ad perficiendum quæ oportet; ponamusque animas suo decreverit, ut ex episcopatu, metropoli Monem basiensi subjecto, ducenti aurei annis singulis tibi redderentur, quo etiam beneficio nos obligavit, ut non solum propter religionem imperatorem laude mus, et pro eo omnes ecclesiastici preces adhi beamus, sed propter variam multiplicemque be neficentiam atque providentiam. Hoc exemplo fac tum est, ut episcopus Sardensis, præ studio et cu piditate eundi celeriter ad requirendas oves suas non excusarit pericula, impedimenta itineris, se nectutem, temporisque incommoditatem, quas om nes difficultates vicit animus ipsius promptus. Quem imperator cum laude dignum judicaret, et ad debitum ac salutare munus excitare vellet, pro vidit ut esset, unde illi necessaria commode sup peterent; scilicet suo consilio et auctoritate per fecit, ut decreto synodi et edicto regis, Metym nensis metropolis ei adjiceretur, ut tibi hactenus adjecta fuit: idque duplici nomine et causa, et ut metropolita præsidio septus esset ad regendum, et ut populus ipse Metymnensium commodius facilius que regeretur, ac propter vicinitatem oves scabio sæ curari possent opportunius, tum bene valentes conservari et excitari ad honesta opera. Utrumque enim vestrum maledicto afficit Scriptura sancta, si cum sitis pastores, non usque ad sanguinem, in iis quæ diximus efficiendis persistatis; donec, ut confidimus, Deus nobis propitius, pacem, tran quillitatem ac salutem cujusque pastoris gregi restituat; quod ut faciat, placandus flectendusque nobis est, et nostris recte factis, obedientia et vita Christiana implorandus. Ita enim fiet, ut le gem divinam servantes, quæ turpiter viventesjuste amisimus, precibus beatæ Mariæ restituantur. Vale in Christo. pro ovibus ejus qui simul et demonstravit et edicto sanxit, quod omnibus pastoribus (si quando alias) hodie maxime convenit, cum non solum lupi gra ves, impii, inquam, et hæretici, in gregem Domini irruunt; sed ex nobis ipsis, ut Apostolus ait, viri et mulieres non verentur Christianos a Christo distrahere et avellere. Quamobrem veris pasto ribus non est tutum non vigilare, et non circum quaque omnia lustrare, ovesque errantes solum quæærere, ac non magis sollicitos esse pro iis quæ non errant, perterritos horum temporum tenebris quæ justo Dei permissu ac judicio nobis illatæ sunt; quia scilicet non ita vivimus, ut eum decet qui nos vocavit. Sed, o animarum nostrarum de trimentum! o ingentes pœnas, nobis ob nostras libidines et perturbatas voluntates, quæ hoc ma lum pepererunt, infligendas! hoc, inquam, malum, ut gens sancta, per omnes campos et montes vitio pastorum absentium dispersa ac dissipata erret. Quare, quo celerius istud tuum debitum tibi inspi ratum persolveris, sanctumque propositum per feceris, tanto cum majore lucro perfeceris. Debent hoc facere onines boni pastores, quicunque hoc nomine digni sunt; ita qui cessarit, non sit impune cessaturus. Etenim si quisque pastor in diœcesi quæ illi obtigit, vel biduum mo retur, experiri liceat, permulta peccata et damna non esse futura in populo. Perinde namque esse videtur, gregem abesse a pastore, ut cæcum duce carere. Sane augentur oves et in tuto sunt, cuin præsunt veri pastores: nou autem qui solum ebi bant lac et lana tegantur, omnique studio et arte seipsos, non oves pascant. Quod malum Deus ab ovili nostro avertat, multiplicetque in eo potius quidquid divinum Deoque gratum. Etenim si quod de te auditum tantum est a multis, de tuo ad diœ cesim reditu (quod alioqui ab omni episcopo fieri debet) continuo visum est omnibus laudabile nempe oves ablatas fortiter recuperare, non abla tas conservare viriliter: interdum ctiam alienas adjungere ad nostras, tum errantes et amissas, quoad fieri possit, quærere ac vestigare, et in ventas in humerum magno conatu imponere ad ecclesiasque reducere in numerum eorum qui ab sanctis eruditum, scribam. Scio te non ignorare errore alieni sunt; hæc, inquam, quam grata Deo et Deo deditis fuerint! Idcirco quod voluisti, quia honestissimum erat, laudaverunt cordati et pru dentes omnes, et in primis imperator ipse, qui non