguens improbitatem et injustitiam: nequaquam ċessi, non neglexi gregem meum non cassavi nocte ac die pro illo decertare. ἐπαυσάμην νυκτὸς καὶ ἡμέρας υπεραγονιζόμενος τούτου. Γ΄. Ομολογὼ οὖν, ποίμνιον τοῦ Θεοῦ καὶ κατὰ παραχώρησιν τούτου ἐμὸν, πιστεύειν με οὕτω, και θὼς οἱ κοσμοσώτερες καὶ θεῖοι μαθηταὶ τοῦ Κυρίου μου παρέδωκαν, καθὼς οἱ ἅγιοι Πατέρες καὶ διδά σκαλοί τε τῆς οἰκουμένης ἐδογμάτισαν, καὶ καθὼς αἱ ἅγιαι καὶ οἰκουμενικαὶ σύνοδοι ἑπτὰ ἐβεβαίωσαν. Καὶ οὓς μὲν οὗτοι ἀπεκήρυξαν καὶ ἀνεθεμάτισαν, καὶ ἀποκηρύττω καὶ ἀναθεματίζω· οὓς δὲ πάλιν ἐδέξαντο, καὶ δέχομαι καὶ προσκυνῶ. Μετὰ δέ γε ταῦτα ἀκούσατε μου. Οὐ γὰρ ὡς καυχώμενος ταῦτα φθέγγομαι, ἀλλ' ὡς ἀληθεύων ὅτι ἐπικαθίσας τοῦ πατριαχικού θρόνου, οὐκ ἐνέδωκα ὕπνον τοῖς ἐμοῖς ὀφθαλμοῖς, οὐδὲ τοῖς βλεφάροις μου νυσταγμόν· οι χέσθω φθόνος ἐλέγχων τὴν ἀνομίαν καὶ ἀδικίαν· οὐκ ἐνέδωκα ὅλως, σὺ κατημέλησα τοῦ ἰδίου ποιμνίου, οὐκ Δ΄. Ἴσασιν οἱ μεμνημένοι ὅσους ἀγῶνας ἡγων νισάμην ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ ἐν βασιλεῦσιν ἀοιδίμου καὶ εὐσεβεστάτου κυροῦ Θεοδώρου τοῦ Λάσκαρι. Οὐχ ὑπὲρ εὐσεβείας δὲ ἦν ὁ ἀγῶν, ὡς ἀσεβῶν κατὰ τί ὁ εὐσεβέστατος, ἀλλ' ὑπέρ χηρῶν, ὑπὲρ ὀρφανῶν, " ὑπέρ ἀδικουμένων. Επεί δ' ἐκεῖνος ἐλειτούργησε τὸ χρεὼν ἐν μετανοίᾳ υπερβαλούσῃ καὶ ἐξομολογήσει θερμῇ, καὶ τὸν αὐτοῦ παῖδα κληρονόμον τις βασιλείας καὶ αὐτοῦ διάδοχου κατέλιπε, καὶ ἅπαντες τούτῳ ὤμοσαν, ὡς καὶ προγενέστερον τούτῳ ὁμόσαντες, καὶ ἀρχιερεῖς καὶ σύγκλητος καὶ πας στρατός καὶ ἅπας δῆμος. Περιέχουσαν δὲ κεφαλὴν λείποντος μου τὸν Παλαιολόγον πεποίηκασιν οἵ τε ἀρχιερεῖς καὶ ἡ σύγκλητος διὰ τὸ τοῦ βασιλέως άνηθον· καὶ κεφαλὴν αὐτὴν εὗρον, ἐκ τῆς Νικαίας πρὸς τὴν βασίλειαν ἐλθών. Καὶ ὅρκοις φρικωδεστάτοις αὐτὸς ἑαυτὸν κατασφάλισε, καὶ τόμοι σὺν τοῖς ὅρκοις ἐγένοντο. Οὐ πολὺ δὲ τὸ ἐν μέσῳ καὶ δεσπότην αὐτὸν οἱ καὶ κεφαλὴν ποιησάμενοι ἀποκατέσησαν. Καὶ πάλιν τομοι, καὶ πάλιν ὅρκοι, καὶ τῶν προτέρων φρικων δέστεροι. Μετὰ δὲ γε ταύτην καὶ τὴν τῶν κοκκί νων ἄνδυσιν ἐνέδυσαν, βίαν καὶ τῶν προτέρων βιαιο τέραν πρὸς μέ ἐνδειξάμενοι. Ε΄. Μαρτύρομαι πάντες τοὺς εἰδοτας τὴν ὑπεράπειρον ἐκείνην βίαν, καὶ τὴν τῶν φρικτών συνθηκῶν καὶ ὅρκων ἀσφάλεια, Εἰ δὲ γε οὗτοι ἀναισθη- • Psal. CXXXI, 4. Οἱ μεμνημένοι. Gregorius Nyssenus homil. 