Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
NoticeNotitia
col. 929–930page 1 of 12
PG 144:929*Ος πάρος ἐν σοφίῃ θνητῶν μέγα κύδος την γε Βαιὸς ὡδι λάας τοῦγε κέκευθε νέκυν. Κατὰ τὰ ιγ' του Μαρτίου μηνός τῆς αὐτῆς (ι. ιε΄) ἰνδ. τοῦ αὐτοῦ (ι.ςωμ') ἔτους ἐκοιμήθη ὁ μέγας λογοθέτης Θεόδωρος ὁ Μετοχίτης ὁ σοφώτατο, μετονομασθεὶς Θεόληπτος μοναχὸς, ὁ θεῖός μου. (ΗΔΗΣ.)
THEODORUS METOCHITA NOTITIA
det, cum quis et, ex Filio diceret; sistit enim, ex, mentem, et qui id audit, non est necesse,
hoc dictum progrediatur,et quærat causam principalem.
ut ultra
Georgius Pachymeres multa scripta edidit argumenti rhetorici quæ non sunt hujus
loci, sicut nec declamationes quas, sophistarum more, exercendi ingenii gratia composuit, de quibus vide Allatium tomi superioris col. 413, ubi earum argumenta exhibentur.
EDIT.
ANNO DOMINI MCCCXXXII.
THEODORUS METOCHITA
NOTITIA.
(Fabric. Biblioth. Græc. t. X. )
Theodorus Metochita, cum paulo antiquiore Georgio Metochita (a) non confundendus, sub Andronico
Palæologo seniore amplissima magni logothetæ dignitate functus est ab a. C. 1314, et filiam suam Ireneu
(b) Joanni Palæologo panhypersebasto, Constantini Palæologi, qui Andronici imperatoris frater erat, filio
nuptni collocavit. Postea cum Andronicus junior, senioris ex Michaele filio nepos, avum imperio exspoliasset a 1327, Theodorus quoque dignitate imminutus et exsul, mox liberatus iterum exsilio, Cpoli in
monasterio Choræ, quod ipse instauravit, vixit atque exstinctus est a. C. 1332 die decimo tertio Martii,
post Andronicum seniorem, cui fidelis et amicus fuerat, defunctum die tricesimo (c). Nicephorus Gregoras,
qui virtutem illius atque eruditionem patroni ac doctoris sui encomiis macta, in historiarum opere, lib·
vis, viii, ix, x, et funebri illum oratione decoravit (d), hoc quoque ei posuit epitaphium (e):
*Ος πάρος ἐν σοφίῃ θνητῶν μέγα κύδος την γε
Βαιὸς ὡδι λάας τοῦγε κέκευθε νέκυν.
Consensu, pag. 772. (Fab.) Add. Cavei, Hist. litter. SS. Eccles., de sæculo scholastico ad a. 1276,
pag. 320 sqq., ubi etiam de Theodoro Metochita
agitur, et Saxii, Onomast. lit., part. 11, pag. 321,
qui Georgii Metoch. ætatem alligat a. circ. 1280.
Villoison in Anecdot. gr., tom. II, pag. 249, memoral codic. 650. qui in bibl. Venet. Marc. post
editum catalogum illatus est: Georgii Metochita
opus, cujus titolus pene deletus est imbrium injuria. Agi videtur de schismate ecclesiarum Græcæ
et Latinæ. Add. not. supra ad vol. II, pag.
227. (Harl.)
(b) Joannes Cantacuzenus, lib. 1, cap. 43, Nicephorus Gregoras, lib. vII, cap. 11.
(a) Hic Georgius Metochites, Jo. Vecci archidia- ▲ Orationum contra Cyprium exponit Allatius De
conus CPolitanus, lativopowv, et ideo cum eodem
Becco atque Joanne Meliteniota ejectus in exsilium
circa a. Č. 1283 ab Andronico Palæologo. De eo
Pachymeres et e recentioribus Allatios, De Georgiis
p. 346. [in Fabr. Bibl. Gr. vol. X, p. 670, sqq. ed.
vet.] quem videsis etiam De consensu, p. 769 seq.
p. 773, et adversus Creyghtonum pag. 617, 625, el
Michaelem Nau in Ecclesiae romana græcæque vera
effigie, pag. 82, qui Theodorum Metochitam, Georgii lilium fuisse scribit. Confundit utrumque Vossius De hist. Græcis, 11, 29, Meursium præf. ad Metochilam secutus. Ex Georgii Metochite scriptis
pro Latinis adversus Græcos partem Allarius vulgavit, ut Refutationem trium capitum Maximi Planudis in Græcia orthodoxa, tom. II, pag. 922-958:
Refutationem Manuelis Cretensis, nepotis, id., pag.
959 1074. Ex Oratione De unione Ecclesiarum, fragmentum, p. 429, contra Hottinger. Ex oratione De
dissidio Ecclesicrum, id. pag. 458, 462. Ex libro i♥
De processione Spiritus S. Combetis. tom. 11 Auctarii
novi Bibl. Patrum, pag. 1018-1026 (ubi de S. Maximi
loco epistol. ad Marinum Cypri presb. dispulatur). Ex libro v Allatius, libro De purgatorio, p.
678 667, et contra Hottinger. p. 511. De illis quinque libris sive orationibus Allatius de Consensu p.
771. Citantur etiam plura a Nie. Comneno in Mystagogivis prænotionibus ut Explicatione Regularum S.
Nicephori CPol. patriarchæ, p. 20: Oratio de sacris
mysteriis, p. 396; Ecthests historiarum et Orationes
Contra Georgium Cyprium, p.410. Argumentum trium
(c) Nicephorus Gregoras, lib. x. cap. 2, ubi etiam
Monodia ejus in Metochitam inserta legitur, quain
cum Hieron. Wollii versione Meursins Metochitæ
suo præfixit. (FABR.) Cel. Morelli, in bibl. ms. Gr. et
Lat. 1, pag. 71 sq. de cod. Veneto, Marc. 79 observavit, ad initium quendam e Meliteniotarum familia, Joannis filium, quo tempore consanguinei sui
nonnulți obierint adnotasse; in his de Theodoro
Metochita, Κατὰ τὰ ιγ' του Μαρτίου μηνός τῆς αὐτῆς
(ι. ιε΄) ἰνδ. τοῦ αὐτοῦ (1ι.ςωμ') ἔτους ἐκοιμήθη ὁ μέγας
λογοθέτης Θεόδωρος ὁ Μετοχίτης ὁ σοφώτατο, μετονομασθεὶς Θεόληπτος μοναχὸς, ὁ θεῖός μου. (ΗΔΗΣ.)
(d) Conf. supra, vol. VII, p. 645, n. 76, et p.
656. (HARL.)
(e) Joan. Boivin, ad Gregoram p. 773, et Bandurius Antiquitat. CP., lib. vii, p. 180.
col. 931–932page 2 of 12
PG 144:931Δήμος σεπτῶν μουσάων ολολύξατε πᾶσαι, Ωλετο κεῖνος ἀνὴρ, ὤλετο πανσοφίη. νητικῷ μου τῶν ἑλικῶνα, λόγων ἐστίαν, φιλοσοφίας τέμενος, ῥητορικῆς ὄφελος, καὶ συμπάσης ἄλλης λογικῆς ἐπιστήμης, εἰ δεν συντόμως εἰπεῖν, πρυτα Βιβλιοθήκη γὰρ ἦν ἔμψυχος οὗτος καὶ τῶν ζητουμένων πρόχειρος εὐπορία. – Εξεστι δὲ καὶ πᾶσι τοῖς βουλομένοις τεκμηριοῦσθαι τὴν τοῦ ἀν δρὸς ἐν τοῖς λόγοις δύναμιν, ἐξ ὧν συνετετάχει πολλῶν τε καὶ πολλῆς καὶ ποικίλης γεμόντων τῆς ὥσπερ ἂν εἰ σχολαστικός τις ἦν,
THEODORUS METOCHITA.
Δήμος σεπτῶν μουσάων ολολύξατε πᾶσαι,
Ωλετο κεῖνος ἀνὴρ, ὤλετο πανσοφίη.
Magno hominum decori cujus sapientia nuper
Certe erat, huncce levis jam lapis ecce tegit.
Musarum veneranda cohors, complangite cunctæ,
Ille vir interiit! Pansophia ipsa jacet!
Laudibus illis præter Gregoram et Jo. Cantacuzenum fidei facit etiam Thomas Magister in aposçwνητικῷ ad Metochitam, et in epistola ad eum scripta, ubi vocat μου τῶν ἑλικῶνα, λόγων ἐστίαν, φιλοσο
φίας τέμενος, ῥητορικῆς ὄφελος, καὶ συμπάσης ἄλλης λογικῆς ἐπιστήμης, εἰ δεν συντόμως εἰπεῖν, πρυτα
veľov. Heliconem musarum, Vestam politiorum litterarum, philosophiæ templum (al. µévo; robur ac spiritum), artis oratoriæ columen, et cæteræ liberalis doctrinæ universæ, ut verbo dicam, publicum prytaneum.
p. 204. Inter alia etiam exquisitam astronomiæ peritiam in illo celebrat, quam disciplinam ex eo hausisse profitetur Gregoras, viii, 7, et ex tenuibus, quæ a Bryennio edoctus fuerat, principiis ad summum
fastigium produxisse Metochitam scribit Joan. Cantacuzenus lib. 1, c. 2, p. 37. Illa vero Thomæ Magistri epistola una cum пpoopwvηtixý Græce et Latine vulgata est a Laurentio Normanno inter alias ejus
orationes et epistolas, Upsal. 1693, 4, p. 178 et 202. Hunc Metochitam falso tradi a Margunio in ecclesiastico dogmate sensisse cum Latinis, observat Nieolaus Commenus Papadopoli in Prænotionibus mystagogicis, pag. 9, et fusius in testimonio Græciæ.
Quanquam in summa dignitate constitutus multos annos negotia publica curanda habuit, curavitque ex Andronici imp. voto diligentissime tamen inulta et præclara scripsit, semper lucubrationes
interponens diurnis reip. curis (f). Ex his multa penitus interciderunt, paucissima viderunt lucem,
pleraque adhuc latent inedita in bibliothecis, sive carmine sive prosa: in quibus versus duriores (g),
et prosam asperam (h) auresque ardentem notavit paulo delicatius lectorum judicium. (Fabr.) De
Theodoro Metoch. conf. etiam Henr. Wharton in Append. ad Guil. Cavei Hist. litt. SS. Eccles., tom.
II, p. 4 sq. ad a. 1301; Jac. Bruckeri, Hist, crit. philos., tom. III, p. 546-548; Joan. Fabricii, Hist.
bibl. Fabr., part. v, p. 261 sq.; Saxii Onom. lit. 11, p. 345 ad a. 1310. (Harl.)
Edita Theodori Metochitæ scripla.
Пapá pasis. Paraphrasis in Aristotelis libros octo Physicorum, libros tres De anima, libros quatuor De cœlo, libros duo De ortu et interitu, cæteraque quæ Parvorum naturalium nomine veniunt,
librum De memoria et reminiscentia, De somno et vigilia, De insomniis, De divinatione per somnum, De
motu animalium, De brevitate et longitudine vitæ, De senectute et juventute, vita et morte, et librorum
quatuor Meteorologicon (i). Hæc Paraphrasis Græce necdum lucem vidit, Latine autem versam a Gentiano Herveto Aurelio, Simon Schardius primum excudi curavit Basileæ 1559, 4 apud Nicolaum Brylingium cum Præfatione Philippi Becchii, medici. Deinde recusa Latine est Ravennæ 1614, 4. Nam
Parisiis primum vulgatam fuisse, nescio, unde accepit Labbeus (j), qui nec annum nec formam dicere
potuit, et a se primum in lucem editam Brylingius in fronte sui libri diserte profitetur.
Historiam Romanam a Julio Cæsare ad Constantinum Magnum, quam ab Andrea Schotto acceperat
sub Theodori Metochitæ nomine, Græce, addita versione sua et brevibus ad calcem libri notis,
vulgavit Joannes Meursius, Lugd. Bat. 1618, 4 [et in Opp. Meursii, tom. VII Florent. 1748, ful.,
(f) Gregoras, lib. vit, cap. 2, Historiæ de Metochita: Βιβλιοθήκη γὰρ ἦν ἔμψυχος οὗτος καὶ τῶν
ζητουμένων πρόχειρος εὐπορία. – Εξεστι δὲ καὶ
πᾶσι τοῖς βουλομένοις τεκμηριοῦσθαι τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἐν τοῖς λόγοις δύναμιν, ἐξ ὧν συνετετάχει
πολλῶν τε καὶ πολλῆς καὶ ποικίλης γεμόντων τῆς
wpɛdelas Biбdiwy, etc. Erat enim viva bibliotheca,
el corum quæ scire velles, parata copia.· Verum,
qua dicendi facultate præditus fuerit, cuilibet astimare promptum est ex plurimis libris, quos multe
et variæ frugis plenos composuit. Jam, quod in eo
viro maxime mireris, cum tantæ molestiæ premerent, lantus negotiorum publicorum astus incumberet, cum curæ alias aliæ animum ejus veluti
inundarent, nihil unquam fuit, quod eum a lectione
escriptione revocaret. Sed ea dexteritate in utrisque versabatur ut a mane usque ad vesperam in
palatio remp. administraret, et uni huic rei ita sedulo, ita acri studio vacaret, quasi a litteris prorsus
alienus esset. Sero inde digressus, adeo totus in
litteris erat, ὥσπερ ἂν εἰ σχολαστικός τις ἦν, quasi
scholasticus esset, neque cum rep. negotii quidquam
haberet.
(g) Joan. Boivin. ad Gregoram, pag. 773. [V.
supra, vol. VII, p. 656. Uhi etiam versus quidam
ejusd. memorantur. HARL.]
(h) Gregoras, lib. vit, c. 2, p. 168.
p.
(i) De Thendori Metoch. paraphrasibus in Aristotelis libros earumque codd. jam pluribus Fabricius et ego exposuimus supra in vol. III,
226 sq. (ubi adnotatum est, in Blochii Præfat. ad
librum infra laudatum agi quoque de Theod. Metoch. Paraphrasibus Opp. Aristot.), pag. 230 el
231 ad sect. 10 et 44, ibique præcipue conf. not.
0000, el pag. 236, cum nota yyyy, add. pag. 509
et cel. Hardt in Aretini Beytrægen, etc., 1804,
part. iv, p. 37 sq. de cold. Bavar. 73 et 74, in
quibus sunt Metochite Physica s. Paraphrasis
Aristotelicorum librorum. (HARI..)
(j) Labbeus in conspectu Platonis et Aristotelis
interpretum, p. 15.
col. 933–934page 3 of 12
PG 144:933Χρονικὸν ἀπὸ κτίσεως κόσμου διεξιὸν περί τε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, κ. τ. λ. Περὶ νεωτερικῆς κακοηθείας
NOTITIA.
pag. 737seqq. Sed ab eodem Labbeo (k) et Theop. Raynaudo atque Vincentio Richardo (m) observatum fuit, illam non esse Metochitæ, sed librum tertium Annalium Michaelis Glycæ, a pag. 204 edit. Regiæ
usque ad 245, ubi Galerii Maximiani infelix obitus describitur (Fabr.). Idem arbitratur Fabric. supra in
vol. VII, p. 420, sect. 28, sub fin. p. 468, sect. 41, imprimis in vol. XIII, p. 629 sq. de scriptoribus Gr. a J.
