DESCRIPTIO AUGUSTEONIS. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΥΜΕΡΗ ΕΚΦΡΑΣΙΣ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΕΩΝΟΣ GEORGII PACHYMERÆ DESCRIPTIO AUGUSTEONIS. (Banduri, Imperium orientale, tom. I, p. 114.) Τὸ τοῦ Θεοῦ τέμενος, ή Σοφία, πολλαῖς μὲν καὶ παντοδαπαῖς ταῖς ἐντὸς ὡραῖσται χάρισι πολλαῖς δέ γε καὶ ταῖς ἐκτὸς κεκαλλώπισται· καὶ τούτων τὸ θαῦμα, κρεῖττον ή λέγειν· ὅτι καὶ σιγῇ μᾶλλον ἐστι τοῖς ὁρῶσι τῶν θεαμάτων κατατρυφᾷν, ἢ λόγοις διεξιέναι τὰ καὶ λόγους αὐτοὺς ὑπερβαίνοντα. Οὐδὲ γὰρ ἅπαξ μόνον ἢ δεύτερον ἢ καὶ πλειστάκις ἔστιν ἰδόντα ταῦτα καὶ μεθ᾽ ὑπερβολῆς θαυμάσαντα, ἀγα πᾶν· ἀλλ᾽ ὅσον ἄν τις καὶ βλέποι, μᾶλλον θαυμάζει· καὶ τότε πρῶτον ὁρᾷν ἡγεῖται, ὅτε καὶ παραστάς ἐντρυφᾷ τοῖς θεάμασιν, εἰ καὶ πολλάκις εἶδέ τε καὶ τεθαύμακε. Περὶ γοῦν τούτου τόσον ἀπέχω λέγειν, ὅσον καὶ ἀφθεγκτον κάλλος ἡγοῦμαι τοῦτο καὶ μυσ στικόν· καὶ δ Θεῷ μόνῳ πρέπει, τοῦτο δευτέρως κατ' ἐμαυτὸν ἔχειν πιστεύω, τὸ θεῖον τοῦτο καὶ ἱερὸν σκήνωμα· ὡς εἴπερ ἐστὶν ἐν χειροποιήτοις ναοῖς και τοικεῖν τὸν Θεὸν, τοῦτον εἶναι καὶ μόνον αὐτὸν ἁπάντων τῶν ὑπὸ ἥλιον. “Ον δ᾽ ἔστι βλέπειν ἐπ' ἀριστερᾷ τὸν νεὼν εἰσιοῦσιν ἐξ ἁρμογῆς λίθων ἱστάμενον κίονα, καὶ τὸν ἐπ' αὐτοῦ ἀνδριάντα, τολμητέον δοῦναι τοῖς λόγοις, καὶ ταῦτα παραστῆσαι, τῷ μὴ ἰδόντι, καθόσον οἷόν τε. Εχει γὰρ ὧδέ πη, ὡς ὁ λόγος διέξεισιν. Αὐλεὼν ἐξ ἀρχαίου τῷ θείῳ τούτῳ νεῷ οἰκοδομή μασι δημοσίοις περιτετείχισται· οὗ μέσον ὁ Αὐγου στεὼν ἵσταται· καὶ ἔστιν οὗτος, Αὐγούστου στήλη Ἰουστινιανοῦ, εἰς τιμὴν ἐκείνῳ σταθεῖσα, ἄρτι τῶν κατὰ Περσῶν πόνων ὑπανακύψαντι. Βάθρον ἐκ γῆς Εκφρασις τοῦ Αὐγουστεῶνος. Augustenm amplissimum atrium fuit, porticibus circumdatum, ac vestibuli vicem praestitit Magna Ecclesiae. De Augusteone sen de columna et statua equestri Justiniani loquuntur Anonymus noster [in Patrologia tom. CXXII, post Psellum]; Zonaras pag. 52, Zozimus lib. nt, et Certrenus qui subdit, hanc columnam ex tegulis æreis Chalces, cum in seditione Victoriatorum conflagrasset, confectam esse: 'Ο περὶ αὐτὸν τὸν κίονα χαλκός ἅπας, κέραμος ἦν διάχρυσος τὴν εἴσοδον του παλατίου Κωνσταντίνου του Templum Dei, Sophia dictum, multa variaque intus ornatur pulchritudine; multis item extrinsecus fulget ornamentis: quæ ita mirabilia sun' vt prorsus enarrari nequeant. Tantis enim spectaculis licet potius cum silentio