Narratio de bello CPolitano anni ab orbe condito 6930, Christi 1422, cum Amurat Beis (sive Amurate secundus. Turcarum imperator) cum fortissimorum militum exercituțin eam irrupit, quam et expugnasset utique, nisi immaculatissima Dei Mater conservasset. Aitau tem Cananus, urbem conservatam esse mira S. Mariæ ope, quæ, violaceis amicta vestibus et super propugnacula deambulans, hostibus terrorem ac summam trepidationem incusserit. Augusti) Cum vero hostes atque adversarii nostri hoc testimonio suo constabiliverint, multo verissimum est hoc sanctissimæ Virginis miraculum. Namque Mersaita, sive patriarcha Turcarum,affirmabat,propositam tuncillisfuisse civitatem ad prædam,quemadmodum viri doctiPersæ ætate Mahometi calculaverant invenerant, que hoc anno, mense, die, dieique hora urbem a nobis de bellandam esse; et futurum id erat omnino astrorum vi et astronomorum artificio; sed mulierem illam, violaceis vestibus amictam, per castrum obambulantem, et super propugnacula intrepide,dum pugnainiba tur, vim astrorum obtudisse, et astrologorum artificia:quamvis illa non a terra neque ex hominibus,sed e cælo et invisibili potestate vim obtinebat. Similiter exercitus universi Turcarum jurejurando Mersaitæ dictum confirmabant, et omnibus narrabant, pugnæ hora, dum cum audacio et impetu, qui coerceri non poterat, ad muros castri pervenerant, ut ascenderant, Græcosque fugarent, urbemque caperent, vidisse mulierem. violaceis vestibus indutam, deambulantem super propugnacula exterioris castri; qua visa statim tenebris, procella, timore, ac tremore correptos omnes in fugam se et non ab bellum dedisse, et vi influxuque illius mulieris formidinem sibi immissam, et urbem liberatam. Similiter traditum est, Heraclio imperitante CPolin precibus sanctissimæ Virginis liberatam ab obsidiones Persarum, quo spectat scriptum Græce et Latine editum a Combefisio, tom. II Auctarii novi, pag. 805, etc. Sie Adolpho IV, comiti Holsatim, a. C.1227, adversus Danos pugnant, aiunt, visam in nubibus S. Mariam Magdalenam amcno jubare protegentem ipsius copias,dextraque, levata illis benedicentem, in hostes vero radios solares vehementius retorquentem. Sed et Zosimus. ethnicus scriptor, lib. v, cap. 6, scribit, Alaricum, ne Athenas cum exercitu occuparet, deterritum esse conspecta Minerva, armata obambulante urbis muros et Achille, stante ante monia, additque causam illam servatæ civitatis neutiquam a se prætermittendam fuisse, utpote Quam hodie Mouflium solent nuncupare, hunc patriarcham Turcarum vocat etiam p. 292. Sæpius idem Cananus memorat Turcarum sive monachos, etiam uno nonine Similiter Chaliphas Turcarum Ursper gensis appelat papas et apostolicos suæ gentis. Vi cissim fuit, cui papa diceretur Il Gran Turco dei Christiani, et Mahometis Ill legatus Leoninum, Galliæ regis ministrum, magnum Vizirium appella vit, ut refert Tan. Faber ad Longinum, p. 17. Vide Lambecium lib. ut Rerum Hemburgen sium p. 41 seq. edit. primæ.

APTA ANNO CHRISTI MCCIV LATINIS CPOLI USQUE AD EAMDEM ANNO (Leone Allatio interprete.) 1-3 Historiæ commoda, qui res gestas ante nos scripsere, oratione complexi sunt; alia nos ab scriptio D. A. Procemium tale Theodori Dousæ et Leonis Allatü notæ. arima hic sunt, benevole lector, cum in ser tum in argumento libri, quæ virum etiam v remorari possint, ex utriusque nimirum in ia. Insolentes in sermone voces, res pluri adstrusæ. Difficultatis illius in causa sunt titas, novitas, peregrinitas. Quæ tria sermoni 1, rei obscuritatem adferre solent. Sermoni a vocibus vulgaribus et a sæculi phrasibus ¡t; rem obscurat historiæ varietas, quæ et non 1 hic distorta est et implexa. Sanc accuratio mporum et rerum distinctionem desidero. Sed admodum illo ævo omnium rerum et imperii sio erat distractioque et quasi chaos quoddam ¡um, ita etiam existimo hanc historiam. Quæ i ne semper cum tineis certaret et opimum pa blattis præberet, manum admovi extergendis ordibus et obscuritatibus explicandis Quod si mnia, quorum equidem imparem me fuisse li profiteor,aliquid me tamen assecutum spero. ne fefellerunt in tanta obscuritate, excusabit quisquis humanus est. Prodititaque (quod felix mque sit et utile reipublicæ litterariæ) mea studioque nunc primum ex pulvere situque 3 et vindicatus Georgius Logothetes, auctor [uam aspernandus et meliore (Hercules!) fato simus, qui rebus gestis quas memoriæ prodit terfuit solummodo, sed plerumque et præfuit; non obscure alibi ipsemet indicat. Quid plu-. opus est?Quanti suo ævo habitus sit, ostendit m propius novit, maximi nominis et dignitatis egorius Cyprius, præclaro illo et pene invi > elogio, quod operi præfiximus (a). Ut taceam m logothetæ quæ summa fuit apud Græcos atores dignitas; de qua mox infra quædam i sumus. DoUSA. it. Aoro@eror]. Logothetes auctoris nomen proprium possit videri. Sed est officii palatini no men; unde haud scio an nomen proprium, quamvis pereunte officio, in familia permanserit. Quæ autem fuerint logothetæ partes apud imperatorem, ex Curopalate seu Georgio Codino pelas licebit, cujus exstat elegantissimus et accuratissimus de officiis palatii politani et Magnæ Ecclesiæ libellus. Vide et Joannis Meursii Glossarium Græco-barbarum, ex quo disces variis fuisse dignitatibus nomen hoc appositum.Erat e palatinis (ut ecclesisticos præter eam) (1-3.) Veteres fere omnes ac recentiores historici id ex animo accurarunt, ut ante alia lectoribus historiæ, et præcipue quam ipsi tum scriberent, utilitatem miro verborum apparatu proponentes, ei quasi illice blanda æque ac impulsoria legentium animis pellectis, ad sui lectionem vehementius in flammarent: utilitate enim videntur omnia probare; ideoque non incongrue Ovidius, 11 de Ponto, Ipse decor recti, facti si præmia desint, Non movet; et gratis pœnitet esse probum. Nilnisi quod prodest, charum est. En detrahementi Spem fructus avidæ, nemo petendus erit. At reditus jam quisque suos amat, et sibi, quid sit Utile sollicitis computat articulis. Idque cum alii fuse abundanterque peregerunt, ait hic auctor nolle se nunc eadem iterare,ne videatur eamdem cantilenam canere.Nec alia ratione suam exorsis est historiam Polybius. Prooemium hoc inscio editum est a compilatore, licet fere omn'a in eamdem sententiam efferantur, quem edidit Dousa, ut quilibet ex se animadvertet. Nos tamen codicem nacti absolutiorem, præfationem illam in compila tione exhibuimus, quam ex eo exscripsimus fere eamdem cum hac ñostra. ALLATIUS. Extat inter alia scripta Gregorii seu Georgii tom. CXLI. EDIT. PATROL.

illis quæ ipsis in mentem venere non suggesserimus quid enim post tot scriptores. qui totum quod in historia est bonum monumentis editis deman LOTOPOTÁVTO) Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. eam) id est ærarii. Erat et ó twy oixɛlaxwe, qui alias xogo. Erant præ terea tŵy oexpitwy, qui postremus Nicetæ Chomatæ in Manuelo Comneno, lib. vi, etiam xxx; etiam xxx dicitur. Inter omnes autem excellebat pag Birns, ejusque munus circa mandata bullasque imperatoris et alia (quæ functio questoris est) occu pari. Quæ cum singula diligentissime ab amico illo nostro præstantissimo explicata sint et notata, su pervacuum esse dixi ea hic repetere, cum ad satie tatem illinc haurire quisque possit. Quædam etiam haud protrita suppeditabit summus jureconsultus lac. Cujacius ad lib. x Codicis Justinianei tit. 30, qui est De discussoribus, id est, 1. C. interprete, logothetis: et discussores aitesse veluti cognitores et disceptatores rationum fiscalium ab aliis tractata rum vel etiam rationum publicarum. Novella Valen tiniani De indulg.reliq. refertdiscussores in provin cias plerumque proficisciambitione et suffragio poti us quam merito vel electione certa, el ingressos statim expetere cohortales atque etiam scholares. Exhibet ibidem vir summus, leg.ivex lib.Lvı Basilicon quæex sulabat. Cujus capita præcipua hæc sunt: Non mitti in provincias discussorem sine auctoritate principis; discussis apocham sacram vel a discussore dari; sumptus solatiaque discussorem sive logotheten ha bere publico,nihil capere a collatoribus. Discussor in Novella Valentiniani s. d., inspector vocatur; sed frequentius 20706ETE dicitur. Procopius, lib. 1 De bello Gothico lu vetustis Glossariis discussor alias redditur páXTWO opariwns, alias Royons. Quo autem munere ex iis omnibus noster Georgius functus sit, haud satis mihi hactenus compertum est. Quare illud medium relinquo. erudito lectori investigandum. Discutien dum itidem doctioribus relinquo unde Acropolites dicatur. Acropolis Libya urbs et Ætoliæ apud Stephanum Ethnograpbum Iberiæ Asiaticæ etiam urbs Daoni, hh. xxxvn. diversæ aliæ item Acropoles. Acropolis quoque arx Atheniensium: Athenæ enim in tres partes sive regiones distinctae olim et divisæ, Acropolin, Astu et Piræeum portum: Hinc nonnemo fortassis satis putet constate auctorem hunc fuisse Athenis natum. Aliis aliter videbitur. Dousa. Třę Kwvoravivov. Cpolis et ab aliis scripto ribus, antequam caperetur a Latinis, id est Italis, Gallis et Belgis, felix ante alias et regina urbium dicta,est, nomenque propter excellentiam Urbis et Novæ Romæ meruit. Nam Byzantium vetus nomen nemo paulo humanior ignorat, situmque ejus, nempe ad Fosporum Thra cium, imperii Occidentis quondam (et etiamnum hodie, siita Tureorum tyrannidem nominare liceat caput. Hæc augusta et regia urbs, veteris Roma (quæ et septicollis uti hæcirúλopos Græcis) æmula, mundi miraculum,orbis epitome ac rerum domina tum temporis in flore suo non immerito Martialis versibus compellari potuit Terrarum dea gentiumque Roma, Cui par est nihil et nıhıl secundum. Enimvero hoc Judæus scriptor testatur, Benjamin (inquam) Tudelensis in Itinerario suo, ubi se Cpolim venisse et inter alia urbis admiranda vidisse Blachernas ad littus maris, opus imp. Emmanuelis, seribit: en, inquit, loco vidi res narratu incredi biles. Deferuntur enim in illud palatium quotannis tributa,quibus turres implentur corcinea purpurea que veste et auro ita ut nullibi terrarum par stru êturæ atque divitiarum exemplum inveniri possit. Affirmatur autem ipsius solius civitatis vectigal, ex foris portu ac mercatorum tributo collectum. ad viginti millia aureorum in singulos dies acce dere, vixit hic auctor ante 400 et quod excurrit an nos. Nicetas As Ghoniates non uno in foco nobilissimam hane urbem mire prædicat, sortemque ejus jam a Latinis captæ deplorat: vide imprimis elogium ur bis in Alexio Duca Murzuflo. Habet in suis Bonaventura Vulcanius V. C, optime de litteris Græcis meritus, Gregorii Cyprii patriarchæ Cpoli tani descriptionem et encomium illius urbis, Emma nuelis præterea Chrysolore epistolas, quibus vete rem et Novam Romam inter se accuratissime com parat. Exstantque vulgo Petri Gilii de topographia Cpoleos et de illius antiquitatibus doctissimi com mentarii, uti et de Bosporo Thracio. Imaginem vero hujus amplissima civitatis videre qui volet, adeat is academie Lugduno-Batave bibtiothecam, ubi Turcica Cpolis in tabula 11 circiter pedes oblonga manu Melchioris Lorichii felicissime delineata visi tur. De eadem non pauca etiam in epistolis et itinera riis suis memoria produnt amplisimus Augerius Busbequ us et ornatissimus frater meus Georgius Dousa qui annis superioribus, dum vita Deusque si nebant, Cpoli cum esset, ex Georgii Cantacuzeni,

Romæ praeerat; quem, uti dixeram, pro paterno imperio recuperando Isaacii filius supplici oratione exorabat. Adolescentis precibus, imo promissio rum (neque enim exigua pollicitus fuerat) expe ctatione motus copiarum ducibus juvenem commit tit, ut 7 eum de via decedentes paterno solio re stituerent, sumptus sive in itinere sive apud Byzan tios mora impenso ab ipso susciperent. Triremi bus itaque et navibus conscensis: secundissime rapacibus ventis acti Cpolim perveniunt: ibi ma nifestant adolescentem, patrata scelera, unde enata jussa pontificis ante oculos omnium proponunt. Congressi sunt per breve tempus; colloquia inter ambas partes processerunt; præliis nec contem nendis ad urbem decernunt; Sed legationibus irri tis gravius dissident. His imperator Alexius ani mum despondens, quin imo tractationibus civium confusis illis quidem ac lubricis diffidens, contemp tis neglectisque omnibus fugam arripuit, sponte quidem, sed illubenti animo, cum illud enuntias set, ut auriti testes referunt, «David fuga salutem sibi peperit,» una secum et uxore et ingenti pecuniarum vi ex imperatorio ærario avecta. [P. 3] gerat, qui tunc tantam summus sacerdos seniori D. om. D. post omissis om. et inox et om. D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. nor equitum, et militum numerum habes apud eumdem Choniatam, Andream Dandolumn Hist. Ve net. lib. x, cap. 3 et alios. Plura ducum nomina apud Jacobum Meyerum in Annal. Flandricis Maligne almodum noster Acropolita causam Cpolitan expe ditionis in Romanum pontificem, ut in eum Græ corum odia excitet, conjicit; quam magis ingenue in Venetos et eorum ducem Dandulum, Græcis, ut diximus, infensissimos, alii referunt. Danduli ma chinas et artes, quibus classem illam instruxit, Choniata minutatim narrat. Alienum pontificis In nocentii animum ab ea expeditione, quam sum mis conatibus procurabat marchio Montisferrati Bonifacius, satis nobis indicant ejusdem Innocentii ad Alexium litteræ et auctor lius actorum: Ip se vero, marchio, de Francia per Alemanniamtrans itum fecit, ubi cum Philippo duce Sueviæ, qui se regem gerebat, dicebatur habuisse tractatum, ne Alexium sororium suum, filium videlicet Isancii quondam Cpolitani imperatoris cujus sororem ipse Philippus duxerat in uxorem, a fœdo captivitatis ergastulo fugientem reduci faceret Cpolim ab exer citu Christiano ad obtinendum imperium Romaniæ. De quo cum idem marchio ad summum pontificem accessisset, ræpit agere a remotis. Sed cum intel lexisset ipsius animum ad hoc non esse directum, expeditis negotiis ad crucis officium pertmentibus ad propria remerit. Vide de hac eadem re Anna les doctissimos Oderici Raynaldi ad annum 1203, qui pluribus Romanum pontificem a Græcorum calumnia liberat. ALL. Suntque in hanc maxime forman foedera constituta: Reductus in pa triam Alexius,imperatorque aut solus aut cum patre si superstes inveniretur, constitutus, Græcanicam Ecclesium et religionem Romanæ Ecclesiæ aut ca tholico ritui subjiceret. Pro damnis insuper,quædam Venetis quam Francis ubique constitutis Hemanuel imperator pridem intulerat, triginta milliaaurimar chas dissolveret. Principibus vero expeditionis na vali impensæ satisfaceret, in qua erant Venetis obli gati.B londus decad. II, lib. vi; et Sabellicus. Eu nead. IX, lib. v: Moverunt ducum animos pueri lacrymæ et tenera ætas, cui facile favor conciliatur, sed mayis præmia quæ promittebantur: nam præter cætera spes prætendebatur fore ut si Alexius cum patre imperium recuperasset, Cpolittana Ecclesia Romanæ subjiceretur. ALL. Choniata p. ALL. Vide Choniatam, ibi dem. ALL. Nam post pu gnam detrectatam, et malo genio in fugam impel lente, in palatium reversus cum Irene filia et decem auri centenariis, cum alio ornatu imperatorio ex pretiosis gemmis et perspicuis margaritis, sub pri inam noctis vigiliam Debeltum contendit. Choniata, p. 723, 24. ALL. Regum lib. cap. Nuntiatumque est Sauliquod fugsset David de Ceila et salvatus essel. Et lib. I', cap, xv. fugit ab facie Absalonis. omnesque suos, quos Hierosolymis ha bebat, ut fugiant hortatur; quo spectat inscriptio Psalmi utr. DOUSA. De uxore ne verbum quidem

3. Eo itaque Cpoli egresso legationem cives ad Italos mittunt, ut Isaacii filius Alexius, cujus causa, ut videbatur, ad arma profectum erat, invectus im perator acclamaretur. Quare adolescens, quibus se devinxerat deducentibus Italis, conditionibus in troducitur et uno omnium ore imperator 8 salu tatur. Erant interium cives cum Italis imagine tan tum pacis et amicitiæ specie concordes, cum Itali promissa impensasque acrius reposcerent, cives earum summam subducta ratione immanem esse existimarent, minimeque se eam persolvere posse contenderent. Interea novæ turbæ Byzantii concitæ sunt, Pater enim Alexii Angelus Isaacius, licet ex urbe declinasset, adhuc in vivis, paululum ante quam Byzantium caperetur, sententiam tulerat ut ex donariis sacris in unum collectis divenditisque Italis debitum primum reponeretur; si quod dees set, ex serario, civiumque facultatibus persolvere tur. Dum inter se dissident et hinc illincque legati mittuntur, filius Isaacii Alexius ab Alexio Duca, ab hoc eodem Isaacii filio protovestiarii dignitate insignito, et a civibus nescio quid illi vitio ver tentibus, Murtzupblo dicto, obtruncatur. Murtzu phlus postea imperator non dissentiente populo eli gitur. Hinc magis ac magis Itali in furorem acti graves ac sempiternas inimicitias in Byzantinos susceperunt. Per idem tempus laudabili consilio a civibus deliberatum est: nam qui præerant et di gnitatibus præfulgebant, decrevere ut Latini, qui D. om. D. om. D. D. et mox om. D. om. D. D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Choniata tantum advectæ secum filiæ meminit, quam tacuit noster Acropolita. Unde vero hausit Blondus lib. vi, decad. 11 Historiæ? ad eum tumul tum in urbe concitum Alexius patricida territus, no cte concubia fugiens, ingentem thesaurum,quod pos tea rescitum est,apud Hirenem filiam virginem in mo nasterio defossum reliquit. Et Sabellicus, Ennead. IX lib. v Venetis in muros accedentibus el in urbem irrupturis adversa vi Græci resistunt. Ægre urbs prima die est defensa. Nocte, quæ deinceps secula est. Alexius imperator, desperatis, rebus, uxore et liberis relectis occulte fugam occupat, magno auri pondere apud Irenem filiam, unam ex sacris virgi nibus, humi defosso. ALL.. Postulabant enim auri centenarios quinquaginta statim numerandos, et adjiciebantur conditiones durissimæ, tolerabiles tamen nec omnium dificillimæ,quibus captivitatis periculum imminebat ac publicum exitium. ALL. Consilium Isaacii D) secutus est Alexius filius, sacrosancta profanans et templa invadens, ut nec sacris imaginibus par ceret, quarum ornatum aberptum imaginibus ipsis humi projectis et sacra vasa ab iisdemmet templis rapta et conflata ut vulgare aurum et argentum ho stibus dabat. Gentilium ea fuit opinio, ad conser vandam rem publicam templa deorum nonnunquamı denudare licere. Seneca, Controυ. 1V: Pro re pu blica plerumque templa nudantur, et in usum sti pendi dona conflantur: Nerva ut impendia con traheret, sacrificia non pauca sustulit. Sed parum nobis quid gentiles senserint. Christiani Christia nam, veram nempe doctrinam amplectimur, et denudationem templorum similem, si necessitas, quam leges præscribunt, defuerit, et auctoritas pontificis concedentis, detestamur. Græci licet suis semper et in omnibus supparasitarentur impera toribus, rapinam hanc summis etiam maledictis, non sine indicatione lacessere. Nicetas de Isaacio Angelo et Alexio filio p. 729, 8. Quocum confere juvabit quæ Anna Comnena narrat lib. IV: Où Choniata p. De protovestiarii dignitate vide Glossarium Meursii in Differebant autem digni tate et munere pròtovestiarius et protovestiariles, cujus infra auctor noster meminit. Vide ibi, Blon dus De gestis Venetorum Alexium hunc non recte protonotarium facit. Quod tamen amanuensis aut librarii mendum videri potest, cum decad. 11, lib. v, altier sit, et protovestiarium diserte legamus. Dorsa. Alexius cognominatus Murtsuphius Graeco vocabulo ob conjuncta et veluti oculis imminenia supercilia. Nicetas in Isaacio Angelo et Alexio F Forte Vatic autem boo