Meursio editis, n. 14, de Meursii edit. Theod. Metochitæ, Lugd. B. 1618. 4, unde reducam h. 1. ea quæ
Fabric, adnotavit. In Athenis, pergit, Batavis, quæ 1625 viderunt lucem, p. 197, Meursius inter parata
a se ad editioneni, niemorat Theodori Metochite Historiarum libros quatuor, cum versione et notis, et
Græce cum animadversionibus suis Athenæi Mechanica, Apollodori Poliorcetica, Julii Africani Cestos,
Meletium De natura hominis; Harpocrationem, et Græce denique ac Latine Menandrum rhetorem De divisione causarum in genere demonstrativo. Nihil horum ab illo tempore constat editum esse a Meursio;
quos autem vocal Historiarum Theodori Met. libros, hos Græce pridem habemus vulgatos postid tempus
sub nomine Michaelis Glycæ Annalium, de quibus dixi vol. VI, p. 156. [vol. VII, p. 468 seq. nov. edit.]
Non vero Glycam, sed Theodorum esse illorum auctorem, Meursius persuasit sibi ex ms. codice, unde
etiam Henricus Ernstius, lib. 11 Observationum, cap. 36, pag. 161, ‹ Annalium auctor quod non sit Michael
Glycas, cognomento Siculus, sed Theodorus Metochita, cl. Meursius manifesto deprehendit, qui Annales
ipsos ex ms. auctiores Gr. et Lat. in lucem emittet. › Pro eadem sententia militat Christoph. Frid. Bodenburgius, rect. Gymnasii Berolinensis, in diss. De Theodori Metochite scriptis, volsla; vulgo insimulatis,
inserta Miscellaneis Lipsiens., tom. II, p. 23 seq. Idem testatur, manu exaratum se habere Theodori Me-;
lochita Χρονικὸν ἀπὸ κτίσεως κόσμου διεξιὸν περί τε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, κ. τ. λ. illum ipsum scilicet
codicem, ex quo Meursius historiam illam publici juris facere voluit, et quem laudati Bodenburgii antecessori donavit Samuel Pufendorfius, cui aliorum posthumorum Meursianorum editionen debemus. › Hactenus Fabricius. Idem Bodenburg contra Meursium pro Theod. Met. id urget argumentum, morem tum:
fere fuisse, ut novi scriptores ab aliis jam tradita, ipsorum quoque verbis insererent scriptis. At tum
quidem Theod. Met. a crimine plagii absolvi haud poterit, Joan. autem Fabric. in Histor. Bibl. suæ, l. c. p.
262, legendos commendat Placcium De pseudon, q. 318, 443; Olearium, Bibl. Eccles., part. it, p. 195,
et Crenium in diss. 2, de furib. librar., p. 26. (HARL.)
[Specimina operum Theodori Metochitæ, quæ inscribuntur: "Trouvipatioμol xal Inpstwoɛ: yvwµi-'
xxl, e codd. mss. Lutetiæ Parisiorum in bibl. regia et Coislin. S. Germanensi asservatis cum præfatione
et notis primum vulgata ab Jano Bloch. Havniæ 1790, 8. (Hart). In præf. Blochins de cadentibus litteris
Græcis, tum de Theodoro Met. exponit, ejusque scriptis editis et ineditis, singulatim eo, cujos specimina
edidit, quodque, in 120 titulos descriptum, non esse diversum a Miscellaneis Theodori dictis operibus
contra Fabricium ostendit. Exhibuit autem ejus opusculi, cujus plures codd. recenset, duos Parisinos ipse
inspexit, et capitum omnium argumenta et loca selecta, ut de Synesio Cyren. In calce, p. 161 seq. e cod.
Escorialensi a Moldenhauero suppeditatam particulam c. 16 (unde jam pag. 61 e codd. Paris. quædam
dederat de Philone Judæo exhibuit. (BECK).]
Scripta Theodori Metochite inedita.
1. Περὶ νεωτερικῆς κακοηθείας De mala recentiorum consuetudine. De hoc libro adscribam testimonium
græci hominis doctissimi, Nicolai Comneni Papadopoli Prænotionun mystagog., p. 9: Inter plurima monumenta tum sapientiæ tum eruditionis, queis vir hic plane doctus Græciam nostram jam pene ad extremam
paupertatem scientiarum redactam auxit atque ditavit, potissime laudandus est aureus libellus nepl¸vewTepixñs xaxonbelas, quem nostra ætate latinum fecit Arcudius. Ibi enim ita de sacris institutis recentiorum more
corruptis facundissime queritur, ut trecenta vulnera (n) Ecclesiæ a corruptoribus illata demonstret. Loca
passim ex hoc libro idem Comnenos utraque lingua adfert, ut pag. 165, 195, 225. 320. 403, 414 et alibi,
sed integrum vel Græce prodiisse vel versionem Petri Arcudii vidisse lucem, mihi hactenus incompertum.
II. Historiæ sacræ libros duos, et Constantinopolitanæ unum habuit Joannes Meursius et publici juris
facturum se promisit in Præf, ad suum Metochitam. Videntur autem hi tres fuisse ex illis àóyoıç Theodori
Metochitæ decem et octo de variis materiis, sed præcipue ad Historiam de vitis Sanctorum et ad Historiam
imperii CP. et ipsius urbis CPol. pertinentibus, qui servantur in bibl. Cæsarea, ipso illius ævo, nttestatur
Lambecius, vi, p. 154 (o) perelèganter exarata in membrana, et ex quibus loca adfert Reinoldus Dehnius
S. I. in notis ad martyria Cosmæ et Damiani., pag. xvi, ex oratione de laudibus Nicææ urbis, et altera
(k) Labbeus ad Glyce Annales, Paris., 1660, fol., p.
Raynaudus, De bonis et malis libris, Lugd.,
1655, 4, p. 156.
(m) Richardus ad Matthæum Cantacuzen. in Canticum canticorum, Rom. 1624, fol. pag. 130. [Jə.
quo ¡ue Lamius in dissert. de Mich. Glyca, præ.
missa nujus epistolis, in Deliciis eruditorum, Flo.
rent. 1736, p. 12, in eadem versatur opmione. At
non vidit Bodenburgii defensionem, in qua ea quæ
Lamius, alios secutus, contra Meursium dixit,
jam diu diluta sunt. (HARL.)
(n) Postremum est de garrulitate.
Sive p. 350. Kollar. (Harl.)
Index of Theodore Metochites' MiscellaniesIndex Miscellaneourum Theodori Metochitae
col. 935–936page 4 of 12
Index Miscellaneourum Theodori Metochitæ
PG 144:935Πίναξ τῆς παρούσης βίβλου του σοφωτάτου καὶ µε. γάλου λογοθέτου κυρίου Θεοδώρου τοῦ Μετο χίτου. Κεφάλ. α'. Προοίμιον, ἐν ᾧ καὶ ὅτι οὐκ ἔστιν, ὡς νοεῖ τις, νῦν λέγειν. β'. Περὶ μνήμης, καὶ ὅτι ἀναγκαῖον. γ΄. Περὶ τῆς ἀσαφείας τῶν ᾿Αριστοτέλους συν ταγμάτων. δ. Ότι πάντες ἥττηνται δοξοσοφίας. ε'. Περί Αριστοτέλους δοξοσοφίας καὶ περὶ τῶν μαθηματικών. [δ' ς'. Ὅτι πολὺ πάντες ἥδονται οἷς ἂν συνεθισθῶ σιν. ζ'. Περὶ τῆς εἰς τὸν Πυθαγόραν πάντων τῶν σου φῶν εὐλαβείας, καὶ περὶ τοῦ μαθηματικοῦ. η'. "Οτι πᾶσι σύνηθες τοῖς σοφοῖς εἰρωνεία καὶ τὸ χαριεντίζεσθαι, καὶ Πλάτωνι μάλιστα καὶ Σωτ κράτει. θ'. Οτι οὐκ ἔστιν, ὡς νοεί τις, λέγειν. ι' Ὅτι ἀνευλαβῶς ἅπαντες οἱ σοφοὶ πρὸς τοὺς
THEODORUS METOCHITA.
de Marina martyre; el pag. xlviii, ex oratione de Greg. Nazianzeni laudibus (p). Promittit eodem loco
Lambecius se accuratius illos λóyov; descripturum libro octavo, sed aliorum codicum copia et multitudine prohibitus id præstare non potuit (Fabr.). Leviter eum recensuit Nessel. in Catal. mss. Cæsar., part.
4, p. 53 sq. de cod. 95. (HARL.)
III. Capita philosophica et historica miscellanea 120, mss. Græce in bibl. Cæsarea teste Lambecio, VII.
p. 149 seq. (q) et inter codices, bibl. mss. Augustæ Vindelicor. memorantur ab Hoeschelio, pag. 52, el D.
Reisero nostro, p. 74, et inter codices bibl. Coistinianæ, p. 222 seqq. ab eruditiss. Montfaucono; lectuque
dignissima judicantur a Tho. Reinesio in Epistolis ad Nestoros, p. 19, qui Nestori codice usus narrat
illa continere Philosophica e Physicis, Ethicis et Politicis desumpta plurima, historica nonnulla. Num.
111 Historiarum cognitionem cuivis litterato maxime necessariam et rem in communi vita utilissimam esse
docet. Criticen exercet cum de Xenophonte cap. 19; de Platone et Aristotele cap. 12, 15, 21, 25, et alibi;
de Plutarcho, cap. 71; de Philone, cap. 15, de Josepho, cap. 14, de Dione Prusæensi, cap. 18; de Synesio,
cap. 17 disserit. Ad Oratoriam pertinent Opñvor, quos appellat, super statu imp. Romani infelice, cap. 37,
40; super humanæ vitæ miseriis, cap. 27; et instabilitate fortunæ cap. 117, de qua ipse optime dicere potuit,
qui de summo honorum fastigio (erat enim magnuɛ logotheta, ab imperatore secundus), in extremam egestatem decidit
· vir plane summus et major sæculo suo. Ut ad opus integrum vel excerpta ex eo in lucem
proferenda lectorum si possim, aliquem excitem, adscribam titulos capitum integros, (quos Græce
tantummodo Lambecius dedit,) cum Latina versione [addita varietate lect. e Bloch.]
Metochita
Index præsentis libri a sapientissimo et eruditissimo Πίναξ τῆς παρούσης βίβλου του σοφωτάτου καὶ
mayno logotheta domino Theodoro
compositi.
Cap. 1. Prooemium, ubi etiam de eo, quod nunc
non licet loqui, quæ sentias. Confer cap. 9.
2. De memoria, et quam necessaria illa sit.
3. De scriptorum Aristotelis obscuritate.
4. Quod omnes gloriæ studio ducuntur.
5. De Aristotelis gloriæ studio et de mathematicis.
6. Quod omnes multum delectantur iis quibus
assueverunt. Confer c. 32.
Aosiwtátov [hæc duo verba Bloch. desunt] µε.
γάλου λογοθέτου κυρίου Θεοδώρου τοῦ Μετοχίτου.
Κεφάλ. α'. Προοίμιον, ἐν ᾧ καὶ ὅτι οὐκ ἔστιν, ὡς
νοεῖ τις, νῦν λέγειν.
β'. Περὶ μνήμης, καὶ ὅτι ἀναγκαῖον.
γ΄. Περὶ τῆς ἀσαφείας τῶν ᾿Αριστοτέλους συν
ταγμάτων.
δ. Ότι πάντες ἥττηνται δοξοσοφίας.
ε'. Περί Αριστοτέλους δοξοσοφίας καὶ περὶ τῶν
μαθηματικών. [δ' et e' jungit Bl.]
ς'. Ὅτι πολὺ πάντες ἥδονται οἷς ἂν συνεθισθῶσιν.
ζ'. Περὶ τῆς εἰς τὸν Πυθαγόραν πάντων τῶν σου
7. De veneratione qua omnes sapientes Pythagoram prosecuti sunt et de mathematica ejus pe- φῶν εὐλαβείας, καὶ περὶ τοῦ μαθηματικοῦ.
ritia.
8. Quod omnibus sapientibus in more positum·
ironia et facetiis uti, Platoni maxime ac Socrati.
9. Quod loqui, quæ sentias, non licet.
10. Quod omnes sapientes sine verecundia au-
(p) De ejus Vita Gregorii Nazianz. et Marinæ seu
Margareta, martyris, v. supra, in elogiis et vitis
SS. sub illorum nominibus. Oratio in laudem S.
Marinæ est etiam Paris. in cod. 2629, n. 24, bibl.
publ. (HARL.)
Sive, p. 321. sqq. ex ed. Kollar. cui tamen
non probantur omnes eæ laudes, quibus id opus
Reinesius in coelum extulit. Sunt enim, ait, pletaque omnia senescente jam judicio conscripta, id
est, talia quæ plus verborum, quam rerum contineant. Historica, quæ habet, in iis notissimorum
fidem scriptorum secutus est, etc. Apographum est
Paris, in cod. 2003, bibl. publ. Codicem quemdam in manibus quoque habuit et Metochitæ dispu
tationes variis de rebus haud contemnendas lauda-
η'. "Οτι πᾶσι σύνηθες τοῖς σοφοῖς εἰρωνεία καὶ
τὸ χαριεντίζεσθαι, καὶ Πλάτωνι μάλιστα καὶ Σωτ
κράτει.
θ'. Οτι οὐκ ἔστιν, ὡς νοεί τις, λέγειν.
ι' Ὅτι ἀνευλαβῶς ἅπαντες οἱ σοφοὶ πρὸς τοὺς
vit Muretus in variis lect. lib. vi, cap. 17, pag.
160, tom. 11 Opp. Mureti, a Ruhukenio editorum,
L. B. 1789, 8. Add. Villoison commentat. De triplici theologia mysteriisque vell., in cel. de SainteCroix Mémoires pour servir à l'Histoire de la Religion secrète des anciens peuples. Par. 1784, 8. p.
276. et cundem cel. de Sainte-Croix in Examen des
historiens d'Alexandre-le-Grand, ed. 2, Paris. 1804.
4. p. 774, ubi laudat quidem insignem Theo ori
Met.litterarum copiam, ejus tamen dicendi rationem
haud comparandam judicat cum dicendi genere Nicephori Bryenn., Annæ Commenæ, Jo. Cinnami, Nicete Choniate, Nicephori Gregor., etc. ipsiusque
Athanasii patriarchæ, ejus æqualis. (HARL.)
Prodiit Metochita opus Lipsiæ anno 1821, sub hoc titulo: OEOAQPOY TOY METOXITOY
xxi Enkelweis wpixal, Theodori Metochila Miscellanea philosophica et historica, Græce. Textum e codice Cizensi
descripsit lectionisque varietatem ex aliquot aliis codicibus enotatam adjecil M. Christianus Godofredus Muller, Rector
scholae et biblioth. episcop. Ciz. præfectus, etc. Editio auctoris morte præventa, cui præfatus est Theophilus Kiessling.