solum approbavit, sed magnifica verba fecit, nactus hanc occasionem Ecclesiæ utilem, imitatus eloquentissimum illum virum, cum quo (quoties pro Ecclesia illi dicendum est ad utilitatem mul torum) nemo orationis suavitate, copia et elegan tia certare potest, et usque adeo, ut dixi, propo situm consiliumque tuum aptum et congruens vi sum imperatori est, ut synodicis litteris et edicto Prov. 13, 8. • Joan. x, 15. Athanasius patriarcha Constantinopolitanus episcopo Sardensium. Nosti, quemadmodum Sapientia discipulos suos doceat Ne (inquit) reprehendas sceleratos, ne le oderint³, tanquam sapientes tantum reprehen lere oporteat, ut quicunque fratres amant, vicissim amentur. Opportune hinc principium sumpsisse videbor, qui ad te, virum sapientem et in litteris quæ sanctis apostolis de constitutione rerum ec clesiasticarum sancita sunt, ex quibus unum est, ut quisque pastor intra suos fines insistat propter pacem et charitatem, quarum est Jesus arctissimum vinculum, quod solvi non potest. Scis præterea, ut quales non essemus, appareret; quibus notis verum pastorem designantibus, magnus ille pon tifex Christus, munus pastoris diflinierit: nempe mutua in illum charitate. Deinde non ignoras or natum probi pastoris, qui sit animas gregis sui evidenter cogniturus, de quo scriptum est: Bonus pastor animam suam ponit pro oribus suis *. Et

quin iram Dei nobis augeat: quandoquidem tole rasse Deum mundi peccatum didicimus, eremi vero peccatum nequaquam. Similiter verissimum est, neque pastores qui gregem negligunt impuni los; multosque discessuros, tametsi fortasse non ita videatur iis qui sponte velamen obtendunt, ne limatam Evangelii veritatem aspiciant; sicuti cum Moyses legitur populo Israel, quos quidem existi mabam, sublato jam velamine, revelata facie vi dere. Sed, o calamitatem et miseriam, ut tempore ipso facile mala subeunt! quale est hoc monstri quod nunc ortum est ut reperiantur episcopi qui tantum dent consilium, suamque dicant senten tiam; non autem qui decreta sententiamque ma jorum tum private tum publice confirment et san ciant, ita ut jam in causis pauperum nobiscum quidem sentiant qui pariter judicant, non tamen in causis divitum atque nobilium; quamobrem non convenit mihi cum his consessoribus judicibus judicare. Si pax munere Dei consecuta fuerit, et consilium frequens cogi contigerit, corrigentur hæc omnia: quod si secus evenerit (quandoquidem nescimus quid proximus dies sit allaturus), Judex ille qui falli non potest, Ecclesiæ suæ consulet. Hoc te scire volui, ne molestum esset venire. Vale. quod Gregorius cognomento Theologus edisserit: cum reliquis malis non est ambiguum et incertum Non unumquemvis discipulum ad Evangelium mitti, neque qui mittitur, quomodocunque mitti, sed qui veritatis virtutisque studio tantum inten tus sit, vacuus et expeditus omni cura, omnique impedimento liber, sine ære, sine virga, una tu nica, nudis etiam pedibus, tanquam non possint aliter speciosi esse pedes evangelizantium pacem, et cætera bona ³. Intellexisti etiam quis sit mercena rius et qualis, de quo pudet me tum dicere tum tacere, cum satis ipse status temporum et rerum eum ostendat atque coarguat. De quo si attente audiam prophetas, cum in mei similes pastores his verbis invehuntur: Pastores pascunt seipsos, non oves *; et illud: 0 pastores, qui perditis oves pascuæ'; item: Pretio respondent sacerdotes, sa cerdotes legem Domini occultarunt, et legem meam violarunt, et sancta mea profanarunt; item illud Lanis ovium indui, mactare quod pingue est, lac bi bere '; hæc, inquam, attente audiens, quid fa ciam, ne metuam eos qui me redarguunt, et clare ob oculos mihi ponunt, qualis sim? quæ si fabulas putat qui in ignem illum extremum non intuetur, mihi certe non fabulæ, sed ita horribilia omnia esse videntur, ut horrore exedant consumantque medullas. Neque tamen curamus facere pro viri bus ne propter aliquod ex bis vitium ac scelus constricti vinculis arctissimis, pœnis sempiternis afficiamur, sed potius damus operam vanis conten tionibus judiciisque ad libidinem nostram cor. ruptis, aut ab eo quod fieri oportuit, abducimur. Quæ enim facere solent, qui statum Ecclesiæ per turbare moliuntur, hæc isti quæstus gratia ſa ciunt: scilicet cum a principio constitutuni esset, vt bis quoque anno synodus haberetur, postea vero commodius videretur haberi semel, ne oves propter crebram absentiam pastorum, facile a Jupis invadi possent, nostra nunc a'tas, nescio an aliquid prudentioris consilii providens an cor ruptius judicans, hoc quoque sustulit: unde gra via et nova mala suscitavit, et curam pastoralem in pecunias pauperum corradendas contulit, grege Jupis relicto magna vero diligentia et vigilantia locum episcopi ornarunt, ut desertis suis gregibus apud reginam Constantinopolim accubarent. De niquè maluerunt, brevi voluptate contenti, carni indulgere, quam cum populo Dei laborare, con temptis legibus divinis quæ prohibent, ne pauli sper quidem impune a grege abesse. Ac nisi, Apostolus ait, inimicus viderer verum eloquens, possem aliquid vere dicere. Quid, quæso, juvat istos episcopos et pastores in urbe morari, nisi (omittam alia) ut patriarchas alios moveant, alios eligant; ne si idem diu sit patriarcha, res omnes ecclesiasticæ compositæ sint: quod præclarum fa cinus ex eo tempore facere isti consueverunt, ex quo Constantinopoli potiti sumus. Quod quidem ut Gratia et pax tibi a Deo omnipotente. Athanasius patriarcha Constantinopolitanus episcopo Apa meæ. Existimo te non ignorare quid Basilius ille ma gnus ad Gregorium scripserit, de eo ut excluderet mulierculam quam domi habebat; et quemadmo dum jusserit, ut nisi statim excluderet, cessaret ab officio sacerdotali, redditurus Deo rationem ces sationis, futurusque cuncto populo anathenia si non cessaret, sed potius absque reverentia Deo offerret quibus verbis demonstravit, quantum damni et jacture faceret, qui dignitatem adeptos non exerceret ministerium recte et assidue. Sunt itaque facta sanctorum Patrum exempla nobis, ut quæ nobis facienda sunt, cum iis comparemus quæ gratia sanctorum per eos aspiravit in quæ aspi ciendum est, ut in solem aspicere solent, qui lu men desiderant. Quamobrem tibi hoc exemplar insculpimus, ut quandoquidem Ecclesiam tibi commendari voluisti, gregem Christi ad pascua vi ridia et salubria omni studio agas et ducas, défen dasque eum a bestiis non quibuscunque, sed Ara bicis, tum corporalibus quæ cernuntur, tum spiritualibus quæ non cernuntur. Et (ut debet verus episcopus) resideas sancte ad sanctam aram, de qua tibi participandum est, sicuti Dominus pronuntiavit dignum esse operarium mercede suu. Quamobrem non est existimandum, licere tibi diu quavis de causa abesse, quia potius faciendum tibi * Nabum, 1, 45. • Ezech. xxxiv, 8. 7 Ibid. 18. Jerem. vi, 19. * Isa. Lv. 1.

est, ut celeriter ire possis ad eam Ecclesiam quæ bit, summa licentia irrepserunt. Qua si talia tibi addita est et commendata, ut ei præsis; hoc autem facies, si prius restitui feceris quæcunque sive te conscio sive non conscio subrepta esse constiterit; ut benigne Deus sua cuique nostrum tribuere velit, quod erit suo tempore jucundissi mum. Quæ quidem sublata sunt ab iis qui hanc labem episcopis aspergere volunt, ut dum ipsi aliis insidiantur et injurias ingerunt, culpa in eos qui mali pastores sunt, transferatur, alioqui quemad modum ire licebit in aspectum eorum quorum damna et injurias inhumane contempseris: a quo tamen omni se injuria liberandos esse sperabant, aut quemadmodum cogemus eos ut magistratum ferant, nisi quod Zacchæus faciebat, hoc idem nos fecerimus? Ille enim si quid aliquem defraudabat, reddebat quadruplum. Et Dominus pios omnes jubet ab avaritia abstinere: quod quidem qui non fecerit et docuerit, quemadmodum non erit ana thema populo? Est enim pejus non facere hoc, quam quod Gregorius ille quem dixi, fecit. Quanto facilius et levius id mali potes corrigere? alioqui utrumque, imo quicunque non emendantur, a Christo p.incipe pastorum punientur. Ergo post quam hoc perfeceris, veni ad nos, ut litteris ac ceptis a nobis absolvaris, et confirmatus bona conscientia ad munus pastorale administran dum. Quandiu enim non vereberis hæc quæ facis facere, nos quidem, te a