frui, quam verbis ea recensere, quæ omnem sermonem exsuperant. Neque enim semel, aut bis, aut pluries hæc videntem stupor cum voluptate conjunctus oceupat; sed quanto magis intuetur, tanto majori admiratione capitur: ac licet plerumque viderit et miratus sit, tunc se primum videre putat cum denuo accedens tot mirabilibus delectatur. De illo itaque disserere eo magis abstineo, quod inenarrabilem puto decorem illum mysticum, qui uni Deo competit nam divinum et sacrum illud tabernaculum, secundas hac in parte obtinere existimo, Quod si fieri posset ut Deus in manufactis tem plis habitaret, hoc fore puto sub sole unum in quo versaretur. Audacius tamen columnam illam cum imposita statua describere aggrediar, quæ in templum intrantibus ad lævam visitur, lapillis mira arte compactis vestita, ut iis qui non viderint pro facultate depingam. Ita vero se habet ut hic enarratur. Atrium hujus divini templi ab antiquo publicis ædificiis circumcingitur, in cujus medio Augusteon erigitur, hoc est, statua Justiniani Augusti in ejus honorem tunc erecta, cum Persici belli la - boribus perfunctus reversus est: Basis autem coμεγάλου βασιλέως ἐπικαλύπτων, ἥτις καὶ μέχρι τοῦ νῦν Χαλκή προσαγορεύεται. As autem omne, quod circa columnam est, tegula fuit inaurata, ingressum palatii Constantini Magni imperatoris contegens, qui usque nunc Chalce appellatur. Cæterum hanc statuam equestrem Justiniani graphice omnino descripsit Procopius lib. 1 De edif., cap. 11, ex eoque, quidiquid in hanc rem habent cæteri scriptores, hauses runt. Quæ Procopii descriptio cum sit longiuscula et ejusdem libri facilis cuique copia, consulto a nobis omittitur.

GEORGI PACHYMERE καὶ ἐς ἑπτὰ βαθμίδας λευκῆς μαρμάρου ἀνῳκοδόμηνται (τὰ δὲ κάτω τῶν βαθμίδων, μέχρι καὶ ἐς τὰς τρεῖς, οὕτω τοῦ χρόνου καινοτομούντος, κάτω γῆς κατωρύχεται) ἀπὸ πλατέος τοῦ κάτω εἰς στενὸν λήγουσαι· πλὴν οὐκ ἀφ' ἑνὸς μέρους, ἀλλὰ πανταχό θεν κατὰ σχῆμα τετράγωνον· ὡς ἀναβαίνειν μὲν κάτωθεν, ὁπόθεν τις βούλοιτο· εἶτα δὲ καταντᾶν εἰς ἀγχώμαλον· κἂν ἦν καὶ ἰδεῖν ἐπίπεδον τοῦτο δι' ὅλου, εἰ μή τι ἐπ' αὐτοῦ ἐξ ὀπτῆς πλίνθου τε καὶ τιτάνου οἰκοδόμημα κατεσκεύαστο, τετράσι μὲν ὡς ἰδεῖν κατὰ γωνίας τὰς ἴσας κίοσι συνεχόμενον, οὐ μὴν δὲ καὶ κίοσιν ἄντικρυς, πλὴν ὅσον ἰδεῖν· ἐπι· πολῆς γὰρ πλάκες μαρμάρων ἐξυφασμέναι, τους ἐντὸς πυρομάχας λίθους