Lipsie 1821, sumptibus F. E. G. Vogelli in-8. Ex his Miscellaneis, quæ non sunt instituti nostri,, fragmen
tum tantum edemus quod ex codice Vaticano Bibliotheca su ut ineditum inseruit card. Ang. Mai. Est cap. 17 in edi
tione Lipsienst. EDIT. PATR.
col. 937–938page 5 of 12
PG 144:937πρὸ αὐτῶν ἐχρήσαντο, ἐν ᾧ καὶ περὶ Πλάτωνος και Αριστοτέλους. ια΄. Περὶ 'Αριστοτέλους, καὶ τῆς εἰς τὸ φυσικὸν καὶ λογικὸν εὐδοκιμήσεως τοῦ ἀνδρός. ιβ'. Ετι περὶ τοῦ ᾿Αριστοτέλους καὶ περὶ τοῦ φυσικοῦ κατ' αὐτὸν καὶ λογικοῦ. 11 12 ιγ'. Περί Πλάτωνος καὶ τοῦ μαθηματικοῦ τῆς σου φίας, καὶ μάλιστα περὶ τοῦ ἁρμονικού. ιδ. Ὅτι οὐκ ἐξ ἀρχῆς τέλειον κατέστη τὸ τῆς μαθηματικῆς ἐπιστήμης. ιε΄. Περὶ Ἰωσή του. ις'. Περί Φίλωνος. ιζ. Ὅτι πάντες, ὅσοι ἐν Αἰγύπτῳ ἐπαιδεύθησαν, τραχύτερον τῷ λέγειν χρῶνται. τη'. Περί Συνεσίου. ιθ'. Περὶ Δίωνος. *. Περὶ Ξενοφῶντος. κα'. Περὶ τῶν ᾿Αριστοτελικών βιβλίων τῶν μετα τὰ φυσικά, καὶ περί τοῦ βιβλίου Ερμογένους τοῦ περὶ μεθόδου δεινότητος. κβ'. Περὶ τοῦ ἐν τῇ μαθηματικῇ ἐπιστήμῃ ἀστα σιάστου. κγ'. Περὶ τοῦ ἐν τῇ φυσικῇ θεωρίᾳ ἀβεβαίου. κδ'. Οτι διὰ τὸν πρὸς ῥητορικὴν πόλεμον ἀεὶ διαλόγοις ὁ Πλάτων χρῆται. κε'. Οτι διὰ τὴν πρὸς Πλάτωνα μάχην σπουδάζει, ἠξίωσεν [σπουδάζει Β.] Αριστοτέλης περὶ τὴν ῥη τορικήν. κς'. Ὅτι τῷ ἁπλῷ καὶ ἀτημελήτῳ τῆς φωνῆς φι λοσοφία οἰκείως έχει. κζ'. Θρήνοι ἐπὶ τῷ τῶν ἀνθρώπων βίῳ. κη'. Περὶ τοῦ ῥητοῦ τοῦ λέγοντας· Οὐκ ἔστιν εὑρεῖν βίον άλυπον ἐν οὐδενὶ, καὶ περὶ τῶν κατὰ βίον μεταβολῶν, καὶ περὶ τῶν κατ' αὐτὸν τὸν συγ γράφοντα. κθ'. Περὶ τοῦ εὐμεταβλήτου πάντων τῶν κατ' ἀν θρώπους. [Πάντων 2. Περὶ τῆς κατ᾿ ἀνθρώπους ἀμαθίας τῶν βελο τίστων. λα'. Οτι οὐκ ἔστι τοῖς ἐν τῷ σώματι τελεία κατά- 51. ληψις περὶ τῶν ὄντων· καὶ ὑπόδειγμα πρὸς τοῦτο ἀπὸ τῶν τῇ μέθῃ μή τελείως καταβαπτισθέντων. [Καὶ ὑπο-κατ. λβ'. "Οτι ἡδὺ κατ᾿ ἀνθρώπους ᾧ τις ἂν χρόνιος συνεθισθείη. λγ. Ὅτι πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ἀηδῶς σύνεισι τῷ κατ' ἔθος μακρὸν ὁτιοῦν βίῳ. λδ'. Οτι τινὲς τῶν φαύλων καὶ ἀνοήτων οὐδὲ ἦτα τον ἢ κατὰ τοὺς πεπαιδευμένους ήδιστα βιοῦσι, μεγάλα περὶ ἑαυτῶν οιόμενοι. λε΄. Οτι πολλοὶ διὰ φιλαυτίαν ἐπὶ μικροῖς οἷς ἔχουσιν, ἀπειροκάλως ἐπιδείκνυνται. λς'. Ὅτι καὶ ἐν μικροῖς τινες ἀγαθοῖς εὐγνώμονες εἰσι, καὶ περὶ βασιλέως ἐνταῦθα.
NOTITIA
πρὸ αὐτῶν ἐχρήσαντο, ἐν ᾧ καὶ περὶ Πλάτωνος και ctoritatem priorum neglexerint, ubi et «le Platone
Αριστοτέλους.
ια΄. Περὶ 'Αριστοτέλους, καὶ τῆς εἰς τὸ φυσικὸν
καὶ λογικὸν εὐδοκιμήσεως τοῦ ἀνδρός.
ιβ'. Ετι περὶ τοῦ ᾿Αριστοτέλους καὶ περὶ τοῦ
φυσικοῦ κατ' αὐτὸν καὶ λογικοῦ. [Tit. 11 et 12 ap.
Bl. non leguntur.]
ιγ'. Περί Πλάτωνος καὶ τοῦ μαθηματικοῦ τῆς σου
φίας, καὶ μάλιστα περὶ τοῦ ἁρμονικού.
ιδ. Ὅτι οὐκ ἐξ ἀρχῆς τέλειον κατέστη τὸ τῆς
μαθηματικῆς ἐπιστήμης.
ιε΄. Περὶ Ἰωσή του.
ις'. Περί Φίλωνος.
ιζ. Ὅτι πάντες, ὅσοι ἐν Αἰγύπτῳ ἐπαιδεύθησαν,
τραχύτερον τῷ λέγειν χρῶνται. [Omisit hunc tit.
Bl.]
τη'. Περί Συνεσίου.
ιθ'. Περὶ Δίωνος.
*. Περὶ Ξενοφῶντος.
κα'. Περὶ τῶν ᾿Αριστοτελικών βιβλίων τῶν μετα
τὰ φυσικά, καὶ [hac priora verba Bl. desunt] περί
τοῦ βιβλίου Ερμογένους τοῦ περὶ μεθόδου δεινότη
τος.
κβ'. Περὶ τοῦ ἐν τῇ μαθηματικῇ ἐπιστήμῃ ἀστα
σιάστου.
κγ'. Περὶ τοῦ ἐν τῇ φυσικῇ θεωρίᾳ ἀβεβαίου.
κδ'. Οτι διὰ τὸν πρὸς ῥητορικὴν πόλεμον ἀεὶ
διαλόγοις ὁ Πλάτων χρῆται.
κε'. Οτι διὰ τὴν πρὸς Πλάτωνα μάχην σπουδάζει,
ἠξίωσεν [σπουδάζει Β1.] Αριστοτέλης περὶ τὴν ῥητορικήν.
κς'. Ὅτι τῷ ἁπλῷ καὶ ἀτημελήτῳ τῆς φωνῆς φι
λοσοφία οἰκείως έχει. [Deest Bl.]
κζ'. Θρήνοι ἐπὶ τῷ τῶν ἀνθρώπων βίῳ.
κη'. Περὶ τοῦ ῥητοῦ τοῦ λέγοντας· Οὐκ ἔστιν
εὑρεῖν βίον άλυπον ἐν οὐδενὶ, καὶ περὶ τῶν κατὰ
βίον μεταβολῶν, καὶ περὶ τῶν κατ' αὐτὸν τὸν συγγράφοντα. [Postrema verba sola habet Bl.
κθ'. Περὶ τοῦ εὐμεταβλήτου πάντων τῶν κατ' ἀνθρώπους. [Πάντων deest Bl.]
2. Περὶ τῆς κατ᾿ ἀνθρώπους ἀμαθίας τῶν βελο
τίστων.
atque Aristotele.
11. De Aristotele, et laude viri in naturali atque
rationali disciplina
12. Adhuc de Aristotele ejusque physica ac lògica.
13. De Platone et mathematica philosophiæ parte
et maxime de harmonica.
14. Quod non ab initio statim perfecta fuit mathematica scientia
45. De Josepho.
16. De Philone.
17. Quod omnes qui in Egypto instituti fuere,
asperiore dicendi genere usi sunt.
18. De Synesio.
19. De Diene.
20. De Xenophonte.
21. De libris metaphysicorum Aristotelis, et Hermogenis libro de vi dicendi comparanda.
22. De certo et stabili in scientia mathematics.
23. De incerto in physica speculatione.
24. Quod Plato dialogis semper utitur propter
bellum quod rhetoricæ indixit.
25. Quod Aristoteles singulare studium impendit
rhetorica, ut Platoni adversaretur.
26. Quod philosophie congruens vel maxime est,
dictio simplex et incuriosa.
27. Deplorationes vitæ humanæ.
28. De dicto quod ait: Vitam luctus expertem
nusquam reperias. Et de vitæ mutationibus, et illis
quæ scriptori ipsi acciderunt.
20. Quod omnia humana facile alterationi obnoxia sint.
50. De ignoratione rerum optimarum, quæ est in
hominibus.
λα'. Οτι οὐκ ἔστι τοῖς ἐν τῷ σώματι τελεία κατά- 51. Quod animæ, dum in corporibus versantur,
ληψις περὶ τῶν ὄντων· καὶ ὑπόδειγμα πρὸς τοῦτο p non perfecte possunt res percipere, idque declaraἀπὸ τῶν τῇ μέθῃ μή τελείως καταβαπτισθέντων. tum a similitudine hominum ebrietate non funditus
[Καὶ ὑπο-κατ. desunt Bl.]
λβ'. "Οτι ἡδὺ κατ᾿ ἀνθρώπους ᾧ τις ἂν χρόνιος
συνεθισθείη.
λγ. Ὅτι πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ἀηδῶς σύνεισι τῷ
κατ' ἔθος μακρὸν ὁτιοῦν βίῳ.
λδ'. Οτι τινὲς τῶν φαύλων καὶ ἀνοήτων οὐδὲ ἦτα
τον ἢ κατὰ τοὺς πεπαιδευμένους ήδιστα βιοῦσι,
μεγάλα περὶ ἑαυτῶν οιόμενοι.
λε΄. Οτι πολλοὶ διὰ φιλαυτίαν ἐπὶ μικροῖς οἷς
ἔχουσιν, ἀπειροκάλως ἐπιδείκνυνται.
λς'. Ὅτι καὶ ἐν μικροῖς τινες ἀγαθοῖς εὐγνώμο
νές εἰσι, καὶ περὶ βασιλέως ἐνταῦθα.
PATROL. GR. CXLIV.
denersorum.
32. Quod suave sit hominibus, cuicunque aliquis per aliquod tempus assueverit.
33. Quod multos homines tædium vitæ generis
cujuscunque post longum usum capit.
34. Quod nonnulli ineptorum et stultorun non
minus, quam sapientes vivant suaviter, magna sibi
de se ipsis imaginantes.
35. Quod multi ex falso sui amore in parvis, quæ
habent, inepte se jactant.
36. Quod in parvis etiam bonis quidam recte se
gerunt, et de praesenti imperatore.
col. 939–940page 6 of 12
PG 144:93937. λζ. Θρήνοι ἐπὶ τῇ τῶν Ῥωμαϊκῶν πραγμάτων ἐλαττώσει καὶ μεταβολῇ τῆς μεγάλης εκείνης εύ δαιμονίας. λη'. Θρήνοι τῶν κατὰ τὴν ἕω τῆς Ῥωμαίων άρχ χῆς κακῶς πραξάντων. 20'. Θρήνοι ἔτι περὶ τῶν αὐτῶν, καὶ ὅτι οὐκ ἔνι παραβάλλειν τὰ ἐκεῖ πάντα τοῖς ἀλλαχοῦ Ῥωμαϊκοίς. μ'. Θρήνοι ἔτι περὶ τῶν αὐτῶν καὶ ὅτι καὶ τὰ τῶν μοναχῶν ἐκεῖσε βέλτιον εἶχεν ἢ ἄλλοθί πη. μα'. "Οτι ἔθος ἀνθρώποις τὰ παρελθόντα τοῦ βίου ποθεῖν, κἀκείνων ήδιστα μεμνήσθαι. μβ'. "Οτι σφόδρα ἡδὺ τοῖς ἀνθρώποις ἡ ἐποπτεία τῆς κτίσεως. μγ'. "Οτι ἥδιστον ἡ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῶν κατ' οὐρανὸν ἐποπτεία. μδ'. "Οτι ἥδιστον θέαμα ή θάλασσα. με΄. Οτι εἰκάζειν ἂν εἴη τοὺς ἐν τῷ ἱλαρῷ συνόντας σεμνότητι τοῦ τῆς θαλάττης ἐν γαλήνῃ θεά ματι. μϛ΄. Οτι πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων ποθεινὸν ἐλ ἄπραγμον τοῦ βίου. μζ'. "Οτι πλείοσι περισπούδαστον ἡ περὶ τὸ πράτο τειν ἀσχολία. 'μη'. Οτι πλείστα δυσχερῆ καὶ ἀνιαρὰ τοῖς μετά τοῦ πολλὰ πράττειν βιοῦσι, κἂν εἰ δοκῶσιν εξ πράττειν. μθ'. Οτι ἔνιοι διὰ μικρογνωμοσύνην τινὰ, καὶ οὐ λογισμῶν κρίσιν, ἀποτρέπονται τὰ πράγματα, καὶ τοῦτο πάντως οὐδ᾽ ἐπαίνου τινὸς ἄξιον. ν. Ὅτι ἐστιν ὁμοίως ήδεσθαι καὶ δοκεῖν εὐπραγεῖν καὶ ἐν μεγίσταις ὑποθέσεσι καὶ ἐν ἥττοσι, καὶ δια φόροις πολιτεύμασι εὐπράττοντας. να'. "Οτι μέγας επιτειχισμὸς τῇ ψυχῇ πρὸς τὴν οἰκείαν νοερὰν ἐνέργειαν τὸ σῶμα καὶ τὰ ἐξ αὐτοῦ. νβ'. Περὶ τῆς ἐν ἀνθρώποις πᾶσι φιλαυτίας, καὶ ὅπως ἐπείγονται πάντως τε πλέον δοκεῖν ἢ εἰσίν. νγ'. Οτι ἀπορεῖν ἔστιν ὅπως οἱ μὲν τῶν ἀνθρώ των εὖ ξυνέλαχον ἐξ ἀρχῆς τῷ βίῳ εἰς τέλος, οἱ δὲ περιφρόνησιν. τοὐναντίον. να. Οτι πολὺ τὸ ἐναντιολογεῖν ἀνθρώποις οὐ μόν νον ἀλλήλους, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἑαυτούς. νε'. Ὅτι οὐκ ἔστι παρ' ἀνθρώποις ἀπλανής σχεδόν κρίσις οὐδ᾽ ἀπαθής. νς'. Οτι ἔστιν ἀεὶ ὅπως ποτέ τις πράττοι και ρασκευῇ γνώμης εὐλόγως ἀντανισοῦν ἑαυτὸν ταῖς μεγάλαις εὐπραγίαις. [Β. ὅτι ἀεὶ ἔστιν ἀντανισοῦν κ. τ. λ. νζ'. Οτι ἔνιοι τῶν ἀνθρώπων πλάττονται φιλόσοφον πρόσχημα καὶ παραφρόνησιν (η) τῶν τυχηρών καὶ τῶν κατὰ τὸν βίον εὐπραγούντων, ἀτευχτοῦντες αὐτοί τινος εὐετηρίας καὶ βασκαίνοντες.