dioecese tua absente, rei non crimus tuæ vacationis eorumque malorum quæ ex absentia et vacatione nasci necesse est; neque eorum bonorum interceptores, quæ si adesses, opere et sermone facere poteras et debe bas. Concedat tibi cunctisque fidelibus Deus, quod commodum est. eas tamque gravia vobis videntur, age, optime vir, contentus esto tua divecesi; permane in ea; fac sis cum ovibus tuis usque ad sanguinem illis affl xus; quas quidem nunc in myrtetis, inter ficus et rosas, atque in montibus divina providentia custo dit. Neque enim, quod certissimum est, virga et baculo tuo pastorali fit, ut in pascuis virentibus pacis et bonorum cœlestis Jerusalem eæ sint. Scis enim, qui amplius sex mensibus a dioecese abfuerint, nisi eos gravis morbus teneat, canoni bus et legibus firmatum esse, ut sacerdotium et gregem amitterent. Verum, novum consilium et sceleratum hic a nostræ ætatis hominibus excogi tatum est: scilicet, mittitis aliquem qui sciat mul gere gregem; ipsi vero in urbe Constantinopoļi exspectatis propter præfecturas civiles, subscriptio nes, intempestivas ordinationes, adde etiam bullas et decreta: et tanquam impune sit vobis futurum, ita procul a diœcesi vobis commissa receditis, et alia hujusmodi, ut cuique libet, committitis. Opor tebat potius, cunctis episcopis undique in unum congregatis, suam cuique diœcesem funiculo dis tributionis circumscribi, atque ita patriarchæ partem suam a vobis assignari, aut vos a patri archa privari. Et quid prodest, laborasse vos in deligendo ac constituendo patriarcha, ac postea insultare et efferri in eum, et vita ipsa atque factis irridere? nulla, ne ad breve quidem tempus, cano num et legum ratione habita: quem si vestris fortasse libidinibus resistere videatis, continuo crimina fingitis, et eum cum infamia atque dede core ejicere contenditis. Ad quid vero necesse est, ad suam quemque dioecesem ire (propriam dico, aut sibi commendatam) nisi ut lupos inde arceatis? Quod si fortasse huc vos incitat et trahit tum stu dium atque desiderium consulendi multorum sa luti, idque vobis propositum est; tum scientia tam multa ut hinc possitis, etiam quæ extra fines vestrarum dioeceseon posita sunt, gubernare: ad exstinguendam sitim hanc hujusque studii ardo rem, veniat in mentem illius cui plurima sancta rum litterarum scientia Theologi cognomentum de dit, illiusque parvæ Sozimorum dioeceseos; ita ut Athanasius patriarcha episcopo Apameœ. Tertio jam ad te scribo, mi frater et commini ster, quandoquidem biuis meis litteris superiori bus, quas ad te misi, non stetit verbum velut in ore duorum testium, sicut ait Scriptura sancta. Horta mur ergo te, quia hoc jus postulat ut quæ subrepta sunt, iis quibus subrepta esse constat restituan tur: ut cum restituta fuerint, ipse Ecclesiam tibi vel propter reverentiam illius excellentis viri, vel propter æqualitatem honoris quo contenti esse debetis, quisque vestrum intra suos se fines con tineat. Quamobrem existima, frater, deberi a te hoc usque ad sanguinem, ut cum ovibus tuis sis et vivas. Hoc idem cæteris episcopis studium esto, commendatam adire possis, eumque honorare a quo cuncta sunt ita justis et mirificis modis dispo sita atque distributa ut vel grues suo tempore ca nant, neque sint omni tempore neque omni loco graculi. Ego vero cui grex Christi commissus est, si dignitatem muneris norit, iniquum esse arbi-ipsis quidem et eorum gregibus salutare. Neque tror, non usque ad sanguinem assidue ei studere et incumbere. Nisi forte ignoratis Deum esse, qui dixerit: Petre, amas me? pasce oves meas. Sed, hei mihi non jam pastores oves pascunt, sed ovibus tanquam pane pascuntur. Jam horribilia illa mala malorum pastorum, quæ propheta Ezechiel descri * Joan. x, 12. enim, hoc præsertim tempore, supplicia effugie! pastor qui cum grege non laborat; in quem pro fecto conveniat quod Dominus ait: Videt lupum venientem, et relinquit oves, et fugit, et lupus rapit eas ¹º, quæ qui non audit, sententiæ hujus aucio rein contemnit. Etenim aisi hoc fiat, quorsum iste