lerentur, ne Byzantini internis insidiis appeteren tur. Illorum multa millia in hostes transfugiunt, licet prius fidein suam solemni jurejurando obliga rent nunquam se in cives proditionem meditaturos, commorituros potius, si opus fuerit veluti dome sticos et indigenas: imo cum uxores ac filios trade rent, ut securioribus locis custodirentur, non suasere. Hi urbe egressi, multi nimium re rumque periti, re et opera et consilio quam pluri mum hostes juverunt. Cpoli veluti accola sedem posuerant, urbe pel D. om. D. D. om. Theodori Dousæ et nomen apud historicos vulgo concipitur. In epistola Balduini imp. apud Godefridum monachum Mor chuflus, apud Vincentium Bellovacensem Morcul phus et Marculphus, et sic in Chronico Altissio dorensi. Blondo, De gestis Venetorum, est Murtilus eidemque decad. Il, lib. Murtilus, vel, ut aliqui habent scriptores, Morchulfus; Paulo Emilio Myr tius vel Murzuphlus, Gunthero monacho in Historia Cpolitana, Murtiphlo, cum interpretamento id est flos cordis. Dousa. Cum pro his in apographo ipso in contextu legeretur quod nos in versione secuti sumus, additumque in margine esset quod vi detur Græculi cujusdam sive hominis otiosi com mentum, id ipsum perperam in contextum ab ope ris receptum est. Quod monitum volui, lector ne scius ne esses Dousa. Ne tantopere decantatam Byzantii oppugnationem, expugnationem et excidium non sine tædio concinamus, vide auctores qui de ea scripsere, inter alios Nicetam, qui fuse et non sine lacrymis oculatus ipse testis prosequitur. Doro theus Monembasiensis in Syrpsi Historiarum Nulla hic ad oppu 4. Post quadraginta itaque dies exactos Cpolis ab istis expugnatur anno ab orbe condito 6711, duodecimo mensis Aprilis. Decimo namque anno mense Maio ad urbem applicant, et mense unde cimo diripiunt. Sicque maxima urbium ac celeber rima capta est, uno aut altero, ut rumor incre buit, e scala malo navis maximæ adnexa in muros insilientibus. Quæ vero mala urbs subiit, prolixio rem poscunt orationem longeque sunt ab hoc argu mento. Ad ea porro quisque animum defixerit et om. D. D. add. D, Leonis Allatii notæ. gnandam Cpolim summi pontificis litteræ. Totum hoc negotium regis Franciæ fuit. Quomodo vero Veneti primi ante alios ingressi Byzantium dicun tur? Cum res civium apud summum patrem gere retur vitaque eorum in dubio esset, pactionibus sæpe confusis, Venetiarum dux Ericus Dandulus cum imperatore de pace acturus triremi juxta Co smedium appellit. Eodem et imperator equo adve hitur. Dum de pace et conditionibus disputatur, Latinorum equestres copiæ ex superiore loco su bito erumpentes laxis habenis imperatorem petunt, ut vix equo converso periculum effugerit et comi tum ejus aliqui caperentur. Exinde maximæ hosti les naves, in quibus paratæ erant scalæ cæteraque instrumenta ad oppugnandum necessaria recta ad menia accedunt et occupant. Ex Choniata. ALL. Acropolita noster facit an num 6711 namque decimo mensis Maii in urbem appulere, continuarunt obsidionem menses unde cim, quare 11 mensis Aprilis urbem ingressi sunt. Nam si 58 annos eam tenuere Latini,et anno 6769 re cuperarunt Græci, si demas occupatæ numerum, qui remanent crunt anni 6711. Choniata in die mensis consinit, in anno non item, tanquam qui anno uno auctior sit; ait enim eam captam anno 6712. Ex qui bus corrigendus est idem Choniata in Balduino (legitur Et alio quo que loco (legitur ALL. Choniata, p. et Malorum, infortuniorum ac cx dium,quibus in clade illa Cpolitana ac Orientalis im perii humanum genus, sed Græcorum potissimum

que in excidio ac direptione urbium accidunt, ce des homium, mulierum captivitates, priedas, do morum effossiones, cætera omnia, quibus gladii scelere ac facinore in hostes desæviunt. Itali de victa urbe, veluti e loco superiori impetu facto, occidentis 10 oram omnem et orientis partem non minimam excurrere. Primum occidentis par tes fugientibus omnibus tanquam ira colitum invectum malum eos abigeret, in deditionem subigunt. 5. Imperator Alexius Angelus, quem antea Cpoli declinasse commemoraveram, Philippopolim ve post Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. afflictum est, post Dei omnia disponentis providen tiam et in peccata hominum nunquam non sontium sævientis humanitatem, causam Græci Latinis, quorum sæpius alias furorem et immanitatein ex perti fuerant,attribuunt, Latini Græcorum perfidiæ et apostolici culminis odio. Latinine an Græcis fi des in hoc negotio habenda est? Latini dicent sibi; nam Græci eloquentia omnia invertunt, homines fallaces et leves et ad nimiam assentationem eru diti, profitentes quemadmodum causa inferior di cendo fieri superior posset, otiosi, loquaces, con tentionis cupidiores quam veritatis; quibus, ut finiam, jusjurandum jocus est et testimonium ludus. Græci sibi fidem præstandam esse contendunt. Quæ ipsi de Latinis dicunt, ut fidem elevent, non hic congeram. Græcis de Latinis loquent bus tidem nullam esse asseverabunt Latini: contra Græci nul lam Latinis de Græci. Sic par pari redditur. Res itaque hæc in obscuro latebit, nec quisquam veri tatem inveniet? minime vero. Recurrendum est ad communem judicem, qui momentis rationum ab utrisque auditis sine partium amore aut odio pro nuntiat. Is fuerit suminus pontifex Innocentius, qui in re gravissima rationibus ponderatis, addito etiam spectatissimorum hominum consilio ad marchionem Montisferrati datis litteris ita deliberavit: Vos nul lam in Græcos jurisdictionem aut potestatem haben tes a puritate voti vestri temere declinasse videmini, dum non contra Saracenos arma movistis, non in tendentes ad recuperandam Jerusalem, sed Cpolim occupandam, terrenas opes cœlestibus divitiis præ ferendo. Illud quoque longe gravius reputatur, quod quidam nec religioni ner ælati nec sexui pepercerunt, sed fornicationes, adulteria et inces tus in oculis omnium exercentes, non solum ma ritatas et viduas, sed etiam matronas, virgines Deoque dicatas erposuerunt spurcitis gartionum. Nec imperiales suffecit divitias exhaurire ac diri pere spolia majorum pariter et minorum, nisi ad ecclesiarum, thesauros, et quod gravius est, ad ipsarum possessiones extendistis manus vestras, tabulas argenteas de altaribus rupientes, et viola tis sacrariis cruces, icones et reliquias asportan tes, ut Græcorum ecclesia quantumcunque perseru. trombus affligatur, ad obedientiam apoštolicæ sedis redire contemnat, quæ in Latmis non nisi perditi onis exempli et opéra tenebrarum asperit, ut jam merito illos abhorreat plusquam canes. Tu vero con tra jurisdictionem et potestatem indebitam, vel poti us usurpatam, apostolicæ sedis legati consilium allegasti,tanquam ex eo vobis licuerd cum i #fato adolescente ad instituendum sibi Сpoltanum umpe rium proficisci, etc. Ista vel similia ad alios eorum serbens summus pontifex repetit: Ecce quod cum mærore referimus et rubore, unde videbamur hac tenus profecisse, deficimus, et angustamur. unde credebamus potissimum dilatari: quomodo enim Græcorum Ecclesia quantumque persecutionibus affligitur, ad unitatem ecclesiasticam et devotionem sedis apostolicæ revertetur, quæ in Latinis nonnisi perditionis exemplum et opera tenebrarum asperit, ut jam merito illos abhorreat plusquam canes? Illi etenim qui non quæ sua sunt, sed quæ Jesu Christi quærere credebantur, gladio quos cœerere debebant in paganos, Christianorum sanguine cruentantes, ner religioni nec ætati nec sexui perercerunt inces tus. adultera et fornicationes in oculis omnium exerrentes, et tam matronas quam virgines etiam Deo dicatas exponentes spurcitiis gartionum. Nec suffecit eisdem imperiales divitias exhaurire ac diri perespolia principum et majorum, nisi adthesauros ecclesiarum, et quod grav.us est, ad ipsarum posses siones extenderent manus suas, tabellas argenteas etiam de altaribus 1 apientes et inter se confrigentes in frusta, violates sacraria et cruces et reliquias asportantes, etc. Cum autem tabularum argente arum mentionem fecerit Innocentius, non erit abs re, quod de tabula sive ara templi sanctæ Sophiæ comminiscitur Dorotheus Monembasiensis, ad pos terorum memoriam recen-ere. Inter etiam alia saera ac pretiosa donaria a Venetis aliisque ere pta rem quoque commemorat hoc modo: Kai Thy Trueboy, Kai Touto sivat pausoby, zai to papt Oi mÓNTES, DIÓ TEŞ ÖRO TOMÉODESKEIDO þorra & bälatta, vai izqyśVOUD TIDIG EXIT Uš miɔduara. ajia zodmiča, nai qugika Jayyatıntaza, pupudia àri to you boy mov iya, xai tou Sed de hoe fides sit penes auétorem ALL. Unde ergo habuit sua Blondus? Sed dunte ingenium necessitate, cives convocatos in solemnem pompam sacerdotes secuti sunt inermes, et crucibus iconisque ad fidem comparandum præmissis, tenentes murum armatos, veniam supplices oraverunt, qua facillime impetrata, portis undique patentibus, Latini nami nis multitud's undique est ingressa. Quiete urbidata proceres in consilio decreverunt etc. ALL. '0) un ou tradit Choníata. ALL. Debeltum fugisse

Longobardorum manui impingens, dum ad con sobrinum Michaelem contendit, capitur. Michael Buippe parti veteris Epiri tunc temporis domina batur, Italis circa ea loca excurrentibus 16 molestus operosusque. Hic, inquam, usquequaque Michael dominabatur, cum Joanninis et Artæ usque ad Naupactum imperaret. Captus itaque a Longobardis imperator Alexius pretioque redemptus, una cum conjuge ad sultanum Iconii Jathatinem sibi fami liaritate notum proficisci deliberat: namque Jatha tines e fratris tunc Musulmanarum rerum mode ratoris manibus fugiens profugus Cpolim ap pellit, exceptusque ab imperatore Alexio sacro initiatur lavacro fliusque adoptatur. Hic cum sibi parari audisset, sese subterduxit, et parva imperatore Alexio Cpoli fugiente una aufugit. Nec multo post vir quidam clam ad ipsum proficiscens fratris obitum nuntiat; qui vili in veste ac squallente cum nuntio iter ingreditur. Et a suis cognitus Persarum principatui præest, Theodoro imperatori belli discriminibus sæpe afflicto de bilitatoque non modo auxiliaribus copiis, sed fc dere etiam pacto (Annam enim imperatricem soro rem compellabat) apprime proficuus. G 9. Ad hunc ut accederet sua studia convertit omnia Alexius imperator: ad imperatorem enim 44. et generum Theodorum moleste accedebat.Comme atus itaque subvehens e ditione Michaelis solvit, et ventis operam dantibus ad Attili urbem descendit, et quam cupidissime a sultano excipitur Interim Nicææ Theodoro imperatori degenti a sultano legatio mittitur,quæ et imperatoris et soceri nontiaret adventum, et quam injustus esset alieni principatus occupator. Conturbatus animo impera tor nimis male timuit totus S. Sultanus enim specie propugnandi Alexii, re autem ipsa Romanos agros omnes excurrere populabundus et ditioni Persica addere animum induxerat. Erantque res Theodori in angusto oppido coacts, et ut aiunt in acie no vaculæ. Quare convocatis suis omnibus explorabat, in suamne an in soceri imperatoris Alexii partem abituri essent? Illi omnes uno ore veluti ex tessera inclamare, aut una cum eo se vivere aut una mori D. om. D. om. D. om. D. om. D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. cedere cogitur; et aliis etiam cladibus fractus cum Argos et finitima oppida occupata esse cerneret a marchione, in Acrocorintho veluti in antro et in spelunca se abdit, in arduo monte sito ac fere inexpugnabili, vir inhumanus ac efferus, cladi bus urbium, hominum cædibus et populorum direptionibus summopere gaudens, qui nec pa triæ suæ Nauplio pepercit, et Nicolaum Corinthio. archiepiscopum, cum quo reconciliatus fue rat, inter epulas effosis oculis primum, postea de rupe præcipitavit. Blondus, De gestis Venetorum, ridicule satis pari ter Goffredus de Villa, Callicus, qui in Achaia principatu Dominico de la Dosa successerat, et Michael Comnenos Græcus nobilis cum Pelopo neso, nunc Morea dicta, per fraudem Venetæ rei publicæ obedientiamque spoponderunt. ALL. 'Iaðarivny. Gregoras, lib. 1. p. 17. All. Gregoras ex Acro polita, sua habuit, p. 17. ALL. Gregoras, p. 17. ALL.

velle. Recollecto igitur animo subdtiorum vocibus imperator Nicæa exit, secum legatum sultani con vehens, ocyusque approperausPhiladelphiam occu pat. Sultanus cum imperatore Alexio, quem veluti Romanorum escam secum conducebat, in Antio chiam irrupit. Est ea civitas Meandro adjacens illiusque potiundæ propositum erat. Hinc machinis adactis urbem premebat, 18 et tantum non ce perat. Quod pertimescens Theodorus (neque enim dubium erat quin ea subacta sultano nullum in posterum impedimentum foret, quo minus Roma ni imperii reliquum debellaret) et veluti in cubo belli exitu posito, sive ut verius dicam, Christi domini, cujus nomen veluti tesseram et signum pii nos circumferimus, presidio nisus, propere cele rat, prius commisso, ne quis attegias aut sarcinas vel quid simile prælio inutile præ necessariis tenui victu vestituque deferrent. Exercitus bina millia hominum non excedebat, quorum octingenti Itali, viri strenui et manu fortes, ut occasio palam fecit, reliqui Romani fuere. [P. 10. Prope itaque Antiochiam factus imperator Persam legatum, ut remearet ad dominum, dimit tit. Ille sultano nuntiat imperatoris accessum, creditu omnino difficilem, adeo ut imperatorem jam adesse jurejurando confirmare necesse fuerit legatum.His auditis sultanus quam celerrime collec tis copiis in aciem militem excit. Primum ltali sultani ordines nimium multos adoriuntur, ac ma nus validæ viriliorisque animi facinoribus effectis fere omnes occumbunt, cum multo plures ac multo numerosiores obtruncassent. Exsuperatis a Musul mano Italis nullo negotio Romarorum exercitus usus est, cujus potior pars fugiens terga vertere, 19 pauci se sistere pugnæ exitum exspectantes. Ubi sultanus pugnam indipiscitur, imperatorem vestigat. Hærentem illum atque attonitum quis piam ministrat. Sic celeritate qua poterat, corporis robore fidens in imperatorem rapitur. Se cognoscunt invicem, et primus sultanus cla ra caputimperator ris ferit. ille plaga vertigine correptus equo (quippe equus etiam plaga, nescio an iterata, exeternitur) decidit; quo deturbatus et divino auxilio veluti 45. om. D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Gregoras, p. ALL. Anna Comnena, Alexiados lib. Gregoras, p. 18. ALL. Namque die tertio superat montis Olympí augustias, quæ in maximain porrectre longitudinem Bithyniam et Phrygiam utramque disterminant, illa versus se ptentrionem declinante, his versus meridiem et austrum sitis; quo die undecimo cum pervenisset, Caystrum trajicit, tam longum iter tam brevi die. rum intervallo emensus. ALL. Gregoras, p. Gregoras p. Gregoras p. Rarum fortitudinis, rarum virtutis bellica exemplum!o animos æternitate dignos, quam sibi ipsi sua morte perperere lo corpora cedro digna plagas illas stellis ipsis illustriores! ! mori potuerunt, vinci aut pedem referre non potuerant. ALL. Gregoras, p. 20. ALL.

si, injurioseque conclamantis «Capite hunc,» poste riores equæ, qua immani ille vehebatur, pedes cædit. Indeque tanqum e turri dejecti sultani caput humeris avellitur: a quonam vero abscissum sit, neque imperator ipse neque ex iis qui aderant quispiam perspexit. Potissima itaque sui parte de victus,cum ultra progredi cum millibus haud posset, imperator devicit. Hinc relaxatis animis Romani respirarunt. Perpetuo namque Musulmani cum Ro manis, nunquam rescindendo amicitiæ fœdere sociati sunt; quo a Persicis pugnis liber imperator Italorum præliis animum advertebat. Comprehendit et socerum Alexium in acie, quem debito honore affectum Nicæam conduxit, insignibusque impera toriis 20 spoliatum in Hyacinthi monasterium relegavit, ubi et diem suum obiit. Conjux illius Euphrosyne in Arta urbe, in qua et sepulta est, vita excessit. fultus, erectus strictoque gladio sultani inde rever Theodori Dousæ et Gregoras tamen, p. 21, ait caput sultani amputasse Theodorum, idque hasta in altum elatum barbaris exercitibus osten disse. ALL. Gregoras, p. Gregoras, p. ALL. Erat virili animo mulier, ab ipsa natura dicendi suavitate et lepore ornata, ad præsentia optime administranda et ad futura pro videntia solertissima, aliis rebus teterrima pestis præter enim exquisitum ornatum et luxum re gium, et in mutando recepto statu et rebus novan dis, quibus maritum superabat, ingenio impudici tiæ probro atque infamia maritum dehonestabat. Hæc itaque limites transiliens et superiorum Au gustarum instituta contemnens imperium in duos principatus divisit: neque enim imperator quid quid erat libitum mandabat, sed illa etiam pari auctoritate quæ visa erant peragebat, imo aliquan do pro sua libidine illius jussis intercedebat. In legationibus audiendis duo pretiosa solia conjun gebantur, et illa marito cum magno splendore ac pileo gemmis et perspicuis margaritis ornato assi debat, et torques pretiosissimos de collo suspen debat. Aliquando etiam in aliis palatiis sejuncti per vices adorabantur, subditis ab imperatore ad illam salutandam transeuntibus et genua submissius fle ctentibus.Nonnulli etiam imperatoris consangui nei, qui subimos magistratus gerebant, imperatri cis splendidas et altas lecticas tanquam mancipia subibant. Ex Choniata in Alexio Comneno. lib. 1. 11 Profligavit deinceps imperator Theodorus et Davidem Paphlagoniæ dominum, et in potestatem redigit Heracleam, Amastrim, loca in eis atque oppidula omnia. Rursum cursus orationis id postu lat ut quæ gesta sunt in occidente enarrem: ut vero historia omnibus perspicua sit, pauca quidem prædicenda sunt. Cum imperator Isaacius rem regeret Cpoli. Leonis Allatii notæ. Vide supra c. Hic, de functa uxore, Belæ Ungariæ regis filiam nondum annos decem natam per legatos ambit. Sumptus nuptiarum, ne fisci pecunia in simili celebritate minueretur, ab urbibus et provinciis affatim exi git sed Anchialo finitimas præsertim afflixit et Hami montis accolas, ait Choniata. Hi prius etiam Romanis infensi, per causam abacti pecoris et alias vexationes aperte deficiunt. Aucto res defectionis fuere Petrus et Alanus fratres. Ne tamen sine causa res novas moliri viderentur, apud Cupressos imperatorem adeunt, rogantque ut legionibus Romanis aversarentur, et prædium exigui reditus in Hæmo monte sibi assignaretur. Re non impetrata, ut contempti, defectionem do mum reversi minantur,et potissimum Asanus homo audacior, qui eo ipso tempore ob impudentiam Joannis sebastocratoris jussu colaphis impingitur. Contumeliis etiam irritati homines isti nefarii gra vissimum in Romanos incendium suscitarunt. Bulgari rei difficultate perterriti ab eo conatu abhorrebant. Hinc fratres, ut popularibus metum adimerent, sub Demetrii martyris nomine tem plum ædificant, in quo multos coegerunt qui de moniacos exquisite exprimerent, et furore acti proloquerentur libertatem Bulgaris Deum conce dere, Christi martyrem Demetrium neglecta Thes salonica et Romanorum consuetudine ad ipsos pervenisse, adjuturum ad opus. Tum ac si majori spiritu inflarentur exagitarenturque, majoribus