2 in Ecclesiastem,p. 389 C, Ὁ ἐν παντί καὶ ἐν πᾶσι μεμνημένος Παύλος. Rescribe cum codice Regio 1797, μεμνημένος. Penico etiam in Paraphrasi PaIV. Sciunt rerum periti, quot agones decertaverim sub imperio celebris inter imperatores piissimique domini Theodori Lascaris. Non pietatis causa erat certamen, quasi püssimus in aliquo a pietate descisceret; sed pro viduis, orphanis, injuriam passis. Postqnam vero ille debitum naturæ reddidit cum summa pœnitentia et confessione fervida, filiumque suum hæredem imperii suumque successorem dereliquit, cuncti huic dixerunt sacramentum, sicut antea illi juraverant: nempe pontifices, senatus, omnis exercitus, universus populus. Caput autem supra costeros, absente me, constituerunt Paleologum, cum pontifices tum senatus, ob imperatoris ætatem impuberem: eumque caput factum reperi, quando e Nicæa veni in regiam. Ille juramentis maxime horrendis munivit se ac fidem dedit, et tomi cum sacramentis scripti sunt, Non multo interjecto tempore, qui caput designarant, dominum eumdem creaverunt. Tunc iterum libelli, iterum juramenta eaque prioribus terrribiliora. Deinde vero etiam purpura induerunt, cum majorem quam antea vim mihi intulissent. V. Testor quotquot noverunt immensam illam vim, et horribilium pactorum sacramentorumque cautionem. Quod si illi sensum amiserunt, seu machymeræ cap. 9, De cœlesti hierarchia n. 2, µvovýται τὰ θεῖα. Μετὰ δε γε ταύτην Intelligo ήμέραν.

ARSENII CP. PATRIARCH. μην, πῶς οὗτος καὶ πάλιν τὴν τῶν όρκων βεβαίω gis voluntaria malitia veritati testimonium non τοῦσιν, ἢ μᾶλλον ἐθελοκακοῦντες τὴν ἀλήθειαν οὐ dicunt, testor, Isaiæ instars, coelum et terram, quo- μαρτυρούσι, μαρτύρομαι, κατὰ τὸν ἅγιον Ἡσαΐαν, modo restiterim, quomodo contenderim; quo pa-. οὐρανόν τε καὶ γῆν, πώς αντέστην, πῶς ἡγωνισά cto iterum ille juramentorum confirmationem ad me et ad pontifices fecerit. Nam ita juravit: «Si voluero noxii quidquam facere, sive perme, sive per alium, in dominum meum. heredem successoremque - imperii, sim segregatuš a vivifica et consubstantiali Trinitate, atque traditus diabolo.» Cum hoc jurejurando, etiam aliud factum est erga omnem populum, pontifices sacerdotes, optimates, milites, denique homines privatos, ut, quem e duobus imperatoribus videret populus in alterius insidias declinare, si insidiator quidem occidisset insidiis appetitum, ut cuncti congregarentur, atque illum etiam interficerent; proclamarent vero in imperatorem quem vellent e senatu: si vero inaniter caderent insidiæ, populus eum qui insidiator visus fuisset comprehenderet, ac morti traderet haberetque imperatorem illum cui insidiæ structæ essent: quod si non ita ageret populus, idsi quoque essent excommunicati atque anathematizati. VI. His ipse juramentis alligavit se omnemque plebem. Nec multo elapso tempore, jam ad coronæ impositionem compulit me. Qua ratione enumerare possim multiplieem quam sustinui tyrannidem? infinitas illas violentias, noctu, per diem, a