vestor conventus; quid commodi affert? aut si numero reperiamur, quos Deus occulto suo judi quid boni hic agitis, dicite. Ego enim, nisi sacer dotio labem aspergeret oratio, malta demonstra jem indecora et ab Ecclesiæ constitutione aliena, quæ ex isto vestro in hanc' urbem conventu pro ficiscuntur. Athanasius patriarcha Constantinopolitanus, episcopis ad dioceses suas proficiscentibus. cio, quod ipsi notum est, ad vocandum invitatos miserit; obsecro et obtestor, ne obliviscamur, neva jussa mandataque ejus qui misit abjiciamus ao negligamus, sicut ii qui corda habent crapula et sollicitudinibus mundi gravala et depressa. Qui quidem vigilare et orare jussi sumus, tanquam non aliter futura tormenta vitare possimua, neque aliter coram Deo sisti innocentes, ostensuri utrum, mnis datis ad mensam negotiatì fuerimus, an po tius in fundo alque sudario occultaverimus, ut quidam præ nequitia et ignorantia fecisse accusati sunt. Horribiles profecto sunt minæ nobis pasto ribus propositæ, nisi vigilaverimus: quibus man datum commissumque est, tradere conservis, tum verbo tum factis, vera doginata el vitæ perfectæ normam; tum reposcere rationem progressus spi ritualis, vigilanter tuba canere, ne romphæa ani mam alicujus corripiat, alioqui ex manibus nostria repetendam, denique incessanter explanare qua sit Dei voluntas: et cum olim ad hoc opus muiti missi fuerint, nostrum est timere ne in labores corum ingrassi, pœnas demus si minus laboremus. Quod, utinam ne nobis eveniat quibus donata sunt non solum quæ typis et symbolis designata sunt, quæque prophetæ atque justi expetierunt, sed etiam gratiæ dispensatores facti sumus. Quare nisi aperto capite munera Dei, quæ neque oratione consequi, neque mente comprehendere licet, perpetuo præ dicaverimus, quicunque bejusmodi dignitate pa storali præditi sumus, haud dubie in manus Dei incidemus nisi, inquam, prædicaverimus quem adıodum ex nihilo cuneta Deus effecerit, quam admirabilia exsistant ex omni parte universitatis rerum in hominent beneficia, quæ nobis promissa si mandata Dei perfecerimus; quæ rursus mina suppliciorum proposite si non perfecerimus; et nisi prædicaverimus quod qui male vixerunt, irato Deo ab hac vita recedent, demum pœnas datori sempiternas. Præterea repetere voces propheta rum, quas illi ad revocandum a vitiis hom nam genas adhibuerunt: item commemorare adven tum Domini, et bona inde profecta: tum mortem probrosam, sepulturam et reditum ad vilam, ascensum ad cœlos, missionem Spiritus sancti tributumque hominibus Spiritum sanctum, aposto les missos in universum mundum ut baptizarent ac docerent quæcunque ipse servare præceperat; quibus se Christus promisit semper affuturam. Adhæc instare diem illius magnæ.iræ et calamita tis, propter multitudinem scelerum; quando draco ille, ex improviso, ad corrumpendos omnes aderit. Hem Eliæ et Enoch reditum ad incumbendum sa Juti hominum adversum diabolum, quem Dominus præsentia adventus sui destruet. Præterea dice mus de rapiendis obviam Christo, quando cœli magno impetu transibunt, terra autem et quæ in ipsa sunt opera exurentur. Quæ quidem cum ex spectentur, quales, quæso, ac quam sanctos nos Si quid est aliud necessarium, idque omnibus, maxime est, fratres et compastores mei, necessa rium præsertim magistris Ecclesiæ, sanctain Seri pturam revereri, metuere, et diligenti perscrutatione examinare; atque ad perficienda quæ in ea man data sunt, promptas expeditosque esse cunctos Christianos, nisi prorsus insaniant; Dominus enim est qui hortatur perscrutari Scripturas; et ex eis, tum præterita, tum pleraque in posterum futura discere et docere. Unde salutis snæ cupidis sem per studium fuit Mosem et prophetas audire. Ver bum enim judicat nos, ut is qui mentiri non po test docuit. Quare omnis Seriptura divinitus inspirata salutaris et utilis est ad examinandum quod conveniens est et honestum, et ad erudien dum atque corrigendum. Utílis, inquam, non 80 Jum iis qui turpiter vivunt, sed magis iis, qui sobrie et continenter; iis vero qui pastorali di gnitate et gradu qualicunque præditi et ornati sunt, est ipsa vita æterna, et lucerna pedibus eo rum, viaque certissima ad faciendas Dei justitias. Ex ea enim discimus, per