liquis Italorum in tentoriis, clarissimis luminibus accensis, quasi adessent, media nocte pedem Cpo lim referunt. Eo mane cognito ab Adrianopolitanis, quæ in tentoriis remanserant, prædatum itum est. Rex Bulgarorum Adrianopolitarum promissionibus fretus, urbem sibi subjicere avens iter arripit: illi se dedere recusarunt. Sed dolo rex Bulgarorum indignatus ad eos obsidendos animum advertit. Ve rumapparandis obsidionibus Bulgari omnino inepti sunt; neque enim admovendarum machinarum ar om. D. om. D. D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Gregoras, lib 1, p. 15, 21. Ephræmius Byzantius in Chronico Quemadmodum itaque nomen Danduli apud Græ cos inauspicatum atque infame habitum est, ita Bal duini, quamvis eorumdem hostis, gloriosum; cujus etiam vires atque imperium ob amissam libertatem oderant, mores atque ingenium exosculabantur. Græcorum de eo præconia digna quæ lapidi sepul crali incidantur hic ascribam. Choniata p. 790. Ephræmius in Chronico Nota fatum Balduini imp. Scythis captus vi vusque in hostium potestatem venit, ac primo Joanni Bulgarorum regi, mox carceri traditus,mo dico tempore post miserabili exitu periit, circa an num 1205. Fuitque Constantinopoli interregnum non prius explorata, quæ ita contigit teste Niceta Captus diu Ternobi fuit: cum autem Aspietes ad Latinos defecisset, Joannes rex propterea vehe mentissime exacerbatus æstuansque ira, et dolore in dies ingravcescente pene in rabiem actus. Baldui no educto e carcere pedes ipsi manusque amputari deinde truncum in profundam vallem præcipitari jubet, ubi tertio demum die esca volucrum mísera biliter exspiravit. Hæc Nicetas. Alii in carcere membratim dissectum tradunt, quod uxori Joannis regis matrimonii imperiique sui consortium, si ope ejus liberaretur, obtulisse per illam procacem rejectamque falso accusaretur. Mathæus Paris non Bulgariæ reginam, sed puellam quamdam nobi lem fuisse dicit, ut infra videbimus. Quibus pro co rollario addit noster logotheta, quod ab aliis præ termissum est, Barbarum capiti illius in conviviis illusisse, cranio videlicet maximi principis poculi vice abusum. Neque tamen hoc ipsum categorice astruit: ait enim Utcunque tamen hoc in medium relinquendum sit, de nece ipsius Balduini ne dubitatur quidem. Quid igitur sibi volunt illi qui eum post longam peregrinationem et capti vitatem carcere eductum sospitem ac incolumem in patriam rediisse volunt? Scio repertum fuisse quemdam Balduino non absimilem qui se impera torem et comitem Flandriæ Hannoniæque menti retur, Nullo namque non tempore inventi sunt qui infimo loco nati mendacio se conati sunt clarissimis inserere familiis. Hoc exemplo Pseudo-Balduini, quia nobile est, non gravabor hic, tamen etsi pau lo longiuscula sit historia, fide veterum chronogra phorum ascribere. Darem primum locum Alberto abbati Stadensi, qui circa illa tempora vixit. Cui succederet deinde Godefridus sancti Pantaleonis monachus Coloniensis in diligentissimis.quos nu per Marquardi Freheri beneficio accepimus, anna fibus sub gestis anni 1225. Possem et alios his adjungere, præclaros quidem et fide dignos, sed stili infaceti homines. Sed horum sordibus omissis audiamus potius sæculi nostri c Florem illibatum populi suadæque medullam, Justum Lipsium. Is in Monitis et exemplis politicis, lib. 11, c. 5, num. 8, rem narrat. Nonnihil fidei te nebrioni isti ac impostori dedisse videtur Matthæus Paris, scriptor ejus temporis, in Historia majore, ad annum 1925. Adde auctarium Aquicinctinum ad Sigeberti Gemblacensis Chronico, nuper ab Au berto Mræo canonico Antverpiensi publicatum. Jacobus Meyerus Joannis Iperii (qui anno 1294 vivere desiit) Chronico aliisque vetustissimis Flan driæ monumentis et annalibus inspectis, interce ptusne sit Balduinus in prælio an occisus parum constare scribit nunquam posthac inventum. De nebulone Balduinum mentiente vide ipsum ad an num 1225. Christianus Massæus, in Chronico, ad annum 1201, captum Adrianopoli imperatorem ab adversariis et abductum in Syriam tradit. Ita va riant auctores. DOUSA. Choniata p.81411. ALL. hic superfluum possit videri, et e glos sula in contextum irrepsisse:cujus sententiæ auc torem habeo Meursium, ex cujus Glossario hæc, quæ unice huc faciunt, deprompta sunt ignis. Constantinus, in Tacticis Glossæ Græco-Barbar Pro eodem

tem callent, neque quippiam aliud capiendis urbi [P. om. D. bus opportunum moliri possunt. Propterea inde discedens, cum nullus illi se opponeret, Italis ab eo penitus debellatis, universam Macedoniam ex currit, præda ingenti locupletatus, urbes cum ipsis habitatoribus spolians funditusque evertens, eo animo ut si quandoRomani infortunio desæviente respirassent, propria oppida recuperare nequirent. Quare e fundamentis sustulit Philippopolim, præcla ram nimium atque egregiam urbem, quæ Hebro adjacet, alias deinceps 26 universas, Heracleiam, Panium, Redestum, Chariupolim, Trajanupolim, Macrem, Claudiupolin, Mosynupolim, Peritheorion aliasque quamplurimas, quas enumerare opere pre tium non est.Multitudinem abigens circa Istri flu enta collocat et ex jam direptis oppidis et urbibus nomina propriis coloniis imponit, damna, ut ipse dictitabat, compensans, quibus imperator Basilius Bulgaros afflixerat, eumque fatebatur dici Bulga roctonum, se vero Romæoctonum indigitabat. Is usque Thessalonicam perveniens laterali morbo vitam finit, vel ut alii asserebant, ira Numinis tristi morte multatusest. Somniavit enim ab armato sibi adstante hasta latus confodi: nemo enim, nec men tior, e memoria hominum tot ac iste calamitatibus Romanos afflixit, adeo ut a cane nomen illi imposi tum sit, et Scylo-Joannes ab omnibus compella retur. Cum enim Scythas sibi devinxisset affinitate cum illis contracta, et mores sibi vindicaret ob fe rociorem naturam immaniores, cædibus Romano rum admodum delectabatur. Hoc fatis functo soro ris illius filius Phrorilas nomine, Scythide avia in matrimonium ducta regnum Bulgarorum occupat. Filius vero Asani Joannes clam ereptus,ut diximus, ad Scythas asportatur. 27 Et hæc quidem de Bul garis: reliqua oratio, quibus gesta sunt temporibus enodabit. Theodori Dousæ et (quod est exstat in Turco-Grecia Crusii. Sed de voce plus satis. Simile autem strata gema legitur apud Livium xxi, 32, Annibalis, cum superato Pyrenæo saltu ad Alpes pervenisset et montanos Gallos debellaret. Leguntur apud eum dem hujuscemodi stratagemata alia, ignibus in castris etiam vacuis accensis ad fallendos hostes. Nam ad ignem nocturnæ in castris vigiliæ ageban tur; cujus rei crebra mentio passim in lectione ve terum occurrit: Horat. Od. 10,lib.1;Virgil.11 Eneid.; Stat. Papin. Thebaid., lib. iv, lib. vn et lib. xΙ; Propert. Eleg. 4, lib. iv; Tacitus aliique historici Vide Homerum sub finem vi Iliad. "Nocturnum signum castrense ignis, diurnum fumus. Notavit Scholiastes Homeri ad Iliad. vxIII; pyrasque in censas lego ad speciem majoris exercitus apud Ni cetam in Alexio Comneno Porphyrogenito; sed et in militia ignium alius usus, nempe pro litteris; quod elegantissimus Lipsius observit, De milit. Romam. lib. v, dialog. DousA. Gregoras, lib. p. 16. Vide etiamn Choniatam in Balduino. ALL. Anna Comnena, Alexiad. lib. xiv. ALL. Leonis Allatii notæ. De bello Bulgarico et Ba silii imp. triumpho circa annum 4016 consulendus Zonaras, Annal. tom. Ill, in Basilio Porphyroge pito. Meminit et Nicephorus Gregoras. DouSA. Minutatim omnia refert Choniata in Historia, et Joannes Stauracius, De miraculis S. Demetrii martyris. ALL. Hunc fuisse S. Demetrium martyrem Thessalonicensium patronum refert Joannes Stauracius, De Miraculis S. Demetrii

14, Michaeli porro, quem Epiro imperasse etpar- tem aliquam dominii Romani oblinuisse supra enuntiavinius, tres [uere [ratres, Constantinus Theodorus et Manuel. Theodorus emm Theodoro Laseari imperatore vivebal, illi, quemadmodum et reliqui Bomanorum imorigerans atque obsequio- sis, Propterea Theodorum imperatorem Miehael deprecatur uL eum ad so mitteret, quod nullum go- nuinnm lilium adultum possideret (quem enim sus- ceperat Michael, ex pelliec erat, de quo infra di- cemus), et morten intempestai perlirmesceret, et. alios fratres ineptos ad. dominandum judiearel. Theodorum imperator fratri Michaeli dimittit, eum prius jusjnrandum fidelitatis in semet et in suoces- sores suos Romanorum imperalores exegisset. Sic dimissus eum fratre Michaele in cominunitate vito alque victus erat. Non multo post a servo Michael noviu in lectulo una eum. uxore. eubans (Romo nomen erat parricida) iuferimitur, Quare Thoo- dorus frater in dominatu, seeum habens Constan- tinum ct Manuelem fratres, succedit.Cum vero ad principatum incumberet, 98 lperii sui jura ni- inium extendit : nauique ex Italis non parvam, ex Bulgaris vero multam regionem suze dilioui adjecit sibiqueThessaliam, Achrida, Prilapum, Albanumoet Dyrrhachium ipsum suhogit; ubi Petruui cum in- genli militum vi ex [talia venieulem,ct quasi Cpo- lin inter intenderet, a summo ponlifice cleclum, de

comedere compulsi sint. Marum etium. machinis admotis celo cequatum,ideoque vaste ac profunde hiantem unus post alium incendio ligna superge- rens per quadraginta dies defenderent. Tandem urbe perdomita, nullus ex defensoribus praeter ger- manum inperatoris fratrem, et qui exereilui prae. eral Dermocuitem, et. P'uloologum. Andronieum, eui Irenem filiam imperator, ul autea diximus, col- locaverat, pretio redemptus cst. Quin omnibus Erieus jn unum convooaliseUin turmas ae cohortes dissipatis, ducibus 39, ox eodein genere assignu- tis, omnium principatum Theophilopulo Georgio commisit, eL orientalium partium eustodiam. do- mandavit. 17. Sub hoo Byzantii imperante ad reginam ur- bium a summo pontifice presul (ipsi legatum in- digitant) Pelagius nomine papse preerogalivas om nes referens ablegatur:namque caleeos rubros

ciebatur, quinimo equi sagulum et fræna eodem inficiebantur veneno. Et cum moribus esset imma nioribus, fastus ac insolentiæ plenus, nimium in Byzantinos sæviit. Et propositum a ratione aber rare non videbatur: omnes enim, ut veteri Romæ colla subjicerent, compellebat. Hinc monachi in carcerem impingi, sacerdotes in vincula, et templa omnia occludi, nec præter hæc duo tertium statui etenim vel papam primum omnium pontificem fa terentur, illiusque inter sacrorum solemnia me moriam facerent, vel qui id abnuissent, morte pen derent pœnam. Hoc Byzantii accolæ, et inter eos primas obtinentes, angi excruciarique animo et ad Ericum imperatorem profecti, «Nos,»inquiunt, induebat, neque diversicoloribus indumentis ami . alio genere orti aliumque habentes pontificem Theodori Dousæ et Ex rerum Latinarum ignora tione factum est ut Acropolita, quod ex more illius gentis esset, ad fastum etinsolentiam traheret. Quis enim nescit rubra indumenta et reliqua cardina lium supellectilis rubro colore inficis. Non tamen inde sequitur, quicunque apud eam nationem ru bris utuntur vestibus, cardinales esse ut nugacis sime argutatur Zacharias Gergenus in sua Cate chesi, qui cum vidisset papam in sede deferri ab hominibus rubris amictis vestibus, inconsiderate et plane ridicule enuntiavit papam cardinalium quatuor humeris subvehi satellito stipatum, ALL. Nempe jam olim de primatu contentio fuit inter Romanum pontificem et patriarcham Cpolitanum; quam de cidit Justinianus et Romæ Cpolim subjecit. Patet ex Novella 131. Fecit idem Phocas rogante Boni facio pontifice; de quo Paulus Warnefridus, De Gest. Longobard. lib. iv,cap. 37. Romanusque pontifex semper primatum asserere studuit, recla mante licet et multum repugnante patriarcha,do nec sub Balduino Flandro capta urbe fugatoque patriarcha Græco, Venetoque Thoma Mauroceno (primo ex Latinis patriarcha) electo, Orientalis Ecclesia, cujus olim metropolis erat Cpolis, cum imperatore et universo imperio ejus capiti suo Ro mano pontifici, sicut fuit antiquitusrenodata, Ro mana Ecclesiæ sese esse filiam recognoceret; ipse etiam patriarcha huic aspirans operi et applau dens, se dignitatis suæ pallium a summo Romano ponti fice recepturum promitteret. Verba sunt Henrici (qui Meyero est Hugo) comitis de Sancto Paulo, ex epi stola scripta Cpoli, quam annalibus suis inserit Godefridus monachus; qui exstat Re rum Germanicarum tomo Freheriano primo. Hæc acciderunt anno 1203. Sed statim, ut videtur, dis siluit hæc concordia, jugumque Occidentale de nosmetţimperio tuo et potestati subjecimus, ita ut in corpora, non in animum et spiritum dominareris. Namque in tui defensionem, dum bellum geritur, 33 arma capere necesse est: at nostris ritibus et ceremoniis ut cedanus feri omnino nequit. Aut itaque nos ab urgenli discrimine libera, aut tan quam liberis ad indigenas aditionem dato.» Sic locuti. Ille cum tot probis optimisque viris privari nollet, etiam invito legato templa reseravit, vincu lis custodiisque monachos ac sacerdotes liberavit, et tempestatem, qua tunc Byzantium jactabatur, sedavit. Multi vero ex monachis, antequam hæc Leonis Allatii notæ. tractarunt Orientales. Quo nomine hæc ad ipsos a pontifice Romano videtur instituta legatio, de qua insignis Logothetæ locus. Sed Pelagius legatus sur dis cecinit, favente Cpolitanis imperatore Henrico Balduini fratre. Quanquam anno 1215, tempore Con cilii Romani, Orientalis Ecclesia, quo antea inau ditum fuit,se subditam Romanæ Ecclesiæ exhibuit. Nam Cpoli duo in patriarcham electi Romam vene runt, quos ambos papa consilio cardinalium depo suit, et tertium substituit el investivit et ad sedem propriam remisit. Refert idem monachus in Anna lidus. DoUSA. Hac de re, nempe ut in sacris hymno diis Græcorum papæ Romani mentio fieret et me moria coleretur, diuturna, ut et de primatu (de quo jam diximus) contentio fuit inter Ecclesiam Romanam et Cpolitanam, duravitque ea ad tem pora Michaelis Palæologi, sub quo composita con troversia illa unilaque Ecclesiæ etsi neque ista unio perseveravit. Hæc tria tum paciscebantur, primo ut a Cpolitanis in hymnodiis papæ Romani cum quatuor patriarchis mentio fieret, secundo ut liceret cuivis Romam veterem tanquam majus tri bunal provocare, tertio ut papæ Romano in om nibus deferretur principatus.Auctores Nicephorus Gregoras Histor. Byzant. lib. 5, Georgius Phranza Chronici Orientalis lib. 1, cap. 6. Georgius Pachy merius in Excerptis Histor. lib 5, aliique. Sed non steterunt postea hoc pacto Græci, et pontificis memoriam dedignati sunt; idcirco monet Palæo logos in epistola cardinalis Bessarion, inculcatque Vide erudissimum Meur sium in Glossario voce et in notis ad epistolam illam Bessarionis Græco barbaram, una cum illustris Hesychii opusculis super editam et doctissime explicatam. Dorsa.

gererentur, Cpoli excedentes ad imperatorem Theodorum commigrarunt, quibus illius mandato monasteria adhabitandum assignata sunt. Et sacer dotes Nicæam petentes, partim patriarchali clero adnumerati, partim locis sacris oblectati, libere vitam traduxere. Et hæc quidem hoc modo ac im peratore Cpolitano Erico gesta sunt. 18. Erico fato functo frater illius Robertus mol lius negotiis incumbebat. Hujus soror imperatori nupserat. Paucis elapsis annis cum Cpolitanus imperator Robertus uxori non esset obnoxius, imperator impium facinus patrare sibi in animo proposuit, studens eum Eudocis filim alligare sibique generum assumere. Hinc dissidia inter Manualem tunc temporis patriarcham atque imperatorem suborta sunt, cum neutiquam adeo infandis nuptiis consensum ille præstaret. Verum imperator, quod optabat, præstare non potuit. Non dum enim illa Cpolim transmissa, dum apparent nuptias, vitam finit, generi suo Joanni Ducæ imperio relicto nullum enim habebat puberem filium, namque bini ex imperatrice Anna suscepti ante obierant, et ex Armenia filius unicus erat octennis, cum pater illius et imperator vita defecit. Quod itaque ille masculo filio eoque pubere desti tueretur, filiæ suæ maritus imperii hæres fit. om. D. Theodori Dousæ et De monachis et hieromonachis distincte suis locis notavit edecumata quædam idem doctissimus amicus noster in Glossario. Vide in et DOUSA. Henrico suc cedit Robertus, vir non adeo fortis et acris et ma gni animi dux, Ephremius in Chronico ALL. Leonis Allatii notæ. verii verba sunt) in loco tam conspicuo tolerari non debet. Dousa Videtur Robertus hic in imperio administrando fuisse tenerior, amoribusque et otio indulsisse. Cui opinioni Paulus Æmilios subscribit, lib. vu, ubi verba ejus sic habent: Robertus Altis siodorensis Græcorum Augustus virginem nobili tatis Byzantiæ formosissimam, sed quæ desponsa jam fuerat Burgundioni cuidam juveni florentis simo, sibi matrimonio consociavit, matre puellæ auctore, lælaque his multo splendidioribus nuptiis. Lætitia in necem vertit. Burgundio injuria magis irritatus quam Cæsaris nomine deterritus, manu coacta in domum socrus irruptione facta, novam nuptam auribus desectis, truncis naribus defor mavit, anum mari proximo mersit, etc. Tragi cum hoc exemplum etiam Joan. Baptista Egnati us, Cuspinianus aliique commemorant, ita ut vi deatur Robertus fuisse Veneris quam Martis studio sior. Sane hoc loco noster paucis ejus indolem mo resque denotat quasi degenerantis a virtute ma jorum. Balduinus I ita se gessit, ut ipsis ab hosti bus Latini nominis præclarissime laudatus sit. Nam hunc Nicetas ita commendat: Vir erat pius et modestus, ne impudico quidem aspectu mulierem intuitus, quamdiu ab sua conjuge abfuerat (in hac parte vel ipsi Scipioni præferendus). Vacabat divi nis laudibus, necessitatibus conflictantes subleva bat. Suæ sententiæ adversantes æquo animo audie bat. Et quod maximum est, bis qualibet hebdoma de vesperi proclamari jubebat ne quis in suo pa latio cubaret, qui alienam mulierem attigisset.Re bus humanis valedixisse perhibetur Robertus an no 1228, imperii annis 7 vixdum expletis. Dousa. Quod au ctor hic dicit Robertum Henrici fratrem fuisse, id vero falsissimum est. Imo nepos fuit ex Jolanta sive Yolanthide, sorore ipsius (filiam quoque per peram vocat Jo. Baptista Egnatius et Cuspinianus) nupta Petro Corteno comiti Auxerræ sive Anti siodorensi, qui et ipse imperator fuit et cui suc cessit Robertus. Aliud egit itaque Logotheta, si ita scripsit. Nam supra disertis verbis dixit Petrum ex Jolanta Balduini sorore propagasse Philippum, Robertum et Balduinum, Robertumque ac Baldui num ipsi imperio successisse, cedente ultro Philip po maximo natu. Aberravit igitur hic ejus mens, an manus? Visi culpa hæc rejicienda sit in librarios; de quo me amicus meus sumus, antiquitatis illu strandæ et historiæ vindicandæ studiosissimus, Petrus Scriverius submonuit, nempe hic scriben dum id est nepos ex fratre vel sorore, vel forte pro eodem. Vide Eustathium Pollucem aliosque lexicographos.Con stantinus Manasses in opere historico versibus poli ticis concepto vocat Justinum Ju stiniani; Elige utrum malis. Sane evidentissimus error (Scri Nota Acropolitam unum filium masculum octennem Theodoro tribuere ex Armenia uxore susceptum, Gregoram p. 24 nullum illum habuisse asserere. ALL.

Cum hæc ageret imperator Joannes, acri [P. busque Italos præliis terra marique divexaret, insidiæ vitæ illius parantur. Facinoris auctor erat Nestongus Andronicus imperatoris consobrinus. Is artissimæ affinitatis conjunctione neglecta spre tisque amicitiæ juribus in consobrinum suum im peratorem conjurat, conjurationis consorte fratre Isaacio et non paucis ex proceribus. 40 Nec dee rant sceleris participes Phlamulius magni hetæ riarchæ dignitate beneficio imperatoris condeco ratus, Synadenus Tarchaniota, sororis illius ma ritus, Stasenus, Macrenus aliique quamplurimi. Cum vero per multos dies conjuratio protrahere tur, Lampsaci degens imperator conatus conspi rantium rescivit, et triremibus ne ab Italis occupa rentur concrematis, bello domestico magis quam externo invigilandum ratus, inde digressus Achi raum proficiscitur, ibique questionem, ut consor tes sceleris indicarentur, habet: et conjurati oma nes convicti condemnatique sunt. Attamen impera tor humaniorem se præbens Nestongum Isaacium lumine et manu mutilat, Macrenum quoque; sæ pius enim cum a tergo imperatoris esset et gla dium stringere et vulnus infligere letale tentasse deprehensus est. Alios itidem mitioribus penis multavit, plurimos ad tempus detrusit in carceres, et ipsum conspirationis auctorem et imperium affectantem Nestongum Andronicum Magnesiæ in arcem relegavit. Sic amoris illecebræ ab illis ma leficiendo imperatorem abstraxere. Nestongus paulo post aufugit, ut quidam tradunt, annuente imperatore, qui illum liberius vagari posse præ ceperat, ut quodam modo salutem suffuratus esse videretur. Noctu ille in fugam conjectus Musulma nos convenit, inter 41 quos ad extremum vites exitum ætatem duxit. Hinc imperator attentius rebus advertere; omnibus ad se adeundi faculta tem, qua prius utebantur liberiore, coercere; cu stodes ac vigiles, qui noctu interdiuque se ac ratio nes suas defenderent, addere. Sed omnium maxime imperatrix Irene, moribus ac ingenio mascula, et cum omnibus magis regie quam par erat conver sans, ad conservandum eum incumbere. om. D. om. D. D. D. Itali interim cum imperatore concordiam con firmare volentes castro Pegarum cessere; sicque cum eis Joannes imperator pacem composuit, cum ad Austrum omnibus renuntiassent, sed adhuc, quæ circa Boream affinia Cpoli erant urbique Nicomediensi proxima, retinerent. om. D. om. D. om. D. om. D. om. D.