συγκρύπτουσιν, ὡς ἔστι μας θεῖν ἐκ μιᾶς, ἀποβαλούσης τῷ χρόνῳ τὴν πλάκα καὶ τὸ τοῦ οἰκοδομήματος σχῆμα εἰς κύβον ἀποτε τόρνευται, τῶν ἐξ ἐπιπέδων τὰ κατὰ τὸ πλάγιον τέτο ταρα στοαῖς καλλυνομένων τέσσαρσι. ᾿Ανωθεν δὲ τούτου, πάλιν βάσις ἑτέρα μαρμάρου λευκῆς· καὶ αὖθις ἐπ' αὐτῆς ἄλλη· ἐφ᾿ ἧς καὶ τρίτη· καὶ ζώνη τις ἐπὶ ταύταις ἀπὸ μαρμάρων τετάρτη· ὡς τὰς τρεῖς μὲν ἀπὸ πλατέος καὶ ταύτας εἰς στενὸν καταν τῶν, τὴν δ' ἐπ' αὐταῖς ζώνην κυκλοῦσθαι, καὶ διδό ναι τῷ στύλῳ τὴν βάσιν ἁρμόζουσαν. Εντεῦθεν ὁ στύλος ἐπῳκοδόμηται· πάλαι μὲν, ὡς ἀκούομεν, χει καλυμμένος ποικίλῳ τεμεσίῳ χαλκῷ· εἰ δὲ πιστευ τέον τῷ λέγοντι, οὐ πολλῷ καὶ ἀργύρου δέοντι· νῦν δὲ γυμνὸς τὸ παράπαν φαινόμενος· ὡς ἀριθμεῖσθαι καὶ τοὺς λίθους αὐτοῦ ὁπόσοι, καὶ ὅτι πυρομάχαι εἰδέναι, καὶ ὅπως ἁρμόζονται· ἔχων καὶ ζώνας τῆς αὐτῆς λευκῆς λίθου, κατὰ τὸν κάλαμον· πλὴν ὅσον τὸ ἴσον πρὸς ἀλλήλας τοῦ διαστήματος έχουσαι, μέσ χει καὶ δεκάδος προΐασιν. Ἐντεῦθεν ἄλλαι ζῶναι μαρμάρου λευκῆς, ἀλλὰ συνεχεῖς αὗται, δευτέρα ἐπὶ πρώτῃ, καὶ τρίτη ἐπὶ δευτέρᾳ, καὶ ἐφεξῆ;, ἄχρις ἐννέα διήκουσαι· πλὴν οὐκ ἐξ ἴσου τὴν ἐποικοδομην ἔχουσαι πᾶσαι, ἀλλ' ἐπὶ τὸ πλατύτερον ἀνοιγόμεναι, βάσιν οἷον εὐρεῖαν τῷ ἐπικειμένῳ παρέχουσαι· τὸ δ' ἐστὶν ἐπὶ ταῖς ἐννέα ζώναις τὸ δέκατον, ὡς ἂν καὶ τοῦτο μέρος μὴ στεροῖτο τῆς τοῦ ἀριθμοῦ τελειό τητος. Τὸ δὲ σχῆμα τοῦ λίθου τετράγωνον, ἀλλά κατὰ τὰ μέσα συνιζάνον, ὡς οἷον τὰς γραμμα; κλα σθαι, καὶ λίθοις σημειούσθαι τις κλάσεις, καὶ παρὰ lumnæ a terra exsurgit, septem ex marmore albo ὑπανέχει τὸν κίονα. Τὸ δὲ βάθρου, κλίμακες μέχρι gradibus instructa: (verum tres inferiores gradus injuria temporum in terram depressi sunt;) gradus autem inferius latiores, angustiores superius: neque ab uno solum, sed a quatuor lateribus, secundum quadranguli figuram gradus habentur, quibus adscendi potest, donec ad planum perveniatur et hactenus quidem planum esset, nisi quodpiam istic ædificium ex lateribus et calce constructum fuisset, quatuor columnarum in totidem angulis conspectum præferens, etsi vere co. lamnæ non sint, sed columnarum speciem solum repræsentent: nam in superficie marmorum tabula adaptantur, quæ intus pyromachas lapides contegant; ut ex uno, qui per tempus tabulam amisit, ediscere licet. Edificii forma in cubum concinnata est; ita ut, ex senis cubi superficiebus, quatuor e lateribus posita, totidem