quem et a quo facti, et ad quem tendamus: quibus quidem injunctum est munus docendi; et non utcunque, sed ita pa scendi, ut eum qui pascere dedit vicissim amemus, scientes quis est qui venit, et iterum venturus est ad judicandum vivos et mortuos; et scientes quod pastores qui Dei præcepta, vel propter reveren tiam et metum vel propter charitatem animo ser varint, ad dexteram positi incredibili splendore fulgebunt qui vero non servarint, ad sinistram erunt ad omne genus cruciatuum damnati: et, quod est omnium intolerabilissimum atque acer bissimum, procul a conspectu Dei ejecti, et per petuo conscientiæ morsu exagitati; rursus vero qui munere pastorali recte defuncti fuerint coram D) angelis et hominibus laudabuntur, ntpote probi, fideles et prudentes atque grati, quique sal et lumen fuerint hominibus, nihil quod utile atque commodum esset prætermittentes: qui non verbis solum, sed factis et virtutes tradiderunt, et vitia expulerunt, cunctis præcipientes ut declinarent a malo et facerent bonum. Ad quod quidem bonus Deus legem non scriptam naturæ insculpsit gratis deinde servos mittere non destitit, qui nuntiarent Dei voluntatem non solum invitatis ad cœnam et nuptias, sed iis etiam qui erant in viis et sepibus Cum ornatu nuptiali: cæteros enim non sic orna Los, vincula et tenebras manere. Rogo, quicunque pastores appellamur, demus operam, ut in eorum

esse oportet! Debemus etiam commemorare judi- ▲ viusque fuisset igne consumptos esse, quam audire illud: Non novi vos 13. Quamobrem Paulus: Ne erretis “, inquit; enumerans scilicet quæ a regno Christi arcent et excludunt; quæ: omnia nisi vobis discipulis ejus nos commemoraverimus atque de nuntiaverimus, væ nobis! Caveamus ergo ne debito quod commune est omnium pastorum, populos fraudemus; debito, inquam, fungendi pro Christo legatione, Deo per nos hortante, ne qui semel baptizatus committat ut ad nuptias intrare prohi beatur. Eos vero qui alios decipiunt, tanquam falsos apostolos, impostores, adhibitis sanctis Seri pluris redarguamus ae prodamus, commemorato exemplo decem virginum, sagenæ missæ in mare, illius induti sordide, aliisque hujusmodi. Hæc no cte dieque debent singali pastores gregibus suis inculcare: quæ tain necessaria sunt, quam est re spirare animanti. Necessarium, inquam, omnia judicia et testimonia Dei denuntiare, ita ut ab hoc officio neque eos superbia et elatio retrahat, ne que altitudo diei, id est, prosperitas et opulentia quin potius, si tempus postulet, pro legibus, et statutis divinis sanguinem fundere, quoniam non possit aliter pastor Christum amare, qui magi strum finibus charitatis circumscripsit, cum dixit Apostolus: Quis nos separabit a charitate Christi ** } Deinde cavendum nobis est, ne uHi cito manus imponamus, non ante justam ætatem, non sinə titulo, non extra fines diœcesis. Testimonium di cant non quivis, sed graves homines, qui educa sionem ejus et mores norint, anne sit iracundus, an superbus, an ebrius, an avarus, an pugnax, an dicax, an percussor, an petulans, an illiteratus. Post ordinationen vero curandum est ut sacra re verenter ac religiose tractare et administrare di scat, mysteria præsertim Eucharistiæ ac bapti smi: ne, quæ sanctissima sunt, ab aliquo deliro indecore et temere administrare doceantur. Að hæc providendum, ne cuivis pateat ascensus in suggestum, neque docere liceat in ecclesia nisi ei qui castitate etiam et temperantia atque pietate præditus sit. Item ut nitril eorum quæ ad eden dum idonea sunt, offerantur in ecclesia, præter oleum, ceram et thus. Nemini sine probatione; aut pro munere Eucharistia detur, nisi permissu et concessu Patris spiritualis. Ne liceat impune non vacare in festo Resurrectionis, neque ingredi in fines alterius: in conjugiis, caveatur pueritia, propinquitas sanguinis, adoptio et susceptio in baptismate. Videndum est etiam, ut conjugium non solum licitum sit et concessum, sed decora quoque: ne, inquam, puella seni nubat, neve ante benedictionem una cubent. Jejunia Quatuor tem porum ne solvantur, neque jejunia quartæ et sextæ ſeriæ. Eleemosyna, temperantia, justitia et veritas ab omnibus fidelibus colantur. Solvere Ecclesiis decimas et primitias, celebrare memorias sancto 1ª Matth, vit, 23. "I Cor. vi, 9. 18 IL Cor. v, 20. 1. Rom. cium extremum, subsellia apposita, præsidentem judicio Antiquum dierum, libros apertos, fluvium ignis deinde, eos qui ad dexteram erunt, com mendatos bonis operibus processuros in resurre ctionem vitæ; eos vero, qui ad sinistram, proces suros in resurrectionem judicii. Hæc sunt, quæ a nobis sunt semper populis inculcanda, et honesta vitæ exemplo commendanda, atque consulenda quæ quidem cum Deo nos copulant. Hoe est illud Evangelii, bonos fidelesque dispensatores dare conservis suis in tempore mensuram tritici: con firmare, inquam, fratres, ut contemplis bonis ter renis, soli virtuti et Deo adhæreant. In bis vigila re, et hæc meditari debemus, fratres; si magno ministerio, cui præsidemus, satisfacere velimus ac non potius illos imitari proscriptos profligatos que dispensatores; qui, dum, ut illis videtur, mo ram Dominus facit, edunt et polant: quos, cum venerit, idem, ut minatus est, dividet. Quæ omnia non solum nes inelamare debemus, sed etiam fide libus hominibus commendare, qui possint et alios docere; ita ut nihil sit faciendum, quod a sacra Scriptura alienum sit. Debemus præterea eos qui peccaverint, pœnis et locis ad eas solvendas de scriptis, secundum canones Patrum afficere, di stinguentes sanetum a profano: impie enim agunt quidam, qui multos eorum violant, neque memi nerunt quod scriptum est: Impii transierunt fines"; et illud: Maledictus qui terminos a patribus positos transgreditur; et quod est in Evangelio: Qui solverit unum ex mandalis, minimus vocabitur in regno cœlorum, qui autem fecerit et docuerit, ma gnus “. Omni itaque studio laborandum est nt concupiscientias carnis quæ militant adversus ani mum, superent omnes fideles: admonendique subinde, quemadmodum clamet Paulus vas ele ctionis, neminem eorum qui peceatis operanı dant, possessurum regnum cœlorum. Qui cum nos hortetur ut cum imitemur, sicuti ipse Christum; beatos pastores qui eum secuti imitatique fuerint. Tametsi euim non sint imitabiles illius excellen tissimæ virtutes (qua sumus ignavia et inertia), illud, inquam, vivere ex manibus, et Evangelium sine sumptu exponere: nobis tamen satis est si præ beamus nos operarios cibo dignos, ac non potius bona pauperum hianti ore devoremus. Hortandi præterea, ut aørectis, quod aiunt, auribus, et vi gilantes, clamorem illum mediæ noctis, impro visum et subitum exspectent, ne nihil cogitantes et in scelere occupati, aut voluptati vel somno in dulgentes, adventum illum illustrissimum pulcher rimi Sponsi non sentiant. Ut enim admoneremur vigilandum esse, horam noctis appellat Dominus, illuminatissintum illud tempus. Utinam nunquam nati essent quibus claudendum est, et frustra standum atque pulsandum, quibus tolerabilius Je 11 Prov. xx11, 28. ** Matth., V,

gratiam episcoporum hoc prohibes. Sin autem, per gratiam Dei, hoc tua prudentia et judicio asse queris, puniri nos a Deo, non ut pereamus, sed ut çonvertamur: cur non jubes pastoribus illarunt civitatum, ut quisque eorum cum grege suo sit, ut tum precibus Deo adhibendis, tum admonitio nibus et objurgationibus suos a peccatis servent; atque ita Deum placent, ut miñas aliquando re mittat. An si tu oves pastori committeres, deinde illas quidem derelictas cerneres, illum vero quieti suæ suisque cupiditatibus indulgere et servire, dic obsecro, relinqueresne pastorem impunitum? non patimur oves, pecudes, impune negligi, et pa tiemur pastores animarum impune seipsos pascere, mon oves? quid, quæso, apud Deum excusabimus? utinam ne illud nobis exprobretur: Omner quæ rant quæ sua sunt, non quæ Jesu Christi ". Quod enim preces et vigilias præ ignavia non curant, et nos quia his vacamus, rident, plane ostendit nihil eos malle, neque aliud eis esse propositum, quam patriarchas movere, et munera accipere in judicio, et cætera alia committere quæ ipse status temporum docuit. Aut igitur jube singulis quibus que ad diœceses proficisci suas, aut sinant me ad unum e suis gregibus ire; et me jurejurando