THEODORUS METOCHITA.
37. Lessus super rerun Romanarum imminu- λζ. Θρήνοι ἐπὶ τῇ τῶν Ῥωμαϊκῶν πραγμάτων
tione et mutatione magnæ illius felicitatis.
ἐλαττώσει καὶ μεταβολῇ τῆς μεγάλης εκείνης εύ
δαιμονίας.
38. Comploratio de rebus in orientali Romano
rum imperio infeliciter gestis.
39. Lessus alius ejusdem argumenti, et quod
omnia illa (orientalis imperii) non possint prisinis Romanis conferri aut æquiparari.
40. Lessus alius ejusdem argumenti, et quod monachorum quoque res ibi melius se habuere, quain
aliis in locis.
41. In more esse mortalibus præterita vitæ desiderare, illorumque libentissime meminisse.
42. Quod valde jucunda est hominibus rerum
creatarum consideratio.
43. Quod jucundissima contemplatio sit caeli rerumque celestium.
44. Quod jucundissimum sit spectaculum mare.
45. Quod honesta hilaritate vitæ utentes conferre
licet spectaculo tranquilli maris.
46. Multis hominibus desiderabilem videri vitam
non negotiosam ac desidem.
47. Quod plures procul desidia dant operam negotiis.
48. Quod plurima molesta obveniunt et gravissima iis, qui vitam multis negotiis implicatam ducunt, etiam si bene rem gerere videantur..
49. Quod aliqui ex animi abjecti vitio, non judicio mentis, negotia refugiunt, idque omnino neutiquam dignum laude esse
50. Quod similiter homines possunt leti esse ac
felices sibi videri in maximis rebus et parvis, va-
∙riisque vitæ civilis generibus, si bene ac feliciter
rem gerant.
51. Magnum esse munimentum animæ ad intel-
¡lectuales operationes corpus et quæ ad illud pertinent.
52. De falso amore sui, qui est in omnibus hominibus, et quomodo omnes adduci se patiuntur,
at majores sibi videantur esse, quam vere sint.
- λη'. Θρήνοι τῶν κατὰ τὴν ἕω τῆς Ῥωμαίων άρχ
χῆς κακῶς πραξάντων.
20'. Θρήνοι ἔτι περὶ τῶν αὐτῶν, καὶ ὅτι οὐκ ἔνι
παραβάλλειν τὰ ἐκεῖ πάντα τοῖς ἀλλαχοῦ Ῥωμαϊκοίς.
μ'. Θρήνοι ἔτι περὶ τῶν αὐτῶν καὶ ὅτι καὶ τὰ
τῶν μοναχῶν ἐκεῖσε βέλτιον εἶχεν ἢ ἄλλοθί πη.
μα'. "Οτι ἔθος ἀνθρώποις τὰ παρελθόντα τοῦ βίου
ποθεῖν, κἀκείνων ήδιστα μεμνήσθαι.
μβ'. "Οτι σφόδρα ἡδὺ τοῖς ἀνθρώποις ἡ ἐποπτεία
τῆς κτίσεως.
μγ'. "Οτι ἥδιστον ἡ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῶν κατ'
οὐρανὸν ἐποπτεία.
μδ'. "Οτι ἥδιστον θέαμα ή θάλασσα. [Comjunxit
hæc 42–44, ut et superiora quædam capp. Bloch.)
με΄. Οτι εἰκάζειν ἂν εἴη τοὺς ἐν τῷ ἱλαρῷ συνόντας σεμνότητι τοῦ τῆς θαλάττης ἐν γαλήνῃ θεά
ματι.
μϛ΄. Οτι πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων ποθεινὸν ἐλ
ἄπραγμον τοῦ βίου.
μζ'. "Οτι πλείοσι περισπούδαστον ἡ περὶ τὸ πράτο
τειν ἀσχολία.
'μη'. Οτι πλείστα δυσχερῆ καὶ ἀνιαρὰ τοῖς μετά
τοῦ πολλὰ πράττειν βιοῦσι, κἂν εἰ δοκῶσιν εξ
πράττειν. [Hoc et seqq. capp. usque ad 54 omisit
Bl.]
μθ'. Οτι ἔνιοι διὰ μικρογνωμοσύνην τινὰ, καὶ οὐ
λογισμῶν κρίσιν, ἀποτρέπονται τὰ πράγματα, καὶ
τοῦτο πάντως οὐδ᾽ ἐπαίνου τινὸς ἄξιον.
ν. Ὅτι ἐστιν ὁμοίως ήδεσθαι καὶ δοκεῖν εὐπραγεῖν
καὶ ἐν μεγίσταις ὑποθέσεσι καὶ ἐν ἥττοσι, καὶ διαφόροις πολιτεύμασι εὐπράττοντας.
να'. "Οτι μέγας επιτειχισμὸς τῇ ψυχῇ πρὸς τὴν
οἰκείαν νοερὰν ἐνέργειαν τὸ σῶμα καὶ τὰ ἐξ αὐτοῦ.
νβ'. Περὶ τῆς ἐν ἀνθρώποις πᾶσι φιλαυτίας, καὶ
ὅπως ἐπείγονται πάντως τε πλέον δοκεῖν ἢ εἰσίν.
νγ'. Οτι ἀπορεῖν ἔστιν ὅπως οἱ μὲν τῶν ἀνθρώ
53. Quod non satis constat, quare aliqui homines
vitam commodam sortiti siut ab initio ad βnem των εὖ ξυνέλαχον ἐξ ἀρχῆς τῷ βίῳ εἰς τέλος, οἱ δὲ
usque, alii contraria emisia.
54. Quod in multis adversantur homines non
modo aliis hominibus, sed etiam sibimet ipsis.
55. Quod nullum propemodum est in homine
certum ac sine affectibus judicium.
56. Quod semper est aliquid, etiamsi maxima
quis fortuna felicitate ulatur, si modo mentis judicium sanum adhibuerit, quod æquabilitatem animi
in eo possit conservare.
57. Quod nonnulli simulant speciem philosophi
et contemptum bonorum fortunæ, rebusque secundis in vita affluentium, cum ipsi illis invident atque aliqua felicitatis parte exciderunt.
(r) Ita lege pro περιφρόνησιν.
τοὐναντίον.
να. Οτι πολὺ τὸ ἐναντιολογεῖν ἀνθρώποις οὐ μόν
νον ἀλλήλους, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἑαυτούς.
νε'. Ὅτι οὐκ ἔστι παρ' ἀνθρώποις ἀπλανής σχεδόν
κρίσις οὐδ᾽ ἀπαθής.
νς'. Οτι ἔστιν ἀεὶ ὅπως ποτέ τις πράττοι και
ρασκευῇ γνώμης εὐλόγως ἀντανισοῦν ἑαυτὸν ταῖς
μεγάλαις εὐπραγίαις. [Β1. ὅτι ἀεὶ ἔστιν ἀντανισοῦν
κ. τ. λ. Idem titulos capp. 57-69 omisit.]
νζ'. Οτι ἔνιοι τῶν ἀνθρώπων πλάττονται φιλόσο
φον πρόσχημα καὶ παραφρόνησιν (η) τῶν τυχηρών
καὶ τῶν κατὰ τὸν βίον εὐπραγούντων, ἀτευχτοῦντες
αὐτοί τινος εὐετηρίας καὶ βασκαίνοντες.
col. 941–942page 7 of 12
PG 144:941νη'. Πότερον ἄμεινον ἀνθρώπῳ τὸ γενέσθαι ἢ τὸ μὴ γενέσθαι, καὶ ὅτι ἄμεινον τὸ γενέσθαι. νθ'. Ὅτι πολὺ παρ' ἀνθρώποις τὸ περιαυτολογεῖν. ξ'. Οτι ἄπορον, εἰ ἔστι τις ἀνθρώποις καθάπαξ γαλήνη κατὰ τοὺς λογισμούς. ξα'. Ὅτι οὐκ ἔξω λόγου παντάπασι δόξειεν ἂν εἶνα: τὰ τῶν Ἐφεκτικῶν ἐναντιουμένων πρὸς πα σαν κατάληψιν, καὶ ὅτι καὶ Πλάτων καὶ Σωκράτης ἀρχὰς εἰς τοῦτ᾽ ἔδωκαν. ξβ'. Περὶ τῶν ἐμπιπτόντων πράγμασι, τῶν μὲν διὰ φιλόπραγμον ἦθος φαῦλον, τῶν δὲ διὰ ἀμαθίαν καὶ ἀπρονόητον τὴν τύχην. ξγ'. Περὶ τῶν ἐλπίδων, καὶ ὅτι τρόπον μέν τινα βιωφελέστατον ἀνθρώποις τὸ κατ᾿ αὐτὰς χρῆμα, τρόπον δέ τιν' αὖθις καθάπαξ νεμεσητὸν καὶ κατ εγνωσμένον. ξδ. Οτι ἥδιστον ἀνθρώποις ἐν τοῖς οἰκείοις καὶ συνήθει διατριβῇ ὁτιοῦν πράττειν εξ καὶ τιμᾶσθαι. ξε'. Ὅτι πολλάκις ἔνιοι συμπίπτουσι τοῖς ἑαυτῶν δόγμασι καὶ κρίσεσι, καὶ ἄλλυνται δίκης σφέτερα. ξς'. Οτι τινές εἰσι ταχεῖς πιστεύειν τῇ Προνοία διὰ τὰ φαινόμενα κατὰ λόγον ἀπαντᾶν τοῖς χρησ στοῖς τε καὶ πονηροῖς ἐκ τοῦ προχείρου, καὶ αὖθις ἀπιστεῖν τῇ Προνοία διὰ τἀναντία τούτοις. Εξ΄. Οτι θαυμασίως πολλάκις είωθε ταῖς μεγί σταις πράξεσι καὶ εὐτυχίαις τάχιστα ἀκολουθεῖν δυσπραγήματα χαλεπὰ καὶ μηδὲν ἧττον ἀνυπονόητα. ξη'. Οτι οὐκ ἔστιν ὅλως ἐν ἀνθρώποις ὁμοφροσύνῃ. ξθ'. Οτι πολὺ νοσοῦσι ταῖς προσπαθείαις ἄνθρωποι, καὶ οὐκ ὀρθῶς ὁρῶσιν. α. Οτι χρήσιμα τὰ ἐκ τοῦ μαθηματικοῦ καὶ γεωμετρικοῦ τῆς φιλοσοφίας είδους διὰ τά τε ἄλλα πλεῖστα τῷ βίῳ καὶ διὰ τὰ τῶν μηχανικών Εργα. στ'. Περί Πλουτάρχου. οβ'. θεωρία εἰς τὸ ἔπος, τό, Λάθε βιώσας. ογ. Εἰ προσίσταται τῷ Χριστιανικῶς ζῆν τὸ μετ τὰ πολλῶν ζῆν καὶ ἐν πολλοῖς πράγμασι ζην. [ οῦ. Ὅτι τὸ μὴ μετὰ πολλῶν βιοῦν πραγμάτων εὐ κολίαν φέρει εἰς τὴν τήρησιν τῶν τῆς Χριστιανικῆς εὐσεβείας νομίμων. α΄. Ὅτι καὶ τοῖς ἐγκοινοπολιτευομένοις έξεστι καλῶς βιοῦν τῇ ἀρετῇ καὶ τοῖς τῆς θεοσεβείας νομί μοις. ος'. Εἰ γαμητέον ἐστὶν, ἢ μή, τοῖς ἐπιμέλειαν ἔχουσι καὶ φροντίδα τῆς κατ' ἀρετὴν ζωῆς. οζ'. Ὅτι παντί τρόπῳ τῷ πολιτικῷ ἀντιποιητέον τῆς εἰρήνης. ση. Ὅτι καὶ πρὸς τὸ πολεμεῖν παρασκευαστέον τῷ πολιτικῷ.
NOTITIA.
νη'. Πότερον ἄμεινον ἀνθρώπῳ τὸ γενέσθαι ἢ τὸ
μὴ γενέσθαι, καὶ ὅτι ἄμεινον τὸ γενέσθαι.
νθ'. Ὅτι πολὺ παρ' ἀνθρώποις τὸ περιαυτολο
γεῖν.
ξ'. Οτι ἄπορον, εἰ ἔστι τις ἀνθρώποις καθάπαξ
γαλήνη κατὰ τοὺς λογισμούς.
ξα'. Ὅτι οὐκ ἔξω λόγου παντάπασι δόξειεν ἂν
εἶνα: τὰ τῶν Ἐφεκτικῶν ἐναντιουμένων πρὸς πασαν κατάληψιν, καὶ ὅτι καὶ Πλάτων καὶ Σωκράτης
ἀρχὰς εἰς τοῦτ᾽ ἔδωκαν.
ξβ'. Περὶ τῶν ἐμπιπτόντων πράγμασι, τῶν μὲν
διὰ φιλόπραγμον ἦθος φαῦλον, τῶν δὲ διὰ ἀμαθίαν
καὶ ἀπρονόητον τὴν τύχην.
58. Meliusne sit homini esse, quam non esse? et
quod præstet esse.
59. Quod frequens sit apud homines, ut libenter
de se et rebus suis loquantur.
60. Dubium esse, an unquam serenitas mentis
plena hominibus obtingat.
61. Quod non usquequaque videatur a ratione
alienum admittendas Scepticorum objectiones, quas
omni perceptioni opponunt, et quod Plato ac Socrates principia ad hoc suppeditaverunt.
62. De iis qui negotiis se objiciunt sive propter
vitiosum morem hominum alienis se admiscentiurn,
sive ob illorum inscitiam, sive inopinatam forLunam.
ξγ'. Περὶ τῶν ἐλπίδων, καὶ ὅτι τρόπον μέν τινα
βιωφελέστατον ἀνθρώποις τὸ κατ᾿ αὐτὰς χρῆμα, lissima iam iterum noxia et rejicienda.
τρόπον δέ τιν' αὖθις καθάπαξ νεμεσητὸν καὶ κατ
εγνωσμένον.
63. De spe, et quod jam sit res hominibus utiξδ. Οτι ἥδιστον ἀνθρώποις ἐν τοῖς οἰκείοις καὶ
συνήθει διατριβῇ ὁτιοῦν πράττειν εξ καὶ τιμᾶσθαι.
ξε'. Ὅτι πολλάκις ἔνιοι συμπίπτουσι τοῖς ἑαυτῶν
δόγμασι καὶ κρίσεσι, καὶ ἄλλυνται δίκης σφέτερα.
ξς'. Οτι τινές εἰσι ταχεῖς πιστεύειν τῇ Προνοία
διὰ τὰ φαινόμενα κατὰ λόγον ἀπαντᾶν τοῖς χρησ
στοῖς τε καὶ πονηροῖς ἐκ τοῦ προχείρου, καὶ αὖθις
ἀπιστεῖν τῇ Προνοία διὰ τἀναντία τούτοις.
Εξ΄. Οτι θαυμασίως πολλάκις είωθε ταῖς μεγί
σταις πράξεσι καὶ εὐτυχίαις τάχιστα ἀκολουθεῖν
δυσπραγήματα χαλεπὰ καὶ μηδὲν ἧττον ἀνυπονόητα.
ξη'. Οτι οὐκ ἔστιν ὅλως ἐν ἀνθρώποις όμοφρο
σύνη.
ξθ'. Οτι πολὺ νοσοῦσι ταῖς προσπαθείαις ἄνθρω
ποι, καὶ οὐκ ὀρθῶς ὁρῶσιν.
α. Οτι χρήσιμα τὰ ἐκ τοῦ μαθηματικοῦ καὶ
γεωμετρικοῦ τῆς φιλοσοφίας είδους διὰ τά τε ἄλλα
πλεῖστα τῷ βίῳ καὶ διὰ τὰ τῶν μηχανικών Εργα.
στ'. Περί Πλουτάρχου.
οβ'. θεωρία εἰς τὸ ἔπος, τό, Λάθε βιώσας.
ογ. Εἰ προσίσταται τῷ Χριστιανικῶς ζῆν τὸ μετ
τὰ πολλῶν ζῆν καὶ ἐν πολλοῖς πράγμασι ζην. [7381 omisit Bl.]
οῦ. Ὅτι τὸ μὴ μετὰ πολλῶν βιοῦν πραγμάτων εὐ
κολίαν φέρει εἰς τὴν τήρησιν τῶν τῆς Χριστιανικῆς
εὐσεβείας νομίμων.
α΄. Ὅτι καὶ τοῖς ἐγκοινοπολιτευομένοις έξεστι
καλῶς βιοῦν τῇ ἀρετῇ καὶ τοῖς τῆς θεοσεβείας νομίμοις.
ος'. Εἰ γαμητέον ἐστὶν, ἢ μή, τοῖς ἐπιμέλειαν
ἔχουσι καὶ φροντίδα τῆς κατ' ἀρετὴν ζωῆς.
οζ'. Ὅτι παντί τρόπῳ τῷ πολιτικῷ ἀντιποιητέον
τῆς εἰρήνης.
ση. Ὅτι καὶ πρὸς τὸ πολεμεῖν παρασκευαστέον
τῷ πολιτικῷ.
64. Quod jucundissimum sit homini in suis negotiis et consueto vite genere, qualecunque etiam
illud sit, bene et cum honore rem gerere.
65. Saepenumero aliquos adversari suis ipsorum
opinionibus ac judiciis, et propria jura intervertere.
66. Quod aliqui facile credant Providentiam,
cum vident in præsenti bonis et malis ita fieri, ut
merentur alii vicissim non credant ob hisce con -
traria.
67. Quod saepius solent post maximas res gestas
et fortunam pulcherrimam mira mutatione celeriter sequi infortunia gravissima et non minus inspe
rata.
68. Quod omnino non est inter homines animorum et opinionum concordia.
69: Quod plurimum laborant homines affectibus,
nec satis recte vident.
70. Quod ex mathematica et geometrica parte
philosophiæ utilitates plurimæ redundent in vitam
humanam, tum aliæ, tum quæ in operibus mechanicis conspiciuntur.
71. De Plutarcho.
72. Disputatio de dicto: Qui bene latuil, bene
73. Num Christianæ vitæ repugnet vivere Inter
multos et multis implicatum esse negotiis.
74. Quod non multis impeditum vivere negotiis,
faciliorem reddat Christianæ pietatis præceptorum
observationem.
75. Quod etiam rempublicam gerentibus et negotia vitae curantibus integrum est, probam vitam
ducere virtutemque ac pietatis colere præcepta.
76. Num conjugium ineundum sit, necne, iis
quibus curæ cordique est secundum virtutis præscriptum vivere.
77. Quod omni modo par sectanda sit viro rempublicam gerenti.
78. Quod idem etiam ad bellum instructus esse
debeat.
col. 943–944page 8 of 12
PG 144:943οθ'. Ὅτι μὴ διὰ τὰς ἀτυχία; καὶ τὸ κακῶς πολ λάκις πράττειν ἀποτρεπτέον τοῦ πράττειν. π'. Οτι τῶν φιλοσόφων οι πλείους ἢ πάντες σχετ δὲν περὶ τὸ λέγειν διέτριψαν μόνον, μὴ χρήσιμοι γενόμενοι ταῖς περὶ τὸ πολιτικὴν θεωρίαις. πα'. "Οτι πάντες σχεδὸν τῶν ἐν Ἕλλησι φιλοσοφησάντων τοῦ πολιτεύεσθαι καὶ τὰ κοινὰ πράττειν ἀπέστησαν. πβ'. Ὅτι ἐπιμελητέον βασιλεῖ μάλιστα περὶ τὴ [τοῦ ΒΙ.] πορίζεσθαι χρηματισμούς τῇ ἀρχῇ. Αγ'. Οτι μὴ καθάπαξ ἑαυτὸν δοτέον τῇ περὶ τὸ χρηματίζεσθαι ἐπιμελείᾳ τὸν βασιλέα. καὶ πάντα τρόπον σπουδαστέον εἰς τοῦτο. πδ'. Ὅτι ἐπιμελητέον ἀνεμεσήτως περιουσίας καὶ πλούτου τῷ πολιτικῷ. [Ε, 83-92 πε'. Ὅτι οὐ καθάπαξ παντὶ τρόπῳ προσέχειν ἄξιον τὸν νοῦν τῷ πλουτεῖν, πς'. "Οτι πάντες άνθρωποι σχεδόν φιλοπλουτίας ἥττηνται. πζ'. θεωρία ἐξ ὑποδείγματος περὶ τῆς κατὰ τὰ ἀνθρώπινα ἀστασίας. πη'. θεωρία ἐξ ὑποδείγματος περὶ τῆς τοῦ λογι κοῦ χρήσεως. πθ'. Θεωρία ἐξ ὑποδείγματος περὶ τῶν αἰσθήσεων καὶ τῆς κυριότητος τοῦ νούς. κ'. Θεωρία ἐξ ὑποδειγμάτων περὶ τῆς κατὰ νοῦν ς ζωής. κα'. θεωρία ἐξ ὑποδείγματος περὶ τῆς κατὰ τὴν ὕλην τῇ γενητῇ φύσει έναντι πραγείας. Κβ'. "Οτι διὰ τὸ ἀπρόσκοπον τῆς Χριστοῦ πίστεως, ἔοικεν, ᾠκονομήθη τὸ τῆς μοναρχίας κράτος Αὐγούστῳ τε τῷ Καίσαρι καὶ τῷ μεγάλῳ Κωνσταντίνη. Εγ. Επισημασία ὅπως ἡμῖν ἐν μνήμῃ καὶ λόγῳ τὰ περὶ τῶν Ελλήνων πάντα καὶ μέγιστα καὶ ὅσα βραχέος άξια λόγου Εδ'. Ὅτι χρήσιμον τοῖς πεπαιδευμένοις ἡ ἀποχώρησις καὶ ἀποστροφὴ τῶν πραγμάτων, ἐξ ὑποδείγματος. με'. θεωρία ἐξ ὑποδειγμάτων περὶ τοῦ νοὸς καὶ τῆς τῶν αἰσθήσεων χρήσεως. κς'. Περί δημοκρατίας. 45. Περὶ ἀριστοκρατίας. Κη'. Περί βασιλείας. [-102 10. Περὶ τῆς ᾿Αθηναίων πολιτείας. ρ'. Περὶ τῆς Λακεδαιμονίων πολιτείας. ρα'. Οπως οὐ μόνον Ἕλληνες, ἀλλὰ καὶ πολλὰ τῶν ἄλλων ἐθνῶν κοινοπολιτείαις ἐχρήσαντο. ρβ'. Ὅτι τὸ ἐξ ἀρχῆς ἅπαντα σχεδὸν τὰ κατὰ τὴν Ασίαν ἔθνη οὐ κοινοπολιτείαις, ἀλλ' ὑπὸ δεσποτών ήγοντο. ργ'. "Οτι τὸ ἐξ ἀρχῆς Κυρήνη Ελληνὶς ἐν Λιβύη. ρο. Περὶ Καρχηδόνος καὶ τῆς κατ' αὐτὴν πολι τείας.
THEODORUS METOCHITA,
79. Propter sinistræ casus fortunæ, et quia sæpius infeliciter res gesta est, a re gerenda deterreri nos non oportere.
80. Quod plerique philosophorum et tantum nọn
omnes in præceptis modo tradendis hæserunt, nec
sui usum præbuere in gereuda republica.
81. Quod omnes ferme Græcorum philosophi a
gereuda republica et civilibus negotiis abstinuerunt.
82. Principi maxime esse curandum, ut illi suppetant sumptus ad imperium gerendum necessarii.
83. Non tamen uni huic curæ dare se debere
principem, ut pecunias corrogel, neque omni modo
in hoc solum elaborandum.
84. Quod viro rempublicam gerenti cura impendenda sit comparandis citra reprehensionem opibus
atque divitiis.
85. Indignum esse a viro rempublicam gerente
animum ad hoc applicari penitus et unice, ut
dilescal.
86. Quod omnes propemodum homines divitiarum amore ducantur
87. Consideratio, ab exemplo repetisa, de inconstantia rerum humanarum.
88. Consideratio ab exemplo, de usu facultatis
rationabilis.
89. Consideratio ab exemplo, de sensibus et
mentis in illos dominio.
90. Consideratið ab exemplo, de vita secundum
anentem.
91. Consideratio ab exemplo, de contraria genitæ naturæ in materia operatione.
92. Augusto Cæsari et magno Constantino mionarchiam et imperium traditum esse divinitus, ut
Christi fides sine offensione posset propagari. Confer infra, cap. 109.
93. Adnotatio, ut memoriæ et animo se offerunt
res Græcorum omnes maximæ et minoris momenti.
94. Quod utile sit bene institutis, negotiorum se
molibus subducere ac subtrahere, exemplo monstratum.
95. Consideratio ab exemplis repetita, de mente
et sensuum usu.
96. De democratia.
97. De aristocratia.
98. De regno.
99. De republica Atheniensium.
100. De Lacedamoniorum republica,
101. Quod non modo apud Græcos, sed et multas
alias gentes fuerint æqui juris respublicæ.
102. Quod ab initio usque omnes ferne gentes
in Asia non habuerint respublicas, sed dominis parucriut.
105. Quod urbs Græca Cyrena in Libya ab initio (regem habuerit).
104. De Carthagine et republica Carthaginiensi.
οθ'. Ὅτι μὴ διὰ τὰς ἀτυχία; καὶ τὸ κακῶς πολλάκις πράττειν ἀποτρεπτέον τοῦ πράττειν.
π'. Οτι τῶν φιλοσόφων οι πλείους ἢ πάντες σχετ
δὲν περὶ τὸ λέγειν διέτριψαν μόνον, μὴ χρήσιμοι
γενόμενοι ταῖς περὶ τὸ πολιτικὴν θεωρίαις.
πα'. "Οτι πάντες σχεδὸν τῶν ἐν Ἕλλησι φιλοσο
φησάντων τοῦ πολιτεύεσθαι καὶ τὰ κοινὰ πράττειν
ἀπέστησαν.
πβ'. Ὅτι ἐπιμελητέον βασιλεῖ μάλιστα περὶ τὴ
[τοῦ ΒΙ.] πορίζεσθαι χρηματισμούς τῇ ἀρχῇ.
Αγ'. Οτι μὴ καθάπαξ ἑαυτὸν δοτέον τῇ περὶ τὸ
χρηματίζεσθαι ἐπιμελείᾳ τὸν βασιλέα. καὶ πάντα
τρόπον σπουδαστέον εἰς τοῦτο.
πδ'. Ὅτι ἐπιμελητέον ἀνεμεσήτως περιουσίας καὶ
πλούτου τῷ πολιτικῷ. [Ε, hæc inde a 83-92 omisit
Bl., tum &qq, usque ad 95 contraxit.]
πε'. Ὅτι οὐ καθάπαξ παντὶ τρόπῳ προσέχειν ἄξιον
τὸν νοῦν τῷ πλουτεῖν,
πς'. "Οτι πάντες άνθρωποι σχεδόν φιλοπλουτίας
ἥττηνται.
πζ'. θεωρία ἐξ ὑποδείγματος περὶ τῆς κατὰ τὰ
ἀνθρώπινα ἀστασίας.
πη'. θεωρία ἐξ ὑποδείγματος περὶ τῆς τοῦ λογι
κοῦ χρήσεως.
πθ'. Θεωρία ἐξ ὑποδείγματος περὶ τῶν αἰσθήσεων
καὶ τῆς κυριότητος τοῦ νούς.
κ'. Θεωρία ἐξ ὑποδειγμάτων περὶ τῆς κατὰ νοῦν
ς ζωής.
κα'. θεωρία ἐξ ὑποδείγματος περὶ τῆς κατὰ τὴν
ὕλην τῇ γενητῇ φύσει έναντι πραγείας.
Κβ'. "Οτι διὰ τὸ ἀπρόσκοπον τῆς Χριστοῦ πίστεως,
ἔοικεν, ᾠκονομήθη τὸ τῆς μοναρχίας κράτος Αὐγού
στῳ τε τῷ Καίσαρι καὶ τῷ μεγάλῳ Κωνσταντίνη.
Εγ. Επισημασία ὅπως ἡμῖν ἐν μνήμῃ καὶ λόγῳ
τὰ περὶ τῶν Ελλήνων πάντα καὶ μέγιστα καὶ ὅσα
βραχέος άξια λόγου
Εδ'. Ὅτι χρήσιμον τοῖς πεπαιδευμένοις ἡ ἀποχώ
ρησις καὶ ἀποστροφὴ τῶν πραγμάτων, ἐξ ὑποδεί
γματος.
με'. θεωρία ἐξ ὑποδειγμάτων περὶ τοῦ νοὸς καὶ
τῆς τῶν αἰσθήσεων χρήσεως.
κς'. Περί δημοκρατίας.
45. Περὶ ἀριστοκρατίας.
Κη'. Περί βασιλείας. [98-102 em. Bl.]
10. Περὶ τῆς ᾿Αθηναίων πολιτείας.
ρ'. Περὶ τῆς Λακεδαιμονίων πολιτείας.
ρα'. Οπως οὐ μόνον Ἕλληνες, ἀλλὰ καὶ πολλὰ τῶν
ἄλλων ἐθνῶν κοινοπολιτείαις ἐχρήσαντο.
ρβ'. Ὅτι τὸ ἐξ ἀρχῆς ἅπαντα σχεδὸν τὰ κατὰ τὴν
Ασίαν ἔθνη οὐ κοινοπολιτείαις, ἀλλ' ὑπὸ δεσποτών
ήγοντο.
ργ'. "Οτι τὸ ἐξ ἀρχῆς Κυρήνη Ελληνὶς ἐν Λιβύη.