porticibus ornentur. Huic ædificio basis alia ex marmore albo imponitur, isti altera, huic tertia: his omnibus quarta circularis, ex marmoribus confecta; ita ut tres quidem latitudine aliæ aliis minores et angustiores sint, quarta vero in circulum sit composita, atque basin tribuat columnæ consentaneam. Istic fundatur columna, olim quidem, ut marrant, vario et Temesio ære vestita; quod, si fides narranti babeatur, argento non multum concederet. Nunc autem nuda omnino manet, ut possit quisque lapides ejus numerare, ac deprehendere Pyromachas esse, commissurasque cognoscere. Habetque circulares ordines ex lapide albo, in longitudine columnæ pari interstitio disjunctos. qui ad decem numero sunt: hinc alios circulares ordines ex marmore albo, sed ii contigui sunt; ita ut secundus primo, tertius secundo impositus sit, et sic deinceps usque ad nonum. Verum ii non æqualiter in structura se habent, sed latiores gradatim sunt, ut basin latiorem imposito ordini præstent, qui decimus novem aliis incumbit; ita ut nec ista pars perfecto numero careat. Hujus vero lapidis forma quadra est; verum in mediis lateribus commissurain exhibet, ita ut lineæ frangi videantur, et fracture lapidibus obsignentur; ac præter illos tantum, totus lapis in circuitu are operitur. Ab hinc autem artifex aedificium contra- τούτους καὶ μόνους, χαλκῷ τὸ πᾶν τοῦ λίθου και hens densum lapidem imposuit, huic vero alium minoris circumquaque latitudinis, qui congruentem equo basim præbeat: non modo enim columna Jatitudinem expetebat, ut quæ imposita sunt firmius consisterent, sed etiam angustius cacumen desiderabat, ut opificium impositum oculis undequaque pateret. Equus autem æneus est, miro artificio elaboratus, nec dignus qui a prætereuntibus negligatur, etiamsi quis pluries in die istac transeat. Quem si spectaveris dicas sane in aerem et ventum cursum dirigere, atque ad Orientem Καλλυνομένων. Εdit. male, καλλυνόμενον. λύπτεσθαι γύρωθεν. Εντεῦθεν αὖθις συστέλλων δ τεχνίτης τὸ οἰκοδόμημα, τίθησι λίθον παχύν, καὶ ἐπ' αὐτῷ ἕτερον, πρὸς αὐτὸν μὲν ἐλαττούμενον, ἱκανὴν δὲ βάσιν τῷ ἵππῳ διδόντα. Οὐ μόνον γὰρ ἔδει πλάτους τῷ στύλῳ, ἀσφαλείας χάριν τῶν ἐπικειμέ ἀλλὰ ἑτέρωθεν καὶ στενότητος, ὡς ἂν πανταχόθεν ἀρίδηλον ἢ τὸ ἐπικείμενον τέχνασμα. Τὸ δὲ, ἵππος ἐστὶ χαλκοῦς, θαυμαστῶς τοῦ σχήματος ἔχων, καὶ ἥκιστα παρορᾶσθαι τοῖς παροῦσιν ἄξιος, εἰ καὶ πολλάκις τις τῆς ἡμέρας ἐκεῖσε διέρχριτο· εἴποις ἂν αὐτὸν βλέπων, πρὸς ἄνεμον τρέχειν ὁρῶντα, καὶ νων, καὶ τοὺς λίθους αὐτοῦ. Perperam in Edit., καὶ τοὺς λίθους αὐτῷ.