ob stringam nunquam ab eo discessurum, ipsi vero urbem Constantinopolim sibi inter se dividant. Quid enim infelicius esse potest, quam in cæteris civitatibus licere cuique pastori suos, quantum potest et jus est, regere atque gubernare; in sola vero hac urbe judicem esse quicunque velit; ve rum si mini credis, religiosissime imperator, fac ut hos potius tristitia afficias, quam Deum. Et enim, si quando alias, nunc maxime episcopos cum gregibus suis mori oporteret. Quod si nolueris, propter tuam erga eos reverentiam, cogere ut fa ciant quod facere debent, ego suscepta causa, ve lint nolint, ex urbe pellam, reddamque audacias hujus rationem Deo. rum, méminisse propinquorum in precibus, absti- curam omnium a Deo suscepisti, urbes deseri, et mere à fornicatione, sanguine et suffocato, a pr.v- ad nos venire habitatores earum; imo potius, in stigiis, incantationibus, observationibus supersti tiosis, ab omni specie divinationum; non compre hendere cum hæretico, nisi sit sponsor qui canones servare non didicit, eum neque baptizari nequé monachum tieri liceat. Monachum qui a monaste rio aufugerit, qui receperit aut ordinarit, puniatur. Denique repetenda sunt et commemoranda fie quenter a magistris Ecclesiæ, quæ fideles facere debent; et quæ tanquam pestes, abominari. Com memorandus etiam ignis ille, in consummatione sæculi exspectandus. Tum exsecrabilis illa mundi lues, nefarii, inquam, Antichristi adventus, ne si ex improviso, nihil præmeditatis, adfuerit iniquus ille atque superbus, qui extollitur supra omne quod dicitur Deus, multi in errorem inducantur, cum eodem in flammam ignis conjiciendi. Hoc, precor, pastorum opus sit; hæc cura et studium, ut quæ Patribus visa sunt quæque illi accurate le nuerunt, illa ad temperandos regendosque fideles adhibeamns et qui ea non servarint, quæ ser vare, non solvere jussi sumus, hos maledictis gra vissiinis anathematuin afficiamus. Ante omnia vero baptizatos omnes hortari debemus, ut usque ad sanguinem integerrime servent quæcunque Chri stus præcepit: affirmantes absque operibus mor tuam esse fidem, et quod non omnis qui dicit, Domine Domine, intrabit in regnum cœlorum "; et illud: Qui non amat me, sermones meos non servat. Hæc et alia hujusmodi ex sanctis Scriptu ris, nisi iis qui ca ignorant exposuerimus, quemi admodum erimus fideles dispensatores? Ne, quæso, oscitanter atque negligenter, sed cum timore po tius atque tremore, sine ulla cunctatione, Evan gelia sancta edisseramus, docentes cœlum et ler ram transitura, verba autem ejns nequaquam, Dicamus frustra fortasse dietam esse in Scriptura; Nemo erret: nemo inquam neque eorum qui an tea fuerunt, neque eorum qui postea erunt. Est autem nobis primum, qui pastores suimus, navan dum virtuti, docendumque omnino, quod est in Sanctis Scripturis, eos qui Christum ejusque ser mones reverenter observaverint, eos, inquam, ab eodem Christo confitendos, declarandos et coro nandos, ac glória sempiterna esse honorandos; qui eum corpore et spiritu honorarunt, nunc, inquam, jam fideles alquo prudentes declaratos, ad nuptias et immortales illas delicias admittendos, ut cum pulcherrrimo illo sponso Ecclesiæ Domino nostro Jesu Christo semper sint; cui honor, et imperium in sæcula. Ejusdem, ad imperatore:n, ut jubeat episcopis åre ad suus dicceses. Si urbes in Oriente vastari et funditus interire acis, quod malum Deus avertat, cur non jubes, qui 17 Matth. v, 21. * Philipp. 1, 21. Ejusdem, ad eumdem imperatorem, de eadem re. Si verum est quod dici solet qui gregem pastore privat, utrique periculum creare, profecto prave supplicium manet eum qui pastorem arcet ɔb ovili; debetque qui pastor est, usque ad sangui nem pro grege Christi non relinquendo labores perferre, nisi cum opus fuerit in synodo singulis annis ad agendum de rebus necessariis paulisper abesse. Quibus conclusis, celeriter redeundum illi sit, si credit se redditurum rationem summo pa stori Christo, et si dignus est nomine pastoris nisi forte etiam propter necessitatem, ad utilita tem animarum pertinentem, ab imperatore aut a patriarcha statim rediturus vocetur. Quod si aliter