pontificibus, optimatibus, sacerdotibus, monachis, hagioritis, solitariis, et ut semel dicam, ab omnibus fere in dignitate, sacerdotio, vita privata constitutis? Sed nec mulieres hujusmodi violentiæ c expertes remanserunt. Testimonium mihi dabunt omnes veritati innutriti, quənta ad Syrrhea, Lupadium, Prusam passus fuerim. Ubi autem non invenerunt me suæ voluntati obtemperantem; quadraginta pontifices, et amplius, sua mihi scripta tradiderunt, in propria capita habere se professi sacramentorum violationem, et coronarem Palæologum primum: quod erat nefas. Hoc enim fuit sacramentum atque sacramentorum maxime horrendum ac formidabile, ut haberet Calo- ✦ Isa. 1, 2. Αγιορετῶν vel 'Αγιορειτών. Hagioritæ, monachi incolentes ἅγιον vel ἱερὸν ὄρος, montem sanctum et sacrum, montem Atbos: άγιον όρος του Αθω. Victor papa tertius, lib. " Dialogorum non procul ab initio: Postmodum vero in Græcia in monte qui Hagionoros dicitur, aliquanto tempore mansit. Hinc τόμος Αγιορειτικός, in fine syuodi Palamitarum, Auctario in Combefisiano. (β) Σύντροφοι. Dictionem Latinam fecit Tertulliamus, Adversus Valentinianos.cap 8: Interim in tricenario fecunditas tota defirit: castrata est vis et potestas et libido genitalis onum. Quasi non et numerorum tanta adhuc coagula superessent. et nulla alia de pædagogio nomina. Quare enim non et quinquaginta et centum procreantur? quare et sterceiæ et syntrophinominantur? Quem locum frustra sollicitant viri docti, in voce sterccia, quæ per deridiculum facta est, ad designandos puerulos stercore inquinare se solitos, apteque cum syntrophis seu coalumnis conjungitur. Rigaltii vero stercolæ nutrices, quid ad Æonum prolem augendam faciunt? Quod si quid mutanɗum esset, libenter eos σιν πρὸς μὲ καὶ πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς ἐποίησεν. Ο τω γάρ ώμοσεν «Εἰ βουληθῶ τι κακωτικὸν ἐργά σασθαι, εἴτε δι' ἐμοῦ δι᾿ ἑτέρου, εἰς τὴν αὐθέντην μου καὶ κληρονόμον καὶ διάδοχον τῆς βασιλείας, ἵνα εἰμί ἀγωρισμένος ἀπὸ τῆς ζωαρχικῆς καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, παραδεδομένος του διαβόλῳ.» Συν το τῷ τῷ ὅρκῳ καὶ ἕτερος γέγονεν ὅρκος πρὸς ἀπαντα τὸν λαόν, ἀρχιερεῖς, ἱερεῖς, μεγιστάνας, στρατευομένους καὶ ἰδιώτας· ὅντινα ἀπὸ τῶν δύο βασιλέων ἴδοι ὁ λαὸς ἐκκλίναντα εἰς ἐπιβουλήν τοῦ ἑτέρου, εἰ μέν φονεύσει τὴν ἐπιβουλευθέντα ἡ ἐπίβουλος, ἵνα σωρεύωνται άπαντες, καὶ φονεύωσι καὶ τοῦτον ἀναγορεύωσι δὲ ἐκ τῆς συγκλήτου βασιλέα ον και θέλουσιν· εἰ δε ματαία φανῇ ἡ ἐπιβουλή, ἵνα κρατή ὁ λαὸς τὸν φανέντα ἐπίβουλον, καὶ φονεύῃ τοῦτον, καὶ ἔχῃ καὶ τὴν ἐπιβουλευθέντα βασιλέα· εἰ δὲ οὐ ποιήσει οὕτως ὁ λαὸς, ἵνα ὦσι καὶ αὐτοί ἀφωρισμέ νοι καὶ ἀνατεθεματισμένοι. τ'· Τούτοις τοῖς ὅρκοις συνδεσμήσας αὐτὸς ἑαυτόν, καὶ πάντα τὸν λαόν. Καὶ καιρὸς οὐ πολὺς παρελθών, καὶ πρὸς τὴν στέψιν ἤδη κατέπειγέ με. Πῶς ἂν ἀπα ριθμήσωμαι τάς τυραννίδας ἂς ὑπέστην; πῶς τὰς ὑπεραπείρους βίας ἐκείνας, τὰς ἐν νυκτί, τὰς ἐν ἡμέρᾳ; πῶς τὰς τῶν ἀρχιερέων, τὰς τῶν μεγιστα νων, τὰς τῶν ἱερέων, τὰς τῶν μοναχῶν, τὰς τῶν Αγιοριτών τὰς τῶν ἡσυχαστῶν, καὶ ἀπαξαπλῶς εἰπεῖν, σχεδόν παντων τῶν ἐν τέλει καὶ τῶν ἐν ἱερωσύνῃ καὶ ἰδιωτεία; ᾿Αλλ' ουδε γυναῖκες ἀμοι· ροι τῆς τοιαύτης βίας εναπελείφθησαν. Μαρτυρές σουσί μοι οἱ τῆς ἀληθείας πάντες σύντρσφοι ὅσα κατὰ τὰ Σύῤῥεα καὶ τὸ Λουπάδες και τὴν Προῦσαν ὑπέστην. Ὡς δέ οὐχ εὑρισκον με τοῖς τούτων θελήματι πειθόμενον, τέσσαράκοντα άρχι ρεῖς καὶ πρός, τὰς ἑαυτῶν μοι γραφὰς ενεχείρισαν, ἔχειν φάσκοντες εἰς τὰς ἑαυτῶν κεφαλάς τὴν τῶν άρκων παρατροπὴν, καὶ στέψαι τον Παλαιολόγου πρῶτον· ὅπερ ἦν ἀπώματον Οὗτος γὰρ ἦν ὁ ὅρο sequerer codices qui habent, sterceæ, a stercus. id est stercoreus, stercoratus. Atque in eam sententiam nunc pedibus discedo. Τα Σύρρεα. ld est, si interpreteris, Confluen tia: quo ex'aquarum confluxu inulta loca Latinum nomen gerunt. Το Λουπάδην Forte το Λουπάλιν, pro λου πάδιον. Urbs nota, que Λοπάδιον, Lopadium, Leopadium, Lupadium, Lupardum, Lupar, Lupadi, et Ulubat dicta reperitur. ᾿Απώματος. Quid sit απώματος, quid ανώμο τος et ενώματος. etiam tirones sciunt. Sed pauci forte extricabunt se ex istis Philonis libro Dê somniis, p. 1149: Οὕτως ή δυστυχής (ψυχή) εξηνεμώθη, ὡς καὶ ἐνόματον γενέσθαι περί του βεβαίως καὶ πα γίως ταὺς ἐστάναι αψευδώς υπέλαβεν. Equidem ergo sic existimo.a viro incomparabili scriptum fuisse, ἐνώματον, εἰ α χευδώς, ad hunc sensum; Sic infelir anima eventilata est, ut etiam jurejurando obstrinærrit se,quod firmiteret solide illa consistant, quæ falso existimavit.

TESTAMENTUM. laudatione, processu, et in omni alio honore, Palæologus vero secundum locum; utque ipsi pontifices foverent, tuerentur, conservarent, custodirent hæredem imperii, nec non post mortem Palæologi traderent ei ipsum quoque illius imperium. κος καὶ όρκων ὁ φρικωδέστατος και φοβερώτατος· Joannes in omnibus primatum, in coronatione, ἔχειν τὸν Καλοϊωάννην τον βασιλέα εἰς πάντα τὰ πρωτεῖα, καὶ εἰς τὴν στέψιν, καὶ εἰς τὴν εὐφήμην καὶ εἰς τὴν προπομπὴν, καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην τιμήν· τὸν δὲ Παλαιολόγον τὰ δευτερεία· καὶ ἔχειν αὐτοὺς τοὺς ἀρχιερεῖς ἐνοχεῖν καὶ συντηρεῖν καὶ φυλάσσειν τὸν κληρονόμον τῆς βασιλείας, καὶ μετά θάνατον τοῦ Παλαιολόγου ἐγχειρίζειν τούτῳ καὶ τὴν αὐτοῦ βασιλείαν. Ζ΄. ὡς δὲ τῆς βασιλείας ἐπέβη, καὶ πλείονας ἀνομαίας τῶν