DESCRIPTIO AUGUSTEONIS. τῆς πρὸς ἀνατολὴν ἅπτεσθαι. Οὕτως ἄρα τὸ τῆς κε- ferri. Caput ita concinnatum est ut ferocitatem φαλῆς ἐσχημάτισται, ὡς ἀνασεσοβημένην εἶναι, καὶ πρὸς βοῤῥᾶν μικρὸν παρεγκλίνουσαν. Οὕτω; αἱ χαῖ ται καὶ ὅσαι τρίχες τῇ κεφαλῇ ἐμπεφύκασι, φυγοῦ σαι τὸ εὔθετον, διεγείρονται, καὶ πρὸς ἄνεμον παί ζουσιν. Εἰ δέ που σὺν ταύτῃ καὶ τὸν ἀριστερὸν τῶν ἐμπροσθίων ἴδοις ποδῶν, πῶς κατὰ γόνυ κυρτοῦται, καὶ τῶν ἄλλων ἐρηρεισμένων εἰς γῆν αὐτὸς μόνος χώρηται, εἴποις ἂν κινεῖσθαι δὴ καὶ τὰ ἄψυχα. Εἰ δὲ καὶ χαλινὸν ἔφερεν ἐπὶ στόματος, ὡς ἔχειν εἰκάζειν τὸ πάλαι τὸν ὀρθῶς σκοπούμενον, θάτερον ὑπου νοοῖτο δυοῖν, ἢ τῷ ῥυτῆρ: ἀγχόμενον, κροαίνειν ἐκ βίας τῷ ἐμπροσθίῳ, ἢ μὴν ἀνιέμενον, οὕτως ἐπιταχύνειν τὰ τῆς πορείας, ὡς μὴ φθάνειν τοῦτον τῆς γῆς ἅπτεσθαι, καὶ προφθάνειν τὸν ὄπισθεν. Οὕτως ἄρα ἐκ πνεύματός τινος εγκαρδίου ἐμφύτου πρὸς τὴν ὁρμὴν καὶ τὰ στέρνα τῷ ζώῳ εὐρύνονται, ὡς ἐπισημαίνειν καὶ τὰ οἰδήματα. Οὕτως ἀκμάζουσα ἡ οὐρὰ ὄπισθεν, οὐ κατά τρόπον κειμένη, ἀλλ᾽ οἷον ἀνεγηγερμένη τὸ πρῶτον, εἶτα καθισμένη παρὰ πόδας ἐς γῆν. Ορα δὲ καὶ τὸν ἐπιβάτην εὐθὺς, Ιππότου δρομέως ἔχοντα σχήματα, καὶ τοὺς πόδας παρὰ πλευρὰν ἑκατέραν διέχοντα. Εἰ δέ γε καὶ ἐμ βάδας φοροίη, ἀλλ' εἰκάσαις ἂν αὐτὸν ἐπιγαννυμένῳ τῷ ἵππῳ καὶ κυδρουμένῳ, ὅτι καὶ δίχα κέντρου καὶ μύωπος ἱκανῶς ἀνυστά οἱ τὰ τοῦ δρόμου καὶ τῆς προθέσεως· καὶ οὕτως ἀτημελήτως οἱ πόδες ἔχου σιν, ὥστε δοκεῖν αὐτοὺς ὑφ᾽ αὑτῶν κρατεῖσθαι, τοῦ καρδιακοῦ ἐξημμένους κινήματος, μηδὲν συνεχομέ νους ἐξ ἐφεστρίδος κατὰ τὸ σύνηθες. Ἐπικάθηται γὰρ τῷ ἵππῳ θαῤῥῶν, ἱππότης νεανικός, ὅλος μετάρο σιος, καὶ ἐοικὼς μακρὰν βλέποντι· ἀνὴρ οὐ τριχώ σει φίλος τὰ πρὸς ὑπήνην· τὰς δ' ἀπὸ κεφαλῆς τρίχας· ἀπεθριμένος μὲν τὰ ἐς μέτωπον· τὰ δ' ὄπισθεν, οὐδὲ μέχρι αὐχένος, ὅσον καὶ αὐτὸν ὁρᾶσθαι κουρᾷ χαίροντα. Οἷον δὲ καὶ τὸ ἐπὶ κεφαλῆς κράνος, ὡς μηδὲν ἐπικαλύπτειν, καὶ τὴν φοροῦντα κοσμεῖν. Οὐδὲ γὰρ κατὰ πλάτος ἐπίκειται· οὐδέ γε κατὰ κύκλον ἀποτετόρνευται· ἀλλ' ὅσον μὲν ἐγγίζει τῇ κεφαλῇ, στέφανος εἶναι δοκεῖ, κροτάφους περιγρά φων ἐξ ἴσου καὶ μέτωπον. Τὸ δ' ἐντεῦθεν καὶ ἄνω, ᾑρέμα κατὰ μῆκος ἐκτέταται, καὶ ἐς πολὺ φθάνον, πτερὰ τῇ κεφαλῇ χρυσαυγή γίνεται· καὶ τὸ χρῆμα καὶ ἐς ἐμὲ ἦν ἀκέραιον· ἀνέμου δέ ποτε πνεύσαντος ἐξαισίου, ῥιπτοῦνται δύο πτερά· καὶ τότε μέγιστα πολλῷ τοῖς ὁρῶσιν ἐφαίνετο, ή καθόσον ὁρῶνται κοσμοῦντα τὴν κεφαλήν· ἃ δὴ καὶ ἐς δεῦρο παρὰ τῷ τῆς ἐκκλησίας ταμιείῳ ἀποτεθησαύρισται. Εσταλται δὲ καὶ τὸ σῶμα, ἐντὸς μὲν οὐ περιττῇ τινι καὶ περιστευομένῃ στολῇ, ἀλλ᾽ οἷαν ευσταλής ἂν ἱππότῆς ἀμπίσχοιτο, ἄνωθεν μὲν, μόλις καὶ ἐς ἀγκῶνα, κάτωθεν δὲ, περὶ γόνατα φθάνουσαν. ᾿Ανῆπται δὲ καὶ μανδύαν ἐκτὸς, στολὴν, ὥς φησιν, Αχίλλειον· 4 και τι να καλύπτουσα τῶν μερῶν, κἀκεῖθεν ἐπὶ τὸν ἀριστερὸν ὦμον ἐπικειμένη, φθάνει και μέχρι τῆς τοῦ ἵππου ἰξύος, πολύ τε μέρος περιλαμβάνει τῶν ὄπισθεν, καὶ περιττή περικέχυται. Αἱ μέντοι χεῖρες τῷ ἀνδριάντι οὐκ ἀσχολοῦνται περὶ τὸν ἵππον, οὐδ᾽ ὅσον καὶ ἰθύνειν ἱππηλάτου τρόπον δοκεῖν· ἀλλὰ τὴν exhibeat, at ad Aquilonem parumper declinet. Jubæ et crines capiti hærentes incompositi, ad ventum ludere videntur. Quod si ad hæc lævum anteriorem pedem conspexeris, a genu recurvum ac flexum advertas, ita ut aliis terram prementi - bus ipse solus suspensus sit: ac putes etiam ina· nimata moveri. Quod si unquam frenumn in ore habuerit (quod sane olim habuisse putabit quisquis recte conjectaverit), alterutrum sane suspiceris, aut faucibus habenarum vi constrictis sese equum arrigere, aut laxatis habenis tam concitato cursu ferri, ut pes anterior terram non contingat, posteriorque præveniat. Ita vero ex spiritu quodam interno et naturali equi pectora dilatantur, ut etiam musculos observes; sic cauda vigore plena cernitur, ut non demissa concidat; sed quasi erecta primum, deinde remissa ad pedes et ad terram effluat. In sessorem vero confestim oculos adjicias, cursoris equitis formam referentem, ac pedes ad utrumque latus distendentem. Etiamsi vero calcaribus instructus sit; at statim conjicias ex equi alacritate et ferocia, ipsum sine stimulo posse propositum cursum perficere. Pedes autem ita negligenter compositi videntur, ut tamen se ipsi contineant, et ex ipso cordis motu regi putentur, nulla scandula pro more suffulti. Nam equo insidet audax juvenis, totus sublimis ac procul inspectanti similis: vir sane, sed imberbis, cujus coma a fronte detonsa, pone vero nec aul collum usque demittitur; ut æstimes illum tonsura delectari. Cujusmodi autem galea, quæ nihil