ρο. Περὶ Καρχηδόνος καὶ τῆς κατ' αὐτὴν πολι
τείας.
col. 945–946page 9 of 12
PG 144:945ρε'. Περί Καρχηδόνο; ἔτι, καὶ ὅπως διὰ τὰ μέ γιστα εὐπραγῆσαι καθάπαξ ἐντεῦθεν ἡ πόλις αὕτη ώλετο. ρς'. Περὶ τῆς Ῥώμης, καὶ ὅπως ἐκ μικρῶν ἀρ χῶν τοσοῦτο κράτος καὶ μέγεθος ἀρχῆς κατ' αὐτήν συνέστη. ρζ'. Περὶ Νούμα Πομπηλίου δευτέρου βασιλέως τῆς Ῥώμης, καὶ ὅπως τηνικαῦτα κατὰ καιρὸν βα σιλεύειν ᾑρέθη. ρη. Όπως 'Ρωμαῖοι ἐκ μικρῶν τὴν ἀρχὴν πρα γμάτων μετὰ τὰ πρὸς Πύρρον καὶ Καρχηδονίους ἑξῆς πάλμια εἰς μέγα προῆλθον ἀρχῆς κράτος καὶ φρόνημα σχεδόν παγκόσμιον. ρθ'. Ὅτι ἡ Ῥωμαϊκή μεγίστη μοναρχία ἐπὶ τῆς οἰκουμένης ἔοικεν ὑπὸ τῆς θείας προνοίας γενέσθαι εἰς εὐδρομίαν τοῦ σωτηριώδους Χριστιανικοῦ δό γματος. ρι. Περὶ Σκυθῶν. ρία". "Οτι χρήσιμον τοῖς περὶ λόγους σπουδάζουσιν ἡ περὶ τὸ ἱστορικὸν ἐπιμέλεια. ριβ'. Περὶ τοῦ ἀνιδρύτου καὶ μὴ διαρκοῦς εἰς τέ λος τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, ἐξ ὑποδειγμάτων. ρεγ. Περὶ Ελλήνων, καὶ ὅτι οὐκ ὄγκῳ πράξεων ἢ τύχης περιφανεῖς ἦσαν τὸ ἐξ ἀρχῆς, ἀλλ' ἀστειό τητε φύσεως καὶ ἤθους καὶ γνώμης εὐγενείᾳ. μιδ'. Όπως κατά καιρὸν Ἐπαμεινώνδας καὶ Πε λεπίδας, ἀρίστω ἄνδρε καὶ στρατηγώ, κατὰ ταυτὸν γεγόνασι τῇ πατρίδι. ριε'. Ελεγχος εἰς τὸ ἀνίδρυτον καὶ εὐμετάβλητον τῶν ἀνθρωπίνων, καὶ ὅτι, εἰ δή τι ἄλλο, καὶ τὰ κατὰ τὸν ᾿Αλκιβιάδου βιοτὸν τοῦτο παρίστησιν, ὡσαύτως καὶ τὰ κατὰ τὸν Πολιορκητὴν ἐπικληθέντα Δημήτριον, ἔτι δὲ καὶ τὸν Εὐμενή. ρις'. Εἰς τὸ ἄστατον τῆς τύχης, ἐξ ὑποδείγματος. ριζ. θεωρία ἐξ ὑποδειγμάτων, ὅπως τινὲς ἀπὸ μεγάλων πράξεων και μεγάλης τύχης αλλάττουσιν εἰς ἀπραξίαν ἢ τὸ πράττειν ταπεινώς, ριη'. Οτι τῶν ἐπιμελῶς κτηθέντων ἀποβολὴ οὐκ ἀταλαίπωρος οὐδ᾽ ἐῤῥαστωνευμένη. ριθ'. Ὅτι οὐκ ἔστιν ἐν ἀνθρώποις ἐξ ἀρχῆς εἰς τέλος τοῦ βίου ἄκρατος ἀνιαροῦ τινος εὐδαιμονία, καὶ ὅτι δεῖ τὰς τῶν μεγάλων εὐτυχῶν ὑποβλέπεσθαι μεταβολάς. οκ'. Όπως πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ἀνεπιστήμονες (ε) εἰσιν ὡς ἀληθῶς τῆς τοῦ βίου χρήσεως, ἐξ ὑποδειγμάτων. (+) ἐνεπιστήμονες.
NOTITIA.
ρε'. Περί Καρχηδόνο; ἔτι, καὶ ὅπως διὰ τὰ μέ
γιστα εὐπραγῆσαι καθάπαξ ἐντεῦθεν ἡ πόλις αὕτη
ώλετο. [105-109 breviter recenset Bl.]
ρς'. Περὶ τῆς Ῥώμης, καὶ ὅπως ἐκ μικρῶν ἀρχῶν τοσοῦτο κράτος καὶ μέγεθος ἀρχῆς κατ' αὐτήν
συνέστη.
ρζ'. Περὶ Νούμα Πομπηλίου δευτέρου βασιλέως
τῆς Ῥώμης, καὶ ὅπως τηνικαῦτα κατὰ καιρὸν βα
σιλεύειν ᾑρέθη.
ρη. Όπως 'Ρωμαῖοι ἐκ μικρῶν τὴν ἀρχὴν πρα
γμάτων μετὰ τὰ πρὸς Πύρρον καὶ Καρχηδονίους
ἑξῆς πάλμια εἰς μέγα προῆλθον ἀρχῆς κράτος καὶ
φρόνημα σχεδόν παγκόσμιον.
ρθ'. Ὅτι ἡ Ῥωμαϊκή μεγίστη μοναρχία ἐπὶ τῆς
οἰκουμένης ἔοικεν ὑπὸ τῆς θείας προνοίας γενέσθαι
εἰς εὐδρομίαν τοῦ σωτηριώδους Χριστιανικοῦ δόγματος.
ρι. Περὶ Σκυθῶν.
ρία". "Οτι χρήσιμον τοῖς περὶ λόγους σπουδάζου
σιν ἡ περὶ τὸ ἱστορικὸν ἐπιμέλεια.
ριβ'. Περὶ τοῦ ἀνιδρύτου καὶ μὴ διαρκοῦς εἰς τέ
λος τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, ἐξ ὑποδειγμάτων.
ρεγ. Περὶ Ελλήνων, καὶ ὅτι οὐκ ὄγκῳ πράξεων
ἢ τύχης περιφανεῖς ἦσαν τὸ ἐξ ἀρχῆς, ἀλλ' ἀστειότητε φύσεως καὶ ἤθους καὶ γνώμης εὐγενείᾳ.
μιδ'. Όπως κατά καιρὸν Ἐπαμεινώνδας καὶ Πελεπίδας, ἀρίστω ἄνδρε καὶ στρατηγώ, κατὰ ταυτὸν
γεγόνασι τῇ πατρίδι.
ριε'. Ελεγχος εἰς τὸ ἀνίδρυτον καὶ εὐμετάβλητον
τῶν ἀνθρωπίνων, καὶ ὅτι, εἰ δή τι ἄλλο, καὶ τὰ
κατὰ τὸν ᾿Αλκιβιάδου βιοτὸν τοῦτο παρίστησιν,
ὡσαύτως καὶ τὰ κατὰ τὸν Πολιορκητὴν ἐπικληθέντα
Δημήτριον, ἔτι δὲ καὶ τὸν Εὐμενή.
ρις'. Εἰς τὸ ἄστατον τῆς τύχης, ἐξ ὑποδείγματος.
ριζ. θεωρία ἐξ ὑποδειγμάτων, ὅπως τινὲς ἀπὸ
μεγάλων πράξεων και μεγάλης τύχης αλλάττουσιν
εἰς ἀπραξίαν ἢ τὸ πράττειν ταπεινώς,
ριη'. Οτι τῶν ἐπιμελῶς κτηθέντων ἀποβολὴ οὐκ
ἀταλαίπωρος οὐδ᾽ ἐῤῥαστωνευμένη.
ριθ'. Ὅτι οὐκ ἔστιν ἐν ἀνθρώποις ἐξ ἀρχῆς εἰς
τέλος τοῦ βίου ἄκρατος ἀνιαροῦ τινος εὐδαιμονία,
καὶ ὅτι δεῖ τὰς τῶν μεγάλων εὐτυχῶν ὑποβλέπε
σθαι μεταβολάς.
οκ'. Όπως πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ἀνεπιστήμο
νές (ε) εἰσιν ὡς ἀληθῶς τῆς τοῦ βίου χρήσεως, ἐξ
ὑποδειγμάτων.
946105. De Carthagine iterum, quomodo per quasimas res secundas urbs illa simul semelque periit.
106. De Roma, et ut ex parvis initiis in tantaul
potentiam et imperii magnitudinem evaserit.
107. De Nama Pompilio, secundo rege Roma, et
quod ex temporis illius usu electus tunc rex fuerit.
108. Quomodo Romani ex parvis initio rebus,
deinde post bella cum Pyrrho et Carthaginiensibus
gesta maximum consecuti sint imperium potentiamque maximam, ut totius fere orbis terrarum principatum jam conciperent animo.
109. Quod maxima Romama monarchia in orbe
videtur constituta divinæ providentia consilio, ut
salutare Christianum dogma tanto faciliores progressus haberet.
110. De Scythis.
111. Quod eloquentia studiosis utile sit historiarum studium.
112. De rebus humanis neutiquam firmis neque in perpetuum constantibus, documentum ab
exemplo.
113. De Græcis, et quod initio non magnitudine
rerum gestarum aut fortunæ celebres exstiterunt,
sed elegantia ingenii morumque et animorum no.
bilitate.
114. Quod opportune codem tempore patria s120
exorti fuerint duces virique duo fortissimi Epaminondas et Pelopidas.
115. Documentum inconstantiæ et vicissitudinis
rerum humanarum, si quod aliud, suppeditari in
vita Alcibiadis, similiter in vita Demetrii, cognomento Poliorcete et Eumenis.
116. In fortuna instabilitatem, ab exemplo.
117. Consideratio ab exemplis repetita, quomodo
aliqui a magnis rebus gestis magnaque fortuna per
venerunt ad vitam plane desidem vel humilia ncgotia.
118. Quod bonorum, quæ cum cura comparavi -
mus, jactura nec. misera nec iguaviæ semper. tribuenda sit.
119. Quod non contingit Ironminibus ab exordio
ad finem usque vitæ sincera sine omni luctu felicitas, et quod magnarum rerum secundarum vicissitadines ac mutationes oportet suspicari.
120. Quod multi hominum veri vitæ usus ignari
et imperiti sint, exemplorum documentis demonstratum. [111-120 lit. omisit. Bl.]
IV. Michaelis Palaologi epitaphium et Irenes Augusta, ms. in bibl. Reg. cod. 800. V. Cangii Familias
Byzant., p. 236. (FABR.) — Orat. in Basilium M., Gregor. Theolog. et Jo. Chrysoston. V. supra, vol.
IX, p. 459. (HARL.)
V. Astronomicam Theodori Mel. epitomen cilat Usserius, tom. If Annal. ad a. 5979, pag. 502.
Elaudem in c. 63 philosophico citat Comnenus, p. 255, Prenott. mystagog. Astronomicæ introdu-
(+) Ita leg. pro ἐνεπιστήμονες.
Theodore Metochites, That all who were educated in Egypt are accustomed to use a harsher style of oratoryTheodorus Metochitae, Quod omnes qui in Aeypto instituti fuerunt asperior orationes genere uti soleant
col. 947–948page 10 of 12
Theodorus Metochitæ, Quod omnes qui in Æypto instituti fuerunt asperior orationes genere u
PG 144:947ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΜΕΤΟΧΙΤΟΥ ΠΑΝΤΕΣ ΟΣΟΙ ΕΝ ΑΙΓΥΠΤΟ ΕΠΑΙΔΕΥΘΗΣΑΝ ΤΡΑΧΥΤΕΡΟΝ ΤΟ ΛΕΓΕΙΝ ΧΡΩΝΤΑΙ “Εννοιά μοί τις αὕτη πολλάκις καὶ λογισμός ἔπεισιν, ἴσως μὲν τἀληθοῦς τυγχάνων, ἴσως δὲ μή
THEODORI METOCHITÆ
:tionis epitome, in cod. Bavar. 169. (FABR.) Vel potius illius Epitomes liber 1, qui constat 91 capitibus.
ille cod, nunc numeratur 100, V. plura de eo ap. cel. Hardt. in Aretini Beyträgen etc. 1804, part.
VI, p. 33 sq. (HARL.)
VI. Inediti etiam ducuntur exstare Theodori Metochit. Mathematica et VII commentarii in Ptolemæi
magnám Syntaxim, quæ asservari in Hispania commemorantur (t).
VIII. Paraphrasis in Aristotelis libros De partibus animalium, ms. in Italiæ bibliothecis, ut ex Gesnero notavit Meursius.
In cod. Escorial. teste Plüero in Itinerar.
per Hispan., p. 194, ubi ita citantur: Theod.
Metoch. Mathematica. Commentarii in magnam
Ptolemæi compositionem. Qualis sit usus explicationis quorumdam capitum, perquiritur, frequenter Ptolemæus astronomicas enuntiationes et ma-
thematicarum demonstrationum argumenta excludit. ibid. ejusdem Expositio in Aristotelis
Physicam et in Parva naturalia. - Ibid. ejusdem
Sententiosa significationes et opuscula varia mathematica, Paris. et Venet. secundum Montfauc.
in Bibl. bibl. mss. V. indicem. (HARL.)
MONITUM.
(Mai, Biblioth. nova PP. t. II, p. 684.)
Elaborata ab Egyptiis hominibus opificia tabularum, signorum atque edificiorum severioribus formis ac
rigidioribus constare videmus; idque aperte propemodum illi queruntur qui Græcorum artificum elegan,
tiạm leporemque unice admirantur. Nunc en Theodorus Metochita linguam quoque Græcam apud Egyptios
asperius sonuisse dicit; quam ṛem cum alia monumenta jam demonstraverant, tum etiam diplomatica
papyri nostris temporibus divulgatæ çonfirmant. Id vitium utrum a Macedoniça barbariore diale:to
Alexandriam translata, an ab Ægyptiacarum dictionum colluvie et cinno, vel ab utraque simul causa pluṛibusve manaverit, Sturzius aliique grammatici disputabunt. Mihi interim placet, ob ſerveys apud nos
Ægyptiacarum rerum studium, lucubratiunculam Theodori proferre, quam ex ejus capitibus historicis philologiçisque detraxi, nondum editis sed partim certe a me deinde vulgandis: præsertim quia politien
ętiam capita insunt, quæ scientiæ hujus studiosis exhibere, vita comite, decrevi cum Thevduli magistri de
mutuis regis el populi officiis duplici oratione, cum Georgii Gemisti capitulis aliquot politicis, et cum
anonymi denique orationibus item Græcis de rerum publicarum conversionibus. Nunc Theodori capitulumı
latinitate a me festinanter donatum recitabo
Editionem Lipsiensem anni 1821 ignoravit cel. cardinalis, qui tamen anno 1827 hæc scribebat.
ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΜΕΤΟΧΙΤΟΥ
OTI
ΠΑΝΤΕΣ ΟΣΟΙ ΕΝ ΑΙΓΥΠΤΟ ΕΠΑΙΔΕΥΘΗΣΑΝ ΤΡΑΧΥΤΕΡΟΝ ΤΟ ΛΕΓΕΙΝ ΧΡΩΝΤΑΙ
THEODORI METOCHITÆ
QUOD
OMNES QUI IN ÆGYPTO INSTITUTI FUERUNT ASPERIORE ORATIONIS
GENERE UTI SOLEANT.
Cogitanti mihi sæpenumero (veritatene duce an
secus, non definio ) ac memoria veteres novosque
* Deest in cod, xai.
'
“Εννοιά μοί τις αὕτη πολλάκις καὶ λογισμός
ἔπεισιν, ἴσως μὲν τἀληθοῦς τυγχάνων, ἴσως δὲ μή·
col. 949–950page 11 of 12
PG 144:949λογίζομαι δ' οὖν, ὅτι δὴ πάντες ὅσοι κατ' Αίγυπτον ἐπαιδεύθησαν, παλαιοί τε πρότερον καὶ νεώτεροι, καὶ συνεγράψαντο ἅττα δὴ παραπλήσιοι πως την φωνήν εἰσι τραχύτερον τά τε ἄλλα καὶ τοῖς ὀνό μασι μάλιστα χρώμενοι· καὶ τοῦτ᾽ εἶναι πάντως κατ' ἔθος ἔοικεν κρατῆσαν ἐκεῖσε τῶν ἐκδεξαμένων ἄλλων ἐπ' ἄλλοις τῶν αὐτῶν ἐχομένων τῆς γλώττης καὶ πάντας γὰρ ἐπισκοπούμενος ἐγώ γε, ὅσοι τὸν τοιοῦτον χαρακτῆρα καὶ τύπον τῆς ἑρμηνείας ενό μισαν καὶ καθιστόρησαν οὕτω δὴ καὶ διέθεντο τὰ σφέτερα αὐτῶν συντάγματα, εἰ καὶ ἄλλος ἄλλου βέλτιον καὶ τοὐναντίον ἐχρήσαντο, καὶ ὅσοι τῆς καθ' ἡμᾶς θεοσεβείας καὶ πίστεως, καὶ ὅσοι μή, πάντας δ' όμως τούς γε τοιούτους ἐν τῷ λέγειν κατ' Αίγυ πτον μόνον τῇ παιδεία διασχολάσαντας ξυνορῶ καὶ συνεθισθέντας, καὶ δευσοποιὸν ὡς εἰπεῖν τῆς φωνῆς βαφήν τε καὶ ἄσκησιν ἐκεῖσε δὴ κεχρημένους, καὶ οὐκέτι πω καὶ ἄλλῃ πολιτευσαμένους τὰ τῆς σοφίας καὶ κοινωνήσαντας, ἄλλων δή τινων νομίμων καὶ ἐθῶν τῇ παιδείᾳ καὶ χρήσεων· οἷον δὴ φίλων δ Ἑβραῖος ἐκεῖνος Αίγυπτον μόνον εἶδε, καὶ ταύτῃ γε τὸν ἅπαντα τῆς ζωῆς χρόνον τροφῷ τῆς παιδείας ἐχρήσατο· πολὺς τὴν σοφίαν ἀνὴρ, καὶ τῆς γλώτο της πρόνοιαν ἐπιμελῶς ποιούμενος οὐχ ἱλαρὸς καθάπαξ ἐμπίπτει τοῖς ὠσὶν, οὐδὲ λείως τοῖς βήμα σιν οἷς ἑρμηνεύων ἑκάστοτ᾽ ἐκφέρει τὸν νοῦν καὶ διαπλάττει και προδείκνυσι. Καὶ Πτολεμαῖος ὁ Κλαύδιος μεθύστερον τὸν αὐτὸν τρόπον συντάττει τὰ κάλλιστα καὶ θαυμασιώτατα σπουδάσματα. Καὶ θέων μετ' αὐτόν· καὶ τῶν τῆς ἡμετέρας Χριστιανι τῆς αὐλῆς Ωριγένης τε καὶ Παναίτιος καὶ Κλή μῆς ὁ τοὺς Στρωματεῖς συνθέμενος· καὶ ὁ Θαυμα. στὸς ὄντως καὶ θαυματοβρύτης Γρηγόριος· εἰ καὶ Ποντικός γὰρ οὗτος, ἀλλ᾽ ἐπ' Αίγυπτον ἐπαιδεύθη παρ' Ωριγένει, καὶ τοῦτ᾽ αὐτός φησι περὶ αὐτοῦ καὶ ὁ τοῦ Παμφίλου Ευσέβιος ἐκ Παλαιστίνης μὲν τὸ γένος, ἀλλ᾽ ὡς αὐτός φησιν τοῖς ἐπὶ Αἰγύπτου πάνυ τοι χρονίως συνεφοίτησε πολυμαθής ἀνὴρ καὶ δῆ λός γε πολλὰς ἐκδόσεις προενεγκών, καὶ χρώμενος οὕτω τῇ γλώττῃ· καὶ ὁ πολὺς τὴν θείαν κατὰ Χρι στὸν σοφίαν. καὶ τὴν θύραθεν ὁ ἱερὸς Κύριλλος διὰ δ πάντων τῶν αὐτοῦ παμπλείστων καὶ πολυτιμήτων τῇ Ἐκκλησίᾳ Χριστοῦ· καὶ αὐτός γε μὴν οὕτω χρή ται καὶ συνυφαίνει τους λόγους αὐτοῦ χρώματι φω νῆς φεύγοντι τὸ λεῖον ἐπίτηδες καὶ τῆς ἀκοῆς θι μου. Συνέσις τε αὐτὸς πολύ· θαυμάσιος ἀνὴρ πᾶσαν σοφίαν δι' εὐκολίαν καὶ πρὸς πάντων χωρούσαν ἑτοιμότητα φύσεως· καὶ νοῦν τε καὶ γλῶτταν εντ στροφος καὶ ταχὺς, εἰ δή τις καὶ ἄλλος, καὶ ῥέων ἐν τῷ λέγειν ἀμογητὶ, καὶ πᾶσαν τὴν σοφίαν αὐτοῦ τῶν κατ' Αἴγυπτον τῆς παιδείας ἐργαστηρίων ἀπο λαβὼν καὶ πριάμενος, καὶ βραχύ τι κομιδή (καὶ τοῦτ᾽ αὐτός φησιν) Ἕλλησιν ἐκ Λιβύης καὶ πέραν Νιιι
DE LINGUA GRÆCA EGYPTI:
λογίζομαι δ' οὖν, ὅτι δὴ πάντες ὅσοι κατ' Αίγυπτον homines repetenti, qui in Egypto litteris iustituti
ἐπαιδεύθησαν, παλαιοί τε πρότερον καὶ νεώτεροι,
καὶ συνεγράψαντο ἅττα δὴ παραπλήσιοι πως την
φωνήν εἰσι τραχύτερον τά τε ἄλλα καὶ τοῖς ὀνό
μασι μάλιστα χρώμενοι· καὶ τοῦτ᾽ εἶναι πάντως
κατ' ἔθος ἔοικεν κρατῆσαν ἐκεῖσε τῶν ἐκδεξαμένων
ἄλλων ἐπ' ἄλλοις τῶν αὐτῶν ἐχομένων τῆς γλώττης
καὶ πάντας γὰρ ἐπισκοπούμενος ἐγώ γε, ὅσοι τὸν
τοιοῦτον χαρακτῆρα καὶ τύπον τῆς ἑρμηνείας ενό
μισαν καὶ καθιστόρησαν οὕτω δὴ καὶ διέθεντο
τὰ σφέτερα αὐτῶν συντάγματα, εἰ καὶ ἄλλος ἄλλου
βέλτιον καὶ τοὐναντίον ἐχρήσαντο, καὶ ὅσοι τῆς καθ'
ἡμᾶς θεοσεβείας καὶ πίστεως, καὶ ὅσοι μή, πάντας
δ' όμως τούς γε τοιούτους ἐν τῷ λέγειν κατ' Αίγυπτον μόνον τῇ παιδεία διασχολάσαντας ξυνορῶ καὶ
συνεθισθέντας, καὶ δευσοποιὸν ὡς εἰπεῖν τῆς φωνῆς
βαφήν τε καὶ ἄσκησιν ἐκεῖσε δὴ κεχρημένους, καὶ
οὐκέτι πω καὶ ἄλλῃ πολιτευσαμένους τὰ τῆς σοφίας
καὶ κοινωνήσαντας, ἄλλων δή τινων νομίμων καὶ
ἐθῶν τῇ παιδείᾳ καὶ χρήσεων· οἷον δὴ φίλων δ
Ἑβραῖος ἐκεῖνος Αίγυπτον μόνον εἶδε, καὶ ταύτῃ γε
τὸν ἅπαντα τῆς ζωῆς χρόνον τροφῷ τῆς παιδείας
ἐχρήσατο· πολὺς τὴν σοφίαν ἀνὴρ, καὶ τῆς γλώτο
της πρόνοιαν ἐπιμελῶς ποιούμενος οὐχ ἱλαρὸς
καθάπαξ ἐμπίπτει τοῖς ὠσὶν, οὐδὲ λείως τοῖς βήμασιν οἷς ἑρμηνεύων ἑκάστοτ᾽ ἐκφέρει τὸν νοῦν καὶ
διαπλάττει και προδείκνυσι. Καὶ Πτολεμαῖος ὁ
Κλαύδιος μεθύστερον τὸν αὐτὸν τρόπον συντάττει τὰ
κάλλιστα καὶ θαυμασιώτατα σπουδάσματα. Καὶ
θέων μετ' αὐτόν· καὶ τῶν τῆς ἡμετέρας Χριστιανι- domo licet Ponticus, in Ægypto tamen se apud
ad scribendum aliquid animum appulerunt, cimeti
propemodum asperiore præditi tum lingua tum genere vocabulorum videri solent: atque hanc prorsus apparet loquendi consuetudinem in-ea regione
viguisse, quamn ejusdem linguæ participes, alii ab
aliis traditam, retinuerunt. Reapse considerans
quotquot hanc stili formam genusque præceptis edisseruerunt, et lucubrationibus quoque suis expresserunt (quanquam alius alio melius, alius
vicissim deterius alio locutus est), talis inquamn stili asseclas, sive religionis nostræ fideique homines
fuerint sive secus, in Ægypto omnes versatos cerno atque educatos; ibique fulloniain, ut ita dicam,
sermonis tincturam usumque contraxisse; neque
alibi uspiam doctrinas condidicisse, neque alios.
mores instituta atque usus cognovisse. Veluti He
bræus ille Philo unam Ægyptum novit, eamque per
one vitæ tempus doctrinæ suæ altricem habuit:
magna profecto sapientia vir, et expoliendi sermo-.
nis non indiligens; neque tamen jucunditatem au- -
ribus afferens, neque molliter verbis fluens, dum
sensus suos in bac et illa lucubratione demonstrat
et ornat. Ptolemaeus quoque Claudius, qui postea.
foruit, pulcherrimos suos stupendosque libros edem modo conscribit. Tum junior illo Theon;.
et nostræ sectæ Christianæ homines, Origenes,
Panatius, atque Clemens Stromatum auctor; cl
mirus vere prodigiorumque fons Gregorius, qui
τῆς αὐλῆς Ωριγένης τε καὶ Παναίτιος καὶ Κλήμῆς ὁ τοὺς Στρωματεῖς συνθέμενος· καὶ ὁ Θαυμα.
στὸς ὄντως καὶ θαυματοβρύτης Γρηγόριος· εἰ καὶ
Ποντικός γὰρ οὗτος, ἀλλ᾽ ἐπ' Αίγυπτον ἐπαιδεύθη
παρ' Ωριγένει, καὶ τοῦτ᾽ αὐτός φησι περὶ αὐτοῦ
καὶ ὁ τοῦ Παμφίλου Ευσέβιος ἐκ Παλαιστίνης μὲν τὸ
γένος, ἀλλ᾽ ὡς αὐτός φησιν τοῖς ἐπὶ Αἰγύπτου πάνυ
τοι χρονίως συνεφοίτησε πολυμαθής ἀνὴρ καὶ δῆλός γε πολλὰς ἐκδόσεις προενεγκών, καὶ χρώμενος
οὕτω τῇ γλώττῃ· καὶ ὁ πολὺς τὴν θείαν κατὰ Χριστὸν σοφίαν. καὶ τὴν θύραθεν ὁ ἱερὸς Κύριλλος διὰ
δ
πάντων τῶν αὐτοῦ παμπλείστων καὶ πολυτιμήτων
τῇ Ἐκκλησίᾳ Χριστοῦ· καὶ αὐτός γε μὴν οὕτω χρή
ται καὶ συνυφαίνει τους λόγους αὐτοῦ χρώματι φω
νῆς φεύγοντι τὸ λεῖον ἐπίτηδες καὶ τῆς ἀκοῆς θι·
μου. Συνέσις τε αὐτὸς πολύ· θαυμάσιος ἀνὴρ πᾶσαν
σοφίαν δι' εὐκολίαν καὶ πρὸς πάντων χωρούσαν
ἑτοιμότητα φύσεως· καὶ νοῦν τε καὶ γλῶτταν εντ
στροφος καὶ ταχὺς, εἰ δή τις καὶ ἄλλος, καὶ ῥέων
ἐν τῷ λέγειν ἀμογητὶ, καὶ πᾶσαν τὴν σοφίαν αὐτοῦ
τῶν κατ' Αἴγυπτον τῆς παιδείας ἐργαστηρίων ἀπο
λαβὼν καὶ πριάμενος, καὶ βραχύ τι κομιδή (καὶ
τοῦτ᾽ αὐτός φησιν) Ἕλλησιν ἐκ Λιβύης καὶ πέραν
Permulta hujusmodi vocabula collegit Sturzing in libro quem edidit de dialecto Macedonica et
Alexandrina.
Veleres grammaticos qui peculiares conmentarios de Alexandrina dialecto scripserunt, memjoat Sturzius p. 24, not. Irenæum et Demetrium
Origenem eruditum ipsemet dicit. Item Eusebius
Pamphyli, natione quidem Palestiuus, verumtamen, ut ipse testatur, cum Egyptiis hominibus diu
versatus; vir eruditissimus, atque, ut scimus, multis editis voluminibus clarus, neque tamen aliter
elocutione utens. Præterea tum divina Christi tum.
etiam externa sapientia abundans sanctus Cyrillus,
talem se scriptorem in plurimis suis Christique
Ecclesiæ magni faciendis libris demonstrat: nam et
ipse pari elocutionis colore scripta sua inlicit,
voceque utitur haud jucunda et quæ ab aurium
Græcarum consuetudine abhoriet. Ipse Synesius,
vir ob multiplicem sapientiam atque ob versatile
et per omne doctrinæ genus discurrens ingenium
admirabilis, mentis linguæque volubilitate ac
celeritate quam qui maxime præditus, spontaneaque veluti elocutione Aluens; is, inquam, in Ægyptiis.
scholis doctrinas omnes eductus, et cuni Græcis per
Libyam atque Europam vix brevissimo tempore
versatus, tamen in omnibus scriptis suis-syntaximeseveram sequitur, et pleraque abstrusa atque ane
rium consuetudini parum conformia· loquitur..
(Namque ita demum rectus judex comprobare.
Ixioner.