προτέρων εἶδον τοῦτον ἐργαζόμενον, καὶ ὅτι ἐργάσασθαι ἐκ τῶν φαινομένων πραγμάτων όπως πτεύετο, ἀγανακτήσας υπεχώρησα. Καὶ τὸν ἀπὸ Εφέσου ἐκεῖνον εἰς τὸν πατριαρχικόν ἀνῆξε θρόνου Ὡς δὲ ἡ τοῦ θανάτου δρεπάνη τοῦτον ἐξεθέρισε, καὶ πρὸς τὸ ἐκεῖθεν κριτήριον παρέπεμψεν ἀπολογησάμενον περὶ τῶν πρακτέων, πάλιν ἐμὲ ἀνεκαλέσατο. Ως δὲ τοῦ οἰκείου ἐπέβην θρόνου, ποία γραφική ἐξήγησις παραστήσει τὰς ἐξ αὐτοῦ μοι συμπεσούσας βιας; Θέλων γὰρ ἵνα τὸν Καλοϊωάννην βασιλέα ιδιω τίσῃ, καὶ μήτε εὐφήμην ἔχειν, μήτε μνημόσυνον, μήτε βασιλείας τι σημεῖον, τοὺς κακούς ποιμένας και τοὺς τῆς Ἐκκλησίας ἐχθροὺς μᾶλλον ἢ προστάτας συνεργούς εἰς τοῦτο ἐχρήσατο· ἤλπιζε δε καμί ἐντὸς τῶν οἰκείων αὐτοῦ ἀρκύων ἄξαι, διὰ τὸ προστ ταλαιπωρῆσαί με τῇ ἐξορία. Ως δὲ ἡ τοῦ Θεοῦ εὐσπλαγχνία τῶν αὐτοῦ παγίδων ἐῤῥύσατό με, καὶ οὐδὲ κἂν τὸν τόμον ὃν κακοὶ καὶ πικροὶ ποιμένες ἐποίησαν ἀκοῦσαι ἠθέλησα, πόσας κακώσοις ἐμὲ ἐκάκωσε, καὶ πόσας με θλίψεις ἔθλιψεν, οἶδε ταῦτα ὁ πανδερκέστατος ὀφθαλμός. Ποτὲ μὲν ἔλεγέ μοι, Οὐκ ἀπέλθῃς εἰς τὴν Νίκαιαν, ἐπεὶ Κωνσταντινουπόλεως ἐχειροτονήθης - ποτέ δὲ ἄλλα τῆς αὐτοῦ διπλόης άξια. Η΄. Ως δε ή Κωνσταντινούπολις ἐκρατήθη, καὶ πρὸς αὐτὴν ἀπηρχόμεθα, πῶς ὑμῖν παραστήσω τὰς κατὰ τὸ Σκουτάριν ἐξ αὐτοῦ ἐπελθούσας μοι θλίψεις; πῶς τὰς βίας; βιάζων με όνομάσαι πατριάρχην τὸν ἀπὸ Ἐφέσου ἐκεῖνον, καὶ τοὺς παρ' αὐτοῦ χειροτονηέντας ἀρχειρεῖς καὶ ἱερεῖς καὶ διακόνους δέξασθαι· εἰ δὲ μή γε, κωλυτέα μοι ἦν ἡ Κωνσταντι νουπόλεως εἴσοδος. Ως δὲ πειθήνιον οὐχ ἑώρα με οὐδεὶς γὰρ τῶν παρ' ἐκείνου χειροτονηθέντων συν ελειτούργησε μοι, ἀλλ᾽ ἀποτροπαίους καὶ βδελυκτούς, ὡς καὶ θέμις, τούτους εἶχον· ἀγανακτήσας παρεχώρησε μοι τὴν εἴσοδον. Πάλιν δὲ σκαιωρίαι καὶ πάλιν ἄπειροι κακώσεις κατ' ἐμοῦ ἐν τῇ Κων σταντινουπόλει παρ' αὐτοῦ ἐγένοντο. Θ΄. Ως γὰρ τὸν αὐτοῦ αὐθέντην βασιλέα ἠθέλησε φονεῦσαι, ὡς μή τι κώλυμα φανείη ἐξ ἐμοῦ, αἱ σκαιωρίαι κατ' ἐμοῦ συνεπλάκησαν. Ως δε μάταια Ευφήμην. Est εὐφήμη, εὐφημισμός, εὐφη μία τῶν ὀνομάτων, εὐφημία, et φήμη, Latine laudatio, et laudes, fausta acclamatio imperatoribus fieri solita. Unde εὐφημεῖν, ἐπευφημεῖν, ἐπευφημίζειν, laudare, laudibus diffamare, bene ac feliciter precari, faustis acclamationibus prosequi, acclamare in laudes imperatoris, familare. Item εὐφημεῖσθαι. ευφημηθῆναι, acclamationibus salutari. Dicitur etiam τὸ πολυχρόνιον, τὰ πολυχρόνια, ή πολυχρόνηο VII. Postquam autem assumpsit imperium, animadvertique illum plura inique quam antea operari, et verisimile ex rebus ipsis fieri adhuc operaturum, præ indignatione recessi. Tunc Ephesinum illum ad patriarchalem evexit thronum. Quem cum mortis falx demessuisset, atque ad