obtegat et equitem exornet? neque enim vel lati - tudinem obtinet, vel caput circumcludit, sed qua capiti admovetur corouæ similis est, tempora et frontem æquabiliter circumscribéns: hinc vero superne sensim longitudine extenditur, et multum assurgens in pennas deauratas a culmine desinit: quæ ad meum usque tempus servatæ sunt: verum reflante vehementissimo vento duæ pennæ colla - psæ sunt quæ tunc longe majores visæ sunt, quam cum caput exornarent: et hactenus in thesauro Ecclesiæ reconditæ videntur. Corpus autem strictiore nec superflue exundanti tunica interiore vestitur, qualem gestant equites cultiores: quæ superne vix cubitum attingit, infra vero ad genua extenditur. Exterius autem pallium adjungitur, quod Achilleam stolam nuncupant. Ea vero aliquas corporis partes obtegens, atque hinc in lævum humerum collecta, usqne ad lumbos equi pertingit, et magnam posteriorum partem occupans large diffluit. Manus vero statuae non tractando ac dirigendo, sessorum more, equo occupantur; sed dextram quidem erigit, quasi martiali quodam generosoque sensu et animo hostibus graviter interminetur. Verum non ex amentia et insana audacia quadam, ut quispiam arbitretur. Nam læva manus huic occurrit suspicioni, atque virum ab ea plane defendit et tuetur. Siquidem

923 GEORGI PACHYMER.E 921 ea ipsa manu parum a corpore semota, pomum μὲν δεξιὰν ὑψοῦ ἀνατείνει, καθόσον οἷόν τε, μετά æneum deauratum tenet, in quo ejusdem materiæ crux erigitur. Videturque declarare qua fiducia motus alteram manum extendat et graviter comminetur. Pomum quippe illud mundum significat, quem manu ipse tenens totius orbis imperium adeptus, crucis virtuti condidit. τινος ἀρεϊκοῦ καὶ γενναίου φρονήματος, καὶ ἐμβριο θῶς ἀπειλουμένῳ ἔοικε ταῖς ἐχθροῖς· πλὴν οὐκ ἀπονοίας τινὸς καὶ θράσους ἀλόγου, ὡς ἂν οἴηθείη τις. Φθάνει γὰρ ἡ λαιὰ τὴν δεινὴν ταύτην ἀναιροῦσα δή ξαν, καὶ ὑπεραπολογουμένη τἀνδρὸς ἐς ταμάλιστα. Κατέχει γὰρ ἐπὶ ταύτης, μικρὸν ἀπεχούσης τοῦ σώ ματος, μῆλον χαλκοῦν ἐπίχρυσον· ἐφ' οὗ καὶ σταυρὸς ὁμοίως ἔχων τῆς ὕλης ἵσταται· καὶ ἔοικε δει· κνύειν ὁ θατέραν ἐκτετακώς, καὶ μετ' ἐμβριθοῦς ἀπειλούμενος σχήματος, ᾧ θαῤῥῶν ἀπειλεῖται· ὅτι καὶ τὸ μῆλον εἰκονίζειν ἔχει τὸν κόσμον, ὃν καὶ χειρὶ περισχεῖν, πάσης γῆς ἀναψάμενος τὸ κράτης, δυνάμει τεθάρθηκε τοῦ σταυροῦ. ΤΟΥ ΠΡΩΤΕΚΔΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΦΥΛΑΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΥΜΕΡΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΕΓΟΝΤΑΣ ΟΤΙ ΔΙΑ ΤΟΥΤΟ ΛΕΓΕΤΑΙ ΠΝΕΥΜΑ ΥΙΟΥ ΔΙΑ ΤΟ ΟΜΟΟΥΣΙΟΝ Η ΔΙΑ ΤΟ ΧΟΡΗΓΕΙΣΘΑΙ ΥΠ' ΑΥΤΟΥ ΤΟΥΣ ΑΞΙΟΙΣ PROTECDICI ET NOMOPHYLACIS GEORGII PACHYMERÆ ADVERSUS EOS QUI DICUNT IDEO DICI SPIRITUM FILII, QUOD HABEAT EAMDEM ATQUE ILLE NATURAM VEL QUOD DIGNIS AB EO SUPPEDITATUR. (Græcia orthodoxa, tom. I.) Si virtute naturali, ignis adurens est, quod aduret (id vero sæpius efficit, et quod aduri aptum natum est, adurit), quæro inter hæc duo quodnam prius est, agerene et urere, an facultas ipsa natur: lis adurendi; vel facultas ipsa adurendi ipso urendi actu? Plane facultatem affirmabit quilibet. Nisi quis velit asserere, prius ipsa natura actionem esse. Quando vero necessario id affirmabitur, possidere scilicet facultatem naturalem ignem adurentem, esse prius ipsa adustione, et non oppositum: quæro adhuc, in causis et effectibus, quodnam prius vel est, vel intelligitur? Omnino sane cansa: neque enim posterins prioris esse causam dicimus. Et quidem Dialecticorum lex est, de iis, qui propter quid postulant, causam reddere. Et hoc Eo opusculo potissima Græcorum de processione Spiritus sancti responsio, qua illi se Latinorum argumentis fecisse satis existimant, refellitur et convellitur, ut bine concipias vim veritatis, dum homo Latinis infensissimus, et eorum in tal dogmate Εἰ κατὰ δύναμιν φυσικήν καυστικόν ἐστι τὸ πῦρ, ὅτι καύσειεν ἂν (ἐνεργεῖ δὲ τοῦτο πολλάκις, καὶ τὸ καυστὴν καίει), ζητῶ τὸ πρότερον ἐπὶ τούτοις· πότερον τὸ ἐνεργεῖν καὶ καίειν τοῦ ἔχειν δύναμιν φυσικήν καυστικὸν εἶναι, ἢ τὸ ἔχειν τὴν τοῦ καίειν δύναμιν, τοῦ καίειν καὶ ἐνεργεῖν; Καὶ πᾶς τις ἂν φήσειε τοῦτο. Εἰ μὴ θέλοι λέγειν πρότερον τῆς φύσ σεως τὴν ἐνέργειαν. Ἐπεὶ δὲ τοῦτ᾽ ἂν ὁμολογηθῇ ἐξ ἀνάγκης, ὅτι τὸ ἔχειν δύναμιν φυσικήν καυστικόν εἶναι τὸ πῦρ, πρότερον τοῦ καίειν ἐστὶν, καὶ οὐ τοῦτο ἐκείνου, ζητῶ ἐπὶ τῶν αἰτίων καὶ αἰτιατών, ποῖον πρότερον, ἢ ἐστὶν, ἢ ἐπινοεῖται; Πάντως τὸ αἴτιον. Οὐ γὰρ τὸ ὕστερον τοῦ προτέρου αντιασόμεθα. Νόμος δὲ διαλεκτικῆς ἐπὶ τῶν ζητούντων τὸ διὰ τί, ἀποδιδόναι τὸ αἴτιον. Τοῦτο acerrimus oppugnator, ut ex ejus liquet Historia, cum serio scribit, non aliud quam rem meram, et quod Latini enuntiet. Habui ex bibliothera Vaticana. ALLATIUS.