Conferre juvabit quæ dicit Sturzins p. 52
sqq. de Philonis, Clementis, Ptolemaique stilo.
Quisnam hic Christianus Panatius? Νιιι
mendum est pro Pantænys?
col. 951–952page 12 of 12
PG 144:951; κατ' Ευρώπην γενόμενος, παρατραχύνεται τὴν ἑρμη νείαν ἐν οἷς ἑκάστοτε σπουδάζει· καὶ δυσδιόδευτα πλεῖστα καὶ δυσέφικτα τῷ τῆς ἀκοῆς ἐθίμω φθέγ γετα: καὶ τουτέστι μὲν ἔστιν· οὕτω ὄντι τῷ καλῶς κρίνοντι προσίεσθαι καὶ ἐπαινεῖν, καὶ μὴ ψοφοδεῶς ἔχειν, κατακτυπούμενον ἀσυνήθως ὡς τὰ παιδάρια· ἔστι δ' οὗ καὶ νεμεσήσαι τις ἂν δικαίως τὸ τῆς γλώττης πάτριον *. ᾿Αλλὰ περὶ τούτου νῦν γε ἡμῖν εὔφημα· οὐ γὰρ ἡ πρόθεσις τοῦτ᾽ ἦν ἐξετάζειν περὶ τούτων καὶ κρίνειν. Ο δ' οὖν ἐβουλόμην ἐπισ στωσάμην διὰ τῶν εἰρημένων ἀνδρῶν, οἱ πάντες ἐπ' ᾿Αλεξανδρείας κατ' Αἴγυπτον τὰ τῆς σοφίας ἐσπούδασαν, ὅπως ἐν ἀρχῇ προθέμην, ὅτι δὴ παρα πλησίως πάντες ἐνταῦθα τὴν φωνὴν ἤσκησαν, ἀνθέ στερον ἐκτραχυνόμενοι τοῖς ὀνόμασιν· ὧν δὴ τούν αντίον ἅπαν συνορᾷν ἔστι καὶ συλλογίζεσθαι περὶ τῶν ἐν Συρίᾳ τε καὶ Φοινίκῃ παιδευθέντων, λειότατα κομιδή χρωμένων τῷ λέγειν, καὶ οὐδ᾽ ὁποιοῦν ἀνόδευτα, καὶ τοῖς πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων αὐτοῖς, καὶ πᾶσα μαστώνη πᾶσιν ὠσὶν ἐντεῦθεν καὶ οὐδ᾽ ὁτιοῦν ἀφιλάνθρωπον ἐμπίπτει πλήττον τραχύτητι. Καὶ τοῦ λόγου τοῦδε πλείστους ἂν ἔχοι μεν μάρτυρας, ὅστις ἂν προσέχειν βούλοιτο· τοῦτο μὲν ἐκ φιλοσόφων ο? δόγματά τινα καὶ συντάξεις επόνησαν διαφόρους, ὡς περὶ Πορφυρίου καὶ Μαξίμου· Φοίνικες δὲ οὗτοι καὶ Τύριοι· πλεῖστοί γ' ἐκεῖ θεν ἄλλοι οὕτω τῇ γλώττῃ χρησάμενοι· τοῦτο δ' ἐκ ῥητόρων μάλισθ', οὓς καὶ δικαιότερόν τις ἐν τοῖς τοῦ λέγειν δρόμοις μαρτύραιτ' ἄν. Καὶ παρεὶς τοὺς ἄλλους πλείστους ἔχων ἐρεῖν, Λουκιανόν τε καὶ Δι βάνιον ἐν μνήμῃ ποιοῦμαι νῦν, ἀμφοτέρω Σύρω άνδρε καὶ ὀνομαστώ γ᾽ ἐν ῥητορείᾳ καὶ γλώττης ἀσκήσει καὶ πόλλ' εξενεγκόντε βιβλία μετ' εύστομία; θαυμάσια· οἳ καὶ τοί γε τὸ ἀττικίζειν ὑπερβαλλόντως σπουδάζοντες, οὕτω δὴ μάλιστα τὸ τῆς γλώττης ἱλαρὸν ἡσπάσαντο καὶ προείλοντο καὶ οὐκ ἄτριπτον, ὥστε καὶ ἐν οἷς τὸ ἀττικίζειν φέρει πρός τιν' ἐκτροπὴν τοῦ ἐθίμου καὶ σκληρύνεται τοῖς ὠσί, παρ ορῶσι τοῦτο καὶ οὐχ αἱροῦνται οὐδὲ χαίρουσιν ὁτιοῦν οὕτω χρῆσθαι, πάντα τρόπον τὸ τῆς φωνῆς ἐῤῥᾳστωνευμένον προκρίνοντας.. Παραπλησίως δὲ τῇ ἑρμηνεία χρῶνται καὶ πάντες Ατιανοὶ καὶ μάτ λιστ' Ιωνες· καὶ πολὺς ἐντεῦθεν ἀριθμὸς φιλοσόφων τε καὶ ῥητόρων πιστοῦται τὸν λόγον, ὅστις καταλογίζεσθαι βούλοιτ᾽ ἄν· καὶ πολλὴ γὰρ ἐντεῦθεν συν τέλεια ἀνδρῶν σπουδαίων τῷ χορῷ τῆς σοφίας ὡς ἀληθῶς γέγονε· πᾶσαν παιδεία, καὶ φιλοσόφους αἱρέσεις καὶ ῥητορικὰς ἐπιδείξεις φημί· καὶ πολὺς πόνος καὶ ἴσως οὐκ ἐν καιρῷ πάντας ἀπαριθμεῖσθαι ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ μετρίων μνησθῆναι, δόξειεν ἂν ὡς τοὺς ἄλλους περιφρονοῦντος. Καὶ δὴ καθόλου γε περὶ αὐτῶν ἁπάντων εἰπὼν ὡς οὕτω δὴ χαίρουσι τῇ δυσεύτεκτη. πάτροπον. ῥάτροπον. Ναι μεν ἄτροπον? πάτριον. * λειότητα. δόγμα. * σκηρύνεται. 8 συντέλει. πολιτικωτέρα, ποιητικωτέραν)
THEOD. METOCHITE DE LINGUA GRECA EGYPΡΤΙ.
debet auctores et collaudare; non autcm timide κατ' Ευρώπην γενόμενος, παρατραχύνεται τὴν ἑρμη
'
agere atque omni insolenti sono tanquam puerulus
perturbari. ) Et quidem linguæ fortasse indigenarum haud immerito succensendum est; verumtamen nunc bona verba: quandoquidem bac de
re quærere vel judicare haud hujus temporis est.
Quod tamen mihi proposueram, jam ex his prolatis hominibus demonstravi, qui omnes Alexandriæ
in Ægypto litteras didicerunt; nempe quod cuncti
propemodum, ut initio dixi, asperius in ea regione
locuti sint, et vocabulis parum consuetis usi. Contrarium autem prorsus videre est atque definire
de iis qui in Syria et Phoenice eruditi fuerunt.
Nempe hi suavissime eloquuntur, nihilque aiunt
quod multitudinis auditu sit alienum; ita ut
aures in eorum sermonibus plane conquiescant,
neque ullo inhumano sono atque asperiore pulsentur. Atque hujus affirmationis multos testes
siquis audiendo vacat, proferre possum: partim
quidem philosophos, qui dogmata el tractatus
varios ediderunt: puta Porphyrium et Maximum
(qui Phanices, imo Tyrii, fuerunt; permultique
indidem alii pari orationis laude ornati processerunt ); partim rhetoras, quorum potiore eliam
jure dicendi artificium commendare possumus. Mitto
ex his plurimos, quorum nomina possem recitare;
Lucianum nunc tantummodo et Libanium commemorabo, Syrum utrumque hominem, rhetorica arte
nobiles, elocutione expolitos, qui multos libros
stili elegantia miros ediderunt. Hi etiamsi Attica
Jocutioni apprime student, magis tamen sermonis
leporem qui omnem desuetudinem fugiat amplectuntur; ita ut Atticas ipsas dictiones, si quæ forte
inusitatiores sunt atque auribus difficiliores, devitent atque omnittant; neque iis unquam uti velint, sed omni prorsus studio jucunditatem orationis præoptent. Simili genere elocutionis Asiani
quoque utuntur et Iones: multusque ex his gentibus philosophorum ac rhetorum numerus, si quis
eum inire volet, rem confirmabit: nam et isthine
haud modicus egregiorum virorum manipulus ad
sapientiæ chorum accedit; philosophicas dico
sectas, rhetoricas pompas, et omnigenam eruditionem. Difficile enim esset atque, ut reor, extra
propositum, claros omnes recensere: paucos a11tem enumerare cæterorum contemptum significaret.
Generatim itaque dicam scriptores harum gentium
ali elocutione uti solitos; id quod curiosus quisque ex illorum plurimis diversæque materiæ libris cognoscere poterit. Hoc autem unum
definiam, Ægyptios videlicet asperius rusticiusque
loqui, quam Attica linguae lepos postularet: Pha-
νείαν ἐν οἷς ἑκάστοτε σπουδάζει· καὶ δυσδιόδευτα
πλεῖστα καὶ δυσέφικτα τῷ τῆς ἀκοῆς ἐθίμω φθέγγετα: (G)· καὶ τουτέστι μὲν ἔστιν· οὕτω ὄντι τῷ
καλῶς κρίνοντι προσίεσθαι καὶ ἐπαινεῖν, καὶ μὴ
ψοφοδεῶς ἔχειν, κατακτυπούμενον ἀσυνήθως ὡς τὰ
παιδάρια· ἔστι δ' οὗ καὶ νεμεσήσαι τις ἂν δικαίως
τὸ τῆς γλώττης πάτριον *. ᾿Αλλὰ περὶ τούτου νῦν γε
ἡμῖν εὔφημα· οὐ γὰρ ἡ πρόθεσις τοῦτ᾽ ἦν ἐξετάζειν
περὶ τούτων καὶ κρίνειν. Ο δ' οὖν ἐβουλόμην ἐπισ
στωσάμην διὰ τῶν εἰρημένων ἀνδρῶν, οἱ πάντες
ἐπ' ᾿Αλεξανδρείας κατ' Αἴγυπτον τὰ τῆς σοφίας
ἐσπούδασαν, ὅπως ἐν ἀρχῇ προθέμην, ὅτι δὴ παραπλησίως πάντες ἐνταῦθα τὴν φωνὴν ἤσκησαν, ἀνθέ
στερον ἐκτραχυνόμενοι τοῖς ὀνόμασιν· ὧν δὴ τούν
αντίον ἅπαν συνορᾷν ἔστι καὶ συλλογίζεσθαι περὶ
τῶν ἐν Συρίᾳ τε καὶ Φοινίκῃ παιδευθέντων, λειότατα κομιδή χρωμένων τῷ λέγειν, καὶ οὐδ᾽
ὁποιοῦν ἀνόδευτα, καὶ τοῖς πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων
αὐτοῖς, καὶ πᾶσα μαστώνη πᾶσιν ὠσὶν ἐντεῦθεν·
καὶ οὐδ᾽ ὁτιοῦν ἀφιλάνθρωπον ἐμπίπτει πλήττον
τραχύτητι. Καὶ τοῦ λόγου τοῦδε πλείστους ἂν ἔχοιμεν μάρτυρας, ὅστις ἂν προσέχειν βούλοιτο· τοῦτο
μὲν ἐκ φιλοσόφων ο? δόγματά τινα καὶ συντάξεις
επόνησαν διαφόρους, ὡς περὶ Πορφυρίου καὶ Μαξί
μου· Φοίνικες δὲ οὗτοι καὶ Τύριοι· πλεῖστοί γ' ἐκεῖ
θεν ἄλλοι οὕτω τῇ γλώττῃ χρησάμενοι· τοῦτο δ' ἐκ
ῥητόρων μάλισθ', οὓς καὶ δικαιότερόν τις ἐν τοῖς
τοῦ λέγειν δρόμοις μαρτύραιτ' ἄν. Καὶ παρεὶς τοὺς
ἄλλους πλείστους ἔχων ἐρεῖν, Λουκιανόν τε καὶ Δι
βάνιον ἐν μνήμῃ ποιοῦμαι νῦν, ἀμφοτέρω Σύρω
άνδρε καὶ ὀνομαστώ γ᾽ ἐν ῥητορείᾳ καὶ γλώττης
ἀσκήσει καὶ πόλλ' εξενεγκόντε βιβλία μετ' εύστομία;
θαυμάσια· οἳ καὶ τοί γε τὸ ἀττικίζειν ὑπερβαλλόν
τως σπουδάζοντες, οὕτω δὴ μάλιστα τὸ τῆς γλώττης
ἱλαρὸν ἡσπάσαντο καὶ προείλοντο καὶ οὐκ ἄτριπτον,
ὥστε καὶ ἐν οἷς τὸ ἀττικίζειν φέρει πρός τιν' εκτρο
πὴν τοῦ ἐθίμου καὶ σκληρύνεται τοῖς ὠσί, παρορῶσι τοῦτο καὶ οὐχ αἱροῦνται οὐδὲ χαίρουσιν
ὁτιοῦν οὕτω χρῆσθαι, πάντα τρόπον τὸ τῆς φωνῆς
ἐῤῥᾳστωνευμένον προκρίνοντας.. Παραπλησίως δὲ
τῇ ἑρμηνεία χρῶνται καὶ πάντες Ατιανοὶ καὶ μάτ
λιστ' Ιωνες· καὶ πολὺς ἐντεῦθεν ἀριθμὸς φιλοσόφων
τε καὶ ῥητόρων πιστοῦται τὸν λόγον, ὅστις καταλογίζεσθαι βούλοιτ᾽ ἄν· καὶ πολλὴ γὰρ ἐντεῦθεν συν
τέλεια ἀνδρῶν σπουδαίων τῷ χορῷ τῆς σοφίας
ὡς ἀληθῶς γέγονε· πᾶσαν παιδεία, καὶ φιλοσόφους
αἱρέσεις καὶ ῥητορικὰς ἐπιδείξεις φημί· καὶ πολὺς
πόνος καὶ ἴσως οὐκ ἐν καιρῷ πάντας ἀπαριθμεῖσθαι
ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ μετρίων μνησθῆναι, δόξειεν ἂν ὡς
τοὺς ἄλλους περιφρονοῦντος. Καὶ δὴ καθόλου γε
περὶ αὐτῶν ἁπάντων εἰπὼν ὡς οὕτω δὴ χαίρουσι τῇ
• Cod. δυσεύτεκτη. • Ha cod. Et quidem sententia mibi vix satis est perspicua. • Cod. πάτροπον.
Tum in margine ῥάτροπον. Ναι μεν ἄτροπον? Equidem scripsi πάτριον. * Cod. λειότητα. • Cu!.
δόγμα. * Cod. σκηρύνεται. 8 Cod. συντέλει.
Conferendum est Photii cod. XXVI julicium de Synesti stilo. Nam quod ait dictionem ejus
ad popularem πολιτικωτέρα, (si saua lectio est el
non potius ποιητικωτέραν) loquclam deflectere, witelligitur scilicet dialectus illa Egyptiorum, de qua
toto học capitulo Theodorus agit.
Continue reading PG 144: Matthæus Blastares →≣ entire volume