tribunal alterius vitæ transmisisset, rationem de operibus redditurum, iterum revocavit me. Ubi vero proprium thronum conscendi, quænam scripta narratio exhibebit in quas per eum incurrerim difficultates? Volens enim imperatorem CaloJoannem ad privatum statum redigere, et privare laudatione, monumento, omnique imperii nota; malis pastoribus et Ecclesiæ hostibus magis quam præsulibus et patronis in hoc adjutoribus usus est sperabat autem etiam me intra suos casses inducere, quod in exsilio multas ærumnas pertulissem. Cum vero Dei misericordia me a laqueis ejus liberavit, et neque vel tomum quem pravi sævique pastores confecerant audire volui, quot malis me vexaverit, quantis calamitatibus afflixerit, novit qui omnia contuetur oculus. Aliquando quidem aiebat mihi: Non abeas Nicæam qui Constantinopoleos ordinatus es; aliquando vero alia, digna ipsius versutia. VII. Ceterum recuperata Constantinopoli, nobisque eo profectis, quomodo vobis repræsentabo angustias quæ mihi ex eo ad Scutarium supervenerunt? quomodo vim? Urgebat ut Ephesinum illum nominarem patriarcham, atque susciperem ordinatos ab eo pontifices, sacerdotes, diaconos; sin minus, prohibendus mihi erat ingressus Constantinopolis. Videns autem me nequaquam morigerum; nullus enim eorum qui ab illo ordinati fuerant, mihi comministravit, sed pro aversandis abominandisque, prout par erat, illos babui; indignatus concessit mihi ingressum, At Constantinopoli iterum doli, iterum innumeræ vexationes adversus me per eum processerunt. IX. Quando enim dominum suum ac imperatorem voluit interficere, ne quod impedimentum ex me oriretur, fraudes adversus me concinnatæ σις, πολυχρονᾶσθαι, εἰ πολυχρονεῖσθαι, πολυχρονι ξειν, βοᾶν τὸ πολυχρόνιον. Quia Multos annos, Ad multos annos. εἰς πολλὰ ἔτη, πολλὰ τὴ ἔτη, inter laudes et acclamationes cæteras vociferari præcipue mos erat. Atque hæc pervulgata. Το Σκουτάριν. Scutarium. Vide præ cæteris infinitæ lectionis et doctrinæ virum Carolum Fresnium Ad Villharduinum p, 286. Dorotheus Monembasiensis in Synopsi historica, Σκούταρι.

ARSENII CP. PATRIARCHA TESTAMENTUM. sunt Sed tunc omnia in vanum reciderunt. Post- πάντα τῷ τότε ἀπεφάνθησαν, καὶ μετὰ ταῦτα τοὺς ea oculos domini ac imperatoris sui cum effodisset, resque mihi nota facta esset, excommunicationi eum subjeci. Optaveram autem ut pœnitentiam ageret, multumque onus tributorum, vectigalium e commercio, aliarum iniquitatum, propter hujusmodi peccatum minueret, sicque venia donaretur. Verum quia pœnitentiam non ostendit, nec aliquam malorum minutionem, quinimo additamentum, ei non ignovi; sed post trien nium