24. Contigit etiam illud prius. Adrianopolitani ci ves legationem ad imperatorem obeunt, ut exercitu ad eos convecto servitute Italica liberet. Ille Isem protostratora cum copiis misit; militiæ consors erat Joannes Camytzes. Hi Hellesponto adnavigato per Macedoniam iter facientes Adrianopolim veniunt, urbemque ingressi stativa habuere. Certo vero spes imperatori Joanni inhæserat reliquorum etiam ad jacentium locorum dominatum habiturum. Verum Theodorus Comnenus, de quo nos supra diximus, vicinis omnibus potitus præter Rhodopes mon tem, cui et Achrido nomen est, et in eo oppida, et 21] Melenium, quibus Sthlavus Asanı regis affinis et ab imperatore Cpolitano Erico, cujus filiam e pellice susceptam sibi matrimonio junxerat, despotæ mu nere decoratus dominabatur. Sthlavus hic, ut se riem orationis paulum abrumpam, castro Melenico potitus, valido illo quidem et hostibus inexpugna bili, suo ipse jure utebatur, nemini vicinorum principum obnoxius; quandoque enim Italis affi nitate cum eis coactus, auxilio erat, quandoque Bulgaris generis fretus conjunctione, quandoque etiam Theodoro Comneno, nemini unquam se neque subdens, neque pacem conciliatam vere servansne que assensus sustinens. Illi, post elatam uxorem, Petraliphæ Theodori Comneni uxoris fratris filia nupserat, de qua infra dicetur. Præter itaque urbes Sthlavo tributarias, reliqua omnia Theodoro Com neno subdebantur. Et cum Mosynupolis, Xanthia, Gratianus sub eo essent, Stagiræ monte, quem Ma crem vulgus nominat, decurso, Hebri ex ea parte omnia aperta atque incustodita nec castello ullo mu nita excurrens, et Didymotechum appellens, non multos post dies rex eorum acclamatur. Et Adrianopolim usque perveniens, in ea dictum Isem 10 protostratora et Camytzen cum imperatoriis copiis reperit, et fallicibus ac captiosis sermonibus cives om. D. om. D. om. D. om. D. D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Μeminit quatuor fratrum Petra lipharum, oriundorum ex Francorum gente, Nice tas sub Manuele Comneno libro 11. DOUSA. c Choniata Isaacii Angeli lib. 111. Urbium ac regionum nomina in alia imetata cer tum est et indubitatum apud omnes. Plurima alii suis notis vel commentariis adnotarunt. Nos in eruditorum gratiam, eorumque potissimum qui recentiorum Græcorum historias legunt, exscribe mus hic schedulam nobis Venetiis ex ms. Græco codice per virum fide, doctrina, officio et religione præstantissimum, Angelicum Aprosium Vintimil liam, transmissam, ut scias cui debeas hoc, qua lecunque sit, eruditionis munusculum Adde etiam ex Anna Comnena Choniata Joanne Stauracio Joanne Tzetze Pachyme Joanne Lydo Georgio Acropolita Nicephoro Gregora ALL.

decipiens, opibus nempe, fortunis, dignitatibus 11 aliisque Romanos cæteros quam maxime sui causa superaturos,persuadet imperatoris militem ejicere, suum admittere. Quare protostrator Ises atque Camytzes cum exercitu pelluntur, cum cives se prius jurejurando alligassent nemini damnum illa turos. Pulsi, protostrator Comnenum Theodorum 18 ne vidit quidem(namque ita convenerunt), Camytzes cum illi occurrisset, neque equo descendit neque uti decet imperatorem adoravit. Quare ira incitatus Theodorus (volebat enim se ab omnibus Romanis imperatorem agnosci, cum et imperator diceretur) gravissimis injuriis virum cumulat, parumque ab fuit quin etiam plagas infligeret. Hoc Camytzæ, ut ab imperatore honores consequeretur, in causa fuit nam ut rursum Hellesponto præterlapso ad impe ratorem accessere, magnus hetæriarcha non aliam ob causam Camytzes efficitur. Comnenus itaque Theodorus Adrianopoli occupata non minimum res Italas turbavit: quæ enim illi tenebant, omnia 13 adortus et Byzantium ipsam usque profectus,quid quid extra urbem erat,pro arbitrio duxit, et opima præda auctus ad fores Byziæ, ingente Latinis timore injecto, pervenit. Tunc temporis et Aseldecae, tiliæ imperatoris Theodori Lascaris maritus, ab iis " qui cum Comneno Theodoro erant hasta jugulum 15 feritur, vulnusque lethale indicatum a perito tan 22] dem medico sanatur. Exhinc postea erat vox aspe rior, nec colli vertebra, ut antea, flexu faciles. 23. Sic ergo rebus prospere gestis Theodorus Comnenus, cum suo imperio fines iidem essent ac Bulgaris, fœdus cum Bulgarorum rege Joanne Asano, qui, ut dixi, post Borilam Bulgaris præerat, init; illiusque filia Maria ex pellice suscepta fratri suo Manueli desponsata affinitate conjungitur. Sed enim Angelus Theodorus cum Asano Joanne condi tionibus ac pactionibus perturbatis, cum audacior esset, atque inordinatius non solum in regia, sed in aliis negotiis civilibus sese immisceret, sæpeque jusjurandum 45 negligeret fidemque violaret, in affines Bulgaros pedem movet, et ex Romanis atque Italis ingentem militem exaggerat, et Adrianopolim prætergressus in superiorem partem Hebri agmine ducto cum Bulgaris poscebat, sed exitium sibi om. D. D. om. ib. om. D. on. D. De om. D. om. D. De hac dignitate vide Glossariuin Meursii in Gregoras, p. om. D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii nota. et 28. ALL. Brevius Gregoras, p. 28.

esset domesticæ supellectilis amplitudo, filii, famuli, famulæque impedimentum: in ea nihilominus per stabat sententia, si quando facultas esset, etiam vires exserturum et exitum tentaturum et concepta vota obiturum, ideoque me ad imperatorem præmi serat. Sed morbus gravis conatus intercepit: nam que pene semivivus et media sui parte fere exsicca tus, annosque circiter duos lecto detentus, tandem vitam amisit. Ipse vero in aula imperatorio sumptu necessariis providebar. admodum prosequebantur, detineretur, nec leve 30. Rex enim Joannes, ut dictum est, qui item Cpolitanus imperator acclamabatur, Lampsacum appulsus in locum Holeum dictum naves suas 51 subduxit. Joannes autem imperator, cum ad re sistendum ac descensum impediendum ob jam dictas causas copias non haberet, militaribus artibus cum exiguo milite hostium motus repri mebat. Descender:nt Latini et eorum rex Joannes, perque loca quædam maritima iter intendebant, cum a navigiis discedere procul non auderent nam eos adversis copiis imperator sequebatur, ingenio promptus et acer, qui cum parva etiam manu hostium impetus propulsaret. Imperator per radices montium, Itali per littora iter habebant. Parum itaque in ora maritima imperatori subjecta commorati (neque enim quattuor menses exegerant) nec multo calcato solo, cum a Lampsaco Cenchrias usque ne minimo quidem damno illato processis sent (namque imperator eminentioribus locis ne cessaria quæque antea conducta in custodiam tradiderat), ad Pegarum oppidum deflexere, unico tantum castello, cui Ceramidæ nomen est, circa Cyzici coles sito, devicto. Naves vero promptas, quibus se Cpolim reducerent, habebant, et re meassent utique probris ac damnis pleni, ni furto Pegarum oppidum expugnassent. Vir enim quidam saxorum prærupta scandere dexter ac solers viam invenit, per quam noctu 52 in arcem armatos Italos introduxit, qui improvisa irruptione custo dibus contrucidatis oppidum occuparunt. Hoc Romanis non parum timoris incussit: urbs enim ea viris probis ac bonis et inter milites celebriori bus abundabat. Verum imperatoris circa hæc prudentia et plusquam militaris calliditas Roma norum quidem metum excussit, Latinis vero majorem formidinem injecit, et quos ipsi impetus ex præda facta sumpsere inhibuit. Quare cum pa rum aut nihil, ut dictum est, profecissent, Cpolim reverterunt. c 31. Imperator Joannes impendentibus periculis et rebus in extremum adductis discrimen succur om. D. om. D. om. D. D. D. om. D.

Minis rere perspicax et acutus, ut suos tueri ac servare posset, quod et magis dignum consideratione erat, et hostes infirmare, et per hæc duo propria consta biliret, ut ambo perficeret, modum invenit. Ex imperatrice Irene filium susceperat, cui ab impe ratore Theodoro Lascari patruo nomen dederat, undecim jam annos eo temporis natum. Asanus item filiolam habuit Helenam nomine, ab Ungara ortam, novennem. Imperator ad Asanum Bulga rorum principem oratores mittit, ut sponsaliorum inter 53 pueros et inter se affinitatis mentione inducta de mutuo auxilio mutuisque inter se tra dendis operis sermonem consererent. Asanus lega tionem approbat; pacta conventa conficiuntur et jurejurando confirmantur. 32. Tunc mihi mathematum et sublimioris disciplinæ amore excito, omnibus valere jussis, una cum aliis adolescentibus, ita annuente imperatore atque Exapterygo Theodoro informante, logica scientiæ aditus foresque aperiuntur. Cum ante imperatorem convenissemus, in me oratione con versa imperator dixit:». Hos Nicæa desumptos præceptori tradidi: tibi e domu mea accepto, ut una cum his instruereris, facultatem feci. Ostende itaque te vere e mea domu egressum fuisse, sicque mathematis incumbe: militarem enim vitam secuto quot ex liberalitate imperatoris stipendia constitui poterunt, tot tibi aut non multo plura propter familiæ claritudinem supererunt. At ubi philoso phiæ insinuatus frugiferis opibus te impleveris, magnos honores ac dignitates tibi comparabis. Namque inter homines maxime omnium conspicui præcellunt imperator atque philosophus. «Hac ratione aula egressus præceptori me dedidi annos septem et decem natum. Verumtamen Exapterygus in mathematis non admodum præstabat, sed mul tum dicendo valuit, utpote rhetoricis studiis eximie institutus et ad eloquendum composite usu atque ingenio comparatus, ideoque nomen illius celeber rimum 54 fuit. Eo demortuo, postquam nobis poematum ambages explicasset et orationis confi ciendæ artem tradidisset, ad Blemmidem Nicepho rum, quo neminem in philosophicis disciplinis praestantiorem novimus, me ipsum contuli, et qui om. D. D. D. om. D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Eadem prosequitur Gregoras p. 29, Cætera conveniunt. Intersunt ta men inter Gregoram et Acropolitam: nam in Grego ra legati ex Bulgaris veniuni, in Acropolita ab impe ratore mittuntur; in Gregora filia Bulgari Helena decennis est, in Acropolita novennis, ALL. Legi nescio quid hujus Theodori, sed memoria non suggerit quodnam illud fuerit ad res tamen mathematicas spectasse suspicor. De Blemmide pluribus alibi egimus. Edita sunt illius Philosophica et Logica, et orationes duæ de processione Spiritus sancti per me in Latinum versæ.Multo plura sunt in bibliothecis. Penes me sunt ejusdem oratio, et historia de sancto Paulo et aliis Patribus, qui in Latro monte solitariam vitam egerunt,ele gantissime et ad antiquum succum conscripta. In Vaticana legitur ejusdem Princi pium ALL'

cunque una mecum logicis speculationibus atten debant. Et de me ipso hæc in præsenti satis dicta sint in posterum vero reliqua, ubi sese tulerit occasio, historiæ inserentur. 33. Cum itaque, ut prædixeram, ambo Joannes Ducas imperator et Asanus Joannes Bulgarorum rex in unum fœdere icto convenissent, imperator Lampsacum præoccupat, et copiis Calliupolim trajicit, adactisque machinis castellum invadit, et non multo post e Venetorum manibus recuperat. Post hæc Asanus cum uxore Maria Ungara et filia Helena Calliupolim venit, ubi cum imperatore sermonem conserit: ibidemque amicitiam uterque confirmant. Hic Hellespontum non trajecit, sed in 65 66, Calliupolis partibus remansit. Joannes imperator cum uxore et filia Helena Lampsacum, ubi erat Irene imperatrix, remeat. Et puerorum nuptias apparant, cum Germanus patriarcha inter rem 68. divinam nuptiarum cæremonias absolvisset. Tunc 60 et Trinobi præsul Cpolitano obnoxius imperatorio ac synodico decreto, ut Asano Bulgarorum prin cipi affinitatis et amicitiæ causa gratificarentur, 71 suo jure vivere et patriarchæ nomine condecorari obtinuit. His ergo ac similibus expletis imperatrix Irene cum filio ac sponsa in orientalibus locis versabatur, Asani uxor in sedes suas reversa est. 72, Joannes deinceps imperator et Asanus conductis copiis uterque occiduam plagam, quæ Latinis ser 18. viebat, excurrerunt, ingentique inde præda depor tata Scythicam solitudinem, ut proverbio utar, universam effecerunt, urbibus ac regione, ut. 14 jurejurando convenerant, sibi divisis. Calliupolis cum ante adventum Asani expugnata fuisset, sub imperatoris potestate venit. Simili ratione et Madyta, et omnis cui Chersoneso nomen est. Habebat præterea imperator et Cissi castrum, et ad fluvium qui Maritza a multis vocatur fines extendit. Potitus est ad hæc et monte Gano, in quo oppidu 71 lum exstruxit, cujus in custodiam misit Nicolaum Cotertzem, virum plurimis præliis exercitum, in quibus adeo praestiterat ut apud omnes illud vulgatum fuerit neminem neque ante eum neque post eum fuisse qui tot ac tanta facinora vel atten om. D. D. D. om. D. om. D. om. D. om. D. D. D. b. om. D. D. om. D. D. om. D. om. D. Theodori Dousæ et Acropolita Gregoras Et con entit Ephremius in Chronico Leonis Allatii notæ. Acropolita memoriæ lapsu vel parum rebus ecclesiasticis intentus hæc de Ternobi episcopo scripsit. De Ternobi autonomia nos etiam alibi, Ternobum porro omnium Hæmi urbium munitissimam et præstantissimam dicit Choniata, in montis verlice sitam, fimis circumdatam manibus, ALL. Gregoras, p. 30. ALL.

tutiorum strue circumdata aut habitantium multi tudine circumsepta, divenditi sunt. 38. Cum hæc ita succederent, Latini quoque per petuo in nos odio ac furore inflammati, et propter quam in eos Joannes imperator et Asanus irruptio nem fecerant, et urbium ac oppidorum privationem magis ac magis infensi, nostra aggrediendi nosque opprimendi occasionem quærebant,etad vires amis sas instaurandas satis illud peropportunum visum est. Primum sibi Asanum conciliant, cum quo pa cem componunt; deinceps Scythas barbaros, erro nes, peregrinos et advenas munusculis exiguis, sed uberioribus promissionibus illectos sibi adsciscunt, agendorumque sibi socios allegant. Hinc magnisex Scythis et Bulgaris auxiliaribus copiis recollectis Itali una omnes simul adversus Joannem imperato rem aciem instruunt. Et cum prope Tzurulense 60 castrum esset, vires ad id oppugnandum conver- [P. 30] tunt, eodem Asano præsente cum tot millenis Scy tharum et Bulgarorum et Italicis machinis. Tzuruli custodia Nicephoro Tarchaniotæ, qui e mensa tunc erat imperatoris, postmodum magnus domesticus creatus est, magni domestici Palæologi gener, cum primum illius filiam Mariam sibi nuptiis adjunxis- 10 set, ab imperatore Joanne demandata fuerat. Erat Tarchaniota miles præstans et optimus dux, et 11 divini præsidii sæpissime particeps, ut exitufineque 18, rerum patenter innotuit namque eum plerique aspirante magis fortuna res absolvere quam robore et militari peritia hostes superare existimabant. Postquam castrum a milite circumseptum est, arie- 18, tes tormentaque Italis adfuere multa et valida, quibus non hoc solum sed altiores etiam muros et ingentiores urbes quassatas diruissent. Tunc cogi tationes magnasetin bellicis disponendis industriam 14. una cum sociis, qui e mensa erat, dilucide satis demonstravit. Verum totum id divinæ opi tribuen dum est. Nam Tarchaniota in externas machinas alias ipse machinabatur, et tantæ copiarum multi tudini robur ac animum quæ in immensa militum multitudine reperiri possent, opposuit. Hæc anxium ac sollicitum habebant Joannem imperatorem, non tantum de castro pertimescentem, sed tanquam summo ingenio et prudentia bellica præditum suspicantem, si castrum ab hostibus caperetur, quæcunque ipse in occidente possideret, pessum 15. D. D. om. om. D. om. D. D. om. D. D. omissis D. om. D. om. D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Dignitas in Byzantino rum imperatorum aula non postremo loco ha bita est, ut apud Curopalatem legimus. Witichindo est mensæ ministrator, aliis dapifer. Quem dapife ratus honorem seu præfecturam mensæ jam tum sub Contantino Magno ita distributis officiis insti tutam et Russiæ principi assignatam, ut alia aliis, testatur Nicephorus Gregoras, lib. vii, cap. 8. Vide V. C. Marquardi Freheri Origines Palatinas, parte 1, cap. 15 renovate editionis,et Meursii Gloss. in DoUSA. Non arma, sed Dei gratia est quæ pugnat, Gregoras, p. 83, de Alexio Strategopulo. ALL.

itura. Delectabatur interim in eo expugnando ad versarios retardari, eorumque potissimam impetus partem confringi: nam orientalibus rebus potius animum advertebat, quas cum a bello immunes conspiceret, magis animo gestiebat. Dum obsidetur Tzuruli castrum, Asano derepente nuntiatur uxo rem Ungaram in vivis esse desiisse, eodem momento et filiolum ipsius et Trinobi episcopum obiisse. Ideo Numinis iram ratus tormenta igne concremat, et quam citissime Trinobum redit. Igitur soli Itali cum ad obsidendum castrum ex se non sufficerent, quam in Romanos constituerant pugnam dirimentes, Cpolim revertuntur, et arx illa ab hostium obsidione liberatur. Qui e mensa erat Tarchaniota Nicephorus in his victoriam, quod utique suum nomen infert, adeptus. Asanus ergo post dicta adversa ac infortu nata pie admodum concipiens propter violatum jus jurandum,quod imperatori Joanni dederat, et filiam a thalami consorte Theodoro raptam hæc fieri,pœ nitentia ductus caduceatores mittit ad imperatorem, semet ipsum sceleris accusans et pacta conventa reposcens, deprecansque 62 sibi veniam flagitio rum Joannes imperator Ireneque imperatrix,tan quam qui in magis pia ac magis divina prospicerent, legatos excipiunt, nec verbis rem prolatando rursum jusjurandum comprobant, sponsamque Helenam re petunt, quæ ad socrum et conjugem redit, et pax iterum inter Romanos et Bulgaros peragitur G 37. Sed historiæ series alio deflectit, et quæ Cpoliagebanturnarrare gestit: namque cum tunc temporis ob varios ubique principatus in multas etiam partes res divisæ agitarentur, varie etiam orationis corpus conformandum est. Balduinus quem supra oratio nostra Cpoli imperasse demon straverat, ob conflictus erga Romanos et potissi mum propter sui adversarium Joannem imperato rem,qui in angustum dominatum illius contraxerat, diffidens ac plane desperans, ad Francorum regem sibi affinitate conjunctum et ejusdem generis et Romanis infensissimum, ideoque suppetias ferre paratum, proficiscitur, operamque illius nec con temnendam poscit. Fit voti compos, et intra breve tempus Francorum sexaginta millia, ut in Romanos arma caperent, lecta sunt. Et cum navigiis via dif fcilis esset (largiorem enim 63 quam ipsi possent facere impensam similis navigatio postulabat), terrestri itinere viam ineunt, superiores Callias trajicientes percursaque Italia per radices Alpium om. D. om. D. om. D. om. om. D. D. D. om. D. D. D. om. D. om. D. om, D. om. D. D.

Ostricium proficiscuntur, et per Ungariam commi grantes Istrum tranant, et Bulgaris immiscentur, omnibus tanquam amicis et affinibus usi; qui et propter semetipsos, nec minus in nos odium ami cissime a locorum dominis excipiebantur Bulgari fœderibus cum Romanis spretis facultatem Francis fecere per montana sua transeundi, quasi vi atque factione coacti dedissent. Sic Tzuruli arxa Latinis oppugnantibus cum Scytharum auxiliaribus copiis rursum expugnatur. Tunc eam custodiebatJoannes Petraliphas magni cancellarii dignitate a Joanne imperatore decoratus, vir maximis corporis viribus et a puero militaribus negotiis exercitus: verum Latinarum copiarum abundantia et innumera Scy tharum vis tormentorumque spissum ac validum Italis deditionem paravit. Tradunt nonnulli clam aliquos defectionem meditatos ideoque improvisum expugnationis pertimuisse. Latini itaque Tzurulum cepere, et in ea Romanos comprehensos cum Petra lipha 64 vinculis alligatos et Cpolim deductos fa miliaribus vendiderunt. Dum obsideretur ab Italis Tzurulus, Joannes imperator multis triremibus fa bricatis et exercitu non exiguo secum conducto Italos aggrediebatur. Nicomedia discedens et Characem prætergressus Dacibyzam præter exspe ctationem oppugnatam occupavit. Praeterea et Ni cetiati castellum in suam potestatem redegit. Infor tunatus nihilominus in triremibus fuit, cum qui in illis confligebant bello essent inexperti atque insueti, et Isphreus Armenius classi præesset, cira res militares ultra quam par erat segnior. Ante eum c Manuel Contophreus, vir manu potens, terra mari que Martem spirans, triremium erat gubernator sed cum ante paucos dies de classe audacior illius cum imperatore congressio fuisset (namque dixe rat Italicis triremibus nunquam nostra, licet multo plures fuissent, cum ipse ambarum facultates opti me nosceret, obviare vel obsistere posse), præfe ctura spoliatus est, quam in se Isphreus receperat, valde miseranda victoria superatus: cum enim tri ginta triremes conduceret, a tredecim debellatus est, totque de suis quot erant hostium amisit: sin gulæ enim singulas cum ipsis hominibus et armis spolium 65 retulerunt. Et hæc quidem ita se habue re. Imperator vero Joannes rursus cum Asano pacem sanxit, et affinitate ambo vinciebantur.Asanus quam vis cum jurejurando fœdera composita non nimis an xie observaret,tanquam qui vel minimo emolumento sibi proposito jura violaret, in aperto et simulate amicitiam colebat, et quæ amicorum erant exseque batur. om. D. 85 D, omisssi om. D. om. D. om. D. D. D. D. om. D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. De hac dignitate consulatur Glossarium Moursii. Dousa.

Theodora et Constantino. Nam Constantinus, ut diximus, despota,quæ commemoravimus.domina batur, Theodorus erat Joannis, qui Thessalonica acclamabatur, pater. Cum convenissent, ambo fratres Manueli suadent ut conditiones et pactiones, quas cum imperatore Joanne inierat, perturbaret. Ille volens nolens. ut qui interfuerant et rerum harum periti asserebant. consilio eorum acquievit; indeque inter eos amicitia ac familiaritate in tercedente, divisis urbibus contenti, cum Lati nis, qui in Euripo atque Peloponeso erant, fœdere jungebantur. 39. Nec diu post Manuel, cum pactorum, quæ cum imperatore Joanne pepigerat, violationis prius eum pœnituisset, ex hominum vita migravit. Imperatrix etiam Irene, mulier prudens ac digna imperio, multumque dignitatis ac magnificantiæ præ se ferens, ex hac turba et colluvione decessit Ea sermonibus delectabatur et sapientum congres sibus, quos maximi faciebat, non sine gaudio attendebat, ut hinc manifeste percipitur. Nam cum sol cancrum peragrans meridie defecisset, ipseque casu in regnam accessissem 68 (loca vero Periclystra dicta imperator cum imperatrice incole bat), defectus causam a me poposcit. Ipse tum primum philosophæ arcanis a sapiente Blemmida imbutus accurate rem non poteram explicare, ex memetipso tamen, quod par erat, decernens lunæ interpositionem adumbrati solis causam esse enuntio, viderique solem deficere re vera lumine non spoliatum, sed potius lunæ defectum esse, dum in umbram terræ incidit, quandoquidem illa solis splendore renideat. Sed cum oratio in longum protraheretur, dicta refellebat Nicolaus medicus, vir nullatenus in philosopia versatus, arte vero quam ipse proftebatur eximius, et ea præcipue quæ experientia comparetur,imperatricisummopere charus, et actuarius dignitate. Cum ille itaque opponeret, ipse vero magis ac magis garrulus blaterarem, inter disserendum me imperatrix quasi puerum compellavit; postmodum ac si indecore fecisset, ad imperatorem conversa, «Indecenter itaque feci,» ait, «dum hunc μwçóv nuncupavi.» Et imperator, «Non novumilladest,»> inquit: • adolescentulus namque est.» Tune quippe eram unum et viginti annos natus; ideo que similis appellatio haud dedecebat. Et imperatrix D. add. D. D. usque ad (col. 1074 16 om p. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Mortis causam, quam hic tacuit Acropolita, narrat Gregoras p. 41. ALL. Irene et Joannis Ducæ pietatem aliaque ad pios usus opera pro sequitur Gregoras ibidem. de hac eadem Pachyme rius in Historia. ALL. Anna Commena, Histor. lib. vut ALL.

pertractantem sic a nobis compellari.» Hæc ideo effatus sum, ut quantum ipsa sermonibus afficeretur et sermonum similium gnaros honoraret, eluceat, Moritur ergo, ut dixi, hæc imperatrix, existimoque 96 solis defectum illius mortem prænuntiasse. Cometa etiam, ex eorum specie quos barbatos dicimus, ante sex menses in Borealem plagam apparuit,suffecitque menses tres non uno in loco sed alio atque alio divagatus. Nec multo post Bulgarorum princeps Asanus vita excessit, vir inter barbaros optimus, nec propriis modo sed alienis etiam optime usus: humaniorem etenim cum advenis ad eum concurrentibus, et potissimum Romanis, quibus magnifice stipendia numerabat,se præbuit. Eo vita functo Callimanus ejus ex Ungara filius in dominatu succedit. Callimano soror arat, cui Thamari nomen. Ex filia vero Angeli Asanus tres filios susceperat, Michalem masculum, ut diximus, Mariam et Annam feminas. Callimanus paternum regnum capessens fœdera cum Joanne imperatore renovat. Sicque placida in pace omnia quiescebant. Manuele porro Theodori fratre exstincto loca ab eo obtenta Michael nepos occupavit suisque conjunxit. Rursumque Theodorus Angelus, cum filius Joannes Thessaloniæ et adjacentibus locis imperator acclamaretur, et patruus illius Constantinus, despota et ipse vocitatus, et nepos ipsius Michael inter se pacem agebant. «» ««At minime opus est philosophicos sermones 40. Imperator ergo Joannes, Asano Bulgaro de medio sublato et puero 70 Bulgariæ imperante, occasione arrepta appellationem imperatoriam, qua Joannes Angeli filius gestiebat, debere sibi in animo proponens, primum Theodorum illius patrem nuntio seductum sibi conciliat, qui tanquam tunc recens res aggressus, nihil eorum quæ contingere poterant suspicatus, ad Joannem imperatorem se confert. Imperator eum excipit lubentissime, hono ribus afficit, patruumque vocans mensa ac reliquis humanitatis officiis communicavit. Postquam eum in potestate habuit, et non contemnendus esset e Scythis exercitus, quos non multos ante dies muneribus variisque beneficiis sibi devinctos atque ex immanioribus moribus et Macedonia distractos in orientalem oram deduxerat, satis animo certo et confirmato nihil sibi incommodi a Bulgaris pertimescens, partim propter pacta cum eis inita, partim quod res Bulgarorum a puero regerentur, ex Oriente solvens, præternavigato Hellesponto, secum una et Romanarum copiarum et Scytharum auxiliis advectis adversus Joannem D. om. D. D. om. D. D. D. omisso Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Gergoras, p. 37, brevissime. ALL.

non ita facile poterat e re nata dignum tali solio, vel potius qui illi probaretur, invenire. Principes enim in hæc munera viros, qui quod illis placitum est faciant nec suis desideriis adversentur, asci scunt. Igitur multum præterierat tempus, nec aderat qui oves gubernaret. 43. Porro Joannes imperator, ut diximus, in op positam e regione continentem atque occiduam, ut urbes in ea ac oppida resque in illis visitaret, iter instituit: nam ad oppidum cui nomen Zichnæ est, prope Serras, omnibus dominabatur. Tunc Bulgarum Asani filius Callimanus duo et decem annos natus principatum tenebat. Cum ad loca Cissi imperator processisset, ibidem commoratus die postero iter continuat, et ad flumen Hebrum, prope Beris monasterium defluentem et ab indigenis Maritzan vocatum, pervenit. 78 in medio flumi nis constitutus imperator (equo enim aquas, quando æstas præcipitabatur, nam vicesima septima aut octava erat mensis Septembris, permeabat) litteris a rerum summam Achridæ gubernante ad se datis certior fit Callimanum Bulgarum principem vitam finisse, nonnullorum sententia naturali morbo, alio rum ab adversariis ad hoc clam parato pharmaco exstinctum. At hic sive hac sive alia ratione ex ho minibus sublatus est. Nec rumor a veritate aberat; crebis enim nuntiis id asseverabatur. Hæc ubi re scisset imperator, iter prosequitur, et Christopolim prætergressus quam celeriter Philippos attingit, ibi demque cum primoribus suis consilium init, an ir rumpendum esset in Bulgaros, abripiendumque ali quid quod ab ipsis occupabatur, et an facili negotio posset a nobis Serrarum oppidum expugnari. Qui dam imperatori adversus Bulgaros bellum dissua debant. Non haberet eum militem, cum non ad confligendum sed sua solummodo visitatum venerit, tanto prœlio parem. Serrarum arcem primum ag grediendam, eum e planitie emineret, inexpugna bilem esse, nec posse tantillo exercitu circumsepi. Tormenta 79 in eam ut adigerentur fieri omnino non posse. Aggredi vero et arce tentata repelli Romanorum robori ac virtuti, cujus adeo præclara fama in omnes pervasit, probro esse. Bulgaros quiescentes ad prælia concitare minime condu cere. Hæc regem ab oppugnatione retrahentes adducebant in medium. Palæologus Andronicus, quem ante magnum domesticum fuisse significa vimus hisce contraria imperatori consulebat. Ten tandam esse Serrarum arcem; ea potitis multum D. D. om. D. om. D. D. om. D. D. om. D. om. D. D. usque ad (col. D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Choniata, p. ALL.

inde utilitatis futurum, rebus Bulgarorum magis ac magis afflictis, qui ista ratione legationem pro pace ineunda expeditius admittent, cum a nullo regantur, et infantis Michaelis ex Irene Angeli Theodori filia Asano suscepti dominationem subi turi. Quod si castrum ita ferente fortuna nobis non cesserit,quid inde Romanorum imperio incommodi impendet? Rem experti cessabimus, rursumque viros ad Bulgaros legabimus, qui ab infante, ne nomine quidem pugnæ conscio, gubernati lubentis sime legatis animum advertent. Quilibet vero quietis commoda sibi representans pacem exoptat. Optime omnium magnum domesticum consuluisse imperatori 80 visum est, et ad Serras iter, utut potuit, ingreditur, proximeque accedens tentoriis structis castra metatur, non exercitus viribus fi dens, quem exiguum ac pusillum fuisse diximus. Hinc militaribus artibus ac insidiis urbem aggre ditur. Serræ antiquo avo civitas maxima, postmo dum a Joanne Bulgaro una cum aliis Macedonicis urbibus obsidione septa soloque æquata, tunc veluti vicus apertus prostabat, arce tantum muris circum septa, sicque accommodata ut bellum posset exci pere. Illius custodiæ vir Bulgarus Dragotas nomine, Melenici sedem habens, invigilabat. Cum ergo Serrarum urbs inferior absque moenibus esset, quippe quæ saxis tantum absque calce, nec iis in altitudinem sublatis, in locis murorum quassatis disjectisque cingebatur, mercede conductos mili tum famulos,quos Tzucalonas vulgus lingua pro pria nominat,in unum exaggerans imperator adeam – occupandam, cum necessariis destituerentur, qui que domo egressi fuerant ut sibi futura usui submi nistrarent, incitavit. Hi cum locum aditu facilem vidissent, acceptis sagittis et ensibus, et nonnullis tabulis in modum scuti ex tempore, quibus corpus defenderent, detornatis classicum concinentes in urbem ipso clamore irrumpunt, et non post multas horas introeunt, obvia quæque rapiunt. Ex civibus, quicunque in arcem non convolarunt, supplices ad imperatorem 81egrediuntur. Arcis præfectus Dragotas, homo Bulgarus, et per multum tempus ad tuendas ac defendendas arces plane ineptus, ubi audiit inferiorem urbem captam nec non domini sui obitum, ita favente fortuna, non diu sustinens, im peratori de arce dedenda significat. Et sic arx illico imperatorem recognovit. Dragotas purpurea chlæna auro contexta amicitur, et staterum aureorum vim non contemnendam accipit. Proin magnificas admo D. omissis D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Ita ms. exemplar. Malim tamen quemadmodum post sequitur, ut sit Dragotes sive Dragutes nomen proprium viri etiam alias occurrit. Dousa.

dum maximeque veras de Melenico promissiones imperatori fecit. 44. His omnibus ab imperatore Dragotas acceptis, et quasi esca aliis expositus, discessit, atque Me lenicum veniens omnia ad accolas refert, eosque ut imperatori se dedant, non hæc in aperto edisse rens, sed clam plurimis sermonem communi cans, adhortatur. Cum autem, qui oppidum guber nabat, Nicolaus Litoboes ægrotus lecto pedum do loribus teneretur, libere omnes arbitratu suo res quas ipsi vellent agebant. Inter hos Nicolaus Man clavites ex nobilioribus unus Melenici incolis, vir audax et pro re nata, uti tempus daret, varie se ef fingendi sagax ac perspicax, quæ a Dragota mo liebantur 82 deprehensis, ac cognito se posse imperatori promissa perficere si multitudinis po tiorem partem in sententiam suam traxisset, ab oc cultis colloquiis sese retrahens palam omnibus utilia edixit, «Pueri Callimani.» inquiens, princi patu iniqua perpessi sumus, ea tamen spe, nos, si puerin virum evasisset, tantæ tolerantiæ præmia recepturos, postquam ille ætatem illam, quæ virum probum a malo secernere potest, attigisset. Sed cum id adversa fortuna amiserimus, et infantulus alius ad regendos Bulgaros præponatur, omni stulto stuliores essemus, si aliis rursum infortuniis nos metipsos dederimus, tanquam qui in omne ævum absque principe, re omnium perniciosissima, vivere vellemus. Sed quando Romanorum imperator ad nos accessit, nos illi fdo domino et virum probum ac malum optime cognoscenti tradere debemus. Ipse jus ab antiquo in nos obtinet, locus siquidem hic noster imperii Romani est. Bulgari vero alienis avaritia raptis Melenicum quoque occuparunt. Nos omnes ex Philippopoli orti primodia quoque ge neris liquido ducimus ex Romainis. Quinimo et Romanorum imperator, licet Bulgari essemus, jus tamen in nos habet: filius quippe illius et impe rator Theodorus cum Asanos Bulgarorum principe affinitate conjungitur, nunc regis Asani filia do mina a Romanis nuncupatur et est. His itaque om nibus verba luculenta 83 in pauca conferentes ad eum recurrere debemus, colla illi nostra servitute constituta addicere. Sapientum namque regum ac Hujus capitis loco hac habet Theodori Dousæ et Choniata, p. meminit cujusdam Litoboes militis in exercitu Du cæ sebastocratoris, qui ex barbarica cohorte ducem Leonis Allatii notæ. nactus alia via sine ulla noxa Ducam servavit in clade Isaacii a Blachis accepta. All.

p 43 Nec multum Thessalonicæ commoratus im perator hiberna nam que tempestate Decembre mease exhorrescente pellebatur), in ea magnum domesticum Comnenum Andronicum Palæologum, cujus sæpius meminimus, inter viros militia celebres primas ferente, prudentissimum et quam maxime mansuetum, aciei instruendæ et digerendi militem optime gnarum, et belli pacisque artibus clarum, relinquens, victor triumphans in Orientem reversus est, ab omnibus laudibus encomiisque ob celerem ac maximam victoriam, non a suis modo, sed ex ternis etiam, condecoratus. Supra enim naturæ captum facinus et tropæorum crebritas divina potius providentia quam militaribus artibus patrata fuisse visa sunt. Præterea Melenicum Serras ac loca adjacentia in fidem ac clientelam Michaelis Comneni, dicti magni domestici primi filii, quem post annos non multos Romanorum imperium non sine et fortunarum et gloriæ incremento sui admi nistratorem agnovit, contulit. Nec non arcibus tuendis ac defendendis urbibus alium atque alium imposuit, quibus 91magnum domesticum,utillius imperia æque ac subditi capesserent, præcepta sarta tecta haberent, rebus gerendis obsecunda rent, præfecit. Ergo imperator egressus in Oriente degebat. Demetrium a Thessalonicensium dominatu exturbatum et in arce Lentiana occlusum in custo diam misit. Magnus interim domesticus non diu vita protracta, sed qui non sine nominis et gloriæ fama in administratione se gesserat, in morbum incidens capillis detonsis vitam finiit; in cujus locum suffectus est Theodorus Philes, qui loco illius imperium regeret, Subacta Thessalonica ac Berrœa, quæ inde extendebantur loca ad occasum ab usque Platamone,et quæcunque ad Pelagoniam, Achridam et Prilapum attinebant, sub Michaele despota erant, Bodeni, Staridola, Strobus et circa ea loca sub Demetrii fratre. Michaelem patruus Angelus Theodorus penes se habebat. Imperator cum Nymphæi hibernasset, ineunte vere, suo more faciens, inde egressus, cum undique pactæ indutiæ cessationem belli fecissent, proxima Cpoli oppida et a Latinis possessa, Tzu 16, rulum scilicet et Bizyam, bello aggredi instituit 27 nam collapsas Latinorum vires animadverterat. Quare tranato Hellesponto apud Tzurulum primo sedem locat. Erat eo in oppido Eudocia soror uxorisimperatoris, quam sibi Aseldecae,ita impera usque ad (lin. usque ad om. D. D. D. om. D. om. D. om. D. usque ad (D D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Hoc maxime improbatum est a Ge. Phranza, lib. 1, c. 5: Hoc maxime modo imperium ad Michaelem ex Pa læologis imperatoribus primum pervenit, quod uti nam in unquam pervenisset, ALL. Cf. Joannes Tzetzes, chil. u,

50. Hinc Thessalonicam prætergressus emensusque Bisaltiam apud Philippos non levi ex causa, ut sibi vi debatur,castra metatus est. Name Melenieo Nicolaus Manclavites imperatori adhuc apud Bodenos com moranti 100 Michaelem Palmologum,dicti magni dmestici filium, accusavtt: sed cum talium perscru tatio,dum educendi exercitus pugnæque conferendæ tempus instaret, minime opportuna videretur,inop portunius tempus rem visum est imperatori differre Tunc itaque de iis quæstionem habendam censuit. Quare senatum continuo eonvocat, judices decer D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Gregoras, p. Et mirum sane Gregoram judicium adeo celebre, quo forte Græcia et dignitate personarum et pro bationum veritate et judicum frequentia nullum vidit illustrius, adeo obtruncasse deartuasseque ut neque pes neque caput in eo appareat. Ge.Phranza temere confundit omnia, qui judicium hoc sub Ba tacio factum sub Theodoro illius filio ponit: Quæ res eum in suspicionem captati imperii, cui per id tempus Theodorus Lascaris Junior præsidebat.per calumniam vocavit. Secundo,questioni praefuisse, cujus tum apud imperatorem plurimum valebat au ctoritas, Arsenium patriarcham cum aliis judicibus. Et tamen Arsenius post illud judicium ex Apollonia de accitus in patriarchatum evectus est. Tertio, episcopus, qui illi suadet ut concilii sui conscios ediceret, etiam jurejurando promittit illos solos ex legibus Poenas daturos, Michaelem ab omni suppli cio immunem ac liberum abiturum. Et hoc fuit præter sententiam imperatoris; et episcopus pro mittit nunquam postea observanda. Quarto,proba tionem ferri candentis Michael ad probandam suam innocentiam poscit: Quod si hoc non est satis obse cro te, domine, hoc mihi da, ferrum in camini flam mas conjectum et etiam atque etiam vehementerque candens manibus complectar, prunasque in sinum immittens sperans Deum, qui tres pueros in camino ignis liberavit, et oculum illum omnia contuentem® semperque vigilem, qui scrutatur renes et corda, quique novit nec cogitasse nec concepisse me de qui bus interroges illæsum, si ei placuerit, ab adustione servaturum. Hoovero merum mendacium est; sem per enim ab hujusmodi ferri candentis experimento abhorruit, palamque edixit se ut Romanum legibus Romanis non barbaris, quando ille mos Barbaro rum erat, judicandum esse. Quinto,ineptissime ab cpiscopo deterretur Michael ab illa probatione, cum episcopus ille ad eam suaderet,qui comperta poste Michaelis mente verba illa protulit. Cum itaque omnia confundat et mutilet pro libidine Phranza nos eo neglecto ex aliis scriptoribus rem adeo singularem illustrabimus. Henricus quoque Spondanus, in Continuatione Annalium miro anachronismo, ut semper solet, hoc idem judi ciumsub Theodoro ponit, sub quo affectasse im perium Michaelem Palæologum scribit. ALL. Nicolai hujus quoque mentio ft supra loco nimisquam corrupto. nihil aliud est quam custos ad aulæ januam, clava ar matus, quam maniclarium appella bant. Vide Glossarium Meursii in et DOUSA. Sepe alias etiam in suspicionem affectati imperii sub hoc Batacio venisse Michaelem Palæologum habeo ex Ge.Pa chymere, lid. 1,cap. 7, qui ibidem exponit quo modo Batacius securitatem sibi parabat. ALL. Ferri candents experimentum ad innocentiæ probationem nota etiam Græcis ea tempestate in usu fuisse Georgius Pachymerius,lib. 1 Historiæ Græcæ testatur se ado lescente nonnullos massam ferream candentem manibus citra noxam sustulisse,atque ita innocen tiam suam per miraculum testētam reddidisse, Et diu post hæc tempora adhuc ferrum ignitum ab illæsa muliere contrectatum scribit Cantacuze nus, Histor. Byzant. lib. 111, cap. 27. DouSA. Novum mihi hoc sem per visum fuit Phidiam Praxitelemque, duos nobi lissimos statuarios ac cælatores, magorum ac præ stigiatorum loco haberi. Si non nugatur Græeulus, profecto velim doceri quid sibi velit et quo alludat auctor. Dousa.