coram patriarchis, metropolitis, senatu et omni clero, illum ex ecclesia ejeci, tanquam indignum qui in eam ingrederetur, Ex eo tempore commenta adversus me, quæ commentus est sine accusatoribus, sine testibus, ex nudo duntaxat sermone. Hoc est, decrevi communione impertiri sultani pueros. Ecclesia me expulit: idque cum sacratissimus Pisidiæ metropolita scripto confessus fuisset, quod ipse illos baptizasset et communione donasset; ego vero per scriptum professus essem, me nullatenus id scire. X. Porro post exsilium, mille mihirursus intulit calumnias et aerumnas. Interdum quidem, quasi insidiatores excitassem qui eum occiderent. Quocirca mocha synodus excommunicationis censuram in me emisit; ac ego ipsum me segregationi subdidi, si de quoquam ejusmodi essem conscius; sin minus, calumnis auctores insidiarumque, iisque credulos excommunicavi et anathematizavi. Alio vero tempore Barangos Narmaram, locum exsilii mei, misit, custodituros me; tum innume- c rabilia mihi incommoda conciliavit. Omitto quæ ad Tricocciam pertinent, quem ad modum mihi eorum insultus imposuerit. Nam si quæcunque in me peregit, et adversus Ecclesiam Dei molitus est, referre contendero, enarrantem deficiet tempus. De multis vero pauca representavi, propter sermonis satietatem et nimietatem. quæ nimirum inimica est auribus. Dicebam tamen, Ab hoc tempore satiatus amentia et tyrannide erga me servosque Dei, desinet, aget penitentiam, ut venia donari possit. XI. Sed quoniam Ecclesiam Dei vertit in spe - luncam latronum, et lupanar; item quem prius excommunicaveram, in sede mea collocavit, necnon adillam impletatem omnimodamque perfidiam qua Latini tenentur conatus est adducere Ecclesiam Dei, quæ immenso sanguine ante et post Christum ac per Christum magnam hostiam fuso collecta fuit: demum ingentem persecutionem contra eamdem Ecclesiam excitavit, post tot annos a persecutionibus: eapropter excommunicationem protendo, cui ipse subjecit se propria voluntate, proΒαράγγους. Erant Barangi seu Varangi et Varingi, imperatorum Græcorum stipatores et satellites. De iis post Meursium, Fabrotum aliosque, docte ac dilligenter, ut omnia, idem Fresnius noster, historia Byzantinæ illustrator præcipuus. Τὰ τῆς Τρικοκκίας. Εxpono de Tricoccia arce circa Nicæam, et Tricocciotis, Nicænosque ὀφθαλμοὺς τοῦ αὐθέντου καὶ βασιλέως αὐτοῦ ἐξώρυ ξε, και γνωστόν μοι τοῦτο ἐγένετο, τῷ ἀφορισμῷ αὐτὸν καθυπέβαλον. Εθελον δὲ ἵνα μετάνοιαν ενδεί ξηται, καὶ τὴν πολλὴν βαρύτητα τῶν φόρων καὶ κουμερκίων καὶ ἑτέρων ἀδικιῶν διὰ τὴν τοιαύτην ἁμαρτίαν ἐκκόψηται, καὶ οὕτω συγχωρηθείη. Ως δι μετάνοιαν οὐκ ἐδείκνυεν, οὐδέ τινα ἐκκοπὴν τῶν και κῶν, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον προσθήκην, οὐ συνεχώρησα αὐτῷ· ἀλλὰ μετὰ τριετίαν ἐνώπιον τῶν πατριαρχῶν καὶ τῶν μητροπολιτῶν καὶ τῆς συγκλήτου καὶ τοῦ αὐτοῦ κλήρου, ἐκ τῆς ἐκκλησίας τοῦτον ἐξέβαλον ὡς ἀπάξιον τῆς πρὸς αὐτὴν εἰσόδου. Ἔκτοτε αἱ σκαιω ρίαι κατ' ἐμοῦ, ἃς δὴ καὶ ἐσκαιώρησεν ἄνευ κατηγόρων καὶ μαρτύρων, ἀπὸ ψιλον μόνον λόγου. Του τέστιν ώρισα κοινωνῆσαι τοὺς τοῦ σουλτάνου παῖδας· τῆς ᾿Εκκλησίας με ἐξώθησε· καὶ ταῦτα τοῦ πανιερω τάτου μητροπολίτου Πισσιδίας εγγράφως ομολογή σαντος ὡς ἐκεῖνος καὶ ἐβάπτισε τούτους καὶ ἐκοινώνησε· καμοῦ τε ἐγγράφως ομολογήσαντος μὴ εἰδέναι με τὸ σύνολον τοῦτο. Ι΄. Μετὰ δὲ τὴν ἐξορία, μυρίας καὶ πάλιν σκαιω ρίας καὶ θλίψεις μοι ἐπήνεγκε. ποτὲ μὲν, ὡς ἐπισ βούλους διεγείραντι τοῦ αὐτὸν φονεῦσαι· ὅθεν καὶ ἡ μοιχοσύνοδος ἀφορισμόν μοι ἐξαπέστειλε· καγώ ὑπέβαλον ἐμαυτὸν εἰς ἀφορισμόν εἰ τοιοῦτόν τι σύνοιδα· εἰ δὲ μή, τοὺς σκαιωρήσαντας καὶ ἐπιβουλευσαμένους καὶ πιστεύσαντας καὶ ἀφώρισα καὶ ἀνεθεμάτισα· ἄλλοτε δε Βαράγγους εἰς τὸν Ναρ μαραν ὃν ἐξωρίσθην, ἀπέστειλε φυλάττοντάς με, καὶ μυρίας θλίψεις μοι προὐξένησεν. Εὼ γὰρ τὰ τῆς Τρικοκκίας πῶς εἰς ἐμὲ καὶ τήν ἐκείνων επα νάστασιν ἐπιτέθεικεν. Εἰ γὰρ πάντα ὅσα μοι πιν ποίηκε, καὶ ὅσα κατὰ τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας ἐμηχανήσατο, ἀγωνίσωμαι ἀφηγήσασθαι, ἐπιλείψει με διηγούμενον ὁ χρόνος. Ἐκ τῶν πολλῶν δὲ ὀλίγα παρεδήλωσα διὰ τὸν τοῦ λόγου κόρον· ἐπειδὴ κόρος λόγου πολέμιος ἀκοαῖς. Ἔλεγον δέ, ἀπό γε τοῦ νῦν κορεσθεὶς τῆς ἀπονοίας καὶ τυραννίδος τῆς πρὸς ἐμε καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ δούλων, καὶ παύσεται καὶ μετανοήσει, καὶ συγγνώμης ἀξιωθείη. ΙΑ΄. Ἐπεὶ δὲ τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν σπήλαιον απειργάσατο λῃστῶν, καὶ πορνεῖον· καὶ ὃν εἶχαν προαφωρισμένου, εἰς τὸν θρόνον μου ἐκάθισε ⋅ καὶ εἰς ταύτην τὴν ἀσέβειαν καὶ παντελῆ ἀπιστία, τὴν τῶν Λατίνων ἡγωνίσατο τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν ἄξαι, τήν συνειλεγμένην μυρίοις οἶμασι τοῖς πρὸ γε Χριστοῦ καὶ μετὰ Χριστὸν καὶ αὐτοῦ τοῦ μεγάλου θύματος· καὶ μέγαν διωγμόν κατ' αὐτῆς κεκίνηκε, παυθέντων τῶν διωγμῶν πρό χρόνων πολλῶν· καὶ ἐπιτείνω τὴν ἀφορισμόν, ὃν αὐτὸς ἑαυτῷ ὑπέβαλε δι' οἰκείαν ὄρεξιν, δι' οἰκείαν ἀπόλαυσιν, δι' οἰκείων montes incolentibus.lipostexcæcationem Joannis Lascaris, adversus Michaelem Palæologum arma ceperunt, ut refertur a Georgio Pachymere,lib.1, cap. 13, ubi Τρικοκκιώτας nominat. Τρικοκκίας autem arcis mentionem facit lib. xu, cap. 33;que duo loca inter se collata Tricocciotarum nomen illustrant, hominibus insigniter litteratis obscurum