Cum Demetrius Tornicius vilam finisset, essetque Thessalonicæ magnus domesticus, filius vero illius Michael Melenici et Serris, Michael comperta Tor nicii morte, agre rem tulit, tristique ac vultu tur bationem præ se ferens alloquentibus videbatur. Tornicius enim magni domestici consobrinam ma trimonio sibi junxerat. Ut in his fieri amat, e Me. lenico quispiam, alium quidem nomine..... inter rogavit

mortem infertur, instituit. Manus retro condemnati alligatæ fuerunt, ut ense periret, oculi linteo in volucro operiuntur. Sic enim condemnati solent construi et ictum necis excipere. His ita peractis, et vinctus, ut cervicem ad caput amputandum re clinaret jussus denuo de iis quæ in questione erant exposcitur. Ille jurejurando etiam sacrosancto con firmavit nihil ullatenus horum conscium esse Mi chaelem Comnenum. Qui postmodum, licet non cæsus fuit, in carcerem abductus est, compe.. dibus ac vinculis constrictus. 103 Universa tan dem quæstio in Michaelem Comnenum conversa est, et judices ad id destinati illi dicebant: «Quando de te sermones quidem haud comprobati referuntur a te illos mirando aliquo facinore refellendos esse necessum est, id autem erit per ferrum candens purgatio.» Tum ille veritate ipsa fretus: «Si quis esset,» dicebat, «qui me accusaret, cum eo utique contenderem, ostenderemque eum mentiri. At vero cum accusator nullus sit, de quo judicor? Porro si me mira vultis conficere, ego sane is non sum qui miracula facere possim. Ferrum candens in manus vivi hominis cadens nescio quanam illud ratione manus non comburat, nisi ille a Phidia vel Praxi tele e saxo excisus vel ex ære conflatus sit» Hæc ille, et admodum hercle juste dicebat. Verum enim vero cum et Philadelphiensis metropolita Phocas rebus interesset, unice imperatori dilectus mul tisque humanitatis officiis acceptus, quod non vir tute ac merito, sed imprudentia assecutus fuerat. Namque cum aliquando de rebus publicis nescio c quid percunctaretur, libere sententiam suam osten dit, et, «Oimperator,» inquit, «quamobrem in præ senti nos consulis, cum ipse semper per te, quod tibi visum fuerit, peragas?» Dixerat hæc, et mo leste sane tulerat imperator, quandoquidem eos qui adstabant sic eum allocutum ferunt: «An potuit a metropolita afferri quid audacius? et vos tole rastis.» Post brevem horam in eum suavissime effusus beneficia contulit, et honores consiliumque ab eo in negotiis secularibus capiebat. Quare tum 104 etiam imperator tanquam ministro usus est, qui seorsim ab aliis Comnenum Michaelem, cum et ipse sermones audirem' in hunc fere modum allo quitur: «Nobilis quidem cum ipseeis et ex nobili bus prognatus, ea et animo concipere et re præs taræ debes quæ nec a fide tua nec ab existimatione nec denique a cognatione tua aliena judicantur. Sed enim cum testes ad te convincendum non adsint, ope ræ pretium erit te ferro candenti veritatem designare » ille magno ac virili animo, et quemadmodum pi Theodori Dousæ et Mirum quid in hoc ipso genere de muliere adultera sed pœnitente, et episcopo Didymotichensi commemoratJoannes Can tacuzenus, Histor. lib. in, cap. 27. Addam ipso tempore Lascarium hanc purgationem ferri canden tis maxime fuisse in usu, ut oculatus testi refert Pachymerius lib. 1, p. 33. Et nota xai eïdes ó Leonis Allatii notæ. Pyro eversæ probationem in homicidio apud Cyprios lego apud Theodorum Prodromum de Rhodan thes et Dosiclii amoribus lib. 1. ALL. Hic est Phocas Phila delphiensis episcopus, quem cum Arsenio pa triarcha videtur confundere Phranza. All.

nec non et senescentes fructus expectans, quando que etiam hibernans victoriam reportabat, impera toris constantia ac patientia fatigatis hostibus. Mo ritur imperator Joannes imperio filio suo Theodoro tres et triginta annos agenti relicto: tot enim æta tis illius anni quot et paterni imperii erant: cum paternam enim acclamatione forte et natales illius concurrerant. tempore in hostium locis degens et estate trajiciens 53. Igitur imperator Theodorus imperii habenis susceptis, justisque imperatori et patri, uti feri amat, factis, et super scutum assidens, uti moris est, ab omnibus imperator acclamatus, Nymphso discedens Philadephiam commeat, urbem ingentem et frequentem populis oppidanisque arma 112 sumere et maxime sagittis adversarium configere professis. Ea cum in finitimum agrum Persicum extendatur, bella cum hostibus continuo exercens gentem belli studiis asperrimam alit. Ibi paucis diebus, quibus legationem ad sultanum miserat, commoratus ad Bithynorum oras et ad primam il lius regionis urbem Nicæam secessit. Sed cum pa triarchæ orba Ecclesia foret (uam paulo antequam Joannes imperator moreretur, patriarcha Manuel vitam finierat), nec absque patriarcha imperatoris coronatio in sacro templo confici posset, dignus ea provincia et honore conquirebatur. Plurimorum suffragia in Nicephorum Blemmidam, præceptorem meum et philosophicorum sermonum ac dogmatum institutorem, virum et litteris virtute perquam celebrem et qui juvenis adhuc atque tenella ætate jugum monasticæ vitæ tulerat, respiciebant, licet nonnullorum, et maxime primatum, in videntia non modo tantæ virtutis lumen occuluerat, sed et vitia quædam homini appinxerat. Hunc imperator Theo dorus diligebat, cui juncundissimus erat, quippe qui sermonum, quibus summopere delectabatur, ma gistrum eum sibi adsciverat: sapientiæ enim culmen et re vera attigerat imperator. Ille ad tantam rem segnior esse, et imperator etiam ipse non impense nimis urgere, cui magnis volupe erat ab eo similem Theodori Dousæ et Quamvis enim im perium jure hæreditario ad Theodorum Lascarim veniret, quia is a patre vivente non appellatus fue rat imperator, eo defuncto communi totius exerci tus consensu ac nobilium omnium ac procerum concursu imperator salutatur: constabat enim Joannem nemini omnium nisi filio imperium relin quere voluisse, quod et pius esset in liberos et ne nimi alteri id destinaret.Quare autem filium vivens nullo modo designare voluerit, pluribus prose Leonis Allatii notæ. quitur Gregoras, lib. iu, qui subdit Gregoras, p. 55. ALL. Gregoras, P. 55. Acropolita Manuelem vocat patriarcham demor tuum, Gregoras Germanum: sed de his nos alibi egimus. ALL.

dignitatem non recipi. Reges scilicet eos qui patriar chatui 113 præsint moribus ac ingenio abjectiores moderatioresque, ut facilius eorum nutibus veluti jussis sucumbant, peroptant, quod rusticioribus. cum sermonibus fidere nequeant, potissimum acci dit: qui vero sapientiæ operam navant, rigidiores videntur et illorum jussibus adversantur. Propterea imperator Theodorus illius mente sensumque leviter degustato ad alios se convertit, et cum plures non satisfacerent, monachum quemdam ex Apolloniadis lacu, præter paucas litteras cæterorum inscientem (solum enim rudimenta grammatices attigerat), nullis sacris ordinibus insignitum, Arsenium nomi ne, accersitum quam celerrime missis hominibus conduxit: nec ille renuit. Et Nicæa exire festinans præsulibus, ut quamprimum eum patriarcham ef ficerent, imperat. Illi audientes per unam hebdoma dam diaconum sacerdotem et patriarcham conse crant. 54. Causa vero exitum Nicæa sollicitandi ea fuit. Bulgarorum princeps Michael, uxoris Theodori im peratoris frater, socero illius Joanni Asano ex Angeli Theodori filia susceptus, Joannis imperato ris obitu nuntiato, cum occiduas partes imperato riis copiis nudas orbasque conspiceret, animoque 114 agitasset regionem et in ea oppida ab impe ratore Joanne Bulgaris surrepta ad Bulgarorum rursus dominatum, quod jam diu Bulgarorum cordi inhæserat, revocare, rem pro tempore opportunam, utsibi videbatur, ratus, Hemo prodiens transnatato que Hebro paucissimo tempore multarum regionum potius est, multaque oppida nullo cum labore sibi devinxit, Bulgari siquidem habitatores externorum jugo dejecto generis consortibus accurrebant. Arces solo Romanorum præsidio munitæ cum ad repellendos hostium impetus non sufficerent in potestatem Bulgarorum nullo negotio ceciderunt, partim timore perculsis et deditionem arcium pro salute et domum abitione prodentibus, partim re pentine Bulgarorum irruptioni, cum obviam ire non possent, aufugientibus easque custodibus vacu as deserentibus, aliis etiam temporis longinquitate defessis, cum præter modum custodiæ terminus illis protraheretur. Pleræque etiam arcium imper fectæ, viris et reliquis necessariis parum munitæ, præda hostibus patuerunt. vestigio itaque expu gnate sunt Stenimachus, Peristitza, Crylzimus, Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Gregoras, p. 55. ALL. Hujus ordinationem per hebdomadam absolutam, uti usitatam in ea Ecclesia, narrat Acropolita, de qua nos egimus in tractu De ordinationibus Græcorum. ALL. Gregoras, lib. in, p. 53.

lum Romanis devotum perseveraverat, omnia.Præ terea Ustra, Perperacium, Cribus et quod Adriano poli adjacet, Ephrem, Bulgaris cessere. Hæc ubi ita facta sunt, et in occiduis partibus rebus Romano rum in discrimen adactis, cum fama ad imperato ris etiam aures pervolasset, 115 et præsentibus malis atrociora inde ventura repræsentasset, qui in aula erant, nimis conturbati sunt, quippe qui scirent potissimam Occidentis partem in Bulgaros esse propensam, tanquam quæ a Romanis jampri dem defecisset, et recenter a Joanne imperatore debellata nondum solida ac firma in dominio con staret, sed continua in Romanos odia clanculum exerceret. Tzepæna et Achridis præter Mniacum, quod vel so 55. Propterea imperator etiam ipse rebus anxie æstuabat, si tam misere potestatis illius initio haberentur. Illis ergo qui dignitate fulgebant, et exercituum ductoribus, inter quos et ex avo impe ratore Theodoro patrui Manuel et Michael advene rant, convocatis, consilium init, quid sibi, ut malo occurreret, agendum esset. Potior eorum pars in eam ivit sententiam, ut imperator Hellesponto supe rato impetum Bulgarorum comprimeret. Sed hoc principis patruis, quos supra nominavi haud arri debat, quibus animum potius adverterat imperator multis de causis. Affinitas quippe generis et vene randa senectus compellat; neque minus ad id conferebat rerum multarum experientia. Hinamque Joannis imperatoris tempore et solo patrio exsules multorum principum familiaritate usi sunt et diversa in loca aberrarunt, hincque, 116 ut poeta cecinit, viderunt urbes et mores hominum cognoverunt. Hi licet, ut verum fatear, pleno pectore saperent, non recte tamen Romanorum rebus consulebant, quod primum a fratre et imperatore neglecti nullo digni habiti fuissent munere, quod fratres imperatoris condeceret; dein per generum et imperatorem ab solo patrio extorres, ab eis totos se abolienaverant. Et has quidem causas Romanis illos inimicissimos reddidisse aliquis forte diceret: nobis satis cogni tum mores hominum incertos atque instabiles in hujusmodi eos deduxisse simultates, quæ neque imperatorem Theodorum latebent. Nihilominus eos tanquam sanguine conjunctos, et quod perpetuo eos honoribus condecorare proposuerat, consiliis adhi bebat. Proponebant itaque illi non esse operæ pre tium imperatorem in occasum progredi, quod eæ partes male aflictarentur et absque remedio vehe menter laborarent. Copias esse imperatoris exiles ac tenues nec regis apparatu suppares,cum tempus hibernum impedimento esset ne cogerentur in unum. Præterea imperatorem, si loco moveaturnes

[P. tor, nec non eorum qui defecerant uxoribus ac filiis oppido in exsilium missis, et universa eorum supel lectile fisco addicta, Melenico dicedens Thessalo nicam advehitur. Inde Bardarium transiens at que Bodena trajiciens castra collocat, quando 125 et morbo hedrico laboravit. Morbus hic per milites etiam divagatus est. Ibi itaque tantum ut malo me deretur cunctatus Prilapum petiit, ubi decenter re bus constructis, machinis comparatis, tormentisque quas helepoles vocant cum vehiculis circumlatis Be lesum adproperat, ut oppidum obsidione ex hostium manibus ereptum sibi vindicaret. Illi vel sola im peratoris irruptione attoniti, cum neque tormen torum applicationem sustinuissent, de pace fractio nes faciunt, ut scilicet nulla eis inferretur noxa, sed cum armis et supellectile ipsis exitus pateret liber civitatis. Pactis sacramento ab imperatore confirmatis Beleso egrediuntur. Quos ubi conspe xit plures numero, cum quingenti numerarentur, ingenti corpore conspicuos formaque egregios fa cti eum cœperat pœnitere, quando tot ac tales in inimicorum se protruderent loca, Romanis hostes futuri. Sed jurejurando obstrictus libertatem quam promiserat, concessit. Inde cum toto exercitu exiens per Neustapolim iter arripit, loca arida et habita tionum vacua et multitudini copiarum impervia. Exercitus itaque panis inopia per plures dies labo ravit, et major equorum pars per duos dies aquam non degustaverat. Nos Strumitzæ oppidum præter gressi et per Melenici loca gradientes rursus Serras c devenimus, ubi litteris 126 ex Oriente acceptis ab amico magno domestico Muzalone datis, quibus certior imperator redditur a Tachariis Musulma nos perturbari, omni festinatione properans diurna itinera longioria habere, ast ubi ad Hebrum, quem plebeius sermo Maritzam nuncupat, ventum est, res in Oriente non ita geri percipiens, celeritatem itineris moratus tardius ac per otium intendere, et imperatoribus solitas mansiones conficere. Re cta vero e via ad orientem deflectens Didymoto chum indeque Adrianopolim transfertur. Verum castella et oppida ab hostibus occupata, duobus exceptis, omnia imperator recuperarat, quorum alterum valde exiguum in collibus Achridæ situm, Patmon nomine, nullo deinceps negotio a Philan tropeno Alexio Duca, in custodiam Achridanæ regionis ab imperatore relicto, expugnatum est; alterum Tzepæna firmissime septum munitumque in ipso maximorum montium Hæmi Rhodopes que, inter quos Hebrus fluvius præterfluit, con

cursu. Imperator, quod non horum, sicuti cætero rum, potitus fuisset, quæ, uti potiora, subdi ne quiverant, ægre angi, sed Tzepæna potissimum exagitari atque animo discruciari. Quare in eam expeditionem maturavit, viresque voluit experiri suas, si quid proficerent. Elapsa jam æstate, extremi sub casum autumni, neque tempestatis 127 neque hiberni temporis asperitate deterritus (id enim sibi tantum, rem suo modo et more fa [P. 65] cere, proposuerat), motis Adrianopoli cohortibus universis vehicula pleraque ex Macedonum regione hæc ad machinas et arietes transportandos,illa ad militiæ idonea victuique necessaria devehenda, undique cogi jubet. Dein peditum, sagittariorum. clavigerorum innumera multitudine conducta, cum opportunissime parata esse omnia æstimasset, Adrianopoli discedens Tzepænam ferebatur. Man siones quatuor miles emensus in locum, cui ex forma ab hominibus, qui primum conspexerant, apposite nomen Macrolibada inditum fuit, adve hitur. Ibi foeda tempestas cœlo dejecta, quæ a vespere coorta per totam noctem frigoris vim et ventorum procellas intense continuans, multaque nive terræ faciem inasperans, mane imperatori atrox negotium facessit. Locus enim erat habitato rum vacuus; hostes instabant proximi, et de qua timebat, necessariorum inopia, quod in exercitu omnium pessimum accidit, non minimum animum excruciabat. Tantis difficultatibus conflictatus co piarum, non Romanorum modo, sed ex aliis gen tibus Latinorum ac Scytharum duces advocat, deque agendis consulit. Omnes fere in id conve nerunt ut Adrianopolim remearent. Imperator haud spreta eorum sententia infert: «Vos quidem quod et melius utiliusque forejudicastis, recte 128 probeque consuluistis. Verum si quippiam etiam ipse, Deo auspice,excogitariin, an non illud, veluti a prudente domino, eoque qui de vobis, uti adde cet, providet, prolatum æquo animo accipietis?» Omnes acclamarant: «Quidquid fuerit majestati tuæ visum, acceptum et universis complacitum erit»> Sic eos ad propria tentoria, ut corpus cibo pro pter hiemem reficerent, mandat: ipse in cubicu lum suum introiens, cum iis qui circa eum ade rant quid facto opus esset consulere. Quidam con silium, quod foris dederant, opere præstandum esse contendere; alii, quorum meliorajudicia cen suerat imperator, adversari: «Iter enim,» aiebant, retro nos ad Adrianopolim ducens exæquat illud quod ante ad Stenimachi oppidum fert, et quemad modum ibi necessariorum copia,sic et Stenimachi af fluit. Ubi ita egerimus neque timore,quem ex hosti bus conceperimus, neque tempestatis asperitate re tro cogi judicabimur.» Dictum approbaverat impe rator. Et cum acris hiems mitesceret nivisque impetus stetisset, postero die receptui signum dari jussit. Inde copiarum cohortes desumens Stenimachum contendit, et cum ibidem exercitum exsaturassct, recta Tzepænam iter dirigit, pervenitque tandem

in oppidum Vateunium, quod per plures dies ma ximo exercitui abunde effuseque posset alimenta suppeditare. Ex eo patruum suum Manuelem La scarim, 129 qui monachis nomine dato nomen sibi Maximi assumpserat, et Allagii præfectum Con stantinum Margaritem locum invisere misit, refer reque si quis ad eum aditus militi facilis pateret. Isti oculati, omnibus loci partibus perpensis. ascensum facilem esse nuntiant, et maxime Con stantinus Margarites, licet alii, qui loca optime no verant, contradicerent, Illius sermonibus fretus imperator cum universo exercitu ascensum tentat. Locus erat præruptus et ascensu arduus: glacies per universam viam conglomerata et levitate lu brica gressui properanti obstabat; spisse arbores ac foliis dense culmen occuparant. Cohortes tota ea nocte focis accensis calefieri plerorumque enim famuli cum attegiis dominos comperire non poterant. Omnesque parum abfuit quin fletum in desinentem et absque mœstitudiue flerent: nam fumus e rogis densitate arborum interceptus, cum in aere liber evagari nequiret, infra referebatur, oculosque ad extorsionem usque lacrymarum læde bat. Hoc ipsum imperator quoque expertus est. Verum, ut nos præteriit et dies capit, oppidum obsideri haud facile posse cognoscens, militem in planitiem descendere jussit. Illi descenderunt. Im perator custos posteos cum exigua militum, qui bus corporis custodia demandata erat, eorumqne juvenum, manu remanserat; dein et ipse, quemad modum et reliqui, pedes (neque enim erat equo insidentem per collis prærupta iter agere) in cam pum devenit. 60. 130lbique per duos dies cunctatus et Batcu nium depopulatus, rursus Adrianopolim indeque Didymotoclum repetit. Ubi exercitus ductores eligit Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Nicetas scribit Dousa. De his dignitatibus consulendum esse Glossarium Meursii supra monuimus. Dousa. Quante dignitatis fuerit magnus stratopedarcha, ostendit idem Meur sius in exactissimo opere. Item quis magnus do mesticus et protostrator, quæ officii nomina mox subsequuntur, nullibi melius quam ibi disces. Dousa. Differebant dignitate et munere Clarum, ecce, ex hoc loco, et adnotatum jam ante ex Codino V. C. Joanni Meursio. Vide Glos sarium in DOUSA. j

submissa, « Christe rex. », inquam, « quot morbis afflictatus sum, quareeorumnullo vitamamisi, sed ad has me ternpestales servasti ? » His dictis im- perator nonnihil, uf videbatur, veritus. secessit. cum uni ex iis qui ipsum sequebantur dixisset, » Duc teeum ipsum. » Illecquo advehensinterrogat quoabituri simus. Ego : « Prai ; quoeunque luben- tia trahit, sequar. » Rarsus ille interrogans urgere, quando etipserespondi:»ller nobis ad Bardariotas, libi inagis expeditum ineundum est.» Ros ita gesta. est, et ad llardariotarum tentoria convenimus, Ubi meeorum primiecrius 1/40 conspexit, won. sine admiratione pereunctatur quinam me occasio in ejus tenlorium conducere. Tuum ego, » Ut tantil- luu placide quieseam », aio, Paululum inibi com- moror: jain enim et primicerius de ine cognoverat omnia, Neque in uultum eunelatus imperator ad tentorium meueur conferre precepit ,suspieatus vero ne molestia eonflietatus fuga rae subduecrem, aliqua inilitum manu tentorium eircumsepsit, et sic clanculum me eustodiri maudavit. In meum adve- etüs tentorium quiete etatem agebam, neque in aulam vadens, neque familiares neque amicos alloquens, sedlibris taulumineumbheus, corumque lectione me deleclans, eiboque me. opporlune Teficiens, Plerique ilaque dies cum. hoe vitz meme moderamine pretergressi sunt. Et imperator ingeuinm meum duruniacimplacabile videns eegra ferebat, Augustus totus effluxerat, neque ego de senlentia jnili proposita aliquid movi. Interim presules non pauei advenere imperatoris jussu, ut ipse cognoveram, lieet ipsi id oeeullare slu- derent, nntu proprio processisse asseverantes, amicilue et bonis erga me dispositionis gratia ingenue suadentes ut asperilate mentis aliquan- tulum mollita ad imperatorem accederem rursum- que ilii me sub servitutis subderem jugo. lilis tamen eohortationibusad id ipse adduei noa potui. Dicebaw enim, siveimperatorin meoptima quieqne munifice admodurn, quie nullus eximperatoribus, qui ante eum imperio preefuere, 144 1 administro- Tum euipiain dedil, contulent, sive pessima et atrocissima, quibus aliusomnibus flagitiis inquina- tissipmos unquam divexavit, in ne attentaverit, siveliaesiveilla ratione, nilo me modo illi inservi- turnm, Egoilaque neque de senlentia neque de proposito dimoveri potui. Cum. September appe- teret, despot Michaelis conjux Theodora eum filio suo Nicephoro ad absolvendas nuptias, uli Joan- nes imperator, imperans paler, anle paucos ànnos eonveneral, ad imperatorem proficiscitur,

Imperator ad urbem Thessalonicam, in qua nuptias adornare decreverat, properavit, jamque loco abierat. Discedens Thessalonicense iter ingreditur et inter eundum pactiones cum despotæ uxore adibat. Despotæ uxor Theodora licet invita cum imperatore concordabat, quippe quæ in manibus ejus cum esset, tantum non carceri mancipata, aliud agere nequibat. Convenit itaque Serbia castrum et cum eo Dyrrachium imperatori cedere. Et hæc jurejurando, quod scripto consignatum est, fuerunt stabilita et ad Michaelem despotam trans missa. Ille, quod poeta retulit, lubenti illubentique animo juratis consensum præstitit: namque uxorem et filium liberari et ad se venire sum mopere exoptabat. Inter hæc imperator me quoque ex pertinacia, quæ mihi insederat, summotum expugnat. Patruo enim ex avo Manuele Lascari et protovestiario Georgio Muzalone ad me transmissis, lætisque ac placidis sermonibus captum, ad eum, qui missi fuerant, conducunt. Ipse ad imperatorem veniens et pro more caput inclinans, diutius stans hærebam. Et imperator: «An non tenes ubi stare solebas? Locum tuum agnoscis eum petito. Jussis imperatoriis audiens abii, et e latere, quem admodum prius sueveram, steti. Tum mihi Mi chaelis despote negotia communicat, et a principio omnia dilucide narrat. Et hæc quidem apud Lan » gadam locum prope Thessalonicam gesta sunt. [P. 64. Ubi Tessalonicam ventum est, nuptias filiæ suæ Mariæ cum filio Michaelis despotæ Ni cephoro, quem et despotæ munere insignivit, adornat. Interea qui Bithyniæ partes tutabantur, quique in semet locorum custodiam receperant, litteris datis imperatori significant, Michaelem Comnenum Palæologum, magni stabuli comitis a Joanne imperatore, ut supra narratum 143 est, titulo condecoratum, etcui universæ illius regionis præfectura fuerat demandata, ad Musulmanos confugisse. Quare anxius imperator animo non leviteræstuare. Et me accito, «Tenesne,» ait, «quod gestum est?» Et ipse, «Nequaquam», aio, «im perator. Quid autem recens accidit?» Ille subdit ‹ Magnus comes stabuli fuga se surripuit, et ad Musulmanos venit. Quid de hoc animus suggerit? An ex Musulmanis exercitu conducto in nostras usque ad (in fine gi) om. D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Gregoras, p. Magnus comes sta buli. (Italorum conto, et comte Gallorum) comes, et sive Græco Barbaris stabulum. est igitur sive (ita melius quam qui Italis contostabile, Gallis connestable. non postrema dignitas in palatio Greco fuit. Consule Meursium in Clossario. Dousa. Gregoras, p. 57. ALL.

irrumpet ille provincia Neutiquam mihi videtur,o imperator, eum tale quid acturum: illius enim sensum ego et erga Romanos propensum animum pulchre calleo.» Et imperator: «Quamnam ergo ob causam fugitivus abiit?» «Quod,» in quam, «ut tu bene nosti, imperator, non semel aut bis, sed sæpius atque sæpius atrocissima mi nabaris, in eumque iracundia concitatus, plurimis audientibus, te illi oculos effossurum jactabas. De his ille certior factus, cum a multis quidquid inter loquendum diceretur perdisceret, angebatur animo pœnasque exhorrescebat; tandem saluti suæ fuga consuluit.» «Et propter quid,» infit imperator, «in ditione nostra moratus non est, licet mala hæc subiturus fuisset, in alieno solo felicitati in materno infortunium præferens?» «Dedecet hoc humanum animum, o imperator; dura siquidem atque aspera perpeti noxisque variis afflictari non nulli ingenio validiori ac 144 ferociori et in humans vitæ casibus, ut ita dicam, obdurato, sustinebunt sed vitæ ipsius discrimen et præci puarum corporis partium imminutionem, dum quis sibi timet, haud videtur fieri posse ut patienter ferat, sed pro vitæ periculo currens, quantum in se est, molesta ac noxia subterfugit.» His dictis siluimus. Et post breve spatium, «Quid autem,» ait imperator, «existimas eum facturum?» Ipse respondi: «suspicor eum non diu apud Persarum principem commoratum missurum, ut a majestate tua commissorum veniam consequatur, tanquam qui speret etiam in hoc negotio auxiliarem operam dicti principis non defuturam, et in veritatisc on firmationem sacramentum etiam exposcet, sine quo, ut opinor, neutiquam ad te veniet.» Propter hæc imperator turbatus, rebus in incertis ac dubiis agitatus; post paucos dies a cohortium Bithynica rum et Mesothyniæ præsidibus epistolæ ad im peratorem data sunt; quæ erant epistolæ magni comitis stabuli de negotiis pertractantes in hunc fere modum, ad unumquemque illorem scriptæ: «Ego quidem imperatorium timorem animo volutans, hærensque ne quam subirem noxam, fugam ar ripui. Vos caute ac fortiter rerum militarium com missarum vobis curam agite. Custodiæ urbium ac oppidorum in tuto sint, universæque regionis defensio ac propugnaculum, uti moris est, procedat; et quemadmodum mecum, ita et rursum vos gerite Subscriptio magnum comitem 145 stabuli con notabat. His imperator litteris inspectis animum utmio gaudio exhilaratus sermonibus meis fidem adbibuit. 65. Sed dum huc oratio perducta est, in historia D. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Gregoras, p. 57. Nec diversa sunt quæ Phranza commemorat. All. Pachymeres, lib. 1, c. 9. ALL.

rator, et pleraque a Michaele defectore occupari, transmittendusque esset rei militaris peritia prædi tus cum exercitu, qui adversariorum impetum sustineret, dictum Michaelem Comnenum elegit, illique exercitum ex Macedonibus collectum tradi dit, numero hominum haud amplum, viribus infir“ m um plane atque inutilem.Ipse neque contra ob niti neque jussa exuere idoneum ratus, cum pu sillo et viribus imbecillo exercitu sese Thessaloni cam confert. Inde Bardarium, quem antiqui Na sium appellabant, transvectus, et cum Michaele Lascari copulatus, cumque eo consilio inito, Ber rœam irrumpunt, non quod eam aggredi vellent (neque enim id poterant), sed ut circa eam loce pra dam militibus darent. Et sane maximos quæ stus prædasque fecerunt. Nam animalium multitu dinem non facili negotio numerandam milites addu xerunt. Interim dum isti in agro fertili præda onerantur. Servorum princeps defectoris Michae lis perfidiam edoctus, genere quidem fœdifrago et semper in beneficos et liberales ingrato et inhu mano, et parvi emolumenti gratia amicitiæ pocu lum, ut dicitur, conculcante, exercitu mille homi num coacto Romanam ditionem infestat. Hi ita que Citzabim prætergressi Prilapi adjacentem re gionem prædatum ibant. Porro Scuterius Xyleas cum suo milite, licet oppido appropinquasset. Ser vus omnia vastantes atque igne corrumpentes con spiciens, vir belli expers et qui præliarem expe rientiam ne per somnium quidem degustarat (ne que enim speculatores longe dimiserat, ut per eos hostium irruptionem atque insidias cognosceret), neque copias disponere edoctus, unumquemque, quo animus ferret, in Servos impetum facere con cessit. Quare perturbato ordine, pauci ipsi Ser vis numerosioribus occursantes capi, quorum alii ensibus obtruncati, alii vivi vinculis colligati de duci. Ipse quoque Scuterius Xyleas cum reliqua militum manu in Servos irruens fugatur, et mon tibus ac collibus præruptisque locis emensis, vix tandem salutem consequitur. Et hoc modo exer citus, qui Prilapi erat, dissipatur. Nos porro in Prilapi oppido concludimur et carceri, ut ita dicam, mancipamur. Qui vero cum Michaele Comneno Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Pachymeres lib. c. 10, p. 26. ALL. non neque scriben dum nota ex Joannis Tzetzæ chil. 10. ALL. Certa est et liquida emenda tio nostri Meursii, qui legendum monuit Nam veteribus Bardarius fluvius dicebatur. Testis Zonaras. Annal. tom. Ill in Basilio Porphy rogenito. De Axio fluvio Nicetas, lib. nr, De rebus gestis Isaacii Angeli, et multa Nicephoras Gregoras, lib. vur Hunc Joannes Tzetzes, ut est apud Orte lium in Thesauro geographico, Bardare, Sophianus Vardati vocat. Corrigendus in hac re insignis Theo phlyacti locus in Epist. Perpe ram in ms Quod observa tum quoque sagacissimo Meursio. Vide Glossarium in DOUSA. Quid? an Scuteris hic no men proprium, an scribendum; sive oficii nomen. Ferebat scatum ac labarum imperatoris, Codino teste. Quem vide, ut et Meursii Glossarium in hac voce et in 15 Marchionis dignitatem habuisse docet Grego ras, ltb. vii. Meminit cujusdam Glabæ Scutern Cantuzenus, lib. ur, cap. 96. Dousa..

Palmologo et Michaele Lascari erant, talia tulerunt, Berræ omnia deprædati apud Bodenos castra lo cant, planitiem fertilem alendisque equis apprime idoneam. Michael despota defector Romanum militem, quantus esset, et illius numerum plane callens, ex illisque præter paucos reliquos omnes neque usui neque ulli bono esse, ex universo suo exercitu electi et ex cunctis probatioribus secretis quingenti numero, filio suo spurio Theodoro du etore constituto in Romanas cohortes immittit. Ea etiam tempestate Manuel Lampardas cum tumul tuario ac collectitio exercitu ab imperatore, ut cum aliis ducibus aggregaretur, mittitur. Sed enim ipse segre ferebat eos prædam præripuisse, semel lucri expertem labori superesse. Interim dum bæcinter se conferunt copiarum ductores, viles abjectæque Manuelis Lampardæ cohortes. ex quibus plerique gregalibus equis rerum necessariarum onustis vehebantur, insciis aliis ducibus inter, quod ultra Bodenorum oppidum extendebatur, continuant, ut aliis anteversis ipsi quoque prædam præoccupa rent. Illis obviam fit in Bodenorum 157 montium claustris Michaelis defectoris agmen ad oppugnan dos Romanos transmissum. Milites ergo fortes ac strenui, superbis equis vecti et armis undique septi, homunciones inermes ao putidos, equulis insidentes, nulla mora omnes terga vertere ooegere, Ex his nonnulli, qui sibi fuga consuluerant, ad Michaelem Comnenum concedentes, quæcunque acciderant enarrant. Ille re insolita atque im provisa minime consternatus, vir manu validus, natura fortis, militiæ magna scientia et animo ingenti celebris, tanquam qui et antea præliis consueverat, armatus, hasta arrepta, et agmine, quod Michael Lascaris e Paphlogonia duxerat, quinquaginta tantum hominum conducto (illud namque solum pugnam sustinere uti cæteris præ stantius poterat) in hostes armo movet. Lascaris Michael pro suo more non lorica, sed loricula circumdatus, ut expeditius in fugam sese conjice ret, e latere pugnæ eventum observat. At Comne nus Michael primo hostium obviam factus hasta percussum sagulo pellit. Erat is quem diximus, Michaelis defectoris filius spurius Theodorus, qui lapsu sublevatus Michaeli Comneno supplicatum venit, multisque verbis ne neci traderetur efla gitabat. Eum Michael neque cognoscebat neque quis esset sciebat; quare Turcæ cuidam traditus occiditur. Dein Paphlagones pugnæ comites cum reliquis confligentes 158 alius alium trucidebant tandemque pugna extrema Michaelis defectoris milites fugæ se dedere, Michaelis Comneni viginti et Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Pachymeres, p. 26, vocat Manuelem,

amplius ex electioribus adversariis vivis captis, et pluribus aliis obtruncatis, finem conatui fecere. Namque cum essent admodum pauci, aliis militi bus. qui ante eos præliis se immiscuerant, ruptis acdissipatis, ut ante narravimus, persequi minime poterant. Et sic illis misere ac infeliciter, quemad modum et iis qui apud Prilapum ceciderunt, res evenit. Postmodum Michael Comnenus, Michael Lascaris et cæteri ductores cohortium a nobis compulsi et ad Prilapum accersiti, ut consilii causa accederent, volentes nolentes concedunt. Et per paucos dies nobiscum morati, cum vires ad cominus et aperto Marte Michaelem defectorem oppugnandum non suppeterent. relictis nobis re vertuntur. Accolarum enim perfidiam animadver terunt, et eorum, quibus custodia tradita erat, leve atque inconstans prudenter cauteque ingenium subodorati sunt. Quare ipse cum iis qui in oppidi custodia erant (namque sic mandaverat imperator), Prilapi permansi. 72. Michael defector altera vice nos adoritur. et cum in tuto sua vidisset (cognoverat enim imperatorias copias neque ad malum propulsandum neque ad resistendum idoneas) oppidum ob sidione cinxit et aptavit arietes. 159 oppidani, et qui cum nobis erant, una cum eo sentiebant. Igitur primum pertentat, et universum militem armatum oppido applicat, ad hoc sagittariis ac funditoribus c quam optimis usus; scalas item advehit, ut illis muros ascenderet. Sed tunc quidem rejecti sunt, et ex illis plerique saxis telisque obruti ex homi num vita migrarunt. Et sic per dies nonnullos quievere, rursumque ab oppidanis et nostris comitati rursus in oppidum vehementius irrumpunt, et pari ratione rejiciuntur: neque enim aliquid profecere suo potius quam aliorum incommodo. Et tertium quoque vis illa mali incaluit, tertiumque restincta est. Hostis igitur finem turbandi facit, et quieta mente constitit, et appropinquare non audebat, tanquam qui majoribus quam inferret malis affligeretur. Verumtamen qui defectionem meditabantur, in commotione pugnæ consilia magis se tuto exsequi posse existimabant. Mirum vero id audituris videbitur, si unius, non plures quam quadraginta famulos habentis, fide sola et veritate freti hominis vi compescerentur. Cum ergo pugna ac prælio infanda consilia malorum machi natores exsequi non possent, scelus in tranquillitate necalia fraude moliuntur. Agmen enim, cui ad tu tandum oppidum in urbe domilicium erat, vitæ sustentandæ causa propugnaculi eductum ad granaria transmittunt. Hæc præmeditati, cum D

quisnam earum administrationem in se suscipere dignus atque idoneus haberetur et aliis melius im perio consulere posset. Haud enim conveniens es se existimarunt, Romanum imperium, majestate ac dignitate tantum, a puerulo, qui vel fructibus allici poterat vel talis adhuc luderet, gubernari sed necessarium esse judicarunt eum clavum tanti imperii tenere et gubernacula rei publicæ tractare, qui tutam a naufragio navim adversariorum ven torum vi impetitam, variorum fluctuum strepitu turbatam ac fere obrutam, et ut verbo expediam, ingenti tempestate periclitantem, ideoque guberna tore generoso atque accommodo ad eam ab immi nentibus opprimentibusque miseriis conservandam indigentem, conservare posset. Statim enim Persa rum confinia ab irruptione adversus Persas concur rentium Tachariorum, cum non adhuc stabili amicitia firmarentur neque ad certam pactionem ac concordiam convenissent, notabilius turbaban tur; et in Occidente ad Naxium flumen, quem plebs Bardarium vocat, defector Michael omnia occupaverat, et in ea regione oppidula et castra sibi addixerat, adeo ut ea 168 sine ullo metu te neret et discrimine potiretur. Præterea et alia suspicio plurimos, sed prudentes potissimum, an gebat, defectoris Michaelis inquam generi. Namque Manfredo Siciliæ regi, ut prænarravimus, filiam Helenam matrimonio conjunxerat, et aliam affi nitatem ex filia sua Anna cum Achaiæ principe contraxerat, quin etiam Cpoli Latina gens Roma nis adeo inimica, quam Balduinus sustinebat, inse derat. Hac ratione Romanorum imperium graviter ægrum vehementerque undique laborans qui probe regeret, proceres investigare, omnium nihilominus oculi in Michaelem Comnenum, cujus sæpe me minimus, ferri. Verum cum de hoc populus etiam expostulandus esset, ut cujusnam ille sententiæ esset ipsi experirentur, et in quem magis animis propenderet cognoscerent, interrogationes secun dum genera et ordines institutæ sunt. Et primum quidem Romani sciscitantur. Illi universi confer tim, unoque ore, non alium præter Michaelem [P. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. De his omnibus vide Gazuma Gregoram lib. nr, et qui Gregoram exscribit, Phranzam, lib. 1, c. 3. ALL. Navis optime confertur cum re publica seu imperio, gubernator cum principe, cu ra, turbæ, negotia, seditiones, tempora dubia cum marinis fluctibus, cives cum vectoribus. Theophy lactus Simocatta Mauric. hist., lib. r, c. 1 Cicero epist. ad Q. Corificium: Quamobrem, m. Quinte,conscende nobiscum et quidem ad pup pim. Una navis est jam bonorum omnium, quam quidem nos damus operam ut tutam teneamus utinam prospero cursu. Sed quocunque venti erunt, ars nostra certa non deerit. Et in Sextiana: Navis reipublicæ fluitans in allo lempestatibus seditionum et discordiarum. Et in Pisonem: Qui maximis tur binibus ac fluctibus reipublicæ navim gubernassem. Choricius Sophasta oratione peracta in Procopium Sed omnium optime at que elegantissime turbas ac seditiones reipublica expressit Alcaeus (Alci fragmentum dedi ab Hermanno Elem. doctr. metr. p. 688.) ALL. Gregoras, p. 70. Artes etiam ipsius ad occupandum imperium (neque enim soti aliorum lubentiæ rem commi sissēt) fusius exprimit Pachymerius, lib. I. ALL.

Comnenum Romanarum rerum tutorem ac curato rem, et eum veluti dominum proprium agnoscere se velle fatebantur. Cum ex Latina natione quæ reretur, non multa exspectatione opus fuit, tan quam quæ subito Michaelem Palæologum omnium summum principem postulavit. Cum Scytharum quoque genus percontarentur, non barbare sed Græce admodum prudenterque respondit, et Mi chaele Comneno præstantiorent, cui summa im perii dedi deberet, se tenere 169 neminem couten debant. Quin imo sacer senatus Michaelem Com nenum multo nisu rerum Romanarum administra tionem detrectantem, procrastinantem atque delu dere provinciam conantem, et forte etiam non multum ante tempus de Theodori imperatoris filio sacramentum causantem, patriarcha et ceteri omnes præsules non tantum voce, sed scripto etiam tomo, in quo ea continebantnr, tantum abesse ut pro tali conatu apud justum judicem Christum rationem redderet, ut coronis divinio ribus potius coronandus esset, quod in salutem Christiani populi accessisset, suadebant, atque fa cultatem similia in se recipiendi concedebant. Sic que ut Comnenus Michael metum animo pelleret, prudenter sane, et uti necesse erat, effecerunt. 77. Ita Michael Comnenus imperatorii dominatus certamen adiit. Et primum quidem eum despotica dignitate exornant: mox tænia etiam despotica caput coronant. Nec multum temporis processit, et ipse volens nolens 170 vi ab eminentioribus, et quibus res publicæ curæ erant adactus ad im peratorium culmen ascendit. Etenim imperatorio scuto, qui in dignitate, et alii cohortium celebrio res, collocatum acclamationibus prosequuntur, et imperatorio diademate coronandus ad regl nam Bithynarum urbium Nicæam proficiscitur, in qua a patriarcha Arsenio corona imperii decoratur, Quando vero ex iis qui apud Theodorum impera torem selectiores esse ac præcipui videbantur, Caryanites protovestiarii dignitate ab eo decoratus reliquus erat, qui jam dictorum protovestiarii et fratrum illius necem patraverat et tunc temporis D Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Gregoras, p. 71. Ex Gre gora sua descripsit Phranza. Pachymerus nihi Tominus primum eum ad magni ducæ officium evectum tradit, lib. 1, p. 67. Quomodo postea ex magno duca despotæ dignitatem induerit, et tum adversorum tum favorabilium procerum sen tentia et concertationes in pleno senatu, ubi intervenerat et patriarcha et clerus fusissime prosequitur Pachymerius, lib. 1, 29. ALL. Gregoras, p. 78. Similis habent Phranza, c. 4: Pachymerius, p. 98. ALL. Acropolita plurima in hoc negotio silentio prætermittit, ne invidiam suo conflet Palæologo. Ea tamen ex aliis subministrantur, Gregora, p. 78. Nec diversa sunt quæ scribit Phranza. Pachymerius, p. 63. Reli quos, si sibi adversari poterant vel suis conatibus impedimento esse, ut de medio tulerit, habeto tibi ex Pachymere, p. 80. ALL.

Romanam militiam gubernabat, ne quid novi a attentaret, in carceren & Michaele imperator in truditur.Ille fuga sese surripiens ad Persas commeat, sed a quibusdam Turcomanis interceptus rebus spoliatur et ipse de medio tollitur. principibus etiam et magni nominis viris Joannes Angelus, munere protostrator, in Occidente ætatem agebat, non exiguæ militiæ partis præfectum. Hunc post protovestiarium imperator diligebat Theodorus,illi que in honoribus aliisque omnibus plane secundas tribuebat. Eum ut ad se duceret, quosdam e fami liaribus imperator miserat: sed inter eundum metu obrutus exspiravit. Hi itaque inter eos qui in dignitatibus erat et præcipui apud eum habeban tur, primas sine controversia ferebant. Ceteri 171 leves homunculi, nulla consideratione digni, ideo que tanquam nullius sortis homines negleximus, Igitur imperator Michael antequam regio more co ronaretur, fratrem germanum suum Joannem Comnenum magnum domesticum constitutum Ro manis illi concreditis agminibus in occiduas partes adversus Michaelem defectorem dimittit, et illi Alexium Strategopulum, Joannem Raulum, primum protovestiarii Raulis filium, aliosque militiam do ctos et cum adversario congredi, uti par est gnaros socios adjungit. Michael ipse imperator acclama tus fratrem suum germanum Joannem Comnenum sebastocratorem fecit, et ad eum in occiduis mo rantem dignitatis insignia transmisit. Strategopu lum Alexium magnum domesticum crevit, et alte rum fratrem Constantinum. ex alia ortum matre, Cæsaris munere decoratum, in Paphlagoniam aman davit, ut urbes in ea, exercitum oppidaque invise ret. 78. Sed cum regendi potestatem sibi asseruisset, omnes ex quacunque causa ab imperatore Theo doro custodiæ mancipatos aut quomodolibet ne glectos liberavit et revocavit et munificentio ribus donis cohonestavit, et ut rem in pauca con feram,erga omnes dominatione splendidius usus est, et large effuseque pecunias distribuit. Tum Ro manorum multitudinem, cujuscunque illa ordinis, cujuscunque generis aut instituti fuisset, multa exsultare latitia et rebus secundis gaudere, intue D Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. sive fornax in quo aurum coquitur et conflatur. Suidas. Xpv DOUBA.

id ubi saepius perpetrarunt, animis adversus hostes ingentibus resumptis, re ad mucrones et ma nus adducta, obvia quæque ex illis prædari. Igitur defectoris Michaelis exercitus hacquoque ratione at tritus est, timoreque non modico lacessitus de sa lute propria desperaverat. Vi tandem et maximo suorum incommodo Stanum, Soscum ac Molyscum penetrantes (nam illis in animo erat ad Prilapi op pidum, ut illi suppetias ferrent, proficisci), ubi að ea loca pervenere, propriæ quilibet opinioni servien tes, extrema quæque tentare, et prc anima, ut dici tur, currere pro viribus instituerunt. Interea de fector Michael et filius Nicephorus cum nonnullis, sed valde paucis, quibuscum consilia sua et actiones communicare sueverat, noctu equis invecti viasque bene instructi sese repente abripiunt. Mane ubi dies processit, milites Michaelis fugam cognoscen tes una et ipsi in fugam impelluntur. Romanum ag men, et qui illud ducebant prrestantiores, et defe ctoris spurius filius Joannes sebastocratori Joanni accurrentes se dedunt, et imperatori fidem sacra mento obligant. Princeps vero Achaia sociique alius alio dispersi sunt. Princeps apud Castoriam eapitur sub palearum acervo absconditus, sed ex dentibus a quodam milite cognitus (namque dentes interiores ingenti magnitudine prominebant) et colligatus ad imperatorem advehitur. Agminum no biliores affinesque Aseldetusi et Caritaniæ 182 Jo phredus aliique illustrium plures, Platamone alioque in loco capti vinctique ad imperatorem conducuntur Auxiliaris item manus a Manfredo Siciliæ rege de fectori transmissa, ad quadringentos, ut diximus, numerata, cum armis et equis a quatuor hominibus, magno nempe domestico Alexio Strategopulo, Nice phoro Rimpsa, qui Turca origine, Christianis no men dederat, quorum fidem ingenuissime co luit, et aliis duobus, quorum nomina tem pus nobis invidit, debellata est. Et hi quoque constricti vinculis ad imperatorem transportantur. Hac victoria nostri imperatoriis consiliis potiti sunt, adeo ut fama illius ad ultima quæque orbis terra rum penetrarit: neque enim tales victorias plures sol vidit. Tunc porro oppida omnia et regionem uni versam nostri subegerunt. 82. Postmodum Joannes sebastocrator Thessa D Leonis Allatii notæ. Theodori Dousæ et Gregoras, p. 74. ALL. De hoc Joanne Pa chymerii verba supra adduximus. ALL. Quomodo potea occupata Cpoli a Græcis dimissus fuerit, refert Pachymerius, p. 86. Gregoras, lib. 1v, p. 97, tres tantum urbes recenset. ALL.

communitis, ad novam Patram, una secum spurium 183 Michaelis defectoris filium deferens, locatten toria. Magnus domesticus Alexius Strategopulus et Joannes Raulus Pyrenæos montes transeuntes, Ar tam properant, Joanninis militum manu ad obsiden dum oppidum relicta. Artam itaque hi penetrarunt. In ea cum illis ipse quoque in colloquium veni, et pau cos dies quotidianis congressibus versatus rebusque dispositis Arla egredior, cum multitudo illa non bene erga nostros afficeretur: milites enim non æquos se illis præbuerant. Ideoque victoria illa, quæ Romanis illuxerat, omnium ore concelebrata, non diu post in contrarium dilapsa est. Ipse recta via ad Joannem sebastocratorem imperatoris fra trem, apud novam Patram agentem, profectus, et nonnullos dies cum eo moratus, iter ad imperato rem ingredior. Filius spurius defectoris Michaelis Joannes sebastocratori adsidens cum quibusdam aliis defectionem meditabatur; et dum sebastocrator Joannes adversus Latinos progressus præterita I.e badia Thebas prædaretur, quam secum concepe rat, palam defectionem parturit, et cum qnibus dam sceleris consciis fuga arrepta ad defectorem Michaelem patrem proficiscitur. Ille reimprovisa tur batus, ubi pedem figeret, nescire. Sed naviculas ipse et filius 184 Nicephorus et uxoret ex familiaribus quidam conscendentes in mari moras trahere, et circa insulas, Leucada nempe et Cephalenem, divertere. Sed quando illius filius spurius Joannes ad eum, ut innuimus, accessit, exuta socordia segnitie que deposita animos assumens Artam contendere.Eo appulsus cives universos in se propensos comperiens (sub ditione quoque sua ad illum diem Bonditzæ oppidum remanserat), quos ibi offendit, simul col lectis, nostros de finibus Artæ expellit, et Joannina obsidentes longius ab obsidione removet. Sic denuo Romana res affligi cæpit, et quæ imperatoriis adhortationibus prospere gesta fuerant, ducum inobedientia ac socordia in nihilum fere aut satis parum redacta sunt. Interim imperatoris frater Joannes sebastocrator et socer illius Tornicius Constantinus pugna dimissa ad imperatorem Lamp liam prætergressus, et in ea oppidis ac castellis saci eo tempore moras trahentem remeant. Impe rator sebastocratorem Joannem despotarum digni tate adornavit ob victoriam partam remunerans, et ut ea dignitate personis, quibuscum bella gesseral, despota cum despotis confligens exæquaret, Soce rum vero illius Constantinum Tornicium, magnum

primicerium, sebastroeratoris munereinsignisit.Sed et fratrem illius germanum Constantinum ex Cæsare sebastocratorem indigitavit. Et in his seba stocratores differebant: nam imperatoris frater in ceruleis calceis aquilas auro contextas deferebat, Tornicius nudo hisce insignibus calceo utebatur. Quinimo et Alexium Strategopulum, magnum do mesticum antea condecoratum, per epistolam Cæ- 96] sarem instituit, missilem illi dignitatem elargitus. Et hæc quidem ita evenere, 83. Imperator cum Lampsaci hibernasset, appe tente vere Cpolim commeat: namque quam cupi dissime appetebat, omnesque suos eo referebat co natus, ut Latinorum e manu in libertatem Cpolim vindicaret. Hinc profectus est adversus Cpolim, non copiis fretus (neque enim tantum exercitum, qui similem civitatem obsidion: posset cingere se cum ducebat), sed consobrini sui, cui nomen erat Aseli, sermonibus deceptus. Ille etenim mala fraude imperatorem eludebat, se inquiens penes urbis monia ædem habere, portasque in sua potestate esse, per quas imperatoris copias intra urbem sine strepitu et sine pugna quiret intromittere. His ser monibus sibi dicendo fidem conciliabat. Affinitus enim et muneribus ac honoribus eum auctum fuis se, et adversus Achaim principem pugna multa ( incommoda passum, multis bonis ac 186 gratiis affluenter abundasse tune, cum imperatori ea pro missa dederat aliaque ab imperatore ipse recepe rat, hominem vera dicere suadebant; Igitur his fidens imperator in Cpolim arma movet et ex ad verso Borealis cornu urbis in loco Galata vocato castra metatur. Et, ut quidem videbatur, Galate oppidum oppugnabat, re tamen vera clanculum per internuntios Aselem sollicitabat ut fidem, sol veret suam. Ille ad lucrum, non ad veritatem in hians, fallacibus ac captiosis responsionibus alia atque alia contingens,rem protrahebat. Verumtamen cum tempus diutinum procederet ipsequenihil eff ceret, imo etiam armatis cohortibus noctuque progressis illius ad domum appropinquatum fuisset (id enim ille, ut fieret, denuntiarat), tum mendacio fallere et vera confundere palam deprehenditur. Et cum ipse responsionem, qua objectis fieri satis posset, haud haberet, crimen in urbis principem Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Gregoras, p. 76. ALL. Gregoras, p. De hac re pluribus agit Pachymeres, lib. 11, c. 19.

c Theodori Dousæ et tum Latinorum ex insula Daphnusia. Illi quatuor in locis urbem incensam, eamque flammis circum datam; Acropolita ignem immissum in Latinorum edes prope fittus jacentes, quas Campos appella bant. idque factum consilio cujusdam Joannis, qui fuerat famulus Balduini, tradit Pachymerius, p. 146. ALL. G. Codinus in libello de rebus patriis Cpoleos, quem frater meus Georgius P. M. de Græco in Latinum transtulit, cujus statim in principio notarum meminimus, hic in fine nobis ad explicationem hujus loci præ cæteris advocan dus est (inquit) (Theodosius Junior) His adde Diaconum: Ut timentes Byzamtii' extra civitatem, in loco Campus dicitur, essent perse verantes, et cætera, quæ in notis ad Codinum exi miæ eruditionis etdiligentiæ vir Joannes Meursius adnotavit. DOUBA. Gregoras, p. 87. ALL, 86. Ea tempestate imperator castra Meteo rii disposuerat, noctuque ex improviso rumor quidam inter multorum aures perstrepuit. Rumor a servulo quodam sororis imperatoris Irenes, sed propter monasticum habitum Eulogiæ nominates, e Bithynæ partibus ad ipsam profecto, qui in itinere audierata Romanis copiis captam esse Cpolim, spar sus fuerat. Illa propere imperatorem conveniens somno sopitum invenit; quare eum placide movere, et ut excitaret, altiore voce proloqui,» Te nes, o imperator, Cpolim.» Sæpius hoc repetiit: im perator immotus stans non respondebat. Verumta men cum illa sermone mutato dixisset:» Surge, impe rator: Christus tibi Cpolim 146 elargitus est,»>lecto assurgens manibusque in colum extensis, Hunc,» ait» sermonem, soror, et ipse amplector, sed quem primum dixeras, me Cpoli potitum, nullo pacto excipio. Quanam enim ratione, qui Meteorii sum, polim devicerim? qui nec tantas copias ad eam debellandam adornavi. Sed hæc Numini facillima esse et ipse fateor, citiusque ac commodius ea etiam, quæ fieri haud posse videntur, quibus ipse voluerit, concedere potens est.» Dixit, omnibusque qui ibi in dignitate erant convocatis, an vera ea esse illis viderentur quæ fama circumferrentur, interrogat. Quidam annuere, rumorem vera nuntiare, et potissi mum ii quibus Latinorum exitus exquisitius com pertus fuerat. Alii dubitare et in ambiguo ponere, qui divinæ judicia providentiæ non accurate tene rent, ratiocinantes rem edifficillimis esse et ex illis quæ non ita facili negotio peraguntur. In his ser monibus noctis spatium evigilatum est: ubi dies cmpit, spes omnes tenere ab exercitu, qui vera re Leonis Allatii notæ. Gregoras, p. 86, scribit Balduinum cymba arrepta fuga salutem quæsisse. Phrunza Tali modo urbs ampla illa et urbium imperatrix auxilio Dei omnipotentis et Cæsaris peritia solertia que militariab Italorum Latinorumve manibus vin dicata,ad Ramanos tandem postannorum novem et quinquaginta, mensium trium, dierum quatuor in tervallum rediit. Cum Acropolita consentit Pachy merius ALL. Fachymerius, lib. ut, c. 26. Gregoras, p. 86, Et nota Gregoram hic dicere captam Cpolim a viris octin gentis, cum supra dixisset eam captam a Cæsare, cum ne millenarium quidem exercitum adducere, nec ullas machinas ad dejiciendos muros paratas haberet. Pachymeres, p. 151. Brevius hæc eadem Phranza. ALL.

ferret, adventurum. At illius etiam diei intervallum ^ consumitur, et horum nihil annuntiatur. Anxiiita que omnes trahere cum animo suo et angi, et præ cipue imperator. Verumtamen nocte ineunte bonus internuntius accessit, pla neque facinus fatetur, Ro manum militem cum Cæsare Strategopulo intus Byzantium sedem locasse, et cuncta modo quo eve nerant narrat. 87. Igitur imperator Meteorio exiens, mirandum in modum suo bono 195 gaudens, Cpolim celer rime festinabat, metuens ne Latini Daphnusia rever tentes et urbem introgressi pugna magna cum Ro manis confligerent et numero superiores extra mu ros ejicerent. Sed hac minime contigerunt, quippe qui resubita atque improvisa animos deturbati fu gam præripuere, ut supra enarravimusl.mperatoriter sollicitabat, et Calami colles emensus prope Achy raum castra posuit. Tunc Balduini Cpoli imperan tis regia insignia allata sunt. Hæc autem erant oper culum Latino more efformatum, unionibus inter stinctum, in vertice saxulo rubeo renidens: cocco tincti calcei, et ensis ex serico rubro tegumentum indutus. Tunc multitudo etiam rem ita fuisse persua sa est, quandoquidem facinoris magnitudo ne teme re adeo dictis fides adhiberetur efhciebat. Imperator loci mutationes longiores et velociores percurrens viam celeravit.Cpoli appropinquans animo agitare cœperat accessum ad urbem Deo magis convenien tiorem quam regi instituere, et mnodum, quo id ita fer ret,excogitavit: per sermones nempe qui gratias Deo referrent, et voces pro imperio, sacerdotio, urbe et cultoribus universis supplices. Sed precationum scriptorem conquirens philosophum Blemmidam ad opus decreverat. Verum vir ille longe aberat Ephesi namque ætatem agebat. Quare 169 res nimis differri ac procrastinari videbatur, cum ta men imperatoringressum impense admodum acce leraret, proptereaque animo angebatur. Sed ipse ar dua imperatori complanavi. Nam, «O imperator,» dixi, «si a sancto viro preces hasce conscribi ex optas, quid dicam ipse non habeo: si a quocunque, qui tamen scribere possit, voluntati tum satisfactum iri putas, ipse ego tibi quæ concupiscis efliciam et preces componam.» Id ut melius probatur impe ratori, et ut ingressus celer esset, a me compo nendas aliis praetulit. Ipse statim opus aggredior. Et nondum integer dies et nox excurrerant, et tres Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Phranza.: Sed postquam nuntius alter etiam cnm litteris a Cæsare ipso con scriptis supervenit, iis visis dubitationem a se amovit Deoque gratias egit et patriarcha totoque senatu assentientibus propter victoriam adeo admirabilem et facta Cæsaris ingetia' quibus Romanum imperium amplificasset. Pachymeres, p, 152, ait eodem die, quo capta est Cpolis, allatas etiam fuisse litteras Cæsaris. ALL. Gregoras, p. Pachymerius, lib. i. e, 31. ALL. Seriem imperato rum Latinorumin Byzantio disposuit Gregoras, p. 85 ima ALl.

et decem precationes conscribo,quamlibet proprio argumento locupletem. "sum opus et superaffluentem voluptatem. Quando [P. Theodori Dousæ et 88. Imperator decimo quarto Augusti die Cpo lim pervenit; neque illo eodem die urbem introit, sed apud Cosmidii monasterium prope Blachernas tentoria locat. Ibi cum pernoctasset, postero die Cpolim hoc apparatu ingreditur. Et cum patriarcha Arsenio absente precationes illæ omnibus audienti bus a præsule recitandæ essent, Cyzici metropolita Georgius, quem Clidam cognominabant, que neces saria erant supplevit: nam in unam ex aureæ portæ turribus ascendens, secumque Deiparæ imaginem ex monasterio Hodegorum gestans, omnibus audien tibus precationes recitavit. Interim imperator capi tis tegumento regio deposito flexisque genibus in terram provolvitur, 197 omnesque qui cum eo erant post eum in genua procumbunt. Sed preca tionum prima finita, diaconus indixit ut assurge rent. Omnes stantes, «Domine, miserere,» centies numerantes acclamarunt. His finitis a præsule rur sus alia precatio enuntiatur. Itaque ut in prima, ita in secunda et in aliis factum est, et sic deinceps usque ad integrum precationum omnium recitatio nem sacris precationibus cæremoniisque fine posi to, Deo magis convenientius quam regi, portam auream imperator ingreditur pedes imperator præeunte Dei Matris imagine proficiscebatur. Ad Studii monasterium ventum est. Eo in loco imına culatissimæ Dei Matris imagine relicta equum cons cendens ad sapientiæ Dei templum pervenit, et Christo Domino adorato, gratiisque uti par erat re latis,ad magnum palatium appellit. Exsultationeita que et ingenti lætitia et inenarrabili gaudio Roma norum omnis sexus repletus gestiebat. Namque qui non saltaret vel ludibundus exsiliret nemo erat, tantæ rei assensum vix præstans propter improvi Pachymeres, p. 170. ALL. Belle ad modum hæc omnia Gregoras. ALL. Pachymeres. p. 160. ALL. Pachymeres, lib. c. 31. Gregoras,lib. iv, p.87. Idque ante Michaelem post Justinianum et Heraclium primus omnium imperatorum egerat Joannes Comnenus, si fides adhibenda est Joanni Cinnamo, Histor., lib. 1. ALL. Multa de hoc templo a Justiniano extructo di xere Græci et Latíni, omnia tamen infra digni vero et patriarchæ ingrediendum erat Cpolim post nonnullorum dierum excursum, sermonibus sua sionibusque adductus introit imperator in sacram regiam, magno sapientiæ sacrarium, ac cathe dram pontifici consignandam. 198 Cum impera tore omnes in dignitatibus constitutiet patriciorum præcipui et plebe universa accurrerat. Ibi impera tor manum patriarchæ continens, «Tene», inquit, Leonis Allatii notæ. tatem: molimiua enim omnium in dicendo opus superabat. Ipse Michaelis Pselli facundissimi scri ptoris in idem templum terræmotu quassatum disjectumque monodiam adhuc ineditam, dignam tamen que legatur ab omnibus, dabimus, ut meus ms. codex tineis exesus madoreque lacerus suppeditabit. Non erit injucundus labor inter la crymas. Exstat inter Opera Pselli nostræ editionis. Vide tom. CXXII. Gregoras, lib, 1v, p. 88. ALL.

thronum tuum, domine, et a qua tandiu aber rasti, cathedra fruere. Sic etiam patriarchæ ab imperatore provisum. 89. Ea tempestate accidit, quod non alienum a narratione mea esse ducens hic scripto consignabo. Orationem de recepta Cpoli composueram. Oratio nis argumentum, circa principium gratiæ Deo pro beneficentia erga Romanos et misericorde suo au xilio ac patrocinio redditæ: inerat et orationi præ ter imperatoris præconia ad eumdem gratiarum actio: sub calce adhortatio ut Andronicus Comne nus primus imperatoris filius cum imperatore et patre in administratione advocaretur. Hoc multos et potissimum dignitatibus præditos, quibus non ex sententia res successisset, fugiebat. At ex nos tris, qui primas obtinebant, Joannes nempe des pota imperatoris frater, et socer illius sebastocra tor Tornicius (nam Cæsar Strategopulus, licet ades set, de his omnino nullam curam suscipiebat), propositum ignorantes et postulata problematis, imperatorem adorationem audiendam compulere. Imperator ægre ferebat: jam enim sub meridie solis radii ingruebant, et prandii hora abierat. Theodori Dousæ et Leonis Allatii notæ. Pachymerius, p. ALL. Auctor sequentis Encomii simpliciter Nicetas ab editore vocatur, quin alio nomine distinguatur. Quia autem S. Michael patronus erat Chonæ, patriæ Niceta Acominati, et scribendi genus ad ætatem hujus Nicetæ facile refertur, ideo hoc opusculum operibus ejus accenseri posse censuimus, donec ex antiquis codicibus probari possit nos perperam aut merito id fecisse. Edit.